Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
Chapter ICaput I
Book XVLiber Quintus Decimus
col. 9–10page 1 of 313
Caput IEcclesiastica Historia (Continuatio)
PG 147:9ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΚΑΛΛΙΣΤΟΥ ΤΟΥ ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΜΟΣ ΙΕ. ΚΕΦΑΛ. Α'. Περὶ τῆς βασιλείας Μαρκιανοῦ· καὶ ὅσα σημεῖα προηγήσαντο τὴν ἀρχὴν αὐτῷ προμηνύοντα καὶ οἷος ἦν τὸ ἦθος. Στερέῶς δ᾽ οὕτω τῇ τῆς βασιλείας κρηπίδι ἐπερεισθεὶς ὁ Μαρκιανός διαγέγονεν, ἑαυτὸν δεικνύς καὶ πολλῷ διαφέροντα, ἢ ἐπὶ τῶν ἐλπίδων ἦν. Αλλ' εἰ δοκεῖ, φέρε δὴ καὶ αὐτὸν τίς τε ἦν, καὶ ὅθεν, ὅπως τε εἰς τὴν βασιλείαν παρῆλθε, τῷ λόγῳ καθι στορήσωμεν. Εἶτα καὶ ὅσα ἐπ' αὐτοῦ διεπράχθη, τῷ προσήκοντι καιρῷ διεξέλθωμεν. Ην τοίνυν δ ἀοίδιμος οὗτος Μαρκιανός, ὥς φησι καὶ Πρίσκος ὁ ῥήτωρ, Θρὰς μὲν τὸ γένος, ἐξ ἀνδρὸς στρατιώτου τὴν γέννησιν ἐσχηκώς· οὗ τὸ βιοῦν μεταλλάξαντος, οὗτος τοῦ πατρικοῦ ἐπιτηδεύματος μεταλαχεῖν επειγόμενος, πρὸς τὴν Φιλίππου πόλιν ἐχώρει ἔνθα δὴ προσῆκον ἐκείνῳ γε ἐκρίνετο τοῖς στρα τιωτικοῖς συλλόγοις ἐγκατειλέχθαι. Ὡς οὖν ἐπὶ τούτῳ τὴν πορείαν διήνυε, νεοσφαγεί σώματι ένα τυγχάνει, κατὰ γῆν ὡς ἔτυχεν ἐῤῥιμμένῳ· ἐφ᾽ ᾧ καὶ μικρόν τι τὴν κίνησιν ἐπισχών (ἦν γὰρ πρὸς τοῖς ἀφθόνως ἐκείνῳ ἐνοῦσι καλοῖς καὶ διαφερόντως φιλανθρωπότατος), εἰς οἶκτον τραπείς, τὰ εἰκότα τῷ ἀποβεβιωκότι ἀπεχαρίζετο. Ως δέ τινες παρ ιόντες τεθέαντο ἀμφὶ τῷ νεκρῷ πονούμενον, τοῖς κατὰ τὴν Φιλιππούπολιν ἄρχειν λαχοῦσι προήγο γειλαν· καὶ τὸν Μαρκιανὸν ἔπειτα ήκοντα συλλαβόμενοι, κριταὶ τῆς μιαιφονίας καθίσταντο. Ἐπεὶ δὲ τὰ εἰκότα καὶ οἱ ἐκ τῶν ἀρχῶν στοχασμοί τῆς τε γλώττης καὶ τῆς ἀληθείας μάλα κατίσχυον, παρα βραχὺ ἀνδροφόνου και μιαιφόνου ποινὰς ἐκπλήσειν “ ἔμελλεν, εἰ μή τις ἄρα θειοτέρα ῥοπὴ τὸν τῆς πράξεως αὐτουργὸν ἐπὶ τὴν ἀξίαν ήλασε δίκην, δ; τὴν σφετέραν κεφαλὴν ποινὴν τοῦ δράματος θέμε νος, τὴν κεφαλὴν Μαρκιανῷ ἐχαρίζετο. Καὶ δὴ
ΤΟΜΟΣ ΙΕ.
XANTHOPULI
TOMUS XV.
Περὶ τῆς βασιλείας Μαρκιανοῦ· καὶ ὅσα σημεῖα
προηγήσαντο τὴν ἀρχὴν αὐτῷ προμηνύοντα·
καὶ οἷος ἦν τὸ ἦθος.
Στερέῶς δ᾽ οὕτω τῇ τῆς βασιλείας κρηπίδι ἐπε
ρεισθεὶς ὁ Μαρκιανός διαγέγονεν, ἑαυτὸν δεικνύς
καὶ πολλῷ διαφέροντα, ἢ ἐπὶ τῶν ἐλπίδων ἦν. Αλλ'
εἰ δοκεῖ, φέρε δὴ καὶ αὐτὸν τίς τε ἦν, καὶ ὅθεν,
ὅπως τε εἰς τὴν βασιλείαν παρῆλθε, τῷ λόγῳ καθιστορήσωμεν. Εἶτα καὶ ὅσα ἐπ' αὐτοῦ διεπράχθη,
τῷ προσήκοντι καιρῷ διεξέλθωμεν. Ην τοίνυν δ
ἀοίδιμος οὗτος Μαρκιανός, ὥς φησι καὶ Πρίσκος ὁ
ῥήτωρ, Θρὰς μὲν τὸ γένος, ἐξ ἀνδρὸς στρατιώτου
τὴν γέννησιν ἐσχηκώς· οὗ τὸ βιοῦν μεταλλάξαντος,
οὗτος τοῦ πατρικοῦ ἐπιτηδεύματος μεταλαχεῖν
επειγόμενος, πρὸς τὴν Φιλίππου πόλιν ἐχώρει·
ἔνθα δὴ προσῆκον ἐκείνῳ γε ἐκρίνετο τοῖς στρα
τιωτικοῖς συλλόγοις ἐγκατειλέχθαι. Ὡς οὖν ἐπὶ
τούτῳ τὴν πορείαν διήνυε, νεοσφαγεί σώματι ένα
τυγχάνει, κατὰ γῆν ὡς ἔτυχεν ἐῤῥιμμένῳ· ἐφ᾽ ᾧ
καὶ μικρόν τι τὴν κίνησιν ἐπισχών (ἦν γὰρ πρὸς
τοῖς ἀφθόνως ἐκείνῳ ἐνοῦσι καλοῖς καὶ διαφερόντως
φιλανθρωπότατος), εἰς οἶκτον τραπείς, τὰ εἰκότα
τῷ ἀποβεβιωκότι ἀπεχαρίζετο. Ως δέ τινες παρ
ιόντες τεθέαντο ἀμφὶ τῷ νεκρῷ πονούμενον, τοῖς
κατὰ τὴν Φιλιππούπολιν ἄρχειν λαχοῦσι προήγο
γειλαν· καὶ τὸν Μαρκιανὸν ἔπειτα ήκοντα συλλαβό
μενοι, κριταὶ τῆς μιαιφονίας καθίσταντο. Ἐπεὶ δὲ
τὰ εἰκότα καὶ οἱ ἐκ τῶν ἀρχῶν στοχασμοί τῆς τε
γλώττης καὶ τῆς ἀληθείας μάλα κατίσχυον, παραβραχὺ ἀνδροφόνου και μιαιφόνου ποινὰς ἐκπλήσειν “
ἔμελλεν, εἰ μή τις ἄρα θειοτέρα ῥοπὴ τὸν τῆς
πράξεως αὐτουργὸν ἐπὶ τὴν ἀξίαν ήλασε δίκην, δ;
τὴν σφετέραν κεφαλὴν ποινὴν τοῦ δράματος θέμε
νος, τὴν κεφαλὴν Μαρκιανῷ ἐχαρίζετο. Καὶ δὴ
PATROL, GR. CXLVII.
585 CAPUT I.
De Marciani imperio. Quæ signa præcesserint, imperium ei portendentia: quibusque is fuerit moribus.
Marcianus ubi Girma imperii sui fundamenta jecit,
præstantiorem se, quam de eo spes concepta fuerat,
præbere perseveravit. Verum age si videtur, de
eo, quis, et unde fuerit, et quomodo ad imperium
pervenerit, referamus, deinde vero, quæ ipso imperante gesta sint suo tempore singula narremus.
Celeberrimus Marcianus iste, sicuti et Priscus rlietor inquit, genere Thrax fuit, militari patre genitus. Quo mortuo, cum ipse paterna sibi studia
sequenda statuisset, Philippopolim se contulit, ubi
recte se nomen militiæ daturum judicavit. Cum
autem in itinere eo esset, in cadaver recens cæsi
hominis incidit, quod temere in terra projectum
jacebat. Restitit ad id paulisper, quod præter reliqua egregia ornamenta, quibus abunde pollebat,
humanitate quoque et misericordia excelleret: et
casum hominis miseratus, pro eo atque convenit,
corpus ejus sepultura mandavit. 586 Ubi autem
eum nonnulli in cadavere humando occupatum
esse conspexerunt, magistratibus Philippopolitanis
rem eam indicarunt: qui deinde illum advenientem
comprehenderunt, et cædis quæstionem contra eum
instituerunt. Porro cum res verisimilis esse videretur, et conjecturæ ab initio ejus conceptæ, plus
quam oratio Marciani crimen objectum negantis,
et veritas ipsa, valerent: homicidii ille penas dedisset, nisi quidam divino nutu cædis patratoren
in judicium produxisset, qui capite suo sceleris
supplicium pendens, Marciani caput servavit. Judicio eo prater opinionem absolutus, ad ordinem
ibi militum sacramentum dicturus venit. Atque illi
col. 11–12page 2 of 313
PG 147:11παρὰ δόξαν τὴν ἄδικον δίκην διαφυγών, ἔν τινι τῶν Ο ἐκεῖσε τελῶν γίνεται, παραγγέλλειν τούτῳ ο άπερ στρατιώτης βουλόμενος. Οἱ δὲ τὸν ἄνδρα ἔκ γε τῶν εἰδ κότων ἱκανῶς τεκμηράμενοι, φιλανθρώπως προσ ενται, καὶ τόπῳ ἥκιστα ἐσχάτῳ, ως γε νόμος, ἐγε καταλέγουσιν· ἐς τινα δὲ βαθμὸν τέλειον ἀνδρό; τι νος ἤδη τὸ ζῆν ἀπειπόντος, ᾧ ἦν Αύγουστος ὄνομα, οὕτωςί πως τῇ παραγγελίᾳ ἐγγράψαντες Μαρκα νὰς ὁ καὶ Αύγουστος· ὡς ἐντεῦθεν εἶναι δῆλον φθά σαι καὶ ἐς τὴν Αὐγούστου προσηγορίαν μετὰ τῆς ἁλουργίδος ὡσανεὶ τῆς προσηγορίας ούκουν ἀνα σχομένης δίχα τῆς ἀξίας καὶ ἐπ' αὐτοῦ μένειν. Πά λιν δ᾽ αὖ ἐκείνης μὴ ἕτερον ὄνομα ζητησάσης εἰς σεμνολόγημα, ὡς συμπεσεῖν τὸ αὐτὸ ἐφ' ἑνὶ, κύριόν τε ἅμα καὶ προσηγορικόν καθεστάναι· ὑπὸ μια δηλονότι κλήσει τῆς τε ἀξίας καὶ τῆς προς ηγορίες γνωριζομένης. Τοῦτο μὲν δὴ πρῶτον Μαρκιανῷ τεκμήριον τῆς ἐς βασιλείαν παρόδου ἐδείχθη· οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ ἕτερον ἄλλο ξυνέπεσε, τούτῳ τὴν βασιλείαν τεκμηριώσαι μάλα δυνάμενον. Ἐπεὶ γὰρ ὑπὸ ῎Ασπαρι τελῶν κατὰ Βανδίλων ἐστράτευε, τῆς νίκης ἐκείνοις γεγενημένης, σὺν ἄλλοις καὶ Μαρκιανὸς δορυάλωτος ἀνὰ τὸ πεδίον ἤχθη, Γιζερίχου τοῦ τῶν Βανδίλων ἡγουμένου ἰδεῖν τοὺς ζωγρηθέντας ᾑρημένου μετὰ τῶν λοιπῶν ἀνδραπόδων. Ἐπεὶ δὲ ἔν τινι τόπῳ Αθροίσθησαν, ὁ Γιζέρι χο; ἀπό τινος μετεώρου καθήμενος ήδετο ἐνορῶν τῶν σαγηνευθέντων τῷ πλήθει. ὡς δὲ καιρὸς ἐτρίβετο, ἑκάστῳ ὡς βούλησις ἦν, ἔπραττε· προστάξει γὰρ Γιζερίχου πόρρω ἦσαν δεσμῶν, καὶ οἱ μὲν ἄλλος ἄλλο τι ἐποίουν· ὁ δὲ Μαρκιανός, τῷ πολλῷ τοῦ ἡλίου φλογμῷ ἀνὰ τὸ πεδίον πεσών, ἐκάθευδεν, Αετός δέ ποθεν ἐπικαταπτάς, ύπερθεν τὰς πτέρυγας ὑφαπλῶν, ἱπτάμενος ἀντιμέτωπος, κατά κά (ετον νεφέλην αέριον ἤ τινα σκιὰν ἐσχεδίαζε. Κάνω τεῦθεν οὐ μετρίαν παραψυχὴν ἐκ θείας ἐμηχανάτο ἐκείνῳ ροπῆς· ἰδόντα δὲ τὸν βάρβαρον, συμβαλείν εὐθὺς, καὶ τὸ μέλλον τεκμηριώσασθαι ἐναργώς. Μεταστειλάμενος δὲ τὸν Μαρκιανὸν, ἐλευθερία τι μόνο δεινοῖς τε ὅρκοις ἐξασφαλίσασθαι, πιστά γ' ἐκείνῳ καὶ Βανδίλοις φυλάξειν ἐς τὴν βασίλειον ἀνιόντα περιωπήν, καὶ μήποτε κατ' αὐτῶν μάχην κινεῖν. Τὸν δὲ πρᾶξαι ὡς γ' ἐκείνῳ ἐδόκει, καὶ φυ λάξαι τὸν ὅρκον καὶ ἔργοις αὐτοῖς, ὡς Προκόπιος ἱστορεῖ. Πρὴ δὲ τούτου καὶ κατὰ Περσῶν ἐκστρατεύων, ἐν Λυκίᾳ ἐγένετο, ἐπὶ πόλιν Σίδημα ὄνομα, Ασθενείᾳ δὲ περιπεσών, δύο τισὶ τῶν ἐκεῖσε περι φανῶν ἀδελφοῖς οὖσιν Ἰουλίῳ καὶ Τατιανῷ εἰς φιλίαν ἄκρως ἡνώθη· οἱ δὴ καὶ ἐπ' οἴκου τὸν Μαρ κιανὸν ἀγαγόντες, ὡς εἰκὸς διανέπαυσαν. Ἐπεὶ δὲ καὶ εἰς θήραν ἐξῄεσαν, περὶ τὸ μεσημβρινόν εἰς ὕπνον ἐτράπησαν. ὡς δὲ πρῶτον Τατιανὸν ὁ ὕπνο; ἀνῆκε, θέαμα ξένον ἑώρα· ἀετὸν παμμεγέθη τάς πτέρυγας διαπεταννύντα ὑπὲρ Μαρκιανοῦ, καὶ σκιὰν ὡσανεί πως περιποιούμενον. Διυπνίσας δὲ καὶ τὸν ἀδελφὴν, τὰ ἴσα καὶ αὐτὸν ὁρᾷν παρεσκεύαζε. Καὶ τοῦ πετεινοῦ τὸ εὔνουν θαυμάσαντες, Μαρκιανῷ κατήγειλαν τὸ ἐσόμενον· καὶ ᾔτουν εἰ ἀπο βαίη τὸ αἰνιττόμενον, τίνες ἂν παρ' αὐτῷ εἶεν. Ο
virum eum esse egregium ex aspectu et signis pu- παρὰ δόξαν τὴν ἄδικον δίκην διαφυγών, ἔν τινι τῶν
ribus judicantes, perbenigne suscepere, in oralinemque non postremum, ut fert lex militaris, legere, dignitate ci præclara viri cujusdam jam defuncti, cui Augusti nomen fueral, concessa, et
nomine ejus sic quodammodo in album militum
relato: Marcianus, qui et Augustus. Ut inde satis
liqueat, una cum appellatione etiam purpuram
Augusti ad eum pervenisse: perinde atque cognomen tale in eo absque dignitate ipsa manere noluerit, et rursum dignitas quoque non aliud ad
magnificentiam nomen requireret: ita ut idem in
uno conveniens simul et nomen proprium et appellativum fieret, una videlicet appellatione et dignitatem et nomen indicante. Et hoc quidem primum
omen et indicium in Marciano fuit, quod eum ad
imperialem dignitatem conscensurum esse portendit. Accidit autem aliud quoque, unde imperaturum eum esse, per conjecturam colligere licuit.
Militavit sub Aspare contra Vandalos Marcianus:
et postquam illi victoria sunt potiti, ipse quoque
captivus cum aliis ex acie per campum abductus
est. Genserichus, Vandalorum dux, captivos una
cum aliis mancipiis videre voluit. Atque ubi in loco
quodam congregati sunt, ipse in sublimiore colle
considens, spectaculo tante captivorum multitudinis se oblectavit. Et cum sic tempus extraheretur, illis tam quod quisque vellet facere permissum
est. Gensericli enin u:andato vinculis soluti erant.
Atque alii quiden aliud fecere: 587 Marcianus
antem, propter ingentem solis ardorem in campo
concidens, somnum cepit. Et aquila alicunde advolans, alis submissis ex adverso soli, juxta per -
pendiculum volatum instituens, aercam nubem et
umbram quamdam fecit, qua illum divino nutu non
mediocriter refrigeravit. Id barbarus videns, statim
quid futurum de eo esset, aperte conjecit: et accitum ad se Marcianum, Hibertateque donatum,
jurisjurandi religione sibi obstrinxit, ut ad imperialem sublimitatem evectus, sibi et Vandalis fidus
esset, neque unquam adversus eos belluin movevet. ll quod Marcianus, sicuti ille volebat, juran.ento interposito fecit, fidemque ei re ipsa serva -
vit, sicuti Procopius scribit. Ad hæc, adversus
Persas quo jue Marcianus iturus, cum in Lyciæ
oppido, cui nomen est Sidema, morbo correptus
esset, cum duobus fratribus, viris præclaris, Juliano et Tatiano, amicitiam summam contraxit:
qui etiam domus suæ hospitio exceptum, ita ut
par erat, curarunt, et postea venatum cum eo
progressi, tempore meridiano somno omnes sunt
sopiti. Atque ubi Tatianus prinum somno excitaLus est, spectaculum admirandum vidit: aquilam
nimirum ingentem, alas supra Marcianum extendentem, et unibram quodammodo inducentem. Is
fratri excitato prodigium id ostendit: et uterque
volucris perbenignum studium admiratus, Martia310, quod de eo futurum esset, praedixerunt. Et ab
eodem, quonam loco, si id quod divinarent succe -
Ο
ἐκεῖσε τελῶν γίνεται, παραγγέλλειν τούτῳ ο άπερ
στρατιώτης βουλόμενος. Οἱ δὲ τὸν ἄνδρα ἔκ γε τῶν εἰδ
κότων ἱκανῶς τεκμηράμενοι, φιλανθρώπως προσ
ενται, καὶ τόπῳ ἥκιστα ἐσχάτῳ, ως γε νόμος, ἐγε
καταλέγουσιν· ἐς τινα δὲ βαθμὸν τέλειον ἀνδρό; τινος ἤδη τὸ ζῆν ἀπειπόντος, ᾧ ἦν Αύγουστος ὄνομα,
οὕτωςί πως τῇ παραγγελίᾳ ἐγγράψαντες Μαρκα
νὰς ὁ καὶ Αύγουστος· ὡς ἐντεῦθεν εἶναι δῆλον φθά
σαι καὶ ἐς τὴν Αὐγούστου προσηγορίαν μετὰ τῆς
ἁλουργίδος ὡσανεὶ τῆς προσηγορίας ούκουν ἀνασχομένης δίχα τῆς ἀξίας καὶ ἐπ' αὐτοῦ μένειν. Πάλιν δ᾽ αὖ ἐκείνης μὴ ἕτερον ὄνομα ζητησάσης εἰς
σεμνολόγημα, ὡς συμπεσεῖν τὸ αὐτὸ ἐφ' ἑνὶ, κύριόν
τε ἅμα καὶ προσηγορικόν καθεστάναι· ὑπὸ μια
δηλονότι κλήσει τῆς τε ἀξίας καὶ τῆς προςηγορίες γνωριζομένης. Τοῦτο μὲν δὴ πρῶτον
Μαρκιανῷ τεκμήριον τῆς ἐς βασιλείαν παρόδου
ἐδείχθη· οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ ἕτερον ἄλλο ξυνέπεσε,
τούτῳ τὴν βασιλείαν τεκμηριώσαι μάλα δυνάμενον.
Ἐπεὶ γὰρ ὑπὸ ῎Ασπαρι τελῶν κατὰ Βανδίλων ἐστράτευε, τῆς νίκης ἐκείνοις γεγενημένης, σὺν ἄλλοις
καὶ Μαρκιανὸς δορυάλωτος ἀνὰ τὸ πεδίον ἤχθη,
Γιζερίχου τοῦ τῶν Βανδίλων ἡγουμένου ἰδεῖν τοὺς
ζωγρηθέντας ᾑρημένου μετὰ τῶν λοιπῶν ἀνδραπό
δων. Ἐπεὶ δὲ ἔν τινι τόπῳ Αθροίσθησαν, ὁ Γιζέρι
χο; ἀπό τινος μετεώρου καθήμενος ήδετο ἐνορῶν
τῶν σαγηνευθέντων τῷ πλήθει. ὡς δὲ καιρὸς ἐτρί·
βετο, ἑκάστῳ ὡς βούλησις ἦν, ἔπραττε· προστάξει
γὰρ Γιζερίχου πόρρω ἦσαν δεσμῶν, καὶ οἱ μὲν
ἄλλος ἄλλο τι ἐποίουν· ὁ δὲ Μαρκιανός, τῷ πολλῷ
τοῦ ἡλίου φλογμῷ ἀνὰ τὸ πεδίον πεσών, ἐκάθευδεν,
Αετός δέ ποθεν ἐπικαταπτάς, ύπερθεν τὰς πτέρυγας ὑφαπλῶν, ἱπτάμενος ἀντιμέτωπος, κατά κά
(ετον νεφέλην αέριον ἤ τινα σκιὰν ἐσχεδίαζε. Κάνω
τεῦθεν οὐ μετρίαν παραψυχὴν ἐκ θείας ἐμηχανάτο
ἐκείνῳ ροπῆς· ἰδόντα δὲ τὸν βάρβαρον, συμβαλείν
εὐθὺς, καὶ τὸ μέλλον τεκμηριώσασθαι ἐναργώς.
Μεταστειλάμενος δὲ τὸν Μαρκιανὸν, ἐλευθερία τι
μόνο δεινοῖς τε ὅρκοις ἐξασφαλίσασθαι, πιστά γ'
ἐκείνῳ καὶ Βανδίλοις φυλάξειν ἐς τὴν βασίλειον
ἀνιόντα περιωπήν, καὶ μήποτε κατ' αὐτῶν μάχην
κινεῖν. Τὸν δὲ πρᾶξαι ὡς γ' ἐκείνῳ ἐδόκει, καὶ φυ
λάξαι τὸν ὅρκον καὶ ἔργοις αὐτοῖς, ὡς Προκόπιος
ἱστορεῖ. Πρὴ δὲ τούτου καὶ κατὰ Περσῶν ἐκστρατεύων, ἐν Λυκίᾳ ἐγένετο, ἐπὶ πόλιν Σίδημα ὄνομα,
Ασθενείᾳ δὲ περιπεσών, δύο τισὶ τῶν ἐκεῖσε περιφανῶν ἀδελφοῖς οὖσιν Ἰουλίῳ καὶ Τατιανῷ εἰς
φιλίαν ἄκρως ἡνώθη· οἱ δὴ καὶ ἐπ' οἴκου τὸν Μαρκιανὸν ἀγαγόντες, ὡς εἰκὸς διανέπαυσαν. Ἐπεὶ δὲ
καὶ εἰς θήραν ἐξῄεσαν, περὶ τὸ μεσημβρινόν εἰς
ὕπνον ἐτράπησαν. ὡς δὲ πρῶτον Τατιανὸν ὁ ὕπνο;
ἀνῆκε, θέαμα ξένον ἑώρα· ἀετὸν παμμεγέθη τάς
πτέρυγας διαπεταννύντα ὑπὲρ Μαρκιανοῦ, καὶ
σκιὰν ὡσανεί πως περιποιούμενον. Διυπνίσας δὲ
καὶ τὸν ἀδελφὴν, τὰ ἴσα καὶ αὐτὸν ὁρᾷν παρεσκεύαζε. Καὶ τοῦ πετεινοῦ τὸ εὔνουν θαυμάσαντες, Μαρκιανῷ κατήγειλαν τὸ ἐσόμενον· καὶ ᾔτουν εἰ ἀποβαίη τὸ αἰνιττόμενον, τίνες ἂν παρ' αὐτῷ εἶεν. Ο
Chapter IICaput II
col. 13–14page 3 of 313
PG 147:13δ', Εν τάξει πατρὸς ὑμᾶς, ἔλεγεν, ἔξω. Καὶ δὴ χρυσίῳ τοῦτον δεξιωσάμενοι, ἐπὶ τὴν Κωνσταντί του προέπεμπον. Ως δ' εἰς ἔργον ἐξέβη, ἐκ Λυ κίας τοὺς εἰρημένους μεταστειλάμενος, πατέρας ἑαυτῷ ἀνεκήρυττε. Καὶ τῷ μὲν Τατιανῷ τὴν τῆς στῶν πόλεως περιῆπτεν ἀξίαν· Ἰουλίῳ δὲ τὴν τῶν Λυκίων ἀρχὴν ἐνεχείριζε. Τοιαῦτα σημεῖα ἡγήσαντο τὴν ἀρχὴν τῷ Μαρκιανῷ μνηστευόμενα. Αλλ' ἐπὶ τὸ προκείμενον ἐπανίωμεν. Ο Μαρκιανός ἦν μὲν εἶπερ τις τὰ πρὸς Θεὸν εὐσεβής, δικαιοσύνῃ συζῶν, πλοῦτον ἡγούμενος τὸ μὴ τὰ ἀλλότρια συνε ἔγειν πᾶσιν ἐπιτηδεύμασιν, ἀλλ᾿ ὃς ἂν δεομένοις ἐπαρχεῖν δυνατός. Ην δὲ καὶ τὰ μάλιστα φοβερὸς οὐκ ἐν τῷ τιμωρεῖσθαι, ἀλλ' ἐν προσδοκίᾳ τοῦ τι μωρήσεσθαι· * γε, οἶμαι, καὶ ἄθλον ἀρετῆς οὐ κλη ρονομίας τὴν ἀρχὴν ἔδωσαν, ἁπάσαις ψήφοις τῆς γερουσίας καὶ πάντων συμπληρούντων τὴν τύχην γνώμη Πουλχερίας τῆς βασιλίδος· ἡ δὴ καὶ συν πει μὲν αὐτῷ, καὶ τὴν βασιλείαν συνέπραττεν ἀείπαις δὲ ἐτηρεί το ἄχρι γήρως; αὐτοῦ, μηδαμώς τοὺς ὅρκους αἱρουμένου λύειν Μαρκιανού. συνεψηφίζετο δ' ἐς ὕστερον καὶ Οὐαλεντινιανὸς ἐκείνῳ, τὴν ἡγεμονίαν τῆς Ῥώμης κατάρχων, καὶ τὴν βασι λείαν ἐκύρου Μαρκιανῷ, τὴν ἀρετὴν τἀνδρὸς δια κούσας. Ην δὲ πρὸ παντὸς Μαρκιανῷ σπουδαζόμενον ἔν τι καὶ κοινὸν παρὰ πάντων σέβας Θεῷ ἀνα φέρεσθαι, ἐκ μέσου τε τὰς αἱρέσεις γενέσθαι, μίαν τε διὰ τῆς ἑνώσεως καθεστάναι τὴν Ἐκκλησίαν, καὶ ὑπὸ μιᾷ δοξολογία την θρησκείαν γεραίρεσθαι. ΚΕΦΑΛ. Β'. Ἐπὶ ποίαις αἰτίαις ἡ ἁγία καὶ οἰκουμενικὴ τε τάρτη σύνοδος ἐπὶ τῆς ἐν Βιθυνία Χαλκηδόνος συνέστη. Οὕτω δ᾽ ἔχοντι γνώμης, Λέων ὁ πάππας γράμ μασιν ἀνηρέθιζε, τὰ τολμηθέντα Εὐτυχεῖ καὶ Διοσ κόρῳ κατὰ τῆς πίστεως καὶ τοῦ ἀοιδίμου Φλαβια τοῦ ἐπὶ οἰκουμενικῇ συνόδῳ ἐξετασθῆναι. Εἶτα καὶ ὅσοι παρ' ἐκείνων ἦσαν καθυβρισθέντες, καὶ οὗτοι προσίασι τὰ κατὰ σφᾶς αὐτοῦντες κριθῆναι· μάλι στα δὲ πάντων Εὐσέβιος ὁ Δορυλαίου ἐπίσκοπος γε γονὼς τὴν ὑπόθεσιν ἀνεκίνει, φάσκων ὡς ἐπιβουλαῖς Χρυσαφίου, Θεοδοσίου τὰ δίκαια φέροντος, αὐτὸς καὶ Φλαβιανός καθαιρεθείη· ότιπερ χρυσίον ἐπὶ τῇ χειροτονία ζητοῦντι τῷ Χρυσαφίῳ Φλαβιανός, ὥσπερ ἐντρέπων, ἱερὰ σκεύη ἔπεμπε, τὴν ἔνδειαν προβαλο λόμενος. Προσετίθει γε μὴν καὶ ὡς Εὐτυχεῖ παρα πλήσιος ἦν τὴν θρησκείαν ὁ Χρυσάφιος· τὸ δὲ μέγιστον, ὡς καὶ Φλαβιανὸς ἀδίκως ἀναιρεθείη πρὸς Διοσκόρου ἀπηνέστερον τοῦ ληστρικοῦ συνε δρίου διωθούμενός τε καὶ λακτιζόμενος. ἂν χάριν, γράμμασι τῶν κρατούντων τῶν ἀπανταχοῦ ἱερέων μετακληθέντων, ἡ ἐν Χαλκηδόνι ἀθροίζεται σύνοδος ᾗ δὴ πρῶτον μὲν ἐν Νικαίᾳ ἡθροίσθη, ἔνθα δὴ καὶ ὁ πρόεδρος Ῥώμης Λέων ἐπέστειλε, Πασκασίνου, καὶ Λουκενσίου, καὶ ἑτέρων τοῖς γράμμασι διακο
ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XV.
δ', Εν τάξει πατρὸς ὑμᾶς, ἔλεγεν, ἔξω. Καὶ δὴ deret, in aula futuri essent, sciscitati sunt. llle, se
χρυσίῳ τοῦτον δεξιωσάμενοι, ἐπὶ τὴν Κωνσταντί
του προέπεμπον. Ως δ' εἰς ἔργον ἐξέβη, ἐκ Λυκίας τοὺς εἰρημένους μεταστειλάμενος, πατέρας
ἑαυτῷ ἀνεκήρυττε. Καὶ τῷ μὲν Τατιανῷ τὴν τῆς
στῶν πόλεως περιῆπτεν ἀξίαν· Ἰουλίῳ δὲ τὴν τῶν
Λυκίων ἀρχὴν ἐνεχείριζε. Τοιαῦτα σημεῖα ἡγήσαντο
τὴν ἀρχὴν τῷ Μαρκιανῷ μνηστευόμενα. Αλλ'
ἐπὶ τὸ προκείμενον ἐπανίωμεν. Ο Μαρκιανός ἦν
μὲν εἶπερ τις τὰ πρὸς Θεὸν εὐσεβής, δικαιοσύνῃ
συζῶν, πλοῦτον ἡγούμενος τὸ μὴ τὰ ἀλλότρια συνε
ἔγειν πᾶσιν ἐπιτηδεύμασιν, ἀλλ᾿ ὃς ἂν δεομένοις
ἐπαρχεῖν δυνατός. Ην δὲ καὶ τὰ μάλιστα φοβερὸς
οὐκ ἐν τῷ τιμωρεῖσθαι, ἀλλ' ἐν προσδοκίᾳ τοῦ τι
μωρήσεσθαι· * γε, οἶμαι, καὶ ἄθλον ἀρετῆς οὐ κληρονομίας τὴν ἀρχὴν ἔδωσαν, ἁπάσαις ψήφοις τῆς
γερουσίας καὶ πάντων συμπληρούντων τὴν τύχην
γνώμη Πουλχερίας τῆς βασιλίδος· ἡ δὴ καὶ συνπει μὲν αὐτῷ, καὶ τὴν βασιλείαν συνέπραττεν·
ἀείπαις δὲ ἐτηρεί το ἄχρι γήρως; αὐτοῦ, μηδαμώς
τοὺς ὅρκους αἱρουμένου λύειν Μαρκιανού. Συνεψηφίζετο δ' ἐς ὕστερον καὶ Οὐαλεντινιανὸς ἐκείνῳ, τὴν
ἡγεμονίαν τῆς Ῥώμης κατάρχων, καὶ τὴν βασιλείαν ἐκύρου Μαρκιανῷ, τὴν ἀρετὴν τἀνδρὸς δια
κούσας. Ην δὲ πρὸ παντὸς Μαρκιανῷ σπουδαζόμενον ἔν τι καὶ κοινὸν παρὰ πάντων σέβας Θεῷ ἀναφέρεσθαι, ἐκ μέσου τε τὰς αἱρέσεις γενέσθαι, μίαν
τε διὰ τῆς ἑνώσεως καθεστάναι τὴν Ἐκκλησίαν,
καὶ ὑπὸ μιᾷ δοξολογία την θρησκείαν γεραίρεσθαι.
sublatis e medio bæresibus, Deo offerret cultum, et Ecclesia per conjunctionem unita, sententiam et
religionem unam coleret.
eos patrum loco habiturum esse dixit. Quare illi
hominem deinde auro hospitaliter locupletatum
Constantinopolim deduxerunt. Ubi vero omen illud
ad rem collatum est, Marcianus ex Lycia eos
evocatos, patres suos creavit: et Tatiano patriæ
suæ præfecturam, Juliano autem Lyciæ administrationem concessit. Hæc prodigia Marciani imperium præcessere. At nos ad institutum argumentum revertamur. Marcianus, quantum vix alius
quisquam, verioris erga Deum pietatis justitiæque
cultor fuit: divitias opesque veras esse putans, si
non studio omni aliena bona corradere, sed indigentium penuriam liberalitate sua sublevare posset. Formidabilis etiam maxime habitus est, non
tam exemplis pœnarum editis, quam exspectatione
et meta suppliciorum. 588 Quæ virtutes fecere,
ut non hæreditatis successionem, sed virtutis mercedem imperium acceperit, senatu ipso et omnibus
fortunæ cujusque hominibus calculis suis Pulcheriæ Augustæ sententiam comprobantibus. Quæ in
aula quidem imperatoria cum eo vixit, et una imperium administravit, virgo autem ad senectutem
usque permansit, Marciano ei fidem per jurisjurandi
religionem datam servante. Postmolum et Valentinianus, qui Romanam urbem regebat, ubi de
virtute ejus certior est factus, suffragio suo inperium ei confirmavit. In primis vero illud Marcianus studuit, ut unum et communem ab omnibus,
Ἐπὶ ποίαις αἰτίαις ἡ ἁγία καὶ οἰκουμενικὴ τε
τάρτη σύνοδος ἐπὶ τῆς ἐν Βιθυνία Χαλκηδό
νος συνέστη.
Οὕτω δ᾽ ἔχοντι γνώμης, Λέων ὁ πάππας γράμ
μασιν ἀνηρέθιζε, τὰ τολμηθέντα Εὐτυχεῖ καὶ Διοσ
κόρῳ κατὰ τῆς πίστεως καὶ τοῦ ἀοιδίμου Φλαβιατοῦ ἐπὶ οἰκουμενικῇ συνόδῳ ἐξετασθῆναι. Εἶτα καὶ
ὅσοι παρ' ἐκείνων ἦσαν καθυβρισθέντες, καὶ οὗτοι
προσίασι τὰ κατὰ σφᾶς αὐτοῦντες κριθῆναι· μάλιστα δὲ πάντων Εὐσέβιος ὁ Δορυλαίου ἐπίσκοπος γε
γονὼς τὴν ὑπόθεσιν ἀνεκίνει, φάσκων ὡς ἐπιβουλαῖς
Χρυσαφίου, Θεοδοσίου τὰ δίκαια φέροντος, αὐτὸς
καὶ Φλαβιανός καθαιρεθείη· ότιπερ χρυσίον ἐπὶ τῇ
χειροτονία ζητοῦντι τῷ Χρυσαφίῳ Φλαβιανός, ὥσπερ
ἐντρέπων, ἱερὰ σκεύη ἔπεμπε, τὴν ἔνδειαν προβαλο
λόμενος. Προσετίθει γε μὴν καὶ ὡς Εὐτυχεῖ παραπλήσιος ἦν τὴν θρησκείαν ὁ Χρυσάφιος· τὸ δὲ
μέγιστον, ὡς καὶ Φλαβιανὸς ἀδίκως ἀναιρεθείη
πρὸς Διοσκόρου ἀπηνέστερον τοῦ ληστρικοῦ συνε
δρίου διωθούμενός τε καὶ λακτιζόμενος. ἂν χάριν,
γράμμασι τῶν κρατούντων τῶν ἀπανταχοῦ ἱερέων
μετακληθέντων, ἡ ἐν Χαλκηδόνι ἀθροίζεται σύνοδος·
ᾗ δὴ πρῶτον μὲν ἐν Νικαίᾳ ἡθροίσθη, ἔνθα δὴ καὶ
ὁ πρόεδρος Ῥώμης Λέων ἐπέστειλε, Πασκασίνου,
καὶ Λουκενσίου, καὶ ἑτέρων τοῖς γράμμασι διακοPlin. Dorilaum vocat, lib. v. cap. 29.
CAPUT II.
Quibus de causis sancta universalis synodus quarta,
Chalcedone in Bithynia sit coacta.
Hoc illum sic animo agitantem, litteris insuper
suis Leo papa excitavit, ut in universali concilio,.
de atroci injuria quam Eutyches et Dioscorus fidei
Christianæ et celeberrimo viro Flaviano irrogare
ausi fuissent, inquireretur. Acresserunt etiam,
quicunque ab illis contumelia affecti fuerant, ut de
corum causa judicaretur petentes: maxime vero
ex omnibus Eusebius, Dorylæi antistes, sollicitatione sua eam rem egit, insidiis Chrysaphii, qui
Theodosii juribus abusus esset, et sibi et Flavianɔ
propterea dignitatem ademptam esse memorando:
quod Chrysaphio Flavianus aurum electionis consecrationisque suæ nomine petenti, paupertatem
suam prætendens, et ut illum pudore suffunderet,
sacra ecclesiæ vasa obtulisset. Adjecit is illud
quoque, Chrysaphium eamdem cum Eutychete complecti religionem. Et quod maximum esset, Flavianum a Dioscoro crudelem in modum prædatorio
consessu ejectumn, calcibus proculcatum et enectum esse. Eorum rerum gratia imperatorum litteris, locorum omnium episcopis convocatis, synodus Chalcedone est coacta, quæ quidem primum
Chapter IIICaput III
col. 15–16page 4 of 313
PG 147:15& νουμένων· ὕστερον δὲ ἐπὶ Χαλκηδόνα μετέβη τῆς Βιθυνίας· παρεῖναι γὰρ καὶ ὁ βασιλεὺς τῇ συνόδῳ ᾑρεῖτο, τὸν μέγαν Κωνσταντίνον μιμούμενος, ᾧ ἐς τὰ μάλιστ' ἀντιφιλοτιμούμενος, καὶ τὸν ἱερὸν ἐκεῖ 589 νον ἐδιπλασίαζε σύλλογον, ἀντὶ τιη' εξακοσίους χε Πατέρας ἀθροῖσαι ἐσπουδακώς. ᾿Αλλὰ Ζαχαρίας μέν ὁ ῥήτωρ ἐμπαθῶς ἱστορεῖ, μετάπεμπτον τῇ συνέδῳ ταύτῃ γενέσθαι γράφων καὶ τὸν Νεστόριον· ὅτι δ' οὐχ οὕτως ἔχει, τεκμήριον εναργέστατον τὸ σχεδόν ἀπανταχοῦ τῆς συνόδου τοῦτον ὑπὸ ἀνάθεμα γίνε σθαι. Ἔτι δὲ μᾶλλον καθίστησιν ἐκδηλότερον Εὐα στάθιος ὁ τὴν Βηρυτίων ἐπισκοπήσας, γράφων προς Ἰωάννην ἐπίσκοπον, καὶ ἕτερον Ἰωάννην πρεσβύτερον περὶ τῶν ἐν συνόδῳ πραχθέντων· ἐν οἷς καὶ τάδε πρὸς λέξιν φησίν· ο Υπαντήσαντες δὲ πάλιν οἱ τα Νεστορίου ζητοῦντες λείψανα, τῆς συνόδου κατεβόων, ()ἱ ἅγιοι διὰ τί ἀναθεματίζονται; ὡς ἀγανακτήσαντα τὸν βασιλέα, τοῖς δορυφόροις ἐπι τρέψαι μακρὰν αὐτοὺς ἀπελάσαι. › Πῶς οὖν οὗ τὰ λείψανα ἐζήτουν τῶν ἐνθένδε μεταχωρήσαντος, μετά εστέλλετο τῇ συνόδῳ, συνάγειν οὐκ ἔχω. ΚΕΦΑΛ. Γ'. *Εκφρασις τοῦ ναοῦ τῆς ἁγίας καὶ πανευφήμου μάρτυρος Εὐφημίας, τοῦ ἐν τῇ Χαλκηδονέων ιδρυμένου πόλει. 590 ζοντα καὶ ἀνοιδούμενα κύματι, τῇ δ' ὑποστροφή Ὡς δ᾽ οὖν εἰς Χαλκηδόνα ή σύνοδος μετεχώρει, ἐπὶ τὸ ἱερὸν ἠθροίζετο τέμενος Εὐφημίας τῆς π ριβοήτου ἐν μάρτυσιν. Ιδρυται δὲ τὸ ἱερὸν ἐπ' αὐτῆς Χαλκηδόνος, ὡσεὶ σταδίους μάλιστα δύο τοῦ Βοσ πόρου ἀπῳκισμένον, ἔν τινι χωρίῳ εὐφυῶς ἔχοντι καὶ ἡρέμα προσάντει· ὡς μηδ' αἰσθέσθαι τοῦ περ πάτου τὸν ὅ; ἐπὶ τὸν νεὼν ἀναβαίνειν αἱρεῖται τῆς μάρτυρος· ἐκ τοῦ σχεδόν τε ἐν μετεώρῳ εἶναι περὶ τὸ ἀνάκτορον γεγονότα, καὶ τὰς ὄψεις ἐκ περιωπῆς διαχέοντα, ἅπαν ἀθρόον τὸ πεδίον ἀθρεῖν ὑπτιον ἐφ' ἀπαλῇ χλοάζον τῇ πόᾳ, βαθεῖ τε κυμαινόμενον τῷ ληΐῳ, καὶ δένδρεσι παντοίοις κατάφυτον· ἐπὶ δὲ τούτοις ὄρη εὐπρεπῶς μετεωριζόμενα, καὶ ἄλλα ἠρέμα ἐπικυρτούμενα, καὶ κόμῃ λασίᾳ ἐγκαλυπτά μενα. Ιδοις δ' ἂν καὶ πελάγη διάφορα· ἃ μὲν γα λήνῃ πορφυρέᾳ ἡρέμα περιηχούμενα, ἡδὺ δέ τι καὶ ήμερον προσπαίζοντα ταῖς ἀκταῖς· ἄλλα δὲ παφλά κὐχληκάς τε καὶ φυκία καὶ ἀλλ᾽ ἅττα κούφως περ ριειλούμενα, σὺν βαστώνῃ πλείστῃ ἀνασειράζοντα. Αντικρὺ δὲ τῆς πόλεως τὸ τέμενος ίδρυται, ὡς συμβαίνειν κἀντεῦθεν καὶ τῇ θέᾳ τῆς τοσαύτης πόλ λεως ὡραΐζεσθαι. Τριχῆ δ᾽ εἰς οἴκους ὑπερμεγέθεις διαιρεῖται ὁ δόμος· ὧν εἰς ὑπαιθρός ἐστιν αὐλῇ εἰς μήκιστον ἐκτεταμένῃ, συχνοῖς καλλυνόμενος κίοσιν· ὁ δεύτερος δὲ παραπλησίως ἔχων τῷ τε εὕρει καὶ μήκει ἐπὶ ἐλαχίστοις τοῖς κίοσιν· ἑνὶ δὲ τούτῳ διαλλάττων, ότιπερ τροφὴν ἐκ πλίνθου ὀπτῆ; περιβάλλεται· οὐ πρὸς βοῤῥᾶν, καθ' δ μέρος ἀν σχειν συμβαίνει τὸν ἥλιον, κυκλοτερής ἐγήγερται
Nicææ convenerat: quo etiam Romanæ urbis & νουμένων· ὕστερον δὲ ἐπὶ Χαλκηδόνα μετέβη τῆς
episcopus Leo, per Pascasini et Lucentii et Βιθυνίας· παρεῖναι γὰρ καὶ ὁ βασιλεὺς τῇ συνόδῳ
aliorum ministerium, litteras miserat. Sed ea Chal- ᾑρεῖτο, τὸν μέγαν Κωνσταντίνον μιμούμενος, ᾧ ἐς
redonem Bithyniæ est translata, quod imperator τὰ μάλιστ' ἀντιφιλοτιμούμενος, καὶ τὸν ἱερὸν ἐκεῖ
ipse synodo ei adesse vellet, 589 magnum Con- νον ἐδιπλασίαζε σύλλογον, ἀντὶ τιη' εξακοσίους χε
stantinum imitatus: cum quo quam maxime de Πατέρας ἀθροῖσαι ἐσπουδακώς. ᾿Αλλὰ Ζαχαρίας μέν
gloria concertans, sacruin illum conventum dupli- ὁ ῥήτωρ ἐμπαθῶς ἱστορεῖ, μετάπεμπτον τῇ συνέδῳ
cavit, pro trecentis decem et octo, sexcentis tri- ταύτῃ γενέσθαι γράφων καὶ τὸν Νεστόριον· ὅτι δ'
ginta sex Patribus coactis Zacharias quidem οὐχ οὕτως ἔχει, τεκμήριον εναργέστατον τὸ σχεδόν
rhetor, affectione adductus, Nestorium quoque ad ἀπανταχοῦ τῆς συνόδου τοῦτον ὑπὸ ἀνάθεμα γίνε
concilium hoc vocatum esse scribit. Sed quod σθαι. Ἔτι δὲ μᾶλλον καθίστησιν ἐκδηλότερον Εὐα
aliter se res habeat, illud clarissime indicat, quod στάθιος ὁ τὴν Βηρυτίων ἐπισκοπήσας, γράφων προς
ubique fere a synodo anathemate mactatus fuerit. Ἰωάννην ἐπίσκοπον, καὶ ἕτερον Ἰωάννην πρεσβύEt apertius etiam hoc ostendit Eustathius Beryti τερον περὶ τῶν ἐν συνόδῳ πραχθέντων· ἐν οἷς καὶ
episcopus, ad Joannem episcopum, et alterum Joan- τάδε πρὸς λέξιν φησίν· ο Υπαντήσαντες δὲ πάλιν
nem presbyterum de synodi actis scribens, in quibus οἱ τα Νεστορίου ζητοῦντες λείψανα, τῆς συνόδου
κατεβόων, ()ἱ ἅγιοι διὰ τί ἀναθεματίζονται; ὡς
ἀγανακτήσαντα τὸν βασιλέα, τοῖς δορυφόροις ἐπιτρέψαι μακρὰν αὐτοὺς ἀπελάσαι. › Πῶς οὖν οὗ τὰ
λείψανα ἐζήτουν τῶν ἐνθένδε μεταχωρήσαντος, μετά
εστέλλετο τῇ συνόδῳ, συνάγειν οὐκ ἔχω.
litteris hæc etiam verba sunt: Prodierunt vero illi
denuo, qui Nestorii reliquias quarunt, et adversus
synodum vociferati sunt: Quam ob causam viri sancti anathemate feriuntur? adeo ut indignatus imperator satellites illos longe rejicerc jusserit. › Quomodo igitur synodus eum evocarit, cujus defuncti
reliquias illi quæsiverunt, colligere nequeo.
CAPUT III.
Descriptio templi sanctæ et celebris martyris Euphemiæ, quod Chalcedone a primis fundamentis
est constructum.
*Εκφρασις τοῦ ναοῦ τῆς ἁγίας καὶ πανευφήμου
μάρτυρος Εὐφημίας, τοῦ ἐν τῇ Χαλκηδονέων
ιδρυμένου πόλει.
Synodus postquam Chalcedonem pervenit, in
sacro Euphemiæ martyris inclytæ fano coacta est,
quod Chalcedone constructum est, et duobus marime stadiis a Bosporo abest, in loco peramœno et
molliter acclivi situm, ita ut ambulationis laborem,
qui in martyris templum ascendere vult, non sentiat, et facile statim in basilicam eam veniat: et
·ex edito loco oculos circumagens subjectum
-campuin omnem herba tenera virescentein, altoque
frugum proventu fuctuantemn, et omnis generis
consitas arbores habentem, adhæc colles pulchre
se in sublime attollentes, et nonnullos sensim sese
incurvantes, densamque comam prætendentes cernat occurrant etiam illi variæ maris undæ, aliæ
quidem paulatim serenitate et tranquillitate purpurea resonantes, placideque et suaviter littori
colludentes, quædam autem strepentes fluctibus et
tumescentes, 590 astu vero ipso concharum te- ζοντα καὶ ἀνοιδούμενα κύματι, τῇ δ' ὑποστροφή
stas, algas et quascunque alias res leves circumvolventes, et facilitate plurima collidentes. Templum vero ipsum, e regione urbi constructum, ita
jacet, ut ex situ ipso colligere facile sit, urbis
·tantæ aspectu id conspicuum amœnumque esse.
Tribus autem ingentibus structuris ædes hæc sacra
distincta est: quarum una subdialis aula est, in
magnam longitudinem extensa, et frequentibus coAumnis ornata: secunda æqualem cum illa habet,
paucioribus tamen columanis, amplitudinem et longitudinem, una hac re ab illa varians, quod tecto
ecoctili latere contecta est. Ad cujus boreale laEt Bonifacii presbyteri. Evagr. lib. 11, cap. 4.
Alii tantum 630 numerant.
Ὡς δ᾽ οὖν εἰς Χαλκηδόνα ή σύνοδος μετεχώρει,
ἐπὶ τὸ ἱερὸν ἠθροίζετο τέμενος Εὐφημίας τῆς π
c ριβοήτου ἐν μάρτυσιν. Ιδρυται δὲ τὸ ἱερὸν ἐπ' αὐτῆς
Χαλκηδόνος, ὡσεὶ σταδίους μάλιστα δύο τοῦ Βοσπόρου ἀπῳκισμένον, ἔν τινι χωρίῳ εὐφυῶς ἔχοντι
καὶ ἡρέμα προσάντει· ὡς μηδ' αἰσθέσθαι τοῦ περ:-
πάτου τὸν ὅ; ἐπὶ τὸν νεὼν ἀναβαίνειν αἱρεῖται τῆς
μάρτυρος· ἐκ τοῦ σχεδόν τε ἐν μετεώρῳ εἶναι περὶ
τὸ ἀνάκτορον γεγονότα, καὶ τὰς ὄψεις ἐκ περιωπῆς
διαχέοντα, ἅπαν ἀθρόον τὸ πεδίον ἀθρεῖν ὑπτιον ἐφ'
ἀπαλῇ χλοάζον τῇ πόᾳ, βαθεῖ τε κυμαινόμενον τῷ
ληΐῳ, καὶ δένδρεσι παντοίοις κατάφυτον· ἐπὶ δὲ
τούτοις ὄρη εὐπρεπῶς μετεωριζόμενα, καὶ ἄλλα
ἠρέμα ἐπικυρτούμενα, καὶ κόμῃ λασίᾳ ἐγκαλυπτά
μενα. Ιδοις δ' ἂν καὶ πελάγη διάφορα· ἃ μὲν γα
λήνῃ πορφυρέᾳ ἡρέμα περιηχούμενα, ἡδὺ δέ τι καὶ
ήμερον προσπαίζοντα ταῖς ἀκταῖς· ἄλλα δὲ παφλάκὐχληκάς τε καὶ φυκία καὶ ἀλλ᾽ ἅττα κούφως περ
ριειλούμενα, σὺν βαστώνῃ πλείστῃ ἀνασειράζοντα.
Αντικρὺ δὲ τῆς πόλεως τὸ τέμενος ίδρυται, ὡς
συμβαίνειν κἀντεῦθεν καὶ τῇ θέᾳ τῆς τοσαύτης πόλ
λεως ὡραΐζεσθαι. Τριχῆ δ᾽ εἰς οἴκους ὑπερμεγέθεις
διαιρεῖται ὁ δόμος· ὧν εἰς ὑπαιθρός ἐστιν αὐλῇ
εἰς μήκιστον ἐκτεταμένῃ, συχνοῖς καλλυνόμενος
κίοσιν· ὁ δεύτερος δὲ παραπλησίως ἔχων τῷ τε
εὕρει καὶ μήκει ἐπὶ ἐλαχίστοις τοῖς κίοσιν· ἑνὶ δὲ
τούτῳ διαλλάττων, ότιπερ τροφὴν ἐκ πλίνθου ὀπτῆ;
περιβάλλεται· οὐ πρὸς βοῤῥᾶν, καθ' δ μέρος ἀν
σχειν συμβαίνει τὸν ἥλιον, κυκλοτερής ἐγήγερται
Evagr. lib. 11, cap. 3.
col. 17–18page 5 of 313
PG 147:17οἶκος, ἐς τέχνην μάλα ἐξησκημένος, κίοσι καὶ αὐτὸς τὴν ὕλην ἴσοις καὶ τοῖς μεγέθεσι καὶ τοῖς χρώμασιν, ὡς ἐν χορῷ κατὰ κύκλον ἑστῶσιν, ἔνδοθεν ὡ ραΐζων τὸ τέμενος. Εφ᾽ οἷς ὑπερῷόν τι ἐπῆρται ὀροφῇ τῇ αὐτῇ, ὡς ἂν γ᾽ ἐξῇ βουλομένῳ παντὶ τοῖς τελουμένοις παρεῖναι, ἐν ταυτῷ δὲ καὶ τῆς μάρο τυρος δεῖσθαι, τετραμμένῳ πρὸς ἕω. Τοῦ γε μήν θόλου ἔνδον ἄλλος ἐπὶ σηκὸς εὐπρεπέστατος· ὅπου δὴ τὴν μάρτυρα κεῖσθαι συνέβαινε, συρῷ τινι ἐπισ μήκει, ἣν ἔνιοι καλοῦσι Μακράν, ἀργύρῳ εἰς τέχνην διαχυθέντι, εὖ μάλα ἀπανταχοῦ περιειλουμένην καὶ εἰς κάλλος ἐξαίσιον διεσκευασμένην. Αλλ' ὅσα μὲν ἀεὶ ξένως ἐθαυματουργεῖτο πάλαι τῇ μάρτυρι, πᾶσι Χριστιανοῖς πρόδηλα. Καὶ γὰρ ἐφισταμένη τῷ τὴν χώραν ἐπισκοποῦντι πολλάκις όναρ, ή τινι τῶν ἄλλως ἐπισήμως βιούντων, ἐκ τοῦ παρήκοντος δ' ἐντυ χανόντων τῷ ταύτης δόμῳ, ἀφθόνως τῶν θαυ μάτων τρυγᾶν ἐνεκελεύετο. “Ο δὴ γνωσθὲν τοῖς ἀνά τὴν Κωνσταντίνου, ἐφοίτων πανδημεί όμιλος πλεί στος· ὅ τε τὰ σκήπτρα διέπων, καὶ οἱ τὰς ἱερὰς ἡνίας διαχειρίζοντες, καὶ οἱ ταῖς λοιπαῖς ἐφίσταντο τῶν ἀρχῶν, τὰ τελούμενα βουλόμενοι κατιδείν. Καὶ δὴ πάντων ὁρώντων, ὁ τῆς Κωνσταντίνου τὴν ἱερω σύνην ἐπειλημμένος μετὰ τῶν ἀμφ' αὐτὸν ἱερέων εἴσω τοῦ εἰρημένου μοι δόμου έχώρει, Ενθα δὴ τὸ μαρτυρικὸν ἐκεῖνο σῶμα κατάκειται. Προσῆν δὲ τῇ σορῷ κατὰ τὰ λαιον μέρος κλειθρίδιόν τι σεμνὸν, θύραις μικραῖς ἐς τὸ ἀκριβέστατον κατησφαλισμένον· ἐφ᾽ ᾧ σίδηρόν τινα ἐπιμήκη καθιᾶσι, σπόγγον κατὰ τὸ ἄκρον περιαρτήσαντες· ὃν τῷ σιδήρῳ ἀνὰ τὰ πανάγια λείψανα της μάρτυρος περιστρέφοντες, ἀνιμῶντο αὖθις αἱμάτων πλήρη, καὶ θρόμβων με-, στὸν, ἐξ ἰχώρων τῶν μαρτυρικῶν ἀνακεκραμένον. Ον ἐπειδὰν τὸ πλῆθος κατίδος, εὐθὺς εἰς γῆν κλί ναντες, σὺν ἀλαλαγμῷ μεγίστῳ Θεὸν ἐγέραιρον, χεῖρα; αίροντες καὶ τῷ παραδόξῳ ἐκπεπληγμένοι. Τόσον δ᾽ ἦν τὸ ἀποῤῥέον ἐκεῖθεν, καὶ ἐπὶ τόσον ἄφθονον προΐσχετο τὴν πλημμύραν, ὡς μὴ μόνον βασιλεῖς τε καὶ ἱερέας οι συναλίζονται καὶ πάντα τὸν συναθροιζόμενον λαὸν πλουσίως ἐπαπολαύειν τῶν ἐκεῖθεν ἀναῤῥεόντων ὑγρῶν, ἀλλὰ καὶ ἁπανταχοῦ τῆς μετακομίζειν τους βουλομένους· καὶ τῷ χρόνῳ μήτε τοὺς θρόμβους ἐπιλιπεῖν, καὶ τὸ αἷμα τὸ θεῖον μηδαμῶς παραλλάττεσθαι, ἀλλ᾽ ἀεὶ τὴν Στην όψιν ἐρυθρὰν ἐς βάθος εὖ μάλα διατηρεῖν. Ἐπράττετο δὲ ταῦτα οὐ κατά τινα περίοδον ὡρισμένην, ἀλλ' ὡς ἂν ἦ τε τοῦ προεδρεύειν λαχόντος βιοτή καὶ ἡ τῶν τρόπων σεμνότης ἡβούλετο. Λόγος γάρ ἔχει, επηνίκα τις τὰ τῆς Ἐκκλησίας ιθύνοι, ἐπισήμως διαβιῶν καὶ ἀρετῇ τὸν βίον κοσμῶν, τὸ τέρας συχνότερον ἐπιγίνεσθαι· ὅτε δὲ μὴ τοιοῦτος εἴη, σπανίζειν τὸ θαῦμα, καὶ μὴ ῥᾳδίως προϊέναι τῆς μάρτυρος τὸ τεράστιον. Τοῦτο μὲν οὕτως ἔγνων για νόμενον· ὁ δ᾽ οὖν οὔτε χρόνο;, ἀλλ᾽ οὐδὲ καιρὸς διατέμνει, ἀεὶ δὲ ῥεῖ καὶ πᾶσιν ἀνεῖται πιστοῖς, καὶ ἄλλως ἔχουσι, λέξων ἔρχομαι. Οπηνίκα τις ἐνθάδε γένηται ὅπου δὴ τὴν σορὸν καὶ τὰ ἱερὰ τῆς μάρτυρος ἀρτίως θησαυρίζεται λείψανα,τομῆς ἀπείρου καὶ ὑπερφυοῦ; πίμπλαται, ὑπερτέρας τῶν ὧν ἀνθρώ
ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XV.
οἶκος, ἐς τέχνην μάλα ἐξησκημένος, κίοσι καὶ αὐτὸς tus, qua parte sol oritur, ædes rotundior erecta
τὴν ὕλην ἴσοις καὶ τοῖς μεγέθεσι καὶ τοῖς χρώμασιν, ὡς ἐν χορῷ κατὰ κύκλον ἑστῶσιν, ἔνδοθεν ὡ
ραΐζων τὸ τέμενος. Εφ᾽ οἷς ὑπερῷόν τι ἐπῆρται
ὀροφῇ τῇ αὐτῇ, ὡς ἂν γ᾽ ἐξῇ βουλομένῳ παντὶ τοῖς
τελουμένοις παρεῖναι, ἐν ταυτῷ δὲ καὶ τῆς μάρο
τυρος δεῖσθαι, τετραμμένῳ πρὸς ἕω. Τοῦ γε μήν
θόλου ἔνδον ἄλλος ἐπὶ σηκὸς εὐπρεπέστατος· ὅπου
δὴ τὴν μάρτυρα κεῖσθαι συνέβαινε, συρῷ τινι ἐπισ
μήκει, ἣν ἔνιοι καλοῦσι Μακράν, ἀργύρῳ εἰς τέχνην
διαχυθέντι, εὖ μάλα ἀπανταχοῦ περιειλουμένην καὶ
εἰς κάλλος ἐξαίσιον διεσκευασμένην. Αλλ' ὅσα μὲν
ἀεὶ ξένως ἐθαυματουργεῖτο πάλαι τῇ μάρτυρι, πᾶσι
Χριστιανοῖς πρόδηλα. Καὶ γὰρ ἐφισταμένη τῷ τὴν
· χώραν ἐπισκοποῦντι πολλάκις όναρ, ή τινι τῶν
ἄλλως ἐπισήμως βιούντων, ἐκ τοῦ παρήκοντος δ'
ἐντυ χανόντων τῷ ταύτης δόμῳ, ἀφθόνως τῶν θαυ
μάτων τρυγᾶν ἐνεκελεύετο. “Ο δὴ γνωσθὲν τοῖς ἀνά
τὴν Κωνσταντίνου, ἐφοίτων πανδημεί όμιλος πλεί
στος· ὅ τε τὰ σκήπτρα διέπων, καὶ οἱ τὰς ἱερὰς
ἡνίας διαχειρίζοντες, καὶ οἱ ταῖς λοιπαῖς ἐφίσταντο
τῶν ἀρχῶν, τὰ τελούμενα βουλόμενοι κατιδείν. Καὶ
δὴ πάντων ὁρώντων, ὁ τῆς Κωνσταντίνου τὴν ἱερω
σύνην ἐπειλημμένος μετὰ τῶν ἀμφ' αὐτὸν ἱερέων
εἴσω τοῦ εἰρημένου μοι δόμου έχώρει, Ενθα δὴ τὸ
μαρτυρικὸν ἐκεῖνο σῶμα κατάκειται. Προσῆν δὲ τῇ
σορῷ κατὰ τὰ λαιον μέρος κλειθρίδιόν τι σεμνὸν,
θύραις μικραῖς ἐς τὸ ἀκριβέστατον κατησφαλισμένον· ἐφ᾽ ᾧ σίδηρόν τινα ἐπιμήκη καθιᾶσι, σπόγγον
κατὰ τὸ ἄκρον περιαρτήσαντες· ὃν τῷ σιδήρῳ ἀνὰ
τὰ πανάγια λείψανα της μάρτυρος περιστρέφοντες,
ἀνιμῶντο αὖθις αἱμάτων πλήρη, καὶ θρόμβων με-,
στὸν, ἐξ ἰχώρων τῶν μαρτυρικῶν ἀνακεκραμένον.
Ον ἐπειδὰν τὸ πλῆθος κατίδος, εὐθὺς εἰς γῆν κλίναντες, σὺν ἀλαλαγμῷ μεγίστῳ Θεὸν ἐγέραιρον,
χεῖρα; αίροντες καὶ τῷ παραδόξῳ ἐκπεπληγμένοι.
Τόσον δ᾽ ἦν τὸ ἀποῤῥέον ἐκεῖθεν, καὶ ἐπὶ τόσον
ἄφθονον προΐσχετο τὴν πλημμύραν, ὡς μὴ μόνον
βασιλεῖς τε καὶ ἱερέας οι συναλίζονται καὶ πάντα
τὸν συναθροιζόμενον λαὸν πλουσίως ἐπαπολαύειν
τῶν ἐκεῖθεν ἀναῤῥεόντων ὑγρῶν, ἀλλὰ καὶ ἅπανταχοῦ τῆς μετακομίζειν τους βουλομένους· καὶ τῷ
χρόνῳ μήτε τοὺς θρόμβους ἐπιλιπεῖν, καὶ τὸ αἷμα
τὸ θεῖον μηδαμῶς παραλλάττεσθαι, ἀλλ᾽ ἀεὶ τὴν
Στην όψιν ἐρυθρὰν ἐς βάθος εὖ μάλα διατηρεῖν.
Ἐπράττετο δὲ ταῦτα οὐ κατά τινα περίοδον ώρισμένην, ἀλλ' ὡς ἂν ἦ τε τοῦ προεδρεύειν λαχόντος βιοτή
καὶ ἡ τῶν τρόπων σεμνότης ἡβούλετο. Λόγος γάρ
ἔχει, επηνίκα τις τὰ τῆς Ἐκκλησίας ιθύνοι, ἐπισήμως διαβιῶν καὶ ἀρετῇ τὸν βίον κοσμῶν, τὸ τέρας
συχνότερον ἐπιγίνεσθαι· ὅτε δὲ μὴ τοιοῦτος εἴη,
σπανίζειν τὸ θαῦμα, καὶ μὴ ῥᾳδίως προϊέναι τῆς
μάρτυρος τὸ τεράστιον. Τοῦτο μὲν οὕτως ἔγνων για
νόμενον· ὁ δ᾽ οὖν οὔτε χρόνο;, ἀλλ᾽ οὐδὲ καιρὸς
διατέμνει, ἀεὶ δὲ ῥεῖ καὶ πᾶσιν ἀνεῖται πιστοῖς, καὶ
ἄλλως ἔχουσι, λέξων ἔρχομαι. Οπηνίκα τις ἐνθάδε
γένηται ὅπου δὴ τὴν σορὸν καὶ τὰ ἱερὰ τῆς μάρτυρος ἀρτίως θησαυρίζεται λείψανα,τομῆς ἀπείρου
καὶ ὑπερφυοῦ; πίμπλαται, ὑπερτέρας τῶν ὧν ἀνθρώ
est, mulla arte elaborata, columnis et ipsa materie
magnitudinis et coloris ejusdem, veluti in choro
in circuli formam stantibus, templi interioris partem cohonestans. Super quibus porticus sublimis
eadem sub testudine constructa est, ubi cuivis divinæ rei mysticisque sacris adesse, atque etiam ad
orientem converso precationem ad martyrem ipsam
facere licet. Intra porticum ipsam sacrarium aliud
est longe pulcherrimum, ubi martyr posita est, in
tumulo longiore, quem nonnulli etiam Longum
vocant, argento arte diffuso pulchre admodum ex
omni parte inclusum, et ad præcipuam pulchritudinem redactum. Cæterum quæ olim semper martyr ea ediderit miracula, Christianis omnibus constat. Loci namque ejus persæpe episcopum, in
somnis sese ei exhibens, aut alium etiam quempiam præclare vitam agentem, obiter templum ejus
ingressum, ut miraculorum talium fructum perciperent, est cohortata. Quod ubi in urbe Constantinopolitana innotuit, universa eo populi turba
sunt profectæ: ipse etiam imperator, et qui sacras
ecclesiarum habenas regunt, quique honores et
magistratus alios in republica gerunt, ut quæ ibi
peragerentur, viderent. Atque etiam inspectantibus.
omnibus, episcopus Constantinopolitanus cum sacerdotibus suis templum id, ubi martyris corpus
repositum est, visit. In loculi levo latere fenestella
quædam admiranda est, operculo quam maxime
obfirmata, per quod ferramentum longiusculum,
cui in extrema parte spongia alligata esset, immittebant: 591 spongiamque ipsam in sacrosanctis
martyris reliquiis obvolutau, et guttis cruore illius
delibutis refertam, extrabebant. Hanc ubi plebs
conspexisset, homines statim in terram inclinati,
vociferatione maxima Deum honorabant, miraculoque eo stupefacti manus sustollebant. Tantus
autem inde profluxit ubertim humor, ut non solum
imperatores et episcopi, populusque qui ibi congregari solitus fuit, affatim eo perfruerentur, verum etiam quocunque quivis vellet locorum, de eo
aliquid secum auferret. Neque guitæ tempore ipso.
defecere, neque divinus ille sanguis aliqua ex parte
mutatus est, sed is semper colorem suum summe
rubrum conservavit. Facta hæc non certo aliquo
temporis curriculo, sed pro eo atque episcopi ipsius
vitæ morumque sanctitas ferret. Sic enim fertur,
cum is qui Ecclesiam gubernaret, præclare viveret,
et virtute exornatus esset, frequentius miraculum
hoc exhibitum esse, cum autem antistes sacrorum
talis non esset, rarius eam rem tam admirandam,
nec tam facile a martyre processisse. Hoc sic factum esse novi. Sedenim quod neque dies neque
tempus ullum intercipit, sed perpetuo omnibus
fidelibus simul et infidelibus affluit et accedit, id.
nunc dicam. Si quis in sacrarium id, ubi loculus
et sanctæ martyris reliquiæ perinde atque thesaurus nunc repositæ sunt, veniat, odor immensus et
naturae captum, odoresque omnes quos ars hu-
Chapter IVCaput IV
col. 19–20page 6 of 313
PG 147:19ποις θέμις ἐκ τέχνης ἐπιτηδεύειν. Τήν τε γὰρ ἐκ λειμώνων ἀθροιζομένην διαφερόντως νικᾷ ἀλλ᾽ οὐδέ τινι παρέοικε τῶν ἔκ τινος τῶν λίαν εὐωδεστά των ἀποῤῥεούσῃ· οὐ μὴν ἀλλ' οὐδὲ οταν ἂν μυρεψός εργάσαιτο, κατὰ σταθμὸν τὰ εὐώδη συγκεραννύς. Λίαν δέ τις καὶ πολλῷ ὑπερβάλλουσα μέτρῳ ἡ ἐκεῖ θεν ἀναδιδομένη ἐστὶ, τεκμηριοῦσα τοῦ ἀναδιδόντος τὴν δύναμιν. ΚΕΦΑΛ. Δ'. Περὶ τῶν ἐν τῇ συνόδῳ πραχθέντων· καὶ ὡς καθηρέθη Διόσκορος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ. Κατὰ δὴ τοῦτο τὸ θεῖον τῆς μάρτυρος τέμενος ἐκ Νικαίας ἡ εἰρημένη μοι ἀθροίζεται σύνοδος μετά τριακοστόν ἔτος τῆς τρίτης συνόδου, ἐν ἔτει κόσμο, πεντακισχιλιοστῷ ἐννακοσιοστῷ καὶ ἔκτῳ πρὸς ἑξη κοστῷ. Ἐν μὲν οὖν τοῖς δεξιοῖς τοῦ νεὼ μέρεσιν οἴ τε Ῥωμαῖοι καὶ οἱ Βυζάντιοι καὶ οἱ ᾿Αντιοχείς προεκάθισαν· ἐν δὲ τοῖς ἀριστεροῖς οἵ τε Ἀλεξανδρεῖς καὶ οἱ Ἱεροσολυμίται· ἐν δὲ τῷ μέσῳ οἱ ἄρ χοντες καὶ ἡ σύγκλητος. Καὶ γυμνασθέντων τῶν τε ἐν Κωνσταντινουπόλει ὑπὸ Εὐτυχέος, καὶ ἐν Εφέσῳ ὑπὸ Διοσκόρου νεωτερισθέντων, εἰς ἄγνοιαν μὲν κατέφευγεν ὁ Διόσκορος τῶν πεπραγμένων· μὴ δυνηθείς δ' ὅμως διαδρᾶναι τὴν ἔλεγχον, ἐν ἀπορίᾳ ἠλαύνετο. Τῆς δ' ἀληθείας παραγυμνουμένης, τὸ προφανὲς τῆς ἀπολογίας ἐκκλίναι μὴ οἷός τε ὤν, τῶν συνεδρευόντων αὐτῷ κατὰ τὴν λῃστρικὴν σύν οἷον ἐξελεγχόντων, τόν τε δόλον αὐτοῦ τῆς ψυχῆς, τήν τε βίαν καὶ ἀνάγκην ἣν ἐξ ἀρχοντικῆς πεπόνθασιν ἀπειλῆς, λίαν ᾐσχύνθη. Καὶ οἱ μὲν συμπρά ξαντες τῇ βίᾳ συγγνώμην αἰτήσαντες παρεδέχθησαν, καὶ ἀπὸ τῶν ἀριστερῶν ἐπὶ τὰ δεξιὰ μετέβησαν, ὧν εἷς ἦν καὶ ὁ Ἱεροσολύμων Ιουβενάλιος· Διόσκορος δὲ ἄλλην ἐξ ἄλλης εὑρίσκων αἰτίαν, ἀσύγγνωστο; ἦν τοῖς δικαίοις ἐκείνοις κριταῖς, καὶ ἀπηξίου τῇ συνό δῳ συνέρχεσθαι. Ἐπεὶ δ᾽ ἐκεῖνοι τῷ κανόνι ἑπόμενοι τρίς μετεστέλλοντο, ἐκεῖνος δ' ἔτι ἀπειθῶν ἦν, κοινῇ ψήφο ή σύνοδος πᾶσα καὶ τοῦ θεοφιλούς βασιλέως παρόντος αὐτόν τε καθεῖλον καὶ Εὐτυχῆ, καὶ τῷ ἀναθέματι παραδεδώκασιν, ἐπικυρώσαντες καὶ τὰ τῶν ἁγίων οἰκουμενικῶν συνόδων ἐπὶ βεβαιώσει έχε δοθέντα τῆς πίστεως γράμματα· τῆς ἐν Νικαία φημὶ καὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει, καὶ τῆς ἐν Ἐφέσῳ πρότερον ἀθροισθείσης. Τρίτῃ δὲ συνελεύσει τὰς πρὸς Νεστόριον ἐπιστολὰς τοῦ θεσπεσίου Κυρίλλου τοῖς ἰδίοις ἐδέξαντο ὑπομνήμασι, συζεύξαντες καὶ τὴν τοῦ πάππα Λέοντος ἐπιστολὴν πρὸς τὸν θεῖον Φλαβιανὸν, ἔτι δὲ καὶ τὸν τόμον ὅν πρὸς τὴν σύνοδον καὶ τὴν βασιλέα Μαρκιανόν διεπέμψατο, ὃς καὶ στήλη ἀρθοδοξίας ἐκλήθη. Λέων γὰρ οὗτος τὰ κατὰ
mana conficit, supergrediens, ad eum perfertur. ποις θέμις ἐκ τέχνης ἐπιτηδεύειν. Τήν τε γὰρ ἐκ
Eum siquidem qui ex prato versicolore colligitur,
Jonge superat neque alicui eorum similis est
qui ex bene olentissimis rebus profluit. Tum autem nequc ei par est, quem unguentarius odoribus
suavibus ad certum modum temperatis miscet:
verum multis modis qui inde redditur præstantior
est, vim et potestatem ejus a qua redundat declarans.
592 CAPUT IV.
Acta synodi; et ut episcopatus Dioscoro ejusque
sectatoribus abrogatus sit.
λειμώνων ἀθροιζομένην διαφερόντως νικᾷ ἀλλ᾽
οὐδέ τινι παρέοικε τῶν ἔκ τινος τῶν λίαν εὐωδεστάτων ἀποῤῥεούσῃ· οὐ μὴν ἀλλ' οὐδὲ οταν ἂν μυρεψός
εργάσαιτο, κατὰ σταθμὸν τὰ εὐώδη συγκεραννύς.
Λίαν δέ τις καὶ πολλῷ ὑπερβάλλουσα μέτρῳ ἡ ἐκεῖ
θεν ἀναδιδομένη ἐστὶ, τεκμηριοῦσα τοῦ ἀναδιδόντος
τὴν δύναμιν.
Περὶ τῶν ἐν τῇ συνόδῳ πραχθέντων· καὶ ὡς
καθηρέθη Διόσκορος καὶ οἱ σὺν αὐτῷ.
Κατὰ δὴ τοῦτο τὸ θεῖον τῆς μάρτυρος τέμενος ἐκ
Νικαίας ἡ εἰρημένη μοι ἀθροίζεται σύνοδος μετά
τριακοστόν ἔτος τῆς τρίτης συνόδου, ἐν ἔτει κόσμο,
πεντακισχιλιοστῷ ἐννακοσιοστῷ καὶ ἔκτῳ πρὸς ἑξηκοστῷ. Ἐν μὲν οὖν τοῖς δεξιοῖς τοῦ νεὼ μέρεσιν οἴ
τε Ῥωμαῖοι καὶ οἱ Βυζάντιοι καὶ οἱ ᾿Αντιοχείς
προεκάθισαν· ἐν δὲ τοῖς ἀριστεροῖς οἵ τε Αλεξανδρεῖς καὶ οἱ Ἱεροσολυμίται· ἐν δὲ τῷ μέσῳ οἱ ἄρ
χοντες καὶ ἡ σύγκλητος. Καὶ γυμνασθέντων τῶν
τε ἐν Κωνσταντινουπόλει ὑπὸ Εὐτυχέος, καὶ ἐν
Εφέσῳ ὑπὸ Διοσκόρου νεωτερισθέντων, εἰς ἄγνοιαν
μὲν κατέφευγεν ὁ Διόσκορος τῶν πεπραγμένων· μὴ
δυνηθείς δ' ὅμως διαδρᾶναι τὴν ἔλεγχον, ἐν ἀπορίᾳ
ἠλαύνετο. Τῆς δ' ἀληθείας παραγυμνουμένης, τὸ
προφανὲς τῆς ἀπολογίας ἐκκλίναι μὴ οἷός τε ὤν,
τῶν συνεδρευόντων αὐτῷ κατὰ τὴν λῃστρικὴν σύν
οἷον ἐξελεγχόντων, τόν τε δόλον αὐτοῦ τῆς ψυχῆς,
τήν τε βίαν καὶ ἀνάγκην ἣν ἐξ ἀρχοντικῆς πεπόν
θασιν ἀπειλῆς, λίαν ᾐσχύνθη. Καὶ οἱ μὲν συμπρά
ξαντες τῇ βίᾳ συγγνώμην αἰτήσαντες παρεδέχθησαν,
καὶ ἀπὸ τῶν ἀριστερῶν ἐπὶ τὰ δεξιὰ μετέβησαν, ὧν
εἷς ἦν καὶ ὁ Ἱεροσολύμων Ιουβενάλιος· Διόσκορος
δὲ ἄλλην ἐξ ἄλλης εὑρίσκων αἰτίαν, ἀσύγγνωστο; ἦν
τοῖς δικαίοις ἐκείνοις κριταῖς, καὶ ἀπηξίου τῇ συνό
δῳ συνέρχεσθαι. Ἐπεὶ δ᾽ ἐκεῖνοι τῷ κανόνι ἑπόμενοι
τρίς μετεστέλλοντο, ἐκεῖνος δ' ἔτι ἀπειθῶν ἦν, κοινῇ
ψήφο ή σύνοδος πᾶσα καὶ τοῦ θεοφιλούς βασιλέως
παρόντος αὐτόν τε καθεῖλον καὶ Εὐτυχῆ, καὶ τῷ
ἀναθέματι παραδεδώκασιν, ἐπικυρώσαντες καὶ τὰ
τῶν ἁγίων οἰκουμενικῶν συνόδων ἐπὶ βεβαιώσει έχε
δοθέντα τῆς πίστεως γράμματα· τῆς ἐν Νικαία
φημὶ καὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει, καὶ τῆς ἐν Ἐφέσῳ
πρότερον ἀθροισθείσης. Τρίτῃ δὲ συνελεύσει τὰς
πρὸς Νεστόριον ἐπιστολὰς τοῦ θεσπεσίου Κυρίλλου
τοῖς ἰδίοις ἐδέξαντο ὑπομνήμασι, συζεύξαντες καὶ
τὴν τοῦ πάππα Λέοντος ἐπιστολὴν πρὸς τὸν θεῖον
Φλαβιανὸν, ἔτι δὲ καὶ τὸν τόμον ὅν πρὸς τὴν σύνοδον
καὶ τὴν βασιλέα Μαρκιανόν διεπέμψατο, ὃς καὶ
στήλη ἀρθοδοξίας ἐκλήθη. Λέων γὰρ οὗτος τὰ κατὰ
In hoc sacro martyris delubro, quam ex Nica
transiisse diximus, congregata est synodus
tricesimo a tertia synodo, a mundo autem condito quinquies millesimo noningentesimo et sexagesimo sexto anno. In dextra templi parte Romani,
Byzantii et Antiocheni, in sinistra, Alexandrini
et llierosolymitani, medio autem inter hos loco
principes et senatores consedere. Et cum ea quæ
Eutyches Constantinopoli, et Dioscorus Ephesi,
novandarum rerum studio designaverant, in medium producta essent, Dioscorus ad rerum actarum ignorantiam, qua se excusabat, confugit. Et
quod objecta sibi crimina effugere nequiret, animi
dubius fuit: ubi vero, veritate in apertum prolata,
necessitatem apertam causæ dicendæ declinare non
potuit (nam qui in prædatoria illa synodo ei assederant, eum redarguerunt, dolumque ejus et illatam sibi per magistratuum minas vim et necessitatem ostenderunt), in ruborem magnum et probrum conjectus est. Atque equidem qui violentiæ
ejus administri fuerant, venia petita, in gratiam
sunt recepti, et ex sinistro in dextrum latus transiere. Quorum unus Juvenalis llierosolymitanus
fuit. Dioscorus autem, quod aliud ex alio ei objiceretur crimen, cum veniam a justis illis judicibus
consequi non posset, in synodum venire supersedit. Postquam vero synodus, canonem secuta, ter
illum citavit, et ipse dicto audiens non fuit, communibus omnium suffragiis, ipso Dei 'amante imperatore præsente, et ipsum et Eutychetem exauctoravit et anathemate jugulavit. Deinde decreta
sanctarum universalium synodorum, stabiliendæe
fidei gratia edita, ejus videlicet quæ Nicææ, et
Constantinopoli, et Ephesi primum coacta est,
confirmarunt. Tertio porro consessu admirandi
Cyrilli ad Nestorium datas epistolas in sua retule⚫
runt acta: quibus epistolam etiam Leonis Papæ
ad divinum Flavianum et libellum insuper
quem idem Leo ad synodum et imperatorem MarEt ipsa concilia, quæ per singulas regiones vel
provincias fiunt, plenariorum conciliorum auctoritati, quæ fiunt ex universo orbe Christiano, sine
nllis ambagibus cedere, ipsaque plenaria saepe prio
ra Mosterioribus emendari, cum aliquo experimento
rerum aperitur quod clausum erat, et cognoscitur
quod lalebat, sine ullo typo sacr.lege superbiæ,
sine ulla inflata cervice arrogantiæ, sine ulla contentione lividæ invidiæ, cum saneta humilitate, –
cum pace catholica, cum charitate Christiana.
(August. De baplismo contr. Donatist. lib. ",
cap. 3.)
Epistolæ beati Leonis papæ ad Flavianum
episcopum Constantinopolitanum textum aut unum
iota si quisquam idiota disputaverit, et eam non in
omnibus venerabiliter acceperit, anathema sit.
(Gelas. papa, dist. 15, Sancta Rom. Ecclesia.)
Chapter VCaput V
col. 21–22page 7 of 313
PG 147:21τὸν Εὐτυχῆ καὶ Διόσκορον διαγνούς, σύνοδον ἐν Τώμῃ τοπικὴν συγκροτήσα, ἀποβάλλεται μὲν τὸν Εὐτυχῇ καὶ Διόσκορον, καὶ ὅσοι ἐκείνοις ἔπεσθαι εἴλοντο· τὴν δέ γε πρᾶξιν ἐκείνου τῇ συνόδῳ καὶ τῷ βασιλεῖ διαπέμπεται· ὥστε τοὺς εἰρημένους σύγχυσιν καὶ φυρμὸν τῶν δύο τοῦ Χριστοῦ φύσεων ἐπεισάγοντας, ἐξ αὐτῆς προφάσεως πάσης ἐκτὸς καθαιρεῖσθαι. Παρήνει δὲ διδάσκων, τούτοις τὴν Χριστοῦ Ἐκκλησίαν οἰκοδομεῖσθαί τε και στηρίζεσθαι· ὥστε τὸν Χριστὸν ἕνα εἰδέναι Θεὸν τέλειον τῇ ὑποστάσει, τῷ Πατρὶ ὁμοούσιον, ἀφύστως, ἀτρέ πτως, ἀναλλοιώτως καὶ ἀσυγχύτως, τῶν δύο φύσεων ὁρωμένων ἐν αὐτῷ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος, ἐξ ὧν σύγκειται, καὶ ἐν οἷς θεωρεῖται, καὶ ἅπερ ἐστίναὐτὸς ἀληθῶς. ΚΕΛΑ. Ε'. Περὶ τοῦ γενομένου θαύματος τῇ συρῷ τῆς ἁγίας Εὐφημίας τοῖς δυσὶν ὅροις, τῶν τε ὀρθοδόξων λέγω καὶ τῶν αἱρετικῶν. Πολλῆς δ' ἐρεσχελίας ὡς εἰκὸς ἐπὶ τούτοις γεγε νημένης (δύσμαχον γὰρ ὅτι μάλιστα καὶ φιλόνεικον † πονηρία), ἐδόκει τῷ ἁγίῳ Πνεύματι καὶ τοῖς συν ελθοῦσι τῶν ἐκκρίτων ἀνδρῶν γραφῆναι τὸν ὅρον τῆς πίστεως· καὶ τὴν κρίσιν καὶ τῶν ἀμφιβαλλομένων τὴν λύσιν τῇ πανευφήμῳ μάρτυρι καὶ παρ θένῳ Εὐφημίᾳ ἐπιτρεπτέον. Ην μὲν γὰρ αὕτη τὰ ἀρχαῖα ἐγχώριος, καὶ θρέμμα Χαλκηδόνος τῆς πό λεως· ἐπὶ δέ γε τοῦ δυσσεβοῦς Διοκλητιανοῦ, μιαρῷ τινι ἡγεμόνι παραστᾶσα, καὶ τὸν Χριστὸν Θεὸν εἶναι καὶ Θεοῦ Υἱὸν τρανῇ κηρύξασα γλώττη, βα σάνοις πρότερον ἀπείροις δοκιμασθεῖσα, καὶ θηρίοι; “ δοθεῖσα, τῷ ὑπὲρ Χριστοῦ κατεκοσμήθη στεφάνω καὶ παρὰ τῇ ἐκκλησίᾳ Χαλκηδόνος τὸ θεῖον σῶμα ταύτης σορῷ ἐκ μαρμάρου έναπετέθη, σῶον καὶ ἀδιάφθορον φυλαττόμενον, καὶ τοιαῦτα διενεργούν, ὁποῖα οὐ πάνυ πόρρω ειρήκειν. Τοίνυν τῷ πανάγνῳ ταύτης καὶ ἱερῷ σώματι, ἀκραιφνεί κριτηρίῳ τῆς κατὰ σφᾶς πίστεως, οἵ τε ὀρθόδοξοι καὶ οἱ ἄλλως φρονοῦντες χρώμενοι, ἰδίᾳ ἑκάτεροι τὸν τῆς πίστεως ὅρον ᾗ ἐδόκει ἑκάστοις θέμενοι χάρταις δυσί, παρὰ τους πόδας τῆς μάρτυρος κατατίθεντο, κλεισὶ καὶ σφραγίσιν ἀσφαλισάμενοι· εὐχαῖς δ᾽ ἑαυτοὺς διὰ πάσης ἐλθόντες νυκτός, τῇ ἑξῆς ἦκον, καὶ τὸ πῶμα τῆς θήκης διαπετάσαντες, θέαμα ξένον ὁρῶσι καὶ τῆς ὀρθῆς κρίσεως ἄξιον. Ο μὲν γὰρ τῶν ὀρθοδόη ξων τόμος ἀπρὶξ ταῖς τῆς ἀθληφόρου χερσὶ κατείχετο· ὁ δ᾽ ἕτερος, ὡς ἔτυχε, παρὰ τοὺς πόδας της μάρτυρος ὡς τι τῶν εἰκαίων παρέῤῥιπτο. Ἐπεὶ δὲ καὶ μετὰ τὴν τοσαύτην καὶ οὐρανίαν ψῆφον ἡ ἀναισχυντία καὶ ἔτι κατὰ τῆς ἀλοθινῆς πίστεως-ἐχώρες, ἡ μὲν καθαίρεσις καὶ ἔτι ἔνδικος μάλα εκρίνετο καὶ ὅσοι μὴ τοῖς ὡρισμένοις τῇ συνόδῳ στοιχεῖν ᾑροῦντο, τούτοις ἀτιμία καὶ ὄνειδος ἔκ τε Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων ἀποκεκλήρωτο· ὁ δ᾽ ἀρχηγὸς τῆς αἱρέ σεως ἐς Γάγγραν ὑπερόριος ήγετο. Οι γε μήν συν Διοσκόρῳ καθαιρεθέντες τῇ τῆς συνόδου παραλί
ECCLESIASTIC.E HISTORIÆ LIB. XV.
τὸν Εὐτυχῆ καὶ Διόσκορον διαγνούς, σύνοδον ἐν cianum dederat, columnam orthodoxie seu recte
Τώμῃ τοπικὴν συγκροτήσα, ἀποβάλλεται μὲν τὸν
Εὐτυχῇ καὶ Διόσκορον, καὶ ὅσοι ἐκείνοις ἔπεσθαι
εἴλοντο· τὴν δέ γε πρᾶξιν ἐκείνου τῇ συνόδῳ καὶ
τῷ βασιλεῖ διαπέμπεται· ὥστε τοὺς εἰρημένους
σύγχυσιν καὶ φυρμὸν τῶν δύο τοῦ Χριστοῦ φύσεων
ἐπεισάγοντας, ἐξ αὐτῆς προφάσεως πάσης ἐκτὸς
καθαιρεῖσθαι. Παρήνει δὲ διδάσκων, τούτοις τὴν
Χριστοῦ Ἐκκλησίαν οἰκοδομεῖσθαί τε και στηρίζε
σθαι· ὥστε τὸν Χριστὸν ἕνα εἰδέναι Θεὸν τέλειον τῇ
ὑποστάσει, τῷ Πατρὶ ὁμοούσιον, ἀφύστως, ἀτρέ
πτως, ἀναλλοιώτως καὶ ἀσυγχύτως, τῶν δύο φύσεων
ὁρωμένων ἐν αὐτῷ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος, ἐξ
ὧν σύγκειται, καὶ ἐν οἷς θεωρεῖται, καὶ ἅπερ ἐστὶν
αὐτὸς ἀληθῶς.
fidei appellatum, conjunxere. 593 Leo namque
iste, rebus Eutychetis et Dioscori cognitis, provinciałem synodum Romæ coegerat, in qua utrumque,
et eo præterea qui illorum sequerentur opinionem, rejecit: actaque ejus concilio Chalcedonensi
et imperatori miserat, videlicet ut eos ipsos qui
confusionem commistione.aque duarum Christi
naturarum inducerent, illico citra prætextum et
exceptionem omnem damnarent. Exhortatus quoque fuerat, doctrinis hisce ædificari et stabiliri
ccclesias, docens, si homines scirent unum Christum subsistentia Deum esse' perfectum, Patri
consubstantialem et eumdem hominem perfectum
nobis consubstantialem, ita ut in ipso citra commistionem, citra mutationem, citra alterationem, et citra eonfusionem, duæ naturæ divinitatis et
bumanitatis unitæ, que se licet in eo cognoscuntur, et in eo vere sunt, considerentur.
Περὶ τοῦ γενομένου θαύματος τῇ συρῷ τῆς ἁγίας
Εὐφημίας τοῖς δυσὶν ὅροις, τῶν τε ὀρθοδόξων
λέγω καὶ τῶν αἱρετικῶν.
CAPUT V.
De miraculo quod ad monumentum sanctæ Euphe -
miæ accidit, super decisione duplicis fidei deoreli
orthodoxorum et hæreticorum.
Πολλῆς δ' ἐρεσχελίας ὡς εἰκὸς ἐπὶ τούτοις γεγενημένης (δύσμαχον γὰρ ὅτι μάλιστα καὶ φιλόνεικον
† πονηρία), ἐδόκει τῷ ἁγίῳ Πνεύματι καὶ τοῖς συν
ελθοῦσι τῶν ἐκκρίτων ἀνδρῶν γραφῆναι τὸν ὅρον
τῆς πίστεως· καὶ τὴν κρίσιν καὶ τῶν ἀμφιβαλλο
μένων τὴν λύσιν τῇ πανευφήμῳ μάρτυρι καὶ παρ
θένῳ Εὐφημίᾳ ἐπιτρεπτέον. Ην μὲν γὰρ αὕτη τὰ
ἀρχαῖα ἐγχώριος, καὶ θρέμμα Χαλκηδόνος τῆς πό
λεως· ἐπὶ δέ γε τοῦ δυσσεβοῦς Διοκλητιανοῦ, μιαρῷ
τινι ἡγεμόνι παραστᾶσα, καὶ τὸν Χριστὸν Θεὸν
εἶναι καὶ Θεοῦ Υἱὸν τρανῇ κηρύξασα γλώττη, βασάνοις πρότερον ἀπείροις δοκιμασθεῖσα, καὶ θηρίοι; “
δοθεῖσα, τῷ ὑπὲρ Χριστοῦ κατεκοσμήθη στεφάνω
καὶ παρὰ τῇ ἐκκλησίᾳ Χαλκηδόνος τὸ θεῖον σῶμα
ταύτης σορῷ ἐκ μαρμάρου έναπετέθη, σῶον καὶ
ἀδιάφθορον φυλαττόμενον, καὶ τοιαῦτα διενεργούν,
ὁποῖα οὐ πάνυ πόρρω ειρήκειν. Τοίνυν τῷ πανάγνῳ
ταύτης καὶ ἱερῷ σώματι, ἀκραιφνεί κριτηρίῳ τῆς
κατὰ σφᾶς πίστεως, οἵ τε ὀρθόδοξοι καὶ οἱ ἄλλως
φρονοῦντες χρώμενοι, ἰδίᾳ ἑκάτεροι τὸν τῆς πίστεως
ὅρον ᾗ ἐδόκει ἑκάστοις θέμενοι χάρταις δυσί, παρὰ
τους πόδας τῆς μάρτυρος κατατίθεντο, κλεισὶ καὶ
σφραγίσιν ἀσφαλισάμενοι· εὐχαῖς δ᾽ ἑαυτοὺς διὰ
πάσης ἐλθόντες νυκτός, τῇ ἑξῆς ἦκον, καὶ τὸ πῶμα
τῆς θήκης διαπετάσαντες, θέαμα ξένον ὁρῶσι καὶ
τῆς ὀρθῆς κρίσεως ἄξιον. Ο μὲν γὰρ τῶν ὀρθοδό- η consumpta, postridie venerunt, et monumenti
ξων τόμος ἀπρὶξ ταῖς τῆς ἀθληφόρου χερσὶ κατείχετο· ὁ δ᾽ ἕτερος, ὡς ἔτυχε, παρὰ τοὺς πόδας της
μάρτυρος ὡς τι τῶν εἰκαίων παρέῤῥιπτο. Ἐπεὶ δὲ
καὶ μετὰ τὴν τοσαύτην καὶ οὐρανίαν ψῆφον ἡ ἀναι
σχυντία καὶ ἔτι κατὰ τῆς ἀλοθινῆς πίστεως-ἐχώρες,
ἡ μὲν καθαίρεσις καὶ ἔτι ἔνδικος μάλα εκρίνετο·
καὶ ὅσοι μὴ τοῖς ὡρισμένοις τῇ συνόδῳ στοιχεῖν
ᾑροῦντο, τούτοις ἀτιμία καὶ ὄνειδος ἔκ τε Θεοῦ καὶ
ἀνθρώπων ἀποκεκλήρωτο· ὁ δ᾽ ἀρχηγὸς τῆς αἱρέ
σεως ἐς Γάγγραν ὑπερόριος ήγετο. Οι γε μήν συν
Διοσκόρῳ καθαιρεθέντες τῇ τῆς συνόδου παραλί
Cum autem ea de re disputatio magna excitata esset (inexpugnabilis namque et contentionis maxime
studiosa improbitas est), Spiritui sancto et egregiis
illis qui convenerant viris placuit, ut decretum
fidei in libello describeretur, et controversia judicium atque decisio laudatissimæ martyri et virgini
Euphemiæ committeretur. majoribus illa suis
civis et alumna urbis Cltalcedonensis fuit. Sub impio autem Diocletiano, pro detestandi cujusdam
præsidis tribunali consistens, Christum Deum esso
et Dei Filium clara voce deprædicavit. Quapropter
plurimis primum cruciatibus excarnificata, et bestiis
tandem objecta, ursæque morsu enecta, certamine
pro Christo peracto, coronam recepit: et divinum
corpus ejus integrum atque incorruptum asserva -
tum apud ecclesiam Chalcedonensem marmoreo
tumulo repositum est, talia edens prodigia, qualia
paulo ante commemoravimus. 594 Itaque iimaculato et sacro corpori ejus veluti sincero judici,
orthodoxi et rectam sententiam obtinentes, simul
et qui aliter opinarentur, fidei sue arbitrium
committentes, utrique seorsim fidei formulam in
libellum suum relatam, et chartam utramque
clausulis atque sigilis obfirmatam, ad martyris
pedes deposuere. Et nocte proxima precationibus
operculo remoto, spectaculum novum rectoque
judicio dignum couspexere. Nam orthodoxorum
recteque sentientium libellus perquam tenaciter
victricis illius martyris manibus continebatur:
alter autem, tanquam res vana et nullius pretiį.
tomere ad pedes illius projectus jacebat. Posteaquam vero post cœlestem hunc calculum adhuc
impudentia contra veriorem fidem pugnaret, con
demnatio amplius etiam ut valde legitima confirmata est: et qui decretis synodi consentire noluerunt, ii ignominiam et- probrum a Deo et homini-
Chapter VICaput VI
col. 23–24page 8 of 313
PG 147:23σει καὶ νεύμασι τοῦ κρατοῦντος ἀνακλήσεως ἔτυχον. Πολλῶν δὲ καὶ ἄλλων πεπραγμένων, ὄρος τῇ συνόδῳ ἐξεφωνήθη, τάδε κατὰ ῥῆμα διεξιών ΚΕΦΑΛ. Γ'. Ὅρος τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς τετάρτης συν όδου τῆς πίστεως. Ο Κύριος ἡμῶν καὶ Σωτὴρ Ἰησοῦς Χριστός, τῆς πίστεως τὴν γνῶσιν τοῖς μαθηταῖς βεβαιῶν, ἔφη Εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν· εἰρήνην τὴν ἐμὴν ἀφίημι ὑμῖν· ὡς μηδένα διαφωνεῖν ἐν τοῖς δόγμασι τῆς εὐσεβείας, ἀλλ᾽ ἐπίσης τὸ τῆς ἀληθείας ἐνδείκνυσθαι κήρυγμα. Καὶ ἀναγνωσθέντος τοῦ θείου συμβόλου, καὶ πρός γε τὸ τῶν ἑκατὸν πεντήκοντα ἁγίων Πατέρων, ἐπήγαγον· «Ηρχει μὲν οὖν εἰς ἐνα τελῆ τῆς εὐσεβείας ἐπίγνωσιν καὶ βεβαίωσιν τὸ σοφὸν καὶ σωτήριον τοῦτο τῆς θείας χάριτος σύμ βολον· περί τε γὰρ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος ἐκδιδάσκει τὸ τέλειον, καὶ τοῦ Κυρίου τὴν ἐνανθρώπησιν τοῖς πιστῶς δεχομένοις παρίστησιν ἀλλ' ἐπειδήπερ οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ ἀθετεῖν ἐπι-, χειροῦσι τὸ κήρυγμα, διὰ τῶν οἰκείων αἱρέσεων κενοφωνίας ἀπέτεκον· οἱ μὲν τὸ τῆς δι' ἡμᾶς τοῦ Κυρίου οικονομίας μυστήριον παραφθείρειν τολμήσαντες, καὶ τὴν Θεοτόκος ἐπὶ τῆς Παρθένου φωνὴν ἀπαρνούμενοι· οἱ δὲ σύγχυσιν καὶ πρᾶσιν εἰσάγου τες, καὶ μίαν εἶναι τὴν φύσιν τῆς σαρκὸς καὶ τῆς θεότητος ἀνοήτως ἀναπλάττοντες, καὶ παθητὴν τὴν θείαν τοῦ Μονογενούς τῇ συγχύσει τερατευόμενοι. Διὰ τοῦτο πᾶσαν αὐτοῖς κατὰ τῆς ἀληθείας ἀπο κλεῖσαι μηχανὴν βουλομένη ή παροῦσα νῦν αὕτη ἁγία καὶ μεγάλη οικουμενική σύνοδος, τὸ τοῦ κη ρύγματος ἄνωθεν ἀσάλευτον ἐκδικοῦσα, ὥρισε προη γουμένως τῶν τριακοσίων την ἁγίων Πατέρων τὴν πίστιν μένειν ἀπαρεγχείρητον. Καὶ μὲν δὴ καὶ τοὺς τῷ Πνεύματι τῷ ἁγίῳ μαχομένους, τὴν χρό νους ὕστερον παρὰ τῶν ἐπὶ τῆς βασιλευούσης πο λεω; ρν' συνελθόντων Πατέρων περὶ τῆς τοῦ Πνεύ ματος ουσίας παραδοθείσης κυροί, ἣν ἐκεῖνοι πᾶσιν ἐγνώρισαν οὐχ ὡς τι λείπον τοῖς προλαβοῦσιν ἐπεισάγοντες, ἀλλὰ τὴν παρὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος αὐτοῦ, ἔνια κατὰ τὴν αὐτοῦ δεσποτείαν αὐθεντεῖν πειρώμενοι, γραφικαῖς μαρτυρίαις τρανώσαντες. Θεοτόκος, Διὰ δὲ τοὺς τὸ τῆς οἰκονομίας παραφθείρειν τολμῶντας μυστήριον, καὶ ψιλόν ἄνθρωπον τὸν παρὰ τῆς ἁγίας Παρθένου τεχθέντα Μαρίας ἀναιδώς λοιδοροῦντας, τὰς τοῦ μακαρίου Κυρίλλου τοῦ τῆς Αλε ξανδρέων Ἐκκλησίας γενομένου ποιμένος συνοδικές ἐπιστολὰς πρός γε Νεστόριον καὶ πρὸς τοὺς τῆς ᾿Ακατολῆς ἐπισκόπους αρμοδίους οὖσας ἐδέξατο, εἰς ἔλεγχον μὲν τῆς Νεστορίου φρενοβλαβείας, έρμη νείαν δὲ τῶν ἐν εὐσεβεῖ ζήλῳ τοῦ σωτηρίου συμβόλου ποθούντων τὴν ἔννοιαν· αἷς καὶ τὴν ἐπιστολὴν τοῦ τῆς μεγίστης καὶ πρεσβυτέρας Ρώμης προέ δρου τοῦ μακαριωτάτου καὶ ἁγιωτάτου ἀρχιεπισκό
bus sunt consecuti. Haresis ipsius dux Gangram σει καὶ νεύμασι τοῦ κρατοῦντος ἀνακλήσεως ἔτυχον.
exsul abductus est. Qui autem a Dioscoro condem- Πολλῶν δὲ καὶ ἄλλων πεπραγμένων, ὄρος τῇ συνόδῳ
nati proscriptique fuerant, de synodi sententia et ἐξεφωνήθη, τάδε κατὰ ῥῆμα διεξιών·
imperatoris consensu revocati sunt. Atque ubi alia etiam pleraque acta sunt, decretum svnodus hisce
conceptum verbis promulgavit:
CAPUT VI.
Decretum fidei sanctæ universalis quarta synodi. Ὅρος τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς τετάρτης συνόδου τῆς πίστεως.
• Ο Κύριος ἡμῶν καὶ Σωτὴρ Ἰησοῦς Χριστός, τῆς
πίστεως τὴν γνῶσιν τοῖς μαθηταῖς βεβαιῶν, ἔφη·
Εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν· εἰρήνην τὴν
ἐμὴν ἀφίημι ὑμῖν· ὡς μηδένα διαφωνεῖν ἐν τοῖς
δόγμασι τῆς εὐσεβείας, ἀλλ᾽ ἐπίσης τὸ τῆς ἀληθείας
ἐνδείκνυσθαι κήρυγμα. Καὶ ἀναγνωσθέντος τοῦ θείου
συμβόλου, καὶ πρός γε τὸ τῶν ἑκατὸν πεντήκοντα
ἁγίων Πατέρων, ἐπήγαγον· «Ηρχει μὲν οὖν εἰς ἐνα
τελῆ τῆς εὐσεβείας ἐπίγνωσιν καὶ βεβαίωσιν τὸ
σοφὸν καὶ σωτήριον τοῦτο τῆς θείας χάριτος σύμ
βολον· περί τε γὰρ τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύ
ματος ἐκδιδάσκει τὸ τέλειον, καὶ τοῦ Κυρίου τὴν
ἐνανθρώπησιν τοῖς πιστῶς δεχομένοις παρίστησιν·
ἀλλ' ἐπειδήπερ οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ ἀθετεῖν ἐπι-,
χειροῦσι τὸ κήρυγμα, διὰ τῶν οἰκείων αἱρέσεων
κενοφωνίας ἀπέτεκον· οἱ μὲν τὸ τῆς δι' ἡμᾶς τοῦ
Κυρίου οικονομίας μυστήριον παραφθείρειν τολμή
σαντες, καὶ τὴν Θεοτόκος ἐπὶ τῆς Παρθένου φωνὴν
ἀπαρνούμενοι· οἱ δὲ σύγχυσιν καὶ πρᾶσιν εἰσάγου
τες, καὶ μίαν εἶναι τὴν φύσιν τῆς σαρκὸς καὶ τῆς
θεότητος ἀνοήτως ἀναπλάττοντες, καὶ παθητὴν τὴν
θείαν τοῦ Μονογενούς τῇ συγχύσει τερατευόμενοι.
Διὰ τοῦτο πᾶσαν αὐτοῖς κατὰ τῆς ἀληθείας ἀπο
κλεῖσαι μηχανὴν βουλομένη ή παροῦσα νῦν αὕτη
ἁγία καὶ μεγάλη οικουμενική σύνοδος, τὸ τοῦ κη
ρύγματος ἄνωθεν ἀσάλευτον ἐκδικοῦσα, ὥρισε προη
γουμένως τῶν τριακοσίων την ἁγίων Πατέρων τὴν
πίστιν μένειν ἀπαρεγχείρητον. Καὶ μὲν δὴ καὶ
τοὺς τῷ Πνεύματι τῷ ἁγίῳ μαχομένους, τὴν χρόνους ὕστερον παρὰ τῶν ἐπὶ τῆς βασιλευούσης πο
λεω; ρν' συνελθόντων Πατέρων περὶ τῆς τοῦ Πνεύ
ματος ουσίας παραδοθείσης κυροί, ἣν ἐκεῖνοι πᾶσιν
ἐγνώρισαν οὐχ ὡς τι λείπον τοῖς προλαβοῦσιν ἐπεισ
ἄγοντες, ἀλλὰ τὴν παρὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος
αὐτοῦ, ἔνια κατὰ τὴν αὐτοῦ δεσποτείαν αὐθεντεῖν
πειρώμενοι, γραφικαῖς μαρτυρίαις τρανώσαντες.
• Dominus et Salvator noster Jesus Christus,
fidei doctrinam discipulis confirmans, Pacem,
inquit, meam do vobis, pacem meam relinquo vobis ', ut nemo a veræ pietatis dogmatibus dissonet,
sed ex æquo omnes veritatis doctrinam prædicent.)
Et postea sancto Nicæno Symbolo, et centum atque
quinquaginta sanctorum Patrum decreto lecto, intulerunt: «Satis igitur ad perfectam veræ pietatis
cognitionen et confirmationem esset, sapienter conceptum et salutare istud divinæ gratiæ Symbolum.
De Patre etenim et Filio et Spiritu sancto absolu -
tam doctrinam continet, et inhumationem Domini
cum fide eam recipientibus astruit. Quandoquidem
autem veritatis inimici, qui abolere per hæreses
suas prædicationem contendunt, inaniloquentiam peperere, 595 et nonnulli sacrosanctam
Domini nostra gratia susceptam dispensationem
adulterare, et vocem hanc Θεοτόκος, Dei Genitris,
pernegare ausi sunt, aliqui vero confusionem mistionemque inducentes, unam esse carnis et divinitatis naturam inconsiderate îngunt, divinamque
Unigeniti naturam per confusionem perpessioni
obnoxiam prodigiose asserunt: hæc ipsa nunc
sañcta et magna universalis synodus, omnem illis
fraudem et machinationem adversus veritatem
pracludere volens, et integritatem infrmitatemque
veteris doctrinæ vindicans, in primis statuit, ut
sanctorum trecentorum Patrum fides inviolata
constet. Deinde et eorum qui in urbe imperante
adversus Spiritus sancti hostes posterioribus temporibus convenerunt, centum quinquaginta Patrum,
de Spiritus essentia doctrinam auctoritate sua confirmat: quam illi Patres omnibus notam esse voluerunt, non ut aliquid quod majoribus ignotum
fuisset, inducerent, sed ut Spiritus sancti naturam,
quædam de illius potestate obtinere volentes, testimoniis in scriptum relatis, clarius promulgarent. Διὰ δὲ τοὺς τὸ τῆς οἰκονομίας παραφθείρειν τολμῶνPropter eos vero qui œconomiæ et dispensationis
mysterium depravare audent, et qui ex Maria Virgine natus est, merum hominem esse impudenter
et conviciose dicunt, beati Cyrilli, qui Alexandrina
Ecclesiæ pastor fuit, synodales epistolas ad Nestorium et Orientales episcopos datas, quod recte
scriptæ sint, cum ad Nestorii vesanam dementiam
refutandam, tum ad sententiam salutaris Symboli,
eis qui eam pio ardore requirunt, declarandam,
recepit: quibus epistolam quoque maximæ urbis
veteris Romæ antistitis, beatissimi et sanctissimi ar27.
1 Joan. s1,
τας μυστήριον, καὶ ψιλόν ἄνθρωπον τὸν παρὰ τῆς
ἁγίας Παρθένου τεχθέντα Μαρίας ἀναιδώς λοιδο
ροῦντας, τὰς τοῦ μακαρίου Κυρίλλου τοῦ τῆς Αλεξανδρέων Ἐκκλησίας γενομένου ποιμένος συνοδικές
ἐπιστολὰς πρός γε Νεστόριον καὶ πρὸς τοὺς τῆς
᾿Ακατολῆς ἐπισκόπους αρμοδίους οὖσας ἐδέξατο, εἰς
ἔλεγχον μὲν τῆς Νεστορίου φρενοβλαβείας, έρμηνείαν δὲ τῶν ἐν εὐσεβεῖ ζήλῳ τοῦ σωτηρίου συμβό
λου ποθούντων τὴν ἔννοιαν· αἷς καὶ τὴν ἐπιστολὴν
τοῦ τῆς μεγίστης καὶ πρεσβυτέρας Ρώμης προέ
δρου τοῦ μακαριωτάτου καὶ ἁγιωτάτου ἀρχιεπισκόL. Quoniam venerabilis (C. De episc. et cleric. L. Quicunque in hac. C. De hæret. et Manich)
Chapter VIICaput VII
col. 25–26page 9 of 313
PG 147:25που Λέοντος, την γραφεῖσαν πρὸς τὸν ἐν ἁγίοις ἀρχιεπίσκοπον Φλαβιανόν, ἐπ' ἀναιρέσει τῆς Εὐτυ χους κακονοίας· ἥντινα τῇ τοῦ μεγάλου Πέτρου ὁμολογία συμβαίνουσαν, κοινήν τινα στήλην ὑπάρ χουσαν κατὰ τῶν κακοδοξούντων, εἰκότως συνήρμοσε πρὸς τὴν τῶν ὀρθῶν δογμάτων βεβαίωσιν. Τοῖς τε γὰρ εἰς υἱῶν δυάδα τὸ τῆς οἰκονομίας δια σπᾶν ἐπιχειροῦσι μυστήριον παρατάττεται, καὶ τοὺς παθητὴν λέγειν τολμῶντας τοῦ Μονογενοῦς τὴν θεό τητα τῶν ἱερῶν ἀπωθεῖται συλλόγων· καὶ τοῖς ἐπὶ τῶν δύο φύσεων τοῦ Χριστοῦ κρᾶσιν ἢ σύγχυσιν ἐπινοοῦσιν ἀνθίσταται· καὶ τοὺς οὐράνιον ἢ ἑτέρας τινὸς οὐσίας τὴν ἐξ ἡμῶν ληφθεῖσαν αὐτῷ τοῦ δού του μορφήν παραπαίοντας ἐξελαύνει. Καὶ δύο μὲν πρὸ τῆς ἑνώσεως φύσεις τοῦ Κυρίου μυθεύοντας, μίαν δὲ μετὰ τὴν ἔνωσιν ἀναπλάττοντας, ἀναθεματίζει. Επόμενος τοίνυν τοῖς ἁγίοις Πατράσιν, ένα καὶ τὸν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν Υἱὸν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν· καὶ συμφώνως ἅπαντες ἐκδιδά σχομεν τέλειον τὸν αὐτὸν ἐν θεότητι, καὶ τέλειον τὸν αὐτὸν ἐν ἀνθρωπότητι, Θεὸν ἀληθῶς, καὶ ἄνθρωπον ἀληθῶς, τὸν αὐτὸν ἐκ ψυχῆς λογικῆς καὶ σώματος, ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, κατά πάντα ὅμοιον ἡμῖν χωρὶς ἁμαρτίας, πρὸ αἰώνων μὲν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα κατὰ τὴν θεότητα, ἐπ' ἐσχάτων δὲ τῶν ἡμερῶν τὸν αὐτὸν δι᾿ ἡμᾶς καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἐκ Μαρίας τῆς παρθένου καὶ Θεοτόκου κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, ένα καὶ τὸν αὐτὸν Ἰησοῦν Χριστὸν Υἱὸν καὶ Κύριον μονογενῆ ἐν δύο φύσεσιν, ἀσυγχύτως, ἀτρέπτως, ἀδιαιρέτως, ἀχωρίστως γνωριζόμενον· οὐδαμοῦ τῆς τῶν φύσεων ἀνῃρημένης διαφορᾶς διὰ τὴν ἕνωσιν, σωζομένης δὲ μᾶλλον τῆς ἰδιότητος ἑκατέρας φύσεως, καὶ εἰς ἐν πρόσωπον καὶ μίαν ὑπόστασιν συντρεχούσης· οὐχ ὡς εἰς δύο πρόσωπα μεριζόμενον ἢ διαιρούμενον, ἀλλ᾽ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Γιὸν μονογενῆ Θεὸν Λόγον Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν· καθάπερ ἄνωθεν οἱ προ φῆται περὶ αὐτοῦ καὶ αὐτὸς ἡμᾶς ὁ Κύριος ἐξε παίδευσε, καὶ τὸ τῶν Πατέρων ἡμῖν παραδέδωκε σύμβολον.» ΚΕΦΑΛ. Ζ'. Περὶ τῶν ἄλλων ἃ ἡ σύνοδος διετάξατο. Τούτων τοίνυν μετὰ πάσης ἀκριβείας τε καὶ ἐμ μελείας παρ' ἡμῶν διατυπωθέντων, ὥρισεν ἡ ἁγία καὶ οἰκουμενικὴ σύνοδος ἑτέραν πίστιν μηδενὶ ἐξεῖ και προφέρειν, εἴτ᾿ οὖν συγγράφειν, ἢ συντιθέναι, * φρονεῖν, ἢ διδάσκειν ἑτέρου;· τοὺς δὲ τολμῶντας ἢ συντιθέναι πίστιν ἑτέραν, ήγουν προκομίζειν, ή διδάσκειν, ἢ παραδιδόναι ἕτερον σύμβολον τοῖς ἐθέλουσιν ἐπιστρέφειν εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας ἐξ Ἑλληνισμοῦ καὶ Ἰουδαϊσμοῦ, ἢ ἐξ ἑτέρας αἱρέ σεως οἵας δή ποτε, τούτους, εἰ μὲν ἐπίσκοποι εἶεν ἢ κληρικοί, ἀλλοτρίους εἶναι τοὺς ἐπισκόπους τῆς ἐπισκοπῆς, καὶ τοὺς κληρικούς τοῦ κλήρου· εἰ δὲ μονάζοντες ἢ λαϊκοὶ εἶεν, ἀναθεματίζεσθαι. Μετά
ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XV.
που Λέοντος, την γραφεῖσαν πρὸς τὸν ἐν ἁγίοις chiepiscopi Leonis, ad eum qui in sanctis est arἀρχιεπίσκοπον Φλαβιανόν, ἐπ' ἀναιρέσει τῆς Εὐτυ
χους κακονοίας· ἥντινα τῇ τοῦ μεγάλου Πέτρου
ὁμολογία συμβαίνουσαν, κοινήν τινα στήλην ὑπάρ·
χουσαν κατὰ τῶν κακοδοξούντων, εἰκότως συνήρμοσε πρὸς τὴν τῶν ὀρθῶν δογμάτων βεβαίωσιν.
Τοῖς τε γὰρ εἰς υἱῶν δυάδα τὸ τῆς οἰκονομίας δια
σπᾶν ἐπιχειροῦσι μυστήριον παρατάττεται, καὶ τοὺς
παθητὴν λέγειν τολμῶντας τοῦ Μονογενοῦς τὴν θεό
τητα τῶν ἱερῶν ἀπωθεῖται συλλόγων· καὶ τοῖς ἐπὶ
τῶν δύο φύσεων τοῦ Χριστοῦ κρᾶσιν ἢ σύγχυσιν
ἐπινοοῦσιν ἀνθίσταται· καὶ τοὺς οὐράνιον ἢ ἑτέρας
τινὸς οὐσίας τὴν ἐξ ἡμῶν ληφθεῖσαν αὐτῷ τοῦ δού
του μορφήν παραπαίοντας ἐξελαύνει. Καὶ δύο μὲν
πρὸ τῆς ἑνώσεως φύσεις τοῦ Κυρίου μυθεύοντας,
chiepiscopum Flavianum, refellendæ Eutychetis
malevolentiæ gratia scriptam, quæ beati Petri confessioni convenit, et adversus perperam et male
sentientes, quasi quædam communis et publica
columna est, ad dogmata recta confirmanda, merito
conjunxit. Nam adversus eos qui dispensationis
mysterium, in duos filios distrahere conantur, pugnat et eos qui Unigeniti divinitatem perpessioni
obnoxiam esse dicere audent, sacris conventibus
excludit. 596 Tum autem eis quoque qui in
duabus Christi naturis mistionem et confusioneni
comminiscuntur, resistit. Eos præterea qui cœlestis
aut alterius cujusquam essentiæ esse delirant
quam ex nobis sibi assumpsit servi formam, proμίαν δὲ μετὰ τὴν ἔνωσιν ἀναπλάττοντας, αναθεμα- scribit. Eos denique, qui duas quidem ante uinioτίζει. Επόμενος τοίνυν τοῖς ἁγίοις Πατράσιν, ένα
καὶ τὸν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν Υἱὸν τὸν Κύριον ἡμῶν
Ἰησοῦν Χριστόν· καὶ συμφώνως ἅπαντες ἐκδιδάσχομεν τέλειον τὸν αὐτὸν ἐν θεότητι, καὶ τέλειον τὸν
αὐτὸν ἐν ἀνθρωπότητι, Θεὸν ἀληθῶς, καὶ ἄνθρωπον
ἀληθῶς, τὸν αὐτὸν ἐκ ψυχῆς λογικῆς καὶ σώματος,
ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, κατά
πάντα ὅμοιον ἡμῖν χωρὶς ἁμαρτίας, πρὸ αἰώνων
μὲν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα κατὰ τὴν θεότητα,
ἐπ' ἐσχάτων δὲ τῶν ἡμερῶν τὸν αὐτὸν δι᾿ ἡμᾶς καὶ
διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἐκ Μαρίας τῆς παρθένου καὶ Θεοτόκου κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, ένα καὶ
τὸν αὐτὸν Ἰησοῦν Χριστὸν Υἱὸν καὶ Κύριον μονογενῆ
ἐν δύο φύσεσιν, ἀσυγχύτως, ἀτρέπτως, ἀδιαιρέτως,
ἀχωρίστως γνωριζόμενον· οὐδαμοῦ τῆς τῶν φύσεων
ἀνῃρημένης διαφορᾶς διὰ τὴν ἕνωσιν, σωζομένης
δὲ μᾶλλον τῆς ἰδιότητος ἑκατέρας φύσεως, καὶ εἰς
ἐν πρόσωπον καὶ μίαν ὑπόστασιν συντρεχούσης· οὐχ
ὡς εἰς δύο πρόσωπα μεριζόμενον ἢ διαιρούμενον,
ἀλλ᾽ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Γιὸν μονογενῆ Θεὸν Λόγον
Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν· καθάπερ ἄνωθεν οἱ προφῆται περὶ αὐτοῦ καὶ αὐτὸς ἡμᾶς ὁ Κύριος ἐξε
παίδευσε, καὶ τὸ τῶν Πατέρων ἡμῖν παραδέδωκε
σύμβολον.»
Περὶ τῶν ἄλλων ἃ ἡ σύνοδος διετάξατο.
Τούτων τοίνυν μετὰ πάσης ἀκριβείας τε καὶ ἐμ
μελείας παρ' ἡμῶν διατυπωθέντων, ὥρισεν ἡ ἁγία
καὶ οἰκουμενικὴ σύνοδος ἑτέραν πίστιν μηδενὶ ἐξεῖ
και προφέρειν, εἴτ᾿ οὖν συγγράφειν, ἢ συντιθέναι,
* φρονεῖν, ἢ διδάσκειν ἑτέρου;· τοὺς δὲ τολμῶν
τας ἢ συντιθέναι πίστιν ἑτέραν, ήγουν προκομίζειν, ή διδάσκειν, ἢ παραδιδόναι ἕτερον σύμβολον
τοῖς ἐθέλουσιν ἐπιστρέφειν εἰς ἐπίγνωσιν ἀληθείας
ἐξ Ἑλληνισμοῦ καὶ Ἰουδαϊσμοῦ, ἢ ἐξ ἑτέρας αἱρέσεως οἵας δή ποτε, τούτους, εἰ μὲν ἐπίσκοποι εἶεν
ἢ κληρικοί, ἀλλοτρίους εἶναι τοὺς ἐπισκόπους τῆς
ἐπισκοπῆς, καὶ τοὺς κληρικούς τοῦ κλήρου· εἰ δὲ
μονάζοντες ἢ λαϊκοὶ εἶεν, ἀναθεματίζεσθαι. Μετά
@
nem Domini naturas profitentur, unam autem post
unionem faciunt, anathemati subjicit. Itaque Patrum vestigiis insistentes, unum atque eumdem
profitemur esse Filium, Dominum nostrum Jesum
Christum et una voce omnes deprædicamus perfectum eumdem in divinitate, et perfectum eumdem
in humanitate, Deum verum et hominem verum,
eumdem ex rationali anima et corpore consubstan -
tialen Patri secundum divinitatem, et consubstantialem nobis secundum humanitatem, per omnia
nobis æqualem absque peccato, ante sæcula qui.
dern ex Patre secundum divinitatem, in extremnis
autem diebus eumdem, propter nos et propter no
stram salutem, ex Maria Virgine et Dei Genitrice
secundum humanitatem genitum, unum et cumdem
Jesum Christumn Filium et Dominum unigenitum in
duabus naturis inconfuse, Immutabiliter, indivise,
insegregabiliter cognitum atque deprædicatum:
haudquaquam naturarum differentiam unione tollente, sed proprietatem potius utriusque natura
conservante, quæ in personam unam concurrit: non
veluti in duas personas dispertituni aut divisum,
sed unum et eumdem Filium unigenitum Deum
Verbum Dominuui nostrumi Jesum Christum: quemadmodum antiquitus prophetæ, et ipse de seipso
nos docuit Christus, et Symbolum Patrum nobis
tradidit. >
597 CAPUT VII.
De reliquis rebus, quas synodus statuit.
His igitur cum cura et diligentia omni a nobis conslitulis, sancta et universalis synodus decrevit, ut
nemini liceat aliter sentire, aut fidem aliam proferre, vel conscribere, vel componere, vel alios docere. Quicunque autem ausi fuerint fidem aliam
componere, aut proferre, aut docere, aut symbolum
aliud eis tradere qui ex Græca superstitione et Judaismo, vel alia quacunque hæresi convertere se ad
veritatis cognitionem voluerint, eos, siquidemn episcopi aut clerici fuerint, ab episcopatu et clero alienos, sin autem monachi aut laici fuerint, anathemati
subjectos esse debere. Post hæc imperator Marcianus, qui synodo interfuit, ubi ea quæ par erat,
Digilized by Google
Chapter VIIICaput VIII
col. 27–28page 10 of 313
PG 147:27σύνοδον γεγονώς, τὰ εἰκότα δημηγορήσαι, ἐπαν ἧκεν αὖθις ἐς τὰ βασίλεια. Η δὲ συγάδος καὶ περὶ τῶν συμβάντων Μαξίμῳ τε τῷ ᾿Αντιοχείας, ὃς διά διχος Δόμνου καθίστατο, καὶ Ἰουβεναλίῳ τῷ Ιερο σολύμων, περὶ ὅρων ἐπαρχιών, καλῶς καὶ ὡς ἐχρῆν διῳκήσατο. Ἐπὶ δὴ τούτοις καὶ Θεοδώρητος καὶ Ιδας τοὺς οἰκείους θρόνους ἀπέλαβον. Εδόκει δὲ ταύτῃ καὶ τὸν θρόνον τῆς νέας Ρώμης ἐκ τῶν δευ τερείων τῆς πρεαδυτέρας Ρώμης τῶν ἄλλων φέτ ρεσθαι τὰ πρωτεία. Καὶ ἕτερα δὲ πλεῖστα τῇ συνόδῳ κεκίνηται, ἃ δὲ πάντα ἄνωθεν ἀναλαβὼν, ὡς οἷόν τε ἐπιδραμοῦμαι τῷ λόγῳ μετὰ τὴν τοῦ παρόντος τότ μου συμπλήρωσιν· ἵν᾿ ἐξῇ τῷ βουλομένῳ γινώσκειν τῶν πραχθέντων τὴν δήλωσ.ν. Ακαιρον γάρ πως ᾠήθην ἐπὶ τοῦ παρόντος θεῖναι, ἵνα μὴ τὸ τῆς ἱστο ρίας συνεχὲς διακόψω. Τοῦδε γὰρ εἶνεκα οὐδ᾽ ἐς πλάτος ἐπεξελθεῖν ἐπὶ τοῦ παρόντος δεῖν ἔγνων. Οθεν ὁ τἀκριβὲς τῆς συνόδου μαθεῖν ὀριγνώμενος δὲ τοῦτο καὶ βασιλεὺς αὐτές Μαρκιανὸς ἀνὰ τὴν κατ' ἐκεῖνο τῆς ἐπιτομῆς ἴτω, πρὸς τῷ τέλει τοῦ παρόντος πεντεκαιδεκάτου τόμου, ᾗπερ μοι εἴρηται, κείμενον. Εγώ δ' ἐπὶ τὸ συνεχὲς τῆς ἱστορίας πορεύσομαι. ΚΕΦΑΛ. Η'. Περὶ τῆς γενομένης ἐν 'Αλεξανδρείᾳ στάσεως διὰ τὴν χειροτονίαν Προτερίου τοῦ μετὰ Διόσ κορον. 'Αλεξάνδρειαν ἐλθεῖν, καὶ τὸν πολύν όχλον θεάσα Ηταν μὲν οὖν πληροῦντες τὴν σύνοδον ἐκ μὲν τῆς προσόυτέρας Ρώμης Πασχασινό; τε καὶ Λου κέντιος καὶ Βονιφάτιος, τὸν τόπον ἐπέχοντες Λέον τος τοῦ Ῥώμης προέδρου· παρῆν δὲ καὶ ᾿Ανατό λιος ὁ τῆς νέας Ρώμης ἐπίσκοπος, Μάξιμος το 'Αν τιοχείας τῆς πρὸς τῷ Ορόντῃ, Ἰουβενάλιος τε ὁ Ἱεροσολύμων, καὶ αὐτὸς Διόσκορος τὴν ᾿Αλεξάνδρου ἱερατεύων· οὗ καὶ καθαιρεθέντος, ὡς εἴρηται, καὶ χώραν τὴν Γαγγρηνῶν τῶν Παφλαγόνων κατακριθέντος οἰκεῖν, ὁ θεῖος Προτέριος ψήφῳ τῆς συνόδου κοινῇ τὴν τῶν ᾿Αλεξανδρέων ἐπισκοπὴν ἐκληροῦτο. Ἐπεὶ οὖν τὸν οἰκεῖον θρόνον κατέλαβε, πολλή τις εἰσέῤῥει τὰ πλήθη ἀμφιβολία, ταραχή τε ἅμα καὶ θόρυβος πρὸς διαφόρους γνώμας διαμερίζων. Καὶ οἷάπερ τοῖς τοιούτοις φιλεῖ γίνεσθαι, οἱ μὲν τοῦ νέου ποιμένος γεννικῶς μάλα ἀντείχοντο, τοῖς δὲ Διόσκου ρος μᾶλλον ἐδόκει αρμοδιώτερο;· καὶ εἰς μέγα τὸ δεινὸν ἐπεχώρει· Πρίσκος γάρ φησιν ὁ ῥήτωρ Ιστο ρῶν, τηνικαῦτα ἐκ τῆς ἐπαρχίας Θηβαίων εἰς τὴν σθαι μάλα στασιάζοντα πρὸς τὸ ὑπερέχον· καὶ τῶν στρατιωτῶν ἐπιχειρούντων διακωλύειν, ἀμυντηρίῳ ἐκ τοῦ σχεδὸν τοῖς ἐῤῥιμμένοις τῶν λίθων χρήσασθαι· καὶ συνελάσαι περὶ τὸ ἱερὸν ὅ πάλαι τοῦ Σεράπιδος ὄνομα είχε. Σέραπις δ' ἐστὶν ὁ Ζεὺς, ἡ ὁ Νείλος, ἢ ῎Απις τις ἀνὴρ ἐν Μέμφιδι πόλει· δ; μου γενομένου ἐκ τῶν ἰδίων ᾿Αλεξανδρεῦσιν ἐπήρ κεσεν· ᾧ τελευτήσαντι νεὼν καὶ στήλην ἱδρύσαντο ὅπου δὴ καὶ βοῦς ἐπίσημα τινα ἔχων διετρέφετο, εἰς σύμβολον, ὡς εἰκάσαι, τῆς γεωργίας· ἦν καὶ αὐ τὸν ᾿Απιν ὁμωνύμως τῷ δεσπότῃ ἐκάλουν. Τὴν δὲ
σύνοδον γεγονώς, τὰ εἰκότα δημηγορήσαι, ἐπανἧκεν αὖθις ἐς τὰ βασίλεια. Η δὲ συγάδος καὶ περὶ
τῶν συμβάντων Μαξίμῳ τε τῷ ᾿Αντιοχείας, ὃς διάδιχος Δόμνου καθίστατο, καὶ Ἰουβεναλίῳ τῷ Ιερο
σολύμων, περὶ ὅρων ἐπαρχιών, καλῶς καὶ ὡς ἐχρῆν
διῳκήσατο. Ἐπὶ δὴ τούτοις καὶ Θεοδώρητος καὶ
Ιδας τοὺς οἰκείους θρόνους ἀπέλαβον. Εδόκει δὲ
ταύτῃ καὶ τὸν θρόνον τῆς νέας Ρώμης ἐκ τῶν δευ
τερείων τῆς πρεαδυτέρας Ρώμης τῶν ἄλλων φέτ
ρεσθαι τὰ πρωτεία. Καὶ ἕτερα δὲ πλεῖστα τῇ συνόδῳ
κεκίνηται, ἃ δὲ πάντα ἄνωθεν ἀναλαβὼν, ὡς οἷόν τε
ἐπιδραμοῦμαι τῷ λόγῳ μετὰ τὴν τοῦ παρόντος τότ
μου συμπλήρωσιν· ἵν᾿ ἐξῇ τῷ βουλομένῳ γινώσκειν
τῶν πραχθέντων τὴν δήλωσ.ν. Ακαιρον γάρ πως
ᾠήθην ἐπὶ τοῦ παρόντος θεῖναι, ἵνα μὴ τὸ τῆς ἱστο
ρίας συνεχὲς διακόψω. Τοῦδε γὰρ εἶνεκα οὐδ᾽ ἐς
πλάτος ἐπεξελθεῖν ἐπὶ τοῦ παρόντος δεῖν ἔγνων.
Οθεν ὁ τἀκριβὲς τῆς συνόδου μαθεῖν ὀριγνώμενος
pro concione dixit, in imperialem est reversus aulam. δὲ τοῦτο καὶ βασιλεὺς αὐτές Μαρκιανὸς ἀνὰ τὴν
Synodus autem controversiam quoque quæ Maximo Domni in ecclesia Antiochena successori, et
Juvenali Hierosolymitano episcopo, de provinciarum finibus intercessit, rite et ordine decidit. Adhæc
et Theodoretus et bas thronos suos receperunt.
Constitutum etiam ibi, ut sedes novæ Romæ secundas a veteri Roma, ab aliis autem thronis primas
ferret. Plurima insuper alia in concilio hoc acta,
quæ omnia initio altius repetito, in fine hujus tomi,
pro eo atque potero oratione persequar, ut quivis.
clarius res ibi gestas cognoscat. Importunum namque quodammodo esse duxi, si in præsentia eas
referrem, ne historiam perpetuam interpolarem.
Qua etiam de causa fusius ca nunc tractare nolui.
Proinde qui exacte synodi istius res cognoscere
capit, compendiosam illam narrationem, que ad
finem quindecimi hujus libri adjecta est, legat.
Nunc porro ad historiam continuandam progrediar.
κατ' ἐκεῖνο τῆς ἐπιτομῆς ἴτω, πρὸς τῷ τέλει τοῦ παρόντος πεντεκαιδεκάτου τόμου, ᾗπερ μοι εἴρηται,
κείμενον. Εγώ δ' ἐπὶ τὸ συνεχὲς τῆς ἱστορίας πορεύσομαι.
598 CAPUT VIII.
De seditione Alexandriæ, propter Proterii successoris Dioscori ordinationem coorta.
Περὶ τῆς γενομένης ἐν 'Αλεξανδρείᾳ στάσεως
διὰ τὴν χειροτονίαν Προτερίου τοῦ μετὰ Διόσ
κορον.
Synodo huic interfuere ex veteri Roma Pascasinus, Lucentius, et Bonifacius, Leonis Romani
antistitis locum obtinentes. Interfuit et Anatolius
novæ Romæ episcopus, Maximus Antiochiæ ad
Orontem, Juvenalis Hierosolymiorum, et ipse Diom
scorus Alexandrie, præsules: qui, sicuti diximus,
exaucioratus, et ad exsilium damnatus, Gangrensen regionem in Paphlagonia incolere est jussus.
Porro episcopatum Alexandrinum communi synodi
consensu divinus Proterius sortitus est. Et cum
is thronum suum reciperet, ingens multitudini incessit certamen, turba et tumultus, vulgus in varias scindens sententias. Quemadmodum enim
ejuscemodi temporibus evenire solet, alii fortiter,
quae maxima pars erat, novum pastorem defendebant: aliis Dioscorus ecclesiastica provinciæ administrandæ idoneus magis esse videbatur. Et res
in magnum discrimen processit. Priscus nainque
orator in historiis suis se eo tempore scrib.t ex
Thebæorum provincia Alexandriam venisse, et tur- 'Αλεξάνδρειαν ἐλθεῖν, καὶ τὸν πολύν όχλον θεάσαbam ingentem vidisse, seditionem adversus magistratus moventem: et cum milites inhibere eam contenderent, pro telis, saxis ipsis, quæ ex tempore
passim jacentia rapuit, usam, illos fugere compulisse, ad templum quod olim Serapidis nomen ha
buit. Fuit autem Serapis Jupiter, aut Nilus, aut
Apis quidam in urbe Memphitica vir, qui famis
tempore de suo Alexandrinis frumentum subministravit. Ei vero defuncto templum et statuam sacrarunt, in quo etiam bos insignia quædam et notas
habens nutritus est, in agricultura, quantum conjiΗταν μὲν οὖν πληροῦντες τὴν σύνοδον ἐκ μὲν
τῆς προσόυτέρας Ρώμης Πασχασινό; τε καὶ Λουκέντιος καὶ Βονιφάτιος, τὸν τόπον ἐπέχοντες Λέον
τος τοῦ Ῥώμης προέδρου· παρῆν δὲ καὶ ᾿Ανατό
λιος ὁ τῆς νέας Ρώμης ἐπίσκοπος, Μάξιμος το 'Αν
τιοχείας τῆς πρὸς τῷ Ορόντῃ, Ἰουβενάλιος τε ὁ
Ἱεροσολύμων, καὶ αὐτὸς Διόσκορος τὴν ᾿Αλεξάνδρου
ἱερατεύων· οὗ καὶ καθαιρεθέντος, ὡς εἴρηται, καὶ
χώραν τὴν Γαγγρηνῶν τῶν Παφλαγόνων κατακρι
θέντος οἰκεῖν, ὁ θεῖος Προτέριος ψήφῳ τῆς συνόδου
κοινῇ τὴν τῶν ᾿Αλεξανδρέων ἐπισκοπὴν ἐκληροῦτο.
Ἐπεὶ οὖν τὸν οἰκεῖον θρόνον κατέλαβε, πολλή τις
εἰσέῤῥει τὰ πλήθη ἀμφιβολία, ταραχή τε ἅμα καὶ
θόρυβος πρὸς διαφόρους γνώμας διαμερίζων. Καὶ
οἷάπερ τοῖς τοιούτοις φιλεῖ γίνεσθαι, οἱ μὲν τοῦ νέου
ποιμένος γεννικῶς μάλα ἀντείχοντο, τοῖς δὲ Διόσκου
ρος μᾶλλον ἐδόκει αρμοδιώτερο;· καὶ εἰς μέγα τὸ
δεινὸν ἐπεχώρει· Πρίσκος γάρ φησιν ὁ ῥήτωρ Ιστορῶν, τηνικαῦτα ἐκ τῆς ἐπαρχίας Θηβαίων εἰς τὴν
Suid. addit, aut Joseph. Scribit is quoque, in
capite cjus fuisse modium et cubitum, quo Alexanσθαι μάλα στασιάζοντα πρὸς τὸ ὑπερέχον· καὶ τῶν
στρατιωτῶν ἐπιχειρούντων διακωλύειν, ἀμυντηρίῳ
ἐκ τοῦ σχεδὸν τοῖς ἐῤῥιμμένοις τῶν λίθων χρήσασθαι· καὶ συνελάσαι περὶ τὸ ἱερὸν ὅ πάλαι τοῦ Σε
ράπιδος ὄνομα είχε. Σέραπις δ' ἐστὶν ὁ Ζεὺς, ἡ ὁ
Νείλος, ἢ ῎Απις τις ἀνὴρ ἐν Μέμφιδι πόλει· δ;:-
μου γενομένου ἐκ τῶν ἰδίων ᾿Αλεξανδρεῦσιν ἐπήρ
κεσεν· ᾧ τελευτήσαντι νεὼν καὶ στήλην ἱδρύσαντο
ὅπου δὴ καὶ βοῦς ἐπίσημα τινα ἔχων διετρέφετο,
εἰς σύμβολον, ὡς εἰκάσαι, τῆς γεωργίας· ἦν καὶ αὐ
τὸν ᾿Απιν ὁμωνύμως τῷ δεσπότῃ ἐκάλουν. Τὴν δὲ
drini auctum Nili mensi sunt: et templum id ab
Alexandro esse conditum.
Chapter IXCaput IX
col. 29–30page 11 of 313
PG 147:29σορὸν τοῦ ᾿Απιδος ἐκείνου τοῦ ἀνθρώπου μεταγαγόντες εἰς τὸν ναὸν, Σόραπιν ἐκάλουν αὐτοῦ τὴν στή λην, ἢ καὶ Σέραπιν μεταθέσει τῶν στοιχείων. Ο σορές νεὼς πάγκαλος καὶ ἄγαλμα μέγιστόν τι καὶ φοβε ριώτατον ἐκ διαφόρου ὕλης έσκευασμένον, ὡς ἔκα τέρᾳ χειρὶ ἑκατέρου τοίχου ἐφάπτεσθαι. Ἐν δὲ μέσῳ τοῦ ἀγάλματος νεώς ἕτερος πλάνης ἦν, ᾧ καὶ ξύπνον ἕτερον χαλκοῦν, οὐ μέγα δὲ ἀπώρητο, οὗ τῇ κεφαλῇ ἐνείραντες σίδηρον, καὶ τοῖς τῆς στέγης φατνώμασι μαγνήτιν λίθον κατὰ κάθετον θέμενοι, εἰς ἀέρα τοῦτο μεθηκαν μετέωρον, καὶ οὔτε γῆς οὔτε 599 στέγης αὐτῆς ἐφαπτόμενον. Ἐκεῖσε τοίνυν τους ἄρχοντας συνελάσει καὶ ζωγρήσαι, ἔπειτα παρα δοῦναι τυρί. "Α δὴ βασιλέα μαθόντα, δισχιλίους έχε πέμψαι, οἱ καὶ ἐπιφόρου πνεύματος εὐτυχήσαντες, δι' ἐξ ἡμερῶν, τῇ μεγάλῃ τῶν ᾿Αλεξανδρέων πόλει προσίσχουσι. Καὶ παροινίᾳ πολλῇ χρησάμενοι ἐς τε τὰς γαμετὰς καὶ θυγατέρας τῶν ᾿Αλεξανδρέων ἐπὶ πολλῷ δεινοτέρους τῶν προτέρων πειρᾶσθαι. ἂς ἀγανακτήσαντα τὸν δῆμον, δέησιν Φλώρῳ προσο ἄγειν ἷς τῶν στρατιωτικῶν ἡγεῖτο ταγμάτων, ἐν ταυτῷ δὲ καὶ τὴν πολιτικὴν διεἶπεν ἀρχὴν, ἀνὰ τὴν Ιπποδρομίαν γενέσθαι· ὥστε τὴν ἐξ ἔθοι; χορηγίαν αὐτοῖς τοῦ σίτου ἣν παρ' ἐκείνων ἀφῄρηντο, ἑᾶσαι, τά τε βαλανεῖα, καὶ θέατρα, καὶ ἔσων ἄλλων τῷ οὕτως ἀτακτεῖν ἀπέσχοντο. Τὸν δὲ ὡς ᾔτουν πρᾶξαι σὺν εἰσηγήσει καθυπισχνούμενον, καὶ τοῦτον τὸν τρόπον διαλύσαι μετρίω; την στάσιν. Καὶ τὰ μὲν κατ' Αλεξάνδρειαν ἐν τούτοις ἦσαν. ΚΕΦΑΛ. Θ'. Ὣς καὶ ἐν Παλαιστίνῃ στάσις εχώρει, Θεοδοσίου τινὸς μοναχοῦ ταύτην κινοῦντος, ὃς καὶ τὴν τῶν Ἱεροσολύμων ἁρπάζει θρόνον, ἐξώσας Ιουβενάλιον· καὶ τὰ ἐπὶ τούτῳ γενό μενα· καὶ περὶ ᾿Αθανασίου διακόνου του ὁμολογητοῦ. Οὐ μὴν δὲ ἀλλ' οὐδ᾽ ἐν Παλαιστίνη ἡρέμα εἶχον. Τῶν τινες γὰρ μοναχῶν, οἱ τῇ συνέδῳ παρῆσαν, καὶ τἀναντία ταύτῃ ἐφρένουν, ἀνὰ τὰ Ἱεροσόλυμα ήκον τες, προδοθῆναι τὴν πίστιν ἐκήρυσσον, ὀδυρόμενοι καὶ μάλα δὴ σπεύδοντε; τὸ μοναδικὸν ἀναῤῥιπίσαι καὶ ἀνασοβῆσαι, ὥστ' ἀθετεῖν τὰ ἐν τῇ συνόδῳ και λῶς πεπραγμένα. Ἐπεὶ δὲ καὶ Ἰουβενάλιος τὸν θρόνον κατέλαβε, βιαζόμενο; ἀθετεῖν τὰ ἐν τῇ συνόδῳ καὶ ἀναθεματίζειν, εἰς τὴν βασιλέως πόλιν ἐχώρει. Αρχηγὲς δὲ πάντων καθίστατο Θεοδόσιος τις μονα χό,· ὅς τὴν Αὐγούσταν συναρπάσας Εὐδοκίαν (ἔτι γὰρ τῷ ζῆν περιῆν). καὶ τὸ μοναχικὸν ἅπαν ὑφ᾽ ἑαυτὸν ποιησάμενος, λῃστρικῷ καὶ μιαιφόνῳ χρώ μενος τρόπῳ, Ιουβεναλίου, ὡς εἴρηται, πρὸς τὴν Κωνσταντίνου ἀποχωρήσαντος, τὸν τῶν Ἱεροσολύ
ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XV.
σορὸν τοῦ ᾿Απιδος ἐκείνου τοῦ ἀνθρώπου μεταγαγόν- cere licet, signum atque iudicium: quem ipsum
τες εἰς τὸν ναὸν, Σόραπιν ἐκάλουν αὐτοῦ τὴν στή- Apim quoque, eodem scilicet eum hero suo nomine
λην, ἢ καὶ Σέραπιν μεταθέσει τῶν στοιχείων. Ο vocabant. Hominis autem istius loculo, qui σορές
νεὼς πάγκαλος καὶ ἄγαλμα μέγιστόν τι καὶ φοβε est Græce, in templum translato, Sorapim statuam
ριώτατον ἐκ διαφόρου ὕλης έσκευασμένον, ὡς ἔκα ejus nominaruut, aut Serapim etiam, per litteraτέρᾳ χειρὶ ἑκατέρου τοίχου ἐφάπτεσθαι. Ἐν δὲ rum mutationem. Cujus templum pulcherrimum
μέσῳ τοῦ ἀγάλματος νεώς ἕτερος πλάνης ἦν, ᾧ καὶ fuit, et simulacrum longe maximum, maximeque
ξύπνον ἕτερον χαλκοῦν, οὐ μέγα δὲ ἀπώρητο, οὗ τῇ horrendum, ex varia materia ita compactum, ut
κεφαλῇ ἐνείραντες σίδηρον, καὶ τοῖς τῆς στέγης utraque manu utrumque parietem attingeret. In
φατνώμασι μαγνήτιν λίθον κατὰ κάθετον θέμενοι, medio vero simulacro templum aliud erroneum
εἰς ἀέρα τοῦτο μεθηκαν μετέωρον, καὶ οὔτε γῆς οὔτε fuit, 599 in quo effigies alia ærea nen magna
στέγης αὐτῆς ἐφαπτόμενον. Ἐκεῖσε τοίνυν τους
suspensa erat, cujus capiti ferrum immiserant.
ἄρχοντας συνελάσει καὶ ζωγρήσαι, ἔπειτα παρα- Et cum in tecti laquearibus magnetem lapidem
δοῦναι τυρί. "Α δὴ βασιλέα μαθόντα, δισχιλίους έχε juxta perpendiculum collocassent sublimem
πέμψαι, οἱ καὶ ἐπιφόρου πνεύματος εὐτυχήσαντες, eam in aerem ita promittebant, ut neque terram,
δι' ἐξ ἡμερῶν, τῇ μεγάλῃ τῶν ᾿Αλεξανδρέων πόλει neque tectum ipsum attingeret. In hoc ipsum
προσίσχουσι. Καὶ παροινίᾳ πολλῇ χρησάμενοι ἐς templum populus magistratus compalit, et deinde
τε τὰς γαμετὰς καὶ θυγατέρας τῶν ᾿Αλεξανδρέων vivos captos igne concremavit. Quæ res ubi ad
ἐπὶ πολλῷ δεινοτέρους τῶν προτέρων πειρᾶσθαι. imperatorem est delata, duo millia militum co
ἂς ἀγανακτήσαντα τὸν δῆμον, δέησιν Φλώρῳ προσο misit, qui secundo vento sexto die ad magnam
ἄγειν ἷς τῶν στρατιωτικῶν ἡγεῖτο ταγμάτων, ἐν Alexandriæ urbem appulerunt. Ii petulanti insoταυτῷ δὲ καὶ τὴν πολιτικὴν διεἶπεν ἀρχὴν, ἀνὰ τὴν lentia in conjuges et filias Alexandrinorum usi,
Ιπποδρομίαν γενέσθαι· ὥστε τὴν ἐξ ἔθοι; χορηγίαν gravioribus eos quam quas antea experti fuerant,
αὐτοῖς τοῦ σίτου ἣν παρ' ἐκείνων ἀφῄρηντο, ἑᾶσαι, affecere ærumnis. Plebs autem indigne eas ferens,
τά τε βαλανεῖα, καὶ θέατρα, καὶ ἔσων ἄλλων τῷ a Floro tandem, qui rem militarem administrabat,
οὕτως ἀτακτεῖν ἀπέσχοντο. Τὸν δὲ ὡς ᾔτουν πρᾶξαι tum autem ibi urbanas quoque res curabat, cum
σὺν εἰσηγήσει καθυπισχνούμενον, καὶ τοῦτον τὸν ad Circenses ludos spectandos congregata esset,
τρόπον διαλύσαι μετρίω; την στάσιν. Καὶ τὰ μὲν petiit, ut quæ ei ablata fuerat, frumenti solitam
κατ' Αλεξάνδρειαν ἐν τούτοις ἦσαν.
largitionem relinqueret, balneaque et theatra,
aliasque res quibus in tam dissoluto et perturbato civitatis statu abstinere cogebatur, redderet. Quod
ille, sicuti vulgus voluerat, pollicitationibus interpositis se facturum recepit. Atque ad eum modum
seditionem sensim sedavit. Res Alexandrinæ sic habebant.
Ὣς καὶ ἐν Παλαιστίνῃ στάσις εχώρει, Θεοδοσίου τινὸς μοναχοῦ ταύτην κινοῦντος, ὃς
καὶ τὴν τῶν Ἱεροσολύμων ἁρπάζει θρόνον,
ἐξώσας Ιουβενάλιον· καὶ τὰ ἐπὶ τούτῳ γενόμενα· καὶ περὶ ᾿Αθανασίου διακόνου του όμο
λογητοῦ.
Οὐ μὴν δὲ ἀλλ' οὐδ᾽ ἐν Παλαιστίνη ἡρέμα εἶχον.
Τῶν τινες γὰρ μοναχῶν, οἱ τῇ συνέδῳ παρῆσαν, καὶ
τἀναντία ταύτῃ ἐφρένουν, ἀνὰ τὰ Ἱεροσόλυμα ήκοντες, προδοθῆναι τὴν πίστιν ἐκήρυσσον, ὀδυρόμενοι
καὶ μάλα δὴ σπεύδοντε; τὸ μοναδικὸν ἀναῤῥιπίσαι
καὶ ἀνασοβῆσαι, ὥστ' ἀθετεῖν τὰ ἐν τῇ συνόδῳ και
λῶς πεπραγμένα. Ἐπεὶ δὲ καὶ Ἰουβενάλιος τὸν
θρόνον κατέλαβε, βιαζόμενο; ἀθετεῖν τὰ ἐν τῇ συνόδῳ
καὶ ἀναθεματίζειν, εἰς τὴν βασιλέως πόλιν ἐχώρει.
Αρχηγὲς δὲ πάντων καθίστατο Θεοδόσιος τις μοναχό,· ὅς τὴν Αὐγούσταν συναρπάσας Εὐδοκίαν (ἔτι
γὰρ τῷ ζῆν περιῆν). καὶ τὸ μοναχικὸν ἅπαν ὑφ᾽
ἑαυτὸν ποιησάμενος, λῃστρικῷ καὶ μιαιφόνῳ χρώμενος τρόπῳ, Ιουβεναλίου, ὡς εἴρηται, πρὸς τὴν
Κωνσταντίνου ἀποχωρήσαντος, τὸν τῶν ἹεροσολύUnde factum est, ut in quodam templo lapidibus magnetibus in solo et in camera, proportione
magnitudinis positis, simulacrum ferreum aeris
illius medio inter utrumque lapidem, ignorantibus
quid sursum esset et deorsum, quasi numinis poteslate penderet. August. De civil. lib. xxi, cap.
CAPUT IX.
Ut in Palæstina quoque seditio exstiterit, a Theodosio
quodam monacho excitata: qui etiam Hierosolymorum invasit sedem, Juvenali expulso: et quæ
sub eo acciderint. Item de Athanasio diacono confessore.
Nec vero in Palæstina tranquillitas fuit. Siquidem monachi quidam, qui synodo interfuerant, et
diversa a decretis ejus sentiebant, cum HierosoIyma venissent, proditam esse fidem claw.itarunt,
lamentantes et monasticum ordinem concitare
atque impellere salagentes, ut quæ in synodo rite
acta erant, rescinderent. Ubi autem Juvenalis scdem suam recepit, atque illi eum ut synodi acta
aboleret, et anathemati subjiceret, cogere voluere,
in imperatoris urbem concessit. Turbre totius dux
Theodosius monachus quidam erat. 600 Hic, Eudocia Augusta (adhuc enim in vita erat) in partes
suas rapta et sodalitate monachorum omni sibi
conciliata, prædonis et sanguinarii hominis more,
quod Juvenalis (sicuti diximus) Constantinopolim
Democrates architectus Alexandria Arsinoes
templum concamerare inchoaverat, ut in eo siniulacrum ejus e ferro pendere in acre videre.ur.
Intercessit mors et ipsius et Ptolemæi, qui id
sorori suae jusserat lieri. (Plin. lib. xxxiv, cap. 14.)
col. 31–32page 12 of 313
PG 147:31μων υφαρπάζει θρόνον, ἀρωγοῖς χρησάμενος τοῖς τἀναντία τῇ συνέδῳ φρονοῦσι, καὶ τοῖς ὑπουργοίς Εὐδοκίας. Καὶ τῶν ἐπισκόπων μήπω ἐκ τῆς συνόδου ἐπανελθόντων, ἐκεῖνο; ἑτέρους χειροτονήσας, κατά πόλιν ἐξέπεμπε. Σευηριανὸν δὲ τὸν Σκυθοπόλεως ἐπίσκοπον, μὴ ὑπαχθῆναι τῇ ἐκείνου κακονοίᾳ χρη μένον, τῆς πόλεως ἐξαγαγὼν ἔκτεινε. Μέγαν δ' ἐκθ νησε διωγμὸν ἀνὰ τὴν ἁγίαν πόλιν κατ' ἐκείνων οι μὴ ἐκείνῳ κοινωνεῖν εἴλοντο· οὓς μὲν γὰρ βασάνοις ᾐκίσατο· ἄλλων τὴν περιουσίαν διήρπασεν· ἑτέρων δὲ πῦρ ἐνῆκε τοῖς οἴκοις· ὡς δοκεῖν τὴν πόλιν ὑπὸ βαρβάρων ἁλίσκεσθαι. Περὶ οὗ τὸ μοναχικὸν ὕστε ρον πρὸς ᾿Αλκίσωνα γράφον εἴρηκεν, ὡς καὶ περὶ τὸν οἰκεῖον ἐπίσκοπον οἷα κακοῦργος ἁλούς, τοῦ κατ' αὐτὸν ἀπηλάθη μοναστηρίου, καὶ ἐπὶ τῆς ᾿Αλεξάνδρου διάφορος Διοσκόρῳ κατέστη. Ενθα πολλαῖς καταξανθεὶς ταῖς πληγαῖς ὡς στασιώδης, ἐπὶ καμή λου ψωριώτης ἀνὰ τὴν πόλιν περιηνέχθη. Καὶ πρὸς τὰς πόλεις Παλαιστίνης ἰὼν, ἐπισκόπους σφίσι χει ροτονεῖν κατηνάγκαζεν. ἂν εἷς ἦν καὶ Πέτρος ὁ ἐξ Ιβηρίας τῆς Γαζαίων πόλεως, ᾗ Μαϊουμάς όνομα, τοὺς τῆς ἐπισκοπῆς οἴακας πιστευθείς· ὡς καί τινα ᾿Αθανάσιον τῷ τῶν διακόνων κατειλεγμένον χορῷ παῤῥησιασάμενον, ἐν μέσῃ τῇ ἐκκλησίᾳ, τοῦ τῆς ἀνομίας βδελύγματος, ἐν τῷ ἁγιωτάτῳ ἐξεζομένου θρόνῳ, φωνὴν ἀφεῖναι, «Παῦσαι, λέγουσαν, Θεοδό σε, τῆς τοσαύτης μιαιφονίας· παῦσαι Χριστὸν που λεμῶν, καὶ τὸ αὐτοῦ ποίμνιον τῆς θείας μάνδρας λῃστρικῶς ἀπελαύνων· καὶ γνῶναι μόλις γενέσθω σοι τὸ ἡμέτερον εὔνουν περὶ τὸν ἀληθῆ καὶ ὄντως ποιμένα· ἥκιστα γὰρ ἀλλοτρίῳ ἔπεσθαι μεμαθήκα μεν, μηδὲ ξένης ἀκούειν φωνῆς.» Ταῦτα λέγων, ἀνάρπαστος ήγετο, ὑπὸ τῶν Θεοδοσίου υπασπιστῶν έξω συρόμενος, καὶ πᾶν εἶδος παροινίας καὶ βασά νου φέρων διὰ Χριστόν. Πολλαῖς δὲ καταξανθεὶς μάστιξι, τέλος καὶ μαχαίρᾳ καταλύει τὸ ζῆν. Ο δ' ἐκείνου νεκρός, ἐκ ποδὸς διὰ πάσης τῆς πόλεως ἑλκυσθείς, τέλος κυσὶ βερὰ παρεδίδοτο. Δωρόθεος δ' ὁ τὴν Παλαιστίνην ἐκ βασιλέως διέπων, περί που τὴν Μωαβίτιν πρὸς βαρβάρους ενασχολούμενος, τὰ κατὰ τὴν πόλιν γενόμενα διαγνούς, ὅσον τάχος ήκει σὺν οὐκ ἀγεννεῖ τῷ στρατῷ βοηθήσων τοῖς πράγ μασιν. Οι γε μὴν Θεοδοσίου καὶ Εὐδοκίας ὑπασπι στα: τὰς θύρας ἐκείνῳ ἐπιζυγώσαντες, οὐ πρότερον ἀνῆκαν, ἕως οὗ λόγον καὶ παρ' αὐτοῦ ἔλαβον, ὡς κἀκεῖνος σὺν αὐτοῖς εἴη ἀποστατῶν· ὥσπερ δὴ καὶ τὸ μοναχικὸν ἅπαν καὶ τὸ τῆς πόλεως διεπράξατο πλῆθος. Ἐπὶ εἴκοσι τοίνυν μησὶν ὁ λυμεών Θεοδόσιος τὸν θρόνον τυραννήσας, Μαρκιανοῦ τὰ πεπραγμένα μαθόντος, πρὸς Δωροθέου ἐκβάλλεται, κατα σχεῖν μὲν πειραθέντος ἐκεῖνον· οὕτω γὰρ τὸ θεῖον ἐκέλευε πρόσταγμα· μὴ δυνηθέντος γε μήν, τῷ τὸν αλιτήριον πρὸς τὸ Σίναιον ἀποδρᾶναι· δι' ὧν πλεῖ στοι τῶν ἐκείνῳ συναραμένων αἰκίαις ὑπήχθησαν, οὐ μόνον τοῦ λαώδους πληρώματος, ἀλλὰ καὶ τῶν μοναδικῷ σχήματι κατατεταγμένων. Εκείνου δ' ἐκποδὼν γεγονότος, Ιουβενάλιος αὖθις τὸν θρόνον κατέλαβε· καὶ πάντας ὅσους χειροτονίας ηξίωσε Θεοδόσιος, καθεῖλεν εὐθύς. Πολλὰ δὲ καὶ ἕτερα των
petierat, Hierosolymorum thronum occupavit, ad μων υφαρπάζει θρόνον, ἀρωγοῖς χρησάμενος τοῖς
jutoribus ea in re usus, qui synodi constitutionibus
adversabantur, et Eudociæ gratificabantur. Et cum
episcopi nondum a synodo reversi fuissent, alios
ipse ordinatos in urbes quasque misit. Severianum autem Scythopolis episcopum, quod malevolentiæ illius suffragari nollet, oppido exactum interemit, Magnam quoque movit persecutionem, in
civitate sancta, adversus eos qui communicare
cum eo nolebant. Quosdam namque tormentis excruciavit, aliquibus substantiam ademit, aliorum
edibus ignem injecit, ita ut urbs a barbaris capla
esse videretur. De quo postea monachoruin ordo
ad Alcisonem litteras dans, illud scripsit: quod
cnm ut maleficus et episcopo suo infidus deprelensus esset, monasterio suo expulsus, et quia
Alexandriæ quoque rebellis Dioscoro fuerat, quod
verberibus multis affectus, tanquam homo seditiosus per urbem scabioso camelo insidens traductus
sit. Idem quoque Palæstinæ urbes circumiens, eas
ut sibi episcopos legerent, coegit. Quorum unus
etiam fuit Petrus, ex Iberia oriundus, Gazæorum
civitatis, cui Majumæ nomen est, episcopus. Adeo
ut Athanasius quidam in diaconorum ordinem
cooptatus, in media ecclesia Hierosolymis cum
multa dicendi libertate, inquitatis abominatione
throno sanctissimo insidente, vocem illam præclaram emiserit: «Desine, Theodosi, tantam cadem committere, desine Christo bellum inferre,
et gregem ejus in prædonum morem e divino
ovili ejicere, et aliquando tandem benevolentiam
erga verum germanumque pastorem nostram cognosce; neque enim alienam sequi didicimus, neque vocem extranean audire.» Hæc cum diceret,
a satellitibus Theodosii arreptus, et ex ecclesia tractus est. Atque insolentis petulantiæ et cruciatuum genus omne propter Christum perpessus, et
flagris multis concisus, postremo etiam ferro vitam
amisit. Cadaver ejus ex pedibus per urbem omnem
raptum, canibus tandem esca projectum est. Porro
Dorotheus, qui Palæstinam provinciam ab imperatore acceptam administrabat, 601 et tum apud
Moabitidem bello adversus barbaros occupatus
erat, ubi ea quæ in urbe sic gerebantur cognovit,
celeritate summa cum exercitu forti rebus prasentibus consulturus accurrit. Cæterum Theodosii et
Eudocia satellites, portis clausis, non prius eum
admisere, quam eis pollicitus esset, se quoque ad
partes eorum defecturum, sicuti monachorum onnium ordo et universa civitatis multitudo fecisset.
Ita menses viginti exitiosus Theodosius tyrannidem
in sede Hierosolymitana exercuit. Quam rem postquam Marcianus intellexit, a Dorotheo ille ejectus
est: quem is capere quidem (sic enim imperatoris
præceperat jussio) conatus est; sed id ab eo fieri non
potuit, propterea quod pestis illa in Sinæum montem profugerat. Quam ob causam plurimi, qui
partibus ejus faverant, tormentis subditi sunt, non
plebeii tantum homines, sed etiam qui propter
τἀναντία τῇ συνέδῳ φρονοῦσι, καὶ τοῖς ὑπουργοίς
Εὐδοκίας. Καὶ τῶν ἐπισκόπων μήπω ἐκ τῆς συνόδου
ἐπανελθόντων, ἐκεῖνο; ἑτέρους χειροτονήσας, κατά
πόλιν ἐξέπεμπε. Σευηριανὸν δὲ τὸν Σκυθοπόλεως
ἐπίσκοπον, μὴ ὑπαχθῆναι τῇ ἐκείνου κακονοίᾳ χρημένον, τῆς πόλεως ἐξαγαγὼν ἔκτεινε. Μέγαν δ' ἐκθ
νησε διωγμὸν ἀνὰ τὴν ἁγίαν πόλιν κατ' ἐκείνων οι
μὴ ἐκείνῳ κοινωνεῖν εἴλοντο· οὓς μὲν γὰρ βασάνοις
ᾐκίσατο· ἄλλων τὴν περιουσίαν διήρπασεν· ἑτέρων
δὲ πῦρ ἐνῆκε τοῖς οἴκοις· ὡς δοκεῖν τὴν πόλιν ὑπὸ
βαρβάρων ἁλίσκεσθαι. Περὶ οὗ τὸ μοναχικὸν ὕστε
ρον πρὸς ᾿Αλκίσωνα γράφον εἴρηκεν, ὡς καὶ περὶ
τὸν οἰκεῖον ἐπίσκοπον οἷα κακοῦργος ἁλούς, τοῦ
κατ' αὐτὸν ἀπηλάθη μοναστηρίου, καὶ ἐπὶ τῆς ᾿Αλεξάνδρου διάφορος Διοσκόρῳ κατέστη. Ενθα πολλαῖς
καταξανθεὶς ταῖς πληγαῖς ὡς στασιώδης, ἐπὶ καμή
λου ψωριώτης ἀνὰ τὴν πόλιν περιηνέχθη. Καὶ πρὸς
τὰς πόλεις Παλαιστίνης ἰὼν, ἐπισκόπους σφίσι χει
ροτονεῖν κατηνάγκαζεν. ἂν εἷς ἦν καὶ Πέτρος ὁ ἐξ
Ιβηρίας τῆς Γαζαίων πόλεως, ᾗ Μαϊουμάς όνομα,
τοὺς τῆς ἐπισκοπῆς οἴακας πιστευθείς· ὡς καί τινα
᾿Αθανάσιον τῷ τῶν διακόνων κατειλεγμένον χορῷ
παῤῥησιασάμενον, ἐν μέσῃ τῇ ἐκκλησίᾳ, τοῦ τῆς
ἀνομίας βδελύγματος, ἐν τῷ ἁγιωτάτῳ ἐξεζομένου
θρόνῳ, φωνὴν ἀφεῖναι, «Παῦσαι, λέγουσαν, Θεοδό
σε, τῆς τοσαύτης μιαιφονίας· παῦσαι Χριστὸν που
λεμῶν, καὶ τὸ αὐτοῦ ποίμνιον τῆς θείας μάνδρας
λῃστρικῶς ἀπελαύνων· καὶ γνῶναι μόλις γενέσθω
σοι τὸ ἡμέτερον εὔνουν περὶ τὸν ἀληθῆ καὶ ὄντως
ποιμένα· ἥκιστα γὰρ ἀλλοτρίῳ ἔπεσθαι μεμαθήκαμεν, μηδὲ ξένης ἀκούειν φωνῆς.» Ταῦτα λέγων,
ἀνάρπαστος ήγετο, ὑπὸ τῶν Θεοδοσίου υπασπιστῶν
έξω συρόμενος, καὶ πᾶν εἶδος παροινίας καὶ βασάνου φέρων διὰ Χριστόν. Πολλαῖς δὲ καταξανθεὶς
μάστιξι, τέλος καὶ μαχαίρᾳ καταλύει τὸ ζῆν. Ο δ'
ἐκείνου νεκρός, ἐκ ποδὸς διὰ πάσης τῆς πόλεως έλκυσθείς, τέλος κυσὶ βερὰ παρεδίδοτο. Δωρόθεος δ'
ὁ τὴν Παλαιστίνην ἐκ βασιλέως διέπων, περί που
τὴν Μωαβίτιν πρὸς βαρβάρους ενασχολούμενος, τὰ
κατὰ τὴν πόλιν γενόμενα διαγνούς, ὅσον τάχος ήκει
σὺν οὐκ ἀγεννεῖ τῷ στρατῷ βοηθήσων τοῖς πράγ
μασιν. Οι γε μὴν Θεοδοσίου καὶ Εὐδοκίας ὑπασπιστα: τὰς θύρας ἐκείνῳ ἐπιζυγώσαντες, οὐ πρότερον
ἀνῆκαν, ἕως οὗ λόγον καὶ παρ' αὐτοῦ ἔλαβον, ὡς
κἀκεῖνος σὺν αὐτοῖς εἴη ἀποστατῶν· ὥσπερ δὴ καὶ
τὸ μοναχικὸν ἅπαν καὶ τὸ τῆς πόλεως διεπράξατο
πλῆθος. Ἐπὶ εἴκοσι τοίνυν μησὶν ὁ λυμεών Θεοδό
σιος τὸν θρόνον τυραννήσας, Μαρκιανοῦ τὰ πεπραγμένα μαθόντος, πρὸς Δωροθέου ἐκβάλλεται, κατασχεῖν μὲν πειραθέντος ἐκεῖνον· οὕτω γὰρ τὸ θεῖον
ἐκέλευε πρόσταγμα· μὴ δυνηθέντος γε μήν, τῷ τὸν
αλιτήριον πρὸς τὸ Σίναιον ἀποδρᾶναι· δι' ὧν πλεῖστοι τῶν ἐκείνῳ συναραμένων αἰκίαις ὑπήχθησαν,
οὐ μόνον τοῦ λαώδους πληρώματος, ἀλλὰ καὶ τῶν
μοναδικῷ σχήματι κατατεταγμένων. Εκείνου δ'
ἐκποδὼν γεγονότος, Ιουβενάλιος αὖθις τὸν θρόνον
κατέλαβε· καὶ πάντας ὅσους χειροτονίας ηξίωσε
Θεοδόσιος, καθεῖλεν εὐθύς. Πολλὰ δὲ καὶ ἕτερα των
Chapter XCaput X
col. 33–34page 13 of 313
PG 147:33ἀνιαρῶν τῷ πλήθει ἐπισυνέβη ἐκεῖθεν ἔνθεν προϊόν των, ὅσα γε ὁ θυμὸς αὐτῷ διηγόρευε, τοῦ βασκάνου καὶ θεομισοῦς δαίμονος οὕτω πράττειν εἰσηγουμένου ἑνὸς γράμματος ἐναλλαγῇ· ὡς ἐξεῖναι τῇ ἐκφωνήσει θατέρου σύμπαν ἐπάγειν ἐνταῦθα τὸ ἕτερον ἐπὶ τόσον, ὡς καὶ πολὺ τὸ παραλλάττον νομίζεσθαι παρὰ τοῖς πλείοσι, καὶ ἄντικρυς τὰς ἐννοίας ἐκ δια μέτρου φέρεσθαι, ὡς ἀναιρετικὰς ἀλλήλων καθε στάναι. Καὶ γὰρ ὁ τὸν Χριστὸν ἐν δύο φύσεσιν όμο λογῶν ἐκ δύο ἄντικρυς λέγει, είπερ ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι συνομολογῶν τὸν Χριστὸν, ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος συντεθεῖσθαι λέγει· ὅ τε ἐκ δύο λέγων τὴν ἐν δύο πάντως όμολογίαν ἐπάγει, εἰ περ ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος τὸν Χριστὸν λέγων, ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι ὁμολογεῖ αὐτὸν καθεστάναι, ούτε τῆς σαρκὸς εἰς θεότητα μεταβληθείσης, οὔτ' αὖ τῆς θεότητος εἰς σάρκα χωρησάσης ἐξ ὧν ἡ ἄῤῥητος ἔνωσις, ὡς καὶ διὰ τῆς ἐκ δύο φωνῆς ἐνταῦθα νοεῖσθαι προσφόρως τὴν ἐν δύο, καὶ διὰ τῆς ἐν δύο τὴν ἐκ δύο, καὶ θάτερον τοῦ ἑτέρου μὴ ἀπολιμπάνεσθαι· ὅπου γε κατὰ τὸ πε βιούσιον οὐ μόνον τὸ ὅλον ἐκ μερῶν, ἀλλὰ καὶ ἐν μέρεσι τὸ ὅλον γνωρίζεται. Καὶ ὅμως ἀλλήλων οὔτ τως ἀπεσχοινίσθαι ταῦτα νομίζουσιν άνθρωποι συν ηθείᾳ τινὶ περὶ τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης· ἢ καὶ τὸ οὕτω βούλεσθαι προειλημμένοι, καὶ πάσης ιδέας παρα φρονεῖν· ἢ πρὸς τὴν τοῦ ὄντος ιέναι συγκατάθεσιν. Δι' ἅπερ αἱ εἰρημέναι μοι συγχύσεις ἐγένοντο. Καὶ τὰ μὲν οὕτως ἔν τε ᾿Αλεξανδρείᾳ καὶ Παλαιστίνῃ συνέβαινε. Ει ΚΕΦΑΛ. Ι. Περὶ τοῦ ἐπεισφρήσαντος ἐν ταῖς ἔψοις τῶν πόλ λεων λιμοῦ τε ὁμοῦ καὶ λοιμοῦ· καὶ ὡς αὐτο μάτως ἡ γῆ τῷ ἐπιόντι ἔτει ἀνῆκε καρπούς. Πολλή δέ τις κατ᾽ ἐκεῖνο καιροῦ ἀνομβρία ἐγέ νετο, καὶ λιμὸς ὁμοῦ καὶ λοιμὸς ἔν τε Φρυγία Γα λατίᾳ τε αὖ καὶ τῇ Καππαδοκῶν· καὶ ἄχρι δὴ καὶ Κιλικίας αὐτῆς περιφανῶς προεχώρει· ώς συμβαίνειν τῇ ἐνδείᾳ τῶν ἀναγκαίων τοὺς περιοίκους τῶν εἰρημένων ἀπηγορευμένῃ καὶ ὀλεθρίᾳ καὶ ἀήθει χρήσασθαι τῇ τροφῇ, ἐπιλελοιπότων τῶν ἀναγκαίων. Λιμοῦ δὲ τοσούτου ἐπιχωριάζοντος, τῇ μεταβολῇ τῆς διαίτης ἐνήσουν μάλα οἱ ἄνθρωποι· ὑπερβολῇ γὰρ φλεγμονῆς οἰδαίνοντος σφίσι τοῦ σώματος, πρῶτον μὲν τὰς ὄψεις ἐφθείροντο· εἶτ᾽ ἐπιγινομένης βηχός, τριταίοι τὸν βίον ἀπῄεσαν. ᾿Αλλὰ τοῦ μὲν λοιμοῦ οὐκ ἦν τις βοήθεια οὐδαμοῦ· τοῖς γε μὴν ὑπ' ἐκείνου σπανίας πάμπαν καταλειφθεῖσιν ἀρωγὴν ἡ πάντων σώτειρα Πρόνοια δέδωκε, τὸν λιμὸν θεραπεύσασα. Κατὰ μὲν γὰρ ἐκεῖνο τὸ ἔτος ᾧ μὴ ἔφυ τὰ σπέρ ματα, ἀερίῳ τροφῇ ἔθρεψεν, ὥσπερ ποτὲ τοῖς πά λαι Ισραηλίταις ἱστέρηται πράξασα, ο μάννα προσ ηγόρευται ἐπιβρέξασα· αὐτομάτους δὲ τελεσιουρ γήσασα τοὺς καρποὺς ἔτει τῷ μετὰ τοῦτο. Τὰ δὲ τοιαῦτα κατὰ τὴν τε Παλαιστινῶν ἐπέδραμε χώραν,
ECCLESIASTICA HISTORIÆ LIB. XV.
ἀνιαρῶν τῷ πλήθει ἐπισυνέβη ἐκεῖθεν ἔνθεν προϊόν habitum in monachorum ordine censi fuerant.
των, ὅσα γε ὁ θυμὸς αὐτῷ διηγόρευε, τοῦ βασκάνου
καὶ θεομισοῦς δαίμονος οὕτω πράττειν εἰσηγουμένου ἑνὸς γράμματος ἐναλλαγῇ· ὡς ἐξεῖναι τῇ ἐκφω
νήσει θατέρου σύμπαν ἐπάγειν ἐνταῦθα τὸ ἕτερον
ἐπὶ τόσον, ὡς καὶ πολὺ τὸ παραλλάττον νομίζεσθαι
παρὰ τοῖς πλείοσι, καὶ ἄντικρυς τὰς ἐννοίας ἐκ διαμέτρου φέρεσθαι, ὡς ἀναιρετικὰς ἀλλήλων καθε
στάναι. Καὶ γὰρ ὁ τὸν Χριστὸν ἐν δύο φύσεσιν όμο
λογῶν ἐκ δύο ἄντικρυς λέγει, είπερ ἐν θεότητι καὶ
ἀνθρωπότητι συνομολογῶν τὸν Χριστὸν, ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος συντεθεῖσθαι λέγει· ὅ τε ἐκ
δύο λέγων τὴν ἐν δύο πάντως όμολογίαν ἐπάγει, εἰπερ ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος τὸν Χριστὸν
λέγων, ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι ὁμολογεῖ αὐτὸν
καθεστάναι, ούτε τῆς σαρκὸς εἰς θεότητα μεταβληθείσης, οὔτ' αὖ τῆς θεότητος εἰς σάρκα χωρησάσης
ἐξ ὧν ἡ ἄῤῥητος ἔνωσις, ὡς καὶ διὰ τῆς ἐκ δύο
φωνῆς ἐνταῦθα νοεῖσθαι προσφόρως τὴν ἐν δύο,
καὶ διὰ τῆς ἐν δύο τὴν ἐκ δύο, καὶ θάτερον τοῦ
ἑτέρου μὴ ἀπολιμπάνεσθαι· ὅπου γε κατὰ τὸ πεβιούσιον οὐ μόνον τὸ ὅλον ἐκ μερῶν, ἀλλὰ καὶ ἐν
μέρεσι τὸ ὅλον γνωρίζεται. Καὶ ὅμως ἀλλήλων οὔτ
τως ἀπεσχοινίσθαι ταῦτα νομίζουσιν άνθρωποι συνηθείᾳ τινὶ περὶ τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης· ἢ καὶ τὸ οὕτω
βούλεσθαι προειλημμένοι, καὶ πάσης ιδέας παρα
φρονεῖν· ἢ πρὸς τὴν τοῦ ὄντος ιέναι συγκατάθεσιν.
Δι' ἅπερ αἱ εἰρημέναι μοι συγχύσεις ἐγένοντο. Καὶ
τὰ μὲν οὕτως ἔν τε ᾿Αλεξανδρείᾳ καὶ Παλαιστίνῃ
συνέβαινε.
Post Theodosii fugam, Juvenalis in thronum suum
restitutus, omnibus quos ille ordinaverat, dignitatem statim ademit. Multa præterea alia tristia
hinc et inde provenientia multitudini accidere,
quæ animus ei, invido et Deo inviso dæmone, per
unius littera mutationem, suadente, suggessit:
· ita ut alterius litteræ pronuntiatione, aliud prorsus inducere liceret. Adeo eliam, ut multa a pluribus mutatio fieri, et sententia in contrariam
prorsus et ex diametro repugnantem significationem ferri, et alteram per alteram tolli existimaretur. Nam Christum ev, hoc est in duabus naturis qui profitetur, ex, hoc est ex duabus, dicit:
siquidem dum in divinitate et humanitate Christum conftetur, ex divinitate et humanitate unitum esse concedit. Et qui ex duabus dicit, professionem tamen in duabus infert: si ex divinitate
et humanitate Christum diceus, in divinitate et
humanitate consistere ipsum profitetur, neque
carne in divinitatem eunte, neque rursum divinitate in carnem evadente; unde ineſſfabilis illa exstitit unio, ut per locutionem, ex duabus, hic commode locutio in duabus, et per, in duabus, etiam
ex duabus intelligatur, et alterum ab altero non
differat; quandoquidem et juxta abundantem loquendi rationem non solum totum ex partibus,
sed etiam in partibus totum percipitur. 602 Ει
tamen separata hæc inter se sic esse homines opinati sunt, quadam de Deo opinionis consuetudine:
potius mortis genus subire, quam ei quod vevel quod ita destinatione animi voluerint, et quodvis
rum est, assentiri. Quam ob causam, quæ a me dictæ sunt confusiones exstitere. Hæc sic apud
Alexandrinos et apud Palæstinos accidere.
ΚΕΦΑΛ. Ι.
CAPUT X.
De fame simul et peste, quæ civitatibus Orientalibus
incesserunt et ut sua sponte terra anno sequente
fruges protulerit.
Eisdem temporibus ingens fuit siccitas, famesque simul et pestis in Phrygia, Galatia et Cappadocia quæ calamitas etiam ad Ciliciam usque
progressa est, ut earum quas diximus regionum
incolæ in summa penuria ad eas angustias pervenerint, rebus necessariis deficientibus, ut probibitis, insolitis et exitiosis alimentis uterentur. Et
fame tantopere invalescente, homines, victus ratione mutata, in ægritudines inciderunt. Corpora
namque propter maximas inflaminationes, tumore
concepto, oculos primum amittebant: deinde tussi
Περὶ τοῦ ἐπεισφρήσαντος ἐν ταῖς ἔψοις τῶν πόλ
λεων λιμοῦ τε ὁμοῦ καὶ λοιμοῦ· καὶ ὡς αὐτομάτως ἡ γῆ τῷ ἐπιόντι ἔτει ἀνῆκε καρπούς.
Πολλή δέ τις κατ᾽ ἐκεῖνο καιροῦ ἀνομβρία ἐγέ
νετο, καὶ λιμὸς ὁμοῦ καὶ λοιμὸς ἔν τε Φρυγία Γαλατίᾳ τε αὖ καὶ τῇ Καππαδοκῶν· καὶ ἄχρι δὴ καὶ
Κιλικίας αὐτῆς περιφανῶς προεχώρει· ώς συμβαί
νειν τῇ ἐνδείᾳ τῶν ἀναγκαίων τοὺς περιοίκους τῶν
εἰρημένων ἀπηγορευμένῃ καὶ ὀλεθρίᾳ καὶ ἀήθει
χρήσασθαι τῇ τροφῇ, ἐπιλελοιπότων τῶν ἀναγκαίων.
Λιμοῦ δὲ τοσούτου ἐπιχωριάζοντος, τῇ μεταβολῇ τῆς
διαίτης ἐνήσουν μάλα οἱ ἄνθρωποι· ὑπερβολῇ γὰρ
φλεγμονῆς οἰδαίνοντος σφίσι τοῦ σώματος, πρῶτον
μὲν τὰς ὄψεις ἐφθείροντο· εἶτ᾽ ἐπιγινομένης βηχός,
τριταίοι τὸν βίον ἀπῄεσαν. ᾿Αλλὰ τοῦ μὲν λοιμοῦ accedente, die tertio moriebantur. Contra pestem
οὐκ ἦν τις βοήθεια οὐδαμοῦ· τοῖς γε μὴν ὑπ' ἐκείνου
σπανίας πάμπαν καταλειφθεῖσιν ἀρωγὴν ἡ πάντων
σώτειρα Πρόνοια δέδωκε, τὸν λιμὸν θεραπεύσασα.
Κατὰ μὲν γὰρ ἐκεῖνο τὸ ἔτος ᾧ μὴ ἔφυ τὰ σπέρ
ματα, ἀερίῳ τροφῇ ἔθρεψεν, ὥσπερ ποτὲ τοῖς πά
λαι Ισραηλίταις ἱστέρηται πράξασα, ο μάννα προσηγόρευται ἐπιβρέξασα· αὐτομάτους δὲ τελεσιουργήσασα τοὺς καρποὺς ἔτει τῷ μετὰ τοῦτο. Τὰ δὲ
τοιαῦτα κατὰ τὴν τε Παλαιστινῶν ἐπέδραμε χώραν,
eam nullum usquam fuit auxilium. Qui autem ex
ea perrari superfuere, eis opem servatrix omniu:n
Providentia attulit, et fami subvenit. Eo enim anno
quo fruges non provenerunt, alimento aerio eos
ſovit, sicuti olim veteribus Israelitis fecisse memoratur, manna illis (quod dicitur) cœlitus demittens. Proximo autem anno ut fruges sua sponte
excrescerent, effecit. Hac mala Palæstinam etiam
et plurimes alias regiones pervaserunt. Et calami-
Chapter XICaput XI
col. 35–36page 14 of 313
PG 147:35καὶ ἄλλας πλείστας ἐπῆλθε πόλει;· ὥσπερ βάδην τῶν τοιούτων παθῶν πᾶσαν τὴν τῆς Ἐω περινοστούντων γῆν. ΚΕΦΑΛ. ΙΑ'. Περὶ τῆς ἀναιρέσεως Ουαλεντινιανοῦ τοῦ ἐν ἑσπέρα κατάρχοντος· καὶ περὶ τῆς ἐκείνοι γυναικὸς Εὐδοξίας καὶ τῶν παίδων αὐτῆς καὶ ὡς Γιζέριχος εἷλε τὴν 'Ρώμην· καὶ περὶ τῶν μετὰ Ουαλεντινιανὸν κατά διαδοχὴν βεβασιλευκότων ἐν Ρώμη. Τοιαῦτα μὲν τὴν Εω κακὰ διελάμβανεν· ἀνὰ δὲ τὴν ἑσπέραν ἕτερα οὐκ ἐλάττω τῶν εἰρημένων ἐγί νετο. 'Αέτιος μὲν γὰρ ὁ τὴν Ῥώμην διέπων ἐλεεινῶς τὸν βίον κατέστρεψεν· ὁ δὲ τῆς ἑσπερίου λήξεως αὐτοκράτωρ Ουαλεντινιανός τῶν μὲν ὀρθῶν τῆς Εκκλησίας δογμάτων μάλα ἀντείχετο, ᾗπέρ μας καὶ πρότερον εἴρηται· παρανομίᾳ δὲ πλείστῃ εἰς τὴν ἑαυτοῦ ἐκέχρητο δίαιταν. Ωραίᾳ γὰρ τὴν ὄψιν καὶ τἆλλα εὐπρεπεστάτῃ γυναικὶ συνοικών, Εὐ δοξίᾳ τῇ τοῦ νέου Θεοδοσίου θυγατρί, ἀλλοτρίους γάμους ἀπέμνως ἀνώρυττε. Συχνῶς δὲ καὶ τοῖς τὰ περίεργα πράττουσιν ἀδεῶς ὁμιλῶν, αἰσχίστῳ μόρῳ τὸν βίον μετήλλαττεν. Μαξίμου καὶ γὰρ, δ; δόλω μὲν τὴν βασιλέα Γρατιανὸν ἀνεῖλε, τυραννίδι χρη σάμενος, ὑπὸ δὲ τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου ἀνήρηται τούτου παῖς παιδὸς τῷ πάππῳ ἐμώνυμος, ἐν πατρικίοις τὰ πρῶτα τελῶν, ἐπιβουλήν βασιλεῖ Οὐαλεντινιανῷ βάπτων· ὅτιπερ εἰς τὴν ἐκείνου ἐνύβρισε γαμετήν, δεδοικώς τὸν ᾿Αέτιον τῶν βασιλείων κρα τοῦντα· διαβάλλει μὲν ἐκεῖνον πρῶτον τῷ βασιλεῖ τῷ ἐγκλήματι τῆς καθοσιώσεως· ἐπεὶ δ' ἐκεῖνος διὰ τοῦτο δειλαίως ἀνῄρητο, σὺν οὐδενὶ πόνῳ τὰ ἀνάκτορα εἰσιών, κτείνει μὲν τὸν Ουαλεντινιανών, καὶ τὴν ἐκείνου σύνοικον εἰσοικίζεται, καὶ πολλὴν βίαν ἐπαγαγών, ταύτῃ συμφθείρεται· δι' ὧν γάρ τις ἁμαρτάνει, δι' αὐτῶν καὶ παιδεύεται. Επειτα καὶ τὴν ἀρχὴν περιβάλλεται. Η δ᾽ Εὐδοξία οὕτω περιυβρισθεῖσα καὶ τῷ λίαν παραλόγῳ τοῦ πράγματος ἀχθομένη, πάντα κύβον, τὸ δὴ λεγόμενον, ἀναῤῥίπτειν ᾑρεῖτο, ὥστε τὸν ὑβριστὴν τίσασθαι ὑπέρ τε ὧν εἰς τὸν οἰκεῖον ἐπεπόνθει γαμέτην, οἷς τε οὕτως τῷ ἐλευθερίῳ ἐξύβριστο. Καὶ γάρ πως δεινή τίς ἐστι γυνή, καὶ ἥκιστα δυσωπεῖται λύπην τάχιστα ἀποθέσθαι, εἴ γε σωφροσύνης ἀντεχομένη ταύτην πρὸς βίαν ἀφαιρεθείη· καὶ ταῦτα, παρ' οὗ καὶ τὸν τῆς σωφροσύνης καὶ τιμῆς καὶ δόξης φύλακα τύχοι προσαπολέσασα. Ταῦτ᾽ οὖν ἐν νῷ έχουσα Εὐδοξία, ἐπεὶ μηδὲ μίαν ἐκ Βυζαντίου ἔσεσθαί οἱ ᾤετο ἀρωγήν, πάλαι μὲν οἰχομένου αὐτῇ τοῦ πατρὸς Θεοδοσίου, πλεῖστον δὲ καὶ τῆς θείας Πουλχερίας ἐπὶ τῆς ἀρχῆς οὔσης χρόνον, καὶ μήπω τὸν κατὰ τῆς μητρὸς Εὐδοκίας χόλον ἀποθεμένης, δῶρα πλεῖστα δοῦσα, πρὸς Λιβύην ἐκπέμπει, Γιζέριχον δυσωποῦσα, ἀρῆξαι μὲν αὐτῇ δυστυχῶς οὕτω πραττούσῃ, καὶ τῆς Μαξίμου μοχθηρίας ἐλευθερῶσαι· εὔελπιν δὲ εἶναι μόνον κινήσαντα, καὶ παρὰ δόξαν τῇ 'Ρωμαίων ἐπελθεῖν στόλῳ μεγάλῳ ἀρχῇ ὑπισχνείτο γάρ οἱ πάντα εὐχερῶς προδοῦναι. Ο μὲν οὖν Μάξιμος οὐδ᾽ ἕνα τυραννήσας ἐνιαυτὸν,
tates ejusmodi Orientalem orbis partem omnem καὶ ἄλλας πλείστας ἐπῆλθε πόλει;· ὥσπερ βάδην
τῶν τοιούτων παθῶν πᾶσαν τὴν τῆς Ἐω περινο
pcragrarunt.
στούντων γῆν.
CAPUT XI.
De Valentiniam corde, qui Occidentalibus imperavit:
el de Eudoxia conjuge ejus, liberisque ejusdem.
Et ut Genserichus urbem Romam ceperit. Item de
eis qui post Valentirianum per successionem Roma
imperarunt.
Hæ Orientis ærumnæ fuere. Porro Occidens
alias, eis quas diximus non minores, sensit. Nam
Aetius urbis Romanæ præfectus, miserandum in
modum vitam amisit: et oræ Occiduæ imperator
Valentinianus recta quidem Ecclesiæ dogmata,
quemadmodum supra a nobis dictum est, retinuit,
in quotidiana autem consuetudine vitæ plurimum
deliquit. 603 Cum enim vultu venusto, et rebus
Περὶ τῆς ἀναιρέσεως Ουαλεντινιανοῦ τοῦ ἐν
ἑσπέρα κατάρχοντος· καὶ περὶ τῆς ἐκείνοι
γυναικὸς Εὐδοξίας καὶ τῶν παίδων αὐτῆς·
καὶ ὡς Γιζέριχος εἷλε τὴν 'Ρώμην· καὶ περὶ
τῶν μετὰ Ουαλεντινιανὸν κατά διαδοχὴν βεβασιλευκότων ἐν Ρώμη.
Τοιαῦτα μὲν τὴν Εω κακὰ διελάμβανεν· ἀνὰ δὲ
τὴν ἑσπέραν ἕτερα οὐκ ἐλάττω τῶν εἰρημένων ἐγί
νετο. 'Αέτιος μὲν γὰρ ὁ τὴν Ῥώμην διέπων έλεει
νῶς τὸν βίον κατέστρεψεν· ὁ δὲ τῆς ἑσπερίου λήξεως
αὐτοκράτωρ Ουαλεντινιανός τῶν μὲν ὀρθῶν τῆς
Εκκλησίας δογμάτων μάλα ἀντείχετο, ᾗπέρ μας
καὶ πρότερον εἴρηται· παρανομίᾳ δὲ πλείστῃ εἰς
τὴν ἑαυτοῦ ἐκέχρητο δίαιταν. Ωραίᾳ γὰρ τὴν ὄψιν
καὶ τἆλλα εὐπρεπεστάτῃ γυναικὶ συνοικών, Εὐδοξίᾳ τῇ τοῦ νέου Θεοδοσίου θυγατρί, ἀλλοτρίους
γάμους ἀπέμνως ἀνώρυττε. Συχνῶς δὲ καὶ τοῖς τὰ
περίεργα πράττουσιν ἀδεῶς ὁμιλῶν, αἰσχίστῳ μόρῳ
τὸν βίον μετήλλαττεν. Μαξίμου καὶ γὰρ, δ; δόλω
μὲν τὴν βασιλέα Γρατιανὸν ἀνεῖλε, τυραννίδι χρησάμενος, ὑπὸ δὲ τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου ἀνήρηται
τούτου παῖς παιδὸς τῷ πάππῳ ἐμώνυμος, ἐν πατρικίοις τὰ πρῶτα τελῶν, ἐπιβουλήν βασιλεῖ Ουαλεν
τινιανῷ βάπτων· ὅτιπερ εἰς τὴν ἐκείνου ἐνύβρισε
γαμετήν, δεδοικώς τὸν ᾿Αέτιον τῶν βασιλείων κρα
τοῦντα· διαβάλλει μὲν ἐκεῖνον πρῶτον τῷ βασιλεῖ
τῷ ἐγκλήματι τῆς καθοσιώσεως· ἐπεὶ δ' ἐκεῖνος
διὰ τοῦτο δειλαίως ἀνῄρητο, σὺν οὐδενὶ πόνῳ τὰ
ἀνάκτορα εἰσιών, κτείνει μὲν τὸν Ουαλεντινιανών,
καὶ τὴν ἐκείνου σύνοικον εἰσοικίζεται, καὶ πολλὴν
βίαν ἐπαγαγών, ταύτῃ συμφθείρεται· δι' ὧν γάρ
τις ἁμαρτάνει, δι' αὐτῶν καὶ παιδεύεται. Επειτα
καὶ τὴν ἀρχὴν περιβάλλεται. Η δ᾽ Εὐδοξία οὕτω
περιυβρισθεῖσα καὶ τῷ λίαν παραλόγῳ τοῦ πράγμα
τος ἀχθομένη, πάντα κύβον, τὸ δὴ λεγόμενον,
ἀναῤῥίπτειν ᾑρεῖτο, ὥστε τὸν ὑβριστὴν τίσασθαι
ὑπέρ τε ὧν εἰς τὸν οἰκεῖον ἐπεπόνθει γαμέτην, οἷς
τε οὕτως τῷ ἐλευθερίῳ ἐξύβριστο. Καὶ γάρ πως
δεινή τίς ἐστι γυνή, καὶ ἥκιστα δυσωπεῖται λύπην
τάχιστα ἀποθέσθαι, εἴ γε σωφροσύνης ἀντεχομένη
ταύτην πρὸς βίαν ἀφαιρεθείη· καὶ ταῦτα, παρ' οὗ
καὶ τὸν τῆς σωφροσύνης καὶ τιμῆς καὶ δόξης
φύλακα τύχοι προσαπολέσασα. Ταῦτ᾽ οὖν ἐν νῷ
έχουσα Εὐδοξία, ἐπεὶ μηδὲ μίαν ἐκ Βυζαντίου
ἔσεσθαί οἱ ᾤετο ἀρωγήν, πάλαι μὲν οἰχομένου αὐτῇ
τοῦ πατρὸς Θεοδοσίου, πλεῖστον δὲ καὶ τῆς θείας
Πουλχερίας ἐπὶ τῆς ἀρχῆς οὔσης χρόνον, καὶ μήπω
τὸν κατὰ τῆς μητρὸς Εὐδοκίας χόλον ἀποθεμένης,
δῶρα πλεῖστα δοῦσα, πρὸς Λιβύην ἐκπέμπει, Γιζέριχον δυσωποῦσα, ἀρῆξαι μὲν αὐτῇ δυστυχῶς οὕτω
πραττούσῃ, καὶ τῆς Μαξίμου μοχθηρίας ελευθε
ρῶσαι· εὔελπιν δὲ εἶναι μόνον κινήσαντα, καὶ παρὰ
δόξαν τῇ 'Ρωμαίων ἐπελθεῖν στόλῳ μεγάλῳ ἀρχῇ·
ὑπισχνείτο γάρ οἱ πάντα εὐχερῶς προδοῦναι. Ο
μὲν οὖν Μάξιμος οὐδ᾽ ἕνα τυραννήσας ἐνιαυτὸν,
aliis ornatam maxime in matrimonio haberet conjugem, junioris Theodosii filiam Eudoxiam, alienas
nuptias turpiter foedavit, et aperte permultos curiosarum artium sectatores familiares habuit, et tandem vitam fœdissima morte finiit. Maximi namque, qui, Gratiano imperatore cæso, tyrannidem
arripuit et a magno Theodosio postea necatus
est, ex filio nepos, avo cognominis, patriciatus
dignitatem primariam gerens, cum insidias Valentiniano imperatori strueret, propterea quod is
uxorem ejus stuprasset, Aetium imperialem anlam
gubernantem (consiliis enim suis is obsistebat)
metuens, perduellionis crimine per calumniam
apud imperatorem detulit. Atque ubi ille cam ob
causam miserabiliter cæsus est, labore nullo Maximus imperatoris regiam ingressus, illum interemit,
et conjugem ejus Eudoxiam coegit sibi nubere,
eique per stuprum vim intulit. Per quæ enim aliquis peccat, per eadem etiam castigatur. Postea
vero ille imperium quoque sibi usurpavit. Enimvero Eudoxia tanta contumelia affecta, quod tam
inopinatum flagitium ægre ferret, omnem sibi
quod dicitur jaciendam esse aleam statuit, ut injuriæ auctorem ulcisceretur qui facinus tantum
in marito suo patrare, et insuper ingenuitatem
libertatemque suam contaminare ausus fuisset.
Acris enim esse solet femina, nec ullo modo ea p
flectitur aut exoratur, ut dolorem statim ponat, si
pudicitia ei, quam retinere contendit, per vim
adenipla sit: et quidem ab eo qui etiam castitatis,
dignitatis et existimationis suæ custodem sustulerit. Hæc secum in animo volutans Eudoxia,
quandoquidem nullam ex Byzantio auxilii spèm
esse putavit, quod pater ejus Theodosius dudum
diem suum obiisset, et tempore plurimo diva
Pulcheria imperio ibi potiretur, quæ nondum
conceptam adversus matrem Eudociam iram deposuisset, dona maxima in Libyam ad Genserichum
nisit, eumdemque ut sibi in tanta ærumna subveniret, seque Maximi improbitate liberaret, rogavit: spe illa barbaro oblata, si modo se move-
col. 37–38page 15 of 313
PG 147:37διεφθάρη - Γιζέριχος δὲ σὺν μεγάλη δυνάμει ἐλθών, εἷλε 'Ρώμην. Βάρβαρος δὲ τὴν γνώμην ὢν καὶ ἀσταθῆς καὶ παλίμβολος, οὐδὲ τῇ Εὐδοξία τὸ πιστὸν ἐφυλάξατο· ἀλλὰ τὰ μὲν πολιορκήτας, τὰ δὲ τῶν τῆς πόλεως θεαμάτων πυρπολήσας, ἐς Λιβύην αὖθις ᾤχετο ἀπιών, μεθ᾿ ἑαυτοῦ τήν τε Εὐδοξίαν καὶ τὰς δύο θυγατέρας Εὐδοκίαν καὶ Πλακιδίαν αἰχμαλώτους ἔχων. Πολλὰ δὲ καὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν καὶ πολυ τίμων σκευῶν συναπήρεν. Οὐκ ἐλάχιστα δὲ καὶ τῶν Ἑβραϊκῶν ἦσαν σκευῶν· ἅπερ Ουεσπασιανός τε καὶ Τίτος, τὴν Ἱερουσαλήμ πορθήσαντες, εἰς Ῥώμην ἀνήγαγον. Τὴν μὲν οὖν πρεσβυτέραν τῶν θυγατέρων Εὐδοκίαν τῷ υἱῷ 'Ονωρίχῳ συνῆπτε Γιζέριχος· τὴν δὲ Πλακιδίαν μαθὼν Ολυβρίῳ κατεγγυηθεῖσαν τῷ πατρικίῳ, πρώτῳ κατὰ τὴν Ῥώμην τῆς γερουσίας τυγχάνοντι, τότε δ' ἐ; Βυ. ζάντιον γεγενημένῳ φυγάδι, άλισκομένης τῆς πί λεως, σύναμα τῇ μητρὶ Εὐδοξίᾳ ἐς Βυζάντιον ἔπεμπε, Μαρκιανὸν ἱλεούμενος σὺν πολλῇ τῇ θερα πείᾳ καὶ βασιλικῇ τῇ δορυφορία. Καὶ γὰρ πολλήν τινα τὴν ὀργὴν κατ' αὐτοῦ ἐνῆκε Μαρκιανῷ, τῷ τε τὴν Ῥώμην ἐμπρῆσαι, καὶ τῷ τὰς βασιλίδας οὕτω περιυβρίσαι. ᾿Αλλὰ τὴν μὲν Πλακιδίαν Ολύβριος αὖθις Μαρκιανοῦ κελεύοντος εἰσοικίζεται. Μετά μέντοι Μάξιμον ἄρχει 'Ρωμαίων Αιτος μήνας κρατήσα; οκτώ. Τούτου δὲ λιμῷ τὸν βίον ἀλλάξαν τος, Μαΐουρίνος ἐπὶ δύο ἔτη τὴν βασιλείαν κατέσχεν. ᾿Αλλὰ καὶ Μαΐουρίνου πρὸς Ρεκιμέρου, ὃς στρα τηγὸς Ρωμαίων ἦν, δόλῳ τὸν βίον ἀπολιπόντος, Σευήρος τρίτον ἔτος τὴν βασιλείαν ἐκράτησε· μεθ' ἐν 'Ανθέμιος, ᾧ Μαρκιανό, τὴν ἰδίαν παῖδα κατηγ γνήσατο, ἐκ πρεσβείας τῶν ἑσπερίων Ρωμαίων. Ἐπεὶ δὲ καὶ οὗτος δόλῳ ἐσφάττετο, χριστιανικώτατος μάλα γενόμενος, Ολύβριος βασιλεὺς ὑπὸ Τεκιμέρου ἀνηγόρευτο, καὶ μετὰ τοῦτον Γλυκέριος· ἐν τῇ τιμῇ πέμπτον ἔτος διαγενόμενον, Νέπως τὴν ἀρχὴν ἐγχειρίζεται, ἐπίσκοπον τον Γλυκέριον καταστήσας κατὰ Σάλωνας πόλιν τῆς Δαλματίας. ᾿Αλλὰ καὶ τοῦτον Ορέστης τοῦ τῆς ἀρχῆς ἀφίστημι θρόνου, δν ὁ παῖς Ρωμύλος, ὃς καὶ Αὐγουστοῦλος ἐκλήθη, διεδέξατο· δ; τελευταῖος αὐτοκράτωρ 'Ρω μαίων ἐγένετο, ἀπὸ Ρωμύλου τοῦ πρώτου τριῶν καὶ τριακοσίων καὶ χιλίων παρωχηκότων ενιαυτῶν. Μετὰ δὲ τοῦτον Οδόακρος τὴν Ῥωμαίων ἡγεμονίαν κατέσχε, τῆς αὐτοκρατορικῆς καὶ βασιλικῆς προς ηγορίας ἑαυτὸν ἀφελών, πρῶτος δὲ ῥῆγα προσειπών ἑαυτόν· ὁπηνίκα καὶ Λέων ὁ μέγας τῶν τῇδε μεθίστατο.
ECCLESIASTIC.E HISTORIE LIB. XV.
διεφθάρη - Γιζέριχος δὲ σὺν μεγάλη δυνάμει ἐλθών, ret, praeter opinionem cum classe ingenti imperium Romanorum consecuturum, quod se illi facile tradituram recepit. Itaque Maximus cum neque unum quidem annum tyrannide potitus esset,
interemptus est, 604 Genserichus vero ubi cum
ingentibus copiis advenit, Romam cepit. Qui quod
barbara mente et instabilis atque inconstans esset,
Eudoxiæ fidem non servavit, sed urbe direpta,
spectaculisque ejus incensis, in Libyam reversus
est, Eudoxia secum et duabus ejus filiabus Eudocia et Placidia captivis abductis. Multa quoque
Inde ecclesiastica et pretiosa abstulit vasa, inter
quæ non pauca etiam Hebraica fuere, quæ Vespasianus et Titus llierosolymis vastatis Romam secum attulerant. Genserichus majorem natu
fliam Eudociam flio Honoricho matrimonio junxit,
Placidiam autem, quod Olybrio pafricio, senatus
Romani principi, qui tum urbe Roma capta Byzantii profugus erat, desponsatam esse cognovisset, una cum matre Eudoxia, cultu magno et regio
comitatu tradito, Byzantium, Marcianum placaturus, misit, qui vehementer ira adversus eum percitus fuerat, cum quod Romam incendisset, tum
quod sic in imperatrices illusisset. Olybrius, Marciano jubente, Placidiam uxorem duxit. Verum
post Maximum Romæ Avitus rerum potitus est
mensibus octo: qui ubi vitam fame finivit, Majorianus biennio imperium tenuit. Postquam autem
is ab Recimero Romanæ militiæ duce dalo casus
est, Severus tres annos ibi imperavit. Post
hunc Anthemius, cui Marcianus filiam suam despondit, Occidentalibus Romanis id per legationem
petentibus. Ubi vero et hic, cum Christianissimus
esset, fraude peremptus est, Olybrius a Recimero
imperator renuntiatus est. Iuic successit Glycce
rius. Atque illi rursum, ubi annos quinque dignitatem eam gessisset, Nepos qui Glycerium apud
Salonas Dalmatiæ urbem episcopum fecit. Sed et
hunc Orestes imperio spoliavit. Cui Romulus filius,
qui et Augustulus dictus est, successit, ultimus
Romanorum imperator, a Romulo primo rege
mille trecentis et tribus exactis annis. 605
Post hunc Romanorum imperium Odoacer invasit:
qui imperiali cognomine rejecto, regem se primus
vocavit Quo tempore et Lee Magnus ex hac
vita migravit.
εἷλε 'Ρώμην. Βάρβαρος δὲ τὴν γνώμην ὢν καὶ
ἀσταθῆς καὶ παλίμβολος, οὐδὲ τῇ Εὐδοξία τὸ πιστὸν
ἐφυλάξατο· ἀλλὰ τὰ μὲν πολιορκήτας, τὰ δὲ τῶν
τῆς πόλεως θεαμάτων πυρπολήσας, ἐς Λιβύην αὖθις
ᾤχετο ἀπιών, μεθ᾿ ἑαυτοῦ τήν τε Εὐδοξίαν καὶ τὰς
δύο θυγατέρας Εὐδοκίαν καὶ Πλακιδίαν αἰχμαλώτους
ἔχων. Πολλὰ δὲ καὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν καὶ πολυτίμων σκευῶν συναπήρεν. Οὐκ ἐλάχιστα δὲ καὶ
τῶν Ἑβραϊκῶν ἦσαν σκευῶν· ἅπερ Ουεσπασιανός
τε καὶ Τίτος, τὴν Ἱερουσαλήμ πορθήσαντες, εἰς
Ῥώμην ἀνήγαγον. Τὴν μὲν οὖν πρεσβυτέραν τῶν
θυγατέρων Εὐδοκίαν τῷ υἱῷ 'Ονωρίχῳ συνῆπτε
Γιζέριχος· τὴν δὲ Πλακιδίαν μαθὼν Ολυβρίῳ
κατεγγυηθεῖσαν τῷ πατρικίῳ, πρώτῳ κατὰ τὴν
Ῥώμην τῆς γερουσίας τυγχάνοντι, τότε δ' ἐ; Βυ.
ζάντιον γεγενημένῳ φυγάδι, άλισκομένης τῆς πί
λεως, σύναμα τῇ μητρὶ Εὐδοξίᾳ ἐς Βυζάντιον
ἔπεμπε, Μαρκιανὸν ἱλεούμενος σὺν πολλῇ τῇ θερα
πείᾳ καὶ βασιλικῇ τῇ δορυφορία. Καὶ γὰρ πολλήν
τινα τὴν ὀργὴν κατ' αὐτοῦ ἐνῆκε Μαρκιανῷ, τῷ τε
τὴν Ῥώμην ἐμπρῆσαι, καὶ τῷ τὰς βασιλίδας οὕτω
περιυβρίσαι. ᾿Αλλὰ τὴν μὲν Πλακιδίαν Ολύβριος
αὖθις Μαρκιανοῦ κελεύοντος εἰσοικίζεται. Μετά
μέντοι Μάξιμον ἄρχει 'Ρωμαίων Αιτος μήνας
κρατήσα; οκτώ. Τούτου δὲ λιμῷ τὸν βίον ἀλλάξαντος, Μαΐουρίνος ἐπὶ δύο ἔτη τὴν βασιλείαν κατέσχεν.
᾿Αλλὰ καὶ Μαΐουρίνου πρὸς Ρεκιμέρου, ὃς στρατηγὸς Ρωμαίων ἦν, δόλῳ τὸν βίον ἀπολιπόντος,
Σευήρος τρίτον ἔτος τὴν βασιλείαν ἐκράτησε· μεθ'
ἐν 'Ανθέμιος, ᾧ Μαρκιανό, τὴν ἰδίαν παῖδα κατηγ
γνήσατο, ἐκ πρεσβείας τῶν ἑσπερίων Ρωμαίων.
Ἐπεὶ δὲ καὶ οὗτος δόλῳ ἐσφάττετο, Χριστιανικώτατος μάλα γενόμενος, Ολύβριος βασιλεὺς ὑπὸ
Τεκιμέρου ἀνηγόρευτο, καὶ μετὰ τοῦτον Γλυκέριος· ἐν τῇ τιμῇ πέμπτον ἔτος διαγενόμενον, Νέπως
τὴν ἀρχὴν ἐγχειρίζεται, ἐπίσκοπον τον Γλυκέριον
καταστήσας κατὰ Σάλωνας πόλιν τῆς Δαλματίας.
᾿Αλλὰ καὶ τοῦτον Ορέστης τοῦ τῆς ἀρχῆς ἀφίστημι
θρόνου, δν ὁ παῖς Ρωμύλος, ὃς καὶ Αὐγουστοῦλος
ἐκλήθη, διεδέξατο· δ; τελευταῖος αὐτοκράτωρ 'Ρωμαίων ἐγένετο, ἀπὸ Ρωμύλου τοῦ πρώτου τριῶν
καὶ τριακοσίων καὶ χιλίων παρωχηκότων ενιαυτῶν.
Μετὰ δὲ τοῦτον Οδόακρος τὴν Ῥωμαίων ἡγεμονίαν
κατέσχε, τῆς αὐτοκρατορικῆς καὶ βασιλικῆς προςηγορίας ἑαυτὸν ἀφελών, πρῶτος δὲ ῥῆγα προσειπών
ἑαυτόν· ὁπηνίκα καὶ Λέων ὁ μέγας τῶν τῇδε με
θίστατο.
Cum Genserichus Carthaginem (ex quo annis
585 in ditione Rom. fuisset) anno Domini 441 cepisset, cujus cladis mentio fit 1. 1, in prince. G.
de of. praef. præt., tandem Romam quoque anno
Domini 457 fœdissime vastavit. M. Varro Vectium
se Romæ, in augurio non ignobilem, et ingenio
cuivis parem, audivisse scribit, dicentem: Quoniam cxx annos incolumis præteri sset populus
Rom. ad MCC perventurum. Quidam eruditi
tempus direptionis istius Vandalicæ, cujus Justin.
meminit. C. De off. PP. Afric. designari per Varronis verba putant. Alii potius ad Totilæ vastationem referunt, quæ sub Justiniano accidit.
Al. Severianum nominant.
Secundum alios ab Urbe condita circiter anmum 1221.
Circiter haec tempora Paulinus Nale episcopus, multosa Vandalis captivos redemit, et tandem
viduæ filium, seipso in servitutem dato, liberavit.
(Diac.) Odoacer, quod bellicosus esset, id nomen a vastandis et exscindendis agris accepit. Sicat
et apud Vandalos sive Bohemos, rex Odoacrus,
vir fortissimus, ante Permislatus nominatus. Fuit
autem Odoacer Herulus, sub quo Romani majestas
imperii in Occidente sero admodum ad Francos
pervenit.
Chapter XII, XIIICaput XII, XIII
col. 39–40page 16 of 313
PG 147:39ΚΕΦΑΛ. ΙΒ'. Ως ἡ βασιλίς Εὐδοκία τῇ βασιλίδι Πουλχερία ἐσπείσατο· καὶ περὶ τῆς νεωτέρας Εὐδοκίας, τῆς θυγατρὸς Εὐδοξίας. Εὐδοκία δὲ ἡ βασίλισσα, τὰ κατὰ τὴν θυγατέρα Εὐδοξίαν καὶ τὸν σύζυγον καὶ τὰς ἐκείνων παῖδας ἀναμαθοῦσα, ἔτι τῇ Παλαιστίνῃ ἐνδιατρίβουσα, εἰς ἔσχατον ἀθυμίας ἧκε· καὶ πάντα κάλων, τὸ τοῦ λόγου, κινήσασα, σπένδεται Πουλχερία, μέσων γενομένων Ο αλλερίου καὶ Ὀλυβρίου τῶν πατρικίων. Ητει δὲ βοηθὸν καὶ ταῖς ἐν αἰχμαλωσίᾳ γενέ σθαι. Καὶ τῆς εἰρήνης ἀκμαζούσης μεταξύ Γιζερίχου καὶ Μαρκιανοῦ, τὴν μὲν Εὐδοξίαν καὶ Πλακιδίαν αιτησάσης Πουλχερίας, ἐς Βυζάντιον, ὥσπερ ἔφην, Γιζέριχος ἔπεμπεν· ἡ δὲ νεωτέρα Εὐδοκία παρὰ τῷ ἀνδρὶ Ονωρίχῳ ἦν κατὰ τὴν ᾿Αφρικήν ΧΙΙΙ. μένουσα· μεθ' οὗ ἐκκαίδεκα ἔτη διαβιώσασα, και παῖδα ἐξ ἐκείνου Ηλδέριχον ἀποτελοῦσα, δυσαρεστοῦσα τἀνδρι, ὅτι τὰ 'Αρειανῶν ἐπρέσβευε, τεχνητὰς χεῖρας ἐκείνου διαφυγοῦσα, την μάμμην Εὐδο κίαν μιμησαμένη, πρὸς τοὺς ἁγίους καὶ αὐτὴ τόπους ἐγένετο, καὶ τὸν ἐκείνης τάφον ήσπάζετο πολλῷ ὕστερον. Ἐν ᾧ καὶ αὐτὴ ἐπ' ὀλίγον διαβιοῦσα, τὸν μακάριον ὕπνωσεν ὕπνον, παρὰ τὸν τάφον της μάμμης περιφανούς τυχούσα ταφῆς. Οσα δ' αὐτῇ προσῆσαν, πένησι καὶ τῇ ἁγίᾳ τοῦ Χριστοῦ ἀφιέρωσεν ἀναστάσει. ΚΕΦΑΛ. ΙΓ'. Ως μεθόδῳ Πουλχερίας ἡ Εὐδοκία τὴν ἁγίαν τετάρτην προσήκατο σύνοδον, ὁδηγηθεῖσα ὑπὸ Συμεὼν τοῦ Στυλίτου καὶ τοῦ μεγάλου Ευθυμίου. Πουλχερία δὲ ἡ βασιλι;, ἄρτι σπεισαμένη τῇ Εὐδοκίᾳ, τοῖς τε ἀδελφοῖς ἐκείνης ὑπετίθει καὶ θυγατράσι συνεχέστερον γράμματα πέμπειν αὐτῇ, ὥστε τῆς μὲν Εὐτυχοῦς καὶ Διοσκόρου δόξης πείθειν ἀφίστασθαι, τῇ δὲ ἁγίᾳ καὶ καθολική Εκκλησία κοινωνεῖν αἱρεῖσθαι· ὁ δῆτα δεχομένη ἡ Εὐδοκία, καὶ τῆς μακαρίας Βάσσης τὰ ἴσα φρονεῖν ἀεὶ ἐνοχλούσης, δείσασα μὴ οὐ κατά γνώμην πράττοι Θεοῦ, δεῖν ἐδόκει τὰ τοῦ σκοποῦ τοῖς θεοφόροις τῶν Πατέρων κοινώσασθαι, καὶ παρ' ἐκείνων τὸ προς ἥκον σέβας ἀπακριβώσασθαι. Καὶ δὴ τὸν χωρεπίσκοπον 'Αναστάσιον μεταστειλαμένη, τῷ ἁγίῳ Συμεῶνι τῷ Στυλίτῃ ἀπέστελλε, τηνικαῦτα τὴν ὑφήλιον ταῖς ἀρεταῖς δαδουχοῦντι· ᾧ καὶ τὰ τῆς συνειδήσεως οἰκειοχείρῳ γράμματι ἀνετίθει, στέργειν ὁ ἐκεῖνος ἐγκρίνοι. Ο δὲ ὅσιος γράμματι αὖθις ἐδήλου, ταῦτα κατὰ λέξιν ἐπιστείλας αὐτῇ· «Γίνωσκε, τέκνον, ὅτι ὁ διάβολος ὁρῶν τὸν πλοῦτον τῶν σῶν ἀρετῶν, εξητήσατό σε σινιάσαι ὡς τὸν σἶτον· καὶ ὁ λυμεών ἐκεῖνος Θεοδόσιος, δοχεῖον καὶ ὄργανον τοῦ πονηροῦ γεγονώς, τὴν θεοφιλή σου ψυχὴν ἐζόφωσέ τε καὶ συνετάραξεν. ᾿Αλλὰ θάρτει· οὐ γὰρ ἐκλείπει σου ἡ πίστις. Ἐγὼ δὲ τοῦτο λίαν τεθαύμακα, ὅτι τὴν πηγὴν ἔχουσα καὶ ταύτην ἀγνοοῦσα, μακρόθεν του ὕδατος ἀντλῆσαι ἐσπούδασας. Ἔχεις τοίνυν τὸν θεοφόρον Εὐθύμιον· ἔπου τοίνυν ταῖς αὐτοῦ δι
CAPUT XII.
Ut imperatrix Eudocia Pulcheria Augusta sit conciliata: et de juniore Eudocia, Eudoxiæ filiæ.
Ως ἡ βασιλίς Εὐδοκία τῇ βασιλίδι Πουλχερία
ἐσπείσατο· καὶ περὶ τῆς νεωτέρας Εὐδοκίας,
τῆς θυγατρὸς Εὐδοξίας.
Εὐδοκία δὲ ἡ βασίλισσα, τὰ κατὰ τὴν θυγατέρα
Εὐδοξίαν καὶ τὸν σύζυγον καὶ τὰς ἐκείνων παῖδας
ἀναμαθοῦσα, ἔτι τῇ Παλαιστίνῃ ἐνδιατρίβουσα, εἰς
ἔσχατον ἀθυμίας ἧκε· καὶ πάντα κάλων, τὸ τοῦ
λόγου, κινήσασα, σπένδεται Πουλχερία, μέσων
γενομένων Ο αλλερίου καὶ Ὀλυβρίου τῶν πατρικίων. Ητει δὲ βοηθὸν καὶ ταῖς ἐν αἰχμαλωσίᾳ γενέσθαι. Καὶ τῆς εἰρήνης ἀκμαζούσης μεταξύ Γιζερίχου καὶ Μαρκιανοῦ, τὴν μὲν Εὐδοξίαν καὶ Πλα
κιδίαν αιτησάσης Πουλχερίας, ἐς Βυζάντιον, ὥσπερ
ἔφην, Γιζέριχος ἔπεμπεν· ἡ δὲ νεωτέρα Εὐδοκία
Eudocia Angusta in Palæstina adhuc degens,
de filiæ Eudoxiæ, maritique et liberorum ejusdem
rebus certior facta, ad extremam conjecta est
animi anxietatem. Proinde finem omnem, ut in
proverbio est, movens, per Valerium et Olybrium
patricios Pulcheriæ reconciliata est: a qua etiam
petiit, ut eis quæ in captivitate essent, opem ferret. Et cum pax inter Genserichum et Marcianum
facta esset, Eudoxiam Genserichus et Placidiam,
Pulcheria petente, sicuti dixi, Byzantium misit.
Junior autem Eudocia apud maritum Honorichum
in Africa mansit, cum quo sedecim annos vixit, παρὰ τῷ ἀνδρὶ Ονωρίχῳ ἦν κατὰ τὴν ᾿Αφρικήν
eidemque filium Hulderichum genuit. Porro cum
parum grata ei esset viri conjunctio, qui Arianam
proftebatur religionem, arte manus ejus elapsa,
et aviam Eudociam imitata, ad sancta loca concessit, et sepulcrum illius longe post exosculata
est. Ubi et ipsa non diu vixit: sed somno beato
sopita, juxta aviæ tumulum in præclaro et ipsa
reposita est monumento. Quidquid autem ei erat
facultatum, id pauperibus et sanctæ Christi resurrectioni consecravit.
606 CAPUT ΧΙΙΙ.
Ut procuratione et arte Pulcherie, Eudocia sanctam
quartam approbarit synodum, persuasione Symeonis Stylite sive Columellæ et magni Euthymii
inducta.
μένουσα· μεθ' οὗ ἐκκαίδεκα ἔτη διαβιώσασα, και
παῖδα ἐξ ἐκείνου Ηλδέριχον ἀποτελοῦσα, δυσαρεστοῦσα τἀνδρι, ὅτι τὰ 'Αρειανῶν ἐπρέσβευε, τέχνη
τὰς χεῖρας ἐκείνου διαφυγοῦσα, την μάμμην Εὐδο
κίαν μιμησαμένη, πρὸς τοὺς ἁγίους καὶ αὐτὴ τόπους
ἐγένετο, καὶ τὸν ἐκείνης τάφον ήσπάζετο πολλῷ
ὕστερον. Ἐν ᾧ καὶ αὐτὴ ἐπ' ὀλίγον διαβιοῦσα, τὸν
μακάριον ὕπνωσεν ὕπνον, παρὰ τὸν τάφον της
μάμμης περιφανούς τυχούσα ταφῆς. Οσα δ' αὐτῇ
προσῆσαν, πένησι καὶ τῇ ἁγίᾳ τοῦ Χριστοῦ ἀφιέρω
σεν ἀναστάσει.
Ως μεθόδῳ Πουλχερίας ἡ Εὐδοκία τὴν ἁγίαν
τετάρτην προσήκατο σύνοδον, ὁδηγηθεῖσα
ὑπὸ Συμεὼν τοῦ Στυλίτου καὶ τοῦ μεγάλου
Ευθυμίου.
Πουλχερία δὲ ἡ βασιλι;, ἄρτι σπεισαμένη τῇ
Εὐδοκίᾳ, τοῖς τε ἀδελφοῖς ἐκείνης ὑπετίθει καὶ
θυγατράσι συνεχέστερον γράμματα πέμπειν αὐτῇ,
ὥστε τῆς μὲν Εὐτυχοῦς καὶ Διοσκόρου δόξης πείθειν
ἀφίστασθαι, τῇ δὲ ἁγίᾳ καὶ καθολική Εκκλησία
κοινωνεῖν αἱρεῖσθαι· ὁ δῆτα δεχομένη ἡ Εὐδοκία,
καὶ τῆς μακαρίας Βάσσης τὰ ἴσα φρονεῖν ἀεὶ ἐνοχλούσης, δείσασα μὴ οὐ κατά γνώμην πράττοι
Θεοῦ, δεῖν ἐδόκει τὰ τοῦ σκοποῦ τοῖς θεοφόροις τῶν
Πατέρων κοινώσασθαι, καὶ παρ' ἐκείνων τὸ προς
ἥκον σέβας ἀπακριβώσασθαι. Καὶ δὴ τὸν χωρεπίσκοπον 'Αναστάσιον μεταστειλαμένη, τῷ ἁγίῳ Συμεῶνι
Pulcheria Augusta quamprimum Eudociæ reconciliata est, fratres et filias ejus hortata est, ut
crebras ad eam darent litteras, quo ab Εutychetis
et Dioscori opinione descisceret, et sanctæ catholic Ecclesia communionem amplecteretur. Litteris ejusmodi Eudocia acceptis, cum etiam beata
Bassa semper ei, ut eadem secum in religione sentiret, molesta esset: metuens illa, ne id non ex
sententia Dei faceret, faciendum sibi esse putavit,
ut de ea re ad divinos Patres referret, qui se de
vero pietatis cultu certo edocerent. Proinde Anastasio chorepiscopo accito, ad sanctum Symeonem Stylitem per illum scripsit, qui tum virtuti- τῷ Στυλίτῃ ἀπέστελλε, τηνικαῦτα τὴν ὑφήλιον ταῖς
bus suis orbem illustrabat. Ad eum litteris quoque
manu sua conscriptis, conscientiam suam revelavit: complexuram se esse, quod ille decrevisset,
pollicita. Sanctus autem vir ille ad eam in hæc
verba rescripsit: Scito, filiola, quod diabolus, virtutum tuarum divitias cernens, te expetivit ut
cribraret sicuti triticum. Et exitiosus ille Theodosius, vas et instrumentum mali illius factus, Dei
amanti animæ tuæ tenebras offudit, camque couturbavit. Sed confide. Non enim deliciet fides tua.
Ego quidem illud valde admiratus sum, quod cum
fontem apud teipsam haberes, eumque ignorans,
longius aquam hauriendam peteres. Habes igitur
ἀρεταῖς δαδουχοῦντι· ᾧ καὶ τὰ τῆς συνειδήσεως
οἰκειοχείρῳ γράμματι ἀνετίθει, στέργειν ὁ ἐκεῖνος
ἐγκρίνοι. Ο δὲ ὅσιος γράμματι αὖθις ἐδήλου, ταῦτα
κατὰ λέξιν ἐπιστείλας αὐτῇ· «Γίνωσκε, τέκνον,
ὅτι ὁ διάβολος ὁρῶν τὸν πλοῦτον τῶν σῶν ἀρετῶν,
εξητήσατό σε σινιάσαι ὡς τὸν σἶτον· καὶ ὁ λυμεών
ἐκεῖνος Θεοδόσιος, δοχεῖον καὶ ὄργανον τοῦ πονηροῦ
γεγονώς, τὴν θεοφιλή σου ψυχὴν ἐζόφωσέ τε καὶ
συνετάραξεν. ᾿Αλλὰ θάρτει· οὐ γὰρ ἐκλείπει σου
ἡ πίστις. Ἐγὼ δὲ τοῦτο λίαν τεθαύμακα, ὅτι τὴν
πηγὴν ἔχουσα καὶ ταύτην ἀγνοοῦσα, μακρόθεν του
ὕδατος ἀντλῆσαι ἐσπούδασας. Ἔχεις τοίνυν τὸν
θεοφόρον Εὐθύμιον· ἔπου τοίνυν ταῖς αὐτοῦ δι
In cujus honorem templum Hierosolymis constructum fuerat. Evagr. lib. 11, cap. 5.
Chapter XIVCaput XIV
col. 41–42page 17 of 313
PG 147:41δασκαλίαις καὶ νουθεσίαις, καὶ σώζῃ.» Ταῦτα δια γνοῦσα ἡ Εὐδοκία οὐκ ἀμελῶς διετέθη· πέμψασα δὲ, τὸν ἅγιον Εὐθύμιον μετεστέλλετο, εἰς ὃν ἐκείνη νεοπαγῇ πύργον ἐδείατο. Ἐπεὶ δὲ ἧκεν, ἀρρήτου πλησθεῖσα τῆς ἡδονῆς, πρὸς τοῖς ἐκείνου πεσοῦσα που', «Νῦν ἔγνων, μέγα ἀνέκραγεν, ὅτι ἐπεσκέψατο Κύριος τὸ ἐμὸν ἀνάξιον τῇ ἐπιφοιτήσει παρουσίας τῆς σῆς. ο Ο δὲ ὅσιος εὐλογίας ταύτην καταξιώ προσέχειν τοῦ λοιποῦ παρηγγύα. • Τὰ γὰρ ἐπισυμβάντα τῶν λυπηρῶν μὴ δι' ἄλλο τι ἐπιγεγενῆσθαι σοι ἔσθι, ἢ ὅτι τῷ ἀνοσίῳ Θεοδοτίῳ κοι νωνῆσαι ἠνέσχου. Καὶ τοίνυν τῆς ἀλόγου φιλονεικίας παντάπασιν έκστηθι· καὶ πρὸς ταῖς τρισὶν ἁγίαις καὶ οἰκουμενικαί, συνόδοις, τῇ ἐν Νικαία πρώτως συνελθούσῃ κατά Αρείου τοῦ δυσσεβοῦς, τῇ τε ἐν Κωνσταντινουπόλει κατά Μακεδονίου, καὶ τῇ ἐν Ἐφέσῳ πρώτη κατά Νεστορίου, χρεών σε καὶ τὸν νυνὶ ἐκφωνηθέντα ὄρον τῆς ἐν Χαλκηδόνι ἀθρο σθείσης συνίδου προσίεσθαι· καὶ τὴν Διοσκόρου ἀπειπούσα κοινωνίαν, τῷ Ἱεροσολύμων Ιουβεναλί πρόσθι, καὶ τῶν ἅ σοι ἔ ος πρᾶττε τῇ Ἐκκλησία. ο Ταῦτ᾽ εἰπὼν καὶ ὑπὲρ αὐτῆς εὐχὴν ἀναπέμψας Θεῷ, ἐπὶ τὴν ἰδίαν μάνδραν έχώρει. 'Η δ' ἐξ αὐτῆς τῇ ἁγίᾳ προσιούσα πόλει, τῇ καθόλου Εκκλησίᾳ ὅτι θέμις ἦν διεπράξατο. Πολὺ δὲ σὺν αὐτῇ καὶ πλῆθος τοῦ τε λαώδους καὶ τοῦ μοναχικού συστήματος τη Θεοντίου πλάνῃ ἀκολουθῆσαν, τῆς ἱερᾶς κοινωνίας μετέλαχεν. Ὅσοι δὲ μὴ ἀκολουθῆσαι ταύτῃ ᾑροῦντο, τῶν μὲν ἐκείνης συνήθων δωρεῶν καὶ ἔτ. & τήλαυν συμπαθείας ένεκεν, ἀλλ᾽ οὐ προσπαθεία;· τῶν γε μὴν ἐκείνοις οὐ καλῶς δοκούντων ἐξέστη ὅλῃ προ θυμία ψυχῆς τῇ καθόλου Εκκλησίᾳ ἑαυτὴν ἐπιδε δωκυία. Οὐ πολλῷ δὲ ὕστερον καὶ τὸν χοῦν κάτω λιποῦσα, ὥς μοι προείρηται, μακαρίῳ τέλει διέθαινα πρὸς Θεόν. ς ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Περὶ τῶν θεοφιλῶν ἔργων τῆς βασιλίδος Πουλα χερας· καὶ περὶ τῶν τριῶν μεγίστων κών οὺς τῇ Θεοτόκῳ ἀνήγειρε τῆς ἁγίας σοροῦ ἐν τοῖς Χαλκοπρατείοις, τοῦ τῶν ᾿Οδηγῶν καὶ τῶν Βλαχερνῶν· καὶ οἷα διεξῆλθεν Ἰουβενάλιος περὶ τῆς ἁγίας κοιμήσεως τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου, καὶ τῶν ἐνταξίων σπαργάνων αυ τῆς. Πουλχερία δὲ ἡ ἀοίδιμος βασιλίς πολλὰ μὲν παρὰ πάντα τὸν βίον εποίησε κατορθώματα· πολλὰ δὲ καὶ κοινὰ ξένων καὶ πτωχῶν συνεστήσατο καταγώγια, ξενοτά γιά τε καὶ ἄλλα θεοφιλούς διανοίας τεκμήρια ἐν οἷς καὶ ὁ τοῦ μάρτυρός ἐστι Λαυρεντίου ναό;. Τρεῖς δ' ὑπερμεγέθεις δόμους καὶ τῇ τοῦ Θεοῦ μη τρὶ ἐξ αὐτῶν ἀνίστη κρηπίδων· ὧν εἷς ὁ τῶν Χαλκοπρατείων τῆς ἁγίας σοροῦ ὄνομα ἔχων, ᾧ τὴν ζώνην τῆς Θεομήτωρος ἐθησαύριζε· περὶ οὗ μετ τρίω; τῷ πρὸ τούτου βιβλίῳ ἐν δευτέρῳ κεφαλαίῳ εἰρήκαμεν· ἐν ᾧ καὶ παννυχίδα καὶ λιτὴν κατὰ πᾶσαν τετράδα ἐθέσπιζε γίνεσθαι· καὶ αὐτῆς πεζῇ προϊούσης, σύναμα φωτὶ ὁ πηγάζει λαμπάς. Δεύτ Οδηγων,
$1
ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XV.
δασκαλίαις καὶ νουθεσίαις, καὶ σώζῃ.» Ταῦτα δια- divinum virum Euthynium: hujus doctrinam et
γνοῦσα ἡ Εὐδοκία οὐκ ἀμελῶς διετέθη· πέμψασα
δὲ, τὸν ἅγιον Εὐθύμιον μετεστέλλετο, εἰς ὃν ἐκείνη
νεοπαγῇ πύργον ἐδείατο. Ἐπεὶ δὲ ἧκεν, ἀρρήτου
πλησθεῖσα τῆς ἡδονῆς, πρὸς τοῖς ἐκείνου πεσοῦσα
που', «Νῦν ἔγνων, μέγα ἀνέκραγεν, ὅτι ἐπεσκέψατο
Κύριος τὸ ἐμὸν ἀνάξιον τῇ ἐπιφοιτήσει παρουσίας
τῆς σῆς. ο Ο δὲ ὅσιος εὐλογίας ταύτην καταξιώca, προσέχειν τοῦ λοιποῦ παρηγγύα. • Τὰ γὰρ
ἐπισυμβάντα τῶν λυπηρῶν μὴ δι' ἄλλο τι ἐπιγε
γενῆσθαί σοι ἔσθι, ἢ ὅτι τῷ ἀνοσίῳ Θεοδοτίῳ κοι
νωνῆσαι ἠνέσχου. Καὶ τοίνυν τῆς ἀλόγου φιλονεικίας
παντάπασιν έκστηθι· καὶ πρὸς ταῖς τρισὶν ἁγίαις
καὶ οἰκουμενικαί, συνόδοις, τῇ ἐν Νικαία πρώτως
συνελθούσῃ κατά Αρείου τοῦ δυσσεβοῦς, τῇ τε ἐν
Κωνσταντινουπόλει κατά Μακεδονίου, καὶ τῇ ἐν
Ἐφέσῳ πρώτη κατά Νεστορίου, χρεών σε καὶ τὸν
νυνὶ ἐκφωνηθέντα ὄρον τῆς ἐν Χαλκηδόνι ἀθρο:
σθείσης συνίδου προσίεσθαι· καὶ τὴν Διοσκόρου
ἀπειπούσα κοινωνίαν, τῷ Ἱεροσολύμων Ιουβεναλί
πρόσθι, καὶ τῶν ἅ σοι ἔ ος πρᾶττε τῇ Ἐκκλησία. ο
Ταῦτ᾽ εἰπὼν καὶ ὑπὲρ αὐτῆς εὐχὴν ἀναπέμψας Θεῷ,
ἐπὶ τὴν ἰδίαν μάνδραν έχώρει. 'Η δ' ἐξ αὐτῆς τῇ
ἁγίᾳ προσιούσα πόλει, τῇ καθόλου Εκκλησίᾳ ὅτι
θέμις ἦν διεπράξατο. Πολὺ δὲ σὺν αὐτῇ καὶ πλῆθος
τοῦ τε λαώδους καὶ τοῦ μοναχικού συστήματος τη
Θεοντίου πλάνῃ ἀκολουθῆσαν, τῆς ἱερᾶς κοινωνίας
μετέλαχεν. Ὅσοι δὲ μὴ ἀκολουθῆσαι ταύτῃ ᾑροῦντο,
τῶν μὲν ἐκείνης συνήθων δωρεῶν καὶ ἔτ. & τήλαυν
συμπαθείας ένεκεν, ἀλλ᾽ οὐ προσπαθεία;· τῶν γε
μὴν ἐκείνοις οὐ καλῶς δοκούντων ἐξέστη ὅλῃ προ
θυμία ψυχῆς τῇ καθόλου Εκκλησίᾳ ἑαυτὴν ἐπιδε
δωκυία. Οὐ πολλῷ δὲ ὕστερον καὶ τὸν χοῦν κάτω
λιποῦσα, ὥς μοι προείρηται, μακαρίῳ τέλει διέθαινα
πρὸς Θεόν.
ς
præcepta scquere, et salva eris. › Litteris lectis,
Eudocia minime se negligentiæ dedit, verum ad
se Euthymium in eam quam recens construxerat
turrim evocavit. Atque ubi ille venit, incredibili
repleta voluptate, et ad pedes ejus provoluta, miagnum exclamans, e Nunc, inquit, cognovi, quod
Dominus indignam me adventu et præsentia tua
visitavit.› Sanctus vero vir benedictionem ei impertiit, et attentiorem de cetero esse jussit. ‹ Quar
namque, inquicns, accilere rus tristes el dura,
non aliam ob causam accidisse eas tibi scito, quanı
quod cum impio Theodosio communicare sustimueris. laque contendendi, quod pr. ter rationem
suscipitur, studio prorsus posthabito, in tribus
sanctis universalibus synodis, in ea videlicet que
primum, Nicare adversus impium Arium, 607
deinde quæ contra Macedonium Constantinopoli,
et quæ rursum Ephesi prima adversus Nestorium
coacta est, conquiesce. Tum autem decretom
etiam quod in concilio Chalcedone congregato
factum est, recipere te, et Dioscori communione
rejecla, ad Juvenalem Ilierosolymitanum accedere,
et quæ in Ecclesia solita tibi sunt facere oportet.»
Hæc postquam ille dixit, et precationem pro ea ad
Deum fudit, in mandram suam reversus est. Eudocia autem civitatem sanctam petiit, et in Ecclesia catholica quæ fas est peregit. Magna porro una
cum ea multitudo ex plebeiis et monachis, qui
Theodosii errorem secuti fuerant, sacram commitnionem perceperunt. Qui vero exemplum ejus
imitari noluerunt, solita adhuc ipsius Eudocia
munera receperant, sed propter receptam affectionem tantum, non etiam ob sententiæ et opinionis
convenientiam et conjunctionem. Postquam auten
propensione pravas et erroneas opiniones illorum
universali se dedidit Ecclesiæ Eudocia, oni animi
exuit ac repudiavit. Et non longe post pulvere hoc in terris relicto, ut dixi, felici et beató obitu ad
Deum migravit.
ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'.
Περὶ τῶν θεοφιλῶν ἔργων τῆς βασιλίδος Πουλα
χερας· καὶ περὶ τῶν τριῶν μεγίστων κών
οὺς τῇ Θεοτόκῳ ἀνήγειρε τῆς ἁγίας σοροῦ ἐν
τοῖς Χαλκοπρατείοις, τοῦ τῶν ᾿Οδηγῶν καὶ
τῶν Βλαχερνῶν· καὶ οἷα διεξῆλθεν Ιουβενάλιος περὶ τῆς ἁγίας κοιμήσεως τῆς ὑπεραγίας
Θεοτόκου, καὶ τῶν ἐνταξίων σπαργάνων αυ
τῆς.
Πουλχερία δὲ ἡ ἀοίδιμος βασιλίς πολλὰ μὲν παρὰ
πάντα τὸν βίον εποίησε κατορθώματα· πολλὰ δὲ καὶ
κοινὰ ξένων καὶ πτωχῶν συνεστήσατο καταγώγια,
ξενοτά γιά τε καὶ ἄλλα θεοφιλούς διανοίας τεκμήρια
ἐν οἷς καὶ ὁ τοῦ μάρτυρός ἐστι Λαυρεντίου ναό;.
Τρεῖς δ' ὑπερμεγέθεις δόμους καὶ τῇ τοῦ Θεοῦ μητρὶ ἐξ αὐτῶν ἀνίστη κρηπίδων· ὧν εἷς ὁ τῶν Χαλ
κοπρατείων τῆς ἁγίας σοροῦ ὄνομα ἔχων, ᾧ τὴν
ζώνην τῆς Θεομήτωρος ἐθησαύριζε· περὶ οὗ μετ
τρίω; τῷ πρὸ τούτου βιβλίῳ ἐν δευτέρῳ κεφαλαίῳ
εἰρήκαμεν· ἐν ᾧ καὶ παννυχίδα καὶ λιτὴν κατὰ
πᾶσαν τετράδα ἐθέσπιζε γίνεσθαι· καὶ αὐτῆς πεζῇ
προϊούσης, σύναμα φωτὶ ὁ πηγάζει λαμπάς. Δεύτ
PATROL. GR, CXLVII.
CAPUT XIV.
De piis Pulcheria Augusta operibus: et de tribus
que maxima Dei Genitrici construxit templis:
uno, sancti loculi, in Chalcopratiis: altero, quod
Οδηγων, id est, vir ducum dicitur; tertio, cui
nomen Blacherne. Et que memoriæ prodiderit
Juvenalis de sancta obdormitione sanctissimæ Dei
Genitricis, deque ejusdem (asciis sepulcralibus.
Celeberrima hæc Pulcheria multas per vitamı
præclare res gessit, multa publica hospitum et
pauperum condidit domicilia. Advenarum etiam
sepulcra et alia ædificia construxit, piæ mentos
ejus indicia in quibus etiam est martyris Laurentii delubrum. Tria quoque Dei Matri ex ipsis
fundamentis templa erexit. Quorum unum est in
Chalcopratiis, Sacri loculi nomen habens. In hoc,
veluti thesaurum, Dei Genitricis deposuit zonam:
de qua paucis libro proximo capite secundo men
tionein fecimus. Hoc in templo, ut quarto quoque
hebdomadis die pervigilium et supplicatio ad
lucernas et lampades feret, castituit, qua: et
col. 43–44page 18 of 313
PG 147:43τερος ὁ τῶν Οδηγῶν ἐστιν· ἐν ᾧ τὴν ἐξ ᾿Αντιόχου Οδηγῶν, στελεῖσαν εἰκόνα τῆς τοῦ Λόγου μητρός ἀνετίθ, ἣν Λουκᾶς ὁ θεῖος ἀπόστολος χερσι καλιστόρει, ζώ σης ἔτι, καὶ τὸν τύπον ὁρώσης, καὶ τὴν χάριν τῇ μορφῇ ἐνιείσης. "Η δή τις εἰκὼν ἐν τῷ Τριβουναλίω λεγομένῳ πρώτως τὸ ἐς δεῦρο τελούμενον αὐτῇ διεπράξατα· ἐφ᾽ ᾧ καὶ κατὰ τὴν τρίτην τῶν ἡμε ρῶν τὴν παννυχίδα καὶ τὴν λιτὴν ἐνομοθέτει τελεῖσθαι· ὅ δὴ καὶ ἐς δεῦρο ὁρᾶται τηρούμενον. Τρίτον δ' ἕτερον κάλλει ἀμυθήτῳ καὶ παντοδαπαῖς ὕπαις κοσμούμενον τῇ τοῦ Λόγου ἀφιέρου μητρί, ᾧ Βλαχέρναι ἐπώνυμον· ἐν διαρκῶς εἰς φιλότιμον γάλλος κοσμήσασα, Μαρκιανοῦ τὰ Ῥωμαίων σκήπτρα διέ ποντος, σπουδὴν καὶ ἄμφω πᾶσαν ἐποιοῦντο, καὶ τὸ πάνσεπτον καὶ πανάχραντον καὶ Θεοδόχον ἐκεί ης σκήνος εὑρεῖν, καὶ τούτῳ ἐναποθέσθαι Καὶ δῆτα παρόντα τηνικάδε τὸν ἀρχιεπίσκοπον Ἱεροσολύμων Ιουβενάλιον, καὶ τοὺς ἐκ Παλαιστίνης ήκοντας ἐπι σκόπους διὰ τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον μεταπτειλάμε νοι ἐπυνθάνοντο, εἴ γε τὸ θεῖον τῆς Θεοτόκου κ τά Παλαιστίνην τέμενος ἐξαίσιον μάλα γε δν καὶ τὸ θεῖον ἐκείνης σκηνος ἔτι τῇ σορῷ παραμένει ᾗ ἐτέθη τὸ καταρχάς. Βουλομένοις γὰρ εἶναι ἐκεῖθεν μετα κομίζειν παρὰ τὸ ἐκείνοι; ἀνεγερθεν τέμενος, φτ λακ. ήριον ἐσόμενον τῇ βασιλίδι τῶν πόλεων. Ταύτης γὰρ οὖσαν καὶ τὴν πόλιν καὶ τὸν νεών, χρῆναι ἔ σκον μηδὲ τοῦ ἱεροῦ σκήνους ἐκείνης άμοιρα καις στάναι. Πρὸς δὲ ταῦτα ὑπολαβόντα Ιουβενάλιον, ἀποκρίνασθαι· Τῇ μὲν ἱερᾷ καὶ θεοπνεύστῳ Γραφή οὐδαμῶς τὰ κατὰ τὴν τελευτὴν τῆς ἁγίας καὶ ἀεί παιδος Θεοτόκου Μαρίας ἐμφέρεται· ἀρχαία δέ τινι καὶ ἀληθεστάτη πάμπαν παραδόσει πείθεσθαι ὡς ἐπιστάσης ἐκείνῃ τῆς τελευτῆς, ἀθρόον ἐκ περά των γῆς ἐπὶ τὸ κήρυγμα τοῖς ἀποστόλοις διεσπα μένοις, μεταρσίους νεφέλαις τισὶν εἰς Ἱεροσόλυμα γεγενῆσθαι. Οπτασίᾳ δὲ κρείττονι ὕμνος θείων δυνάμεων ἐξηχεῖτο. Αψορητὶ δὲ πάλιν ὑπερφυώς τὸν Λόγον καὶ Υἱὸν αὐτῆς κατιόντα τὸ θεῖον ἐκείνης πνεῦμα εἰς χεῖρας λαβεῖν· τὸ δ' ἐκείνης θεοειδέστα τον σκήνος ἀγγελικῇ καὶ ἀποστολικῇ σύναμη ύμνω δίᾳ ἐκκομισθέν, σορῷ τινι ἐν χώρῳ Γεθσιμανή κατετέθη, καί γε εἰς τρίτην ἡμέραν ὁ τῶν ἀγγέλων ὕμνος τῷ χώρῳ διέμεινεν ἀσιγήτοις ὑμνῳδίαις γε ραίρων τὴν Θεομήτορα. Ως δ' ἐκείνη ἐπαύετο, και τις τοῦ χοροῦ τῶν ἀποστόλων ἀπολειφθείς, ἐπανῆκε μετὰ τρίτην τῶν ἡμερῶν βιασάμενος τὸν ἱερὸν ἐκεῖνον χορόν, ἀνοίγειν τὴν συρὸν ἐπειρᾶτο, καὶ τὸ εἰκὸς τῇ μητρὶ τοῦ Λόγου ἀφοσιοῦν. Ἐπεὶ δὲ καὶ τῆς σφραγίδος διαλυθείσης Ανοίγετο, τὸ μὲν θεῖον ἐκείνη; σῶμα παντάπασιν ἀνεύρετον ἦν· τά γε μὴν ἐντάφια σπάργανα μένοντα κατά χώραν ἀθιγῆ καὶ ἀπρόσφαυστα, ὥσπερ ἄρτι ἀπολελοιπότες ἐκεῖνα του σώμα ος, ἀῤῥήτῳ τινὶ εὐωδίᾳ ἀστράπτοντα ἧς ἐς μᾶλλον εμφορηθέντες, σφραγίδ: αὖθις, την σορὸν ἐπισημηνάμενοι, ἀπηλλάττοντο, ἐκπεπληγμέν και το παραδόξῳ τοῦ πράγματος, τούτο μόνον ως γ' ἐχρῆν ἐπιλογισάμενοι, ὡς ἄρα ὁ ἐξ αὐτῆς ἰδία
cum eo
ipsa pedes frequentare solita erat. Secundum tem- τερος ὁ τῶν Οδηγῶν ἐστιν· ἐν ᾧ τὴν ἐξ ᾿Αντιόχου
plum Οδηγῶν, viæ ducum est, ubi Antiochia mis.
sam Verbi Matris imaginem dedicavit, quam divus apostolus Lucas suis ipse manibus depinxit,
silla adhuc vivente, et tabulam ipsam vidente, graLiamque adeo illi forane immittente. 608 Hæc
imago primum in loco qui tribunal dicitur, fuit:
ubi ea quæ nunc quoque fiunt, miracula peracta sunt. Porro in templo isto, ut tertio quoque
septimanæ die pervigilium itidem et supplicatio
perageretur, curavit: quod ad hanc usque diem
servatur. Tertium autem Verbi Matri incredibi
liter pulchritudine et omnis generis materia ornatum consecravit templum, cui Blachernæ cognomen,est: quo abunde per ambitionem quamdamı
et liberalitatem decorato, Marciano Romani` imperii sceptra tenente, magnopere una
operam dedit, ut modis omnibus venerandum,
immaculatum, Deiferumque illius corpus inveniret, et in ecclesia ea reponeret. Itaque Juvenalem
Hierosolymorum archiepiscopum, et Palestinos
episcopos, qui concilii celebrandi causa Chalcedonem venerant, accitos interrogavit, an divinum
Dei Genitricis templum et sacrosanctum corpus
adhuc apud Palæstines in eo tumulo, quo primum
repositum esset, reperiretur: velle se id inde
translatum, in templum hoc ejus inferre, ut inperantis urbis custodia esset et præsidium. Cum
enim et urbs ipsa et templum illi dicatum esset,
aquum esse dixit, ut sacrum etiam ejus corpus ab
eis non abesset. Ad quæ verba Juvenalis respondit,
in sacris divinitusque inspiratis Scripturis obitum
sanctæ semperque Virginis Dei Genitricis Maria
minime referri, antiquissima autem et verissima
oninino traditione receptum esse, instante illius
obitu, apostolos ex ipsis orbis terrarum finibus,
ubi ad prædicationem obeundam dispersi erant,
sublimes in aere Hierosolyma venisse, visione
auspicatiore hymnos divinarum poteștatum exauditos esse, et absque strepitu aliquo, mirilico
plane modo, Verbum et Filium ejus advenisse,
atque in manus suas divinum illius spiritum suscepisse. Sacrosanctum autem corpus illius angelica simul et apostolica hymnodia elatum, in &umulo quolau, in regione Getzemani repositum
asse, et in tertium usque diem eo loco carmina
angelos perpetua in honorem et laudem Dei Geuitricis cecinisse. Et cum codem tertio die, is qui
in obitu Virginis Matris choro apostolorum non
affuerat, advenisset, et sacrum illum calum, ut
tumulum recluderet, quo et ipse Verbi Matri debitum supremumque persolveret honorem, 609
precibus summopere sollicitasset, atque sigillo
ablato sepulcrum apertum esset, sacrum illius
corpus prorsus repertum non esse, sed sepulcrales illius fascias tantum suo loco intactas atque
mviolatas, perinde atque corpus eis paulo ante
στελεῖσαν εἰκόνα τῆς τοῦ Λόγου μητρός ἀνετίθ,
ἣν Λουκᾶς ὁ θεῖος ἀπόστολος χερσι καλιστόρει, ζώ
σης ἔτι, καὶ τὸν τύπον ὁρώσης, καὶ τὴν χάριν τῇ
μορφῇ ἐνιείσης. "Η δή τις εἰκὼν ἐν τῷ Τριβουναλίω
λεγομένῳ πρώτως τὸ ἐς δεῦρο τελούμενον αὐτῇ
διεπράξατα· ἐφ᾽ ᾧ καὶ κατὰ τὴν τρίτην τῶν ἡμε
ρῶν τὴν παννυχίδα καὶ τὴν λιτὴν ἐνομοθέτει τελεῖσθαι· ὅ δὴ καὶ ἐς δεῦρο ὁρᾶται τηρούμενον. Τρίτον
δ' ἕτερον κάλλει ἀμυθήτῳ καὶ παντοδαπαῖς ὕπαις
κοσμούμενον τῇ τοῦ Λόγου ἀφιέρου μητρί, ᾧ Βλα
χέρναι ἐπώνυμον· ἐν διαρκῶς εἰς φιλότιμον γάλλος
κοσμήσασα, Μαρκιανοῦ τὰ Ῥωμαίων σκήπτρα διέ
ποντος, σπουδὴν καὶ ἄμφω πᾶσαν ἐποιοῦντο, καὶ τὸ
πάνσεπτον καὶ πανάχραντον καὶ Θεοδόχον ἐκεί ης
σκήνος εὑρεῖν, καὶ τούτῳ ἐναποθέσθαι Καὶ δῆτα
παρόντα τηνικάδε τὸν ἀρχιεπίσκοπον Ἱεροσολύμων
Ιουβενάλιον, καὶ τοὺς ἐκ Παλαιστίνης ήκοντας ἐπισκόπους διὰ τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον μεταπτειλάμε
νοι ἐπυνθάνοντο, εἴ γε τὸ θεῖον τῆς Θεοτόκου κ τά
Παλαιστίνην τέμενος ἐξαίσιον μάλα γε δν καὶ τὸ
θεῖον ἐκείνης σκηνος ἔτι τῇ σορῷ παραμένει ᾗ ἐτέθη
τὸ καταρχάς. Βουλομένοις γὰρ εἶναι ἐκεῖθεν μετα
κομίζειν παρὰ τὸ ἐκείνοι; ἀνεγερθεν τέμενος, φτ
λακ. ήριον ἐσόμενον τῇ βασιλίδι τῶν πόλεων. Ταύτης
γὰρ οὖσαν καὶ τὴν πόλιν καὶ τὸν νεών, χρῆναι ἔ92σκον μηδὲ τοῦ ἱεροῦ σκήνους ἐκείνης άμοιρα καιςστάναι. Πρὸς δὲ ταῦτα ὑπολαβόντα Ιουβενάλιον,
ἀποκρίνασθαι· Τῇ μὲν ἱερᾷ καὶ θεοπνεύστῳ Γραφή
οὐδαμῶς τὰ κατὰ τὴν τελευτὴν τῆς ἁγίας καὶ ἀείπαιδος Θεοτόκου Μαρίας ἐμφέρεται· ἀρχαία δέ
τινι καὶ ἀληθεστάτη πάμπαν παραδόσει πείθεσθαι·
ὡς ἐπιστάσης ἐκείνῃ τῆς τελευτῆς, ἀθρόον ἐκ περά
των γῆς ἐπὶ τὸ κήρυγμα τοῖς ἀποστόλοις διεσπα
μένοις, μεταρσίους νεφέλαις τισὶν εἰς Ἱεροσόλυμα
γεγενῆσθαι. Οπτασίᾳ δὲ κρείττονι ὕμνος θείων
δυνάμεων ἐξηχεῖτο. Αψορητὶ δὲ πάλιν ὑπερφυώς
τὸν Λόγον καὶ Υἱὸν αὐτῆς κατιόντα τὸ θεῖον ἐκείνης
πνεῦμα εἰς χεῖρας λαβεῖν· τὸ δ' ἐκείνης θεοειδέστατον σκήνος ἀγγελικῇ καὶ ἀποστολικῇ σύναμη ύμνω
δίᾳ ἐκκομισθέν, σορῷ τινι ἐν χώρῳ Γεθσιμανή
κατετέθη, καί γε εἰς τρίτην ἡμέραν ὁ τῶν ἀγγέλων
ὕμνος τῷ χώρῳ διέμεινεν ἀσιγήτοις ὑμνῳδίαις γε
ραίρων τὴν Θεομήτορα. Ως δ' ἐκείνη ἐπαύετο, και
τις τοῦ χοροῦ τῶν ἀποστόλων ἀπολειφθείς, ἐπανῆκε
μετὰ τρίτην τῶν ἡμερῶν βιασάμενος τὸν ἱερὸν
ἐκεῖνον χορόν, ἀνοίγειν τὴν συρὸν ἐπειρᾶτο, καὶ τὸ
εἰκὸς τῇ μητρὶ τοῦ Λόγου ἀφοσιοῦν. Ἐπεὶ δὲ καὶ
τῆς σφραγίδος διαλυθείσης Ανοίγετο, τὸ μὲν θεῖον
ἐκείνη; σῶμα παντάπασιν ἀνεύρετον ἦν· τά γε
μὴν ἐντάφια σπάργανα μένοντα κατά χώραν ἀθιγῆ
καὶ ἀπρόσφαυστα, ὥσπερ ἄρτι ἀπολελοιπότες ἐκεῖνα
του σώμα ος, ἀῤῥήτῳ τινὶ εὐωδίᾳ ἀστράπτοντα
ἧς ἐς μᾶλλον εμφορηθέντες, σφραγίδ: αὖθις, την
σορὸν ἐπισημηνάμενοι, ἀπηλλάττοντο, ἐκπεπληγμέν
και το παραδόξῳ τοῦ πράγματος, τούτο μόνον ως
γ' ἐχρῆν ἐπιλογισάμενοι, ὡς ἄρα ὁ ἐξ αὐτῆς ἰδία
G
Pulcheria Eudocia imrgine: Matris Christi, qua a Loren: aprestoine pinxerai, Hierosolymis misit.
Theodorus Luctur.)
col. 45–46page 19 of 313
PG 147:45ὑπ είασε, εὐδοκήτα; ἀῤῥήτως καὶ ἀπερινοήτως σάρκα λαβεῖν καὶ γεννηθήναι Θεός Λόγος, καὶ τῆς δόξης ὢν Κύριος, εἶτα καὶ μετὰ τὴν ἄῤῥητον κύησιν ἀλύμαντον τὴν παρθενίαν διατηρήσας, αὐτὸς ἠξίω σε καὶ μετὰ τὴν ἐνθένδε ἀπαλλαγὴν τὸ ὑπερφυώς ἄχραντον καὶ ἀμίαντον ἐκείνης καὶ πανάγιον σῶμα καὶ πρὸ τῆς νενομισμένης καὶ κοινῆς ἅπατιν ἀνα στάσεως ἀφθαρσίᾳ τιμῆσαι, καὶ μεταθέσει ἀγγι λική μεταστήσας εἴς τινας ὑπεργώτους καὶ ἀφθάρτους χώρους τῶν ἐπουρανίων μονῶν, γέρας ὥσπερ τι ἐξαίσιον χαριζόμενος τὸ μὴ τοῖς λοιποῖς τῶν ἀνθρώπων καὶ τῶν μάλιστα εὐδοκιμησά των σύναμε καὶ ταύτην ἀνίσταται. Συνῆσαν δὲ τηνικάδε τοῖς ἀποστόλοις ὅ τε ἁγιώτατος Τιμόθεος, Διονύσιος τε ὁ ᾿Αρεοπαγίτης, καὶ ὁ πολὺς τὰ θεῖα καὶ σοφός Ἱερόθεος· ὥσπερ αὐτός φησι Διονύσιο; ἐν τοῖς προς Τιμόθεον πονηθεῖσιν αὐτῷ περὶ τοῦ μακαρίου Ἱεροθέου λέγων οὕτως· ο Ἐπεὶ καὶ παρ' αὐτοῖς τοῖς θεολήπτοις ἡμῶν ἱεράρχαις, ἡνίκα καὶ ἡμεῖς, ὡς ο'σθα καὶ αὐτὸς, καὶ πολλοὶ τῶν ἱερῶν ἡμῶν ἀδελφῶν ἐπὶ τὴν θέαν τοῦ ζωαρχικοῦ καὶ Θεοτόχου σώματος συνεληλύθαμεν. Παρῆν δὲ καὶ ὁ ἀδελφό Όρος Ἰάκωβος, καὶ Πέτρος ἡ κορυφαία καὶ πρεσβυτάτη των θεολόγων ἀκρότης. Εἶτα ἐδόκει μετὰ τὴν θέαν ὑμνῆσαι τοὺς ἱεράρχας ἅπαντας, ὡς ἕκαστος ἦν ἱκανὸς τὴν ἀπειροδύναμον ἀγαθότητα τῆς θεαρχικῆς εὐσθενείας, πάντων εκράτει μετὰ τοὺς θείους λόγους, ὡς οἶσθα, τῶν ἄλλων ἱερομυστῶν, ὅλος ἐκδημῶν, ὅλος έξιστάμενος ἑαυτοῦ, καὶ τὴν πρὸς τὰ ὑμνούμενα κοινωνίαν πάσχων. Καὶ πρὸς πάντων Ακούετο καὶ ἐγινώσκετο καὶ ἑωρᾶτο θεόληπτος ὕμνος, καὶ θεῖος ὑμνολόγος κρινόμενο;. Καὶ τί ἄν σοι περὶ τῶν ἐκεῖ θεολογηθέντων λέγοιμι; Καὶ εἰ μὴ καὶ ἐμαυτοῦ ἐπιλέλησμαι, πολλάκις οἶδα παρά σοῦ καὶ μέρη τινὰ τῶν ἐνθεωτικῶν ἐκείνων ὑμνῳ διῶν ἐπακούσας. • Ταῦτα διεξελθόντος Ἰουδιναλίου, οἱ κρατοῦντες τὴν ἁγίαν ἐκείνην ἐδέοντο πέμπειν φορὸν μετὰ τῶν ἱερῶν ἐκείνων ἀμφίων, ἀσφαλῶ; τῇ σφραγίδι ἐνσημηνάμενον· ἣν δὴ καὶ πρὸς Ἰουδε ναλίου ἀποσταλεῖσαν, ἐν τῷ παρ' αὐτῶν οἰκοδομηθέντι μεγίστῳ νεῷ τῶν Βλαχερνῶν ὁσίαις κατέθεντο ταῖς χερσὶν ἔγγιστα τῆς ἱερᾶς καὶ θείας τραπέζης, ἔτι τοῖ. ζῶσι κατειλεγμένου Μαρκιανοῦ. Ἡ γὰρ 610 τιμία ἐσθῆς ἐπὶ Λέοντος οὐ πολλῷ ὕστερον εκομίη ζετο· ἡ δὴ καὶ ἐν τῷ περιφερεῖ ἀνετέθη νεῷ, ἄν Λέων ὁ Μέγας ἐδείματο, ὡς ἐπ' ἐκείνου γενόμενοι λέξομεν.
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. V.
ὑπ είασε, εὐδοκήτα; ἀῤῥήτως καὶ ἀπερινοήτως reliquisset, reperias, et quidem inenarrabili odor s
suavitate redolentes: eaque illos abunde afflatos,
signaculo rursum tumulo imposito, abiisse, ad m..-
raculum tantum consternatos, atque illud selam,
pro eo atque decebat, animo secum meditator,
illum ipsum Deum Verbum et Dominura gloriæ,
qui subsistentia sua, pro beneplacito suo, eo quem
neque verbis neque intelligentia assequi liceat
medo, carnem ex ea suscipere, et deinde post ineffabile» illam uteri gestationem et partum, virgnitatem illæsam conservare dignatus sit: illum
inquam ipsum, etiam post obitum et ex vita bac
migrationem, mirifice immaculatum, impollutum,
et modis omnibus sanctum corpus ejus, ante destinatam quoque et communem omnium resurrectio
mem, immortalitate cohonestasse: eoque per allgelorum ministerium in loca quædam cœlestium
"
σάρκα λαβεῖν καὶ γεννηθήναι Θεός Λόγος, καὶ τῆς
δόξης ὢν Κύριος, εἶτα καὶ μετὰ τὴν ἄῤῥητον κύησιν
ἀλύμαντον τὴν παρθενίαν διατηρήσας, αὐτὸς ἠξίω
σε καὶ μετὰ τὴν ἐνθένδε ἀπαλλαγὴν τὸ ὑπερφυώς
ἄχραντον καὶ ἀμίαντον ἐκείνης καὶ πανάγιον σῶμα
καὶ πρὸ τῆς νενομισμένης καὶ κοινῆς ἅπατιν ἀνα
στάσεως ἀφθαρσίᾳ τιμῆσαι, καὶ μεταθέσει ἀγγι
λική μεταστήσας εἴς τινας ὑπεργώτους καὶ ἀφθάρ
τους χώρους τῶν ἐπουρανίων μονῶν, γέρας ὥσπερ
τι ἐξαίσιον χαριζόμενος τὸ μὴ τοῖς λοιποῖς τῶν
ἀνθρώπων καὶ τῶν μάλιστα εὐδοκιμησά των σύναμε
καὶ ταύτην ἀνίσταται. Συνῆσαν δὲ τηνικάδε τοῖς
ἀποστόλοις ὅ τε ἁγιώτατος Τιμόθεος, Διονύσιος τε
ὁ ᾿Αρεοπαγίτης, καὶ ὁ πολὺς τὰ θεῖα καὶ σοφός
Ἱερόθεος· ὥσπερ αὐτός φησι Διονύσιο; ἐν τοῖς
προς Τιμόθεον πονηθεῖσιν αὐτῷ περὶ τοῦ μακαρίου
Ἱεροθέου λέγων οὕτως· ο Ἐπεὶ καὶ παρ' αὐτοῖς regionum lucidissima et a corruptione alieni
τοῖς θεολήπτοις ἡμῶν ἱεράρχαις, ἡνίκα καὶ ἡμεῖς, simum translato, honore pracipuo prosecutum
ὡς ο'σθα καὶ αὐτὸς, καὶ πολλοὶ τῶν ἱερῶν ἡμῶν
esse, ne una cum reliquis vel celeberrimis laudaἀδελφῶν ἐπὶ τὴν θέαν τοῦ ζωαρχικοῦ καὶ Θεοτόχου
tissimisque hominibus resurgeret. Porro cum diσώματος συνεληλύθαμεν. Παρῆν δὲ καὶ ὁ ἀδελφό scipulis ibi tum aluisse addidit, sanctissimum
Όρος Ἰάκωβος, καὶ Πέτρος ἡ κορυφαία καὶ πρεσβυillum Timotheum, Dionysium Areopagitam, maτάτη των θεολόγων ἀκρότης. Εἶτα ἐδόκει μετὰ τὴν
gnumque divinum et sapientem Hierotheum:
θέαν ὑμνῆσαι τοὺς ἱεράρχας ἅπαντας, ὡς ἕκαστος
quemadmodu a hac de re Dionysius ipse in suis
ἦν ἱκανὸς τὴν ἀπειροδύναμον ἀγαθότητα τῆς θεαρ
ad Timotheum de beato llierothen scriptis testaχικῆς εὐσθενείας, πάντων εκράτει μετὰ τοὺς θείους
tus sit: «Congressus etiam est cum hierarchis diλόγους, ὡς οἶσθα, τῶν ἄλλων ἱερομυστῶν, ὅλος
vino numine aflatis, cum et ego, ut scis ipse, aliique
ἐκδημῶν, ὅλος έξιστάμενος ἑαυτοῦ, καὶ τὴν πρὸς τὰ
multi ex sanetis fratribus nostris, ad spectaculum
ὑμνούμενα κοινωνίαν πάσχων. Καὶ πρὸς πάντων corporis, quod auctorem vitæ Deumque suscepisΑκούετο καὶ ἐγινώσκετο καὶ ἑωρᾶτο θεόληπτος
set, convenissemus. Aderat ibi Jacobus quoque
ὕμνος, καὶ θεῖος ὑμνολόγος κρινόμενο;. Καὶ τί ἄν
frater Domini, et item Petrus, supremum atque
σοι περὶ τῶν ἐκεῖ θεολογηθέντων λέγοιμι; Καὶ εἰ
venerandum theologorum fastigium. Deinde post
μὴ καὶ ἐμαυτοῦ ἐπιλέλησμαι, πολλάκις οἶδα παρά id spectaculum, visum est, ut hierarcha omnes,
σοῦ καὶ μέρη τινὰ τῶν ἐνθεωτικῶν ἐκείνων ὑμνῳ- pro se quisque ut posset, hymno cantato, infinit -
διῶν ἐπακούσας. • Ταῦτα διεξελθόντος Ἰουδιναλίου,
potentem divinæ virtutis bonitatem concelebrarent.
οἱ κρατοῦντες τὴν ἁγίαν ἐκείνην ἐδέοντο πέμπειν
Meministi tu satis, ut ibi secundum theologos
φορὸν μετὰ τῶν ἱερῶν ἐκείνων ἀμφίων, ἀσφαλῶ; ipsos, omnes alios sacros mystas longe superari,
τῇ σφραγίδι ἐνσημηνάμενον· ἣν δὴ καὶ πρὸς Ἰουδε totus a seipso secedens, totus mente extra seipναλίου ἀποσταλεῖσαν, ἐν τῷ παρ' αὐτῶν οἰκοδομη sum degens, et prorsus convenientia eis quæ caθέντι μεγίστῳ νεῷ τῶν Βλαχερνῶν ὁσίαις κατέθεντο nebat patiens, ita ut a quibus audiebatur et
ταῖς χερσὶν ἔγγιστα τῆς ἱερᾶς καὶ θείας τραπέζης, conspiciebatur simul et cognosceretur et no:
ἔτι τοῖ. ζῶσι κατειλεγμένου Μαρκιανοῦ. Ἡ γὰρ cognosceretur, Numine allatus, 610 et divinus
τιμία ἐσθῆς ἐπὶ Λέοντος οὐ πολλῷ ὕστερον εκομί- η bymnorum cantor judicatus. Sed quid tibi de iis,
ζετο· ἡ δὴ καὶ ἐν τῷ περιφερεῖ ἀνετέθη νεῷ, ἄν quæ tum sancti illi viri theologati sint, dicam,
Λέων ὁ Μέγας ἐδείματο, ὡς ἐπ' ἐκείνου γενόμενοι cum, nisi mei quoque ipsius sim oblitus, memineλέξομεν.
rim, me multos hymnos et partes quasdam divinitus inspiratarum illarum laudum, te canente, audire?» Hæc ubi Juvenalis dixit, principes ipse
ab eo, ut sanctum eum tumulum, una cum sacris vestibus probe obsignatum ad se mitteret, rog:–
rant: eumque ita a Juvenali transmissum, in maximo quod ab eis constructum est Blachern.-
rum templo, piis consecrarunt atque deposuerunt manibus, proxime ad sacram divina i que mensam.
Factum id Marciano adhuc superstite. Veneranda enim vestis ejus aliquanto post, sub Leone, est
allata, et in rotundo templo, qua: Leo Magnus adificavit, collocata est, sicuti in historia eus
diceanus.
Chapter XV, XVICaput XV, XVI
col. 47–48page 20 of 313
PG 147:47ΚΕΦΑΛ. ΙΕ'. Περὶ τοῦ θανάτου Πουλχερίας καὶ Μαρκιανοῦ καὶ ὡς μετ' ἐκεῖνον Λέων ὁ Μέγας βασιλεὺς Ρωμαίων ἀνηγορεύθη. Αλλ' ἡ μὲν μακαρία Πουλχερία τῷ ἔκτῳ χρόνῳ ἤδη ἀρχομένῳ τῆς βασιλείας Μαρκιανού μετά περι φανοῦς δόξης ἣν καταλέλοιπε, τῶν τῇδε μετέστη, ἄφθορον τὴν ἑαυτῆς παρθενίαν ἄχρι δὴ καὶ ἐς τέλος διατηρήσασα, ἐπὶ πολλοῖς καὶ μεγίστοις τοῖς κατορθώμασιν ἅπαντα τα προσόντα Θεοῦ ναοῖς καὶ πέ νησι καταλείψασα· ἃ δὴ καὶ Μαρκιανός πλεῖστα ὄντα καὶ ἔστερξε καὶ διέδωκε· καὶ ἐν τῷ τῶν ᾿Αποστόλων κατετέθη νεῷ. Οὐ πάνυ δὲ δύο παρῳ χηκότων ἐνιαυτῶν, καὶ Μαρκιανὸς ἐξ ἀνθρώπων γίνεται, ἀνὴρ πολλῇ εὐλαβείᾳ καὶ σεμνότητι χρώ μενος. Πεζὸς γὰρ ταῖς γινομέναις λιταῖς προϊὼν πλεῖστα τοῖς δεομένοις διένεμε χρήματα· χριστιανικώτατος εἴπερ τις διαγενόμενος, καὶ μνημεῖον πᾶσιν ἀνθρώποις τὴν βασιλείαν καταλελοιπώς βα θεῖα γὰρ εἰρήνη τὰ 'Ρωμαίων κατέσχεν, ὡς καὶ χρυσά ἔτη τὰς τῆς ἀρχῆς ἐκείνου ἡμέρας είναι 20 γίζεσθαι. Ἐκείνου δὲ πρὸς τὴν ἀμείνω λῆξιν μετα χωρήσαντος, ψήφῳ κοινῇ τῆς συγκλήτου Λέων δ ἀπὸ τριβούνων, Θρὰς καὶ αὐτὸς τῷ γένει, βασιλεύς Ρωμαίων ἀναγορεύεται, τοῦ πατριάρχου Ανατολίου τὸ διάδημα περιθέντος αὐτῷ, ὃς καὶ Μακέλης ἐκλή θη, ὅτιπερ "Ασπαρα τὸν μέγιστον στρατηγὸν καὶ τὸν υἱὸν Ἀρδαβούριον ἐπιβουλεύοντας τῇ ἀρχῇ ἀνεῖλεν εὐθύς. ΚΕΦΑΛ. ΙΦ'. Ὣς στάσεως αὖθις ἐν Ἀλεξανδρείᾳ γενομένης παρὰ τῶν μὴ παραδεχομένων τὴν ἁγίαν τετάμε την σύνοδον. ανηρέθη Προτέριος ὁ Ἀλεξανδρείας, ἐκ ποδὸς ἑλκυσθεὶς, μεθοδεία Τιμοθέου τοῦ Αἰλούρου, ὃς καὶ τὸν θρόνον ἔσχε. Τούτου δὲ ὑπὸ τοῦ εὐσεβοῦς Λέοντος ἐλαθέντος, Αλεξανδρείς Τιμόθεον ἕτερον προχειρίζονται τὸν Σαλοφακίολον. 'Ανατολίου δὲ θανόντος, Γεννάδιος τὸν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐκλη ροῦτο θρόνον. Τὸ δ' ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ δημοτικὸν, καὶ ὅσοι δὴ τῶν ἐπισήμων τὴν ἐν Χαλκηδόνι οὐκ ἀπεδέχοντο σύνοδον Διοσκέρῳ προσκείμενοι, τὸν Μαρκιανού πυθόμενοι θάνατον, θυμῷ πολλῷ τὴν κατὰ Προτερίου μῆνιν αυ θις ἀνῆπτον, θερμότητα πλείστην ἐξελάσαι τοῦτον ἐπιδεικνύμενοι. Δεινόν γάρ τι χρήμα δήμος ἅπας καὶ πρὸς ὀργὴν ῥᾳδίως εὐέξαπτον· καὶ τὸ προστ. χὴν ὕλην ὥσπερ καὶ ὑπέκκαυμα τῶν θορύβων ἔχ ι. Οὐχ ἥκιστα δ' ὁ τῆς ᾿Αλεξάνδρου δῆμος προς τα τοιαῦθ' ἕτοιμο;, μυρί, πλήθει, καὶ ὅθεν δή ποτε ἥκοντι προσηρανισμένος, καντεύθεν βράσει παραλογωτέρῳ χρώμενος, καὶ ὁρμαῖς τισι δαιμονίαις γαυρούμενος. Αμέλει τοι καὶ φασὶν ἐξὸν εἶναι βουλομένῳ παντὶ τὸ προστυχὸν αἰτίαν ποιησαμένῳ, θᾶττον εἰς στάσιν ἀναβακχεύειν τὸν δῆμον, καὶ ἔπη βουλα μένῳ εἴη μεταφέρειν αὐτόν. Τὰ πολλὰ δὲ καὶ παιγνήμων ἐστὶν, ὥς φησιν ὁ Πρόδοτο; περὶ Αμάσιδο; ἱστερών. Τοιούτος μὲν ὁ τῶν ᾿Αλεξανδρέων δῆμος κατά τοῦτο τὸ μέρος· τά γε μὴν ἄλλα αὐτοῦ οὐχ
CAPUT V.
De obitu Pulcheria et Marciuni: ct ut post cum
Leo Magnus Romanorum imperator sit renuntialus.
Beata Pulcheria sexto imperii Marciani anno,
illustri post se relicta laude et gloria, et virgini
tate sua ad extremum osque finem integra conservata, cum post plurima maximaque benefacta,
substantiam suam omnem Dei templis et pauperibus dedicasset, in fata concessit. Donationem eam
Marcianus gratam habuit, facultatesque illius quæ
plurimæ erant, distribuit. Ipsa autem in tempło
divorum apostolorum condita est. Postea annis
duobus non omnino exactis,
Marcianus quoque
inter homines esse desiit, multa religione et sanelitate vir, ut qui in supplicationibus publicis
pedes praierit, et maximam indigentibus pecuniam
præbuerit si quis alius, et ipse Christianissimus
imperii administrationem veluti monumentum vitæ
pie agendæ hominibus omnibus reliquit. Eo imperante, in Romana ditione tranquilla pax, fuit,' ita
ut tum aurea existimarentur esse sæcula. Cæterum
eo ad meliorem vitam translato, conniuni senatus
calculo, Leo ex tribunis, Thrax ipse quoque genere, imperator Romanorum salutatus est, et a
patriarcha Anatolio diademate coronatus. Ilic
Maceles cognominatus est, quod Asparem ex milisiae ducibus maximum, qui eum ad imperium
evexerat, et filium ejus Ardaburium, propter imperium affectatum, interemit.
611 CAPUT XVI.
Ut rursus Alexandriæ seditione orta, ab eis qui non
assentieban ur sanctæ quartæ synodi decretis,
Proterius Alexandria episcopus occisus sit, et per
urbem pedibus tracius, unstinctu et dolo Timothei
Aluri, qui episcopalem sedem occuravit. Εt ut
isto a Leone pro expulso, Alexandrini alium Timotheum legerint, cognomento Salophaciolum. Et
ut Anutolio mortuo, Gennadius sedem Constantinopolitanum oblauerit.
Περὶ τοῦ θανάτου Πουλχερίας καὶ Μαρκιανοῦ·
καὶ ὡς μετ' ἐκεῖνον Λέων ὁ Μέγας βασιλεὺς
Ρωμαίων ἀνηγορεύθη.
Αλλ' ἡ μὲν μακαρία Πουλχερία τῷ ἔκτῳ χρόνῳ
ἤδη ἀρχομένῳ τῆς βασιλείας Μαρκιανού μετά περι
φανοῦς δόξης ἣν καταλέλοιπε, τῶν τῇδε μετέστη,
ἄφθορον τὴν ἑαυτῆς παρθενίαν ἄχρι δὴ καὶ ἐς τέλος
διατηρήσασα, ἐπὶ πολλοῖς καὶ μεγίστοις τοῖς κατορ
θώμασιν ἅπαντα τα προσόντα Θεοῦ ναοῖς καὶ πένησι καταλείψασα· ἃ δὴ καὶ Μαρκιανός πλεῖστα
ὄντα καὶ ἔστερξε καὶ διέδωκε· καὶ ἐν τῷ τῶν
᾿Αποστόλων κατετέθη νεῷ. Οὐ πάνυ δὲ δύο παρῳχηκότων ἐνιαυτῶν, καὶ Μαρκιανὸς ἐξ ἀνθρώπων
γίνεται, ἀνὴρ πολλῇ εὐλαβείᾳ καὶ σεμνότητι χρώ
μενος. Πεζὸς γὰρ ταῖς γινομέναις λιταῖς προϊὼν
πλεῖστα τοῖς δεομένοις διένεμε χρήματα· Χριστια
νικώτατος εἴπερ τις διαγενόμενος, καὶ μνημεῖον
πᾶσιν ἀνθρώποις τὴν βασιλείαν καταλελοιπώς βα
θεῖα γὰρ εἰρήνη τὰ 'Ρωμαίων κατέσχεν, ὡς καὶ
χρυσά ἔτη τὰς τῆς ἀρχῆς ἐκείνου ἡμέρας είναι 20γίζεσθαι. Ἐκείνου δὲ πρὸς τὴν ἀμείνω λῆξιν μετα
χωρήσαντος, ψήφῳ κοινῇ τῆς συγκλήτου Λέων δ
ἀπὸ τριβούνων, Θρὰς καὶ αὐτὸς τῷ γένει, βασιλεύς
Ρωμαίων ἀναγορεύεται, τοῦ πατριάρχου Ανατολίου
τὸ διάδημα περιθέντος αὐτῷ, ὃς καὶ Μακέλης ἐκλή
θη, ὅτιπερ "Ασπαρα τὸν μέγιστον στρατηγὸν καὶ
τὸν υἱὸν Ἀρδαβούριον ἐπιβουλεύοντας τῇ ἀρχῇ ἀνεῖλεν
εὐθύς.
ΚΕΦΑΛ. ΙΦ'.
Ὣς στάσεως αὖθις ἐν Ἀλεξανδρείᾳ γενομένης
παρὰ τῶν μὴ παραδεχομένων τὴν ἁγίαν τετάμε
την σύνοδον. ανηρέθη Προτέριος ὁ Αλεξαν
δρείας, ἐκ ποδὸς ἑλκυσθεὶς, μεθοδεία Τιμοθέου
τοῦ Αἰλούρου, ὃς καὶ τὸν θρόνον ἔσχε. Τούτου
δὲ ὑπὸ τοῦ εὐσεβοῦς Λέοντος ἐλαθέντος,
Αλεξανδρείς Τιμόθεον ἕτερον προχειρίζονται
τὸν Σαλοφακίολον. 'Ανατολίου δὲ θανόντος,
Γεννάδιος τὸν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐκλη
ροῦτο θρόνον.
Τὸ δ' ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ δημοτικὸν, καὶ ὅσοι δὴ τῶν
ἐπισήμων τὴν ἐν Χαλκηδόνι οὐκ ἀπεδέχοντο σύνοδον
Διοσκέρῳ προσκείμενοι, τὸν Μαρκιανού πυθόμενοι
θάνατον, θυμῷ πολλῷ τὴν κατὰ Προτερίου μῆνιν αυ
Alexandriæ antem plebs ipsa, atque etiam primores viri Dioscoro addicti, Chalcedonensis synodi decretum non suscepere, et Marciani obitu
cognito, furore multo rursum adversus Proterium
concitati sunt, ardorem eo expellendo plurimum θις ἀνῆπτον, θερμότητα πλείστην ἐξελάσαι τοῦτον
ostendentes. Populus quidem ubique universus
facile ad iram impellitur, et materiam quamque
quam sors offert, veluti scintillam atque fomitem
tumultus arripit. Alexandrina autem plebs að res
ejusmodi non minus proclivis et prompta est, ex
innumera quæ undequaque confluxit multitudine
coacervata. Proinde prater rationem omnem aulacia utitur, et impetu dæmoniaco effertur. Aiunt
quippe, cuivis liberum ibi esse, quacunque temere
arrepta causa et occasione, populum celeriter adl
seditionem intemperiis quibusdam excitare,
quocunque velit ducere. Et maxima ex parte jocis
Audierisque rebus populus, sicuti inquit Herodotus,
de Amuaside scribens, deditus est. Pleis ea quanἐπιδεικνύμενοι. Δεινόν γάρ τι χρήμα δήμος ἅπας
καὶ πρὸς ὀργὴν ῥᾳδίως εὐέξαπτον· καὶ τὸ προστ.-
χὴν ὕλην ὥσπερ καὶ ὑπέκκαυμα τῶν θορύβων ἔχ ι.
Οὐχ ἥκιστα δ' ὁ τῆς ᾿Αλεξάνδρου δῆμος προς τα
τοιαῦθ' ἕτοιμο;, μυρί, πλήθει, καὶ ὅθεν δή ποτε
ἥκοντι προσηρανισμένος, καντεύθεν βράσει παραλογωτέρῳ χρώμενος, καὶ ὁρμαῖς τισι δαιμονίαις γαυ
ρούμενος. Αμέλει τοι καὶ φασὶν ἐξὸν εἶναι βουλο
μένῳ παντὶ τὸ προστυχὸν αἰτίαν ποιησαμένῳ, θᾶττον
εἰς στάσιν ἀναβακχεύειν τὸν δῆμον, καὶ ἔπη βουλα
μένῳ εἴη μεταφέρειν αὐτόν. Τὰ πολλὰ δὲ καὶ παι
γνήμων ἐστὶν, ὥς φησιν ὁ Πρόδοτο; περὶ Αμάσιδο;
ἱστερών. Τοιούτος μὲν ὁ τῶν ᾿Αλεξανδρέων δῆμος
κατά τοῦτο τὸ μέρος· τά γε μὴν ἄλλα αὐτοῦ οὐχ
col. 49–50page 21 of 313
PG 147:49ΤΟ οἷον ἄν τις περιφρονήσειεν. Οὕτω τοίνυν ὁρμῆς καὶ μήνιδος ἔχοντες, καιροῦ δραξάμενος, καθ' όν διονύσιος ὁ τῶν Ἑῴων στρατιωτικών ταγμάτων ἡγούμενος πως τῇ προσωτέρα Αἰγύπτῳ διέτριβε, Τιμόθεόν το όνομα, Αίλουρον δὲ τὸ ἐπώνυμον, ἐπὶ τὴν τῆς ἐπισκοπῆς ἀνάγειν θρόνον ψηφίζονται· δς βίον μὲν δ᾽ θεν μοναδικὴν ἐπιτήδευεν, ὕστερον δὲ καὶ πρε σύτερος τῆς ᾿Αλεξανδρέων Εκκλησίας ἐγίνετο. Που οὺς δέ τις κατὰ τῆς ἐν Χαλκηδόνι έβξει συνόδου. Δεινὸς δὲ μάλιστα ὢν συγχέειν τὰ πράγματα, καὶ τῆς ἐπισκοπῆς ὑπερ γνῶς ὀρεγόμενος, μελανίᾳ τινὶ καὶ ἀσβόλῃ χρησάμενος, νυκτὸς τὰ καταγώγια τῶν μενα, ὧν διερχόμενος, ἐκάλει ἕκαστον ἐξ ὀνόματος διά τινος σχοινοτενοῦς καὶ ἐπικένου καλάμου. "Ων ἀκουόντων τὰς κλήσεις, ἕνα μὲν ἑαυτὸν εἶναι τῶν λειτουργικῶν πνευμάτων ὑπεκρίνετο,, σταλῆναι δὲ οὐρανόθεν πάσιν εἰπεῖν, ὥστε τῆς μὲν Προτερίου κοινωνίας ἀποστῆναι, Τιμόθεον δὲ τὸν Αἴλουρον εἰς τὸν τῆς ἀρχιερωσύνης θρόνον ἀναβιβάσαι. Καὶ δὴ ἔτι Προτερίου τῇ ἐπισκοπῇ διατρίβοντος, καὶ τὴν ἱερωσύνην αὐτουργοῦντος, οἱ περὶ αὐτὸν ἐπὶ τὴν Μεγάλην ἐκκλησίαν γενόμενοι, ἢ τοῦ Καίσαρος προσηγόρευται, πατριάρχην της Αλεξάνδρου των Αίλουρον προχειρίζονται. Εὐσέβιος δὲ τοῦτον ἐχειροτόνει, τοῦ Πηλουσίου ἐπίσκοπος, καὶ Πέτρος ὁ ἐξ Ἰβηρίας, Μαϊουμά τοῦ πολιχνίου τῷ νομῷ Γάζης τὴν ἐπιτροπὴν ἔχων, καὶ ἄμφω τὴν ἱερωσύνην ἀφη ρημένος πολλῷ πρότερον παρὰ Προτερίου. Ως δὲ μάθο: ὁ στρατηγός Διονύσιος τὰ γενόμενα, σπουδή τῇ πάσῃ ἐλαύνων, ἧκεν ἀνὰ τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν, σπεύδων ἔτι νεαρὰν οὖσαν τὴν τῆς στάσεως ἀνα φηεῖσαν κατασβέται πυρκαϊάν. Δείσας δὲ ὁ Τιμόθεος μὴ τὸν θρόνον ἀφαιρεθείη, τῶν τινας Αλεξανδρέων στατιαστῶν ἐρεθίσας, κατὰ Προτερίου κινεί. Οι θυμῷ πλήρει φρονήματος ἐπελθόντες, ἐκείνου κατά τὸ πανάγιον βαπτιστήριον πεφευγότος, ἀπην; (ε θεία δίκη!) τὸν τοσοῦτον ἀρχιερέα διαχειρίζονται, τὰ ξίφη σφῶν κατὰ τῶν ἐγκάτων ἐλάσαντες, τὴν ἐπιταγὴν τῷ Τιμοθέῳ πληροῦντες· ἔπειτα καλωδίῳ περιαρτήσαντες, ἀνὰ τὴν λεωφόρον ἀπανταχοῦ ἔσυρον, ἐπιμαινόμενοι τῷ νεκρῷ, διατωθάζοντές τε καὶ ἐξ βρίζοντες, ὡς ἄρα Προτέριο; εἴη ὁ ἀνῃρημένος. Ικανῶς δὲ δια πάσης τῆς πόλεως περιελκύσαντες, ἔσχατον πάντων παρεδίδουν πυρί, τὴν ὑπολειφθεῖσαν κόνιν εἰς ἀέρα λικμῶντες, οὐδὲ τῶν ἐκείνου σπλάγχνων ὠμῶν οὕτω ναρκήσαντες ἀπογεύσασθαι. Σὺν αὐτῷ δὲ καὶ ἄλλο: ἓξ τὸν ἴσον ἀγῶνα διήνυσα». δήτα μαθὼν Λέων ὁ εὐσεβέστατος βασιλεύς, σύν οδον αύθις άθροίζειν ἀπεδοκίμαζε γράμματα δ' ἐγκύκλια ταῖς ἀνὰ τὴν οἰκουμένην ἔπεμπεν ἐκκλη αἰαις, καὶ τὴν οἰκείαν δόξαν εγκατασπείρων τίς γράμμασιν, ἐκέλευε τε πάντας τὸ δόξαν ἀντεπιστέ. λειν, περί τε τῶν ὁρισθέντων τῇ ἐν Χαλκηδόνι συν 65, εἴ γ' ἐκείνοις ἔπεσθαι βούλοιντο· ἔτι δὲ καὶ ὅπως γνώμης ἔχουσι περὶ τῆς τοῦ Αἰλούρου χειρο νίας, οὕτω γεγενημένης, ὡς εἴρηται· εἴ γ' ἐπ λιμ 6.ναντο ταύτης ὡς οὐ προσηκόντως προβάσης, ή και προσίενται τοῦτον τὴν ᾿Αλεξάνδρου ἐπισκοπεῖν. ῳ μὲν οὖν τοιαῦτα τοῖς ἀπανταχοῦ ἱερεῦσιν ἐπί (ο
ECCLESIASTIC.E IIISTORLE LIB. XV.
ΤΟ
autem aliis haudquaquam contemnenda. Cum igitur
eo impetu irati ferrentur homines, illa etiam temporis opportunitate oblata, quod Dionysius Orientalinm copiarum ductor apud interiorem Ægyptum
esset, Timotheum quemdam cognomento Ælurum
ad episcopalem evehere dignitatem constituerunt:
qui monasticam egerat vitam, et deinde presbyter
Ecclesiæ Alexandrinæ factus fuerat. Et quod magnopere in Chalcedonensem synodum inveheretur,
idoneusque ad res miscendas esset, atque episcopatum mirifice expeteret, fuligine nigroque colore
ollitus, noctu circuna monachorum cullas olanbulavit, et quemque per calamum scirpeum excavatum nominatim evocavit: 'atque illi cum eum
au.lirent, ipse se ex spiritibus administris unum
esse assimulavit, et cœlitus propterea missu:u
omnibus dixit, ut communione Proterii
discederent, el Timotheum Elurum in epi -
scopali sede collocarent. Adhuc Proterius episco·
patum gerebat. 612 et nunere suo fungebatur.
cum Timothei partium studiosi in cecles'a Magna,
que de Caesaris nomine dicia est, congregati,
Elurum ipsum patriarcham Alexandria designarunt. Ordinarunt eum Eusebius Pelusii, et Petrus,
ex Iberia ortus, Majumæ, quod Gazæorum præfecturæ oppidum est, episcopus, quibus dignitas
sacerdotalis a Proterio dudum adempta fuerat.
Qua de re certior factus Dionysius dux maximis
itineribus Alexandriam venit, seditionis recens
οἷον ἄν τις περιφρονήσειεν. Οὕτω τοίνυν ὁρμῆς καὶ lum ad hanc partem pertinet, talis est: in rebus
μήνιδος ἔχοντες, καιροῦ δραξάμενος, καθ' όν Διονύ
σιος ὁ τῶν Ἑῴων στρατιωτικών ταγμάτων ἡγούμενος
πως τῇ προσωτέρα Αἰγύπτῳ διέτριβε, Τιμόθεόν
το όνομα, Αίλουρον δὲ τὸ ἐπώνυμον, ἐπὶ τὴν τῆς
ἐπισκοπῆς ἀνάγειν θρόνον ψηφίζονται· δς βίον μὲν
δ᾽ θεν μοναδικὴν ἐπιτήδευεν, ὕστερον δὲ καὶ πρε
σύτερος τῆς ᾿Αλεξανδρέων Εκκλησίας ἐγίνετο. Που
οὺς δέ τις κατὰ τῆς ἐν Χαλκηδόνι έβξει συνόδου.
Δεινὸς δὲ μάλιστα ὢν συγχέειν τὰ πράγματα, καὶ
τῆς ἐπισκοπῆς ὑπερ γνῶς ὀρεγόμενος, μελανίᾳ τινὶ
καὶ ἀσβόλῃ χρησάμενος, νυκτὸς τὰ καταγώγια τῶν
μενα, ὧν διερχόμενος, ἐκάλει ἕκαστον ἐξ ὀνόματος
διά τινος σχοινοτενοῦς καὶ ἐπικένου καλάμου. "Ων
ἀκουόντων τὰς κλήσεις, ἕνα μὲν ἑαυτὸν εἶναι τῶν
λειτουργικῶν πνευμάτων ὑπεκρίνετο,, σταλῆναι δὲ
οὐρανόθεν πάσιν εἰπεῖν, ὥστε τῆς μὲν Προτερίου
κοινωνίας ἀποστῆναι, Τιμόθεον δὲ τὸν Αἴλουρον εἰς
τὸν τῆς ἀρχιερωσύνης θρόνον ἀναβιβάσαι. Καὶ δὴ
ἔτι Προτερίου τῇ ἐπισκοπῇ διατρίβοντος, καὶ τὴν
ἱερωσύνην αὐτουργοῦντος, οἱ περὶ αὐτὸν ἐπὶ τὴν
Μεγάλην ἐκκλησίαν γενόμενοι, ἢ τοῦ Καίσαρος
προσηγόρευται, πατριάρχην της Αλεξάνδρου των
Αίλουρον προχειρίζονται. Εὐσέβιος δὲ τοῦτον ἐχειροτόνει, τοῦ Πηλουσίου ἐπίσκοπος, καὶ Πέτρος ὁ ἐξ
Ἰβηρίας, Μαϊουμά τοῦ πολιχνίου τῷ νομῷ Γάζης
τὴν ἐπιτροπὴν ἔχων, καὶ ἄμφω τὴν ἱερωσύνην ἀφη
ρημένος πολλῷ πρότερον παρὰ Προτερίου. Ως δὲ
μάθο: ὁ στρατηγός Διονύσιος τὰ γενόμενα, σπουδή
τῇ πάσῃ ἐλαύνων, ἧκεν ἀνὰ τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν, c
σπεύδων ἔτι νεαρὰν οὖσαν τὴν τῆς στάσεως ἀναφηεῖσαν κατασβέται πυρκαϊάν. Δείσας δὲ ὁ Τιμόθεος
μὴ τὸν θρόνον ἀφαιρεθείη, τῶν τινας Αλεξανδρέων
στατιαστῶν ἐρεθίσας, κατὰ Προτερίου κινεί. Οι
θυμῷ πλήρει φρονήματος ἐπελθόντες, ἐκείνου κατά
τὸ πανάγιον βαπτιστήριον πεφευγότος, ἀπην; (ε
θεία δίκη!) τὸν τοσοῦτον ἀρχιερέα διαχειρίζονται,
τὰ ξίφη σφῶν κατὰ τῶν ἐγκάτων ἐλάσαντες, τὴν
ἐπιταγὴν τῷ Τιμοθέῳ πληροῦντες· ἔπειτα καλωδίῳ
περιαρτήσαντες, ἀνὰ τὴν λεωφόρον ἀπανταχοῦ ἔσυ
ρον, ἐπιμαινόμενοι τῷ νεκρῷ, διατωθάζοντές τε καὶ
ἐξ βρίζοντες, ὡς ἄρα Προτέριο; εἴη ὁ ἀνῃρημένος.
Ικανῶς δὲ δια πάσης τῆς πόλεως περιελκύσαντες,
ἔσχατον πάντων παρεδίδουν πυρί, τὴν ὑπολειφθεί
σαν κόνιν εἰς ἀέρα λικμῶντες, οὐδὲ τῶν ἐκείνου p
σπλάγχνων ὠμῶν οὕτω ναρκήσαντες ἀπογεύσασθαι.
Σὺν αὐτῷ δὲ καὶ ἄλλο: ἓξ τὸν ἴσον ἀγῶνα διήνυσα».
δήτα μαθὼν Λέων ὁ εὐσεβέστατος βασιλεύς, σύν
οδον αύθις άθροίζειν ἀπεδοκίμαζε γράμματα δ'
ἐγκύκλια ταῖς ἀνὰ τὴν οἰκουμένην ἔπεμπεν ἐκκληαἰαις, καὶ τὴν οἰκείαν δόξαν εγκατασπείρων τίς
γράμμασιν, ἐκέλευε τε πάντας τὸ δόξαν ἀντεπιστέ. -
λειν, περί τε τῶν ὁρισθέντων τῇ ἐν Χαλκηδόνι συν
65, εἴ γ' ἐκείνοις ἔπεσθαι βούλοιντο· ἔτι δὲ καὶ
ὅπως γνώμης ἔχουσι περὶ τῆς τοῦ Αἰλούρου χειρο
νίας, οὕτω γεγενημένης, ὡς εἴρηται· εἴ γ' ἐπ λιμ
6.ναντο ταύτης ὡς οὐ προσηκόντως προβάσης, ή
και προσίενται τοῦτον τὴν ᾿Αλεξάνδρου ἐπισκοπεῖν.
ῳ μὲν οὖν τοιαῦτα τοῖς ἀπανταχοῦ ἱερεῦσιν ἐπί-
etiamnum incendium restincturus. Timotheus sibi,
ne e throno deturbaretur, metuens, seditiosos
quosdam ex populo Alexandrino homines adversis.
Proterium irritavit, qui illum audaci furore ploni
aggressi sunt, et episcopum tantum, cumn ad sacrosanctum baptisterium confugisset, crudelem in
modum (ο divina vindicta!) ferro in viscera ejus
adacto, ut imperata Timothei exsequerentur, cou -
trucidarunt: et deinde ex fune suspensum passim
per viam publicam rapuerunt, cadaveri ejus ut
homines furibundi insultantes, atque cum contumelia illudentes, et quod Proterius necatus esset
clamitantes. Et postquam id per urbem omnem
distraxere, postremo igni etiam ustularunt, cinere
qui superfuit in aerem disjecto, visceribusque
ejus crudis (nam et ab hoc facto non abhorruere)
degustatis. Una cum Proterio alii praterea sex
idem certamen obiere. Hæc res ubi ad piissimum
imperatorem Leonem est delata, non ille rursum
synodum cogendam esse duxit, sed circularibus
per orbem litteris ad ecclesias missis, quibus sontentiam suam inseruit, opinionem episcopum
quemque suam rescribere sibi jussit, cum de Chal
cedonensis synodi constitutionibus, an sequi illas
vellent, tum de oriinatione Aluri, quæ ita,
cuti dictum est, facta esset, reprehenderentag
eam, ut que minus legitime prccessisset, an epi
scopatum illum gerere permitterent. Leo bæc sic
ad omnes ubique episcopos scripsit. Illi autem,.
si-
Chapter XVIICaput XVII
col. 51–52page 22 of 313
PG 147:51στηκότες, ὅλαις ψήφοις τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον ἐπεκύρουν ὑπὲρ χιλίους ἔντες· καὶ τοῖς ἐκείνῃ ὁρι σθεῖσι μάλα γενναίως ἐπεψηφίζοντο. Τιμόθεον δὲ, ὡς ἀναξίως τῷ θρόνῳ ἐπεισπηδήσαντα, κοινῇ ψήφω πάντες τῆς ἱερωσύνης ἐγύμνουν, διαρήδην ἀποκτ ρύξαντες. 'Ο δὲ οὕτω μὲν καταψηφισθεί, τῆς Ἀλε ξάνδρου ἐκβάλλεται, καὶ εἰς Γάγγραν ὑπερορίζεται, Ενθα δὴ καὶ ὁ τούτου διδάσκαλος Διόσκορος ήχθη. Λέγεται μὴν πολλὰ τοῦτον δῆτα τὸν Αίλουρον τῶν συγγραμμάτων του θείου Κυρίλλου μήπω εἰς πλά τος ἐκδ.θέντων διαλυμήνασθαι, νέθα τούτοις ἐτι σπείραντα δόγματα. Εκείνου δ' ἐκποδὼν γενομένου, Αλεξανδρείς Τιμόθεον ἕτερον εἰς τὴν σφετέραν ἐπι σκοπὴν προχειρίζονται. Προτερίου τῆς δόξης διά δοχον· ἂν οἱ μὲν βασιλικών, οἱ δὲ Σαλογακίλον στελλεν· οἱ δ' ἅμα πάντες, καίπερ ἀπ' ἀλλήλων διε κατωνόμαζον· ὅς διά τινα τοῦ δήμου κατ' αὐτοῦ στασιάσαντος, ἐν Κανόνῳ διέτριβε. Τηνικαῦτα δὲ καὶ τοῦ θείου Ανατολίου τὸν βίον ὁμοῦ καὶ τὸν θρόν νον τῆς βασιλίδος καταλιπόντος, Γεννάδιο: εἰς δια δοχὴν τοῦ θρόνου εδείκνυτο· ᾧ σύμψηφος καὶ ᾿Ακάκιος ἐγεγόνει, δ; τοῦ τῶν ὀρφανών καταγωγίου προειστήκει τῆς Κωνσταντίνου. Ει ΚΕΦΑΛ. ΙΖ. Δέησις τῶν Αἰγυπτίων ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν περὶ τῶν συμβάντων τῇ κατ' αὐτοὺς ἐκκλησίᾳ· καὶ περὶ Προτερίου καὶ Τιμοθέου. Ἐγὼ δ᾽ οὐκ ὀκνήσω μὴ καὶ αὐτὴν τῶν Αἰγυπτίων ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν τῆς ᾿Αλεξάνδρου τὴν δέης σιν τὴν πρὸς Λέοντα τῷ συγγράμματι ἐπιθεῖναι, πάντα σχεδὸν τὰ κατὰ Προτέριον περιέχουσαν, καὶ αὐτὰ ἐκεῖνα τὰ ἐγκύκλια Λέοντος. Ὕπτιον δὲ ἡ δέη σις γέγραπται τούτοις παρειλημμένη τοῖς βήμασι Τῷ εὐσεβεστάτῳ καὶ φιλοχρίστῳ παρὰ Θεοῦ ἀνα δειχθέντι νικητῇ, τροπαιούχῳ καὶ Αὐγούστῳ Λέον τι, δέησις τῶν ἐπισκόπων πάντων τῆς ὑμετέρας Αἰ γυπτιακῆς διοικήσεως, καὶ κληρικῶν τε τῶν κατὰ τὴν μεγίστην ὑμετέραν ᾿Αλεξανδρέων Εκκλησίαν. Ἐκ τῆς ἄνωθεν χάριτος δῶρον τῷ βίῳ παρασχεθείς, εἰκότως οὐ λήγεις ὁσημέραι τοῦ κοινοῦ μετὰ Θεὸν προμηθούμενος, εὐαγέστατε πάντων αὐτοκρατόρων Αύγουστε.» Καὶ μεθ᾿ ἕτερα· «Αττασιά του εἰρή νης τῶν ὀρθοδόξων λαῶν παρ' ἡμῖν τε καὶ κατὰ τὴν τῶν ᾿Αλεξανδρέων ὑπαρχούσης, πάλιν Τιμοθέου ἀποσχοινίσαντος ἑαυτὸν τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας καὶ πίστεως, καὶ ἀποτεμόντος εὐθὺ; μετὰ τὴν ἐν Χαλκηδόνι ἁγίαν σύνοδον, τὸ τηνικαῦτα δῆθεν προ σβυτέρου τυγχάνοντος, ἅμα τέσσαρσιν ἢ πέντε μόνοις ποτὲ ἐπισκόποις καὶ ὀλίγοις μονάζουσι σύν αὐτῷ, τὴν αἱρετικὴν ᾿Απολλιναρίου καὶ τὴν κατ' ἐκεῖνον νοσούντων κακοδοξίαν· δι᾿ ἣν καθαιρεθέντες τότε κανονικῶς ὑπὸ τοῦ τῆς θείας μνήμης Προτερίου καὶ πάσης Αἰγυπτιακῆς συνόδου, βασιλικῆς εἰκότως σὺν ἐξορίᾳ κινήσεως ἐπειράθησαν.» Και μετ' ὀλίγα Επιτηρήσας τε τὴν ἐντεῦθεν πρὸς Θεὸν ἐκδημίαν τοῦ τῆς εὐαγοῦς λήξεως Μαρκιανοῦ γενομένου βασι λέως, βλασφήμοις τε φωναῖ; ὡς αὐτόνομος ἀναιδώς κατ' αὐτοῦ θρασυνόμενος, καὶ τὴν ἁγίαν οἰκουμενι
στηκότες, ὅλαις ψήφοις τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον
ἐπεκύρουν ὑπὲρ χιλίους ἔντες· καὶ τοῖς ἐκείνῃ ὁρι
σθεῖσι μάλα γενναίως ἐπεψηφίζοντο. Τιμόθεον δὲ, ὡς
ἀναξίως τῷ θρόνῳ ἐπεισπηδήσαντα, κοινῇ ψήφω
πάντες τῆς ἱερωσύνης ἐγύμνουν, διαρήδην ἀποκτ
ρύξαντες. 'Ο δὲ οὕτω μὲν καταψηφισθεί, τῆς Ἀλε
ξάνδρου ἐκβάλλεται, καὶ εἰς Γάγγραν ὑπερορίζεται,
Ενθα δὴ καὶ ὁ τούτου διδάσκαλος Διόσκορος ήχθη.
Λέγεται μὴν πολλὰ τοῦτον δῆτα τὸν Αίλουρον τῶν
συγγραμμάτων του θείου Κυρίλλου μήπω εἰς πλά
τος ἐκδ.θέντων διαλυμήνασθαι, νέθα τούτοις ἐτισπείραντα δόγματα. Εκείνου δ' ἐκποδὼν γενομένου,
Αλεξανδρείς Τιμόθεον ἕτερον εἰς τὴν σφετέραν ἐπι
σκοπὴν προχειρίζονται. Προτερίου τῆς δόξης διά
δοχον· ἂν οἱ μὲν βασιλικών, οἱ δὲ Σαλογακίλον
quanquam locorum intercapedine inter se dissiti, στελλεν· οἱ δ' ἅμα πάντες, καίπερ ἀπ' ἀλλήλων διε
simul tamen omnes, cum supra mille essent, suffragiis omnibus Chalcedonensen synodum comprobarunt, decretumque ejus egregie confirmarunt:
613 Timotheo autem, ut qui illegitime in
thronum iusiluisset, eisdem calculis dignitaten
abrogarunt, disertisque verbis hominem excommunicarunt, Hle ad hunc modum condemnatus,
et Alexandria ejectus, Gangram, quo etiam magister ejus Dioscorus deportatus fuerat, exsulatum
missus est. Ælurus iste multa divini Cyrilli scripla nondum vulgata, dogmatibus suis adulterinis
aspersis, depravasse dicitur. Eo autem abducto,
Alexandrini Timotheum alium, ejusdem quam
Proterius complexus fuerat sententiæ virum, ecclesim suae episcopum legunt: quem quidam Basili- 15
cu:, quidam autem Satophaciolum cognomi- κατωνόμαζον· ὅς διά τινα τοῦ δήμου κατ' αὐτοῦ
marunt. Qui propterea quod plebs ejus gratia
tumultum exciverat, Canopi degebat. Eodem tempore cum Anatolius- simul et vita et episcopatu in
urbium regina defunctus esset, in locum ejus
Gennadius substitutus est: atque huic postea
Acacius, qui in ea urbe pupillorum domicilio
præfuit.
CAPUT XVII.
Episcoporum et clericorum Ægyptiorum libellus
supplex, de ecclesiarum suarum rebus: el de
Prolerio et Timotheo.
στασιάσαντος, ἐν Κανόνῳ διέτριβε. Τηνικαῦτα δὲ
καὶ τοῦ θείου Ανατολίου τὸν βίον ὁμοῦ καὶ τὸν θρόν
νον τῆς βασιλίδος καταλιπόντος, Γεννάδιο: εἰς δια
δοχὴν τοῦ θρόνου εδείκνυτο· ᾧ σύμψηφος καὶ ᾿Ακάκιος ἐγεγόνει, δ; τοῦ τῶν ὀρφανών καταγωγίου
προειστήκει τῆς Κωνσταντίνου.
Mihi vero molestum non erit et difficile, Exypliorum episcoporum et Alexandrini cleri ad Leonem issas preces, Proterii fere historiam oninem
complectentes, atque etiam circulares Leonis litte
ras hic apponere. Preces illorum hisce concept.e
fuere verbis: • Ad prissimum, Christianissimum,
et a Deo renuntiatum victorem, triumphatorem,
et Augustum Leoneu, episcoporum Ægyptiæ
vestræ diœcesis omnium, et maximæ urbis
Alexandriæ Ecclesiæ vestræ clericorum preces.
Non immerito, qui celesti gratia quasi quoddam
donum orbi huic datus es, quotidie secundum
Deum reipublicæ consulere, imperator omnium
sanctissime, pergis.» Et post alia: • Cum tranquilla pax orthodoxi recteque sentientis populi
apud nos et Alexandrinos eset, Timotheus rursum seipsum statim post Chalcedonensem sanctam
synodum, presbyteri dignitatem tum gerens, 614
ab universali Ecclesia et fide segregavit atque
resecuit, cum quatuor aut quinque tantum episcopis, paucisque monachis, Apollinaris ejusque
sectatorum parva opinione et hæresi infectis.
Quam ob causam canonice et legitime a divinæ
memoriæ Proterio et universo Ægyptio concilio ita
illi sunt exauctorati, ut imperatoris indignationem et soli exsilii causa vertendi condemnationem, merito sint experti.» Εt post pauca: • Ει
migratione ad Deum per sanctum obituin Marciani
imperatoris ille comperta, veluti is qui legibus
solutus suo ipse arbitrio viveret, impudenter
aiver.us cum blasphemis et maledicis vocibus
Δέησις τῶν Αἰγυπτίων ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν
περὶ τῶν συμβάντων τῇ κατ' αὐτοὺς Εκκλη
σίᾳ· καὶ περὶ Προτερίου καὶ Τιμοθέου.
Ἐγὼ δ᾽ οὐκ ὀκνήσω μὴ καὶ αὐτὴν τῶν Αἰγυπτίων
ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν τῆς ᾿Αλεξάνδρου τὴν δέης
σιν τὴν πρὸς Λέοντα τῷ συγγράμματι ἐπιθεῖναι,
πάντα σχεδὸν τὰ κατὰ Προτέριον περιέχουσαν, καὶ
αὐτὰ ἐκεῖνα τὰ ἐγκύκλια Λέοντος. Ὕπτιον δὲ ἡ δέησις γέγραπται τούτοις παρειλημμένη τοῖς βήμασι·
• Τῷ εὐσεβεστάτῳ καὶ φιλοχρίστῳ παρὰ Θεοῦ ἀναδειχθέντι νικητῇ, τροπαιούχῳ καὶ Αὐγούστῳ Λέον
τι, δέησις τῶν ἐπισκόπων πάντων τῆς ὑμετέρας Αἰ
γυπτιακῆς διοικήσεως, καὶ κληρικῶν τε τῶν κατὰ
τὴν μεγίστην ὑμετέραν ᾿Αλεξανδρέων Εκκλησίαν.
Ἐκ τῆς ἄνωθεν χάριτος δῶρον τῷ βίῳ παρασχεθείς,
εἰκότως οὐ λήγεις ὁσημέραι τοῦ κοινοῦ μετὰ Θεὸν
προμηθούμενος, εὐαγέστατε πάντων αὐτοκρατόρων
Αύγουστε.» Καὶ μεθ᾿ ἕτερα· «Αττασιά του εἰρή
νης τῶν ὀρθοδόξων λαῶν παρ' ἡμῖν τε καὶ κατὰ
τὴν τῶν ᾿Αλεξανδρέων ὑπαρχούσης, πάλιν Τιμοθέου
ἀποσχοινίσαντος ἑαυτὸν τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας
καὶ πίστεως, καὶ ἀποτεμόντος εὐθὺ; μετὰ τὴν ἐν
Χαλκηδόνι ἁγίαν σύνοδον, τὸ τηνικαῦτα δῆθεν προσβυτέρου τυγχάνοντος, ἅμα τέσσαρσιν ἢ πέντε
μόνοις ποτὲ ἐπισκόποις καὶ ὀλίγοις μονάζουσι σύν
αὐτῷ, τὴν αἱρετικὴν ᾿Απολλιναρίου καὶ τὴν κατ'
ἐκεῖνον νοσούντων κακοδοξίαν· δι᾿ ἣν καθαιρεθέντες
τότε κανονικῶς ὑπὸ τοῦ τῆς θείας μνήμης Προτερίου
καὶ πάσης Αἰγυπτιακῆς συνόδου, βασιλικῆς εἰκότως
σὺν ἐξορίᾳ κινήσεως ἐπειράθησαν.» Και μετ' ὀλίγα·
• Επιτηρήσας τε τὴν ἐντεῦθεν πρὸς Θεὸν ἐκδημίαν
τοῦ τῆς εὐαγοῦς λήξεως Μαρκιανοῦ γενομένου βασι
λέως, βλασφήμοις τε φωναῖ; ὡς αὐτόνομος ἀναιδώς
κατ' αὐτοῦ θρασυνόμενος, καὶ τὴν ἁγίαν οἰκουμενι
col. 53–54page 23 of 313
PG 147:53γὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνεδὸν ἀναθεματίζων ἀπηρυθρα σμένως, πλῆθος δήμου. ὠνητῶν τε καὶ ἀτάκτων ἐπισυρόμενος, καὶ στρατεύσας κατά τε τῶν θείων κανόνων καὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως, καὶ τῆς κοινῆς πολιτείας καὶ τῶν νόμων, ἐπεισέφρησεν ἑαυτὸν τῇ ὁ ἱᾳ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ, ἐχούσῃ την καῦτα ποιμένα τε καὶ διδάσκαλον τὸν ἀγιώτατον ἡμῶν τὸν τηνικαῦτα πατέρα καὶ ἀρχιεπίσκοπον Προτέριον, τάς τε συνήθεις συνάξεις ἐπιτελοῦντα, καὶ λιτὰς ἀναπέμποντα τῷ πάντων ἡμῶν Σωτῆρε Χριστῷ ὑπὲρ τῆς εὐσεβοῦς ὑμῶν βασιλείας καὶ τοῦ φιλοχρίστου ὑμῶν παλατίου.» Καὶ μετ' ὀλίγα· «Καὶ μένης διαγενομένης ἡμέρας ἐν τῷ ἐπισκοπείῳ κατὰ τὸ ἔθος διάγοντος τοῦ Θεοφιλεστάτου Προτερίου, λα Εὼν μεθ᾿ ἑαυτοῦ ὁ Τιμέθεος τοὺς καθαιρεθέντας ἐνδίκως δύο ἐπισκόπους καὶ κληρικούς, ὁμοίως τὴν ἐξορίαν, ὡς ἔφημεν, οἰκεῖν κατακριθέντας, καὶ δὴ χειροτονίαν παρὰ τῶν δύο δεξάμενος, μηδενὸς τὸ σύνολον τῶν κατὰ τὴν Αἰγυπτιακὴν διοίκησιν ὀρθο δόξων ἐπισκόπων παρόντος κατὰ τὸ εἰωθὸς ἐπὶ ταῖς τοιαύταις τῆς ᾿Αλεξανδρέων τοῦ ἐπισκόπου χειροτι νίας, ἐπιλαμβάνεται, ὡς ἐνόμισε, τῆς ἀρχιερατικῆς καθέδρας, μοιχεία προδήλως τολμήσας κατὰ τῆς ἐχούσης Εκκλησίας τὸν ἑαυτῆς νυμφίον, καὶ ἐνερ γοῦντος ἐν αὐτῇ τὰ θεῖα, καὶ κανονικῶς τὸν οἰκεῖον διέποντος θρόνον. • Καὶ μεθ' ἕτερα· «Οὐδὲν ἦν ἕτερον ποιεῖν τὸν μακάριον ἐκεῖνον, ἢ τόπον δοῦναι τῇ ὀργῇ κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ τὸ σεπτὸν κατα. λαβεῖν βαπτιστήριον, φεύγοντα τῶν ἐπ' αὐτὸν τρι χόντων πρὸς φόνον τὴν ἔφοδον. Ἐν ᾧ μάλιστα τό πως καὶ βαρβάροις καὶ πᾶσιν ἀγρίοις ἀνθρώποις ἐγγίνεται δέος, τοῖς καὶ μὴ εἰδότι τὸ σέβας τοῦ τέ που, καὶ τὴν ἐκεῖθεν βρύουσαν χάριν. Ὅμως οἱ τὸν ἐξ ἀρχῆς Τιμοθέου σκοπὸν εἰς ἔργον προαγαγεῖν σπου δίζοντες, οἱ μηδὲ ἐν τοῖς ἀχράντοις ἐκείνοις σηκοῖς αὐτὸν ἀνεχόμενοι σώζεσθαι, οὔτε τὸ σέβας αἰδεσθένω τες τοῦ τύπου, οὔτε τὸν καιρὸν, ἦν γὰρ τοῦ σωτη ρίου Πάσχα πανήγυρις, οὔτε τὴν ἱερωσύνην αὐτὴν φρίξαντες, μεσιτεύουσαν Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, ἀπο κτείνουσι τὸν ἀνεύθυνον, ἀποσφάττουσιν αὐτὸν ἀπη νῶς μετὰ καὶ ἄλλων ἔξ· καὶ παραγαγόντες τούτου τὸ λείψανον πανταχού κατατετρωμένον, ὁμῶς τε περισύραντες κατὰ πάντα σχεδόν τόπον τῆς πόλεως, καὶ καταπομπεύσαντες σχετλέως, ᾐκίζοντο ἀνηλεώς τὸ τῶν πληγῶν οὐκ αἰσθανόμενον σῶμα, διατεμόν. τις κατὰ μέλος, καὶ οὐδὲ τῶν ἐντὸς ἀπογεύεσθαι και τὰ τοὺς θῆρας φειδόμενοι ἐκείνου, ὃν ἔχειν μεσίτην Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων έναγχος ενομίσθησαν· πυρί τε παραδιδόντες τὸ ὑπολειφθὲν αὐτοῦ σῶμα, τὴν ἐκ τούτου κόνιν τοῖς ἀνέμοις παρέπεμπον, θηρίων πα σαν ὑπερακοντίσαντες αγριότητα. Ὧν ἁπάντων α της καὶ τῶν κακῶν ὁ σοφὸς Τιμόθεος. ν. Ζαχαρίς μέντα τῷ ῥήτορι ταῦθ' ἱστοροῦντι ἑτέρως εἰπεῖν ἐπῆλθε· καὶ τὰς ταραχὰς κινῆσαι μᾶλλον Προτέριον τῇ ᾿Αλεξάνδρου τοκεῖ, καὶ μὴ τὸν δῆμον τὰ τοιαῦτα τολμήσαι, ἀλλὰ τινας τῶν ἐκ τοῦ στρατιωτικού και ταλόγου. Πιστοῦται δὲ ταῦτα ἔκ τινος ἐπιστολῆς Τιμοθέου σταλείσης προς Λέοντα· οἷς καὶ δίκην ἐπιθήσων σταλείς τις ἐκ Λέοντος ἐπιπέμπεται. Και
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XV.
U
γὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνεδὸν ἀναθεματίζων ἀπηρυθρα· ferocious, et sancain universalem Chaleedem ne
σμένως, πλῆθος δήμου. ὠνητῶν τε καὶ ἀτάκτων
ἐπισυρόμενος, καὶ στρατεύσας κατά τε τῶν θείων
κανόνων καὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως, καὶ
τῆς κοινῆς πολιτείας καὶ τῶν νόμων, ἐπεισέφρησεν
ἑαυτὸν τῇ ὁ ἱᾳ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ, ἐχούσῃ την
καῦτα ποιμένα τε καὶ διδάσκαλον τὸν ἀγιώτατον
ἡμῶν τὸν τηνικαῦτα πατέρα καὶ ἀρχιεπίσκοπον
Προτέριον, τάς τε συνήθεις συνάξεις ἐπιτελοῦντα,
καὶ λιτὰς ἀναπέμποντα τῷ πάντων ἡμῶν Σωτῆρε
Χριστῷ ὑπὲρ τῆς εὐσεβοῦς ὑμῶν βασιλείας καὶ τοῦ
φιλοχρίστου ὑμῶν παλατίου.» Καὶ μετ' ὀλίγα· «Καὶ
μένης διαγενομένης ἡμέρας ἐν τῷ ἐπισκοπείῳ κατὰ
τὸ ἔθος διάγοντος τοῦ Θεοφιλεστάτου Προτερίου, λαΕὼν μεθ᾿ ἑαυτοῦ ὁ Τιμέθεος τοὺς καθαιρεθέντας
ἐνδίκως δύο ἐπισκόπους καὶ κληρικούς, ὁμοίως τὴν
ἐξορίαν, ὡς ἔφημεν, οἰκεῖν κατακριθέντας, καὶ δὴ
χειροτονίαν παρὰ τῶν δύο δεξάμενος, μηδενὸς τὸ
σύνολον τῶν κατὰ τὴν Αἰγυπτιακὴν διοίκησιν ὀρθο
δόξων ἐπισκόπων παρόντος κατὰ τὸ εἰωθὸς ἐπὶ ταῖς
τοιαύταις τῆς ᾿Αλεξανδρέων τοῦ ἐπισκόπου χειροτινίας, ἐπιλαμβάνεται, ὡς ἐνόμισε, τῆς ἀρχιερατικῆς
καθέδρας, μοιχεία προδήλως τολμήσας κατὰ τῆς
ἐχούσης Εκκλησίας τὸν ἑαυτῆς νυμφίον, καὶ ἐνερ
γοῦντος ἐν αὐτῇ τὰ θεῖα, καὶ κανονικῶς τὸν οἰκεῖον
διέποντος θρόνον. • Καὶ μεθ' ἕτερα· «Οὐδὲν ἦν
ἕτερον ποιεῖν τὸν μακάριον ἐκεῖνον, ἢ τόπον δοῦναι
τῇ ὀργῇ κατὰ τὸ γεγραμμένον, καὶ τὸ σεπτὸν κατα.
λαβεῖν βαπτιστήριον, φεύγοντα τῶν ἐπ' αὐτὸν τρι
χόντων πρὸς φόνον τὴν ἔφοδον. Ἐν ᾧ μάλιστα τόπως καὶ βαρβάροις καὶ πᾶσιν ἀγρίοις ἀνθρώποις
ἐγγίνεται δέος, τοῖς καὶ μὴ εἰδότι τὸ σέβας τοῦ τέπου, καὶ τὴν ἐκεῖθεν βρύουσαν χάριν. Ὅμως οἱ τὸν ἐξ
ἀρχῆς Τιμοθέου σκοπὸν εἰς ἔργον προαγαγεῖν σπου
δίζοντες, οἱ μηδὲ ἐν τοῖς ἀχράντοις ἐκείνοις σηκοῖς
αὐτὸν ἀνεχόμενοι σώζεσθαι, οὔτε τὸ σέβας αἰδεσθένω
τες τοῦ τύπου, οὔτε τὸν καιρὸν, ἦν γὰρ τοῦ σωτη
ρίου Πάσχα πανήγυρις, οὔτε τὴν ἱερωσύνην αὐτὴν
φρίξαντες, μεσιτεύουσαν Θεῷ καὶ ἀνθρώποις, ἀποκτείνουσι τὸν ἀνεύθυνον, ἀποσφάττουσιν αὐτὸν ἀπη
νῶς μετὰ καὶ ἄλλων ἔξ· καὶ παραγαγόντες τούτου
τὸ λείψανον πανταχού κατατετρωμένον, ὁμῶς τε
περισύραντες κατὰ πάντα σχεδόν τόπον τῆς πόλεως,
καὶ καταπομπεύσαντες σχετλέως, ᾐκίζοντο ἀνηλεώς
τὸ τῶν πληγῶν οὐκ αἰσθανόμενον σῶμα, διατεμόν.
τις κατὰ μέλος, καὶ οὐδὲ τῶν ἐντὸς ἀπογεύεσθαι και
τὰ τοὺς θῆρας φειδόμενοι ἐκείνου, ὃν ἔχειν μεσίτην
Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων έναγχος ενομίσθησαν· πυρί τε
παραδιδόντες τὸ ὑπολειφθὲν αὐτοῦ σῶμα, τὴν ἐκ
τούτου κόνιν τοῖς ἀνέμοις παρέπεμπον, θηρίων πασαν ὑπερακοντίσαντες αγριότητα. Ὧν ἁπάντων
α της καὶ τῶν κακῶν ὁ σοφὸς Τιμόθεος. ν. Ζαχαρίς
μέντα τῷ ῥήτορι ταῦθ' ἱστοροῦντι ἑτέρως εἰπεῖν
ἐπῆλθε· καὶ τὰς ταραχὰς κινῆσαι μᾶλλον Προτέριον
τῇ ᾿Αλεξάνδρου τοκεῖ, καὶ μὴ τὸν δῆμον τὰ τοιαῦτα
τολμήσαι, ἀλλὰ τινας τῶν ἐκ τοῦ στρατιωτικού και
ταλόγου. Πιστοῦται δὲ ταῦτα ἔκ τινος ἐπιστολῆς
Τιμοθέου σταλείσης προς Λέοντα· οἷς καὶ δίκην
ἐπιθήσων σταλείς τις ἐκ Λέοντος ἐπιπέμπεται. Και
sem synodum perfricta prorsus fronte anathemati
subjiciens, ex plebe venali et incomposita multit
dinem ad se pertraxit, bellumque contra sacros
canones, ecclesiasticas constitutiones, rempulli -
cam et leges ipsas cœpit, et in sanctam, Dei Ecclesiam seipsum conjecit: cum illa tum pastorem et
doctorem suum haberet, sanctissimum Patrem
nostrum archiepiscopum Proterium, cum stata
siera et conventus solitos peragentem, tumn preces in supplicationibus ad omnium nostrum Servatorem Christum pro pio imperio et Christi amanti
palatio vestro fundentem.. Εt deinde:. Εt cou
una intercessisset dies, et amantissimus Dei Prete: ius, sicuti mos est, in episcopali æde sua esset,
assumptis secum duobus episcopis et clericis, qui
legitime exauctorali et al exsilium pariter dammari
fuerant, Timotheus, consecrationeque ab eis accepta, cum nullus prorsus ex diœcesi Ægyptia
recte sentientium episcoporum adesset (id quo 1
moribus in ejuscemodi Alexandrini episcopi ordinatione fieri solet), pontificalem cathedram, sicuti
ipse existinavit, occupavit, adulterium manifeste
inferre Ecclesiæ ei ausus, quæ suum sibi haberet
sponsum, rem divinam in ca facientem, canonice -
que et legitime munus suum obeuntem.» Et post
alia: «Nihil aliud facere leatus ille vir potuit,
quam ut locum daret iræ, juxta id quod scriptam
est, et ad sacrosanctum confugeret baptisterium,
illorum qui ei ad caulem patrandam imminebant
fugiens impetum. In quo loco barbaris etiam
ipsis et feris hominibus omnibus, 615 qui vencerationem et cultum ejus, scatentemque inde gratiam ignorant, metus incessit. Sedenim homines
illi qui consilium cœptumque Timothei ad exitum
suum perducere contendebant, ne in incontaminato
quidem illo templo salvum eum esse passi, neje
religionem reveriti sunt vel loci vel ten puris.
Agebatur enim tum salutiferi Paschæ festi - dier
conventus. Sed neque sacerdotalem exhorruerunt
functionem, quæ media intercedit inter Deum et
homines. Interfecerunt igitur hominem innocen.
tem. et crudeliter ipsum una cum sex aliis macla
runt, et reliquias ejns undequaque convulneratas
per omnia fere civitatis inca, ferum in modum
tractas atque raptatas, miserabiliter traduxerunt,
sine misericordia: omni corpus quod jam plagas
non sentiret, discruciantes: et in frusta co cenriso, bestiarum more viscera ejus degustarunt, quem
mediatorem nuper inter Deum et homines habere
existimati sunt: postremoque quidquid ex en
superfuit, id igue concremarunt, et cineres ventis
differendos permiserunt, feritatem belluarum
omnem longe superantes. Atqui malorum istorunu
omnium auctor sapiens, si Deo placet, Timotheus
fuit. Porro Zacharie rhetori de his in historia
sua scribenti aliter huc referre libit: tumalfirm videlicet Alexandriæ per Proterium potius
excitatum: neque populum haec, sed ex militum
Chapter XVIIICaput XVIII
col. 55–56page 24 of 313
PG 147:55γράμματα δ' ἐγκύκλια τοῖς ἁπανταχοῦ ἐπισκόπους ἀνέπεμπε Λέων, τῷ τ' ἐπισκόπῳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως Ανατολίῳ, καὶ τοῖς τῷ μοναδικῷ διαπρέπου σε βίῳ, περί τε τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου, ὡς εἴρη ται, διαπυνθανόμενος, ἔτι δὲ καὶ περὶ τῆς τοῦ Τιμοθέου χειροτονίας· ἐπιπέμπων καὶ τὰς τῶν γυπτίων δεήσεις ἐπισκόπων ἔκ τε τῆς μοίρας Προτερίου, ἔκ τε τῆς Τιμοθέου πεμφθείσης συμμορίας. Τὰ δ᾽ ἐγκύκλια Λέοντος ταύταις περιείχοντο λέξε ΧVΙΙΙ. ἐγκύκλιος, ΚΕΦΑΛ. 18. Ἐπιστολὴ Λέοντος ἐγκύκλιος, περιφθεισα Ἀνατολίῳ ἐπισκόπῳ καὶ τοῖς λοιποῖς, ὑπὲρ τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου, καὶ κατὰ Τιμοθέου τοῦ Αλλούρου. Αυτοκράτωρ Καίσαρ Λέων, εὐσεβής, νικητές, τροπαιούχος, μέγιστος, ἀεισέβαστος Αύγουστος, 'Α νατολίῳ ἐπισκόπῳ. Δι' εὐχῆς μὲν ἦν τῇ ἐμῇ εὐσεβεία ἁπάσας τὰς ὀρθοδόξους ἁγιωτάτας ἐκκλησίας, ἔτι δὲ καὶ τὰς ὑπὸ τὴν τῶν Ῥωμαίων πολιτείαν πόλεις, μεγίστης ἡσυχίας ἀπολαύειν· μηδὲν δὲ συμβαίνειν τὴν αὐτῶν κατάστασιν καὶ γαλήνην διαταράττειν" οἷς δὲ κατὰ τὴν Ἀλεξανδρέων ἔναγχος συνέβη, είν δέναι μὲν ἤδη πεπείσμεθα τὴν σὴν ὁσιότητα· ἵνα δὲ τελεώτερον περὶ πάντων διδαχθῇς, ποία αἰτία τοῦ τοσούτου θορύβου καὶ τῆς συγχύσεως γέγονε τὰ ἴσα τῶν δεήσεων ἂς οἱ εὐλαβέστατοι ἐπίσκοπος καὶ κληρικοὶ ἀπὸ τῆς προλεχθείσης πόλεως, καὶ τῆς Αἰγυπτιακής διοικήσεως, εἰς τὴν βασιλίδα Κωνσταντινούπολιν παραγενόμενοι, κατά Τιμοθέου τῇ ἐμῇ εὐσεβείᾳ ἐκόμισαν· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὰ ἴσα τῶν δεήσεων, ἃς εἰς τὸ θεῖον ἡμῶν στρατόπεδον ὑπὸ Τιμοθέου ἀπὸ τῆς ᾿Αλεξανδρέων παραγενόμενοι τῇ ἡμετέρᾳ ἐπιδεδώκασι γαληνότητι, πρὸς τὴν τὴν θεοσέβειαν ἀπεστείλαμεν, ὡς τί πέπρακται παρὰ τοῦ εἰρημένου Τιμοθέου, ἂν ὅ τε τῆς ᾿Αλεξανδρέων δῆμος, καὶ οἱ ἀξιω: ατικοὶ, καὶ πολιτευόμενοι, καὶ ναύκληροι, ἐπίσκοπον ἑαυτοῖς αἰτοῦσι· καὶ περὶ τῶν ἄλλων πραγμάτων τῶν τῷ ὕφει τῶν δεήσεων περιεχομένων, καὶ πρὸς τούτοις περὶ τῆς ἐν Χαλ χηδόνι συνόδου, ᾗτιν οὐδαμῶς συναινούσι, καθὰ αἱ υποτεταγμέναι αὐτῶν δεήσεις σημαίνουσι, φανε ως συνηθῆναι μαθεῖν τὴν σὴν ὁσιότητα. Η ση το γρα οὖν εὐλάβεια ἅπαντας τοὺς ὀρθοδόξους ἐσίου; ἐπισκόπους, τοὺς ἐπὶ τοῦ παρόντος κατὰ τήνδε τὴν βασιλίδα πόλιν διάγοντας, ἔτι γε μὴν καὶ τοὺς εὐα λαβεστάτους κληρικούς παραχρῆμα ποιησάτω πρὸς ἑαυτὴν συνελθεῖν· καὶ πάντων ἐπιμελῶς τρακτευ θέντων καὶ δοκιμασθέντων, ἐπειδὴ νῦν ἡ ᾿Αλεξάνδρου πόλις τετάρακται, ή τινος τῆς καταστάσεως καὶ τῆς ἡσυχίας μεγίστη ἐστὶν ἡμῖν φροντίς, εἴπα τε τὸ δοκοῦν περὶ τοῦ προειρημένου Τιμοθέου καὶ τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου ἄνευ τινὸς ἀνθρωπίνου φόβο, καὶ δίχα χάριτος καὶ ἀπεχθείας, μόνον τὸν τοῦ παντοκράτορα, Θεοῦ φίσον πρὸ ὀφθαλμῶν τελ
$5
wrdine quosdamn ausos esse. Fidemque verbis eis γράμματα δ' ἐγκύκλια τοῖς ἁπανταχοῦ ἐπισκόπους
ἀνέπεμπε Λέων, τῷ τ' ἐπισκόπῳ τῆς Κωνσταντινου
πόλεως Ανατολίῳ, καὶ τοῖς τῷ μοναδικῷ διαπρέπου
σε βίῳ, περί τε τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου, ὡς εἴρηται, διαπυνθανόμενος, ἔτι δὲ καὶ περὶ τῆς τοῦ
Τιμοθέου χειροτονίας· ἐπιπέμπων καὶ τὰς τῶν
γυπτίων δεήσεις ἐπισκόπων ἔκ τε τῆς μοίρας Προτε
ρίου, ἔκ τε τῆς Τιμοθέου πεμφθείσης συμμορίας.
Τὰ δ᾽ ἐγκύκλια Λέοντος ταύταις περιείχοντο λέξε
astruit per epistolam quamdam a Leone ad Timotheum missam: quam rem judicaturus atque
vindicaturus aliquis etiam a Leone missus sit.
Litteras etiam circulares ad omnes ubique episco·
pos Leo dedit, ad ipsum etiam Constantinopolitane
urbis antistitem Anatolium, eosquè qui monastica
vita euituerunt, sententiam eorum (quemadmodum
dixi) de synodo Chalcedonensi Timotheique consecratione requirens Ægyptiorum episcoporum
libello supplici, precibusque insuper eorum qui vel Proterii partium, vef Ti:nothei factionis erant,
sicuti ad eum missæ fuerant, adjunctis. Circulates litteræ Leonis in hanc sententiam scriptæ erant.
616 CAPUT ΧVΙΙΙ.
Epistola Leonis ἐγκύκλιος, hoc est circularis, ad
Anatolium et reliquos episcopos, de synodo Chatcedonensi contra Timotheum Elurum missa.
‹Imperator Cæsar Leo, pins, victor triumphator,
maximus, semper colendus Augustus, Anatolio
episcopo. fu votis quidem pietati ineæ fuit, ut universe orthodox:e, recteque sentientes et sauctissimæ Ecclesim, nee non urbes sub imperio Romano
omnes, quiete altissima fruerentur, neque quidquam, quod statuun illarum et tranquillitatem
turbare posset, intercederet. Quid autem nuper
admodum apud Alexandrines acciderit, sanct'tatem tuam jam nosse credimus. Ut vero plenius de
rebus omnibus, et quæ causa tanti tumultus et
confusionis exstiterit, certior fias, exempla precum,
quas religiosissimi episcopi et clerici ex Alexandriæ urbe et dimcesi Ægyptia, adversus Timotheum in urbe Constantinopolitana pietati mee
obtulere: atque itidemn supplicum libellorum
exempla, quos a Timotheo internuntii ejus A'exandria advenientes serenitati nostræ in comitatu
Bostro dederunt, ad pietatem tuam misimus: ut
quid actum sit, ab eo quem diximus Timotheo,
quem sibi populus Alexandrinus, et qui ibi magistratus gerunt, civesque et naucleri, seu navium
gubernatores, episcopum petunt, et aliis quoque
de rebus quas supplicationum complectitur contextus: adhae, de synodo Chalcedonensi, cui nequaquam quidam assentiuntur, quemadmodum libelli
adjuncti ostendunt, clarius sanctitas tum cognoscere possit. Itaque pietas tua orthodoxos omnes
et sanctos episcopos, qui nunc in urbe hac imperante degunt, et religiosissimos clericos confestim
ad se convocet, et rebus omnibus cum cura et fide
tractatis atque deliberatis, quandoquidem hoe tempore Alexandrina civitas turbata est, et status ejus
tranquillitasque nobis maxime cura est, nobis
sententiam suam, de Timotheo ipso, et concilio
Chalcedonensi, timore humano omni, gratia etiaın
et odio semoto, solum omnipotentis Dei metuw
«b oculos ponens, significet. 617 Scitis namque,
nos omnes de negotio tanto immaculatæ Divinitati
rationem esse reddituros. Ut in eo de re omni
Ἐπιστολὴ Λέοντος ἐγκύκλιος, περιφθεισα Ανατολίῳ ἐπισκόπῳ καὶ τοῖς λοιποῖς, ὑπὲρ τῆς ἐν
Χαλκηδόνι συνόδου, καὶ κατὰ Τιμοθέου τοῦ
Αλλούρου.
• Αυτοκράτωρ Καίσαρ Λέων, εὐσεβής, νικητές,
τροπαιούχος, μέγιστος, ἀεισέβαστος Αύγουστος, 'Ανατολίῳ ἐπισκόπῳ. Δι' εὐχῆς μὲν ἦν τῇ ἐμῇ εὐσεβεία
ἁπάσας τὰς ὀρθοδόξους ἁγιωτάτας ἐκκλησίας, ἔτι δὲ
καὶ τὰς ὑπὸ τὴν τῶν Ῥωμαίων πολιτείαν πόλεις,
μεγίστης ἡσυχίας ἀπολαύειν· μηδὲν δὲ συμβαίνειν
τὴν αὐτῶν κατάστασιν καὶ γαλήνην διαταράττειν"
οἷς δὲ κατὰ τὴν Ἀλεξανδρέων ἔναγχος συνέβη, είν
δέναι μὲν ἤδη πεπείσμεθα τὴν σὴν ὁσιότητα· ἵνα
δὲ τελεώτερον περὶ πάντων διδαχθῇς, ποία αἰτία
τοῦ τοσούτου θορύβου καὶ τῆς συγχύσεως γέγονε
τὰ ἴσα τῶν δεήσεων ἂς οἱ εὐλαβέστατοι ἐπίσκοπος
καὶ κληρικοὶ ἀπὸ τῆς προλεχθείσης πόλεως, καὶ
τῆς Αἰγυπτιακής διοικήσεως, εἰς τὴν βασιλίδα
Κωνσταντινούπολιν παραγενόμενοι, κατά Τιμοθέου
τῇ ἐμῇ εὐσεβείᾳ ἐκόμισαν· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ τὰ ἴσα
τῶν δεήσεων, ἃς εἰς τὸ θεῖον ἡμῶν στρατόπεδον ὑπὸ
Τιμοθέου ἀπὸ τῆς ᾿Αλεξανδρέων παραγενόμενοι τῇ
ἡμετέρᾳ ἐπιδεδώκασι γαληνότητι, πρὸς τὴν τὴν
θεοσέβειαν ἀπεστείλαμεν, ὡς τί πέπρακται παρὰ
τοῦ εἰρημένου Τιμοθέου, ἂν ὅ τε τῆς ᾿Αλεξανδρέων
δῆμος, καὶ οἱ ἀξιω: ατικοὶ, καὶ πολιτευόμενοι, καὶ
ναύκληροι, ἐπίσκοπον ἑαυτοῖς αἰτοῦσι· καὶ περὶ
τῶν ἄλλων πραγμάτων τῶν τῷ ὕφει τῶν δεήσεων
περιεχομένων, καὶ πρὸς τούτοις περὶ τῆς ἐν Χαλ
χηδόνι συνόδου, ᾗτιν οὐδαμῶς συναινούσι, καθὰ αἱ
υποτεταγμέναι αὐτῶν δεήσεις σημαίνουσι, φανε ως
συνηθῆναι μαθεῖν τὴν σὴν ὁσιότητα. Η ση το γρα
οὖν εὐλάβεια ἅπαντας τοὺς ὀρθοδόξους ἐσίου;
ἐπισκόπους, τοὺς ἐπὶ τοῦ παρόντος κατὰ τήνδε τὴν
βασιλίδα πόλιν διάγοντας, ἔτι γε μὴν καὶ τοὺς εὐα
λαβεστάτους κληρικούς παραχρῆμα ποιησάτω πρὸς
ἑαυτὴν συνελθεῖν· καὶ πάντων ἐπιμελῶς τρακτευθέντων καὶ δοκιμασθέντων, ἐπειδὴ νῦν ἡ ᾿Αλεξάν
δρου πόλις τετάρακται, ή τινος τῆς καταστάσεως
καὶ τῆς ἡσυχίας μεγίστη ἐστὶν ἡμῖν φροντίς, εἴπατε τὸ δοκοῦν περὶ τοῦ προειρημένου Τιμοθέου καὶ
τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου ἄνευ τινὸς ἀνθρωπίνου
φόβο, καὶ δίχα χάριτος καὶ ἀπεχθείας, μόνον τὸν
τοῦ παντοκράτορα, Θεοῦ φίσον πρὸ ὀφθαλμῶν τελ
Chapter XIXCaput XIX
col. 57–58page 25 of 313
PG 147:57με κι ἐπειδὴ ἴστε ὡς περὶ τοῦ πράγματος τούτου τῇ ἀχράντῳ Θεότητι λόγον δώσετε· ἵνα παρὰ πάν των δι' ὑμετέρων γραμμάτων τελείως διδαχθέντες, τὸν ἁρμόζοντα τύπον δοῦναι δυνηθώμεν.» ΚΕΦΑΛ. ΙΘ'. Οτι ὁ Λέων ὑπὲρ τῆς τετάρτης ἁγίας συνόδου πρὸς τοὺς ἀπανταχοῦ ἔγραψεν ἀσκητὴς, καὶ Συμεῶνι τῷ Στυλίτῃ· καὶ ἐπιστολὴ τοῦ ἁγίου Συμεὼν ὑπὲρ τῆς ἁγίας συνόδου. Ταῦτα μὲν πρὸς Ανατόλιον καὶ τοὺς ἀπανταχοῦ ἐπισκόπους ἐπέστελλε· παραπλήσια δὲ καὶ τοῖς διαφανέσι τῶν μοναστῶν ἔγραφε, καὶ οἷς τὸ τοῦ βίου ἐπίσημον ἦν, πρὸς τὸν ἄϋλον βίον εὐθυνομένοις· ὧν μάλα επισημότατος Συμεώνης ἦν, ὁ τὴν ἐπὶ τοῦ κίονος στάσιν πρῶτος ἐπινοήσας, οὗ καὶ προ τούτου μνείαν ἐποιησάμην· πρὸς δὲ καὶ Βαρα Εάτος, καὶ Ἰάκωβος ὁ Νισιβηνός· ὧν καὶ Θεοδώρητος ἐν τῇ Φιλοθέῳ ἱστορίᾳ ἐμνήσθη. Πρώτος τοίνυν Λέων ὁ τῆς Ῥώμης επίσκοπος τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον εἰσδεξάμενος, την χειροτονίαν Τιμοθέου ὡς μὴ καλῶς γεγενημένην ἀπεδοκίμασεν. "Ην δῆτα Λέοντος ἐπιστολὴν Λέων ὁ βασιλεὺς Τιμοθέῳ ἔπευ πε τῷ Αἰλούρο, Σιλεντιαρίου καθυπουργήσαντος. Πρὸς ὄν Τιμόθεος αὖθις αντέπεμπε, τήν τε Λέοντος ἐπιστολὴν ἐκτρεπόμενος, καὶ τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύν οδον ὡς πλεῖστον διαμεμφόμενος. Επίσης δὲ τῷ πάππα καὶ οἱ λοιποὶ ἐπίσκοποι διεπράξαντο. Μόνος δ' ὁ Σίδης Αμφιλόχιος Λέοντι γράφων, τῆς μὲν Τι μοθέου χειροτονίας κατεβοπτο, οὐδαμῶς δὲ καὶ τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον ἀπεδέχετο. "Α δή πάντα Ζαχα ρίᾳ ἐπονήθη τῷ ῥήτορι· ὃς καὶ τὴν Ἀμφιλοχίου ἐπιστολὴν τῷ ἑαυτοῦ ἐντάττει συγγράμματι· οὐ μόνον δὲ οἱ ἐπίσκοποι, ἀλλὰ καὶ Συμεώνης ὁ τῆς ἀοιδίμου μνήμης περὶ τούτων δύο ἐπιστολὰς πρός τε τὴν βασιλέα Λέοντα, καὶ πρὸς Βασίλειον τῆς Ἀντι χου ἐπίσκοπον [ἐπέστελλε]· ἣν δῆτα βραχυτέραν οὗ σαν, ἐντίθημι τῷ συγγράμματι, τάδε κατὰ ῥῆμα δια λαμβάνουσαν· «Τῷ δεσπότῃ μου τῷ ἐσιωτάτῳ καὶ ἁγιωτάτῳ φιλοθέῳ Βασιλείῳ ἀρχιεπισκόπῳ ὁ ἁμαρ τωλὸς καὶ ταπεινὸς Συμεώνης ἐν Κυρίῳ χαίρειν. Νῦν εὔκαιρον εἰπεῖν, δέσποτα, Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς ὃς οὐκ ἀπέστησε την προσευχὴν ἡμῶν, καὶ τὸ ἔλεος αὐτοῦ ἀφ' ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν. δεξάμενος γὰρ τὰ γράμματα τῆς ὑμετέρας οσιότητας, η ἐθαύμασα τὸν ζῆλον καὶ τὴν εὐσέβειαν τοῦ θεοφιλεστάτου ἡμῶν βασιλέως τὴν πρὸς τοὺς ἁγίους Πατέ μας, καὶ τὴν τούτων βεβαίαν πίστιν, ἣν ἐπέδειξε καὶ ἐπιδείκνυται. Καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ἡμῶν τὸ δῶρον, καθὼς καὶ ὁ ἅγιος ᾿Απόστολος λέγει, ἀλλ᾽ ἐκ Θεοῦ τοῦ ταύτην αὐτῷ δεδωκότος τὴν προθυμίαν διὰ τῶν ὑμετέρων εὐχῶν.» Καὶ μετ' ὀλίγα·. Διὸ κἀγὼ δ ο τατεινὸς καὶ εὐτελῆς, τὸ ἔκτρωμα τῶν μοναχῶν, ἐγνώρισα τῇ αὐτοῦ βασιλείᾳ τὴν ἐμὴν πρόθεσιν, τὴν περὶ τὴν πίστιν τῶν ἁγίων Πατέρων τῶν ἐν Χαλκηδόνι συνελθόντων ἐξακοσίων λ', ἐμμένων καὶ ὑποπη ριζόμενος ὑπ' αὐτῆς τῆς ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος φανερωθείσης. Εἰ γὰρ: εταξύ δύο ἢ τριῶν συνελθό
ECCLESIASTICE HISTORLE LIB. XV.
με κι· ἐπειδὴ ἴστε ὡς περὶ τοῦ πράγματος τούτου litteris vestris abunde edocti, congruentem er
τῇ ἀχράντῳ Θεότητι λόγον δώσετε· ἵνα παρὰ πάν
των δι' ὑμετέρων γραμμάτων τελείως διδαχθέντες,
τὸν ἁρμόζοντα τύπον δοῦναι δυνηθώμεν.»
ΚΕΦΑΛ. ΙΘ'.
Οτι ὁ Λέων ὑπὲρ τῆς τετάρτης ἁγίας συνόδου
πρὸς τοὺς ἀπανταχοῦ ἔγραψεν ἀσκητὴς, καὶ
Συμεῶνι τῷ Στυλίτῃ· καὶ ἐπιστολὴ τοῦ ἁγίου
Συμεὼν ὑπὲρ τῆς ἁγίας συνόδου.
debitam sententiam ferre possimus. >
CAPUT XIX.
Qua Leo de sancta quarta synodo ad omnes ubique
monachos, et ad ipsum Symeonem Stylivem scripserit et epistola ejusdem sancti Symeonis pro
eadem synodo.
Ad hunc modum Leo ad Anatolium, et omnes
ulique episcopos scripsit. In eamdem sententiam
quoque litteras dedit ad illustres monachos, et qui
vitæ sanctitate præclari erant alios, mores suos
ad vitaın spiritualem dirigentes: inter quos celeberrimus omnium fuit Symeones ille, qui primus
stationem super columna invenit, cujus antea
etiam meminimus: præterea Varadatus, et Jacobus Nisibenus, quorum etiam Theodoretus in Dei
amantiu:n historia mentionem facit. Porro Leo
Romanus episcopus primus Chalcedonen i synodo
comprobata, ordinationem Timothei ut illegitimam
improbavit: cujus epistolam Leo imperator Timotheo Æluro per Silentiarium misit. At enim ÆÆlurus ad imperatorem rescripsit, Leonis epistolam
refellens, et Chalcedonensem synodum quam niaxime reprehendens. Episcopi reliqui, itidem ut
Papa fecerunt. Solus Amphilechins Sidites ad
imperatores scribens, Timothei quidem ordinatiomem damnavit, synodi autem Chalcedonen-is
Ταῦτα μὲν πρὸς Ανατόλιον καὶ τοὺς ἀπανταχοῦ
ἐπισκόπους ἐπέστελλε· παραπλήσια δὲ καὶ τοῖς
διαφανέσι τῶν μοναστῶν ἔγραφε, καὶ οἷς τὸ τοῦ
βίου ἐπίσημον ἦν, πρὸς τὸν ἄϋλον βίον εὐθυνομέ
νοις· ὧν μάλα επισημότατος Συμεώνης ἦν, ὁ τὴν
ἐπὶ τοῦ κίονος στάσιν πρῶτος ἐπινοήσας, οὗ καὶ
προ τούτου μνείαν ἐποιησάμην· πρὸς δὲ καὶ ΒαραΕάτος, καὶ Ἰάκωβος ὁ Νισιβηνός· ὧν καὶ Θεοδώρη
τος ἐν τῇ Φιλοθέῳ ἱστορίᾳ ἐμνήσθη. Πρώτος τοίνυν
Λέων ὁ τῆς Ῥώμης επίσκοπος τὴν ἐν Χαλκηδόνι
σύνοδον εἰσδεξάμενος, την χειροτονίαν Τιμοθέου
ὡς μὴ καλῶς γεγενημένην ἀπεδοκίμασεν. "Ην δῆτα
Λέοντος ἐπιστολὴν Λέων ὁ βασιλεὺς Τιμοθέῳ ἔπευπε τῷ Αἰλούρο, Σιλεντιαρίου καθυπουργήσαντος.
Πρὸς ὄν Τιμόθεος αὖθις αντέπεμπε, τήν τε Λέοντος
ἐπιστολὴν ἐκτρεπόμενος, καὶ τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύν
οδον ὡς πλεῖστον διαμεμφόμενος. Επίσης δὲ τῷ
πάππα καὶ οἱ λοιποὶ ἐπίσκοποι διεπράξαντο. Μόνος
δ' ὁ Σίδης Αμφιλόχιος Λέοντι γράφων, τῆς μὲν Τιμοθέου χειροτονίας κατεβοπτο, οὐδαμῶς δὲ καὶ τὴν
ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον ἀπεδέχετο. "Α δή πάντα Ζαχα- decretum non recepit. Quæ omnia a Zacharia
ρίᾳ ἐπονήθη τῷ ῥήτορι· ὃς καὶ τὴν Ἀμφιλοχίου
ἐπιστολὴν τῷ ἑαυτοῦ ἐντάττει συγγράμματι· οὐ
μόνον δὲ οἱ ἐπίσκοποι, ἀλλὰ καὶ Συμεώνης ὁ τῆς
ἀοιδίμου μνήμης περὶ τούτων δύο ἐπιστολὰς πρός τε
τὴν βασιλέα Λέοντα, καὶ πρὸς Βασίλειον τῆς Ἀντιχου ἐπίσκοπον [ἐπέστελλε]· ἣν δῆτα βραχυτέραν οὗ
σαν, ἐντίθημι τῷ συγγράμματι, τάδε κατὰ ῥῆμα δια
λαμβάνουσαν· «Τῷ δεσπότῃ μου τῷ ἐσιωτάτῳ καὶ
ἁγιωτάτῳ φιλοθέῳ Βασιλείῳ ἀρχιεπισκόπῳ ὁ ἁμαρ
τωλὸς καὶ ταπεινὸς Συμεώνης ἐν Κυρίῳ χαίρειν.
Νῦν εὔκαιρον εἰπεῖν, δέσποτα, Εὐλογητὸς ὁ Θεὸς
ὃς οὐκ ἀπέστησε την προσευχὴν ἡμῶν, καὶ τὸ
ἔλεος αὐτοῦ ἀφ' ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν. Δεξάμενος γὰρ τὰ γράμματα τῆς ὑμετέρας οσιότητας, η
ἐθαύμασα τὸν ζῆλον καὶ τὴν εὐσέβειαν τοῦ θεοφιλε
στάτου ἡμῶν βασιλέως τὴν πρὸς τοὺς ἁγίους Πατέμας, καὶ τὴν τούτων βεβαίαν πίστιν, ἣν ἐπέδειξε
καὶ ἐπιδείκνυται. Καὶ τοῦτο οὐκ ἐξ ἡμῶν τὸ δῶρον,
καθὼς καὶ ὁ ἅγιος ᾿Απόστολος λέγει, ἀλλ᾽ ἐκ Θεοῦ
τοῦ ταύτην αὐτῷ δεδωκότος τὴν προθυμίαν διὰ τῶν
ὑμετέρων εὐχῶν.» Καὶ μετ' ὀλίγα·. Διὸ κἀγὼ δ
ο
τατεινὸς καὶ εὐτελῆς, τὸ ἔκτρωμα τῶν μοναχῶν,
ἐγνώρισα τῇ αὐτοῦ βασιλείᾳ τὴν ἐμὴν πρόθεσιν, τὴν
περὶ τὴν πίστιν τῶν ἁγίων Πατέρων τῶν ἐν Χαλκηδόνι συνελθόντων ἐξακοσίων λ', ἐμμένων καὶ ὑποπη
ριζόμενος ὑπ' αὐτῆς τῆς ὑπὸ τοῦ ἁγίου Πνεύματος
φανερωθείσης. Εἰ γὰρ: εταξύ δύο ἢ τριῶν συνελθό
⚫ Ephics. 11, 8.
rhétore in historiam sunt relata, qui Amphilochii
etiam epistolam ei inseruit. Non episcopi vero
solum, sed et celebris memoriae Symeones de his
rebus epistolas duas dedit, alteram ad imperatorem
Leonem, alteram add Basilium episcopum Antiochenum: quam, quod brevior sit, hic apposui,
verbis hisce conscriptam: «Domino meo piissimo
et sanctissimo, D'i amanti Basilio archiepiscopo,
peccator et humilis Symeones in Domino salutem.
In tempore nunc dicere possumus, domine: Be. edictus Deus, qui non rejecit precationem nostram,
et misericordiam suam a nobis peccatoribus non
removil. Acceptis enim sanctitatis vestræ litteris,
618 ardorem et veram pietatem Dei amautissini
imperatoris nostri erga sanctos Patres, et certam
stabilemque corum fidem admiratus sum: quam
pietatem ille et antea exhibuit, et etiam nunc
exhibet. Atque hoc quidem donum non ex nobis
ipsis, quemadmodum etiam sauctus Apostolus
dixit ', sed ex Deo est, qui illi eam animi alacritatem propter orationes vestras indidit. ›
Et post
pauca Proinde et ego humilis et tenuis, atque
adeo abortivus monachus, majestati ejus scntentiam meam de fide sanctorum Patrum, qui Chal -
cedone sexingenti triginta sex convenere, in qua
persisto, et per quam confirmor, utpote que a
Spiritu sancto manifestata sit, significavi. Quod si
Chapter XXCaput XX
col. 59–60page 26 of 313
PG 147:59των διὰ τὸ ὄνομα αὐτοῦ πάρεστιν ὁ Σωτήρ, πῶς οι μεταξύ τοσούτων και τηλικύτων ἁγίων Πατέρων ἐνεχώρει, εἰ μὴ ἦν ἀπ' ἀρχῆς μετ᾿ αὐτῶν τὸ ἅγιον 11 εῦμα;» Καὶ μεθ' ἕτερα· «Διὸ ίσχυε καὶ ἀνδρίζου ὑπὸ τῆς ἀληθοῦς εὐσεβείας, καθάπερ καὶ Ἰησοῦ; ὁ τοῦ Ναυῆ, ὁ δοῦλος Κυρίου, ὑπὸ τοῦ Ἰσραηλιτικού λαοῦ. Πάντα τὸν ὑπὸ τὴν σὴν ὁσιότητα εὐλαβὴ κλη ρον, καὶ τὸν εὐλογημένον καὶ πιστότατον λαόν, ἐξ ἐμοῦ προσειπεῖν παρακλήθητι. ο Διὰ ταῦτα πάντα. ὡς εἴρηται, ἐλαύνεται μὲν τῆς ᾿Αλεξάνδρου ὁ Α' λουρος - Τιμόθεος δὲ ὁ ἕτερος ἀντεισάγεται, ὃς καὶ Σαλοφακίολος ἐκαλεῖτο, ἐκ τοῦ μέρους Προτερίου τυγχάνων. Καὶ περὶ μὲν τούτων ταῦτα. ΚΕΦΑΛ. Κ'. Περὶ τοῦ γενομένου σοβεροῦ σεισμοῦ ἐπὶ Λέον.. τος, καὶ τοῦ κατακλυσμοῦ, καὶ ἄλλων κοσμικῶν παθημάτων, καὶ τῆς κατενεχθείσης ούγα νόθεν κόνεως. Ειδη δὲ τοῦ Λέοντος δεύτερον ἔτος ἀνύοντο: τῇ ἀρχῇ, ἐξαίσιος τῆς γῆς κλόνος ἐγγίνεται, καὶ βρα σμὸς ἐπὶ τόσον ἐξέχων, ὡς πολλὰ μὲν ἀπανταχού γενέσθαι τὰ πτώματα, τὴν δ᾽ Ἀντιόχου πᾶσαν κατασεισθῆναι σχεδόν, προοίμιον ὥσπερ τῶν ἐπιγενησομένων ταύτῃ κακῶν· οἷς πόρρω τῶν θείων νόμων οἱ ἐκεῖτε γενόμενοι, θηριώδεις πρὸς πᾶσαν γνώμην ἐγένοντο, μανίᾳ πάσῃ ἐκβακχευθέντες· χαλεπώτας τος γὰρ τῶν πώποτε γενομένων ἐπέβρισεν, ἕκτην καὶ πεντακοσιοστὸν ἔτος χρηματιζούσης τῆς πόλεως. Ἐπῆλθε δὲ τετάρτην καὶ δεκάτην ἄγοντος τοῦ Γορο παίου μηνός, ὃν Ῥωμαῖοι Σεπτέβριον ὀνομάζουσι, τετάρτην ώραν νυκτός, ἑπτὰ καὶ τεσσαράκοντα και τριακοσίων διεληλυθότων ἐνιαυτῶν μετὰ τὴν ἐπὶ Τραϊανοῦ γεγονότα. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ ἕνα τον καὶ εἰκοστὸν καὶ ἑκατοστὸν ἀγούσης τῆς αὐτονομίας τῇ πόλει ἔτος ἐγένετο, ὁ δὲ νῦν ἐπὶ Λέοντος ἕκτον καὶ πεντακοσιοστὸν ἀνυούσης, ὡς φιλοπόνως εὑρεῖν ἐξεγένετο. Καὶ δὴ πάσας μὲν οἰκίας αὐτῆς σχεδόν καταβέβληκε πολυανθρώπου γεγενημένης, ὡς μηδὲν αὐτῆς ἔρημον καὶ ἀοίκητον περιλειφή ναι, ἢ ἀτημέλητον· λίαν δὲ μάλιστα φιλοπόνως ἐξησκημένης τῷ φιλοτίμῳ τῶν διαφόρων ἀρχῶν, ὥσπερ ἀλλήλοις ἁμιλλωμένων τοῖς ἔργοις καὶ ἀντιφιλοτι μουμένων, ποτέρῳ γένοιτο τὸν ἄλλον νικᾷν. πεπτώκασι μὲν οὖν οἱ τε βασίλειοι οίκοι, ὁ πρῶτος τε καὶ ὁ δεύτερος, τῶν ἄλλων διαφυγόντων τὸν κίνδυν σὺν τῷ παρακειμένῳ βαλανείῳ, δ δὴ καὶ τὴν πόλιν τῆς πρότερον ἀχρηστίας ἀπέπλυνεν, οἷς συνέβη πλημμελῆσαι τὰ λοιπὰ τῶν βαλανείων. Εξίφησαν δὲ καὶ αἱ πρὸ τῶν βασιλείων στοαὶ, καὶ ὃ ἐπέκειτο τούτοις τετράπυλον, καὶ ὁ τοῦ Ἱπποδρόμου πύργος. και τινες τῶν ἐπ' ἐκείνῳ στοῶν. Κατὰ δὲ τὴν παι λαιὰν οἰκίας ἢ στοᾶς οὐδόλως τινὸς ἥψατο Τραΐζο νοῦ δὲ καὶ Σευήρου καὶ Ἀδριανοῦ τὰ βαλανεία κατέ σεισε καὶ ἡ ὀστρακίνη γειτονία οὕτω καλεῖται, τὰ πλείστα ταύτης καὶ τὰς ἐπ' ἐκείνῃ στοὺς συγκατά βαλε. καὶ τὸ Νυμφαίον καλούμενον. "Α δὴ πάντα πρὸς λεπτὸν Ἰωάννης ὁ ῥήτωρ εστέρησε, καί γε διὰ τον σεισμὸν τοῦτον χίλια χρυσού τέλοντα βας έα
NICEPITORI CALLISTE
enim duobus aut tribus in nomine ejus convenien των διὰ τὸ ὄνομα αὐτοῦ πάρεστιν ὁ Σωτήρ, πῶς
tibus, medius inter eos est Salvator: quomodo ad
tot et tam sanctos Patres ille advenisset, nisi ab
initio cum eis Spiritus sanctus fuisset? Et post
alia: • Itaque fortis esto, et in vera pietate viriliter age, quemadmodum et Jesus Navæ filius,
servus Domini, in populo Israelitico. Glerum
religiosum, qui sub sanctitate tua est, omnem, et
benedictum fidelissimumque populum verbis meis
queso saluta. Propter haec omnia, sicuti dictum est,
Ælurus quidem Alexandria ejectus est: Timotheus
autem alier, qui et Salophaciolus dictus, et ex
Proterii partibus erat, pro eo in ecclesiam induclus. Te his hactenus.
CAPUT XX.
De horrendo qui sub Leone accidit terramolu, et
diluvio, aliisque item orbis calamitatibus: et de
pulvere qui e cœlo decidit.
Leone jam alterum annum imperante, ingens
terræ motus et conquassatio usque adeo exstitit,
ut multæ quidem in locis omnibus ruinæ consecutæ
sint, Antiochia autem omnis fere concuteretur.
Cades ea veluti prooemium futurorum malorum
fuit, propterea quod cives ipsi a divinis legibus
akeni, tanquam belluæ feri aaimis essent, et vecord'e intemperiis omnibus agitarentur. Gravissimus
euim qui unquam fere omnium terræmotus urb ni
eam invasit, quingentesimo sexto ab ea conditaammo, decimo quarto niensis Septembris die; (
quarta noctis hora: 619. ab co terramotu, qui
ibi sub Trajano fuit, trecentis quadraginta
septem annis exactis. Ille namque anno centesimo
vicesimo nono post civitatem liberam et sui juris
factam, illam adfixit. Iste autem sub Leone quingentesimo sexto anno eam oppressit, sicuti hoc
a studiosis repertum est. Et domos ejus fere
omnes disjecit, cum quidem populosissima foret:
ita ut in ea solitudo nulla, aut locus quisquam
inhabitabilis ant neglectus esset. Magnificentissime
antem exornata fuerat, propter ambitiosam multoram principum liberalitatem, qui operibus ibi.
exstruendis inter se concertarunt, et de gloria
superare alii alios conati contenderunt. Conciderunt igitur imperiales ædes una atque altera:
aliæ periculum evasere, una cum vicino lavacro,
quod sane urbem incommoditate pristina liberavit, propterea quod reliquæ balneæ violenta inuncatione ei încommodassent. Disjectæ quoque quæ
pro imperatoriis ædibus fuere porticus, et quod
cis impositum erat tetrapylum. Praeterea Hippodromi pro foribus turris, et quædam ei´insistentes
porticus. In veteri autem urbe domum aut
porticum ullum non attigit. Concussit insuper et
Trajani et Severi et Adriani lavacra. Plurima item
adifici et orticus in ea quæ Ostracina dicitur
vicinia, atque etiam quod vocatur Nympheum:
que cmmis copiosissime Joannes rhetor in histo
riis suis refert. Terrae motus istius gratia, οι
μεταξύ τοσούτων και τηλικύτων ἁγίων Πατέρων
ἐνεχώρει, εἰ μὴ ἦν ἀπ' ἀρχῆς μετ᾿ αὐτῶν τὸ ἅγιον
11 εῦμα;» Καὶ μεθ' ἕτερα· «Διὸ ίσχυε καὶ ἀνδρίζου
ὑπὸ τῆς ἀληθοῦς εὐσεβείας, καθάπερ καὶ Ἰησοῦ; ὁ
τοῦ Ναυῆ, ὁ δοῦλος Κυρίου, ὑπὸ τοῦ Ἰσραηλιτικού
λαοῦ. Πάντα τὸν ὑπὸ τὴν σὴν ὁσιότητα εὐλαβὴ κλη
ρον, καὶ τὸν εὐλογημένον καὶ πιστότατον λαόν, ἐξ
ἐμοῦ προσειπεῖν παρακλήθητι. ο Διὰ ταῦτα πάντα.
ὡς εἴρηται, ἐλαύνεται μὲν τῆς ᾿Αλεξάνδρου ὁ Α'-
λουρος - Τιμόθεος δὲ ὁ ἕτερος ἀντεισάγεται, ὃς καὶ
Σαλοφακίολος ἐκαλεῖτο, ἐκ τοῦ μέρους Προτερίου
τυγχάνων. Καὶ περὶ μὲν τούτων ταῦτα.
Περὶ τοῦ γενομένου σοβεροῦ σεισμοῦ ἐπὶ Λέον..
τος, καὶ τοῦ κατακλυσμοῦ, καὶ ἄλλων κοσμι
κών παθημάτων, καὶ τῆς κατενεχθείσης ούγα
νόθεν κόνεως.
Ειδη δὲ τοῦ Λέοντος δεύτερον ἔτος ἀνύοντο: τῇ
ἀρχῇ, ἐξαίσιος τῆς γῆς κλόνος ἐγγίνεται, καὶ βρασμὸς ἐπὶ τόσον ἐξέχων, ὡς πολλὰ μὲν ἀπανταχού
γενέσθαι τὰ πτώματα, τὴν δ᾽ Ἀντιόχου πᾶσαν κατασεισθῆναι σχεδόν, προοίμιον ὥσπερ τῶν ἐπιγενησομένων ταύτῃ κακῶν· οἷς πόρρω τῶν θείων νόμων
οἱ ἐκεῖτε γενόμενοι, θηριώδεις πρὸς πᾶσαν γνώμην
ἐγένοντο, μανίᾳ πάσῃ ἐκβακχευθέντες· χαλεπώτας
τος γὰρ τῶν πώποτε γενομένων ἐπέβρισεν, ἕκτην
καὶ πεντακοσιοστὸν ἔτος χρηματιζούσης τῆς πόλεως.
Ἐπῆλθε δὲ τετάρτην καὶ δεκάτην ἄγοντος τοῦ Γορο
παίου μηνός, ὃν Ῥωμαῖοι Σεπτέβριον ὀνομάζουσι,
τετάρτην ώραν νυκτός, ἑπτὰ καὶ τεσσαράκοντα
και τριακοσίων διεληλυθότων ἐνιαυτῶν μετὰ τὴν
ἐπὶ Τραϊανοῦ γεγονότα. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ ἕνα τον
καὶ εἰκοστὸν καὶ ἑκατοστὸν ἀγούσης τῆς αὐτονομίας τῇ πόλει ἔτος ἐγένετο, ὁ δὲ νῦν ἐπὶ Λέοντος
ἕκτον καὶ πεντακοσιοστὸν ἀνυούσης, ὡς φιλοπόνως
εὑρεῖν ἐξεγένετο. Καὶ δὴ πάσας μὲν οἰκίας αὐτῆς
σχεδόν καταβέβληκε πολυανθρώπου γεγενημένης,
ὡς μηδὲν αὐτῆς ἔρημον καὶ ἀοίκητον περιλειφή -
ναι, ἢ ἀτημέλητον· λίαν δὲ μάλιστα φιλοπόνως ἐξησκημένης τῷ φιλοτίμῳ τῶν διαφόρων ἀρχῶν, ὥσπερ
ἀλλήλοις ἁμιλλωμένων τοῖς ἔργοις καὶ ἀντιφιλοτι
μουμένων, ποτέρῳ γένοιτο τὸν ἄλλον νικᾷν. Πεπτώ
κασι μὲν οὖν οἱ τε βασίλειοι οίκοι, ὁ πρῶτος τε καὶ
ὁ δεύτερος, τῶν ἄλλων διαφυγόντων τὸν κίνδυν
σὺν τῷ παρακειμένῳ βαλανείῳ, δ δὴ καὶ τὴν πόλιν
τῆς πρότερον ἀχρηστίας ἀπέπλυνεν, οἷς συνέβη
πλημμελῆσαι τὰ λοιπὰ τῶν βαλανείων. Εξίφησαν
δὲ καὶ αἱ πρὸ τῶν βασιλείων στοαὶ, καὶ ὃ ἐπέκειτο
τούτοις τετράπυλον, καὶ ὁ τοῦ Ἱπποδρόμου πύργος.
και τινες τῶν ἐπ' ἐκείνῳ στοῶν. Κατὰ δὲ τὴν παι
λαιὰν οἰκίας ἢ στοᾶς οὐδόλως τινὸς ἥψατο Τραΐζο
νοῦ δὲ καὶ Σευήρου καὶ Ἀδριανοῦ τὰ βαλανεία κατέ
σεισε καὶ ἡ ὀστρακίνη γειτονία οὕτω καλεῖται, τὰ
πλείστα ταύτης καὶ τὰς ἐπ' ἐκείνῃ στοὺς συγκατά
βαλε. καὶ τὸ Νυμφαίον καλούμενον. "Α δὴ πάντα
πρὸς λεπτὸν Ἰωάννης ὁ ῥήτωρ εστέρησε, καί γε διὰ
τον σεισμὸν τοῦτον χίλια χρυσού τέλοντα βας έα
Chapter XXICaput XXI
col. 61–62page 27 of 313
PG 147:61φασὶν ἀφεῖναι τῇ πόλει τῶν ἐτησίων φόρων τὰ τέλη, τῶν ἡφανισμένων χάριν κτισμάτων, πολλὰ δὲ καὶ οίκοθεν καταθεῖναι, ὥστε τὰς δημοσίας ἀνανεῶσαι εἰκοδομάς. Τῷ δ' αὐτῷ χρόνῳ ἢ τε Θράκη και Ἑλλήσποντος κατασείεται, Ἰωνία τε πᾶσα, καὶ αἱ Κυκλάδες νήσοι καλοῦνται κατενεχθῆναι δὲ τὰ πολλὰ τῆς τε Κνίδου καὶ Κῷ· ἀνὰ δὲ τὴν Κωνσταντίνου καὶ Βιθυνῶν ἐπαρχίαν 8 μέρους ἐξαισίους γενέ σθαι, ἐς τρίτην δὴ καὶ τετάρτην ἡμέραν αεννάως τῶν ὑδάτων οὐρανόθεν φερομένων ποταμηδὸν, καὶ ἔρη μὲν ἐς πεδία κατενεχθήναι, κώμας δὲ μεγίστας κατακλυσθείσας ἀφανισθῆναι, ἐκ τῶν ἄγαν δὲ φο ρυτῶν ἔν τισι τῶν λιμνῶν καὶ νήσους ἀναφυῆναι ὥσπερ περὶ Βοάνην ἐγένετο, ἡ ἄγχιστα Νικομηδείας ἐστί. Καὶ ἄλλα δὲ πολλὰ ἐπ:γένετο • σημεῖα τε γὰρ κατεθεάθη ἐν οὐρανῷ· νεφέλη γάρ σάλπιγγος σχῆμα περιβαλλομένη, ἐπὶ ἡμέρας τεσσαράκοντα ὦπτο ἡνίκα καὶ σπεδὺς ἄνωθεν ὑετίσθη τῇ Κωνσταντίνου, ὡσεὶ παλαιστὴν ὑπὲρ τῶν κεράμων καθεἶναι, εἰς πῦρ τῶν νεφῶν ἀλλοιωθέντων· δ δὴ σύμβολον ἀκραι ανέστατον ἦν τῆς ὅσον οὔπω ἔπεσθαι μελλούσης πυρκαῖᾶς· ὅτε πάντες σὺν τρόμῳ ἐξιόντες, δυσι ποῦντες ἦταν θεὸν, λέγοντες, Πῦρ ἐπιβρέχειν καὶ τὸ πᾶν ἀφανίζειν ἦν βουλομένῳ Θεῷ. Φιλανθρώπως δὲ κινηθέντως, ἐσβέσθη, καὶ ἡ τέφρα κατήει προς γῆν. Περί ταύτης καὶ ὁ Καισαρεύς Προκόπιος ἱστο ρεῖ οἶμαι που, ἐκ τοῦ Βεβίου ὄρους ἔχειν τὴν γέννησιν ἀναγράφων· πλείστην δὲ τῷ τότε ἀναδοθεῖσαν, καὶ βιαίῳ πνεύματι γενομένην μετέωρον, καταπίπτειν, ὅπου δὴ καὶ λήγειν συμβαίνει τὸ πνεῦμα ἴεως δὲ καὶ Θεοῦ, ἔνθα δέοι κολάζειν, αὐτὴν καταβ ρίπτοντος τῷ μετέωρον φέρεσθαι. Τῶν δ' εἰρημένων Επικειμένων σεισμῶν καὶ ὁ βασιλεὺ; Λέων δείτας, περὶ τὸν ἅγιον Μάμαντα τὴν σκηνὴν ἐπήγνυτο, ἐπὶ ἓξ μῆνας τῆς πόλεως ἀποχωρῶν, τὴν θείαν ὀργὴν διαδιδράσκειν οἰόμενο;. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Περὶ τοῦ γενομένου ἐμπρησμοῦ ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει, Ἐν ἐκείνῳ δὲ καὶ τὸν μέγιστον ἐμπρησμὸν τῇ Κωνσταντίνου συνέβη γενέσθαι, δς πολλῷ δεινότερα ἢ ὁ σεισμό; ἔδρασεν. 'Εγένετο δέ οἱ ἀρχὴ τοῦ κακοῦ ἐν τῷ παρὰ θάλασσαν ταύτης μέρει ο Βοὸς πόρον καλοῦσιν οἱ ἐπιχώριοι· αλάστορος τινος δείμονος ταῖς ἐπιλυχνίαις τῶν ὡρῶν γυναικ: χερνήτιδι είκα σθέντος, λύχνον τε ἐπὶ τὸ παντοπώλιον προκομίσαν τος, ὥστε τι τῶν ταρίχων δῆθεν ὠνήσασθαι. Εἰ δὲ καὶ γυνή τις ταῖς ἀληθείαις οίστρουμένη δαίμονι πατ λαμναίῳ, λέγειν οὐκ ἔχω· καὶ ἄμφω γὰρ λέγεται. Ο μὲν οὖν λύχνος ἐτίθετο· τὸ δὲ γύναιον ἀνεχώρει. Τὸ δὲ πῦρ οὐκ ο' δ ὁπόθεν στυπείου λαβόμενον, με γάλην εὐθὺς προῄει την φλόγα· καὶ τὸ μὲν οἴκημα ε: θὺς καταπρῆσαν ἑβόσκετο· ἐκεῖθεν δ' ἐπὶ τὰ ἐχό μενα ἔρπον, ἀμφενέμετο κύκλῳ ἐκ τοῦ ῥᾴστου τα παρακείμενα διαφθεῖρον. Καὶ οὐ μόνον ὅσα ευέξα πτα, ἀλλὰ δὴ καὶ τὰ, ὅσα λίθος μόνος ξεστὸς εἰς εύρος καὶ μήκος ἦρε τῶν οἰκοδομημάτων. Καὶ ἐς τετάρτην δὲ ἡμέραν ἀπηνῶ; οὕτω κατεσθίον τα
ECCLESIASTICA HISTORIA LIB. XV.
ei mille auri talenta tributi annui remisisse, multam quoque pecuniam ad publica ædificia renovanda dedisse. Eadem tempestate Thracia etiam
et Hellespontus, Ionia omuis, et quæ vocantur
Cyclades insulæ concussæ sunt. Ædificia plura in
Cuido et Co collapsa. Constantinopoli vero et in
provincia Bithynia imbres immensi in tertium et
quartum diem, jugibus aquis cœlitus in fluminum
morem decidentibus, duraverunt: montes in planiciem deciderunt, vici maximi diluvo disparuerunt. Ex ingenti purgamentorum copia in quibusdam lacubus insulæ exstiterunt: sicuti in Boana
lucu, qui ad Nicomediam est, accidit. Alia
præterea multa evenere. Signa quoque in cœlo
conspecta. Nubes enim tube specie ad d'es
quadraginta visa est. 620 Quo tempore chere
etiam Constantinopoli, nubibus in ignem versis,
pluit, qui ciuis palmi minoris prope altitudine in
tegulis jacuit: id quod evidentissimum indicium
imminentis incendii fuit. Itaque cum temere
omnes urbe egressi, Deum precibus placarunt,
ignea pluvia Deum abolere velle omnia dicentes.
Porro Deo ad misericordiam converso, flamma
exstincta, et cinis horrendus in terram deiatus est.
De hoc Procopius etiam Casariensis ali.ubi
memorat, ex Debio eum monte ortum habuisse
scribens, unde ille cum plurimus redditus esset,
vento violento in sublime actus, eo loci abi ille
φασὶν ἀφεῖναι τῇ πόλει τῶν ἐτησίων φόρων τὰ τέλη, propter ædificia diruta, imperatorem ferunt urbi
τῶν ἡφανισμένων χάριν κτισμάτων, πολλὰ δὲ καὶ
οίκοθεν καταθεῖναι, ὥστε τὰς δημοσίας ἀνανεῶσαι
εἰκοδομάς. Τῷ δ' αὐτῷ χρόνῳ ἢ τε Θράκη και Ελ
λήσποντος κατασείεται, Ἰωνία τε πᾶσα, καὶ αἱ
Κυκλάδες νήσοι καλοῦνται κατενεχθῆναι δὲ τὰ
πολλὰ τῆς τε Κνίδου καὶ Κῷ· ἀνὰ δὲ τὴν Κωνσταν
τίνου καὶ Βιθυνῶν ἐπαρχίαν 8 μέρους ἐξαισίους γενέσθαι, ἐς τρίτην δὴ καὶ τετάρτην ἡμέραν αεννάως
τῶν ὑδάτων οὐρανόθεν φερομένων ποταμηδὸν, καὶ
ἔρη μὲν ἐς πεδία κατενεχθήναι, κώμας δὲ μεγίστας
κατακλυσθείσας ἀφανισθῆναι, ἐκ τῶν ἄγαν δὲ φο
ρυτῶν ἔν τισι τῶν λιμνῶν καὶ νήσους ἀναφυῆναι
ὥσπερ περὶ Βοάνην ἐγένετο, ἡ ἄγχιστα Νικομηδείας
ἐστί. Καὶ ἄλλα δὲ πολλὰ ἐπ:γένετο • σημεῖα τε γὰρ
κατεθεάθη ἐν οὐρανῷ· νεφέλη γάρ σάλπιγγος σχῆμα
περιβαλλομένη, ἐπὶ ἡμέρας τεσσαράκοντα ὦπτο·
ἡνίκα καὶ σπεδὺς ἄνωθεν ὑετίσθη τῇ Κωνσταντίνου,
ὡσεὶ παλαιστὴν ὑπὲρ τῶν κεράμων καθεἶναι, εἰς
πῦρ τῶν νεφῶν ἀλλοιωθέντων· δ δὴ σύμβολον ἀκραιανέστατον ἦν τῆς ὅσον οὔπω ἔπεσθαι μελλούσης
πυρκαῖᾶς· ὅτε πάντες σὺν τρόμῳ ἐξιόντες, δυσι
ποῦντες ἦταν θεὸν, λέγοντες, Πῦρ ἐπιβρέχειν καὶ τὸ
πᾶν ἀφανίζειν ἦν βουλομένῳ Θεῷ. Φιλανθρώπως δὲ
κινηθέντως, ἐσβέσθη, καὶ ἡ τέφρα κατήει προς
γῆν. Περί ταύτης καὶ ὁ Καισαρεύς Προκόπιος ἱστο
ρεῖ οἶμαι που, ἐκ τοῦ Βεβίου ὄρους ἔχειν τὴν γέννη
σιν ἀναγράφων· πλείστην δὲ τῷ τότε ἀναδοθεῖσαν,
καὶ βιαίῳ πνεύματι γενομένην μετέωρον, καταπίπτειν, ὅπου δὴ καὶ λήγειν συμβαίνει τὸ πνεῦμα· c
ἴεως δὲ καὶ Θεοῦ, ἔνθα δέοι κολάζειν, αὐτὴν καταβ
ρίπτοντος τῷ μετέωρον φέρεσθαι. Τῶν δ' εἰρημένων
Επικειμένων σεισμῶν καὶ ὁ βασιλεὺ; Λέων δείτας,
περὶ τὸν ἅγιον Μάμαντα τὴν σκηνὴν ἐπήγνυτο, ἐπὶ
ἓξ μῆνας τῆς πόλεως ἀποχωρῶν, τὴν θείαν ὀργὴν
διαδιδράσκειν οἰόμενο;.
Περὶ τοῦ γενομένου ἐμπρησμοῦ ἐν τῇ Κωνσταν
τινουπόλει,
Ἐν ἐκείνῳ δὲ καὶ τὸν μέγιστον ἐμπρησμὸν τῇ
Κωνσταντίνου συνέβη γενέσθαι, δς πολλῷ δεινότερα
ἢ ὁ σεισμό; ἔδρασεν. 'Εγένετο δέ οἱ ἀρχὴ τοῦ κακοῦ
ἐν τῷ παρὰ θάλασσαν ταύτης μέρει ο Βοὸς πόρον
καλοῦσιν οἱ ἐπιχώριοι· αλάστορος τινος δείμονος
ταῖς ἐπιλυχνίαις τῶν ὡρῶν γυναικ: χερνήτιδι είκασθέντος, λύχνον τε ἐπὶ τὸ παντοπώλιον προκομίσαντος, ὥστε τι τῶν ταρίχων δῆθεν ὠνήσασθαι. Εἰ δὲ
καὶ γυνή τις ταῖς ἀληθείαις οίστρουμένη δαίμονι πατ
λαμναίῳ, λέγειν οὐκ ἔχω· καὶ ἄμφω γὰρ λέγεται.
Ο μὲν οὖν λύχνος ἐτίθετο· τὸ δὲ γύναιον ἀνεχώρει.
Τὸ δὲ πῦρ οὐκ ο' δ ὁπόθεν στυπείου λαβόμενον, με
γάλην εὐθὺς προῄει την φλόγα· καὶ τὸ μὲν οἴκημα
ε: θὺς καταπρῆσαν ἑβόσκετο· ἐκεῖθεν δ' ἐπὶ τὰ ἐχόμενα ἔρπον, ἀμφενέμετο κύκλῳ ἐκ τοῦ ῥᾴστου τα
παρακείμενα διαφθεῖρον. Καὶ οὐ μόνον ὅσα ευέξα
πτα, ἀλλὰ δὴ καὶ τὰ, ὅσα λίθος μόνος ξεστὸς εἰς
· εύρος καὶ μήκος ἦρε τῶν οἰκοδομημάτων. Καὶ ἐς
τετάρτην δὲ ἡμέραν ἀπηνῶ; οὕτω κατεσθίον τα
conquievit, deciderit: fortasse autem et Deus
illum ita in sublimi aere jactatumi, in ea loca quæ
pœna coercenda erant, conjecit. Terræ quem diximus motu ita ingruente, imperator Leo sibi
metuens, circa sanetu: Mamantem tabernacula
posuit, ad sex menses ab urbe ingredienda allim
nens, eoque modo se divinam iram declinaturum
existimans.
CAPUT XXI.
De Constantinopolitano incendio.
Tum quoque maximum incendium Constantinopoli grassatum est, quod illi majorem quam terre
motus intulit cladem. Initium sumpsit in parte
maritima, quani Bosporum seu Bovis transitum,
incolæ nominant: cum perniciosus quidam damon lucubrationum horis mulierculæ victum labore
manuum quaerenti assimilitatus, lucernan ad re
rum omnium venalium forum, salsamentorum
aliquid empturus, sive etiam mulier vere exitioso
dæmone agitata illa fuerit (nam dicere id non
possim: utrumque sane fertur), detulisset. Lucerna
igitur alicubi posita est, et mulier ipsa abiit. Ignis
autem nescio unde stuppa correpta, ingentem
provolvit flammam, et ædificium id illico consumpsit, atque inde ad vicina serpens circumquaque
quam facillime proxima tecta depastus est: ne
ille tantum quæ facile ignem concipiant ædes,
verum etiam que e lapide secto amplitudine et
altitudine ingenti constructe erant domus, confa
Chapter XXIICaput XXII
col. 63–64page 28 of 313
PG 147:63προστυχόντα ἐπιχωρίασεν, υφιστάμενον μὲ καὶ πα στον άμυναν, ὑπέρτερον δὲ παντοίως δεικνύμενον, ὡς τὸ μεσαίτατον ἅπαν τῆς πόλεως, ἀπὸ τοῦ ἀρκτώου κλίματος ἄχρι δὴ καὶ τοῦ νοτίου παντ πασι δαπανηθήναι, τὸ μὲν μῆκος ἐπὶ στάδια πέντε, τή γε μὴν πλάτος ἐπὶ δέκα καὶ τέσσαρα· ὡς μή τι μεταξύ καταλειφθῆναι, τῶν τε δημοσίων καὶ ἰδιω τικῶν στοῶν τε καὶ οἰκοδομημάτων· ἀλλὰ καὶ κίονας, καὶ τὴν ἄγαν ἀπεσκληκυίαν τῶν λίθων φύσιν καὶ ὕλην, ὥσπερ τι φρυγανώδες καὶ εὐέξαπτον δαπανῆσαι. Προελθεῖν δὲ τὸ κακὸν ἀπὸ μὲν τοῦ βορείου μέσ ρους, ἔνθα καὶ τὰ νεώρια τῇ πόλει εἰσὶν, ἐκ τοῦ και λυμένους πόρου Βοὺς ἄχρι τοῦ παλαιοῦ ἱεροῦ, δ Απόλλωνος ἐπώνυμον εἶχεν· ἀπὸ δὲ νοτίου κλίματ τος ἀπὸ τοῦ Ἰουλιανείου λιμένος ἄχρι δὴ καὶ τῶν περιφανῶν οἰκῶν, τοῦ τῆς Ομονοίας επικεκλημέν του νεώ. Τό δέ γε μέσον τούτων ἦν ἀπὸ τοῦ φέρου Κωνσταντίνου ἄχρι δὴ καὶ τῆς ἀγορᾶς ἡ τοῦ Ταύρου καλεῖται. Οσι γοῦν ἐν μέσῳ τῶν εἰρημένων, εἰδεχθέ; τι καὶ οἰκτρότατον καθίστατο θέαμα. Καὶ γὰρ τα πρὸς μετέωρον ἦσαν κάλλος καὶ μέγεθος, καὶ εἰς ἀπαράβλητον εξησκημένα πρὸς τὸ μεγαλοπρεπέστερον, κοινά τε καὶ ἴδια χρείαν τὴν μεγίστην. ἀποπληροῦντα, αθρόα πάντα εἰς τε ὄρη καὶ βουνούς δυσπόρους ἐσχεδιάζετο, ύλης παντοίας ἐς ταυτό συμπεφορημένης τῆς προτέρας όψεως ἐς τότον ήλιο λοιωμένης, ὡς μηδ' ἱκανῶς τοὺς οἰκήτορας διακρίνειν ἔχειν, τί τε ἦν, καὶ ὅπῃ ἕκαστα των πρώην ἔργων ἑστῶτα ἐτύγχανον.. ΚΕΦΑΛ. ΚΒ'. Περὶ τοῦ ἁγίου Μαρκιανοῦ τοῦ οἰκονόμου τῆς Μεγάλης εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως, καὶ τοῦ ἁγίου Δανιὴλ τοῦ Στυλίτου, καὶ ἄλ λων ασκήσει διαπρεψάντων. Συνεπελάβετο δὲ τὸ πῦρ καὶ τοῦ οἴκου τῆς ἁγίας Αναστάσεω:, ἐν Μαρκιανὸς ὁ ἀοίδιμος ἰδίοις ἀνή γειρεν ἀναλώμασι, καὶ τῆς ἁγίας Εἰρήνης τῆς πρὸς θάλασσαν. Τηνικαῦτα γὰρ ὁ ἀοίδιμος οὗτος διέλα πεν, ἔργοις καινοῖς διαπρέπων, φιλανθρωπίᾳ δὲ τὰ μάλιστα γνωριζόμενος, καὶ ἐπὶ τόσον ἀρετῆς ἥκων,. ὡς καὶ νεκροὺς ἀνιστάν. Πολλοὺς δὲ καὶ ἄλλους ἀνε γείρει οἴκους Θεῷ, περιφανείς τε ἅμα καὶ μεγαλοπρεπεῖς. Τὸν δὲ τῆς ἁγίας Αναστάσεως τηνικαῦτα τὸ πῦρ λαφύσσειν αἱρούμενων, ἐμποδὼν ἐκεῖνον. γενέσθαι. Ἐπεὶ γὰρ ἤδη ἐγειτόνει ἔρπον τὸ πῦρ, τὸ ἱερὸν Εὐαγγέλιον μετὰ χεῖρας λαβών, ἀντι διὰ τῶν κεράμων ἐπὶ τὴν ὀροφὴν τοῦ νεώ, εὐχαῖ; καὶ δάκρυσιν ἱλεούμενος τὸν Θεόν. Πελάταν δὲ τὸ πῦρ, ὥσπερ ευσχημόνως τὸν ὅσον αἰδεσθὲν, εἰς ὕψε ἀρθὲν, καὶ ἁψίδος δίκην ἐς πολὺ κυρτωθέν, ὑπερο έπτη τὸν δόμον ἄψαυστον παντάπασι καταλελοιπώς. Τηνικαῦτα δὲ τούτῳ συνήκμαζε καὶ Δανιὴλ πρὸς τῷ ανάπλῳ τὴν ἐπὶ κίονος στάσιν ἐς πολύ διαθλεύσας τοῦ χρόνου· ἀπὸ τῆς τοῦ Συμεῶνος όρμηθεὶς μάν ὥρας, καὶ τῶν ἐκείνου εὐχῶν καὶ προτροπῆς μετα αχών. Όπου δὴ γεννικούς υποστὰς ἀγῶνας, καὶ ἄσκησιν ὑπερφυς διανύσας, ἀμέσως τῷ πια χρώ
NICEPTORI CALLISTU
grarunt. lucendium id libere, in quæcunque inci- προστυχόντα ἐπιχωρίασεν, υφιστάμενον μὲ καὶ πα
στον άμυναν, ὑπέρτερον δὲ παντοίως δεικνύμενον,
ὡς τὸ μεσαίτατον ἅπαν τῆς πόλεως, ἀπὸ τοῦ
ἀρκτώου κλίματος ἄχρι δὴ καὶ τοῦ νοτίου παντ
πασι δαπανηθήναι, τὸ μὲν μῆκος ἐπὶ στάδια πέντε,
τή γε μὴν πλάτος ἐπὶ δέκα καὶ τέσσαρα· ὡς μή τι
μεταξύ καταλειφθῆναι, τῶν τε δημοσίων καὶ ἰδιωτικῶν στοῶν τε καὶ οἰκοδομημάτων· ἀλλὰ καὶ κίονας,
καὶ τὴν ἄγαν ἀπεσκληκυίαν τῶν λίθων φύσιν καὶ
ὕλην, ὥσπερ τι φρυγανώδες καὶ εὐέξαπτον δαπανή
σαι. Προελθεῖν δὲ τὸ κακὸν ἀπὸ μὲν τοῦ βορείου μέσ
ρους, ἔνθα καὶ τὰ νεώρια τῇ πόλει εἰσὶν, ἐκ τοῦ και
λυμένους πόρου Βοὺς ἄχρι τοῦ παλαιοῦ ἱεροῦ, δ
Απόλλωνος ἐπώνυμον εἶχεν· ἀπὸ δὲ νοτίου κλίματ
disset, ædificia consumens, in quartum usque duravit diem. 621 Adhibita quidem est adversus
ignem omnis generis defensio, sed vis ejus illam
modis omnibus superavit, adeo ut media pars urbis omnis, a Septentrione austrum versus, prorsus
conflagrarit, in longitudinem quinque, in latitudinem vero decem et quatuor stadiorum spatio,
neque quidquam in medio de publicis privatisque
porticibus et aedificiis relictum est. Columne quoque et duroruin natura lapidum materia, perinde
atque sarmenia quædam, quæ facile accenduntur,
arserunt. Clades ea ex parte boreali, ubi etiam
navale urbis est, a Bosporo seu bovis transitn,
ipso ad vetus usque fanum, quod ab Apolline τος ἀπὸ τοῦ Ἰουλιανείου λιμένος ἄχρι δὴ καὶ τῶν
cognomen habuit, ex australi vero regione a Juliani portu usque ad præclarum ædificium templi
ejus, quod Concordiæ dicitur, processit. Medius
inter hac locus a Constantini foro, usque ad id
quod Tauri forum dicitur, fuit. Itaque que inter
ea que diximus in medio fuere aul frcia, deforme
et miserandum facta sunt spectaculum. Quæcunque enim' ad sublimem amplitudinem et formam
esstructa, et ad incomparabilem exornata magnificentiam, maximo commodo publica et privata
adificia fuerant, omnia simul subito in acervos et
hiatus vastos et iuvios redacta sunt, varii generis
materia in cumulum unum congesta, et priore
face rerum adeo mutata, ut neque ædium ipsarum
incolæ quid fuerit, quove loco quævis prius opera
stelerint, discernere potuerint.
CAPUT XXII.
De sancto Marciano, Magna ecclesia Costantimpolitanæ œconomo, et de sancto Daniele Styl te,
aliisque qui tum monastica vita insignes fuerunt.
περιφανῶν οἰκῶν, τοῦ τῆς Ομονοίας επικεκλημέν
του νεώ. Τό δέ γε μέσον τούτων ἦν ἀπὸ τοῦ φέρου
Κωνσταντίνου ἄχρι δὴ καὶ τῆς ἀγορᾶς ἡ τοῦ Ταύρου
καλεῖται. Οσι γοῦν ἐν μέσῳ τῶν εἰρημένων, είδε
χθέ; τι καὶ οἰκτρότατον καθίστατο θέαμα. Καὶ γὰρ
τα πρὸς μετέωρον ἦσαν κάλλος καὶ μέγεθος, καὶ
εἰς ἀπαράβλητον εξησκημένα πρὸς τὸ μεγαλοπρε
πέστερον, κοινά τε καὶ ἴδια χρείαν τὴν μεγίστην.
ἀποπληροῦντα, αθρόα πάντα εἰς τε ὄρη καὶ βουνούς
δυσπόρους ἐσχεδιάζετο, ύλης παντοίας ἐς ταυτό
συμπεφορημένης τῆς προτέρας όψεως ἐς τότον ήλιο
λοιωμένης, ὡς μηδ' ἱκανῶς τοὺς οἰκήτορας διακρί
νειν ἔχειν, τί τε ἦν, καὶ ὅπῃ ἕκαστα των πρώην
ἔργων ἑστῶτα ἐτύγχανον..
Περὶ τοῦ ἁγίου Μαρκιανοῦ τοῦ οἰκονόμου τῆς
Μεγάλης εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως,
καὶ τοῦ ἁγίου Δανιὴλ τοῦ Στυλίτου, καὶ ἄλ
λων ασκήσει διαπρεψάντων.
Συνεπελάβετο δὲ τὸ πῦρ καὶ τοῦ οἴκου τῆς ἁγίας
Αναστάσεω:, ἐν Μαρκιανὸς ὁ ἀοίδιμος ἰδίοις ἀνήγειρεν ἀναλώμασι, καὶ τῆς ἁγίας Εἰρήνης τῆς πρὸς
θάλασσαν. Τηνικαῦτα γὰρ ὁ ἀοίδιμος οὗτος διέλα -
πεν, ἔργοις καινοῖς διαπρέπων, φιλανθρωπίᾳ δὲ τὰ
μάλιστα γνωριζόμενος, καὶ ἐπὶ τόσον ἀρετῆς ἥκων,.
ὡς καὶ νεκροὺς ἀνιστάν. Πολλοὺς δὲ καὶ ἄλλους ἀνεγείρει οἴκους Θεῷ, περιφανείς τε ἅμα καὶ μεγαλο
Corripuit quoque incendium id sanctæ Resurrectionis templum, quod Marcianus, celebris vir/
sumptibus suis erexit; et item sanctæ Pacis delu -
brum, ad mare situmn. Eo enim tempore praeclarus vir iste claruit, operibus novis enitens, humanitateque et misericordia maxime insignis, et
qui virtute eo processerit, ut etiam mortuos excitarit. Sed alia quoque is templa præclara et
magnifica Deo construxit. Tum porro ignis carpere πρεπεῖς. Τὸν δὲ τῆς ἁγίας Αναστάσεως τηνικαῦτα
jun sancle Resurrectionis templum instituerat,
sed ei ille obstaculo fuit. Cum enim jam flamma
scrpens ecclesia: appropinquaret, accepto in manus
sacro Evangelio, per tegulas in tectum conscendit,
precibusque et lacrymis Deum imploravit. 622
Ignis autem, ad eum accedens, veluti virum sanctum reveritus, atque in sublime sublatus, et in
fornicis speciem admodum incurvatus, ædem cam
intactam prorsus relinquens transilivit. Cum hoc
co tempore Daniel quoque foruit, qui ad Transitum perquam diu stationem super columna pertulit. Is ex Symeonis Mandra prodiit, cujus precibus
et cohortat onibus adjutus, eximia subit certami -
ma, et pietatis exercitium supra naturae captual,
τὸ πῦρ λαφύσσειν αἱρούμενων, ἐμποδὼν ἐκεῖνον.
γενέσθαι. Ἐπεὶ γὰρ ἤδη ἐγειτόνει ἔρπον τὸ πῦρ,
τὸ ἱερὸν Εὐαγγέλιον μετὰ χεῖρας λαβών, ἀντι διὰ
τῶν κεράμων ἐπὶ τὴν ὀροφὴν τοῦ νεώ, εὐχαῖ; καὶ
δάκρυσιν ἱλεούμενος τὸν Θεόν. Πελάταν δὲ τὸ πῦρ,
ὥσπερ ευσχημόνως τὸν ὅσον αἰδεσθὲν, εἰς ὕψε
ἀρθὲν, καὶ ἁψίδος δίκην ἐς πολὺ κυρτωθέν, ὑπερο
έπτη τὸν δόμον ἄψαυστον παντάπασι καταλελοιπώς.
Τηνικαῦτα δὲ τούτῳ συνήκμαζε καὶ Δανιὴλ πρὸς τῷ
ανάπλῳ τὴν ἐπὶ κίονος στάσιν ἐς πολύ διαθλεύσας
τοῦ χρόνου· ἀπὸ τῆς τοῦ Συμεῶνος όρμηθεὶς μάνὥρας, καὶ τῶν ἐκείνου εὐχῶν καὶ προτροπῆς μετα
αχών. Όπου δὴ γεννικούς υποστὰς ἀγῶνας, καὶ
ἄσκησιν ὑπερφυς διανύσας, ἀμέσως τῷ πια χρώ
col. 65–66page 29 of 313
PG 147:65μενος, πρὸς τοῦ ἀγωνοθέτου καὶ ὑπερβολαῖς δόξης ἀν κηρύχθη, κατά τε τῶν ἀλαστόρων δαιμόνων και νότων παντοίων ἰσχὺν εἰληφώς· ἐφ᾽ ᾧ καὶ πολλάκις ἐν εὐτελεῖ σχήματι ἐλθὼν ὁ κρατῶν, κατάπληκτος ἦν, εὐλογίας τε ᾔτει, καὶ τῶν ἐκείνου μετεῖχεν εύ χῶν. Φιλοτιμούμενος δὲ, καὶ οἰκονομὰς ἀνίστη περί τὸν στῦλον μεγαλοπρεπείς· καὶ νεών τε καὶ κατα γώγιον περὶ τὸν ἴσιον μοναστῶν ἥδρασέ τε καὶ ἀνύ μου τὸν κίονα, καὶ πάντα ἦν τῷ ἐπίῳ γινόμενος. Το δ' ἐμπρησμῷ τούτῳ τοῦ στύλου κατιῶν, ἐπέβη τῇ πόλει· καὶ τῇ παρουσίᾳ ἐκείνου ἐλώρα τὸ πῦρ, και αὐτίκα ἐσβέννυτο. Καὶ ἐπὶ Βασιλίσκου δὲ τὴν θρη σκείαν παρατρέποντος, ὡς τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον ἀθετοῦντος, ζήλῳ χρησάμενος αὖθις κατῄει· καὶ Ακακίῳ τῇ Κωνσταντίνου συνεκκλησίαζε· καὶ τὸ μοναχικὸν ἅπαν λαβὼν σὺν τῷ πλήθει πρὸς Βασι λίσκον ἧκε, καὶ μετὰ παρρησίας πολλῆς τῷ βασιλεῖ διειλέχθη. Τὰ ἴσα δὲ τούτῳ καὶ ὁ ἀσκητικώτατος ἐποίει Ολύμπιος. Διέλαμπέ γε την καῦτα καὶ Αύ ξέντιος ἀπὸ σχολαρίων τὸν ἄσκευον μετιών βίον τῷ καταντικρύ Βυζαντίου ὄρει, Υπέρ μοι προείρηται δ; κατιών, τῇ συνόδῳ παρέβαλλε, καὶ τὰ μεγάλα τῷ ὀρθῷ συνήρατο δόγματι. Ἐν δὲ τοῖς περιωνύμοις ἦταν τῶν ἀσκητῶν ὅ τε Βαραδάτος καλούμενος, καὶ Ἰάκωβος ὁ Νισιβηνός. Όπως δὲ ἦν ἀγωγῇ ἐναρέτῳ χρώμενος, έδειξεν οἷς ἔπραξε περὶ τὰς πλυνούτας ἐν τῇ πηγῇ Ἑλληνίδας κόρας· αἵτινες ἀπειθήσαταί τι, ἐπὶ τῷ ῥήματι Ιακώβου ἐπολιώθησαν. Ξερὰ δ' εὐθὺς καὶ ἡ πηγὴ ἀνεδείχθη, ἣν εὐξάμενος, αὖθις ῥεῖν παρεσκεύαζε, τὰς μέντοι κόρας δια βίου πεπο λιῶσθαι κατέλιπεν. Εἰδέναι μέντοι χρεών, ώς ούχ οὗτος ἐκεῖνος Ἰάκωβος ὁ ἀντιγράψας πρὸς τὰ ἐγκύο κλια· ἐκεῖνος γὰρ ἐν τοῖς Κωνσταντίου ἦν χρόνο:ς. Οὗτος δ' ἐν τῷ νῦν χρόνῳ διέλαμπε, μέγας ἐν θαύ μασι καὶ τέρασιν ἐξαισίοις γενόμενος, ὥς φησι Θεο δώρητος ἐν τῇ Φιλοθέῳ αὐτοῦ Ἱστορίᾳ· ᾧ καὶ κάρ νακα πρὸς ταφὴν ἡτοίμασε Θεοδώρητος. Συνέβη δὲ προτετελευτηκέναι τὸν Θεοδώρητον πλὴν καὶ οὕτως ἐν αὐτῇ ἐτέθη ὁ μέγα; Ιάκωβος. Τον δὲ προη θέντα Μαρκιανόν Γεννάδιος ὁ τῆ; Κωνσταντίνου οἰκονόμον τῆς ἐκκλησίας ἐχειροτόνει, τῆς τῶν Και θαρῶν ὄντα θρησκείας τὸ πρότερον, εἰς τὴν Ἐκκλη σαν μετελθόντα· ὅς ἅμα τῷ γενέσθαι οἰκονόμος, τὰ ἐν ἑκάστῃ τῶν ἐκκλησιῶν προσφερόμενα διετύπου τοὺς κατά τόπους κληρικούς ἀποφέρεσθαι, ἄχρις ἐκείνου πάντα τῆς καθόλου Εκκλησίας κομιζομένη;" ὅτε καὶ Λέων πρῶτος ἐνομοθέτει την κυρίαν τῶν ἡμερῶν πᾶσιν ἀργεῖσθαι, ἀπρακτόν τε εἶναι καὶ ο βασμίαν, ὡς καὶ τοῖς θείοις ἀποστόλοις δοκεῖ, τούς τ' ἐν κλήροις κατειλεγμένους παρὰ μόνῳ τῷ τῶν πραιτωρίων ἐπάρχῳ κρίνεσθαι.
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XV.
μενος, πρὸς τοῦ ἀγωνοθέτου καὶ ὑπερβολαῖς δόξης Bere continue expositus, peregit: quapropter
ἀν κηρύχθη, κατά τε τῶν ἀλαστόρων δαιμόνων και
νότων παντοίων ἰσχὺν εἰληφώς· ἐφ᾽ ᾧ καὶ πολλάκις
ἐν εὐτελεῖ σχήματι ἐλθὼν ὁ κρατῶν, κατάπληκτος
ἦν, εὐλογίας τε ᾔτει, καὶ τῶν ἐκείνου μετεῖχεν εύχῶν. Φιλοτιμούμενος δὲ, καὶ οἰκονομὰς ἀνίστη περί
τὸν στῦλον μεγαλοπρεπείς· καὶ νεών τε καὶ καταγώγιον περὶ τὸν ἴσιον μοναστῶν ἥδρασέ τε καὶ ἀνύ
μου τὸν κίονα, καὶ πάντα ἦν τῷ ἐπίῳ γινόμενος. Το
δ' ἐμπρησμῷ τούτῳ τοῦ στύλου κατιῶν, ἐπέβη τῇ
πόλει· καὶ τῇ παρουσίᾳ ἐκείνου ἐλώρα τὸ πῦρ, και
αὐτίκα ἐσβέννυτο. Καὶ ἐπὶ Βασιλίσκου δὲ τὴν θρη
σκείαν παρατρέποντος, ὡς τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον
ἀθετοῦντος, ζήλῳ χρησάμενος αὖθις κατῄει· καὶ
Ακακίῳ τῇ Κωνσταντίνου συνεκκλησίαζε· καὶ τὸ
μοναχικὸν ἅπαν λαβὼν σὺν τῷ πλήθει πρὸς Βασιλίσκον ἧκε, καὶ μετὰ παρρησίας πολλῆς τῷ βασιλεῖ
διειλέχθη. Τὰ ἴσα δὲ τούτῳ καὶ ὁ ἀσκητικώτατος
ἐποίει Ολύμπιος. Διέλαμπέ γε την καῦτα καὶ Αύ
ξέντιος ἀπὸ σχολαρίων τὸν ἄσκευον μετιών βίον τῷ
καταντικρύ Βυζαντίου ὄρει, Υπέρ μοι προείρηται·
δ; κατιών, τῇ συνόδῳ παρέβαλλε, καὶ τὰ μεγάλα τῷ
ὀρθῷ συνήρατο δόγματι. Ἐν δὲ τοῖς περιωνύμοις
ἦταν τῶν ἀσκητῶν ὅ τε Βαραδάτος καλούμενος, καὶ
Ἰάκωβος ὁ Νισιβηνός. Όπως δὲ ἦν ἀγωγῇ ἐναρέτῳ
χρώμενος, έδειξεν οἷς ἔπραξε περὶ τὰς πλυνούτας
ἐν τῇ πηγῇ Ἑλληνίδας κόρας· αἵτινες ἀπειθήσαταί
τι, ἐπὶ τῷ ῥήματι Ιακώβου ἐπολιώθησαν. Ξερὰ δ'
εὐθὺς καὶ ἡ πηγὴ ἀνεδείχθη, ἣν εὐξάμενος, αὖθις
ῥεῖν παρεσκεύαζε, τὰς μέντοι κόρας δια βίου πεπολιῶσθαι κατέλιπεν. Εἰδέναι μέντοι χρεών, ώς ούχ
οὗτος ἐκεῖνος Ἰάκωβος ὁ ἀντιγράψας πρὸς τὰ ἐγκύο
κλια· ἐκεῖνος γὰρ ἐν τοῖς Κωνσταντίου ἦν χρόνο:ς.
Οὗτος δ' ἐν τῷ νῦν χρόνῳ διέλαμπε, μέγας ἐν θαύ
μασι καὶ τέρασιν ἐξαισίοις γενόμενος, ὥς φησι Θεοδώρητος ἐν τῇ Φιλοθέῳ αὐτοῦ Ἱστορίᾳ· ᾧ καὶ κάρ
νακα πρὸς ταφὴν ἡτοίμασε Θεοδώρητος. Συνέβη δὲ
προτετελευτηκέναι τὸν Θεοδώρητον πλὴν καὶ οὕτως
ἐν αὐτῇ ἐτέθη ὁ μέγα; Ιάκωβος. Τον δὲ προη
θέντα Μαρκιανόν Γεννάδιος ὁ τῆ; Κωνσταντίνου
οἰκονόμον τῆς ἐκκλησίας ἐχειροτόνει, τῆς τῶν Και
θαρῶν ὄντα θρησκείας τὸ πρότερον, εἰς τὴν Ἐκκλη
σαν μετελθόντα· ὅς ἅμα τῷ γενέσθαι οἰκονόμος, τὰ
ἐν ἑκάστῃ τῶν ἐκκλησιῶν προσφερόμενα διετύπου
τοὺς κατά τόπους κληρικούς ἀποφέρεσθαι, ἄχρις
ἐκείνου πάντα τῆς καθόλου Εκκλησίας κομιζομένη;"
ὅτε καὶ Λέων πρῶτος ἐνομοθέτει την κυρίαν τῶν
ἡμερῶν πᾶσιν ἀργεῖσθαι, ἀπρακτόν τε εἶναι καὶ
ο βασμίαν, ὡς καὶ τοῖς θείοις ἀποστόλοις δοκεῖ,
τούς τ' ἐν κλήροις κατειλεγμένους παρὰ μόνῳ τῷ
τῶν πραιτωρίων ἐπάρχῳ κρίνεσθαι.
nia tulisset. Quo tempore primus etiam Leo
absque labore omni per otium transigeretur,
vis apostolis visum est, pracepit. Constituit
a solo præfecto prætorio judicarentur.
Scholares in sacro palatio militantes diceban
tur. sicuti et pars eorum domestici schule. No
militantium quoque schola est. lime rubrica, est
Le privilegiis scholarum. C. lib. xi. Et exscil
etiam ab agonotheta sive certaminis muneratore
ingenti gloria est condēcoratus, a quo exitiosorum
dæmonum expulsionem et variorum morborum
sanationem accepit. Ad quem sæpe etiam in tenui
habitu veniens imperator obstupuit, benedictionemque ab eo et communionem precum petiit.
Perliberaliter quoque magnifica prope columnam
construxit ædificia, templum item et domicilium
circa virum şancium monachorum statuit, et coJumnam ipsam extulit, omniaque adeo viro sancto
factus est. lucendii ejus tempore, Daniel ex columna tandem digressus, in urbem venit, alque
in ejus praesentia ignis confestim exstinctus conquievit. Sub Basilisco vero, qui a religione excidit, et Chalcedonensem synodum contempsit, ardure inde ductus rursum descendit, et cum Acacio
Constantinopolitano autistite ecclesiasticos conventus egit, monachorumque ordine omni cum
mulțitudine ipsa plebis assumpto Basiliscum adiit,
et cum eo liberrime collocutus est. Idem fecit
ascelarum praestantissimus Olympius. Tum quoque viguit Auxentius exscholaris vitam nudam
in monte eo qui ex adverso Constantinopoli situs
est, sicuti antea dixi, monachus agens. Qui inde
descendens, synodo affuit, et plurimum momenti
recto dogmati attulit. Inter monachos clari ctiam
maxime fuere Varadatus et Jacobus Nisibenus:/
cujus quam egregiumn vitæ institutum fuerit, satis
declarat miraculum quod in puellis Graecam superstitionem sectantibus, dum in fonte lavarent,
edidit. Quæ quod dicto Jacobi audientes non essent, capuerunt: et fons statim exsiccatus est,
quem quidem ille precatus undis replevit, pueilas
autem canas per vitam omnem reliquit. Illud scire
convenit, non hunc esse Jacobum illum, qui adversus circulares litteras scripsit: 623 nam is
Constantii temporibus fuit: iste autem temporibus
Insce viguit, prodigiis et niraculis præcipuis
spectatus, sicuti Theodoretus in Dei amantium Historia inquit. Cui etiam arcam sepulcralem heri
idem Theodoretus curavit. Accidit autem ut prior
moreretur Theodoretus: verumtamen sic quoque
magnus Jacobus in ea est conditus. Marcianum,
quem diximus, Gennadius Constantinopolitanus
ecclesiæ œcononium et dispensatorem legit, cum
ex Catharorum sive Purorum bæresi ad Ecclesiam
transiisset, qui cum id munus obiret, quæ in
ecclesia quaque muneris loco offerrentur, ea ut
Joci cujusque clerici ferrent, constituit, cum ad id
tempus Ecclesia universalis dona ejuscemodi omconstitutione lata, ut dies Dominicus ab omnibus
festusque et venerabilis esset, quemadmodum et diquoque ut qui in cleri ord.nem lecti essent,
ris, qui militare in aula desiit: sicut exres, excl
sul, exquestor, etc., dicitur.
L. omnes indices. L. Dies festos. C. De fer.
Chapter XXIIICaput XXIII
col. 67–68page 30 of 313
PG 147:67ΚΕΦΑΛ. ΚΓ. Περὶ τῆς ἀρετῆς Γενναδίου τοῦ πατριάρχου, καὶ τῶν παραδόξως ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτοῦ γε νομένων. Τούτου δὴ τοῦ Γενναδίου ἱεραρχούντος, και τις ζωγράφος ἐπὶ σχήματι Διὸς τὸν Σωτήρα γράψει τηλ μήσας, ἀντιμισθίαν τῆς πράξεως, τὸ ξηρὰν αὐχῆσαι τὴν χεῖρα ἐκτήσατο· δν τὸ ἔγκλημα παρξησία ὁμολογήσαντα, εὐχῇ Γεννάδιος ἐξιάτο. Χρεών μέντοι εἰδέναι, ὅτι ἐπὶ τοῦ Σωτῆρος τὸ οὖλον μᾶλλον και ὀλιγότριχον ἀληθέστερόν ἐστιν, ὡς ἐκ τῶν ἱστορούν των διέγνωμεν. Οὗτος δὴ ὁ Γεννάδιος Ελευθερία τῷ μάρτυρι ἐπιστολὴν ἔγραφε, τῶν τινα ἐκείνου κληρικῶν ἀτάκ ω; βιοῦντα ἐπεγκαλών, γράψα, οὗ τως ο Αγιε μάρτυς Θεοῦ Ελευθέριε, ὁ τὸς στρα τιώτης ἀτάκτως διανύει τὸ ζῆν. "Η διορθοῦν αὐτὸν, ἢ ἐκκόπτειν σε δεῖ.» 'Ο δὲ κληρικὸς εὐθὺς ἐτελεύτα. Ο αὐτὸς δὲ οὐδένα ἐχειροτόνει Γεννάδιος, μὴ τὸ Ψαλτήριον πρότερον διὰ στόματος φέροντα. Τούτου δ' ἐπὶ τὸν θρόνον ὄντος, καὶ Στουδιός τις περιφανής ἀνὴρ ἐκ Ρώμης ἥκων, τὸν τοῦ Προδρόμου ἀνεγείρει νεών, μοναχοὺς ἐκ τῆς τῶν ᾿Ακοιμήτων μονῆς ἐκεῖ σε εγκαταστήσας. "Ην Μάρκελλο: ὁ θειότατος ήγει μεν, ἀσίγητον τὸν ὕμνον παρασκευάσας Θεῷ ἀνα πέμπεσθαι, εἰς τρία μέρη τὴν ποίμνην διανειμάμενος. Εφ' ᾗ δὴ μάνδρᾳ καὶ Ἰωάννης ὁ Καλυβίτης τὰ μοναχῶν ἐτελέσθη. Τότε καὶ Τιμοκλῆς τε καὶ Ανθιμος οἱ τῶν Τροπαρίων ήκμαζον ποιητα!, κατὰ φατρίας διῃρημένοι. 'Αλλ' ὅσοι μὲν τοῖς δίξασι τῇ ἐν Χαλκηδόνι συνάδῳ προσέκειντο, παρὰ τῷ 'λνοίγω συνήγοντο, ὃς πρῶτος καὶ τὰς παννυχίδας ἐπενόησε γίνεσθαι· ὅσοι δ' ἐχθρωδῶς ἐκείνῳ ἐφέροντο, μᾶλλον προσέκειντο Τιμοκλεῖ. Καὶ ἄλλο δέ τι παράδοξον ἐπὶ Γενναδίου γενόμενον διηγήσομαι· νυκτὸς γὰρ κατὰ πρόσωπον τῷ θυσιαστηρίῳ ἑστῶτος, καὶ προσευχῇ δυσωποῦντος ὑπὲρ τοῦ κόσμου Θεόν, φάσμα τι δαι μόνιον ἐποφθῆναι· δ τῷ σταυρικῷ τύπῳ ἀποτρεπτ μενον, ἀποκρίνασθαι ταῦτα ἀνθρωπίνῃ φωνῇ· Ως αὐτοῦ μὲν ζῶντος, ἐνδίδωσί τε καὶ ὑποστέλλεται ἐς ὕστερον δὲ λυμανεῖσθαι πάντως τὴν Ἐκκλησίαν. *Ο δείσας Γεννάδιος, πλεῖστα λιπαρήσας Θεόν, πρὸς τὴν ἐκεῖθεν μετέβαινε βιοτήν. Καὶ ᾿Ακάκιος ὁ ὀρφανοτρόφος τὸν θρόνον ἐλάμβανε. Δύο δ' ἐπισκόπων, ὧν ὁ μὲν τῆς ᾿Αρείου λύσσης ἦν διαλεκτικὸς ἐς τὰ μάλιστα, ὁ δὲ ἀρετῇ καὶ εὐλαβείς σὺν τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει κοσμούμενος· τούτων οὖν περὶ τῆς θρησκείας ἀμφισβητούντων, τῷ ὀρθοδόξῳ ἐδόκει ἀφεμένους τῶν λόγων, ἔργοις τἀληθὲς πειρᾶσθαι γνωρίζειν· καὶ μεγάλης αναφθείσης πυρᾶς, ἔνδον ἑαυτοὺς εἰσωθεί». Παραιτουμένου δὲ τοῦ ᾿Αρειανοῦ, τὸν ὀρθόδοξον εἰσδραμόντα τὸ πῦρ, ἐκεῖθεν τῷ δυσσεβεῖ τὰ τοῦ διαλόγου ποιεῖσθαι, ἄχρι καὶ τῶν ἱματίων ἀπαθή διαμείναντα. Καί τινα δὲ Ἰουδαῖον ἀρχισυνάγωγον ἁλόντα σὺν δυσί μειρακίοις, ταραχής γενομένη, οἷάπερ αἴτιον, ἀπηνῶς ὁ ὑπατικός ηκίζετο, πολλών παρόντων τοῖς πραττομένοις. Πολλαῖς δὲ βασάνοις ἐξετασθείς, ἄλλο γε οἱ δὲν ἐπεβόα, ἀλλ᾽ ἢ, Ο Θεός Ει ἀκοίμητοι,
€7
CAPUT XXIII.
NICE HORI CALLISTI
De Gennadii patriarchæ virtutibus, et de rebus quæ
temporibus ejus præter opinionem et fidem acciderunt admirandis.
Περὶ τῆς ἀρετῆς Γενναδίου τοῦ πατριάρχου,
καὶ τῶν παραδόξως ἐν ταῖς ἡμέραις αὐτοῦ γε
νομένων.
Τούτου δὴ τοῦ Γενναδίου ἱεραρχούντος, και τις
ζωγράφος ἐπὶ σχήματι Διὸς τὸν Σωτήρα γράψει τηλ
μήσας, ἀντιμισθίαν τῆς πράξεως, τὸ ξηρὰν αὐχῆσαι
τὴν χεῖρα ἐκτήσατο· δν τὸ ἔγκλημα παρξησία όμο
λογήσαντα, εὐχῇ Γεννάδιος ἐξιάτο. Χρεών μέντοι
εἰδέναι, ὅτι ἐπὶ τοῦ Σωτῆρος τὸ οὖλον μᾶλλον και
ὀλιγότριχον ἀληθέστερόν ἐστιν, ὡς ἐκ τῶν ἱστορούν
των διέγνωμεν. Οὗτος δὴ ὁ Γεννάδιος Ελευθερία
τῷ μάρτυρι ἐπιστολὴν ἔγραφε, τῶν τινα ἐκείνου
κληρικῶν ἀτάκ ω; βιοῦντα ἐπεγκαλών, γράψα, οὗ
τως ο Αγιε μάρτυς Θεοῦ Ελευθέριε, ὁ τὸς στρα
τιώτης ἀτάκτως διανύει τὸ ζῆν. "Η διορθοῦν αὐτὸν,
ἢ ἐκκόπτειν σε δεῖ.» 'Ο δὲ κληρικὸς εὐθὺς ἐτελεύτα.
Ο αὐτὸς δὲ οὐδένα ἐχειροτόνει Γεννάδιος, μὴ τὸ
Ψαλτήριον πρότερον διὰ στόματος φέροντα. Τούτου
δ' ἐπὶ τὸν θρόνον ὄντος, καὶ Στουδιός τις περιφανής
ἀνὴρ ἐκ Ρώμης ἥκων, τὸν τοῦ Προδρόμου ἀνεγείρει
νεών, μοναχοὺς ἐκ τῆς τῶν ᾿Ακοιμήτων μονῆς ἐκεῖ
σε εγκαταστήσας. "Ην Μάρκελλο: ὁ θειότατος ήγει
μεν, ἀσίγητον τὸν ὕμνον παρασκευάσας Θεῷ ἀναπέμπεσθαι, εἰς τρία μέρη τὴν ποίμνην διανειμά
μενος. Εφ' ᾗ δὴ μάνδρᾳ καὶ Ἰωάννης ὁ Καλυβίτης
τὰ μοναχῶν ἐτελέσθη. Τότε καὶ Τιμοκλῆς τε καὶ
Ανθιμος οἱ τῶν Τροπαρίων ήκμαζον ποιητα!, κατὰ
φατρίας διῃρημένοι. 'Αλλ' ὅσοι μὲν τοῖς δίξασι τῇ
ἐν Χαλκηδόνι συνάδῳ προσέκειντο, παρὰ τῷ 'λνοίγω
συνήγοντο, ὃς πρῶτος καὶ τὰς παννυχίδας ἐπενόησε
γίνεσθαι· ὅσοι δ' ἐχθρωδῶς ἐκείνῳ ἐφέροντο, μᾶλλον
προσέκειντο Τιμοκλεῖ. Καὶ ἄλλο δέ τι παράδοξον ἐπὶ
Γενναδίου γενόμενον διηγήσομαι· νυκτὸς γὰρ κατὰ
πρόσωπον τῷ θυσιαστηρίῳ ἑστῶτος, καὶ προσευχῇ
δυσωποῦντος ὑπὲρ τοῦ κόσμου Θεόν, φάσμα τι δαιμόνιον ἐποφθῆναι· δ τῷ σταυρικῷ τύπῳ ἀποτρεπτ
μενον, ἀποκρίνασθαι ταῦτα ἀνθρωπίνῃ φωνῇ· Ως
αὐτοῦ μὲν ζῶντος, ἐνδίδωσί τε καὶ ὑποστέλλεται·
ἐς ὕστερον δὲ λυμανεῖσθαι πάντως τὴν Ἐκκλησίαν.
*Ο δείσας Γεννάδιος, πλεῖστα λιπαρήσας Θεόν, πρὸς
τὴν ἐκεῖθεν μετέβαινε βιοτήν. Καὶ ᾿Ακάκιος ὁ ὀρφα
νοτρόφος τὸν θρόνον ἐλάμβανε. Δύο δ' ἐπισκόπων,
ὧν ὁ μὲν τῆς ᾿Αρείου λύσσης ἦν διαλεκτικὸς ἐς τὰ
μάλιστα, ὁ δὲ ἀρετῇ καὶ εὐλαβείς σὺν τῇ ὀρθοδόξῳ
πίστει κοσμούμενος· τούτων οὖν περὶ τῆς θρησκείας
ἀμφισβητούντων, τῷ ὀρθοδόξῳ ἐδόκει ἀφεμένους τῶν
λόγων, ἔργοις τἀληθὲς πειρᾶσθαι γνωρίζειν· καὶ
μεγάλης αναφθείσης πυρᾶς, ἔνδον ἑαυτοὺς εἰσωθεί».
Παραιτουμένου δὲ τοῦ ᾿Αρειανοῦ, τὸν ὀρθόδοξον
εἰσδραμόντα τὸ πῦρ, ἐκεῖθεν τῷ δυσσεβεῖ τὰ τοῦ
διαλόγου ποιεῖσθαι, ἄχρι καὶ τῶν ἱματίων ἀπαθή
διαμείναντα. Καί τινα δὲ Ἰουδαῖον ἀρχισυνάγωγον
ἁλόντα σὺν δυσί μειρακίοις, ταραχής γενομένη,
οἷάπερ αἴτιον, ἀπηνῶς ὁ ὑπατικός ηκίζετο, πολλών
παρόντων τοῖς πραττομένοις. Πολλαῖς δὲ βασάνοις
ἐξετασθείς, ἄλλο γε οἱ δὲν ἐπεβόα, ἀλλ᾽ ἢ, Ο Θεός
Gennadio isto episcopatum gerente pictor quidam
Servatorem habitu et forma Jovis pingere ausus,
facinoris ejus mercedem tulit. Nam manos ejus
exaruit: quam, cum ille cri.uen id publice coufiteretur, Gennadius restituit. Illud vero notandum,
verius esse, Servatorem nostrum capillum molliter
infl xum et subcrispum, eumque minus densum
habuisse, sicut in historiis colligitur. Gennadius
iste ad Eleutherium martyrem, de clerico illius
quodam, quem ut dissolute viventera eri minabatur,
epistolam dedit verbis hisce compositam: «San -
cte martyr Dei Eleutheri, miles tuus incompositam
degit vitam: quapropter aut tibi ille corrigendus,
aut tu ab Ecclesia rejiciendus cs.» Ει clericus
ille statim mortuus est. Idem Gennadius nullum
ordinavit, qui non prius psalterium sedulo in ore
laluisset. In episcopatu hujus, Studius quidlan»,
624 vir praclarus, Roma Constantinopolim pervenit, et divo Præcursori templum erexit, in quod
monachos ex domicilio eorum qui ἀκοίμητοι, uoc
est, insomnes dicuntur, induxit. Morun domici
lium Marcellus divinissimus construxerat, in quo
perpetuis carminibus nunquam non hymni Deo
canerentur, sodalitate monachorum eam ob rem iu
tres cœtus divisa. In ea mandra Joannes quoque
Calybites monachum egit. Ea tempestate Timo les
etiam et Anthimus Tropariorum poetæ floruere, qui suas uterque sodalitates habuere. Et
qui Chalcedonensis synodi decreta comprobabant,
Anahimi conventus frequentabant, qui eliam pervigilium inter eos instituit. Atqui hostili erga euin
erant animo, Timoclem sequebantur. Admirandum
etiam quidquam aliud, quod Gennadio accidit exponam. Cum enim noctu ad sanctius sacrificii altare
astaret, et preces ad. Deum pro mundo funderet,
spectrum quoddam dæmoniacum visum est: quod
crucis signo ab eo repulsum, humana voce ita
illi respondet: Illo quidem vivo, secessurum atque
quieturum, postea vero modis omnibus Ecclesiam
perturbaturum. Quod Gennadius metuens, postquam Deum plurimum deprecatus fuisset, ex hac
vita migravit. Εt Acacius orphanatrophus, seu pupiliorum curator, thronum recepit. Tum quoque
evenit, ut duo episcopi, quorum alter rabie Arii
infectus, a dicendi et disputandi arte instructissimus, alter virtute, religione et recta fide or
tissimus erat, de doctrina religionis concertarent,
Porro orthodoxo et recte sentienti visam est, verborum contentione relicta, ad rem ipsam descendere, et veritatem explorare; videlicet ut rogo
ingenti accenso, se in ignem conjicerent. Quod ubi
Arianus detrectavit, orthodoxus igni se commisit,
atque inde cum impio sermonem conferens dispuTropos etiam nunc homines nostri dicunt.
Chapter XXIVCaput XXIV
col. 69–70page 31 of 313
PG 147:69τοῦ ἁγίου Σεργίου, βοήθει μοι· ἅγιε Σέργιε, σὺ οἶδας.» Υποκρίνεσθαι δὲ τὸν Ἑβραῖον ταῦτα υἰόμενοι, πυρὶ κατεδίκαζον τὸ προῤῥηθὲν ἐπιλέγοντα. Εν μέσῳ δὲ τῷ περὶ δύο τινὲς ἔφιπποι φαιδράς ημφιεσμένοι στολὰς ἀναφανέντες, ἐπὶ πολλαῖς ὥραις ἀσινῆ τοῦ πυρός διετήρουν. Εἰσδραμὸν δὲ τὸ πλῆθος, ἀνάρπαστον ἦγε. Καὶ ὁ μὲν τοῦ λοιποῦ βαπτισθεὶς Σέργιος ὠνομάζετο· φωτισθεὶς δὲ καὶ τὸν νοῦν, τὸ περι τῆς οὐσίας ἀπεμπολήσας, ναὶν μέγιστον ἐπὶ τῆς πυρᾶς αὐτῷ τῷ μάρτυρι Σεργίῳ ἀνίστα· καὶ τὴν κεφαλὴν ἀποθρίξας, ἐν αὐτῷ τὸ λείπον τοῦ ζῆν ἤνυ:, μεγάλως εὐαρεστήσας Θεῷ. Επίσης δὲ αὐτῷ ἐποίει καὶ τὰ μειράκια, εἰς Σέργιον καὶ Βάκχον τάς κλή σεις ἀμείψαντα. Καὶ περὶ μὲν τούτων οὕτων. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Περὶ τῆς τιμίας ἐσθῆτος τῆς ὑπεραγίας θεοτόκου, ὡς ἐξ Ιεροσολύμων ἀνακομισθεῖσα ἐν τῷ τῶν Βλαχερνῶν στρογγύλῳ ἀπετέθη να. Ἐπὶ δὲ τῆς αὐτῆς ἡγεμονίας τοῦ Λέοντος καὶ ἡ τῆς παναγίου Μητρός τιμία ἐσθῆς εἰς τὴν Κων. σταντίνου εἰσήχθη τρόπῳ τοιῷδε. Ταύτην, ὡς ἔφη μεν, ἡ τοῦ Θεοῦ μήτηρ μεταχωροῦσα πρὸς τὸν Υἱὸν, Εβραΐδι γυναικὶ παρθένῳ οὔσῃ κατέλιπεν· ἡ δὴ ἐκ διαδοχῆς ἐς ἐκεῖνο καιροῦ ἄφθορος διαμεμενήκει, πολλὰ τῶν παραδόξων διαπραττομένη. Κανδίδου δὲ καὶ Γαλβίου τῶν αὐταδέλφων ἐν πατρικίοις κατειλεγμένων, τὴν εἰς Ἱεροσόλυμα στειλαμένων, ἐπεὶ πάντα περιερχόμενοι και κατασπαζόμενοι, καὶ ἐς τὰ τῆς Γαλιλαίας μέρη κατήντησαν, καὶ τὸν θησαν ρόν τουτονὶ εὑρηκότες παρά τινι Εβραίοι τηρούμενον, σπουδὴν ἐποιοῦντο τοῦτον ἀφεὶ ἐσθαι. Καὶ τὰ Ἱεροσόλυμα περιελθόντες, καὶ πάντα ἅγιον άσπα σάμενοι τόπων, σομόν τεκτηνάμενοι ἴσην τῷ τε μήκει καὶ πλάτει ᾗ ἡ θεία ἐσθῆς τῆς Θεομήτορος ἐναπέκειτο, ἐν τῷ ἐπανιέναι, ταύτην μὲν κενὴν οὗταν, ἐπὶ σχήματος ἔθεντο, τῷ συνήθει πέπλῳ ἐπικαλύ ψαντε;· ἐκείνην δὲ μετὰ τοῦ ἱεροῦ καὶ θείου ἐνδύμα τοῦ ὑφελόμενοι, οἱ ποδῶν εἶχον, εἰς τὴν Κωνσταντίνου ἀν τρέχον· καὶ ἐν τῷ προαστείῳ σφῶν ᾧ Βλαχέρναι ἦν όνομα, κατετίθεντο, τὸν θεῖον θησαυρὸν πειρώμενοι κρύπτειν. Ἐπεὶ δ᾽ ἀδυνάτοις έῴκεσαν ἐπιχει μεῖν, καὶ ἄκοντες βασιλεί κατεμήνυον. Ο δ' ἀρχή του πλησ εἰς ἡδονῆς, σφαιροειδή κατασκευάσας νεὼν Ενθα συνέβαινε κρύπτεσθαι, σεβασμίως τὴν θείαν. καὶ ἱερὰν σορὸν κατετίθετο, ἔνθα νῦν καὶ ἡ τιμία ἐσθῆς ἐστιν ἀσινης διατηρουμένη, ἀκαταγώνιστον φυλακτήριον τῇ πόλει ἑταςὶ διαμένουσα, νόσων παν των ἐλατειρα, νικῶτα τὴν τοῦ χρόνου φύσιν τῇ καινοτομία τῶν ἐπ' αὐτῇ πραττομένων. ᾿Αλλὰ Πουλχερία μὲν ἡ ἀπ διμος βασιλὶς τὸν μέγαν τῇ θειμή τ μ: νεὼν ἐπὶ Μα κιανού ανιστή, τα εντάρια σπαμ γανα ταύτης ἐκεῖσε καταθεμένη· Λέων δ' ὁ μέγας τὴν ἕτερον, τὴν τιμίαν ἐσθῆτα ταύτης περιφανώς αὐτῷ καταθέμενος. ΓΕΩΣ
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB XV.
7)
τοῦ ἁγίου Σεργίου, βοήθει μοι· ἅγιε Σέργιε, σὺ οἶδας.» tavit, suivusque etiam vestibus intact's permansit.
Υποκρίνεσθαι δὲ τὸν Ἑβραῖον ταῦτα υἰόμενοι, πυρὶ
κατεδίκαζον τὸ προῤῥηθὲν ἐπιλέγοντα. Εν μέσῳ δὲ
τῷ περὶ δύο τινὲς ἔφιπποι φαιδράς ημφιεσμένοι
στολὰς ἀναφανέντες, ἐπὶ πολλαῖς ὥραις ἀσινῆ τοῦ
πυρός διετήρουν. Εἰσδραμὸν δὲ τὸ πλῆθος, ἀνάρπα
στον ἦγε. Καὶ ὁ μὲν τοῦ λοιποῦ βαπτισθεὶς Σέργιος
ὠνομάζετο· φωτισθεὶς δὲ καὶ τὸν νοῦν, τὸ περι
τῆς οὐσίας ἀπεμπολήσας, ναὶν μέγιστον ἐπὶ τῆς
πυρᾶς αὐτῷ τῷ μάρτυρι Σεργίῳ ἀνίστα· καὶ τὴν
κεφαλὴν ἀποθρίξας, ἐν αὐτῷ τὸ λείπον τοῦ ζῆν ἤνυ:,
μεγάλως εὐαρεστήσας Θεῷ. Επίσης δὲ αὐτῷ ἐποίει
καὶ τὰ μειράκια, εἰς Σέργιον καὶ Βάκχον τάς κλή
σεις ἀμείψαντα. Καὶ περὶ μὲν τούτων οὕτων.
Archisynagogus quoque inter Judæos quidam cum
pueris duobus in tumultu concitato, perinde atqueis auctor ejus fuisset, correptus, crudeliter a viro
consulari excruciatus est, multis hominibus præsentibus. Is autem inter tormenta varia illud tantum vociferatus est: ‹ () Deus sancti Sergii, adjuva
me. Sanete Sergi, tu nosti. Judices porro fi::-
gere et assimulare hæc Hebræum putantes, ad
ignem, ut vivus combureretur, qui verba ea protulisset, condemuarunt. 625 Et ecce in media
flamma equites duo candidis induti stolis apparentes, horis multis illum ab igne intactum conservarunt: et multitudo in flammam insiliens, hominem
inde eripuit. Qui deinde baptizatus, Sergius nominatus est: atque ille non minus mente quoque
illuminatus, substantia sua, quam multam habuit, vendita, in pyræ ejus loco amplissimum Sergio
martyri templum exstruxit: ubi capite raso reliquam, juxta Dei beneplacitum, exegit vitam. Idem
duo ejus fecere pueri, nominibus suis in Sergii et Bacchi nomen mutatis. De his hactenus.
Περὶ τῆς τιμίας ἐσθῆτος τῆς ὑπεραγίας Θεοτό
κου, ὡς ἐξ Ιεροσολύμων ἀνακομισθεῖσα ἐν
τῷ τῶν Βλαχερνῶν στρογγύλῳ ἀπετέθη να.
Ἐπὶ δὲ τῆς αὐτῆς ἡγεμονίας τοῦ Λέοντος καὶ ἡ
τῆς παναγίου Μητρός τιμία ἐσθῆς εἰς τὴν Κων.
σταντίνου εἰσήχθη τρόπῳ τοιῷδε. Ταύτην, ὡς ἔφημεν, ἡ τοῦ Θεοῦ μήτηρ μεταχωροῦσα πρὸς τὸν Υἱὸν,
Εβραΐδι γυναικὶ παρθένῳ οὔσῃ κατέλιπεν· ἡ δὴ ἐκ
διαδοχῆς ἐς ἐκεῖνο καιροῦ ἄφθορος διαμεμενήκει,
πολλὰ τῶν παραδόξων διαπραττομένη. Κανδίδου δὲ
καὶ Γαλβίου τῶν αὐταδέλφων ἐν πατρικίοις κατειλεγμένων, τὴν εἰς Ἱεροσόλυμα στειλαμένων, ἐπεὶ
πάντα περιερχόμενοι και κατασπαζόμενοι, καὶ ἐς
τὰ τῆς Γαλιλαίας μέρη κατήντησαν, καὶ τὸν θησανρόν τουτονὶ εὑρηκότες παρά τινι Εβραίοι τηρούμε
νον, σπουδὴν ἐποιοῦντο τοῦτον ἀφεὶ ἐσθαι. Καὶ τὰ
Ἱεροσόλυμα περιελθόντες, καὶ πάντα ἅγιον άσπασάμενοι τόπων, σομόν τεκτηνάμενοι ἴσην τῷ τε μήκει
καὶ πλάτει ᾗ ἡ θεία ἐσθῆς τῆς Θεομήτορος ἐναπέκειτο, ἐν τῷ ἐπανιέναι, ταύτην μὲν κενὴν οὗταν,
ἐπὶ σχήματος ἔθεντο, τῷ συνήθει πέπλῳ ἐπικαλύ
ψαντε;· ἐκείνην δὲ μετὰ τοῦ ἱεροῦ καὶ θείου ἐνδύματοῦ ὑφελόμενοι, οἱ ποδῶν εἶχον, εἰς τὴν Κωνσταντίνου
ἀν τρέχον· καὶ ἐν τῷ προαστείῳ σφῶν ᾧ Βλαχέρναι
ἦν όνομα, κατετίθεντο, τὸν θεῖον θησαυρὸν πειρώ
μενοι κρύπτειν. Ἐπεὶ δ᾽ ἀδυνάτοις έῴκεσαν ἐπιχει
μεῖν, καὶ ἄκοντες βασιλεί κατεμήνυον. Ο δ' ἀρχή
του πλησ εἰς ἡδονῆς, σφαιροειδή κατασκευάσας νεὼν
Ενθα συνέβαινε κρύπτεσθαι, σεβασμίως τὴν θείαν.
καὶ ἱερὰν σορὸν κατετίθετο, ἔνθα νῦν καὶ ἡ τιμία
ἐσθῆς ἐστιν ἀσινης διατηρουμένη, ἀκαταγώνιστον
φυλακτήριον τῇ πόλει ἑταςὶ διαμένουσα, νόσων παν·
των ἐλατειρα, νικῶτα τὴν τοῦ χρόνου φύσιν τῇ
καινοτομία τῶν ἐπ' αὐτῇ πραττομένων. ᾿Αλλὰ Πουλχερία μὲν ἡ ἀπ διμος βασιλὶς τὸν μέγαν τῇ θειμή
τ μ: νεὼν ἐπὶ Μα κιανού ανιστή, τα εντάρια σπαμγανα ταύτης ἐκεῖσε καταθεμένη· Λέων δ' ὁ μέγας
τὴν ἕτερον, τὴν τιμίαν ἐσθῆτα ταύτης περιφανώς
αὐτῷ καταθέμενος.
CAPUT XXIV.
'
De veneranda sanctissimæ Dei Genitricis reste
vea Hierosolymis allata, in rotundo atque aruminato templo, cujus nomen est Blachernæ, sit
reposita.
Eodem Leone imperante, veneranda immaculatæ
Matris vestis Constantinopolim hoc modo perla a
esi. Ilane, sicuti diximus, maler Dei ad Filium mi -
grus, mulieri llebræ quæ virgo erat, reliquit,
qua: etiam usque ad illul ipsum tempus ex successione incorrupta permansit, et multa miracula
edd.t. Postquam autem Candidus et Galbius gcrmani fratres patricia diguitate præditi, Hierosolyma
prof. eti, omnia ibi loca perlustrarunt et exosculati
sunt, atque inde etiam in Galilææ partes venerunt,
et thesaurum hunc apud Judram quamdam asservatum repererunt, consilium ejus auferendi
ceperunt. Et Hierosolymorum urbe peragrata, et
sancto quoque loco salutato, ex Palæstina discessuri, arcam eadem longitudine et latitudine qua
illa erat, in qua divina Dei matris vestris reposita
erat, fieri curarunt: camque vacuam, solito orna·
mento coopertam, per fraudem in loco suo deposuerunt: alteram autem illam cum sacrosancta
veste receperunt; et cum ea quam celerrime Con
stantinopolim recurrerunt, in suburbana regione,
eni Blachernae nomen erat, occultare divinum
thesaurum volentes. Quandoquidem vero ΓΕΩΣ
tentare quæ fieri nequiret visi sunt, ingrati etiam
cam ad imperatorem retulere. At que ille inered!
bili elatus voluptate, rotundo in eo loco ubi asservabatur constructo templo, 626 cum magna
veneratione sacram arcam in eo collocavit: ubi
nunc quoque veneranda illa vestis integra servatur, veluti invictum perpetuumque urbis prasidum quæ varios repellit morbos, et novitate ni
raculorum quæ in ea fiunt, nataram et vim temporis superat. Pulcheria quidem celebris imperatrix,
ingeus sub Murciano Dei Matri condidit templum,
ubi sepulerales fascias reposuit: Leo autem Megnus aliud construxit, in quo magnifice vestem ilaus
consecravit.
Chapter XXVCaput XXV
col. 71–72page 32 of 313
PG 147:71ΚΕΦΑΛ. ΚΕ'. Περὶ τοῦ ναοῦ τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου τοῦ ἐν τῇ πηγῇ, ὅπως ἐφάνη πα; αδόξου θαύματος ἐπὶ Λέοντος γενομένου. Ο δ' αὐτὸ καὶ νεών ἕτερον ἐν χώρῳ ἐπιλεγομένη Πηγὴ ἀνετίθει τῇ Θεομήτορι· ἔνθα καὶ δάσος κυρ παρίττων ἀμφιλαφέ; ἦν, λειμὼν ἀπαλαῖς ταῖ ἀρούραις τεθηλώ; ἄνθεσι, παράδεισος ἐφορῶν τὰ ὡραῖα, πηγὴ ἀψοφητί βλύζουσα γαληνὸν τὸ ὕδωρ καὶ πότι μον· ἱεροπρεπῆ ἐπιεικώς πάντα. Ταῦτα δὲ ἄμφω τὰ ἱερὰ πρὸ τοῦ τῆς πόλεως τείχους ἀνίστη· τὸ μὲν ἐν Βλαχέρναις ἀρχομένῳ παρὰ τὴν τῆς θαλάσσης ᾐόνα, τὸ δὲ ἄγχιστά πη τῶν Χρυσῶν καλουμένων πυλῶν, ἄ; δὴ ἀμφὶ τὸ τοῦ ἐρύματος πέρας συμβαίνει είναι, ὅπως δὴ ἄμφω ακαταγών στα φυλακτήρια είεν τῇ πόλει. Διέχει δ' ὁ χῶρος οὗτος τῆς πόλεως ὡσεὶ στά διον ἔν, ὅση πέφυκεν ἀρετὴ γῆς κεκτημένος, ἐξ ἀρχαίου δ' ἀνειμένος τῇ Θεομήτρι. Καὶ ὁ τόπος τοῦ ἀέρος ἐν καλῷ κείμενος, δένδρεσι μὲν παντοίοις και τάχυτος, πλατάνων δὲ τὸ πλεῖστον εὐφυΐᾳ καὶ ἀνα δρομῇ κυπαρίττων ὡραῖζόμενος. Πία οὖν αὐτὸν εὐ θαλῆς καὶ μαλακή περιέτρεχεν, ἄνθη μὲν παντοῖα προβεβλημένη, ἀποχρῶσα μὲν ἐν στιβάδι, ἀρίστη δὲ καὶ βοσκήμασιν ἐφειμένη· πηγὴ δὲ ἀφθόνου καὶ διειδούς νάματος ἐξεπίτηδες ἀνατρέχουσα, παρείχε μὲν τῷ τόπῳ μετὰ ραστώνης ίσης τὸ χάριεν· εὐ πρόσωπον δὲ καὶ τὸν χῶρον ἅμα καθίστα. Οὐ μὴν δι ἀλλὰ καὶ θεία χάρις τῷ ὕδατι ἐπιῤῥεύσασα, ἐνεργές αὐτίκα ἐδείκνυ καὶ πρὸς γονάς θαυμάτων ἐρρωμενέστερον. Χρόνος ὁ μεταξύ συχνός διερους χώς, καὶ τῷ μὲν ὕδατι ἰλὺς κατὰ βραχὺ ἀθροισθεῖσα, τὴν πη γὴν ἀποκρύπτει, καὶ ἀρχὴν πρὸς ἀνάδοσιν ὕδατος δείκνυσιν· ἀλλὰ καὶ τὸ συνηρεφὲς τῶν δένδρων ἀνα φράξαν τὴν εἴσοδον, ὑπὸ συνεργῷ τῷ μέσῳ χρόνῳ λήθῃ τὰ τοῦ τόπου δίδωσι. Καὶ ἦν ὁ τόπος ἐλὺς δὴ καὶ μένη συνεστηκυῖα ἐπὶ νοτίδι βραχυτάτῃ γνωριζομένη. Λέων τοιγαροῦν οὑτοσὶ, πρινὴ Θεοῦ νεύσει τὸν βασίλειον κατακοσμῆσαι θρόνον, ἐς ἰδιώτας.. ταττόμενος, ἐκεῖ σέ πη διιών, ἀνδρὶ περιτυγχάνει πλανωμένῳ πηρῷ· καὶ τοῦτον τῆς πλάνης οἰκτείρας (ἦν δὲ ἄλλως ὁ ἀνὴρ ἀγαθὸς, καὶ τῷ συμπαθεί τῆς γνώμη; τὸν ἐν πᾶσι σώφρονα ταμάλιστα διαγράφων), τοῦτον λαβόμενος τῆς χειρὸς, ὅσα καὶ ὁ ὀφθαλμός ἐγίνετο τῷ πηρῷ, δι' ὁμαλῆς ἄγων, καὶ πᾶν εἴ τι σκῶλον καὶ λυποῦν ἐκ τραχύτητος διωθούμενος. Καὶ ὁ μὲν ἡγεῖτο, ὁ δ᾽ εἶπετο. Ως δὲ πολλὴν ὁδὸν ἦσαν ἐξηνυκότες, καὶ πλησίον τοῦ τέλματος γένοιντο,ἐτρύχετο μὲν ἐπὶ μᾶλλον 5 πηρὸς τῷ δίψει, καὶ κατα πίπτειν ἦν ἔτοιμο;, ἅτε τοῦ ὑγροῦ σύμπαντος έκτα κέντο; τούτῳ ὑπὸ σφοδροτάτῳ τῷ καύματι. Επέ κε το τοίνυν τῷ Λέοντι, καὶ συχνότερον αὐτὸν κατηνάγκαζεν ἰάσασθαι μὲν ἐκείνῳ τὸ δίψος, καὶ τὸν ἐκ τῆς ὁδοῦ κάματον βραχύ τι διαναπαῦσαι, ὑπὸ σκιάν τινα ἐφιζήσαντας· Θεοῦ δὲ ἦν ἄρα τοῦτο τῆς ἀρι του γνώσεως καὶ σοφίας, εὐμηχάνως ἅπαν καθισταμένης. Κακείνος οἴκτῳ τῷ πρὸς τὸν πένητα, τὸ βαθύ τῆς ὕλης ἀπανταχοῦ περιῄει, εἰ που φανίς τις ὕδα της ανεσκίρτα διερευνώμενος. Ως δὲ πολλὰ καμὼν ὑπέστρεφεν άπρακτος, ἀγωνιῶν ὅτι μὴ κάν τούτῳ τῷ
CAPUT XXV.
De templo sanctissimæ Dei Genitricis ad fontem:
et ut is fons admirando miraculo Leoni oblato
repertus sit.
Περὶ τοῦ ναοῦ τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου τοῦ ἐν
τῇ πηγῇ, ὅπως ἐφάνη πα; αδόξου θαύματος
ἐπὶ Λέοντος γενομένου.
Ο δ' αὐτὸ καὶ νεών ἕτερον ἐν χώρῳ ἐπιλεγομένη
Πηγὴ ἀνετίθει τῇ Θεομήτορι· ἔνθα καὶ δάσος κυρ
παρίττων ἀμφιλαφέ; ἦν, λειμὼν ἀπαλαῖς ταῖ ἀρού
ραις τεθηλώ; ἄνθεσι, παράδεισος ἐφορῶν τὰ ὡραῖα,
πηγὴ ἀψοφητί βλύζουσα γαληνὸν τὸ ὕδωρ καὶ πότι
μον· ἱεροπρεπῆ ἐπιεικώς πάντα. Ταῦτα δὲ ἄμφω τὰ
ἱερὰ πρὸ τοῦ τῆς πόλεως τείχους ἀνίστη· τὸ μὲν ἐν
Βλαχέρναις ἀρχομένῳ παρὰ τὴν τῆς θαλάσσης ᾐόνα,
τὸ δὲ ἄγχιστά πη τῶν Χρυσῶν καλουμένων πυλῶν,
ἄ; δὴ ἀμφὶ τὸ τοῦ ἐρύματος πέρας συμβαίνει είναι,
ὅπως δὴ ἄμφω ακαταγών στα φυλακτήρια είεν τῇ
πόλει. Διέχει δ' ὁ χῶρος οὗτος τῆς πόλεως ὡσεὶ στάδιον ἔν, ὅση πέφυκεν ἀρετὴ γῆς κεκτημένος, ἐξ
ἀρχαίου δ' ἀνειμένος τῇ Θεομήτρι. Καὶ ὁ τόπος τοῦ
ἀέρος ἐν καλῷ κείμενος, δένδρεσι μὲν παντοίοις και
τάχυτος, πλατάνων δὲ τὸ πλεῖστον εὐφυΐᾳ καὶ ἀναδρομῇ κυπαρίττων ὡραῖζόμενος. Πία οὖν αὐτὸν εὐθαλῆς καὶ μαλακή περιέτρεχεν, ἄνθη μὲν παντοῖα
προβεβλημένη, ἀποχρῶσα μὲν ἐν στιβάδι, ἀρίστη δὲ
καὶ βοσκήμασιν ἐφειμένη· πηγὴ δὲ ἀφθόνου καὶ
διειδούς νάματος ἐξεπίτηδες ἀνατρέχουσα, παρείχε
μὲν τῷ τόπῳ μετὰ ραστώνης ίσης τὸ χάριεν· εὐπρόσωπον δὲ καὶ τὸν χῶρον ἅμα καθίστα. Οὐ μὴν δι
ἀλλὰ καὶ θεία χάρις τῷ ὕδατι ἐπιῤῥεύσασα, ἐνεργές
αὐτίκα ἐδείκνυ καὶ πρὸς γονάς θαυμάτων έῤῥωμε
Leo iste aliud quoque templum Virgini Matri in
Joco qui fontis nomon habet, erexit, ubi densæ et
ingentes cupressi, pratum etiam teneris refertum
floribus, quasi quidem paradisus amanus et pulcher, fons insuper pellucida et potabili aqua tacite
scatens, et, ut semel dicam, quæcunque sacrum
templum decerent, omnia erant. Utrumque hoc
delubrum pro urbis moenibus constructum est´:
alterum in Blachernis ad maris litius, alterum
autem ad eas quæ dicuntur Aureæ portæ, quæ
ad arcis finem sunt, ut utraque ades inexpugnabile
urbi propugnaculum esset. Abest ab urbe regio
hæc quasi stadio uno, dotes quas terra habere
potest omnes obtinens, antiquitus Matri Dei consecrata. Optimum ibi est cœlum, locus ipse variis
consitus arboribus, platanorum proventu plurimo
et cupressorum proceritate perquam amœnus fuit.
llerbam protulit mollem et copiosam, diversi gemeris flosculos prætendentem, toris commodam,
nec minus pascuis ut.lem. Fons ubertim et pellucide profluens, cum loco ipsi gratiam ingentemn et
amœnitatem præbuit, tum pulchrum eum et conspicuum reddidit. Divina prætere gratia aquæ ipsi
indita, ad miraculorum edendorum proventuin
efficacem eam præstitit. Intercessit tempus longum, et cauum paulatim undæ aggestum fontem νέστερον. Χρόνος ὁ μεταξύ συχνός διερους χώς, καὶ
obruit, exitumque qua unda proflueret obstruxit.
Arborum etiam densitas, aditu ad fontem obstructo; cum diuturnitas insuper temporis accessisset,
oblivione locum obduxit, ita ut limnus uliginosus
esset, et humore tantum tenui dignosceretur.
627 Verum cnimvero Leo iste, cum nondum
divino nutu imperiali dignitate exornatus, privatus
degeret, et circa eum locum alicubi deambularet,
in hominem cecum tota via errantem incidit: et
vicem ejus miseratus (erat enim vir bonus, misericors, et in rebus omnibus consideratus et providus) manu eum duxit: oculi ei vicem præstaus,
gressumque ejus per loca plana dirigens, si quid
in itinere spinarum aut duri esset, quod inceden -
tem offendere posset, removit. Atque ille quidem
Lune ducebat, bic autem sequebatur. Et jain itinere aliquanto confecto, prope cœnosum hunc
Jocum venerant: cæcusque ille siti plurimum conficiebatur, et quin concideret parum aberat, ita
humor omnis in eo æstu vehementissimo exaruerat. Itaque Leoni valde institit, ab eoque crebrius
contendit, ut siti ejus mederetur, et viæ laborem
in umbra quapiam aliquantulum recrearet. Erat
hoc inenarrabilis scientiæ et sapientiæ Dei, quæ
mirifice omnia instituit. Ille igitur misericordia
erga pauperem motus, densam silvam oirnein
perlustravit, et si quis aquæ humor ibi scateret,
scrutatus est. Ut vero post fatigationem multam
infecta re ad illum rediit, et anxie admodum quiτῷ μὲν ὕδατι ἰλὺς κατὰ βραχὺ ἀθροισθεῖσα, τὴν πηγὴν ἀποκρύπτει, καὶ ἀρχὴν πρὸς ἀνάδοσιν ὕδατος
δείκνυσιν· ἀλλὰ καὶ τὸ συνηρεφὲς τῶν δένδρων ἀναφράξαν τὴν εἴσοδον, ὑπὸ συνεργῷ τῷ μέσῳ χρόνῳ
λήθῃ τὰ τοῦ τόπου δίδωσι. Καὶ ἦν ὁ τόπος ἐλὺς δὴ
καὶ μένη συνεστηκυῖα ἐπὶ νοτίδι βραχυτάτῃ γνωρι
ζομένη. Λέων τοιγαροῦν οὑτοσὶ, πρινὴ Θεοῦ νεύσει
τὸν βασίλειον κατακοσμῆσαι θρόνον, ἐς ἰδιώτας..
ταττόμενος, ἐκεῖ σέ πη διιών, ἀνδρὶ περιτυγχάνει
πλανωμένῳ πηρῷ· καὶ τοῦτον τῆς πλάνης οἰκτείρας
(ἦν δὲ ἄλλως ὁ ἀνὴρ ἀγαθὸς, καὶ τῷ συμπαθεί τῆς
γνώμη; τὸν ἐν πᾶσι σώφρονα ταμάλιστα διαγράφων),
τοῦτον λαβόμενος τῆς χειρὸς, ὅσα καὶ ὁ ὀφθαλμός
ἐγίνετο τῷ πηρῷ, δι' ὁμαλῆς ἄγων, καὶ πᾶν εἴ τι
σκῶλον καὶ λυποῦν ἐκ τραχύτητος διωθούμενος. Καὶ
ὁ μὲν ἡγεῖτο, ὁ δ᾽ εἶπετο. Ως δὲ πολλὴν ὁδὸν ἦσαν
ἐξηνυκότες, καὶ πλησίον τοῦ τέλματος γένοιντο,ἐτρύχετο μὲν ἐπὶ μᾶλλον 5 πηρὸς τῷ δίψει, καὶ καταπίπτειν ἦν ἔτοιμο;, ἅτε τοῦ ὑγροῦ σύμπαντος έκτακέντο; τούτῳ ὑπὸ σφοδροτάτῳ τῷ καύματι. Επέκε το τοίνυν τῷ Λέοντι, καὶ συχνότερον αὐτὸν κατηνάγκαζεν ἰάσασθαι μὲν ἐκείνῳ τὸ δίψος, καὶ τὸν ἐκ
τῆς ὁδοῦ κάματον βραχύ τι διαναπαῦσαι, ὑπὸ σκιάν
τινα ἐφιζήσαντας· Θεοῦ δὲ ἦν ἄρα τοῦτο τῆς ἀρι
του γνώσεως καὶ σοφίας, εὐμηχάνως ἅπαν καθιστα
μένης. Κακείνος οἴκτῳ τῷ πρὸς τὸν πένητα, τὸ βαθύ
τῆς ὕλης ἀπανταχοῦ περιῄει, εἰ που φανίς τις ὕδα
της ανεσκίρτα διερευνώμενος. Ως δὲ πολλὰ καμὼν
ὑπέστρεφεν άπρακτος, ἀγωνιῶν ὅτι μὴ κάν τούτῳ τῷ
Chapter XXVICaput XXVI
col. 73–74page 33 of 313
PG 147:73πένητι συνετέλεσεν εἰς παραμυθίαν, φωνῆς ἀῤῥήτου παρὰ δόξαν φερομένης ὑψόθεν ἀκούει, Οὐ χρεών σε, Λέον, λεγούσης, ἀγωνιᾷν· ἐγγὺς γὰρ τὸ ὕδωρ ἰδού. Ὁ δὲ τῷ ξένῳ καταπλαγείς τῆς φωνῆς, ἀνεζήτει πάλιν τὴν τοῦ ὕδατος εὕρεσιν. Αλλ' ἀτεχνῶς καὶ οὗτος τυφλὸς ἦν, περιιών μὲν ἐκεῖνο, ἥκιστα δὲ ὁρῶν. Τό τε γὰρ τῆς ὕλης ἀπείργεν ἀμφιλαφές, καὶ τὸ τέλμα συνεστὼς ἐς βάθος μέγα, τὸν ἄνδρα πόρρω ἀπήλαυνεν. "Οθεν καὶ ἀχθομένῳ ἐῴκει, εἰ ταῦτα τῷ χειραγωγουμένῳ πάσχειν ἐξῆν. Ενθεν τῷ νῷ συμ βάλλων τὰ τῆς φωνῆς, καὶ τὸ ὕδωρ αὖθις ὅπου δις ρευνώμενος, πάλιν ἐν μεθέξει τῆς ἴσης φωνῆς γίνε ται, ἡδὺ τι καὶ ἀστεῖον ἄνωθεν ἐξηχούσης, τό τε όνο μα αὐτῷ προστιθείσης, καὶ τὸ μέλλον ὅσον οὔπω τῆς βασιλείας αὐτῷ ἐπισφραγιζούσης ἀξίωμα· καὶ, Λέον, φησὶν ούτωσί, βασιλεῦ, εἰσιὼν τὸ συνηρεφές τουτε καὶ κατάσκιον, κακ τοῦ θολεροῦ τοῦδε ὕδατος ὑδρευσάμενος, καὶ τοῦ ἰλυώδους τέλματος μετὰ χεῖρας λαβὼν, ἐπίχρισον μὲν τοὺς ὀφθαλμοὺς τῷ πηρῷ, καὶ τὸ δίψος ἀκέσασθαι προθυμήθητι. Ητις δέ εἰμι ἐκ πολλοῦ τὸν χῶρον κληρωσαμένη, καὶ ἐπὶ τούτῳ δὴ γαννυμένη, οὐ πολλοῦ δεήσῃ γνῶναι ἐκ τοῦ αὐτίκα. Σὺ δ' ἀλλ' ὡς ἂν καὶ τὰ πρὸς οἰκόν μοι εὐτρεπίσῃς ᾧ ἐπιμᾶλλον τὰς διατριβές ἔξω καὶ τοὺς περιπάτους ἡδίους ποιήσομαι· δι᾿ οὗ καὶ πᾶσιν αἰτουμένοις, καὶ τὸν τόπον πόθῳ καταλαμβάνουσιν ἀδιστάκτου πίστεως ἐπιμιγνυμένης, επαρκέσω πάντως· καὶ οὐ δέν ἐστιν ἔμοιγε ὁ ἀντιβλέψει τὸ παράπαν, καὶ μὴ θάττον εἴξει τῇ δυναστείᾳ· κἂν δαίμων εἴη, κἂν νό σος, ἰατρῶν ἐν δευτέρῳ γνῶσιν τιθεῖσα, κάν τι ἄλλο ( τέως σὺν λόγῳ αἰτούμενον. Πεισθεὶς οὖν αὐτίκα ὁ Λέων τῇ λαλιν, καὶ τοῦ πηλοῦ λαβόμενος καὶ τοῦ νάματος, ἐλιγωροῦντι καὶ τὸ πνεῦμα σβεννυμένῳ φαίνεται τῷ τυφλῷ· καὶ χρίει μὲν ἐκείνῳ τοὺς ὀφθαλμοὺς τῷ πηλῷ κατὰ τὸν ἐκ γενετῆς ἐκεῖνον τυφλόν· εἶτα καὶ τοῦ ὕδατος μετασχόντι, καὶ τοὺς οφθαλμού, ἀνατρίψαντι, (βαβαί τῶν σῶν μεγαλείων, Θεογεννήτρια 1) Σιλωάμ ἐκείνῳ τὸ θολερὸν τοῦ ὕδ τος καὶ ὁ πηλὸς γίνεται. Εὐθὺς γὰρ ὁρᾷ, καὶ τὴν χρόνιον ἀποτίθεται σκότον, παραδόξοις όμμασι τῷ ηλίῳ ἐνατενίζων, μᾶλλον δὲ τῇ ἰλύϊ καὶ τῷ πηλῷ. "Ωσπερ γὰρ ὁ ἥλιος πρῶτον διδοὺς τῇ ὄψει τὸ φῶς, πρῶτος καὶ παρὰ ταύτης ὁρᾶται, οὕτω νῦν φωτὸς χορηγός γενόμενος ὁ πηλός, πρῶτος ὁρᾶται τῷ ἀνα βλέψαντι. Καὶ τοῦτο δὴ τὸ παράδοξον· ὃ γὰρ ἐῤῥω μένη τῇ ὄψει ἐστὶ πολέμιον, τοῦτο νῦν τὴν ἕξιν ἀπο βαλλομένη σωτήριον γίνεται. ΚΕΦΑΛ. Κα'. Εκφρασις τοῦ θείου ναοῦ τῆς Πηγῆς, ὃν ὁ Λέων ἀνήγειρεν. Αλλ' ὁ Λέων μὲν ἐξ ὕστερον κατὰ τὴν τῆς Θεομή προς πρόβξησιν τῷ βασιλείῳ θρόνῳ ἐνιδρυσθείς, αὐτίκα τὴν εὐεργέτιν ἀμείβεται. Καὶ δὴ τὸν τόπον ἐκεῖνον τῆς ἰεύος ἀνακαθάρης, καὶ τῆς πηγῆς ἀνα στομώσας τὴν φλέβα, ἐς πολύ τι καὶ μέγα τι βάθους Ιων, ἐκκαθαίρει μὲν αὐτῆς ἅπαν νόθον καὶ περιττών περικύκλῳ δὲ ταύτην ἱκανῶς διαφράξας οικοδομία
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XV.
πένητι συνετέλεσεν εἰς παραμυθίαν, φωνῆς ἀῤῥήτου rilaretur, quod misero illi in tali casu nihil solatii
παρὰ δόξαν φερομένης ὑψόθεν ἀκούει, Οὐ χρεών σε,
Λέον, λεγούσης, ἀγωνιᾷν· ἐγγὺς γὰρ τὸ ὕδωρ ἰδού.
Ὁ δὲ τῷ ξένῳ καταπλαγείς τῆς φωνῆς, ἀνεζήτει
πάλιν τὴν τοῦ ὕδατος εὕρεσιν. Αλλ' ἀτεχνῶς καὶ
οὗτος τυφλὸς ἦν, περιιών μὲν ἐκεῖνο, ἥκιστα δὲ
ὁρῶν. Τό τε γὰρ τῆς ὕλης ἀπείργεν ἀμφιλαφές, καὶ
τὸ τέλμα συνεστὼς ἐς βάθος μέγα, τὸν ἄνδρα πόρρω
ἀπήλαυνεν. "Οθεν καὶ ἀχθομένῳ ἐῴκει, εἰ ταῦτα τῷ
χειραγωγουμένῳ πάσχειν ἐξῆν. Ενθεν τῷ νῷ συμβάλλων τὰ τῆς φωνῆς, καὶ τὸ ὕδωρ αὖθις ὅπου διςρευνώμενος, πάλιν ἐν μεθέξει τῆς ἴσης φωνῆς γίνε
ται, ἡδὺ τι καὶ ἀστεῖον ἄνωθεν ἐξηχούσης, τό τε όνομα αὐτῷ προστιθείσης, καὶ τὸ μέλλον ὅσον οὔπω τῆς
βασιλείας αὐτῷ ἐπισφραγιζούσης ἀξίωμα· καὶ, Λέον,
φησὶν ούτωσί, βασιλεῦ, εἰσιὼν τὸ συνηρεφές τουτε
καὶ κατάσκιον, κακ τοῦ θολεροῦ τοῦδε ὕδατος ύδρευ
σάμενος, καὶ τοῦ ἰλυώδους τέλματος μετὰ χεῖρας
λαβὼν, ἐπίχρισον μὲν τοὺς ὀφθαλμοὺς τῷ πηρῷ, καὶ
τὸ δίψος ἀκέσασθαι προθυμήθητι. Ητις δέ εἰμι ἐκ
πολλοῦ τὸν χῶρον κληρωσαμένη, καὶ ἐπὶ τούτῳ δὴ
γαννυμένη, οὐ πολλοῦ δεήσῃ γνῶναι ἐκ τοῦ αὐτίκα.
Σὺ δ' ἀλλ' ὡς ἂν καὶ τὰ πρὸς οἰκόν μοι εὐτρεπίσῃς
ᾧ ἐπιμᾶλλον τὰς διατριβές ἔξω καὶ τοὺς περιπάτους
ἡδίους ποιήσομαι· δι᾿ οὗ καὶ πᾶσιν αἰτουμένοις,
καὶ τὸν τόπον πόθῳ καταλαμβάνουσιν ἀδιστάκτου
πίστεως ἐπιμιγνυμένης, επαρκέσω πάντως· καὶ οὐ
δέν ἐστιν ἔμοιγε ὁ ἀντιβλέψει τὸ παράπαν, καὶ μὴ
θάττον εἴξει τῇ δυναστείᾳ· κἂν δαίμων εἴη, κἂν νό
σος, ἰατρῶν ἐν δευτέρῳ γνῶσιν τιθεῖσα, κάν τι ἄλλο (
τέως σὺν λόγῳ αἰτούμενον. Πεισθεὶς οὖν αὐτίκα ὁ
Λέων τῇ λαλιν, καὶ τοῦ πηλοῦ λαβόμενος καὶ τοῦ
νάματος, ἐλιγωροῦντι καὶ τὸ πνεῦμα σβεννυμένῳ
φαίνεται τῷ τυφλῷ· καὶ χρίει μὲν ἐκείνῳ τοὺς
ὀφθαλμοὺς τῷ πηλῷ κατὰ τὸν ἐκ γενετῆς ἐκεῖνον
τυφλόν· εἶτα καὶ τοῦ ὕδατος μετασχόντι, καὶ τοὺς
οφθαλμού, ἀνατρίψαντι, (βαβαί τῶν σῶν μεγαλείων,
Θεογεννήτρια 1) Σιλωάμ ἐκείνῳ τὸ θολερὸν τοῦ ὕδ
τος καὶ ὁ πηλὸς γίνεται. Εὐθὺς γὰρ ὁρᾷ, καὶ τὴν
χρόνιον ἀποτίθεται σκότον, παραδόξοις όμμασι τῷ
ηλίῳ ἐνατενίζων, μᾶλλον δὲ τῇ ἰλύϊ καὶ τῷ πηλῷ.
"Ωσπερ γὰρ ὁ ἥλιος πρῶτον διδοὺς τῇ ὄψει τὸ φῶς,
πρῶτος καὶ παρὰ ταύτης ὁρᾶται, οὕτω νῦν φωτὸς
χορηγός γενόμενος ὁ πηλός, πρῶτος ὁρᾶται τῷ ἀναβλέψαντι. Καὶ τοῦτο δὴ τὸ παράδοξον· ὃ γὰρ ἐῤῥωμένη τῇ ὄψει ἐστὶ πολέμιον, τοῦτο νῦν τὴν ἕξιν ἀπο
βαλλομένη σωτήριον γίνεται.
Εκφρασις τοῦ θείου ναοῦ τῆς Πηγῆς, ὃν ὁ Λέων
ἀνήγειρεν.
Αλλ' ὁ Λέων μὲν ἐξ ὕστερον κατὰ τὴν τῆς Θεομή
προς πρόβξησιν τῷ βασιλείῳ θρόνῳ ἐνιδρυσθείς,
αὐτίκα τὴν εὐεργέτιν ἀμείβεται. Καὶ δὴ τὸν τόπον
ἐκεῖνον τῆς ἰεύος ἀνακαθάρης, καὶ τῆς πηγῆς ἀναστομώσας τὴν φλέβα, ἐς πολύ τι καὶ μέγα τι βάθους
Ιων, ἐκκαθαίρει μὲν αὐτῆς ἅπαν νόθον καὶ περιττών
περικύκλῳ δὲ ταύτην ἱκανῶς διαφράξας οικοδομία
PATROL. GR. CXLVII.
conferre posset, vocem incredibilem præter opinionem omnem ex alto ad se delatam audiit, quæ
diceret: Non ita anxietate te macerari oportet, Leo,
ecce aqua prope est. Proinde nova hac voce consternatus, deņuo undam inquirere institit. Sed et
ipse cæcus prorsus fuit. Circum eam enim versabatur, minime tamen eam videbat: quod et silvæ
densæ opacitas ei obstaret, et cœnum profundius
illum inde removeret. Quapropter partim indiguans,
quod quem mann duxerat cæcus ærumnam cami
pateretur, partim vocem eam in animo fixam
considerans, et aquam rursum investigans, denno
eam ipsam exaudiit suave quiddam et facetum
cœlitus sonantem vocem. Nam et de nomine cum
compellavit, et imperialem dignitatem primo quoque ei tempore adventuram certo denuntiavit, ita
inquiens: Leo imperator, densum hunc et umbrosum lucum ingressus, turbidam aquam hauri,
eaque sitim hominis ægri refice: et limum cœnosum manibus cape, quo cæci oculos inungas.
628 Quæ vero sim, dudum hunc obtinens locum,
coque me oblectans, mox scies. Tu fac ut ædem
hic mihi sacram construas, in qua identidem verser, et suaviter deambulem: in qua etiam precantibus omnibus, locumque hunc cum ardore et fide
certa adeuntibus, optata præstem omnia. Neque
quidquam est prorsus, quod mihi adversetur, et
non continuo potestati meæ cessurum sit, etiamsi
demon sit, aut morbus qui omnem superet medi -
cinæ curam, aut aliud quidquam, quod factura non
sim, dummodo rite pieque sit petitum. Verbis eis
Leo parens, cænum et undam ad cæcum parum id
jam curantem, ut in quo spiritus prope exstinctus
esset, attulit: et oculos ejus luto, non secus atque
Servator illius a nativitate cæci, linivit: deinde
etiam aquam præbuit, oculos attrectanti. Ecce
autem majestas et magnificentia tua, o Dei Genitrix, se exhibet, et misero illi aqua turbida et lutum Salve fit. Confestim enim visum recipit, et
diuturnas abjicit tenebras, oculis præter spem
omnem, solem, seu potius cœnum et lutum inspiciens. Sicuti namque sol primum, qui visui lucem
primus dat, ab eo conspicitur, sic tum lutuin, quod
lumen illi subministrarat, primum ab eo est conspectum. Qua in re illud etiam admirandum fuit.
Nam quod oculis valentibus maxime adversatur,
id tum, natura et vi sua deposita, salutare est faclumn.
CAPUT XXVI.
Descriptio sacri templi, cui Foulis nomen inditum,
a Leone conditi.
Leo postea, pro eo atque ei Dei Genitrix prædixerat, ad imperiale sublatus fastigium, statim
pro tanto illius in se beneficio ei gratiam rependit.
Et loco eo repurgato, et fontis vena altissime investigata et restituta, quidquid erat cui et terre
aggestæ ejiciendum curavit; et fonte ipso circumquaque structura solida probe munito, delubrum
col. 75–76page 34 of 313
PG 147:75στεριά, νεών τῇ Θεομήτορι ἀνιστᾷ, ἐπ' αὐτὴν δὴ ἀποφράττει, στόμιον ἱκανὸν ἀνεῖσα τοῖς βουλομένοις τὴν πηγὴν περιστήσας τὸν ὄροφον. Ο δέ ἐστιν οὐχ ἧττον ἐς γῆν βαθυνόμενος ἢ ὑπὲρ γῆν τὸ δρώμενον ἄνεισι μὲν γὰρ ἐξ αὐτῶν, οἶμαι, τῆς γῆς τῶν κρηπί των τὰ κτίσματα, ἐν τετραγώνῳ δῆθεν ξυγκείμενα, ἑτερομήκη δὲ τὴν θέσιν καθιστῶντα τῷ δόμῳ· ὡς συμβαίνειν τριτημόριόν που είναι τῷ μήκει τὸ εὖ ρος. 'Αλλ' ἀποίκιλο; μὲν ἡ οἰκονομία τοῖς τοίχοις, ἕως οὗ τῆς γῆς ὑπερκύψειαν· μικρὸν δ' ὑπερφανέντες τῆς γῆς, αὐτίκα ποικίλλοντας στοὺς γὰρ τέσσαρας διαγράφουσιν· ὧν αἱ μὲν δύο πρὸς ἀνίσχοντα καὶ δύοντά που τὸν ἥλιον κατὰ κενοῦ τοῦ ἀέρος μετα εωρίζονται· αἱ δ' ἐπὶ θάτερα τούτων τοῖς γειτνιῶσιν ένα περειδόμεναι τοίχοις συνεξυφαίνονται, καὶ τελευτήσασιν ἐπικάθηνται. Οἰκοδομία δέ τις ἐφύπερθεν τῶν ἁψίδων κύκλω περιτρέχει τον δήμον ἀνεσταλμένη κατά βραχύ· καὶ στοαῖς τισιν ἐπίσης διαλιπού σαις ἐρείδεται. Εἰ; ἀγωγὴν δὲ φώτων ἀποκεκλήρωται τὸ διάλειμμα· ἐξ ὧν καὶ φῶς ἄπειρον ἐπεισρεί τῇ πηγῇ· καὶ περιουσία αἴγλης ἐν μεγάλῳ καὶ πολ λῷ τῷ φωτὶ καταστράπτει τὸν χῶρον. Ἐπὶ τούτοις † θόλος μετεωρίζεται, όροφος ἐν σφαιροειδεῖ μεταρσίῳ ἡρέμα ἐς βάθος επικυρτούμενος, καὶ πασῶς αι ρόμενος εἰς μετέωρον. Κόσμου δὲ τοσοῦτον περίεστιν, ὡς εἰκάσαι τῷ οὐρανῷ περιλαμπομένῳ καὶ ἀνθοῦντι πυρί. Τοῦ γε μὴν ἀδύτου τὸ ἄνωθεν, καὶ τὸ ὑπὲρ αὐτὴν δὴ τὴν πηγὴν οἰκοδόμημα ἕτερον δια φράττει, ἐπιπέδῳ θάλῳ κοσμούμενον, ὡς ἂν ἀποπλη ροίη τῷ ἑτερομήκει τὸ κόσμιον. Καί τινα; δὲ βαθμίδας ἐναρμοσάμενος ὁ τεχνίτης κατά πέντε οἶμαι που καὶ εἴκοσι ἑκατέρωθεν, εὐμαρῆ τὴν κάθοδον ἐς αὐτ τὴν τὴν πηγὴν ὑπανέδειξεν ἐπὶ μαρμάροις συγκαταβαίνουσιν, ἐντιθεῖσί τι καὶ κόσμου καὶ χειραγωγοῦσι τοὺς κατιόντας, ἵνα μὴ ταῖς νοτίσι διολισθαί νωσιν. Ἡ μὲν οὖν ἐστιν ὑπτία· ἀτέρα δὲ καὶ τοῦ σχολιοῦ συμμετέχουσα. Χρυσῷ μὲν ἀκ ἐδήλῳ ἡ ὀροφή πᾶσα, μᾶλλον δὲ ἡ κεφαλὴ τῷ ναῷ κατακόρως ἐγκέ κρυπται, τῷ ὑέλῳ ἐπιπολάζοντι διαφαινομένῳ· καὶ αὐγὴ μαρμάρων & ὁ τοῖχος ἡμφίεται, ἀπανταχού περιαστράπτει τὸ τέμενος. 'Η δὲ πηγὴ σχεδόν κατά μέσον ἐστὶ τὸν χῶρον· μικρὸν γάρ τι τοῦ μέσον εξ ναι ἀναχωρεί, εὗρος ὀργυιών που δύο διακατέχουσα, ἀέννα, ψυχρά τε καὶ διειδή προβαλλομένη τὰ ῥεῖ θρα. Μαρμάρων δὲ οἰκοδομὴ ἐν τετραγώνῳ αὐτὴν ὑδρεύεσθαι. Τοῦ δ᾽ αὖ τετραγώνου ἐξ ἑκατέρωθεν ῖται ταῖς προειρημέναις βαθμίδες ἐγείρονται· αἱ μὲν εἰς ἥμισυ σφαίρας σχηματιζόμεναι, ἄλλοι δὲ καὶ πρὸς τὸ τετράγωνον ἀποτελευτῶσαι κατὰ ἐξ ἑκα τέρωθεν, ἐς τὸ ἄνωθεν της πηγής τους βουλομένους διαβιβάζουσαι. Καὶ μετρία δέ τις φιάλη πρὸ τοῦ στόματος ἕστηκε της πηγής βραχύ τι κοιλαινομένη, ὡς αὐτίκα μάλα τὴν ὑδρίαν ἐπιδεξομένη, ἐς ὀπάς τινα; διατετρημένη, ὡς ἂν τοῖς ἐκρέουσι χώραν χαρίζηται. Κοίλον δέ τι ἕτερον ἐπ' ἐδάφους αὐτὴν ὑπο δέχεται πρὸ τῆς ἐπιρροῆς τῆς πηγῆς· στενοχωρουμένῳ δὴ τῷ ὑγρῷ ἀπανταχοῦ παρέχον διέξοδον. Δίεισι δὲ ὁ ὀχετός, κατὰ μέσον τὸν δόμον τὸ ἄδυτον διαιρῶν, ἐμπεφραγμένος παντάπασιν. ὑπὲς δὲ δύο
NICEPIIORI CALLISTI
Dei Halii construxit, et mdifcium ipsum supra στεριά, νεών τῇ Θεομήτορι ἀνιστᾷ, ἐπ' αὐτὴν δὴ
fontem statuit. Structura ita comparata est, ut
non minus difcii subter terram sit, quam super
terram emineat. Nam judicio meo ex ipsius terræ
fundamentis excitata est, et in quadrangulum ita
coagmentata, ut cam formam ædi sacræ præstet,
qua aliquatenus longitudo latitudinem superet, et
longitudini quæ assis rationem habeat, latitudo
quadraulis proportione respondeat. 629 Sed
ædificii muri sub terra nihil habent varietatis:
quamprimum autem supra terram eminent, statim
variant. Nam in quatuor porticus conformantur,
quarum duæ, contra orientem altera, et occiden.
tem solem altera, in vacuum aerem sublimes feruntur: aheræ, duæ utrinque proximis suffultæ
parietibus conjunguntur, eisque incumbunt.
superiore parte structura quædam apsidum et arcuum molliter ædem ipsam attollens circumit, et
porticibus quibusdam æquis inter se spatiis distantibus fulcitur, quæ spatia veluti intercolumnia
luminis immittendi gratia instituta sunt, per quæ
Lux immensa in fontem influit, et splendoris abundantia lumine nulto locum omnem illustrat. Super his tholus in subliine eminet, cum testitudine
rotunda et alta, paulatim sese deorsum versum
incurvante, et aliquantulum in sublime evadente:
cujus tam prolixa est pulchritudo, ut cœlo relucenti et igni ardenti similis videatur. Superiorem
sacri adyti parte:n, aliud supra fontem ipsum
edificium terminat, Girna porticu exornatum, ut
formæ pulchritudinem, longitudine altero tanto
latitudinem superante adimpleat. Gradus etiam
quosdam architectus, viginti quinque opinor, ex
utraque parte aptissime construxit, qui facilem
ai fontem ipsun descensum pr.ebeant: cancellis
marmoreis additis, qui et pulchritudinem aliquam
operi afferant, et descendentes, ne lubrico humo.
ris lal:antur, manuducant. Gradus alii directe acclives sunt, alii vero aliquantulum incurvi. Testudo summa, seu potius vertex ipse templi auro
puro prolixe exornatus est: atque is luce per
frequentia specularia immissa, et marmoris quo
parietes incrustati sunt fulgore vibrato, veluti
coruscans templum omne tanquam fulgure illusiral, Fous in medio fere templo est, parum enim ἀποφράττει, στόμιον ἱκανὸν ἀνεῖσα τοῖς βουλομένοις
id abest. Latitudo ejus bis senum pedum, undam
habet jugem, frig dam et pellucidam. Structura
marmorea quadrangulari continetur, cujus labrum
a quantibus percommodum est. Intra id eis quos
diximus pares gradus sunt, quidam semicirculi
figuram, 630 alii quadratam formam referentes:
seni utrinque, qui deo sum versum ad fontem
quemvis ferunt. Mediocris præterea phiala paululum excavata ad os fontis stat, hydriam statim
exceptura. Ilɔbet ca foramina quædam, ut effluenti latici locus sit. Hunc cavum aliud in solo
pro fontis influxu excipit, quod aquæ effluere satagenti meatum” exitunique ex parte omni præbet.
Cuniculus per mediam adem protenditur, adytum
τὴν πηγὴν περιστήσας τὸν ὄροφον. Ο δέ ἐστιν οὐχ
ἧττον ἐς γῆν βαθυνόμενος ἢ ὑπὲρ γῆν τὸ δρώμενον·
ἄνεισι μὲν γὰρ ἐξ αὐτῶν, οἶμαι, τῆς γῆς τῶν κρηπί
των τὰ κτίσματα, ἐν τετραγώνῳ δῆθεν ξυγκείμενα,
ἑτερομήκη δὲ τὴν θέσιν καθιστῶντα τῷ δόμῳ· ὡς
συμβαίνειν τριτημόριόν που είναι τῷ μήκει τὸ εὖρος. 'Αλλ' ἀποίκιλο; μὲν ἡ οἰκονομία τοῖς τοίχοις,
ἕως οὗ τῆς γῆς ὑπερκύψειαν· μικρὸν δ' ὑπερφανέν
τες τῆς γῆς, αὐτίκα ποικίλλοντας στοὺς γὰρ τέσσαρας διαγράφουσιν· ὧν αἱ μὲν δύο πρὸς ἀνίσχοντα
καὶ δύοντά που τὸν ἥλιον κατὰ κενοῦ τοῦ ἀέρος μετα
εωρίζονται· αἱ δ' ἐπὶ θάτερα τούτων τοῖς γειτνιώσιν ένα περειδόμεναι τοίχοις συνεξυφαίνονται, καὶ
τελευτήσασιν ἐπικάθηνται. Οἰκοδομία δέ τις ἐφύπερ
θεν τῶν ἁψίδων κύκλω περιτρέχει τον δήμον ἀνεσταλ
μένη κατά βραχύ· καὶ στοαῖς τισιν ἐπίσης διαλιπού
σαις ἐρείδεται. Εἰ; ἀγωγὴν δὲ φώτων ἀποκεκλήρω
ται τὸ διάλειμμα· ἐξ ὧν καὶ φῶς ἄπειρον ἐπεισρεί
τῇ πηγῇ· καὶ περιουσία αἴγλης ἐν μεγάλῳ καὶ πολ
λῷ τῷ φωτὶ καταστράπτει τὸν χῶρον. Ἐπὶ τούτοις
† θόλος μετεωρίζεται, όροφος ἐν σφαιροειδεῖ μεταρ
σίῳ ἡρέμα ἐς βάθος επικυρτούμενος, καὶ πασῶς αιρόμενος εἰς μετέωρον. Κόσμου δὲ τοσοῦτον περίε
στιν, ὡς εἰκάσαι τῷ οὐρανῷ περιλαμπομένῳ καὶ
ἀνθοῦντι πυρί. Τοῦ γε μὴν ἀδύτου τὸ ἄνωθεν, καὶ τὸ
ὑπὲρ αὐτὴν δὴ τὴν πηγὴν οἰκοδόμημα ἕτερον δια
φράττει, ἐπιπέδῳ θάλῳ κοσμούμενον, ὡς ἂν ἀποπλη
ροίη τῷ ἑτερομήκει τὸ κόσμιον. Καί τινα; δὲ βαθμί
δας ἐναρμοσάμενος ὁ τεχνίτης κατά πέντε οἶμαι που
καὶ εἴκοσι ἑκατέρωθεν, εὐμαρῆ τὴν κάθοδον ἐς αὐτ
τὴν τὴν πηγὴν ὑπανέδειξεν ἐπὶ μαρμάροις συγκα
ταβαίνουσιν, ἐντιθεῖσί τι καὶ κόσμου καὶ χειραγω
γοῦσι τοὺς κατιόντας, ἵνα μὴ ταῖς νοτίσι διολισθαίνωσιν. Ἡ μὲν οὖν ἐστιν ὑπτία· ἀτέρα δὲ καὶ τοῦ
σχολιοῦ συμμετέχουσα. Χρυσῷ μὲν ἀκ ἐδήλῳ ἡ ὀροφή
πᾶσα, μᾶλλον δὲ ἡ κεφαλὴ τῷ ναῷ κατακόρως ἐγκέ
κρυπται, τῷ ὑέλῳ ἐπιπολάζοντι διαφαινομένῳ· καὶ
αὐγὴ μαρμάρων & ὁ τοῖχος ἡμφίεται, ἀπανταχού
περιαστράπτει τὸ τέμενος. 'Η δὲ πηγὴ σχεδόν κατά
μέσον ἐστὶ τὸν χῶρον· μικρὸν γάρ τι τοῦ μέσον εξ
ναι ἀναχωρεί, εὗρος ὀργυιών που δύο διακατέχουσα,
ἀέννα, ψυχρά τε καὶ διειδή προβαλλομένη τὰ ῥεῖ
θρα. Μαρμάρων δὲ οἰκοδομὴ ἐν τετραγώνῳ αὐτὴν
ὑδρεύεσθαι. Τοῦ δ᾽ αὖ τετραγώνου ἐξ ἑκατέρωθεν
ῖται ταῖς προειρημέναις βαθμίδες ἐγείρονται· αἱ
μὲν εἰς ἥμισυ σφαίρας σχηματιζόμεναι, ἄλλοι δὲ
καὶ πρὸς τὸ τετράγωνον ἀποτελευτῶσαι κατὰ ἐξ ἑκα
τέρωθεν, ἐς τὸ ἄνωθεν της πηγής τους βουλομένους
διαβιβάζουσαι. Καὶ μετρία δέ τις φιάλη πρὸ τοῦ
στόματος ἕστηκε της πηγής βραχύ τι κοιλαινομένη,
ὡς αὐτίκα μάλα τὴν ὑδρίαν ἐπιδεξομένη, ἐς ὀπάς
τινα; διατετρημένη, ὡς ἂν τοῖς ἐκρέουσι χώραν χαρίζηται. Κοίλον δέ τι ἕτερον ἐπ' ἐδάφους αὐτὴν ὑπο
δέχεται πρὸ τῆς ἐπιρροῆς τῆς πηγῆς· στενοχωρουμένῳ δὴ τῷ ὑγρῷ ἀπανταχοῦ παρέχον διέξοδον.
Δίεισι δὲ ὁ ὀχετός, κατὰ μέσον τὸν δόμον τὸ ἄδυτον
διαιρῶν, ἐμπεφραγμένος παντάπασιν. ὑπὲς δὲ δύο
Chapter XXVIICaput XXVII
col. 77–78page 35 of 313
PG 147:77ἀνοίγνυσιν· ἡ μὲν κυκλοτερεῖ λίθῳ ἐνηρμοσμένη κατὰ μέσον τὸν δόμον· ἡ δ' ἑτέρα γειτνιάζει πρὸς τὰ ἄδυτα ἑτερόμηκες περικειμένη τὸ ἔλυτρον· ἀφο οὗ καὶ τὸν ἱερὸν πηλὲν καὶ καθάρσιον δοιδυκοειδεί τινι πτύῳ ἀρύονται, οἷς ταῦτα ἐπιτέτραπται ὑπουργεῖν. Κέκραται δὲ καὶ τὸ ὕδωρ εἰς παράδοξον ἔνω σιν. Τοῦ τε γὰρ ψυχρὸν παντάπασιν εἶναι ἐνδεῖ, καὶ τοῦ χλιαρὸν εἶναι πάλιν ἀφίσταται· ὡς συμβαίνειν παντοῖν καὶ ὅσον γίνεσθαι τοῖς ἐθέλουσι κατὰ τὸ τῷ μάννα ᾀδόμενον. Ἔστι δὲ τὰ μάλιστα διειδές τε καὶ κούφον, ταῖς τοῦ πνεύματος αύραις ἱερῶς μετεωριζόμενον. Καὶ τὰ δὴ πάντων ὑπερεκκείμενον, ὅτι τῶν ἐναντίων εἶναι θεραπείαν τὸ ὕδωρ τοῦτο συμβαίνει. ἂν γὰρ ἡ τέχνη νοσημάτων ἀπεῖπε τὴν περὶ τὸ ψυχρὴν ἀσχολίαν, τούτων εὕροις ἂν ὡς θᾶττον τούτῳ τὴν ἴασιν. Τοιοῦτον μὲν οὖν ὁ Λέων τὸ τέμενος τῇ Θεομήτορι ἀνιστᾷ, Πηγὴν τὸν χῶρον κατονομάσας ἐξαίσιον οἷον ἰδόντι, κρεῖττον δὲ ἢ λέγειν. Καὶ τοῦτον τὸν τρόπον ἡ ἐν τῷ ὕδατι χάρις ἐξέλαμψεν. Ἐξ ὕστερον δὲ καί τινες ἄλλοι προσθήκαις οἰκοδομημάτων τὸν χῶρον ἐσέμνυναν, κάλλος περιεργότερον περιθέμενοι, καὶ ὡραιοτέραν τῷ τόπῳ ἐπαγαγόντες εὐπρέπειαν· καθὰ δῆτα καὶ Ἰουστινιανός ὕστερον τὸν μέγιστον καὶ περικαλλή δόμον ἀνήγειρε, τῆς εὐεργεσίας αὐτὴν ἀμειβόμενος. Ταύτης δὴ τῆς πηγῆς & διαφόρως ενήργησε θαύματα, ἡμεῖς ἐν ἰδίῳ συντάγματι διελάβομεν, ἀνδρῶν τινων φιλοθέων εἰς τοῦτο διερεθισάντων ἡμᾶς· ἐξ οὗ καὶ τὰ περὶ τῆς πηγῆς ὡδί μοι λελεγμένα ἀποτεμόντες, τῇ παρο ούσῃ συνετάξαμεν πραγματείς. Ἡμεῖς δ' ἀλλ᾽ ἐπὶ τὸ συνεχὲς τῆς ἱστορίας προίωμεν. ΚΕΦΑΛ. ΚΖ'. Ως Λέων χίλια καὶ ἑκατὸν πλοῖα κατὰ Γιζερί που έπεμπε, στρατηγὸν Βασιλίσκον τὸν τῆς γαμετῆς Βηρίνης ἀδελφὸν τοῦ στόλου χειροτονήσας· ὃς ὑποθήκαις Ασπαρος καὶ Ἀρδαβουρίου τὸν στόλον προὔδωκε τοῖς ἐχθροῖς. Καὶ ὡς ἀνηρέθη "Ασπαρ καὶ ᾿Αρδαβούριος διὰ Ζήνωνος τοῦ Ἰσαύρου· καὶ διὰ τοῦτο ἐπὶ τῇ θυγατρὶ Λέοντος τῇ ᾿Αριάδνη γαμβρός τοῦ βασιλέως καθίστατο. Γιζέριχος ὁ τῶν Οὐανδήλων βασιλεὺς τῶν ᾿Αφρων κατάρξας, ως μοι προλέλεκται, καὶ ἐπὶ μέγα δυνά με ως προελθών, μετὰ τὸ ἀποδιῶναι Μαρκιανόν, πλεί στα δεινὰ ἕδρα, τὴν Ῥωμαίων γῆν ἐπιών. Πλὴν γὰρ Καρθαγένης πασῶν τῶν πόλεων περιεῖλε τὰ τείχη. Οσα δὲ χρήματα καὶ ἀγροὶ τοῖς ἑσπερίοις Λίβυσι προσῆσαν, ἐκείνων ἀφελόμενος, τοῖς ὁμοφύλοις ἀπε χαρίζετο. Καὶ λίαν ἐξέτριβε τὸ ὑπήκοον, φόρους ἐπὶ φόροις τιθείς. Τῇ πολλῇ δὲ ταλαιπωρίᾳ ἐκπιεζόμενοι οι περίοικοι ἀπεδίδρασκον· οἷς ἀχθόμενος Λέων, ἐκ τῆς ὑπὸ χεῖρα πάσης πλοῖα χίλια καὶ ἑκατὸν ἀθροίσας, όπλων τε πληρώσας σὺν ἀξιομάχῳ στρατῷ, κατά τε Γιζέριχου καὶ τῶν Οὐανδήλων ἐκπέμπει. Εφ᾽ ᾧ στόλῳ χίλια διακόσια χρυσοῦ κεντηνάρια λόγος έχει δαπονῆσαι αὐτόν· τοὺς δ' ἐλῶντας τὰς ναῦς ὑπὲρ ἑπτὰ χιλιάδα; εἶναι. Καὶ στρατηγὸν δ᾽ αὐτοκράτορα ΧΧVΙ.
ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XV.
ἀνοίγνυσιν· ἡ μὲν κυκλοτερεῖ λίθῳ ἐνηρμοσμένη dividens, probe ubique munitus. Cava superne due
κατὰ μέσον τὸν δόμον· ἡ δ' ἑτέρα γειτνιάζει πρὸς habet alterum lapide rotundo constructum in
τὰ ἄδυτα ἑτερόμηκες περικειμένη τὸ ἔλυτρον· ἀφο medio templi loco: alterum ad adytum appropinοὗ καὶ τὸν ἱερὸν πηλὲν καὶ καθάρσιον δοιδυκοειδεί quat, labrum longius quam latius habens: unde
τινι πτύῳ ἀρύονται, οἷς ταῦτα ἐπιτέτραπται ὑπουρ etiam sacrum illud et lustrale lutum vasculo in
γεῖν. Κέκραται δὲ καὶ τὸ ὕδωρ εἰς παράδοξον ἔνω- cochlearis formam facto illi hauriunt, quibus id
σιν. Τοῦ τε γὰρ ψυχρὸν παντάπασιν εἶναι ἐνδεῖ, καὶ ministerium commissum est. Aquæ istius per inτοῦ χλιαρὸν εἶναι πάλιν ἀφίσταται· ὡς συμβαίνειν credibilèm mistionem mirifica est temperies: neπαντοῖν καὶ ὅσον γίνεσθαι τοῖς ἐθέλουσι κατὰ τὸ τῷ que enim supra modum gelida est, et a tepiditate
μάννα ᾀδόμενον. Ἔστι δὲ τὰ μάλιστα διειδές τε καὶ multum abest: ita ut eam omnigenam et qualeun
κούφον, ταῖς τοῦ πνεύματος αύραις ἱερῶς μετεωρι quisque velit esse contingat, non secus quam deζόμενον. Καὶ τὰ δὴ πάντων ὑπερεκκείμενον, ὅτι τῶν cantatum illud Manna. Est autem pellucida maxiἐναντίων εἶναι θεραπείαν τὸ ὕδωρ τοῦτο συμβαίνει. me et levis, spiritus aura saero quodam modo
ἂν γὰρ ἡ τέχνη νοσημάτων ἀπεῖπε τὴν περὶ τὸ extenuata. Et quod alia omnia superat, res quoque
ψυχρὴν ἀσχολίαν, τούτων εὕροις ἂν ὡς θᾶττον τούτῳ contrarias unda hæc curat. De quibus enim ægriτὴν ἴασιν. Τοιοῦτον μὲν οὖν ὁ Λέων τὸ τέμενος τῇ tudinibus frigore homines affligentibus ars medicoΘεομήτορι ἀνιστᾷ, Πηγὴν τὸν χῶρον κατονομάσας· rum curandis desperavit, eis statim in illa mediἐξαίσιον οἷον ἰδόντι, κρεῖττον δὲ ἢ λέγειν. Καὶ cinam invenias. Tale delubrum Leo Dei matri
τοῦτον τὸν τρόπον ἡ ἐν τῷ ὕδατι χάρις ἐξέλαμψεν. erexit, atque id Fontem nominavi:: opus, si viἘξ ὕστερον δὲ καί τινες ἄλλοι προσθήκαις οἰκοδο deas, insigne præstantius certe quam ut verbis
μημάτων τὸν χῶρον ἐσέμνυναν, κάλλος περιεργότε- explicari queat. In fontis unda, ea quam diximus
ρον περιθέμενοι, καὶ ὡραιοτέραν τῷ τόπῳ ἐπαγα- gratia enituit. Postea vero alii quidam ædificiorum
γόντες εὐπρέπειαν· καθὰ δῆτα καὶ Ἰουστινιανός accessionibus locum eum exornarunt, pulchrituὕστερον τὸν μέγιστον καὶ περικαλλή δόμον ἀνήγει dinem adjectitiam ei addentes, et decentiorem illi
ρε, τῆς εὐεργεσίας αὐτὴν ἀμειβόμενος. Ταύτης δὴ amenitatem adjicientes: quemadmodum et Justiτῆς πηγῆς & διαφόρως ενήργησε θαύματα, ἡμεῖς ἐν nianus postmodum maximam et pulcherriınamı
ἰδίῳ συντάγματι διελάβομεν, ἀνδρῶν τινων φιλοθέων exstruxit domum, gratiam eam pro beneficiis acεἰς τοῦτο διερεθισάντων ἡμᾶς· ἐξ οὗ καὶ τὰ περὶ ceptis virgini Matri referens. De miraculis quæ ad
τῆς πηγῆς ὡδί μοι λελεγμένα ἀποτεμόντες, τῇ παρο fontem ipsum quamplurima edita sunt, librum
ούσῃ συνετάξαμεν πραγματείς. Ἡμεῖς δ' ἀλλ᾽ ἐπὶ
conscripsimus (a), a piis quibusdam viris, ut hoc
τὸ συνεχὲς τῆς ἱστορίας προίωμεν.
faceremus, excitati. Unde etiam ea que de funte
diximus, in opus hoc transtulimus. Sed jam ad
reliquam historiam progrediamur.
Ως Λέων χίλια καὶ ἑκατὸν πλοῖα κατὰ Γιζερίπου έπεμπε, στρατηγὸν Βασιλίσκον τὸν τῆς
γαμετῆς Βηρίνης ἀδελφὸν τοῦ στόλου χειρο
τονήσας· ὃς ὑποθήκαις Ασπαρος καὶ Ἀρδαβουρίου τὸν στόλον προὔδωκε τοῖς ἐχθροῖς.
Καὶ ὡς ἀνηρέθη "Ασπαρ καὶ ᾿Αρδαβούριος διὰ
Ζήνωνος τοῦ Ἰσαύρου· καὶ διὰ τοῦτο ἐπὶ τῇ
θυγατρὶ Λέοντος τῇ ᾿Αριάδνη γαμβρός τοῦ
βασιλέως καθίστατο.
Γιζέριχος ὁ τῶν Οὐανδήλων βασιλεὺς τῶν ᾿Αφρων
κατάρξας, ως μοι προλέλεκται, καὶ ἐπὶ μέγα δυνάμε ως προελθών, μετὰ τὸ ἀποδιῶναι Μαρκιανόν, πλείστα δεινὰ ἕδρα, τὴν Ῥωμαίων γῆν ἐπιών. Πλὴν γὰρ
Καρθαγένης πασῶν τῶν πόλεων περιεῖλε τὰ τείχη.
Οσα δὲ χρήματα καὶ ἀγροὶ τοῖς ἑσπερίοις Λίβυσι
προσῆσαν, ἐκείνων ἀφελόμενος, τοῖς ὁμοφύλοις ἀπεχαρίζετο. Καὶ λίαν ἐξέτριβε τὸ ὑπήκοον, φόρους ἐπὶ
φόροις τιθείς. Τῇ πολλῇ δὲ ταλαιπωρίᾳ ἐκπιεζόμενοι οι
περίοικοι ἀπεδίδρασκον· οἷς ἀχθόμενος Λέων, ἐκ τῆς
ὑπὸ χεῖρα πάσης πλοῖα χίλια καὶ ἑκατὸν ἀθροίσας,
όπλων τε πληρώσας σὺν ἀξιομάχῳ στρατῷ, κατά τε
Γιζέριχου καὶ τῶν Οὐανδήλων ἐκπέμπει. Εφ᾽ ᾧ
στόλῳ χίλια διακόσια χρυσοῦ κεντηνάρια λόγος έχει
δαπονῆσαι αὐτόν· τοὺς δ' ἐλῶντας τὰς ναῦς ὑπὲρ
ἑπτὰ χιλιάδα; εἶναι. Καὶ στρατηγὸν δ᾽ αὐτοκράτορα
floc est, centum librarum.
–
(a) Hoc opus edidit Ambr. Pampereus Viennæ 1802. Edit.
631 CAPUT ΧΧVΙ.
Ut Leo mille et centum naves, contra Genserichum
miserit, Basilisco conjugis suæ Verinæ fratre
classi præfecto, qui instinctu et consilio Asparis et
Ardaburii classem hostibus prodidit: et ut Aspar
et Ardaburius a Zenone Isauro trucidati sint.
Quam ob causam, Ariadna Leonis filia in matrimonium ducta, is gener ejus est fucius.
Genserichus Vandaloram rex, qui Africa, queiadmodum a me dictum est, potitus, magna potentia auctus est, post Marciari obitum, ditionen
Romanorum excursionibus plurimum afflixit: urbium omnium, præterquam Carthaginis, mœnia
diruit. Et quidquid pecuniae et agri occidentales
Libyes habuere, id illis ademptum, popularibus
suis dedit: subditisque suis, tributa tribulis accumulando, apprime gravis fuit. Quibus ærumnis
incole pressi, profugerunt. Porro cum id Leo
ægre ferret, ex ditione sua omni mille et centum
naves contraxit, armisque et copiis non pœnitendis impositis, eas adversus Genserichum et Vandalos inisit. In eam classem mille et ducenta centenaria auri pondera impendisse eidemque
supra septem millia remigum attribuisse dicitur.
col. 79–80page 36 of 313
PG 147:79τῷ στόλῳ Βασιλίσκον ἐχειροτόνει τὸν τῆς σφετέρας Τι γαμετῆ; Βηρίνης κασίγνητον· ὅς δὴ ἀεὶ τῇ βασιλείᾳ ἐπιφθαλμίζων, Ασταρι καὶ 'Αρδαβουρίῳ ἐσπένδετο δι' ἐκείνων γὰρ ᾤετο ῥᾷστα κατα πράξασθαι τὸ βου λόμενον. Εἰς γὰρ τὴν ἀρχὴν προελθεῖν ἐκείνους την Αρείου δίξαν νοτοῦντας ἀδύνατον, τῶν Βυζαντίων, τὴν τοιαύτην θρησκείαν μάλα βδελυττομένων. Αλ λοις δὲ τὴν βασιλείαν παρασχεῖν ἐν ἑτοίμῳ εἶχον. Καθὰ δὴ καὶ Λέοντι, ὃν κουράτωρα σφῶν χρηματε ζοντα, ἀναιμωτί προήγαγον ἐπὶ τὴν ἀρχὴν· κἂν ἐκεῖνος ἄρχειν λαχών, τὸ ὑπ' ἐκείνων ἄρχεσθαι ἐν δεινῷ ἐποιεῖτο. Καὶ δὴ ταράττειν ᾑρημένοι τὴν Ἐκε κλησίαν, ἐν πολλοῖς τῶν ἀναγκαίων ἠναντιοῦντο κάν τοῖς πλείστοις οὐ καλῶς ἐκεῖνον πράττειν ἔλα γον· ἡτηθῆναι τε καὶ πρὸς Γιζερίχου. ἅτε δὴ μὴ ύγιαίνοντα περὶ τὴν θρησκείαν. Πολλῷ γὰρ εἶναι Γιζερίχου τὴν δόξαν φίλην Θεῷ τὰ Αρείου πρεσβεύουσαν, ἢ Λέοντος τῆς ἐν Νικαία καὶ Χαλκηδόνι πίστεως ὑπερισταμένου κακῶς ᾤοντο. Ἵνα δ' ἀληθῆ λέγειν δίξωσιν, ἐν ἀποῤῥήτῳ συγγενόμενοι Βασιλίσκῳ, τὸ τῆς βασιλείας σκήπτρον δώσειν καθυπισχνοῦντο, ἤπερ Γιζερίχῳ τῆς νίκης παραχωρήσωσιν. Επει δὲ ταῦτα συνέδοξεν, ὁ μὲν Βασιλίσκος δὲν παντὶ τῷ στόλῳ, εἰς τὴν Αφρων χώραν κατέπλευσεν· καὶ Γιζερίχῳ εἰς λόγους ἐλθὼν, κατὰ τὰς πρὸς Ασπαρα συνθήκας τὸν στόλον εὐθὺς προΰδωκε. Καὶ ὁ μὲν πῦρ. ἐνῆκεν ὕπνῳ ἐχομένων τῶν στρατιωτῶν, σφοδροῦ πνεύματος εἰς ὕψος τὴν φλόγα επαίροντος, καὶ ἄλ λην ἐξ ἄλλης ἐχομένως ἀμείβοντος· ἐπικείμενοι δὲ κοντοῖς οἱ Οὐάνδηλοι ὅσοις διαφυγεῖν τὸ πῦρ ἐξεγένετο, ἔκτεινον. Καὶ οὐδεμίαν τῶν τοσούτων νεῶν διασώσαι δυνατῶς ἔσχον. Μόλι; δὲ Βασιλίσκος διαρυ γὼν σὺν ὀλίγοις πάνυ καὶ ἀνὰ τὸ Βυζάντιον γεγονώς, τῇ μεγάλη Εκκλησία προσέφευγεν. Η δ' ἀδελφὴ καὶ Αὐγούστα Βηρίνα τοῦτον τοῦ κινδύνου ἐξήρπαζε, καὶ κατὰ τὴν Θρᾴκην εἴασε διατρίβειν ἀνὰ τὴν Πείρινθον. Λέων δὲ ὁ βασιλεὺς, Ασπαρα καὶ τὸν 'Αρδαβούριον μετερχόμενος, ὁμοῦ μὲν τῆς ἀτόπου δέξης ἐλάσαι, ἅμα δὲ καὶ ποῦσαι ἀεὶ κατὰ τῆς βασ σιλείας ἐπιβούλως φρονείν, 'Αριάδνην τὴν ἐκ Βηρίνης αὐτῷ οἱ γεγενημένην, τῷ παιδὶ τοῦ ᾿Ασπαρος πατρικίῳ τῷ ὑπάτῳ εἰς γάμον ἐδίδου. Οἱ δὲ καὶ μᾶλλον τῇ καθάπαξ μοχθηρία κεχρημένοι, οὐκ ἀνίες. σαν μὴ δόλου ἀεὶ συρράπτειν τῷ Λέοντι. Ο γνόντες Βυζάντιοι, κατ' αὐτῶν ἠρεθίζοντο· καὶ πολλὰ τῷ Ιπποδρόμῳ κατ' αὐτῶν ἀπέσκωπτον. Τὸν δῆμον ἐκεῖνοι τοιγαροῦν ὑφορώμενοι, τοῦ στρατοῦ παντὸς ἑπομένου διαπεράσαντες, εἰς τὸν ἐν Χαλκηδόνι ναν Εὐφημίας τῆς μάρτυρος καταφεύγουσιν. Ο δὲ βα σιλεὺς πατριάρχην πέμπων ἀπελογεῖτο, ἡ μὴν ἐκεί νοις τὰ πιστὰ φυλάξειν τοῦ τεμένους ἀποσχομένοις. Οἱ δ' ἀντέλεγον τῶν ὅρων οὐδαμῶς ἀφεστάναι, εἰ μὴ βασιλεὺ; αὐτὸς παραγένοιτο. Καὶ ἐξῄει μὲν ὁ Λέων, καὶ τοὺς ἄνδρας λόγου δίχα εἶχε πρὸς ἑαυτόν· καὶ τραπέζης αὐτοῖς ἐκοινώνει, καὶ τἆλλα πάντα δῆθεν ἐποίει, ἀμνηστίαν κακῶν ὑπισχνούμενος. Ετέρωθεν
Ducem ei cum imperio Basiliscum præfecit, con- τῷ στόλῳ Βασιλίσκον ἐχειροτόνει τὸν τῆς σφετέρας
jugis suae Verina fratrem germanum: qui qud
oculos ad imperium adjecisset, Asparem sibi et
Ardaburium conciliavit. Nam per cos se facillime,
quod volebat, confecturum esse puta!al. Τι
autem ipsi ad imperialem dignitatem pervenirent,
Geri omnino non potuit, propterea quod Ariani
essent, quorum religionem Byzantii vehementer
detestabantur. Verum ut imperium aliis concederent, in proclivi eis erat: quemadmodum et Leoni
fecerant, qui cum curator eorum esset, sine sanguine ad imperium eum extulerunt. Atque ille
imperio potitus, quod ab eis regeretur, graviter
tulit. Et ipsi, quod Ecclesiam sibi turbandam esse
constituissent, in multis necessariis rebus ei adversati sunt, et plurima eum perperam agere dire. "
runt: superatum etiam iri asseverantes a Gensericho, quod minus sanam colcret religionem.
Multo enim Genserichi opinionem, qui Arii dogma
profiteretur, Deo gratiorem esse quam Leonis
ipsius: quem male facere, quod Nicænam et
Chalcedonensem fidem defenderet, non recte putabant. Atque ut vera dicere viderentur, clam cum
Basilisco congressi, sceptrum imperiale ci se tra…
dituros polliciti sunt, si Gensericho victoriam concederent. 632 De quo cum eis convenisset, Basiliscus cum classe omni in Africam navigavit, et
in colloquio Gensericho, pro eo atque cum Aspare
pactus fuerat, classen statim prodidit. Itaque nilitibus somno sopitis Genserichus illam incendit et cum vehementior ventus flammam in
sublime tolleret, naves aliæ ab aliis ignem conce
perunt: et Vandali contis imminentes, si qui
milites ex incendio eo profugerent occiderunt. Ex
classe tanta ne una quidem navis reliqua fuit.
Basiliscus ægre cum paucis admodum profugiens,
Byzantium venit, et ad Magnam ecclesiam confugit. Cujus soror Verina Augusta eum periculo
liberavit, et Perinthum Thraciæ, ut ibi degeret,
misit. Leo imperator Asparem et Ardaburium ad
se accivit, ut cum ab absurda eos opinione abduceret, tum ab insidüs imperio struendis avocaret.
Quapropter Ariadnam filiam, quain ex Verina
susceperat, filio Asparis consuli et patricio in
matrimonium collocavit. Caeterumn illi, pro semel
concepta malitia, dolos contra Leonem texerè non
desierunt. Quod ubi Constantinopolitani cognoverunt, contra eos concitati sunt, et in Hippodromo
convicis eos acerbe prosciderunt. Ili plebem metuentes, Chalcedonem, exercitu eos omni consequente, trajecerunt, et in templum Euphemia
martyris confugerunt. Imperator, patriarcha ad
cos misso, se fidem eis servaturum esse, si ex
ecclesia ea discederent, pollicitus est. Ipsi vero se
loco eo excessuros, nisi imperator ipse alessed,
negarunt. Proinde Leo co concessit, et viros eos
Procopius, vel per ignaviam, vel per proditionem Basiliscum rei bene gerendæ occasionem
et victoriam amisisse, scribit. De classe Rom.
γαμετῆ; Βηρίνης κασίγνητον· ὅς δὴ ἀεὶ τῇ βασιλείᾳ
ἐπιφθαλμίζων, Ασταρι καὶ 'Αρδαβουρίῳ ἐσπένδετο
δι' ἐκείνων γὰρ ᾤετο ῥᾷστα κατα πράξασθαι τὸ βουλόμενον. Εἰς γὰρ τὴν ἀρχὴν προελθεῖν ἐκείνους την
Αρείου δίξαν νοτοῦντας ἀδύνατον, τῶν Βυζαντίων,
τὴν τοιαύτην θρησκείαν μάλα βδελυττομένων. Αλλοις δὲ τὴν βασιλείαν παρασχεῖν ἐν ἑτοίμῳ εἶχον.
Καθὰ δὴ καὶ Λέοντι, ὃν κουράτωρα σφῶν χρηματε
ζοντα, ἀναιμωτί προήγαγον ἐπὶ τὴν ἀρχὴν· κἂν
ἐκεῖνος ἄρχειν λαχών, τὸ ὑπ' ἐκείνων ἄρχεσθαι ἐν
δεινῷ ἐποιεῖτο. Καὶ δὴ ταράττειν ᾑρημένοι τὴν Ἐκε
κλησίαν, ἐν πολλοῖς τῶν ἀναγκαίων ἠναντιοῦντο·
κάν τοῖς πλείστοις οὐ καλῶς ἐκεῖνον πράττειν ἔλαγον· ἡτηθῆναι τε καὶ πρὸς Γιζερίχου. ἅτε δὴ μὴ
ύγιαίνοντα περὶ τὴν θρησκείαν. Πολλῷ γὰρ εἶναι
Γιζερίχου τὴν δόξαν φίλην Θεῷ τὰ Αρείου πρεσβεύουσαν, ἢ Λέοντος τῆς ἐν Νικαία καὶ Χαλκηδόνι πίστεως
ὑπερισταμένου κακῶς ᾤοντο. Ἵνα δ' ἀληθῆ λέγειν
δίξωσιν, ἐν ἀποῤῥήτῳ συγγενόμενοι Βασιλίσκῳ, τὸ
τῆς βασιλείας σκήπτρον δώσειν καθυπισχνοῦντο,
ἤπερ Γιζερίχῳ τῆς νίκης παραχωρήσωσιν. Επει
δὲ ταῦτα συνέδοξεν, ὁ μὲν Βασιλίσκος δὲν παντὶ τῷ
στόλῳ, εἰς τὴν Αφρων χώραν κατέπλευσεν· καὶ
Γιζερίχῳ εἰς λόγους ἐλθὼν, κατὰ τὰς πρὸς Ασπαρα
συνθήκας τὸν στόλον εὐθὺς προΰδωκε. Καὶ ὁ μὲν πῦρ.
ἐνῆκεν ὕπνῳ ἐχομένων τῶν στρατιωτῶν, σφοδροῦ
πνεύματος εἰς ὕψος τὴν φλόγα επαίροντος, καὶ ἄλ
λην ἐξ ἄλλης ἐχομένως ἀμείβοντος· ἐπικείμενοι δὲ
κοντοῖς οἱ Οὐάνδηλοι ὅσοις διαφυγεῖν τὸ πῦρ ἐξεγέ
νετο, ἔκτεινον. Καὶ οὐδεμίαν τῶν τοσούτων νεῶν
διασώσαι δυνατῶς ἔσχον. Μόλι; δὲ Βασιλίσκος διαρυ
γὼν σὺν ὀλίγοις πάνυ καὶ ἀνὰ τὸ Βυζάντιον γεγονώς,
τῇ μεγάλη Εκκλησία προσέφευγεν. Η δ' ἀδελφὴ
καὶ Αὐγούστα Βηρίνα τοῦτον τοῦ κινδύνου ἐξήρπαζε, καὶ κατὰ τὴν Θρᾴκην εἴασε διατρίβειν ἀνὰ τὴν
Πείρινθον. Λέων δὲ ὁ βασιλεὺς, Ασπαρα καὶ τὸν
'Αρδαβούριον μετερχόμενος, ὁμοῦ μὲν τῆς ἀτόπου
δέξης ἐλάσαι, ἅμα δὲ καὶ ποῦσαι ἀεὶ κατὰ τῆς βασ
σιλείας ἐπιβούλως φρονείν, 'Αριάδνην τὴν ἐκ Βηρίνης αὐτῷ οἱ γεγενημένην, τῷ παιδὶ τοῦ ᾿Ασπαρος
πατρικίῳ τῷ ὑπάτῳ εἰς γάμον ἐδίδου. Οἱ δὲ καὶ
μᾶλλον τῇ καθάπαξ μοχθηρία κεχρημένοι, οὐκ ἀνίες.
σαν μὴ δόλου ἀεὶ συρράπτειν τῷ Λέοντι. Ο γνόντες Βυζάντιοι, κατ' αὐτῶν ἠρεθίζοντο· καὶ πολλὰ τῷ
Ιπποδρόμῳ κατ' αὐτῶν ἀπέσκωπτον. Τὸν δῆμον
ἐκεῖνοι τοιγαροῦν ὑφορώμενοι, τοῦ στρατοῦ παντὸς
ἑπομένου διαπεράσαντες, εἰς τὸν ἐν Χαλκηδόνι ναν
Εὐφημίας τῆς μάρτυρος καταφεύγουσιν. Ο δὲ βασιλεὺς πατριάρχην πέμπων ἀπελογεῖτο, ἡ μὴν ἐκεί
νοις τὰ πιστὰ φυλάξειν τοῦ τεμένους ἀποσχομένοις.
Οἱ δ' ἀντέλεγον τῶν ὅρων οὐδαμῶς ἀφεστάναι, εἰ μὴ
βασιλεὺ; αὐτὸς παραγένοιτο. Καὶ ἐξῄει μὲν ὁ Λέων,
καὶ τοὺς ἄνδρας λόγου δίχα εἶχε πρὸς ἑαυτόν· καὶ
τραπέζης αὐτοῖς ἐκοινώνει, καὶ τἆλλα πάντα δῆθεν
ἐποίει, ἀμνηστίαν κακῶν ὑπισχνούμενος. Ετέρωθεν
cremata, mentionem nullam facit. De bello Vandal. lib. 111.
Chapter XXVIIICaput XXVIII
col. 81–82page 37 of 313
PG 147:81δὲ Ζήνωνι τῷ Ἰσαύρῳ πιστοτάτῳ μάλιστά γε είναι δοκοῦντι ἐνεκελεύετο, παριοῦσιν ἐκείνοι; διὰ τοῦ βαλανείου ἐς τὰ ἀνάκτορα, αἰφνίδιον ἐπιστάντα τὰς κεφαλὰς αὐτοῖς ἀφαιρεῖσθαι. Ἐπεὶ δὲ εἰσιέναι ἔμελ λον, Ζήνων 'Αρδαβούριον πρῶτον ἀφῄρει τῆς κεφα λῆς· ὅπερ ὁ ᾿Ασπαρ ἰδῶν, ἀλγήσας καὶ μέγα ἀνακραγὼν, ἔφη· "Αξια πάσχει ὁ πολιὰς εἰς μάτην αὐτ χήσας, μηδαμῶς ἀκοῦσαί μου γενέσθαι πειθήνιος πολλάκις εἰπόντος, Φάγωμεν Λέοντα, πρὶν ἡμᾶς αὐτ τὸν ἀριστῆσαι. Ταῦτα λέγοντα τὸ ξίφος ἀφῃρεῖτο καὶ τοῦτον τὸ ζῆν. Τὸν δ᾽ ἕτερον ἐκείνου υἱὸν τὸν πα τρίκιον, τῆς θυγατρός διαζεύξας αὐτὸν ᾿Αριάδνης, ἐκεῖνον μὲν ὑπερόριον ἦγε· Ζήνωνι δὲ οἷα δὴ τοὺς ἐπιβούλους ἐκ μέσου ποιησαμένῳ ταύτην εἰς γυναῖκα ἐδίδου. Ζήνων δὲ οὗτος Αρικμήσ.ο; μὲν ἐκ σπαργάνων ὠνόμαστη· ἅμα δὲ τῷ γάμῳ τῆς βασιλίδος καὶ τούνομα μεταμφίεστο, τοῦτο κτησάμενος ἔκ τινος τῶν παρ' Ισαύροις ἐπὶ μέγα δόξης ἐλάσαντος οὕτω προσαγορευομένῳ. Τούτῳ δ' ἐκ τῆς εἰρημένης Λέον τος θυγατρός Λέων ὁ μικρὸς κληθείς ἐγεννήθη. ΚΕΦΑΛ. ΚΗ'. Περὶ Μαρτυρίου τοῦ ᾿Αντιοχείας, καὶ Πέτρου του Κταρέως, ὃς τῷ τρισαγίῳ ὕμνῳ τὸ, «Ο σταυ ρωθεὶς δι' ἡμᾶς,» προσέθετο· καὶ περὶ τῶν διαδόχων αὐτοῦ, Στεφάνου καὶ Καλανδίωνος καὶ περὶ ὧν ὁ Κναφεὺς τῇ Ἐκκλησίᾳ παρ έδωκε. Καὶ περὶ 'Ιουδεναλίου καὶ 'Αναστασίου καὶ Μαρτυρίου τῶν ἐπισκόπων Ιεροσολύμων. Ζήνων δὲ ἅμα τῷ νυμφίος βασιλεῖ γενέσθαι, εἰς τὴν Εω ἐστάλη ᾧ Πέτρος ὁ ἐπίκλην Κναφούς Ακολούθει, πρεσβύτερος ὢν τοῦ νεὼ τῆς ἁγίας μάρ τύπος Βάσσης ἐν τῇ Βιθυνῶν Χαλκηδόνι. Την Αν τεύχου δὲ σὺν ἐκείνῳ καταλαβών, καὶ τῷ θρόνῳ ταύτης ἐνηδυνθείς, πείθει Ζήνωνα ἀρῆξαί οἱ τῆς καθέδρας μεταλαχεῖν. Μαρτυρίου δὲ τηνικαῦτα ἐπι σκοποῦντος, ὃς μετὰ Μάξιμον τὸν ἐπὶ τῇ τετάρτη συνόδῳ τῆς προεδρίας ἠξιωμένον τοὺς οἴακας έχει μίζετο, καὶ ἐπὶ τὴν βασιλέως πόλιν χρείας καλούσης βραδύνοντος, Πέτρος θορύβους οὐκ ἐλαχίστους κατὰ τὴν ᾿Αντιόχου εκίνει, φύρων τὰ πλήθη καὶ ἀναχέων, καινά τινα κατὰ τῆς πίστεως εἰσηγούμενος· καὶ τὸ δὴ μέγιστον, ἀναθέματι καθυποβάλλων, καὶ ὅσοι μὴ Θεὸν σταυρωθῆναι καὶ παθεῖν οἴονται. Ἐπὶ μᾶλλον δὲ τὸ δόξαν κρατύνων, τῷ τρισ αγίῳ ὕμνῳ τὸ, Ο σταυρωθεὶς δι' ἡμᾶς, ἐς ὕστε τον προσετίθει. "Οπερ καὶ ἐς δεῦρο παρὰ τοῖς θεοπασχίταις ἐκράτησε. Καί τινας δὲ τῶν τῆ; Απολ λιναρίου μοίρας ἑταιρισάμενος, πολλὰ κατὰ Μαρ τυρίου τοῦ ἐπισκόπου διεσκευώρησεν, εἰς διάφορα σχίσματα τὸν λαὸν διαιρήσας. Μαρτύριος δ' ἐπ ανελθὼν καὶ τὸ πλῆθος εὑρὼν στασιάζον προς τε αὐτὸν καὶ τὴν ἀμφὶ τῷ Θ. ῷ δόξαν, καὶ Ζήνωνα τῷ Κναφεῖ τὰ μάλιστα συναιρόμενον, μετὰ πλείστην παραίνεσιν, ἐπεὶ μεταπείθειν οὐχ οἷός τε ἦν, δι μοσίᾳ τὸν λαὸν ἐκκλησιάσας, τὴν ἐπισκοπὴν παρη τείτο, παῤῥησίᾳ πάντων εἰπών Κλήρῳ ἀνυποτά καῳ, καὶ λαῷ ἀπειθεῖ, καὶ Ἐκκλησίᾳ ἐξξυπωμένῃ, ἀποτάττομα:, φυλάττων ἐμαυτῷ τὸ τῆς ἱερωσύνη; ει
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XV.
δὲ Ζήνωνι τῷ Ἰσαύρῳ πιστοτάτῳ μάλιστά γε είναι præter rationem ad se pertraxit, et ad mensam
δοκοῦντι ἐνεκελεύετο, παριοῦσιν ἐκείνοι; διὰ τοῦ βα
λανείου ἐς τὰ ἀνάκτορα, αἰφνίδιον ἐπιστάντα τὰς
κεφαλὰς αὐτοῖς ἀφαιρεῖσθαι. Ἐπεὶ δὲ εἰσιέναι ἔμελ
λον, Ζήνων 'Αρδαβούριον πρῶτον ἀφῄρει τῆς κεφα
λῆς· ὅπερ ὁ ᾿Ασπαρ ἰδῶν, ἀλγήσας καὶ μέγα ἀνακραγών, ἔφη· "Αξια πάσχει ὁ πολιὰς εἰς μάτην αὐτ
χήσας, μηδαμῶς ἀκοῦσαί μου γενέσθαι πειθήνιος
πολλάκις εἰπόντος, Φάγωμεν Λέοντα, πρὶν ἡμᾶς αὐτ
τὸν ἀριστῆσαι. Ταῦτα λέγοντα τὸ ξίφος ἀφῃρεῖτο καὶ
τοῦτον τὸ ζῆν. Τὸν δ᾽ ἕτερον ἐκείνου υἱὸν τὸν πατρίκιον, τῆς θυγατρός διαζεύξας αὐτὸν ᾿Αριάδνης,
ἐκεῖνον μὲν ὑπερόριον ἦγε· Ζήνωνι δὲ οἷα δὴ τοὺς
ἐπιβούλους ἐκ μέσου ποιησαμένῳ ταύτην εἰς γυναῖκα
ἐδίδου. Ζήνων δὲ οὗτος Αρικμήσ.ο; μὲν ἐκ σπαργά
νων ὠνόμαστη· ἅμα δὲ τῷ γάμῳ τῆς βασιλίδος καὶ
τούνομα μεταμφίεστο, τοῦτο κτησάμενος ἔκ τινος
τῶν παρ' Ισαύροις ἐπὶ μέγα δόξης ἐλάσαντος οὕτω
προσαγορευομένῳ. Τούτῳ δ' ἐκ τῆς εἰρημένης Λέον
τος θυγατρός Λέων ὁ μικρὸς κληθείς ἐγεννήθη.
suam adhibuit, et alia præterea multa, injuriarum
oblivionem illis pollicitus, fecit. Alia autem ex
parte Zenoni Isauro, qui fidus ei maxime esse
videbatur, ut is illis per balneas in imperialem
regiam venientibus, subito impetu capita resecaret, præcepit. Aderant illi, et Zeno Ardaburio
primum caput amputavit. Quod ubi Aspar vidi,
indoluit, et magna voce exclamans: Dignum
(inquit) fert exitium senex canus, qui frustra gloriatus est, neque unquam admonitioni meæ audiens
fuit. Persaepe enim ei dixi: Prius Leonem deverenus, quam ille nos sibi in prandio apponat. Hee
ubi dixit, et ipse ferro casus vitam amisit. 633
Filium autem ejus, patricium illum, a filia sun
Ariadna per repudium sejunctum, in exsilium misit et Ariadnam Zenoni, utpote qui insidiatores
snstulisset, conjugen dedit. Zeno iste ab incnm:
bulis Aricmesius nominatus fuerat: verum una cum
imperatoris filiæ conjugio id nomen mutavit, et
Zeno appellatus est, nomine eo a quodam, qui apud Isauros ad magnam pervenit gloriam, sumpto,
lluic ex ea quam dixi Leonis filia, Leo minor progenitus est.
Περὶ Μαρτυρίου τοῦ ᾿Αντιοχείας, καὶ Πέτρου του
Κταρέως, ὃς τῷ τρισαγίῳ ὕμνῳ τὸ, «Ο σταυρωθεὶς δι' ἡμᾶς,» προσέθετο· καὶ περὶ τῶν
διαδόχων αὐτοῦ, Στεφάνου καὶ Καλανδίωνος
καὶ περὶ ὧν ὁ Κναφεὺς τῇ Ἐκκλησίᾳ παρέδωκε. Καὶ περὶ 'Ιουδεναλίου καὶ 'Αναστασίου
καὶ Μαρτυρίου τῶν ἐπισκόπων Ιεροσολύμων.
Ζήνων δὲ ἅμα τῷ νυμφίος βασιλεῖ γενέσθαι, εἰς
τὴν Εω ἐστάλη ᾧ Πέτρος ὁ ἐπίκλην Κναφούς
Ακολούθει, πρεσβύτερος ὢν τοῦ νεὼ τῆς ἁγίας μάρτύπος Βάσσης ἐν τῇ Βιθυνῶν Χαλκηδόνι. Την Αν
τεύχου δὲ σὺν ἐκείνῳ καταλαβών, καὶ τῷ θρόνῳ
ταύτης ἐνηδυνθείς, πείθει Ζήνωνα ἀρῆξαί οἱ τῆς
καθέδρας μεταλαχεῖν. Μαρτυρίου δὲ τηνικαῦτα ἐπι
σκοποῦντος, ὃς μετὰ Μάξιμον τὸν ἐπὶ τῇ τετάρτη
συνόδῳ τῆς προεδρίας ἠξιωμένον τοὺς οἴακας έχει
μίζετο, καὶ ἐπὶ τὴν βασιλέως πόλιν χρείας καλούσης βραδύνοντος, Πέτρος θορύβους οὐκ ἐλαχίστους
κατὰ τὴν ᾿Αντιόχου εκίνει, φύρων τὰ πλήθη καὶ
ἀναχέων, καινά τινα κατὰ τῆς πίστεως εἰσηγούμενος· καὶ τὸ δὴ μέγιστον, ἀναθέματι καθυποβάλ
λων, καὶ ὅσοι μὴ Θεὸν σταυρωθῆναι καὶ παθεῖν
οἴονται. Ἐπὶ μᾶλλον δὲ τὸ δόξαν κρατύνων, τῷ τρισαγίῳ ὕμνῳ τὸ, Ο σταυρωθεὶς δι' ἡμᾶς, ἐς ὕστε
τον προσετίθει. "Οπερ καὶ ἐς δεῦρο παρὰ τοῖς Θεο
πασχίταις ἐκράτησε. Καί τινας δὲ τῶν τῆ; Απολ
λιναρίου μοίρας ἑταιρισάμενος, πολλὰ κατὰ Μαρτυρίου τοῦ ἐπισκόπου διεσκευώρησεν, εἰς διάφορα
σχίσματα τὸν λαὸν διαιρήσας. Μαρτύριος δ' ἐπανελθὼν καὶ τὸ πλῆθος εὑρὼν στασιάζον προς τε
αὐτὸν καὶ τὴν ἀμφὶ τῷ Θ. ῷ δόξαν, καὶ Ζήνωνα τῷ
Κναφεῖ τὰ μάλιστα συναιρόμενον, μετὰ πλείστην
παραίνεσιν, ἐπεὶ μεταπείθειν οὐχ οἷός τε ἦν, δι
μοσίᾳ τὸν λαὸν ἐκκλησιάσας, τὴν ἐπισκοπὴν παρη
τείτο, παῤῥησίᾳ πάντων εἰπών Κλήρῳ ἀνυποτάκαῳ, καὶ λαῷ ἀπειθεῖ, καὶ Ἐκκλησίᾳ ἐξξυπωμένῃ,
ἀποτάττομα:, φυλάττων ἐμαυτῷ τὸ τῆς ἱερωσύνη;
CAPUT XXVIII.
De Martyrio Antiocheno episcopo. De Petro Cnapho,
qui primus ter sancto hymno addidit: «Qui passus
en pro nobis. Εt de successoribus ejus, Stephano ει
Calandione. De cæremonis a Cnapheo in ecclesia
institutis. De Juvenali et Anastasio et Martyrio,
flierosolymitanis episcopis.
Zene simul atque imperatoris gener factus est,
in Orientem missus est: in qua profectione Petros
cognomine Cnapheus eum secutus est, templi
sanctæ Bassæ martyris apud Chalcedonem Bithyniæ presbyter. Is ubi cum illo Antiochiam venit,
et sedes episcopalis ibi ei perplacuit, Zenoni persuasit, ut sibi in episcopatu eo recipiendo allesset: quem tum Martyrius gerebat, Maximi, qui
quartæ synodi suffragiis dignitatem eam consecutus fuerat, successor. Et cum Martyrius in urbe
imperiali, necessitate id flagitante, diutius mora
retur: Petrus tumultus Antiochiæ non minimos
excitavit, res plerasque apud plebem per confusionem miscens, et insolita quædam adversus fidem
inducens, quodque maximum est, omnes eos qui
Deum crucifixum et passum esse non crederent,
anathematis fulmine feriens. Atque ubi opinionem
suam confirmavit, ter sancto illo hymno accessionem istam: Qui crucifixus es pro nobis, tandem
adjecit. Quæ verba ad hune usque diem apud
Theopaschitas obtinent. Quibusdam etiam lami
nibus ex Apollinaris partibus sibi ascitis, multa
adversus Martyrium episcopum molitus est, et
populum per varia dissidia in partes plures diluxit. Martyrius Antiochiam rediit, et multitudin: m
seditionem adversus se et veram de Deo sententiam
movere, Zenonemque quam maxime Cuapheo fa.
vere reperit. Atque ubi post frequentem cohortationem persuadere illis, ut sententiam talem muta: cnt, non potuit, populi publicitus concicue
Chapter XXIXCaput XXIX
col. 83–84page 38 of 313
PG 147:83ἀξίωμα. Ταῦτ᾽ εἰπόντος καὶ ἀναχωρήσαντο; Μαρ τυρίου, ὁ Καφεὺς τῷ τῆς ᾿Αντιόχου θρόνῳ ἐπιπηδᾷ, πολὺς κατὰ τῆς ἐν Χαλκηδόνι ῥέων συνόδου, καὶ πάντας τὴν τοῦ τρισαγίου προσθήκην λέγειν καταναγκάζων. "Α δῆτα ὁ εὐσεβέστατος Λέων μα θών, φυγαδείαν τοῦ Κναφέως εὐθὺς κατεδίκαζεν, Ο δὲ γνοὺς φυγῇ τὴν σωτηρίαν ἐπραγματεύετο, ἐν τῇ τῶν ᾿Ακοιμήτων μονῇ κρύφα την διατριβήν ἔχων. Τὸν δὲ Κναφέα Στέφανος διεδέχετο· ὃν Αν τιοχέων παῖδες, ἔτι προσκείμενοι τῷ Καφεῖ, και λάμοις ἴσα δόρασιν ὀξυνθεῖσι διαχειρίζονται, τῷ τὴν ᾿Αντιόχου παραῤῥέοντι προςρέψαντε; ποταμῷ, ὡς Ἰωάννης ὁ ῥήτωρ Ιστόρησε. Μετὰ δὲ Στέφανον Καλανδίων τῇ Κωνσταντίνου ἐπιδημῶν τοὺς τῆς ἐπισκοπῆς οἴακας ἐγχειρίζεται· ὃς ὑπὲρ τῆς τε τάρτης συνόδου πνέων, οὐδένα προσίετο, εἰ μὴ πρόσ τερον τὸν Κναφέα Πέτρον ὑποβάλοι τῷ ἀναθέματι, καὶ τὰ ἐσύστερα γενόμενα τῷ τυράννῳ Βασιλίσκω ἐγκύκλια. Καλανδίων δὲ τῷ Καφεῖ ἀντιπράττων, ταῖς ἐκείνου προσθήκαις προσετίθει τῷ τρισαγίς τὸ, Χριστέ Βασιλεῦ. Φασί γε μὴν τὸν Κναφέα Πέ τρον καὶ τέσσαρα ταῦτα κάλλιστα τῇ καθόλου Εκ κλησίᾳ ἐπινοῆσαι· τὴν τοῦ θείου μύρου κατασκευὴν ἐπὶ παντὸς τοῦ λαοῦ ἁγιάζεσθαι· τὴν ἐν τοῖς ἁγίοις Θεοφανίοις τῶν ὑδάτων ἐν ἑσπέρᾳ θείαν ἐπίκλυσιν· τό τε ἅγιον σύμβολον ἐν πάσῃ συνόδῳ παῤῥησίᾳ ἐξάδεσθαι, ἅπαξ πρότερον τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλη Παρασκευῇ μόνον λεγόμενον· καὶ ἐν πάσῃ εὐχῇ τὴν Θεοτόκον κατονομάζεσθαι, καὶ ταύτης τὴν θείαν κλῆσιν ἐπικαλεῖσθαι. Μικρὸν δὲ ὕστερον καὶ Ἰουβεναλίου ἐς βαθύτατον γῆρας ἐλάσαντος, τὸν τῶν Ἱεροσολύμων θρόνον Αναστάσιος έκλη ροῦτο· οὗ Μαρτύριος καθῆστο διάδοχος. ('Ακοιμήτων) ΧΧΙΧ. ΚΕΦΑΛ. ΚΘ'. ῾Ως ἐτελεύτησε Λέων ο μέγας, Λέοντα τὸν μια κρόν καταλείψας διάδοχον. Καὶ τούτου δὲ μετὰ μικρὸν τέλει χρησαμένου, Ζήνων ὁ πα τὴρ τὴν ἀρχὴν τοῦ υἱοῦ λαμβάνει, τοῦ παιδὸς τῷ πατρὶ τὸ διάδημα περιθέντος. Ο δὲ βασιλεὺς Λέων ὁ μέγας τὸν Ζήνωνος καὶ 'Αριάδνης τῆς θυγατρός παῖδα, τὸν μικρὸν Λέοντα, Καίσαρα πρότερον, εἶτα καὶ βασιλέα Ρωμαίων τῆς Θεοτόκου, μου ἀνηγόρευε χερσί τε ἰδίαις τὰ τῆς ἀρχῆς σύμβολα τούτῳ περιετίθει. Ζήνωνα γὰρ ἅτε περὶ τὴν θρη σκείαν διάφορον λογιζόμενος, ἀπηξίου βασιλέα χει ροτονεῖν. Επειτα νόσῳ περιπεσὼν ὁ Λέων, ἐν Βυ ζαντίῳ τὴν ἀρχὴν ἀποτίθεται, ἑπτακαίδεκα έτη ταύτην διηνυκώς μεθ᾽ ἐν Ζήνων τὸ ἁλουργὲς ἀμφιέννυται σχήμα, οἷά γε γαμβρῷ· καὶ Βηρίνης τῆς Λέοντος γυναικός συνεπιλαμβανομένης τῷ νηπίῳ Λέοντι, δ; τῷ πατρὶ Ζήνωνι τὰ τῆς ἀρχῆς περιε
convocata, episcopatum deposuit, verbis bisce in ἀξίωμα. Ταῦτ᾽ εἰπόντος καὶ ἀναχωρήσαντο; Μαρeertum
τυρίου, ὁ Καφεὺς τῷ τῆς ᾿Αντιόχου θρόνῳ ἐπιπηδᾷ, πολὺς κατὰ τῆς ἐν Χαλκηδόνι ῥέων συνόδου,
καὶ πάντας τὴν τοῦ τρισαγίου προσθήκην λέγειν
καταναγκάζων. "Α δῆτα ὁ εὐσεβέστατος Λέων μα
θών, φυγαδείαν τοῦ Κναφέως εὐθὺς κατεδίκαζεν,
Ο δὲ γνοὺς φυγῇ τὴν σωτηρίαν ἐπραγματεύετο, ἐν
τῇ τῶν ᾿Ακοιμήτων μονῇ κρύφα την διατριβήν
ἔχων. Τὸν δὲ Κναφέα Στέφανος διεδέχετο· ὃν Αν
τιοχέων παῖδες, ἔτι προσκείμενοι τῷ Καφεῖ, και
λάμοις ἴσα δόρασιν ὀξυνθεῖσι διαχειρίζονται, τῷ
τὴν ᾿Αντιόχου παραῤῥέοντι προςρέψαντε; ποταμῷ,
ὡς Ἰωάννης ὁ ῥήτωρ Ιστόρησε. Μετὰ δὲ Στέφανον
Καλανδίων τῇ Κωνσταντίνου ἐπιδημῶν τοὺς τῆς
ἐπισκοπῆς οἴακας ἐγχειρίζεται· ὃς ὑπὲρ τῆς τε
τάρτης συνόδου πνέων, οὐδένα προσίετο, εἰ μὴ πρόσ
τερον τὸν Κναφέα Πέτρον ὑποβάλοι τῷ ἀναθέματι,
καὶ τὰ ἐσύστερα γενόμενα τῷ τυράννῳ Βασιλίσκω
ἐγκύκλια. Καλανδίων δὲ τῷ Καφεῖ ἀντιπράττων,
ταῖς ἐκείνου προσθήκαις προσετίθει τῷ τρισαγίς
τὸ, Χριστέ Βασιλεῦ. Φασί γε μὴν τὸν Κναφέα Πέτρον καὶ τέσσαρα ταῦτα κάλλιστα τῇ καθόλου Εκκλησίᾳ ἐπινοῆσαι· τὴν τοῦ θείου μύρου κατασκευὴν
ἐπὶ παντὸς τοῦ λαοῦ ἁγιάζεσθαι· τὴν ἐν τοῖς
ἁγίοις Θεοφανίοις τῶν ὑδάτων ἐν ἑσπέρᾳ θείαν
ἐπίκλυσιν· τό τε ἅγιον σύμβολον ἐν πάσῃ συνόδῳ
παῤῥησίᾳ ἐξάδεσθαι, ἅπαξ πρότερον τῇ ἁγίᾳ καὶ
μεγάλη Παρασκευῇ μόνον λεγόμενον· καὶ ἐν πάσῃ
εὐχῇ τὴν Θεοτόκον κατονομάζεσθαι, καὶ ταύτης
τὴν θείαν κλῆσιν ἐπικαλεῖσθαι. Μικρὸν δὲ ὕστερον
καὶ Ἰουβεναλίου ἐς βαθύτατον γῆρας ἐλάσαντος,
τὸν τῶν Ἱεροσολύμων θρόνον Αναστάσιος έκληροῦτο· οὗ Μαρτύριος καθῆστο διάδοχος.
praesentia omnium usus: 634 Clero rebelli, et
populo inobedienti, et Ecclesiæ contaminatæ, nuntium remitto, sacerdotalem mihi reservans dignitalem. Hoc ubi ille dixit, et secessit, Cnapheus in
Antiochenum thronum insiluit, Chalcedonensem
synodum plurimum prosɗidit, atque omnes accessionem illam ter sancti hymni usurpare coegit. Quæ
res posiquam est ad piissimum Leonem delata,
continuo Cnapheum ad exsilium condemnavit. Id
vero ubi ille cognovit, fuga saluti suæ consuluit, et
in domicilio Insomnium ('Ακοιμήτων) monachorum
elam latuit. Cnapheo Stephanus substitutus est,
quem Antiocheni pueri, qued scilicet Cnapheo
adbuc addicti essent, acutis calamis veluti euspidibus jugularunt, et in amnem, qui orbem eam
præterfluit, conjecerunt, sicuti Joannes rhetor
tradit. Stephano in episcopatu Calandion, qui
tum Constantinopoli propter negotium
erat, successit. Hic quartam synodum defendens,
neminem prius ad communionem admittebat, quam
Petrum Cnapheum et circulares quæ postea a
Basilisco tyranno editæ sunt litteras, anathemati
subjecisset. Idem Cnaphei actionibus resistens,
accessioni illius in eo quem diximus hymno, præmisit, Christe Rex. Petrum Cnapbeum quatuor
ista Ecclesiae catholica commodissima reperisse
dicunt: ut sacrum unguentum in populi totius
præsentia consecraretur: ut ad vesperan sanctorum Theophaniorum unda in sacrum lavacrum
infunderetur ut symbolum sanctum, quod semel
tantum antea magno et sancto Parasceves die diei
solitum fuerat, in synaxi et conventu ecclesiæ
quovis decantaretur et ut in precatione omni Dei Genitrix nominaretur et divinum ejus nomen invocaretur. Paulo post ubi Juvenalis in extrema senectute Hierosolymis diem suum obiit,
episcopale ejus munus Anastasius sortitus est. Cui deinde successit Martyrius.
635 CAPUT ΧΧΙΧ.
Ut Leo Magnus fatis concesserit, Leonem minorem
imperii successorem relinquens. Et ut paulo post
hoc quoque vila defuncto, pater Zeno filii imperium susceperit, diademate ab eo accepio.
῾Ως ἐτελεύτησε Λέων ο μέγας, Λέοντα τὸν μια
κρόν καταλείψας διάδοχον. Καὶ τούτου δὲ
μετὰ μικρὸν τέλει χρησαμένου, Ζήνων ὁ πατὴρ τὴν ἀρχὴν τοῦ υἱοῦ λαμβάνει, τοῦ παιδὸς
τῷ πατρὶ τὸ διάδημα περιθέντος.
Ο δὲ βασιλεὺς Λέων ὁ μέγας τὸν Ζήνωνος καὶ
'Αριάδνης τῆς θυγατρός παῖδα, τὸν μικρὸν Λέοντα,
Leo Magnus imperator Zenonis fet Ariadna
Alize filium, Leonem minorem Caesarem primum,
deinde etiam imperatorem Romanorum renuntia- p Καίσαρα πρότερον, εἶτα καὶ βασιλέα Ρωμαίων
vit, manibusque ipse suis imperii insignia ei contulit. Zenonem enim, quod in religione variaret,
imperatorem legere dignatus non est. Deinde Leo
morbo oppressus, Byzantii imperium una cum vita
deposuit, cum id annis decem et septein administrasset. Post quem Zeno purpuram sumpsit, ut
Leonis gener: quod eum Verina', Leonis conjuge
Leonem adhuc puerum adjuvante, qui etiain patri
imperii insignia imposuit, asciverit. Porro cum Leo
Hodie quoque Græci et Orientales Christiani
precationi cuivis intercessionem τῆς Θεοτόκου, μου
est Dei Genitricis, inserunt.
Leone imperatore aliquando Eulogio philosophia tesseram frumentariam dari jubente, ex cu
biculariis eunuchis quidam, militibus largitienem
ἀνηγόρευε χερσί τε ἰδίαις τὰ τῆς ἀρχῆς σύμβολα
τούτῳ περιετίθει. Ζήνωνα γὰρ ἅτε περὶ τὴν θρη
σκείαν διάφορον λογιζόμενος, ἀπηξίου βασιλέα χειροτονεῖν. Επειτα νόσῳ περιπεσὼν ὁ Λέων, ἐν Βυζαντίῳ τὴν ἀρχὴν ἀποτίθεται, ἑπτακαίδεκα έτη
ταύτην διηνυκώς μεθ᾽ ἐν Ζήνων τὸ ἁλουργὲς ἀμ
φιέννυται σχήμα, οἷά γε γαμβρῷ· καὶ Βηρίνης τῆς
Λέοντος γυναικός συνεπιλαμβανομένης τῷ νηπίῳ
Λέοντι, δ; τῷ πατρὶ Ζήνωνι τὰ τῆς ἀρχῆς περιε
talem dari debere, dixit. Ad quem conversus Leo,
Utinam, inquit, is sit temporum meorum status, ut
mihi liceat stipendia militum in litterarum magistros
conferre. (Suid.) Apud quem etiam de Malcli sententia est, gravem civium provinciarumque suarum
Leonem istum compilatorem fuisse.
、
Chapter XXXCaput XXX
col. 85–86page 39 of 313
PG 147:85τίθετο συμβολα. Τοῦ δὲ μικροῦ Λέοντος μετ' ἐνιαυ τὸν καὶ αὐτοῦ τὸν βίον ἀπολιπόντος, διαγέγονε μόνος ὁ Ζήνων τὴν Ῥωμαίων ἡγεμονίαν Ιθύνων οὐκ εὐτυχῶς. Οσα δὲ καὶ ἐπ' αὐτοῦ διεπράχθη, καὶ Στα έτερα επισυνέβη τῷ χρόνῳ, ἐφεξῆς δηλωθήσεται, τοῦ Κρείττονος ἐπινεύοντος. Περιέχει δὲ καὶ ἡ παροῦσα πεντεκαιδεκάτη μοι τῶν ἱστοριῶν χρόν νον ἐτῶν πέντε καὶ εἴκοσι· ὁπηνίκα κόσμου μὲν ἔτος 134', ἀπὸ δὲ τῆς θείας τοῦ Κυρίου γεννήσεως υπέ' ἐπεραίνετο. ΚΕΦΑΛ. Α'. Επιτομὴ τῶν ἐν τῇ ἁγίᾳ καὶ οἰκουμενική τε τάρτῃ συνόδῳ πραχθέντων, ἐν τῷ τέλει τοῦ παρόντος τόμου τεθεῖσα διὰ τὸ τῆς ἱστορίας ἀσύγχυτον. ΧΧΧ. Ετος μὲν κόσμου ἔκτον ἦν καὶ ἐξηκοστὸν πρὸς ἐννακοσιοστῷ καὶ πεντακισχιλιοστῷ· καὶ ἡ θεία καὶ ἱερὰ οἰκουμενική τετάρτη σύνοδος κατὰ τὴν Βιθυνῶν ἐπαρχίαν ἐν τῇ Χαλκηδονέων πόλει ἀθρο! ζεται κατὰ τὸν νεών Εὐφημίας τῆς μάρτυρος Λέοντος τοῦ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης τὸν τόπον ἐκπληρούντων Πασκασίνου καὶ Λουκεντίου ἐπισκόπων, καὶ Βονιφατίου πρεσβυτέρου, ᾿Ανατολίου δὲ τὴν Κωνσταντίνου ἐπισκοπὴν πρυτανεύοντος, Διος χόρου τε τὴν ᾿Αλεξάνδρου διέποντος, Μαξίμου τε αὖ τὴν ᾿Αντιόχου ἐπιστατοῦντος, καὶ Ἰουβεναλίου τὴν Ἱεροσολύμων, μετὰ τῶν ἀμφ' αὐτοὺς ἐπισκό των. Οἷς συνήσαν καὶ ὅσοι τῶν ἐν τέλει τῆς ὑπερ φερούς γερουσίας τὰ πρῶτα φέροντες. τῶν ἀπάν των καθεσθέντων, οἱ τὸν τόπον ἐπέχοντες Λέοντος εὐθὺς μὴ χρῆναι σφίσι συγκαθεδρον είναι Διόσκορον ἔλεγον. Τοῦτο γὰρ ἐπιτετράφθαι πρός Λέοντος· εἰ δ᾽ οὖν, εἰ βιασθείεν, αὐτοὺς ἔξω τοῦ συλλόγου γενέ σθαι. Τῆς δὲ γερουσίας ὅτου χάριν πυθομένης, ἐκεῖνοι, ὅτιπερ, ἔφασκον, ὑπὸ κρίσιν ὄντα, μὴ δεῖν εἶναι κριτοῦ περιβάλλεσθαι σχῆμα, ἐπιτροπῆς ἄνευ τοῦ τὴν Ῥώμην ἐθύνοντος. Τῶν εἰρημένων καὶ Διοσκόρου τῆς συγκλήτου κλίσει τὸν μέσον εἰληφότος χώρου, παρὴν Εὐσέβιος ὁ τοῦ Δορυλαίου· &ς δεήσεις τῇ βασιλείᾳ ἐδίδου περιωπῇ, ἐπὶ μέσης ἀναγνωσθῆναι δεόμενος, ταῦτα πρὸς λέξιν εἰπών Ἠδίκημας παρὰ Διοσκόρου· ἠδίκηται ἡ πίστις ἐφονεύθη Φλαβιανὸς ὁ ἐπίσκοπος· ἅμα ἐμοὶ ἀδίκως καθηρέθη παρ' αὐτοῦ. Ορίσατε τὰς ἐμὰς δεήσεις ἀναγνωσθῆναι. Ἐπεὶ δὲ τοῦτο συνεχωρεῖτο, ἡ δέησις ἀναγνώσεως έτυχε, τάδε κατὰ ῥῆμα διεξιού Παρά Ευσεβίου τοῦ ἐπισκόπου Δορυλαίου ποιουμένου τὸν λόγον ὑπέρ τε ἑαυτοῦ καὶ τῆς ὀρο θοδόξου πίστεως, καὶ ὑπὸ τοῦ ἐν ἁγίοις Φλαβιανοῦ τοῦ γενομένου ἐπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως. Σκοπός τῷ ὑμετέρῳ κράτει ἁπάντων μὲν τῶν ὑπη κίων προνοεῖν, καὶ χεῖρα ὀρέγειν ἅπασι τοῖς ἀδι κουμένοις, μάλιστα δὲ τοῖς ἐς ἱερωσύνην τελοῦσι. Κάν τούτῳ τὸ θεῖον θεραπεύοντες, παρ' οὗ τὸ βα σιλεύειν ὑμῖν καὶ κρατεῖν τῶν ὑφ' ἥλιον δεδώρηται. Ἐπεὶ οὖν πολλὰ καὶ δεινὰ παρὰ πᾶσαν ἀκολουθίαν
ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XV.
Romanorum imperium gubernavit minus feliciter.
Quæ vero sub eo acta sint, et quæ eo tempore acciderint alia, Deo opitulante, ea quæ sequuntur
ostendent. Quindecimus iste historiarum liber
viginti quinque complectitur annos, cum ab orbe
condito quinquies millesimus noningentesimus
nonagesiinus, a nativitate Domini quadringentesimus octogesiinus quintus ageretur annus
τίθετο συμβολα. Τοῦ δὲ μικροῦ Λέοντος μετ' ἐνιαυ- minor post annum unum decessisset, Zeno solus
τὸν καὶ αὐτοῦ τὸν βίον ἀπολιπόντος, διαγέγονε
μόνος ὁ Ζήνων τὴν Ῥωμαίων ἡγεμονίαν Ιθύνων οὐκ
εὐτυχῶς. Οσα δὲ καὶ ἐπ' αὐτοῦ διεπράχθη, καὶ
Στα έτερα επισυνέβη τῷ χρόνῳ, ἐφεξῆς δηλωθήσε
ται, τοῦ Κρείττονος ἐπινεύοντος. Περιέχει δὲ καὶ
ἡ παροῦσα πεντεκαιδεκάτη μοι τῶν ἱστοριῶν χρόν
νον ἐτῶν πέντε καὶ εἴκοσι· ὁπηνίκα κόσμου μὲν
ἔτος 134', ἀπὸ δὲ τῆς θείας τοῦ Κυρίου γεννήσεως
υπέ' ἐπεραίνετο.
Επιτομὴ τῶν ἐν τῇ ἁγίᾳ καὶ οἰκουμενική τε
τάρτῃ συνόδῳ πραχθέντων, ἐν τῷ τέλει τοῦ
παρόντος τόμου τεθεῖσα διὰ τὸ τῆς ἱστορίας
ἀσύγχυτον.
636 CAPUT ΧΧΧ.
Brevis et succincta expositio sanctæ universalis
quartæ synodi actorum, ad finem hujus tomi est
apposita, ut historiæ ordo citra confusionem conservaretur.
mundo condito quinquies millesimus monin -
gentesimus sexagesimus sextus agebatur annus
cum divina et sacra universalis quarta synodus, in
provincia Bithynie, Chalcedone, in Euphemiæ martyris templo est congregata. Leonis veteris Romæ
episcopi locum ibi obtinuere Pascasinus et Lucentius episcopi, et Bonifacius presbyter. Episcopatum Constantinopolitanum tum Anatolius administravit, Alexandrinum Dioscorus, Antiochenum
Maximus, Ilierosolymitanum Juvenalis qui în
synodo ea una cum aliis episcopis adfuere. Ilis
accessere magistratus et qui in senatu summo
primas gerebant dignitates. Ubi omnes consede -
runt, statim Leonis legati dixere Dioscorum illis
assidere non debere. Hoc enim a Leone sic constitutum esse: alioqui se, si id facere cogerentur, ex
conventu eo abituros. Senatus, quanam de causa
id fieri deberet, rogavit. Atque illi responderunt:
Dioscorum reum agi, proindeque judicis personam
eut sustinere, Romano antistite non permittente,
non posse. Hæc ubi dicta sunt, et Dioscorus de
senatus sententia medium cepit locum, Eusebius
Dorylæi episcopus adfuit, et quas imperiali obtulisset majestati preces, legi publice petiit, hisce
usus verbis: c Injuria affectus sum a Dioscoro,
injuria affecta est fides. Episcopus Flavianus cusus, et una mecum inique ab ipso exauctoratus
est. Jubete, rogo, supplicem meum libellum legi. >
Quod ubi permissum est, supplicatio lecta est, in
Ετος μὲν κόσμου ἔκτον ἦν καὶ ἐξηκοστὸν πρὸς
ἐννακοσιοστῷ καὶ πεντακισχιλιοστῷ· καὶ ἡ θεία
καὶ ἱερὰ οἰκουμενική τετάρτη σύνοδος κατὰ τὴν
Βιθυνῶν ἐπαρχίαν ἐν τῇ Χαλκηδονέων πόλει ἀθρο!-
ζεται κατὰ τὸν νεών Εὐφημίας τῆς μάρτυρος
Λέοντος τοῦ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης τὸν τόπον
ἐκπληρούντων Πασκασίνου καὶ Λουκεντίου επισκόπων, καὶ Βονιφατίου πρεσβυτέρου, ᾿Ανατολίου δὲ
τὴν Κωνσταντίνου ἐπισκοπὴν πρυτανεύοντος, Διοςχόρου τε τὴν ᾿Αλεξάνδρου διέποντος, Μαξίμου τε
αὖ τὴν ᾿Αντιόχου ἐπιστατοῦντος, καὶ Ἰουβεναλίου
τὴν Ἱεροσολύμων, μετὰ τῶν ἀμφ' αὐτοὺς ἐπισκό
των. Οἷς συνήσαν καὶ ὅσοι τῶν ἐν τέλει τῆς ὑπερφερούς γερουσίας τὰ πρῶτα φέροντες. τῶν ἀπάν
των καθεσθέντων, οἱ τὸν τόπον ἐπέχοντες Λέοντος
εὐθὺς μὴ χρῆναι σφίσι συγκαθεδρον είναι Διόσκορον
ἔλεγον. Τοῦτο γὰρ ἐπιτετράφθαι πρός Λέοντος· εἰ
δ᾽ οὖν, εἰ βιασθείεν, αὐτοὺς ἔξω τοῦ συλλόγου γενέσθαι. Τῆς δὲ γερουσίας ὅτου χάριν πυθομένης,
ἐκεῖνοι, ὅτιπερ, ἔφασκον, ὑπὸ κρίσιν ὄντα, μὴ δεῖν
εἶναι κριτοῦ περιβάλλεσθαι σχῆμα, ἐπιτροπῆς ἄνευ
τοῦ τὴν Ῥώμην ἐθύνοντος. Τῶν εἰρημένων καὶ
Διοσκόρου τῆς συγκλήτου κλίσει τὸν μέσον ειληφό
τος χώρου, παρὴν Εὐσέβιος ὁ τοῦ Δορυλαίου· &ς
δεήσεις τῇ βασιλείᾳ ἐδίδου περιωπῇ, ἐπὶ μέσης
ἀναγνωσθῆναι δεόμενος, ταῦτα πρὸς λέξιν εἰπών·
• Ἠδίκημας παρὰ Διοσκόρου· ἠδίκηται ἡ πίστις·
ἐφονεύθη Φλαβιανὸς ὁ ἐπίσκοπος· ἅμα ἐμοὶ ἀδίκως
καθηρέθη παρ' αὐτοῦ. Ορίσατε τὰς ἐμὰς δεήσεις
ἀναγνωσθῆναι.» Ἐπεὶ δὲ τοῦτο συνεχωρεῖτο, ἡ lec verba conscripta: «Libellus Eusebii episcopi
δέησις ἀναγνώσεως έτυχε, τάδε κατὰ ῥῆμα διεξιού
• Παρά Ευσεβίου τοῦ ἐπισκόπου Δορυλαίου
ποιουμένου τὸν λόγον ὑπέρ τε ἑαυτοῦ καὶ τῆς ὀρο
θοδόξου πίστεως, καὶ ὑπὸ τοῦ ἐν ἁγίοις Φλαβιανοῦ
τοῦ γενομένου ἐπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως.
Σκοπός τῷ ὑμετέρῳ κράτει ἁπάντων μὲν τῶν ὑπη
κίων προνοεῖν, καὶ χεῖρα ὀρέγειν ἅπασι τοῖς ἀδικουμένοις, μάλιστα δὲ τοῖς ἐς ἱερωσύνην τελοῦσι.
Κάν τούτῳ τὸ θεῖον θεραπεύοντες, παρ' οὗ τὸ βασιλεύειν ὑμῖν καὶ κρατεῖν τῶν ὑφ' ἥλιον δεδώρηται.
Ἐπεὶ οὖν πολλὰ καὶ δεινὰ παρὰ πᾶσαν ἀκολουθίαν
Secundum neotericos chronologos 4454.
Dorylaæi, qui suam et orthodoxæ fidei, et qui in
numerum sanctorum relatus est, Flaviani episcopi
olim Constantinopolitani, causam agit. Consilium
institutumque imperialis vestre potestatis est, ut
cum aliis omnibus subditis, tum eis maxime qui in
ordinem sacerdotum allecti sunt, injuria affectis,
curam eorum gerentes, dextram porrigatis. Qua
in re divino numini pio cultu obsequimini, 637
a quo imperium vobis et orbis potestas tradita est.
Cum igitur præter æquitatem et rationem omnem,
ea quæ in Christumn est fides, et nos, gravem acSccundum nostros chronicos 4435, anno Domini 457.
col. 87–88page 40 of 313
PG 147:87Διοσκόρου τοῦ εὐλαβεστάτου Επισκόπου τῆς ᾿Αλα ξανδρέων μεγαλοπόλεως, πρόσιμεν τῇ ὑμετέρα εὐσεβείᾳ τῶν δικαίων ἀξιοῦντες τυχεῖν. Τὰ δὲ τοῦ πράγματος ἐν τούτοις. Ἐπὶ τῆς ἔναγχος γενομένης συνόδου ἐν τῇ Ἐφεσίων μητροπόλει (ἣν δελός γε ἦν μή γενέσθαι, ἵνα μὴ κακῶν καὶ ταραχῆς τὴν οἰκουμένην ἐμπλήσῃ), ὁ χρηστὸς Διόσκορος παρ οὐδὲν θέμενος τὴν τοῦ δικαίου λόγου καὶ τὸν τοῦ Θεοῦ φόβου, ὁμόδοξος ὢν καὶ ὁμόφρων Εὐτυχούς τοῦ ματαιόφρονος καὶ αἱρετικοῦ· λανθάνων δὲ τοὺς πολλοὺς, κἂν ἐς ὕστερον ἑαυτὸν ἐφανέρωσεν, εὑρών καιρὸν, τὴν γεγενημένην παρ' ἐμοῦ κατὰ Εὐτυχους τοῦ ὁμοδόξου αὐτοῦ κατηγορίαν, καὶ τὴν ἐπ' αὐτῷ ἐξενεχθεῖσαν ψήφον παρὰ τοῦ τῆς ὁσίας λήξεως Φλαβιανοῦ ἐπισκόπου, πλῆθος ἀτάκτων όχλων συν αγαγών, καὶ δυναστείαν ἑαυτῷ διὰ χρημάτων που ρισάμενος, τὴν εὐσεβῆ θρησκείαν τῶν ὀρθοδόξων, τό γε ἧκον ἐς αὐτὸν, ἐλυμήνατο· καὶ τὴν κακι. δοξίαν Εὐτυχοῦς τοῦ μονάζοντος, ἥτις ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων ἀπεκηρύχθη, ἐβεβαίωσεν. Ἐπεὶ οὖν οὐ μικρὰ τὰ τετολμημένα αὐτῷ κατά τε τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως καὶ καθ' ἡμῶν, δεόμεθα καὶ προσπίπτομεν τῷ ὑμετέρω κράτει, θεσπίσαι τὸν αὐτὸν εὐλαβέστατον Διόσκο ρον ἀπολογήσασθαι τοῖς παρ' ἡμῶν αὐτῷ ἐπαγομένοις· δηλαδὴ τῶν παρ' αὐτοῦ καθ᾿ ἡμῶν ὑπομνημάτων ἀναγινωσκομένων ὑπὸ τῆς ἁγίας συνόδου, δι' ὧν δυνάμεθα ἀποδεῖξαι αὐτὸν καὶ ἀλλότριον τῆς Α. ἡ ἐν Χριστῷ πίστις καὶ ἡμεῖς πεπόνθαμεν παρὰ ὀρθοδόξου πίστεως, καὶ αἵρεσιν ἀσεβείας πεπληρωμένην κρατύναντα, καὶ ἀδίκως ἡμᾶς καθελόντα, καὶ τὰ δεινὰ ἡμᾶς κατειργασμένον· θείων καὶ προσκυνουμένων ὑμῶν μανδάτων καταπεμπομένων τῇ ἀγᾳ καὶ οἰκουμενικῇ συνόδῳ τῶν θεοφιλεστά των ἐπισκόπων, ἐφ᾽ ᾧ τε ἡμῶν καὶ τοῦ προειρημένου Διοσκόρου δοκοῦσι, καὶ ἀνενεγκεῖν ἐς γνῶσιν τῆς ὑμετέρας εὐσεβείας πάντα τὰ πραττόμενα πρὸς τὸ παριστάμενον τῇ ἀθανάτῳ ὑμῶν κορυφῇ. Καὶ τούτου τυχόντες, ἀδιαλείπτους εὐχὰς ἀναπέμψομεν ὑπὲρ τοῦ αἰωνίου ὑμῶν κράτους, θειότατοι βασι λεῖς.» Κοινῆς τοίνυν γεγενημένης δεήσεως ἀπό τε Διοσ κόρου καὶ Εὐσεβίου, τὰ ἐν Ἐφέσῳ πεπραγμένα η εἰς μέσον ήγοντο καὶ ἀνεγινώσκοντο. Καί γε έδει χιν, κνυτο μὴ παρρησιασθῆναι τὴν Λέοντος ἐπιστολὴν, καίτοι γε πολλῶν προσκαλουμένων αὐτὴν καὶ ἅπαξ καὶ δίς. Ὁ δὲ Διόσκορος τὴν αἰτίαν ἀπαιτηθείς, είρη κε καὶ ἅπαξ καὶ δὶς διαλαλῆσαι τοῦτο γενέσθαι. Μάρτυρά τε ἐκάλει τόν τε Ιουβενάλιον τὸν Ἱερο σολύμων ἐπίσκοπον, καὶ Θαλάσσιον τῆς πρώτης τῶν Καππαδοκών Καισαρείας· μὴ γὰρ αὐτόν μόνον τῆς συνίδου, ἀλλὰ καὶ τούτους καταυθεντεῖν. Ο μὲν Ιουβενάλιος, καὶ δ θεῖον προηγήσατο γράμμα, διελάλει ἀναγνώσει δοθήναι, μηδένα δ' ἐς ὕστερον τῆς ἐπιστολῆς ἐν μνείᾳ γενέσθαι· θαλάσσιο; δ' ἔφη μὴ κωλῦσαι ταύτην ἀναγνωσθῆναι· ἀλλὰ μηδ' ἐς τόσον είναι παῤῥησίες ἐκεῖνον, ὡς καὶ μόνον ὁρίσαι
Διοσκόρου τοῦ εὐλαβεστάτου Επισκόπου τῆς ᾿Αλα
ξανδρέων μεγαλοπόλεως, πρόσιμεν τῇ ὑμετέρα
εὐσεβείᾳ τῶν δικαίων ἀξιοῦντες τυχεῖν. Τὰ δὲ τοῦ
πράγματος ἐν τούτοις. Ἐπὶ τῆς ἔναγχος γενομένης
συνόδου ἐν τῇ Ἐφεσίων μητροπόλει (ἣν δελός γε
ἦν μή γενέσθαι, ἵνα μὴ κακῶν καὶ ταραχῆς τὴν
οἰκουμένην ἐμπλήσῃ), ὁ χρηστὸς Διόσκορος παρ
οὐδὲν θέμενος τὴν τοῦ δικαίου λόγου καὶ τὸν τοῦ
Θεοῦ φόβου, ὁμόδοξος ὢν καὶ ὁμόφρων Εὐτυχούς
τοῦ ματαιόφρονος καὶ αἱρετικοῦ· λανθάνων δὲ τοὺς
πολλοὺς, κἂν ἐς ὕστερον ἑαυτὸν ἐφανέρωσεν, εὑρών
καιρὸν, τὴν γεγενημένην παρ' ἐμοῦ κατὰ Εὐτυχους
τοῦ ὁμοδόξου αὐτοῦ κατηγορίαν, καὶ τὴν ἐπ' αὐτῷ
ἐξενεχθεῖσαν ψήφον παρὰ τοῦ τῆς ὁσίας λήξεως
Φλαβιανοῦ ἐπισκόπου, πλῆθος ἀτάκτων όχλων συναγαγών, καὶ δυναστείαν ἑαυτῷ διὰ χρημάτων που
ρισάμενος, τὴν εὐσεβῆ θρησκείαν τῶν ὀρθοδόξων,
τό γε ἧκον ἐς αὐτὸν, ἐλυμήνατο· καὶ τὴν κακι.-
δοξίαν Εὐτυχοῦς τοῦ μονάζοντος, ἥτις ἄνωθεν καὶ
ἐξ ἀρχῆς παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων ἀπεκηρύχθη,
ἐβεβαίωσεν. Ἐπεὶ οὖν οὐ μικρὰ τὰ τετολμημένα
αὐτῷ κατά τε τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως καὶ καθ'
ἡμῶν, δεόμεθα καὶ προσπίπτομεν τῷ ὑμετέρω
κράτει, θεσπίσαι τὸν αὐτὸν εὐλαβέστατον Διόσκο
ρον ἀπολογήσασθαι τοῖς παρ' ἡμῶν αὐτῷ ἐπαγο·
μένοις· δηλαδὴ τῶν παρ' αὐτοῦ καθ᾿ ἡμῶν ὑπομνη
μάτων ἀναγινωσκομένων ὑπὸ τῆς ἁγίας συνόδου, δι'
ὧν δυνάμεθα ἀποδεῖξαι αὐτὸν καὶ ἀλλότριον τῆς
ceperimus injuriam a religiosissimo magna Alexan- Α. ἡ ἐν Χριστῷ πίστις καὶ ἡμεῖς πεπόνθαμεν παρὰ
drinæ urbis episcopo Dioscoro, ad pietatem vestram confugimus, at jus nostrum consequamur
petentes. Res 'tota in hoc sita est In ea que
proxime in metropoli Ephesiorum celebrata est
synodo (utinam autem celebrata non esset, nec orbis terrarum tumultu et malis multis repleretur),
bonus Dioscorus, nulla justitiæ, nulla timoris Dei
habita ratione, quod eadem cum vesano et hæretico Eutychete opinaretur et sentiret, multis ille
quidem tum ignotus, sed postea seipsum manifestavit et prodidit, opportunitatem nactus per institutam a me adversus opinionis suæ popularem
Eutychetem accusationem, et promulgatam contra
eum a sanctæ memoriæ Flaviano episcopo sententiam, multitudine turbulentorum dissolutorumque
hominum contracta, et potestate pecunia sibi comparata, piam orthodoxorum recteque sentientium,
quantum in eo fuit, religionem amixit, et pravam
Eutychetis monachi opinionem confirmavit, quæ
jaum inde ab initio a sanctis Patribus est condemnata. Quando igitur non parva sunt, que ille adversus fidem in Christum et nos designare ausus
est, ad amplitudinem vestram provolvimur, obsecrantes, ut amplitudo vestra sanctione sua ipsum
religiosissimum Dioscorum causam dicere de criminibus sibi a nobis objectis jubeat, necnon monumenta et acta contra nos ab eo edita in sancta
synodo legi mandet, per quæ probare possumus,
illum longe ab orthodoxa et recla file alienum esse, ὀρθοδόξου πίστεως, καὶ αἵρεσιν ἀσεβείας πεπληρω
et hatresim impietatis plenam confirmasse, nobisque inique dignitatem ademisse, et gravem injuriam intulisse ut divinis venerandisque mandatis
vestris ad sanctam et universalem piissimorum
episcoporum synodum datis, ab ipsis de nostra et
Dioscori causa inquiratur, et actiones omnes ad
pietatis vestræ cognitionem, et immortalis sublimitatis vestræ arbitrium referantur. Atque hoc sic
consecuti, orationes perpetuas ad Deum, pro æterno
vestro imperio, piissimi principes, fundere non intermittemus.
μένην κρατύναντα, καὶ ἀδίκως ἡμᾶς καθελόντα,
καὶ τὰ δεινὰ ἡμᾶς κατειργασμένον· θείων καὶ
προσκυνουμένων ὑμῶν μανδάτων καταπεμπομένων
τῇ ἀγᾳ καὶ οἰκουμενικῇ συνόδῳ τῶν θεοφιλεστά
των ἐπισκόπων, ἐφ᾽ ᾧ τε ἡμῶν καὶ τοῦ προειρημένου Διοσκόρου δοκοῦσι, καὶ ἀνενεγκεῖν ἐς γνῶσιν
τῆς ὑμετέρας εὐσεβείας πάντα τὰ πραττόμενα πρὸς
τὸ παριστάμενον τῇ ἀθανάτῳ ὑμῶν κορυφῇ. Καὶ
τούτου τυχόντες, ἀδιαλείπτους εὐχὰς ἀναπέμψομεν
ὑπὲρ τοῦ αἰωνίου ὑμῶν κράτους, θειότατοι βασιλεῖς.»
Κοινῆς τοίνυν γεγενημένης δεήσεως ἀπό τε Διοσ
κόρου καὶ Εὐσεβίου, τὰ ἐν Ἐφέσῳ πεπραγμένα
638 Itaque Dioscoro juxta et Eusebio ita petente, acta Ephesia in medium producta et lecta
i sunt. Ex quibus constitit epistolam Leonis publice η εἰς μέσον ήγοντο καὶ ἀνεγινώσκοντο. Καί γε έδει
lectam non esse: cum quidem, ut id fieret, multi
semel atque iterum postulassent. Dioscorus causam
ejus rei dicere jussus, semel atque iterum se, ut
id fieret, præcepisse dixit: testesque Juvenalem
Hierosolymorum et Thalassium Caesarem primarie
urbis Cappadocum episcopos laudavit, qui secum
synodo ei præfuissent. Juvenalis se sacrum id, quod
synodo præiret, scriptumn legi jussisse testatus est,
postea autem neminem ejus mentionem intulisse.
Thalassius autem professus est se, ut id legeretur
non obstitisse; sed neque tantum sibi auctoritatis, ut
solus ipse legi id juberet, usurpasse. Cum actoruin
lectio continuaretur, episcopi quidam voces quasSupra lib. χιν, cap. 47.
κνυτο μὴ παρρησιασθῆναι τὴν Λέοντος ἐπιστολὴν,
καίτοι γε πολλῶν προσκαλουμένων αὐτὴν καὶ ἅπαξ
καὶ δίς. Ὁ δὲ Διόσκορος τὴν αἰτίαν ἀπαιτηθείς, είρη
κε καὶ ἅπαξ καὶ δὶς διαλαλῆσαι τοῦτο γενέσθαι.
Μάρτυρά τε ἐκάλει τόν τε Ιουβενάλιον τὸν Ἱεροσολύμων ἐπίσκοπον, καὶ Θαλάσσιον τῆς πρώτης
τῶν Καππαδοκών Καισαρείας· μὴ γὰρ αὐτόν μόνον
τῆς συνίδου, ἀλλὰ καὶ τούτους καταυθεντεῖν. Ο
μὲν Ιουβενάλιος, καὶ δ θεῖον προηγήσατο γράμμα,
διελάλει ἀναγνώσει δοθήναι, μηδένα δ' ἐς ὕστερον
τῆς ἐπιστολῆς ἐν μνείᾳ γενέσθαι· θαλάσσιο; δ' ἔφη
μὴ κωλῦσαι ταύτην ἀναγνωσθῆναι· ἀλλὰ μηδ' ἐς
τόσον είναι παῤῥησίες ἐκεῖνον, ὡς καὶ μόνον ὁρίσαι
col. 89–90page 41 of 313
PG 147:89τὴν ἀνάγνωσιν προελθεῖν. Τῆς τῶν πεπραγμένων οὐ τοίνυν ἀναγνώσεως προβαινούσης, τῶν ἐπισκόπων τινὲς τινῶν ῥήσεων ἐπελάβοντο ὡς εἶεν πλασθεί σαι. Καὶ δὴ Στέφανος ὁ τῆς Ἐφέσου πρόεδρος ἠρωτᾶτο τίνες ἄρα τῶν ὑπογραφόντων συνεξελαμ βάνοντο· καὶ ἔλεγεν Ἰουλιανὸν ὕστερον ὑπογράψαι, ὅς Λεβίδου ἐπίσκοπος ἐχρημάτιζε, και Κρισπίνον τους δέ γε ὑπογράφοντας Διοσκέρι τοῦτο μὴ συγκ χωρήσαι γενέσθαι, ἀλλ᾽ ἐπιλαβέσθαι τῶν δακτύλων τῶν ὑπογραφέντων· ὡς καὶ εἰς κίνδυνον καταστῆναι τὰ πάντων αἴσχιστα. Ο δ' αὐτὸς Στέφανος ὑπέφερεν, ὡς ἐν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ τῇ καθαιρέσει Φλαβιανοῦ ὑπεσημήνατο. Πρὸς οἷς ὁ ᾿Αριαραθείας ᾿Ακάκιος ἐπήγαγεν, ὡς ἀγράφῳ χάρτη πάντες ὑπέγραφον, πολλῆς βίας καὶ ἀνάγκης ἐπικειμένης, στρατιωτῶν σὺν φονικοῖς ὀργάνοις περιστοιχιζόν των ἡμᾶς. Πράξεως δ᾽ ἑτέρας αναγνωσθείσης, ὁ Κλαυδίου πόλεω; ἐπίσκοπος Θεόδωρος εἶπε μηδένα ταῦτα φθέγξασθαι. Τῆς δ᾽ ἐπὶ μέρους ἀναγνώσεως προϊούσης, ἐπειδή τι χωρίον περιείχεν Εὐτυχή διεξ ελθεῖν, καὶ τοὺς λέγοντας την σάρκα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐξ οὐρανοῦ κατεληλυθέναι, Ευσέβιον ἐδήλου τα γράμματα ἀντειπεῖν, ὡς εἰρή και μὲν τὸ ἐξ οὐρανῶν· τὸ δὲ πέθεν, προσέθηκεν. Επεῖξαι δὲ Διογένην Κυζίκου ἐπισκόπου, πόθεν οὖν εἶπε· καὶ μὴ συγχωρηθῆναι αὐτ τοὺς περαιτέρω ζητῆσα:. Εδήλου πρὸς τούτοις τὰ πεπραγμένα, ὡς εἰρήκει Βασίλειος Σελευκείας τῆς Ισαυρίας οὕτως· «Προσκυνῶ τὸν ἕνα Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τὸν μόνον Θεὸν Λόγον, μετὰ τὴν σάρκωσιν καὶ τὴν ἕνωσιν ἐν δύο φύσεσι γνωριζόμενον. ο Πρὸς ταῦτα τοὺς Αἰγυ πτίους μέγα και διάτορον ἐκβοῆσαι·. Τὸν ὁμέριστον μηδείς μεριζέτω· τὸν ἕνα Υἱόν, οὐ δεῖ λέγειν δύο. Αντιβοῆσαι δὲ τοὺς ἑῴους· «Ανάθεμα των μερίζοντι ἀνάθεμα τῷ διαιρούντι. Επάγει δὲ ἡ πρᾶξις τῆς διη γήσεω; τὸν Εὐτυχῆ ἐρωτηθῆναι, εἰ δύο φύσεις λέγει ἐν τῷ Χριστῷ. Ἐκεῖνον δὲ φάναι, ἐκ δύο μὲν φύσεων τὸν Χριστὸν εἰδέναι πρὸ τῆς ἑνώσεως· μετὰ δὲ τὴν Ένωσιν μίαν. Βασίλειον δ' επειπεῖν, ὡς «Εἰ μὴ μετὰ τὴν ἔνωσιν ἀχωρίστους καὶ ἀσυγχύτους λέγει τὰς δύο φύσεις, σύγχυσιν πάντως λέγει καὶ σύγκ πρασιν. Εἰ μέντοι προσθήσει σε σαρκωμένην καὶ ἐνανθρωπήσασιν καὶ νοήσει παραπλησίως Κυρίλλῳ τὴν σάρκωσιν καὶ τὴν ἐνανθρώπης.ν, τὰ αὐτὰ λέγειν αὐτοῖ;. "Αλλο μὲν γάρ τι εἶναι θεότητα τὴν ἐκ τοῦ Πατρός, ἄλλο δέ τι τὴν ἀνθρωπότητα τὴν ἐκ τῆς μητρός.» Ερωτηθέντων δὲ ὅτου χάριν τῇ καθαι ρέπει Φλαβιανοῦ ὑπέγραψαν, δηλοῦσι τὰ γράμματα βοῆσαι τοὺς ᾿Ανατολικούς Πάντε; ἡμάρτομεν, πάντες συγγνώμην αὐτοῦμεν.» Προϊοῦσα δὲ ἡ ἀνάγνωσις δηλοποιεῖ τοὺς ἐπισκό τους έρωτηθῆναι, τίνος χάριν συνελθεῖν τὸν Εὐσέβον βουληθέντα οὐκ εἴασαν. Πρὸς ἃ Διόσκορος ἀπεκρ! νατο, τὸν Ἐλπίδιον κομμονητόριον παρεισάγειν καὶ διαβεβαιοῦσθαι, τὴν βασιλέα Θεοδόσιον κελεῦσαι μὴ
ECCLESIASTICE HISTORIE 1.IB. XV.
τὴν ἀνάγνωσιν προελθεῖν. Τῆς τῶν πεπραγμένων dum, quasi fictitie assimulatæque essent, repreοὐ
henderunt. Et Stephanus Ephesi antistes interrogatus, quinom subscriptores aliorum etiam nomina
subscripsissent, Julianumn Lebedi episcopum postremum eos subscripsisse dixit et Crispinum:
subscriptores vero Dioscoro id non permisisse,
sed subscribentium digitos inhibuisse: ita ut
etiam, ne res omnium fœdissimas paterentur,
periclitati sint. Idem Stephanus subintulit uno
eodemque, quo Fiaviano dignitas abrogata est, die,
subscriptionem etiam factam esse. Ad que Acacius
Ariarathie episcopus addidit, omnes in chartam
puram subscriptionis adnotationem retulisse, vi
adlactos, quod militibus armatis cincti fuissent.
Porro cum quædam voces alia legerentur, Theodorus Claudiopolis episcopus neminem ea verba
protulisse retulit. Cum lectio per capita progrederetur, locus quidam complectebatur, Eutychetem dixisse: et eos qui dicunt, carnem Domini
nostri Jesu Christi de calo descendisse, et Εu
sebium contra intulisse, quod ille dixerit quidem
hoc verbum, de cœlo: verbum autem, a quo, non
adiderit. Et Diogenen Cyzici episcopum institisse, ut a quo, tandem diceret: sed eis ut auplius quererent, permissum non esse. Adhæc, ea
ipsa acta indicant, Basilium Selencia Isaurorum
episcopum sic dixisse: 639 Adoro unum Dominum nostruin Jesum Christum, Filium Dei, solum
Deum Verbum, qui post incarnationem et unionem
in duabus naturis cognoscitur.› Ad quæ verba
Ægyptii magna voce clare exclamarint: «Qui indivisibilis est, eum ne quis dividat, unum Filium,
non duos diccre convenit. Orientales autem suu
hac vociferati sint: Anathema in eum qui dividit.
Eadem acta inferunt, Eutychetem interrogatum
esse, an duas esse in Christo naturas diceret, illuinque respondisse: ex duabus quidem naturis Chris'um se posse ante unionem, post unionem autem
naturam ejus unam. Sub hæc Basilium dixisse:
‹ Nisi post unionem duas naturas, quæ segregari
et confundi etiam non possint, profiteretur, confusionem eum prorsus et commistionem asserere.
Sin adderet incarnatam et inhumanatam, et itidem,
ut Cyrillus, incarnationem et inhumanationem intelligeret, idem eum cum ipsis dicere: nam aliud
quiddam esse divinitatem ex Patre, aliud quiddam
humanitatem ex matre. Cum autem interrogati
essent, cur condemnationi Flaviani subscripsissent,
actorum commentarii Orientales exclamasse produnt: • Omnes peccavimus, omnes veniam periτοίνυν ἀναγνώσεως προβαινούσης, τῶν ἐπισκόπων
τινὲς τινῶν ῥήσεων ἐπελάβοντο ὡς εἶεν πλασθεί
σαι. Καὶ δὴ Στέφανος ὁ τῆς Ἐφέσου πρόεδρος
ἠρωτᾶτο τίνες ἄρα τῶν ὑπογραφόντων συνεξελαμβάνοντο· καὶ ἔλεγεν Ἰουλιανὸν ὕστερον ὑπογράψαι,
ὅς Λεβίδου ἐπίσκοπος ἐχρημάτιζε, και Κρισπίνον
τους δέ γε ὑπογράφοντας Διοσκέρι τοῦτο μὴ συγκ
χωρήσαι γενέσθαι, ἀλλ᾽ ἐπιλαβέσθαι τῶν δακτύλων
τῶν ὑπογραφέντων· ὡς καὶ εἰς κίνδυνον καταστῆναι
τὰ πάντων αἴσχιστα. Ο δ' αὐτὸς Στέφανος ὑπέφε
ρεν, ὡς ἐν μιᾷ καὶ τῇ αὐτῇ ἡμέρᾳ τῇ καθαιρέσει
Φλαβιανοῦ ὑπεσημήνατο. Πρὸς οἷς ὁ ᾿Αριαραθείας
᾿Ακάκιος ἐπήγαγεν, ὡς ἀγράφῳ χάρτη πάντες
ὑπέγραφον, πολλῆς βίας καὶ ἀνάγκης ἐπικειμένης,
στρατιωτῶν σὺν φονικοῖς ὀργάνοις περιστοιχιζόν
των ἡμᾶς. Πράξεως δ᾽ ἑτέρας αναγνωσθείσης, ὁ
Κλαυδίου πόλεω; ἐπίσκοπος Θεόδωρος εἶπε μηδένα
ταῦτα φθέγξασθαι. Τῆς δ᾽ ἐπὶ μέρους ἀναγνώσεως
προϊούσης, ἐπειδή τι χωρίον περιείχεν Εὐτυχή διεξ -
ελθεῖν, καὶ τοὺς λέγοντας την σάρκα τοῦ Κυρίου
ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐξ οὐρανοῦ κατεληλυθέναι,
Ευσέβιον ἐδήλου τα γράμματα ἀντειπεῖν, ὡς εἰρή
και μὲν τὸ ἐξ οὐρανῶν· τὸ δὲ πέθεν,
προσέθηκεν. Επεῖξαι δὲ Διογένην Κυζίκου ἐπίσκοπου, πόθεν οὖν εἶπε· καὶ μὴ συγχωρηθῆναι αὐτ
τοὺς περαιτέρω ζητῆσα:. Εδήλου πρὸς τούτοις τὰ
πεπραγμένα, ὡς εἰρήκει Βασίλειος Σελευκείας τῆς
Ισαυρίας οὕτως· «Προσκυνῶ τὸν ἕνα Κύριον ἡμῶν
Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τὸν μόνον Θεὸν
Λόγον, μετὰ τὴν σάρκωσιν καὶ τὴν ἕνωσιν ἐν δύο
φύσεσι γνωριζόμενον. ο Πρὸς ταῦτα τοὺς Αἰγυπτίους μέγα και διάτορον ἐκβοῆσαι·. Τὸν ὁμέριστον
μηδείς μεριζέτω· τὸν ἕνα Υἱόν, οὐ δεῖ λέγειν δύο.
Αντιβοῆσαι δὲ τοὺς ἑῴους· «Ανάθεμα των μερίζοντι
ἀνάθεμα τῷ διαιρούντι. Επάγει δὲ ἡ πρᾶξις τῆς διη
γήσεω; τὸν Εὐτυχῆ ἐρωτηθῆναι, εἰ δύο φύσεις λέγει
ἐν τῷ Χριστῷ. Ἐκεῖνον δὲ φάναι, ἐκ δύο μὲν φύσεων
τὸν Χριστὸν εἰδέναι πρὸ τῆς ἑνώσεως· μετὰ δὲ τὴν
Ένωσιν μίαν. Βασίλειον δ' επειπεῖν, ὡς «Εἰ μὴ
μετὰ τὴν ἔνωσιν ἀχωρίστους καὶ ἀσυγχύτους λέγει
τὰς δύο φύσεις, σύγχυσιν πάντως λέγει καὶ σύγκ
πρασιν. Εἰ μέντοι προσθήσει σε σαρκωμένην καὶ
ἐνανθρωπήσασιν καὶ νοήσει παραπλησίως Κυρίλλῳ
τὴν σάρκωσιν καὶ τὴν ἐνανθρώπης.ν, τὰ αὐτὰ λέγειν
αὐτοῖ;. "Αλλο μὲν γάρ τι εἶναι θεότητα τὴν ἐκ τοῦ
Πατρός, ἄλλο δέ τι τὴν ἀνθρωπότητα τὴν ἐκ τῆς
μητρός.» Ερωτηθέντων δὲ ὅτου χάριν τῇ καθαι
ρέπει Φλαβιανοῦ ὑπέγραψαν, δηλοῦσι τὰ γράμματα
βοῆσαι τοὺς ᾿Ανατολικούς Πάντε; ἡμάρτομεν,
πάντες συγγνώμην αὐτοῦμεν.»
Προϊοῦσα δὲ ἡ ἀνάγνωσις δηλοποιεῖ τοὺς ἐπισκό
τους έρωτηθῆναι, τίνος χάριν συνελθεῖν τὸν Εὐσέβον
βουληθέντα οὐκ εἴασαν. Πρὸς ἃ Διόσκορος ἀπεκρ!-
νατο, τὸν Ἐλπίδιον κομμονητόριον παρεισάγειν καὶ
διαβεβαιοῦσθαι, τὴν βασιλέα Θεοδόσιον κελεῦσαι μὴ
Evagr. lib. 11, cap. 17.
mus. ›
Lectio corumdem actorum procedens rursum
ostendit, episcopos interrogatos esse, quanam d
causa Eusebium in conventum non admiserint. Et
ad id Dioscorum respondisse: Elpidium commonitorium produxisse, et asseverasse, Theodosium im-
col. 91–92page 42 of 313
PG 147:91Καισαρείας Θαλάσσιος ἔφη, τὴν ἐξουσίαν μὴ ἔχειν. “Ο δῆτα κατέγνωσαν οἱ ἄρχοντες· μηδὲ γὰρ ἀπολογίαν ταύτην είναι πίστεως προκειμένη;. Ἐπὶ δὴ τούτοις παριστάνουσιν αἱ πράξεις, μέμψασθαι τὸν Διόσκορον τα γινόμενα, επειπόντα· Νῦν ποῖοι και νόνες σώζονται, ὅτι εἰσῆλθε καὶ Θεοδώρητος; Απο κρίνασθαί τε τὴν σύγκλητον, κατήγορον εἶναι καὶ διὰ τοῦτο ἐλθεῖν. Εἰπεῖν δὲ Διόσκορον, ὡς ἐν τάξει ἐπισκόπου κάθηται· εἰπεῖν τε αὖθις τὴν σύγκλητον, ὡς καὶ Εὐσέβιο; καὶ Θεοδώρητος κατηγόρων τόπων ἐπέχουσιν, ὥσπερ καὶ Διόσκορος κατηγορουμένου τόπον κεκλήρωται. Καὶ δὴ πάσης πράξεως τῆς κατὰ τὴν δευτέραν σύνοδον ἐν Ἐφέσῳ, καὶ τῆς κατὰ παρρησιασθῆναι Εὐσέβιον. Τὰ ἴσα δὲ εἰπεῖν καὶ τὸν Ἱεροσολύμων Ἰουδενάλιον ή πράξις δηλοί. Ο δὲ Φλαβιανοῦ καὶ Εὐσεβίου ἀποφάσεως ἀνεγνωσμένων, τὴν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον Βηρυτῶν, καὶ Βασί ἐπεὶ πρὸς τῇ ῥήσει ἐγένοντο ὅπου δὲ Μάριος ὁ Επίσκοπος ἔφη, «Οἱ τῆς ἀνατολῆς ἐπίσκοποι καὶ οἱ σὺν αὐτοῖς ἐξόησαν· Ανάθεμα Διοσκόρῳ· ταύτῃ τῇ ὥρᾳ Διόσκορον ὁ Χριστὸς καθείλε· Φλαβιανός παρὰ Διοσκόρου καθηρέθη. "Αγιε Κύριε, σὺ αὐτὸν ἐκδί. κησον. Ορθόδοξε βασιλεῦ, σὺ αὐτὸν ἐκδίκησον. Λέοντος πολλὰ τὰ ἔτη. Τοῦ πατριάρχου πολλὰ τὰ ἔτη. ο Επειτα καὶ τῶν ἄλλων ἀνεγνωσμένων, & δηλοῦσι καὶ τοὺς ἄλλους τῶν ἐπισκόπων τῇ Φλαβια τοῦ καθαιρέσει συναινέσαι καὶ Εὐσεβίου, οἱ ἐνδοξότατοι ἄρχοντες ταῦτα πρὸς λέξιν ἀνεἶπον· «Περὶ μὲν τῆς ὀρθοδόξου και καθολικῆς πίστεως τελειοτέρας συνίδου γενομένης τῇ ὑστεραίᾳ, ἀκριβεστέραν ἐξέτασιν δεῖν γενέσθαι συνορῶμεν· ἐπειδὴ δὲ Φλα διανὸς ὁ τῆς εὐσεβοῦς μνήμης, καὶ Εὐσέβιος ὁ τοῦ Δορυλαίου εὐλαβέστατο; ἐπίσκοπος, ἐκ τῆς τῶν πε πραγμένων καὶ διαγνωσθέντων ἐρεύνης, καὶ αὐτῆς τῆς φωνῆς τῶν γενομένων ἐξάρχων τῆς τότε συνίδου ὁμολογησάντων ἐσφάλθαι καὶ μέτὴν αὐτοὺς καθη ρηκέναι, οὐδὲν περὶ τὴν πίστιν σφαλέντες δείκνυνται, ἀδίκως δὲ καθαιρεθέντε; φαίνεται ἡμῖν κατὰ τὸ τῷ Θεῷ ἀρέσχον δίκαιον εἶναι, εἰ παρασταίη τῷ θειοτάτῳ καὶ εὐσεβεστάτῳ ἡμῶν δεσπότῃ τῶν αὐτῶν ἐπιτιμίων Διόσκορον τὸν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον Αλεξανδρείας, καὶ Ἰουβενάλιον τὸν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον Ἱεροσολύμων, καὶ θαλάσσιον τὴν εὐλα βέστατον ἐπίσκοπον Καισαρείας, καὶ Εὐσέβιον τὸν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον 'Αγκύρας, καὶ Εὐστάθιο λειον τὸν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον Σελευκείας τῆς Ισαυρίας, τοὺς ἐξουσίαν ἐσχηκότας καὶ ἐξάρχοντας τῆς τότε συνόδου, ἐκπεσεῖν διὰ τῆς ἱερᾶς ταύ της συνόδου, κατὰ τοὺς κανένας, τοῦ ἐπισκοπικοῦ ἀξιώματος, πάντων τῶν παρακολουθησάντων τῇ θείς κορυφῇ γνωριζομένων. ο Ἐφ' οἷς οἱ ἐκ τῆς ἕω ἐπεβόησαν·. Αὕτη δικαία ή κρίσι;. ο Οἱ δὲ Ιλλυρι, ἐπεκραύγασαν ο Πάντες ἐσφάλημεν, συγ γνώμης πάντες ἀξιωθῶμεν.» Καὶ τῶν ἀνατολικῶν ἐπιβοησάντων, «Αὕτη δικαία ἡ κρίσις - Διόσκορον ὁ Χριστὸς καθεῖλε· τοὺς μάρτυρας ὁ Χριστὸς ἐξεδίκησεν, ὥσθ᾽ ἕκαστον τῶν ἐπισκόπων τὴν ἰδίαν
Nicephori callisTI
Καισαρείας Θαλάσσιος ἔφη, τὴν ἐξουσίαν μὴ ἔχειν.
“Ο δῆτα κατέγνωσαν οἱ ἄρχοντες· μηδὲ γὰρ ἀπολογίαν ταύτην είναι πίστεως προκειμένη;. Ἐπὶ δὴ
τούτοις παριστάνουσιν αἱ πράξεις, μέμψασθαι τὸν
Διόσκορον τα γινόμενα, επειπόντα· Νῦν ποῖοι και
νόνες σώζονται, ὅτι εἰσῆλθε καὶ Θεοδώρητος; Απο
κρίνασθαί τε τὴν σύγκλητον, κατήγορον εἶναι καὶ
διὰ τοῦτο ἐλθεῖν. Εἰπεῖν δὲ Διόσκορον, ὡς ἐν τάξει
ἐπισκόπου κάθηται· εἰπεῖν τε αὖθις τὴν σύγκλητον,
ὡς καὶ Εὐσέβιο; καὶ Θεοδώρητος κατηγόρων τόπων
ἐπέχουσιν, ὥσπερ καὶ Διόσκορος κατηγορουμένου
τόπον κεκλήρωται. Καὶ δὴ πάσης πράξεως τῆς κατὰ
τὴν δευτέραν σύνοδον ἐν Ἐφέσῳ, καὶ τῆς κατὰ
peratorem, ne Eusebius publice quidquam et libere παρρησιασθῆναι Εὐσέβιον. Τὰ ἴσα δὲ εἰπεῖν καὶ τὸν
diceret, statuisse. Idemque Juvenalem Ilierosoly- Ἱεροσολύμων Ἰουδενάλιον ή πράξις δηλοί. Ο δὲ
mitanum dixisse, acta declarant. Cesariensem
antem Thalassium retulisse, nihil habere auctoritatis id quod a principibus damnatum esset. Tum
autem non hanc esse fidei, de qua agere proposi -
Lum esset, defensionem. Ad hæc, auta asserunt,
Dioscorum ea quæ fiebant reprehendisse, et dixisse: Quomodo nunc canones servantur, cum
Theodoretus quoque in conventum venerit? Senatum autem respondisse, quod accusatoris locum
obtineret, propterea illum ingressum esse. Dioscorum porro intulisse: Atqui in episcopi subsellio
ille sedet. Et rursum senatum imperialem intu -
lisse Et Eusebium et Theodoretum accusatorum
vices gerere, sicuti et Dioscorun rei partes susti- Φλαβιανοῦ καὶ Εὐσεβίου ἀποφάσεως ἀνεγνωσμένων,
nere. 640 Atque ubi acta synodi posterius Ephesi
celebratæ omnia, una cum sententia contra Flavianum et Eusebium lata, lecta, et ad clausulam
¡¡lam ventum esset, ubi Hilarius episcopus dixit:
• Orientales episcopos et qui cum eis erant, voci
feratos esse, Anathema in Dioscorum: hac ipsa
hora Dioscorum Christus condemnavit: Flavianus
a Dioscoro exauctoratus est; tu illum, Domine
sancte, vindica; tu illum, orthodoxe imperator,
vindica; vivat, vivat in multos annos Leo; vivat
diutissime patriarcha. › Sub hæc ubi reliqua quoque lecta essent, quæ alios quoque episcopos in
Flaviani et Eusebii depositionem consensisse declararunt, gloriosissimos principes in hunc modum
verba fecisse: ‹ De orthodoxa, recta et catholica
fide sequenti die conveniente concilio, certiorem
Luquisitionem fieri delere cernimus. Quandoqui.
dem vero Flavianus piæ memoriæ, et Eusebius
Dorylæi religiosissimus episcopus, per commentariorum lectorum testimonium, et voces ipsas
corum, qui tum synodo illi principes præfuere,
lapsos se esse perperamque illis dignitatem qui
in fide hallucinati non fuerint, abrogasse confitentes, inique condemnationem eam factam esse
probarunt: æquum nobis esse pro eo atque Deo
placet, si divinissimo et piissimo domino nostro
placuerit, videtur, ut eadem pena Dioscorus religiosissimus Alexandriæ episcopus, et Juvenalis
religlosissimus episcopus llierosolymorum, et p τὴν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον Βηρυτῶν, καὶ Βασί
Thalassius reverendissimus Cæsarea episcopus, el
Eusebius religiosissimus Ancyra episcopus, et
Eustathius religiosissimus Beryti episcopus, et
Basilius religiosissimus Selencia Isaurorum epi-
●copus, qui cum auctoritate ab eis usurpata
synodlo prafuerunt, aliciantur: videlicet, ut per
sacram lianc synodum, juxta canones, episcopali
excidant dignitate, et omnia quæ consequenter
acta fuerint, sacræ majestati referantur.› Ad quæ
verba Orientales exclamarint: «Hoc justum est
judicium. › Illyrici autem vociferati sint: «Omnes
erravimus, veniam omnes poscimus.» Et OrienArmenia, Evagr., sed perperam.
ἐπεὶ πρὸς τῇ ῥήσει ἐγένοντο ὅπου δὲ Μάριος ὁ
Επίσκοπος ἔφη, «Οἱ τῆς ἀνατολῆς ἐπίσκοποι καὶ οἱ
σὺν αὐτοῖς ἐξόησαν· Ανάθεμα Διοσκόρῳ· ταύτῃ τῇ
ὥρᾳ Διόσκορον ὁ Χριστὸς καθείλε· Φλαβιανός παρὰ
Διοσκόρου καθηρέθη. "Αγιε Κύριε, σὺ αὐτὸν ἐκδί.
κησον. Ορθόδοξε βασιλεῦ, σὺ αὐτὸν ἐκδίκησον.
Λέοντος πολλὰ τὰ ἔτη. Τοῦ πατριάρχου πολλὰ τὰ
ἔτη. ο Επειτα καὶ τῶν ἄλλων ἀνεγνωσμένων, &
δηλοῦσι καὶ τοὺς ἄλλους τῶν ἐπισκόπων τῇ Φλαβιατοῦ καθαιρέσει συναινέσαι καὶ Εὐσεβίου, οἱ ἐνδοξό
τατοι ἄρχοντες ταῦτα πρὸς λέξιν ἀνεἶπον· «Περὶ
μὲν τῆς ὀρθοδόξου και καθολικῆς πίστεως τελειοτέ
ράς συνίδου γενομένης τῇ ὑστεραίᾳ, ἀκριβεστέραν
ἐξέτασιν δεῖν γενέσθαι συνορῶμεν· ἐπειδὴ δὲ Φλα
διανὸς ὁ τῆς εὐσεβοῦς μνήμης, καὶ Εὐσέβιος ὁ τοῦ
Δορυλαίου εὐλαβέστατο; ἐπίσκοπος, ἐκ τῆς τῶν πεπραγμένων καὶ διαγνωσθέντων ἐρεύνης, καὶ αὐτῆς
τῆς φωνῆς τῶν γενομένων ἐξάρχων τῆς τότε συνίδου
ὁμολογησάντων ἐσφάλθαι καὶ μέτὴν αὐτοὺς καθηρηκέναι, οὐδὲν περὶ τὴν πίστιν σφαλέντες δείκνυν
ται, ἀδίκως δὲ καθαιρεθέντε; φαίνεται ἡμῖν κατὰ
τὸ τῷ Θεῷ ἀρέσχον δίκαιον εἶναι, εἰ παρασταίη τῷ
θειοτάτῳ καὶ εὐσεβεστάτῳ ἡμῶν δεσπότῃ τῶν αὐτῶν
ἐπιτιμίων Διόσκορον τὸν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον
Αλεξανδρείας, καὶ Ἰουβενάλιον τὸν εὐλαβέστατον
ἐπίσκοπον Ἱεροσολύμων, καὶ θαλάσσιον τὴν εὐλα
βέστατον ἐπίσκοπον Καισαρείας, καὶ Εὐσέβιον τὸν
εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον 'Αγκύρας, καὶ Εὐστάθιο
λειον τὸν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον Σελευκείας τῆς
Ισαυρίας, τοὺς ἐξουσίαν ἐσχηκότας καὶ ἐξάρχον
τας τῆς τότε συνόδου, ἐκπεσεῖν διὰ τῆς ἱερᾶς ταύτης συνόδου, κατὰ τοὺς κανένας, τοῦ ἐπισκοπικοῦ
ἀξιώματος, πάντων τῶν παρακολουθησάντων τῇ
θείς κορυφῇ γνωριζομένων. ο Ἐφ' οἷς οἱ ἐκ τῆς
ἕω ἐπεβόησαν·. Αὕτη δικαία ή κρίσι;. ο Οἱ δὲ
Ιλλυρι, ἐπεκραύγασαν ο Πάντες ἐσφάλημεν, συγ
γνώμης πάντες ἀξιωθῶμεν.» Καὶ τῶν ἀνατολικῶν
ἐπιβοησάντων, «Αὕτη δικαία ἡ κρίσις - Διόσκορον
ὁ Χριστὸς καθεῖλε· τοὺς μάρτυρας ὁ Χριστὸς ἐξε
δίκησεν, ὥσθ᾽ ἕκαστον τῶν ἐπισκόπων τὴν ἰδίαν
col. 93–94page 43 of 313
PG 147:93πίστιν ἐκθέσθαι· εἰδότα, ὡς ὁ θεοφιλέστατος βασι-: «; λεὺς, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῶν τι' καὶ ὀκτὼ καὶ τῶν ον Πατέρων, ἔτι δὲ καὶ κατὰ τὰς ἐπιστολὰς τῶν ἁγίων Πατέρων Γρηγορίου, Βασιλείου, Ιλαρίου, Αθα νασίου, Αμβροσίου, καὶ τὰς δύο Κυρίλλου, τὰς ἐν τῇ πρώτῃ ἐν Ἐφέσῳ συνόδῳ παρρησιασθείσας, πι στεύει, και γε τὸν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον τῆς Ρωμαίων Ἐκκλησίας Λέοντα τὸν Εὐτυχῆ ἐπὶ τού τοις καθελείν.» Καὶ τῆς τοιαύτης δὲ συνελεύσεως πέρας λαβούσης, ἑτέρα πάλιν ἐγίνετο, μόνων τῶν ἁγιωτάτων ἐπισκόπων προκαθεσθέντων· οἷς ἑτέρους λιβέλλου; Εὐτέβιος & Δορυλαίου ἐπέδωκεν ὑπέρ τε ἑαυτοῦ καὶ Φλαβιανοῦ. Ἐν ᾧ καὶ μέμψιν Διοσκόρῳ ἐπῆγεν, ὡς ἐπίσης Εὐτυχεῖ θρησκεύοντι· οὗ χάριν καὶ τὴν ἱερωσύνην αὐτοὺς ἀφελέσθαι. Προσετίθει γε μὴν, ὡς καί τινα μὴ τηνικαῦτα εἰρημένα τοῖς ὑπομνήμασιν ἐνέσπειρε· καὶ ὡς ἀγράφῳ χάρτη ὑπέγραψαν. Κἀκ κοινῆς ἐδεῖτο ψήφου τῶν συνειλεγμένων, ἄκυρα καὶ ὡς μηδὲ γεγονότα λογίζεσθαι τὰ ἐν τῇ δευτέρᾳ συνόδῳ ἐν Ἐφέσῳ διαπεπραγμένα καὶ τὴν μὲν ἱερωσύνην αὐτοὺς ἔχειν, τὸ δὲ βέβηλου ἐκεῖνο δόγμα ἀναθεματισθῆναι. Μετὰ δὲ τὴν ἀνά γ ωσιν ἠξίου παρεῖναι καὶ τὸν ἀντίδικον. Καὶ διαλαλιᾶς γενομένης παραγενέθαι, Αέτιος ὁ τῶν νοτα ρίων πριμικήριος παρελθὼν εἶπεν, ὡς διέβη μὲν πρὸς Διόσκορον, ὥσπερ δῆτα καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους, καὶ εἰρήκασι μὴ ἐλθεῖν δύνασθαι ὑπὸ τῶν φυλαττόν των· καὶ διελαλήθη ζητηθῆναι τὸν Διόσκορον πρὸ τοῦ συνεδρίου. Κακείνου μὴ εὑρεθέντος, Ανατόλιος ὁ τῆς νέας Ρώμης ἐπίσκοπος εἶπε· Δίκαιόν ἐστιν ἐκεῖνον παραγενέσθαι. Οὐ γενομένου, οἱ πεμφθέντες " ἐπανελθόντες εἶπον, ὡς εἴρηκε, Φυλάσσομαι ἐγώ. Εἰ δὲ συγχωρήσουσιν, ἥκω, καὶ ἕτοιμος εἰμι προς τὴν θείαν παραγενέσθαι σύνοδον. Προστέθεικε δὲ τουτο Ιμέριος· ὡς ἐκ Διοσκόρου ἐρχομένων, συναντᾷ Βοηθὸς αὐτοῖς καὶ τῷ μαγίστρῳ τῶν θείων ὀφφικίων. Καὶ σὺν ἐκείνῳ οἱ ἐπίσκοποι πρὸς Διόσκορον αὖθις ἦλθον, καὶ εἶπον ἐν σημείοις τινὰ ἔχειν ἐρεῖν αὐτῷ. ανπερ ἀναγνωσθέντων, δηλοί ταῦτα πρὸ; λέξιν εἰπεῖν τὸν Διόσκορον· «Συναγαγὼν ἐμαυτὸν, καὶ γνοὺς τὸ συμφέρον, τάδε ἀποκρίνομαι· Ἐπειδὴ ἐν τῇ πρὸ ταύτης συνόδῳ καθεζόμενοι οἱ μεγαλοπρεπέστατοι άρχοντες, ὥρισαν πολλὰ μετὰ πολλὰς ἑκάστῳ διαλαλιάς· νῦν δὲ εἰς δευτέραν καλοῦμαι σύνοδον εἰς τὴν τῶν προειρημένων ἀνασκευήν, πα ρακαλῶ τοὺς πρώην ἐν τῇ συνόλω παραγενομένους μεγαλοπρεπεστάτους ἄρχοντας, καὶ τὴν ἱερὰν σύγ κλητον καὶ νῦν παρεῖναι, ἵνα πάλιν τὰ αὐτὰ γυμνασθῇ.» Προς οὖν ταῦτα Ακάκιον ή πράξις δηλοῖ τοιάδε ἀπολογήσασθαι· Οὐχ οὕτως ἐκέλευσεν ἡ ἁγία και μεγάλη σύνοδος τὴν ὑμετέραν ἁγιότητα παρεῖναι, ὥστε ἀνασκευασθῆναι τὰ ἐπὶ τῶν μεγαλοπρε πεστάτων ἀρχόντων καὶ ἐπὶ τῆς ἱερᾶς συγκλήτου πραχθέντα· ἀλλ' ἡμᾶς ἀπέστειλεν ὥστε καταλαβεῖν σε τὸ συνέδριον, καὶ μὴ ἀπολειφθῆναι αὐτοῦ τὴν σὴν ὁσιότητα. Πρὸς ὃν ἀντεῖπε Διόσκορος, ὅτι Νῦν εἰρήκατέ μοι ὅτι λιβέλλους ἐπιδέδωκεν ὁ Εὐσέβιος. Εἰ τοίνυν τοῦτο, πάλιν δέομαι τὰ κατ' ἐμὲ τυχεῖν ἐξετάσεως ἐπὶ τῶν ἀρχόντων καὶ τῆς συγκλήτου.
ECCLESIASTICA HISTORIE LIB. XV.
πίστιν ἐκθέσθαι· εἰδότα, ὡς ὁ θεοφιλέστατος βασι- tales rursum: «Hoc justum est judicium; Christus
RoDioscorum exauctoravit, Christus martyres vindicavit., 641 Hic senatum episcopum quemque fidei
snæ professionem in scriptum referre jussisse:
quibus etiam is, ut scirent, indicarit, Dei amantissimum imperatorem, juxta formulam a trecentis
decem et octo, et rursuni a centum quinquaginta
Patribus editam, et juxta epistolas sanctorum Patrum Gregorii, Basilii, Hilarii, Athanasii, Ambrosii,
et duas illas Cyrilli, quæ in priore Ephesina synodo
publicata essent, credere, et religiosissimum 10manæ Ecclesiæ antistitem Leonem Eutychetem abdicasse. Conventu seu congressu eo soluto, alium
rursum institutum esse, in quo soli sanctissimi
episcopi consederint. Eis libellum alium, de se et
Flaviano conscriptum. Eusebium Dorylæi antistitem obtulisse, in quo Dioscoruin eo etiam nomine
criminatus sit, quod idem cum Eutychete sentiret,
cujus rei gratia el Flavianus et ipse ab eo exauclorati essent. Addidisse quoque pleraque verba,
quæ tum dicta non essent, commentariis actorum
esse aspersa. Et quod subscriptiones in charta pura
factæ essent. Petiisse insuper ut communi eorum
qui sic congregati essent, suffragio, quaecunque in
posteriore Ephesina synodo acta essent, auctoritate
eis omni adempta, perinde atque acta non essent,
abolerentur, ipsis sacerdotalis dignitas restitueretur, et impium illud dogma anathemate jugularetur. Post libelli lectionem eumdem postulasse, ut
adversarius quoque adesset. Ibi cum interlocutione
prolata jussum esset, ut adesset, Aetium primicerium inter notarios progressum, ad eos dixisse,
accessisse se ad Dioscorum, sicuti etiam ad reliquos. lllos autem dixisse, venire se propter adversariorum insidias non posse. Ibi rursus facta
interlocutione decretum est, ut Dioscorus ante
concilium quæreretur. Eo vero non invento,
Anatolius nova Romæ episcopus dixit, æquitatem
et justitiam, ut ille adesset, emagitare. Itaque
quæsitum esse, et qui ad eum missi erant reversos, hoc sic eum dixisse renuntiasse, insidias sibi
fieri. Sin ei tuto venire permitteretur, paratum se
ut in sanctam synodum veniret, esse. Himerium
illud addidisse, cum a Dioscoro digressi essent,
λεὺς, κατὰ τὴν ἔκθεσιν τῶν τι' καὶ ὀκτὼ καὶ τῶν ον
Πατέρων, ἔτι δὲ καὶ κατὰ τὰς ἐπιστολὰς τῶν ἁγίων
Πατέρων Γρηγορίου, Βασιλείου, Ιλαρίου, Αθα
νασίου, Αμβροσίου, καὶ τὰς δύο Κυρίλλου, τὰς ἐν
τῇ πρώτῃ ἐν Ἐφέσῳ συνόδῳ παρρησιασθείσας, πι
στεύει, και γε τὸν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον τῆς
Ρωμαίων Ἐκκλησίας Λέοντα τὸν Εὐτυχῆ ἐπὶ τού
τοις καθελείν.» Καὶ τῆς τοιαύτης δὲ συνελεύσεως
πέρας λαβούσης, ἑτέρα πάλιν ἐγίνετο, μόνων τῶν
ἁγιωτάτων ἐπισκόπων προκαθεσθέντων· οἷς ἑτέρους
λιβέλλου; Εὐτέβιος & Δορυλαίου ἐπέδωκεν ὑπέρ τε
ἑαυτοῦ καὶ Φλαβιανοῦ. Ἐν ᾧ καὶ μέμψιν Διοσκόρῳ
ἐπῆγεν, ὡς ἐπίσης Εὐτυχεῖ θρησκεύοντι· οὗ χάριν
καὶ τὴν ἱερωσύνην αὐτοὺς ἀφελέσθαι. Προσετίθει
γε μὴν, ὡς καί τινα μὴ τηνικαῦτα εἰρημένα τοῖς
ὑπομνήμασιν ἐνέσπειρε· καὶ ὡς ἀγράφῳ χάρτη
ὑπέγραψαν. Κἀκ κοινῆς ἐδεῖτο ψήφου τῶν συνει
λεγμένων, ἄκυρα καὶ ὡς μηδὲ γεγονότα λογίζεσθαι
τὰ ἐν τῇ δευτέρᾳ συνόδῳ ἐν Ἐφέσῳ διαπεπραγμένα·
καὶ τὴν μὲν ἱερωσύνην αὐτοὺς ἔχειν, τὸ δὲ βέβηλου
ἐκεῖνο δόγμα ἀναθεματισθῆναι. Μετὰ δὲ τὴν ἀνάγ ωσιν ἠξίου παρεῖναι καὶ τὸν ἀντίδικον. Καὶ διαλα
λιας γενομένης παραγενέθαι, Αέτιος ὁ τῶν νοτα
ρίων πριμικήριος παρελθὼν εἶπεν, ὡς διέβη μὲν
πρὸς Διόσκορον, ὥσπερ δῆτα καὶ πρὸς τοὺς ἄλλους,
καὶ εἰρήκασι μὴ ἐλθεῖν δύνασθαι ὑπὸ τῶν φυλαττόντων· καὶ διελαλήθη ζητηθῆναι τὸν Διόσκορον πρὸ
τοῦ συνεδρίου. Κακείνου μὴ εὑρεθέντος, Ανατόλιος
ὁ τῆς νέας Ρώμης ἐπίσκοπος εἶπε· Δίκαιόν ἐστιν
ἐκεῖνον παραγενέσθαι. Οὐ γενομένου, οἱ πεμφθέντες "
ἐπανελθόντες εἶπον, ὡς εἴρηκε, Φυλάσσομαι ἐγώ.
Εἰ δὲ συγχωρήσουσιν, ἥκω, καὶ ἕτοιμος εἰμι προς
τὴν θείαν παραγενέσθαι σύνοδον. Προστέθεικε δὲ
τουτο Ιμέριος· ὡς ἐκ Διοσκόρου ἐρχομένων, συναντᾷ
Βοηθὸς αὐτοῖς καὶ τῷ μαγίστρῳ τῶν θείων ὀφφι
κίων. Καὶ σὺν ἐκείνῳ οἱ ἐπίσκοποι πρὸς Διόσκορον
αὖθις ἦλθον, καὶ εἶπον ἐν σημείοις τινὰ ἔχειν ἐρεῖν
αὐτῷ. ανπερ ἀναγνωσθέντων, δηλοί ταῦτα πρὸ;
λέξιν εἰπεῖν τὸν Διόσκορον· «Συναγαγὼν ἐμαυτὸν,
καὶ γνοὺς τὸ συμφέρον, τάδε ἀποκρίνομαι· Ἐπειδὴ
ἐν τῇ πρὸ ταύτης συνόδῳ καθεζόμενοι οἱ μεγαλοπρεπέστατοι άρχοντες, ὥρισαν πολλὰ μετὰ πολλὰς
ἑκάστῳ διαλαλιάς· νῦν δὲ εἰς δευτέραν καλοῦμαι
σύνοδον εἰς τὴν τῶν προειρημένων ἀνασκευήν, πα- Buellum eis et magistro divinorum officiorum obρακαλῶ τοὺς πρώην ἐν τῇ συνόλω παραγενομένους
μεγαλοπρεπεστάτους ἄρχοντας, καὶ τὴν ἱερὰν σύγκλητον καὶ νῦν παρεῖναι, ἵνα πάλιν τὰ αὐτὰ γυμνα
σθῇ.» Προς οὖν ταῦτα Ακάκιον ή πράξις δηλοῖ
τοιάδε ἀπολογήσασθαι· Οὐχ οὕτως ἐκέλευσεν ἡ ἁγία
και μεγάλη σύνοδος τὴν ὑμετέραν ἁγιότητα παρείναι, ὥστε ἀνασκευασθῆναι τὰ ἐπὶ τῶν μεγαλοπρεπεστάτων ἀρχόντων καὶ ἐπὶ τῆς ἱερᾶς συγκλήτου
πραχθέντα· ἀλλ' ἡμᾶς ἀπέστειλεν ὥστε καταλαβεῖν
σε τὸ συνέδριον, καὶ μὴ ἀπολειφθῆναι αὐτοῦ τὴν
σὴν ὁσιότητα. Πρὸς ὃν ἀντεῖπε Διόσκορος, ὅτι Νῦν
εἰρήκατέ μοι ὅτι λιβέλλους ἐπιδέδωκεν ὁ Εὐσέβιος.
Εἰ τοίνυν τοῦτο, πάλιν δέομαι τὰ κατ' ἐμὲ τυχεῖν
ἐξετάσεως ἐπὶ τῶν ἀρχόντων καὶ τῆς συγκλήτου.
viam venisse, cum quo episcopi ad Dioscorum
reversi, habere se dixerint, quod cum eo ex scripto
agerent. Quod ubi lectum esset, Dioscorum hæc
verba dixisse actorum liber refert: 642 «Cumn
de me ipso deliberarim, et id quod utile comniodumque est considerari, hoc sic respondeo:
Quandoquidem in proximo consessu magnificentissimi principes qui in concilio sedent, multa
post multas interlocutiones decrevere: et nune
ego in consessum alium, ad ea quæ dicta sunt
revocanda atque abolenda evocor, peto ut magnificentissimi principes qui proxime synodo interfuere, et sacer senatus nunc etiam intersint, ut de
iisdem rebus denuo inquiratur. Ad quæ verba
col. 95–96page 44 of 313
PG 147:95/ Καὶ ἄλλων δή τινων τοιούτων κειμένων, αὖθις ἐστέλλοντο ἔ ἔχει καὶ μετεστέλλοντο τον Διόσκορον τοῖς πραττομένεις παρεῖναι. Οὗ γενομένου, ἐπανελθόντε; οἱ πεμφθέντες, τάδε εἰπεῖν ἐκεῖνον εἰρήκασιν· Ηδη φθάσας δεδήλωκα τῇ ὑμετέρᾳ θεοσεβείς ὅτι καὶ ἀ ῥωστία συνέχομαι, καὶ ἐξαιτῶ, ὥστε καὶ τοὺς μεγα λοπρεπεστάτους ἄρχοντας καὶ τὴν ἱερὰν σύγκλητον καὶ νῦν παρεῖνα: τῇ τῶν ἐξετασθησομένων κρίσει. Ἐπειδὴ δέ μοι τὰ τῆς ἀῤῥωστίας ἐπετάθη, τούτου χάριν τὴν ὑπέρθεσιν πεποίημαι. Δηλοῦσι δὲ τὰ ὑπομνήματα Κεκρόπιον εἰπεῖν προς Διόσκορον, μη δὲν εἰπεῖν πρότερον περὶ ἀσθενείας, καὶ ὀφειλὴν ἔχειν τὸ ἐφειμένον τοῖς κανόσι ποιεῖν. Πρὸς ἦν εἰπεῖν αὖθις Διόσκορον· "Απαξ εἶπον ὀφείλειν παρείναι τοὺς ἄρχοντας. Ρουφίνον δὲ τῶν Σαμοσάτων ἐπί σκοπον ἀντιφθέγξασαι, κανονικὴν εἶναι τῶν κεκινημένων τὴν σύνοδον· καὶ εἴ γε παραγένοιτο, & βού λεται διεξελθεῖν, ἐλευθέρως ἔχειν. Ερομένου δὲ Διοσκόρου εἰ πάρεστι τοῖς δρωμένοις καὶ Ἰουβενάλιος καὶ θαλάσσιος καὶ Εὐστάθιος, ἀποκρίνασθαι μηδὲν εἶναι πρὸς λόγον ἐκείνους. Πρὸς & Διόσκορον, Η πρᾶξις, φάναι, δηλοί, παρακαλέσαι τὸν φιλό χριστον βασιλέα, ὥστε καὶ τοὺς ἄρχοντας παρεῖναι, καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ τηνικαῦτα δικάταντας. Ιδιον γάρ τι πράγμα μὴ ἔχειν πρὸς τὸν Εὐσέβιον, ἀλλ' ἢ ἄρα περὶ ὧν καὶ ἄλλοι κατεψηφίσαντο. Πλείστα δ' ἐπιμεινάντων τῶν πεμφθέντων τούτου χάριν, ἀπέ φησεν ὁ Διόσκορος εἰπών· "Απαξ εἶπον ὅπερ εἶπον, καὶ περαιτέρω λέγειν οὐκ ἔχω. Εὐσέβιον δὲ πρὸς ταῦτα φάναι, πρὸς μόνον τὸν Διόσκορον τὴν δίκην ἔχειν, καὶ πρὸς μηδένα ἕτερον· καὶ ἠξίου καὶ ἐκ τρίτου κληθῆναι Διόσκορον. Καὶ ὑπολαβὼν 'Αέτιος ἔλεγε, τινὰς οὐ πάνυ πόρρω κληρικού; ἑαυτοὺς εἶναι λέγοντας μετὰ καὶ ἄλλων λαϊκῶν τῆς ᾿Αλεξάνδρου, λιβέλλους ἐπιδοῦναι κατὰ Διοσκέρου· νῦν δὲ πρὸ τοῦ συνεδρίου ἑστῶτας ἀναβουν. Και πρώτος Θεόδωρος διάκονος τῆς ἐν ᾿Αλεξανδρεία Εκκλησίας γενόμενος, λίβελλον ἐπιδέδωκεν· εἶτα καὶ διάκονος ἕτερος Ισχυρίων ὄνομα, καὶ ᾿Αθανάσιος πρεσβύτερος ἀδελφιδοῦς Κυρίλλου, πρὸς ἐπὶ τούτοις δὲ καὶ Σω φρόνιος δι᾽ ὧν βλάσφημόν τε ἐκεῖνον ἐδείκνυον, καὶ χρήματα βίᾳ ἀφελόμενον· καὶ περί τινων σωματικῶν διεξήεσαν. Καὶ ἐπὶ τούτοις καὶ τρίτη κλήσις Διοσκόρῳ ἐγίνετο ὥστε παρεῖναι. Καὶ ἐπανελθόντες οἱ τὸν λόγον διασωσάμενοι, ειρήκασι φάναι Διόσκου ρον, αὐτάρκως πρώην ἀπολογήσασθαι, καὶ νῦν μη δὲν ἔχειν πλέον ἐρεῖν. Τῶν δ' ἀπεσταλμένων ἐπιχει μένων, κἀκείνου τὰ ἴσα λέγοντος, Πασκασῖνος ἐπίσ σκοπος εἶπε· Καὶ ἐς τρίτον ἤδη κληθεὶς ὁ Διόσκορος οὐδαμῶς παρεγένετο, τῇ συνειδήσει ίσως βαλλόμενος. Καὶ τῶν ἐπισκόπων ἀνεπυνθάνετο, τίνος ἄξιος εἴη. Ἐκείνων δὲ τοῖς κανόσιν ὑποπεσεῖν εἰρηκότων, Προτέριος ἐπίσκοπος Σμύρνη; εἶπεν· "Οτε ἐφονεύθη Φλαβιανός, οὐδέν τι ἀκόλουθον ἐπ' αὐτῷ διεπράχθη. Οἱ τὸν τόπον ἐπέχοντες Λέοντος τοῦ τῆς πρεσβυτέρας Ῥώμη; ἐπισκόπου ταῦτ᾽ ἐπὶ λέξεως ἀπεφήναντο Δήλα γεγένηται τὰ τετολμημένα Διοσκόρῳ τῷ
aca Acacium Ma respondisse testantur: Non ita / Καὶ ἄλλων δή τινων τοιούτων κειμένων, αὖθις ἐστέλsancta et magna synodus sanctitatem tuam adesse
- jussit, ut ea inducantur, quæ in praesentia magnificentissimorum principum et sacri senatus acta
sunt. Sed nos ad te misit, ut in consessum ejus
λοντο ἔ ἔχει καὶ μετεστέλλοντο τον Διόσκορον τοῖς
πραττομένεις παρεῖναι. Οὗ γενομένου, ἐπανελθόντε;
οἱ πεμφθέντες, τάδε εἰπεῖν ἐκεῖνον εἰρήκασιν· Ηδη
φθάσας δεδήλωκα τῇ ὑμετέρᾳ θεοσεβείς ὅτι καὶ ἀῥωστία συνέχομαι, καὶ ἐξαιτῶ, ὥστε καὶ τοὺς μεγαλοπρεπεστάτους ἄρχοντας καὶ τὴν ἱερὰν σύγκλητον
καὶ νῦν παρεῖνα: τῇ τῶν ἐξετασθησομένων κρίσει.
Ἐπειδὴ δέ μοι τὰ τῆς ἀῤῥωστίας ἐπετάθη,
τούτου
χάριν τὴν ὑπέρθεσιν πεποίημαι. Δηλοῦσι δὲ τὰ
ὑπομνήματα Κεκρόπιον εἰπεῖν προς Διόσκορον, μηδὲν εἰπεῖν πρότερον περὶ ἀσθενείας, καὶ ὀφειλὴν
ἔχειν τὸ ἐφειμένον τοῖς κανόσι ποιεῖν. Πρὸς ἦν εἰπεῖν
αὖθις Διόσκορον· "Απαξ εἶπον ὀφείλειν παρείναι
τοὺς ἄρχοντας. Ρουφίνον δὲ τῶν Σαμοσάτων ἐπί·
σκοπον ἀντιφθέγξασαι, κανονικὴν εἶναι τῶν κεκινημένων τὴν σύνοδον· καὶ εἴ γε παραγένοιτο, & βού
λεται διεξελθεῖν, ἐλευθέρως ἔχειν. Ερομένου δὲ
Διοσκόρου εἰ πάρεστι τοῖς δρωμένοις καὶ Ἰουβενάλιος καὶ θαλάσσιος καὶ Εὐστάθιος, ἀποκρίνασθαι
μηδὲν εἶναι πρὸς λόγον ἐκείνους. Πρὸς & Διόσκορον,
Η πρᾶξις, φάναι, δηλοί, παρακαλέσαι τὸν φιλό
χριστον βασιλέα, ὥστε καὶ τοὺς ἄρχοντας παρεῖναι,
καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ τηνικαῦτα δικάταντας. Ιδιον
γάρ τι πράγμα μὴ ἔχειν πρὸς τὸν Εὐσέβιον, ἀλλ'
ἢ ἄρα περὶ ὧν καὶ ἄλλοι κατεψηφίσαντο. Πλείστα
δ' ἐπιμεινάντων τῶν πεμφθέντων τούτου χάριν, ἀπέ
φησεν ὁ Διόσκορος εἰπών· "Απαξ εἶπον ὅπερ εἶπον,
καὶ περαιτέρω λέγειν οὐκ ἔχω. Εὐσέβιον δὲ πρὸς
ταῦτα φάναι, πρὸς μόνον τὸν Διόσκορον τὴν δίκην
ἔχειν, καὶ πρὸς μηδένα ἕτερον· καὶ ἠξίου καὶ ἐκ
τρίτου κληθῆναι Διόσκορον. Καὶ ὑπολαβὼν 'Αέτιος
ἔλεγε, τινὰς οὐ πάνυ πόρρω κληρικού; ἑαυτοὺς
εἶναι λέγοντας μετὰ καὶ ἄλλων λαϊκῶν τῆς ᾿Αλεξάν
δρου, λιβέλλους ἐπιδοῦναι κατὰ Διοσκέρου· νῦν δὲ
πρὸ τοῦ συνεδρίου ἑστῶτας ἀναβουν. Και πρώτος
Θεόδωρος διάκονος τῆς ἐν ᾿Αλεξανδρεία Εκκλησίας
γενόμενος, λίβελλον ἐπιδέδωκεν· εἶτα καὶ διάκονος
ἕτερος Ισχυρίων ὄνομα, καὶ ᾿Αθανάσιος πρεσβύτερος
ἀδελφιδοῦς Κυρίλλου, πρὸς ἐπὶ τούτοις δὲ καὶ Σωφρόνιος δι᾽ ὧν βλάσφημόν τε ἐκεῖνον ἐδείκνυον, καὶ
χρήματα βίᾳ ἀφελόμενον· καὶ περί τινων σωματι
κῶν διεξήεσαν. Καὶ ἐπὶ τούτοις καὶ τρίτη κλήσις
Διοσκόρῳ ἐγίνετο ὥστε παρεῖναι. Καὶ ἐπανελθόντες
venires, et ab eo sanctitas tua non abesset
quena Dioscorus: Modo, inquit, mihi dixistis, Eusebium libellum contra me obtulisse. Quod si id
factum est, iterum peto, ut de rebus meis in principum et senatus praesentia disquisitio fiat. Et aliis
quibusdam hujusmodi verbis interpositis, alios
rursum missos esse, qui Dioscorum, ut rebus
agendis adesset, accerserent. Quod ubi factum
esset, reversos illos, hisce eum verbis usum esse
retulisse Antea quoque pietati vestræ indicavi,
valetudine adversa me correptum esse, et petere,
ut magnificentissimi principes et sacer senatus nunc
quoque rerum inquisitioni et judicio adsint. Cum
vero valetudo mea invaluerit, d'fundi ob eam
causam diem postulo. Commentarii actorum porro
indicant, Cecropium Dioscoro dixisse: Nihil cum
antea de valetudine allegasse. Proinde illumi, pro
eo atque deberet, canonibus satisfacere oportere.
Cui rursum Dioscorus responderit: Semel se dixisse, principes adesse debere. Sub hæc Rufinum
Samosatenum episcopum retulisse: canonice synodum atque consessum institutum esse, ad quem
si veniret, liberum ei, ut quæ vellet diceret, fore.
Et cum Dioscorus, an rebus agendis etiam Juvenalis et Thalassius et Eustathius interessent, 10paret: nihil illos ad rem it pertinere, respondisse.
Ad quæ verba Dioscorum acta subintulisse tradunt:
Imperatorem Christi amantissimum se oravisse, ut
principes viri, et qui cum ipso judicio contendunt,
adsint. Tum vero eos qui nissi ad eum fuerant
dixisse Eusebium solum eum accusare, et omnes
adesse debere. Auque ibi Dioscorum, eos quoque
prasto oportere esse, dixisse, qui una secum judicis munere functi essent. 643 Nihil enim, inquit,
mihi privati negotii aut criminis cum Eusebio est,
quod non cum aliis qui mecum condemnationis
sententiam tulerunt, commune sit. Et cum ejus
rei gratia diutius internuntii apud eum morati
essent, Dioscorum tandem hisce verbis eis respondisse: Semel vobis quæ dicenda erant dixi, et οἱ τὸν λόγον διασωσάμενοι, ειρήκασι φάναι Διόσκου
quod amplius dicam non habeo. Quæ ubi ad episcopos fuissent relata, Eusebium, cum uno Dioscoro, neque cum alio quopiam judicium sibi esse,
dixisse Dioscorumque tertio etiam citari postulavisse. Ibi tum Aetium significasse, paulo ante
quosdam, qui se clericos esse dixissent, et alios ab
Alexandria laicos et populares homines, libellos
sibi adversus Dioscorum obtulisse, eosque pro consessus foribus vociferantes astare. Dedisse autem
libellum primum Theodorum Alexandrinæ Ecclesiæ
diaconum, deinde diaconum alterum Ischyrionem nonine, el Athanasium presbyterum CySive Ischyram.
ρον, αὐτάρκως πρώην ἀπολογήσασθαι, καὶ νῦν μηδὲν ἔχειν πλέον ἐρεῖν. Τῶν δ' ἀπεσταλμένων ἐπιχειμένων, κἀκείνου τὰ ἴσα λέγοντος, Πασκασῖνος ἐπίσ
σκοπος εἶπε· Καὶ ἐς τρίτον ἤδη κληθεὶς ὁ Διόσκορος
οὐδαμῶς παρεγένετο, τῇ συνειδήσει ίσως βαλλόμενος.
Καὶ τῶν ἐπισκόπων ἀνεπυνθάνετο, τίνος ἄξιος εἴη.
Ἐκείνων δὲ τοῖς κανόσιν ὑποπεσεῖν εἰρηκότων,
Προτέριος ἐπίσκοπος Σμύρνη; εἶπεν· "Οτε ἐφονεύθη
Φλαβιανός, οὐδέν τι ἀκόλουθον ἐπ' αὐτῷ διεπράχθη.
Οἱ τὸν τόπον ἐπέχοντες Λέοντος τοῦ τῆς πρεσβυτέρας
Ῥώμη; ἐπισκόπου ταῦτ᾽ ἐπὶ λέξεως ἀπεφήναντο
• Δήλα γεγένηται τὰ τετολμημένα Διοσκόρῳ τῷ
col. 97–98page 45 of 313
PG 147:97γενομένῳ τῆς Αλεξανδρέων μεγαλοπόλεως ἐπισκόπῳ κατὰ τῆς τῶν κανόνων τάξεως καὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως ἐκ τῶν ἤδη ἐξετασθέντων ἐν τῷ πρώτῳ συνεδρίῳ, καὶ ἀπὸ τῶν σήμερον πεπραγμένων. Οὗτος γὰρ, ἵνα τὰ πολλὰ παραλίπωμεν, Εὐα τυχῆ τὸν ὁμόδοξον αὐτοῦ καθαιρεθέντα κανονικῶς παρὰ τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, τοῦ ἐν ἁγίοις φαμὲν Πατρὸς ἡμῶν καὶ ἀρχιεπισκόπου Φλαβιανοῦ, αὐθεντήσας ἀκανονίστως εἰς κοινωνίαν ἐδέξατο, πρινή συνεδρεῦσαι ἐν τῇ Εφεσίων μετὰ τῶν θεοφιλῶν ἐπισκόπων. Αλλ' ἐκείνοις μὲν ὁ ἀποστολικός θρόνος συγγνώμην ἀπένειμεν ἐπὶ τοῖς ἐκεῖσε μὴ κατὰ γνώ μην αὐτῷ πεπραγμένοις· οἳ καὶ διετέλεσαν μέχρι τοῦ παρόντος ἑπόμενοι τῷ ἁγιωτάτῳ ἀρχιεπισκόπῳ Λέοντι καὶ πάσῃ τῇ ἁγίᾳ καὶ οἰκουμενικῇ συνόδῳ. Οὗ δὴ χάριν καὶ ἐν τῇ αὐτοῦ κοινωνίᾳ αὐτοὺς ὁμο πίστους ἐδέξατο. Οὗτος δὲ καὶ μέχρι τοῦ παρόντος διέμεινε σεμνυνόμενος ἐπ' ἐκείνοις, ἐφ᾽ οἷς ἔδει στένειν, καὶ εἰς γῆν κεκυφέναι ὀφείλει. Πρὸς τού τοις δὲ οὐδὲ τὴν ἐπιστολὴν ἀναγνωσθῆναι συνεχώς ρησε τοῦ μακαριωτάτου πάππα Λέοντος, τὴν γρα φεῖσαν παρ' αὐτοῦ πρὸς τὸν μακαριώτατον Φλαβιανὸν, καὶ ταῦτα πολλάκις παρακληθείς ἀναγνῶναι ταύτην ὑπὸ τῶν κεκομικότων, καὶ μεθ᾽ ἔρχων ποιή σασθαι τὴν ἀνάγνωσιν ὑποσχόμενος· ἧς μὴ ἀναγνωσθείσης, σκανδάλων καὶ βλάβης αἱ ἀνὰ τὴν οἰκουμένην ἁγιώταται ἐπληρώθησαν Ἐκκλησίαι. Αλλ' όπως τοιούτων παρ' αὐτοῦ τολμηθέντων, ἐπισκοπούς μεν περὶ τῆς προτέρας αὐτοῦ ἀνοσίας πράξεως, φιλανθρωπίας τινὸς αὐτὸν ἀξιῶται, ὡς καὶ τοὺς – λοιποὺς θεοφιλεστάτους ἐπισκόπους, καίτοι μηδὲ τὴν αὐθεντίαν αὐτῶν παραπλησίως τῆς κρίσεως ἐσχηκότας. Ἐπειδὴ δὲ τοῖς δευτέραις τὴν προτέραν παρανομίαν ὑπερηκόντισεν, ἐτόλμησε δὲ καὶ ἀκοινωνησίαν ὑπαγορεῦσαι κατὰ τοῦ ἁγιωτάτου καὶ ὁσιωτάτου ἀρχιεπισκόπου τῆς μεγάλη; Ρώμης Λέοντος, πρὸς δὲ τούτοις καὶ λιβέλλων παρανομιών μεστῶν κατ' αὐτοῦ προτενεχθέντων τῇ ἁγίᾳ καὶ μεγάλη συνόδῳ, καὶ ἅπαξ καὶ δὶς καὶ τρὶς διὰ Γεν φιλῶν ἐπισκόπων κανονικῶς κληθείς οὐχ ὑπήκουσεν, ὑπὸ τοῦ ἰδίου συνειδότος δηλονότι κεντούμενος, καὶ τοὺς παρὰ συνόδων διαφόρων ἐνθέσμως καθαιρεθέντας παρανόμως ἐδέξατο, αὐτὸς καθ' ἑαυτοῦ τὴν ψῆφον ἐξήνεγκε διαφόρως τοὺς ἐκκλησιαστικούς πατήσας θεσμούς. "Οθεν ὁ ἁγιώτατος καὶ μακαριώτατος ἀρε χ επίσκοπος τῆς μεγάλης καὶ πρεσβυτέρας Ρώμης Λέων δι᾿ ἡμῶν καὶ τῆς παρούσης συνόδου μετὰ τοῦ τρισμακαρίου καὶ πανευφήμου Πέτρου τοῦ ἀποστόλου, ὃς ἐστι πέτρα καὶ κρηπὶς τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας, καὶ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως θεμέλιος τυγχάνει, ἐγύμνωσεν αὐτὸν τοῦ τε ἐπισκοπικοῦ ἀξιώματος, καὶ πάσης Ιερατικῆς ἠλλωτρίωσεν ἐνεργείας. Τοιγαρούν ἡ ἁγία αὕτη καὶ μεγάλη σύνοδος τὰ δόξαντα τοῖς και νόσιν ἐπὶ τῷ μνημονευθέντι Διοσκόρῳ ψηφίσηται.
ECCLESIASTIC.E HISTORIE LIB. XV.
γενομένῳ τῆς Αλεξανδρέων μεγαλοπόλεως ἐπισκόπῳ rilli fratris filium, et item Sophroninm: in quibus
κατὰ τῆς τῶν κανόνων τάξεως καὶ τῆς ἐκκλησιαστι libellis blasphemum illum esse, et per vim pecuκῆς καταστάσεως ἐκ τῶν ἤδη ἐξετασθέντων ἐν τῷ
πρώτῳ συνεδρίῳ, καὶ ἀπὸ τῶν σήμερον πεπραγμέ
νων. Οὗτος γὰρ, ἵνα τὰ πολλὰ παραλίπωμεν, Εὐα
τυχῆ τὸν ὁμόδοξον αὐτοῦ καθαιρεθέντα κανονικῶς
παρὰ τοῦ ἰδίου ἐπισκόπου, τοῦ ἐν ἁγίοις φαμὲν
Πατρὸς ἡμῶν καὶ ἀρχιεπισκόπου Φλαβιανοῦ, αὐθεν
τήσας ἀκανονίστως εἰς κοινωνίαν ἐδέξατο, πρινή
συνεδρεῦσαι ἐν τῇ Εφεσίων μετὰ τῶν θεοφιλῶν
ἐπισκόπων. Αλλ' ἐκείνοις μὲν ὁ ἀποστολικός θρόνος
συγγνώμην ἀπένειμεν ἐπὶ τοῖς ἐκεῖσε μὴ κατὰ γνώ
μην αὐτῷ πεπραγμένοις· οἳ καὶ διετέλεσαν μέχρι
τοῦ παρόντος ἑπόμενοι τῷ ἁγιωτάτῳ ἀρχιεπισκόπῳ
Λέοντι καὶ πάσῃ τῇ ἁγίᾳ καὶ οἰκουμενικῇ συνόδῳ.
Οὗ δὴ χάριν καὶ ἐν τῇ αὐτοῦ κοινωνίᾳ αὐτοὺς ὁμο
πίστους ἐδέξατο. Οὗτος δὲ καὶ μέχρι τοῦ παρόντος
διέμεινε σεμνυνόμενος ἐπ' ἐκείνοις, ἐφ᾽ οἷς ἔδει
στένειν, καὶ εἰς γῆν κεκυφέναι ὀφείλει. Πρὸς τού
τοις δὲ οὐδὲ τὴν ἐπιστολὴν ἀναγνωσθῆναι συνεχώς
ρησε τοῦ μακαριωτάτου πάππα Λέοντος, τὴν γραφεῖσαν παρ' αὐτοῦ πρὸς τὸν μακαριώτατον Φλαβια
νὸν, καὶ ταῦτα πολλάκις παρακληθείς ἀναγνῶναι
ταύτην ὑπὸ τῶν κεκομικότων, καὶ μεθ᾽ ἔρχων ποιήσασθαι τὴν ἀνάγνωσιν ὑποσχόμενος· ἧς μὴ ἀναγνωσθείσης, σκανδάλων καὶ βλάβης αἱ ἀνὰ τὴν οἰκου
μένην ἁγιώταται ἐπληρώθησαν Ἐκκλησίαι. Αλλ'
όπως τοιούτων παρ' αὐτοῦ τολμηθέντων, ἐπισκοπούς
μεν περὶ τῆς προτέρας αὐτοῦ ἀνοσίας πράξεως,
φιλανθρωπίας τινὸς αὐτὸν ἀξιῶται, ὡς καὶ τοὺς –
λοιποὺς θεοφιλεστάτους ἐπισκόπους, καίτοι μηδὲ
τὴν αὐθεντίαν αὐτῶν παραπλησίως τῆς κρίσεως
ἐσχηκότας. Ἐπειδὴ δὲ τοῖς δευτέραις τὴν προτέραν
παρανομίαν ὑπερηκόντισεν, ἐτόλμησε δὲ καὶ ἀκοι·
νωνησίαν ὑπαγορεῦσαι κατὰ τοῦ ἁγιωτάτου καὶ
ὁσιωτάτου ἀρχιεπισκόπου τῆς μεγάλη; Ρώμης
Λέοντος, πρὸς δὲ τούτοις καὶ λιβέλλων παρανομιών
μεστῶν κατ' αὐτοῦ προτενεχθέντων τῇ ἁγίᾳ καὶ
μεγάλη συνόδῳ, καὶ ἅπαξ καὶ δὶς καὶ τρὶς διὰ Γεν
φιλῶν ἐπισκόπων κανονικῶς κληθείς οὐχ ὑπήκουσεν,
ὑπὸ τοῦ ἰδίου συνειδότος δηλονότι κεντούμενος, καὶ
τοὺς παρὰ συνόδων διαφόρων ἐνθέσμως καθαιρεθέν
τας παρανόμως ἐδέξατο, αὐτὸς καθ' ἑαυτοῦ τὴν ψῆφον
ἐξήνεγκε διαφόρως τοὺς ἐκκλησιαστικούς πατήσας
θεσμούς. "Οθεν ὁ ἁγιώτατος καὶ μακαριώτατος ἀρε
χ επίσκοπος τῆς μεγάλης καὶ πρεσβυτέρας Ρώμης
Λέων δι᾿ ἡμῶν καὶ τῆς παρούσης συνόδου μετὰ τοῦ
τρισμακαρίου καὶ πανευφήμου Πέτρου τοῦ ἀποστό
λου, ὃς ἐστι πέτρα καὶ κρηπὶς τῆς καθολικῆς Ἐκκλη
σίας, καὶ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως θεμέλιος τυγχάνει,
ἐγύμνωσεν αὐτὸν τοῦ τε ἐπισκοπικοῦ ἀξιώματος, καὶ
πάσης Ιερατικῆς ἠλλωτρίωσεν ἐνεργείας. Τοιγαρούν
ἡ ἁγία αὕτη καὶ μεγάλη σύνοδος τὰ δόξαντα τοῖς και
νόσιν ἐπὶ τῷ μνημονευθέντι Διοσκόρῳ ψηφίσηται.
niam hominibus extorsisse, et de corporalibus insuper quibusdam supplicantes retulerint. Sub haec,
tertio Dioscorum, ut se sisteret, citatum esse. Εt
eos qui ad illum missi fuerant, reversos, verba
ejus memorize mandata retulisse: Dioscorum scilicet dixisse, abunde satis se antea respondisse,
neque jam quod insuper diceret habere. Atque ubi
internuntii ei identidem iustitissent, et ille eadem
sæpe verba repetiisset. Paschasinum episcopum
dixisse Tertio etiam evocatus Dioscorus haudquaquam comparet, propterea fortasse quod eum conscientia mordeal: episcoposque eum interrogasse,
quidnam is commeritus esset? Et cum illi in canones eum commisisse dixissent, Proterium Smyrnensem episcopum prolocutum esse: Cum Flavianus cæsus est, nihil tum ordine legitimo de eo est
actum. Et Leonis veteris Romæ antistitis legatos in
hæc verba sententiam dixisse, commentarius synodi perhibet: In lucem producta sunt, quæe
Dioscorus, qui uagne Alexandrin rum urbis episcopus fuit, adversus canonum sauctiones et ecclesiasticas constitutiones facere ausus est, per inquisitionem in consessu primo institutam, et per ea
quæ hodierno die sunt acta; ille enim, ut multa
omittamus, Eutychetem opinionis suæ popularem,
canonice et legitime ab episcopo suo, eo scilicet
qui inter sanctes degit, 644 Patre nostro et archiepiscopo Flaviano, exauctoratum, auctoritatem
sibi ipsi arrogans contra canonum sententiam, prius
etiam al communionem admisit, quamn piis Dei
amantius episcopis Ephesi assederit. Sedenin
sedes apostolica, aliis gratiam de rebus quas contra voluntatem et sententiam ejus admiserunt,
lecit: atque illi ad hunc usque diem sanctissimum
archiepiscopum Leonem, et sanctum universalen
Ecclesiam sequi perseverarunt. Quamobrem in
communionem etiam suam ipsos, ut ejusdem fidei
cuitores, recepit. Iste autem ad præsens etiam
tempus se gloriose de rebus eis jactitat, propter
quas anxie eum lugere et submisse terram speclare oportuit. Ad hæc epistolam quoque beatis
siui papae Leonis legi non permisit, ad beat ssimu
Flavianum ab eo seriptam, cum quidem de ea legenda, ab eis qui illam attulerant rogatus, jurejurando interposito, lectionem ejus pollicitus esset,
quapropter ea non lecta, per scandala et offendicula sanctissimæ in orbe Ecclesiæ plurimum cepere detrimenti. Nos vero, tametsi talia ausus sit,
de prior bus tamen ejus impie factis, ut misericordia eum, sicuti et alios Dei amantissimos episcopos, qui non eam quam sibi usurparunt judicani habuere potestatem, dignaremur, prospeximus. Quandoquidem autem ille priora facinora posterioribus flagitiis superarit, et excommunica
tionem adversus sanctissimum et piissimum magnæ Rome archiepiscopum Leonem dictare et promulgare ausus est, atque insuper libellum contra illum criminibus iniquis plenum sanctae et magna synodo obtulit: semel denique iterum ac tertio a piis episcopis canonice citatus, dicto audiens non
Suit, conscientia scilicet ipse sua ictus, multosque rite atque ordine a pluribus synodis exauctoratos
col. 99–100page 46 of 313
PG 147:99Τούτων δὲ πάντων χῶρος εἰληφότων παρά τε Αντο τολίου, καὶ Μαξίμου, καὶ τῶν λοιπῶν ἐπισκόπων, πλὴν ἐκείνων, ὅσοι σὺν Διοσκέρῳ καθηρέθησαν, ἀναφορὰ περὶ πάντων συνοδικὴ Μαρκιανῷ τῷ βασι λεῖ ἀπεστέλλετο. Επέμπετο δὲ καὶ ἡ καθαίρεσις Διοσκόρου ἔχουσα ἐπὶ λέξεως ὧδε· «Γίνωσκε σαυτὸν διὰ τὴν τῶν θείων κανόνων ὑπεροψίαν, καὶ διὰ τὴν ἀπείθειάν σου τὴν περὶ τὴν ἁγίαν ταύτην καὶ οἱ κουμενικὴν σύνοδον, ὑπὲρ ὧν πρὸς τοῖς ἄλλοις πλημμελήμασιν οἷς ἐάλως, καὶ τρίτον κληθεί; παρὰ τῆς ἁγίας ταύτης καὶ μεγάλης συνόδου κατὰ τοὺς θείου; κανόνας ἐπὶ τὸ ἀποκρίνασθαι, τοῖς ἐπαγομένοις οὐκ ἀπήντησας, μηνὶ Οκτωβρίῳ τῷ ἐνεστῶτι τρισκαιδεκάτῳ παρὰ τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου καθῃρῆσθαι τῆς ἐπισκοπῆς, καὶ παντὸς ἐκκλησιαστικοῦ θεσμοῦ ὑπάρχειν ἀλλότριος.» Μετέπειτα τῶν περὶ τούτων γραφέντων καὶ πρὸς τοὺς κατὰ ᾿Αλεξάνδρειαν ἐπισκόπους προθέματος κατά Διοσκόρου γενομένου, πέρα; καὶ τὰ τῆς τοιαύτης ἐδέχετο συνε λεύσεως. Αὖθις τοίνυν συναλισθέντων, τὰ περὶ τῆς ὀρθῆς πίστεως ἠρευνῶντο· καὶ διεκρίνετο μήτι περ ραιτέρω τυποῦσθαι, ἅπαξ τῶν κατ' Ευτυχῆ πέρας δεξαμένων, καὶ παρὰ τοῦ ἐν Ῥώμῃ ἐπισκόπου δια τυπωθέντων· οἷς καὶ πάντες σιν ήνεσαν καὶ πάντων εἰπόντων τὰ αὐτὰ καὶ πάλιν λέγειν· ἐπειπόντων δὲ καὶ τῶν ἀρχόντων, ἕκαστον πατριάρχην ἐν ἢ δύο ἐπιλεξάμενον πρόσωπα τῆς κατ' αὐτὸν διοικήσεως εἰς μέσον ἥκειν, ὥσθ' ἑκάστου γνώμην φανεράν ἅπα σιν ἐγγενέσθαι, Φλωρέντιος ἐπίσκοπος Σάρδεων, τῶν ἐπισκόπων ἐνδεδωκότων, ἐφ᾽ ᾧ μετὰ σκέψεως ἐπὶ ταῦτα ἐλθεῖν, Κεκρόπιος ἐπίσκοπος Σεβαστοπά λεως ταῦτ' ἐπὶ λέξεως ἔφησεν: «Η πίστις καλῶς εἴρηται τῶν τριακοσίων δέκα καὶ ὀκτὼ ἁγίων Πατέ ρων· καὶ ἐβεβαιώθη πάλιν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέ ρων, ᾿Αθανασίου, Κυρίλλου, Κελεστίνου, Ιλαρίου, Βασιλείου, Γρηγορίου, καὶ νῦν πάλιν διὰ τοῦ ἁγιω τάτου Λέοντος. 'Αξιοῦμεν καὶ τὰ τῶν ἁγίων Πατέρων τῶν τριακοσίων ιη', καὶ τὰ τοῦ ὁσιωτάτου Λέοντος ἀναγνωσθῆναι ο ὧν ἀνεγνωσμένων, ἡ πᾶσα σύνοδος τάδ' ἐπεκραύγασεν «Αὕτη ἡ πίστις τῶν ὀρθοδόξων· οὕτω πάντες πιστεύομεν· ὁ πάππας Λέων οὕτω πιστεύει· Κύριλλος οὕτως ἐπίστευσεν ὁ πάππας οὕτως ἡρμήνευσεν.» Ετέρας τοίνυν διαλαλιᾶς γε νομένης, ὥστ' ἀναγνώσεως τυχεῖν καὶ τὰ παρὰ τῶν Ο εν ἁγίων ἐκτεθειμένα, ἀνεγνώσθη καὶ ταῦτα· πρὸς & οἱ τῆς συνόδου αὖθις ἐβόησαν· «Αὕτη ἡ πάντων πίστις· αὕτη ἡ πίστις τῶν ὀρθοδόξων· οὕτω πάντες πιστεύομεν.» Τούτων εἰρημένων 'Αέτιος ὁ ἀρχι διάκονος παρελθὼν εἶπεν ἀνὰ χεῖρας ἔχειν τὴν πρὸς Νεστόριον ἐπιστολὴν Κυρίλλου τοῦ θεσπεσίου, ἣν οι ἐν Ἐφέσῳ ἀθροισθέντες οἰκείαις χερσὶν ἐκύρωσαν ἔτι δὲ φέρειν καὶ ἑτέραν ἐπιστολὴν αὐτοῦ Κυρίλλου
contra leges et constitutiones suscepit, sententiam ipse adversus seipsum ecclesiasticis sanctionibus
variis modis proculcatis tulit. Proinde sanctissimus et beatissimus archiepiscopus magnæ et veteris
Romæ Leo, per nos et synodum præsentem, una cum ter heato et celeberrimo Petro apostolo, qui
est petra et basis Ecclesiæ catholicæ, fundamentumque orthodoxæ et rectæ fidei, 645 episcopalem ei abrogavit dignitatem, et ab omni sacerdotali ministerio alienum esse decrevit. Itaque sancta
hæc et magna synodus, de eo qui dictus est Dioscoro, juxta sententiam canonum, calculis suffragiisque suis, quod ei videbitur, statuet.»
flec omnia, cum auctoritate sua Anatolins,
Maximus, et cæteri episcopi, præter eos qui una
cum Dioscoro exauctorati fuerant, confirmassent,
relationem de omnibus rebus synodlalem ad Mar-˙
cianum imperatorem missam esse acta dicunt. Cui
sententia quoque qua Dioscoro dignitas abrogata est, adjuncta fuerit, verbo ad verbum sic
habens, sicuti etiam ipsi Dioscoro et insinuata.
• Scito te, propter sacrorum canonum contemptum, et quam sanctæ isti universali synodo exhibuisti inobedientiam, propterea quod præter
crimina alia, de quibus manifesto convictus es,
tertium a sancta hac magna synodo juxta sacros
canones citatus, ut ad dicendam causam adesses,
non comparueris, decimo tertio vertentis lujus
Octolris mensis die, a sancta et universali synodo
exauctoratum, ab episcopatu et omni ecclesiastica
constitutione alienum esse.» Post hic, ubi de his
rebus littera ad episcopos Alexandriam scriptæ,
et edicta contra Dioscorum composita fuissent,
finem etiam suum congressum istum habuisse. Cæterum cum rursum convenissent, de recta fide
tractatum, el ne formula ulla alia conciperetur,
<decretum esse et posteaquam res Eutychetis
finem suum accepissent, et ab episcopo Romano
per constitutionem conformatæ essent, quam etiam
omnes comprobarent, omnes eadem se dicere s:rpiusque repetere, exclamasse. Postquam etiam
principes postulassent, ut patriarcha quilibet unum
aut alterum episcopum ex diœcesi et administratione sua designaret, quo unius cujusque sententia
manifesto apud omnes proferretur: Florentium
Sardensem episcopum, episcopis ut re deliberata
id faceret permittentibus, et Cecropium Sebastopolis episcopum, sic postea verba fecisse: ‹ Fides
rite a trecentis decem et octo sanctis Patribus in
formulam redacta, et rursum a sanctis Patribus
Athanasio, Cyrillo, Celestino, Hilario, Basilio, Gregorio, atque nunc denuo a sanctissimo Leone confranata est. Rogamus igitur, ut sanctorum trecentorum decem et octo Patrum, sanctissimique 646
Leonis scriptum legatur.» Id ubi factum esset, synodum universam exclamasse: llæc orthodoxorum
recteque sentientium fides est: ita omnes credi-
Τούτων δὲ πάντων χῶρος εἰληφότων παρά τε Αντο
τολίου, καὶ Μαξίμου, καὶ τῶν λοιπῶν ἐπισκόπων,
πλὴν ἐκείνων, ὅσοι σὺν Διοσκέρῳ καθηρέθησαν,
ἀναφορὰ περὶ πάντων συνοδικὴ Μαρκιανῷ τῷ βασι
λεῖ ἀπεστέλλετο. Επέμπετο δὲ καὶ ἡ καθαίρεσις
Διοσκόρου ἔχουσα ἐπὶ λέξεως ὧδε· «Γίνωσκε σαυτὸν
διὰ τὴν τῶν θείων κανόνων ὑπεροψίαν, καὶ διὰ τὴν
ἀπείθειάν σου τὴν περὶ τὴν ἁγίαν ταύτην καὶ οἱ
κουμενικὴν σύνοδον, ὑπὲρ ὧν πρὸς τοῖς ἄλλοις πλημ
μελήμασιν οἷς ἐάλως, καὶ τρίτον κληθεί; παρὰ τῆς
ἁγίας ταύτης καὶ μεγάλης συνόδου κατὰ τοὺς θείου;
κανόνας ἐπὶ τὸ ἀποκρίνασθαι, τοῖς ἐπαγομένοις οὐκ
ἀπήντησας, μηνὶ Οκτωβρίῳ τῷ ἐνεστῶτι τρισκαι
δεκάτῳ παρὰ τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου
καθῃρῆσθαι τῆς ἐπισκοπῆς, καὶ παντὸς ἐκκλησια
στικοῦ θεσμοῦ ὑπάρχειν ἀλλότριος.» Μετέπειτα τῶν
περὶ τούτων γραφέντων καὶ πρὸς τοὺς κατὰ ᾿Αλεξάνδρειαν ἐπισκόπους προθέματος κατά Διοσκόρου
γενομένου, πέρα; καὶ τὰ τῆς τοιαύτης ἐδέχετο συνε
λεύσεως. Αὖθις τοίνυν συναλισθέντων, τὰ περὶ τῆς
ὀρθῆς πίστεως ἠρευνῶντο· καὶ διεκρίνετο μήτι περ
ραιτέρω τυποῦσθαι, ἅπαξ τῶν κατ' Ευτυχῆ πέρας
δεξαμένων, καὶ παρὰ τοῦ ἐν Ῥώμῃ ἐπισκόπου δια
τυπωθέντων· οἷς καὶ πάντες σιν ήνεσαν καὶ πάντων
εἰπόντων τὰ αὐτὰ καὶ πάλιν λέγειν· ἐπειπόντων δὲ
καὶ τῶν ἀρχόντων, ἕκαστον πατριάρχην ἐν ἢ δύο
ἐπιλεξάμενον πρόσωπα τῆς κατ' αὐτὸν διοικήσεως
εἰς μέσον ἥκειν, ὥσθ' ἑκάστου γνώμην φανεράν ἅπα
σιν ἐγγενέσθαι, Φλωρέντιος ἐπίσκοπος Σάρδεων,
τῶν ἐπισκόπων ἐνδεδωκότων, ἐφ᾽ ᾧ μετὰ σκέψεως
ἐπὶ ταῦτα ἐλθεῖν, Κεκρόπιος ἐπίσκοπος Σεβαστοπά
λεως ταῦτ' ἐπὶ λέξεως ἔφησεν: «Η πίστις καλῶς
εἴρηται τῶν τριακοσίων δέκα καὶ ὀκτὼ ἁγίων Πατέ
ρων· καὶ ἐβεβαιώθη πάλιν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέ
ρων, ᾿Αθανασίου, Κυρίλλου, Κελεστίνου, Ιλαρίου,
Βασιλείου, Γρηγορίου, καὶ νῦν πάλιν διὰ τοῦ ἁγιω
τάτου Λέοντος. 'Αξιοῦμεν καὶ τὰ τῶν ἁγίων Πατέρων
τῶν τριακοσίων ιη', καὶ τὰ τοῦ ὁσιωτάτου Λέοντος
ἀναγνωσθῆναι ο ὧν ἀνεγνωσμένων, ἡ πᾶσα σύνοδος
τάδ' ἐπεκραύγασεν «Αὕτη ἡ πίστις τῶν ὀρθοδό
ξων· οὕτω πάντες πιστεύομεν· ὁ πάππας Λέων οὕτω
πιστεύει· Κύριλλος οὕτως ἐπίστευσεν ὁ πάππας
οὕτως ἡρμήνευσεν.» Ετέρας τοίνυν διαλαλιᾶς γε
νομένης, ὥστ' ἀναγνώσεως τυχεῖν καὶ τὰ παρὰ τῶν
mus: papa Leo sic credit: Cyrillus sic credidit: Ο εν ἁγίων ἐκτεθειμένα, ἀνεγνώσθη καὶ ταῦτα· πρὸς
papa fidem sic exposuit. Porro interlocu14:
tione et deliberatione alia habita, ut etiam
centum et quinquaginta Patres ediderunt, legerentur, lecta ca quoque esse. Ad
quæ synodus rursum exclamaverit: • Hec
omnium nostrum et fides, hæc orthodoxorum est
ades: ita omnes credimus. His dictis, Aelium
& οἱ τῆς συνόδου αὖθις ἐβόησαν· «Αὕτη ἡ πάντων
πίστις· αὕτη ἡ πίστις τῶν ὀρθοδόξων· οὕτω πάντες
πιστεύομεν.» Τούτων εἰρημένων 'Αέτιος ὁ ἀρχι
διάκονος παρελθὼν εἶπεν ἀνὰ χεῖρας ἔχειν τὴν πρὸς
Νεστόριον ἐπιστολὴν Κυρίλλου τοῦ θεσπεσίου, ἣν οι
ἐν Ἐφέσῳ ἀθροισθέντες οἰκείαις χερσὶν ἐκύρωσαν
ἔτι δὲ φέρειν καὶ ἑτέραν ἐπιστολὴν αὐτοῦ Κυρίλλου
col. 101–102page 47 of 313
PG 147:101ΧΥ. πρὸς Ἰωάννην τὸν ᾿Αντιοχείας γραφεῖσαν, ἐπίσης τε καὶ ταύτην βεβαιωθεῖσαν· ὃς καὶ ἐζήτει ἀναγνώ στως ἀξιωθῆναι. Καὶ διπλαλιᾶς γενομένης, καὶ ἄμφω ἀναγνώσεως ἔτυχον, ὧν τῆς προτέρας αὐτοῖς ὀνό μασιν ἡ περιοχὴ ταῦτα ἐδήλου· «Τῷ εὐλαβεστάτῳ καὶ Θεοσεβεστάτῳ συλλειτουργῷ Νεστορίῳ Κύριλλος. Καταφλυαρούσιν, ὡς μανθάνω, τινὲς τῆς ἐμῆς ὑπο λήψεως ἐπὶ τῆς σῆς θεοσεβείας· καὶ τοῦτο συχνώς τὰς τῶν ἐν τέλει συνόδους καιροφυλαχτοῦντες μά λιστα, καὶ τάχα που καὶ τέρπειν οἰόμενοι τὴν σὴν ἀκοήν.» Καὶ μετ' ὀλίγα· «Εφη τοίνυν ἡ ἁγία καὶ μεγάλη σύνοδος αὐτὸν τὸν ἐκ Θεοῦ καὶ Πατρός μετὰ φύσιν γεννηθέντα Υἱὸν μονογενῆ, τὸν ἐκ Θεοῦ ἀλη Οινοῦ Θεὸν ἀληθινὸν, τὸ φῶς ἐκ τοῦ φωτὸς, δι' οὗ τὰ πάντα πεποίηκεν ὁ Πατήρ, κατελθεῖν, σαρκωθῆναι, ἐνανθρωπήσαι, παθεῖν, ἀναστῆναι τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ, ἀνελθεῖν εἰς οὐρανούς. Τούτοις καὶ ἡμᾶς ἔπεσθαι δεῖ καὶ τοῖς λόγοις καὶ τοῖς παραδείγμασιν, ἐννοοῦντας, τί τὸ σαρκωθῆναι καὶ ἐνανθρωπήσαι δηλοῖ τὸν Θεόν Λόγον. Οὐ γὰρ φαμεν ὅτι ἡ τοῦ Λόγου φύσις μεταποιηθεῖσα γέγονε σὰρξ, ἀλλ' οὐδὲ εἰς ὅλον ἄν θρωπον μεταβληθῆναι τὴν ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος ἐκεῖνο δὲ μᾶλλον, ὅτι σάρκα έψυχωμένην, ψυχῇ λογικῇ ἐνώσας ὁ Λόγος ἑαυτῷ καθ᾿ ὑπόστασιν, ἀφράστως καὶ ἀπερινοήτως γέγονεν ἄνθρωπος, καὶ κεχρημάτικεν Υἱὸς ἀνθρώπου· οὐ κατὰ θέλη σιν μόνην ἡ εὐδοκίαν, ἀλλ' οὐδὲ ὡς ἐν προσλήψει προσώπου μόνου· καὶ ὅτι διάφοροι μὲν αἱ πρὸς ἐνότητα τὴν ἀληθινὴν συνενεχθεῖσαι φύσεις· εἷς δὲ ἐξ ἀμφοῖν Χριστὸς καὶ Υἱός· οὐχ ὡς τῆς τῶν φύσεων διαφορᾶς ἀνῃρημένης διὰ τὴν ἕνωσιν· ἀποτέλεσα τῶν δὲ μᾶλλον ἡμῖν τὸν ἕνα Κύριον καὶ Χριστὸν καὶ Υἱὸν ἐκ θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος διὰ τῆς ἀφράστου καὶ ἀπορρήτου πρὸς ἐνότητα συνδρομής. Καὶ μεθ᾽ ἕτερα· «Ἐπειδὴ δὲ δι' ἡμᾶς καὶ τὴν ἡμε τέραν σωτηρίαν ἑνώσας ἑαυτῷ καθ᾿ ὑπόστασιν τὸ ἀνθρώπινον προῆλθεν ἐκ γυναικός, ταυτί λέγεται καὶ γεννηθῆναι σαρκικῶς. Οὐ γὰρ πρῶτον ἄνθρωπος ἐγεννήθη κοινῶς ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, εἶθ' οὕτως καταπεφοίτηκεν ἐπ' αὐτὸν ὁ Λόγος· ἀλλ' ἐξ αὐτῆς τῆς μήτρας ἐνωθεὶς ὑπομεῖναι λέγεται γέννησιν σαρ κικὴν, ὡς τῆς ἰδίας σαρκὸς τὴν γέννησιν οἰκειούμενος. Οὕτω φαμὲν αὐτὸν παθεῖν καὶ ἀναστῆναι, οὐχ ὡς τοῦ Θεοῦ Λόγου παθόντος εἰς ἰδίαν φύσιν, ἢ πληγάς, ἢ διατρήσεις ἥλων, ἢ γοῦν τὰ ἕτερα τῶν τραυμάτων· ἀπαθὲς γὰρ τὸ θεῖον, ὅτι καὶ ἀσώμα των. Ἐπειδὴ δὲ τὸ γεγονὸς αὐτοῦ ἴδιον σῶμα πέπονθε ταῦτα πάλιν, αὐτὸς λέγεται παθεῖν ὑπὲρ ἡμῶν. Ην γὰρ ἀπαθὴς ἐν τῷ πάσχοντι σώματι.» Τῆς δ' αὖ ἑέρας ἐπιστολῆς τὰ μὲν πλεῖστα τῇ πρὸ ταύτης ἱστορίᾳ ἐμπεριείληπται· ἔστι δὲ καὶ ἐν αὐτῇ ῥῆσις τοιάδε· ἣν Ἰωάννης μὲν ὁ τῆς Ἀντιόχου έγραψεν, ἁπάσαις δὲ ψήφοις προσεδέξατο Κύριλλος, φάσκων Ομολογοῦμεν τὴν ἁγίαν Παρθένον Θεοτόκον, διὰ τὸ τὸν Θεὸν Λόγον σαρκωθῆναι ἐξ αὐτῆς, καὶ ἐναν θρωπῆσαι, καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς συλλήψεω; ἐνῶσαι ἑαυτῷ τὸν ἐξ αὐτῆς ληφθέντα ναόν. Τὰς δὲ εὐαγγελικὰς καὶ ἀποστολικὰς ἐπὶ τοῦ Κυρίου φωνάς ίσμεν τοὺς θεοφόρους ἄνδρας, τοὺς μὲν κοινοποιοῦντας ὡς
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. ΧΥ.
πρὸς Ἰωάννην τὸν ᾿Αντιοχείας γραφεῖσαν, ἐπίσης archidiaconum progressum, in manibus se habere
τε καὶ ταύτην βεβαιωθεῖσαν· ὃς καὶ ἐζήτει ἀναγνώστως ἀξιωθῆναι. Καὶ διπλαλιᾶς γενομένης, καὶ ἄμφω
ἀναγνώσεως ἔτυχον, ὧν τῆς προτέρας αὐτοῖς ὀνό
μασιν ἡ περιοχὴ ταῦτα ἐδήλου· «Τῷ εὐλαβεστάτῳ
καὶ Θεοσεβεστάτῳ συλλειτουργῷ Νεστορίῳ Κύριλλος.
Καταφλυαρούσιν, ὡς μανθάνω, τινὲς τῆς ἐμῆς ὑπολήψεως ἐπὶ τῆς σῆς θεοσεβείας· καὶ τοῦτο συχνώς•
τὰς τῶν ἐν τέλει συνόδους καιροφυλαχτοῦντες μάλιστα, καὶ τάχα που καὶ τέρπειν οἰόμενοι τὴν σὴν
ἀκοήν.» Καὶ μετ' ὀλίγα· «Εφη τοίνυν ἡ ἁγία καὶ
μεγάλη σύνοδος αὐτὸν τὸν ἐκ Θεοῦ καὶ Πατρός μετὰ
φύσιν γεννηθέντα Υἱὸν μονογενῆ, τὸν ἐκ Θεοῦ ἀλη
Οινοῦ Θεὸν ἀληθινὸν, τὸ φῶς ἐκ τοῦ φωτὸς, δι' οὗ τὰ
πάντα πεποίηκεν ὁ Πατήρ, κατελθεῖν, σαρκωθῆναι,
ἐνανθρωπήσαι, παθεῖν, ἀναστῆναι τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ,
ἀνελθεῖν εἰς οὐρανούς. Τούτοις καὶ ἡμᾶς ἔπεσθαι
δεῖ καὶ τοῖς λόγοις καὶ τοῖς παραδείγμασιν, ἐννοοῦν·
τας, τί τὸ σαρκωθῆναι καὶ ἐνανθρωπήσαι δηλοῖ τὸν
Θεόν Λόγον. Οὐ γὰρ φαμεν ὅτι ἡ τοῦ Λόγου φύσις
μεταποιηθεῖσα γέγονε σὰρξ, ἀλλ' οὐδὲ εἰς ὅλον ἄνθρωπον μεταβληθῆναι τὴν ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος
ἐκεῖνο δὲ μᾶλλον, ὅτι σάρκα έψυχωμένην, ψυχῇ
λογικῇ ἐνώσας ὁ Λόγος ἑαυτῷ καθ᾿ ὑπόστασιν,
ἀφράστως καὶ ἀπερινοήτως γέγονεν ἄνθρωπος,
καὶ κεχρημάτικεν Υἱὸς ἀνθρώπου· οὐ κατὰ θέλη
σιν μόνην ἡ εὐδοκίαν, ἀλλ' οὐδὲ ὡς ἐν προσλή
ψει προσώπου μόνου· καὶ ὅτι διάφοροι μὲν αἱ πρὸς
ἐνότητα τὴν ἀληθινὴν συνενεχθεῖσαι φύσεις· εἷς δὲ
ἐξ ἀμφοῖν Χριστὸς καὶ Υἱός· οὐχ ὡς τῆς τῶν φύσεων
διαφορᾶς ἀνῃρημένης διὰ τὴν ἕνωσιν· ἀποτέλεσατῶν δὲ μᾶλλον ἡμῖν τὸν ἕνα Κύριον καὶ Χριστὸν καὶ
Υἱὸν ἐκ θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος διὰ τῆς ἀφράστου καὶ ἀπορρήτου πρὸς ἐνότητα συνδρομής.
Καὶ μεθ᾽ ἕτερα· «Ἐπειδὴ δὲ δι' ἡμᾶς καὶ τὴν ἡμε
τέραν σωτηρίαν ἑνώσας ἑαυτῷ καθ᾿ ὑπόστασιν τὸ
ἀνθρώπινον προῆλθεν ἐκ γυναικός, ταυτί λέγεται καὶ
γεννηθῆναι σαρκικῶς. Οὐ γὰρ πρῶτον ἄνθρωπος
ἐγεννήθη κοινῶς ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, εἶθ' οὕτως
καταπεφοίτηκεν ἐπ' αὐτὸν ὁ Λόγος· ἀλλ' ἐξ αὐτῆς
τῆς μήτρας ἐνωθεὶς ὑπομεῖναι λέγεται γέννησιν σαρ
κικὴν, ὡς τῆς ἰδίας σαρκὸς τὴν γέννησιν οἰκειούμενος. Οὕτω φαμὲν αὐτὸν παθεῖν καὶ ἀναστῆναι,
οὐχ ὡς τοῦ Θεοῦ Λόγου παθόντος εἰς ἰδίαν φύσιν, ἢ
πληγάς, ἢ διατρήσεις ἥλων, ἢ γοῦν τὰ ἕτερα τῶν p
τραυμάτων· ἀπαθὲς γὰρ τὸ θεῖον, ὅτι καὶ ἀσώματων. Ἐπειδὴ δὲ τὸ γεγονὸς αὐτοῦ ἴδιον σῶμα πέπονθε
ταῦτα πάλιν, αὐτὸς λέγεται παθεῖν ὑπὲρ ἡμῶν. Ην
γὰρ ἀπαθὴς ἐν τῷ πάσχοντι σώματι.» Τῆς δ' αὖ
ἑέρας ἐπιστολῆς τὰ μὲν πλεῖστα τῇ πρὸ ταύτης
ἱστορίᾳ ἐμπεριείληπται· ἔστι δὲ καὶ ἐν αὐτῇ ῥῆσις
τοιάδε· ἣν Ἰωάννης μὲν ὁ τῆς Ἀντιόχου έγραψεν,
ἁπάσαις δὲ ψήφοις προσεδέξατο Κύριλλος, φάσκων
• Ομολογοῦμεν τὴν ἁγίαν Παρθένον Θεοτόκον, διὰ
τὸ τὸν Θεὸν Λόγον σαρκωθῆναι ἐξ αὐτῆς, καὶ ἐναν
θρωπῆσαι, καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς συλλήψεω; ἐνῶσαι
ἑαυτῷ τὸν ἐξ αὐτῆς ληφθέντα ναόν. Τὰς δὲ εὐαγγε
λικὰς καὶ ἀποστολικὰς ἐπὶ τοῦ Κυρίου φωνάς ίσμεν
τοὺς θεοφόρους ἄνδρας, τοὺς μὲν κοινοποιοῦντας ὡς
divini Cyrilli ad Nestorium epistolam, dixisse,
quam manibus suis Patres Ephesi confirmarint.
Et aliam item epistolam ipsius Cyrilli ad Joannem
Antiochenum, itidem ut alteram illam confirmatam:
casque publice legi petiit. Interlocutione igitur
facta utrumque scriptum publice lectum esse.
Epistola prior hisce verbis composita fuit: c Religiosissimo et piissimo college Nestorio Cyrillus.
Obloquuntur, ut audio, nonnulli, de existimatione
mea, apud tuam pietatem: et id crebrius faciunt,
sollicite admodum, ut cum magistratibus propterea congrediantur, opportunitatem observantes,
et fortasse alicubi auribus se tuis rem gratam facere putantes.» Et post pauca: «Sancta igitur et
magna synodus proditetur, inquit, ipsum qui ex
Deo et Patrenatura genitusest, Filium unigenitum
ex vero Deo Deuiu verum, lumen de lumine, per
quem Pater condidit omnia, descendisse: incarnatum et hominem factum, et passum esse: resurrexisse tertia die, ascendisse in cœlos. Quæ et nos
sequi oportet, doctrina simul et exemplo illud nobiscum reputantes, quid sibi velint verba hæc,
Deum Verbum incarnatum et hominem factum
esse. Non enim dicimus, Verbi naturam transmoutatam carnem factam, sed neque in.totum hominem ex anima et corpore constantem versam essc,
Verum illud potius, carne rationali anima animata
sibi ipsi secun 'um subsistentiam unita, Verbum
eo, qui verbis exprimi et inteligentia percipi
nequeat, modo, hominem factum, et Filium homi
nis dictum esse. Atque 647 id quidemn non
juxta voluntatem aut beneplacitum solum, sed
neque veluti per solius personæ assumptionem, et
quod diversæ ad unionem verain convenerint naturæ; verum quod unus ex utrisque Christus et filius
factus sit, non quod naturarum diversitas propter
unionem sublata sit, sed quod ille potius unum
Dominum et Christum et Filium ex divinitate atque
humanitate ineffabili et inenarrabili ad unitatein
concursu perfecerint.. Εt rursum post pauca:
‹ Quandoquidem vero propter nos et nostram saluten, unita sibi ipsi, juxta subsistentiam, humanitate,
processit ex muliere, idcirco carnaliter etiam genitus esse dicitur. Non enim priuum communi nore
ex sanctà Virgine homo genitus est, et deinde in
eum Verbum pervenit: sed id ex utero ipso unitum, carnalem nativitatem subiisse dicitur, utpote
carnis suæ nativitatem proprie sibi asciscens. Sic
ipsum dicimus passum esse, et resurrexisse, non
quod Deus Verbum propria sua natura passum sit,
aut plagas aut clavorum fixuras aut vulnera reliqua
exceperit. Divinitas enim perpessioni obnoxia non
est, propterea quod etiam incorporea est. Quoniam
vero corpus, quod proprie ejus factum est, ista
passum est, propterea Verbum ipsum pro nobis
passum esse dicitur. Nam id perpessione liberum
in corpore perpessioni obnoxio fuit., Alterius
porro epistolæ partes pleræque antea in boc opere.
col. 103–104page 48 of 313
PG 147:103ἐφ' ἑνὸς προσώπου, τοὺς δὲ διαιροῦντας ὡς ἐπὶ δύο θεοτόκον, φύσεων· καὶ τὰς μὲν θεοπρεπεῖς κατὰ τὴν θεότητα τοῦ Χριστοῦ, τὰς δὲ ταπεινὰς κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα αὐτοῦ παραδιδόντας.» Οἷς ἐπήγαγε. Ταύταις ὑμῶν ταῖς ἱεροῖς ἐντυχόντες φωναῖς, οὗ μὲν καὶ ἑαυτοὺς φρονοῦντας εὑρίσκομεν· εἷς δὲ Κύριος, μία πίστις, εν βάπτισμα. Εδοξάσαμεν οὖν τὸν ὅλων σω τῆρα Θεὸν, ἀλλήλοις συγχαίροντες, ὅτι ταῖς θεοπνεύστοις Γραφαῖς, καὶ τῇ παραδίσει τῶν ἁγίων ἡμῶν Πα τέρων, συμβαίνουσαν ἔχουσι πίστιν αἵ τε παρ ἡμῖν καὶ παρ' ὑμῖν Ἐκκλησίαι.» Τούτων ἀνεγνωσμένων, τοιούτοις ρήμασιν οἱ τῆς συνόδου ἐβόησαν· «Πάντες οὕτω πιστεύομεν· ὁ πάππας Λέων οὕτω πιστεύει. Ανάθεμα τῷ μερίζοντι καὶ τῷ συγχέοντι. Αὕτη ἡ πίστις Λέοντος τοῦ ἀρχιεπισκόπου· Λέων οὕτως πιο στεύει· Λέων καὶ Ανατόλιο; οὕτω πιστεύουσι. Πάντες οὕτω πιστεύομεν· καὶ Κύριλλος οὕτω πιστεύει. Αίω νία ἡ μνήμη Κυρίλλου· καὶ αἱ ἐπιστολαί Κυρίλλου εἰσὶν οὗ φρονοῦμεν, οὗ ἐπιστεύσαμεν, οὗ πιστεύομεν. Λέων ὁ ἀρχιεπίσκοπος οὕτως φρονεῖ, οὗ πιστεύει, οὗ ἔγραψε. Διαλαλιᾶς δὲ γενομένης ὥστε καὶ τὴν Λέοντος ἀναγνωσθῆναι ἐπιστολὴν, εἰς Ελληνα γλῶσσ σαν μεταβληθείσα ἀνεγινώσκετο, ἥτις τοῖς πεπραγμένοις πρὸς λέξιν ἐμφέρεται ἧς μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν ἐπεβόησαν οἱ ἐπίσκοποι·. Αὕτη ἡ πίστις τῶν Πατέρων· αὕτη ἡ πίστις τῶν ἀποστόλων. Πάντες οὕτω πιστεύομεν· οἱ ὀρθόθοξοι οὕτω πιστεύομεν. Ανάθεμα τῷ μὴ οὕτω πιστεύοντι. Πέτρος διὰ Λέο τος ταῦτα ἐβόησεν· οἱ ἀπόστολοι οὕτως ἐδίδαξαν. Εὐσεβῶς καὶ ἀληθῶς Λέων ἐδίδαξε Κύριλλος οὕτως ἐδίδαξ: Λέων καὶ Κύριλλος ὁμοίως ἐδίδαξαν. Ανά θεμα τῷ μὴ οὕτω πιστεύοντι. Αὕτη ἡ ἀληθὴς πίστις" οἱ ὀρθόδοξοι οὕτω φρονοῦσιν. Αὕτη ἡ πίστις τῶν Πατέρων. Ταῦτα ἐν Ἐφέσῳ διὰ τί οὐκ ἀνεγνώσθη; Ταῦτα Διόσκορος ἔκρυψεν. Καὶ τοῦτο δὲ τοῖς πεπραγμένοις ἐμφέρεται· ὡς ἡνίκα τὸ μέρος τῆς ἐπιστολῆς Λέοντος ἀνεγνώσθη, τουτοί περιέχον· καὶ πρὸς τὸ χρεωστούμενον ἔφλημα τῆς ἡμετέρας φύσεως έκτι σθῆναι, ἡ θεία φύσις ήνώθη τῇ παθητῇ· ἵνα τοῦτο τὴ τὸ ταῖς ἡμετέραις ἰάσεσιν ὑπάρχον ἁρμόδιον, ὁ εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὢν μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων ἄνθρωπος Χριστὸς Ἰησοῦ;, καὶ ἀποθνήσκειν ἐκ τοῦ ἑνὸς δυνηθῇ, καὶ τελευταῖον ἐκ τοῦ ἑτέρου μὴ δυνηθῇ.» Πρὸς ἦν ῥῆσιν Λέοντος τῶν Ἰλλυριῶν ἀμφιβόλως εχόντων, ὡσαύτως δὲ καὶ τῶν Παλαιστινῶν ἐπισκέ πων, ὁ εἰρημένος Αέτιος ὁ ἀρχιδιάκονος τῆς ἁγιω τάτης Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως ἄλλην ῥῆσιν τοῦ ἁγίου Κυρίλλου παρήγε τάδε διεξιούσαν Ἐπειδὴ δὲ πάλιν τὸ ἴδιον αὐτοῦ σῶμα χάριτι Θεοῦ, καθά φησιν ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ὑπὲρ παντὸς ἐγεύσατο θανάτου, λέγεται παθεῖν αὐτὸν τὸν ὑπὲρ ἡμῶν θάνατον· οὐχ ὡς εἰς πεῖραν ἐλθὼν θανάτου, τόγε ἧκον εἰς τὴν αὐτοῦ φύσιν· ἀποπληξία γὰρ τοῦτο λέγειν ἢ φρονεῖν· ἀλλ' ὅτι, καθάπερ ἔφην ἀρτίως, ἡ σὰρξ αὐ τοῦ ἐγεύσατο θανάτου.» Καὶ αὖθις πρὸς τὴν ῥῆσιν τῆς ἐπιστολῆς Λέοντος τὴν λέγουσαν· «Ενεργεῖ γὰρ ἑκατέρα μορφὴ μετὰ τῆς θατέρου κοινωνίας, ὅπερ ἴδιον ἔσχηκε· τοῦ μὲν Λόγου κατεργαζομένου τοῦθ' ὅπερ ἐστὶ τοῦ Λόγου, τοῦ δὲ σώματος ἐκτελοῦν
inserta sunt. In ea autem dictum quoddam est, a ἐφ' ἑνὸς προσώπου, τοὺς δὲ διαιροῦντας ὡς ἐπὶ δύο
Joanne quidem Antiocheno prolatum, a Cyrillo vero
suffragiis omnibus comprobatum, qui sic inquit:
• Virginem sanctumn, θεοτόκον, hoc est Dei Genitricem, profitemur, propterea quod Deus Verbum
ex ea caro et homo factus sit, et ab ipsa usque
conceptione assumptum ex ea templum sibi univerit. Evangelicas vero et apostolicas voces de
Domino divinos illos viros scimus partim communiter veluti et una persona protulisse, partim
vero tanquam de duabus naturis discrevisse. Et
alias quidem magnifice, sicuti Deum decet, juxta
divinitatem Christi, alias autem submisse et humiliter, secundum humanitatem ejus tradidisse. ▸
Quibus intulit: Sacras hasce voces vestras ubi
legimus, sicuti et nos ipsos, sentire vos comperimus.
Unus enim Dominus, una fides, unum baptisma.
Itaque rerum universarum Servatorem Deum glorificavimus, alteri alteris congratulantes, 648
quod congruentem divinitus inspiratis Scripturis,
et traditioni sanctorum Patrum nostrorum, nostre
simul et vestræ Ecclesiae habeant fidem. Hæc ub
lecta sunt (acta synodi habent), synodus exclamavit:
• Omnes ita credimus, papa Leo ita credit:
Anathema in eum qui vel dividit, vel confundit. ›
Hæc ipsa Leonis archiepiscopi est fides, Leo ita
credit, Leo et Anatolius ita credunt: Omues ita
credimus et Cyrillus ita credit. Sempiterna est
memoria Cyrilli: epistolæ Cyrilli ita sunt, sic sentimus, sic credidimus, sic credimus. Leo archiepiscopus ita sentit, ita credit, ita scripsit. Atque
ubi de Leonis epistola legenda Patres interlocuti
sunt, sicuti in Græcum sermonem translata fuerat, et ipsam lectam esse commentarius refert,
camque de verbo ad verbum actis annexam.
‹ Post cujus lectionem episcopi vociferati sint:
Hæc ipsa Patrum fides est: hæc ipsa apostolorum
fides omnes ita credimus. Nos orthodoxi et recte
sentientes ita credimus. Anathema in eum qui ita
non credit. Petrus per Leonem ita protulit. Apostuli ita docuerunt. Pie et vere Leo docuit. Cyrillus
ita docuit. Leo et Cyrillus ad cumdem modum
docuerunt. Anathema in eum qui non ita credit.
Hac vera est fides. Orthodoxi ita credunt. Hac
fides est Patrum. Cur hæc Ephesi lecta non sunt?
Lioscorus hæc suppressit. Illud quoque in actorum
commentariis reperitur: ‹ Postquam pars quædam
epistola Leonis lecta est, hoc complectens: Et ad
nature nostra debitum persolvendum, natura divina ei quæ perpessioni obuoxia est, unita est, ut
quod ita sanationi nostre afline commodumque
esset, unus et idem mediator Dei et hominum
Christus Jesus, niori ex altero posset, ex altero
prorsus non posset. > De hac voce Leonis Illyricos
atque itidem Palästinos episcopos contendisse: et
eum qui dictus est Aetium archidiaconum sanctissimæ Ecclesiæ Constantinopolitanæ, sententiain
aliam Cyrilli, hisce verbis compositam protulisse:
• Quandoquidem proprium ejus corpus, gratia Dei,
▾
φύσεων· καὶ τὰς μὲν θεοπρεπεῖς κατὰ τὴν θεότητα
τοῦ Χριστοῦ, τὰς δὲ ταπεινὰς κατὰ τὴν ἀνθρωπό
τητα αὐτοῦ παραδιδόντας.» Οἷς ἐπήγαγε. Ταύταις
ὑμῶν ταῖς ἱεροῖς ἐντυχόντες φωναῖς, οὗ μὲν καὶ
ἑαυτοὺς φρονοῦντας εὑρίσκομεν· εἷς δὲ Κύριος, μία
πίστις, εν βάπτισμα. Εδοξάσαμεν οὖν τὸν ὅλων σωτῆρα Θεὸν, ἀλλήλοις συγχαίροντες, ὅτι ταῖς θεοπνεύ
στοις Γραφαῖς, καὶ τῇ παραδίσει τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων, συμβαίνουσαν ἔχουσι πίστιν αἵ τε παρ ἡμῖν
καὶ παρ' ὑμῖν Ἐκκλησίαι.» Τούτων ἀνεγνωσμένων,
τοιούτοις ρήμασιν οἱ τῆς συνόδου ἐβόησαν· «Πάντες
οὕτω πιστεύομεν· ὁ πάππας Λέων οὕτω πιστεύει.
Ανάθεμα τῷ μερίζοντι καὶ τῷ συγχέοντι. Αὕτη ἡ
πίστις Λέοντος τοῦ ἀρχιεπισκόπου· Λέων οὕτως πιο
στεύει· Λέων καὶ Ανατόλιο; οὕτω πιστεύουσι. Πάντες
οὕτω πιστεύομεν· καὶ Κύριλλος οὕτω πιστεύει. Αίω
νία ἡ μνήμη Κυρίλλου· καὶ αἱ ἐπιστολαί Κυρίλλου
εἰσὶν οὗ φρονοῦμεν, οὗ ἐπιστεύσαμεν, οὗ πιστεύομεν.
Λέων ὁ ἀρχιεπίσκοπος οὕτως φρονεῖ, οὗ πιστεύει,
οὗ ἔγραψε. Διαλαλιᾶς δὲ γενομένης ὥστε καὶ τὴν
Λέοντος ἀναγνωσθῆναι ἐπιστολὴν, εἰς Ελληνα γλῶσσ
σαν μεταβληθείσα ἀνεγινώσκετο, ἥτις τοῖς πεπραγ
μένοις πρὸς λέξιν ἐμφέρεται ἧς μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν ἐπεβόησαν οἱ ἐπίσκοποι·. Αὕτη ἡ πίστις τῶν
Πατέρων· αὕτη ἡ πίστις τῶν ἀποστόλων. Πάντες
οὕτω πιστεύομεν· οἱ ὀρθόθοξοι οὕτω πιστεύομεν.
Ανάθεμα τῷ μὴ οὕτω πιστεύοντι. Πέτρος διὰ
Λέο τος ταῦτα ἐβόησεν· οἱ ἀπόστολοι οὕτως ἐδίδαξαν.
Εὐσεβῶς καὶ ἀληθῶς Λέων ἐδίδαξε Κύριλλος οὕτως
ἐδίδαξ: Λέων καὶ Κύριλλος ὁμοίως ἐδίδαξαν. Ανάθεμα τῷ μὴ οὕτω πιστεύοντι. Αὕτη ἡ ἀληθὴς πίστις"
οἱ ὀρθόδοξοι οὕτω φρονοῦσιν. Αὕτη ἡ πίστις τῶν
Πατέρων. Ταῦτα ἐν Ἐφέσῳ διὰ τί οὐκ ἀνεγνώσθη;
Ταῦτα Διόσκορος ἔκρυψεν. Καὶ τοῦτο δὲ τοῖς πεπραγμένοις ἐμφέρεται· ὡς ἡνίκα τὸ μέρος τῆς ἐπιστολῆς
Λέοντος ἀνεγνώσθη, τουτοί περιέχον· καὶ πρὸς τὸ
χρεωστούμενον ἔφλημα τῆς ἡμετέρας φύσεως έκτισθῆναι, ἡ θεία φύσις ήνώθη τῇ παθητῇ· ἵνα τοῦτο τὴ
τὸ ταῖς ἡμετέραις ἰάσεσιν ὑπάρχον ἁρμόδιον, ὁ εἷς
καὶ ὁ αὐτὸς ὢν μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων ἄνθρω
πος Χριστὸς Ἰησοῦ;, καὶ ἀποθνήσκειν ἐκ τοῦ ἑνὸς
δυνηθῇ, καὶ τελευταῖον ἐκ τοῦ ἑτέρου μὴ δυνηθῇ.»
Πρὸς ἦν ῥῆσιν Λέοντος τῶν Ἰλλυριῶν ἀμφιβόλως
εχόντων, ὡσαύτως δὲ καὶ τῶν Παλαιστινῶν ἐπισκέ
πων, ὁ εἰρημένος Αέτιος ὁ ἀρχιδιάκονος τῆς ἁγιωτάτης Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως ἄλλην ῥῆσιν
τοῦ ἁγίου Κυρίλλου παρήγε τάδε διεξιούσαν
• Ἐπειδὴ δὲ πάλιν τὸ ἴδιον αὐτοῦ σῶμα χάριτι Θεοῦ,
καθά φησιν ὁ ἀπόστολος Παῦλος, ὑπὲρ παντὸς ἐγεύσατο θανάτου, λέγεται παθεῖν αὐτὸν τὸν ὑπὲρ ἡμῶν
θάνατον· οὐχ ὡς εἰς πεῖραν ἐλθὼν θανάτου, τόγε ἧκον
εἰς τὴν αὐτοῦ φύσιν· ἀποπληξία γὰρ τοῦτο λέγειν ἢ
φρονεῖν· ἀλλ' ὅτι, καθάπερ ἔφην ἀρτίως, ἡ σὰρξ αὐ
τοῦ ἐγεύσατο θανάτου.» Καὶ αὖθις πρὸς τὴν ῥῆσιν
τῆς ἐπιστολῆς Λέοντος τὴν λέγουσαν· «Ενεργεῖ
γὰρ ἑκατέρα μορφὴ μετὰ τῆς θατέρου κοινωνίας,
ὅπερ ἴδιον ἔσχηκε· τοῦ μὲν Λόγου κατεργαζομένου
τοῦθ' ὅπερ ἐστὶ τοῦ Λόγου, τοῦ δὲ σώματος ἐκτελοῦν-
col. 105–106page 49 of 313
PG 147:105τος, ἵπερ ἐστὶ τοῦ σώματος Καὶ τὸ μὲν αὐτῷ δια λάμπει τοῖς θαύμασι, τὸ δὲ ταῖς ὕβρεσιν ὑποπέπτωκεν.» Τῶν δὲ Ἰλλυριῶν καὶ Παλαιστινῶν αὖθις ἀμφιβαλλόντων, ᾿Αέτιος ἄλλο Κυρίλλου κεφάλαιον & έγνω περιέχον οὕτως· «Αἱ μὲν ἄλλαι τῶν φωνῶν ὅτι μάλιστα θεοπρεπεῖς, αἱ δὲ οὕτω πάλιν ἀνθρωποπρεπεῖς· αἱ δὲ μέσην τινὰ τάξιν ἔχουσιν, ἐμφανί ζαντες τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ Θεὸν ὄντα καὶ ἄνθρωπον ἐμοῦ ἐν αὐτῷ.» Καὶ μετὰ ταῦτα πρὸς ἕτερον μέσ ρος τῆς ἐπιστολῆς Λέοντος ἀμφιβαλλόντων τῶν εἰρη μένων ἐπισκόπων ἔχον οὕτως· «Εἰ καὶ τὰ μάλιστα γὰρ ἐν τῷ Δεσπότῃ Ἰησοῦ Χριστῷ τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ ἀνθρώπου ἓν πρόσωπον, ὅμως ἔτερόν ἐστιν ἐκεῖνο ἐξ οὗ ἐν ἑκατέρῳ κοινόν ἐστι τὸ τῆς ὕβρεως· καὶ ἕτερον ἐξ οὗ κοινὸν τὸ τῆς δόξης καθέστηκεν. Εξ ἡμῶν μὲν γὰρ αὐτῷ ἡ ἐλάσσων τοῦ Πατρὸς ἀνθρωπότη;· ἐκ δὲ τοῦ Πατρὸς ἔστιν αὐτῷ ἡ μετὰ τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ ἴση θεότης.» Θεοδώρητος ζυγοστατῶν ἔλεγε καὶ τῷ μακαρίῳ Κυρίλλῳ ἐπὶ λέξεως εἰρή σθαι οὕτως· ι Καὶ γενόμενον ἄνθρωπον καὶ μὴ με θέντα τὸ ἴδιον, μεμένηκεν ὅπερ ἦν· καὶ ἕτερον ἐν ἑτέρῳ τὸ κατοικοῦν· τουτέστιν ἡ θεία φύσις μετά τῶν ἀνθρώπων.. Εἶτα τῶν ὑψηλοτάτων ἀρχόντων πυθομένων εἰ ἔτι τις ἀμφισβητεί, πάντες εἶπον, μη δαμῶς ἀμφιβάλλειν. Ἐν τούτῳ δὲ Ἀττικὸς ἐπίσκοπος Νικοπόλεως ἐνδοῦναί οἱ ᾐτεῖτο, αταράχω δια νοίας λογισμῷ ἐν βραχέσιν ἡμέραις τὸ τῷ Θεῷ δοκοῦν καὶ τοῖς θείοις Πατράσι διατυπωθῆναι, Εζήτει δὲ λαβεῖν καὶ τὴν ἐπιστολὴν Κυρίλλου τὴν πρὸς Νεστόριον· ἐν ᾗ παρακελεύεται αὐτὸν, συνθέσθαι τοῖς δώδεκα αὐτοῦ κεφαλαίο:, οἷς καὶ οἱ λοιποί πάντες συνέθεντο· καὶ τῶν ἀρχόντων διαλαλησάν των, ἡμερῶν πέντε διωρίαν ἔδοντο, ὥστε συνελθεῖν ᾿Ανατολίῳ τῷ προέδρῳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, οἱ ἐπίσκοποι πάντες ἐπευφήμισαν ταῦτα εἰπόντα;" «Ἡμεῖς οὕτω πιστεύομεν πάντες οὕτω πιστεύομεν ὡς Λέων οὕτω πιστεύομεν. Ημῶν οὐδεὶς ἀμφιβάλλει. Ημεῖς πάντες υπεγράψαμεν.» Πρὸς ἃ ἐπὶ μή ματο; ταῦτα λελάληται· «Οὐκ ἀναγκαῖον πάντας ὑμᾶς συνελθεῖν. 'Αλλ' ἐπειδὴ ἀκόλουθόν ἐστι πιστωθῆναι τοὺς ἀμφιβάλλοντας, ὁ εὐλαβέστατος ἐπίσκοπος ᾿Ανατόλιος ἀπὸ τῶν ὑπογραψάντων ἐπιλέξηται ο; ἐὰν νομίσῃ πρὸς διδασκαλίαν τῶν ἀμφιβαλλόν των.» Οἷς ἐπήγαγον οἱ τῆς συνόδου οὕτως· «Δεό μεθα παρὰ τῶν Πατέρων τῇ συνόδῳ τὰς φωνὰς τῷ βασιλεῖ, τὰς ἱκεσίας τῶν ὀρθοδόξων πάντες ἡμάρ τομεν, πᾶσι συγχωρηθείη.» Οἱ δὲ τῆς Κωνσταντινουπόλεως Ἐκκλησίας ἐπεβόησαν· ο Ολίγοι κράζουσιν, οὐ λέγει ἡ σύνοδος.» Μεθ' οὓς οἱ τῆς ἕω εἶ που, ο Τὸν Αἰγύπτιον τῇ ἐξορία.» Οἱ δὲ Ἰλλυριοί ἐκραύγασαν· «Δεόμεθα, πάντας ἐλέησον.» Μεθ' οὓς οἱ ἀνατολικοί, «Τὸν Αἰγύπτιον τῇ ἐξορίᾳ. › Επίσης δὲ καὶ Ἰλλυριῶν λεγόντων, οἱ τῆς Κωνσταντίνου ἐκραύγασαν· «Τὸν Διόσκορον τῇ ἐξορία τὸν Αἰγύπτιον τῇ ἐξορία· τὸν αἱρετικὸν τῇ ἐξορίᾳ· Διόσκορον ὁ Χρι στις καθεῖλεν.» Οἱ δὲ Ἰλλυριοί, ο Πάντες ημάρτομεν, εἶπον, ο πᾶσι συγχώρησον, Διόσκορον τῇ συνέδῳ Διόσκορον ταῖς ἐκκλησίαις.» Καὶ ἄλλων δέ τινων
ECCLESIASTIC.E HISTORIE LIB. XV.
>
τος, ἵπερ ἐστὶ τοῦ σώματος. Καὶ τὸ μὲν αὐτῷ δια- quemadmodum inquit apostolus Paulus, pro omniλάμπει τοῖς θαύμασι, τὸ δὲ ταῖς ὕβρεσιν ὑποπέπτωκεν.» Τῶν δὲ Ἰλλυριῶν καὶ Παλαιστινῶν αὖθις
ἀμφιβαλλόντων, ᾿Αέτιος ἄλλο Κυρίλλου κεφάλαιον
& έγνω περιέχον οὕτως· «Αἱ μὲν ἄλλαι τῶν φωνῶν
ὅτι μάλιστα θεοπρεπεῖς, αἱ δὲ οὕτω πάλιν ἀνθρω
ποπρεπεῖς· αἱ δὲ μέσην τινὰ τάξιν ἔχουσιν, ἐμφανίζαντες τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ Θεὸν ὄντα καὶ ἄνθρωπον
ἐμοῦ ἐν αὐτῷ.» Καὶ μετὰ ταῦτα πρὸς ἕτερον μέσ
ρος τῆς ἐπιστολῆς Λέοντος ἀμφιβαλλόντων τῶν εἰρημένων ἐπισκόπων ἔχον οὕτως· «Εἰ καὶ τὰ μάλιστα
γὰρ ἐν τῷ Δεσπότῃ Ἰησοῦ Χριστῷ τοῦ Θεοῦ καὶ τοῦ
ἀνθρώπου ἓν πρόσωπον, ὅμως ἔτερόν ἐστιν ἐκεῖνο
ἐξ οὗ ἐν ἑκατέρῳ κοινόν ἐστι τὸ τῆς ὕβρεως· καὶ
ἕτερον ἐξ οὗ κοινὸν τὸ τῆς δόξης καθέστηκεν. Εξ
ἡμῶν μὲν γὰρ αὐτῷ ἡ ἐλάσσων τοῦ Πατρὸς ἀνθρω
πότη;· ἐκ δὲ τοῦ Πατρὸς ἔστιν αὐτῷ ἡ μετὰ τοῦ
Πατρὸς αὐτοῦ ἴση θεότης.» Θεοδώρητος ζυγοστατῶν
ἔλεγε καὶ τῷ μακαρίῳ Κυρίλλῳ ἐπὶ λέξεως εἰρή
σθαι οὕτως· ι Καὶ γενόμενον ἄνθρωπον καὶ μὴ με·
θέντα τὸ ἴδιον, μεμένηκεν ὅπερ ἦν· καὶ ἕτερον ἐν
ἑτέρῳ τὸ κατοικοῦν· τουτέστιν ἡ θεία φύσις μετά
τῶν ἀνθρώπων.. Εἶτα τῶν ὑψηλοτάτων ἀρχόντων
πυθομένων εἰ ἔτι τις ἀμφισβητεί, πάντες εἶπον, μηδαμῶς ἀμφιβάλλειν. Ἐν τούτῳ δὲ Ἀττικὸς ἐπίσκοπος Νικοπόλεως ἐνδοῦναί οἱ ᾐτεῖτο, αταράχω διανοίας λογισμῷ ἐν βραχέσιν ἡμέραις τὸ τῷ Θεῷ
δοκοῦν καὶ τοῖς θείοις Πατράσι διατυπωθῆναι,
Εζήτει δὲ λαβεῖν καὶ τὴν ἐπιστολὴν Κυρίλλου τὴν
πρὸς Νεστόριον· ἐν ᾗ παρακελεύεται αὐτὸν, συνθέσθαι τοῖς δώδεκα αὐτοῦ κεφαλαίο:, οἷς καὶ οἱ λοιποί
πάντες συνέθεντο· καὶ τῶν ἀρχόντων διαλαλησάντων, ἡμερῶν πέντε διωρίαν ἔδοντο, ὥστε συνελθεῖν
᾿Ανατολίῳ τῷ προέδρῳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως,
οἱ ἐπίσκοποι πάντες ἐπευφήμισαν ταῦτα εἰπόντα;"
«Ἡμεῖς οὕτω πιστεύομεν πάντες οὕτω πιστεύομεν
ὡς Λέων οὕτω πιστεύομεν. Ημῶν οὐδεὶς ἀμφιβάλλει. Ημεῖς πάντες υπεγράψαμεν.» Πρὸς ἃ ἐπὶ μή
ματο; ταῦτα λελάληται· «Οὐκ ἀναγκαῖον πάντας
ὑμᾶς συνελθεῖν. 'Αλλ' ἐπειδὴ ἀκόλουθόν ἐστι πιστω
θῆναι τοὺς ἀμφιβάλλοντας, ὁ εὐλαβέστατος Επίσκο
πος ᾿Ανατόλιος ἀπὸ τῶν ὑπογραψάντων ἐπιλέξηται
ο; ἐὰν νομίσῃ πρὸς διδασκαλίαν τῶν ἀμφιβαλλόν
των.» Οἷς ἐπήγαγον οἱ τῆς συνόδου οὕτως· «Δεόμεθα παρὰ τῶν Πατέρων τῇ συνόδῳ τὰς φωνὰς τῷ
βασιλεῖ, τὰς ἱκεσίας τῶν ὀρθοδόξων πάντες ἡμάρτομεν, πᾶσι συγχωρηθείη.» Οἱ δὲ τῆς Κωνσταντινουπόλεως Ἐκκλησίας ἐπεβόησαν· ο Ολίγοι κράζου
σιν, οὐ λέγει ἡ σύνοδος.» Μεθ' οὓς οἱ τῆς ἕω εἶ
που, ο Τὸν Αἰγύπτιον τῇ ἐξορία.» Οἱ δὲ Ἰλλυριοί
ἐκραύγασαν· «Δεόμεθα, πάντας ἐλέησον.» Μεθ' οὓς
οἱ ἀνατολικοί, «Τὸν Αἰγύπτιον τῇ ἐξορίᾳ. › Επίσης
δὲ καὶ Ἰλλυριῶν λεγόντων, οἱ τῆς Κωνσταντίνου
ἐκραύγασαν· «Τὸν Διόσκορον τῇ ἐξορία τὸν Αἰγύπτιον
τῇ ἐξορία· τὸν αἱρετικὸν τῇ ἐξορίᾳ· Διόσκορον ὁ Χρι
στις καθεῖλεν.» Οἱ δὲ Ἰλλυριοί, ο Πάντες ημάρτομεν,
εἶπον, ο πᾶσι συγχώρησον, Διόσκορον τῇ συνέδῳ·
Διόσκορον ταῖς ἐκκλησίαις.» Καὶ ἄλλων δέ τινων
PATROL GR. CXLVII.
bus mortem gustavit, oppetiisse mortem pro nobis
ipsum (Verbum scilicet dicitur: 649 non quod
id periculum mortis adierit, quantumn ad naturam
ipsius pertinet (nam hoc dicere, aut sentire, alloniti stuporis est), sed quod, sicuti modo dixi, caro
ejus mortem gustavit. Rursum ad epistole Leonis
dictum, quod sic habet: • Operatur namque utraque forma, cum alterius communione, quod
ei proprium est, Verbo quidem, id quod
Verbi est, perficiente, corpore autem, quod corporis est, absolvente; atque illud quidem in en
miraculis relucet, hoc autem injuriis et contumeliis
subjacet;, ad hoc, inquam, dictum Illyriciset Palæstinis rursum ambigentibus, Aetius aliud Cyrilli
capitulum legit, quod sic habet: • Quædam sane
voces quam maxime Deum decent, quædam autem
rursus homini conveniunt, quædam porro medium
obtinent locum, Filium Dei Deum simul et hominem esse significantes.» Post hæc, de alia epistolæ
Leonis parte, quos diximus, episcopi addubitarunt,
cujus hæc sunt verba: Etiamsi enim in Domino
Jesu Christo Dei et hominis persona una est, aliud
tamen illud est, ex quo in utroque communis est
injuria et contumelia: et aliud, co quo communis
consistit gloria. Ex nobis enim in eo est minor
Patre humanitas, ex Patre autem æqualis ei cum
Patre divinitas. Ibi tuin Theodoritus æqua lance
verba ea ponderans, beatum quoque Cyrillum da
verbo ad verbum hæc dixisse retulit: Et homo
factus, eo quod ejus proprium fuit, non mutato,
id quod erat permansit, et alterum in altero habital, videlicet natura divina cum hominibus.» Sub
hæc, amplissimi principes, num aliqua adhuc reliqua esset controversia, interrogarunt: et omnes,
minime se ambigere dixerunt. Deinde Atticus
Nicopolitanus episcopus permitti sibi postulavit, ut in diebus paucis, animo tranquillo et
quieto, Dei et divinorum Patrum decretum in constitutionem referre posset. Epistolam quoque Cyrilli ad Nestorium dari sibi petiit, in qua illum Cyrillus, ut duodecim capitibus suis, ita ut ali omnes
fecissent, assensionem suam præberet, admonuit.
Et principes interlocuti, dierum quinque tempus
ei concessere, ut cum Anatolio Constantinopolitano
antitiste congrederetur. 650 Et episcopi omnes
faustis acclamationibus hæc laudarunt, vociferantes: Nos sic credimus: omnes ita credimus, sicut
Leo, ita credimus. Nemo nostrum ambigit. Nos om -
nes subscripsimus.» Deinde verba hæc dicta sunt:
• Non necesse est ut omnes conveniamus. Caterum
quoniam æquum est, ambigentium fidem confirmari,
religiosissimus episcopus Anatolius ex subscriptoribus deligat, quos ad ambigentes docendos judicaverit esse idoneos.» Ibi qui in synodo convenerant,
intulerunt: «Patribus petimus, ut Patres synodo
restituant, ut voces et preces orthodoxorum ad
imperatorem refcrant: omnes peccavimus, omni-
col. 107–108page 50 of 313
PG 147:107παραπλησίων γεγενημένων, καὶ τὰ τῆς τοιαύτης συνελεύσεως πέρας ἐλάμβανε. Ει Ει δεῖν γενέσθαι συνορῶμεν. Ἐπειδὴ δὲ Φλαβ ανὸς ὁ Τῇ δ' ἐφεξῆς συνελεύσει ἐπεὶ ἡ σύγκλητο; διελάλησε τοὺς ἤδη γενομένους τύπους αναγνωσθῆναι, παριών Κωνσταντίνος σεκρετάριος ἀπὸ σχέδους ἀνέ γνω ταῦτα ἐπὶ λέξεως ἔχοντα· ι Περὶ μὲν τῆς 600 δόξου καὶ καθολικῆς πίστεως συνόδου γενομένη; μετὰ μίαν, τελεωτέραν καὶ ἀκριβεστέραν ἐξέτασιν τῆς θείας μνήμης ἐπίσκοπος, καὶ Εὐσέβιος ὁ εὐλα βέστατος ἐπίσκοπος, ἐκ τῆς τῶν πεπραγμένων καὶ διεγνωσμένων ερεύνης, καὶ αὐτῆς τῆς φωνῆς τινῶν τῶν ἐξάρχων γενομένων τῆς τότε συνόδου, ὁμολογης σάντων ἐσφάλθαι καὶ μάτην αὐτοὺς καθῃρηκέναι, οὐδὲν περὶ τὴν πίστιν σφιλέντας, δείκνυνται ἀδί πως καθαιρεθέντες φαίνεται ἡμῖν κατὰ τὸ τῷ Θεῷ ἀρέσκον δίκαιον εἶναι, εἰ παρασταίη τῷ θειοτάτῳ καὶ εὐλαβεστάτῳ ἡμῶν δεσπότῃ τῶν αὐτῶν ἐπιτιμίων τυ χεῖν Διόσκορον τὸν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον ᾿Αλεξανδρείας, καὶ Ἰουβενάλιον τὸν εὐλαβέστατον ἐπισκόπου Ιεροσολύμων, καὶ Θαλάσσιον τὸν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον Καισαρείας Καππαδοκίας, καὶ Εὐσέδιον τὴν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον Αγκύρας, καὶ Εὐστά θιεν τὸν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον Βηρυτοῦ, καὶ Βασί λειον τὴν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον Σελευκείας τῆς Ισαυρίας, οἱ τῆς τότε συνόδου ἐξῆρχον, κατὰ τοὺς ἱερούς κανόνας, τοῦ ἐπισκοπικοῦ ἀξιώματο; ἀλλο τρίους γενέσθαι, πάντων τῶν παρακολουθησάντων τῇ θείᾳ κορυφῇ γνωριζομένων.» Καὶ μετά τινας ἄλλας ἀναγνώσεις ηρωτήθησαν οἱ συνειλεγμένοι ἐπίσκοποι, εἰ τῇ πίστει τῶν τιη' Πατέρων καὶ τῶν ον συνάδει καὶ τὰ Λέοντος τοῦ πάππα συγγράμματα. Καὶ ἀπεκρίνατο Ανατόλιος ὁ τῆς Κωνσταντίνου πρόεδρος καὶ οἱ λοιποὶ, καὶ μάλιστα συνάδειν τὴν ἐπιστολὴν Λέοντος τοῖς εἰρημένοις θείοις 112 τράσι· καὶ αὐτίκα πάντες ἐκείνην ὑπεσημήναντο. Τούτων δ' οὕτω προβάντων, οἱ τῆς συνόδου πάντες ῃ ἐπεβόησαν· • Πάντες συντιθέμεθα, πάντες συναινοῦμεν, πάντες ὁμοίως πιστεύομεν, πάντες τὰ αὐτα φρονοῦμεν, πάντες οὕτω πιστεύομεν. Τους Πατέρας τῇ συνόδῳ, τοὺς ὑπογράψαντας τῇ συνόδῳ, πολλὰ τὰ ἔτη τοῦ βασιλέως· πολλὰ τὰ ἔτη τῆς Αὐγούστης. Τοὺς πατέρας τῇ συνόδῳ, του; ὁμοπίστους τῇ συν ίδῳ, πολλὰ τὰ ἔτη τοῦ βασιλέως· τούς ὁμόφρονα; τῇ συνόδῳ πολλὰ τὰ ἔτη τοῦ βασιλέως. Οι πάντες τῇ πίστει ὑπεγράψαμεν· ὡς ὁ Λέων οὕτω φρονοῦ μεν.» Καὶ εἰσηνέχθη διαλαλιὰ ἔχουσα ὧδε· ο 'Ανη νέγκαμεν τῷ θειοτάτῳ καὶ εὐσεβεστάτῳ ἡμῶν δε σπότῃ περὶ αὐτῶν· καὶ ἀναμένομεν τὴν ἀπόκρισιν τῆς αὐτοῦ εὐσεβείας. 'Η δὲ εὐλάβεια ἡ ὑμετέρα καὶ περὶ Διοσκόρου τοῦ παρ' ὑμῖν καθαιρεθέντος, ἀγνοούσης καὶ τῆς θειοτάτης κρυφῆς καὶ ἡμῶν,
'
Et
bus venia detur. Tum Ecclesiae Constantinopoli- παραπλησίων γεγενημένων, καὶ τὰ τῆς τοιαύτης
tang clerus exclamavit: Pauci vociferantur, non συνελεύσεως πέρας ἐλάμβανε.
synodius hoc dicit. Post quos Orientales dixerunt: • Ægyptium in exsilium. › Illyrici autem exclamarunt: • Omnium imperator misereatur, oramus. Ει Orientales: Ægyptium in exsilium.»
cum) contra ex æquo lyrici vociferarentur, Constantinopolitani exclamarunt: • Diost ort:m in
exsilium, Egyptium in exsilium, bæreticum in exsilium, Dioscorum Christus exauctoravit.» Et
Mlyrici rursns: • Omnes peccavimus, omnibus gratiam facito: Dioscorum synodo, Dioscorum
ecclesiis redde.» Et cum alia quædam in eumdem modum fierent, consessus quoque is finem suum cepi:.
In proxima deinde sessione, postquam senatus
per interlocutionem jussisset, ut decreta concilii
in constitutionis formam redacta legerentur: progressus Constantinus secretarius, ex scheda hære
recitavit: • De recta quidem et catholica fide
sequenti die, conveniente concilio, diligentiorem
inquisitionem feri debere, cernimus. Ει quia δεῖν γενέσθαι συνορῶμεν. Ἐπειδὴ δὲ Φλαβ ανὸς ὁ
Τῇ δ' ἐφεξῆς συνελεύσει ἐπεὶ ἡ σύγκλητο; διελάλησε τοὺς ἤδη γενομένους τύπους αναγνωσθῆναι,
παριών Κωνσταντίνος σεκρετάριος ἀπὸ σχέδους ἀνέγνω ταῦτα ἐπὶ λέξεως ἔχοντα· ι Περὶ μὲν τῆς 600δόξου καὶ καθολικῆς πίστεως συνόδου γενομένη;
μετὰ μίαν, τελεωτέραν καὶ ἀκριβεστέραν ἐξέτασιν
τῆς θείας μνήμης ἐπίσκοπος, καὶ Εὐσέβιος ὁ εὐλα
βέστατος ἐπίσκοπος, ἐκ τῆς τῶν πεπραγμένων καὶ
διεγνωσμένων ερεύνης, καὶ αὐτῆς τῆς φωνῆς τινῶν
τῶν ἐξάρχων γενομένων τῆς τότε συνόδου, ὁμολογης
σάντων ἐσφάλθαι καὶ μάτην αὐτοὺς καθῃρηκέναι,
οὐδὲν περὶ τὴν πίστιν σφιλέντας, δείκνυνται ἀδίπως καθαιρεθέντες φαίνεται ἡμῖν κατὰ τὸ τῷ Θεῷ
ἀρέσκον δίκαιον εἶναι, εἰ παρασταίη τῷ θειοτάτῳ καὶ
εὐλαβεστάτῳ ἡμῶν δεσπότῃ τῶν αὐτῶν ἐπιτιμίων τυ
χεῖν Διόσκορον τὸν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον ᾿Αλεξαν
δρείας, καὶ Ἰουβενάλιον τὸν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπου Ιεροσολύμων, καὶ Θαλάσσιον τὸν εὐλαβέστατον
ἐπίσκοπον Καισαρείας Καππαδοκίας, καὶ Εὐσέδιον
τὴν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον Αγκύρας, καὶ Εὐστά
θιεν τὸν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον Βηρυτοῦ, καὶ Βασί
λειον τὴν εὐλαβέστατον ἐπίσκοπον Σελευκείας τῆς
Ισαυρίας, οἱ τῆς τότε συνόδου ἐξῆρχον, κατὰ τοὺς
ἱερούς κανόνας, τοῦ ἐπισκοπικοῦ ἀξιώματο; ἀλλο
τρίους γενέσθαι, πάντων τῶν παρακολουθησάντων
τῇ θείᾳ κορυφῇ γνωριζομένων.» Καὶ μετά τινας
ἄλλας ἀναγνώσεις ηρωτήθησαν οἱ συνειλεγμένοι
ἐπίσκοποι, εἰ τῇ πίστει τῶν τιη' Πατέρων καὶ τῶν
ον συνάδει καὶ τὰ Λέοντος τοῦ πάππα συγγράμματα. Καὶ ἀπεκρίνατο Ανατόλιος ὁ τῆς Κωνσταν
τίνου πρόεδρος καὶ οἱ λοιποὶ, καὶ μάλιστα συνάδειν
τὴν ἐπιστολὴν Λέοντος τοῖς εἰρημένοις θείοις 112τράσι· καὶ αὐτίκα πάντες ἐκείνην ὑπεσημήναντο.
Τούτων δ' οὕτω προβάντων, οἱ τῆς συνόδου πάντες
Flavianus divinæ memoriæ antistes, et Eusebius
religiosissimus episcopus, ex actorum commentarorum, qui lecti sunt, inquisitione, et dictis ipsis
quorumdam qui synodo tum celebratæ præfuerunt,
quique hallucinatos se esse, et perperam eos
exauctorasse, qui nihil a fide aberraverint confessi
sunt, inique exauctorati esse probati sunt: videtur nobis, pro eo atque Deo æquum esse placet,
quatenus hoc etiam divinissimus et religiosissimus
noster Dominus arbitrabitur, ut eadem poena mulLentur 651 Dioscorus religiosissimus Alexandriæ episcopus, et Juvenalis religiosissimus
Hierosolymorum episcopus, et Thalassius religiosissimus Cæsarea Cappadocum episcopus, et Eusebius religiosissimus Ancyra episcopus, et Eustathius
religiosissimus Beryti episcopus, et Basilius religiosissimus Seleucia Isaurorum episcopus, qui tum
synodo præfuerunt: videlicet ut juxta sacros canones ab episcopali dignitate sint alieni, et omnia
que consequenter acta fuerint sacra majestati
referantur. › Et post quarumdam sententiarum
lectionem, episcopi qui ibi congregati erant,
interrogati sunt, an fidei trecentorum decem et
· octo, et rursum centum et quinquaginta Patrum,
litteræ Leonis papa conson: essent? Tumn Antolius Constantinopolitanus episcopus, et reliqui,
quam maxime epistolam Leonis concordare cuin
eis qui dieti sunt patribus responderunt et confestim eam omnes manuum suarum adnotatione ῃ ἐπεβόησαν· • Πάντες συντιθέμεθα, πάντες συναι
roborarunt. His ita actis, synodus universa
exclamavit: Onnes assentimur, omnes comproDaisus, omnes idem credimus, omnes idem sentimus: omnes ita credimus. Patres synodo reddantur, subscriptores synodo reddantur. Vivat
ad multos annos imperator Augustus. Vivat ad
multos annos imperatrix Augusta. Patres synodo
reddantur. Qui idem nobiscum credunt, synodo
reddantur. Vivat ad muitos annos imperator. Qui
nobiscum in sententia concordant, synodo reddantur. Multos annos vivat imperator. Omnes fidei
subscripsimus. Sicuti. Leo, ita et nos sentimus.
Sub hæc, interlocutio in hæc verba prolata est:
„Retu imus ad divinissimum et piissimum dominum
νοῦμεν, πάντες ὁμοίως πιστεύομεν, πάντες τὰ αὐτα
φρονοῦμεν, πάντες οὕτω πιστεύομεν. Τους Πατέρας
τῇ συνόδῳ, τοὺς ὑπογράψαντας τῇ συνόδῳ, πολλὰ τὰ
ἔτη τοῦ βασιλέως· πολλὰ τὰ ἔτη τῆς Αὐγούστης.
Τοὺς πατέρας τῇ συνόδῳ, του; ὁμοπίστους τῇ συν
ίδῳ, πολλὰ τὰ ἔτη τοῦ βασιλέως· τούς ὁμόφρονα;
τῇ συνόδῳ πολλὰ τὰ ἔτη τοῦ βασιλέως. Οι πάντες
τῇ πίστει ὑπεγράψαμεν· ὡς ὁ Λέων οὕτω φρονοῦ
μεν.» Καὶ εἰσηνέχθη διαλαλιὰ ἔχουσα ὧδε· ο 'Ανηνέγκαμεν τῷ θειοτάτῳ καὶ εὐσεβεστάτῳ ἡμῶν δε
σπότῃ περὶ αὐτῶν· καὶ ἀναμένομεν τὴν ἀπόκρισιν
τῆς αὐτοῦ εὐσεβείας. 'Η δὲ εὐλάβεια ἡ ὑμετέρα
καὶ περὶ Διοσκόρου τοῦ παρ' ὑμῖν καθαιρεθέντος,
ἀγνοούσης καὶ τῆς θειοτάτης κρυφῆς καὶ ἡμῶν,
col. 109–110page 51 of 313
PG 147:109καὶ περὶ αὐτῶν τῶν πέντε, ὑπὲρ ὧν τὴν παράκλησιν ποιεῖσθε, καὶ πάντων τῶν πεπραγμένων ἐν τῇ συνόδῳ δώσει λόγον τῷ Θεῷ.» Επευφήμησαν λέ γαντες· ο Διόσκορον ὁ Θεὸς καθεῖλε· Διόσκορος δι καίως καθηρέθη· Διόσκορον ὁ Χριστὸς καθεῖλε. Τῆς δ' ἀπὸ Μαρκιανοῦ ἀποκρίσεως ενεχθείσης, κάτ κείνοις ἐπιτρεπούσης τὰ τῶν καθῃρημένων ἐπισκόπων, ὡς διὰ τῶν ἀρχόντων ἐδηλώθη, ταῦτα ἡ σύνο οδος ἐπὶ λέξεως εἶπε·. Παρακαλοῦμεν αὐτοὺς εἰσελθεῖν, τοὺς ὁμοδόξους τῇ συνόδῳ, τοὺς ὁμόφρονας τῇ συνόδῳ, τοὺς ὑπογράψαντας τῇ ἐπιστολῇ Λέοντος τῇ συνόδῳ.» Ἐπὶ τούτοις αἱ δεδομέναι δε ήσεις ἐπισκόπων τῆς Αἰγυπτιακῆς διοικήσεως τῷ βατελεί Μαρκιανῷ ἀναγνώσεως ἔτυχον· αἱ πρὸς τοῖς ἄλλοις καὶ ταῦτα δὴ περιεῖχον • Φρονοῦμεν καθὼς καὶ οἱ τριακόσιοι δέκα καὶ ὀκτὼ ἐν Νικαίᾳ ἐξέθεντο, καὶ ὁ μακάριος Αθανάσιος, καὶ ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος, ἀναθεματίζοντες πᾶσαν αἵρεσιν, τήν τε Αρείου καὶ Εὐνομίου, καὶ Μάνου καὶ Νεστορίου, καὶ τῶν λεγόντων ἐξ οὐρανοῦ τὴν σάρκα τοῦ Κυρίου ἡμῶν εἶναι, καὶ μὴ ἐκ τῆς ἁγίας Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας καθ' ομοιότητα πάντων ἡμῶν χωρίς ἁμαρτίας. • Πρὸς ἅπερ οἱ τῆς συνόδου ἔκραξαν λέ γοντες· «Τὸ δόγμα Εὐτυχοῦς, διὰ τί μὴ καὶ αὐτὸ καθυπέβαλον ἀναθέματι; Τῇ ἐπιστολῇ Λέοντος ὑπου γράψαι ὀφείλουσιν· ἀναθεματίζοντες Εὐτυχεῖ καὶ τοῖς δόγμασιν αὐτοῦ, σύνθωνται τῇ ἐπιστολῇ Λέον τος. Διαπαῖξαι ἡμᾶς βούλονται καὶ ἀπελθεῖν. ο Πρὸς ταῦτα οἱ Αἰγύπτιοι ἐπίσκοποι εἶπον· ι Πολλοί εἰσιν ἐν Αἰγύπτῳ ἐπίσκοποι· καὶ οὐκ ἐξὸν ἡμῖν τὸ τῶν ἀπολιμπανομένων ἀναδέξασθαι πρόσωπον.» Καὶ ἱκεσίαν τῇ συνόδω προσήγον, τὸν αὐτῶν ἀρχιεπίσκοπον περιμένειν, ὡς ἂν τῇ ἐκείνου γνώμῃ κατὰ τὸ συνοδικὸν ἔθος ἔψωνται. Εἰ γὰρ πρὸ τῆς τοῦ και Θηγεμόνος βουλῆς τι προαχθῶσι πρᾶξαι, ἐπιθεῖναι αὐτοῖς τοὺς τῆς ἐπαρχίας ἐπισκόπους. Πολλῆς δ' Έριδος μεταξὺ ἐκείνων καὶ τῆς συνόδου γεγενημένης, μόλις ἐνεδόθη αὐτοῖς ἕως οὗ ἐπίσκοπος ἐκείνοις προχειρισθείη. Εἶτα δεήσεις τινῶν μοναχῶν παρή γοντο· ὧν τὸ κεφάλαιον ἦν, μὴ ἐπάγειν ἀνάγκην αὐτοὺς χάρταις καθυπογράφειν τισί, μέχρις ἂν ἡ πᾶσα σύνοδος άθροισθείη, ἣν ἐθέσπιζε βασιλεὺς, καὶ τὰ τετυπωμένα καλῶς διαγνῷ. Ων ἀναγνωσθεισῶν, Διογένης ἐπίσκοπος Κυζίκου ἀνεῖπεν ἕνα εἶναι ἐκείνων Βαρσουμᾶν, αὐτὸν γὰρ κράξαι, Σφάξον, ὃς σφάξοι Φλαβιανόν· καὶ μὴ ὡς εἰκὸς εἰσόδου τυχεῖν μὴ ἐγκείμενος ταῖς δεήσεσιν· οἷς ἐπεβόησαν πάντες οἱ ἐπίσκοποι, ο Πᾶσαν Συρίαν Βαρσουμᾶς ἠφάνισεν επήγαγεν ἡμῖν χιλίους μονάζοντας, καὶ λόγου γε νομένου τοὺς συνεληλυθότας αναμεἶναι τὴν συνοδικήν διατύπωσιν, οἱ μοναχοί κατηξίωσαν τους συν τεθέντας τούτοις λιβέλλους ἀναγνωσθῆναι· ὧν μέρος ἦν, ὥστε Διόσκορον καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ ἐπισκόπους τῷ συνεδρίῳ παραβαλεῖν. Πρὸς δὲ ταῦτα πάντες οἱ ἐπίσκοποι ἐπεβόησαν· Ανάθεμα Διοσκόρψ. Διόσ κορον ὁ Χριστὸς καθείλε. Τούτους ἔξω βάλε. "Αρον Κάριν τῆς συνόδου· ἆρον βίαν τῆς συνόδου· ἆρον αἴσχος τῆς συνόδου, ο Πρὸς & οἱ μοναχοὶ ἀντιτείνοντες ἔκραξον· ο 'Αρον ὕβριν τῶν μοναστηρίων. ο Σφάξον,
ECCLESIASTICE HISTORE LIB. XV.
καὶ περὶ αὐτῶν τῶν πέντε, ὑπὲρ ὧν τὴν παράκλη- nostrum de eis, et sententiam pietatis ejus expe
σιν ποιεῖσθε, καὶ πάντων τῶν πεπραγμένων ἐν τῇ
συνόδῳ δώσει λόγον τῷ Θεῷ.» Επευφήμησαν λέγαντες· ο Διόσκορον ὁ Θεὸς καθεῖλε· Διόσκορος δικαίως καθηρέθη· Διόσκορον ὁ Χριστὸς καθεῖλε.
Τῆς δ' ἀπὸ Μαρκιανοῦ ἀποκρίσεως ενεχθείσης, κάτ
κείνοις ἐπιτρεπούσης τὰ τῶν καθῃρημένων ἐπισκό
πων, ὡς διὰ τῶν ἀρχόντων ἐδηλώθη, ταῦτα ἡ σύνο
οδος ἐπὶ λέξεως εἶπε·. Παρακαλοῦμεν αὐτοὺς
εἰσελθεῖν, τοὺς ὁμοδόξους τῇ συνόδῳ, τοὺς ὁμόφρο
νας τῇ συνόδῳ, τοὺς ὑπογράψαντας τῇ ἐπιστολῇ
Λέοντος τῇ συνόδῳ.» Ἐπὶ τούτοις αἱ δεδομέναι δεήσεις ἐπισκόπων τῆς Αἰγυπτιακῆς διοικήσεως τῷ
βατελεί Μαρκιανῷ ἀναγνώσεως ἔτυχον· αἱ πρὸς τοῖς
ἄλλοις καὶ ταῦτα δὴ περιεῖχον • Φρονοῦμεν καθὼς
καὶ οἱ τριακόσιοι δέκα καὶ ὀκτὼ ἐν Νικαίᾳ ἐξέθεντο,
καὶ ὁ μακάριος Αθανάσιος, καὶ ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλ
λος, ἀναθεματίζοντες πᾶσαν αἵρεσιν, τήν τε Αρείου
καὶ Εὐνομίου, καὶ Μάνου καὶ Νεστορίου, καὶ τῶν
λεγόντων ἐξ οὐρανοῦ τὴν σάρκα τοῦ Κυρίου ἡμῶν
εἶναι, καὶ μὴ ἐκ τῆς ἁγίας Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθέ
νου Μαρίας καθ' ομοιότητα πάντων ἡμῶν χωρίς
ἁμαρτίας. • Πρὸς ἅπερ οἱ τῆς συνόδου ἔκραξαν λέγοντες· «Τὸ δόγμα Εὐτυχοῦς, διὰ τί μὴ καὶ αὐτὸ
καθυπέβαλον ἀναθέματι; Τῇ ἐπιστολῇ Λέοντος ὑπου
γράψαι ὀφείλουσιν· ἀναθεματίζοντες Εὐτυχεῖ καὶ
τοῖς δόγμασιν αὐτοῦ, σύνθωνται τῇ ἐπιστολῇ Λέοντος. Διαπαῖξαι ἡμᾶς βούλονται καὶ ἀπελθεῖν. ο
Πρὸς ταῦτα οἱ Αἰγύπτιοι ἐπίσκοποι εἶπον· ι Πολλοί
εἰσιν ἐν Αἰγύπτῳ ἐπίσκοποι· καὶ οὐκ ἐξὸν ἡμῖν τὸ
τῶν ἀπολιμπανομένων ἀναδέξασθαι πρόσωπον.»
Καὶ ἱκεσίαν τῇ συνόδω προσήγον, τὸν αὐτῶν ἀρχιεπίσκοπον περιμένειν, ὡς ἂν τῇ ἐκείνου γνώμῃ κατὰ
τὸ συνοδικὸν ἔθος ἔψωνται. Εἰ γὰρ πρὸ τῆς τοῦ και
Θηγεμόνος βουλῆς τι προαχθῶσι πρᾶξαι, ἐπιθεῖναι
αὐτοῖς τοὺς τῆς ἐπαρχίας ἐπισκόπους. Πολλῆς δ'
Έριδος μεταξὺ ἐκείνων καὶ τῆς συνόδου γεγενημέ
νης, μόλις ἐνεδόθη αὐτοῖς ἕως οὗ ἐπίσκοπος ἐκείνοις
προχειρισθείη. Εἶτα δεήσεις τινῶν μοναχῶν παρήγοντο· ὧν τὸ κεφάλαιον ἦν, μὴ ἐπάγειν ἀνάγκην
αὐτοὺς χάρταις καθυπογράφειν τισί, μέχρις ἂν ἡ
πᾶσα σύνοδος άθροισθείη, ἣν ἐθέσπιζε βασιλεὺς,
καὶ τὰ τετυπωμένα καλῶς διαγνῷ. Ων ἀναγνωσθεισῶν, Διογένης ἐπίσκοπος Κυζίκου ἀνεῖπεν ἕνα εἶναι
ἐκείνων Βαρσουμᾶν, αὐτὸν γὰρ κράξαι, Σφάξον, ὃς
σφάξοι Φλαβιανόν· καὶ μὴ ὡς εἰκὸς εἰσόδου τυχεῖν
μὴ ἐγκείμενος ταῖς δεήσεσιν· οἷς ἐπεβόησαν πάντες
οἱ ἐπίσκοποι, ο Πᾶσαν Συρίαν Βαρσουμᾶς ἠφάνισεν•
επήγαγεν ἡμῖν χιλίους μονάζοντας, καὶ λόγου γενομένου τοὺς συνεληλυθότας αναμεἶναι τὴν συνοδι
κὴν διατύπωσιν, οἱ μοναχοί κατηξίωσαν τους συν
τεθέντας τούτοις λιβέλλους ἀναγνωσθῆναι· ὧν μέρος
ἦν, ὥστε Διόσκορον καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ ἐπισκόπους
τῷ συνεδρίῳ παραβαλεῖν. Πρὸς δὲ ταῦτα πάντες οἱ
ἐπίσκοποι ἐπεβόησαν· Ανάθεμα Διοσκόρψ. Διόσ
κορον ὁ Χριστὸς καθείλε. Τούτους ἔξω βάλε. "Αρον
Κάριν τῆς συνόδου· ἆρον βίαν τῆς συνόδου· ἆρον
αἴσχος τῆς συνόδου, ο Πρὸς & οἱ μοναχοὶ ἀντιτεί
νοντες ἔκραξον· ο 'Αρον ὕβριν τῶν μοναστηρίων. ο
clamus. Religio autem vestra et de Dioscoro, cui
dignitatem sacra majestate nobisque ignorantibus
abrogastis, et de quinque istis pro quibus precati
estis, denique de rebus in synodo hac gestis universis, Deo rationem reddet.. Sententiam eam
acclamationibus episcopi probarunt, dicentes:
• Dioscorum Deus exauctoravit, Dioscorus juste
abdicatus est, Dioscoro Christus dignitatem ademit. Postquam a Marciano responsum allatum est,
quo episcopis quid de exauctoratis illis statuerent,
652 permisit, sicuti hoc a principibus indicatum
est, synodus hoc sic ad verbum dixit: e Rogamus
eos ut ingrediantur, synodo qui ejusdem nobiscum
sententiæ sunt restituantur, synodo qui cum ea
idem opinantur reddantur, ad synodum qui Leonis
epistola subscripserunt reverlantur.» Postea supplices episcoporuin Ægyptiae diæcesis libelli
Marciano oblati, lecti sunt, in quibus præter alia
hæc fuere: Quemadmodum trecenti decem et
octo in Nicæna urbe Paties promulgarunt, ita et
nos sentimus: et anathemati subjicimus hæresin
omnem Arii et Eunomii, et Manctis et Nestorii,
et eorum qui dicunt carnem Domini nostri de
cœlo venisse, et non ex sancta Dei Genitrice
atque perpetua virgine Maria assumptam esse,
juxta similitudinem omnium nostrum, absque
peccato.» Adhæc synodus exclamans dixit: Cur
Eulychetis etiam dogma anathemate non feriunt?
Epistolæ Leonis subscribere debent, Eutychetem
et dogmata ejus anathemate jugulantes; Leonis
epistolæ consentiant. llludere nobis et discedere
volunt.» Ibi tum Ægyptii episcopi dixere: • Multi
sunt in Ægypto episcopi: neque nobis, ut eorum
personam qui absunt sustineamus, integrum est.»
Et synodo supplicarunt, ut cis, quoad archiepiscopum suum haberent, exspectare liceret, senten
tiam et auctoritatem illius, juxta synodorum
consuetudinein, secuturis. Si enim præter ejus
consilium qui eis præiret, statuere aut facere
quidquam in animo inducerent, male se a provinciæ suæ episcopis acceptum iri, dixerunt. Et
magna inter eos et synodum contentione mota,
vix tandem eis, ut quoad episcopus eis designaretur, exspectarent, concessum est. Deinde preces
monachorum quorumdam producta sunt, quarum
hæc erat summa, ne eis necessitas chartis aliqnibus subscribendi imponeretur, donec synodus
universa, quam imperator ipse cogendam sanxisset, congregata esset, et decreta ejus rite in
scriptumn relata recognita essent. Eis lectis, Diogenes episcopus Cyzici dixit, Barsumam
inter eos qui ibi convenissent esse, qui Flavianum
jugulaverit. Ipsum enim, Σφάξον, hoc est, Jugula
exclamasse neque tum legitimne, quod in supplici
libello nominatim insertus non esset, in synodum
venisse. Ad hæc verba episcopi omnes exclamarunt:
‹ Syriam omnem Barsumas vastavit, et mille nobis
monachos induxit. 653 Atque ubi synodus interunum
col. 111–112page 52 of 313
PG 147:111διελαλήθη τους λοιποὺς τῶν λιβέλλων τυχεῖν ἀναγνώσεως· οἱ διεξήεσαν, με προσηκόντως τὴν καθαίρεσιν Διοσκόρῳ γενέσθαι· καὶ χρῆναι ζητήσεως πίστεως προκειμένης, καὶ αὐτὸν τοῦ συνεδρίου μετασχεῖν. Εἰ δ᾽ οὖν, τὰ ἱμάτια αὐτῶν ἀποτινάσσειν, διισταμένους τῆς κοινωνίας τῶν συνεληλυθότων ἐπισκόπων. Τούτων εἰρημένων, Αέτιος ὁ ἀρχιδιάκονος κανόνα ὑπανεγίνωσκε περὶ τῶν ἀφοριζόντων ἑαυ τούς· καὶ διενέξεως γενομένης μεταξύ τῶν ἐπισκό των καὶ μοναχῶν, τῶν μὲν ἀναθέματι καθυποβαλ λόντων Διόσκορον καὶ Εὐτυχή, τῶν δὲ παραχρονα μένων, διελαλήθη Φαύστου τας δεήσεις καὶ τῶν λοιπῶν μοναχῶν εἰς ἐπήκοον ἀναγνωσθῆναι· αἱ τοῦ βασιλέως ἐδέοντο, μή παραδοχῆς ἀξιοῦσθαι τοὺς μου ναχούς, οἱ τοῖς ὀρθοῖς τῶν δογμάτων ἐναντιοῦνται ὧν εἶ; Δωρόθεος καὶ ὀρθόδοξον τὸν Εὐτυχῆ κατω νόμασε, πρὸς ἐν παρουσίᾳ τῶν ἀρχόντων διάφορα δόγματα περὶ Εὐτυχοῦς ἐκινήθη. Τῶν ἴσων δὲ πάλιν ἐκ τῆς συνόλου ἐπιβληθέντων, Έπειτα πέμπτης συνελεύσεως γενομένης, οἱ ἄρ χοντες εἶπον δῆλα πᾶσι γενέσθαι τὰ ὑπὲρ τῆς πίσ στεως διατυπωθέντα. Καὶ παρών Ασκληπιάδης διάκονος τῆς Κωνσταντινουπόλεως εκκλησίας τὴν ὅρον ὑπανεγίνωσκεν· ὃν ἔδοξε μὴ ἐντάξαι τοῖ; ὑπο μνήμασι. Πρὸς ἐν τινὲς μὲν διηνέχθησαν, τινὲς δὲ καὶ ἐστοίχησαν. Εκβοήσεων δὲ διαφέρων γενομένων, εἶπον οἱ ἄρχοντες, ὅτι Διόσκορος έλεγε διά τοῦτο καθελεῖν τὴν Φλαβιανὸν, ἐπειδὴ δύο φύσεις εἶπεν εἶναι· τὸν δὲ ὄρον ἐκ δύο φύσεων ἔχειν. Πρὸς οὓς ᾿Ανατόλιος εἶπε, μὴ διὰ τὴν πίστιν Διόσκορον καθαιρεθῆναι, ἀλλὰ διὰ τὸ περιβαλεῖν ἀκοινωνησία τὸν Λέοντα· καὶ ὅτι τρὶς κληθεὶς οὐκ ἦλθε· και ἀπὸ τοῦ νῦν οἱ ἄρχοντες ἐκέλευσαν τὰ ἐν τῇ ἐπισ στολῇ Λέοντος τεθῆναι τῷ ὄρῳ. Αποφησάντων δὲ τῶν ἐπισκόπων καὶ εἰρηκότων, ἄλλον ὅρον μὴ γε νέσθαι· ἐντελῶς γὰρ ἐκεῖνον ἔχειν· ἀνηνέχθη τὰ περὶ τούτων τῷ βασιλεῖ. Ο δὲ ἔλεγεν ἓξ τῶν ἀνα τολικῶν ἀπολεγῆναι, τρεῖς τε ἀπὸ τῆς Ποντικής διοικήσεως, ἐπίσης τε καὶ ἀπὸ τῆς Ἀσιανῆς, τρεῖς τε ἀπὸ Θρᾴκης καὶ τῆς Ἰλλυρίδος ἴσους· παρεῖνα δὲ καὶ τοὺς τοποτηρητὰς Ρώμης καὶ ᾿Ανατόλιον εὓς ἅμα τῷ μαρτυρίῳ τῆς πανευφήμου Εὐφημίας συνελθόντας, τὰ περὶ τῆς πίστεως ὀρθῶς καταστήσασθαι· καὶ ἡ ἕκαστον τὴν ἑαυτοῦ δηλῶσαι πίστιν, ἢ εἰδέναι ὡς ἐν τῇ δύσει ἡ σύνοδος μεταβήσεται. ᾿Απαιτηθέντες δὲ εἰπεῖν εἰ Διοσκόρῳ ἀκολουθοῦσιν ἐκ δύο φύσεων λέγοντι, ἢ Λέοντι δύο φύσεις συν δραμεῖν ἐν Χριστῷ δογματίζοντι, ἐβόησαν Λέοντι πιστεύειν· τοὺς δὲ ἀντιλέγοντας Ευτυχιανιστας και λεῖσθαι. Εἰρηκότων τε τῶν ἀρχόντων προστεθήναι δύο φύσεις ἡνωμένας ἀτρέπτους, αμερίστους, καὶ ἀσυγχύτους ἐν τῷ Χρ: τῷ κατὰ Λέοντα, καὶ τοίνυν
διελαλήθη τους λοιποὺς τῶν λιβέλλων τυχεῖν ἀναγνώσεως· οἱ διεξήεσαν, με προσηκόντως τὴν καθαίρεσιν
Διοσκόρῳ γενέσθαι· καὶ χρῆναι ζητήσεως πίστεως
προκειμένης, καὶ αὐτὸν τοῦ συνεδρίου μετασχεῖν.
Εἰ δ᾽ οὖν, τὰ ἱμάτια αὐτῶν ἀποτινάσσειν, διιστα
μένους τῆς κοινωνίας τῶν συνεληλυθότων ἐπισκό
πων. Τούτων εἰρημένων, Αέτιος ὁ ἀρχιδιάκονος
κανόνα ὑπανεγίνωσκε περὶ τῶν ἀφοριζόντων ἑαυ
τούς· καὶ διενέξεως γενομένης μεταξύ τῶν ἐπισκό
των καὶ μοναχῶν, τῶν μὲν ἀναθέματι καθυποβαλ
λόντων Διόσκορον καὶ Εὐτυχή, τῶν δὲ παραχροναμένων, διελαλήθη Φαύστου τας δεήσεις καὶ τῶν
λοιπῶν μοναχῶν εἰς ἐπήκοον ἀναγνωσθῆναι· αἱ τοῦ
βασιλέως ἐδέοντο, μή παραδοχῆς ἀξιοῦσθαι τοὺς μου
ναχούς, οἱ τοῖς ὀρθοῖς τῶν δογμάτων ἐναντιοῦνται·
ὧν εἶ; Δωρόθεος καὶ ὀρθόδοξον τὸν Εὐτυχῆ κατωνόμασε, πρὸς ἐν παρουσίᾳ τῶν ἀρχόντων διάφορα
δόγματα περὶ Εὐτυχοῦς ἐκινήθη.
locuta, eos qui convenissent, synodalem decisionem Τῶν ἴσων δὲ πάλιν ἐκ τῆς συνόλου ἐπιβληθέντων,
præstolari jussit: monachi, ut libelli ab eis
compositi legerentur, pos:ularunt. Quorum pars
quædam erat, ut Dioscorus, et qui cum eo erant
episcopi, in consessum admitterentur. Carterum ad
petitionem eam episcopi omnes exclamarunt:
Anathema in Dioscorum, Dioscorum Christus
exauctoravit. Monachos hosce ejice; contumeliam
synodi tolle; vim synodo illatam tolle; probrumn synodi tulle.» Atque dversum ea monachi contra vociferati sunt: Monasteriorum contumelian, tolle.>
Et cum synodus rursum vociferationes suas repeteret, per interlocutionem reliqui illorum libelli
legi sunt jussi: qui narrabant, non recte Dioscoro
dignitatem ademptam esse et quæstione de fide
proposita, illum in consessum venire debere. Sin
minus, vestimenta se excussuro³, et ab episcoporum qui ibi convenissent communione secessuros
esse, dixerunt. His verbis auditis, Aelius a:chidiaconus canonem de eis legit, qui se ipsos segregarent; atque ubi contentio inter episcopos orta
est, et monachos, qui partim Dioscorum et Eutychetem anathemate maciarunt, partim id facerc
recusarunt, per interlocutionem statutum est, ut Fausti preces, et aliorum monachorum, clarius,
quo exaudiri possent, legerentur: quæ preces hoc complectebantur, ut imperator rogatus eos mona.
chos recipere non dignaretur, qui rectis dogmatibus adversarentur: inter quos Dorotheus etiam
'Eutychetein orthodoxum et recte sentientem vocaveral, contra quem in principum præsentia
variæ de Eu¹ychete opiniones sunt productæ.
Postea in consessu quinto, principes omnibus
satis liquere dixerunt, ea que de fi'e essent constitut. Et Asclepiades Constantinop li:an ecclesiæ diaconus in medium processit, et synodi decre -
tum legit quod in commentarios referre visum
non est. Ei nonnulli quidem reluctati sunt, plurimi
autem assensi. Porro postquam varie vociferationes editæ sunt, principes dixerunt. Dioscorum
retulisse, propterea se Flavianam exauctorasse,
quod duas naturas esse diverit: decretum autem
hac verba, Ex duabus naturis, habere. Ad que
Anatolius intul t, non propter fidem Dioscorum
damnatum esse, sed quod Leonem in excommunicationem conjecerit, 654 et ter citatus non comparuerit. Atque ex eo tempore principes, ut
sententiæ epistolæ Leonis decreto insererentur,
ju-serunt Cum autem episcopi respondissent, decretum et formulam fidei aliam, quod pr.or illa
rec.iss me concepta esset, fieri non debere, res ad
imperatorem est relata. Imperator ex Oriem:alibus
episcopis sex, ex Pontica diœcesi tres, ex Asiana
tres, ex Thraci: item tres, et ex Illyrico quoque
tres deligi, eisque Romanos legatos et Anatolium
adesse jussit: qui in martyrio celeberrima Euphemiæ convenientes, professionem fidei recte constituerent: atque ut aut quisque eoruni fidem sṇain
declararet, aut synodum in Occidentalem orbis
partem. translatum iri sciret. Et interrogati ut
dicerent, Dioscorumme qui ex duabus naturis Christum profiteretur, an Leonem qui duas naturas in
Christo concurrere doceret, sequerentur, cum
Leone se credere, et qui aliter dicerent. Eutychianistas vocari exclamarunt. Ita principes decreto
"
Έπειτα πέμπτης συνελεύσεως γενομένης, οἱ ἄρ
χοντες εἶπον δῆλα πᾶσι γενέσθαι τὰ ὑπὲρ τῆς πίσ
στεως διατυπωθέντα. Καὶ παρών Ασκληπιάδης
διάκονος τῆς Κωνσταντινουπόλεως εκκλησίας τὴν
ὅρον ὑπανεγίνωσκεν· ὃν ἔδοξε μὴ ἐντάξαι τοῖ; ὑπομνήμασι. Πρὸς ἐν τινὲς μὲν διηνέχθησαν, τινὲς δὲ
καὶ ἐστοίχησαν. Εκβοήσεων δὲ διαφέρων γενομέ
νων, εἶπον οἱ ἄρχοντες, ὅτι Διόσκορος έλεγε διά
τοῦτο καθελεῖν τὴν Φλαβιανὸν, ἐπειδὴ δύο φύσεις
εἶπεν εἶναι· τὸν δὲ ὄρον ἐκ δύο φύσεων ἔχειν. Πρὸς
οὓς ᾿Ανατόλιος εἶπε, μὴ διὰ τὴν πίστιν Διόσκορον
καθαιρεθῆναι, ἀλλὰ διὰ τὸ περιβαλεῖν ἀκοινωνησία
τὸν Λέοντα· καὶ ὅτι τρὶς κληθεὶς οὐκ ἦλθε· και
ἀπὸ τοῦ νῦν οἱ ἄρχοντες ἐκέλευσαν τὰ ἐν τῇ ἐπισ
στολῇ Λέοντος τεθῆναι τῷ ὄρῳ. Αποφησάντων δὲ
τῶν ἐπισκόπων καὶ εἰρηκότων, ἄλλον ὅρον μὴ γε
νέσθαι· ἐντελῶς γὰρ ἐκεῖνον ἔχειν· ἀνηνέχθη τὰ
περὶ τούτων τῷ βασιλεῖ. Ο δὲ ἔλεγεν ἓξ τῶν ἀνατολικῶν ἀπολεγῆναι, τρεῖς τε ἀπὸ τῆς Ποντικής
διοικήσεως, ἐπίσης τε καὶ ἀπὸ τῆς Ἀσιανῆς, τρεῖς
τε ἀπὸ Θρᾴκης καὶ τῆς Ἰλλυρίδος ἴσους· παρεῖνα:
δὲ καὶ τοὺς τοποτηρητὰς Ρώμης καὶ ᾿Ανατόλιον·
εὓς ἅμα τῷ μαρτυρίῳ τῆς πανευφήμου Εὐφημίας
συνελθόντας, τὰ περὶ τῆς πίστεως ὀρθῶς καταστήσασθαι· καὶ ἡ ἕκαστον τὴν ἑαυτοῦ δηλῶσαι πίστιν, ἢ
εἰδέναι ὡς ἐν τῇ δύσει ἡ σύνοδος μεταβήσεται.
᾿Απαιτηθέντες δὲ εἰπεῖν εἰ Διοσκόρῳ ἀκολουθοῦσιν
ἐκ δύο φύσεων λέγοντι, ἢ Λέοντι δύο φύσεις συνδραμεῖν ἐν Χριστῷ δογματίζοντι, ἐβόησαν Λέοντι
πιστεύειν· τοὺς δὲ ἀντιλέγοντας Ευτυχιανιστας και
λεῖσθαι. Εἰρηκότων τε τῶν ἀρχόντων προστεθήναι
δύο φύσεις ἡνωμένας ἀτρέπτους, αμερίστους, καὶ
ἀσυγχύτους ἐν τῷ Χρ: τῷ κατὰ Λέοντα, καὶ τοίνυν
col. 113–114page 53 of 313
PG 147:113τῶν ἀρχή των ἐπελθόντων ἐν τῷ μαρτυρίῳ τῆς ἁγίας Εὐφημίας ἅμα 'Ανατολίῳ καὶ τοῖς τοποτηρη ταῖς Λέοντος, συμπαρόντος Μαξίμου τε τοῦ ᾿Αντιοχείᾳ;, καὶ Ἰουβεναλίου Ἱεροσολύμων, καὶ θαλασσίου Καισαρείας Καπαδοκίας σὺν ἑτέροις, και ἐξελθόντων αὐτῶν, ἀνεγνώσθη ὁ τῆς συνόδου ὄρος, ἔχων οὕτω;" «Ο Κύριος ἡμῶν. καὶ Σωτήρ Ιη σοῦς Χριστός· ο καὶ τὰ λοιπὰ ἃ ἐν τῷ τῆς ἱστορίας ύφει ἐπεταξάμην· πάντων τε βοηθησάντων, «Αὕτη ἡ πίστις τῶν Πατέρων· οἱ μητροπολίται ἄρτι ὑπο γράψωσιν. Αὕτη ἡ πίστις τῶν ἀποστόλων· ταύτῃ πάντες στοιχούμεν· πάντες οὕτω φρονοῦμεν· ο διε λάλησαν οἱ ἄρχοντες· Τὰ τυπωθέντα διὰ τῶν Πατέ ρων, καὶ πᾶσιν ἀρέσαντα, ἀνενεχθήσεται τῇ θείᾳ κορυφή. Εκτῃ δὲ συνελεύσει Μαρκιανός παρεγένετο· καὶ δημηγορεί πρῶτα μὲν περὶ ὁμονοίας τῆς ὀρθοδόξου πίστεως ἐν τοῖς ἐπισκόποις· ἔπειτα δι' ᾿Αετίου τοῦ ἀρχιδιακόνου ὁ τῆς πίστεως ὄρος ἀνεγινώσκετο, τοῦ βασιλέως κελεύσαντος· καὶ πάντες ἐκείνῳ ὑπέγραφον. Πρώτα δ' ὁ βασιλεὺς, εἰ συναινέσει πάντων ὁ ὅρος ἐγράφη· πάντες δὲ δι' εὐφημῶν ἐβεβαίωσαν. Καὶ αὖθις ἐδημηγόρει ὁ βασιλεύς· καὶ πάντες ἐπει φήμισαν. Καὶ προτρέψαντος τοῦ βασιλέως, κανόνες ἐτέθησαν· καὶ τῇ πόλει Χαλκηδονέων μητροπολι τικὰ δίκαια ἐπεδόθη· ἔπειτα ἐκέλευε βασιλεὺς, τρεῖς ἢ τέσσαρας ἡμέρας περιμεῖναι τοὺς ἐπισκή πους· καὶ τούτων ἕκαστον κινῆται περὶ ὧν βούλεται· καὶ τὸ εἰκὸς γενέσθαι ἐπὶ παρουσίᾳ τῶν ἀρ χόντων. Καὶ ἡ συνέλευσις αὕτη ἐπεραιοῦτο· καὶ ἑτέρα δὲ γέγονε· καὶ κανόνες ἐτέθησαν ἕτεροι. Καὶ ἄλλης συνελεύσεως γενομένης, συνεκάθισαν Μάξιμος ὁ Ἀντιοχείας καὶ Ἰουβενάλιος ὁ Ἱεροσολύμων. Καὶ ἐδόκει τὴν μὲν Ἀντιοχείας ἔχειν τὰς δύο Φοίνικας καὶ ᾿Αραβίαν αὐτὴν, τὸν δὲ Ἱεροσολύμων τὰς τρεῖς Παλαιστίνα;. Καὶ ὑπὸ τῶν ἐπισκόπων καὶ τῶν ἀρχόντων ταῦτα ἐβεβαιώθη. Τῇ δὲ ἐννάτῃ συν ἐδῳ τὰ κατὰ τὸν Κύρου Θεοδώρητον ἐκινήθη· καὶ ἀναστὰς ἀνεθεμάτισε Νεστόριον εἰρηκώς· ο 'Ανά θεμα Νεστορίῳ καὶ τῷ μὴ λέγοντι Θεοτόκον τὴν ἁγίαν παρθένον Μαρίαν· καὶ τῷ εἰς δύο Υἱοὺς μερίζοντι τὸν ἕνα Υἱὸν τὸν μονογενή. Ἐγὼ δὲ καὶ τῷ ἔρῳ ὑπέγραψα, καὶ τῇ ἐπιστολῇ Λέοντος· κ καὶ ἀπὸ συναινέσεως πάντων τὸν οἰκεῖον ἀπολαμβάνει θρή νον. Εν ἄλλῃ δὲ συνελεύσει τὰ κατὰ τὸν Ιβαν τὸν ἐπίσκοπον Εδέσση; ἐθεωρήθη· καὶ ἀνεγνώσθη ἡ ἐκείνου ἐπιστολή· πρὸς ἢν Φώτιος ἐπίσκοπος Τύρου ἐδίκασε, καὶ Εὐστάθιος ἐπίσκοπος Βηρυτοῦ. Καὶ ἡ μὲν ψῆφος τῇ ἐξῆ; ἐταμιεύθη. Καὶ κατὰ τὴν ἑνὸς κάτην συνέλευσιν πλειόνων παρόντων ἐπισκόπων, τινὲς μὲν ἐψηφίσαντο μόνον ἱερέα εἶναι ἄλλοι δὲ καὶ ἐπίσκοπο: ἀντεῖπον, εἰρηκότες τοὺς ἐκείνου κατηγόρους έξω εἶναι· καὶ ἠξίουν αὐτοὺς ἐπελθεἶν καὶ ἀνεγνώσθη τὰ ἐπ' αὐτῷ πεπραγμένα. Τῶν δ' ἀρχόντων εἰπόντων τὰ ἐν Ἐφέσῳ πεπραγμένα περί *162 ανα νωσθήναι, ἀπεκρίναντο οἱ ἐπίσκοποι. Τὰ ἐν Ἐφέσῳ τὸ δεύτερον πεπραγ, ένα άκυρα εἶναι ἐκρίθη
ECCLESIASTICE HISTORLE LIB. XV.
τῶν ἀρχή των ἐπελθόντων ἐν τῷ μαρτυρίῳ τῆς duas naturas quae non mutarentur, non divideren
ἁγίας Εὐφημίας ἅμα 'Ανατολίῳ καὶ τοῖς τοποτηρη
ταῖς Λέοντος, συμπαρόντος Μαξίμου τε τοῦ ᾿Αντιο
χεία;, καὶ Ἰουβεναλίου Ἱεροσολύμων, καὶ θαλασ
σίου Καισαρείας Καπαδοκίας σὺν ἑτέροις, και
ἐξελθόντων αὐτῶν, ἀνεγνώσθη ὁ τῆς συνόδου ὄρος,
ἔχων οὕτω;" «Ο Κύριος ἡμῶν. καὶ Σωτήρ Ιησοῦς Χριστός· ο καὶ τὰ λοιπὰ ἃ ἐν τῷ τῆς ἱστορίας
ύφει ἐπεταξάμην· πάντων τε βοηθησάντων, «Αὕτη ἡ
πίστις τῶν Πατέρων· οἱ μητροπολίται ἄρτι ὑπογράψωσιν. Αὕτη ἡ πίστις τῶν ἀποστόλων· ταύτῃ
πάντες στοιχούμεν· πάντες οὕτω φρονοῦμεν· ο διε
λάλησαν οἱ ἄρχοντες· Τὰ τυπωθέντα διὰ τῶν Πατέρων, καὶ πᾶσιν ἀρέσαντα, ἀνενεχθήσεται τῇ θείᾳ
κορυφή.
tur, non confunderentur, in Christo unitas esse,
juxta Leonis sententiam addi jusserunt. Porro
postquam principes cum Anatolio et Leonis legatis ia martyrium sanctæ Euphemiæ pervenerunt,
ubi quoque aderant Maximus Antiochenus, Juvenalis Hierosolymitanus, Thalassius Cesariensis,
simul atque isti omnes e templo egressi sunt,
synodi decretum in hanc sententiam lectum est:
Dominus noster et Servator Jesus Christus: ɔ et
reliqua, quæ in historia contextu inseruimus.
Post hæc ubi omnes exclamarunt: Hæc ipsissima
Patrum fides est, metropolitani ei mox subscribant. Haec fides apostolorum est: huic omnes.
assentimur, omnes ita sentimus:. principes inlerloquentes responderunt, se ea quæ a Patribus constituta, et ab omnibus comprobata essent, ad
sacram majestatem relaturos esse.
Εκτῃ δὲ συνελεύσει Μαρκιανός παρεγένετο· καὶ
δημηγορεί πρῶτα μὲν περὶ ὁμονοίας τῆς ὀρθοδόξου
πίστεως ἐν τοῖς ἐπισκόποις· ἔπειτα δι' ᾿Αετίου τοῦ
ἀρχιδιακόνου ὁ τῆς πίστεως ὄρος ἀνεγινώσκετο, τοῦ
βασιλέως κελεύσαντος· καὶ πάντες ἐκείνῳ ὑπέγρα
φον. Πρώτα δ' ὁ βασιλεὺς, εἰ συναινέσει πάντων
ὁ ὅρος ἐγράφη· πάντες δὲ δι' εὐφημῶν ἐβεβαίωσαν.
Καὶ αὖθις ἐδημηγόρει ὁ βασιλεύς· καὶ πάντες ἐπει
φήμισαν. Καὶ προτρέψαντος τοῦ βασιλέως, κανόνες
ἐτέθησαν· καὶ τῇ πόλει Χαλκηδονέων μητροπολιτικὰ δίκαια ἐπεδόθη· ἔπειτα ἐκέλευε βασιλεὺς,
τρεῖς ἢ τέσσαρας ἡμέρας περιμεῖναι τοὺς ἐπισκή
πους· καὶ τούτων ἕκαστον κινῆται περὶ ὧν βούλε
ται· καὶ τὸ εἰκὸς γενέσθαι ἐπὶ παρουσίᾳ τῶν ἀρ
χόντων. Καὶ ἡ συνέλευσις αὕτη ἐπεραιοῦτο· καὶ
ἑτέρα δὲ γέγονε· καὶ κανόνες ἐτέθησαν ἕτεροι. Καὶ
ἄλλης συνελεύσεως γενομένης, συνεκάθισαν Μάξιμος
ὁ Ἀντιοχείας καὶ Ἰουβενάλιος ὁ Ἱεροσολύμων.
Καὶ ἐδόκει τὴν μὲν Ἀντιοχείας ἔχειν τὰς δύο Φοινίκας καὶ ᾿Αραβίαν αὐτὴν, τὸν δὲ Ἱεροσολύμων τὰς
τρεῖς Παλαιστίνα;. Καὶ ὑπὸ τῶν ἐπισκόπων καὶ
τῶν ἀρχόντων ταῦτα ἐβεβαιώθη. Τῇ δὲ ἐννάτῃ συνἐδῳ τὰ κατὰ τὸν Κύρου Θεοδώρητον ἐκινήθη· καὶ
ἀναστὰς ἀνεθεμάτισε Νεστόριον εἰρηκώς· ο 'Ανάθεμα Νεστορίῳ καὶ τῷ μὴ λέγοντι Θεοτόκον τὴν
ἁγίαν παρθένον Μαρίαν· καὶ τῷ εἰς δύο Υἱοὺς με
ρίζοντι τὸν ἕνα Υἱὸν τὸν μονογενή. Ἐγὼ δὲ καὶ τῷ
ἔρῳ ὑπέγραψα, καὶ τῇ ἐπιστολῇ Λέοντος· κ καὶ ἀπὸ
συναινέσεως πάντων τὸν οἰκεῖον ἀπολαμβάνει θρή
νον. Εν ἄλλῃ δὲ συνελεύσει τὰ κατὰ τὸν Ιβαν τὸν
ἐπίσκοπον Εδέσση; ἐθεωρήθη· καὶ ἀνεγνώσθη ἡ
ἐκείνου ἐπιστολή· πρὸς ἢν Φώτιος ἐπίσκοπος Τύρου
ἐδίκασε, καὶ Εὐστάθιος ἐπίσκοπος Βηρυτοῦ. Καὶ ἡ
μὲν ψῆφος τῇ ἐξῆ; ἐταμιεύθη. Καὶ κατὰ τὴν ἑνὸς -
κάτην συνέλευσιν πλειόνων παρόντων ἐπισκόπων,
τινὲς μὲν ἐψηφίσαντο μόνον ἱερέα εἶναι ἄλλοι δὲ
καὶ ἐπίσκοπο: ἀντεῖπον, εἰρηκότες τοὺς ἐκείνου
κατηγόρους έξω εἶναι· καὶ ἠξίουν αὐτοὺς ἐπελθεἶν
καὶ ἀνεγνώσθη τὰ ἐπ' αὐτῷ πεπραγμένα. Τῶν δ'
ἀρχόντων εἰπόντων τὰ ἐν Ἐφέσῳ πεπραγμένα περί
*162 ανα νωσθήναι, ἀπεκρίναντο οἱ ἐπίσκοποι. Τὰ ἐν
Ἐφέσῳ τὸ δεύτερον πεπραγ, ένα άκυρα εἶναι ἐκρίθη
In consessu sexto Marcianus ipse affuit, et primum pro concione ad episcopos verba de concordia orthodoxæ et rectæ fidei fecit. Deinde jussu
cjus ab Actio archidiacono fidei decretum lectum
est, eique omnes subscripserunt. Pust have imperator, Dum de consensu omnium decretum conscriptum esset, percunctatus est: atque id per
faustas acclamationes omnes confirmarunt. Et imperator rursum orationem habuit, eamque omnes,
collaudarunt. 655 Sul have, imperatore colortante, canones episcopi con l'iderunt, et Chalcedonensi civitati metropolis jura sunt concessa.
Imperator quoque episcopos tres aut quatuor d.es.
exspectare, et quemlibet eorum quod vellet proferre, ut in principum præsentia quod æquum essetdecerneretur, jussit. Et sic consessus is solutus..
Al alium postea consessum veniam est, et in ca.
canones, alii sunt compositi. Deinde autem conventa alio coacto, una cua ali s Maximus Aution.
chenus et Juvenalis Hierosolymitanus consedit.
Ibique constitutum, ut Antiocheno antistiti utraque Phoenicia, et Arabia ipsa; Hierosolymitano
autem tres Palæstinæ provinciæ parerent. Atquè
hæc ab episcopis et principibus stabilita sunt. In
sessione nona de Theodorito Cyri episcopo actum,
qui assurgeus anathemate Nestorium damnavit,
verbis hisce: Anathema in Nestorium, eumque
qui sanctam Virginem Mariam Dei Genitricem non
dicit, et qui in duos Filios dividit unum Filium
unigenitumn. Ego etiam definitioni et Leon's epitolæ subscripsi., Itaque de consensa omnium
sedem suam recepit. Rursum in congressu alio,
Ibas Edessa episcopus, ut de rebus ejus dispicere.
tur, obtinuit. Lecla ejus est epistola, quam Pautins Tyri et Eustathius Beryti episcopi in judicio
oppugnarunt. Sententia ejus rei in proximam sessionem dilata quæ postquam undecima est coacla, pluribus episcopis presentibus, nonnulli quidem ut sacerdos tantum esset statuerunt: alii
vero episcopi contradixerunt adversarios ej s
pro foribus esse, et ut ingredi eis liceret petere,
ice tes Que de co acta et decreta erant, lecta ibi
Book XVILiber Sextus Decimus
col. 115–116page 54 of 313
Caput I
PG 147:115πλὴν τῆς χειροτονίας Μαξίμου τοῦ ᾿Αντιοχείας. Καὶ δέησιν περὶ τούτου βασιλεί προσήγον, ώστε θεσπίσει μηδὲν τῶν ἐν Ἐφέσῳ τὸ δεύτερον πραχθέντων κραττεῖν, εἰ μὴ τὴν πρώτην ἐκεῖσε γεγενημένην σύν οδον: ἧς ἡγήσατο ὁ ἁγιώτατος Κύριλλος ὁ τῆς Αλεξανδρείας ποιμήν. Καὶ τούτων εἰρημένων, και ας εδικαιώθη τὴν ἐπισκοπὴν ἔχειν. ὁ Καὶ κατὰ δωδεκάτην πρᾶξιν τὰ κατὰ Βασσιανὸν ἐκινήθη τὸν τῆς Ἐφέσου ἐπίσκοπον· καὶ ἐκρίθη ἀπωσθῆναι μὲν αὐτὸν, ἀντεισαχθῆναι δὲ Στέφανον. Καὶ δι᾿ ἑτέρας συνόδου ταῦτα ἐβεβαιώθη. τρισκαιδεκάτης δὲ πράξεως γενομένης, τὰ κατὰ τὸν Νικο μηδείας εζητήθη Ευνόμιον, καὶ τὸν Νικαίας Ανα στάσιον, φιλονεικίας περὶ τῶν ἰδίων ὅρων καὶ πό λεων γενομένης. Επεγένετο δὲ καὶ τεσσαρεσκαιδεκάτῃ πράξις· καὶ ἐξητάσθη τὰ κατὰ Βασσιανόν. Και τέλος πάντων δικαίωμα ή σύνοδος τῷ Κωνσταντινουπόλεως ἔδωκε θρόνῳ, κυροῦσα εὐθὺς μετὰ τὸν Ῥώμης ἐκεῖνον τετάχθαι. Καὶ ἐν τούτοις σύμπαν τέλος τὰ τῆς συνόδου ἐλάμβανεν. ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΚΑΛΛΙΣΤΟΥ ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΜΟΣ 14'. ΚΕΦΑΛ. Α'. Περὶ τῆς βασιλείας Ζήνωνος· καὶ ὅτι ἀνάγωγες καὶ ἐκδεδιῃτημένος ὢν τὸν βίον τὰ πολλὰ τῆς 'Ρωμαίων διέφθειρε γῆς. Τὰ μὲν δὴ κατὰ τὴν ἀρχὴν Μαρκιανοῦ καὶ Λέον τος τῶν εὐσεβῶν βασιλέων ταῖς ἐκκλησίαις συμ βάντα ὧδε ἔσχεν· ὁ δέ γε Ζήνων, ἐπεὶ τὴν βασι λείαν περιεβάλετο, οὐκ ᾤετο ἐπὶ τῶν ὅλων δὴ καθ. εστάναι, εἰ μὴ καὶ πάσαις ταῖς ἐπιούσαις τῶν ἡδι νῶν μετ' ἐξουσίας ἐπέλθοι. Καὶ ἐπὶ τόσον ἑαυτὸν ταύταις ἀνῆκεν ἐκ πρώτης ἀφετηρίες, ὡς μηδέν το
sunt. Cum autem principes ea legenda esse cense- πλὴν τῆς χειροτονίας Μαξίμου τοῦ ᾿Αντιοχείας. Καὶ
rent, quæ Ephesi de eo ipso constituta essent;
episcopi illis responderunt, quæ in posteriore
Ephesia synodo gesta essent, ut pro irritis haberentur, judicatum esse: ordinatione Maximi Antiochemi sola excepta. Qua de re preces imperatori
obtulere, ut ille sanciret, ne quid earum rerum
quæ Ephesi secundo actæ essent', obtineret: synodo,
drino pastore præsidente celebrata est, salva. His ita
recepit.
Porro consessu duodecimo Bassiani Ephesii episcopi res agitata est: 656 et tum ut ille episcopatu abiret, eumque Stephanus reciperet, decretum est. Id per alium quoque conventum confirmatum. Sessione tredecima, de Nicomediensi Eunomio et Nicano Anastasio actum, qui de finibus
provinciarum suarum administrandarum inter se
contendebant. Coactus quoque decimus quartųs
consessus, in quo de rebus Bassiani est tractatum.
Et postremo omnium synodus Constantinopolitano throno jus illud tribuit, et confirmavit, ut
alterum statim a Romana sede locum et ordinem
is obtineret. Atque ita finem suum synodus
accepit.
δέησιν περὶ τούτου βασιλεί προσήγον, ώστε θεσπίσει
μηδὲν τῶν ἐν Ἐφέσῳ τὸ δεύτερον πραχθέντων κρατ
τεῖν, εἰ μὴ τὴν πρώτην ἐκεῖσε γεγενημένην σύν
οδον: ἧς ἡγήσατο ὁ ἁγιώτατος Κύριλλος ὁ τῆς
Αλεξανδρείας ποιμήν. Καὶ τούτων εἰρημένων, και
16ας εδικαιώθη τὴν ἐπισκοπὴν ἔχειν.
ὁ
quæ ibi primum sanctissimo Cyrillo Alexan -
dictis, Ibas synodi judicio episcopatum suum
Καὶ κατὰ δωδεκάτην πρᾶξιν τὰ κατὰ Βασσιανὸν
ἐκινήθη τὸν τῆς Ἐφέσου ἐπίσκοπον· καὶ ἐκρίθη
ἀπωσθῆναι μὲν αὐτὸν, ἀντεισαχθῆναι δὲ Στέφανον.
Καὶ δι᾿ ἑτέρας συνόδου ταῦτα ἐβεβαιώθη. Τρισκαι
δεκάτης δὲ πράξεως γενομένης, τὰ κατὰ τὸν Νικομηδείας εζητήθη Ευνόμιον, καὶ τὸν Νικαίας Ανα
στάσιον, φιλονεικίας περὶ τῶν ἰδίων ὅρων καὶ πό
λεων γενομένης. Επεγένετο δὲ καὶ τεσσαρεσκαιδε
κάτη πράξις· καὶ ἐξητάσθη τὰ κατὰ Βασσιανόν.
Και τέλος πάντων δικαίωμα ή σύνοδος τῷ Κωνσταν
τινουπόλεως ἔδωκε θρόνῳ, κυροῦσα εὐθὺς μετὰ τὸν
Ῥώμης ἐκεῖνον τετάχθαι. Καὶ ἐν τούτοις σύμπαν
τέλος τὰ τῆς συνόδου ἐλάμβανεν.
ΤΟΜΟΣ 14'.
IG'.
XANTHOPULI
ECCLESIASTICÆ HISTORIE
TOMUS XVI.
661 CAPUT I.
De Zenonis imperio: et quod is, cum intemperans
esset, et dissoluta prorsus vita, multa Rom. im
perii perdiderit loca.
Quæ sub Marciani et Leonis priorum imperato.
rum rerum administratione in ecclesiis acciderunt,
sic se habuere. Zeno autem postquam imperium
accepit, non recte se rerum summam gubernare
posse putavit, nisi voluptatibus omnibus quæ forte
occurrerent, cum potestate summa perfrueretur:
quibus adco se a primis, quod dicitur, carceribus
Περὶ τῆς βασιλείας Ζήνωνος· καὶ ὅτι ἀνάγωγες
καὶ ἐκδεδιῃτημένος ὢν τὸν βίον τὰ πολλὰ
τῆς 'Ρωμαίων διέφθειρε γῆς.
Τὰ μὲν δὴ κατὰ τὴν ἀρχὴν Μαρκιανοῦ καὶ Λέον
τος τῶν εὐσεβῶν βασιλέων ταῖς ἐκκλησίαις συμ
βάντα ὧδε ἔσχεν· ὁ δέ γε Ζήνων, ἐπεὶ τὴν βασι
λείαν περιεβάλετο, οὐκ ᾤετο ἐπὶ τῶν ὅλων δὴ καθ.
εστάναι, εἰ μὴ καὶ πάσαις ταῖς ἐπιούσαις τῶν ἡδι
νῶν μετ' ἐξουσίας ἐπέλθοι. Καὶ ἐπὶ τόσον ἑαυτὸν
ταύταις ἀνῆκεν ἐκ πρώτης ἀφετηρίες, ὡς μηδέν το
Chapter IICaput II
col. 117–118page 55 of 313
PG 147:117ἱκανὸν εἶναι τὴν ἐπὶ τὰ χειρω βοπὴν αὐτοῦ ἐπι σχεῖν· ἀλλ᾽ οὕτως ἐμπολιτεύσασθαι τοῖς αἰσχροῖς, ὡς καὶ τὸ κρύφα καὶ ἐν παραβύστῳ δρᾷν τὰ τοιαῦτα λογίζεσθαι χαμερπὲς οἷον καὶ ἀγεννές· τὸ δ᾽ ἀνα φανδὲν καὶ ὡς ἂν εἴποι τις ἐξ ἀπόπτου καὶ αἰσχύνης ἄνευ βασιλικὸν ὥσπερ καὶ αὐτοκράτορος ἄξιον, δου λοπρεπώς κρίνων καὶ λίαν ἐπικινδύνως. Ἐγὼ δ' ἂν φαίην οὐ γνωρίζεσθαι τὸν ὡς ἀληθῶς αὐτοκράτορα ἐξ ὧν ἑτέρων κρατεῖν πέφυκεν, ἀλλ᾽ ἐξ ὧν ἑαυτοῦ μᾶλ λον ἄρχειν τε καὶ δεσπόζειν, καὶ μή τι τῶν φαύλων ἑαυτῷ παρεισδύνον ἐᾷν· κἀντεῦθεν ἀνάλωτος τοῖς ἀτόποις τῶν ἔργων χρηματίζων, καὶ τῶν ἀκρατιῶν ὡς ποῤῥωτέρω γινόμενος, ἔμψυχον ὥσπερ ἄγαλμα τῶν ἀρετῶν κατασταίη, σύμπαν τὸ ὑπὸ χεῖρα πρός μίμησιν ἔλκων. Ο δὲ ταῖς ἡδοναῖς ἑαυτὸν ἐφιείς λανθάνειν δοκεῖ μοι τρίδουλος αίσχιστος, ἢ δορυά- 662 λωτος ταῖς κατὰ μικρὸν ἐπὶ τὰ χείρω ῥοπαῖς γινό μενος, καθαπερεί τις ἀχρεῖος δοῦλος συχνούς δεσπότας ἀμείβων· ᾧ δὴ καὶ ἀριθμὸν ὑπερβαίνουσαι τῶν ἡδονῶν αἱ δέσποιναι καθεστᾶσι, τῷ ἀλληλοδιαδόχω καὶ συνεχεί τῆς μοχθηρίας ήκιστα πρὸς τέλος ἀφιεῖσαι ἐλθεῖν, ἐταεὶ τῆς ἐν χερσὶν ἡδονῆς οὐχ ἐσταμένης, ὡσανεὶ δ᾽ ὑπέκκαυμα καὶ προοίμιον τῇ ἐφεξῆς γινομένης, καὶ ἀεὶ μνηστευομένης τὰ χεί ρονα. Καὶ τοῦτο δεήσει προβαίνειν, ἕως οὗ αὐτοκράτωρ τις ἀληθῶς γένηται· καὶ τὴν τῶν ποικίλων ἡδονῶν ὀχλοκράτειαν οὕτω ξενηλατήσοι, ὥστε του λοιποῦ βασιλεύειν, ἀλλὰ μή τυραννεῖσθαι ἐκείναις ἢ ταῖς κατὰ μικρὸν ὑποθήκαις τῷ λείῳ τῆς ἡδονῆς θελγόμενος, τρίβουλος ὥσπερ πονηρά δε ο σποίνῃ δουλεύει μέχρι τελευταίας ροπῆς, ἕως οὗ τοῖ; ἐν ᾅδου κολαστηρίοις συγγένηται. Τοιοῦτος ἐκ προοιμίων ὁ Ζήνων ταῖς τῆς ἀρχῆς ἐπιβάσεσιν, ἄρξ θα μός τις καὶ ἀνάγωγος καὶ τὸν βίον μάλιστα ἐκδ. διητημένος· ἔνθεν καὶ μὴ τῷ δεδωκότι τὸ σκήπτρον τά γε προσήκοντα τῶν ἔργων ἀποτιννύς, τὰ πολλὰ τῆς ἀρχῆς διέφθειρε. Τὸ γὰρ ὑπήκοον ἅπαν πρός τε ἀνίσχοντα καὶ δυόμενον ἥλιον κακῶς ἔπασχεν. Οἱ μὲν γὰρ ἐξ ᾿Αγαρ Μεσοποταμίαν ἠφάνιζον· θρά την δὲ ἄπειρόν τι πλῆθος Ούνων οἱ πρὶν Μασσαγέται οὔνομα εἶχον, τὸν Ἴστρον διαβάντες, κατέτρεχον ἀδεῶς, κατὰ πολλὴν τοῦ κωλύοντος ἐρημίαν. Οσα δὲ τούτοις κατελιμπάνετο, Ζήνωνι πρὸς βίαν ἀφή ρητο, οὐχ ἧττον ἢ οἱ βάρβαροι ἐπιόντι. Οὐ μόνον δὲ τι πόρρω, ἀλλά γε δὴ καὶ τὰ οἴκοι ἐκείνῳ ἐκπεπο λιμωτο ἡδινοῖς ἀτόποις ἐνδιατρίβοντι, ΚΕΦΑΛ. Β', Περὶ τῆς τυραννίδος Βασιλίσκου· καὶ ὡς ἀπη λάθη μὲν τῆς ἀρχῆς ὁ Ζήνων. Τιμόθεος δὲ ὁ Α' λουρος καὶ ὁ Κναφεὺς Πέτρος τοὺς ἰδίους ἀπολαβόντες θρόνους, κατὰ τῆς τετάρτης συνόδου ὡπλίζοντο. Αμέλει τοι καὶ βραχέος χρόνου παραῤῥυένος, ἐπανίσταται οἱ κατὰ Θράκην Βασιλίσκος ὁ τῆς βασι
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVI.
ἱκανὸν εἶναι τὴν ἐπὶ τὰ χειρω βοπὴν αὐτοῦ ἐπι- corrumpendium permisit, ut nihil prorsus esset
σχεῖν· ἀλλ᾽ οὕτως ἐμπολιτεύσασθαι τοῖς αἰσχροῖς, quod impetum ejus in facinora teterrima inhibere
ὡς καὶ τὸ κρύφα καὶ ἐν παραβύστῳ δρᾷν τὰ τοιαῦτα posset. Ita siquidem turpibus flagitiis se contaλογίζεσθαι χαμερπὲς οἷον καὶ ἀγεννές· τὸ δ᾽ ἀνα- minavit, ut existimaret, si clam intra regiæ poneφανδὲν καὶ ὡς ἂν εἴποι τις ἐξ ἀπόπτου καὶ αἰσχύνης tralia scelera patraret, obscurum id et minus
ἄνευ βασιλικὸν ὥσπερ καὶ αὐτοκράτορος ἄξιον, δουgenerosam esse. Sin publicitus et aperte in conλοπρεπώς κρίνων καὶ λίαν ἐπικινδύνως. Ἐγὼ δ' ἂν spectu omnium absque pudore omni flagitiosus
φαίην οὐ γνωρίζεσθαι τὸν ὡς ἀληθῶς αὐτοκράτορα ἐξ esset, id demum principe et imperatore dignum
ὧν ἑτέρων κρατεῖν πέφυκεν, ἀλλ᾽ ἐξ ὧν ἑαυτοῦ μᾶλ esse censuit. Quod ille sic serviliter admodum et
λον ἄρχειν τε καὶ δεσπόζειν, καὶ μή τι τῶν φαύλων periculose arbitratus est. Ego vero dixerim, non
ἑαυτῷ παρεισδύνον ἐᾷν· κἀντεῦθεν ἀνάλωτος τοῖς ex eo verum imperatorem, qui legibus solutos,
ἀτόποις τῶν ἔργων χρηματίζων, καὶ τῶν ἀκρατιῶν arbitrio ipse suo vivat, quod aliis imporet, æstiὡς ποῤῥωτέρω γινόμενος, ἔμψυχον ὥσπερ ἄγαλμα mari: verum si in seipsum potius potestatem excrτῶν ἀρετῶν κατασταίη, σύμπαν τὸ ὑπὸ χεῖρα πρός ceat, neque pravi quidquam animum suum subire
μίμησιν ἔλκων. Ο δὲ ταῖς ἡδοναῖς ἑαυτὸν ἐφιείς sinat: unde ille adversus fœditatem et turpitudi -
λανθάνειν δοκεῖ μοι τρίδουλος αίσχιστος, ἢ δορυά- nem invictus, et a libiline omni alienus, 662
λωτος ταῖς κατὰ μικρὸν ἐπὶ τὰ χείρω ῥοπαῖς γινό- perinde atque animata virtutum effigies, cives sub)-
μενος, καθαπερεί τις ἀχρεῖος δοῦλος συχνούς δεσπό ditosque suos universos ad imitationem sui perτας ἀμείβων· ᾧ δὴ καὶ ἀριθμὸν ὑπερβαίνουσαι τῶν trahat. Qui vero voluptatibus se dediderit, ignorare
ἡδονῶν αἱ δέσποιναι καθεστᾶσι, τῷ ἀλληλοδιαδόχω mihi videtur, servum se omnium fœdissimum, a t
καὶ συνεχεί τῆς μοχθηρίας ήκιστα πρὸς τέλος mancipium, propter momenta ea quibus ad dete
ἀφιεῖσαι ἐλθεῖν, ἐταεὶ τῆς ἐν χερσὶν ἡδονῆς οὐχ riora semper paulatim raptus est, factum esse:
ἐσταμένης, ὡσανεὶ δ᾽ ὑπέκκαυμα καὶ προοίμιον τῇ
non aliter quam servus quispiam inutilis, subinde
ἐφεξῆς γινομένης, καὶ ἀεὶ μνηστευομένης τὰ χεί dominos nutans. Et habet is certe dominas volue
ρονα. Καὶ τοῦτο δεήσει προβαίνειν, ἕως οὗ αὐτοκρά
ptates plures quam numerari possent, eo quod
τωρ τις ἀληθῶς γένηται· καὶ τὴν τῶν ποικίλων
perpetuo sibi invicem succedentia scelera, CHIM
ἡδονῶν ὀχλοκράτειαν οὕτω ξενηλατήσοι, ὥστε του- haudquaquam ad finem pervenire passa sint: et
λοιποῦ βασιλεύειν, ἀλλὰ μή τυραννεῖσθαι ἐκείναις voluptates quibus in praesentia deditus erat, nunἢ ταῖς κατὰ μικρὸν ὑποθήκαις τῷ λείῳ τῆς quam constiterint, sed veluti initium et igniculus
ἡδονῆς θελγόμενος, τρίβουλος ὥσπερ πονηρά δε ο succedentis libidinis fuerint, semperque deteriora
σποίνῃ δουλεύει μέχρι τελευταίας ροπῆς, ἕως οὗ alia facinora invitarint et conciliarint. Id quod sic
τοῖ; ἐν ᾅδου κολαστηρίοις συγγένηται. Τοιοῦτος ἐκ necessario procedit, quoad imperator vere quisπροοιμίων ὁ Ζήνων ταῖς τῆς ἀρχῆς ἐπιβάσεσιν, ἄρξ θα piam evadat, et turbulentum voluptatum statums
μός τις καὶ ἀνάγωγος καὶ τὸν βίον μάλιστα ἐκδ.- ita sibi captivum subjuget, ut deinde illis imperet,
διητημένος· ἔνθεν καὶ μὴ τῷ δεδωκότι τὸ σκήπτρον et haudquaquam tyrannide illarum prematur. Alioτά γε προσήκοντα τῶν ἔργων ἀποτιννύς, τὰ πολλὰ qui accessionibus libidinum tacitis et voluptatum
τῆς ἀρχῆς διέφθειρε. Τὸ γὰρ ὑπήκοον ἅπαν πρός illecebris delibutus, veluti servus miserrimus im.
τε ἀνίσχοντα καὶ δυόμενον ἥλιον κακῶς ἔπασχεν. probæ” dominæ ad extremum usque momentumi
Οἱ μὲν γὰρ ἐξ ᾿Αγαρ Μεσοποταμίαν ἠφάνιζον· θρά- servit, donec tandem suppliciis infernalibus deda -
την δὲ ἄπειρόν τι πλῆθος Ούνων οἱ πρὶν Μασσαγέ tur. Talis ab ipso statim initio et ingressu imperii,
ται οὔνομα εἶχον, τὸν Ἴστρον διαβάντες, κατέτρεχον Zeno fuit, vir incompositus, dissolutus, intempeἀδεῶς, κατὰ πολλὴν τοῦ κωλύοντος ἐρημίαν. Οσα rans, et corruptus. Quain ob rem et ei qui scep.
δὲ τούτοις κατελιμπάνετο, Ζήνωνι πρὸς βίαν ἀφή trum iļļi tradidit, honorem debitum piis operibus
ρητο, οὐχ ἧττον ἢ οἱ βάρβαροι ἐπιόντι. Οὐ μόνον δὲ
non tribuit, et imperium male administravit.
τι πόρρω, ἀλλά γε δὴ καὶ τὰ οἴκοι ἐκείνῳ ἐκπεπο- Proinde populi subditi omues in Oriente simul et
λιμωτο ἡδινοῖς ἀτόποις ἐνδιατρίβοντι,
Occidente aflicti sunt. Nam qui ab ipsa Agar orie
ginem ducunt populi, Mesopotamiam vastarunt. Thraciam autem innumera Hunnorum, qui antea
Massagetæ dicti fuerant, et tum Istrum transierant, multitudo, nemine obsistente, libere percurrit. Si quid vero ex illorum direptione fuit reliquum, id ipsum Zeno per vim abstulit, qui
non minus quam Barbari ipsi hostiliter eam invasit. Nec ille longinqua modo loca detrimentis afe.
cit, verum etiam domum suam per absurdas fœdasque voluptates vastam dedit.
Περὶ τῆς τυραννίδος Βασιλίσκου· καὶ ὡς ἀπη
λάθη μὲν τῆς ἀρχῆς ὁ Ζήνων. Τιμόθεος δὲ ὁ
Α' λουρος καὶ ὁ Κναφεὺς Πέτρος τοὺς ἰδίους
ἀπολαβόντες θρόνους, κατὰ τῆς τετάρτης
συνόδου ὡπλίζοντο.
Αμέλει τοι καὶ βραχέος χρόνου παραῤῥυένος,
ἐπανίσταται οἱ κατὰ Θράκην Βασιλίσκος ὁ τῆς βασι
663 CAPUT II.
De tyrannide Basilisci. Ut Zeno imperio sit exutus;
el ut Timotheus Flurus, et Petrus Gnapheus,
recuperalis sed.bus suis, quartam synodum oppu
gnarint.
Parvo siquidem elapso tempore, Basiliscus Verinæ Augustæ frater adversus cum consurrexif.
col. 119–120page 56 of 313
PG 147:119και τι καὶ βασιλικὸν ἐννοήσας, ἀγεννὲς δ᾽ οἷον καὶ ὑψει μένον (δύσελπι γάρ τι πρᾶγμα ταῖς ἀληθείας † Ανοσιουργία, ἐκ τῆς περὶ τὰς ἡδονὰς ἥττης τεχ μηριοῦσα τὸ ἄνανδρον), καὶ τὸν τῆς Βηρίνης δόλον ὑποτοπήσας, προτροπάδην φεύγων ὑπὸ πολλῷ χει μῶνι, ἀνὰ τὴν Ἰσαύρων ήλαυνε χώραν, ἔχων Αριά διην ὕστερον, φυγοῦσαν τὴν μητέρα, καὶ εἴ τι ἄλλο εὔνουν αὐτῷ ἦν. Βασιλίσκος δ᾽ ὥσπερ λάφυρον ἀναιμωτὶ τὴν βασιλείαν παραλαβών, πρῶτον μὲν περιτίθησιν ἑαυτῷ τὸ διάδημα· Καίσαρα δ' ἔπειτα καὶ τὸν ἴδιον υἱὸν καθίστησι Μάρκον. Στρατὸν δ' ἀξιόμαχον εὐτρεπίσας, εἰς πολιορκίαν Ζήνωνος ἔπεμπεν ἀνὰ τὴν Ισαυρίας Σελεύκειαν· ἦτις πρό τερον εἰς φῶς ἀγαγοῦσα τοῦτον, καὶ φυγάδα κατέ κρυπτεν, Ιλλῳ καὶ Τροκούνδῳ τὴν κατὰ Ζήνωνος μάχην ἐπιτρέψας. Ἐπεὶ δὲ τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν ὡς γι ἐκείνῳ δόξαν καλῶς κατεστήσατο, οὐ τοῖς νενομισμένοις ἐμμένειν ᾑρεῖτο· ἀλλ' εἰ μὴ ἀπ' ἐναντίας τῷ τε Ζήνωνι καὶ τοῖς πρὸ αὐτοῦ βασιλεύσασι διαγένοιτο, μηδὲ βασιλεύειν ᾤετο δεῖν. Ανηρέθιζε δὲ πρὸς τὰ τοιαῦτα μάλιστα ἡ γαμετὴ Ζηνωνὶ;, ἣν δὴ καὶ Αὐγοῦσταν ἀνεῖπε. Καὶ δὴ ἄμφω συνθέμενοι, κατὰ τῆς πίστεως παρετάσσοντο. Καὶ πρῶτα μὲν ἐκ πρεσβείας δῆθεν ἐνίων τῶν τῆς ᾿Αλεξάνδρου ἐκ τῆς ὑπερορίας ἀνάγει Τιμόθεον τὸν Αίλουρον ὄγ γα διον καὶ δέκατον ἔτος ἐκείνῃ διαγενόμενον, 'Ακα κίου τοῦ ὀρφανοτρόφου τηνικαῦτα μετὰ τὸν πολὺν Γεννάδιον τῆς Κωνσταντίνου ἐπισκοπὴν πρυτανεύο τος· ὃς δῆτα τὴν βασιλέω; πόλιν κατειληφώς, σοβαρῶς προῄει, στίφος ἀτάκτων περὶ αὐτὸν ἀθροίσας καὶ ὄνῳ ἐποχηθείς, λιτανεύων ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν ἐξ ἀ ακτόρων ᾔει. Πεσὼν δὲ ἔκ τινος συμβάντος τῷ ἦν, συνέθλα τὸν πόδα, καὶ ἔμπλεως αἰσχύνης ἀνέ στρεφε. Πρὸς τούτῳ καὶ τὸν Κναρία Πέτρον ἐκ τῆς τῶν ᾿Ακοιμήτων μονῆς μεταστέλλεται ἐκεῖσέπου κρυπτόμενον. Καὶ τῷ μὲν Αἰλούρῳ τὸν τῆς ᾿Αλεξάνδρου, τῷ Κναφεῖ δὲ τὸν τῆς ᾿Αντιόχου αὖθις θρόνον διένειμεν, ἐξελάσας ἐκεῖθεν Τιμόθεον των μετά Προτέριον, καὶ τὸν ἱερὸν Καλανδίωνα· οἱ εὐ θύς ἅμα τῷ τοὺς θρόνους κατασχεῖν, τὴν τετάρτην σύνοδον ὑπέβαλον ἀναθέματι, γενναίως μάλα καθο πλιζόμενοι. Πολλοῖς δὲ καὶ ἄλλοις παρρησίας Βασι λίσκος μετεδίδου, οὓς δὴ γνοίη ταῖς ἐκκλησιαστικα?ς οίδος Βηρίνης ἀδελφός. Ο δὲ μηδὲν ὅλως ἀνδρι ἀντιφέρεσθαι δόξαις ἀποχρώντως ἔχειν. Πρινὴ δὲ τοὺς οἰκείους θρόνους ἀπολαβεῖν τόν τε Τιμόθεον Αίλουρον, καὶ Πέτρον τὸν Κναφέα, ἔτι τῇ Κων σταντίνου ἐνδιατρίβοντες, ἔπειθον Βασιλίσκον προς τοὺς ἑκασταχοῦ ἱερέας ἐγκυκλίοις χρήσασθαι συ λαδοῖς, ὥστ' ἀναθέματι τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον, καὶ τὴν τόμον Λέοντος περιβαλεῖν. Ο δὲ ῥᾳδίως πεισθεὶ;, ἔγραφε τοιάδε
και τι καὶ βασιλικὸν ἐννοήσας, ἀγεννὲς δ᾽ οἷον καὶ
ὑψει μένον (δύσελπι γάρ τι πρᾶγμα ταῖς ἀληθείας
† Ανοσιουργία, ἐκ τῆς περὶ τὰς ἡδονὰς ἥττης τεχ
μηριοῦσα τὸ ἄνανδρον), καὶ τὸν τῆς Βηρίνης δόλον
ὑποτοπήσας, προτροπάδην φεύγων ὑπὸ πολλῷ χειμῶνι, ἀνὰ τὴν Ἰσαύρων ήλαυνε χώραν, ἔχων Αριά
διην ὕστερον, φυγοῦσαν τὴν μητέρα, καὶ εἴ τι ἄλλο
εὔνουν αὐτῷ ἦν. Βασιλίσκος δ᾽ ὥσπερ λάφυρον
ἀναιμωτὶ τὴν βασιλείαν παραλαβών, πρῶτον μὲν
περιτίθησιν ἑαυτῷ τὸ διάδημα· Καίσαρα δ' ἔπειτα
καὶ τὸν ἴδιον υἱὸν καθίστησι Μάρκον. Στρατὸν δ'
ἀξιόμαχον εὐτρεπίσας, εἰς πολιορκίαν Ζήνωνος
ἔπεμπεν ἀνὰ τὴν Ισαυρίας Σελεύκειαν· ἦτις πρό
τερον εἰς φῶς ἀγαγοῦσα τοῦτον, καὶ φυγάδα κατέκρυπτεν, Ιλλῳ καὶ Τροκούνδῳ τὴν κατὰ Ζήνωνος
μάχην ἐπιτρέψας. Ἐπεὶ δὲ τὰ καθ᾿ ἑαυτὸν ὡς γι
ἐκείνῳ δόξαν καλῶς κατεστήσατο, οὐ τοῖς νενομισμένοις ἐμμένειν ᾑρεῖτο· ἀλλ' εἰ μὴ ἀπ' ἐναντίας τῷ
τε Ζήνωνι καὶ τοῖς πρὸ αὐτοῦ βασιλεύσασι διαγέ
νοιτο, μηδὲ βασιλεύειν ᾤετο δεῖν. Ανηρέθιζε δὲ
πρὸς τὰ τοιαῦτα μάλιστα ἡ γαμετὴ Ζηνωνὶ;, ἣν δὴ
καὶ Αὐγοῦσταν ἀνεῖπε. Καὶ δὴ ἄμφω συνθέμενοι,
κατὰ τῆς πίστεως παρετάσσοντο. Καὶ πρῶτα μὲν
ἐκ πρεσβείας δῆθεν ἐνίων τῶν τῆς ᾿Αλεξάνδρου ἐκ
τῆς ὑπερορίας ἀνάγει Τιμόθεον τὸν Αίλουρον ὄγ γα
διον καὶ δέκατον ἔτος ἐκείνῃ διαγενόμενον, 'Ακα·
κίου τοῦ ὀρφανοτρόφου τηνικαῦτα μετὰ τὸν πολὺν
Γεννάδιον τῆς Κωνσταντίνου ἐπισκοπὴν πρυτανεύο
τος· ὃς δῆτα τὴν βασιλέω; πόλιν κατειληφώς, σοβαρῶς προῄει, στίφος ἀτάκτων περὶ αὐτὸν ἀθροίσας·
καὶ ὄνῳ ἐποχηθείς, λιτανεύων ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν ἐξ
ἀ ακτόρων ᾔει. Πεσὼν δὲ ἔκ τινος συμβάντος τῷ
ἦν, συνέθλα τὸν πόδα, καὶ ἔμπλεως αἰσχύνης ἀνέ
στρεφε. Πρὸς τούτῳ καὶ τὸν Κναρία Πέτρον ἐκ
τῆς τῶν ᾿Ακοιμήτων μονῆς μεταστέλλεται ἐκεῖσέ
που κρυπτόμενον. Καὶ τῷ μὲν Αἰλούρῳ τὸν τῆς
᾿Αλεξάνδρου, τῷ Κναφεῖ δὲ τὸν τῆς ᾿Αντιόχου αὖθις
θρόνον διένειμεν, ἐξελάσας ἐκεῖθεν Τιμόθεον των
μετά Προτέριον, καὶ τὸν ἱερὸν Καλανδίωνα· οἱ εὐ
θύς ἅμα τῷ τοὺς θρόνους κατασχεῖν, τὴν τετάρτην
σύνοδον ὑπέβαλον ἀναθέματι, γενναίως μάλα καθοπλιζόμενοι. Πολλοῖς δὲ καὶ ἄλλοις παρρησίας Βασι
λίσκος μετεδίδου, οὓς δὴ γνοίη ταῖς ἐκκλησιαστικα?ς
lila vero nihil quod virum et imperatorem deceret, οίδος Βηρίνης ἀδελφός. Ο δὲ μηδὲν ὅλως ἀνδριsed illiberale et submissum quiddam cogitans (desperata enim prorsus quædam res est, libidinibus
dedita impietas, effeminatum satis animum, eo
quod voluptatibus victa manus dat, indicans) et
Verinæ dolum suspectum habens, per adversam
tempestatem celeriter in Isaurorum regionem,
Ariadnam conjugem quæ a matre tandem fugerat,
et qui præterea benevoli ei erant, secum habens.
se contulit Porro Basiliscus imperio tanquam
spolio quodam sine sanguine arrepto, imperiale
sibi ipsi imposuit diadema, et Marcum filium
sun Cesarem creavit: exercitumque ingentem
ad Zenonem Seleuciæ apud Isauros, in qua urbe
sicut prius in lucem editus fuerat, ita tum profu -
gus latebat, obsidentum misit, et bellum id adversus Zenonem gerendum illo et Trocundo
commisit. Atque ubi res suas, sicuti ipsi videba¹ur, probe constitutas esse putavit, minus sibi
legibus parendum esse duxit. Ac nisi contra quam
Leo, et qui ante eum imperaverant, fecerant, rempublicam administraret, ne imperandum sibi quidem existimavit. Ad eam rem autem eum maxime
conjux nomine Zenonis, quam etiam Augustam
dixit, incitavit. Cuin qua adversus fidei professiovem bellum cepit. Ac primum quidem ad quorundam Alexandrinorum legatorum petitiones,
Timotheum Elurum ab exsilio, in quo decem et
octo annos vixerat, revocavit: cum Acacius orplianotrophus et pupillorum curator, post magnum c
Gennadium Constantinopolitanæ Ecclesiæ præesset.
Ælurus in urbem imperialem venit, atque ibi
cohortem hominum dissolutorum secum trahens,
magnifice processit: atque asino insidens, ex imperiali palatio templum supplicationum gratia petiit. Cæterum cum jumentum id casu quodanı procidisset, ipse pede fracto, cum ignominia inde est
profectus. Petrum quoque Chapheum Basiliscus
ex Insomnium monasterio, ubi abditus latebat,
accivit: et Æluro quidem Alexandrinum, Cua -
pheo autem Antiochenum rursum thronum, 664
Timotheo qui Proterio successerat, et sacro Calandione pulsis, concessit. Isti quamprimum sedes eas
receperunt, armis strenue sumptis, quartam synodum anathemati subjecerunt. Multis præterea aliis ἀντιφέρεσθαι δόξαις ἀποχρώντως ἔχειν. Πρινὴ δὲ
Basiliscus licentiam multam permisit, quescunque
ecclesiasticis opinionibus adversari satis posse
sciret. Prius autem quam thronos suos Ælurus et
Cnapheus reciperent, cum adhuc Constantinopoli
es-ent, Basilisco persuaserunt, ut ad episcopos
universos circulares daret litteras, quibus concilium Chalcedonense, et Leonis libellum, per anathema damnaret. Qui illis facile obsequens, ita
scripsit:
Zeno imperator, suis victis, in castellum quod
Constantinopolim accole nominant, casu quodain
profugit. Itaque ad fuge comites cum alto gemitu:
Ludibrium, inquit, bei prorsus est homo, qui me
quoque sic ludificat. Vates quidem consulti, mense
hoc Julio ex necessitate quadam me Constantinopoli
τοὺς οἰκείους θρόνους ἀπολαβεῖν τόν τε Τιμόθεον
Αίλουρον, καὶ Πέτρον τὸν Κναφέα, ἔτι τῇ Κωνσταντίνου ἐνδιατρίβοντες, ἔπειθον Βασιλίσκον προς
τοὺς ἑκασταχοῦ ἱερέας ἐγκυκλίοις χρήσασθαι συ
λαδοῖς, ὥστ' ἀναθέματι τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον,
καὶ τὴν τόμον Λέοντος περιβαλεῖν. Ο δὲ ῥᾳδίως
πεισθεὶ;, ἔγραφε τοιάδε·
cose oportere, responderunt: et ego me in urhem
Constantinopolitanam venturum esse putavi. Nunc
vero fugiens et desertus ab omnibus, tumulum kunc
miser tineo, castello urbis cognon.ine reperio
Suid.
Forte legendum Leontio. Infra cap, 13.
Chapter IIICaput III
col. 121–122page 57 of 313
PG 147:121ΚΕΦΑΛ. Γ. Τὰ κατὰ τῆς ἁγίας τετάρτης συνόδου γραφέντα τῷ Βασιλίσκῳ ἐγκύκλια γράμματα ἐξ ἐπιτροπῆς Τιμοθέου καὶ Πέτρου. Αὐτοκράτωρ Καίσαρ Βασιλίσκος, εὐσεβὴς, νικητὴς, τροπαιούχος, μέγιστος, ἀεισέβαστος, Αὔγουστος, καὶ Μάρκος ὁ ἐπιφανέστατος Καίσαρ, Τιμοθέω τῷ εὐλαβεστάτῳ καὶ θεοφιλεστάτῳ ἀρχιεπισκόπῳ τῆς ᾿Αλεξανδρέων μεγαλοπόλεως, καὶ πᾶσι τοῖς κατὰ τὴν ἕω καὶ ἑσπέραν ἱερεῦσι Θεοῦ. Ὁ πόσους μὲν ὑπὲρ τῆς ὀρθῆς καὶ ἀποστολικῆς πίστεως ἐθέσπισαν νόμους οἱ πρὸ ἡμῶν εὐσεβέστατοι βασιλεῖς, ὅσοι τὴν μακαρίαν καὶ ἀγήρω καὶ ζωοποιόν Τριάδα θεραπεύοντες ὀρθῶς διετέλεσαν, τούτους ὡς τῷ παντὶ κόσμῳ σωτηρίους ἀεί ποτε γεγονότας, οὐδένα χρόνον ἀργεῖν ἐθέλομεν· μᾶλλον δὲ ὡς οἰκείους ἑαυτῶν ἐκφωνούμεν νόμους. Ἡμεῖς δὲ πάσης τῆς περὶ τὰ ἀνθρώπινα πράγματα σπουδῆς τὴν εὐσέ βειαν προτιμήσαντες καὶ τὴν ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ζῆλον, τοῦ πεποιηκότος καὶ δεδοξακότος ἡμᾶς, ἔτι δὲ πιστεύοντες τὸν σύνδεσμον τῶν τοῦ Χριστοῦ ποιμνίων σωτηρίαν ἑαυ τῶν εἶναι, καὶ τοῦ ὑπηκόου παντὸς θεμέλιόν τε άλ ῥαγῆ καὶ ἀσάλευτον τεῖχος τῆς ἡμετέρας βασιλείας ἐντεῦθεν εἰκότως θείῳ διανοίας κινούμενοι ζήλῳ, καὶ ἀπαρχὴν τῆς ἡμετέρας βασιλείας τῷ θεῷ καὶ Σωτῆρι ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστῷ τὴν τῆς ἁγίας ἐκκλησίᾳ; ἔνωσιν προσκομίζοντες, θεσπίζομεν τὴν κρητ πίδα καὶ βεβαίωσιν τῆς ἀνθρωπίνης εὐζωΐας, του τέστι τὸ σύμβολον τῶν τιὴ ἁγίων Πατέρων, τῶν ἐν Νικαίᾳ πάλαι μετὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐκκλησιασθέντων, εἰς ὁ ἡμεῖς τε καὶ πάντες οἱ πρὺ ἡμῶν πιστεύσαντες, ἐβαπτίσθημεν, τοῦτο μόνον πολιτεύει σθαι καὶ κρατεῖν ἐν πάσαις ταῖς ἁγιωτάταις τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίαις τὸν ὀρθόδοξον λαόν, ὡς μόνον τῆς ἀπλανοῦς πίστεως κυρίως ὅρον, καὶ ἀρκοῦν καὶ εἰς ἀναίρεσιν μὲν καθόλου πάσης αἱρέσεως, ἔνωσιν δὲ ἄκραν τῶν ἁγίων τοῦ Θεοῦ ἐκκλησιῶν, ἐχόντων δη λαδὴ τὴν οἰκείαν ἰσχὺν, καὶ τῶν εἰς βεβαίωσιν αὐτ τοῦ τοῦ θείου συμβόλου πεπραγμένων ἔν τε τῇ βα σιλευεύσῃ πόλει ταύτῃ κατὰ τῶν βλασφημούντων εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον παρὰ τῶν ρν' ἁγίων Πατέ ρων, ἔτι δὲ καὶ πάντων τῶν πεπραγμένων ἐν τῇ Εφεσίων μητροπόλει κατὰ τοῦ δυσσεβοῦς Νεστορίου, καὶ τῶν μετὰ ταῦτα τὰ ἐκείνου φρονησάντων. Τὰ δὲ διελόντα τὴν ἔνωσιν καὶ εὐταξίαν τῶν ἁγίων τοῦ Θεοῦ ἐκκλησιῶν καὶ εἰρήνην τὴν τοῦ κόσμου παντός· δηλαδὴ τὸν λεγόμενον τόμον Λέοντος, καὶ πάντα τὰ ἐν Χαλκηδόνι, ἐν ἔργῳ πίστεως, ἢ ἐκθέσει συμβόλου, ἢ ἑρμηνείας, ἢ διδασκαλίας, ἢ διαλέξεως εἰρημένα καὶ πεπραγμένα, καὶ εἰς καινοτομίαν τὴν κατά τοῦ μνημονευθέντος ἁγίου συμβόλου τῶν τη Αγίων Πατέρων· θεσπίζομεν ἐνταῦθά τε καὶ παν τ χοῦ καθ' ἑκάστην ἐκκλησίαν, παρὰ τῶν ἀπαντα χῦ ἁγιωτάτων ἐπισκόπων ἀναθεματίζεσθαι καὶ πυρὶ παραδίδοσθαι, παρ' οἷς ἂν ευρίσκηται· διὰ τὸ οὕτω διατεταχέναι παρά πάντων τῶν αἱρετικῶν
ECCLESIASTIC.E HISTORIÆ LIB. XVI.
Τὰ κατὰ τῆς ἁγίας τετάρτης συνόδου γραφέντα
τῷ Βασιλίσκῳ ἐγκύκλια γράμματα ἐξ ἐπιτροπῆς Τιμοθέου καὶ Πέτρου.
CAPUT III.
Circulares Basilisci litteræ adversus sanctam quartam synodum, procuratione Timothei et Petri
scripta.
• Imperator Caesar Basiliscus pius, victor,
triumphator, maximus, semper colendus Augustus, et Marcus, nobilissimus Cesar, Timotheo
religiosissimo et Dei amantissimo magnæ urbis
Alexandrinorum archiepiscopo, atque omnibus per
Orientem et Occidentem sacerdotibus Dei. Quascunque, qui ante nos fuere piissimi imperatores,
qui beatam, immortalem, et vivificam Trinitatera
recte coluere, pro recta et apostolica fide sanxere
leges; eas, veluti toti mundo salutares, non modo
tempore ullo negligi et aboleri nolumus, verum
etiam perinde atque constitutiones proprias promulgamus. Et cum veram pietatem, flagrantemque
erga Deum et Servatorem nostrum Jesum Christum, qui nos condidit, et ad tantam gloriam
extulit, ardorem studiis rebusque humanis omnibus præferamus, atque insuper conjunctionem
gregis Christi salutarem ipsi civibusque et subditis omnibus firmumque adeo fundamentum atque
inconcussum imperii nostri murum esse credamus,
merito certe divino mentis zelo permoti, unionem
sanctæ Ecclesiæ imperii nostri primitias Deo et
Servatori nostro Jesu Christo offerentes, 665
constituimus, ut fundamentum firmamentumque
felicitatis humanæ, hoc est, trecentorum decem et
octo sanctorum Patrum, qui Nicææ olim cum
sancto Spiritu in conventu ecclesiastico congregati
fuere, Symbolum, quod nos atque omnes qui ante
dos fuerunt certa fide profitentes, baptismum suscepimus, solum in omnibus sanctissimis Dei ecclesiis obtineat, et ab orthodoxo recteque sentienti
populo usurpetur: quippe quod solumn veræ reetæque fidei contineat auctoritatem et decretum,
satisque cum ad omnes in universum liereses abolendas, tum ad unionem summam sanctarum Dei
ecclesiarum conciliandam valeat. Et ad divinum
istud Symbolum confirmandum robur suum habeant, ea quæ in imperante hac urbe adversus eos
qui in Spiritum sanctum blasphemi fuere, a centum quinquaginta sanctis Patribus, tum autem
• Αὐτοκράτωρ Καίσαρ Βασιλίσκος, εὐσεβὴς, νικητής, τροπαιούχος, μέγιστος, ἀεισέβαστος, Αύγου -
στος, καὶ Μάρκος ὁ ἐπιφανέστατος Καίσαρ, Τιμοθέω
τῷ εὐλαβεστάτῳ καὶ θεοφιλεστάτῳ ἀρχιεπισκόπῳ
τῆς ᾿Αλεξανδρέων μεγαλοπόλεως, καὶ πᾶσι τοῖς
κατὰ τὴν ἕω καὶ ἑσπέραν ἱερεῦσι Θεοῦ. Ὁ πόσους
μὲν ὑπὲρ τῆς ὀρθῆς καὶ ἀποστολικῆς πίστεως ἐθέ
σπισαν νόμους οἱ πρὸ ἡμῶν εὐσεβέστατοι βασιλεῖς,
ὅσοι τὴν μακαρίαν καὶ ἀγήρω καὶ ζωοποιόν Τριάδα
θεραπεύοντες ὀρθῶς διετέλεσαν, τούτους ὡς τῷ
παντὶ κόσμῳ σωτηρίους ἀεί ποτε γεγονότας, οὐδένα
χρόνον ἀργεῖν ἐθέλομεν· μᾶλλον δὲ ὡς οἰκείους
ἑαυτῶν ἐκφωνούμεν νόμους. Ἡμεῖς δὲ πάσης τῆς
περὶ τὰ ἀνθρώπινα πράγματα σπουδῆς τὴν εὐσέ
βειαν προτιμήσαντες καὶ τὴν ὑπὲρ τοῦ Θεοῦ καὶ
Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ζῆλον, τοῦ πεποιηκότος καὶ δεδοξακότος ἡμᾶς, ἔτι δὲ πιστεύοντες τὸν
σύνδεσμον τῶν τοῦ Χριστοῦ ποιμνίων σωτηρίαν ἑαυ
τῶν εἶναι, καὶ τοῦ ὑπηκόου παντὸς θεμέλιόν τε άλῥαγῆ καὶ ἀσάλευτον τεῖχος τῆς ἡμετέρας βασιλείας·
ἐντεῦθεν εἰκότως θείῳ διανοίας κινούμενοι ζήλῳ,
καὶ ἀπαρχὴν τῆς ἡμετέρας βασιλείας τῷ θεῷ καὶ
Σωτῆρι ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστῷ τὴν τῆς ἁγίας Εκκλη
σία; ἔνωσιν προσκομίζοντες, θεσπίζομεν τὴν κρητ
πίδα καὶ βεβαίωσιν τῆς ἀνθρωπίνης εὐζωΐας, τουτέστι τὸ σύμβολον τῶν τιὴ ἁγίων Πατέρων, τῶν ἐν
Νικαίᾳ πάλαι μετὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος εκκλησιασθέντων, εἰς ὁ ἡμεῖς τε καὶ πάντες οἱ πρὺ ἡμῶν
πιστεύσαντες, ἐβαπτίσθημεν, τοῦτο μόνον πολιτεύει
σθαι καὶ κρατεῖν ἐν πάσαις ταῖς ἁγιωτάταις τοῦ
Θεοῦ ἐκκλησίαις τὸν ὀρθόδοξον λαόν, ὡς μόνον τῆς
ἀπλανοῦς πίστεως κυρίως ὅρον, καὶ ἀρκοῦν καὶ εἰς
ἀναίρεσιν μὲν καθόλου πάσης αἱρέσεως, ἔνωσιν δὲ
ἄκραν τῶν ἁγίων τοῦ Θεοῦ ἐκκλησιῶν, ἐχόντων δηλαδὴ τὴν οἰκείαν ἰσχὺν, καὶ τῶν εἰς βεβαίωσιν αὐτ
τοῦ τοῦ θείου συμβόλου πεπραγμένων ἔν τε τῇ βα
σιλευεύσῃ πόλει ταύτῃ κατὰ τῶν βλασφημούντων
εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον παρὰ τῶν ρν' ἁγίων Πατέ
ρων, ἔτι δὲ καὶ πάντων τῶν πεπραγμένων ἐν τῇ
Εφεσίων μητροπόλει κατὰ τοῦ δυσσεβοῦς Νεστο
ρίου, καὶ τῶν μετὰ ταῦτα τὰ ἐκείνου φρονησάντων. quæ etiam in metropoli Ephesiorum adversus
Τὰ δὲ διελόντα τὴν ἔνωσιν καὶ εὐταξίαν τῶν ἁγίων
τοῦ Θεοῦ ἐκκλησιῶν καὶ εἰρήνην τὴν τοῦ κόσμου
παντός· δηλαδὴ τὸν λεγόμενον τόμον Λέοντος, καὶ
πάντα τὰ ἐν Χαλκηδόνι, ἐν ἔργῳ πίστεως, ἢ ἐκθέσει
συμβόλου, ἢ ἑρμηνείας, ἢ διδασκαλίας, ἢ διαλέξεως
εἰρημένα καὶ πεπραγμένα, καὶ εἰς καινοτομίαν τὴν
κατά τοῦ μνημονευθέντος ἁγίου συμβόλου τῶν τη
Αγίων Πατέρων· θεσπίζομεν ἐνταῦθά τε καὶ παν
τ χοῦ καθ' ἑκάστην ἐκκλησίαν, παρὰ τῶν ἀπαντα
χῦ ἁγιωτάτων ἐπισκόπων ἀναθεματίζεσθαι καὶ
πυρὶ παραδίδοσθαι, παρ' οἷς ἂν ευρίσκηται· διὰ τὸ
οὕτω διατεταχέναι παρά πάντων τῶν αἱρετικῶν
L. Adriani. C. De hæret. et Manich.
impium Nestorium et sectatores ejus sunt acta.
Ea autem quæ unionem et ordinem bonumi sanctarum Dei ecclesiarum, et pacem orbis totius
turbant, videlicet Tomum Leonis, et omnia que
Chalcedone per formulam seu decretum fidei, ant
editionem symboli, aut expositionem, aut doctrinam, aut disputationem, per res novas, adversus
id quod diximus sanctum sanctorum trecentorum
decem et octo Patrum Symbolum dicta et arta
sunt, sancimus, ut et hic et ubique in ecclesiis
omnibus a sanctissimis ubicunque fuerint episco
pis, apud quos reperta fuerint, anathemale fe
col. 123–124page 58 of 313
PG 147:123δογμάτων, καὶ τοὺς πρὸ ἡμῶν ἐν εὐσεβεῖ καὶ μαχα ρίᾳ τῇ λήξει γενομένους βασιλεῖς, Κωνσταντίνον καὶ Θεοδόσιον τὸν νέον· ἄχυρά τε οὕτως γινόμενα, πάνω τελῶς ἐκβάλλεσθαι τῆς μιᾶς καὶ μόνης καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς ὀρθοδόξου Εκκλησίας· ὡς μεταίροντα τὰ αἰώνια καὶ σωτήρια τῶν τριακοσίων τη ἁγίων Πατέρων ὅρια, καὶ τὰ τῶν μακαρίων Πατέ ρων τῶν ἁγίῳ Πνεύματι διαγορευσάντων καὶ τῶν κατὰ τὴν Ἐφεσίων. Ολως δὲ μὴ ἐξεῖναί ποτε μήτε ἱερέων μήτε λαϊκῶν τινι τῆς τοῦ ἁγίου συμβόλου θειοτάτης ἐκείνης νομοθεσίας ποιεῖσθαί τινα παρέχε βασιν· ἀναθεματίζεσθαι δὲ σὺν πάσαις ταῖς γεγε νημέναις ἐν Χαλκηδόνι καινοτομίαις κατὰ τοῦ θείου συμβόλου, καὶ τὴν αἵρεσιν τῶν μὴ ὁμολογούντων τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ ἐκ Πνεύματος ἁγίου καὶ ἐκ τῆς ἁγίας Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας 666 κατὰ ἀλήθειαν σαρκωθέντα καὶ ἐνανθρωπήσαντα, ἀλλ᾽ ἢ ἐξ οὐρανοῦ ἢ κατὰ φαντασίαν καὶ δόκησιν τερατευμένους· πᾶσάν τε ἁπλῶς αἵρεσιν, καὶ εἴ τι ἕτερον ἐν οἴῳ δή ποτε καιρῷ καὶ τρόπῳ καὶ τόπῳ τῆς οἰκουμένη; ἁπάσης κατά διάνοιαν καὶ λέξιν ἐπὶ παραβάσει τοῦ θείου συμβόλου κεκαινοτόμηται. Ἐπειδὴ δὲ προνοίας βασιλικῆς ἴδιον μὴ τοῦ παρόντος χρόνου μόνου, ἀλλὰ καὶ τοῦ μέλλοντος τὴν ἀσφάλειαν ἐκ προορατικής διασκέψεως ἐπιδαψιλεύεσθαι τοῖς ὑπηκόοις, θεσπίζομεν τοὺς ἀπανταχοῦ ὁσιωτάτους ἐπισκόπους ἐμφανιζομένῳ τῷ θείῳ τούτ ἡμῶν ἐγκυκλίῳ γράμματι καθυπογράφειν, σαφῶς καταμηνύοντας, ὅτι δὴ μόνῳ τῷ θείῳ στοιχοῦσι συμβόλῳ τῶν τιήν ἁγίων Πατέρων, ὅπερ ἐπεσφρά γισαν οἱ ρν' ἅγιοι Πατέρες· ὡς ἔδοξεν ὁριστικῶ; καὶ τοῖς μετὰ ταῦτα συνελθοῦσι κατὰ τὴν Ἐφεσίων μητρόπολιν ὁσιωτάτοις Πατράσιν· ὅτι δεῖ μόνῳ τῷ ἁγίῳ συμβόλῳ τῶν τιη' ἁγίων Πατέρων στοιχεῖν εἰ; ὅμον πίστεως· ἀναθεματίζοντες ἅπαν τὸ γενόμενον ἐν Χαλκηδόνι τῶν ὀρθοδόξων λαῶν πρόσκομμα, καὶ Ολοτελῶς τῶν ἐκκλησιῶν ἐκβάλλοντες, ὡς παρεμποδὼν γενόμενον τῇ οἰκουμενικῇ καὶ ἡμετέρᾳ εὐ πραγία. Τοὺς δὲ μετὰ ταύτας ἡμῶν τὰς θείας συλ λαβάς, ἂς κατὰ Θεὸν ἐκπεφωνῆσθαι πιστεύομεν, τὴν ἐπιθυμητὴν πᾶσιν ἔνωσιν πραγματευομένας τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας, ἐπιχειροῦντάς ποτέ προφέρειν, ἢ ὅλως ὀνομάζειν ἐν διαλέξει, ἢ διδα σκαλία, ἢ ἐν συγγράμμασι, καθ᾽ οἷον δή ποτε καιρόν, ή τρόπον, ἢ τόπον ἢ ἐν Χαλκηδόνι γεγενημένην κατὰ τῆς πίστεως καινοτομίαν· τοὺς τοιούτους ὡς ταρ χῆς καὶ ἀκαταστασίας ταῖς ἁγίαις τοῦ Θεοῦ ἐκκλησ σίαις, καὶ τῷ ὑπηκόῳ παντὶ παραιτίους, Θεῷ τε καὶ τῇ ἡμετέρα σωτηρία πολεμίους, κελεύομεν, κατὰ τοὺς ἤδη πρὸ ἡμῶν θεσπίσαντας παρὰ τοῦ ἐν μακαρίᾳ καὶ θείᾳ τῇ λήξει γενομένου βασιλέως θες. δοσίου κατὰ τῆς τοιαύτης κακο οίας νόμους, τοὺς καὶ ὑποτεταγμένους τῷδε ἡμῶν τῷ θείῳ ἐγκυκλίῳ, εἰ μὲν ἐπίσκοποι ή κληρικοὶ εἶεν καθαιρεῖσθαι, εἰ δὲ μονάζοντες ἢ λαϊκοί, ἐξορίᾳ, καὶ δημεύσει παντοίς, καὶ τοῖς ἐσχάτοις ὑποπίπτειν ἐπιτιμίοις. Οὕτω γὰρ ἡ ἀεί ποτε παρὰ τῆς ἡμετέρας εὐσεβείας προσκυνουμένη ἁγία καὶ ὁμοούσιος, δημιουργός τε καὶ ζωοποιός τῶν ὅλων Τριάς, θεραπευθεῖσα καὶ νῦν.
riantur, atque igni tradantur: propterea quod hoc a δογμάτων, καὶ τοὺς πρὸ ἡμῶν ἐν εὐσεβεῖ καὶ μαχαsic etiam ab eis qul ante nos fuere, et nunc pia ρίᾳ τῇ λήξει γενομένους βασιλεῖς, Κωνσταντίνον καὶ
‹t beata quiete fruuntur, Constantino et Theodosio Θεοδόσιον τὸν νέον· ἄχυρά τε οὕτως γινόμενα, πάνω
inore imperatoribus de hæreticis dogmatibus τελῶς ἐκβάλλεσθαι τῆς μιᾶς καὶ μόνης καθολικῆς
omnibus constitutum est. Hæc sic abolita, prorsus καὶ ἀποστολικῆς ὀρθοδόξου Εκκλησίας· ὡς μεταίex ea, quæ una et sola catholica, apostolica et or- ροντα τὰ αἰώνια καὶ σωτήρια τῶν τριακοσίων τη
thodoxa Ecclesia est, ejiciantur: utpote quæ ἁγίων Πατέρων ὅρια, καὶ τὰ τῶν μακαρίων Πατέ
aternos et salutares trecentorum decem et octo, ρων τῶν ἁγίῳ Πνεύματι διαγορευσάντων καὶ τῶν
atque etiam centum et quinquaginta, qui profes- κατὰ τὴν Ἐφεσίων. Ολως δὲ μὴ ἐξεῖναί ποτε μήτε
sionem de sancto Spiritu promulgarunt, et eorum ἱερέων μήτε λαϊκῶν τινι τῆς τοῦ ἁγίου συμβόλου
etiam qui Ephesi congregati fuere sanctorum et θειοτάτης ἐκείνης νομοθεσίας ποιεῖσθαί τινα παρέχε
beatorum Patrum terminos transferunt. Neque βασιν· ἀναθεματίζεσθαι δὲ σὺν πάσαις ταῖς γεγε
prorsus cuiquam vel sacerdoti, vel laico et popu- νημέναις ἐν Χαλκηδόνι καινοτομίαις κατὰ τοῦ θείου
ları homini divinam sancti Symboli constitutionem συμβόλου, καὶ τὴν αἵρεσιν τῶν μὴ ὁμολογούντων τὸν
violare aut transgredi liceat. Præterea autem, Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ ἐκ Πνεύματος ἁγίου καὶ
una cum rebus omnibus Chalcedone adversus sa- ἐκ τῆς ἁγίας Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας
crum Symbolum novatis, 666 anathemate jugu- κατὰ ἀλήθειαν σαρκωθέντα καὶ ἐνανθρωπήσαντα,
landam censemus hæresim eorum, qui non profi- ἀλλ᾽ ἢ ἐξ οὐρανοῦ ἢ κατὰ φαντασίαν καὶ δόκησιν
tentur Filium Dei unigenitum ex Spiritu sancto, τερατευμένους· πᾶσάν τε ἁπλῶς αἵρεσιν, καὶ εἴ τι
et sancta Dei Genitrice semperque virgine Maria ἕτερον ἐν οἴῳ δή ποτε καιρῷ καὶ τρόπῳ καὶ τόπῳ
vere incarnatum et hominem factum esse: sed τῆς οἰκουμένη; ἁπάσης κατά διάνοιαν καὶ λέξιν ἐπὶ
aut de cœlo venisse, aut per phantasiam atque παραβάσει τοῦ θείου συμβόλου κεκαινοτόμηται.
imaginationem hominem existimatum esse, prodi- Ἐπειδὴ δὲ προνοίας βασιλικῆς ἴδιον μὴ τοῦ παρόν
giose blaterant. Omnem denique hæresim aliam, τος χρόνου μόνου, ἀλλὰ καὶ τοῦ μέλλοντος τὴν
et si quid aliud tempore, modo, et loco orbis ἀσφάλειαν ἐκ προορατικής διασκέψεως ἐπιδαψιλεύε
universi quocunque vel verbis, vel sententiis ad- σθαι τοῖς ὑπηκόοις, θεσπίζομεν τοὺς ἀπανταχοῦ
versus sacrum Symbolum novatum est. Sed enim ὁσιωτάτους ἐπισκόπους ἐμφανιζομένῳ τῷ θείῳ τούτ
cum imperiali providentia maxime conveniat, non ἡμῶν ἐγκυκλίῳ γράμματι καθυπογράφειν, σαφῶς
praesentibus modo, verum etiam futuris tempori καταμηνύοντας, ὅτι δὴ μόνῳ τῷ θείῳ στοιχοῦσι
bus consulere, et civibus subditisque accurata G συμβόλῳ τῶν τιήν ἁγίων Πατέρων, ὅπερ ἐπεσφρά
deliberatione de certa tranquillitate prospicere, γισαν οἱ ρν' ἅγιοι Πατέρες· ὡς ἔδοξεν ὁριστικῶ;
statuimus, ut sanctissimi ubique episcopi sacris καὶ τοῖς μετὰ ταῦτα συνελθοῦσι κατὰ τὴν Ἐφεσίων
hisce circularibus litteris publicatis subscribant, μητρόπολιν ὁσιωτάτοις Πατράσιν· ὅτι δεῖ μόνῳ τῷ
verbisque disertis declarent, soli divino trecento- ἁγίῳ συμβόλῳ τῶν τιη' ἁγίων Πατέρων στοιχεῖν εἰ;
rum decem et octo sanctorum Patrumn Symbolo ὅμον πίστεως· ἀναθεματίζοντες ἅπαν τὸ γενόμενον
assentiendum esse: quod auctoritate sua centuin ἐν Χαλκηδόνι τῶν ὀρθοδόξων λαῶν πρόσκομμα, καὶ
et quinquaginta sancti Patres confirmarunt, sicuti Ολοτελῶς τῶν ἐκκλησιῶν ἐκβάλλοντες, ὡς παρεμ
decreto etiam suo postea, qui in metropoli Ephesia ποδών γενόμενον τῇ οἰκουμενικῇ καὶ ἡμετέρᾳ εὐconvenere piissimi Patres censuerunt, quod vide- πραγία. Τοὺς δὲ μετὰ ταύτας ἡμῶν τὰς θείας συλ
licet soli sancto trecentorum decem et octo Pa- λαβάς, ἂς κατὰ Θεὸν ἐκπεφωνῆσθαι πιστεύομεν, τὴν
trum Symbolo et fidei decreto assentiri conveniat. ἐπιθυμητὴν πᾶσιν ἔνωσιν πραγματευομένας τῆς
Atque ut anathemate configant actiones Chalcedo- ἁγίας τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας, ἐπιχειροῦντάς ποτέ
aenses omnes, et ex ecclesiis prorsus ejiciant, προφέρειν, ἢ ὅλως ὀνομάζειν ἐν διαλέξει, ἢ διδα
veluti orthodoxorum populorum offendiculum, σκαλία, ἢ ἐν συγγράμμασι, καθ᾽ οἷον δή ποτε καιρόν,
totiusque orbis et nostræ felicitatis impedinen- " ή τρόπον, ἢ τόπον ἢ ἐν Χαλκηδόνι γεγενημένην κατὰ
dum. Eos porro, qui post divinum hoc scriptum
mostrum, quod ad exoptatam ab omnibus sanctæ
Dei Ecclesiæ unionem conciliandam ex sententia
Dei promulgatum esse persuasum habemus, ausi
unquam fuerint vel in disputatione, vel in doctriɲa, vel in scripto qualicunque tandem tempore et
modo et loco, Chalcedone adversus fidein res
novatas proferre, aut salten nominare, ut turbarum et seditionis in sanctis Dei ecclesiis et in
Romana ditione omni auctores, et Dei salutisque
pastræ hostes, jubemus juxta constitutiones dudum
Ante nos ab eo qui in beata et sancta quiete est
imperatore Theodosio adversus ejuscemodi malevolentiam falas, et sacre huic circulari scriptο
τῆς πίστεως καινοτομίαν· τοὺς τοιούτους ὡς ταρ
χῆς καὶ ἀκαταστασίας ταῖς ἁγίαις τοῦ Θεοῦ ἐκκλησ
σίαις, καὶ τῷ ὑπηκόῳ παντὶ παραιτίους, Θεῷ τε
καὶ τῇ ἡμετέρα σωτηρία πολεμίους, κελεύομεν,
κατὰ τοὺς ἤδη πρὸ ἡμῶν θεσπίσαντας παρὰ τοῦ ἐν
μακαρίᾳ καὶ θείᾳ τῇ λήξει γενομένου βασιλέως θες.
δοσίου κατὰ τῆς τοιαύτης κακο οίας νόμους, τοὺς καὶ
ὑποτεταγμένους τῷδε ἡμῶν τῷ θείῳ ἐγκυκλίῳ, εἰ
μὲν ἐπίσκοποι ή κληρικοὶ εἶεν καθαιρεῖσθαι, εἰ δὲ
μονάζοντες ἢ λαϊκοί, ἐξορίᾳ, καὶ δημεύσει παντοίς,
καὶ τοῖς ἐσχάτοις ὑποπίπτειν ἐπιτιμίοις. Οὕτω γὰρ
ἡ ἀεί ποτε παρὰ τῆς ἡμετέρας εὐσεβείας προσκυ
νουμένη ἁγία καὶ ὁμοούσιος, δημιουργός τε καὶ
ζωοποιός τῶν ὅλων Τριάς, θεραπευθεῖσα καὶ νῦν.
Chapter IVCaput IV
col. 125–126page 59 of 313
PG 147:125ΧΕΙ. παρ' ἡμῶν, διὰ τῆς ἀναιρέσεως μὲν τῶν μνημονευθέντων ζιζανίων, βεβαιώσεως δὲ τῶν ὀρθῶν καὶ ἀποστολικῶν τοῦ ἁγίου συμβόλου παραδόσεων, ἵλεως καὶ εὐμενὴς γενομένη ταῖς τε ἡμετέραις ψυχαῖς 667 καὶ τῷ ὑπηκόῳ παντί, ἔσται διὰ παντὸς συνοικούσα ἡμῖν καὶ εἰρηνεύουσα τὰ ἀνθρώπινα. ο ΚΕΦΑΛ. Δ'. Περὶ τῶν ὑποσημηναμένων τοῖς ἐγκυκλίοις Βασιλίσκου· καὶ ἐπιστολὴ τῶν ἐν Ἀσίᾳ ἐπισκόπων, κατατρέχουσα τῆς ἁγίας τετάρτης συν όδου. Τούτοις τοῖς ἐγκυκλίοις οὐ μόνον Τιμόθεος καὶ Πέτρος οἱ εἰρημένοι συντίθενται, ἀλλὰ καὶ 'Ανα στάσιος ὁ μετὰ Ιουβενάλιον τὸν θρόνον τῶν Ἱερο σολύμων κατεσχηκώς βαστα ὑποσημαίνεται· καὶ πάμπολλοι ἕτεροι ἐκκλησιῶν πρόεδροι οὐχ ἧττον ή πεντακόσιοι· οἱ δὴ πάντες τόν τε Λέοντος τόμον, καὶ τὴν ἐν Χαλκηδόνι ἀπεκήρυξαν σύνοδον. Δεί. κνυσι τοῦτ᾽ ἀληθὲς ἡ παρὰ τῶν ἐν Ἀσίᾳ προέδρων ἐγγραφεῖσα δέησις Βασιλίσκῳ, τῇ Ἐφεσίων μητρο πέλει συνεληλυθότων, ταῦτα πρὸς λέξιν διεξιοῦσα Τοῖς κατὰ πάντα εὐσεβεστάτοις καὶ φιλοχρίστοις δεσπόταις ἡμῶν, Βασιλίσκῳ καὶ Μάρκῳ αἰωνίοις νικηταῖς, Αὐγούστοις.» Καὶ μετ' ὀλίγα·. Διὰ πάνω των ἐδείχθητε, πανευσεβέστατοι καὶ φιλόχριστοι βα σιλεῖς, μισουμένῃ καὶ πολεμουμένῃ τῇ πίστει δια φέρως συμπολεμούμενοι.» Καὶ μεθ᾿ ἕτερα· «Φο βερά τις εκδοχή κρίσεως, καὶ θείου πυρὸς ζῆλος, καὶ ἡ δικαία τῆς ὑμετέρας γαληνότητος κίνησις, τοὺς ἀντιδιατιθεμένους παραπίδας συμπλέξει, τοὺς τὸν Θεὸν τὸν δυνατὸν, καὶ τὴν ὑμετέραν τῇ πίστει κρατυνομένην βασιλείαν, ἀλαζονικῇ τιμωρία κατα τ ξεύειν ἐπιχειροῦντα;, καὶ τῆς ἡμετέρας βραχύτη. της πολυτρόπως μὴ φειδομένους, ἀλλ' ἀεὶ συκοφαντοῦντας καὶ καταψευδομένους ἡμῶν, καὶ ἀνάγκῃ τινὶ καὶ βίᾳ καθυπογραψάντων ἡμῶν ἐν τοῖς θείοις ὑμῶν καὶ ἀποστολικοῖς ἐγκυκλίοις· ἐν οἷς μετά πάσης χαρᾶς καὶ προθυμίας καθυπεγράψαμεν. Καὶ μετέπειτα· ο Μηδένα οὖν ἕτερα παρὰ τὰ θεῖα ὑμῶν ἐγκύκλια προβληθῆναι θελήσετε· εἰδότες ὅπερ ἔφημεν, ὅτι πᾶς ὁ κόσμος ανατραπήσεται πάλιν, καὶ μικρὰ εὑρεθήσεται τὰ παρὰ τῆς ἐν Χαλκηδόνι συν έξου γενόμενα κακά· άτινα καὶ τοὺς ἀναριθμή. τους εκείνους εἰργάσατο φόνους, καὶ τὰ αἵματα τῶν ὀρθοδόξων ἀδίκως καὶ παρανόμως ἐξέχεε.» Καὶ μετ' ἐλίγα. Διαμαρτυρόμεθα ἐνώπιον τοῦ Σωτῆρος ἡ τῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐλευθέραν τὴν ὑμετέραν εὐω σέβειαν εἶναι. Δεόμεθα τῆς ἐπενεχθείσης αὐτοῖς εικαίας, καὶ κανονικῆς καὶ ἐκκλησιαστικῆς κατα κρίσεως καὶ καθαιρέσεως, και μάλιστα τῷ τὴν βα σιλεύουσαν οὐχ ὁσίως ἐπισκοπεῖν διὰ πολλὰ φωρα. θέντι. Η
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XΕΙ.
παρ' ἡμῶν, διὰ τῆς ἀναιρέσεως μὲν τῶν μνημονευ- nostro adjunctas, si quidem episcopi aut clerici
θέντων ζιζανίων, βεβαιώσεως δὲ τῶν ὀρθῶν καὶ sint, dignitatem amittere: sin monachi, aut laici,
ἀποστολικῶν τοῦ ἁγίου συμβόλου παραδόσεων, ἵλεως exsulare, bonorumque universorum publicationi et
καὶ εὐμενὴς γενομένη ταῖς τε ἡμετέραις ψυχαῖς altimis subjacere penis. 667 Ita namque, que
καὶ τῷ ὑπηκόῳ παντί, ἔσται διὰ παντὸς συνοικούσα semper a pietate nostra adorata est sanela et
ἡμῖν καὶ εἰρηνεύουσα τὰ ἀνθρώπινα. ο
consubstantialis, quæ res universas condidit atque
vivificavit, Trinitas, etiamnum a nobis, per eorum quæ memoravimus zizaniorum abolitionem, rectarumque et apostolicarum sancti symboli traditionum confirmationem, culta, animabus nostris subditisque omnibus placabilis et propitia erit, nobiscumque semper manebit, et res humanas pacabit. ›
Περὶ τῶν ὑποσημηναμένων τοῖς ἐγκυκλίοις Βασιλίσκου· καὶ ἐπιστολὴ τῶν ἐν Ἀσίᾳ ἐπισκό
πων, κατατρέχουσα τῆς ἁγίας τετάρτης συνόδου.
Τούτοις τοῖς ἐγκυκλίοις οὐ μόνον Τιμόθεος καὶ
Πέτρος οἱ εἰρημένοι συντίθενται, ἀλλὰ καὶ 'Αναστάσιος ὁ μετὰ Ιουβενάλιον τὸν θρόνον τῶν Ἱεροσολύμων κατεσχηκώς βαστα ὑποσημαίνεται· καὶ
πάμπολλοι ἕτεροι ἐκκλησιῶν πρόεδροι οὐχ ἧττον ή
πεντακόσιοι· οἱ δὴ πάντες τόν τε Λέοντος τόμον,
καὶ τὴν ἐν Χαλκηδόνι ἀπεκήρυξαν σύνοδον. Δεί.
κνυσι τοῦτ᾽ ἀληθὲς ἡ παρὰ τῶν ἐν Ἀσίᾳ προέδρων
ἐγγραφεῖσα δέησις Βασιλίσκῳ, τῇ Ἐφεσίων μητρο
πέλει συνεληλυθότων, ταῦτα πρὸς λέξιν διεξιοῦσα·
• Τοῖς κατὰ πάντα εὐσεβεστάτοις καὶ φιλοχρίστοις
δεσπόταις ἡμῶν, Βασιλίσκῳ καὶ Μάρκῳ αἰωνίοις
νικηταῖς, Αὐγούστοις.» Καὶ μετ' ὀλίγα·. Διὰ πάνω
των ἐδείχθητε, πανευσεβέστατοι καὶ φιλόχριστοι βα
σιλεῖς, μισουμένῃ καὶ πολεμουμένῃ τῇ πίστει διαφέρως συμπολεμούμενοι.» Καὶ μεθ᾿ ἕτερα· «Φοβερά τις εκδοχή κρίσεως, καὶ θείου πυρὸς ζῆλος,
καὶ ἡ δικαία τῆς ὑμετέρας γαληνότητος κίνησις,
τοὺς ἀντιδιατιθεμένους παραπίδας συμπλέξει, τοὺς
τὸν Θεὸν τὸν δυνατὸν, καὶ τὴν ὑμετέραν τῇ πίστει
κρατυνομένην βασιλείαν, ἀλαζονικῇ τιμωρία κατατ ξεύειν ἐπιχειροῦντα;, καὶ τῆς ἡμετέρας βραχύτη.
της πολυτρόπως μὴ φειδομένους, ἀλλ' ἀεὶ συκοφαν
τοῦντας καὶ καταψευδομένους ἡμῶν, καὶ ἀνάγκῃ
τινὶ καὶ βίᾳ καθυπογραψάντων ἡμῶν ἐν τοῖς θείοις
ὑμῶν καὶ ἀποστολικοῖς ἐγκυκλίοις· ἐν οἷς μετά
πάσης χαρᾶς καὶ προθυμίας καθυπεγράψαμεν.
Καὶ μετέπειτα· ο Μηδένα οὖν ἕτερα παρὰ τὰ θεῖα
ὑμῶν ἐγκύκλια προβληθῆναι θελήσετε· εἰδότες ὅπερ
ἔφημεν, ὅτι πᾶς ὁ κόσμος ανατραπήσεται πάλιν, καὶ
μικρὰ εὑρεθήσεται τὰ παρὰ τῆς ἐν Χαλκηδόνι συν
έξου γενόμενα κακά· άτινα καὶ τοὺς ἀναριθμή.
τους εκείνους εἰργάσατο φόνους, καὶ τὰ αἵματα τῶν
ὀρθοδόξων ἀδίκως καὶ παρανόμως ἐξέχεε.» Καὶ μετ'
ἐλίγα. Διαμαρτυρόμεθα ἐνώπιον τοῦ Σωτῆρος
ἡ τῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐλευθέραν τὴν ὑμετέραν εὐω
σέβειαν εἶναι. Δεόμεθα τῆς ἐπενεχθείσης αὐτοῖς
εικαίας, καὶ κανονικῆς καὶ ἐκκλησιαστικῆς κατα
κρίσεως καὶ καθαιρέσεως, και μάλιστα τῷ τὴν βα
σιλεύουσαν οὐχ ὁσίως ἐπισκοπεῖν διὰ πολλὰ φωρα.
θέντι. Η
CAPUT IV.
sanctam
De iis qui circularibus Basilisci litteris suscripserunt,
et epistola Asianorum episcoporum,
quartam synodum perstringens.
Circularibus istis non modo Timotheus et Petrus, quos diximus, consenserunt: sed Anastasius
eliam, qui post Juvenalem Hierosolymitanam Lo
nuit sedem, facillime subscripsit, et quamplurimi
alii ecclesiarum antistites, quingentis non pauciores. qui omnes Leonis tomum, et synodum Chalcedonensem repudiarunt. Declarat id verum. esse
libellus supplex ab Asianis episcopis Ephesi congregatis ad Basiliscum scriptus, qui ad verbum
hæc complectitur: Modis omnibus piissimis et
Christianissimis dominis nostris, Basilisco et
Marco, perpetuis victoribus, Augustis.» Et post
pauca: • In rebus omnibus piissimi et Christianissimi principes declarastis, cum invisa et
hostili fde vos egregie bellumn gerere.» Et post
alia: ⚫ Terribilis quædam expectatio judicii, et
divini ignis ardor, et justa serenitatis vestræ indignatio, adversarios ad pedes vestros abjiciet,
qui potentem Deum et fide confirmatum imperium
vestrum superbæ vir.dictæ telis petere audent, et
tenuitati nostræ multis modis non parcentes, calumniis et mendaciis sycophanticis nos semper
perstringunt, quasi vi et necessitate quadam
adacti, divinis vestris et apostolicis circularibus
litteris subscripserimus, cum id cum lætitia et
alacritate omni fecerimus.» Et postea: «Ne igitur.
alias quam sacras circulares vestras litteras edere
atque proponere velitis. Atque illud quod 663
diximus scitote, orbem omnem rursum eversum,
et parva ea visum iri, quæ in Chalcedonensi synodo accidere mala, quæ quidem infinitas etiam
illas patrarunt cædes, et orthodoxorum inique
atque injuste sanguinem effuderunt.» Et post
pauca alia: Attestamir coram Salvatore nostro
Jesu Christo, liberam esse et innocentem pielatem vestram a qua justam et canonicam et ercle,
siasticamı adversus illos, et maxime contra eum
qui impie episcopatum in urbe imperante gen
rere multis modis deprehensus est; condemną.
tionis et exauctorationis scntentiam ferti petį,
MUS
Chapter V, VICaput V, VI
col. 127–128page 60 of 313
PG 147:127ΚΕΦΑΛ. Ε'. Περὶ τῶν τὰ Εὐτυχοῦς φρονούντων· οἷα Τιμο θέῳ διελέχθησαν· καὶ περὶ Παύλου τοῦ Εφέσ σου, καὶ τοῦ πατριαρχικού προνομίου αὐτῆς ὅπερ ἡ τετά, τη μὲν σύνοδος περιείλε, Τιμό θεος δὲ ὁ Λίλουρος τοῦτο αὖθις ταύτῃ ἐπανεσώσατο. Τῶν δ' ἐγκυκλίων γραμμάτων διαδοθέντων, ὡς Ζαχαρία: φησίν, οἱ τὰ Εὐτυχοῦς φανταζόμενοι, καὶ τὸν μονήση βίον μεταδιώκοντες, ὥσπερ τινὶ ἑρμαίῳ περιτυχόντες, τοῖς τ' ἐγκυκλίοις καὶ τῇ τιμῇ Τιμο θέου, δρομαίοι παρ' αὐτὸν ἀφικνούνται· καὶ ἐπεὶ ἐς λόγους Τιμοθέῳ ἧκον, καὶ ἤκουσαν ὁμοούσιον ἡμῖν εἶναι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου κατὰ τὴν σάρκα, καὶ οὖθις τῷ Πατρὶ ὁμοούσιον κατὰ τὴν θεότητα, ἐπὶ τὰ οἰκεῖα ἐχώρουν. Ο δ' αὐτὸς ἱστορεῖ καὶ τὴν Τι μόθεον τῆς πόλεως ἐξορμήσαντα ὡς ἐπὶ τὴν ᾿Αλεξάνδρου προσοκεῖλαι τῇ Ἐφεσίων, καὶ Παῦλον αὐτῇ ἐνθρονίσαι· δ; πρότερον μὲν ὑπὸ τῶν τῆς ἐπαρ χίας ἐπισκόπων τὴν χειροτονίαν εἰλήφει, ὥσπερ ἦν ἀρχαῖον αὐτῇ ἔθιμον· ἀπεώσθη δὲ τοῦ θρόνου. Απο δίδωσι δὲ καὶ ὅπερ εἶχεν ἡ Ἐφεσίων πόλις ἐκ πα λαιοῦ πατριαρχικὸν δίκαιον· περιεῖλε δὲ τοῦτο ἡ ἐν Χαλκηδόνι σύνοδος. Καὶ ταῦτα δράσας ὁ Αίλουρος. εἰς τὴν ᾿Αλεξάνδρου κατήρεν, ἐξ αὐτῆς πάντας πεί θων, τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον ἀναθεματίζειν, ὡς μοι καὶ πρότερον εἴρηται. Καὶ πολλοὶ μὲν ἐκείνῳ ἀνθίσταντο· ἀποπηδώσι δὲ καὶ τῆς κατ' αὐτὸν μολ ρας ἄλλοι τε πολλοὶ καὶ Θεόδοτος ἐκεῖνος, εἷς τῶν ὑπὸ Θεοδοσίου ἀνὰ τὴν Ἱππην κεχειροτονημένων, ἐμοούσιον &ς τὴν Ἱεροσολύμων λῃστρικῶς ἐπεπήδησεν, όπη νίκα Ιουβενάλιος πρὸς Βυζάντιον ἦλθεν. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Ως 'Ακάκιος ὁ τῆς Κωνσταντίνου καὶ Δανιή ὁ Στυλίτης ἔπεισαν Βασιλίσκον αντεγκύκλια ὑπὲρ τῆς ἁγίας συνόδου γράψαι. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα έδρασε Βασιλίσκος, ἐπέκειτο καὶ Ακακίῳ τὰ ἐγκύκλια δέξασθαι. Καὶ ἠνάγκαζε τὴν ἐν Χαλκηδόν: καὶ αὐτὸν ἀναθεματίζειν τῶν μεγά λων τριῶν θρόνων τοῦτο διαπραξαμένων. Τὸν δὲ λίαν περιπαθήσαντα ἑαυτὸν καὶ τὸν θρόνον καὶ τὸ θυσιαστήριον λόγος μελανοῖς ἀμφιέσαι πέπλοις ἔπειτα τὸν δῆμον καὶ τὸ μοναδικὸν τῆς βασιλευούσης ἀθροίσαντα, γενναίως πρὸς τὸν τύραννον ἀντι παρατάξασθαι· ὅτε καὶ Δανιὴλ ὁ μέγας ἀποβὰς τοῦ στύλου, συνεκκλησίαζεν Ακακίῳ. Βασιλίσκος δὲ τὴν κίνησιν δείσας τοῦ πλήθους τῆς πόλεως, ἀνεχώρει, ἐπειπὼν τῇ συγκλήτῳ μηδαμώς δι' όχλου Ακα κίῳ γενέσθαι· ἕτοιμον γὰρ εἶναι τὸ πλῆθος πρ ἐνιέναι τῇ πόλει. Δανιὴλ δὲ τὸ πλῆθος παραλαβών, καὶ ὅσον τοῦ μοναδικοῦ στίφος, παρὰ τὸν τύραννον ζει, καὶ παρρησία ὑπὲρ τῶν ὀρθῶν διελέχθη δογμάτων· ἐκεῖνον δὲ ὑπό το 'Ακακίου καὶ Δανιήλ βιαζόμενον, τὰ ἐγκύκλια ἐξαρνήσασθαι, καὶ διάτσα ξιν γράψαι, τὰ ἐκ συναρπαγή; γενόμενα παντάπασι διακελευομένην ἀργεῖν, καὶ ἀντεγκύκλια γρά ψαντα τῇ ὑφ' ἥλιον διαπέμπεσθαι, ἀντίφρονα τῶν
CATUT V.
De Eutychianis quæ ad hos fecerit verba Timo'heus.
De Paulo Ephesi episcopo. Et de prærogativa patriarchatus ejusdem urbis, quam ei quarta synodus
ademit, Timotheus vero Elurus restituit.
Περὶ τῶν τὰ Εὐτυχοῦς φρονούντων· οἷα Τιμο
θέῳ διελέχθησαν· καὶ περὶ Παύλου τοῦ Εφέσ
σου, καὶ τοῦ πατριαρχικού προνομίου αὐτῆς·
ὅπερ ἡ τετά, τη μὲν σύνοδος περιείλε, Τιμό
θεος δὲ ὁ Λίλουρος τοῦτο αὖθις ταύτῃ ἐπανεσώσατο.
Τῶν δ' ἐγκυκλίων γραμμάτων διαδοθέντων, ὡς
Ζαχαρία: φησίν, οἱ τὰ Εὐτυχοῦς φανταζόμενοι, καὶ
τὸν μονήση βίον μεταδιώκοντες, ὥσπερ τινὶ ἑρμαίῳ
περιτυχόντες, τοῖς τ' ἐγκυκλίοις καὶ τῇ τιμῇ Τιμο
θέου, δρομαίοι παρ' αὐτὸν ἀφικνούνται· καὶ ἐπεὶ
ἐς λόγους Τιμοθέῳ ἧκον, καὶ ἤκουσαν ὁμοούσιον
ἡμῖν εἶναι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου κατὰ τὴν σάρκα, καὶ
οὖθις τῷ Πατρὶ ὁμοούσιον κατὰ τὴν θεότητα, ἐπὶ
τὰ οἰκεῖα ἐχώρουν. Ο δ' αὐτὸς ἱστορεῖ καὶ τὴν Τιμόθεον τῆς πόλεως ἐξορμήσαντα ὡς ἐπὶ τὴν ᾿Αλεξάνδρου προσοκεῖλαι τῇ Ἐφεσίων, καὶ Παῦλον αὐτῇ
ἐνθρονίσαι· δ; πρότερον μὲν ὑπὸ τῶν τῆς ἐπαρ
χίας ἐπισκόπων τὴν χειροτονίαν εἰλήφει, ὥσπερ ἦν
ἀρχαῖον αὐτῇ ἔθιμον· ἀπεώσθη δὲ τοῦ θρόνου. Απο
δίδωσι δὲ καὶ ὅπερ εἶχεν ἡ Ἐφεσίων πόλις ἐκ παλαιοῦ πατριαρχικὸν δίκαιον· περιεῖλε δὲ τοῦτο ἡ ἐν
Χαλκηδόνι σύνοδος. Καὶ ταῦτα δράσας ὁ Αίλουρος.
εἰς τὴν ᾿Αλεξάνδρου κατήρεν, ἐξ αὐτῆς πάντας πεί
θων, τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον ἀναθεματίζειν, ὡς
μοι καὶ πρότερον εἴρηται. Καὶ πολλοὶ μὲν ἐκείνῳ
ἀνθίσταντο· ἀποπηδώσι δὲ καὶ τῆς κατ' αὐτὸν μολ
ρας ἄλλοι τε πολλοὶ καὶ Θεόδοτος ἐκεῖνος, εἷς τῶν
ὑπὸ Θεοδοσίου ἀνὰ τὴν Ἱππην κεχειροτονημένων,
Circularibus istis publicatis, ut Zacharias inquit, qui Eutychetis opinionem soniniabant, et
monasticam vitam sectabantur, perinde atque in
lucrum et commodum per circularia scripta, et
Timothei honorem inexspectatum incidissent, celeriter ad eum accurrerunt: et cum eo collocuti,
ubi Dei Verbum nobis juxta carnem, et rursum
Patri juxa divinitatem ἐμοούσιον (consubstantial»)
esse audivere, ad loca sua reversi sunt. Idem memoriæ prodidit, Timotheum ex urbe descendentem, veluti Alexandrian navigaturum, Ephesum
appulisse, et Paulum in throno episcopali collocasse qui antea quidem a provincial bus episcopis, quemadmodum antiquo more receptum erat,
ordinationem susceperat, sede autem sua deturbatus fuerat. Et Ephesiorum etiam urbi antiqua
patriarchatus jura, quæ ei Chalcelonensis synodus
adeneral, restituisse: atque ibi eis rebus peraclis, Alexandriam venisse. Ubi statim omnibus
persuasit, ut Chalcedonensem syno.lum anathema'e condemnarent, sicuti antea quoque a me est
dictum. Muli etiam ei restitere: et ab ejus
factione plerique alii, et in prim's Theodotus ille,
umus ex cis qui a Theodosio Joppe ordinati fue- &ς τὴν Ἱεροσολύμων λῃστρικῶς ἐπεπήδησεν, όπηrant, resiluere. Theodosius autem ille est, qui νίκα Ιουβενάλιος πρὸς Βυζάντιον ἦλθεν.
prædonis more, cum Juvenalis Byzantium se contulisset, Ilierosolymorum ecclesiam occupaverat.
669 CAPUT VI.
Ut Acacius Constantinopolitanus et Daniel Stylites
Basilisco persuaserint, ut contrarias prioribus pro
sancta syno:lo circularis conscriberet litteras.
lec ubi sic Basiliscus egit, Acacio quoque ut
circulares ejus litteras reciperet, et synodum
Chalcedonensem anathemati subjiceret, per vim
institit: cum id jam tres magni throni fecissent.
Illum vero vehementer indoluisse, seque ipsum et
thronum suum, atque etiam sanctiorem sacrificii
aran pulla veste olduxisse, opinio est. Qui deinde, plebe et monachorum Constantinopolitanorum ordine congregato, strenue tyranno restitit.
Quo tempore etiam Daniel ille magnus ex columna
descendit, et cum Acacio ecclesiasticos conventus
egit. Basiliscus motum plebis urbanæ veritus, in
ædes imperiales ex templo reversus est, et senatui
indixit, ne molestiam Acaclo exhiberent, quod
multitudo ad incendendam urbem parata esset.
Daniel vero plebis et monachorum multitudine
assumpta. ad tyrannum accessit, et propalam
libere apud eum de rectis dogmatibus disseruit.
He igitur ab Acacio Daniele coactus, circulares
priores litteras abnegavit, et constitutionem quæ
crulares cas su:repuitie impetratas prorsus induΚΕΦΑΛ. Γ'.
Ως 'Ακάκιος ὁ τῆς Κωνσταντίνου καὶ Δανιή
ὁ Στυλίτης ἔπεισαν Βασιλίσκον αντεγκύκλια
ὑπὲρ τῆς ἁγίας συνόδου γράψαι.
Ἐπεὶ δὲ ταῦτα έδρασε Βασιλίσκος, ἐπέκειτο καὶ
Ακακίῳ τὰ ἐγκύκλια δέξασθαι. Καὶ ἠνάγκαζε τὴν
ἐν Χαλκηδόν: καὶ αὐτὸν ἀναθεματίζειν τῶν μεγά
λων τριῶν θρόνων τοῦτο διαπραξαμένων. Τὸν δὲ
λίαν περιπαθήσαντα ἑαυτὸν καὶ τὸν θρόνον καὶ τὸ
θυσιαστήριον λόγος μελανοῖς ἀμφιέσαι πέπλοις·
ἔπειτα τὸν δῆμον καὶ τὸ μοναδικὸν τῆς βασιλευού
σης ἀθροίσαντα, γενναίως πρὸς τὸν τύραννον ἀντιπαρατάξασθαι· ὅτε καὶ Δανιὴλ ὁ μέγας ἀποβὰς τοῦ
στύλου, συνεκκλησίαζεν Ακακίῳ. Βασιλίσκος δὲ
τὴν κίνησιν δείσας τοῦ πλήθους τῆς πόλεως, ἀνεχώ
ρει, ἐπειπὼν τῇ συγκλήτῳ μηδαμώς δι' όχλου Ακα
κίῳ γενέσθαι· ἕτοιμον γὰρ εἶναι τὸ πλῆθος πρ
ἐνιέναι τῇ πόλει. Δανιὴλ δὲ τὸ πλῆθος παραλαβών,
καὶ ὅσον τοῦ μοναδικοῦ στίφος, παρὰ τὸν τύραν
νον ζει, καὶ παρρησία ὑπὲρ τῶν ὀρθῶν διελέχθη
δογμάτων· ἐκεῖνον δὲ ὑπό το 'Ακακίου καὶ Δανιήλ
βιαζόμενον, τὰ ἐγκύκλια ἐξαρνήσασθαι, καὶ διάτσα
ξιν γράψαι, τὰ ἐκ συναρπαγή; γενόμενα παντάπασι διακελευομένην ἀργεῖν, καὶ ἀντεγκύκλια γρά
ψαντα τῇ ὑφ' ἥλιον διαπέμπεσθαι, ἀντίφρονα τῶν
Chapter VII, VIIICaput VII, VIII
col. 129–130page 61 of 313
PG 147:129προτέρων ὑπὲρ τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου διεξιόντα. Αλλά Ζαχαρίας μὲν ὁ τὴν ὅλην πραγματείαν ἐμπι θως συγγραψάμενος παρήκε τῇ κατ' αὐτὸν ἱστορία τὰ ἀντεγκύκλια· ἐγὼ δέ που εὑρών, τῇ συγγραφῇ παραθήσομαι. Εχουσι δ' ἐπὶ λέξεως οὕτως ΚΕΦΑΛ. Ζ'. Αντεγκύκλια Βασιλίσκου. «Αὐτοκ άτορες Καίσαρες Βασιλίσκος καὶ Μάρκος. Τὴν ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς ἐν ταῖς καθολικαῖς ἐκε κλησίας κρατήσασαν ἀποστολικὴν καὶ ὀρθόδοξον πίστιν, καὶ μέχρι τῆς ἡμετέρας βασιλείας κρα τήσασαν, καὶ ἐπὶ τῆς ἡμετέρας δὲ βασιλείας κρα τοῦσαν, καὶ εἰς τὸ διηνεκὲς κρατεῖν ὀφείλουσαν, εἰς ἦν καὶ ἐβαπτίσθημεν καὶ πιστεύομεν, αὐτὴν μόνην ἄτρωτον καὶ ἀσάλευτον κρατεῖν, τὴν καὶ κρα τοῦσαν καὶ διηνεκώς πολιτεύεσθαι ἐν πάσαις ταῖς καθολικαῖς καὶ ἀποστολικαῖς ἐκκλησίαις τῶν ὀρθο δόξων θεσπίζομεν, καὶ μηδὲν ἕτερον ζητεῖσθαι. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τὰ ἐπὶ τῆς ἡμετέρας βασιλείας γεγενημένα, εἴτε καὶ ἕτερα ἢ εἴ τι δηποτοῦν πί στεως ένεκεν, ἢ καταστάσεως ἐκκλησιαστικῆς, ἀρ γεῖν καὶ πεπαῦσθαι προστάττομεν, ἀναθεματίζο μένου Νεστορίου καὶ Εὐτυχοῦς καὶ πάσης ἑτέρας αἱρί σεως καὶ πάντων τῶν τὰ αὐτὰ φρονούντων. Καὶ περὶ ταύτης τῆς ὑποθέσεως μὴ σύνοδον γίνεσθαι ἢ ἑτέ ραν ζήτησιν· ἀλλὰ ταῦτα μένειν ἀῤῥαγῆ καὶ ἀσά λευτα. ᾿Αποδοθῆναι δὲ καὶ τὰς ἐπαρχίας τῷ ἁγιω τάτῳ καὶ εὐλαβεστάτῳ πατριάρχῃ καὶ ἀρχιεπισκόπῳ ᾿Ακακίῳ· ὧν τὴν χειροτονίαν είχεν ὁ θρόνος ταύτης τῆς βασιλίδος καὶ ἐνδόξου πόλεως· δηλαδὴ τῶν νῦν όντων θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων μενόντων ἐπὶ τῶν οἰκείων θρόνων, μηδενὸς προκρίματος γενομένου μετὰ τὴν τούτων τελευτὴν τῷ δικαίῳ τῆς χειροτονίας τοῦ εὐαγοῦς θρόνου ταύτης τῆς βασιλίδος καὶ ἐνδόξου πόλεως. Τοῦτο δὴ τὸ θεῖον ἡμῶν θέσπισμα δύναμιν ἐπέχον θείας διατάξεως, οὐδενὶ ἀμφίβολον και έστηκεν.» Ταῦτα μὲν οὕτως ἐγένετο. ΚΕΦΑΛ. Η'. Ὡς Ζήνων αὖθις εἰς τὴν οἰκείαν ἐπανῆλθεν ἀρχὴν· Βασιλίσκος δὲ διεφθάρη. Ο δὲ Βασιλίσκος κατὰ τῆς πίστεως παραταξάμενος, μίσος παρὰ πάντων ἐκτήσατο· 8 μεμαθηκότες οἱ Ζήνωνα ἐπιτετραμμένοι πολιορκεῖν, πιστά οἱ φυλάξειν διομοσάμενοι, Ζήνωνι σπένδονται· καὶ τοῦτον λαβόντες ἐχώρουν ἀνὰ τὴν βασιλεύουσαν δώρα τὰ μὲν εἰληφότες, τὰ δ᾽ ὑπεσχημένοι λα εἶν. Φατί γε μὴν καὶ τὴν πρωτομάρτυρα καὶ που λαθλον Θέκλαν ὄψεσι μυστικαῖς ἐκφανεῖσαν, τὴν τῆς βασιλείας ἀποκατάστασιν αὖθις αὐτῷ βεβαιώσασθαι. Οὗ γενομένου, Ζήνων τῇ μάρτυρι αμειβό. μενος τῆς μηνύσεως, ἀνὰ τὴν Σελευκέων μητρόπου λιν τέμενος ἀνετίθει ἐξοχῇ μέγιστον, καὶ προύχον ἐν κάλλει, ὅ πολλῷ χρυσίῳ καὶ βασιλικοῖς κατεκόσμει τοῖς ἀναθήμασιν. Ο δὲ Βασιλίσκος την κίνη
ECCLESIASTICE HISTORIÆ LIB. XVI.
προτέρων ὑπὲρ τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου διεξιόντα. ceret atque aboleret, edidit, et eam priori illi
Αλλά Ζαχαρίας μὲν ὁ τὴν ὅλην πραγματείαν ἐμπι
θως συγγραψάμενος παρήκε τῇ κατ' αὐτὸν ἱστορία
τὰ ἀντεγκύκλια· ἐγὼ δέ που εὑρών, τῇ συγγραφῇ
παραθήσομαι. Εχουσι δ' ἐπὶ λέξεως οὕτως·
contrariam in orbem vulgandam misit, quæ aliter
longe quam circulares illæ scripta fuerant, composita, synodum Chalcedonensem defendit. Cteruin Zacharias, qui rem cana omnem afecti.
bus ductus conscripsit, in historia sua contrarias prioribus circulares litteras prætermisit: quas ego
alicubi inventas bic apponam. Earum verba hæc sunt:
Αντεγκύκλια Βασιλίσκου.
«Αὐτοκ άτορες Καίσαρες Βασιλίσκος καὶ Μάρκος.
Τὴν ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς ἐν ταῖς καθολικαῖς ἐκε
κλησίας κρατήσασαν ἀποστολικὴν καὶ ὀρθόδοξον
πίστιν, καὶ μέχρι τῆς ἡμετέρας βασιλείας κρα
τήσασαν, καὶ ἐπὶ τῆς ἡμετέρας δὲ βασιλείας κρατοῦσαν, καὶ εἰς τὸ διηνεκὲς κρατεῖν ὀφείλουσαν,
εἰς ἦν καὶ ἐβαπτίσθημεν καὶ πιστεύομεν, αὐτὴν
μόνην ἄτρωτον καὶ ἀσάλευτον κρατεῖν, τὴν καὶ κρατοῦσαν καὶ διηνεκώς πολιτεύεσθαι ἐν πάσαις ταῖς
καθολικαῖς καὶ ἀποστολικαῖς ἐκκλησίαις τῶν ὀρθοδόξων θεσπίζομεν, καὶ μηδὲν ἕτερον ζητεῖσθαι.
Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τὰ ἐπὶ τῆς ἡμετέρας βασιλείας
γεγενημένα, εἴτε καὶ ἕτερα ἢ εἴ τι δηποτοῦν πί
στεως ένεκεν, ἢ καταστάσεως ἐκκλησιαστικῆς, ἀργεῖν καὶ πεπαῦσθαι προστάττομεν, ἀναθεματίζομένου Νεστορίου καὶ Εὐτυχοῦς καὶ πάσης ἑτέρας
αἱρί σεως καὶ πάντων τῶν τὰ αὐτὰ φρονούντων. Καὶ
περὶ ταύτης τῆς ὑποθέσεως μὴ σύνοδον γίνεσθαι ἢ ἑτέ
ραν ζήτησιν· ἀλλὰ ταῦτα μένειν ἀῤῥαγῆ καὶ ἀσά
λευτα. ᾿Αποδοθῆναι δὲ καὶ τὰς ἐπαρχίας τῷ ἁγιωτάτῳ καὶ εὐλαβεστάτῳ πατριάρχῃ καὶ ἀρχιεπισκόπῳ
᾿Ακακίῳ· ὧν τὴν χειροτονίαν είχεν ὁ θρόνος ταύτης
τῆς βασιλίδος καὶ ἐνδόξου πόλεως· δηλαδὴ τῶν νῦν
όντων θεοφιλεστάτων ἐπισκόπων μενόντων ἐπὶ τῶν
οἰκείων θρόνων, μηδενὸς προκρίματος γενομένου
μετὰ τὴν τούτων τελευτὴν τῷ δικαίῳ τῆς χειροτο
νίας τοῦ εὐαγοῦς θρόνου ταύτης τῆς βασιλίδος καὶ
ἐνδόξου πόλεως. Τοῦτο δὴ τὸ θεῖον ἡμῶν θέσπισμα
δύναμιν ἐπέχον θείας διατάξεως, οὐδενὶ ἀμφίβολον
και έστηκεν.» Ταῦτα μὲν οὕτως ἐγένετο.
Ὡς Ζήνων αὖθις εἰς τὴν οἰκείαν ἐπανῆλθεν
ἀρχὴν· Βασιλίσκος δὲ διεφθάρη.
Ο δὲ Βασιλίσκος κατὰ τῆς πίστεως παραταξάμενος, μίσος παρὰ πάντων ἐκτήσατο· 8 μεμαθηκότες
οἱ Ζήνωνα ἐπιτετραμμένοι πολιορκεῖν, πιστά οἱ
φυλάξειν διομοσάμενοι, Ζήνωνι σπένδονται· καὶ
τοῦτον λαβόντες ἐχώρουν ἀνὰ τὴν βασιλεύουσαν
δώρα τὰ μὲν εἰληφότες, τὰ δ᾽ ὑπεσχημένοι λα
6εἶν. Φατί γε μὴν καὶ τὴν πρωτομάρτυρα καὶ που
λαθλον Θέκλαν ὄψεσι μυστικαῖς ἐκφανεῖσαν, τὴν
τῆς βασιλείας ἀποκατάστασιν αὖθις αὐτῷ βεβαιώ
σασθαι. Οὗ γενομένου, Ζήνων τῇ μάρτυρι αμειβό.
μενος τῆς μηνύσεως, ἀνὰ τὴν Σελευκέων μητρόπου
λιν τέμενος ἀνετίθει ἐξοχῇ μέγιστον, καὶ προύχον
ἐν κάλλει, ὅ πολλῷ χρυσίῳ καὶ βασιλικοῖς κατεκόσμει τοῖς ἀναθήμασιν. Ο δὲ Βασιλίσκος την κίνη
CAPUT VII.
Contrariæ circulares Basilisci litteræ.
• Imperatores Casares, Basiliscus et Marcus.
Fidem apostolicam et orthodoxam, quæ jam inde
ab initio in catholicis ecclesiis usque ad nostri
imperii tempora obtinuit, et sub imperio nostro
obtinet, atque adeo in perpetuum obtinere debet,
in quam etiam baptizati sumus, quam et credimus,
eam ipsam solam inviolatam atque inconcussam
obtinere, et obtinentem perpetuo celebrari in
omnibus orthodoxorum catholicis et apostolicis
ecclesiis, 670 reque quidquam aliud requiri debere, sancimus. Proinde quidquid sub imperio
nostro actum editumque est, sive circulares litter:e,
seu scripta ali, quæcunque tandemn ea sint, professionis fili aut ecclesiastica constitutionis
gratia promulgata, irrita et abrogata esse jubemus.
Nestorium et Eutychetem, nec non hæreses omnes,
et eos qui idem cum illis sentiunt, universos
anathemate condemnamus. Decernimus quoque,
de fidei causa neque synodum cogi, neque qua:-
stionem aliam inferri, sed hæc quam approbamus
firma et inconcussa manere provincias etiam
reddi debere sanctissimo et religiosissimo patriar.
cham et archiepiscopo Acacio, quarum autistium
ordinationem imperantis hujus et inclytæ urbis
thronus habuit: ita videlicet, ut Dei amantissimi
qui nunc sunt episcopi, in sedibus suis permaneant: neque post obitum illorum, præjudicium
aliquod adversus jura ordinationis sacri throni imperantis hujus et inclyta urbis creetur. Atque divina hæc sanctio nostra vim sacræ constitutionis
babens, ne qui in dubium aut controversiam vocetur. llac sic acta.
CAPUT VIII.
Ut Zeno rursus in imperium suum sit restitutus,
Basiliscus autem interierit.
Porro Basiliscus quod adversus fidem bellum
gereret, odium omnium incurrit. Quod ubi cognovere, quibus Zenonis obsidio commissa fuerat,
juramento interposito se fidos illis futuros, Zenoni
conciliati sunt: eoque recepto, ad urbem imperantem ire contenderunt: cum quidem dona ab
eo partim jan accepissent, partim se accepturos
esse stipulati essent. Ferunt sane quidam protomartyrein, quæ multum et strenue decertavit,
Theclam, arcanis quibusdam visionibus illi rest.
tutionem imperii confirmasse. Quapropter Zeno ut
martyri de ejuscemodi denuntiatione gratiam referret, in metropoli Seleuciæ, delubrum am; litudin· maximum et pulchritudine præstantissimum
Chapter IXCaput IX
col. 131–132page 62 of 313
PG 147:131σιν ἐκμαθὼν Ζήνωνος, τὸν ἀνεψιόν Αρμάτιον ἔπεμπε στρατηγὸν τῶν ἐν Θρᾴκη καθεστῶτα δυνά μεων, ἐκεῖνον ἐπὶ τὰ πρόσω ἰέναι κωλύσοντα, τρο κος φρικτοῖς τοῦτον ἀσφαλισάμενος μὴ σπείσασθαί ποτε Ζήνωνι. Ο δ' ἐν Νικαία συμβαλὼν ἐκείνῳ, ἐπὶ τόσον ἐκεῖνον κατέπληξεν, ὡς λογίσασθαι ἀντ νύτοι; δῆτα ἐπιχειρεῖν, εἰ μὴ δώροις υποφθείρας τοῦτο. Ζήνων καὶ ὑποσχέσεσιν, ὡς ἄρα τῇ Καισα ρικῇ ταινίᾳ τὸν ἐκείνου υἱὸν Βασιλίσκον κοσμήσοι, κατὰ τοῦ κρατοῦντος καὶ τοῦτον ἔσχεν, ἐν δευτέρι τὰ τῶν ὅρκων δὴ θέμενον. Ὁ μὲν οὖν Βασιλίσκος ταῦτα μαθών, εὐθὺς ὑπεχώρει· καὶ τὸν βασιλικόν στέφανον τῇ θείᾳ τραπέζῃ ἐνθέμενος, αὐτό; σὺν Ζηιωνίδι ἐπὶ τὸ βαπτιστήριον ἱκέτης προσέφευγε. Ζήνων δ' ἐξ αὐτῆς τῇ Βύζαντος προσδεχθείς, πρῶτον μὲν ἐπὶ τὸν μέγαν ᾔει νεών· ἔπειτα ἐχώρει σὺν πομπῇ μεγίστη πρὸς τὰ βασίλεια. Βασιλίσκος δὲ κ' μῆνας τὴν 'Ρωμαίων ἀρχὴν τυραννήσας, ἐπὶ τὴν Καππαδοκῶν ἐστέλλετο τεθνηξόμενος· καὶ ἐν τινι σταθμῷ 'Ακουσῷ λεγομένῳ σὺν γυναικὶ καὶ τέ κνοις δέχεται την σφαγήν. Ἱππικὸν δ᾽ εὐθὺς ποιήσας Ζήνων κατὰ τοὺς πρὸ βραχέος δοθέντας ὅρκους, τὸν μὲν Αρματίου υἱὸν Βασιλίσκον τῇ τοῦ Καίσαρος ἀξίᾳ τιο μα· ἐς ὕστερον δὲ λογισάμενος ὡς ᾿Αρμάτιος οὐδαμῶ; οἱ αὐτῷ τὰ πιστὰ φυλάξοι ὥσπερ οὐδὲ Βασιλίσκῳ. κελεύει τοῦτον σφαγῆναι· τὸν δ' ἐκείνον υἱὸν τὸν Καίσαρα ἱερέα ἐχειροτόνει. Πολλῷ δὲ ὕστερον οὗτος καὶ τὴν Κυζικηνῶν ἐκκλησίαν ἐποίμανε άριστα. ΚΕΦΑΛ. Θ. *Οτι οἱ τῆς Ασίας ἐπίσκοποι βιβλίον μετανοίας Ακακίῳ ἀπέστειλαν ἡμερούμενοι ἐκεῖνιν διά τὴν σύνοδον. Ζήνων δὲ ἅμα τῷ τῇ ἀρχῇ καταστῆναι, ἐγγραφὲν νόμον ἐτίθει, δς προτροπάδην ἀνήρει, ὅτα τῷ τυράννω Βασιλίσκῳ τοῖς ἐγκυκλίοις ἐνεωτερίσθη κατὰ τῆς πίστεως· δ οἱ τῆς ᾿Ασίας μαθόντες ἐπί σκοποι, βιβλία μετανοίας ἐπιπέμποντες ᾿Ακακίῳ τῷ τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐπισκόπῳ, συγγνώμην στουν, παραιτούμενοι, ὡς οὐχ εκόντες, ἀλλ' ἀνάγκῃ πλείστῃ τοῖς ἐγκυκλίοις καθυπογράψαι ὅρκοις τε τοὺς λόγους κατησφαλίζοντο, ἢ μὴν οὕτως ἔχειν καὶ οὐχ ἑτέρω; καὶ τῇ ἐν Χαλκηδόνι συνό δῳ τίθεσθαι, καὶ κατ' ἐκείνην πιστεύειν καὶ νῦν καὶ πρότερον. Η δὲ τῶν ἐπισκόπων γραφή τούτοις τοῖς γράμμασι περιείληπτος ο Ακακίῳ τῷ ἁγιω τάτῳ καὶ ὁσιωτάτῳ πατριάρχη τῆς κατὰ τὴν βα σιλεύουσαν Κωνσταντινούπολιν νέαν 'Ρώμην ἁγιω τάτης Εκκλησίας. Καὶ μετ' ὀλίγα· «Εφθασεν ἐγ' ἡμᾶς πρεπόντως ποιῶν ὁ καὶ τὸν ἡμέτερον ἀναπλη
condidit, quod multo auro et imperialibus donariis σιν ἐκμαθὼν Ζήνωνος, τὸν ἀνεψιόν Αρμάτιον
ἔπεμπε στρατηγὸν τῶν ἐν Θρᾴκη καθεστῶτα δυνάμεων, ἐκεῖνον ἐπὶ τὰ πρόσω ἰέναι κωλύσοντα, τρο
κος φρικτοῖς τοῦτον ἀσφαλισάμενος μὴ σπείσασθαί
ποτε Ζήνωνι. Ο δ' ἐν Νικαία συμβαλὼν ἐκείνῳ,
ἐπὶ τόσον ἐκεῖνον κατέπληξεν, ὡς λογίσασθαι ἀντ
νύτοι; δῆτα ἐπιχειρεῖν, εἰ μὴ δώροις υποφθείρας
τοῦτο. Ζήνων καὶ ὑποσχέσεσιν, ὡς ἄρα τῇ Καισαρικῇ ταινίᾳ τὸν ἐκείνου υἱὸν Βασιλίσκον κοσμήσοι,
κατὰ τοῦ κρατοῦντος καὶ τοῦτον ἔσχεν, ἐν δευτέρι
τὰ τῶν ὅρκων δὴ θέμενον. Ὁ μὲν οὖν Βασιλίσκος
ταῦτα μαθών, εὐθὺς ὑπεχώρει· καὶ τὸν βασιλικόν
στέφανον τῇ θείᾳ τραπέζῃ ἐνθέμενος, αὐτό; σὺν
Ζηιωνίδι ἐπὶ τὸ βαπτιστήριον ἱκέτης προσέφευγε.
Ζήνων δ' ἐξ αὐτῆς τῇ Βύζαντος προσδεχθείς, πρῶτον
μὲν ἐπὶ τὸν μέγαν ᾔει νεών· ἔπειτα ἐχώρει σὺν
πομπῇ μεγίστη πρὸς τὰ βασίλεια. Βασιλίσκος δὲ
κ' μῆνας τὴν 'Ρωμαίων ἀρχὴν τυραννήσας, ἐπὶ
τὴν Καππαδοκῶν ἐστέλλετο τεθνηξόμενος· καὶ ἐν
τινι σταθμῷ 'Ακουσῷ λεγομένῳ σὺν γυναικὶ καὶ τέ
κνοις δέχεται την σφαγήν. Ἱππικὸν δ᾽ εὐθὺς ποιήσας
Ζήνων κατὰ τοὺς πρὸ βραχέος δοθέντας ὅρκους, τὸν μὲν
Αρματίου υἱὸν Βασιλίσκον τῇ τοῦ Καίσαρος ἀξίᾳ τιο
μα· ἐς ὕστερον δὲ λογισάμενος ὡς ᾿Αρμάτιος οὐδαμῶ;
οἱ αὐτῷ τὰ πιστὰ φυλάξοι ὥσπερ οὐδὲ Βασιλίσκῳ.
κελεύει τοῦτον σφαγῆναι· τὸν δ' ἐκείνον υἱὸν τὸν
Καίσαρα ἱερέα ἐχειροτόνει. Πολλῷ δὲ ὕστερον
οὗτος καὶ τὴν Κυζικηνῶν ἐκκλησίαν ἐποίμανε
άριστα.
exornavit. Basiliscus de Zenonis motu certior faclas, consobrinum suum Harmalium copiarum
in Thracia ducem, qui progressum illius impediret, adversus eum misit, 671 eumque jurejurando
sane quai horrendo, ne se unquam Zenoni conjungeret, obstrinxit. Harmatius cum Zenone ad
Nicæam congressus, in eum illum conjecit metum,
ut frustra se rem quam confcere nequiret, aggredi
putarit: nisi donis ac pollicitationibus Harmatium,
se videlicet Basiliscum filium ejus Cæsarea tænia
exornaturum esse, expugnaret. Atque ita hunc
quoque jurisjurandi religionem parvifacientem,
Zeno adversus Basiliscum in partibus suis habuit.
At Basiliscus his rebus cognitis, statim sententiam mutavit: et imperiali corona sacræ mense
imposita, supplex ipse cum Zenonide ad baptisterium confugit. Zeno confestim Constantinopoli exceptus, primum ecclesiam 1: agnam, deinde
cum apparatu et comitatu maximo imperialem
regiam ingressus est. Basiliscus autem cum viginti
menses in Rom,no imperio tyrannus fuisset, in
Cappadociam moriturus missus est: atque in
mansione quadam seu militari diversorio cui
Acusi nomen est, cum uxore et liberis interfectus
est. Zenone statim Circenses Judi editi. Deinde
is, pro eo atque paulo ante se facturum juraverat,
Harmatii quideor filium Basiliscum ad Cæsaris dignitatem extulit: postea autem Harmalium, quod
eum non magis sibi, quam Basilisco fuisset, fidum fore arbitraretur, jugulari jussit: filium porro
ejus Cæsarem sacerdotem fecit, qui deinde multo post ecclesiam Cyzicenam optime administravit.
CAPUT IX.
Episcopi Asiani libellum pœnitentiæ ad Acacium
willunt, de synodo eum placantes.
*Οτι οἱ τῆς Ασίας ἐπίσκοποι βιβλίον μετανοίας
Ακακίῳ ἀπέστειλαν ἡμερούμενοι ἐκεῖνιν διά
τὴν σύνοδον.
Ζήνων δὲ ἅμα τῷ τῇ ἀρχῇ καταστῆναι, ἔγγρα
φεν νόμον ἐτίθει, δς προτροπάδην ἀνήρει, ὅτα τῷ
τυράννω Βασιλίσκῳ τοῖς ἐγκυκλίοις ἐνεωτερίσθη
κατὰ τῆς πίστεως· δ οἱ τῆς ᾿Ασίας μαθόντες ἐπίσκοποι, βιβλία μετανοίας ἐπιπέμποντες ᾿Ακακίῳ
τῷ τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἐπισκόπῳ, συγγνώμην
στουν, παραιτούμενοι, ὡς οὐχ εκόντες, ἀλλ'
ἀνάγκῃ πλείστῃ τοῖς ἐγκυκλίοις καθυπογράψαι·
ὅρκοις τε τοὺς λόγους κατησφαλίζοντο, ἢ μὴν οὕτως
ἔχειν καὶ οὐχ ἑτέρω; καὶ τῇ ἐν Χαλκηδόνι συνόδῳ τίθεσθαι, καὶ κατ' ἐκείνην πιστεύειν καὶ νῦν
Zeno simul atque in imperium restitutus est, per
constitutionem scriptam quamprimum, quidquid
a tyranno Basilisco per circulares litteras contra
tidem novatum fuerat, abrogavit. Quod ubi Asiani
episcopi intellexerunt, missis ad Acacium Constantinopolitanum episcopum poenitentiæ libellis,
gratiam sibi fieri petierunt: illa deprecatione usi,
quod non sua sponte, sed vi maxima adacti circularibus subscripsissent. Eaunque rem 672 ita
et non aliter se habere, et se Chalcedonensi synodo assentiri, atque juxta ejus decretum et antea
credidisse, et nunc credere, juramento couørna- p καὶ πρότερον. Η δὲ τῶν ἐπισκόπων γραφή τούτοις
runt. Episcoporum scriptum boc erat: ‹ Acacio
sanctissimo et piissimo sanctissimæ quæ apud i:nperantem Constantinopolim, novam Romam, est
Ecclesiæ patriarcha. Et post pauca: • Recte
same ad nos venit, qui locum etiam vestrum
Procopus Armatum nominat.
Alii Zenobium vocant.
Basiliscum tyrannum cum uxore et filiis
Zeno in Cappadociam misit hiemis tempore, eosque
neque veste neque cobariis juvari jussit. Unde brevi
se iusicem complexi, collacrymants misere perierunt. (Procop.) llic inexplebilis avaritie fuit. Nam
τοῖς γράμμασι περιείληπτος ο Ακακίῳ τῷ ἁγιωτάτῳ καὶ ὁσιωτάτῳ πατριάρχη τῆς κατὰ τὴν βασιλεύουσαν Κωνσταντινούπολιν νέαν 'Ρώμην ἁγιωτάτης Εκκλησίας. Καὶ μετ' ὀλίγα· «Εφθασεν ἐγ'
ἡμᾶς πρεπόντως ποιῶν ὁ καὶ τὸν ἡμέτερον ἀναπλη
et ab ecclesiarum antistitibus pecuniam exegit: et
a tenuibus opificibus manuum labore vitæ sump.
tus tolerantibus, excutiendis non abstinuit. Quapropter ob ejusmodi exactiones lacrymtis plena
erant omnia. Sub Leone is pro Rustico copiarum
militarium dus lectus. (Suid.)
Chapter X, XICaput X, XI
col. 133–134page 63 of 313
PG 147:133ρώσων τόπον.» Καὶ μεθ᾽ ἕτερα·. Διὰ δὲ τῶν λι- > δέλλων γνωρίζομεν υπογεγραφηκέναι οὐ κατά πρόθεσιν, ἀλλ' ἐξ ἀνάγκης γράμμασι καὶ βήμασιν, ἀλλ' οὐ καρδίᾳ συνθέμενοι τούτοις. Ταῖς γὰρ ἡμῶν ἀπροσδέκτοι; πρεσβείαις σὺν ἐπινεύσει τοῦ κρείττονος καὶ παρειλήφαμεν παρὰ τῶν τῆς οἰκουμένης φωστήρων τριακοσίων δέκα καὶ ὀκτὼ καὶ τῶν ρι ἁγίων Πατέρων πιστεύομεν, πρὸς τούτοις καὶ τοῖς ἐν Χαλκηδόνι εὐσεβῶς καὶ ὀρθῶς τυπωθεῖσι παρὰ τῶν ἐν αὐτῇ συναχθέντων θείων Πατέρων.» Ταῦ τὰ μὲν οἱ ἐπίσκοποι. Εἶτ᾽ οὖν Ζαχαρίας ὁ ταῦτα ἐμπαθῶς συνταξάμενος, τούτοις ἔφθη συκοφαντής σας· εἴτε καὶ αὐτοὶ διεψεύσαντο, ὡς παρὰ γνώμην τῷ ἐγκυκλίῳ ὑπέγραψαν, καὶ ταῦτα Ακακίῳ γε γραφότες, οἷα μικρὸν ἄνωθεν διεξήλθομεν, ἀκρι σως συνορῖν οὐκ ἔχω. Καὶ τὰ μὲν ὧδέ πη ἔσχε. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Ὡς ἀπήλασε Ζήνων τὸν Κναφέα Πέτρον τῆς ᾿Αντιόχου καὶ ἑτέρους· Καλανδίων δὲ τὸν θρόνον αὖθις ἐπέτρεπε. Καὶ περὶ τῆς ἀνακομιδῆς τοῦ λειψάνου τοῦ ἁγίου Ευσταθίου Αντιοχείας. Ζήνων δὲ τὸν μὲν Κναφές Πέτρον, ἅτε ὑπὸ Βασιλίσκου ανακληθέντα, τῆς Ἀντιόχου ἐξήλαυνε. Και ανδίων: δὲ τῷ μετά Στέφανον τὴν ἐπισκοπὴν ενεχείριζεν αὖθις. Καὶ Παῦλον δὲ τῆς Ἐφέσου ἐδίω κα· καὶ Νεστόριον τῆς Ταρσοῦ, καὶ Κῦρον ἀφίστα Ἱεραπόλεως Χαλκηδόνος τε Ρωμανὸν, καὶ Σιμο σάτων Ευσέβιον, Μοψουεστίας δὲ Ἰουλιανὸν, Παϋ λον Κωνσταντίνης, καὶ ᾿Ανδρέαν Θεοδοσιουπόλεως. Ὁ δὲ Καλανδίων οὐδένα προσίετο, εἰ μὴ πρότερον τον Πέτρον ἀναθεματίσοι, καὶ τὰ Βασιλίσκου εγχύσ χλια. Αίτησας δὲ Ζήνωνα καὶ τὸ λείψανον Ευσταθίου τοῦ θείου ἀπὸ Φιλίππων τῆς Μακεδόνων, ἔνθα ἐξάριστος τὸν βίον ἀπέλιπε, σὺν τιμῇ πολλῇ εἰς ᾿Αντιόχειαν ήγαγε, πρὸ ὀκτωκαίδεκα μιλίων πάση; σχεδόν προχυθείσης τῆς πόλεως, καὶ σὺν χαρᾷ πλείστῃ προσηκαμένης. Οἱ δὲ δι᾽ αὐτὸν εἰσέτι τῆς Εκκλησίας διακρινόμενοι, ἑκατὸν παρωχηκότων ἐνιαυτῶν, τῇ Ἐκκλησίᾳ ἡνώθησαν. ΚΕΦΑΛ. ΙΑ'. Ως μετὰ Τιμόθεον τὸν Αἰλουρον Πέτρος ὁ Μογγὸς γίνεται ἐν Ἀλεξανδρείᾳ· εἶτα πάλιν Τι μόθεος ὁ Σαλοφακίολος· εἶτα Ιωάννης ὁ Τα βεννησιώτης· καὶ μετὰ τοῦτον αὖθις ὁ Μογ γὺς Πέτρες, δεξάμενος τοὺς ἀπὸ Προτερίου, καὶ τῷ ἐνωτικῷ καθυπογράψας τοῦ Ζήνωνος. Πρὸς βουλῆς δ' ἦν Ζήνωνι καὶ Τιμόθεον τὸν Αἰ λουρον ἀπελάσαι τῆς ᾿Αλεξάνδρου. Γνοὺς δὲ εἰς βαθὺ γῆρας ἐληλακότα, καὶ ἤδη προς ταφήν διτα, τὸ βούλευμα διεκώλυσεν. Ο δὲ μετ᾿ οὐ πολὺ πρὸς τὰ τα κατωτέρω μετεχώρει δικαιωτήρια. Αλεξανδρες δ' ασθενείς χρησάμενοι, χειροτονοῦσι σφίσι ποιμένα, πολλῷ τῇ δυσσεβείς χείρονα τοῦ Αἰλούρου, Πέτρον ἕτερον, Μιγγὲν τὸ ἐπώνυμον· ἑνὸ; ω; φασι καὶ δύο ἐπισκόπων την χειροτονίαν τελέσαντος, καὶ
ECCLESIASTICA HISTORIE LIB. XVI.
ρώσων τόπον.» Καὶ μεθ᾽ ἕτερα·. Διὰ δὲ τῶν λι- cbtinebit. > Et rursum: • Per libellos supδέλλων γνωρίζομεν υπογεγραφηκέναι οὐ κατά plices significamus, subscripsisse nos non ex
πρόθεσιν, ἀλλ' ἐξ ἀνάγκης γράμμασι καὶ βήμασιν,
ἀλλ' οὐ καρδίᾳ συνθέμενοι τούτοις. Ταῖς γὰρ ἡμῶν
ἀπροσδέκτοι; πρεσβείαις σὺν ἐπινεύσει τοῦ Κρείττονος καὶ παρειλήφαμεν παρὰ τῶν τῆς οἰκουμένης
φωστήρων τριακοσίων δέκα καὶ ὀκτὼ καὶ τῶν ρι
ἁγίων Πατέρων πιστεύομεν, πρὸς τούτοις καὶ τοῖς
ἐν Χαλκηδόνι εὐσεβῶς καὶ ὀρθῶς τυπωθεῖσι παρὰ
τῶν ἐν αὐτῇ συναχθέντων θείων Πατέρων.» Ταῦ
τὰ μὲν οἱ ἐπίσκοποι. Εἶτ᾽ οὖν Ζαχαρίας ὁ ταῦτα
ἐμπαθῶς συνταξάμενος, τούτοις ἔφθη συκοφαντής
σας· εἴτε καὶ αὐτοὶ διεψεύσαντο, ὡς παρὰ γνώμην
τῷ ἐγκυκλίῳ ὑπέγραψαν, καὶ ταῦτα Ακακίῳ γεγραφότες, οἷα μικρὸν ἄνωθεν διεξήλθομεν, ἀκρισως συνορῖν οὐκ ἔχω. Καὶ τὰ μὲν ὧδέ πη ἔσχε.
Ὡς ἀπήλασε Ζήνων τὸν Κναφέα Πέτρον τῆς
᾿Αντιόχου καὶ ἑτέρους· Καλανδίων δὲ τὸν
θρόνον αὖθις ἐπέτρεπε. Καὶ περὶ τῆς ἀνακο
μιδῆς τοῦ λειψάνου τοῦ ἁγίου Ευσταθίου
Αντιοχείας.
Ζήνων δὲ τὸν μὲν Κναφές Πέτρον, ἅτε ὑπὸ Βα
σιλίσκου ανακληθέντα, τῆς Ἀντιόχου ἐξήλαυνε.
Και ανδίων: δὲ τῷ μετά Στέφανον τὴν ἐπισκοπὴν
ενεχείριζεν αὖθις. Καὶ Παῦλον δὲ τῆς Ἐφέσου ἐδίω
κα· καὶ Νεστόριον τῆς Ταρσοῦ, καὶ Κῦρον ἀφίστα
Ἱεραπόλεως Χαλκηδόνος τε Ρωμανὸν, καὶ Σιμοanimi sententia, sed necessitate coactos, litteris
tantum et verbis, non autem animi destinatione,
circularibus illis assentientes. In acceptabilibus
enim precationibus nostris, annuente Deo, quæ a
totius orbis luminaribus trecentis decem et octo,
et rursum a centum quinquaginta sanctis Patribus
accepimus, ad hæc quæ a divinis patribus Chalcedone congregatis, pie et recte constituta sunt, ea
credimus. Hac episcopi scripsere. Sive autem
Zacharias, qui hæc affectibus ductus conscripsit,
sycophantice hoc illis impegit: seu ipsi episcopi,
quod præter animi sententiam circulari constitutioni subscripserint, cum ita ad Acacium scribeBrent, ut paulo ante narravimus, mentiti sunt, dispicere et pronuntiare certo non possum.» Hæc
certe sic habuere
CAPUT X.
U Zeno Petrum Chapheum, et item alios Antiochia
expulerit, et Calandioni episcopatum ejus commiserit. De reductione reliquiarum suncti Eustathii
Antiocheni.
Zeno Petrum Cnapheum, ut qui a Basilisco revocatus esset, Antiochia expulit, et Calandioni
Stepbani successori episcopatum restituit. Paulum
etiam Epheso exegit, Nestorium item Tarso, et
Cyrum llierapoli, Romanum Chalcedone, Samos: -
tis Eusebium, Mopsuestia Julianum, Paulum Conσάτων Ευσέβιον, Μοψουεστίας δὲ Ἰουλιανὸν, Παϋ- stantia, et Aureau Theodosiopoli. Calaudio:
λον Κωνσταντίνης, καὶ ᾿Ανδρέαν Θεοδοσιουπόλεως.
Ὁ δὲ Καλανδίων οὐδένα προσίετο, εἰ μὴ πρότερον
τον Πέτρον ἀναθεματίσοι, καὶ τὰ Βασιλίσκου εγχύσ
χλια. Αίτησας δὲ Ζήνωνα καὶ τὸ λείψανον Ευσταθίου
τοῦ θείου ἀπὸ Φιλίππων τῆς Μακεδόνων, ἔνθα
ἐξάριστος τὸν βίον ἀπέλιπε, σὺν τιμῇ πολλῇ εἰς
᾿Αντιόχειαν ήγαγε, πρὸ ὀκτωκαίδεκα μιλίων πάση;
σχεδόν προχυθείσης τῆς πόλεως, καὶ σὺν χαρᾷ
πλείστῃ προσηκαμένης. Οἱ δὲ δι᾽ αὐτὸν εἰσέτι τῆς
Εκκλησίας διακρινόμενοι, ἑκατὸν παρωχηκότων
ἐνιαυτῶν, τῇ Ἐκκλησίᾳ ἡνώθησαν.
Ως μετὰ Τιμόθεον τὸν Αἰλουρον Πέτρος ὁ Μογ
γὸς γίνεται ἐν Ἀλεξανδρείᾳ· εἶτα πάλιν Τιμόθεος ὁ Σαλοφακίολος· εἶτα Ιωάννης ὁ Τα
βεννησιώτης· καὶ μετὰ τοῦτον αὖθις ὁ Μογ
γὺς Πέτρες, δεξάμενος τοὺς ἀπὸ Προτερίου,
καὶ τῷ ἐνωτικῷ καθυπογράψας τοῦ Ζήνωνος.
Πρὸς βουλῆς δ' ἦν Ζήνωνι καὶ Τιμόθεον τὸν Αἰ
λουρον ἀπελάσαι τῆς ᾿Αλεξάνδρου. Γνοὺς δὲ εἰς
βαθὺ γῆρας ἐληλακότα, καὶ ἤδη προς ταφήν διτα,
τὸ βούλευμα διεκώλυσεν. Ο δὲ μετ᾿ οὐ πολὺ πρὸς
τὰ
τα κατωτέρω μετεχώρει δικαιωτήρια. Αλεξανδρες
δ' ασθενείς χρησάμενοι, χειροτονοῦσι σφίσι ποιμένα,
πολλῷ τῇ δυσσεβείς χείρονα τοῦ Αἰλούρου, Πέτρον
ἕτερον, Μιγγὲν τὸ ἐπώνυμον· ἑνὸ; ω; φασι καὶ
δύο ἐπισκόπων την χειροτονίαν τελέσαντος, καὶ
Evagr. lib. 111, cap. 9.
autem nem nem ad communionem admittebat,
qui non prius Petrum et circularia Basilisci anathemate confodisset. Ac de Zenonis voluntate et
consensu, divi Eustathii, qui Philippis apud Macedones in exsilio vitam finierat, reliquie cum
reverentia multa Antiochiam reductæ sunt: 673
quas cum lætitia summa civitas ea ad decimuta
octavum fere lapidem extra urbem effusa excepit,
Atque illi qui ad hoc usque tempus ab Ecclesia
secesserant, annis centum elapsis, Ecclesiæ tandem
prorsus uniti sunt.
CAPUT XI.
Ut Alexandria Timotheo Æloro Petrus Moggus,
Muggo Timotheus Sulophaciolus, huic porro
Joannes Tubennesiotes, huic autem rursus Petrus
Moggus, eis qui Proterium sectati fuerant ad se
receptis, et Zenonis Henotico, hoc est, conciliatorio seu pacificutorio edicto comprobato, suc
cesserit.
Constituerat Zeno Timotheum quoque Ælurum
Alexandria ejicere. Postquam autem ad multam
eum senectutem pervenisse, et jam non longe a
sepulcro abesse cognovit, consilium mutavit, Atque
ille paulo post ad inferorum migravit judicium.
Alexandrini autem potestate sibi et auctoritate
usurpata, pastorem sibi delegerunt impietate
Aluro longe deteriorem, Petrum alterum cognomento Moggum: quem unus et alter sicuti ferunt,
Chapter XIICaput XII
col. 135–136page 64 of 313
PG 147:135τούτων δ' ἐνδίκως τὴν ἱερωσύνην ἀφαιρεθέντων. Ο ενωτικόν, δὴ Ζήνων μαθών, τοὺς μὲν ψηφισαμένους θανάτου ζημία ἐτίμα· Τιμόθεον δὲ τὸν μετά Προτέριον, ᾧ Σακορακίολος τὸ ἐπίκλην, ὥσπερ ἔφημεν, ἐν Κα νόσῳ ποιούμενον τὰς διατριβάς, ἐπανάγει αὖθις τῷ θρόνῳ, ἐφ' ἡμέραις τριακονταέξ τοῦ Μογγοῦ Πέτρου τούτῳ διαγαγόντος. ᾿Αλλὰ Τιμόθεος οὕτω βασιλείοις γράμμασι τὸν οἰκεῖον θρόνον ἀπέλαβε. Μετ' οὐ που λὺ δὲ βουλὴν ἔνιο: ἐτίθεντο βασιλεῖ στείλαι πρέ τβιν, Ἰωάννην πρεσβύτερον την Ταβεννησιώτην, εἰς οἰκονόμου ἀποτεταγμένον τοῦ νεὼ τοῦ τιμίου Προ δρόμου καὶ Βαπτιστοῦ· ὡς ἂν εἴ γε συμβαίη τὴν στῶν ἐπίσκοπον ἐξ ἀνθρώπων γενέσθαι, ἐξὴν εἴη ᾿Αλεξανδρεῦσιν ὃν ἂν ἔλοιντο ψηφίσασθαι πρόεδρον. Εαυτῷ δὲ φωραθεὶς ὁ πρέσβις μνώμενος τὴν ἐπισ σκοπὴν, ὡς Ζαχαρίας φησίν, όρκους δοὺς βασιλεῖ, μή ποτ' ἐκεῖνον τὸν τῆς ᾿Αλεξάνδρου ἐγχειρισθῆναι θρόνον, ἀνέστρεψεν όπισθεν, τοῦ βασιλέως θεσπίσαντος, μετὰ τὸ ἀποβιῶναι Τιμόθεον πλὴν Ἰωάννου ἐκεῖνον τὴν καθέδραν κληρώσασθαι εν ἂν ὁ κλήρος καὶ τὸ πλῆθος ἐπιλέξηται. Μετ' οὐ πολὺ δὲ Τιμοθέου τὸ βιοῦν μεταλλάξαντος, Ἰωάν νης τὰς συνθήκας τῶν ὄρχων παρ' οὐδὲν λογισάμενος, χρήμασί τινας υποφθείρες, ὡς ὁ αὐτὸς Ζαχαρίας φησίν, εἰς τὴν τῆς ἐπισκοπῆς καθέδραν ἀνάγεται. Οὗ γενομένου, ἐκεῖνον μὲν ἀπελαθῆναι Ζήνων ἐκέλευεν, υποθήκαις δὲ ᾿Ακακίου καὶ πρὸς Αλεξανδρεῖς ἔγραψεν, ο δή 'Ενωτικόν κατωνόμασε θεσπίζων Πέτρῳ τῷ Μεγγῷ αὖθις ἀποδοθῆναι τὸν θρόνον, εἴπερ ἔλοιτο καθυποσημαίνειν τῷ γράμματι, καὶ τοὺς ἀπὸ τῆς μοίρας Προτερίου δέχεσθαι, καὶ μὴ τὴν τετάρτην εκτρέπεσθαι σύνο οδον. "Ην δὴ οἰκονομίαν γνώμῃ Ακακίου συν τεθειμένην, ὡς εἴρηται, Περγάμιος διεκόμιζεν, ἄρτι τῆς Αἰγυπτιακῆς διοικήσεως τὴν ὑπαρχον ἀξίαν ἐγχειρισθείς. Ο δὴ τῇ ᾿Αλεξάνδρου προτε σχηκώς, τὸν μὲν Ἰωάννην φυγάδα ἐς Ρώμην γενέσθαι ἐμάνθανε· Πέτρῳ δὲ τῷ Μογγῷ περιτυχὼν, πείθει μὲν τὸ ἐνωτικὸν Ζήνωνος δέχεσθαι, καὶ τοὺς τῆς Ἐκκλησίας διισαμένους. Καὶ τὸν μὲν τόμον εὐθὺς καθυπέργαφε· δημοτελοῦς δὲ πανηγύρεως ἀνὰ τὴν ᾿Αλεξάνδρου τελουμένης, ἐπεὶ καὶ πᾶσι τὸ ἐνωτικὸν Ζήνωνος εἰς ἀρέσκειαν ἦν, δέ χεται Πέτρος καὶ τοὺς ἀπὸ Προτερίου διισταμέ η νους. Μετρίαν δὲ προσφώνησιν τῷ λεᾧ ἀνειπών, δ ἐπ' ἐκκλησιάσει τοῦ δήμου συνέταξεν, ἔπειτα καὶ τὸ ἐνωτικὸν Ζήνωνος τῷ πλήθει ὑπανεγίνωσκε τάδε διαγορεύον ΚΕΦΑΛ. ΙΒ. Περὶ τοῦ λεγομένου ενωτικοῦ τοῦ βασιλέως Ζή νωνος· μήτε ἀποτρεπόμενον μήτε δεχόμενον τὴν ἐν Χαλκηδόνι ἁγίαν σύνοδον. Αὐτοκράτωρ Καίσαρ Ζήνων, εὐσεβής, νικητής. τροπαιούχος, μέγιστος, ἀεισέβαστος, Αύγουστος, τοῖς κατ' Αλεξάνδρειαν καὶ Αίγυπτον καὶ Λιβύην καὶ Πεντάπολιν εὐλαβεστάτοις ἐπισκόποις καὶ κληρικοίς καὶ μοναχοῖς καὶ λαϊκοῖς. Ἀρχὴν καὶ σύστασιν δύο ναμίν τε καὶ ὅπλον ἀκαταμάχητον τῆς ἡμετέρα; εἰδότες βασιλεία; τὴν μόνην ὀρθὴν καὶ ἀληθε η
NICEPHOR: CALLISTI
episcopi consecrarunt, quibus legitime dignitas τούτων δ' ἐνδίκως τὴν ἱερωσύνην ἀφαιρεθέντων. Ο
adempta fuerat. Quod ubi Zeno rescivit, eos qui
illum episcopum legerant, morte multavit. Timotheum autem Salophaci lum, Proterii successorem, qui Canobi (sicuti diximus) degebat, in sedem suam restituit, cui Moggus diebus triginta sex
incubaverat. Ac Timotheus quidem imperatoriis
litteris thronum suum ita recuperavit. Brevi vero
post consilium quidam ceperunt legatum ad imperatorem mittendi, Joannein presbyterum TaLennesiotam, qui ceconomus templi honorandi
Pæcursoris et Baptiste creatus fuerat: ut ibi episcopus corum inter homines esse desiisset, Alexandrini potestatem episcopi quem vellent eligendi
haberent. Qui legatus ubi compertus est sibi ipsi
episcopatum precari, quemadmodum Zacharias
inquit, postquam imperatori juravit, haud unquam
se Alexandria thronum recepturum esse, domum
reversas est, et imperator constitutione, ut post
obitum Timothei, Joanne excepto, cathedram episcopalem Alexandriæ, quem ibi clerus et populus
Jegisset sortiretur, sancivit. Non multo post Tiniotheo defuncto, Joannus pacta conventa et jusjurandum parvi pendens, pecunia quibusdam, 118
674 ilem Zacharias ait, corruptis, ad episcopatumn conscendit. Quod ubi factum est, Zeno illum
quidem rejici jussit, suggestione autem Acacii
scriptum ad Alexandrinos, quod ενωτικόν, hoc
est, unionis conciliatorium vocavit, dedit: in quo
præcepit, ut thronus Petro Moggo reddatur, siδὴ Ζήνων μαθών, τοὺς μὲν ψηφισαμένους θανάτου
ζημία ἐτίμα· Τιμόθεον δὲ τὸν μετά Προτέριον, ᾧ
Σακορακίολος τὸ ἐπίκλην, ὥσπερ ἔφημεν, ἐν Κανόσῳ ποιούμενον τὰς διατριβάς, ἐπανάγει αὖθις τῷ
θρόνῳ, ἐφ' ἡμέραις τριακονταέξ τοῦ Μογγοῦ Πέτρου
τούτῳ διαγαγόντος. ᾿Αλλὰ Τιμόθεος οὕτω βασιλείοις
γράμμασι τὸν οἰκεῖον θρόνον ἀπέλαβε. Μετ' οὐ που
λὺ δὲ βουλὴν ἔνιο: ἐτίθεντο βασιλεῖ στείλαι πρέ
τβιν, Ἰωάννην πρεσβύτερον την Ταβεννησιώτην, εἰς
οἰκονόμου ἀποτεταγμένον τοῦ νεὼ τοῦ τιμίου Προδρόμου καὶ Βαπτιστοῦ· ὡς ἂν εἴ γε συμβαίη τὴν
στῶν ἐπίσκοπον ἐξ ἀνθρώπων γενέσθαι, ἐξὴν εἴη
᾿Αλεξανδρεῦσιν ὃν ἂν ἔλοιντο ψηφίσασθαι πρόεδρον.
Εαυτῷ δὲ φωραθεὶς ὁ πρέσβις μνώμενος τὴν ἐπισ
σκοπὴν, ὡς Ζαχαρίας φησίν, όρκους δοὺς βασιλεῖ,
μή ποτ' ἐκεῖνον τὸν τῆς ᾿Αλεξάνδρου ἐγχειρισθῆναι θρόνον, ἀνέστρεψεν όπισθεν, τοῦ βασιλέως θε
σπίσαντος, μετὰ τὸ ἀποβιῶναι Τιμόθεον πλὴν
Ἰωάννου ἐκεῖνον τὴν καθέδραν κληρώσασθαι εν
ἂν ὁ κλήρος καὶ τὸ πλῆθος ἐπιλέξηται. Μετ' οὐ
πολὺ δὲ Τιμοθέου τὸ βιοῦν μεταλλάξαντος, Ἰωάννης τὰς συνθήκας τῶν ὄρχων παρ' οὐδὲν λογισάμενος, χρήμασί τινας υποφθείρες, ὡς ὁ αὐτὸς
Ζαχαρίας φησίν, εἰς τὴν τῆς ἐπισκοπῆς καθέδραν
ἀνάγεται. Οὗ γενομένου, ἐκεῖνον μὲν ἀπελαθῆναι
Ζήνων ἐκέλευεν, υποθήκαις δὲ ᾿Ακακίου καὶ πρὸς
Αλεξανδρεῖς ἔγραψεν, ο δή 'Ενωτικόν κατωνομασε θεσπίζων Πέτρῳ τῷ Μεγγῷ αὖθις ἀποδοθῆναι
τὸν θρόνον, εἴπερ ἔλοιτο καθυποσημαίνειν τῷ
quidem ille scriplo ei subscribere, et Proterii G γράμματι, καὶ τοὺς ἀπὸ τῆς μοίρας Προτερίου
sectatores recipere, quartamque synodum approbare vellet. Hanc rei ejus dispositionem, de Acacii
sententia (sicuti dixi) constitutam, Pergamius, qui
nuper admodum Ægyptiae provinciæ præfectus
declaratus fuerat, Alexandriam pertulit. Is postquam eo pervenit, et Joannem Romam profugisse
comperit, cum Petro Moggo collocutus, ut henoticum Zenonis scriptum reciperet, ei persuasit,
et eos præterea qui ab Ecclesia secessissent. Ille
tomo ei statim subscripsit: et cum Alexandriæ
publicus populi conventus celebraretur, quia henoticuin Zenonis omnibus placuit, eos quoque qui
propter Proterii partes secesseraut, admisit. Atque
δέχεσθαι, καὶ μὴ τὴν τετάρτην εκτρέπεσθαι σύνο
οδον. "Ην δὴ οἰκονομίαν γνώμῃ Ακακίου συντεθειμένην, ὡς εἴρηται, Περγάμιος διεκόμιζεν,
ἄρτι τῆς Αἰγυπτιακῆς διοικήσεως τὴν ὑπαρχον
ἀξίαν ἐγχειρισθείς. Ο δὴ τῇ ᾿Αλεξάνδρου προτεσχηκώς, τὸν μὲν Ἰωάννην φυγάδα ἐς Ρώμην
γενέσθαι ἐμάνθανε· Πέτρῳ δὲ τῷ Μογγῷ περιτυχών, πείθει μὲν τὸ ἐνωτικὸν Ζήνωνος δέχεσθαι,
καὶ τοὺς τῆς Ἐκκλησίας διισαμένους. Καὶ τὸν μὲν
τόμον εὐθὺς καθυπέργαφε· δημοτελοῦς δὲ πανηγύ
ρεως ἀνὰ τὴν ᾿Αλεξάνδρου τελουμένης, ἐπεὶ καὶ
πᾶσι τὸ ἐνωτικὸν Ζήνωνος εἰς ἀρέσκειαν ἦν, δέχεται Πέτρος καὶ τοὺς ἀπὸ Προτερίου διισταμέ
ubi orationem non ita longam ad populum habuit, η νους. Μετρίαν δὲ προσφώνησιν τῷ λεᾧ ἀνειπών,
quam ad ecclesiasticum plebis conventum composuerat, postea etiam Zenonis constitutionem
multitudini recitavit, hisce verbis compositam:
CAPUT XII.
De Zenonis edicto, quod pacificatorium est dictum,
neque rejiciens neque comprobans Chalcedonensem
synodum.
• Imperator Cæsar Zeno pius, victor, triumphator, maxinus, semper colendus, Augustus, Alexandrinis, et qui per Ægyptum et Libyam et Pentapolim sunt, religiosissimis episcopis et clericis,
et mona his et laicis. Cum imperii nostri initium
et conservationem, tum autem opes atque armaturam inexpugnabilem persuasum habeamus esse.
δ ἐπ' ἐκκλησιάσει τοῦ δήμου συνέταξεν, ἔπειτα καὶ
τὸ ἐνωτικὸν Ζήνωνος τῷ πλήθει ὑπανεγίνωσκε τάδε
διαγορεύον
Περὶ τοῦ λεγομένου ενωτικοῦ τοῦ βασιλέως Ζήνωνος· μήτε ἀποτρεπόμενον μήτε δεχόμενον
τὴν ἐν Χαλκηδόνι ἁγίαν σύνοδον.
• Αὐτοκράτωρ Καίσαρ Ζήνων, εὐσεβής, νικητής.
τροπαιούχος, μέγιστος, ἀεισέβαστος, Αύγουστος, τοῖς
κατ' Αλεξάνδρειαν καὶ Αίγυπτον καὶ Λιβύην καὶ
Πεντάπολιν εὐλαβεστάτοις ἐπισκόποις καὶ κληρικοίς
καὶ μοναχοῖς καὶ λαϊκοῖς. Ἀρχὴν καὶ σύστασιν δύο
ναμίν τε καὶ ὅπλον ἀκαταμάχητον τῆς ἡμετέρα;
εἰδότες βασιλεία; τὴν μόνην ὀρθὴν καὶ ἀληθε η
col. 137–138page 65 of 313
PG 147:137πίστιν, ἥντινα διὰ τῆς θείας ἐπιφοιτήσεω; ἐξέθεντο μὲν οἱ ἐν Νικαίᾳ συναθροισθέντες τριακόσιοι δεκα οκτώ ἅγιοι Πατέρες, ἐβεβαίωσαν δὲ οἱ ἐν Κωνσταντινουπόλει ἑκατὸν καὶ πεντήκοντα ὁμοίω; ἅγιοι α τέρες συνελθόντες, νύκτωρ τε καὶ μεθημέραν πάσῃ προσευχῇ καὶ σπουδῇ καὶ νόμοις κεχρήμεθα πλη θυνθῆναι δι' αὐτῆς τὴν ἀπανταχόσε ἁγίαν τοῦ Θεοῦ καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν Ἐκκλησίαν, τὴν ἄφθαρ τον καὶ ἀτελεύτητον μητέρα τῶν ἡμετέρων σχή πρων· εἰρήνῃ τε καὶ τῇ περὶ Θεὸν ὁμονοίᾳ τοὺς εὐσεβεῖς λαοὺς διαμένοντας, εὐπροσδέκτους τὰς ὑπὲρ τῆς ἡμετέρας βασιλείας εκετείας προσφέρειν, σὺν τοῖς θεοφιλεστάτοις ἐπισκόποις, καὶ θεοσεβεστάτοις κληρικοῖς καὶ ἀρχιμανδρίταις καὶ μονάζουσι. Τοῦ γὰρ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι στοῦ, τοῦ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ Θεοτόκου Μα ρίας σαρκωθέντος καὶ τεχθέντος, τὴν ἐκ συμφωνίας δοξολογίαν καὶ λατρείαν ἡμῶν ἐπαινοῦντος καὶ ἑτοίμως δεχομένου, τὰ μὲν τῶν πολεμίων ἐκτριβήσεται καὶ ἐξαλειφθήσεται γένη· πάντες δὲ τὸν οἶο χεῖον ὑποκλινοῦσιν αὐχένα τῷ ἡμετέρῳ μετὰ Θεὸν κράτε:. Εἰρήνη δὲ καὶ τὰ ἐκ ταύτης ἀγαθὰ, αέρων τε εὐκρασία, καὶ καρπῶν εὐφορία, καὶ τὰ ἄλλα δὲ τὰ λυσιτελοῦντα τοῖς ἀνθρώποις φιλοτιμηθήσεται. Οὕτως οὖν τῆς ἀμωμήτου πίστεως ἡμᾶς τε καὶ τὰ Ρωμαϊκὰ περισωζούσης πράγματα, δεήσεις ἡμῖν προσεκομίσθησαν παρὰ θεοσεβῶν ἀρχιμανδριτών καὶ ἐρημιτῶν, καὶ ἑτέρων αἰδεσίμων ἀνδρῶν, μετὰ δακρύων ἱκετευόντων ἔνωσιν γενέσθαι ταῖς ἁγιωτά ταις ἐκκλησίαις, συναφθῆναί τε τὰ μέλη τοῖς μέλε σιν, ἅπερ ὁ μισόκαλος ἀπὸ πλείστων χρόνων χωρί σαι κατηπείχθη, γινώσκων ὡς εἰ ὁλοκλήρῳ τῷ τῆς Εκκλησίας σώματι πολεμψη, ηττηθήσεται. Σύμ βαίνει γὰρ ἐκ τούτου καὶ γενεὰς ἀναριθμήτους εἶναι, ὅσας ὁ χρόνος ἐν τοσούτοις ἔτεσι τῆς ζωῆς ὑπεξήγαγε· καὶ τὰς μὲν τοῦ λουτροῦ τῆς παλιγγενεσίας ἐστερημένος ἀπελθεῖν, τὰς δὲ τῆς θείας κοινωνίας μὴ μετασχούσας πρὸς τὴν τῶν ἀνθρώπων ἀπαραίτητον ἐκδημίαν ἀπαχθῆναι, φόνους τε τολμηθῆναι μυρίους, καὶ αἱμάτων πλήθει μὴ μόνον μολυνθῆναι τὴν γῆν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν τὸν ἀέρα. Ταῦτα τίς οὐκ ἂν εἰς τὸ ἀγαθὸν μετασκευασθῆναι προτεύξοιτο; Διά τοι τοῦτο γινώσκειν ὑμᾶς ἐσπουδάσαμεν, ὅτι καὶ ἡμεῖς καὶ αἱ πανταχοῦ ἐκκλησίαι, ἕτερον σύμ βολον ἢ μάθημα, ἢ ὅρον πίστεως, ἢ πίστιν, πλὴν τοῦ εἰρημένου ἁγίου συμβόλου τῶν τὴ ἁγίων Πατ τέρων, ὅπερ ἐβεβαίωσαν οἱ μνημονευθέντες ρν' ἅγιοι Πατέρες, οὔτε ἐσχήκαμεν, οὔτε ἔχομεν, οὔτε ἔξομεν, οὔτε ἔχοντας ἐπιστάμεθα· εἰ δὲ καὶ ἔχοι τις, ἀλλά τριον αὐτὸν ἡγούμεθα· τοῦτο γὰρ καὶ μόνον, ὡς ἔφαμεν, τὴν ἡμετέραν περισώζειν τεθαῤῥήκαμεν βασιλείαν. Καὶ πάντες δὲ οἱ λαοὶ τοῦ σωτηριώδους ἀξιούμενοι φωτίσματος, αὐτὸ καὶ μόνον παραλαμβάνοντες βαπτίζονται. ῇ καὶ ἐξηκολούθησαν οἱ ἅγιοι Πατέρες, οἱ ἐν τῇ Ἐφεσίων συνελθόντες· οἱ καὶ καθελόντες τὸν ἀσεβῆ Νεστόριον καὶ τοὺς τὰ ἐκείνου μετὰ ταῦτα φρονοῦντας. Οντινα καὶ ἡμεῖς Νεστόριον ἅμα Εὐτυχεῖ τἀναντία τοῖς εἰρημένοις φρονοῦντας ἀναθεματίζομεν· δεχόμενοι καὶ τὰ το κεφά
ECCLESIASTICA HISTORIE L.IB. XVI.
πίστιν, ἥντινα διὰ τῆς θείας ἐπιφοιτήσεω; ἐξέθεντο solam rectam et veram fidem quam divina inspiratione Nice trecenti decem et octo sancti Patres
congregali pronulgaverunt, et Constantinopoli
centum quinquaginta itidem sancti Patres coacti
confirmaverunt, diu noctuque precationibus, studiis legibusque nostris omnibus hoc agimus, ut per
eam ubique locorum sancta Dei catholica el apostolica Ecclesia incrementa capiat, 675 que incorruptibilis et immortalis sceptrorum nostrorum
mater, et pii populi nostri in pace religionis divinæ
concordia persistentes, acceptabiles pro imperio
nostro preces una cum Dei amantissimis episcopis
et piissimis clericis et archimandritis et monachis
fundant. Cum enim magnus Deus et Salvator noster Christus Jesus, qui ex sancta Virgine et Dei
Genitrice Maria incarnatus et natus est, glorificationem et sacrum cultum nostrum consentientem
laudaverit, benigneque susceperit, tum gentes 10stiles conterentur atque exstinguentur, et omnes
colla sua imperio secundum Deum nostro submittent: pax etiam, et que ex pace proveniunt bona,
coeli salubritas, frugum ubertas, aliaque quae hominibus commoda sunt, liberaliter suppeditabunt.
Itaque cum fides irreprehensibilis et vos et imperium Romanum sic conservet, preces nobis a piis
archimandritis et eremitis, aliisque venerandis viris
oblatæ sunt: qui cum lacrymis nobis supplicarunt,
ut unionem in sanctissimis Ecclesiis fieri, et membra membris conjungi, quæ honestatis pietatisque
inimicus ab annis plurimis segregare est conatus,
curaremus. Qui quidem inimicus bene novit, si
integro et conjuncto Ecclesia corpori bellum inferat, victum se iri. Nam ex hoc factum est, ut infinitæ gentes et generationes, quas tot annorum
tempora ex hac vita suludluxerunt, partim absque
lavacri regeneratione obierint, partim sine divine
communionis perceptione ad inevitabilem illam
omnium migrationem transierint: et ut cædes
innumerabiles patratæ sint, ita ut sanguinis unda
non sólum terra, verum etiam aer ipse contaminatus sit et infectus: quæ omnia quis est qui nou
in'melius mutari exoptet? Quapropter scire vos
volumus, neque nos, neque quæ ubique locorum
sunt ecclesias, aliud symbolum, aut doctrinam aut
formulam @dei, aut fidem etiam, praeterquam quod
(sicuti dictum est) a trecentis decem et octo sanclis Patribus editum, et a centum et quinquaginta.
quorum mentionem etiam fecimus, sanctis Patribus comprobatum est sanctum Symbolum, vel ha -
buisse, vel habere, vel habituros esse, neque aliquos qui habeant scire: atque si quis etiam babeat, alienumn illum putare. 676 Nam id solum
Symbolum, quemadmodum diximus, imperium
Rostrum conservare confidimus. Et populi universi, qui salutarem consequuntur illuminationem,
hoc solo recepto baptizantur. Hoc etiam secuti
sønt sancti Patres Ephesi congregati, qui impium
Nestorium et opinionis ejus postea sectatores condemnajunt, quem sane Nestorium una cum Eu5
μὲν οἱ ἐν Νικαίᾳ συναθροισθέντες τριακόσιοι δεκαοκτώ ἅγιοι Πατέρες, ἐβεβαίωσαν δὲ οἱ ἐν Κωνσταντινουπόλει ἑκατὸν καὶ πεντήκοντα ὁμοίω; ἅγιοι 11ατέρες συνελθόντες, νύκτωρ τε καὶ μεθημέραν πάσῃ
προσευχῇ καὶ σπουδῇ καὶ νόμοις κεχρήμεθα πλη
θυνθῆναι δι' αὐτῆς τὴν ἀπανταχόσε ἁγίαν τοῦ Θεοῦ
καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν Ἐκκλησίαν, τὴν ἄφθαρτον καὶ ἀτελεύτητον μητέρα τῶν ἡμετέρων σχήπρων· εἰρήνῃ τε καὶ τῇ περὶ Θεὸν ὁμονοίᾳ τοὺς
εὐσεβεῖς λαοὺς διαμένοντας, εὐπροσδέκτους τὰς ὑπὲρ
τῆς ἡμετέρας βασιλείας εκετείας προσφέρειν, σὺν
τοῖς θεοφιλεστάτοις ἐπισκόποις, καὶ θεοσεβεστάτοις
κληρικοῖς καὶ ἀρχιμανδρίταις καὶ μονάζουσι. Τοῦ
γὰρ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι
στοῦ, τοῦ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας σαρκωθέντος καὶ τεχθέντος, τὴν ἐκ συμφωνίας
δοξολογίαν καὶ λατρείαν ἡμῶν ἐπαινοῦντος καὶ
ἑτοίμως δεχομένου, τὰ μὲν τῶν πολεμίων εκτριβήσεται καὶ ἐξαλειφθήσεται γένη· πάντες δὲ τὸν οἶο
χεῖον ὑποκλινοῦσιν αὐχένα τῷ ἡμετέρῳ μετὰ Θεὸν
κράτε:. Εἰρήνη δὲ καὶ τὰ ἐκ ταύτης ἀγαθὰ, αέρων
τε εὐκρασία, καὶ καρπῶν εὐφορία, καὶ τὰ ἄλλα δὲ
τὰ λυσιτελοῦντα τοῖς ἀνθρώποις φιλοτιμηθήσεται.
Οὕτως οὖν τῆς ἀμωμήτου πίστεως ἡμᾶς τε καὶ τὰ
Ρωμαϊκὰ περισωζούσης πράγματα, δεήσεις ἡμῖν
προσεκομίσθησαν παρὰ θεοσεβῶν ἀρχιμανδριτών
καὶ ἐρημιτῶν, καὶ ἑτέρων αἰδεσίμων ἀνδρῶν, μετὰ
δακρύων ἱκετευόντων ἔνωσιν γενέσθαι ταῖς ἁγιωτά
ταις ἐκκλησίαις, συναφθῆναί τε τὰ μέλη τοῖς μέλε
σιν, ἅπερ ὁ μισόκαλος ἀπὸ πλείστων χρόνων χωρί
σαι κατηπείχθη, γινώσκων ὡς εἰ ὁλοκλήρῳ τῷ τῆς
Εκκλησίας σώματι πολεμψη, ηττηθήσεται. Σύμ
βαίνει γὰρ ἐκ τούτου καὶ γενεὰς ἀναριθμήτους εἶναι,
ὅσας ὁ χρόνος ἐν τοσούτοις ἔτεσι τῆς ζωῆς ὑπεξήγαγε· καὶ τὰς μὲν τοῦ λουτροῦ τῆς παλιγγενεσίας
ἐστερημένος ἀπελθεῖν, τὰς δὲ τῆς θείας κοινωνίας
μὴ μετασχούσας πρὸς τὴν τῶν ἀνθρώπων ἀπαραί
τητον ἐκδημίαν ἀπαχθῆναι, φόνους τε τολμηθῆναι
μυρίους, καὶ αἱμάτων πλήθει μὴ μόνον μολυνθῆναι
τὴν γῆν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν τὸν ἀέρα. Ταῦτα τίς οὐκ
ἂν εἰς τὸ ἀγαθὸν μετασκευασθῆναι προτεύξοιτο;
Διά τοι τοῦτο γινώσκειν ὑμᾶς ἐσπουδάσαμεν, ὅτι
καὶ ἡμεῖς καὶ αἱ πανταχοῦ ἐκκλησίαι, ἕτερον σύμβολον ἢ μάθημα, ἢ ὅρον πίστεως, ἢ πίστιν, πλὴν p
τοῦ εἰρημένου ἁγίου συμβόλου τῶν τὴ ἁγίων Πατ
τέρων, ὅπερ ἐβεβαίωσαν οἱ μνημονευθέντες ρν' ἅγιοι
Πατέρες, οὔτε ἐσχήκαμεν, οὔτε ἔχομεν, οὔτε ἔξομεν,
οὔτε ἔχοντας ἐπιστάμεθα· εἰ δὲ καὶ ἔχοι τις, ἀλλά
τριον αὐτὸν ἡγούμεθα· τοῦτο γὰρ καὶ μόνον, ὡς
ἔφαμεν, τὴν ἡμετέραν περισώζειν τεθαῤῥήκαμεν
βασιλείαν. Καὶ πάντες δὲ οἱ λαοὶ τοῦ σωτηριώδους
ἀξιούμενοι φωτίσματος, αὐτὸ καὶ μόνον παραλαμβάνοντες βαπτίζονται. ῇ καὶ ἐξηκολούθησαν οἱ ἅγιοι
Πατέρες, οἱ ἐν τῇ Ἐφεσίων συνελθόντες· οἱ καὶ
καθελόντες τὸν ἀσεβῆ Νεστόριον καὶ τοὺς τὰ ἐκείνου
μετὰ ταῦτα φρονοῦντας. Οντινα καὶ ἡμεῖς Νεστό
ριον ἅμα Εὐτυχεῖ τἀναντία τοῖς εἰρημένοις φρονοῦντας ἀναθεματίζομεν· δεχόμενοι καὶ τὰ το κεφά
PATROL. GR. CXLVII,
col. 139–140page 66 of 313
PG 147:139νομένου Κυρίλλου ἀρχιεπισκόπου τῆς ᾿Αλεξανδρέων ἁγίας καθολικῆς Ἐκκλησίας. Ομολογοῦμεν δὲ τὸν μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν, τὸν κατὰ ἀλή θειαν ἐνανθρωπήσαντα, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, κατελθόντα καὶ σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου καὶ Θεοτόκου, ένα τυγχάνειν καὶ οὐ δύο· ἑνὸς γὰρ εἶναί φαμεν τά τε θαύματα καὶ τὰ πάθη, ἅπερ εκουσίως ὑπέμεινε σαρκί. Τοὺς γὰρ διαιροῦντας, ἡ συγχέοντας, ἡ φα τασίαν εἰσάγοντας, οὐδὲ ὅλως δεχόμεθα· ἐπείπερ ἡ ἀναμάρτητος κατὰ ἀλήθειαν σάρκωσις ἐκ τῆς Θεο τόκου προσθήκην Υἱοῦ οὐ πεποίηκε· μεμένηκε γὰρ Τριὰς ἡ Τριάς, καὶ σαρκωθέντος τοῦ ἑνὸς τῆς Τριά δος Θεοῦ Λόγου. Εἰδότες οὖν ὡς οὔτε αἱ ἅγιαι πα ταχοῦ ὀρθόδοξο: τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίαι, οὔτε οἱ τούτων προϊστάμενοι θεοφιλέστατοι ἱερεῖς, οὔτε ἡ ἡμετέρα βασιλεία ἑτέρου συμβόλου ἢ ὅρου πίστεως παρὰ τὸ εἰρημένον ἅγιον μάθημα ήνέσχοντο ἢ ἀνέχονται, ἡνώσαμεν ἑαυτοὺς μηδὲν ἐνδοιάζοντες. Ταῦτα δὲ γεγράφαμεν, οὐ καινίζοντες πίστιν, ἀλλ' ὑμᾶς πληροφοροῦντες. Πάντα δὲ τὸν ἕτερόν τι φρονήσαντα, ἢ φρονοῦντα, ἡ νῦν, ἢ πώποτε, ἢ ἐν Χαλκηδόνι, ἡ οἷα δή ποτε συνόδῳ, ἀναθεματίζομεν· ἐξαιρέτως δὲ τοὺς εἰδ ρημένους Νεστόριον καὶ Εὐτύχιον, καὶ τοὺς τὰ αὐτῶν φρονοῦντας. Συνάφθητε τοίνυν τῇ πνευματική μη τρὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ, τῆς αὐτῆς ἡμῖν ἐν αὐτῇ θείας ἀπολαύοντες κοινωνίας, κατὰ τὸν εἰρημένον ἕνα καὶ μόνον ὅρον τῆς πίστεως τῶν τιη' ἁγίων Πατέρων. Ἡ γὰρ παναγία μήτηρ ὑμῶν ἡ Ἐκκλησία καὶ ὡς γνησίους ὑμᾶς υἱοὺς ἀπεκδέχεται περιπτύξασθαι, καὶ τῆς χρονίας καὶ γλυκείας ὑμῶν ἐπιθυμεῖ φωνῆς ἀκροάσασθαι. Ἐπείξατε οὖν ἑαυτούς· ταῦτα γὰρ ποιοῦντες, καὶ τὴν τοῦ Δεσπότου καὶ Σωτῆρος καὶ Θεοῦ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εὐμένειαν πρὸς ἑαυτοὺς ἐφελκύσεσθε, καὶ παρὰ τῆς ἡμετέρας βασιλείας ἐπαινεθήσεσθε. "Ων δὴ γραμμάτων ἀνεγνωσμένων οἱ τῆς ᾿Αλεξάνδρου πάντες ἥνωντο τῇ ἁγίᾳ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ Ἐκκλησίᾳ, τὰ ἐν μέσῳ σκῶλά τε καὶ προσκόμματα διαλύοντες. λαια τὰ εἰρημένα παρὰ τοῦ τῆς ὁσίας μνήμης για
νομένου Κυρίλλου ἀρχιεπισκόπου τῆς ᾿Αλεξανδρέων
ἁγίας καθολικῆς Ἐκκλησίας. Ομολογοῦμεν δὲ τὸν
μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ Θεὸν, τὸν κατὰ ἀλή
θειαν ἐνανθρωπήσαντα, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν
Χριστόν, τὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα,
καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, κατελθόντα καὶ σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος
ἁγίου καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου καὶ Θεοτόκου, ένα
τυγχάνειν καὶ οὐ δύο· ἑνὸς γὰρ εἶναί φαμεν τά τε
θαύματα καὶ τὰ πάθη, ἅπερ εκουσίως ὑπέμεινε
σαρκί. Τοὺς γὰρ διαιροῦντας, ἡ συγχέοντας, ἡ φα
τασίαν εἰσάγοντας, οὐδὲ ὅλως δεχόμεθα· ἐπείπερ ἡ
ἀναμάρτητος κατὰ ἀλήθειαν σάρκωσις ἐκ τῆς Θεο
τόκου προσθήκην Υἱοῦ οὐ πεποίηκε· μεμένηκε γὰρ
Τριὰς ἡ Τριάς, καὶ σαρκωθέντος τοῦ ἑνὸς τῆς Τριά
δος Θεοῦ Λόγου. Εἰδότες οὖν ὡς οὔτε αἱ ἅγιαι πα
ταχοῦ ὀρθόδοξο: τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίαι, οὔτε οἱ τούτων
προϊστάμενοι θεοφιλέστατοι ἱερεῖς, οὔτε ἡ ἡμετέρα
βασιλεία ἑτέρου συμβόλου ἢ ὅρου πίστεως παρὰ τὸ
εἰρημένον ἅγιον μάθημα ήνέσχοντο ἢ ἀνέχονται,
ἡνώσαμεν ἑαυτοὺς μηδὲν ἐνδοιάζοντες. Ταῦτα δὲ
γεγράφαμεν, οὐ καινίζοντες πίστιν, ἀλλ' ὑμᾶς πλη
ροφοροῦντες. Πάντα δὲ τὸν ἕτερόν τι φρονήσαντα, ἢ
φρονοῦντα, ἡ νῦν, ἢ πώποτε, ἢ ἐν Χαλκηδόνι, ἡ οἷα δήποτε συνόδῳ, ἀναθεματίζομεν· ἐξαιρέτως δὲ τοὺς εἰδ
ρημένους Νεστόριον καὶ Εὐτύχιον, καὶ τοὺς τὰ αὐτῶν
φρονοῦντας. Συνάφθητε τοίνυν τῇ πνευματική μητρὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ, τῆς αὐτῆς ἡμῖν ἐν αὐτῇ θείας
ἀπολαύοντες κοινωνίας, κατὰ τὸν εἰρημένον ἕνα καὶ
μόνον ὅρον τῆς πίστεως τῶν τιη' ἁγίων Πατέρων.
Ἡ γὰρ παναγία μήτηρ ὑμῶν ἡ Ἐκκλησία καὶ ὡς
γνησίους ὑμᾶς υἱοὺς ἀπεκδέχεται περιπτύξασθαι, καὶ
τῆς χρονίας καὶ γλυκείας ὑμῶν ἐπιθυμεῖ φωνῆς
ἀκροάσασθαι. Ἐπείξατε οὖν ἑαυτούς· ταῦτα γὰρ
ποιοῦντες, καὶ τὴν τοῦ Δεσπότου καὶ Σωτῆρος καὶ
Θεοῦ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ εὐμένειαν πρὸς ἑαυτοὺς
ἐφελκύσεσθε, καὶ παρὰ τῆς ἡμετέρας βασιλείας
ἐπαινεθήσεσθε. "Ων δὴ γραμμάτων ἀνεγνωσμένων
οἱ τῆς ᾿Αλεξάνδρου πάντες ἥνωντο τῇ ἁγίᾳ καθολικῇ
καὶ ἀποστολικῇ Ἐκκλησίᾳ, τὰ ἐν μέσῳ σκῶλά τε
καὶ προσκόμματα διαλύοντες.
tychete, quod diversa ab eis quæ dicta sunt sen- λαια τὰ εἰρημένα παρὰ τοῦ τῆς ὁσίας μνήμης για
tiant, anathemate ferimus: duodecim etiam capita
illa a sanctæ memoriæ Cyrillo sanctæ catholicæ
Alexandrinorum Ecclesiæ archiepiscopo promul -
gata recipientes. Profitemur autem unigenitum
Filium Dei et Deum (qui vere homo factus est,
Dominum nostrum Jesum Christum, qui consubstantialis est Patri secundum divinitatem, et idem
consubstantialis nobis juxta humanitatem: et qui
descendit et incarnatus est ex Spiritu sancto, et
Maria virgine et Dei genitrice) unum esse, et non
duos. Unius enim esse dicimus et miracula et
perpessiones, quas sponte sua carne pertulit. Eos
vero qui eum dividunt aut confundunt, aut phantasiam seu spectrum inducunt, haudquaquam approbamus. Et pura labisque peccati omnis expers veraque, ex Dei Genitrice incarnatio accessionem Filii non attulit: et Trinitas, uno
Trinitatis ejus Deo Verbo incarnato, Trinitas permansit. Cum igitur sciamus neque sanctas quæ
ubique sunt, et orthodoxas Dei ecclesias, neque
qui eis præsunt Dei amantissimos sacerdotes,
neque imperialem nostram sublimitatem symbolum aliud, aut fidei definitionem præter eam quam
diximus sanctam doctrinam et formulam, vel antea tulisse, vel nunc ferre, conjunximus nos per
unionem inter nos ipsos, nihil addubitantes,
nihilque cunctantes. Atque hæc scripsimus, non
nt novi quidquam de fide afferremus, sed ut vos
per certam perfectamque doctrinam confirmaremus. Quemlibet vero qui aliud quidquam sensit,
aut sentit, aut nunc, aut quacunque synodo alia,
anathemati subjicimus: præcipue vero quos diximus, Nestorium et Eutychetem, et qui cum eis
idem sentiunt. Conjungite ergo vos per unionem
spirituali matri Ecclesiæ et divina ipsius in ea
communione fruimini, per eam quam diximus,
unam et solam trecentorum decem et octo sanctorum Patrum professionis fidei definitionem. Ipsa
enim sanctissima mater vestra Ecclesia, vos ut
germanos nativosque filios, circumfusis ulnis aıplecti desiderat, 677 et suavem vestram vocem
aliquando tandem audire cupit. Itaque vos ipsos incitate atque urgete. Quod si feceritis, tum Domini et Servatoris et Dei nostri Jesu Christi benignitatein vobis ipsis conciliabitis, tum ab impe_
riali nestra amplitudine laudem eximiam feretis. Quibus litteris lectis, Alexandrini universi sanctæ
catholicæ et apostolicæ Ecclesiæ conjuncti unitique sunt: et quæcunque in medio fuere offendicula et impedimenta, sustulere.
Unum solummodo Christum Dei Patris Verbum cum propria carne cognoscimus. (Cyrill.)
Genuit ex se Virgo corpus, sed quod conceptum esset ex Spiritu. (Hilar.) - In natura humane susceptione gratia quodammodo illi homini
naturalis facta est, quæ nullum peccatum posset
admittere. (Aug.) Et Gregor. Nazianz. Virginem matrem ante conceptionem Fili sui et anima et corpore cœlitus sanctificatam esse scripsit. - Talis
>
erat illa susceptio, quæ Deum hominem faceret,
et hominem Deum. (Aug.) — Virgo carnem Christi
non peperit de peccati propagine. (ld. sup. Joun..
tracl. 79. Erronea ergo fuerit Magistri Sententiarum illa lib. m, dist. 5, sententia: Sune dici
potest, et credi oportet, juxta sanctorum allestationis convenientiam, ipsam (carnem Verbi) prius peccato fuisse obnoxiam, sicut reliqua Virginis caro
fuil.
Chapter XIII, XIVCaput XIII, XIV
col. 141–142page 67 of 313
PG 147:141ΚΕΦΑΛ. Π'. Ως Καλανδίων ὑπερόριος γίνεται, Πέτρος δὲ ὁ Αναψεὺς τῷ τῆς ᾿Αντιόχου αὖ τις θρόνῳ ἐπι πηδᾷ· καὶ περὶ τοῦ παλιμβόλου ήθους Πέτρου τοῦ Μογγοῦ. Καλανδίων δὲ ὁ τῆς ᾿Αντιόχου πρόεδρος Ακακίῳ καὶ Ζήνωνι ἔγραφε, μοιχὸν τὸν Πέτρον ἀποκαλῶν διὰ τὰ γενόμενα· καὶ ὅτι καὶ ἐπὶ τῆς ᾿Αλεξάνδρου γενόμενος, ἀναθέματι τὴν ἁγίαν τετάρτην καθυπέβαλε σύνοδον. Ος διὰ ταῦτα πρόφασιν εἰληφώς ὡς τοῖς ἀποστάταις Ζήνωνος επαμύνοι αλλῳ καὶ Λεον τίῳ καὶ Παμπρεπεί τυραννιῶσιν, τὴν Οασιν οἰκεῖν κατακρίνεται. Καὶ Καλανδίων μὲν αὖθις τῆς ᾿Αντιόχου διὰ τοῦτο ἐκβάλλεται· ὁ δὲ ἀναφεύς Πέτρο; τέχνῃ τὰ πράγματα ὑπελθών, τῆς ἐφετῆς αὐτῷ και Ο δρας τῆς ᾿Αντιόχου πάλιν καταξιοῦται, τῷ ἑνω τικῷ Ζήνωνος πρότερον ὑποσημηνάμενος. Καὶ πρὸς Πέτρον δὲ τὸν Μογγὸν τῆς Ἀλεξάνδρου ἐπισκοποῦντα αμοιβαίοις συνοδικοῖς ἐχρήσατο γράμμασιν. Επίσης δὲ καὶ ὁ μετ' ᾿Αναστάσιον ὁ Ἱεροσολύμων Μαρτύριος τις κατ' ἔθος συνοδικὰς ἐκείνῳ ἐπιστολὰς ἔπεμψεν. Ηνωται δὲ τούτῳ καὶ ὁ τῆς Κωνσταντίνου τὸν θρό τον διέπων 'Ακάκιος. Οὐ πολλοῦ δὲ χρόνου διεῤῥνη κότος, τινὲς τῶν τῆς Πέτρου τοῦ Μογγοῦ προτέρας μοίρας οὕτως ἔχοντα βλέποντες, τῆς ἐκείνου κοινω νέας διέστησαν· ὡς ἐκεῖνον βιασθέντα, τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον ἐπ' ἐκκλησίας ἀναθεματίσαι, καὶ τὸ *ίψανον Τιμοθέου ἀνορύξαι. "Ο μαθὼν ᾿Ακάκιος, ὁ τῆς Κωνσταντίνου, ἐν δεινῷ ἐποιεῖτο, καὶ ἐν οὐ μετ τρίαις ἦν ταραχαῖς, ἐς τοσοῦτον, ὥστε καί τινας ἀνὰ τὴν ᾿Αλεξάνδρου ἐκπέμψαι εἴ γε ἀληθῆ τὰ λεγό μενα εἰσομένους. Οὓς ὁ Πέτρος εξακριβούμενος, ἐπληροφόρει μηδὲν τοιοῦτον διαπεπραχώς· καὶ τὰ πλήθη συνάγων, ὑπομνήματα έγραφεν, ὧν ἡ δύνα μες ἔγγραφος ἔκειτο, ὡς ἄρα εἴη Πέτρος τῶν ἤκου σμένων μηδέν τι διαπραξάμενος. Οὗτος δὲ ἄρα ταῖς ἀληθεία:ς κόθορνός τις ἢ Πρωτεὺς Φάριος ὢν, Ευ ριπές τε καὶ παλίμβολος, ἐν οὐδεμιᾷ καθίστατο γνώμῃ· ἀλλ' ἀεὶ πρὸς τὸ δόξαν μετεῤῥυθμίζετο τοῖς καιροῖς καὶ τοῖς πράγμασιν, νῦν μὲν τὴν ἐν Χαλκηδόνι προσιέμενος σύνοδον, νῦν δὲ ὥσπερ παλινῳδίαν ᾄδων, καὶ ψήφοις ἁπάσαις ἐκβάλλων ταύτην καὶ παραδιδοὺς ἀναθέματι. Ἐξ ὧν δ' ᾿Ακακίῳ τῷ τῆς Κωνσταντίνου γράφει προέδρῳ μόλις τὸν ἐκεί νου δόλον φωράσαντι, δῆλος γεννήσεται. Γράφει δ' ἐπὶ λέξεως οὕτως ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Επιστολή Πέτρου τοῦ ᾿Αλεξανδρείας, Ακακίῳ σταλεῖσα τῷ ἐπισκόπῳ τῆς βασιλίδος τῶν πόλεων. Ὁ Θεὸς ὁ ὕψιστος τὴν σὴν ἁγιωσύνην ἀμείψεται, υπό τε πόνων καὶ καμάτων τοσούτων, ὧν πε μιώδους χρόνων ἐφύλαξας τὴν τῶν ἁγίων Πατέρων πίστιν, ἣν ἀκαταπαύστως κηρύττων ἐβεβαίωσας ἐν ᾗ καὶ τὸ σύμβολον κείμενον τῶν τιήν ἁγίων Πα τέρων εὑρόντες, ἀκολούθως ἐν ᾧ βαπτισθέντες ἐπι
1!1
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVI.
Ως Καλανδίων ὑπερόριος γίνεται, Πέτρος δὲ ὁ
Αναψεὺς τῷ τῆς ᾿Αντιόχου αὖ τις θρόνῳ ἐπιπηδᾷ· καὶ περὶ τοῦ παλιμβόλου ήθους Πέτρου
τοῦ Μογγοῦ.
Καλανδίων δὲ ὁ τῆς ᾿Αντιόχου πρόεδρος Ακακίῳ
καὶ Ζήνωνι ἔγραφε, μοιχὸν τὸν Πέτρον ἀποκαλῶν
διὰ τὰ γενόμενα· καὶ ὅτι καὶ ἐπὶ τῆς ᾿Αλεξάνδρου
γενόμενος, ἀναθέματι τὴν ἁγίαν τετάρτην καθυπέβαλε σύνοδον. Ος διὰ ταῦτα πρόφασιν εἰληφώς ὡς
τοῖς ἀποστάταις Ζήνωνος επαμύνοι αλλῳ καὶ Λεον
τίῳ καὶ Παμπρεπεί τυραννιῶσιν, τὴν Οασιν οἰκεῖν
κατακρίνεται. Καὶ Καλανδίων μὲν αὖθις τῆς ᾿Αντιό
χου διὰ τοῦτο ἐκβάλλεται· ὁ δὲ ἀναφεύς Πέτρο;
τέχνῃ τὰ πράγματα ὑπελθών, τῆς ἐφετῆς αὐτῷ και
Ο δρας τῆς ᾿Αντιόχου πάλιν καταξιοῦται, τῷ ἑνωτικῷ Ζήνωνος πρότερον ὑποσημηνάμενος. Καὶ πρὸς
Πέτρον δὲ τὸν Μογγὸν τῆς Ἀλεξάνδρου ἐπισκοποῦντα
αμοιβαίοις συνοδικοῖς ἐχρήσατο γράμμασιν. Επίσης
δὲ καὶ ὁ μετ' ᾿Αναστάσιον ὁ Ἱεροσολύμων Μαρτύριος
τις κατ' ἔθος συνοδικὰς ἐκείνῳ ἐπιστολὰς ἔπεμψεν.
Ηνωται δὲ τούτῳ καὶ ὁ τῆς Κωνσταντίνου τὸν θρό
τον διέπων 'Ακάκιος. Οὐ πολλοῦ δὲ χρόνου διεῤῥνηκότος, τινὲς τῶν τῆς Πέτρου τοῦ Μογγοῦ προτέρας
μοίρας οὕτως ἔχοντα βλέποντες, τῆς ἐκείνου κοινω
νέας διέστησαν· ὡς ἐκεῖνον βιασθέντα, τὴν ἐν Χαλ
κηδόνι σύνοδον ἐπ' ἐκκλησίας ἀναθεματίσαι, καὶ τὸ
*ίψανον Τιμοθέου ἀνορύξαι. "Ο μαθὼν ᾿Ακάκιος, ὁ
τῆς Κωνσταντίνου, ἐν δεινῷ ἐποιεῖτο, καὶ ἐν οὐ μετ
τρίαις ἦν ταραχαῖς, ἐς τοσοῦτον, ὥστε καί τινας
ἀνὰ τὴν ᾿Αλεξάνδρου ἐκπέμψαι εἴ γε ἀληθῆ τὰ λεγόμενα εἰσομένους. Οὓς ὁ Πέτρος εξακριβούμενος,
ἐπληροφόρει μηδὲν τοιοῦτον διαπεπραχώς· καὶ τὰ
πλήθη συνάγων, ὑπομνήματα έγραφεν, ὧν ἡ δύνα
μες ἔγγραφος ἔκειτο, ὡς ἄρα εἴη Πέτρος τῶν ἤκου
σμένων μηδέν τι διαπραξάμενος. Οὗτος δὲ ἄρα ταῖς
ἀληθεία:ς κόθορνός τις ἢ Πρωτεὺς Φάριος ὢν, Ευ
ριπές τε καὶ παλίμβολος, ἐν οὐδεμιᾷ καθίστατο
γνώμῃ· ἀλλ' ἀεὶ πρὸς τὸ δόξαν μετεῤῥυθμίζετο τοῖς
καιροῖς καὶ τοῖς πράγμασιν, νῦν μὲν τὴν ἐν Χαλ
κηδόνι προσιέμενος σύνοδον, νῦν δὲ ὥσπερ παλινῳδίαν ᾄδων, καὶ ψήφοις ἁπάσαις ἐκβάλλων ταύτην
καὶ παραδιδοὺς ἀναθέματι. Ἐξ ὧν δ' ᾿Ακακίῳ τῷ
τῆς Κωνσταντίνου γράφει προέδρῳ μόλις τὸν ἐκεί
νου δόλον φωράσαντι, δῆλος γεννήσεται. Γράφει δ'
ἐπὶ λέξεως οὕτως·
CAPUT XIII.
Ut Calandion in exsilium sit actus, et Petrus Crapheus in ejus rursum insilierit sedem: et de
inconstantibus ac versipellibus Petri Moggi moribus.
Porro Calandion Antiochenus antistes ad Acacium et Zenonem scripsit, et Petrum imœchum ¦
vocavit, cum propter ca quæ de illo accidissen!,
tum quod Alexandriæ anathema in sanctam quartam synodum conjecisset. At Calandion, quod per
eam causam occasionem arripuit, ut Illi et Leontil
et Pamprepis, qui a Zenone defecerant et tyrannidem affectabant, partes foveret, ad Oasim: exsilii
causa incolendam damnatus est. Atque ille quidem
idcirco rursum Antiochia ejectus, Petrus autem
Cnapheus, fraude in negotio peragendo usus, in
desideratam sibi Antiochenam sedem rursum inductus est, postquam henotico Zenonis subscripsit.
Dedit is ad Petrum Moggum Alexandriæ episcopum, et vicissim ab eodem accepit synodales litteras. Martyrius itidem Anastasii Ilierosolymis
successor, ad eum more recepto epistolas ejuscemodi misit. Conjunctus quoque ci est, qui Constantinopolitanam gubernabat Ecclesiam, Acacius.
Verum non multum intercessit temporis, et nonmulli qui Petri Moggi partium fuerant, cum eum
consilium mutasse viderent, a communione ejus
secesserunt: unde factum est, ut Chalcedonensem
synodum in ecclesia anathematis sententia damnasset, et Timothei cadaver effodisset. Eam rem
ubi Acacius Constantinopolitanus audivit, graviter
factum id tulit, et magnopere est perturbatus:
678 adeo certe, ut quosdam Alexandriam mittendos duxerit, qui rei veritatem cognoscerent.
Eos vero Petrus postquam diligenter inquisitos
adesse rescivit, certiores fecit, nihil se earum rerum adimisisse et multitudine quadam contracla, attestationes conscripsit, quæ indicabant,
Petrum nihil earum quæ audite essent rerum,
fecisse. Ille vero reipsa veluti cothurnus quidam,
aut Proteus Pharius atque Euripus, versipellis
scilicet hono; fuit, et sibi ipsi non constitit, verum pro eo atque ei visum esset, semper se temporibus et rebus ipsis accommodavit. Et aliquando
quidem Chalcedonensen synodum comprobavit,
aliquando autem perinde atque palinodiam 'canens, calculis omnibus rejecit, et anathemate condemnavit. Ex litteris autem eis quas ad
Acacium Constantinopolitanum episcopum, qui dolum ejus per inquisitionem scrutatus est, dedit, qualis fuerit, liquebit. Scripsit autem in læc verba:
ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'.
CAPUT XIV.
Επιστολή Πέτρου τοῦ ᾿Αλεξανδρείας, Ακακίῳ Εpistola Petri Alexandrini ad Acacium missa, imσταλεῖσα τῷ ἐπισκόπῳ τῆς βασιλίδος τῶν
πόλεων.
Ὁ Θεὸς ὁ ὕψιστος τὴν σὴν ἁγιωσύνην ἀμείψε
ται, υπό τε πόνων καὶ καμάτων τοσούτων, ὧν πε
μιώδους χρόνων ἐφύλαξας τὴν τῶν ἁγίων Πατέρων
πίστιν, ἣν ἀκαταπαύστως κηρύττων ἐβεβαίωσας·
ἐν ᾗ καὶ τὸ σύμβολον κείμενον τῶν τιήν ἁγίων Πατέρων εὑρόντες, ἀκολούθως ἐν ᾧ βαπτισθέντες ἐπι
perantis urbis episcopum.
Altissimus Deus remunerabitur sanctitati tuæ
labores et sudores tantos, quos tot annorum curriculis, Gdei sanctorum Patrum professione conservanda subiisti: quam sane assidue prædicans
confirmasti. In ea synibolum quoque sanctorum
trecentorum decem et octo Patrum recte posiluu
col. 143–144page 68 of 313
PG 147:143στεύσαμεν καὶ πιστεύομεν. "Οπερ καὶ ἐβεβαίωσαν οἱ συνελθόντες ἐν Κωνσταντινουπόλει ἅγιοι Πατέρες ρν'. ᾿Ακαταπαύστως τοίνυν πάντας ὁδηγῶν, ἥνωσας τὴν ἁγίαν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν, πείσας ἡμᾶς διὰ μεγίστων ὑποδειγμάτων, ὡς οὐδέν ἐστι παρὰ ταῦτα πεπραγμένον ἐν τῇ ἁγιωτάτῃ καὶ οἰκουμενικῇ συν όδῳ τῇ ἐν Χαλκηδόνι γενομένῃ, συμφωνούσῃ καὶ βεβαιούσῃ τὰ τοῖς ἐν Νικαίᾳ ἁγίοις Πατράσιν. Ού δὲν γὰρ εὑρόντες καινόν, αὐτοτελῶς συνεστήσαμεν καὶ πεπιστεύκαμεν. Μεμαθήκαμεν δέ, ώς τινες μου νάζοντες, φθονοῦντες τῇ ἡμῶν ἀδελφότητι, εἰς τὰς ὑμῶν ὁσίας ἀκοὰς εἰσήνεγκαν λοιδορίας τινάς, οὐκ εὐχερῶς μεταγούσας εἰς λύπην τὴν ὑμῶν ὁσιότητα. Καὶ πρῶτα μὲν, ὡς τὰ λείψανα τοῦ ἐν ἁγίοις ἡμῶν Πατρὸς τοῦ μακαρίου ἀρχιεπισκόπου Τιμοθέου μετα ηνέγκαμεν εἰς ἕτερον τόπον· ὅπερ πράγμα οὔτε Θεῷ οὔτε νόμοις πρέπον ἐστί· καὶ ἐπὶ τούτοις εἰς ἕτερον μετεπήδησαν ἀσύστατον καὶ προτέρου χεῖρον. Πῶς γὰρ ἀναθεματίζειν είχομεν τὴν ἐν Χαλκηδόνι ἁγίαν σύνοδον, ᾗ πιστεύσαντες ἐβεβαιώσαμεν; Οὐκ ἀγνοεῖτε δὲ, οὐδὲ λέληθε τὴν ὑμῶν θεοφιλίαν τῶν παρ' ἡμῖν λαῶν ὁ ζῆλος καὶ ἡ ἐλαφρία, καὶ τῶν νεωτερίζειν ἐθελόντων μοναζόντων· οἵτινες μελετ τήσαντες ἅμα τισὶν ἐθελοκάκοις τῆς Ἐκκλησίας ἀποσκιρτῆσαι τοὺς λαοὺς ἀποσπᾶν ἐπιχειροῦσι· καὶ διὰ τῶν ὑμετέρων εὐχῶν ἐσκεψάμεθα λόγον θερα πείας εχόμενον, μηδὲν βλάπτοντα τὴν ἁγίαν σύν δυν τὴν ἐν Χαλκηδόνι· εἰδότες οὐδὲν καινὸν ἔχειν αὐτῇ πεπραγμένον καὶ πρὸς πεισμοσύνην τῶν ἀκεραίων καὶ ἀπολογίαν τοὺς ἐπισυνελθόντας ἡμῖν, τοῦτο λέ γειν πεποιήκαμεν. Καὶ τοῦτο μὲν πολὺς γενόμενος, ταχέως εκώλυσα· γνωρίζω δὲ τῇ ὑμῶν ἁγιωσύνῃ, καὶ μέχρι καὶ νῦν οὐ παύονται οἱ τὰ ζιζάνια σπεί ροντες ἀεὶ μονάζοντες, όργανα ἑαυτοῖς ἐγκαταμία ξαντες τινῶν μοναστήρια ποτε μὴ οἰκησάντων, Καὶ περιέρχονται φήμας θρυλλοῦντες διαφόρους καθ ἡμῶν, καὶ κατὰ τῆς ἐκκλησιαστικῆς τοῦ Χριστοῦ εἰρήνης, καὶ μηδὲν ἡμᾶς συγχωροῦντες κανονικῶς καὶ πρεπόντως τῇ ἁγίᾳ τοῦ Θεοῦ καθολικῇ ἐκκλησίᾳ πράττειν, παρασκευάζοντες τοὺς παρ' ἡμῖν λαούς μᾶλλον ἄρχειν, ἡμῶν, ἤπερ πείθεσθαι ἡμῖν· καὶ θέλουσι ποιεῖν, ὅσα μὴ πρέπει Θεῷ. Πιστεύομεν δὲ ὡς ἡ ὑμῶν ἁγιωσύνη διδάξει πάντα τὸν θειότατον δεσπότην τῆς οἰκουμένης· καὶ παρασκευάσει, ὥστε τύπον αὐτοῖς παρασχεθῆναι παρὰ τῆς αὐτοῦ γαλη νότητος, τὰ δέοντα περὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς εἰρή νης πρεπούσης Θεῷ τε καὶ βασιλεῖ, ὥστε πάντας ἐν τούτοις κατευνάζειν. Ἀλλὰ τοιαῦτα μὲν ὁ κόθορνος Πέτρος δολίως Ακακίῳ ἐπέστελλεν, ἀσταθὴς τὴν γνώμην ὢν καὶ παλίμβολος.
NICEPHORI CAJ.LISTI
reperimus: in cujus scilicet professione baptizali, στεύσαμεν καὶ πιστεύομεν. "Οπερ καὶ ἐβεβαίωσαν
οἱ συνελθόντες ἐν Κωνσταντινουπόλει ἅγιοι Πατέρες
ρν'. ᾿Ακαταπαύστως τοίνυν πάντας ὁδηγῶν, ἥνωσας
τὴν ἁγίαν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν, πείσας ἡμᾶς διὰ
μεγίστων ὑποδειγμάτων, ὡς οὐδέν ἐστι παρὰ ταῦτα
πεπραγμένον ἐν τῇ ἁγιωτάτῃ καὶ οἰκουμενικῇ συνόδῳ τῇ ἐν Χαλκηδόνι γενομένῃ, συμφωνούσῃ καὶ
βεβαιούσῃ τὰ τοῖς ἐν Νικαίᾳ ἁγίοις Πατράσιν. Ούδὲν γὰρ εὑρόντες καινόν, αὐτοτελῶς συνεστήσαμεν
καὶ πεπιστεύκαμεν. Μεμαθήκαμεν δέ, ώς τινες μου
νάζοντες, φθονοῦντες τῇ ἡμῶν ἀδελφότητι, εἰς τὰς
ὑμῶν ὁσίας ἀκοὰς εἰσήνεγκαν λοιδορίας τινάς, οὐκ
εὐχερῶς μεταγούσας εἰς λύπην τὴν ὑμῶν ὁσιότητα.
Καὶ πρῶτα μὲν, ὡς τὰ λείψανα τοῦ ἐν ἁγίοις ἡμῶν
Πατρὸς τοῦ μακαρίου ἀρχιεπισκόπου Τιμοθέου μετα
ηνέγκαμεν εἰς ἕτερον τόπον· ὅπερ πράγμα οὔτε
Θεῷ οὔτε νόμοις πρέπον ἐστί· καὶ ἐπὶ τούτοις εἰς
ἕτερον μετεπήδησαν ἀσύστατον καὶ προτέρου χεῖρον.
Πῶς γὰρ ἀναθεματίζειν είχομεν τὴν ἐν Χαλκηδόνι
ἁγίαν σύνοδον, ᾗ πιστεύσαντες ἐβεβαιώσαμεν; Οὐκ
ἀγνοεῖτε δὲ, οὐδὲ λέληθε τὴν ὑμῶν θεοφιλίαν τῶν
παρ' ἡμῖν λαῶν ὁ ζῆλος καὶ ἡ ἐλαφρία, καὶ τῶν
νεωτερίζειν ἐθελόντων μοναζόντων· οἵτινες μελετ
τήσαντες ἅμα τισὶν ἐθελοκάκοις τῆς Ἐκκλησίας
ἀποσκιρτῆσαι τοὺς λαοὺς ἀποσπᾶν ἐπιχειροῦσι· καὶ
διὰ τῶν ὑμετέρων εὐχῶν ἐσκεψάμεθα λόγον θερα
πείας εχόμενον, μηδὲν βλάπτοντα τὴν ἁγίαν σύν δυν
τὴν ἐν Χαλκηδόνι· εἰδότες οὐδὲν καινὸν ἔχειν αὐτῇ
πεπραγμένον καὶ πρὸς πεισμοσύνην τῶν ἀκεραίων
καὶ ἀπολογίαν τοὺς ἐπισυνελθόντας ἡμῖν, τοῦτο λέγειν πεποιήκαμεν. Καὶ τοῦτο μὲν πολὺς γενόμενος,
ταχέως εκώλυσα· γνωρίζω δὲ τῇ ὑμῶν ἁγιωσύνῃ,
καὶ μέχρι καὶ νῦν οὐ παύονται οἱ τὰ ζιζάνια σπεί
ροντες ἀεὶ μονάζοντες, όργανα ἑαυτοῖς ἐγκαταμία
ξαντες τινῶν μοναστήρια ποτε μὴ οἰκησάντων, Καὶ
περιέρχονται φήμας θρυλλοῦντες διαφόρους καθ
ἡμῶν, καὶ κατὰ τῆς ἐκκλησιαστικῆς τοῦ Χριστοῦ
εἰρήνης, καὶ μηδὲν ἡμᾶς συγχωροῦντες κανονικῶς
καὶ πρεπόντως τῇ ἁγίᾳ τοῦ Θεοῦ καθολικῇ Ἐκκλη
σία πράττειν, παρασκευάζοντες τοὺς παρ' ἡμῖν λαούς
μᾶλλον ἄρχειν, ἡμῶν, ἤπερ πείθεσθαι ἡμῖν· καὶ
θέλουσι ποιεῖν, ὅσα μὴ πρέπει Θεῷ. Πιστεύομεν δὲ
ὡς ἡ ὑμῶν ἁγιωσύνη διδάξει πάντα τὸν θειότατον
δεσπότην τῆς οἰκουμένης· καὶ παρασκευάσει, ὥστε
τύπον αὐτοῖς παρασχεθῆναι παρὰ τῆς αὐτοῦ γαλη
νότητος, τὰ δέοντα περὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς εἰρή
νης πρεπούσης Θεῷ τε καὶ βασιλεῖ, ὥστε πάντας ἐν
τούτοις κατευνάζειν. Ἀλλὰ τοιαῦτα μὲν ὁ κόθορνος
Πέτρος δολίως Ακακίῳ ἐπέστελλεν, ἀσταθὴς τὴν
γνώμην ὢν καὶ παλίμβολος.
et antea credidimus, et nunc quoque ei credimus.
Id quod etiam comprobarunt centum et quinquaginta sancti Patres, qui Constantinopoli congregati
fuere. Itaque cum assidue omnibus in recta via
præeas, per unionem sanctam Dei conjunxisti
Ecclesiam, et nobis certissimis argumentis persuasisti, nihil esse contra hac actum in sanctissima universali synodo Chalcedone celebratą;
quippe quæ cum sanctis Nicanis Patribus concordet, eorumque decretum confirmet. Et cum in
actis Chalcedonensibus novi nihil reperissemus,
sponte nostra illis assensimus et credidimus. Cæterum certiores facti sumus, monachos quosdam,
qui conjunctioni nostræ fraternæ invident, de injuriis criminibusque quibusdam ad vos retulisse,
quibus tamen illi non facile sanctitatem vestram
permovere. Primum, quod reliquias ejus qui in
sanctis est Patris nostri beati archiepiscopi Timothei in locum alium transtulerimus: quod factum
neque Deo placet, neque legibus convenit. 679
Deinde, ad crimen aliud quod non consistit, et
priore illo deterius est, pervenere. Quomodo namque anathema jaculari in sanctam Chalcedonenstin synodum potuimus, cui credidimus, et quam
confirmavimus? Non latet autem pietatem vestram
populi nostri fervor et levitas, et monachorum
etiam ad novas res spectantium motus: qui cum
in animo habeant, cum quibusdam consulta animi
lestinatione improbis ab Ecclesia resilire, populum secum avellere conantur. Porro vestris adjuti
precibus, re deliberata, rationem quæ mederi
malo imminenti posset, invenimus, nihil sanctæ
Chalcedonensi synodo, in qua nihil novi scimus
esse actum, derogantem, atque ut simplicibus persuaderemus factumque nostrum defenderemus,
effecimus, ut ab iis qui nobiscum conventus
agunt, ista dicerentur. Atque in eo cun toti essemus, mox etiam prohibuimus. Certiorem vero
sanctitatem vestram facio, ne nunc quidem cessare
cos qui semper zizania seminant, monachos: et
tanquam instrumenta sibi asciscere quosdam, qui
monasteria non incolunt, sed passim vagantes,
Eumores varius contra nos et ecclesiasticam Christi
pacem et tranquillitatem spargunt: neque nobis,
pro eo atque decet, canonice quidquam in sancta
Dei catholica Ecclesia facere permittunt, illudque
sedulo agunt, ut nobis populus hic potius imperet, quam pareat, et omnia moliuntur, quæ Deo
indigna sunt, et indecora facere student. De sanclitate autem vestra nobis persuademus, eam omnia ad sacratissimum orbis terrarum dominum relaturam, curaturamque esse, ut constitutio a serenitate ejus edatur, in qua de ecclesiastica pace,
ca quæ et Deum ipsum et imperatorem deceant, et in quibus omnes acquiescant, præcipiat. ›
Atque hæc cothurnus ille Petrus, homo inconstans el versulus, fraudulenter ad Acacium
scripsit.
Chapter XV. XVICaput XV. XVI
col. 145–146page 69 of 313
PG 147:145ΚΕΦΑΛ. ΙΕ'. Ο Ιωάννης Αλεξανδρείας ο Ταβεννησιώτης εἰς Ρώμην γενόμενος, πείθει Φήλικα τὸν Ρώμης Ακακίῳ τῷ τῆς Κωνσταντίνου σχε διάσει καθαίρεσιν. Ιωάννης δὲ ὁ τῆς ᾿Αλεξάνδρου ὁ Ταβεννησιώτης, οὗ καὶ ἀνόπιν μνείαν εποιησάμην, φεύγων τὴν πρεσβυτέραν κατελάμβανε 'Ρώμην, καὶ ἀνέσειεν ἐκτα ράσσων, τοῦ οἰκείου θρόνου λέγων διαπεσεῖν, ὡς τῶν Λέοντος δογμάτων ὑπερμαχῶν, καὶ τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου· ἄλλον δέ τινα ἐφ᾽ ἅπασι τού τοῖς ἀντίπαλον καταστῆναι. Δι' α ταραχθεὶς Σιμπλίκιος, ὁ Ρώμης ἐπίσκοπος μετὰ Λέοντα, πρὸς Ζήνωνα ἔγραφε, τὸ τῆς ἐκβολῆς παράλογον αἰτιώμενος. Ζήνων δὲ ἀνταπέστελλε, μηδ' ἄλλο τι ἀποῤ μιρῆναι του θρόνου φάσκων, ἢ ὅτι ἐπιορκίας εάλω ἐγκλήματι. Ἐπεὶ δὲ Φήλιξ Σιμπλίκιον διεδέχετο, οὐκ ἀνίει ὁ Ἰωάννης ἀεὶ ἐνοχλῶν περὶ τῶν Πέτρῳ γεγενημένων, καὶ ὅτιπερ Ακάκιος ὁ τῆς Κωνσταντίνου, οὖν πρότερον ὡς αἱρετικὸν ἐξετρέπετο, νῦν μάλα προσίεται. Καὶ συχνῶς ἐπιών, μόλις ἔπειθε Φήλικα, καθαίρεσιν ᾿Ακακίῳ σχεδιάσαι, ὅτιπερ κοινωνήσειε Πέτρῳ τῷ Μογγῷ. Ο μὴ κατὰ παράδοσιν γεγενημένον ἐκκλησιαστικὴν, καθώς Ζαχαρίᾳ ιστό ρηται, μοναχοί τινες ἐκ τῆς τῶν ᾿Ακοιμήτων μονῆς ᾿Ακακίῳ ἐπιδεδώκασιν. Ο δ' ᾿Ακάκιος οὐ προσ ήκατο. Εοικε δὲ Ζαχαρίας μηδὲν τῶν πεπραγμένων εἰδέναι, ἀκοὴν δὲ μόνην ἀφηγεῖσθαι ἠκρωτηριασμένην. Εγώ δ' ἀκριβῶς εἰδὼς διηγήσομαι. ΚΕΦΑΛ. ΙϚ'. Περὶ τῶν γενομένων μεταξύ Φήλικος καὶ Ζήνωνος διὰ τὸν Ἀκάκιον· καὶ περὶ Κυρίλλου ἡγουμένου μονῆς τῶν Ἀκοιμήτων. Καὶ ὡς καθηρέθησαν οἱ τῶν Ῥωμαίων πρέσβεις παρὰ τῆς ἐν Ρώμῃ συνόδου, καὶ ᾿Ακάκιος ὁ τῆς Κωνσταντίνου. Δέδωκε μὲν λιβέλλους ὁ Ιωάννης τῷ Φήλικι κατὰ Ακακίου, ὡς παρὰ λόγον κοινωνοίη τῷ Πέτρῳ, καὶ περί τινων ἄλλων μὴ κατὰ θεσμὸν Ἐκκλησίας ἐκεί νῳ γεγενημένων. Καὶ στέλλει Φήλιξ πρὸς Ζήνωνα Βιτάλιον καὶ Μισῆνον τοὺς ἐπισκόπους, διαταττόμενος, τὴν μὲν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον ἁπάσεις ψή φοις κρατεῖν, Πέτρον δὲ τῆς ᾿Αλεξάνδρου ἀπελαθῆναι, ὡς μὴ ὑγιῶς περὶ τὴν θρησκείαν ἔχοντα ἐς Ρώμην δὲ πεμφθῆναι Ακάκιον, ἀντιδικασόμενον Ιωάννῃ ὑπὲρ ὧν ἐνάγοι, ἢ ἀπολογησόμενον, ἢ τὰς ἀνηκούσης εὐθύνα; ὑφέξοντα. Πρινὴ δὲ Βιτάλιον καὶ Μισῆνον τοὺς ἐκ Ρώμης ήκοντας φθάσαι τὴν βασιλεύουσαν, ὁ τῆς τῶν ᾿Ακοιμήτων μονῆς προε στώς Κύριλλος πρὸς Φήλικα φθάνει στέλλων, τὸν πάππαν ἐπαιτιώμενος, τῇ τοσαύτῃ βραδυτήτι του σούτων περὶ τῶν τῆς Ἐκκλησίας θεσμῶν νεωτερισθέντων. Φήλιξ δὲ τὰ γράμματα Κυρίλλου δεξά μενος, τοῖς πρέσβεσιν έγραφε, μηδέν τι πρᾶξαι, πρὶν ἢ Κυρίλλῳ συγγένοιντο, καὶ τὸ ποιητέον παρ' αὐτοῦ διαγνῶσιν· ὑπομνήσεις σε άλλας προς Ζή
ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XVI.
Ο Ιωάννης Αλεξανδρείας ο Ταβεννησιώτης
εἰς Ρώμην γενόμενος, πείθει Φήλικα τὸν
Ρώμης Ακακίῳ τῷ τῆς Κωνσταντίνου σχε
διάσει καθαίρεσιν.
CAPUT XV.
Ct Joannes Tabernesiotes Alexandria episcopus,
Romam profectus, Felici Rom. episcopo persuaserit, ut is Acacio repente episcopatum abdicaret.
Joannes autem Alexandriæ episcopus Tabenne -
sius, cujus antea quoque fecimus mentionem, cum
inde profugisset, Romam venit, et turban isthie
concivit, propterea se throno suo excidisse
dicens, quod Leonis doctrinam et Chalcedonensem synodum defenderet, aliumque qui ab his
prorsus diversum sentiret, 680 in locum suum
substitutum esse. Querela ea permotus Simplicius
Romæ post Leonem episcopus, ad Zenonem illegitimam Joannis ejectionem reprehendens scripsit
expulsum esse, quam quod perjurii compertus
essel,
Ιωάννης δὲ ὁ τῆς ᾿Αλεξάνδρου ὁ Ταβεννησιώτης,
οὗ καὶ ἀνόπιν μνείαν εποιησάμην, φεύγων τὴν πρε
σβυτέραν κατελάμβανε 'Ρώμην, καὶ ἀνέσειεν ἐκταράσσων, τοῦ οἰκείου θρόνου λέγων διαπεσεῖν, ὡς
τῶν Λέοντος δογμάτων ὑπερμαχῶν, καὶ τῆς ἐν
Χαλκηδόνι συνόδου· ἄλλον δέ τινα ἐφ᾽ ἅπασι τού
τοῖς ἀντίπαλον καταστῆναι. Δι' α ταραχθεὶς Σιμπλίκιος, ὁ Ρώμης ἐπίσκοπος μετὰ Λέοντα, πρὸς
Ζήνωνα ἔγραφε, τὸ τῆς ἐκβολῆς παράλογον αἰτιώμενος. Ζήνων δὲ ἀνταπέστελλε, μηδ' ἄλλο τι ἀποῤμιρῆναι του θρόνου φάσκων, ἢ ὅτι ἐπιορκίας εάλω eique Zeno, non aliam illum ob causam sede su
ἐγκλήματι. Ἐπεὶ δὲ Φήλιξ Σιμπλίκιον διεδέχετο,
οὐκ ἀνίει ὁ Ἰωάννης ἀεὶ ἐνοχλῶν περὶ τῶν Πέτρῳ
γεγενημένων, καὶ ὅτιπερ Ακάκιος ὁ τῆς Κωνσταν
τίνου, οὖν πρότερον ὡς αἱρετικὸν ἐξετρέπετο, νῦν
μάλα προσίεται. Καὶ συχνῶς ἐπιών, μόλις ἔπειθε
Φήλικα, καθαίρεσιν ᾿Ακακίῳ σχεδιάσαι, ὅτιπερ κοινωνήσειε Πέτρῳ τῷ Μογγῷ. Ο μὴ κατὰ παράδοσιν
γεγενημένον ἐκκλησιαστικὴν, καθώς Ζαχαρίᾳ ιστόρηται, μοναχοί τινες ἐκ τῆς τῶν ᾿Ακοιμήτων μονῆς
᾿Ακακίῳ ἐπιδεδώκασιν. Ο δ' ᾿Ακάκιος οὐ προσήκατο. Εοικε δὲ Ζαχαρίας μηδὲν τῶν πεπραγμένων εἰδέναι, ἀκοὴν δὲ μόνην ἀφηγεῖσθαι ἠκρωτηριασμένην. Εγώ δ' ἀκριβῶς εἰδὼς διηγήσομαι.
rem ipsam ut acta est, ignorare, et rumorem
illam certo mihi compertam commemorabo.
ΚΕΦΑΛ. ΙϚ'.
Περὶ τῶν γενομένων μεταξύ Φήλικος καὶ Ζήνω·
νος διὰ τὸν Ἀκάκιον· καὶ περὶ Κυρίλλου
ἡγουμένου μονῆς τῶν Ἀκοιμήτων. Καὶ ὡς
καθηρέθησαν οἱ τῶν Ῥωμαίων πρέσβεις παρὰ
τῆς ἐν Ρώμῃ συνόδου, καὶ ᾿Ακάκιος ὁ τῆς
Κωνσταντίνου.
Δέδωκε μὲν λιβέλλους ὁ Ιωάννης τῷ Φήλικι κατὰ
Ακακίου, ὡς παρὰ λόγον κοινωνοίη τῷ Πέτρῳ, καὶ
περί τινων ἄλλων μὴ κατὰ θεσμὸν Ἐκκλησίας ἐκείνῳ γεγενημένων. Καὶ στέλλει Φήλιξ πρὸς Ζήνωνα
Βιτάλιον καὶ Μισῆνον τοὺς ἐπισκόπους, διαταττό
μενος, τὴν μὲν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον ἁπάσεις ψήφοις κρατεῖν, Πέτρον δὲ τῆς ᾿Αλεξάνδρου ἀπελαθῆναι, ὡς μὴ ὑγιῶς περὶ τὴν θρησκείαν ἔχοντα·
rescripsit. Postquam Simplicio Felix
successit, non intermisit Joannes molestus ilti
esse, de Petro, quem Acacius Constantinopolitanus
prius tanquam hæreticum rejectum, tum admodum complecteretur, referens. Et cum frequentius
ei instaret, tandem Felici persuasit, ut litteras
statim ederet, in quibus Acacio, quod cum Petro
Moggo communionem haberet, dignitatem abrogavit. Quas litteras contra ecclesiasticam traditionem
compositas, sicuti Zacharias scribit, monachi
quidam ex Insomnium sodalitate, Acacio obtulerunt. Acacius autem non recepit. Porro Zacharias
solum truncatum exponere videtur Ego vero
CAPUT XVI.
Quae propter Acacium inter Felicem et Zenonem
acciderint. De Cyrillo, cænobii Insomnium monachorum præfecto et antistite. Ut Rom. legati er
Acacius Constantinopolitanus a synodo Rʊm. diquitatibus suis privati sint.
Joannes libellos supplices Felici adversus Aca
cium, quod præter rationem cum Petro communicaret, et res plerasque alias non ex præscripto
sanctionum ecclesiasticarum ageret, dedit. Et
Felix ad Zenonem Vitalem et Misenum episcopos
misit, cum mandato et decreto hujusmodi, ut
Chalcedonensis synodus calculis omnibus obtineret: Petrus, ut qui non sanam coleret religionem,
retur, cum Joanne in judicio, si quam haberet
actionem, experturus, aut convenientes pœnas
daturus. Prius autem quam Vitalis et Misenus
Roma Constantinopolim venerunt, sodalitatis
Insomnium præfectus Cyrillus ad Felicem papam
scripsit, moram ejus tantam accusans, per quam
tot res novæ in ecclesiasticis constitutionibus
inducerentur. Litteris ejus acceptis, Felis legatis
suis scripsit, ne quid prius agerent, 681 quam
Cyrillum convenissent, et ab eo quid agendum
esset cognovissent. Dedit quoque alias ad ZenoneIn
ἐς Ρώμην δὲ πεμφθῆναι Ακάκιον, ἀντιδικασόμενον Alexandria ejiceretur: et Acacius Romnam mitteΙωάννῃ ὑπὲρ ὧν ἐνάγοι, ἢ ἀπολογησόμενον, ἢ τὰς
ἀνηκούσης εὐθύνα; ὑφέξοντα. Πρινὴ δὲ Βιτάλιον
καὶ Μισῆνον τοὺς ἐκ Ρώμης ήκοντας φθάσαι τὴν
βασιλεύουσαν, ὁ τῆς τῶν ᾿Ακοιμήτων μονῆς προε
στώς Κύριλλος πρὸς Φήλικα φθάνει στέλλων, τὸν
πάππαν ἐπαιτιώμενος, τῇ τοσαύτῃ βραδυτήτι του
σούτων περὶ τῶν τῆς Ἐκκλησίας θεσμῶν νεωτε
ρισθέντων. Φήλιξ δὲ τὰ γράμματα Κυρίλλου δεξάμενος, τοῖς πρέσβεσιν έγραφε, μηδέν τι πρᾶξαι,
πρὶν ἢ Κυρίλλῳ συγγένοιντο, καὶ τὸ ποιητέον παρ'
αὐτοῦ διαγνῶσιν· ὑπομνήσεις σε άλλας προς ΖήEvagr. lib. 11, cap. 18.
col. 147–148page 70 of 313
PG 147:147νωνα διεπέμπετο, ὑπέρ τε τῆς ἐν Χαλκηδόνι συν όδου διαγορευούσας, ἔτι δὲ καὶ περὶ τοῦ κατὰ τὴν Αφρικὴν διωγμοῦ, ἦν Ονώριχος ἔπραττε. Ναὶ μὴν καὶ πρὸς 'Ακάκιον ἔστελλεν, αιτιώτατον τῶν κατὰ τὴν Ἐκκλησίαν νεωτερισθέντων ἐκεῖνον εἶναι λέ γων. Πρὸς ἅπερ πάλιν ὁ Ζήνων τὰ ἴσα τοῖς πρό τερον ἀνταπέστελλεν· ὡς ἄρα ἐπικενῆς διαταράξοι τοῦτον ὁ Ἰωάννης, μηδαμή μηδαμῶς ἐπομοσάμενος διὰ τοῦ θρόνου παριέναι τῆς ᾿Αλεξάνδρου παρα Εἶναι δὲ τοὺς ὅρκους καὶ ἱεροσυλῆσαι τὸν θρόνον, καὶ ἄλλως τὰ πάνδεινα διαπράξασθαι. Ἀλλὰ καὶ τὸν Μογγὸν Πέτρον μή τινος ἄνευ βασάνου ἐπὶ τὸν θρόνον ἐλθεῖν· χερσὶ δ' οἰκείαις πρότερον υποση μηνάμενον, τὴν πίστιν τῶν ἐν Νικαίᾳ συνελθόντων Πατέρων δέχεσθαι· ᾗ καὶ ἡ ἐν Χαλκηδόνι σύνοδος κατ' ίχνος ἐπηκολούθησε, καὶ ταῦτ᾽ ἐπὶ ῥήματος γεγραφώς· «Οφείλεις ἀσφαλῶς ἔχειν καὶ τὴν ἡμε τέραν εὐσέβειαν τὸν προλεχθέντα ἁγιώτατον Πέτ τρον καὶ πάσας τὰς ἁγιωτάτας ἐκκλησίας δέχε σθαί τε καὶ σέβειν, καὶ τὴν ἐν Χαλκηδόνα ἁγίαν σύνοδον, ἥτις συνέστη τῇ πίστει τῇ ἐν τῇ Νικαέων συνόδῳ.» Τῇ δὲ τοιαύτῃ πράξει καὶ ἄλλαι ἐπιστολαὶ τοῦ προειρημένου Κυρίλλου ἐμφέρονται, καὶ άλλων τῆς βασιλίδος ἀρχιμανδριτῶν, ἔτι δὲ ἐπισκό των καὶ κληρικῶν τῆς Αἰγυπτιακῆς διοικήσεως πρὸς Φήλικα κατὰ Πέτρου πεμφθεῖσαι καὶ τῶν κοινωνούντων αὐτῷ οἷα αἱρετικῶν· καί τινες δὲ τῆς μονῆς τῶν ᾿Ακοιμήτων ἀφιγμένοι προς Φίλικα διήλεγξαν τοὺς περὶ Μισἦνον· ὡς μέχρι τῆς αὐτῶν ἀφίξεως ἐς Βυζάντιον κρύφα πως καὶ ἐν παραβύ στις Πέτρος τοῖς ἱεροῖς διπτύχοις ἐφέρετο· ἔκτοτε δὲ μέχρι τοῦ νῦν, καὶ ἀναφανδόν περιᾴδεται· ἀκανονίστως δὲ τοὺς περὶ Μ:σῆνον κοινωνῆσαι τοῖς περὶ Πέτρον τε καὶ ᾿Ακάκιον. Αἱ δὲ τῶν Αἰγυπτίων ἐπι στολαί, καὶ αὗται τὰ παραπλήσια ἔλεγον· καὶ ὅτι περ Ιωάννης μὲν ὀρθόδοξος ὤν, κατὰ κανόνας ἔσχε τὸν θρόνων· ὅ γε μὴν Πέτρος ὑπὸ δύο καὶ μόνων παραπλησίων αὐτῷ τὴν κακοδοξίαν κεχειροτόνητο, καὶ ὅτι περ μετὰ τὴν ἀναχώρησιν Ἰωάννου οὐδέν τι τῶν δεινῶν κατὰ τῶν ὀρθοδόξων ἐνέλιπε γίνεσθαι. Ταῦτα δὲ πάντα μαθεῖν τὸν ᾿Ακάκιον παρά τινων ἐς Βυζάντιον ἀφιγμένων· τὸν δὲ μήτοι γε ἐμποδὼν καταστῆναι δυνάμενον, ἀλλὰ καὶ ἐφ᾽ ἅπασι συνεργὸν καθεστάναι, καὶ σχεδόν πάντας βιάζειν ἐκείνῳ κοινωνεῖν. "Α δὴ ἐπὶ μᾶλλον αὐξῆσαι καὶ ἀληθῆ, εἶναι ἐκύρωσε Συμεώνης ἐκεῖνος ὁ ἐκ τῶν ᾿Ακοιμή των σταλείς Φήλικι· ἀναφανδόν γὰρ διήλεγξε τους περὶ Μισῆνον τοῖς αἱρετικοῖς κοινωνήσαντας. Οἷς παρόντων ἐκείνων, διαρρήδην τὸ Πέτρου ὄνομα τοῖς ἱεραῖς δέλτοις ἀνεκηρύχθη, μηδ' ὅσον ἐν σχήματι βάρος τι διασημηνάντων. Ταύτῃ τοι καὶ πολλοὺς τῶν ἁπλουστέρων καθυπαχθῆναι τοῖς αἱρετικοῖς λέγουσι τὸν Πέτρον ἤδη παραδοχῆς καὶ πρὸς τοῦ Ρώμης θρόνου ἀξιωθῆναι. Προσετίθει δὲ Συμεών νης, ὅτι καὶ διαφόρων γενομένων ζητήσεων, τους περὶ Μισῆνον μή τινι τῶν ὀρθοδόξων ἐντυχεῖν θε λῆσαι, ἢ ἀπόδοσιν ποιήσασθαι γράμματος, ή τι
litteras, quibus illum de synodo Chalcedonensi, νωνα διεπέμπετο, ὑπέρ τε τῆς ἐν Χαλκηδόνι συν
όδου διαγορευούσας, ἔτι δὲ καὶ περὶ τοῦ κατὰ τὴν
Αφρικὴν διωγμοῦ, ἦν Ονώριχος ἔπραττε. Ναὶ μὴν
καὶ πρὸς 'Ακάκιον ἔστελλεν, αιτιώτατον τῶν κατὰ
τὴν Ἐκκλησίαν νεωτερισθέντων ἐκεῖνον εἶναι λέγων. Πρὸς ἅπερ πάλιν ὁ Ζήνων τὰ ἴσα τοῖς πρό
τερον ἀνταπέστελλεν· ὡς ἄρα ἐπικενῆς διαταράξοι
τοῦτον ὁ Ἰωάννης, μηδαμή μηδαμῶς ἐπομοσάμενος
διὰ τοῦ θρόνου παριέναι τῆς ᾿Αλεξάνδρου παρα
Εἶναι δὲ τοὺς ὅρκους καὶ ἱεροσυλῆσαι τὸν θρόνον,
καὶ ἄλλως τὰ πάνδεινα διαπράξασθαι. Ἀλλὰ καὶ τὸν
Μογγὸν Πέτρον μή τινος ἄνευ βασάνου ἐπὶ τὸν
θρόνον ἐλθεῖν· χερσὶ δ' οἰκείαις πρότερον υποσημηνάμενον, τὴν πίστιν τῶν ἐν Νικαίᾳ συνελθόντων
Πατέρων δέχεσθαι· ᾗ καὶ ἡ ἐν Χαλκηδόνι σύνοδος
ei de ea quam in Africa Honorichus concitaverat,
persecutione admonebat Quin et ad Acacium
scripsit, maximam eum novatarum in Ecclesia
rerum causam esse dicens. Zeno eadem quæ antea
Felici rescripsit, Joannem scilicet frustra illi
molestiam exhibere, qui haudquaquam se thronum
Ecclesiæ Alexandrinæ conscensurum esse juraverit,
jurisjurandi religionem violarit, episcopatum per
sacrilegium arripuerit, et alia gravia facinora
: imiserit. Nec Petrum Moggum, inquisitione nulla
præeunte ad sedem pervenisse, sed illum priusquam
eam acceperit, manibus suis fidei Nicænorum
Patrum quam comprobarit subscripsisse: cujus
fidei vestigiis Chalcedonensis etiam synodus innitatur. Illud quoque verbis hisce Zeno scripsit: κατ' ίχνος ἐπηκολούθησε, καὶ ταῦτ᾽ ἐπὶ ῥήματος
4 Debes certo cognoscere, et nostram. pietatem et
Petrum sanctissimum, de quo ante dictum est, et
omnes sanctissimas ecclesias recipere et colere
Chalcedonensem sanctam synodum, quæ cuni
professione fidei Nicænæ synodi concordat. › In
rerum istarum actis, ejus quem nominavimus
Cyrilli, aliarumque in urbe imperiali archimanritarum, atque etiam Ægyptiæ diccesis episcopo
rum et clericorum, ad Felicem contra Petrum et
cas qui cum eo communicabant, veluti hæreticos,
!:t epistola reperiuntur. Εt nonnulli ex Insom
mium monasterio Romam profecti, apud Felicem
de Miseno et Vitali questi sunt, quod ad adventum
usque eorum Byzantii clam et occulte Petri
nomen in sacris codicillis fuisset, atque ex eo
tempore ad eum usque diem esset, et quod propaJam ferretur, contra canones Vitalem et Misenum
cum Petro et Acacio commercium et communionem habere. Ægyptiorum quoque epistolæ eadem
significabant. Et praterea, Joannem quidem
orthodoxum esse, recteque sentire, et sedem
secundum canones recepisse: Petrum autem a
duobus tantum qui eamdem pravam opinionem
secuti fuissent, ordinatum esse eumdemque post
Joannis discessum nihil rerum gravium adversus
orthodoxos agere intermisisse. 682 1æc omnia
eum Acacius ex eis qui Byzantium Roma vencranı,
egnovisset, tantum abest ut auctoritate sua rebus
Lujusmodi, cum facile posset, intercesserit, ut
etiam administrum se Petri actionum præbuerit,
et fere omnes cum illo communicare coegerit. Quæ
omnia adauxit, et vera esse coulirmavit Symeones
ille ex Insomnibus ad Felicem missus, qui aperte
M senum et Vitalem quod cum hæreticis communicassent convicit, quodque ipsis præsentibus
propalam Petri nomen ex sacris tabulis promulgatum esset, cum ne per prætextum quidem graviid illi ferre ostendissent. Quapropter
factum, ut permulti ex simplicioribus ab hæreticis
seducti sint, qui a Romana etiam sede receptum
esse Petrum dixerunt. Aldidit et illud Symeones,
ter SC
flouoricius rex Vandalorum plusquam trecentis triginta quatuor episcop is in exsilium pulsis,
γεγραφώς· «Οφείλεις ἀσφαλῶς ἔχειν καὶ τὴν ἡμε
τέραν εὐσέβειαν τὸν προλεχθέντα ἁγιώτατον Πέτ
τρον καὶ πάσας τὰς ἁγιωτάτας ἐκκλησίας δέχεσθαί τε καὶ σέβειν, καὶ τὴν ἐν Χαλκηδόνα ἁγίαν
σύνοδον, ἥτις συνέστη τῇ πίστει τῇ ἐν τῇ Νικαέων
συνόδῳ.» Τῇ δὲ τοιαύτῃ πράξει καὶ ἄλλαι ἐπιστο
λαὶ τοῦ προειρημένου Κυρίλλου ἐμφέρονται, καὶ
άλλων τῆς βασιλίδος ἀρχιμανδριτῶν, ἔτι δὲ ἐπισκό
των καὶ κληρικῶν τῆς Αἰγυπτιακῆς διοικήσεως
πρὸς Φήλικα κατὰ Πέτρου πεμφθεῖσαι καὶ τῶν κοι
νωνούντων αὐτῷ οἷα αἱρετικῶν· καί τινες δὲ τῆς
μονῆς τῶν ᾿Ακοιμήτων ἀφιγμένοι προς Φίλικα
διήλεγξαν τοὺς περὶ Μισἦνον· ὡς μέχρι τῆς αὐτῶν
ἀφίξεως ἐς Βυζάντιον κρύφα πως καὶ ἐν παραβύστις Πέτρος τοῖς ἱεροῖς διπτύχοις ἐφέρετο· ἔκτοτε δὲ
μέχρι τοῦ νῦν, καὶ ἀναφανδόν περιᾴδεται· ἀκανονίστως δὲ τοὺς περὶ Μ:σῆνον κοινωνῆσαι τοῖς περὶ
Πέτρον τε καὶ ᾿Ακάκιον. Αἱ δὲ τῶν Αἰγυπτίων ἐπι
στολαί, καὶ αὗται τὰ παραπλήσια ἔλεγον· καὶ ὅτι
περ Ιωάννης μὲν ὀρθόδοξος ὤν, κατὰ κανόνας ἔσχε
τὸν θρόνων· ὅ γε μὴν Πέτρος ὑπὸ δύο καὶ μόνων
παραπλησίων αὐτῷ τὴν κακοδοξίαν κεχειροτόνητο,
καὶ ὅτι περ μετὰ τὴν ἀναχώρησιν Ἰωάννου οὐδέν τι
τῶν δεινῶν κατὰ τῶν ὀρθοδόξων ἐνέλιπε γίνεσθαι.
Ταῦτα δὲ πάντα μαθεῖν τὸν ᾿Ακάκιον παρά τινων
ἐς Βυζάντιον ἀφιγμένων· τὸν δὲ μήτοι γε ἐμποδὼν
καταστῆναι δυνάμενον, ἀλλὰ καὶ ἐφ᾽ ἅπασι συνεργὸν καθεστάναι, καὶ σχεδόν πάντας βιάζειν ἐκείνῳ
κοινωνεῖν. "Α δὴ ἐπὶ μᾶλλον αὐξῆσαι καὶ ἀληθῆ,
εἶναι ἐκύρωσε Συμεώνης ἐκεῖνος ὁ ἐκ τῶν ᾿Ακοιμή
των σταλείς Φήλικι· ἀναφανδόν γὰρ διήλεγξε τους
περὶ Μισῆνον τοῖς αἱρετικοῖς κοινωνήσαντας. Οἷς
παρόντων ἐκείνων, διαρρήδην τὸ Πέτρου ὄνομα τοῖς
ἱεραῖς δέλτοις ἀνεκηρύχθη, μηδ' ὅσον ἐν σχήματι
βάρος τι διασημηνάντων. Ταύτῃ τοι καὶ πολλοὺς
τῶν ἁπλουστέρων καθυπαχθῆναι τοῖς αἱρετικοῖς
λέγουσι τὸν Πέτρον ἤδη παραδοχῆς καὶ πρὸς τοῦ
Ρώμης θρόνου ἀξιωθῆναι. Προσετίθει δὲ Συμεών
νης, ὅτι καὶ διαφόρων γενομένων ζητήσεων, τους
περὶ Μισῆνον μή τινι τῶν ὀρθοδόξων ἐντυχεῖν θε
λῆσαι, ἢ ἀπόδοσιν ποιήσασθαι γράμματος, ή τι
eo quod Arianus csset, in Catholicos admodum
sa viit. (Diac.)
Chapter XVIICaput XVII
col. 149–150page 71 of 313
PG 147:149τῶν κατὰ τῆς θρησκείας νεωτεριζομένων ἐξακρι Εώσαοθαι. Επεκύρου δὲ τὰς τῶν μοναχῶν φωνάς και τις πρεσβύτερος ἕτερος Σιλβανός, συνών Μισή νῳ καὶ Βιταλίῳ ἀνὰ τὴν βασιλεύουσαν. Καὶ 'Ακα. κίου δὲ παρήγετο ἐπιστολὴ πρὸς Σιμπλίκιον, διεξ ιοῦσα, ὡς πάλαι καθῄρηται Πέτρος, ὡς υἱὸς νυ κτὸς καθεστώς. Διὰ ταῦτα πάντα Μισηνός τε καὶ Βιτάλιος τῆς μὲν ἱερωσύνης ἐξέστησαν πορεωτέρω δὲ καὶ τῆς ἀχράντου κοινωνίας ἐγένοντο, κοινῇ πά σης τῆς κατὰ Ῥώμην συνόδου τάδε πρὸς λέξιν ἀπο ψηφισαμένης" • Πέτρον τὸν αἱρετικὸν, τὸν καὶ πά και τῇ ψήφῳ τῆς ἱερᾶς καθέδρας κατακριθέντα, ἀποκηρυχθέντα τε καὶ ἀναθεματισθέντα, ἡ 'Ρω μείων Εκκλησία οὐ δέχεται. (τινι εἰ καὶ μὴ ἄλλο τι ἀντετίθετο, τοῦτο ήρκεσεν ἂν, ὅτι ἀπὸ αἱρετικῶν χειροτονηθείς, τῶν ὀρθοδόξων ἡγεῖσθαι οὐκ ἠδύ νατο.» Τῇδ' ἀποφάσει καὶ τοῦτο δὴ περιείχετο ᾿Ακάκιον τὸν τῆς Κωνσταντινουπόλεως μεγίστης εὐθύνης ἄξιον τὸ πρᾶγμα ἀπέδειξε. Διότι πρὸς Σιμπλίκιον γράφων, καὶ αἱρετικὸν καλέσας τὸν Πέτρον, νῦν τῷ βασιλεῖ οὐ πεφανέρωσε· δέον εἴπερ Αγάπα τὸν Ζήνωνα τοῦτο πρᾶξαι. Ως ἔο:κεν οὖν, πόθῳ ἀγαπᾷ τὸν βασιλέα, οὐ τὴν πίστιν ἀγαπᾷ. ΚΕΦΑΛ. ΙΖ'. Περὶ τῆς γενομένης στάσεως ἐν 'Αλεξανδρεία διὰ τὸν Μογγὸν ἀναθεματίσαντα τὴν δ' σύνο οδον. "Ετι δὲ καὶ περὶ Φήλικος του 'Ρώμης, καὶ 'Ακακίου του Κωνσταντινουπόλεως. ΧΥΙΙ. Ο δ' 'Ακάκιος τὸ διεῤῥωγός σχίσμα συνάπτειν βουλόμενος, πρός τε τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ ἐπισκόπους καὶ κληρικοὺς ἔγραφε καὶ πρὸς Πέτρον αὐτόν. Τοῦ δὲ κακοῦ ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ μᾶλλον ἀκμάζοντος, Πέτρος ενίους τῶν ἀρχιμανδριτῶν κοινωνεῖν αὐτῷ ἔπειθε, τὰ ἐν Χαλκηδόνι πραχθέντα καὶ τὸν Λέον τος τόμον περιβαλὼν ἀναθέματι, καὶ ὅσοι μὲν τὰ Διοσκόρου καὶ Τιμοθέου συγγράμματα δέχοιντο οὓς δὲ πείθειν ἥκιστα εἶχε, τῶν σφῶν μοναστηρίων ἐξήλαυνεν. "Α δὴ πάντα Ζήνων πρός τινος Νηφαλίου μεμαθηκώ; ἐκεῖθεν ήκοντος, ταραχθείς Κοσμάν τινα πέμπων υπασπιστήν οἱ καθεστηκότα, πολλὰ παρήνει πάντα κάλων κινεῖν ὥσθ᾽ ἑνοῦν τὸν λεὼν Πέτρῳ, τοῖς δ᾽ ἄλλως· ἔχουσι πολλὰς ἐπάγειν τὰς ἀπειλάς· ὃς τῇ σφετέρα τραχύτητι τοσοῦτον ἀπεῖχε συνάπτειν τὸ διεῤῥωγός, ὥστε καὶ διάστασιν μείζονα εἰργασμένος, κενὸς ἐς βασιλέα ἀνέτρεχε, τοῖς ἀπελαθεῖσι μόνοις ἰσχύσας ἀποδοῦναι τὰ κατα γώνια. Μετὰ δὲ τοῦτον ἕτερος πρὸς Ζήνωνος ἔσταλ του Αρσένιος ὄνομα, τῶν ἐν Αἰγύπτῳ στρατιωτικῶν καταλόγων τὴν ἡγεμονίαν ἐγχειρισθείς· ὃς σύναμα τῷ ῥηθέντι Νηφαλίῳ τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν εἰσιών, τοὺς τῆς ἑνώσεως αὐτίκα λόγους εκίνει. Ἐπεὶ δὲ πείθειν ἥκιστα εἶχε, πολλοὺς ἐκείνων ἀνὰ τὸ Βυζάντιον ἔπεμπεν· οἳ Ζήνωνι πρὸς λόγους Μόντες, πολλὰ περὶ τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου διεξ ᾔεσαν. Οὐδὲν δὲ πρὸς ἔργον ἐξέβαινα Ζήνωνος καθάπαξ τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνολ
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVI.
τῶν κατὰ τῆς θρησκείας νεωτεριζομένων ἐξακρι- cum
Εώσαοθαι. Επεκύρου δὲ τὰς τῶν μοναχῶν φωνάς
και τις πρεσβύτερος ἕτερος Σιλβανός, συνών Μισή -
νῳ καὶ Βιταλίῳ ἀνὰ τὴν βασιλεύουσαν. Καὶ 'Ακα.
κίου δὲ παρήγετο ἐπιστολὴ πρὸς Σιμπλίκιον, διεξ
ιοῦσα, ὡς πάλαι καθῄρηται Πέτρος, ὡς υἱὸς νυ
κτὸς καθεστώς. Διὰ ταῦτα πάντα Μισηνός τε καὶ
Βιτάλιος τῆς μὲν ἱερωσύνης ἐξέστησαν πορεωτέρω
δὲ καὶ τῆς ἀχράντου κοινωνίας ἐγένοντο, κοινῇ πά
σης τῆς κατὰ Ῥώμην συνόδου τάδε πρὸς λέξιν ἀποψηφισαμένης" • Πέτρον τὸν αἱρετικὸν, τὸν καὶ πά
και τῇ ψήφῳ τῆς ἱερᾶς καθέδρας κατακριθέντα,
ἀποκηρυχθέντα τε καὶ ἀναθεματισθέντα, ἡ 'Ρωμείων Εκκλησία οὐ δέχεται. (τινι εἰ καὶ μὴ ἄλλο
τι ἀντετίθετο, τοῦτο ήρκεσεν ἂν, ὅτι ἀπὸ αἱρετικῶν
variæ quæstiones in medium producte
essent, Vitalim et Misenum cum nullo orthodoxo
colloqui, aut per litteras ei respondere voluisse,
neque eos etiam de rebus in religione novatis
accuratius disquisivisse. Monachorum quoque dicta
presbyter quidam Sylvanus, qui cum Vitali et
Miseno in urbe imperante fuerat, comprobavit.
Tum autem et Acacii epistola ad Simplicium producta est, quæ ostendebat Petrum dudum, ut noctis
filium constitutum, exaucloratum esse. Quas ol
causas Miseno et Vitali sacerdotalis dignitas abrogata, et ipsi longissime a communione sancta
repulsi sunt. Et communibus suffragiis synodus
Romana hæc sic ad verbum decrevit: ‹ Petrum
hæreticum, qui olim per sententiam, episcopali
χειροτονηθείς, τῶν ὀρθοδόξων ἡγεῖσθαι οὐκ ἠδύ- cathedra ei adempta, damnatus, proscriptus et
νατο.» Τῇδ' ἀποφάσει καὶ τοῦτο δὴ περιείχετο·
anathemate confossus est, Ecclesia Romana non
• ᾿Ακάκιον τὸν τῆς Κωνσταντινουπόλεως μεγίστης recipit. Cui quidem si aliud nihil quod objiceretur
εὐθύνης ἄξιον τὸ πρᾶγμα ἀπέδειξε. Διότι πρὸς esset, illud sufficeret, quod cum ab hæreticis ordiΣιμπλίκιον γράφων, καὶ αἱρετικὸν καλέσας τὸν natus sit, orthodoxis preesse non potest. In senΠέτρον, νῦν τῷ βασιλεῖ οὐ πεφανέρωσε· δέον εἴπερ tentia ea illud quoque fuit: «Acacium ConstantiΑγάπα τὸν Ζήνωνα τοῦτο πρᾶξαι. Ως ἔο:κεν οὖν, nopolitanum maximis criminibus obnoxium esse,
πόθῳ ἀγαπᾷ τὸν βασιλέα, οὐ τὴν πίστιν ἀγαπᾷ. res ipsa indicavit, propterea quod ad Simplicium
scribens, Petrum hæreticum appellaverit, et id imperatori non indicaverit: cum certe id, si
Zenonem diligeret, facere debuerit. Proinde sicuti apparet, commodi sui desiderio imperatorem
complectitur, fidem autem non complectitur.
Περὶ τῆς γενομένης στάσεως ἐν 'Αλεξανδρεία
διὰ τὸν Μογγὸν ἀναθεματίσαντα τὴν δ' σύνο
οδον. "Ετι δὲ καὶ περὶ Φήλικος του 'Ρώμης,
καὶ 'Ακακίου του Κωνσταντινουπόλεως.
683 CAPUT ΧΥΙΙ.
De seditione propter Moggum, quod is quartam
synodum anathemati subjecerit, Alexandriæ orta.
Et de Felice Rom. atque Acacio Constantinopoli,
tano episcopis.
Acacius dissidium quod intervenit tollere et
unionem inducere volens, ad episcopos et clericos
Ægyptios, atque ad ipsum Petrum scripsit. Sedenim cum id malum Alexandriæ magis magisque
invalesceret, Petrus quibusdam episcopis et archi
mandritis, ut secum communicarent, persuasit:
et in acta Chalcedonensia, Leonisque tomum,
atque eos qui Dioscori et Timothei scripta non
reciperent, anathemata conjecit. Eos vero qui ei
non parebant, monasteriis suis exegit. Qua: omnia
postquam Zeno ex Nephalio quodam qui Alexandria Constantinopolim venerat, intellexit, magnopere conturbatus, ex satellitibus Cosmam quemΟ δ' 'Ακάκιος τὸ διεῤῥωγός σχίσμα συνάπτειν
βουλόμενος, πρός τε τοὺς ἐν Αἰγύπτῳ ἐπισκόπους
καὶ κληρικοὺς ἔγραφε καὶ πρὸς Πέτρον αὐτόν. Τοῦ
δὲ κακοῦ ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ μᾶλλον ἀκμάζοντος,
Πέτρος ενίους τῶν ἀρχιμανδριτῶν κοινωνεῖν αὐτῷ
ἔπειθε, τὰ ἐν Χαλκηδόνι πραχθέντα καὶ τὸν Λέον
τος τόμον περιβαλὼν ἀναθέματι, καὶ ὅσοι μὲν τὰ
Διοσκόρου καὶ Τιμοθέου συγγράμματα δέχοιντο·
οὓς δὲ πείθειν ἥκιστα εἶχε, τῶν σφῶν μοναστη
ρίων ἐξήλαυνεν. "Α δὴ πάντα Ζήνων πρός τινος
Νηφαλίου μεμαθηκώ; ἐκεῖθεν ήκοντος, ταραχθείς
Κοσμάν τινα πέμπων υπασπιστήν οἱ καθεστηκότα,
πολλὰ παρήνει πάντα κάλων κινεῖν ὥσθ᾽ ἑνοῦν τὸν
λεὼν Πέτρῳ, τοῖς δ᾽ ἄλλως· ἔχουσι πολλὰς ἐπάγειν dam Alexandriam misit, qui multis admonitionibus
τὰς ἀπειλάς· ὃς τῇ σφετέρα τραχύτητι τοσοῦτον
ἀπεῖχε συνάπτειν τὸ διεῤῥωγός, ὥστε καὶ διάστασιν
μείζονα εἰργασμένος, κενὸς ἐς βασιλέα ἀνέτρεχε,
τοῖς ἀπελαθεῖσι μόνοις ἰσχύσας ἀποδοῦναι τὰ κατα
γώνια. Μετὰ δὲ τοῦτον ἕτερος πρὸς Ζήνωνος ἔσταλ
του Αρσένιος ὄνομα, τῶν ἐν Αἰγύπτῳ στρατιωτι
κῶν καταλόγων τὴν ἡγεμονίαν ἐγχειρισθείς· ὃς
σύναμα τῷ ῥηθέντι Νηφαλίῳ τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν
εἰσιών, τοὺς τῆς ἑνώσεως αὐτίκα λόγους εκίνει.
Ἐπεὶ δὲ πείθειν ἥκιστα εἶχε, πολλοὺς ἐκείνων ἀνὰ
τὸ Βυζάντιον ἔπεμπεν· οἳ Ζήνωνι πρὸς λόγους
Μόντες, πολλὰ περὶ τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου διεξᾔεσαν. Οὐδὲν δὲ πρὸς ἔργον ἐξέβαινα Ζήνωνος
καθάπαξ τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνολ
omnem fuem, ut in proverbio est, moveret, ut
plebem et Petrum inter se conciliaret, atque eis
qui aliter facerent, minas ingentes denuntiaret.
Verum iile severitate sua tantum abest ut quod
per dissidium ruptum fuerat, conjunxerit, ut
seditionem quoque auxerit, et infectis rebus ad
imperatorem redierit, cis tantum qui monasteriis
suis exacti fuerant, restitutis. Post hunc autem a
Zenone Arsenius, militarium ordinum in Ægypto
præfectus, una cum eo qui dictus est Nephalio,
Alexandriam missus, de reconciliatione et unione
egit. Cum autem nihil eficeret, multos ex Alexan
drinis Byzantium misit, qui cum Zenone collocuti,
multa de Chalcedonensi synodo disseruerunt:
Chapter XVIIICaput XVIII
col. 151–152page 72 of 313
PG 147:151Ιστορεί γε μὴν ὁ Κίλιξ Βασίλειος, ὡς καὶ ῾Ακακίῳ Φήλιξ τὴν καθαίρεσιν ἐξαπέστειλεν. Εδόθη δὲ αὐτῷ πρὸς τῶν μοναχῶν τῆς Δίου μονῆς τῶν ἀδύτων ἐντός. Οἱ δὲ περὶ αὐτὸν διὰ ταύτην καὶ πολλοὺς μὲν τῶν εἰρημένων μοναχῶν ἀνεῖλον· οὓς δὲ καὶ τραυματίας ποιήσαντες ήλασαν· ἄλλους δὲ καὶ καθ είρξαν. Ακακίῳ δὲ τοσοῦτον τῆς καθαιρέσεως ἐμέλησεν, ὥστ' ἀναισθήτως διατεθεὶς, πρῶτος καὶ τὸ τοῦ πάππα μνημόσυνον τῶν ἱερῶν περιεῖλε διπτύχων. Οὕτω δ' ἔχων δεσμοῦ καὶ ψυχῆς καὶ τοῦ σώματος, μετά βραχὺ τὴν κοινὴν ἅπασι πορείαν ἐστείλατο. ΧVΠΙ. ΚΕΦΑΛ. ΙΗ'. Περὶ Φλαντα τοῦ μετὰ 'Ακάκιον τὴν Κωνσταντίνου ἐπισκοπήσαντος, ὡς δέλῳ τὸν θρόνον ἥρπασε. Μετὰ δὲ τοῦτον Φλαυΐτας τὴν τῆς Κωνσταντίνου ἐπισκοπὴν διεδέχετο· ἀνὴρ πρεσβύτερος μὲν εἶναι δοκῶν, ἐπὶ τόσον δὲ τόλμης ἥκων καὶ πονηρίας εἰς τὸ ἀκρότατον, ὡς ἱκανόν γε εἶναι τὸ ῥηθησόμενον τεκμηριῶσαι τὸν ἄνθρωπον. Ζήνων γὰρ χάρτην ἄγραφον κατὰ τῆς ἁγίας ἐπαφῆκε τραπέζης· ἔγ γραφον δι' ἑτέρου χάρτου ποιούμενος πρὸς Θεὸν, ὥστ' ἀγγέλου χειρὶ ἀοράτως ἐγγράφεσθαι τούνομα, ὃν ἂν ἡ ἄνωθεν ψῆφος ἱεραρχεῖν ἐπιλέξηται τῆς Κωνσταντινουπόλεως Εκκλησίας. Διά τοι τοῦτο καὶ τεσσαρακονθήμερον νηστείαν ταῖς ἐκκλησίαις ἐθέσπιζε, καὶ πάντας εκίνει δεῖσθαι Θεοῦ, ἀναδεῖξαι τὸν αὐτῷ οἱ ἀρέσοντα. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα Φλαυίτας ἀνέγνω, ἀδρῷ χρυσίῳ τὸν τῆς ἐκκλησίας διαφθείρας φρουρόν, ὃς ἦν τῶν τοῦ βασιλέως πρῶτος θα λαμηπόλων, τῷ ἀγράφῳ χάρτῃ τὸ ἐκείνου ὄνομα γραφήναι παρασκευάζει, καὶ τῷ σφραγιστήρι αὖθις τὸ βιβλίον ἐνσημανθῆναι. Ἐπεὶ δὲ τοῦτο ἐγένετο, καὶ ἡ τῆς νηστείας προθεσμία παρώχηκε, τῆς σφραγῖδος ἐπαρθείσης, αίφνης ανάρπαστος Φλαυ τὰς ἀπείρῳ δόξῃ περιῤῥεόμενος, ἅτε δὴ θεοπρόβλητός, ἐπὶ τὸν πατριαρχικὸν μετὰ σοβαρῶν τῶν ἁρμάτων ἀνέβαινε θρόνον. Αλλ' οὐκ ἐς πολὺ λαν θάνειν τὸ ἄγος παρῆκεν ἡ παντοδύναμος Πρόνοια ἀλλὰ θάττον τὸ παίγνιον καὶ τὴν σκηνικὴν δραματ τουργίαν ἐξήλεγχεν· ὁ γὰρ δυστυχής ἐκεῖνος οὐδ᾽ εἰς τετράμηνον διαρκέσας τῷ θρόνῳ, ἐξ ἀνθρώπων αἰφνιδίῳ μόρῳ ἡφάνιστο, μηδὲ τὸ ἥμισυ τῆς δωρο δοκίας δυνηθεὶς ἐρανίσασθαι. Οι γε μὴν δανεισταὶ τοῖς ἐκείνου κληρονόμοις επέκειντο, τὸ τῆτες είσα πραττόμενοι δάνειον. Οἱ δ' ἀποτίσαι μὴ ἔχοντες,
nihil autem ad rem ipsam collatur est, propterea A. Ιστορεί γε μὴν ὁ Κίλιξ Βασίλειος, ὡς καὶ ῾Ακακίῳ
quod Zeno prorsus Chalcedonensem synodum non Φήλιξ τὴν καθαίρεσιν ἐξαπέστειλεν. Εδόθη δὲ αὐτῷ
reciperet. Basilius Cilix memoriæ prodidit, Felicem, πρὸς τῶν μοναχῶν τῆς Δίου μονῆς τῶν ἀδύτων
etiam Acacio condemnationis sententiam qua ἐντός. Οἱ δὲ περὶ αὐτὸν διὰ ταύτην καὶ πολλοὺς
el:gnitas ei abrogaretur, nisisse, eamque ei in μὲν τῶν εἰρημένων μοναχῶν ἀνεῖλον· οὓς δὲ καὶ
sanctiore sacrario a monachis Dii monasterii redτραυματίας ποιήσαντες ήλασαν· ἄλλους δὲ καὶ καθditam esse. Et eam ob causam sectatores ejus, είρξαν. Ακακίῳ δὲ τοσοῦτον τῆς καθαιρέσεως
multos ex eis quos diximus monachis occidisse, ἐμέλησεν, ὥστ' ἀναισθήτως διατεθεὶς, πρῶτος καὶ
quosdam vulneratos rejecisse, nonnullos
τὸ τοῦ πάππα μνημόσυνον τῶν ἱερῶν περιεῖλε
custodiis inclusisse: atque Acacium usque adeo διπτύχων. Οὕτω δ' ἔχων δεσμοῦ καὶ ψυχῆς καὶ τοῦ
exauctorationem eam despexisse, ut mente sensu- σώματος, μετά βραχὺ τὴν κοινὴν ἅπασι πορείαν
que omni captus, primus ipse papæ nomen e sacro ἐστείλατο.
albo exemerit Et ille ita et animo et corpore vinctus, brevi post communem omnibus ingressus
est viam.
684 CAPUT ΧVΠΙ.
vero
De Flavita Acacii successore, ut is dolo malo sedem
episcopalem invaserit.
Post hunc Flavitas Constantinopolitanum
suscepit episcopatum: vir, qui quidem presbyter
esse visus sit, sed usque adeo audaciam et improbitatem summain pervenerit, ut id quod dicturus sum
facinus, satis, qualis is fuerit, indicare possit.
Zeuo chartam puram in sacro reposuit allari,
atque in charta alia per scriptum Deo supplicavit,
ut per angeli manum, quæ in hominum conspectum
mon veniret, nomen ejus ascriberet, quem cœlesti
calculo Constantinopolitanæ Ecclesiæ hierarcham
praefectum vellet. Atque ob eam rem quadraginta
dierum jejunium indixit, et Deum omnes orare,
ut qui illi placitus esset, ostenderet, jussit. Hac
ubi Flavitas cognovit, auro multo templi custodem
qui idem princeps imperialium cubiculariorum
erat, corrupit, ut in charta pura nomen ejus adnotaret, eamque rursum imperatoris sig.llo obsignaret. Hoc ubi factum est, atque ubi constitutum
jejunii præteriit tempus, sigillo in charta sublato,
derepente Flavitas ingenti gloria, perinde atque a
Deo designatus esset, alluens, correptus est, et
magnifico saltu in patriarchæ thronum is conscendit. Verum enimvero piaculum id omnipotens Providentia non diu latere passa, illusionem eam scenicamque actionem quamprimum in apertum
produxit. Infelix enim ille cum non totos quatuor
menses in sede ea transegisset, morte repentina
ex hominibus sublatus est, cum ne dimidiam
quidem partem muneris ejus, quo episcopalem
dignitatem redemerat, corradere potuerit. Argentarii bæredibus ejus institere, et pecuniam nuper
In ecclesiasticis censuris et excommunicatio
nibus, causa in primis valet. (Orig.) — Cum aliquis
exit a veritate, a timore Dei, a tide, a charitate,
exit de castris Ecclesiæ, etiamsi per episcopi vocem minime abjiciatur. Sicut e contrario aliquis
non recto judicio foras mittitur: sed si ante non
exivit, id est, si non egerit ut mereretur exire, nihil luditur. Interdum euim qui foras mittitur, intus est: et qui foris est, intus videtur retineri.
(24, quæst. 3, Aug.) Custodi intus innocentiam tuam, ubi nemo epprimit causam tuam. Præ-
Περὶ Φλαντα τοῦ μετὰ 'Ακάκιον τὴν Κωνσταν
τίνου ἐπισκοπήσαντος, ὡς δέλῳ τὸν θρόνον
ἥρπασε.
Μετὰ δὲ τοῦτον Φλαυΐτας τὴν τῆς Κωνσταντίνου
ἐπισκοπὴν διεδέχετο· ἀνὴρ πρεσβύτερος μὲν εἶναι
δοκῶν, ἐπὶ τόσον δὲ τόλμης ἥκων καὶ πονηρίας εἰς
τὸ ἀκρότατον, ὡς ἱκανόν γε εἶναι τὸ ῥηθησόμενον
τεκμηριῶσαι τὸν ἄνθρωπον. Ζήνων γὰρ χάρτην
ἄγραφον κατὰ τῆς ἁγίας ἐπαφῆκε τραπέζης· ἔγγραφον δι' ἑτέρου χάρτου ποιούμενος πρὸς Θεὸν,
ὥστ' ἀγγέλου χειρὶ ἀοράτως ἐγγράφεσθαι τούνομα,
ὃν ἂν ἡ ἄνωθεν ψῆφος ἱεραρχεῖν ἐπιλέξηται τῆς
Κωνσταντινουπόλεως Εκκλησίας. Διά τοι τοῦτο καὶ
τεσσαρακονθήμερον νηστείαν ταῖς ἐκκλησίαις ἐθέσπιζε, καὶ πάντας εκίνει δεῖσθαι Θεοῦ, ἀναδεῖξαι
τὸν αὐτῷ οἱ ἀρέσοντα. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα Φλαυίτας
ἀνέγνω, ἀδρῷ χρυσίῳ τὸν τῆς ἐκκλησίας διαφθεί
ρας φρουρόν, ὃς ἦν τῶν τοῦ βασιλέως πρῶτος θα
λαμηπόλων, τῷ ἀγράφῳ χάρτῃ τὸ ἐκείνου ὄνομα
γραφήναι παρασκευάζει, καὶ τῷ σφραγιστήρι αὖθις
τὸ βιβλίον ἐνσημανθῆναι. Ἐπεὶ δὲ τοῦτο ἐγένετο,
καὶ ἡ τῆς νηστείας προθεσμία παρώχηκε, τῆς
σφραγῖδος ἐπαρθείσης, αίφνης ανάρπαστος Φλαυ
τὰς ἀπείρῳ δόξῃ περιῤῥεόμενος, ἅτε δὴ θεοπρόβλητός, ἐπὶ τὸν πατριαρχικὸν μετὰ σοβαρῶν τῶν
ἁρμάτων ἀνέβαινε θρόνον. Αλλ' οὐκ ἐς πολὺ λανθάνειν τὸ ἄγος παρῆκεν ἡ παντοδύναμος Πρόνοια -
ἀλλὰ θάττον τὸ παίγνιον καὶ τὴν σκηνικὴν δραματ
τουργίαν ἐξήλεγχεν· ὁ γὰρ δυστυχής ἐκεῖνος οὐδ᾽
εἰς τετράμηνον διαρκέσας τῷ θρόνῳ, ἐξ ἀνθρώπων
αἰφνιδίῳ μόρῳ ἡφάνιστο, μηδὲ τὸ ἥμισυ τῆς δωροδοκίας δυνηθεὶς ἐρανίσασθαι. Οι γε μὴν δανεισταὶ
τοῖς ἐκείνου κληρονόμοις επέκειντο, τὸ τῆτες είσα
πραττόμενοι δάνειον. Οἱ δ' ἀποτίσαι μὴ ἔχοντες,
valebit in te falsum testimonium, sed apud homines. Numquid apud Deum valebit? ubi causa
dicenda est. Quando Deus erit judex, alius testis,
quam conscientia tua non erit. Inter justum judicem et conscientiam tuam noli timere nisi causam
tuam. (11, quast. 5.)- Quid obest homini, quod
ex illa tabula vult eum delere humana ignorantia,
si de libro viventium non deleat iniqua conscicuLia? (Aug., ibid.)
Evagrius habet Phravitas.
Chapter XIX, XXCaput XIX, XX
col. 153–154page 73 of 313
PG 147:153προσήεσαν Ζήνων, τῶν πικρῶν δανειστῶν ἀπαλ λάττειν δεόμενοι· καὶ τὴν πράξιν μυστικῶς ἐξε κάλυπτον, ἐκείνου βασάνῳ ταύτην γυμνάζοντος. Ἐν εκστάσει δὲ Ζήνων γενόμενος τῷ ἀκούσματι, καὶ συνεὶς ὡς οὐ Χριστός, Χρυσὸς δὲ μᾶλλον τῷ βιβλίῳ τὴν Φλαυΐταν ἐνέγραψε, κρίμα ταῖς ἀληθείαις καὶ δικαιοσύνην ἐποίει, τὸ τοῦ Ψαλμοῦ, καὶ τὸν μὲν εὐνοῦχον, ὡς τὴν θεϊκὴν δόξαν σφετερισάμενον, ὁπαχθῆναι ἐκέλευε, τὸ δὲ δάνειον τὴν ἐκείνου περιουσίαν ἀποτίσαι τοῖς δανεισταῖς. Τὴν δ᾽ ἐκκλησίαν τοῖς ἐπισκόποις ἀνῆκεν, ἐκλέγεσθαι καὶ ἐπισ ψηφίζειν ὃν ἄρ' αὐτοὶ δεξιὸν εἶναι δοκιμάσαιεν πρὸς τὴν ταύτης επιτροπήν. Καὶ εὐθὺς Ευφήμιος πρεσβύτερος τῆς ἐκκλησίας, ἀνὴρ λογιώτατος, καὶ ἐρθοδοξίας καὶ ἀρετῆς πάσης ἔμπλεως, ἐπὶ τῶν τῆς Εκκλησίας οἰάκων ἀνήγετο. ΚΕΦΑΛ. ΙΘ'. Περὶ τῶν συνοδικῶν γραμμάτων Φλαυίτα, Πέ τρου τε καὶ Φήλικος, καὶ Εὐφημίου τοῦ μετὰ Φλαντζας Ιεραρχήσαντος. β Ἔτι δ' ἀνηνεγμένος ἐπὶ τὸν θρόνον Φλαυΐτας συνοδικοῖς πρὸς τὸν ᾿Αλεξανδρείας Πέτρον ἐχρήσατο γράμμασιν. Αμειβόμενος δ' ὁ Πέτρος τοῖς ἴσοις, τὰ αὐτὰ περὶ τῶν ἐν Χαλκηδόνι πεπραγμένων διέξεισιν, ἀναθέματι ταῦτα καθυποβάλλων. Ἐπεὶ δ᾽ ἐν τῷ μετ ταξὺ Φλαυΐτας ἐκδημῶν ἦν, τέσσαρας μόνους μῆνας Ιεραρχήσας· Εὐφήμιος δ' ἐπὶ τῶν οἰάκων καθῆστο, καὶ τὰς πρὸς Φλαυΐταν συνοδικὰς Πέτρου εδέχετο, εὑρὼν τὰ ἐν Χαλκηδόνι ὑπὸ ἀνάθεμα ταῖς ἐπιστολαίς, λίαν διεταράχθη· καὶ τῆς πρὸς Πέτρον κοινωνίας διέστελλεν ἑαυτόν. Παρέθηκα δ' ἂν καὶ ἄμφω τα γράμματα Πέτρου τε καὶ Φλαυτα, εἰ μὴ τὸ τῆς γραφῆς ἀπείργε μακρόστιχον· καίπερ Φλαυΐτα Φήλικι γράφοντος, ὡς ἐκείνῳ μὲν κοινωνεῖ, Πέτρου δὲ τὴν κοινωνίαν ἐκτρέπεται. Επίσης δὲ καὶ πρὸς Πέτρον ἐποίει, ἐκείνου μὲν τὴν κοινωνίαν ἀποδεχόμενος, μὴ προσιέμενος δὲ Φήλικα. "Α δὴ καὶ δεξάμε νο; Φήλιξ παρά τινων εὐσεβῶν διακομισθέντα, τοὺς πρέσβεις Φλαυΐτα τῆς Ῥώμης ἀτίμως ἔλαυνεν. Ευφήμιος δ' οὐ μελήσας, ἅμα τῷ τὸν θρόνον ἐγχειρισθῆναι, χερσὶν ἰδίαις τὸ μὲν τοῦ Μογγοῦ ὄνομα τῶν ἱερῶν ἀπήλειφε δέλτων, τὴν δὲ Φήλικος κλῆσιν ἐνέταττε· καὶ οὕτως ἐπὶ τῶν ἱερῶν ἐκάθιζε θώκων, καὶ συνοδικὰ σχεδιάσας, ἐς Ῥώμην κατ' ἔθος Φήλικι ἔπεμπεν. Ο δὲ πάππας τὰ μὲν γραφέντα προσήκατο, καὶ ὡς ὀρθοδόξῳ προσετίθετο Εὐφημίῳ· οὐ μὴν καὶ ἐπισκοπικῆς κοινωνίας αὐτῷ μετεδίδου, ὅτι μὴ καὶ τὸ ὄνομα Ακακίου καὶ Φλαυΐτα τῶν ἱερῶν διπτύχων ἀπέλειψε. ΚΕΦΑΛ. Κ'. Ὡς τὸν Μογγὸν Πέτρον ᾿Αθανάσιος, τὸν δὲ Κνα νέα Παλλάδιος διεδέχετο· καὶ περὶ τῶν διαδόχων αὐτῶν. Μελλόντων δὲ Εὐφημίου καὶ Πέτρου πρὸς ἀλλήλους διαφέρεσθαι, καὶ συνόδους ἐφ' ἑαυτοὺς κατ' ἀλλήλων
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB XVI.
προσήεσαν Ζήνων, τῶν πικρῶν δανειστῶν ἀπαλ- admodum mutuo dalam exegere. Atque illi quod
λάττειν δεόμενοι· καὶ τὴν πράξιν μυστικῶς ἐξε
κάλυπτον, ἐκείνου βασάνῳ ταύτην γυμνάζοντος.
Ἐν εκστάσει δὲ Ζήνων γενόμενος τῷ ἀκούσματι,
καὶ συνεὶς ὡς οὐ Χριστός, Χρυσὸς δὲ μᾶλλον τῷ
βιβλίῳ τὴν Φλαυΐταν ἐνέγραψε, κρίμα ταῖς ἀληθείαις
καὶ δικαιοσύνην ἐποίει, τὸ τοῦ Ψαλμοῦ, καὶ τὸν μὲν
εὐνοῦχον, ὡς τὴν θεϊκὴν δόξαν σφετερισάμενον,
ὁπαχθῆναι ἐκέλευε, τὸ δὲ δάνειον τὴν ἐκείνου
περιουσίαν ἀποτίσαι τοῖς δανεισταῖς. Τὴν δ᾽ Εκκλησίαν τοῖς ἐπισκόποις ἀνῆκεν, ἐκλέγεσθαι καὶ ἐπισ
ψηφίζειν ὃν ἄρ' αὐτοὶ δεξιὸν εἶναι δοκιμάσαιεν
πρὸς τὴν ταύτης επιτροπήν. Καὶ εὐθὺς Ευφήμιος
πρεσβύτερος τῆς ἐκκλησίας, ἀνὴρ λογιώτατος, καὶ
ἐρθοδοξίας καὶ ἀρετῆς πάσης ἔμπλεως, ἐπὶ τῶν τῆς
Εκκλησίας οἰάκων ἀνήγετο.
ΚΕΦΑΛ. ΙΘ'.
Περὶ τῶν συνοδικῶν γραμμάτων Φλαυίτα, Πέ
τρου τε καὶ Φήλικος, καὶ Εὐφημίου τοῦ μετὰ
Φλαντζας Ιεραρχήσαντος.
solvendo non essent, Zenonem adiere, eique ut
eos ab acerbis illis creditoribus liberaret, supplicarunt, et rem ipsam secreto ei ipsi qui de illa
inquirebat indicarunt. Zeno, ea audita, obstupuit:
et postquam non Christum, 685 sed Chrysum.
hoc est, aurum potius, Flavitæ nomen in libello
illo ascripsisse cognovit, judicium revera et justitiam (juxta Psalmum ¹) fecit: atque eunuchum
quidemn, qui sibi divinam existimationem et
gloriam arrogasset, abigi, pecuniam autem creditam ex substantia ejus dissolvi argentariis jussit.
Ipsam vero Ecclesiam episcopis permisit, ut illi
suffragiis suis quem idoneum esse procurationi ei
β judicarent, eligerent. Sic citra moram omnem,
Euphemius, Ecclesiæ presbyter, vir eloquentissimus,
orthodoxæ fidei et virtutis omnis studiosissimus,
Ecclesiæ gubernandæ præfectus est.
Ἔτι δ' ἀνηνεγμένος ἐπὶ τὸν θρόνον Φλαυΐτας συνοδικοῖς πρὸς τὸν ᾿Αλεξανδρείας Πέτρον ἐχρήσατο
γράμμασιν. Αμειβόμενος δ' ὁ Πέτρος τοῖς ἴσοις, τὰ
αὐτὰ περὶ τῶν ἐν Χαλκηδόνι πεπραγμένων διέξεισιν,
ἀναθέματι ταῦτα καθυποβάλλων. Ἐπεὶ δ᾽ ἐν τῷ μετ
ταξὺ Φλαυΐτας ἐκδημῶν ἦν, τέσσαρας μόνους μῆνας
Ιεραρχήσας· Εὐφήμιος δ' ἐπὶ τῶν οἰάκων καθῆστο,
καὶ τὰς πρὸς Φλαυΐταν συνοδικὰς Πέτρου εδέχετο,
εὑρὼν τὰ ἐν Χαλκηδόνι ὑπὸ ἀνάθεμα ταῖς ἐπιστολαίς,
λίαν διεταράχθη· καὶ τῆς πρὸς Πέτρον κοινωνίας
διέστελλεν ἑαυτόν. Παρέθηκα δ' ἂν καὶ ἄμφω τα
γράμματα Πέτρου τε καὶ Φλαυτα, εἰ μὴ τὸ τῆς
γραφῆς ἀπείργε μακρόστιχον· καίπερ Φλαυΐτα Φή
λικι γράφοντος, ὡς ἐκείνῳ μὲν κοινωνεῖ, Πέτρου
δὲ τὴν κοινωνίαν ἐκτρέπεται. Επίσης δὲ καὶ πρὸς
Πέτρον ἐποίει, ἐκείνου μὲν τὴν κοινωνίαν ἀποδεχόμενος, μὴ προσιέμενος δὲ Φήλικα. "Α δὴ καὶ δεξάμενο; Φήλιξ παρά τινων εὐσεβῶν διακομισθέντα, τοὺς
πρέσβεις Φλαυΐτα τῆς Ῥώμης ἀτίμως ἔλαυνεν.
Ευφήμιος δ' οὐ μελήσας, ἅμα τῷ τὸν θρόνον ἐγχειρισθῆναι, χερσὶν ἰδίαις τὸ μὲν τοῦ Μογγοῦ ὄνομα
τῶν ἱερῶν ἀπήλειφε δέλτων, τὴν δὲ Φήλικος κλῆσιν
ἐνέταττε· καὶ οὕτως ἐπὶ τῶν ἱερῶν ἐκάθιζε θώκων,
καὶ συνοδικὰ σχεδιάσας, ἐς Ῥώμην κατ' ἔθος Φήλικι
ἔπεμπεν. Ο δὲ πάππας τὰ μὲν γραφέντα προσήκατο,
καὶ ὡς ὀρθοδόξῳ προσετίθετο Εὐφημίῳ· οὐ μὴν καὶ
ἐπισκοπικῆς κοινωνίας αὐτῷ μετεδίδου, ὅτι μὴ καὶ τὸ
ὄνομα Ακακίου καὶ Φλαυΐτα τῶν ἱερῶν διπτύχων
ἀπέλειψε.
Ὡς τὸν Μογγὸν Πέτρον ᾿Αθανάσιος, τὸν δὲ Κνανέα Παλλάδιος διεδέχετο· καὶ περὶ τῶν διαδό
χων αὐτῶν.
Μελλόντων δὲ Εὐφημίου καὶ Πέτρου πρὸς ἀλλήλους
διαφέρεσθαι, καὶ συνόδους ἐφ' ἑαυτοὺς κατ' ἀλλήλων
• Psal. cu, 6 et alibi.
CAPUT XIX.
De litteris synodalibus Flavite, Petri et Felicis:
et de Euphemio, qui post Flavitam episcopatum
gessit.
Cum Flavitas adhuc thronum obtineret, synodales ad Petrum Alexandrinum epistolas dedit, et
ejusdem generis litteras ab eodem accepit, in quibus eadem de Chalcedonensibus actis, anathemat!
ea subjiciens, scripsit. Cum autem interea Flavitas
ex rebus humanis excessisset, quatuor tantum
mensibus episcopatu gesto, et Euphemius Ecclesiam administrandam suscepisset, ut ei petri ad
Flavitam synodales litteræ redderentur, accidit:
in quibus ubi res Chalcedonenses anathemate
damnatas comperit, perquam est conturbatus, et
se a communione Petri subduxit. Apposuissem
bic et Petri et Flavitæ litteras, nisi me prolixitas
illarum absterruisset. Et Flavitas ad Felicem scribens, se communionis illius esse, Petri autem
conjunctionem aversari, significaverat. Iden ad
Petrum litteras dans, fecerat: communionem se
illius recipere, Felicem autem rejicere, insinuans.
Quas litteras ubi Felix a piis quibusdam ad se
perlatas accepit, legatos Flavilæ cum contumelia
Roma expulit. At Euphemius simul atqu. episc
patum iniit, nihil moratus, suis ipse manibus in
sacris tabulis Moggi nomen expunxit, et Felicis
appellationem reposuit: atque in sacro suggestu
considens, synodales more recepto epistolas Romam ad Felicem dedit. Porro Papa scripta quidem
illius recepit, et Euphemio veluti orthodoxo favit,
sed illum in episcopalem communionem non admi
sit, 686 propterea quod Acacii quoque et Flavitæ nomen in sacro libro non induxisset.
CAPUT XX.
Ut Petro Moggo Athanasius, et Crapheo Palladius
successerit: deque eorumdem successoribus.
Et cum Euphemius et Petrus inter se dissensuri,
et synodos in provinciis suis, alter adversus alte-
Chapter XXICaput XXI
col. 155–156page 74 of 313
PG 147:155Ά ἕλκειν διὰ τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον, φθάνει Πέτρος ἐν 'Αλεξανδρείᾳ τὸ βιώσιμον ἀπειπών καὶ διάδοχος ἐκείνῳ τοῦ θρόνου καθίσταται ᾿Αθανάσιος ὁ ἐπί κλην Κηλήτης. Πολλὴν δ' οὗτος πεῖραν εἰσαγαγών ὥστε τὰ διεστῶτα μέλη συναγαγεῖν, οὐδὲν ἤνυσεν εἰς πολλὰς γὰρ καὶ διαφόρους ἀπεκρίθησαν δόξας. Οὐκ εἰς μακρὰν δὲ καὶ Πέτρος ὁ Ἀναφούς ἀνὰ τὴν Αντιόχου τέλει τοῦ βίου χρησάμενος, Παλλάδιον ἔσχε διάδοχον· ᾧ σύμψηφος ἐγεγόνει καὶ ὁ Δίκορος ᾿Αναστάσιος, ὁ κακῶς μετὰ Ζήνωνα τὴν Ῥωμαίων ἡγεμονεύσα;. Συνοδικὰ δὲ πέμπων καὶ ᾿Αθανάσιος πρὸς Παλλάδιον, τὰ παραπλήσια τῷ Μογγῷ, καὶ οὗτος περὶ τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου ἡγύρευε· τὰ ἴσα καὶ ὁ μετ' αὐτὸν Ἰωάννης τὸν τῆς ᾿Αλεξάνδρου θρόνον ἐπιστατῶν ἔλεγεν. ᾿Αλλὰ καὶ τοῦ ᾿Αντιοχείας Παλλαδίου θανόντος, καὶ Φλαβιανοῦ τὴν ἐπιτροπὴν ἐκείνου προσειληφότος, Σολομῶν τις Αντιοχείας πρεσβύτερος εἰς τὴν ᾿Αλεξάνδρου πρὸς Ιωάννην ἐπέμπετο, τὰ συνοδικά κομίζων, καὶ τὰς εἰωθυίας ἀμοιβαίας ἐπιστολὰς ἀπαιτῶν Ἰωάννου πρὸ; Φλα διανόν· αἳ καὶ αὐταὶ τὸν ἴσον κατὰ τῆς συνόδου διηγόρευον τρόπον. Τοῦτον δὲ τὸν Ἰωάννην Ιωάννης ἕτερος ἀνὰ τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν διεδέχετο· περὶ ὧν μικρὸν ὕστερον ἐροῦμεν. Μέχρι γάρ τινος τῶν ᾿Αναστασίου χρόνων οὕτω τὰ τῶν Ἐκκλησιῶν προεχώρησεν Ευφήμιον γὰρ ἐκεῖνος ἀπήλασε. Ταῦτα δ οὕτω καθ' εἱρμὸν ἠναγκάσθημεν παραθεῖναι διὰ τὸ εἰς κατάληψιν πρόχειρον. Τὰ μὲν οὖν τῶν ἐκκλησιῶν οὕτω τηνικαῦτα ἐφέρετο· ἡμεῖς δ᾽ ἐφ᾽ ἕτερα τὸν λόγον ἀγάγωμεν. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Περὶ τῆς ἐπαναστάσεως Θευδερίχου του Σκύ θου, καὶ ὡς διεφθάρη. Θευδέριχος ὁ Σκύθης, ἐπὶ μέγα δυνάμεως προελθὼν, ἐπανίσταται Ζήνωνι· καὶ τὰς ἐν Θράκῃ δυνά μεις ἀθροίσας, ἔπεισι πάντα τὰ ἐν ποσὶ λείαν ποιούμενος, ἄχρι δὴ καὶ τοῦ κατὰ τὸν Εὔξεινον στόματος παραβραχὺ δ' ἂν καὶ τὴν βασίλειον εἶχε πόλιν, εἴ γε μὴ τῶν ἐπιτηδείων τινὲς ἐπίβουλα φρονήσαντες, ἀφαιρεῖσθαι αὐτῷ τὴν ζωὴν ἐπειρῶντο· οὓς δείσας, ἐς τοὐπίσω ἐχώρει. Καὶ χρόνου δ' οὐ πολλοῦ διαγενομένου, τὸν βίον μετήλλαττε τοιᾶσος ἡγησαμένης αἰτίας. Τὸ δόρυ αὐτῷ * διηγγελμένον κατ' ἔθος τι ἐπιχώριον, πρὸ τῆς ἐκείνου σκηνῆς ἀπῃώρητο δεῆσιν δὲ τὸ σῶμα γυμνάσαι, ἵππον ἐκέλευεν ἄγε σθαι. Οὐκ εἰωθὸς δ' ἔχων, γῆθεν τῷ ἵππῳ προσήλα το. Ο δ' ἄρτι ἐκ βοτάνης ἥκων, ἅτ᾽ ἀγελαῖος καὶ ὕβριν πνέων, μήπω περιβάδην τοῦ Θευδερίχου επι ναβάντος, τοὺς ἐμπροσθίους τοῖν ποδοῖν μετεώρου; εἶχε, τοῖς ὀπισθίοις μόνοις ἀκρεβατῶν. Διαφιλονεικών δ' ὁ Θευδέριχος, οὔτε χαλινῷ ἀναστέλλειν εἶχεν, ἵνα μὴ ἐμπέσοι αὐτῷ, καὶ τῆς ἕδρας οὐ πάνυ τι βεβαί ως ἐξείχετο, Οὕτω δ᾽ ἔνθεν κἀκεῖθεν σὺν τῷ ἱππῳ περιδονούμενος, οὐκ οἶδ' ὅπως τὴν αἰχμὴν διασείει παγία δ' ἐπ' αὐτὸν ἐνεχθεῖσα, βάλλει κατά πλευρά, ἐντεῦθεν δὲ κλινήρη γενόμενον, μετ' ὀλίγον σφακε
"
rom. propter Chalcedonensen synodum congrega- Ά ἕλκειν διὰ τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον, φθάνει Πέτρος
turi essent, Petrus Alexandriæ e vita excessit, ἐν 'Αλεξανδρείᾳ τὸ βιώσιμον ἀπειπών καὶ διάδο
eique Athanasius, cognomento Celetes sive Hernio- χος ἐκείνῳ τοῦ θρόνου καθίσταται ᾿Αθανάσιος ὁ ἐπίsus, in episcopali throno successit. Atque is cum κλην Κηλήτης. Πολλὴν δ' οὗτος πεῖραν εἰσαγαγών
multa quoque experiretur, ut dissidentia membra ὥστε τὰ διεστῶτα μέλη συναγαγεῖν, οὐδὲν ἤνυσεν·
conjungeret, nihil tamen egit. In multas namque εἰς πολλὰς γὰρ καὶ διαφόρους ἀπεκρίθησαν δόξας.
et varias opiniones discesserant. Non multo vero Οὐκ εἰς μακρὰν δὲ καὶ Πέτρος ὁ Ἀναφούς ἀνὰ τὴν
post et Petrus Cnapheus, Antiochiæ defunctus, Αντιόχου τέλει τοῦ βίου χρησάμενος, Παλλάδιον
Palladium successorem habuit. Cujus suffragator ἔσχε διάδοχον· ᾧ σύμψηφος ἐγεγόνει καὶ ὁ Δίκορος
etiam fuit Anastasius Dicorus, qui post Zenonem ᾿Αναστάσιος, ὁ κακῶς μετὰ Ζήνωνα τὴν Ῥωμαίων
Romanum male administravit imperium. Porro ἡγεμονεύσα;. Συνοδικὰ δὲ πέμπων καὶ ᾿Αθανάσιος
Athanasius synodalia scripta ad Palladium mittens, πρὸς Παλλάδιον, τὰ παραπλήσια τῷ Μογγῷ, καὶ
eadem et ipse quæ Moggus de Chalcedonensi syno- οὗτος περὶ τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου ἡγύρευε· τὰ
do retulit. Idem fecit Joannes quoque, qui post ἴσα καὶ ὁ μετ' αὐτὸν Ἰωάννης τὸν τῆς ᾿Αλεξάνδρου
cum Alexandrinæ præfuit Ecclesiæ. Sed et Palla- θρόνον ἐπιστατῶν ἔλεγεν. ᾿Αλλὰ καὶ τοῦ ᾿Αντιοχείας
dio Antiocheno mortuo, et Flaviano procuratio- Παλλαδίου θανόντος, καὶ Φλαβιανοῦ τὴν ἐπιτροπὴν
nein ejus sortito, Solomon quidam Antiochiæ pre- ἐκείνου προσειληφότος, Σολομῶν τις Αντιοχείας
sbyter Alexandriam cum synodalibus litteris missus πρεσβύτερος εἰς τὴν ᾿Αλεξάνδρου πρὸς Ιωάννην
est, solitas rursum ejuscemodi epistolas a Joanne ἐπέμπετο, τὰ συνοδικά κομίζων, καὶ τὰς εἰωθυίας
ad Flavianum requirens. Ea quoque scripta idem ἀμοιβαίας ἐπιστολὰς ἀπαιτῶν Ἰωάννου πρὸ; Φλα
de synodo pronuntiabant. Huic vero Joanni Joan- διανόν· αἳ καὶ αὐταὶ τὸν ἴσον κατὰ τῆς συνόδου
pes aller Alexandriæ successit, de quibus paulo διηγόρευον τρόπον. Τοῦτον δὲ τὸν Ἰωάννην Ιωάννης
post dicemus. Nam ad aliquot usque Anastasii im- ἕτερος ἀνὰ τὴν ᾿Αλεξάνδρειαν διεδέχετο· περὶ ὧν
perii annos, ad hunc modum res Ecclesiarum pro- μικρὸν ὕστερον ἐροῦμεν. Μέχρι γάρ τινος τῶν ᾿Ανα
cessere. Eupheinium namque ille expulit. Hæc vero
στασίου χρόνων οὕτω τὰ τῶν Ἐκκλησιῶν προεχώita ordine exponere, quo facilius intelligerentur, ρησεν· Ευφήμιον γὰρ ἐκεῖνος ἀπήλασε. Ταῦτα δ
coactus rum. Et Ecclesiæ quidem tum sic ha- οὕτω καθ' εἱρμὸν ἠναγκάσθημεν παραθεῖναι διὰ τὸ
bebant. Nos autem orationem ad alia conver- εἰς κατάληψιν πρόχειρον. Τὰ μὲν οὖν τῶν Ἐκκλη
Lamnus.
σιῶν οὕτω τηνικαῦτα ἐφέρετο· ἡμεῖς δ᾽ ἐφ᾽ ἕτερα
τὸν λόγον ἀγάγωμεν.
687 CAPUT XXI.
De Theuderici Scythæ vastatione, et ut is interierit.
Theudericus Scytha, magnis comparatis opibus, adversus Zenonem arma cepit. Et cum copiis
in Thracia coactis Romanam ditionem ingressus,
obvia quæque diripuit, et usque ad os Euxini pervenit. Atque ille inperialem etiam fere cepisset
urbem, nisi ex necessariis ejus quidam vitæ ejus
insidiati fuissent. Quos veritus, retrocessit. Neque
ita multum intercessit temporis, cum vitam etiam
finivit, per causam hujusmodi. Hasta expedita patrio more pro tabernaculo ejus sublimis collocata
erat. Cum autem corpus exercere deberet, equumn
adduci jussit: cumque uti minime soleret, ex terra in illum insiluit. Quod autem ex pascuis et
equitio is nuper admodum venisset, ferocitatemque spiraret, necdum Theuderichus recte ei insedisset, priores pedes in sublime jactans, posterioribus tantum institit. Theudericus autein cum equo
concertans, neque freno cohibere cum potuit (ne
scilicet fera super eum resupina concideret), neque satis certo aut firmiter illi inhæsit. Atque cum
ita cum equo huc atque illuc in gyrum verteretur,
nescio quomodo hastam illam concussit et illa
oblique in cum illata latus ejus vulneravit. Ex quo
Theoderichus, Theodemiri Glius, Ostrogolthorum rex, a Zenone patricia et consulari digniΚΕΦΑΛ. ΚΑ'.
Περὶ τῆς ἐπαναστάσεως Θευδερίχου του Σκύ
θου, καὶ ὡς διεφθάρη.
Θευδέριχος ὁ Σκύθης, ἐπὶ μέγα δυνάμεως προελθὼν, ἐπανίσταται Ζήνωνι· καὶ τὰς ἐν Θράκῃ δυνάμεις ἀθροίσας, ἔπεισι πάντα τὰ ἐν ποσὶ λείαν ποιού
μενος, ἄχρι δὴ καὶ τοῦ κατὰ τὸν Εὔξεινον στόματος·
παραβραχὺ δ' ἂν καὶ τὴν βασίλειον εἶχε πόλιν, εἴ γε
μὴ τῶν ἐπιτηδείων τινὲς ἐπίβουλα φρονήσαντες,
ἀφαιρεῖσθαι αὐτῷ τὴν ζωὴν ἐπειρῶντο· οὓς δείσας,
ἐς τοὐπίσω ἐχώρει. Καὶ χρόνου δ' οὐ πολλοῦ διαγε
νομένου, τὸν βίον μετήλλαττε τοιᾶσος ἡγησαμένης
αἰτίας. Τὸ δόρυ αὐτῷ * διηγγελμένον κατ' ἔθος τι
ἐπιχώριον, πρὸ τῆς ἐκείνου σκηνῆς ἀπῃώρητο
δεῆσιν δὲ τὸ σῶμα γυμνάσαι, ἵππον ἐκέλευεν ἄγεσθαι. Οὐκ εἰωθὸς δ' ἔχων, γῆθεν τῷ ἵππῳ προσήλα
το. Ο δ' ἄρτι ἐκ βοτάνης ἥκων, ἅτ᾽ ἀγελαῖος καὶ
ὕβριν πνέων, μήπω περιβάδην τοῦ Θευδερίχου επι
ναβάντος, τοὺς ἐμπροσθίους τοῖν ποδοῖν μετεώρου;
εἶχε, τοῖς ὀπισθίοις μόνοις ἀκρεβατῶν. Διαφιλονεικών
δ' ὁ Θευδέριχος, οὔτε χαλινῷ ἀναστέλλειν εἶχεν, ἵνα
μὴ ἐμπέσοι αὐτῷ, καὶ τῆς ἕδρας οὐ πάνυ τι βεβαίως ἐξείχετο, Οὕτω δ᾽ ἔνθεν κἀκεῖθεν σὺν τῷ ἱππῳ
περιδονούμενος, οὐκ οἶδ' ὅπως τὴν αἰχμὴν διασείει
παγία δ' ἐπ' αὐτὸν ἐνεχθεῖσα, βάλλει κατά πλευρά,
ἐντεῦθεν δὲ κλινήρη γενόμενον, μετ' ὀλίγον σφακεtate est exornatus. (Blond) Idem Odoacrum vicit,
et italiam obtinuit.
Chapter XXII, XXIIICaput XXII, XXIII
col. 157–158page 75 of 313
PG 147:157λισθέντων αὐτῷ τῶν ἔνδον τῷ τῆς αἰχμῆς τραύματι, & τὸ βιοῦν καταστρέψαι. ΚΕΦΑΛ. ΚΒ. Περὶ τῆς τυραννίδος Μαρκιανοῦ, Ανθεμίον παι δὺς τοῦ ἐν Ρώμῃ κρατήσαντος· καὶ ὡς λη φθεὶς, ἱερωσύνῃ τιμᾶται. Μετὰ τοῦτον Μαρκιανὸς τῷ Ζήνωνι ἐπανίσταται δ: παῖς μὲν ἦν Ανθεμίου, τοῦ ἐν Ῥώμῃ οὐ πρὸ πολλοῦ βεβασιλευκότος· κῆδος δ᾽ ἐπὶ θυγατρὶ Λεον τία τῷ πενθερῷ Ζήνωνος εἶχε τῷ βασιλεύσαντι Λέον τι. Προσήκειν γὰρ μᾶλλον ἑαυτῷ ᾤετο τὴν ἀρχὴν, τὴν νεωτέραν τῶν θυγατέρων Λέοντος γήμαντι, ἣν ἐκείνῳ Βηρίνα ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ὄντι ἐγέννα· τὴν γὰρ ᾿Αριάδνην ιδιοπραγῶν ἔτι προῆγε· καὶ διὰ τοῦτο τυραννεῖν ἐπειρᾶτο. Ισχυρᾶς δὲ μάχης συρραγείσης περὶ τὰ ἀνάκτορα, φόνο; ἑκατέρωθεν ἐῤῥύη πολύς· ἡ νίκη δ' ὅμως ἐπὶ Μαρκιανὸν ἔβαινεν· καί γε ἂν τῶν τε σκήπτρων καὶ τῶν ἀνακτόρων ἐν κατο χῇ ἦν, εἰ μὴ ἀναβολῇ ἐχρήσατο τῇ ἐσαύριον. Οξυ πετῆς γὰρ ἀετὸς ὁ καιρὸς, καὶ ἁλώσεταί πως, τινὶ παρὰ πόδας ών· εἰ δ' ἀποδράσοι, ὑψοῦ ἐς ἀέρα βαίνει μετέωρος, ἐπαγγελῶν τοὺς διώκοντας, οὐδα μὴ αὐτοῖς ἐφικτὸς εἶναι ἐθέλων. ᾿Αμέλει τοι καὶ ὅσοι δὴ πλάσται καὶ γραφεῖς εἰκόνων εἰσὶ, κόμην μὲν ἐπὶ μετώπῳ καθιᾶσιν αὐτῷ, ἀνθρωπίνην περιπλάττοντες κεφαλήν· τὰ δ᾽ ὄπισθεν περὶ τὸν ἐγκέφαλον ἐν χρῷ ξυρῶσι, σοφῶς μάλα ὑπαινιττόμενοι, ὡς εἴ γ' ὀπισθόπους ὢν τύχοι, τῷ καθειμένῳ τῆς κόμης ἴσως ἁλώσεται· ἔμπροσθεν δὲ τὼ πόδε γενόμενος, κρατεῖσθαι ἥκιστα ῥᾴδιος παντάπασιν ἀποφεύγων μηδ' όθεν κρατηθείη παρέχων λαβὴν τῷ διώκοντι. “Ο δὴ τηνικαῦτα συνέπιπτε καὶ Μαρκιανῷ, τὸν μὲν προσήκοντα καιρὸν ἀναβαλλομένῳ τοῦ λοιποῦ δὲ τοῦτον μὴ δυνηθέντι πορίσασθαι. Τῇ γὰρ ἐπιούση πρὸς τῶν οἰκείων καταπροδοθείς, καὶ μόνος γενόμενος τῷ τῶν ἱερῶν ἀποστόλων τεμένει ικέτης ἦν. "Οθεν προς βίαν ἀφελκυσθεὶς, ἐς τὴν Καππαδοκῶν ἀπορρίπτεται· μικρὸν δ' ὅσον φωρᾶται τισι μονα χαῖς, φυγὴν ἑαυτῷ μνηστευόμενος· κἀκεῖθεν εἰς Ταρσόν τῆς Κιλικίας ἀχθεὶς, καὶ τὴν κόμην ἀποβαλὼν, ἱερωσύνῃ τιμᾶται. "Α δὴ μάλα κομψῶς Εὐ στάθιος ὁ ῥήτωρ ἱστέρησεν, δς καὶ τάδε συγγράφει. ΚΕΦΑΛ. ΚΓ'. Περὶ τυραννίδος "Ιλλου καὶ Λεοντίου· καὶ περὶ τῶν κτισμάτων 'Αμμιανού. Ως Ζήνων τῇ ἰδίᾳ πενθερᾷ Βερίνῃ ἐπιβουλὰς σιγράψεις πλείστας, τέλος δὲ καὶ πρὸς τὴν Κιλίκων ἐπείει ἐξόριστον· ὕστερον δὲ καὶ πρὸς τὸ Παπυρίου γενέσθαι φρούριον· ὁπηνίκα Ἰλλοῦς καὶ Λεόντιος Ετυράννησαν, περιθεμένης ἐκείνοις τὰ τῆς ἀρχῆς Ενθα δὴ καὶ τὸν βίον συνέβη ταύτην ἀπολιπεῖν. Λα μυρᾷ δὲ γλώττῃ καὶ τὰ κατὰ Ἑλλοῦν ἱστορεῖ ὁ Εὐα στάθιος· ὅπως τε τὴν ἐπιβουλήν Ζήνωνος διέδρα, καὶ ὡς τὸν πεμφθέντα αὐτὸν ἀνελεῖν, Ζήνων μᾶλλον ἀνεῖλε· ποινὴν τῆς ἀστοχίας, τὴν τῆς κεφαλῆς
ECCLESIASTICA HISTORIA LIB. XVI.
λισθέντων αὐτῷ τῶν ἔνδον τῷ τῆς αἰχμῆς τραύματι, & vulnere lecto alixus, ubi viscera ejus ex convulτὸ βιοῦν καταστρέψαι.
sione et inflammatione commarcuerunt, brevi vitam amisit.
Περὶ τῆς τυραννίδος Μαρκιανοῦ, Ανθεμίον παι
δὺς τοῦ ἐν Ρώμῃ κρατήσαντος· καὶ ὡς ληφθεὶς, ἱερωσύνῃ τιμᾶται.
CAPUT XXII.
De Marciani tyrannide, Anthemii, qui Romæ obtinuerat imperium, filii: et ut idem Marcianus captus,
sacerdotali dignitate sit decoratus.
Post hunc adversus Zenonem bellum novit Marcianus, Anthenii, qui non multo ante Romæ imperaverat, filius, Leontiam, Leonis Romani imperatoris Zenonis soceri filiam, in matrimonio habens.
Is enim ad se magis quam ad Zenonem imperium
pertinere putabat, quod minorem natu Leonis
filiam, quam illi Verina imperii tempore genuit,
conjugem haberet, Ariadnam autem Leo adauc
privatus ex uxore sua sustulisset. Eam ob causam
Marcianus ad tyrannidem spectavit. Et pugna ad
imperiale palatium commissa, cades utrinque
facta ingens, 688 et victoria Marciani fuit. Atque
ille et sceptro potitus esset, et palatium occupasset, nisi rein in crastinum distulisset. Celerrima
namque aquila est temporis opportunitas et occa -
sio: quæ ad pedes advolans, capi a quopiam potest: sin aufugiat, in altum aerem sublimis sublata, eos qui se persequuntur ridet, neque ut add
eos redeat, in animum inducit. Proinde quicunque imagines vel pingunt, vel fingunt, Occasioni
caput humanum tribuentes, comam in fronte demittunt, occipitium autem ad ipsam usque cutim
tondent, subobscure quidem, sed sapienter admodum indicantes, si ea a tergo tardius nos sequatur, coma prolixiore teneri fortasse comprehensam
posse: sin præcedat, minime prehendi facillime
avolantem, neque persequenti quidquam quo teneatur præbentem. Id tum Marciano accidit. Cum
namque tempus opportunum neglexisset, nancisci
id deinde haudquaquam potuit. Postridie enim
diei ejus a suis desertus, solus ad sacrorum Apostolerum templum supplex confugit: unde per
vim extractus, Cæsaream Cappadocum missus est,
et paulo post inter monachos quosdam latitare et
fugam meditari deprehensus, Tarsum inde Cilicia
abductus est, ubi capite raso sacerdotii dignitate
Μετὰ τοῦτον Μαρκιανὸς τῷ Ζήνωνι ἐπανίσταται·
δ: παῖς μὲν ἦν Ανθεμίου, τοῦ ἐν Ῥώμῃ οὐ πρὸ
πολλοῦ βεβασιλευκότος· κῆδος δ᾽ ἐπὶ θυγατρὶ Λεον
τία τῷ πενθερῷ Ζήνωνος εἶχε τῷ βασιλεύσαντι Λέον
τι. Προσήκειν γὰρ μᾶλλον ἑαυτῷ ᾤετο τὴν ἀρχὴν,
τὴν νεωτέραν τῶν θυγατέρων Λέοντος γήμαντι, ἣν
ἐκείνῳ Βηρίνα ἐπὶ τῆς ἀρχῆς ὄντι ἐγέννα· τὴν γὰρ
᾿Αριάδνην ιδιοπραγῶν ἔτι προῆγε· καὶ διὰ τοῦτο
τυραννεῖν ἐπειρᾶτο. Ισχυρᾶς δὲ μάχης συρραγεί
σης περὶ τὰ ἀνάκτορα, φόνο; ἑκατέρωθεν ἐῤῥύη
πολύς· ἡ νίκη δ' ὅμως ἐπὶ Μαρκιανὸν ἔβαινεν· καί
γε ἂν τῶν τε σκήπτρων καὶ τῶν ἀνακτόρων ἐν κατοχῇ ἦν, εἰ μὴ ἀναβολῇ ἐχρήσατο τῇ ἐσαύριον. Οξυ
πετῆς γὰρ ἀετὸς ὁ καιρὸς, καὶ ἁλώσεταί πως, τινὶ
παρὰ πόδας ών· εἰ δ' ἀποδράσοι, ὑψοῦ ἐς ἀέρα
βαίνει μετέωρος, ἐπαγγελῶν τοὺς διώκοντας, οὐδα
μὴ αὐτοῖς ἐφικτὸς εἶναι ἐθέλων. ᾿Αμέλει τοι καὶ ὅσοι
δὴ πλάσται καὶ γραφεῖς εἰκόνων εἰσὶ, κόμην μὲν
ἐπὶ μετώπῳ καθιᾶσιν αὐτῷ, ἀνθρωπίνην περιπλάττοντες κεφαλήν· τὰ δ᾽ ὄπισθεν περὶ τὸν ἐγκέφαλον
ἐν χρῷ ξυρῶσι, σοφῶς μάλα ὑπαινιττόμενοι, ὡς εἴ
γ' ὀπισθόπους ὢν τύχοι, τῷ καθειμένῳ τῆς κόμης
ἴσως ἁλώσεται· ἔμπροσθεν δὲ τὼ πόδε γενόμενος,
κρατεῖσθαι ἥκιστα ῥᾴδιος παντάπασιν ἀποφεύγων·
μηδ' όθεν κρατηθείη παρέχων λαβὴν τῷ διώκοντι.
“Ο δὴ τηνικαῦτα συνέπιπτε καὶ Μαρκιανῷ, τὸν μὲν
προσήκοντα καιρὸν ἀναβαλλομένῳ τοῦ λοιποῦ δὲ
τοῦτον μὴ δυνηθέντι πορίσασθαι. Τῇ γὰρ ἐπιούση
πρὸς τῶν οἰκείων καταπροδοθείς, καὶ μόνος γενόμε
νος τῷ τῶν ἱερῶν ἀποστόλων τεμένει ικέτης ἦν.
"Οθεν προς βίαν ἀφελκυσθεὶς, ἐς τὴν Καππαδοκῶν
ἀπορρίπτεται· μικρὸν δ' ὅσον φωρᾶται τισι μοναχαῖς, φυγὴν ἑαυτῷ μνηστευόμενος· κἀκεῖθεν εἰς
Ταρσόν τῆς Κιλικίας ἀχθεὶς, καὶ τὴν κόμην ἀποβα
λών, ἱερωσύνῃ τιμᾶται. "Α δὴ μάλα κομψῶς Εὐστάθιος ὁ ῥήτωρ ἱστέρησεν, δς καὶ τάδε συγγράφει.
est cohonestatus. Quam rem Eustathius Syrus rhetor, qui hæc conscripsit, sane quam eleganter mes
moriæ prodidit.
Περὶ τυραννίδος "Ιλλου καὶ Λεοντίου· καὶ περὶ
τῶν κτισμάτων 'Αμμιανού.
Ως Ζήνων τῇ ἰδίᾳ πενθερᾷ Βερίνῃ ἐπιβουλὰς
σιγράψεις πλείστας, τέλος δὲ καὶ πρὸς τὴν Κιλίκων
ἐπείει ἐξόριστον· ὕστερον δὲ καὶ πρὸς τὸ Παπυρίου
γενέσθαι φρούριον· ὁπηνίκα Ἰλλοῦς καὶ Λεόντιος
Ετυράννησαν, περιθεμένης ἐκείνοις τὰ τῆς ἀρχῆς•
Ενθα δὴ καὶ τὸν βίον συνέβη ταύτην ἀπολιπεῖν. Λαμυρᾷ δὲ γλώττῃ καὶ τὰ κατὰ Ἑλλοῦν ἱστορεῖ ὁ Εὐα
στάθιος· ὅπως τε τὴν ἐπιβουλήν Ζήνωνος διέδρα,
καὶ ὡς τὸν πεμφθέντα αὐτὸν ἀνελεῖν, Ζήνων μᾶλλον
ἀνεῖλε· ποινὴν τῆς ἀστοχίας, τὴν τῆς κεφαλῆς
CAPUT XXIII.'
De Illi et Leontii tyrannide, et de structuris alque
ædificiis Ammiani.
Idem Eustathius quoque refert, Zenonem socrui
Verinæ varie insidias tetendisse. et postremum
eam Tarsum in Ciliciam relegasse: quæ postea
cum in Papyrii castello esset, quo tempore Illus et
Leontius, quibus ipsa imperii insignia contulerat,
Lyrannidem exercuerunt, vitam ibi finivit. Historiam Illi Eustathius quoque stylo terso prosequitur: quemadmodum videlicet is Zenonis insidias
eligerit, et Zeno eum qui ad Illum necandum percussor submissus fuerat, jugulari præceperit: ca-
Chapter XXIVCaput XXIV
col. 159–160page 76 of 313
PG 147:159πειρώμενος, τῶν Ἐῴων ἐξηγεῖσθαι δυνάμεων ἔτατ. τε τὸν Ἰλλοῦν. Ἐκεῖνος δὲ Λεοντίῳ φιλιωθείς σὺν Παμπρεπίῳ, τυραννεῖν ἐπέβαλον περὶ Ταρτὸν τῆς Κιλικίας. Ἐπὶ δὴ τούτοις, ὡς μηδὲν τῆς τυραννίδος ὀνάμενοι, Θευδερίχου του Γότθου κατ' αὐτῶν στρατῷ ἐπελθόντος μεγάλῳ, σὺν ἡμεδαπῇ καὶ ἀλ λοδαπή δυνάμει δειλαίως ἀνήρηνται· ἀξίαν ἀμη ὴν οἷς ἐκείνῳ τὴν τῆς βασιλείας ἐπάνοδον ἐχαρί. σαντο εύρηκότες. Καὶ τοῦτο δὲ τῷ συγγράμματα καταλέγει Εὐστάθιος· ὡς Θευδέριχος αισθόμενος τῆς κατ' ἐκείνου βουλῆς, δν υπατον ἀνηγόρευε καὶ στρατηγὸν Θράκης, ἐπὶ τὴν ἀρχαιοτέραν Ρώμην ἐχώρει· καὶ Οδόακρον μάχῃ κρατήσας, τή ενα περιέθετο, καὶ ῥῆγα ἑαυτὸν ἀνεῖπε. Πολλὰ δὲ καὶ τῶν Ἑσπερίων ἐθνῶν ἀμαχε! εχειρώσατο· καὶ Οὐανδήλους, Ρώμην τε αὖ την μεγάλην καὶ ἁπλῶς, εἰπεῖν, πᾶσαν τὴν ἑσπερίαν λῆξιν ὑφ' ἑαυτὸν ἐποιήσα ἡ ἀφαίρεσιν ὑποσχόντα· ἐν ἐπιτηδείῳ δὲ λανθάνειν Το εἰσὶ δὲ οἱ φασιν ὑποθήκαις Ζήνωνος ταῦτα τὸν Θευδέριχον καταπράξασθαι. Τηνικαῦτα δὲ καὶ Μαμμιανὸς, ἀνὴρ ἐξ ἐπιδιφρίων ἐπίσημος καὶ συγκλήτου βουλῆς μετασχών, κατὰ Δάφνην τὸ τῆς Ἀντιόχου προάστειον τὸ παρ' ἐκείνοις ἐγείραι ἀντίφορον· καὶ δύο δὲ βασιλείους στοὺς ἔνδον στῆσαι, εὐπρεπεῖς ἐσάγαν, λίθων τε πολυτελέσι χρόαις ὡραῖσμένας τετράπυλόν τε μέσον τῶν δύο βασιλείων στοών μετ γαλοπρεπῶς ἐγείραι, κίοσιν ἐξαισίοις καὶ τῇ ἐν χαλ και ὕλῃ μάλα κομψώς ήσκημένας, καὶ λίθῳ τῷ ἐκ Προικονήσου τούδαφος καὶ τἆλλα ημφιεσμένας. Ταῦτα μὲν περὶ τούτων. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Περὶ τῆς τελευτῆς Ζήνωνος καὶ ἀναγορεύσεως Αναστασίου τοῦ Δικόρου. Τῷ δὲ Ζήνωνι τοῦ τέλους ἐγγίζοντος, τῶν τινα τὸ μέλλον εἰδέναι νομιζομένων Μαυριανὸν ὄνομα διηρώτα, τίνι ἄρα μετ' αὐτὸν ἡ ἀρχὴ προσχωρήσο παῖδα γὰρ ἐξ ὀσφύος οὐκ ἔσχε· τὸν δὲ φάναι λέγε ται, τινὰ τῶν ἀπὸ Σιλεντιαρίων, οὐ τὴν ἀρχήν γε μόνον, ἀλλὰ καὶ τὴν γαμετὴν λήψεσθαι. Πελάγιον δὲ οἶηθεὶς τοῦτον εἶναι, ἄνδρα περίδοξόν τινα καὶ σου φία προήκοντα, ὑπῆγε τῷ ξίφει, καὶ ἄλλους δ' ἀνή ρει μηδὲν ἀδικήσαντας· ἐπιληψίᾳ δὲ συσχεθείς τῷ τοῦ πράγματος ἀνυποίστῳ, θνήσκει τὴν Πελα γίου προσηγορίαν ἀνὰ στόμα φέρων. Φασί γε μὴν ὡς τῇ γυναικὶ ᾿Αριάδνῃ διὰ μίσους ὧν, ταῖς ἐκ τῆς ἐπιληψίας περιωδυνίαις ληφθεὶ;, καὶ δόξαν παρεσχηκὼς ὡς ἤδη θάνοι, ἔτι ζῶν ὑπ' αὐτῆς τῷ τάφῳ περιεκλείσθη· ἄλλοι δὲ μέθῃ σχεθέντα καὶ ἀναισθήτως ἔχοντα, τῇ σορῷ καθειρχθῆναί φασιν· ἀναγής ψαντα δὲ κάτωθεν ἐκβοᾷν, ζωῆς μόνης, οὐ μὴν τῆς ἀρχῆς ἐφίεσθαι· καὶ ἐνόρκως αὐτῆς τῷ βουλομένῳ παραχωρεῖν. Τὸν δὴ τοιαῦτα λέγοντα οὐδεὶς ἦν οι κτείρων, Αριάδνης ἐπεχούσης τῆς γυναικός. Καὶ ὁ
πειρώμενος, τῶν Ἐῴων ἐξηγεῖσθαι δυνάμεων ἔτατ.
τε τὸν Ἰλλοῦν. Ἐκεῖνος δὲ Λεοντίῳ φιλιωθείς σὺν
Παμπρεπίῳ, τυραννεῖν ἐπέβαλον περὶ Ταρτὸν τῆς
Κιλικίας. Ἐπὶ δὴ τούτοις, ὡς μηδὲν τῆς τυραννί
δος ὀνάμενοι, Θευδερίχου του Γότθου κατ' αὐτῶν
στρατῷ ἐπελθόντος μεγάλῳ, σὺν ἡμεδαπῇ καὶ ἀλ
λοδαπή δυνάμει δειλαίως ἀνήρηνται· ἀξίαν ἀμη:
6ὴν οἷς ἐκείνῳ τὴν τῆς βασιλείας ἐπάνοδον ἐχαρί.
σαντο εύρηκότες. Καὶ τοῦτο δὲ τῷ συγγράμματα
καταλέγει Εὐστάθιος· ὡς Θευδέριχος αισθόμενος
τῆς κατ' ἐκείνου βουλῆς, δν υπατον ἀνηγόρευε καὶ
στρατηγὸν Θράκης, ἐπὶ τὴν ἀρχαιοτέραν Ρώμην
ἐχώρει· καὶ Οδόακρον μάχῃ κρατήσας, τή ενα
περιέθετο, καὶ ῥῆγα ἑαυτὸν ἀνεῖπε. Πολλὰ δὲ καὶ
τῶν Ἑσπερίων ἐθνῶν ἀμαχε! εχειρώσατο· καὶ
Οὐανδήλους, Ρώμην τε αὖ την μεγάλην καὶ ἁπλῶς,
εἰπεῖν, πᾶσαν τὴν ἑσπερίαν λῆξιν ὑφ' ἑαυτὸν ἐποιήσα
pitis supplicium pro eo quod illi cedes ei non ἡ ἀφαίρεσιν ὑποσχόντα· ἐν ἐπιτηδείῳ δὲ λανθάνειν
successisset, veluti multam reportantem. Zenonem
deinde rem eam consulto premere volentem, Illum
Orientalibus copiis praefecisse: Illum autem,
Leontio et Pamprepe in societatem ascitis, 689 tyrannidem in Cilicia apud Tarsum arripuisse. Adhæc
Eustathius idem addit, nihil illis tyrannidem profuisse, eo quod Theudericbus Gotthus cum ingentibus provincialibus simul et externis copiis adversus eos a Zenone missus sit, cujus etiam jussu
miserandum in modum sint ocrisi, condignam ab
co, quod illum in imperium restituissent, gratiamı
ferentes. Addit rhetor idem illud quoque Theuderichum, quem Zeno consulem et Thraciæ ducem
renuntiaverat, ubi insidias sibi ab eo strui sensit,
adversus veterem Romam exercitum duxisse, Odoacrum bello vicisse, et regia veste sumpta, regem
se dixisse: multas præterea Occidentales gentes
absque prælio, item Vandalos, magnam urbem Romam, et (ut semel dicam) Ilesperiam plagam
omnem cepisse, atque ditioni suæ subjecisse. Sunt
qui dicunt, Zenonis suggestione ea Theuderichum
egisse. Eodem tempore et Mammianus, vir curuli
honore clarus, et ex ordine senatorio in Daphne,
qui suburbanus Antiochiæ vicus fuit, ædificium
construxit, quod ab illis Antiforum dictum est.
Intra urbem autem imperiales duas porticus magnifice admodum, magni pretii et varii coloris
lapidibus exornatas condidit: inter quas Tetrapyłam medium ingentibus columnis et ære conispicuum statuit, solo lapide Proconesio constrato. Hæc de his hactenus.
CAPUT XXIV.
De obitu Zenonis, et electione Anastasii Dicori.
Zeno Gnem vitæ sibi appropinquare videns,
ex eis qui futura prædicere existimantur, Mauria -
num quemdam nomine, quisnam post eum (liberos
cnim ex lumbis suis procreatos non habebat) imperaturus esset, consuluit. Qui respondisse dicitur, ex Silentiariis aliquem non imperium modo,
sed et uxorem ejus recepturum esse. Zeno autem, quod Pelagium designari putabat, virum
præclarum et sapientem, ferro eum cædi jussit,
atque insuper alios etiam nihil commeritos necari
curavit. Et morbo comitiali correptus, quod vim
cjus non ferret, animam egit, Pelagii 690 nomen
in ore habens. Fertur etiam, quod eum Ariadna
conjux odisset, cum epilepsiae doloribus distenderetur, et speciem defuncti præberet, vivum
adhuc ab illa sepulcro inclusum esse. Alii vero
tradunt, cum ex ebrietate sensum omnem amisisset, in tumulum conjectum esse: et postquam ad
seipsum per sobrietatem rediisset in ipso inonumento exclamasse, vitam se solam, non etiam imZenone principe incendium sevissimum
fuit, in quo præter maximam urbis partem conflagrata, centum et viginti millia librorum disperiere. Et in his et lomeri poema intestino draΤο
εἰσὶ δὲ οἱ φασιν ὑποθήκαις Ζήνωνος ταῦτα τὸν
Θευδέριχον καταπράξασθαι. Τηνικαῦτα δὲ καὶ Μαμμιανὸς, ἀνὴρ ἐξ ἐπιδιφρίων ἐπίσημος καὶ συγκλήτου
βουλῆς μετασχών, κατὰ Δάφνην τὸ τῆς Ἀντιόχου
προάστειον τὸ παρ' ἐκείνοις ἐγείραι ἀντίφορον· καὶ
δύο δὲ βασιλείους στοὺς ἔνδον στῆσαι, εὐπρεπεῖς
ἐσάγαν, λίθων τε πολυτελέσι χρόαις ὡραῖσμένας·
τετράπυλόν τε μέσον τῶν δύο βασιλείων στοών μετ
γαλοπρεπῶς ἐγείραι, κίοσιν ἐξαισίοις καὶ τῇ ἐν χαλ
και ὕλῃ μάλα κομψώς ήσκημένας, καὶ λίθῳ τῷ ἐκ
Προικονήσου τούδαφος καὶ τἆλλα ημφιεσμένας.
Ταῦτα μὲν περὶ τούτων.
Περὶ τῆς τελευτῆς Ζήνωνος καὶ ἀναγορεύσεως
Αναστασίου τοῦ Δικόρου.
Τῷ δὲ Ζήνωνι τοῦ τέλους ἐγγίζοντος, τῶν τινα
τὸ μέλλον εἰδέναι νομιζομένων Μαυριανὸν ὄνομα
διηρώτα, τίνι ἄρα μετ' αὐτὸν ἡ ἀρχὴ προσχωρήσο:·
παῖδα γὰρ ἐξ ὀσφύος οὐκ ἔσχε· τὸν δὲ φάναι λέγεται, τινὰ τῶν ἀπὸ Σιλεντιαρίων, οὐ τὴν ἀρχήν γε
μόνον, ἀλλὰ καὶ τὴν γαμετὴν λήψεσθαι. Πελάγιον δὲ
οἶηθεὶς τοῦτον εἶναι, ἄνδρα περίδοξόν τινα καὶ σου
φία προήκοντα, ὑπῆγε τῷ ξίφει, καὶ ἄλλους δ' ἀνή
ρει μηδὲν ἀδικήσαντας· ἐπιληψίᾳ δὲ συσχεθείς
τῷ τοῦ πράγματος ἀνυποίστῳ, θνήσκει τὴν Πελαγίου προσηγορίαν ἀνὰ στόμα φέρων. Φασί γε μὴν
ὡς τῇ γυναικὶ ᾿Αριάδνῃ διὰ μίσους ὧν, ταῖς ἐκ τῆς
ἐπιληψίας περιωδυνίαις ληφθεὶ;, καὶ δόξαν παρεσχη-
- κώς ὡς ἤδη θάνοι, ἔτι ζῶν ὑπ' αὐτῆς τῷ τάφῳ πε
ριεκλείσθη· ἄλλοι δὲ μέθῃ σχεθέντα καὶ ἀναισθή
τως ἔχοντα, τῇ σορῷ καθειρχθῆναί φασιν· ἀναγής
ψαντα δὲ κάτωθεν ἐκβοᾷν, ζωῆς μόνης, οὐ μὴν τῆς
ἀρχῆς ἐφίεσθαι· καὶ ἐνόρκως αὐτῆς τῷ βουλομένῳ
παραχωρεῖν. Τὸν δὴ τοιαῦτα λέγοντα οὐδεὶς ἦν οι
κτείρων, Αριάδνης ἐπεχούσης τῆς γυναικός. Καὶ ὁ
conis cxx pedum aureis litteris descriptum.
(Egnat.) Adnotatio est de Zenone ex Suida in fiue
bujus libri.
Chapter XXVCaput XXV
col. 161–162page 77 of 313
PG 147:161μὲν τοῦτον ἀπεβίω τὸν τρόπον, ἑπτακαιδέκατον έτος τὴν βασιλείαν τυραννήσα; Ρωμαίων· οἷς καὶ οἱ Βασιλίσκου μήνες ηρίθμηνται. Τούτων δ' οὕτω γενο μένων, ἤλπισε μὲν Λογγίνος ὁ Ζήνωνος ἀδελφὸς, ἐς πολύ τι καὶ μέγα δυνάμεως ήχων, περιποιεῖν τὴν ἀρχὴν ἑαυτῷ· ἀλλ' ἐσφάλη παντάπασιν. Η γὰρ Αριάδνη σὺν τῇ συγκλήτῳ, Αναστασίῳ τῷ Δικόρῳ μήπω ἐς γερουσίαν τελέσαντι, τὸν τῆς βασιλείας περιτίθησι στέφανον, τῇ σχολῇ δὲ τῶν Σιλεντιαρίων κατειλεγμένῳ. Ο δ' Εὐστάθιος, οὗ πρώην ἐμνήσθη μεν, ἱστορεῖ μετὰ τὴν ἀνάῤῥησιν Διοκλητιανοῦ τοῦ τυ ράννου ἄχρι τέλους Ζήνωνος καὶ ἀναγορεύσεως Ανα στασίου, διελθεῖν ἔτη πρὸς τοῖς ἑπτὰ διακόσια· ἀφ' οὗ δ' Αὔγουστος μόναρχος ήρθη, δύο ἔτη καὶ τριά κοντα καὶ πεντακόσια πρὸς μησὶν ἑπτά· ἀπὸ δ᾽ ᾿Αλεξάνδρου τοῦ Μακεδόνος ἀρχῆς, ἑπτὰ μῆνας σὺν ουτὶν ἔτεσι τριάκοντά τε οκτακόσια· ἐκ δὲ τῆς 'Ρωμαίων καὶ 'Ρωμύλου βασιλείας, χίλια καὶ πεν τήκοντα πρὸς δυσί, πρὸς δὲ καὶ μῆνας ἑπτά· ἀπὸ δὲ ἁλώσεως Τροίας, ἓξ καὶ ἐγοήκοντα, εξακόσιά τε καὶ χίλια ἔτη πρὸς μησὶν ἑπτά· ἀπὸ δὲ τῆς θείας τοῦ Κυρίου σαρκώσεως, τετρακόσια μ' καὶ δύο· ἀπὸ δὲ 'Αδάμ, εἰ πδ'. ΚΕΦΑΛ. ΚΕ'. Περὶ τῆς τηνικαῦτα τῶν ἐκκλησιῶν καταστάσεως, ὅπως δόξης εἶχον περὶ τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου· καὶ περὶ τῆς ἐξορίας Εὐφημίου τοῦ Κωνσταντινουπόλεως. Ο δ' ᾿Αναστάσιος περιβαλλόμενος τὸ διάδημα, καὶ τὴν ᾿Αριάδνην ἑαυτῷ εἰσῳκίσατο, μήπω γυναικὶ ὁμιλήσας· Επίδαμνον δ' ἔχων πατρίδα (Δυρράχιον νῦν λέγεται), πρὸς τὸ κάλλιστον αὐτὸ καὶ ὀχυρώτε μον μετεσκεύασεν, ἄξια γέρα παρασχὼν αὐτῷ· καὶ πρῶτα μὲν Λο γῖνον τὸν μάγιστρον, τῶν δ' ἐν τῇ αὐλῇ τάξεων ἡγεῖτο, ἀνὰ τὴν Σελεύκειαν ἔπεμπεν Επειτα δὲ καὶ τὸ ἄλλο τῶν Ἰσαύρων γένος ἐξέβαλε, τοῦτο δῆθεν αίτησάντων· οἱ συνάμα Λογγίνῳ ἰόντες, τυραννίδι ἐπέθεντο, ὡς προϊόντες δηλώσομεν. Είρη ναῖος δέ τις θέλων εἶναι ὁ ᾿Αναστάσιος, παντάπασι μηδέν τι καινουργεῖν ᾑρεῖτο περὶ τὴν τῆς ἐκκλησίας κατάστασιν· καὶ πολλήν τινα περὶ τούτου ἐποιεῖτο σπουδήν, ὡς ἂν αἵ τε θεῖαι τοῦ Χριστοῦ Εκκλησίαι θορύβων καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἐρεσχελίας εἶεν ἐκτός· ἐν βαθείᾳ τε γαλήνῃ καὶ τὸ ὑπήκοον και τασταίη, ἔριδος ἁπάσης καὶ φιλονεικίας ἐκποδών κατ' ἀμφότερα γενομένης. Καὶ τοίνυν ταῖς ἐκείνου ἡμέραις ἡ ἐν Χαλκηδόνι σύνοδος οὔτε εἰς προΰπτου ἀνεκηρύττετο, ἀλλ' οὐδ᾽ ἀποκήρυκτος ἦν· ὡς δ᾽ ἑκά στῳ τοῖς τῶν Ἐκκλησιῶν ἡγεμόσιν ἐδόκει τα ταύτης ἐφέρετο. Οἱ μὲν γὰρ καὶ λίαν ταύτης αντείχοντο γεννικώτερον ἀνθιστάμενοι· μήτοι γε λέξιν τῶν ἐκείνῃ ὁρισθέντων, ἀλλ᾽ οὐδὲ συλλαβήν, ἢ καν γράμμα, ή κόραι
ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XVI.
μὲν τοῦτον ἀπεβίω τὸν τρόπον, ἑπτακαιδέκατον έτος perium petere, paratumque esse cuivis jurejuτὴν βασιλείαν τυραννήσα; Ρωμαίων· οἷς καὶ οἱ Βασιλίσκου μήνες ηρίθμηνται. Τούτων δ' οὕτω γενομένων, ἤλπισε μὲν Λογγίνος ὁ Ζήνωνος ἀδελφὸς, ἐς
πολύ τι καὶ μέγα δυνάμεως ήχων, περιποιεῖν τὴν
ἀρχὴν ἑαυτῷ· ἀλλ' ἐσφάλη παντάπασιν. Η γὰρ
Αριάδνη σὺν τῇ συγκλήτῳ, Αναστασίῳ τῷ Δικόρῳ
μήπω ἐς γερουσίαν τελέσαντι, τὸν τῆς βασιλείας
περιτίθησι στέφανον, τῇ σχολῇ δὲ τῶν Σιλεντιαρίων
κατειλεγμένῳ. Ο δ' Εὐστάθιος, οὗ πρώην ἐμνήσθημεν, ἱστορεῖ μετὰ τὴν ἀνάῤῥησιν Διοκλητιανοῦ τοῦ τυ
ράννου ἄχρι τέλους Ζήνωνος καὶ ἀναγορεύσεως Αναστασίου, διελθεῖν ἔτη πρὸς τοῖς ἑπτὰ διακόσια· ἀφ'
οὗ δ' Αὔγουστος μόναρχος ήρθη, δύο ἔτη καὶ τριάκοντα καὶ πεντακόσια πρὸς μησὶν ἑπτά· ἀπὸ δ᾽
᾿Αλεξάνδρου τοῦ Μακεδόνος ἀρχῆς, ἑπτὰ μῆνας σὺν
ουτὶν ἔτεσι τριάκοντά τε οκτακόσια· ἐκ δὲ τῆς
'Ρωμαίων καὶ 'Ρωμύλου βασιλείας, χίλια καὶ πεντήκοντα πρὸς δυσί, πρὸς δὲ καὶ μῆνας ἑπτά· ἀπὸ
δὲ ἁλώσεως Τροίας, ἓξ καὶ ἐγοήκοντα, εξακόσιά τε
καὶ χίλια ἔτη πρὸς μησὶν ἑπτά· ἀπὸ δὲ τῆς θείας
τοῦ Κυρίου σαρκώσεως, τετρακόσια μ' καὶ δύο· ἀπὸ
δὲ 'Αδάμ, εἰ πδ'.
rando interposito co cedere, neminem autem ilJum ea dicentem, propterea quod conjux Ariadna
id prohibuisset, miseratum esse. Hic ad hunc
modum vitam finivit, cum decem et septem annos in imperio tyrannidem exercuisset. Quibus
annis Basilisci etiam menses connumerati sunt.
llis ita gestis, Longinus Zenonis frater, quos ad
magnam potentiam pervenisset, imperium se sibi
vendicaturum speravit. Verum ille opinione sua
falsus est. Nam Ariadna una cum senatorum ordine, Anastasio Dicoro qui nondum in senatum lectus, adhuc in schola Silentiariorum erat,
imperatoriam imposuit coronam. Eustathius, cujus paulo ante meminimus, scripsit, ab initio Diocletiani tyranni imperii, usque ad finem Zenonis
et designationeur Anastasi, intercessisse ducentos
et septem ab eo autem tempore quo Augustus monarcha factus est, quingentos triginta duos annos
et menses septem: ab Alexandri Macedonis regno,
annos octingentos triginta duos, menses septem;
a Romanorum porro et Romuli regno annos mille
et quinquaginta duos menses septem; el a
Troja capta mille sexcentos octoginta sex annos, menses septem; a divina Domini iucarratione
annos quadringentos et nonaginta duos, ab ipso denique Adamo annos quinquies mille nouingentos octoginta quatuor
Περὶ τῆς τηνικαῦτα τῶν ἐκκλησιῶν καταστά
σεως, ὅπως δόξης εἶχον περὶ τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου· καὶ περὶ τῆς ἐξορίας Εὐφημίου
τοῦ Κωνσταντινουπόλεως.
691 CAPUT XXV.
De Ecclesiarum ejus temporis statu, qua quæque
fuerit de Chalce onensi synodo opinione: et de
exsilio Euphemii Constantinopolitani.
Anastasius, diademate sumpto, cum nondum ma
trimonium contraxisset, Ariadnam uxorem duxit:
et Epidamnum patriam suam, quæ nunc Dyrra-
.chium dicitur, ut natale solum honore proseque
retur, pnlcherrime exornavit, eamque dignis muneribus ditavit. Et primum Longinum magistrum,
aulicorum scilicet ordinum præfectum, Seleuciam,
ubi ortus fuerat, misit: deinde reliquum etiam
Isaurorum genus ejecit, qui hoc postulaverant, et
Ο δ' ᾿Αναστάσιος περιβαλλόμενος τὸ διάδημα, καὶ
τὴν ᾿Αριάδνην ἑαυτῷ εἰσῳκίσατο, μήπω γυναικὶ
ὁμιλήσας· Επίδαμνον δ' ἔχων πατρίδα (Δυρράχιον
νῦν λέγεται), πρὸς τὸ κάλλιστον αὐτὸ καὶ ὀχυρώτε·
μον μετεσκεύασεν, ἄξια γέρα παρασχὼν αὐτῷ· καὶ
πρῶτα μὲν Λο γῖνον τὸν μάγιστρον, τῶν δ' ἐν τῇ
αὐλῇ τάξεων ἡγεῖτο, ἀνὰ τὴν Σελεύκειαν ἔπεμπεν·
Επειτα δὲ καὶ τὸ ἄλλο τῶν Ἰσαύρων γένος ἐξέβαλε,
τοῦτο δῆθεν αίτησάντων· οἱ συνάμα Λογγίνῳ ἰόντες,
τυραννίδι ἐπέθεντο, ὡς προϊόντες δηλώσομεν. Είρη
ναῖος δέ τις θέλων εἶναι ὁ ᾿Αναστάσιος, παντάπασι
μηδέν τι καινουργεῖν ᾑρεῖτο περὶ τὴν τῆς Ἐκκλη
σίας κατάστασιν· καὶ πολλήν τινα περὶ τούτου
ἐποιεῖτο σπουδήν, ὡς ἂν αἵ τε θεῖαι τοῦ Χριστοῦ studii in eo collocaret, ut sanctae Christi Ecclesiae
Εκκλησίαι θορύβων καὶ τῆς ἐντεῦθεν ἐρεσχελίας
εἶεν ἐκτός· ἐν βαθείᾳ τε γαλήνῃ καὶ τὸ ὑπήκοον και
τασταίη, ἔριδος ἁπάσης καὶ φιλονεικίας ἐκποδών
κατ' ἀμφότερα γενομένης. Καὶ τοίνυν ταῖς ἐκείνου
ἡμέραις ἡ ἐν Χαλκηδόνι σύνοδος οὔτε εἰς προΰπτου
ἀνεκηρύττετο, ἀλλ' οὐδ᾽ ἀποκήρυκτος ἦν· ὡς δ᾽ ἑκάστῳ τοῖς τῶν Ἐκκλησιῶν ἡγεμόσιν ἐδόκει τα ταύτης
ἐφέρετο. Οἱ μὲν γὰρ καὶ λίαν ταύτης αντείχοντο γεννικώτερον ἀνθιστάμενοι· μήτοι γε λέξιν τῶν ἐκείνῃ
ὁρισθέντων, ἀλλ᾽ οὐδὲ συλλαβήν, ἢ καν γράμμα, ή
Dicorus cognominatus est a discoloribus
ormiorum pupillis, que κόραι dicuntur, quarum
dextra nigricans, sinistra caerulea fuerit.
Rectius 1264.
cum Longino discedentes, ad tyrannidem
aspirarunt, sicuti postea dicemus. Anastasius cum
pacificus esse, neque quidquam rerum novarum
in Ecclesia statu excitare vellet, plurimumque
tumultibus et verborum contentionibus, disputationibus et dissidiis ecclesiasticis simul et civilibus omnibus sublatis, homines in multa tranquillitate viverent, et subditi pepuli pacati essent,
evenit, ut emporibus ejus Chalcedonensis synodus, neque propalam per ipsum constitutionibus
imperialibus edendis promulgaretur, neque etiam
reprobaretur. Verum sicuti quibusque Ecclesiaruni
præsilibus videbatur, ita de ea sentiebant. Nam qui
eam fortiter defendentes propugnabant, non vetSecundum neotericos a mundo condito
Postremum hoc Evagrius non habet, lib. 12,
cap. 29.
Chapter XXVICaput XXVI
col. 163–164page 78 of 313
PG 147:163Παρνησία δὲ πολλῇ χρώμενοι ἀπεπήδων, μηδ' ἐν οἴκῳ κοινωνεῖν ᾑρημένοι τοῖς μὴ παραδεχομένοις τὰ ἐκείνῃ καλῶς ὁρισθέντα. Ησαν δὲ οἱ οὐ μονοναύτην οὐκ ἐδέχοντο, ἀλλὰ καὶ ἀναθέματι αὐτὴν ἀνα φανδόν περιέβαλον· οὐ μόνον δὲ ταύτην, ἀλλὰ καὶ τὸν τόμον Λέοντος. ᾿Αλλοι δὲ τῷ Ζήνωνος ἐνωτικῷ επίσης ἐνίσταντο· καὶ πρὸς ἀλλήλους διερρωγότε, τῷ τὸν μὲν δύο φύσεις, ἄλλον δὲ μίαν λέγειν ἐπὶ Χριστοῦ· καὶ τοὺς μὲν τοῖς γράμμασι παρακλέπτε σθαι, τοὺς δὲ καὶ εἰρηνεύειν αἱρεῖσθαι· καὶ ἐπὶ τό σον τὸ δεινὸν προχωρῆσαι, ὡς ἑκάστην Εκκλησίαν εἰς ἰδίαν μοῖραν ἀποκριθῆναι, καὶ μὴ συνέρχεσθαι ἀλλήλους τοὺς προεδρεύειν λαχόντας. Καὶ εἰς πολλὰ τμήματα τὸ διερρωγὸς ἦν, ἀνά τε τὴν Εω καὶ Εσπερίαν λέξιν καὶ Λιβύην αὐτήν. Οὔτε γὰρ ἡ "Εως τῇ Εσπέρα συμφωνεῖν ᾑρεῖτο, ἀλλ' οὐδὲ Λιβύη πά λιν ταύταις σπένδεσθαι ήθελε· τὸ δὲ δὴ πάντων ἀτοπώτατον, ὅτι περ οὐδὲ σφίσιν αὐτοῖς οἱ κατὰ τὴν Εω τῶν Ἐκκλησιῶν ἡγεμόνες εἰς κοινωνίαν συνής σαν, ἀλλ᾽ οὐδὲ οἱ κατὰ τὴν ῾Εσπέραν τοῖς Εσπε ρίοις· ἀλλ᾽ οὐδὲ μὴν οἱ τῆς Εὐρώπης ἢ Λιβύης προεδρεύειν λαχόντες, μήτοι γε δὴ τοῖς ὑπερ ρίοις. Τοιαύτη τις σύγχυσις καὶ σκοτόμαινα τὴν οἰκουμέν νην ἐπέδραμεν. Ο δ' Αναστάσιος, καίπερ προθέμενος εἰρηνικώτερον διάγειν, καὶ μή τι τῶν τῆς Ἐκ κλησίας μετακινεῖν, ὅμως τῷ ἐσάγαν παραφόρῳ τῶν νεωτεριζόντων ὑποσυρεὶς, ὅσους γνοίη παρὰ τὸ εἰω θὰς ἐρεσχελοῦντας, καὶ ἢ ἀναίδην τὴν ἁγίαν ἀπο κεραίαν μετακινεῖν, ἢ ἐναλλάττειν καταδεχόμενο. κηρύττοντας σύνοδον, ἢ ἀπηνέστερον ἀναθεματίζοντας, ἢ αὖθις ἐκείνην τόποις ἐν ἱεροῖς διαρρήδην και ρύττοντας, καὶ ἄμφω ἀπωθεῖτο τῶν θρόνων, καὶ ἀπανθρώπως ἐξήλαυνε. Καὶ δὴ πολλοῖς μὲν τούτῳ τῶν ἐπισκόπων ἐπίτιμον ἔθετο. Πρὸ δὲ πάντων ἐξώ θει τὸν τῆς Κωνσταντίνου Ευφήμιον· εἶτα καὶ τὴν μετ' αὐτὸν, Μακεδόνιον· ἔπειτα καὶ δ; μετ' ἐκεῖνον ἐγεγόνει, Τιμόθεον. ΚΕΦΑΛ. ΚΤ. Περὶ Μακεδονίου τοῦ ἐπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως· ὡς ἀπηλάθη καὶ οὗτος τοῦ θρόνου, καὶ ὡς τέλει τοῦ βίου ἐχρήσατο· καὶ περὶ τῶν τῆς ᾿Αλεξάνδρου ἀρχιερέων. ᾿Αλλὰ Πάτροκλος ἦν πρόφασις ἐκείνοις, τὸ κατὰ τὰς ἐκκλησίας οὕτω νεωτερίζειν· ἃ δ᾽ ἐν παραβύστω πλήττοντα ἦσαν τὸν ᾿Αναστάσιον, ἕτερα ἦν· τὸ τῆς εὐσεβείας μάλα περιφανές, καὶ ὅτι περ Ευφήμιος ᾿Αναστάσιον πρότερον τῆς Ἐκκλησίας ἀπήλασε, νότ μισιν παρασχόντα, ὡς εἴη τὰ Διοσκόρου νοτῶν, καὶ τάραχον κινεῖν ᾑρημένον, ἠπείλει τὰς τρίχας θερία ζειν, πρὸς Ζήνωνος εἰληφὼς τὴν ῥοπὴν, καὶ τὴν ἐκείνου καθέδραν ἀνέτρεπεν. "Αλλως τε καὶ ἡνίκ ᾿Αριάδνη τὸ ἀλουργὲς αὐτῷ σχῆμα περιβαλεῖν ἐμελ λεν, ὁ Εὐφήμιος τὸ ἱερᾶσθαι λαχών, γενναίων, ἀνθία στατο, μὴ ἂν ἄλλως αὐτῷ τὰ ἐξ ἔθους τελέσαι φά
Παρνησία δὲ πολλῇ χρώμενοι ἀπεπήδων, μηδ' ἐν
οἴκῳ κοινωνεῖν ᾑρημένοι τοῖς μὴ παραδεχομένοις
τὰ ἐκείνῃ καλῶς ὁρισθέντα. Ησαν δὲ οἱ οὐ μόνον
αὐτὴν οὐκ ἐδέχοντο, ἀλλὰ καὶ ἀναθέματι αὐτὴν ἀναφανδόν περιέβαλον· οὐ μόνον δὲ ταύτην, ἀλλὰ καὶ
τὸν τόμον Λέοντος. ᾿Αλλοι δὲ τῷ Ζήνωνος ἐνωτικῷ
επίσης ἐνίσταντο· καὶ πρὸς ἀλλήλους διερρωγότε,
τῷ τὸν μὲν δύο φύσεις, ἄλλον δὲ μίαν λέγειν ἐπὶ
Χριστοῦ· καὶ τοὺς μὲν τοῖς γράμμασι παρακλέπτε
σθαι, τοὺς δὲ καὶ εἰρηνεύειν αἱρεῖσθαι· καὶ ἐπὶ τό
σον τὸ δεινὸν προχωρῆσαι, ὡς ἑκάστην Εκκλησίαν
εἰς ἰδίαν μοῖραν ἀποκριθῆναι, καὶ μὴ συνέρχεσθαι
ἀλλήλους τοὺς προεδρεύειν λαχόντας. Καὶ εἰς πολλὰ
τμήματα τὸ διερρωγὸς ἦν, ἀνά τε τὴν Εω καὶ
Εσπερίαν λέξιν καὶ Λιβύην αὐτήν. Οὔτε γὰρ ἡ "Εως
τῇ Εσπέρα συμφωνεῖν ᾑρεῖτο, ἀλλ' οὐδὲ Λιβύη πάλιν ταύταις σπένδεσθαι ήθελε· τὸ δὲ δὴ πάντων
ἀτοπώτατον, ὅτι περ οὐδὲ σφίσιν αὐτοῖς οἱ κατὰ τὴν
Εω τῶν Ἐκκλησιῶν ἡγεμόνες εἰς κοινωνίαν συνήςσαν, ἀλλ᾽ οὐδὲ οἱ κατὰ τὴν ῾Εσπέραν τοῖς Εσπερίοις· ἀλλ᾽ οὐδὲ μὴν οἱ τῆς Εὐρώπης ἢ Λιβύης
προεδρεύειν λαχόντες, μήτοι γε δὴ τοῖς ὑπερ ρίοις.
Τοιαύτη τις σύγχυσις καὶ σκοτόμαινα τὴν οἰκουμέν
νην ἐπέδραμεν. Ο δ' Αναστάσιος, καίπερ προθέμε
νος εἰρηνικώτερον διάγειν, καὶ μή τι τῶν τῆς Ἐκ
κλησίας μετακινεῖν, ὅμως τῷ ἐσάγαν παραφόρῳ τῶν
νεωτεριζόντων ὑποσυρεὶς, ὅσους γνοίη παρὰ τὸ εἰωθὰς ἐρεσχελοῦντας, καὶ ἢ ἀναίδην τὴν ἁγίαν ἀπο
hum unum in ejus decretis, ac ne syllabain qui- κεραίαν μετακινεῖν, ἢ ἐναλλάττειν καταδεχόμενο.
dem, aut litteram, aut apicem saltem loco moveri
aut mutari passi sunt, et per libertatem magnam
a commercio et communione aliorum resiliere:
adeo ut ne in ædes quidem suas eos admitterent,
qui ea quæ recte ibi decreta essent, now reciperent. Fuere autem qui eam non tantum non approbarent, sed etiam publice una cum Leonis tomo
anathemate jugularent. Alii de henotiea Zenonis
constitutione itidem faciebant, atque a seipsis inter se dissidebant: ita ut quidamı duas naturas in
Christo, quidam unam dicerent; atque ii quideın
litteris insidiose compositis, per fraudem deciperentur; ii autem pacem sibi consectandam esse
putarent. Id malum eo processit, ut Ecclesia quælibet in factiones suas divideretur, et episcopi a
consuetudine mutua abhorrerent. Proinde in multas sectas orientales occidentalesque atque etiam
Libycæ partes dissecta sunt. 692 Neque enimn
Oriens consentire cum Occidente, neque rursum
Lilya conciliari hisce voluit. Et quod omnium indignissimum est, neque ipsi inter se Orientalium
Ecclesiarum antistites ad communionem couveniebant, neque Europai, neque etiam-Libyci episcopi conventus inter se agebant: nedum cum eis
qui extra regionum suarum fines essent, congrederentur. Tanta confusio mentiumque caligo orbem universum incessit. Porro Anastasius tametsi
tranquillitatem sibi conservandam esse proposuierat, neque mutare quidquam in Ecclesiis voluerat, κηρύττοντας σύνοδον, ἢ ἀπηνέστερον ἀναθεματίζον
inconsulta tamen eorum temeritate, qui ad res
novas spectabant, permotus, quoscunque præter
morem nugas agere, et vel impudenter synodum
sanctam damnare, crudeliterque anathemate conligere, vel rursum aperte eamdem et clare in sacris
templis deprædicare intelligebat, e thronis utrosque dejiciebat, inhumaniterque exigebat: atque
ad eum modum permulti episcopi multati sunt, et in primis, sicuti antea etiam diximus, Constantinopolitanum ille Euphemium proscripsit; deinde post hunc et Macedonium, cui Timotheus successit.
CAPUT XXVI.
De Macedonio Constantinopolis episcopo, ut et is sede
sua sit expulsus, et quem vitæ finem habuerit.
Item de episcopis Alexandrinis.
Verum enim vero veluti Patrocli prætextus
hic ab Anastasio contra eos obtendebatur, quod
res novas in Ecclesias inducerent: sed quæ occulte
Anastasium male habebant, longe alia eraut; præclara scilicet Euphemii pietas, et quod is antea
Anastasium Ecclesia excluserat, propterea quod
opinionem de se præbuisset, contagione Dioscori
infectum esse; et quod turbam concitare volens,
comminatus Euphemio esset, se illi accepta a Zenone potestate caput tonsurum, cathedramque cjus
evertisset. Præterea com Ariadna purpuram Anastasio circumdaret, Euphemius sacrorum antistes
τας, ἢ αὖθις ἐκείνην τόποις ἐν ἱεροῖς διαρρήδην και
ρύττοντας, καὶ ἄμφω ἀπωθεῖτο τῶν θρόνων, καὶ
ἀπανθρώπως ἐξήλαυνε. Καὶ δὴ πολλοῖς μὲν τούτῳ
τῶν ἐπισκόπων ἐπίτιμον ἔθετο. Πρὸ δὲ πάντων ἐξώ
θει τὸν τῆς Κωνσταντίνου Ευφήμιον· εἶτα καὶ τὴν
μετ' αὐτὸν, Μακεδόνιον· ἔπειτα καὶ δ; μετ' ἐκεῖνον
ἐγεγόνει, Τιμόθεον.
ΚΕΦΑΛ. ΚΤ.
Περὶ Μακεδονίου τοῦ ἐπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως· ὡς ἀπηλάθη καὶ οὗτος τοῦ θρόνου,
καὶ ὡς τέλει τοῦ βίου ἐχρήσατο· καὶ περὶ τῶν
τῆς ᾿Αλεξάνδρου ἀρχιερέων.
᾿Αλλὰ Πάτροκλος ἦν πρόφασις ἐκείνοις, τὸ κατὰ
τὰς ἐκκλησίας οὕτω νεωτερίζειν· ἃ δ᾽ ἐν παραβύστω
πλήττοντα ἦσαν τὸν ᾿Αναστάσιον, ἕτερα ἦν· τὸ τῆς
εὐσεβείας μάλα περιφανές, καὶ ὅτι περ Ευφήμιος
᾿Αναστάσιον πρότερον τῆς Ἐκκλησίας ἀπήλασε, νότ
μισιν παρασχόντα, ὡς εἴη τὰ Διοσκόρου νοτῶν, καὶ
τάραχον κινεῖν ᾑρημένον, ἠπείλει τὰς τρίχας θερία
ζειν, πρὸς Ζήνωνος εἰληφὼς τὴν ῥοπὴν, καὶ τὴν
ἐκείνου καθέδραν ἀνέτρεπεν. "Αλλως τε καὶ ἡνίκ
᾿Αριάδνη τὸ ἀλουργὲς αὐτῷ σχῆμα περιβαλεῖν ἐμελ
λεν, ὁ Εὐφήμιος τὸ ἱερᾶσθαι λαχών, γενναίων, ἀνθία
στατο, μὴ ἂν ἄλλως αὐτῷ τὰ ἐξ ἔθους τελέσαι φά
Proverbialiter hoc dictam. Erasmus Roterol. in proverb.Patroli occasio.
col. 165–166page 79 of 313
PG 147:165σκων, άχρις οὗ ἐγγράφεις ὅρκοις καὶ δεινοῖς μάλα κατασφαλίσηται, ἢ μὴν ἀθιγῆ φυλάξαι τὴν πίστιν, καὶ μηδέν τι καινουργὸν εἰσάγειν πειρᾶσθαι τῇ Ἐκ κλησίᾳ ἐπὶ τῶν σκήπτρων γενόμενον· πρὸς δὲ καὶ τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον, προθέσει πάσῃ ψυχῆς, ταῖς λοιπαῖς συντάττειν τρισίν. Οἷς δῆτα συνθέμενον ἐγγράφως τὸν ᾿Αναστάσιον, ἔπειτα τὰ εἰωθότα καὶ ἐπ' αὐτῷ τὸν ἱερέα τελέσαι. Οὐ πολλῷ δ' ὕστε μὲν ἐπιβαλλόμενον, τὸν ἔγγραφον χάρτην αἰτεῖν. καὶ μὴ παρασχόμενον τὸν Εὐφήμιον, ὑπερόριον ἄγεσθαι· πολλὰς δ' ἐπιβουλὰς αὐτῷ καὶ θάνατον δή προσεπισκευάσαι· ὡς καί τινα τῶν συνόντων Εὐφη μίῳ Παῦλον όνομα, ὑπερωμίαν δὲ ἄλλως καὶ μέγι στον, τὸ φερόμενον κατ' ἐκείνου ξίφος εἰσδέξασθαι ἀλλὰ τὸν μὲν οὕτω, καὶ ἐπὶ τοιαύταις αἰτίαις, ὑπερ όριον ήγε, καίπερ τοῦ πλήθους πολλὰ δυσχεραίνοντος· Μακεδόνιον δὲ, ᾧ Ευφήμιος τὸν αὐτόγρα πτον τῆς ὁμολογίας χάρτην παρέθετο, ἅτε δὴ τῶν ἱερῶν κειμηλίων τὴν φυλακὴν ἐπιτετραμμένον, ὁ ᾿Αναστάσιος ἐπὶ τὴν ἱερὰν ἀνῆγε καθέδραν. Ταῦτα δ᾽ ἔπραττεν ὁ Εὐφήμιος, καὶ δι᾿ ἅπερ μοι εἴρηται,, καὶ ὅτι περ δόξαν Μανιχαϊκῆς αἱρέσεως υποθάλπειν τοῖς πολλοῖς ἐδόκει ὁ ᾿Αναστάσιος· ἅτε δὴ καὶ τῆς ἐκείνου μητρὸς τὰκείνων μάλα διαφερόντως ζηλούσης· ἧς ὁ ἀδελφὸς Κλέαρχος αὖθις, τὰ ᾿Αρείου ἐφω ρᾶτο πρεσβεύων. Διὸ καὶ Μανιχαίοις καὶ 'Αρειανοῖς χαίρειν ἐπῄει τῇ ἁλουργίδι ᾿Αναστασίου, μεταβολήν τινα ἔσεσθαι προσδοκῶσιν αὐτοῖς. Ὡς δ᾽ οὖν ὁ Μα κεδόνιος ἐπὶ τὸν θρόνον ἀνῄει, αὖθις καὶ τούτῳ πεί ραν προσῆγε τὴν οἰκείαν ὁμολογίαν λαβεῖν· ὕβριν γάρ οἱ ἐνόμιζεν, εἰ τὸ εἰρημένον τῷ βίῳ ἀπολειφθείη πρὸς ἔλεγχον. Εκείνου δὲ ἐπίσης Εὐφημίῳ μάλα γεννικῶς διαφέροντος, καὶ ἄντικρυς προδοσίαν πί στεως κρίνοντος τὴν τῆς ὁμολογίας ἀπόδοσιν, καὶ ἀντικαθισταμένου ρωμαλεώτερον, παντοῖος ἐγίνετο Αναστάσιος καὶ τοῦτον ἀπελάσαι τοῦ θρόνου· καὶ πάντα τυρεύων ἦν, ἀνῦσαι τὸ σπουδαζόμενον. Μὴ ἔχων δ᾽ ὅ τι καὶ δράσειε, σύλλογον ἀθροίσας αἱρε τικῶν, βίαν προσήγε καὶ τοῦτον τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον ἀποβάλλεσθαι. Αισθόμενα δὲ τὰ πλήθη συν έῤῥεον, Καιρός μαρτυρίου, διαρρήδην βοῶντα, μ. δεὶς τοῦ ποιμένος πόρρω γένοιτο. Ελοιδοροῦντο δὲ τῷ κρατοῦντι, Μανιχαίον καλοῦντες καὶ τοῦ κράτους ἀνάξιον. Ο δὲ δείσας, προτροπάδην φεύγειν ἕτοιμοςἦν· καὶ ἐζήτει τὸν Μακεδόνιον, ὃν πρότερον μή ποτε διώμνυτο κατιδεῖν. Μακεδόνιος δὲ πολλῇ παῤῥησία χρησάμενος διήλεγχεν 'Αναστάσιον, οἷα δὴ τῆς Ἐκ κλησίας πολέμιον. Ο δὲ τότε μὲν ἔστεργε καὶ ὑπέ κειτο, πραότερον ἑαυτὸν παρέχων· ἐς ὕστερον δὲ τῷ δυστρόπῳ τῆς γνώμης, κατηγόρους τε ἐμισθοῦτο καὶ παῖδες μειρακίσκοι, συκοφάνται στῶν αὐτῶν καὶ Μακεδονίου, παρήγοντο, αἰσχρουργίαν κατα εν δόμενοι. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα ἐκ τοῦ σχεδόν διήλεγχε Μα κεδόνιος, άτερ τῶν ἀνδρείων ἑαυτὸν ἀποδείξας τῇ τοῦ χιτωνίου ἀναστολῇ, πρὸς ἕτερα μετεχώρει δολιότητος γέμοντα. Διὰ γὰρ Κέλλωρος, ὃς τῶν ἐν τῇ αὐλῇ τάξεων ἡγεμὼν καθειστήκει, χάρτῃ τὰς δύο μετ νας συνόδους ἐγγράψα;, δέχεσθαι ώμολόγει, παρεὶς τὴν τρίτην καὶ τὴν τετάρτην. "Ο δὴ καὶ μέμψιν οὐ
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVI.
σκων, άχρις οὗ ἐγγράφεις ὅρκοις καὶ δεινοῖς μάλα animo forti restiterat: neque prius se quæ stala
κατασφαλίσηται, ἢ μὴν ἀθιγῆ φυλάξαι τὴν πίστιν,
καὶ μηδέν τι καινουργὸν εἰσάγειν πειρᾶσθαι τῇ Ἐκκλησίᾳ ἐπὶ τῶν σκήπτρων γενόμενον· πρὸς δὲ καὶ
τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον, προθέσει πάσῃ ψυχῆς,
ταῖς λοιπαῖς συντάττειν τρισίν. Οἷς δῆτα συνθέμε
νον ἐγγράφως τὸν ᾿Αναστάσιον, ἔπειτα τὰ εἰωθότα
καὶ ἐπ' αὐτῷ τὸν ἱερέα τελέσαι. Οὐ πολλῷ δ' ὕστε
μὲν ἐπιβαλλόμενον, τὸν ἔγγραφον χάρτην αἰτεῖν.
καὶ μὴ παρασχόμενον τὸν Εὐφήμιον, ὑπερόριον
ἄγεσθαι· πολλὰς δ' ἐπιβουλὰς αὐτῷ καὶ θάνατον δή
προσεπισκευάσαι· ὡς καί τινα τῶν συνόντων Εὐφη
μίῳ Παῦλον όνομα, ὑπερωμίαν δὲ ἄλλως καὶ μέγι
στον, τὸ φερόμενον κατ' ἐκείνου ξίφος εἰσδέξασθαι·
ἀλλὰ τὸν μὲν οὕτω, καὶ ἐπὶ τοιαύταις αἰτίαις, ὑπερ
όριον ήγε, καίπερ τοῦ πλήθους πολλὰ δυσχεραίνοντος· Μακεδόνιον δὲ, ᾧ Ευφήμιος τὸν αὐτόγρα
πτον τῆς ὁμολογίας χάρτην παρέθετο, ἅτε δὴ τῶν
ἱερῶν κειμηλίων τὴν φυλακὴν ἐπιτετραμμένον, ὁ
᾿Αναστάσιος ἐπὶ τὴν ἱερὰν ἀνῆγε καθέδραν. Ταῦτα
δ᾽ ἔπραττεν ὁ Εὐφήμιος, καὶ δι᾿ ἅπερ μοι εἴρηται,,
καὶ ὅτι περ δόξαν Μανιχαϊκῆς αἱρέσεως υποθάλπειν
τοῖς πολλοῖς ἐδόκει ὁ ᾿Αναστάσιος· ἅτε δὴ καὶ τῆς
ἐκείνου μητρὸς τὰκείνων μάλα διαφερόντως ζηλού
σης· ἧς ὁ ἀδελφὸς Κλέαρχος αὖθις, τὰ ᾿Αρείου ἐφω
ρᾶτο πρεσβεύων. Διὸ καὶ Μανιχαίοις καὶ 'Αρειανοῖς
χαίρειν ἐπῄει τῇ ἁλουργίδι ᾿Αναστασίου, μεταβολήν
τινα ἔσεσθαι προσδοκῶσιν αὐτοῖς. Ὡς δ᾽ οὖν ὁ Μακεδόνιος ἐπὶ τὸν θρόνον ἀνῄει, αὖθις καὶ τούτῳ πεί
ραν προσῆγε τὴν οἰκείαν ὁμολογίαν λαβεῖν· ὕβριν
γάρ οἱ ἐνόμιζεν, εἰ τὸ εἰρημένον τῷ βίῳ ἀπολειφθείη
πρὸς ἔλεγχον. Εκείνου δὲ ἐπίσης Εὐφημίῳ μάλα
γεννικῶς διαφέροντος, καὶ ἄντικρυς προδοσίαν πίστεως κρίνοντος τὴν τῆς ὁμολογίας ἀπόδοσιν, καὶ
ἀντικαθισταμένου ρωμαλεώτερον, παντοῖος ἐγίνετο
Αναστάσιος καὶ τοῦτον ἀπελάσαι τοῦ θρόνου· καὶ
πάντα τυρεύων ἦν, ἀνῦσαι τὸ σπουδαζόμενον. Μὴ
ἔχων δ᾽ ὅ τι καὶ δράσειε, σύλλογον ἀθροίσας αἱρετικῶν, βίαν προσήγε καὶ τοῦτον τὴν ἐν Χαλκηδόνι
σύνοδον ἀποβάλλεσθαι. Αισθόμενα δὲ τὰ πλήθη συνέῤῥεον, Καιρός μαρτυρίου, διαρρήδην βοῶντα, μ.
δεὶς τοῦ ποιμένος πόρρω γένοιτο. Ελοιδοροῦντο δὲ
τῷ κρατοῦντι, Μανιχαίον καλοῦντες καὶ τοῦ κράτους
ἀνάξιον. Ο δὲ δείσας, προτροπάδην φεύγειν έτοιμος
ἦν· καὶ ἐζήτει τὸν Μακεδόνιον, ὃν πρότερον μή ποτε
διώμνυτο κατιδεῖν. Μακεδόνιος δὲ πολλῇ παῤῥησία
χρησάμενος διήλεγχεν 'Αναστάσιον, οἷα δὴ τῆς Ἐκ
κλησίας πολέμιον. Ο δὲ τότε μὲν ἔστεργε καὶ ὑπέ
κειτο, πραότερον ἑαυτὸν παρέχων· ἐς ὕστερον δὲ τῷ
δυστρόπῳ τῆς γνώμης, κατηγόρους τε ἐμισθοῦτο·
καὶ παῖδες μειρακίσκοι, συκοφάνται στῶν αὐτῶν
καὶ Μακεδονίου, παρήγοντο, αἰσχρουργίαν κατα εν
δόμενοι. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα ἐκ τοῦ σχεδόν διήλεγχε Μακεδόνιος, άτερ τῶν ἀνδρείων ἑαυτὸν ἀποδείξας τῇ
τοῦ χιτωνίου ἀναστολῇ, πρὸς ἕτερα μετεχώρει δολιό
τητος γέμοντα. Διὰ γὰρ Κέλλωρος, ὃς τῶν ἐν τῇ
αὐλῇ τάξεων ἡγεμὼν καθειστήκει, χάρτῃ τὰς δύο μετ
νας συνόδους ἐγγράψα;, δέχεσθαι ώμολόγει, παρεὶς
τὴν τρίτην καὶ τὴν τετάρτην. "Ο δὴ καὶ μέμψιν οὐ
cæremoniæ postularent, facturum esse dixerat,
quam ille gravi juramento in scriptum relato confirmasset, fidem se inviolatam servaturum, neque
quidquam rei novæ imperii sui tempore in Ecclesiam illaturum, nec non Chalcedonensem synodum
ex animi sententia reliquis tribus additurum esse.
693 Consenserat conditionibus bis, et eas in
scriptum retulerat Anastasius, et sub hæc carimonias solitas in eo episcopus peregerat. Non
longe vero fost Euphemium adortus Anastasius,
libellum eum ab eo repetiit: et quod eum ille non
reddidit, solum exsilii causa vertere jussus est.
Vitæ quoque ejus ita insidiatus est, ut ex familiaribus Euphemii quidam nomine Paulus, vir procerus, et humeris ipsis superexstans, quod adversus
eum dispositum circumferebatur ferrum, exceperit;
atque hunc, ob eum modum, et ob talem causam
in exsilium egit, cum quidem id populus ægerrime
ferret. Macedonium autem, cui Euphemius syngrapham stipulationis suæ crediderat (nam ei sacrorum quoque donariorum custodia commissa fuerat),
in sacram sustulit cathedram. Fecerat autem ea
quæ dicta sunt Euphemius, cum ob eas quas commemoravimus causas, tum quod Manichæorum
hæresim Anastasius vulgo fovere visus esset,
quippe cujus etiam mater eam ardore ingenti consectaretur, frater quoque ejus, Anastasii scilicet
avunculus Clearchus, Arianismi compertus fuerat.
c Quapropter et Manichæis et Arianis purpura sua
Anastasius lætitiam attulit, mutationem aliquam
futuram exspectantibus. Postquam igitur Macedonius episcopalein thronum conscendit, ab eo quoque promissi sui scriptum Anastasius recipere
contendit contumeliam injuriamque sibi fieri ratus, si libellum suum qui vitam ejus redarguere,
post se relinqueret. Cæterum cum et ipse itidem
nt Euphemius, constanter ei adversaretur, et fidei
omnino proditionem esse si libellum eum redderet,
existimaret, fortiterque prorsus contra eum contenderet, varia Anastasius iniit consilia, ut et
hunc e sede deturbaret: tentavitque adeo omnia,
ut quod conabatur, efficeret. Sed enim cum quod
faceret non haberet, haereticorum consessu collecto,
per vim Macedonium, ut synodum Cha!cedonensem damnaret, cogere voluit. Quod ubi multitudo
sensit, ad eum locum accurrit, et aperte exclamavit: Martyrii tempus adest, nemo longius a pa
store absistat. Et convicia in imperatorem conjecit, Manicheum, qui imperio in lignus essel, vo
cans. Et Anastasius sibi metuens, ad fugiendum
paratus fuit: Macedoniunique quæsivit, quem
antea se neque respecturum esse adjuraverat.
Macedonius cum libertate multa Anastasium, veluti
rei ecclesiastica hostem, objurgavit. Atque ille
tum in verbis ejus acquievit, 694 seque placabiliorem præbens,' subinisit. Postmodum autem
propter animi improbitatem accusatores adversus
cum mercede conduxit. Et præsto fuere adolescen-
col. 167–168page 80 of 313
PG 147:167μετρίαν Μακεδονίῳ ἐπῆγε, καὶ ὅτι τῷ ἐνωτικῷ 695 τας. Ο; δὴ τοὺς νεώς εἰσιών, οὐ πρότερον τὰ ἐφει Ζήνωνος καθυπέγραψε· κἂν ἐς ὕστερον τῇ Δαλμά του μονῇ προσβαλών, προσφωνητικῷ λόγῳ τοῖς ζη λοῦσι τὰ εὐσεβῆ διαλύῃ τὸ πρόσκομμα διαρρήδην ὁμολογήσας τὴν ἁγίαν τετάρτην σύνοδον, καὶ τοὺς μὴ δεχομένους αἱρετικούς συνθέμενος ἔχειν. Λάθρα δὲ Κέλλωρα τὸν μάγιστρον καλέσας ὁ ᾿Αναστάσιος, τὸν Μακεδόνιον ἐξῆγε τοῦ θρόνου, καὶ εἰς Εὐχαῖτα περιώριζε. Πολλὴ δὲ λύπη τὴν σύγκλητον καὶ τὸ πλῆθος ἐλάμβανε τό τε γὰρ καθαρὸν τοῦ βίου διὰ θαύματος ἐποιοῦντο, καὶ τὸ τῶν δογμάτων ὀρθόν. *Αλλως τε καὶ ἀσκήσει καὶ ἱερωσύνῃ διέλαμπεν, ἅτε δὴ ὑπὸ Γενναδίου τραφείς τε ἅμα καὶ παιδευθεὶς, οὗ καὶ ἀδελφιδοῦς ἐτύγχανεν ὤν. Ο δὲ διωγμὸς τῶν τὰ ἐκείνου φρονούντων πολὺς ἦν, τῶν μὲν ἐξορίαις, τῶν δὲ φυγαῖς, τῶν δ' ἀπαγωγαῖς καὶ δημεύσεσι ταλαιπωρουμένων· οἱ δὲ διαδράντες, καὶ ἐς 'Ρώμην ἀπῄεταν. Ο δὲ βασιλεὺς ἐξ αὐτῆς τῶν ἐν Χαλκηδόνι πεπραγμένων τὴν χάρτην, ὃν Μακεδόνιος ἐξιών παρο ετίθει τῷ θυσιαστηρίῳ, Καλοποδίου τινὸς κλέψαντος καὶ ἀπαγαγόντος, διέρρηξε πυρὶ παραδεδωκώς. Απ γομένῳ δὲ Μακεδονίῳ τὴν καθαίρεσιν ἔπεμπεν· ὁ δ' ἠρώτα, εἰ οἱ καθαιρήσαντες τὴν ἐν Χαλκηδόνι προσίενται σύνοδον. Ὡς δ' ἀπέλεγον, ἐκεῖνος, Αλλ' εἰ 'Αρειανοὶ ἢ Μακεδονιανοὶ ἔπεμπόν μοι καθαίρεσιν, ἄρα δέχεσθαι εἶχον; Ὁ μὲν οὖν οὕτως εἰς Εὐχάϊτα ήγετο. Τῶν δ' Ούννων τῶν Κασπίων ἀποκινη θέντων πυλῶν, οἱ Σαβὴρ ἐκαλοῦντο, καὶ τὴν; Εω ληϊζομένων δείσας εἰς Γάγγραν μετεχώρει ὁ Μακε δόνιος. Ο γνούς ᾿Αναστάσιος, πέμψας ἀνεῖλε τὸν ὅσιον, καὶ τῷ νεᾧ Καλλινίκου προσετέθη τοῦ μάρ τυρος, μυρία θαύματα ἐκτελῶν· ἦν φασι καὶ νεκρίν κείμενον, ἑαυτὸν τῷ θείῳ τύπῳ τοῦ σταυροῦ τῇ 15 σφραγίσαι χειρί· ὀφθῆναι δὲ καὶ καθ᾽ ὕπνους Θε δώρῳ τινὶ εὐλαβῶς διαζῶντι· καὶ μετὰ σφοδρότητος εἰπεῖν ἐντείλασθαι ᾿Αναστασίῳ τῷ βασιλεῖ, ὡς Αρ ἐγώ, πρὸς τοὺς ἐμοὺς ἀφικνούμαι πατέρας, ὧν την πίστιν ἀκραιφνῶ; ἑτήρησα. Ἴσθι δ᾽ ὡς οὐ παύσομαι δεόμενος τοῦ Θεοῦ, ἕως οὗ καὶ αὐτὸς ὅσον οὔπω ἥξεις ἐμοὶ τῷ ἀδεκάστῳ συνδικασόμενος βήματι. ᾿Αναστάσιος δὲ μετὰ Μακεδόνιον τὴν Ἐκκλησίαν Τι μοθέῳ πρεσβυτέρῳ ταύτης καὶ σκευοφύλακι ἐνεχεία ριζεν· ὃς Κύλων καὶ Λιτροβούνης οὕτως ὠνόμαστο, διά τινα; ἐκείνου πράξεις τοῖς ὀνόματι προσηκού μένα ἐποίει, εἰ μὴ τὰς εἰκόνας Μακεδονίου κατέυπα, εἴ που τέως παρῆσαν. Ὁ δὲ δυσσεβέστατος βασιλεύς, διὰ ταῦτα καὶ τὸν τῆς ᾿Αντιόχου Φλαβιανὸν, καὶ τὸν Ἱεροσολύμων Ηλίαν δ; μετὰ Σαλούστιον ἐγεγόνει, ἔτι δὲ καὶ τὸν τῆς ᾿Αλεξάνδρου Ἰωάννην εἰς ὑπερορίαν ἀπέστελλε· ναὶ μὴν καὶ τὸν Ταβεννησιώτην Ἰωάννην, ὃς ἐν Ῥώμη μαθὼν ὡς ἄρ' ᾿Αναστάσιος ἐπὶ τῶν σκήπτρων κατέστη, ἧκε τὸν οἰκεῖον θρόνον ληψόμενος. Φίλῳ γὰρ ἐκείνῳ ἐχρῆτο ἐπὶ τὴν ᾿Αλεξάνδρου της διατριβές ἔχων· καὶ ναυαγίῳ περιπεσόντα τὸν ᾿Αναστάσιον, γυμνόν διεσώσατο, καὶ ὡς είκός θεραπείας ἠξίωσεν. Ο δ' ἀγνωμόνως διατεθεὶς, ἀντὶ φιλοτιμίας ὑπερορίαν αὐτοῦ κατεδίκαζεν,
tuli quidam, qui non minus seipsos quam Macedo- μετρίαν Μακεδονίῳ ἐπῆγε, καὶ ὅτι τῷ ἐνωτικῷ
nium per sycophantiam calumniose detulere, et
flagitium obscoenum et fœdum mendaciter produxere. Sedenim postquam in continenti illorum
confctam calumnian Macedonius, tunica subducta,
viribus se carere ostendens, convicit, ad consilium
aliud fraudis plenum confugit. Nam per Celerem
ordinum aulæ præfectum libellum confici jussit,
in quo duæ synodi tertia et quarta, reliquis duabus omissis, conscriptæ erant, eumque se recipere
professus est. Quæ res a Macedonio approbata, et
quod præterea henotico Zenonis is subscripsisset,
reprehensione non caruit. Quamvis postea cum
in Dalmatr monasterio esset, in oratione quadam
omnibus pietatein consectantibus, offendiculum id
et crimen objectum diluit, disertis verbis sanctam
quartam synodum comprobans: et eos qui illamı
non reciperent, haereticos vocans. Anastasius, Celere magistro ad se evocato, per eum clam Macedonium ex throno deduxit, et Euchaitem in exsilium misit. Senatus et populus Constantinopolitanus eam ob causam in magno fuit mœrore. Nam et
vitæ sanctitatem et doctrinæ sinceritatem in Macedonio admirabantur, et religionis monasticæ professione et dignitate sacerdotali is valde enitebat,
ut qui a Genuadio educatus atque doctus fuisset,
cujus etiam fratris filius fuit. Contra sectatores
ejus postea gravis persecutio orta. Quidam enim
exsilio, nonnulli relegatione, aliqui accusationibus
iniquis, alii bonorum publicatione alicui sunt. c
Multi etiam qui fuga sibi consuluerunt, Romam
pervenerunt. Imperator illico Chalcedonensium
actorum libellum, quem Macedonius discedens in
sanctiore ara deposuerat, per Calopolium quendam furtim sublatum concidit, atque igni tradidit:
et Macedonio qui sic abducebatur, abdicationis
sententiam misit. Atque is interrogavit, an illi qui
se abdicassent Chalcedonensem synodum recepissent. Et ubi illi qui ad eum sententiam attulerant,
id indiciati sunt, ipse, Si (inquit) Ariani aut Macedoniani abdicationis libellum ad me miserunt, num
recipere eum possum? Atque ille ita Euchaitem
ductus est. Cum autem Hunni, qui Saberi vocabantur, eruptione per Caspias angustias facta,
Orientem vastarent, 695 Gangram inde metus τας. Ο; δὴ τοὺς νεώς εἰσιών, οὐ πρότερον τὰ ἐφει- -
causa Macedonius successit. Quod ubi Anastasius
cognovit, percussoribus submissis virum sanctum
trucidavit. Corpus ejus in templo Callinici martyris
innumera miracula edens repositum est. Macedonium ferunt, cum jam mortuus jaceret, manu sua
seipsum sacro crucis signaculo consignasse. Eumdemque in somnis Theodoro cuidam pie viventi
apparuisse, et cum vehementia quadam verba hæc
Anastasio renuntiari jussisse: Ego quidem ad patres meos abeo, quorum fidem sinceram servavi.
Tu vero scito, me Deum precari desiturum non
esse, quoad usque et tu primo quoque tempore
ad id tribunal, quod munera non acceptat, mecum
Ζήνωνος καθυπέγραψε· κἂν ἐς ὕστερον τῇ Δαλμά
του μονῇ προσβαλών, προσφωνητικῷ λόγῳ τοῖς ζη
λοῦσι τὰ εὐσεβῆ διαλύῃ τὸ πρόσκομμα διαρρήδην
ὁμολογήσας τὴν ἁγίαν τετάρτην σύνοδον, καὶ τοὺς
μὴ δεχομένους αἱρετικούς συνθέμενος ἔχειν. Λάθρα
δὲ Κέλλωρα τὸν μάγιστρον καλέσας ὁ ᾿Αναστάσιος,
τὸν Μακεδόνιον ἐξῆγε τοῦ θρόνου, καὶ εἰς Εὐχαῖτα
περιώριζε. Πολλὴ δὲ λύπη τὴν σύγκλητον καὶ τὸ
πλῆθος ἐλάμβανε τό τε γὰρ καθαρὸν τοῦ βίου διὰ
θαύματος ἐποιοῦντο, καὶ τὸ τῶν δογμάτων ὀρθόν.
*Αλλως τε καὶ ἀσκήσει καὶ ἱερωσύνῃ διέλαμπεν, ἅτε
δὴ ὑπὸ Γενναδίου τραφείς τε ἅμα καὶ παιδευθεὶς, οὗ
καὶ ἀδελφιδοῦς ἐτύγχανεν ὤν. Ο δὲ διωγμὸς τῶν
τὰ ἐκείνου φρονούντων πολὺς ἦν, τῶν μὲν ἐξορίαις,
τῶν δὲ φυγαῖς, τῶν δ' ἀπαγωγαῖς καὶ δημεύσεσι
ταλαιπωρουμένων· οἱ δὲ διαδράντες, καὶ ἐς 'Ρώμην
ἀπῄεταν. Ο δὲ βασιλεὺς ἐξ αὐτῆς τῶν ἐν Χαλκηδόνι
πεπραγμένων τὴν χάρτην, ὃν Μακεδόνιος ἐξιών παρο
ετίθει τῷ θυσιαστηρίῳ, Καλοποδίου τινὸς κλέψαντος
καὶ ἀπαγαγόντος, διέρρηξε πυρὶ παραδεδωκώς. Απγομένῳ δὲ Μακεδονίῳ τὴν καθαίρεσιν ἔπεμπεν· ὁ
δ' ἠρώτα, εἰ οἱ καθαιρήσαντες τὴν ἐν Χαλκηδόνι
προσίενται σύνοδον. Ὡς δ' ἀπέλεγον, ἐκεῖνος, Αλλ'
εἰ 'Αρειανοὶ ἢ Μακεδονιανοὶ ἔπεμπόν μοι καθαίρε
σιν, ἄρα δέχεσθαι εἶχον; Ὁ μὲν οὖν οὕτως εἰς Εὐ
χαῖτα ήγετο. Τῶν δ' Ούννων τῶν Κασπίων ἀποκινηθέντων πυλῶν, οἱ Σαβὴρ ἐκαλοῦντο, καὶ τὴν; Εω
ληϊζομένων δείσας εἰς Γάγγραν μετεχώρει ὁ Μακεδόνιος. Ο γνούς ᾿Αναστάσιος, πέμψας ἀνεῖλε τὸν
ὅσιον, καὶ τῷ νεᾧ Καλλινίκου προσετέθη τοῦ μάρ
τυρος, μυρία θαύματα ἐκτελῶν· ἦν φασι καὶ νεκρίν
κείμενον, ἑαυτὸν τῷ θείῳ τύπῳ τοῦ σταυροῦ τῇ 15 g
σφραγίσαι χειρί· ὀφθῆναι δὲ καὶ καθ᾽ ὕπνους Θε
δώρῳ τινὶ εὐλαβῶς διαζῶντι· καὶ μετὰ σφοδρότητος
εἰπεῖν ἐντείλασθαι ᾿Αναστασίῳ τῷ βασιλεῖ, ὡς Αρ
ἐγώ, πρὸς τοὺς ἐμοὺς ἀφικνούμαι πατέρας, ὧν την
πίστιν ἀκραιφνῶ; ἑτήρησα. Ἴσθι δ᾽ ὡς οὐ παύσομαι
δεόμενος τοῦ Θεοῦ, ἕως οὗ καὶ αὐτὸς ὅσον οὔπω
ἥξεις ἐμοὶ τῷ ἀδεκάστῳ συνδικασόμενος βήματι.
᾿Αναστάσιος δὲ μετὰ Μακεδόνιον τὴν Ἐκκλησίαν Τιμοθέῳ πρεσβυτέρῳ ταύτης καὶ σκευοφύλακι ἐνεχεία
ριζεν· ὃς Κύλων καὶ Λιτροβούνης οὕτως ὠνόμαστο,
διά τινα; ἐκείνου πράξεις τοῖς ὀνόματι προσηκού
'
μένα ἐποίει, εἰ μὴ τὰς εἰκόνας Μακεδονίου κατέυπα,
εἴ που τέως παρῆσαν. Ὁ δὲ δυσσεβέστατος βασιλεύς,
διὰ ταῦτα καὶ τὸν τῆς ᾿Αντιόχου Φλαβιανὸν, καὶ τὸν
Ἱεροσολύμων Ηλίαν δ; μετὰ Σαλούστιον ἐγεγόνει,
ἔτι δὲ καὶ τὸν τῆς ᾿Αλεξάνδρου Ἰωάννην εἰς ὑπερο
ρίαν ἀπέστελλε· ναὶ μὴν καὶ τὸν Ταβεννησιώτην
Ἰωάννην, ὃς ἐν Ῥώμη μαθὼν ὡς ἄρ' ᾿Αναστάσιος
ἐπὶ τῶν σκήπτρων κατέστη, ἧκε τὸν οἰκεῖον θρόνον
ληψόμενος. Φίλῳ γὰρ ἐκείνῳ ἐχρῆτο ἐπὶ τὴν ᾿Αλεξάνδρου της διατριβές ἔχων· καὶ ναυαγίῳ περιπε
σόντα τὸν ᾿Αναστάσιον, γυμνόν διεσώσατο, καὶ ὡς
είκός θεραπείας ἠξίωσεν. Ο δ' ἀγνωμόνως διατε
θεῖς, ἀντὶ φιλοτιμίας ὑπερορίαν αὐτοῦ κατεδίκαζεν,
Chapter XXVIICaput XXVII
col. 169–170page 81 of 313
PG 147:169'Ο δὲ φεύγων αὖθις τὴν πρεσβυτέραν κατελάμβανε ο Ῥώμην. ΚΕΦΑΛ. ΚΖ. Περὶ Ξενία τοῦ Ἱεραπόλεως, καὶ Φλαβιανοῦ τοῦ ᾿Αντιοχείας διήγησις. ΧΑΡΗ. Περὶ μέντοι τοῦ ᾿Αντιοχείας Φλαβιανοῦ τάδε ἱστή ρηται. "Ην τις Ξεναίης ὄνομα (Φιλόξενος δ' ἂν λέγοιτο Ελλάδι φωνῇ)· τὸ μὲν γένος Πέρσης, την δὲ τύχην δοῦλος, μάλα δὲ προσήκων ὑπηρέτης τῷ Σιτανῇ· ὃς ἐπὶ Καλανδίωνος τὴν δεσπότην φυγών, τῇ ᾿Εκκλησίᾳ προσῄει Θεοῦ, κληρικὸν ἑαυτὸν εἶναι διατεινόμενος, καίπερ μήπω τῆς τοῦ θείου λουτρού παλιγγενεσίας ἀξιωθείς. Ὁ μὲν οὖν Καλανδίκων, τοῦτον καὶ τὴν οἰκουροῦσαν τἀνδρὶ κακίαν ἔκ τινων συμβόλων καλῶς τεκμηράμενος, τῶν ἱερῶν περιβό των ἀπήλαυνεν. Ἐπεὶ δ' ἐκεῖνον ὁ Ἀναφείς διεδέχετο Πέτρος, οὐ μόνον τὴν Ξεναῖαν προσίετο, ἀλλὰ καὶ ἔτι ἀμύητον ὄντα τῆς γείτονος ἱερᾶς πόλεως πρόεδρον κατεστήσατο, μετονομάσας Φιλόξενον. Μα δὼν δ' ὁ Πέτρος ὡς ἀμνήτῳ γε δντι τὴν ἐπισκοπὴν ενεχείρισεν, εἰπεῖν λέγεται, ἀρκεῖν ἐκείνῳ τὴν χει μοτονίαν ἀντὶ βαπτίσματος. Καὶ πρῶτος πάντων Ξεναΐας οὗτος (ὢ τολμηρᾶς καὶ ψυχῆς καὶ γλωττης 1), μὴ δεῖν τὴν Χριστοῦ εἰκόνα καὶ τῶν αὐτῷ εὐηρεστηκότων προσκυνεῖν ἀπηρεύξατο. Οὗτος τοιγαρούν τὸ τῆς δυσσεβείας ἀνδράποδον σὺν πολλῷ ταράχῳ, πολλοὺς τοῦ πρώτου τῶν Σύρων ἔθνους ἐπαγόμενος, καὶ τοὺς ἐκ τῆς Κυνηγικῆς μονῆς οὐκ ἐλάχι τον στίφος, αθρόον εἰσπηδήσας τῇ πόλει μετὰ τῆς συνοίκου αὐτῷ ἀπρεπείας, βαν ὅτι πλείστην προσο εγε Φλαβιανῷ, τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον ἀναθεματίζειν· πρὸς δὲ καὶ τὸν τόμον τοῦ ἱεροῦ Λέοντος Φλαβιανοῦ δὲ διισχυριζομένου, καὶ τῶν μοναχῶν αὖθις ἐπικειμένων, μαθὸν τὸ πλῆθος ἐν δεινοῖς ὄντα τὸν σφῶν ἱερέα, εὐθὺς ὡς εἶχεν ἕκαστος διανίστατο καὶ τόσος ἐῤῥύη φόνος των μοναχῶν, ὡς τῷ πολλῷ πλήθει τάφον τὸν Ορόντην κληρώσασθαι, τῶν τ μάτων κηδευθέντων τοῖς κύμασι. Πρὸς δὲ τούτῳ καὶ ἕτερον ἄλλο συνέβαινεν ἥκιστα τοῦ προτέρου ἐνδέον. Τὸ γὰρ περὶ τὴν Κοίλην Συρίαν μοναδικών μάλα προσκείμενον τῷ Φλαβιανῷ, οἷς ἔν τινι χώρῳ ἐκείνοις ἀγχιθυροῦντι, Τιλμογνός δ' ἦν ὄνομα τῷ τόπῳ, τὴν ἀσκητικὴν ὁ Φλαβιανὸς ἐπολιτεύσατο βιοτήν· ἀθρόοι γνόντες τὴν ᾿Αντιόχου εἰσῄεσαν, ἀμύνειν παντί τρόπῳ τῷ Φλαβιανῷ ᾑρημένοι· κἀν ταῦθα δὲ, οὐ μεῖον γενέσθα: τὸ ἄλγος. Διά τε γούν Κύλων. ὁ θερμὸς εἰς συνουσίαν. πο
1ch
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVI.
'Ο δὲ φεύγων αὖθις τὴν πρεσβυτέραν κατελάμβανε ο jukeio concertaturus, steteris. Post Macedonium
Ῥώμην.
Anastasius ecclesiam Timotheo presbytero ejus,
Sacrorumque vasorum custodi commisit, qui Celon et Litrobunes cognominatus est, appellationibus iis propter actiones quasdam ei convenientibus impositis. Hic templum ingressus, non
prius rem divivam fecit, quam Macedonii imagines, quæ tum ibi erant, sustulisset. At imperator impiissimas ejuscemodi ob causas Flavianum quoque Antiochenum, et Heliam Hierosolymitanum, qui
S.Justio successerat, nec non Joannem Alexandrinum in exsilium egit. Idem in Joanne Tabennesiota
fecit. Qui ubi Romæ cognovit Anastasium imperatorem esse factum, in Orientem sedem suam recepturus venit. Amico enim Anastasio cum Alexandriæ versaretur, usus fuerat, et eum ex naufragio
nudum receperat, hominique quam conveniebat curam et benignitatem præstiterat. Ille vero per
ingrati áními vitium pro liberalitate sibi exhibita exsilii gratiam ei retulit. Joannes autem iste profugiens, veterem se rursum Rouam contulit.
Περὶ Ξενία τοῦ Ἱεραπόλεως, καὶ Φλαβιανοῦ
τοῦ ᾿Αντιοχείας διήγησις.
696 CAPUT ΧΑΡΗ.
De Xena a Bierapolitano, et Flaviano Antiocheno,
episcopis, narratio.
De Flaviano Antiocheno hæc historiaruni monumentis prodita sunt. Xenaias quidam erat (Philoxenum Græca lingua recte vocet) genere Persa,
et fortuna servus, peridoneus Satan minister:
qui sub Calandionis episcopatu, cum ab hero suo
profugisset, ad Ecclesiam Dei accessit, clericum
se esse affirmans, cum quidem nondum divino regenerationis lavacro initiatus esset. Calandion ubi
hominem eum, et latentem in eo nequitiam ex
signis et conjecturis quibusdam cognovit, al
ecclesia eum proscripsit. Ubi vero Calandioni
Petrus Cnapheus successit, Xenaiam ille non solum recepit: vertim etiam nondum baptismo initiatum, vicine Hierapolis episcopum creavit, et
Philoxenum mutato nomine appellavit. Et Petrus
ubi tandem se episcopatum viro nondum baptizato
mandasse intellexit, dixisse fertur, sufficere ei pro
baptismo ordinationem. Xenaias iste primus (o
audacem animum, et os impudens!) vocem illam
evomuit: Christi, et eorum qui illi placuere, imagines venerandas non esse. Itaque impietatis istud
mancipium magno cum tumultu, multis sibi ex
prima Syrorum gente ascitis, et non exigua ex
Cynegico sive Venatico monasterio multitudine assumpta, una cum innata sibi improbitate in urbem
pervenit et Flaviano vin maximam intentavit.
ut Chalcedonensem synodum et Leonis tomune
ille anathemate damnaret. Quod cum Flavianus:e
Περὶ μέντοι τοῦ ᾿Αντιοχείας Φλαβιανοῦ τάδε ἱστή
ρηται. "Ην τις Ξεναίης ὄνομα (Φιλόξενος δ' ἂν
λέγοιτο Ελλάδι φωνῇ)· τὸ μὲν γένος Πέρσης, την
δὲ τύχην δοῦλος, μάλα δὲ προσήκων ὑπηρέτης τῷ
Σιτανῇ· ὃς ἐπὶ Καλανδίωνος τὴν δεσπότην φυγών,
τῇ ᾿Εκκλησίᾳ προσῄει Θεοῦ, κληρικὸν ἑαυτὸν εἶναι
διατεινόμενος, καίπερ μήπω τῆς τοῦ θείου λουτρού
παλιγγενεσίας ἀξιωθείς. Ὁ μὲν οὖν Καλανδίκων,
τοῦτον καὶ τὴν οἰκουροῦσαν τἀνδρὶ κακίαν ἔκ τινων
συμβόλων καλῶς τεκμηράμενος, τῶν ἱερῶν περιβό
των ἀπήλαυνεν. Ἐπεὶ δ' ἐκεῖνον ὁ Ἀναφείς διεδέχετο Πέτρος, οὐ μόνον τὴν Ξεναῖαν προσίετο, ἀλλὰ
καὶ ἔτι ἀμύητον ὄντα τῆς γείτονος ἱερᾶς πόλεως
πρόεδρον κατεστήσατο, μετονομάσας Φιλόξενον. Μα
δὼν δ' ὁ Πέτρος ὡς ἀμνήτῳ γε δντι τὴν ἐπισκοπὴν
ενεχείρισεν, εἰπεῖν λέγεται, ἀρκεῖν ἐκείνῳ τὴν χει
μοτονίαν ἀντὶ βαπτίσματος. Καὶ πρῶτος πάντων
Ξεναΐας οὗτος (ὢ τολμηρᾶς καὶ ψυχῆς καὶ γλωττης 1),
μὴ δεῖν τὴν Χριστοῦ εἰκόνα καὶ τῶν αὐτῷ εὐηρεστηκότων προσκυνεῖν ἀπηρεύξατο. Οὗτος τοιγαρούν
τὸ τῆς δυσσεβείας ἀνδράποδον σὺν πολλῷ ταράχῳ,
πολλοὺς τοῦ πρώτου τῶν Σύρων ἔθνους ἐπαγόμενος, καὶ τοὺς ἐκ τῆς Κυνηγικῆς μονῆς οὐκ ἐλάχιτον στίφος, αθρόον εἰσπηδήσας τῇ πόλει μετὰ τῆς
συνοίκου αὐτῷ ἀπρεπείας, βαν ὅτι πλείστην προσο
εγε Φλαβιανῷ, τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον ἀναθε
ματίζειν· πρὸς δὲ καὶ τὸν τόμον τοῦ ἱεροῦ Λέοντος·
Φλαβιανοῦ δὲ διισχυριζομένου, καὶ τῶν μοναχῶν
αὖθις ἐπικειμένων, μαθὸν τὸ πλῆθος ἐν δεινοῖς ὄντα facturum non esse confirmaret, et monachi ei
τὸν σφῶν ἱερέα, εὐθὺς ὡς εἶχεν ἕκαστος διανίστατο·
καὶ τόσος ἐῤῥύη φόνος των μοναχῶν, ὡς τῷ πολλῷ
πλήθει τάφον τὸν Ορόντην κληρώσασθαι, τῶν τ
μάτων κηδευθέντων τοῖς κύμασι. Πρὸς δὲ τούτῳ
καὶ ἕτερον ἄλλο συνέβαινεν ἥκιστα τοῦ προτέρου
ἐνδέον. Τὸ γὰρ περὶ τὴν Κοίλην Συρίαν μοναδικών
μάλα προσκείμενον τῷ Φλαβιανῷ, οἷς ἔν τινι χώρῳ
ἐκείνοις ἀγχιθυροῦντι, Τιλμογνός δ' ἦν ὄνομα τῷ
τόπῳ, τὴν ἀσκητικὴν ὁ Φλαβιανὸς ἐπολιτεύσατο
βιοτήν· ἀθρόοι γνόντες τὴν ᾿Αντιόχου εἰσῄεσαν,
ἀμύνειν παντί τρόπῳ τῷ Φλαβιανῷ ᾑρημένοι· κἀνταῦθα δὲ, οὐ μεῖον γενέσθα: τὸ ἄλγος. Διά τε γούν
Κύλων. ὁ θερμὸς εἰς συνουσίαν. (Suid.) lluc est,
ad rem veneream calidus.
PATROL. GR. CXLVII.
contra imminerent, populus episcopum suum periðitari audiens, pro sè quisque statim ut potuit
consurgens affuit, et cædes tanta monachorum
facta est, ut corpora eorum propter multitudinema
in Orontem amnem, ut undas ejus pro sepulcris
haberent, conjecta sint. Ad hæc etiam isto πο
minus accidit malum. Monachi namque in Colesyria Flaviano valde addicti, propterea quod
is in vicino quodam loco, cui Tilmognus nomen
erat, monasticam egisset vitam, turba ea cognita,
Antiochiam se contulerunt, 697 Flavianum ome
mibus modis defensuri. Atque ibi tùm non minor
Dicitur haec etiam secunda Syria.
Chapter XXVIIICaput XXVIII
col. 171–172page 82 of 313
PG 147:171πέτραν τίν ἀπότομον οἰκεῖν διὰ βίου κατακριθείς, πρὸς τοῖς τέρματι Παλαιστίνης ᾐωρημένην. Ταῦτα μὲν αίτια, δι' ἃ οἱ τοσοῦτο: ἄνδρες, Μακεδόνιος και Φλαβιανός, τῶν οἰκείων θρόνων ἐλάθησαν· περὶ ὧν καὶ τὸ ἐν Παλαιστίνῃ μοναδικὸν πρὸς Ἀλκίτωνα γράφον, τάδε κ τὰ ῥῆμα διαση εἶ ταῦτα κἀκεῖνα τέχνη Φλαβιανός υπερόριος ηγετο, ΚΕΦΑΛ. ΚΗ. Οἷα τὸ ἐν Παλαιστίνῃ μοναδικὸν πρὸς Ἀλκί σωνα περὶ Μακεδονίου καὶ Φλαβιανοῦ τοῦ 'Αγ. τιοχείας ἔργα ε· καὶ περὶ τῆς τηνικαῦτα ἐκ κλησιαστικής συγχύσεως. Πέτρου δὲ κεκοιμημένου, πάλιν εἰς αὐτοὺς ἀπ σχίσθησαν ᾿Αλεξάνδρειά τε καὶ Αίγυπτος καὶ Λιβύη, καὶ καθ' ἑαυτὰς διετέλεσαν· καὶ ἡ λοιπὴ πᾶσα Ανα τολή, πάλιν καθ᾿ ἑαυτὴν, τῶν Δυτικῶν μὴ ἀνεχομένων ἄλλως αὐταῖς κοινωνεῖν, ἢ πρὸς τὸ ἀναθεματίζειν Νεστόριόν τε καὶ Εὐτυχῆ καὶ Διόσκορον προς τιθέναι δὲ καὶ Πέτρον τὸν Μογγὸν καὶ ᾿Ακάκιον. Ἐν τούτοις οὖν τῶν ἀνὰ τὴν οἰκουμένην αὐτῶν ἐκ κλησιῶν, οἱ γνήσιοι τῶν ἀπὸ Διοσκόρου και Ευτυ χοῦς εἰς πάντη ἐλάχιστον περιέστησαν τὸν ἀριθμόν. Καὶ μελλόντων ὅσον οὐδέπω ἐκλιπεῖν ἀπὸ τῆς γῆς ὥστε μὴ ὑπάρχειν αὐτούς, Ξεναΐας ὁ τοῦ Θεοῦ ξένος ἀληθῶς, οὐκ οἴδαμεν τίνι σκοπῷ ἢ ποίαν ἔχθραν πρὸς Φλαβιανὸν ἐκδικῶν, προφάσει δὲ τῆς πίστεως, ὡς οἱ πολλοὶ διηγοῦνται, κινεῖται μὲν πρὸς αὐτὸν, καὶ διαβάλλειν ἄρχεται ὡς Νεστοριανόν. Εκείνου δὲ σὺν τῷ φρονήματι καὶ Νεστόριον ἀναθεματίσαντος, μετέβαινε πάλιν ἐξ ἐκείνου ἐπὶ Διόσκορον, καὶ Θεὸ δω ρον, καὶ Θεοδώρητον καὶ αν, καὶ Κῦρον, καὶ Ἐλευ θέριον, καὶ Ἰωάννην, καὶ οὐκ ἴσμεν οὖστινας καὶ ὅθεν συλλεξάμενος· ὧν οἱ μὲν τὰ Νεστορίου ἀληθῶς ἐπρέσβευσαν, οἱ δὲ ὑπονοηθέντες ἀνεθεμάτισαν, καὶ ἐν τῇ κοινωνία τῆς Ἐκκλησίας κεκοίμηνται. Τούτους πάντας τὰ Νεστορίου φησὶ νοσήσαντα;, εἰ μὴ ἀνα θεματίσειας, τὰ Νεστορίου φρονεῖς, καν μυριάκις αὐτὸν μετὰ τοῦ φρονήματος ἀναθεματίζῃς. 'ἀνεκίνει δὲ διὰ γραμμάτων καὶ τοὺς ἀπὸ Διοσκόρου και Εὐτυχοῦς συνηγόρους· πείθων συνάρασθαι μὲν αὐτῷ κατὰ Φλαβιανοῦ· μὴ μέντοι ἀναθεματισμὸν ἀπαι τεῖν τῆς συνόδου, ἀλλὰ τῶν προειρημένων προσώπων. Τοῦ δὲ ἐπισκόπου Φλαβιανοῦ τούτοις ἐπιπολὺ ἀντιτείνοντος, ἑτέρων τε μετὰ Ξεναία συμπλεκομένων κατ᾿ αὐτοῦ, Ελευσίνου μὲν ἐπισκόπου τινὸς τῆς δευτέρας Καππαδοκίας, Νικίου δὲ Λαοδικείας τῆς Συρίας, καὶ ἄλλων ἄλλοθεν, ὧν τὰς αἰτίας τῆς πρὸς Φλαβιανὸν μικροψυχίας ἑτέρων ἀλλ' οὐχ ἡμῶν διηγήσασθαι. Τέλος διὰ τούτους νομίσας εἰρηνεύειν αὐτοὺς, εἶξεν αὐτοῦ τῇ φιλονεικία· καὶ ἐγγράφῳ τὰ πρόσωπα ἀναθεματίσας, ἀπέστειλε τῷ βασιλεῖ. Καὶ αὐτὸν γὰρ κατ' αὐτοῦ κεκινήκασιν ὡς τὰ Νεστορίου πρεσβεύοντος. Μηδὲ τούτοις οὖν ἀρκεσθεὶς ὁ Ξε ναΐας, τῆς συνόδου αὐτῆς πάλιν ἀναθεματισμὸν, καὶ τῶν δύο φύ εἰς ἐπὶ τοῦ Κυρίου εἰρηκότων καὶ τῆς
mem
N CEFIORI CALLISTI
πέτραν τίν ἀπότομον οἰκεῖν διὰ βίου κατακριθείς,
πρὸς τοῖς τέρματι Παλαιστίνης ᾐωρημένην. Ταῦτα
μὲν αίτια, δι' ἃ οἱ τοσοῦτο: ἄνδρες, Μακεδόνιος και
Φλαβιανός, τῶν οἰκείων θρόνων ἐλάθησαν· περὶ ὧν
καὶ τὸ ἐν Παλαιστίνῃ μοναδικὸν πρὸς Ἀλκίτωνα
γράφον, τάδε κ τὰ ῥῆμα διαση εἶ·
accepta cladles. Propter hunc igitur et illum ca- ταῦτα κἀκεῖνα τέχνη Φλαβιανός υπερόριος ηγετο,
sum, Flavianus fraude quadam in exsilium ab·
ductus est, petram quamdam præruptam et sulliin Palestina finibus incolere per vitam
jussus. Ilæ causæ sunt, quam ob rem tanti viri
Macedonius et Flavianus sedibus suis exacti
sint. De quibus etiam monachi Pakestini ad
Aleisonem scribentes hare verbis hisce comme
Inorant:
CAPUT XXVII.
Quæ monachi Palæstini ad Aleisonem de Macedoniɔ
et Flaviano Antiocheno scripserint: et de ecclesiarum eo tempore confusione.
• Retro vero defineto, rursus inter se dissidere
cœperunt Alexandria et Ægyptus, et Libya: et
factio quælibet suos sibi conventus egit. Reliquus
e'iam Oriens ab aliis ecclesiis segregatus est, quod
Occidentales non aliter communicare cum eo voluerint, quam si Nestorium, Eutychetem et Dioscorum
anathemati subjiceret, eisdemque Petrum Moggum
et Acacium adderet. In hoc statu cum Ecclesiæ orbis universi res essent, qui germani Dioscori et Eutyrhetis sectatores fuere, ad maximam paucitatem
redacti sunt. Et cum res illorum eo recidissent, ut
quamprimum in terra deficerent ampliusque non
exstarent, Xenaias re ipsa nomini suo respondens
(alients quippe prorsus a Deo), nescimus quo cunsilio, quasve adversus Flavianum inimicitias vindicans, sub obient fidei, sicuti plerique aiunt,
Οἷα τὸ ἐν Παλαιστίνῃ μοναδικὸν πρὸς Ἀλκί
σωνα περὶ Μακεδονίου καὶ Φλαβιανοῦ τοῦ 'Αγ.
τιοχείας ἔργα ε· καὶ περὶ τῆς τηνικαῦτα ἐκκλησιαστικής συγχύσεως.
• Πέτρου δὲ κεκοιμημένου, πάλιν εἰς αὐτοὺς ἀπ:
σχίσθησαν ᾿Αλεξάνδρειά τε καὶ Αίγυπτος καὶ Λιβύη,
καὶ καθ' ἑαυτὰς διετέλεσαν· καὶ ἡ λοιπὴ πᾶσα Ανατολή, πάλιν καθ᾿ ἑαυτὴν, τῶν Δυτικῶν μὴ ἀνεχομένων ἄλλως αὐταῖς κοινωνεῖν, ἢ πρὸς τὸ ἀναθεμα
τίζειν Νεστόριόν τε καὶ Εὐτυχῆ καὶ Διόσκορον προς
τιθέναι δὲ καὶ Πέτρον τὸν Μογγὸν καὶ ᾿Ακάκιον.
Ἐν τούτοις οὖν τῶν ἀνὰ τὴν οἰκουμένην αὐτῶν ἐκκλησιῶν, οἱ γνήσιοι τῶν ἀπὸ Διοσκόρου και Ευτυ
χοῦς εἰς πάντη ἐλάχιστον περιέστησαν τὸν ἀριθμόν.
Καὶ μελλόντων ὅσον οὐδέπω ἐκλιπεῖν ἀπὸ τῆς γῆς
ὥστε μὴ ὑπάρχειν αὐτούς, Ξεναΐας ὁ τοῦ Θεοῦ ξένος
ἀληθῶς, οὐκ οἴδαμεν τίνι σκοπῷ ἢ ποίαν ἔχθραν
πρὸς Φλαβιανὸν ἐκδικῶν, προφάσει δὲ τῆς πίστεως,
ὡς οἱ πολλοὶ διηγοῦνται, κινεῖται μὲν πρὸς αὐτὸν,
καὶ διαβάλλειν ἄρχεται ὡς Νεστοριανόν. Εκείνου δὲ
σὺν τῷ φρονήματι καὶ Νεστόριον ἀναθεματίσαντος,
μετέβαινε πάλιν ἐξ ἐκείνου ἐπὶ Διόσκορον, καὶ Θεὸ δω
ρον, καὶ Θεοδώρητον καὶ 16αν, καὶ Κῦρον, καὶ Ἐλευ
θέριον, καὶ Ἰωάννην, καὶ οὐκ ἴσμεν οὖστινας καὶ ὅθεν
συλλεξάμενος· ὧν οἱ μὲν τὰ Νεστορίου ἀληθῶς ἐπρέσβευσαν, οἱ δὲ ὑπονοηθέντες ἀνεθεμάτισαν, καὶ ἐν τῇ
κοινωνία τῆς Ἐκκλησίας κεκοίμηνται. Τούτους
πάντας τὰ Νεστορίου φησὶ νοσήσαντα;, εἰ μὴ ἀναθεματίσειας, τὰ Νεστορίου φρονεῖς, καν μυριάκις
αὐτὸν μετὰ τοῦ φρονήματος ἀναθεματίζῃς. 'Ανεκίνει δὲ διὰ γραμμάτων καὶ τοὺς ἀπὸ Διοσκόρου και
Εὐτυχοῦς συνηγόρους· πείθων συνάρασθαι μὲν αὐτῷ
κατὰ Φλαβιανοῦ· μὴ μέντοι ἀναθεματισμὸν ἀπαι
τεῖν τῆς συνόδου, ἀλλὰ τῶν προειρημένων προσώ
contra eum commotus, veluti Nestorianum calurepiose criminari cœpit. Atque ubi ille Nesterium
una cum opinione sua anathemate confodit, ex eo
tempore rursum ad Dioscorum Theodorum,
Theodoritum, Iban, Cyrum, Eleutherium, et
Jaunem transiit; et nescimus quos alios insuper
et unde collegit. Quorum quidam vere Nestorii
dogma profitebantur: quidam autem ejus hæresis
suerecii, anathema in Nestorium contorserant, et
in Ecclesiæ communione defuncti sunt. Eis ita
collectis ad Flavianum: Hosce, inquit, omines
Nestorii contagione infectos, nisi anathemati subideris, Nestorianus es, utcunque vel decies millies illum una cum dogmate suo anathemate confodins. Per litteras quoque Dioscorianos et Euty- πων. Τοῦ δὲ ἐπισκόπου Φλαβιανοῦ τούτοις ἐπιπολὺ
clianos permovit, 698 eisque persuasit, ut sibi
patroni adversus Flavianum adessent: secum
petituri, ut ille non in synodum, sed in eos quos
diximus viros anathema jacularetur. Eis vero
Flavianus episcopus diu multumque restitit.
Sedenim ubi alii quoque contra ipsum cum
Xenaia conjuncti sunt, Eleusinus videlicet quidam
secum:!: Cappadociae, Nicias Laodicea Syrorum,
atque alii aliunde episcopi, quorum pusillanimitatis erga Flavianum causam non nostrum, sed
aliorum potius est exponere: tandem per eos ipsos se illos ad pacem adducturum esse arbitratus,
Four.
Logo Diodor
ἀντιτείνοντος, ἑτέρων τε μετὰ Ξεναία συμπλεκομέ
νων κατ᾿ αὐτοῦ, Ελευσίνου μὲν ἐπισκόπου τινὸς
τῆς δευτέρας Καππαδοκίας, Νικίου δὲ Λαοδικείας
τῆς Συρίας, καὶ ἄλλων ἄλλοθεν, ὧν τὰς αἰτίας τῆς
πρὸς Φλαβιανὸν μικροψυχίας ἑτέρων ἀλλ' οὐχ ἡμῶν
διηγήσασθαι. Τέλος διὰ τούτους νομίσας εἰρηνεύειν
αὐτοὺς, εἶξεν αὐτοῦ τῇ φιλονεικία· καὶ ἐγγράφῳ τὰ
πρόσωπα ἀναθεματίσας, ἀπέστειλε τῷ βασιλεῖ. Καὶ
αὐτὸν γὰρ κατ' αὐτοῦ κεκινήκασιν ὡς τὰ Νεστορίου
πρεσβεύοντος. Μηδὲ τούτοις οὖν ἀρκεσθεὶς ὁ Ξε
ναΐας, τῆς συνόδου αὐτῆς πάλιν ἀναθεματισμὸν, καὶ
τῶν δύο φύ εἰς ἐπὶ τοῦ Κυρίου εἰρηκότων καὶ τῆς
Chapter XXIXCaput XXIX
col. 173–174page 83 of 313
PG 147:173σαρκὸς καὶ τῆς θεότητος, ἀπῄτει την Φιοθανόν. Μὴ ὑπακούσαντος δὲ, ὥσπερ Νεστοριανοῦ πάλιν κατηγόρε:· πολλῶν δὲ ἐπὶ τούτων κεκινημένων, καὶ τοῦ πατριάρχου ἔκθεσιν περὶ πίστεως πεποιημένου, ἐν ᾗ προς καθαίρεσιν μὲν Νεστορίου και Εὐτυχοῦς τὴν σύνοδον δέχεσθαι ὡμολόγει· μὴ μέν ται εἰς ὅρον καὶ διδασκαλίαν πίστεως, πάλιν ὡς τὰ Νεστορίου ὑπούλως φρονοῦντος, ἐπελαμβάνοντο, εἰ μὴ καὶ τὸν ἀναθεματισμὸν αὐτῆς προσθείη τῆς συν όξου, καὶ τῶν δύο φύσεις ἐπὶ τοῦ Κυρίου είρηκό των σαρκὸς καὶ θεότητος. Προσεπάγονται δὲ πολλοῖς λόγων ὁπάταις καὶ τοὺς Ἰσαύρους· καὶ ποιήσαντες γραμματίου περὶ πίστεως, ἐν ᾧ τὴν σύνοδον μετὰ τῶν δύο φύσεις εἰρηκότων ἢ ἰδιότητας ἀναθεματίσαντες, Φλαβιανοῦ μὲν ἀφίστανται καὶ Μακεδονίου ἄλλοις δὲ σπένδονται υπογράψασι τῷ γραμματείῳ. Ἐν τούτοις καὶ τὸν Ἱεροσολύμων απήτουν ἔγγραφον περὶ πίστεως· ὅς ἐκθέμενος, ἀπέστειλε τῷ βα σιλεῖ, δι' αὐτῶν τῶν ἀπὸ Διοσκόρου, ὅπερ αὐτοὶ μὲν προφέρουσιν, ἀναθεματισμὸν περιέχον τῶν δύο φύσ σεις εἰρηκότων. Αὐτὸς δὲ ὁ Ἱεροσολύμων νενοθεύ είναι παρ' αὐτῶν διαβεβαιούμενος, ἄλλο προφέρει δίχα τοιούτου ἀναθεματισμοῦ. Καὶ οὐ θαῦμα· καὶ γαρ καὶ λόγους Ποτέρων νενοθεύκατ:· πολλοὺς δὲ Απολλιναρίου λόγους ᾿Αθανασίῳ καὶ Γρηγορίῳ τῷ Θαυματουργῷ, καὶ Ἰουλίῳ διὰ τῶν ἐπιγραφῶν ἀνα τεθείκασιν· οἷς μάλιστα τοὺς πολλοὺς πρὸς τὰς ἰδίας ἀσεβεία; σφετερίζονται. Απήτουν δὲ καὶ Μακεδόνιον ἔγγραφον περὶ πίστεως· ὃς καὶ ἐξέθετο την τῶν τὴν καὶ τῶν εν μόνην εἰδέναι πίστιν διαθε Καινούμενος· ἀναθεματίζων δὲ Νεστόριον καὶ Εὐτυ γῆ, καὶ τοὺς δύο υἱοὺς ἢ Χριστοὺς δογματίζονται, ἢ τὰς φύσεις διαιροῦντας· μήτε δὲ τῆς ἐν Ἐφέσῳ καθελούσης Νεστόριον μνησθείς, μήτε τῆς ἐν Χολα κ οίνι καθελούσης τὸν Εὐτυχῇ· ἐφ᾽ ᾧ ἀγανακτί σαντα τὰ περὶ τὴν Κωνσταντινούπολιν μοναστήρια ἀφίστανται τοῦ ἐπισκόπου Μακεδονίου. Ἐν τούτοις 699 ὅ τε Ξενείας και Διόσκορος πολλούς προσλαμβανόμενοι τῶν ἐπισκόπων ἀφόρητοι ἦσαν, κινοῦντες κατὰ τῶν μὴ ἀνεχομένων ἀναθεματίζειν· ὧν τους εἰς τέλος μὴ ὑπείκοντας ἐξορίᾳ υποβάλλεσθαι πολλοῖς μηχαναίς παρεσκεύαζον. Οὕτως οὖν καὶ Μακεδόνιον ἐξορίζουσι, καὶ Ἰωάννην τὴν Παλτου ἐπίσκοπον καὶ Φλαβιανόν. Ταῦτα μὲν δὴ ταύτῃ. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Ως μετὰ Φλαβιανόν Σευήρος ὁ δυσσεβὴς ἐπι βαίνει τῆς ᾿Αντιόχου, καὶ περὶ τῆς πολιτείας αὐτοῦ· καὶ ὡς ἀναθέματι ἐξ αὐτῆς τὴν ἐν Χαλκηδόνι περιέβαλλε σύνοδον. Τοῦ δὲ λαβιανοῦ τοῦτον ἀπελαθέντος τὸν τρόπον, Σανδρος ὁ δυσσεβής καὶ ἀκέφαλος ἐπὶ τὸν τῆς 'Αν τιοχείας άνεισι θρόνον, ἄλλος ἄντικρυς Ευτυχής οι ακέφαλος,
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVI.
σαρκὸς καὶ τῆς θεότητος, ἀπῄτει την Φιοθανόν. contentioni ei cessit, et in scripto anathema 1n
Μὴ ὑπακούσαντος δὲ, ὥσπερ Νεστοριανοῦ πάλιν eos qui dicti sunt viros conjecit, atque id ad imκατηγόρε:· πολλῶν δὲ ἐπὶ τούτων κεκινημένων, peratorem misit; nam et hunc quoque contra eum
καὶ τοῦ πατριάρχου ἔκθεσιν περὶ πίστεως πεποιη veluti Nestorianum commoverant. Verum Xenalas
μένου, ἐν ᾗ προς καθαίρεσιν μὲν Νεστορίου και hisce non contentus, rursum anathema in ipsam
Εὐτυχοῦς τὴν σύνοδον δέχεσθαι ὡμολόγει· μὴ μέν· synodum, et eos qui duas naturas et carnis et
ται εἰς ὅρον καὶ διδασκαλίαν πίστεως, πάλιν ὡς τὰ divinitatis in Domino profitentur, jaciendum a
Νεστορίου ὑπούλως φρονοῦντος, ἐπελαμβάνοντο, εἰ
Flaviano petiit. Atque ubi ile ei non paruit, ut
μὴ καὶ τὸν ἀναθεματισμὸν αὐτῆς προσθείη τῆς συν- Nestorianum rursus criminatus est. Et cum de
όξου, καὶ τῶν δύο φύσεις ἐπὶ τοῦ Κυρίου είρηκό
his rebus multa agitata essent, et patriarcha for.
των σαρκὸς καὶ θεότητος. Προσεπάγονται δὲ πολλοῖς mulam fidei composuisset, in qua synodum quidem
λόγων ὁπάταις καὶ τοὺς Ἰσαύρους· καὶ ποιήσαντες propter Nestorii et Eutychetis depositionem, non
γραμματίου περὶ πίστεως, ἐν ᾧ τὴν σύνοδον μετὰ
autem ut vim decreti et doctrinæ fidei haberet,
τῶν δύο φύσεις εἰρηκότων ἢ ἰδιότητας ἀναθεματί· recipiendam esse profitebatur: rursum cum, cl
σαντες, Φλαβιανοῦ μὲν ἀφίστανται καὶ Μακεδονίου·
qui occulte Nestorianus esset, adversarii, nisi
ἄλλοις δὲ σπένδονται υπογράψασι τῷ γραμματείῳ. anathemati etiam synodum ipsam, et duas naturas
Ἐν τούτοις καὶ τὸν Ἱεροσολύμων απήτουν ἔγγρα- carnis et divinitatis in Domino profitentes subjiφον περὶ πίστεως· ὅς ἐκθέμενος, ἀπέστειλε τῷ βα- ceret, criminari cœperunt. Adduxerunt illi quoque
σιλεῖ, δι' αὐτῶν τῶν ἀπὸ Διοσκόρου, ὅπερ αὐτοὶ μὲν multa verborum fraude in sententiam suam Isanπροφέρουσιν, ἀναθεματισμὸν περιέχον τῶν δύο φύσ
ros: et scripto de fide edito, in quo synodu:
σεις εἰρηκότων. Αὐτὸς δὲ ὁ Ἱεροσολύμων νενοθεύ
una cum eis qui duas naturas aut proprietates in
είναι παρ' αὐτῶν διαβεβαιούμενος, ἄλλο προφέρει Domino esse dicunt, anathemate condemnarunt.
δίχα τοιούτου ἀναθεματισμοῦ. Καὶ οὐ θαῦμα· καὶ
Itaque a Flaviano et Macedonio secesserunt: et
γαρ καὶ λόγους Ποτέρων νενοθεύκατ:· πολλοὺς δὲ
cum aliis se conjunxerunt, qui scripto ei subΑπολλιναρίου λόγους ᾿Αθανασίῳ καὶ Γρηγορίῳ τῷ scripsere. Interea etiam a Hierosolymitano antiΘαυματουργῷ, καὶ Ἰουλίῳ διὰ τῶν ἐπιγραφῶν ἀνα- stite de fide scriptum exegere, qui id compositum
τεθείκασιν· οἷς μάλιστα τοὺς πολλοὺς πρὸς τὰς ad imperatorem per ipsos Dioscorianos misit.
ἰδίας ἀσεβεία; σφετερίζονται. Απήτουν δὲ καὶ Μα Atque id illi, anathema complectens in eos qui
κεδόνιον ἔγγραφον περὶ πίστεως· ὃς καὶ ἐξέθετο την duas naturas dicunt, proferunt. Ipse autem Hieτῶν τὴν καὶ τῶν εν μόνην εἰδέναι πίστιν διαθε· Crosolymitanus episcopus depravatum id ab eis
Καινούμενος· ἀναθεματίζων δὲ Νεστόριον καὶ Εὐτυ
esse asseverat, aliudque scriptum sine ejuscemodi
γῆ, καὶ τοὺς δύο υἱοὺς ἢ Χριστοὺς δογματίζονται, anathemate producit. Neque id mirum, siquidem
ἢ τὰς φύσεις διαιροῦντας· μήτε δὲ τῆς ἐν Ἐφέσῳ scripta Patrum quoque adulterarunt: et multos
καθελούσης Νεστόριον μνησθείς, μήτε τῆς ἐν Χολα Apollinaris libellos per inscriptiones ipsas Athaκ οίνι καθελούσης τὸν Εὐτυχῇ· ἐφ᾽ ᾧ ἀγανακτί nasio et Gregorio mirifico illi et Julio attribueσαντα τὰ περὶ τὴν Κωνσταντινούπολιν μοναστήρια runt, per quos maxime ad impietatem suam mulἀφίστανται τοῦ ἐπισκόπου Μακεδονίου. Ἐν τούτοις tes pertrahunt. 699 Emagitarunt vero a Maceὅ τε Ξενείας και Διόσκορος πολλούς προσλαμβανό- donio etiam scriptam fidei formulam, quam ille
μενοι τῶν ἐπισκόπων ἀφόρητοι ἦσαν, κινοῦντες quoque edidit: solam se trecentorum decem
κατὰ τῶν μὴ ἀνεχομένων ἀναθεματίζειν· ὧν τους et ocio, et rursum centum et quinquaginta Peεἰς τέλος μὴ ὑπείκοντας ἐξορίᾳ υποβάλλεσθαι trum fidem nosse confirmans, Nestoriumque et
πολλοῖς μηχαναίς παρεσκεύαζον. Οὕτως οὖν καὶ Eutychetem, atque eos qui vel duos Filios aut
Μακεδόνιον ἐξορίζουσι, καὶ Ἰωάννην τὴν Παλτου Christos opinantur, vel naturas dividunt, anathe
ἐπίσκοπον καὶ Φλαβιανόν. Ταῦτα μὲν δὴ ταύτῃ. mate feriens neque Ephesiæ a qua Nestorius
damnatus est, neque Chalcedonensis que Eutycheti dignitatem abrogavit, synodi mentionem faciens. Quam rem monasteria Constantinopoli ægre tulere, et ab episcopo Macedonio descivere. Interea Xomains et Dioscorus multis sibi ascitis episcopis, superbi et intolerabiles facti sunt: motusque
adversus eos qui in anathema non consentirent, graves concitarunt: inter quos, si qui illis prorsus
non cederent, eos modis omnibus in exsilium pellere sunt conati. Atque ita tandem Macedo -
nius et Flavianus, et Joannes insuper, Pali episcopus, solum exsilii causa verterunt. Hec hactenus.
Ως μετὰ Φλαβιανόν Σευήρος ὁ δυσσεβὴς ἐπι
βαίνει τῆς ᾿Αντιόχου, καὶ περὶ τῆς πολιτείας
αὐτοῦ· καὶ ὡς ἀναθέματι ἐξ αὐτῆς τὴν ἐν
Χαλκηδόνι περιέβαλλε σύνοδον.
Τοῦ δὲ λαβιανοῦ τοῦτον ἀπελαθέντος τὸν τρόπον,
Σανδρος ὁ δυσσεβής καὶ ἀκέφαλος ἐπὶ τὸν τῆς 'Αν
τιοχείας άνεισι θρόνον, ἄλλος ἄντικρυς Ευτυχής
CAPUT XXIX.
Ut pos' Flavianum impius Severus sedem Antiochenam invaserit. De ejusdem vith, et ut confe
s:im synodum Chalcedonensem anathemate involverit.
Flaviano ad hunc modum exacto, Severus impius
οι ακέφαλος, hoc est, nullius capitis vir, alter
oumino improbitate Eutyches, aut Dioscorus, Ap-
Chapter XXXCaput XXX
col. 175–176page 84 of 313
PG 147:175καὶ Διόσκορος τὴν ἀσέβειαν· ἐκ Σωζοπόλεως ὥρμητο, ἢ περὶ τὸ Πισίδων Εθνος ἐστίν. ᾿Ανὰ δὲ ομί τὴν Βηρυτίων σχολάτα; πόλιν, πρὸς τὸ δικανικώτερον μετεχώρει τῶν λόγων. Ασκήσας δὲ τοὺς Χριστιανῶν νόμους, εὐθὺ μεταβαλὼν ἐμυεῖτο· καὶ ἀνὰ τὸ τέμενος Λεοντίου τοῦ καλὸν μὲν ἀρτυρο λάμποντος γεγονώς, ὅς ἐπὶ τῆς παράλου τῶν Τ πολιτῶν Φοινίκης ιδρυται, τον μονήρη βίον μετήει, ἔν τινι φροντιστηρίῳ ἐν μεταιχμίῳ κειμένω Γάζη, καὶ τοῦ πολιχνίου 8 Μαιουμα δνομα ἐκληρώσατο ὅπου δὴ καὶ Πέτρος ὁ ὴρ 8; καὶ πρόεδρος της αὐτῆς πόλεως ἀνεδείχθη, σύναμα Τιμοθέω τῷ ΔΙ. λούρῳ πεφευγώς, διὰ τῶν ἴσων αγώνων ἐγένετο, λόγον οὐκ ἐλάχιστον περὶ αὐτοῦ τοῖς ἐψιγόνοις και ταλιπών. Αμέλει τοι πρῶτα μὲν Σευήρος Νηφαλία πρὸς λόγων ἅμιλλαν διαλεκτικῶς συνεπλάκη· ὃς καὶ αὐτὸς τῆς ἴσης δόξης ἐκείνῳ ἐτύγχανεν ὤν, τὴν μίαν φύσιν πρεσβεύων πρότερον· ὕστερον μέντοι καὶ αὐτὸς εἷς τῶν ὑπερμάχων τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνό δου καὶ τῶν τὰς δύο φύσεις ὁμολογούντων ἐγένετο. Καὶ δὴ θρασύτερον ἐκείνῳ διαλεχθεὶς ὁ Σευήρος, μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ τοῦ οἰκείου φροντιστηρίου πρὸς Νηφαλίου ἐκβάλλεται, καὶ ἄλλων πλείστων παρα πλησίων μέντοι ἐκείνῳ τὰς δόξας. Ἐκεῖθεν δ' ἀπελαθεὶς, ἐπὶ τὴν βασιλίδα τῶν πόλεων άνεισι, δεησόμενος, αὐτῷ τε καὶ τοῖς ἀπελαθεῖσιν ἐπανασῶσαι τὰ φροντιστήρια· κἀντεῦθεν βασιλεῖ τε Αναστασίῳ καὶ τῇ γερουσία καθίσταται γνώριμος· καθάπερ τῷ τὸν βίον Σευήρου συγγράψαντι περιείληπται· ἱστορεῖ δὲ Ἰωάννης ὁ αὐτῷ διακρινόμενος, ὡς μέλλων χειροτονεῖσθαι Σευήρος, ὅρκον ἔγγραφον βασιλεῖ 'Ανα στασίῳ ἐδίδου, ὡς ᾗ δ᾿ ἂν ἡμέρᾳ τοῦ τῆς ᾿Αντιόχου θρόνου καταπολαύσοι, οὐδαμῶς τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου δι' ἀναθέματος ἅψηται. Αὐτὸς δ' ἐν αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ καθ' ἣν κεχειροτόνητο ὑπὸ τῶν αὐτοῦ σπουδαστῶν διερεθισθεὶς, ἐπ' ἄμβωνος ἀναβας, ἀναθέματι αὐτὴν καθυπέβαλλε· καὶ συνοδικὰς δὲ γράφων ἐπιστολὰς ῥητῶς οὕτως ἀναθέματι τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον περιέβαλε· περὶ οὗ τὰ εἰρημένα πρὸς ᾿Αλκίσωνα γράμματα καὶ ταῦτα διέξεισι ΚΕΦΑΛ. Λ'. Ἐκ τῶν πρὸς Ἀλκίσωνα γραμμάτων, ὁποῖα καὶ περὶ τοῦ δυσσεβοῦς Σευήρου διεξίασιν. «Τὰ μὲν συνοδικά Τιμοθέου τοῦ νῦν Κωνσταντινουπόλεως ἐδέχθη ἐνταῦθα ἐν Παλαιστίνῃ· ἡ δὲ και θαίρεσις Μακεδονίου καὶ Φλαβιανοῦ οὐκ ἐδέχθη, ἀλλ' οὐδὲ τὰ συνοδικά Σευήρου. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ καμί σαντες ἐνταῦθα ταῦτα, ἀτιμασθέντες καὶ ὑβρισθέντες ἀξίως, ἔφυγον τῆς πόλεως, ἐπ᾿ αὐτοὺς τοῦ δήμου τε καὶ τῶν μοναχῶν κινηθέντων. Καὶ ἡ μὲν Παλαιστίνη ἐν τούτοις ἦν. Τῶν δ' ἐν ᾿Αντιοχείᾳ οἱ μὲν συναρπαγέντες υπήχθησαν, ἐξ ὧν ἐστι καὶ Μαρίνος ὁ Βηρυτοῦ ἐπίσκοπος· οἱ δὲ βίᾳ καὶ ἀνάγκῃ συνέθεντο τοῖς συνοδικοῖς Σευήρου, ἀναθεματισμέν ἔχουσιν ἅμα τῆς συνόδου καὶ τῶν λοιπῶν τῶν εἰρη κ των δύο φύσεις ἢ ἰδιότητας ἐπὶ τῆς σαρκὸς τοῦ Κυρίου καὶ τῆς θεότητος. Οἱ δὲ μετὰ τὰ ἐξ ἀνάγκης Μετά Σευήρου διακρινόμενο;, 1.
fiochenum conscendit thronum: qui Sozopoli καὶ Διόσκορος τὴν ἀσέβειαν· &; ἐκ Σωζοπόλεως
Pisidiæ ortus, Beryti legum scientiæ et actionibus ὥρμητο, ἢ περὶ τὸ Πισίδων Εθνος ἐστίν. ᾿Ανὰ δὲ
forensibus operam dedit. Atque ubi Christianam
addidicit doctrinam, confestim animo mutato,
baptismi lavacro initiatus est, iu Leontii illustris
martyris templo, quod in maritima regione Tripolis in Phœnicia situm est. Et deinde monasti -
cam vitam in monasterio quodam inter Gazam et
Maiumam oppidum coluit: ubi Petrus etiam ille
ex Iberia, qui episcopus Gazeæ declaratus, una cum
Timotheo Eloro proscriptus est, eodem vitæ genere culto, celebrem de se famam posteris reliquit. Porro Severus sermonem primum disputando
ium Nephalia contulit, qui ejusdem cum illo oμίnionis antea fuit, naturam unam in Christo professus postea autem et ipse Chalcedonensem
synodum, 700 et eos qui duas naturas perhibent, tutatus est. Εt cumn se confidentius arrogantiusque Severus in disputationibus gereret, una
cumn popularibus suis, aliisque etiam plurimis,
eamdem opinionem consectantibus, monastico
domicilio suo a Nephalio ejectus est. Atque ille
inde in imperialem concessit urbem, imperatori
supplicaturus, ut sibi atque suis qui cum eo pulsi
fuerant, monasteria sua restituerentur. Ita factum,
ut in imperatoris Anastasil et senatorum notitiam
perveniret: siculi hoc qui Severi vitam conscripsit, refert. Joannes porro qui cum illo judicio
contendit scriptum reliquit: Severum, cum
ordinari deberet, juramentum in scriptum relatum
imperatori Anastasio obtulisse, a quo die throno
Antiochemo potitus esset, haud quaquam se synodum Chalcelonensem anathemati subjecturum
esse; cuinque eo ipso quo ordinatus est die, a
sectatoribus suis instigatum, pro concione ex ambone anathema in eam jecisse: idemque disertis
verbis, cum synodales litteras scriberet, fecisse.
Qua de re litteræ illæ quas diximus, ad Alcisonem
scriptæ, hæc referunt:
CAPUT XXX.
Èx literis ad Alcisonem missis excerpta verba de
impio Severo.
Synodales Timothei Constantinopolitani episcopi
hic in Palæstina receptæ sunt: Macedonii autem
et Flaviani abdicatio recepta non est, sicuti neque synodalia scripta Severi. Quin illi etiam qui
cas huc attulere, conviciis atque contumeliis, pro
co atque convenit, afecti, urbe profugerunt:
propterea quod adversus eos populus et monachi
commoti essent. Ac res in Palæstina quidem sic
se habuere. Antiochiæ autem nonnulli in sententiam eorum abducti sunt, in quibus etiam et Marinus Beryti episcopus: quidam autem necessitate
et vi adacti, eisdem Severi synodalibus litteris,
anothema simul et in synodum et in reliquos qui
duas naturas aut proprietates carnis et divinitatis
τὴν Βηρυτίων σχολάτα; πόλιν, πρὸς τὸ δικανικώ
τερον μετεχώρει τῶν λόγων. Ασκήσας δὲ τοὺς
Χριστιανῶν νόμους, εὐθὺ μεταβαλὼν ἐμυεῖτο· καὶ
ἀνὰ τὸ τέμενος Λεοντίου τοῦ καλὸν μὲν ἀρτυρο
λάμποντος γεγονώς, ὅς ἐπὶ τῆς παράλου τῶν Τ:-
πολιτῶν Φοινίκης ιδρυται, τον μονήρη βίον μετήει,
ἔν τινι φροντιστηρίῳ ἐν μεταιχμίῳ κειμένω Γάζη,
καὶ τοῦ πολιχνίου 8 Μαιουμα δνομα ἐκληρώσατο·
ὅπου δὴ καὶ Πέτρος ὁ 16ὴρ 8; καὶ πρόεδρος της
αὐτῆς πόλεως ἀνεδείχθη, σύναμα Τιμοθέω τῷ ΔΙ.
λούρῳ πεφευγώς, διὰ τῶν ἴσων αγώνων ἐγένετο,
λόγον οὐκ ἐλάχιστον περὶ αὐτοῦ τοῖς ἐψιγόνοις και
ταλιπών. Αμέλει τοι πρῶτα μὲν Σευήρος Νηφαλία
πρὸς λόγων ἅμιλλαν διαλεκτικῶς συνεπλάκη· ὃς
καὶ αὐτὸς τῆς ἴσης δόξης ἐκείνῳ ἐτύγχανεν ὤν, τὴν
μίαν φύσιν πρεσβεύων πρότερον· ὕστερον μέντοι καὶ
αὐτὸς εἷς τῶν ὑπερμάχων τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνό
δου καὶ τῶν τὰς δύο φύσεις ὁμολογούντων ἐγένετο.
Καὶ δὴ θρασύτερον ἐκείνῳ διαλεχθεὶς ὁ Σευήρος,
μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ τοῦ οἰκείου φροντιστηρίου πρὸς
Νηφαλίου ἐκβάλλεται, καὶ ἄλλων πλείστων παραπλησίων μέντοι ἐκείνῳ τὰς δόξας. Ἐκεῖθεν δ' ἀπελαθεὶς, ἐπὶ τὴν βασιλίδα τῶν πόλεων άνεισι, δεησόμενος, αὐτῷ τε καὶ τοῖς ἀπελαθεῖσιν ἐπανασῶσαι τὰ
φροντιστήρια· κἀντεῦθεν βασιλεῖ τε Αναστασίῳ καὶ
τῇ γερουσία καθίσταται γνώριμος· καθάπερ τῷ τὸν
βίον Σευήρου συγγράψαντι περιείληπται· ἱστορεῖ δὲ
Ἰωάννης ὁ αὐτῷ διακρινόμενος, ὡς μέλλων χειροτονεῖσθαι Σευήρος, ὅρκον ἔγγραφον βασιλεῖ 'Αναστασίῳ ἐδίδου, ὡς ᾗ δ᾿ ἂν ἡμέρᾳ τοῦ τῆς ᾿Αντιόχου
θρόνου καταπολαύσοι, οὐδαμῶς τῆς ἐν Χαλκηδόνι
συνόδου δι' ἀναθέματος ἅψηται. Αὐτὸς δ' ἐν αὐτῇ τῇ
ἡμέρᾳ καθ' ἣν κεχειροτόνητο ὑπὸ τῶν αὐτοῦ σπου
δαστῶν διερεθισθεὶς, ἐπ' ἄμβωνος ἀναβας, ἀναθέ
ματι αὐτὴν καθυπέβαλλε· καὶ συνοδικὰς δὲ γράφων
ἐπιστολὰς ῥητῶς οὕτως ἀναθέματι τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον περιέβαλε· περὶ οὗ τὰ εἰρημένα
πρὸς ᾿Αλκίσωνα γράμματα καὶ ταῦτα διέξεισι·
Ἐκ τῶν πρὸς Ἀλκίσωνα γραμμάτων, ὁποῖα καὶ
περὶ τοῦ δυσσεβοῦς Σευήρου διεξίασιν.
«Τὰ μὲν συνοδικά Τιμοθέου τοῦ νῦν Κωνσταντίνουπόλεως ἐδέχθη ἐνταῦθα ἐν Παλαιστίνῃ· ἡ δὲ και
θαίρεσις Μακεδονίου καὶ Φλαβιανοῦ οὐκ ἐδέχθη,
ἀλλ' οὐδὲ τὰ συνοδικά Σευήρου. ᾿Αλλὰ καὶ οἱ καμί
σαντες ἐνταῦθα ταῦτα, ἀτιμασθέντες καὶ ὑβρισθέν
τες ἀξίως, ἔφυγον τῆς πόλεως, ἐπ᾿ αὐτοὺς τοῦ
δήμου τε καὶ τῶν μοναχῶν κινηθέντων. Καὶ ἡ μὲν
Παλαιστίνη ἐν τούτοις ἦν. Τῶν δ' ἐν ᾿Αντιοχείᾳ οἱ
μὲν συναρπαγέντες υπήχθησαν, ἐξ ὧν ἐστι καὶ
Μαρίνος ὁ Βηρυτοῦ ἐπίσκοπος· οἱ δὲ βίᾳ καὶ ἀνάγκῃ
συνέθεντο τοῖς συνοδικοῖς Σευήρου, ἀναθεματισμέν
ἔχουσιν ἅμα τῆς συνόδου καὶ τῶν λοιπῶν τῶν εἰρηκ των δύο φύσεις ἢ ἰδιότητας ἐπὶ τῆς σαρκὸς τοῦ
Κυρίου καὶ τῆς θεότητος. Οἱ δὲ μετὰ τὰ ἐξ ἀνάγκης
Μετά Σευήρου διακρινόμενο;, Theodorus Lector lib. 1.
Chapter XXXICaput XXXI
col. 177–178page 85 of 313
PG 147:177συνθέσθαι μεταβαλλόμενοι ἀνεκαλέσαντη· ὧν εἰσιν οἱ ὑπὸ Απάμειαν ἐπίσκοποι· ἄλλοι δὲ καθόλου οὐκ ἡνέσχοντο συνθέσθαι· ὧν εἰσιν Ἰουλιανὸς ὁ Βόστρων, καὶ Ἐπιφάνιος ὁ Τύρου, καὶ ἄλλοι τινές, ὥς φασι, 701 τῶν ἐπισκόπων. Οἱ δὲ Ἰσαυροὶ νῦν ἀνανήψαντες, ἑαυτῶν μὲν καταγινώσκουσιν ἐπὶ τῇ προτέρᾳ ἐξα πάτῃ· Σευῆρον δὲ καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ ἀναθεματίζουσιν. Ετεροι δὲ τῶν περὶ Σευῆρον ἐπισκόπων καὶ κληρικῶν τὰς ἐκκλησίας ἀφέντες ἔφυγον· ὧν εἷς ἐστι καὶ ὁ Βόστρων Ἰουλιανὸς, καὶ Πέτρος δ' Δαμα σκοῦ ἐνταῦθα διάγοντες· ἀλλὰ καὶ Μαμᾶς· εἷς δὲ οὗτος τῶν δοξάντων δύο ἐξάρχων εἶναι τῶν Διοσκο ριανῶν· ὑφ' ὧν καὶ Σευήρος κατήχθη καταγνούς αὐ τῶν τῆς αὐθαδείας.» Καὶ μεθ᾿ ἕτερα· «Τὰ δὲ ἐνταῦθα μοναστήρια καὶ αὐτὰ τὰ Ἱεροσόλυμα ὁμονοοῦσι σὺν Θεῷ περὶ τὴν ὀρθὴν πίστιν, καὶ ἄλλαι δὲ πλεῖσται πόλεις μετὰ τῶν ἐπισκόπων, περὶ ὧν ἁπάντων καὶ ἡμῶν προσεύχου μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμὸν, δέ σποτα ἀγιώτατε και τιμιώτατε ἡμῶν Πάτερ. ΚΕΦΑΛ. ΛΑ. Περὶ τῆς καθαιρέσεως Σευήρου· οἷα ὁ Ἐπιφανὴς Εὐάγριος αὐταῖς λέξεσιν ἱστορεί. Οἷα δὲ καὶ Εὐάγριος ὁ Ἐπιφανής περὶ Σευήρου ἱστόρησεν, αὐταῖς λέξεσι παραθήσομαι γράφει δὲ ὧδε· «Ἐπειδὴ τοίνυν ταῦτα τὰ γράμματα λέγει τοὺς ὑπὸ ᾿Απάμειαν ἱερέας αποπηδήσαι Σευήρου, φέρε τι προσθῶμεν ὅπερ εἰς ἡμᾶς πατρόθεν διέβη, εἰ καὶ Ιστορία μέχρι νῦν οὐκ ἀνείληπται. Κοσμᾶς τὴν ἡμετέραν ἐπισκοπῶν Επιφάνειαν, ἢ τὸν Ορόντην σύνοικον ἔχει, καὶ Σευηριανός Αρέθουσαν τὴν ἀστυ γείτονα, πρὸς τὰ συνοδικά Σευήρου ταραχθέντες, καὶ τῆς ἐκείνου κοινωνίας ἑαυτοὺς ἀποῤῥήξαντες, βιβλίον καθαιρέσεως αὐτῷ διαπέμπονται, ἐσέτι την Αντιόχου ἐπισκοποῦντι· ἐγχειρίζουσι δὲ τὸ βιβλίον Αὐρηλιανῷ τῷ τῶν διακόνων πρώτῳ τῆς Ἐπιφα νέων· δ; ἐπειδὴ τὸν Σευήρον ἐδεδοίκει καὶ τὸν τῆς τοσαύτης ἐπισκοπῆς ὄγκον, ὅτε την Αντιόχου και τειλήφει, ἐσθῆτα γυναικείαν ἑαυτῷ περιθεὶς, προσ ῄει τῷ Σευήρῳ ἀκκιζόμενός τε καὶ θρυπτόμενος, καὶ διὰ πάντων σχηματιζόμενος τὸ εἶναι γυνή· καὶ τὸ κατὰ τῆς κεφαλῆς φάρος μέχρι τῶν στέρνων καθεὶς, ολοφυρόμενός τε καὶ μύχιον ποτνιώμενος Ικετηρία: τινός προσχήματι, προσιέντι τῷ Σευήρῳ τὴν καθαίρεσιν ἐπιδίδωσι· καὶ πάντας διαλαθὼν τοῦ ἑπομένου ἔξεισιν ὁμίλου, καὶ δρασμῷ τὴν σωτηρίαν ὠνεῖται, πρὶν τὸν Σευήρον τὰ ἐν τῷ βιβλίῳ κεί μενα γνώναι. "Ομως δ᾽ οὖν ὁ Σευῆρος καὶ τὸ β Ελίον δεξάμενος, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ συνεὶς, τῷ οἰκείῳ προσεκαρτέρησε θρόνῳ μέχρι τῆς ᾿Αναστασίου τε λευτῆς. Ως δ' Ἀναστάσιος τὰ ἐπὶ Σευήρῳ γεγενημένα διέγνω (ἱστορητέον γὰρ τὴν πρᾶξιν φιλανθρώπως τῷ ᾿Αναστασίῳ διεσκευασμένην), προστάττει Ασιατικῷ, τῆς κατὰ τὴν Ασίαν ἐν Φοινίκῃ Λιβα νησίας ἐπιτετραμμένῳ ἀρχὴν, Κοσμᾶν καὶ Σουη ΕΧ
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVI.
συνθέσθαι μεταβαλλόμενοι ἀνεκαλέσαντη· ὧν εἰσιν Donini profitentur, complectentes, assensere.
οἱ ὑπὸ Απάμειαν ἐπίσκοποι· ἄλλοι δὲ καθόλου οὐκ Aliqui porro, quoniam vi et metus causa assensi
ἡνέσχοντο συνθέσθαι· ὧν εἰσιν Ἰουλιανὸς ὁ Βόστρων, fuerant, sententia mutata errorem revocarunt:
καὶ Ἐπιφάνιος ὁ Τύρου, καὶ ἄλλοι τινές, ὥς φασι, 701 inter quos sunt, qui sub Apamea censentur
τῶν ἐπισκόπων. Οἱ δὲ Ἰσαυροὶ νῦν ἀνανήψαντες, episcopi. Quidam vero omnino eis non consenser,
ἑαυτῶν μὲν καταγινώσκουσιν ἐπὶ τῇ προτέρᾳ ἐξα in quibus sunt Julianus Bostrensis, et Epiphanius
πάτῃ· Σευῆρον δὲ καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ ἀναθεματί‐ Tyrius, aliique (ut dicunt) episcopi quidam. Sed
ζουσιν. Ετεροι δὲ τῶν περὶ Σευῆρον ἐπισκόπων καὶ enim Isauri nunc resipiscentes, cum priorem suum
κληρικῶν τὰς ἐκκλησίας ἀφέντες ἔφυγον· ὧν εἷς condemnant errorem, tum Severum factionisque
ἐστι καὶ ὁ Βόστρων Ἰουλιανὸς, καὶ Πέτρος δ' Δαμα- ejus populares anathemale jugulant. Alii qui sub
σκοῦ ἐνταῦθα διάγοντες· ἀλλὰ καὶ Μαμᾶς· εἷς δὲ Severo sunt episcopi et clerici, ccclesiis relictis
οὗτος τῶν δοξάντων δύο ἐξάρχων εἶναι τῶν Διοσκο fugerunt: quorum unus etiam est Julianus Boριανῶν· ὑφ' ὧν καὶ Σευήρος κατήχθη καταγνούς αὐ- strensis, et Petrus Damascenus, qui hic sunt. Sed
τῶν τῆς αὐθαδείας.» Καὶ μεθ᾿ ἕτερα· «Τὰ δὲ ἐνταῦθα et Mamas, qui unus ex duobus est, qui principes
μοναστήρια καὶ αὐτὰ τὰ Ἱεροσόλυμα ὁμονοοῦσι σὺν Dioscorianorum esse videbantur, a quibus etiam
Θεῷ περὶ τὴν ὀρθὴν πίστιν, καὶ ἄλλαι δὲ πλεῖσται Severus transversim ductus est, cum illorum anπόλεις μετὰ τῶν ἐπισκόπων, περὶ ὧν ἁπάντων καὶ tea præfractam temeritatem condemnasset. Et
ἡμῶν προσεύχου μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμὸν, δέ- post quædam: • Monasteria autem quae hic sunt,
σποτα ἀγιώτατε και τιμιώτατε ἡμῶν Πάτερ.» et Hierosolyma ipsa, in recta fide Dei adjuvante
gratia concordant, aliæque etiam plurimæ cum episcopis suis urbes, pro quibus omnibus, atque
item pro nobis, Dominę sanctissime et reverendissime Pater noster, ne in tentationem incidəmuş,
fac ores,
Περὶ τῆς καθαιρέσεως Σευήρου· οἷα ὁ Ἐπιφανὴς
Εὐάγριος αὐταῖς λέξεσιν ἱστορεί.
CAPUT XXXI.
Qualia de Severo, cui episcopatus ademptus est, ipse
Epiphaniensis Evagrius scripserit.
Quæ vero de Severo Evagrius Epiphaniensis
memoriæ mandarit, verbis hic cjus apponam. Scri
bit enim ad hunc modum: «Quandoquidem litteræ
istæ Palæstinorum monachorum episcopos qui
Apamea suberant, a Severo resiluisse ostendunt,
age afferamus huc, quod a Patribus per manus
acceptum, quamvis hucusque in historiam relatum
non sit, ad nos pervenit. Cosmas patriæ nostræ
Epiphaniæ episcopus, quam Orontes alluit, et
Severianus vicina Arethuse antistes, cum ad
synodales Severi epistolas perturbati essent, et
se a communione ejus disjunxissent, libellum quo
illi dignitatem abrogarunt, ad eum cum adhuc
Antiochiae episcopus esset, miserunt. Eum libellum
Aurchiano primario ecclesiæ Epiphaniensis diacono ad illum perferendum dedere. Atque is, quod
Severum et episcopatus tanti amplitudinem
metueret, ubi Antiochiam venit, muliebri habitu
Οἷα δὲ καὶ Εὐάγριος ὁ Ἐπιφανής περὶ Σευήρου
ἱστόρησεν, αὐταῖς λέξεσι παραθήσομαι γράφει δὲ
ὧδε· «Ἐπειδὴ τοίνυν ταῦτα τὰ γράμματα λέγει τοὺς
ὑπὸ ᾿Απάμειαν ἱερέας αποπηδήσαι Σευήρου, φέρε τι
προσθῶμεν ὅπερ εἰς ἡμᾶς πατρόθεν διέβη, εἰ καὶ
Ιστορία μέχρι νῦν οὐκ ἀνείληπται. Κοσμᾶς τὴν
ἡμετέραν ἐπισκοπῶν Επιφάνειαν, ἢ τὸν Ορόντην
σύνοικον ἔχει, καὶ Σευηριανός Αρέθουσαν τὴν ἀστυγείτονα, πρὸς τὰ συνοδικά Σευήρου ταραχθέντες,
καὶ τῆς ἐκείνου κοινωνίας ἑαυτοὺς ἀποῤῥήξαντες,
βιβλίον καθαιρέσεως αὐτῷ διαπέμπονται, ἐσέτι την
Αντιόχου ἐπισκοποῦντι· ἐγχειρίζουσι δὲ τὸ βιβλίον
Αὐρηλιανῷ τῷ τῶν διακόνων πρώτῳ τῆς Ἐπιφα
νέων· δ; ἐπειδὴ τὸν Σευήρον ἐδεδοίκει καὶ τὸν τῆς
τοσαύτης ἐπισκοπῆς ὄγκον, ὅτε την Αντιόχου και
τειλήφει, ἐσθῆτα γυναικείαν ἑαυτῷ περιθεὶς, προσῄει τῷ Σευήρῳ ἀκκιζόμενός τε καὶ θρυπτόμενος,
καὶ διὰ πάντων σχηματιζόμενος τὸ εἶναι γυνή· καὶ
τὸ κατὰ τῆς κεφαλῆς φάρος μέχρι τῶν στέρνων sumpto, Severum adiit, delicatius molliusque inceκαθεὶς, ολοφυρόμενός τε καὶ μύχιον ποτνιώμενος
Ικετηρία: τινός προσχήματι, προσιέντι τῷ Σευήρῳ
τὴν καθαίρεσιν ἐπιδίδωσι· καὶ πάντας διαλαθὼν τοῦ
ἑπομένου ἔξεισιν ὁμίλου, καὶ δρασμῷ τὴν σωτηρίαν
ὠνεῖται, πρὶν τὸν Σευήρον τὰ ἐν τῷ βιβλίῳ κεί
μενα γνώναι. "Ομως δ᾽ οὖν ὁ Σευῆρος καὶ τὸ β:-
Ελίον δεξάμενος, καὶ τὰ ἐν αὐτῷ συνεὶς, τῷ οἰκείῳ
προσεκαρτέρησε θρόνῳ μέχρι τῆς ᾿Αναστασίου τελευτῆς. Ως δ' Ἀναστάσιος τὰ ἐπὶ Σευήρῳ γεγενημένα διέγνω (ἱστορητέον γὰρ τὴν πρᾶξιν φιλανθρώπως τῷ ᾿Αναστασίῳ διεσκευασμένην), προστάττει
Ασιατικῷ, τῆς κατὰ τὴν Ασίαν ἐν Φοινίκῃ Λιβανησίας ἐπιτετραμμένῳ ἀρχὴν, Κοσμᾶν καὶ Σουη
Evagr. lib. it, cap. 5.
dens, ac gestu omni feminam se esse assimulans:
et supplicis more lamentans, atque velamine, quo
caput obvolverat, ad pectus usque demisso, ΕΧ
animi penetralibus cum gemitu illum obsecrans,
abdicationem specie supplicis libelli accedenti illi
dedit: ct ex consequenti hominum turba, omnibus
deceptis, prius per fugama salvus evasit, 702
quam Severus quæ in libello scripta essent, legit:
nihilominus tamen Severus libello accepto, et
sententia cjus intellecta, in sede sua usque ad
Anastasií obitum permansit. Postquam Anastasius
rem cam, sicuti Severo acciderat cognovit
(memoriæ enim tradendum perhumanum aliquoq
Chapter XXXIICaput XXXII
col. 179–180page 86 of 313
PG 147:179ρ:α όν τῶν εἰκείων ἐξεῖ άσαι θρόνων· διότι τῷ Σευήρῳ τῆς Εω κατειλήφει μέρη, πολλούς τε τῶν Κοσμᾶ καὶ Σευηριανοῦ δογμάτων ἀντεχομένου; εὗρι, μάλα τε γεννικῶς ἀντιποιουμένους τὰς σφῶν πόλεις· καὶ τῷ ᾿Αναστασίῳ ἀνήγαγεν, ἀναιμωτί μὴ δύνασθαι τούτους τῶν οἰκείων φυγαδεύειν Ὁρονῶν· ἐκεῖνον δ' αὖθις Ασιατικῷ γράψαι, μηδὲν βούλεσθαι παρελθεῖν, μηδ' ἂν εἰ μέγα τε καὶ ἀξιό λογον ᾖ, εἴπερ αίματος ῥανὶς ἐκχέοιτο.» Τὰ μὲν οὕτω προέβη οὐ πολλῷ ὕστερον. ΚΕΦΑΛ. ΛΕ. Περὶ 'Ηλία τοῦ Ἱεροσολύμων ἐπισκόπου, ὡς διὰ τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον διάφορος βασιλεί κατέστη· καὶ ὡς ὁ μέγας Σάββας ἐς βασιλέι πεμφθεὶς, τὸ μεταξὺ αὐτῶν διέλυε σκάνδαλον. Βασιλεὺς δὲ καὶ τὸν τῆς Παλαιστίνης τὸν θρόνον διέποντα, Ηλίαν τὸν Πασσαρίωνος, &ς Σαλούστιον διεδέξατο τὸν Μαρτυρίου διάδοχον, κοινωνεῖν τοῖς κατὰ τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου πείραν προσήγεν. ῾Ο δὲ δεινῆς στάσεως τοῖς τῶν ἐκκλησιῶν προεστῶσ γεγενημένης (οἱ γὰρ ἐκ Ρώμης Βυζαντίοις ἦσαν διαφερόμενοι, ὅτι τὸν ᾿Ακάκιον τοῖς ἱεροῖς δίπτυχοι; ἐνέγραφον Βυζάντιοι δὲ πάλιν Αλεξανδρεῦσιν ἀπεχθάνοντο, ὅτι τὴν κοινωνίαν Διοσκόρου προς ίντο, καὶ τὴν ἐν Χαλκηδόνι ἀνεθεμάτιζαν συνε δον· τοῦ δ᾽ αὖ Αντιοχείας Παλλαδίου πρὸς χάριν βασιλεῖ πράττοντος, καὶ τὴν μὲν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον ἐκτρεπομένου, τὰ δὲ τῶν ᾿Αλεξανδρέων ἀσπαζομένου συνῳδὲ τοῖς ᾿Αναστασίου τυγχάνοντα), ὁ 'Ηλίας τοιαύτη; συγχύσεως ἐπεχούσης, μόνῳ Εύ φημίῳ κοινωνεῖν ᾑρεῖτο. Ἐπεὶ δ' ἐκεῖνος διὰ τὸ ὀρο θόδοξον ὥσπερ εἴρηται ἀπηλαύνετο, Μακεδόνιος δὲ τὴν ἱεραρχίαν ἐλάμβανεν, 'Ηλίας συνθέσθαι μὲν τῇ ἐκβολῇ Εὐφημίου ἀκανονίστως γεγενημένη παντάπασιν ἀπηγόρευε Μακεδονίῳ δὲ, ἅτε τὸν ὑγια προ σβεύοντι λόγον, ἐς κοινωνίαν συνῆλθεν. Ἐπεὶ δὲ καὶ ὁ μετὰ Παλλάδιον τῆς Ἀντιόχου Φλαβιανό; Επίσης Ηλίᾳ καὶ Μακεδονίῳ ἐφρόνει τῷ ὑγιαίνοντι προσκείμενος δίγματι, οὐχ οἷός τε ἦν ὁ τὴν ἀσέ βειαν ἀνδρικώτατος τύραννος τὴν ὀργὴν κατέχειν, οὐδὲ τὴν τοσούτων ἀνδρῶν συμφων αν καθεκτῶ; φέρειν τῷ θυμῷ δ' ὑπερζέσας καὶ ἀγριάνας ἐς μάτ λιστα, Μακεδόνιον μὲν τὸν τῆς βασιλίδος ποιμένα, ἐπὶ συκοφαντίαις αἷς εἰρήκαμεν ἀτίμως τῆς Ἐκ κλησίας ἐκβάλλει, καὶ Τιμοθέῳ ἐγχειρίζει τὸν θρόνον. Ἐμελέτα δὲ καὶ Ἡλίᾳ καὶ Φλαβιανῷ φυγὴν ὑπερόροι θέσθαι. Τέως γε μὴν σπουδήν τό γε νῦν ἔχον ἔπραττε, Τιμοθέῳ τούτους ἐνοῦν. Οἱ δὲ Τιμοθέῳ μὲν και κυ νεῖν είλοντο, τῷ τῆς ὀρθοδοξίας λόγῳ συμβαί.ε., δικοῦντι· τήν γε μήν Μακεδονίαν ὑπερορίαν ἥκιστα εἶχαν φέρειν, δυναστείς μᾶλλον καὶ οὐ κατα 0 σμοὺς Εκκλησίας γεγενημένην ὥσπερ οὐδὲ τὴν πρό αὐτοῦ Εὐφημίου· δ δὴ καὶ εἰσάγαν κατ' αὐτῶν ἐκείνων τὸν βασιλέα ἐξέμηνε, καὶ πολὺν ταῖς ἐκ κλησίαις τὸν σάλον προξένησε, καὶ κατὰ Σιδῶνα σύνοδον Κύροιζεν ἑῴων καὶ Παλαιστινῶν ἐπισκόπων κατὰ τῶν θείων τούτων ἀνδρῶν· ἧς ἀρχηγεὶ καθί.
Anastasii factum) Asiatico Asianan Libanensis in ρ:α όν τῶν εἰκείων ἐξεῖ άσαι θρόνων· διότι τῷ
Phoenicia prafecturam gerenti mandavit, ut Cosmam et Severianum ecclesiis suis propter missum
Severo condemnationis libellum ejiceret. Qui
pestquam in Orientis partes pervenit, multosque
mortales Severiani et Cosma dogma defendere, et
civitates suas fortiter illos tueri reperit, ad Anastasium retulit, sine sanguine fuso viros eos thronis
suis expelli non posse. Et Asiatico Anastasius
Descripsit nihil se, etiamsi magnum et eximium
Σευήρῳ τῆς Εω κατειλήφει μέρη, πολλούς τε τῶν
Κοσμᾶ καὶ Σευηριανοῦ δογμάτων ἀντεχομένου;
εὗρι, μάλα τε γεννικῶς ἀντιποιουμένους τὰς σφῶν
πόλεις· καὶ τῷ ᾿Αναστασίῳ ἀνήγαγεν, ἀναιμωτί
μὴ δύνασθαι τούτους τῶν οἰκείων φυγαδεύειν Ορό
νων· ἐκεῖνον δ' αὖθις Ασιατικῷ γράψαι, μηδὲν
βούλεσθαι παρελθεῖν, μηδ' ἂν εἰ μέγα τε καὶ ἀξιό
λογον ᾖ, εἴπερ αίματος ῥανὶς ἐκχέοιτο.» Τὰ μὲν οὕτω
προέβη οὐ πολλῷ ὕστερον.
quidquam sit, aggredi et obtinere velle, si el gutta sanguinis effundenda sit. Atque hæc quidem
non multo post sic acta sunt.
CAPUT XXXII.
De llelia Hierosolymitano episcopo, ut propter synodum Chalcedonensem imperatori restiterit. Et ut
magnus Sabbas ad imperatorem missus, inter ipsum
et Heliam off. ndiculo sublato transegerit.
Imperator autem Palastini quoque throni episcopo llelia, Passarionis filio, qui Salustio Martyrii
successori successit, ut cum Chalcedonensis synodi
obtrectatoribus communicaret, institit. Hlelias
autem, quod gravis inter ecclesiarum antistites
seditio esset (Romaui namque a Byzantiis dissidebant, quod Acacium in sacrum album retulissent:
Byzantii autem Alexandrinos aversabantur, quod
illi Dioscori communionem admisissent, et synodum Chalcedonensem anathemate prosecuti essent:
Palladius vero Antiochenus que grata imperatori
essent faceret, synodum eam aversatus, et Alexandrinorum acta, quæ Anastasius comprobabat,
complexus); llelias, inquam, cum tanta rerum confusio esset, cum solo Euphemio communicandumn
sibi esse statuit. Atque ubi ille propter fidem orthodoxam, sicuti dictum est, proscriptus esset,
et Macedonius episcopatumn ejus recepisset, prescriptioni Euphemii, quod contra canones facta esset,
haudquaquam assentiri voluit: 703 Macedoni
autem, ut qui sanam depra dicaret doctrinam,
communionem admisit. Quandoquidem vero Palladii Antiochiæ successor Flavianus, sanæ addictus
doctrinæ, idem cum Helia et Macedonio sensit,
fortissimus in impietate tyrannus iram continere,
et tantorum virorum concordiam ferre non potuit:
sed furore fervens, et quam maxime ferociens,
Macedonian urbis imperantis pastorem, per cas
quas diximus calumniosas criminationes, cum
ignominia Ecclesia ejecit, et episcopalem thronum
Timotheo tradidit. Meditatus ille quoque est, quomodo Flavianum et Heliam in exsilium mitteret.
Tum vero temporis, ut eos Timotheo conjungeret,
operam dedit. Et illi communicandum sibi quidem
esse cum Timothco, qui orthodoxæ doctrinæ assenLiri videbatur, statuerunt. Macedonii autem exsilium minime ferre potuerunt: ut quod per violentam potius dominationeni quam Ecclesia: sanctionem
decretum fuisset, sicuti etiam ante eum
Euphemio acciderat. Quam ob causam imperator
adversus illos furiose excanduit, eaque res magnos
ecclesiis motus creavit. Anastasius Sidone contra
Περὶ 'Ηλία τοῦ Ἱεροσολύμων ἐπισκόπου, ὡς διὰ
τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον διάφορος βασιλεί
κατέστη· καὶ ὡς ὁ μέγας Σάββας ἐς βασιλέι
πεμφθεὶς, τὸ μεταξὺ αὐτῶν διέλυε σκάνδαλον.
Βασιλεὺς δὲ καὶ τὸν τῆς Παλαιστίνης τὸν θρόνον
διέποντα, Ηλίαν τὸν Πασσαρίωνος, &ς Σαλούστιον
διεδέξατο τὸν Μαρτυρίου διάδοχον, κοινωνεῖν τοῖς
κατὰ τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου πείραν προσήγεν.
῾Ο δὲ δεινῆς στάσεως τοῖς τῶν ἐκκλησιῶν προεστῶσ
γεγενημένης (οἱ γὰρ ἐκ Ρώμης Βυζαντίοις ἦσαν
διαφερόμενοι, ὅτι τὸν ᾿Ακάκιον τοῖς ἱεροῖς διπτύ
χοι; ἐνέγραφον Βυζάντιοι δὲ πάλιν Αλεξανδρεῦσιν
ἀπεχθάνοντο, ὅτι τὴν κοινωνίαν Διοσκόρου προς
ίντο, καὶ τὴν ἐν Χαλκηδόνι ἀνεθεμάτιζαν συνε
δον· τοῦ δ᾽ αὖ Αντιοχείας Παλλαδίου πρὸς χάριν
βασιλεῖ πράττοντος, καὶ τὴν μὲν ἐν Χαλκηδόνι
σύνοδον ἐκτρεπομένου, τὰ δὲ τῶν ᾿Αλεξανδρέων
ἀσπαζομένου συνῳδὲ τοῖς ᾿Αναστασίου τυγχάνοντα),
ὁ 'Ηλίας τοιαύτη; συγχύσεως ἐπεχούσης, μόνῳ Εύ -
φημίῳ κοινωνεῖν ᾑρεῖτο. Ἐπεὶ δ' ἐκεῖνος διὰ τὸ ὀρο
θόδοξον ὥσπερ εἴρηται ἀπηλαύνετο, Μακεδόνιος δὲ
τὴν ἱεραρχίαν ἐλάμβανεν, 'Ηλίας συνθέσθαι μὲν τῇ
ἐκβολῇ Εὐφημίου ἀκανονίστως γεγενημένη παντάπασιν ἀπηγόρευε Μακεδονίῳ δὲ, ἅτε τὸν ὑγια προ
σβεύοντι λόγον, ἐς κοινωνίαν συνῆλθεν. Ἐπεὶ δὲ
καὶ ὁ μετὰ Παλλάδιον τῆς Ἀντιόχου Φλαβιανό;
Επίσης Ηλίᾳ καὶ Μακεδονίῳ ἐφρόνει τῷ ὑγιαίνοντι
προσκείμενος δίγματι, οὐχ οἷός τε ἦν ὁ τὴν ἀσέ
βειαν ἀνδρικώτατος τύραννος τὴν ὀργὴν κατέχειν,
οὐδὲ τὴν τοσούτων ἀνδρῶν συμφων αν καθεκτῶ;
φέρειν τῷ θυμῷ δ' ὑπερζέσας καὶ ἀγριάνας ἐς μάτ
λιστα, Μακεδόνιον μὲν τὸν τῆς βασιλίδος ποιμένα,
ἐπὶ συκοφαντίαις αἷς εἰρήκαμεν ἀτίμως τῆς Ἐκ
κλησίας ἐκβάλλει, καὶ Τιμοθέῳ ἐγχειρίζει τὸν θρόνον.
Ἐμελέτα δὲ καὶ Ἡλίᾳ καὶ Φλαβιανῷ φυγὴν ὑπερόροι
θέσθαι. Τέως γε μὴν σπουδήν τό γε νῦν ἔχον ἔπραττε,
Τιμοθέῳ τούτους ἐνοῦν. Οἱ δὲ Τιμοθέῳ μὲν και κυ
νεῖν είλοντο, τῷ τῆς ὀρθοδοξίας λόγῳ συμβαί.ε.,
δικοῦντι· τήν γε μήν Μακεδονίαν ὑπερορίαν ἥκιστα
εἶχαν φέρειν, δυναστείς μᾶλλον καὶ οὐ κατα 0:-
σμοὺς Εκκλησίας γεγενημένην ὥσπερ οὐδὲ τὴν πρό
αὐτοῦ Εὐφημίου· δ δὴ καὶ εἰσάγαν κατ' αὐτῶν
ἐκείνων τὸν βασιλέα ἐξέμηνε, καὶ πολὺν ταῖς ἐκ·
κλησίαις τὸν σάλον προξένησε, καὶ κατὰ Σιδῶνα
σύνοδον Κύροιζεν ἑῴων καὶ Παλαιστινῶν ἐπισκόπων
κατὰ τῶν θείων τούτων ἀνδρῶν· ἧς ἀρχηγεὶ καθί.
Chapter XXXIIICaput XXXIII
col. 181–182page 87 of 313
PG 147:181στα το ὅ τε Καισαρείας τῆς Παλαιστίνης Σωτήρ χες, καὶ ὁ Ἱεραπόλεως Ξεναΐας ὁ ταῖς ἀληθείαις ξέ νας Θεοῦ· οἱ πολλοί τινες ἦσαν κατὰ τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου ῥέοντες, καὶ τὰ Εὐτυχοῦς καὶ Διοσκό ρου ἀνὰ τὴν Κω κρατύνειν σπεύδοντες εἴπερ τινές. Ταῦτα μαθὼν Ηλίας ὁ τῶν Ἱεροσολύμων τὴν ἱεραρχίαν κεκληρωμένος, σπουδὴν ἐτίθει βασιλεῖ καταλο λάττεσθαι· καὶ διαλλακτής Σάββας ἐκεῖνος ὁ πο λὺς τὴν ἄσκησιν καὶ τὴν κατὰ Θεὸν φιλοσοφίαν ἐτύγχανε, τοιάδε παρὰ Ηλίᾳ ἐπιφερόμενος γράμ ματα· «Τοὺς οἰκιστὴς τῆς ἐρήμου καὶ Σάβδαν σὺν αὐτοῖς, τὸ τῆς ἐρήμου κεφάλαιον, τῷ σῷ κράτει πρέσβεις ὑπὲρ τῶν ἐκκλησιῶν προβαλλόμεθα. Σύ δὲ τὸν πόνον αὐτῶν αἰδεσθεὶς καὶ τοὺς κατὰ Θεὸν ἱδρῶτας, ὦ βασιλεῦ, στῆσον τὸν κατὰ τῶν ἐκκλησιῶν πόλεμον καὶ μηκέτι περαιτέρω προελθεῖν τὸ δεινὸν ἐάσῃς. Ο δε γὰρ ὅτι μέλει σοι τὰ φίλα πράττειν θεῷ τῷ χαρισαμένῳ σοι τὸ διάδημα.» Ο μὲν οὖν ὡς εἶχε τὸ οἰδαῖνον κατὰ τοῦ τῆς Παλαιστί. νης ἀρχιερέως, τῷ βασιλεῖ διέλυε γενναίως παραταξάμενος. Καὶ ἄπρακτος ἡ ἀμφὶ Σωτήριχον καὶ φιλόξενον ἐν Σιδῶνι σύνοδος κατὰ Ἡλίου καὶ Φλαβιανοῦ ἀνεδείκνυτο. Ες ὕστερον δὲ οὗτοι φθόνῳ διακαέντες, διέβαλον ἐς βασιλέα τοὺς ἄνδρας, ὡς εἶεν διαλοιδορούμενοι καὶ διαγελώντες δὴ τὰ ἐκείνου· καὶ δὴ τὴν κατὰ τῶν πατριαρχῶν ἐξουσίαν ειληφότες οι ἐναγεῖς, τί χρὴ καὶ λέγειν ὅσα καὶ ἔδρων δακρύων καὶ ὀδυρμῶν ἄξια; Τέως ἐπὶ μὲν Φλαβιανῷ ἐκεῖνα πράττουσιν, ὅσα δὴ καὶ ἀμυδρῶς ἄνωθεν διελάβο μεν· πρὸς δὴ τούτοις καὶ ἐξωθοῦσι τοῦ Θρόνου, Σευήρον τὸν δυσσεβῆ ἀντικαταστήσαντες· ὅ; ἐπεὶ τῆς Ἀντιόχου ἐπέβη, μυρία καὶ λόγον ἐκβαίνοντα τὰ δεινὰ τοῖς μὴ κοινωνεῖν αὐτῷ αἱρουμένοις ἐπῆγε. ΚΕΦΑΛ. ΑΓ. Περὶ τῆς παῤῥησίας τῶν ἁγίων καὶ μεγάλων ἀσκητῶν Σάββα καὶ Θεοδοσίου τοῦ κοινο βιάρχου, καὶ τῶν λοιπῶν ἐν Παλαιστίνη μου ναχῶν ὑπὲρ τῆς ἁγίας συνόδου. Τούτου τῆς πείρας καὶ ἅπαν μὲν τὸ ἐν Παλαιστίνῃ μοναδικών, μάλιστα δὲ οἱ καθηγεμόνες τού των πεπείρανται· ὅσοι δῆτα Εὐθυμίῳ τῷ μεγάλῳ ἦταν ἐς μαθητείαν τελέσαντες, ἄπειρα πλήθη καὶ σχεδὸν μὴ ἀριθμῷ ὑποπίπτονται ήκμαζε γὰρ ἐν Παλαιστίνη μάλιστα τότε τὰ μοναστήρια, ὑπὸ και θηγεμέσι τοῖς φωστῆρσι τῶν φωστήρων ἀγόμενα Εὐθύμιον φημι τὸν μέγαν καὶ Θεόκτιστον τον πολύν, Θεοδόσιόν τε τὸν τῶν κοινοβίων κατάρχοντα, καὶ Σαββαν τῆς ἐρήμου τὸν πολιστήν, ὧν τοὺς ἀγῶνας καὶ τὰ κατὰ Θεὸν σκάμματα, ᾑρούμην ἂν διελθεῖν, εἰ μή πως ἐκβαίνειν τοῦ προκειμένου ᾠόμην, ἰδίας μάλιστα δεόμενα συγγραφῆς, τῷ τε πλήθει και μεγέθει τῶν ἔργων. 'Αλλ' έκδηλα τέως τὰ ἐκείνων, καὶ ἁπάσαις γλώσσαις καὶ ἐκκλησίαις εἰσὶ περι θρύλλητα και γε συγγνώμη διὰ ταῦτα, μὴ καὶ τούτων εἰς πλάτος διαγορευομένων. Τέως γε μὴν Σάββαν καὶ Θεοδόσιον ἐδιάζοντα· ἡγούμενο: εἶν
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVI.
στα το ὅ τε Καισαρείας τῆς Παλαιστίνης Σωτήρ: divinos cos viros Orientalium et Palestinorum
χες, καὶ ὁ Ἱεραπόλεως Ξεναΐας ὁ ταῖς ἀληθείαις ξένας Θεοῦ· οἱ πολλοί τινες ἦσαν κατὰ τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου ῥέοντες, καὶ τὰ Εὐτυχοῦς καὶ Διοσκό
ρου ἀνὰ τὴν Κω κρατύνειν σπεύδοντες εἴπερ τινές.
Ταῦτα μαθὼν Ηλίας ὁ τῶν Ἱεροσολύμων τὴν ἱεραρ
χίαν κεκληρωμένος, σπουδὴν ἐτίθει βασιλεῖ καταλο
λάττεσθαι· καὶ διαλλακτής Σάββας ἐκεῖνος ὁ πο
λὺς τὴν ἄσκησιν καὶ τὴν κατὰ Θεὸν φιλοσοφίαν
ἐτύγχανε, τοιάδε παρὰ Ηλίᾳ ἐπιφερόμενος γράμματα· «Τοὺς οἰκιστὴς τῆς ἐρήμου καὶ Σάβδαν σὺν
αὐτοῖς, τὸ τῆς ἐρήμου κεφάλαιον, τῷ σῷ κράτει
πρέσβεις ὑπὲρ τῶν ἐκκλησιῶν προβαλλόμεθα. Σύ
δὲ τὸν πόνον αὐτῶν αἰδεσθεὶς καὶ τοὺς κατὰ Θεὸν
ἱδρῶτας, ὦ βασιλεῦ, στῆσον τὸν κατὰ τῶν ἐκκλησιῶν πόλεμον καὶ μηκέτι περαιτέρω προελθεῖν τὸ
δεινὸν ἐάσῃς. Ο δε γὰρ ὅτι μέλει σοι τὰ φίλα
πράττειν θεῷ τῷ χαρισαμένῳ σοι τὸ διάδημα.» Ο
μὲν οὖν ὡς εἶχε τὸ οἰδαῖνον κατὰ τοῦ τῆς Παλαιστί.
νης ἀρχιερέως, τῷ βασιλεῖ διέλυε γενναίως παραταξάμενος. Καὶ ἄπρακτος ἡ ἀμφὶ Σωτήριχον καὶ Φι
λόξενον ἐν Σιδῶνι σύνοδος κατὰ Ἡλίου καὶ Φλαβιανοῦ
ἀνεδείκνυτο. Ες ὕστερον δὲ οὗτοι φθόνῳ διακαέντες,
διέβαλον ἐς βασιλέα τοὺς ἄνδρας, ὡς εἶεν διαλοιδο
ρούμενοι καὶ διαγελώντες δὴ τὰ ἐκείνου· καὶ δὴ
τὴν κατὰ τῶν πατριαρχῶν ἐξουσίαν ειληφότες οι
ἐναγεῖς, τί χρὴ καὶ λέγειν ὅσα καὶ ἔδρων δακρύων
καὶ ὀδυρμῶν ἄξια; Τέως ἐπὶ μὲν Φλαβιανῷ ἐκεῖνα
πράττουσιν, ὅσα δὴ καὶ ἀμυδρῶς ἄνωθεν διελάβομεν· πρὸς δὴ τούτοις καὶ ἐξωθοῦσι τοῦ Θρόνου,
Σευήρον τὸν δυσσεβῆ ἀντικαταστήσαντες· ὅ; ἐπεὶ
τῆς Ἀντιόχου ἐπέβη, μυρία καὶ λόγον ἐκβαίνοντα
τὰ δεινὰ τοῖς μὴ κοινωνεῖν αὐτῷ αἱρουμένοις
ἐπῆγε.
episcoporum conventum coegit: cui praefuere
Caesarea Cappadocia Soterichos, et Hierapolis
Xenaias, vere a Deo alienus, episcopi qui veliementer in synodum Chalcedonensem invecti sunt.
ac si qui alii, et ipsi, ut Entychetis et Dioscori
res in Oriente obtinerent, studuerunt. Hujus rei
certior factus Helias Hierosolymitanus hierarcha,
ut imperatori conciliaretur, consilium cepit, precatore usus Sabba illo, qui in pietatis exercitio et
divina philosophia magnus exstitit. ffic cum ejuscemodi ab Helia Etteris ad Anastasium venit:
• Eremi incolus, et cum illis Sabbam, solitudinis
caput, oratores pro ecclesiis ad imperium tuum
mittimus. Τu vero, o imperator, divinos eorum
labores atque sudores reveritus, finem, quod
contra ecclesias susceptum est, bello imponito
neque cladem hanc ulterius progredi sinito.
Curæ namque tibi esse, ut quæ Deo grata sint
facias, qui tibi diadema concessit, persuasum
habeo.» Hille ut potuit, animo constanti cum imperatore congressus, tumorem illius adversus Palaestinum antistitem conceptum sedavit. 704 Et
synodus adversus Heliam et Flavianum a Sotericho et Philoxeno congregata, nihil egit. Isti autem
postea invidia flagrantes, apud imperatorem viros
eos, quasi illum conviciis proscidissent, et actiones ejus risissent, per calumniam detulerunt. Et
cum potestatem sibi in patriarchas homines delestandi sumpsissent, quid dicere attinet, quae mala
Iacrymnis et luctu prosequenda patrarint? Tum
quidem ea in Flaviano fecere, quæ supra paucis
exposuimus. Atque insuper eum sede sua ejece.
runt, impium Severum ei substituentes. Qui post.
quam in ecelesiam Antiochenam pervenit, infinita quæ verbis exprimere non sit, mala, a communione
sua abhorrentibus, intulit,
Περὶ τῆς παῤῥησίας τῶν ἁγίων καὶ μεγάλων
ἀσκητῶν Σάββα καὶ Θεοδοσίου τοῦ κοινοβιάρχου, καὶ τῶν λοιπῶν ἐν Παλαιστίνη μου
ναχῶν ὑπὲρ τῆς ἁγίας συνόδου.
Τούτου τῆς πείρας καὶ ἅπαν μὲν τὸ ἐν Παλαι
στίνῃ μοναδικών, μάλιστα δὲ οἱ καθηγεμόνες τούτων πεπείρανται· ὅσοι δῆτα Εὐθυμίῳ τῷ μεγάλῳ
ἦταν ἐς μαθητείαν τελέσαντες, ἄπειρα πλήθη καὶ
σχεδὸν μὴ ἀριθμῷ ὑποπίπτονται ήκμαζε γὰρ ἐν
Παλαιστίνη μάλιστα τότε τὰ μοναστήρια, ὑπὸ και
θηγεμέσι τοῖς φωστῆρσι τῶν φωστήρων ἀγόμενα
Εὐθύμιον φημι τὸν μέγαν καὶ Θεόκτιστον τον πολύν,
Θεοδόσιόν τε τὸν τῶν κοινοβίων κατάρχοντα, καὶ
Σαββαν τῆς ἐρήμου τὸν πολιστήν, ὧν τοὺς ἀγῶνας
καὶ τὰ κατὰ Θεὸν σκάμματα, ᾑρούμην ἂν διελθεῖν,
εἰ μή πως ἐκβαίνειν τοῦ προκειμένου ᾠόμην, ἰδίας
μάλιστα δεόμενα συγγραφῆς, τῷ τε πλήθει και
μεγέθει τῶν ἔργων. 'Αλλ' έκδηλα τέως τὰ ἐκείνων,
καὶ ἁπάσαις γλώσσαις καὶ ἐκκλησίαις εἰσὶ περι
θρύλλητα και γε συγγνώμη διὰ ταῦτα, μὴ καὶ
τούτων εἰς πλάτος διαγορευομένων. Τέως γε μὴν
Σάββαν καὶ Θεοδόσιον ἐδιάζοντα· ἡγούμενο: εἶν:
CAPUT XXXIII.
De dicendi libertate magnorum et sanctorum monachorum Sabba et Theodosii cœnobiarchæ, reliquorumque in Palæstina monachorum sanctam synodum defendentium.
Experti virum eain sunt, eum monachi in Palæstina omnes, ເຫn eorum antistites maxime
Euthymii n'agni discipuli, quorum immensa et
numerum prope superans multitudo fuit: summe
enim eo tempore in regione ea monasteria floruere
quæ ab antistitibus egregiis luminarium luminaribus
gubernabantur: Euthymium præclarum dico, et
Theoctistum magnum, et Theodosium cœnobiorum
principem, et Sabbam qui solitudinem in civitatem
convertit: quorum certamina divinosque labores
retulissem, nisi ne al instituto argumento digressurum esse scirem: cum opere illi peculiari prepter copiam et amplitudinem rerum maxime
indigeant, qua: tamen manifeste satis sunt, et
linguis ecclesiisque omnibus celebrantur. Proinde
nobis venia debetur, si eas fusius non commemoramus. Et tum quidem Sabbam et Theodosium ¦
illi vi adcrti sunt, si eos in partibus euis baberent.
col. 183–184page 88 of 313
PG 147:183ἤδη προσήγον, ὁ πολὺς τὴν ἀρετὴν Θεοδόσιος ἐπ' δκρίβαντος ἀναβες, οἷά τις στρατηγὸς καὶ καθηγεμὼν, περὶ αὐτὴν τὴν μοναδικήν φάλαγγα περιστέ σας, καὶ τῇ χειρὶ τῷ πλήθει σιγὴν σημήνας. τήν φωνὴν ἐπάρας εἰς μέγα, οὕτω τι βροντώδες ἀπό χησεν • Εἴ τις τὰς δ' λέγων συνόδους μὴ ἐπίσης τοῖς τέσσαρσιν Εὐαγγελίοις ἡγοῖτο, ἀνάθεμα.» Ταῦτ᾽ εἰπὼν, καὶ οἷά τις ἄγγελος καταπλήξας τὸ πλῆθος. σιγῇ πάντων ὁρώντων διὰ μέσου ἐχώρει, πάντων καταπληττομένων τοῦ ἀνδρὸς τὸ στρατήγημα· ἀφ' οὗ δὴ καὶ τὰς εἰρημένας ἁγίας συνόδους τοῖς ἱεροῖς διπτύχοις τάττειν ἐνομοθέτησαν· καὶ βασιλεῖ δὲ γράμματα πέμποντες, τὸν μέχρις αἵματος ἀγῶνα ὑπὲρ τούτων ἐμήνυον· μηδ' ἂν εἴτι καὶ γένηται, ού τούτους σχοῖεν, καὶ τὸ πᾶν ἀνῦσαι. Ως δὲ πεῖραν Ει δαμῶς ἐκστῆναι τῶν πατρικῶν διατεινόμενοι παρα Νέ δόσεων. Επειτα καὶ τὰς πέριξ διιόντες πόλεις, στά τινες ἀπαράμιλλοι στρατηγοί, τοῖς πᾶσι τὰ πάντα ἐγένοντο στηρίζοντες, ῥωννύντες, τὸ ῥᾴθυμον διεγείροντες, τὴν αἱρετικὴν μανίαν προφθάνοντες διδάσκοντες ὡς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος εἴη μὲν αὐτὸς ὁμοῦ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος· μία δὲ τούτου ὑπόστασις, είτουν πρόσωπον, φύσει τούτων ἑκάτερον ἔχουσα, την θεότητα δηλαδὴ καὶ τὴν ἀνθρωπότητα & δὴ καὶ τὴν ἐν Χαλκηδόνι κηρύττειν σύνοδον, τὰς ἐπ' ἀμφότερα τῶν αἱρετικῶν παρατροπής διαφεύγουσαν. Τὸ γὰρ ὁμολογεῖν ἐν πρόσωπον τὴν Νε σταρίου φρενοβλάβειαν ἀπωθεῖται· οἷς δὲ δύο φύλ σεις δοξάζει, τὴν Εὐτυχοῦς καὶ Διοσκόρου συναίνεσιν ἀποκρούεται. Οὐ γὰρ κατὰ Νεστόριον εἰς Υιοὺς δύο καὶ ὑποστάσεις ἴσας καὶ αὕτη τὸν ἕνα διεῖς Χριστόν· ἀλλ' οὐδ᾽ ἐπίσης Εὐτυχεῖ καὶ Διοσκέρι. πρὸς δὲ καὶ Σευήρῳ, εἰς μίαν φύσιν συγχέει τὴν θεότητα καὶ ἀνθρωπότητα τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ. Φού γοντες γὰρ τούτων ἕκαστος πλέον ἢ ἔδει, ὁ μὲν τὴν διαίρεσιν, Διόσκορος δὲ τὴν συναίρεσιν· καὶ ὁ μὲν εἰς τὸ δύο λέγειν Υἱοὺς, ὁ δὲ εἰς τὸ μηδένα κυρίως ὁμολογεῖν, ἀθλίως ἐξέπεσον. Νεστόριος γὰρ τὴν σύγχυσιν δεδοικώς, σχέσει μόνον εἴτουν αὐθεντία την τῆς θεότητος ἔνωσιν ἔλεγε γενέσθαι τῇ ἀνθρωπότητι· ὡς συμβαίνειν μετὰ τῶν φύσεων καὶ δύο πρεσβεύειν Υἱοὺς, καὶ ὑποστάσεις διττάς· καὶ ἕνα μὲν Υἱὸν τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς ἰδικῶς γεννηθέντα, ἄλλον δὲ τὸν ἐκ τῆς Παρθένου, χάριτι μόνον τὸ τῆς σχέσει Ο υἱοθεσίας ἀξίωμα κληρωσάμενον. "Ο δέ γε δυστυ Η σχέσις ἐπὶ τῶν πρός τι λέγεται, οἷον πρὸς πατέρα υἱο;. κα της Εὐτυχής, πρὸς δὲ καὶ Διόσκορος, καὶ μὴν καὶ Σευήρος δ τούτοις παραζευχθεὶς ὕστερον, τὸ ἄτ που δῆθεν Νεστορίου θέλοντες διελέγχειν, κακ τὸ κακὸν ἰῶνται, εἰς ατοπωτέραν ανοήτως ἐκκλίναντες αἵρεσιν· μίαν τολμήσαντες φύσιν επονομάσα!, θεότητος λέγω καὶ ἀνθρωπότητος, τό γε εἰς αὐ τοὺς ἧκον, τὸ ἀπαθὲς τῆς θεότητος εἰς πάθος και τάγοντες. Εἰ γὰρ μίαν δοίημεν γενέσθαι τὰς ἐπὶ Χριστῷ συνδραμούσας φύσεις κατὰ τὸν ἐκείνων λῆρον, ὁ δὲ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος, συμμετέχει πάντως θανάτου καὶ ἡ θεότης, 'Αλλ' ἐμφράξοι τούτοις τὸ στόμα Πέτρος ὁ κορυφαῖος των Χριστοῦ μαθητῶν,
'
ἤδη προσήγον, ὁ πολὺς τὴν ἀρετὴν Θεοδόσιος ἐπ'
δκρίβαντος ἀναβες, οἷά τις στρατηγὸς καὶ καθηγεμών, περὶ αὐτὴν τὴν μοναδικήν φάλαγγα περιστέ
σας, καὶ τῇ χειρὶ τῷ πλήθει σιγὴν σημήνας. τήν
φωνὴν ἐπάρας εἰς μέγα, οὕτω τι βροντώδες ἀπό
χησεν • Εἴ τις τὰς δ' λέγων συνόδους μὴ ἐπίσης
τοῖς τέσσαρσιν Εὐαγγελίοις ἡγοῖτο, ἀνάθεμα.» Ταῦτ᾽
εἰπὼν, καὶ οἷά τις ἄγγελος καταπλήξας τὸ πλῆθος.
σιγῇ πάντων ὁρώντων διὰ μέσου ἐχώρει, πάντων
καταπληττομένων τοῦ ἀνδρὸς τὸ στρατήγημα· ἀφ' οὗ
δὴ καὶ τὰς εἰρημένας ἁγίας συνόδους τοῖς ἱεροῖς
διπτύχοις τάττειν ἐνομοθέτησαν· καὶ βασιλεῖ δὲ
γράμματα πέμποντες, τὸν μέχρις αἵματος ἀγῶνα
ὑπὲρ τούτων ἐμήνυον· μηδ' ἂν εἴτι καὶ γένηται, ού
omnia se confecturos rati. Atque ubi auimos τούτους σχοῖεν, καὶ τὸ πᾶν ἀνῦσαι. Ως δὲ πεῖραν
eorum tentarunt, præclarus ille virtute Theodosius suggestum conscendit, ac veluti dux quidam
et imperator pro concione monastica phalange
advocata, postquam multitudini silentium manu
designavit, voce majore sublata, hoc sic tonitrus
in morem detonuit: • Si quis quatuor synodos
quatuor Evangeliis non exæqual, anathema. 705
flis verbis dictis, perinde atque angelus quidam,
multitudine in stuporem conjecta, cum silentio
omnibus inspectantibus per mediam turbam processit: et homines omnes cum animi consternatione viri ejus tanquam egregii in bello ducis
consilium factumque, quo sanctas qua dicta sunt
synodos sacris diptychis inscribendis accensendas
esse, veluti lege lata statuit, admirati sunt. Ει δαμῶς ἐκστῆναι τῶν πατρικῶν διατεινόμενοι παραlitteras ad imperatorem dantes, certamen se de
eis ad sanguinem usque subituros: neque etiamsi
quid accidat, se ullo modo a Patrum traditionibus
discessuros esse, indicarunt atque confirmarunt.
Deinde circumquaque civitates peragrantes, veluti
invicti belli duces omnibus facti sunt omnia,
homines confirmantes, ad fortitudinem cohortanles, socordiam excitantes, læreticam insaniam
prævenientes, prædicantes denique. Dei Verbum
idem, simul Deum quidem et hominem, unam
vero ejus subsistentiam sive personam esse, natura
ntrumque horum, divinitatem videlicet et humanitatem, habentem: id quod synodus quoque Chalcedonensis docuit, quæ etiam hæreticorum ex
ntraque parte errores declinavit. Eo enim quod
personam unam profitetur, Nestorii vesaniam
¡repudiavit; quod vero duas naturas deprædicat,
Eutychetis et Dioscori contractionem rejecit. Non
enim illa juxta Nestorii opinionem, in Filios duos
et totidem subsistentias unumi Christum divisit:
[sed neque itidem Eutyches et Dioscorus, atque
ctiam Severus, in unam naturam divinitatem et
humanitatem unius Christi confudit. Cum namque
istorum quilibet longius quam oporteret procederet, miserandum in modum eo reciderunt, ut
4 Nestorius quidem divisionem, Dioscorus aulem
Νέ
δόσεων. Επειτα καὶ τὰς πέριξ διιόντες πόλεις, στά
τινες ἀπαράμιλλοι στρατηγοί, τοῖς πᾶσι τὰ πάντα
ἐγένοντο στηρίζοντες, ῥωννύντες, τὸ ῥᾴθυμον διεγείροντες, τὴν αἱρετικὴν μανίαν προφθάνοντες
διδάσκοντες ὡς ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος εἴη μὲν αὐτὸς
ὁμοῦ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος· μία δὲ τούτου ὑπόστα
σις, είτουν πρόσωπον, φύσει τούτων ἑκάτερον
ἔχουσα, την θεότητα δηλαδὴ καὶ τὴν ἀνθρωπότητα·
& δὴ καὶ τὴν ἐν Χαλκηδόνι κηρύττειν σύνοδον, τὰς
ἐπ' ἀμφότερα τῶν αἱρετικῶν παρατροπής διαφεύ
γουσαν. Τὸ γὰρ ὁμολογεῖν ἐν πρόσωπον τὴν Νε
σταρίου φρενοβλάβειαν ἀπωθεῖται· οἷς δὲ δύο φύλ
σεις δοξάζει, τὴν Εὐτυχοῦς καὶ Διοσκόρου συναίνε
σιν ἀποκρούεται. Οὐ γὰρ κατὰ Νεστόριον εἰς Υιοὺς
δύο καὶ ὑποστάσεις ἴσας καὶ αὕτη τὸν ἕνα διεῖς
Χριστόν· ἀλλ' οὐδ᾽ ἐπίσης Εὐτυχεῖ καὶ Διοσκέρι.
πρὸς δὲ καὶ Σευήρῳ, εἰς μίαν φύσιν συγχέει τὴν
θεότητα καὶ ἀνθρωπότητα τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ. Φού
γοντες γὰρ τούτων ἕκαστος πλέον ἢ ἔδει, ὁ μὲν τὴν
διαίρεσιν, Διόσκορος δὲ τὴν συναίρεσιν· καὶ ὁ μὲν
εἰς τὸ δύο λέγειν Υἱοὺς, ὁ δὲ εἰς τὸ μηδένα κυρίως
ὁμολογεῖν, ἀθλίως ἐξέπεσον. Νεστόριος γὰρ τὴν
σύγχυσιν δεδοικώς, σχέσει μόνον εἴτουν αὐθεντία την
τῆς θεότητος ἔνωσιν ἔλεγε γενέσθαι τῇ ἀνθρωπό
τητι· ὡς συμβαίνειν μετὰ τῶν φύσεων καὶ δύο
πρεσβεύειν Υἱοὺς, καὶ ὑποστάσεις διττάς· καὶ ἕνα
μὲν Υἱὸν τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς ἰδικῶς γεννηθέντα,
ἄλλον δὲ τὸν ἐκ τῆς Παρθένου, χάριτι μόνον τὸ τῆς
contractionem: atque ille quidem duos Filios, hiç
vero ne unum quidem proprie profiteretur. Siqui-
«lem Nestorius confusionem metuens, σχέσει Ο υἱοθεσίας ἀξίωμα κληρωσάμενον. "Ο δέ γε δυστυ
hoc est, habitu tamen adventicio, sive auctoritate
acquisita, divinitatis unionem cum humanitate
factam esse dixit: ita ut cum naturis duos Filios
et subsistentias duas prædicaret, atque unum
quidem Filium ex Patre peculiariter genitum,
alterum autem qui ex Virgine natus sit, gratia
modo honorem adoptionis Glialis sortitum esse.
Infelix autem Eutyches et Dioscorus atque item
Severus, qui se postea illis conjunxit, absurdam
Nestorii sententiam refellere volentes, malum malo
medicati sunt, et stulte ad absurdiorem hæresim
deflexerunt, naturam unam, divinitatis dico et
Η σχέσις ἐπὶ τῶν πρός τι λέγεται, οἷον πρὸς
πατέρα υἱο;. Πloc est, Habitus de eis dicitur, κα
της Εὐτυχής, πρὸς δὲ καὶ Διόσκορος, καὶ μὴν καὶ
Σευήρος δ τούτοις παραζευχθεὶς ὕστερον, τὸ ἄτ
που δῆθεν Νεστορίου θέλοντες διελέγχειν, κακ τὸ
κακὸν ἰῶνται, εἰς ατοπωτέραν ανοήτως ἐκκλίναντες αἵρεσιν· μίαν τολμήσαντες φύσιν επονομάσα!,
θεότητος λέγω καὶ ἀνθρωπότητος, τό γε εἰς αὐ
τοὺς ἧκον, τὸ ἀπαθὲς τῆς θεότητος εἰς πάθος και
τάγοντες. Εἰ γὰρ μίαν δοίημεν γενέσθαι τὰς ἐπὶ
Χριστῷ συνδραμούσας φύσεις κατὰ τὸν ἐκείνων
λῆρον, ὁ δὲ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος, συμμετέχει πάντως
θανάτου καὶ ἡ θεότης, 'Αλλ' ἐμφράξοι τούτοις τὸ
στόμα Πέτρος ὁ κορυφαῖος των Χριστοῦ μαθητῶν,
inter se invicem relationem habent: sicuti ad patreț
filius, et contra. (Suid.)
Chapter XXXIVCaput XXXIV
col. 185–186page 89 of 313
PG 147:185Χριστοῦ παλόντος ὑπὲρ ἡμῶν σαρκὶ λέγων, οὐ προστιθείς γε μὴν καὶ θεότητι. Εἰ γὰρ καὶ ἡ Χρι τοῦ θεότης καθ᾽ ὑπόστασιν ἥνωτο τῇ σαρκί, ἀλλ οὔμενουν οὐδαμῶς κοινωνὸς αὐτῷ καὶ τοῦ πάθους ἐγίνετο· πῶς γὰρ, ἐπεὶ τὸ θεῖον παντάπασι πάθους παντὸς ἀνεπίδεκτον; Καί γε καλῶς κυροῦσα ἡ σύνοδος, θεσπίζει δύο φύσεις τὸν Χριστὸν εἶναι, ἀσυγχύτων, ἀτρέπτως, ἀναλλοιώτως ηνωμένας καὶ ἐν μιᾷ ὑποστάσει τοῦ Θεοῦ Λόγου τιμᾶσθαι τὸν αὐτὸν πρὸ αἰώνων ἐκ Πατρός γεννηθέντα κατά τὸν λόγον τῆς θεότητος· καὶ ἐπ' ἐσχάτων αὖθις των αὐτὴν νόμῳ καινοτέρω φύσεως ἀνθρωπίνης ἐκ τῆς ἁγίας γεννηθέντα Παρθένου· ὅμοιον τῷ Πατρὶ καὶ τῇ μητρὶ καθ' ἑκατέραν οὐσίαν· μονογενῆ κατὰ τὸν Πατέρα, καὶ πρωτότοκον κατὰ τὴν μητέρα οἷς πολλοὶ αὐτῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος υἱοθετήθη σαν τῷ πατρί. Ταῦτα πανταχοῦ διιόντες ἐδίδασκον· εἷς ἐξαφθεὶς εἰς θυμὸν ὁ ἀνόσιος βασιλεύς, φει υγίαν αὐτῶν κατεδίκαζεν· ἕως οὗ ἐκείνῳ τὴν ἄφυκτον ἐξορίαν παρὰ πόδας ἡ ἄνωθεν ἐσχεδίαζε δί κη τὴν ἐκεῖθεν μετάστασιν δι' ἧς τῇ μὲν Ἐκκλησίᾳ ὁ σφοδρός ἐλώρα κλύδων, ἐκείνοις δὲ ἡ ἐξορία ελύετο, ἐν πὶ τὴν φίλην ἡσυχίαν ἐκ τῶν σκαμμάτων ἀναγομένο ς. ΚΕΦΑΛ. ΑΛ. Ετι περὶ ῾Ηλία καὶ Ἰωάννου τῶν πατριαρχών Ιεροσολύμων· καὶ ὡς ἐκ μεταμελείας συνθέμενος Ιωάννης τῷ ὀρθῷ δόγματι, καὶ ἀναθεματίσας τοὺς μὴ δεχομένους τὴν τετάρτην σύνοδον, εἰς κοινωνίαν τοῖς ἁγίοις Πατράσιν ἐδέχθη. ᾿Αλλὰ μή πω περὶ τούτων· πρινὴ γὰρ ταῦτα συμ Είναι, Σευήρος τῷ Ομόνῳ ἐκάθιζε, καὶ τυραννεῖν τὴν εὐσέβειαν ἐπειρᾶτο, τὰ πάνδεινα εργαζόμενος. Εστελλε δὲ καὶ Ηλίᾳ τῷ πατριάρχῃ τὰ κατ' ἔθος συνοδικά· ὧν ἥκιστα παραδεχθέντων, οἷς πολλῇ τῇ δυσσ. βείᾳ ἐκέχρηντο, ἀνῆπτεν αὖθις τὴν ὀργὴν τῷ κρατοῦντι· καὶ χεῖρα πολλὴν ἀνὰ τὰ Ἱεροσόλυμα ἔπεμπε τοῖς μὴ τὰ Σευήρου φρονεῖν ᾑρημένοις· καὶ τοῖς ἐκείνου συνοδικοῖς ὑπογράφειν, ἐξωθεῖν μὲν τῶν θρόνων καὶ βίαν εἰ δεήσοι ἐπάγειν. ὡς δὲ τὸ δεινὸν τῷ Ἡλίᾳ ἐπήρτητο τῆς εὐσεβείας οὕτω τυραννουμένης, οἱ θεσπέσιοι ἐκεῖνοι ἄνδρες τὸ μοναδικὸν αὖθις ἀθροίσαντες, ἐλαύνουσι μὲν ἀκόσμως τῆς ἐκκλησίας τοὺς τοῦ Σευήρου καὶ ἐκ βασιλέως πελ ἀπαθές παθητόν κα
ECCLESIASTICE HISTORLE LIB. XVI.
Χριστοῦ παλόντος ὑπὲρ ἡμῶν σαρκὶ λέγων, οὐ humanitatis, dicere, 706 et quantum in eis situm
προστιθείς γε μὴν καὶ θεότητι. Εἰ γὰρ καὶ ἡ Χρι fuit, naturam divinitatis perpessionis experten
τοῦ θεότης καθ᾽ ὑπόστασιν ἥνωτο τῇ σαρκί, ἀλλ ad perpessionem deducere ausi. Si euira conceda -
οὔμενουν οὐδαμῶς κοινωνὸς αὐτῷ καὶ τοῦ πάθους mus unam esse, quæ duæ in Christo divinitatis et
ἐγίνετο· πῶς γὰρ, ἐπεὶ τὸ θεῖον παντάπασι πάθους humanitatis concurrerunt, naturas, juxta illorum
παντὸς ἀνεπίδεκτον; Καί γε καλῶς κυροῦσα ἡ deliramenta, particeps prorsus etiam mortis fuerit
σύνοδος, θεσπίζει δύο φύσεις τὸν Χριστὸν εἶναι, divinitas. Verum os istis obturat Petrus Christi
ἀσυγχύτων, ἀτρέπτως, ἀναλλοιώτως ηνωμένας· discipulorum corypheus, qui Christum pro nobis
καὶ ἐν μιᾷ ὑποστάσει τοῦ Θεοῦ Λόγου τιμᾶσθαι passum esse dicit carne, non adjiciens etiain diviτὸν αὐτὸν πρὸ αἰώνων ἐκ Πατρός γεννηθέντα κατά nitate. Tametsi enim divinitas Christi juxta subsiτὸν λόγον τῆς θεότητος· καὶ ἐπ' ἐσχάτων αὖθις των stentiam carni unita est, baudquaquam tamen
αὐτὴν νόμῳ καινοτέρω φύσεως ἀνθρωπίνης ἐκ τῆς passionis particeps fuit Quomodo enim hec
ἁγίας γεννηθέντα Παρθένου· ὅμοιον τῷ Πατρὶ fieri potest, cum divinitas perpessionem prorκαὶ τῇ μητρὶ καθ' ἑκατέραν οὐσίαν· μονογενῆ sus nullam in se admittat? Recte quoque synodus
κατὰ τὸν Πατέρα, καὶ πρωτότοκον κατὰ τὴν μητέρα· pro auctoritate sua statuit, duas naturas Christum
οἷς πολλοὶ αὐτῷ διὰ τοῦ βαπτίσματος υἱοθετήθη- e:se, inconfusa, immutabili, atque invariabilį
σαν τῷ πατρί. Ταῦτα πανταχοῦ διιόντες ἐδίδα- ratione unitas: et in una subsistentia Dei Verbi
σκον· εἷς ἐξαφθεὶς εἰς θυμὸν ὁ ἀνόσιος βασιλεύς, incarnati coli, eumdem ante secula ex Patre, juxta
φει υγίαν αὐτῶν κατεδίκαζεν· ἕως οὗ ἐκείνῳ τὴν rationem divinitatis: et rursum eumdem in extreἄφυκτον ἐξορίαν παρὰ πόδας ἡ ἄνωθεν ἐσχεδίαζε δί mis diebus novo naturæ humanæ modo ex sancta
κη τὴν ἐκεῖθεν μετάστασιν δι' ἧς τῇ μὲν Ἐκκλησίᾳ ὁ Virgine genitum, qualem Patri et Matri, juxta
σφοδρός ἐλώρα κλύδων, ἐκείνοις δὲ ἡ ἐξορία ελύετο, ἐν utramque substantiam, unigenitum secundum Paπὶ τὴν φίλην ἡσυχίαν ἐκ τῶν σκαμμάτων ἀναγομένο ς. trem, et primogenitum secundum Matrem, per
quem sibi multus in baptismo in filiorum jura adoptavit Pater. Hæc illi passim circumeuntes
docuerunt. Imperator autem impius ira accensus, ad exsilium eos condemnavit: quoad usque in
illum brevi inevitabile illud exsilium, istam videlicet ex bac vita migrationem, vindicta divina
decrevit, per quam ingentes Ecclesiæ Quctus conquievero: atque illi ab exsilio revocati, ex ærummis ad optatam quietem rediere.
Ετι περὶ ῾Ηλία καὶ Ἰωάννου τῶν πατριαρχών
Ιεροσολύμων· καὶ ὡς ἐκ μεταμελείας συνθέ
μενος Ιωάννης τῷ ὀρθῷ δόγματι, καὶ ἀναθε
ματίσας τοὺς μὴ δεχομένους τὴν τετάρτην
σύνοδον, εἰς κοινωνίαν τοῖς ἁγίοις Πατράσιν
ἐδέχθη.
᾿Αλλὰ μή πω περὶ τούτων· πρινὴ γὰρ ταῦτα συμ
Είναι, Σευήρος τῷ Ομόνῳ ἐκάθιζε, καὶ τυραννεῖν
τὴν εὐσέβειαν ἐπειρᾶτο, τὰ πάνδεινα εργαζόμενος.
Εστελλε δὲ καὶ Ηλίᾳ τῷ πατριάρχῃ τὰ κατ' ἔθος
συνοδικά· ὧν ἥκιστα παραδεχθέντων, οἷς πολλῇ τῇ
δυσσ. βείᾳ ἐκέχρηντο, ἀνῆπτεν αὖθις τὴν ὀργὴν τῷ
κρατοῦντι· καὶ χεῖρα πολλὴν ἀνὰ τὰ Ἱεροσόλυμα
ἔπεμπε τοῖς μὴ τὰ Σευήρου φρονεῖν ᾑρημένοις· καὶ
τοῖς ἐκείνου συνοδικοῖς ὑπογράφειν, ἐξωθεῖν μὲν
τῶν θρόνων καὶ βίαν εἰ δεήσοι ἐπάγειν. ὡς δὲ τὸ
δεινὸν τῷ Ἡλίᾳ ἐπήρτητο τῆς εὐσεβείας οὕτω τυ
ραννουμένης, οἱ θεσπέσιοι ἐκεῖνοι ἄνδρες τὸ μοναδι
κὸν αὖθις ἀθροίσαντες, ἐλαύνουσι μὲν ἀκόσμως τῆς
ἐκκλησίας τοὺς τοῦ Σευήρου καὶ ἐκ βασιλέως πελ
Verbum quippe Dei ἀπαθές impassibile, carne
assumpta, παθητόν passibile factum Ne: enim
alius se carne exuit (Col. 2.) nisi Dei Filius, qui
c..rne se induit. (Amrbr. lib. II, De fid.) — Et nihil
passus est, qui non vere passus est. Tertull. - Deus
hus in homine, mortuus resurrexit. (Hieronym.
Col. 2.) Si Christus Deus et homo unus est, sicuti et est, cur eum formidas dicere passum, quem
non formidas credere unum? (Vigil. lib. 1.)
Recte credimus et prædicamus cum Apostolo Deum
Crucifixum et mortuum in humana natura. (Idem.)
Sed et in ipsis injuriis agnosce divinitatem.
707 CAPUT XXXIV.
Rursus de Ilelia et Joanne Hierosolymitanis patriar
chis: ex ut per penitentiam Joannes, receple κα
niore dogmate, et in eos qui quartæ synodi decreta
non complecterentur, contorto anathemate,
communionem a sanctis l'alri us sit receplus.
Verum nondum de eo dicendum est: priusquam
cnim id accidit, Severus in trono sedit, tyranni
demque adversus veram pietatem gravissima quaeque faciens exercuit. Mittebat autem is more recepto ad patriarcham Heliam epistolas synodales:
quæ cum ab eo propter ingentem impietatem non
reciperentur, ad iram rursum imperator commistus est. Atque is magnan armatorum manum
Hierosolyma, adversus eos qui Severo assentiri, et
synodalibus cjus subscribere nollent, misit, eosque
sedibus suis pelli, atque vim etiam, si opus esset,
afferre eis jussit. Porro cum Helias admodum premeretur, impietate ita savicnte, admirandi illi viri, monachis rursum collectis, eos quia Severo et
(Ambr. ubi supr.) Ipse gloriæ Dominus passus
est carne. Cyrill.) - Ecclesie fides scit in Christo
dispensationem, sed nescit divisionem. (Hilar. lib.
xx.) Dei Filius nominem assumpsit, et iu illo humana perpessus est. Hæc medicina hominum tanta
est, quanta non potest cogitari. "(August. De agon.
Christian.) Verbum Dei incarnatum suspensum
est super lignum. (Iren. lib. v.)
In abstracto, ut dicitur: secus in concreto. Εt
aliud est, in carne dicere passum: aliud, simplic
ter passum dicere natura divinitatis. (Cyrill.)
col. 187–188page 90 of 313
PG 147:187φθέντας. Πολλοῦ δ᾽ ἔπειτα καὶ ἄλλου πλήθους συρ βεύσαντος, θαρρούντως ἐπ' ὄψεσιν ἐκείνων τοὺς τῷ Σευήρῳ κοινωνοῦντας ὑπέβαλον ἀναθέματι. Ἐπὶ δὴ τούτῳ τὴν τοσαύτην αἰσχύνην ἀποτρίψασθαι βουληθεὶς ὁ κρατῶν, Ολυμπίῳ τινὶ τὰς ἐν Παλαιστίνῃ παραδοὺς δυνάμεις, κατ' ἐκείνων ἐξέπεμπε δυναστεία βασιλικῇ, οὐ θεσμοῖς Ἐκκλησίας πρᾶξαι τὸ κελευόμενον. Ὁ δὲ ἅμα Ἱεροσολύμων ἐπέβη, τὸν μὲν θεῖον Ηλίαν κατασπάσας τοῦ θρόνου, ὑπερόριον Επεμπεν. Ἰωάννην δέ τινα τὸν Μαρκιανοῦ παιδα, κοινωνεῖν μὲν Σευήρ, συνθέμενον, τὴν δ᾽ ἐν Χαλ χηδόνι σύνοδον ἐκκηρύξαντα, τῷ θρόνῳ ἀντικαθίστη. “Ο δὴ μαθὼν Σάββας καὶ ὁ περὶ αὐτὸν ἱερὸς στρα τὸν, εἰστρέχει το στάδιον αὖθις. Καὶ 'Ολύμπιος μὲν ἀνεχώρει, ήδη πρὸς νοῦν τὸ πρᾶγμα βαλών· τῷ δὲ νέῳ πατριάρχῃ τῷ Ἰωάννῃ περιτυχών, έπειθε μη δαμῶ; Σευήρῳ εἰς κοινωνίαν ἥκειν, τῆς δ᾽ ἐν Χαλκηδόνι συνόδου καὶ μέχρις αἷματος διακινδυνεύειν. Ο δὴ καὶ ἐποίει τὴν τῶν Πατέρων εἰσήγησιν εὐλα βούμενος, τῶν πρὸς Ολύμπιον συνθηκῶν ἀλογήσας. Εφ᾽ οἷς ἀγανακτήσας ὁ βασιλεὺς, παραλύει μὲν Ολύμπιον τῆς ἀρχῆς· Παλαιστίνῃ δὲ δοῦκα χειροτονήσας Αναστάσιον ἔπεμπεν· ὃς ἐκεῖσε γενόμενος. καὶ τῷ βασιλεῖ πράττειν ἀλόγως θέλων τὰ πρὸς βουλῆς, μηδὲ ψιλοῦ λόγου τὸν Ἰωάννην μεταδούς, αὐτίκα δισμωτηρίῳ καθείργει βίαν ἐπάγων, τῆς μὲν ἐν Χαλκηδόνι συνόδου ὑπερορᾷν, τὴν δὲ Σευήρου κοινωνίαν ἀσπάζεσθαι. Ὁ δὲ λεληθότως Ζαχα ρίᾳ τῷ προέδρῳ Καισαρείας συγγεγονώς, ήκουε τέχνῃ τὰ πράγματα μετελθεῖν τοῦ καιροῦ κατεπείγοντος, καὶ ἐπαγγείλασθαι τῷ δουκί, πᾶν εἴ τι βου λομένῳ εἴη, πρόθυμος δρᾷν, εἰ τῆς φρουρᾶς μόνον ἀπαλλαγείη μετὰ δύο ἡλίων παραδρομήν· ἵνα μή τισι, φησί, δόξωμεν βίᾳ καὶ οὐ πειθεῖ τὸ τῷ βασιλεῖ δοκοῦν ἐκτελεῖν. Καὶ τοῦτο μὲν ἐγίνετο· καὶ ὁ πα τριάρχης ἀνθετο τῆς εἰρατής. Συγκαλέτα; δὲ τὸ πλῆ θος τῶν μοναχῶν τῷ τοῦ πρώτου τῶν διακόνων Στεφάνου νεῷ, ὡς ἂν τὸ τῶν αἱρετικῶν αυθαδες ἀναστείλῃ· καὶ ἄλλο δὲ οἶκοθεν κατὰ θέαν τῶν πε πραγμένων προσέβαλε. Παρῆν δὲ καὶ ὁ δούξ· ὡς ἂν ὑπὸ μάρτυρι ἐκείνῳ ἀποῤῥητος καὶ ἐκκήρυκτος ἡ σύνοδος γένηται. Καὶ δὴ ὁ Ἰωάννης ἄνεισιν ἐπ' ὀκρί σαντος, ἑκατέρωθεν ὑπανεχόμενος ἑκατέρα χειρ Σάββα καὶ Θεοδοσίου τῶν προβόλων τῆς πίστεως. Βραχύ δ' επισχών, ἐπεὶ καὶ τὸ πλῆθος ὑποψιθυρίζον ἤκουεν ὡς χρὴ τὸ μὴ ὑγιαῖνον τῆς πίστεως ἀναθεματίζεσθαι, θάρσους ὥσπερ πλησθείς, τοιάνδε τω νὴν ῥήγνυσιν· «Εἴ τις τὰ Εὐτυχοῦς φρονοίη και Νε στερίου, Σευήρου τε καὶ Σωτηρίχου τῆς Καισαρείας Καππαδοκίας, ἀνάθεμα. Καὶ εἴ τις μὴ τοῖς τῶν τεσ σάρων καὶ οἰκουμενικῶν συνόδων ἔποιτο δόγμασιν, ἀνάθεμα. Ο δὲ δοὺξ τὸ δράμα συνείς, δείσας τὴν τοῦ πλήθους ὁρμὴν, φεύγειν ηγάπα σωζόμενος. Οι γε μὴν Πατέρες εἰδότες ὡς ἀκούσας ταῦτα χαλεπανεῖ βασιλεὺς, ἐπιστολὴν παρρησίας γέμουσαν διαπέμπονται, ἐλέγχουσαν μὲν ἐκεῖνον, τοῦ δόγματος δὲ τὴν ἀκρίβειαν παριστάνουσαν· ἄτοπον εἶναι φάσκουσαν Ἱεροσολυμίτας ὄντας, ἀφ' οὗ τὸ δόγμα πηγήσαν ἔρρευσεν, όψιμαθεῖς νῦν τοῦ κρείττονος και
imperatore missi fuerant, tumultuanter ex cccle- φθέντας. Πολλοῦ δ᾽ ἔπειτα καὶ ἄλλου πλήθους συρ
sia ejecerunt. Atque ubi postea alia quoque corum
multitudo confluxit, in illorum conspectu, magna
‹um fiducia, eos qui cuin Severo communionem
habebant, anathemati subjecerunt. Imperator vero amoliri a se hoc tantum dedecus volens Olympium quendam, cui militares in Palestina copias
attribuit, adversus eos misit: qui imperata pro
impe:iali potestate, ecclesiasticis sanctionibus neglectis, exsequeretur. Hic simul atque Hierosoly-,
ma venit, divinum Ileliam sede episcopali ejecit,
atque in ejus locum Joannem quemdam Marciani
filium, cum Severo quidem communicantem,`synodum autem Chalcedonensem rejicientem subrogavit. Qua de re certior factus Sabbas, et quae cum
eo erat sacra colors, in stadium rursus procurrit.
Atque quod Olympius rem ipsam tandem secum in
animo considerans retrocesserat, cum Joanne novo patriarcha Sabbas collocutus, ei suasit, ut se
a Severi communione abstineret, et Chalcedonensem synodum vel cum sanguinis effundendi periculo tueretur. Quod ille etiam Patrum persuasionibus reverenter susceptis, et pactis conventis
cum Olympio initis neglectis, fecit. Ea vero re
fuperator offensus, Olympio magistratum ademit,
et in Palæstinam ducem Anastasium in illius locum suffectum misit. Qui ubi eo pervenit, præter
rationem exsequi ea quæ imperator vellet, in animo habens, Joannem statim, ne verbo quidem
eo communicato, in carcerem conjecit:
708 cumque vi ut synodum Chalcedonensem
despiceret atque Severi communionem amplecteretur, cogere aggressus est. Joannes quod cum
Zacharia Casireu Palestinæ antistite secret collocutus, audierat tempore flagitante opportuna fraudle res gerendas esse: duci se quod ille vellet, facere paratum esse, pollicitus est, si mo:lo post
duorum dierum curriculum e custodia emitteretur:
ne scilicet, inquit, videamur vi, non persuasione
alducti, id quod imperatori placitum est, facere.
Atque id ita factum. Et patriarcha custodia liberatus, monachoram cohortem in templum primi
aliaconi Stephani, ut præfractam hæreticorum temeritatem frenaret, convocavit: atque aliud
quoddam domo consilium, quo rerum gerndarum
spectaculum conspicuum magis fieret, attulit. Nam
dux ipse advenit, ut illo nimirum teste præsente
synodus aboleretur atque damnaretur. Joannes
suggestum conscendit, ex utraque parte Sabbae et
Theodosii propugnatorum fidei manibus atrisque
suffultus. Atque ubi se paululum continuit, et multitudinem etiam mussitare audivit, minus sanam
fidem anathemate condemnari debere, fiducia plenns ejuscemodi protulit verbum: Si quis Eutycheti et Nestorio et Sotericho Cæsareæ Cappadocum episcopo assentitur, anathema. Si quis quatuor
universalium synodorum dogmata non sequitur,
Anathema, Dux ubi eam quasi fabulum perspexit,
multitudinis impetum metuens, bene secum actum
cum
βεύσαντος, θαρρούντως ἐπ' ὄψεσιν ἐκείνων τοὺς τῷ
Σευήρῳ κοινωνοῦντας ὑπέβαλον ἀναθέματι. Ἐπὶ
δὴ τούτῳ τὴν τοσαύτην αἰσχύνην ἀποτρίψασθαι
βουληθεὶς ὁ κρατῶν, Ολυμπίῳ τινὶ τὰς ἐν Παλαι
στίνῃ παραδοὺς δυνάμεις, κατ' ἐκείνων ἐξέπεμπε·
δυναστεία βασιλικῇ, οὐ θεσμοῖς Ἐκκλησίας πρᾶξαι
τὸ κελευόμενον. Ὁ δὲ ἅμα Ἱεροσολύμων ἐπέβη, τὸν
μὲν θεῖον Ηλίαν κατασπάσας τοῦ θρόνου, ὑπερόριον
Επεμπεν. Ἰωάννην δέ τινα τὸν Μαρκιανοῦ παιδα,
κοινωνεῖν μὲν Σευήρ, συνθέμενον, τὴν δ᾽ ἐν Χαλ
χηδόνι σύνοδον ἐκκηρύξαντα, τῷ θρόνῳ ἀντικαθίστη.
“Ο δὴ μαθὼν Σάββας καὶ ὁ περὶ αὐτὸν ἱερὸς στρα
τὸν, εἰστρέχει το στάδιον αὖθις. Καὶ 'Ολύμπιος μὲν
ἀνεχώρει, ήδη πρὸς νοῦν τὸ πρᾶγμα βαλών· τῷ δὲ
νέῳ πατριάρχῃ τῷ Ἰωάννῃ περιτυχών, έπειθε μηδαμῶ; Σευήρῳ εἰς κοινωνίαν ἥκειν, τῆς δ᾽ ἐν Χαλκηδόνι συνόδου καὶ μέχρις αἷματος διακινδυνεύειν.
Ο δὴ καὶ ἐποίει τὴν τῶν Πατέρων εἰσήγησιν εὐλα
βούμενος, τῶν πρὸς Ολύμπιον συνθηκῶν ἀλογήσας.
Εφ᾽ οἷς ἀγανακτήσας ὁ βασιλεὺς, παραλύει μὲν
Ολύμπιον τῆς ἀρχῆς· Παλαιστίνῃ δὲ δοῦκα χειροτονήσας Αναστάσιον ἔπεμπεν· ὃς ἐκεῖσε γενόμενος.
καὶ τῷ βασιλεῖ πράττειν ἀλόγως θέλων τὰ πρὸς
βουλῆς, μηδὲ ψιλοῦ λόγου τὸν Ἰωάννην μεταδούς,
αὐτίκα δισμωτηρίῳ καθείργει βίαν ἐπάγων, τῆς
μὲν ἐν Χαλκηδόνι συνόδου ὑπερορᾷν, τὴν δὲ Σευή
ρου κοινωνίαν ἀσπάζεσθαι. Ὁ δὲ λεληθότως Ζαχα
ρίᾳ τῷ προέδρῳ Καισαρείας συγγεγονώς, ήκουε
τέχνῃ τὰ πράγματα μετελθεῖν τοῦ καιροῦ κατεπείγοντος, καὶ ἐπαγγείλασθαι τῷ δουκί, πᾶν εἴ τι βουλομένῳ εἴη, πρόθυμος δρᾷν, εἰ τῆς φρουρᾶς μόνον
ἀπαλλαγείη μετὰ δύο ἡλίων παραδρομήν· ἵνα μή
τισι, φησί, δόξωμεν βίᾳ καὶ οὐ πειθεῖ τὸ τῷ βασιλεῖ
δοκοῦν ἐκτελεῖν. Καὶ τοῦτο μὲν ἐγίνετο· καὶ ὁ πα
τριάρχης ἀνθετο τῆς εἰρατής. Συγκαλέτα; δὲ τὸ πλῆ
θος τῶν μοναχῶν τῷ τοῦ πρώτου τῶν διακόνων
Στεφάνου νεῷ, ὡς ἂν τὸ τῶν αἱρετικῶν αυθαδες
ἀναστείλῃ· καὶ ἄλλο δὲ οἶκοθεν κατὰ θέαν τῶν πεπραγμένων προσέβαλε. Παρῆν δὲ καὶ ὁ δούξ· ὡς ἂν
ὑπὸ μάρτυρι ἐκείνῳ ἀποῤῥητος καὶ ἐκκήρυκτος ἡ
σύνοδος γένηται. Καὶ δὴ ὁ Ἰωάννης ἄνεισιν ἐπ' ὀκρίσαντος, ἑκατέρωθεν ὑπανεχόμενος ἑκατέρα χειρ
Σάββα καὶ Θεοδοσίου τῶν προβόλων τῆς πίστεως.
Βραχύ δ' επισχών, ἐπεὶ καὶ τὸ πλῆθος ὑποψιθυρίζον
ἤκουεν ὡς χρὴ τὸ μὴ ὑγιαῖνον τῆς πίστεως ἀναθε
ματίζεσθαι, θάρσους ὥσπερ πλησθείς, τοιάνδε τω
νὴν ῥήγνυσιν· «Εἴ τις τὰ Εὐτυχοῦς φρονοίη και Νε
στερίου, Σευήρου τε καὶ Σωτηρίχου τῆς Καισαρείας
Καππαδοκίας, ἀνάθεμα. Καὶ εἴ τις μὴ τοῖς τῶν τεσσάρων καὶ οἰκουμενικῶν συνόδων ἔποιτο δόγμασιν,
ἀνάθεμα. Ο δὲ δοὺξ τὸ δράμα συνείς, δείσας τὴν
τοῦ πλήθους ὁρμὴν, φεύγειν ηγάπα σωζόμενος.
Οι γε μὴν Πατέρες εἰδότες ὡς ἀκούσας ταῦτα χα
λεπανεῖ βασιλεὺς, ἐπιστολὴν παρρησίας γέμουσαν
διαπέμπονται, ἐλέγχουσαν μὲν ἐκεῖνον, τοῦ δόγματος δὲ τὴν ἀκρίβειαν παριστάνουσαν· ἄτοπον εἶναι
φάσκουσαν Ἱεροσολυμίτας ὄντας, ἀφ' οὗ τὸ δόγμα
πηγήσαν ἔρρευσεν, όψιμαθεῖς νῦν τοῦ κρείττονος και
Chapter XXXVCaput XXXV
col. 189–190page 91 of 313
PG 147:189Θεστάναι. Εἰδέναι γε μὴν πίστιν, τὴν τῶν ἐν Νι. καία την ἐκδοθεῖσαν· ἀπρὶς δὲ καὶ τῶν ἄλλων τριῶν συνέδων ἔχεσθαι κατ᾽ ἴχνος ἑπομένων τῇ πρώτῃ· καὶ μηδ' ἂν εἴ τι καὶ γένηται, μεθεἶναι τὰ ἐκ πρώτης παραδοθέντα, ἀλλὰ καὶ μέχρις αἵματος ὑπὲρ τούτων εἴπερ δεήσειεν ἀντικαταστῆναι. Ο δὲ πατριάρχης Ἰωάννης σύναμα τοῖς ὁσίοις οὐκ ἐλάχιστον χρόνον ἐπιδιοὺς, Πέτρον ἐπίσημον ἄνδρα διάδοχον καὶ τῆς εὐσεβείας καὶ τοῦ θρόνου κεκλήρωται· φασί γε μήν Ηλίαν τῷ ᾿Αναστασίῳ τελευτῶν μέλλοντι τὴν τῆς ἐκδημίας ὥραν τῷ μακαρίτῃ Σάββᾳ διομιλουμένῳ καὶ πέρβωθεν προειπεῖν. Τὰ μὲν οὖν ἐν Παλαιστίνῃ συμβάντα τοῦτον εἶχε τὸν τρόπον. ΚΕΦΑΛ. ΛΕ. Περὶ Τιμοθέου τοῦ Κωνσταντινουπόλεως, καὶ Συμμάχου καὶ Λαυρεντίου τῶν 'Ρώμης ἐπι σκόπων· καὶ περὶ τῆς ἑορτῆς τῶν ἁγίων ἀπ στόλων Πέτρου και Παύλου. Ετι δὲ καὶ περὶ Θευδερίχου τοῦ Σκύθου, Δευτερίου τε καὶ Αλιμουνδάρου τοῦ Σαρακηνῶν φυλάρχου. Τιμόθεος δ' ὁ τῆς Κωνσταντίνου πρόεδρος διά φόρος Μακεδονίῳ τῷ πρὸ αὐτοῦ τὴν ἱερωσύνην διέ ποντι μάλα καθίστατο· κόθορνός τις καὶ αὐτὸς πρὸς τὸ δοκοῦν ῥᾶστα στρεφόμενος, ποτὲ μὲν τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον προσιέμενος, ἄλλοτε δὲ ὑποβάλο των τῷ ἀναθέματα. Οἷον γὰρ αὐτῷ περὶ τὴν τοῦ Στουδίου διεπράχθη μονήν διηγήσομαι. Ετελεύτα μὲν γὰρ ὁ τῆς μονῆς προεστώς θεράπων Τιμόθεος δὲ παρὴν ἄλλον προχειρίσων εἰς προστασίαν. 'Ο δὲ τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἀρχῆς μέλλων λαμβάνειν, διισχυρίζετο ἀπώματον ἔχειν ψῆφον προστασίας εἰσδέχεσθαι, ᾧ μὴ διὰ στοργῆς ἐστιν ἡ ἐν Χαλκηδόν: σύν οδος. Τιμόθεον δ' αποψηφισάμενον καὶ διαρρήδην τῷ ἀναθέματι παραπέμψαντα ὃς ἂν μὴ τὴν εἰρη μένην σύνοδον δέχοιτο· κατεδέχετο την χειροτονίαν ὁ προβληθείς. Ὁ δὲ τῶν αὐτοῦ διακόνων πρῶτος παρών, ὕβρεσι τὸν Τιμόθεον ἔβαλλεν, ὡς μὴ ἐφ' ἑνὸς ἱστάμενον, ἀλλὰ νῦν μὲν ἐπὶ τοῦτο, νῦν δ' ἐπ' ἐκεῖνο δίκην Ευρίπου μεταβαλλόμενον. Καὶ ἐς τὸν βασιλέα ἰων, κατεμήνυς τὴν ἐγχείρησιν. 'Ο δὲ μετάπεμπτον ποιησάμενος, χαλεπῶς τῷ ἱερεῖ δια τίθετο. Τὶν δὲ τὸ αἶσχος ἀποτριβόμενον, τουναντίον παρρησίᾳ ἐκήρυττεν, ἀνάθεμα φάσκων παντὶ ἀν θρώπῳ τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον δεχομένω. Επ' δὲ διαβολήν Μακεδονίου ὡς ἐκείνου δῆθεν μὴ τὸ τῶν τριακοσίων παραδεχομένου σύμβολον, τοῦτον μᾶλλον φασι καὶ οὐ τὸν Κναφέα Πέτρον· καὶ καθ᾿ ἑκάστην σύναξιν τοῦτο παρασκευάσαι λέγεσθαι, ἅπαξ τοῦ Στους πρότερον κατὰ τὴν Παρασκευὴν τοῦ ἁγίου πάθους μόνον ἐπ' ἐκκλησίας λεγόμενον, ᾗπέρ μοι Στούδιος ἀγλαὸν οἶκον ἐδείματο, καρπαλίμως δὲ Τῶν κάμεν εὕρατο μισθὸν ἑλὼν ὑπατὴ τὸν ῥάβδον.
ECCLESIASTIC.E HISTORIE LIB. XVI.
Θεστάναι. Εἰδέναι γε μὴν πίστιν, τὴν τῶν ἐν Νι. esse, quod fuga saluti sure consuleret, putavit. Pau
καία την ἐκδοθεῖσαν· ἀπρὶς δὲ καὶ τῶν ἄλλων τριῶν tres autem ipsi cum scirent imperatorem ea re
συνέδων ἔχεσθαι κατ᾽ ἴχνος ἑπομένων τῇ πρώτῃ· καὶ audita iratum fore, epistolam libertatis plenam ac
μηδ' ἂν εἴ τι καὶ γένηται, μεθεἶναι τὰ ἐκ πρώτης eum dedere in qua cum illum argnebant, tuir
παραδοθέντα, ἀλλὰ καὶ μέχρις αἵματος ὑπὲρ τούτων dogmatis sui certitudinem astruebant. Absurdum
εἴπερ δεήσειεν ἀντικαταστῆναι. Ο δὲ πατριάρχης quippe etiam esse scripsere, cui flierosolymitani es
Ἰωάννης σύναμα τοῖς ὁσίοις οὐκ ἐλάχιστον χρόνον sent, unde dogma ipsum tanquam e fonte profluxis
ἐπιδιοὺς, Πέτρον ἐπίσημον ἄνδρα διάδοχον καὶ τῆς set, si tum primum tanquam seri discipuli, id quod
εὐσεβείας καὶ τοῦ θρόνου κεκλήρωται· φασί γε μήν optimum esset discere deberent. Scire se quidem,
Ηλίαν τῷ ᾿Αναστασίῳ τελευτῶν μέλλοντι τὴν τῆς trecentis decem et octo Patribus Nicææ promulἐκδημίας ὥραν τῷ μακαρίτῃ Σάββᾳ διομιλουμένῳ gatam fidem: tenacissime autem alia quoque tria
καὶ πέρβωθεν προειπεῖν. Τὰ μὲν οὖν ἐν Παλαιστίνῃ concilia, ut quæ prioris illius vestigiis inniterentur,
συμβάντα τοῦτον εἶχε τὸν τρόπον.
relenturos: neque quidquam, etiam si duri aliquid accidat, se de primis traditionibus remissuros: sed eas ad sanguinem usque, si opus sit, defensuros esse. Patriarcha Joannes una cum sanctis illis viris, postquam non brevissimo tempore supervixit, Petrum ecclesiæ suæ et pietatis simul successorem habuit, virum præclarum. 709. Heliam dicunt cum beato Sabha collocutum, et longe a Constantinopoli dissitum, cum Anastasius mori
deberet, migrationis ejus horam praedixisse. Res Palestine ad hunc se habuere modum.
Περὶ Τιμοθέου τοῦ Κωνσταντινουπόλεως, καὶ
Συμμάχου καὶ Λαυρεντίου τῶν 'Ρώμης ἐπι
σκόπων· καὶ περὶ τῆς ἑορτῆς τῶν ἁγίων ἀπ
στόλων Πέτρου και Παύλου. Ετι δὲ καὶ περὶ
Θευδερίχου τοῦ Σκύθου, Δευτερίου τε καὶ
Αλιμουνδάρου τοῦ Σαρακηνῶν φυλάρχου.
Τιμόθεος δ' ὁ τῆς Κωνσταντίνου πρόεδρος διάφόρος Μακεδονίῳ τῷ πρὸ αὐτοῦ τὴν ἱερωσύνην διέποντι μάλα καθίστατο· κόθορνός τις καὶ αὐτὸς πρὸς
τὸ δοκοῦν ῥᾶστα στρεφόμενος, ποτὲ μὲν τὴν ἐν
Χαλκηδόνι σύνοδον προσιέμενος, ἄλλοτε δὲ ὑποβάλο
των τῷ ἀναθέματα. Οἷον γὰρ αὐτῷ περὶ τὴν τοῦ
Στουδίου διεπράχθη μονήν διηγήσομαι. Ετελεύτα
μὲν γὰρ ὁ τῆς μονῆς προεστώς θεράπων Τιμόθεος
δὲ παρὴν ἄλλον προχειρίσων εἰς προστασίαν. 'Ο δὲ
τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἀρχῆς μέλλων λαμβάνειν, διισχυ
ρίζετο ἀπώματον ἔχειν ψῆφον προστασίας εἰςδέχεσθαι, ᾧ μὴ διὰ στοργῆς ἐστιν ἡ ἐν Χαλκηδόν: σύν
οδος. Τιμόθεον δ' αποψηφισάμενον καὶ διαρρήδην
τῷ ἀναθέματι παραπέμψαντα ὃς ἂν μὴ τὴν εἰρημένην σύνοδον δέχοιτο· κατεδέχετο την χειροτονίαν
ὁ προβληθείς. Ὁ δὲ τῶν αὐτοῦ διακόνων πρῶτος
παρών, ὕβρεσι τὸν Τιμόθεον ἔβαλλεν, ὡς μὴ ἐφ'
ἑνὸς ἱστάμενον, ἀλλὰ νῦν μὲν ἐπὶ τοῦτο, νῦν δ'
ἐπ' ἐκεῖνο δίκην Ευρίπου μεταβαλλόμενον. Καὶ ἐς
τὸν βασιλέα ἰων, κατεμήνυς τὴν ἐγχείρησιν. 'Ο δὲ
μετάπεμπτον ποιησάμενος, χαλεπῶς τῷ ἱερεῖ διατίθετο. Τὶν δὲ τὸ αἶσχος ἀποτριβόμενον, τουναντίον
παρρησίᾳ ἐκήρυττεν, ἀνάθεμα φάσκων παντὶ ἀν
θρώπῳ τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον δεχομένω. Επ'
δὲ διαβολήν Μακεδονίου ὡς ἐκείνου δῆθεν μὴ τὸ τῶν
τριακοσίων παραδεχομένου σύμβολον, τοῦτον μᾶλλον
φασι καὶ οὐ τὸν Κναφέα Πέτρον· καὶ καθ᾿ ἑκάστην
σύναξιν τοῦτο παρασκευάσαι λέγεσθαι, ἅπαξ τοῦ
Στους πρότερον κατὰ τὴν Παρασκευὴν τοῦ ἁγίου
πάθους μόνον ἐπ' ἐκκλησίας λεγόμενον, ᾗπέρ μοι
monaSundius dynasta celebre templum et
sterium condidit, quod Sunditarum cognominatum
est. Et consulatuni gessit. De qua re versus illi
sunt editi:
}
a
CAPUT XXXV.
De Timotheo Constantinopolis, de Symmacho et
Laurentio Roma episcopis. De sanctorum apostolorum Petri et Pauli feriis. De Theuderico Scytha.
Item de Deuterio et Alamandaro Saracenorum
dicibus.
Timotheus autem Constantinopolitanus episcopus magnopere a Macedonio, qui ante eum episcopatum gesserat, dissensit: qui et ipse, veluti
cothurnus aliquis, facillime animum ad ea quæ
hominibus placita essent, converteret, nunc quidem
Chalcedonensem synodum complectens, nunc autem, contra, eamdem anathemate configens. Quid
vero is in Studii monasterio fecerit, commemoare libet. Monasterii ejus curator diem soum
obiit: atque ibi Timotheus, ut alium illi præliceret præfectum, affuit. Et cum is qui procurationem eam suscipere debebat, asseveraret, jurisjurandi se religione, ne suffragium aut electionem
prefecturæ ejusmodi ab eo susciperet, qui non ex
animo Chalcedonensi synodo assentiretur, obstrictum esse: Timotheus in eum per damnationem
anathema, qui synodum eam non reciperet, conje
cit. A'que ita, qui designatus fuerat, ordination m
suscepit. Ibi tum primnarius ejus diaconus progressus, conviciis Timotheum incessit, quod non in
una sententia persisteret, verum nunc huc, nunc
illuc, ad instar Euripi, per animi æstum el fluctuationem se conferret. Rem eam diaconus at
imperatorem retulit, qui Timotheum accitum graviter objurgavit. Et ille ut probrum hoc àboleret,
diversam prorsus a priore sententiam publice promulgavit, et anathema in hominem quemque, qui
Chalcedonensem reciperet synolum, torsil. Nonnulli ut Macedonium, perinde atque trecentorum
et decem octo illorum symbolum non comprobaΣτούδιος ἀγλαὸν οἶκον ἐδείματο, καρπαλίμως δὲ
Τῶν κάμεν εὕρατο μισθὸν ἑλὼν ὑπατὴ τὸν ῥάβδον.
Magnificam postquam construxit Studius ædem,
Consulis accevit mercedis nomine honorem. (Suid.)
col. 191–192page 92 of 313
PG 147:191προείρηται, όπηνίκα κατηχεῖν ἐχρῆν τὸν ἐπίσκοπον. Ει ο Σύμμαχος δὲ καὶ τὸ ἱερᾶσθαι ἐκεῖνον προσαφελόμε Τοσαῦτα καὶ περὶ Τιμόθεου. Πολλὴ δέ τις καὶ ἀνὰ τὴν πρεσβυτέραν Ῥώμην σύγχυσις τηνικαῦτα κεκίνητο, αἰτίαν σχοῦσα τοιάνδε. 'Ανήρ τις Φήστος τὴν κλήσιν τῆς ἐν Ῥώμη γερουσίας ἐπιπολὺ μετα σχών, διά τινα τῆς Ῥώμης συντέλειαν πρὸς τὴν νεωτέραν ήκει 'Ρώμην. Αναστασίῳ δὲ τῷ βασιλεῖ συνελθὼν, καὶ τὸ πρὸς βουλῆς ἐκπεράνας. ἔπειθ᾽ ἱκέτευε τῶν ἀποστόλων τὴν μνήμην Πέτρου και Παύλου αἰδοῖ πολλῇ καὶ σεβάσματι· ὥσπερ δῆτα κὰν 'Ρώμῃ γίνεται ἐκτελεῖν· ἀμελῶς καὶ ὡς ἄν τις εἴποι, ᾗ ἔτυχεν ἐπιτελουμένη τὸ πρότερον. κεχαρισμένα δ' ἐκείνῳ θέλων ποιεῖν Αναστάσιος, πειθήνιος ἦν· καὶ ἐτύπου πανδημεί περιφανῶς τὴν τῶν ἀποστόλων ἄγειν πανήγυριν· ἐξ ἐκείνου τε εἰς μέγα καὶ πολύ τι ἐπέδωκεν ἡ πανήγυρις, πρὸς τὸ φαι δρότερον αυξηθεῖσα. Ετι δὲ τῷ θρόνῳ διαπρέπων τῆς Βυζαντίδος ὁ Μακεδόνιος, διὰ τοῦ εἰρημένου Φήστου συνοδικὰ τῷ Ρώμης ἐπισκόπῳ ἔπεμπει ᾿Αναστασίῳ, ὥστ᾽ ἐπὶ μᾶλλον τὴν ἐν Χαλκηδόνι κρατύνειν σύνοδον. Γνοὺς δὲ τοῦτο ὁ βασιλεὺς Ἀνα στάσιος εἶργεν. Ὁ δὲ Φῆστος λάθρα μᾶλλον βασιλεῖ προσιών, ὑπετίθει ἱκανῶς ἔχειν, καὶ ᾿Αναστάσιον τον πρόεδρον 'Ρώμης πείθειν, τῷ Ζήνωνος ἐνωτικῷ συντίθεσθαι, καὶ αὐτόχειρα τούτῳ ὑποσημαίνειν. Ἐπεὶ δὲ τὴν Ῥώμην εἰσῄει, ἀποβεβιωκότα μὲν εὐ ρίσκει τὸν ᾿Αναστάσιον· διὸ σπουδὴν ἐποιεῖτο, σχή ματι τὸ ὑπεσχημένον καθυπογράφειν· καὶ δή τινα χρήμασιν ὑποφθείρας, παρὰ τὸ εἰωθὸς παρεσκευάσατο, Λαυρέντιον τινα Ῥωμαῖον ἐπὶ τὸν θρόνον ἀνάγειν· τὸ δέ γε πλῆθος ἕτερον ᾑρεῖτο ποιεῖν. Στάσεως οὖν γενομένης κατά ταυτόν δύο χειροτονοῦνται ἐπίσκοποι, καὶ τοῖς μὲν πλείοσι Σύμμαχος ἀπὸ διακόνων ἐκρίνετο θατέρῳ δὲ μέρει Λαυρέν τος ἐχειροτονεῖτο. Δι' ἅπερ οὐκ ἄνευ φόνων καὶ ἁρπαγῶν καὶ ἄλλων δεινῶν ὅσα δὴ τοῖς τούτοις φι λεῖ ἔπεσθαι, ἡ στάσις εκρίνετο ἐπὶ τρία έτη κρατήσασι. Ως καὶ τὸν ᾿Αγρον Θευδέριχον, τηνικαῦτα τῆς Ῥώμης κατάρχοντα, εἰ καὶ τὰ ᾿Αρείου ἐνόσει, σύνοδον ἐπισκόπων ἀθροῖσαι, καὶ Συμμάχῳ μὲν τὴν ἱερωσύνην κυρῶσαι, Λαυρέντιον δ' ἐξελάσας, ἐπί τινα πόλιν Νουκερίαν όνομα ἐνεθρόνιζεν. Αλλ' οὐ δαμῶς ἡσυχῆ μένειν Λαυρέντιος ἤθελε. Της δ' ἐπι σκοπῆς ἐφιέμενος, στασιάζειν τὸν δῆμον ἠρέθιζε. νος, ὑπερόριον ἦγε· καὶ οὕτως ἡ κατὰ Ῥώμην στά σις ηρέμε:. Περὶ δὲ Θευδερίχου καί τι τοιοῦτον ιστό. ρηται. Διάκονός τις τῇ ὑγιαινούσῃ πίστει στοιχῶν, περιμανῶς ἀγαπᾶτο τῷ ᾿Αφρῳ· καὶ παντὸς τοῦ ἤδοντος παρ' ἐκείνου ἀπήλαυε. Καὶ δὴ ὁ διάκονος τὰ κεχαρισμένα και φίλα δῆθεν ἐκείνῳ πράττειν ἐθέλων, τῆς ὁμοουσίου πίστεως ἑαυτὸν ἀποστήσας, τὰ ᾿Αρείου επρέσβευεν. "Ο δὴ γνοὺς ὁ Θευδέριχος τὸν οὕτω διαφερόντως ἐρώμενον ἀφεῖλε τῆς κερα
rit, calumniarentur, Timotheum hunc, non Petrum προείρηται, όπηνίκα κατηχεῖν ἐχρῆν τὸν ἐπίσκοπον.
Cnapheum instituisse dicunt, ut in synaxi et conventu ecclesiastico quovis symbolum id diceretur,
quod antea semel tantum anno quolibet Parasceves passionis sancte die in ecclesia legi solitum
fierat, sicuti supra diximus, cum episcopum primas religionis nostræ institutiones docere oporteret. Hæc de Timotheo. Tum vero apud veterem
quoque Romam ingens confusio et turba excitata
est talem ob causam. 710 Vir quidam Festus nowine primarius, senator Romanus, propter reipublicæ Romanæ utilitates quasdam Constantinopolim profectus, et cum Anastasio collocutus est.
Atque ubi ex animi sententia negotium confecit,
postea etiam ei supplicavit, ut ibi Petri et Pauli
apostolorum memoria majore reverentia et cultu,
sicuti Romæ fieri soleret, celebraretur. Ea enim
alla cura, atque, ut ita dicam, sicuti sors tulisset
culta antea fuerat. Anastasius petitioni ejus non
gravate consensit, et constitutione promulgata sanxit, ut magnifice a! omnibus conventus ecclesiasticus in apostolorum eorum bonorem ageretur.
Ab eo tempore conventus ejus celebritas wagna
cepit incrementa, atque ingenti cum lætitia est
frequentata. Ει quod adhuc in ccclesia Constantimopolitana Macedonius eniteret, per Festum quem
diximus, is synodalem epistolam ad episcopum
Romanum Anastasium, ut ille magis ac magis synodum Chalcedonensem confirmaret, dare decrevil. Sed id imperator Romanus cum rescivisset, ο
impediit. Et Festus in secreto colloquio impera!ori, Anastasium Romanum antistitem se facile adducere posse, ut Zenonis henotico assentiretur, et
manu sua subscriberet, significavit. At ubi Romam rediit, Anastasium èpiscopum decessisse
comperit. Proinde operam dedit, ut vel per speciem et simulationem, ea quam pollicitus fuerat,
subscriptio perficeretur. Itaque quibusdam pecuDia corruptis, præter receptum morem effecit, ut
Hili Laurentium quemdam Romanum episcopum
Jegerent. Populus autem alium creandum decrevit. Ita seditione orta, codem tempore duo desifnati sunt antistites. pluribus namque Synumachus diaconus, a parte autem altera Laurentius
cpiscopus ordinatus fuerat. Verum seditio ca quæ Σύμμαχος δὲ καὶ τὸ ἱερᾶσθαι ἐκεῖνον προσαφελόμεad triennium non sine cædibus, rapinis, aliisque
Le Jamitatibus, quæ in ejusmodi tempora incidere
solent, duravit, supita est Namn Thcuderichus
qui tum Romam obtinebat etiamsi Aria!:us
esset, synodum tamen episcoporum coegit, et
Symmacho episcopatum confirmavit. Laurentio
autem pulso thronum Nuceriæ attribuit. Porro Laurentius haudquaquam quietus esse voluit, sed episcopatum Romanum affectans, populum ad sediΤοσαῦτα καὶ περὶ Τιμόθεου. Πολλὴ δέ τις καὶ ἀνὰ
τὴν πρεσβυτέραν Ῥώμην σύγχυσις τηνικαῦτα κε
κίνητο, αἰτίαν σχοῦσα τοιάνδε. 'Ανήρ τις Φήστος
τὴν κλήσιν τῆς ἐν Ῥώμη γερουσίας ἐπιπολὺ μετα
σχών, διά τινα τῆς Ῥώμης συντέλειαν πρὸς τὴν
νεωτέραν ήκει 'Ρώμην. Αναστασίῳ δὲ τῷ βασιλεῖ
συνελθὼν, καὶ τὸ πρὸς βουλῆς ἐκπεράνας. ἔπειθ᾽
ἱκέτευε τῶν ἀποστόλων τὴν μνήμην Πέτρου και
Παύλου αἰδοῖ πολλῇ καὶ σεβάσματι· ὥσπερ δῆτα
κὰν 'Ρώμῃ γίνεται ἐκτελεῖν· ἀμελῶς καὶ ὡς ἄν
τις εἴποι, ᾗ ἔτυχεν ἐπιτελουμένη τὸ πρότερον. Κεχαρισμένα δ' ἐκείνῳ θέλων ποιεῖν Αναστάσιος, πειθήνιος ἦν· καὶ ἐτύπου πανδημεί περιφανῶς τὴν τῶν
ἀποστόλων ἄγειν πανήγυριν· ἐξ ἐκείνου τε εἰς μέγα
καὶ πολύ τι ἐπέδωκεν ἡ πανήγυρις, πρὸς τὸ φαιδρότερον αυξηθεῖσα. Ετι δὲ τῷ θρόνῳ διαπρέπων
τῆς Βυζαντίδος ὁ Μακεδόνιος, διὰ τοῦ εἰρημένου
Φήστου συνοδικὰ τῷ Ρώμης ἐπισκόπῳ ἔπεμπει
᾿Αναστασίῳ, ὥστ᾽ ἐπὶ μᾶλλον τὴν ἐν Χαλκηδόνι
κρατύνειν σύνοδον. Γνοὺς δὲ τοῦτο ὁ βασιλεὺς Ἀνα-
· στάσιος εἶργεν. Ὁ δὲ Φῆστος λάθρα μᾶλλον βασιλεῖ
προσιών, ὑπετίθει ἱκανῶς ἔχειν, καὶ ᾿Αναστάσιον
τον πρόεδρον 'Ρώμης πείθειν, τῷ Ζήνωνος ἐνωτικῷ
συντίθεσθαι, καὶ αὐτόχειρα τούτῳ ὑποσημαίνειν.
Ἐπεὶ δὲ τὴν Ῥώμην εἰσῄει, ἀποβεβιωκότα μὲν εὐρίσκει τὸν ᾿Αναστάσιον· διὸ σπουδὴν ἐποιεῖτο, σχή
ματι τὸ ὑπεσχημένον καθυπογράφειν· καὶ δή τινα:
χρήμασιν ὑποφθείρας, παρὰ τὸ εἰωθὸς παρεσκευάσατο, Λαυρέντιον τινα Ῥωμαῖον ἐπὶ τὸν θρόνον
ἀνάγειν· τὸ δέ γε πλῆθος ἕτερον ᾑρεῖτο ποιεῖν.
Στάσεως οὖν γενομένης κατά ταυτόν δύο χειροτονοῦνται ἐπίσκοποι, καὶ τοῖς μὲν πλείοσι Σύμμαχος
ἀπὸ διακόνων ἐκρίνετο θατέρῳ δὲ μέρει Λαυρέν
τος ἐχειροτονεῖτο. Δι' ἅπερ οὐκ ἄνευ φόνων καὶ
ἁρπαγῶν καὶ ἄλλων δεινῶν ὅσα δὴ τοῖς τούτοις φι
λεῖ ἔπεσθαι, ἡ στάσις εκρίνετο ἐπὶ τρία έτη κρατήσασι. Ως καὶ τὸν ᾿Αγρον Θευδέριχον, τηνικαῦτα
τῆς Ῥώμης κατάρχοντα, εἰ καὶ τὰ ᾿Αρείου ἐνόσει,
σύνοδον ἐπισκόπων ἀθροῖσαι, καὶ Συμμάχῳ μὲν τὴν
ἱερωσύνην κυρῶσαι, Λαυρέντιον δ' ἐξελάσας, ἐπί
τινα πόλιν Νουκερίαν όνομα ἐνεθρόνιζεν. Αλλ' οὐδαμῶς ἡσυχῆ μένειν Λαυρέντιος ἤθελε. Της δ' ἐπισκοπῆς ἐφιέμενος, στασιάζειν τὸν δῆμον ἠρέθιζε.
In dissidio isto potissimum saevitum in sacerdotes, et virgines sacras. (Blond. Diacon.) TraSamundus Vandalorum rex in Africa. ccxx episcopos catholicos in Sardiniam relegavit, quibus
Symmachus Romanorum episcopus subsidia eleemocyae suppeditavit. (Diacon)
νος, ὑπερόριον ἦγε· καὶ οὕτως ἡ κατὰ Ῥώμην στά
σις ηρέμε:. Περὶ δὲ Θευδερίχου καί τι τοιοῦτον ιστό.
ρηται. Διάκονός τις τῇ ὑγιαινούσῃ πίστει στοιχῶν,
περιμανῶς ἀγαπᾶτο τῷ ᾿Αφρῳ· καὶ παντὸς τοῦ
ἤδοντος παρ' ἐκείνου ἀπήλαυε. Καὶ δὴ ὁ διάκονος
τὰ κεχαρισμένα και φίλα δῆθεν ἐκείνῳ πράττειν
ἐθέλων, τῆς ὁμοουσίου πίστεως ἑαυτὸν ἀποστήσας,
τὰ ᾿Αρείου επρέσβευεν. "Ο δὴ γνοὺς ὁ Θευδέριχος
τὸν οὕτω διαφερόντως ἐρώμενον ἀφεῖλε τῆς κερα
Theullerichus rex Romam votis omnium
tenuit: mitis, affibilis, in plebem liberalis: populo
ammonaut donavit, captivos redemit, civitatis melificia restituit: in halia oppida pleraque exstruxit
et ornavit. (Cassiod. Blond.) Hic est, qui Tetricus
Veranensis, seu Detrichus a Berna nominatur.
col. 193–194page 93 of 313
PG 147:1931.Β. ΧΙΙ. λῆς εἰπών· Εἰ τῷ Θεῷ τὴν πίστιν ἀκραιφνὴ οὐκ ἐφύλαξας, πῶς ἐξέσται σοι ἀνθρώπῳ φυλάξει συν είδησιν υγιαίνουσαν; Τηνικαῦτα δὲ καί τις τῶν ᾿Αρειανῶν ἐπίσκοπος, Δευτέριος ὄνομα, ἐν τῇ Κων σταντίνου βαπτίζων Βαρβαν τινὰ ὄνομα, οἷα δὴ αθετῶν τὴν τοῦ Κυρίου παράδοσιν, εἰπεῖν ἐπιτολ. μήσας παρὰ τὰ εἰωθὸς, Βαπτίζεται Βάρδας εἰ; τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς δι' Υἱοῦ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι, αύ τίκα τὰ παρὰ τῇ κολυμβήθρα ὕδωρ ἀφανε; ἐγεγόνει. Βάρνας δ' ἐκεῖθεν διαφυγών, δήλον πᾶσι τὸ παράδοξον κατεστήσατο. Εσκωμασάντων δὲ την καῦτα καὶ τῶν Σκηνητῶν βαρβάρων περὶ τὴν μέσ την τῶν ποταμῶν· ληϊσαμένων δὲ καὶ ᾿Αρμενίαν, τήν τε ἑκατέραν Φοινίκην, ἐπελθόντων δὲ καὶ τοῖς Παλαιστινῶν ὅροις, 'Αλαμουνδάρου του φυλάρχου τῶν Σαρακηνῶν ἡγουμένου, πρὸς δὲ καὶ Ζαρέθα κακῶ; τε πεπονθότων ὑπὸ τῶν ἑκασταχοῦ στρατηγούντων Ρωμαίων, ὕστερον ήσυχίαν ἡγον, Ρω μαίοις σπεισάμενοι. Ο δ' 'Αλαμούνδαρος καὶ τὰ Χριστιανῶν πρεσβεύειν είλετο. Σευήρος δὲ τηνι καῦτα τὴν τῆς ᾿Αντιόχου προεδρίαν ἐπειλημμένος, δύο τῶν ὑπ' αὐτὸν ἔπεμπεν ἐπισκόπων, ἐφ᾽ ᾧ τῷ φυλάρχῳ τῆς σφετέρας μεταδίη λώθης. Θεὸς δὲ ἄρα προφθάνων ὑπὸ τῶν τὰ ὀρθὰ φρονούντων, καὶ τὴν ἐν Χαλκηδόνι δεχομένων σύνοδον, τὴν ἄνδρα παρε σκεύαζε μυεῖσθαι τὰ τελεώτερα, τῶν δ' ὑπὸ Σευήρου σταλέντων σπουδαζόντων μεταστρέφειν τὸν φύ λαρχον, καὶ τἀναντία τῶν ἀληθῶν δογμάτων πρεσ σβεύειν, θαυμάσιόν τι δράμα εἰς ἔλεγχον τῶν εἰρη μένων ἐμηχανᾶτο, ὡς ἄρα εἴη γράμματα δεδεγμένο;, Ἡ ἐμήνυον ότιπερ Μιχαὴλ ὁ ἀρχάγγελος ἄρτι τέλε τοῦ βίου ἐχρήσατο. Τῶν δ' ἐν ἀδυνάτοις εἶναι τοῦτο εἰπόντων, ὑπολαβὼν ὁ φύλαρχο; ἔφη· καὶ πῶς Θεὸς γυμνὸς σταυρὸν κατεδέξατο καθ' ἡμᾶς, εἰ μὴ δύο φύσεων ἦν Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὅτε μηδὲ ἄγγελος πάσχειν ἢ ἀποθνήσκειν πέφυκεν; Οἱ δὲ τὰ Σευήρου φρονούντες, αἰσχύνης ἔμπλεῳ, ἀσυντάκτως ἀνεχώρουν ἐκεῖθεν. Εν τούτοις μὲν δὴ τὰ κατὰ τὰς ἐκκλησίας πανταχοῦ τῆς γῆς καθειστήκει· ἕως οὗ ᾿Αναστάσιος ἐπὶ τῶν τῆς βασιλείας ἦν σκήπτρων· ὃν δῆτα οἷά περ τῇ ἐν Χαλκηδόνι συνόδῳ ἐναντία φρονοῦντα, τινὲς κρίναντες, τῶν ἱερῶν δεγράψαντο βίβλων. Εν δὲ Ἱεροσολύμοις, καὶ ἔτι τῷ ζῇν περιών, ὑποβλήθη τῷ ἀναθέματι. Οὐ πόῤῥω δ' ἂν λόγου μοι γένοιτο, καὶ ὅσα δῆτα διηγήσεως ἄξια ἐπ' αὐτοῦ πεπραγμένα 712 Ει ἔγνων, τῷ παρόντι συνάπτειν σπουδάσματι. τοῦ ἐμουσίου
FCCLESIASTIC HISTORI.E 1.1Β. ΧΙΙ.
λῆς εἰπών· Εἰ τῷ Θεῷ τὴν πίστιν ἀκραιφνὴ οὐκ tionem concitavit. At Symmachus sacerdotali
ἐφύλαξας, πῶς ἐξέσται σοι ἀνθρώπῳ φυλάξει συν
είδησιν υγιαίνουσαν; Τηνικαῦτα δὲ καί τις τῶν
᾿Αρειανῶν ἐπίσκοπος, Δευτέριος ὄνομα, ἐν τῇ Κων
σταντίνου βαπτίζων Βαρβαν τινὰ ὄνομα, οἷα δὴ
αθετῶν τὴν τοῦ Κυρίου παράδοσιν, εἰπεῖν ἐπιτολ.
μήσας παρὰ τὰ εἰωθὸς, Βαπτίζεται Βάρδας εἰ; τὸ
ὄνομα τοῦ Πατρὸς δι' Υἱοῦ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι, αύ
τίκα τὰ παρὰ τῇ κολυμβήθρα ὕδωρ ἀφανε; ἐγεγόνει. Βάρνας δ' ἐκεῖθεν διαφυγών, δήλον πᾶσι τὸ
παράδοξον κατεστήσατο. Εσκωμασάντων δὲ τηνκαῦτα καὶ τῶν Σκηνητῶν βαρβάρων περὶ τὴν μέσ
την τῶν ποταμῶν· ληϊσαμένων δὲ καὶ ᾿Αρμενίαν,
τήν τε ἑκατέραν Φοινίκην, ἐπελθόντων δὲ καὶ τοῖς
Παλαιστινῶν ὅροις, 'Αλαμουνδάρου του φυλάρχου
τῶν Σαρακηνῶν ἡγουμένου, πρὸς δὲ καὶ Ζαρέθα •
κακῶ; τε πεπονθότων ὑπὸ τῶν ἑκασταχοῦ στρατηγούντων Ρωμαίων, ὕστερον ήσυχίαν ἡγον, Ρωμαίοις σπεισάμενοι. Ο δ' 'Αλαμούνδαρος καὶ τὰ
Χριστιανῶν πρεσβεύειν είλετο. Σευήρος δὲ τηνι
καῦτα τὴν τῆς ᾿Αντιόχου προεδρίαν ἐπειλημμένος,
δύο τῶν ὑπ' αὐτὸν ἔπεμπεν ἐπισκόπων, ἐφ᾽ ᾧ τῷ
φυλάρχῳ τῆς σφετέρας μεταδίη λώθης. Θεὸς δὲ ἄρα
προφθάνων ὑπὸ τῶν τὰ ὀρθὰ φρονούντων, καὶ τὴν
ἐν Χαλκηδόνι δεχομένων σύνοδον, τὴν ἄνδρα παρεσκεύαζε μυεῖσθαι τὰ τελεώτερα, τῶν δ' ὑπὸ Σευήρου σταλέντων σπουδαζόντων μεταστρέφειν τὸν φύλαρχον, καὶ τἀναντία τῶν ἀληθῶν δογμάτων πρεσ
σβεύειν, θαυμάσιόν τι δράμα εἰς ἔλεγχον τῶν εἰρη
μένων ἐμηχανᾶτο, ὡς ἄρα εἴη γράμματα δεδεγμένο;,
Ἡ ἐμήνυον ότιπερ Μιχαὴλ ὁ ἀρχάγγελος ἄρτι τέλε:
τοῦ βίου ἐχρήσατο. Τῶν δ' ἐν ἀδυνάτοις εἶναι τοῦτο
εἰπόντων, ὑπολαβὼν ὁ φύλαρχο; ἔφη· καὶ πῶς Θεὸς
γυμνὸς σταυρὸν κατεδέξατο καθ' ἡμᾶς, εἰ μὴ δύο
φύσεων ἦν Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὅτε μηδὲ ἄγγελος
πάσχειν ἢ ἀποθνήσκειν πέφυκεν; Οἱ δὲ τὰ Σευήρου
φρονούντες, αἰσχύνης ἔμπλεῳ, ἀσυντάκτως ἀνεχώρουν
ἐκεῖθεν. Εν τούτοις μὲν δὴ τὰ κατὰ τὰς ἐκκλησίας
πανταχοῦ τῆς γῆς καθειστήκει· ἕως οὗ ᾿Αναστάσιος
ἐπὶ τῶν τῆς βασιλείας ἦν σκήπτρων· ὃν δῆτα οἷάπερ τῇ ἐν Χαλκηδόνι συνόδῳ ἐναντία φρονοῦντα,
τινὲς κρίναντες, τῶν ἱερῶν δεγράψαντο βίβλων. Εν
δὲ Ἱεροσολύμοις, καὶ ἔτι τῷ ζῇν περιών, ὑποβλήθη
τῷ ἀναθέματι. Οὐ πόῤῥω δ' ἂν λόγου μοι γένοιτο,
καὶ ὅσα δῆτα διηγήσεως ἄξια ἐπ' αὐτοῦ πεπραγμένα 712 subinferens gentis princeps, Ει quomodo
ἔγνων, τῷ παρόντι συνάπτειν σπουδάσματι.
quoque homini abrogata dignitate, in exsilium
eum misit, 711 atque ita Romæ seditio quievit. De
Theudericho hujusmodi quiddam historiæ tradunt.
Ministrum is quemdam saniorem fidem sectantem,
efflictim amore insano prosequebatur, et ad volu -
ptatem eo abutebatur. Et ille, ut quæ grata placitaque ei essent faceret, ab τοῦ ἐμουσίου (consubstantialis) fide desciscens, ad Arianismum transiit. Quod
ubi Theuderichus comperit, caput, illi quem tanitopere amaverat, resecuit, inquiens: Si Deo fidem
sinceram non servasti, quomodo mihi qui homo
sum, conscientiam sanam praestabis? Eadem tenpestate episcopus quidam Arianus, cui nomen Deuterii fuit, in urbe Constantinopolitana, Barbæin
quemdam cum baptizaret, veluti Domini traditionem abolens, præter morem receptum dicere ausus est: Baptizatur Barbas in nomen Patris per
Filium, in Spiritu sancto. Ecce tibi autem, unda
quæ in sacro lavacro erat, derepente disparuit, et
Barbas inde profugiens, miraculum id omnibus
pronulgavit. Eodem tempore Scenita barbariincursionem in Mesopotamiam fecerunt, Armeniam
quoque et utramque Phoeniciato populati sunt. Impetum vero in fines etiam Palæstinæ Alamundarus
Saracenorum gentis princeps, et Zarelbas praterea Persarum dux fecerunt. Qui male ex parte
omni a Romanis ducibus accepti, postea cum Romanis pace facta quievere. Alamundarus Christianorum quoque sacra suscepit. Severus tum Antio
chenum administrabat episcopatum, qui ex epi.
scopis suis duos ad Alamundarum, ut contagione
sua eum inficeret, misit. Deus autem illum præveniens, fecit ut ille a recte sentientibus et Chalcedonense concilium comprobantibus, per initiationem meliore religione imbueretur. l'orro qui
Severo submissi fuerant, gentis principem trangversum agere, et ad professionem veræ doctrinæ
contrariam abducere contenderunt. Atque ille mirificam quamdam fabulam, qua dicta corum convinceret, confinxit, litteras se accepisse dicens, in
quibus esset, Michaelem archangelum nuper admodum vita defunctum esse. Cum vero illi talen eam
rem esse dicerent, quæ prorsus fieri non posset:
(inquit) purus Deus more nostro crucent susce
pit, si non duarum naturarum fuit Christus Deus noster, quandoquidem ne angelus quidem pati aut
mori possit? Porro Severi sectatores cum dedecore turpiter inde abscessere. Hic status ecclesiarum
ubique fuit, quandiu Anastasius imperium obtinuit: quem propterea quod synodo Chalcedonensi
adversari quidam judicarent, ex sacris exemerunt libris. Hierosolymis vero, cum adhuc superstes
esset, anathemate condemnatus est. Cæterum ab instituto alienum non fuerit, si ea quæ sub imperio ejus gesta esse comperi, et digna memoratu sunt, operi huic annexuero.
Scenitz Arabes. (Plin. lib. v, cap. 11.)
Apud Procop. bic Ezarethas dicitur, alicubi etiam Azarethus.
Chapter XXXVICaput XXXVI
col. 195–196page 94 of 313
PG 147:195βιομler ΚΕΦΑΛ. ΑϚ'. Περὶ τῆς ἐπαναστάσεως Λογγίνου τοῦ Ἰσαύρου, καὶ τοῦ ἑτέρου Λογγίνου· καὶ περὶ τῆς βασι λείας τῶν Περσῶν Περ όζου, Βλάσου καὶ Κα Κάδου, ὡς 'Ρωμαίοις ἐσπείσαντο. Ομαιμος ἦν Ζήνων Λογγίνος ὄνομα· ὅς, ὥς με πρότερον εἴρηται, ὑπ' ᾿Αναστασίου την πατρίδα κατειληφώς, πλῆθος Ἰσαύρων ὡσεὶ δεκαπέντε χιλιάδας ἀθροίσας, ἔπεισιν ᾿Αναστασίῳ ἀναφανδὲν τὴν μάχην ἀράμενος. Συνείποντο δέ οἱ καὶ ἄλλοι μὲν πλεῖστοι· ἀλλὰ καὶ Κίνων ἐκεῖνος ὁ τῆς ἐν Απα μείᾳ τῆς ἐν Σύροις επαρχίας τὴν ἐπισκοπὴν εἰλη φώς. Ανταλλαξάμενος δὲ τὸ στρατεύειν τοῦ ἱερᾶ σθαι, Ἰσαύροις μαυρος ἐπεστράτευε, καὶ τέλος ἐπεὶ πρὸς ἀλλήλους ἐῤῥήγνυντο, τὸ μὲν τῶν Ἰσαύρων ἅπαν ἄρδην διέφθαρτο. Αἴ γε μὴν κεφαλαί Λογγίνου καὶ Θεοδώρου ἀνὰ τὴν Βύζαντος ἐκομία σθησαν· ἃς ἐπὶ μετεώρου κοντοῖς τισιν ἀναρτήσας ὁ βασιλεὺς, ἀνὰ τὰς Συκᾶ;, αἱ πέραν τοῦ Βυζαντίου εἰσί, τρυφὴν τοῖς τὴν Κωνσταντίνου οἰκοῦσιν ἀντ καν' οἷς πόλλ' ἅττα τῶν κακῶν πρὸς τῶν Ἰσαύρων παθεῖν ἐγένετο. Και Λογγίνος δ' ξενος ὁ Σελινούντιος ἐπονομαζόμενος, καί τις σὺν αὐτῷ Ινδη; ἐπι πολὺ τῇ τυραννίδι ἐκπαίξαντες, ζωγρίαι Αναστασίῳ πρὸς Ιωάννου τοῦ στρατηγοῦ ᾧ ἐπίκλην Κυρτός ἦν, στέλλονται· ὁ βασιλεύς τε καὶ Βυζάντιοι ἡδὺ θέαμα εἶχον· ἐπὶ θριάμβῳ πολυανθρώπῳ βαρείαις ἀλύσεσιν ἀνά τε τὴν ἱπποδρομίαν καὶ τὰς λεωφόρους τῶν τυράννων περιελκυσθέντων. Ἐκεῖθεν δε τοῖς βασιλείοις τῶν θησαυρῶν καὶ τὰ καλούμενα Ο Ισαυρικά· τοῦτο δὲ ἦν ἀν᾿ ἕκαστον ἔτος τοῖς βαρ βάροις χορηγούμενον χρυσίον, πεντακισχιλίας ἐς μνᾶς ποσαύμενον. Ναὶ μὴν καὶ βασιλεὺς τηνικαῦτα Περσών Περέζης, Νε θαλίταις Ούννοις ἐπιστρατεύσας, ἀκλεῶς ἀνέστρεφε στενοῖς γὰρ τόποις περι ληφθείς, οἷς ἐκείνοις ἐδίωκεν, ἐξαίφνης ἐπισυστρεμα μα τούτων ποιησαμένων, μέσον είχετο, φυλακαίς τῶν διεξόδων Ασφαλισμένων. Ἐν στε ῷ δὲ κομιδή καταστας Περόνης, εἰρηνεύειν ἐδεῖτο. Ὁ δὲ τῶν Νεφθαλιτῶν ἡγούμενος, οὐ πρότερον κατεδέχ το σπένδεσθαι, εἰ μὴ κύψας αὐτῷ τὴν προσκύνησιν δοίη, καὶ ἐγγύαις αὐτὸν ἀσφαλίσηται, ὅρκοις πληροφορῶν, μή ποτε κατὰ Νεφθαλιτῶν ἑλέσθαι στρα τεύειν. Ὁ δὲ τῷ καιρῷ βιαζόμενος, καὶ ἄκων δράν τὸ παράλογον ἠναγκάζετο· καὶ αἰσχύνης πλήρης ἀνέστρεφεν. Ες ὕστερον δὲ μὴ φέρων τὸ αἷσχετι το ραλύσας τοὺς ὅρκους, ἐπ' ἐκείνους ᾔει· καὶ σύ στρεμμα ποιησαμένων αὖθις ἐκείνων, τῇ παραβάσει τῶν ὅρκων διέφθαρτο. Οἱ δέ γε Πέρσαι Λαδάδῃ τ νεωτέρῳ ἐκείνου παιδὶ τὴν ἀρχὴν ἐγχειρίζουσιν χρώμενος ούτος, κοινὰς εἶναι τὰς γυναῖκα; πᾶσιν ἐνομοθέτει. Διόπερ Πέρσαι τοῦτον τῆς ἀρχῆς ἐκκήρυκτον ποιησάμενοι, αὐτὸν μὲν ὑπὸ φρουράν ἔθεντο· Βλάσον δὲ τὸν ἕτερον υἱὸν τοῦ Περόζου βασιλέα σφῶν ἀνηγόρευον. Καβάδῃ δὲ ἡ γαμετή, ὅσ' ἀνῆκεν ἐκείνῳ τῇ φρουρᾷ ἔπραττεν. Εὐπρόσωπος δ'
CAPUT XXXVI.
De rebellione Longini Isauri, alteriusque Longini.
De administratione regni Persarum Perozr
Blasi, et Cabada, ut cum Romanis pacem fecerint.
Longinus Zenonis frater fuit, ut supra diximus.
Hic ab Anastasio in patriam relegatus, exercitu
quindecim millium ex Isauris collecto, adversus
illum, aperto cum eo Marte congressurus, bellum
movit. In hujus castris cum plurimi alii, tum Conon ille Apameæ in provincia Syriae episcopus
fuit. Is episcopali functione militari munere commutata, Isanris Isaurus in bello præfuit. Postremo
vero prælio commisso, cum Isauri internecione
cæsi essent, Longini et Theodori capita Constantinopoli allata sunt: quæ imperator hastis pralongis infixa, in loco eo qui Ficorum nomen obtinet,
et ex adverso Byzantio est, sublimia collocari
jussit, ut gratum Constantinopolitanis essent spectaculum, qui quamplurimis ab Isauris affecti fuerant malis. Longinus vero alius quoque Selinuntius cognominatus 713 et cum eo Indes quidam,
qui diu tyrannidem exercuerant, captivi a Joanne (f)
militiae duce, cui Cyrti, hoc est. gibbosi seu incurvi
cognomen erat, ad Anastasium missi sunt. Perjucundum ii imperatori et Byzantiis spectacuium
præbuere, cum gravibus catenis vincti tyranni,
in triumpho et maxima hominum frequentia, per
circum maximum, et vias publicas tral erentur
Unde in imperatorium ærarium Iaurica,
antea vocabatur, pensio illata est. Erat autem ca
quinque millium minarum, qua Barbaris istis quot
annis pendebantur. Persarum quoque rex Perozes
Nephthalitis Ilennis bello illato, inglorius in regnum suum rediit. In angustiis enim quibusdam,
ubi cos persequebatur, agmine corum conferto,
circumventus, et exitu carum omni prarsidio
clauso, ab eis captus est. Itaque ad necessitatem
cam redactus, pacem ab illis petiit. Nephthalita -
rum nutem dux non prius conditiones pacis
admisit, quam Perozes corpore inclinato adoratiomis ei honorem præstitit, et sponsione una cum
juramento interposito confirmavit, nunquam se
Nephthalitis bellum illaturum esse. Et ille vel
invitus rem eam, quæ præter rationem esset,
temporis necessitate adactus fecit, et cum dedecore
maximo domum reversus est. Postea vero ignominiam cam non ferens, contra jurisjurandi religio
nem, cum exercitu contra cos profectus est. Et
cum illi rursum Insidias ei struxissent βιομler
jusjurandum violatum cæsus est. Perse, Cabad.e:
minori natu filio ejus, regnum tradidere. Quod
cum ille administraret, lege lata, ut communes
uxores essent, constituit. Quam ob causam Persæ
regno Cabada abrogato, in custodiam insuper eum
conjecerunt: et Blasum, alterum Perone filium,
Hunc Scytham, seu potius Gullium fuisse,
eit Evagr. lib. II, cap. 33.
Procop. Enthalitas Hannos vocat, hoc est,
Περὶ τῆς ἐπαναστάσεως Λογγίνου τοῦ Ἰσαύρου,
καὶ τοῦ ἑτέρου Λογγίνου· καὶ περὶ τῆς βασι
λείας τῶν Περσῶν Περ όζου, Βλάσου καὶ ΚαΚάδου, ὡς 'Ρωμαίοις ἐσπείσαντο.
Ομαιμος ἦν Ζήνων Λογγίνος ὄνομα· ὅς, ὥς με
πρότερον εἴρηται, ὑπ' ᾿Αναστασίου την πατρίδα
κατειληφώς, πλῆθος Ἰσαύρων ὡσεὶ δεκαπέντε χιλιά
δας ἀθροίσας, ἔπεισιν ᾿Αναστασίῳ ἀναφανδὲν τὴν
μάχην ἀράμενος. Συνείποντο δέ οἱ καὶ ἄλλοι μὲν
πλεῖστοι· ἀλλὰ καὶ Κίνων ἐκεῖνος ὁ τῆς ἐν Απα
μείᾳ τῆς ἐν Σύροις επαρχίας τὴν ἐπισκοπὴν εἰληφώς. Ανταλλαξάμενος δὲ τὸ στρατεύειν τοῦ ἱερᾶ
σθαι, Ἰσαύροις μαυρος ἐπεστράτευε, καὶ τέλος
ἐπεὶ πρὸς ἀλλήλους ἐῤῥήγνυντο, τὸ μὲν τῶν Ἰσαύρων ἅπαν ἄρδην διέφθαρτο. Αἴ γε μὴν κεφαλαί
Λογγίνου καὶ Θεοδώρου ἀνὰ τὴν Βύζαντος ἐκομία
σθησαν· ἃς ἐπὶ μετεώρου κοντοῖς τισιν ἀναρτήσας
ὁ βασιλεὺς, ἀνὰ τὰς Συκᾶ;, αἱ πέραν τοῦ Βυζαντίου
εἰσί, τρυφὴν τοῖς τὴν Κωνσταντίνου οἰκοῦσιν ἀντ
καν' οἷς πόλλ' ἅττα τῶν κακῶν πρὸς τῶν Ἰσαύρων
παθεῖν ἐγένετο. Και Λογγίνος δ' ξενος ὁ Σελινούν
τιος ἐπονομαζόμενος, καί τις σὺν αὐτῷ Ινδη; ἐπιπολὺ τῇ τυραννίδι ἐκπαίξαντες, ζωγρίαι Αναστασίῳ
πρὸς Ιωάννου τοῦ στρατηγοῦ ᾧ ἐπίκλην Κυρτός
ἦν, στέλλονται· ὁ βασιλεύς τε καὶ Βυζάντιοι ἡδὺ
θέαμα εἶχον· ἐπὶ θριάμβῳ πολυανθρώπῳ βαρείαις
ἀλύσεσιν ἀνά τε τὴν ἱπποδρομίαν καὶ τὰς λεωφό
ρους τῶν τυράννων περιελκυσθέντων. Ἐκεῖθεν δε
τοῖς βασιλείοις τῶν θησαυρῶν καὶ τὰ καλούμενα
Ο Ισαυρικά· τοῦτο δὲ ἦν ἀν᾿ ἕκαστον ἔτος τοῖς βαρ
βάροις χορηγούμενον χρυσίον, πεντακισχιλίας ἐς
μνᾶς ποσαύμενον. Ναὶ μὴν καὶ βασιλεὺς τηνικαῦτα
Περσών Περέζης, Νε θαλίταις Ούννοις ἐπιστρατεύ
σας, ἀκλεῶς ἀνέστρεφε στενοῖς γὰρ τόποις περι
ληφθείς, οἷς ἐκείνοις ἐδίωκεν, ἐξαίφνης ἐπισυστρεμα
μα τούτων ποιησαμένων, μέσον είχετο, φυλακαίς
τῶν διεξόδων Ασφαλισμένων. Ἐν στε ῷ δὲ κομιδή
καταστας Περόνης, εἰρηνεύειν ἐδεῖτο. Ὁ δὲ τῶν
Νεφθαλιτῶν ἡγούμενος, οὐ πρότερον κατεδέχ το
σπένδεσθαι, εἰ μὴ κύψας αὐτῷ τὴν προσκύνησιν
δοίη, καὶ ἐγγύαις αὐτὸν ἀσφαλίσηται, ὅρκοις πληρο
φορῶν, μή ποτε κατὰ Νεφθαλιτῶν ἑλέσθαι στρα
τεύειν. Ὁ δὲ τῷ καιρῷ βιαζόμενος, καὶ ἄκων δράν
τὸ παράλογον ἠναγκάζετο· καὶ αἰσχύνης πλήρης
ἀνέστρεφεν. Ες ὕστερον δὲ μὴ φέρων τὸ αἷσχετι
το ραλύσας τοὺς ὅρκους, ἐπ' ἐκείνους ᾔει· καὶ σύ
στρεμμα ποιησαμένων αὖθις ἐκείνων, τῇ παραβάσει
τῶν ὅρκων διέφθαρτο. Οἱ δέ γε Πέρσαι Λαδάδῃ τ
νεωτέρῳ ἐκείνου παιδὶ τὴν ἀρχὴν ἐγχειρίζουσιν
χρώμενος ούτος, κοινὰς εἶναι τὰς γυναῖκα; πᾶσιν
ἐνομοθέτει. Διόπερ Πέρσαι τοῦτον τῆς ἀρχῆς ἐκ
κήρυκτον ποιησάμενοι, αὐτὸν μὲν ὑπὸ φρουράν
ἔθεντο· Βλάσον δὲ τὸν ἕτερον υἱὸν τοῦ Περόζου
βασιλέα σφῶν ἀνηγόρευον. Καβάδῃ δὲ ἡ γαμετή, ὅσ'
ἀνῆκεν ἐκείνῳ τῇ φρουρᾷ ἔπραττεν. Εὐπρόσωπος δ'
albos. Quapropter apud eum quidam pro Euthalitis
Leucalitas legunt, lib. 1, fie bell. Persic.
col. 197–198page 95 of 313
PG 147:197οὖσα, την φρούραρχον τοῦ κάλλους ἁλῶναι ἐποίει, καὶ τῷ ταύτης ἔρωτι δουλεύειν ὅ τι ἂν ἐκείνῃ φίλον εἴη αἱρεῖσα:. Ἡ δὲ σώφρων οὗτα καὶ φίλανδρος, τἀνδρὶ τὸν ἔρωτα ήγγελλε τοῦ φρουροῦ· ὁ δ᾽ ἐνδιδό και τῇ θελήσει παρηγγύα τοῦ ἐραστοῦ. Τοῦ δὲ μύ τους πραχθέντος, ἡ γυνὴ ἀδεέστερον ἐπὶ τὸν ἄνδρα εἰσῄει τὸ εἰκὸς ἐκείνῳ εἰς θεραπείαν ἀποπληροῦσα. Εταίρος δέ τις Καβάδῃ φίλος ἐς τὰ μάλιστα καθε στώς, διὰ τῆς γαμετῆς ἐμήνυεν, ἔν τινι χώρῳ π τους τε καὶ ἄνδρας ἐμπαρασκεύους ἔχειν· δι' ὧν εἰ γ' αἱρεῖτο ἀπ διδράσκειν, εὐχερές καθεστάναι, καὶ τὴν ἀρχὴν αὖθις ἀναλαμβάνειν. Ἐπεὶ δὲ νύξ ἐπιγέα νετο, ἔπειθε Καβάδης τῇ μὲν γυναικί, τὰ σφέτερα τῶν ἱματίων ἀναβάλλεσθαι, καὶ ἐπὶ τῆς εἰρκτῆς καθῆσθαι· ἐκεῖνον δὲ τὰ ἐκείνης αὖθις μεταμφιασάμενον, εὐφυῶς σοφιζόμενον τὸ εἶναι ἐκείνην, ἀναχωρεῖν. Καὶ τὸ μὲν εἰς τέλος ἦν· καὶ Καβάδης διὰ τοῦ Σέη, τοῦτο γὰρ ὁ ἑταῖρός οἱ ὠνόμαστο, ἐς Νεφθαλίτας ὡς τάχιστα διεσώζετο· ᾧ τόν τε στρατὸν καὶ τὴν θυγατέρα εἰ; γαμετὴν δούς, ἐπὶ Πέρσας στρα τεύειν ἐκέλευε, καὶ τῆς ἰδίας ἀντιποιεῖσθαι ἀρχῆς. ῾Ο δὲ εἰσβαλών Πέρσαις, ἐξαπιναίως πάνῳ οὐδενὶ τὴν ἀρχὴν ἀνελάμβανε· καὶ τὴν ἀδελφὸν Βλάσον συσχών, Εμφρουρον ἐποιεῖτο τάς κόρα; περιελών. Αγχίνους δὲ ὧν καὶ μάλα δραστήριος ο Καβάδης, ἀσφαλέστατα τῷ ἑξῆς διαγέγονε τὴν βασιλείαν κρατ τῶν· καὶ εἰς ἔτη ἕνδεκα τοῦ λοιποῦ τῇ ἀρχῇ διαρ κέσας, τὰ μὲν πρῶτα Ρωμαίοις ἐσπένδετο· ἐπεὶ δὲ δανείζεσθαι χρήματα παρ' 'Αναστασίου ᾐτεῖτο, απεκρίνατο γραμματεῖον ποιεῖν εἰ δανείζεσθαι βού λοιτο· εἰ δ' ἄλλως, οὐδ᾽ ἂν ἕνα παρέξειεν οβολόν. Διά το: τοῦτο Καβάδην τὰς σπονδὰς λύσαντα, κατὰ Ρωμαίων ὁρμῆσαι. Αστυ δέ τι μεταξύ Περσῶν καὶ Ἰνδῶν ἐτύγχανεν ὄν, ὄνομα ἦν Τζουνδαδάερ· ἐν ᾧ χρήματα πλείστα καὶ λίθους τῶν τιμαλφῶν καὶ δια φανῶν μαθὼν Καβάδης κρύπτεσθαι, πάντα κάλων ἐκίνει χειρώσασθαι. Εἴργετο δὲ δαίμοσιν ἐμποδὼν καθισταμένοις, οἱ ταῦτα φρουρεῖν ἔλαχον. Ἐπεὶ δὲ πᾶσαν τὴν σφετέραν μαγγανείαν κεκινηκώς οὐδὲν ἤνυεν, ἀπρὶξ τῶν δαιμονίων ἐχομένων τοῦ τόπου, διὰ τῶν Ἰουδαίων ἀπεπειρᾶτο· κἀκεῖθεν δὲ τοῦ σκοποῦ διημαρτηκώς, ἔγνω διὰ τῶν Χριστιανῶν ἐλθεῖν, δυναστείαν ειληφένα: σφᾶς κατὰ δαιμόνων ἀναγαθών· καὶ μετεστέλλετο τὴν παρὰ Πέρσαις Χριστιανῶν ἐπίσκοπον· ὅς ἐπὶ τοῦτο σύναξιν ὁμου; φύλων πεποιηκώς, καὶ μετασχὼν τῶν θείων, ἁγια σμάτων, μεταδούς τε τούτων καὶ τοῖς συνιοῦσι Χρ στιανοῖς, τῷ τοῦ σταυροῦ σημείῳ τοὺς ἐμφιλοχωροῦντας ήλαυνε δαίμονας· καὶ πόνων ἄνευ Καβάδη τὸ ἄστυ εὐθὺς παρεδίδου. Ο δῆτα καταπλαγείς ὁ Πέρσης, πρώτη καθέδρα τὸν τῶν Χριστιανῶν ἐτίμα ἐπίσκοπον, ἄχρι τότε Ἰουδαίων καὶ Μανιχαίων προηγουμένων· ἔνθεν τοι καὶ πᾶσι τοῖς χριστιανίζειν ἐθέλουσι τοῦ λοιποῦ ἄδειαν παρείχε· πρότερον κολάζων, ὡς καὶ πολλοὺς τῶν φωνητικῶν ἀφαιρεῖν ὀργάνων· οἱ καίπερ οὕτως ἔχοντες, καθαρώς δω μίλουν καθὰ καὶ πρότερον λέγοντες.
ECCLESIASTICE HISTORIÆ LIB. XVI.
οὖσα, την φρούραρχον τοῦ κάλλους ἁλῶναι ἐποίει, regem crearunt. Cabadæ in carcere uxor ejus, quæ
debuit officia, præstitit. Et quod ea ventista forma
esset, carceris custos pulchritudine ejus victus,
ct amore captus, inservire ei, et quod illa vellet
facere constituit. Illa autem quoniam casa erat,
et virum amabat, custodis amorem ei indicavit.
Ille porro eam voluntati amatoris obsequi jussit.
Flagitium id ubi peractum est, liberius ad maritumr
deinde mulier accessit, convenientem ei curam
praestans. 714 Erat Cabadæ amicus quidam quam
maxime charus, qui per uxorem ei insinuavit, paratos se in loco certo equos et viros habere, cum
quibus si fngere vellet, facile regnum recuperaré
posset. Ubi mox advenit, Cabades conjugi perstiasit, ut vestem illa suam indueret, atque in carcere consideret: ipse vero habitu illius sumpto,
eam ipsam se esse probe assimulavit, et custodia
egressus est. Id ubi factum, Cabades Seæ ductu
(ita enim amicus ille nominabatur) quain celerrime
salvus ad Nephthalitas pervenit. Quorum princeps
illi et filiam matrimonio conjunxit, et exercitum
attribuit, quem in Persas, regnum suum recuperaturus, duceret. Cabades ubi Persas præter exspectationem subito aggressus est, regnum null
prope labore recepit: fratrem Blasum cepit,
excæcavit, et carceri inclusit; et quod Cabades
vir sagax atque industrius esset, regnum postea
quam tutissime tenuit. Et anno administrationis
suæ undecimo pacem primum cum Romanis fecit:
deinde vero, ubi mutuam ab Anastasio pecu
niam accipere voluit, atque Anastasius ei respondit,
cautionis syngrapham eum, si pecuniam recipera
vellet, dare debere, absque ea ne unum quillem
obolum accepturum esse: eam ob causan pacis
foedus rupit, et adversus Romanos bellum suscepit.
Inter Persidem et Indiam oppidum fuit, Tzundadaer
nomine. In eo Cabades maximam pecuniæ vim,
pretiososque et pellucidos lapillos clam asservari
intellexit. Eis ut una cum oppido potiretur, nihik
intentatum reliquit: sed quo minus qued volebat
eficeret, damones, qui thesaurum cum custodiebant, obstitere. Et postquam Persicas evocationes
et imposturas expertus, dæmonibus videlicet lecum
cun firmissime obtinentibus, nihil egit, per Jdes
καὶ τῷ ταύτης ἔρωτι δουλεύειν ὅ τι ἂν ἐκείνῃ φίλον
εἴη αἱρεῖσα:. Ἡ δὲ σώφρων οὗτα καὶ φίλανδρος,
τἀνδρὶ τὸν ἔρωτα ήγγελλε τοῦ φρουροῦ· ὁ δ᾽ ἐνδιδό
και τῇ θελήσει παρηγγύα τοῦ ἐραστοῦ. Τοῦ δὲ μύ
τους πραχθέντος, ἡ γυνὴ ἀδεέστερον ἐπὶ τὸν ἄνδρα
εἰσῄει τὸ εἰκὸς ἐκείνῳ εἰς θεραπείαν ἀποπληροῦσα.
Εταίρος δέ τις Καβάδῃ φίλος ἐς τὰ μάλιστα καθε
στώς, διὰ τῆς γαμετῆς ἐμήνυεν, ἔν τινι χώρῳ π
τους τε καὶ ἄνδρας ἐμπαρασκεύους ἔχειν· δι' ὧν εἰ
γ' αἱρεῖτο ἀπ διδράσκειν, εὐχερές καθεστάναι, καὶ
τὴν ἀρχὴν αὖθις ἀναλαμβάνειν. Ἐπεὶ δὲ νύξ ἐπιγέα
νετο, ἔπειθε Καβάδης τῇ μὲν γυναικί, τὰ σφέτερα
τῶν ἱματίων ἀναβάλλεσθαι, καὶ ἐπὶ τῆς εἰρκτῆς
καθῆσθαι· ἐκεῖνον δὲ τὰ ἐκείνης αὖθις μεταμφιασά
μενον, εὐφυῶς σοφιζόμενον τὸ εἶναι ἐκείνην, ἀναχωρεῖν. Καὶ τὸ μὲν εἰς τέλος ἦν· καὶ Καβάδης διὰ τοῦ
Σέη, τοῦτο γὰρ ὁ ἑταῖρός οἱ ὠνόμαστο, ἐς Νεφθαλί
τας ὡς τάχιστα διεσώζετο· ᾧ τόν τε στρατὸν καὶ
τὴν θυγατέρα εἰ; γαμετὴν δούς, ἐπὶ Πέρσας στρατεύειν ἐκέλευε, καὶ τῆς ἰδίας ἀντιποιεῖσθαι ἀρχῆς.
῾Ο δὲ εἰσβαλών Πέρσαις, ἐξαπιναίως πάνῳ οὐδενὶ
τὴν ἀρχὴν ἀνελάμβανε· καὶ τὴν ἀδελφὸν Βλάσον
συσχών, Εμφρουρον ἐποιεῖτο τάς κόρα; περιελών.
Αγχίνους δὲ ὧν καὶ μάλα δραστήριος ο Καβάδης,
ἀσφαλέστατα τῷ ἑξῆς διαγέγονε τὴν βασιλείαν κρατ
τῶν· καὶ εἰς ἔτη ἕνδεκα τοῦ λοιποῦ τῇ ἀρχῇ διαρκέσας, τὰ μὲν πρῶτα Ρωμαίοις ἐσπένδετο· ἐπεὶ
δὲ δανείζεσθαι χρήματα παρ' 'Αναστασίου ᾐτεῖτο,
απεκρίνατο γραμματεῖον ποιεῖν εἰ δανείζεσθαι βούλοιτο· εἰ δ' ἄλλως, οὐδ᾽ ἂν ἕνα παρέξειεν οβολόν.
Διά το: τοῦτο Καβάδην τὰς σπονδὰς λύσαντα, κατὰ
Ρωμαίων ὁρμῆσαι. Αστυ δέ τι μεταξύ Περσῶν καὶ
Ἰνδῶν ἐτύγχανεν ὄν, ὄνομα ἦν Τζουνδαδάερ· ἐν ᾧ
χρήματα πλείστα καὶ λίθους τῶν τιμαλφῶν καὶ διαφανῶν μαθὼν Καβάδης κρύπτεσθαι, πάντα κάλων
ἐκίνει χειρώσασθαι. Εἴργετο δὲ δαίμοσιν ἐμποδὼν
καθισταμένοις, οἱ ταῦτα φρουρεῖν ἔλαχον. Ἐπεὶ δὲ
πᾶσαν τὴν σφετέραν μαγγανείαν κεκινηκώς οὐδὲν
ἤνυεν, ἀπρὶξ τῶν δαιμονίων ἐχομένων τοῦ τόπου,
διὰ τῶν Ἰουδαίων ἀπεπειρᾶτο· κἀκεῖθεν δὲ τοῦ
σκοποῦ διημαρτηκώς, ἔγνω διὰ τῶν Χριστιανῶν
ἐλθεῖν, δυναστείαν ειληφένα: σφᾶς κατὰ δαιμόνων
ἀναγαθών· καὶ μετεστέλλετο τὴν παρὰ Πέρσαις
Χριστιανῶν ἐπίσκοπον· ὅς ἐπὶ τοῦτο σύναξιν ὁμου rem expedire aggressus est; atque ubi per eos
φύλων πεποιηκώς, καὶ μετασχὼν τῶν θείων, ἁγια
σμάτων, μεταδούς τε τούτων καὶ τοῖς συνιοῦσι Χρ
στιανοῖς, τῷ τοῦ σταυροῦ σημείῳ τοὺς ἐμφιλοχω
ροῦντας ήλαυνε δαίμονας· καὶ πόνων ἄνευ Καβάδη
τὸ ἄστυ εὐθὺς παρεδίδου. Ο δῆτα καταπλαγείς ὁ
Πέρσης, πρώτη καθέδρα τὸν τῶν Χριστιανῶν ἐτίμα
ἐπίσκοπον, ἄχρι τότε Ἰουδαίων καὶ Μανιχαίων
προηγουμένων· ἔνθεν τοι καὶ πᾶσι τοῖς Χριστιανι
ζειν ἐθέλουσι τοῦ λοιποῦ ἄδειαν παρείχε· πρότερον
κολάζων, ὡς καὶ πολλοὺς τῶν φωνητικῶν ἀφαιρεῖν
ὀργάνων· οἱ καίπερ οὕτως ἔχοντες, καθαρώς δω
μίλουν καθὰ καὶ πρότερον λέγοντες.
quoque optatis votisque suis potitus non est, per
Christianos tandem se quod conabatur facturum
esse arbitratus est, quos adversus dæmones potestatem recepisse audiverat. Itaque Christianorum,
qui apud Persas erat, episcopum ad se vocavit;
qui ca de causa synaxi et conventu ecclesiastico
popularium suorum coacto, et divinis sanctificationibus perceptis, eisdemque Christianis qui ibi
convenerant datis, signo crucis qui locum cum
incolebant dæmones exegit, et Cabadæ statim sinc
labore ullo oppidum tradidit. Qua re consternatus
Persa, 715 primo subsellio episcopum Christia -
et Manichæi sedes primarias obtinuissent. Alsacra colerent, potestatem liberan
norum cohonestavit, cum ad id usque tempus Judæi
que ab eo tempore, ut deinceps quicunque vellent, Christianorum
Chapter XXXVIICaput XXXVII
col. 199–200page 96 of 313
PG 147:199ΚΕΦΑΛ. ΛΖ'. Περὶ τῆς τῶν Περσῶν μάχης, καὶ Θεοδοσιουπόλεως καὶ Δάρας τῶν πολιχνίων· καὶ περὶ τῶν ἱερῶν λειψάνων Βαρθολομαίου καὶ Βαρνάβα τῶν ἀποστόλων. ᾿Αλλ' ἐσαὖθις Πέρσαι λύσαντες τὰς σπονδὰς, καὶ τὰ οἰκεῖα ὑπερπηδήσαντες ὅρια, τὰ μὲν πρῶτα περὶ Αρμενίαν ἐπιστρατεύουσι. Πολίχνιον δέ τι ελόντες Θεοδοσιούπολιν ὄνομα, ἐκεῖθεν Αμίδι τῇ πόλει προσβάλλουσι περί ποὺ τὴν μέσην κειμένῃ τῶν που ταμῶν· ἣν δῆτα καὶ ἐκπολιορκήσαντες εἷλον· ἀλλ᾽ αὖθις πολλοῖς χρήμασιν ᾿Αναστάσιος ήγειρεν. Εἰ δέ τις ὅπως τὰ τῆς πολιορκίας εἰς λεπτὸν προέβη, καὶ τὴν ἐφ' ἑκάστῳ βούλοιτο διειδέναι ἀκρίβειαν, Εύστα. θέῳ τῷ Σύρῳ τοῦτον ἐντυγχάνειν προτρέπομεν, δς κομψώς μάλα τὰ τοιαῦτα συνέταξε· καὶ μέχρι τοῦδε περατώσας τὴν ἱστορίαν, ἄχρι δωδεκάτου ἔτους τῆς Αναστασίου ἀρχῆς, μετὰ τῶν πλειόνων ἐγένετο. Επειτα βασιλεὺς χωρίον τε, Δάρας ὄνομα, περὶ τὴν μέσην δὲ καὶ τοῦτο τῶν ποταμῶν κείμενον, περὶ τὰ τέρματα τῆς Ῥωμαίων γῆς, μεταίχμιον ἡμῶν τε καὶ τῆς Περσῶν πολιτείας ὄν, καρτερῷ τειχίῳ περι θαλών; εἰς πόλιν εἶναι ἐποίει· διάφορά τε οἰκοδομήσας, νεώς τε καὶ οἴκους περιφανείς, βασιλείους τε στοὰς, καὶ δημόσια βαλανεῖα, καὶ ἄλλα οἷς τῶν πόλεων αἱ ἐπίσημοι γάννυνται. Ἐκ Δαρείου δὲ τὴν ἐπωνυμίαν ταύτην λόγος κληρώσασθαι, ὅτιπερ ἐκεῖσε τοῦτον ᾿Αλέξανδρος ὁ Φιλίππου πάμπαν κατής γωνίσατο. Ἐπεὶ δὲ κτίσας ἀπήρτησεν, ὄναρ ἐπι στὰς αὐτῷ Βαρθολομαῖος ὁ ἀπόστολος, ἐπιτετράφθαι οἱ πρὸς Θεοῦ τὴν τοῦ τείχους ἀσφάλειαν ἔχρα. Ὁ δὲ τὸ ὄναρ ἐπαληθίζων, τὸ ἐκείνου λείψανον ἐφευρών ἐκεῖσε κατέθετο. Ἐπὶ δὲ τῆς αὐτοῦ ἡγεμονίας καὶ τὸ λείψανον Βαρνάβα τοῦ ἀποστόλου εὑρέθη ἐν Κύ πρῳ ὑπὸ δένδρον 8 Κεράτιον λέγεται κείμενον· οὗ ἐπιστέρνιον τὸ θεῖον καὶ ἱερὸν Εὐαγγέλιον Ματ θαίου τοῦ εὐαγγελιστοῦ ἐτύγχανεν δν, χερσὶν ὁ κείαις τῷ Βαρνάβα γραφέν. Εκ ταύτης τοίνυν πρό φάσεως καὶ Κύπριοι τὸ καταρχάς περιγεγόνασιν αὐτοκέφαλον ἔχειν τὴν κατ' αὐτοὺς μητρόπολιν, καὶ μὴ τελεῖν ὑπὸ ᾿Αντιόχειαν ᾗ καὶ ὑπέκειτο πρότερον. Ἐκράτυνε δ' ἐπὶ μᾶλλον τοῦτο καὶ Ἰουστινια γῆς ὕστερον ἐπὶ δόξῃ τῆς γαμετής Θεοδώρας Κύ προς λαχούσης πατρίδα· καθὰ δὴ καὶ ἐπὶ τὴν Αγρ. δῶ τὴν ἑαυτοῦ πατρίδα ἐποίε:, ἣν δὴ καὶ πρώτην εκάλεσεν Ἰουστινιανήν. Τότε καὶ Ἴμμερες ἔθνος μάχιμον ὑπὸ Πέρσας τελοῦν πρὸς ταῖς ἐσχα τιαῖς τοῦ νότου ποιούμενον τὰς διατριβάς, τὰ Χρι στιανῶν ἑλόμενοι, ἐπίσκοπόν τε πέμψαντες ἔλαβον, καὶ ὅσα ἄλλα χρεών κτήσασθα: ἔσχον. Ελέγοντό γε μὴν μετὰ τῆς ἐκ τοῦ νότου βασιλίδος κατὰ θέαν Σολομῶντος οὗτοι ἐλθεῖν. Ἰουδαῖοι δὲ τὸ ἀνέκαθεν ὄντες, χρόνῳ πολλῷ ὕστερον ἐθνικοί διεγένοντο. Τότε δ' ἐπιμίκτως ἔχοντες, περικαῶς τὴν Χριστιανῶν θρησκείαν ήσπάσαντο.
omnibus permisit: quos ille antea excruciaverat, adeo ut etiam multis membra et partes cas per
quas vox editur, ademerit: qui tamen illis quoque sit amissis, non minus quam antea
loculi.
CAPUT XXXVII.
De Persarum pugna. De Theodosiopoli et Dara oppidulis. et de sacris reliquiis Buriholomæi et Barnabe apostolorum.
Sed enim, sicuti diximus, Persæ pace violata,
fines suos transgressi sunt, et primum Armeniæ
bellum intulerunt; et Theodosiopoli oppido capto, að
Amidam urbem Mesopotamiæ ince pervenerunt:
quam etiam obsessam expugnarunt, et Anastasius
postea impensis recuperavit. Si qui autem plenius
atque exactius obsidionem expugnationenique ejus
urbis cognoscere velit, is Eustathium Syrum legat,
qui sane quam luculenter res eas conscripsit,
atque ubi historiam ad id tempus, duodecimum
scilicet imperii Anastasii annum, produxit, ad locum communem profectus, cum pluribus esse
cœpit. Postea imperator locum quemdam Daras
nominatum, qui et ipse intra duo Qumiua in Mesopotamia, ad Romani imperii fines, nostra
Persicae ditionis trminus, situs est, Gruis
moenibus manivit, et in urbis formam redegit,
adifciis variis, templis, ædibus magnificis,
imperialibus porticibus, lavacris publicis, aliisque præterca structuris, quibus celebres urbes
lætantur, excitatis. Locum autem eum a Dario
nomen accepisse fama est, quod illum ibi Alexander Philippi filius posteriore pugna devicerit.
Urbe ea condita, postquam inde discessit, in
ŝomnis ei Bartholomæus apostolus assistens, per
oraculum commissam sibi a Deo mœnium corum
tutelam esse significavit. Anastasius vero visionem
cam ad rem ipsam contulit: nam reliquias illius
+ reperias ibi reposuit. 716 Sub ejusdem imperio
corpus etiam Barnabæ apostoli in Cypro, sub
arbore quæ Siliqua dicitur, inventam est: super
cujus. pectore sacrum et divinum Evangelium
Matthæi evangelista repertum fuit, ipsius Barnabæ
manibus scriptum, Hac de causa primum Cyprii
metropolim liberi juris sui habere cœperunt:
neque deinceps sub Antiochia, cui antea subjecti
tuere, censi sunt. Confirmavit id jus postea magis
Justinianus propter conjugem suam Theodoram,
cui Cyprus patria fuit: quemadmodum etiam patrie ipse sua Archirido honorem habuit, quam primam Justinianamı vocavit. Eo etiam tempore limeris, geus bellicosa, sub ditione Persarum, ad
extremos noti fines habitantes, Christianismum
complexi sunt: et missis ad imperatorein oratoribus, episcopum, et alia quæ cos habere oportuit,
acceperunt. Ii una cum regina austri ad Solomonem visendum venisse dicti sunt. Et cum ab origine Judæi fuissent, longo post tempore ethuici et
gentiles facti sunt; tum vero et Judæis et gentibus
misti, ardentibus animis religionem Christianam
susceperunt.
clare suut
Περὶ τῆς τῶν Περσῶν μάχης, καὶ Θεοδοσιουπό
λεως καὶ Δάρας τῶν πολιχνίων· καὶ περὶ τῶν
ἱερῶν λειψάνων Βαρθολομαίου καὶ Βαρνάβα
τῶν ἀποστόλων.
᾿Αλλ' ἐσαὖθις Πέρσαι λύσαντες τὰς σπονδὰς, καὶ
τὰ οἰκεῖα ὑπερπηδήσαντες ὅρια, τὰ μὲν πρῶτα περὶ
Αρμενίαν ἐπιστρατεύουσι. Πολίχνιον δέ τι ελόντες
Θεοδοσιούπολιν ὄνομα, ἐκεῖθεν Αμίδι τῇ πόλει
προσβάλλουσι περί ποὺ τὴν μέσην κειμένῃ τῶν που
ταμῶν· ἣν δῆτα καὶ ἐκπολιορκήσαντες εἷλον· ἀλλ᾽
αὖθις πολλοῖς χρήμασιν ᾿Αναστάσιος ήγειρεν. Εἰ δέ
τις ὅπως τὰ τῆς πολιορκίας εἰς λεπτὸν προέβη, καὶ
τὴν ἐφ' ἑκάστῳ βούλοιτο διειδέναι ἀκρίβειαν, Εύστα.
θέῳ τῷ Σύρῳ τοῦτον ἐντυγχάνειν προτρέπομεν, δς
κομψώς μάλα τὰ τοιαῦτα συνέταξε· καὶ μέχρι τοῦδε
περατώσας τὴν ἱστορίαν, ἄχρι δωδεκάτου ἔτους τῆς
Αναστασίου ἀρχῆς, μετὰ τῶν πλειόνων ἐγένετο.
Επειτα βασιλεὺς χωρίον τε, Δάρας ὄνομα, περὶ τὴν
μέσην δὲ καὶ τοῦτο τῶν ποταμῶν κείμενον, περὶ τὰ
τέρματα τῆς Ῥωμαίων γῆς, μεταίχμιον ἡμῶν τε
καὶ τῆς Περσῶν πολιτείας ὄν, καρτερῷ τειχίῳ περι
θαλών; εἰς πόλιν εἶναι ἐποίει· διάφορά τε οίκοδομήσας, νεώς τε καὶ οἴκους περιφανείς, βασιλείους τε
στοὰς, καὶ δημόσια βαλανεῖα, καὶ ἄλλα οἷς τῶν
πόλεων αἱ ἐπίσημοι γάννυνται. Ἐκ Δαρείου δὲ
τὴν ἐπωνυμίαν ταύτην λόγος κληρώσασθαι, ὅτιπερ
ἐκεῖσε τοῦτον ᾿Αλέξανδρος ὁ Φιλίππου πάμπαν κατής
γωνίσατο. Ἐπεὶ δὲ κτίσας ἀπήρτησεν, ὄναρ ἐπιστὰς αὐτῷ Βαρθολομαῖος ὁ ἀπόστολος, ἐπιτετράφθαι
οἱ πρὸς Θεοῦ τὴν τοῦ τείχους ἀσφάλειαν ἔχρα. Ὁ δὲ
τὸ ὄναρ ἐπαληθίζων, τὸ ἐκείνου λείψανον ἐφευρών
ἐκεῖσε κατέθετο. Ἐπὶ δὲ τῆς αὐτοῦ ἡγεμονίας καὶ
τὸ λείψανον Βαρνάβα τοῦ ἀποστόλου εὑρέθη ἐν Κύ
πρῳ ὑπὸ δένδρον 8 Κεράτιον λέγεται κείμενον· οὗ
ἐπιστέρνιον τὸ θεῖον καὶ ἱερὸν Εὐαγγέλιον Ματθαίου τοῦ εὐαγγελιστοῦ ἐτύγχανεν δν, χερσὶν ὁ
κείαις τῷ Βαρνάβα γραφέν. Εκ ταύτης τοίνυν πρό
φάσεως καὶ Κύπριοι τὸ καταρχάς περιγεγόνασιν
αὐτοκέφαλον ἔχειν τὴν κατ' αὐτοὺς μητρόπολιν, καὶ
μὴ τελεῖν ὑπὸ ᾿Αντιόχειαν ᾗ καὶ ὑπέκειτο πρότε
ρον. Ἐκράτυνε δ' ἐπὶ μᾶλλον τοῦτο καὶ Ἰουστινια
γῆς ὕστερον ἐπὶ δόξῃ τῆς γαμετής Θεοδώρας Κύ
προς λαχούσης πατρίδα· καθὰ δὴ καὶ ἐπὶ τὴν
Αγρ. δῶ τὴν ἑαυτοῦ πατρίδα ἐποίε:, ἣν δὴ καὶ
πρώτην εκάλεσεν Ἰουστινιανήν. Τότε καὶ Ἴμμερες
ἔθνος μάχιμον ὑπὸ Πέρσας τελοῦν πρὸς ταῖς ἐσχατιαῖς τοῦ νότου ποιούμενον τὰς διατριβάς, τὰ Χρι
στιανῶν ἑλόμενοι, ἐπίσκοπόν τε πέμψαντες ἔλαβον,
καὶ ὅσα ἄλλα χρεών κτήσασθα: ἔσχον. Ελέγοντό γε
μὴν μετὰ τῆς ἐκ τοῦ νότου βασιλίδος κατὰ θέαν
Σολομῶντος οὗτοι ἐλθεῖν. Ἰουδαῖοι δὲ τὸ ἀνέκαθεν
ὄντες, χρόνῳ πολλῷ ὕστερον ἐθνικοί διεγένοντο. Τότε
δ' ἐπιμίκτως ἔχοντες, περικαῶς τὴν Χριστιανῶν
θρησκείαν ήσπάσαντο.
Chapter XXXVIII, XXXIXCaput XXXVIII, XXXIX
col. 201–202page 97 of 313
PG 147:201Περὶ τῆς τυραννίδος Βιταλιανοῦ· καὶ περὶ τῶν Ούννων, οἱ τῶν Κασπίων πυλῶν ὥρμησαν καὶ περὶ τῆς νήσου Ρόδου. Καί τις δ' ἕτερος τῆς Θράκης ὁρμώμενος, Βιταλια νές ὄνομα, ἐπανίσταται τῷ ᾿Αναστασίῳ· ὃς τὰ τῶν Θρακών δηωσάμενος, ἀπ' Οδυσσοῦ καὶ ᾿Αγχιάλου ἀρξάμενος, τὴν βασίλειον πόλιν ἐλεῖν ἐπείγετο, ἀστάθμητόν τι πλῆθος Ούννων προσεπαγόμενος. Πεμφθεὶς δ' Υπάτιος στρατηγὸς τὰς ἐπὶ τὰ πρόσω τούτου ἀναστέλλειν ὁρμᾶς, ἥλω τούτῳ, ὑπὸ τῶν οἰκείων καταπροδοθείς. ᾿Αλλὰ λύτροις μεγάλοις βα σιλεὺς τοῦτον ὠνεῖτο. Κύριλλος δὲ τὴν στρατηγίαν ἐλάμβανεν· ἀγχωμάλου δὲ τῆς μάχης γεγενημένης, καὶ πολλὰς τὰς τροπὰς καὶ πάλιν διώξεις λαβούσης, τῇ ῥαστώνῃ τῶν ὑπ' αὐτὸν καίπερ τοῦ στρατηγοῦ τὸ πλέον ἐσχηκότος, ὅμως καὶ οὕτως ἥλω· καὶ οὕτως ὁ τύραννος ἄχρι καὶ τῶν Συκῶν τὴν ἔλασιν ἐποιεῖτο, δῃῶν πάντα καὶ ἀφανείᾳ παραδιδούς ἐπ' ἐλπίσι τε μεγάλαις ὤν, καὶ τὴν βασιλίδα τῶν πόλεων παραστήσεσθαι, καὶ τὴν ἀρχὴν εἰληφέναι οὗ δῆτα ἐσκηνημένου, Μαρίνος ὁ Σύρος εστέλλετο κατ' αὐτοῦ νηΐτη στρατῷ συμβαλεῖν αὐτῷ. "Αμφω οὖν τὸ στρατώ συνιόντε, ἀνεκώχευον έκπλους ποιούμενος· ἀκροβολισμοί τε μεταξύ τοῖν δυοῖν ἐγίνοντο. Καὶ δὴ περὶ τὰ καλούμενα βυθάρια ναυμαχίας καρτεράς συστάσης, ἀνακράτος πρύμναν κρουσάμενος, ἔφευγε Βιταλιανός, τὰ πολλὰ τῆς δυνάμεως διαφθείρας. Επίσης δὲ καὶ οἱ ἀμφ' αὐτὸν ἔφευγον οὕτως ὀξέως ὡς τῇ ἐπιούσῃ μηδένα τῶν πολεμίων μήτε περὶ τὴν πόλιν μήτε μὴν περὶ τὸ ἀνάπλουν ποσῶς εὑρεθῆναι. Βιταλιανὸν δ' ἐς 'Αγχίαλον βραχύ διατρίψαντα, ἔπειτα παυσάμενον τυραννεῖν, ἡσυχίαν ἄγειν ἐχόντα αἱρεῖσθαι. Καὶ ἄλλο δὲ γένος Οὐννικόν τὴν ῾Ρωμαίων ἐπέδραμε· περαιωσάμενον γὰρ τὰς Κασπίας πύλας, τὴν ἕω διῆλθεν· ἡ δὲ Ῥόδος ἀνὰ τὸν αὐτὸν χρόνον τρίτον ήδη σεισμῷ πέπονθεν ἐξαι σίῳ πάθος ταὐτὸ νυκτὸς ἐν τῷ ποῤῥωτάτῳ. ΚΕΦΑΛ. ΑΘ. Περὶ τοῦ Μακροῦ λεγομένου τείχους 8 Ἀναστάσιος ἔκτισεν ἀπὸ τοῦ Εὐξείνου Πόντου ἄχρι τῆς Θρακίας θαλάσσης. Εργον δέ τι μέγιστον καὶ περιφανές, μνήμης τε ἄξιον καὶ βασιλεῖ πρέπον διεπράξατο 'Αναστάσιο;, 8 Μακρὸν τείχος εκάλεσεν, ἐπὶ καλῷ τῆς Θράκης γεγενημένον· ὅπερ διέχει τῆς Κωνσταντίνου στα δίοις ὡς μάλιστα ογδοήκοντα καὶ διακοσίοις· ἐς ἑκατέραν δ' ἀποτελευτᾷ θάλατταν, ἐκτρέχον πορθμού δίκην ἐπὶ σταδίους εἴκοσι καὶ τετρακοσίους· καὶ τὴν πόλιν Χερρόνησον οὖσαν, νῆσον σχεδόν τι πεποιηκὸς· καὶ καθοδηγοῦν ῥᾷστα οἷς βούλησίς ἐστι διαπορθμεύεσθαι ἀπὸ τοῦ καλουμένου Στόματος Πόντου ἐς τὴν Προποντίδα, καὶ τὴν Θρακίαν θάλατο ταν. Εργόν τε τοὺς βαρβάρους, οἱ ἐκθέειν καὶ καταχεῖσθαι βούλονται, ἀπὸ τῶν ἄνωθεν τοῦ Εὐξείνου Πόντου μερῶν Κόχων τε, τῆς τε λίμνη: Μπιτ δος,
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVI.
KEPAA. AII'.
Περὶ τῆς τυραννίδος Βιταλιανοῦ· καὶ περὶ τῶν
Ούννων, οἱ τῶν Κασπίων πυλῶν ὥρμησαν·
καὶ περὶ τῆς νήσου Ρόδου.
Καί τις δ' ἕτερος τῆς Θράκης ὁρμώμενος, Βιταλια
νές ὄνομα, ἐπανίσταται τῷ ᾿Αναστασίῳ· ὃς τὰ τῶν
Θρακών δηωσάμενος, ἀπ' Οδυσσοῦ καὶ ᾿Αγχιάλου
ἀρξάμενος, τὴν βασίλειον πόλιν ἐλεῖν ἐπείγετο,
ἀστάθμητόν τι πλῆθος Ούννων προσεπαγόμενος.
Πεμφθεὶς δ' Υπάτιος στρατηγὸς τὰς ἐπὶ τὰ πρόσω
τούτου ἀναστέλλειν ὁρμᾶς, ἥλω τούτῳ, ὑπὸ τῶν
οἰκείων καταπροδοθείς. ᾿Αλλὰ λύτροις μεγάλοις βασιλεὺς τοῦτον ὠνεῖτο. Κύριλλος δὲ τὴν στρατηγίαν
ἐλάμβανεν· ἀγχωμάλου δὲ τῆς μάχης γεγενημένης,
καὶ πολλὰς τὰς τροπὰς καὶ πάλιν διώξεις λαβούσης,
τῇ ῥαστώνῃ τῶν ὑπ' αὐτὸν καίπερ τοῦ στρατηγοῦ
τὸ πλέον ἐσχηκότος, ὅμως καὶ οὕτως ἥλω· καὶ οὕτως
ὁ τύραννος ἄχρι καὶ τῶν Συκῶν τὴν ἔλασιν
ἐποιεῖτο, δῃῶν πάντα καὶ ἀφανείᾳ παραδιδούς·
ἐπ' ἐλπίσι τε μεγάλαις ὤν, καὶ τὴν βασιλίδα τῶν
πόλεων παραστήσεσθαι, καὶ τὴν ἀρχὴν εἰληφέναι·
οὗ δῆτα ἐσκηνημένου, Μαρίνος ὁ Σύρος εστέλλετο
κατ' αὐτοῦ νηΐτη στρατῷ συμβαλεῖν αὐτῷ. "Αμφω
οὖν τὸ στρατώ συνιόντε, ἀνεκώχευον έκπλους ποιούμενος· ἀκροβολισμοί τε μεταξύ τοῖν δυοῖν ἐγίνοντο.
Καὶ δὴ περὶ τὰ καλούμενα βυθάρια ναυμαχίας
καρτεράς συστάσης, ἀνακράτος πρύμναν κρουσάμε
νος, ἔφευγε Βιταλιανός, τὰ πολλὰ τῆς δυνάμεως
διαφθείρας. Επίσης δὲ καὶ οἱ ἀμφ' αὐτὸν ἔφευγον
οὕτως ὀξέως ὡς τῇ ἐπιούσῃ μηδένα τῶν πολεμίων
μήτε περὶ τὴν πόλιν μήτε μὴν περὶ τὸ ἀνάπλουν
ποσῶς εὑρεθῆναι. Βιταλιανὸν δ' ἐς 'Αγχίαλον βραχύ
διατρίψαντα, ἔπειτα παυσάμενον τυραννεῖν, ἡσυχίαν
ἄγειν ἐχόντα αἱρεῖσθαι. Καὶ ἄλλο δὲ γένος Οὐννικόν
τὴν ῾Ρωμαίων ἐπέδραμε· περαιωσάμενον γὰρ τὰς
Κασπίας πύλας, τὴν ἕω διῆλθεν· ἡ δὲ Ῥόδος ἀνὰ
τὸν αὐτὸν χρόνον τρίτον ήδη σεισμῷ πέπονθεν ἐξαι
σίῳ πάθος ταὐτὸ νυκτὸς ἐν τῷ ποῤῥωτάτῳ.
Περὶ τοῦ Μακροῦ λεγομένου τείχους 8 Αναστά
σιος ἔκτισεν ἀπὸ τοῦ Εὐξείνου Πόντου ἄχρι
τῆς Θρακίας θαλάσσης.
Εργον δέ τι μέγιστον καὶ περιφανές, μνήμης τε
ἄξιον καὶ βασιλεῖ πρέπον διεπράξατο 'Αναστάσιο;,
8 Μακρὸν τείχος εκάλεσεν, ἐπὶ καλῷ τῆς Θράκης
γεγενημένον· ὅπερ διέχει τῆς Κωνσταντίνου στα
δίοις ὡς μάλιστα ογδοήκοντα καὶ διακοσίοις· ἐς
ἑκατέραν δ' ἀποτελευτᾷ θάλατταν, ἐκτρέχον πορθμού
δίκην ἐπὶ σταδίους εἴκοσι καὶ τετρακοσίους· καὶ
τὴν πόλιν Χερρόνησον οὖσαν, νῆσον σχεδόν τι πεποιηκός· καὶ καθοδηγοῦν ῥᾷστα οἷς βούλησίς ἐστι
διαπορθμεύεσθαι ἀπὸ τοῦ καλουμένου Στόματος
Πόντου ἐς τὴν Προποντίδα, καὶ τὴν Θρακίαν θάλατο
ταν. Εργόν τε τοὺς βαρβάρους, οἱ ἐκθέειν καὶ κα·
ταχεῖσθαι βούλονται, ἀπὸ τῶν ἄνωθεν τοῦ Εὐξείνου
Πόντου μερῶν Κόχων τε, τῆς τε λίμνη: Μπιτ δος,
PATROL. GR. CXLVI.
CAPUT XXXVIII.
De tyrannide Vitaliani. De Hunnis, qui ex angustiis
Caspiis proruperunt, et de insula Rhodo.
Tyrannus item alius, natione Thrax, nomine
Vitalianus, bellum Anastasio intulit: qui Thracia
ab Ulyssopoli et Anchialo vastata, imperantem
quoque urbem capere est conatus, vagam Hunnorum multitudinem secum ducens. Adversus quem
Hypatius dux, ut imperium progressunique ejus
moraretur, missus, a suis proditus, et ab illo caplus, ingentique pecunia ab imperatore redemptus
est. Cyrillus deinde copiis militaribus præfuit. Et
cum æquo marte pugnatum esset, et aliquoties
nunc hi nunc illi fugissent, et alteri alteros insecuti fuissent, per socordiam suorum, quamvis
ipse dux hostibus superior esset: taneu elipse
in potestatem illorum pervenit, atque ita tyrannus usque ad Ficos ipsas, locis omnibus vastatis
atque eversis, pervenit: ingenti illa spe concepta,
imperantem quoque urbem se capturum, atque
imperium arrepturum esse. 717 Ubi Vitalianus adl
Ficos castra posuit, Marinum Syrum adversus eum
imperator cum copiis maritimis misit: et cum exercitus utrique non longe inter se abessent, in
aciem non descenderunt, sed levia tantum prælia
commiserunt. Tandem vero ad ea quæ vocantur
Bytharia, navali pugna inter se congressi, Vitalianus retro acta navi, quam maxima potuit, celeritale, copiis suis magna ex parte amissis, fugit:
euinque sui tanta velocitate sunt consecuti, vt
postero die nullus prorsus hostis vel ad urbem,
vel ad transitum appareret. Vitalianus Anchiali
paulisper moratus, tyrannidem postea reliquit, et
sua sponte quietus fuit. Aliud quoque Hunnorum
genus, Caspiis angustiis superatis, Romanorum
ditionem ad Orientem vastarunt: et Rhodus co
tempore tertium etiam intempesta nocte terræmotu ingenti quassata est.
CAPUT XXXIX.
De muro cui nomen Longo, quem Anastasius construxit, ab Ponto Euxino ad Thraciam usque mare
porrectum.
Anastasius idem opus maximum et illustre,
memoriaque prorsus et imperiali magnificentia
dignum perfecit, quod Longum murum appellavit,
ad Thraciam exórnandam constructum. Constantinopoli ducentis octoginta plurimum stadiis abest,
et ad utrumque pertingit mare, instar freti, ad
quadringenta viginti stadia excurrens, et urbem
peninsulam in insulæ prope formam redigens.
Facile etiam quosvis trajicere volentes, ab co
quod Os Ponti dicitur, in Propontidem et Thra
cium mare deducit: et Barbaros effundi atque excurrere ex partibus eis, quæ supra Euxinum Pontum sunt, tum autem ex Colchide, et a palude
Marotide, praeterea ex locis quae supra Caucasu
col. 203–204page 98 of 313
PG 147:203καὶ τῶν ὑπὲρ τὸν Καύκασον ἐς Εὐρώπην διακεχυ χρυσάργυρον, μένων. ΚΕΦΙΑ. Μ. Περὶ τοῦ θεομισοῦς καὶ αἰσχροῦ τέλους τοῦ χρυσαργύρου, ὁ βασιλικῶς ἐκ τῆς Ῥωμαίων πολιτείας περιεῖλεν ὁ ᾿Αναστάσιος. Λίαν δὲ καὶ ἄλλο ὑπερφυέστατον καὶ θεῖον κατε πράξατο ἔργον, τὸ ἐκ παλαιοῦ καλούμενον Χρυσά γυρον, τέλεον τῆς Ῥωμαίων πολιτείας ἐξαφανίσας δ κατὰ χρέος εἰπεῖν τῆς Θουκυδίδου γλώσσης ἢ μεγαληγορίας ἂν εἴη. Ἐγὼ δὲ λέξω οὐ λόγῳ περ ποιθὼς, τῇ δὲ πράξει πίσυνος· καὶ γὰρ τῇ τοσαύτῃ καὶ ὄγκῳ τοσούτῳ καὶ μεγαλοπρεπείᾳ σεμνυνομένη Ρωμαίων πολιτεία ἔκειτο τέλος ἐκ παλαιοῦ ἔκτούν τι καὶ λίαν ἐλεεινότατον, καὶ θεομισὲς καὶ μήτοι γε 'Ρωμαίων καὶ τῆς τοσαύτης ἐκκρίτου τούτων ἀρχῆς ἀνάξιον, ἀλλ' οὐδὲ βαρβάροις τοῖς αἰσχίστοις προσ εοικός. "Ο μέχρις αὐτοῦ οὐκ οἶδ' ὅπως τυχόν παρ οράσεως, αὐτὸς ἢ ἀνέσπασε πρόῤῥιζον, βασιλικώτατα τούτῳ ἀγωνισάμενος. “δὴ καὶ πολλοῖς μὲν καὶ ἄλλοι; ἀπαραίτητον ὥσπερ χρέο; ἐπέκειτο, ἐράνῳ ποριζομένοις τὸ ζῆν. Πρὸς δὲ καὶ ταῖς ὅθεν δή ποτε τοῖς ἐρημικωτέροις τῆς πόλεως καὶ κεκρυμμένοι; χωρίαις ἐν χαμαιτυπείοις ἐκδεδομέναις τῶν γυνα κῶν· ἐπ' ἐργαστήριά τε τὴν ὥραν ἀπεμπολούσαις τοῖς ἑταιρικόσι καὶ ὅθεν δή ποτε ἤκουσι τῶν ἀν δρῶν· ὡς συμβαίνειν μήτοι γε δή φύσιν, ἀλλὰ καὶ τὴν πολιτείαν ὑβρίζεσαι τὴν γὰρ δύσιν νόμῳ γε γενημένην, βοᾷν ἄντικρυς ἐπ' ἐξουσίαν ὅσα μὴ θέμι τὸν βουλόμενον ὁρᾷν· καὶ τὸν ἐναγῆ καὶ ἀνόσιον πόρον κατά τετραετηρίδα ἐπὶ τὴν πρώτην ἀνάγεσθαι τῶν ἀρχῶν, μέρος οὐ σμικρότατον δ.τα· οὐκ ἀφανῆ σε καθεστάναι τὴν ταύτην διέποντα τὴν ἀρ χήν. Περὶ οὗ μαθὼν Αναστάσιος καὶ οἰάπερ μύσος ἢ ἄγο, καινουργές τῇ πολιτείᾳ 'Ρωμαίων παρει φθαρέν, θεσπίσματι ἀνήσει τὴν πρᾶξιν, τὰ τῆς εἰσ πράξεως γραμματεία δαπάνην ποιήσας πυρί· ὥστ περ παντάπας: την πρᾶξιν ὁλοκαυτώσαι βουλόμενα; τῷ Θεῷ ὥστε μή τινι ἐσαὖθις τῶν μετ᾿ αὐτὸν ἐξὸν εἴη τὰ ἐκ παλαιοῦ ὀνείδη τῆς πολιτείας ἀνα νεοῦν. Τοῦτο δὲ ἐράσας, τὸν ἀσχάλλοντα ὑπεκρίνετο, πολλὴν ἑαυτῷ δῆθεν διεξιὼν ἀβουλίαν· καὶ τῷ κενοδοξεῖν ἐθέλειν τοσοῦτον πόρον ἐκ παλαιοῦ εὑρη μένον εἰκή κατακαύσας· μὴ ἐν νῷ θέμενος τους έπηρτημένους κινδύνους, καὶ τὰς δαπάνα; ὅσας δη τὸ στράτευμα χρήζει· ὑποκρύπτων δ' ἑαυτὸν, ἐπηγ γέλλετο τὸν εἰρημένον ούλεσθαι πάλιν πόρον καιν! ζειν· καὶ πρὸς τοὺς παρόντας τὸ μεταμέλεςθα ὑπεκρίνετο· μὴ ἔχειν δ' ὅπως τὴν σφετέραν ἁμαρτάδα ἐπανορθούν, τῶν ἐχόντων τὴν εἴσπραξιν τα την βιβλίων καταναλωθέντων ἀπροσέκτως πυρί. Εκείνων δ᾽ ἀπατωμένων καὶ μὴ προσποιήσει, ἀλη θείᾳ δὲ τῷ πόρῳ ἀνιωμένων διὰ τὸν ἐκεῖθεν τῆς ανοσιουργίας μισθὸν, καὶ τὸ ἄπορον προβεβλημένων τοῦ πράγματος· παρεκάλει δῆθεν ἀπανταχοῦ διιόν
sunt, atque eos etiam qui per Europam sparsi sunt, καὶ τῶν ὑπὲρ τὸν Καύκασον ἐς Εὐρώπην διακεχυ
prohibet
718 CAPUT XL.
De turpi et impio portorio chrysargyro, hoc est, aurargenteo dicto, quod pro imperiali virtute ex
imperio Romano Anastasius sustulit.
Aliud insuper operum ejus longe præstantissimum, et divinum illud facinus est, quod ex Romanorum imperio tributum, quod antiquitos
χρυσάργυρον, id est, aurargenteuw dictum est,
omnino sustulit. Quam rem pro dignitate oratione
exsequi, Thucydidis linguæ atque eloquentiæ
sit Ego vero eain non verborum vi, sed facto
ipso egregio confisus, exponam. Imperium Romanum, quod tanta amplitudine et magnificentia
exornatum est, antiquitus portorium instituit,
absurdum admodum, miserabile, Deoque iuvisum:
non Romanis tantum illud, et tam egregio illorum
imperio, verum etiam fœdissimis quibusque Barbaris indignum. Quod nescio quo modo ad ejos
usque tempora per conniventiam toleratum, ipse
imperiali omnino animo expugnans, totum abole -
vit. Quod cum multis aliis, velut id quod citra
exceptionem deberetur, qui stipe mendicata vitam
tolerabant: tum etiam eis mul'erculis impositum
erat, quæ undecunque et ubicunque in solarum
occultaruuiquo regionum urbis lupanaribus prostabant, et florem ætatis, quibuscunque ex locis
venirent, petulantibus viris, propter quæstum prostituebant: adeo, ut non modo natura ipsi, ve- c
rum etiam reipublicæ administrationi contumelia
inferretur. Cum enim lege constituta, pensio ea
tribueretur, aperte illa potestatem permissam esse
cuivis, ut quæ facere vellet, et quæ facere nefas
esset, clamitabat. Et detestandum atque impurum
vectigal istud, quarto quoque anno, cum quidem
non minima tributorum pars esset ad principem
referebatur magistratum: quem qui gerebat, inter
præclaros viros censebatur. Eam indignitatem,
quæ tanquam exsecrandum piaculum per res novas
in Romani imperii administrationem subrepsit,
ubi Anastasius cognovit, exactionis ejus libris, ut
rem eam omuem quasi quoddam holocaustun Deo
offerret, in ignem conjectis, flagitium suppressit:
et sanctione, ne cui post ipsum imperatori in rerumpublicarum administratione vetustum probrum
renovare liceret, cavit. Postquam id fecit, indignari se eam ob causam assimulavit: et seipsum
stul.itiæ arguit, qui inanis gloria: captatione tantum vectigal antiquitus institutum perperam abrogasset: neque in animo secum pericula immimentia, et tot, tantaque quæ in milites eroganda
essent, stipendia reputasset. 719 Proinde, consilium suum premens, tributum id, quod diximus,
se renovaturum esse pollicitus est: et apud famiOpus hoc ab urbe Constantinopoli distal
miliarious sexaginta. Habet in longitudine milliaria quinquaginta, in latitudine perles orto.
(Sud.)
μένων.
ΚΕΦΙΑ. Μ.
Περὶ τοῦ θεομισοῦς καὶ αἰσχροῦ τέλους τοῦ
χρυσαργύρου, ὁ βασιλικῶς ἐκ τῆς Ῥωμαίων
πολιτείας περιεῖλεν ὁ ᾿Αναστάσιος.
Λίαν δὲ καὶ ἄλλο ὑπερφυέστατον καὶ θεῖον κατεπράξατο ἔργον, τὸ ἐκ παλαιοῦ καλούμενον Χρυσάγυρον, τέλεον τῆς Ῥωμαίων πολιτείας ἐξαφανίσας·
δ κατὰ χρέος εἰπεῖν τῆς Θουκυδίδου γλώσσης ἢ
μεγαληγορίας ἂν εἴη. Ἐγὼ δὲ λέξω οὐ λόγῳ περ
ποιθὼς, τῇ δὲ πράξει πίσυνος· καὶ γὰρ τῇ τοσαύτῃ
καὶ ὄγκῳ τοσούτῳ καὶ μεγαλοπρεπείᾳ σεμνυνομένη
Ρωμαίων πολιτεία ἔκειτο τέλος ἐκ παλαιοῦ ἔκτούν
τι καὶ λίαν ἐλεεινότατον, καὶ θεομισὲς καὶ μήτοι γε
'Ρωμαίων καὶ τῆς τοσαύτης ἐκκρίτου τούτων ἀρχῆς
ἀνάξιον, ἀλλ' οὐδὲ βαρβάροις τοῖς αἰσχίστοις προσεοικός. "Ο μέχρις αὐτοῦ οὐκ οἶδ' ὅπως τυχόν παρ
οράσεως, αὐτὸς ἢ ἀνέσπασε πρόῤῥιζον, βασιλικώτατα
τούτῳ ἀγωνισάμενος. “δὴ καὶ πολλοῖς μὲν καὶ
ἄλλοι; ἀπαραίτητον ὥσπερ χρέο; ἐπέκειτο, ἐράνῳ
ποριζομένοις τὸ ζῆν. Πρὸς δὲ καὶ ταῖς ὅθεν δή ποτε
τοῖς ἐρημικωτέροις τῆς πόλεως καὶ κεκρυμμένοι;
χωρίαις ἐν χαμαιτυπείοις ἐκδεδομέναις τῶν γυνα:-
κῶν· ἐπ' ἐργαστήριά τε τὴν ὥραν ἀπεμπολούσαις
τοῖς ἑταιρικόσι καὶ ὅθεν δή ποτε ἤκουσι τῶν ἀν
δρῶν· ὡς συμβαίνειν μήτοι γε δή φύσιν, ἀλλὰ καὶ
τὴν πολιτείαν ὑβρίζεσαι τὴν γὰρ δύσιν νόμῳ γε
γενημένην, βοᾷν ἄντικρυς ἐπ' ἐξουσίαν ὅσα μὴ θέμι:
τὸν βουλόμενον ὁρᾷν· καὶ τὸν ἐναγῆ καὶ ἀνόσιον
πόρον κατά τετραετηρίδα ἐπὶ τὴν πρώτην ἀνάγε
σθαι τῶν ἀρχῶν, μέρος οὐ σμικρότατον δ.τα· οὐκ
ἀφανῆ σε καθεστάναι τὴν ταύτην διέποντα τὴν ἀρχήν. Περὶ οὗ μαθὼν Αναστάσιος καὶ οἰάπερ μύσος
ἢ ἄγο, καινουργές τῇ πολιτείᾳ 'Ρωμαίων παρει
φθαρέν, θεσπίσματι ἀνήσει τὴν πρᾶξιν, τὰ τῆς εἰσ
πράξεως γραμματεία δαπάνην ποιήσας πυρί· ὥστ
περ παντάπας: την πρᾶξιν ὁλοκαυτώσαι βουλόμε
να; τῷ Θεῷ ὥστε μή τινι ἐσαὖθις τῶν μετ᾿ αὐτὸν
ἐξὸν εἴη τὰ ἐκ παλαιοῦ ὀνείδη τῆς πολιτείας ἀνα
νεοῦν. Τοῦτο δὲ ἐράσας, τὸν ἀσχάλλοντα ὑπεκρίνετο,
πολλὴν ἑαυτῷ δῆθεν διεξιὼν ἀβουλίαν· καὶ τῷ κενοδοξεῖν ἐθέλειν τοσοῦτον πόρον ἐκ παλαιοῦ εὑρη
μένον εἰκή κατακαύσας· μὴ ἐν νῷ θέμενος τους
έπηρτημένους κινδύνους, καὶ τὰς δαπάνα; ὅσας δη
τὸ στράτευμα χρήζει· ὑποκρύπτων δ' ἑαυτὸν, ἐπηγ
γέλλετο τὸν εἰρημένον ούλεσθαι πάλιν πόρον καιν!-
ζειν· καὶ πρὸς τοὺς παρόντας τὸ μεταμέλεςθα:
ὑπεκρίνετο· μὴ ἔχειν δ' ὅπως τὴν σφετέραν ἁμαρ
τάδα ἐπανορθούν, τῶν ἐχόντων τὴν εἴσπραξιν τα
την βιβλίων καταναλωθέντων ἀπροσέκτως πυρί.
Εκείνων δ᾽ ἀπατωμένων καὶ μὴ προσποιήσει, ἀλη
θείᾳ δὲ τῷ πόρῳ ἀνιωμένων διὰ τὸν ἐκεῖθεν τῆς
ανοσιουργίας μισθὸν, καὶ τὸ ἄπορον προβεβλημένων
τοῦ πράγματος· παρεκάλει δῆθεν ἀπανταχοῦ διιόν-
Anastasius portorium aurargenteum sustulit,
quod sub splendida appellatione omnium fuit fædissimum.
Evagr. lib. 111, cap. 59.
Chapter XL XLICaput XL XLI
col. 205–206page 99 of 313
PG 147:205τας, τὰ ἴσα τῶν καυθέντων εἴ που περισώζοιντο ἔτι διερευνᾶσθαι ἐν τοῖς καθόλου πυκτίας τῶν εἰσφο μῶν· δαπάνας δ' ἐπιθεῖς, ἔπεμπεν ἀπανταχοῦ συλ λογὴν τῶν εὑρισκομένων ποιεῖσθαι· ὅπου δ' ἄν τις εὑρεθείη τοιοῦτος, παρ' αὐτὸν ἐσκομίζεσθαι· ὡς ἂν εἴη σκέψει καὶ ἀκριβείς πολλῇ τὴν ἔκθεσιν συντα γῆναι. Ἐπεὶ δὲ χρόνῳ ἱκανῷ οἱ ἀμφὶ τὰ τοιαῦτα πειφθέντες ἦχον ἐπιφερόμενοι ὅσα εὗρον, μάλα χαίρων ὁ Ἀναστάσιος διετέλει, τοῦ κατεσπουδασμένου τυχών· καὶ σοφιζόμενος αὖθις, όπως τε καὶ ὅπου καὶ παρὰ τίσιν εὕρηται· καὶ εἰ μὴ καὶ ἄλλω τοιοῦτόν τι ὑπολέλειπται, ἐκεῖνοι πολλὴν συνεισενεγκεῖν διισχυρίζοντο σπουδήν· καὶ ἐπώμνυον μη δένα ἕτερόν που χάρτην ὑπολελείφθαι διασπᾷν δυνά μενον τὸ πολίτευμα. Ὁ δὲ καὶ αὖθις λαμπρὰν ἐξ ἐκείνων ἀνάψας την φλόγα τῶν εἰσκομισθέντων χαρτῶν, τὴν ἐκεῖθεν σποδόν ὕδατι περικλύσας, ἔσπεισε τῷ ἀέρι· τέλεον ἀφανίζειν ᾑρημένος τὴν πρᾶ ξιν, ὥστε μηδὲ κόνιν μήτε τι ἄλλο λείψανον ἀπολειφθῆναι τῆς πράξεως, μηδὲ μετὰ τὴν καῦσιν, καν σκιῶδές τι γράμμα διαφανείη. "Ινα δὲ μὴ ἐπὶ τόσον τὸ πρᾶγμα ὀγκώσαντες δόξωμεν ήγνοηκέναι καὶ ὅσα ἐμπαθῶς οἱ ἀρχαιότεροι περὶ ταύτης τῆς πράξεως συνεγράψαντο, παραθήσομαι δὴ καὶ ταῦτα· δεικνύων; ἐξ ὧν διῆλθον, ὡς ἄρα ψευδῆ ὅσα περὶ ταύτης της ἀθεμίτου πράξεως ἱστορήκασι. ΚΕΦΑΛ. ΜΑ'. Απότασις πρὸς τὸν συγγραφέα Ζώσιμον· οια πρὸς τὸν ἐν βασιλεῦσιν ἀοίδιμον Κωνσταντί τον απέσκωψε βλασφημήσας. Ζώσιμος γὰρ ὁ τὴν Ἑλληνικὴν θρησκείαν μάλα πρεσβεύων, Κωνσταντίνῳ τῷ τῆς εὐσεβείας προ μάχῳ καὶ ἀρχηγῷ τῆς πίστεως βασιλεῖ μηνίσας, ὅτι περ ἐκ τῆς τῶν εἰδώλων λατρείας εἰς τὴν Χριστιανῶν μεταβάλλετο πίστιν, τὴν ἐκείνων βδελυρίαν καταλιπών, ἱστορεῖ βλασφημῶν, ὡς αὐτὸς ἐκεῖνος ὁ Κωνσταντίνος, πρῶτος τὴν τοῦ Χρυσαργύρου είσ πραξιν ἐπινοήσας, κατὰ τετραετηρίδα εἰσάγεσθαι τὸ τοιοῦτον αἴσχιστον τέλος ἐνομοθέτει. Οὐ τοῦτο δὲ μόνον τὸν εὐσεβῆ καὶ μεγαλόδωρον ἐβλασφήμησε βασιλέα, ἀλλὰ καὶ ἀλλ᾽ ἄττα ἀνύποιστα κατὰ πάσης τέχνης δρᾶσαι καὶ ἐπιστήμης· καὶ τὸν μὲν παῖδα [ Κρίσπον, φησὶν, ἀπανθρώπως ἀνεῖλε· Φαύσταν δὲ τὴν ἰδίαν γαμετὴν, βαλανείῳ ἄκρως ἐκπυρωθέντι ἀσφαλισάμενον, διαφθεῖραι· τοῦ δὲ τοσουτου ἄγους κάθαρσιν ἐκζητοῦντα παρὰ τῶν Ἑλλήνων ἱερέων καὶ μὴ εὑρίσκοντα, Αἰγυπτίῳ ἀνδρὶ ἐντυχεῖν ἐξ Ιβήρων ἥκοντι· ἀκούσαντα δὲ παρ' ἐκείνου ὡς ἡ τῶν Χρι στιανῶν πίστις ἁμαρτάνο; πάσης εἰσηγεῖται ἀνα Κατά πάσης ἐξευρεῖν τύχης, τοῦ χρυσαργύρου,
ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XVI..
τας, τὰ ἴσα τῶν καυθέντων εἴ που περισώζοιντο ἔτι liares suos, poenitere se facti, neque habere quo
διερευνᾶσθαι ἐν τοῖς καθόλου πυκτίας τῶν εἰσφο- errorem commissum corrigeret, quandoquidem liμῶν· δαπάνας δ' ἐπιθεῖς, ἔπεμπεν ἀπανταχοῦ συλ bri in quibus ejuscemodi exactio descripta fuisset,
λογὴν τῶν εὑρισκομένων ποιεῖσθαι· ὅπου δ' ἄν τις cremati essent, per simulationem finxit. Ibi illi
εὑρεθείη τοιοῦτος, παρ' αὐτὸν ἐσκομίζεσθαι· ὡς ἂν ab eo ita decepti, non vultus fictione, sed reipsa,
εἴη σκέψει καὶ ἀκριβείς πολλῇ τὴν ἔκθεσιν συντα de tributo eo et nefandi flagitii mercede periurγῆναι. Ἐπεὶ δὲ χρόνῳ ἱκανῷ οἱ ἀμφὶ τὰ τοιαῦτα bati, doluere: neque se consilium, quo jactura ei
πειφθέντες ἦχον ἐπιφερόμενοι ὅσα εὗρον, μάλα mederentur, habere, præ se tulere. Ille eos ad
χαίρων ὁ Ἀναστάσιος διετέλει, τοῦ κατεσπουδασ loca omnia ire jussit, ut si qua commentarium
μένου τυχών· καὶ σοφιζόμενος αὖθις, όπως τε καὶ combustorum exempla ex omnibus exactionis taὅπου καὶ παρὰ τίσιν εὕρηται· καὶ εἰ μὴ καὶ ἄλλω bulis exstarent, scrutarentur: et sumptibus eam
τοιοῦτόν τι ὑπολέλειπται, ἐκεῖνοι πολλὴν συνεισε- in rem impensis, homines passim qui exempla
νεγκεῖν διισχυρίζοντο σπουδήν· καὶ ἐπώμνυον μη- ejusmodi comportarent, disposuit: videlicet, ut
δένα ἕτερόν που χάρτην ὑπολελείφθαι διασπᾷν δυνά- si quis talis inveniretur commentarius, ad ipsum
μενον τὸ πολίτευμα. Ὁ δὲ καὶ αὖθις λαμπρὰν ἐξ afferretur, quo diligenti et accurata deliberatione
ἐκείνων ἀνάψας την φλόγα τῶν εἰσκομισθέντων res disponi atque ordinari posset. Postquam auteu
χαρτῶν, τὴν ἐκεῖθεν σποδόν ὕδατι περικλύσας, non parvo interposito tempore, illi quos ad inquiἔσπεισε τῷ ἀέρι· τέλεον ἀφανίζειν ᾑρημένος τὴν πρᾶ- renda exempla talia miserat, reversi, ea quæ inξιν, ὥστε μηδὲ κόνιν μήτε τι ἄλλο λείψανον ἀπολει venerant attulere: magnopere Anastasius, quod
φθῆναι τῆς πράξεως, μηδὲ μετὰ τὴν καῦσιν, καν volo suo potitus esset, lætatus est. Et per frauσκιῶδές τι γράμμα διαφανείη. "Ινα δὲ μὴ ἐπὶ τόσον dem aliam, quomodo, et ubi, et apud quos ea
τὸ πρᾶγμα ὀγκώσαντες δόξωμεν ήγνοηκέναι καὶ ὅσα invenissent, et în aliud aut simile quiddam adhuc
ἐμπαθῶς οἱ ἀρχαιότεροι περὶ ταύτης τῆς πράξεως alicubi reliquum esset, percunctatus est. Illi
συνεγράψαντο, παραθήσομαι δὴ καὶ ταῦτα· δεικνύων magno studio se ea comportasse asseverarunt; et
ἐξ ὧν διῆλθον, ὡς ἄρα ψευδῆ ὅσα περὶ ταύτης της juramento, nullam reliquam chartam in omni
ἀθεμίτου πράξεως ἱστορήκασι.
imperii ditione, quæ indicare portorium id posset
exstare confirmarunt. Itaque Anastasius rursum chartas illas congestas in flammam conjecit, et
cincrem earum aqua conspersum in aerem sparsit, ut res ea penitus aboleretur, neque post ustulationem eam vel pulvisculus et reliquiarum aliquid, aut umbra etiam litteræ alicujus, de re tam nefaria apud posteros exstaret. Verum enimvero ne, dum factum hoc tantopere efferimus, ignorare
videamur, quæ veteres etiam affectibus ducti, hac de re scripserunt, ea ipsa huc afferam,
demonstraturus ex ipsorum verbis falsa esse, quæ
de nefanda hac exactione memoriæ manda….
runt.
Απότασις πρὸς τὸν συγγραφέα Ζώσιμον· οια
πρὸς τὸν ἐν βασιλεῦσιν ἀοίδιμον Κωνσταντί
τον απέσκωψε βλασφημήσας.
Ζώσιμος γὰρ ὁ τὴν Ἑλληνικὴν θρησκείαν μάλα
πρεσβεύων, Κωνσταντίνῳ τῷ τῆς εὐσεβείας προ
μάχῳ καὶ ἀρχηγῷ τῆς πίστεως βασιλεῖ μηνίσας, ὅτι
περ ἐκ τῆς τῶν εἰδώλων λατρείας εἰς τὴν Χριστια
νῶν μεταβάλλετο πίστιν, τὴν ἐκείνων βδελυρίαν
καταλιπών, ἱστορεῖ βλασφημῶν, ὡς αὐτὸς ἐκεῖνος ὁ
Κωνσταντίνος, πρῶτος τὴν τοῦ Χρυσαργύρου είσ
πραξιν ἐπινοήσας, κατὰ τετραετηρίδα εἰσάγεσθαι
τὸ τοιοῦτον αἴσχιστον τέλος ἐνομοθέτει. Οὐ τοῦτο δὲ
μόνον τὸν εὐσεβῆ καὶ μεγαλόδωρον ἐβλασφήμησε
βασιλέα, ἀλλὰ καὶ ἀλλ᾽ ἄττα ἀνύποιστα κατὰ πάσης
τέχνης δρᾶσαι καὶ ἐπιστήμης· καὶ τὸν μὲν παῖδα [
Κρίσπον, φησὶν, ἀπανθρώπως ἀνεῖλε· Φαύσταν δὲ τὴν
ἰδίαν γαμετὴν, βαλανείῳ ἄκρως ἐκπυρωθέντι ἀσφα
λισάμενον, διαφθεῖραι· τοῦ δὲ τοσουτου ἄγους κάθαρ
σιν ἐκζητοῦντα παρὰ τῶν Ἑλλήνων ἱερέων καὶ μὴ
εὑρίσκοντα, Αἰγυπτίῳ ἀνδρὶ ἐντυχεῖν ἐξ Ιβήρων
ἥκοντι· ἀκούσαντα δὲ παρ' ἐκείνου ὡς ἡ τῶν Χριστιανῶν πίστις ἁμαρτάνο; πάσης εἰσηγεῖται ἀναΚατά πάσης ἐξευρεῖν τύχης, hoc est, contra
(Evagr.)
720 CAPUT XLI.
Digressio ad Zosimum: quæ is in imperatorum omnium celeberrimum Constantinum per blasphemiam
acerbe et amarulenter detorserit.
Zosimus enim, superstitioni Græcæ quam maxime addictus, in Constantinum imperatorem, veræ
pietatis propugnatorem et fidei ducem, quod is
ab idolorum cultu ad Christianorum fidem, detestanda eorum exsecratione relicta, transiit, male
animatus, per blasphemiam scriptis mandavit,.eumi
primum exactionem τοῦ χρυσαργύρου, aurargenti
tributi invenisse, et ut quarto quoque anno fredlissimum id vectigal penderetur constituisse. Verum
non hæc ille tantum maledicta in pium magnisque
dotibus ornatum principem conjecit, sed etiam
alia plurima intoleranda, eumdemn contra artes et
scientias omues fecisse ct Crispum Glium crudeliter interfecisse. Faustam item conjugem suam
balneo ad summum calefacto inclusam enecasse
dicit. Et cum tanti flagitii expiationem apud sacerdotes Græcos quæsisset, neque invenisset, in
Ægyptium quemdam virum, ex Iberia venientem,
eum incidisse, et ab eo quod Christianorum fides
omnes o:mium fortunas aliquid excogitasse.
Chapter XLIICaput XLII
col. 207–208page 100 of 313
PG 147:207σιν ἀθετήσαντα τῶν εἰδώλων, ὡς ἐκεῖνός φησι, τὴν Χριστιανῶν θρησκείαν ελέσθαι. Αλλ' ὅτι ταῦτα ψευδῶς ιστόρησε διαβάλλειν τὴν μέγαν πε ρώμενος, ἐκ τοῦ ἐλέγχου κατάδηλον ἀποδείξω. ᾿Αλλὰ περὶ τοῦ Χρυσαργύρου πρωτόν σοι διαλέξου ρεσιν, μεταβαλεῖν εὐθύς· καὶ τὴν πατρῴαν νόμι μα.. ΚΕΦΑΛ. ΜΒ. Ανατροπὴ τῶν εἰρημένων Ζωσίμῳ διὰ τὸν ἰσαπόστολον Κωνσταντῖνον. Συφῇς, αλιτήριε, τῷ συγγράμματι, ὡς πόλιν ἄλλην ἴσην τῇ Ρώμῃ ἐγείραι βουλόμενος, πρῶτον μὲν ὡς ἐπιτήδειον οἰόμενος τὸν μεταξύ Τρφάδος καὶ Ἰλίου τόπον πρὸς τὸ δέξασθαι τὸν σκοπόν, θεμέλιά τε ἐπήγνυ, καὶ τὸ τεῖχος τῆς γῆς ἐξαίρων ἔπραττεν. Ως δ' ἐπιτηδειότερον τὸ Βυζάντιον εὗρε, μεταθέμενος τὴν σπουδήν, θᾶττον τείχεσι στεῤῥοῖς περιέβαλε, καὶ μεγάλοις πύργοις εὐρύνων εἰς μήκιστον· καὶ τοσούτῳ κάλλει στοῶν καὶ οἰκοδομημάτων ταύτην ἐφαίδρυνεν, ὡς τῆς Ρώμης κατ' οὐδὲν λείπεσθαι, τοσαύταις χάρισι τοῖς κατὰ μικρὸν ἔτεσιν αὐξηθεί ση. Ἱστορεῖς δ' ὡς καὶ σίτισιν τῇ πόλει δημοσίαν ἀπένειμε, καὶ πολύ τι χρυσοῦ τοῖς αὐτῷ οἱ ἑπομένοις ἐς κατασκευὴν ἰδίων οίκων ἀπεχαρίζετο. Επι ῥήματος δὲ καὶ ταῦτα προσγράφεις Κωνσταντίνου τελευτήσαντος, ἐς Κωνστάντιον τὸν αὐτοῦ παῖδα τὰ πράγματα περιελθεῖν, μετὰ θάνατον τοῖν αὐτοῦ ἀδελ φοῖν· καὶ ὡς Μαγνεντίου καὶ Βρεταννίωνος τυραννήσαντος, πειθοῖ τὸν Βρεταννίωνα μετῆλθε· καὶ ἀμφοῖν τοῖν στρατοπέδοιν ἁλισθέντοιν, πρῶτος ὁ Κωνστάντιος δημηγορήσας, τῆς τοῦ πατρὸς ἀνεμίμνησκε τοὺς στρατιώτας φιλοτιμίας· μεθ᾿ οὗ πολλοὺς πολέμους διεπόνησε, καὶ μεγίσταις ἐτιμήθησαν ταῖς δωρεαῖς· καὶ ὡς τούτων ἤκουσαν οἱ στρατιῶται, τὸν Βρεταννίωνα περιδυσάμενοι τὴν ἐσθῆτα, ἐν ἰδιώτου σχήματι Κωνσταντίν παρήγαγον. Ο δὲ μηδὲν που πεπονθώς, διεσώζετο πρὸς Κωνσταντίου. εν τοσαῦτ' ἐβλασφήμησας μετὰ τοῦ πατρός.» Τοίνυν ἐρήσομαί σε, πῶς ἂν ἀξιοῖς τὴν οὕτω φιλοτιμίᾳ καὶ μεγαλοδωρεᾷ χαίροντα, πάλιν τὸν αὐτὴν οὕτω σμι κρολόγον εἶναι καὶ φειδωλότατον, ὡς καὶ τοιοῦτον θεομισῆ πόρον καὶ ἐναγῇ τῇ 'Ρωμαίων καινουργῆσαι πολιτεία; Παντάπασι συνάγειν οὐ δύναμαι ἀποδείξω δέ σοι σαφέστατα, ὡς οὐδὲ τὸν υἱὸν Κρίσ σπον, ἀλλ' οὐδὲ τὴν γαμετήν Φαύσταν, ἀπηνῶς οὕτω διεχειρίσατο· οὐδ᾽ ἐπὶ τὰ ἡμέτερα ἦλθεν Αἰγυπτίῳ τινὶ συγγενόμενος, ἀφ' οὗ τῶν νενομισμένων τη θρησκεία μετέσχε. Καὶ δὴ ἄκουε Ευσεβίου τοῦ Παμ φίλου, ὃς τοῖς ἐκείνων χρόνοις συνήκμασε, και συν εγένετο πλείστον, ὁμιλίας καὶ φιλία; ἐκείνων εἰ; κόρον καταπολαύσας. Σὺ γὰρ δὴ μόλις ἀκοὴν γράφεις Ακρωτηριασμένην, μήτοι γε δὴ ἀλήθειαν· ἐπὶ πολὺ καθυστερίζων τοῦ χρόνου, ἐπὶ Ονωρίου καὶ Αρκα δίου γενόμενος, οἷς καὶ τὴν συγγραφὴν ἔστησας ἴσω; δὲ καὶ πολλῷ γενόμενος ὕστερον. Οἷα δ' Εὐσέ Γιος ὁ Κωνσταντίνῳ καὶ Κρίσπῳ συνακμάσας καὶ συγγενόμενος ἐν τῷ ὀγδόῳ τόμῳ τῆς συγγραφείσης
σιν ἀθετήσαντα τῶν εἰδώλων, ὡς ἐκεῖνός φησι,
τὴν Χριστιανῶν θρησκείαν ελέσθαι. Αλλ' ὅτι
ταῦτα ψευδῶς ιστόρησε διαβάλλειν τὴν μέγαν πε:-
ρώμενος, ἐκ τοῦ ἐλέγχου κατάδηλον ἀποδείξω.
᾿Αλλὰ περὶ τοῦ Χρυσαργύρου πρωτόν σοι διαλέξου
peccatorum omnium abolitionem induceret, audi- ρεσιν, μεταβαλεῖν εὐθύς· καὶ τὴν πατρῴαν νόμι
visse: proindeque animum statim mutavisse, patriam opinionem et idolorum (ut ille inquit) culimm rejecisse, et Christianorum sacra susce
pisse, refert. Cæterum falso hæc Zosimum
calumnia imperatorem magnum sugillare volentem, scripsisse, per confutationem veram
ostendam. Sed de Aurargenteo vectigali primum
dicam.
CAPUT XLII.
Refutatio corum quæ de apostolico Constantino
Zosimus dixit.
In historia, homo exitiose, memoras, quod ille
urbem aliam Romanam similem coudere volens,
primum inter Troaden et llium locum, veluti operi
instituto idoneum, ceperit, fundamenta jecerit,
et murum supra terram extulerit. Postquam antem
Byzantium commodius esse comperit, consilio mutato, urbem eam celeriter moenibus firmis cinxerit, magnisque turribus opere longe lateque produeto, et tam pulchris porticibus, aliisque adil.
ciis ita exornarit, 721 ut Roma re nulla cederet,
quæ tantorum ornamentorum et amœnitatum paulatim annis plurimis incrementa cepit. Refers
etiam, publice eum frumenti tesseras, et auri
multum, eis qui se eo contulissent, ad privatarum
ædium structuram donasse. Inter alia hæc quoque
sic scribis • Constantino mortuo, ad Constantium filium cjus, post fratrum ejusdem obitum,
rerum summa pervenit. Atque ubi Magnentius et
Britannio tyrannidem arripuere, persuasione Constantius Britannionem in potestatem suam redegit.
Cam enim ex utraque parte exercitus coacti essent, Costantius pro concione, militibus patris
erga eos sui liberalitatem in memoriam revocavit,
cum quo bella multa gessissent, maximis ab eodem
cohonestati donis. Id vero ubi milites audivere,
detracta Britannioni purpurea veste, in privati
hominis habita cum ad Constantium abduxere.
Atque is nihil se indignum passus, sed a Constantio servatus est, cum in illum et patrem ejus maledicta multa jecisset.» Itaque te rogo, quem liberalite et munificentia tanta gavisum esse scribis,
quomodo rursus eundem tam sordidum et avarum fuisse dicis, ut tam delestandum Deoque
invisum portorium, insolito novoque modo in
Romani imperii administrationem invexerit? Ego
certe quidem colligere id non possum. Clarissime
etiam ubi ostendam, neque Crispum filium, neque
conjugem Faustam, ab eo ita crudeliter uecatos
esse neque etiam eumdem vel cum Ægyptio co
fuisse, vel religionem nostram, postquam eam est
complexus, ab eo accepisse. Eusebium Pamphili
audi, qui illorum tempore floruit, et cum eis plu -
rimum fuit, consuetudine et amicitia eorum admodum usus. Tu namque solum rumorem mútilatum mandas litteris, non veritatem ipsam: qui
longo post tempore, sub Honorio et Arcadio, qui -
bus historiam tuam dedicasti, et fortasse post
μα..
Ανατροπὴ τῶν εἰρημένων Ζωσίμῳ διὰ τὸν ἰσαπόστολον Κωνσταντῖνον.
Συφῇς, αλιτήριε, τῷ συγγράμματι, ὡς πόλιν ἄλλην
ἴσην τῇ Ρώμῃ ἐγείραι βουλόμενος, πρῶτον μὲν ὡς
ἐπιτήδειον οἰόμενος τὸν μεταξύ Τρφάδος καὶ Ἰλίου
τόπον πρὸς τὸ δέξασθαι τὸν σκοπόν, θεμέλιά τε
ἐπήγνυ, καὶ τὸ τεῖχος τῆς γῆς ἐξαίρων ἔπραττεν.
Ως δ' ἐπιτηδειότερον τὸ Βυζάντιον εὗρε, μεταθέμε
νος τὴν σπουδήν, θᾶττον τείχεσι στεῤῥοῖς περιέβαλε,
καὶ μεγάλοις πύργοις εὐρύνων εἰς μήκιστον· καὶ
τοσούτῳ κάλλει στοῶν καὶ οἰκοδομημάτων ταύτην
ἐφαίδρυνεν, ὡς τῆς Ρώμης κατ' οὐδὲν λείπεσθαι,
τοσαύταις χάρισι τοῖς κατὰ μικρὸν ἔτεσιν αὐξηθεί
ση. Ἱστορεῖς δ' ὡς καὶ σίτισιν τῇ πόλει δημοσίαν
ἀπένειμε, καὶ πολύ τι χρυσοῦ τοῖς αὐτῷ οἱ ἑπομέ
νοις ἐς κατασκευὴν ἰδίων οίκων ἀπεχαρίζετο. Επι
ῥήματος δὲ καὶ ταῦτα προσγράφεις Κωνσταντίνου
τελευτήσαντος, ἐς Κωνστάντιον τὸν αὐτοῦ παῖδα τὰ
πράγματα περιελθεῖν, μετὰ θάνατον τοῖν αὐτοῦ ἀδελ
φοῖν· καὶ ὡς Μαγνεντίου καὶ Βρεταννίωνος τυραν
νήσαντος, πειθοῖ τὸν Βρεταννίωνα μετῆλθε· καὶ
ἀμφοῖν τοῖν στρατοπέδοιν ἁλισθέντοιν, πρῶτος ὁ
Κωνστάντιος δημηγορήσας, τῆς τοῦ πατρὸς ἀνεμίμνησκε τοὺς στρατιώτας φιλοτιμίας· μεθ᾿ οὗ πολλοὺς
πολέμους διεπόνησε, καὶ μεγίσταις ἐτιμήθησαν ταῖς
δωρεαῖς· καὶ ὡς τούτων ἤκουσαν οἱ στρατιῶται, τὸν
Βρεταννίωνα περιδυσάμενοι τὴν ἐσθῆτα, ἐν ἰδιώτου
σχήματι Κωνσταντίν παρήγαγον. Ο δὲ μηδὲν ἄ-oπου πεπονθώς, διεσώζετο πρὸς Κωνσταντίου. εν
τοσαῦτ' ἐβλασφήμησας μετὰ τοῦ πατρός.» Τοίνυν
ἐρήσομαί σε, πῶς ἂν ἀξιοῖς τὴν οὕτω φιλοτιμίᾳ καὶ
μεγαλοδωρεᾷ χαίροντα, πάλιν τὸν αὐτὴν οὕτω σμικρολόγον εἶναι καὶ φειδωλότατον, ὡς καὶ τοιοῦτον
θεομισῆ πόρον καὶ ἐναγῇ τῇ 'Ρωμαίων καινουργήσαι πολιτεία; Παντάπασι συνάγειν οὐ δύναμαι·
ἀποδείξω δέ σοι σαφέστατα, ὡς οὐδὲ τὸν υἱὸν Κρίσ
σπον, ἀλλ' οὐδὲ τὴν γαμετήν Φαύσταν, ἀπηνῶς οὕτω
διεχειρίσατο· οὐδ᾽ ἐπὶ τὰ ἡμέτερα ἦλθεν Αἰγυπτίῳ
τινὶ συγγενόμενος, ἀφ' οὗ τῶν νενομισμένων τη
θρησκεία μετέσχε. Καὶ δὴ ἄκουε Ευσεβίου τοῦ Παμφίλου, ὃς τοῖς ἐκείνων χρόνοις συνήκμασε, και συνεγένετο πλείστον, ὁμιλίας καὶ φιλία; ἐκείνων εἰ;
κόρον καταπολαύσας. Σὺ γὰρ δὴ μόλις ἀκοὴν γράφεις
Ακρωτηριασμένην, μήτοι γε δὴ ἀλήθειαν· ἐπὶ πολὺ
καθυστερίζων τοῦ χρόνου, ἐπὶ Ονωρίου καὶ Αρκαδίου γενόμενος, οἷς καὶ τὴν συγγραφὴν ἔστησας·
ἴσω; δὲ καὶ πολλῷ γενόμενος ὕστερον. Οἷα δ' Εὐσέ
Γιος ὁ Κωνσταντίνῳ καὶ Κρίσπῳ συνακμάσας καὶ
συγγενόμενος ἐν τῷ ὀγδόῳ τόμῳ τῆς συγγραφείσης
Chapter XLIIICaput XLIII
col. 209–210page 101 of 313
PG 147:209αὐτῷ ᾿Εκκλησιαστικῆς ἱστορίας περὶ αὐτῶν ἔγρα φεν, ἄκουε. «Χρόνου δὲ πλείστου μεταξύ γενομένου, βασιλεύς Κωνσταντῖνος τὸν πάντα βίον πραότατα καὶ τοῖς ὑπηκόοις εὐνοϊκώτατα, τῷ τε θείῳ λόγῳ προστ φιλέστατα διαθέμενος, παῖδα γνήσιον Κωνστάντιον αὐτοκράτορα σεβαστὸν ἀνθ' ἑαυτοῦ καταλιπών, κοι τῷ φύσεως νόμῳ τελευτᾷ τὸν βίον. Καὶ μεθ᾽ ἕτερα Τούτου παῖς Κωνστάντιος εὐθὺς ἀρχόμενος, βασιλεύς τελεώτατος καὶ σεβαστές πρὸς τῶν στρατοπέδων, καὶ ἔτι πολύ τούτων πρότερον πρὸς αὐτοῦ τοῦ παμβασιλέως Θεοῦ ἀναγορευθεὶς, ζηλωτὴν ἑαυτὸν τῆς πατρικῆς περὶ τὸν ἡμέτερον λόγον εὐσεβείας κατα εστήσατο.» Καὶ πρὸς τῷ τέλει δὲ τῆς αὐτῆς ἱστο ρίας καὶ ταῦτ' ἐπιλέγει·. Ὁ δὲ ἀρετῇ πάσῃ θεσσα βείας ἐμπρέπων μέγιστος νικητής Κωνσταντίνος η σὺν παιδὶ Κρίσπῳ βασιλεῖ θεοφιλεστάτῳ καὶ κατά πάντα τοῦ πατρὸς ὁμοίῳ, τὴν οἰκείαν Εαν ἀπε λάμβανεν.» Πῶς δ᾽ ἂν ὁ Εὐσέβιος οὕτω τὸν Κρίσπον ἐπῄνει, εἰ πρὸς τοῦ πατρὸς ἀνῄρητο; Πῶς δ᾽ ἀντι ρεθεὶς ὁ παῖς ἐπεδίω τῷ Κωνσταντίνῳ, ὅπου γε καὶ ὁ μετὰ Εὐσέβιον τὰ ἐκκλησιαστικά συγγραψάμενος Θεοδώρητος πρὸς τῷ τέρματι τοῦ βίου ἱστορεῖ Κων σταντῖνον ἐν Νικομηδείᾳ τῆς παλιγγενεσίας τυχεῖν ἀναβαλλόμενον ταύτης καταπολεῦσαι ἐν Ἰορδάνη τῷ ποταμῷ, αὐταῖς λέξεσιν οὕτω φάσκων· ι τριακοστὸν δὲ ἦν αὐτῷ τῆς βασιλείας ἔτος· ἐνιαυτοῦ δὲ καὶ ἄλλων μηνῶν διεληλυθότων ὀλίγων, ἐν Νικομηδείᾳ τῆς Βιθυνίας διάγων Αρρώστησε. Τὸ δὲ τῆς: « ἀνθρωπίνης βιοτῆς ἄδηλον ἐπιστάμενος, τὸ τοῦ θείου βαπτίσματος δῶρον ἐδέξατο. Ανεβάλλετο δὲ μέχρι τοῦδε τοῦ χρόνου, ἐν Ἰορδάνῃ ποταμῷ τούτου τυχεῖν Εμειρόμενος.» Ταῦτα μὲν καὶ Θεοδώρητος. Προς δή τούτοις, ὦ κατάρατε σὺ καὶ ἐξάγιστε καὶ μιαρὲ καὶ παμμίαρε και μιαρώτατε, φῂς, ὡς καὶ τὰ 'Ρω μαίων πράγματα, ἀφ᾽ οὗ τὰ Χριστιανῶν ήνθησε,» παντάπασι διέφθορε καὶ ἀπώλετο. Καὶ τοίνυν ἐμοὶ δικεῖς, ἢ μηδὲν ἀνεγνωκέναι τῶν ἱστορηθέντων, ἢ οὕτως ἐκὼν τυφλώττειν πρὸς τὴν ἀλήθειαν· μάλιστα γὰρ ἄν τις τοὐναντίον εὑρήσει τῇ Χριστιανῶν πίστει ἐς τὸ πολλαπλάσιον ἐπιδοῦναι καὶ Ῥωμαίοις τὰ πράγματα. ΚΕΦΑΛ. ΜΓ. Ελεγχος πρὸς τὸν αὐτὸν Ζώσιμον, ὡς τῇ ἐπι δημία μάλλον Χριστοῦ τὰ Ῥωμαίων πράγματα ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἐπέδωκε. Σκοπείν σε τοίνυν χρεών, ὡς ἅμα τῇ ἐπιδημία τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἡ τῶν Μακε δόνων βασιλεία τέλεον ὑπὸ Ῥωμαίων καθήρηται. Η δ' Αλβανία, ἔτι δὲ καὶ Ἰβηρία, πρὸς δὲ καὶ Κόλχοι καὶ "Αραβες, Ρωμαίοις δουλεύειν ᾑροῦντο. Καίσαρ δὲ Γάϊος μετὰ τὴν τρίτην καὶ εἰκοστὴν καὶ ἑκατοστὴν Ολυμπιάδα Γάλλους Γερμανού; τε καὶ
ECCLESIASTICE HISTORIA LIB. XVI.
E: sebius, qui cum Constantino et Crispo visit, in
octavo Ecclesiastica Historicæ suæ libro de eis
scribat, audi.. Plurimum intercessit temporis, et
imperator Constantinus, cum vitam omnem per
summam erga cives et subditos suos mansuetudinem et benevolentiam, 722 et acceptissimam
Deo pietatem transegisset, dilecto Glio sno Contantio, iniperatore Augusto, in locum snum substituto, juxta communem omnibus naturæ legcur
decessit.» Et post alia: Hujus iiius Constantius,
quamprimum venit, imperator summus et Augustus ab excrcitu, et multo antea ab ipso imperatore omnium Deo renuntiatus, æmulatorem se in
αὐτῷ ᾿Εκκλησιαστικῆς ἱστορίας περὶ αὐτῶν ἔγρα- corum etiam tempora, longius vixeris. Quæ vero
φεν, ἄκουε. «Χρόνου δὲ πλείστου μεταξύ γενομένου,
βασιλεύς Κωνσταντῖνος τὸν πάντα βίον πραότατα καὶ
τοῖς ὑπηκόοις εὐνοϊκώτατα, τῷ τε θείῳ λόγῳ προστ
φιλέστατα διαθέμενος, παῖδα γνήσιον Κωνστάντιον
αὐτοκράτορα σεβαστὸν ἀνθ' ἑαυτοῦ καταλιπών, κοι·
τῷ φύσεως νόμῳ τελευτᾷ τὸν βίον. Καὶ μεθ᾽ ἕτερα·
• Τούτου παῖς Κωνστάντιος εὐθὺς ἀρχόμενος, βασιλεύς
τελεώτατος καὶ σεβαστές πρὸς τῶν στρατοπέδων,
καὶ ἔτι πολύ τούτων πρότερον πρὸς αὐτοῦ τοῦ
· παμβασιλέως Θεοῦ ἀναγορευθεὶς, ζηλωτὴν ἑαυτὸν
τῆς πατρικῆς περὶ τὸν ἡμέτερον λόγον εὐσεβείας κατα
εστήσατο.» Καὶ πρὸς τῷ τέλει δὲ τῆς αὐτῆς ἱστορίας καὶ ταῦτ' ἐπιλέγει·. Ὁ δὲ ἀρετῇ πάσῃ θεσσα
βείας ἐμπρέπων μέγιστος νικητής Κωνσταντίνος η doctrina et professione nostra palerum pictatis
σὺν παιδὶ Κρίσπῳ βασιλεῖ θεοφιλεστάτῳ καὶ κατά præstitit. Et ad finem historiæ ejus hæc quoque
πάντα τοῦ πατρὸς ὁμοίῳ, τὴν οἰκείαν Εαν ἀπε- dicit: Qui vero omni veræ in Deum pietatis
λάμβανεν.» Πῶς δ᾽ ἂν ὁ Εὐσέβιος οὕτω τὸν Κρίσπον virtute enituit, maximus victor Constantinus,
ἐπῄνει, εἰ πρὸς τοῦ πατρὸς ἀνῄρητο; Πῶς δ᾽ ἀντι- cum Dei amantissimo et rebus omnibus patri siρεθεὶς ὁ παῖς ἐπεδίω τῷ Κωνσταντίνῳ, ὅπου γε καὶ millimo filio Crispo Cæsare, Orientem suum receὁ μετὰ Εὐσέβιον τὰ ἐκκλησιαστικά συγγραψάμενος pit. Quomodo Eusebius, qui post Constantinum
Θεοδώρητος πρὸς τῷ τέρματι τοῦ βίου ἱστορεῖ Κωνsuperstes fuit, Cripsum tantopere laudasset, si a
σταντῖνον ἐν Νικομηδείᾳ τῆς παλιγγενεσίας τυχεῖν patre is interemptus fuisset? Et Theodoritus, qui
ἀναβαλλόμενον ταύτης καταπολεῦσαι ἐν Ἰορδάνη post Eusebium res ecclesiasticas conscripsit, circa
τῷ ποταμῷ, αὐταῖς λέξεσιν οὕτω φάσκων· ι Τριακο vitar Gnem, Constantinum Nicomedia commenoστὸν δὲ ἦν αὐτῷ τῆς βασιλείας ἔτος· ἐνιαυτοῦ δὲ rat regenerationem suscepisse quam propterκαὶ ἄλλων μηνῶν διεληλυθότων ὀλίγων, ἐν Νικομη ea distulerat, ut ea in Jordane amne potiretur.
δείᾳ τῆς Βιθυνίας διάγων Αρρώστησε. Τὸ δὲ τῆς Cujus hæc verba sunt: «Tricesimus imperii cjus
ἀνθρωπίνης βιοτῆς ἄδηλον ἐπιστάμενος, τὸ τοῦ θείου
præterierat annus: et anno insuper et mensibus
βαπτίσματος δῶρον ἐδέξατο. Ανεβάλλετο δὲ μέχρι paucis exactis, Nicomedie Bithynorum agens,
τοῦδε τοῦ χρόνου, ἐν Ἰορδάνῃ ποταμῷ τούτου τυχεῖν agrotare capit. Quod vero probe, quam incerta
Εμειρόμενος.» Ταῦτα μὲν καὶ Θεοδώρητος. Προς δή humana vita esset sciret, sacri baptismi donum
τούτοις, ὦ κατάρατε σὺ καὶ ἐξάγιστε καὶ μιαρὲ recepit: quem ad id usque tempus propterea distuκαὶ παμμίαρε και μιαρώτατε, φῂς, ὡς καὶ τὰ 'Ρω- lerat, quod eum in Jordane fluvio suscipere conμαίων πράγματα, ἀφ᾽ οὗ τὰ Χριστιανῶν ήνθησε, cupiverat.» Hæc Theodoritus. Ad hæc, hominum
παντάπασι διέφθορε καὶ ἀπώλετο. Καὶ τοίνυν ἐμοὶ omnium maxime exsecrande, detestande, nocenδικεῖς, ἢ μηδὲν ἀνεγνωκέναι τῶν ἱστορηθέντων, ἢ tissinie, impurissime, sceleratissime adjicis,
οὕτως ἐκὼν τυφλώττειν πρὸς τὴν ἀλήθειαν· μάλιστα imperium Romanum ab eo tempore quo Christiana
γὰρ ἄν τις τοὐναντίον εὑρήσει τῇ Χριστιανῶν πίστει religio floruit, prorsus intercidisse atque inteἐς τὸ πολλαπλάσιον ἐπιδοῦναι καὶ Ῥωμαίοις τὰ riisse. Tu vero vel nihil prorsus eorum quæ per
πράγματα.
historias memoriæ mandata sunt, legisse, vel
tua sponte excæcasse te ipsum, ad veritatem perspiciendam, videris. Quod namque verbis tuis
maxime est contrarium, per Christianorum videlicet fidem Romani imperii res multis modis
maxima cepisse incrementa, facile quis invenerit.
Ελεγχος πρὸς τὸν αὐτὸν Ζώσιμον, ὡς τῇ ἐπιδημία μάλλον Χριστοῦ τὰ Ῥωμαίων πράγματα
ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἐπέδωκε.
Σκοπείν σε τοίνυν χρεών, ὡς ἅμα τῇ ἐπιδημία
τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἡ τῶν Μακεδόνων βασιλεία τέλεον ὑπὸ Ῥωμαίων καθήρηται.
Η δ' Αλβανία, ἔτι δὲ καὶ Ἰβηρία, πρὸς δὲ καὶ
Κόλχοι καὶ "Αραβες, Ρωμαίοις δουλεύειν ᾑροῦντο.
Καίσαρ δὲ Γάϊος μετὰ τὴν τρίτην καὶ εἰκοστὴν καὶ
ἑκατοστὴν Ολυμπιάδα Γάλλους Γερμανού; τε καὶ
Constantinus in extremo vitae suae actu apud
Nicomediam baptizatus est, non solum tribus ccclesiasticis scriptoribus, Theodorito, Socrate et
D'
723 CAPUT XLIII.
Zosimus idem redarguitur: et probatur, quod ad.
ventu in terras Christi res Romana maxima incrementa ceperit.
Illud te considerare oportuit, una cum adventu
Servatoris nostri Jesu Christi, Macedonum regnum
a Romanis omnino sublatum esse: et Albaniam
praterca, et Iberian, Colchos etiam et Arabes servitutis conditiones a Romanis accepisse: Caium
insuper Caesarem, post centesinam octogesimam
tertiam Olympiadem, Gallos, Germanos et BritanSozomeno, verum etiam Hieronymo et Ambrosio,
etc. testantibus.
col. 211–212page 102 of 313
PG 147:211Βρεταννούς ἀγῶσι μεγάλοις ὑπέζευξε, ζυγὸν δου λείας ἐπαγαγών· καὶ προσεποίησε τῇ Ῥωμαίωνἀρχῇ πρὸς αἷς εἶχεν ἑτέρας πόλεις πεντακοσίας οἰκουμένας, ὡς οἱ τὰ τοιαῦτα συγγραψάμενοι καθι στέρησαν. "Ος δὴ Γάϊος καὶ πρῶτος μόναρχος μετά τοὺς ὑπάτους ἀνηγορεύθη· ὡσανεί προοδοποιῶν ἐκ πολυθείας τὸ ὑπήκοον καὶ ἐχλοκρατείας ἐπὶ τὸ μό ναρχον σέβας διὰ τὴν ὅσον εὔπω ἐσομένην Χριστοῦ μοναρχίαν. Οὗ χάριν ἤ τε Ιουδαία πᾶσα καὶ τὰ περικύκλῳ πάντα τῇ Ῥωμαϊκῇ ἀρχῇ προσεγένετο καὶ ἐπὶ τόσον, ὡς καὶ πρώτην τότε απογραφὴν γε νέσθαι, ἐν ᾗ καὶ Χριστὸς ἀπογράφεται, τῆς περὶ τῆς Βηθλεὲμ προφητείας τὸ πέρας ἔκδηλον καθι στῶν, ὧδέ πως τῷ πολυδάκρυῒ Ἱερεμίᾳ περὶ αὐτῆς προφοιβάζοντα· Καὶ σὺ, Βηθλεὲμ γῆ Ἰούδα, οὐδα μῶς ἐλαχίστη εἶ ἐν τοῖς ἡγεμόσιν Ἰούδα· ἐκ κρίσιν. Φέρ: δέ, εἴ σοι δοκεῖ, τοιαῦτα λέγοντι, ἴδω σοῦ γάρ μοι ἐξελεύσεται ἡγούμενος, ὅστις ποι μανεῖ τὸν λαόν μου τὸν Ισραήλ. Μετὰ δὲ τὴν ἄῤῥητον γέννησιν Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν καὶ αὐτὴ Αίγυπτος ὑποκύπτει Ρωμαίοις, Αντωνίῳ καὶ Κλεοπάτρα, εἰς ἣν ἐσχάτην ἡ τῶν Πτολεμαίων ἀρχὴ κατήντησε, τέλεον καταγωνισθεῖσιν Αὐγούστῳ τῷ Καίσαρι· ἐφ' οὗ καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χρι στὸς ἐγεννήθη. Αντώνιον δὲ Κορνήλιος Γάλλος τῶν ἐν Αἰγύπτῳ χωρών διεδέχετο Αυγούστου πέμψαντος, πρῶτος μετὰ τοὺς Πτολεμαίους Αιγύπτου ἄρξας, ὡς καὶ τοῖ; ἱστορήσασι περὶ τούτων ἀνείληπται. Ὑπὸ δὲ Βεντιδίου Κουρβούλωνός τε καὶ Νέρωνος στρατηγοῦντος πότα Πέρσαι πεπόνθασιν; ἔτι δὲ καὶ ὑπὸ Σευήρου, Τραϊανοῦ τε καὶ Κάρου, Κασσίου το καὶ ὑδαινάθου τοῦ ἐκ Παλμυρίας, Απολλωνίου τε καὶ ἑτέρων; Οσάκις τε Σελεύκεια καὶ Κτησιφῶν ἥλω, Νίσιβίς τε ἐπ' ἀμφότερα στρεφομένη, 'Αρμε νία τε καὶ τὰ πλησιάζοντα ἔθνη 'Ρωμαίοις προτερ ῥύη, ὥσπερ καὶ σὺ ἱστορεῖς. Πῶς δ᾽ ἂν εἴποιμι καὶ ἃ συγγράφεις ἕτερα γεννικῶς καταπράξασθαι τὸν θειότατον Κωνσταντῖνον τῆς Ῥωμαίων ἡγησάμενον μετὰ τῆς ἡμετέρας θρησκείας; Πρὸς δὲ τούτοις, ὅσα τε καὶ οἷα πέπονθεν Ἰουλιανὸς, ὁ σὸς μάλιστα Θιασώτησ, καὶ τῶν αὐτῶν σοι ὀργίων μετεσχηκώς, ὁ μυρία καὶ ἀνύποιστα θραύματα τῇ Ῥωμαίων πολι τεία καταλελοιπώς; Εἰ δ' ἴσως περὶ τῶν προῤῥηθέν των τῇ τοῦ παντὸς τελευτῇ ἢ προοίμιον εἴληφεν, ἢ καὶ τὸ πέρας ἕξει, τοῦτο μεῖζον ἢ κατὰ τὴν σὴν μεν ὅπως οἱ τὰ Ἑλλήνων πρεσβεύσαντες βασιλεῖς, καὶ οἱ Χριστῷ βασιλεύσαντες, ὅπως ἕκαστοι τούτων τὸν βίον ἀπέθεντο ἢ τὴν ἀρχήν. Οὐ τοίνυν ὁ πρῶτος μόναρχος Γάϊος Ιούλιος Καίσαρ, δολίῳ φόνῳ κατ εργασθείς, τὸν βίον ἀπείπατο; Οὐ τὸν δεύτερον τὸν ἔκγονον Τιβερίου Γάϊον τῶν τινες στρατιωτῶν μαχαίραις διεχειρίσαντο; Τί δὲ καὶ Νέρων; Οὐ παρά τινος τῶν οἰκείων ἀνῄρηται; Γάλβας τε καὶ Οθων καὶ Οὐϊτέλλιος ἐπίσης πεπόνθασιν, οἱ τρεῖς δέκα μήνας πρὸς τῷ ἑνὶ βασιλεύσαντες; Τόν γε μήν Τίτον οὐ Δομετιανὸς ἀνεῖλεν ἀδελφὸς τυγχάνων δ γνησιώτατος; Τί δ' ἐκεῖνος πάλιν; οὐκ ἐλεεινῶ;
nos ingentibus bellis superasse, et jugum illis ser- Βρεταννούς ἀγῶσι μεγάλοις ὑπέζευξε, ζυγὸν δου
vitutis imposuisse, eumdemque Romanæ ditioni,
ad eas quas prius habebat, quingentas populosas
urbes adjecisse: quemadmodum illi qui hæc conscripserunt, ad memoriam posteritatis transmisere.
Qui Cæsar primus, post consules, monarcha et
princeps unus declaratus est: ea re veluti præiens
et viam sternens, ut Romani imperii cives et subditi ex plurium deorum cultu, et turbulento reipublicae statu, ad unam, quæ sola obtineret, religionem, per appropinquantem Christi monarchiam
adducerentur. Cujus rei gratia et Judæa omnis, et
viciuæ circumquaque regiones, Romano imperio
ita subditæ sunt, ut tum primum census actus et
descriptio facta sit, in qua et Christus ipse ascriλείας ἐπαγαγών· καὶ προσεποίησε τῇ Ῥωμαίων
ἀρχῇ πρὸς αἷς εἶχεν ἑτέρας πόλεις πεντακοσίας
οἰκουμένας, ὡς οἱ τὰ τοιαῦτα συγγραψάμενοι καθι
στέρησαν. "Ος δὴ Γάϊος καὶ πρῶτος μόναρχος μετά
τοὺς ὑπάτους ἀνηγορεύθη· ὡσανεί προοδοποιῶν ἐκ
πολυθείας τὸ ὑπήκοον καὶ ἐχλοκρατείας ἐπὶ τὸ μό
ναρχον σέβας διὰ τὴν ὅσον εὔπω ἐσομένην Χριστοῦ
μοναρχίαν. Οὗ χάριν ἤ τε Ιουδαία πᾶσα καὶ τὰ
περικύκλῳ πάντα τῇ Ῥωμαϊκῇ ἀρχῇ προσεγένετο
καὶ ἐπὶ τόσον, ὡς καὶ πρώτην τότε απογραφὴν γε
νέσθαι, ἐν ᾗ καὶ Χριστὸς ἀπογράφεται, τῆς περὶ
τῆς Βηθλεὲμ προφητείας τὸ πέρας ἔκδηλον καθι
στῶν, ὧδέ πως τῷ πολυδάκρυῒ Ἱερεμίᾳ περὶ αὐτῆς
προφοιβάζοντα· Καὶ σὺ, Βηθλεὲμ γῆ Ἰούδα, οὐδα
ptus est, ut prophetia de civitate Bethleen aperte μῶς ἐλαχίστη εἶ ἐν τοῖς ἡγεμόσιν Ἰούδα· ἐκ
exitum suum haberet, quam de ea luctuosus Jeremias hisce verbis prædixit: Et tu, Bethleem terra
Juda, haudquaquam minima es in princip.bus Juda.
Ex te enim progredietur dux, qui pascet populum
meum Israel'. Post inelabilem vero Christi Dei
nostri nativitatem, Ægyptus quoque in potestatem
Romanorum pervenit, Antonio et Cleopatra, in
quam postremam Ptoleinæorum regnum incidit, ab
Augusto Cæsare prorsus devictis: sub quo et Dominus noster Jesus Christus natus est. Antonio
Cornelius Gallus ab Augusto in regiones Ægypti
missus success't, et primus post Ptolemæos Ægyptumn provinciam administravit, sicuti hoc historici testantur. Quas vero clades Persæ acceperint a
Ventidio, Corbulone et Neronis ducibus, alque
item a Severo, Trajano, Caro, Cassio, Odenatho
Palmyreno, Apollonio, et aliis, et quoties Seleucia
et Ctesiphon, atque etiam Nisibis, quæ nunc huc¸
nunc illuc transiit, capta sit, et quomodo Armenia et
aliæ viciuæ provincia in Romanorum pervenerint.
ditionem, una cum aliis 724 tu quoque in historiis tuis exponis. Quomodo autem alia dicam, quæ
tu scribis sacratissimum Constantinum præclare
gessisse: cum is pictatem nostram professus,
rempublicam Romanorum administraret? Atque
etiam quas quantasque clades Julianus, tuus
maxime choreis ducendis sodalis, et corumdem
tecum orgiorum particeps, pertulerit? qui sane
innumera atque intoleranda Romano imperio vul- κρίσιν. Φέρ: δέ, εἴ σοι δοκεῖ, τοιαῦτα λέγοντι, ἴδω
σοῦ γάρ μοι ἐξελεύσεται ἡγούμενος, ὅστις ποιμανεῖ τὸν λαόν μου τὸν Ισραήλ. Μετὰ δὲ τὴν
ἄῤῥητον γέννησιν Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν καὶ αὐτὴ
Αίγυπτος ὑποκύπτει Ρωμαίοις, Αντωνίῳ καὶ
Κλεοπάτρα, εἰς ἣν ἐσχάτην ἡ τῶν Πτολεμαίων ἀρχὴ
κατήντησε, τέλεον καταγωνισθεῖσιν Αὐγούστῳ τῷ
Καίσαρι· ἐφ' οὗ καὶ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χρι
στὸς ἐγεννήθη. Αντώνιον δὲ Κορνήλιος Γάλλος τῶν
ἐν Αἰγύπτῳ χωρών διεδέχετο Αυγούστου πέμψαντος,
πρῶτος μετὰ τοὺς Πτολεμαίους Αιγύπτου ἄρξας,
ὡς καὶ τοῖ; ἱστορήσασι περὶ τούτων ἀνείληπται.
Ὑπὸ δὲ Βεντιδίου Κουρβούλωνός τε καὶ Νέρωνος
στρατηγοῦντος πότα Πέρσαι πεπόνθασιν; ἔτι δὲ
καὶ ὑπὸ Σευήρου, Τραϊανοῦ τε καὶ Κάρου, Κασσίου
το καὶ ὑδαινάθου τοῦ ἐκ Παλμυρίας, Απολλωνίου
τε καὶ ἑτέρων; Οσάκις τε Σελεύκεια καὶ Κτησιφῶν
ἥλω, Νίσιβίς τε ἐπ' ἀμφότερα στρεφομένη, 'Αρμε
νία τε καὶ τὰ πλησιάζοντα ἔθνη 'Ρωμαίοις προτερ
ῥύη, ὥσπερ καὶ σὺ ἱστορεῖς. Πῶς δ᾽ ἂν εἴποιμι καὶ
ἃ συγγράφεις ἕτερα γεννικῶς καταπράξασθαι τὸν
θειότατον Κωνσταντῖνον τῆς Ῥωμαίων ἡγησάμενον
μετὰ τῆς ἡμετέρας θρησκείας; Πρὸς δὲ τούτοις, ὅσα
τε καὶ οἷα πέπονθεν Ἰουλιανὸς, ὁ σὸς μάλιστα θια
σώτης, καὶ τῶν αὐτῶν σοι ὀργίων μετεσχηκώς, ὁ
μυρία καὶ ἀνύποιστα θραύματα τῇ Ῥωμαίων πολι
τεία καταλελοιπώς; Εἰ δ' ἴσως περὶ τῶν προῤῥηθέντων τῇ τοῦ παντὸς τελευτῇ ἢ προοίμιον εἴληφεν, ἢ
καὶ τὸ πέρας ἕξει, τοῦτο μεῖζον ἢ κατὰ τὴν σὴν
uera inflixit, atque ea incurata post se reliquit.
Num vero quidquam corum quæ de universitatis
hujus interitu prædicta sunt, vel initium cœperit,
vel finem habiturum sit, majus id profecto est,
quam ut tu de eo judices. Verum age, si tibi videtur, qui hæc dicis, considerenius, quomodo et qui
Græcam superstitionem sunt professi, et qui
Christianorum sacra coluere imperatores quisque
vitam aut imperium amiserit. An non primus
monarcha, qui unus sibi imperium usurpavit,
C. Julius Cæsar dolo cæsus est? An non Caium
alterum Tiberii nepotem milites quidam ferro neMich. v, 2; Matth. 1, 6.
μεν ὅπως οἱ τὰ Ἑλλήνων πρεσβεύσαντες βασιλεῖς,
καὶ οἱ Χριστῷ βασιλεύσαντες, ὅπως ἕκαστοι τούτων
τὸν βίον ἀπέθεντο ἢ τὴν ἀρχήν. Οὐ τοίνυν ὁ πρῶτος
μόναρχος Γάϊος Ιούλιος Καίσαρ, δολίῳ φόνῳ κατεργασθείς, τὸν βίον ἀπείπατο; Οὐ τὸν δεύτερον
τὸν ἔκγονον Τιβερίου Γάϊον τῶν τινες στρατιωτῶν
μαχαίραις διεχειρίσαντο; Τί δὲ καὶ Νέρων; Οὐ
παρά τινος τῶν οἰκείων ἀνῄρηται; Γάλβας τε καὶ
Οθων καὶ Οὐϊτέλλιος ἐπίσης πεπόνθασιν, οἱ τρεῖς
δέκα μήνας πρὸς τῷ ἑνὶ βασιλεύσαντες; Τόν γε μήν
Τίτον οὐ Δομετιανὸς ἀνεῖλεν ἀδελφὸς τυγχάνων δ
γνησιώτατος; Τί δ' ἐκεῖνος πάλιν; οὐκ ἐλεεινῶ;
Chapter XLIVCaput XLIV
col. 213–214page 103 of 313
PG 147:213πρὸς τοῦ Στεφάνου τὸν βίον κατέστρεψεν; Ὁ δὲ Κόμμοδος φαίης ἂν ὡς οὐχ ὑπὸ Ναρκίσσου διέ φθαρτο; Ο δὲ Περτίναξ, ὁ δὲ Ἰουλιανὸς οὐ τῶν ἴσων μετέσχον; Ὁ δὲ Σευήρου ᾿Αντωνίνος οὐχὶ τὸν ἀδελφὴν διεχρήσατο Γέταν; Τὰ ἴσα δὲ καὶ αὐτὸς ἐπεπόνθει ὑπὸ Μαρτιαλίου; Ο δὲ Μακρῖνος οὐ περὶ Βυζάντιον ὥσπερ ἀνδράποδον ἀχθεὶς ὑπὸ τοῦ ἰδιου ἀνηρέθη στρατεύματος; Ο δ' ἐξ Ἐμέσης Αυρήλιος Αντωνίνος συναμα τῇ μητρὶ κατεσφάγη; Τα πα ραπλήσια δὲ καὶ ὁ μετ᾿ ἐκεῖνον ᾿Αλέξανδρος τῶν ἴσων δραμάτων ἔτυχε μετὰ τῆς μητρός Μαμμαίας. Τί δ' ἂν λέγοιμι περὶ Μαξιμίνου, ὃς τοῖς σφετέροις ὰ τρίβη στρατεύμασιν; ἢ Γορδιανού, ταῖς βουλεῖς Φιλίππου τὸ κοινὸν καταγώγιον ὑπελθόντος; Σὺ δ' εντόρει τὰ κατὰ Φίλιππόν τε καὶ Δέκιον, ὡς ὑπὸ των πολεμίων ἐφθάρησαν· ἔτι δὲ τὰ κατὰ Γάλλον καὶ Βολοσσιανὸν, ὡς ὑπὸ τῶν οἰκείων δυνάμεων τοῦ β:οῦν ἀπηλλάγησαν. Ο δ' Αίμυλιανὸς οὐ τοῖς ἴσοις περιηνέχθη; Ουαλεριανὸς δὲ οὐχὶ Πέρσαις ληφθείς αἰχμάλωτος περιήγετο; Γαληνός δὲ δόλῳ φονευθείς, καὶ ὁ μετ' αὐτὸν Καρίνος σφαγείς, Διοκλητιανῷ καὶ Μαξιμιανῷ τὴν ἀρχὴν καταλέλοιπεν· οὓς αὐτὸς συν άρχειν ἑαυτῷ εἴλετο. Ἐξ ὧν ὅ τε Μαξιμιανὸς ὁ Ερκούλλιος, Μαξέντιός τε παῖς ἐκείνου, καὶ Λικί .ιο; πάντων ἔσχατος, αισχίστῳ μόρῳ τοῦ βίου ἐξέ στησαν. Αφ' οὗ δὲ ὁ τῆς Χριστοῦ ποίμνης ἡγεμόνευσα; Κωνσταντῖνος ὁ ἀοίδιμος βασιλεὺς ἦρξε, καὶ τὴν αὐτῷ ἐπώνυμον μεγαλοπρεπῶς ἀνεγείρας πόλιν Χριστῷ καὶ τῇ ἐκείνου μητρὶ ἀνέθετο, σκόπει δὴ εἴ τι; τῶν ἐν αὐτῇ τοῦ βασιλείου γέρως μετειληχό των ἄχρι τοῦδ: ἢ πρὸς τῶν οἰκείων ἢ καὶ ἀλλοτρίων διέφθαρτο ἢ ὅλως τυραγνίς πλέον ἔσχε τῆς ἐννό μου ἀρχῆς, πλὴν Ἰουλιανοῦ τοῦ σοῦ ἱεροφάντου και Ούτου καὶ κανηφόρου καὶ βασιλέως, καὶ τοῦ σοῦ Ουάλεντος. Πείθομαι γάρ σοι ἀρίστως διεξιόντι ὅσα κακὰ Χριστιανοίς κατειργάσατο, δι' & καὶ ἄμφω τὴν ἐξίαν ἔδοσαν δίκην. Περὶ γὰρ ἑτέρου οὐδ᾽ αὐτὸς σὲ οἶμαι ἐρεῖς. Ἐγὼ δὲ προσθήσω καὶ Βασιλίσκον Ζή νωνι ἀντικαταστάντα· παρ' οὗ μή μόνον τὴν τυραν είδα, ἀλλὰ καὶ τὸν βίον δειλαίως ἀπέλιπε. Ταῦτ᾽ εἰ καὶ πάρεργά τῳ ἴσω; δόξει τῆς ἐκκλησιαστικῆς συγγραφῆς, ἐμοὶ δὲ ἄρα καὶ πάνυ τοι χρειώδη καὶ συστατικὰ πρὸς τὸ προκείμενον εἶναι δοκεῖ· οἷς Εθελοκακοῦντες οἱ τῶν Ἑλλήνων συγγραφείς, οὐ πρὸς ἀλήθειαν, δυσμεναίνοντες δὲ τῇ Χριστιανῶν Θρησκεία καθιστορούσιν. Ἡμεῖς δὲ ἐπὶ τὸ λοιπὸν τῆς ἱστορίας Αναστασίου βαδίσωμεν. ΚΕΦΑΛ. ΜΔ'. Περὶ τῆς χρυσοτελείας ἦν δ᾽ Αναστάσιος ἐπενόησε, λύμην ἐντεῦθεν πολλὴν ἐργασάμενος. Τὰ μὲν δὴ τοῦ χρυσαργύρου τοῦτον τὸν τρόπον περιείλεν ὁ ᾿Αναστάσιος, καὶ βασιλικῶς ἐκεῖνο και χρυσάργυρον,
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVI.
πρὸς τοῦ Στεφάνου τὸν βίον κατέστρεψεν; Ὁ δὲ carunt? Quid Nero? Num ille a familiari quodam
Κόμμοδος φαίης ἂν ὡς οὐχ ὑπὸ Ναρκίσσου διέ
φθαρτο; Ο δὲ Περτίναξ, ὁ δὲ Ἰουλιανὸς οὐ τῶν
ἴσων μετέσχον; Ὁ δὲ Σευήρου ᾿Αντωνίνος οὐχὶ τὸν
ἀδελφὴν διεχρήσατο Γέταν; Τὰ ἴσα δὲ καὶ αὐτὸς
ἐπεπόνθει ὑπὸ Μαρτιαλίου; Ο δὲ Μακρῖνος οὐ περὶ
Βυζάντιον ὥσπερ ἀνδράποδον ἀχθεὶς ὑπὸ τοῦ ἰδιου
ἀνηρέθη στρατεύματος; Ο δ' ἐξ Ἐμέσης Αυρήλιος
Αντωνίνος συναμα τῇ μητρὶ κατεσφάγη; Τα πα
ραπλήσια δὲ καὶ ὁ μετ᾿ ἐκεῖνον ᾿Αλέξανδρος τῶν
ἴσων δραμάτων ἔτυχε μετὰ τῆς μητρός Μαμμαίας.
Τί δ' ἂν λέγοιμι περὶ Μαξιμίνου, ὃς τοῖς σφετέροις
ὰ τρίβη στρατεύμασιν; ἢ Γορδιανού, ταῖς βουλεῖς
Φιλίππου τὸ κοινὸν καταγώγιον ὑπελθόντος; Σὺ δ'
εντόρει τὰ κατὰ Φίλιππόν τε καὶ Δέκιον, ὡς ὑπὸ
των πολεμίων ἐφθάρησαν· ἔτι δὲ τὰ κατὰ Γάλλον
καὶ Βολοσσιανὸν, ὡς ὑπὸ τῶν οἰκείων δυνάμεων τοῦ
β:οῦν ἀπηλλάγησαν. Ο δ' Αίμυλιανὸς οὐ τοῖς ἴσοις
περιηνέχθη; Ουαλεριανὸς δὲ οὐχὶ Πέρσαις ληφθείς
αἰχμάλωτος περιήγετο; Γαληνός δὲ δόλῳ φονευθείς,
καὶ ὁ μετ' αὐτὸν Καρίνος σφαγείς, Διοκλητιανῷ καὶ
Μαξιμιανῷ τὴν ἀρχὴν καταλέλοιπεν· οὓς αὐτὸς συν
άρχειν ἑαυτῷ εἴλετο. Ἐξ ὧν ὅ τε Μαξιμιανὸς ὁ
Ερκούλλιος, Μαξέντιός τε παῖς ἐκείνου, καὶ Λικί-
.ιο; πάντων ἔσχατος, αισχίστῳ μόρῳ τοῦ βίου ἐξέστησαν. Αφ' οὗ δὲ ὁ τῆς Χριστοῦ ποίμνης ἡγεμονεύσα; Κωνσταντῖνος ὁ ἀοίδιμος βασιλεὺς ἦρξε, καὶ
τὴν αὐτῷ ἐπώνυμον μεγαλοπρεπῶς ἀνεγείρας πόλιν
Χριστῷ καὶ τῇ ἐκείνου μητρὶ ἀνέθετο, σκόπει δὴ
εἴ τι; τῶν ἐν αὐτῇ τοῦ βασιλείου γέρως μετειληχότων ἄχρι τοῦδ: ἢ πρὸς τῶν οἰκείων ἢ καὶ ἀλλοτρίων
διέφθαρτο ἢ ὅλως τυραγνίς πλέον ἔσχε τῆς ἐννό
μου ἀρχῆς, πλὴν Ἰουλιανοῦ τοῦ σοῦ ἱεροφάντου και
Ούτου καὶ κανηφόρου καὶ βασιλέως, καὶ τοῦ σοῦ
Ουάλεντος. Πείθομαι γάρ σοι ἀρίστως διεξιόντι ὅσα
κακὰ Χριστιανοίς κατειργάσατο, δι' & καὶ ἄμφω τὴν
ἐξίαν ἔδοσαν δίκην. Περὶ γὰρ ἑτέρου οὐδ᾽ αὐτὸς σὲ
οἶμαι ἐρεῖς. Ἐγὼ δὲ προσθήσω καὶ Βασιλίσκον Ζή
νωνι ἀντικαταστάντα· παρ' οὗ μή μόνον τὴν τυρανείδα, ἀλλὰ καὶ τὸν βίον δειλαίως ἀπέλιπε. Ταῦτ᾽ εἰ
καὶ πάρεργά τῳ ἴσω; δόξει τῆς ἐκκλησιαστικῆς
συγγραφῆς, ἐμοὶ δὲ ἄρα καὶ πάνυ τοι χρειώδη καὶ
συστατικὰ πρὸς τὸ προκείμενον εἶναι δοκεῖ· οἷς
Εθελοκακοῦντες οἱ τῶν Ἑλλήνων συγγραφείς, οὐ
πρὸς ἀλήθειαν, δυσμεναίνοντες δὲ τῇ Χριστιανῶν
Θρησκεία καθιστορούσιν. Ἡμεῖς δὲ ἐπὶ τὸ λοιπὸν
τῆς ἱστορίας Αναστασίου βαδίσωμεν.
non jugulatus est? Galba sane et Otho et Vitellius
eadem sunt passi: qui tres undecim tantum menses imperarunt. Titum num frater ci charissimus
Domitianus occidit? An non ille rursum a Stephano
miserandum in modum trucidatus est? Quid?
Commodum a Narcisso peremptum esse negabis?
Pertinaci vero et Juliano non idem accidit? Antoninus Severi filius, an fratrem Getam non necavit? Non ille a Martiali idem est passus? Macrinus *
nonne ad Byzantium veluti mancipium raptus, ab
exercitu suo interemptus est? Aurelius Antoninus Emessæ filius una cum matre jugulatus
est. Eadem fortuna fuit successoris ejus Alexandri, qui itidem cum matre Mammæa peremptus
est. Quid de Maximino dicam, quem exercitus
suus interemit? aut Gordiano, qui insidiis Philippi sublatus, in commune domicilium abiit? Tu
vero ipse de Philippo et Decio memora, ut ab hostibus trucidati sint: atque etiam de Gallo et Volusiano, quibus milites sui vitam ademerunt. Nuw
Emilianus eumdem exitum habuit? 725 Nonne
Valerianus, cum in Persarum potestatem pervenisset, captivus ab eis ductus est? Annon Galienus dolo
cæsus: et post hunc Carinus quoque interemptus,
Diocletiano imperium reliquit, qui imperii sibi socium Maximianum ascivit? Ex quibus Maximianus
Herculius, ac deinde filius ejus Maxentius, et postremus omnium Licinius fœdissimam obiere mortem.
Ex quo tempore autem, qui gregi Christi pr.efuit, celeberrimus Constantinus imperium suscepit, et cognominem sibi urbem magnificentissime constrı:-
clam Christo et matri ejus dicavit, ips" dispice, nun
quis princeps imperialem dignitatem consecutus,
longissimo tempore vel a familiaribus et domesticis,
vel ab externis sit interemptus, aut an unquam tyrannis, quam legitimum imperium, potentior fuerit..
Julianum excipimus, tuum vatem, sacrificum, canephorum, et imperatorem: et tuum etiam Valetem. Fidem enim tibi habeo, qui optime ea oratione exsecutus es, quæ illi Christianis intulerunt
mala. Quapropter etiam uterque condlgnas impietatis tulit prenas. De alio vero ne tu quidem
ipse simile quidquam dixeris. Ego autem Basiliscum etiam addam, qui motum adversus Zenonem
concitavit: cui ille non tyrannidem modo, sed
vitam etiam ademit. Hæc quamvis fortasse minus
ad lliştoriam ecclesiasticam pertinere videntur, utilia tamen admodum, et instituto operi commoda esse, et loco huic maxime convenire puto: propterea quod historici Græcæ superstitionis cultores, consulto et malitiose veritatem oppugnantes, propter Christianæ religionis odium, perperam et
falso pleraque scribunt. At nos ad reli quam Anastasii historiam pergamus.
ΚΕΦΑΛ. ΜΔ'.
Περὶ τῆς χρυσοτελείας ἦν δ᾽ Αναστάσιος ἐπενόη
σε, λύμην ἐντεῦθεν πολλὴν ἐργασάμενος.
Τὰ μὲν δὴ τοῦ χρυσαργύρου τοῦτον τὸν τρόπον
περιείλεν ὁ ᾿Αναστάσιος, καὶ βασιλικῶς ἐκεῖνο και
Alii hanc Soenidem alii Semiamirum vocant.
Anastasius in imperio Roumano aristocratia:,
CAPUT XLIV.
De aureo vectigali, quod novum Anastasius instituit,
unde multæ ærumnæ sunt subsecutæ.
Portorium χρυσάργυρον, aurargenteum, ad eum
quem diximus modum, Anastasius abolevit et
hoc est. optimatum administrationem instituit,
magistratus et honores vendidit, injustis homini-
Chapter XLVCaput XLV
col. 215–216page 104 of 313
PG 147:215τώρθωσεν. "Ανάξια δὲ πάλιν ἔπραττεν, οἷς τήν χρυ χρυσοπέλειαν σοτέλειαν ἐπενόει· τὴν στρατιωτικήν δαπάνην ἀπεμπολήσας κατὰ τῶν συντελῶν εἰς τὸ βαρύτατον. Τῶν δὲ βουλευτηρίων φόρων τὴν εἴσπραξιν περιείλε, τοὺς καλουμένους βίνδικας ἀνὰ ἑκάστην πόλιν προ βεβλημένος, Μαρίνου, ὥς φασιν, εἰσηγήσει τοῦ Σύ ρου, τὴν κορυφαίαν διέποντος τῶν ἀρχῶν, ὑπαρχον τῆς αὐλῆς τὴν τοιαύτην ἐξουσίαν οἱ πάλαι ὠνόμαζον ὅθεν οἵ τε φέροι καταπολὺ διεῤῥύησαν, καὶ τὰ τῶν πόλεων ἄνθη διέρρευσαν. Τὸ γὰρ ἀρχαῖον ὅσοι τῶν εὖ γεγονότων καὶ εὐπατρίδαι ἦσαν, ἐν ταῖς τῶν πόλ λεων λευχώμασιν ἐνεγράφοντο, ἑκάστης πόλεως τοὺς ἐν τοῖς βουλευτηρίοις ἀντὶ συγκλήτου τινὸς ἐκείνους ὥσπερ ἐχούσης καὶ ὁριζομένης. ΚΕΦΑΛ. ΜΕ. Οτι Αναστασίου βουληθέντος προσθεῖναι τῷ τρισαγίῳ τὸν • Ο σταυρωθεὶς δι' ἡμᾶς, στάσις τῷ δήμῳ ἐγένετο, ὡς καὶ αὐτὸν ἐκεῖνον δείσαντα, τὴν ἀρχὴν ἀποτίθεσθαι· καὶ ὡς μετὰ μικρὸν ἐτελεύτα τὸν βίον. Τὸ πάντων δ' ἔσχατον καὶ τελευταῖον αὐτῷ τῶν κακῶν διεπράχθη, ὅτιπερ ἐν τῇ Κωνσταντίνου τὴν προσθήκην καὶ αὐτὸν ἐν τῷ τρισαγίῳ ᾑρημένου ποιήσασθαι τὸ, Ο σταυρωθεὶς δι' ἡμᾶς, στάσις μεγίστη ἀνερ:πίσθη, ὡσανεὶ τῆς Χριστιανῶν θρη σκείας ἀνατρεπομένης. Προστάτης μὲν οὖν τοῦ τοι ούτου δίγματος Πέτρος ὁ Κναφεὺς ἐγεγόνει, ὡς εἴρηται. Σευήρος δὲ Μακεδόνιον τὸν πρὸ μικρού Ιεράρχην τῆς Κωνσταντίνου ἱστορεῖ γεγενῆσθαι, καὶ τὸν ὑπ' αὐτὸν κλῆρον, πρὸς Σωτήριχον γράφων οὔπω μὲν τεταγμένος ἐν ἐπισκόποις, ἔτι δὲ τοῖς ἀνακτόροις ἐνδιαιτώμενος κατ' ἐκεῖνο καιροῦ, ὁπη νίκα τοῦ κατ' αὐτὸν ἀπηλάθη μοναστηρίου σὺν τοῖς εἰρημένοις. Συνάγεται δ' οὖν τῶν τοιῶνδε καὶ ἄλλων χάριν διαβολῶν τὸν Μακεδόνιον ἐκβεβλῆσθαι τοῦ θρόνου. "Οτι δὲ ψεύδεται μάτην καταφερόμενος τοῦ ἀνδρὸς, παρὰ πόδας δείξει τὰ εἰρημένα. Ἐπεὶ γὰρ εἰς διαφορὰν καθίστατο βασιλεῖ, πολλὰς ἐπινοίας κατ' ἐκείνου ἐτύρευεν. Οθεν καὶ τοὺς ἐκείνου άφι σταμένους σὺν ὄχλῳ ἐκέλευεν ἀθροισθέντας ἐν τῷ ναῷ τοῦ ᾿Αρχαγγέλου, τὸν τρισάγιον ὕμνον μετὰ της προσθήκης ψάλλειν. Τῇ δ' ἐπιούσῃ Κυριακῇ τὰ ὅμοια καὶ ἐν τῇ Μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ ἐποίουν, καὶ βά κλα ἐπιφερόμενοι. Ο δὲ λαὸς ζήλῳ διαθερμανθείς " αἰσχρῶ; ἐκείνους τῆς ἐκκλησίας ἀπήλαυνον. ἀπαρακαλύπτως δ᾽ ἔπειτα ὁ κρατῶν καὶ μοναχούς τῶν ἀπεῤῥηγμένων καὶ ἄρχοντας ἀναίδην ἀσέμνοις ὕδρεσι βάλλειν ἔπειθε τὸν ἐπίσκοπον· ὧν εἷς καὶ Ἰουλιανὸς ὁ ᾿Αλικαρνασοῦ τῆς Καρίας ἐπίσκοπος ἦν, καὶ Σευήρος ὁ μοναχὸς, οἱ καὶ τῆς πίστεως καὶ αὐτῶν γεγενημένοι πολέμιοι. Πῶς οὖν δν τυραννεί καὶ ὑβρίζειν καὶ διὰ τῆς προσθήκης Αβούλοντο, ἐκείνου φαίημεν εἶναι ταύτην, καὶ ἀρχηγὸν τῆς τα αύτης συγχύσεως τῇ Ἐκκλησίᾳ γενέσθαι δεξόμεθα;
imperiali prorsus animo sustulit. Alia contra vero τώρθωσεν. "Ανάξια δὲ πάλιν ἔπραττεν, οἷς τήν χρυse indigna instituit: χρυσοπέλειαν videlicet, id est,
pensionem auri: et populos suos vectigales bellicis
impensis per nundinationem venditis supra modum
gravavit, exactionemque tributorum curialium
abrogando, 726 in quibusque civitatibus eos qui
vocantur vindices constituit: Marini Syri, sicuti
dicunt, suggestione, qui primariam apud eum gessit dignitatem, quam præfecturam prætorii antiquitus nominarunt. Quapropter factum, ut vecligalia magna ex parte interculerint, et civitates
minus floruerint. Antiquitus namque, qui nobiłes
et claro loco nati erant, in earum album referebantur, eosque urbs quælibet in curis senatorum loco
habebat a:que constituebat.
CAPUT XLV.
Ut Anastasio, ter sancto hymno adjicere volente
illud: Qui crucifixus es pro nobis, tumultus a
populo sit concitatus: usque adeo, ut is timore
perculsus, imperium deposuerit. Et ut paulo post
Anastasius vitam finierit.
Omnium autem malorum, quorum ipse auctor
fuit, illud extremum erat, quod propter accessionem illam, Qui crucifixus es pro nobis quam et
ipse ter sancto ipse hymno additam voluit, ingens
exorta est seditio, perinde atque religionem Christianam evertere homines vellent. Ejus dogmatis
Petrus Cnapheus auctor fuit, sicuti dictum est.
Severus autem in Macedonium, qui paulo ante hierarcha Constantinopoli fuit, et in clerum ejus rem
ean confert, ad Soterichum scribens, eum nondum
in episcoporum ordinem cooptatus esset, sed in
aula imperiali eo tempore versaretur, quo cum eis
quos antea diximus, monasterio suo est exactus.
Conjectura autem est, talium aliarumque calumniarum gratia, Macedonium e throno suo dejectum
esse. Quod vero præter causam in virum eum
jujectus mentiatur, satis ea quæ dicentur ostendent. Postquam enim Macedonius ab imperatore
dissentire cœpit, permultum imperator ei insidiatus est. Proinde etiam eos qui a Macedonio desciverant, turbulenter congregatos, in Archangeli
templo ter sanctum carmen cum adjectione ipsa
canere jussit. Idem mox proximo Dominico die in
templo magno ab eis factum, cum illi etiam baculos eo intulerunt. 727 Populus autem dagranti
ardore excitus, turpiter illos ecclesia expulit. Imperator postea aperte monachis desertoribus et
transfugis, et principibus etiam viris, ut iudignas
contumelias in episcopum impudenter conjicerent,
præcepit. Quorum unus erat Julianus Halicarnassi
in Caria episcopus, et Severus etiam tum monachus:
simul et fidei, et Macedonii, eorumque qui secum
erant, hostes. Quomodo igitur eum quem tyrannico
more accessionis ejus gratia injuriis contumeliisbus pepercit. Εt ad iusatiabilem pecuni cupiditatem conversus, provincias expilavit. Ad insolentem
novumque morem, quem induxit, viri boni sunt
consternati. Barbaros namque imperio imminentes,
non armis propulit, sed pacem auro mercari soliσοτέλειαν ἐπενόει· τὴν στρατιωτικήν δαπάνην
ἀπεμπολήσας κατὰ τῶν συντελῶν εἰς τὸ βαρύτατον.
Τῶν δὲ βουλευτηρίων φόρων τὴν εἴσπραξιν περιείλε,
τοὺς καλουμένους βίνδικας ἀνὰ ἑκάστην πόλιν προ
βεβλημένος, Μαρίνου, ὥς φασιν, εἰσηγήσει τοῦ Σύ
ρου, τὴν κορυφαίαν διέποντος τῶν ἀρχῶν, ὑπαρχον τῆς
αὐλῆς τὴν τοιαύτην ἐξουσίαν οἱ πάλαι ὠνόμαζον·
ὅθεν οἵ τε φέροι καταπολὺ διεῤῥύησαν, καὶ τὰ τῶν
πόλεων ἄνθη διέρρευσαν. Τὸ γὰρ ἀρχαῖον ὅσοι τῶν
εὖ γεγονότων καὶ εὐπατρίδαι ἦσαν, ἐν ταῖς τῶν πόλ
λεων λευχώμασιν ἐνεγράφοντο, ἑκάστης πόλεως
τοὺς ἐν τοῖς βουλευτηρίοις ἀντὶ συγκλήτου τινὸς
ἐκείνους ὥσπερ ἐχούσης καὶ ὁριζομένης.
Οτι Αναστασίου βουληθέντος προσθεῖναι τῷ
τρισαγίῳ τὸν • Ο σταυρωθεὶς δι' ἡμᾶς,
στάσις τῷ δήμῳ ἐγένετο, ὡς καὶ αὐτὸν ἐκεῖνον
δείσαντα, τὴν ἀρχὴν ἀποτίθεσθαι· καὶ ὡς
μετὰ μικρὸν ἐτελεύτα τὸν βίον.
Τὸ πάντων δ' ἔσχατον καὶ τελευταῖον αὐτῷ τῶν
κακῶν διεπράχθη, ὅτιπερ ἐν τῇ Κωνσταντίνου τὴν
προσθήκην καὶ αὐτὸν ἐν τῷ τρισαγίῳ ᾑρημένου
ποιήσασθαι τὸ, Ο σταυρωθεὶς δι' ἡμᾶς, στάσις
μεγίστη ἀνερ:πίσθη, ὡσανεὶ τῆς Χριστιανῶν θρη
σκείας ἀνατρεπομένης. Προστάτης μὲν οὖν τοῦ τοι
ούτου δίγματος Πέτρος ὁ Κναφεὺς ἐγεγόνει, ὡς
εἴρηται. Σευήρος δὲ Μακεδόνιον τὸν πρὸ μικρού
Ιεράρχην τῆς Κωνσταντίνου ἱστορεῖ γεγενῆσθαι, καὶ
G τὸν ὑπ' αὐτὸν κλῆρον, πρὸς Σωτήριχον γράφων·
οὔπω μὲν τεταγμένος ἐν ἐπισκόποις, ἔτι δὲ τοῖς
ἀνακτόροις ἐνδιαιτώμενος κατ' ἐκεῖνο καιροῦ, ὁπηνίκα τοῦ κατ' αὐτὸν ἀπηλάθη μοναστηρίου σὺν τοῖς
εἰρημένοις. Συνάγεται δ' οὖν τῶν τοιῶνδε καὶ ἄλλων
χάριν διαβολῶν τὸν Μακεδόνιον ἐκβεβλῆσθαι τοῦ
θρόνου. "Οτι δὲ ψεύδεται μάτην καταφερόμενος τοῦ
ἀνδρὸς, παρὰ πόδας δείξει τὰ εἰρημένα. Ἐπεὶ γὰρ
εἰς διαφορὰν καθίστατο βασιλεῖ, πολλὰς ἐπινοίας
κατ' ἐκείνου ἐτύρευεν. Οθεν καὶ τοὺς ἐκείνου άφι
σταμένους σὺν ὄχλῳ ἐκέλευεν ἀθροισθέντας ἐν τῷ
ναῷ τοῦ ᾿Αρχαγγέλου, τὸν τρισάγιον ὕμνον μετὰ
της προσθήκης ψάλλειν. Τῇ δ' ἐπιούσῃ Κυριακῇ τὰ
ὅμοια καὶ ἐν τῇ Μεγάλῃ ἐκκλησίᾳ ἐποίουν, καὶ βά
κλα ἐπιφερόμενοι. Ο δὲ λαὸς ζήλῳ διαθερμανθείς
" αἰσχρῶ; ἐκείνους τῆς ἐκκλησίας ἀπήλαυνον. Απαρακαλύπτως δ᾽ ἔπειτα ὁ κρατῶν καὶ μοναχούς τῶν
ἀπεῤῥηγμένων καὶ ἄρχοντας ἀναίδην ἀσέμνοις
ὕδρεσι βάλλειν ἔπειθε τὸν ἐπίσκοπον· ὧν εἷς καὶ
Ἰουλιανὸς ὁ ᾿Αλικαρνασοῦ τῆς Καρίας ἐπίσκοπος
ἦν, καὶ Σευήρος ὁ μοναχὸς, οἱ καὶ τῆς πίστεως καὶ
αὐτῶν γεγενημένοι πολέμιοι. Πῶς οὖν δν τυραννεί
καὶ ὑβρίζειν καὶ διὰ τῆς προσθήκης Αβούλοντο,
ἐκείνου φαίημεν εἶναι ταύτην, καὶ ἀρχηγὸν τῆς τα
αύτης συγχύσεως τῇ Ἐκκλησίᾳ γενέσθαι δεξόμεθα;
tus est. Defunctorum bona curiose inquisivit, el
publicam passim omnibus conciliavit i.opiamí.
(Suidlas.)
Supra cap. 55.
col. 217–218page 105 of 313
PG 147:217Τοῦ δὲ βασιλέως την προσθήκην ταύτην θεἶναι παρ ῥησίᾳ θελήσαντος, ὁ δῆμος ἀκαθέκτως εἶχε, σφα δάζων τὰ ἔσχατα· καὶ πολλοὶ μὲν τῶν ἐν τέλει ἐν χρῷ κινδύνου ἐγένοντο, πολλοὶ δὲ τῶν ἐπισήμων το πων πυρὸς ἐγένοντο παρανάλωμα. Ανὰ δὲ τοὺς οίκους Μαρίνου τοῦ Σύρου χωρίτην ευρόντες τινὰ τὸν μονήρη διαζῶντα βίον, τὴν κεφαλὴν ἀφείλοντο, λέγοντες ὡς ἐκείνου ταῖς εἰσηγήσεσι τὴν τοιαύτην προσθήκην γενέσθαι. Καί τιν: κοντῷ ταύτην μετεωρίσαντες, δημοσίᾳ ἀνέκραγον σφόδρα διατωθά ζοντες, ὡς οὗτος ἄρα εἴη τῆς Τριάδος ἐχθρός. Επί τόσον δὲ τὰ τῆς στάσεως εἰς μέγα ἤρθη, πᾶσαν τέχνην ἐν δευτέρω τιθείσης, ὡς καὶ αὐτὸν τὸν κρα τοῦντα ἐν δεινῷ ποιούμενον τὸ πραχθὲν, ἄνευ τοῦ συνήθους στεφάνου κατὰ τὸν Ιππόδρομον παριένα ἐπικηρύξαι τε τῷ δήμῳ διὰ τῶν κηρύκων, ἐν ἑτοίμῳ ἔχειν καὶ τῆς βασιλείας ἐξίστασθαι· εἰδέναι μέν τοι, μὴ ἐφικτόν γε ὂν πάντας ἐπὶ τὴν τοιαύτην ἀναβαί νιν ἀρχὴν, μηδαμώς πλείστων ἀνεχομένην. Εἰς δ' ἐσεῖται πάντως, ὃς μετ' αὐτὸν ἐπὶ τῶν οἰάκων τῆς ἡγεμονίας ἀρθείς, αὐτὴν διακυβερνήσειεν. "Α δή πυθόμενος ὁ τῆς Κωνσταντίνου λεως, ἀθρόον ὥσπερἐκ τινος (είας ροπῆς μετατίθεντο καὶ ἱκέτης αὖθις καθίστατο βασιλεί, περ:θέσθαι τὸν στέφανον· ὑπισχνούμενος διαλύειν την στάσιν, καὶ τοῦ λοιποῦ ἡσυχάζειν αἱρεῖσθαι. Επ' ἐλάχιστον δὲ τοῦ λοιποῦ βιώσα; χρόνον ὁ ᾿Αναστάσιος, ἐπὶ τὴν ἑτέραν μεθ ίστατο βιοτήν· ἑπτὰ καὶ εἴκοσι πρὸ; μησὶ τρισὶ καὶ ἴσαι; ἡμέραις ἀθλίως καὶ ἐπ' ὀλέθρῳ τῆς ἰδίας ψυχῆς τὴν τῶν Ῥωμαίων ἀρχὴν διακυβερνήσας. Περιέχει δὲ καὶ ἡ παροῦσα ἐκκαιδεκάτη μοι τῶν ἱστοριῶν χρόνον ἐτῶν τεσσάρων καὶ τεσσαράκοντα συν μησὶ τρισίν· ὁπηνίκα κόσμου μὲν ἔτος ἐξακισχιλιοστὸν τῆ, ἀπὸ δὲ τῆς θείας τοῦ Κυρίου γεννήσεως πεντακοσιοστὸν εἰκοστὸν ἔνατον ἐπε φαίνετο.
ECCLESIASTIC.E HISTORIÆ LIB. XVI.
"
Τοῦ δὲ βασιλέως την προσθήκην ταύτην θεἶναι παρ- quc alicere volucrunt, auctorem ejus esse dicea s
ῥησίᾳ θελήσαντος, ὁ δῆμος ἀκαθέκτως εἶχε, σφαδάζων τὰ ἔσχατα· καὶ πολλοὶ μὲν τῶν ἐν τέλει ἐν
χρῷ κινδύνου ἐγένοντο, πολλοὶ δὲ τῶν ἐπισήμων το
πων πυρὸς ἐγένοντο παρανάλωμα. Ανὰ δὲ τοὺς
οίκους Μαρίνου τοῦ Σύρου χωρίτην ευρόντες τινὰ
τὸν μονήρη διαζῶντα βίον, τὴν κεφαλὴν ἀφείλοντο,
λέγοντες ὡς ἐκείνου ταῖς εἰσηγήσεσι τὴν τοιαύτην
προσθήκην γενέσθαι. Καί τιν: κοντῷ ταύτην με
τεωρίσαντες, δημοσίᾳ ἀνέκραγον σφόδρα διατωθάζοντες, ὡς οὗτος ἄρα εἴη τῆς Τριάδος ἐχθρός. Επί
τόσον δὲ τὰ τῆς στάσεως εἰς μέγα ἤρθη, πᾶσαν
τέχνην ἐν δευτέρω τιθείσης, ὡς καὶ αὐτὸν τὸν κρα
τοῦντα ἐν δεινῷ ποιούμενον τὸ πραχθὲν, ἄνευ τοῦ
συνήθους στεφάνου κατὰ τὸν Ιππόδρομον παριένα:·
ἐπικηρύξαι τε τῷ δήμῳ διὰ τῶν κηρύκων, ἐν ἑτοίμῳ
ἔχειν καὶ τῆς βασιλείας ἐξίστασθαι· εἰδέναι μέν τοι,
μὴ ἐφικτόν γε ὂν πάντας ἐπὶ τὴν τοιαύτην ἀναβαίνιν ἀρχὴν, μηδαμώς πλείστων ἀνεχομένην. Εἰς δ'
ἐσεῖται πάντως, ὃς μετ' αὐτὸν ἐπὶ τῶν οἰάκων τῆς
ἡγεμονίας ἀρθείς, αὐτὴν διακυβερνήσειεν. "Α δή
πυθόμενος ὁ τῆς Κωνσταντίνου λεως, ἀθρόον ὥσπερ
ἔκ τινος (είας ροπῆς μετατίθεντο καὶ ἱκέτης αὖθις
καθίστατο βασιλεί, περ:θέσθαι τὸν στέφανον· ὑπισχνούμενος διαλύειν την στάσιν, καὶ τοῦ λοιποῦ
ἡσυχάζειν αἱρεῖσθαι. Επ' ἐλάχιστον δὲ τοῦ λοιποῦ
βιώσα; χρόνον ὁ ᾿Αναστάσιος, ἐπὶ τὴν ἑτέραν μεθ
ίστατο βιοτήν· ἑπτὰ καὶ εἴκοσι πρὸ; μησὶ τρισὶ
καὶ ἴσαι; ἡμέραις ἀθλίως καὶ ἐπ' ὀλέθρῳ τῆς
ἰδίας ψυχῆς τὴν τῶν Ῥωμαίων ἀρχὴν διακυβερνήσας. Περιέχει δὲ καὶ ἡ παροῦσα ἐκκαιδεκάτη μοι
τῶν ἱστοριῶν χρόνον ἐτῶν τεσσάρων καὶ τεσσαρά
κοντα συν μησὶ τρισίν· ὁπηνίκα κόσμου μὲν ἔτος
ἐξακισχιλιοστὸν τῆ, ἀπὸ δὲ τῆς θείας τοῦ Κυρίου
γεννήσεως πεντακοσιοστὸν εἰκοστὸν ἔνατον ἐπεφαίνετο.
Sicuti recentiores volunt, 4596.
et ducem confusionis tantæ in Ecclesia recipiemus?
Porro cum imperator accessionem cam propalam
hymno addere vellet, populus impatienter id ferens, summopere animi discruciabatur. Et multi
magistratus in periculum maximum inciderunt,
multaque insignia adificia incensa sunt. Atque in
Marini Syri ædibus monacho cuidam deprehenso
homines nonnulli caput amputarunt, eumque adjectionis ejus suasorem esse dixerunt: et capite
conto in sublime sublato, publice per ludibrium
exclamarunt, illum ipsum Trinitatis hostem esse
asseverantes. Eo vero seditio ista magnitudinis
processit, consilio remedioque omni proculcato, ut
et imperator ipse tam gravi periculo permotus,
absque corona et consueto imperiali habitu, in
Hippodromum procurrerit, et per præcones populo
denuntiarit, paratum se esse imperio cedere. Satis
vero se scire, fieri omnino non posse, ut universi
dignitatem eam, quæ plurimos minime ferret,
capesserent. Unum autem prorsus oportere esse,
qui sibi succedens, et administrationis habenas temens, imperium gubernaret. Quod ubi populus
Constantinopolitanus audivit, subito veluti divino
quodam momento animum mutavit: et imperatori
statim, ut coronam imponeret, seditionem se soluturum, et deinceps quieturum esse pollicitus,
supplicavit. Perbrevi autem deinde Anastasius
tempore vixit, paulo post defunctus, cum viginti
septem ammos, menses tres, et totidem dies infeliciter, et cum anima suæ exitio, imperium Rouanum administrasset. Continet sedecimus iste historiæ liber annɔs quadraginta quatuor et menses
tres: 728 cum a condito mundo sexies millesimus tricesimus quartus a divina autem Domini
nativitate quingentesimus vicesimus nonus ageretur anaus.
Book XVIILiber Decimus Septimus
col. 219–220page 106 of 313
Caput I
PG 147:219ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΚΑΛΛΙΣΤΟΥ ΤΟΥ ΞΑΝΘΟΠΟΥΛΟΥ ΕΚΚΛΗΣΙΑΣΤΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΤΟΜΟΣ ΙΖ'. ΚΕΦΑΛ. Α'. Περὶ τῆς Ἰουστίνου τοῦ πρώτου βασιλείας· καὶ ὡς ἀνεῖλεν 'Αμάντιον τὸν εὐνοῦχον, Θεόκρι τόν τε καὶ Βιταλιανόν. Οσα μὲν οὖν καὶ ἐπὶ Ζήνωνος καὶ ᾿Αναστασίου ταῖς ἐκκλησίαις συνέβη, τοῦτον ἔσχε τον τρόπον. Αναστασίου δὲ πρὸς τὰ κατώτατα μετακεχωρηκότος δικαιωτήρια, Πανέμου μηνός ἐνάτῃ (λέγοιτο δ' ἂν ὁ μὴν οὗτος παρὰ Ρωμαίοις Ιούλιος), Ιουστίν νος Θράκην αὐχήσας πατρίδα, τῇ ἁλουργῷ ἀμπερή νῃ ἐχρήσατο· ἡγεμὼν τῶν ἐν τῇ αὐλῇ τάξεων ων, ὑπὸ τῶν τοῦ βασιλέως σωματοφυλάκων, ὧν ἐξηγεῖτο, παρ' ἐλπίδα πᾶσαν ἀναῤῥηθείς. Πολλοί γὰρ ἦσαν τηνικαῦτα πλούτῳ τε καὶ δυνάμει καὶ τῇ συγγενεία ᾿Αναστασίου ἐπὶ μέγα προελθόντες δόξη;· καὶ τὴν τοσαύτην ἀρχὴν περιθέσθαι, καὶ δυνάμενοι, καὶ και τὰ τὸ ἐφ᾽ ἅπασι συγκεχωρήκὸς ἐφελκόμενοι. Ην δὲ σὺν ἄλλοις καὶ ὁ τῶν βασιλικῶν θαλαμηπόλων προ εστηκώς 'Αμάντιος, ἐπὶ μέγα δυνάμεως ήχων· καὶ ἐπεὶ ἐκείνῳ οὐ θεμιτὸν ἦν τῶν ἀνδρείων ἐστερημένῳ εἰς τὴν τοσαύτην ἀρχὴν παρελθεῖν, ἄνδρα τινά Θεόκριτον ᾧ φίλῳ διαφερόντως ἐχρῆτο, τὸν τὴν βα σιλείας στέφανον ἀναδήσασθαι ἐπειρᾶτο· καὶ τὴν Ἰουστῖνον τοῦτον μεταστειλάμενος, χρήμασι μεγά λοις ἀποπειρᾶσθαι ἐκέλευεν, ὅσοι δὴ ἐπιτηδείως εἶ χον, οἷοί τε ἦσαν Θεοκρίτῳ τὴν ἁλουργίδα περιποιεῖν. Ο δὲ ἑαυτῷ μνώμενος τὴν ἀρχὴν, τὸν δῆμον εὐθὺς τοῖς χρήμασιν ὑπαγαγών, καὶ τὴν τῶν καλουμένων ἐξκουβιτρων εὔνοιαν τῷ χρυσίῳ ἐξωνησάμενος, τὴν ἀλουργίδα περιθέμενος, πρῶτα μὲν ᾿Αμάντιον καὶ Θεόκριτον ἐξῆγε τοῦ ζῆν· ἔπειτα δὲ καὶ ἄλλους, ὅσους ᾤετο ἱκανούς γε είναι σχήμα βα σιλείας περιποιεῖν ἑαυτοῖς. Βιταλιανὸν δὲ ἂς ἐπὶ
ΤΟΜΟΣ ΙΖ'.
XANTHOPULI
TOMUS XVII.
CAPUT I.
De imperio Justini primi: et ut ab eo interfecti
sint Amantius cunuchus, Theocritus et Vilalianus.
Περὶ τῆς Ἰουστίνου τοῦ πρώτου βασιλείας· καὶ
ὡς ἀνεῖλεν 'Αμάντιον τὸν εὐνοῦχον, Θεόκρι
τόν τε καὶ Βιταλιανόν.
Οσα μὲν οὖν καὶ ἐπὶ Ζήνωνος καὶ ᾿Αναστασίου
ταῖς ἐκκλησίαις συνέβη, τοῦτον ἔσχε τον τρόπον.
Αναστασίου δὲ πρὸς τὰ κατώτατα μετακεχωρηκό
τος δικαιωτήρια, Πανέμου μηνός ἐνάτῃ (λέγοιτο δ'
ἂν ὁ μὴν οὗτος παρὰ Ρωμαίοις Ιούλιος), Ιουστίν
νος Θράκην αὐχήσας πατρίδα, τῇ ἁλουργῷ ἀμπερή
νῃ ἐχρήσατο· ἡγεμὼν τῶν ἐν τῇ αὐλῇ τάξεων ων,
ὑπὸ τῶν τοῦ βασιλέως σωματοφυλάκων, ὧν ἐξηγεῖτο,
παρ' ἐλπίδα πᾶσαν ἀναῤῥηθείς. Πολλοί γὰρ ἦσαν
τηνικαῦτα πλούτῳ τε καὶ δυνάμει καὶ τῇ συγγενεία
᾿Αναστασίου ἐπὶ μέγα προελθόντες δόξη;· καὶ τὴν
τοσαύτην ἀρχὴν περιθέσθαι, καὶ δυνάμενοι, καὶ και
τὰ τὸ ἐφ᾽ ἅπασι συγκεχωρήκὸς ἐφελκόμενοι. Ην δὲ
σὺν ἄλλοις καὶ ὁ τῶν βασιλικῶν θαλαμηπόλων προ
εστηκώς 'Αμάντιος, ἐπὶ μέγα δυνάμεως ήχων· καὶ
ἐπεὶ ἐκείνῳ οὐ θεμιτὸν ἦν τῶν ἀνδρείων ἐστερημένῳ
εἰς τὴν τοσαύτην ἀρχὴν παρελθεῖν, ἄνδρα τινά
Θεόκριτον ᾧ φίλῳ διαφερόντως ἐχρῆτο, τὸν τὴν βασιλείας στέφανον ἀναδήσασθαι ἐπειρᾶτο· καὶ τὴν
Ἰουστῖνον τοῦτον μεταστειλάμενος, χρήμασι μεγάλοις ἀποπειρᾶσθαι ἐκέλευεν, ὅσοι δὴ ἐπιτηδείως εἶ
χον, οἷοί τε ἦσαν Θεοκρίτῳ τὴν ἁλουργίδα περιποιεἶν. Ο δὲ ἑαυτῷ μνώμενος τὴν ἀρχὴν, τὸν δῆμον
εὐθὺς τοῖς χρήμασιν ὑπαγαγών, καὶ τὴν τῶν καλουμένων ἐξκουβιτρων εὔνοιαν τῷ χρυσίῳ ἐξωνησάμενος, τὴν ἀλουργίδα περιθέμενος, πρῶτα μὲν
᾿Αμάντιον καὶ Θεόκριτον ἐξῆγε τοῦ ζῆν· ἔπειτα δὲ
καὶ ἄλλους, ὅσους ᾤετο ἱκανούς γε είναι σχήμα βασιλείας περιποιεῖν ἑαυτοῖς. Βιταλιανὸν δὲ ἂς ἐπὶ
Quæ quidem sub Zenone et Anastasio ecclesiis
accidere, talem habuere modum. Ubi vero Anastasius ad infima concessit judicia, l'anemi mensis,
qui apud Romanos Julius dicitur, die nono, Justinus Thraciam patriam habens, purpuram sumpsit,
ordinum aulicorum dux, a custodibus corporis
imperatoris, quibus pra:fuerat, prater spem onnem princeps declaratus. Multi vero tum opibus et
copiis, nec non Anastasii cognatione ad magnam
processerant gloriam, qui imperium tantum suscipere possent, quique id adeo pro rerum omnium
licentia ad se pertraherent. Praeter alios Anaulius
imperialium cubiculariorum præfectus, qui ingentes sibi opes comparaverat. Porro cum ipsi qui
virilibus careret, ad tantum imperium aspirare
minime liceret, Theocrito cuidam, quo amico
maxime utebatur, imperii coronam imponere conatus est. Et Justinum hunc accitum pecunia
ingenti tentare 732 cos jussit, quicunque Theocrito purpuram circumdare vellent et possent. At
hie sibi ipsi imperium quærens, statim pecunia
populum corrupit, eorumque qui excubitures
dicuntur, benevolentiam auro redemit. Et purpura
sumpta, Amantium primum et Theocritum e medio
sustulit: deinde et alios quoscunque idoneos ad
imperii fasces suscipiendos esse putabat, occidit.
Vitalianum autem, qui sub Anastasio ad tyrannidem aspiraverat, in Thracia agentem, cum honore
multo ad imperialem urbem accersit, opes ejus,
Al. Theocritianum nominant.
Chapter IICaput II
col. 221–222page 107 of 313
PG 147:221Αναστασίου τυραννίδι ἐπέθετο κατά την Θράκην διάγοντα, σὺν πολλῇ τιμῇ ἀνὰ τὴν βασίλειον ἄγει πόλιν· δείσας μὲν αὐτοῦ τὴν δύναμιν, καὶ τὸ περὶ μάχας τε καὶ πολέμια ἔμπειρον, τήν τε παρὰ πᾶσι διαθέουσαν φήμην· καὶ μάλιστα ἔτιπερ ἀεὶ ἔρως ἦν ἐκείνῳ ἐντετηκώς τῇ ἀρχῇ. Καλῶς δὲ διαγνούς, Δ; οὐκ ἄλλως εκείνου περιγένοιτο, εἰ μὴ φίλος προσποιήσαιτο εἶναι, καὶ προσωπεῖον ἀνεξέλεγκτον ἑαυτῷ περιθείη, στρατηγὸν εὐθὺς τοῦτον τῶν μεγί στων ἐχειροτόνει ταγμάτων - Πρατσέντα ἡ Ρωμα! ων ταῦτα ὀνομάζει φωνή· οσημέραι δὲ πειθοῖ καὶ ἐξαπάτῃ μείζονι χρώμενος, καὶ ἐς τὸ τῶν ὑπάτων τάγμα προήγε. Τούτου δὲ τοῦ ὕψους ἠξιωμένος, ἐπεὶ παριέναι διὰ τῶν βασιλείων ἔδει, ἔν τινι μεσαυλίῳ θύρα δόλῳ ἀνῄρηται· ἀξίαν εἶμαι ποινὴν δεδυ κως, εἷς δὴ πρότερον κατὰ τῆς Ῥωμαίων ἀρχῆς αιθαδώς παραινήσεις. Ταῦτα μὲν οὖν μετ' ὀλίγου ἐγένετο. ΚΕΦΑΛ. Β'. Τνες τὸ τηνικα τα τῇ ἱερωσύνῃ των υπερτάτων θρόνων ἦσαν διάδοχοι· καὶ περὶ Σευήρου, Παύλου καὶ Εὐφρασίου τῶν τῆς Ἀντιοχείας ἐπισκόπων. Τῶν δ' ἐκκλησιῶν τηνικαῦτα ἡγεῖτο, τῆς μὲν Τώμης Ορμίσδα; μετὰ Λαυρέντιον· μετὰ δ᾽ ἐκεῖ νον Σύμμαχος· τὸν δ' Ορμίσδαν ᾿Αγαπητός· δν Αγάθων ὁ ἱερὸς διεδέχετο. Τῆς δὲ Βυζαντίδος μετὰ τὴν Μακεδόνιον ὁ Τιμόθεος· μεθ᾿ ὃν Ιωάννης ὁ Καππαδόκης κληροῦται τὸν θρόνον· τὸν δ᾽ ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ Διόσκορος ὁ μετὰ Ἰωάννην· ἐν Ἱεροσολύμοις μετὰ Ἰωάννην, ὃς Ηλίᾳ διάδοχος ἦν, Πέτρος ἔτι καθίστατο. 'Ανὰ δὲ τὴν ᾿Αντιόχου μετὰ Φλαβια νὰν Σευήρος τον θρόνον τυραννών διετέλει, πολύς κατὰ τῆς ἐν Χαλκηδόνι ῥέων συνόδου • ἂν οὕτως ἔχοντα, καὶ ἐφ᾽ ἑκάστης ὡς εἰπεῖν ἀναθέματι τὴν ἁγίαν περιβάλλοντα σύνοδον καὶ μάλιστα ἐν τοῖς καλουμέναις ἐνθρονιστικαῖς εἴτουν συνοδικαῖς τού του ἐπιστολαίς, ἃς τοῖς ἑκασταχοῦ πατριάρχαις ἔπεμπε. Μόνος δὲ Ἰωάννης ὁ μετὰ τὸν πρότερον Ιωάννην κατὰ τὴν 'Α΄ εξάνδρου ταύτας ἐδέχετο, 4 δεκερός τε οὗ καὶ Τιμόθεος· δι' ὧν καὶ πολλή κατὰ τῆς ἐκκλησίας ἐρεσχελία εἰσέῤῥει, τῶν λαῶν εἰς μυρίας διακρινομένων δόξας. Ο πιστότατος ἐκέλευε βασιλεὺς ἀνὰ τὸ πρῶτον τῆς ἀρχῆς ἔτος τὸν Σευῆρον ἀξίας ποινὰς τῆς γλωσσαλγία; εἰσο πράττεσθαι, καὶ τὴν γλῶσσαν κατὰ βάθος ἐκτέμνεσθαι. Εἰρηναῖος δ' ἐπεστάτε: τῇ πράξει, ὥσπερ ἄρα διατεθρύλληται, δ; τῶν κατὰ τὴν ᾿Αντιόχου στρα τιωτικῶν ἡγεῖτο ταγμάτων. Ο δὴ καὶ γράμματι Σευήρος ἀληθὲς εἶναι πιστοῦται· ὡς ἄρα Εἰρηναῖς αὐτῷ τῆς ταραχῆς χάριν τὴν ποινὴν ἐχειρίζετο. Ἐνίοις γὰρ τῶν αὐτῷ φίλων κατὰ τὴν ᾿Αντιόχου γράφων, τόν τε τῆς φυγῆς αὐτοῦ διεξέρχεται τρόπον, μυρίοις βάλλων τὸν Εἰρηναῖον τοῖς σκώμμασιν· οἷς αὐτῷ ἀκριβῆ περιετίθει τὴν φυλακὴν· ὥστε μὴ τῆς Αντιόχου διαδράσας ἀποχωρήσοι. Εγνων δ' ἔγωγέ
ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XVII.
Αναστασίου τυραννίδι ἐπέθετο κατά την Θράκην spectatamque militarium artium industriam, et
διάγοντα, σὺν πολλῇ τιμῇ ἀνὰ τὴν βασίλειον ἄγει
πόλιν· δείσας μὲν αὐτοῦ τὴν δύναμιν, καὶ τὸ περὶ
μάχας τε καὶ πολέμια ἔμπειρον, τήν τε παρὰ πᾶσι
διαθέουσαν φήμην· καὶ μάλιστα ἔτιπερ ἀεὶ ἔρως
ἦν ἐκείνῳ ἐντετηκώς τῇ ἀρχῇ. Καλῶς δὲ διαγνούς,
Δ; οὐκ ἄλλως εκείνου περιγένοιτο, εἰ μὴ φίλος
προσποιήσαιτο εἶναι, καὶ προσωπεῖον ἀνεξέλεγκτον
ἑαυτῷ περιθείη, στρατηγὸν εὐθὺς τοῦτον τῶν μεγίστων ἐχειροτόνει ταγμάτων - Πρατσέντα ἡ Ρωμα!-
ων ταῦτα ὀνομάζει φωνή· οσημέραι δὲ πειθοῖ καὶ
ἐξαπάτῃ μείζονι χρώμενος, καὶ ἐς τὸ τῶν ὑπάτων
τάγμα προήγε. Τούτου δὲ τοῦ ὕψους ἠξιωμένος,
ἐπεὶ παριέναι διὰ τῶν βασιλείων ἔδει, ἔν τινι μεσαυ·
λίῳ θύρα δόλῳ ἀνῄρηται· ἀξίαν εἶμαι ποινὴν δεδυκως, εἷς δὴ πρότερον κατὰ τῆς Ῥωμαίων ἀρχῆς
αιθαδώς παραινήσεις. Ταῦτα μὲν οὖν μετ' ὀλίγου
ἐγένετο.
Τνες τὸ τηνικα τα τῇ ἱερωσύνῃ των υπερτάτων
θρόνων ἦσαν διάδοχοι· καὶ περὶ Σευήρου,
Παύλου καὶ Εὐφρασίου τῶν τῆς Ἀντιοχείας
ἐπισκόπων.
Τῶν δ' ἐκκλησιῶν τηνικαῦτα ἡγεῖτο, τῆς μὲν
Τώμης Ορμίσδα; μετὰ Λαυρέντιον· μετὰ δ᾽ ἐκεῖ
νον Σύμμαχος· τὸν δ' Ορμίσδαν ᾿Αγαπητός· δν
Αγάθων ὁ ἱερὸς διεδέχετο. Τῆς δὲ Βυζαντίδος μετὰ
τὴν Μακεδόνιον ὁ Τιμόθεος· μεθ᾿ ὃν Ιωάννης ὁ
Καππαδόκης κληροῦται τὸν θρόνον· τὸν δ᾽ ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ Διόσκορος ὁ μετὰ Ἰωάννην· ἐν Ἱεροσολύμοις μετὰ Ἰωάννην, ὃς Ηλίᾳ διάδοχος ἦν, Πέτρος
ἔτι καθίστατο. 'Ανὰ δὲ τὴν ᾿Αντιόχου μετὰ Φλαβιανὰν Σευήρος τον θρόνον τυραννών διετέλει, πολύς
κατὰ τῆς ἐν Χαλκηδόνι ῥέων συνόδου • ἂν οὕτως
ἔχοντα, καὶ ἐφ᾽ ἑκάστης ὡς εἰπεῖν ἀναθέματι τὴν
ἁγίαν περιβάλλοντα σύνοδον καὶ μάλιστα ἐν τοῖς
καλουμέναις ἐνθρονιστικαῖς εἴτουν συνοδικαῖς τού
του ἐπιστολαίς, ἃς τοῖς ἑκασταχοῦ πατριάρχαις
ἔπεμπε. Μόνος δὲ Ἰωάννης ὁ μετὰ τὸν πρότερον
Ιωάννην κατὰ τὴν 'Α΄ εξάνδρου ταύτας ἐδέχετο,
4 δεκερός τε οὗ καὶ Τιμόθεος· δι' ὧν καὶ πολλή
κατὰ τῆς ἐκκλησίας ἐρεσχελία εἰσέῤῥει, τῶν λαῶν
εἰς μυρίας διακρινομένων δόξας. Ο πιστότατος
ἐκέλευε βασιλεὺς ἀνὰ τὸ πρῶτον τῆς ἀρχῆς ἔτος
τὸν Σευῆρον ἀξίας ποινὰς τῆς γλωσσαλγία; εἰσο
πράττεσθαι, καὶ τὴν γλῶσσαν κατὰ βάθος εκτέμνε
σθαι. Εἰρηναῖος δ' ἐπεστάτε: τῇ πράξει, ὥσπερ ἄρα
διατεθρύλληται, δ; τῶν κατὰ τὴν ᾿Αντιόχου στρα
τιωτικῶν ἡγεῖτο ταγμάτων. Ο δὴ καὶ γράμματι
Σευήρος ἀληθὲς εἶναι πιστοῦται· ὡς ἄρα Εἰρηναῖς
αὐτῷ τῆς ταραχῆς χάριν τὴν ποινὴν ἐχειρίζετο.
Ἐνίοις γὰρ τῶν αὐτῷ φίλων κατὰ τὴν ᾿Αντιόχου
γράφων, τόν τε τῆς φυγῆς αὐτοῦ διεξέρχεται τρόπον,
μυρίοις βάλλων τὸν Εἰρηναῖον τοῖς σκώμμασιν· οἷς
αὐτῷ ἀκριβῆ περιετίθει τὴν φυλακὴν· ὥστε μὴ τῆς
Αντιόχου διαδράσας ἀποχωρήσοι. Εγνων δ' ἔγωγέ
Quod proconsuli lega'us, id fere imperatori
praesens fuit. (Jal Capitolinus in Ailio Vero.) Filio
suo Pyrrhi Præsentis üliam junxit, nuptiis eclepræclaram insuper apud omnes famam suspectam
habens et illud simul maxime per timorem in
animo volvens, quod hominem imperii amore
teneri sciret. Caterum cum probe nosset, non
aliter illum tolli posse, nisi se ei amicum esse
assimularet, personamque haud contemnendam
imponeret, ducem illico maximorum ordinum legit: Præsentes lingua Latina ordines eos vocat
In dies porro illecebra et fraude majore utens,
ad consularem quoque dignitatem cum evexit. Eo
amplitudinis ubi pervenisset, cum versari in
aula imperiali necesse haberet, ad quamdam in
media aula januam dolo occiditur: dignas,
opinor, scelerum pœe as luens, quibus antea in
Romanum imperium per præcipitem audaciam illuserat. Hæc paulo post acta sunt.
CAPUT II.
Qui ea atate sacris administrandis summarum scdium fuerint episcopi. De Severo, Paulo et Euphrasiv, Antiochiæ episcopis.
Ecclesiis co tempore præfuerunt Romæ Hormisdas post Laurentium et Symmachum: Hormisdæ autem Agapetus, huic porro Agathon episcopus
successit Byzantii, post Macedonium, Timotheus;
post Timotheum, Joannes Cappadox thronum est
sortitus. Alexandriæ post Joannem Dioscorus
Ecclesiam rexit. Ilierosolymis, post Joannem qui
Heliæ successerat, Petrus adhuc sedem obtinebat.
Antiochiæ vero Severus Flaviani successor thronum per tyrannidem tenebat, plurimum in Chalcedonensem synodum invehens. Is cum ita ɔnimatus esset, propemodum quotidie 733 anathemati
synodum eam subjecit: potissimum vero in eis
que Enthronisticæ sive synodales dicuntur epistolis, quas ad loci cujuslibet patriarchas mittebat.
Unus autem eas Joannes, qui priori Joanni
Alexandria successerat, atque idem Dioscorus et
Timotheus recipiebant: per quos nugamenta
multa adversus Ecclesiam sunt inducta, et populus
in innumerabiles opiniones divisus. Sedenim imperator fidelissimus, primo imperii sui anno, Severum commeritas petulantis verborum lubricitatis
pœnas pendere, linguamque ejus radicitus exsvindere jussit. Rei ei, sicuti de eo fama percreluit,
Irenæus præfuit, militarium ordinum Antiochiæ
dux. Quod sane verum esse, litteris suis Severus
ipse confirmat, Irenæum videlicet pœnam sibi eam
tumultus concitati gratia molitum esse. Ad amicos
enim quosdam Antiochenos scribens, exsilium
suum fugamique commemorat, et quam plurima in
Irenæum scommata et convicia jacit, propterea
quod diligentius ille custodibus dispositis homi
nem, ne ex urbe Antiochena profugeret, servabratis exempla privatoru:. (lcem in Marco Plilosophia).
Supra lib. xvi, cap. 55.
Chapter IIICaput III
col. 223–224page 108 of 313
PG 147:223τινας ίστοροῦντας, ὡς ἄρα Βιταλιανός τὴν ποινήν προϋξένει Σευήρῳ, βασιλεῖ τὴν ἐκείνου γλῶσσαν αἰτήσας, ἔτι τὰ πρῶτα παρὰ Ἰουστίνῳ φέρων, οἷς πολλάκις ἐκεῖνον γράφων σκώμμασι περιέβαλεν. ᾿Αλλὰ φεύγει τὸν θρόνον Γορπιαίῳ μηνί· καλοῖτο δ' ἂν οὗτος παρὰ Ρωμαίοις Σεπτέμβριος. Εκείνου δ' ἐκποδὼν γενομένου, Παῦλος τὸν τῆς ᾿Αντιόχου ἄνει σε θρόνον, ἐπίσης ἐκείνῳ κατὰ τῆς τετάρτης συνό δεν κρύφα λυττῶν. Τέως δ' οὖν τηνικαῦτα διαρρήδην ταύτην ἀνακηρύξας· μετὰ δὲ μικρὸν, ἑκὼν ἑαυτὸν ταῖς ἐκκλησίαις ἀπαγαγών, τὴν κοινὴν όδοι πορίαν ἐστέλλετο τὸ βιοῦν ἐκμετρήσας. Καὶ μετ' αὐτὸν ἐξ Ἱεροσολύμων ήχων Ευφράσιος, τὴν τῆς Αντιόχου ἱερωσύνην ἐλάμβανεν. ΚΕΦΑΛ. Γ'. Ως αὖθις ἡ Ἀντιόχου ὑπὸ σεισμῶν πέπονθε συνεχώσθη δὲ τοῖς πτώμασι καὶ Ευφράσιος ὁ ἐπίσκοπος καὶ Εὐφραίμιος ἐγεγόνει καὶ περὶ ἄλλων πόλεων κακῶς παθουσῶν τοῖς σεισμοῖς. Οπηνίκα πολλοί τε ἐμοῦ καὶ πυκνοὶ ἐμπρησμοί κατὰ τὴν ᾿Αντιόχου ἐγένοντο, ὁδηγοί τινες ὥσπερ τῶν ἐσομένων κλόνων καὶ προοίμια καταβεβλημένοι τῶν καταληψομένων ταύτην δεινῶν. Καὶ γὰρ χρόνου διελθόντος οὐ πάνυ πολλοῦ, ἔτος ἕβδομον ἦν Ἰουστίνῳ ἐν τῇ ἀρχῇ, τῷ δεκάτῳ μηνί, ἀνὰ τὸν Ἀρτεμί στον μήνα, Μάϊον ἔθος 'Ρωμαίοις καλεῖν, ἐνάτῃ καὶ εἰκάδι αὐτοῦ, κατ' αὐτὸ τῆς μεσημβρίας τὸ σταθερώτατον, σύναμα βρασμῷ καὶ σεισμὸς ἐξαίσιος προσβαλών τῇ πόλει, πᾶσαν άρδην συντρίψαντες, ἀκαλλῆ καὶ ἄμορφον ἐπεδείκνυντο, πᾶν εἴ τι ταύτης ἐξαίρετον εἰς γῆν καταρρίψαντες. Ἐφείπετο δ' ἐκεί νοις καὶ κεραυνὸς ὥσπερ τὸ πάθος διανειμάμενος. Τὸ μὲν γὰρ τῆς πόλεως ἐκεῖνοι κατέρριψαν· εἰ δέ τι ἐκείνοις λαθόν παρώφθη, ἐπιὸν τὸ πῦρ ἀμφενέ μετο, τέφραν καὶ κόνιν παρὰ δόξαν ποιῶν. Ἀλλ᾿ ὅπως μὲν καὶ ὁπόσα ἡ πόλις πέπονθε, πόσοι τε οἶκοι καὶ στοαὶ δημόσιαι, καὶ ἄλλα τῶν περιφανῶν αὐτῇ ἔργων πάρεργον τῷ πυρί τε ἅμα καὶ τῷ σεισμῷ γεγόνασιν· ἔτι δὲ καὶ ὅσα παράδοξα καὶ λόγου κρείτα τω τοῖς τοιούτοις συμπτώμασι θεόθεν ἐγένετο, Ιωάννης ὁ ῥήτωρ περιπαθῶς ἄγαν καὶ κεχαρισμένῳ λόγῳ διέξεισιν ἐν τούτῳ καὶ τὸ σύγγραμμα πε ρατῶν. Τοῖς δὲ πολλοῖς δεινοῖς καὶ Εὐφράσιος ὁ επίσκοπος τοῖς πτώμασι συγχωσθείς, διεφθάρη ἵνα μήτις τῶν ἐπιτηδείων καταλειφθείη πρόνοιαν ταύτης ποιούμενος. "Η γε μὴν θεία καὶ πάντων Έφορος πρόνοια, ή φιλανθρωπίας ἐλαίῳ τὰ ξίφη της τιμωρίας θήγουσα, καὶ πρὸ τῶν πληγῶν τὰ φάρμακα πλάττουσα, καὶ παρ' αὐτὴν ὡς εἰπεῖν τὴν ἀπόγνωσιν εὐθέως ἀνοίγουσα τὴν χρηστότητα, τον τῶν ἑῴων ταγμάτων τὴν ἐπιτροπὴν ἐκ βασιλέως ἐγχειρισθέντα Εφραίμιον διανέστησε· καὶ φροντίδα πᾶσαν ὑπὲρ τῆς πόλεως ἐπεδείξατο, ὥστε τῶν ὅσα προσήκε, παραλελείφθαι μηδέν. "Ον Αντιοχέων παῖδες τῆς τοσαύτης κηδεμονίας ἀγάμενοι, στον ἱερέα ψηφίζονται. Ὁ δὲ τὸν θρόνον ἐλάμβανεν,
rit Novi ego quosdam qui scribunt, a Vitaliano τινας ίστοροῦντας, ὡς ἄρα Βιταλιανός τὴν ποινήν
poena hac Severum esse affectum, cum primas
adhuc apud Justinum ferens, linguam illius ab eo
petiisset: quod scilicet in scriptis suis Severus
conviciis sæpe illum impetiisset. Verum thronum
Antiochenum deseruit Gorpiæo mense, quem
Septembrem Romani vocant. Ejus discessu in
sedem eam Paulus conscendit, qui perinde atque
il'e adversus quartam synodum occulte per
rabiem latravit. Ac tum quidem ille synodum eam
publice est professus: paulo post vero sua sponte
se ab ecclesiis subduxit, et ad communem deinde
locum vita finita abiit. Et post hunc Hierosolymis
veniens Euphrasius, episcopatum Antiochenum
suscepit.
734 CAPUT 11.
Ut iterum Antiochia a terræ motu sit afflicta, ubi
etiam Euphrasius episcopus ruinis obrutus est:
cui successit Euphræmius: et de aliis urbibus,
quibus damnum a terra motu est illatum.
προϋξένει Σευήρῳ, βασιλεῖ τὴν ἐκείνου γλῶσσαν
αἰτήσας, ἔτι τὰ πρῶτα παρὰ Ἰουστίνῳ φέρων, οἷς
πολλάκις ἐκεῖνον γράφων σκώμμασι περιέβαλεν.
᾿Αλλὰ φεύγει τὸν θρόνον Γορπιαίῳ μηνί· καλοῖτο δ'
ἂν οὗτος παρὰ Ρωμαίοις Σεπτέμβριος. Εκείνου δ'
ἐκποδὼν γενομένου, Παῦλος τὸν τῆς ᾿Αντιόχου ἄνεισε θρόνον, ἐπίσης ἐκείνῳ κατὰ τῆς τετάρτης συνό
δεν κρύφα λυττῶν. Τέως δ' οὖν τηνικαῦτα διαρρή -
δὴν ταύτην ἀνακηρύξας· μετὰ δὲ μικρὸν, ἑκὼν
ἑαυτὸν ταῖς ἐκκλησίαις ἀπαγαγών, τὴν κοινὴν όδοιπορίαν ἐστέλλετο τὸ βιοῦν ἐκμετρήσας. Καὶ μετ'
αὐτὸν ἐξ Ἱεροσολύμων ήχων Ευφράσιος, τὴν τῆς
- Αντιόχου ἱερωσύνην ἐλάμβανεν.
Quo tempore multa simul et frequentia Antiochiæ incendia veluti præiere motibus futuris, et
proemia fuere corum quæ illam comprehensura
erant malorum. Tempus enim non ita multum
intercessit, cum sep.imus Justini imperii ageretur
anuus, mensis decimus, Artemisio mense, cui apud
Romanos Maii nomen est, vigesimo nono die,
meridie maxime vigente, motus terræ una cum
conquassatione urbi incumbens, eamdemque fundilus quassans, deformem et horreulam reddidit:
et quidquid in ea eximium fuit, in solum conjecit.
Ad quam cladem fulmen quoque accessit, ita ut ea
mala calamitatem inter se divisisse viderentur.
Bonam enim civitatis partem terræ motus et
concussio solo æquavit. Si quid vero clades eæ
intactum reliquissent, ignis imminens consumpsit,
atque in cinerem et pulverem admirando prorsus
modo redegit. Porro quomodo et quanta mala
civitas ea sit perpessa, quasve ædes et publicas
porticus, aliaque illustria ejus opera, incendio
simul et terræmotui quasi succisivum opus consumenda præbuerit: insuper quam admirandæ et
orationem omnem excellentes ærumnæ divinitus
ad casus ejuscemodi accesserint, Joannes rhetor
singulari cum adfectu oratione venusta exponit,
historiæ suæ calamitate tali finem imponens. In
multis bisce cladibus Euphrasius quoque episcopus ædificiorum ruinis oppressus interiit: videlicet ne quis forte qui res provideret illi urbi
necessarias, relinqueretur. Sed enim quæ omnia
inspicit divina Providentia, quæque vindictæ gladios miserationis oleo demulcet, atque ante plagas
ipsas remedia instruit, atque adeo ab ipsa statim
(ut ita dicam) desperatione benignitatem profeit,
Orientalium copiarum imperatoris mandato præfectum. Ephræmium excitavit, sollicitudinemque pro
civitate omni suam ita declaravit, ut nihil corum
Evagr. lib. v, cap. 4.
Ως αὖθις ἡ Ἀντιόχου ὑπὸ σεισμῶν πέπονθε •
συνεχώσθη δὲ τοῖς πτώμασι καὶ Ευφράσιος ὁ
ἐπίσκοπος καὶ Εὐφραίμιος ἐγεγόνει καὶ περὶ
ἄλλων πόλεων κακῶς παθουσῶν τοῖς σεισμοῖς.
Οπηνίκα πολλοί τε ἐμοῦ καὶ πυκνοὶ ἐμπρησμοί
κατὰ τὴν ᾿Αντιόχου ἐγένοντο, ὁδηγοί τινες ὥσπερ
τῶν ἐσομένων κλόνων καὶ προοίμια καταβεβλημένοι
τῶν καταληψομένων ταύτην δεινῶν. Καὶ γὰρ χρόνου
διελθόντος οὐ πάνυ πολλοῦ, ἔτος ἕβδομον ἦν Ἰουστίνῳ ἐν τῇ ἀρχῇ, τῷ δεκάτῳ μηνί, ἀνὰ τὸν Ἀρτεμί
στον μήνα, Μάϊον ἔθος 'Ρωμαίοις καλεῖν, ἐνάτῃ καὶ
εἰκάδι αὐτοῦ, κατ' αὐτὸ τῆς μεσημβρίας τὸ σταθερώτατον, σύναμα βρασμῷ καὶ σεισμὸς ἐξαίσιος
προσβαλών τῇ πόλει, πᾶσαν άρδην συντρίψαντες,
ἀκαλλῆ καὶ ἄμορφον ἐπεδείκνυντο, πᾶν εἴ τι ταύτης
ἐξαίρετον εἰς γῆν καταρρίψαντες. Ἐφείπετο δ' ἐκεί
νοις καὶ κεραυνὸς ὥσπερ τὸ πάθος διανειμάμενος.
Τὸ μὲν γὰρ τῆς πόλεως ἐκεῖνοι κατέρριψαν· εἰ δέ
τι ἐκείνοις λαθόν παρώφθη, ἐπιὸν τὸ πῦρ ἀμφενέ
μετο, τέφραν καὶ κόνιν παρὰ δόξαν ποιῶν. Ἀλλ᾿
ὅπως μὲν καὶ ὁπόσα ἡ πόλις πέπονθε, πόσοι τε οἶκοι
καὶ στοαὶ δημόσιαι, καὶ ἄλλα τῶν περιφανῶν αὐτῇ
ἔργων πάρεργον τῷ πυρί τε ἅμα καὶ τῷ σεισμῷ
γεγόνασιν· ἔτι δὲ καὶ ὅσα παράδοξα καὶ λόγου κρείτα
τω τοῖς τοιούτοις συμπτώμασι θεόθεν ἐγένετο,
Ιωάννης ὁ ῥήτωρ περιπαθῶς ἄγαν καὶ κεχαρισμέ
νῳ λόγῳ διέξεισιν ἐν τούτῳ καὶ τὸ σύγγραμμα πε
ρατῶν. Τοῖς δὲ πολλοῖς δεινοῖς καὶ Εὐφράσιος ὁ
επίσκοπος τοῖς πτώμασι συγχωσθείς, διεφθάρη -
ἵνα μήτις τῶν ἐπιτηδείων καταλειφθείη πρόνοιαν
ταύτης ποιούμενος. "Η γε μὴν θεία καὶ πάντων
Έφορος πρόνοια, ή φιλανθρωπίας ἐλαίῳ τὰ ξίφη
της τιμωρίας θήγουσα, καὶ πρὸ τῶν πληγῶν τὰ
φάρμακα πλάττουσα, καὶ παρ' αὐτὴν ὡς εἰπεῖν τὴν
ἀπόγνωσιν εὐθέως ἀνοίγουσα τὴν χρηστότητα, τον
τῶν ἑῴων ταγμάτων τὴν ἐπιτροπὴν ἐκ βασιλέως
ἐγχειρισθέντα Εφραίμιον διανέστησε· καὶ φροντί
δα πᾶσαν ὑπὲρ τῆς πόλεως ἐπεδείξατο, ὥστε τῶν
ὅσα προσήκε, παραλελείφθαι μηδέν. "Ον Αντιοχέων
παῖδες τῆς τοσαύτης κηδεμονίας ἀγάμενοι, στον
ἱερέα ψηφίζονται. Ὁ δὲ τὸν θρόνον ἐλάμβανεν,
Chapter IVCaput IV
col. 225–226page 109 of 313
PG 147:225ὥσπερ τινὰ ἀμοιβὴν καὶ γέρας τῆς τοσαύτης προ νοίας εἰληφὼς ἐκ Θεοῦ. Μετὰ δὲ μῆνας αὖθις τριάν κοντα ὑπὸ σεισμών πάλιν πάσχει τὰ χαλεπώτατα ὅτε δὴ καὶ τῆς ἀνηκούσης πρὸς Ιουστινιανού τυχού σε προνοίας, καὶ Θεούπολις ὠνόμασται. Εκαστος γὰρ τῶν οἰκητόρων τὴν Χριστοῦ κλήσιν πρὸ τῶν θυρῶν γράφων, οὕτω τὸν τῆς γῆς ἀπέτρεπε κλόνον Θεοῦ τινι τῶν εὐλαβῶν οὕτω χρήσαντος γράφειν πρὸ τῶν θυρῶν, Χριστὶς μεθ' ἡμῶν· στῆτε. Ἔτι δὲ Ἰουστίνου τῇ ἀρχῇ διαπρέποντος, καὶ Ἐπίδαμνος (Δυρράχιον νῦν ὀνομάζεται) πλεῖστα ὑπὸ ἀγρίων σεισμῶν πέπονθε· καὶ Κόρινθος ἢ ἀνὰ τὴν γῆν τῆς Ελλάδος ίδρυται. Τὰ ἴσα δὲ καὶ ᾿Ανάζαρος ἐπεπόνθει, ἢ τοῦ δευτέρου τῶν Κιλίκων ἔθνους ἡγεῖται &ς Ἰουστίνος μεγάλοις ἀνεκτήσατο χρήμασιν. Επί δὲ τῆς αὐτῆς ἡγεμονίας καὶ ἡ τῶν Εδεσσηνῶν εὐ δαίμων πόλις τῆς Ὀπροηνῶν ἐπαρχίας, μεγίστη τε ἅμα καὶ πολυάνθρωπος, τῷ παραῤῥέοντι ποταμῷ Σκέρτῳ ὑπερφυώς κατακλύσθη· καὶ ἐπὶ τόσον, ὡς καὶ πολλὰ τῶν οἰκοδομημάτων συνεφελκύσαι, καὶ πλῆθος ἄπειρον ἀνθρώπων παρασύραι καὶ ἐγκολπώσασθαι· οὓς τὸ ὕδωρ ἁρπάσαν, θᾶττον ᾤχετο ἀπιόν ὥς τι; χείμαῤῥος διὰ μέσου ῥέων τῆς πόλεως. Λω φήσαντος δὲ τοῦ δεινοῦ, πλάξ ἐκ μαρμάρου εφαίνετο Ιερογλυφικοῖς γράμμασι τάδε δηλοῦσα· ο Σκίρτος σκιρτήσει κακά σκιρτήματα πολίταις. ο Ωφθη δὲ και γυνή τις κατ' ἐκεῖνο καιροῦ γιγαντογενής, ὑπὲρ μέτρον πάντα ἄνθρωπον ὑπερέχουσα· ἀνάλογον δὲ τῷ ὕψει καὶ τὸ πλάτος ἐκέκτητο. Ο δὲ βασιλεὺς τοῖς κατὰ τὴν ᾿Αντιόχου δεινοῖς καὶ τοῖς ἄλλοις πε μιαλγής γεγονώς, περιελὼν τῆς κεφαλῆς τὸ διάδημα, πορφυρᾶν χλαμύδα περιεβάλετο, καὶ ἐν πένθει ἦν. Καὶ πᾶσα δ᾽ ἡ πόλις πενθίρης ἦν, μέλανα ἡμφιεσμένη τοῖς ἐπὶ συμβᾶσι δεινοί;. 'Ο δὲ βασιλεὺς οὐ μόνον Αντιόχειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν Ἔδεσσι νῶν καὶ Ανάξαρβον βασιλικῶς ἀνεκτήσατο. Ἡ δὲ Ανάξαρβος καὶ Ἔδεσσα οὕτως ἐκ βάθρων καὶ μεγαλοπρεπῶς ἠγέρθησαν ὡς ἑκατέρας καὶ τῇ τοῦ βασιλέως προσ ηγορία κατακοσμηθῆναι. Ἐπεὶ δὲ τῆς τοιαύτης ἐπεμνήσθημεν συμφορᾶς κατὰ τῆς πόλεως Ἀντιόχου, ἄγε δὴ καὶ ἄλλα ἄξια λόγου τηνικαῦτα γενόμενα τῇ παρούσῃ ἱστορίᾳ ἐντάξωμεν, ἃ δὴ ἐκ τῶν ἱστορησάντων ἀνελεξάμεθα. ΚΕΦΑΛ. Δ'. Περὶ τοῦ ἁγίου Ζωσιμᾶ τοῦ θαυματουργοῦ, καὶ Ἰωάννου τοῦ Χοζεβίτου. "Ην τις κατ' ἐκεῖνο καιροῦ Ζωσιμᾶς ὄνομα, ἐκ τῆς παραλίου λεγομένης Φοινίκης ορμώμενος πα τρίδα Σίδην κεκληρωμένος, οὐκ ἔλαττον ἢ στα δίους εἴκοσι τῆς Τυρίων ἀπῳκισμένην, ἄθλοις μετ γάλεις τὴν κατὰ Θεὸν μετιών βιοτήν. Οὗτος τοίνυν νηστεία μακρά, καὶ τοῖς ἄλλοις, οἷς Θεὸν εἰκὸς ηδεσθαι, τοῦτον ενστερνισάμενος, οὐ μόνον ἀπαθεία;
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVII.
nit:cret. Hunc Antiocheni cura et administrationis ejus admiratione episcopum deligunt. Atque
ille sedem cam, perinde atque præmium aliquod
atque renumeratiouem tante suæ procurationis, a
Deo reciperet, non repudiavit. 735 Post menses
autem triginta, gravissimas rursus a terræmotu
pertulit eadem civitas ærumnas: cum deinde a
Justiniano debitam consecuta est curam seu provisionem, et Theopolis, hoc est, Dei civitas nominata.
Unusquisque enim civium Christi nomen pro furibus inscribens, eo modo terræmotum dispulis,
cum Deus religioso cuidam homini oraculo hac
verba foribus inscribere præcepisset: Christus
nobiscum: state. Ejusdem Justini imperii tempore
Epidamnus etiam, quæ nunc Dyrrhachium dicitur,
plurima a sæævis terræmotibus sustinuit damna. Et
item Corinthus, quæ in terra Græciæ sita est. Iden
vero et Anazarbus, que secund.e Cilicum genti
praeest, pertulit. Quas urbes magna pecunia Justi
nus restauravit. Sub eodem imperio Edessenorum
quoque felix civitas, quæ maxima simul et populosissima in provincia Osroenorum est, mirifica
Scirli, qui eam præterfuit, amnis exundatione in
ὥσπερ τινὰ ἀμοιβὴν καὶ γέρας τῆς τοσαύτης προ- que opus essent, per Ephræmium prorsus praterνοίας εἰληφὼς ἐκ Θεοῦ. Μετὰ δὲ μῆνας αὖθις τριάν
κοντα ὑπὸ σεισμών πάλιν πάσχει τὰ χαλεπώτατα
ὅτε δὴ καὶ τῆς ἀνηκούσης πρὸς Ιουστινιανού τυχού
σε προνοίας, καὶ Θεούπολις ὠνόμασται. Εκαστος
γὰρ τῶν οἰκητόρων τὴν Χριστοῦ κλήσιν πρὸ τῶν
θυρῶν γράφων, οὕτω τὸν τῆς γῆς ἀπέτρεπε κλόνον·
Θεοῦ τινι τῶν εὐλαβῶν οὕτω χρήσαντος γράφειν πρὸ
τῶν θυρῶν, Χριστὶς μεθ' ἡμῶν· στῆτε. Ἔτι δὲ
Ἰουστίνου τῇ ἀρχῇ διαπρέποντος, καὶ Ἐπίδαμνος
(Δυρράχιον νῦν ὀνομάζεται) πλεῖστα ὑπὸ ἀγρίων
σεισμῶν πέπονθε· καὶ Κόρινθος ἢ ἀνὰ τὴν γῆν τῆς
Ελλάδος ίδρυται. Τὰ ἴσα δὲ καὶ ᾿Ανάζαρος ἐπεπόνθει, ἢ τοῦ δευτέρου τῶν Κιλίκων ἔθνους ἡγεῖται·
&ς Ἰουστίνος μεγάλοις ἀνεκτήσατο χρήμασιν. Επί
δὲ τῆς αὐτῆς ἡγεμονίας καὶ ἡ τῶν Εδεσσηνῶν εὐδαίμων πόλις τῆς Ὀπροηνῶν ἐπαρχίας, μεγίστη τε
ἅμα καὶ πολυάνθρωπος, τῷ παραῤῥέοντι ποταμῷ
Σκέρτῳ ὑπερφυώς κατακλύσθη· καὶ ἐπὶ τόσον, ὡς
καὶ πολλὰ τῶν οἰκοδομημάτων συνεφελκύσαι, καὶ
πλῆθος ἄπειρον ἀνθρώπων παρασύραι καὶ ἐγκολπώσασθαι· οὓς τὸ ὕδωρ ἁρπάσαν, θᾶττον ᾤχετο ἀπιόν·
ὥς τι; χείμαῤῥος διὰ μέσου ῥέων τῆς πόλεως. Λωφήσαντος δὲ τοῦ δεινοῦ, πλάξ ἐκ μαρμάρου εφαίνετο
Ιερογλυφικοῖς γράμμασι τάδε δηλοῦσα· ο Σκίρτος
σκιρτήσει κακά σκιρτήματα πολίταις. ο Ωφθη δὲ
και γυνή τις κατ' ἐκεῖνο καιροῦ γιγαντογενής, ὑπὲρ
μέτρον πάντα ἄνθρωπον ὑπερέχουσα· ἀνάλογον δὲ
τῷ ὕψει καὶ τὸ πλάτος ἐκέκτητο. Ο δὲ βασιλεὺς
τοῖς κατὰ τὴν ᾿Αντιόχου δεινοῖς καὶ τοῖς ἄλλοις πεμιαλγής γεγονώς, περιελὼν τῆς κεφαλῆς τὸ διάδημα, πορφυρᾶν χλαμύδα περιεβάλετο, καὶ ἐν πένθει
ἦν. Καὶ πᾶσα δ᾽ ἡ πόλις πενθίρης ἦν, μέλανα
ἡμφιεσμένη τοῖς ἐπὶ συμβᾶσι δεινοί;. 'Ο δὲ βασιλεὺς
οὐ μόνον Αντιόχειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν Ἔδεσσι νῶν καὶ
Ανάξαρβον βασιλικῶς ἀνεκτήσατο. Ἡ δὲ Ανάξαρβος
καὶ Ἔδεσσα οὕτως ἐκ βάθρων καὶ μεγαλοπρεπῶς
ἠγέρθησαν ὡς ἑκατέρας καὶ τῇ τοῦ βασιλέως προσ
ηγορία κατακοσμηθῆναι. Ἐπεὶ δὲ τῆς τοιαύτης
ἐπεμνήσθημεν συμφορᾶς κατὰ τῆς πόλεως Αντιόχου, ἄγε δὴ καὶ ἄλλα ἄξια λόγου τηνικαῦτα γενόμενα τῇ παρούσῃ ἱστορίᾳ ἐντάξωμεν, ἃ δὴ ἐκ τῶν
ἱστορησάντων ἀνελεξάμεθα.
tantum est aflketa, ut eum multa ædificia secum
convulsa ille abstraxerit, tum infinitam hominum
multitudinem abstulerit atque submerserit. Quos
postquam unda rapuit, confestim instar torrentis
per mediam urbem profluens evanuit. Quod ubi
malum conquievit, tabula marmorea apparuit, hieroglyphicis litteris hac significans:
Saltabit civi saltum saltator acerbum.
Visa vero eadem tempestate est gigantæi generis
mulier quædam, cujusvis hominis proceri staturanı
excellens: longitudini ei proportione latitudo
etiam respondebat. Porro imperator Antiochenis
atque aliis calamitatibus in mœrorem conjectus,
capitis diademate posito, et pulla veste sumpta,
luctui se dedit et urbs universa cum eo pullata
et ipsa eorum quæ acciderant malorum causa
luxit. Imperator vero non solum Antiochiam, sed
et Edessenorum civitatem, atque Anazarbum, impensis imperatoriis splendide restituit. Anazarbus et Edessa ex fundamen is ipsis tanta magnificentia
sunt restauratæ, ut utraque etiam imperatoris ipsius appellatione sit cohonestata. Quandoquidem
yero tantæ cladis, quæ Antiochiæ accepta est, menimimus, cur non alia quoque digna memoratu
que tum accidere, præsenti inserimus historiae, ex rerum gestarum scriptoribus excerpla?
Περὶ τοῦ ἁγίου Ζωσιμᾶ τοῦ θαυματουργοῦ, καὶ
Ἰωάννου τοῦ Χοζεβίτου.
"Ην τις κατ' ἐκεῖνο καιροῦ Ζωσιμᾶς ὄνομα, ἐκ
τῆς παραλίου λεγομένης Φοινίκης ορμώμενος πα
τρίδα Σίδην κεκληρωμένος, οὐκ ἔλαττον ἢ στα
δίους εἴκοσι τῆς Τυρίων ἀπῳκισμένην, ἄθλοις μετ
γάλεις τὴν κατὰ Θεὸν μετιών βιοτήν. Οὗτος τοίνυν
νηστεία μακρά, καὶ τοῖς ἄλλοις, οἷς Θεὸν εἰκὸς
ηδεσθαι, τοῦτον ενστερνισάμενος, οὐ μόνον ἀπαθεία;
Evagr. lib. iv, cap. 7.
736 CAPUT IV.
De sancto Zosima miraculorum editore, et Joanne
Chozebita.
Erat tum temporis Zosimas quidam nomine,
ex Phenicia, quæ maritima ducitur, oriundus,
Sidam patriam sortitus, quæ non minus quam
viginti stadiis ab Tyriorum urbe distat: qui magnis certaminibus colestem meditabatur vitam.
Hic diuturno jejunio aliisque studiis, quibus
Deum delectari par est, toto illum pectore com
col. 227–228page 110 of 313
PG 147:227εἰς τὸ ἀκρότατον ήλασεν, ἀλλὰ καὶ τὸ τὰ μέλλοντα ὡς ἐνιστάμενα διορᾷν γέρας πρὸς Θεοῦ ἔσχε, και τινι δ' ἐν Καισαρείᾳ συνὴν ἀνδρὶ διασήμῳ· Κα σαρείᾳ τῇ τοῦ τῶν Παλαιστινῶν ἔθνους ἡγουμένῃ Αρκεσίλαος ἦν οὗτοι, λόγοις μάλα εὖ ἔχων, ἀξιώ μασί τε καὶ ἄλλοις, ὅσα βίον ἀνδρὸς οἶδε σεμνύνειν, προύχων, καὶ τῶν εὐπατριδῶν ὁ διαφανέστατος. Ηνίκα τοίνυν ή Αντιόχου πάσχειν ἐκ σεισμών ἔμελλε δακρύων ὑποπλησθεὶς καὶ βύθιον ἀνοιμώξας, πυρεῖόν ποθεν εἰς χεῖρας λαβὼν, καὶ πανταχοῦ περιών, ἐθυμία τὸν χῶρον· εἶτα ἐπικαταρρίπτει τῇ γῇ ἑαυτὸν, λιταῖς τὸν Θεὸν Πλεούμενος. παρόντος δὲ τοῦ ᾿Αρκεσιλάου, καὶ τί ἂν εἴη τὸ ἐνοχλούν πυθομένου, ἐκεῖνον ἀναφανδόν φάναι, αἰσθέσθαι τὴν ᾿Αντιόχου νῦν πτῶμα ἐξαίσιον πίπτουσαν, καὶ τὸν ψέφον τὰ ὦτα περιβομβῆσαι· ἐκπλαγέντα δ' ἐκεῖνον τῷ παραδόξῳ τῶν ἠκουσμένων σὺν τοῖς παρατυχοῦσιν, ἀναγράψαι τὴν ὥραν· καὶ ἐς ὕστερον κατ' αὐτήν γε εκείνην εὑρεῖν τῶν μεγίστων πειραθεί. σαν δεινῶν, καθὰ Ζωσιμᾶς προεφοίβασε. Πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα τῶν παραδόξων τοῦτον δρᾶσαι φασιν καταλέγειν οὐ τοῦ παρόντος καιροῦ ὑπὲρ ἀριθμὸν διτα· ἐν δ᾽ οὖν ὅμως ἡ δύο πειράσομαι διελθεῖ.. Κατ' ἐκεῖνο καιροῦ συνεκμάζων ἦν τῷ μεγάλῳ τούτῳ καί τις ἀνὴρ Ιωάννης τὴν κλήσιν, οὐ παρα πολὺ ὁ δέων τὴν ἀρετὴν, ἐν τῇ Λαύρᾳ, ἢ τοῦ Χου ζικα ἐπώνυμος ἦν· κεῖται δὲ αὕτη πρὸς τῇ χαράδρα τῷ ἀρχτῴῳ μέρει τῆς λεωφόρου, ἢ τοὺς ἐξ Μέρα σολύμων έχοντας ἐπὶ τὴν Ἱεριχουντίων πόλιν κατάγει. Οὗτος καὶ τὴν εἰρημένην μοι πόλιν τῆς κατὰ Παλαιστίνην Καισαρείας πάλαι ποτ' ἐπισκυ πήσας, τότε τὸν μονήρη καὶ ἄσκευον μετῄει βίο.. Τηνικαῦτα δ' οὖν ὁ Χοζεβίτης τὴν τοῦ εἰρημένου Αρκεσιλάου γυναῖκα μαθών κερκίδι θάτερον ἀπο βαλέσθαι τοῖν ὀφθαλμοῖν, τάχος ὅσον ᾔει την γυναῖκα ἐπισκεψόμενος. Ἐπεὶ γοῦν ἐθεᾶτο ἐκπε σοῦσαν μὲν τὴν κόρην, δίκην δὲ ρεύματος διορ φυέντα τὸν ὀθαλμὲν, ἑνὶ τῶν ἀκολουθούντων ἐπ. ταττε σπόγγον ὡς τάχιστα ένεγκεῖν· καὶ τὸ διαμ φυὲν συναγαγόντα, κατὰ χώραν εἰσαγαγεῖν, τεία μῶνί τε καὶ τὸν σπόγγον ὡς γε δυνατὸν ἀναδήσαι. Απῆν δὲ τοῦ οἴκου ὁ ᾿Αρκεσίλαος· συνήν γὰρ Ζω σιμᾷ κατὰ τὸ φροντιστήριον ὁμιλῶν, ὃ δὴ ἐπὶ τῆς Σιδηνῶν καλουμένης έκειτο κώμης· διεἶχε δὲ τῆς Καισαρείας ὡσεὶ σταδίου; φ'. Διομιλουμένῳ δὲ τῷ Ζωσιμά παρήσαν οἶκοθεν δρομαίοι τῶν τινες οίκε τῶν τὸ συμβάν τῇ γυναικὶ διαγγέλλοντες. Ως οὖν αίφνης τὸ δεινόν ήκηκόει, διωλύγιον ἀνεκώκυστ καὶ τὰς τρίχας τίλλων, εἰς ἀέρα ἐλίκμα, καὶ ἀκάθεκτος ἦν. ὡς δὲ Ζωσιμᾶς τὸ αἴτιον τῆς ταραχές ἀνεμάνθανε διηγουμένου 'Αρκεσιλάου, συχνὰ δια κοπτομένου ταῖς οιμωγαῖς, εὐθὺς ἐκεῖνον εἴτω ἐλεεινῶς ἔχοντα διαφεῖς, ἐπί τι δωμάτιον ἔτρεχεν, ὅπου δὴ εἰωνὸς ἦν ἐκείνῳ ᾗ θέμις Θεῷ καταμενα; προσομιλεῖν. Επ' ὀλίγον δ' ἐκεῖθεν ἐξιών, χαίρων ὥσπερ καὶ ἀγαλλόμενος μειδιῶντι καὶ κεχαρισμένῳ προσώπῳ, "Απιθι, πρὸς Ἀρκεσίλαον ἔλεγεν, ἄπιθι ἡ χάρις τῷ Χοζεβίτῃ δέδοται· καὶ τὸ μὲν σὲν γύ ναιον ἐν παντελεῖ ὑγιείᾳ· μηδαμώς λυμήνασθαι
plexus, non solum ad summum indolentia fasti- εἰς τὸ ἀκρότατον ήλασεν, ἀλλὰ καὶ τὸ τὰ μέλλοντα
gium pervenit, verum etiam donum id, ut futura
perinde atque præsentia videret, a Deo consecutus est. Fuit autem Cesare, quæ caput gentis
Palæstinorum est, apud virum præclarum, prudentia atque eloquentia insignem, dignitate quoque atque aliis rebus quæ hominis vitam cohonestant præstantem, nec mon generis nobilitate
admodum illustrem, Arcesilaum nomine. Cum
igitur cladem Antiochia ex motu terra acceptura
esset, prolixe Zosimas illacrymans, et ex intimo
animo ingemiscens, sumpto alicunde in manus
ignis catillo, circumquaque obambulans, locum
omnem suffitu implevit. Deinde humi provolutus,
precibus Dei opem imploravit. Cum vero Arcesi -
laus adesset, et quidnam sibi res tam turbulenta
vellet, interrrogaret: propalam ille, se Antiochiam fatali tum casu coucidentem, fragoremque
cjus aures suas circumsonantem, sentire dixit.
Arcesilaus autem una cum iis qui tum ibi præsto
erant, verbis ejuscemodi præter omnem opinionem auditis, stupefactas, horam eam notavit: et
postea ea ipsa hora, qua hoc Zosimas, divino
amatus numine pradixerat, Antiochenam urbem
in maximas concidisse ærumnas comperit. Plura
vero et alia quæ opinionem omnem superant,
virem hunc fecisse dicunt: quæ singula commemorare, quoniam numerum exsuperant, temporis
hujus non est. Unum tamen aut alterum exponere
conabor. Eodem tempore una cum magno hoc
viro vir quidam viguit nomine Joannes, virtute
iili non multum cedens, in casa monastica cui
Chuzica nomen erat, ad torrentem in parte
septentrionali viæ publicæ, que fierosolymis
egressos ierichuntem defert, sita. Hic Com
dudum antea in ea quam dixi Casarea Palæstinæ
episcopatum gessiset, monasticam tum et rebus
mundanis omnibus carentem consectabatur vitam.
737 Clozebites igitur iste tum ubi Arcesilai,
quem diximus, conjugem, alterum sibi oculum
radio textorio excussisse, inaudivit, nulla interposita mora, feminam eam visurus accurrit. Et
postquam pupillam illi excidisse, et oculum in
modum liquoris diffluere vidit, unum ex comitibus
spongiam quam celerrime afferre, et humorem
diMuentem in locum suum cogere, spongiamque
ipsam quantum posset fasciola colligare jussit.
Aberat autem domo Arcesilaus, et cum Zosima
in phrontisterio sive monastico tugurio, quod ad
vicum Sida cognomine situm erat, et a Carsarea
stadiis prope quingentis distabat, conversabatur.
Colloquenti vero ei cum Zosima, celeriter domo
accurrentes famuli, cast: uxoris renuntiant.
Quo derepente audito, ile in prolixiorem incidit
luctum, et capillos vellens in aerem jactitabat, et
mærorem· cohibere
non poterat. Causam ejus
conturbationis Arcesilao commemorante, sermonemque suum gemitu frequenti interpolante,
Zosimas cognoscit, Arcesilaum ita miserabiliter
ὡς ἐνιστάμενα διορᾷν γέρας πρὸς Θεοῦ ἔσχε, και
τινι δ' ἐν Καισαρείᾳ συνὴν ἀνδρὶ διασήμῳ· Κα
σαρείᾳ τῇ τοῦ τῶν Παλαιστινῶν ἔθνους ἡγουμένῃ·
Αρκεσίλαος ἦν οὗτοι, λόγοις μάλα εὖ ἔχων, ἀξιώ
μασί τε καὶ ἄλλοις, ὅσα βίον ἀνδρὸς οἶδε σεμνύνειν,
προύχων, καὶ τῶν εὐπατριδῶν ὁ διαφανέστατος.
Ηνίκα τοίνυν ή Αντιόχου πάσχειν ἐκ σεισμών
ἔμελλε δακρύων ὑποπλησθεὶς καὶ βύθιον ἀνοιμώξας,
πυρεῖόν ποθεν εἰς χεῖρας λαβὼν, καὶ πανταχοῦ
περιών, ἐθυμία τὸν χῶρον· εἶτα ἐπικαταρρίπτει
τῇ γῇ ἑαυτὸν, λιταῖς τὸν Θεὸν Πλεούμενος. Παρόντος δὲ τοῦ ᾿Αρκεσιλάου, καὶ τί ἂν εἴη τὸ ἐνοχλούν
πυθομένου, ἐκεῖνον ἀναφανδόν φάναι, αἰσθέσθαι τὴν
᾿Αντιόχου νῦν πτῶμα ἐξαίσιον πίπτουσαν, καὶ τὸν
ψέφον τὰ ὦτα περιβομβῆσαι· ἐκπλαγέντα δ' ἐκεῖνον
τῷ παραδόξῳ τῶν ἠκουσμένων σὺν τοῖς παρατυ
χοῦσιν, ἀναγράψαι τὴν ὥραν· καὶ ἐς ὕστερον κατ'
αὐτήν γε εκείνην εὑρεῖν τῶν μεγίστων πειραθεί.
σαν δεινῶν, καθὰ Ζωσιμᾶς προεφοίβασε. Πολλὰ δὲ
καὶ ἄλλα τῶν παραδόξων τοῦτον δρᾶσαι φασιν
καταλέγειν οὐ τοῦ παρόντος καιροῦ ὑπὲρ ἀριθμὸν
διτα· ἐν δ᾽ οὖν ὅμως ἡ δύο πειράσομαι διελθεῖ..
Κατ' ἐκεῖνο καιροῦ συνεκμάζων ἦν τῷ μεγάλῳ
τούτῳ καί τις ἀνὴρ Ιωάννης τὴν κλήσιν, οὐ παρα
πολὺ ὁ δέων τὴν ἀρετὴν, ἐν τῇ Λαύρᾳ, ἢ τοῦ Χουζικα ἐπώνυμος ἦν· κεῖται δὲ αὕτη πρὸς τῇ χαράδρα
τῷ ἀρχτῴῳ μέρει τῆς λεωφόρου, ἢ τοὺς ἐξ Μέρασολύμων έχοντας ἐπὶ τὴν Ἱεριχουντίων πόλιν
κατάγει. Οὗτος καὶ τὴν εἰρημένην μοι πόλιν τῆς
κατὰ Παλαιστίνην Καισαρείας πάλαι ποτ' ἐπισκυπήσας, τότε τὸν μονήρη καὶ ἄσκευον μετῄει βίο..
Τηνικαῦτα δ' οὖν ὁ Χοζεβίτης τὴν τοῦ εἰρημένου
Αρκεσιλάου γυναῖκα μαθών κερκίδι θάτερον ἀποβαλέσθαι τοῖν ὀφθαλμοῖν, τάχος ὅσον ᾔει την
γυναῖκα ἐπισκεψόμενος. Ἐπεὶ γοῦν ἐθεᾶτο ἐκπε
σοῦσαν μὲν τὴν κόρην, δίκην δὲ ρεύματος διορ
φυέντα τὸν ὀθαλμὲν, ἑνὶ τῶν ἀκολουθούντων ἐπ.-
ταττε σπόγγον ὡς τάχιστα ένεγκεῖν· καὶ τὸ διαμ
φυὲν συναγαγόντα, κατὰ χώραν εἰσαγαγεῖν, τείαμῶνί τε καὶ τὸν σπόγγον ὡς γε δυνατὸν ἀναδήσαι.
Απῆν δὲ τοῦ οἴκου ὁ ᾿Αρκεσίλαος· συνήν γὰρ Ζω
σιμᾷ κατὰ τὸ φροντιστήριον ὁμιλῶν, ὃ δὴ ἐπὶ τῆς
Σιδηνῶν καλουμένης έκειτο κώμης· διεἶχε δὲ τῆς
Καισαρείας ὡσεὶ σταδίου; φ'. Διομιλουμένῳ δὲ τῷ
Ζωσιμά παρήσαν οἶκοθεν δρομαίοι τῶν τινες οίκετῶν τὸ συμβάν τῇ γυναικὶ διαγγέλλοντες. Ως οὖν
αίφνης τὸ δεινόν ήκηκόει, διωλύγιον ἀνεκώκυστ
καὶ τὰς τρίχας τίλλων, εἰς ἀέρα ἐλίκμα, καὶ ἀκάθεκτος ἦν. ὡς δὲ Ζωσιμᾶς τὸ αἴτιον τῆς ταραχές
ἀνεμάνθανε διηγουμένου 'Αρκεσιλάου, συχνὰ διακοπτομένου ταῖς οιμωγαῖς, εὐθὺς ἐκεῖνον εἴτω
ἐλεεινῶς ἔχοντα διαφεῖς, ἐπί τι δωμάτιον ἔτρεχεν,
ὅπου δὴ εἰωνὸς ἦν ἐκείνῳ ᾗ θέμις Θεῷ καταμενα;
προσομιλεῖν. Επ' ὀλίγον δ' ἐκεῖθεν ἐξιών, χαίρων
ὥσπερ καὶ ἀγαλλόμενος μειδιῶντι καὶ κεχαρισμένῳ
προσώπῳ, "Απιθι, πρὸς Ἀρκεσίλαον ἔλεγεν, ἄπιθι·
ἡ χάρις τῷ Χοζεβίτῃ δέδοται· καὶ τὸ μὲν σὲν γύ
ναιον ἐν παντελεῖ ὑγιείᾳ· μηδαμώς λυμήνασθαι
Chapter VCaput V
col. 229–230page 111 of 313
PG 147:229δυνηθέντος τοῦ πάθους τῇ παρουσίᾳ τοῦ Χοζεβίτου. *Ο δὴ καὶ ψευδὲς ἦν· ἐπίσης καὶ ἀμφοτέρων ἐφ' ἑνὶ πράγματι παράδοξα ειργασμένων. Ξένην δέ φασι τὸν Ἰωάννην τοῦτον ἀνῦσαι τὴν βιοτήν, ὥστε καὶ κοχλιώδη τινὰ ὑπόμονον κατὰ γῆς διορύξαι κἀκεῖσε τὸν πολὺν ἐκτρεπόμενον ὄχλον, την ήσυ γίαν ἀσπάζεσθαι. Περὶ δὲ Ζωσιμᾶ καὶ τοῦτο ἱστό ρηται· ἀπιόντι γάρ ποτε τῷ ὁσίῳ ἐπὶ τὴν Καισάρειαν, καί τι ὀνάριον ἐπισυρομένῳ, ᾧ τινα τῶν ἐπισ; τηδείων ἐπήγετο, ἐπιστὰς αἴφνης λέων, τὸν ὄνον ἁρπάσας ᾤχετο. Κατόπιν δὲ καὶ ὁ γέρων ἀνὰ τὴν ὕλην ἐδίωκε σχολαίῳ ποδί· ὁ δὲ λέων ἕως οὗ φθά σεις Ζωσιμᾶς τῇ ὀνείᾳ θοίνῃ διακορὴς γεγονώς, ἤδη πρὸς ἀπαλλαγὴν ἕτοιμος ἦν. Ηοὺ δέ τι καὶ σεσηρὸς τῷ λέοντι ἐνιδών Ζωσιμᾶς, 'Αλλ' ἐμοί, φη σὶν, ὦ ἑταῖρε, οὐ δύναμις πρόσεστι τὰ ἐπισεσαγμένα τῷ ὄνῳ φέρειν ἐπ᾽ ὤμων, ἐπὶ πόρξω τε ἀφιγμένῳ τοῦ χρόνου, καὶ ἐνδείᾳ ἐκτετηγμένῳ. Υπελθε τοίνυν τὴν ἐφεστρίδα· καὶ τὸ ἀξίωμα τῆς φύσεω; παρωσάμενος, παρὰ τὰ νενομισμένα πράττε θεσμα, εἴ γ' ἐμοῦ ἀπαλλάττεσθαι βούλει και θηρίον αὖθις είναι. Ὁ δὲ ὥσπερ τὸ καθάπαξ εἶναι λέων ἀποβαλών, ἠρέμα υποτρέχει τὴν Ζωσιμᾶν, καὶ τῷ 738 οὐραίῳ ὑπέσαινε, καὶ τὸ κατὰ πᾶν εἴκειν τῷ γέ μοντι δῆλος ἦν. Ζωσιμᾶς δ' ἐκείνῳ τὸν φόρτον ἀνα θεὶς ἐπωμάδιον, ἄχρι δὴ καὶ εἰς τὴν Καίσαρος ἤγαγεν· ἐμφαίνων ὡς πάντα πειθήνια τῷ ἀνθρώπῳ καθίσταται, ᾑρημένῳ κατὰ Θεὸν ζῆν, καὶ ἀπλανείς τοὺς δεδομένους ἄνωθεν χαρακτῆρας διατηροῦντι καθάπερ πάλαι τῷ γενάρχῃ ᾿Αδάμ. ΚΕΦΑΛ. Ε'. Περὶ τοῦ ἄλλου ἁγίου Ζωσιμᾶ, καὶ τῆς Αἰγη ο πτίας Μαρίας καὶ Θεοδώρας τῆς ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ. Καὶ ἕτερος δὲ Ζωσιμάς τηνικαῦτα διέπρεπεν, οὐ τὸν μόναυλον μετιών βίον, ἀλλ' ἔν τινι τῶν κατὰ Παλαιστίνην μοναστηρίων τὸν κοινοβιακὸν ἄθλον ἀνύων· ὅν φασι καὶ τῇ Αἰγυπτίᾳ τὰ μυστικά τελέ σα: ἱερωσύνῃ συζῶντα Αἰγυπτίαν ἐκείνην, ἣν του σοῦτον τῇ τῆς σαρκὸς ἡδονῇ καθηδυπαθῆσαι τὰ πρῶτα φασὶν, ὡς μηδὲν ἐλλελοιπέναι τῆς σαρκικῆς ὕβρεως άπρακτον, ἐς τόσον δ' ὑπερβολῆς ἐλάσαι κακὸν, ὡς μηδὲ λόγῳ παριστἂν ἔχειν δύνασθαι· ἐπὶ τόσον δ᾽ αὖθις ἀναβῆναι καλοῦ, ὡς ἑκάτερον παρ' ἑκατέρῳ ἔχειν γνωρίζεσθαι. Ἀλλ' ὅπως μὲν ἐξ Αἰγύπτου γεγεννημένη οἴῳ βίῳ ἐχρήσατο, πολλούς τῷ τῆς ἀκολασία; ἀπείρῳ ἀνδραποδίσασα· καὶ ὡς ἐπὶ προσκυνήσει τοῦ θείου ξύλου ἰοῦσα δυναστεία θείᾳ ἐλαύνετο· καὶ ὡς ἐκεῖθεν ἀπάρασα καὶ τὸ ῥεῖ θρον Ἰορδάνου διέβη, καὶ πρὸς τὴν ἐσωτέραν ἔρημον ἧκε, μηδενὶ ἀνθρώπων προσομειν ήσασα, εἰ μὴ μόνῳ δὴ τούτῳ τῷ Ζωσιμᾷ, ἄσιτος καὶ ῥακίων ἐκτός ἔτι το όπως Ζωσιμά τουτων προσωμίλησε, μετέωρος τῇ εὐ χῇ γενομένη· καὶ ὡς τὸν βίον κατέληξε, καὶ τῆς
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVII.
δυνηθέντος τοῦ πάθους τῇ παρουσίᾳ τοῦ Χοζεβίτου. alectum statim relinquit, et in ædiculam ubi illi
*Ο δὴ καὶ ψευδὲς ἦν· ἐπίσης καὶ ἀμφοτέρων ἐφ' mos erat, pro co atque fas erat seorsim cum Deo
ἑνὶ πράγματι παράδοξα ειργασμένων. Ξένην δέ colloqui currit. Atque paulo post inde egressus,
φασι τὸν Ἰωάννην τοῦτον ἀνῦσαι τὴν βιοτήν, ὥστε veluti ketus et exsultans, vultu subridenti et
καὶ κοχλιώδη τινὰ ὑπόμονον κατὰ γῆς διορύξαι· hilari: Abi (ad Arcesilaum inquit), abi, Chozebita
κἀκεῖσε τὸν πολὺν ἐκτρεπόμενον ὄχλον, την ήσυ gratia data est, et uxorcula tua modis omnibus
γίαν ἀσπάζεσθαι. Περὶ δὲ Ζωσιμᾶ καὶ τοῦτο ἱστό valet: quod nequaquam obesse illi, propter Coρηται· ἀπιόντι γάρ ποτε τῷ ὁσίῳ ἐπὶ τὴν Καισά zebitæ præsentiam, casus acerbus potuerit. Neque
ρειαν, καί τι ὀνάριον ἐπισυρομένῳ, ᾧ τινα τῶν ἐπισ idl falsum fuit; nam eadem in re uterque miracuτηδείων ἐπήγετο, ἐπιστὰς αἴφνης λέων, τὸν ὄνον lum pariter edidit. Novum præterea Joanneni istum
ἁρπάσας ᾤχετο. Κατόπιν δὲ καὶ ὁ γέρων ἀνὰ τὴν peregisse vitae genus ferunt, ita ut cuniculatim
ὕλην ἐδίωκε σχολαίῳ ποδί· ὁ δὲ λέων ἕως οὗ φθά meatum quemdam tortuosum sub terra effoderit:
σεις Ζωσιμᾶς τῇ ὀνείᾳ θοίνῃ διακορὴς γεγονώς, ibique turbam frequentem aversans, quietem
ἤδη πρὸς ἀπαλλαγὴν ἕτοιμος ἦν. Ηοὺ δέ τι καὶ consectatus sit. De Zosima autem illud quoque
σεσηρὸς τῷ λέοντι ἐνιδών Ζωσιμᾶς, 'Αλλ' ἐμοί, φηmemoriæ proditum est. Ibat vir sanctus aliquando
σὶν, ὦ ἑταῖρε, οὐ δύναμις πρόσεστι τὰ ἐπισεσαγ- " Caesaream, asellum secum trahens: cui res quasμένα τῷ ὄνῳ φέρειν ἐπ᾽ ὤμων, ἐπὶ πόρξω τε
dam necessarias gestanti, subito institit leo. Atque
ἀφιγμένῳ τοῦ χρόνου, καὶ ἐνδείᾳ ἐκτετηγμένῳ.
is jumento rapto, aufugit. Consecutus autein eum
Υπελθε τοίνυν τὴν ἐφεστρίδα· καὶ τὸ ἀξίωμα τῆς per sylvam est tardiore gradu senex. Leo, quoad -
φύσεω; παρωσάμενος, παρὰ τὰ νενομισμένα πράττε usque ad eum Zosimas pervenit, asini carnibus
θεσμα, εἴ γ' ἐμοῦ ἀπαλλάττεσθαι βούλει και θηρίον interea exsatiatus, discedere ab eo parabat. Porro
αὖθις είναι. Ὁ δὲ ὥσπερ τὸ καθάπαξ εἶναι λέων Zosimas hianti ore hilarius leonem inspiciens:
ἀποβαλών, ἠρέμα υποτρέχει τὴν Ζωσιμᾶν, καὶ τῷ 738 Atqui, inquit, o amice, mili ea vis non est,
οὐραίῳ ὑπέσαινε, καὶ τὸ κατὰ πᾶν εἴκειν τῷ γέ ut humeris asini clitellas portare valeam, qui co
μοντι δῆλος ἦν. Ζωσιμᾶς δ' ἐκείνῳ τὸν φόρτον ἀνα- aetatis pervenerim, et egestate emarcuerim. Sulθεὶς ἐπωμάδιον, ἄχρι δὴ καὶ εἰς τὴν Καίσαρος eundum igitur tibi onus est, et nature prærogativa
ἤγαγεν· ἐμφαίνων ὡς πάντα πειθήνια τῷ ἀνθρώπῳ rejecta, contra quam reccpla jura ferunt, facien
καθίσταται, ᾑρημένῳ κατὰ Θεὸν ζῆν, καὶ ἀπλανείς dum, siquidem liberari a me et fera amplius esse
τοὺς δεδομένους ἄνωθεν χαρακτῆρας διατηροῦντι vis. Ibi tum leo, perinde atque semel feritatem
καθάπερ πάλαι τῷ γενάρχῃ ᾿Αδάμ.
Cabjecisset, sensim ad Zosimam accedit, cauda
hon:inema distringit, et in rebus omnibus se illi pariturum ostendit. Senex autem Zosimas imposito humeris leonis fasce, Cæsaream usque cum duxit satis aperte declarans, omnia obedire
homini ci, qui ex præscripto Dei vitam sibi degendam statuerit, constanterque sibi datam olim nən
aliter atque generis principi Adamo imaginem ac figuram absque ullo errore conservaverit.
Περὶ τοῦ ἄλλου ἁγίου Ζωσιμᾶ, καὶ τῆς Αἰγη ο
πτίας Μαρίας καὶ Θεοδώρας τῆς ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ.
CAPUT V.
De altero sancto Zosima. De Maria Ægyptiaca el
Theodora Alexandrina.
Alter vero tum quoque enituit Zosimas, non ille
quidem solitariam degens vitam, sed in quodam
Palestinæ cœnobio inter monachos commune certamen persequens. Quem sacerdotio fungentem.
rem divinam arcanorum mysteriorum Ægyptiaca
Καὶ ἕτερος δὲ Ζωσιμάς τηνικαῦτα διέπρεπεν, οὐ
τὸν μόναυλον μετιών βίον, ἀλλ' ἔν τινι τῶν κατὰ
Παλαιστίνην μοναστηρίων τὸν κοινοβιακὸν ἄθλον
ἀνύων· ὅν φασι καὶ τῇ Αἰγυπτίᾳ τὰ μυστικά τελέ
σα: ἱερωσύνῃ συζῶντα Αἰγυπτίαν ἐκείνην, ἣν του
σοῦτον τῇ τῆς σαρκὸς ἡδονῇ καθηδυπαθῆσαι τὰ illi fecisse aiunt, illi, inquam, Ægyptiacæ, que
πρῶτα φασὶν, ὡς μηδὲν ἐλλελοιπέναι τῆς σαρκικῆς
ὕβρεως άπρακτον, ἐς τόσον δ' ὑπερβολῆς ἐλάσαι
κακὸν, ὡς μηδὲ λόγῳ παριστἂν ἔχειν δύνασθαι· ἐπὶ
τόσον δ᾽ αὖθις ἀναβῆναι καλοῦ, ὡς ἑκάτερον παρ'
ἑκατέρῳ ἔχειν γνωρίζεσθαι. Ἀλλ' ὅπως μὲν ἐξ
Αἰγύπτου γεγεννημένη οἴῳ βίῳ ἐχρήσατο, πολλούς
τῷ τῆς ἀκολασία; ἀπείρῳ ἀνδραποδίσασα· καὶ ὡς
ἐπὶ προσκυνήσει τοῦ θείου ξύλου ἰοῦσα δυναστεία
θείᾳ ἐλαύνετο· καὶ ὡς ἐκεῖθεν ἀπάρασα καὶ τὸ ῥεῖθρον Ἰορδάνου διέβη, καὶ πρὸς τὴν ἐσωτέραν ἔρημον
ἧκε, μηδενὶ ἀνθρώπων προσομειν ήσασα, εἰ μὴ μόνῳ
δὴ τούτῳ τῷ Ζωσιμᾷ, ἄσιτος καὶ ῥακίων ἐκτός ἔτι το
όπως Ζωσιμά τουτων προσωμίλησε, μετέωρος τῇ εὐ
χῇ γενομένη· καὶ ὡς τὸν βίον κατέληξε, καὶ τῆς
tantopere primum carnis voluptate diffluxisse dicitur, ut nihil prorsus corualis petulantiae intent.-
tum reliquerit: eoque vitiosa: libidinis pervenerit,
ut eam verbis eloqui nemo possit. Deinde vero ad
summam virtutem ita evasisse, ut altera ab altera illustraretur. Sed enim ut illa in Ægyp o
prognata, et quod vite genere usa, multos libidinis magnitudine in potestatem suam ceu mancipia redegerit: et ut divino mutu ad sacrosanctum lignum venerandum excita, in viamų
se dederit, atque inde divertens Jordanis quoque flumen transierit, et in interiorem solitudinem se abdiderit, neque cum quopiam homire
præterquam uno isto Zosima collocuta sit, cibo-
Chapter VICaput VI
col. 231–232page 112 of 313
PG 147:231αὐτῇ ἐσχεδίαστα, βίον λιποῦτα τοῖς μετανοεῖν ἐθέλουσι δεξιώτατον Σωφρονίῳ τῷ τῶν Ἱεροσολύμων τὸν θρόνον πάλαι κοσμή αντι καταλείψ μεν, προσηκόντως τὸν βίον τῆς ἰσίας καὶ Ζωσιμᾶ ἱστορήσαντι. Ἐμοὶ γὰρ οὐ θέμις τούτοις ἐνδιατρίβειν πρὸς ἕτερα τὴν σπουδήν προθεμένῳ· ναὶ μὴν καὶ ἡ θαυμαστή γυναικῶν Θεοδώρα μικρὸν ἄνωθεν ἐγνωρίζετο· ἣν κατὰ τὸ τῆς Ἀλεξανδρείας ἔνατον γενικῶς τὸν τῆς ἀσκήσεως άθλον μάλα διενεγκεῖν λόγος. Εξαπάτη γάρ τινι εἰς μοιχείαν κλαπεῖτα, ἐπεὶ ἔγνω Θεῷ προσε κ ούσασα, πλοῦτον ἐκεῖνον καὶ τὸ τοῦ γένους ἐπίσημον δεύτερα θεμένη τῆς ἐντολῆς, ἐν ἀνδρῴῳ σχήματι τὰ γυναικῶν ὑποκρύπτουσα, έλαθε βιώσασα ὑπὲρ φύσιν· καὶ ἐπὶ τόσον συγκαλύψαι τὸ δράμα, ὡς καὶ δίκην ὑποσχεῖν, ὡς ἄρα εἴη καὶ πατὴρ παιδι; γεγο νώς, καὶ τοσοῦτον τὰ τῆς συκοφαντίας ἐπικρατῆσαι, ὡς καὶ τοῦ παιδίου οἷάπερ οἰκείου ἀντιλαβέσθαι τῆς μάνδρας ἀπελαθεῖσαν, ἐκθρέψαι τε βίᾳ τὸ νήσ πιον, καὶ εἰς τέλειον άνδρα προαγαγεῖν, ἐνὸν μικρά τινα παραδείξασαν ἀπαλλάττεσθαι· ἡ δὲ ἀλλὰ μέχριτέλους διέμεινε σπεύδουσα τὸ λαθεῖν. Μεγίστων ε τῶν χαρισμάτων ἀξιωθεῖσα, ὡς καὶ θηρίοις ἐπιτιμᾶν, καὶ ἀλλ᾽ ἄ τα δεομένης ὑπακούειν Θεὸν, πρὸς ἐκεῖνον δὴ καὶ μεθίσταται τὰ γέρα ληψομένη τῶν πόνων. "Α δὴ παρέδε ξεν ὁ πρύτανις τῶν ἀγαθῶν τῷ τῆς μονῆς προεστῶτι, ἀναδόν τινα ὑπερφυᾶ καί τινα κατοικίαν πολὺ τὸ λαμπρὸν ἐπιδεδειγμένην· δι' ἧς ὑπὸ περιφανεῖ τῇ δορυφορία ή Θεοδώρα προήγετο. θείας κοινωνίας ήξίωται, ἐρυγῇ τὸ λέοντος τάφος ΚΕΦΑΛ. Γ'. Περὶ τῶν κατὰ τὴν Νεγρὰν πόλιν γεγενημένων, καὶ τοῦ ἁγίου μάρτυρος Αρέθα. Ἐν δὲ τῷ τότε καὶ ᾿Αρέθας ὁ μάρτυς τὸν ὑπὲρ Χριστοῦ ἀγῶνα διήνεγκε, κατά πόλιν λεγομένην Νεγράν, ἧς ἐκεῖνος ἡγεῖτο, ὅλης ἐκ προγόνων ἀνα κειμένη; Θεῷ· κεῖται δὲ αὕτη περί του τὰ ὅρια τῆς εὐδαίμονος Αραβίας· ἣν δὴ καλῶς ἔχουσαν καὶ τὰ φίλα θεῷ πράττουσαν, ὁ τοῦ γένους πολέμιος ἥκιστα ενεγκών, ἄγριον κατ' ἐκείνης ανερείπιζε κλύ δωνα. Καὶ γάρ τινα ὑποδὺς Ἰουδαῖον, Μωσήν μὲν ἐπαυχοῦντα πατέρα και νομοθέτην δῆθεν, ταῖς ἀλη θείαις δὲ πόρρω καὶ νόμων, καὶ τῶν θεσμῶν τῆς φύσεως πάμπαν ἀλλότριον· τῆς ἐγγειτόνων δὲ χώ ρας τῶν ῾Ομηριτῶν τυραννοῦντα, κατὰ τῆς εἰρημία νης ἐπανίστησι πόλεως. Καὶ ἐπειδὴ πᾶσαν πεῖραν ταύτῃ προσαγαγὼν ἄπρακτος ἦν, καὶ τῷ τῶν τειχῶν ὄγκῳ, καὶ ταῖς τῶν ἔνδον στρατηγικαῖς ἐμπειρίαις ἀποκρουομένων τὸν τύραννον, ἐπὶ τὸ ἀρχαῖον τοῦ παν τρὸς αὐτοῦ ἔπλῶν τὸ ψεῦδος ἐχώρει· καὶ φιλίας πρόσω ωπον ὑποδύς σπένδεται· καὶ θέας χάριν μετ' αλβα γων ἠξίου ἔνδον γενέσθαι, τὸν πατρῷν θεὸν ἐπου μνύμενος, μηδέν τι κακὸν ἐννοῆσαι ἢ διαπράξασθαι. Οἱ δὲ πείθονται· καὶ ἐπεὶ ἔνδον ἐγεγόνει τειχῶν, αὐ
αὐτῇ ἐσχεδίαστα, βίον λιποῦτα τοῖς μετανοεῖν ἐθέλου
σι δεξιώτατον Σωφρονίῳ τῷ τῶν Ἱεροσολύμων τὸν
θρόνον πάλαι κοσμή αντι καταλείψ μεν, προσηκόν
τως τὸν βίον τῆς ἰσίας καὶ Ζωσιμᾶ ἱστορήσαντι.
Ἐμοὶ γὰρ οὐ θέμις τούτοις ἐνδιατρίβειν πρὸς ἕτερα
τὴν σπουδήν προθεμένῳ· ναὶ μὴν καὶ ἡ θαυμαστή
γυναικῶν Θεοδώρα μικρὸν ἄνωθεν ἐγνωρίζετο· ἣν
κατὰ τὸ τῆς Ἀλεξανδρείας ἔνατον γενικῶς τὸν τῆς
ἀσκήσεως άθλον μάλα διενεγκεῖν λόγος. Εξαπάτη
γάρ τινι εἰς μοιχείαν κλαπεῖτα, ἐπεὶ ἔγνω Θεῷ προσε
κ ούσασα, πλοῦτον ἐκεῖνον καὶ τὸ τοῦ γένους ἐπίσημον δεύτερα θεμένη τῆς ἐντολῆς, ἐν ἀνδρῴῳ σχήματι
τὰ γυναικῶν ὑποκρύπτουσα, έλαθε βιώσασα ὑπὲρ
φύσιν· καὶ ἐπὶ τόσον συγκαλύψαι τὸ δράμα, ὡς καὶ
δίκην ὑποσχεῖν, ὡς ἄρα εἴη καὶ πατὴρ παιδι; γεγονώς, καὶ τοσοῦτον τὰ τῆς συκοφαντίας ἐπικρατῆσαι,
ὡς καὶ τοῦ παιδίου οἷάπερ οἰκείου ἀντιλαβέσθαι
τῆς μάνδρας ἀπελαθεῖσαν, ἐκθρέψαι τε βίᾳ τὸ νήσ
πιον, καὶ εἰς τέλειον άνδρα προαγαγεῖν, ἐνὸν μικρά
τινα παραδείξασαν ἀπαλλάττεσθαι· ἡ δὲ ἀλλὰ μέχρι
τέλους διέμεινε σπεύδουσα τὸ λαθεῖν. Μεγίστων ε
τῶν χαρισμάτων ἀξιωθεῖσα, ὡς καὶ θηρίοις ἐπιτι
μᾶν, καὶ ἀλλ᾽ ἄ τα δεομένης ὑπακούειν Θεὸν, πρὸς
ἐκεῖνον δὴ καὶ μεθίσταται τὰ γέρα ληψομένη τῶν
πόνων. "Α δὴ παρέδε ξεν ὁ πρύτανις τῶν ἀγαθῶν τῷ
τῆς μονῆς προεστῶτι, ἀναδόν τινα ὑπερφυᾶ καί τινα
κατοικίαν πολὺ τὸ λαμπρὸν ἐπιδεδειγμένην· δι' ἧς
ὑπὸ περιφανεῖ τῇ δορυφορία ή Θεοδώρα προήγετο.
que simul et vestitu abstinuerit; denique ut inter θείας κοινωνίας ήξίωται, ἐρυγῇ τὸ λέοντος τάφος
precandum in sublime sublata, cum Zosima hoc
verba contulerit, vitamque hanc finierit; et de
divina communione participaverit, nec non ut illi
leo sepulcruin effossum a se paraverit, 739 et vitæ
ipsa exemplum pœnitentiam agere volentibus commodissimum reliquerit: Sophronio, qui olim Hie
rosolymitanam sedem antistes exornavit, memorandum relinquemus, qui eleganter sanctæ ejus
femine et Zosimæ vitam descripsit. Mihi namque
ad alia exponenda properanti, his immorari non
licet. Caterum paulo ante hoc tempus, Theodora
illa inter feminas admiranda illustris fait, quama
ad Alexandrinæ urbis regionem nonam animo
magno monasticæ vitæ certamen pertulisse fama
est. Fraude enim quadam furtim in stuprum adducta, posteaquam se divinum Numen læsisse
cognovit, divit as omnes atque generis splendorem
mandato Dei posthabens, et sub virili habitu muliebria occultans, cam quæ supra naturam est vitam exegit. Eamique rem ita contexit, ut crimen
etiam illud subierit, quasi pueri procreati pater
fuisset. Quam illa apertam calumniam ita fortiter
snstinuit, ut puerum perinde atque ipsius esset,
mandra sua monasticaque cella expulsa receperit,
eumdemque coacta tenerum, quoad in virum evasit,
educaverit: cum crimine se, exigua corporis parte
exhibita, liberare potuisset. Illa vero ad finem
usque sexun, sicuti instituerat, celare perseveravit. Maximis etiam gratiarum donis est cohonestata, adeo ut et feris imperarit, eamque de rebus quibusque precautem Deus exaudierit: ad quemn tandem, laborum suorum praemnia receptara, migravit. Laun
porro migrationem monasterii praefecto ostendit auctor ipse et conc.liator bonorum, ascensum videlicet quemdam mirificum, et domum longe splendidissimam, per quam Theodora ipsa a comitată et
satellitio illustri producebatur.
CAPUT VI.
Qua res in civitate Negra acciderint, et de sancto
Aretha marlyre.
Eadem tempestate et Arethas martyr certamen
pro Christo obiit in civitate cui Negræ nomen est.
Ei ille toti a majoribus ipsis Deod catæ praefuit.
Sita vero est alicubi ad fines Arabia felicis. llanc
rebus plerisque florere, et quæ Deo grata essent
facere, humani generis inimicus minime ferens,
seram adversus cam concitavit procella.. Namque in Judæum quendam illapsus, Mosen quidem
patrem et legislatoren se habere gloriantem, re
autem ipsa prorsus a legibus 740 et jure natura
abhorrentem, atque in finitima Homeritarum regione tyrannidem exercentem, contra eam quam
dixi, consurrexit urbem. Ac posteaquam illam
a:fortus, omniaque expertus nihil egit, quod simul
et mœnitus munitissimis, et militum virtute, quos
in urbe habebant, tyrannum cives repellerent, ad
veterem patris sui armatur.m, mendacium scilicet
ipsum, se convertit: et amici persona sumpta
pacem cum illis pepigit, atque ut sibi cum paucis
vidende urbis gratia cam ingredi liceret, petiit,
jurejurando per patrii Dei nomen interposito, nihil
Περὶ τῶν κατὰ τὴν Νεγρὰν πόλιν γεγενημένων,
καὶ τοῦ ἁγίου μάρτυρος Αρέθα.
Ἐν δὲ τῷ τότε καὶ ᾿Αρέθας ὁ μάρτυς τὸν ὑπὲρ
Χριστοῦ ἀγῶνα διήνεγκε, κατά πόλιν λεγομένην
Νεγράν, ἧς ἐκεῖνος ἡγεῖτο, ὅλης ἐκ προγόνων ἀνακειμένη; Θεῷ· κεῖται δὲ αὕτη περί του τὰ ὅρια τῆς
εὐδαίμονος Αραβίας· ἣν δὴ καλῶς ἔχουσαν καὶ τὰ
φίλα θεῷ πράττουσαν, ὁ τοῦ γένους πολέμιος ἥκι
στα ενεγκών, ἄγριον κατ' ἐκείνης ανερείπιζε κλύ
δωνα. Καὶ γάρ τινα ὑποδὺς Ἰουδαῖον, Μωσήν μὲν
ἐπαυχοῦντα πατέρα και νομοθέτην δῆθεν, ταῖς ἀλη
θείαις δὲ πόρρω καὶ νόμων, καὶ τῶν θεσμῶν τῆς
φύσεως πάμπαν ἀλλότριον· τῆς ἐγγειτόνων δὲ χώρας τῶν ῾Ομηριτῶν τυραννοῦντα, κατὰ τῆς εἰρημία
νης ἐπανίστησι πόλεως. Καὶ ἐπειδὴ πᾶσαν πεῖραν
ταύτῃ προσαγαγὼν ἄπρακτος ἦν, καὶ τῷ τῶν τειχῶν
ὄγκῳ, καὶ ταῖς τῶν ἔνδον στρατηγικαῖς ἐμπειρίαις
ἀποκρουομένων τὸν τύραννον, ἐπὶ τὸ ἀρχαῖον τοῦ παν
τρὸς αὐτοῦ ἔπλῶν τὸ ψεῦδος ἐχώρει· καὶ φιλίας πρόσω
ωπον ὑποδύς σπένδεται· καὶ θέας χάριν μετ' αλβα
γων ἠξίου ἔνδον γενέσθαι, τὸν πατρῷν θεὸν ἐπου
μνύμενος, μηδέν τι κακὸν ἐννοῆσαι ἢ διαπράξασθαι.
Οἱ δὲ πείθονται· καὶ ἐπεὶ ἔνδον ἐγεγόνει τειχῶν, αὐ
col. 233–234page 113 of 313
PG 147:233τίκα τὸ προσωπεῖον καὶ τὴν σκηνὴν ἀποθέμενος, ἐμόσε τοῖς Χριστοῦ προβάτοις ὁ λύκος ἐχώρει. Καὶ ἐπεὶ μεταπείθειν ἐπιχειρῶν ἀποσχέσθαι Χριστοῦ, τοῦ σκοποῦ διημάρτανε, τοὺς μὲν ξίφει, τοὺς δὲ πυρὶ καὶ ἄλλαις βασάνοις, ὁλοκαύτωμα τὴν πόλιν πᾶσαν προσῆγε θεῷ· ἐν οἷς Αρέθας ὁ γενναιότατος τὸν μαρτυρικὸν ἀνεδήσατο στέφανον. ᾿Ανδρίζεται δ' ἐνταῦθα καὶ ἄλλος παῖς μιᾶς τῶν ὑπὸ πυρὰν ἀπα γομένων γυναικῶν. Τοῦτον γὰρ νήπιον ὄντα παρα κατέχων ὁ τύραννος, ἀποσπᾷν ἐπειρᾶτο, σαίνων καὶ πᾶν εἴ τι θέλγον νηπίου ψυχήν προϊέμενος. Τὸ δὲ τὴν μητέρα ἐρῶν, πρὸς αὐτὴν ἐκτρέχει κατὰ τοῦ μηρού τὸν τύραννον ἐνδακόν· καὶ οὕτω σὺν τῇ μητρὶ θῦμα εὐῶδες κεκαλλιέρηται τῷ Θεῷ. Ἀλλ᾿ ἡ μὲν πόλις οὕτω καὶ πυρὶ καὶ ξίφει ἀνήχθη Θεῷ· ὅλη καλὴ καὶ οἷά περ ἄμωμος νύμφη τῷ ἀθανάτῳ συνήφθη νυμφίῳ. Οὐ μὴν δ' οὕτως ἐπίως μάλα τὸ αἷμα ἐκείνων προσηκάμενος ὁ τῶν ὅλων Θεός, ἠνέσχετο μὴ καὶ δίκην ἀξίαν λαβεῖν τῆς ἀνοσίου δραματουργίας. Αλλ' ὁ μὲν Δουναὰν, τὴν πόλιν ἑλών, ἔλαβε καὶ ἄκων ἐκείνην παραπέμψας τῇ ἀθανάτῳ ζωῇ· ἑαυτὸν δὲ καὶ τῆς προσκαίρου μετ' αἰσχύνης ἀπαλλάξας, καὶ τοῖς ἀθα νάτοις κολαστηρίοις παραπέμψας αθλίως. Ἐπεὶ γὰρ Ἰουστῖνος ταῦτα πύθοιτο, ὅσα τε ὁ Ομηρίτης κατά τῆς πόλεως ετεχνάσατο, καὶ ὅσα κατὰ τῶν ἁγίων ᾤχετο δράσας, σφόδρα χαλεπήνας τοῖς πεπραγμένοις, θυμοῦ πίμπλαται· καὶ Ελεσβαὰν τῷ τῶν Αἰθιόπων ἡγουμένῳ τὰ Χριστιανῶν μάλα πρεσβεύοντι γράφει, πρὸς ἔνδικον ζῆλον διερεθίζων τοῦ ἐπιόρκου καὶ δυσ σεβοῦς, ὡς ἂν ἁπάσῃ τέχνῃ καὶ στρατηγίᾳ βασιλεί πρεπούσῃ, ἐκτρίψῃ μὲν ἐκεῖνον, ποινὴν δὲ ἀξίαν λήψαιτο τῶν Χριστοῦ θρεμμάτων. Ὁ δὲ καὶ οἴκοθεν ὁρμῆς ἔχων τῷ διὰ Χριστὸν ἔρωτι, καὶ συμμαχίαν δ' οὐκ ἐλαχίστην ἐκ βασιλέως λαβὼν, τῶν ἀνὰ τὴν “Κω καὶ Αἴγυπτον στρατιωτικών ταγμάτων, καὶ τῇ σταυρική πανοπλία θωρακισθείς, ἔπεισι τῷ Εβραίω καὶ δὴ καὶ πεζῷ καὶ νηΐτῃ στρατῷ προσβαλὼν αὐτῷ (παράλιον γὰρ ἐκείνῳ τὸ πλεῖστον τῆς ὑπηκίου ἐτύγχανεν δν), γενναίως μάλα ἐκείνῳ συμῥήγνυται καὶ δυναστεία κρείττονι καθυπερτερήσας, ζωγρίαν μὲν ἐκεῖνον καὶ πολλοὺς τῶν κατὰ γένος οἱ προσηκόν των εἷλε· καὶ ἔργον μαχαίρας ἅπαντας ποιησάμενος, ἔτι δὲ καὶ τὰς πόλεις καὶ τὴν χώραν ἅπασαν ἀνάστατον ἐργασάμενον καὶ εἰς τέλος πολιορκήσας, κλέος ἀείμνηστον ὁ ἀοίδιμος ἐκληρώσατο. Καὶ δὴ οὕτω συνιδὼν σύμμαχον ἐσχηκὼς τὸν τῶν ὅλων Θεὸν Ελεσβαἐν ὁ μακάριος, ὡς πανωλεθρίᾳ ὑπαγαγεῖν τὸν τῷ σταυρῷ ἀντικαθιστάμενον Ἰουδαῖον, Ισόρρο τον μὲν, ἔφησε, παμβασιλεῦ, οὐκ ἂν ἔχοιμί σου ἀποδοῦναι τῆς τοσαύτης ἕνεκα συμμαχίας· ἡ δέ μοι πρόσεστι βασιλεία, τὸ πᾶσί γε δοκοῦν ἀξιέραστον, σὴν χάριν, σήμερον ἀποτίθεμαι.» Καὶ ἅμα τῷ λό γῳ τὴν ἁλουργίδα καὶ τὸ διάδημα ἀποθέμενος, προσ ῄει τῷ ἱερῷ· καὶ τὰς τρίχας περιελών, καὶ τὸ τρα χὺ τῶν μοναχῶν τριβώνιον ὑπούς, στενῷ τινι κελ λίῳ ἀπρόσιτον διὰ βίου ἑαυτὸν ἐποίει καθείρξας, ἄρτῳ μόνῳ καί τισι λαχάνοις εἰς σίτισιν χρώμενος. Κἀκεῖσε ὁσίως τὸν τῇδε βίον λιπών, πρὸς τὴν ἀγήρω καὶ μακαρίαν, μετέβαινε βιοτήν. Αλλ' ἵνα μὴ τοιαῦ
ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XVII.
τίκα τὸ προσωπεῖον καὶ τὴν σκηνὴν ἀποθέμενος, se mali aut cogitaturum, aut facturum. Illi verc
cum
sunt assensi. At ubi tyrannus intra muros acceptus est, non diu moratus, persona et ſigmenti
scena posita, cum Christi ovibus lupus est congressus. Et postquam periculum cives a Christo
avertendi fecit, atque a scopo consilii sui aberra -
vit, alios tandem ferro, alios autem igni et tormentis variis, civitatem videlicet universam holocaustum Deo obtulit. Inter quos Arethas gene-
῾rosissimus martyrii recepit coronamn. Egregium
quoque ibi virilis animi specimen edidit alius quidam, muliercula unius, ex eis quæ adl pyram accensam rapiebantur, filius. Hunc etenim tenerum
adhuc, tyrannus retinens, distrahere a matre conabatur, demulcens illum, et quidquid ad animum
adolescentuli alliciendum faceret, objiciens. Ibi
vero puer matrem aspiciens, ſemur tyranni momordit et ad illam procurrit, atque ita una cum
matre sacrificium suaveolens per litationem ad
Deum est transmissus. Ac civitas quidem universa
ad hunc modum ferro et igni Deo est oblata, et
veluti pulchra et irreprehensibilis sponsa immortali conjuncta Sponso. Verum enim vero
universitatis hujus Deus libenter admodum sanguinem illorum reciperet, non tamen sustinuit, quin
debitas tam impiæ et flagitiosæ crudelitatis pœnas sumeret. Porro Dunaan ipse (hoc enim tyranni nomen erat) civitate ita capta, non animad -
vertit, se invitum quoque illam ad sempiternam
transmittere, sibi ipsi autem cum probro temipo -
raneam hanc adimere vitam, miserandumque in
modum se ad perpetua dejicere supplicia. Postquam enim Justinus quæcunque Homerites adver·
sus urbem eam fraudulenter instituisset, et contra
sanctos facere perrexisset, intellexit, ob factum id
vehementer commotus, et ira percitus est. 741
Illicet ad Elesbaan Æthiopum ducem Christiano·
rum sacra apprime colentem scribit, ad legitimanı
illum vindiciam de perjuro illo et impio zmula
tione sancta sumendam concitans: ut apparatu
belli omni et expeditione militari, quæ regem deceret, illum quidem contereret, panam autem
condignam pro cæsis Christi ovibus exigeret. Ille
porro sua quoque sponte, pro suo in Christum
amore ad id propensus, auxiliis ab imperatore
non pœnitendis, ex militaribus quæ in Oriente et
Ægypto erant copiis, acceptis, arnatura crucis se
instructum munit, et adversus llebræum ducit.
Atque terra marique cum exercitu hostem, cujus
ditio plurima ex parte maritima erat, adortus,
fortiter admodum cum eo signa confert, et virtute
majore in prælio victor evadit, hostemque una
cum multis aliis genere sibi conjunctis vivum capit,
et omnes eos ferro cædit. Et præterea oppidi ejus
regione omni expugnata, atque prorsus devastata,
gloriam sibi princeps inclytus parit sempiternam.
Cæterum cum beatus ille Elesbaan probe sibi conscius esset, belli se socium auxiliatoremque babuisse rerum omnium Deum, cujus ope interneἐμόσε τοῖς Χριστοῦ προβάτοις ὁ λύκος ἐχώρει. Καὶ
ἐπεὶ μεταπείθειν ἐπιχειρῶν ἀποσχέσθαι Χριστοῦ,
τοῦ σκοποῦ διημάρτανε, τοὺς μὲν ξίφει, τοὺς δὲ
πυρὶ καὶ ἄλλαις βασάνοις, ὁλοκαύτωμα τὴν πόλιν
πᾶσαν προσῆγε θεῷ· ἐν οἷς Αρέθας ὁ γενναιότατος
τὸν μαρτυρικὸν ἀνεδήσατο στέφανον. ᾿Ανδρίζεται δ'
ἐνταῦθα καὶ ἄλλος παῖς μιᾶς τῶν ὑπὸ πυρὰν ἀπαγομένων γυναικῶν. Τοῦτον γὰρ νήπιον ὄντα παρακατέχων ὁ τύραννος, ἀποσπᾷν ἐπειρᾶτο, σαίνων καὶ
πᾶν εἴ τι θέλγον νηπίου ψυχήν προϊέμενος. Τὸ δὲ τὴν
μητέρα ἐρῶν, πρὸς αὐτὴν ἐκτρέχει κατὰ τοῦ μηρού
τὸν τύραννον ἐνδακόν· καὶ οὕτω σὺν τῇ μητρὶ θῦμα
εὐῶδες κεκαλλιέρηται τῷ Θεῷ. Ἀλλ᾿ ἡ μὲν πόλις
οὕτω καὶ πυρὶ καὶ ξίφει ἀνήχθη Θεῷ· ὅλη καλὴ καὶ
οἷά περ ἄμωμος νύμφη τῷ ἀθανάτῳ συνήφθη νυμφίῳ.
Οὐ μὴν δ' οὕτως ἐπίως μάλα τὸ αἷμα ἐκείνων προσηκάμενος ὁ τῶν ὅλων Θεός, ἠνέσχετο μὴ καὶ δίκην
ἀξίαν λαβεῖν τῆς ἀνοσίου δραματουργίας. Αλλ' ὁ μὲν
Δουναὰν, τὴν πόλιν ἑλών, ἔλαβε καὶ ἄκων ἐκείνην
παραπέμψας τῇ ἀθανάτῳ ζωῇ· ἑαυτὸν δὲ καὶ τῆς
προσκαίρου μετ' αἰσχύνης ἀπαλλάξας, καὶ τοῖς ἀθανάτοις κολαστηρίοις παραπέμψας αθλίως. Ἐπεὶ γὰρ
Ἰουστῖνος ταῦτα πύθοιτο, ὅσα τε ὁ Ομηρίτης κατά
τῆς πόλεως ετεχνάσατο, καὶ ὅσα κατὰ τῶν ἁγίων
ᾤχετο δράσας, σφόδρα χαλεπήνας τοῖς πεπραγμένοις,
θυμοῦ πίμπλαται· καὶ Ελεσβαὰν τῷ τῶν Αἰθιόπων
ἡγουμένῳ τὰ Χριστιανῶν μάλα πρεσβεύοντι γράφει,
πρὸς ἔνδικον ζῆλον διερεθίζων τοῦ ἐπιόρκου καὶ δυσσεβοῦς, ὡς ἂν ἁπάσῃ τέχνῃ καὶ στρατηγίᾳ βασιλεί
πρεπούσῃ, ἐκτρίψῃ μὲν ἐκεῖνον, ποινὴν δὲ ἀξίαν
λήψαιτο τῶν Χριστοῦ θρεμμάτων. Ὁ δὲ καὶ οἴκοθεν
ὁρμῆς ἔχων τῷ διὰ Χριστὸν ἔρωτι, καὶ συμμαχίαν
δ' οὐκ ἐλαχίστην ἐκ βασιλέως λαβὼν, τῶν ἀνὰ τὴν
“Κω καὶ Αἴγυπτον στρατιωτικών ταγμάτων, καὶ τῇ
σταυρική πανοπλία θωρακισθείς, ἔπεισι τῷ Εβραίω
καὶ δὴ καὶ πεζῷ καὶ νηΐτῃ στρατῷ προσβαλὼν αὐτῷ
(παράλιον γὰρ ἐκείνῳ τὸ πλεῖστον τῆς ὑπηκίου
ἐτύγχανεν δν), γενναίως μάλα ἐκείνῳ συμῥήγνυται·
καὶ δυναστεία κρείττονι καθυπερτερήσας, ζωγρίαν
μὲν ἐκεῖνον καὶ πολλοὺς τῶν κατὰ γένος οἱ προσηκόντων εἷλε· καὶ ἔργον μαχαίρας ἅπαντας ποιησάμενος, ἔτι δὲ καὶ τὰς πόλεις καὶ τὴν χώραν ἅπασαν
ἀνάστατον ἐργασάμενον καὶ εἰς τέλος πολιορκήσας,
κλέος ἀείμνηστον ὁ ἀοίδιμος ἐκληρώσατο. Καὶ δὴ
οὕτω συνιδὼν σύμμαχον ἐσχηκὼς τὸν τῶν ὅλων Θεὸν
Ελεσβαἐν ὁ μακάριος, ὡς πανωλεθρίᾳ ὑπαγαγεῖν
τὸν τῷ σταυρῷ ἀντικαθιστάμενον Ἰουδαῖον, Ισόρρο
τον μὲν, ἔφησε, παμβασιλεῦ, οὐκ ἂν ἔχοιμί σου
ἀποδοῦναι τῆς τοσαύτης ἕνεκα συμμαχίας· ἡ δέ μοι
πρόσεστι βασιλεία, τὸ πᾶσί γε δοκοῦν ἀξιέραστον,
σὴν χάριν, σήμερον ἀποτίθεμαι.» Καὶ ἅμα τῷ λό
γῳ τὴν ἁλουργίδα καὶ τὸ διάδημα ἀποθέμενος, προσῄει τῷ ἱερῷ· καὶ τὰς τρίχας περιελών, καὶ τὸ τρα
χὺ τῶν μοναχῶν τριβώνιον ὑπούς, στενῷ τινι κελλίῳ ἀπρόσιτον διὰ βίου ἑαυτὸν ἐποίει καθείρξας,
ἄρτῳ μόνῳ καί τισι λαχάνοις εἰς σίτισιν χρώμενος.
Κἀκεῖσε ὁσίως τὸν τῇδε βίον λιπών, πρὸς τὴν ἀγήρω
καὶ μακαρίαν, μετέβαινε βιοτήν. Αλλ' ἵνα μὴ τοιαῦ
PATROS, GR. CXLVII.
Chapter VIICaput VII
col. 235–236page 114 of 313
PG 147:235Σ τα πάμπολλα ἐκδιηγουμένῳ ἐπιπολὺ μήκους ἐκβαίη μοι τὸ προκείμενον, ἐπὶ τὸ τῆς ἱστορίας αὖθις ἐπάνω ειμι συνεχές. ΚΕΦΑΛ. Ζ. Ως ὁ μέγας Ιουστινιανὲς τὴν βασιλείαν παρ λαβών, τῆς ἐν Χαλκηδόνι ὑπε ίστατο πιο στεως· Θεοδώρα δὲ ἡ γαμετὴ τοῖς τὴν μίαν ούσει δοξάζουσι μᾶλλον προσέκειτο. Ετο; μὲν ὄγδοον Ἰουστῖνος ἦγεν ἐν τῇ ἀρχῇ πρὸς μησὶν ἐννέα καὶ ἡμέραις τρισίν. Βαθύτατα δὲ ἤδη γηράσκων, καὶ οὐχ ἱκανὸς ὢν ἔτι πρὸς τὴν τῶν κοι νῶν ἐξαρκεῖν προστασίας, άλλως τε καὶ νόσῳ τινὶ χαλεπῇ βαρυνόμενος, Ἰουστινιανὸν τὸν ἀδελφιδοῦν συμβασιλεύειν αἱρεῖται, πατρίκιον ὄντα καὶ ὕπατον καὶ στρατηγόν. Καὶ δὴ ὡς ἔθος τυχών αναρρήσεως τῇ πρώτῃ τοῦ Ξαν ικοῦ μηνός ὃς Απρίλλιος κέ κληται, τὸν θεῖον ἔσχε κατὰ τὴν πρώτην αὖθις τοῦ Λώου εἶ ουν Αὐγούστου μηνός, τὴν τελείαν ὑπελθόν τα ἡμέραν, τέσταρας μήνας τούτῳ συμβασιλεύσας τὰ ὅλα δὲ τῇ αὐτοκρατορικῇ ἀρχῇ ἔτη ἐννέα ἐκεῖνον πρὸς μησὶ τρισὶ διανύσαντα. Υποζωσάμενος δὲ τὴν ὅλην ἀρχὴν μόνες Ἰουστινιανός, καὶ τῆς ἐν Χαλκτ δίνι συνόδου κελεύσματιν Ἰουστίνου ἁπανταχοῦ ταῖς ἐκκλησίαις κρατυνομένης, ὥσπερ μοι διηγουμένῳ τοῖς ἔμπροσθεν εἴρηται, ἐπὶ τὰ τῆς ἐκκλησιαστικῆς καταστάσεως Εν τισιν επαρχίαις ανωμάλως εἶχε καὶ περιεδονεῖτο. Μάλιστα δὲ τὸ δεινὸν, ἀνά τε τὴν βασ σιλεύουσαν καὶ τὴν ᾿Αλεξάνδρου ἐπεχωρίαζεν, οὐκ ἀδεῶς μέν το: καὶ ἐν ταύταις περιθρυλλούμενον. Την μὲν οὖν ἐπισκοπὴν τῆς βασιλευούσης μετὰ τὴν Ἐπιφάνιον, ἐπὶ ις' ἔτεσι τῆς Ἐκκλησίας προστά τα, δς τὸν ἀπὸ σχολαστικῶν διεδέξατο Ιωάννην, ἐφ' ἑνὶ ἔτει ἱερατεύσαντα, Ανθιμος ὁ ἀπὸ Τραπεζοῦντος μετατεθεὶς, ἀκλεῶς ἐπρυτάνεις· τῆς δὲ 'Ἀλεξάνδρου μετὰ τὸν εἰρημένον Διόσκορον, Θεοδόσιος ἐξη γείτο· ἄμφω δὲ Ανθεμός τε καὶ Θεολόπιος τὴν μίαν φύσιν ἐδοξαζέτην ἐπὶ Χριστοῦ καὶ μετὰ τὴν ἕνωσιν. 'Αλλ' ὁ μὲν Ἰουστινιανός μάλα γενικῶς τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου ἀντείχετο, καὶ τοῖς ἐκτεθειμένοις ταύτῃ λίαν προσέκειτο. 'Η δὲ γαμετὴ Θεοδώρα τῶν μίαν ὁμολογούντων φύσιν ἀντεποιείτο, οἰομένη τοῦτο μᾶλλον ἀληθείας ἐχόμενον. Καὶ γὰρ ὁπηνίκα περὶ πίστεως συμβαίη γίνεσθαι τὴν διαφοράν, οὐ μόνον πατέρες πρὺς παῖδες καὶ ἔμπαλιν, ἀλλὰ καὶ γυνή πρὸς τὸν ἴδιον γαμέτην, καὶ ἀνὴρ πρὸς τὴν γαμετὴν διαστασιάζουσιν. Ἰουστινιανὸς δὲ καὶ Θεοδώρα οὐκ οἶδ' ὅπως εἴτε κατ' οἰκονομίαν τὰς δόξας διείλοντο ὡς ἂν ὁ μὲν τῶν δύο φύσεις λεγόντων ἐπὶ Χριστού καὶ μετὰ τὴν ἕνωσιν ὑπερασπίζοι, ἡ δὲ τῶν μίαν πρε:βευόντων φύσιν. Ὅμως πρὸς ἀλλήλους ἐφαίνοντα
Σ
come adversarium crucis Judeum concidisset: τα πάμπολλα ἐκδιηγουμένῳ ἐπιπολὺ μήκους ἐκβαίη
• Quod quidem, summe imperator, inquit, tibi pro μοι τὸ προκείμενον, ἐπὶ τὸ τῆς ἱστορίας αὖθις ἐπάνω
eo atque par est, pro subministrato mihi tanto
ειμι συνεχές.
auxilio reddam, non habeo. Quod vero mihi est regnum (id quod apud omnes habetur charissimum) tua gratia hodie depono. Atque cum hisce verbis purpura diademateque abjecto, sacram
adem ingressus est. Et capite raso, asperoque monachorum pallio sumpto, in angustam quamdam cellam, ita ut per vitam omnem adiri non posset, se abdidit; ibique pane solo et oleribus
quibusdam pro cibo usus est: et deinde vita sancte finita, ad felicem et sempiternam transiit mansioner. Verum, ne talia multa mihi recensenti, ad prolixiorem magnitudinem institutum excrescat
opus., ad reliquam historiam exponendam revertor.
742 CAPUT VI.
Ut Justinianus magnus, imperio suscepto, professionem et fidem Chalcedonensem defenderit: Theodora vero conjux ejus, magis ad partes eorum
qui unam naturam Christo tribuunt, fuerit inclinala.
G
Ως ὁ μέγας Ιουστινιανὲς τὴν βασιλείαν παρ
λαβών, τῆς ἐν Χαλκηδόνι ὑπε ίστατο πιο
στεως· Θεοδώρα δὲ ἡ γαμετὴ τοῖς τὴν μίαν
ούσει δοξάζουσι μᾶλλον προσέκειτο.
Ετο; μὲν ὄγδοον Ἰουστῖνος ἦγεν ἐν τῇ ἀρχῇ πρὸς
μησὶν ἐννέα καὶ ἡμέραις τρισίν. Βαθύτατα δὲ ἤδη
γηράσκων, καὶ οὐχ ἱκανὸς ὢν ἔτι πρὸς τὴν τῶν κοινῶν ἐξαρκεῖν προστασίας, άλλως τε καὶ νόσῳ τινὶ
χαλεπῇ βαρυνόμενος, Ἰουστινιανὸν τὸν ἀδελφιδοῦν
συμβασιλεύειν αἱρεῖται, πατρίκιον ὄντα καὶ ὕπατον
καὶ στρατηγόν. Καὶ δὴ ὡς ἔθος τυχών αναρρήσεως
τῇ πρώτῃ τοῦ Ξαν ικοῦ μηνός ὃς Απρίλλιος κέκληται, τὸν θεῖον ἔσχε κατὰ τὴν πρώτην αὖθις τοῦ
Λώου εἶ ουν Αὐγούστου μηνός, τὴν τελείαν ὑπελθόν
τα ἡμέραν, τέσταρας μήνας τούτῳ συμβασιλεύσας·
τὰ ὅλα δὲ τῇ αὐτοκρατορικῇ ἀρχῇ ἔτη ἐννέα ἐκεῖνον
πρὸς μησὶ τρισὶ διανύσαντα. Υποζωσάμενος δὲ τὴν
ὅλην ἀρχὴν μόνες Ἰουστινιανός, καὶ τῆς ἐν Χαλκτ
δίνι συνόδου κελεύσματιν Ἰουστίνου ἁπανταχοῦ ταῖς
ἐκκλησίαις κρατυνομένης, ὥσπερ μοι διηγουμένῳ
τοῖς ἔμπροσθεν εἴρηται, ἐπὶ τὰ τῆς ἐκκλησιαστικῆς
καταστάσεως Εν τισιν επαρχίαις ανωμάλως εἶχε καὶ
περιεδονεῖτο. Μάλιστα δὲ τὸ δεινὸν, ἀνά τε τὴν βασ
σιλεύουσαν καὶ τὴν ᾿Αλεξάνδρου ἐπεχωρίαζεν, οὐκ
ἀδεῶς μέν το: καὶ ἐν ταύταις περιθρυλλούμενον. Την
μὲν οὖν ἐπισκοπὴν τῆς βασιλευούσης μετὰ τὴν
Ἐπιφάνιον, ἐπὶ ις' ἔτεσι τῆς Ἐκκλησίας προστάτα, δς τὸν ἀπὸ σχολαστικῶν διεδέξατο Ιωάννην, ἐφ'
ἑνὶ ἔτει ἱερατεύσαντα, Ανθιμος ὁ ἀπὸ Τραπεζοῦντος
μετατεθεὶς, ἀκλεῶς ἐπρυτάνεις· τῆς δὲ 'Αλεξάν
δρου μετὰ τὸν εἰρημένον Διόσκορον, Θεοδόσιος ἐξηAnnum octavum, et præterea mensem nonum,
diemque tertium in imperio Justinus agebat, in
extrema jam constitutus senecta, atque að rerum
publicarum administrationem minime idoneus
erat, præterquam quod morbo ctiam quodam gravi
distinebatur. Justinianum igitur sororis suæ filium,
patricium, ducemque summum, imperii socium
legit. Justinanus more solenni Augustus declaratus primo Xanthici mensis die, qui Aprilis dicitur,
avunculum prima deinceps Loi sive Augusti (tum
enim is extremum diem suum obiit) amisit, cum
quo menses quatuor imperavit. Integrum autem
imperii Justini tempus aunorum novem triumque
mensium fuit. Justinianus porro ubi imperio toto
solus potitus est, synodus Chalcedonensis Justini
sanctionibus in omnibus ubique ecclesiis obtinebat, quemadmodum supra a me dictum est. Adbuc
tamen in quibusdam provinciis res ecclesiastica
propter turbas in statu suo non erant. Potissimum
vero id mali in urbe imperiali, et Alexandria ipsa
obversabatur: ubi etiam non ita libere prorsus
jactabatur. In urbe imperante post Epiphanium,
qui Ecclesiæ ammis sedecim præfuerat, et Joanni
ex scholasticis (is autem annum unum episcopatum gessit) successerat, Anthimus Trapezunte
translatus, nulla gloria episcopatum administrabal: Alexandria vero Dioscori, quem diximus,
successor Theodosius, sacra curabat. Uterque vero, γείτο· ἄμφω δὲ Ανθεμός τε καὶ Θεολόπιος τὴν μίαν
et Anthimus et Theodosius, unam naturain in
Christo esse, post unionem opinabantur. Verum
Justinianus magno animo Chalcedonensem synodum defendebat, sanctionibusque ejus admodum
addictus erat. Conjux autem ejus Theodora, eos
qui unam profitebantur naturam, idipsum magis
veritati consentaneum esse arbitrata, tuebatur.
Si quando enim de fide oboritur controversia,
1.on modo parentes a liberis, et contra, sed etiam
conjux a marito suo, et vir a conjuge per seditionem dissentit. Justinianus sane et Theodora,
nescio quo pacto (fortasse autem ex composito)
cpiniones diviseraut, 743 ita ut ille quidem
dalas naturas in Christo post unionem profitentes
φύσιν ἐδοξαζέτην ἐπὶ Χριστοῦ καὶ μετὰ τὴν ἕνωσιν.
'Αλλ' ὁ μὲν Ἰουστινιανός μάλα γενικῶς τῆς ἐν Χαλ
κηδόνι συνόδου ἀντείχετο, καὶ τοῖς ἐκτεθειμένοις
ταύτῃ λίαν προσέκειτο. 'Η δὲ γαμετὴ Θεοδώρα τῶν
μίαν ὁμολογούντων φύσιν ἀντεποιείτο, οἰομένη τοῦτο
μᾶλλον ἀληθείας ἐχόμενον. Καὶ γὰρ ὁπηνίκα περὶ
πίστεως συμβαίη γίνεσθαι τὴν διαφοράν, οὐ μόνον
πατέρες πρὺς παῖδες καὶ ἔμπαλιν, ἀλλὰ καὶ γυνή
πρὸς τὸν ἴδιον γαμέτην, καὶ ἀνὴρ πρὸς τὴν γαμετὴν
διαστασιάζουσιν. Ἰουστινιανὸς δὲ καὶ Θεοδώρα οὐκ
οἶδ' ὅπως εἴτε κατ' οἰκονομίαν τὰς δόξας διείλοντο
ὡς ἂν ὁ μὲν τῶν δύο φύσεις λεγόντων ἐπὶ Χριστού
καὶ μετὰ τὴν ἕνωσιν ὑπερασπίζοι, ἡ δὲ τῶν μίαν
πρε:βευόντων φύσιν. Ὅμως πρὸς ἀλλήλους ἐφαίνοντα
Chapter VIIICaput VIII
col. 237–238page 115 of 313
PG 147:237μηδαμῶς ἐνδιδόντες, ὁ μὲν τοῖς ἐν Χαλκηδόν: δρ σθεῖσι γενναίως μάλα προσμένων καὶ τούτων ἀντι ποιούμενος, ἡ δὲ τοῖς ἐναντίοις μάλιστα προσκειμένη, τῶν μίαν φύσιν δοξαζόντων πολλήν πρόνοιαν ἐποιεῖτο, μηδὲ τῶν ἡμεδαπῶν ἀμελοῦσα· τέως γε μὴν ἐκείνου; μεγάλοι; χρήματι, ἤγαλλε συναιρομένη τὰ μάλιστα, ΚΕΦΑΛ. Ι. Ως μετεκλήθη Σενῆρος αὖθις· καὶ περὶ τῶν ἐπιστολῶν αὐτοῦ· καὶ ὡς ᾿Ανθίμῳ τῆς ἰδίας λύμης μετέδωκε· καὶ ὅπως ἐν πάσαις ταῖς ἐκκλησίαις ἡ τετάρτη σύνοδος ἐκηρύττετο. "Η δὴ οὕτως ἔχουσα γνώμης καὶ πολλήν τινα ἐπάγουσα πεῖραν Ἰουστινιανῷ, πείθει μόλις καὶ μετάπεμπτον ἐποίει Σευήρον κατὰ τὴν Βύζαντος. Ἐμφέρονται τοίνυν αἵ τε Σευήρου εἰσέτι ἐπιστολαί πρός τε τὴν βασίλισσαν Θεοδώραν καὶ Ἰουστινιανόν δι' ὧν δείκνυται, ὡς τὰ μὲν πρῶτα τὴν μὲν πρὸς ἐκείνους ὁδὸν ἐν ἀναβολαῖς ἐποιεῖτο· μεθ᾽ ὅ τὸν τῆς ᾿Αντιόχου καταλέλοιπε θρόνον. 'Αλλ' ὕστερον ἧκε καὶ γέγραφεν ὡς, ἐπεὶ τὴν βασιλίδα καταλάβοι τῶν πόλεων, ἐπίσης φρονοῦντα καὶ "Ανθιμον εύ ρίσκει, καὶ τῆς παραπλησίας ἐκείνῳ εἶναι περὶ τὸ Θεῖον νομίσεως· καὶ πείθει κἀκεῖνον τὸν θρόνον ἀπολιπεῖν. Γράφει δὲ ταῦτα πρὸς Θεοδόσιον τὸν τῆς ᾿Αλεξάνδρου· ἐν οἷς καὶ βρενθυόμενος φαίνεται, ὡς πείσεις τὸν εἰρημένον Ἄνθιμον, τὰ τοιαῦτα ἐναγῇ δόγματα τῆς τε προσκαίρου δόξης καὶ τῆς υπερτάτης καθέδρας προκρῖναι. Ἀλλὰ καὶ ᾿Ανθία μου επιστολαὶ περὶ τούτων ἐμφέρονται, καὶ Θεοδοσίου αὖθις πρός τε Σευήρον καὶ ᾿Ανθιμον ἂς δὴ καὶ παρήκα, ὡς ἂν μὴ πολύ τι στίφος τῶν τοιούτων τῷ παρόντι βιβλίῳ ἐπεισκυκλήσω. Όμως ὡς μὴ σύμφωνοι βασιλεῖ καθεστώτες, ἀλλ' ἀπεναντίας τοῖς ἐκείνου ἰόντες κελεύσμασι, καὶ μὴ τὴν ἐν Χαλκηδόνι ἀποδεχόμενοι σύνοδον, καὶ ἄμφω "Ανθεμός τε καὶ Θεοδόσιος τῶν ἰδίων θρόνων ἠλάθησαν. Τὸν μὲν οὖν τῆς ᾿Αλεξάνδρου Ζοίλος διαδέχεται· τὸν δὲ τῆς βασιλίδος, Μηνᾶς· καὶ συνέβαινεν ἐν ἀπάσαις δὴ τηνικαῦτα ταῖς ἐκκλησίαις τὴν ἐν Χαλκηδόνι σύνοδον διαρρήδην κηρύττεσθαι, καὶ μηδένα ταύτην τολμᾷν ἀναθέματι περιβάλλειν ἢ διαβάλλειν· τοὺς δὲ μὴ οὕτως ἔχοντας, πάντα τρόπον συνελαύνεσθαι ὥστ' εἰς συγκατάθεσιν ιέναι καὶ τὰ αὐτῆς ἀναγκάζεσθαι στέργειν. Εξήνεγκε δὲ καὶ νόμων Ἰουστινιανὸς, ἐν ᾧ τόν τε Σευήρον σὺν ἄλλοις ἀναθεματίζει, καὶ τοὺς ἐκείνῳ προσκειμένους, καὶ τὴν ὀθνείαν δόξαν πρεσβεύοντας, καὶ ὑποτίθησιν ἀγρίαις κολάσεσιν ὡς ἐντεῦθεν πάντας δέει έλαυνομένους, καὶ τὰς ἑκασταχοῦ ἐκκλησίας τὸ ἓν φρονῆσαι· καὶ μηδέν τι τοῦ λοιποῦ σχίσμα ταῖς ἐκκλησίαις ἀπολειφθῆναι, ἀλλὰ πρὸς ἀλλήλους συμβῆναι τοὺς τῆς ἑκάστης διοικήσεως πατριάρχας, καὶ τοὺς κατὰ μέρος ἐπι σκόπους τοῖς ἐξάρχοις ἕπεσθαι, καὶ ἀναφανδὸν ἐπὶ πᾶσαν τῆς οἰκουμένης Εκκλησίαν, τέσσαρας μονας
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVII.
μηδαμῶς ἐνδιδόντες, ὁ μὲν τοῖς ἐν Χαλκηδόν: δρ:- propugnaret, her autem unam asserentibus natuσθεῖσι γενναίως μάλα προσμένων καὶ τούτων ἀντιποιούμενος, ἡ δὲ τοῖς ἐναντίοις μάλιστα προσκειμέ
νη, τῶν μίαν φύσιν δοξαζόντων πολλήν πρόνοιαν
ἐποιεῖτο, μηδὲ τῶν ἡμεδαπῶν ἀμελοῦσα· τέως γε
μὴν ἐκείνου; μεγάλοι; χρήματι, ἤγαλλε συναιρομένη τὰ μάλιστα,
ram adhæreret. Neque sibi invicem quidquam
concedere videbantur: Justinianus scilicet in
Chalcedonensibus decretis fortiter admodum persistens, eaque defendens; Theodora vero adversæ
maxime parti addicta, quæ cis que naturam
unam depredicabant, multam curam præstabat,
tum ingentem impendebat pecuniam, eosque
neque nostrates interim prorsus negligens. Ulis vero
quam maxime adjuvabat.
ΚΕΦΑΛ. Ι.
Ως μετεκλήθη Σενῆρος αὖθις· καὶ περὶ τῶν
ἐπιστολῶν αὐτοῦ· καὶ ὡς ᾿Ανθίμῳ τῆς ἰδίας
λύμης μετέδωκε· καὶ ὅπως ἐν πάσαις ταῖς
ἐκκλησίαις ἡ τετάρτη σύνοδος ἐκηρύττετο.
"Η δὴ οὕτως ἔχουσα γνώμης καὶ πολλήν τινα
ἐπάγουσα πεῖραν Ἰουστινιανῷ, πείθει μόλις καὶ
μετάπεμπτον ἐποίει Σευήρον κατὰ τὴν Βύζαντος.
Ἐμφέρονται τοίνυν αἵ τε Σευήρου εἰσέτι ἐπιστολαί
πρός τε τὴν βασίλισσαν Θεοδώραν καὶ Ἰουστινιανόν
δι' ὧν δείκνυται, ὡς τὰ μὲν πρῶτα τὴν μὲν πρὸς
ἐκείνους ὁδὸν ἐν ἀναβολαῖς ἐποιεῖτο· μεθ᾽ ὅ τὸν
τῆς ᾿Αντιόχου καταλέλοιπε θρόνον. 'Αλλ' ὕστερον
ἧκε καὶ γέγραφεν ὡς, ἐπεὶ τὴν βασιλίδα καταλάβοι
τῶν πόλεων, ἐπίσης φρονοῦντα καὶ "Ανθιμον εύ
ρίσκει, καὶ τῆς παραπλησίας ἐκείνῳ εἶναι περὶ τὸ
Θεῖον νομίσεως· καὶ πείθει κἀκεῖνον τὸν θρόνον
ἀπολιπεῖν. Γράφει δὲ ταῦτα πρὸς Θεοδόσιον τὸν
τῆς ᾿Αλεξάνδρου· ἐν οἷς καὶ βρενθυόμενος φαίνεται,
ὡς πείσεις τὸν εἰρημένον Ἄνθιμον, τὰ τοιαῦτα
ἐναγῇ δόγματα τῆς τε προσκαίρου δόξης καὶ τῆς
υπερτάτης καθέδρας προκρῖναι. Ἀλλὰ καὶ ᾿Ανθία
μου επιστολαὶ περὶ τούτων ἐμφέρονται, καὶ Θεοδο
σίου αὖθις πρός τε Σευήρον καὶ ᾿Ανθιμον ἂς δὴ καὶ
παρήκα, ὡς ἂν μὴ πολύ τι στίφος τῶν τοιούτων
τῷ παρόντι βιβλίῳ ἐπεισκυκλήσω. Όμως ὡς μὴ
σύμφωνοι βασιλεῖ καθεστώτες, ἀλλ' ἀπεναντίας
τοῖς ἐκείνου ἰόντες κελεύσμασι, καὶ μὴ τὴν ἐν Χαλκηδόνι ἀποδεχόμενοι σύνοδον, καὶ ἄμφω "Ανθεμός τε
καὶ Θεοδόσιος τῶν ἰδίων θρόνων ἠλάθησαν. Τὸν
μὲν οὖν τῆς ᾿Αλεξάνδρου Ζοίλος διαδέχεται· τὸν δὲ
τῆς βασιλίδος, Μηνᾶς· καὶ συνέβαινεν ἐν ἀπάσαις
δὴ τηνικαῦτα ταῖς ἐκκλησίαις τὴν ἐν Χαλκηδόνι
σύνοδον διαρρήδην κηρύττεσθαι, καὶ μηδένα ταύτην
τολμᾷν ἀναθέματι περιβάλλειν ἢ διαβάλλειν· τοὺς
δὲ μὴ οὕτως ἔχοντας, πάντα τρόπον συνελαύνεσθαι
ὥστ' εἰς συγκατάθεσιν ιέναι καὶ τὰ αὐτῆς ἀναγκάζεσθαι στέργειν. Εξήνεγκε δὲ καὶ νόμων Ἰουστι
νιανὸς, ἐν ᾧ τόν τε Σευήρον σὺν ἄλλοις ἀναθεματίζει,
καὶ τοὺς ἐκείνῳ προσκειμένους, καὶ τὴν ὀθνείαν δόξαν
πρεσβεύοντας, καὶ ὑποτίθησιν ἀγρίαις κολάσεσιν·
ὡς ἐντεῦθεν πάντας δέει έλαυνομένους, καὶ τὰς
ἑκασταχοῦ ἐκκλησίας τὸ ἓν φρονῆσαι· καὶ μηδέν τι
τοῦ λοιποῦ σχίσμα ταῖς ἐκκλησίαις ἀπολειφθῆναι,
ἀλλὰ πρὸς ἀλλήλους συμβῆναι τοὺς τῆς ἑκάστης
διοικήσεως πατριάρχας, καὶ τοὺς κατὰ μέρος ἐπι
σκόπους τοῖς ἐξάρχοις ἕπεσθαι, καὶ ἀναφανδὸν ἐπὶ
πᾶσαν τῆς οἰκουμένης Εκκλησίαν, τέσσαρας μονας
G
CAPUT VII.
Ut Severus revocatus sit. De epistolis ejus. Et ut
Anthimo perniciem corruptelamque suam communicaverit. Et ut in omnibus ecclesiis quarta synodus laudāta sit et prædicata.
Cujus cum ca esset sententia, sæpius illa Justinianum aggressa, vix tandem ei persuadet, ut Severum Constantinopolim evocet. Circumferuntur
hodie quoque Severi ad Theodoram Augustam et
Justinianum ipsum epistolæ. ex quibus intelligitur
cum initio quidem profectionem ad eos suam, ex
quo Antiochenam reliquit sedem, distulisse, postea
vero venisse scripsisseque se, cum ad imperantem
pervenisse urbem, reperisse, et Anthinium eadem
sentire, eamdemque secum de divino numine opinionem illum obtinere: seque illi etiam, ut thronum suum relinqueret, persuasisse. Scribit autem
hæc quoque ad Theodosium Alexandriæ episcopuni,
in quibus litteris gloriari etiam videtur, quod in
eam sententiam eum ipsum Ambimum adduxerit,
ut ejusmodi detestanda dogmata temporaneæ etiam
isti gloriæ suprema que cathedræ præferret. Sed
et Anthimi hisce de rebus, atque itidem Theodosii
ad Severum et ad Anthimum epistolæ exstant:
quas eam ob causam prætermisi, ne ingentem talium scriptorum copiam in hoc opere accumularem. Enimvero quod cum imperatore non consentirent, sed contra illius jussiones venirent, et
Chalcedonensem synodum non reciperent, uterque
et Anthimus et Theodosius e sedibus suis deturba -
ti sunt. Itaque in Alexandrina Zoilus, in Constan -
tinopolitana autem Menas successit. Accidit tum,
ut in, ecclesiis omnibus synodus Chalcedonensis
clare prædicaretur, et ut nºmo illam vel anathemate vel calumnia expetere auderet. Qui vero aliter facerent, omnibus 744 modis adigebantur,
ut pedibus in eamdem sententiam irent, in eaque
conquiescere cogerentur. Promulgavit quoque
constitutionem Justinianus, in qua Severum
una cum aliis anathemate ferit et præterea quicunque illi addicti essent, opinionemque alienam
complecterentur. Atque eosdem etiam gravibus
poenis subjicit. Ita factum, ut timore omines percellerentur, et cunctæ ubique ecclesiæ idem sentirent, neque postea schisma sive dissidium aliquod
in ecclesiis reliquum esset: sed ut omnes cujusque
diœcesis patriarchæ inter se convenirent, et loco -
rum quorumque episcopi duces suos sequerentur,
Constit. 42. Novell. 1. Reddentes honorem, § Suscipimus autcm. C. De summa Triui aic.
Chapter IXCaput IX
col. 239–240page 116 of 313
PG 147:2394 συνόδους κηρύττεσθαι πρώτην, τὴν ἐν Νικαίᾳ τῶν τριακοσίων δέκα καὶ ὀκτώ· δευτέραν, τὴν ἐν Κων-. σταντινουπόλει τρίτην, τὴν ἐν Ἐφέσῳ τὸ πρότερον· καὶ τὴν ἐν Χαλκηδόνι τετάρτην. Γέγονε δὲ καὶ πέμπτη Ἰουστινιανοῦ βασιλέως θεσπίσματι, περ ἧς τῷ προσήκοντι καιρῷ διαλήψομαι. ΚΕΦΑΛ. Θ'. Περὶ τῶν γεγενημένων συνόδων κατὰ ᾿Ανθίμου, Πέτρου, Σευρου καὶ Ζωόρα, καὶ ὡς ἡ ἁγία τετάρτη σύνοδος ἀπανταχοῦ ἐκυρώθη, καὶ περὶ τῶν 'Ρώμης ἐπισκόπων, Αγαπητού, ᾿Αγάθων νος καὶ Ἰωάννου, ὅπως ἐς Βυζάντιον ἧκον. Εἰδέναι μέντοι χρεών, ὡς τὸν εἰρημένον "Ανθ μον μετὰ τὸν Ἐπιφάνιον γεγονότα, καὶ τῷ μὲν φαινομένῳ τὴν ἁγίαν τετάρτην σύνοδον προσιέμε γον, ταῖς δὲ ἀληθείαις βδελυσσόμενον καὶ ἀποκτ ρύσσοντα· ἐπεὶ ἀναδέξασθαι ταύτην ἠνάγκαστο, καὶ ἀναθέματι καθυποβάλλειν οὓς ἐκείνη ἀπώσατο, διατρίβων δὲ ἦν ἄλλας ἐπ' ἄλλαις αἰτίαις συμπλάτο των συνέβη δὲ Ἀγαπητὸν τὸν τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης Ιεράρχην, ἐπιδημῆσαι τῇ Κωνσταντίνου ὃς Ανθιμον ἀναψηλαφήσας, πολλῶν ἐπιδεδομένων λιβέλλων, παρά τε τῶν τῆς πόλεως ἀρχιμανδριτῶν καὶ ἑτέρων, μηδὲ θέας ἐκεῖνον καταξιώσας, καθεῖλεν· εὖ τήν ψήφον καὶ τὰ ἐν Παλαιστίνη έστερξαν μοναστήρια, καὶ Πέτρος ὁ τῶν Ἱεροσολύμων, καὶ οἱ λοιποὶ τῶν Ἐκκλησιῶν ἡγεμόνες ἂν δήτ' "Ἄνθιμον μετὰ τὴν Ἀγαπητοῦ ἀποβίωσιν, ἐν τῇ Κων. σταντίνου ἡ σύνοδος, ἀλλὰ μὲν καὶ Αγάθων ὁ μετ' ἐκεῖνον τῆς Ῥωμαίων ἡγησάμενος Εκκλησίας ἔτι ζῶν, μετανοίας βιβλίον ἐπιδοῦναι παρηγγυώντο, ή μὴν τὰ κατ' ἐκείνου ειρημένα ψευδή διελέγχειν, καὶ αὖθις ἐπὶ τὴν προτέραν ἐπισκοπὴν τῶν Τραπεζουντίων χωρεῖν. Εκείνου δὲ κρυπτομένου, ἡ σύνοδος καὶ δὶς καὶ τρὶς ἐπεκήρυττε φανῆναι τὸν Ανθιμον καὶ ἀπολογεῖσθαι· καὶ τὰ ἐν μέσῳ προσιστάμενα λύοντα, τὸν πρότερον τῆς ἐπισκοπῆς 06 νον λαμβάνειν Τραπεζουντίων. Ἐπεὶ δὲ δέει κρυ πτόμενο; ἀφανὴς ἦν, τὴν κατ' ἐκείνου ἀπόφασιν ἡ σύνοδος ἐξενεγκοῦσα, πάσης ἱερωσύνης ἀπήλασε. Μετὰ δὲ "Ανθιμον Μηνᾶς τὸν θρόνον κατέσχεν, ὡς εἴρηται, ᾿Αγάθωνο; τοῦ πάππα τὰς χεῖρας ἐπι θέντος αὐτῷ· 8 μή ποτε γέγονεν. Ἔτι δὲ ᾿Αγάθω νος περιόντος, καὶ σύνοδος ἑτέρα ἐν Κωνταντινου πόλει ἀθροίζεται τοπική, ἡγουμένου ᾿Αγάθωνος καὶ Μηνᾶ· ἐν ᾗ δὴ τὰ κατὰ Σευῆρον τὸν ᾿Αντιοχεία; καὶ Πέτρον τὸν ᾿Απαμείας τῆς Συρίας, καὶ Ζωδ ραν μοναχὸν τὸν Σύρον ἀνεκινήθη τῶν κατὰ Πα λαιστίνην καὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει μοναστηρίων καὶ τῆς δευτέρας Συριακῆς ἐπαρχίας τους κατ' αὐ τῶν λιβέλλους ἐπιδεδωκότων. Καὶ ἐπεὶ ἐφωράθησαν ἀθέσμοις ἐνειλημμένοι πράγμασι, καὶ τὸ μέγι στον τὴν ἐν Χαλκηδόνι ἀναθεματίζοντες σύνοδον, ἀναβαπτισμούς τε καὶ ἕτερα ἀῤῥητουργίας μεστὰ διαπεπραγμένοι, καὶ τὴν μίαν φύσιν μάλα πρε σβεύοντες, αὐτοί τε καὶ ὅσοι τοῦ ἴσου ἐκείνοις ἦσαν Αι
proplanque per orbem universum in Ecclesia 4 συνόδους κηρύττεσθαι πρώτην, τὴν ἐν Νικαίᾳ τῶν
quatuor tantum synodi celebrarentur: prima, Ni- τριακοσίων δέκα καὶ ὀκτώ· δευτέραν, τὴν ἐν Κων-.
cena trecentorum decem et octo Patrum; secunda,
Constantinopolitana; tertia, Ephesia prior; quarta,
Chalcedonensis. Coзcta vero est quinta quoque
Justiniani jussu, de qua loco suo dicemus.
CAPUT IX.
De synodis. que contra Anthimum, Petrum, Severum et Zooram sunt coactæ. Ut sancta quaria
synodus ubique locorum sit comprobata. De Ayapeto, Agathone et Jounne, Romanis episcopis, ut˚ti
Byzantium venerint.
all-
'
σταντινουπόλει τρίτην, τὴν ἐν Ἐφέσῳ τὸ πρότε
ρον· καὶ τὴν ἐν Χαλκηδόνι τετάρτην. Γέγονε δὲ καὶ
πέμπτη Ἰουστινιανοῦ βασιλέως θεσπίσματι, περ
ἧς τῷ προσήκοντι καιρῷ διαλήψομαι.
Περὶ τῶν γεγενημένων συνόδων κατὰ ᾿Ανθίμου,
Πέτρου, Σευρου καὶ Ζωόρα, καὶ ὡς ἡ ἁγία
τετάρτη σύνοδος ἀπανταχοῦ ἐκυρώθη, καὶ περὶ
τῶν 'Ρώμης ἐπισκόπων, Αγαπητού, ᾿Αγάθων
νος καὶ Ἰωάννου, ὅπως ἐς Βυζάντιον ἧκον.
Εἰδέναι μέντοι χρεών, ὡς τὸν εἰρημένον "Ανθ
μον μετὰ τὸν Ἐπιφάνιον γεγονότα, καὶ τῷ μὲν
φαινομένῳ τὴν ἁγίαν τετάρτην σύνοδον προσιέμε
γον, ταῖς δὲ ἀληθείαις βδελυσσόμενον καὶ ἀποκτ
ρύσσοντα· ἐπεὶ ἀναδέξασθαι ταύτην ἠνάγκαστο,
καὶ ἀναθέματι καθυποβάλλειν οὓς ἐκείνη ἀπώσατο,
διατρίβων δὲ ἦν ἄλλας ἐπ' ἄλλαις αἰτίαις συμπλάτο
των συνέβη δὲ Ἀγαπητὸν τὸν τῆς πρεσβυτέρας
Ρώμης Ιεράρχην, ἐπιδημῆσαι τῇ Κωνσταντίνου
ὃς Ανθιμον ἀναψηλαφήσας, πολλῶν ἐπιδεδομένων
λιβέλλων, παρά τε τῶν τῆς πόλεως ἀρχιμανδριτῶν
καὶ ἑτέρων, μηδὲ θέας ἐκεῖνον καταξιώσας, καθεῖ
λεν· εὖ τήν ψήφον καὶ τὰ ἐν Παλαιστίνη έστερξαν
μοναστήρια, καὶ Πέτρος ὁ τῶν Ἱεροσολύμων, καὶ
οἱ λοιποὶ τῶν Ἐκκλησιῶν ἡγεμόνες ἂν δήτ' "Ανθι
μον μετὰ τὴν Ἀγαπητοῦ ἀποβίωσιν, ἐν τῇ Κων.
σταντίνου ἡ σύνοδος, ἀλλὰ μὲν καὶ Αγάθων ὁ μετ'
ἐκεῖνον τῆς Ῥωμαίων ἡγησάμενος Εκκλησίας ἔτι
ζῶν, μετανοίας βιβλίον ἐπιδοῦναι παρηγγυώντο, ή
μὴν τὰ κατ' ἐκείνου ειρημένα ψευδή διελέγχειν, καὶ
αὖθις ἐπὶ τὴν προτέραν ἐπισκοπὴν τῶν Τραπε
ζουντίων χωρεῖν. Εκείνου δὲ κρυπτομένου, ἡ
σύνοδος καὶ δὶς καὶ τρὶς ἐπεκήρυττε φανῆναι τὸν
Ανθιμον καὶ ἀπολογεῖσθαι· καὶ τὰ ἐν μέσῳ προσιστάμενα λύοντα, τὸν πρότερον τῆς ἐπισκοπῆς 06νον λαμβάνειν Τραπεζουντίων. Ἐπεὶ δὲ δέει κρυ
πτόμενο; ἀφανὴς ἦν, τὴν κατ' ἐκείνου ἀπόφασιν ἡ
σύνοδος ἐξενεγκοῦσα, πάσης ἱερωσύνης ἀπήλασε.
Μετὰ δὲ "Ανθιμον Μηνᾶς τὸν θρόνον κατέσχεν,
ὡς εἴρηται, ᾿Αγάθωνο; τοῦ πάππα τὰς χεῖρας ἐπιθέντος αὐτῷ· 8 μή ποτε γέγονεν. Ἔτι δὲ ᾿Αγάθω
νος περιόντος, καὶ σύνοδος ἑτέρα ἐν Κωνταντινουhumanis esset, πόλει ἀθροίζεται τοπική, ἡγουμένου ᾿Αγάθωνος
καὶ Μηνᾶ· ἐν ᾗ δὴ τὰ κατὰ Σευῆρον τὸν ᾿Αντιοχεία;
καὶ Πέτρον τὸν ᾿Απαμείας τῆς Συρίας, καὶ Ζωδ
ραν μοναχὸν τὸν Σύρον ἀνεκινήθη τῶν κατὰ Παλαιστίνην καὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει μοναστηρίων
καὶ τῆς δευτέρας Συριακῆς ἐπαρχίας τους κατ' αὐ
τῶν λιβέλλους ἐπιδεδωκότων. Καὶ ἐπεὶ ἐφωράθησαν ἀθέσμοις ἐνειλημμένοι πράγμασι, καὶ τὸ μέγι
στον τὴν ἐν Χαλκηδόνι ἀναθεματίζοντες σύνοδον,
ἀναβαπτισμούς τε καὶ ἕτερα ἀῤῥητουργίας μεστὰ
διαπεπραγμένοι, καὶ τὴν μίαν φύσιν μάλα πρε
σβεύοντες, αὐτοί τε καὶ ὅσοι τοῦ ἴσου ἐκείνοις ἦσαν
lllud notare convenit, cum quem diximus Αιthimum Epiphanii successorem, verbo quidem
sanctam quartam synodum recepisse, revera
tem abominatum esse alque damnasse. Et cum
comprobare eam, atque anathenate eos jugulare,
quos illa rejiceret, adigeretur, et id ipsum facere
differret, alias ex aliis causas more confingens:
interea accidit, ut Agapetus, veteris Romæ hierarcha, Constantinopolim veniret Qui cum de Anthimi rebus inquireret; multosque ab archimandritis ejus urbis, et ab aliis libellos oblatos acciperet illi ne in conspectum quidem admisso episcopatum abrogavit. Cujus calculum monasteria
etiam Palæstinæ, et Petrus Hierosolymitanus autistes, nec non reliqui ecclesiarum præfecti comprobarunt. Hunc Anthimum post Agapeti obitum
synodus Constantinopoli coacta, 745 atque ipse
cliam Agathon, Agapeti in Ecclesia Romana successor, adhuc superstes, cohortati sunt, ut plenitentiæ libellum exhiberet, eaque quæ in illum
dicta essent, falsa esse probaret, atque ita ad
priorem episcopatum suum Trapezuntem rediret.
Potro cum ille latitaret, et synodus iterum atque
tertio illum comparere, et causam dicere, objectaque
sibi crimina confutare, et priorem sedem Trapezunte recipere propalam juberet, atque ipse propter timorem se occultans, copiam sui non faceret, synodus sententia contra illum publicata,
dignitate sacerdotali omni eum privavit. Post
Autbimum autem Menas ad thronum episcopalem
ascendit, sicuti dictum est: cui Agathon papa,
quod antea nunquam factum est, manus imposuit.
Cum Agathon adhuc in rebus
altera Constantinopoli provincialis synodus coacta
est: cuỉ Agathon et Menas præfuit. In hac Severi
Antiochiæ, et Petri Apameæ Syriæ episcoporum,
nec non Zoura, monachi Syri res in questionem
deducta sunt. Adversus quos Palæstinæ, urbis
Constantinopolitanæ, et secunda provinciae Syriæ
monasteria libellos obtulerunt Sedenim posteaquam deprehensi sunt rebus illicitis involuti
esse, et quod maximum est, Chalcedonensem synodum anathemale configere, præterea anabaptismos aliaque nefandæ obscenitatis plena facinora
Apud imperatorem Justinianum Theodorici
sive Theuderici legatus fuit.
Hune Latini Bonifacium nominare videntur.
Constit. 42, Novell.
Chapter XCaput X
col. 241–242page 117 of 313
PG 147:241φρονήματος, ἐξώσθησάν τε καὶ ἀπερείφησαν νό μου δοθέντος, μηδὲ τὰ Σευήρῳ γεγραμμένα ποσῶς ἐμφανίζεσθαι· ὅπου δ᾽ ἂν εὑρίσκοιτο, πυρὶ δίδοσθαι εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλ' ἐς κεφαλὴν τιμωρεῖσθαι τὸν παραφυλάττειν αἱρούμενον. Τοῦτο δὲ καὶ Ορμίσδας ὁ πρὸ Αγα πητοῦ καὶ ᾿Αγάθωνος σύνοδον ἐν 'Ρώμῃ ποιήσας ἀπό φηνεν οὗ καὶ ἐπιστολαὶ τοῖς πεπραγμένοι; ἐμφέρονται. Πρὸς τούτοις ἡ σύνοδος καὶ τὰς ἁγίας τέσσαρας εἰκουμενικές συνόδους θεσπίζει ἀπανταχοῦ τῆς οἰ κουμένης κηρύττεσθαι· τόν τε θεῖον Λέοντα, καὶ τὸν ἐκείνου τόμον, ἔτι δὲ καὶ Εὐφήμιον καὶ Μακεδόνιον τοὺς τῆς Κωνσταντίνου ἀρχιερεῖς καὶ Φλαβιανὸν τὸν τῆς ᾿Αντιόχου, επανόδου τυχεῖν, καὶ τῆς τῶν ἱερῶν δέλτων εὐμοιρῆσαι ἀναγραφῆς, ὡς ὑπὲρ τῆς ἀληθείας ἀγωνισαμένους" πάντων τῶν κατ' εκείνων γενομένων ἀφανείς παραδιδομένων· & καὶ οἱ τῶν ἄλλων ἐπαρχιῶν ἔφοροι Εστερξάν τε καὶ ἐβεβαίωσαν. Τὰ μὲν οὖν κατὰ τὴν βασιλέως πόλιν γενό μενα, κατά τε ᾿Ανθίμου, Σευήρου, Πέτρου καὶ Ζωόρα πρὸ τῆς ἁγίας καὶ μεγάλης οικουμενικῆς πέμπτης συνόδου ὧδε ἐγένετο. Εὐφημίου δὲ πρό τερον τὴν ἱερατείαν διέποντος, καὶ Ἰωάννης ὁ πάππας τῇ Κωνσταντίνου ἐπιδημεί, Θευδερίχου του τῆς Ρώμης κατάρχοντος, πρέσβυν ἐς Ιουστίνου τὸν ἱερέα πέμψαντος. Τῆς γὰρ Ἀρειανῶν θρη σκείας ἀντιποιούμενος, πρεσβείαν ὑπὲρ αὐτῶν ἐποίει, ὥστε μὴ βιάζεσθαι τῆς σφῶν δόξης ἀφίστασθαι ἠπείλει γὰρ ἦν μὴ τοῦτο δρᾷν ἔλοιτο Ἰουστῖνος, ἐπίσης καὶ αὐτὸν τοῖς κατὰ τὴν Ιταλίαν τὴν ἐν Νικαίᾳ θρησκεύουσι σύνοδον πράττειν. προτραπεὶς δὲ Ἰωάννης ἐπ᾽ ἴσῳ θρόνῳ, συνεδριάσαι τῷ τῆς Κωνσταντίνου προέδρῳ, οὐ πρότερον ανέσχετο τὸ πρεσβεῖον τοῦ ἀποστολικού θρόνου παραλιπεῖν, ἕως οὗ τοῦ Εὐφημίου προϋκαθίσε· καὶ πᾶσι μὲν ὁ Ἰωάννης τῆς κοινωνίας μετέδωσα· μόνῃ δὲ τῷ τῆς Αλεξάνδρου Τιμοθέῳ οὐχ είλετο κοινωνεῖν. Ταῦτα μὲν οὗ ως. ΚΕΦΑΛ. Ι. Περὶ τῶν συγγραμμάτων Προκοπίου τοῦ Καισαρέως, ὅσα περὶ τῆς Περσικῆς ἱστορεῖ μάχης καὶ περὶ τῆς Νίκα λεγομένης τῷ δήμῳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως στάσεως. Οὐκ ἄκαιρον δ' ἂν εἴη καὶ ἃ ἕτερα λόγου άξια Ιουστινιανῷ βασιλεῖ διεπράχθη, καὶ οὐκ ἄμοιρα Ο πάντη ἐκκλησιαστικῆς ἐνεργείας, τῇ παρούσῃ ἐστου ρίχ διαλαβεῖν, καὶ ὡς ἑνὸν συνυφάναι. "Α δὴ Προ κοπίῳ τῷ Καισαρεί κομψῶς μάλα καὶ λογίως ἐγράφη ἐν ταῖς κατ' αὐτὸν ἱστορικαῖς συγγραφεῖς. Τέσσαρα δ᾽ αὐτῷ βιβλία ἀρχαιότητι φράσεως ἐχόμενα συνε τέθη· ὧν τὸ μὲν ὠνόμασε Περσικά· ἐν τμήμασι δὲ τέσσαρσι διαιρεῖται τὸ σύγγραμμα· τὸ δὲ Γοτθικά επίσης καὶ αὐτὸ διαιρούμενον.Ταῦτα δὲ ἅπερ αὐτὸς Ἰουστινιανός πολέμια έργα άπανταχοῦ τῆς Ρω Νίκα,
ECCLESIASTICE HISTORIÆ LIB. XVII.
φρονήματος, ἐξώσθησάν τε καὶ ἀπερείφησαν νό- peragere, et naturam in Christo unam docere, et
μου δοθέντος, μηδὲ τὰ Σευήρῳ γεγραμμένα ποσῶς
ἐμφανίζεσθαι· ὅπου δ᾽ ἂν εὑρίσκοιτο, πυρὶ δίδοσθαι·
εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλ' ἐς κεφαλὴν τιμωρεῖσθαι τὸν παραφυλάτ
τειν αἱρούμενον. Τοῦτο δὲ καὶ Ορμίσδας ὁ πρὸ Αγαπητοῦ καὶ ᾿Αγάθωνος σύνοδον ἐν 'Ρώμῃ ποιήσας ἀπό
φηνεν οὗ καὶ ἐπιστολαὶ τοῖς πεπραγμένοι; ἐμφέρονται.
Πρὸς τούτοις ἡ σύνοδος καὶ τὰς ἁγίας τέσσαρας
εἰκουμενικές συνόδους θεσπίζει ἀπανταχοῦ τῆς οἰ
κουμένης κηρύττεσθαι· τόν τε θεῖον Λέοντα, καὶ τὸν
ἐκείνου τόμον, ἔτι δὲ καὶ Εὐφήμιον καὶ Μακεδόνιον
τοὺς τῆς Κωνσταντίνου ἀρχιερεῖς καὶ Φλαβιανὸν
τὸν τῆς ᾿Αντιόχου, επανόδου τυχεῖν, καὶ τῆς τῶν
ἱερῶν δέλτων εὐμοιρῆσαι ἀναγραφῆς, ὡς ὑπὲρ τῆς
ἀληθείας ἀγωνισαμένους" πάντων τῶν κατ' εκείνων
γενομένων ἀφανείς παραδιδομένων· & καὶ οἱ τῶν
ἄλλων ἐπαρχιῶν ἔφοροι Εστερξάν τε καὶ ἐβεβαίωσαν. Τὰ μὲν οὖν κατὰ τὴν βασιλέως πόλιν γενόμενα, κατά τε ᾿Ανθίμου, Σευήρου, Πέτρου καὶ
Ζωόρα πρὸ τῆς ἁγίας καὶ μεγάλης οικουμενικῆς
πέμπτης συνόδου ὧδε ἐγένετο. Εὐφημίου δὲ πρότερον τὴν ἱερατείαν διέποντος, καὶ Ἰωάννης ὁ
πάππας τῇ Κωνσταντίνου ἐπιδημεί, Θευδερίχου του
τῆς Ρώμης κατάρχοντος, πρέσβυν ἐς Ιουστίνου
τὸν ἱερέα πέμψαντος. Τῆς γὰρ Ἀρειανῶν θρησκείας ἀντιποιούμενος, πρεσβείαν ὑπὲρ αὐτῶν
ἐποίει, ὥστε μὴ βιάζεσθαι τῆς σφῶν δόξης ἀφίστα
σθαι ἠπείλει γὰρ ἦν μὴ τοῦτο δρᾷν ἔλοιτο Ιουστί
νος, ἐπίσης καὶ αὐτὸν τοῖς κατὰ τὴν Ιταλίαν τὴν
ἐν Νικαίᾳ θρησκεύουσι σύνοδον πράττειν. Προτραπεὶς δὲ Ἰωάννης ἐπ᾽ ἴσῳ θρόνῳ, συνεδριάσαι τῷ
τῆς Κωνσταντίνου προέδρῳ, οὐ πρότερον ανέσχετο
τὸ πρεσβεῖον τοῦ ἀποστολικού θρόνου παραλιπεῖν,
ἕως οὗ τοῦ Εὐφημίου προϋκαθίσε· καὶ πᾶσι μὲν ὁ
Ἰωάννης τῆς κοινωνίας μετέδωσα· μόνῃ δὲ τῷ τῆς
Αλεξάνδρου Τιμοθέῳ οὐχ είλετο κοινωνεῖν. Ταῦτα
μὲν οὗ ως.
ipsi et quicunque cum eis in eadem erant sententia explosi sunt atque rejecti. Lata quoque lex, Severi seripta conservari non debere: atque sicubi
reperirentur, ut igni comburerentur: sin minus,
ut capitis supplicio in eum animadverteretur, qui
scripta talia sibi servanda esse statuisset. Hoe
idem Ormisdas quoque, qui ante Agapetum et
Agathonem episcopatum gessit, celebrata Roma
synodo decrevit: cujus etiam epistolæ in acta relatæ circumferuntur. Ad hæc synodus sanxit, ut
sancta quatuor ecumenica concilia, et divus Leo
ejusdemque tomus per universum orbem prædicarentur insuper ut Euphemius et Macedonius
Constantinopolitani, et Flavianus Antiochenus,
746 episcopi, in integrum restituerentur, atque
in sacrarum tabularum album referrentur: quippe
qui egregie pro veritate decertassent, rebus omnibus, quæ adversus illos cœptæ actæque essent, abolendis. Quæ aliarum quoque provinciarum atque
ecclesiarum præsides approbantes confirmarunt.
Atque equidem quæ in urbe imperante adversus
Anthimum, Severum, Petrum et Zooram, ante
sanctam magnam universalem quintam synodum
gesta sunt, sic habent. Porro cum episcopatum
Epiphanius superioribus temporibus gereret, Joannes quoque Papa Constantinopolim venit, cum
Theuderichus Roma urbe potitus, legatum ad
Justinum misisset. Arianam namque is religionem
defendens, legationem pro Arianis misit, ut ne
desciscere ab opinione sua cogerentur: et Jegationi minas addidit: quod si Justinus id facere
nollet, se itidem per Italiam in Nicenæ synodi cul
tores saviturum esse. Ili Joannes ad paren
ἱuvitatus sessionem, ut scilicet Constantinopolitano
antistiti assideret, non prius apostolice sedis prærogativam deserere sustinuit, quam supra Euplemium in throno collocaretur. Ilem Joannes alios omnes, præterquam Timotheum Alexandrinum,
ad communionem admisit. Hæc sic habuere.
ΚΕΦΑΛ. Ι.
Περὶ τῶν συγγραμμάτων Προκοπίου τοῦ Καισαρέως, ὅσα περὶ τῆς Περσικῆς ἱστορεῖ μάχης
καὶ περὶ τῆς Νίκα λεγομένης τῷ δήμῳ τῆς
Κωνσταντινουπόλεως στάσεως.
Οὐκ ἄκαιρον δ' ἂν εἴη καὶ ἃ ἕτερα λόγου άξια
Ιουστινιανῷ βασιλεῖ διεπράχθη, καὶ οὐκ ἄμοιρα Ο
πάντη ἐκκλησιαστικῆς ἐνεργείας, τῇ παρούσῃ ἐστου
ρίχ διαλαβεῖν, καὶ ὡς ἑνὸν συνυφάναι. "Α δὴ Προκοπίῳ τῷ Καισαρεί κομψῶς μάλα καὶ λογίως ἐγράφη
ἐν ταῖς κατ' αὐτὸν ἱστορικαῖς συγγραφεῖς. Τέσσαρα
δ᾽ αὐτῷ βιβλία ἀρχαιότητι φράσεως ἐχόμενα συνετέθη· ὧν τὸ μὲν ὠνόμασε Περσικά· ἐν τμήμασι δὲ
τέσσαρσι διαιρεῖται τὸ σύγγραμμα· τὸ δὲ Γοτθικά·
επίσης καὶ αὐτὸ διαιρούμενον.Ταῦτα δὲ ἅπερ αὐτὸς
Ἰουστινιανός πολέμια έργα άπανταχοῦ τῆς Ρω
Alii hunc etiam Theodotum dicunt.
Joannis papæ collegæ in legatione ista fuere
Agapitus et Patricius coss. Theodorus et Impor-'
tunus. Sed a Justino episc. porum hereticorum
restitutio denegata est. (Blond.) Joannem cle-
CAPUT X.
De historiis Procopii Cæsariensis. Quæ de Persica
pugna is scribat. De seditione et tumultu populari
Constantinopoli moto: quæ seditio Νίκα, hoc est,
Vice, dicta est.
Non intempestivum vero fuerit, reliquas etiam
Justiniani iinperatoris res gestas memoratu dignas,
neque prorsus ab ecclesiasticis rebus abhorrentes,
in historia ista recensere, et quoad ejus fieri
potest contexere: quæ a Procopio Cæsariensi
eleganter admodum et docte in temporum suorum
historia sunt conscripta. Quatuor autein volumina
is ad antiquitatis stylum accedentia composuit:
747 quorum unum Persica nominavit, in quatuor
partes divisum opus; secundum pari divisione,
Gotthica: quæ scripta bella ab ipso Justiniano et
rosque legatos Theudericus Ravennæ post reditum
in carcere fame occidit. (Idem.) Deinde
08 die Theudericus profluvio ventris diem suum
obiit. (Idem.)
Forte legentum Theodosium.
col. 243–244page 118 of 313
PG 147:243μαίων κατώρθωσε γῆς καὶ Βελισσάριος, ἀναγρά Ει φουσι· τὸ δὲ κτίσματα προσεπέγραψεν· ὅσα δῆτα Ἰουστινιανὸς ᾠκοδόμησε, μάλα γενναίως ἐκφράζων νεώς τε καὶ βασιλείους οίκους, ἄστιά τε καὶ πόλεις, γεφύρας τε καὶ ἄλλα ἐς κοινὴν χρῆσιν ἐξευρημένα. Τὸ δὲ τέταρτον αντίῤῥησίς ἐστιν, ὧν πρὸς Ἰουστινιανήν εἴρηκε δι' ἐπαίνου ποιῶν, καὶ ὡς ἄν τις παλινῳδία τῶν αὐτῷ μὴ καλῶς εἰρημένων. Γράφει το νυν τὰ κατὰ Βελισσάριον, ᾧ καὶ παρείπετο κἀν τοῖς πολέμοις διακονούμενος· καὶ πρῶτα μὲν διηγεῖται, ὡς Καβάδῃ τῷ Περσῶν βασιλεῖ Χοσρόης τῷ τῶν ἄλλων αὐτοῦ υἱέων νεωτέρῳ ὄντι περιθεῖναι τὴν ἀρ χήν βουληθεὶς, ἐς θετὸν υἱὸν τῷ Ῥωμαίων βασιλεί ἐκεῖνον γενέσθαι διενοεῖτο, ὡς ἐν τῷ ἀσφαλεῖ αὐτῷ ἡ ἀρχὴ διαγένοιτο. ὡς δὲ τοῦ σκοποῦ διημάρτανε, Πρόκλου κωλύοντος, ὃς διὰ τιμῆς ὢν Ἰουστινιανῷ Κοιαίστωρος έτιμᾶτο ἀξίᾳ, ἐς μείζον τὴν ἔχθραν κατὰ 'Ρωμαίων ἠρέθισε· καὶ τὸν μεταξύ Ρωμαίων τε καὶ Περσῶν πόλεμον ὑπὸ Βελισσαρίῳ στρατηγῷ άριστα καὶ κεκομψευμένως διέξεισι· καὶ πρῶτον ν. κῆσαί φησι Πέρσας, περί τε τὸ Δάρας ἄστυ τε καὶ τὴν Νίσιβιν, σὺν Ερμογένες διακοσμοῦντι τὸ στρά τευμα. Οἷς συνυφαίνει καὶ τὰ ἐπ᾿ ᾿Αρμενία τούτοις γενόμενα τρόπαια· ὅσα τε Αλαμούνδαρος τῶν Σκη νητῶν βαρβάρων ἡγούμενος, Ρωμαίοις ἐπελθὼν ἔπραττε· Τιμόστρατον ζωγρήσα; τὸν ἀδελφὸν Ρου φίνου, σὺν ἑτέροις πλείστοις τῶν ἑπομένων· καὶ ἐς ὕστερον χρήμασι μεγάλοις ἀπέδοτο. Λίαν δὲ περι παθῶς ἀναγράφει τοῦ αὐτοῦ ᾿Αλαμουντάρου καὶ 'Αζαρέθου τὴν κατὰ τῆς Ῥωμαίων γῆς ἔφοδον ὅπως πρὸς βίαν τῶν ὑπ' ἐκεῖνον στρατιωτῶν εἰς τὴν οἰκείαν επανερχομένων, ἐπὶ ταῖς τοῦ Εὐφράτου προσβαλών ὄχθαις ὁ Βελισσάριος συνεῤῥάγη· καὶ μή προσμείναντες τῇ Βελισσαρίου βουλῇ οἱ περὶ αὐτὸν διεφθάρησαν, ἡμερῶν τοῦ Πάσχα ἐνισταμένων. Καὶ ὡς Ρουφίνος καὶ Ἑρμογένης τὴν καλουμένην απέραντον πρὸς Πέρσας εἰρήνην ἔπραττον· καὶ μετὰ τοῦτο, τὴν ἐν Βυζαντίῳ γενομένην στάσιν τῶν δήμων ἢ ἐπίκλησιν ἔσχε τὸ Νίκα· σύνθημα δεδεικότων τῶν πολεμίων τοῦτο τῇ συμπλοκῇ, ὥστ᾽ ἐν τεῦθεν τὸν σύμμαχον τὴν ἐς ἀλλήλους γνῶσιν που ρίζεσθαι· ὁπηνίκα Υπάτιος καὶ Πομπήϊος πρὸς γέ νας βασιλεῖ ᾿Αναστασίῳ προσήκοντες, βιασαμένων τῶν δήμων, εἰς τυραννίδα ήρθησαν· οἱ τῶν δήμων ὕστερον ἡσσηθέντων Ναρσοῦ καὶ Βελισσαρίου ταῖς στρατηγίαις, καὶ οὗτοι τὰς κεφαλὰς ἀπέθεντο κε λεύοντος Ἰουστινιανοῦ. Λέγει δ' οὖν ὁ Προκόπιος τῷ τηνικαῦτα πόνῳ, τριάκοντα χιλιάδας του δήμου πεσεῖν. Τούτους φησὶ μίσει τῷ πρὸς Ἰουστινιανὸν ἐμπρῆσαι καὶ τὸ πρὸν τέμενος τῆς τοῦ Θεοῦ Σοφίας ἐπίμηκες δν· ὅ Κωνσταντίνος πάλαι ἐκ βάθρων εγεί ρας, ἀνετίθει Θεῷ· διὸ τοῦ Θεοῦ παραχωροῦντος ἐκείνοις διαπράξασθαι τὸ ἀσέβημα, ἅτε οἶμαι εἰδό τος οἷον ἔσεσθαι ἔμελλεν, Ιουστινιανός μετὰ τὴν νίκην τ' μὲν εἰς ἄμυναν ἐκείνοις, τὸ δὲ δι' ἐκείνους
Belisario in orbe Romano feliciter gesta complec- μαίων κατώρθωσε γῆς καὶ Βελισσάριος, ἀναγρά
tuntur. Tertium ædificia inscripsit, magnifice admodum commemorans, quæ opera Justinianus
construxerit; templa scilicet, regias donos, oppida
et urbes, pontes, atque alia ad publicum usum
spectantia. Quartum opus, retractatio est earum
orationum, quas apud Justinianum laudibus eum
vehiens habuit, quasiquædam palinodia seu recantatio minus recte ab eo dictorum. Belisarii res
describens, cujus comes in expeditione bellica illi
subserviens fuit, primum commemorat, quomodo
Cabades Persarum rex, Chosroæ filiorum suorum
natu minimo regnum relinquere volens, in adoptionem eum Romanorum imperatori dare statuerit,
quo juveni certius firmiusque regnum esset. Quod
ubi illi non successit, Proclo impediente, qui apud
Justinianum quæstoris dignitatem gerebat, inimicitias graviores contra Romanos suscepit. Et bel -
Jum Procopius inter Romanos, Belisario duce et
Persas gestum, elegantia mira optiine exsequitur.
Primum, ut Belissarius una cum Hermogene
exercitus ductore, Persas ad Daras et Nisibim vicerit
scribit. Ei victoriæ corumdum tropæa in Armenia
erecta attexit. Item Alamundari Scenitarum
barbarorum ducis, bello adversus Romanos ab eo
moto, res gestas. Qui Timostratum Rufini fratrem
nna cum plurimis aliis comitibus ejus captum,
postea ingenti pecunia redemptum, reddidit. Perquam miserab:liter autem memorat ipsius Alamundari et Azarethi adversus Romanorum imperium
expeditiones: quemadmodum copiis eorum militaribus, per vim in regionem suam redire contendentibus, in Euphratis ripa Belissarius occurrerit,
atque cum eis prelium commiserit. Ει quomodo
Belisarii milites, quod consilio ejus parere noluerint, Paschalium feriarum diebus instantibus, sint
concisi. Quomodo denique Rufinus et Herniogenes
perpetuam, quæ dicitur, pacem cum Persis fecerint. 748 Dein le seditionem popularem Byzantii
ortam subjungit, quæ cognomen sortita est Nixx,
Vince: quod tessseram eam in ipso conflictu perduelles habuerint, ut eo signo se earumden partium sectatores cognoscerent. Quo tempore Hypatius et Pompeius, Anastasium genere contingentes,
populo cogente, tyrannidem affeclarunt. Sed ii
ostea plebe, Narsæ et Belisarii ductu, vieta, Justimiani jussione capita amiserunt. In eo tumultu
Procopius triginta millia hominum ex plebe concidisse dicit. Per quos, addit, odio Justiniani inconsum esse vetus Sapientiæ Dei templum, quod
longiuscutum fuit. Id Constantius olim funditus
a Constantino constructum, et a se absolutum,
Deo sacraverat. Quapropter illis tantam impietatem patrare ausis, permissione, ut opinor,
Dei, quale id deinceps futurum esset scientis, JuUltra Pelusiacum Arabia est, ad Rubrum mare
pertinens, et odoriferam illam ac divitem, et Beatæ
rognomine inclytam. Hæc Catabanum et Esbonitaφουσι· τὸ δὲ κτίσματα προσεπέγραψεν· ὅσα δῆτα
Ἰουστινιανὸς ᾠκοδόμησε, μάλα γενναίως ἐκφράζων
νεώς τε καὶ βασιλείους οίκους, ἄστιά τε καὶ πόλεις,
γεφύρας τε καὶ ἄλλα ἐς κοινὴν χρῆσιν ἐξευρημένα.
Τὸ δὲ τέταρτον αντίῤῥησίς ἐστιν, ὧν πρὸς Ἰουστι
νιανὴν εἴρηκε δι' ἐπαίνου ποιῶν, καὶ ὡς ἄν τις πα
λινῳδία τῶν αὐτῷ μὴ καλῶς εἰρημένων. Γράφει το
νυν τὰ κατὰ Βελισσάριον, ᾧ καὶ παρείπετο κἀν τοῖς
πολέμοις διακονούμενος· καὶ πρῶτα μὲν διηγεῖται,
ὡς Καβάδῃ τῷ Περσῶν βασιλεῖ Χοσρόης τῷ τῶν
ἄλλων αὐτοῦ υἱέων νεωτέρῳ ὄντι περιθεῖναι τὴν ἀρ
χήν βουληθεὶς, ἐς θετὸν υἱὸν τῷ Ῥωμαίων βασιλεί
ἐκεῖνον γενέσθαι διενοεῖτο, ὡς ἐν τῷ ἀσφαλεῖ αὐτῷ
ἡ ἀρχὴ διαγένοιτο. ὡς δὲ τοῦ σκοποῦ διημάρτανε,
Πρόκλου κωλύοντος, ὃς διὰ τιμῆς ὢν Ἰουστινιανῷ
Κοιαίστωρος έτιμᾶτο ἀξίᾳ, ἐς μείζον τὴν ἔχθραν
κατὰ 'Ρωμαίων ἠρέθισε· καὶ τὸν μεταξύ Ρωμαίων
τε καὶ Περσῶν πόλεμον ὑπὸ Βελισσαρίῳ στρατηγῷ
άριστα καὶ κεκομψευμένως διέξεισι· καὶ πρῶτον ν.-
κῆσαί φησι Πέρσας, περί τε τὸ Δάρας ἄστυ τε καὶ
τὴν Νίσιβιν, σὺν Ερμογένες διακοσμοῦντι τὸ στρά
τευμα. Οἷς συνυφαίνει καὶ τὰ ἐπ᾿ ᾿Αρμενία τούτοις
γενόμενα τρόπαια· ὅσα τε Αλαμούνδαρος τῶν Σκηνητῶν βαρβάρων ἡγούμενος, Ρωμαίοις ἐπελθὼν
ἔπραττε· Τιμόστρατον ζωγρήσα; τὸν ἀδελφὸν Ρουφίνου, σὺν ἑτέροις πλείστοις τῶν ἑπομένων· καὶ ἐς
ὕστερον χρήμασι μεγάλοις ἀπέδοτο. Λίαν δὲ περιπαθῶς ἀναγράφει τοῦ αὐτοῦ ᾿Αλαμουντάρου καὶ
'Αζαρέθου τὴν κατὰ τῆς Ῥωμαίων γῆς ἔφοδον·
ὅπως πρὸς βίαν τῶν ὑπ' ἐκεῖνον στρατιωτῶν εἰς τὴν
οἰκείαν επανερχομένων, ἐπὶ ταῖς τοῦ Εὐφράτου
προσβαλών ὄχθαις ὁ Βελισσάριος συνεῤῥάγη· καὶ
μή προσμείναντες τῇ Βελισσαρίου βουλῇ οἱ περὶ
αὐτὸν διεφθάρησαν, ἡμερῶν τοῦ Πάσχα ἐνισταμένων.
Καὶ ὡς Ρουφίνος καὶ Ἑρμογένης τὴν καλουμένην
απέραντον πρὸς Πέρσας εἰρήνην ἔπραττον· καὶ
μετὰ τοῦτο, τὴν ἐν Βυζαντίῳ γενομένην στάσιν τῶν
δήμων ἢ ἐπίκλησιν ἔσχε τὸ Νίκα· σύνθημα δεδει
κότων τῶν πολεμίων τοῦτο τῇ συμπλοκῇ, ὥστ᾽ ἐντεῦθεν τὸν σύμμαχον τὴν ἐς ἀλλήλους γνῶσιν που
ρίζεσθαι· ὁπηνίκα Υπάτιος καὶ Πομπήϊος πρὸς γένας βασιλεῖ ᾿Αναστασίῳ προσήκοντες, βιασαμένων
τῶν δήμων, εἰς τυραννίδα ήρθησαν· οἱ τῶν δήμων
ὕστερον ἡσσηθέντων Ναρσοῦ καὶ Βελισσαρίου ταῖς
στρατηγίαις, καὶ οὗτοι τὰς κεφαλὰς ἀπέθεντο κελεύοντος Ἰουστινιανοῦ. Λέγει δ' οὖν ὁ Προκόπιος
τῷ τηνικαῦτα πόνῳ, τριάκοντα χιλιάδας του δήμου
πεσεῖν. Τούτους φησὶ μίσει τῷ πρὸς Ἰουστινιανὸν
ἐμπρῆσαι καὶ τὸ πρὸν τέμενος τῆς τοῦ Θεοῦ Σοφίας
ἐπίμηκες δν· ὅ Κωνσταντίνος πάλαι ἐκ βάθρων εγείρας, ἀνετίθει Θεῷ· διὸ τοῦ Θεοῦ παραχωροῦντος
ἐκείνοις διαπράξασθαι τὸ ἀσέβημα, ἅτε οἶμαι εἰδότος οἷον ἔσεσθαι ἔμελλεν, Ιουστινιανός μετὰ τὴν
νίκην τ' μὲν εἰς ἄμυναν ἐκείνοις, τὸ δὲ δι' ἐκείνους
rum
et Scenitarum Arabum vocatur, sterilis,
præterquam ubi Syriæ confinia attingit, nec nisi
Casio monte nobilis. (Plin. lib. v, cap. 11.)
Chapter XICaput XI
col. 245–246page 119 of 313
PG 147:245ἀρίον πεσόντας Θεὸν ἱλεούμενος, ἐς οἶν νῦν ὁρᾶται προήγαγεν ἐξ αὐτῶν ἐγείρας κρηπίδων. ΚΕΦΑΛ. ΙΑ'. Τὰ κατὰ Βανδίλους· καὶ περὶ Ονωρίχου καὶ τῶν τότε μαρτυρησάντων· καὶ Καβαώνου τοῦ Μαυ ρουσίου ὅσα ὑπὲρ ἡμῶν ἔπραξεν. Ο δ' αὐτὸς Προκόπιος καὶ τὰ κατὰ Βανδίλους γενόμενα Βελισσαρίῳ εὐτυῶς λίαν διέρχεται, ἄξια μνήμῃ σώζεσθαι. Ἐπὶ γὰρ Αρκαδίου καὶ Ονωρίου, ὡς εἴρηται, Οὐάνδιλοι μετὰ τοῦ σφῶν ῥηγός Γογγι δίσκλου τὴν Σπανῶν χώραν καταλαβόντες, ἐκεῖθεν δ' ἐς Λιβύην τὴν πρὸς Ἑσπέραν ἐλθόντες, ἐν και τασχέσει ταύτης ἐγένοντο. Γογγιδίσκλου δὲ τέλει χρησαμένου τοῦ βίου, Γάνθαρος καὶ Γιζέριχος οἱ παῖδες τὴν ἀρχὴν διεδέχοντο. θατέρου δὲ τοῦ Γόν θαρι τελευτήσαντος, εἰς μόνον Γιζέριχον ἡ πᾶσα τῶν Οὐανδίλων μετέβαινε βασιλεία· δς τὴν Καρτάγεναν τῶν Ἀφρῶν προκαθημένην πόλιν βασίλειον ποιησάμενος, ἔπειτα καὶ 'Ρώμην εξ εν ἔτη ἐννέα πρὸς τριάκοντα ἡγησάμενος. Καταλιμπάνει τ τιδα Ονώριχον, ὃς τῆς Ἀρείου θρησκείας ἀντι πούμενος, ἀπανθρώπω; τοὺς ἐν Λιβύη Χριστιανοὺς ἐκολάσατο, οἱ τῆς ἐν Νικαίς γεννικῶς ὑπερ! σαντο, βιαζόμενος τὰ Αρείου πρεσβεύειν· οἷς μὴ ἐθέλουσι πείθεσθαι, μυρίας ἐπῆγε κολάσεις, πυρὶ καὶ ὕδατι καὶ ἄλλαι; πικροτάται; ἰδέαις θανάτων τοῦ ζῆν ἀπαλλάττων. Ησαν δὲ ὧν καὶ τὰς γλώσσας περιεῖλε μαχαίρᾳ, οὓς φησι καὶ Προκόπιος ἀνὰ τὴν βασιλέως πόλιν ήκοντας κατιδεῖν, καὶ διομιλούμενος ἐντυχεῖν ἐκείνοις, ἴσα τοῖς μηδὲν πεπονθότι δια φθεγγομένοις. Τῶν αἱ μὲν γλῶσσαι κεκαρμέναι καὶ κάτωθεν τοῦ φάρυγγος ἦταν ἡ γε μὴν φωνὴ οξ τως εὐσήμως προΐετο έναρθρος, ὡς θαῦμα καινὸν τοῖς τε ὁρῶσι καὶ ἀκούουσιν εἶναι. ἂν δὴ καὶ Ἰου στῖνος ἔν τινι τῶν διατάξεων μνείαν ποιεῖται· τούς των, φησὶν ὁ Προκόπιος, καὶ δύο πολλῷ ἔπειτα ὕστερον ὀλίσθῳ περιπεσόντες, καὶ γυναιξὶν ἐμιλή. σαντες, τὸ λέγειν πάμπαν ἀφῄρηνται· τῆς μαρτυρικῆς χάριτος μηκέτι περιμένειν, ἀλλ' ἀφίστασθαι θελησάσης τῇ ἐκτροπῇ. Διηγεῖται δέ τι καὶ ἕτερον ὀξιάγαστον ὁ Θεὸς κατ' ἐκεῖνο καιροῦ ἔπραττεν, ἐν ἀνδράσιν οὐδαμῶς μὲν τὰ ἡμέτερα θρησκεύειν εἰ δίσιν, ὅσιά γε μὴν ὁρᾷν κατ' ἐκεῖνο ᾑρημένοις και ροῦ. Ἱστορεῖ γάρ τινα Καβαώνην ἡγούμενον Μαυ ρουσίων τῶν ἀμφὶ Τρίπολιν· οὗτος τοιγαροῦν Και Επώνης (τοῖς ἐκείνου δὲ χρήσομαι βήμασιν ἀστείως μάλα διηγουμένου), ἐπειδὴ ἐς αὐτὸν στρατεύεσθαι Βανδίλους ἐπύθετο, τοιάδε εποίει. Πρῶτα μὲν τοῖς ὑπηκόοις ἐπήγγελλεν, ἀδικίας τε πάσης και βρώσεως εἰς τρυφὴν ἀγούσης, καὶ πάντων μάλιστα γυναικών ξυνουσίας ἀπέχεσθαι· χαρακώματά τε δύο πηξάμενος, ἐν θατέρῳ μὲν αὐτὸς σὺν πᾶσιν ἐστρατοπεδεύσατο τοῖς ἀνδράσιν· ἐν μὲν δὴ τῷ ἑτέρῳ τὰς γυναῖκας καθείρξει θάνατον δὲ τὴν ζημίαν ἠπείλησεν έτε
ECCLESIASTIC.E HISTORIE LIB. XVII.
ἀρίον πεσόντας Θεὸν ἱλεούμενος, ἐς οἶν νῦν ὁρᾶται stinianus post victoriam, partim ut illos ulciscer
προήγαγεν ἐξ αὐτῶν ἐγείρας κρηπίδων.
tur, partim ut de eorum coacervata cæde Deun
placaret, templòm id ab ipsis fundamentis excitatum, ad eam quæ nunc cernitur amplitudinem perluxit.
Τὰ κατὰ Βανδίλους· καὶ περὶ Ονωρίχου καὶ τῶν
τότε μαρτυρησάντων· καὶ Καβαώνου τοῦ Μαυ
ρουσίου ὅσα ὑπὲρ ἡμῶν ἔπραξεν.
Ο δ' αὐτὸς Προκόπιος καὶ τὰ κατὰ Βανδίλους
γενόμενα Βελισσαρίῳ εὐτυῶς λίαν διέρχεται, ἄξια
μνήμῃ σώζεσθαι. Ἐπὶ γὰρ Αρκαδίου καὶ Ονωρίου,
ὡς εἴρηται, Οὐάνδιλοι μετὰ τοῦ σφῶν ῥηγός Γογγιδίσκλου τὴν Σπανῶν χώραν καταλαβόντες, ἐκεῖθεν
δ' ἐς Λιβύην τὴν πρὸς Ἑσπέραν ἐλθόντες, ἐν και
τασχέσει ταύτης ἐγένοντο. Γογγιδίσκλου δὲ τέλει
χρησαμένου τοῦ βίου, Γάνθαρος καὶ Γιζέριχος οἱ
παῖδες τὴν ἀρχὴν διεδέχοντο. θατέρου δὲ τοῦ Γόν
θαρι τελευτήσαντος, εἰς μόνον Γιζέριχον ἡ πᾶσα
τῶν Οὐανδίλων μετέβαινε βασιλεία· δς τὴν Καρ·
ταγέναν τῶν Ἀφρῶν προκαθημένην πόλιν βασίλειον
ποιησάμενος, ἔπειτα καὶ 'Ρώμην εξ εν ἔτη ἐννέα
πρὸς τριάκοντα ἡγησάμενος. Καταλιμπάνει τ
τιδα Ονώριχον, ὃς τῆς Ἀρείου θρησκείας ἀντι
πούμενος, ἀπανθρώπω; τοὺς ἐν Λιβύη Χριστια
νοὺς ἐκολάσατο, οἱ τῆς ἐν Νικαίς γεννικῶς ὑπερ!-
σαντο, βιαζόμενος τὰ Αρείου πρεσβεύειν· οἷς μὴ
ἐθέλουσι πείθεσθαι, μυρίας ἐπῆγε κολάσεις, πυρὶ
καὶ ὕδατι καὶ ἄλλαι; πικροτάται; ἰδέαις θανάτων
τοῦ ζῆν ἀπαλλάττων. Ησαν δὲ ὧν καὶ τὰς γλώσσας
περιεῖλε μαχαίρᾳ, οὓς φησι καὶ Προκόπιος ἀνὰ τὴν
βασιλέως πόλιν ήκοντας κατιδεῖν, καὶ διομιλούμενος
ἐντυχεῖν ἐκείνοις, ἴσα τοῖς μηδὲν πεπονθότι δια
φθεγγομένοις. Τῶν αἱ μὲν γλῶσσαι κεκαρμέναι καὶ
κάτωθεν τοῦ φάρυγγος ἦταν ἡ γε μὴν φωνὴ οξ
τως εὐσήμως προΐετο έναρθρος, ὡς θαῦμα καινὸν
τοῖς τε ὁρῶσι καὶ ἀκούουσιν εἶναι. ἂν δὴ καὶ Ἰου
στῖνος ἔν τινι τῶν διατάξεων μνείαν ποιεῖται· τούς
των, φησὶν ὁ Προκόπιος, καὶ δύο πολλῷ ἔπειτα
ὕστερον ὀλίσθῳ περιπεσόντες, καὶ γυναιξὶν ἐμιλή.
σαντες, τὸ λέγειν πάμπαν ἀφῄρηνται· τῆς μαρτυ
ρικῆς χάριτος μηκέτι περιμένειν, ἀλλ' ἀφίστασθαι
θελησάσης τῇ ἐκτροπῇ. Διηγεῖται δέ τι καὶ ἕτερον
ὀξιάγαστον ὁ Θεὸς κατ' ἐκεῖνο καιροῦ ἔπραττεν, ἐν
ἀνδράσιν οὐδαμῶς μὲν τὰ ἡμέτερα θρησκεύειν εἰδίσιν, ὅσιά γε μὴν ὁρᾷν κατ' ἐκεῖνο ᾑρημένοις και
ροῦ. Ἱστορεῖ γάρ τινα Καβαώνην ἡγούμενον Μαυ
ρουσίων τῶν ἀμφὶ Τρίπολιν· οὗτος τοιγαροῦν Και
Επώνης (τοῖς ἐκείνου δὲ χρήσομαι βήμασιν ἀστείως
μάλα διηγουμένου), ἐπειδὴ ἐς αὐτὸν στρατεύεσθαι
Βανδίλους ἐπύθετο, τοιάδε εποίει. Πρῶτα μὲν τοῖς
ὑπηκόοις ἐπήγγελλεν, ἀδικίας τε πάσης και βρώσεως
εἰς τρυφὴν ἀγούσης, καὶ πάντων μάλιστα γυναικών
ξυνουσίας ἀπέχεσθαι· χαρακώματά τε δύο πηξάμενος, ἐν θατέρῳ μὲν αὐτὸς σὺν πᾶσιν ἐστρατοπεδεύ
σατο τοῖς ἀνδράσιν· ἐν μὲν δὴ τῷ ἑτέρῳ τὰς γυναῖκας
καθείρξει θάνατον δὲ τὴν ζημίαν ἠπείλησεν έτε
Homerichus persecutor Catholicorum plats
quam of piscopos ortho.luxes solum exsilit causa
CAPUT XI.
Res Vandalorum. De Honoricho et cius temporis
martyribus. De Cabaone Mauro, et quid pro Chrstianis egerit.
Idem Procopius res Belisarii Vandalicas cognitu
dignas mirifice admodum exsequitur. Arcadio
namque et fluorio imperantibus, sicuti supra dictum est, Vandali et Alani cum rege suo Gongidisclo
flispania occupata, iule in Libyam occidentalem
transierunt, eamdemque possederunt. Gongidisclus
ubi fatis concessit, Gontharis et Genzerichus filii
ejus in regno successerunt. Altero porro ex his,
Gonthari scilicet, mortuo, ad unum Genserichum
summa rerum Vandal carum pervenit. Hie Carthagine principe Aphrorum urbe, sedem regiam constituit. Ac deinceps Romam quoque cepit; et mortuus
est, cum regnum undequadraginta annis obtinuisset.
749 Reliquit autem is filium Honorichum
qui Arianam religionem propugnans, Christianos
Nic.ena decreta fortiter defendentes, in Libya crndeliter tractavit, Ariique opinionem profiteri cocgit. Qui vero mandatis ejus parere nollent, cos
innumeris affecit suppliciis, igni et aqua et aliis
acerbissimis tormentorum generibus e vita tollens.
Erant vero, quibus etiam linguas ferro rescidit,
quos se Procopius, cumn Constantinopolim venissent. vidisse ait, atque per colloquium convenisse,
haud aliter, quam qui nihil tale passi essent, verb
facientes. Horum linguæ ex ipso usque guliure
excisæ erant: vocem antem tam claram et articulatam edebant, ut miraculum novum spectantibus
atque audientibus exhiberent. Meminit quoque
eorum in quadam constitutione Justinus Ex his.
Procopius inquit, aliquanto post duo quod lubri
citate lapsi essent, et rem cum feminis habuissent,
vocem prorsus amiserunt, martyrii gratia amplius
apud eos manere nolente, sed propter illorum degenerationem ab eis desciscente. liecenset praeterea
aliud quoque admiratione dignum, quod Deus eo
ipso tempore fecit, in hominibus, non illis quidem
sacris nostris initiatis, sed qui tamen tum que
sancta essent facere delegissent. Scribit namque
de Cabaone quodam Maurusiorum, eorum qui circa
Tripolim sunt, duce. Cabaones igitur iste (illius
enim qui hæc perquam luculenter commemorat,
verbis utar) postquam Van Jalos bellum adversum
se movere audivit, haec fecit. Primum civibus subditisque suis præcepit, ut ab iniquitate omni et
cibo qui ad delicias faceret, abessent, omniumque
maxime se a congressu mulierum abstinerent: et
binis castris positis, in alteris quidem ipse cum
viris in armis fuit, in alteris autem mulieres incluverters cogit. (Diae )
3. f. d.el. ut sul.
col. 247–248page 120 of 313
PG 147:247Μετὰ δὲ πέμψας εις Καρχηδόνα κατασκόπους ἐπέσ ταττε τάδε. Επειδαν οἱ Βανδίλοι ἐπὶ τὴν στρατείαν βαδίζοντες ἐς τινα νεὼν ὑβρίσωσιν ἐν οἱ Χριστιανοί σέβονται, αὐτοὺς μὲν ἐφορᾷν τὰ γινόμενα· ἐὰν δὲ οἱ Βανδίλοι τὸ χωρίον ἀμείψωσι, πάντα ποιεῖν τά ναντία εἰς τὸ ἱερὸν, ἐξ οὗ δ' ἂν ἐκεῖνοι βαδίσαντες οἴχωνται. Επειπεῖν δὲ αὐτὸν καὶ τοῦτό φασιν, ὡς ἀγνεοῖ μὲν τὸν Θεὸν ἄν οἱ Χριστιανοί σέβονται εἰκὸς δὲ αὐτόν φησιν, εἴ περ ισχυρός ἐστιν, ὡς λέ γεται, τίσασθαι μὲν τοὺς ὑβρίζοντας, ἀμύναι δὲ τοῖς θεραπεύουσιν. Οἱ μὲν οὖν κατάσκοποι ἐς Καρχηδόνα ἐλθόντες ἐσχόλαζον, τὴν παρασκευὴν τῶν Βαν δίλων θεώμενοι. Ἐπειδὴ δὲ τὸ στράτευμα τὴν Τρί πολιν ᾔεσαν, σχήματα περιβεβλημένοι ταπεινὰ εἶ σθαι, εἴ τις ἐπὶ τὸ τῶν γυναικῶν χαράκωμα τον ποντο. Οἱ δὲ Βανδίλοι ὡς ἡμέρᾳ τῇ πρώτῃ ηὐλίσαντο ἐς τοὺς νεως τῶν Χριστιανῶν, τούς τε ἵππους τά τε ἄλλα ζῶα επαγαγόντες, ύβρεώς τε οὐδεμιᾶς ἀπε λείποντο, καὶ αὐτοὶ ἀκολασίᾳ τῇ σφετέρᾳ ἐχρήσαντο. Τούς τε ἱερεῖς οὓς λάβοιεν, ἐῤῥάπιζόν τε, καὶ ξαί νοντες κατὰ τοῦ νώτου πολλὰς, ὑπηρετεῖν σφίσιν ἠνάγκαζον. Ἐπειδὴ δὲ τάχιστα ἐνθένδε ἀπηλλάγησαν, ἐποίουν οἱ τοῦ Καβαώνου κατάσκοποι, ὅσα αὐτ τοῖς ἐπετέτακτο. Τά τε γὰρ ἱερὰ καθῄρουν αὐτίκα τήν τε κόπρον καὶ εἴ τι ἄλλο οὐχ ὁσίως ἐπέκειτο σὺν ἐπιμελείᾳ ἀφελόμενοι, καλῶς διετίθεντο τά τε λύχνα ἔκαιον ἅπαντα, καὶ τοὺς ἱερέας αἰδοῖ τῇ πολλῇ προσεκύνησαν, καὶ τῇ ἄλλῃ φιλοφροσύνῃ ἡσπάσαντο ἀργύριά τε τοῖς πτωχοίς δόντες, οἱ ἀμφὶ τὰ ἱερὰ ταῦτα ἐκάθηντο. Οὕτω δὲ τῇ Βανδήλων στρατιᾷ εἰ ποντο· καὶ ἀπὸ τούτου κατὰ τὴν ὁδὸν σύμπασαν οἱ Βανδίλοι κατὰ ταῦτα ἡμάρτανον, καὶ οἱ κατά σκοποι ἐθεράπευον. Ἐπειδὴ δὲ ἀγχοῦ ἔσεσθαι ἔμελ λον, προτερήσαντες οἱ κατάσκοποι, ἀγγέλλουσι τῷ Καβαώνῃ ὅσα Βανδίλοις τε καὶ σφίσιν ἐς τὰ Χρι στιανῶν ἱερὰ εἴργαστο, καὶ ἐγγύς που οἱ πολέμιοι εἶεν· ὁ δὲ ἀκούσας, ἐς τὴν ξυμβολήν καθίστατο. Οι μὲν οὖν πολλοί, ὥς φησι, Βανδίλων διεφθάρησαν εἰσὶ δὲ οὗ καὶ ὑπὸ τοῖς πολεμίοις ἐγένοντο· ὀλίγοι τε κομιδῇ ἐκ τοῦ στρατοῦ τούτου ἐπ' οἴκου ἀπεκρ μίσθησαν. Ταῦτα μὲν Τρασαμούνδῳ παθεῖν τῷ Βαν δίλῳ ὑπὸ Μαυρουσίων ἐγένετο· οὐ πολλῷ δὲ ὕστερον ἐτελεύτα τὸν βίον, ἑπτὰ καὶ εἴκοσιν ἐνιαυτοῖς τοῦ Βανδίλων Εθνους ἡγεμονεύσας. Πρὸ δὲ τούτου, Γούνα δαμος Ονωρίχου παῖς, ἔκγονος δὲ Γιζερίχου· ὧν ὁ μὲν δώδεκα ἔτη, ὀκτὼ δὲ Ονώριχος ήρξε Τρασαμοῦνδος δὲ ἀνὴρ εἴδους εὖ ἔχων καὶ μεγαλόψυχος, πρὸς Θευδέριχον έπεμπε βασιλέα τῶν Γότθων, Ἀμαλασοῦνθαν ἀδελφὴν αὐτοῦ πρὸς γάμον λαβεῖν. 'Ο δὲ δίδωσι καὶ χιλίου; Γότθων ὑπασπιστάς, καὶ ἑτέρα; πέντε χιλιάδας δορυφόρων τάξιν πληροῦντας. Τού του δὲ τελευτήσαντος, Ιλδέριχος ὁ Ονωρίχου τοῦ Γιζερίχου παιδός, ἐβασίλευσεν, ἀνὴρ πρᾶος καὶ
Μετὰ δὲ πέμψας εις Καρχηδόνα κατασκόπους ἐπέσ
ταττε τάδε. Επειδαν οἱ Βανδίλοι ἐπὶ τὴν στρατείαν
βαδίζοντες ἐς τινα νεὼν ὑβρίσωσιν ἐν οἱ Χριστιανοί
σέβονται, αὐτοὺς μὲν ἐφορᾷν τὰ γινόμενα· ἐὰν δὲ
οἱ Βανδίλοι τὸ χωρίον ἀμείψωσι, πάντα ποιεῖν τά
ναντία εἰς τὸ ἱερὸν, ἐξ οὗ δ' ἂν ἐκεῖνοι βαδίσαντες
οἴχωνται. Επειπεῖν δὲ αὐτὸν καὶ τοῦτό φασιν, ὡς
ἀγνεοῖ μὲν τὸν Θεὸν ἄν οἱ Χριστιανοί σέβονται
εἰκὸς δὲ αὐτόν φησιν, εἴ περ ισχυρός ἐστιν, ὡς λέ
γεται, τίσασθαι μὲν τοὺς ὑβρίζοντας, ἀμύναι δὲ τοῖς
θεραπεύουσιν. Οἱ μὲν οὖν κατάσκοποι ἐς Καρχη
δόνα ἐλθόντες ἐσχόλαζον, τὴν παρασκευὴν τῶν Βανδίλων θεώμενοι. Ἐπειδὴ δὲ τὸ στράτευμα τὴν Τρίπολιν ᾔεσαν, σχήματα περιβεβλημένοι ταπεινὰ εἶ
sit, mortis supplicium minatus, si quis feminarum σθαι, εἴ τις ἐπὶ τὸ τῶν γυναικῶν χαράκωμα τον
vallum ingressus esset. Sub hæc exploratoribus
Carthaginem missis mandavit, ubi Vandali in expeditione militari in templum Christianorum aliquod
per injuriam contumeliose quidquam facerent, ut
ipsi quidem, ea quæ ferent, spectarent: postquam
autem Vandali ex eo loco decessissent, diversa et
contraria omnia in delubrum: id, 750 unde illi
abiissent, facerent. Illud etiam eum dixisse ferunt,
se quidem Deum quem Christiani colerent, ignorare; consentaneum vero et par esse, siquidem,
quod diceretur, fortis potensque esset, ut cum contemptores numinis sui ulcisceretur, tum cultores
tueretur. Itaque speculatores, postquam Carthaginem venerunt, per otium ibi quievere, Vandalorum apparatum belli spectantes. Ubi vero exercitus ποντο. Οἱ δὲ Βανδίλοι ὡς ἡμέρᾳ τῇ πρώτῃ ηὐλίσαντο
eorum Tripolim versus iret, viliori habitu sumpto,
subsecuti sunt. Porro Vandali die primo in Christianorum templis inanserunt, et inductis in ea
equis et jumentis aliis, nihil de injuria contumeliaque aliqua reliqui quidquam fecere. Et lascivia
libidineque sua usi, sacerdotibus quos arripuissent,
colaphos impegerunt, et plagis multis in tergo aſſecerunt, subservireque cos sibi coegerunt. Postquam
vero celerrime inde discesserunt, Cabaonis exploratores, quæ ipsis mandata erant, fecere. Templa
namque confestim repurgarunt, et purgamentis
aliisque rebus, quæ ibi minus sancte positæ erant,
cum cura et diligentia ejectis, rite omnia disposuere, lucernas omnes incendere, sacerdotes veneratione ingenti coluere, et humanitate alia omni
prosecuti sunt. Argentum quoque mendicis, qui
circum sacras ædes considebant, dederunt. Hoc
pacto illi Vandalorum copias sunt secu i. Eɩ ab eo
tempore in profectione et itinere toto Vandali ad
hunc ipsum modum peccarunt. Speculatores vero
peccatum, corum correxerunt. Sedenim cum Vandali jam non longe ab eo quem petebant loco abessent, prævertentes cos exploratores, Cabaoni omnia
ea quæ et Vandali et ipsi in Christianorum templis fecissent, retulerunt, atque hostes jam prope
alesse renuntiarunt. Quibus ille rebus cognitis,
pugna cum illis, est congressus. In eo certamine
multi Vandali, sicut ipse inquit, interfecti sunt,
ἐς τοὺς νεως τῶν Χριστιανῶν, τούς τε ἵππους τά τε
ἄλλα ζῶα επαγαγόντες, ύβρεώς τε οὐδεμιᾶς ἀπε
λείποντο, καὶ αὐτοὶ ἀκολασίᾳ τῇ σφετέρᾳ ἐχρήσαντο.
Τούς τε ἱερεῖς οὓς λάβοιεν, ἐῤῥάπιζόν τε, καὶ ξαίνοντες κατὰ τοῦ νώτου πολλὰς, ὑπηρετεῖν σφίσιν
ἠνάγκαζον. Ἐπειδὴ δὲ τάχιστα ἐνθένδε ἀπηλλάγησαν, ἐποίουν οἱ τοῦ Καβαώνου κατάσκοποι, ὅσα αὐτ
τοῖς ἐπετέτακτο. Τά τε γὰρ ἱερὰ καθῄρουν αὐτίκα·
τήν τε κόπρον καὶ εἴ τι ἄλλο οὐχ ὁσίως ἐπέκειτο
σὺν ἐπιμελείᾳ ἀφελόμενοι, καλῶς διετίθεντο τά τε
λύχνα ἔκαιον ἅπαντα, καὶ τοὺς ἱερέας αἰδοῖ τῇ πολλῇ
προσεκύνησαν, καὶ τῇ ἄλλῃ φιλοφροσύνῃ ἡσπάσαντο
ἀργύριά τε τοῖς πτωχοίς δόντες, οἱ ἀμφὶ τὰ ἱερὰ
ταῦτα ἐκάθηντο. Οὕτω δὲ τῇ Βανδήλων στρατιᾷ εἰ
ποντο· καὶ ἀπὸ τούτου κατὰ τὴν ὁδὸν σύμπασαν
οἱ Βανδίλοι κατὰ ταῦτα ἡμάρτανον, καὶ οἱ κατάσκοποι ἐθεράπευον. Ἐπειδὴ δὲ ἀγχοῦ ἔσεσθαι ἔμελλον, προτερήσαντες οἱ κατάσκοποι, ἀγγέλλουσι τῷ
Καβαώνῃ ὅσα Βανδίλοις τε καὶ σφίσιν ἐς τὰ Χρι
στιανῶν ἱερὰ εἴργαστο, καὶ ἐγγύς που οἱ πολέμιοι
εἶεν· ὁ δὲ ἀκούσας, ἐς τὴν ξυμβολήν καθίστατο. Οι
μὲν οὖν πολλοί, ὥς φησι, Βανδίλων διεφθάρησαν·
εἰσὶ δὲ οὗ καὶ ὑπὸ τοῖς πολεμίοις ἐγένοντο· ὀλίγοι
τε κομιδῇ ἐκ τοῦ στρατοῦ τούτου ἐπ' οἴκου ἀπεκρ
μίσθησαν. Ταῦτα μὲν Τρασαμούνδῳ παθεῖν τῷ Βαν
δίλῳ ὑπὸ Μαυρουσίων ἐγένετο· οὐ πολλῷ δὲ ὕστερον
ἐτελεύτα τὸν βίον, ἑπτὰ καὶ εἴκοσιν ἐνιαυτοῖς τοῦ
Βανδίλων Εθνους ἡγεμονεύσας. Πρὸ δὲ τούτου, Γούνα
multi ab hostibus capti, pauci sane ex en exercitu δαμος Ονωρίχου παῖς, ἔκγονος δὲ Γιζερίχου· ὧν
domum reversi sunt. Hæc Trasamundo Vandalo
a Maurusiis aeciderunt: qui non multo post vitam
finiit, cum viginti et septem annis Vandalorum genti
præfuisset ante hunc autem Gundamus Honorichi filius, Genzerichi autem nepos, duodecim,
Honoricus vero octo annos regnum administravit.
751 Trasamundus iste eximia forma, animique magni vir, ad Theuderichum Gotthorum regem
Trasamundus Vandalus orthodoxorum hostis
acerrimus, in Africa 220 episcopos in Sardiniam
relegavit, quibus Symmachus Rom. antistes eleemosynan quotidianam submisit (Diacon.)
Gandamum alii Gandabyndum vocant, crudelem Catholicorum persecutorem.
Trasamundus decessurus Hilderichum, quem
ὁ μὲν δώδεκα ἔτη, ὀκτὼ δὲ Ονώριχος ήρξε Τρασα -
μοῦνδος δὲ ἀνὴρ εἴδους εὖ ἔχων καὶ μεγαλόψυχος,
πρὸς Θευδέριχον έπεμπε βασιλέα τῶν Γότθων, Αμαλασούνθαν ἀδελφὴν αὐτοῦ πρὸς γάμον λαβεῖν. 'Ο δὲ
δίδωσι καὶ χιλίου; Γότθων ὑπασπιστάς, καὶ ἑτέρα;
πέντε χιλιάδας δορυφόρων τάξιν πληροῦντας. Τού
του δὲ τελευτήσαντος, Ιλδέριχος ὁ Ονωρίχου τοῦ
Γιζερίχου παιδός, ἐβασίλευσεν, ἀνὴρ πρᾶος καὶ
alii Childerichum appellant, sacramento jurisjurandi obstrinxit, ne Catholicis unquam faveret:
nam propeosum eum ad illos complectendos esse
animadverterat. At ipse regno politus, episcopos
orthodoxos ab exsilio revocavit, eisque ecclesias
reformandas demandavit. Quæ res oi apud Vandalos Arianos fraudi fuit. (Diac.)
Chapter XIICaput XII
col. 249–250page 121 of 313
PG 147:249Χριστιανοῖς ἥκιστα χαλεπός, οὐδαμῶς δὲ καὶ πρὸς μάχας ῥᾳδίως ἐρεθιζόμενος. Προσήκων δέ τις ἐκείνῳ γένει Γελίμερ όνομα ἐπιθέμενος τυραννιοι, Ἰλδέριχον τῆς ἀρχῆς ἐξιστᾷ, ἔτη ἑπτὰ βασιλεύσαντα. Δει νὸς δ᾽ ἐπιθέσθαι πράγμασιν ῶν, τὸ τῶν Γότθων γένος διέφθειρεν. ΚΕΦΑΛ. ΙΒ'. Ως Βελισσάριος Βανδίλους νικήσας, θρίαμβον μέγιστον ἐν τῇ Κωνσταντίνου κατῆγε· καὶ περὶ τοῦ ἁγίου μάρτυρος Κυπριανοῦ· καὶ περὶ τοῦ Μαυρουσίων γένους ὅθεν ἦν. λ Καὶ τοίνυν Ἰουστινιανός, φειδοῖ τῶν ἐκεῖσε κακῶς πασχόντων Χριστιανῶν, στρατιάν ἤγειρεν· ὑποθήκαις δ' Ιωάννου, ὃς ὕπαρχος καθίστατο τῆς αὐλῆ, ἀπετρέπετο τοῦ βουλεύματος. Οναρ δ' ἐπιστάν αὐτῷ, διεκελεύετο μὴ πρὸς τὴν ἐγχείρησιν ἀπὸ εκνεῖν· τὸ γὰρ Χριστιανοῖς ἀμύνειν ὑπὸ χεῖρα το Βανδίλων ποιήσειν ἔλεγε. Φρονήματος δ᾽ ἐντεῦθεν ὑποπλησθεὶς, ἀμφὶ θερινάς τροπάς, Βελισσάριον ἔπεμπε, τὸν κατὰ Καρχηδόνος πόλεμον αὐτῷ ἐγχειρίσας. Ες ἀκτὴν δὲ τῆς στρατηγίδης προσσχούσης νεών, ἢ πρὸ τῶν βασιλείων ἐστὶ, τοῦ τῆς πόλεως Ιερέω; Επιφανίου τὴν ἀνήκουσαν προειπόντος εὐ χήν, καί τινας τῶν στρατιωτῶν ἄρτι βαπτίσαντος, καὶ τῇ στρατηγίδι ἐπιβιβάσαντος. Ηγγέλλετο δὲ τῷ βασιλεῖ καὶ τὰ κατὰ τὸν μάρτυρα Κυπριανὸν, οὐ του μόνον, ἀλλὰ καὶ μνήμης ἄξια· περὶ ὧν καὶ τάδε πρὸς λέξιν λέγει Προκόπιος Κυπριανὸν ἅγιον άνδρα μάλιστα πάντων Καρχηδόνιοι σέβονται· καὶ αὐτῷ νεών τινα λόγου πολλοῦ ἄξιον ίδρυσάμενοι πρλ τῆς πόλεως περὶ τὴν τῆς θαλάσσης ηϊόνα τά τε ἄλλα ἐξοσιοῦνται, καὶ ἄγουσιν ἐνιαύσιον ἑορτήν, ἣν δή Κυπριανὰ καλοῦσι· καὶ ἀπ' αὐτοῦ τὸν χειμῶνα οἱ ναῦται, οὗ ἐγὼ ἀρτίως εμνήσθην, ὁμωνύμως τῇ πανηγύρει προσαγορεύειν ειώθασιν· ἐπεὶ ἐς τὸν καιρὸν ἐπισκήπτειν φιλεῖ, ἐφ' οὗ ταύτην οι Λίβυες ἄγειν ἐσαεὶ τὴν ἑορτὴν νενομίκασι. Τοῦτον οἱ Βανδίλοι τὸν νεών, υνωρίχου βασιλεύοντος, τοὺς Χρι στιανούς βιασάμενοι ἀφείλοντο· ἔνθεν δὲ σὺν πολλῇ ἀτιμίς τοὺς ἱερέας ἐξελάσαντες, καὶ τὸ λοιπὸν, ἅτε προσήκοντα Αρειανοῖς ἐπηνώρθουν. Ασχάλλουσι δὲ διὰ ταῦτα καὶ διαπονουμένοις τοῖς Λίβυσι, πολλάκις φασὶ τὸν Κυπριανὸν ὄναρ ἐπισκήψαντα φάναι, ἀμφ' αὐτῶν μεριμνᾷν τους Χριστιανούς ἥκιστα εἶναι αὐτὸν γὰρ προϊόντος τοῦ χρόνου, τιμωρὸν ἔσεσθαι, καὶ καταντῆσαι τὴν πρόῥησιν ἐς τοὺς Βελισσαρίου χρόνους, Καρχηδόνος ὑπὸ Βελισσαρίῳ στρατηγῷ Ρωμαίων κατηκόου γενομένης μετὰ πέμπτον καὶ ἐννενηκοστὸν ἔτος τῆς ἀφαιρέσεως· Βανδίλων μὲν παντάπασιν ἐκπολεμηθέντων, καὶ τῆς ᾿Αρειανῶν δόξης τελέως ἐκ τῆς Λιβύων γῆς ἀπεληλαμένη; Χριστιανῶν δὲ τοὺς οἰκείους νεὼς ἀπειληφότων κατά τὴν Κυπριανοῦ τοῦ μάρτυρος πρόῤῥησιν. Πρὸς τὴ τούτοις καὶ ταῦτα ἐστόρησεν· Τοὺς Βανδίλους και
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVII.
Χριστιανοῖς ἥκιστα χαλεπός, οὐδαμῶς δὲ καὶ πρὸς legationem, Amalasuntham sororem ejus in matri
μάχας ῥᾳδίως ἐρεθιζόμενος. Προσήκων δέ τις ἐκείνῳ
γένει Γελίμερ όνομα ἐπιθέμενος τυραννιοι, Ιλδέριχον τῆς ἀρχῆς ἐξιστᾷ, ἔτη ἑπτὰ βασιλεύσαντα. Δει
νὸς δ᾽ ἐπιθέσθαι πράγμασιν ῶν, τὸ τῶν Γότθων
γένος διέφθειρεν.
monium sibi petens, misit. IHe vero mille quoque
dedit armatos, atque insuper quinque alia virorum millia, quæ satellitum ordinem implerent.
Hoc autem defuncto, Hilderichus Honorichi ex
Genzericho prognati filius regnavit, vir mitis, et
Christianis minime gravis, et qui haudquaquam facile ad bellum movendum excitaretur. Gelimer.
autem quidam genere ei propinquus, tyrannidi incumbens, Hilderichum, postquam septem annis
regnasset, regno exuit. Is quod ad res gerendas industrius esset, Gotthorum gentein attrivit.
Ως Βελισσάριος Βανδίλους νικήσας, θρίαμβον
μέγιστον ἐν τῇ Κωνσταντίνου κατῆγε· καὶ
περὶ τοῦ ἁγίου μάρτυρος Κυπριανοῦ· καὶ περὶ
τοῦ Μαυρουσίων γένους ὅθεν ἦν.
λ
CAPUT XII.
U Belisarius, Vandalis devictis, triumphum maximum Constantinopoli egerit. Et de sancio martyre
Cypriano. Item de Maurorum gente atque origine
ejus.
Verum enimvero Justinianus Christianos, qui ibi
ita afligebantur, miseratus, exercitum coegit. Suggestione vero Joannis prafecti prætorio, consilium
expeditionis ejus movenda mutavit. In somniis
porro mandatum accepit, ne a copto desisteret.
Vindictam enim Christianorum a Vandalis vicloriam reportaturam esse, ei dictum est. Itaque
magno animo concepto, circiter æstivum solstitium
Belisarium ad bellum Carthaginense conficiendumı
misit. Atque ubi pratoria navis ad littus, quod al
imperialem domum est, constitit, et urbis episcopus Epiphanius, pro eo atque par est, preces 30lemnes dixit, quosdam etiam milites recens baptizavit, atque in prætoriam navim Belissarium produxit, imperatori res de Cypriano martyre, non
Καὶ τοίνυν Ἰουστινιανός, φειδοῖ τῶν ἐκεῖσε κακῶς
πασχόντων Χριστιανῶν, στρατιάν ἤγειρεν· ὑποθή
καις δ' Ιωάννου, ὃς ὕπαρχος καθίστατο τῆς αὐλῆ,
ἀπετρέπετο τοῦ βουλεύματος. Οναρ δ' ἐπιστάν
αὐτῷ, διεκελεύετο μὴ πρὸς τὴν ἐγχείρησιν ἀπὸ
εκνεῖν· τὸ γὰρ Χριστιανοῖς ἀμύνειν ὑπὸ χεῖρα το
Βανδίλων ποιήσειν ἔλεγε. Φρονήματος δ᾽ ἐντεῦθεν
ὑποπλησθεὶς, ἀμφὶ θερινάς τροπάς, Βελισσάριον
ἔπεμπε, τὸν κατὰ Καρχηδόνος πόλεμον αὐτῷ ἐγχει
ρίσας. Ες ἀκτὴν δὲ τῆς στρατηγίδης προσσχούσης
νεών, ἢ πρὸ τῶν βασιλείων ἐστὶ, τοῦ τῆς πόλεως
Ιερέω; Επιφανίου τὴν ἀνήκουσαν προειπόντος εὐχήν, καί τινας τῶν στρατιωτῶν ἄρτι βαπτίσαντος,
καὶ τῇ στρατηγίδι ἐπιβιβάσαντος. Ηγγέλλετο δὲ τῷ
βασιλεῖ καὶ τὰ κατὰ τὸν μάρτυρα Κυπριανὸν, οὐ -
του μόνον, ἀλλὰ καὶ μνήμης ἄξια· περὶ ὧν καὶ
τάδε πρὸς λέξιν λέγει Προκόπιος Κυπριανὸν ἅγιον
άνδρα μάλιστα πάντων Καρχηδόνιοι σέβονται· καὶ
αὐτῷ νεών τινα λόγου πολλοῦ ἄξιον ίδρυσάμενοι πρλ
τῆς πόλεως περὶ τὴν τῆς θαλάσσης ηϊόνα τά τε ἄλλα
ἐξοσιοῦνται, καὶ ἄγουσιν ἐνιαύσιον ἑορτήν, ἣν δή
Κυπριανὰ καλοῦσι· καὶ ἀπ' αὐτοῦ τὸν χειμῶνα οἱ
ναῦται, οὗ ἐγὼ ἀρτίως εμνήσθην, ὁμωνύμως τῇ
πανηγύρει προσαγορεύειν ειώθασιν· ἐπεὶ ἐς τὸν
καιρὸν ἐπισκήπτειν φιλεῖ, ἐφ' οὗ ταύτην οι Λίβυες
ἄγειν ἐσαεὶ τὴν ἑορτὴν νενομίκασι. Τοῦτον οἱ Βανδίλοι τὸν νεών, υνωρίχου βασιλεύοντος, τοὺς Χριστιανούς βιασάμενοι ἀφείλοντο· ἔνθεν δὲ σὺν πολλῇ
ἀτιμίς τοὺς ἱερέας ἐξελάσαντες, καὶ τὸ λοιπὸν, ἅτε p richo rege catholicis Christianis per vim ademπροσήκοντα Αρειανοῖς ἐπηνώρθουν. Ασχάλλουσι δὲ
διὰ ταῦτα καὶ διαπονουμένοις τοῖς Λίβυσι, πολλάκις
φασὶ τὸν Κυπριανὸν ὄναρ ἐπισκήψαντα φάναι, ἀμφ'
αὐτῶν μεριμνᾷν τους Χριστιανούς ἥκιστα εἶναι·
αὐτὸν γὰρ προϊόντος τοῦ χρόνου, τιμωρὸν ἔσεσθαι,
καὶ καταντῆσαι τὴν πρόῥησιν ἐς τοὺς Βελισσαρίου
χρόνους, Καρχηδόνος ὑπὸ Βελισσαρίῳ στρατηγῷ
Ρωμαίων κατηκόου γενομένης μετὰ πέμπτον καὶ
ἐννενηκοστὸν ἔτος τῆς ἀφαιρέσεως· Βανδίλων μὲν
παντάπασιν ἐκπολεμηθέντων, καὶ τῆς ᾿Αρειανῶν
δόξης τελέως ἐκ τῆς Λιβύων γῆς ἀπεληλαμένη;•
Χριστιανῶν δὲ τοὺς οἰκείους νεὼς ἀπειληφότων κατά
τὴν Κυπριανοῦ τοῦ μάρτυρος πρόῤῥησιν. Πρὸς τὴ
τούτοις καὶ ταῦτα ἐστόρησεν· Τοὺς Βανδίλους και
Africa inter tres menses subacta. (Diacon.)
oratione tantum, sed etiam memoria digna renyntiata est, qua de re Procopius hæc ad verbum reſert: Cyprianum virum sanctum maxime omnium
Carthaginenses venerantur eique templum magnificum pro urbis moenibus ad littus maris statuerunt.
Αιque præter cultus alios quos ei exhibent, festum
quoque 752 anniversarium diem celebrant, quem
diem Cypriana nominant. Et eodem, quo festum
eum conventuin, nomine, tempestatem quamdam
procellosam appellare solent nauta: quandoquidem in id tempus incidere consuevit, quo tempore
Libyes festum hunc diem celebrandun semper
lege statuerunt. lloc templum Vandali sub llonoplum evertere, ejectis inde cum multa contumelia
sacerdotibus, et deinceps id, utpote Arianis commodum, restaurarunt. Cum autem vicem eam dolerent atque deplorarent Libyes, persæpe Cyprianum ferunt in somnis quibusdam apparentem
dixisse Christianos minime de se sollicitos esse
debere ipsum enim se tempore suo vindicem
atque ulterem fore. Eam rent ut auspicatum omen
imperator accepit. Et predictio haec oracularis in
Belisarii tempora recte incidit, quo duce Carthago
Romano imperio subjecta est, nonagesimo quinto
anno, postquam templum id Christianis est adem -
μtum. Eo bello Vandali omuino sunt expugnati, et
Arianorum opinio ex Libya ejesta Christiani
col. 251–252page 122 of 313
PG 147:251τατροπωσάμενος Βελισσάριος, ἔπειτα ἐς Βυζάντιον ἄνεισι, τά τε λάφυρα καὶ τὸ τῶν ἀνδραπόδων ἐπα γόμενος πλῆθος· σὺν οἷς καὶ Γελίμερ ὁ τούτων ἦν ἀρχηγός· καὶ θρίαμβος μὲν αὐτῷ κατὰ τὸν ἱππό δρομον ἐτελεῖτο· ἐν ᾧ γε πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα εἰσῆγε θαύματος άξια, καὶ κειμήλια δὲ παμπόλλων χρημά των τιμώμενα, * Γιζέριχον ἔφαμεν ἱστορήσαντες ἐκ Ρώμης συλῆσαι, τῶν ἀνακτόρων ἔνδον γενόμενον· ἐπηνίκα Εὐδοξία ἡ Βαλεντινιανού γαμετή, δς τὴν τῆς Ἑσπέρας διεἶπεν ἀρχὴν, ὑπὸ Μαξίμῳ τῷ τυράννῳ τόν τε ἄνδρα φόνῳ ἀποβαλλομένη, καὶ ἐ; τὴν σωφροσύνην περιΰβρισθεῖσα, μετεστείλατο τὸν Γιζέριχον, εἰσιτητήν οἱ γενέσθαι καὶ τὴν ἐς Ρώμην εἴσοδον ἐγγυησαμένη· ὅτε δὴ καὶ τὴν Ῥώμην ἀνα λώσας πυρί, τὴν Εὐδοξίαν συναμα ταῖς τρισί Ου γατράσιν ἐς Βανδίλους ἀπήγαγεν. Τότε δή, τότε σὺν τοῖς ἄλλοις ἐξαισίοις τῆς πόλεως, καὶ ὅσα ὁ Οὐεσπασιανοῦ υἱς Τίτος, ἐξανδραποδισάμενος τὰ Ἱεροσόλυμα, εἰς Ρώμην ἤγαγεν ἀναθήματα, & Σολομῶν ὁ πάλαι Θεὸν ἑξοσιούμενος ανετίθει, ἔσχε λαβών. "Απερ ἅπαντα Ἰουστιανός, διαφερόντως Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν γεραίρων, εἰς Ἱεροσόλυμα πάλιν ἀ νέπεμπεν, ὅπου δὴ καὶ πρότερον ἀνετέθησαν· φησὶ δὲ τότε Γελίμερα ο Προκόπιος κατὰ γῆς ἐῤῥιμμένον, ἐπὶ τὸν ἱππόδρομον τοῦ βασιλέως προκαθημένου, καὶ τὰ δρώμενα θεωμένου, τῇ πατρίᾳ γλώσσῃ τὸ Σολομώντειον ἐκεῖνο εἰπεῖν· Ματαιότης ματαιοτήτων, τὰ πάντα ματαιότης. Καὶ ἕτερον δέ φησιν ὁ Προ κόπιος, ὃ μή τις ἄλλος τῶν τὰ ἀρχαῖα συγγεγραφότων ἱστόρησε, πᾶσαν ὑπερβολὴν τεραστίου ἐκε βαῖνον. Λέγει τοίνυν ὡς οἱ Μαυρούσιοι το Λιβύων τῶν πρὸς ἑσπέραν ἔθνος, πάλαι ποτὲ τῆς Παλαι. στίνης ἀπαναστάντες, ἐς τὰ προσέσπερα της Λιβύης κατώκησαν· τούτους δ' εἶναι, οὓς Γεργεσαίους ὁ ἱερὸς λόγος φησί, καὶ Ιεβουσαίους, καὶ τὰ λοιπὰ τῶν ἐθνῶν, ὅσα δὴ ὁ τοῦ Ναυῆ Ἰησοῦς καταπολεμήσας, ἐποίει ἀνάστατα· καὶ πιστοῦται τὸν λόγον ἀληθῆ τὰ μάλα τυγχάνειν, ἐξ ἀρχαίου τινὸς ἐπι γράμματος, δ δὴ καὶ αὐτὸς ἐκεῖνος ἀνεγνωκέναι φησί, Φοινίκων συγκείμενον γράμμασιν· ἄγχιστα δὲ κρήνης εἶναι τοῦτό τινος, ἔνθα δὴ καὶ δύο στην λαι ἐγείρονται λίθου πεποιημέναι λευκοῦ, τάδε γλύμμασι γραμμάτων τοῖς ἐκεῖσε δὴ φοιτῶσι διασα φοῦσαι· «Ἡμεῖς ἐσμεν οἱ φυγόντες ἀπὸ προσώπου Ἰησοῦ τοῦ λῃστοῦ υἱοῦ Ναυῆ.» Καὶ περὶ μὲν τού των ὧδε διέξεισι. Τῆς δὲ Λιβύης οὕτω Ῥωμαίοις ὑπὸ χεῖρα γεγενημένης, φόροι ἐπέτειοι ὥσπερ καὶ πρώην εἰσήγοντο. Φασὶ δὲ Ἰουστινιανὸν ἀνὰ τ' Αι Εύων ἔθνος πεντήκοντα και ἑκατὸν ἄστη περιποιήσασθαι· τὰ μὲν μηδαμῶς ὄντα, τὰ δὲ καὶ τῷ χρόνῳ διαῤῥυέντα, πρὸς τὸ μεγαλοπρεπέστερον καινισά μενον· ἐς ὑπερβολήν τε καλλωπίσαι, ἰδίαις τε ἅμα καὶ δημοσίαις καταγωγαίς, τειχών τε περιβόλοις, καὶ ἄλλαις ποικίλαις οἰκοδομαῖς, δι' ὧν πόλεις τε διαφαίνονται, καὶ τὸ Θεῖον μάλα ἱλάσκεται· εἶτα γωγαῖς τε ὑδάτων, χρείαν τε ἅμα καὶ κάλλος ἀπο πληρούντων τῇ πόλει· τῶν μὲν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς
autem templa sua recuperarunt, juxta Cypriani τατροπωσάμενος Βελισσάριος, ἔπειτα ἐς Βυζάντιον
ἄνεισι, τά τε λάφυρα καὶ τὸ τῶν ἀνδραπόδων ἐπαγόμενος πλῆθος· σὺν οἷς καὶ Γελίμερ ὁ τούτων ἦν
ἀρχηγός· καὶ θρίαμβος μὲν αὐτῷ κατὰ τὸν ἱππόδρομον ἐτελεῖτο· ἐν ᾧ γε πολλὰ μὲν καὶ ἄλλα εἰσῆγε
θαύματος άξια, καὶ κειμήλια δὲ παμπόλλων χρημά
των τιμώμενα, * Γιζέριχον ἔφαμεν ἱστορήσαντες
ἐκ Ρώμης συλῆσαι, τῶν ἀνακτόρων ἔνδον γενόμενον· ἐπηνίκα Εὐδοξία ἡ Βαλεντινιανού γαμετή, δς
τὴν τῆς Ἑσπέρας διεἶπεν ἀρχὴν, ὑπὸ Μαξίμῳ τῷ
τυράννῳ τόν τε ἄνδρα φόνῳ ἀποβαλλομένη, καὶ ἐ;
τὴν σωφροσύνην περιΰβρισθεῖσα, μετεστείλατο τὸν
Γιζέριχον, εἰσιτητήν οἱ γενέσθαι καὶ τὴν ἐς Ρώμην
εἴσοδον ἐγγυησαμένη· ὅτε δὴ καὶ τὴν Ῥώμην ἀναλώσας πυρί, τὴν Εὐδοξίαν συναμα ταῖς τρισί Ου
γατράσιν ἐς Βανδίλους ἀπήγαγεν. Τότε δή, τότε σὺν
τοῖς ἄλλοις ἐξαισίοις τῆς πόλεως, καὶ ὅσα ὁ Οὐεσπασιανοῦ υἱς Τίτος, ἐξανδραποδισάμενος τὰ Ἱεροσό
λυμα, εἰς Ρώμην ἤγαγεν ἀναθήματα, & Σολομῶν ὁ
πάλαι Θεὸν ἑξοσιούμενος ανετίθει, ἔσχε λαβών. "Απερ
ἅπαντα Ἰουστιανός, διαφερόντως Χριστὸν τὸν Θεὸν
ἡμῶν γεραίρων, εἰς Ἱεροσόλυμα πάλιν ἀ νέπεμπεν,
ὅπου δὴ καὶ πρότερον ἀνετέθησαν· φησὶ δὲ τότε
Γελίμερα ο Προκόπιος κατὰ γῆς ἐῤῥιμμένον, ἐπὶ
τὸν ἱππόδρομον τοῦ βασιλέως προκαθημένου, καὶ τὰ
δρώμενα θεωμένου, τῇ πατρίᾳ γλώσσῃ τὸ Σολο
μώντειον ἐκεῖνο εἰπεῖν· Ματαιότης ματαιοτήτων,
τὰ πάντα ματαιότης. Καὶ ἕτερον δέ φησιν ὁ Προκόπιος, ὃ μή τις ἄλλος τῶν τὰ ἀρχαῖα συγγεγραφότων ἱστόρησε, πᾶσαν ὑπερβολὴν τεραστίου ἐκε
βαῖνον. Λέγει τοίνυν ὡς οἱ Μαυρούσιοι το Λιβύων
τῶν πρὸς ἑσπέραν ἔθνος, πάλαι ποτὲ τῆς Παλαι.
στίνης ἀπαναστάντες, ἐς τὰ προσέσπερα της Λιβύης
κατώκησαν· τούτους δ' εἶναι, οὓς Γεργεσαίους ὁ
ἱερὸς λόγος φησί, καὶ Ιεβουσαίους, καὶ τὰ λοιπὰ
τῶν ἐθνῶν, ὅσα δὴ ὁ τοῦ Ναυῆ Ἰησοῦς καταπολε
μήσας, ἐποίει ἀνάστατα· καὶ πιστοῦται τὸν λόγον
ἀληθῆ τὰ μάλα τυγχάνειν, ἐξ ἀρχαίου τινὸς ἐπι
γράμματος, δ δὴ καὶ αὐτὸς ἐκεῖνος ἀνεγνωκέναι
φησί, Φοινίκων συγκείμενον γράμμασιν· ἄγχιστα
δὲ κρήνης εἶναι τοῦτό τινος, ἔνθα δὴ καὶ δύο στην
λαι ἐγείρονται λίθου πεποιημέναι λευκοῦ, τάδε
γλύμμασι γραμμάτων τοῖς ἐκεῖσε δὴ φοιτῶσι διασαφοῦσαι· «Ἡμεῖς ἐσμεν οἱ φυγόντες ἀπὸ προσώπου
Ἰησοῦ τοῦ λῃστοῦ υἱοῦ Ναυῆ.» Καὶ περὶ μὲν τούτων ὧδε διέξεισι. Τῆς δὲ Λιβύης οὕτω Ῥωμαίοις
ὑπὸ χεῖρα γεγενημένης, φόροι ἐπέτειοι ὥσπερ καὶ
πρώην εἰσήγοντο. Φασὶ δὲ Ἰουστινιανὸν ἀνὰ τ' ΑιΕύων ἔθνος πεντήκοντα και ἑκατὸν ἄστη περιποιή
σασθαι· τὰ μὲν μηδαμῶς ὄντα, τὰ δὲ καὶ τῷ χρόνῳ
διαῤῥυέντα, πρὸς τὸ μεγαλοπρεπέστερον καινισά
μενον· ἐς ὑπερβολήν τε καλλωπίσαι, ἰδίαις τε ἅμα
καὶ δημοσίαις καταγωγαίς, τειχών τε περιβόλοις,
καὶ ἄλλαις ποικίλαις οἰκοδομαῖς, δι' ὧν πόλεις τε
διαφαίνονται, καὶ τὸ Θεῖον μάλα ἱλάσκεται· εἶταγωγαῖς τε ὑδάτων, χρείαν τε ἅμα καὶ κάλλος ἀπο
πληρούντων τῇ πόλει· τῶν μὲν εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς
martyris prædictionem. Ad hæc Procopius illa quoque memoriæ posteritatis commendavit. Belisarium, ubi de Vandalis victis tropea statuisset, Byzantium rediisse cum spoliis et bello captorum
hominum multitudine ingenti: in quibus et Gelimer illorum dux fuit. Triumphum egit Belisarius
in hippodromo: in quo cum alia multa admiratione digna, tum præcipue donaria ingenti vi pecuniarum a'stimata, portata sunt: quæ donaria
Genzerichum antea diximus Romæ convasasse, cum
ibi in regiam receptus esset, et templa invasisset.
Quo tempore scilicet Eudoxia Valentiniani, qui
Occidentale gubernavit imperium, conjux, sub
Maximo tyranno, postquam simul et virum per cæden amisisset, et in castitatem ejus illusum esset,
eum evocavit, ductum ci atque ingressum in urbem Romanam pollicità. Ibi vero ille et Romam
igni vastavit, et Eudoxiam cum duabus filiabus ad
Vandalos abduxit. 753 Eo ipso tempore una cum
aliis eximiis urbis ornamentis etiam donaria, quæcunque Vespasiani filius Titus, captis Hierosolymis, Romam pertulerat, et Salomon quondam Deo,
quem in primis coluit, dicaverat, Genzcrichus ra
puit. Quæ quidem omnia Justinianus, Christum
Deum nostrum mirifce honorans, Ilierosolyma, ubi
prius quoque consecrata fuerant remisit. Dicit insn -
per idem Procopius Gelimerem tumn in hippodromo, ubi imperator præsidens triumphi pompam
spectabat, humi projectumn patria lingua illam Solomonis sententiam protulisse: Vanitas vanitatum,
omnia vanitas. Aliud quoque Procopius recenset,
quod nemo praeter eum ex antiquis scriptoribus
memoriæ prodidit, miraculi admirationem omnem
excedens. Dicit namque, Maurusios, occidentalemn
Libya gentem, antiquitus Palæstina expulsos, in
occidentali ea Libyæ ora consedisse, eos vero esse,
quos Gergesæos sacræ Litteræ et Jebusæos vocant:
aliasque insuper gentes, quas Jesu Nave filius devictas domibus suis ejecit. Hanc rem veram maxime esse, vetusta quadam inscriptione confirmat,
quam se ille legisse testatur, Phœnicum compositam litteris ad fontem quemdam, ubi duæ quoque
columnæ ex candido lapide excitatæ fuerint. Litteratum sculptura eo advenientibus hæc promulgabat: Nos sumus, qui a facie Jesu prædonis filii
Nave profugimus. Ac de his quidem ad hunc ille
modum scribit. Libya vero in potestatem Romanorum redacta, annua vectigalia, sicuti et antea, in
ærarium intulit. In eadem Libya Justinianus centum et quinquaginta oppida instaurasse dicitur,
que partim prorsus deleta, partim vetustate collapsa fuerant. Ea vero magnificentissime restituit,
summopereque ornavit, privatis simul et publicis
structuris, moenibus et diversis alis ædificiis,
per quæ et urbes iilustrantur, et divinum numen
maxime placatur, aquæ ductibus quoque, qui utiJustinianus Geliaeri loca qulam in Gallia habitansla tribuit. (Diacon )
col. 253–254page 123 of 313
PG 147:253εἰσαχθέντων μὴ πρότερον ὄντων, τῶν δὲ ὄντων μὲν καὶ διαῤῥυέντων, τότε δὲ πρὸς τὴν ἀρχαίαν τάξιν ἐπαναχθέντων. ΚΕΦΑΛ. ΙΓ. Περὶ τῶν ἐν Ἰταλία Βελισσαρίῳ καὶ Ναρσῇ δια πεπραγμένων· καὶ περὶ τῆς διαφόρου ἁλώ σεως Ρώμης καὶ Σιλβερίου καὶ Βιγιλλίου τῶν ἐπισκόπων. Ετι δὲ καὶ περὶ τῶν τότε Χρι στιανισάντων ἐθνῶν, καὶ τῆς Ναρσοῦ τοῦ στρατηγοῦ στρατηγίας τε ὁμοῦ καὶ θεοφιλίας. δ' οὖν καὶ κατὰ τὴν Ἰταλίαν ἐπράχθη, καὶ ταῦτα διέλθω, Προκοπίου καὶ ταῦτα καθιστορήσαν τος. Ἐπεὶ γὰρ Ονώριχος, ὡς ἐν τοῖς ἔμπροσθεν δεδιήγηται, Ῥώμην ἐλών, Οδόακρον τὸν ἐκεῖ τυραννοῦντα +φάνιζεν, ἡγησάμενός τε τῶν Ῥωμαίων τὸν βίον ἀπέλιπεν • Αμαλασούνθα, ἡ σύζυγος ἐκε!. νου, τοῦ κοινοῦ παιδὸς 'Ασταλαρίχου τὴν ἐπιτροπὴν μετῄει. Αρρενωπὸν δ᾽ ἔχουσα φρόνημα, τὰ τῆς ἀρχῆς διῳκεῖτο· καὶ τῶν πραγμάτων οὕτω πρόσ νοιαν ποιουμένη, Ἰουστινιανὸν πρώτη ἐς τὸν κατά τῶν Γότθων ἀνηρέθισε πόλεμον. Καὶ γὰρ ἐπιβοι λῆς κατ' αὐτῆς γεγονυίας, πρέσβεις βασιλεῖ ἔπεμ πεν. ᾿Αλλὰ καὶ τοῦ παιδὸς Ανταλαρίχου ἔτι ἐν ἀπαλῇ τῇ ἡλικία θανόντος, Θευδάτος Θευδερίχω προσήκων γένει, τὴν τῆς Ἑσπέρας ἀρχὴν περιβάλλεται· ὅς ἐπειδὴ Βελισσάριον βασιλεὺς πρὸς Ἑσπέ ραν ἔπεμπε, τῆς ἀρχῆς παραχωρῶν ἑωρᾶτο, περί λόγους μᾶλλον ἔχων σχολήν, ἥκιστα δὲ περὶ τὰ που λέμια έμπειρος ῶν· Οὐἱττίγιδος τῶν κατὰ τὴν Εσπέραν δυνάμεων ἡγησαμένου. Ὡς δὲ τῆς Ιτα λῶν ἐπέβη ὁ Βελισσάριος, ὁ μὲν Ουίττιγις την Ρώ μην καταλιπών, ᾤχετο. Ο δὲ τῇ Ῥύμῃ προσεγγίσας, παρὰ τῶν ἔνδοθεν εἰσεδέχθη, ὅλας τὰς θύρας, πρὸς δὲ καὶ τὰς καρδίας αὐτῷ διαπετασάντων Ρω μαίων· μάλιστα δὲ Σιλβερίου τοῦ τὸν θρόνον αὐτῆς πρυτανεύοντος, εἰσηγησαμένου τὴν πρᾶξιν, πέμ ψαντος Φειδόλιον ὃς πάρεδρος Ασταλαρίχῳ ἐγένετο. Καὶ μάχης ἄνευ ἡ Ῥώμη αὖθις ὑπὸ Ῥωμαίους ἐγένετο, ἑξήκοντα έτεσιν ὕστερον, ἐνάτῃ Απελλαίου μηνός, ὃς πρὸς Ῥωμαίων Δεκέμβριος ὀνομάζεται, ἔτει ἐνδεκάτῳ τῆς ἀρχῆς Ἰουστινιανοῦ. Καὶ τοῦτο δὲ Προκόπιος ἀνεγράψατο· ὡς τῶν Γότθων ἔπειτα τὴν Ῥώμην πολιορκούντων, ὑποψίαν σχὼν ἐς Σιλβέριον τὸν τῆς πόλεως ἱερέα, τοῦτον μὲν εἰς Ἑλλάδα μετῴκιζεν, ἀρχιερέα δὲ Βιγίλλιον τῷ θρόνῳ καθί στη. Ἱστορεῖ δ' ὁ αὐτὸς Προκόπιος, ὑπ' ἐκεῖνον τὸν χρόνον, ὡς Έρουλοι διαβάντες τὸν Ίστρον, ὁπηνίκα ἐπὶ τῶν ο!άκων τῆς ἀρχῆς ἦν 'Αναστάσιος, ἐ; ὕστε ρον δὲ Ἰουστινιανοῦ φιλοτίμως ἐκείνοις διατεθέντος, καὶ μεγάλοις χρήμασιν ἐκμειλιξαμένου, ἀθρόν πρὸς τὰ Χριστιανῶν μετεβάλλοντο ἤθη, καὶ τὴν δίαιταν ἡμερώτερον ἔσχεν. Πρὸς τούτοις τὴν ἐκ Ρώμης ἄνοδον Βελισσαρίου ἐς Βυζάντιον ἀναγράφει· καὶ ὡς τὸν Ουίττιγιν οἷα τι ἀνδράποδον μετὰ τῶν ἐκ Ρώμης λαφύρων ἀνήγαγεν. Οπως το Τώ
ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XVII.
εἰσαχθέντων μὴ πρότερον ὄντων, τῶν δὲ ὄντων μὲν litatem simul et amoenitatem abunde civitatibus
καὶ διαῤῥυέντων, τότε δὲ πρὸς τὴν ἀρχαίαν τάξιν
ἐπαναχθέντων.
Περὶ τῶν ἐν Ἰταλία Βελισσαρίῳ καὶ Ναρσῇ διαπεπραγμένων· καὶ περὶ τῆς διαφόρου ἁλώ
σεως Ρώμης καὶ Σιλβερίου καὶ Βιγιλλίου τῶν
ἐπισκόπων. Ετι δὲ καὶ περὶ τῶν τότε Χριστιανισάντων ἐθνῶν, καὶ τῆς Ναρσοῦ τοῦ
στρατηγοῦ στρατηγίας τε ὁμοῦ καὶ θεοφιλίας.
δ' οὖν καὶ κατὰ τὴν Ἰταλίαν ἐπράχθη, καὶ
ταῦτα διέλθω, Προκοπίου καὶ ταῦτα καθιστορήσαντος. Ἐπεὶ γὰρ Ονώριχος, ὡς ἐν τοῖς ἔμπροσθεν
δεδιήγηται, Ῥώμην ἐλών, Οδόακρον τὸν ἐκεῖ τυ·
ραννοῦντα +φάνιζεν, ἡγησάμενός τε τῶν Ῥωμαίων
τὸν βίον ἀπέλιπεν • Αμαλασούνθα, ἡ σύζυγος ἐκε!.
νου, τοῦ κοινοῦ παιδὸς 'Ασταλαρίχου τὴν ἐπιτροπὴν
μετῄει. Αρρενωπὸν δ᾽ ἔχουσα φρόνημα, τὰ τῆς
ἀρχῆς διῳκεῖτο· καὶ τῶν πραγμάτων οὕτω πρόσ
νοιαν ποιουμένη, Ἰουστινιανὸν πρώτη ἐς τὸν κατά
τῶν Γότθων ἀνηρέθισε πόλεμον. Καὶ γὰρ ἐπιβοιλῆς κατ' αὐτῆς γεγονυίας, πρέσβεις βασιλεῖ ἔπεμπεν. ᾿Αλλὰ καὶ τοῦ παιδὸς Ανταλαρίχου ἔτι ἐν
ἀπαλῇ τῇ ἡλικία θανόντος, Θευδάτος Θευδερίχω
προσήκων γένει, τὴν τῆς Ἑσπέρας ἀρχὴν περιβάλλεται· ὅς ἐπειδὴ Βελισσάριον βασιλεὺς πρὸς Ἑσπέραν ἔπεμπε, τῆς ἀρχῆς παραχωρῶν ἑωρᾶτο, περί
λόγους μᾶλλον ἔχων σχολήν, ἥκιστα δὲ περὶ τὰ που
λέμια έμπειρος ῶν· Οὐἱττίγιδος τῶν κατὰ τὴν
Εσπέραν δυνάμεων ἡγησαμένου. Ὡς δὲ τῆς Ιτα
λῶν ἐπέβη ὁ Βελισσάριος, ὁ μὲν Ουίττιγις την Ρώ
μην καταλιπών, ᾤχετο. Ο δὲ τῇ Ῥύμῃ προσεγγί
σας, παρὰ τῶν ἔνδοθεν εἰσεδέχθη, ὅλας τὰς θύρας,
πρὸς δὲ καὶ τὰς καρδίας αὐτῷ διαπετασάντων Ρωμαίων· μάλιστα δὲ Σιλβερίου τοῦ τὸν θρόνον αὐτῆς
πρυτανεύοντος, εἰσηγησαμένου τὴν πρᾶξιν, πέμ
ψαντος Φειδόλιον ὃς πάρεδρος Ασταλαρίχῳ ἐγένετο.
Καὶ μάχης ἄνευ ἡ Ῥώμη αὖθις ὑπὸ Ῥωμαίους
ἐγένετο, ἑξήκοντα έτεσιν ὕστερον, ἐνάτῃ Απελλαίου
μηνός, ὃς πρὸς Ῥωμαίων Δεκέμβριος ὀνομάζεται,
ἔτει ἐνδεκάτῳ τῆς ἀρχῆς Ἰουστινιανοῦ. Καὶ τοῦτο
δὲ Προκόπιος ἀνεγράψατο· ὡς τῶν Γότθων ἔπειτα
τὴν Ῥώμην πολιορκούντων, ὑποψίαν σχὼν ἐς Σιλβέ
ριον τὸν τῆς πόλεως ἱερέα, τοῦτον μὲν εἰς Ἑλλάδα
μετῴκιζεν, ἀρχιερέα δὲ Βιγίλλιον τῷ θρόνῳ καθί
στη. Ἱστορεῖ δ' ὁ αὐτὸς Προκόπιος, ὑπ' ἐκεῖνον τὸν
χρόνον, ὡς Έρουλοι διαβάντες τὸν Ίστρον, ὁπηνίκα
ἐπὶ τῶν ο!άκων τῆς ἀρχῆς ἦν 'Αναστάσιος, ἐ; ὕστε
ρον δὲ Ἰουστινιανοῦ φιλοτίμως ἐκείνοις διατεθέντος,
καὶ μεγάλοις χρήμασιν ἐκμειλιξαμένου, ἀθρόν
πρὸς τὰ Χριστιανῶν μετεβάλλοντο ἤθη, καὶ τὴν
δίαιταν ἡμερώτερον ἔσχεν. Πρὸς τούτοις τὴν ἐκ
Ρώμης ἄνοδον Βελισσαρίου ἐς Βυζάντιον ἀναγρά
φει· καὶ ὡς τὸν Ουίττιγιν οἷα τι ἀνδράποδον μετὰ
τῶν ἐκ Ρώμης λαφύρων ἀνήγαγεν. Οπως το Τώ
Amalasunitham sive Himmelsuitham, alii filiam Theoderici fuisse scribunt, ut Diaconus. Supra
cap. 11. Amalasuntha soror Tarodorici TrasamunaTerrent. Eorum nonnulli tum primum, cum antea
non fuerint, constructi sunt: nonnulli vero cum
aliquando quidem fuerint, sed postea corruerint,
tum temporis ad pristinum reducti sunt statum.
CAPUT XIII.
De rebus in Italia a Belisario et Narse gestis: et
varia Romanæ urbis per hostes occupatione. De
Silverio et Vigilio episcopis; item de eis gentibus, quae Christianam suscepere fidem. Et de
Nurse ducis imperatoriis artibus, et erga Deum
pietate.
754. Porro quae in Italia quoque gesta sint, rele
remus, quæ et ipsa Procopius in Historiam retulit.
Postquam enim Theuderichus, sicuti supra a nobis
dictum est, Romam recepit, et Odoacrum tyrannidem ibi exercentem sustulit, rerumque Romanarura
potitus decessit, Amalasuntha uxor ejus conmunis filii Atalarichi tutelam suscepit, et regnumt
virili animo administravit. Cæterum cum provide
rerum curam gereret, prima Justinianum ad bel-'
lum adversus Gotthos sumendum excitavit. Cum
namque insidiis ab eis expetita esset, oratores ad
imperatorem misit. Sedenim Glio Atalaricho in
tenera adhuc atate exstincto, Theudatus, Theuderichum genere attingens, Occidentis imperium
sumpsit. Qui postquam Belisarium imperator in Occidentem misit, regno cedens litterarum doctrinis
magis quam rebus administrandis incubuit, ad res
bellicas tractandas minime idoneus. Copiis Occidentalibus tum Vittigis prefuit. Belisarius, ut Italian
est ingressus, Vittigis quidem Roma relicta, inde
discessit Belisarius vero urbi appropinquans, a
civibus est in eam receptus, fores omnes et corda
insuper ipsa Romanis ei patefacientibus: maxime
vero Silverio throno ejus præsidente, eam rem
suadente atque procurante: qui ad Belisarium,
Fidelem, qui Atalarichi assessor et consiliarius
fuerat, legavit. Ita absque certamine Roma in ditionem Romanorum, post annum sexagesimum,
mense Decembri rediit, undecimo imperantis Justiniani anno. Scripsit et illud Procopius, ubi postea Gotthi denuo Romam oppugnarunt, Belisario
Silverium episcopum suspectum fuisse, quapropter
eum in Græciam transtulerit, Vigilio autem antistiti thronum Ecclesiæ commiserit. Memoriæ prodidit Procopius idem eisdem temporibus, cum
Anastasius imperium obtineret, Herulos Istrum
transiisse atque eos postea universos liberaliter a
Justiniano tractatos, 755 et ingentibus pecuniis
allectos, Christianorum religionem suscepisse, et
vitam ad humanitatem mutasse. Ad hæc, Belisarii reditum ex urbe Romana in urbem Constantinopolitanam refert. Atque ut ille Vittigim, perinde atque mancipium quoddam, inter spolia Roma
sccum duxerit: et ut Totilas imperium Komæ
arripuerit, atque urbs ea rursum in potestatem
do Vandalo nupsit.
Totilas ita flammis Romam vastavit, ut in er
homines habitare non possent. Itaque ferarum
Chapter XIIICaput XIII
col. 255–256page 124 of 313
PG 147:255ὑπ' Γότθοις αὖθις ἐγεγόνει ἡ Ῥώμη ἔπειτα καὶ ὡς δὶς ἐς Ἰταλίαν γενόμενος Βελισσάριος, τὴν Ρώτ μην αὖθις αἱρεῖ· καὶ ὡς τοῦ Περσικού πολέμου ἀνά, τὴν Εω συνισταμένου, μετεστέλλετο ἐκεῖθεν πρὸς βασιλέως ὁ Βελισσάριος. Ιστορεῖ δὲ καὶ 'Ἀβασγοὺς τηνικαῦτα τὰ Χριστιανῶν ἑλέσθαι, καὶ πρὸς τὸ ἡμερώτερον την δίαιταν μεθαρμόσασθαι· καί τινα δ' εὐνοῦχον, Εὐφρατῶν ὄνομα, ἐκ τοῦ γένους ἐκείνων σφίσι διαπέμψαι· ἀπαγορεύοντα μηδένα τοῦ λοιποῦ τῆς ἀῤῥενωπίας στερείσθαι, σιδήρου καταδικάζοντος. Καὶ γὰρ οἱ πλεῖστοι τῶν ἐν τοῖς βασιλικοῖς διαπονουμένων κοιτῶσιν, οὓς εὐνούχους θέμις καλεῖν, ἐκ τοῦ ἔθνους τούτου καθεστῶτε; τίλας τὴν τῆς Ῥώμης ἀρχὴν περιέθετο· καὶ ὡς η ἦσαν. Τότε δὲ καὶ Ἰουστινιανὸς ἱερὸν τῇ Θεοτόκῳ ἐν τῇ ᾿Αβασγῶν δειμάμενος, κάλλει τε καὶ μεγέθει εξέχον, ἱερέας τε καὶ τἆλλα τῆς θρησκείας καλῶς κατεστήσατο· ἐξ οὗ συνέβη κἀκείνοις ἐς ἀκρίβειαν τὰ τῶν Χριστιανῶν δόγματα ἐξασκήσαι. Γράφει δὲ καὶ ὡς οἱ τὸν Τάναϊν προσοικοῦντες (Τάναϊν δὲ καὶ λοῦσιν οἱ ἐπιχώριοι τὴν ἐκ τῆς μεγάλης λίμνης Μαιώτιδος ὄχρι δὴ ἐπὶ τὴν Εὔξεινον πόντον ἐς ταυ ναὸν διήκουσαν ἐκβολήν)· πέμψαντες Ιουστινιανὸν δυσωποῦσιν, ἐπίσκοπον σφίσιν ἐκπέμψαι· καὶ εὐθὺς τὸν Ἰουστινιανὸν ἐπιτελῆ τὴν δέησιν ἐξεργάσασθαι, καὶ ἱερέα ἡδέως αὐτοῖς ἐπιπέμψαι. Μάλα δὲ κομ ψς καὶ τοῦτο ὁ αὐτὸς ἀναγράφεται ὡς Γότθων τῶν ἐκ τῆς Μαιώτιδος περιοίκων, εκδρομαὶ πλεῖ σται ἀνὰ τὴν Θράκην ἐγένοντο, Ιουστινιανού διέποντος τὴν ἀρχὴν· σεισμούς τε ἀγρίους ἀνὰ τὴν Ἑλ λάδα γενέσθαι· εἰς ἔσχατον δὲ τήν τε Βοιωτίαν καὶ Αχαΐαν καὶ τὰ ἀνὰ τὸν Κρισσαῖον κόλπον διασεισθῆναι. Χωρία τε πλεῖστα ἥκιστ' ἀριθμῷ ὑποκεῖσθαι δυνάμενα, καὶ πόλεις ὡσαύτως πρηνεῖς εἰς ἔδαφος ἐνεχθῆναι· βυθισθῆναι τε πολλαχόσε τὴν γῆν, καὶ ἐνιαχοῦ μὲν συνελθεῖν πάλιν τὰ χάσματα ἔστι δ' ὅπου καὶ οὕτως ἐς χάος ἄπειρον ἄχρι τοῦ δεῦρο διαμεμενήκασιν· οἷόν τι καὶ περὶ τὴν τῆς Κιλικίας Πομπηϊούπολιν συνέβη. Διασχούσης γὰρ τῆς γῆς καὶ αὐτανδρον τὴν πόλιν καταπιούσης, φωνὴ κάτωθεν ἐξηχεῖτο, τῶν ἀνθρώπων ἱκετευόντων τους ὑπολειφθέντας, ἀπαλλάττειν τῆς συμφοράς. διηγεῖται καὶ ὡς Ναρσῆς ὁ εὐνοῦχος εἰς τὴν Ἰταλῶν εἰσ έβαλε χώραν, στρατηγὸς πρὸς Ἰουστινιανοῦ χειροτονηθεὶς· καὶ ὡς κατηγωνίσατο Τώτιλαν, εἶτα δὲ καὶ Τείαν· καὶ ὡς Ρώμη τὸ πέμπτον ἤδη ἑάλω. Φασὶ τοίνυν οἱ συγγενόμενοι τῷ Ναρσῇ, οὕτω του Θείου ἐξέχεσθαι, καὶ ταῖς ἄλλαι; εὐσεβείαις ἐξοσιοῦσθαι, καὶ τὴν Παρθένον καὶ Θεοτόκον οὕτω γεραίρειν, ὡς καὶ ἀναφανδὴν ἐκείνην διαφαινομένην ἔτε πολεμεῖν δέοι παρακελεύεσθαι, καὶ μὴ προχείρως ἐπιβάλλειν ταῖς μάχαις, πρὶν ἐκεῖθεν τὸν καιρὸν διαγνοίη. Πολλὰ δὲ μέγιστα καὶ ἄλλα τῷ Ναρσῇ διε πράχθη, Βουσελίνον καὶ Σιλδούανδον καταπολεμήσαντι· καὶ τὰ μέχρις Ὠκεανοῦ τῇ Ῥωμαίων ὑπήκοα
+255
ὑπ' Γότθοις αὖθις ἐγεγόνει ἡ Ῥώμη ἔπειτα καὶ
ὡς δὶς ἐς Ἰταλίαν γενόμενος Βελισσάριος, τὴν Ρώτ
μην αὖθις αἱρεῖ· καὶ ὡς τοῦ Περσικού πολέμου
ἀνά, τὴν Εω συνισταμένου, μετεστέλλετο ἐκεῖθεν
πρὸς βασιλέως ὁ Βελισσάριος. Ιστορεῖ δὲ καὶ 'Αβα
σγούς τηνικαῦτα τὰ Χριστιανῶν ἑλέσθαι, καὶ πρὸς
τὸ ἡμερώτερον την δίαιταν μεθαρμόσασθαι· καί
τινα δ' εὐνοῦχον, Εὐφρατῶν ὄνομα, ἐκ τοῦ γένους
ἐκείνων σφίσι διαπέμψαι· ἀπαγορεύοντα μηδένα
τοῦ λοιποῦ τῆς ἀῤῥενωπίας στερείσθαι, σιδήρου
καταδικάζοντος. Καὶ γὰρ οἱ πλεῖστοι τῶν ἐν τοῖς
βασιλικοῖς διαπονουμένων κοιτῶσιν, οὓς εὐνούχους
θέμις καλεῖν, ἐκ τοῦ ἔθνους τούτου καθεστῶτε;
Gotthorum redierit. Deinde, ut. Belisarius secundo τίλας τὴν τῆς Ῥώμης ἀρχὴν περιέθετο· καὶ ὡς
in Italiam profectus, Romam rursum receperit:
atque inde, Persico bello in Oriente orto, ab imperatore revocatus sit. Recenset quoque, Abasgos
tum Christianismum complexos esse, seque ad
humaniorem vivendi morem composuisse. Et Jnstinianum imperatorem eunuchum gentis eorum
Ephratam nomine ad eos nisisse, qui prohiberet
de cætero quemquam ea parte corporis qua viri
sumus, apud eos ferro naturæ injuriam inferente
privari. Siquidem plurimi qui in principum cubiculis versantur ministri, quos eunuchos sive cuhicularios vocare solemus, ex gente ea erant. Tum
vero etiam Justinianus Dei Genitrici templum in
Abasgorum regione pulchritudine atque am- η ἦσαν. Τότε δὲ καὶ Ἰουστινιανὸς ἱερὸν τῇ Θεοτόκῳ
plitudine præstans ædificavit, sacerdotes ei attribuit, et alia quæ ad cultum divinum faciunt, rite
constituit. Unde populo ei accidit, ut accuratissime
Christianorum dogmate excerceretur. Scribit item
quomodo populi Tanaim amnem accolentes (10cant autem lo:i ejus homines Tanaiın, maximæ
quoque paludis Mæotidis usque ad Euxinum pontum in longum excurrentem tractum) ad Justinianum legatos miserunt, ut episcopum illis daret,
supplicantes quorum ille precibus reipsa annuerit, et episcopum illis libenter miserit. Admodum
vero terse illud etiam idem recenset, quomodo
Gotthi Mæotidis accolæ, Justiniano imperium administrante, plurimas excursiones in Thraciam fecerint. Praeterea, ut sævi terræmnotus in Græcia G
fuerint, et Boeotia, atque Achaia, quæ sunt juxta
sinum Crissæum oræ concussæ fuerint, loca plurima sub numerum minime cadentia, et urbes similiter in præceps ierint, et solo æquatæ sint, plerisque in locis terra submersa pessum ierit, atque
alicubi quidem chasmata rursum coierint, alicubi
vero hiatus perpetui ad hoc usque tempus permanserint. Quale quiddam etiam civitati 756 Cilici
Pompejopoli acciderit. Cum enim terra divisa urbem eam cum incolis o:nnibus universam absorbuisset, vox ex intima voragine exaudita est, hominum eis qui superstites circum ca loca relicti
essent, supplicantium, ut se ærumna ea liberarent.
Commemorat etiam, ut Narses eunuchus a Justiniano copiarum militarium dus electus, expeditionem in Italiam susceperit, ac Totilam vicerit,
deinde vero et Teiam, et urbs Roma quintum capta sit. De Narse, qui familiariter cum eo vixere, illud perhibent: ita ipsum ex divino numine
pependisse, atque id omnis generis pietate coluisse, et Virginem eamdemque Dei Genitricem
ita veneratum esse, ut illa manifesto ei apparens, quando prælium committendum esset, præciperet neque illum facile prius in aciem descendisse, quam tempus opportunum ab ea cohabitaculum est facta, juxta prædictionem Domini,
Apoc. XVIII.
Procopius De bello Persico libro secundo,
ubi e berum finibus et monte Caucaso agit, Ile
ἐν τῇ ᾿Αβασγῶν δειμάμενος, κάλλει τε καὶ μεγέθει
εξέχον, ἱερέας τε καὶ τἆλλα τῆς θρησκείας καλῶς
κατεστήσατο· ἐξ οὗ συνέβη κἀκείνοις ἐς ἀκρίβειαν
τὰ τῶν Χριστιανῶν δόγματα ἐξασκήσαι. Γράφει δὲ
καὶ ὡς οἱ τὸν Τάναϊν προσοικοῦντες (Τάναϊν δὲ καὶ
λοῦσιν οἱ ἐπιχώριοι τὴν ἐκ τῆς μεγάλης λίμνης
Μαιώτιδος ὄχρι δὴ ἐπὶ τὴν Εὔξεινον πόντον ἐς ταυ
ναὸν διήκουσαν ἐκβολήν)· πέμψαντες Ιουστινιανὸν
δυσωποῦσιν, ἐπίσκοπον σφίσιν ἐκπέμψαι· καὶ εὐθὺς
τὸν Ἰουστινιανὸν ἐπιτελῆ τὴν δέησιν ἐξεργάσασθαι,
καὶ ἱερέα ἡδέως αὐτοῖς ἐπιπέμψαι. Μάλα δὲ κομ·
ψς καὶ τοῦτο ὁ αὐτὸς ἀναγράφεται ὡς Γότθων
τῶν ἐκ τῆς Μαιώτιδος περιοίκων, εκδρομαὶ πλεῖ
σται ἀνὰ τὴν Θράκην ἐγένοντο, Ιουστινιανού διέποντος τὴν ἀρχὴν· σεισμούς τε ἀγρίους ἀνὰ τὴν Ἑλ
λάδα γενέσθαι· εἰς ἔσχατον δὲ τήν τε Βοιωτίαν καὶ
Αχαΐαν καὶ τὰ ἀνὰ τὸν Κρισσαῖον κόλπον διασει
σθῆναι. Χωρία τε πλεῖστα ἥκιστ' ἀριθμῷ ὑποκεί
σθαι δυνάμενα, καὶ πόλεις ὡσαύτως πρηνεῖς εἰς
ἔδαφος ἐνεχθῆναι· βυθισθῆναι τε πολλαχόσε τὴν
γῆν, καὶ ἐνιαχοῦ μὲν συνελθεῖν πάλιν τὰ χάσματα·
ἔστι δ' ὅπου καὶ οὕτως ἐς χάος ἄπειρον ἄχρι τοῦ
δεῦρο διαμεμενήκασιν· οἷόν τι καὶ περὶ τὴν τῆς
Κιλικίας Πομπηϊούπολιν συνέβη. Διασχούσης γὰρ
τῆς γῆς καὶ αὐτανδρον τὴν πόλιν καταπιούσης, φωνὴ
κάτωθεν ἐξηχεῖτο, τῶν ἀνθρώπων ἱκετευόντων τους
ὑπολειφθέντας, ἀπαλλάττειν τῆς συμφοράς. Διηγεί
ται καὶ ὡς Ναρσῆς ὁ εὐνοῦχος εἰς τὴν Ἰταλῶν εἰσέβαλε χώραν, στρατηγὸς πρὸς Ἰουστινιανοῦ χειροτονηθείς· καὶ ὡς κατηγωνίσατο Τώτιλαν, εἶτα δὲ
καὶ Τείαν· καὶ ὡς Ρώμη τὸ πέμπτον ἤδη ἑάλω.
Φασὶ τοίνυν οἱ συγγενόμενοι τῷ Ναρσῇ, οὕτω του
Θείου ἐξέχεσθαι, καὶ ταῖς ἄλλαι; εὐσεβείαις ἐξοσιούσθαι, καὶ τὴν Παρθένον καὶ Θεοτόκον οὕτω γεραίρειν, ὡς καὶ ἀναφανδὴν ἐκείνην διαφαινομένην ἔτε
πολεμεῖν δέοι παρακελεύεσθαι, καὶ μὴ προχείρως
ἐπιβάλλειν ταῖς μάχαις, πρὶν ἐκεῖθεν τὸν καιρὸν
διαγνοίη. Πολλὰ δὲ μέγιστα καὶ ἄλλα τῷ Ναρσῇ διε
πράχθη, Βουσελίνον καὶ Σιλδούανδον καταπολεμή
σαντι· καὶ τὰ μέχρις Ὠκεανοῦ τῇ Ῥωμαίων ὑπήκοα
gentes, inquit, cum aliæ multa, tum Alani et Abasgi
habitant. Insuper Zechi et post eos Ilunni, qui et
Saberi dicuntur. Qui postea populi Hungariam et
Boiemiam occuparunt.
Chapter XIVCaput XIV
col. 257–258page 125 of 313
PG 147:257ποιησαμένῳ ἀρχῇ. "Α δὴ μάλιστα ὁ μετὰ Προκόπιον ᾿Αγαθίας ὁ μήτωρ ἱστόρησε. ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Ως Χοσρόης. φθόνῳ διατακεὶς, τὰς σπονδὰς λύσας τῇ 'Ρωμαίων ἔπεισι· καὶ περὶ τῆς ἁλώ σεως Αντιοχείας καὶ τῶν ἄλλων. Τῇ δὲ ἱστορία Προκοπίου καὶ τάδε ἐμφέρεται, ὡς Χοτρίης διαγνούς τά τε ἐν Λιβύῃ καὶ Ἰταλίᾳ συν ενεχθέντα τῇ Ῥωμαίων στρατηγία, πρὸς φθόνον ἐξαίσιον ἤρθη· καὶ προφάσεις κατὰ Ῥωμαίων συμ πλάττων, παρασπονδῆσθαι ἔλεγε, καὶ τὴν συγκειμένην εἰρήνην λύεσθαι· καὶ τὰ μὲν πρῶτα Ιουστι νιανών, πρέσβεις διαπεμψάμενον ἐς Χοσρόην, δηλοῦν, ὡς μὴ αἰτίαν τινὰ παρασχόμενον τὴν εἰς ἀπέραν τον γενομένην εἰρήνην διαλύειν, μηδέ τινα λύμην τοῖς συμφωνηθείσιν ἐπαγαγεῖν· καὶ ἔτει ἐπὶ τοῖς ἀμφιλόγοις ἐξέτασιν, καὶ τρόπῳ τινὶ φιλικῷ τὰ ἐν μέσῳ ἐζήτει διατεθῆναι· τὸν δὲ λίαν ἀχθόμενον τῷ ἔνδοθεν ὑποσμύχοντι φθόνῳ, πρὸς μηδὲν εὔλογον ἀποκρίνασθαι· ἀθροίσαντα δὲ τὴν ὑπ' αὐτὸν στρα τιὰν πλείστην οὖσαν, τῇ Ῥωμαίων εἰσβαλεῖν, τρίτῳ ἐπὶ δεκάτῳ ἔτει Ἰουστινιανοῦ τὴν Ῥωμαίων ἀρχὴν διεθύνοντος. Συγγράφει τοίνυν, ὅπως ὁ Χοσρόης Σοῦρον τὴν πόλιν πρὸς Εὐφράτην κειμένην πολιορκήσας εἷλεν, ἕτερα μὲν συνθέμενος, ἕτερα δὲ πεπραχὼς· ἀνοσίως διατεθεὶς, ὡς ἀλογήσας μάλιστα τὰς συνθήκες, καὶ δόλῳ μᾶλλον ἢ νόμῳ πολέμου ταύτην ἑλών· καὶ ὅπως τήν τε Βέῤῥοιαν ἐποίει πυρί καυστον· καὶ ὡς ἐκεῖθεν εἰς Αντιόχειαν ήκεν, Εὐτ φραιμίου τῷ θρόνῳ ταύτης εμπρέποντος· καταλελοιπότος δὲ τὴν ἐκκλησίαν, μηδενὸς αὐτῷ τῶν κατὰ σκοπὴν προϊόντος· ὅς τὴν ἐκκλησίαν, καὶ τὰ ἀμφ' αὐτὴν πάντα περισῶσαι λέγεται, κατακοσμήσας τοῖς ἱεροῖς ἀναθήμασιν, ἵνα λύτρα ταύτῃ γένηται. Περιπαθῶς δ᾽ ἄγαν καὶ τῆς ᾿Αντιόχου την άλω σιν ἀναγράφεται πρὸς Χοσρόου γεγενημένην· καὶ ὡς πάντα διέφθειρε κτείνων καὶ διαπυρπολών. Επειτα καὶ ὅπως ἐς τὴν ἀστυγείτονα Σελεύκειαν ἧκεν, ἔν τε τῷ προαστείῳ τῆς Δάφνης. Καὶ ὡς κατὰ τὴν ᾿Απαμέων ἐγένετο, Θωμᾶ τηνικαῦτα ἐπισκοποῦντος, λόγοις καὶ ἔργοις μάλα διαφανοῦς δν δή φησι σύναμα Χοσρόῃ τὴν τῶν ἵππων ἅμιλλαν ἐν τῷ Ιπποδρόμῳ σοφῶς ὑποστήναι παρὰ τὸ νενο μισμένων θεάσασθαι· ὡς ἐπίπαν θεραπεύειν ἐκεῖνον καὶ ἐξημεροῦν ᾑρημένον. Ον ἀστείως μάλα Χοσρόης ἤρετο, εἴ γε ἡγεῖτο αὐτὸν ἀνὰ τὴν οἰκείαν πόλιν οὕτω θεάσασθαι· τὸν δ᾽ ἀλήθειαν τοῦ παντὸς τιμῶν τα, φάναι λέγεται, ὡς οὐχ ἡδέως ὁρψη ἐκεῖνον· 8 καὶ διὰ πολλοῦ τὴν Χοσρόην ποιησάμενον τῆς ἀλη θείας, τὸν ἱερέα ὑπερφυῶς ἄγασθαι.
ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XVII.
ποιησαμένῳ ἀρχῇ. "Α δὴ μάλιστα ὁ μετὰ Προκόπιον gnovisset. Plures insuper alias et maximas Naro
᾿Αγαθίας ὁ μήτωρ ἱστόρησε.
ses res gessit, qui Buselinum et Silduandum
bello vicerit, et regiones usque ad Oceanum omnes Romano imperio subdiderit: quas res potissimum post Procopium Agathias rhetor in litteras retulit.
ΚΕΦΑΛ. ΙΔ'.
Ως Χοσρόης. φθόνῳ διατακεὶς, τὰς σπονδὰς
λύσας τῇ 'Ρωμαίων ἔπεισι· καὶ περὶ τῆς ἁλώ
σεως Αντιοχείας καὶ τῶν ἄλλων.
Τῇ δὲ ἱστορία Προκοπίου καὶ τάδε ἐμφέρεται, ὡς
Χοτρίης διαγνούς τά τε ἐν Λιβύῃ καὶ Ἰταλίᾳ συνενεχθέντα τῇ Ῥωμαίων στρατηγία, πρὸς φθόνον
ἐξαίσιον ἤρθη· καὶ προφάσεις κατὰ Ῥωμαίων συμπλάττων, παρασπονδῆσθαι ἔλεγε, καὶ τὴν συγκει
μένην εἰρήνην λύεσθαι· καὶ τὰ μὲν πρῶτα Ιουστινιανών, πρέσβεις διαπεμψάμενον ἐς Χοσρόην, δηλοῦν,
ὡς μὴ αἰτίαν τινὰ παρασχόμενον τὴν εἰς ἀπέραντον γενομένην εἰρήνην διαλύειν, μηδέ τινα λύμην
τοῖς συμφωνηθείσιν ἐπαγαγεῖν· καὶ ἔτει ἐπὶ τοῖς
ἀμφιλόγοις ἐξέτασιν, καὶ τρόπῳ τινὶ φιλικῷ τὰ ἐν
μέσῳ ἐζήτει διατεθῆναι· τὸν δὲ λίαν ἀχθόμενον τῷ
ἔνδοθεν ὑποσμύχοντι φθόνῳ, πρὸς μηδὲν εὔλογον
ἀποκρίνασθαι· ἀθροίσαντα δὲ τὴν ὑπ' αὐτὸν στρα
τιὰν πλείστην οὖσαν, τῇ Ῥωμαίων εἰσβαλεῖν, τρίτῳ
ἐπὶ δεκάτῳ ἔτει Ἰουστινιανοῦ τὴν Ῥωμαίων ἀρχὴν
διεθύνοντος. Συγγράφει τοίνυν, ὅπως ὁ Χοσρόης
Σοῦρον τὴν πόλιν πρὸς Εὐφράτην κειμένην πολιορ
κήσας εἷλεν, ἕτερα μὲν συνθέμενος, ἕτερα δὲ πεπραχώς· ἀνοσίως διατεθεὶς, ὡς ἀλογήσας μάλιστα
τὰς συνθήκες, καὶ δόλῳ μᾶλλον ἢ νόμῳ πολέμου
ταύτην ἑλών· καὶ ὅπως τήν τε Βέῤῥοιαν ἐποίει πυρίκαυστον· καὶ ὡς ἐκεῖθεν εἰς Αντιόχειαν ήκεν, Εὐτ
φραιμίου τῷ θρόνῳ ταύτης εμπρέποντος· καταλε
λοιπότος δὲ τὴν ἐκκλησίαν, μηδενὸς αὐτῷ τῶν κατὰ
σκοπὴν προϊόντος· ὅς τὴν ἐκκλησίαν, καὶ τὰ ἀμφ'
αὐτὴν πάντα περισῶσαι λέγεται, κατακοσμήσας
τοῖς ἱεροῖς ἀναθήμασιν, ἵνα λύτρα ταύτῃ γένηται.
Περιπαθῶς δ᾽ ἄγαν καὶ τῆς ᾿Αντιόχου την άλω
σιν ἀναγράφεται πρὸς Χοσρόου γεγενημένην· καὶ
ὡς πάντα διέφθειρε κτείνων καὶ διαπυρπολών.
Επειτα καὶ ὅπως ἐς τὴν ἀστυγείτονα Σελεύκειαν
ἧκεν, ἔν τε τῷ προαστείῳ τῆς Δάφνης. Καὶ ὡς
κατὰ τὴν ᾿Απαμέων ἐγένετο, Θωμᾶ τηνικαῦτα
ἐπισκοποῦντος, λόγοις καὶ ἔργοις μάλα διαφανοῦς·
δν δή φησι σύναμα Χοσρόῃ τὴν τῶν ἵππων ἅμιλλαν
ἐν τῷ Ιπποδρόμῳ σοφῶς ὑποστήναι παρὰ τὸ νενο
μισμένων θεάσασθαι· ὡς ἐπίπαν θεραπεύειν ἐκεῖνον
καὶ ἐξημεροῦν ᾑρημένον. Ον ἀστείως μάλα Χοσρόης
ἤρετο, εἴ γε ἡγεῖτο αὐτὸν ἀνὰ τὴν οἰκείαν πόλιν
οὕτω θεάσασθαι· τὸν δ᾽ ἀλήθειαν τοῦ παντὸς τιμῶντα, φάναι λέγεται, ὡς οὐχ ἡδέως ὁρψη ἐκεῖνον· 8
καὶ διὰ πολλοῦ τὴν Χοσρόην ποιησάμενον τῆς ἀλη
θείας, τὸν ἱερέα ὑπερφυῶς ἄγασθαι.
videre vellet, veritatem rebus omnibus
visurus esset. Quod dictum cum Chroses
rifice est admiratus.
Apud Agathiam ii dicuntur Bultinus
Sindual.
Alii hunc Sisualdum nominant.
CAPUT XIV.
Ut Chosroes per invidiam pace fracta, Romanum
inraserit imperium. Et de Antiochiæ aliarumque
urbium hostili occupatione.
In bistoria Procopii illa quoque sunt: Chosroen, ubi Romanorum in Libya et Italia res bello
gestas cognovisset, ad ingentem invidiam contmotum esse et prætextus contra Romanos fingentem quod fœdera violata et pax perpetua
soluta esset, dixisse. Ac primum quidem Justinianum oratores ad Chosroen misisse, qui significarent, nullam se causam præbuisse, ut quæ
parta esset pax perpetua, frangeretur: neque
quidquam detrimenti conventis intulisse, proindeque peliisse ut de rebus controversis disquisitio feret: et causæ quæ in medium prolate essent, pacatis consiliis amice componerentur. Chiosroes vero, quod gravem qua in animo 757 suo
flagrabat, invidiam non ferret, nihil quod rationi
conveniret, respondisse: verum exercitu maximo
ex populis suis coacto, Romanorum ditionem
adortum esse, decimo tertio imperii Justiniani
anno. Describit igitur, quomodo Chosroes Surum
ad Euphratem sitam urbem, expugnatam ceperit,
civibus partim per pacta couventa allectis, partim
per arma devictis, quippe qui improbe se gesse
rit, et pactą minime servarit, dolo magis quam
belli jure civitate ea potitus. Quomodo etiam
Berrhoeam incensam igni vastarit. Item quomodo
inde Antiochiam pervenerit, in cujus tum throno
Euphremius enituit: qui, cum ei quod agebat,
nihil ex sententia procederet, ecclesiam reliquit,
eamque profugiens una cum vicinis ædificiis ser
vavit, sacris donariis ordine publicitus propositis,
ut redemptionis essent ecclesiæ pretium. Præterea
perquam miserabiliter commemorat, quomodo a
Chosroe Antiocbia sit capta, qui omnia ibi ferro
concidit et incendio vastavit. Deinde quomodo
in suburbanum Daphnæ lucum, et in vicinaın
Seleuciam venerit: et ut ad Apameam quoque
applicuerit, Thoma tum ibi episcopatum administrante, et vita et doctrina illustri viro. Queni
una cum Chrosoe apud quem legatus erat, dicit
equorum certamen in Hippodromo, præter receptum morem, sapienter spectasse: ut illum scili–
cet tali officio mitem placatumque prorsus redderet. Eun cum facete admodum Chrosoes interrogasset, an ille se ad hunc modum in urbe sua
præponentem respondisse dicit, quod non libenter eum
propter veritatem plurimi fecit, tum autistitem eum miet
Vittigis ad Persam legatos misit, ad bellum
Rom. eum excitans. (Proc. lib. n Belli Persici.)
Chapter XV, XVICaput XV, XVI
col. 259–260page 126 of 313
PG 147:259ΚΕΦΑΛ. ΙΕ'. Περὶ τοῦ ἐν ᾿Απαμείᾳ γενομένου θαύματος τῷ ζωηφόρῳ τοῦ σταυροῦ ξύλῳ. Ενταῦθα δὲ τοῦ λόγου γενόμενος, καί τι ἕτερον διηγήσασθαι βούλομαι, προσῆκον μάλιστα τῇ παρο ούσῃ μοι ἱστορίᾳ. Ἐπεὶ γὰρ οἱ τῆς ᾿Απαμέων οἰκή τορε; τὴν σφῶν πόλιν ἤδη πυρπολεῖσθαι διέγνωσαν, τὸν εἰρημένον Θωμᾶν ἱκέτευον παρὰ τὸ εἰωθὸς, τὸ ζωοποιὸν τοῦ σταυροῦ ξύλου ἐξενεγκεῖν καὶ εἰς μέσους προθεῖναι· ὡς ἄν γε τελευταῖον ἴδοιέν τε καὶ κατασπάσαιντο, τὴν μόνην τῶν ἀνθρώπων σω τηρίαν, καὶ οἷον ἐφόδιον λαβεῖν τὴν ἐκείνου προσκύνησιν, μεταχωρεῖν μέλλοντας πρὸς τὴν ἀμείνονα βιοτήν. Υπήκους δὲ ὁ Θωμᾶς καὶ προῆγε τὸ ζωο ποιὸν ξύλον, ῥητὰς ἐπαγγειλάμενος τῆς προθέσεως τὰς ἡμέρας, ὡς ἂν εἴη καὶ τοῖς ἀστυγείτοσιν ἀθροισθῆναι, καὶ τὴν τῆς σωτηρίας θεραπείαν τρυγήσαι. Ἐπεὶ δὲ συνέρρευσαν ἅπαντες, ὅλαις χερσὶν ὁ θω μᾶς τὸ τῆς κατάρας ἐξαλειπτήριον ξύλον εἰς ύψος ἡρκώς, περιενόστει τὸ θεῖον ἀνάκτορον· ὅπερ είωθε γίνεσθαι ταῖς κυρίαις ἡμέραις τῶν προσκυνήσεων. Τῷ δὲ Θωμᾷ μεθισταμένῳ, μέγα τι χρήμα πυρός σελαγίζον ἑωρᾶτο ἑπόμενον· οὐ κατακαῖον μέν τοι, ὡς δοκεῖν τὸν τόπον ἔνθα μεθίστατο πίμπρασθαι οὐχ ἅπαξ δὲ τοῦτο, οὐδὲ δίς, ἀλλὰ καὶ πολλάκις γενέσθαι, πάντα τὸν χῶρον τοῦ ἱερέως περιόντος καὶ αὖθις καὶ πολλάκις τοῦτο καθικετεύοντος τοῦ ἀθροισθέντος πλήθους τὸν ἱερέα ποιεῖν, ἵν᾿ ἐξῇ πολ λάκις καὶ τῆς θείας αίγλης μεταλαμβάνειν· ὁ δὲ καὶ τὴν ἐσομένην ᾿Απαμεῦσι σωτηρίαν προφητεύον ἦν. Τοῦτο δὴ τὸ θαῦμα καὶ εἰκὼν ἀνὰ τὸν τῶν ἀνα κτόρων ὄροφον ἐτέθη πᾶσι τὸ ξένον προκαταγγέλ λουσα· ἥτις δὴ ἄχρι καὶ 'Αρδααμάνου καὶ τῆς Περ σῶν ἐφόδου διεσώζετο. Οπηνίκα δὲ ἥ τε πόλις όλη καὶ ἡ ἐκκλησία κακῶς πέπονθε, καὶ ἡ εἰκὼν τοῦ πυρὸς μετέσχε. Ταῦτα μὲν οὕτω προέβη. Ἐν δευ τέρῳ δὲ τὰς σπονδὰς θέμενος ὁ Χοσρόης, καὶ τότε τὰ ὅμοια πέπραχε, τῷ μὲν ἀσταθεῖ καὶ ἀβεβαίῳ αὐτοῦ τρόπῳ συμβαίνοντα, ἀνδρὶ δὲ λογικῷ, μήτοι γε δὴ βασιλεῖ οὐδαμῶς πρέποντα ΚΕΦΑΛ. 14'. Περὶ τοῦ κατὰ τὴν Ἐδέσσαν παραδόξως γεγ νημένου παρὰ τῆς ἀχειροποιήτου εἰκόνος του Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Ἔτι ὁ εἰρημένος ἱστορεῖ Προκόπιος, ὅσα δὴ καὶ τοῖς πάλαι ἱστόρηται περὶ τῆς εἰκόνος Χριστοῦ, ἡ τις Αὐγάρῳ τῷ τοπάρχῃ Εδέσσης ἐστάλη· καὶ ὡς ὁ Χοσρόης τὰ περὶ αὐτῆς θρυλλούμενα ἀπελέγχειν ὡς εἶεν ψευδῆ βουλόμενος, ὡς οὐκ ἄν ποτ' Ἔδεσσα ὑπ' ἀλλοφύλοις γένηται· ὅπερ ἐν μὲν τοῖς Αὐγάρῳ σταλεῖσιν οὐκ ἔγκειται· ὡς ἔστι μαθεῖν ἐξ ὧν Εύ σέβιος ὁ Παμφίλου ἱστόρησεν, αὐτὴν ἐκείνην τὴν ἐπιστολὴν ἀναγνούς, καὶ ὡς ἔσχε τῷ συγγράμματι παραθείς· ὥσπερ δὴ καὶ ἡμεῖς ἐν τῇ δευτέρᾳ τῶν συγγραφῶν ἱστορήσαμεν. Παρὰ μέν τοι τοῖς πιο
758 CAPUT XV.
De miraculo, quod Apamer ad vivifcum crucis Περὶ τοῦ ἐν ᾿Απαμείᾳ γενομένου θαύματος τῷ
lignum accidit.
ζωηφόρῳ τοῦ σταυροῦ ξύλῳ.
Posteaquam vero ad hunc locum pervenimus,
aliud quiddam recensebo, præsenti historiæ conveniens quammaxinic. Cum Apameni urbem Antiochenam jam incendi audivissent, Thomam,
quem dixi, episcopum a Chosroe reversu: obsecrarunt, ut præter solitum morem vivificum crucis lignum proferret, atque in medium proponeret, ut postremum intuerentur exoscularenturque,
unicam eam hominum salutem; et quasi viaticum
adorationem illius, ad meliorem illam vitam migraturi, sumerent. Annuit precibus eorum Thomas, et liguum vitale protulit, certis productionis ejus indictis diebus, ut vicini quoque affluerent
et medicina salutari perfruerentur. Cum autem
omnes convenissent, totis manibus Thomas sublato in sublime ligno, maledictionis amuleto,
sacram ædem circumiit: quod statis tantum suppl.cationum diebus fieri consuevit. Porro Thomam
procedentem magna vis resplendentis ignis subsequi visa est, non adurentis quidem ignis, sed
qui locum unde ille iret, comburere putaretur.
Neque semel aut iterum, verum sæpenumero
accidit, quod antistes locum omnem circumiret,
et multitudo congregata illum, ut idem sæpius
ficeret, rogaret, quo crebrius videlicet divino fulgore frueretur. Ea res futuram Apamenis salutem portendit. Et miraculi ejus imago atque monumentum ad Basilicæ testudinem sumniam, omnibus novitatem rei testificaturum, propositum
est Quod quidem usque ad Ardaamani et Pere
sici belli tempora integrum permansit: quo tempore universa urbs, et ecclesia ipsa vastata est,
et cum ea imago simul conflagravit. Atque hæc
quidem sic acta. Chosroes vero, recens initorum
pacificationis pactorum rursum oblitus, denuo
quoque eadem hostiliter fecit, levitati quidem
morum et inconstantie ejus convenientia, virum
autem ratione præditum, nedum regem baudquaquam decentia.
759 CAPUT XVI.
De re mirifica Edesse, supra opinionem et fidem
omnium ab imagine Domini Dei et Servatoris
nostri Jesu Christi non manu facta, gesta.
Insuper etiam Procopius memorat ea quæ a veteribus quoque de effigie Christi memoriæ sunt
prodita, quæ Abgaro Edesse principi est missa. Et
quomodo Chosroes ea quæ de illa fama increbuerant, quod scilicet Edessa nunquam in potestate
alienigenarum futura esset (id quod in litteris ad
Abgarum missis non reperitur: quemadmodum ex
Eusebii Pamphili historia cognoscere licet, qui
epistolam eam legit, et ab verbum operi suo inseruit, et nos quoque in secundo tomo exposuimus)
falsa esse convincere voluerit. Apud fideles quidem
Evagr. lib. iv, cap. 26.
Ενταῦθα δὲ τοῦ λόγου γενόμενος, καί τι ἕτερον
διηγήσασθαι βούλομαι, προσῆκον μάλιστα τῇ παρο
ούσῃ μοι ἱστορίᾳ. Ἐπεὶ γὰρ οἱ τῆς ᾿Απαμέων οἰκή
τορε; τὴν σφῶν πόλιν ἤδη πυρπολεῖσθαι διέγνωσαν, τὸν εἰρημένον Θωμᾶν ἱκέτευον παρὰ τὸ εἰωθὸς,
τὸ ζωοποιὸν τοῦ σταυροῦ ξύλου ἐξενεγκεῖν καὶ εἰς
μέσους προθεῖναι· ὡς ἄν γε τελευταῖον ἴδοιέν τε
καὶ κατασπάσαιντο, τὴν μόνην τῶν ἀνθρώπων σω
τηρίαν, καὶ οἷον ἐφόδιον λαβεῖν τὴν ἐκείνου προσκύ
νησιν, μεταχωρεῖν μέλλοντας πρὸς τὴν ἀμείνονα
βιοτήν. Υπήκους δὲ ὁ Θωμᾶς καὶ προῆγε τὸ ζωοποιὸν ξύλον, ῥητὰς ἐπαγγειλάμενος τῆς προθέσεως
τὰς ἡμέρας, ὡς ἂν εἴη καὶ τοῖς ἀστυγείτοσιν άθροι
σθῆναι, καὶ τὴν τῆς σωτηρίας θεραπείαν τρυγήσαι.
Ἐπεὶ δὲ συνέρρευσαν ἅπαντες, ὅλαις χερσὶν ὁ θω
μᾶς τὸ τῆς κατάρας ἐξαλειπτήριον ξύλον εἰς ύψος
ἡρκώς, περιενόστει τὸ θεῖον ἀνάκτορον· ὅπερ είωθε
γίνεσθαι ταῖς κυρίαις ἡμέραις τῶν προσκυνήσεων.
Τῷ δὲ Θωμᾷ μεθισταμένῳ, μέγα τι χρήμα πυρός
σελαγίζον ἑωρᾶτο ἑπόμενον· οὐ κατακαῖον μέν τοι,
ὡς δοκεῖν τὸν τόπον ἔνθα μεθίστατο πίμπρασθαι·
οὐχ ἅπαξ δὲ τοῦτο, οὐδὲ δίς, ἀλλὰ καὶ πολλάκις
γενέσθαι, πάντα τὸν χῶρον τοῦ ἱερέως περιόντος·
καὶ αὖθις καὶ πολλάκις τοῦτο καθικετεύοντος τοῦ
ἀθροισθέντος πλήθους τὸν ἱερέα ποιεῖν, ἵν᾿ ἐξῇ πολλάκις καὶ τῆς θείας αίγλης μεταλαμβάνειν· ὁ δὲ
καὶ τὴν ἐσομένην ᾿Απαμεῦσι σωτηρίαν προφητεύον
ἦν. Τοῦτο δὴ τὸ θαῦμα καὶ εἰκὼν ἀνὰ τὸν τῶν ἀνακτόρων ὄροφον ἐτέθη πᾶσι τὸ ξένον προκαταγγέλ
λουσα· ἥτις δὴ ἄχρι καὶ 'Αρδααμάνου καὶ τῆς Περ
σῶν ἐφόδου διεσώζετο. Οπηνίκα δὲ ἥ τε πόλις όλη
καὶ ἡ ἐκκλησία κακῶς πέπονθε, καὶ ἡ εἰκὼν τοῦ
πυρὸς μετέσχε. Ταῦτα μὲν οὕτω προέβη. Ἐν δευ
τέρῳ δὲ τὰς σπονδὰς θέμενος ὁ Χοσρόης, καὶ τότε
τὰ ὅμοια πέπραχε, τῷ μὲν ἀσταθεῖ καὶ ἀβεβαίῳ
αὐτοῦ τρόπῳ συμβαίνοντα, ἀνδρὶ δὲ λογικῷ, μήτοι
γε δὴ βασιλεῖ οὐδαμῶς πρέποντα
Περὶ τοῦ κατὰ τὴν Ἐδέσσαν παραδόξως γεγ8νημένου παρὰ τῆς ἀχειροποιήτου εἰκόνος του
Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ
Χριστοῦ.
Ἔτι ὁ εἰρημένος ἱστορεῖ Προκόπιος, ὅσα δὴ καὶ
τοῖς πάλαι ἱστόρηται περὶ τῆς εἰκόνος Χριστοῦ, ἡ
τις Αὐγάρῳ τῷ τοπάρχῃ Εδέσσης ἐστάλη· καὶ ὡς
ὁ Χοσρόης τὰ περὶ αὐτῆς θρυλλούμενα ἀπελέγχειν
ὡς εἶεν ψευδῆ βουλόμενος, ὡς οὐκ ἄν ποτ' Ἔδεσσα
ὑπ' ἀλλοφύλοις γένηται· ὅπερ ἐν μὲν τοῖς Αὐγάρῳ
σταλεῖσιν οὐκ ἔγκειται· ὡς ἔστι μαθεῖν ἐξ ὧν Εύσέβιος ὁ Παμφίλου ἱστόρησεν, αὐτὴν ἐκείνην τὴν
ἐπιστολὴν ἀναγνούς, καὶ ὡς ἔσχε τῷ συγγράμματι
παραθείς· ὥσπερ δὴ καὶ ἡμεῖς ἐν τῇ δευτέρᾳ τῶν
συγγραφῶν ἱστορήσαμεν. Παρὰ μέν τοι τοῖς πιο
col. 261–262page 127 of 313
PG 147:261στον οὕτω καὶ ᾄδεται καὶ πιστεύεται. "Εδειξε δὲ καὶ τὸ ἔργον τὴν τῆς πίστεως προέβησιν, ὡς μάλιστα ἀληθῆς εἴη καὶ σύμφωνος. Ο μὲν γὰρ ἔπεισι ῥαγ λαῖος τῇ πόλει καὶ πάντα πράξας σχεδόν σὺν μυ ρίαις ἐφόδοις, καὶ χοῦν τοσοῦτον προσαμησάμενος, ὡς καὶ τὸ τῆς πόλεως ὑπεραναβήνα: τεῖχος· καὶ ἄλλας μυρίας μηχανας ράψας, πρακτος μετ' απ σχύνης ἀνέστρεφεν. Οἷα δ' ἐκείνῳ κατὰ τῆς πόλεω; ἐπικεχείρηται, ὡς οἷόν τε διηγήσομαι. Ξύλων πολύ τι χρῆμα καὶ ἄλλην ὅσηπερ εὔπρηστος ταῖς ἀμφ' αὐτὸν δυνάμεσιν, ἐκέλευε πάντ' ἀρεμένους, ἐπισωρεύειν τῇ πόλει. Ἐπεὶ δὲ θᾶττον ἢ λόγος τὸ ἔργον η ύετο, καὶ κύκλῳ τὴν ὕλην περιετίθει, ἔπειτα χοῦν ἐπεσώρευε, καὶ ἀντιμέτωπος ᾔει τῇ πόλει κατα βραχύ δ' ἐποικοδομῶν τοῖ; τε ξύλοις καὶ χώμασι, προσῄει ταύτῃ· καὶ ἐς τόσον αὐτὴν ὑπερήλατο, ὡς τὰ βέλη καὶ ἐξ ὑπερδεξίων ῥίπτειν κατὰ τῶν ὑπερασπιζόντων τῆς πόλεως. Ως γοῦν οἱ ἔνδον πολιορκούμενοι τὸ χῶμα τεθέαντο ὥσπερ τι ὄρος βαδίζον ἐπὶ τὴν πόλιν· ἐπίδοξοι τε καὶ οἱ πολέμιοι ἦσαν ὅσον οὔπω πεζῇ ἐκ τῶν ὑπερῴων εἰστρέχειν τὴν πόλιν, ἐμηχανῶντο ἡλίου τὸ πρωϊνὸν ἀνατέλλοντος, καταντικρύ τοῦ χώματος διώρυγα μέγαν γενέσθαι ἀγέστα πρὸς Ῥωμαίων κατονομάζεται· ἔπειτα πῦρ ἐπαρεῖναι· ὡς ἂν τῶν ξύλων τῇ φλογὶ τηκομένων, ῥεῦσαι τὸν χοῦν παρασκευάσῃ τῇ γῇ. Καὶ τὸ μὲν ἔργον τέλος εἶχεν· ἐμβαλόντες δὲ τὸ πῦρ σκοποῦ διημάρτανον, μὴ τοῦ πυρὸς διέξοδον ἔχοντος· ὅθεν ἐχρῆν ἐκεῖνο ἀέρος ἐπειλημμένον, τῆς ὕλης παρα δράξασθαι ὡς εἰκός. Ως γοῦν ἐς παντελῆ ἀμηχανίαν κατέστησιν, καὶ ἐν ἀπορία ἦταν ἐσχάτῃ, εἰς τελευταίαν ἄγκυραν, ἐπὶ τὴν θεότευκτον εἰκόνα ἐχώρουν ἣν εὐδεμία χεὶρ ἀνθρώπου εἰργάσατο, Χριστὸς δὲ αὐτὸς ὁ Θεὸς Αὐγάρῳ πέπομφεν, ἰδεῖν ἐκεῖνον μάλα ποθοῦντι· καὶ ἔπεμπεν ὀθόνῃ τὴν ἔψον ἀπομοξάμενος. Αὐτὴν τοιγαροῦν τὴν εἰκόνα κατά τὴν διώρυγα ἀγαγόντες, καὶ ὕδατι περικλύσαντες, κατὰ τῆς πυρᾶς ἀφῆκαν· καὶ αὐτίκα τῆς θείας δυ νάμεως ἀοράτως τῇ πίστει τῶν δρασάντων ἐπιφοιτησάσης, ῥᾳδίως μάλα τὸ πρὶν ἄπορον αὐτοῖς ἐξηνύετο. Καὶ γὰρ αὐτίκα τοῦ πυρὸς μετεῖχον τὰ ξύλα καὶ ἐς ὅσον τάχος ἀπανθρακωθέντα, ταῖς ὑπερκειμένοις εὐθὺς τοῦ πυρὸς μετεδίδοσαν, ἀμφινεμομέ του πάντα καὶ κατεσθίοντος. Ἐπεὶ δὲ οἱ πολιορκούσ μενοι ὑπὲρ τῶν χωμάτων τὸν καπνὸν ἀναθρώσκοντα εθεώρουν, τοιάδε προσεσοφίζοντο, κεράμι' ἅττα συλλέξαντες, καὶ θείου τε ἅμα καὶ πίσσης καὶ ἄλ λων, ὅσα ὕλης εὐκαταπρήστου εἰσὶν ἐμπλησάμενοι, κατὰ τῆς διώρυγος απεσφενδονῶντο· ἅπερ καπνὸν ἀνιέντα, τοῦ πυρὸς τῇ ῥύμῃ τῆς βολῆς ἀνημμένου, τὸν ἐκ τῶν χωμάτων ἀναῤῥέοντα καπνὸν λανθάνειν ὡς ἐκεῖθεν εἴη παρεσκευάζοντο· καὶ γὰρ ἐκ τῶν λαγονίδων φοντο πάντε; τὸν καπνὸν ἀναθρώσκειν. Μετὰ δὲ τρίτην ἡμέραν τὰ ἐν μέσῳ δαπανήσαν τὸ πῦρ, τὰς ἐκείνου γλωσσίδας ἀνεδίδου τῇ γῇ· καὶ τοῖς ἐπὶ τῶν χωμάτων καθεστηκόσι Περσῶν συνιέναι ἐπῄει, οὗ δὴ κακοῦ καθεστήκασι. Χοσρόης δὲ ὥσπερ τῇ θείᾳ δυνάμει αντίρροπα ὁρᾶν οιόμενος δεῖν, τὸ παραῤῥέον ὕδωρ τῇ πόλει κατά της πυρᾶς ἠφίει,
ECCLESIASTICE HISTORIÆ LIB. XVII.
στον οὕτω καὶ ᾄδεται καὶ πιστεύεται. "Εδειξε δὲ ita et cauitur, et creditur: res ipsa quoque pradictionis ejus fidem, quod vera maxime sit, et sibi
ipsi consentiens, confirmat. Chosroes namque
maximo impetu urbem adortus, atque omnia fore
expertus, innumerabilibusque tentatis viis, tandem
aggerem tantum excitavit, ut civitatis etiam mœnia
superaret: aliasque infinitas præterea molitus
artes et fraudes, cum probro tamen re infecta inde
discessit. Quæ vero is contra urbem eam tentarit,
pro co atque potero, exponam. Lignorum multam
vim et materiam aliam, quæcunque facile ignem
concipit, milites suos, aliis rebus relictis omnibus,
ad urbem aggerere jussit. Atque ubi dicto citius
factumn, materia circum constructa est, terram
deinde ingessit, et adversam aciem contra urbem
duxit et celeriter propugnaculis in strue ligno-
'rum et aggere collocatis, eam oppugnavit. Usque
adeo vero urbem altitudine operis superavit, ut
ex munitionibus tela in defensores urbis conjicerentur. Itaque eum obsessi aggerem veluti montem
aliquem urbi imminere viderent, et hostes ex locis
superioribus pedibus quamprimum in urbem excursuri existimarentur, sole oriente ex adverso aggeri, qui agesta a Romanis appellatur, cunicu!os
agere instituerunt, et ignem subjicere, ut lignorum
materia flamma consumpta agger pessum iret. Atque opus quidem confectum est; cæterum igne
immisso, cœptum eos consilium fefellit, quod
famma excitum non haberet: 760 quam acrem
concipere, atque ita materia: comprehendere, sicuti consuevit, oportebat. Itaque ubi eos consiliu.n
prorsus destituit, in extremam dejecti desperationem, ad supernam anchoram, divinitus scilicet
acceptam imaginem, confugerunt, quam nulla bo
minis manus fecerat, ipse vero Christus Deus
Abgaro videre eum cupienti, facie in linteum iupressa, miserat. Hanc ipsam imaginem ad cuniculum produxerunt, et aqua conspersam contra
pyram miserunt. Et subito divina virtute invisibili
quodam modo eorum fidei, qui hoc faciebant, succurrente, facile admodum quod desperatum antea
fuerat, est perfectum. Siquidem confestim ligna
ignem conceperunt, et quum celerrime combusta
imminenti station materiæ eumdem ignem immiseκαὶ τὸ ἔργον τὴν τῆς πίστεως προέβησιν, ὡς μάλιστα
ἀληθῆς εἴη καὶ σύμφωνος. Ο μὲν γὰρ ἔπεισι ῥαγ
λαῖος τῇ πόλει καὶ πάντα πράξας σχεδόν σὺν μυρίαις ἐφόδοις, καὶ χοῦν τοσοῦτον προσαμησάμενος,
ὡς καὶ τὸ τῆς πόλεως ὑπεραναβήνα: τεῖχος· καὶ
ἄλλας μυρίας μηχανας ράψας, πρακτος μετ' απ
σχύνης ἀνέστρεφεν. Οἷα δ' ἐκείνῳ κατὰ τῆς πόλεω;
ἐπικεχείρηται, ὡς οἷόν τε διηγήσομαι. Ξύλων πολύ
τι χρῆμα καὶ ἄλλην ὅσηπερ εὔπρηστος ταῖς ἀμφ'
αὐτὸν δυνάμεσιν, ἐκέλευε πάντ' ἀρεμένους, ἐπισω·
ρεύειν τῇ πόλει. Ἐπεὶ δὲ θᾶττον ἢ λόγος τὸ ἔργον
η ύετο, καὶ κύκλῳ τὴν ὕλην περιετίθει, ἔπειτα χοῦν
ἐπεσώρευε, καὶ ἀντιμέτωπος ᾔει τῇ πόλει κατα
βραχύ δ' ἐποικοδομῶν τοῖ; τε ξύλοις καὶ χώμασι,
προσῄει ταύτῃ· καὶ ἐς τόσον αὐτὴν ὑπερήλατο, ὡς
τὰ βέλη καὶ ἐξ ὑπερδεξίων ῥίπτειν κατὰ τῶν ὑπερ
ασπιζόντων τῆς πόλεως. Ως γοῦν οἱ ἔνδον πολιορ
κούμενοι τὸ χῶμα τεθέαντο ὥσπερ τι ὄρος βαδίζον
ἐπὶ τὴν πόλιν· ἐπίδοξοι τε καὶ οἱ πολέμιοι ἦσαν
ὅσον οὔπω πεζῇ ἐκ τῶν ὑπερῴων εἰστρέχειν τὴν
πόλιν, ἐμηχανῶντο ἡλίου τὸ πρωϊνὸν ἀνατέλλοντος,
καταντικρύ τοῦ χώματος διώρυγα μέγαν γενέσθαι·
ἀγέστα πρὸς Ῥωμαίων κατονομάζεται· ἔπειτα πῦρ
ἐπαρεῖναι· ὡς ἂν τῶν ξύλων τῇ φλογὶ τηκομένων,
ῥεῦσαι τὸν χοῦν παρασκευάσῃ τῇ γῇ. Καὶ τὸ μὲν
ἔργον τέλος εἶχεν· ἐμβαλόντες δὲ τὸ πῦρ σκοποῦ
διημάρτανον, μὴ τοῦ πυρὸς διέξοδον ἔχοντος· ὅθεν
ἐχρῆν ἐκεῖνο ἀέρος ἐπειλημμένον, τῆς ὕλης παρα
δράξασθαι ὡς εἰκός. Ως γοῦν ἐς παντελῆ ἀμηχανίαν κατέστησιν, καὶ ἐν ἀπορία ἦταν ἐσχάτῃ, εἰς
τελευταίαν ἄγκυραν, ἐπὶ τὴν θεότευκτον εἰκόνα
ἐχώρουν ἣν εὐδεμία χεὶρ ἀνθρώπου εἰργάσατο,
Χριστὸς δὲ αὐτὸς ὁ Θεὸς Αὐγάρῳ πέπομφεν, ἰδεῖν
ἐκεῖνον μάλα ποθοῦντι· καὶ ἔπεμπεν ὀθόνῃ τὴν ἔψον
ἀπομοξάμενος. Αὐτὴν τοιγαροῦν τὴν εἰκόνα κατά
τὴν διώρυγα ἀγαγόντες, καὶ ὕδατι περικλύσαντες,
κατὰ τῆς πυρᾶς ἀφῆκαν· καὶ αὐτίκα τῆς θείας δυ
νάμεως ἀοράτως τῇ πίστει τῶν δρασάντων ἐπιφοιτησάσης, ῥᾳδίως μάλα τὸ πρὶν ἄπορον αὐτοῖς ἑξηνύετο. Καὶ γὰρ αὐτίκα τοῦ πυρὸς μετεῖχον τὰ ξύλα
καὶ ἐς ὅσον τάχος ἀπανθρακωθέντα, ταῖς ὑπερκει
μένοις εὐθὺς τοῦ πυρὸς μετεδίδοσαν, ἀμφινεμομέτου πάντα καὶ κατεσθίοντος. Ἐπεὶ δὲ οἱ πολιορκούσ
μενοι ὑπὲρ τῶν χωμάτων τὸν καπνὸν ἀναθρώσκοντα runt, carpentem et consumentem omnnia, Obsessi
εθεώρουν, τοιάδε προσεσοφίζοντο, κεράμι' ἅττα
συλλέξαντες, καὶ θείου τε ἅμα καὶ πίσσης καὶ ἄλ
λων, ὅσα ὕλης εὐκαταπρήστου εἰσὶν ἐμπλησάμενοι,
κατὰ τῆς διώρυγος απεσφενδονῶντο· ἅπερ καπνὸν
ἀνιέντα, τοῦ πυρὸς τῇ ῥύμῃ τῆς βολῆς ἀνημμένου,
τὸν ἐκ τῶν χωμάτων ἀναῤῥέοντα καπνὸν λανθάνειν
ὡς ἐκεῖθεν εἴη παρεσκευάζοντο· καὶ γὰρ ἐκ τῶν
λαγονίδων φοντο πάντε; τὸν καπνὸν ἀναθρώσκειν.
Μετὰ δὲ τρίτην ἡμέραν τὰ ἐν μέσῳ δαπανήσαν τὸ
πῦρ, τὰς ἐκείνου γλωσσίδας ἀνεδίδου τῇ γῇ· καὶ τοῖς
ἐπὶ τῶν χωμάτων καθεστηκόσι Περσῶν συνιέναι
ἐπῄει, οὗ δὴ κακοῦ καθεστήκασι. Χοσρόης δὲ ὥσπερ
τῇ θείᾳ δυνάμει αντίρροπα ὁρᾶν οιόμενος δεῖν, τὸ
παραῤῥέον ὕδωρ τῇ πόλει κατά της πυρᾶς ἠφίει,
cives postquam fumum exsilientem ex aggeris mole
viderunt, talia insuper sunt moliti. Vasculis siquidem quibuscunque fictilibus collectis, et sulphure,
pice, aliisque rebus ex materia quæ facile flammam
corripit, completis fundis ad cuniculi fossam conjecerunt. Quæ fumum emittentia, igne scilicet
jactus impetu accenso, effecerunt, ut fumus qui ex
aggere promanabat, prodire iude non existuaretur. Omnes enim fumum omnem ex ollis excitari
autumabant. Triduo vero post, ubi ignis quæ in
medio erant consumpsit, flammas ejus terra reddidit: et qui in aggere c. nstiterant Persæ pugnatores,
tandem intelligere cœperunt, in quodnam discrimen pervenissent. Tum Chosroes, veluti adversus
Chapter XVIICaput XVII
col. 263–264page 128 of 313
PG 147:263ἀνήπτετο τοὺς ὁλκούς δεδεγμένη τοῦ ὕδατος, ὥς πέρ τι θεῖον ἢ ἔλαιον, ή τι ἄλλο τῶν ἐξάπτειν ὕλην ἐπιτηδείων· καὶ εἰς ὕψος ἀνέτρεχεν ἕως οὗ τὸ πᾶν τοῦ χώματο; κατὰ τὴν ἀγέσταν χωρήσαν, αὐτὴν ἀπετέφρωσεν. Ἔργοις δ' οὖν ὁ Χοσρόης ἀπεγνωκώς, καὶ τὴν ἐγκειμένην τῇ πόλει δύναμιν ἐννοήσας, αἰσχύνης πλήρης ἐπὶ τὰ σφέτερα ήθη πάλιν που ρευτό; ἧκε, μεταμέλῳ χρώμενος, τῷ διακένῳ τῶν κόπων οἷς χεῖρας οὕτω Θεῷ ἀνταίρειν βεβούλευτο. Τοῦτο μὲν δὴ τοιοῦτον. Λέξω δὲ καὶ 8 κατὰ τὴν Σεργιούπολιν ἄλλοτε Χοσρόῃ ἐγένετο· ὅτι γε καὶ τῶν μάλα ἀξιολόγων ἐστὶ τὸ ἔργον, καὶ μνήμῃ προσε ήκει ἐσπεὶ διασώζεσθαι. σβεννύειν ταύτην πειρώμενος· ἡ δ᾽ ἐπὶ μᾶλλον ΚΕΦΑΛ. ΙΖ'. Περὶ τοῦ τιμίου σταυροῦ δν Ιουστινιανὸς ἐν Σεργιουπόλει ἀνέθετο· καὶ περὶ τοῦ γεγονός τος ἐκεῖσε παραδόξου θαύματος. Ἐφίσταται καὶ ταύτῃ ζυγὸν δουλείας ἐπιθεῖναι σπουδάζων. Ἐπεὶ γοῦν τῷ τείχει προσέβαλε, καὶ πολιορκεῖν ἐπειρᾶτο, τὰ περὶ σωτηρίας τῆς πόλεως ὅπως σωθείη, παρ' ἑκατέροις τοῖς τε πολιορκοῦσι καὶ πολιορκουμένοις διελαλεῖτο. Τέλος συνέβαινον πρὸς ἀλλήλους, ὥστε τὰ θεία κειμήλια λύτρα ταύτῃ γενέσθαι· οἷς συγκατείλεκτο καὶ σταυρὸς ὑπὸ Ἰου στινιανοῦ καὶ Θεοδώρας. πεμφθείς. Ως δ' οὖν παρά τοῦ τῆς πόλεως ἱερέως καὶ τῶν σὺν αὐτῷ πεμφθένο των ἐς Χοσρόην ἅπαντα διεσώζετο, ἐκεῖνος ἀνεπυνθάνετο, εἰ μὴ καὶ ἕτερα ὑπελείφθη τῇ πόλει. Παρ ὼν δέ τις τῶν ἀληθίζεσθαι ειωθότων, Χοσρόη ἐπήγγελλε, καὶ ἕτερα εἶναι εὐαρίθμητα λίαν πρὸς τῶν πολιτῶν ἐναποκρυβέντα, μηδὲν δέ τι χρυσοῦ ἢ ἀργύρου ἀπολελείφθαι· ἄλλης δὲ ὕλης προὐργιαιτέρας Θεῷ ἀνειμένης, τὰ τοῦ μάρτυρος ὀστέα Σεργίου περιφρουρούσης· εἶναι δ' ἐκείνην σορὶν ἐπιμήκη ἀργύρου πεποιημένην. ὡς δὲ ταῦτ᾽ ἀνηκόει Χοσ ρόης, εὐθὺς τὸν ὅλον ἐπαφῆκε στρατὸν τὴν πόλιν πορθεῖν. Εξαπίνης δ᾽ ἀσπὶς μυρία ὑπερφανεῖσα της πόλεως ὦπτο, ταύτης ὑπερμαχεῖν διεσκευασμένη, πανταχοῦ τὸν περίβολον διαθέουσα. Ως δὲ ταῦθ' οἱ πεμφθέντες τεθέαντο, εὐθὺς πρὸς Χοσρόην ὑπ' στρέφον, τό τε πλῆθος τῶν ὑπερασπιζόντων τῆς πόλεως τεθηπότες, καὶ τὴν ἀφόπλισιν διηγούμενοι. Ως δὲ περιεργαζόμενος ὁ Χοσρόης εγνώριζε κομιδή βραχεῖς ἐναπομεῖναι τῇ πόλει ἐξώρους τε καὶ ἀπ ρους, τῆς σφιγώσης ηλικίας ἐκποδὼν γενομένης, ἀνελάμβανεν ὑπερτέρας δυνάμεως εἶναι τὸ ἔργον, καὶ μᾶλλον τοῦ μάρτυρος. Δείσας δὲ καὶ τὴν Χρι στιανῶν πίστιν ἐπὶ μέγα ἀγάμενος, εὐθὺς τὴν που λιορκίαν λύσας, πρὸς τὰ οἰκεῖα μετεχώρησεν όρια. Λόγος δ' ἔχει τουτονι Χοσρόην τέλει τοῦ βίου χρώ μενον, μυηθῆναι τε τὰ ἡμέτερα, καὶ τοῦ θείου ἠξιώσθαι λουτροῦ. Ναὶ μὴν καὶ τὰ τῆς ἐπισκηψάσης νίσου τηνικαῦτα ὡς ἑνὸν διηγήσομαι, ἥτις δὴ καὶ τὸ σύμπαν ὡς εἰπεῖν τῆς οἰκουμένης ἐπενεμήθη ὅπερ ἄν ποτ' ἦλθεν εἰς ἀκοὴν, δεύτερον καὶ πεντ τηκοστὸν ἔτος ἐπιούσης τὴν γῆν.
ἀνήπτετο τοὺς ὁλκούς δεδεγμένη τοῦ ὕδατος, ὥς
πέρ τι θεῖον ἢ ἔλαιον, ή τι ἄλλο τῶν ἐξάπτειν ὕλην
ἐπιτηδείων· καὶ εἰς ὕψος ἀνέτρεχεν ἕως οὗ τὸ πᾶν
τοῦ χώματο; κατὰ τὴν ἀγέσταν χωρήσαν, αὐτὴν
ἀπετέφρωσεν. Ἔργοις δ' οὖν ὁ Χοσρόης ἀπεγνωκώς,
καὶ τὴν ἐγκειμένην τῇ πόλει δύναμιν ἐννοήσας,
αἰσχύνης πλήρης ἐπὶ τὰ σφέτερα ήθη πάλιν που
ρευτό; ἧκε, μεταμέλῳ χρώμενος, τῷ διακένῳ τῶν
κόπων οἷς χεῖρας οὕτω Θεῷ ἀνταίρειν βεβούλευτο.
Τοῦτο μὲν δὴ τοιοῦτον. Λέξω δὲ καὶ 8 κατὰ τὴν
Σεργιούπολιν ἄλλοτε Χοσρόῃ ἐγένετο· ὅτι γε καὶ
τῶν μάλα ἀξιολόγων ἐστὶ τὸ ἔργον, καὶ μνήμῃ προσε
ήκει ἐσπεὶ διασώζεσθαι.
virtutem divinam contrariis captis eunduni sibi σβεννύειν ταύτην πειρώμενος· ἡ δ᾽ ἐπὶ μᾶλλον
esse existimaret, quæ urbem præterfuit, aquam,
contra pyram ardentem, exstinguere eam volens,
Inmisit. At illa magis inagisque accendebatur,
aquarum vim omnem perinde atque sulphur, aut
oleum, aut liquorem alium ad inflammandam materiam idoneum excipiens, in sublime eo usque
ferebatur, donec agger omnis in agestam considens, in cineres est redactus. Itaque Chosroes rebus ipsis ad desperationem abductus, tandem vim
cam quæ urbem defenderet cognovit: et pudore
perculsus, in regnum suum rediit, poenitentia ductus, quod tantos frustra labores subiisset, 761
per quos ita manus contra Deum tollere voluisset.
Atque equidem hæc sic habuere. Dicam vero
nit, rem quæ referatur, ad memoriæ posteritatis sempiternæ tradatur, admodum dignam.
CAPUT XVII.
De cruce pretiosa, quam Justinianus Sergiopoli
dedicavit. Et de miraculo ibi prope incredibili
edito.
Institit et huic jugum servitutis imponere contendens. Et postquam monia est aggressus, et
urbem expugnare coactus: de salute deline urbis,.
ut ea servaretur, utrinque ab obsidentibus simul
et obsessis, hinc inde verba sunt facta. Postremo
inter utrosque convenit, ut sacris templorum donariis civitas redimeretur. Quibus et crux, quam
Justinianus et Theodora eo miserant, est adnumerata. Et jam ab urbis ejus antistite, aliisque qui
cum co missi fuerant, ad Chosroen omnia deportata fuerant. Atque ille, num præterea in urbe
quidquam reliquum esset, interrogavit. Affuit ibi
quidam, verum dicere solitus, et Chosroæ, alia
quædam pauca admodum in urbe a civibus occulte
asservari renuntiavit. Ac auri quidem vel argenti
reliqui nihil esse, sed alterius longe præstantioris
et Deo dicata materiæ, in qua ossa Sergii martyris
asservarentur, urna sublongam ex argento fabrefactam restare. Hoc ubi Chosroes audivit, illico
exercitum omnem ad exscindendam urbem ex castrorum munimentis eduxit. Confestim vero innumerabiles propugnatores supra urbem apparere,
seque ad eamdem defendendam parare, atque per
muros ubique discurrere visi sunt. Porro ut hoc,
qui ad oppugnandum missi fuerant, viderunt, e
vestigio ad Chosroen reversi, cum defensorum
civitatis multitudinem, tum timorem suum, qui eos
exarmasset, stupefacti commemorarunt. Chosroes
autem, ubi curiose omnia scrutatus, valde paucos
vel immaturæ vel exoletæ ætatis homines in urbe
esse, robustis omnibus e medio sublatis, comperit,
rem eam sublimioris alicujus potestatis, et martyris præcipue esse suspicatus est. Ac timore correplus, Christianamque religionem magnopere admiratus, statim, obsidionem solvit, atque in
ditionem suam reversus est. 762 Fama vero obtinet, Chosroen istum, paulo ante obitumn, sacris
nostris initiatum atque ad divinum lavacrum admissum esse. Sedenim et pestem eam quæ tum
itidem, quod alibi Chosroæ apud Sergiopolim eveΚΕΦΑΛ. ΙΖ'.
Περὶ τοῦ τιμίου σταυροῦ δν Ιουστινιανὸς ἐν
Σεργιουπόλει ἀνέθετο· καὶ περὶ τοῦ γεγονός
τος ἐκεῖσε παραδόξου θαύματος.
Ἐφίσταται καὶ ταύτῃ ζυγὸν δουλείας ἐπιθεῖναι
σπουδάζων. Ἐπεὶ γοῦν τῷ τείχει προσέβαλε, καὶ
πολιορκεῖν ἐπειρᾶτο, τὰ περὶ σωτηρίας τῆς πόλεως
ὅπως σωθείη, παρ' ἑκατέροις τοῖς τε πολιορκοῦσι
καὶ πολιορκουμένοις διελαλεῖτο. Τέλος συνέβαινον
πρὸς ἀλλήλους, ὥστε τὰ θεία κειμήλια λύτρα ταύτῃ
γενέσθαι· οἷς συγκατείλεκτο καὶ σταυρὸς ὑπὸ Ἰου
στινιανοῦ καὶ Θεοδώρας. πεμφθείς. Ως δ' οὖν παρά
τοῦ τῆς πόλεως ἱερέως καὶ τῶν σὺν αὐτῷ πεμφθένο
των ἐς Χοσρόην ἅπαντα διεσώζετο, ἐκεῖνος ἀνεπυνθάνετο, εἰ μὴ καὶ ἕτερα ὑπελείφθη τῇ πόλει. Παρὼν δέ τις τῶν ἀληθίζεσθαι ειωθότων, Χοσρόη
ἐπήγγελλε, καὶ ἕτερα εἶναι εὐαρίθμητα λίαν πρὸς
τῶν πολιτῶν ἐναποκρυβέντα, μηδὲν δέ τι χρυσοῦ ἢ
ἀργύρου ἀπολελείφθαι· ἄλλης δὲ ὕλης προυργιαίτερας Θεῷ ἀνειμένης, τὰ τοῦ μάρτυρος ὀστέα Σεργίου
περιφρουρούσης· εἶναι δ' ἐκείνην σορὶν ἐπιμήκη
ἀργύρου πεποιημένην. ὡς δὲ ταῦτ᾽ ἀνηκόει Χοσ
ρόης, εὐθὺς τὸν ὅλον ἐπαφῆκε στρατὸν τὴν πόλιν
πορθεῖν. Εξαπίνης δ᾽ ἀσπὶς μυρία ὑπερφανεῖσα της
πόλεως ὦπτο, ταύτης ὑπερμαχεῖν διεσκευασμένη,
πανταχοῦ τὸν περίβολον διαθέουσα. Ως δὲ ταῦθ' οἱ
πεμφθέντες τεθέαντο, εὐθὺς πρὸς Χοσρόην ὑπ'
στρέφον, τό τε πλῆθος τῶν ὑπερασπιζόντων τῆς
πόλεως τεθηπότες, καὶ τὴν ἀφόπλισιν διηγούμενοι.
Ως δὲ περιεργαζόμενος ὁ Χοσρόης εγνώριζε κομιδή
βραχεῖς ἐναπομεῖναι τῇ πόλει ἐξώρους τε καὶ ἀπρους, τῆς σφιγώσης ηλικίας ἐκποδὼν γενομένης,
ἀνελάμβανεν ὑπερτέρας δυνάμεως εἶναι τὸ ἔργον,
καὶ μᾶλλον τοῦ μάρτυρος. Δείσας δὲ καὶ τὴν Χρι
στιανῶν πίστιν ἐπὶ μέγα ἀγάμενος, εὐθὺς τὴν που
λιορκίαν λύσας, πρὸς τὰ οἰκεῖα μετεχώρησεν όρια.
Λόγος δ' ἔχει τουτονι Χοσρόην τέλει τοῦ βίου χρώ
μενον, μυηθῆναι τε τὰ ἡμέτερα, καὶ τοῦ θείου
ἠξιώσθαι λουτροῦ. Ναὶ μὴν καὶ τὰ τῆς ἐπισκηψάσης
νίσου τηνικαῦτα ὡς ἑνὸν διηγήσομαι, ἥτις δὴ καὶ
τὸ σύμπαν ὡς εἰπεῖν τῆς οἰκουμένης ἐπενεμήθη
ὅπερ ἄν ποτ' ἦλθεν εἰς ἀκοὴν, δεύτερον καὶ πεντ
τηκοστὸν ἔτος ἐπιούσης τὴν γῆν.
Chapter XVIIICaput XVIII
col. 265–266page 129 of 313
PG 147:265ΚΕΦΑΛ. ΙΙΙ. Περὶ τοῦ γεγονότος τηνικαῦτα περιφανοῦς λει μοῦ· καὶ τῆς ἐπικυψάσης νόσου ἐπὶ ἔτη δύο το καὶ πεντήκοντα. Μετὰ γὰρ ἔτη δυο τῆς ᾿Αντιόχου Πέρσαις ἁλούσης, πάθος λοιμώδες ἐνέπιπτε, κατά τι μὲν τῷ ὑπὸ Θουκυδίδου εἰρημένῳ παραπλήσιον, διαλλάττον δὲ πολλῷ καὶ ἐπί τισιν· δ ἐξ Αἰθιόπων μὲν τὴν ἀρχὴν ἔσχε, πᾶσαν δὲ σχεδὸν τὴν οἰκουμένην διέδραμε, βαδίζον ὥσπερ καὶ μεταβαῖνον ηρέμα, ὡς μηδένα τῶν τότε ὄντων ἀπείρατον καταλείψαι. Καί τινες μὲν τῶν πόλεων ἐπὶ τόσον κατεσχέθησαν τῷ νοσή ματι, ἕως οὗ κεναὶ τῶν οἰκητόρων ἐγένοντο. Εστι δ᾽ ἂς ἐπιπολαίως ἁψάμενον, θάττον μετῆλθεν. Οὐ μὴν κατά τινα περίοδον ώρισμένην ἐπέσκηπτε· καὶ ἐπισκήψαν αὖθις, οὐχ ὁμοίως ἐπεχώρει, ἀλλ' ἔν τισι μὲν τῶν τόπων ἐν ἀρχαῖς τοῦ χειμῶνος εἰπιὸν, ἐπε πόλευεν· ἐν ἄλλοις δὲ, ἦρος ὄντος, καὶ ἔν τισι, θέ ρους ἐπισταμένου· ἔστι δ' ὅπου καὶ μετοπώρου προϊόντος. Καί τισι μὲν πόλεσι μέρους ἤ πτετο, τοῦ λοιποῦ δ' ἀπηλλάττετο, καὶ ἦν ἰδεῖν ἐν νοσούσῃ πό λει οἰκίας διαφθειρομένας παντάπασιν· ἔστι δ' οὗ μία, ἢ δύο διαφθαρείσας τῶν οἰκιῶν, τὸ λεῖπον ἀθιγὲς διαμείναν. Ησαν δ' οἱ ἐς τὸ ἀκριβὲς κατειλήφεσαν, ὡς αἴπερ τῶν οἰκιῶν ἀπαθεῖς τὸ νῦν διαμεμενήκεσαν, ἐς τὸ ἐπιὸν ἐκεῖναι μόναι τοῦ δεινοῦ μετεῖχον. "Ο δὲ ξενίζον ἐκείνῳ ἦν ὁρᾷν, τοῦτ᾽ ἦν, ἔτιπερ εἶχε συνέβαινεν οικήτοράς τινας τῶν πόλεων αἷς τὸ πάθος ἐπῆλθεν ἑτέρωθι διατρίβειν, ἐκεῖνοι μόνοι τῷ πάθει ἡλίσκοντο, οἱ ἐκ τῶν παθητῶν πό λεων ταῖς ἀπαθέσιν ἦταν συνδιαιτώμενοι. ἐπέσκηπτε δὲ τὸ πάθος μάλιστα ταῖς περιόδοις τῶν κύκλων, ἂς ἐπινεμήσεις καλοῦμεν. Πανωλεθρία δὲ σχεδόν συνέβαινε τοῖς ἀνθρώποι; ἐν τῷ δευτέρῳ ἔτει τῆς πεντεκαιδεκαετηρίδος του κύκλου. Διαφέροις δὲ πεντεκαιδεκαετηρίδος, 763 νοσήματι τὸ πάθος συνεκροτεῖτο. Ενίοις μὲν γὰρ τῆς κεφαλῆς ἤρχετο, ὀφθαλμοὺς ὑφαίμους, οἰδαῖνον δὲ καὶ τὸ πρόσωπον καθιστῶν· ἔπειτα τῷ λαιμῷ ἐπισκήπτων, τοῦ ζῆν ἀπήλλαττεν ἄλλοις δὲ ῥύσις γαστρὸς ἐπεγίνετο, τισὶ δ᾽ ἐπανίσταντο καὶ βουβώνες, ἐξαίσιοί τε πυρετοι· καὶ διήμεροι καὶ τριήμεροι ἔθνη σκον· ὥσπερ μηδὲν πεπονθόσι, φρονήσεως καὶ ὑγιείας ἐν τῷ καθεστῶτι μένοντες. Αλλοι δὲ καὶ παράφοροι γινόμενοι, τὸ ζῆν ἀπελέγοντο· ἀνέθρωσκον δὲ καὶ ἄνθρακες· καὶ τοὺς ἀνθρώπου; θᾶττον εκκαίοντες ἐπιφάνιζαν. Ησαν δὲ οἱ καὶ ἅπαξ καὶ δὶς ἀλόντες καὶ διαδράντες, ἔπειτα ὥσπερ ἐξ ὑποστροφῆς κρα τηθέντες ἀπώλλυντο· αἱ δὲ μεταλήψεις διάφοροι, και λόγον ἐκβαίνουσαι σύμπαντα. Οἷς μὲν γὰρ φθορά εἶπετο, μόνη συνοικίᾳ καὶ τῷ συνδιαιτᾶσθαι· ἄλλοι δὲ κακ μόνης ἀφῆς ἐτρύγων τὸν θάνατον. Ησαν οι καὶ μόνον εἴσω παρακύψαντες τῆς οἰκίας, ἄλλοι δὲ καὶ κατ' ἀγοράν. Εἰσὶ δὲ οἱ καὶ διέδρασαν τὸν κίν Συνον νοσουσῶν πόλεων ἀπαλλαγέντες, μεταδόντες τῆς νόσου τοῖς μὴ νοσήσασιν. "Αλλοι δὲ καθάπαξ οὐδὲ τῷ πάθει ἐάλωσαν, καίπερ πολλοῖς νοσούσι συνδαιτηθέντες· καὶ οὐ νοσούντων μόνον, ἀλλὰ καὶ Ο
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVII.
grassata est, ita ut potero prosequar, quæ omnem (ut ita dicam) terrarum orbem depästä est, quinquaginta et duos annos, quod auditum nunquam est, in terris sæviens.
ΚΕΦΑΛ. ΙΙΙ.
Περὶ τοῦ γεγονότος τηνικαῦτα περιφανοῦς λει
μοῦ· καὶ τῆς ἐπικυψάσης νόσου ἐπὶ ἔτη δύο
το καὶ πεντήκοντα.
CAPUT XVIII.
De sævissima ejus temporis pestilentia et contagione, quæ orbem quinquaginta et duos annos
incessit.
Capta enim a Persis Antiochia, biennio post
morbus pestilens obortus est, aliqua quidem ex
parte ei quem Thucydides describit persimilis;
aliquo vero modo multum ab eo dispar. Ortum
cepit ex Æthiopia: universum vero prope pervasit
orbem, veluti incedens, et sensin transiens, ita ut
neminem fere ejus temporis homineın intactum
præterierit. Quædam civitates adeo sunt a morbo
co occupatæ, ut vacuæ prorsus ab incolis fierent.
Fuere quas levius carperet, et statim inde transiret.
Nec ille certa quapiam periodo grassatus est:
Μετὰ γὰρ ἔτη δυο τῆς ᾿Αντιόχου Πέρσαις ἁλούσης, πάθος λοιμώδες ἐνέπιπτε, κατά τι μὲν τῷ ὑπὸ
Θουκυδίδου εἰρημένῳ παραπλήσιον, διαλλάττον δὲ
πολλῷ καὶ ἐπί τισιν· δ ἐξ Αἰθιόπων μὲν τὴν ἀρχὴν
ἔσχε, πᾶσαν δὲ σχεδὸν τὴν οἰκουμένην διέδραμε,
βαδίζον ὥσπερ καὶ μεταβαῖνον ηρέμα, ὡς μηδένα
τῶν τότε ὄντων ἀπείρατον καταλείψαι. Καί τινες
μὲν τῶν πόλεων ἐπὶ τόσον κατεσχέθησαν τῷ νοσή
ματι, ἕως οὗ κεναὶ τῶν οἰκητόρων ἐγένοντο. Εστι
δ᾽ ἂς ἐπιπολαίως ἁψάμενον, θάττον μετῆλθεν. Οὐ
μὴν κατά τινα περίοδον ώρισμένην ἐπέσκηπτε· καὶ
ἐπισκήψαν αὖθις, οὐχ ὁμοίως ἐπεχώρει, ἀλλ' ἔν τισι neque ubi grassari exorsus est, eumdem cursum
μὲν τῶν τόπων ἐν ἀρχαῖς τοῦ χειμῶνος εἰπιὸν, ἐπε- tenuit: verum quibusdam in locis in principio
πόλευεν· ἐν ἄλλοις δὲ, ἦρος ὄντος, καὶ ἔν τισι, θέ hiemis sævire cœpit, in aliis verno tempore, in
ρους ἐπισταμένου· ἔστι δ' ὅπου καὶ μετοπώρου nonnullis æstate prima, alicubi antumno jam proπροϊόντος. Καί τισι μὲν πόλεσι μέρους ἤ πτετο, τοῦ gresso, in quibusdam oppidis partem aliquam
λοιποῦ δ' ἀπηλλάττετο, καὶ ἦν ἰδεῖν ἐν νοσούσῃ πό attigit, a reliqua autem abstinuit. Et videre er:t
λει οἰκίας διαφθειρομένας παντάπασιν· ἔστι δ' οὗ in civitatibus peste hac affectis domos prorsus
μία, ἢ δύο διαφθαρείσας τῶν οἰκιῶν, τὸ λεῖπον ἀθι
omnes consumptas: in aliis unam atque alteram
γές διαμείναν. Ησαν δ' οἱ ἐς τὸ ἀκριβὲς κατειλή- ad vastitatem redactam, reliquas vero intactas.
φεσαν, ὡς αἴπερ τῶν οἰκιῶν ἀπαθεῖς τὸ νῦν διαμε- Fuerunt homines qui certius deprehenderent, quæ
μενήκεσαν, ἐς τὸ ἐπιὸν ἐκεῖναι μόναι τοῦ δεινοῦ ædes nunc immunes a lue ista fuissent, cas proμετεῖχον. "Ο δὲ ξενίζον ἐκείνῳ ἦν ὁρᾷν, τοῦτ᾽ ἦν,
ximo deinceps anno solas illam sensisse. Hud vero
ἔτιπερ εἶχε συνέβαινεν οικήτοράς τινας τῶν πόλεων in hoc malo novum esse visum est, quod si cives
αἷς τὸ πάθος ἐπῆλθεν ἑτέρωθι διατρίβειν, ἐκεῖνοι aliqui earum urbium quas pestis invasisset, alio
μόνοι τῷ πάθει ἡλίσκοντο, οἱ ἐκ τῶν παθητῶν πό- migrassent, soli ipsi ea corriperentur, qui ex
λεων ταῖς ἀπαθέσιν ἦταν συνδιαιτώμενοι. Ἐπέσκη- infectis scilicet jam urbibus inter intactos versəπτε δὲ τὸ πάθος μάλιστα ταῖς περιόδοις τῶν κύκλων, rentur. Porro malum hoc potissimum sæviit eis
ἂς ἐπινεμήσεις καλοῦμεν. Πανωλεθρία δὲ σχεδόν cyclorum periodis, quos epinemeses, hoc est, inσυνέβαινε τοῖς ἀνθρώποι; ἐν τῷ δευτέρῳ ἔτει τῆς dictiones vocant. Internecione autem prope interπεντεκαιδεκαετηρίδος του κύκλου. Διαφέροις δὲ jere homines secundo πεντεκαιδεκαετηρίδος, 763
νοσήματι τὸ πάθος συνεκροτεῖτο. Ενίοις μὲν γὰρ hoc est, ejus qui anuos quindecim complectitur
τῆς κεφαλῆς ἤρχετο, ὀφθαλμοὺς ὑφαίμους, οἰδαῖνον cycli anno. Et ex variis ægritudinibus morbus iste
δὲ καὶ τὸ πρόσωπον καθιστῶν· ἔπειτα τῷ λαιμῷ compositus fuit. In quibusdam enim a capite inciἐπισκήπτων, τοῦ ζῆν ἀπήλλαττεν· ἄλλοις δὲ ῥύσις piens, oculos sanguin lentos, et faciem tumentem
γαστρὸς ἐπεγίνετο, τισὶ δ᾽ ἐπανίσταντο καὶ βουβώνες, elliciebat. Deinde gutturi incessens, vilam adimeἐξαίσιοί τε πυρετοι· καὶ διήμεροι καὶ τριήμεροι ἔθνη - bat. Quosdam ventris profluvium invadebat. In
σκον· ὥσπερ μηδὲν πεπονθόσι, φρονήσεως καὶ ὑγιείας aliis bubones etiam exstabant, et acres accedebant
ἐν τῷ καθεστῶτι μένοντες. Αλλοι δὲ καὶ παράφοροι febres. Moriebantur intra biduum et triduum,
γινόμενοι, τὸ ζῆν ἀπελέγοντο· ἀνέθρωσκον δὲ καὶ perinde atque nihil paterentur, ratione et sanitate
ἄνθρακες· καὶ τοὺς ἀνθρώπου; θᾶττον εκκαίοντες in vigore suo permanentibus. Nonnulli vero menἐπιφάνιζαν. Ησαν δὲ οἱ καὶ ἅπαξ καὶ δὶς ἀλόντες
καὶ διαδράντες, ἔπειτα ὥσπερ ἐξ ὑποστροφῆς κρα
τηθέντες ἀπώλλυντο· αἱ δὲ μεταλήψεις διάφοροι,
και λόγον ἐκβαίνουσαι σύμπαντα. Οἷς μὲν γὰρ φθορά
εἶπετο, μόνη συνοικίᾳ καὶ τῷ συνδιαιτᾶσθαι· ἄλλοι
δὲ κακ μόνης ἀφῆς ἐτρύγων τὸν θάνατον. Ησαν οι
καὶ μόνον εἴσω παρακύψαντες τῆς οἰκίας, ἄλλοι δὲ
καὶ κατ' ἀγοράν. Εἰσὶ δὲ οἱ καὶ διέδρασαν τὸν κίν
Συνον νοσουσῶν πόλεων ἀπαλλαγέντες, μεταδόντες
τῆς νόσου τοῖς μὴ νοσήσασιν. "Αλλοι δὲ καθάπαξ
οὐδὲ τῷ πάθει ἐάλωσαν, καίπερ πολλοῖς νοσούσι
συνδαιτηθέντες· καὶ οὐ νοσούντων μόνον, ἀλλὰ καὶ
PATROL. GR. CXLVII.
tis impotes moriebantur. Item carbunculi exorti,
homines celeriter inflammarunt et exstinxerunt.
Erant qui semel atque iterum malo eo capti et
liberati, postea tanquam postliminio correpti peribant. Diversa etiam fuit contagio, rationem excedens
omnem. Nonnulli enim morbum ex conversatione
tantum et consuetudine ægrorum contrahebant,
alii solo contractu illorum, mortem sibi creabant.
Erant qui cum in domum saltem prospexissent,
inficiebantur: aliis id in foro contingebat. Nonnulli
qui periculum evaserant, ex pestilentibus urbibus
excedentes, contagionem morbi ad integros et
Ο
Chapter XIXCaput XIX
col. 267–268page 130 of 313
PG 147:267Αψάμενοι. Πολλοὶ γὰρ ἦσαν καὶ σπουδὴν ποιούμεν τὸ θανεῖν, διὰ τὴν τῶν παίδων ἢ οἰκιῶν συμβᾶσαν πανωλεθρίαν, καὶ διὰ τοῦτο τοῖς νοσοῦσιν ἐπιμιγνύμενοι, ὡτανεὶ ἀνταγωνιζόμενοι τῷ πάθει, ὅμως μέντοι πρὸς τὴν σφετέραν βουλὴν τὴν ἀπόβασιν ἥκιστα ἔσχον. Καὶ ἐπὶ πεντήκοντα καὶ δύο ἔτη τὸ πάθος ἐπενεμήθη, ως μοι λέλεκται· τὰ πρώην πάντα δεύτερα θέμενον. Θαυμάζει δὲ Φιλόστρατος τὸν κατ᾿ ἐκεῖνον γεγονότα λοιμόν, ὅτι περ πεντεκαίδεκα έτη ἐπεχωρίασεν· ἐγὼ δ᾽ ἐπὶ τὰ συνεχῆ τῆς ἱστορία; ἐπάνειμι, ὅσα λείποντα τῶν Ἰουστινιανοῦ χρόνων αναπληρώτων. πολλῶν ἐκ τῆς τοιαύτης τετελευτηκότων νόσων ΧΙΧ. Επινέμησις, τι. Πάντα κεν ἔστα τε γαῖαν ἐπινεμέει τε καὶ ἔρπει. ΚΕΦΑΛ. ΙΘ'. Περὶ τῆς φιλοχρηματίας καὶ ἀπληστίας Ἰουστινιανοῦ, οἷα ὁ συγγραφεύς Εὐάγριος ἱστορεῖ. Οἷα δὲ περὶ αὐτοῦ φησιν ὁ Εὐάγριος, παραθήκο μαι, ἵνα μὴ αὐτὸς ἐγὼ δόξω τοῦ τοσούτου κατατρέχειν δὴ βασιλέως· φησὶ γὰρ αὐταῖς λέξεσιν οὕτως Ἰουστινιανὸς ἦν μὲν χρημάτων ἄπληστος, καὶ τῶν ἀλλοτρίων οὕτως ἐκτόπως εραστής, ὡς καὶ τὸ ὑπήκοον ἅπαν χρυσίου πιπράσκειν. Τοῖς τε ἀρχὰς ἐπιτροπεύουσι, τοῖς τε τοὺς φόρους ἐκλέγουσι· καὶ τοῖς ὅσοι ἀπ᾿ οὐδεμιᾶς αἰτίας ῥάπτειν ἐπιβουλάς τοῖς ἀνθρώποις ἐθέλουσι· πολλοὺς δὲ καὶ ἀναρίθμους τῶν τὰ πολλὰ κεκτημένων, προφάσεις ἀπροφασίστους ἐπιχρώσας, τὰς οὐσίας ἁπάσας ἐζημίωσεν. Ην δὲ καὶ γυνὴ ἑταιριζομένη εποφθαλμιῶτά τω ὁμιλίαν τινὰ ἢ μίξιν ἀνέπλασεν, εὐθὺς ἅπαντα φροῦδα τὰ τῶν νόμων καθίστατο. Καὶ τὸν Ἰουστι για εν προσεταιρισαμένη τοῦ ἀτόπου κέρδους, ὅλον τὸν πλοῦτον τοῦ συκοφαντηθέντος οἴκοι μετεσκευάσατο καὶ ἀφειδὴς δὲ χρημάτων ὑπῆρχεν, ὥστε καὶ πολλοὺς ἁγίους καὶ ἑκασταχοῦ νεὼς ἀναστῆσαι, ἄλλους τε ἐναγεῖς οἴκους ἐς ἐπιμέλειαν ἀνδρῶν τε γυναικῶν ἐξώρων τε καὶ ἀώρων, καὶ τῶν ὑπὸ νοση μάτων ποικίλων ἐνοχλουμένων συντάξεις τε μεγά λας ἀποκληρώσαι, ὅθεν δέοι ταῦτα γίνεσθαι· πρᾶξα! τε μυρία εὐσεβῆ καὶ Θεῷ ἀρέσκοντα· εἴπερ ἐξ οἰκείων δρῷεν οἱ τούτων ἐργάται, καὶ καθαρὰς τὰς σφῶν πράξεις καρποφοροιεν.» Καὶ ταῦτα μὲν ὁ Ευάγριος.
Αψάμενοι. Πολλοὶ γὰρ ἦσαν καὶ σπουδὴν ποιούμεν:
τὸ θανεῖν, διὰ τὴν τῶν παίδων ἢ οἰκιῶν συμβᾶσαν
πανωλεθρίαν, καὶ διὰ τοῦτο τοῖς νοσοῦσιν ἐπιμιγνύ
μενοι, ὡτανεὶ ἀνταγωνιζόμενοι τῷ πάθει, ὅμως
μέντοι πρὸς τὴν σφετέραν βουλὴν τὴν ἀπόβασιν
ἥκιστα ἔσχον. Καὶ ἐπὶ πεντήκοντα καὶ δύο ἔτη τὸ
πάθος ἐπενεμήθη, ως μοι λέλεκται· τὰ πρώην πάντα
δεύτερα θέμενον. Θαυμάζει δὲ Φιλόστρατος τὸν κατ᾿
ἐκεῖνον γεγονότα λοιμόν, ὅτι περ πεντεκαίδεκα έτη
ἐπεχωρίασεν· ἐγὼ δ᾽ ἐπὶ τὰ συνεχῆ τῆς ἱστορία;
ἐπάνειμι, ὅσα λείποντα τῶν Ἰουστινιανοῦ χρόνων
αναπληρώτων.
valentes transmittebant. Quidam vero peste ea πολλῶν ἐκ τῆς τοιαύτης τετελευτηκότων νόσων
correpti prorsus non sunt, quamvis familiariter
cum multis ægris vixissent: et non solum eos
ipsos ægros, verum etiam ex peste ea defunctos
homines contrectassent. Multi namque erant, qui
magno ‘studio ut morerentur agebant, propter liberorum aut totius familiæ internecionem. Quam ob
'causam ægrotis immisti, cum morbo ipso quodammodo colluctabantur. Nihilo tamen magis, pro eo
atque cupiebant, ex hac vita migrabant. Lues
ista, sicu:i duxi, ad quinquagesimum secundum
annuin, pestilentias priores omnes longe past se
relinquens, grassata est. Philostratus pestem sui
temporis, quæ quindecim duravit annos, admiratur.
ad reliquâm historiam revertur, reliquas Justiniani res commemoraturus.
764 CAPUT ΧΙΧ.
Quæ Evagrins historicus de inexplebili pecuniarum
cupiditate Justiniani scripserit.
Quæ autem de eo Evagrius narret, adjiciam ne
ipse in tantum imperatorem invectus esse videar.
Sic enim ad verbum de co ille loquitur: ‹ Justinianus inexplebilis avaritiæ fuit, et alieni usquè
aleo appetens, ut cives subditosque omnes auro
venales lubuerit: et magistratibus ipsis, vecligaliumque mancipibus, atque aliis insidias nulla de
causa adversus homines struere solitis, vendiderit.
Quam plurimis autem, quibus amplæ essent divitiæ
et possessiones, causa aliqua et prætextu, præter
causam et prætextum omnem per colorem quempiam conficto, bonorum omnium multam dixit. Ac
si qua mulier se assimulasset meretricium quæ
stum facere, et oculum alicui venere consueludinis gratia adjicere, illico in leges committebatur.
Atque ea ubi Justinianum ad societatem tam turpis
Jucri ascivisset, opes ejus qui per ejusmodi sycophantiam deceptus esset universas, ipse in domum
suam congerebat. Pecuniæ vero prodigus etiam
multas sacras ædes et templa ubique construxit,
aliasque pietatis causa domos ad affectæ vel imperfectæ ætatis, et cum variis morbis conflictantium
virorum et mulierum curam, aedificavit; ingentibus,
unde ille foverentur, eis reditibus attributis. Alia
quoque inuumerabilia pietatis opera Deo placentia
fecit: siquidem ea ex propriis auctoris, qui de
suis ipse puris factis fructum ferat, facultatibus
procedant» Hæc quidem Evagrius.
Evagrius quoque hac peste se infectum
fuisse scribit lib. iv, cap. 56.
Επινέμησις, depastio. Iliad. τι. Πάντα κεν
ἔστα τε γαῖαν ἐπινεμέει τε καὶ ἔρπει. Hoc est: Omnio quæ terram depascunt, quæve pererrant. Depastiones et grassationes hujusmodi pestilentiæ et morbi
epidemici atque populares (Cyprianus mortalitatem
vocat) sicuti eluviones exustionesque terrarum
tempore certo accidere solent.
Sed illam hæc multis modis superavit. Ego vero
ΚΕΦΑΛ. ΙΘ'.
Περὶ τῆς φιλοχρηματίας καὶ ἀπληστίας Ἰουστι
νιανοῦ, οἷα ὁ συγγραφεύς Εὐάγριος ἱστορεῖ.
Οἷα δὲ περὶ αὐτοῦ φησιν ὁ Εὐάγριος, παραθήκο
μαι, ἵνα μὴ αὐτὸς ἐγὼ δόξω τοῦ τοσούτου κατατρέ
χειν δὴ βασιλέως· φησὶ γὰρ αὐταῖς λέξεσιν οὕτως
• Ἰουστινιανὸς ἦν μὲν χρημάτων ἄπληστος, καὶ τῶν
ἀλλοτρίων οὕτως ἐκτόπως εραστής, ὡς καὶ τὸ
ὑπήκοον ἅπαν χρυσίου πιπράσκειν. Τοῖς τε ἀρχὰς
ἐπιτροπεύουσι, τοῖς τε τοὺς φόρους ἐκλέγουσι· καὶ
τοῖς ὅσοι ἀπ᾿ οὐδεμιᾶς αἰτίας ῥάπτειν ἐπιβουλάς
τοῖς ἀνθρώποις ἐθέλουσι· πολλοὺς δὲ καὶ ἀναρίθμους
τῶν τὰ πολλὰ κεκτημένων, προφάσεις απροφασί
στους ἐπιχρώσας, τὰς οὐσίας ἁπάσας ἐζημίωσεν.
Ην δὲ καὶ γυνὴ ἑταιριζομένη εποφθαλμιῶτά τω
ὁμιλίαν τινὰ ἢ μίξιν ἀνέπλασεν, εὐθὺς ἅπαντα
φροῦδα τὰ τῶν νόμων καθίστατο. Καὶ τὸν Ἰουστι
για εν προσεταιρισαμένη τοῦ ἀτόπου κέρδους, ὅλον
τὸν πλοῦτον τοῦ συκοφαντηθέντος οἴκοι μετεσκευάσατο καὶ ἀφειδὴς δὲ χρημάτων ὑπῆρχεν, ὥστε καὶ
πολλοὺς ἁγίους καὶ ἑκασταχοῦ νεὼς ἀναστῆσαι,
ἄλλους τε ἐναγεῖς οἴκους ἐς ἐπιμέλειαν ἀνδρῶν τε
γυναικῶν ἐξώρων τε καὶ ἀώρων, καὶ τῶν ὑπὸ νοση
μάτων ποικίλων ἐνοχλουμένων συντάξεις τε μεγάλας ἀποκληρώσαι, ὅθεν δέοι ταῦτα γίνεσθαι· πρᾶξα!
τε μυρία εὐσεβῆ καὶ Θεῷ ἀρέσκοντα· εἴπερ ἐξ
οἰκείων δρῷεν οἱ τούτων ἐργάται, καὶ καθαρὰς τὰς
σφῶν πράξεις καρποφοροιεν.» Καὶ ταῦτα μὲν ὁ
Ευάγριος.
floc, Facile vobis amicos de Mammona iniquitatis, etc. (Luc. xvr) quidam male intelligendo
rapiunt res alienas, et aliquid pauperibus largiuntur, et putant se facere quod præceptum est. De
justis laboribus facite eleemosynas. Ex eo quod recte
habetis, date. Nolt velle eleemosynas facere de fenore et usuris, fidelibus dico. Eis quibus Christi
erogamus dico. (Aug. serm. 55, De verb. Dom. in
Evang. secundum Lucam).
Chapter XXCaput XX
col. 269–270page 131 of 313
PG 147:269ΚΕΦΑΛ. Κ'. Εκφρασις τοῦ μεγάλου τεμένους τῆς τοῦ Θεοῦ λόγου Σοφίας· ὅπερ Ἰουστινιανὸς Θεὸν δια φερόντως τιμῶν ἀνιδρύσατο. Ὁ δὲ Ἰουστινιανός πολλοὺς μὲν νεὼς ἀπανταχοῦ τῆς οἰκουμένης ἀνέστησεν εἰς κάλλος ἐξησκημένους, μάλιστα δ' ἐν Κωνσταντινουπόλει περιφανεῖς ἐδομέ σατο εἰς κάλλος ἅμα καὶ μέγεθος προϊόντας. Έδει ματο δὲ, μέγα τι χρῆμα καὶ ἀπαράβλητον μηδὲ πώποτε ἱστορηθέν, τον μέγαν τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου Σοφίας νεών, μέγιστόν τε λίαν καὶ εὐπρεπέστατον, και λόγου δύναμιν ὑπερβαίνοντα. Εγώ δ' ὡς οἷόν τε πειράσομαι τοῦτο ἐπιδραμεῖν καὶ διαγράψαι λόγῳ τὸ τέμενος.
ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XVII.
Εκφρασις τοῦ μεγάλου τεμένους τῆς τοῦ Θεοῦ
λόγου Σοφίας· ὅπερ Ἰουστινιανὸς Θεὸν διαφερόντως τιμῶν ἀνιδρύσατο.
Ὁ δὲ Ἰουστινιανός πολλοὺς μὲν νεὼς ἀπανταχοῦ
τῆς οἰκουμένης ἀνέστησεν εἰς κάλλος ἐξησκημένους,
μάλιστα δ' ἐν Κωνσταντινουπόλει περιφανεῖς ἐδομέ
σατο εἰς κάλλος ἅμα καὶ μέγεθος προϊόντας. Έδει
ματο δὲ, μέγα τι χρῆμα καὶ ἀπαράβλητον μηδὲ
πώποτε ἱστορηθέν, τον μέγαν τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου
Σοφίας νεών, μέγιστόν τε λίαν καὶ εὐπρεπέστατον,
και λόγου δύναμιν ὑπερβαίνοντα. Εγώ δ' ὡς οἷόν τε
πειράσομαι τοῦτο ἐπιδραμεῖν καὶ διαγράψαι λόγῳ
τὸ τέμενος.
CAPUT XX.
Descriptio augusti templi Dei Verbi Sapientia,
quod Justinianus Deum sanctissime colens instauravit.
Justinianus porro multa delubra passim in
orbe terrarum pulcherrima excitavit: potissimum
autem Constantinopoli præclarissima templa, præstanti forma et magnitudine construxit. In quibus
ingens illa et incomparabilis, neque ungram antea
visa basilica est, augustum Sapientiæ 765 Verbi
Dei templum maximum sane illud, atque, decentissimum, et quod orationis vin omnem longe supergrediatur. Ejus siructuram ex Procopio hee
loco inserere visum est: enjus verba hæc sunt.
Deest hoc loco descriptio structure templi Sophie Verbi Dei, Constantinopoli
a Justiniano restaurati
▾ flomines aliquando gregarii et leve vulgus ẞ ctoris venustior atque decentior. Lumine vero et
Christianorum ecclesiam incendere ausi sunt.
Sophiam Byzantii templum id, commodissime
cognomen hoc Deo tribuentes, vocant. Permisit
i hominibus nefariis, ut impietatem tantam patrarent, quod præviderit ad quantam pulchritudinem fanum id aliquando restitutum, perventurum
esset. Itaque ecclesia exusta tota tum jacebat.
Justinianus autem ita cam aliquando post expolivit, ut si antea quispiam cognovisset, et descri.
ptionem ædificii nunc exstantis ostendisset, in votis habiturus quilibet fuerit, ut ecclesia prorsus
disperiret, quo ea forma, in quam est in præsentia redacta, conspiceretur. Artifices namque imperator ex provinciis omnibus omnes evocavit, atque
in primis Anthemium Trallianum architecturæ et
artis mechanicæ, quæ ingenio et manu fit, non
tantuin inter eos qui sua ætate, sed etiam qui superioribus temporibus ædificiis accurate et commode exstruendis præclari fuere, præterea vero
eorum qui futuri erant, structurarum formas et
effigies præscribendi peritissimum et Isidorum
Milesium, egregium fabrum. Spectaculum igitur
ecclesia multo pulcherrimum facta est, conspicientibus quidem mirificum, audientibus vero
incredibile prorsu3. Nam altitudine cœlum prope
attingit: et veluti ab ædificiis aliis abducta, urbi
reliquæ imminet atque incumbit, exornans quidem illam, quod scilicet illius sit: spectandam
autem seipsam præbens quod illius cum sit,
illamque supergrediatur, tantum eminet, ut ex ca
perinde atque e specula urbs tota perlustretur. Ea
autem latitudine atque longitudine quam rectissime est exornata, ut non immerito longa et lata
dicatur. Tum autem incredibili pulchritudine est
insignis. Moles quoque ipsa ornamento illi est, et
magnitudinis conveniens et apta ratio et proportio, neque ad nimiam amplitudinem excedens, neque se ad viliorem humilitatem demittens. Nain et
solitis ædificiis grandior est, et immoderatis strusolis splendore mirifice abundat. Non extrinsecus
locum cum sole illustrari, verum intus. oriri Incem dicas. Tanta vis lucis in templum hoc diffunditur. Facies ejus, pars scilicet orientem solem
respiciens, ubi mysteria et arcana Deo sacra fiunt,
ad hunc modum est exstructa. Ædificium quoddam
dimidia ex parte rotundum et turbinatum, quod
artis hujus periti hemicylindrum nominant, in sublimitatem immensam excurrit. Operis hujus altitudo, in quartam orbicularis figuræ partem evadit. Desuper structura alia lunata forma, ab ædificii artificibus ei imposita eminet, decenti quidem
pulchritudine admiranda illa, sed que periculosa
compositionis coagmentatione horrendum quiddam
prorsus esse videatur. Videtur namque in rem
præsentem venientibus, non satis firmo loco colin -
cata, atque non sine discrimine in sublime sublaꞌa
esse. Illa vero certa et stabilis maxime constat. In
hujus templi parte utraque, columnæ in solo sunt,
et apices earum ex ingentibus saxis constructi,
riteque coagmentati. Quæ columnæ aliunde aliis
artificiose intet se situ ipso 765 respondentes, in
magnam sublimitatem pertingunt: scopulis eas,
si cernas, præruptis compares. Quatuor in üs
arcus quadranguli forma exstant. Porro arcuum
istorum duo, qui ad orientem et occidentem soJem pertinent, in vacuum aerem pertinent. Reliqui autem duo ex inferiori paululum parte ædificium quoddam et quasdam columnas habent. Eisdem vero ex superiore quoque parte rotunda stru.
ctura ad turbinatam formam vergens imminet,
unde semper dies primum illucescens apparet. Et
cum ædificatio ita divisa sit, commodi illud habet,
quod affatim lucem templo sufficit. Hæc vero ípsa
(ut opinor) fieri non potest, ut lingua balbutiens et
parum vocalis exponat. Namque propter structuram infractam, non in terra consistere, sed calitus catena aurea suspensa esse videntur. Et qui
hæc comtemplantur, quidram potissimum præliis
Edita est a nobis inter opera Procopii. Vide tom. LXXXVII Edit.
Chapter XXICaput XXI
col. 271–272page 132 of 313
PG 147:271ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Περὶ τῆς ἐν τῷ κυανέῳ χρώματι τοῦ βασιλέως μανίας μᾶλλον ἢ χιλίας. Καλὰ μὲν δὴ καὶ καλῶν κάλλιστα ταῦτα Ἰουστινιανῷ βασιλεῖ εἰργασται. "Εν δέ τι προσῆν αὐτῷ πᾶσαν θηριώδη γνώμην ἐκβαῖνον· εἶτε δὲ ἁμαρτ τίᾳ, εἴτε δὴ καὶ δειλίᾳ φύσεως, λέγειν οὐκ ἔχω ἐκ τῆς Νίκα λεγομένης στάσεως τὴν ἀρχὴν εἰλη φός· ὑπερφυῶ; γὰρ ἐδόκει θατέρῳ τῶν τοῦ δέ μου μερῶν, τῷ Κυανέῳ φημί, προσκεῖσθαι· καὶ ἐπὶ τόσον, ὡς καὶ φόνους ἐν ἡμέρᾳ καὶ ἐν μέσῃ τῇ πόλει ὁρῶντας τῶν δι' ἐναντίας, μὴ μόνον κωλύ σθαι καὶ ποινὴν τῆς ἀδικίας ἐκτίνειν, ἀλλὰ καὶ γε μῶν ἀξιοῦσθαι· ὡς ἐντεῦθεν καὶ εἰς ἔργον προβήνα ἀνδροφονεῖν. Εθάῤῥουν δὲ καὶ τοῖς οἴκοι; ἐπιένα, καὶ ἠρέμα τα προσόντα ἐκείνοις των κειμηλίων ληΐ ζεσθαι, καὶ χρυσίῳ αὖθις ἐκείνους τὰς σωτηρίας ὠνεῖσθαι. "Ην δέ που καί τις τῶν ἐπ' ἐξουσίας μήτοι γε κολάζειν, εἴργειν δὲ μόνον ἐδοκίμαζε, περὶ τὰ καίρια τῆς ζωῆς ἐκινδύνευεν· ὅθεν καί τις τῶν τὴν Έψαν ἐπιτετραμμένων ἀρχὴν, ἐπεὶ τινὰς περὶ τὰ εἰρημένα νεωτερίζοντας συσχὼν νεύροις τὸν ἀπό λαστον ἐσωφρόνιζε τρόπον, ἀτίμῳ πομπῇ αὐτὸς
admirentur, dicere nequeunt. Verum cum animo Ex arcubus, quos loros mechanici vocant, unus
omnia circumspexerint, et supercilia super omnibus contraxerint, structuræ artem assequi non
possunt: sed quod oculis perspicere eam non sit,
consternati inde discedunt. Puro siquidem auro
Lestudo summa tecta est, elegantiae fastum admiscens. Tum autem lapidum splendor cum auri fulgore concertans, excellit. Ex utraque parte porticus
duæ sunt: utriusque eulmen, tholus, et aurum,
tectorium est. Harum altera quidem viris orantibus, altera autem mulieribus idem facientibus cessit: neque prorsus quidquam inter se variant, aut
differunt. Quis vero sublimiores loci in quo versantur mulieres stationes exponat? aut varias enumeret porticus et columnis frequentibus conspienas aulas, quibus templum hoc circumdatum est?
quis columnarum et lapidum enumeret aptam et
convenientem speciem, quibus sacra ædes exornata
est? in pratum se quispiam floribus vernans incidisse existimet. Admiretur namque merito, alioPuin quidem colorem purpureum, aliorum vero
viridantem, in quibusdam autem pnniceum florere;
ju nonnullis candidum fulgere videat. Insuper vero
¸in quibusdam obstupescat, quos adversantibus inter se coloribus, in modum pictoris,' natura ipsa
varie cohonestarit. Porro templi ejus donaria
omnia, quæ vel ad usum sacroruin parata, vel ex
argento et lapillis magni pretii fabrefacta sunt,
accuratius persequenti, eloqui omnino non est:
quæ imperator duntaxat iste dedicavit. Ex una autem re tantum, conjectura, qui hæc legent, opes
ecclesiasticas colligere potuerunt. Sanctius etenim
templi hujus sacrarium, quod soli sacerdotes
adeunt, quadragies mille argenti libras continet.
CAPUT XXI.
De imperatoris ejusdem furore, potius quam amore,
erga cyaneum seu cæruleum colorem.
orienti soli obversus, nondumque perfectus, magnitudine sua bases columnarum pressit, quæ
pondus tantum non ferentes, derepente quodammodo diruptæ, non ita multo post pessum ituræ
videbantur. Et Anthemius atque Isidorus ea re
perterriti, ad imperatorem eam retulerunt: neque quidquam ex arte spei reliqui habuerunt. kınperator autem divinitus edoctus, statim eis arcum
absolutum iri pollicitus est. Ipse etenim, inquit,
in seipso assurgens, inferioribus columnarum basibus non egebit. Ita arcus certa firmitate in sublimi
suspensus, experientia ipsa veritatem inventionis
Justiniani confirmavit. Atque hoc quidem sie hac
in parte elaboratum est. In aliis vero arcubus
meridiem et boream ventum spectantibus, tale
quiddam accidit. Lori qui vocantur, per ædificationem novam mole magna in sublime tollebantur.
Eis vero inferiora ædificia pressa laborabant, et
columnæ quæ eo loci erant, lapides parvos perinde atque expolirentur, ex sese jactos reddebant.
Rursum igitur animos despondentes mechanici,
propter casum eum imperatori periculum tale renuntiarunt. Tum ille huic malo remedium illud
excogitavit. Laborantium enim ædificiorum partes
summas, et areus ipsos adimere, atque in præsens quidem seponere, postea vero rursum imponere, cum structuræ humor induratus evanuisset,
præcepit. Illi imperata fecere. Ædificatio vero ipsa
deinceps firma stabilisque constitit. Restauravit
quoque Justinianus Sanctorum Apostolorum templum, quod nulli primas vult concedere. In co iniperatores et antistites recepto more sepeliuatur. ›
Περὶ τῆς ἐν τῷ κυανέῳ χρώματι τοῦ βασιλέως
μανίας μᾶλλον ἢ χιλίας.
Καλὰ μὲν δὴ καὶ καλῶν κάλλιστα ταῦτα Ἰουστι
νιανῷ βασιλεῖ εἰργασται. "Εν δέ τι προσῆν αὐτῷ
πᾶσαν θηριώδη γνώμην ἐκβαῖνον· εἶτε δὲ ἁμαρτ
τίᾳ, εἴτε δὴ καὶ δειλίᾳ φύσεως, λέγειν οὐκ ἔχω
ἐκ τῆς Νίκα λεγομένης στάσεως τὴν ἀρχὴν εἰλη -
φός· ὑπερφυῶ; γὰρ ἐδόκει θατέρῳ τῶν τοῦ δέ
μου μερῶν, τῷ Κυανέῳ φημί, προσκεῖσθαι· καὶ
ἐπὶ τόσον, ὡς καὶ φόνους ἐν ἡμέρᾳ καὶ ἐν μέσῃ τῇ
πόλει ὁρῶντας τῶν δι' ἐναντίας, μὴ μόνον κωλύ:-
σθαι καὶ ποινὴν τῆς ἀδικίας ἐκτίνειν, ἀλλὰ καὶ γε
μῶν ἀξιοῦσθαι· ὡς ἐντεῦθεν καὶ εἰς ἔργον προβήνα:
ἀνδροφονεῖν. Εθάῤῥουν δὲ καὶ τοῖς οἴκοι; ἐπιένα,
καὶ ἠρέμα τα προσόντα ἐκείνοις των κειμηλίων ληΐζεσθαι, καὶ χρυσίῳ αὖθις ἐκείνους τὰς σωτηρίας
ὠνεῖσθαι. "Ην δέ που καί τις τῶν ἐπ' ἐξουσίας
μήτοι γε κολάζειν, εἴργειν δὲ μόνον ἐδοκίμαζε, περὶ
τὰ καίρια τῆς ζωῆς ἐκινδύνευεν· ὅθεν καί τις τῶν
τὴν Έψαν ἐπιτετραμμένων ἀρχὴν, ἐπεὶ τινὰς περὶ
τὰ εἰρημένα νεωτερίζοντας συσχὼν νεύροις τὸν ἀπόλαστον ἐσωφρόνιζε τρόπον, ἀτίμῳ πομπῇ αὐτὸς
Atque hæc quidem præclara, atque præclarorum
longe praclarissima, sunt Justiniani imperatoris(1)
opera. Verum in eo, quod belluinam feritatem
omnem excedit, sive errore, seu ingenii timiditate
(dicere id enim nequeo) ſuit: initium ex seditione
ea quæ Níxa, id est, Vince, dicta erat, initium duerns. Mirifice namque alteri populi factioni, Cyaneæ inquam, addictus fuisse visus est: adeo sane,
ul non solum eos interdiu in media urbe cædes
adversariorum facientes, 767 legitima pœna facinoris exigenda non cohibuerit, sed præmiis etiam
prosecutus sit. Proinde homicidæ plures facti,
et impunitas cædium aucta. Audebant illi et am
domos adversæ partis ingredi, et pretiosas sepositasque civium res diripere, ita ut illi salutem
suam auro redimere cogerentur. Si quis vero ex
magistratibus non dico coercere, sed inhibere tanLum facinora ejusmodi voluisset, de vita is peri
clitabatur. Quapropter quidam Orientis præfectus,
quoniam nonnullos scelere tali res novas molienApud Suidam est Justinianum imperatorem litteras plane ignorasse, ával. piántov, hoc est, alphabeu imperitum fuisse.
Chapter XXIICaput XXII
col. 273–274page 133 of 313
PG 147:273ΣΤΑ ἐκεῖνος νεύροις ᾐκίσθη κατὰ μέσην τὴν πόλιν περι ενεχθείς. Καί τις δ' ἕτερος, Καλλίνικος ὄνομα, την τῶν Κιλίκων ἡγεμονίαν ἐπιτροπεύων, δύο τινὰς τῶν ἀνδροφόνων τούτων ὅτιπερ εκολάσατο διαχρήσασθαι τοῦτον ἐπιχειροῦντας, Παῦλος δὲ καὶ Φαυστίνος ἦσαν ἐκείνος αἱ κλήσεις, πρὸς τοῦ βασιλέως ἀνε σκολόπιστο, ποινὴν ὑπὲρ ὀρθῆς συνέσεως καὶ τῶν νόμων ταύτην καταβαλών. Ταῦτ᾽ ἄρα οἱ θατέρου μέρους τὰ οἰκεῖα πεφευγότες, καὶ παρὰ μηδενός τῶν ἁπάντων ἀναδοχῆς ἀξιούμενοι, ἀλλ' ὡς τινα ἄγη τε καὶ μιάσματα τῆς πόλεως ἐλαυνόμενοι, λω ποδυτοῦντες ἦσαν· καὶ τοῖς ὁδοιπόροις εφήδρευον μιαιφονοῦντες, ὡς μηδὲν ἀπεῖναι τῶν δεινῶν ὁ μὴ ἐπράττετο, κάντεῦθεν θανάτους καὶ λεηλασίας καὶ τὰ λοιπὰ τῶν ἀτόπων ἐσημέραι παῤῥησιάζεσθαι. Πολλάκις δὲ μεταχωρῶν καὶ πρὸς θάτερα, καὶ αὐ τοὺς θανάτῳ ὑπῆγε, τοῖς νόμοις ἐφιείς, οὓς πρότερον ἀνόσια πράττειν ἀνῆκεν ἀπανταχοῦ, καὶ ἴσα βαρβάροις τὰ πάνδεινα ἐνεργεῖν· ἀλλὰ τὸ μὲν περὶ τούτων ἐς λεπτὸν λέγειν κρεῖττον οἶμαι καὶ λόγου καὶ χρόνου. Απόχρη γε μὴν καὶ ταῦτα τεκμηριώ. σαι καὶ τὰ λείποντα τῆς ἀρχῆς. ΚΕΦΑΛ. ΚΒ'. Περὶ Βαρσανουφίου τοῦ ἀσκητοῦ, καὶ ᾿Ιωάννου, καὶ Συμεὼν τοῦ διὰ Χριστὸν Σαλοῦ. Ἐπὶ δὲ τῆς τούτου ἡγεμονίας καὶ θεοφιλεῖς ἄνδρες ἐφάνησαν πολλαχοῦ τῆς γῆς διαλάμψαντες τῷ τε βίῳ " καὶ τοῖς παρ' αὐτῶν ὑπερφυῶς εἰργασμένοις τῶν παραδόξων· ὧν εἷς ἦν καὶ Βαρσανούφιος, γένος Αἰ γύπτιος· ἐν σαρκὶ δὲ τὴν ἄσαρκον μετῆλθε ζωήν, περὶ τὸν νομόν Γάζης φροντιστηρίῳ τινί· ἂν καὶ πολλὰ τῶν παραδόξων θαυματουργῆσαι φασίν. Επι στεύετο δέ, ὡς ζῶν οἰκίσκῳ τινὶ ἑαυτὸν καθείρξε, πεντήκοντα δὲ καὶ πρὸς ἐτῶν διεληλυθότων, οὔτε τινὶ ὀρθῆναι, μήτε μὴν τῶν τινὸς ἐπιγείων μετειληφέναι. Οἷς δὴ καὶ θρυλλουμένοις σφόδρα διαπιστών Σαλούστιος ὁ τῶν Ἱεροσολύμων πρόεδρος; ἐπειδὴ διορύττειν ἐκέλευε τὸν οἰκίσκον, ὅπου δὴ συνέδω: ε τὸν ἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ κατοικεῖν, πῦρ ἐκεῖθεν ἐκπηδῆσαν ποθεν, παραβραχὺ πάντας ἐπίμπρα, εἰ μὴ δρασμῷ τὴν σωτηρίαν ἐπραγματεύοντο. Καί τις δ' ἕτερος ἀνὴρ Συμεώνης όνομα, κατὰ τὴν Ἔμεσαν, ξένην τινὰ καὶ ἀληθῆ πολιτείαν μετῄει· μεστὸς γὰρ ὢν σοφίας πάσης καὶ χάριτος, παράφορον ἑαυτὸν ἐποίει· τὴν κενὴν δόξαν, ὡς ἀδοξίαν ταῖς ἀληθείαις οὖσαν, ἀποδυσάμενος. Ούτος τοίνυν ὁ ὅσιος τὰ πολλὰ καθ᾿ ἑαυτὸν διαιτώμενος ἦν, λανθάνων παντάπασι καὶ μή τινι διδοὺς πάροδον διαγνώναι, πότε ἢ πῶς τὸ θεῖον ἐλάσκεται· ἢ πότε καὶ τίσι σιτίοις πρέσει σιν ἢ ἀπέχεται. Πολλάκις δὲ ἀγοράζων ἀνὰ τὰς πλα τείας, ἐκτετράφθαι τοῦ καθεστηκότος έῴκει, καὶ μηδέν τι συνεστώτος τοῦ ἔχειν, ή τι φρενήρες καὶ ἀγχινοία προσήκον. Καπηλείοις δ' ἀτάκτως ἐπιπηδῶν, τῶν παρευρημένων σιτίων ἐνεφορεῖτο ὅτε πει
ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XVII.
ΣΤΑ
castigasset, contumeliosa pompa per mediam urbem tractus, nervis est concisus. Et alium quemdam Callinicum nomine, Ciliciæ presidem, quod
in duos percussorum istorum, Paulum et Faustinun, qui interficere eum conati fuerant, animadvertisset, in crucem egit, poenas ab eo, recte prudenterque facti, et legum conservatarum, sumers.
ltaque qui diverse factionis erant, quod possessiones suas relinquere coacti essent, et a nemine
prorsus reciperentur, sed veluti quædam detestanda piacula urbe expulsi essent, prædonicam
exercebant: et itineribus obsessis, ex insidiis viatores adoriebantur et cædebant, nihilque adeo
quod non committerent malorum omittebant, et
ἐκεῖνος νεύροις ᾐκίσθη κατὰ μέσην τὴν πόλιν περι- les comprehendisset, et nervis protervitatem eorum
ενεχθείς. Καί τις δ' ἕτερος, Καλλίνικος ὄνομα, την
τῶν Κιλίκων ἡγεμονίαν ἐπιτροπεύων, δύο τινὰς τῶν
ἀνδροφόνων τούτων ὅτιπερ εκολάσατο διαχρήσασθαι
τοῦτον ἐπιχειροῦντας, Παῦλος δὲ καὶ Φαυστίνος
ἦσαν ἐκείνος αἱ κλήσεις, πρὸς τοῦ βασιλέως ἀνε
σκολόπιστο, ποινὴν ὑπὲρ ὀρθῆς συνέσεως καὶ τῶν
νόμων ταύτην καταβαλών. Ταῦτ᾽ ἄρα οἱ θατέρου
μέρους τὰ οἰκεῖα πεφευγότες, καὶ παρὰ μηδενός
τῶν ἁπάντων ἀναδοχῆς ἀξιούμενοι, ἀλλ' ὡς τινα
ἄγη τε καὶ μιάσματα τῆς πόλεως ἐλαυνόμενοι, λω
ποδυτοῦντες ἦσαν· καὶ τοῖς ὁδοιπόροις εφήδρευον
μιαιφονοῦντες, ὡς μηδὲν ἀπεῖναι τῶν δεινῶν ὁ μὴ
ἐπράττετο, κάντεῦθεν θανάτους καὶ λεηλασίας καὶ
τὰ λοιπὰ τῶν ἀτόπων ἐσημέραι παῤῥησιάζεσθαι.
Πολλάκις δὲ μεταχωρῶν καὶ πρὸς θάτερα, καὶ αὐ- quotidie ad homines interficiendos atque dispo
τοὺς θανάτῳ ὑπῆγε, τοῖς νόμοις ἐφιείς, οὓς πρότερον ἀνόσια πράττειν ἀνῆκεν ἀπανταχοῦ, καὶ ἴσα
βαρβάροις τὰ πάνδεινα ἐνεργεῖν· ἀλλὰ τὸ μὲν περὶ
τούτων ἐς λεπτὸν λέγειν κρεῖττον οἶμαι καὶ λόγου
καὶ χρόνου. Απόχρη γε μὴν καὶ ταῦτα τεκμηριώ.
σαι καὶ τὰ λείποντα τῆς ἀρχῆς.
exacte hæc commemorare, neque temporis hujus
potest. Et hæc ipsa satis esse possunt ad reliquas
jectura colligendas.
Περὶ Βαρσανουφίου τοῦ ἀσκητοῦ, καὶ ᾿Ιωάννου,
καὶ Συμεὼν τοῦ διὰ Χριστὸν Σαλοῦ.
liandos, fagitiaque alia peragenda, audaciores
Gebant. Sæpenumero autem ad factionem alteram
conversus, et in ipsos lege agere jussit, suppliciisque eos subdidit, quos antea ubique facinora
impia committere, et gravissima quaeque fagitia
de barbarorum more patrare permiserat. Cæterum
est, neque orationis nostræ, quæ assequi ea non
imperii hujus, quæ hic non recensentur, res con768 CAPUT XXII.
De Barsanupkio monacho el Joanne: item de Symeone
propter Christum fatuo.
randi viri floruere, in quibus unus etiam Barsanuphius Ægyptius genere fuit, qui in carne carnis
expertem egit vitam, in monasterio quodam quod
in præfectura Gazæ situm erat. Hic cum prodigia
multa edidisse dicitur, tum in tuguriolo seipsum
vivum inclusisse, atque ibi ultra quinquaginta.
annos ita vixisse creditur, ut neque a quopiam
visus, neque re quapiam terrena usus sit. Quæ cum
de eo fama vulgata essent, eisque Salustius,
Hierosolymorum episcopus, fidem non haberet,
postquam perfodere domunculam, ubi homo Dei
habitabat, jussit, ignis alicunde exortus omnes
consumpsisset, nisi sibi fuga consuluissent. Alius
Ἐπὶ δὲ τῆς τούτου ἡγεμονίας καὶ θεοφιλεῖς ἄνδρες Sub Justiniano multi in multis orbis partibus
ἐφάνησαν πολλαχοῦ τῆς γῆς διαλάμψαντες τῷ τε βίῳ " religiosi, et vita et miraculis ab eis gestis admiκαὶ τοῖς παρ' αὐτῶν ὑπερφυῶς εἰργασμένοις τῶν
παραδόξων· ὧν εἷς ἦν καὶ Βαρσανούφιος, γένος Αἰγύπτιος· ἐν σαρκὶ δὲ τὴν ἄσαρκον μετῆλθε ζωήν,
περὶ τὸν νομόν Γάζης φροντιστηρίῳ τινί· ἂν καὶ
πολλὰ τῶν παραδόξων θαυματουργῆσαι φασίν. Επιστεύετο δέ, ὡς ζῶν οἰκίσκῳ τινὶ ἑαυτὸν καθείρξε,
πεντήκοντα δὲ καὶ πρὸς ἐτῶν διεληλυθότων, οὔτε
τινὶ ὀρθῆναι, μήτε μὴν τῶν τινὸς ἐπιγείων μετειληφέναι. Οἷς δὴ καὶ θρυλλουμένοις σφόδρα διαπιστών
Σαλούστιος ὁ τῶν Ἱεροσολύμων πρόεδρος; ἐπειδὴ
διορύττειν ἐκέλευε τὸν οἰκίσκον, ὅπου δὴ συνέδω: ε
τὸν ἄνθρωπον τοῦ Θεοῦ κατοικεῖν, πῦρ ἐκεῖθεν ἐκπηδησάν ποθεν, παραβραχὺ πάντας ἐπίμπρα, εἰ μὴ
δρασμῷ τὴν σωτηρίαν ἐπραγματεύοντο. Καί τις δ' quidem vir Symeones nomine, apud Emesall,
ἕτερος ἀνὴρ Συμεώνης όνομα, κατὰ τὴν Ἔμεσαν,
ξένην τινὰ καὶ ἀληθῆ πολιτείαν μετῄει· μεστὸς γὰρ
ὢν σοφίας πάσης καὶ χάριτος, παράφορον ἑαυτὸν
ἐποίει· τὴν κενὴν δόξαν, ὡς ἀδοξίαν ταῖς ἀληθείαις
οὖσαν, ἀποδυσάμενος. Ούτος τοίνυν ὁ ὅσιος τὰ πολλὰ
καθ᾿ ἑαυτὸν διαιτώμενος ἦν, λανθάνων παντάπασι
καὶ μή τινι διδοὺς πάροδον διαγνώναι, πότε ἢ πῶς
τὸ θεῖον ἐλάσκεται· ἢ πότε καὶ τίσι σιτίοις πρέσεισιν ἢ ἀπέχεται. Πολλάκις δὲ ἀγοράζων ἀνὰ τὰς πλα
τείας, ἐκτετράφθαι τοῦ καθεστηκότος έῴκει, καὶ
μηδέν τι συνεστώτος τοῦ ἔχειν, ή τι φρενήρες καὶ
ἀγχινοία προσήκον. Καπηλείοις δ' ἀτάκτως ἐπιπη
δῶν, τῶν παρευρημένων σιτίων ἐνεφορεῖτο ὅτε πει·
Evagr. habet Eustachius.
novam quamdam et insolitam vitam egit. Cum
enim et sapientia omni et gratia plenus esset, dementem se esse assimulavit, et vanam gloriam, ut
quæ revera ignominia sit, rejecit. Sanctus igitur
vir iste diu solitarius vixit, latens prorsus: neque
cuipiam, ut cognosceret, quando, aut quomodo
preces ad Deum funderet, aut quo tempore, et
quibus cibis vel uteretur vel abstineret, aditum
ad se permittens. Persæpe vero etiam in plateis
versans, mente excidisse, neque quidquam cansistentis pectoris, solertiæ, et sagacitatis habere
visus est. Aliquando incomposite in cauponas insiliens, cibis se quos raperisset famelicus implebat.
col. 275–276page 134 of 313
PG 147:275νῴη. Εἰ δέ που τις ἐννοήσας ἢ προσκύνησιν ἡ τιμὴν τινα προσήγε, θυμῷ πολλῷ καὶ τάχει τῶν τόπων ἀφίστατο· ὑπειδόμενος μή τι φωραθείη, 8 λανθάνειν ἐπεχείρει, κατάδηλον τὴν οἰκείαν ποιῶν ἀρετήν. Τὰ μὲν οὖν ἐκτὸς καὶ ἀγοραῖα τῷ Συμεῶνι τοιαῦτά γε ἦσαν. Ήταν δέ τινες αὐτῷ καὶ συνήθεις· οἷς καὶ παρενέβαλλε τὴν σκηνὴν λύων καὶ τὴν ὑπόκρισιν. Ενὶ γοῦν ἐκείνων θεραπαινίς ἦν, ἡ δὲ πρός τινος ἀκολάστως ἐκπορνευθεῖσα, ἐπεὶ ὁ τοῦ τόκου ἐνέστη καιρός, πρὸς τῶν δεσποτῶν ἠναγκάζετο τὸν τοῦ ἄγους πατέρα διερμηνεύειν. Ἡ δὲ τὴν Συμεώνη ν διέβαλλε σκοτίως αὐτῇ συμπλακῆναι, καὶ ἐξ ἐκείνου κυοφορεῖν· καὶ διώμνυτο. ἢ μὴν οὕτως ἔχειν διισχυ ριζομένη, καὶ εἴ γε δέος, καὶ εἰς ὄψιν διελέγχειν αὐτόν. ὡς δ᾽ εἰς ὦτα ἧκε τοῦτο τῷ Συμεῶν, συν ετίθει καὶ αὐτὸς δῆθεν· σάρκα γὰρ φορεῖν καὶ τὸν ὅλισθον ἐπιφέρεσθαι ἔλεγεν. Ἐπεὶ δὲ παρὰ πᾶσι διεθρυλλεῖτο καὶ αἰσχύνης ἔμπλεως ἦν ὥς γε ἐδόκει, δῆθεν σοφιζόμενος ὑπέστελλεν ἑαυτὸν, καὶ τὴν αἰδὼ πρόσχημα επετίθει. Ως δ' οὖν ἡ κυρία ἧκεν ἡμέρα τοῦ τοκετοῦ, καὶ ἐπὶ τῶν ειωθότων ἡ γυνή καθῆστο σκιμπόδων, ἡ μὲν ὠδί; σφοδρότερον κατερρήγνυτο, ἀνάποιστον τὴν ἀλγηδόνα ἐργαζομένη, ἐς ἔσχατον κινδύνου περιιστῶσα τὴν ἄνθρωπον. Οὐ μὴν ἡ τόκος προέκοπτεν, ἀλλ' ἐξεπίτηδες ἀφιγμένον τὸν Συμεώνην, ἱκέτευον εὔχεσθαι. Ο δὲ ἀνεῖπεν ἐμφανῶς, μὴ πρότερον τὸ κυοφορούμενον τὸν ἥλιον προσειπεῖν, πρινὴ τὸν σκότιον πατέρα τὸ γύναιον παραδείξειες, υπερ ἐπειδὴ τὸ γύναιον ὡμολόγει, καὶ τὸν ἀληθι νὰν ἀνεῖπε πατέρα, εὐθὺς τὸ βρέφος ἐξέθαγε της γαστρός, τῆς ἀληθείας ὥσπερ ἐκεῖνο μαιευσαμένης. Καὶ ἄλλοτε δὲ Συμεώνης οὗτος εἰς τι δωμάτιον εἰσιὼν γυναικὸς ἀκολάστου, καὶ τὰς θύρας ἐγκλει σάμενος, μόνος μόνῃ ἐγχρονίζων παρείλκε τὴν ὥραν Έπειτα διαπετάσας τὰς θύρας, φεύγων ἀπῄει, παν ταχοῦ περιθέων τὴν ὄψιν, μή πού τις δῆθεν αὐτὸν ἐρῴη. Οὕτω δὲ ὁράτα;, ὑπόνοιαν παρείχεν οὐκ ἀγα θήν· ὥστε καὶ τοὺς ἰδόντας ἀγαγέσθαι τὴν ἄνθρωπον, καὶ εἰς λεπὸν ἀκριβοῦσθαι, τί τε βούλεσθαι τὴν ἐκείνου εἰσέλευσιν παρ' αὐτῇ, καὶ τὴν ἐπὶ τόσον δὴ τοῦ χρόνου τριβήν. 'Η δὲ διώμνυτο, ἐς τρίτης ἡμέραν μηδενὸς ἀπογεύσασθαι πλὴν ὕδατος, ἐνδείᾳ τῶν ἀναγκαίων· τὸν δὲ μαθόντα, σἶτά τε καὶ οἴνου μέρος κομίσαι· εἶτ᾽ ἐγκλεισάμενον τὴν θύραν, τρά πεζαν παραθεῖναι, καὶ δειπνῆσαι κελεῦσαι, καὶ τῆς θοίνης ἐμπλήσασθαι· τὰ δὲ λείψανα πάλιν λαβεῖν καὶ οἴχεσθαι. Καὶ κλόνου δὲ γῆς μεγίστου κατασείειν μέλλοντος τὰ ἐκεῖσε μέρη, όπηνίκα ή τε Βηρυτίων, Βιβλίων τε καὶ Τριπολιτῶν πόλεις, τῶν ἄλλων μᾶλ λον πεπόνθασιν, ἱμάντα τῇ χειρὶ περιάγων, τους πλείστους τῶν κιόνων παίων ἀνὰ τὴν ἀγορὰν, Στῆτε, ἐπέλεγεν· ἔχετε γὰρ ὅσον ούπω ὀρχήσασθαι. Ὡς οὖν τοῦ ἀνδρὸς οὐδὲν πάρεργον διεκρίνετο, οἱ παρευρεθέντες εἰς νοῦν ἔλαβον, τίνας τῶν κιόνων οὐχ ἔτυψε παριών· οἱ δὴ τοῦ σεισμοῦ ραγδαίως επεισο πεσόντος καταπεπτώκατι, πάρεργον ἐκείνου γεγε νημένοι. Πολλὰ δὲ καὶ ἕτερα αὐτῷ μνήμης ἄξια δι πράχθη, ἅπερ ἰδίῳ συγγράμματι ἐν ἑτέροις διέλαβον.
$75
Quod si quis consilio ejus intellecto, vel obser- νῴη. Εἰ δέ που τις ἐννοήσας ἢ προσκύνησιν ἡ τιμὴν
vantiam vel honorem ei exhiberet, indignatus ille
quam celerrime ex eo loco discedebat, ne id quod
elatum volebat, deprehenderetur. virtusque ejus
manifestaretur, veritus. Et ille quiden ita se propalam atque in medio foro gessit. Habuit autem
tamiliares etiam quosdam, quibuscum quandoque
Suit, scena et simulatione posita. Cuidam ex iis
ancilla erat, quæ a quopiam per libidinem constuprata, ubi partus institit tempus, ab heris patratorem probrosi facinoris ejus et patrem pueri indicare coacta est. 769 Illa per calumniam, Symeonem clandestine secum consuevisse, seque ex eo
gravidam esse dixit, et rem ita se habere juramento confirmat: idque si opus esset, in faciem
illi se dicturam promisit. Hoc ubi ad aures Symeo.
ris pervenit, factum ipse quoque non negavit, carnem scilicet se quoque circumferre, et lubricam
peccandi proclivitatem insitam sibi esse dicens.
Postquam autem eo nomine sermones apud omnes
de eo increbuerunt, et ipse, sicuti videbatur, pudore perculsus est illicet per fraudem sub verecundiæ prætextu seipsum subduxit. Et jam fatalis
el constituta pariendi dies aderat, et muliercula
sedili solito insidebat, doloresque vehementes
exoriebantur, cruciatum intolerabilem afferentes.
Ac misella ultimum discrimen adibat, neque fetus
prodibat, cum in tempore ipso Symeonem advenientem, ut preces ad Deum profunderet, mulierc
τινα προσήγε, θυμῷ πολλῷ καὶ τάχει τῶν τόπων
ἀφίστατο· ὑπειδόμενος μή τι φωραθείη, 8 λανθά
νειν ἐπεχείρει, κατάδηλον τὴν οἰκείαν ποιῶν ἀρετήν.
Τὰ μὲν οὖν ἐκτὸς καὶ ἀγοραῖα τῷ Συμεῶνι τοιαῦτά
γε ἦσαν. Ήταν δέ τινες αὐτῷ καὶ συνήθεις· οἷς καὶ
παρενέβαλλε τὴν σκηνὴν λύων καὶ τὴν ὑπόκρισιν.
Ενὶ γοῦν ἐκείνων θεραπαινίς ἦν, ἡ δὲ πρός τινος
ἀκολάστως ἐκπορνευθεῖσα, ἐπεὶ ὁ τοῦ τόκου ἐνέστη
καιρός, πρὸς τῶν δεσποτῶν ἠναγκάζετο τὸν τοῦ
ἄγους πατέρα διερμηνεύειν. Ἡ δὲ τὴν Συμεώνη ν
διέβαλλε σκοτίως αὐτῇ συμπλακῆναι, καὶ ἐξ ἐκείνου
κυοφορεῖν· καὶ διώμνυτο. ἢ μὴν οὕτως ἔχειν διισχυ
ριζομένη, καὶ εἴ γε δέος, καὶ εἰς ὄψιν διελέγχειν
αὐτόν. ὡς δ᾽ εἰς ὦτα ἧκε τοῦτο τῷ Συμεῶν, συν
ετίθει καὶ αὐτὸς δῆθεν· σάρκα γὰρ φορεῖν καὶ τὸν
ὅλισθον ἐπιφέρεσθαι ἔλεγεν. Ἐπεὶ δὲ παρὰ πᾶσι
διεθρυλλεῖτο καὶ αἰσχύνης ἔμπλεως ἦν ὥς γε ἐδόκει,
δῆθεν σοφιζόμενος ὑπέστελλεν ἑαυτὸν, καὶ τὴν αἰδὼ
πρόσχημα επετίθει. Ως δ' οὖν ἡ κυρία ἧκεν ἡμέρα
τοῦ τοκετοῦ, καὶ ἐπὶ τῶν ειωθότων ἡ γυνή καθῆστο
σκιμπόδων, ἡ μὲν ὠδί; σφοδρότερον κατερρήγνυτο,
ἀνάποιστον τὴν ἀλγηδόνα ἐργαζομένη, ἐς ἔσχατον
κινδύνου περιιστῶσα τὴν ἄνθρωπον. Οὐ μὴν ἡ τόκος
προέκοπτεν, ἀλλ' ἐξεπίτηδες ἀφιγμένον τὸν Συμεώ
νην, ἱκέτευον εὔχεσθαι. Ο δὲ ἀνεῖπεν ἐμφανῶς, μὴ
πρότερον τὸ κυοφορούμενον τὸν ἥλιον προσειπεῖν,
πρινὴ τὸν σκότιον πατέρα τὸ γύναιον παραδείξειες,
υπερ ἐπειδὴ τὸ γύναιον ὡμολόγει, καὶ τὸν ἀληθι
νὰν ἀνεῖπε πατέρα, εὐθὺς τὸ βρέφος ἐξέθαγε της
γαστρός, τῆς ἀληθείας ὥσπερ ἐκεῖνο μαιευσαμένης.
Καὶ ἄλλοτε δὲ Συμεώνης οὗτος εἰς τι δωμάτιον
εἰσιὼν γυναικὸς ἀκολάστου, καὶ τὰς θύρας ἐγκλει
σάμενος, μόνος μόνῃ ἐγχρονίζων παρείλκε τὴν ὥραν
Έπειτα διαπετάσας τὰς θύρας, φεύγων ἀπῄει, πανταχοῦ περιθέων τὴν ὄψιν, μή πού τις δῆθεν αὐτὸν
ἐρῴη. Οὕτω δὲ ὁράτα;, ὑπόνοιαν παρείχεν οὐκ ἀγαθήν· ὥστε καὶ τοὺς ἰδόντας ἀγαγέσθαι τὴν ἄνθρω
πον, καὶ εἰς λεπὸν ἀκριβοῦσθαι, τί τε βούλεσθαι
τὴν ἐκείνου εἰσέλευσιν παρ' αὐτῇ, καὶ τὴν ἐπὶ τόσον
δὴ τοῦ χρόνου τριβήν. 'Η δὲ διώμνυτο, ἐς τρίτης
ἡμέραν μηδενὸς ἀπογεύσασθαι πλὴν ὕδατος, ἐνδείᾳ
τῶν ἀναγκαίων· τὸν δὲ μαθόντα, σἶτά τε καὶ οἴνου
μέρος κομίσαι· εἶτ᾽ ἐγκλεισάμενον τὴν θύραν, τρά
culæ aliæ rogarunt. Ibi ille propalam, non prius
fetum solem aspecturum esse, quam mater patrem
clandestinum proderet, prædixit. Quod ubi femina
professa est, et patrem verum nominavit, confestim infans maternis locis exsiliit, veritate ipsa
quodammodo obstetricis illi officium exhibente.
Alio insuper tempore Svmeones iste in ædiculam
mulieris impudice ingressus, foribus clausis, solus
cum sola manens, aliquantum temporis extraxit:
deinde ostio aperto profugit, conspectum omnium,
Le quis eum conspiceret, ubique cursu citato vitans. Quo facto, opinionis non bonæ causam de
se praebuit. Quapropter qui hoc viderant, mulierem convenerunt, diligenterque quid sibi illius ad
cam ingressus et tam diuturna mora voluerit, percunctati sunt. Ibi illa aduravit se in tertium usque πεζαν παραθεῖναι, καὶ δειπνῆσαι κελεῦσαι, καὶ τῆς
θοίνης ἐμπλήσασθαι· τὰ δὲ λείψανα πάλιν λαβεῖν
καὶ οἴχεσθαι. Καὶ κλόνου δὲ γῆς μεγίστου κατασείειν
μέλλοντος τὰ ἐκεῖσε μέρη, όπηνίκα ή τε Βηρυτίων,
Βιβλίων τε καὶ Τριπολιτῶν πόλεις, τῶν ἄλλων μᾶλ
λον πεπόνθασιν, ἱμάντα τῇ χειρὶ περιάγων, τους
πλείστους τῶν κιόνων παίων ἀνὰ τὴν ἀγορὰν, Στῆτε,
ἐπέλεγεν· ἔχετε γὰρ ὅσον ούπω ὀρχήσασθαι. Ὡς οὖν
τοῦ ἀνδρὸς οὐδὲν πάρεργον διεκρίνετο, οἱ παρευρεθέντες εἰς νοῦν ἔλαβον, τίνας τῶν κιόνων οὐχ
ἔτυψε παριών· οἱ δὴ τοῦ σεισμοῦ ραγδαίως επεισο
πεσόντος καταπεπτώκατι, πάρεργον ἐκείνου γεγενημένοι. Πολλὰ δὲ καὶ ἕτερα αὐτῷ μνήμης ἄξια δι3πράχθη, ἅπερ ἰδίῳ συγγράμματι ἐν ἑτέροις διέλαβον.
diem penuria rerum necessariarum, præter aquam,
nihil degustasse. Illum autem, qui hoc cognovisset, cibum ad se et vini al quantulum attulisse;
deinde januis clausis, mensain apposuisse, cibum
capere jussisse, dapibus eam replevisse et reliquiis earum receptis, abiisse. Cum terræmotus inaximus regionem eam concussurus esset (quo tempore, pre civitatibus aliis, urbes Berylus, Biblus,
et Tripolis, cladem ingentem acceperunt) forum
wana circumagens, et quam plurimas in foro columnas diverberans, ad alias: 770 State (inquit)
vos, brevi namque saltare debetis. Et cum viri ejus
factum nullum otiosum aut frustraneum esse judicaretur, qui ei rei affuere, animis suis quasnam columnas præteriens non pulsasset considerarunt.
Chapter XXIII, XXIVCaput XXIII, XXIV
col. 277–278page 135 of 313
PG 147:277ΚΕΦΑΛ. ΚΓ'. Περὶ Θωμᾶ καὶ αὐτοῦ τὸν ἔξηχον μετιόντος βίον. Ανὰ δὲ τὴν Κοίλην Συρίαν καί τις ἕτερος τὸν ἴσον βίον διαθλεύων ἐτύγχανε, Θωμᾶς ὄνομα· ὃς ἐπὶ τῆς ᾿Αντιόχου γενόμενος, τὴν ἐτήσιον τροφὴν κοι μιούμενος, τῆς κατ' αὐτὸν μονῆς (ἐκ γὰρ τῆς ἐκεῖσε ἐκκλησίας ετέτακτο) ἥτε. Τοῦτον τοίνυν ᾿Αναστά σιος ὁ τὰ τῆς ἐκκλησίας οἰκονομῶν, ἐπεὶ συχνῶς Ενώχνει, κατὰ κόρρης ἔπαιε τῇ χειρί. Ἐν δεινῷ δὲ ποιουμένων τῶν ἀμφ' αὐτὸν, εἶπεν, οὔτε Θωμᾶν τοῦ λοιποῦ τὸ τῆς ἐκκλησίας λήψεσθαι, οὔτε δώσειν τὸν ᾿Αναστάσιον· ἐπιτελῆ δὲ καὶ ἄμφω γενέσθαι κατά τὴν πρόῤῥησιν. Ὁ μὲν γὰρ ᾿Αναστάσιος τῇ ἐφεξῆς ἡμέρᾳ τὸν βίον κατέστρεψεν. Θωμᾶς δ' ὑποστρέφων, καὶ πρὸς τὴν Δάφνην γενόμενος, ἐν τῷ τῶν νοσούντων καταγωγίῳ, πρὸς τὴν ἀμείνω λῆξιν ἐχώ ρει. Καὶ τὸν ἐκείνου νεκρὸν οἱ ἐκεῖσε δὴ τῷ ἐπηλύδων πολυανδρίῳ κατέθεντο· εἶτα καὶ ἄλλον καὶ αὖ θες ἕτερον ἐπ' ἐκείνῳ. Ἐπεὶ δὲ Θεοῦ τὸν οἰκεῖον τιμῶντος θεράποντα ὕπερθεν ὁ ἐκείνου νεκρὸς ἐγί νετο, τῶν ἐπιτιθεμένων τοῦ σώματος θείᾳ τινὶ δυ ναστείᾳ ἀποκρουομένων ὡς ποῤῥωτέρω, οἱ τὸ θαῦμα κατιδόντες, Εφραιμίῳ τῷ ἐπισκόπῳ ἀνήγγελλον τὸ πραττόμενον. Ὁ δὲ διαγνοὺς ὅπερ καὶ ἀληθὲς ἦν, δημοτελῆ καὶ ἀγέρωχον κηρύξας πομπήν, τὸν νε κρὸν ἀνὰ τὴν ᾿Αντιόχου περιφανώς διεκόμιζε, καὶ ἐν τῷ κοιμητηρίῳ δόξῃ πολλῇ κατετίθετο· ἀπελάσας καὶ τὴν ἐπιδημήσασαν τηνικαῦτα λοιμώδη νό σον τῇ μεταθέσει. Τούτου δὴ τοῦ Θωμᾶ καὶ ἐτήσιον μνήμην παῖδες Αντιοχέων ἦγον, μεγαλοπρεπώς ἑορτάζοντες. ΚΕΦΑΛ. ΚΑ'. Ὡς καὶ ὁ μέγας Σάββας καὶ Θεοδόσιος ὁ κοινο βιάρχης ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ τέλει τοῦ βίου ἐχρήσαντο. Ἰουστινιανοῦ δ᾽ ἔτι τὴν αὐτοκράτορα διοικοῦντος ἀρχὴν, καὶ Σάββας ἐκεῖνος ὁ μέγας καὶ ὁ πολὺς Θεοδόσιος, οἱ τῆς ἐρήμου καθηγεμόνες, ἔτι περιῆσαν τῷ βίῳ. ᾿Αλλὰ προλαβὼν μὲν ὁ Θεοδόσιος διέ αινε πρός Θεόν. Σάββας δὲ τηνικαῦτα ἐννενηκοστὸν παρελαύνων ἐνιαυτὸν, πρὸς τοῦ τῆς Αἰλίας προέ δρου αὖθις πρέσβυς ἐς Ἰουστινιανὸν ἄνεισιν, ἐν ἀμυδρῷ γήρες σαλεύων. Σαμαρείς γὰρ Ιουλιανόν τινα σφίσι βασιλέα ἐπικηρύξαντες, πλεῖστα κατὰ Χριστιανῶν ἐξυβρίζουσιν, ἐκκλησίας λεηλατούντες καὶ πυρὶ νέμοντες· καὶ τοὺς εὐσεβεῖν ᾑρημένους μετὰ πολλὴν καὶ ἄφατον τιμωρίαν μαχαίρας ἔργον ποιούμενοι, κώμας τε κατατρέχοντες, καὶ τὰς τῶν ἁγίων θήκας ἀναῤῥηγνύντες καὶ παραδιδόντες πυρί ὰ καὶ μάλιστα περὶ Νεάπολιν ἔπραττον μαχαίρα μὲν τὸν ἐπίσκοπον ἀνελόντες, τῶν δὲ πρεσβυτέρων κατασχόντες τινάς, ἔπειτα εἰς μέρη τε καὶ μέλη διελόμενοι, σύναμα μαρτύρων τισὶ λειψάνοις ἀπε
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVH.
Nain illæ ipsæ terræmotu impetu summo ingruente corruerunt, concussionis ejus opus primarium
fatæ. Multa præterea ab eo memoria digna sunt gesta, qu.e scripto alio alibi sum prosecutus.
Περὶ Θωμᾶ καὶ αὐτοῦ τὸν ἔξηχον μετιόντος
βίον.
Ανὰ δὲ τὴν Κοίλην Συρίαν καί τις ἕτερος τὸν
ἴσον βίον διαθλεύων ἐτύγχανε, Θωμᾶς ὄνομα· ὃς ἐπὶ
τῆς ᾿Αντιόχου γενόμενος, τὴν ἐτήσιον τροφὴν κοι
μιούμενος, τῆς κατ' αὐτὸν μονῆς (ἐκ γὰρ τῆς ἐκεῖσε
ἐκκλησίας ετέτακτο) ἥτε. Τοῦτον τοίνυν ᾿Αναστά
σιος ὁ τὰ τῆς ἐκκλησίας οἰκονομῶν, ἐπεὶ συχνῶς
Ενώχνει, κατὰ κόρρης ἔπαιε τῇ χειρί. Ἐν δεινῷ δὲ
ποιουμένων τῶν ἀμφ' αὐτὸν, εἶπεν, οὔτε Θωμᾶν τοῦ
λοιποῦ τὸ τῆς ἐκκλησίας λήψεσθαι, οὔτε δώσειν τὸν
᾿Αναστάσιον· ἐπιτελῆ δὲ καὶ ἄμφω γενέσθαι κατά
τὴν πρόῤῥησιν. Ὁ μὲν γὰρ ᾿Αναστάσιος τῇ ἐφεξῆς
ἡμέρᾳ τὸν βίον κατέστρεψεν. Θωμᾶς δ' ὑποστρέφων, καὶ πρὸς τὴν Δάφνην γενόμενος, ἐν τῷ τῶν
νοσούντων καταγωγίῳ, πρὸς τὴν ἀμείνω λῆξιν ἐχώρει. Καὶ τὸν ἐκείνου νεκρὸν οἱ ἐκεῖσε δὴ τῷ ἐπηλύ
δων πολυανδρίῳ κατέθεντο· εἶτα καὶ ἄλλον καὶ αὖ
θες ἕτερον ἐπ' ἐκείνῳ. Ἐπεὶ δὲ Θεοῦ τὸν οἰκεῖον
τιμῶντος θεράποντα ὕπερθεν ὁ ἐκείνου νεκρὸς ἐγί
νετο, τῶν ἐπιτιθεμένων τοῦ σώματος θείᾳ τινὶ δυναστείᾳ ἀποκρουομένων ὡς ποῤῥωτέρω, οἱ τὸ θαῦμα
κατιδόντες, Εφραιμίῳ τῷ ἐπισκόπῳ ἀνήγγελλον τὸ
πραττόμενον. Ὁ δὲ διαγνοὺς ὅπερ καὶ ἀληθὲς ἦν,
δημοτελῆ καὶ ἀγέρωχον κηρύξας πομπήν, τὸν νε
κρὸν ἀνὰ τὴν ᾿Αντιόχου περιφανώς διεκόμιζε, καὶ
ἐν τῷ κοιμητηρίῳ δόξῃ πολλῇ κατετίθετο· ἀπελά
σας καὶ τὴν ἐπιδημήσασαν τηνικαῦτα λοιμώδη νό
σον τῇ μεταθέσει. Τούτου δὴ τοῦ Θωμᾶ καὶ ἐτήσιον
μνήμην παῖδες Αντιοχέων ἦγον, μεγαλοπρεπώς
ἑορτάζοντες.
CAPUT XXIII.
De Thoma, qui et ipse vitam tacitam extra hominum
strepitum est complexus.
In Colesyria alius quidam, cui Thomæ nomen
fuit, in eodem vitæ genere decertavit. Qui Audiochiam venire solitus (illius enim ecclesiæ censebatur) annuis alimentis receptis, in mansionem
suam ibat. Hunc Anastasius ecclesiæ cjus minister
et œconomus, quod frequenter molestus ei esset,
manu in facie verberavit, Eam rem cum illi qui
cum eo erant, ægre ferrent: ipse neque Thomam
dixit de cætero quidquam ab ecclesia accepturum, neque Anastasium daturum esse. Εt utrumque juxta prædictionem eam accidit. Anastasing
siquidem postridie ejus dici vita defunctus est:
et Thomas ad tugurium suum revertens, postquam.
in Daphnes suburbanum vicum pervenit, in ægrotorum hominum diversorio, ad meliorem illam
vitam migravit. Cadaver illius ejus loci incolæ in
communi advenarum monumento reposuerunt,
alio atque rursum alio cadavere illi superingesto.
Postquam vero Deo ministrum suum cobonestante,
corpus ipsius, identidem ea re tentata, semper
superiorem tenuit locum, cadaveribus reliquis divina quadam vi longe admodum ab ipsius corpore
semotis, miraculi ejus spectatores, ad Ephraemium
episcopum rem retulerunt, qua ille ita uti erat
cognita, publicam atque honorificam funeris pompam indixit, et corpus magnifice Antiochiam tulit, atque cum gloria multa in cœmeterio sepeliit.
Qua cadaveris translatione ille etiam pestilentem,
qui tum grassabatur, morbum dispulit. Hujus
Thomæ anniversariam memoriam magnificentissime, festum diem agentes, Antiocheni celebrarunt.
Ὡς καὶ ὁ μέγας Σάββας καὶ Θεοδόσιος ὁ κοινο
βιάρχης ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ τέλει τοῦ βίου
ἐχρήσαντο.
Ἰουστινιανοῦ δ᾽ ἔτι τὴν αὐτοκράτορα διοικοῦντος
ἀρχὴν, καὶ Σάββας ἐκεῖνος ὁ μέγας καὶ ὁ πολὺς
Θεοδόσιος, οἱ τῆς ἐρήμου καθηγεμόνες, ἔτι περιήσαν τῷ βίῳ. ᾿Αλλὰ προλαβὼν μὲν ὁ Θεοδόσιος διέ6αινε πρός Θεόν. Σάββας δὲ τηνικαῦτα ἐννενηκοστὸν
παρελαύνων ἐνιαυτὸν, πρὸς τοῦ τῆς Αἰλίας προέδρου αὖθις πρέσβυς ἐς Ἰουστινιανὸν ἄνεισιν, ἐν
ἀμυδρῷ γήρες σαλεύων. Σαμαρείς γὰρ Ιουλιανόν
τινα σφίσι βασιλέα ἐπικηρύξαντες, πλεῖστα κατὰ
Χριστιανῶν ἐξυβρίζουσιν, ἐκκλησίας λεηλατούντες
καὶ πυρὶ νέμοντες· καὶ τοὺς εὐσεβεῖν ᾑρημένους
μετὰ πολλὴν καὶ ἄφατον τιμωρίαν μαχαίρας ἔργον
ποιούμενοι, κώμας τε κατατρέχοντες, καὶ τὰς τῶν
ἁγίων θήκας ἀναῤῥηγνύντες καὶ παραδιδόντες πυρί·
ὰ καὶ μάλιστα περὶ Νεάπολιν ἔπραττον μαχαίρα
μὲν τὸν ἐπίσκοπον ἀνελόντες, τῶν δὲ πρεσβυτέρων
κατασχόντες τινάς, ἔπειτα εἰς μέρη τε καὶ μέλη
διελόμενοι, σύναμα μαρτύρων τισὶ λειψάνοις ἀπε771 CAPUT XXIV.
Ut Magnus Sabbas et Theodosius Cœnobiarcha
sub Justiniano vitam finierint,
Justiniano adhuc imperium administrante, et
magnus ille Sabbas, et præclarus Theodosius,
eremi præsides, superstites erant. Verum prior
Theodosius ad Deum transiit. Sabbas autem nonagesinum tum agens annum, ab Aliensi antistite
legatus iterum Constantinopolim ad Justinianum,
in tenui atque imbecilli admodum senecta fluctuans, profectus est. Şamaritani namque Juliano
quodam rege sibi creato, plurimas Christianis superbe injurias tulerant. Ecclesias per sacrilegium
compilatas igni vastaverant: eos qui secundum
Deum pie vivendum sibi statuissent, post multa
et inenarrabilia supplicia conciderant: et circum
vicos discurrentes, atque sanctorum loculos vio·
lantes, in ignem conjiciebant. Ea vero circa Nea
polim acciderant maxime, cujus episcopum ense
occiderant, et presbyteros quosdam comprehensos, et deinde in frustra dissectos, una cum qui-
Chapter XXVCaput XXV
col. 279–280page 136 of 313
PG 147:279τηγάνιζον, ουδεμιάς τόλμης ή ύβρεως κατά Χρι στιανῶν φεισάμενοι. "Α δὴ γνούς Ἰουστινιανός, χειρὶ πολλή συμβαλὼν ἐκείνοις, ἄλλους τε πολλούς ἀναιρεῖ καὶ Ἰουλιανὸν αὐτόν. Συλληφθεὶς δὲ καί τις Σιλουανὸς ἐν Σκυθοπολει, πυρὶ παραδίδοται· καὶ πικρὰν οὕτων καταστροφὴν τοῦ βίου ὑφίσταται, ἀνὴρ πλείστα κατά Χριστιανῶν πεπαρνηκώς, καὶ τῇ θεία δίκῃ ἐνταῦθα ταμιευθείς, ἵν᾿ ἀρκοῦσαν οὕτως ἀποτίσῃ καὶ τιμωρίαν· ὥσπερ δὴ καὶ ὁ θεῖος Σάς. σας ἐκείνῳ προήγγειλεν. αλλού τριος δέ τις ἀξίαν, Αρσένιος τούνομα, ἀκόλουθος ὢν τῷ προειρημένα, τῇ Κωνσταντίνου γενόμενος, ψευδὴ κατὰ τῶν Παλαιστινῶν ἔῤῥαπτεν, ὡς εἶεν τῷ τυράν ῳ πολλά συμβαλλόμενοι· δι᾽ οὔς Σάββας, ὡς εἴρηται, προ σβεύσων αὖθις ἐπὶ τὴν Κωνσταντίνου ἐφοίτα· οἷα δέ τινι ἀγγέλῳ καὶ τῆς ἄνω Ἱερουσαλὴμ πολίτη οὐρανόθεν ήκοντι, περιφανῆ ἐποίει τὴν προπομπήν ὁ κρατῶν· πᾶν ὅσον τῆς πόλεως ἐπιφανὲς ἦν καὶ αὐτὸν Ἐπιφάνιον τὸν πατριάρχην εἰς ἀπαντὴν ἐκείνου προπέμψας. Ἐπεὶ δὲ πόρρωθεν προσιόντα καὶ βασιλεὺς ἀνεγίνωσκεν, ἑώρα τινα στέφανα, Εξαλλον τῇ ἐκείνου ἐπικείμενον κορυφῇ· δ δὴ καὶ Αναστάσιος πάλαι τεθέατο, ἡνίκα πρὸς αὐτὸν ἐπε φοίτα. Υπαντήσας οὖν καὶ εὐλογίας ἀξιωθείς, ἡδέως ἐκείνῳ συνῆν, πᾶν ὅ τι βουλομένῳ ἦν, εὐχερέστατα διαλύσας. Ἐκεῖθεν δ' ὑποστρέψας, καὶ αὐτὸς πρὸς τὴν ἀγήρω καὶ ἀνώλεθρον διέβαινε β:ο τὴν, ἐπάξια των πόνων τὰ γέρα ληψόμενος. ΚΕΦΑΛ. ΚΕ'. Περὶ τοῦ γεγονότος θαύματος ἐπὶ τῷ τοῦ Ἑ βραίου παιδὶ παρὰ τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου. Τοῦ δὲ τῆς βασιλίδος ἐπισκόπου Ανθίμου του θρόνου κατασπασθέντος, ὡς εἴρηται, Μηνᾶ τε ἀντ᾿ αὐτοῦ πρὸς 'Αγάθωνος τοῦ πάππα ἐπιλεγέντος καὶ χειροτονηθέντος, θαῦμά τι γέγονεν ἐν τῇ Κωνσταντίνου λόγου πολλοῦ ἄξιον· δ δὴ ὥς γ᾽ ἐνὸν διηγήσομαι. Εθος κεκράτηκεν ἐκ πολλοῦ τῇ βασιλίδι τῶν πόλεων, ὡς ἐπειδὰν πολύ τι τῶν μερίδων τοῦ ἀχράντου καὶ θείου σώματος τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐναπολειφθείη, μεταστέλλεσθαι τοὺς ἱερέας, παῖδας ἀφθόρους ἐκ τῶν ἐς χαμαιδιδασκάλου φοιτώντων, καὶ ταύτας νήστεις ἐσθίειν. Ο δὴ καὶ ἐμοὶ πολλάκις νεωτέρω κομιδή γε ὄντι ἐπισυνέβη γενέσθαι, μάλιστα θείοις τεμένεσι διατρίβειν ἐκ νέου πεποιημένῳ σπουδήν. Τοιοῦτόν τι καὶ τότε Μηνᾶ πατριαρχοῦντος συνέ βαινε. Συνηλίσθη τοίνυν τοῖ; ᾑρημένοις ἐπὶ τούτῳ παισὶ, καί τι παιδίον Εβραίου τὴν δόξαν ἀνδρὸς, ἐξ θέλων περιζομένου τὸ ζῇν· ὃ ἐπεὶ πολύ τι τῆς ὥρας ἀναλῶσαν ἐπ' οἴκου ἐγένετο, τὴν τῆς βραδυτῆτος αἰτίαν ἐξακριβουμένοις τοῖς γονεῦσιν ἀνήγγελλεν, ὡς εἴη τοῖς ἄλλοις παισὶν ἀνὰ τὸ θεῖον τέμενος τῶν θείων μερίδων ἀποταγόν. Ὁ δὲ πατὴρ τῷ καινῷ τοῦ ἀκούσματος εἰς θυμὸν ἀναφθείς, τὴν κάμινον
bus.lam martyrum reliquiis in sartagine friserant, & τηγάνιζον, ουδεμιάς τόλμης ή ύβρεως κατά Χριστιανῶν φεισάμενοι. "Α δὴ γνούς Ἰουστινιανός,
χειρὶ πολλή συμβαλὼν ἐκείνοις, ἄλλους τε πολλούς
ἀναιρεῖ καὶ Ἰουλιανὸν αὐτόν. Συλληφθεὶς δὲ καί τις
Σιλουανὸς ἐν Σκυθοπολει, πυρὶ παραδίδοται· καὶ
πικρὰν οὕτων καταστροφὴν τοῦ βίου ὑφίσταται, ἀνὴρ
πλείστα κατά Χριστιανῶν πεπαρνηκώς, καὶ τῇ
θεία δίκῃ ἐνταῦθα ταμιευθείς, ἵν᾿ ἀρκοῦσαν οὕτως
ἀποτίσῃ καὶ τιμωρίαν· ὥσπερ δὴ καὶ ὁ θεῖος Σάς.
σας ἐκείνῳ προήγγειλεν. αλλού τριος δέ τις ἀξίαν,
Αρσένιος τούνομα, ἀκόλουθος ὢν τῷ προειρημένα,
τῇ Κωνσταντίνου γενόμενος, ψευδὴ κατὰ τῶν Παλαιστινῶν ἔῤῥαπτεν, ὡς εἶεν τῷ τυράν ῳ πολλά
συμβαλλόμενοι· δι᾽ οὔς Σάββας, ὡς εἴρηται, προ
σβεύσων αὖθις ἐπὶ τὴν Κωνσταντίνου ἐφοίτα· οἷα
δέ τινι ἀγγέλῳ καὶ τῆς ἄνω Ἱερουσαλὴμ πολίτη
οὐρανόθεν ήκοντι, περιφανῆ ἐποίει τὴν προπομπήν
ὁ κρατῶν· πᾶν ὅσον τῆς πόλεως ἐπιφανὲς ἦν καὶ
αὐτὸν Ἐπιφάνιον τὸν πατριάρχην εἰς ἀπαντὴν
ἐκείνου προπέμψας. Ἐπεὶ δὲ πόρρωθεν προσιόντα
καὶ βασιλεὺς ἀνεγίνωσκεν, ἑώρα τινα στέφανα,
Εξαλλον τῇ ἐκείνου ἐπικείμενον κορυφῇ· δ δὴ καὶ
Αναστάσιος πάλαι τεθέατο, ἡνίκα πρὸς αὐτὸν ἐπε·
φοίτα. Υπαντήσας οὖν καὶ εὐλογίας ἀξιωθείς,
ἡδέως ἐκείνῳ συνῆν, πᾶν ὅ τι βουλομένῳ ἦν, εύχε
ρέστατα διαλύσας. Ἐκεῖθεν δ' ὑποστρέψας, καὶ
αὐτὸς πρὸς τὴν ἀγήρω καὶ ἀνώλεθρον διέβαινε β:οτὴν, ἐπάξια των πόνων τὰ γέρα ληψόμενος.
a nulla prorsus temeritate et contumelia contra
Christianos abstinentes. Quæ ubi Justinianus iatellexit, mulia manu cum illis congressus, cu::
alios multos, tum Julianum ipsum occidit. Captus
quoque Silvanus quidam Scythopoli, et igni crematus, perquam acerbam vitæ catastrophen subit: vir qui plurimum per effrenatam petulantiam
in Christianos illussisset, et divina vindięta ad id
tempus conservatus esset, ut debitas ad eum modum persolveret pœnas, quemadmodum et divinus Sabbas ei prædixerat. Arsenius autem quidam
nomine et dignitate illustris, ejus quem diximus
Juliani comes, Constantinopoli erat, et calumnias
quasdam falso adversus Palæstinos suebat, perinde
alque tyranno multis in rebus adjutores fuissent,
Horum gratia Sabbas, sicuti dictum est, orator
rursum Constantinopolim venit. Eum vero velati
angelum, et cœlestis Jerusalem civem, cœlitus
venientem, perquam celebri pompa imperator exeepit: quidquid in urbe illustrium esset virorum,
ipsumque adeo Epiphanium patriarcham obviam
illi mittens. Porro ubi longe advenientem imperator agnovit, eximiam capiti ejus coronam imminere vidit: 772 quod et ipsum Anastasius olim,
cum ad eum veniret, conspexit. Itaque ilii occure
Fis, et benedictione accept, sane quam libenter
cum eo fuit, et facillime quidquid is volebat fecit.
Qui inde reversus et ipse ad æternam immortalemque vitam, condigna laborum præmia receptupas, transiit.
CAPUT XXV.
De miraculo insigni, quod puero Hebræo a
sanctissima Dei Genitrice accidit.
Anthimo vero, quemadmodum dixi, episcopali throno in urbe imperiali dejecto, et Mena pro
ipso ab Agathone papa electo atque ordinato, miraculum quoddam Constantinopoli, dignum quod
nenioretur, accidit: quod sane ita ut potero expo
nam. Consuetudo a multo tempore imperanti urbi
fuit, ut cum plusculum de partibus immaculati
divinique corporis Domini et Dei et Servatoris
nostri Jesu Christi reliquum esset, sacerdotes
pueros incorruptos, ex eis qui ad præceptores in
Judum litterarium cunt, accerserent, qui jejuni
reliquias eas ederent. Quod quidem mibi quoque
sæpenumero, cum puer admodum essem, et maxime a prima ætate in sacris ædibus versari studio haberem, contigit. Tale quiddam sub Mena
quoque patriarcha evenit. Cum pu̟eris ad id deJectis, puer quoque viri religione Judæi, vitro
conficiendo vitam tolerantis, aggregatus est. Puer
is, ubi dintius ultra solitam horam moratus domum venit, et causam tardioris reditus parentibus
diligentius eam inquirentibus, quod scilicet cum
aliis pueris in æde sacra divinas partes edisset,
renuntiavit, pater re nova audita, furore percitus,
Apad Evagrium Anthimo throno Constantiopolitano ejecto, Epiphanium episcopum creatum
Περὶ τοῦ γεγονότος θαύματος ἐπὶ τῷ τοῦ Ἑβραίου παιδὶ παρὰ τῆς ὑπεραγίας Θεοτόκου.
Τοῦ δὲ τῆς βασιλίδος ἐπισκόπου Ανθίμου του
θρόνου κατασπασθέντος, ὡς εἴρηται, Μηνᾶ τε ἀντ᾿
αὐτοῦ πρὸς 'Αγάθωνος τοῦ πάππα ἐπιλεγέντος καὶ
χειροτονηθέντος, θαῦμά τι γέγονεν ἐν τῇ Κωνσταν
τίνου λόγου πολλοῦ ἄξιον· δ δὴ ὥς γ᾽ ἐνὸν διηγή
σομαι. Εθος κεκράτηκεν ἐκ πολλοῦ τῇ βασιλίδι
τῶν πόλεων, ὡς ἐπειδὰν πολύ τι τῶν μερίδων τοῦ
ἀχράντου καὶ θείου σώματος τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ
καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐναπολειφθείη,
μεταστέλλεσθαι τοὺς ἱερέας, παῖδας ἀφθόρους ἐκ
τῶν ἐς χαμαιδιδασκάλου φοιτώντων, καὶ ταύτας
νήστεις ἐσθίειν. Ο δὴ καὶ ἐμοὶ πολλάκις νεωτέρω
κομιδή γε ὄντι ἐπισυνέβη γενέσθαι, μάλιστα θείοις
τεμένεσι διατρίβειν ἐκ νέου πεποιημένῳ σπουδήν.
Τοιοῦτόν τι καὶ τότε Μηνᾶ πατριαρχοῦντος συνέ
βαινε. Συνηλίσθη τοίνυν τοῖ; ᾑρημένοις ἐπὶ τούτῳ
παισὶ, καί τι παιδίον Εβραίου τὴν δόξαν ἀνδρὸς, ἐξ
θέλων περιζομένου τὸ ζῇν· ὃ ἐπεὶ πολύ τι τῆς ὥρας
ἀναλῶσαν ἐπ' οἴκου ἐγένετο, τὴν τῆς βραδυτῆτος
αἰτίαν ἐξακριβουμένοις τοῖς γονεῦσιν ἀνήγγελλεν,
ὡς εἴη τοῖς ἄλλοις παισὶν ἀνὰ τὸ θεῖον τέμενος τῶν
θείων μερίδων ἀποταγόν. Ὁ δὲ πατὴρ τῷ καινῷ
τοῦ ἀκούσματος εἰς θυμὸν ἀναφθείς, τὴν κάμινον
et Epiphanio Menam successisse, scriptum est lib.
17, cap. 56.
Chapter XXVICaput XXVI
col. 281–282page 137 of 313
PG 147:281ὑπανάψας, ἔνθα τὴν ύαλον ἐμόρφου, τῷ τῶν ἀν θράχων πνιγεί λαβὼν ἀκοντίζει τὸν παῖδα· μηνίσας τῷ πεπραγμένῳ, κἂν μηδὲν εἰδὼς ὁ παῖς ἔπραττεν. Ἐπεὶ δὲ τὸν παῖδα ἡ μήτηρ ἀναζητοῦσε βραδύνοντα οὐδαμοῦ εὕρισκε, πανταχοῦ περιῄει τὴν πόλ λιν, δεινὸν ολοφυρομένη καὶ ἐπικωκύουσα τῷ παιδί καὶ δὴ μετὰ τρίτην ἡμέραν παρὰ τὸ τοῦ ἀνδρὸς ἐργαστήριον γενομένη, θρήνοις ὑπερφυέσι σπαράττουσα ἑαυτὴν, ἐκάλει τὸν παῖδα διωλύγιον ἐπιστές νουσα. Ὁ δὲ παῖς τῆς μητρικῆς ᾐσθημένος βοῆς, ἐκ τοῦ πνιγέος τὴν ἀπόκρισιν ἐποιεῖτο· ἡ δ᾽ εὐθὺς τὰς θύρας συντρίψασα, παράδοξον οἷον ἑώρα τὸν παῖδα ἐπὶ μέσοις καθεστώτα τοῖς ἄνθραξι, μηδὲ τρίχα τῆς φλογὸς λυμήνασθαι δυνηθείσης. Ἐπεὶ δὲ καὶ τὴν αἰτίαν ἡρωτᾶτο πῶς ἀπαθής διαμεμενήκει, γυναῖκα τινὰ τῶν ἐπιφανῶν ἔλεγε πορφυρᾶν ἀναδε βλημένην στολήν, παρ' αὐτῷ συχνά φοιτώσαν, ὕδωρ ἐγχεῖν, καὶ τούτῳ τὸ πλησιάζον τῆς φλογός κατευνάζειν, καὶ σἶτα παρέχειν ἡνίκα πεινῴη. Ω; δὲ ταῦτα Ἰουστινιανός ἔγνω, τὸν μὲν παῖδι σὺν τῇ μητρὶ τῷ θείῳ τῆς παλιγγενεσίας προσῆγε λουτρῷ, καὶ ἀπεκλήρου Θεῷ· τὸν δέ γε ὑελουργὸν μὴ ἀνα σχόμενον τὰ Χριστιανῶν ἑλέσθαι, ἐν συχῇ οἷα παιδοφόνον ἀνεσκολόπιζεν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν τῇδε προς έδη. Ἡμεῖς δ᾽ αὖθις ἐπὶ τὸ προκείμενον τὴν τοῦ λόγου ῥύμην ἀγάγωμεν. ΚΕΦΑΛ. Κα'. Περὶ τῶν προεδρευόντων τηνικαῦτα τῶν μεγά λων πόλεων· καὶ περὶ τῆς διαφορᾶς Μηνᾶ τε καὶ Βιγιλλίου τοῦ Ρώμης. Κατὰ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον, τῆς μὲν Ρώμης ἡγεῖτο Βιγίλλιος διαδεξάμενος τὸν Σιλβέριον, ὃς τὸν ᾿Αγάθωνα. Τὴν δὲ Κωνσταντίνου διεἶπεν Εὐτύχιος διαδεξάμενος κατὰ τὴν σύνοδον τὸν Μηνᾶν, 8; "Ανα Οι μον· Ἐπιφάνιος δ' ἐκείνου προῆν. Ἐπὶ δὲ τὸν τῆς Αλεξάνδρου θρόνον μετὰ Θεοδόσιον ἐκβληθέντα, ὡς εἴρηται, ἔτι περιήν ὁ Ζωΐίο;· οὗ μετὰ μικρὸν τοῖς αὐτὸν ἡγησαμένοις προστεθέντος, Απολλινάριος τὴν καθέδραν ἐλάμβανεν· ἀνὰ δὲ τὴν ᾿Αντιόχου μετά Εφραίμιον Δομνίνος ἀνῄει τὸν θρόνον. Ἐν δὲ ροσολύμοις μετὰ Μαρτύριον, καὶ Σαλούστιον, καὶ Ηλίαν τὸν περιώνυμον, Ιωάννης διεῖπε τὸν θρόνον μεθ᾽ ἐν Πέτρος ὁ θαυμαστὸς, καὶ αὖ μετὰ τοῦτον Μακάριος, μήπω βασιλέως προσηκαμένου τὴν προ εδρίαν· διὸ καὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἠλάθη καθέ δρας· ἐλέγετο γὰρ εἴπερ τις τὰ Ωριγένους δόγματα μάλα πρεσβεύειν. Οὗ ἐξεληλαμένου, Ευστόχιος ἐπὶ τὴν ἱερὰν καθέδραν ἀνήγετο. Εἰδέναι μέντοι χρεών, ὡς ὁ πάππας Βιγίλλιος τῆς 'Ρώμης ὑπὸ Γότθων αυ θες αλεύσης, φεύγων τὴν Κωνσταντίνου κατέλαβε. Λαμπράς δ' ὑπὸ βασιλέως τυχὼν τῆς εἰσόδου, ἐνοῦν ὑπισχνείτο τὴν Ἐκκλησίαν, ὥστε καὶ τὰ προσιστάμενα τῇ πίστει τρία κεφάλαια ποιῆσαι ὑπὸ ἀνά θεμα λες τοσοῦτον δ' ἐπήρθη φρονήματος, ὡς καὶ
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVII.
ὑπανάψας, ἔνθα τὴν ύαλον ἐμόρφου, τῷ τῶν ἀν- fornacem ubi vitrum conformabat, succendit: et
θράχων πνιγεί λαβὼν ἀκοντίζει τὸν παῖδα· μηνίσας
τῷ πεπραγμένῳ, κἂν μηδὲν εἰδὼς ὁ παῖς ἔπραττεν.
Ἐπεὶ δὲ τὸν παῖδα ἡ μήτηρ ἀναζητοῦσε βραδύνοντα οὐδαμοῦ εὕρισκε, πανταχοῦ περιῄει τὴν πόλ
λιν, δεινὸν ολοφυρομένη καὶ ἐπικωκύουσα τῷ παιδί·
καὶ δὴ μετὰ τρίτην ἡμέραν παρὰ τὸ τοῦ ἀνδρὸς
ἐργαστήριον γενομένη, θρήνοις ὑπερφυέσι σπαράτ
τουσα ἑαυτὴν, ἐκάλει τὸν παῖδα διωλύγιον ἐπιστές
νουσα. Ὁ δὲ παῖς τῆς μητρικῆς ᾐσθημένος βοῆς,
ἐκ τοῦ πνιγέος τὴν ἀπόκρισιν ἐποιεῖτο· ἡ δ᾽ εὐθὺς
τὰς θύρας συντρίψασα, παράδοξον οἷον ἑώρα τὸν
παῖδα ἐπὶ μέσοις καθεστώτα τοῖς ἄνθραξι, μηδὲ
τρίχα τῆς φλογὸς λυμήνασθαι δυνηθείσης. Ἐπεὶ δὲ
καὶ τὴν αἰτίαν ἡρωτᾶτο πῶς ἀπαθής διαμεμενήκει,
γυναῖκα τινὰ τῶν ἐπιφανῶν ἔλεγε πορφυρᾶν ἀναδεβλημένην στολήν, παρ' αὐτῷ συχνά φοιτώσαν, ὕδωρ
ἐγχεῖν, καὶ τούτῳ τὸ πλησιάζον τῆς φλογός κατευ
νάζειν, καὶ σἶτα παρέχειν ἡνίκα πεινῴη. Ω; δὲ
ταῦτα Ἰουστινιανός ἔγνω, τὸν μὲν παῖδι σὺν τῇ
μητρὶ τῷ θείῳ τῆς παλιγγενεσίας προσῆγε λουτρῷ,
καὶ ἀπεκλήρου Θεῷ· τὸν δέ γε ὑελουργὸν μὴ ἀνασχόμενον τὰ Χριστιανῶν ἑλέσθαι, ἐν συχῇ οἷα παι
δοφόνον ἀνεσκολόπιζεν. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν τῇδε προς
έδη. Ἡμεῖς δ᾽ αὖθις ἐπὶ τὸ προκείμενον τὴν τοῦ
λόγου ῥύμην ἀγάγωμεν.
Περὶ τῶν προεδρευόντων τηνικαῦτα τῶν μεγά
λων πόλεων· καὶ περὶ τῆς διαφορᾶς Μηνᾶ τε
καὶ Βιγιλλίου τοῦ Ρώμης.
puerum arreptum, in eum prunis flamma sufſocata candentem conjecit, ob factum tale iratus:
quamvis filius sciens nihil admisisset. Porro mater ubi puerum diutius non comparentem quæsivisset, et non invenisset, urbem omnem circumiit, perquam acerbe plorans atque lugens: et
die tertio ad officinam mariti consistens, ingenti
planetu seipsam lanians, prolixiusque ingeniiscens.
filium vocavit. 773 Atque ille materna voce
agnita, responsum e furno reddidit. Tum mater
∙ostio furni fracto, cum miraculo maximo, in mediis prunis puerum stantem vidit, ita prorsus incolumem, ut ne capillum quidem flamma lædere
potuerit. Εt ubi causam incolumitatis quaesivit,
mulierem quamdam illustrem, purpurea amictam
stola, frequentius ad eum venisse, aquam sibi inſudisse, et flammam ea appropinquantem exstinxisse, cibum etiam cum esuriisset, prabuisse, dixit. Hæc postquam Justinianus cognovit, puerum
cum matre divino regenerationis lavacro adhibuit,
Deoque dicavit. Patremn autem, qui Christianoram sacra suscipere non sustinuit, veluti parrici -
dam, in ficum arborem, perinde atque in cruceni
egit Verum haec quidem sic accidere. Nos alltem ad institutum orationis cursum revertamur.
CAPUT XXVI.
De episcopis magnarum tum temporis urbium,
et de dissidio Menæ et Vigilii episcopi Romani.
Eo tempore Romæ Ecclesiam regebat Vigilius,
post Sylverium qui Agathoni successerat, episcopus creatus. Constantinopoli vero synodi tempore
Mene successit Eutychius. Menai porro Anthimus, hunc autem Epiphanius præcesserat. Alexandriæ post Theodosium, throno, sicuti dictum est,
dejectum, Zoilus episcopus subrogatus, superstes
adhuc erat. Atque ubi is paulo post decessoribus
suis est aggregatus, Apollinaris cathedram ejus
accepit. Apud Antiochenos in locum Ephremii
Domninus substitutus est, Hierosolymis autem
past Martyrium, et Salustium, et Heliam celeberrimum, Joannes episcopatum administravit. Post
hune rursum Petrus ille admirandus, et post PeΚατὰ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον, τῆς μὲν Ρώμης
ἡγεῖτο Βιγίλλιος διαδεξάμενος τὸν Σιλβέριον, ὃς τὸν
᾿Αγάθωνα. Τὴν δὲ Κωνσταντίνου διεἶπεν Εὐτύχιος
διαδεξάμενος κατὰ τὴν σύνοδον τὸν Μηνᾶν, 8; "Ανα
Οι μον· Ἐπιφάνιος δ' ἐκείνου προῆν. Ἐπὶ δὲ τὸν τῆς
Αλεξάνδρου θρόνον μετὰ Θεοδόσιον ἐκβληθέντα, ὡς
εἴρηται, ἔτι περιήν ὁ Ζωΐίο;· οὗ μετὰ μικρὸν τοῖς
αὐτὸν ἡγησαμένοις προστεθέντος, Απολλινάριος τὴν
καθέδραν ἐλάμβανεν· ἀνὰ δὲ τὴν ᾿Αντιόχου μετά
Εφραίμιον Δομνίνος ἀνῄει τὸν θρόνον. Ἐν δὲ -
ροσολύμοις μετὰ Μαρτύριον, καὶ Σαλούστιον, καὶ
Ηλίαν τὸν περιώνυμον, Ιωάννης διεῖπε τὸν θρόνον·
μεθ᾽ ἐν Πέτρος ὁ θαυμαστὸς, καὶ αὖ μετὰ τοῦτον
Μακάριος, μήπω βασιλέως προσηκαμένου τὴν προ
εδρίαν· διὸ καὶ τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἠλάθη καθέ- (rum Macarius, cumn imperator nondum episcopaδρας· ἐλέγετο γὰρ εἴπερ τις τὰ Ωριγένους δόγματα
μάλα πρεσβεύειν. Οὗ ἐξεληλαμένου, Ευστόχιος ἐπὶ
τὴν ἱερὰν καθέδραν ἀνήγετο. Εἰδέναι μέντοι χρεών,
ὡς ὁ πάππας Βιγίλλιος τῆς 'Ρώμης ὑπὸ Γότθων αυθες αλεύσης, φεύγων τὴν Κωνσταντίνου κατέλαβε.
Λαμπράς δ' ὑπὸ βασιλέως τυχὼν τῆς εἰσόδου, ἐνοῦν
ὑπισχνείτο τὴν Ἐκκλησίαν, ὥστε καὶ τὰ προσιστά
μενα τῇ πίστει τρία κεφάλαια ποιῆσαι ὑπὸ ἀνάθεμα λες τοσοῦτον δ' ἐπήρθη φρονήματος, ὡς καὶ
Apud Ficos ut patricidam in crucem egit.
(Evagr.)
Silverius papa, Theodora Augustae jussu,
quod Authimum Constantinopolitanum episcopum
þæręsis damnatum restituere noluerit, in Pontiam
tum ejus comprobasset. Quapropter etiam ecclesiastica deturbatus est cathedra. Dicebatur enim,
quantum alius nemo, Origenis dogmata vulgare.
Hoc vero repudiato, Eustochius in sacram sedem
conscendit. Illud non praetereundumn, Roma a Golthis iterum capla, 774 Vigilium profugientem
Constantinopolim venisse: ubi cum ab imperatore magnifice esset acceptus, ad unionem se Ecclesiam reducturum esse, ita ut tria quoque fidei
insulam relegatus, ibi oppetiit mortem. (Diac.)
Vigilius ob eamdem, quam decessor ejus
Sylverius, causam, indignatione Augusta Con
stantinopolim ductus, indeque in exsilium actus
est. (Diac.)
Chapter XXVIICaput XXVII
col. 283–284page 138 of 313
PG 147:283δὲ καὶ Μηνᾶς ἐκείνῳ ἐποίει. Περιοργή; δὲ τοῖς τοι ούτοις γενόμενος Ἰουστινιανός, ἔπεμπε συλλαβέσθαι αὐτόν· ὁ δὲ δείσας, ὑπὸ τὸ Σεργίου τοῦ μάρ τυρος θυσιαστήριον ἀπεδίδρασκε· καὶ τοῖς ἱεροῖς καλάμοις περιπλακείς, οὐ πρότερον ἐκεῖθεν ἑλκόμενος ἕξεισιν, ἕως οὗ ἐκείνους κατέστρεψεν· ἦν γὰρ μέγας καὶ ὑπερπληθὴς τὴν πλάσιν τοῦ σώμα τος. Ε; ὕστερον δὲ μεταμέλῳ χρησάμενος Ἰουστινιανὸς, μέσης οἱ γενομένης τῆς βασιλίδος Θεοδώρας, δέχεται τὸν Βιγίλλιον· ὁ δὲ αὖθις προσίεται τὸν Μηνᾶν· ὁπηνίκα καὶ τὰ ἐγκαίνια τοῦ νεὼ τῶν ἁγίων Αποστόλων ἐγένετο τῇ εἰκοστῇ ἐνάτῃ Ιου νίου μηνός, ἐν ὀχήματι χρυσῷ Μηνᾶ τὰ θεῖα τῶν ἀποστόλων λείψανα περιαγαγόντος. Τῷ δ' αὐτῷ ἔτει Μηνᾶς μὲν τὸν βίον λιπών μετεχώρεῖ· Εὐτύ χιος δ', ὡς εἴρηται, ἀντ' αὐτοῦ τὸν θρόνον ἀνέβαινε, μοναχὸς ὢν καὶ πρεσβύτερος καὶ τοῖς λόγοις τοῦ Αμασείας διακονούμενος. Μηνᾶν ἀκοινωνησίᾳ δοῦνα: τεττάρων μηνῶν, επίσης ΚΕΦΑΛ. ΚΖ'. Περὶ τῆς ἁγίας καὶ μεγάλης πέμπτης οἰκουμενικῆς συνόδου. Καὶ τοίνυν τῆς μὲν πρεσβυτέρας Ρώμης τὸν θρόνον πρυτανεύοντος Βιγιλλίου τῆς δὲ νεωτέρας τὰ μὲν πρῶτα Μηνᾶ, ἔπειτα δὲ Εὐτυχίου τῆς δὲ Ἀλε ξάνδρου Απολλιναρίου· Δομνίνου δὲ τῆς ᾿Αντιοχέων, καὶ τῆς Ἱεροσολύμων Ευστοχίου· συνόντος τούτοις και Γρηγορίου τοῦ ᾿Ακραγαντίνου, ἀνδρὸς βίῳ καὶ λόγῳ καὶ δόγμασιν ἀληθείας πάντας σχεδὸν ὑπερλάμποντος ὁ βασιλεὺς Ἰουστινιανὸς τὴν ἁγίαν πέμπτην οἰκουμενικὴν ήθροισε σύνοδον, τοὺς ἀπανταχοῦ ἡγεμόνας μεταπτειλάμενος τῶν ἐκκλησιῶν, τοιάσδε ἡγησαμένης αἰτίας. Ο Ιεροσολύμων Εὐστόγιος, τῶν τὰ Ωριγένους φρονούντων ἐν Παλαιστίνῃ πολλῶν ἀκμαζόντων, ἐπὶ μᾶλλον δὲ κατακρατούντων ἐν τῇ ἐκεῖσε νέα καλουμένῃ Λαύρᾳ σπουδὴν ἐποιεῖτο ἀπελαύ γειν τούτους ἐκεῖθεν· καὶ δὴ τὴν εἰρημένην νέαν καταλαβὼν μάνδραν, ἐξώθει ὥσπερ ἄγη τῆς ἐκκλησίας κοινά. Οι δ' ἀπανταχοῦ σποράδες γενόμενοι, πολλούς προσεταιριζόμενοι, ἀρήγειν σφίσιν ἐδέοντα καὶ πολλοὶ μὲν οἱ συμμαχοῦντες ἦσαν ἐκείνοις μάλιστα δὲ τούτων ὑπερήσπιζε Θεόδωρος ὁ ἐπίκλην Ο Ασκιδᾶς, ἐπίσκοπος μὲν τῆς ἐν Καππαδοκίᾳ προ καθημένης πόλεως Καισαρείας καθεστηκώς, Ιου στινιανῷ δὲ βασιλεῖ πάρεδρος, φίλος τέ οἱ δοκῶν και πιστότατος, καὶ ἐπιτηδείω; ἔχων τὰ θυμήρη πράττειν ἐκείνῳ. Δονοῦντος οὖν ἐκείνου ὡς ἐνὸν τὰ ἀνάκτορα, ἀσέβειαν καὶ ἀθεμιτουργίας ἁπάση; ἐπέκεινα καλοῦντος τὰ Εὐστοχίῳ κατὰ τὴν Παλαιστίνην γενόμενα, ἀνὰ τὴν βασιλέως στέλλονται πόλ λιν Ρούφος ἡγούμενος τῆς τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου μονῆς, καὶ Κόνων τῆς τοῦ μεγάλου Σάββα προεστη χώ;· ἀρχηγὼ καὶ ἄμφω τῆς ἐρήμου ἔκ τε τῶν φροντιστηρίων ὧν ἡγοῦντο, καὶ τῆς οἰκείας μάλι στα ἀρετῆς. Καὶ ἄλλοι δὲ σὺν αὐτοῖς ἧκον, οὐ παραπολὺ τῆς δόξης λειπόμενοι· οἱ δὴ κατὰ ταυτὸν γενόμενοι, τὰ κατὰ τὸν ὠριγένην, Δίδυμόν τε καὶ
δὲ καὶ Μηνᾶς ἐκείνῳ ἐποίει. Περιοργή; δὲ τοῖς τοι
ούτοις γενόμενος Ἰουστινιανός, ἔπεμπε συλλαβέ
σθαι αὐτόν· ὁ δὲ δείσας, ὑπὸ τὸ Σεργίου τοῦ μάρ
τυρος θυσιαστήριον ἀπεδίδρασκε· καὶ τοῖς ἱεροῖς
καλάμοις περιπλακείς, οὐ πρότερον ἐκεῖθεν ἑλκό
μενος ἕξεισιν, ἕως οὗ ἐκείνους κατέστρεψεν· ἦν
γὰρ μέγας καὶ ὑπερπληθὴς τὴν πλάσιν τοῦ σώμα
τος. Ε; ὕστερον δὲ μεταμέλῳ χρησάμενος Ιουστινιανός, μέσης οἱ γενομένης τῆς βασιλίδος Θεοδώρας,
δέχεται τὸν Βιγίλλιον· ὁ δὲ αὖθις προσίεται τὸν
Μηνᾶν· ὁπηνίκα καὶ τὰ ἐγκαίνια τοῦ νεὼ τῶν
ἁγίων Αποστόλων ἐγένετο τῇ εἰκοστῇ ἐνάτῃ Ιου
νίου μηνός, ἐν ὀχήματι χρυσῷ Μηνᾶ τὰ θεῖα τῶν
ἀποστόλων λείψανα περιαγαγόντος. Τῷ δ' αὐτῷ
ἔτει Μηνᾶς μὲν τὸν βίον λιπών μετεχώρεῖ· Εὐτύ
χιος δ', ὡς εἴρηται, ἀντ' αὐτοῦ τὸν θρόνον ἀνέβαινε,
μοναχὸς ὢν καὶ πρεσβύτερος καὶ τοῖς λόγοις τοῦ
Αμασείας διακονούμενος.
adversanilia capitula anathenate jugularet, pollici- Μηνᾶν ἀκοινωνησίᾳ δοῦνα: τεττάρων μηνῶν, επίσης
tus est. Eo vero insolentiæ progressus est, ut et
Menam a communione quatuor mensibus excluseril. Idem sane et Menas adversus illum fecit. Sed
enim Justinianus rebus hujusmodi ad iram commotus, qui eum comprehenderent misit. Vigilius
autem sibi metuens, ad Sergii martyris aram
confugit: et sacris ibi fistulis implicitus, non prius
inde extractus cessit, quam illas evertit. Erat
namque magnus, et corporis statu vastus. Postea
vero cum ejus rei Justinianum poeniteret, partibus
suis interponente imperatrice Theodora, Vigilium
suscepit: atque ille rursum Menam ad communionem admisit. Quo tempore encania vicesimo nono
Junii die templi sanctorum Apostolorum sunt celebrata, et sacræ apostolorum reliquiæ in curru
aureo a Mena circumvectæ. Hoc ipso anno Menas
decessit, et Εutychius, sicuti diximus, thronum
ejus recepit, qui monachus et presbyter, necnon
antistitis Amaseni responsorum dandorum minister fuit.
CAPUT XXVII.
De sancta magna quinta universali synodo.
Itaque episcopatum veteris Romæ administrante
Vigilio, love autem primum Mena, deinde Eutychio, Alexandria, Apollinari, Antiochie Domnino,
Tlierosolymorum autem Eustochio: cum eis etiam
adesset Gregorius Agrigentinus, vir vitæ sanctitate,
eloquentia, et veritatis doctrina omnibus prope
superior: imperator Justinianus sanctam quintam
œcumenicam synodum, episcopis ecclesiarum omnium evocatis, coegit, ejusmodi ob causam. Eustochius Hierosolymorum episcopus, cum permuli
in Palestina, qui Origenis dogmata profiterentur,
775 forerent, potissimumque ibi ea secta in nova
qua dicebatur Laura, obtineret, magno studo ut
cos inde abigeret, egit. Proinde ea ipsa quam dixi,
nova mandra occupata, illos veluti communia et
profana piacula ecclesia exegit. Illi autem undequaque dispersi, multos ad partes suas pertractus, ut
auxilium eis ferrent rogarunt. Et non paucos auxiliares baluere socius. Maxime
gero eos defendit
Theodorus cognomento Ascidas, Caesareae Cappado
cum episcopus, idemque Justiniani imperatoris
assessor, consiliarius gratus illi et fidus maxime
visus: quippe qui obres dextre ex sententia principis agendas ei placeret. Hic ubi, quantum potuit,
aulam imperialem commovit, impietatemque quæ
nefanda omnia flagitia excelleret, Eustochii rem
in Palæstina actam, vocavit, in urbem imperantem cum Eustochio præcipue evocantur Rufus
n.agni Theodosii, et Canon magni Sabbæ mansionis praefectus, eremni uterque dux, cum nonasleriorum quibus præibant causa, bim propter virtutem suam maxime. Venere cum illis alii quoque,
non multum eis gloria cedentes. Postquam Patres
ibi in loco uno convenere, causam in primis Origcuis, Didymi et Evagrii, in medium protulere:
Περὶ τῆς ἁγίας καὶ μεγάλης πέμπτης οικουμενι
κῆς συνόδου.
Καὶ τοίνυν τῆς μὲν πρεσβυτέρας Ρώμης τὸν
θρόνον πρυτανεύοντος Βιγιλλίου τῆς δὲ νεωτέρας τὰ
μὲν πρῶτα Μηνᾶ, ἔπειτα δὲ Εὐτυχίου τῆς δὲ Ἀλε
ξάνδρου Απολλιναρίου· Δομνίνου δὲ τῆς ᾿Αντιοχέων,
καὶ τῆς Ἱεροσολύμων Ευστοχίου· συνόντος τούτοις
και Γρηγορίου τοῦ ᾿Ακραγαντίνου, ἀνδρὸς βίῳ καὶ λόγῳ
καὶ δόγμασιν ἀληθείας πάντας σχεδὸν ὑπερλάμποντος·
ὁ βασιλεὺς Ἰουστινιανὸς τὴν ἁγίαν πέμπτην οίκου
μενικὴν ήθροισε σύνοδον, τοὺς ἀπανταχοῦ ἡγεμόνας
μεταπτειλάμενος τῶν ἐκκλησιῶν, τοιάσδε ήγησαμέ
νης αἰτίας. Ο Ιεροσολύμων Εὐστόγιος, τῶν τὰ
Ωριγένους φρονούντων ἐν Παλαιστίνῃ πολλῶν ἀκμαζόντων, ἐπὶ μᾶλλον δὲ κατακρατούντων ἐν τῇ ἐκεῖσε
νέα καλουμένῃ Λαύρᾳ σπουδὴν ἐποιεῖτο ἀπελαύγειν τούτους ἐκεῖθεν· καὶ δὴ τὴν εἰρημένην νέαν
καταλαβὼν μάνδραν, ἐξώθει ὥσπερ ἄγη τῆς ἐκκλησίας κοινά. Οι δ' ἀπανταχοῦ σποράδες γενόμενοι,
πολλούς προσεταιριζόμενοι, ἀρήγειν σφίσιν ἐδέοντα
καὶ πολλοὶ μὲν οἱ συμμαχοῦντες ἦσαν ἐκείνοις·
μάλιστα δὲ τούτων ὑπερήσπιζε Θεόδωρος ὁ ἐπίκλην
Ο Ασκιδᾶς, ἐπίσκοπος μὲν τῆς ἐν Καππαδοκίᾳ προκαθημένης πόλεως Καισαρείας καθεστηκώς, Ιουστινιανῷ δὲ βασιλεῖ πάρεδρος, φίλος τέ οἱ δοκῶν
και πιστότατος, καὶ ἐπιτηδείω; ἔχων τὰ θυμήρη
πράττειν ἐκείνῳ. Δονοῦντος οὖν ἐκείνου ὡς ἐνὸν τὰ
ἀνάκτορα, ἀσέβειαν καὶ ἀθεμιτουργίας ἁπάση;
ἐπέκεινα καλοῦντος τὰ Εὐστοχίῳ κατὰ τὴν Παλαιστίνην γενόμενα, ἀνὰ τὴν βασιλέως στέλλονται πόλ
λιν Ρούφος ἡγούμενος τῆς τοῦ μεγάλου Θεοδοσίου
μονῆς, καὶ Κόνων τῆς τοῦ μεγάλου Σάββα προεστηχώ;· ἀρχηγὼ καὶ ἄμφω τῆς ἐρήμου ἔκ τε τῶν
φροντιστηρίων ὧν ἡγοῦντο, καὶ τῆς οἰκείας μάλι
στα ἀρετῆς. Καὶ ἄλλοι δὲ σὺν αὐτοῖς ἧκον, οὐ πα
ραπολὺ τῆς δόξης λειπόμενοι· οἱ δὴ κατὰ ταυτὸν
γενόμενοι, τὰ κατὰ τὸν ὠριγένην, Δίδυμόν τε καὶ
col. 285–286page 139 of 313
PG 147:285Εὐάγριον, ἐν πρώτοις ἐκίνουν· ὡς ἄρα εἶεν Ελλή των δόξας τοῖς ὀρθοῖς τῆς Ἐκκλησίας δόγμασι πα ρασπείραντες, καὶ δέον ἐκ μέσου τούτους γενέσθαι. 'Ο δὲ ᾿Ασκιδᾶς μεθέλκων ἑτέρωθι, τὰ κατὰ τὸν Μου ψουεστίας ἐπῆγε Θεόδωρον, τά τε κατὰ Θεοδώρητον καὶ αν τὴν Ἐδέσσης ἐπίσκοπον· Θεοῦ τὰ πάντα πανσόφω, οικονομοῦντος, ἵν' ἐκεῖθεν καὶ ἐντεῦθεν τὰ καινοφανὴ καὶ βέβηλα τῶν δογμάτων μακρὰν ἐλαθείη. Καὶ δὴ πρώτης κινήσεως γενομένης, ἀνε Σητεῖτο εἰ τέως δέοι τους τετελευτηκότας αναθέσ ματι περιβαλεῖν. Εὐτύχιος δὲ τηνικαῦτα παρών, ἰδμων εἰς ἄχριν τῆς θείας Γραφῆς, περιόντος ἔτι Μηνᾶ. οὐ τῶν ἐπισήμων τις ὤν, ταῖς γὰρ ἀποκρίσεσιν, ὡς γε εἴρηται, τοῦ ἐπισκόπου Αμασείας διηκονεῖτο, διαρρήδην οὕτωσὶ ἀπεφήνατο, οὐκ ἐν φο νήματι μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν καταφρονήματι τους ἀλισθέντας εωρακώς, μηδὲ βουλῆς τοῦτο δεῖσθαι ότι γε καὶ ὁ βασιλεὺς Ἰωσίας οὐ τοὺς ζῶντας ἱερέας τῶν δαιμόνων πάλαι κατέσφαξεν, ἀλλὰ καὶ τῶν πρὸ πολλοῦ τεθνηκότων τάς θήκας ἀνώρυξεν ὅπερ εἰρημένον καλῶς ἐδόκει πᾶσι λελέχθαι· ὡς ἐντεῦθεν καὶ Ἰουστινιανὸν ἀγάμενον τὸν ἄνδρα, ἐς τὸν τῆς βασιλίδος ἀναβιβάσαι θρόνον τηνικαῦτα Μηνᾶ τελευτα σαντος. Ο μὲν οὖν Βιγίλλιος, καίπερ ἐγγράφως δούς, συνεδρεύειν οὐχ είλετο, ἀλλὰ μετὰ τὴν σύνοδον, ὡς μοι βηθήσεται, ἐξιὼν καὶ ἐπὶ τὴν Ῥώμην Ιων, θανάτῳ ἐνεδίῳ τὴν πρὸς ἐκείνην ἄφι ξιν διεκόπτετο. Τῆς συνόδου δὲ ηθροισμένης, Ἰου στινιανὸς ἐπύθετο, τί ἂν λέγοιεν περὶ ὧν εἰσάγει Θεόδωρος κατὰ τοῦ Μοψουεστίας Θεοδώρου καὶ θεσ δωρήτου, καὶ τῶν λόγων οὓς κατὰ τῶν δώδεκα και φαλαίων τοῦ ἁγίου Κυρίλλου συνέταξεν· ἔτι δὲ καὶ τῆς λεγομένης α ἐπιστολῆς πρὸς Μάριν σταλείση; τὸν Πέρσην, Καὶ δὴ πολλῶν ῥήσεων Θεοδώρου καὶ Θεοδωρήτου αναγνωσθεισῶν, καὶ ἐμφανῶς ἀποδεδειγμένου ὡς οὐ νῦν, ἀλλὰ καὶ ἔκπαλαι Θεόδωρος ἐκκήρυχτος ἐγεγόνει, καὶ τῶν ἱερῶν απηλείφη δέλ των, καὶ ὡς χρεών εἴη καὶ μετὰ θάνατον τοὺ; αἱρετικοὺς κατακρίνεσθαι, τὸν μὲν Θεόδωρον εξαυ τῆς ἀναθέματι περιέβαλλον· ἔτι δὲ καὶ τὰ εἰρη μένα Θεοδωρήτῳ κατὰ τῶν δυοκαίδεκα κεφαλαίων Κυρίλλου τοῦ θεσπεσίου καὶ τῆς ὀρθῆς πίστεως πρὸς δὲ καὶ τὴν α ἐπιστολὴν, ταῦτα πρὸς λέξιν ἀποφηνάμενοι· ι Τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ κατὰ τὴν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις παρα βολήν...» Καὶ μεθ᾿ ἕτερα· «Κατακρίνομεν δὲ καὶ ἀναθεματίζομεν πρὸς τοῖς ἄλλοις ἅπασιν αἱρετικοῖς τοῖς κατακριθεῖσι καὶ ἀναθεματισθεῖσι παρὰ τῶν εἰρημένων ἁγίων τεσσάρων συνόδων, καὶ ἀπὸ τῆς ἁγίας καθολικῆς καὶ ἀποστολικής Εκκλησίας, καὶ Θεόδωρον τὸν λεγόμενον ἐπίσκοπον Μοψουεστίας, καὶ τὰ ἀσεβῆ αὐτοῦ συγγράμματα· καὶ τὰ ἀσεβῶς συγγραφέντα παρὰ Θεοδωρήτου κατά τε τῆς ὀρθῆς πίστεως καὶ τῶν ιβ' κεφαλαίων τοῦ ἐν ἁγίοις Κυ μίλλου, καὶ τῆς ἐν Ἐφέσῳ ἁγίας πρώτης συνόδου καὶ ὅσα ὑπὸ συνηγορίας Θεοδώρου καὶ Νεστορίου αὐτῷ συγγέγραπται. Καὶ πρὸς τούτοις ἀναθεμα Ει
ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVII,
Εὐάγριον, ἐν πρώτοις ἐκίνουν· ὡς ἄρα εἶεν Ελλή- videlicet quel Graecorum opiniones rectis Ecclesiae
των δόξας τοῖς ὀρθοῖς τῆς Ἐκκλησίας δόγμασι παρασπείραντες, καὶ δέον ἐκ μέσου τούτους γενέσθαι.
'Ο δὲ ᾿Ασκιδᾶς μεθέλκων ἑτέρωθι, τὰ κατὰ τὸν Μου
ψουεστίας ἐπῆγε Θεόδωρον, τά τε κατὰ Θεοδώρητον
καὶ 16αν τὴν Ἐδέσσης ἐπίσκοπον· Θεοῦ τὰ πάντα
πανσόφω, οικονομοῦντος, ἵν' ἐκεῖθεν καὶ ἐντεῦθεν
τὰ καινοφανὴ καὶ βέβηλα τῶν δογμάτων μακρὰν
ἐλαθείη. Καὶ δὴ πρώτης κινήσεως γενομένης, ἀνε
Σητεῖτο εἰ τέως δέοι τους τετελευτηκότας αναθέσ
ματι περιβαλεῖν. Εὐτύχιος δὲ τηνικαῦτα παρών,
ἰδμων εἰς ἄχριν τῆς θείας Γραφῆς, περιόντος ἔτι
Μηνᾶ. οὐ τῶν ἐπισήμων τις ὤν, ταῖς γὰρ ἀποκρί
σεσιν, ὡς γε εἴρηται, τοῦ ἐπισκόπου Αμασείας διη
κονεῖτο, διαρρήδην οὕτωσὶ ἀπεφήνατο, οὐκ ἐν φο
νήματι μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν καταφρονήματι τους
ἀλισθέντας εωρακώς, μηδὲ βουλῆς τοῦτο δεῖσθαι·
ότι γε καὶ ὁ βασιλεὺς Ἰωσίας οὐ τοὺς ζῶντας
ἱερέας τῶν δαιμόνων πάλαι κατέσφαξεν, ἀλλὰ καὶ
τῶν πρὸ πολλοῦ τεθνηκότων τάς θήκας ἀνώρυξεν·
ὅπερ εἰρημένον καλῶς ἐδόκει πᾶσι λελέχθαι· ὡς
ἐντεῦθεν καὶ Ἰουστινιανὸν ἀγάμενον τὸν ἄνδρα, ἐς
τὸν τῆς βασιλίδος ἀναβιβάσαι θρόνον τηνικαῦτα
Μηνᾶ τελευτα σαντος. Ο μὲν οὖν Βιγίλλιος, καίπερ
ἐγγράφως δούς, συνεδρεύειν οὐχ είλετο, ἀλλὰ μετὰ
τὴν σύνοδον, ὡς μοι βηθήσεται, ἐξιὼν καὶ ἐπὶ τὴν
Ῥώμην Ιων, θανάτῳ ἐνεδίῳ τὴν πρὸς ἐκείνην ἄφι
ξιν διεκόπτετο. Τῆς συνόδου δὲ ηθροισμένης, Ἰου
στινιανὸς ἐπύθετο, τί ἂν λέγοιεν περὶ ὧν εἰσάγει
Θεόδωρος κατὰ τοῦ Μοψουεστίας Θεοδώρου καὶ θεσ
δωρήτου, καὶ τῶν λόγων οὓς κατὰ τῶν δώδεκα και
φαλαίων τοῦ ἁγίου Κυρίλλου συνέταξεν· ἔτι δὲ καὶ
τῆς λεγομένης 16α ἐπιστολῆς πρὸς Μάριν σταλείση;
τὸν Πέρσην, Καὶ δὴ πολλῶν ῥήσεων Θεοδώρου καὶ
Θεοδωρήτου αναγνωσθεισῶν, καὶ ἐμφανῶς ἀποδε
δειγμένου ὡς οὐ νῦν, ἀλλὰ καὶ ἔκπαλαι Θεόδωρος
ἐκκήρυχτος ἐγεγόνει, καὶ τῶν ἱερῶν απηλείφη δέλ
των, καὶ ὡς χρεών εἴη καὶ μετὰ θάνατον τοὺ;
αἱρετικοὺς κατακρίνεσθαι, τὸν μὲν Θεόδωρον εξαυ
τῆς ἀναθέματι περιέβαλλον· ἔτι δὲ καὶ τὰ εἰρη
μένα Θεοδωρήτῳ κατὰ τῶν δυοκαίδεκα κεφαλαίων
Κυρίλλου τοῦ θεσπεσίου καὶ τῆς ὀρθῆς πίστεως·
πρὸς δὲ καὶ τὴν 16α ἐπιστολὴν, ταῦτα πρὸς λέξιν
ἀποφηνάμενοι· ι Τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν
Ἰησοῦ Χριστοῦ κατὰ τὴν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις παραβολήν...» Καὶ μεθ᾿ ἕτερα· «Κατακρίνομεν δὲ καὶ
ἀναθεματίζομεν πρὸς τοῖς ἄλλοις ἅπασιν αἱρετικοῖς
τοῖς κατακριθεῖσι καὶ ἀναθεματισθεῖσι παρὰ τῶν
εἰρημένων ἁγίων τεσσάρων συνόδων, καὶ ἀπὸ τῆς
ἁγίας καθολικῆς καὶ ἀποστολικής Εκκλησίας, καὶ
Θεόδωρον τὸν λεγόμενον ἐπίσκοπον Μοψουεστίας,
καὶ τὰ ἀσεβῆ αὐτοῦ συγγράμματα· καὶ τὰ ἀσεβῶς
συγγραφέντα παρὰ Θεοδωρήτου κατά τε τῆς ὀρθῆς
πίστεως καὶ τῶν ιβ' κεφαλαίων τοῦ ἐν ἁγίοις Κυ
μίλλου, καὶ τῆς ἐν Ἐφέσῳ ἁγίας πρώτης συνόδου
καὶ ὅσα ὑπὸ συνηγορίας Θεοδώρου καὶ Νεστορίου
αὐτῷ συγγέγραπται. Καὶ πρὸς τούτοις ἀναθεμα
Adfuerunt huic synodo Patres 105.
doctrinis perperam illi immiscuissent: casque opiniones tollendas esse censuere. At Ascidas ex al·
tera parte Theodori Mopsuestiensis, et Theodoriti,
etæ Edesseni opiniones produxit: Deo hoe sie
quam sapientissime disponente, ut hine et inde
nova et profana dogmata longius rejicerentur,
Prima condictatione facta, quæs.tum est: Au
tum demumi jam olim defunctos anathemate ferire
liceret. Ibi tum Eutychius, Mena adhuc superstite,
vir sacrarum Litterarum samme peritus, minus
tamen celebris, quod episcopo Amaseno, quemadmodum dictum est, a responsis esset, eos qui
in conventu congregati erant, non recta, sed ridenda etiam atque cotemnenda sapere videns, disertis verbis, neque consilio, neque deliberatione
ulla eam rem egere dixit: propterea quod et Josias
rex non tantum viventes dæmonum sacerdotes olim
jugularit, sed et eorum qui longo ante tempore
mortui fuerant, 776 sepulcra effulerit. Quod
verbum bene ab eo dictum esse omnibus videbatur. Justinianus certe virum ob id admiratus,
Mena eis diebus defuncto, in imperialis urbis throDum extulit. Porro Vigilius, etiamsi ei scripto interveniente, cum Eutychio conveniret, assidere
tamen illi noluit: sed is synodo finita, quemadmodum a me dicetur, Constantinopoli Romam profectus, in itinere fatis concessit. Synodo sicuti
dixi, coacta, Justinianus, quidnam de rebus Theodori Mopsuestiensis, et Theodoriti, ejusdemque
scriptis, quæ adversus duodecim capita sancti
Cyrilli composuit, et praeterea de Ibe ad Marin
Persam missa epistola dicerent, interrogavit. Atque ubi multa Theodori et Theodoriti dicta
lecta, et clare satis demonstratum est, non tu̟m
solum, veru antea etiam dudum Theo 'orum
Mopsuestiensem ab Ecclesia proscriptum, et ex s:\-
erarum tabularum albo ejectum esse, hæreticosque
etiam post eorum mortem damnandos esse: nuita
interposita mora, Theodorum ipsum, et præterea
quacunque Theodoritus contra duodecins divi Cyrilli capita et rectam fidem scripsisset, atque insuper Ibæ epistolam, anathemati subjecerunt,
decreto in hæc verba composito: ‹ Cum magnus
Deus et Salvator noster Jesus Christus, juxta evangelicam parabola:...» Ει deinceps: • Condlemamus vero, et anathemate confodimus, præter alios
omnes hæreticos, a dictis sanctis quatuor conciliis,
et a saneta catholica et apostolica Ecclesia condemnatos, atque anathemate jugulatos, Theodorum
etiam, qui Mopsuestiæ episcopus dictus est, impiaque ejus scripta: et quæ impie quoque Theodoritus
adversus rectam fidem, et duodecim capita ejus
qui in sanctis est Cyrilli, et contra priorem sanctam synodum Ephesiam: denique, quæcunque
idem Theodoro et Nestorio patrocinatus scripsit.
Ad hæc anathemate ferimus impiam etiam episto-