2+8 παρὰ "162 γεγράφθαι πρὸς Μάρκον τὸν Πέρσην, ο Καὶ μετ' ὀλίγα ἐξέθεντο τέσσαρα καὶ δέκα κεφά λαια περὶ τῆς ὀρθῆς καὶ ἀμωμήτου πίστεως. Ταῦτα μὲν οὕτω προέβη. Εν δευτέρᾳ δὲ συνελεύσει λιβέλ λων ἐπιδεδομένων παρά τε Ευλογίου, Κόνωνος, Κυ ριακοῦ καὶ Παγκρατίου τῶν μοναχῶν Ἱεροσολυμι τῶν, κατὰ τῶν δυσσεβῶν δογμάτων Ωριγένους τοῦ καὶ ᾿Αδαμαντίου καὶ τῶν τῇ ἐκείνου δυσσεβείᾳ καὶ πλάνῃ ἐφεπομένων, ὁ Ἰουστινιανὸς αὖθις τῆς συνά δου περὶ τούτων ἀπεπειρᾶτο· προθέμενος εἰς μέσον τὸν λίβελλον, καὶ ἃ Βιγιλλίῳ τῷ πάππα περὶ τούτων ἐστάλη· ἐν οἷς δείκνυται ὡς διὰ σπουδῆς τῷ 'Αδαμαντίῳ ἐγένετο, Ελληνικών θλων καὶ ζιζανίων Μανιχαϊκῶν ἐμπλῆσαι τῶν ἀποστολικῶν δογμάτων τὸ ἀκραιφνές·· καὶ τοίνυν ἀναφορὰ ἐς Ιουστινιανὸν γέγινε παρὰ τῆς συνόδου μετὰ τὰς κατὰ Ὥριγένους ἐκβοήσεις, καὶ τῶν ἐπίσης ἐκείνῳ πλανηθέν - των· ὧν ἔνια τούτοις συνέκειτο κατὰ ῥῆμα·. Τῆς ἄνωθεν εὐγενείας μετέχουσαν κεκτημένος τὴν ψυ χὴν, Χριστιανικώτατε βασιλεῦ!» Καὶ μετ᾿ ὀλίγα· • Εφύγομεν τοίνυν, ἐφύγομεν ταύτην. Οὐ γὰρ ἐγνωρίσαμεν τῶν ἀλλοτρίων την φωνήν· καὶ ὡς λῃστὴν τὸν τοιοῦτον τοῖς τοῦ ἀναθέματος βρόχοις ἀσφαλῶς περισφίγξαντες, τῶν ἱερῶν ἔξω περιβό λων ἀπεβαλόμεθα. ο Καὶ μετ' ὀλίγα· ι Τῶν δὲ παρ' ἡμῶν πεπραγμένων διὰ τῆς ἐπ' αὐτοῖς ἀνα γνώσεως είσεσθε τὴν δύναμιν.» Τούτοις συνέζευ ξαν καὶ τὰ κεφάλαια τὰ ὅσα πρεσβεύειν οἱ τὰ Ωριγένους δοξάζοντες ἐδιδάχθησαν δηλοῦντα τάς τε συμφωνίας αὐτῶν, ἀτὰρ καὶ τὰς διαφωνίας καὶ τὴν πολυσχιδή τούτων πλάνην. Πέμπτον ἐπὶ τούτοις ἐστὶ κεφάλαιον τῶν βλασφημηθέντων ἀπὸ ἰδικῶν προσώπων τῆς καλουμένης νέας Λαύρας, ταῦτα διεξιών· ο Θεόδωρος Ασκιδᾶς ὁ Καππαδόκης εἶπεν· Εἰ νῦν οἱ ἀπόστολοι καὶ οἱ μάρτυρες θαυματουρ γοῦσι, καὶ ἐν τῇ τοσαύτῃ τιμῇ ὑπάρχουσιν, ἐν τῇ ἀποκαταστάσει εἰ μὴ ἴσοι γένοιντο τῷ Χριστῷ, ποία ἀποκατάστασις αὐτοῖς ἐστιν;» Οἱ δ' αὐτοὶ μοναχοὶ καὶ Διδύμου καὶ Εὐαγρίου καὶ Θεοδώρου ἄλλας πολλὰς βλασφημίας σπουδαίως μάλα παρέ τῶν κακῶς συγγραφέντων ἐκείνοις ἀπολεξάμενοι, τῇ συνόδῳ ἀνήνεγκαν· ἃ δὴ πάντα τῷ ἀναθέματι περιέβαλον· ἐφεξῆς δὲ πάντα κατέστρωσαν· εἷς Iam, quia ab Iba ad Marim Persam conscripta esse τίζομεν καὶ τὴν ἀσεβῆ ἐπιστολὴν, τὴν λεγομένην dicitur. Εt post verba pauca quatuordecim capitula de recta et irreprehensibili fide exposuerunt. Hæc quidem sic acta. In secunda autem sessione, postquam 777 ab Eulogio, Conone, Cyriaco, et Pancratio, monachis Hierosolymitanis, libelli contra impia Origenis, qui et Adamantius dictus est, dogmata, et contra impietatis et seductionis ejus sectatores oblati et lecti sunt: Justinianus rursuin synodum de eis sententiam dicere jussit, libellis quoque qui Vigilio papæ de eis rebus scripti erant, in medium prolatis. In quibus erat, Adamantio studio fuiss, ut Græcis nugament's et Manichris zizaniis, apostolicorum dogmatum impleret puritatem. Synodus itaque rem ad Justinianum, post exclamationes in Origenem, et qui itidem ut ille seducti essent, factas retulit. Quarum quædam in hæc concepta erant verba, sic. ui ea ex commentariis synodi istius excerpsimus. ‹ Qui animum obtines cœlestis participem generositatis, Christianissime imperator...» Εt deΕι inde: Effugimus igitur, effugimus istam, quam ignoramus, externam vocem, et tanquam furem atque prædonem ejusmodi hominem anathematis laqueis arcte districtum atque suffocatum, extra • Sacra Ecclesiae moenia abjecimus.» Et post pauca: • Actorum vero nostrorum ex eorum lectione vim cognoscetis.» Hisce conjunxerunt capitula, quæcunque Origenis sectatores professi sunt: qur capitula consensionem simul et dissen- c sionem eorum, atque etiain multiplicem errorem ostendunt. Quintum ex iis capitulum est, blasphem miarum certarum quarumdam ejus quæ nova Laura dicta est, personarum hisce verbis scriptum: Theodorus Ascidas Cappadox dixit: Quando nunc apostoli et martyres miracula edunt, et in tantum sunt honorem, si in restitutione et instauratione rerum Christo æquales non fuerint, qualis eorum restitutio futura est? › lidem monachi perquam diligenter etiam Didymi et Evagrii et Theodori alias plures blasphemias, ex eorum perperam scriptis libris collectas, ad synodum retulerunt: quas omnes anathemate conciderunt, ordineque omnes exposuerunt. Quibus capitula addiderunt, que Origenis studiosi ex συνέζευξαν καὶ τὰ κεφάλαια ὅσα πρεσβεύειν οἱ τὰ scriptis ejus excerpta profitentur: in quibus et hæc furiosus ille docet: Anta corpus ipsum anima est, quæ quidem in cœlis peccata commiserit. 778 Ad haec: Colum, 'solem, lunam, stellas, hæc aquas quæ supra coelos sunt, animalas, et ratiomales quasdam virtutes esse. Præterea quod in resurrectione corpora hominum rotunda el orbiculari specie excitabuntur. Et quod omnium impiorum hominum, ipsorumque etiam dæmonum tormenta, finem habebunt. Quodque impii et dæmones in priorem suum ordinem et statum restituentur. Insuper quod pro dæmonibus quoque Christum cruciligi, atque id ipsum sæpius sæcu⚫ lis futuris pati oportebit a spiritibus malignitatis, Ωριγένους δοξάζοντες, ἐκ τῶν ἐκείνῳ συγγραφέ»- των ἐξεδιδάχθησαν· ἐν οἷς καὶ τάδε ὁ μανιώδης φησί • Πρὸ τοῦ σώματος ἡ ψυχὴ, ἐν οὐρανοῖς αὐτῇ γεγενημένων ἁμαρτιῶν. Λέγει πρὸς τούτοις τόν τε οὐρανὸν καὶ τὸν ἥλιον, τὴν σελήνην τε καὶ τοὺς ἀστέρας καὶ τὰ ὕδατα τὰ ἐπάνω τῶν οὐρανῶν, ἐμ. ψυχα, καὶ λογικάς τινας είναι δυνάμεις· ἔτι δὲ καὶ ὡς ἐν τῇ ἀναστάσει σφαιροειδὴ τὰ τῶν ἀνθρώπων ἐγείροντα: οώματα· καὶ ὅτιπερ πάντων ἀσεβῶν ἀνθρώπων, καὶ πρός γε δαιμόνων ἡ κόλασις πέρας ἔχει· καὶ ἀποκατασθήσονται ἀσεβεῖς τε καὶ δαίμονες εἰς τὴν προτέραν αὐτῶν τάξιν· καὶ ὅτι καὶ ὑπὲρ δαιμόνων δεῖ τὸν Χριστὸν σταυρωθῆναι· καὶ πολ λάκις τοῦτο εἰς τοὺς ἐσομένου; αἰῶνας παθεῖν ὑπ

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVIE τῶν πνευμάτων τῆς πονηρίας τῶν ἐν τοῖς ἐπουρα- qui in coelestibus sunt. Verum omnes illius νίοις.» Αλλὰ πάντα τὰ τῶν ἐκείνου βλασφημιών κατὰ μέρος ἐκτίθεσθαι μικρὸν ἂν εἴη· εἰδέναι μένο τοι χρεών, ὡς οὗτός ἐστιν ὁ καὶ Μάνεντι καὶ ΣαΚελλίῳ. 'Αρείω τε καὶ Εὐνομίῳ, ἔτι δὲ καὶ τῷ λοιπῷ τῶν κακοδόξων χορῷ, πρῶτος τοῖς συγγράμμασι τὰ ζιζάνια επισπείρας· πεπερασμένην φάμενος ἔχειν δύναμιν τὸν Θεόν· καὶ ἐλάττονα τὸν Υἱὸν τοῦ Πατρὸς, καὶ τὸ Πνεῦμα πάλιν ἧττον τοῦ Υἱοῦ· ὁ ἱὲ Υἱός κτίσμα καὶ γέννημα τοῦ Πατρός· καὶ κατά πάντα μείων ὁ Υἱὸς τοῦ Πατρός· καὶ ἔτι ψιλός ἄνθρωπος ἦν· καὶ ὅτι τὰ κτίσματα συναΐδια τῷ Θεῷ· καὶ ἄλλα τοιαῦτα ἔκτοπα καὶ ἀλλόκοτα βλασφημεί, καὶ ἐκ τῶν Πλατωνικῶν μάλιστα δοξῶν τὸ λιτὸν τῶν ἀποστολικῶν δογμάτων συγχέων. Πλὴν ἐκ τῶν ἀναθεματισμῶν οὓς ἡ σύνοδος κατ' αὐτοῦ ἐξε βόησε, δῆλος γενήσεται ἡ ἀνήρ· ἔχουσι δὲ πρὸς λέξιν ὧδε· Περὶ τῶν βλασφημιών Ωριγένους, καὶ τῶν ἀναθεματισμῶν οὓς ἀναθεματίσθη παρὰ τῆς συνόδου· καὶ περί τινων ἄλλων ἐκκλησιαστικῶν. «Εί τις λέγει ἢ ἔχει προϋπάρχειν τὰς τῶν ἀνθρώ των ψυχάς, οἷα πρώην νόας οὔτας καὶ ἁγίας δυνάμεις· κόρον δὲ λαβούσας τῆς θείας θεωρίας, καὶ πρὸς τὸ χεῖρον τραπείσας· καὶ διὰ τοῦτο ἀποψυγεία σας μὲν τῆς τοῦ Θεοῦ ἀγάπης· ἐντεῦθεν δὲ ψυχὰς ὀνομασθείσας, καὶ τιμωρίας χάριν εἰς σώματα καταπεμφθείσας, ἀνάθεμα. Εἴ τις λέγει ἢ ἔχει τὴν τοῦ Κυρίου ψυχὴν προϋπάρχειν, καὶ ἡνωμένην γεγενή σθαι τῷ Θεῷ λόγῳ πρὸ τῆς ἐκ Παρθένου σαρκώσεως τε καὶ γεννήσεως, ἀνάθεμα ἔστω. Εἴ τις λέγει ή Έχει πρῶτον πεπλᾶσθαι τὸ σῶμα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐν τῇ μήτρᾳ τῆς ἁγίας Παρθένου, καὶ μετὰ ταῦτα ἐνωθῆναι αὐτῷ τὸν Θεὸν Λόγον, καὶ τὴν ψυχὴν ὡς προϋπάρξασαν, ἀνάθεμα ἔστω. Εί τις λέγει ἡ έχει πᾶσι τοῖς ἐπουρανίοις τάγμασιν ἐξο μοιωθῆναι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου, γενόμενον τοῖς Χε βουβὶμ Χερουβείμ, καὶ τοῖς Σεραφίμ Σεραφείμ, καὶ πάσαις ἁπλῶς ταῖς ἄνω δυνάμεσιν ἐξομοιωθέντα, ἀνάθεμα έστω. Εἴ τις λέγει ἡ ἔχει ἐν τῇ ἀναστάσει σφαιροειδῆ τὰ τῶν ἀνθρώπων ἐγείρεσθαι σώματα, καὶ οὐχ ὁμολογεῖ ὀρθίους ἡμᾶς ἐγείρεσθαι, ἀνάθεμα Εστω. Εἴ τις λέγει οὐρανὸν καὶ ἥλιον καὶ σελήνην καὶ ἀστέρας καὶ ὕδατα τὰ ὑπεράνω τῶν οὐρανῶν, ἐμψύχους καὶ ὑλικὰς εἶναί τινας δυνάμεις, ἀνάθεμα Εστω. Εξ τις λέγει ἢ ἔχει ὅτι ὁ Δεσπότης Χριστὸς ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι σταυρωθήσεται ὑπὲρ δαιμόνων καθὰ καὶ ὑπὲρ ἀνθρώπων, ἀνάθεμα ἔστω. Εἴ τις λέγει ἢ ἔχει πεπερασμένη» εἶναι τὴν τοῦ Θεοῦ δύναμιν, καὶ τοσαῦτα αὐτὸν δημιουργῆσαι ὅσων περιδράξασθαι, ἀνάθεμα ἔστω. Εἴ τις λέγει ἡ ἔχει πρόσο καιρὸν εἶναι τὴν τῶν δαιμόνων καὶ ἀσεβῶν ἀνθρώ πων κόλασιν, καὶ τέλο; κατά τινα χρόνον αὐτὴν ἕξειν, ήγουν ἀποκατάστασιν γενέσθαι δαιμόνων ἢ ἀσεβῶν ἀνθρώπων, ἀνάθεμα έστω. Ανάθεμα αρι Rigidos (Lactant.) blasphemias sigillatim exponere longum fuerit. Illud porro scire oportet, hunc ipsum esse qui insano Maneti, et Sabellio, Ario et Eunomiio, atque reliquo male sentientium choro, primus in scriptis eorum zizania aspergendi seminandique auctor fuerit, ut qui finíbus certis terminatam vim Deum habere, Filium Patre minorem, et rursum Spiritum Filio inferiorem: Filium creaturam et germen Patris, atque per omnia Filium Patre minorem, eundemque merum hominem, et creaturas coæternas esse Deo, dixerit. Alia denique hujus generis absurda prorsus et aliena, impie per blasphemiam effutiit, Platonicis opinionibus simplicem apostolicorum dogmatum sinceritatem miscens atque confundens. Sed ex ipsis anathematismis, quos in cum synodus contorsit, qualis is vir fuerit, manifesto patebit. Qui de verbo ad verbum sic habent: CAPUT XXVIII. De blasphemiis Origenis, et anathematismis, quibus est a synodo mactatus: et de quibusdam aliis rebus ecclesiasticis. • Si quis dicit, aut sentit, hominum animas veluti prius exstantes, intellectuales mentes sive naturas et sanctas virtutes praexsistere, contemplatione vero divina exsatiatas, atque in deterius prolapsas, et quod in eis charitas Dei refrixerit, inde ψυχάς, id est, animas quasi refrigescentes uominalas, et punæ gratia in corpora denissas esse, anathema sit. Si quis dicit, aut sentit, animiam Domini præexstitisse, unilamque esse Deo Verbo 779 ante incarnationem et nativitatem ex Virgine, anathem‹ sit. Si quis dicit, aut sentit, prius form.tum esse corpus Domini nostri Jesu Christi in utero Virginis sanctæ, et deinceps unitum esse ei Deum Verbum, atque animam, ut quæ prius extisterit, anathema sit. Si quis dicit, aut sentit, omnibus calestibus ordinibus assimilatum esse Dei Verbum, ita ut ipsi Cherubim factus sit, Cherubim, et ipsi Seraphim factus Seraphim, omnibusque adeo supernis virtutibus prorsus esse exæquatum, anathema sit. Si quis dicit, aut sentit, in resurrectione rotund:e et orbicularis figuræ hominum corpora exsuscitatum, neque confitetur erectos nos excitatum iri, anathema sit. Si quis dicit, cœlumn et solem, et lonam et stellas, et aquas quæ supra cœlos sunt, animatas quasdam esse et materiales virtutes, anathema sit. Si quis dicit, aut sentit, Dominuar Christum in seculo futuro pro dæmonibus, quemadmodum et pro hominibus, crucifixum iri, anathema sit. Si quis dicit, aut sentit, virtutens Dei terminatam esse, eumque tantum in creationc condidisse, quantumn complexus sit, anathema sit. Si quis dicit, aut sentit, temporanea esse diemnouum et impiorum hominum tormenta, finemque

ea tempore aliquo halitura, sive restitutionem γένει τῷ καὶ Αδαμαντίῳ τῷ ταῦτα ἐκθεμένῳ μετά dæmonum aut impiorum hominum futuram, ana- τῶν μυσαρῶν αὐτοῦ καὶ ἐτεκαταράτων δογμάτων· thema sit. Anathema sit Origeni, qui et Adaman - καὶ παντὶ προσώπῳ φρονοῦντι ταῦτα, ἢ ἐκδικοῦντι, tius dictus est, et hæc promulgavit, una cum de- ἢ κατά τι παντελῶς ἐν οἷῳ δή ποτε χρόνῳ τούτων testandis ejus et exsecrandis dogmatibus, et ἀντιποιεῖσθαι τολμῶντι· ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυ homini omni qui hæc sentit aut asserit, ant aliqua ρίῳ ἡμῶν, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. ex parte quocunque prorsus tempore ca defendere Αμήν.» Μετὰ δὲ τὴν σύνοδον, ὁ βασιλεὺς τὸ τροπά audet: in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria in ριεν τὸ, Ο μονογενής Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, secula saeculorum. Amen. Post synodum impera- συνθέμενος, τῇ Ἐκκλησία Θεοῦ παραδέδωκε ψάλλειν· for troparium, seu cantilenam, cujus initium est, ὃ καὶ εἰς δεῦρο ὡς νόμον ἄλυτον αὕτη διατηρεῖ. Unigenitus Filius et Verbum Dei, composuit, Τάττει δὲ καὶ τὴν τοῦ Σωτῆρος ὑπαπαντὴν ἄρτι atque eam Ecclesiæ inter psallendum usurpandam πρώτως, ἀπανταχοῦ τῆς γῆς ἑορτάζεσθαι, ὥσπερ tradidit. Ea porro ad hoc usque tempus veluti Ἰουστῖνος τὴν τοῦ Χριστοῦ ἁγίαν γέννησιν· καὶ lege insolubili frequentatur. Idem imperator tum Μαυρίκιος οὐ πολλῷ ὕστερον, τὴν τῆς πανάγνου και primum Servatoris exceptionem toto orbe terra- Θεομήτορος κοίμησιν, κατὰ τὴν πεντεκαιδεκάτην rum festo die honorare instituit, sicut Justi- τοῦ Αὐγούστου μηνός. Γέρας δ' ἐξαίτιον καὶ Ἀχριδ mus de saneta Christi nativitate fecit, Atque non τῇ πατρίδι νέμων ὁ Ἰουστινιανός, εἰς ἀρχιεπισκο ita longo post tempore, Mauricius sacrosanctæ πὴν ταύτην ἐτίμα, καὶ αὐτοκέφαλον ἐκκλησίαν και Dei Genitricis doraitionem quindecimo Augusti Οίστα, πρώτην Ἰουστιν ανὴν ὀνομάσας· ὥσπερ δεν mensis die celebrari præcepit. Patriæ quoque τέραν Ἰουστινιανὴν καὶ ἀρχιεπισκοπὴν καὶ τὴν τῆς Sue Achrido præcipuum honorem habens Justiνήσου Κύπρου ἐκκλησίαν αὖθις ἐποίει, τὰ ἴσα γέρα nianus, archiepiscopali dignitate eam decoravit: τῇ ᾿Αχριδῷ χαριζόμενος, εἰς τιμὴν τῆς γαμετής ecclesiamque ibi liberam, quæ ipsa sibi caput Θεοδώρας τῆς Βασιλίδος· ἐκεῖθεν γὰρ ὥρμητο. " esset, cum plena potestate constituit, et primamm δὲ ᾿Αχριδώ πόλις ἐστὶν ἐπὶ λόφου ὑψηλοῦ ἐπηρμένη, Justinianamn 780 mutato nomine vocavit. Quein- έγγιστα λίμνης μεγίστης Λιχνηδου καλουμένης. admodum et in insula Cypro postea secundam Δασσαρίτη δ' ἀρχαῖον ἦν αὐτῇ ὄνομα· ἐξ ἧς καὶ πλη Justinianam, cauidemque archiepiscopalem, pa- θος ὅτι πλεῖστον ἰχθύων ἀγρεύεται. Καὶ Δεῖνος δ' ή rem ci cum Achrido honorem tribuens, fecit, in ποταμὸς ἐκεῖθεν τὰς σφετέρας ἐκβολές ποιεῖται πρὸς conjugis suæ Theodore August:e inde ortæ favo- ἄρκτον ιών. Απὸ γὰρ τῶν πρὸς Δεάβολιν ηπιωτέρων rem. Porro Achrido urbs est in excelso tumulo ῥέων μερῶν, καὶ τὴν εἰρημένην διαιρῶν λίμνην, constructa, prope lacum maximum, qui Lychne- καθά τις ᾿Αλφειός τὸ πέλαγος σχίζων, καὶ πρὸς τὴν dus nominatur, antiquitus autem Dassarites ᾿Αρέθουσαν πηγὴν ἠρέμα ὑπερνηχόμενος ἀπιών, vocatus est. In eo maxima vis piscium capitur. κατὰ τὸ βόρειον μέρος ἐκεῖθεν τὸ ῥεῖθρον ἐξίησι Drinus vero fluvius se inde quoque provolvit, καὶ πρὸς τὸ τέρμα τῆς λίμνης, τὰς λεγομένας ἐγχωseptentrionem versus fluens. Ex cultioribus eteρίω; εὑρηκώς Στρούδας, καὶ ταύταις ἑνωθεὶς, μέγι nim quæ ad Deabolim sunt partibus manans, et στός τε γίνεται ποταμῶν· ἔπειτα καὶ πρὸς δύσιν quem diximus lacum secans, et quasi Alpheus νεύων, εἰσβάλλει κατὰ τὸν Ὀρῖνον περὶ φρούριον, quidam pelagus sciudens, atque ad Arethusam Εἱλισσὸν ὄνομα ἔχον, ὁ πάσης Βουλγαρίας τὸ ἀνέκαfontem sensim marinis aquis innatando conten. θεν μητρόπολις ἦν· ἐν ᾧ καὶ τὰ Βουλγάρων ἔκπαλαι dens, circa Boreale latus inde profluit, et ad pa- βασίλεια ίδρυτο. Ἀλλὰ ταῦτα μὲν οὕτως. Audis finem, eis quæ ab incolis Strudæ dicuntur, inventis, eisque ipsis sibi conjunctis, maximus evadit Quvius. Deinde se ad Occidentem inclinans, in Orinum se effundit, circa castellum [illissum nomine, quod totius Bulgariæ antiquitus metropolis fuit. In eo etiam olim sedes regia Bulgaroruin constituta fuerat. Verum haec hactenus. CAPUT XXIX. Ut Justinianus recta fide excidens, impatibile ante p Passionem Domini nostri corpus fuisse, professus est. Præterit interea temporis aliquid, et Eutychius, quod imperatori resisteret, nova quædam indu- () μονογενής Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ ἀθάνατος ὑπάρχων, καὶ καταδεξάμενος διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν σαρκωθῆναι ἐκ τῆς ἁγίας Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας, ἀτρέπτως ἐνανθρωπήσας, σταυρωθείς τε, Χριστὸς ὁ Θεὸς, θανάτῳ θάνατον πατ τήσας, εἷς ἂν τῆς ἁγίας Τριάδος, συνδοξαζόμενος τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, σῶσον ἡμᾶς. floc est: Unigenitus Filius et Verbum Dii, qui cum immortalis esses, dignatus es propter salutem nostram incarnari ex sancta Dei Genitrice et semper Ως Ιουστινιανός τῆς ὀρθῆς δόξης παρατραπεὶς, ἄφθαρτον πρὸ τοῦ πάθους τὸ τοῦ Κυ ρίου σῶμα ἐπρέσβευσεν. Χρόνου δέ τινος μεταξύ διαγενομένου, Εὐτύχιος μὲν, καινά τινα εἰσάγειν βασιλέως ᾑρημένου, οἷάvirgine Maria et immutabili ratione homo factus, et crucifaus, Christe Deus, morte mortem proculcasti. Et qui únus es sanctæ Trinitatis, et conglorificaris cum Patre et sancto Spiritu, salva nos. Festus dies της Υπαπαντής est idem qui Purifications dies. Dassaritæ P.inio Thraciæ, Stephano Illyrici populi. Drilus flyrici fluvius. (+) Quid si legas Clissum?

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVII. viro cni Sirimis nomen est, in Cynegica regione, non longe ab Antiochia sita, ortum ducenti, sedes ea committitur. Quæ vero novæ istæ res fuerint quas imperator inducere constituerat, quamobrem etiam Eutychius episcopatu expulsus est dicere pergam. Nondum multum, sicuti dictum est, 781 a quinta synodo præterierat tempus, et vetus zizaniorum sator, quod nequaquam tranquillum Ecclesiæ statum cernere posset, ut eam perturbaret, depravata rursum dogmata quasi quasdam machinas ei admovit. Cum namque Severi doctrina ex Ecclesia rejecta, et qui illam secuti fuerant atque etiam Origenis et Didymi et Evagrii, aliorumque aliena atque absurda dogmata, nec non ante hos Anthimi et Petri et Zooræ impiorum hominum opiniones, anathemate confossæ essent: Severitæ, quos diximus, a Juliano Halicarnassco et Gaiano progressi, sub pietatis prætextu cum quibusdam fortiter congressi, eis persuasere, quod ea quam ex Virgine Salvator Christus assumpsit caro ante passionem incorruptibilis fuerit Quorum ista fuere verba: Nos quidem per necessitatem naturæ, affectiones ejus, famem scilicet et sitim, et reliquas circumferimus: Christus vero, utpote qui sponte sua passus sit, non itidem atque nos, naturæ legibus subserviit. Adversus quæ verba pii homines retulerunt: Quamvis spontanea Christi passio fuerit, æqualem tamen nostra fuisse. Quomodo vero posset, quod qualicunque tandem modo pateretur, id incorruptibile proprie, et non corruptibile, perinde atque de nobis ipsis loquimur, dici? Ad quod illi rursum: Quomodo vos corpus Christi incorruptibile post resurrectionem, et nobis ὁμοούσιον, hoc est, consubstantiale dicitis: eodem modo et nus incorruptibile id ante resurrectionem dicentes, ὁμοούσιον περ ἀνθισταμενος, τοῦ θρόνου ἐκβάλλεται· ἀντεισά- cere volenti, e throno deturbatur. Joanni vero ex γεται δὲ Ἰωάννης ὁ ἐκ τοῦ Σερίμιος ώρμημένος. Κώμη δὲ αὕτη ἐν τῇ Κυνηγική χώρα διακειμένη ἐγγειτόνων Αντιοχείας κειμένη. Τίνα δὲ τὰ καινὰ ἅπερ εἰσάγειν ήρητο βασιλεύς, δι᾽ ἃ καὶ Εὐτύχιος ἀπεώσθη τοῦ θρόνου, λέξων ἔρχομαι. Ούπω συχνές, ὡς εἴρηται. μετὰ τὴν ε' σύνοδον παριππεύει καιρό;· καὶ ὁ τῶν ζιζανίων πάλαι σπορεύς, τὴν τῆς Ἐκκλησ σίας ευστάθειαν μηδαμῶς ὁρᾶν ἀνεχόμενος, διασαλεύειν ταύτην, ὥσπερ τισὶ μηχανήμασι, σαθροῖς δόγμασιν αὖθις πεῖραν προσῆγε. Τῶν γὰρ Σευήρου δογμάτων τῆς Ἐκκλησίας ἀπεληλαμένων, καὶ τῶν τἀκείνου φρονούντων, ἔτι δὲ Ωριγένους καὶ Διδύμου, καὶ Εὐαγρίου, καὶ τῶν ἄλλων ὡς ἀλλοκότων δογμάτων παραδεδομένων τῷ ἀναθέματι· καὶ πρὸ τούτων ᾿Ανθίμου, Πέτρου τε καὶ Ζωόρα τῶν δυσσεσῶν, οἱ προειρημένοι ἀπὸ Ἰουλιανοῦ τοῦ ᾿Αλικαρ νασέως καὶ Γαϊανού Σενηρῖται, προσχήματι εύσε Γείας, τινὰς λίαν ἀνέπειθον στεῤῥῶς ἀντιβαίνοντες, ότιπερ ἡ ἐκ Παρθένου τῷ Σωτῆρι Χριστῷ προσληφθεῖσα σάρξ πρὸ τοῦ πάθους ἄφθαρτος ἦν, Ημείς γάρ, ἔλεγον, ἀνάγκῃ φύσεως τὰ ταύτης περιφέρο με, πάθη, πεῖναν φημὶ καὶ δίψαν καὶ τὰ ἑξῆς. Ο δὲ Χριστὸς, ἅτε δὴ πάσχων ἑκὼν, οὐκ ἐπίσης ἡμῖν τοῖς τῆς φύσεως νόμοις δουλεύων ἦν. Πρὸς ἅπερ οἱ εὐσεβοῦντες ἀντέφερον λέγοντες, ὅτι περ Εἰ καὶ ἑκούσιον τὸ πάθος, ἀλλ' ἐπίσης ἡμῖν ἔπασχεν· ὥστε πῶς δυνάμεθα τὸ ὅπως δή ποτε πάσχον ἄφθαρτον κυρίως εἰπεῖν, καὶ μὴ φθαρτόν, καθὰ δὴ καὶ τὸ ἡμέ τερον; Πρὸς ὅ πάλιν ἐκεῖνοι, Ὃν τρόπον μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἄφθαρτον τὸ σῶμα λέγοντες τοῦ Χριστοῦ ὁμοούσιον καὶ ἡμῖν τοῦτο λέγετε, τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ἡμεῖς πρὸ τῆς ἀναστάσεως ἄφθαρτον λέγοντες, ὁμοούσιον αὐτὸ καὶ ἡμῖν εἶναι ὁμολογοῦμεν. Οἱ δ' αὖθις πρὸς αὐτοὺς ἀντεπήγον, ὅτι Εἰ καὶ ἄφθαρτον τὸ Κυριακὸν σῶμα ὁμολογοῦμεν μετὰ τὴν ζωηφόρον ἀνάστασιν, οὐ τῇ φύσει αὐτὸ ἄφθαρτον λέγομεν, τῇ χάριτι δέ. ὡς δὲ αὖθις ἐκεῖνοι ἀντέλεγον, ὅτι καὶ πρὸ τῆς ἀναστάσεως τῇ θείᾳ χάριτι ἄφθαρτον ἦν· πάλιν ἐκεῖνοι, ᾿Αλλὰ τὰ περὶ Χριστοῦ λεγόμενα τοῦ το οὐ συγχωρεῖ, ἔφασκον. Πρὸ γὰρ τῆς ἀναστάσεως καὶ πεινῆσαι καὶ διψῆσαι καὶ τἆλλα παθεῖν λέγεται. Καὶ πῶς ἂν εἴη τὰ τοιαῦτα πεπονθὸς ἄφθαρτον; Μετά γε μὴν τὴν ἀνάστασιν, οὐδὲν τῶν τοιούτων παθεῖν ἱστορεῖται· ὥστε δῆλον ἐντεῦθεν, ὅτι πρὸ rursum: Ea quæ de Christo dicuntur, hoc minime μὲν τῆς ἀναστάσεως φθαρτὸν ἦν τὸ τοῦ Κυρίου σώμα, μετὰ δὲ τὴν ἀνάστασιν διέμεινεν ἄφθαρτον. Τό γε μὴν φαγεῖν μετὰ τὴν ἀνάστασιν, οὐχ ὡς πει νῶν, ἀλλὰ κατ' οἰκονομίαν τοῦ ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι Aphthaṛtodocitæ isti non satis perspexerunt sacramentum absumptionis hominis, quod sacramentum Dei vocat Hilarius: non item minorationem et exinanitionem Verbi Dei, formamque servi, non exaltationem et glorificationem hominis Christi, ejusdemque primogenituram ex mortuis. Pater minoravit Filium modico'citra angelos, ad terras demittendo: gloria tamen et honore corouaturus flium, in caios resumendo. Tertull. Adver. Pra- - Et recedente infirmitate agnoscatur divipilas. (Ambr.) Primogenitus mortuorum Dominus, et us sinum suum recipiens pristinos patres, regeLeam. consubstantiale nobis esse confitemur. Contra hæc nostri rursum intulerunt: Tametsi corpus Dominicum incorruptibile post vivificam resurrectionem confiteamur, non natura tamen id incorruptibile esse dicimus, sed gratia Atque ubi illi contra dicerent, quod etiam ante resurrectionein per divinam gratiam incorruptibile fuerit; nostri admittere, responderunt. Ante resurrectionem namque et esuriisse et sitiisse, atque alia passu:n esse dicitur. Quomodo autem id quod talibus perpessionibus subditum esset, incorruptibile esset? neravit eos in vitam Dei, ipse initium viventium factus, sicut Adam initium morientium factus est. Propter hoc et Lucas initium generationis inchoaus, in Adam retulit: significans quod non illi hunc, sed hic illos in evangelium vitæ regeneravit. (Iren. lib. ut, cap. 33). Et ideo primogenitus vocatur, quia in ipso primo deificati sumus. (CyriH. in Thesaur. lib. x.)" Imo natura etiam, cui gratia, quodammodo secundum Augustinum naturalis etiam juxta hominem fuerit. Et in illo inhabitat omnis plenitudo Dcitatis corporaliter. (Col. 1.)

Post resurrectionem sane nihil quidquam talium σαφῶς διεπράττετο· ἵνα δόξῃ, ὅτι αὐτός ἐστιν ὁ ἐκ νεκρῶν ἀναστάς. Ον τρόπον καὶ τοὺς τύπους τῶν ἥλων ὑποδεικνύει, ὅτιπερ ἀληθῶς καὶ οὐ φαντασίᾳ ἀνέστη. Διά τοι τοῦτο οὐδὲ ἡ Γραφή λέγει μετὰ τὴν ἐκ νεκρῶν ἔγερσιν, ὅτι πεινῶν ἔφαγεν, ή διψών ἔπιεν· ἀλλ' ὅτι ἔφαγε καὶ ἔπιε μόνον ἁπλῶς, ὅτι άφθαρτος γέγονε μετὰ τὴν ἀνάστασιν. Εἰ δ᾽ ἴσως καὶ τινων ἁγίων χρήσεις παρήγον, ὡς φθορᾶς παντάπασιν ἀνεπίδεκτον τὸ τοῦ Κυρίου ἦν σῶμα, περὶ ἄλλης φθορᾶς ὁ λόγος ἐκείνοις, οὐ τῆς νῦν προκειμένης ἐστὶν, ἔλεγον. Τὸ γὰρ τῆς φθορᾶς ὄνομα δύο σημαίνει· καὶ μία μὲν φθορὰ αὐτὰ τὰ φυσικὰ καὶ ἀδιάβλητα της σαρκὸς πάθη, ή δίψα, ἡ πεῖνα, ὁ κόπος, ἡ ἀγωνία, καὶ τὰ ἑξῆς· καθ᾿ ὃν τρόπον φθαρτὸν καὶ τὸ τοῦ Κυρίου λέγομεν σῶμα, ὡς καὶ ἡμῖν ὁμοούσιον. "Α δὴ πάντα εκουσίως ὁ Θεό; Λόγος ἀνέλαβε διὰ τὸ ἄνθρωπος γεγονέναι κυρίως. Κατὰ γοῦν τοῦτον τὸν τρόπον ἄφθαρ τον τὸ τοῦ Κυρίου λέγειν σῶμα κατὰ τὸν ῾Αλικαρνα σέα Ἰουλιανὸν καὶ Γαϊνὸν τῶν πάντη ἀσεβεστάτων ἐστί. Καὶ μία μὲν αὕτη φθορά· ἔστι δὲ καὶ ἄλλη φθορὰ ἡ εἰς τὰ ἐξ ὧν συνετέθη τὸ σῶμα στοιχεία διάλυσις, καὶ ὁ τῆς σαρκὸς μολυσμός· καθ' 3 σημαινόμενον καὶ ἡμεῖς ἄφθαρτον τὸ τοῦ Κυρίου σῶμα πρεσβεύομεν· καὶ ὡς ἀνεπίβατον καὶ ἀπρόσβατον παντί μολυσμῷ· μετὰ μέντοι τὴν θείαν ἀνάστασιν, καὶ κατὰ τὸ πρῶτον τῆς φθορᾶς σημαινόμενον όνο μα, ἄφθαρτον τὸ τῆς τοῦ Κυρίου σαρκὸς δοξάζομεν πρόσλημμα· ὥσπερ ἔσονται καὶ τὰ ἡμέτερα σώματα μετὰ τὴν ἀνάστασιν δωρησαμένου Θεοῦ. 'Αλλά τοιαύτη μὲν ἡ τῶν ᾿Αφθαρτοδοκητῶν αἵρεσις· ᾗ δὴ πολλοί συναπήχθησαν, οὐ μόνον τῶν ἐν τέλει, ἀλλὰ καὶ ἐν ἱεραρχίαις προεδρευόντων, καὶ μοναστικῇ διαπρεπόντων ζωῇ, καὶ ἄλλως ἱερωμένων· πρὸς δὲ καὶ βασιλεὺς αὐτῆς Ἰουστινιανός· καὶ προσέσχεν ἐπιπλεῖστον τῇ δόξῃ ταύτῃ, μὴ ἐμβαθύνων τῷ δόγ ματι, τῇ δὲ σημασίᾳ τῆς λέξεως δριμυσσόμενος, οἷάπερ μηδαμῶς τοιοῦτόν τι ἀκούειν περὶ Χριστοῦ ἐνωτίζεσθαι ᾑρημένος, τῷ πλείστον πόθον τρέφειν περὶ αὐτόν. Λέγεται καὶ γὰρ ὁ βασιλεὺς οὗτος παρὰ τῶν τὰ ἐκείνου ἱστορηκότων, τοσοῦτον θεοφιλῆ ἔξω τα εἰς Χριστὸν τρέφειν, όσοςπερ οὐδενὶ τῶν πρὸ αὐτοῦ βεβασιλευκότων, μετά γε τον τρισμέγιστον Κωνσταντῖνον ἐπιμαρτύρεται· ὥστε καὶ πολλὰ τῶν βιαίων τῷ σφοδρῷ πόθῳ δι' αὐτὸν πρᾶξαι. Τούς τε porpessum esse legitur. Quapropter satis inde manifestum esset, ante resurrectionem corruptibile fuisse Domini corpus, 782 post resurrectionem vero exstitisse incorruptibile. Quod namque cibum post resurrectionem ceperit non id famis gratia, sed per ceconomiam sive dispensationem manifestæ ex mortuis resurrectionis, ab eo est factum: ut exbiberet se eum ipsum, qui ex more this resurrexit, esse. Quo nimirum modo clavorum etiam fixuras ostendit, ut revera se resurrexisse, neque spectrum esse probaret. Proinde Scripturam non dicere, quod post resurrectionem ex mortuis vel esuriens manducaverit, vel sitiens biberit: sed quod simpliciter tantum ederit et biberit, propterea quod incorruptibilis post resurrectionem factus fuerit. Quod si forte sanctorum etiam quorumdam sententias illi adduxere, in corpus Domini corruptionem prorsus non cadere, de alia corruptione quam quæ nunc proposita esset, illos verba facere, nostri dixere. Corruptionis enim vocabulum duo significat. Ejus enim nomine naturales istæ et irreprehensibiles carnis affectiones sive perpessiones veniunt, sitis scilicet, fames, faligatio, et angor et aliæ. Ad quem modum corruptibile Domini corpus, utpote ὁμοούσιον consubstan - tiale nobis, dicimus. Eas quippe perpessiones omnes voluntate sua Deus Verbum, propterea quod homo proprie et vere factus sit, suscepit. Atque hoc ipso modo Domini corpus incorrupti- η bile dicere, de Juliani 11:licarnassei et Gaini sententia, summa impietatis est. Et corruptio quidem una hæc est: est autem et alia, corporis scilicet in ea elementa ex quibus compositum est, solutio, et carnis ipsius inquinatio juxta quam significationem et nos corpus Domini incorruptibile pradicanus, quod inquinamentum nullum invadere et pertingere potuerit. Post divinam quidem resurrectionem, etiam secundum priorem verbi corruptionis significationem, incorruptibilem carnis Domini assumptionem esse sentimus: sicuti et corpora nostra post resurrectionem Deo dante erunt, ante resurrectionem vero secus. Atque hæc ipsa est Aphthartodocitarum hæresis, qua multi mortales sunt correpti, non solum ex γὰρ ῾Εβραίους τελεῖν οὐκ εἴα τὸ Πάσχα πρὸ τῶν eis qui honores et magistratus gesserunt, sed etiam hierarchæ primarii, et monachi vita illustres, et ex sacerdotali ordine alii, atque adeo ipse etiam imperator Justinianus. Et is plurimum opinioni ei inhæsit: non ille altius dogina tale investigans, verum verbi ipsius significationi acrius insistens, 783 videlicet qui haudquaquam tale quiddam de Caristo propter summum ipsius erga illum amorem et desiderium, audire coastituerit. Princeps etenim iste tanto in Christum pietatis ardore flagrasse, ab eis qui res illius memorie pasteritatis mandarunt, dicitur, quanto Χριστιανῶν· καὶ Σαμαρείτας τῆς οἰκεία; μὴ ἀφισταμένους δόξης ἐκάκου. Πλείστοις δὲ καὶ νεῷ; ἁπάντων γῆς τὸ θεῖον ἐτίμα, μεγαλοπρεπεῖς αὐτ τοὺς ἀνιστῶν, ἅτε δὴ Θεὸν γαραίρειν θέλων ὑπερφυῶς. Καὶ ἄλλα τοιαῦτα παραπλησίως ἔχοντα διε νήργει, τὸ περιὸν τῆς εἰς Θεὸν γνησίας καὶ ἐνδιαθέτου στοργής πᾶσιν ἀριδήλως φαίνειν πειρώμενος. Τηνικαῦτα δὲ καὶ ὁ βασιλεὺς οὗτος, τῆς ὀρθῆς καὶ εὐθείας παρατραπείς λεωφόρου, καί τιν' ἀσυνήθη καὶ ἀτριβὴ τοῖς τε θείοις ἀποστόλοις καὶ Πατράσιν ὁδὸν πορεύεσθαι ᾑρημένος, ἀκάνθαις καὶ τριβόλοις περιεπάρη. Βουλόμενος δὲ καὶ τὴν Ἐκκλησίαν πρὸς Factum id per συγκατάβασιν, hoc est condescensionem et accommodationem et propter discipulos.

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVII. τὸν οἰκεῖον μεταῤῥυθμίσαι σκοπόν, διημάρτανς· τὴν alius qui ante eum imperium obtinuerunt, nen», εὐθεῖαν καὶ βασιλικὴν ὁδὸν ἀσφαλῶς τοῦ Κυρίου Οριγγοῖς ὀχυρωτέροις ἐξασφαλισαμένου, ὡς ἂν μὴ τῷ βουλομένῳ εὐεπιχείρητος εἴη λυμαίνεσθαι. Τότε δὲ καὶ Βιγίλλιος μὴ συνθέμενος τοῖς δοκοῦσιν Ιουστινιανῷ, εἰς Ἰταλίαν ἀπαίρων, ἐνόδιος ἔθνησκεν. Ιωάννης δὲ ὁ καὶ Κατελῖνος τὴν τοῦ πρώτου τῶν ἀποστόλων ἐπισκοπὴν ἐκληροῦτο. Καὶ τοίνυν τοῦ μὲν Κατελίνου Ἰωάννου τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης ἐπισκοποῦντος· τοῦ δ᾽ ἐκ Σιρίμιος Ἰωάννου τὴν νεωτέραν διέποντος - Απολλιναρίου δὲ ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ ἔτι ὄντος· καὶ τῇ Θεουπολιτῶν μετὰ Δομνίνον Αναστα σίου τοῦ ἐκ Σιναίου χειροτονηθέντο;· καὶ τῇ Ἱεροσολύμων Μακαρίου αὖθις τῷ θρόνῳ ἀποδοθέντος, μετὰ τὴν Εὐστοχίου καθαίρεσιν· καθεῖλε γὰρ τοῦ - τον μὴ τοῖς ἐκείνου δόγμασιν εἴχειν αἱρούμενον • μεθ' δ Ωριγένην καὶ Δίδυμον ἀνεθεμάτισε καὶ Εὐάγριον Ἰουστινιανός, τὸ Ῥωμαϊστὶ ὀνομαζόμενον ἴδι κτον γράφει· ἐν ᾧ ἄφθαρτον τὸ τοῦ Κυρίου σῶμα, καὶ τῶν ἀδιαβλήτων παθῶν ἀνεπίδεκτον κέκληκεν· οὕτω λέγων πρὸ τοῦ πάθους φαγεῖν, ὥσπερ δῆτα καὶ μετὰ τὴν ἀνάστασιν μή τινα τροπὴν ἢ ἀλλοίωσιν ἐξ αὐτῆς τῆς ἐν γαστρὶ τῆς Θεομήτορος διαπλάσεως, μηδὲ ἐν τοῖς ἑκουσίοις καὶ φυσικοί, πάθεσι, μηδὲ μετὰ τὴν ἀνάστασιν τοῦ Παναγίου αὐτοῦ σώματος δεξαμένου, καὶ τὴν ἀφθαρσίαν οὐ μετὰ τὸ πάθος κτήσασθαι· ὁ δῆτα τῇ καθόλου Εκκλησίᾳ πρεσβεύε ται· ἀλλὰ καὶ πρὸ τοῦ πάθους, ἐξ αὐτῆς δῆτα τῆς ἀσπόρου καὶ θείας συλλήψεως. Συμφωνεῖν δὲ καὶ τοὺς ἀνὰ τὴν ἕω καὶ ἑσπέραν ἱερέας τῇ ἐκείνου δια κένῳ δόξῃ βίαν προσάγων ἠνάγκαζεν. Πάντες δ' ἐς ᾿Αναστάσιον τὸν τῆς ᾿Αντιόχου ὁρῶντες, τὸ ποιητέον ἐκεῖθεν μανθάνειν ἦσαν καραδοκοῦντες· ὅθεν καὶ τὴν πρώτην ἐκείνου προσβολήν τῇ προφάσει ταύτῃ σαφώς διεκρούσαντο. termaximo illo Constantino semper excepto. Itaque propter vehementem in Christum amorem illius gratia multa etiam violenter fecit, Hebræos namque Pascha ante Christianos celebrare passus con est, et Samaritanos, quod a sententia sua discedere nollent, afflixit. Plurimis quoque templis ubique terrarum Numen divinum honoravit, quæ magnificentissime construxit, quippe qui Deum honoribus ejuscemodi pracipue colere voluerit. Alia insuper hisce consimilia peregit, ut omnibus certo abundantem et veram, quam in intimo gerebat animo, erga Deum pietatis affectionem palam faceret. Tum vero is imperator a recta planaque et regia via dilapsus, atque insuc - tum divisque apostolis et Patribus intactum iter ingressus, in spinas et tribulos incidit. Et cum Ecclesiam in sententiam suam adducere vellet, consilio opinioneque sua falsus est: quod rectam publicamque viam septo firmissimo Dominus ita communiisset, ut non facile quivis invadere eam et destruere posset. Tum autem et Vigilius minime pedibus in Justiniani sententiam ingressus, cum Italiam peteret, in itinere mortuus est. Joanne, autem, qui et Galelinus dictus est, principis apostolorum episcopatum sortitus est. Ceterum Catelino Joanne in veteri Roma, Joanne autem cui patria Sirimis fuit, in nova Roma, Apollinari Alexandriæ episcopatum administrante, apud Theopolitanos vero post Dominum Anastasio, qui ex Sina monte progressus est, antistite lecto, et Hierosolymis Macario in thronum suum reducto (restituit namque hunc Justinianus, cum Origenem et Didymum et Evagrium anathemati subjecis:et, post Eustochii exauctorationem), edictum (ita enim latine dicitur) idem imperator scripsit, in quo corpus. Domini incorruptibile, 784 et in quod irreprehensibiles etiam perpessiones non caderent, vocavit: ita Dominum ante Passionem edisse dicens, sicuti et post resurrectionem ederit, quod non minus ab ipsa corporis in utero Dei Gcaitricis conformatione, id mutationis aut alterationis alicujus, in spontaneis istis et naturalibus perpessionibus, quam post resurrectionem, pro eo atque sanctissimum esset, capax non fuerit: et quod idem corpus incorruptibilitatem ipsam non post Passionem, tantum id quod catholica Ecclesia profitetur, verum etiam ante Passionem, ab ipsa usque divina seminisque experte conceptione obtinuerit. Ut vero in sententiam suam sacer ordo in Oriente simul et Occidente levem et futilemn iret, vi adhibita cogere coepit. At universi, oculis in Anastasium Antiochenum conjectis, ut ab eo quid facto opus esset discerent, cupide exspectabant. Per quam illi causam primam ejus conflictationem sapienter tepulerunt. Περὶ ᾿Αναστασίου του Θεουπόλεως του Σιναΐ του. Αναστασιος δ' οὗτος ὅσον ἐς τὰ θεῖα μάλιστα λόγιος ἦν, ὀρθὸς δὲ τὸν τρόπον, καὶ τὰ ἐς δίαιταν ἀκριβέστατος· ὡς καὶ τοῖς ἄγαν λεπτοῖς ἐπάγειν ῥυθμὸν, καὶ τοῦ ἄγαν ἀσφαλούς μηδαμῶς παρεκ τρέπεσθαι· μήτοι γε τῶν καιρίων καὶ εἰς αὐτὸ τὸ Θεῖον ἀναφερομένων. "Αριστα δέ οἱ καὶ τὸ ἦθος ἐκέκρατο· οὐ γάρ τοι πάνυ ευέντευκτος ἦν, ἵνα μὴ τοῖς καθήκουσιν εὐεπίβατος εἴη· οὔτε μὴν αὐστη ρός τις καὶ ἀφειδὴς καὶ ὡς ἄν γε μὴ καὶ δυσπρόςPATROL. GR. CXLVII. CAPUT XXX. De Anastasio Theopolis episcopo Sinaita. Anastasius iste divinarum rerum peritus maxime fuit, in morum autem et quotidianæ vitæ integritate tam accuratæ observantiæ, ut et leviculis quoque negotiis moderationem adhiberet, et non modo in rebus gravibus et ad divinum Numen pertinentibus, sed etiam in minimis a constanti certoque proposito haudquaquam transversim excideret. Mentis vero habitum quam optime temperavit. Non enim facile admodum adiri se passus

καιρὸς σπουδῆς ἦν, ἐν ἑτοίμον ἦσαν τὰ ὦτα, καὶ ἡ γλῶττα ἴσα ρεύματι νάουσα· θάττον τὰ προσπ πτοντα διαλύων. Ἐν δὲ τοῖς παρέργοις τά τε ώτα τέλεον ἀπεκλείετο, καὶ τῇ γλώττῃ χαλινός ἐπέ· κειτο· ὡς συμβαίνειν τὸν μὲν λόγον τῷ καιρίῳ τοῦ εὐλόγου ρυθμίζεσθαι, καὶ κρείττονα εἶναι λόγου τὴν σιωπήν. Καὶ δὴ οίά τινι προβόλῳ Ἰουστινιανός τούτῳ προσβάλλει, πᾶσαν μηχανήν περιστήσας αὐτῷ· καλῶς, ὥς γ᾽ ἐκείνῳ ἐδόκει, διανοούμενος, ὡς εἰ τοῦτον κατασείσειεν, οὐδενὶ πόνῳ καὶ τὴν πόλιν ἐλεῖν περιγένοιτο· τά τε τῶν δογμάτων γνήσια αντ δραποδίσασθαι, καὶ ὑπὸ αἰχμαλωσίαν τὴν Χριστοῦ καταστῆσαι ποίμνην. Ὁ δὲ τοιοῦτον ἐστήρικτο τῇ τῆς πίστεως πέτρᾳ, καὶ ἀδένητος ταῖς προσβολαῖ; ο καθειστήκει, τῷ θείῳ μετηρμένος φρονήματι, ὡς ἀναφανδόν διαρρήδην εἰπεῖν βασιλεῖ διαμηνυσάμενον δι' ἀποδείξεων εντέχνων μάλιστα, ὡς φθαρτόν προ τοῦ πάθους εἴη τὸ τοῦ Κυρίου σῶμα, καὶ τοῖς φυσικοῖς καὶ ἀδιαβλήτοις υποκείμενον πάθεσι· καὶ οὕτω παραδοῦναι τούς τε ἱεροὺς ἀποστόλους, καὶ τους θείους Πατέρας οὕτως εἰδέναι τε καὶ κηρύ: ξειν. "Α δὴ πάντα καὶ πρὸς τὸ μοναδικὸν τῆς πρώτ της καὶ δευτέρας Συρίας ἐρωτήσαν, μετὰ παῤῥησίας ἀνεῖπε, στηρίζων πάντας οὕτω φρονεῖν· καὶ οἷς τις ἀλείπτης πρὸς τὸν ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας ἀγῶνα διερεθίζων, ἐκεῖνο τὸ τοῦ σκεύους τῆς ἐκλογῆς πᾶσι λέγων καὶ προτιθείς· Εἴ τις ὑμᾶς εὐαγγελίζεται παρ' ὅ παρελάβετε, ἀνάθεμα ἔστω. Οἱ δὴ πάντες τὰ παραπλήσια ζηλοῦντες διαγεγόνασι. Διά το ταῦτα Ἰουστινιανός οὕτως ἀνθιστάμενον, ὑπερέριον ἄγειν σπουδὴν ἐποιεῖτο. Ὅπερ πυθόμενος Αναστά σιος, συντακτήριον λόγον σχεδιάσας, 'Αντιοχεῦσι προβάλλειν ἐτίθετο· τοσοῦτον καλλιεπείᾳ καὶ τῷ πυκνῷ τῶν ἐνθυμημάτων, καὶ τῷ εὐπορίστῳ τῶν γραφικῶν ζήσεων πρὸς τὸ τῆς ἱστορίας πρόσφορον ἡρμοσμένον, ὡς ἐπὶ μᾶλλον ἄγασθαι τὸν πατέρα τοῦ λόγου, καὶ ἐπιπλεῖστον αἱρεῖσθαι θαυμάζειν. ᾿Αλλὰ τοῦ Θεοῦ κρείττόν τι περὶ τῆς αὐτοῦ Ἐχο κλησίας προβλεψαμένου, ὁ λόγος οὐκ ἐξεδόθη. est, ne temere quos minime oporteret, ad se admit- στον ἑαυτὸν οἷς δέοι παραδεικνύοι· καὶ ἡνίκα μὲν teret neque austerus adeo et tetricus fuit, ut se difficilem aditu eis quibus deceret exhiberet; et cum tempus seriæ rei agendæ esset, in parato aures habebat, et lingua ejus fluminis instar scatebat, celeriterque que ei proponebantur solvebat. 785 Porro in negotiis otiosis, et ad rem minus pertinentibus, simul et aures prorsus obturabat, et linguam frenabat, ita ut cum orationem rationis tempestivo modulo metiretur, tam sermone quandoque silentium ejus præstabilius esset. In hunc perinde atque in propugnaculum quoddam Justimianus impegit, omni illum arte ingressus, recte bac secum, ut illi videbatur, ratione deliberata, eum si concussisset, non difficili opere se urbem omnem in potestatem suam redacturum, vera et germana dogmata eversurum, et Christi gregem in captivitatem abducturun. Anastasius vero fidei petra firmiter est nixus, et adeo adversus imperatoris impetum divina prorsus sublatus mente substitit, ut propalam disertis verbis, demonstrationes quoque arte maxima compositas adbibendo, illi dixerit, corruptibile fuisse ante Passionem Domini corpus, naturalibusque et irreprehensibilibus obnorium perpessionibus, idque ita et sacros apostolos tradidisse, et divos Patres sensisse atque prædicasse. Quæ sane omnia etiam ad monachorum primæ et secundæ Syriz ordinem, qui illum de eis consuluerant, manifeste et libere rescripsit, omnes nt ita sentireat confirmans, et quasi quidam aliptes ad certamen pro pietate obeundum excitans, dictumque illud quod vas electionis protalit, omnihus subjiciens atque proponens: Si quis vobis, praeterquam accepistis, evangelisaverit, anathema sit ‘. Illi porro omnes in eadem sententiæ æmulatione perstiterunt. Quam ob causam, ut sibi ita resistentem in exsilium ageret, Justinianus consilium cepit. Id vero ut Anastasius audivit, compositam statim orationem, in qua argumentis cum adversariis congrederetur, Antiochenis, ut ease defenderent, si opus esset, obtulit. Ea autem verborum elegantia et enthymematum densitate est confecta, nec non dictorum ex sacris Litteris depromptorum ubertate, ad rem ipsam ita accommodata, ut maximam auctor libri ejus consecutus sit admirationem. Sed scriptum id, quod Deus meliori quadam ratione Ecclesiæ suæ consultum voluerit, editum non est. 786 CAPUT XXXI. Ut Justinianus mortuus sit, et de opinione et file ejus. Justinianus namque, cum Anastasii sacerdotumque ejus, qui eodem cum illo ardore lagrabant, exsilii libellum dictaret, invisibili ictus plaga, ex vita hac excessit, triginta et octo annis mensibusque octo in imperio transactis: cum quidem Aphthartodocetarum opinionem non abolevisset, quippe qui sententiam ejusmodi ad honorem Doniinici corporis magis facere existimaverit. Nonnulli certe quidem veniam illi concedunt, neque cuni ob talem opinionem itidem ut haereses alias, b 1 Galat. 1, 9. ῾Ως ἐτελεύτησεν Ἰουστινιανός· καὶ περὶ τῆς ἑαυτοῦ δόξης. Ο γὰρ Ἰουστινιανὸς τὴν ἐκείνου ἐξορίαν καὶ τῶν ἀμφ' αὐτὸν ἱερέων καὶ τῶν τοῦ ἴσου ζήλου ὑπαγί ρεύων, ἀοράτῳ πληγείς μάστιγι, τὸν τῇδε βίου κατέστρεψεν· ἔτὴ τὰ πάντα διαγενόμενος τῇ ἀρχῇ ὀκτὼ καὶ τριάκοντα σὺν μησὶν ὀκτώ· τὴν τῶν Αφθαρτοδοκητῶν μὴ ἀποτριψάμενος δόξαν, ἡγού μενος πρὸς τιμὴν μᾶλλον εἶναι τὴν δόξαν τοῦ Κυ ριακοῦ σώματος. Καί γε συγγνώμην τινὲς τούτῳ παρέχουσι, μὴ δεῖν εἶναί λέγοντες τὸν οὕτως ὑπειληφότα, επίσης ταῖς ἄλλαις αἱρέσεσιν, ἔξω βάλλε

ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XVII. σθαι. Καὶ δῆλον, ἐξ ὧν καὶ ἡ ἔκτη σύνοδος ἐν τοῖς Ecclesia proscribendum esse dicunt. Id ex prafaπροοιμίοις, τῆς μακαρίας λήξεως τοῦτον καταξιοί, tione sextæ synodi magis liquet, quæ Justinianum οὕτω κατὰ ῥῆμα διεξιοῦσα· «Ἐπειδὴ αἱ ἅγιοι καὶ beata quiete dignatur verbis ejuscemodi: «Quanοἰκουμενικαὶ δύο σύνοδοι αἱ κατὰ ταύτην τὴν βασι doquidem sanctæ et œcumenicæ duæ synodi, quæ λίδα καὶ θεοφύλακτον πόλιν συναθροισθεῖσαι· ἡ μὲν in imperante hac et religiosa urbe coactæ sunt, ἐπὶ τῶν χρόνων Ἰουστινιανοῦ τοῦ τῆς θείας λή altera quidem Justiniani divinæ memoriæ temporiξεως· ἡ δὲ ἐπὶ τοῦ ἐν εὐσεβεῖ τῇ μνήμῃ γενομένου bus, altera vero sub piæ recordationis imperatoris βασιλέως ἡμῶν Κωνσταντίνου πατρὸς τῆς σῆς ἡμε nostri Constantini clementiæ tuæ parentis, etc. › ρότητος.» ᾿Αλλὰ καὶ τὰ πρακτικὰ τῆς αὐτῆς συνό Sedenim acta quoque ejus concilii, cum mentio δου, ἡνίκα μνείαν ἐκείνου δέοι ποιῆσαι, ἀεὶ τὸν ἐν ejus facienda est, semper eum qui in sanctis est ἁγίοις Ἰουστινιανὸν λέγουσιν· ἐν οἷς καὶ σχόλιον Justinianum dicunt. In quibus et scholium sive εὗρον, ὅτι περ καὶ Ἰωάννης ὁ τοῦ Χαλκηδόνος ἐπισ brevem adnotationem inveni, quod Joannes Chalκληθεὶς τὸν τῆς βασιλίδος θρόνον διέπων, ἐπὶ τῶν cedonis filius, cum Constantinopolitanæ præesset ἡμερῶν ᾿Αλεξίου τοῦ Κομνηνοῦ, ἐν αὐτῷ τῷ τεμέ- Ecclesi, Alexii Conneni ætate, in ipso Dei Verbi ναι τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου Σοφίας, κατέτος μεγαλοπρεπή Sapientiæ templo quotannis magnifce memoriun ἐποίει τούτῳ μνημόσυνα, πανδήμου τελουμένης ejus celebrarit, populi universi concione ad rem τούτῳ τῆς πανηγύρεως· μνήμης δ' ἀξιοῦτο, καὶ divinam coacta. Memoria ejus Ephesi quoque, in κατὰ τὸ τῆς Εφέσου τέμενος, τῷ ἐπιστηθίῳ καὶ delubro discipuli ejus qui supra pectus Salvatoris μαθητῇ ὁ ἐκεῖνος ἱδρύσατο. Πλὴν ὡς ἂν δόξης ἔχοι recubuit, cuila, quod delubrum ipse Justinianus παρά τε Θεῷ καὶ ἡμῖν, τέως διὰ τοῦτό φασι καὶ τὸν construxerat. In quacunque vero ille demum apud ἱερὸν Εὐτύχιον διαρρίψαι του θρόνου καὶ ἄλλους Deum et homines est existimatione, tum quidem πολλούς. Μέλλων δ' ἐκλείπειν ὥσπερ ὁ θεῖος Κων hanc etiam ob causam illum sacrum Eutychium σταντῖνος τὴν ᾿Αθανασίου ἐπάνοδον, οὕτω καὶ οὗτος atque alios plures throno expulisse aiunt. Cateτὴν Εὐτυχίου ἐνδιαθήκως Ἰουστίνῳ τῷ μετ᾿ αὐτὸν rum moriturus, sicuti divus' Constantinus Albaἐνετείλατο. Ηγοῦμαι τοίνυν, οὐκ ἀποφαίνομαι, διά nasii, ita et hic Eutychii restitutionem in testaτε τὰ ἄλλα αὐτοῦ κατορθώματα, καὶ τὸν πρὸς τὸ mento Justino successori suo mandavit. Equidem Θεῖον ἐκείνου ζῆλον, καὶ τὸ ἐν πᾶσι θεοφιλές με opinor, non autem decerno, propter alia ipsius σιτεύοντος καὶ τοῦ ὑπερφυοῦς ἔργου τῆς τοῦ Θεοῦ egregie et recte facta, et præstantem in divinum Λόγου Σοφίας νεώ, εἰ τί περ τέως προσὴν ἐκείνῳ Numen æmulationem, piamque in omuibus religioἐλάττωμα ἐπικαλυφθήσεσθαι τῇ ἀπείρῳ φιλανθρω- nem, interveniente quoque mirifico Dei Verbi Sa πία Θεοῦ. pientiæ templi opere, 787 si quid tum in eo cst desideratum, id infinita Deí misericordia resarctum el contectum iri. CAPUT XXXII. De Aurumitis, ut Christianum cultum susceperint: el de aliis quibusdam. Περὶ τῶν Αὐξουμιτῶν, ὡς τὴν Χριστιανών θρη σκείαν ἡσπάσαντο· καὶ περὶ ἄλλων τινῶν. Τούτου δ' ἔτι τῇ βασιλείᾳ ἐμπρέποντος, ὁ τῶν Αὐξουμιτῶν Ἰνδῶν βασιλεὺς Ελληνίζων, μάχην συνεκράτει μετὰ τῶν ῾Ομηριτῶν Ἰνδῶν αἱρουμένων Ἰουδαΐζειν, πρόφασιν δεδωκότων τῆς διαμάχης Ρωμαίων. Διὰ γὰρ τοῦ Ὁμηρίτου τῇ Αἰγύπτῳ προσεγγίζοντος, πρὸς Αὐξουμίτας εἰσήγοντο, τὰ παρ' ἀλλήλων διδόντες τε καὶ λαμβάνοντες. Καὶ δὴ ὑπὸ Δάμνου τοῦ τῶν Ομηρικῶν κατάρχοντος ἐπιβουλευομένων Ρωμαίων, συνέβαινε τὴν πρός sidiis expetiti essent, ut profectio ad Auxumilas Αυξουμίτας πάροδον ἐμποδίζεσθαι. Καὶ ἀνιώμενος ἐπὶ τούτοις, εἰς, μάχην τοῖς Ὁμηρίταις καθίστατο, Θεῷ τῷ τῶν Χριστιανῶν ἐπευχόμενος ὡς εἰ περιγένοιτο τῶν ὑμηριτῶν, τὰ Χριστιανῶν ἑλέσθαι. καὶ συρραγείς μάχῃ κατακράτος νικᾷ, καὶ αὐτὸν ἐκεῖνον Δάμνον ζωγρίαν χειρονται· καὶ τὴν ὑπό σχεσιν διδοὺς τῷ Θεῷ Δαυὶδ ὁ Αὐξουμίτης, ἐς Ἰαν στινιανὸν ἔστελλε πρέσβει;, ὅσα νόμιμα Χριστια νοῖς πράττειν αὐτοῖς. 'Ο δὲ λίαν ἡσθείς, ἄνδρα ἅγιον χειροτονήσας ἐκείνοις ἐπίσκοπον ἔπεμπεν· δ; πολλοῖς τῶν ἀγαθῶν ἔργοις σύμπαν τὸ ἔθνος ὑπηγάγετο καὶ ἐβάπτισεν. Εκ ταύτης δὴ τῆς προφάσεως καὶ τὰ ἐνδότερα τῶν Ἰνδῶν ἔθνη τὸν Χριστιανισμὸν ἐπεσπάσαντο. Ι, θη δ' ἐκεῖθεν πρώτως εἰς τὴν ΚωνEo vero adhuc imperium gubernante Auxumitarum Indorum rex, Græcorum sacrorum consectator, prælium cum Homeritis Indis, Judaicam religionem colentibus, commisit, belli ejus causaus Romanis præbentibus. Per llomeritas enim, qui Ægypto appropinquaut, mercedes ultro citroque datæ et acceptæ, ad Auxumitas inferebantur. Porro cum ab Homeritarum principe Damino Romani inimpediretur, accidit. Quare ad animi acerbitatcm commotus Auxumita, bellum contra Homeritas movit, voto Christianorum Deo nuncupato, illorum se sacra suscepturum esse, si victoriam ab Homeritis reportaret. Itaque conflictu facto, victor fortiter evadit, ipsumque illum Damnum vivum capit: et votum Deo David Auxumita persolvens, ad Justinianum legatos mittit, ut quæ solemnia Christianis essent, ipsis præstaret. Justinianus autem valde ea re delectatus, delectum virum sanctum, episcopum eis misit, qui plurimis bonis operibus gentem eam omnew subegit et baptizavit. Atque ex hujusmodi same causa interiores etiam Indorum populi Christianismum sunt com-

NICEI HORI CALLISTI plexi. Et tumn primum inde sericurn Constan- σταντίνου ή μέταξα· καὶ σημεῖα δὲ πάμπλειστα tinopolim est allatum. Prodigia quoque quamplurima Justiniano imperante exstitere. Ingentes terræmotus, concussiones et hiatus, stellarum faces admiranda, atque exundationes maris, quod prope ad quatuor milliaria in Thraciam excurrit. Et catellas cæcus novas quasdam res peragebat, atque cuilibet suum tribuebat, et arcaniora quædam signis commonstrabat In pontifices eliam, quos admodum de Sodomorum hæresi insanire compererat, acerbe, seu potius fade, Justinianus animadvertit. Et cum fames Byzantii increbuisset, rerum necessariarum inopia, imperator secunda statim jejunii hebdomade, carnes in foro venales proponendas promulgavit. Et hoc quidem sic per viu actum. Populus autem, 788 qui pietatem sibi consectandam statuisset, neque eas emebat, neque edebat, mortem sibi potius adeundam esse censens, quam ut quidquam de patriis moribus et traditionibus mutaret. Huc de Justiniano dicta sint. Faciendum autem mihi esse statui, ut Justini etiam imperium libro huic intexerem: ut proclive esset lectori trium principum Justini, Justiniani el Justumi junioris ecclesiasticas actiones cognoscere. CAPUT XXX[I]. Ἰουστινιανοῦ τὴν ἀρχὴν διεθύνοντο; ἐγεγίνει· ἐξαἰσιοί τε γὰρ σεισμοί, καὶ βρασμοὶ γῆς καὶ χάσματα καὶ ἀστέρων φαύσεις παράδοξοι· ἐκτροπαί σε θαλάσσης ὡσεὶ μίλια τέσσαρα ἀνὰ τὴν Θρᾴκην ἐπεξιούσης· κυνίδιόν τε φωτὸς ἄμοιρον καινά τινα διαπραττόμενον, καὶ ἑκάστῳ τὸ οἰκεῖον ἀπονέμον, καὶ ἄλλα τινὰ τῶν ἀποῤῥητοτέρων διασημαίνον· πολλοὺς δὲ καὶ τῶν ἀρχιερέων περὶ τὴν Σοδόμων αἵρεσιν μεμηνότας ευρών, πικρώς, μᾶλλον δὲ αισ χρῶς ἐκολάσατο. Επιγεγονότος δὲ καὶ λιμοῦ ἐν Βυζαντίῳ, τῶν ἀναγκαίων ἐπιλελοιπότων, ὁ βασιλεὺς τῇ δευτέρᾳ τῶν νηστειῶν ἑβδομάδι, κρέα προθεῖναι τῇ ἀγορᾷ διηγόρευε. Καὶ τοῦτο μὲν τῇ βίᾳ ἐγίνετο. Ο δὲ λαὸς εὐσεβεῖν αἱρούμενος, οὔτ᾽ ώνεῖτο οὔτ᾽ ἤσθιε· θανεῖν μᾶλλον ἡγούμενος αἱρε τώτερον, ἤ τι τῶν πατρίων μετακινεῖν ἐθῶν τε καὶ παραδόσεων. Καὶ περὶ μὲν Ιουστινιανοῦ το σαῦτα εἰρήσθω· δεῖν δέ μοι λελόγισται καὶ τὴν Ἰουστίνου ἀρχὴν τῷ παρόντι τόμῳ μάλα εντάξαι· ἵνα ἐκ τοῦ προχείρον εἴη τῶν τριῶν τούτων, Ιουστίνου, Ιουστινιανοῦ καὶ Ἰουστίνου τὰς ἐκκλη· σιαστικές πράξεις αναλεγομένη ῥᾷστα μανθά γειν. De Justini junioris imperio, moribusque cjusdemn. Περὶ τῆς Ἰουστίνου τοῦ νεωτέρου βασιλείας, καὶ Verum enimvero ejuscemodi opinioni addictus, cam ob causam turba et tumultu plena omnia re linquens, ad alterum illum rerum statum Justinianus transiit; et in magnifico monumento, ab ipo lapide Sardio in Apostolorum templo constructo, sepultus est ad dextram eam adeun iugredienti partem. Filius vero sororis ejus Justinus junior, cui imperialis aulæ administratio credita fuerat (curatorem palatii Romanorum lingua vocat), purpuream vestem et reliqua imperii insignia sumpsit, cum nondum quisquam præter familiares ejus, vel Justiniani mortem, vel ipsius successionem nosset; quoadusque derepente in Ilippodromo apparuit, quæ imperatorum essent, more solito acturus simul et passurus. Atque ubi res, ita ut ci videbatur, prospere succederet, neque quisquam ei per res novas rebus ejus resisteret, in aulam revertitur, et primam scripto jussionem promulgat, qua omnibus ubique episcopis et sacerdotibus exsilium, in quod propterea acti fuerant, quod periculum pro recla religione adiissent, remisit; cosque sedes suas recipere, et religionem more solito colere, neque quidquam postea de fide novare præcepit. Hoc ille, sic ut dignum erat et Metaxa sericum villosum dici videtur, quod velutum vulgo vocant. Quadam ex parte hanc dictionem referunt Bohemi, qui sericum tale Axamut appellant. Metaxa mentio fit l. Iulas. C. De marileg. et gyneciar. lib. n. Et metaxariorum Legotiatorum, 1. in. C. De pignor. Serici usus e Persis ad Græcos hoc tempore transiit, jampridem τοῦ ἤθους αὐτοῦ. Αλλ' ὁ μὲν Ἰουστινιανὸς τῇ τοιαύτη δόξη προσκείμενος, κἀντεῦθεν ταράχου πλήρη καὶ θορύβου τὰ πάντα λιπών, πρὸς τὴν ἐκεῖσε μετεχώρει κατάστασιν· ἐν τῷ παρ' αὐτοῦ ἀνεγερθέντι ἡρώῳ πρὸς τῷ νεῷ τῶν ἀποστολῶν λίθῳ Σαρδίῳ τεθεὶς ἐς δεξιὰ εἰπιόντι τὸν δόμον. Ο δ' ἐκείνου ἀδελφιδοῦς Ἰουστῖνος ὁ νέος, τὴν τῶν ἀνακτόρων πεπιστευμέ νος διοίκησιν, ὃν κουροπαλάτον ἡ Ρωμαίων εἴποι φωνὴ, τὴν ἀλουργὸν ἐσθῆτα καὶ τὰ λοιπὰ τῆς βα σιλείας περιτίθεται σύμβολα· μή πώ τινος πλην τῶν ἀμφ' αὐτὸν, μήτε τὴν Ἰουστινιανοῦ ἀποβίωσιν, μήτε μὴν τὴν ἐκείνου εγνωκότος ανάρρησιν· ἕως οὗ κατὰ τὴν Ιπποδρομίαν αίφνης ἐφάνη τὰ συνήθη τῇ βασιλείᾳ δράσων τε καὶ πεισόμενος. Ἐπεὶ δὲ ὡς ἐκείνῳ ἐδόκει συνέβαινε μή τινος νεωτερισθέντος τῷ πράγματι, ἐπανῆκεν αὖθις εἰς τὰ βασίλεια. Καὶ πρώτη αὐτῷ ἔγγραφος ἐγίνετο κέλευσις λύουσα τοῖς ἑκασταχοῦ ἱερεῦσι τὰς ὑπερορίους φυγάς, ἂς πεπόνθασιν ὑπὲρ τῆς ὀρθῆς θρησκείας προκινδυνεύοντες· καὶ τοὺς οἰκείους θρόνους ἀπολαμβάνοντας, κατὰ τὸ εἰωθὸς θρησκεύειν, καὶ μηδέν τι τοῦ λοιποῦ περὶ τὴν πίστιν ἐπικαινουργεῖν. Τοῦτο μὲν ἄξιον καὶ ὡς χρεών γε ὂν τῷ βασιλεῖ διεπράχθη, τὰ δ' ἄλλα οὐ κατὰ μόναρχον ἦν· τὸν γὰρ βίον μάτ desitus. (Egnat.) Designabat is mulieres uterum gestantes, scuriatores, adulteros, avaros, magnanimos. Quapropter spiritum Pythonis habere creditus est. Andreas quidam Italicus circulator eum habuit et circumduxit. (Diac.)

კე ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XVII. λιστα ἐκδεδιητημένος ὤν, τρυφαῖς καὶ ἡδοναῖς ἀτό- imperatorem decebat, peregit. In rebus celeris ποις ἐσχόλαζεν· ἐκτόπως τε καὶ οὗτος ἐπίσης τῷ θείῳ, ἥττων αἰσχρῶν λημμάτων καθεστηκώς, τῶν ἀλλοτρίων ὑπερφυῶς ἤρα. Καὶ μήτοι γε τὰ κοινὰ κέρδους ἀθέσμου ἀπεμπολῶν ἦν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ ταῖς ἱερωσύναις τὰ παραπλήσια δρᾷν, οὐδαμῶς εὐλαβούμενος· ὠνίους γὰρ καὶ ταύτας προτιθέμενος, τοῖς προστυχοῦσιν εὐώνως ἐπίπρασκε. Ως ἀνεῖλεν Ἰουστῖνος τὸν συγγενῆ Ἰουστῖνον ἔτι καὶ Αἰθέριον καὶ 'Αδδαῖον τοὺς ἀλιτηρίους. Δειλός δὲ ὧν φύσει, θράσει μᾶλλον συνείχετο· καὶ ἄμφω κακίστω παθῶν. Καὶ δὴ τὸν συγγενή Ἰουστῖνον διὰ φήμης ὄντα τῷ πλήθει, καὶ ταῖς κατὰ πόλεμον ἐμπειρίαις περιφανῆ, καὶ ταῖς ἄλλαις τῶν τιμῶν ἀναβάσεσι, μετεστέλλετο, ἀμφὶ τὸν Ίστρον ποιούμενον τὰς διατριβὰς καὶ τὰς ἐκεῖσε τῶν ᾿Αβάρων ἐκδρομὰς εἰργοντα· ἁμαξόβιοι δὲ Σκύθαι οἱ "Αβαρε;· νέμονται δὲ ἄρα ὅσα πεδία ὑπὲρ τὸν Καύκασον. ᾿Ανάστατοι δὲ ἀθρόον ἐγένοντο πρὸς τῶν ῾Υπερβορέων Περσῶν κακῶς γὰρ πρὸς αὐτῶν πάσχοντες, φυγῇ χρώμενοι, ἀμφὶ τὸν Βόσπο ριν ήκον, καταλιπόντες τὰς τοῦ Εὐξείνου πόντου †τόνας. Ενθα συχνὰ μὲν ἔθνη βάρβαρα καὶ ὑπὸ Ρωμαίων δ' ἔνια ἐξῳκίσθησαν, καὶ πόλεις τε καὶ στρατόπεδα, καί τινες προσορμίσεις, ἢ στρατιωτῶν ἀπομάχων γινομένων, ἢ καὶ ἀποικιῶν πρὸς τῶν βασιλέων στελλομένων, τὴν πόρευσιν ἐποιοῦντο, πρὸς τοὺς ἐν ποσὶ βαρβάρους ἀνθαμιλλώμενοι· ἄχρις οὗ πρὸς τὰς παριστρίους ήϊόνας ιόντες, πρὸς Ἰουστινιανὸν τὸν αὐτοκράτορα διεπρεσβεύσαντο. Εκεῖθεν τοίνυν ὁ ῥηθεὶς Ἰουστῖνος μεταπεμφθείς, οἷα δὴ τῷ νέῳ βασιλεῖ συμμεθέξων τῶν συγκειμένων, καὶ τῆς ἀρχῆς ἀπολαύσων. Παραπλησίω γὰρ ὄντες τῷ τε γένει καὶ τῇ κατὰ κόσμον κενότητι, πρὸς ἀμφοτέρους καὶ τὴν βασιλείαν ταλαντευομένην εἶχον. Σύμφωνοι δὲ μόλις ἦσαν πολλῶν ἀμφιλόγων γεγενημένων· ὥσθ' όποτέρῳ γένοιτο παριέναι ἐς τὴν ἀρχὴν, θατέρῳ τὴν μετ' ἐκεῖνον δοῦναι καθέδραν, ὡς συμβαίνειν ἐκ τῶν δευτερείων τῆς βασιλείας τὰ πρωτεῖα τῶν ἄλλων φέρεσθαι. Ηκοντα τοίνυν, πολλῇ τῇ ἔξωθεν πρὸς αὐτὸν ἐχρῆτο φιλοφροσύνῃ· καὶ οἷα στρατηγόν τε περίδοξον, καὶ προσήκοντα γένει, ποικίλως ἐδεξιοῦτο. Επειτα αἰτίας δή τινας ἐπιπλάττων, ἠρέμα παρῃρεῖτο, ὅσοι δήτ' ἐκείνῳ ὑπασπισταὶ καὶ δορυφόροι και σωματοφύλακες ἦσαν· καὶ τὰς αὐτοῦ προόδους ἀνεῖργε· καὶ τέλος εἶκαι περικλείσας αὐτὸν, ἀνὰ τὴν ᾿Αλεξάνδρου περ ριφανῆ πόλιν ἐπὶ πόρδω νυκτῶν κλινοπετῆ καθε στῶτα, δειλαίῳ μόρῳ ἀνήρει. Ταύτην ἀμοιβὴν ὁ γεννάδας ἐκεῖνος τῆς περὶ τὸ ὁμόφυλον εὐνοϊκῆς διαθέσεως καὶ ταῖς κατὰ τῶν πολεμίων ἀπείροις νίκαις ἀπενεγκάμενος. Οὐ πρότερον δὲ τῆς κατ' Abarum nomen adhuc in Hungaria retinet Sabaria, divi Martini patria. His quoque Bavaros nihil quod monarchæ esset, habebat. Nam intemperanter maxime et dissolute vivens, deliciis et voluptatibus vacabat. Supra modum vero et iste, perinde atque avunculus, turpi lucro victus, alien: appetebat. 789 Et non modo publica commola illicita mercede venalia habebat, verum etiam de sacerdotiis idem facere haudquaquam verebatur. Nam et hæc venum exposita quibusvis pretio vili vendebat. CAPUT XXXIV. Ut is Justinum cognatum suum, item Ætherium et Addæum, homines impios et perniciosos, occiderit. Et cum natura timidus esset, ferocem se magis exhibebat, perturbationi utrique turpissime obnoxius. Itaque cognatum suum Justinum, cujus praeclara vulgo fama erat, virum bellicis artibus aliorumque honorum gradibus illustren, accivit, qui ad Istrum excubabat, et excursionibus Abarum ibi obviam ibat. Abares autem Scythæ sunt, ἁμαξόδιοι, hoc est, in plaustris degentes, et campos qui ultra Caucasum sunt, incolentes. Inde autem confertim universi ab Hyperboreis Persis, a quibus male accipiebantur, pulsi, fuga sibi consuluere: et ad Bosporum, Euxini Ponti littoribus relictis, ubi multæ barbaræ gentes consederant, pleraeque a Romanis sedibus suis exacta, urbes quoque, castella et navalia, cum vel milites veterani vacationem militiæ obtinuissent, et loca ea recepissent, vel imperatores colonias eo deduxissent, constructa `erant, venere: et inde expeditionem contra eos qui illis obvii fierent, barbaros suscepere, donec ad Istri ripas venientes, ad Justinianum imperatorem legationem misere. Ex eis locis Justiuus, quem dixi, evocatus est, perinde atque particeps fieri cum novo imperatore pactorum conventorum imperioque frui deberet. Quod namque et genere et mundana ista vanitate parus essent, ex æquo etiam ad utrumque imperium pertinebat. Post multas nanque disceptationes tandem illis convenerat, ut qui imperii ad vinistrationem consequeretur, alteri proximum honorem concederet, ita ut is ex secundis imperii partibus primas præ aliis ferret. Adveniente igitur eo, multa benignitate, sicuti præ se tulit, erga hominem imperator est usus, eumdemque ut duce:n insignem, et genere sibi propinquum, varia humanitate tractavit. Deinceps autem eausas quasdamı commentus, paulatim quos ille milites, satellites et corporis custodes habebat, illi detraxit, progredique eum in publicum vetuit: et postremo in celeberrima 790 Alexandriæ urbe domi clausum, ita ut in lecto jacebat, in multa nocte miseranda cæde sustulit. llanc generosus ille vir benevolæ propter cognationem affectionis, plurimārumque nomen Cal. suum acceptum ferre debere verisimile

μετὴ Σοφία, καὶ τῆς προσδοκίας ἀπήλλακτο τῶν δεινῶν, ἄχρις οὗ τὴν ἐκείνου κεφαλὴν κομισθεῖσαν τεθέαντο· ἦν τοῖς ποσὶν ἐκλακτίζοντες, διετώβαζον ἐγγελῶντες. Οὐ πολλοῦ δὲ διαγενομένου χρόνου, καὶ Αιθέριον καὶ ᾿Αδδαίον, τὰ πρῶτα τῆς συγκλήτου βουλῆς καὶ τὰς μεγάλας τῶν διοικήσεων ἐπὶ Ἰου στινιανού διοικήσαντας, καθοσιώσεως ὑπῆγεν έγ κλήματι. ᾿Αλλ' ὁ μὲν Αἰθέριος δεινῶς ἐταζόμενος, ὡμολόγει βουλόμενος φαρμάκοις ἀνελεῖν τὸν κρατ τοῦντα· εἶναι δὲ οἱ τῆς τοιαύτης βουλῆς κοινωνὸν ἐφ᾽ ἅπατι τὸν ᾿Αδδαίον. Ὁ δὲ ὅρκοις δεινοῖς ἑαυ τὸν ἠσφαλίζετο, μηδὲν εἰδέναι τῶν εἰρημένων. Οἱ μὲν οὖν καὶ ἄμφω τὰς κεφαλὰς ἀπετμήθησαν· 'Αδ δαίου ἐν τῷ μέλλειν κτείνεσθαι φήσαντος συκοφαν τίαν μὲν κενὴν ὑποσχεῖν οἷς κατηγόρηται· πρὸς δὲ τῆς ἐφόρου δίκης πάσχειν ἐνδίκως, οἷς ἀνέλοι τὸν τῆς αὐλῆς ὑπαρχον Θεόδοτον γοητείαις τισίν. Αλλ ὅπως μὲν ταῦτα τῇ θείᾳ δίκῃ πέπρακται, ἐμοὶ μὲν λέγειν οὐκ εὐχερές. Πλὴν καὶ ἄμφω ἀλιτηρίω μάθ λιστα ήστην, 'Αδδαῖος μὲν παῖδας ἄρρενας διαφθεί ρων, Αἰθέριος δὲ συκοφαντίαις χαίρων καὶ τῶν τε ζώντων καὶ τεθνεώτων τὰς περιουσίας τῷ τρόπῳ τούτῳ ἀπηνῶς κατεσθίων καὶ ληϊζόμενος, πρότ σχημα περιβεβλημένος τὴν βασιλέως οἰκίαν, ἧς ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ προειστήκει, μάλα ἐκείνῳ χρειώδης γεγενημένος. Καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον. al hostibus victoriarum mercedem tulit Ne- εκείνου μήνιδος Εληγεν αὐτός τε καὶ ἡ ἐκείνου γα que vero prius et ipse Justinus et conjux ejus Sophia conceptam adversus illum iram remiserunt, at exspectatione gravium malorum liberati sunt, quam caput ipsius allatum inspexerunt: cui etiam pedibus proculcato per risum illuserunt. Non multum intercessit temporis, cum et Ætherium simul et Addeum, principes senatus, qui res magnas sub Justiniano administraverant, læse majestatis legibus interrogat. Atque iberius quidem in quæstione graviter tortus, voluisse se veneno imperatorem tollere, consiliique ejus conscium atque in rebus omnibus socium sibi fuisse Addeum, confessus est. Hic autem gravi jurejurando se nihil earum rerum scire confirmavit. Verum utrique caput amputatum. Addæus cum jugulari deberet, per meram calumniam crimen id sibi objectum esse, de quo accusatus esset dixit. Vindicta autem divina, quæ omnia perspiciat, se merito sup. pliciumn pali, propterea quod incantationibus quibusdam Theodotum aulæ præfectum sustulerit. Sedenim quomodo hæc ultione cœlesti acta sint, non est mihi dicere promptum. Ambo tamen nefarii perniciosique fuere: Addæus quidem puerorum masculorum corruptor; Ætherius autem sycophanta magnus, qui per calumniam vivorum et mortuorum bona impudenter atque crudeliter devorare, rapereque sub imperatoriæ domus prætextu, cui sub Justiniano præfuit, solitus esset, ea re illi perquam utilis. Atque hæc quidem ad hunc modum sese habuere. 791 CAPUT XXXV. De edicto litteris de fide publicato, quod Justinus ad omnes ubique misit ecclesias, ne quid in professione fidei novaretur. Justinus autem edictum derepente.compositum ad Christianos ditionis suæ omnes misit, ut mihil in ecclesiis novarent, sed antiquis Patrum decretis insistentes, recte divinum Numien colerent atque adorarent. Scriptum de fide hisce fuit verbis conceptum: c in n nuine Domini nostri Jesu Christi Dei nostri, imperator Carsar Flavius Justinus, fidelis in Christo, clemens, maximus, beneficus, Alanicus, Gotthicus, Germanicus, Anticus, Fraucicus, Herculicus, Gepidicus, pius, felix, gloriosus, victor, triumphator, semper colendus Augustus. Pacem meam do vobis, inquit Dominus Christus, verus Deus noster: pacem meam relinquo vobis, idem promulgat hominibus omnibus. Id vero aliud non est, quam ut in eum credentes, in unam et eandem Ecclesiam conveniant, consentientes quidem animis in recta Christianorum sententia, aversantes autem eos qui contraria dicunt aul-epinantur. Primaria namque salus hominibus omnibus constituta est ipsa recte fidei confessio. QuaSub Justine Narses eunuchus, apud eum Sophia Augusta criminante delatus, et ad pensa aucillarum vocatus est. Quam ille indignitatem non ferens, Langobardos in Italiam allexit. Qui deinde Romæ mortuus est. Langobardi Pannonia Hunwis Atulae reliquiis, a quibus Hungaria denomi Περὶ τοῦ προγράμματος τῆς πίστεως, ο Ιουστί νος ταῖς ἁπανταχοῦ ἔπεμπεν ἐκκλησίαις, ὥστε μηδέν τι περὶ τὴν πίστιν νεωτερίζεσθαι. Ὁ δὲ Ἰουστῖνος γράμμα σχεδιάσας τοῖς ἀνὰ τὸ ὑπήκουν πᾶσι Χριστιανοῖς διεπέμπετο, ὥστε μηδέν τι περὶ τὰς ἐκκλησίας νεωτερίζεσθαι· τοῖς ἐκ παλαιοῦ δὲ τῶν Πατέρων ὅροι; ἐμμένοντας, θρη σκεύειν ὀρθῶς τὸ θεῖον γεραίροντας. Τὸ δὲ ὑπὲρ τῆς πίστεως πρόγραμμα τούτοις συγκείμενον τοῖς βήμασιν ἦν βήμασιν ἦν· ο Ἐν ὀνόματι τοῦ Δεσπότου Ἰησοῦ Χριστού, τοῦ Θεοῦ ἡμῶν αὐτοκράτωρ Καίσαρ, Φλάβιος Ἰουστῖνος, πιστὸς ἐν Χριστῷ, ἥμερος, μέσ γιστος, εὐεργέτης, Αλαμανικός, Γοτθικός, Γερμα νικός, Αντικός, Φραγκικός, Ερκουλικός, Γηπεδι κός, εὐσεβὴς, εὐτυχής, ἔνδοξος, νικητής, τροπαιούχος, ἀεισέβαστος, Αύγουστος. Εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν, φησὶν ὁ Δεσπότης Χριστὸς, ὁ ἀληθι νό; Θεὸς ἡμῶν· εἰρήνην τὴν ἐμὴν ἀφίημι ὑμῖν, ὁ αὐτὸς κηρύττει πᾶσιν ἀνθρώποις. Οὐκ ἄλλο δὲ τοῦτό ἐστιν, ἢ τοὺς πιστεύοντας εἰς αὐτὸν εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν Ἐκκλησίαν συντρέχειν, όμοφρονοῦντας μὲν περὶ τὴν ὀρθὴν τῶν Χριστιανῶν δόξαν, ἀποστρεφομένους δὲ τοὺς τἀναντία λέγοντας nata est, relicta, in Italiam venerunt, rege Alboino ducente: et Veronam, Vicentian, Mediolanum, etc., per deditionem receperunt. (Blond). Et 20 Alboiuo rege usque ad Desiderium per ducentos et quatuor annos tenuerunt. (Egnat.)

ECCLESIASTICE HISTORIÆ LIB. XVII. ἢ δοξάζοντας πρώτη γὰρ σωτηρία καθέστηκε πα- propter et nos evangelica præcepla, et sanctorun σιν ἀνθρώποις ἡ τῆς ὀρθῆς πίστεως ὁμολογία. Διδ Patrum sacrum Symbolum sive doctrinam conseκαὶ ἡμεῖς τοῖς εὐαγγελικοῖς κατακολουθοῦντες παρ- clantes, ut ad unam eamdemque Ecclesiam et senαγγέλμασι, καὶ τῷ ἁγίῳ συμβόλῳ ήτοι μαθηματι tentiam simul accedant, omnes cohortamur, creτῶν ἁγίων Πατέρων, προς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν Ἐκε dentes in Patrem et Filium et Spiritum sanctum, κλησίαν τε καὶ γνώμην προτρεπόμεθα πάντας συν- Trinitatem ὁμοούσιον, consubstantialem, Deitatem ελθεῖν, πιστεύοντες εἰς Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον sive naturam et essentiam verbo et reipsa unam. Πνεῦμα, Τριάδα ὁμοούσιον, μίαν θεότητα ήτοι φύ Unam etiam virtutem et potestatem et ενέργειαν, σιν καὶ οὐσίαν λόγῳ καὶ πράγματι, καὶ μίαν δύνα- hoc est, efficaciam in tribus subsistentiis seu perμιν καὶ ἐξουσίαν καὶ ἐνέργειαν ἐν τρισὶν ὑποστά sonis profitentes, in quas baptizati sumus, in quas σεσιν, ήγουν προσώποις δοξάζοντες· εἰς & βεβαπτί- credimus, et quibus professione addicti sumus. σμεθα, εἰς ἃ πεπιστεύκαμεν, καὶ οἷς συντεταγμεθα· Unitatem siquidem in Trinitate, et Trinitatem in μονάδα γὰρ ἐν Τριάδι, καὶ Τριάδα ἐν μονάδι πρησε unitate adoramus, distinctionem simul et unionem, κυνοῦμεν, παράδοξον ἔχουσαν καὶ τὴν διαίρεσιν prater opinionem omnem, habentem. Unitatem καὶ τὴν ἕνωσιν. Μονάδα μὲν κατὰ τὴν οὐσίαν ήγουν qui:lem secundum essentiam sive Deitatem: Triθεότητα, Τριάδι δὲ κατὰ τὰς ἰδιότητας, ήγουν ὑπο nitatem vero secundum proprietates sive subsiστάσεις ήτοι πρόσωπα. Διαιρείται γὰρ ἀδιαιρέτως, s!entis seu personas. Distinguimur namque indiἵν' οὕτως εἴπωμεν, καὶ συνάπτεται διηρημένως. stincte, ut ita dieamus et conjungitur distincte, Ἓν γὰρ ἐν τρισὶν ἡ θεότης, καὶ τὰ τρία ἓν τὰ ἐν siquidem væum est in tribus ipsa Deitas: et tria, οἷς ἡ θεότης, ἢ τό γε ἀκριβέστερον εἰπεῖν, ἃ ἡ in quibus Deitas est, seul, quod certius dicitur, que θεότης· Θεὸν τὸν Πατέρα, Θεὸν τὸν Υἱόν, Θεὸν τὸ Deitas sunt, unum Deum Patrem, Deum-Filium, Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ὅταν ἔκαστον πρόσωπον καθ' εαυ- Deum Spiritum sanctum, 792 cum persona qu11: - τὸ θεωρῆται, τοῦ νοῦ χωρίζοντος τὰ ἀχώριστα· que per seipsam spectatur, mentis ipsius sensu, Θεὸν τὰ τρία μετ᾿ ἀλλήλων νοούμενα τῷ ταυτῷ quæ insegregabilia sunt, segregante: Deum unum τῆς κινήσεως καὶ τῆς φύσεως. Ἐπειδὴ χρὴ καὶ tria hæc simul mentis acumine intellecta, propter τὸν ἕνα Θεὸν ὁμολογεῖν, καὶ τὰς τρεῖς ὑποστάσεις, eumdem motum et naturam eamdemn. Quandoqui - ήγουν ιδιότητας, κηρύττειν. Ομολογοῦμεν δὲ αὐτ dein peropus est, et unum Deum profiteri, et tres τὸν τὸν μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τὸν Θεὸν Λόγον, τὸν subsistentias sive proprietates prædicare. Confiteπρὸ αἰώνων καὶ ἀχρόνως ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα, mur vero ipsum unigenitum Filium Dei, Deum οὐ ποιηθέντα; ἐπ' ἐσχάτων δὲ τῶν ἡμερῶν δι' ἡμᾶ; c Verbum ante sæcula quidem et absque temκαὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν κατελθόντα ἐκ τῶν pore ex Patre genitum, non factum. In extremis οὐρανῶν, καὶ σαρκωθέντα, ἐκ Πνεύματος ἁγίου καὶ autem diebus, propter nos, et propter nostram τῆς δεσποίνης ἡμῶν τῆς ἁγίας ἐνδόξου Θεοτόκου salutem, descendisse de cœlis: et incarnatum ex καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας, καὶ γεννηθέντα ἐξ αὐτῆς· Spiritu sancto, et Domina nostra sancta gloriosa ὅς ἐστι τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι ἴσος· οὐδὲ Dei Genitrice et semper Virgine Maria, et ex ipsa γὰρ τετάρτου προσώπου προσθήκην ἐδέξατο ἡ ἁγία Hatum esse. Qui est Patri et Spiritui sancto aquaΤριάς, καὶ σαρκωθέντος τοῦ ἑνὸς τῆς ἁγίας Τριά lis. Non enim quartz, per incarnationem unius, δος Θεοῦ Λόγου· ἀλλ' ἔστιν εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὁ Κύριος ex sancta Trinitate Dei Verbi, personæ accessioἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁμοούσιος τῷ Πατρὶ καὶ nem suscepit Trinitas sancta, sed est unus et Θ.ῷ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιες ἡμῖν ὁ αὐτὸς idem Dominus noster Jesus Christus, consubstanκατὰ τὴν ἀνθρωπότητα παθητὸς σαρκί, καὶ ἀπα tialis Patri et Deo juxta divinitatem, et idem couθῆς ὁ αὐτὸς ἐν θεότητι. Οὐ γὰρ ἄλλον τὸν Θεὸν substantialis nobis secundum humanitatem: pasΛόγον τὸν θαυματουργήσαντα, καὶ ἄλλον τὸν παθόντα sioni obnoxius carne, et passionis idem expers ἐπιστάμεθα· ἀλλ᾽ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν divinitate. Namque non alium Deum Verbum, Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου " quod miracula edidit, et aliud quod passum est σαρκωθέντα καὶ τελείως ἐνανθρωπήσαντα· καὶ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ τά τε θαύματα καὶ τὰ πάθη ἅπερ ἑκουσίως ὑπέμεινε σαρκὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτης ρίαν. Οὐ γὰρ ἄνθρωπός τις ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν δέδω κεν, ἀλλ᾽ αὐτὸς ὁ Θεὸς Λόγος, ἀτρέπτως γενόμενος ἄνθρωπος· τό τε ἑκούσιον πάθος καὶ τὸν θάνατον ὑπὲρ ἡμῶν σαρκὶ κατεδέξατο. Καὶ Θεὸν τοίνυν αὐτ τὸν ὁμολογοῦντες, οὐκ ἀθετοῦμεν τοῦ εἶναι αὐτὸν καὶ ἄνθρωπον· καὶ ἄνθρωπον αὐτὸν ὁμολογοῦντες, οὐκ ἀρνούμεθα τοῦ εἶναι αὐτὸν καὶ Θεόν. "Οθεν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ἐξ ἑκατέρας φύσεως, θεότητος in Verbo intelligo verum Dei Filium. In carne agnosco verum hominis Filium, et mirumque. simul in una persona Dei et hominis ineffabili novimus verum et eumdem confitemur Dominum nostrum Jesum Christum Dei Verbumi incarnatum, et perfecte hominem factum: nec non unius et ejusdem miracula simul et passiones, quas voluntarie carne sustinuit, propter nostram salutem. Non enim homo aliquis seipsum pro nobis tradidit: sed ipse Deus Verbum immutabili modo homo factus est, spontaneam simu passionem et mortem pro nobis carne subiit. Atq dum Deum ipsum esse confitemur, non inficiamur eum etiam hominem esse. Et hominem ipsum gratia largitate conjunctum. (Aug. De Trin. lib. xut, cap. 19.)

conftentes, Deum ipsum quoque esse non nega- καὶ ἀνθρωπότητος, σύνθετον ὁμολογοῦντες, τὴν mus. Proinde unum et cumdem ex utraque divi- Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, σύγχυσιν τῇ ἑνώσει nitatis scilicet et humanitatis natura compositum, οὐκ ἐπεισάγομεν. Οὐ γὰρ ὅτι γέγονε καθ' ἡμᾶς ἄν profitentes Dominum nostrum Jesum Christum, θρωπος, τὸ εἶναι Θεὸς ἀπολέσει· οὔτε μὴν ὅτι Θεός κατά unione confusionem non inducimus. Non enim φύσιν ἐστὶ καὶ τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν ἀπαράδεκτον quod secundum nos homo factus est, propterea ἔχει, καὶ τὸ ἄνθρωπος εἶναι παραιτήσεται. Μεμέ Deus esse desinet. Neque sane quod Deus natura νηκε δὲ ὥσπερ ἐν ἀνθρωπότητι Θεὸς, οὕτω καὶ ἐν est, et in eum similitudo nostræ naturæ non ca- ὑπεροχῇ θεότητος ἄνθρωπος ὤν, οὐδὲν ἧττον· ἄμφω dit, propterea homo esse negabitur. Verum quem- δὲ ὧν ἐν ταυτῷ, καὶ εἷς Θεὸς ὁμοῦ τε καὶ ἄνθρωπος admodum in humanitate Deus, ita nihilominus ὁ Ἐμμανουήλ. Τὸν αὐτὸν δὲ ὁμολογοῦντες ἐν θεόin sublimitate Deitatis homo permanet: utrumque τητι τέλειον, καὶ ἐν ἀνθρωπότητι τέλειον, ἐξ ὧν vero in eodem est, et unus Deus simul, et bono, καὶ συνετέθη, διαίρεσιν μὲν τὴν ἀναμέρος ἢ τομὴν ipse Emmanuel 793 Porro eumdem confiten- οὐκ ἐπιφέρομεν τῇ μιᾷ αὐτοῦ συνθέτῳ ὑποστάσει· tes in divinitate perfectumn atque etiam in huma- τὴν δὲ διαφορὰν τῶν φύσεων σημαίνομεν, οὐκ ἀναι nitate perfectum, ex quibus etiam compositus est, ρουμένην διὰ τὴν ἔνωσιν. Οὔτε γὰρ ἡ θεία divisionem aut sectionem in partes, una ejus com- φύσις εἰς τὴν ἀνθρωπείαν μετεβλήθη, οὔτε ἡ posita subsistentia, non inducimus. Differentiam vero naturarum, quam unio non tollit, indicamus. Nam neque natura divina in humanam est versa, neque humana natura in divinam mutata. Intelligentiæ autem acie utramque considerante, et potius utraque in propriæ naturæ fine et ratione exsistente, factam quidem unionem dicimus, secundum subsistentiam: ipsa vero secundum subsistentiam unio ostendit Deum Verbum, hoc est, ex tribus Deitatis subsistentiis subsistentiam unam, non præexsistenti bomini unitam esse, sed eam in utero Dominæ nostræ sanctæ et gloriosæ Dei Genitricis semperque Virginis Mariæ, sibi ipsi ex ea condidisse in propria subsistentia carnem nobis ἐμοούσιον, consubstantialem, et eisdem perpessionibus per omnia obnoxiam, absque peccato, anima rationali et intellectuali animatam. In ipsa nainque subsistentiam habuit, et homo factus est. Et est unus atque idem Dominus noster Jesus Christus, qui cum Patre et Spiritu sancto conglorificatur. Cæterum ineffabilem ejus unionem considerantes, recte naturam unam Dei Verbi incarnatam carne, quæ anima rationali et intellectuali est animata, profitemur. Rursum differentiam naturarum contemplantes, eas duas esse dicimus, divisionem nullam introducentes. Utraque enim natura in eo est. Unde unum et eumdein profitemur Christum: unum Filium, unam persouam, unamn subsistentiam, Deum simul et hominem. Omnes vero qui ἡμῖν κηρυττομένων, προτρέπομεν ὑμᾶς ἅπαντας aliter vel senserunt, vel sentiunt, anathemati subjicimus, alienos eos esse a sancta Dei catholica et apostolica Ecclesia judicantes. Itaque cum recta et a sanctis Patribus nobis prodita dogmata sic prædicentur, universos vas ut in unam et eamdem catholicam et apostolicam Ecclesiam conveniatis, ἀνθρωπεία φύσις εἰς τὴν θείαν ἐτράπη. Νοουμένης δὲ καὶ ὑπαρχούσης μᾶλλον ἑκατέρας ἐν τῷ τῆς ἰδίας φύσεως όρῳ τε καὶ λόγῳ, πεπράχθαι μὲν τὴν ἔνωσιν καθ᾽ ὑπόστασιν. Ἡ δὲ καθ᾽ ὑπόστασιν Ένωσις δηλοῖ ὅτι ὁ Θεὸς Λόγος, τουτέστιν ἡ μία ὑπόστασις τῶν τριῶν τῆς Θεότητος ὑποστάσεων, εὐ προϋποστάντι ἀνθρώπῳ ἡνώθη, ἀλλ' ἐν τῇ γαστρὶ τῆς δεσποίνης ἡμῶν τῆς ἁγίας ἐνδόξου Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας εδημιούργησεν ἑαυτῇ ἐξ αὐτῆς ἐν τῇ ἰδίᾳ ὑποστάσει σάρκα ὁμοούσιον ἡμῖν καὶ ὁμοιοπαθἢ κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, έψυχω μένην ψυχῇ λογικῇ καὶ νοερᾷ· ἐν αὐτῇ γὰρ ἔσχε την ὑπόστασιν καὶ γέγονεν ἄνθρωπος· καὶ ἔστιν εἷς καὶ ὁ αὐτὸς Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, συνδοξαζό μενος τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι. Εννοούν τες δὲ αὐτοῦ τὴν ἄφραστον ἔνωσιν, ὀρθῶς ὁμολο γοῦμεν μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην σαρκὶ ἐψυχωμένη ψυχῇ λογική τε καὶ νοερά. Καὶ πάλιν ἐν θεωρία λαμβανόντες τὴν τῶν φύσεων δια φοράν, δύο ταύτας εἶναι λέγομεν, διαίρεσιν οὐδε μίαν εἰσάγοντες· ἑκατέρα γὰρ φύσις ἐστὶν ἐν αὐτῷ ὅθεν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν Χριστίν, ἕνα Υἱόν, ἐν πρόσωπον, μίαν ὑπόστασιν, Θεὸν ὁμοῦ τε καὶ ἄνθρωπον. Πάντα; δὲ τοὺς παρὰ ταῦτα φρονήσαντας ἢ φρονοῦντας ἀναθεματίζομεν, ἀλλοτρίους κρίνοντες τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ καθολικῆς καὶ ἀπο στολικῆς Ἐκκλησίας. Τῶν ὀρθῶν τοίνυν δογμάτων τῶν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων παραδεδομένων Salus credentium mysterium Trinitatis est. (Hieron.) — Deum esse multis notum est. Sed quod Pater sit et Filium habeat, paucis (Aug.).· Pater, manifestari nomen tuum hominibus. etc. (Joan. xy.) Et creditur a nobis sine confusione conjuncta sancta Trinitas, sine separatione distincta. (Aug.) — Εις Θεὸς ἐν τρισὶ, καὶ τὰ τρία ἔν· Unus Deus in tribus, et tria haec unum. Unus Deus Pir ter, ex quo omnia; et unus Dominus Jesus Chri- " εἰς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν Εκκλησίαν συντρέχειν. Μᾶλλον δὲ παρακαλοῦμεν· οὐ γὰρ ὀκνήσαιμεν κἂν ἐν ὑπεροχῇ βασιλείας ἐσο μὲν, τοιούτοις χρήσασθαι ρήμασιν, ὑπὸ τῆς τῶν Χριστιανῶν ἁπάντων ομοφροσύνης τε καὶ ἑνώσεως, ἐκ τοῦ μίαν ἁπάντων δοξολογίαν ἀναπέμπεσθαι τῷ stus, per quem omnia: et unus Spiritus sanctus, in quo omnia. Eo, ex quo et per quem et in quo, non naturas dissecantibus, verum unius et inconfusæ naturæ proprietates designantibus. Atque id ex eo clare patet, quod in unum rursus colliguntur. Ex ip o, et per ipsum, et in ipsum emma: ipsi gloria in sæcula, Amen. (Greg. Nazianz.) Due naturae Christi in unam coeuntes dum nationem et deita em. (Theologus.)

ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XVII. μεγάλῳ Θεῷ καὶ Σωτῆρι ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστῷ. Τοῦ hortamur, seu potius rogamus. Non enim grave δὲ λοιπού, μηδένα προφασιζόμενον περὶ πρόσωπα ή συλλαβὰς ζυγομαχεῖν· ὅτι πρὸς μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ὀρθὴν πίστιν τε καὶ ἔννοιαν αἱ συλλαβαί φέρουσι τοῦ μέχρι νῦν κρατοῦντος ἔθους τε καὶ σχήματος ἐν τῇ ἁγίᾳ τοῦ Θεοῦ καθολικῇ καὶ ἀποστολική Εκκλησία, διὰ πάντων βεβαίου τε καὶ ἀκαινοτομήτου καὶ εἰς τὸν ἑξῆς ἅπαντα μένοντος χρόνον.» Τῷ μὲν οὖν ἰδίκτῳ τούτῳ πάντες οἱ ἑκασταχοῦ συγκατατίθεντο ἱερεῖς, ὀρθῶς ἐκφωνηθῆναι λέγοντες· οἱ δ᾽ ἀποδιρημένοι ἐπὶ τοῦ σχίσματος ἔμενον, ἥκισθ᾽ ἐνοῦσθαι θέλοντες, οὐ δι᾿ ἄλλο τι, ἀλλ' ὅτι περ ῥητῶς οὕτω πρὸς τῷ τέλει τοῦ γράμματος εἴρηκε, τὸ βέβαιον καὶ ἀκαινοτόμητον πεφυλάχθαι ταῖς ἐκκλησίαι; καὶ κατὰ τὸν ἑξῆς ἐσόμενον χρόνον. nobis est, quamvis in fastigio imperii collocati simus, Christianorum omnium consensionis atque unionis gratia, ejusmodi verbis uti: ut una ab omnibus laus et glorificatio tribuatur Deo magno et Servatori nostro Jesu Christo. 794. De catero autem, ne quis causam aut occasionem illam de personis aut syllabis (sive fidei formulis, per intestina dissidia contendendi captet, quoniam al unam et eamdem rectam fidem et sententiam syl labæ (seu formula) producunt consuetudinis et status ejus, qui hucusque in sancta Dei catholica et apostolica Ecclesia obtinuit, et per omnia citra innovationem aliquam firmus stabilisque deinceps in tempus omne permanebit. › Edictum hoc omnes ubique episcopi et sacerdotes catholici comprobarunt, recte promulgatum esse dicentes. Qui vero se ab Ecclesia segregaverant, in schismate et dissidio persistentes, haudquaquam cum ca uniri voluerunt: non aliam quidem ob causam, quam quod ad finem scripti disertis verbis appositum esset, etiam temporibus futuris professionem fidei talem abs que rebus novis stabilem conservatum iri. KEDAA. AG'. Περὶ τῶν προέδρων τῶν μεγάλων πόλεων, καὶ Γρηγορίου τοῦ Θεουπόλεως. CAPUT XXXVI. De magnarum urbium episcopis, et Gregorio Theopolis antistite. Justinus, postquam Joannes cui Sirimis patria fuit, vitam simul et thronum imperantis urbis morte abjecisset, Eutychium ab exsilio, sicuti Justiniɔnus testamento jusserat, revocatum in ecclesiam suam restituit. Qui duobus exactis annis, Joannem Νηστευτήν, hoc est jejunatorem, successorem habuit. Ubi vero Joannes etiam Catelinus in veteri Roma sedem vacuam reliquit, et ad vitam illam migravit, Bonuso episcopatus gubernacula mandata sunt: cui Joannes alius, atque huic rursus Pelagius successit. Post Apollinarem autem Joannes Alexandriæ in pastoralem conscendit thronum, et huic deinceps subrogatus est Eulogius. Microsolymis episcopatum denuo post Eustochium gubernavit Macarius. Pest cum lierarchicam thedram sortitus est Joannes, 795 qui puram cl inopem vitam in Iasomnium monasterio optime egerat. Apud Theopoliin autem Justinus Anastasio Donini successore pulso, Gregorium substituit, nullis tum in Ecclesia novis rebus motis. Imperator vero crimen illud Anastasio objecit, quod sacram pecuniam in alios, quam episcopum deceret, conferret sumptus, et quod convicio et maledicto imperatorem ipsum petiisset. Cum namque interrogatus a quodam Anastasius esset, cur it profuse pecuniam sacram dilapidaret, et non potius in usus decentes eam impendens, ita uti o us esset, dispergeret, diserte per cavillationem dixisse fertur, ne a communi pernicie Justino auferretur. Fama autem vulgatum est, propterea illi Justinum infensum fuisse, quod pecunias ei petenti ille dare noluerit. Allinguntur præterea viro ei alia quædam a nonnullis, qui imperatoris cœptum tegere aut excusare voluerunt. Postquam Anasta Ἰουστῖνος δὲ Ἰωάννου τοῦ ἐκ τοῦ Σιρίμιος τόν τε βίον ὁμοῦ δὲ καὶ τὸν θρόνον τῆς βασιλίδος θανάτῳ ἀπ'βαλομένου, Εὐτύχιον ἐκ τῆς ὑπερορίας ἀγαγών, καθὼς Ἰουστινιανὸς ἐν διαθήκαις ἐνεκελεύετο, τῷ θρόνῳ αὖθις ἐγκαθιδρύει· δν ἐπὶ δύ' ἔτη διαγενόμε τον Ἰωάννης ὁ Νηστευτής διεδέχετο. ᾿Αλλὰ καὶ Ἰωάννου τοῦ Κατελίνου τὸν τῆς πρεσβυτέρας Ρώ μης θρόνον λιπόντος, καὶ πρὸς τὴν ἐκεῖσε χωρήσαν τοῦ δίαιταν, Βόνοσσος τοὺς οἴακας τῆς ἐπισκοπή; ἐγχειρίζεται· ἐν Ἰωάννης ἕτερος διεδέχετο, τὸν δ' αὖθις Πελάγιο; μετὰ δὲ 'Απολλινάριον Ἰωάννης τὸν τῆς Ἀλεξάνδρου άνεισι θρόνον, ὃν Εὐλόγιος διεδέξατο. Ανὰ δὲ τὴν Ἱεροσολύμων τὴν ἱερωσύ τὴν οἰακίζων εν αὖθις μετ' Ευστόχιον ὁ Μακάριος ἔπειτα Ιωάννης τὴν ἱεραρχικὴν ἐκληροῦτο καθέδραν, τῇ τῶν ᾿Ακοιμήτων μονῇ τὸν λιτὸν καὶ ἄσκευον βίον ἄριστα μετελθών. Κατὰ δὲ τὴν Θεούπολιν τὸν μετὰ Δομνίνον ᾿Αναστάσιον ἐλάσας ὁ Ἰουστῖνος, Γρηγόριον κατεστήσατο, μηδενός τηνικαῦτα περί τὴν Ἐκκλησίαν νεωτερισθέντος· αἰτίαν δὲ βασιλεῖ ἔσχεν ὁ ᾿Αναστάσιος, ὅτιπερ τὰ ἱερὰ χρήματα δι παλψη μὴ κατὰ τὸ προσῆκον ἀρχιερεῖ, καὶ ὅτι εἰς βασιλέα προσέκοψε βλασφημήσας. Ἐρομένου γάρ τινος ᾿Αναστάσιον τί δή ποτε οὕτω χύδην τὰ ἱερὰ χρήματα διαρρίπτει, καὶ μὴ ὡς χρεών διασκορπίζει εἰς τὸ δέον καταναλίσκων, διαῤῥήδην εἰπεῖν σκώψαντα, ἵνα μὴ, φησί, παρὰ τῆς κοινῆς λύμης τοῦ Ἰουστίνου ἀφαιρεθείεν. Μεφήμιστο δὲ μηνίσαι τὸν Ἰουστῖνον ἐκείνῳ, ὅτιπερ ζητοῦντι χρήματα οὐ προῄρητο δοῦναι. Καί τινα δ' ἕτερα ἐκείνῳ προσέπτοντο τὸν βασιλικόν σκοπόν θεραπεύειν βουλομένων ἐνίων. Τούτου δ' ὑπεξελθόντος, Γρηγόριος, ὡς εἴρηται, τὸν θρόνον ἐλάμβανεν οὗ κλέος εὐρύ κατά ποίησιν· ἐκ γὰρ πρώτης τριχὸς, τοῖς μοναδικοῖς Pro Bonoso legendum puto Benedicto.

sius episcopatu abiit, Gregorius, sicuti dictum est, ἀποδυσάμενος σκάμμασι, γεννικῶς τοῖς ανωτάτω sedem eam accepit: cujus lata est gloria, ut poetæ verbis ular. primis enim capillis, in monasticis exercitatus studiis, strenue ad summos gradus, cum nuper admodum se in eo lanugo prima exhibuisset, contendit. Primum vero Byzantii monasterio praefuit, ubi etiam ab initio vitam rerum omnium expertem degere cœpit. Postea Justino jubente, pastorale munus in monte Sinæo susce‐ pit: in quo a Scenitis barbaris obsessus, non mi nimis circumventus est periculis. Quibus etiam, ut pacifcationem inirent, suasor auctorque fuit. Apud hos cum res magnas peregisset, in sacram deinde provectus est cathedram. Animo et consilio in rebus omnibus optimo fuit: et ad quodcunque negotium se converteret, id quam facillime conſciebat. Metu minime perturbabatur. Potestatibus autem, ut facile illis territus cederet, flectendum se haudquaquam præbuit. Liberalis quoque, et admodum munificus, magnifice pecunias largiebatur: usque adeo, ut quocumque, pro eo atque opus esset, progrederetur, quam plurimi homines eum tiparent atque sequerentur, eorum etiam quibus nihil cum eo intercederet consuetudinis, et qui nihil ad eum pertinerent. Alij insuper qui eum prodiisse audiissent, vel vidissent, ad eum confluebant, et honorem mundanis dignitatibus debitum, præ viri ejus observantia, secundo loco habebant, 796 avide sua sponte et videre et audire cum cupientes, etiam de rebus non magni momenti ple- c rumque verba facientem. Erat siquidem ad arcanum desiderium eorum animnis, qui illum quomodocunque conveniebant, inserendum quam maxime idoneus, aspectu admodum admirandus, in colloquiis valde jucundus, et si quis alius, et ipse ad id quod deceret cognoscendum acutissimus, et ad faciendum quam facillimus. Ad consilium aliis dandum, atque ad res domesticas et exterias die judicandas, promptissimus. Quapropter multas res optine gessit, negotia in crastinum diferre son solitus. Terrori vero erat non tantum Romanis imperatoribus, cum publica tractaret negotia, quantum necessitas postularet et tempus fagitaret, verum etiam Persarum ducibus, sicuti suo doco a me dicetur. Varius etiam fuit. Aliquando namque multa utebatur vehementia: nonnunquam iratum se esse præ se ferebat. In primis autem, cum opus esset, maxime in eo eminebat lenitas et mansuetudo, adeo ut quam commodissime in eum dictum illud prudens Gregorii Theologi conveniret, severitas reverentia temperata sic fuit ut altera ab altera non læderetur, sed utraque per alteram illustraretur. βαθμοίς ήλαυνεν, ἄρτι τοῦ Ιούλου αὐτῷ καταρρέον του. Τῆς δὲ τῶν Βυζαντίων πρῶτον μονῆς καθηγή σατο· ἔνθα τὸ καταρχὰς καὶ τὸν ἄσκευον βίον μετα ει. Μετέπειτα δὲ Ἰουστίνου κελεύοντος, τὴν ποι μαντικὴν τοῦ Σινᾶ ἐγχειρίζεται δρου; ἐν ᾧ που λιορκούμενος ὑπὸ τῶν Σκηνητῶν βαρβάρων, οὐκ ἐλαχίστοις περιεπάρη κινδύνοις, ὡς καὶ εἰρήνης ἐκείνοις γενέσθαι πρύτανιν· ἐν οἷς καὶ μεγάλ' ἄττι καταπραξάμενος, ἐκεῖθεν πρὸς τὴν ἱερὰν ἀνήχθη καθέδραν. Ψυχῆς δὲ καὶ γνώμης τυχών κρατίστης ἐφ᾽ ἅπασι, πρὸς ὅπερ ἂν ῥέψειεν, ἐξεργαστικώτατος ἦν· ἥκιστα μὲν δίει κατεπτηχώς, δυναστείαις δ' εὐγείρωτος εἶναι ὥστ᾽ εἴχειν, ἄληπτον ἑαυτὸν παρεῖχεν. Ελευθέριος δέ τις μάλα καὶ ἀφειδὴς ἦν, μεγαλοπρεπῶς τὰς διαδόσεις τῶν χρημάτων ποιούμενος· καὶ ἐς τόσον, ὡς καὶ δεῆσαν ὅποι ποτὲ πρ ϊέκαι παμπληθείς περιείποντο, καὶ τῶν μηδαμῶς αὐτ τῷ προσηκόντων, καὶ μηδ' εἰωθότων. Καὶ ἄλλοι δ' ἐπισυνέῤῥεον πυνθανόμενοι διιέντα ἢ καὶ ὁρῶν τες· καὶ τὰ ἐς τὴν κοσμικὴν ἀρχὴν ἐν δευτέρῳ ἐτάτ τοντο τῆς εἰς τὸν ἄνδρα τιμῆς· ἐθελουσίως προθυ μουμένων καὶ ὁρᾷν καὶ ἀκούειν, καὶ τὰ τυχόντα ὡς πολλὰ διομιλουμένου. Καὶ γὰρ ἦν ἱκανώτατο; ταῖς ἀληθείαις ἀόρατον ἐνσπεῖραι πόθον τοῖς ὅπως δήπότε ἐντυγχάνουσι. Τήν τε θέαν αξιάγαστός τις, ηδιστής τε λίαν προσφθέγξασθαι· καὶ εἴπερ τις νοῆσαί τε τὸ δέον ὀξύτατος, πρᾶξαι τε ἐς τὰ μάλι στα προχειρότατος· βουλεῦσαι δὲ βουλὴν καὶ ἄλλου πράξαντος διαγνώναι ἔν τε τοῖς οἰκείοις καὶ θύραθεν ἐπιτήδειος. Διά τοι τοῦτο καὶ πολλὰ καὶ ἄριστα διεπράξατο, ἀφεὶς τὸ ἐπαύριον ἀναβάλλεσθαι. Κατέ πληξε δὲ οὐ μόνον τοὺς Ῥωμαίων βασιλεῖς τοῖ; κοινοῖς χρώμενος πράγμασιν, εἰς ὅπερ ἂν ἡ χρεία καλοίη καὶ ὁ καιρὸς ἀπαιτῇ· ἀλλὰ καὶ τοὺς Περσῶν ἡγεμόνας, ὡς ἐν καιρῷ μοι λελέξεται. Ποικίλος δε τις ἐτύγχανε· πῆ μὲν πολλῇ χρώμενος τῇ σφοδρό τητι· ἐνίοτε δὲ καὶ τὸ θυμῶδες ἐσχηματίζετο· ἐκ περιουσίας δ' ἦν αὐτῷ ἡνίκα δέοι τὸ πρᾶον κεκρα μένον τῇ ἡμερότητι· ὡς ἐπ' αὐτῷ συνδραμείν προςφόρως μάλα ἃ τῷ Θεολόγῳ Γρηγορίῳ πεφιλοσόφηται, τὸ αὐστηρὸν αἰδῶ σύγκρατον, ὡς μηδ' ἕτερον ὑπὸ τοῦ ἑτέρου καταβλάπτεσθαι, ἀλλ' ἀμφότερα δι' ἀλλήλων εὐδοκιμεῖν. CAPUT XXXVII. đặt pacia conventa inter Persas et Romanos soluta sint. Verum enimvero primo Gregorii episcopatus anno Persarmenii, qui prius magnæ Armeniæ incolæ mominati fuerant, et Romanis paruerant, a Phidippo autem, qui post Gordianum apud Romanos imporium obtinuit, Sapori Persarum regi ita proditi fuerant, ut Armenia quidem quæ minor dicitur, Evagr. lib. v, cap. 6. 'Ως αἱ μεταξύ Περσῶν καὶ ῾Ρωμαίων σπουδαί διελύοντο. Ἔτος δὲ Γρηγορίου τούτου πρῶτον ἄγοντος τῇ Ιεραρχία, Περσαρμένιοι, οι πρότερον τῆς μεγάλης Αρμενίας οικήτορες ὠνομάζοντο, καὶ Ῥωμαίοις ἦσαν κατήκοοι, πρὸς Φιλίππου δὲ ὅς μετὰ Γορδιανὰν Ῥωμαίων ἦρξε, Σαπώρῃ τῷ Περσῶν κατεπρο δόθησαν βασιλεῖ· καὶ ἡ μὲν Ῥωμαίοις ἐκρατήθη

ECCLESIASTICE HISTORIÆ LIB. XVII. μικρά ᾿Αρμενία όνομασθεῖσα· ἡ δὲ Πέρσαις κεχεί- a Romanis subdita maneret, major autem Christianoρωτο τὰ Χριστιανῶν ὡς ἔ00; πρεσβεύουσα· οὗτοι rum sacra moribus colens Persis sit tradita: Perso τοίνυν οι Περσαρμένιοι κακῶς πρὸ; Περσῶν πά armenii, inquam, isti, quod graviter a Persis σχοντες, καὶ μᾶλλον παρανομεῖν περὶ τὴν οἰκείαν amigerentur, legesque suas transgredi vi compelἐκβιαζόμενοι νόμισιν, κρύφα Ἰουστίνῳ διεπρεσβεύ- lerentur, clam ad Justinum oratores miserunt, ut εντο, αὖθις κατήκοοι Ρωμαίοις γενέσθαι δεόμενοι, sub ditionem Romanorum reciperentur precantes, ὡς ἂν ἐπ' ἀδείας εἴη δραν πραγμάτων ἄνευ τὰ εἰς quo libere absque molestia sacros ritus, pro reliΘεὸν ἐκ τῆς θρησκείας νομιζόμενα γέρα· προσηκα- gionis consuetudine, Deo peragere possent. Justi-r μένου δ᾽ Ἰουστίνου τὴν δέησιν ἐπί τισι συνθήκαις nus preces eorum comprobavit, pactis conventis πρὸς τοῦ βασιλέως ἐγγυηθεῖσι, καὶ ὅρκοις ταύτας quibusdam ab ipso interpositis, 797 quae etiam στοδρῶς ἐμπεδώσαντος, οἱ μὲν Περσαρμένιοι του; jurejurando confirmavit. Itaque Persarmenii magiσφῶν ἄρχοντας διαχειρισάμενοι, τὸ δὴ λεγόμενον, stratibus suis interfectis, omnino, quod dicitur, uniπασουδεὶ τῇ Ῥωμαίων προσχωροῦσιν ἐπικρατείᾳ· versi sese Romanorum imperio commiserunt, in καὶ τοὺς περικύκλῳ ὁμοεθνεῖς τε καὶ ἀλλοφύλους societatem suam fnitiuis ejusdem gentis populis, εταιρισάμενοι, Οὐαρδααμάνου προύχοντος τούτοις, atque itidem alienis pertractis. Apud quos Ardaaκαὶ ἄγοντος, ἀνδρὸ; γένει καὶ ἀξιώματι καὶ τῇ περὶ manes principem Jocum habuit, vir genere et diτὰ πολέμια ἐμπειρικῇ στρατηγία ὑπερτερούντος. gnitate, nec non bellicis et imperatoriis artibus Καὶ τοίνυν διὰ ταῦτα ἐπεγκαλῶν βασιλεῖ Χοσρόης, præstans. Hac vero de causa cum Chosroes impeἀπόπεμπτος ἦν, πεπεράνθαι λίγων τὰ τῆς εἰρήνης ratorem incusaret, tale ab eo responsum tulit: ἄλλως τε καὶ μὴ οἷός τε εἶναι Χριστιανῶν ἀνθρώ- fuem suum pacis pacta conventa habere: insuper των ὑπεροράν, καιρῷ περανθείσης εἰρήνης τοῖς autem fieri haudquaquam posse, ut Christianos, ὁμοφύλοις προσιόντων. Καὶ ὁ μὲν βασιλεὺς ταῦτα pacis finitæ tempore, ad populares suos confugienκαὶ τοιαῦθ᾽ ἕτερα παραπλήσια ἀπεκρίνατο· ὅμως tes ipse non reciperet. Haec quidem ille, atque his καίπερ τοιαῦτα λέγων, οὐ πρὸς μάχην παρεσκευά. similia alia respondit: et quamvis talia diceret, ζετο· τῇ συνήθει δὲ σχολάζων τρυφῇ περιείκετο, minime tamen se ad bellum instruxit, sed otio soδεύτερα πάντα τῶν σφετέρων λογισμῶν τε καὶ ἡδι lito deditus, deliciis `dimuxit, post rationes el voνῶν τιθέμενος. "Ανδρα δέ τινα συγγενῆ αὐτῷ οἱ luptates suas omnia habens. Virum autem quemκαθεστῶτα, Μαρκιανὸν ὄνομα, στρατηγὸν τῶν ἔῴων dam genere sibi propinquum, Marianum nomine. χειροτονήσας ταγμάτων ἐξέπεμπε, μήτε στρατὸν Orientalium copiarum ducem designatum, adversus ἀνήκοντα, μήτε παρασκευὴν ἀξιόλογον ἐγχειρίσας Persas misit, neque exercitu justo, neque apparatu αὐτῷ· δς ἐς προφανή κίνδυνον, καὶ τὸ δὴ λεγόμε- belli alio satis instructum. Ihic cum manifesto peνον, ἐπὶ καταστροφῇ τῆς ἕω, πρῶτον ἐπὶ τὴν Μέσην riculo, et quod dicitur, cum ipsius Orientis everἐγεγόνει τῶν Ποταμῶν, βραχεῖς κομιδῇ στρατιώτας sione, in Mesopotamiam primum est profectus, καὶ τούτους ὅπλων ἄνευ προσεπαγόμενος· πρὸς δὲ paucos admodum milites eosque inermes secum σκαπανεῖ; καὶ ῥαφεῖς τε καὶ βοηλάτας οὓς ὅθεν δήducens: ad quos accedebant fossores et sarctores,. ποτε Αρανίσατο. Καὶ δὴ συμβαλὼν Πέρσαις περὶ τὴν et boum actores undequaque coacti. Et cum PerΝίσιβιν, τὸ πλέον δῆθεν ἐσχηκώς μήπω παρεσκευα- sis apud Nisibim levi certamine congressus, cum· σμένων Περσῶν, τὴν πόλιν περιεκάθητο. Οἱ δὲ meliore loco res ejus essent, Persis nondum satisΠέρσαι ἐν καταφρονήματι τῆς δῆθεν περιφανούς paratis, urbem eam obsidere quam hostes persequi στρατηγίας οὐδ᾽ ἀποκλείσαι τὰς πύλας ἠνέσχοντο· maluit. Oppidani porro propter tain splendidi αἰσχρότητι δὲ μάλα καθύβριζον τὸ Ῥωμαίων στρα scilicet belli apparatus contemptum portas nonτήγημα. Τεράστια δὲ πλεῖστα τὰ ἐσόμενα δυσχερή clauserunt, sed foedissima etiam in Romanum exerΡωμαίοις τηνικαῦτα τεθέατο προμηνύοντα· καὶ citum convicia jecerunt. Plurima vero prodigia, βοῦς δ' ἀρτιγέννητος ὤφθη τῇ προσβολῇ τοῦ πολέ Romanorum futuras clades portendentia, tum visa, μου, ᾧ δύο κεφαλαὶ τοῦ τραχήλου χώρηνται. sunt: et bos recens genitus in initio belli conspectus est, ex cujus cervice duo capita eminebant. Οπως Χοσρόης, τὴν ᾿Εω ἐπιδραμών, φρούρια τε εἷλε, καὶ πολλὴν λείαν περιεβάλλετο. Ἐπεὶ δ᾽ ὁ Χοσρόης καλῶς τὰ πρὸς τὸν πόλεμον ἐπηρτίσατο, τὸν Οὐαρδαμάνην μέχρι τινός διελά σας, καὶ τὸν Εὐφράτην ἀνὰ τὴν σφετέραν διαβιβά σας γήν, διὰ τοῦ καλουμένου Κιρκησίου ἐς τὴν Ρωμαίων ἡφίει γῆν. Εστι δὲ τὸ Κιρκήσιον τούτο πολίχνιόν τι λίαν ἐπικαιρότατον, πρὸς τῷ τέρματι τῆς Ῥωμαίων κείμενον γῆς· ὀχυρὸν δὲ τὰ μάλιστά έστι, τείχη στερεότατα περιβεβλημένον, καὶ ἐς πολύ τι ύψος αιρόμενα. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ ὁ ποταμὸς Εὐφρά798 CAPUT XXXVIII. Ut Chosroes, incursione in Orientale imperium facta; el castella ceperit, et prædam multam abduxeril. Posteaquam autem Chosroes se ad bellum probe instruxit, Ardaamanem aliquatenus productum, Euphratem in regno suo transmittere, et per Circesium (quod dicitur) in Romanorum ditionem excurrere jussit. Est autem Circesium oppidum commodissimum et munitissimum, ad fines Romanorum imperii situm. Muro namque firmissimo alque altissimo circumdatum est. Quin et Euphrates et Aboras fluvii id circumfluentes, et in insuke format:

$20 redigentes, inexpugnabile efficiunt. Ipse autem cuin της καὶ 'Αθέρας περικύκλῳ ῥέοντες, καὶ ὥσπερ τοῦτο ἀπονήσοῦντες, ἄμαχον ἀπεργάζονται. Αὐτὸς δὲ σὺν τοῖς ἀμφ' αὐτὸν τὸν Τίγρητα διαβάς π031μὲν, ὅσον τάχος ἐλαύνων ἐπὶ τὴν Νίσιβιν ἧκεν, ὑπὲ Μαρκιανῷ πολιορκουμένην, ὡς εἴρηται. Ἐλάνθανε ταῦτα Ρωμαίους Πέρσαις πραττόμενα, ὡς καὶ Ἰουστῖνον, τῇ τῶν πολλῶν ἀπατώμενον φήμῃ ὡς ἤδη θάνοι Χοσρίης, ἢ ἐγγὺς εἶναι ἀποθανεῖν, ἀσχάλλειν σφόδρα κατὰ Μαρκιανοῦ, οἷς ἐβράδυνε μὴ ἐκπολιορκήσας τὴν Νίσιβιν· πέμψαι δέ τινας ἐκεῖνον διερεθίσοντας, ὥστε καὶ τὰς τῶν πυλῶν κλεῖς ὡς τάχιστα ἀγαγεῖν. ὡς δὲ οὐ κατὰ σκοπὸν τὰ πράσ γματα προέβαινε, πολλὴν δὲ καὶ αἰσχύνην ὧφλεν, ὥσπερ ἀμήχανα ζητῶν ἐπὶ τοιαύτῃ καὶ τοσαύτῃ πόλει, καὶ ταῦτα στρατῷ πάμπαν ἐξουθενημένῳ – παρακαθημένῳ, ἀγγέλλεται τὰ πραττόμενα πρώτα μὲν Γρηγορίῳ τῷ Θεουπόλεως παρὰ τοῦ ἐπισκόπου Νισιβηνῶν· ἦν γάρ οἱ φίλος μάλιστα, Γρηγορία μεγάλοις χρήμασι δεξιωθείς· ἄλλως τε καὶ πάλιν ὑπὸ Ῥωμαίοις γενέσθαι σπεύδοντος τὴν οἰκείαν πήλιν· οἷς κακῶς πρὸς Περσῶν ἔπασχε, τὴν τῶν πρατο τομένων τῇ ὑπερορίᾳ δήλωσιν τῷ Γρηγορίῳ παρεί χετο, εγκαίρως παριστὰς ἕκαστα· ἃ δὴ πάντα Ἰουστίνῳ ἐδήλου, μηνύων καὶ τὴν ἐξάπινα Χοσρόου ἔφου δον. 'Ο δὲ τῇ ἐξ ἔθους τρυφῇ καὶ ἡδυπαθεία σχολά - ζων, ἥκιστα πιστεύειν ᾑρεῖτο τοῖ; γεγραμμένοις τῷ ἱερεῖ, ἐκεῖνο οἰόμενος, ὅπερ ήβούλετο. Τοῖς γὰρ σφόδρα ἐκδεδιῃτημένοις τῶν ἀνθρώπων πρὸς τῷ ἀγεννεῖ καὶ τὸ θράσος φιλεῖ ἕπεσθαι· καὶ τὰς τῶν Ο πραγμάτων ἐκβάσεις πάμπαν διαπιστεῖν, εἴ γε τύ χοιεν κατέναντι τῶν θελήσεων φέρεσθαι. Καὶ ἀντιγράφων Γρηγορίῳ ὡς οὐκ ἀληθῆ παντάπασιν εἶεν τὰ εἰρημένα, ἀπεωθεῖτο· εἰ δέ γε καὶ ἀληθῆ, ἀλλ' οὐ φθαίεν Πέρσαι την πολιορκίαν· εἰ δέ γε καὶ φθαίεν, ἀλλὰ κακῶς καὶ αἰσχρῶς ἐκεῖθεν ἀπαλλα γεῖον. Καὶ δή τινα ἐκλεξάμενος Ακάκιον ίνομα, ἄνδρα ὑβριστὴν καὶ ἄντικρυς σύγχυσιν, καὶ παρέ Μαρκιανόν πέμψας, ένεκελεύετο ὡς καὶ εἴπερ καὶ τὸ ἄστυ εἷλε, καὶ θάτερον τοῖν ποδοῖν ἐκείνῳ ἐνέβαλλεν, αὐτίκα τε τῆς ἀρχῆς αὐτὸν παραλῦσαι, καὶ ταύτην αὑτῷ περιθεῖναι. “Ο δὴ καὶ πέπραχεν, οὐκ ἐπὶ τὸ συνοῖσον τὰ τῷ βασιλεῖ κεκελευσμένα τελέσας. Ἐπεὶ γὰρ ἦκε, Μαρκιανὸν εὐθὺς ὑπερόριον ἐποιεῖτο, μή τι τῷ στρατῷ διαγγείλας. Οἱ δὲ τοῦ στρατοῦ τὰ πρῶτα φερόμενοι, ἐπεὶ μάθοιεν τὸν στρα τηγὸν τῆς ἀρχῆς πεπαυμένον, πρήσω μὲν ἰέναι ούτ δαμῶς ἤθελον· κατολίγον δὲ σποράδες φεύγοντες ἀνεχώρουν, τὴν καταγέλαστον πολιορκίαν λύσαντες. Οὐαδααρμάνης δὲ ἄρην πνέοντα στρατὸν ἐπαγόμενος, οὐ Περσῶν μόνον, ἀλλὰ καὶ βαρβάρων οι Σκηνῆται καλοῦνται, τὸ Κιρκήσιον παραμείβων ὡς πλεῖστον, τοῖς 'Ρωμαίων διελυμήνατο πράγμασι. Καὶ τὸ μὲν καίων, τὸ δὲ καὶ κτιννύς, καὶ μηδὲν μέτριον διπο νοούμενος ἢ πράττων κατὰ πολλὴν ἤδη τοῦ κωλύσοντος ἐρημίαν, οὐκ ἐλάχιστα φρούρια εἷλε· καὶ τὸ μὲν ὅτι οὐδεὶς ἦρχεν· ἔπειτα καὶ τῶν ὀφειλόντων μάχεσθαι κατὰ τὸ Δάρας φρούριον ἀποκεκλεισμέ νων, ἐπ' ἀδείας ποιεῖν ὅ βούλεται προὔκειτο. Ἐκεῖδεν δ' ἀπάρας, τῇ Θεουπόλει προσέβαλε, πέμψας copiis suis, Tigri amne trajecto, magnis itineribus celeriter ad Nisibim venit: quæ, sicuti dictum est, a Marciano obsidebatur. Hæc it a Persis agi Romani ignorabant: usque adeo, ut Justinus mulLorum sermonibus deceptus, qui Chosroen jam mortuum esse, aut non longe a morte abesse nuntiabant, Marciano valde succenseret, quod Nisibis expugnationem protraheret: ad quem etiam quosdam misit, qui illum ad claves portarum quam celerrime afferendas excitarent. Ut autem res miHUS ex sententia successit, et Justinus risu et probro se dignum exhibuit, qui apud talem et tanLam urbem, quæ eficere nequirat, conaretur, ad quam scilicet tam exiguus exercitus assidebat: res ea primum Gregorio Theopolis antistiti ab episcopo Nisibeno renuntiata est. Erat enim is Gregorio, a quo pecuniam ingentem acceperat, amicus quam maxime. Et dabat præterea operam, ut urbs ea propter ærumnas, quas a Persis patiebatur, in potestaten Romanorum rediret. Itaque is Gregorio quæ in Perside gererentur, suo quæque tenipore insinuando, significabat. Ea porro ad Justinum Gregorius scribebat, de subita etiam Chosroæ expeditione certiorem eum faciens. Atque ille more suo deliciis et luxuriæ deditus, fidem habere episcopi scriptis supersedit, ea quæ cupiebat geri etiam ratus. In hominibus namque molliter et dissoInte viventibus, ad ignaviam et socordiam gloriosa audacia accedere solet. Neque illi eventis rerum fidem habent, si alium, quam ipsi volunt, exitum consequantur. 799 Justinus ergo Gregorio rescribens, ea quæ is renuntiasset, tanquam falsa omnino essent, rejiciebat. Atque ut etiam vera essent, Persas tamen urbis expugnationem non præventuros esse. Quin etiamsi prævenirent, eos tamen inde fade atque turpiter repulsum iri dicebat. Et Acacium quemdam delectum, virum protervum, confusionein plane dicas, ad Marcianum misit, cum ejusmodi mandato, ut etiamsi Marciamus urbem cepisset, et pedem alterum in ea posuisset, dignitatein statim deponeret, eamque ipse Acacius sumeret. Quod sane is fecit, imperatoris jussa non ex illius commodo exsecutus. Postquam enim co venit, Marcianum illico in hostili terra dignitate privavit, re ea militibus non renuntiata. Sedenim qui in exercitu ordines ducebant, ubi ducem magistratum deposuisse cognoverunt, ulterius perseverare in castris nequaquam voluere: sed paulatim hinc et inde palantes diffugere, ridicula illa obsidione soluta. At Vadaarmanes copias secum martem spirantes, non solum ex Persis, sed etiam barbaris qui Scenitæ dicuntur, delectas ducena, Circesio præterito, quam plurimum Romanorum rebus intulit detrimenti. Ferro namque et igne pleraque loca vastans, neque moderatum quidquam, propter defensorum solitudinem, vel cogitans vel faciens, non pauca castella cepit. Et quod ibi nemo cum imperio esset, tụm autem quod

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVII. roe clausi forent, faciendum sibi libere quod vellet statuit. Castris autem inde motis, Theopoli animum adjecit: et partem copiarum maxima:, ipse non profectus, eo misit, quae spe sua false. et ab urbe ca sunt rejectæ, propterea quod nulli in ea, aut sane quam pauci cives mansissent. Profugerat vero etiam episcopus ipse, et sacra secum vasa et donaria extulerat. Nam et magna muri pars corruerat: et plebs novarum rerum stu-, dio, sicuti ejuscemodi temporibus accidere solet, tumultum moverat: et tandem desertam relinquens urbem, inde excesserat, nemine prorsus hostibus resistere aut obviam ire conante. Vadaarmanes postquam voto suo et Theopolis direptione excidit, ignem olim quidem llerarlet, 800 postea autem Gagalicæ dictae urbi injecit, et ad Seleuciam quam Nicanor Seleucus condidit, locupletem quidem illam primum et populosam, postea vero tempore collapsam, et ad paucitatem redactam, prggressus est. Hæc cum resistere illi non posset, pacto quodam interveniente, in eam est receptus. Ubi sane præter conventa multa egit, et civitate direpta, vicinis quoque locis circumcirca dispoliatis, inde abiit. In præda reliqua et episcopum et magistratum urbis summum cepit. Nec pauciores in reditu ille clades Romanæ ditioni intulit, nemine videlicet prohibente, præter paucos admodum milites, qui ab imperatore missi fuerant. Horum ductor Magnus erat, qui antea argentariæ mensæ in urbe imperante præfuerat, postea autem unius ex imperialibus ædibus curam susceperat. li cum terga vertentes fugerent, parum abfuit quin ab hostibus sint excepti. Ilisce rebus confectis, Vadaarmanes Chosroem nondum urbem quam obsidebat cepisse reperit. Magnum autem adveniens illi attulit momentum. quod cum suis animum addidit, tum hostes plurimum exterruit. Invenit urbem muro nudatam, et aggerem ingentem prope illam factum. Helepoles exstructæ slabant, et catapultæ, quas vulgus machinas seu tormenta, saxa ex edito loco jacientia, vocare consucvit, quibus uiten hiemis tempore Chosroes in potestatem suam redegit. Cui Joannes Timostrati fil.us πλείστου: τῶν ἀμφ' αὐτὸν, οὐ παραγενόμενος· ο? Romani propugnatores in castello Daras a Closκαὶ παρ' ἐλπίδα πᾶσαν ἀπώσθησαν, οὐδενὸ; ἔνδον ἐναπολειφθέντος, πλὴν ὀλίγων τινῶν κομιδῇ καὶ εὐ αρίθμων. Απέδρα δὲ καὶ ὁ ἱερεὺς, τὰ προσόντα ἱερὰ ὑπεξαγαγών, ότιπερ καὶ τὸ πλεῖστον τοῦ τεί χους διεῤῥωγὸς ἦν. Ὑπανίστατο δὲ καὶ ὁ δῆμος νεως τερίζειν ἐπιχειρῶν, ὥσπερ εἰώθει τοῖς τοιούτοις καιροῖς γίγνεσθαι. Πρὸς τοῖς ἄλλοις δὲ καὶ αὐτοὶ φυγὴν μελετήσαντες, ἐρήμην τὴν πόλιν καταλελεία πασιν, οὐδενὸς ὅλως ἀντιστῆναι ἡ ἐπιτεχνήσασθαί τι ἐπιχειρήσαντος. Ως δ' οὖν Οὐαδααρμάνης ἀπε κρούσθη πεῖραν προσαγαγών, πῦρ ἐμβαλὼν τῇ πά και μὲν Ηρακλείᾳ, ὕστερον δὲ ὄνομα σχούσῃ Γαγαλικῇ, Σελευκεία προσέρχεται, ἣν Νικάνωρ ὁ Σέλευ κος συνεστήσατο, εὐδαίμονα μὲν τὰ πρῶτα καὶ πολυάνθρωπον οὖσαν, χρόνῳ δὲ διαῤῥυεῖσαν, καὶ ἐς ὀλίγον συσπειραθεῖσαν. Καὶ ἐπεὶ ἀντικαθίστασθαι οὐχ οἷα τε ἦν, συμβάσει τινὶ ταύτης ἔνδον ἐγένετο παρὰ τὰ συγκείμενα διαπεπραγμένος· καὶ πᾶσαν ἄρδην τὴν πόλιν ἐξανδραποδισάμενος ᾤχετο, καὶ τὰ πέριξ αὐτῆς ληϊσάμενος· ἐν οἷς καὶ τὸν ἱερέα τῆς πόλεως, καὶ τὸν ἐπὶ τῇ ἀρχῇ καθεστῶτα ζωγρίας Ελὼν κατείχε. Πάνδεινα δὲ καὶ τῇ ἀποστροφῇ διαιρ γάσατο, οὐδενὸς ἀντιπράττοντος, πλὴν ὀλίγων και μιδή στρατιωτῶν πρὸς τοῦ βασιλέως σταλέντων, οὓς Μάγνος ήγε, πρότερον μὲν ἀργυρᾶς τραπέζης προςστηκώς κατὰ τὴν τοῦ βασιλέως πόλιν, ἐς ὕστερον δὲ καὶ μιᾶς τῶν βασιλικῶν οἰκιῶν τὴν ἐπιτροπὴν εἰ ληφώς οι προτροπάδην έφευγον, μικροῦ δορυάλωτοι γεγονότες. Καὶ ταῦτα διαπραξάμενος Ο αδααρμά νης, τὸν Χοσρόην κατειλήφει μήπω τὴν πόλιν ελόντα· ξοπὴ δ' ἐκείνῳ μεγάλη ἐγένετο προσιών. Τό τε γὰρ οἰκεῖον ἅπαν ἀνεθάρρησε, τό τε ἀντίπαλον κατε πλάγη. Καὶ τὴν μὲν πόλιν ἀποτειχισθεῖσαν εὑρίσκει, καὶ χοῦν ἄγχιστα ταύτης ήθροισμένον πολύν· αἱ δ᾽ Ελε πόλεις καθίσταντο, καὶ μάλιστα καταπέλται, ἃς μηχανές λιθοβόλους τῷ πλήθει καλεῖν σύνηθες· δι' ὧν καὶ ἡ πόλις ὥρα χειμῶνος Χοσρόῃ ἐάλω, Ιωάννου τοῦ παιδὸς Τιμοστράτου αὐτῆς ἄρχοντος, ούτ δαμῶς ἐν φροντίδι τὴν πολιορκίαν ποιησαμένου, μᾶλλον δὲ καὶ καταπροδόντος. Καὶ τοῦτο γὰρ την καῦτα διατεθρύλληται. Πέμπτον δὲ μῆνα και μικρόν τι πρὸς προσεδρεύσας τῷ ἄστει, εἷλε μηδενὸς ἀμύνοντος. Καὶ τοίνυν πάντας ἐξαγαγών, πλῆθος ἀστά θμητον, καὶ τοὺς μὲν μαχαίρας ἔργον πεποιηκώς, prafuit. Hic ejus obsidionem non admodum curaτοὺς δὲ ζωγρίας φυλάξα;, τὴν μὲν πόλιν οἷα ἐπίκαιρόν γε οὖσαν, φρουρὰν ἐμβαλών κατέσχεν· αὐτ τὰς δὲ γαυριῶν τῷ τροπαίῳ, ἀνεχώρει ἐπ᾽ οἴκου. vit, seu urbem potius ipsam prodidit. Nam et hoc tuin sermonibus ita jactatum est. Obsedit eam Chosroes mensibus quinque et aliquot insuper diebus, cepitque, nemine prope propugnante. Et civibus ex urbe multitudine varia ductis, partim eos ferro concidit, partim vivos in captivitate servavit. Urbem ipsam, utpote opportunam et commodam, præsidio imposito retinult: ipse vero tropæo eo superbus, domum est reversus. Ως ἀμέτρῳ λύπῃ σχεθείς Ἰουστῖνος, φρενίτιδι περιέπιπτε νόσῳ· ὑπὸ Τιβερίῳ δὲ τὰ πράγματα ἤγετο· καὶ ὡς τέχνῃ τὸν Χισρόην μετελθών, εἰρήνην ἔπραττεν ο Τιβέριος. Τοῦτο μαθὼν Ἰουστῖνος, καὶ μηδὲν ὑγιὲς ἢ φρε νῆρες διανοησάμενος, οὐδὲ ἀνθρωπίνως τὸ συμβάν Evagr. Apameam habet, et Nicanoris Seleucum. 801 CAPUT XXXIX. Ut Justinus, immenso dolore correptus, in morbum phrenitidem inciderit, et Tiberius rempublicam administraverit. Et ut arte quadam Chosroem aggressus Tiberius, pacem cum eo fecerit. Ea re Justinus cognita, nihil prorsus recte aut prudenter mente agitans, neque casum talen

Lumaniter ferens, in phrenitidis morbum et in- ἀνατιὰ;, ἐς φρενίτιδα νόσον καὶ μανίαν ἐμπίπτει· ·saniɔm incidit, ita ut nihil quidquam earum retum qæ fierent, intelligeret. Imperium autem a Tiberio administrari cœptum, qui honorem præcipuum Justino acceptum ferebat, ex Thracia oriundus. Hunc pridem Justinus cum plurimis militarium copiarum millibus adversus Abares i miserat: et captus ille statim in prima congressione ab eis fuisset, militibus ejus nequaquam barbarorum conspectum sustinentibus, nisi cum dirina providentia inde ereptum, Romanorum imperio manifesto conservasset. Quod sane imperium ad id discrimen pervenerat, metuendum ut esset, ne Ju- :stini præter rationem oinnem susceptis actionibus, una cum republica corrueret, et in barbarorum potestatem perveniret. Cum igitur Justinus tam graviter morbo affectus esset, neque quidquam ea- ‹rum quæ agerentur rerum animadverteret, Tiberius consilium commodum, rebusque presentibus opportunum admodum cepit, quo casum et errorem omnem correxit. Trajanum enim, virum præçlarum ex senatu, canitie et prudentia multos antecellentem, ad Chosroem mittit: et legationem non Amperii aut reipublicæ, sed solius Sophiæ Augustæ Justini conjugis nomine, ad Chosroen instituit. „Cujus,etiam litteræ ad eum regein scriptæ sunt, quibus illa ærumnam casumque mariti et renipu - Alicam principe carentem deplorabat: nequaquam decorum esse addens, illum viduæ mulieri, et καὶ τῶν γενομένων οὐδέν τι τὸ παράπαν συνίει· τὰ δὲ τῆς ἀρχῆς ὑπὸ Τιβερίῳ διῳκεῖτο· ὃς τὰ πρῶτα Ιουστίνῳ φερόμενος, ἐκ Θράκης μὲν ὥρμητο· πολύ λαῖς δὲ στρατοῦ μυριάσι κατὰ τῶν ᾿Αβάρων πρώην ἐπέμπετο. Καὶ ἤλω ἂν ἐκείνοις εὐθὺς προσβαλών, τῶν περὶ αὐτὸν μηδαμῶς πρὸς τὴν θέαν ὑπενεγ κόντων, εἰ μὴ Θεοῦ πρόνοια ἐκεῖθεν ἁρπάσασα, τῇ Ρωμαίων ἡγεμονία τοῦτον σαφῶς διετήρησε, κιν δυνευούσῃ τὰ ἔσχατα τοῖς Ἰουστίνου παραλόγοι; έργοις διαῤῥυῆναι, σύναμα τῷ πολιτεύματι, καὶ τοῖς βαρβάροις τῆς τοσαύτης ἀρχῆς ἐκστῆναι. Κα! τοίνυν Τιβέριος οὕτως ἀθλίως Ἰουστίνῳ διακειμένῳ, καὶ μηδὲν τῶν πραττομένων επαισθανομένῳ, βου λὴν πρόσφορον τοῖς πράγμασιν ἐπικαιροτάτην βουλεύεται, ἢ τὸ πᾶν ἐπηνώρθωσε πταίσμα. Τραϊανόν γάρ τινα λόγιον ἄνδρα τῆς συγκλήτου βουλῆς ἐς τὰ μάλιστα όντα, προς Χοσρόην ἐξέπεμπε, πολιᾷ καὶ συνέσει τῶν πολλῶν διαφέροντα. Ανῆγε δὲ τὴν πρεσβείαν οὐκ ἐκ τῆς βασιλείας ἡ καὶ τοῦ πολιτεύμα τος τῷ Χοσρόῃ, ὑπὲρ δὲ Σοφίας μόνης τῆς βασιλίδος, τῆς γαμετῆς Ἰουστίνου· ἧς καὶ γράμματα ἐπεφέ ρετο πρὸς Χοσρόην, τὰς συμφορας ολοφυρομένης καὶ τὸ τοῦ πολιτεύματος αναρχον· καὶ μὴ δέον δν χώρα γυναικὶ βασιλεῖ τε κειμένῳ καὶ πολιτεία συγ κεχυμένῃ ἐπεμβαίνειν. Καὶ γὰρ καὶ αὐτὸν νοσήσαντα, ἐπίσης ἡμᾶς ἐκείνῳ πάλαι γενέσθαι· καὶ τοὺς ἐπισήμους τῶν ἰατρῶν καὶ τῆς πολιτείας παρ' ἐκεῖνον ἐλθεῖν, οἱ δὴ τέχνῃ καὶ τῇ προσηκούσῃ ἐπιμελείᾳ τὴν ἐκείνου νόσον ἀπήλασαν. Ταῦτ᾽ ἀκούσας Χοσρόης, πειθήνιος ἦν· καὶ δὴ πρὸς νοῦν ἔχων τοῖς Ῥωμαίων ἐπιθήσεσθαι πράγμασιν, ἀναβολὴν ἐς τριετίαν ἀπεχαρίζετο τοῖς ἐῴοις μέρεσι· δόξαν Αρ μενίαν ἐπελθεῖν, ὡς ἂν αὐτοῦ πολεμψη, μηδενὸς τὰ έψα παρενοχλούντος. Τῶν δ᾽ ἐῴων οὕτω Ῥωμαίοι; ἐχόντων, τὸ Σέρμιον πρὸς τῶν βαρβάρων ἑάλω· δ Γήπεδες μὲν πρώην ἐκράτουν, Ἰουστίνῳ δ' ἀπεχαρίζοντο, εκόντες ἐκεῖθεν ἀναχωρούντες. f rincipi jacent reipublicaque perturbatæ insultare. „Nam et ipsum aliquando ægrotantem non solum in „persimilem casum incidisse, verum etiam præcla- ›rissimos quosque medicos ex ditione Romana ad cum missos venisse, qui arte sua et cura debita agritudinem illius dispulissent. Legatione tali audita Chosroes flexus est: et cum in animo habuisset, primo quoque tempore expeditionem in Romanorum terram suscipere, triennales tamen inducias Orientis partibus concessit: ita ut nihilominus Armeniam, quæ bellum adversus eum parassel, memine res Orientales turbante, aggrederetur. Porro rebus Orientis in eum statum adductis, Sirmium a barbaris captum est, quod Gepides dudum tenuerant et Justino donaverant, sua sponte inde accedentes. 802 CAPUT XL. Ut Justinus Tiberium in imperio sibi substituerit: et quæ ad eum moriens de imperii administratione verba fecerit. Interea Tiberius Sophiæ instinctu Cæsar a Justino, qui meliuscule morbo remittente habebat, declaratur. Cæterum coronam imperatoriam ei imfositurus, ea verba diserte ad eum est prolocutus, quæ historiam omnem veterem et novam longe excellunt.Cum namque Justinus commode per diAucidum intervallum scilicet compos mentis esset, ¿dque divina providentia, ut simul et peccata erataque ipse sua proferret, et in rempublicam ordinem meliorem inferret: cumque omnes, alque Åpse etiam Joannes sacrorum antistes, cujus an:ea ◄neminimus, cum sacerdotibus suis in hypæethro, sive subdiali imperialis aulæ palatio, congregati ΚΕΦΑΛ. Μ'. Ως Ἰουστῖνος Τιβέριον εἰς τὴν ἀρχὴν προεβάλλετο· καὶ ὅσα ἐνευθέτει αὐτῷ τελευτών. Ἐν δὲ τούτῳ καὶ Τιβέριος Σοφίας ταῖς εἰσηγή σεσι Καίσαρ πρὸς Ἰουστίνου ἀναγορεύεται, μικρὸν τῆς νόσου βαΐσαντος. Μέλλων δὲ αὐτῷ τὸν βασιλικόν στέφανον περιτίθεσθαι, τοιάδε πρὸς αὐτὸν διαβή δὴν ἀνεῖπεν, & πᾶσαν ἱστορίαν παλαιάν τε καὶ νέον ὑπερηκόντιζεν, ἐν εὐθέτῳ γενομένου τοῦ Ἰουστίνου Θεοῦ προνοίᾳ, ὥστε καὶ τὰς ἐκείνου ἐξειπεῖν ἁμαρ τάδες, καὶ τῷ πολιτεύματι εἰσηγήσασθαι τα χρηστότερα. Πάντων γὰρ καὶ τοῦ τὴν ἱεραρχικὴν κα θέδραν διέποντος Ιωάννου, οὗ καὶ πρόσθεν μνείαν ἐποιησάμην, σὺν τοῖς ἀμφ' αὐτὸν ἐν τῇ ὑπαίθρῳ τῶν ἀνακτόρων συναλισθέντων, ἔνθα θέμι; τὰ τοιαῦτα τελεῖσθαι, τὴν βασιλικὴν ἀράμενος στέφανον, και

ECCLESIASTIGE HISTORIE LIB. XVII. τὴν πορφυρᾶν χλαίναν· καὶ μέλλων ταῦτα περιτι- esscnit, quo loco hac agi celebrarique fas est, θέναι τῷ Τιβερίῳ, κόμητι ὄντι τῶν ἐξκουβίτων τὸ πρότερον, τοιάδε παρρησίᾳ ἐξεῖπε· «Μή σε, ὦ βέλτιστε, τῆς φαντασίας ή σκηνὴ καὶ ἡ ἀμπεχόνη πλανάτω· οἷς καὶ αὐτὸς οὐκ εἰς δέον παρασυρείς, ἔλαθον ἐμαυτὸν ταῖς ἐσχάταις ποιναῖς ὑπεύθυνον καταστήσας. Σο! δὲ μελήσει καὶ τὰς ἐμὰς ἁμαρτάδας ἐπανορθοῦν. Επανορθώσεις δε, καλῶς τε άμα καὶ εὐπειθῶ, διεξάγων τὴν πολιτείαν. Μη παντάπασι δὲ τούτοις αἱροῦ πείθεσθαι (τοὺς ἄρχοντας ὑποδεικνύς)· καὶ γὰρ αὐτοί με οἷς ὁρᾷς δεινοῖς περ ριέβαλον.» Καὶ ἄλλα δὲ τοιαῦτα ἐπῆγεν, ἃ δὴ πρὸς κατάπληξιν καὶ δακρύων κρουνούς παρεκίνησεν. Ύστερον δὲ πάντων ἐπήγαγε. Τίμησον τὸν Θεὸν καὶ τὴν Ἐκκλησίαν αὐτοῦ, καὶ τὴν πάλαι μὲν σὴν κυρίαν καὶ δέσποιναν, νῦν δέ σου μητέρα. Οἱ ἔχον τες οὐσίαν ἐχέτωσαν· οἷς μὴ πρόσεστι δώρησαι. - Ωσπερ δὲ σαυτῷ, οὕτω καὶ πᾶσι πρότεχε. Γνῶθι δὲ τίς ἦσθα, καὶ τίς νῦν σήμερον εἶ. Εἰ δ' ἁμαρτά. νειν οὐ βούλει, μὴ ὑπερηφάνως διάκεισο. Σὺ γὰρ ὁρᾶς τίς ἐγὼ πρὸ μικροῦ καὶ τί νῦν εἰμι σήμερον. Αγάπα προ πάντων τοὺς πένητας· καὶ ἐλεημοσύναι μὴ ἐκλειπέτωσαν ἀπὸ σοῦ.» Γεγενημένης δ' εὐχῆς ὑπὸ τοῦ ἀρχιερέως, ὁ Τιβέριος ὑπὸ τοὺς πόδας τῷ βασιλεῖ ἔῤῥιπτο. Ὁ δὲ ὑπολαβὼν ἔφη· Ἐὰν θέλης, εἰμί· ἐὰν θέλῃς, οὐκ εἰμι· ὁ Θεὸς ὁ ποιήσας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, πάντα ὅσα ἐπελαθόμην εἰπεῖν σοι, αὐτὸς εἰς τὴν σὴν καρδίαν ἐπεμβαλεῖ, στηρίζων καὶ στοιχειῶν σε τῷ ἁγνοτάτῳ φόβῳ αὐτ τοῦ, δι' οὗ σύμπαν σοι κατορθωθείη τῶν ἀγαθῶν.» Επ' ἔτη δὲ τέσσαρα συνδιαγαγών Τιβερίῳ Ἰουστί. νος ὁ νέος ἐκλείπει τὸ ζῆν, ιβ' μὲν καθ' ἑαυτὸν τὴν ἀρχὴν διοικήσα; σὺν μητὶ δέκα πρὸς τῷ ἡμίσει, καὶ ἕτερα τέσσαρα μετὰ Τιβερίου, μηνός δέοντος· ὡς εἶναι τὰ πάντα ἔτη ις' πρὸς μησὶν ἐννέα καὶ ἥμισυ. Οὗτος ὁ Ἰουστῖνος, ὅσα ὁ Ἰουστιανὸς ᾠκοδόμησε φιλοτίμως διατεθεὶς, προσθήκαις καὶ ἀναθή μασι κατεκάλλυνε, καὶ κειμηλίοις πολλοῖς· πεσόντα δὲ καὶ τὸν δροφον τοῦ μεγάλου νεώ, ἐπὶ ιεʹ πήχεις ἀνυψώσας, πρὸς τὸ εὐπρεπέστερον μετεσκεύασεν, ἐς οἷον ὁρᾶται τὴν σήμερον. Εὐσεβέστατος δὲ ὢν, λίαν τὸν βίον ἐκδεδιητημένος ἐτύγχανεν. Περιέχει δὲ καὶ ἡ παροῦσα ἑπτακαιδεκάτη μοι τῶν ἱστοριῶν χρόνον ἐτῶν τεττάρων πρὸς τοῖ; ἑξήκοντα σὺν μησὶν ὀκτώ· όπηνίκα κόσμου μὲν ἔτος ς' ἐνενηκοστὸν ὄγδοον, ἀπὸ δὲ τῆς θείας τοῦ Κυρίου γεννήσεως φ' τρίτον καὶ ἐνενηκοστὸν ἐπεραίνετο. imperatoriam coronam sustollens, purpureamque vestem, ut ea Tiberio imponeret, qui comes antea excubitorum fuerat, ita propalam verba fecit: ● Ne te, vir optime, umbra ista phantasiæ seu ap. paratus hujus et vestis hæc decipiat: quibus et ipse, præterquam deceret, transversim raptus, no sensi meipsum supremis pœnis obnoxiam reddere. Tibi vero curæ erit, ut peccata quoque mea corri-{ Bas. Corriges auten, si recte et benigne rempu blicam administrabis: nec omnino istis tibi paren dum erit (principes demonstrans), nam et ipsi ne in eas quas cernis ærumnas conjecerunt. > Alia insuper ejus generis adduxit, quæ ad consternationem et lacrymas prolixas auditores commoverunt. Postremo vero ommium intulit: ‹ Honora Deuin ct Ecclesiam ejus, et olim quidem herain et dominam, nunc vero matrem tuam. Qui facultates et possessiones habent, habeant; quibus eæ desunt, eis tribue. Perinde atque in teipsum, ita in omnes animum intende. Nosce vero et quis antea fueris, et quis hodie factus sis. Si peccare non vis, ne arτogans et superbus fueris. Ipse nanque vides, quis ego paulo ante fuerim, et quid nunc sim. Pauperes in primis dilige, et eleemosynæ apud te non deficiant.» Et cum precatio ab episcopo· facta esset, Tiberius ad pedes imperatoris se abjecit. Atque ille subiuferens, c Si, inquit, volueris, sum; si nolueris, non sum. Deus qui fecit coelum et terram, omnia quæcunque tibi dicere oblitus sum, ipse in animum tuum subjiciet, confirmans, atque ab ipso 803 nunc initio instituens te sanetissimo timore suo; per quem omnia tibi recte atque feliciter evenient bona.» Justinus junior ubi in imperio cum Tiberio annos quatuor exegisset, vita excessit. Ipse solus annis duodecim et mensibus decem cum dimidio imperium gubernavit: cum Tiberio annis quatuor, mense uno minus, ita ut imperii ejus anni omnes sedecim sint, et menses novem cum dimidio. Justinus, quæcunque templa Justinianus magna usus liberalitate magnifice construxit, ea accessionibus, donariis et sacris vasis pluribus ipse exornavit. Et summam Magni templi testudinem collapsam, et quindecim cubi les sustulit, et decentissime, ita ut hodie cernitur, restituit. Et cum pietatis esset studiosissimus, in vita quotidiana tamen perquam dissolutus fuit. Domini nativitate Liber hic historiarum decimus septimus tempus complectitur sexaginta et quatuor annorum cum ab orbe condito sexies millesimus nonagesimus octavus, a divina autem quingentesimus nonagesimus tertius ageretur annus. Computatio annorum istorum cum aliis chro nicis scriptoribus non concordat. Secundum quosdam enim obitus Justini in annum Domini 589, secundum alios in 575 incidit.

ΤΟΥ ΧΑΝΘΟΠΟΥΛΟΥ ΤΟΜΟΣ ΙΗ'. XANTHOPULI TOMUS XVIII. 808 CAPUT I. Dc imperatoris Tiberii imperio, qua imperiali digni Περὶ τῆς τοῦ αὐτοκράτορος Τιβερίου ἀρχῆς· καὶ tate et magnificentia fuerit. ὡς βασιλικός τις καὶ μεγαλοπρεπής ἦν. Suscepta imperii administratione Tiberius ad Υπο ωσάμενος δὲ τὴν βασίλειον ἀρχὴν ὁ Τιβέριος, partes omnes reipublicæ se convertit, ut cum παντεῖο: ἐγίνετο, τά τε τῆς πολιτείας μάλιστα disciplinam rectissime civilem restitueret, tum ἀνορθοῦν, καὶ στρατηγίαι; ἀρίσταις τὴν ὑπήκον bellicis expeditionibus commodissime omnein πᾶσαν ῥῶται καὶ ἀνακτήσασθαι. "Ην δὲ ὁ Τιβέριος Romani imperii ditionem recuperaret et consti- μέγιστός τε τὸ σῶμα καὶ τὴν ὄψιν μάλα διαπρεπέ tueret. Fuit autem Tiberius procera corporis sta- στατος οὐ μόνον τῶν ἐν ὑπεροχαῖς ὄντων, ἀλλὰ καὶ tura et vultu non solum inter principes viros, πάντων ἀνθρώπων σχεδόν. ὡς εἶναι τὸ μὲν εἶδος verum etiam omnes prope homines decentissimo. ἄξιον τυραννίδος, τὴν δέ γε ψυχὴν ἤπιος, καὶ φιλανIta ut forma quidem imperio dignus, animo autem θρωπία μάλιστα χαίρω, είπερ τις, κἀκ μόνης θέας placidus esset, et qui humanitate et misericordia πάντας ὡς εἰπεῖν δεξιούμενος. Ἡγεῖτο δὲ πλοῦτον quam maxime gauderet, ipso solum aspectu, ut μᾶλλον καὶ περιουσίαν λαμπράν ἑαυτῷ τὸ πλουσίως ita dicam, omnes ad se invitans atque alliciens. ἐπιρκεῖν οὐ τὸ πρὸς χρείαν μόνην, ἀλλὰ καὶ κατά Eas autem divitias et copias amplas sibi esse τὸ περιούσιον. Οὐ γάρ τοι διεσκοπείτο, τί χρεών putabat, si prolixe non solum ad necessitatem, εἴη λαβεῖν τὸν αἰτοῦντα, ἀλλ' ὅ βασιλεῖ Ρωμαίων sed etiam ad abundantiam aliis largiretur. Nec δοῦναι προσήκει. Εἰ δέ που καὶ χρυσὸς αὐτῷ ἧκε ille respiciebat quid recipere petentem oporteret, δάκρυσι καὶ βίαις ἐρανισθεὶς, τοῦτον δὲ ἄρα κίβδη sed quid imperatorem Romanorum dare deceret. λον καὶ τοῦ ἔμπλεων ᾤετο. Ενθεν τοι καὶ τῷ ὑπηQuod si auri quidquam ad eum perveniebat, vio- κόῳ παντὶ ἐπέτειον ἀνῆκε δεσμολογίαν· καὶ ὅσα lenter cum subditorum lacrymis collectumi, adul- τῶν κτημάτων Οὐαδααρμάνης ἐπιὼν ἐλυμήνατο, ἐς terinum id et rubigine obductum esse existimabat. ὑπερβολὴν ἠλευθέρου, οὐ πρός τι μέτρον τῆς βλά Proinde civibus ditionis suæ omnibus annuum 6ης. Α' τε παρὰ νόμον δύσεις τοῖς ἄρχουσιν εἰάθη etiam tributum remisit: 809 et quocunque σαν, αἷς οἱ πρώην βασιλεῖς τὸ ὑπήκοον διεπίπραagros Vadaarmanes expeditione sua vastaverat, σκον· ὧν χάριν καὶ ἐγγράφους ἐτίθετο διατάξεις, immunitate et libertate summa donavit, ultra ὥστε μὴ πράττεσθαι ἀσφαλείᾳ τοῦ μέλλοντος. modum etiam et detrimenti accepti rationem. Magistratibus quoque et dignitates gerentibus largitiones illegitimas, condonavit, quibus priores imperatores subditos ipsi suos vendere soliti fuerant quas ob res et constitutiones edidit ne quid ejusmodi in posterum committeretur.

ECCLESIASTICE HISTORI.E LIB. XVIII. Ως Τιβέριος στρατὸν ἀξιόμαχον ἀθροίσας, διὰ Ἰουστίνου τῇ Περσῶν χώρα προσβάλλει, καὶ πολλὰ τῶν φρουρίων ελευθεροῖ· καὶ ὡς ἐτε λεύτα Χοσρόης. Καὶ τοίνυν τοῖς οὐ καλῶς συλλεγείσι τῶν χρημάτ των χρησάμενος ἐς δέον, πρὸς τὴν τῶν ὑπεναντίων μάχην περιφανῶς καθωπλίζετο· καὶ δὴ στρατὸν ἀθροίσας ἡρωϊκὸν ἔκ τε τῶν περὶ τὰς Αλπεις ἐθνῶν καὶ τῶν ἀμφὶ τὸν Τήνον κατῳκημένων, ἔτι δὲ Μάστ σαγέτας Παϊονάς τε καὶ Μυσούς σύναμα Ἰλλυριοίς καὶ Ἰσαύροις, καὶ ἐκ τοῦ Σκυθῶν γένους ἀριστίνδην ἐπιλεξάμενος, ὡς ἑκατὸν χιλιάδας καὶ πεντήκοντα Γλας ἱππέων ἀρίστων ἐκλέξασθαι, κατὰ Χοσρόου ἐξῄει, ἐκείνου εὐθὺς μετὰ τὴν τοῦ Δάρας ἅλωσιν ἐπὶ τὴν ᾿Αρμενίαν ἐλθόντος, καὶ τὸ θέρος διαβιβά ζοντας·· κἀκεῖθεν ἐπὶ τὴν Καίσαρος ὁρμαν σκοπόν ἔχοντος, ἢ τοῦ τῶν Καππαδοκῶν ἔθνους προκαθή μένη, τῶν περὶ αὐτὴν τὴν ἀρχὴν ἐκληρώσατο. Ες τοσοῦτον δὲ τὰ Ῥωμαίων ἧκε περιφρονεῖν, ὡς καὶ πρέσβεων ὡς αὐτὸν ἡκύντων, μηδὲ θέας ἀξιῶται· ἕπεσθαι δ' ἐπιτάξαι ἄχρι τῆς Καίσαρος· κἀκεῖσε γὰρ ἀκοῦσαί τε ὧν δέοιντο, καὶ τὰ περὶ τῆς πρεσ σβείας διασκεψάμενον, ἀπόκρισιν δοῦναι. Ἐπε: δ' ἐκεῖσε ἐγένετο, καὶ τὸ Ῥωμαίων στράτευμα προλα6ὸν ἐθεάσατο (στρατηγοῦντος Ἰουστινιανοῦ, ὅς ἀδελ φὸς ἦν Ἰουστίνου τοῦ δειλαίως πρὸς Ἰουστίνου ἀνῇρημένου τοῦ αὐτοκράτορος ἀκριβὴς δὲ καὶ οὗτος τὰ πολέμια ἦν, πρὸς μάχην τε τὸ στράτευμα παρετάςσετο· αἱ σάλπιγγές τε ἔχουν τὸ ἐνυάλιον, καὶ ὅσα δὴ σημεία μάχης χώρητο), τόν τε στρατηγὸν καὶ θυμοῦ μετὰ τῆς ἐσάγαν εὐκοσμίας πνέοντα, καὶ ἄντικρυς φωνοῦντα, καὶ τοσαύτην ἵππον ἣν οὐδεὶς βασιλέων πώποτε ἐφαντάσθη, καταπλαγείς τοῖς πε πραγμένοις, πρὸς τὸ αἰφνίδιόν τε καὶ προσδοκίας πέρα, ἐκ βάθους στενάξας, βύθιον ἀνωλόλυξε, καὶ μάχης οὐκ ἤθελεν ἄρχειν. Τρίβοντι δὲ τὸν καιρὸν καὶ σοφιζομένῳ τὴν ἀναβολὴν, ὁ τοῦ δεξιοῦ κέρως τὴν ἀρχὴν ἐπιτετραμμένος Κούρς ὁ Σκύθης εἰσβάλλει. Καὶ μὴ οἴων τε Περσῶν τὴν ἀθρίαν αὐτοῦ προς6λὴν, τὴν δὲ κατ' αὐτοὺς τάξιν ἀπολιπόντων, πολὺς ἐγένετο φόνος τῶν ἐναντίων. Επειτα τοῖς οὐραγοῖς ἐμπίπτει, ὅπου δὴ καὶ ἡ ἀποσκευὴ τοῦ τε Χοσρόου, καὶ τοῦ λοιποῦ ἀμφ' αὐτὸν στρατεύματος ἦν. Καὶ δὴ λαμβάνει τὰ ἐκείνου κειμήλια σύμπαντα, καὶ τὴν λοιπὴν ἐκείνου ἀποσκευὴν, ὁρῶντος μὲν Χοσρόου, ἀνεκτοτέραν δὲ τὴν ἑαυτοῦ ἐπιστροφὴν τοῦ Κούρσ ἡγουμένου. 'Αλλ' οὗτος ἐξάπινα μεγάλων χρημάτων κύριος γεγονώς, καὶ τὰ σκευοφόρα τῶν ζώων συν τοῖς φορτίοις ἐπήγετο· ἐν οἷς καὶ τὸ παρ' ἐκείνοι; σεβόμενον πῦρ, ὁ ἴσα Θεῷ λατρεύουσιν. Αδων δὲ παιένα, τὸ Περσικόν περιελαύνει στρατόπεδον, και ταλαμβάνει δὲ τὴν σφετέραν παράταξιν περὶ λύχνων ἁράς, μήτε τῆς σφῶν τάξεως ὑπεκστάντων, μήτε Χοσρόου ἐπιόντος αὐτοῖς, μήτ' αὖ ἐκείνων μάτης Αργμένων· ὀλίγων δέ τινων ἀκροβολισμῶν γεγενημένων, ἢ ἑνός που καὶ δύο ἐξ ἀμφεῖν τοῖν στρα τοπέδειν συμπλακέντων, ὥσπερ εἰωνὸς γίνεσθα:. Evagr. lib. v, cap. 14. PATECL. B. CXLVI. CAPUT II. Le Tiberius magno et forti exercitu coacto, et per Justinum in Persidem irruptione atque impetu facto, multa castella munitaque loca recuperaverit. Uique Chosroes sit mortuus. Itaque pecunias non recte exactas in usum deerntem convertens, ad bellum hostibus inferendum splendide se armavit: et exercitu heroico ex subalpinis populis, et Rhenum accolentibus gentibus, præterea ex Massagetis, Pæonibus, Mysis, una cum Illyricis et Isauris, atque etiam ex Scythis, optimis etrenuissimisque quibusque viris delectis, ita ut centum millia et quinquaginta turmas fortissimorum equitum haberet conscripto, expeditionem adversus Chosroen suscepit, cum ille statim, post Daras castellum captum, Arneniam ingressus esset, alque inde circa messis tempus ad Cæsarcam contendere in animo haberet: quæ principem locum apud Cappadocum gentem sortita, primas inter urbes reliquas ferebat. Usque adeo vero jam res Romanorum contemnebat, ut etiam oratores qui ad eum venerant, in conspectum suam non admitteret, sed ad Cæsaream urbem eos se sequi juberet, ibidem postulata eorum auditurus, responsumque eis re deliberata daturus. Eo autem ubi pervenit, et exercitum Romanorum, qui euim præveneral (quem Justinianus ducebat, frater Justini illius, a Justino imperatore miscrau· dun in modum cæsi, rei bellica et ipse egregie peritus) conspexit, et jam tubæ classicum canebant, signaque militaria sublimia ferebantur, ac dux ipse una cum tam splendido apparatu animum magnum spirabat, atque ex adverso vociferabatur, equitatusque tantus aderat, quantum nemo unquam imperatorum in animo saltem est imaginatus: apparatu tanto et re tam subita atque inopinata consternatus, ex intimo pectore ducti› suspiriis, altius indoluit atque ejulavit, neque pugnæ initium facere voluit. At ipso tempus præbi extrahente, atque arte et fraude dilationem texente, Curs Scytha, cujus curæ dextrum cornu commissum fuerat, impetum in eum facit. 810 Hujus vim confertam cum Pers suferre nequirent, ordinesque suos relinquerent, multi ex eis cæduntur. Deinde extremum hostium agmen Curs aggreditur, ubi instrumentum aulicum Chosroz et exercitus ejus apparatus erat. Hic pretiosissimas quasque res ejus et instrumentum omne, ipso inspiciente et tolerante Chosroe, quod facilius is im¡ ressionem suam quam ipsius Curs sustineri posse existimaret, diripit. Et derepente ingentis pecuniæ dominus factus, jumenta quoque una cuar impedimentis abducit: in quibus ctiam, qui ab eis perinde atque Deus colitur, ignis erat. Et Curs Puana canens, Persarum aciem circuit, et tandem circiter primam facem ad suos redit: qui adhuc ordines suos, sicuti acies structa fuerat, servabant, quod neque Chosroes aggressus eos es

NICEPTORI CALLISTI set, nec ipsi initium pugnæ fecissent. Paucis vero & Χοσρόης δὲ πυρὰ κατὰ τὴν νύχτα ἐκείνην ἀνάψας Ᏼ velitaribus præliis, unis tantum aut binis ab utraque acie congressis, sicuti feri assolet, commissis, Chosroes frequentes per noctem ignes accendit, nocturnum prælium experturus. Et cum Romanorum exercitas in duas partes divisus esset, nocle intempesta, vigiles earum copiarum quæ Borealem plagam versus excubabant, invadit: eisque repentina impressione dissipatis, exercitu universo Melitinem, qui in propinquo erat, contendit: quam ab incolis et custodibus vacuam Persæ incendunt, seque ad Euphratem trajiciendum instruunt. Porro cuin cos Romanorum copiæ a tergo consequerentur, saluti suæ timens Chosroes, elephante conscenso, fluvium tranat, et multos ex militibus suis in amue co, qui illis pro sepulcro fuit, amnittit. Hos suffocatos cum secum accepisset mature decessit. Hujusmodi ille summam pœnam postquam pro injuriis Romano imperio illatis persolvit, ulterius in partes Orientales est progressus, ubi ejuscemodi inducias, ut eum nemo aggredere tur, babuit. Justinianus autem cum exercitu omni Persidem est ingressus, ibique hieme transacta, qui ei resisteret, invenit neminem: atque exercitu non diminuto, circiter aestivum solstitium inde reversus, cnm magna et præclara gloria, circa confinium, estatis reliquum consumpsit. 811 Exinde Chosroes rebus desperatis, doloreque ingenti confectus, et fortunæ vicissitudine exanimatus, cum dedecore vitam amisit: et perinde atque sempiternam columnam atque monumentum fugæ snæ, legem illam, ne quis postea Persarum rex adversus Romanos exercitum duceret, post se venit, de quo postea dicemus. CAPUT III. De terremotu, qui Antiochiæ et in rico qui Daphne dicitur, fuit. πολλά, νυκτομαχεῖν ἐπειρᾶτο. Εἰς δύο δὲ τοῦ 'Ρωμαϊκού διῃρημένου στρατεύματος, ἐν τῷ βαθεῖ τῆς νυκτὸς ἔπεισι τοῖς ἀμφὶ τὸ βόρειον μέρος νυκτοφυλα κοῦσιν· ὧν διασκορπισθέντων τῷ ἀδοκήτῳ τῆς εἰσδολῆς, γειτονούσῃ τῇ Μελιτηνῇ ἀθρόον ἐμπίπτει· ἥξ η μος οικητόρων καὶ ἀφύλακτος καθεστῶσα, πίμπραται Πέρσαις, οἳ καὶ πρὸς τὴν τοῦ Εὐφράτου διάβασιν παρεσκευάζοντο. Ὡς δὲ τὸ Ῥωμαίων ἁλισθὲν στρά τευμα κατόπιν ἐφείπετο, δείσας Χοσρόης περὶ τὸ σώ ζεσθα:, αὐτὸς μὲν ἐπιβὰς ἐλέφαντι, τὸν ποταμὸν διεπεραιώσατο. Πολὺ δέ τι τοῦ περὶ αὐτὸν στρατεύ ματος τάφῳ τῷ ποταμῷ ἐχρήσατο· πολλοὺς δὲ καὶ τοῖς ὕδασιν ἐμπνιγέντας λαβὼν ᾤχετο. Καὶ τοιαύτην ὑστάτην Χοσρόης ποινὴν ἀνθ' ὧν εἰς Ῥωμαί ους υβρίσετε καταθέμενος, ἐπὶ τὰ πρόσω εχώρει τῆς ἕω· ἔνθα τὴν ἐκεχειρίαν είχεν, ὡς ἂν μή τις αὐτῷ ἐπίοι. Ὁ δὲ Ἰουστινιανὸς σύναμα παντὶ τῷ στρατῷ εἰς τὴν Περσίδα εἰσβάλλει· καὶ τὸν καιρόν τοῦ χειμῶνος ἐκεῖσε διάγων, οὐδεμίαν ποθὲν ἀντίστασιν εὕρισκεν· καὶ μηδέν τι τοῦ στρατεύματος ἀποβαλών, ἀμφὶ θερινάς τροπάς ἐκεῖθεν ἐξῄει. Συν πολλῇ δ' εὐθείᾳ καὶ περιφανεῖ τῇ δόξῃ περὶ τὰ με θόρια διετέλει θερίζων. Εντεῦθεν Χοσρόης τῷ πολλῷ τῆς καταχυθείσης λύπης ἐν ἀμηχάνῳ γενόμενος. καὶ τῇ παλιῤῥοίᾳ τῶν πραγμάτων ἀποπνιγείς, μετ' αἰσχύνης άπολείπει τὸ ζῆν· ὥσπερ τινὰ στήλην ἀθάνατον τῆς αὐτοῦ φυγῆς τὸν νόμον ἐκεῖνον θέμε νος, μήποτε τοῦ λοιποῦ βασιλέα Περσῶν κατὰ 'Ρωμαίων στρατεύεσθαι. Μετὰ δ' ἐκεῖνον ἐς Ορμίσδαν τὸν παῖδα διέβαινεν ἡ ἀρχὴν περὶ οὗ ἐν τοῖς καθε ξῆς μοι λελέξεται. reliquit. Ab eo regnum ad Hormisdam filium perΚΕΦΑΛ. Γ'. Περὶ τοῦ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ καὶ ἐν Δάφνη γεγονότος σεισμού. Tertius jam imperii Tiberii agebatur annus: et Ηδη δὲ τρίτον ἄγοντος τῇ ἀρχῇ Τιβερίου, ἀνα τὴν ᾿Αντιόχου πάλιν σεισμὸς ἐξαίσιος γεγονώς κατά Antiochiæ rursum maximus terræ motus circa meridiem coortus, publicas et privatas ædes ad τὸ τῆς ἡμέρας μεσημβρινόν, τά τε δημόσια καὶ ἰδιω τικὰ τῶν οἰκημάτων μέχρι τῶν θεμελίων διαρραγέν ipsa usque fundamenta disrupta concussit, miniτα, ἥκιστα μὲν εἰς γῆν ἔκλινε· σύμπασα δὲ ἡ Δάme tamen in terram prostravit. Ipsa vero universa Daphne, quasi succisivum ejus opus facta, corruit. φνη πάρεργον αὐτῷ ἐγεγόνει. Καὶ ἄλλα οὐ κατὰ Evenere tum alia quoque non solum Theopoli, ῃ τὴν Θεουπολιτῶν μόνον γέγονεν, ἀλλά γε δὴ καὶ κα: verum etiam in urbe ipsa imperante, memoratu digna, quæ civitates eas maximis motibus concitatis conturbarunt atque perterruerunt. Qua: cum initium a zelo et amulatione divina sumpsissent, convenientein etiam finem sunt consecuta. CAPUT IV. De Anatolio mago, el ejus adversus Gregorium Theopolis episcopuin fraudulentis insidiis. Erat Theopoli Anatolius quidam ex plebeiis ille quidem et ignavis unus, sed qui postea multis se et variis negotiis ingesserit, et Theopolitanorum res potissimum administrarit: qua ex causa in Gregorii, urbis ejus sacrorum antistitis, amicitiam αὐτήν τε τὴν βασιλεύουσαν, ἄξια λόγου καὶ διηγή σεως. "Α δή ταύτας ἀνετάραξέ τε καὶ ἐξεβάκχευσε μεγίστους θορύβους ἀνακινήσαντα, τὴν ἀρχὴν θεῖον ζῆλον ἐσχηκότα συμπράττοντα· διὸ προσῆκον καὶ τὸ πέρας ἐδέξαντο. Περὶ 'Ανατολίου τοῦ γόητος, καὶ τῆς κατὰ τοῦ Θεουπόλεως Γρηγορίου συσκευής. Ην γάρ τις ἐν τῇ Θεουπολιτῶν ᾿Ανατόλιος, εἷς μὲν τῶν πολλῶν τὰ πρῶτα, καὶ ἐπιδιφρίων καθεστη κως, πολλοῖς δ᾽ ἐς ὕστερον καὶ διαφόροις πράγμασιν ἑαυτὸν ἐπεισφρήσας, καὶ μάλιστα τῇ Θεουπολιτῶν αὐτὰ διῳκεῖτο· δι' ὧν καὶ φίλος Γρηγορίῳ τῷ τῆς Anatolius Antiochiæ diis sacrificavit. Eragr. c. 4.

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVIIT. Θεουπόλεως τῶν ἱερῶν ἡγουμένῳ ἐγένετο· πυκνῶς pervenit. Εt cum eo nomine frequentius ad eum iret, potestatem majorem ex ejus consuetudine est consecutus. Anatolius iste crimine sacrificiorum diis oblatorum accusatus, una cum aliis, ut sacer et exsecrabilis, res graves et absurdas admisisse compertus est. Cæterum cum Orientis præfectum donis expugnasset, parum abfuit quin una cum popularibus suis (multi namque cum eo piaculi ejus participes capti fuerant) evaserit. Multitudo au'em, motu concitato, consilio tali obviam iit. Musit ea antistiti quoque, quasi et ipse detestandorum illorum hominum socius esset. 812 Ει dæmon quidam seditiosus et pestilens nonnullis persuaserat, quod Gregorius etiam cum Anatolio sacrificasset. Atque is prope a plebe vehementer infesta et irata interfectus est. Et in tantum fama ejus rei increbuit, ut Tiberius quoque imperator non aliter atque per ipsius Anatolii vocem, çriminis ejus veritatem investigare voluerit. Itaque Anatolium, et qui cum eo capti erant, Constantnopolim venire jubet. Quod ubi Anatolius cogno· vit, ad Dei Genitricis imaginem in carcere alicubi ex funiculo dependentem, versis in tergum manibus, procurrit, supplicantis scilicet et deprecantis iu morem. At illa impurum et exsecrandum illum detestans, simul et criminis tanti arguens, totam se ab eo avertit: miraculo medius fidius horrendo, et memoria sempiterna digno: quod captivi omnes, qui in custodia servabantur, et quibus cura carceris commissa fuerat, oculis ipsi suis viderunt, et omnibus renuntiarunt. Imago ipsa fidelibus etiam quibusdam conspecta est eos ad contumeliam suam vindicandam concitare, Filio suo ab Anatolio contumeliose injuriam factam esse dicens, Postquam vero Byzantium Anatolius venit, et flagris quam maxime tortus est, nihil est contra episcopum prolocutus. Verum ibi quoque magnoruin malorum et seditionis populo ipse cum popilaribus suis causa fuit. Cum namque quosdam, sententiis ferendis, non jugulandos, sed ostracismo multandos esse judicatum esset, plebs zelo divino accensa, universam urbem turbulento motu reple vit: sæviensque et graviter cam rem ferens, eos qui ad exsilium damnati fuerant, raptos, et τε παρ' αὐτὸν φοιτῶν, μείζω δύναμιν ἐκ τῆς πρὸς αὐτὸν ἐμνᾶτο σχολῆς. Οὗτος τοίνυν ὁ ᾿Ανατόλιος είν δώλων θυσίαις προσανέχειν διελεγχθείς, ἐξάγιστος τις σὺν ἄλλοις δεινῶν ἀτοπήμασι φωρᾶται συνισχημένος. Δώροις δὲ τὸν τῆς ἕω ἡγούμενον μετελθών, παραβραχὺ σὺν τοῖς ἀμφ' αὐτὸν διέδρα. Πολλοί γάρ σὺν αὐτῷ ἑάλωσαν τῷ μιάσματι, εἰ μὴ τὸ πλῆθος διαταραχθέν, τὸ σκέμμα διέλυσεν. Ἐπετώθαζον δὲ καὶ τὸν ἱερέα, ὡς ἄρα εἴη καὶ αὐτὸς τοῖς ἁλιτηρίοις κεκοινωνηκώς. Καί τις δαίμων ταραξίας καὶ ἀλιτή ριος ἐνέους ἀνέπειθεν, ὡς εἴη καὶ θυσίαις σὺν Ανατολίῳ χρησάμενος. Καὶ μικροῦ ἂν διεφθάρη Γρηγό ριος μεγάλα κατ' αὐτοῦ ὀργῶντος τοῦ δήμου· καὶ ἐπὶ τόσον τὰ τῆς φήμης διέδραμεν, ὡς καὶ τὸν βασιλέα Τιβέριον, μὴ δι' ἄλλου, ἀλλὰ δι' αὐτῆς Ἀνατο λίου φωνῆς τἀληθὲς θηράσαι θελήσαι τῆς μέμψεως· καὶ δῆτα κελεύει τόν τε Ανατόλιον καὶ οἱ σὺν αὐτῷ ἤλωσαν, ἀνὰ τὴν βασιλέως ἐλθεῖν. "Α δὴ μεμαθηκώς ᾿Ανατόλιος, τῇ τῆς Θεομήτορος εἰκόνι ἐκεῖσέ που ἐν τῇ εἱρκτῇ καλωδίω ᾐωρημένῃ ἐκτρέχει ὀπίσω στρέψας τώ χεῖρε, ὡς δῆθεν ἱκετεύων τε καὶ δεόμε νος. Ἡ δὲ ἅμα μὲν τὴν ἐναγῇ καὶ ἐξάγιστον ἐκεῖνον μυσαττομένη, ἅμα δὲ καὶ τὸν ἀλιτήριον ἐξελέγχουσα, εἰς τοὔπισθεν παντάπασιν ἀπεστράτη. Θαύμα φρίκης μεστὸν καὶ ἐσαεὶ μνημονεύεσθαι ἄξιον· ὁ δὲ πάντες οἵ τ᾽ ἔμφρουροι καὶ οἱ τὴν φυλακὴν ἐπιτετραμμένοι κατείδόν τε καὶ τοῖς πᾶσιν ἀνήγγειλαν. Ἡ δ' εἰκὼν καί τισι τῶν πιστῶν ἑως ράθη πρὸς τὴν ἑαυτῆς ἐκδίκησιν αὐτοὺς ἐρεθίζουσα, φάσκουσα ὡς ἄρα εἴη ἐνυβρίσας σφόδρα τῷ ταύτης υἱῷ ᾿Ανατόλιος. Ὡς δὲ κατὰ τὴν Βύζαντος ἐγεγόνει μαστίγων τε ταῖς ὑπερβολαῖς αἰκισθεὶς, οὐδέν το κατὰ τοῦ ἱερέως ἐξεῖπεν. Ἐπίσης δὲ κἀκεῖσε μει ξένων κακῶν καὶ στάσεως αἴτιος τῷ δήμῳ ἐγένετο. Καὶ γὰρ ψήφων δοθέντων ενίους εξοστρακίζεσθαι καὶ μὴ ἀναιρείσθαι, ὁ δῆμος τῷ θείῳ ζήλῳ ἀναφλεγείς τὸ πᾶν συνέχεεν ἐκταράσσων· ἀγριαίνων τι καὶ χαλεπαίνων τοὺς ἐξοστρακισθέντας ἀναρπά στους ποιήσας καὶ ἀκατίους ἐνθέμενος, ζῶντας πυρί κατηκόντιζε. Τοιαύτην τοῦ δήμου ψῆφον ἐξενεγκόντος, διελοιδορούντό τε ἅμα βασιλεῖ, καὶ πολλὰ τοῦ σφῶν ἱερέως Ευτυχίου κατεβοῶντο, ὡς τὴν πίστιν καταπροϊεμένων, εἰ καὶ τὴν Εὐτύχιον διαχρήσασθαι ἔμελλον· καὶ τοὺς τὴν ζήτησιν ἐπιτετραμμένους piscatoriis navibus impositos, igni vivos cliπάντη περιιόντες καὶ τούτους ἀνερευνώμενοι· εἰ μὴ ἡ τὸ πᾶν διέπουσα θεία πρόνοια ἐκείνους μὲν ἐκ μέσου τούτων ἀνήρπασε, τὸ δὲ ζέον τοῦ τοσούτου πλήθους καταβραχὺ ἔσβεσε, μηδενὸς ἀτυπήματος γενομένου. Ο δ' Ανατόλιος θηρίοις τὰ πρῶτα κατὰ τὸ ἀμφιθέατρον ἐκδοθεὶς καὶ ἱκανῶς ἐκείνοις διασπα φαχθείς, ἔπειτα ἀνεσκολοπίζετο ' μηδ' οὕτω τῶν ἀνοσίων ἔργων λύσιν εὑράμενος· τὸ γὰρ ἐξάγιστον ἐκείνου σῶμα [οἱ λύκοι] τὸ μή ποτε ἱστορίᾳ δοθέν καταγαγόντε; ἐκεῖθεν, θοίνην ἑαυτοῖς διενείμαντο. Καί τις δ' ἐν Ἀντιοχεία παρών, προεφοίβαζε τὰ ἐπ᾿ αὐτῷ γενησόμενα. Καὶ γάρ πως ἔλεγε καθ' ὕπνου; ἰδεῖν ὡς ἡ κατὰ Ανατολίου ψήφος καὶ τῶν σὺν αὐ τῷ τῷ δήμῳ διακριθήσεται· καί τις δὲ μέγας τῶν bussit. Et cum populus ejusmodi sententiam tulit, tum convicia etiam in imperatorem jecit. et adversus episcopum suum Eutychium vociferatus est, perinde atque illi fidem abjecissent. Quin multitudo Eutychium quoque, eosque quibus quæstio mandata fuerat, in locis omnibus, investigatos interfecisset, nisi quæ omnia gubernat divi…. na Providentia, illos quidem e medio subripuisset, ferocientis autem muititudinis ardorem paulatim ita restinxisset, ut nihil absurdi committeretur. Porro Anatolius bestiis primum in amphitheatro objectus, et abunde ab illis dilaniatus, in crucem postea est actus. Verum ne sic quidem impiorum flagitiorum pœna est defunctus. 813 Siquidem

etsecrandum ilius corpus (quod nunquam histo- βασιλικῶν οἰκιῶν προεστώς, καίπερ τὸν ᾿Ανατόλιον περιποιούμενος, ἐξεῖπεν, ὡς θεάσαιτο τὴν Θεοῦ μητέρα σφοδρότερον ἐπιτιμῶσιν, καὶ ταῦτα ὡσανεὶ Επιλέγουσαν· Μέχρι τίνος ἀντιποιῇ τοῦ ᾿Ανατολίου, οὕτως ἔς τε τὸν ἐκείνης παῖδα καὶ ἐς αὐτὴν ὑπερφυῶς παροινήσαντος; ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον. riis proditum est) lupi inde detractum devorarunt. Quidam vero Antiochiæ fuit, qui res eas illi obventuras divinavit. In somnis enim se vidisse dixit, Anatolii complicumque ejus julicium plebi, quæ de eis sententiam ferret, commissum esse. Vir præterea magnus, imperialibus ædibus præſectus, quamvis Anatolium defenderet, prolocutus tamen est, conspectam sibi esse Dei Matrem. vehementer se objurgantem, et talia fere dicentem: Quousque tandem Auatolium propugnas, qui tanı impudenter supra modum in me et Filium meum illusit? Sed hæc hactenus. CAPUT V. Ut Tiberius ducem Orientis legerit Mauricium, eumdemque deinceps moriens imperatorem creuril.. suo Tiberius porro ubi Jastinianum non eadem fortuna, qua antea, rem adversus Barbaros gerere cognovit, illi quidem præfecture Orientalis dignitatem, post Justini obitum, abrogavit. et imperatoria corona dudum sumpta, ducem lium militarium in Oriente ordinum creavit Mauricium, qui paulo post successor etiam Tiberii fuit. De eo mox loco suo dicemus. Qualis enim et quantus fuerit, ex imperio ejus colligendum, quod virum eum clarius manifestiusque hominibus exhibuit, cum arbitrio illi summam quodcunque vellet, faciendi potestatem dedisset. Qua re etiam factum. ut domesticæ ejus res et arcanæ in publicum proferrentur. Hic igitur Mauricius, copiis militaribus receptis, ultra Romani imperii înes progre:sus, et quæcunque erant idoneo commodoque loco Persis castella adortus, ea cepit: tantumque prædam – inde egit, ut urbibus et insulis et agris, quicumque deserti antea fuissent, colonos imponeret, et quæ a multo tempore vacuæ jacuissent terræ, cas ad fruetum ubertim ferendum cultura præpararet. Ex eis colonis strenuas etiam et fortes conscripsit copias, quæ coutra alias quoque gentes egregium bello robur ostenderunt. Effecit is etiam ut domus universæ servis complerentur, et ut in abundanti rerum omnium copia, levi facile prctio omnia vænirent. Conflixit quoque cum fortissimis quibusque inter Persas viris, imperatoriaque arte celeberrimis: cum Tamichosroe videlicet illo, 814 et Adaarnaue, qui cum validissimis exercitibus cum eo sunt congressi. Sedenim quomodo ille, et quid prælio cum illis commisso gesserit, in præsentia mihi dicere facile non est, ad alia quæ instituti nostri sunt, properanti. Tum quidem in ipsa pugna Tamichosroes non equidem Romani exercitus virtute, sed religione sola et sincera in Deum tide ipsius ducis cecidit. Adaarmanes autem prælio excedens, babenis omnibus quam maximis laxatis fugit, non paucis suarum amissis: cum quidem Alamundarus qui Scenitas Barbaros ducebat, victoriam prodidisset: quippe qui Euphratem trajicere, et Mauricio in prælio adesse, contra Scenitas Arabes pugnanti, noluerit. Ea namque Arabum gens invicta maxime, equis celerrimis, ventisque jusis velocitate simillimis insidens, sicubi concluΚΕΦΑΛ. Ε'. Ὡς ὁ Τιβέριος στρατηγὸν τῆς ἕω χειροτονήσας Μαυρίκιον, εἶτα τελευτῶν, καὶ εἰς τὴν βασίλειον ἀρχὴν προεβάλλετο. Τιβέριος δὲ ἐπεὶ τὸν Ἰουστινιανὸν μὴ παραπλησία χρώμενον τύχῃ κατὰ τῶν βαρβάρων ἐμάνθανε, παραλύει μὲν τῆς ἐν τῇ Εῳ ἀρχῆς μετὰ τελευτὴν Κυ στίνου· καὶ τὸν βασιλικόν περιθέμενος στέφανον, στρατηγὸν ἕτερον τῶν κατὰ τὴν Ἔω ταγμάτων έχει ροτόνει Μαυρίκιον· ὃς μικρὸν ὕστερον καὶ διάδοχος Τιβερίου καθίστατο· περὶ οὗ τὰ πρόσφορα μικρὸν ὅσον ούπω διαληψόμεθα. ῞Οσος γὰρ καὶ οἷος γέγονε, τῇ βασιλείᾳ μᾶλλον φυλακτέον αὐτὸν, ἢ τὸν ἄνδρα τελεώτερον καθυπέδειξε, τὸ αὐτεξουσίως δράν παρα σχοῦσα· δ δὴ καὶ τὰ ἔνδον ἐκείνου μᾶλλον ἀνέπτυ ξε. Καὶ τοίνυν οὗτος τὰς δυνάμεις ἀνειληφώς, κατά τὰ; ὑπερορίους ἐγεγόνει τῶν πόλεων· καὶ ὅσα Πέρ σαις ἐπικαιρότατα φρούρια, προσπεσών εἷλε, και τοσαύτην λείαν περιεβάλλετο, ὡς τὰ σκυλευθέντα πόλεις τε καὶ νήσους καὶ ἀγροὺς ὁλοκλήρους οἰκίσαι, τῷ πρώην χρόνῳ ἔρημα γεγονότα· καὶ τὴν ἐκ πολλοῦ ἀγεώργητον γῆν πολλῷ καρπῷ βρίθειν παρασκευάσαι, στρατιάν τε ἐξ αὐτῶν γενναίαν μάλα καὶ ἀνδρικὴν καταστήσασθαι, ἃ δὴ καὶ κατὰ τῶν ἄλλων ἐθνῶν γεννικὴν τὴν ἅμιλλαν ἐνεδείξαντο· οἰκίας δ' ἁπάσας οἰκετῶν πληρωθῆναι, ῥᾳδίως καὶ εὐώνως τῷ πολλῷ πλήθει πάντων τὴν ὠνὴν καταβαλλομένων. Συμπλέκεται δ' εἰς μάχην καὶ τοῖς ἀρίστοις μάλα Περσῶν, καὶ ἐπὶ στρατηγίᾳ τὸ διαβόητον ἐσχηκόσι, τῷ τε Ταμιχοσρόῃ ἐκείνῳ, καὶ Ἀδιαρμάνῃ, μετ' ἀξιομάχων ἐπελθόντων τῶν στρατευμάτων. Αλλ' ὅπως μὲν καὶ τί αὐτῷ διεπράχθη τούτοις ἀντιπαρα ταξαμένῳ ἐμοὶ μὲν γράφειν οὐκ εὐχερὲς πρὸς ἕτερα τοῦ σκοποῦ μοι έποντος· τέως δ' οὖν πίπτει μὲν ὁ Ταμιχοσρόης κατὰ τὴν συμβολήν· οὐκ ἀνδρίᾳ τοῦ Ρωμαίων στρατοῦ, πίστει δὲ τῇ εἰς Θεὸν ἀκραιφνεί καὶ εὐλαβείᾳ μόνῃ τοῦ στρατηγοῦ. Ο δ' 'Αδααρμά νης σφαλείς τῇ μάχῃ, ἀνεὶς τὰς ἡνίας ὅλας ἀνακρά τος ἔφευγεν, οὐκ ὀλίγους τῶν σφετέρων ἀποβαλών καὶ ταῦτα 'Αλαμουνδάρου, δ; τῶν Σκηνητῶν βαρβά ρων ἡγεῖτο, καταπροδόντος τὴν νίκην τε δή μή ἑλομένου τὸν Εὐφράτην διαπεράν, καὶ συμμαχεῖν Μαυρικίῳ, τὴν ἅμιλλαν πρὸς τὸ σκηνικὸν τῶν Αρά 6ων πεποιημένῳ. Καὶ γὰρ τὸ τοιοῦτον τῶν ᾿Αράβων φῦλον ακαταγώνιστον μάλιστα, ἵπποις ὠκύποπιν ἐποχούμενον, καὶ ἀνέμους διαθέον ἐπίσης, οὔτε και ταλαμβανόμενον, εἴ που γένοιτο ἐγκλεισθῆναι, μάλιστα δὲ καὶ ταῖς ὑπαγωγαῖς τοὺς ἀπεναντίας προς φθάνον. ᾿Αλλὰ μὴν οὐδὲ Θεοδωρίχου, ὃς τῶν Σκυλι

ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XVIII. κῶν ταγμάτων ἡγεμὼν ἐτύγχανεν ὤν, ἄγχιστα δὴ datur, non capitur, et locis ad insidias capiendis hostes facile prævenit. Sed et Theoderichus, Scythicorum ordinum dux, in pugna non affuit, verum extra telorum jactum quam maxime consi - stens, se cum suis effusæ fuge commisit. Ab ea victoria cum amplissimis tropæis reversus, triumphum egit, atque omnium hominum ore celebratus est. Sumni vero honoris via progressus, etiam ad imperiale fastigium conscendit, cum Tiberio jam vitae finis adesset, qui illi filiam Augustam, et cum ea loco dotis imperium ipsum dedit. Non ille quidem longo admodum tempore in imperio transacto, sed monumento tamen sempiterno ad ævum omne relicto, per res quas per vitam bene egit. Eas vero verbis complecti, on ita facile τῆς μάχης γεγενημένου, έξω τε βελῶν ὡς μάλιστα καθεστώτος, καὶ σὺν τοῖς ἀμφ' αὐτὸν ἀνακράτος χρησαμένου φυγῇ· ἐπανήκων δ' ἐκεῖθεν ἐπὶ λαμ προῖς τοῖς τροπαίοις, θρίαμβον κατήγε, καὶ διὰ πάν σης ήγετο γλώσσης. Ὁ δ᾽ ὧδ' ὑπερβαλλούσης τιμής προϊῶν, καὶ ἐς τὴν βασίλειον περιωπὴν ἄνε:σι· Τιβερίου πρὸς τῇ τελευτῇ καθεστώτος, τήν τε παῖδα Αὐγούσταν καὶ τὴν ἀρχὴν ἀντὶ φερνης παραδεδωκότος αὐτῷ· ὀλίγον μὲν ἐπὶ τῇ βασιλείᾳ διαγεγονότος - ἐνιαυτὸν, ἀγήρω δὲ μνήμην τῷ παντὶ καταλείψαντος χρόνῳ, οἷς εὖ πράττων τὸν βίον ἐγένετο· ἃ λόγι περιλαβεῖν οὐ πάνυ τοι ῥᾴδιον καταφαίνεται· μέγι στον δ' αὐτῷ τῶν πεπραγμένων, καὶ ἐν τῇ βασιλεία καταλελοίπει κλῆρον, τὴν τοῦ θαυμαστοῦ Μαυρικίου ἀνάῤῥησιν· δ; καὶ τὰς προσούσας κλήσεις εκεί- videtur. Maximum autem probe ab eo gestorum, νοις διένειμε· τὴν μὲν Μαυρίκιον καὶ Τιβέριον et quasi quædam hæreditas, quam imperio post se προσειπών, τὴν δὲ Αὐγούσταν καὶ Κωνσταντίναν reliquit, illud est, quod Mauricium, virum admiranπροσαγορεύσας. Καὶ τοίνυν ὅτ' ἐδόκει Τιβέριον τῆς dum, imperatorem renuntiavit. Quin etiam nomina ἐντεῦθεν λοιπὸν λήξεως μεταβήσεσθαι, καὶ τοῖς τῆς sua genero et filiæ indidit, Mauricio quidem Tibeφύσεως καὶ αὐτὸν ὑπείκειν θεσμοῖς, μελαίνης ἐπικει rii, Augustæ vero Constantinæ nomine imposito. μένης χολής, Μαυρίκιος μὲν ἀνηγορεύετο· καὶ νεάζων Itaque cum Tiberius videret, ex hac deinceps vita τῇ ἁλουργίδι, τῆς αὐτοκρατορικῆς ἀξίας καὶ τιμής sibi migrandum, naturæque legibus cedendum μετελάγχανε. Καὶ γὰρ φοράδην ἀχθεὶς ὁ Τιβέριος, τῇ esse, atra illum bili affligente, Mauricius imperaὑπαίθρῳ τῶν βασιλείων αὐλῇ τὸν τῆς ἱεραρχικῆς καθέ ter dictus, purpura conspicuus honorem et digniδρας έπειλημμένον συγκαλέσας (Ιωάννης δὲ τηνικαύ tatem meræ summæque potestatis recepit. 815 τα τοὺς τῆς Ἐκκλησίας καὶ ἔτι διίθυνεν οίακας), πρὸς Tiberius etenim in hypæthram illam imperialis δὲ καὶ τὸν ξύλλογον τῶν ἱερῶν ἀξιωμάτων ἀθροίσας, palatii aulam progressus, antistitem sacrorum τήν τε περὶ αὐτὸν δορυφορίαν καὶ φυλακὴν, καὶ (Joannes autem tum adhuc Ecclesiæ clavum guὅσοι δὴ τῇ βασιλείῳ τιμῇ συντετάχαται, ἀλλὰ μὴν – Dermabat) eo evocavit, atque insuper conventum καὶ ὅσον τοῦ δήμου ἐπίσημον, γλῶτταν ἑαυτοῦ Sacrarum dignitatum coegit, satellitumque suorum ἐποιεῖ:ο τὸν Ἰωάννην, ἄνδρα βήτορα καὶ νόμων ct corporis custodum, eorum quoque qui imperiali Πριν 'Ρωμαϊκῶν, δ; διάτομον γλώτταν αὐχῶν, μετ honori accensentur. Tum autem quicunque in γαληγορών διετέλει τὰ βασιλέως· ὃν ἐπιχωρίῳ φω- populo præclari erant, ad se accivit, ubi nomine νῇ Ῥωμαῖοι κοιαίστωρα ὀνομάζουσι. Παρῆν γοῦν ὁ ejus Joannes verba fecit, orator egregius, et Roαὐτοκράτωρ ἐπὶ τῇ τοῦ νέου βασιλέως χειροτονία manaruin legum peritus, et propter insignem ἅμα τῇ παιδί Κωνσταντίνῃ, ἢν Μαυρικίῳ βίου καὶ eloquentian imperatoris jussa pro concione expoτύχης ἅμα κοινωνὸν ἐποιεῖτο· πρινὴ γοῦν ἐγχειρί nere solitus, quem vernacula lingua Romani σαι τὴν ἀνάρρησιν, τῷ συλλόγῳ τῷδε διωμιλήσατο - quæstorem dicunt. Aderat igitur imperator ipse in novi principis clectione, una cum filia Constantina, quam Mauricio vitæ simul et fortunæ sociam dederat. Prius autem quam imperatoris novi renuntiatio promulgaretur, ad conventum eum ita verba fecit: CAPUT YI. Δημηγορία Τιβερίου τοῦ αὐτοκράτορος ἐπὶ τῇ Oratio Tiberii imperatoris in electione et designatione ἀναῤῥήσει Μαυρικίου ῥηθεῖσα τῷ πλήθει. • Ανδρες 'Ρωμαῖοι, ὄνομα πολυθρύλλητον ἅπα σιν ἔθνεσι, καὶ δι' εύκλειαν δόξης τοῖς ἁπάντων στό μασι περικείμενον· νῦν μεγάλαι τῶν ὠδίνων φροντίδε; ἐμοὶ περιίστανται. Ἡ μὲν γὰρ & καταλιπεῖν δέον καλῶς διαθεῖναι ἐπείγουσα· ἡ δ' ἑκταράττει τῇ μεταθέσει τῆς διαζεύξεως. Κατεπείγει γὰρ τῆς ἐν θένδε βιοτῆς τοὺς λόγους παραθέσθαι τῷ τῶν ὅλων δημιουργῷ. Καί γε νῦν ἐμοὶ ἡ πάλαι παῤῥησία καὶ άδεια περιδεής μοι μάλα καθίσταται. Οἷς γὰρ ἀφθονία τῆς ἐξουσίας πρόσεστι, πλείω δὴ καὶ τὰ σφάλματα εἰκὸς ἔπεσθαι. Ἀλλ' ὅμως αἱ περὶ τῆς βασιλείας ἡμῖν ὀξύτερον ἐπιβάλλουσιν, οὐχ οὕτω llic quoque Gotthi Scythe dicuntur. Mauricii, ad populum dicta. recte Viri Romani, praeclarissimum apud omnes gen. tes nomen, et propter amplitudinem gloriæ omnibus omnium linguis celeberrimum: magnæ we nunc curæ et sollicitudines circumstant. Quarum allere, ut quæ me relinquere oportet, ea constituam, adurgent: altera vero, migratione ipsa, qua a vobis disjungar, exterrent. Ea namque rationem actæ hic vitæ universitatis hujus conditori reddere cogit. Et nunc usurpata mihi dudum libertas et securitas in timiditatem ingentem est conversa. Quibus etenim prolixior est faciendi quæ velint potestas, cos peccata plura solent consequi.

Sedenim quam de imperio concepi curam, acrius ταύτην ὡς ἔτυχε καταθέσθαι, ἀλλ᾿ ὃς ἂν αὐτὴν καὶ λῶς διακυβερνήσειεν. Επεί τοί γε οὐδ᾽ ἐμοὶ κατηγ γύηται ἐπί τε τῇ τρυφῇ καὶ κολακείᾳ τοῦ σώματος. Τρύχει δέ με οὐχ ἡ τύχῃ μόνον, ἀλλὰ καὶ φύσις αὐτή. Εν ταυτῷ γὰρ ἤ τε βασιλεία καὶ ἡ γυνὴ καὶ παῖδες ἐπιτίθενται· ἡ μὲν σοφὸν ἡγεμόνα ζητοῦσα, γυνὴ δὲ χηρείας κηδεμόνα ἐπιεικέστατον· οἱ δὲ παῖ δες, χειραγωγοῦ τὸ ἀτελὲς τῆς ἡλικίας προβεβλημέ νοι, καὶ μάλιστα τὸ τῆς θηλείας φύσεως ἀσθενέστα τον. ᾿Αλλὰ τὸν μὲν τῆς φύσεως περιφρονῶ πολλάκις δεσμὸν, ἐπικειμένης τῆς νόσου· ὑπερρῶ δὲ καὶ παίδων, καὶ παρ' οὐδέν μοι τὸ γύναιον, δοκῶν κλη τεθνάναι, καὶ λαγχάνων τῆς τοιάσδε προμηθείας τὰ ἐλευθέριον. Ούπω δὲ ταῦτ᾽ ἀποτίθεμαι. Καὶ ἡ περι τῶν σκήπτρων εἰστρέχει φροντίς. Οὐ γάρ τοι μόνον ἀγώνων ἐστὶν ὁ μέγιστος τὸ ἐμπιστευθὲν σκήπτρον προσηκόντως διατηρῆσαι, ἀλλὰ καὶ τὸ δείντως παραπέμψαι τὸν κλῆρον οἷς χρή, ἔμοιγε μάλα λελόγι σται δίκαιον τῶν προτέρων ἡγεμόνων εἶναι τοὺς δευ τέρους ἀμείνους, ὡς ἂν οἷς ἐκείνοις συνέβη σφαλ ναι, οὗτοι τὴν σφετέραν διόρθωσιν ἀπαγάγωσιν. Εἰ δ᾽ οὖν, ἀλλὰ σύμπαν τὸ ὑπήκοον ἀνάγκη διολισθαίνει» αδρανεῖ κρηπίδι τὴν βασιλείαν ἑδράσαντι. Τοιαύταις φροντίσιν ἐκδαπανῶντί μοι τὴν ψυχὴν, ἡ πάντων Έφορος Πρόνοια ἐπίκουρος ἡμῖν τῶν πόνων γίνεται, καὶ ταῖς ἡμῶν βουλαῖς αἴσιον τὸ κῦρος ἐπάγει· καὶ τῶν μετ' ἐμὲ βασιλεύσοντα λαμπρῶς ἀναδείκνυσι· Μαυρίκιον τουτονί, ἄνδρα λυσιτελῆ μὲν τοῖς Ἰωμαίων γενόμενον πράγμασι, πολλούς τε καὶ μεγά me urget, ut videlicet non temere quidvis de republica decernam, sed qui eam recte administret, substituam. Quandoquidem nec mihi imperium ad voluptatem et delicias corporis consectandas commissum fuit. Neque vero fortuna tantum animum meum angit, verum etiam natura ipsa. Eodem enim et imperium et conjux et liberi concurrunt. Nam imperium sapientem gubernatorem requirit, conjux viduitatis curatorem æquissimum, liberi porro, qui eos ducat et defendat, tutorem, propter ætatis imbecillitatem, et naturæ, maxime muliebris, infirmitatem. Cæterum naturæ sæpenuinero contemno necessitudinem, morbo ingruente:816 despicio etiam,liberos, et conjugem nihili facio, mihique jam mori videor, et sollicitudinis ejusmodi libertatem consequor. Vix autem cogitationes tales depono, cum mibi imperii cura incessit. Non solum enim certaminum omnium multo maximum est, creditum sibi sceptrum pro eo atque par est conservare, verum etiam bæreditatem imperii, ita ut decet, ad eos quos oportet, transmittere. Equidem æquum esse admodum arbitror, decessoribus principibus successores debere esse præstantiores, ut illoruin errata isti corrigant. Quod nisi fiat, imperii ipsius ditionem omnem, propierea quod imbecillibus fundamentis nitatur, Jabi et corruere necesse est. Talibus curis cum animus meus conficeretur, ea quæ res omnes respicit Providentia, laboribus nostris succurrit, c λους ἀγῶνας διενεγκόντα· ὡς ἄν τις εἴποι, ἀῤῥαβώ consiliumque nostrum auspicata, auctoritate sua confirmavit, et eum qui post me magnifice impe-. ralurus est, declaravit: Mauricium istum, virum rei Romana perquam utilem et commodum, qui plura et magna certamina pertulit, et quasi quemdam arrhabonem, ut ita dicam, futuræ suæ de civibus subditisque curæ et providentiæ apud rempublicam deposuit. Hunc ipsum hodie imperatorem conspicietis. Tanta autem persuasione et fiducia illum maximæ omnium administrationi adbibeo, haudquaquam mente claudicans, aut errans, ut non modo imperium ei, verum etiam filiolam credam, pignore tanto naturæ ipsius, bono vos animo esse jubens. Id quod velut consolationis viaticum, necum mihi laturus ad longam istam, " unde reverti non liceat, migrationem videor. Vus ipsi autem idonei et fide digni pulcherrimæ hujus ordinationis testes mihi estis, ex eo quod corum qui imperium nostrum dudum administrarunt, et hujus praecipue viri periculum fecistis, qui prudentissime nos est consectatus. Tu vero, Maurici, pulcherrimum mihi epitaphium imperium tuum faceré perge, et sepulcrum meum virtutibus tuis exorna neque spem eorum qui tibi concrediti sunt, per dedecus fallens, neque virtutes ipse tuas oblivioni tradens, et veluti pristinam animi tui generositatem fugiens. Proinde potestatis insolen- νας οἷόν τινας προκατατιθέμενον τῆς ἀμφὶ τὸ ὑπή χιον αὐτῷ ἐσομένης προνοίας. Τοῦτον τοίνυν αυτοκράτορα τήμερον ὄψεσθε· οὕτω δὲ πεποιθώς είμι καὶ θαρρούντως ἐπιβάλλω τῇ μεγίστη τῶν διοική - σεων μηδαμῶς χωλεύων κατὰ διάνοιαν, ὡς οὐ μόνον τὴν βασιλείαν, ἀλλὰ καὶ τὸ θυγάτριον τούτῳ καταπιστεύω, τηλικούτῳ φύσεως ενεχύρῳ θαῤούνων ὑμᾶς. "Ο δή μοι καὶ ἐφόδιον ψυχαγωγίας ἀποίσεσθαί μοι δοκῶ τῆς μακρᾶς καὶ ἀνυποστρόφου ἐκδημίας. Ὑμεῖς δέ μοι μάρτυρες ἀξιόχρεῳ τῆς καλλίστης τῆσδε συντάξεως· ἐξ ὧν τε ἡμῶν πάλαι ποτὲ ἐπει, ράθητε τὴν ἡγεμονίαν ἡνιοχούντων, καὶ τουτον συμπαρομαρτούντος λίαν ἡμῖν ἐμφρονέστατα. Σὺ δέ μοι, Μαυρίκιο, κάλλιστον ἡμῖν ἐπιτάφιον τὴν σὴν βασιλείαν ποιῶν διατέλει· καὶ τὸν ἐμὸν τάφον ταῖς σαῖς ἀρεταῖς διακόσμει· μήτε τὰς τῶν σοι πεπιτ ατευκότων αἰσχύνων ἐλπίδας, μήτ' ἀρετῶν ἐπιλελησμένος τῶν σῶν, καὶ τοῦ πρὶν εὐγενούς τῆς σῆς ψυχῆς ὡς μάλιστα δραπετεύων· ὅθεν καὶ χαλίνου λόγῳ τὸ τῆς ἐξουσίας ἀγέρωχον, καὶ φιλοσοφίᾳ τὸ τοῦ κράτους σκάφος οἰάκιζε. Η γὰρ βασιλεία χρημά τι τῶν ὑψηλῶν μετέωρον, ἐς μέγα τὸν ταύτης ὑπερκαθήμενον αίρουσα, καὶ τοὺς λογισμοὺς ἐκμοχλεύ ουσα Οίεσθαι δέ σε χρεών μή πάντων ὑπερέχειν φρονήσει· εἰ καὶ τὰ τῆς τύχης ὑπερβάλλει, καὶ ὑψηλὰ κατεσκεύασται παρὰ πάντας. Τῶν γε μὴν ὑπηκίων τὴν εὔνοιαν, ἢ τὸν φόβον θηρεύειν Pulcherrimum decedentis principis epitaphium, bonus successor.

ECCLESIASTIC.E HISTORIE LIB. XVIII. πειρῶ. Την δ' ἔλεγχον μᾶλλον ἀγάπα θωπείας, tium ratione fac frenes, et philosophi: artibus οἷάπερ διδάσκαλον καθεστῶτα. Πέφυκε γάρ πως ή ἐξουσία ἀνουθέτητόν τι χρῆμα, καὶ παιδείας ἥκιστ' ἀνεχομένη. Πρὸ τῶν σῶν ὀφθαλμῶν ἡ δίκη συνεχ ερεύουσα παρέστω, πρυτανεύουσα τὴν τῶν βεβιω· μένων ἀντίδοσιν. Νόμιζε δὲ καὶ τὴν πορφύραν εύτελές τι ράκος σοι ἐπικείμενον τῷ φιλοσοφεῖν· τὸν δέ · γε στέφανον ἂν περίκειται, μηδὲν διοίσειν τῶν ἀμφὶ τοῖς αἰγιαλοῖς τοῖς θαλαττίοις περικλυζομένων ψηφίδων. Τὸ δὲ τῆς ἀλουργίδος ἄνθος στυγνὸν ὄν, δοκεί μοι τοῖς βασιλεῦσι παρεγγυᾶν τὸ μετριοπαθές ἐπὶ ταῖς εὐπραγίαις ἀσκεῖν· καὶ μὴ περιγάννυσθαι καὶ φρυάττεσθαι τῇ πενθίμῳ ταύτῃ τῆς μοναρχίας ˙ στολῇ· οὐ γὰρ ἐξουσίαν ἀκόλαστον, ἀλλ' ἔνδοξον μᾶλλον δουλείαν τὸ τῆς βασιλείας σκήπτρον φιλοσο φεῖν ἐπαγγέλλεται. Ηγείσθω τῆς ὀργῆς τὸ φιλάν θρωπον, τῆς δὲ μεγαλοφροσύνης ὁ φόβος. Καὶ γὰρ καὶ ταῖς μελίτταις ἡ φύσις ἡγεμόνας διέταξε· καὶ τὸν σφῶν βασιλέα καὶ κέντρῳ καθώπλισεν, ὥσπερ τι κράτος αυτόματον εγκεντρίζουσά πως αὐτῷ, ἵνα καὶ πλήττειν ἔχοι τὸν μὴ προσηκόντως πειθόμενον. ᾿Αλλ' ήκιστα ἐκείνῃ τὸ κέντρον τυραννικόν, δημοσ φελὲς δὲ μᾶλλον καὶ δίκαιον. Οὐκοῦν ἐκείνης ἐσόμεθα μιμηταί, εἰ μή γε λόγος δεδύνηται χαρίζεσθαι καὶ τὰ μείζονα. Ταῦτα μὲν ὁ προβολεὺς ἐγώ· ἕξει; δὲ τῆς γνώμης ὥσπερ δικαστὴν τὴν ἐξουσίαν ἀδέκαστον, ἢ τιμῶσαν τὰς ἀρετὰς, ἢ τὴν κακίαν φαυ λίζουσαν.» sapienter potentia scapham gubernes. Imperium namque res quædam est sublinis et excelsa, in altum 817 qui ei insident sustollens, et recte cogitata excutiens. Minime vero opinionem eanı, quod prudentia omnibus anteeas, concipe, quamvis fortuna, quæ tibi sublimis contigit, omnes su - peres. Porro civium et subditorum benevolentiam potius quam metuin fac consecteris, et objurgationem magis, perinde atque magistrum quemdam, quam assentationem, complectare. Potestas namque res quædam est, quæ admoneri docerique nolit, et castigationem agre ferat. Ante oculos tuos assidens Justitia excubet, quæ vitæ nostræ actionum remunerationem pro summa sua potestate constituit. Purpuram perinde atque vilem pannum tibi injecturn esse, per philosophiæ stulium existima. Coronam autem qua caput tuum cinctum est, nihil a lapillis qui circa marinum littus fluctibus alluuntur, differre puta. Ipse purpuræ flos, quod subtristior est, exhortari mihi principes videtur, ut moderationem animi rebus secundis servare assuescant, neque nimium lætentur, aut luctuosa ista monarchiæ stola superbiant Imperii siquidem sceptrum non immoderatam potestatem, sed gloriosam potius servitutem exercere admonet. Iræ imperet humanitas et misericordia, arrogantiæ autem timor. Nam et apibus natura duces dedit; earumque regem aculeo quasi quadam spontanea et naturali potestate armavit ut pungere etiam eum possit, qui legitime non pareat. Sed apis minime tyrannicum, verum communi utilitati commodum et justum aculeum habet. Itaque illius saltem erimus imitatores, siquidem ratio ipsa consilia meliora subjicere non valeat. Equidem ad te hæc, veluti productor tuus et parens. Consilii autem nostri judicem habebis potestatem, ab affectione omni et muneribus incorruptam, simul et virtutes ipsas remunerantem, et vitia coercentem. › Περὶ τῆς ὁράσεως καὶ τελευτῆς Τιβερίου του αὐτοκράτορος. Οτε τοίνυν τὰ τῆς διαλέξεως ἐπερατοῦτο τῷ αυτοκράτορι, πολὺ τὸ δάκρυον ἔῤῥει ἀνιωμένου τοῦ ὑπηλίου τῷ πάθει. Εἶτα τὴν στεφάνην ὁ βασιλεὺς ἀράμενος, τήν τε πορφυρᾶν χλαμύδα ἀμπείχε τὸν Καίσαρα. Πολλὴ δὲ τῶν ὑπηκόων ἡ τῆς εὐφημίας ἐξηχεῖτο βοή. Οἱ μὲν γὰρ τὸν προστησάμενον τῆς εὐβουλίας ἀγάμενοι, οἱ δὲ τὸν ἀναῤῥηθέντα· οἷς ἑαυτὸν τῆς τοσαύτης ἡγεμονίας παρέθετο ἄξιον. Αμφω δὲ τὸν τούτων ἁπάντων αἴτιον ευφήμουν, ὡς πάντα ξυμφερόντως οἰκονομήσαντα. Ὡς δὲ τὰ τῆς αναγορεύσεως κατὰ τοὺς βασιλικοὺς ἀποτελεῖτο θεσμούς, ἐπὶ τὴν ἑαυτοῦ κλίνην ἀναζεύξας ὁ βασι λεὺς, ὄναρ τεθέατο. Εδόκει γὰρ πάγκαλόν τι χρῆμα ἀνδρὸς ὄψιν ὁρᾶν, λόγῳ μὲν ἄῤῥητον, γραφῇ δὲ ἀμί. μητον· ἐσθῆς ἐκείνῳ λευκὴ τὸν τόπον περιαυγάζουσα.. Antigonus rex filium intuitus subditis violentius utentem ac superbius: Οὐκ οἶσθα, inquit, ὦ παῖ, τὴν βασιλείαν ἡμῶν ἔνδοξον εἶναι δουλείαν; hoc est, Nescis fili, dominatum nostrum eplendidam esse servitutem? Pindarus quoque, omnein regiam et aulicam phantasiam, sicut eam Lucas Act. XXVI γυεαί, εμφανές csse cecinit άλγος: hoc est, illa818 CAPUT VII. De visione et morte Tiberii imperatoris.´ Cum igitur imperator finem orationis fecisset, cives et subditi propter dolorem quo afficiebantur, multam vim lacrymarum profuderunt. Deinde sublatam imperator coronam et purpuream chlamydem Cæsari circumdedit. Ibi tum subditorumi acclamationes et gratulationes exauditæ, partim tanı commodi consilii austorem, partim ipsum renuntiatum principem propter eas quibus se inperio dignum præstiteral virtutes, admirati. Inprimis vero laudibus earum rerum omnium con· ciliatorem, qui universa commodissime dispensat, extulerunt. Ubi vero ad hunc modum Mauricius " imperatoriis ceremoniis princeps est declaratus, imperator ipse in lecto suo repositus, in somnis viri speciem ea forma, quæ neque verbo, neque strem miseriam. ' Non constat inter auctores, rex nullumme solus habeat aculeum, majestate tantum armatus an dederit eum quidem natura, sed usum illi tantum negaverit. Istud constat, imperatorem aculeo non uti, etc. (Plin. lib. 11, cap. 17.)

αὐτῷ τῆς χειρὸς ἐν τῷ σχήματι ο Τάδε σοι, Τιβέ ρ:ε, τὸ Τρισάγιον λέγει· Οἱ τύραννοι τῆς ἀσεβείας ἐπὶ τῆς σῆς βασιλείας οὐ φοιτήσουσι χρόνοις. 'Ο δὲ διανήψας, καὶ τὸ ἐνύπνιον ἐπειπών, ἔπειτα τοῖς τῆς φύσεως ἐπειθάρχησε νόμοις, εἰ καὶ βασιλεὺς ἐτύγχανεν ὤν· καὶ τὸν γήϊνον χιτωνίσκον ἀπέθετο, οἷόν τινα σκηνὴν τῆς ψυχῆς καταλιπούσης αὐτὸν, καὶ πρὸς τὰ ἄνωθεν διαβάσης, έτη τέσσαρα τῆς ἡγε μονίας κατάρξας. Ως δ' ἐκεῖνον ὁ τῶν βασιλέων, ὑπεδέχετο τάφος, ἐπὶ τὴν ἐς Μαυρίκιον δορυφορία» ἅπας ετράποντο καὶ τὸ κατὰ Τιβέριον δάκρυον αυθημερον πέρα; ἐλάμβανεν. Οὐχ οὕτω γὰρ τοῖς ἀνθρώποις τῶν παρῳχημένων ἐστὶν ἀνάμνησις, ὡς ἡ περὶ τὰ παρόντα κατὰ σπουδῆς ἐπιμέλεια. scripto exprimi queat, et veste tam candida, ut λ 'Ο δὲ τοιάδε τῷ Καίσαρι Έλεγε συνδημηγορούσης cubiculum ipsum illustraret, vidit. Vir is, manu protensa, talia verba ad eum est prolatus:.. c tibi, Tiberi, ter sanctumn Numen renuntiat: tyranni impii, imperii tui temporibus non exstabunt.› Postquam autem evigilavit, et somnium istud amicis exposuit, legibus deinde natura, quamvis · imperator esset, obsecutus, terrenam tunicam deposuit, anima eam veluti tabernaculum quoddam relinquente, et ad sedes supernas evolante. Imperio Tiberius cum Justino tribus, solus autem quatuor annis præfuit: qui posteaquam in imperatorum sepulcro repositus est, homines onunes ad Mouricium, perinde atque satellites conversi: et lacryma, quibus Tiberii funus prosecuti fuerant, eo ipso die restinctæ sunt. Non enim homines tantum præteritorum meminisse, quantum præsentia curare et colere solent. CAPUT VIII. De Mauricii conjugio, et conjuge ejus Augusta. Qualis, quibus moribus, quo genere, et quibus animi affectionibus Mauricius fuerit. Ubi Mauricius imperium suscepit, et Tiberium satis cluxit, nuptias primum parat, Augustamque, quæ et Constantina dicebatur, matrimonio solemni imperatorum ritu sibi jungit. 819 Nuptiz magni Ace prorsus imperiali pompa celebratæ, et epulationes splendide publicitus per urbem omnem populo datæ. Apparatui tanto affuere vera in Deum pietas et imperatoria Majestas, satellitio Mauricium ejusdemque conjugem decentissime stipantes, et dona eis quam honorifcentissime offerentes. lila namque canitie veneranda, decentibusque rugis, quod antea memoris proditum non est, patris atque matris, nuptias sanctificantium, fratrumque venustorum, conjugalem apparatum exornantium, vicem præstitit. Hæc autem, ex auro contextam vestem, purpura et Indicis margaritis distinctam, nec non coronas auro multo et lapillis pellucidis resplendentes præbuit, atque omnes qui dignitates magistratusque gerebant excitavit, ut splendide, quo dignosci possent, coronati, faces nuptiales accenderent, conventumque sponsalitium hymnis alque carminibus celebrarent. Ita ut conjicere liceret, nunquam apud homines apparatu eo splendidius quidquam exstitisse. Demophilus sane, res Romanas describens, Plutarchum Chæronensem diserte dixisse refert, propter solum urbem Romam, virtutem et fortunam inter se foedus pepigisse: ego autem dixerim, veram etiam in Deum pietatem et felicitatem, in solo Mauricio conjunctione inita, convenisse, quod pietas scilicet felicitatem in potestatem suam redegerit, eamdemque errare et labi prorsus non permiserit. Postea etiam Mauricius illud studio habuit, ut non modo corpore, sed anino quoque purpuram atque coronam circunferret. Solus namque ex prioribus imperatoribus sibi ipsi imperavit, et verus cum summa potestate Paul. Diaconus annos septem Tiberium inperasse scribit: Evagrius solum annos quatuor, η Περὶ τοῦ γάμου Μαυρικίου καὶ Αὐγούστης· καὶ οἷος ἦν τὸ ἦθος καὶ τὸ γένος καὶ τὸν τῆς ψυ τῆς τρόπον. Ἐπεὶ δὲ Μαυρίκιος περιεβάλλετο τὴν ἀρχὴν, ἱκαν νῶς τὸν βασιλέα θρηνήσας, τὰ περὶ τὸν γάμον πρώτ τιστα ἐξηρτύετο· καὶ ὡς νόμος βασιλεῦσιν, Αὐγούσταν τὴν καὶ Κωνσταντῖναν εἰσοικίζεται· μεγαλοπρεπῶ; τε ἅμα καὶ βασιλικῶς τῆς πομπῆς τῶν γάμων με γενημένης, αγερώχου δημοθοινίας ἑκασταχοῦ τὴν πόλιν περιεπούσης. Παρῆν δὲ ἄρα τῷ γάμῳ θεοσέ δειά τε καὶ βασιλεία δορυφοροῦσαι τὰ ἐκπρεπέστατα καὶ δωροφοροῦσαι τὰ τιμιώτατα. Πατέρα γὰρ καὶ μητέρα παρείχετο θεοσέβεια, τῷ αἰδεσίμῳ τῆς πολιᾶ, καὶ τῷ τῆς ῥυτίδης σεμνῷ τὸν γάμον ἁγιάσοντας 8 μήποθ᾽ ἱστορηθὲν ἔγνωμεν· ἀδελφούς τε ὡραίους τὴν γαμήλιον πομπὴν ἐκσεμνύνοντας. Ἡ δὲ χρυσόπαστον ἀμπεχόνην αλουργίδι καὶ λίθοις κεκοσμημένην Ινδῶν, καὶ στεφάνους πολλῷ χρυσῷ καὶ ταῖς ἐκ λίθων διαυγείαις τιμαλφεστάτους ἅπαντάς τε του; ἐν ἀξιώματι γαμηλίους κηροὺς ἀνάπτοντας καὶ μεγαλοπρεπῶς ἐστεμμένους ἐξ ὧν γνωρίζοιντο, καὶ τὴν νυμφαγωγὸν πανήγυριν ἀνυμνοῦντας· ὡς εἰκάσαι, μηδὲν τῶν ἐν ἀνθρώποις τῆς πομπής ἐκείνης σεμνοπρεπέστερον καθεστάναι. Ο μὲν οὖν Δημόφιλος, τὰ κατὰ Ῥώμην ἀναγράφων, Πλούταρ χόν φησι τὸν Χαιρωνέα σαφῶς εἰπεῖν, ὡς διὰ ταύ την μόνην ἐσπείσαντο πρὸς ἀλλήλας ἀρετή τε καὶ τύχη. Ἐγὼ δ' ἂν φαίην, ὡς καὶ θεοσέβεια καὶ εὐ δαιμονία ἐπὶ μόνῳ Μαυρικίῳ συνῆλθον, τῆς θεοσε Γείας βιασαμένης τὸ εὔδαιμον, καὶ περιτρέπεσθαι παντάπασιν οὐκ ἐνδούσης. Εσπούδασε δὲ λοιπόν, οὐκ ἐν τῷ σώματι μόνον, ἀλλὰ γὰρ καὶ ἐν τῇ ψυχῇ περιβαλέσθαι τὴν ἀλουργίδα τε καὶ τὸν στέφαν μόνος καὶ γὰρ τῶν πρώην βασιλέων ἑαυτοῦ βεβασίλευκε· καὶ αὐτοκράτωρ ὄντως γενόμενος, τὴν τῶν παθῶν ἐχλοκράτειαν ἐκ τῆς οἰκεία; ἐξενηλάτησε ψυχῆς· ἀριστοκρατίαν δὲ τοῖς ἑαυτοῦ καταστησάμε νος λογισμοῖς, ζῶν ἀρετῆς ἄγαλμα ἑαυτὸν παρέσχε το, προς μίμησιν ἐκπαιδεύων τὸ ὑπήκοον. Οὗτος li v. cap. 23, ita ut reliquos tres cum Justino impe arit,

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVIII. statum ex animo ipse suo ejecit, atque aristocratiam sive optimatium gubernationem in cogitationibus consiliisque suis constituit, vivam seipsum virtutis statuam, ut cives atque subditos adl imitationem sui erudiret, præbens. Hic nomen et genus vetustius ex veteri Roma traxit, propinquiorem autem cognationem ex Arabisso patria habuit, quæ gentis Cappadoc um est. Fuit autem vir prudens et solers maxime, in vita quotidiana et victu accuratus admodum. Ventri minine indulsit, necessariis tantum et frugalibus cibis usus, 820 constantem se et immotum in rebus omnibus præbuit. multis adiri se et conveniri non facile passus est, neque in hominibus audiendis dissolutus ant remissus τοιγαροῦν τὸ μὲν πολλωτέρω γένος καὶ τοὔνομα ἐx princeps ochlocratiam seu turbulentum affectuen τῆς πρεσβυτέρας είλκε 'Ρώμης· τὸ δέ γε προσε χὲς αὐτῷ γένος Αραβισσὸν πατρίδα επεγράφετο, ή δὴ τοῦ Καππαδοκῶν ἔθνους ἐστί. Φρενήρης δὲ ἂν ἀνὴρ καὶ ἀγχίνους τὰ μάλιστα, ἀκριβὴς τὴν δίαι ταν καὶ ἀπεξεσμένος ἐτύγχανε, γαστρός τε έκράτει τοῖς ἀναγκαίοις μόνοις καὶ εὐπορίστοις χρώμε νος. Αδόνητον δ᾽ ἐφ᾽ ἅπασιν ἑαυτὸν παρέχων, τὰς εντεύξεις τοῖς πολλοῖς οὐκ εὐπρόσοδος ἦν, οὐδ' αύθις ἀνειμένος τὰς ἀκοάς· τὸ μὲν γὰρ εἰς περιφράνησιν ἄγει, τὸ δὲ πάροδον ὑπανοίγει θωπεία. Και τοίνυν τὰς μὲν εἰς αὐτὸν εἰσόδους σπανίας παρείχετο, καὶ ταύτας ἐσπουδασμένας· περὶ δὲ τὰς ἀκοὰς τοῖς περιττοῖς καὶ ἀνονήτοις ταύτας ἀπέφραττεν· οὐ κηρῷ κατὰ τὴν ποίησιν, λόγῳ δὲ μᾶλ. λον ὡς ἄριστα κλεῖν αὐταῖς τὸν καίριον λόγον εἴ. fuit. Alterum enim contemplum affert, alterumn ναι τιθεὶς, εὐθέτως ἐν ταῖς διαλέξεσιν ἀνοιγνῦσάν autem assentationi aditum præbet. Itaque non τε ἅμα καὶ ἀποκλείουσαν. Αμαθίαν δὲ τὴν τοῦ frequenter, et tantum de rebus gravibus acturos θράσους μητέρα, καὶ δειλίαν τὴν ἀπῳκισμένην καὶ ad se homines admisit, et aures sermonibus inutiσύνθρονον ταύτῃ οὕτως ἀπώσατο, ὡς τὸ μὲν κιν- libus et fatuis clausit et obturavit: non cera ille δύνευμα εὐβουλίαν εἶναι, τὸν δὲ ἔκνον ἀσφάλειαν· quidem, sicut apud poetas est, sed ratione potius ἀνδρίας δὲ καὶ φρονήσεως τοῖς καιροίς όχου- quam commodissime tanquam clavem, sic opporμένων καὶ τὰς ἡνίας πρυτανευόντων, πρὸς δ tunitatem cum modo conjunctam illis imponens, ἂν ἐπιτάττοι ἡ χρεία, καὶ τὴν ὕφεσιν καὶ ἐπίτασιν quæ in colloquiis recte et tempestive sermonemi αὐτῶν τῶν ὁρμῶν, μέτρῳ τινὶ καὶ ῥυθμῷ γίγνεσθαι aperiret simul et clauderet. Inscitiam vero, jactanπαρεσκεύασε. tiæ et ferocitatis parentem, timiditatemque sociam ●jus et comitem, ita a se rejecit, ut rerum agendarum aggressio bene cœpti consilii, intermissio autem et tarditas certæ securitatis esset, cum interim fortitudo et prudentia se ad tempus accominodarent, et gubernacula ad res ex usu gerendas converterent, remissionemque atque intentioņem cœptorum, ut moderatione quadam et ordine instituerentur, curarent. “Όσα σημεῖα Μαυρικίῳ τὴν ἀρχὴν αὐτῷ μνη στενόμενα προηγήσαντο. Τούτῳ δὲ ἄρα καὶ πολλαὶ θεοσημίαι ἐγένοντο τὴν βασιλείαν ὥσπερ προμνύμεναι. Καὶ γὰρ ἐπὶ πόρρω νυκτῶν, ἔνδον τῶν ἀνακτόρων ἐπιθυμιώντι τὸν ἐπρὸν οἶκον τῆς Θεομήτορος, δς τοῦ Ἰουστινιανοῦ πρὸς τῶν ᾿Αντιοχέων ἐπίκλησιν ἔσχε, τὸ πέπλον ᾧ τὴν θεωρὸν ἀμφιέννυσι τράπεζαν, πυρίφλεκτον γεγο νέναι· ὡς καὶ πρὸς ἔκπληξιν καὶ θάμβος ήκοντα τὸν Μαυρίκιον δεῖσαι τὸ ἔργον παρεστῶτα δὲ Γρηγόριον τὸν τῆς πόλεως ἱεράρχην, φάναι θεῖόν τι τὸ χρῆμα εἶναι, καί τινα δὲ ξενίζοντα καὶ ἔξοχα προμηνύειν. Καὶ ἄλλοτε δὲ κατὰ τὴν ἕω διάγοντα, Χριστὸν αὐτῷ οἱ ἐπιφανῆναι ὕπαρ καὶ ἐκδίκησιν ζητεῖν. "Οπερ ἄντικρυς βασιλείαν ἐδήλου προμνη στευόμενον. Παρὰ τίνος γὰρ ἂν Χριστὸς ἐκδίκησιν ἡ παρὰ βασιλέως, καὶ οὕτως ἐς αὐτὸν εὐσεβοῦς, ἐζήτησεν ἄν; Καὶ ἕτερα δὲ ἄξια λόγου καὶ οἱ ἐς φῶς αὐτὸν προαγαγόντες ἀνήγγειλαν. Ὁ μὲν γὰρ πατὴρ αὐτοῦ, ὅτε γεννᾶν αὐτὸν ἔμελλεν, ὄναρ με γίστην ἰδεῖν ἄμπελον ἔλεγεν ἐκ τῆς αὐτοῦ κοίτης ἀναδραμεῖν, βότρυς τε παμπληθεῖς καὶ ὡραίους μάλα ἀθρόον ἀναβλαστῆσαι, καὶ περικύκλῳ ἀπαιω μῆσαι. 'Η δέ γε μήτηρ κατὰ τὸν τοῦ τόκου και μὲν ἐκ γῆ; ξενίζουσάν τινα καὶ παρηλλαγμένην έλεγεν εὐωδίαν ἀναῤῥυῆναι. Καὶ τὸ γραῶδες δὴ ταῦτο καὶ ἐμοὶ τέω; ἄπιστον προσετίθει, πολλάκις CAPUT IX. Quæ præsagia præcedentia Mauricio imperium portenderint. Prodigia quoque divinitus accidere, quæ impe rium Mauricio portenderunt. In multam enim no❤ clem rem divinam eo faciente, atque incensum offerente, in basilica sacri Dei Genitricis templi, αμod a Justiniano apud Antiochenos nomen habet, velum quo sacrosancta mensa contegitur, igne comprehenso arsit, ita ut in stuporem et conster nationem conjectus Mauricius ad eam rem exparesceret. Gregorius autem urbis ejus hierarcha, qui ibi præsens astabat, divinum quiddam id esse, atque res novas et sublimes denuntiare dixit. Cum vero in Oriente aliquando Mauricius esset, Christus ei vigilanti manifesto apparuit, et ab eo, ut contumeļias sibi illatas vindicaret, petiit. Quæ sane certa de imperio ejus divinatio fuit. quo namque Christus vindictam, præterquam ab imperature, atque eo tantopere in illum pio, exigendam elagitaret? Alia præterea 821 memoratu digna, qui eum in lucem produxerunt, de eo renunti runt. Pater namque retulit, cum procrea'uras eum esset, in Somnis se maximam vitem vidisse, quæ ex cubiculo sun orta emerserit, omnisque generis maturos botros circumcirca pendentes protulerit. Mater vero ipsa partus tempore, e teria novum quemdam et variantem suavitatis odorem

redditurn esse dixit, illud insuper, quod anicula- λέγουσα καὶ τὴν ἦν φασιν Έμπουσαν, Γιλὼ δ' ἂν rum est, et mihi prope incredibile, addens, persæpe can quæ Empusa vocatur, alius vero Gilo dixerit, infantem ex cubiculo, veluti eum devoraturam, extulisse, nihil tamen detrimenti ei afferre potuisse. Q:inet. Symeon ille, qui prope Antiochiam stationem in columna habuit, quantum vix alius quisquam, bonis operibus peragendis commodissimus, et omni virtutum genere clarissimus, non modo multa per divinationem dixit, sed fecit etiam, quæ imperiumi ejus designarunt. Sedenim talibus parentibus procreatus, atque ad hunc modum educatus simul et doctus, talis etiam sponsus et princeps, Augusta, quæ et Constantina appellata est, uxore domum ducta factus, Mauricius ad imperium pervenit. Quas vero euam res gesserit, " bistaria ipsa, divino opitulante auxilio, ostendet. CAPUT X. De clementia et misericordia Mauricii, et de administratione bellica Philippici. llud igitur ei in primis studio fuit, ut ne alicujus qui perduellionis et læsæ inajestatis reus ageretur, sanguinem effunderet. Sic Alamundarum Scenitarum Barbarorum ducem, qui rempublicam prodiderat, non interfecit, sed una cum uxore et liberis quibusdam in insulam Siciliam deportari præcepit. Idem filio ejus Naamaui fecit, qui macula prorsus et probrum civilis administrationis fuit, et quamplurima fagitia in utranique Pugniciam et utramque Palæstinam ita admisit, ut cohois ejus barbara provincias eas rapinis compilarit atque diripuerit. Cum Alumundarus a Romanis captus esset, et cum Naamianem omnes sententiis suis ad capit: le supplicium condemnarent, Mauricius ipse hominem in libera custodia inclusit, 822 neque gravius quidquam de eo constituit, quemadmodum ab eo de aliis plurimis itidem est factum. Orientalium copiarum ducem primum Joannem Thracem creavit: qui sane rebus quibusdam perperam, quibusdam etiam bene peractis, nihil admodum memoria dignum gessit. Post hune praefectura ea Philippico demandata est, Mallricii necessario. Nam alteram sororum ejus Gorliam in legitimo matrimonio habuit. Hic ultra confinium progressus, omnia vasta dedit, etingentem prædam egit, plurimosque ex nobilitate Nisibena, quasi aliud agens, ferri gladiorum.que opus succisivum fecit. Idem vero jet ad Trigidem amnem egit. Conflictu quoque magno cum Persis facto, plurimi ex hostibus, qui aliis praestabant, in acie ceciderunt: non pauci vivi capti sunt. CohorLem insuper quamdam Persarum quæ opportuno loco in tumulo consederal, cum capere posset, nullis affectam malis dimisit, quæ se persuasuram regi eno esse receperat, ut primo quoque tempore oratores ad eum de pace mitteret. Multas præterea res in praefectura sua egregie gessit, cum ab exercitu quidἄλλος εἴποι, τῆς κοίτης μεταθεῖναι τὸ βρέφος ὡς τοῦτο βρώξουσαν, μηδαμῶς δὲ δυνηθεῖσαν τοῦτο λυμήνασθαι. ᾿Αλλὰ καὶ Συμεώνης ἐκεῖνος ὁ τῆς ᾿Αντιόχου ἐγγὺς τὴν ἐπὶ κίονος στάσιν πεποιημέ νος, πρακτικώτατος εἴπερ τις γενόμενος, καὶ ταῖς ἐπαλλήλοις τῶν ἀρετῶν ἐπισημότατος, πολλά τινα τούτῳ οὐ προςφοίβασε μόνον, ἀλλὰ καὶ ἔπραξε, τὴν βασίλειον ἀρχὴν μνηστευόμενα. Ἀλλὰ τοιοῦτος μὲν ὁ Μαυρίκιος· ἐκ τοιούτων δὲ καὶ οὕτω τρα φείς τε ἅμα καὶ παιδευθείς, τοῦτον τὸν τρόπον καὶ νυμφίος ἅμα καὶ βασιλεὺς ἐπὶ τὴν ἐπίφθονον παρο ῆλθεν ἀρχὴν, Αὐγούσταν τὴν καὶ Κωνσταντίναν εἰσοικισάμενος. Τί δὲ ἄρα καὶ αὐτῷ διεπράχθη, τὰ καθεξῆς τῆς ἱστορίας δηλώσεις τῆς θείας ἡγουμέ νης ροπής. Περί της συμπαθείας Μαυρικίου, καὶ περὶ τῆς στρατηγίας Φιλιππικοῦ. Εσπουδάσθη τοιγαροῦν αὐτῷ πρὸ τῶν ἄλλων μηδενὸς τῶν ὑποδίκων τῇ βασιλείᾳ παντάπασιν αἷμα ἐκχέαι· οὔτε τοίνυν Αλαμούνδαρον τὸν τῶν Σκηνητών βαρβάρων τὴν ἡγεμονίαν ἐπιτετραμμέ νου, τὴν πολιτείαν καταπροδόντα, ἀνεῖλεν· ἀλλ ὑπερόριον νήσῳ τινὶ τῶν Σικελῶν κατεδίκαζε σύν αμα γυναικὶ καὶ τέκνοις ἐνίοις· ἐπίσης δὲ καὶ Νιαμάνην τὸν ἐκείνου παῖδα· κηλίδα ἄντικρυς τοῦ πολιτεύματος ἀναφανέντα, καὶ μυρία εἰργασμένον τὰ ἄτοπα, ἐπί τε Φοινίκην ἑκατέραν καὶ ἄμφω τὰς Παλαιστίνας· ὡς καὶ σύμπαν λείαν θέσθαι καὶ εξανδραποδίσασθαι διὰ τῶν ἀμφ' αὐτὸν βαρβάρων, πάντων τε αὐτοῦ καταψηφισαμένων τὸν θάνατον. Ο τε 'Αλαμούνδαρος ὑπὸ χεῖρα Ρωμαίοις ἐγένετο, οὗτος ἐν ἐλευθέρα φυλακή περικλείσας, οὐδὲν ἕτερον επήγαγε τῶν δεινῶν· καθὰ δὴ καὶ ἐφ' ἑτέροις πλείστοις ἀριθμοῦ κρείττοσι διεπράξατο. Τῶν μὲν οὖν Εῴων στρατηγὸν ταγμάτων πρῶτα μὲν Ἰωάν νην Θρᾷκα τὸ γένος χειροτονεῖ· ὃς ἔνια μὲν ἁμαρ τῶν, ἐπί τισι δὲ καὶ διαγωνισάμενος, τέως οὐδέν τι ἀξιόλογον διεπράξατο· μετὰ δὲ τοῦτον, Φιλιππικὸς ἀνὴρ τὴν ἀρχὴν ἐκεχειρίζετο, κήδος μετά Μαυρικίου ἔχων· θατέρᾳ γὰρ τῶν ἀδελφῶν τῇ Γορδίᾳ ἐπὶ λέχους κοινωνίᾳ ἐννόμως συνήρχετο. ὺς περὶ τὰ μεθόρια γεγονώς, πάντα τὰ ἐν ποτέ ληϊσάμενος, μεγάλων λαφύρων ἐγκρατὴς ἐγεγόνε. καὶ τοὺς πλείστους τῶν εὐπατριῶν καὶ εὖ γένους ἀνὰ τὴν Νίσιβιν ἐχόντων, ξίφους πάρεργον ἐποιεῖτο. Επίσης δὲ καὶ τοῖς περὶ Τίγριδα τὸν ποταμὸν ἐποιεῖτο. Συμβάλλει δὲ στρατῷ μεγάλῳ καὶ Πέρσαις· καὶ ἀξιομάχου συμπλοκῆς γενομένης, Περσῶν οἱ πλεῖστοι καὶ προύχοντες πίπτουσιν. Οὐκ ἐλαχίστους δὲ καὶ ζωγρίας εἷλεν· ἀλλὰ καί τινα λόγον ἔν τινι τῶν εὐφυῶν γεωλόφων δυνάμενος ἐξελεῖν, ἀπαθεῖς κακῶν εἴασεν, ὑπεσχημένους τὸν σφῶν βασιλέα πείθειν περὶ εἰρήνης ὅσον τάχος πρέσβεις ἐκπέμπειν. Πολλὰ δὲ καὶ ἕτερα λόγου Philippicus dux, Mauricii, secundum Diaconum, gener.

ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XVIII. ἄξια διεπράξατο στρατηγών, παν περιττών και quid esset molle atque inutile rejecisset, et omnia βλακώδες τοῦ στρατοῦ ἐξώσας, και τινι χαλινῷ πρός τὸ κόσμιον εύτακτον μεταξύυθμίσας αὐτόν. Περὶ ὧν τοῖς ἄλλοις συγγραφεύσι καταλιπεῖν δίκαιον ἤγημαι· οἷς ὁ λόγος τῇ ἀγνοίᾳ περιολισθαίνων καὶ ἀποχωλεύων, ἢ προσπαθείᾳ θρυπτόμενος, ἢ ἀντιπαθείᾳ δουλεύων, τῶν ἀληθῶν ὡς που ωτέρω χαρεί. Περὶ τῆς προχειρίσεως Πρίσκου τοῦ στρατηγού. Καὶ ὡς ὁ στ' ατὸς αὐτὸν παρωσάμενοι. Γερμα νὸν στρατηγεῖν είλοντο. quasi quibusdam frenis ad disciplinam honestam et ordinem bonum apud copias militares redegisset. De quibus rebus æquum esse duxi, aliis scriptoribus, ut memorent, relinquere: quorum oratio partim ignorantiæ lubricitate claudicans, partim vel affectione sibi indulgens, vel odio etiam inserviens a vero plerumque longins discedit. CAPUT XI. De facilitate simplicique apparatu Prisci belli ducis. Et ut hunc exercitus rejecerit, Germanumque, ut exercitum duceret, legerit. Huic autem, præfectura militarium copiarum suscepta, successit Priscus: qui et ipse non facile se conspici patiebatur, et tantum a necessariis et amicis adibatur, eo demum modo se multa confectiirum esse ratus, si in publicum non prodiret, neque se communem omnibus præberet: perinde atque ex ea causa, qui potestati ejus subditi erant milites, metu adducti, imperata factari essent. Postquam autem supercilio sublato ad splendoren superbe instructus, ad exercitum est progressus, et ad milites verba quædam de fortitudine in bello, 823 'et accuratiore armatura, tum antem de præmiis quæ es publico recepturi essent, fecit, quæ illi antea cognita habebant, in apertum ira eorum prorupit. Itaque impetu in tentorium ejus facto prædonum, aut Barbarorum more, quidquid ibi repererunt, diripuerunt: et quascunque haΚαὶ τοῦτον δὲ διαδέχεται Πρίσκος, τὴν στρατη γίδα μετιὼν ἐξουσίαν· οὐ πρόχειρες τις καὶ οὗτος εἰς θέαν, οὐδὲ πλὴν τῶν ἀναγκαίων εὐπρίσοδος ἐντεῦθεν μᾶλλον τὰ πολλὰ οἰόμενος καταπράττε σθαι, ἐν τῷ καθ᾿ ἑαυτὸν εἶναι, καὶ μὴ ἐπίκοινον ἑαυτὸν τοῖς πᾶσι παρέχειν· ὡς ἐντεῦθεν καὶ τῶν ὑπὸ χεῖρα δέει μᾶλλον τοῖς κελευομένοις ὑπείκειν. Ἐπεὶ δ᾽ ἀφίκετο εἰς τὸ στρατόπεδον, τὴν ὀφρον αἴρων καὶ πρὸς ὄγκον μάλιστα διεσκευασμένος, προυτίθει τοῖς στρατιώταις τινὰ περὶ τῆς ἐν μάχαις καρτερίας, καὶ περὶ τῆς ἀσφαλούς ἐξοπλίσεως· καὶ ὧν χρεὼν ἐκ τῶν κοινῶν ἀπολαύειν, ἃ καὶ πρότε ρον πεπυσμένοι ἦσαν, τό τ' εἰς προοπτον ἐξέρξησ συν τὸν θυμὸν, καὶ ὁμότε τῇ σκηνῇ ἐκείνου χωρήσαντες, λείαν ἐποιοῦντο τὰ προστυχόντα, ληστρι κώτερον μᾶλλον ἢ βαρβαρικώτερον διακείμενοι, καὶ ὰ τῶν κειμηλίων αὐτῷ μεγαλοπρεπέστερον δια σκεύαστο υφαρπάζοντες. Καί γε ἂν καὶ αὐτὸς buit splendide comparatas magnique pretii res, οταξίας στρατοῦ παρανάλωμα γέγονεν, εἰ μή τινι ἐπιδα. ἵππῳ, ἀνὰ τὴν Ἔδεσσαν διεσώζετο· ἦν καὶ πέμψαντες, ἐπεχείρουν πολιορκεῖν τὸν φυγάδα στρατηγὸν ἐξαιτούμενοι. Ὡς δὲ οἱ ἔνδον ἥκιστα ἐνεδίδοσαν, ἐκεῖνον μὲν εἴων· Γερμανὸν δὲ τὸν ἐν Λιβανησία της Φοινίκης τῶν στρατιωτικών καταλόγων τὴν ἀρχὴν ἐπιτετραμμένον, πλεῖστον ἐκδιασάμενοι, ἡγεμόνα σφίσι χειροτονοῦσι· καὶ μικροῦ δεῖν τό γε εἰς αὐτοὺς ἧκον, καὶ αὐτοκράτορα του τον προεχειρίσαντο. Ἐπεὶ γὰρ ἐπέκειντο ἐκδιάζοντες, ὁ δ᾽ ἀντέτεινε σφόδρα, ἔρις ἀμφοῖν ἀνήπτετο τῷ μὲν μὴ βιάζεσθαι, τοῖς δ᾽ ἐξεργάσασθαι τὸ ἐγχείρημα· ὥστε καὶ κτείνειν ἠπείλουν, εἰ μὴ ἑκὼν δέχοιτο. Τοῦ δὲ καὶ μᾶλλον τοῦτο αἱρεῖσθαι δεικνύντοῦ, ἐπί τινας λωβήσεις καὶ ἀτόπους αἰκίας έτράποντο, οιόμενοι μὴ οἷόν τε εἶναι ὑποίσειν αὐτάς μηδὲ γὰρ ἂν καὶ τῆς φύσεως καὶ τῆς ἡλικίας οὕτω περιφρονῆσαι. Καὶ τῶν δεινῶν γε κατήρχοντο, συν εὐλαβείᾳ καὶ φειδοῖ τινι πεῖραν προςάγοντες. Ως δὲ καὶ ἔτι πρόθυμος ἐπὶ τούτοις ἦν, τέλος διέμνυ σθαι κατηνάγκαζον, ἡ μὴν πιστὰ φυλάξειν ἐκείναις, καὶ ἄρχειν ἀρχόμενον, κρατεῖν τε κρατούμενον, καὶ δουλούμενον δεσπόζειν ᾗ βούλοιντο. Οσο: δὲ ταξιάρχαι, ἢ λοχαγοί, καὶ χιλίαρχοι, ἢ ἑκατοστύο; - ἢ δεκάδος ἦσαν κατάρχοντες, ἐκείνους σφῶν αὐτῶν σε ελαύνοντες, οὓς ήθελον αντεχειροτόνουν τὰς ἀρχὰς ἐπιτρέποντες· καὶ ἀναφανδόν ἐς τὴν βασι λείαν ἐξύβριζον· καὶ πραότεροι μὲν τῶν βαρβάρων τοῖς συντελέσι τῶν φίλων ἦταν γινόμενοι πρυμάeas sustulerunt. Ipse quoque in eo exercitus tu¬ multu jugulatus fuisset, nisi equo conscenso Edessam profugisset. Quam missa eo copiarum paric, dedi sibi fugitivum ducem postulantes, obsidere sunt aggressi. Cæterum ubi Edesseni id non fecere, Priscum quidem illi reliquerunt, Germanum vero, militarium in Libanesia Phænices ordinum ducem, multa ei vi adhibita, exercitui præfecere, parumque adeo abfuit, quin eum etiam, quantum in illis situm erat, imperatorem delegerint. Postquam enim vi hominem aggressi sunt, atque ille eis vehementer restitit, contentio inter utrosque exorta est: illo quidem, ne vi expugnaretur, contendente, his autem, ut quod coepissent perficerent, ita laboran◄ tibus, ut cedem ei quoque, nisi oblatum imperium susciperet, minarentur. Sed enim cum Germanus se ad cadem perferendam potius, quam ad tyran nidem suscipiendam paratum esse ostenderet, ad contumelias quasdam, et verbera indigna, minime illum ea perlaturum esse, quod nec naturam nec ætatem ipse suami ita despecturus esset, arbitrati convenerunt. Et jamı injuriis plagi.- que virum afficere cœperant, cum religione quadam parcius de eo periculum facientes. Cum aqtem alacriter etiam tum in sententia sua perseveraret, jurejurando tandem ab eo accepto, ad fidein eis servandam illum coegere. Sic ille, pro co atque milites voluere, invitus imperata facere adactus, imperavit. Et potestati subd.tus, potesta

εἴποιμι, παντάπασιν ἀλλοτρίως διέκειντο· μή τιτι μέτροις ή σταθμεῖς τὰς σιτίσεις ἑαυτοῖς ποριζό μενοι, ἢ τοῖς ἐκ παλαιοῦ ἀπονενεμημένοις ἀρκού. μενοι· ἀλλ' ὅ τι ἂν ἡ γνώμη καὶ ἡ βούλησις ἑκάστῳ ήγόρευε, τούτοις θεσμό; καὶ νενομισμένον μέτρον ἐτύγχανε. Βασιλεὺς δὲ ταῦτα μαθών, καλῶς διαθεῖναι ταῦτα Φιλιππικὸν τὸν κηδεστήν αὖθις επεμπεν· ἐν μήτοι γε ὁ στρατὸς οὐκ ἐδέξαντο· ὅτῳπερ καὶ ἅτινα προσήκειν ἐκείνῳ ἢ γένει ή διαθέσει ἔγνωσαν, ἐν τοῖς ἐσχάτοις ἂν ὑπέσχε τὸν κίνδυνον. εἰ μὴ σιγῶν διετέλει. Τῶν δὲ πραγμάτων οὕτως ᾑωρημένων, ἐπάνεισι τῆς βασιλευούσης Γρηγόριος ὁ τῆς θεουπούλεως πρόεδρος τὸν περίπυστον ἐκεῖνον ἀγῶνα νενικηκώς, ὃν οὐκ ἄπο καιρού μοι γένοιτο διελθεῖν. tem gessit, atque in servitutem tractus, domina- χων δὲ πολιτείας ἢ συμμάχων, ἢ πῶς ἂν ἄλλως tionein apud eos exercuit. Quicunque vero erant ordinum ductores, vel præfecti, vel tribuni, vel centurioncs, vel decuriones, eis rejectis, quibus ipsi milites volebant, potestates tales demandarunt, et manifesto in majestatem imperialem aleliquerunt. Εt mitiores quidem illi in vectigales et tributarios populos, quam Barbari esse solent, fuere, a propugnatoribus vero, aut defensoribus reipublicæ, aut quo tandem eos nomine appellem? quam longissime abfuere. Neque enim mensuris aliquibus aut dimensis frumentum sibi sumebant, aut vetere distributione contenti erant, stationibusve designatis se continebant, sed quod cuique corum consilium et voluntas sua suggessit, id demum 884 fas modusque et mensura erat. Hisce rebus cognitis, imperator Philippicum sororium suum, qui ea recte constitueret, ad remisit: quem tantum abest ut milites receperint, ut quicunque inter eos vel genere hominem consingere, vel affectione illi bene velle viderentur, extremur, nisi se silentio tuerentur, adierint periculum. Verum enim vero cuin se ita res haberent, ex urbe imperante Gregorius antistes Theopolitanus discessit, celeberrimo illo certamine per victoriam defunctus, quod hoc loco commemorare non intempestivum fuerit. CAPUT XI: De lite inter Asterium et Gregorium Theopolis episcopum: et ut Gregorius causam obtinuerit. Asterius quidam ea tempestate Orientem regebat. Et cum contentio ei cum Gregorio intercessisset, principes civitatis Asterio faventes, hostiles partes sunt secuti. Idem a magna populi parte, et ab opificibus factun. Pro se enim quisque, perinde atque gravissimam injuriam accepisset, contendit. Ει plebi, ut maledictis pontificem proscinderet, permissum est: unoque sumpto consilio illi omnes in viis publicis et theatris deambulantes, conviciis quæ in episcopum conjiciebantur, cum risu lælabantur. quibus etiam scenici ipsi non abstinebant. Ea vero de causa magistratus Asterio abrogatur: cumque Joanues quidam imperatore jubente init, quæstionem habere de rebus motis et causum primariam excitalæ contentionis investigare jussus: vir non ita magnus, nec admodum consi• deratus, et qui non modo talem et tantam causam minime dijudicare, sed ne paixam quidem litem " Περὶ τῆς μεταξύ Αστερίου και Γρηγορίου τοῦ Θεουπόλεως διαφορᾶς· καὶ ὡς ὑπερέσχε τὴν δίκην Γρηγόριος. Αστέριος τις τηνικαῦτα ἐτύγχανεν ὧν τὴν τῆς Εω διαχειρίζων ἀρχήν· ἔριδος δέ τινος μεταξὺ ἐκεί νου καὶ Γρηγορίου ὑπαναφθείσης, τὸ τῆς πόλεως Εκκριτον εἰς Αστέριον ῥέψαν, πρὸς ἀντίπαλον διεκρίθη μοιραν. Οὐκ ὀλίγον δὲ καὶ τοῦ δημώδους καὶ ὅσον περὶ τέχνας προσελάβετο. Εκαστοι γὰρ ὥσπερ ἀνήκεστόν τι παθεῖν διετείνοντο· καὶ ἡφίετα ὁ δῆμος τὸν ἱερέα βλασφημεῖν· καὶ μιᾶς γενόμενοι γνώμης, ἔν τε λεωφόροις καὶ τοῖς θεάτροις ιόντες, ταῖς κατὰ τοῦ ἱερέως βλασφημίαις ἐπεγγελῶντες ἔχαίρον, οὐδὲ τῶν ἀπὸ τῶν σκηνῶν τούτων ἀποσχο μένων. Διά τοι ταῦτα παύεται μὲν τῆς ἡγεμονίας Αστέριος - Ιωάννης δέ τις πρὸς τοῦ βασιλέως αὐτὴν ἐγχειρίζεται, κελευσθείς ζητῆσαί τε τὰ κινούμενα, καὶ τὸ τῆς συστάσης εριδος κεφαλαίων δέστερον· ἀνὴρ σμικρός τε καὶ ὀλιγογνώμων, καὶ μήτοι γε τὴν τοιαύτην καὶ τοσαύτην ὑπόθεσιν οἷός τε ὢν διακρῖναι, ἀλλ' οὐδὲ μικρόν τι δ:κίδιον διαdecidere aut certius cognoscere posset. Porro ubi p λύσασθαι, ἢ ἀκριβῶς διαγνώναι. Πολλῶν δὲ θορύβων urbein Antiochenam magnis adversus antistitem turbis implevit, et edictis propositis, si quis experiri jure contr. illum vellet, se eum ad agendum admissurum esse promulgavit, non exiguos adversus antistitem libellos a quibusdam argentariæ musæ præfectis accepit: in quibus Gregorius insimulabatur, quod cum sorore sua, viro alii conjuncta, per incestum consuevisset; præterea quod felicem pacatumque urbis statum persæpe perturImasset. Sedenim de civitate turbata crimen sibi objectum, pro eo atque potuit, refellit. De reliquis autem causis ad judicium et cognitionem imperafuris et synodi provocavit. 825 Itaque Constantinopolim causam dicturus venit, Affuere ibi judicio τὴν Αντιόχου κατὰ τοῦ ἱερέω, εμπλήσα;, προγράμμετά τε ὑφαπλώσας, εἴ τις κατὰ τοῦ τῆς Ἐκκλησίας προέδρου βούλοιτο λέγειν, ἕτοιμον εἶναι προσίεσθαι, οὐκ ἐλαχίστας γραφάς κατ' ἐκείνου ἐδέχετο παρά τινων τραπέζης ἀργυρίων προεστηκότων· αἱ κατη γόρουν, ὡς εἴη Γρηγόριος τῇ ἰδίᾳ ἐπιμανεὶς ἀδελφῇ, ἀνδρὶ καὶ ταῦτα ἑτέρῳ συνῳκισμένῃ. Πρὸς δὲ καὶ ὡς εἴη τῇ τῆς πόλεως εὐστηρίᾳ πολλαχῶς διαλυμη νάμενος. Ἀλλὰ περὶ μὲν τῆς λύμης ὡς ἐνῆν τὸ ἔγκλημα ἀπεδύσατο· περί γε μὴν τῶν ἄλλων βασιλέα τε καὶ τὴν σύνοδον κριτὰς καὶ διαγνώμονας ἐπεκάλει. Καὶ δὴ κατὰ τὴν βασιλίως γέγονε πόλιν τὰς ἀπολογίας ὑφέξων. Παρῆσαν δὲ καὶ οἱ ἑκαστα χου πατριάρχαι τῇ τοιαύτῃ συζητήσει· οἱ μὲν

ECCLESIASTIC.E HISTORIÆ LIB. XVIII. ἑκόντες παρόντες, οἱ δὲ καὶ μεταστελλόμενοι· οὐκ tali patriarchæ omnes, qui vel sua sponte, vel accili ἐλάχιστοι δὲ καὶ μητροπόλεων ἐξηγούμενοι· ἔτι δὲ καὶ τὸ πολὺ τῆς ἱερᾶς γερουσίας παρῆν· ὑφ' ὧν ἁπάντων ἀκριβῶς δοκιμασθείσης τῆς ὑποθέσεως, μετά πολλοὺς τοὺς ἀγῶνας τὸν ἱερέα κρατῆσαι· καὶ ἐπὶ τόσον δῆτα περιγενέσθαι, ὡς καὶ τὸν κατήγορον βουνεύροις αἰκιζόμενον, τὴν ἀγορὰν περιάγεσθαι, ἔπειτα ἐξοστρακισμοῦ προστιμηθῆναι. Εντεῦθεν οὖν ἀθωωθεὶς, ἐπὶ τὸν οἰκεῖον ἀνῄει Ορό τον αὖθις Γρηγόριος· ὁπηνίκα τὸ μὲν στράτευμα στασιάζων ἀφηνίασε μάλιστα, τον βασιλικόν χαλι νὴν ἀποπτύον· Φιλιππικός δ' ἀμφὶ Βέῤῥοιαν καὶ Χαλκίδα τὰς πόλεις τὴν διατριβὴν ἔχων, ὅποι ποτ' ἂν τὰ τοῦ πράγματος λήξεις διεσκόπει. Περὶ τῶν γενομένων ἐξαισίων σεισμῶν· καὶ ὡς ἐν ᾿Αντιοχεία μόνῃ ξ τοῖς πτώμασι συνεχώ σθησαν. eo se contulerant, nec pauci etiam metropolitana - rum ecclesiarum præsides, et sacræ curiæ senatores multi. quibus omnibus, quæstione diligenter et accurate agitata, post multum certamen et contentionem, antistes ita in causa victor evasit, ut accusator ipse nervis bubulis cæsus et in foro circumactus. tandem ostracismo multatus sit. Exinde igiînr innocentia sua probata, ad sedem suam Gregorius est reversus. Quo tempore copiæ militares per seditionem imperium quam maxime detrectabant, et frenos imperiales rejiciebant. Philippicus autem ad Berrhoeam et Chalcidem urbes, quonam ros evasuræ essent prospiciens, morabatur. CAPUT XIII. De marimis gravissimisque terræmotibus: et ut Antiochiæ tantum ad sexaginta millia hominum ruinis sint oppressa. Post reditum Gregorii, menses quatuor transierant, cum post unum et sexagesimum a prioribus gravioribus terra motibus aunum, circiter tertiam noctis horam, una cum sonitu multo, ingens terræ concussio subito exorta, universam Antiochenorum urbem cx fundamentis ipsis convulsit, et cum quæ in altum sublata fuerant ædificia dejecit, tum vero quæ firmamentis suis profundius innitebantur, ex inferioribus locis in sublime excutiens projecit: ita ut structuræ omnes sanctissimæ ecclesiæ præcipites pessumierint, et ip-um duntaxat Μηνῶν δὲ τεττάρων μετὰ τὴν ἄφιξιν διαγενομένων τῷ Γρηγορίῳ, μετὰ ἂν καὶ ἐξηκοστὴν ἔτος τῶν προτέρων σεισμών, περὶ τρίτην ἐπιλύχνιον ὥραν σύναμα κλόνῳ πολλῷ βρασμὸς ἐξαίσιος αἰφνί διος εἰσπεσών, πᾶσαν μὲν τὴν ᾿Αντιόχου πόλιν ἐκ βάθρων ἐσπάραξε· καὶ τὰ μὲν ὑπερανεστηκότα κατήγαγεν· ὅσα δ' ἐν βάθροις καὶ στηρίγμασιν ἦσαν, ἀνέδρασεν ἐκ τῶν κάτω προπέμπων εἰς ὕψος· ὡς συμβῆναι πάντα τὰ περὶ τὴν ἁγιωτάτην ἐκκλησίαν πρηνῆ πρὸς ἔδαφος ενεχθῆναι, μόνου τοῦ ἡμισφαιρίου κατά χώραν μείναντος· 8 Εφραίμιος & ἐπίσκοπος ἐκ τῶν δάφνης ξύλων διεσκευάσατο, hemispharium loco suo permanserit, quod Ephraeἐπηνίκα ὁ ἐπὶ Ἰουστίνου συνέβη σεισμός. Ἐκ μὲν γὰρ τῶν ἄλλων σεισμών κατὰ τὸ βόρειον μέρος ἐκλίθη· διὸ καὶ ἀντερείδοντα ἔσχε τὰ ξύλα ἃ δή τότε πρὸς τὴν ἠνέχθη, τῷ πολλῷ καὶ σφοδρῷ τοῦ κλόνου ὑπονοστήσαντος τοῦ ἡμισφαιρίου, καὶ ὡς ἔκ τινος κανόνος εἰς τὸν ἴδιον ἐπανήκοντος χῶρον. Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ τὰ πολλὰ τῆς καλουμένης Οστρα κίνης κατεσείσθη διαμουέντα· καὶ τὸ περιώνυμον παρ' αὐτῇ ψηφίον· ἔτι δὲ καὶ τὰ καλούμενα έγχω ρίω γλώττη Βρυσία, καὶ τὰ περὶ τὸν ἀγχοῦ τῆς Θεοτόκου σηκών, τῆς στους μόνης ὑπερφυώς διαφυλαχθείσης. Αλλὰ καὶ σύμπαντες οἱ τοῦ πεδίου πύργοι σφόδρα πεπόνθασι, τοῦ ἄλλου τειχίσματος πλὴν τῶν ἐπάλξεων μόνων ἀθιγοῦς μείναντος· καὶ τούτων δ' ἔνιοι λίθοι εἰς τούμπαλιν μετεστράφησαν μὴ καταπεσόντες. Πολλοὶ δὲ καὶ ἄλλοι τῶν ἱερῶν σηκῶν τοῦ πάθους μετέσχον· καὶ τῶν κοινῶν βαλανείων ἑκάτερον, πρὸς τὰς ἐκ διαμέτρου ὥρας διηρημένον. Πολὺ δὲ καὶ τοῦ πλήθους τοῖς ἐρειπίο:ς ἐχώσθησαν· ὡς καί τινας εικάζειν τῷ ἄρτῳ τεκμη ριῶται ἀμφὶ τὰς ἑξήκοντα χιλιάδας ἀνθρώπων παρακαλῶσαι τὸν πόνον. Γρηγόριος δὲ ὁ τῆς πόλεως ἱερεὺς καὶ πάσης ἐλπίδος ὑπέρτερον διεσώθη, τοῦ τρόφου ἔνθαπερ καθήστο καταπεσόντος αὐτῷ· ἄλλου το μηδενός διαδράντος τὸν κίνδυνον, πλὴν ἐκείνου καὶ ὅσοι ἀμφ' αὐτὸν ἑστῶτες ἦσαν· οἱ καὶ φοράδην σὺν τῷ σκίμποδι ἀνελόμενοι τὸν ἱερέα, καλωδίῳ κατήγαγον αἰωρήσαντες, ἕτερον τοῦ σεισμοῦ τόπον τοῖ; συμπτώμασιν ἀνορύξαντες, δι' οὗ τῶν ἐφεστώ mius episcopus e Daphnes luci tignis, cum sub Justino terræ notus grassatus essel construxerat, Aliis nanque terra concussionibus in parte septentrionali labefactatum fuerat, eaque de causa tigna, quæ id sustinebant, habuerat. Ea tum ingenti vehementique motu ita humi prostrata sunt, ut hemisphærium haud aliter quam regula quadam in locuni suum restitutum sit. Quin et ædificia multa in regione urbis quæ Ostracina dicitur, concussa corruerunt: atque id etiam, quod celeberrimum est in ipsa Psephium dictum: item ea quæ vernacula lingua Brysia nominata sunt: et insuper des quoque Dei Genitricis vicina, ubi 826 media porticus sola mirifice est conservala. Labefactata etiam admodum sunt omnes in plani - tie turres, manibus aliis, preterquam solis propugnaculis, intaclis, atque in iis ipsis propugnaculis saxa quædam in diversam partem conversa, non conciderunt. Multae præterea aliæ sarΑ ædes cladem eam senserunt: et utrumque publicum layaerum, ex pulcherrimo statu, ad eam quæ ex diaxeiro est, deformitatem collapsum. Magna vero etiam multitudo ruinis oppressa est, adeo ut nonnulli conjecturam ex annona capientes, circiter sexaginta milli hominum ca calamitate interiisse putent. Gregorius ipse, urbis episcopus, preler spem omnem servatus est. Nam tectuin et habitatio, ubi consederat, omnis paulo post concidit: neque periculum id quisquam evasit, præterquam

τῇ πόλει σωτήριον ἐπεγένετο, τοῦ φιλανθρώπου Θεοῦ φειδοῖ τὴν ἀπειλὴν ἀνασχόντος, οίκτου τε κλάδῳ καὶ ἐλέου σωφρονίσαι τὴν κακίαν προελομέ νου. Οὐδὲ γάρ τις ἐμπρησμός ἐγεγόνει, καὶ ταῦτα πολλοῦ πυρὸς ἀπανταχοῦ τῇ πόλει ἐνόντος ἔκ τε τῶν ἐσχαρῶν, καὶ τῶν κοινῶν τε καὶ ἰδιωτικῶν λύχνων, τῶν τε πνιγέων καὶ βαλανείων, ὀπτανείων τε καὶ ἄλλων ὅσα περὶ τὴν βάναυσον ἠσχόληται τέχνην. Πολλοὶ δὲ καὶ τῶν ἐπισήμων καὶ ἀξιολόγων ἑάλωσαν τοῖς σεισμοῖς· ὧν εἷς ἦν καὶ ὁ πρόσθεν ἡμῖν εἰρημένος Αστέριος, ἔργον τῶν σεισμών γεγονώς. ipse, et qui ei præsto erant: qui ipsum una cum των υπεξαγαγόντες ἦταν κινδύνων. Καὶ ἄλλο δὲ lectulo sublatum fune demiserunt, cum alius terræ motus locum alium ruinis ad id patefecisset, per quem periculum imminens effugerunt. Alia quoque res salutaris urbi accidit, benigno et misericordi Deo bonitate et lenitate sua minas comprimente, miserationisque et misericordiæ virga castigare hominum vitia statuente. Nam nullum exortum est incendium, cum quidem multus ubique in urbe esset ignis, in focis ipsis scilicet, privatisque et publicis lucernis, fornacibus, balneis, culinis et officinis aliis, in quibus opifices artes suas exercent. Multi autem ex claris et insignibus viris co terræ motu interierunt. Quorum unus etiam fuit, bus ejusmodi et ruina exanimatus. CAPUT XIV. Ut milites militarem disciplinam reliquerint: ad quos imperator, ut eos ac officium reducere tentarel, Gregorium misit. Atque urbis ipsius publicam cladem imperator pecunia data solatus est. In exercitu vero eadem eral defectio atque rebellio: adeo ut finitimi Barbari confertim excurrere in Romanam ditionem auderent. Persuasum namque habebant, se, quod illis nemo obviam venturus esset, ex sententia quæ vellent facturos. Atenim hoc sic illis opinantibus, Gerinanus cum eis quas secum habebat copiis occurrit, et tanta fortitudine victor eos concidit, ut ne nuntius quidem cladis ejus Persis relictus fuerit. Imperator ubi cam rem cognovit, 827 ingentem pecuniam exercitui donavit, et ducem ipsum inde cum quibusdam qui cum eo erant evocatum, in judicium produxit. Ibi judices omnes capitali illos supplicio condemnarunt. Imperator vero non modo in illos non animadvertit, sed honoribus etiam et præmiis eos dignatus, benignitateque alia liberaliter prosecutus est. Atque cum hoc in statu res Orientis esset, Abares bis in id quod vocatur Longus murus expeditione facta, Singidonem et Anchialum, Græciamque omnem, atque urbes et castella alia expugnarunt hostiliterque diripuerunt, aliis quidem igne consumptis, aliis autem crudelem in modum excisis: propterea quod illis resisteret nemo, et maxima pars copiarum militarium in Oriente moraretur. Quo imperator Andream imperalium satellitum qui primum præfectus fuit, inisit, qui exercitui, ut priores or dinum ductores et præfectos rursus reciperent, persuaderet. Sedenim cum milites mandata ea ne audire quidem sustinerent, Gregorius eam rem expedivit. Erat siquidem vir ad res maximas conaciendas idoneus: et exercitus universus, ut ita dicam, multum ei observantia simul et reverentia exhibuit honorem. Quidam enim pecunia data ab ipso conciliati fuerant, quidam vestem acceperant. Nonnulli potu ciboque, et aliis insuper rebus, que hominibus in terra aliena degentibus ad usum et necessitatem commoda sunt, abunde ab co referti erant. Tum autem, quicunque delectu habito per quem paulo ante diximus, Asterius, concussioniΚΕΦΑΛ. ΙΔ'. Ως τοῦ στρατοῦ ἀφηνιάσαντος, βασιλεὺς πέμ πων Γρηγόριον, μεταστρέφειν ἐπειρᾶτο τὸ στράτευμα. ᾿Αλλὰ τὸ μὲν τῆς πόλεως πάνδημον πάθος βασιλεὺς παρεμυθήσατο χρήμασι· τὰ δὲ τοῦ στρατοῦ ἐπίσης εἶχεν ἀποστατήσαντα, ὡς καὶ τους γείτονας βαρβάρους αθρόον ἐπεισπεσεῖν. Ἐπείθοντο γὰρ μή τινα ἐμποδὼν καταστῆναι πράτο τειν & βούλοιντο· ἀλλ' ἀντιμέτωπος ταῦτ᾽ οἷομένοις τούτοις ἔπεισι Γερμανὸς σὺν τοῖς ἀμφ' αὐτόν. Οὕτω δὲ κατακράτος νικῶν διέφθειρεν, ὡς μηδ' ἄγγελον τῆς συμφορᾶς Πέρσαις ὑπολειφθῆναι. Αλλ ὁ βασιλεὺς ταῦτα μαθών, μεγάλοις χρήμασι τὸν στρατὸν ἠμείβετο. Εντεῦθεν δὲ Γερμανὸν ἀναγα - γών, καί τινας σὺν αὐτῷ εἰς κρίσιν προῆγε. Και πάντες μὲν ἀθρόον θάνατον ἐκείνων κατεψηφί σαντο· βασιλεὺς δὲ τόσον οὐκ ἐκολάσατο, ὅτι γε καὶ γερῶν ἠξίου μεγάλων, καὶ ἄλλως φιλοφρονούμενος διετέλει. Εν τούτοις τῶν Εῴων ὄντων, οἱ "Αβαρες δι; ἐπὶ τὸ καλούμενον Μακρὸν τεῖχος τὴν ἔλασιν ποιησάμενοι, Σιγγηδόνα τε καὶ 'Αγχίαλον, Ελλάδα τε πᾶσαν, καὶ πόλεις ἄλλας και φρούρια πολιορ κοῦντες ἀνδραποδίσαντο, τὰ μὲν πυρὶ δαπανώντες, τὰ δὲ καὶ ἀφειδῶς διαφθείροντες, οὐδενὸς ἀνθιστα μένου τῷ τὰ πολλὰ τῶν στρατευμάτων διατρίβειν · ἀνὰ τὴν ἕω· ἀφ᾿ ἣν βασιλεὺς ᾿Ανδρέαν, τῶν βασιλικῶν ὑπασπιστῶν τὰ πρῶτα γενόμενον, Επεμπε πειθοί τινι τὸν στρατὸν μεθελκύσαι· ὥστε τοὺς προτέρους ταξιάρχους καὶ λοχαγοὺς αὖθις εἰσδέξασθαι. Οἷς οὐδὲ μέχρις ώτων εἰσδεξαμένοις τὸ κελευσθέν, Γρηγορίῳ τὸ πρᾶγμα διεσκευάζετο. Ο ος γάρ τε ἦν ταῖς ἀληθείαις τὰ μέγιστα ἐξεςγάσασθαι· ἀλλὰ καὶ σύμπαν, ὡς εἰπεῖν, τὸ στρατ. τόπεδον πολλὴν ἐκείνῳ ἀπένεμε την τιμήν αἰδοῖ τε ὁμοῦ καὶ σεβασμιότητι. Οἱ μὲν γὰρ χρήμασιν ἦταν παρ' ἐκείνου δεξιωθέντες· οἱ δ᾽ ἐσθῆτος ἀπήλαυ σαν· ἄλλοι δὲ βρωτοίς τε καὶ πόματι καὶ τοῖς ἄλλοις ὅτα πρὸς χρείαν ὑπερορίοις ἀνδράσιν ἐπιτήδεια, ἀφθόνως ἐκεῖθεν ετρύφων· ἄλλως τε καὶ ὅσοι ἐκ καταλόγου στρατολογηθέντες ἦσαν, δι' ἐκεί νου παρῄεσαν. Καὶ δὴ πρῶτα ἀγγελιαφόρους και σταχοῦ πέμψας τοὺς τῷ στρατῷ τὰ πρῶτα τελον τας, ἀγείρει ἐν Λιτάρβος χωρίῳ, διέχοντι θεου

ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XVIII. πόλεως ἀμφὶ τριακοσίους σταδίους· παρ' οἷς καὶ sacramentum militare in catalogum ascripti erant, αὐτὸς γενόμενος, καίπερ κλινοπετῆς ὤν, ἔλεξε τοιάδε· per ipsam id consecuti fuerant. Et primum ille ad loca omnia, nuntiis ad eos missis qui principem locum in exercitu obtinebant, milites in Litarbis, regione a Theopoli circiter trecenta stadia distante, congregavit. Ad quos cum ipse quoque deinde venisset, tametsi in lecto decumbens, ejusmodi verba fecit: Δημηγορία Γρηγορίου του Θεουπόλεως πρὸς τὸν ἀποστάντα στρατόν. • Ανδρες Ῥωμαῖοι καὶ λόγοις καὶ πράγμασιν, μην μὲν ἐγὼ ἐκ πολλοῦ τὴν ὑμῶν πρὸς ἡμᾶς ἔσεσθαι ἄφιξιν, τοῖς ἐπισυμβᾶσι κοινὴν γνώμην ποιησομένους· καὶ βουλὴν ὑφῆναι τῆς ἐκ παλαιοῦ εὐνοίας τοῦτ' ἐπαγγελλομένης· ἥτις ἀνενδοιάστως τοῖς προηγησαμένοις τὸ βέβαιον ἔσχεν, ὅτε τὸν ἐπιγενόμενον ὑμῖν σάλον τοῖς ἐπιτηδείοις ἐδεξιούμην. Αλλ' ἐπεὶ τὸ μέχρι τοῦ παρόντος παρώφθη μεν, ἄνωθεν ἴσως μὴ ἐνδοσίμου γεγενημένου, ὡς ἄν γε Πέρσαι τὴν Ῥωμαίων ἀνδρίαν γνοίεν, κατα στρατηγηθέντες ὑπ' ἀνδράσι μήπω μάχης πεπει ραμένοις· τὸ δ᾽ ἡμέτερον ἀκραιφνώς εὔνουν διὰ πάντων γνωσθείη, βασάνω χρησάμενον τῷ καιρῷ, καὶ τοῖς ἔργοις μάλα μαρτυρηθέν· καί γε δείξαντες ἔχετε ὡς καὶ πρὸς τοὺς ἡγησαμένους ὑμῶν κακῶς διετέθητε· καὶ οὕτως οὐδὲν ὑμῖν τῶν κοινῶν προϊργιαίτερον· ἄγε δήτα είχε βουλομένοις ὑμῖν ἐστι, κοινῇ περὶ τῶν πρακτέων διασκοπήσωμεν. Ο χρηστὸς ἡμῶν βασιλεὺς ὑμᾶς προσκαλεῖται, ἀμνηστιαν τῶν προηγησαμένων επαγγελλόμενος· τὸ πρὸς τὸ ὁμόφυλον ὑμῶν εἶνουν, καὶ τὴν παρὰ τὸν πόλεμον εὐανδρίαν, ἀντὶ θαλλῶν ἱκετηρίας ἀποδεξάμενος· ἀσφαλῆ ἐνέχυρα ταῦτα διδοὺς ὑμῖν τῆς ἀφέσεως· διαγορεύων, ὡς εἰ ὁ πάντα χειρὶ κατέ χων τῇ εὐνοίᾳ τὰ πλέον ἀφῆκε· καὶ τῶν ἐγκλημάτ των τὴν εὐθύνην λύσα; διὰ τῆς ἀνδρίας ὑμῶν ἔδειξε πάντως σαφέστατος ὁ τῆς συγχωρήσεως ἔλεγχος· πῶς οὐχὶ καὶ αὐτὸς ἔψομαι τῇ θείᾳ ψήφῳ δι' ἀνάγκης ἐπειγούσης λύειν τὸ ἔγκλημα; Τοίνυν ἢν ἐμοὶ πείθησθε, είξατε τάχιστα, μὴ καταπροέμενοι τὸν καιρὸν, ἵνα μὴ διολισθήσας άσχετος γένοιτο. Δυσχερής γὰρ κρατεῖσθαι παραδραμών· ἀγανα κτῶν, ὡς ἄν τις εἴποι, ὅτι γε παροπτέος ἐγένετο· καὶ δις ληπτὸς εἶναι οὐκ ἀνέχεται. Καὶ δὴ κληρο νομήσατε τοὺς πατέρας τῆς εὐηκοΐας, ὥσπερ δῆτα καὶ τῆς ἀνδρίας κεκλήρωσθε, ἵνα διὰ πάντων μᾶλ λον 'Ρωμαῖοι δειχθῆτε, καὶ μή τις ὑμῶν ἐπιδράμοι μῶμος, ἢ νόθους ὑμᾶς καὶ παρεγγράπτους γόνους ἀποφανῇ. Οἱ γὰρ ὑμᾶς ἀξίως τοῦ γένους φύσαντες, ὑπὸ τοῖς ὑπάτοις καὶ βασιλεῦσι ταττόμενοι, τῷ καλῶς πείθεσθαι καὶ τῇ ἐμφύτῳ ἀνδρίᾳ τὸ νῦν οἰκούμενον πᾶν τῇ Ῥωμαίων ἀρχῇ ὑπηγάγοντο. Μάλλιος γὰρ Τορκουάτος, τὸν γνήσιον παῖδα στε φάνῳ περιδήσας, ἀνεῖλεν· ἀγορίᾳ μὲν πλεῖστον διενεγκόντα, πείθεσθαι δὲ ἥκιστα θέλοντα. Η γὰρ τῶν ἀγόντων εὐβουλία, καὶ τῶν ἀγομένων τὸ δύο πειθὲς, πλεῖστα καὶ μέγιστα τῶν ἀγαθῶν πεφύκασι κατεργάζεσθαι. Εἰ δέ που θάτερον τοῦ ἑτέρου χηρεύει, χωλεύοι ἂν ἐν τῷ μέρες καὶ περιτρεπόμενον σφάλλεται, τῆς ἄριστ' ἐχούσης ξυνωρίδος διεζευγμέν CAPUT XV. Oratio Gregorii Theopolis episcopi ad defectoren exercitum. • Viri et verbis et rebus ipsis Romani, arbitratus quidem sum dudum vos ad me venturos fuisse, ut de eis quæ acciderunt rebus mecum sententias communicaretis, consiliumque capere. tis. Idque vetus, quæ mihi vobiscum intercessit, benevolentia pollicita est: quæ quidem officiis erga vos prioribus certo confirmata est, 828 cum navali vestro motui, et qui eum subsecutus est tumultui, rebus necessariis præbitis succurri. Sed id hactenus factum non est, quod fortasse diebus superioribus occasio ad eam rem præbita non sit: scilicet ut Perse vere Romanorum fortitudinem, ab eis viris qui duce carerent, victi atque profligati, perspicerent; atque ut sincera vestra in rempublicam benevolentia temporis opportunitate speclata, rerumque ipsarum testimonio comprobata, ex parte omni cognosceretur. Declarastis siquidem, cum adversus duces vestros dolore commoti, male animati fuistis, nihil vobis esse republica antiquius et præstabilius. Verum agedum, si vobis videtur, communiter quid facto opus sit, dispiciamus. Vocal vos ad se benignus imperator noster, amnestiam seu oblivionem atque impunitatem præteritorum delictorum promittens, et egregium vestrum erga rempublicam animum, belloque gerendo fortitudinem, pro supplicantium gratiamque petentium frondibus recipiens, certo nimirum pignore isto veniam nobis concedens, atque hæc ipse secum reputans: Quandoquidem qui res universas manu sua continet Deus benignitati plurimum, errata condonando, tribuit, et per fortitudinem vestram, rationem de criminibus reddendam remisit, manifestissmumque gratiæ omnino factæ indicium exhibuit: quomodo ego quoque divinum calculum, qui mihi remittendæ noxæ necessitatem imponit, non sequar? Proinde si parere mihi voletis, Romani, confestim credetis, neque tantai temporis opportunitatem præterire patiemini, ne cum illa effugerit, comprehendi posia nequeat: Non facile namque postquam prætervolavit, capitur; quodammodo, ut aliquis dicat, indigne ferens, quod neglecta contemplaque sit. Atque se rursus prehendi omnino non patitur. Itaque patrum vestrorum obedientie hæreditatenx cernite, sicutí in fortitudinis eorum laudem successistis: ut omni ex parte vos Romanos esse declaretis, neque reprehensio ulla vobis incessat, que illegitimam vos et adulterinam sobolem esse arguat. Qui namque ita, ut Romnano genere dignu erat, vos procrearunt majores, regibus et consuli-

τεύοντε· καὶ δείξατε ὡς οὐ τυραννικὸς ὁ τρόπος, ἀλλ' ἀγανάκτησις ἔνδικος πρὸς καιρὸν ἦν κατὰ τῶν οὐ προσηκόντως στρατηγούντων ὑμῶν. Εἰ γὰρ μὴ τάχιστα πρότιτε, ἐγὼ μὲν ἀφοσιώσομαι καὶ τὴν εἰς τὸ πολίτευμα εύνοιαν, καὶ τὴν εἰς ὑμᾶς φιλίαν, τὸ εἰκὸς διελθών· ὑμῖν δὲ προσήκει σκοπεῖν, τοῖ; οὕτω τυραννοῦσι τὰ ἔπαθλα· πῆ γὰρ λήξει ἐν ὑμῖν τὰ παρόντα; Ε; ταυτὸ γὰρ ὑμᾶς εἶναι τῶν οὐ πάνω τι ῥᾳδίων ἐστί· πόθεν γὰρ ἡ τῶν ἀναγκαίων καὶ ὡραίων συγκομιδή, ἢ ὧν θάλαττα τῇ ἠπείρῳ προσ νέμει τὸ εἰκὸς συναρήγουσα, εἰ μή γε τοῖς ὁμοφύ λοις εἰς μάχην ιόντες, καὶ τὰ πάντων αίσχιστα δράσητε ἅμα καὶ πείσησθε, καὶ οἷον τὸ τέλος, bus subditi, rite imperata faciendo, et rem pro νης. Μή τοίνυν τοῦ λοιποῦ μέλετε· πείσθητε δέ μος insita fortitudine præclare gerendo, universum ἱε,ει γε ὄντι θεοῦ, βασιλείᾳ καὶ στρατῷ μεσι - terrarum orbem Romano imperio subjugarunt. Manlius certe Torquatus suum ipse filium corona exornatum securi percuti jussit, fortitudine quidem illum plurimum præstantem, imperio autem minime parere volentem. 829 Bono namque ducum consilio, et prompta militum obediendi voluntate, plurimæ et maximæ res prospere conficiuntur. At si alterum ab altero sejungatur, cludicare partem alteram, et collabi eversam necesse est, optimo duarum istarum virtutum pari diviso. Proinde ne amplius cunctamini, mihique qui sacerdos Dei suun, et partes meas medius inter imperaturem et exercitum interpono, parete, atque ostendile, non tyrannicum morem, sed justam indigna- σποράδες γινόμενοι βιοτεύσησθε καὶ παραπίδας tionem, ad breve tempus, quod adversus duces vestros minus legitime imperantes egistis, fuisse. Nisi enim quam primum ad imperatorem vestrum accurreritis, ego quidem simul et egregiam in rempublicam voluntatem, et singularem erga vos amorem, pro officio meo, sancte præstiterim. Vobis autem etiam atque etiam videndum fuerit, qui ita tyrannidem exerceretis, quæ proposita sint præmia. Quorsum enim vobis res præsentes evadent? Nam ut in hoc ipso permaneant statu, haudquaquam facile fieri potest. Unde vero erit victus, et frugum maturarum ex agris, aut earum quæ mare continenti ipsi, pro eo atque par est, opem ferendo suppeditat, rerum importatio? Bellum ergo popularibus vestris Christianis inferentes, et bellum ab eisdem excipientes, res omnium fœdissimas et facietis, et patiemini. Et ubi tandem postremo, hinc et inde dispersi, vitam degetis? Et consequetur a tergo vos vindicta divina, quæ per… vicaciam vestram sustinere, aut veniam vobis de cætero dare minime poterit. Quapropter dextras nobis invicem et reipublicæ jungamus, et rem ipsam, pro eo atque æquum est, consideremus: idque nunc quam maxime, cum salutiferæ passionis et sanctissimæ resurrectionis Servatoris mostri Jesu Christi dies festos, qui nobis ad res meliores opem et auxilium ferunt, agimus. › CAPUT XVI. Ut exercitus Gregorio parens, rursum Philippicum ducem legerit. Gregorius hæc atque alia plura cum lacrymis locutus, divino quodam nutu in momento temporis animos omnium in aliam sententiam traduxit. Itaque ut cis ex conventu secedere liceret, quo scorsim deliberare de eo quod æquum esset pos· sent, petierunt, ac paulo post reversi potestati antistitis se permiserunt. Atque illi Philippicum nominatim, ut illum videlicet denuo ducem sumerent, 830 alleganti, se et exercitum omnem jurisjurandi religione obstrictum esse, Philippicum posthac ducem a se minime susceptum iri, dixerunt. Adhæc Gregorius nihil cunctatus, sacerdotein se per divinam gratiam esse, et potestatem solvendi et ligandi in cœlo et in terra habere dixit: divinamque super ea re jussionem in medium produxit. Tum vero militibus morem ei gerenti bus, precationibus divinum Numen placavit: et re arcanorum mysteriorum divina peracta, immaculatum corpus omnibus communicavit. Dies enim qui sanctam passionem Christi præcedit, tum ageDatur. Deinde convivio eos, cum circiter duum millium numerum explerent, turis in gramine πάντως ἡ δίκη ανέχεσθαι ήκιστα δυναμένη; Δόντες οὖν ἑαυτοῖς δεξιὰ; καὶ τῷ πολιτεύματι, τὸ δέον σκοπήσωμεν· καὶ νῦν μάλιστα, ὅτε καὶ τοῦ σωτηρίου πάθους τὰς ἡμέρας, καὶ τῆς παναγίας τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀναστάσεως συναρηγούσας καὶ συνεπιλαμβανομένας τοῖς λῴος., ἔχωμεν.» Ὡς στρατός Γρηγορίῳ πειθήνιοι γεγονότες, αυ θις τὸν Φιλιππικόν είλοντο στρατηγόν. Ο μὲν οὖν τοσαῦτα καὶ ἄλλα πλείω εἰπὼν, καὶ ἐπιδακρύσας, ῥοπῇ τινι θείᾳ τὰς ἁπάντων γνώμας ἐν ἀχαρεῖ μετεῤῥύθμιζε· καὶ ἐζήτουν τοῦ συλλόγου ὑπεξελθεῖν· ὡς ἂν καθ᾿ ἑαυτοὺς γενόμενοι, περὶ ὧν δέοι βουλεύσωνται. Καὶ μετ' οὐ πολὺ ἤκοντες, σφᾶς αὐτοὺς τῷ ἱερεῖ ἐγχειρίζουσι· καὶ τὸν Φιλιππικόν ἐξ ὀνόματος εἰπόντι ἵνα αὖθις έλωνται στρατηγόν, ὅρκοις δεινοῖς ἔλεγον διομόσασθαι καὶ τὸ στράτευμα σύμπαν, ἢ μὴν τοῦτον μὴ τοῦ λοιποῦ δέξασθαι, () δὲ μήτι πρὸς τοῦτο μελλήσα; ὁ ἱερεὺς, ἔφη προς ἐξουσίας εἶναι λύειν καὶ δεσμεῖν ἐπὶ γῆς τε καὶ οὐρανοῦ· καὶ τὴν θείαν ἐπὶ τούτῳ κέλευσιν προῆγεν εἰς μέσον. Καὶ δὴ καὶ πρὸς τοῦτο εἰξάντων ἐκεί νων, λιταῖς ἐξωσιοῦτο τὸ Θεῖον· καὶ τὴν θείαν τελέσας μυσταγωγίαν, τοῦ ἀχράντου σώματος ἅπασι μετεδίδου· ἡμέρα γὰρ ἦν ἡ πρὸ τοῦ ἁγίου πάθους Χριστοῦ. Ἔπειτα σφᾶς δειπνίσας ἀμφὶ δισχιλίους ὄντας, στιβάδων ἐπὶ τῆς πόα; σχεδιασθέντων, κατὰ τὴν ἑξῆς ὑπέστρεφε· καὶ ἐδόκει ἀθροίζεσθαι τού τους οἱ βούλοιντο. Ἐν Ταρσῷ δὲ τῆς Κιλικίας ὄντα Φιλιππικὸν μετεστέλλετο, καίπερ πρὸς τὴν βασι λέω; κατεπειγόμενον πόλιν. Ἐκεῖσε οὖν ἀγαγών,

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVIII. βασιλεῖ περὶ τούτων ἐδήλου τάς τε τοῦ στρατοῦ dispositis, excepit, et postridie inde aliii. Conve δεήσεις περὶ Φιλιππικοῦ. Καὶ δὴ Φιλιππικῷ κατά τὴν Θεουπολιτών γενομένῳ ὁ στρατὸς ὑπαντῶσι· καὶ ὅσοι τῆς θείας παλιγγενεσίας ἠξίωντο προσίαβόμενοι, προσπίπτουσι τούτῳ· καὶ δεξιὰς ἀμνησίας λαβόντες, σὺν ἐκείνῳ τὰς ἐπιστρατεύσεις πεποίηντο. Καὶ τὰ μὲν κατὰ τὸν στρατηγὸν καὶ τὸν πρόεδρον της Αντιόχου Γρηγόριον τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον. nit autem inter ipsos, ut quo velient loco cangregarentur. Gregorius Philippieum Tarsi Cilicum morantem accersit, qui tum Constantinopolim petere properabat. Εt eo Antiochiam vocato, imperatorem de rebus hisce, et exercitus de Pii. lippico precibus certiorem facit. Philippicus ubi Theopoli: advenit, exercitus ei obviam proressi!: atque cis sibi, qui ad divinam regenerationem admissi fuerant, supplicum more adjunctis, áð pedles ejus milites proculuerunt. Et dextra ab eo, oblivionisque praeteritarum injuriarum fide accepta, in expeditionibus bellicis eum sunt consectati. Res hæc inter excrcitus ducem et Antiochenæ urbis præsulem Gregorium ad hunc modum est acta. Όπως Σίττας την Μαρτυρόπολιν προὔδωκε, καὶ περὶ τῆς πολιορκίας Φιλιππικοῦ. CAPUT XVII. Ut Sittas Martyropolim prodiderit, et de Philippici obsidione. Eo tempore Sittas quidam nomine, inter militares copias decurionis dignitatem obtinens, injuria a quopiam ordinum ductore affectus, cum negligentius custodiri Martyropolim animadvertissel, urbem eam prodidit. Persicam namque mianum, perinde atque Romana esset, noctu introduxit, atque urbem cepit Romanis opportunam maxime, et quæcunque ibi erant ætate florentes feminæ, eas retinuit, reliquos vero mortales omnes, servis quibusdam exceptis, inde ejecit. Philippiens igitur statim eo expeditionem convertit, atque, cum copiis omnibus urbem eam obsessam oppugnare cœpit. Et quamvis tormenta ad urbem expugnandam idonea non haberet, utcunque tamen potuit, oppugnationem cam est prosecutus. 831 Εt cuniculis actis ut turris una concideret, effecit, minime tamen urbem ipsam capere, et ad deditionem cogere potuit. Nam Persæ partem ea quæ solo æquata fuerat, noctu refectam satis munierant. Porro ubi Romani fortiter expugnationein tentantes, fortius rejecti sunt (crebra namque in eos ex superiore loco conjiciebantur tela, ita ut ipsi plus detrimenti ferrent, quam oppidanis inferrent) obsidionem solverunt, et paululum retrogressi, castra posuerunt, hoc unum agentes, ut ne auxilia alia Persis adderentur. Mauricio autem jubente, Gregorius rursum ad exercitum venit, eique ut denuo urbis expugnationem tentaret, persuasit. Verum illi, quod instrumentis ad muros sternendos necessariis in præsentia destituerentur, nibil amplius efficere potuerunt. Proinde obsidione relicta, exercitus in hiberna concessit, frequentibus præsidiis vicinis castellis impositis, ne Persæ subsidium clam urbi immitte - rent. Estate vero sequenti, copiæ sunt coactæ. Et quod Persa etiam advenissent, ingcus pugna ad Martyropolim commissa est, ex qua victor evasit Philippicus. Ceterum Persis multis casis, et he roe uno prostrato, multitudo magna (id quod illis studio maxime fuerat) Martyropolin pervenit. Romani exinde urbem oppugnare destiterunt, quod vi eam ad deditionem cogi non posse probe Τότε δὲ και τις Σίττας την κλήσιν, δεκάδος ἄρ χων στρατιωτικού τάγματος καθεστηκώς, λύπην ἐσχηκώς πρός τινα τῶν αὐτόθι στρατιωτικών ταγμάτων ἡγούμενον, ἀπόλειψιν τῶν φυλαττόντων ἐπι τηρήσας, τὴν τῶν Μαρτύρων πόλιν καταπροδίδωσι. Περσικόν γάρ τινα λόχον ὡς δῆθεν Ῥωμαίους δντας, νυκτὸς ἐπεισάγει, καὶ τὴν πόλιν χειρονται, ἐπικαιροτάτην μάλα Ρωμαίοις καθεστηκυίαν, ὅσα μὲν σφριγώντα τῶν γυναίων, ἔνδον περικρατήσας, τοὺς δὲ λοιποὺς πάντας, πλήν τινων οἰκετῶν, ἐκεῖθεν ἐλάσας. Ο μὲν οὖν Φιλιππικός, εὐθὺ τὴν που ρείαν αὐτέσε ἐπεποίητο, καὶ παρακαθίσας σὺν τῷ στρατῷ, τὸ τεῖχος ἐπολιόρκει· οὐδὲν μὲν ὅτα πρὸς πολιορκίαν ἐπιτήδεια κεκτημένος, ὅμως ὡς ἐνὴν διαμάχετο· καί τινας διώρυχες ἐργασάμενος, πύρ τον ἕνα πεσεῖν παρεσκεύασεν. Οὐ μὴν δ' ἐκείνῳ τὴν ὅλην πόλιν ἐλεῖν τε καὶ παραστήσασθαι ἐξ:- γένετο, νυκτὸς τῶν Περσῶν τὸ πεπτωκὸς ἐν τῷ ἀσφαλεῖ καταστησαμένων. Ως δὲ θερμῶς ἐπιόντες Ρωμαῖοι τῷ τείχει θερμότερον ἀπεκρούοντο (συχνὰ γὰρ αὐτοῖς καὶ ἐξ ὑπερδεξίων τὰ βέλη επέμπετο, ὡς συμβαίνειν, πλέον βλάπτεσθαι, ἢ τοὺς ἔνδον λυπεῖν), λύουσι τὴν πολιορκίαν, καὶ μικρὸν ὀπίσω ἀναστραφέντες στρατήγιον πήγνυνται, τοῦτο μόνον ἀσφαλιζόμενοι, τὸ μὴ καὶ ἑτέρους προστεθῆναι Πέρσας εἰς συμμαχίαν. Μαυρικίου δὲ κελεύσαντος, καὶ Γρηγόριος αὖθις πρὸς τὸ στρατόπεδον γίνεται. καὶ ἔπειθε τὴν πολιορκίαν ἐπιχειρεῖν. Οὐ μὴν δὲ και τι πλέον ἐξεργάσασθαι οἷοί τε ἦταν ὀργάνου τειχομαχικοῦ μηδενός γε παρόντος. Καὶ ὁ μὲν στρατὸς τὴν πολιορκίαν ἀφεὶς, διαχειμάτων ἀφί κατο, συχνάς φρουράς τοῖς γειτονοῦσι τῶν φρουρίων ἀφεὶς, ἵνα μὴ λαθόντες Πέρσαι τῇ πόλει ἐπέλθωσι. Τῷ δ' ἑξῆς θέρει ἀθροίζεται μὲν ὁ στρατός· καὶ Περσῶν ἐπιγενομένων, μεγάλη συγκροτείται μάχη ἐμφοῖν ἀμφὶ Μαρτυροπόλει. Εσχήκει δὲ τὸ πλέον Φιλιππικός, πολλῶν πεσόντων Περσῶν· καὶ ἑνὸς ἥρωας ἡσσηθέντο;, πολύ τι πλῆθος ἐν Μαρτυροπόλει ἐγένετο· ὁ καὶ διὰ σπουδῆς μάλιστ᾽ ἐκείνοις {ν. Καὶ Ῥωμαῖοι μὲν ἐντεῦθεν πολιορκεῖν τὴν πόλιν ἀπέσχοντο· μη ὲ γὰρ ἂν δυνάμει παραστή σεσθαι ταύτην καλῶ ἔγνωσαν. Σταδίοις δὲ ἑπτά Nomen hujus fuit Muruzas. (Diacon.) PATROL. GR. CXLVII.

Έρεια μέρη· ὡς ἂν ἐπιτεχνήσεις καὶ ἀντεπιχειρήσεις ἐκείνοις ἐργάζοιντο. Και θεριζόντων μὲν τοῦτο ἐγίνετο· χειμῶνος δὲ ἐπελθόντος ἐλύοντο. scirent. Septem vero ab ra stadiis, urbem aliam άπωθεν πόλιν ἑτέραν ἐγείρουσι περὶ τὰ ἑρυμνὰ καὶ in tutis moutosisque partibus statuerunt: ut inde hostilibus molitionibus atque excursionibus ınilitari arte resisterent, damnumque inferrent. Id quod sic æstivo tempore ab cis fiebat. Ilieme autem adveniente, in stativa se inde recipiebant. CAPUT XVIII. De Varamo Persa, et de insidiis contra Hormisdam Persarum regem structis. Philippico successor datus Commentiolus, genore Thrax, qui magna virtute cum Persis congressus est. In eo certamine Persarum dux una cum equo in terram dejectus interiisset. nisi ex satellitibus quidam, eum in equum, quem secum ducebat, sublatum e praelio subduxisset. Reliqui vero Persae ducibus suis relictis, quam celerrime fugerunt, et se Nisibim receperunt, ad regem suum redire veriti. 832 Nam ille capitale supplicium illis minatus fuerat, nisi ductores omnes suos salvos incolumesque reducerent. Ibi vero congregati tyrannidem adversus Hormisdan meditantur Consilio ci Varamus Persicorum ordinum dux præfuit, qui a pugna adversus Turcos facta, cuin suis redierat: sicuti suo loco de cis a me dicetur. Interea Commentiolus Martyropolim circumsidet. Atque ibi quidem plurimam copiarum partem reliquit, ipse vero una cum optimis et delectissimis quibus que, ad Ocbas, longe munitissimum castellum, ex adverso Martyropoli in ulteriore ripa, in prærupto scopulo ita situm, ut in!e urbs tota conspici possel, excurrit, castellum id oppugnat: et nihil intentatum relinquens, partes quasdam munitionum tornentis saxa jacientibus dejicit: tandenique cis superatis, magna vi id capit. Quapropter ad desperationem Perse de Martyropoli deciderunt. Hæc cuin sic agerentur, iidem Persæ regem suum Ilormisdam Chosroæ quem Cabales genuit, filium interemerunt: regum omnium injustissimum, non solum quod inique subditos pecunia multarit, verum etiam quod nulla de causa variis suppliciorum generibus crudelem in modum illos necaverit. Ei Chosroem illius filium in regno substituerunt. Ut autein hac acciderint, pulchrum esse puto, ut altius repetita exponam. CAPUT XIX. De tyrannide Varami, et ut llormisdas Persarum rex a Chosroe filio suo sit occisus. Hormisdas Varamum exercitu justo probe instructum adversus Romanos expediverat. Et contra hunc Mauricius Romanum, qui illi occurreret, Imperator rursus a prætura Philippico amoto Commentiolum Orientis prætorem dixit. Heraclius autem prosperatus in bello prætorem Persarum peremit, Asarthato vero perempto fugiunt Persæ, et insequuntur Romani. (Diacon. lib. xVII.) Persa a Romanis fugati, consilia adversus Horinis Jam regem capiunt. Turcicum nomen tune β Περὶ Βαρόμου τοῦ Πέρσου, καὶ τῆς κατὰ 'Ορμί στα τοῦ Περσών βασιλέως ἐπιβουλῆς. Καὶ τὸν μὲν Φιλιππικὸν ἀνήρ τις, Θρᾷς γένος, Κομεντίολος όνομα, διεδέχετο, καὶ λαμπρῶς συμ πλακείς Πέρσαις, μικροῦ ἂν καὶ διέφθαρτο σὺν τῷ Ιππῳ καταῤῥαγείς, εἰ μή τις τῶν δορυφόρων ἑνὶ τῶν ἐπισυρομένων ἵππων ἐπιβιβάσας, τῆς μάχης ἐξῆγε· προτροπάδην δὲ καὶ οἱ λοιποὶ ἀνακράτος ἔφευγον, πάντας τους σφῶν ἡγεμόνας ἀποβαλόντες, καὶ κατὰ τὴν Νίσιβιν διασώζονται, τῷ σφῶν βασιλεῖ δεδιότες ἐπανελθεῖν· καὶ γὰρ προφθάσας θάνατον ἠπείλει, εἰ μὴ τοὺς ἡγεμόνας σφῶν λαμπρῶς δια σώτωσιν. Ἐκεῖσε δὲ ἀθροισθέντες, καὶ τὴν κατὰ Ο μίσοου τυραννίδα εμμελετῶσι, καὶ Βαράμου τοῦ Περσῶν στρατηγοῦ τοῦτο βουλευομένου, συν τοῖς ἀμφ' αὐτὸν ἐκ τῆς τῶν Τούρκων συμπλοκή; ἐπανήκοντος, ὡς ἐφεξῆς μοι τὰ περὶ τούτων εἰρή σεται. Ἐν δὲ τούτῳ Κομεντίολος τὴν Μαρτυρόπολιν περικαθήμενος, τοὺς μὲν πλείστους ἐκεῖτε ἀφίησιν· αὐτὸς δὲ σύναμά τισιν αριστίνδην ἐπιλεγεῖσι κατὰ *Οκίας διαφερόντως ὀχυρώτατον φρούριον ἐκτρέχει, ἀντικρύ Μαρτυροπόλεως κείμενον κατὰ τὴν ἀντιπέραν ὄχθην, ἐπί τινος ἀποτόμου σκοπέλου ὑπερκαθήμενον· ὅθεν δὴ καὶ ἄποπτο; ἡ πᾶσα καθειστή κει πόλις. Καὶ πολιορκήσας και μηδέν τι πείρας παραλιπών, ὡς καί τινα μέρη τοῦ ἐρύματος διὰ τῶν λιθοβόλων παρασκευάσαι πεσεῖν, ὑπερκαταβάς, ἀνακράτος αἱρεῖ τὸ φρούριον· ὅθεν καὶ ἐν ἀπογνώ σει Πέρσαις τὰ Μαρτυροπόλεως καθειστήκει. Τού των δὲ ὧδε δρωμένων, Πέρσαι τὸν σφῶν βασιλέα Ορμίσδην τον Χοσρόου παῖδα, δν Χοσρόην Καβά δης ἐγέννα, κακῶς διεχρήσαντο, ἀδικώτατον πάντων βασιλέων γενόμενον· οὐ μόνον οἷς ἀδίκως ἐς τὰ χρήματα τὸ ὑπήκοον ἐζημίου, ἀλλ' ὅτι καὶ μηδὲν δέον, καὶ διαφόρων θανάτων ἰδέαι, ἀφειδώς ἐκείνους καὶ τοῦ ζῆν ὑπεξῆγε. Παῖδα δὲ τὴν ἐκείνου Χοσρόην ἐπιβιβάζουσι τῇ ἀρχῇ. Οπως δὲ ταῦτα ἐγένετο, καλὸν ἡγοῦμαι ἄνωθεν διηγήσασθαι. Περὶ τῆς τυραννίδος Βαράμου· καὶ ὡς ἀντρίβη Ορμίσδας ὁ Περσῶν βασιλεὺς ὑπὸ τοῦ σφετέ ρου υἱοῦ Χοσρόου. Ορμίσδας μὲν γὰρ Βάραμον ἀξιολόγῳ καθοπλ σας δυνάμει, κατὰ ῾Ρωμαίων ἐξέπεμπε· Ρωμανών δ᾽ ἐκείνῳ ὑπαντιάζειν ἀντέπεμπεν αὖθις Μαυρί primani Asiæ auditum. (Egnat.) Paulus Diaconus, Turcis devictis flormisdam adeo gloria et opibus crevisse scribit, ut deinceps annuum quadraginta millium auri tributum a Turcis acceperit, quam summam ipse eis autea quolaunis persolveral.

ECCLESIASTICE HISTORIÆ LIB. XVIII. manus autem deccin tantum fortissimorum lectissimorumque millibus acceptis, cum illo est congressus. Et multis utrinque cædibus patratis, in Albanie regione, victoria barbarum detestata, penes Romanos fuit. Quam suorum cladem, postquam Persarum rex Hormisdas intellexit, 833 praefecturae dignitatem Varamo ademit, cidemque muliebrem stolam misit. Ille ad res novas aniino adjecto, tyrannidem affectare, et convicia ci qui prior injuriam illi intulisset, pro conviciis reddere et epistolæ verba hæc inscribere: Hormisda Chosroæ filiæ Varamus; nec non exercitum sub signis suis merentem ad defectionem concitare, confictas fere adversus omnes Hormisdæ nomine litteras exhibens, crudelitatemque illius et pecunia insaLabilem cupiditatem- in memoriam eis revocans; ut scilicet ille primarios viros omnes vel ferro occiderit, vel in Tigride amue submerserit, tali eos et sepultura et exsequiis ejusmodi dignatus. Sermonibus ejus generis exercitu seducto, adl maximam eum tyrannidem et rebel.ionem excitavit. Itaque juramento Varamo, quo tutior esset, praestito, adimendi Hormisde regni consilium inierunt. Hormisdas adversus hunc cum multitudine magna Pherochanem mittit. Quem et ipsum Varamus subit, minine Persas inter se belligerari oportere, sed cos durum et violentum imperium, et præterea sanguinarium ingenium, et inexplebiκος. Επεγγελῶντα δὲ τὰ 'Ρωμαίων τὴν Βάραμον, miserat. Saramus copiis Romanorum illusit. R. δέκα χιλιάδες μόνας τῶν ἀριστίνδην ἐξειλεγμένων λαβὼν Ῥωμανός, ἔπεισιν ἀθρόον τῷ Πέρσῃ. Καὶ πολλῶν φόνων ἑκατέρωθεν γενομένων κατὰ τὴν τῆς Αλμανίας χώρων, ἡνίκα μυσαχθεῖσα τὴν βάρβαρον, προσφοιτᾷ τοῖς Ῥωμαίοις. Μαθὼν δὴ τὸν τοσαύτην ἦταν Περσῶν Ορμίσδας ὁ σφῶν βασιλεύς, ἀποχειροτονεῖ μὲν ἐκεῖνον τῆς ἡγεμονίας, γυναικείαν ἐπιπέμψας τούτῳ στολήν. Ο δὲ νεωτερίζειν ἐπ: βάλλει, καὶ τυραννεῖν ἐπεχείρει· καὶ ἀνθυβρίζειν τὸν ὑβρίσαντα ἐπειρᾶτο, τοιάδε τῇ ἐπιστολῇ ἐπιγράφων· Ορμίσδᾳ τῇ θυγατρὶ Χοσρόου ὁ Βαράμ καὶ τὸν ὑπ' ἐκεῖνον ἀθροίσας στρατὸν, εἰς ἀποστασίαν ἠρέθιζεν, ἐπίπλαστα σχεδόν κατά πάντων Ορμίσδα ἐπιδεικνύμενος γράμματα, υπομιμνήσκων τε τὸ ἀπηνὲς αὐτοῦ καὶ τὸ ἐς χρήματα άπληστον· καὶ ὡς τοὺς ὑπερέχοντας πάντα;, τοὺς μὲν ξίφει διήλασε, τοῖς δὲ τάφον τὸν Τίγρητα ἐσχεδίασε, τούτῳ κηδεύσας αὐτούς. Καὶ τούτοις τοῖς λόγοις ὑπαγαγὼν τὸν στρατὸν, εἰς τυραννίδα μεγίστην ἐρείπισε· καὶ ὅρκοις τὴν Βαρὰ ὀχυρώσαντες, καθελεῖν Ορμίσδαν βουλὴν ἔθεντο. Ἐκεῖνος δὲ Φεροχάνην ἐπαφίησι τῷ Βαράμῳ σὺν πλήθει πολλῷ. Ὁ δὲ καὶ τοῦτον ὑπελθὼν, ὡς οὐ δεῖ Πέρσας ὄντας κατ' αλλήλων στρατεύειν, ἀλλ᾽ εἰδέναι τὸ τραχύ τε καὶ βίαιον, πρὸς δὲ τὸ αἷμοχαρὲς καὶ ἄπληστον τοῦ Ορμίσδου· καὶ φίλα πρὸς ἀλλήλους φρονεῖν. δητ' αἰσθόμενος ἀληθῆ ὁ στρατὸς εἶναι, τὸν μὲν Φεροχάνην ἀναιροῦσι, τῷ δὲ Βαράμῳ προστίθενται. Εντεῦθεν ὅσον ἀγυρτικὸν καὶ δημῶδες ἀθροισθέντες, lem avaritiam llormisdæ scire, et benevolentiam ἐπιτίθενται τῷ Ορμίσδα· καὶ τῆς κεφαλῆς ἀφελό μενοι τὸ διάδημα, κατασπῶσι τοῦ θρόνου· ἔπειτα ἐπ' ὄψεσιν ἐκείνου τήν τε γυναῖκα καὶ τὸν υἱὸν ἀναιροῦσιν. Ἐκείνου δὲ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἀνορύξαντες, ἐξασφαλίζονται τῇ φρουρᾷ· καὶ τὸν υἱὸν ἐκεί του Περσῶν βασιλέα ἀναγορεύουσιν· ὅς μέχρι μέν τις τῷ πατρὶ φιλοφρόνως διέκειτο, παραιτούμενος ὡς ἄκων τὴν ἀρχὴν ὑπέου· καὶ τὰ πρὸς χρείαν ἄφθονά γε τῷ Ορμίσδᾳ ἐπεχορήγει. Ο δὲ ὑβρίζων οὐκ ἀνίει τὸν παῖδα, διαῤῥίπτων καὶ ὅσα δὴ πέμψειεν. 'Αχθεσθεὶς δ' ἐπὶ τούτοις ὁ παῖς, ῥοπάλοις ἀγρίοις ἐκέλευεν ἀναιρεῖν· ὅ δὴ Πέρσαις μὲν διὰ λύπης γενόμενον, μίσος κατ' ἐκείνου ἀνῆψεν οὐκ Ελαττον. sibi invicem praestare debere, dicens. Quae ubi vera esse exercitus Pherochanis sensit, ducem sutim necat, et ad Varami partes accedit. Exinde con· fertim et populariter congregati, Mormisdam ag grediuntur et diademate de capite ejus detracto, e regio throno deturbant. Mox in ipsius conspectu conjugem et filium unum jugulant, eumque ocul.s elfosis in custodiam conjiciunt, et alterum fi im cjus Persarum regem promulgaut. llic ad tempus aliquod, benignum se patri praebuit, et insitum s regnum suscepisse deprecando allegavit, affatim que victum ei subministravit. Pater vero contumcliis filium afficere, et projicere a se quaecunque ille mittebat, non intermisit. Qua re commota Choeroes filius, rusticis fustibus patrem interimi jussit. Ea vero indignitas Persis dolorem incussit, et odium adversus illum non parvum excitavit. Ως ὁ νέος Χοσρόης φυγὰς ἐς 'Ρωμαίους ἦλθε, καὶ τῇ Ρωμαϊκῇ συνάσει τὴν οἰκείαν ἀρχὴν ἀπειλήψει. Γνούς δὲ Χοσρόης Βαραμον ἐπιστρατεύοντα κατ' αὐτοῦ, μετ' ἀξιολόγου κατ' ἐκείνου ἔπεισι τῆς δυνάμεως ἔν τινι πεδίῳ τοῦ Ζαβα ποταμοῦ. Ὁρῶν δὲ τοὺς οἰκείους ἐθελοκακοῦντας, καὶ Βαράμῳ μὲν προσκειμένους, ἐκείνῳ δὲ φρονοῦντας ἐπίβουλα, πολύ λούς διεχρήσατο· καὶ τοῦ πλήθους ταραχθέντος ἀνα κράτο; ἐπὶ τὸ Κιρκήσιον ἔφευγε σύναμα γυναικ καὶ τέκνοις δυσὶ νεογνοίς, και τισι Περσῶν εὐγενεία τῶν πολλῶν διαφέρουσιν, οἶ ἐθελονταὶ τούτῳ εἶποντο. 834 CAPUT ΧΧ. Ut Chosroes junior ad Romanos profugerit, corumque auxiliis regnum suum recuperarit. Porro Chosroes, quandoquidem Varamum adversus se exercitum ducere cognovit, cum copiis non contemnendis adversus euni in planitiem quamdam, ad Zalian flumen, est progressus. Sed enim eum suos sponte sua cedentes Varamo favere, et sibi insidias struere vidit, multos occidit: et tumulta in exercitu moto, celeriter ad Circesium profugit, uta cum conjugibus, et liberis duobus infantibus, et Persis præterea quibusdam

nobilitate generis præcellentibus, qui voluntate Ἐκεῖτε δὲ παρεγένετο, ὡς γε αὐτὲς διηγήσατο, τὸν sua eum secuti fuerant. Ad eum autem locum, quemadmodum ipse retulit, pervenit, cum Christianorum Deum servatorem et viæ ducem invocasset: co se equum recta ire, quo ab illo duceretur, permissurum testatus. Inde ad Mauricium oratures misit, Probo insuper, ut res acta esset, litteris eidem indicante. Misit sane et Varamus ad imperatorem legationem, quæ ab eo, ne opem Chosro ferret, petebat. At Mauricius, qui humamarum rerum statum instabilem, et cothurnum prorsus esse sciret, et vicissitudines volubilesque mutationes humanæ et miserabilis hujus vitæ nosset, atque hæc recte in animo suo deliberando perpenderet, regem sibi supplicem perhumaniter et libenter suscipit: et pro exsule atque fugitivo, amicum sibi et filium per arrogationem germanum facit donis regiis et liberalitate benignitateque reliqua prolixe invitatum. Nec ipse modo ad cum imperiali munificentia quæ decebat misit, sed et Augusta ipsa conjugibus ejus, et liberi liberis eamdem præstiternut pietatem. Neque officiis iis contentus, Hierapolim quoque ad exercitum universum et ducem ejus Commentiolum scripsit qui Chosroen regio prorsus satellitio et comitatu produceret, et quocunque vellet sequeretur. Atque ut majorem ei lonorem liaberet, Melitinensem quoque antistitem Domitianum, cognatum suum, ad eum legavit, virum prudentia mentisque solertia multis anteeuntem, verbisque c simul et factis præstantem, et ad negotia maxima conficienda commodum. Adjunxit huic Antiochenæ sedis præsidem Gregorium, Qui ambo Chosroen verbis, muneribus, tempestivisque colloquiis et suasionibus ad stuporem et consternationem compulerunt. Chosroes ubi Hierapolim, quæ principem locum in Euphratesia obtinet, pervenit, in regnum inde rediit, 835 cum id e re ejus Mauricius esse cenɛeret, qui majorem gloriæ et laudis suæ partem, ex commodo et utilitate supplicis regis est mensus. Magna certe pecuniae vi, quod nunquam a quopiam in litteras relatum est, donatum Chosroen, quibusdam etiam Persis impensis suis in militiam ejus conductis, sane quam magnifice in Persidem remisit, cum utroque exercitu, Per- Ο siro simul et Romano. Narses Romanis copiis præfuit qui cum Persis prælio congressus, sexaginta millia Persarum manu cepit, eosque ad Chosroen adductos hastilibus confixit. Ex iis si qui Turci erant, eos Chosroes imperatori Byzantium misit. Porro Romanæ copiæ, Varamo qui turpiter ex pugna solus profugit, debellato, regnum suum Chosroæ in manus tradiderunt, eumque in regiam suam deduxerunt. Is in throno suo considens, Romanis audientibus verba hæc prolocutus est: Rex Chosroe, diei hujus perpetuo te Contigit autem ut eum Probus patricius, qui illic erat, susciperet. (Diac.) Filium suum sibi Chosroen regem Persarum τῶν Χριστιανῶν Θεὸν σωτήρα καὶ ὁδηγὸν ἐπικαλε σάμενος· κἀκεῖσέ τε τὸν ἵππον ἀνεἶναι ὁμόσε χωρεῖν, ἔνθα ἂν πρὸς αὐτοῦ ὁδηγεῖ το· ἐκεῖθέν τε πρὸς Mayρίκιον πρεσβείαν έστελλε, Πρόβου ὡς ἔσχε τὰ συμβάντα μηνύοντος. Στέλλει δὲ καὶ Βαρὰμ πρέσβεις πρὸς βασιλέα. Η δὲ πρεσβεία μὴ Χοσρόη συμμαχεῖν αἱρεῖσθαι ἐδεῖτο. Μαυρίκιος δὲ τὸν ἀσταθῆ καὶ κα θορνον βίον εἰδὼς, τάς τε παλιῤῥοίας καὶ τὰς ἀγχ στρόφους μεταβολὰς τῆς ἀνθρωπίνης καὶ ταλαιπώρου ζωῆς, καὶ ταῦτ᾽ ἐν νῷ καλῶς θέμενος καὶ σταθμό σας, δέχεται τὸν ἱκέτην, καὶ γνησίως μάλα προσίε ται· καὶ ἀντὶ φυγάδος καὶ αὐτομόλου φίλου τε γνή στον καὶ παῖδα ποιεῖται, ἀναλόγοις τοῖς δώροις δεξιωσάμενος, καὶ τῇ λοιπῇ φιλοφροσύνῃ, οὐ μόνον αὐτὸς βασιλικῶς ἀποστείλας τὰ δέοντα, ἀλλὰ καὶ τῆς βασιλίδος ἐπίσης ταῖς ἐκείνου γυναιξὶ καὶ τῶν παίδων πρὸς τοὺς παῖδας διατεθέντων. Οὐ ταῦτα δὲ μόνον, ἀλλὰ κατὰ τὴν Ιεράπολιν τόν τε στρατὸν σύμπαντα καὶ τὸν στρατηγὸν Κομεντίολον έπεμπε, σὺν βασιλικῇ δορυφορία προπέμψοντα, καὶ αὐτῷ οἱ ἐψίμενον οἱ ἂν ἔλοιτο. Μείζονα δὲ τὴν τιμὴν παρασκευάζων αὐτῷ, καὶ τὴν τῆς Μελιτινῆς πρόεδρον πρὸς γένος ὄντα τῷ Μαυρικίῳ ἔπεμπεν, ἄνδρα φρενήρη τε καὶ ἀγχινοίᾳ τῶν πολλῶν διαφέροντα, λόγῳ τε καὶ ἔργῳ μάλιστα ἱκανώτατον, καὶ τοῖς τῶν πραγμάτων μεγίστοις ἀνυσιμώτατον. Παραζεύγνυσι δὲ αὐτῷ καὶ τὸν τῆς ᾿Αντιόχου ἐπέχοντα θρόνον Γρηγόριον. Οἱ δὴ καὶ ἄμφω Χοσρόην κατέπληξαν λόγοις, δώροις, ταῖς προσφόροις τῶν ὁμιλιῶν τε καὶ εἰσηγήσεσιν. "Αχρι δὲ τῶν Ἱεραπολιτών γενόμενος ὁ Χοσρόης, ἢ τῆς Εὐφρατησίας προκάθηται, αξής ἐπανῆκε· τοῦτο καὶ Μαυρικίου συμφέρον είναι διεγνωκότος, καὶ τό γε πλέον τῆς σφετέρα: δόξης ἐς ὅ γε συνοῖσον ἐδόκει τῷ ἱκέτῃ ἐνδόντος. Αφθόνες δὲ χρήματα δεξιωσάμενος τὸν Χοσρόην, ο μήποτε τις ἱστόρησε, και εινας Πέρσας στρατολογήσας, ταῖς οἰκείαις ἐπιδόσεσι περιφανῶς τὸν Πέρσην ἐξέπεμπε μεθ' ἑκατέρου στρατού Περσικού τε ἅμα καὶ Ῥω μαϊκοῦ· Ναρσῆ τῶν Ῥωμαίων ἡγουμένου, δ; ἐξήκοντά μόνον χιλιάδας συμβαλών Πέρσαις, ζωγρα εἷλεν· οὓς Χοσρόη προσαγαγών δόρατι κατηκόντισεν ὅσοι δ' ἐκείνων ἐκ Τούρκων ἦσαν, βασιλεῖ Χοτρέη: κατὰ τὸ Βυζάντιον ἔπεμπεν. Ὁ δὲ τῶν Ῥωμαίων στρατὸς τὸν Βαράμ καταγωνισάμενος, ἀκλεῶς τῇ συμπλοκῇ μόνον φυγῇ χρησάμενον, Χοσρόῃ τὴν ἰδίαν ἀρχὴν ἐγχειρίζουσιν· ἄχρις αὐτῶν τῶν βασιλείων προπέμψαντες, ὕστατον πάντων ἐπειπόντος ἐκείνου τῷ ἰδίῳ θρόνῳ ἐν δρυθέντος, ο Βασιλεῦ Χοσρόη, χρεών σε τῆς ἡμέρας ταύτης ἀεί ποτε μνείαν κεκτή σθαι, καὶ ἐν νῷ ἔχειν, ότιπερ 'Ρωμαῖοι σοὶ τὴν Πρ σῶν βασιλείαν προίκα χαρίζονται.» Τὰς δ' ἐκ 11.ρσῶν ἐπιβουλάς δεδοικώς Χοσρόης χιλίους Ρωμαίους ήτει Μαυρίκιον. Ο δὲ φίλα φρονῶν, τὸ αἴτημα ἐξεπέρανεν. 'Ανεσκολοπίζετο δὲ καὶ Σίττας πρὸς τὸν Περσῶν· καὶ τῶν Μαρτύρων ἡ πόλις Ῥωμαίοις Mauricius faciens. (Diac.) Narses Rom. dus Chosrom opem ferens, Varamum vincit.

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVIII. αὖθις ἐν χειρίζετο· ἀλλὰ μὴν καὶ τὸ Δάρας φρούριον meminisse, atque hoc in animo tecum considerare υπεξελθόντων Περτῶν. Τοὺς δὲ Πέρσας οὓς Χοσρόης ἀνὰ τὸ Βυζάντιον έπεμπε, τηκτῷ μέλανι καταστίκτους σταυροὺς τοῖς μετώποις ἐντετηκότας ὁρῶν Έχοντας, πυθόμενος βασιλεύς, ὅτου χάριν τούτους ἐμφέρονται μὴ σεβόμενοι, ἔφασκον πρὸ πολλοῦ λιμέν ἐν Περσίδι ἐπισκέψαι βαρύν· ὑφ' οὗ πολλῶν φθειρο μένων, τῶν τινας ἐκεῖσε Χριστιανῶν ὑποθέσθαι τοῦτο ποιοῦντας, σωτηρίαν πορίζεσθαι, καὶ ἀθιγή κακῶν τὴν χώραν γενέσθαι. Ο καὶ ἐγένετο· καὶ τὰ μὲν κατὰ τὸν ᾿Ορμίσδαν καὶ Χοσρόην τους Πέρσας ἐς τοῦτο ἔληξε τέλους. oportebit, quod Romani regnum tibi Persarum dono dant Chosroes ab insidiis sibi Persarum metuens, mille a Mauricio Romanos milites petiit: quos ei ille benigne attribuit. Sittas exinde a Per sis in crucem est actus. Et Martyropolis, atque item Daras castellum, decedentibus ex eo Persis, Romanis redditum. Turcos, quos Chosroes Contantinopolim miserat, stigmaticos liquato atramento cruces in frontibus impressas imperator habere videns, interrogavit, quanam gratia quæ non colerent circumferrent signa? Illi, gravem ante plures annos in Perside et patria sua pestein coortam esse dixerunt, a qua cum multi mortales infecti interirent, Christianos quosdam, qui ibi fuere, hominibus, si hoc fecissent, saluti suæ consulturos esse, regionemque eam a lue tali intactam`liberamque fore persuasisse. Idque ita esse ab eis factum Res Hormisda et Chosroæ Persarum ejusmodi habuere exitum. Περὶ τῶν πεμφθέντων σταυρῶν παρὰ Χοσρόου Γρηγορίῳ τῷ Θεουπόλεως· καὶ ὰ περὶ τούτων έγραψε. Ηδη δ' ἐγκρατής Χοσρόης καὶ ἐν κατασχέσει τῆς Ιδίας ἀρχῆς γεγονώς, Γρηγορίῳ τῷ Θεουπόλεως ἔπεμπε τὸν σταυρὸν ἐκεῖνον ἐν Θεοδώρα ἡ Ἰουστινιανοῦ γαμετὴ χρυσῷ πολλῷ καὶ λίθοις διαφανέσι κοσμήσασα, τιμῶσα τὸν ἐν μάρτυσιν ἀθλοφόρον Σέργιον ἀνετίθει. Χοσρόης δ' ὁ 'Ορμίσδου πατήρ ἐληΐτατο παρακαθίσας τὴν πόλιν σὺν τοῖς λοιποῖς κειμηλίοις· ὡς ἤδη μοι ἀφηγουμένῳ τῇ πρὸ ταύτης ἱστορία καλῶς δεδιήγηται. Σὺν αὐτῷ δὲ καὶ ἕτερον σταυρὸν ἔπεμπεν, ὃν αὐτὸς Χοσρόης διεσκευάσατο, χρυσὸν οὐκ ἐλάχιστον ἐμβαλών· ἐν ᾧ καὶ γράμμασιν Ελληνικοῖς τοιάδε ἐπέγραψεν· «Τοῦτον τὸν σταυρὸν ἐγὼ Χοσρόης βασιλεὺς βασιλέων, υἱὸς Ορμίσδου, ὅτι ἐκ διαβολικῆς ἐνεργείας καὶ κακουργίας του δυστυχεστάτου Βεράμου καὶ τῶν σὺν αὐτῷ καβαλλαρίων εἰς Ρωμανίαν ἀπήλθομεν, καὶ διὰ τὸ ἔρα χεσθαι τὸν δυστυχή Ζαδεπραμ μετὰ στρατοῦ εἰς τὴν Νίσιβιν ἐπὶ τῷ ὑποσύραι τοὺς Καβαλλαρίους τοῦ μέρους τοῦ Νίσιβι, εἰς τὸ ἀντᾶραι καὶ καταῤῥάξαι, ἐπέμψαμεν καὶ ἡμεῖς Καβαλλαρίους μετὰ ἄρχοντος εἰς τὸ Χαρχάς· καὶ διὰ τῆς τύχης τοῦ ἁγίου Σεργίου τοῦ πανσέπτου καὶ ὀνομαστοῦ, ἐπειδὴ ἠκούσαμεν δοτῆρα εἶναι αὐτὸν τῶν αἰτήσεων, ἐν τῷ πρώτῳ ἔτει τῆς βασιλείας ἡμῶν μηνὶ Ἰανουαρίῳ ἑβδόμη, ᾐτησάμεθα ὡς ἐὰν οἱ Καβαλλάριοι σφάξωσι τὸν Ζαδεπρὰμ ἢ χειρώσωνται, σταυρὸν χρυσοῦν διάλιθεν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ πέμπομεν, διὰ τὸ πάνσεπτον αὐτοῦ ὄνομα. Καὶ τῇ ἐνάτῃ τοῦ Φεβρουα ρίου μηνός, τὴν κεφαλὴν τοῦ Ζαδεπραμ ήνεγκαν ἐπὶ ἡμῶν. Ἐπιτυχόντες οὖν τῆς δεήσεως ἡμῶν, διὰ τὸ ἕκαστον ἀναμφίβολον εἶναι, εἰ; τὸ πάνσεπτον αὐτοῦ ὄνομα τοῦτον τὸν σταυρὸς τὸν παρ' ἡμῶν γενόμενον, μετὰ τοῦ πεμφθέντος σταυροῦ παρά Ἰουστινιανοῦ βασιλέως 'Ρωμαίων εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ, καὶ τῶν καιρῶν τῆς ἀμιξίας τῶν δύο πολιτειῶν ἐνεχθέντος ἐνταῦθα παρὰ Χοσρόου βασιλέως 836 CAPUT XXI. De crucibus a Chosroe Gregorio Theopolitano missis, e; quæ de eis illi scripserit. Οι Chosroes, in possessionem regni sui restitutus, Gregorio Theopolitano crucem illam misit, quam Theodora Justiniani uxor auro multo et lapillis resplendentibus ornatam, in honorem victoris martyris Sergii Deo dedicaverat, et Chosroes llormisdæ pater una cum aliis donariis vasisque pretiosis e Sergiopoli, secum abstulerat: sicuti antea a me recle est dictum. Cum ista aliam quoque crucem misit, quam Chosroes ipse ex ingenti auri pondere fieri curaverat, cum ejusmoli Grerarum litterarum inscriptione: • Crucem hanc Chosroes rex regum, filius Hormisdæ, quo tempore propter diabolicum instinctum et dolum malum perditissimi Varami, et qui cum co fuere Caballariorum, in Romaniam concessimus: et quod perditus Zadepram cum exercitu Nisibim veniret, abducendorum Nisibenæ pártis Caballariorum gratia, nobis resisterent, et oppugnando rebellarent, n08 quoque Caballarios cum duce suo in Charchas misimnus, et propter sancti Sergii, venerandi illius et celebris viri fortunam, quandoquidem datorem cum esse vetoram atque petitionum audieramus, primo regni nostri anno, mensis Januarii die septimo, volum nuncuparinus, si Caballarii nostri Zadepram occidissent, aut cepissent, crucem auDream nos lapillis distinctam in ædem Sergii, renerandi nominis ejus ergo, missuros esse. Porro cum nono Februarii mensis die caput Zadepram ad nos allatum fuerit, voli rei, et optati nostri compotes facti, ut manifestum id cermmque cuivis sit, in venerandum ejus nomen, crucein hanc a nobis factam, una cum cruce a Justiniano Romanorum imperatore in templum ejus missa, et belli tempore, quod inter duo hæc regna gestum est, a Chosroe rege regumn, Gilio Cabade proari nostri huc delata, et inter thesauros nostros reVerum Narses rediturus ad propria, Chosrom dixit, Memor sis, Chosroe, prasentis diei: Remars tibi regnum donant. (Diac.)

perta, in mdem venerandi Sergii misimus.» Cum βασιλέων υἱοῦ Καβάδου τοῦ ἡμετέρου πατρός, καὶ hac inscriptione Chosroes cruces misit: quas Gregorius ad se allatas, et de Mauricii sententia accepias, cum pompa et comitatu multo, observanter simul et religiose in templo martyris sacravit et reposuit, nihil prorsus ab ethnicis donariis Ecclesiam detrimenti capere arbitratus. 837 CAPUT XXII. εὑρεθέντος ἐν τοῖς ἡμετέροις θησαυροῖς, ἐπέμψαμεν ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ πανσέπτου Σεργίου. Ταῦτα γράψας Χοσρόης, ἀπέστειλε τους σταυρούς· οὓς Γρηγόριος Μαυρικίου γνώμη λαβών, σὺν πομπῇ καὶ δορυφορία πολλῇ, ἐς τὸ ἱερὸν τοῦ μάρτυρος σεμνῶς ἅμα καὶ εὐλαβῶς ἀνετίθει οὕτως ἔχοντας, μηδὲν οἰόμενος ἐντεῦθεν τῇ τῆς Ἐκκλησίας δόξῃ λυμαίνεσθαι τοῖς ἐθνικοῖς ἀναθήμασιν. De donis quæ idem Chosroes maximo martyri Sergio Περὶ τῶν δώρων Χοσρόου & τῷ μεγίστῳ μάρτυρι misit. Σεργίῳ ἀπέστειλε. Οὐκ εἰς μακρὰν δὲ Χοσρόης καὶ ἕτερα δῶρα εξε γασάμενος, πέμπων τῷ θείῳ σηκῷ τοῦ ἱεροῦ μάρ τυρος ἐχαρίζετο, καί τινα δίσκον χρυσοῦν ἐκὴν μνῶν οὐκ ἐλαχίστην ἕλκοντα· ἐν ᾧ Ἑλλήνων φωνῇ τὰ τοιάδε τῶν γραμμάτων ἐπέγραψεν «Εγώ Χοσρόης βασιλεὺς βασιλέων υἱὸς Ορμίσδου τὰ ἐν τῷδε τῷ δίσκῳ γεγραμμένα οὐκ εἰς θέαν ἀνθρώπων, οὐδὲ ἵνα ἐκ τῶν λόγων μου τὸ μέγεθος τοῦ πανσέπτου ὀνόματός σου γνωσθῇ, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀλήθειαν τῶν γεγραμμένων, καὶ διὰ τὰς πολλὰς χάριτας καὶ εὐερ γεσίας ἃς ἔσχον παρὰ σοῦ. Εὐτυχία γάρ μοι ἐστιν, ἵνα τὸ ἐμὸν ὄνομα ἐμφέρηται τοῖς ἱεροῖς σου σκεύεσιν. Ἐν τῷ εἶναι με ἐν τῷ Βεραμίς, ᾐτησάμην παρά σοῦ, ἅγιε, ἐλθεῖν εἰς τὴν βοήθειάν μου, καὶ ἐν γαστρὶ συλλαβεῖν Σιρήν. Καὶ ἐπειδὴ ἡ Σιρὴ Χριστιανή έστι, κἀγὼ Ελλην, ὁ ἡμέτερος δὲ νόμος ἄδειαν ἡμῖν οὐ παρέχει Χριστιανὴν ἔχειν γαμετήν· διὰ γοῦν τὴν ἐμὴν πρὸς σὲ εὐγνωμοσύνην εἰς ταύτην τὸν νόμον παρείδον· καὶ ταύτην ἐν γυναιξὶν ἡμέραν ἐξ ἡμέρας ἐν γνησιότητι ἔσχον καὶ ἔχω. Καὶ οὕτως συνείζον νῦν δεηθῆναι τῆς σῆς ἀγαθότητος, ἅγιε, ἐν γαστρὶ συλλαβεῖν ταύτην. Καὶ ᾐτησάμην και συνεταξάμην, ἵνα, ἐὰν ἐν γαστρὶ συλλάβῃ Σιρὴ, τὸν σταυρὸν τὸν φορούμενον παρ' αὐτῆς πέμψω τῷ πανσέπτῳ σου οἴκῳ. Καὶ τούτου ἕνεκα κἀγὼ καὶ Σιρὴ τὸν σκοπὸν τοῦτον ἔχομεν, ἵνα εἰς μνημόσυνον τοῦ ὀνόματός σου, ἅγιε, τοῦτον τὸν σταυρὸν κρατῶμεν. Καὶ συνεί δομεν ἀντ᾿ αὐτοῦ τὴν τιμὴν αὐτοῦ, μὴ συντείνουσαν περαιτέρω τῶν τετρακισχιλίων τετρακοσίων στατή ρων μιλιαρησίων, πεντακισχιλίους στατήρα; ἐκπέμ ψαι. Καὶ ἐξ οὗ τὴν τοιαύτην ἐν ἑαυτῷ ἔσχον αἴτησιν, καὶ ταῦτα διελογισάμην, ἕως οὗ ἐφθάσαμεν τὸ Ροσοχοσρὸν, δέκα ἡμέραι πλέον οὐ διῆλθον καὶ σὺ, ἅγιε, οὐ διὰ τὸ εἶναί με ἄξιον, ἀλλὰ διὰ τὴν σὴν ἀγαθότητα, ἐφάνης μοι ἐν ἐράματι τῆς νυκτός· καὶ τρίτον εἶπάς μοι, ὅτι Σιρὴ ἐν γαστρὶ ἔξει. Κἀγὼ ἐν αὐτῷ τῷ δράματι τρίτον ἀνταπεκρίθην σοι λέγων· Καλῶς· καὶ διὰ τὸ εἶναι σε δοτήρα τῶν αἰτήσεων, ἐκ τῆς ἡμέρας ἐκείνης ἡ Σιρὴ τὸ εἰθισμένον τοῖς γυναιξίν οὐκ εἶδεν. Ἐγὼ δὲ διστάσας εἰς τοῦτο, εἰ μὴ τοῖς λόγοις σου ἐπίστευσα, καὶ ὅτι ἅγιος εἶ καὶ Σωτὴρ τῶν αἰτήσεων, μετὰ ταῦτα τὰ γυναικεία μη ὑπομεῖναι, ἐκ τούτου ἔγνων τὴν δύναμιν τοῦ ὀράμας τος, καὶ τὴν τῶν παρὰ σοῦ ῥηθέντων ἀλήθειαν. Non longe autem post, Chosroes etiam alia munera fabrefacta, et in sacrum sancti martyris delubrum missa, atque discum etiam non paucarum minarum ponderis aureum, cui sermone Græco ejuscemodi inscripsit litteras, donavit: • Ego Chosroes rex regum, filius Hormisdæ, hæc disco isti inscripsi: non ut ab hominibus spectentur, neque ut verbis meis magnitudo venerandi nominis tui innotescat, sed propter scripti ipsius veritatem, et plures gratias, pluraque benefacta a te in me profecta Felicitatis enim loco mihi est, ut nomen meum in sacris tuis vasis circumferatur Cum essem in Beramis, petii a te, vir sancte, ut in auxilium mihi venires, et Sira in utero conciperet. Et quandoquidem Sira Christiana, ego autem Græcæ superstitionis sectator essem, et leges nostræ nobis libertatem uxorem cam habendi non permitterent, propter meam erga te benevolentiam, ejus grația leges ipsas despexi, eamque de die in diem inter conjuges vero sinceroque amore habui et habeo. Atque ita mihi visum est, bonitatem tuam, vir sancte, implorare, ut hæc in utero conciperet. Petii hoc a te, et voto constitui: si uterum gestaret Sira, ut crucem quam illa circumfert, venerando templo tuo inferrem. Verum ejus rei gratia ego et Sira consilium cepimus, ut monumentum nominis tui, vir sancle, apud nos esset, crucem eam retinere: statuinusque pro ea, el pretio mestimationeque ejus, qua ter mille et quadringentos stateres miliaresios non excedente, quinquies mille stateres mittere. Et ex quo apud me ipsum votum tale concepi, atque hre in animo volutavi, quoadusque Rosochosrum pervenimus, non plures quam decem intercessere dies. Et tu, vir sancle, non quod ego dignus fuerim, sed quod ea tua sit benignitas, in somnis mihi noctu apparuisti, tertiumque ad me, quod Sira ventrem gestatura esset, dixisti. Et ego in eadem ipsa visione tertium tibi respondi, Recte: proinde quod præstare vola petitionesque soles, ex eo die Sira, id quod feminis accidere consuevit, non vidit. Ego vero mecum ipse de hoc ambigens, si verbis tuis fidem non haberem, et propterea quod sanctus sis, datorque votorum, non Evagr. lib. vi, cap. 21. Quæ hic divo Sergio Chosroes gentilis tribuit, ea Christiani Uni Deo, in quo spes et opes suas oinnes collocant, tribuunt.

ECCLESIASTIC.E HISTORIE LIB. XVIII. 37% Παραυτά οὖν ἔπεμψα τὴν αὐτὸν σταυρὸν καὶ τὴν crederem, 838 quod posthac Siræ muliehra Quere essent desitura, ex eo visionis efficaciam, et verborum tuorum veritatem cognovi. Itaque cam ob causam, el crucem talem, et pretium ejus in sacrosanctam ædem tuam misi. Et ex eo pretio discum unum et poculum in rationem divinorum. mysteriorum, atque item crucem quæ in sacra. mensa figeretur, et turibulum, aurea omuia: et amphithyrum Hunnicum auro. ornatum, fieri. præcepi. Quæ vero ex ejusmodi estimatione reliqua essent miliaresia, sancto templo tuo dicavi: ut per prosperantem fortunam tuam, vir sante, in rebus omnibus, præcipue vero iu petitione ista, mihi et Siræ auxilium feras: et quod intercessione tua nobis obtigit, ut pro bonitatis tue misericor- " dia, et pro mea atque Sire voluntate, ad finem debitum perveniat: ut scilicet et ego et Sira, atque adeo universi in mundo homines in virtatem tuam speremus, atque in te credamus. Hæc Chosroæ donaria ita renuntiabant, a proineffabili quadam ratione, hæc sic dispensanlinguas tam salutaria et crederentur, cl proferrentur τούτου τιμὴν ἐν τῷ πανσέπτῃ σου οἴκῳ, κελεύσας ἐκ τῆς τούτου τιμῆς δίσκον ἕνα καὶ ποτήριον γενέσθαι εἰς λόγον τῶν θείων μυστηρίων. Αλλὰ μὴν καὶ σταυρὸν γενέσθαι, καὶ πηχθῆναι ὀφείλοντα ἐπὶ τῆς ἁγίας τραπέζης, καὶ θυμιατήριον, τα πάντα χρυσὰ καὶ ἀμφίθυρον Ουννικόν κεκοσμημένον χρυ σίῳ· καὶ τὰ ἀπομένοντα τῆς τιμῆς μιλιαρήσια είναι τοῦ ἁγίου του οἴκου ἵνα διὰ τῆς τύχης σου, ἅγιε, εἰς πάντα, ἐξαιρέτως δὲ εἰς τὴν αἴτησιν ταύτην, ἔλθῃ; εἰς τὴν βοήθειάν μου και Σιρῆς· καὶ ὁ διὰ τῆς σῆς πρεσβεία; γέγονεν ἡμῖν τῷ ἐλέει τῆς σῆς ἀγαθότητος, καὶ τῷ θελήματί μου και Σιρῆς, εἰς τέλειον προέλθῃ· ἵνα κἀγὼ καὶ Σιρὴ καὶ πάντες οἱ ἐν τῷ κόσμῳ εἰς τὴν σὴν δύναμιν ἐλπίζωμεν καὶ εἴ; σε ἔτι πιστεύωμεν. Ταῦτα μὲν τὰ παρὰ Χοσρίου ἀναθήματα ήγγελλε, τῆς Βαλαάμ προφητείας οὐκ ἐνδες, τοῦ παναγάλου Θεοῦ λόγοις ἀρρήτοις ταῦτα οικονομήσαντος, γλώσσας Ελλήνων, το αῦτα σωτηριώδη και πιστεῦσαι καὶ φθέγξασθαι βήματα. phetia Balaam non dissidentia: Deo Opt. Max. te, ut per Gracorum sive ethnicorum verba. Περὶ Νααμάνου τοῦ Σαρακηνῶν ἄρχοντος, όπως ἡσπάσατο τὰ Χριστιανῶν. CAPUT ΧΧΙΙΙ. De Naamano Saracenorum principe, quomodo Christianismum sit complexus. Cum Chosroes talia scriberet, et mitteret, Naamanes etiam Scenitarum barbarorum scelestus dur, luxuriosus, impurus, seu potius omnium inpu & rissimus, ethnica superstitioni deditus vir, ita ut sua ipse manu homines mactaret, atque diis suis ad aras immolaret, præter opinionem divino caplus amore, per inopinatam visionem ad Christi:- - norum sacra transiit: et sacro suscepto lavacro, regenerationem temporalis nativitatis atque removationem cœlestem subiit: et secum populares suos omnes multitudine innumerabili, quæcunque ad religionem nostram pertinent edoctos, ad di vinum adduxit baptismum. Postquam autem Chosroes eas quas diximus cruces dedicavit, 839Gregorius nutu divino solitudinem qua: Limetarum nomen habuit, peragrans, et loca ibi omnia circumiens, Severi dogmata, quæ in eis partibus invaluerant, exterminavit, et sana doctrina ecclesiis proposita, multa castella et vicos po; ulosque frequentes, clerum simul et monasteria, ad veram. orthodoxorum et recte sentientium Ecclesia disciplinam adduxit. Οτε τοιγαρούν Χοσρόῖς τὰ τοιαῦτα ἔγραφέ τε καὶ ἔπεμπε, καί τις Νααμάνης τῶν Σκηνητῶν βαρο βάρων τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἡγεμονίας κεκληρωμένος. ἀσελγὴς καὶ ἐξάγιστος, μιαρός τε αν καὶ καμμία ρος και μιαρώτατος, Ἕλλην τὸ σέβας, ὡς καὶ ἀνα θρώπους αυτοχειρὶ σφάττειν, καὶ τοῖς αὐτῷ θρησκευομένοις κατὰ τῶν βωμῶν ἐπιθύειν, παρὰ δόξαν θείῳ τρωθεὶς ἔρωτι, τα Χριστιανῶν ἐκ παραδέξου θέα· ἑνόμενος, τῷ θείῳ λουτρῷ, πρόσεισι, καὶ τὴν ἡμερινὴν ἀνάπλασιν ἀναπλάττεται· καὶ σὺν αὐτῷ καὶ τοὺς ἀμφ' αὐτὸν ἅπαντας εἰς πολύ τι πλῆθος καὶ ἀστάθμητον όντα;, τῷ θείῳ προσάγει βαπτίσμα τι, πάντα ὅσα τη θρησκεία προσήκοντα εκμανθά ν ντας. Μετὰ δὲ τὰ δοῦνα: Χοσρόην τοὺς εἰρημένους σταυρούς, Γρηγόριος νεύματι τοῦ κρατοῦντος τὴν πανέρημο, διελθὼν, ἢ τῶν Λ μητῶν ὄνομα ἔσχε, καὶ τὰ ἐκεῖσε πάντα περινοστήσας, τὰ Σευήρου ἐξήλαυνε δόγματα τοῖς ἐκείνου μέρεσιν ἐπιχωριάσαντα· τὰ δὲ ὑγιῆ τῆς Ἐκκλησίας παρετίθετο είσηγεύμενος· πολλά τε ἐντεῦθεν φρούριά τε καὶ κώμας, φυλάς τε παμπληθείς, κλήρου; τε ἅμα καὶ μοναστήρία, τῇ ἀληθεῖ τῶν ὀρθοδόξων Εκκλησία ταῖς διο δασκαλίαις προσήγαγεν. Περὶ τοῦ ἁγίου Συμεὼν τοῦ Θαυμαστορείτου. Ἐν τούτῳ δὲ ἀγγέλλεταί οἱ Συμεώνην τὸν ἐν τῷ θαυμαστῷ ὄρει τὴν ἐπὶ θάνατον νόσον νοσεῖν, καὶ τοὺς ταῖς ἐσχάταις εἶναι ἀναπνοαῖ;· καὶ ἐς ὅλος Amphithyrum Hammicum, judicio meo, carceres sive cancelli sunt. sacratiorem aræ mensam vel circumdantes, vel populum ab ea arcentes, in CAPUT XXIV. De sancto Symeone Thaumastori!a, hoc est, miran‐ dunt montem incolente.. Interea ei Symeonem illum in admirando monte lethaliter decumbere, et extremum spiritum ducere, nuntiatum est. Itaque pleno cursu supremis quorum parte utraque janua sit, et aditus ad can ferens, operis liumici

verbis virum sanctum salutaturus, ad eum con- τοῦ δρόμου γίνεται τὰ τελευταία τὸν ὅσιον ἀσπος;- teudit. Minime vero desiderio suo est potitus. Symeones autem iste admodum ætatis suæ homines virtute superavit, quippe qui ab ineunte »tate vitæ genus in columnæ statione transigendie consectatus sit. Perhibetur sane primos dentes in columne statione mutasse, in quara ejuscemo:li ob causam ascendit. In tenera adhuc valde ætate erat, et ludens atque saliens in sublimem ascondit collem, duci quem sequeretur commendatus. Et cum belluae sæva, pardum nominant, occurrissel, zona soluta eam in feræ collum injecit, atque illam ferocitatis oblitam, perinde atque loro tractam duxit, et in domicilii locum pertraxit. Quod ubi præceptor, qui et ipse vitam in columna agehat, vidit, quidnam id esset, quol ad luceret, interrogavit. Et ille, ælurum esse dixit, quem catum de consuetudine nominant. Ex qua conjectura præceptor, quanta illius virtus futura esset colligens, in columnam cum recepit. Atque in eo ipso, et alio item monte, accuratissime vivens, in tali vita instituto ad sexaginta et octo annos perstitit. Infinita ei divinitus contigere dona. Nam dæmones fugavit, et morbum ægritudinemque omnem oratione manusque contrectatione e vestigio curavit, et futura perinde atque præsentia et vidit et prædixit: sicuti et Gregorio significavit, ipsum mortem suam non visurum esse, et res postea ejus ignoraturum. Et cum Evagrius Epiphaniensis liberorum amissionem moleste ferret, secumque ipse ambigeret, quanam de causa Græcis et gentilibus qui multos procrearent liberos, 840 idem non contingeret, neque tamen cuiquam absurdas ejusBuodi cogitationes patefaceret: Symeones ad eum scripsit, ut rebus ejuscemodi supersederet, minime enim cogitata talia grata Deo esse. Notarii ejusdem Evagrii unius conjux lacte, quod constiterat, destituebatur. Quapropter qui ei erat infan tulus, in ultimum venerat vita discrimen. Symeones ergo manu dextra viri ejus imposita, papillis feminæ illam admovere jussit: quod ubi factum est, illico quasi ex quodam fonte ubertim lac prorupit, adeo ut vestis mulieris abunde immaduerit. Sed et puerum quemdam a comitibus suis in silvis in multa nocte per oblivionem relictum, cum ibi erraret, leo in tergum suum sublatum ad Symeonis monasterium illæsum prorsus pertulit. Deinde Symeonis jussu, qui puero inserviebant, noctu egressi, intra oppidum eum, ita ut sine discrimine omni a leone servatus et custoditus ferebatur, deduxerunt. Carterum multa quoque alia numerum superantia Symeones egit, quæ sane tempore longiore, et ligua politiore, tumn autem upere peculiari indigent. Ea hucusque sermone omnium celebrantur, a Symeone magistro (quanvis non ita docte, ut magnitudo rerum ejus flagiAlius hic est Simeones ab eo, de quo supra est. lib. xiv, cap. 51. Lib. vi, cap. 24. μενος· ἡ κιστα δὲ καὶ τῆς ἐφέσεως κατετύγχανε. Συμεώνης δ' οὗτος ἦν πολὺ τῶν κατ' αὐτὸν ἐξέχων ἐπ' ἀρεταῖς, ἐκ πάνυ νέας τῆς ἡλικίας τὴν ἐπὶ κίονος δίαιταν ἀσπασάμενος. Λόγος γε μὴν ἔχει τούτον, καὶ τοὺς πρώτους ὀδόντας ἐν τῇ στάσει διαλλάξαι τοῦ κίονος· ἐπέβη δὲ τῷ στύλῳ, τοιάσδε ἡγησαμένης αἰτίας. Απαλὴν γὰρ ἔτι κομιδὴ τὴν ἡλικίαν ἄγων, κουρίζων τε καὶ ἀλλόμενος, ἀνὰ τὸ μετέωρον ἀνή. του όρους, καθηγεμόνι δοθείς. Εντυχών δὲ θηρίῳ δεινῷ, πάρδος ὠνόμασται, λύσας την ζώνην, περιαυχένιον τῷ θηρὶ βάλλει· καὶ ὡς ἐκ ῥυτῆρος ἦγεν ὥσπερ ἐπιλελησμένον τῆς ἀγριότητος, καὶ ἐπὶ τὸ καταγώγιον ἔφερεν. "Ο δήτα ὁ παιδευτής κατιδών, τὴν ἐπὶ κίονος δὲ καὶ αὐτὸς ἐπετήδευε στάσιν, τί ἂν εἴη τὸ επαγόμενον ήρετο. Ο δὲ αίλουρον εἶ απ φησι· κάτταν δ' ἂν ἡ συνήθεια εἴποι. Κάντεῦθεν τεκμηράμενος πηλίκος ἐσεῖται τὴν ἀρετὴν, ἐπὶ τοῦ κίονος αὐτὸν ἀνελάμβανε και τούτῳ τε καὶ ἑτέρῳ ἀνὰ τὰς ὑπερβολές διαιτώμενος τῶν ὀρέων, πρὸς τοῖς ὀκτὼ καὶ ἑξήκοντα οὕτως ἔχων διετέλεσεν ἔτη, ἀπείρου χάριτος θεόθεν ἀξιωθείς· δαίμονας φυγάδας ποιεῖν, νόσου, τε πᾶσαν καὶ μαλακίαν εὐχῇ καὶ ἀγη χειρὸς ἐκ τοῦ εὐθέος δραπετεύειν ποιεῖν, καὶ τά γε ἐτόμενα ώσανεί παρόντα καὶ θεᾶσθαι καὶ λέγειν" ὡς καὶ Γρηγορίῳ σημᾶναι, αὐτὸν μὲν μὴ ὁρᾶν τὸν αὐτοῦ θάνατον, τὰ δὲ μετ' αὐτὸν ἀγνοεῖν. Καὶ Εὐα γρίου δὲ δυσχεραίνοντος ἐπὶ τέκνων ἀποβολῇ, καὶ διαποροῦντο; καθ' ἑαυτὸν τί δή ποτε πολυτέκνεις "Ελλησι τοῦτο οὐ συνέβαινε, μηδενί τε τοὺς ἀτόπου; τούτους καταπιστεύσαντος τῶν λογισμῶν, γέγραφεν ἐκείνῳ τῶν τοιούτων ἀφίστασθαι· μὴ γὰρ εἶναι φίλα ταῦτα διερευνᾶσθαι Θεῷ. Καὶ τῶν ἀπογραφέων ἐκείνου ἑνὸς τοῦ γάλακτος ἀνασταλέντος τῇ γυναικ!, καὶ τοῦ προσόντος ἐκείνῃ βρέφους τὰ ἔσχατα κινδυνεύοντος, ἐπιθεὶς τὴν χεῖρα τῇ δεξιᾷ τοῦ ἀνδρὸς, ταῖς θηλαῖς τῆς γυναικὸς ἐπέτρεπεν ἐπιβάλλειν. Οπερ ἐπειδὴ διεπέπρακτο, εὐθὺς ὡς ἔκ τινος πηγῆς πλημμύρον τὸ γάλα ἐξήλατο· ὥστε καὶ τὴν ἐσθῆτα τῇ γυναικὶ διάβροχον τῷ γάλακτι ἐγγενέσθαι. Αλλά και παιδαρίου τινὸς ἐπὶ πόῤῥω νυχτοῦ τοῖς συνοδί ταις ἐπιλησθέντος, ὡς ἀνὰ τὴν ὕλην πλανωμένου, λέων ἐπωμάδιον ἄρας παρὰ τὴν μάνδραν ἄγει τῷ Συμεῶν, μηδὲν διαλυμηνάμενος· καὶ κελεύσμασι Συμεώνου οἱ ἐκείνῳ ὑπηρετούμενοι νυκτὸς ἐξελη θέντες, εἴσω τὸ παιδίον ἠγάγοντο, ἀσφαλῶς τῷ λέοντι φρουρούμενον. Πολλὰ δὲ καὶ ἕτερα ἀριθμοῦ κρείττονα διεπράξατο, ἃ δεῖ καὶ χρόνου πολλοῦ, καὶ γλώσσης κεκομψευμένης, καὶ πραγματείας ίδια:τά της ἅπερ καὶ ἐς δεῦρο ταῖς ἁπάντων περιᾴδονται γλώσσαις, ὑπὸ Συμεῶνι Μαγίστρῳ τῷ Οὐνῷ συγγραφέντα, εἰ καὶ μὴ τοῦ μεγέθους καὶ τῶν ἔργων ἀξίως· οἷς καὶ ἡμῖν ἐντυχεῖν ἐγένετο, τὸ περιὸν τοῦ το πλήθους καὶ τῆς δυνάμεως τῶν εἰργασμένων τα ὁσίῳ ἐκπεπληγμένοις. Ἐκ γὰρ ἀπάση; οὐ μόνον τῆς Ρωμαίων γῆς, ἀλλά γε δὴ καὶ πάντων ὡς εἰπεῖν Lege όμωνύμω ut lib xiv, cap. 51. de Si meone stylita seniore, ὁ ὁμώνυμος αὐτῷ Συμεὼν ὁ Μεταφραστής. Ib.

ECCLESIASTIC.E HISTORLE LIB. XVIH. βαρδάρεων ἄνδρες παρ' αὐτὸν ἐφοίτων· καὶ τῶν, ὧν Atavit) conscripta. In quem librum et vos, alδέοιντο, θάττον τὴν χρείαν ἐλάμβανον. Κλάδοι γύρ ἐκείνῳ θάμνων τῷ ὄρει παραφυομένων, εἰς τροφήν ἀεὶ ἦσαν, ὑπέρτεροι και βρώσεως ἁπάσης καὶ ποο dante copiam et vim operum sancti viri cum stupore admirati, incidimus. Ex omni namque non Romanorum tantum, verum etiam omnium (utāta dicam) Barbarorum ditione homines ad eum veutitabant, et ab eo quarum indigebant rerum fructum continuo capiebant. Et rami ei arbustorum in monte exortorum escas semper præbuere, cibo omni et potu præstabiliores. σεως. CAPUT XXV. De sancta Golinduch martyre, quæ in Perside certamen martyrii superstes sibi pervicit. Tum temporis vero etiam Golinduch martyr Περὶ τῆς ἁγίας μάρτυρος Γαληνοὐχ τῆς ἐν Περσίδι τὸν ἀγῶνα τοῦ μαρτυρίου διενεγκούσης. Τηνικαῦτα δὲ καὶ Γολινδοὐχ ἡ μάρτυς ζῶσα διέπρέπεν, ἐκ μάγων γεγενημένη Περσῶν, 'Ασμοδόχ β vivens enituit: Magis Persicis prognata, Asmo μὲν πατρός, μητρὸς δὲ Μυζούχ ἥτις κατὰ τὴν ἐκεί νων θρησκείαν τὸ πῦρ σεβομένη, καὶ τἆλλα τῶν Περτών βδελύγματα. Επετέλει δὲ καὶ αὐτὴ τὴν μυσαράν και θεοστυγῇ τῶν εἰδώλων μανίαν τε καὶ μαγείαν. ᾿Ανδρὶ δὲ τῷ πρώτῳ τῆς συγκλήτου βουλής ἐκδοθεῖσα, δύο παῖδας γεννᾷ. Μετὰ δὲ τριετή χρόνον ἐν ἐκστάσει γεγενημένη, ὑπ' ἀγγέλου τὸ θεῖον τῆς οικονομίας μυείται μυστήριον. Καὶ δὴ τοῖς μάγοις κόστος γενομένη, καὶ διὰ πολλῶν αἰκιῶν καὶ δεσμών ὑπέρτερο, πάντων ὀφθεῖσα, θαυμάτων ἀπείρων και παραδόξων τεραστίων γέγονεν αυτουργός· διαφόρως τοῦ ἐπιστατοῦντος ἀγγέλου ἀφικνουμένου, καὶ εὐ μαρῶς καὶ ῥᾳδίως πάντα φέρειν παρασκευάζοντος. Πολλὰ δὲ καὶ τῶν ἀποῤῥήτων διεσάφησε το προοράν εἰληφυῖα χάριν ἀπὸ Θεοῦ. Ἐπεὶ δὲ διὰ πολλῶν ἐτῶν βασάνοις ἐξεταζομένη καὶ τὸν διὰ μαρτυρίου στέφα νον ἐπίθει κομίσασθαι, ὁ πολλάκις αὐτῇ φανείς ἄγ γελος ἐπιστάς, και τινα νεανίαν ξιφήρη επαγαγών, τῇ ἐφέσει ταύτης πέρας ἐδίδου. Καὶ κελεύσαντος γὰρ ἐκείνου, ξίφει ὁ νεανίας τὴν ἐκείνης κάμπι ἀπέτεμε· καὶ τὸ αἷμα ῥῦσαν τοῦ τραχήλου ἐπὶ τὸ Ενδον ταύτης οθόνιον, ᾑμαγμένον, ἄχρι μηρῶν ἕδρα· 8 καὶ διεφαίνετο μυρία τεράστια εργαζόμενο ζῶσα γὰρ ἐκείνη καὶ μετὰ τὴν ἐκτομὴν τοῦ λοιποῦ διεγένετο· καὶ εἰς τὰ Ῥωμαίων ὅρια γενομένη ἐν τῷ Κιρκησίς τε καὶ τῷ Δάρας, καὶ τοῖς μέρεσι τῶν Ἱεροσολύμων ἐφίστατο θέαμα ξένον ἅπασι τοῖς πιστοῖς ὁρωμένη, ἔτε δὴ ζῶντι σώματι τὰ τοῦ Χριστοῦ περιάγουσα στίγματα· ἡ καὶ δεινῶς ὑπὸ τῶν τοῦ μαρτυρίου δεινῶν ἔχουσα περιῄει τὰς πόλεις ὑφ᾽ ὁδηγῷ τῷ ἀγγέλῳ τὴν πορείαν πεποιημένη· μή τινος Ιατρείας ἀνασχομένη τοῖς πάθεσι μόνοις δὲ τοῖς αὐτομάτοι; ἐγάπαξ χρησαμένη λουτροῖς. Πάνω τὰς δὲ τοὺς οἰκείους καὶ ἄλλους προσαγαγοῦσα Χριστῷ, τέλος ἐν Ἱεραπόλει γεγενημένη, τὸν τῇδε βίον καταλιποῦσα, πρὸς τὴν ἀγήρω μετέβαινε βιοτήν· ἣν ζῶσαν βασιλεὺς ἀνὰ τὴν αὐτοῦ πόλιν μεταστελλόμενος, ἥκιστα πειθομένην ἔσχε. Ταύτης τὸν βίον Στέφανο, ὁ τῆς Ἱεραπόλεως πρόεδρος συνεγράψατο ἐκείνῃ τε συγγενόμενος, καὶ ἕκαστα ὡς εἶχεν ἐξ ἐκείνης ἀναμαθών, ἐντίμως τε καὶ μεγαλοπρεπώς καὶ τὸν ταύτης νεκρὸν τῇ γῇ παραδεδωκώς.· doch scilicet patre, et Myzuchi matre: qure pro illorum religione, ignem et alias Persarum abominationes colens, et ipsa exsecratæ Deoque detestatæ idolomaniæ et magiæ dedita erat. Primario autem ex senatu viro in matrimonium collocata duos progenuit filios. Εt post tricuium per exstasim extra seipsam rapta, 841 ab angelo divino dispensationis salutis nostræ mysterio est initiata. Proindeque Magis tradita, multisque verberibus εβ tormentis, quae omnia superavit, expetita, mira. cula infinita et prodigia mirifica edidit: iden'i • dem angelo, qui dux ejus fuit, ad eam veniente, et ut leviter et facile omnia perferret curante. Multas etiam res arcanas indicavit, utpote providentiæ gratiam a Deo consecuta. Postquam vero per multos annos tormentis excruciata, coronam martyrii ferre concupivit, qui ei sæpius apparere solitus erat angelus assistens, et juvenem queindam ensiferum pro lucens, desiderio ejus satislecit. Præcipiente namque illo, juvenis ferro caput ejus resecuit: et sanguis e jugulo prefluens, in interiorem ejus lineam vestem femoribus tenus. cruentatam, manavit. Quae vestis innumera visa est edere miracula: atque illa etiam post resectio nem capitis deinceps superstes vixit. Et cum in Romanorum finibus ad Circesium et Daras moratafuisset, etiam ad llierosolymorum partes pervcnit, inusitatum spectaculum omnibus fidelibus, quippe vivente adhuc corpore stigmata Christi. circumferens, visa. Hæc sane cum graviter a mar tyrii ærumnis aliceretur, urbes circuibat, angelo, duce progrediens: neque quidquam medicinæ doloribus adhibuit, nativis tantum thermarum lavacris usa. Εt cum domesticis suos, et familiares. omnes, atque alios praterea ad Christum addxisset, tandem llierapoli, srculo hoc relicto, aut immortalem illam vitam concessit. Quæ vivens adhuc, ab imperatore in urbem suam accita, imperio ejus non paruit. Ejus vitam Stephanus Ilieropolitanus episcopus composuit, qui cum illae fuit, et res quasque ex ea didicit: honorifice etiam et splendide, corpore sepeliendo funus ejus prosecutus.

842 CAPUT XXVI. Quomodo post Gregorium Anastasius Sinaites sedem suam receperit, et de aliis patriarchis. Tum Gregorius quoque podagrico morbo, quo afligebatur, confectus, cum pharmacum in potione, quae her.odactylus vocatur, a medico quodam data, sumpsisset, vitam finivit. Mortuus autem est, Gregorio veteris Romæ throno præsidente, qui Pclagio successit, in nova vero Ronia Joanne Jejunatore ecclesiam gubernante, «le quo paulo post die cemus: Alexandriæ tum Eulogius episcopatum gessit: Theopoli autem, post Gregorium Anastasius, anno vicesimo tertio, in sedem est restitutus. Hierosolymis Joannes hierarchicam dignitatcm obtinuit: cui non ita multo post defuncto, Neamus in episcopatu est subrogatus, quo tempore duodecimus Tiberii Mauricii imperii annus erat. Sed hæc bactenus. CAPUT XXVII. Que Chosrors de Romanorum imperio prædixerit. Præterea que idem Probo Chalcedonensi episcopo de Dei Genitrice dixerit. moribus KEPAA. KG'. Ως μετὰ Γρηγόριον Αναστάσιος ὁ Σιναΐτης αὖθις τὴν οἰκεῖον ἐλάμβανε Ομόνον· καὶ περὶ τῶν ἄλλων πατριαρχών. Τότε δὲ καὶ Γρηγόριος ποδαγρικῷ πάθει ὁλοὺς, ᾧ παρηνώχλεῖτο, ἐτελεύτα τὸν βίον· ἐκ τῆς καλουμένης εργοδακτύλου πρός τινος τῶν Ἀσκληπια δῶν προσενηνοχότος, φάρμακον ἐκπιών. Τελευτᾷ δὲ, Γρηγορίου μὲν τὸν τῆς πρεσβυτέρας πρυτανεύο της θρόνον, ως Πελάγιον διεδέξατο· τῆς δὲ νεωτέ ρας, Ιωάννου τοῦ Νηστευτοῦ, περὶ οὗ μικρὸν ὕπτερον ἐροῦμεν· καὶ τῆς ᾿Αλεξάνδρου, Εὐλογίου· καὶ μετά Γρηγόριον αὖθις Αναστασίου τῇ Θεουπολιτῶν ἐπιδοθέντος μετὰ χρόνους εἴκοσι πρὸς τρισίν· ἐν δὲ τῇ Ἱεροσολύμων Ἰωάννου τὴν ἱεραρχικὴν ὀξίαν ἐπιτροπεύοντος, οὗ μετὰ βραχὺ τελευτήσαντος, Νέα μὼς τὴν ἐπισκοπὴν διεδέξατο· ἐπηνίκα καὶ Τιβερίῳ Μαυρικίῳ δωδέκατον ἔτος τῇ ἀρχῇ ἐξηνύετο. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἔληξε τῇδε. Όσα Χοσρόης περὶ τῆς Ῥωμαίων ἀρχῆς προηγόρευεν· ἔτι δὲ καὶ ὅσα Πρόσῳ τῷ Χαλκηδό νας περὶ τῆς Θεοτόκου ἀνεῖτε. *Ο δέ μοι τῶν Χοσρόου παρῶπται, ὡς ἂν οἷός τ' ὦ, δώσω τῇ ἱστορία. Ο μὲν δὴ μέγας καὶ Περσικές ἐκεῖνος Ῥωμαίοις καταπέπαυτο πόλεμος, τῶν σπου τῶν ἐν ἴσῃ μοίρα Ρωμαίοις καὶ Πέρσαις ἡνμένων οὐκ ἂν δὲ περιόψομαι καὶ ὅσα λέγεται Χοσρόην προαναγορεῦσαι περὶ τὴν πολυάσχολον ματαιότητα τῆς Χαλδαίων ἀστρονομίας ἐξησκημένον· & δὴ φά ναι αὐτὸν λέγεται κατὰ τὴν τοῦ πολέμου ἀκμὴν πρὸς Ἰωάννην τὸν στρατηγὸν τῆς τῶν ᾿Αρμενίων δυνάμεως· σκώψαντος γὰρ ἐκείνου Χοσρόην, ὡς σκαιός εἴη τοὺς τρόπους καὶ ἀλλόκοτος πρὸς τὰς ορμάς τῆς ψυχῆς, καὶ ὡς μὴ χρεών βασιλέα τοιοῦτ τον εἶναι, ἐκεῖνον τοιαῦτά τινα πρὸς τὸν στρατηγὸν εἰπεῖν τὸν βάρβαρον λέγεται· «Εἰ μή πως ὑπὸ τοῦ καιροῦ ἐτυραννούμεθα, οὐκ ἂν ἐθάρρησα;, στρατηγέ, τὸν μέγαν ἐν ἀνθρώποις βασιλέα βάλλειν τοῖς σκώμα μασιν. Ἐπεὶ δὲ τοῖς παροῦσι μέγα φρονεῖς, ἀκούσῃ τί δὴ θεοῖς ἐς ὕστερον μεμελέτηται. "Αντικαταρ ρεύσει, εὖ ἴσθι, ἐς τοὺς Ρωμαίους ὑμᾶς δεινά ἕξετε δὲ τὸ Βαβυλώνιον φύλον, τῆς Ῥωμαϊκῆς πο λιτείας κρατοῦν τρίτην κυκλοφορικὴν ἑβδομάδα Quod vero de Chosroæ rebus prope omisi, id ita ut potero, historiæ mandabo. Magnum illud bellum quod Romanis cum Persis fuit, conquievit, pacta conventa ex æquo Romanis atque Persis servantibus. Non autem committam, quin ea exponam, quæ Chosroes in operosa vanitate Chaldæorum astronomiæ diu multumque exercitatus, divinando prædixit. Ea vero tum ad Joannem Armeniaru u copiarum ducem, cum bellum maxime vigere', dixisse fertur. Cum naique Joannes Chosroen acrius objurgando reprehenderet, quo esset sinistris, et animo ad res gerendas alieno et inepto, quodque regem minime talem esse oporteret: hujusmodi quiddam duci barbarus respondisse dicitur: «Nisi quodammodo tempora ipsa nos per tyrannidem suam alligerent, haudquaquam tu scommate perstringere magnum inter homines regem ausus fuisses: quandoquidem autem te rebus præsentibus magnopere effers, audies quid a diis de temporibus futuris sit constitutum. Redundabunt, ut sis sciens, in vos Romanos calamitates, ct gens Babylonia Romanae reipullicae tribus in ἐτῶν. Μετὰ δὲ τοῦτο πεμπτέαν ἑβδομάδα ἐνιαυτῶν circulum circumactis annorum hebdomadibus dominabitur. 843 Postea vero quinta annorum hebdomade Romani Persas in servitutem redigelis. His ita peractis, dies illa vespera carens hominibus adveniet, et exspectatus imperii finis aderit. Quo tempore corruptio abolebitur, et vivendi ratio ex instituto Dei obtinebit.» Qua vero præter opinionem onem Probo etiam ipsi ad episcopatum Chalcedonensem recens evecto, cum Ctesiphontem a Manricio missus est, responderit, dicam. Acciverat hune meridie flagrante in regiam suam Chosres. Et cum sudore plurimo diflueret, ab episcopo, et sibi Dei Genitricis imaginem spectan.lam exhiberet, petiit Atque ille sacram Virginis maΡωμαίοι Πέρσας δουλαγωγήσετε. Τούτων δὲ διη σμένων, τὴν ἀνέσπερον ἡμέραν ἐνδημεῖν τοῖς ἀν Ορώποις, καὶ τὴν προσδοκωμένην λήξιν ἐπιβαίνειν τοῦ κράτους· ὅτε τὰ τῆς φθορᾶς παραδίδοται λύσει, καὶ τὰ τῆς κρείττονος διαγωγής πολιτεύεται. ο Οἷα δὲ τὰ παράδοξα καὶ Πρόβῳ αὐτῷ ἄρτι τὴν Ιεραρχίας Χαλκηδόνος περιβαλλομένῳ ἀνεῖπεν, ἡνίκα ἐς Κτησιφῶντα πρὸς Μαυρικίου ἐστάλη, ἐρῶ. Επει γὰρ μετάκλητον ἐν σταθερῷ τῆς μεσημβρίας προς τὰ οἰκεῖα ἀνάκτορα Χοσρόης ἐκεῖνον πεποίητο, ἱδρῶτι δὲ πλείστῳ περιεῤῥεῖτο, (εῖον ἔκτυπον τῆς Θεομήτορος εξίου παρὰ τοῦ ἱερέως θεάσασθαι· καὶ δ; τὸ ἱρὸν ἐκείνης ίνδαλμα ἐν πυκτίῳ φερόμενος, ἐς θέαν ἐλθεῖν ἀνίη τῷ Περσῶν βασιλεῖ. Ὁ δὲ Πέρ

ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XVIII. σης προσκυνήσας τὴν πίνακα, τὸ τούτου ἀρχέτυπον & tris eligiem, quam in tabella depictam ferebat, ἔφασκε νυκτός παρεστάναι αὐτῷ καὶ λέγειν, τὰς Αλεξάνδρου νίκας ἐκείνῳ τοῦ Μακεδόνος χαρίστ ωθαι. Ο δὲ ἱερεὺς διεξῄει, ώ; "Ηδη σοι τοῦτο πά και γεγένηται, καθόλου τετυχηκότι καὶ τῶν ἀλιτηρίων τυράννων κεκρατηκέτι ῥώμῃ καὶ ἰσχύϊ τοῦ αυτοκράτορος· καὶ ἔτι στέργοντι τὰ ὀμωμοσμένα γενήσεται· εἰ καί τι τέως ὑπέστι λείψανον τῆς πα λαιᾶς ἐκείνης πλινθεύσεως ἐξοπτηθείσης πυρί, καθά περὶ τούτων τῷ ἱεροφάντη γέγραπται Μωϋσῇ. 'Αλλ' ἐπεὶ τοῖς Εῴοις ἱκανῶς διατρίψαμεν, καὶ τὰ τοῦ Περσικοῦ πολέμου πέρας αἴσιον ἔσχε Θεοῦ συναρ:- γοντος, πρὸς τὰ τῇ Εὐρώπῃ πραχθέντα τῷ αὐτο κράτορι μεταχωρείτω ἡμῖν ἐντεῦθεν ὁ κάλαμος τῷ μέλανι διαπλοϊζόμενος· ὡς ἂν καὶ ἡμεῖς ἐπὶ τὸν λιμένα τοῦ σκοποῦ καθορμίσωμεν, τὸν φόρτον τῶν ἱερῶν ἐπικομιζόμενοι πράξεων. Περὶ τῶν ἐν Ευρώπη γενομένων μεταξύ Ρωμιαίων καὶ ᾿Αβάρων τῶν ὑπὸ Χαγάνου στρατη. γουμένων. protulit, et ad conspectum ejus Persarum regem admisit. Persa adoratione talulam veneratus, archetypum sive primarium exemplar noctu sibi astitisse, et dixisse retulit, Alexandri Macedonis victorias se illi concessisse. Ibi Probus episcopus in hæc verba regi respondit: Dudum id ei contigisse, cum in regnum restitutus esset, et exitiosos tyrannos virtute et robore imperatoris vicisset. I lemque eum jurejurando stantem consecuturum esse, si quid adhuc reliquiarum veterum illorum igni excuctorun laterum, sicuti de cis a sacrosa 1c:o Mose scriptum est, superesset. Verum enimvero cum rebus Orientis satis diu immorati simus, et bellum Persicum legitimum, Deo adjuvan'e, finem ceperit, ad res ab imperatore in Europa gestas se stylus conferat: ut et nos ad portum consilii institutique nostri appellamus et onus sacrorum actorum exponamus. CAPUT XXVIII. De rebus in Europa inter Romanos et Abares, quorum Chaganus dux fuit. gest s. Itaque ineunte vere, translatis ex Oriente copiis, Mauricius Byzantio solvit, et multis impedimentis intervenientibus, Anchialum contendit. Eo namque excurrere velle Abares audierat, post aureum illum lectum et elephantis spectaculum, multorumque talentoram auri largitionem: quæ illis imperator, pacem sibi complecten 'aun ratus, 844 petentibus tribuit. Ac primum Perinthum, quon nune Heracleam nominant, cum quidem in terrores plures, et in maximam tempestatis procellam incidisset, venit. In qua urbe Glycerin martyri, que ibi æde sacra magnifice constructa honora - tur, delitam religionem persolvit. Et grave qui ldam a Barbarorum excursionibus passus, exercitus duce in Europa Prisco creato, inde in urbem imperantem est reversus. Abarum vero et Slavinorum gentes, Istro trajecto sub Chagano Hunno militantes, Thraciamque percurrentes, et omnia passim diripientes, usque ad Heracleam pervenerunt. Quin Prisco duce Turuli se continente, DiΚαὶ τοίνυν ἦρος ἀρχομένου, τὰς δυνάμεις ἐκ τῆς ἕω μετακομίσας Μαυρίκιος, τοῦ Βυζαντίου ἀπάρας, πολλῶν ἐμποδών οἱ καθισταμένων ἐς Αγχίαλον ὥρμα· ἐκεῖσε γάρ πη βούλεσθαι πύθοιτο τοὺς Αβαρας καταθέειν μετὰ τὴν χρυσῆν ἐκείνην κλί νην, καὶ τὴν ἐλέφαντος θέαν καὶ τὸν πολυτάλαντον δασμὸν τοῦ χρυσοῦ· ὁ ἐκείνοι; αἰτησαμένοις, ἐκ τοῦ εὐθέος παρέσχετο βασιλεύς, ειρήνην ἀσπάζεσθαι ῃρημένος. Καὶ πρῶτα μὲν εἰς Πείρινθον, ἣν νῦν Ηράκλειαν λέγουσι, γίνεται, πολλοῖς ἐν τῷ μέσῳ δείμασι, πρὸς δὲ καὶ σφοδροτάτῳ κλύδωνι ἐντετυχηκώς. Παρελθὼν οὖν ἐς τὸ ἄστυ, καὶ Γλυκερίᾳ τῇ μάρτυρι τὰ εἰκὸς ἀφοσιωσάμενος, ἐκεῖσε πη εὐκτη ρίῳ ἐς πολυτέλειαν εἰργασμένῳ σεμνυνομένην, κα κῶς τε παθών τι ταῖς τῶν βαρβάρων ἐπιδρομαῖς, κἀκεῖθεν στρατηγὸν χειροτονήσας τὸν Πρίσκον τῆς Εὐρώπης, ἐς βασίλειον ἀνέστρεφεν ἄστυ. Τὸ δ' 'iτων καὶ Σκλαβηνῶν ἔθνος τὸν Ιστρον διαπεραιωτάμενος, ὑπὸ Χαγάνῳ τῷ οἴκῳ στρατηγούμενοι, και ταδραμόντες την Θράκην, καὶ σύμπαν τὸ ἐν ποτὶ λείν πεποιημένοι, ἄχρι δὴ καὶ εἰ; Ηράκλειαν dymotæclum quoque stratagemate ceperunt. Eoἔχον. Ἀλλὰ τῷ στρατηγῷ Πρίσκῳ ἐς Τουρουλὸν γενομένῳ, καὶ Διδυμότοιχον καταστρατηγοῦνται μάνα γενναίως, καὶ μηχανῇ των θαυμασίᾳ τοῦ αὐ τοκράτορος ἀναστέλλονται. Σχηματισαμένως ναυ λόχω στόλῳ ταῖς οἰκίαις αὐτῶν ἐκπορεύεσθαι· 8 καὶ εἰς δεῖμα τούτους οὐ μέτριον ἐμβαλόν, ἠνάγκασε καὶ ἄχοντας ἐς τὰ οἰκεῖα ἤθη ἀναχωρεῖν. Οὕτω δ' ἐκείνοις παλινοστήσασι, βασιλεὺς τὴν τοῦ Ἴστρου διάβασιν, ὥστε μὴ πάλιν εὐέφοδον εἶναι τοῖς βαρο βάροις τὴν Θράκην, κατωχώρου γενναίοις στρατεύμασι. Καὶ Πρίσκος δ' ἐς Βυζάντιον γεγονώς ὑπὲρ λείας, ἐγκλήμασιν ἄγεται· καὶ Πέτρο; μὲν ὁ ἀδελ φός Μαυρικίου, την στρατηγικὴν ἀξίαν ἀντὶ Πρίσκου rum impetum arte et consilio quodam admirando imperator inhibuit, qui se classe instructa in corum sedes expeditionem facturum assimulavit. Quæ res metu.n illis ingentem incussit, et vel invitos ad sua redire coegit. Pest quorum discessum imperator ad transitum Istri, ne rursum Barbari facile in Thraciam excurrerent, firma militum presidin collocavit. Priscus autem Byzantium reversus, de manubiis accusatus est: et militarium copiarum præfecture dignitas ei abrogala, Petroባ Mauricii fratri data. Verum cum et is nihil ¡ r:cclarum ex sententia imperatoris gereret, adempto illi magistratu, eodemque Prisco reddito, domi llinc palet ultimum esse lunc distoria Ecclesiastica Nicephori librum.

ipse consedit. Priscus in Europa pacta cum Cha- λαμβάνει. Μηδὲν δὲ καὶ οὗτος ἀνώτας τῶν πρὸς gano inita solvit. Ille siqui tem prior bello repetito, derepente cum innumerabili exercita in Romanorum ditionem excurrerat, plurimaque castella ceperat. Templum quoque Alexandri martyris incenderat, ejusque venerandas reliquias homo detes:andus ex loculis suis ejectas, multa nefanda in eis patrans, maxima contumelia affecerat. Quapropter septem uno die l:beros amisit, dignas ejuscemodi contumeliæ pœnas persolvens. Exinde idem Istrum, ea parte qua in mare prorumpit, transmisit, et gravia damna dedit, Mysorum praedamn (quod dicitur) omnia faciens. Quamvis Mauricius ex desperatione quadam Commentiolum ducem cum plurimis hominum millibus, exercitum contra ill:us copias ducturum miserit. 845 Qui se in quodam occidentali castello, nihil agens, periculumque efugiens, continuit. Longe vero post missa legatione Mauricius Chagano, ut pacatiora consilia sequeretur, perst:asil. CAPUT XXIX. Quomodo Prisci legatus Chagano vetus exemplum adduccns persuaserit, ut pacem rursum conplecteretur. Porro cum Chaganus Priscum, quo minus amnem trajicere posset, quo tempore prædam pluri mam Priscus agebat, impediret: Theodorum is Medicum, virum cordatum, sagacitateque et prudentia multos excellentem, ad eum misit. Qui cum barbarum frementem maxime, et superbientem, et verborum fastu exsultantem (nationum enim ommium dominum se esse, minabundus jactaba:) vidit, veteri quadam narratione barbaricum lega us Jen:it tumorem. Inquit enim: Audi, Chagane, vote - Tem et utilem orationem. Sesostris Ægyptiorum rex, illustris admedum et felix, plurimas et maximas sibi subjecit nationes. Atque ex eo successu in protervam arrogantiam sublatus, currum sibi aureum pellucidis pretiosisque lapillis exornatum fieri fecit. In quo considens, quatuor ex devictis regibus currui, qui eum traherent, jugo illis impo· s'to, junxit. Hoc vero cum sæpius Gieret, et celebiri quodam festoque die, ex quatuor istis regibus anus oculis conversis continue retrospiceret, et rotæ volubilitatem intueretur, Sesostrisque eum, Leujus rei gratia tam frequenter oculos in rotam conjiceret, percontaretur, respondisse is fertur: Cam stupore admiror rotam, cum eam instabili modo ferri, atque alias aliter volvi, et nunc quidem sublimia demittentem, rursus autem demissa sublimantem conspicio. Sesostris porro ubi dictum id intellexit, statuit, ne illi posthac currum traherent, Barb rus vero subridens, satis se pacem complecti indicavit: et Priscus ei pro transitu bonam spoliorum partem, maxima quæque concedendo, 4edit et se Romanorum ditione cedere (Romaaram namque id solum esse) ignificavit. At Barbaβουλῆς βασιλεῖ, ἀποχειροτονηθείς οίκοι καθῆστο, Πρίσκου τὴν ἀρχὴν αὐθις ἀναλαβόντος. Καὶ ἐς τὴν Εὐρώπην γενόμενος, τὰς μετὰ Χαγάνου λύει σπονδάς. Ἐκεῖνος γὰρ πρῶτος μάχης ἄρξη; σὺν ἀπείρω στρατεύματι, ἐξάπινα τῇ Ῥωμαίων γῇ προσπεσών, φρούριά τε πλεῖστα αἱρεῖ, καὶ τὸν νεών καταπίμπρησιν 'Αλεξάνδρου τοῦ μάρτυρος. Οὗ καὶ τὸ τίμιον λείψανον ἔξω τῆς σοροῦ θέμενο; ὁ ἐξάγιστος, ὕβριζεν ἐπὶ μᾶλλον τῶν πολλὰ ἀτόπων ἐπ ἐκείνῳ διαπραττάμενος. Δι' ὧν καὶ ἀποβολὴν παίδων ἑπτὰ ἐν μια κατείδεν ἡμέρα, ποινὰς ἀξίας τῶν ὕβρεων εἰσπρατ τόμενος. Ενθεν τὸν Ιστρον εἰς θάλασσαν πλημμυρήσαντα Χαγάνος διαπερᾷ, καὶ τὰ πάνδεινα δια πράττεται, λείαν Μυσῶν, ὁ λέγεται, τὸ σύμπαν ποιούμενος· και Μαυρίκιος ἀπειπών, Κομεντίολον στρατηγὸν σὺν χιλιάσι πλείσταις πέμπει στρατοῦ ἀντιστρατηγήσοντα. Ον μηδὲν ἀνύσαντα, φρούριόν τι τῶν δυτικῶν διετήρει τον κίνδυνον διαφεύγοντα. Πολλῷ δὲ ὕστερον πρεσβείαν πέμπων Μαυρίκιος, εἰρηνικὰ φρονεῖν τὸν Χαγάνον ἀνέπειθεν. Όπως ὁ Πρίσκου πρέσβυς, Χvircr ὑποδειγματι ἀρχαίῳ μεταβατών, τὴν εἰρήνην ἔπειθεν αὖθις ἀσπάζεσθαι. Χαγάνου δ' ἐμποδὼν γινομένου Πρίσκῳ τὸν ποταμὲν διανήξασθαι, ἐπηνίκα διαπεράσας πλείστην Γείαν περιεβάλλετο, Θεόδωρον Πρίσκος τὴν ἰατρὸν ἔπεμπεν, ἄνδρα φρενήρη, ἀγχινοία τε καὶ συνέσει τῶν πολλῶν διαφέροντα· ός βρέμοντα τα μέγιστα τὸν βάρβαρον κατιδών, μεγαλοφροσύνῃ τε καὶ κόμπων ξημάτων ἀκμάζοντα (ἠπείλει γὰρ κύριον εἶναι πάνο των ἐθνῶν), παλαιῷ τινι διηγήματι τον βαρβαρι κὰν ὁ πρέπους κατεπραΰνε τύφον· ἔφη γάρ "Ακους, Χαγᾶνε, παλαιοῦ καὶ ἐπωφελούς διηγήματος. Σέσω στρι; ὁ τῶν Αἰγυπτίων βασιλεὺς περιφανής και λίαν εὐδαίμων γενόμενος, πλεῖστα και μεγάλα ἔθνη υπο χείρια ἐποιήσατο· κἀντεῦθεν εἰς ἀλαζονείαν ἐξα φθείς, ἐκ λίθων τιμαλφῶν χρυσοκόλλητον ἔχημα κατασκευάσας ὑπερεκάθητο, ὑποβαλών τῷ ζυγῷ τῶν ἡττηθέντων βασιλέων τέτταρας ἐξ ἐκείνων ἕλκειν τὸ ἔχημα. Τούτου δὲ πολλάκις γεγενημένου, καὶ ἐν ἐπισήμῳ μιᾷ ἑορτῆς ἡμέρᾳ εἴ; τῶν τεττά ρων βασιλέων συνεχῶς τὸ διμα στρέφων εἰς τούς πίσω, τὸ τοῦ τροχοῦ ἑώρα κυκλοτερές. Ερέμενον δὲ Σέσωστριν, Ντου χάριν πυκνῶς τὸ ὄμμα τῷ τροχῷ ἐπιβάλλεις; φασὶν εἰπεῖν· Ἐκπλήττομαι ὁρῶν ἀστάτως φερόμενον τὴν τροχόν, καὶ ἄλλοτε ἄλλως κυλιόμενον, καὶ ποτὲ μὲν ταπεινοῦντα τὰ ὑψηλά, αὖθις δὲ τὰ ταπεινὰ ἀνυψοῦντα. Ἐκεῖνον δὲ, συνιέντα τὰ εἰρημένον, νομοθετῆσαι τοῦ λοιποῦ μὴ ἕλκειν ἐκείνους τὸ ὄχημα. Μειδιάματι δὲ ἐδήλου τα τῆς εἰρήνης ἀσπάζεσθαι. Εκείνῳ δὲ Πρίσκος ὑπὲρ τῆς διαβάσεως πολύ τι τῶν σκύλων ἀπέδετο τα μέγιστα χαριζόμενος. Εδήλου γε μὴν τῆς Ρωμαίων ἀναχωρεῖν γῆς· 'Ρωμαϊκὸν γὰρ ὑπεἶναι τὸ ἔδαφος. Ο δὲ βάρβαρος, ἀλλ' ὅπλος καὶ πολέμου νόμοι; Ρωμαίου; τοῦς ἀποκτήσασθαι. Ζυγομαχούν

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVIH. τοῦ δὲ τοῦ Χαγάνου, Πρίσκον ὀνειδίσαι τὴν ἐκ τῆς rus Romanos armis et jure belli id amisisse re Εω ἀπόδρας.ν. Διεξοδικωτέρα διήγησις περὶ τῆς ᾿Αβάρων με νεαλογίας· καὶ ὅπως ἐκ τῆς ἕω εἰς ἑσπέραν διέβησαν· καὶ περὶ τοῦ ὄρους τοῦ Ἱκάρ· καὶ περὶ τῆς Περσικῆς παλαιᾶς πολιτείας· ἔτι δὲ καὶ περὶ τῶν πόλεων τῆς Ταγαὺστ καὶ τῆς Κουΐδαν, ἃς λόγες τὸν Μακεδόνα κτίσαι Αλέ ξανδρον. Ἐπεὶ δὲ τῶν πρὸς τῷ Καυκάσῳ Σκυθῶν καὶ τῶν τρος Βορράν τετραμμένων μνείαν ἐποιησάμην, φέρε τα παρηκολουθηκότα τούτοις ὥσπερ ἐμβόλιμά τινα διηγήματα, εἰ καὶ τῇ ἱστορία μή πρόσφορα, προεκλώμεθα. Πρὸ τούτων δὲ τῶν ἐνιαυτῶν Χαγανος ὁ πρὸς τῇ ἔῳ ὑπὸ τῶν Τούρκων ὑμνούμενος, τὸν τῶν ᾿Αβδελῶν ἐθνάρχην, ἄλλος δ' ἄν τις τῶν Εφθαλιτῶν λεγομένων ἐρεῖ, κατακράτη; νικήσας. τὴν τοῦ ἔθνους ἀρχὴν περιβάλλεται. Ἐπὶ μέγα τιίνυν τῇ νίκῃ ἀφθεὶς, καὶ τὸν Στεμεϊσαγαν σύμμα χον ποιησάμενος, καὶ τὸ τῶν ᾿Αβάρων ἔθνος ὑποχείριον καθιστά Αβάρων, οὐχ οἱ ἀνὰ τὴν Εὐρώ πην καὶ Παννονίαν προσοικεῖν ἔλαχον· ψευδωνύμως γὰρ οὗτοι τοὔνομα περιέθεντο, πρεσβυτέραν τὴν ἄφιξιν τῶν Μαυρικίου χρόνων πεποιημένοι. "Οθεν δὲ καὶ τὸ γένος ἔλκουσιν οὗτοι, μικρὸν ὕστερον λέξω. Τῶν γοῦν ᾿Αβάρων ἡττηθέντων Χαγάνῳ, πρὸ; τοὺς κατέχοντας τὴν Ταυγὰς ἐποιήσαντο τὰς ἀποφυγάς. Ἡ δὲ Ταυγάσε πόλις Τούρκων ἐπιφανής καθέστηκε δ' αὕτη Ἰνδοῖς ὅμορος ὧν τὸ ἔθνος ἀλκιμώτατον μάλιστα, καὶ τοῖς κατὰ τὴν οἰκουμέ νην ἔθνεσιν ἀπαράμιλλον. Ἐκεῖθεν δὲ πρὸς τὸ ἀγχιστεῦον ἔθνος τῶν Μουκριτῶν ἵενται. Πολλὴ δ' ἐκείνῳ ἀλκὴ καὶ μελετήματα πρὸς κινδύνους διη νεκή, γενναίως μάλα εγκαρτερούσης τούτοις αὐτῶν τῆς ψυχῆς. Ὁ δὲ Χαγάνος έγχειρῶν καὶ τὸ τῶν Σογδρ Εθνος χειρονται ισχυρότατον ἀπάντων καὶ πολυανθρωπότατον· δ περὶ τὸν Τίλ ποταμὸν νέμε ται, ἂν Μέλανα Τοῦρκοι καλοῦσιν· ὅν οἱ παλαίτατοι ἄρχοντες Οὐδὴρ και Κουνοὶ ἀνομάζονται· ἀφ᾽ ὧν καί τινα τῶν ἐθνῶν οὕτω κλήσεως ἔτυχον κληρωσάμενα τὴν ἐπωνυμίαν. Τοίνυν Ἰουστινιανοῦ τὰ σκῆπτρα διέποντος ἐκ τῶν πάλαι φυλάρχων μοιρά τις αποδράσασα, προσφοιτᾷ τῇ Εὐρώπῃ, οἳ καὶ Αβαρας ἑαυτοὺς κατωνόμασαν· καὶ τὸν ἡγεμόνα σφῶν τῇ τοῦ Χαγάνου προσηγορίᾳ ἐσέμνυναν. "Οτα ἐὲ τῶν ἐθνῶν Οὐννικά, Βαρσήλτ καὶ Οὐνιγούροι καὶ Σάβιροι, τῶν ἐκ τοῦ Οὐὰρ καὶ Γουνὶ ἀπόμοιραν αὐτοῖς πλησιάζουσαν ἐθεάσαντο, εἰς δέος ἐνέπιπτον μέγιστον, οιόμενοι ᾿Αβάρους ἐκείνους τους φοβερούς ἐνδημῆσαι τῷ χώρῳ· καὶ διὰ τοῦτο δώροις τούτους δεξιωσάμενοι, δι' αὐτῶν τὴν ᾿Αλβανίαν κατέσχον. Οἱ δὲ φυγάδες ἐκεῖνοι συνιδόντες συμφέρουσαν σφίσι τὴν προσωνυμίαν, "Αβαρας τοῦ λοιποῦ ἑαυτοὺς και Populi qui hic commemorantur prope omnes in Pannoniis consederunt. De Abaribus sive Saberis, dubium non est, qui Sabariæ nomen liquerunt. Ver Slavorum lingua, etiam nunc Panre- ' spondit. Et cum Chaganus ad hunc modum famil`arius cum Prisco rixaretur, Priscus ei, quod ex Oriente profugisset, convicii loco objecit. 846 CAPUT XXX. Expositio longior per digressionem, de Abarum origine, ut ex Oriente in Occidentem transierint. Et de Monte Icar, et de veteribus Persarum mori. bus et institutis; item de urbibus Tag:ust et Clubdam, quæ ab Alexandro Macedone conditæ esse feruntur. Quandoquidem autem Caucasiorum, atque item Borealium Scytharum mentionem intulimus, ae quæ consecuta sint, perinde atque adjectitias narrationes, quamvis ad historiam non pertineant, «χρonamus. Ante cos annos Chaganus, qui in Oriente a Turcis laudibus celebratur, Abdelarum, (alius autem, Ephthalitarum dixerit) gentis princpe fortiter debellato, populi ejus imperium sili sumpsit. Ea victoria magnopere elatus, et Stemeiscl:gauo socio sibi belli ascito, Abarum quum que nationem ditioni suæ subegit: non eorum Abarum qui in Europa et Pannonia sedes ceperunt, falso namque sibi isti nomen id usurparunt, cuka anle Mauricii tempora eo ad venissent. Unde vero et ii genus ducant, paulo post dicam. Itaque Abaribus a Chagano devictis, adl eos illi, qui Taugast tenuare, confugerant. Est autem Taugast civitas Turcorum perquam celebris, Indis finitima, cujus populus omnium est fortissimus, gentem in universo orbe, quæ ei comparetur, non habens. Inde vero ad vicinam nationem Mucritorum venerunt, cui et ipsi nationi magnum est robur, et continua · ad pericula, quæ magnis animis fortiter sustinent, studia. Chaganus porro gentem quoque Sogor aggressus suhegit, robustissimam et populosissimam, Hæc ad amnem Til accolit, quem Turci Nigrum, et antiquissimi principes Uder et Cunnt nominarunt: a quibus nominibus quædam etiam gentes appellationem sunt sortita. Porro Justiniano imperante, ex antiquis ejus gentis optimatibus pars quædam profugiens, in Europam venit. lli Abares seipsos nominarunt, ducemque suum Chagani cognomento exornarunt. Sed enim populi luanici Barselt et Uniguri et Sabiri, ubi partem gentis Var et Guni appropinquare sibi viderunt, in timoren maximum inciderunt, Abares illos formidatos in regionem eam venisse rati: eamque ob causam muneribus eos invitarunt, et per ipsos Albania potiti sunt. 847 Et fugitivi ipsi animadvertentes, commodam sibi eam appellationem esse, Abares deinceps seipsos nominarunt. Inter Scythicas namque nationes ea gens longe bellicosissima, et ad excursiones faciendas aptissima esse perhibetur. Ad hodiernum sane usque diem Pseudabares isti geno sive Hungarus dicitur. Uri et Urzi Hungari sunt. Unigri ipsissimi Hungari sunt. Cumorum: 210men et geus ipsa nunc quoque Hungariæ partem retinet, etc.

NICEPIIORI CALLISTI teris ortu divisi, partim ab Var, partim a Chumi τωνόμαζον. Λέγεται γὰρ τοῖς τῶν Σκυθῶν ἔθνεσι appellationem habent. Posteaquam autem de rebus Psudabarum diximus, ad historiam contexendam redeamus. Ogorilia igitur devicto, et Tucoch gentis principe ore gladii a Chagano sublato, una cum hoc, nationis ejusdem cæsæ sunt triginta myriades, ita ut continuata interemptorum cadavera dierum aliquot inhibuerint iter. Cum vero hæc tam præclara Chagano obtigisset victoria, civile inter Turcos coortum est bellum. Siquidem Turun quidam Chagani cognatus, res. novas molitus, copias magnas contraxit, quibus Chagano congressus superior fuit At ille aliis tribus Chaganis in societatem belli vocalis, contra tyrannum progressus est et pugna ad castellum lcar commissa, inter cades multas tyrannum interemit, et diLionem suam recuperavit. Victoriæ ejus gratulatio cum aliis principibus, tum Mauricio ipsi est significata. Premium gratulationis ejus tale fuit: Romanorum imperatori magnus despotes septem gentium, et septem orbis terræ climatum dominus.» Enimvero montem Icar, aureum Persie vo cant, orientem versus situm, propterea quod frugum est feracissimus, pecoribusque et jumentis frequentissimus. Persis autem lex est, ut potentissimo Chagano aureum hunc montem concedant. lidem duabus hisce rebus prorsus se gloriantes eferunt, quod nunquam epidemiam pestilentiæ viderint, et quod rari in regione corum sint terræmotus. Terram autem Gaatl et Sogdoanem concussiones et pestilentias experiri dicunt. Turci sane summopere ignem colunt, acrem et aquam lionorant, terrain hymnis celebrant, et eam solam adorant, Deumque, qui caelum et terrani condidit, που minant: cui ctiam equis, Lobus, et ovibus sacrificant. Sacerdotes quoque habent, qui de rebus futuris divinare existimantur: apud Medos vero septem populi ordines, res præcipuas expediunt. Et lex antiqua partiri aliter negotia non permittit. 848 Qui enim Arsacidarum ordo dicitur, regnum apud se retinet, el regi diadema imponit. Ordo alius rei militari præest: alií politia curæ est. Alius controversias de quopiam, quod arbitro judice indigeat, inter ambigentes exortas decidit. Quintus populi ordo equites regit. Qui hunc consequitur, tributum a civibus et subditis exigit, et regio arario praest. Septimus regis cquos cur.t, et vesten mnilitarem servat. Masce leges in aula regia Darium qui llystaspis dictus est, sacrasse ferunt. Cæterum ea ætate Turci illi ex Var et Chuni profugientes, in Europam venerunt, et se Abaribus, qui sub Chagano erant ad decem ipsi millium numerum pertingentes, conjunxere. Turcorum autem orientalium Chaganus bello civili confecto, prospere res administravit, et missis ad incolas Taugast legatis, foedus cum illis legitimum iniit, regnumque suum pacavit. Princeps vero in Tangast, τοῦτο μᾶλλον τὸ φῦλον ἐντρεχέστατον καὶ πολεμι κώτατον εἶναι. Αμέλει τοι καὶ μέχρι τοῦ δεῦρο οἱ ψευδάθαρες οὗτοι τῇ τῶν γενῶν ἀρχῇ διῄρηνται· οἱ μὲν γὰρ ἐκ τοῦ Οὐὰρ, εἰ δ' ἐκ τοῦ Χουν. ὀνομάζον ται. Ἐπεὶ δὲ τὰ τῶν ψευδαβάρων ἡμῖν εἴρηται, ἐπὶ τὸ τῆς ἱστορίας συνεχὲς ἐπανέλθωμεν. Ογομλία τείνουν νενικημένου, καὶ τοῦ Τουκδχ ἐθνάρχου στο ματι βομφαίας προς Χαγάνου ἐκδεδομένου, σὺν τού ται, ἀναιροῦνται τῆς αὐτῶν φυλῆς μυριάδες τριά κοντα, ὡς ἐδὲν ἡμερῶν ἐπέχειν τὴν τῶν πεπτωκό των σωμάτων συνέχειαν. Τῆς δὲ νίκης ἐπιφανώς τοιαύτης τῷ Χαγάνῳ γεγενημένης, ἐμφύλιος τοῖς Τούρκοις ἐπιγίνεται πόλεμος. Τουρούν γάρ τις Χα γάνῳ τῷ γένει προσήκων, νεωτερίζειν ἐπέβαλε· και δυνάμεις μεγάλας ἀθροίσας, Χαγάνου ἐπικριτέστερος ἦν. Ἐκεῖνος δ' ἑτέρους τρεῖς Χαγάνους ἑταιρισάμενος, ἔπεισι τῷ τυράννῳ· καὶ πρὸς τῷ Ικαρ χωρίῳ συμβαλών, κτείνει τὸν τύραννον φόνου πολλοῦ προελθόντος, καὶ τῆς ἰδίας αὖθις χώρας και θίσταται κύριος. Τὰ δ' ἐπινίκια τοῖς τε ἄλλοις καὶ Μαυρικίῳ διεμηνύετο, ταῦτα ἐν προοιμίοις γράψας, • Τῷ βασιλεῖ τῶν Ῥωμαίων ὁ μέγας δεσπότης, ἑπτὰ γενῶν καὶ κύριος κλιμάτων τῆς οἰκουμένης ἑπτά.» Τὸ δὲ ὄρος τὸ Ἱκάρ χρυσοῦν οἱ Πέρσαι και λοῦσιν ἐπὶ τὰς ἀνατολῆς ἔχον τὴν ἵδρυσιν. Οὕτω δὲ καλεῖται διὰ τὸ δαψιλὲς τῶν ἐν αὐτῷ φυομένων καρτῶν, καὶ διὰ τὸ κατάκομον εἶναι θρεμμάτων καὶ νωτοφόρων ζώων ἐς μάλιστα. Νόμος δὲ Πέρσαις τῷ ἐπικρατεστέρῳ Χα͵ ἀνῳ τοῦ χρυσοῦ ὄρους παρα χωρεῖν. Δυσὶ δὲ καὶ τούτοις ὡς ἐπίπαν Πέρσαι μετ γαλαυχούσι, τῷ μηδέποτε λοιμῶν ἐπιδημίαν θεῖ σθαι, καὶ τῷ σπάνιν σεισμῶν κατὰ τὴν ἐκείνων εἶναι χώρα. Τήν γε μήν Κααθ καὶ Σογδοανὴν καὶ σεισμῶν καὶ λοιμῶν ἐν πείρῃ γενέσθαι φασίν. Οἱ δὲ Τοῦρκοι μάλα ἐκτόπως τιμῶσι τὸ πῦρ. Ἀέρα δὲ καὶ ὕδωρ γεραίρουσι· γῆν δὲ ὑμνοῦσι, προσκυνοῦσι δὲ μόνῃ ταύτῃ· καὶ Θεὸν ὀνομάζουσι τὸν τὴν γῆν καὶ τὸν οὐρανὸν πεποιηκότα· ᾧ καὶ θύουσιν ἵππους, βίας καὶ πρόβατα· καὶ ἱερεῖς κεκτημένοι, οἳ καὶ τὴν τῶν μελλόντων δοκοῦσιν ἐκτίθεσθαι προαγόρευ σιν· δήμοις δ' ἑπτὰ παρὰ Μήδοις αἱ τῶν πράξεων τίμιαι διαλύονται νόμῳ πρεσβύτῃ μὲ ἄλλως ειωθότι κληρονομείσθαι τὰ πράγματα· τὸν μὲν οὖν ᾿Αρα είδην ἐπιλεγόμενον δῆμον τὴν βασιλείαν κατέχειν, καὶ τοῦτον περιβάλλειν βασιλεῖ τὸ διάδημα· ἄλλου δὲ δῆμον τῆς πολεμικῆς προεστάναι συντάξεως. Καὶ ἑτέρῳ αἱ πολιτικαὶ φροντίδες ανάκειται. Ετερο; δὲ τὰς διαφορὰς διαλύει τῶν περί τι καταστασια ζόντων καὶ διαιτητοῦ δεομένων. Ὁ δὲ πέμπτος ἡγεῖται τῆς ἵππου· τὸν δὲ μετὰ τοῦτον φορολογεῖν τὸ ὑπήκοον, καὶ τῶν βασιλικών ταμείων ἔφορον περ φυκέναι· τὸν δὲ ἕβδομον, κηδεμόνα τῶν ἵππων, καὶ πολεμικῆς ἐσθῆτος ἐπιστατεῖν, Δαρείου, ὡς φασι, τοῦ Ὑπτάσπου τουτονὶ τὸν νόμον ἐν τοῖς βασιλείοις εντεμενίσαντο,. Κατὰ δὲ τοῦτον τὸν χρόνον, ἐκ τῶν Οὐὰρ καὶ Χουνὶ ἕτεροι τῶν Τούρκων ἀποδράντες Confundi vitentur hic Persarum et Turcorum nomina.

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVIII. καὶ πρὸς τὴν Εὐρώπη, γενόμενοι, τοῖς περὶ τὸν Taisan nomen sortitus est, quol lingua Greca Dei Χαγάνου Αβάροις συνάπτονται ἐς δέκα χιλιάδας filium sonat. Pacatum et seditionibus vacuum re· Αριθμημένοι. Ὁ δὲ τῶν εἰς ἕω Τούρκων Χαγάνος, grum regionis ejus princeps obtinet, propterea τὸν ἐμφύλιον διαλυσάμενος πόλεμον, εὐδαιμόνως quod geus tota administrationem ei deferre solet. ἐχειραγώγει τὰ πράγματα· καὶ πρὸς τοὺς ἐποίκους Statuas colunt, leges apud cos justæ sunt, vitam τῆς Ταυγάστ διαπρεσβευόμενος, εὐθείας ἐποιεῖτο sobrie semper degunt. Constitutionem sacrosanσυνθήκες, ἀστασίαστον τὴν ἑαυτοῦ ἀρχὴν καθι ctam habent, ne quis virorum se auro exornet, στῶν· ὁ δὲ τῆς Ταυγάστ ἀρχηγὸς Ταϊσὰν ὄνομα quamvis auro et argento propter commoditalen ἐκληρώσατο, ὅπερ υἱὸς Θεοῦ Ελλήνων λέγοι φωνή. mercimoniorum abundent. Disterminat eam ditioΑστασίαστος δὲ τῷ κλιματάργῃ αὐτῆς ἡ ἀρχή· οἷς nem amnis, inter duos maximos inter se dissidenτὸ γένος ἅπαν τὴν ἡγεμονίαν παρέχεται· θρησκεύ tes populos fluens, quorum alteri nigra, alteri ουσι δὲ ἀγάλματα. Νόμοι δὲ παρ' αὐτοῖς δίκαιοι, coccinea vestis est. Qui atro amictu gaudent, fluκαὶ σώφρων βίας διαπαντός. "Αλυτος δὲ νόμος αύτ mine trajecto rubram gestantibus vestem bellum τοῖς μὴ χρυσῷ καλλωπίζεσθαι ἄῤῥενας, καίπερ intulerunt, et fortiter imperium omne obtinueχρυσῷ πολλῷ καὶ ἀργύρῳ περ.αντλουμένοις τῷ runt, quo tempore Mauricius Romanum imperium ἐπωφελῶς ἐμπορεύεσθαι. Διορίζει δὲ ταύτην ποτα administravit. Conjuges ibi regum aureos currus μᾶς, δυσὶ μεγίστοις έθνεσι μεσιτεύων ἀντιθέτους habent, qui a singulis bobus trahuntur. Boves isti ἀλλήλοις· ὧν τῷ μὲν ἐσθῆς μέλαινα, τῷ δὲ ἑτέρῳ auro et magni pretii lapillis splendide sunt ornati. κοκκάβαφος. Πολέμου δὲ νόμῳ τὸ μέλαν διαπεραιω- Eisdem freni quoque aurei sunt. Et qui regnum σάμενοι τῷ τὴν ἐρυθρὰν ἡμφιεσμένῳ ἐσθῆτα συν in Taugast suscepisset, cum septingentis feminis στησι πόλεμον· καὶ νεανικῶς τῆς ὅλης ἡγεμονίας noctem totam consumebat. Uxores autem illuτὴν ἀρχὴν ἐκληρώσατο Μαυρικίου ηγεμονεύοντος. striumibi virorum argenteis pilentis utuntur. Porro Τὰ δὲ γύναια τῶν ἐκεῖσε βασιλευόντων ἐκ χρυσοῦ Taugast urbem condidisse Alexandrum Macedoπεποιημένας ἔχουσι τὰς ἁρμαμάξας, ὑφ᾽ ἑνὸς ἑλκο nem, Barbari dicunt, cum Bactrianos scilicet et μένας βούς, ἐκάστου κεκοσμημένου πολυτελῶς ἐκ Sogdoanem 849 subegit, duodecim Barbarorum χρυσοῦ καὶ λίθου μέγα τιμίου. Εἰσὶ δὲ καὶ χαλινοί myriadlibus in ea combustis. Aliam quoque urben ταῖς βουσὶ χρυσοκόλλητοι. Ὁ μὲν οὖν τὴν ἡγεμονίαν non ita multis milliaribus inde dissitam, idem τῆς Ταυγάστ ανειληφώς ἑπτακοσίαις γυναιξὶ κατε- Alexander statuisse fertur, quam Chubdam vocant. παννυχίζετο. Τὰ δὲ γύναια τῶν περιφανεστέρων Cujus præfectum mortuum, lege hoc ita jubente, ἐκεῖτε ἀνδρῶν ἀργυραῖς κέχρηνται ταῖς ἁρμαμά- conjuges ejus perpetuo lugent, reque unquam a ξαι;. Τὴν δὲ Ταυγάστ ταύτην κτίσαι φασὶν οἱ βάρ• sepulcro discedunt, pulla veste indulr, et capite βαροι τὸν Μακεδόνα ᾿Αλέξανδρον, ἐπηνίκα του, τε novacula raso. Chubdam duo maximi amnes diΒακτριανούς καὶ τὴν Συγἱοανὴν ἐδουλώσατο, δίκα vidunt, quorum ripis cupressi frequentes imminent. καὶ δύο καταφλέξας ἐν αὐτῇ μυριάδας βαρβάρων. Multi in ea regione sunt elephantes. Mercimonia Δείμασθαι δὲ καὶ ἄλλην πόλιν ἀπὸ σημείων ταὐτῆς autem cives cum Indis exercent, corpore quam ὀλίγων φασὶ τὸν Μακεδόνα ᾿Αλέξανδρον, ἣν Χουδδάν maxime candidis. Sunt ibi quoque vermes quam ὀνομάζουσιν· ἧς τὸν ἡγεμόνα τεθνηκότα νόμος plurimi, fila Serum nentes, multiplici et vario coἐκράτησεν ὑπὸ τῶν γυναίων πενθεῖσθαι διηνεκῶς· lore. Eos Barbari magno studio curant. De his καὶ μηδέποτε τὸν τάφον ἀπολιπεῖν, μέλανα ήμφιες hactenus: quæ quidem non frustra erposui. Cum σμένα;, καὶ ξυρῷ τὰς τρίχας ἀποῤῥιπτούσας. Δύο enim de Abarum gente, et eorum duce Chagano δὲ μέγιστοι ποταμοὶ τὴν Χουβδὰν διειλήφασιν· ὧν dixerim, ut ille propter Alexandri martyris male αἱ ὄχθαι κυπαρίσσοις ὡς εἰπεῖν κατανεύονται. Πε- tractatas reliquias, pœnas dederit, et rem maxiριπολούσι δὲ τὸν χῶρον ἐλέφαντες. Τὰς δὲ ἐμπορία; mam mirifice a Verbi matre gestam hic commeἸνδοῖς συναναμίγνυνται λευκοῖς τὸ σῶμα τὰ μάλι moraturus essem, eam ob causam paululum a proστα· ἐν οἷς καὶ σκώληκες οἱ τὰ Σηρῶν νήματα posito digressus, hac retuli. Sed jam bistorian πλέκουσι πάνυ πολλοί. Εναλλαξ καὶ ποικίλην κε- nostram ad carceres ipsos revocemus. " κτημένοι τὴν χρόαν. Φιλοτίμως δ᾽ ἀσκοῦσιν οἱ βάρβαροι τὴν περὶ τὰ τοιαῦτα ζῶα φιλοτιμίαν. Περὶ μὲν οὖν τούτων τοσαῦτα εἰρήσθω. Καὶ ταῦτα δὲ οὐχ ἁπλῶς διῆλθον· ἀλλ' ἐπεὶ ἔμελλον τῇ ἱστορίᾳ μέσ ή γιστά τινα περί τε τοῦ τῶν ᾿Αβάρων ἔθνους καὶ τοῦ σφῶν ἀρχηγοῦ Χαγάνου διεξελθεῖν, ὑπερφυώς εἰρ · γασμένα τῇ τοῦ Λόγου μητρί, τούτου χάριν κἀγὼ πάλιν τὴν ἱστορίαν ἀγάγωμεν. Περὶ ὧν Μαυρίκιος ἐπὶ τῇ σορῷ τῆς ἁγίας καὶ πανευφήμου μάρτυρος διεπράξατο Ευφημίας. Δώσω τοίνυν τῷ λόγῳ, ὁ Μαυρικίῳ ἐπὶ τῇ πανευφήμῳ μάρτυρι Ευφημία γεγένηται. Ριθυμία γάρ τις εἰσῄει τῷ βασιλεῖ ψυχῆς, σμικρολογεῖσθαι περί τὰ ταύτης ἐξαίσια θαύματα, καὶ ῥᾳδιουργίαν ἐν μικρόν τι παρεξιών διεξήλθον. Ἀλλ᾽ ἐπὶ τὴν νύσσαν CAPUT XXXI. Quæ Mauricius ad tumulum sanctæ et inclytæ martyris Euphemiæ fecerit. Hoc loco autem, quid Mauricio in celeberrima martyre Euphemia acciderit, d'cam. Iners namique cogitatio imperatori incesserat, ut anxie nimis ce ingentius ejus miraculis inquireret, et fallaciaus

Louinum prodigia ab ea edita esse pularet. Ex θρώπων εἶναι τὸ περὶ ἐκείνην τεράστιον ᾤετο. Αντιadverso enim Constantinopoli inclyta Chalcedomensium civitas sita est, ubi sane templum quoque est magnifice constructum. Diximus autem non ita dudum, sacrosanetas ejus reliquias olim in hoc ipso templo, in urna marmorea repositas esse. Atque in ejusdem memoria, miraculum insigne, 250 atque eis qui id non viderunt, prope incred:- bile fieri solere. Ex quo enim illa in martyrii stadio decurrit, et corpus ejus in monumento conditum est, ipso passionis ejus die, in conspectu omnium, loci ejus episcopus, spongiis quibusdam ex defunctæ corpore sanguinis liquorem haurit. Sanguinem sane veluti ab recens caeso corpore vulnerum tabo mistum, et unguentis quibusdam ex seipsis natis temperatum cernas, quem exiguis vitreis vasculis episcopus exceptum atque divisum, turbæ advenienti donat. Iloc igitur auditum, sicuti dixi, animi quadam vecordia in dubium vocans Mauricius, cum tempus appeteret, argenteum Lrnatum ex sepulcro detrahit, et imperiali signo monumentum martyris obsignat: sic enim hoc incredulitatis volebat audacia. Postquam autem tempus ipsum quod debebat, advenit, curiose mysterium indagat, accuratiusque experimento sollicito miraculum explorat. Ecce tibi vero rursum, sicuti antea, sanguis unguento conditus, instar rivuli e monumento promanat, et spongiæ sanguine suaveolenti pinguescunt. Et martyr ipsa tum, ut prolixius sanguinis fous profueret, fecit: atque illa ad hunc modum imperatoris incredulitatem eradiens, castigavit. Ipse autem digitis sanguini admotis, eoque humore delibutis, seipsum sanctificando conspersit: et reipsa, ut id crederet, persuasus, deinceps cum admiratione laudes suas cl..ra voce martyri tribuit. CAPUT XXXII. De insigni miraculo, quod ad monumentum Glyceria martyris unguento scaturiens, ad Heracleam Perinthi accidit. πέραν γὰρ τῆς Βυζαντίδος ή περιώνυμος Χαλκηδο νέων ίδρυται πόλις· οὗ δὴ καὶ νεὼς μεγαλοπρεπώς Ασκημένος ἐστίν. Εἴρηται δ' ἡμῖν οὐ πάνυ πόρρω, καὶ τὸ πανίερον ταύτης λείψανον ἔκπαλαι τῷδε τῷ σικῷ καθεστάναι ἐπὶ λάρνακος μαρμάρου πεποιημένης. Ταύτης δὲ τῇ μνήμῃ καὶ σημεῖον παράδο ξον, καὶ τοῖς μὴ τεθεαμένοις σχεδὸν ἄπιστον ἐπιγί γνεσθαι. Αφ' οὗ γὰρ τὸ τοῦ μαρτυρίου διήνυσε στά διον, τῷ τάφῳ κειμένου τοῦ σώματος, κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς τελειώσεως, ἐπ' ὄψεσι πάντων ὁ τὴν αὐτόθι ἱερατικὴν ἀξίαν κεκληρωμένος, σπόγγοι; τι σὶν ἀπὸ σώματος τεθνεῶτος πηγὰς αἱμάτων ἠρύεται καὶ εἶδες ἂν ὡς ἀπό τινος νεοσφαγοῦ; σώματος εχῶρσι τραυμάτων αναμεμιγμένα τὰ αἵματα, μύροις αυτοφυέσι συγκεκραμένα τισί· καὶ τούτων τὰς δια νομὰς ἐπὶ σκευῶν ἐξ ὑέλου πεποιημένων μικρῶν, τοῖς ὄχλοις τὸν ἱερέα ποιούμενον. Τοῦτο τοίνυν ὡς εἴρηται τὸ ἐξάκουστον ῥᾳθυμίᾳ ψυχῆς διαπιστῶν ὁ Μαυρίκιος, τοῦ καιροῦ προσιόντος, τὸν ἀργύρεον ἀφῃρεῖτο κόσμον τὸν τάφον, καὶ ταῖς βασιλικαῖς περιεφρούρει σφραγίσι τὸ μνῆμα τῆς μάρτυρος. Οὕτω γὰρ τὸ τῆς ἀπιστία; θράσος ἐβούλετο. Ἐπεὶ δ' ὁ προσήκων ἐνειστήκει καιρός, περιειργάζετο τὸ μυστήριον· καὶ τὰ τοῦ θαύματος ἐξετάζων, βασάνω ἀκριβεῖ ἐδοκίμαζε. Καὶ πάλιν ὡς πρότερον μεμυρ:- σμένων αἱμάτων ἀπὸ τοῦ μνήματος ἐπήγαζον που ταμοί, τῶν σπόγγων αὖθις πιαινομένων εὐωδίας ἐν αἷμασι. Καὶ τότε μᾶλλον ἡ μάρτυς πολλαπλασίω τὴν ἔκροιαν τῶν αἱμάτων ἐπήγαγεν. Η μὲν οὖν οὕτω τοῦ βασιλέως ἐπαιδαγώγει τὸ ἄπιστον σωρο νίζουσα· ὁ δ᾽ αὐτοκράτωρ τοῖς αἷμασι τοὺς δικτύο λους προσῆγε· καὶ διαβρόχους ποιῶν, ἑαυτὸν ἅπαν ταχοῦ καθηγίαζε. Καὶ πεισθεὶς ἐκ τοῦ πράγματος, τοῦ λοιποῦ τῇ μάρτυςι τὸν αἶνον διαπρυσίω; ἀνέ πεμπεν ἐκπληττόμενος. Minime vero abs re fuerit, si celeberrimæ mar. tyris istius prodigio, admirande Glyceriæ, et ipsius martyris, miraculum conjunxero. Vir quidam, cui Paulino nomen erat, obscu:0 loco natus, in bonis Lumen disciplinis admodum educatus, manifesto in impostorum et maleficorum barathrum demersus e-se deprehensus est. Incantatori huic et mago argentea fuit pelvis, in qua detestandum cruorem excipiens, per eum exsecrandus ipse cum apostatis virtutibus colloquebatur. Vasculum id necessitate flagitante argentariis vendidit. 851 Qui pretio numerato lancem eam receperunt, venalemque et ipsi pro foribus cuivis prætereunti emendi liberam facultatem facientes proposuerunt. Accidit autein, ut Perinthius antistes Byzantii esset, el pelvi eau, ita ut venumdabatur, compararet. Itaque cum vasculo empto se in sedem suam recepit, et ob reverentiam unguenti martyris Glyceriæ, sublato priore vase ænco, argenteum illud reposuit, Περὶ τοῦ γενομένου παραδόξου θαύματος ἐπὶ τῇ μυροδόχη Γλυκερίας τῆς μάρτυρος ἀνὰ τὴν Πειρίνθου Ηράκλειαν. Οὐκ ἀπὸ δ' ἄν μοι καιροῦ γένοιτο, εἰ καὶ τὸ συμἘὰν τῇ θαυμαστῇ Γλυκερία καὶ μάρτυρι, τῷ τῆς πανευφήμου τεραστίῳ συνάψω. Ανήρ γάρ τις Παυ λίνο; τὴν κλῆσιν καὶ τῶν ἀσήμως βιούντων, παιδεία, δ᾽ ὅτι πλείστης μετειληχώς, ἐπὶ τὸ τῶν γοήτων βάραθρον ενεχθείς, ἔνθεν κατάφωρος γίνεται. Τούτῳ τῷ γόητι ἀργύρεος ἐνῆν λεκανὶ;, ἐν ᾗ τὰ ἐναγὴ αίματα συναθροίζων, ταῖς ἀποστατικοῖς δι' αὐτῶν ὁ ἐξάγιστος προσωμίλει δυνάμεσι· ταύτην οὖν τὴν ἐξ ἀργύρου δεξαμενήν ἀνδράσιν ἄργυρον ἐμπορευομένοις χρείας ἀναγκαίας καλούσης ἐπίτια σκεν. Οἱ μὲν οὖν τὰς τιμὰς καταθέμενοι τὸ σκεῦος ἐλάμβανον· καὶ αὖ οὗτοι πρὸ τῶν θυρῶν τὸ σκεῦος ἐτίθεντο, ἄδειαν διδόντες παντὶ τῷ παραπορευομένων ὠνήσασθαι. Διατρίβοντι δ' οὖν ἐ; Βυζάντιον τῷ τῆς Πετρίνθου ἀρχιερεῖ, ὤνιον ἐκείνῳ ἡ λεκανίς γίνεται πρὸς ἐκποίησιν ἡρτημένη· καὶ ὁ μὲν μεθ᾿ οὗ ἐποία το σκεύους τὴν οἰκεῖον κατελάμβανε θρόνον· αίδι δὲ τῶν μύρων Γλυκερίας της μάρτυρος, ὁ ἱερεὺς τὸ

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVIII. πρώην χάλκεον ὑπαλλάττων σκεῦος, τὸ ἀργύρεον cultui divinitus manantis unguenti id maxime conἀντιτίθησι, τῇ λατρείᾳ τῶν θεοῤῥύτων μύρων τοῦτο μάλα δὴ προσῆκον οιόμενος. Καὶ ὁ μὲν οὕτως ἐποίει· ὁ δὲ ποταμὸς τῶν μύρων ανείργετο. Η γὰρ μάρτυς βδελυττομένη τὸ μυσὸς τὴν χάριν συνέστελ λε· μηδὲ γὰρ εἶναι θεμιτὸν ἄντικρυς ἔλεγε και στο γῶσα τὸ καθαρὸν τοῦ μὴ καθαροῦ ἐφάπτεσθαι. Τοῦτ' ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας γινόμενον ὁ ἱερεὺς διαγνούς, ἐν δεινῷ ἐποιεῖτο· καὶ φροντίσι ποικίλαις διεδονεί το, εἶχε δι' αὐτοῦ ἡ Ἐκκλησία του τοσούτου χηρεύει καλοῦ. Ἔνθεν τοι καὶ πρὸς δάκρυα καὶ δεήσεις χωρῶν, κατελιπάρει Θεὸν λῦσαι τοῦτο τὸ ἄχθος καὶ τὸ μυστήριον ἀναδείξαι τοῦ πράγματος· καί γε Θεοῦ καλῶς ἀποστραφέντος τὸ μύσος, καὶ τὴν ἄγνοιαν ἐνδίκως οἰκτείραντος, κατάδηλα δι᾿ ὀνείρων τούτῳ τὰ τῆς δεξαμενῆς ἐποιεῖτο βδελύγματα. Καὶ παραχρῆμα τὴν ἐξ ἀργύρου φιάλην ὑπεξῆγεν ἐκείνην· τὴν δ᾽ ἐκ χαλκοῦ πρεσβύτιδα, λάτριν αὖθις ὡς ἁγνὴν προστίθησι τῷ σεβάσματι οἷα παρθένον καὶ ἄχραν τον. Καὶ δῆτα βλύζει παραυτίκα πάλιν τὸ μύρον, καὶ τῶν θαυμάτων ή χύσις αὖθις πηγάζει. Στηλι τεύεται δὲ διαπρυσίως τὸ βδέλυγμα· καὶ ἡ πόλις τὴν σφετέραν αὖθις περιβάλλεται δόξαν. Τοῦτο εἰς Στα τῷ κρατοῦντι ἀνενεχθὲν διὰ τοῦ τῆς πρώτης ἐπειλημμένου ἀρχῆς· Ἰωάννης οὗτος ὁ Νηστευτής ἦν· καὶ ὑπ' αὐτοῦ εἰς τὸν τῶν καταδίκων φόνον ἐξαφθεὶς ὁ κρατῶν, τοῦ βασιλέως μεταμέλῳ καὶ μετ τανοίᾳ ἰάσασθαι βουλομένου τὸ ἔγκλημα, δικαστήριον μέγιστον συναθροίζεται· καὶ γοήτων πληθὺς ἐμφανίζεται· οἳ καὶ δεινῷ περιπλακέντες ἀφύκτῳ, ἐκεῖνοι μὲν πρὸς κόλασιν ἐξεδίδοντο͵ τὰς προσηκούσας ποινὰς εἰσπραξόμενοι· ὁ δέ γε Παυλίνος, ξύλῳ πρὸς τὸ ἄναντες κεχηνότι ανασκολοπισθεὶς, αἰσχρῶς τὸ ζῆν ἀποῤῥήγνυσιν· πρότερον τὴν τοῦ παιδὸς τεθεαμένος σφαγήν· ἦν γὰρ δὴ καὶ αὐτῷ μεταδούς ἀρκούντως τῆς ἀνοσίου μαγγανείας τὰ τερατεύματα. Τοῦτο μὲν δὴ τοιοῦτον· δ δὲ καὶ ἄλλο παράδοξων διεπράχθη κατ' ἐκεῖνο καιροῦ τῇ τοῦ Λόγου Μητρί διηγήσομαι. Οπως ἀξία δίκη μετῄει ποινάς εισπραττομένη οἱ κατὰ τῆς ἁγνῆς Θεομήτορος βλάσφημον και κινήκασι γλῶτταν. "Ελληνές τινες ἔν τιν: συμποσίῳ ἐπ' οἴκου τινὸς περὶ οἶνον ποιούμενοι τὴν διατριβήν, μετὰ τὸ ἄριστον ἐπεὶ καὶ ἱκανῶς διάβροχοι τῷ πότῳ ἐγένοντο, Έπειτα βλασφημεῖν ἐπεχείρουν καὶ λοιδορεῖσθαι τῇ τοῦ Λόγου Μητρί, τελευταῖον τῷ πότῳ σπούδασμα ἐποιοῦντο, ὅτ' ἄν τις ἐννοήσεις τῶν ἀτόπων διατωβάζοντες, καὶ τῷ τῆς οἰκονομίας μυστηρίῳ ἐπεγγελῶντες. Ἐπεὶ δὲ τὸ ἀνόσιον ἔγνωστο, ἐκεῖνοι μὲν τῆς ἀκολάστου γλώσσης ἀξίας εἰσεπράττοντο δίκας ὁ δὲ τοῦ οἴκου δεσπότης ενθα καθήμενοι τῆς ἀτόπου βλασφημίας ενεφοροῦντο, καίπερ οὐκ ἀμύητος ων, τότε μὲν, ὡς ἐγχωροῦν ἐκείνῳ, διέδρα τὸν κίνδυνον. Οὐ πολλῷ δὲ ὕστερον, νυκτὸς αὐτῷ κοιμωμένῳ, ὄναρ ἡ Θεομήτωρ ἐφίσταται· ἣν ἐρομένην ἀκριβῶς ἥτις In crucem scilicet. PATROL, GR CXLVIL venire arbitratus. Atque ille quidem hoc sic fecit. Rivus autem unguenti constitit. Martyr enim ipsa piaculum tantum detestata, gratiam et donum id cobibuit. Haudquaquam enim fas esse, tacens etiam dicebat, ut mundum immundo contingere - tur. Hoc postquam diebus plurimis Geri cognovit episcopus, oppido quam graviter tulit, variasque curas in animo ipse suo, quod ipsius culpa Ecclesia commoditate tanta orbari deberet, volutavit. Proinde ad lacrymas et preces conversus, Deo supplicavit, ut hanc rem tam gravem auferret, et facti ejus causam latentem ostenderet. Deus vero rite abominationem eam amoliens, et inscitiam misericordia legitime prosequens, antistiti in somnis lancis piaculum manifestat. Ille statim argenteam phialam subducit, et priorem illam æream, perin de atque purani et quasi virginem atque immaculatam ministranı cultui religioso restituit. Et ecce tibi derepente unguentum rursum scaturit, et miraculorum latex denuo exundat. Piaculum autem exsecrandum manifesto in apertum producitur, et non aliter quam in publicis columnis incisum proponitur, urbique gloria sua redditur. Ea res ubi ›d imperatoris aures, per primariæ sedis episcopum (Joannes is Jejunator erat) relata est, princeps ab eodem episcopo ad reos capitali supplicio persequendos excitatus est (nan is resipiscentia atque penitentia crimen corrigere voluit); judicium igitur inaximum cogitur, et maleficorum multitudo ingens producitur. Qui in gravern carcerem conjecti, ad supplicia, debitas persoluturi penas, traditi sunt. Inter quos Paulinus in palum summa parte hiantem actus, turpiter vitam finiit: cum prius cædis Glii sui spectator fuisset. 852 Siqui dem et hunc abunde impie imposturæ et maleficii portentis imbuerat. Atque hoc ita est gestum. Quod vero præter opinionem omnem aliud a Verbi matre eodem tempore est actum, id quoque referam. CAPUT XXXIII. Ut dignas vindicta divina pœnas exegerit ab eis qui contra immaculatam Dei Matrem blasphemam ausi sunt movere linguam. Græci quidam sive gentiles, in cujusdam domo convivantes, et vino sese invitantes, post prandium, simul atque satis adbiberant, blasphemare et conviciis proscindere Verbi Matrem cœpere: postremum hoc compotationi adhibentes studium, ut quæcunque aliquis eorum excogitare posset, absurda atque indigna, per ea ridens œconomiæ et dispensationis salutis nostrae mysterio illuderet. Impietas ea postquam innotuit, illi quidem condignas petulantis linguæ pœnas dedere. Ædium autem, in quibus confidentes gravi blasphemiæ indulserant, dominus. a sacris nostris non alienus, tom quidem, quod res ita tulerit, periculum effugit. Non multo vero post, noctu ei dormienti in

somnis Dei Genuitris astitit, cui diligentius, Ecquid εἴη, ἐπεὶ γνωρίζειν διωμολόγει, ἐκείνη τὸ τῶν se, quænam esset, nosset, percunctanti: postquam ipse, nosse se eam professus est: illa ei contumeliarum indignitatem in memoriam revocavit. Tum ille uniser supplex illi esse, veniamque delicti petere: et ne tam cito morte multaretur, sed temgus ei pœnitentiæ relinqueretur, orare. Illa, daturam se hoc ei, neque in præsentia ipsum ita morte pœnas luiturum, promittere: vimine autem, quod manu gestare videbatur, genua ejus circumcirca ὕβρεων άτοπον υπεμίμνησκεν. Ο δ' ικέτης ἄθλιος ἦν καὶ συγχωρεῖν ἐδεῖτο, καὶ μὴ ἐκ τοῦ προχείρου ἀναιρεῖν πειρᾶσθαι, ἀλλ' ὑπολιπέσθαι μετανοίας καιρόν. Η δ' ἐπηγγέλλετο τοῦτ' αὐτῷ χορηγεῖν, καὶ μὴ νῦν διδόναι τὰς δίκας. Λόγῳ δὲ ἐν τῇ χειρὶ περ ριφέρειν ἐῴκει, περικύκλῳ τῇ ἐκείνου γόνατα πε ριέγραφεν ὥσπερ διαχαράττουσα· καὶ οὕτω διαπραξαμένη, ἀπέπτη ἀφανὴς τοῦ λοιποῦ γενομένη. Ο δὲ τὸν ὕπνον ἐκτιναξάμενος, διαρραγέντα εὐθὺς τῆς Ολομελείας εὑρίσκει τὰ μέλη, & τῷ λόγῳ διέγραψεν, αἷματος νεαροῦ ἀποῤῥέοντος· καὶ προτεθεὶς δημοσίᾳ, πᾶσι τὴν ἔνδικον κρίσιν ἐξήγγελλεν. Οἱ δ' ἀκούοντες, αἶνον ἀνήγον τῷ παραδόξῳ Θεῷ, καὶ τῇ Μητρὶ τοῦ Θεοῦ οὕτω τοῦ τῶν Χριστιανῶν γένους ὑπερασπι ζούσῃ ἀεὶ, καὶ τρόπον ἕτερον τὸ συμπαθὲς ἐπιδει κνυμένῃ, κἂν καὶ παρὰ φύσιν αὐτῇ τὸ κολάζειν, βιαζομένῃ, ὡς ἄν γε τὰ τῆς θρησκείας ἔμπεδα εἴη. veluti exarans, circumscribere. Id ubi factum, avolans, ei postea non apparuit. Αt ille, somno discusso, membra ea quæ vimine notata fuerant, statim ab reliquo corpore disrupta invenit, recenti sanguine profluente. Et in publicum productus, justumn omnibus judicium promulgavit. Qui vero id audierunt, laudes Deo, propter tam inopinatum miraculum, cantarunt. Matrem itidem Dei celebrarunt, quæ ita semper Christianorum genus tueretur, quæque novo quodam modo affectionem erga nos suam quamvis præter naturam ejus sit, ut quemquam puniat, vi quadam adacta ostenderet, ut scilicet religio nobis stabilis et firma esset. 853 CAPUT XXXIV. De sancto Joanne Jejunatore, archiepiscopali dignitate Constantinopoli ornato. Tum vero etiam hierarcha urbis Constantinopolitana Joannes post episcopatus sui annos tredecim, ex hac vita decessit. Qui quod voluptates expugnarit, animique perturbationes coercue-C rit, et imperium in ventrem exercuerit, Jejunator a Byzantiis cognominatus est: vir ex idiotarum quidem ille et opificii non inhonesti ordine progressus, sed qui propter præstantem virtutem ad episcopatus fastigium sublatus sit. De quo cum multa alia memoratu digna prædicantur, tum illud inaxime celebratur, quod propter suam erga pauperes affectionem et misericordiam pluribus ab imperatore talentis mutuo sumptis, syngrapham illi dederit, qua substantiam suam mutuæ pecuniæ tanquam hypothecam opposuit atque impignoravit. At postquam is e vita migravit, Mauricius, antistitis facultates inquirens, paupertatem eun magnopere consectatum fuisse comperit: eumque de virtute tanta admiratus, syngrapham station discerpsit: et lectulum tantum ligneum, qui in bonis ejus repertus est, et amiculum laneum tenue admodum, nec non penulam quamdam deformem (fuerat namque Joannes male vestitus, frugalitate vitæ conspicuus) in aulam imperialem inferri jussit, eaque rebus omnibus prætulit. Et jejuniorum solemni tempore deinceps, lectis ex auro et lapillis pretiosis concinnatis, sericisque vestibus, et aliis imperialibus deliciis valedicto, Inter Joannem istum et Gregorium episcopum Romanum contentio fuit; quod Joannes ecumenicus episcopus nominari voluerit, cui propterea Gregorius restitit. Blond., Gregor. Epist. Περὶ τοῦ ἁγίου Ιωάννου τοῦ Νηστευτοῦ τοῦ τὴν ἀρχιερατικὴν Κωνσταντινουπόλεως περιβαλλομένου αξίαν. Τηνικαῦτα δὲ καὶ ὁ τὴν ἱεραρχίαν διεθύνων τῆς πόλεως Ἰωάννης μετὰ ἔτη δεκατρία τὸν τῇδε βίου ἀπέλιπεν· ὃς διὰ τὸ καταφιλοσοφῆσαι τῶν ἡδονῶν, τυραννῆσαί τε τῶν παθῶν, καὶ αὐτοκράτορα τῆς κοιλίας γενέσθαι, Νηστευτής ὑπὸ τῶν Βυζαντίων κατωνομάζετο· ἀνὴρ ἐξ ἰδιώτου καὶ τέχνης χαράγμασι δεξιᾶς διὰ τὸ τῆς ἀρετῆς ὑπερφέρον εἰς τὸ τῆς ἀρχιερωσύνης ὕψος ὀρθείς. Περὶ οὗ καὶ ἄλλα μὲν πολλοῦ λόγου άξια φέρεται· λέγεται δ' οὖν, ὡς συμπαθείας οἴκτῳ τῷ πρὸς τοὺς πένητας ἱκανὰ πρὸς τοῦ αὐτοκράτορος δανείσασθαι τάλαντα, καὶ γραμματεῖον αὐτῷ ἐγχειρίσαι, τὴν οἰκείαν περιουσίαν ταῖς τοῦ δάνους ἑλκαῖς ὑποθέσθαι. Ἐπεὶ δὲ μετήρεν ἐντεῦθεν, ὁ Μαυρίκιος τὴν τοῦ ἱερέως περιουσίαν διερευνησάμενος, εὑρίσκει τοῦτον τὸ ἀφιλοχρήματον ἐς ἄκρον φιλοσοφήσαντα· καὶ δῆτ' ἀγάμενος τὸν νε δρα τῆς ἀρετῆς, διαῤῥήσσει μὲν τὸ γραμματεῖον εὐθύς· μόνον δὲ τὸν παρευρεθέντα σκιμποδίσκον ξύ λινον, καὶ τὴν ἐξ ἐρίου σισύραν ἐς τὰ μάλιστα εύω τελή, φενόλην τέ τινα ἀκαλλή (δυσείμων γὰρ ἦν ὁ ἀνὴρ λιτότητα βίου λαμπόμενος). Ταῦτα δὴ ταῦτα ἀντὶ πάντων ὁ Μαυρίκιος τιμησάμενος, ἐς τὰ βασίλεια με ηγάγετο. Τῷ καιρῷ τοίνυν τῶν νηστειῶν ταῖς χρυσαῖς καὶ λιθοκολλήτοις τῶν κλινών, τοῖς τε νήμασι τῶν σηρῶν, καὶ τῇ ἄλλῃ βασιλική τρυφῇ χαί ρειν λέγων, τῇ ξυλίνῃ στιβάδι τοῦ ἱερέως παννυχία ζων ἐχρῆτο θείας τινὸς ἐντεῦθεν χάριτος οιόμενος μεταλήψεσθαι. Τότε καὶ τὸ Μαύρων ἔθνος ἐς Λιβύην I. ιν, c. 29. Alii Joannem Eleemosynarium nominant. Cujus sacri cineres in arce Budensi fure.

ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XVIII. πρῶτον ἐφάνη, ἀνακράτος ὑπὸ στρατηγών Γερμα- ligneo præsulis ejus toro noctibus totis nsils est. νῶν τῶν ἐκεῖσε τόπων ἐκνικηθέν. gratiam quamdam divinam ex eo se consecuturom existimans. Tum quoque Maurorum gens in Libya visa est, a Germanis ducibus bello locis suis expulsa. Τίνα τεκμήρια προηγήσαντο τῆς τοῦ αὐτοκράτο ρος Μαυρικίου ἀναιρέσεως· καὶ περὶ τῶν δειχθέντων τεράτων. Ἐν δὲ τῷ τότε καὶ πλεῖστα σύμβολα διεφάνη την τοῦ αὐτοκράτορος δηλοῦντα διαδοχήν. Πρῶτον μὲν γὰρ κομήτης μέγιστος ὤφθη ἐπὶ πλείστας περιφα νῶς διαλάμπων ἡμέρας· καὶ ἄλλο δέ τι ἐπισυμβάν, τοῦτο μᾶλλον ἐμφανέστερον παρεδήλωσεν. Ανήρ γάρ τις λιτότητι βαθείᾳ τὰ μάλιστα διαζῶν, καὶ ἐν β μονήρει βίῳ ἀσκήσεως τῆς τῶν ἀποῤῥήτων θεωρίας μετειληφώς, καὶ τὰ πρὸς τὸν τῇδε βίον διαλυσάμενος, σπάθην γυμνώσας ἀπὸ τοῦ φόρου (ἐπίσημος δ' οὗτος ὁ χῶρος τῆς πόλεως), μέχρι τῶν προαυλίων τῶν ἀνακτόρων ξιφήρης προῆλθε· καὶ μέγα βοῶν προηγόρευεν, ἐν οὐ πολλῷ τὸν αὐτοκράτορα σύναμα παισὶ καὶ τῇ γαμετῇ φόνω μαχαίρας τεθνήξεσθαι. Καιρῷ δὲ θέρους καὶ Ηρωδιανόν τινα εἰς τοὔμφανες τὸ ἐσόμενον τούτῳ προαναγγείλαι. Καὶ οὗτος δὲ οὐκ ἄνευ θείας ὀμφῆς διισχυρίζετο ἐπιφανῆ γενέσθαι οἱ τὰ τῆς προῤῥήσεως. Καὶ ἄλλα δὲ τέρατα τηνικαῦτα γεγένηται, & μήποτέ τις ἢ ὄψει ἢ ἀκοῇ παρειλήφει. Εν μὲν γὰρ Θράκη γυνὴ παιδίον ἐγέννα, πλημμέλημα φύσεως ἄντικρυς. Ως πορρωτέρω γὰρ παντάπασιν ἦν ὀφθαλμῶν· βλεφαρίδων τε καὶ ὀφρύων άμοι. ρον ἐτύγχανεν δν, καὶ τὴν ἄλλην πλάσιν ἀμόρφωτον καὶ ἀδιατύπωτον. Χειρῶν γὰρ καὶ βραχιόνων ἀπηλ λοτρίωτο, πρὸς δὲ τῷ ἰσχίῳ ἰχθύος οὐραῖον ἦν αὐτῷ συμφυές. Ο δὴ καὶ ὁ βασιλεὺς θεασάμενος, τὸ μὲν τέρας ἀναιρεῖσθαι προσέταττε, καὶ αὐτίκα τὸ ξίφος ἠσπάζετο· ἡ δὲ τερατοτόκος ἐκείνου μήτηρ, ἐπεὶ μηδὲν συμβαλεῖν τῷ παραδόξῳ διεγινώσκετο, ἀφίετο τοῦ ἐγκλήματος. Τότε δὴ καὶ ὁ τῶν βασιλείων ἵπ πων ἐπισημότερος τῷ χρυσίῳ κόσμῳ καταλαμπόμενος ἀθρόον πεσών διερράγη. Πρὸ δὲ τοῦ ἄστεος τῆς βασιλίδος καὶ ἔτερα παράδοξα τίκτονται· ἓν μὲν τέτταρας πόδας έχον παιδίον, καὶ δικόρυφον έτερον. *Δ δὴ καὶ ἀνιάτῳ ξίφει υπήγοντο Περὶ τῶν ἐν Νειλφοις ῥείθροις ἀναφανέντων ἀνθρωπομόρφων ζώων. Ἐνάτῳ δὲ καὶ δεκάτῳ ἔτει τῆς Μαυρικίου ἀρχῆς, Μηνᾶ τὴν Αἰγυπτιακὴν ἀρχὴν διεθύνοντος, κἀπὶ τοῖς Νειλῴοις είθροις, παραδόξων τινῶν ἐπιφάνεια γινεται. Ἐπεὶ γὰρ ὁ στρατηγὸς ἐπὶ τὸ Δέλτα ἧκε (χῶρος δὲ οὗτος Αἰγυπτίοις ἐπίσημος, ἐκ τοῦ σχήμα τος τοῦ στοιχείου τὴν ὀνομασίαν λαβών)· καὶ περὶ πρώτην ἕω ἐπὶ τὰς ὄχθας τὴν ὁδὸν ἐποιεῖτο, ἀθρόον ἐκ τῶν τοῦ ποταμοῦ λαγόνων ἀνήρ τις ἔκπληξιν παρέχων ἀνξει, γίγαντι τὸ πρόσωπον ἐοικώς, δριμύς τὸ βλέμμα, τὴν κόμην ἐπίξανθος, διεσπαρμένας ἔχων καὶ πολιὰς, τὰ στέρνα βαθύς· ἡρωικῷ δὲ ἄρα ἐῴκει ἔκ τε τῶν νώτων καὶ βραχιόνων· μέχρι δὲ τῆς κύστεως ἀναρριχώμενος, τὴν ἱστορίαν παρείχετο. Τι 854 CAPUT XXXV. Qualia indicia cædem Mauricii imperatoris præcesserint: et de quibusdam portentis quæ apparuerunt. Eodem tempore plurima etiam indicia apparuere, imperatoris mortem portendentia. Primum enim cometa maximus visus est, plurimis coruscans diebus. Et alia quæ accidit res, clarius etiam id ostendit. Nam vir quidam qui quam tenuissime vixerat, et in vita solitaria sese contemplatione rerum arcanarum exercuerat, vitæque isti mundanæ renuntiaverat, strictum gladium in foro (celebris hic urbis locus est) usque ad vestibulum auke imperialis gerens, processit, et voce magna prædixit, ¸ brevi imperatorem una cum liberis et conjuge ferro cæsum iri. Estatis vero tempore, Herodianus etiam quidam, id quod de imperatore futurum esset, propalam renuntiavit: atque is non sine divina sorte sibi prædictionem eam manifestatam esse confirmavit. Alia insuper prodigia tum temporis accidere, quæ nunquam antea aliquis vel vidit vel audivit. In Thracia siquidem mulier puerum genuit monstrosum prorsus, naturæque ipsius piaculum. Oculis namque, palpebris et superciliis ceruit, neque reliqua corporis constitutione for mam et effigiem justam habuit: quippe cui neque manus, neque brachia essent, et cui ad coxendices cauda piscis illis innata dependeret. Quod portentum ubi imperator vidit interfici jussit, gladiumque statim exosculatus est. Mater autem quæ menstrum ipsum protulerat, quandoquidem sua eulpa ad inopinatum miraculum nihil contulisset, crimine absoluta est. Tum etiam ex imperialibus equis prastantissimus, et aureo ornatu spectatissimus, derepente concidens, ruptus est. In suburbanis autem imperantis civitatis vicis, alia quoque monstra nata sunt: puer videlicet quatuor pedes habens, et biceps alter, uterque vero ferre concisus est. 855 CAPUT XXXVI. De animantibus humana forma, quæ in flumine Nilo apparuerunt. Decimo nono imperii Mauricii anno, Mena præfecto Egyptum gubernante, etiam in lumine Nilo portenta quædam exstiterunt. Postquam namque præfectus in Delta (locus hic apud Ægyptios præclarus est, ex litteræ ejus figura nomen adeptus) venit, et ipso diluculo ad amnis ripam iter fecit, subito ex fluminis alveo vir quidam horrorem se· cum afferens, prodiit, vultu giganti similis, asprcclu gravi, capillo subflavo et canis resperso, pectore ingenti, dorso et brachiis heroicum quiddam pr.e se ferens, atque pubetenus cum subinde ex undis subsiliret, spectandum se præbens, reliquo vero corpore sub aqua latens: veluti cnim erubeɛce-

NICEPHORI CALLISTE ret, sic arcana naturam occultavit. Cum ubi dus δ' ἄλλα ἡ τοῦ ὕδατος φύσις ἐκάλυπτεν. ὡσανεὶ γὰρ αἰσχυνομένῳ ἐῴκει, ὥστε δὴ καὶ τὰ τῆς φύσεως ἀπόῤῥητα ἐκκαλύπτειν. Ο δῆτα ὁ ἡγεμὼν θεασάμενος, ἔρκοις πυκνοῖς ἔβαλλεν, εἰ μὲν εἴη δαιμόνιον, καταλύειν τὸ θέατρον καὶ τὴν ἠρεμίαν ἀσπάζεσθαι· εἰ δὲ δημιουργική τις καὶ τοῦτο φροντὶς προηνέγκατ το, μὴ λύσαι τὴν θεωρίαν πρὶν πάντας τῆς παραδόξου θέας ἐμφορηθῆναι. Τὸ μὲν οὖν, ζῶον ἐκεῖνο (είπεῖν γὰρ ἄνθρωπον οὐ θαῤῥῶς ἐπὶ πολὺ διήρκει τοῖς ὅρκοις κατεμπεδούμενον, καταφανές τοῖ; ἅπασι καθορώμενον. Τρίτῃ δ' ἔῳ ἐκ τῆς κοιλίας τοῦ ὕδατος καὶ θηλύμορφον ἕτερον ἀνεδίδοτο· τοῦτο γὰρ ἡ φύ σις ἐσήμαινε. Τό τε γὰρ τοῦ προσώπου λείον, καὶ τὸ τῆς κόμης σχοινοτενές, καὶ ἡ λοιπὴ τοῦ σώματος σύνταξις, αἱ τε περιπλοκαί, καὶ τὰ ἔκλυτα, καὶ τὸ conspexit, solemniter eum identidem adjuravit, siquidem dæmonium esset, ut e conspectu abiret, et in solitudinem se reciperet: sin creatrix aliqua vis id protulisset, ut ne prius spectandum se subduceret, quam omnes inopinato aspectu satiati essent. Itaque animans id (hominem enim dicere non ausim) diutius constitit adjuratione constrictum, seque omnibus conspiciendum præbuit. Tertio deinde die, sub auroram, aliud etiam animans muliebri forma (nam id natura satis indicabat) ex undis emersit. Nam vultus ipsius lævitas, comæ prolixitas, nec non reliqua corporis constitutio, et capilli partim complicati, partim soluti, forinque splendor, feminam esse denuntiabant: sed coma ei subnigra, facies candida, nasus medio- περιλάμπον τῆς ὥρας, τὸ γύναιον καθυπέγραφεν. cris, et digiti in manibus decentes erant. In ore tenera florebant labia, ubera leniter intumescebant, et papille a pubertate recenti paululum prominere conspicienti videbantur. Reliquas mulieris partes flumen occultabat, arcana thalami conjugalis mysteriǝ spectatoribus, perinde atque eis qui sacris secretioribus initiati non essent, subducens. Dux igitur ipse et cohors ejus usque ad occasum solis spectaculo eo oculos pavere, quo tempore et animalia ea intimos amnis recessus subiere, 856 cum silentio sese videnda exhibuissent. Muta namque taciturnitate conspectum sui- amatoribus præbue - runt. Ex omnibus vero infaustis hisce iudiciis, imperator gravem rerum exitum conjectando colligebat. Et jam tum futuri casus metu perturbabatur: propterea quod, qui diligenter historias conscripserunt, haudquaquam commoda rebuspublicis ejuscemodi prodigiorum ostenta esse, memoriæ prodiderant. CAPUT XXXVII. Quomodo Commentiolus et Priscus, duces regionum Europa, cum Abaribus congressi, supra triginta millia hostium ceciderint. Et rursus quædam de Chosroe. Ἀλλ᾿ ἡ μὲν κόμη τῷ θήλει διεμελαίνετο· λίαν δὲ τὸ πρόσωπον ἐλευκαίνετο· εὔρινον δ' ἦν καὶ τὰς χεῖρας εὐδάκτυλον, ἀπαλοῖς περιηνθισμένον τοῖς χείλεσιν. Ἐσφρίγα δὲ τῷ μαζῷ, καὶ τῇ φαντασίᾳ ἐδόκει τὸ τιτθίον ἄρτι ὑπὸ τῆς ἤδης προκύπτειν μικρόν. Τὰ δ' ἐφεξῆς τοῦ γυναίου ἡ τῶν ὑδάτων φύσις ἐφύλατ τε, τῆς εὐνῆς τα μυστήρια, ὥσπερ ἀμνή τους τινάς τῶν ἀποῤῥήτων τοὺς θεατὰς ἀποκρύπτουσα. Η μὲν οὖν περὶ τὸν ἡγεμόνα τάξις ἄχρι τοῦ κλἶναι τὸν ἥλιου καὶ ὁ ἡγεμὼν ψυχαγωγούντες διετέλουν τὰ ὄμματα· κλίναντος δ' ἐκείνου, καὶ τὰ ὁρώμενα κατεδύοντο εἰς τοὺς ἐξαρχῆς τῶν ὑδάτων πυθμένας, ἀφωνίᾳ τὴν ἐπίδειξιν συστησάμενα· ἀφθόγγῳ γὰρ σιωπῇ τὴν ἱστορίαν τοῖς ἐρασταῖς ἐπεδείξαντο. Οιωνίζετο δ' ἐπὶ πᾶσι τούτοις τοῖς ἀπαισίοις συμβόλοις ὁ βασιλεὺς δεινῶς ἐσομένων πραγμάτων εἶναι τὴν ἔκβασιν. καὶ ἐπὶ τοῖς παροῦσι δέει τοῦ μέλλοντος ἐταράττετο ὅτι καὶ οἱ τὰς ἱστορίας ἐπιμελῶς συγγραψάμενοι μὴ εἰς ἀγαθὸν ταῖς πόλεσιν εἶναι τὴν τῶν τοιούτων τε ράτων ἐπιφάνειαν ἱστοροῦσιν. Non multum intercessit temporis, cum Priscus ct Commentiolus, regionum Europa præfecti, soInta ea, quam arte quadam cum Chaganɔ Abare pepigerant, pace, clam id jubente principe, ralibus Istrum trajecerunt. Atque ubi primum in Viminaccum (insula ea est in Istro flunine sita) delati, et deinde subito cum Barbaris et quibusdam aliis congressi sunt, unius mensis spatio plurimis præliis, supra triginta millia Abarum, Gepidarum, et . Slavinorum interemerunt: eorumdemque ultra quindecim miltia ceperunt: et victoria tali potiti, qualem vix unquam aliquis ab hostibus reportasse cognitus est, retrocesserunt. Captivos porro Chagaro per legationem petenti, Mauricius restituit. liberno autem tempore, quum Romanorum copia, vi cogente Commentiolo, stratam lapidibus Trajani viam, Gerontio vetustæ nobilitatis viro, qui centum et duodecim annos natus erat, duce transiΚΕΦΑΛ. ΛΖ'. Ως Κομεντίολος καὶ Πρίσκος οἱ στρατηγοὶ τῶν Ευρωπαίων κλιμάτων τοῖς Αβάροις συμπλακέντες, ὑπὲρ δ' χιλιάδας ἀνεῖλον· καὶ περὶ τοῦ Χοσρόου αὖθις. Οὐ πολλῷ δὲ ὕστερον Πρίσκος καὶ Κομεντίολος τῶν Εὐρωπαίων κλιμάτων οι στρατηγοί, τὴν τεχνητὴν μετὰ Χαγάνου τοῦ ᾿Αβαρος εἰρήνην διαλυσάμε vol, κρύφα ὑποθεμένου τοῦ ἄνακτος σχεδίαις τι σὶν ἐς τὸ πέραν "Ιστρου διαβιβάζονται, ἐπὶ τὸ Β:- μινάκιον διασωθέντες τὸ πρότερον· νῆσος δὲ αὕτη περὶ τὰ ῥεῖθρα του Ιστρου διακειμένη. Καὶ ἐξαπι ναίως τοῖς βαρβάροις καὶ λοιποῖς ἄλλοις συμβεβληκέτες, καὶ μηνὸς ἑνὸς διαστήματι πλείστοις συβρα γέντες ἐκείνοις πολέμοις, κτείνουσι μὲν ὑπὲρ τριά κοντα χιλιάδας 'Αβάρων καὶ Γηπέδων καὶ Σκλαβη νῶν. Ζωγροῦσι δ' ἐκ τούτων ὑπὲρ πέντε καὶ δέκα χιλιάδας· οὕτω τε νίκην οἵαν οὔπω τις ἔγνω διαπραξάμενοι, ἐπίσω αὖθις ἐχώρουν. Τοὺς δὲ ζωγρίας, Χαγάνου πρεσβεύσαντος, Μαυρίκιος ἀπεδίδου. Χει μῶνος δ' ὥρᾳ τὴν Τραϊανοῦ λιθόστρωτον τοῦ στρατοῦ Ῥωμαίων, βίᾳ Κομεντιόλου διερχομένων ὁδὸν, Γεροντίου παλαιγενοῦς ἡγουμένου, χρόνων δυοκαί

ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XVIII. δεκα πρὸς τοῖς ἑκατὸν πεφυκότος, ψύχους δριμυτά- issent: acerrimo frigore exorto, multi interiere. του ἐπισυμβάντος, πολλοὶ διεφθείροντο. Κομεντίολος μὲν οὖν ἐπὶ τὸ Βυζάντιον ἥκει· Πρίσκος δὲ τοῖς κατὰ Θράκην ἐπιχωρίαζεν, εἴ πού τινες ἐκδρομαί γένοιντο ἀνακόψων. Εαρος δ' ὑπολάμποντος, ἐπεὶ ἐς Βυζάντιον ἐγεγόνει, πάλιν στρατηγὸς ἀναδείκνυται. Τῷ δὲ ιθ' ἔτει τοῦ αὐτοκράτορος οὐδέν τι μέγα Ρωμαίοις καὶ Βαρβάροις ἐπράχθη. Τότε δὲ Μαυρίκιος Θεοδόσιον τὸν υἱὸν νυμφίον ἐπόμπευε, πρὸς ἔννομον γάμον αὐτῷ Γερμανοῦ τὸ θυγάτριον ἁρμο σάμενος, ἀνδρὸς λίαν ἐξόχου, καὶ τῶν ἐς συγκλήτου βουλὴν ἀνιόντων, μάλα ἐπιφανούς. Αλλὰ καὶ Χοσ ρόης τὰς διατριβὰς ἐν Βαβυλῶνι ποιούμενος, ὑπὸ τῶν ἡμετέρων συμμάχων, Σύροι δὲ οὗτοι, καὶ τὰ πρόσ οικα τούτοις χωρία, νυττόμενος, διαλύειν ἐπεχείρει τὰς μετὰ Ῥωμαίων σπονδάς. Πρεσβευσαμένου δὲ τοῦ κρατοῦντος, αἱ μὲν σπονδαὶ καὶ πάλιν κρατύ. νονται· ὁ δὲ πρέσβυς κακῶς ἔπαθεν, εἰπὼν πρὸς τὸν αυτοκράτορα, ὡς Ο Περσῶν βασιλεὺς τάδ' εἰς ἐπήκρον τῶν σατραπῶν ἐς μέσον διείλεκται· Διὰ τὴν τοῦ πρέσβεως ἀρετὴν δίδωμι τῷ πολέμῳ τὴν λύσιν. Χαλεπαίνει ταῦτ᾽ ἐνωτισάμενος βασιλεύς· καὶ γίνε και τῷ Γεωργίῳ σφαλερὰ ἡ τῆς πρεσβείας ἐπίτειξις· οὕτω γὰρ ὁ πρέσβυς ὠνόμαστο. Ταῖς γὰρ ἀλη θείαις λόγος μὴ μέτροις ὡς χρεὼν διοικούμενος μετ γάλας συμφοράς οἶδε τοῖς χρησαμένοις παρέχεσθαι. Καὶ περὶ μὲν τούτων οὕτως. Οπως τὸ ἐν Βυζαντίῳ πλῆθος Μαυρικίου κατ εστασίασε· καὶ ὡς μὴ τὴν λείαν Χαγάνου ἐξωνησαμένου, ἐκεῖνος τῷ ξίφει πάντας ὑπο ήγεν. Et Commentiolus quidem Byzantium est reversus: Priscus vero in Thracia remansit, excursionibus hostium, si quæ fierent, obviam iturus. Sed enim primo vere cum Constantinopolim venisset, denuo dux declaratus est. Decimonono imperii Mauricii anno nihil magnum ɔ Romanis et barbaris gestum. 857 Tum vero Mauricius Theodosium filium sponsum ingenti cum apparatu fecit, legitimo matrimonio ei Germani ɓilia conjuncta, viri præstantissimi et senatoris præclarissimi. Sed et Chosroes Babylone tum degens, a sociis nostris Syris, et finitimarum eis regionum populis incitatus, rumpere pacta cum Romanis fœdera cogitabat. Verum ubi imperator legationem ad eum misit, pacta quidem rursus confirmata sunt. Orator autem ipse legatione obita, male est acceptus: propterea quod imperatori dixerit, Persarum regem verba lac audientibus satrapis in medium protulisse: Propter oratoris ipsius virtutem bellum intermitto. Eam enim rem ubi imperatori audivit, indignetulit, et Georgio (idl namque oratoris nomen erat) perieulosus legationis ejus successus fuit. Ita namque res fert, ut oratio si non ea qua opus est, ratione dispensetur, magnas eis calamitates, qui illa abutum tur, pariat. De his lactenus, CAPUT XXXVIII. Quomodo Byzantii plebs contra Mauricium seditionem et tumultum excitarit: et ut Chaganus cuptivos omnes, quos Mauricius redimere supersederal, ferro necaverit. Vicesimum jam in imperio Mauricius princeps agebat annum, quum Petro fratri præfecturam Europa demandavit. Et pestifentia subito coeria, vehementer imperantem urbem afflixit. Postquam vero tempus natalis Christi advenit (consueverat quippe princeps una cum populo festum cum diem in templo agere) et tum, pro consuetudine sua, Mauricius multitudini honorem eum habuit, non nulli ex plebe rebus novis sollicitati, seditioneın adversus eum moverunt eumdemque saxis petentes, conviciis insuper prosciderunt. Ibi tum ille ægre periculo vitato, in Dei Genitricis temΗδη δὲ εἰκοστὸν ὁ αὐτοκράτωρ. Μαυρίκιος ἄγων ἐνιαυτὸν τῇ ἀρχῇ, Πέτρῳ τῷ ἀδελφῷ τὴν τῆς Εὐρώπης εγχειρίζει ἡγεμονίαν. Καὶ λειμὸς ἀθρόον ένα σκήψας τὴν βασιλίδα ἐξέτριβεν. Ἐπεὶ δ᾽ ὁ καιρὸς τῶν Χριστοῦ γενεθλίων ἐνέστη (εἰώθει δὲ ὁ βασιλεὺς συνεορτάζειν τοῖς δήμοις, τὴν ἐξ ἔθους τῷ πλήθει ἄγοντος Μαυρικίου τιμὴν), τῶν τινὲς τοῦ πλήθους νεωτερίσαντες, κατ' αὐτοῦ ἐστασίαζον, καὶ λίθους βάλλοντες ἐβλασφήμουν. Καὶ ὁ μὲν μόλις διαδρὰς τὸν κίνδυνον, ἐς τὸ τῆς Θεοτόκου τέμενος, ο Βλαχέρνας προσαγορεύειν ἔθιμον, διασώζεται· σεβά ζονται δὲ τοῦτο ἐς μάλιστα θρησκεύοντες οἱ Βυζάν τους. Λέγεται γὰρ καὶ πιστεύεται τὰ περιστόλια plum, quod Blachernas populus nominare consueτῆς παρθένου Μαρίας σορῷ τιν: χρυσοπάστῳ κατα κεῖσθαι ἐνταῦθα, καὶ μέρος τι τῆς αὐτῆς ἀξιαγάστου ζώνης, καὶ τὸ τῆς κεφαλῆς ἐπικάλυμμα, ὥσπερ μοι διηγουμένῳ ἐν τοῖς ἀνόπιν λόγοις ἱστόρηται. Ο δὲ βασιλεὺς βραχεῖαν τοῖς στασιάζουσι τὴν τιμω ρίαν ἐπιμετρήσας, ὡς καὶ τοὺς ἐπισημοτέρους σωφρονίσαι τῶν νεωτεριστών, τοῖς δὲ λοιποῖς μέχρι τῆς ὑποκρίσεως τὴν κόλασιν σχηματίσασθαι, διέλυε τὴν ὀργὴν, αὖθις κελεύσας ἐπιβαίνειν τοῦ ἄστεος. Ο γε μὴν Πέτρος τὰς Ρωμαϊκὰς δυνάμεις ἀναλα6ὼν, εἰς Παλάστολον ἀφικνεῖται· καὶ θερίσας ἐκεῖ σε, ἀρχομένου μετοπώρου, ἐς τὸ τῆς Δαρδανίας μετεχώρει κλίτος. Ἐκεῖσε γὰρ ἡκηκόει τὸ ᾿Αβάρων ἀθροισθῆναι πλῆθος, στρατοπεδευόμενον τῷ ᾿Αγίο. vit, salvus confugit. Magna autein religione delubrum id Byzantii colunt. Dicitur namque, et crcditur, vestes Maria Virginis, et partem quamdam admirandæ ejus zonæ, 858 capitisque etianı amiculum in auro variegata urna ibi asservari, sicuti a me supra dictum est. Imperator porro adeo leniter in seditiosos animadvertit, ut præclariores ex rebellibus resipiscere, moderatioraque consilia sequi jusserit: reliquos autem se puniturum esse assimulaverit. Itaque ira solut, revertendi eis in urbem potestatem fecit. Porro Pe- (rus cum Romanis copiis Palastolum profectus, atque ibi astate moratus, ineunte autummo in Dardanie angulum concessit. Ibi namque congre-

gari Abarum multitudinem, et castra ad Apsish Παρήνει δὲ Πέτρῳ Μαυρίκιος πᾶν εἴ τι δύναιτο κατά habere audierat. Hortabatur autem Petrum Mau- Χαγάνου δρᾷν, καὶ μὴ ἐὰν ἐκεῖθεν ἐξιέναι τὸ στρά ricius, ut quidquid tandem posset adversus Cha- τευμα, τέχνῃ δέ τινι καὶ οἰκονομίᾳ αὐτὸ καταπροδι ganum faceret, neque exercitum inde exire pate- δόναι· ἐχαλέπαινε γὰρ ἐκείνοις μνησικακῶν στάσει retur, sed arte quadam et callida administratione καὶ νεωτερισμοῖς ἐπιχαίρουσι. Παγανός τε μὴν proderet. Indignabatur enim, præteritarum inju- ἐξιὼν λαθραίως καὶ τὴν τοῦ Μακεδόνος καταδρα riarum memor, militibus seditione atque rebel- μών, πλῆθός τε ἀνθρώπων περιβαλλόμενος ἄπειρον, Jione gaudentibus. At Chaganus, clam progressus, πλησίον τῆς Βυζαντίδος ἐγίνετο· καὶ χρυσίνω δύω Macedoniam percurrit: et influitam multitudinem ἕκαστον ἀπημπόλει τοὺς ἄνδρας. Μαυρικίου δὲ hourinum secum ducens, prope ad Constantinopo- ἀχθομένου, καὶ μὴ οὕτω τὴν εἴωναν ἐκείνου ἐξωνουlim accessit, duobusque aureis virum quemque μένου ὠνήν, ἅτε χρήμασιν ήττηθέντος, θυμῷ ζέσας redimendum obtulit. Cum autein ea conditio Mau- ὁ τύραννος, πάντας ὑπάγει τῷ ξίφει, ἐς πολλὰς χι ricio gravis videretur, et tam vilem redemptionem λιάδας μετρούμενον. Οὗ χάριν καὶ μηνίσαι τούτῳ avaritia victus rejiceret, furore percitus tyrannus, τὸ θεῖον πιστεύεται· κατ᾿ ὄναρ γὰρ ἐπιφανέντα captivos multorum millium omnes ense concidit. ἐκείνῳ Χριστὸν φάναι, Φωκῇ τῷ στρατηλάτη παραCujus rei gratia Deum infensum ei factum esse, δοθῆναι· καὶ διυπνισθέντα, Φιλιππικὸν τὸν γαμβρόν creditur. In somnis eterini ei apparens Christus, τῶν δεσμῶν μεταστείλασθαι· τὴν γὰρ τοῦ στοιχείου Phocæ eum ordinis militaris ductori traditum ease διαδοχὴν ὑπείδετο μάλιστα. Διὸ καὶ κατείχε τοῦτον, dixit. Et Mauricius, a somno excitatus, Philippi- οιόμενος ἐκείνῳ μετακυβευθῆναι τὴν βασιλείαν. Καὶ cum sororium suum acciri e vinculis jussit. Pri- διεπυνθάνετο εἴ τινά που στρατιώτην διαγινώσκοι, mæ enim nominis ejus litteræ successionem quam Φωκᾶν όνομα. Εκείνου δ᾽ εἰπόντος ἐκεῖνον εἶναι τὸν maxime suspectam habebat. Atque ob eam causam πρὸ βραχέος ἀναίδην τῷ σῷ κράτει διομιλούμενον, vinctum cum tenebat, imperium ad illum devolu- ὁ αὐτοκράτωρ ἀνηρῶτα τὸ ἦθος ἐκείνῳ ὁποῖον εἴη tum iri existimans. Philippicum ergo eum, si διερευνώμενος. Ὡς δ' ἐμάνθανε δειλὴν καθεστάναι, Ει quem militem Phocam nosset, interrogavit. Atque δειλὸς ὄντως, καὶ φονεύς ἐστιν, ἀπεκρίνατο. Απή cum ille respondisset, Phocam eum esse, qui non χθητο τοίνυν τοῖς πᾶσι διὰ τὸν τοῦ πλήθους φόνου ita il: priden imperio cjus impudenter restitisset, Μαυρίκιος, καὶ σκώμμασι τοῖς ἁπάντων ἐβάλλετο. imperator, quibusnam is moribus esset, percontatus est. Et ubi timidum esse cognovit: Si timidus revera, inquit, profecto et percussor est. Verum enim vero Mauricius ob tantæ multitudinis cædem, odium omnium incurrit, conviciisque ab omnibus est proscissus. 859 CAPUT XXXIX. Quomodo exercitus in Europa, seditione facta, centurionem Phocam Romanorum imperatorem declararunt. Οπως τὰ ἐν Εὐρώπῃ στρατεύματα στασιάσαντα, τὸν ἑκατοντάρχην Φωκᾶν, βασιλέα 'Ρωμαίων ἀνεῖπον. Τοῦ δὲ κατὰ τὴν Μυσίαν στρατεύματος ἐπὶ πλεῖο στον διατριβὴν ἐκεῖσε πεποιημένων, αιτουμένων τε ἀναπαύσεως χάριν τὸν Πέτρον διαλύσαι τὴν μάχην, καὶ ἐπ' οἴκου γενέσθαι, ὁ δὲ κωφῷ ἄντικρυς ἐδόκει, ταῖς τοῦ ἄνακτος προσταγαίς μᾶλλον πειθαρχείν οἰόμενος δεῖν, καὶ ἔτι πέραν Ιστρου παρακατέχειν χρημένος τὸ στράτευμα. Καὶ τὸ πλῆθος ὑπερφυῶς ἐδυσχέρσινέ τε καὶ ἀφηνίαζεν. Ὁ δὲ Πέτρος, εἴκοσι σημείοις τοῦ στρατεύματος ἀπεχώρει· ἔνθα δὴ ὁ στρατὸς ὀκτώ τινας ἐπιλεξάμενοι, ὧν εἷς ἦν καὶ Φω κᾶς ὁ χαλεπώτατος τύραννος, πρὸς ἐκεῖνον διεπρεCum exercitus diutius in Mysia esset, et milites a Petro quietis gratia, belli finem atque missionem, reditumque ad sedes suas peterent: Petrus autem muto persimilis, principis imperio potios parendum, copiasque ultra Istrum continendas esse censeret, mirum est quam id multitudo, imperium detrectans, gre tulerit. Ει Petrus viginti milliaria al) exercitu secessit. Ad quem milites octo viros dclcetos, inter quos etiam Phocas perniciosissimuius tyrannus erat, miserunt. Postquam ille in sententia sua perstitit, et imperatoris mandatum esse, ut exercitus ultra Istrum permane- σβεύοντο· τὸν δὲ καὶ πάλιν τοῖς αὐτοῖς ἐπιμένοντα, ret, assereravit: multitudo ipsa, ira fervens, cen· turionen Phocam sibi ipsi praefecit, Petro repudiato. Postea etiam Phoca in clypeo sublato, clectionem ejus cum plurima acclamatione renuntiavit. Quod ubi Petrus rescivit, profugit, et ad imperatorem rem omnem retulit. Mauricius, tribunis plebis evocatis, populi numerum investigavit: nihil prorsus de eo, quod desertor Phocas præfeclus renuntiatus esset, sollicitus. Idem urbem ipsam imperantem et suburbanos ejus vicos dispoApud Diaconum est, uno etiam aurco nummo Chaganum singulorum captiverum caput Mauricio καὶ ἐπιταγὴν εἶναι τοῦ αὐτοκράτορος, χρῆναι πέραν Ιστρου διατρίβειν τὴν στρατιὰν διατεινομένου, θυμῷ τὰ πλήθη ανακαχλάσαντα, τὴν ἑκατοντάρχην Φωκᾶν αὐτῶν προεστήσαντο, καταλιπόντες τὸν Πέτρον. Επειτα καὶ ἐπ᾽ ἀσπίδος εἰς ὕψος ἐξάραντες, εὐφήμουν ἐκτόπως τὴν ἀναγόρευσιν. "Α δῆτα μαθὼν ὁ Πέτρος, φυγάς ᾤχετο· καὶ ἐλθὼν, δῆλα πάντα ἐποίει τῷ αὐτοκράτορι. Ὁ δὲ τοὺς δημάρχους μεταστειλάμενος, τὸ πλῆθος διηρευνᾶτο, καὶ ἐν οὐδεμιά ἐποιεῖτο φροντίδι τὴν τοῦ ἀποστάτου ἀνάρρησιν. redimendum obtulisse, illumque conditionem eain non accepisse.

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVIII. nem illam rebellem legationem misit. At tyrannus minime mandata ejus curavit, ratione omni et oratione rejecta. Et exercitus Romanus, seditione mota, ad Theodosium Mauricii filium, ad Callicratiamn venationibus sese oblectantem, epistolam dedit, ut vel imperium susciperet, vel eo Germano socero cederet. Decætero namque minime se passuros esse denuntiarunt, ut Romanas copias a Mauricio gubernari cernerent. Hæc postquam imperatori sunt significata, Germanus, veluti suspicionem de se præbuerit, propterea exercitum res novas molitum esse, ut ipsum ad rei Romanæ summam administrandam legerent, supplex in Dei Genitricis templum confugit: quod Cyrum construxisse fana est, qui consul sub Theodosio fuit, bonus admodum vir, et eloquentiæ doctrinæque omnis perquam studiosus, quas singulari amore et sana qua:lam insania est prosecutus. 860 Postea vero Germanus etiam ad templum maximum, quod Justinianus ambitione sumina et magnificentia, magnis sumptibus rerum universa rum Deo construxit, transiit. Eam sane ob causam princeps filium Theodosium fustibus cædi jussit, suspectum eum habens, quod arcano consilio Ger-· mano socero, ut ad opem divinam confugeret, subjecerit. Et missis hominibus certis, Germanum inde extrabere tentavit. Plebs autem urbana, ubi id rescivit, tumultumn movit, jus templi defendeus: Germanoque, qui eo confugerat, ut se ibi contineret, persuasit. Atque furore tanquam duce eis præeunte, scommata plurima plerique in principem contorserunt, eique quod cum Marcione sentiret, cum convicio objecerunt: cujus hæresis cum stulta quadam religione, fatua et contemptibilis est. Cum igitur ingens tumultus maxime sæviret, qui urbis menia servabant custodes, hisce rebus auditis, reliquæ se tumultuanti multitudini ipsi quoque immiscent. Et plebs undequaque concurrens, et mali ejus tempestate fluctuans, in ædes Constantini, cui Lardy cognomen erat, impetum facit: quem virum Mauricius inter reliquos patricios charum maxime habebat: illustris enim erat, et ex primariis senatoribus unus ad patriciatus dignitatis sublimitatem evectus, tributis etiam Φρουρᾷ δὲ τὰ πρὸ τῆς πόλεως άστεα διελάμβανε, sitis custodiis munivit. Deinde etiam ad multitudiκαὶ αὐτὴν δῆτα τὴν βασιλεύουσαν. Εἶτα και πρε σβείαν ἐς τὸ ἀποστατῆσαν πλῆθος ἀνέπεμπεν. Ο δέ γε τύραννος ήκιστα προσείχε τοῖς λόγοις· ἀλλ' ἐν μετεωρισμῷ ἐποιεῖτο τὸν λόγον. Τοῦ δὲ παιδὸς Μαυρικίου Θεοδοσίου ἐς Καλλικράτειαν κυνηγεσία: σχολάζοντος, τὸ στασιάσαν Ῥωμαϊκὸν ἐκείνῳ ἐπιστολήν διεπέμπετο, ἢ αὐτὸν ἀναλαμβάνειν τὴν τῶν ὅλων ἡγεμονίαν εἰσηγουμένην, ἢ τῷ κηδεστῇ Γερμανῷ ταύτης παραχωρεῖν· τοῦ γὰρ λοιποῦ μὴ ἀνέχεσθαι ἔφασκον ὑπὸ Μαυρικίῳ τὰς Ῥωμαίων δυνά μεις ὁρᾷν διιθύνεσθαι. Ἐπεὶ δὲ κατάδηλα ταῦτα τῷ αὐτοκράτορι ἐγεγόνει, Γερμανὸς μὲν ὡς ὑποψίαν δούς νεωτερίσαι τὸ στράτευμα, ὡς ἐκεῖνον ἐπὶ τῶν ὅλων αἱρούμενον, ἐς τὸν τῆς Θεομήτορος ἱκέτης προστρέχει νεών· ὃν Κῦρον τὸν ἐπὶ Θεοδοσίου υπα• τον γεγονότα, δείμασθαι λόγος· καὶ ἐς τὰ μάλιστα ἄνδρα ἀγαθόν φασι γεγονέναι, καὶ περὶ λόγων ἔρωτας σώφρονί τινι μανίᾳ προσπεφυκέναι. Ες ὕστερον δὲ Γερμανὸς καὶ πρὸς τὸ μέγιστον τέμενος, 8 Ιου στινιανὸς λίαν φιλοτίμως καὶ πολυτελῶς τῷ τῶν ὅλων Θεῷ ἀνιδρύσατο, μεταφέρεται· διά τοι τοῦτο καὶ Θεοδόσιον τὸν υἱὸν ὁ κρατῶν ῥάβδοις ᾐκίσατο· ὑποτοπήσας ἐν ἀποῤῥήτῳ τὴν εἰς τὸ Θεῖον προσεδρείαν τῷ κηδεστῇ Γερμανῷ ὑποθέσθαι· καὶ πέμψας ἐκεῖθεν ἀφέλκειν ἐπειρᾶτο τὸν Γερμανών. Τὸ δὲ τῆς πόλεως πλῆθος μαθόν, έστασίαζε τῶν δικαίων τοῦ νεὼ προϊστάμενον· καὶ κατέχειν ἔνδον ἔπειθον τὸν φυγάδα· καὶ τῷ θυμῷ στρατηγούμενοι,, σκώμμασι πλείστοις τὸν ἄνακτα ἔβαλλον, καὶ φρονείν αὐτὸν τὰ Μαρκίωνος ἐπετώθαζον. Αἵρεσις δὲ αὕτη μετά τινος μωρᾶς εὐλαβείας ευήθης τε καὶ κατά πτυστος. Σφριγῶντος τοιγαροῦν τοῦ ταράχου, οἱ τὰ τείχη διαφρουροῦντες τῆς πόλεως ταῦτ' ἠνωτισμένοι τῷ λοιπῷ στασιώδει πλήθει καὶ οὗτοι συμμίγνυνται· καὶ πανταχόθεν οἱ δῆμοι τῷ σάλῳ τοῦ κακοῦ κυμαι νόμενοι, τῇ τοῦ Λάρου Κωνσταντίνου οἰκίᾳ προσρήγνυνται ἂν διαφερόντως ἐν τοῖς μάλιστα είχε πατρίκιον. Ἐπιφανής τε γὰρ ἦν ὁ ἀνὴρ καὶ τῶν ἐς συγκλήτου τελούντων βουλὴν, καὶ ἐς τὸ πατρικίων πεφθακώς ὕψος· καὶ τῶν ἐῴων κλιμάτων τοῦ φόρου ἡγήσατο· ὃν ἔπαρχον τῶν πραιτωρίων ἔθος Ρωμαίοις καλεῖν. Ην δῆτα οἰκίαν τῷ παμφάγω παραδόντες πυρί, καὶ ἀλογίστῳ θράσει περιμανῶς διαπεπραγμένοι τὸ ἔργον, ᾤχοντο αὖθις. orientalium regionum præpositus: eum Romanis præfectum prætorio appellare mos est. Ilujus ædibus omnivoro igni traditis, cœptoque eo per audaciam ratione omni carentem furibunde peracto, inde abiere. ΚΕΦΑΛ. Μ'. Φυγή Μαυρικίου· καὶ εἴσοδος τοῦ τυράννου εἰς το βασίλειον ἄστυ· καὶ ἀναίρεσις Μαυρικίου καὶ τῶν παίδων αὐτοῦ. Ο τοίνυν Μαυρίκιος ἀπειπὼν τοῖς ὅλοις, καὶ τὰ πλήθη βλέπων μίσει του φόνου πρὸς τὸν τύραννον Ολισθαίνοντα, αὐτόν τε Κυριακὸν τὸν μετὰ Ἰωάννην τὴν ἱεραρχικὴν ἀξίαν ἡμφιεσμένον, πρεσβύτερος δὲ καὶ οἰκονόμος τοῦ μεγάλου νεὼ ἐχρημάτιζε πρότερου, σκώμμασι βάλλοντα, μεσούσης νυκτὸς τὴν βα σίλειον στολὴν ἀποθέμενος, καὶ ἰδιωτικόν περιθέμενος CAPUT XL. Mauricii fuga; adventus tyranni in imperantem urbem, et Mauricii liberorumque ejus cædes.. Itaque Mauricius, de rerum summa desperaus, et multitudinem cædis odio ad tyrannum deficientem, ipsumque etiam Cyriacum (qui post Joannem dignitatem hierarchicam susceperat, cum prius presbyter et economus Ecclesiæ Magnae fuisset) conviciis proscindentem videns, de media nocte imperiali pretexta posita, privatque veste sum-

pla, simul cum conjuge et liberis, dromone con- ένδυμα, σύναμα γυναικὶ καὶ τέκνοις δρόμωνι ἐπιβάς, φεύγειν πρὸς τὴν ῾Εω διεπειρᾶτο, οὐκ ἐλάχιστα καὶ τῶν χρημάτων προσεπαγόμενος· καὶ ἐπὶ τὸν κόλπον Νικομηδείας γενόμενος πρὸς τῷ ναῷ Αὐτονόμου του μάρτυρος (Σωρεεὶ δ' εγχωρίως ὠνόμασται, διέχει δὲ τῆς Κωνσταντίνου σταδίοις μάλιστα ἑκατὸν καὶ πεν τήκοντα), κλύδωνι ἀγρίῳ περιπεσών, καὶ τῇ συνήθει ποδάγρα προσβαλούσῃ ἀθρόον πεδούμενος· ἧς δὴ νύ σου ευθηνία καθέστηκε δυστυχής τοῖς τὸ βασίλειον ἄστυ κατοικοῦσι διαπαντός· ἐκεῖθεν Θεοδόσιον τὴν υἱὸν ἐς Χοσρόην εξέπεμπε συμμαχίαν αἰτῶν· καὶ ὑπομιμνήσκων ὡς καὶ αὐτῷ τὴν ἀρχὴν κινδυνεύοντι Μαυρίκιος διεσώσατο· καὶ ὅσιον εἶναι ἀντιταλαν τεύειν τὴν χάριν, πάσης ὁμοῦ τῆς οἰκίας ἐν μεγίς στο καθεστώσης κινδύνῳ. ᾿Αλλὰ γὰρ Γερμανὸς ὁ κηδεστής Θεοδοσίου τοῦ παιδὸς Μαυρικίου ἀνερματίστῳ πλοίῳ τῇ βασιλείᾳ Ρωμαίων ἐντετυχηκώς, ταύτην οἰακίσασθαι ἐπεχείρει. 'Αλλ' οι Πράσινοι (τάγμα δὲ τοῦτο δήμου Ρωμαίων) τὰς ἐλπίδας του του ὠφέλισαν. "Οθεν ἀπειπὼν καὶ οὗτος, πρὸς τὴν τοῦ τυράννου μετεχώρησεν εύνοιαν· καὶ προσκυνεί πρὸς δν ἡ τύχη ὡς ἔπος εἰπεῖν μεταβέβηκεν. Αὐτί καὶ γὰρ ὁ τῶν Πρασίνων δῆμος εἰς ῥήγιον γίνεται, καὶ ταῖς βασιλικαῖς κατακρατοῦσιν εὐφημίαις τὸν τύ ραννον. Φωκᾶς. δ' ἐς αὖθις Θεόδωρόν τινα τῶν ἐπι σήμων πέμψας, τόν τε τῆς πόλεως ἱερέα (πατριάςχὴν δὲ τοῦτον εἰώθασιν ὀνομάζειν), καὶ τὸ τοῦ λαοῦ Εκκριτον, μεταστέλλεται· οἱ δὴ καὶ ἐν τῷ ᾿Εβδόμῳ λεγομένῳ τοῦ Βαπτιστοῦ Ἰωάννου νεῷ, τὸ τῆς αὐτοκρατορία, διάδημα τῷ παλαμναίῳ θηρι περιβάλλου σι· καὶ ὃς αὐτίκα περιφανῆ τὴν εἴσοδον ἐς Βυζάντιαν τίθησι, χρυσὸν πάντοθεν ὑετίζων, ἀγάλλων Βυζαν τίους ἐπεισοδίῳ τῇ χάριτι. Επειτα δὲ καὶ τὴν γα μετὴν Λεοντίαν ἐπιφανεῖ θριάμβῳ ἀναγορεύει, καὶ μετάγει πρὸς τὰ βασίλεια. Χαλεπαινόντων δὲ πρὸς ἀλλήλους τῶν δήμων, ἰδιωτικῶς οὕτως εἰπεῖν ἕτερος λέγεται· ι "Υπαγε, μάθε την κατάστασιν· Μαυρί κ:ο; γὰρ οὐκ ἀπέθανεν.» Ων διακούσας ὁ τύραν νος, τότε μὲν ἔπαυε καθυλακτοῦντα τὰ πλήθη· τῇ δὲ ἐπιούσῃ πρὸς τὸν Μαυρικίου φόνον ἐξεβακχεύετο. Ἐκεῖθεν τοίνυν αὐτὸν σύναμα γυναικὶ καὶ τέκνοις ἀναγαγών, καὶ Θεοδοσίου συνόντος, ταῖς τῆς ποδά γρας καὶ χειράγρας περιωδινίαις βαλλόμενον, ἀντιπέραν τῆς Κωνσταντίνου, Ενθα Χαλκηδόνος ἔστι τὸ πόλισμα, εἰς τὸν Εὐτροπίου λιμένα, πρῶτα μὲν τοὺς παῖδας ἐπ' ὄψεσι τοῦ πατρὸς ἀποσφάττει, ἐφ' ἑνὶ ἑκάστῳ τοῦ πατρὸς ἐπιλέγοντος· Δίκαιος εἴ, Κύριε, καὶ δικαία ἡ κρίσις σου· ἐς ὕστερον δὲ καὶ αὐτὸς ξίφους ἐντάφιον εἴτουν παρανάλωμα γίνεται, τὴν ἐκτομὴν τῆς κεφαλῆς ὑποστάς, προσεπιδειξάμενος τὴν ἀρετὴν ἐν τῷ μεγέθει τῆς συμφορᾶς. Τῆς γὰρ τιθήνης τῶν παίδων ἐν ὑποκλεψάσης τῶν βασιλικῶν μειρακίων, καὶ τὸ ἑαυτῆς ὑπομάζιον πρὸς τὴν αφα γὴν ἐκδιδούσης, τὸν Μαυρίκιον παρεστῶτα, τὸ ἀπόῤῥητον τῆς ἀποκρυβῆς λόγος καταμηνύσαι τοῖς φονευταῖς, μὴ δίκαιον λογισάμενον εἶναι ἄλλον κολά ζεσθαι, αὐτὸν ὑπὸ Θεοῦ τιμωρούμενον. Οὗ δὴ καὶ scenso, in Orientem profugere conatur, non exiguam secum pecuniæ vim portans. Et postquam in sinum Nicomedia, ad templum Autonomi martyris (Soræum vernacula lingua nominatur, 861 Constantinopoli autem plurimum centum et quinquaginta stadiis abest) venisset, tempestate sæva circumvenitur: et præterea consueta sibi podagra derepente correptus impeditur. Cujus morbi sane quam infelix proventus et ubertas obvenire eis solet, qui continue imperialem urbem incolunt. Ex eo loco Theodosium flium ad Chosroem legat, qui opem ab eo peteret: eique in memoriam revocaret, quod et ipsi de summa regni periclitanti Mauricius id conservarit. Equum quippe piumque esse, ut ille parem sibi referret gratiam, cum ejus domus simul omnis in maximum esset adducta discrimen. Sed enim Germanus, Theodosii Mauricii filii socer, cum velut in navigium, sic in imperium Romanum, nullis fulcris aut fundamentis nixum, incidisset, gubernacula ejus regere est aggressus. Verum Prasini (ordo hic et factio Romanæ plebis est) spes ejus inciderunt. Proinde et ipse per desperationem rerum, se ad benevolentiam tyranni contulit: eumque, ad quem, ut ita dicam, fortuna inclinavit, adoravit. Statim namque Prasinorum factio imperialem regiam occupavit, et tyranno imperatoriis acclamationibus applausit. Phocas, Theodoro quodam viro insigni misso, urbis antistitem (patriarcham bunc appellare homines c soliti sunt) et populi delectos accivit. Qui cum in templo Joannis Baptistæ, in ea suburbana civitatis parte quæ Septimum dicitur, convenissent, coronam imperatoriam pestiferæ belluæ imposuerunt. Atque ille e vestigio apparatu præclaro Byzantium ingreditur, aurum ad instar imbris ubique spargens, et Byzantios cives ea munificentia in introitu suo exhilarans. Postea vero Leontiam quoque uxorem Augustam renuntiat, et splendido triumpho in aulam imperialem deducit. Porro cum populi factiones graviter odiis inter se decertarent, altera earum vulgo dixisse fertur: Vade, præsentem rerum statum cognosce: Mauricius enim nondum mortuus est. Quibus verbis tyrannus exauditis, tum quidem multitudinem oblafrantem com pescuit: postera autem die totus ad cædem Maaricii, veluti furiis quibusdam raptus est. Itaque illum cum podagræ et chiragræ doloribus conflictantem, ex eo quem diximus sinu, una cum conjuge et liberis, inter quos etiam Theodosius ex itinere legationis retractus erat, e regione Constantinopoli ubi Chalcedonensis civitas est, 862 in Eutropii portum traduxit: et primum liberos ipsos in conspectu patris occidit, in quorun cujusque eæde veria illa pater protulit: Justus es, Domine, et justum judicium tuum. Deinde vero et ipse Mauricius resectionem capitis sustinens, ferro cæsus Factio hæc Venetorum fuit.

ECCLESIASTICA HISTORIÆ. LIB. XVIII. 41) σφαττομένου, ἀντὶ αἵματος ή σφαγή γάλα προήνεγ- Α' occubuit, egregia animi virtute in summa ca cula» κε. Καὶ οὕτω μὲν ὁ βασιλεὺς νόμων φύσεως φανείς mitate exhibita. Cum namque liberorum nutrix, καθυπέρτερος, τὸν βίον μετήλλαττε, ζήσας μὲν τὰ infante uno imperiali subtracto, puerum ipsa πάντα έτη τρία πρὸς τοῖς ἑξήκοντα· τούτων δὲ τὰ snum facten em ad cædem protulisset, Mauricium εἴκοσι διαπρέψας ἐν τῇ ἀρχῇ. astantem percussoribus arcanum suppressi pueri sui consilium indicasse ferunt: quod minime æquum esse duceret, ut in alium, cum ab ipso Deus pœnas expeteret, animadverteretur. Atque eo infante jngulato, cædes ejusmodi pro sanguine lacteum liquorem profudit. Ad hunc modum imperator, qui naturæ legibus superior esse visus fuerat, vitam finivit, postquam sexaginta tres ætatis annos transegisset, viginti autem ex eis in imperio enituisset. Περὶ τῆς ἐκπομπεύσεως τῶν βασιλικών σωμάτ των καὶ τῶν ἑτέρων φόνων τοῦ τυράννου· καὶ τῆς δαιμονιώδους προαγορεύσεως γενομέ της κατὰ τὴν Ἀλεξάνδρειαν. Τὰ δὲ τῶν βασιλέων σώματα παίγνιον ἐπίδακρυ τοῖς ἐκεῖσε τῆς θαλάττης αἰγιαλοῖς ἡκοντίζοντο, ταύ την τοῖς αἷμασιν· ἐκφοινίσσοντα· καὶ ποτὲ μὲν τῇ χέρσῳ φιλοτίμως τῷ ῥοθίῳ ἀναπεμπόμενα, άλλοτε δὲ φιλυποστρόφως τῷ ῥείθρῳ· ἀγκαλιζόμενα· ἐκεῖ θεν δ᾽ ἐς ὕστερον μετακομισθέντα, συμφορὰ δακρύων τοῖς ὁρῶσιν ἐγένοντο τὰ τῶν βασιλέων γυμνὰ θεατριζόμενα σώματα· καὶ οὕτω τοῖς τυράννοις στρατεύμασι θεαθέντα, ἐν τῷ λεγομένῳ τοῦ Τριβουναλίου κάμπῳ ἐῤῥίπτοντο, ὃς πρὸς τῷ Εβδόμω ἐστίν. Ἐχρῆν καὶ γὰρ διὰ τῆς θεωρίας τὸ ἀπάν θρωπον στράτευμα μετασχεῖν καὶ τοῦ μύσους· ὡς ἂν ἡ μισοπόνηρος τοῦ Θεοῦ καὶ ἀδέκαστος κρίσις πάντας τοῖς τῆς ἀντιδόσεως σαγηνεύση δικτύοις. Τὸ γὰρ παλαμναῖον ἐκεῖνο στρατόπεδον, δεινοῖς τισι καὶ μεγίστοις περιπεπτωκὸς τοῖς κακοῖς, διαφόροις πά θεσι τὸν τῇδε βίον κατέστρεψεν. Τοῦ γὰρ Περσικού πολέμου παῤῥησίαν αὖθις ἀνειληφότος, χαλεπήναντος Χοσρόου δήθεν διὰ τὸ πρὸς Μαυρίκιον μύσος, ὁ πόλεμος ἀνεῤῥήγνυτο. Τὸ δὲ στράτευμα θεηλάτοις καὶ ταῖς ἐκ μάχης ποιναίς διαφόρως υπήγετο, ποτέ μὲν πυρὶ οὐρανίῳ κατὰ τὴν ὥραν τῆς παρατάξεως ἀγρίως βαλλόμενον, ἄλλοτε δὲ λιμοῖς καὶ προνομή παντοίᾳ· τὸ δὲ πλεῖστον στόματι ρομφαίας εδόθη, καὶ ξίφους. πάρεργον ἐγεγόνει· καὶ οὐ πρότερον Πέρσας τὰ τῆς νίκης ἀπέλιπεν, ἄχρις ἂν ἐς τὸ παντελὲς ὁ φιλοτύραννος καὶ ἀνοσιουργός διεφθάρη στρατός· ὡς ἱκανὸν εἶναι τεκμηριώσαι τὸ λεχθησόμενον· μικρὸν γὰρ ὕστερον οὕτω χρόνων παροχη κότων δεκατεσσάρων, Ηρακλείου πρὸς τὸν Ραζάτην ποιουμένου τὸν πόλεμον, ἐπεὶ τὸ ὁπλιτικὸν ἀνακρίνων ἐφυλοκρίνει, δύο καὶ μόνους στρατιώτας τῆς φιλοτυράννου πληθύος ἐκείνης ὑπολελειμμένους εὑρίσκει. Ἐπεὶ δ' ὁ χρόνος. νεωτέρας τὰς δυνάμεις ἐνεώχμωσε τοῖς Ῥωμαίοις, καὶ τὸ κακὸν διέρρευσεν ἅπαν, τὰ τῆς εὐπραγίας μεταπίπτει τοῖς Πέρα σαις. Καὶ ὁ μὲν Βαβυλώνιος ἐκεῖνος δράκων Χοσρόης ὁ τοῦ ᾿Ορμίσδου ἀφειδῶς ἀναιρεῖται, καὶ στάσιν ὁ Περσικὸς ἐλάμβανε πόλεμος· ὅ γε μήν τύραννος τοῖς ἀσεβήμασι καταμεθυσθείς, καὶ πρὸς τὰς τῶν ἄλλων σφαγὰς καθωπλίζετο. Αμέλει τοι καὶ Πέτρον μὲν τὸν ἀδελφὸν Μαυρικίου ἐδίδου τῷ ξίφει· ἀναι ρεῖται δὲ καὶ ὁ πολλάκις μνημονευθείς στρατηγός Κομεντίολος· πρὸς δὲ καὶ ὁ τοῦ Φιλιππικος Γεώρ CAPUT ALI. De nudatione imperialium cadaverum, et de aliis tyranni cædibus. Et de prædictione dæmoniaca imperialis cædis Alexandria facta. Cadavera autem imperialia, oppido quam lacrymosum ludicrum, ibi in littore maris jactata sunt, ita ut illius undam purpureo sanguinis cruore infecerint nunc quidem fluctibus ipsis in terram leniter appulsa, nunc vero reciprocante maris inpetu reducta. Ex eo deinde loco translata, proventum lacryınarum eis tulerunt, qui illa nudata, et ad spectaculum exposita conspexerunt. Ad eumque etiam modum a tyrannicis militibus spectata, in tribunalis campo (ita enim dicitur qui ad Septimum est) temere projecta sunt. Sic enim per ejusmodi spectaculum exercitum ab omni humanitate alienissimum, piaculi quoque participem fieri oportebat: ut scilicet quod fraudem et malitiam odit, nullisque corrumpitur donis Dei judicium, omnes eos retributionis irretiret plagis. Perniciosus namque et exsecrabilis exercitus ille, gravissimis maximisque circumventus erumnis, per varias clades vitam hanc morte commutavit. Postquam enim Persica rursum expeditio sumendorum armorum libertatem accepit, Chosroe admissum in Mauricio piaculum indigne ferente, bellum scilicet motum est: 863et exercitus variis modis simul et divinæ vindictæ pœnas, et ipsorum praeliorum casus subiit: cum quandoque ipso conflictus tempore, sævum in modum cœlesti igne peteretur: quandoque autem fame et direptione multimoda, captivitateque post victoriam amissam afligeretur. Maxima vero ejus pars ore gladii conDcidit, et ferri quasi aliud agentis opus facta est. Neque prius a Persis victoria discessit, quam impius iste et tyranni consectator exercitus lotus interiit. Quod sane satis ex eo quod modo dicitur, conjicere licet. Non enim multo post, nondum quatuordecim annis elapsis, cum Heraclius adversus Razatem bellum gereret, et delectum militum haberet, duos tantum ex ea multitudine, quæ tyranno faverat, reliquos is invenit. Sed enim ubi tempus ipsum novas militum copias Romanis tribuit, et exercitus ille vitiosus omnis pessumiit, res secundæ apud Persas mutatæ sunt, et postquam Babylonius ille draco Chosroes Hormisdæ filius, nulla misericordia interemptus est, Persicun bellum finem suum habuit. Verum enimvero tyran-

νος φροντίδας· ὕστερον δὲ καὶ Θεοδόσιος ὁ Μαυρι προσεοικότα λίαν, ἐκδοθῆναι τῷ ξίφει, φεισαμένου κίου διάδοχος. Λόγος δὲ διεδόθη ἀνθ᾿ ἑαυτοῦ ἕτερον τοῦ κτείναντος· τὸν δὲ φυγόντα καὶ διὰ πολλῶν ἐλω θόντα, ὕστερον νόσῳ μεταλλάξαι τὸ ζῆν. Ὁ μὲν οὖν λόγος ἀνὰ πᾶσαν διήχησε τὴν ὑπήκοον· πλάνη δέ τις βάρβαρος τὸν λόγον ἐκύησεν, ἐξιτήλῳ τεκμηρίω νεανιευσαμένη· οἷς ἐκείνου κεφαλὴ μόνη ἀνεπίδει κτος μετὰ τῶν ἀνῃρημένων ἐγένετο. 'Αλλ' ἡ ζήτησις ταλαιπωρηθεῖσα θανεῖν καὶ τὸν Θεοδόσιον ἔγνωκεν. ᾿Αλλὰ καὶ τὴν βασίλισσαν Κωνσταντίναν σύναμα ταῖς τρισὶ θυγατράσιν Ιδιωτεύσας ὁ τύραννος, πρώτα μὲν κατακλείστους εὐτελεῖ τινι οἰκίσκῳ ἐποίει τό λος δὲ καὶ αὐτὰς ἀνῄρει τῷ ξίφει. ἂν ἁπάντων τῶν βασιλέων τὰ λείψανα (δέκα δὲ ἦσαν) πολλῷ ὕστερον τῷ νεῷ τοῦ μάρτυρος Μάμαντος ἀγχοῦ τοῦ τείχους ᾧ Ξυλόκερος ὄνομα, κατετέθησαν. Τὸν δὲ ναὸν ἐκτομίας & Φαρασμάνης πρῶτος ἐδείματο· ἐς πρῶτος καὶ τοῦ βασιλικοῦ κοιτωνίσκου ἐπὶ τοῦ Ἰουστινια νοῦ ἐγεγόνει· καὶ ἐπὶ τῷ πολυανδρίῳ τῆς θήκης τοῦ ἐγχαράττεται τὸ ἐπίγραμμα nas, impiis flagitiis ebrius, se ad aliorum etiam γιος· καὶ Προσεντῖνος ὁ τὰς Πέτρον πεπιστευμέν cædes armavit. Proinde Petrum Mauricii fratrem ferro necat. Occiditur præterea, cujus sæpe facta mentio est, dux Commentiolus; item Georgius Philippici filius: Prosentinus etiam, cui curas et consilia sua Petrus crediderat. Postremo vero et Theodosius Mauricii successor, ex itinere, sicut dictum est, retractus. Fama autem obtinet, percussorem Theodosio parcentem, alium pro eo admodum illi similem ense jugulasse; ipsum vero Theodosium profugum, in locis multis multa expertum, postea morbo interiisse. Atque ea quidem fama per omnes Romani imperii ditiones vulgata est. Sed eam barbarus quidam error, perquam tenui conjectura id facere ausus, protulit: propterea quod caput ejus solum, una cum aliis qui cæsi sunt, exhibitum non sit. Verum inquisitio ipsa satis sollicitudine summa defatigata, Theodo. sium etiam mortuum esse cognovit. Ipsam imperatricem Constantinam cum tribus filiabus tyranmus in privatorum ordinem redegit: et primum quidem eas in vili quadam et exili domuncula inclusit, postremo vero ferro etiam interimi jussit. Eorum autein cæterorumque imperialium corporum decem autem fuere) religuis, longo post tempore in Mamantis inartyris templo, 864 prope murum cui Xylocercus nomen est, repositæ sunt. Templum autem id Pharasinanes eunuchus construxit, qui sub Justiniano imperialis cubiculi præfectus fuit. Porro in communis sepulcri eorum monumento Épigramma hoc insculptum est: O ego mitle modis regum miseranda duorum, Mauricii conjux, filia Tiberii: Edocui regina satis fœcundaque mater, Quam sint multorum commoda sceptra ducum. Militis infidi jaceo, populique furore: Et mecum conjunx progeniesque jacet. Nee misere Niobes ego sum vitale cadaver: Plurane Cissæis, plura Jocasta tulit? Esto, jure pater: cur pignora parva necantur? Humani prorsus nescia turba doli. Non jam, Roma, meis carpes a frondibus umbram, Eruta Threicio stirps Aquilone jacet. η Mud etiam haudquaquam silentio præteribo, dignum in primis quod memoriæ rerumque gestarum tabulis mandetur. Siquidem ea ipsa hora, qua Mauricius interemptus est, res ea omnis, ut gesta est, Alexandriæ, statuis quæ in Tychæo celebri urbis ejus regione stabant, et tum basibus suis dilapsa erant, vote clariore quid imperatori Mauricio accideret, referentibus, viro cuidam præclara vita insigni, noctu ibi deambulanti, indicata est Quam rem Alexandriæ Augustalis, et Petrus Agyptiæ dioecesis præfectus, accuratius signis certis níotatam, veram fuisse, nono die postquam acerbus nuntius iste in Ægyptum pervenit, compererunt. Multa vero cjusmodi, quæ rem futuram porteuderunt, accidisse cognovimus. Ea vero si singula scripto persequi velimus, tempus uos prorsus defecerit. Interea calligraphus quidam Alexandriæ vene rabilis vir, ex matutina vigilia domum vadens, niedia nocte videt statuas ex metallo æris abstractās, ΤΑ δ' ἐγὼ ἡ τριτάλαινα, καὶ ἀμφοτέρων βασιλήων, Τιβερίου θυγάτηρ, Μαυρικίου τε δάμαρ Η πολύπαις βασίλεια, καὶ ἡ δείξασα λοχεία, Ως ἀγαθὸν τελέθει καὶ πολυκοιρανίη Κεἶμαι σὺν τεκέεσσι καὶ ἡμετέρφ παρακοίτη, Δήμου ατασθαλίῃ καὶ μανίῃ στρατιής, Τῆς ᾿Εκάβης ἔτλην πολὺ χείρονα, τῆς τ' Ιοκάστης. Αἱ αἱ τῆς Νιόβης ἔμπνοός εἰμι νέκυς. Ναὶ ναὶ, τὸν γενέτην· τί μάτην τὰ νεογνὰ ἔκτειναν, Ανθρώπων κακίης μηδὲν ἐπιστάμενα; Ημετέροις πετάλοισι κατάσκιος οὐκέτι Ρώμη Ρίζα γὰρ ἐκλάσθη Θρηϊκίοις ανέμοις. Οὐκ ἂν δὲ καὶ τοῦτο καταλείψω μνήμης ἄξιον εν, καὶ συγγραφῆς πινάκων ἐπάξιον. Αὐτῇ γὰρ ὡρα ᾗ ανηρεῖτο Μαυρίκιος, τὰ πραττόμενα εἰς ᾿Αλεξάνδρειαν ἐγνωρίζετο, τῶν ἐκεῖσε ἀνδριάντων ἀνὰ τὸ Τυχαῖον ἑστώτων, ἐπίσημος δ᾽ ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ οὗτος ὁ χῶρος, καὶ τῶν βωμῶν καθερπυσάντων, συντόνῳ φωνῇ τὰ συμβάντα τῷ βασιλεῖ Μαυρικίῳ διηγουμένων, ἀνδρί τινι ἐπισήμῳ τὸν βίον, νυκτὸς ἐκεῖ διιόντι. Ο δὴ ὁ Αὐγουστάλιος Αλεξανδρείας, καὶ Πέτρος ὁ τῆς Αἰγυπτιακῆς διοικήσεως τὰς ἡνίας ἐπιτετραμμένος, ἀκριβῶς σημείοις διειληφότες, ἀψευδές εὗρον, μετ' ἐνάτην ἡμέραν τῆς δεινῆς ἀγ γελίας ἐπιπτάσης τὴν Αἴγυπτον. Πολλὰ δὲ τοιαῦτα τὸ μέλλον προαγορεύοντα διεγνώκαμεν· ὁ εἰ πρὸς λεπτὸν γράφειν ἐπιχειροίημεν, ὁ πᾶς ἡμᾶς αἰὼν ἐπιλείψεις. et voce grandi dicentes, interemptum Mauricium of filius ejus. (D.ac.)

ECCLESIASTIC HISTORIE LIB. XVIII. Ως ᾐτήσατο Μαυρίκιος Θεὸν ἐνταῦθα δοῦναι τὴν δίκην· καὶ ὡς ἔσχε λαβών· καὶ περὶ τῶν οἰκοδομηθέντων αὐτῷ. Λέγεται μέντοι τὸν βασιλέα Μαυρίκιον πρό τινος χρόνου τῆς ἀναιρέσεως, δεδοικότα οἷς υπεροψία κατὰ τῶν αἰχμαλώτων ἐχρήσατο, καὶ μὴ εὐώνως ὠνεῖτο χρημάτων ήττων γενόμενος, οὓς Χαγάνος ἀνεῖλεν ὑπερζέσας θυμῷ, ἐν τοῖς σεβασμιωτέροις τῆς οίκουμένης ναοῖς, γράμμασι καθικετεῦσαι τὸν ἕνα της ὑπερουσίου Τριάδος Χριστὸν τὸν Θεὸν, τὰς ἀντιδή. σεις τῶν βεβιωμένων κατὰ τοῦτον δὴ τὸν θνητὸν καὶ ἐπίκηρον κόσμον ἀπολαβεῖν· καὶ τοὺς ἐπ᾿ ἀρετῇ ζώντας τοῦτο καθικετεύειν αἰτεῖσθαι Θεόν. Καὶ ὕπαρ φωνήν φασι μιᾶς τῶν εἰκόνων Χριστοῦ ἐξενεχθῆναι αὐτῷ, τὴν ἔφεσιν αὐτοῦ γενέσθαι προαγορεύουσαν· κἀπὶ τῷδε τῷ βίῳ τὴν δίκην εἰσπράξασθαι. Εἶναι δὲ τὴν εἰκόνα φασὶν ἔνιοι τὴν ἐν τῇ Χαλκῇ ἱδρυμένην. Αλλοι δὲ μάλιστα τὴν ἐν τῇ ὡραίᾳ πύλῃ τοῦ νεώ τῶν ἁγίων μαρτύρων τῶν τεσσαράκοντα φάσκουσιν, ἐπ' ἀκριβὲς τὸ τῆς ὄψεως ἐμφερές Χριστοῦ διαγρά φούσαν. Φασὶ δὲ τὸν βασιλέα Μαυρίκιον καὶ φιλο τίμως ἔχειν περὶ τὴν τῶν λόγων μεγαλοπρέπειαν, λαμπρῶς τε λίαν τιμᾶν τοὺς περὶ τὰ κάλλιστά τε καὶ κράτιστα τῶν μαθημάτων ἐνηθληκότας· καὶ πολλὰ τῇ ὑπηκόῳ γῇ δείμασθαι ἔργα περιφανῆ· ὧν ἐν καὶ τὸ τῶν ἁγίων τεσσαράκοντα τέμενος, ο Τιβέριος πρώην οικοδομεῖν ἐπεχείρησε. Φασὶ δὲ καὶ τὸ ἐν Ταρσῷ τῆς Κιλικίας ἱερὸν Παύλου τοῦ ἀποστόλου τοῦτον ἱδρύσασθαι. ᾿Αναφέρεται δὲ καὶ τὴν τρίτην μοῖραν συγχωρῆσαι τοῖς ὑπηκόοις τῶν φόρων· τά λαντά σε τριάκοντα τοῖς Βυζαντίοις φιλοτιμήσασθαι, ὅπως τὸν τῶν ὑδάτων ὁλκὸν νεουργήσωσι. Καὶ τὸ περιφανές δ' ἐκεῖνο στέμμα δ ἡ Αὐγούστα Σοφία, ή καὶ ἡ τούτου γαμετή Κωνσταντίνα τούτῳ φιλοτίμως λίαν ειργάσαντο, αὐτὸς μηδ' ἅπαξ βαλών, τῷ μετ γίστῳ τοῦ Θεοῦ τεμένει ἀνέθετο, τῇ θείᾳ τραπέζῃ ἀφιερώσας αὐτὸ, ἁλυσιδίῳ χρυσῷ ἐξαρτήσας, δ καὶ μέχρις ἁλώσεως τῆς πόλεως διεσώζετο. Ἐπ' αὐτοῦ δὲ καὶ Φιλιππικὸς καὶ Πέτρος οἱ αὐτοῦ ἀδελφοί, δ μὲν ἐν τῇ Χρυσοπόλει ἐδείματο μοναστήριον, Πέτρος δὲ ἐν τῇ Κωνσταντίνου τὰ Ἀρεοπίνδου ονομαζόμενον. Καὶ ἀμφότερα δὲ τὰ τεμένη τῇ Θεοτόκῳ ἀνεῖτο. Ἀλλὰ καὶ Κυριακὸς ὁ πατριάρχης τὸ τῆς διακονίσ σης μεγαλοπρεπὲς ἀνίστησι μοναστήριον. Καὶ τὰ μὲν κατὰ τὸν αὐτοκράτορα Μαυρίκιον ἐς τοῦτο τέ λους κατέληξαν. Sed et Cyriacus patriarcha, Mauricio imperante, Mauricii imperatoris res ejusmodi finem habuere. Ante neam palatii portam. (Diac.) Τῶν βασιλείων τά τε προπύλαια, καὶ ἡ καλουμένη Χαλκή. (Procop.) In visione ante Eneam palatii portam imagini Salvatoris se vidit assistere. (Diac.) Leo imp. Constantinopolitanus, Constan cini Copronymi al., coronam a Mauricio prin414 865 CAPUT XLII. Quomodo Mauricius Deum oraverit ut ei hic pœnas dare divinæ vindicta liceret: id quod assecutus est. Et de ædificiis ab eo constructis. Mauricius sane imperator, aliquo ante cædem tempore metuens propter conscientiam sibi, quod captivos despexisset, eosque vili pretio, pecuniæ cupiditate victus, quos Chaganus furore percitus concidit, non redemisset, in celebrioribus orbis terrarum templis, missis eo litteris, supplicari pro se uni ex supersubstantiali Trinitate Christo Deo mandasse, et ab hominibus virtute præstantibus, ut Deum exorarent, petiisse dicitur: quo scilicet suorum per vitam actorum ipsi remunerationem in mortali hac vita, fatisque obnoxio mundo, recipere liceret. Et imaginem quamdam Christi clare vigilanti vocem edidisse ferunt, qua illi fore prædictum est, ut desiderii votique sui compos fieret, et in hac vita poenas penderet. Nonnulli eam ima - ginem esse volunt, quæ in Area palatii porta alil vero maxime, quæ in Speciosa porta templi sanctorum quadraginta Christi martyrum sita est, et pictura sua quam proxime ad similitudinem vultus Christi accedit. Mauricius imperator summopere viros eloquentia insignes coluit: liberalis etiam erga eos qui pulcherrimis optimisque disci plinis præclaram operam navassent. Celebria quoque opera in Romani imperii ditione construxit: quorum unum est, quadraginta sanctorum deluUrum, quod Tiberius antea dificare aggressus fuerat. Sacram item apostoli Pauli ædem Tarsi Cilicum, hunc construxisse ferunt. Fertur et illud quoque de eo, quod tertiam partem pensionum vectigalium subditis suis remiserit: quodque liberaliter Byzantiis triginta talenta donaverit, aquæductuuin meatus renovarent. Idem præclarum illud stemma et ornamentum, quod ei Sophia Augusta socrus et conjux Constantina ambitiose admodum et magnifice elaboraverant, cum id ne semel quidem gestasset, maximo Dei templo intulit, et divinæ mensæ consecratum, aurea catenula suspendit: quod ipsum ornamentum usque ad expugnationem urbis duravit. Sub ipso quoque Philippicus et Petrus frater ejus, ille quidem Chrysopoli monasterium, hic vero Constanti nopoli, cam quæ Areobindi dicitur ædem construxit. Utrumque autem templum Dei Génitrici dicatum. diaconisse magnidcum erexit monasterium. 866 cipe Deo dicatam, nefario capiti suo imposuit, caplus gemmarum et auri splendore. (Egnat.) Non semel a Mauricii temporibus Byzantium hostiliter captum est, et direptum. Philippicum Diaconus etiam Mauricii generum fuisse scribit.

CAPUT XLIII. Ut Chosroes propter Mauricii caden, pace soluta, Orientem hostiliter peragrans, ad Chalcedonem vsque excurrerit. Et de aliis, quæ Romanorum imperium pervaserunt, calamitatibus. Ως Χοσρόης διὰ τὸν Μαυρικίου φόνον τὰς σπονδὰς λύσας, ἄχρι δὴ καὶ ἐς Χαλκηδόνα, τὴν Εω καταδραμών, τὴν ἔλασιν ἐποιήσατο· καὶ περὶ τῶν εἰσχρησάντων ἄλλων τῇ ῾Ρωμαίων πολιτείς δεινών. Φωκᾶ δὲ τὴν ἀρχὴν περιβαλλομένου, αὐτίκα που λυειδή κακὰ τῇ Ῥωμαίων ενσκήπτει. Μετὰ γὰρ πέμπτον τῆς ἀρχῆς μῆνα γράμματα πρὸς Χοσρόην ἐξέπεμπεν, ἔθους ἐκ μακροῦ Ῥωμαίοις καὶ Πέρσαις κρατήσαντος, διὰ Διλίου τοῦ οἰκείου αὐτῷ, ὃς καὶ τὸν φόνον Μαυρικίῳ ἐνήργει, δηλοῦντα τὴν εἰς τὰ βασίλεια άνοδον. Ο δ' ἐκμανεὶς τῷ θυμῷ, τὴν ὁσίαν δῆθεν Μαυρικίου διεκδικεῖν θέλων, τὰς μετὰ 'Ρωμαίων διαλύει σπουδάς, καὶ τὴν κοσμοφθόρον ἐκεί νην περιήχησε σάλπιγγα· αὕτη γὰρ λυτήριος γέγονε τῆς Περσῶν τε καὶ Ῥωμαίων εὐπραγίας· κάνε τεῦθεν ὁ Περσικός πόλεμος τήν γένεσιν ἐκληρώσατο. Καὶ Συρία μὲν καὶ Παλαιστίνη, πρὸς δὲ καὶ Φοινίκη, ὑπὸ Πέρσαις εὐθὺς ἐγίνοντο· εἴσω δὲ χειρῶν καὶ ᾿Αρμενίαν, ἔτι δὲ Καππαδοκίαν, Γαλατίαν τε καὶ Παφλαγονίαν πεποίηντο. Ασχέτῳ δὲ τῇ ῥύμῃ φερόμενοι, ἄχρι δὴ καὶ ἐς αὐτὴν Χαλκηδόνα τὴν καταντικρύ Βυζαντίδος διακειμένην τὸ ἔρμημα ἔθεντο. Και Αβαρες δὲ τὴν Εὐρώπην κατέδραμον πάντα δῃοῦντες· Καὶ φόνος πλεῖστος ἀνθρώπων προυχώ ρει, οἷον ούπω τις ἱστόρησε πώποτε, οὐ τῶν κοινῶν μόνον, ἀλλὰ καὶ αὐτῶν τῶν στρατοπέδων διαφθα ρέντων. Φθορά το ζώων ὡς πλείστη ἐγένετο, καὶ παντοίων ἀφορία καρπῶν· καὶ λιμοί, προσεπιτούτοις δὲ καὶ λοιμοί· καὶ χειμῶνέ; τινες ἐξαίσιοι καὶ τὴν φύσιν ἐκβαίνοντες, ὡς καὶ τὴν θάλασσαν αὐτὴν τῷ κρύει δεθεῖσαν νεκροὺς τοὺς ἰχθύας έξω προβάλλειν. Ηλικία δὲ πᾶσα ἀνθρώπων καὶ νεὼς καὶ ἀλλ' ἅττα τῶν οἰκοδομημάτων, ἀδρῶς ἐξησκημένα και περιττῶς, ταῖς πυκναῖς ἐπιδρομαῖς τῶν Περσῶν διεφθάρη, Χοσρόου, ὡς εἴρηται, τὴν εἰρήνην ἀπει πόντος δῆθεν διὰ Μαυρίκιον. Ὁ μὲν οὖν πάντα τὸ ἔξωθεν πυρπολῶν, κακῶς διετίθει· Φωκᾶς δὲ τὸ τῆς πόλεως ἔνδον χειρόνως εποίει. "Οθεν καὶ ἐφ᾽ ἵππων ἁμίλλῃ τινῶν ἐς ἐκεῖνον σκωψάντων ὅτι μεθύοι, θυμῷ ζέσας οὐκ ὀλίγους τῶν ἐπισήμων συσχών, οὓς μὲν ἀφῄρει τὰ μέλη, ἄλλους δ' ἐπεκήδευσε τῷ βυθῷ, καί τισι δὲ περιετίθει φρουράν. Ubi autem Phocas imperium suscepit, multorum statim generum mala Romanorum imperio incubuere. Quinto namque ab inito imperio mense, litteras ad Chosroem, quod consuetudo hujusmodi a multo tempore Romanis et Persis fuerit, per Lilium familiarem suum, qui etiam Mauricii cædem patravit, misit, quibus litteris ad imperialem dignitatem conscendisse se significabat. Ille vero, iræ intemperiis actus, legitimam Mauricio vindictam præstare volens, pacta cum Romanis foedera rupit, et perniciosum illud orbi classicum cecinit. Id namque Persarum simul et Romanorum felicem tranquillumque statum solvit. Eoque initio Persicum bellum est ortum. Et Persæ Syriam, Palæstinam, Phœnicen quoque brevi subegere. Ditioni quoque suæ Armeniam, mox Cappadociam, Galatiam, et Paphlagoniam adjecere Quin impetu, quem cohibere non esset, ducti, ad ipsam usque Chalcedonem, quæ ex adverso Byzantio sita est, advenere. Parte vero alia, Abares Europam omnia vastantes percurrerunt, et cædes hominum plurima grassata est, qualem haud quisquam unquam vidit: non tantum civibus passim, sed ipsis etiam militaribus copiis interemptis. Animantia item occidentia cladem plurimam accepere, et proventus omnis generis frugum nullus fuit. Accessere fames et pestilentia, hiemes item ingentes, naturam ipsæ suam superantes, ita ut mare frigore congelatum pisces postea nĵortuos ejecerit. Ætas quoque hominum generis omnis cæsa, et templa atque alia quæcunque edificia venuste splendideque constructa, frequentibus Persarum incursionibus pessumdata: quod Chosroes, sicuti dictum est, pacem propter Mauricium videlicet resciderit. Ac ille quidem foris omnia igne vastaus, rempublicam migebat: 867 Phocas vero domi urbem pejus accipiebat. Proinde in equestri quodam ludicro certamine quod eum nonnulli scommate perstrinxissent, ebrium esse dicentes, furore flagrans, non paucis ex clarioribus civibus captis, quibusdam membra amputavit, nonnullos in altum mare conjecit, alios vero in carcere inclusit. CAPUT XLIV. De seditione inter Judæos et Christianes Antiochiæ orta ut in co tumultu etiam Anastasius Sinaites episcopus casus sit. Et de Cyriace, Thoma, et Sergio, Constantinopolitanis episcopis. Antiochiæ vero gravis tumultus fuit, quod Hebræi rursum adversus Christianos, per res novas insurrexerint. In ea seditione Judæi superiorcs fuere. Ingentein namque Christianorum multitudinem aut ferro conciderunt, aut igni, quem in ædes corum conjecerant, exusserunt. Eos Phocas, impii ΚΕΦΑΛ. ΜΔ'. Περὶ τῆς ἐν 'Αντιοχείᾳ γενομένης στάσεως Ιους δαίων τε καὶ Χριστιανῶν καὶ ὡς ἀνηρέθη τῇ στάσει καὶ ὁ ἐπίσκοπος Αναστάσιος ὁ Σιναΐ της· καὶ περὶ Κυριακοῦ, Θωμᾶ τε καὶ Σεργίου τῶν Κωνσταντινουπολιτών. Καὶ στάσι; δὲ δεινή τις ἀνὰ τὴν ᾿Αντιόχου κεκίνητο, Εβραίων αὖθις κατά Χριστιανῶν νεωτερι σάντων· ᾗ δὴ στάσει ἐπικρατέστερα μᾶλλον τὰ Ἰουδαίων ἐγένετο. Πολύ τι καὶ γὰρ στίφος Χριστιανῶν, τὸ μὲν μαχαίρας ἔργον ἐγένετο, τὸ δὲ καὶ πυρὶ δεδαπάνητο, πῦρ ταῖς οἰκία:: τῶν στασιαστῶν Circensibus ludis Prasini conviciis eum lacesscules, clamarunt: Iterum Ingabasta bibisti?. Lierum sensum perdidisti? (Diac.)

ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XVIII. ἐνιέντων· οὓς Φωκᾶς εἰσπραττόμενος τὰς ποινές et lagitiosi facinoris panas sumens, τῶν ἀνεσίων ἔργων καὶ πράξεων, κολάσει ὑπῆγε, καὶ τῆς πόλεως ἤλαυνεν. Οὐ μὴν δὲ ἀλλὰ καὶ αὐτὸν δῆτα τὸν ἱερέα τῆς πόλεως ᾿Αναστάσιον, ὃς Γρηγο ρίου διάδοχος ἦν, καθελόντες τοῦ θρόνου, σχοῖνόν τε τῶν ποδῶν ἐξαψάμενοι, διὰ τῆς πόλεως σύροντες θανάτῳ ἀσχήμονι ἐκδιδοῦσι. Τὴν γὰρ τῆς αἰδοῦς φύσιν μαχαίρα διατεμόντες συρομένῳ, κατὰ τοῦ στόματος ἐπιβάλλουσιν. Ες ὕστερον δὲ, ὥσπερ τι τῶν ὁλοκαυτωμάτων παρεδίδοσαν τῷ πυρί· ἄνδρα σοφίᾳ καὶ ἀρετῇ διαπρέποντα, πρῶτόν τε τῶν τῆς Εκκλησίας δογμάτων στοιχειωτήν· πολλά τε βιβλία τῇ Ἐκκλησίᾳ καταλελοιπότα. Τούτου καὶ ἡ βίβλος * Οδηγὸς ὄνομα ἔσχεν, οἵ τε ὄρος τῶν τῆς Ἐκε κλησίας δογμάτων, καὶ ἄλλα πολλά· καὶ ὁ εἰς τὸν ἕκτον Ψαλμὸν λόγος ταῖς εἰσβάσεσι τῶν νηστειῶν ἐκδοθείς· ἐμοὶ δ' ἐντυχεῖν ἐγένετο καὶ λόγῳ αὐτοῦ ὂν πρὸς ᾿Αντιοχεῖς ἔγραψεν εἰσιτήριον, καὶ εἰρηνικὸν ἕτερον, διὰ τριῶν καὶ εἴκοσι ἐτῶν αὖθις ἐπανήκων ἐπὶ τὸν θρόνον, Μαυρικίου τὴν ἡγεμονίαν ἰθύνοντος" ὂν δὴ καὶ ἐν τῷ λόγῳ ἐξαίρει· καὶ ὡς τῆς ὑπερορίου ἀνεκλήθη φυγῆς. Τούτῳ δὴ τῷ ᾿Αναστασίῳ, διὰ τὸ ἐν Σινσίῳ φιλοσοφῆσαι, καὶ τοῦ φρονήματος τῆς σαρκὸς ἐκεῖσε κατακρατῆσαι, καὶ Σιναΐτης ἔστιν ἐπώνυμον. Καὶ ὁ μὲν δήμου γενόμενος παρανάλωμα ἀπεδίω· μετὰ δὲ τοῦτον ἔτη ς' διαπρέψαντα, τὴν τῆς ᾿Αντιόχου ποιμαντικήν Αναστάσιος ἕτερος διε δέχετο. Πρὸ δὲ τούτου καὶ Κυριακὸς ὁ τῆς βασιλία ῖος ἐπίσκοπος ἐνδέκατον ἔτος τῇ ἱερατείᾳ ἐνδιαπρέψας, Θωμᾷ τὸν θρόνον καταλιμπάνει. "Ος διάκονος – καὶ σακελλάριος τῆς Ἐκκλησίας καθεστηκώς, ἐπὶ τὸν θρόνον ἀνῄει. Οὐ πλέον δὲ ἢ τρία έτη πρὸς μησὶ δυσὶ καὶ οὗτος ἱερασάμενος, τῷ δυσσεβεῖ Σεργίῳ τοῦ θρόνου παραχωρεῖ, τὸν μέγιστον οἶκον δειμάμενος τῷ ἐπισκοπείῳ· ὃς τὸ τοῦ δομησαμένου κλη ρωσάμενος ὄνομα, Θωμαΐτης ἐς δεῦρο τὸ ἐπώνυμον ἔσχεν. Ο δὲ Σέργιος διάκονος μὲν τῆς Ἐκκλησίας καθειστήκει, ἐκ Σύρων καὶ Ἰακωβιτῶν τὴν τοῦ γένους ἔλκων σειράν. Περὶ τῶν μετὰ τὴν ἁγίαν δ' καὶ ἐ' σύνοδον γε γενημένων τῇ Ἐκκλησίᾳ σχισμάτων. Τίς δὲ οὗτος Ἰάκωβος, ἐξ οὗ καὶ Ἰακωβίται παρωνύμως ἐκλήθησαν, δίκαιον τῷ λόγῳ διαλαβείν, καὶ ὅσα ἔτερα τῇ συγγραφῇ παραλέλειπται. "Αγωθεν δὲ ἀρξάμενος διηγήσομαι. Εύτυχοῦς καὶ Διοσκόρου ὑπὸ τῆς ἐν Χαλκηδόνι ἁγίας δ' καθαιρεθέντων συνόδου, οἱ τῆς ἐκείνων δόγμασιν ἀντεχόμενοι τῆς καθο λικῆς Ἐκκλησίας ἑαυτοὺς ἀποστήσαντες διακρινον μένους ἑαυτοὺς κατωνόμασαν, μηδαμῶς συντίθεσθαι τοῖς ὀρθῶς δογματισθεῖσι τῇ ἁγίᾳ ᾑρημένοι συνόδῳ οι καὶ εἰς δυοκαίδεκα τμήματα διηρέθησαν· ἐξ ὧν καὶ μυρίαι αἱρέσεις ἑβλάστησαν· ὧν οἱ μὲν Εὐτυ χιανισταὶ ὠνομάσθησαν, Διόσκορον καὶ Εὐτύχιον μόνον δεχόμενοι· οἱ τὸν Χριστὸν ἐδογμάτιζον ὁμοού στον μὲν τῷ Πατρὶ, οὐ μὴν δὲ καὶ ἡμῖν· οἷς μὴ συντίθενται σώζεσθαι ἐν Χριστῷ τὴν τῆς ἀνθρωπίνης ἀλήθειαν φύσεως. Τοῦ δὲ βασιλέως Λέοντος τὸ βιούν formenet tis subdidit, atque urbe exegit. Illi vero civitatis ejus antistitem Anastasium, Gregorii suc cessorem, e throno suo deturbatum, funcque pedibus alligato, per urbem tractum, fœda morte affecerunt. Pudendas namque naturæ partes inter trahendum ense excisas, in os ejus injecere. Postea vero illum perinde atque holocaustum quoddam, igni tradidere: virum sapientia et virtute præclarum, primariumque dogmatum Ecclesiæ doctorem: quippe qui lucubrationes multas eidem reliquerit. Hujus liber est cui nomen ‘Οδηγός, hoc est, Viæ dux, et Ecclesiæ dogmatum definitiones, aliaque præterea multa. Item in sextum Psalmum liber, in ingressu jejuniorum editus. Ego vero orationem etiam ejus quamdam legi, ad Antiochenos in introitu suo scriptam, et pacificatoriam aliam, quam vicesimo tertio anno in thronum suum postliminio reversus composuit, Mauricio imperium obtinente: quem etiam in eo scripto, quod ab exsilio revocatus sit, laudibus effert. Huic Anastasio, propterca quod in Sinæo monte philosophatus sit, et sensum ibi carnis domuerit, Sinaitæ cognomen inditum est. Atque ille quidem in populi tumultu peremplus, vitam finiit. Post eum autem cum sex annis a reditu in episcopatu enituisset, pastorale munus Antiochiæ Anastasius alter suscepit. 868 Et ante hunc Cyriacus elian, Constantinopolitanae urbis episcopus, undecim annis in sacra functione transactis, sedem eam Thomæ reliquit: qui diaconi et sacellarii in Ecclesia munus obiens, ad pontificium thronum conscendit. Hic vero tribus annis, et duobus non amplius mensibus sacro munere functus, impio Sergio sede cessit. Thomas iste domum maximam in ædibus episcopalibus exstruxit: quæ domus, nomen a conditore suo acceptum, in hos diernum usque diem retinet, et Thomaitis vocatur. At Sergius diaconus quidem Ecclesiæ fuit: sed a Syris et Jacobitis generis originem traxit. CAPUT XLV. De schismatibus quæ post quartam et quintam sanctam synodum in Ecclesiam irrepserunt. Quis vero Jacobus iste fuerit, unde Jacobitæ nomen acceperunt, et alia præterea quæ in historia hac omissa sunt, æquum esse puto ut hic referam. Altius autem narrationem petam. Postquam Eutycheti et Dioscoro a sancta quarta Chalcedonensi synodo dignitas abrogata est, qui illorum dogmata defenderunt, facta ab Ecclesia catholica defectione, διακρινομένους, hoc est, segregatos sive ambigentes, seipsos appellarunt: neque ullo modo, ut quæ recte in concilio sancto statuta essent, comprobarent, adduci potuere. Ii in duodecim sectas dissecti sunt; ex quibus multa millia hæresum pullularunt. Ex quarum sectatoribus quidam Eutychianistæ vocati, quod Dioscorum tantum et Eutychetem reciperent: qui Christum docuerunt Patri quidem consubstantialein esse, nobis autem minime: propterea quod

nobis non assentiuntur, veram esse in Christo μεταλλάξαντος, Ζήνωνός τε καὶ ᾿Αναστασίου τὴν humanam naturam profitentibus. Postquam autem imperator Leo diem suum obiit, atque Zeno et Anastasius imperii administrationem susceperunt, quam maximam libertatem sibi qui quartæ synodo restiterunt, usurpavere. Eodem tempore et Acephali, quorum dux Severus Antiochenus fuit, unam Verbi et carnis naturam male prædicantes: et praeterea Jacobitarum, Theodosianorum, Julianistarum, et plurimorum aliorum catervæ, Ecclesiæ insultarunt, qui Monophysitæ appellati sunt, quod unan Verbi et carnis naturam post ineffabilem unionem in Christo esse sentiant et doceant. 869 Hi vero Acephali sunt nominati, qui benoticum Zenonis imperatoris scriptum, quo scilicet ad unionem ecclesias perducere voluit, propterea quod ille sanctam quartam synodum auathemati non subjecisset, minime receperunt. Acephali autem ob eam causam dicti sunt, quod sub episcopis non fuerint. Proinde episcopis et sacerdotibus apud eos ¿'efunctis, neque baptismus juxta solemnem et receptum Ecclesiæ morem apud eos administratus, neque oblatio aut res aliqua divina facta, ministeriumve ecclesiasticum, sicuti mos est, celebratum est. Communionem vero illi a plurimo tempore asservatam habentes, feriis paschalibus in minutissimas incisam partes, convenientibus ad se hominibus dederunt. Quo tempore quam quisque voluisset, placitam sibi sumebat potestatem. Et propterea quod quilibet, quod sibi visum esset, fidei insertum voluit, quam-C plurima defectorum et hæreticorum turba exorta est: Tritheitarum, Agnoetarum, Theopascitarum, Jacobitarum, Armeniorum, Severitarum, et Aphthartodocitarum, initio a Juliano Halicarnassæo sumpto: qui creatum quidem Domini corpus esse opinatus est, sed idem ab ipsa conceptione incorruptibile esse docuit. Horum cohortem, qui eis adversati sunt, Phantasiastas et Manichæos vocarunt: quemadmodum et illi rursús hos Phthartolatras et Scenolatras nominarunt. Ejus generis hæresibus, et Severitis maxime, Ecclesiæ admodum ingruentibus, Chalcedoneusis quoque synodi nomine presso, perquam longo tempore jactata ea est, et exagitata. Unde ingens diu seditio et confusio in Ecclesia exstitit. Ipsa namque plcbs ad sanctioris altaris cancellos assistens, plagis se multaturam, et cum ignominia ex sacris templis sacerdotes ejecturam comminata est, sicubi ejus synodi mentionein inferre, aut eam sacrosanctis diptychis 'inscribere, eorumve nomina divinorum Patrum, qui decreta ejus promulgarunt, proferre ausi fuissent. Isti ipsi etiam maximo contenderunt opere, ut sacrum ejus, qui in sanctis est, divi Leonis veteris Romæ episcopi tomum, quem veræ pietatis studiosi rite columnam orthodoxiæ rectæque sententiæ nominarunt, tollerent, quod is synodum eam firmiter fulciret. Tomum eum divinissimus Alexandrinus papa Eulogius postea a se enarratum, optime, atque ita prorsus, ut oportuit comβασίλειον ἀρχὴν ὑποζωσμένων, παρρησίαν ὅτι πλείστην οἱ δι' ἐναντίας οὗτοι τῇ δ' συνέδῳ ἰόντες ἐλάμβανον. Τηνικαῦτα δὲ καὶ τὸ τῶν ᾿Ακεφάλων, ὧν προστάτης ὁ τῆς Ἀντιόχου Σευήρος ἐγένετο, μίαν φύσιν τοῦ Λόγου καὶ τῆς σαρκὸς κακῶς δογμα τίζων, καὶ τὸ τῶν Ἰακωβιτῶν, Θεοδοσιανῶν τε καὶ Ἰουλιανιστῶν, καὶ ἑτέρων πλείστων στίφος τῇ Ἐκε κλησίᾳ εἰσέφρησε· οἱ καὶ Μονοφυσῖται ἐκλήθησαν, ἅτε δὴ μίαν φύσιν τοῦ Λόγου καὶ τῆς σαρκὸς μετὰ τὴν ἄῤῥητον ἔνωσιν πρεσβεύοντές τε καὶ δογματίζοντες· οἱ δὲ ᾿Ακέφαλοι ὠνομάζοντο οἱ τὸ ἐνωτικὸν τοῦ βασ σιλέως Ζήνωνος οὐ προσίευτο, οἷς μὴ τῷ ἀναθέματι καὶ τὴν ἁγίαν δ' καθυπέβαλε σύνοδον. Διὰ δὲ τὸ ὑπὸ ἐπισκόποις μὴ ἄγεσθαι, Ακέφαλοι ὠνομάσθησαν. Ένθεν τοι καὶ τῶν παρ' αὐτοῖς ἐπισκόπων καὶ ἱερέων εκλελοιπότων, οὐδὲ βάπτισμα κατὰ τὸν Ἐκε κλησίας ἐποίουν θεσμόν. 'Αλλ' οὐδὲ προσκομιδή τις Η λειτουργία παρ' αὐτοῖς οἷα ἔθος τετέλεστο. Κοινω νίας δὲ πεφυλαγμένην ἐκ παλαιτέρων έχοντες χρόν νων, ἐξ αὐτῆς καιρῷ τοῦ Πάσχα σμικροτάτας μερί δας κνίζοντες τοῖς συνιοῦσιν ἐδίδοσαν· ὁπηνίκα καὶ πᾶς τις τὴν ἐκείνῳ θυμήρη ἐντεῦθεν ἐπεσπᾶτο ἀρο χήν. Κἐν τῷ θέλειν ἕκαστον τὸ δοκοῦν τῇ πίστει ἐγγίνεσθαι, πλῆθος ὅτι πλεῖστον ἀποσχιστῶν καὶ αἱρέσεων ἀνεφύη· Τριβεῖται καὶ 'Αγνοῆται καὶ θεσ πασχῖται, Ιακωβίταί τε, καὶ ᾿Αρμένιοι, καὶ Σουη ρῖται, καὶ ᾿Αφθαρτοδοχῆται ἀπὸ Ἰουλιανοῦ τοῦ λικαρνασέως ἀρξάμενοι· ὅς κτιστὸν μὲν εἶναι τὸ τοῦ Κυρίου ἐδογμάτιζε σῶμα· ἐξ αὐτῆς δὲ συλλήψεως ἄφθαρτον γεγονέναι. ἂν τὸ σύνταγμα οἱ δι' ἐναντίας Φαντασιαστὰ; καὶ Μανιχαίους ἐκάλουν· ὥσπερ ἐκεί νους οὗτοι πάλιν φθαρτολάτρας καὶ Σκηνολάτρας ὠνό μαζον. "Ων δῆτα αἱρέσεων καὶ μάλιστα τῶν ἄχρι καὶ αὐτοῦ Σευήρου σφόδρα τῇ Ἐκκλησίᾳ ἐπικειμένων, καὶ ἡ ἐν Χαλκηδόνι σύνοδος ἀμνημόνευτος ἐπιπλείστον χρόνου διέμεινε κλονουμένη καὶ μεταφερομένη· καὶ πολλή τις ἐντεῦθεν στάσις καὶ σύγχυσις ἐπὶ μακρὸν τῇ Ἐκκλησίᾳ ἀνεῤῥιπίσθη. Τὰ γὰρ πλήθη πρός ταῖς κιγκλίσι τῶν θυσιαστηρίων ἱστάμενοι, παίειν ἠπείλουν καὶ ἀτίμως τῶν ἱερῶν περιβόλων τοὺς ἰερεῖς ἐξωθεῖν, είγε μνείαν που τῆς ἐν Χαλκηδόνι συνόδου ποιεῖν ἔλοιντο, κάν τοῖς ἱεροῖς διπτύχοις ταύτης καταγραφὴν καὶ ἐκφώνησιν τῶν ἐκθεμένων ταύτην θείων Πατέρων. Οἱ δ' αὐτοὶ καὶ πλείστην πάμπαν εἰσήγον σπουδήν, καὶ τὸν θεῖον Τόμον τοῦ ἐν ἁγίοις ἱεροῦ Λέοντος τοῦ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης ἀρχιερέως, ἣν στήλην ὀρθοδοξίας οἱ εὐσεβοῦντες ἐνα δίχως ὠνόμασαν, ἀνατρέπειν εὖ μάλα, ὡς σφόδρα τὴν σύνοδον ἐπερείδοντα. Ον δῆτα καὶ ὁ θειότατο; πάππας 'Αλεξανδρείας Εὐλόγιος ἐξηγησάμενος ὕστε ρον, ἄριστα καὶ ὡς χρεὼν συγκείσθαι τοῦτον σαφῶς ἀπεφήνατο· ὃς καὶ ἕτερα πλεῖστα συγγράμματα λόγου καὶ μνήμης ἄξια τῇ Ἐκκλησίᾳ Χριστοῦ κα ταλέλοιπεν. Μετὰ δὲ τοῦτον χρόνῳ πολλῷ ὕστερον καὶ ὁ τῆς ᾿Αντιόχου προέδρος ὁ ἐκ Σιναίου δηλαδή Αναστάσιος, πλεῖστον καὶ οὗτος ὑπὲρ τῆς ἁγίας δ'. συνόδου διαμαχόμενο;, καὶ πολὺς κατὰ τὰ τῶν Μο νοφυσιτῶν καὶ Ἀκεφάλων ῥέων, πᾶσι λόγοις τὸ

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVIII. στεῤῥὸν ἔχουσι, ἀδαμαντίναις πέδαις παρίστησιν, positum esse, disertis verbis pronuntiavit: 870 ὡς ἄριστά γε καὶ ὀρθοδοξίας έμπλεω ταύτην ἐπὶ qui alia quoque multa scripta lectu digna Ecclesiæ πᾶσιν ὁρίσαι, πλήρη τε θεοσεβείας εἶναι τὰ ταύτη; Christi reliquit. Post hunc itidem aliquanto temσυνίστησι δόγματα. Οι γε μὴν περὶ Διόσκορόν τε pore post Antiochenus antistes Anastasius Sinaiκαὶ Γάϊον, καὶ τὸν τῆς ᾿Αντιόχου Σευήρον, πρὸς δὲ tes, qui et ipse sanctam quartam synodum proκαὶ Ἰάκωβον, καὶ τὸν γραμματικὸν Ἰωάννην, ὃς pugnans, lucubrationibus suis firmissimis Monoἐπεκλήθη Φιλόπονος, τὸν καὶ πλεῖστα συγγράμματα physitas et Acephalos refutavit, et argumentis δυσχερή τε καὶ δυσεξέλεγκτα κατὰ τῆς τοιαύτης certissimis probavit, eum librum orthodoxiam ἐξενηνοχότα συνόδου, ἐναντιούμενοι τῇ συνόδῳ, μίαν rectissime plenissimeque in omnibus docere, doμὲν φύσιν, δύο δὲ ὑποστάσεις ἀσεβέστατα γράφοντες gmataque ejus vera pictate refertissima esse. Enimἐδογμάτιζον· καὶ μᾶλλον Σευήρος βίβλον ὅλην ενέ- vero Dioscorus, et Gaius, et Antiochenus Severus, ταττεν. Πλὴν καὶ οὗτοι τῶν οἰκείων βίβλων ἐνταχοῦ Jacobus item, et Joannes Grammaticus Philoponus δύο φύσεις ἀνομολογοῦσιν ἐπὶ Χριστοῦ· ὅπερ οἱ cognominatus (qui libros plures difficiles, quos reπολλοὶ μὴ ἀκριβοῦντες εὐσεβὲς δῆθεν ᾠήθησαν, καὶ fellere non ita promptum sit, contra synodum τρόπον ἕτερον εἰς τὴν ἐκείνων ἀσέβειαν κατηνέχθη- quartam edidit) eam ipsam synodum oppugnanσαν. Καὶ ταῦτα μὲν ἐπεκράτει ἄχρι καὶ τῆς Ἰουστι tes, unam quidem naturam, duas autem subsiγιανοῦ ἀναρρήσεως· ἐκείνου δὲ τὰ σκῆπτρα γενναίως stentias, per summam impietatem, in Christo esse ἀνειληφότος, οἱ τῶν αἱρέσεων τούτων προστάται, scripserunt et docuerunt: potissimum vero Seveἄχρι δὴ καὶ Σευήρου, ὅσα δὴ καὶ κνώδαλα εἰς χη- rus, qui librum integrum de ea re composuit. ραμοὺς καὶ καταδύσεις τὰς ἑαυτῶν διατριβὰς ἔθεντο, Verum et ipsi in libris suis alicubi naturas duas τῆς ἁγίας εʹ συνόδου τῶν ρξε' ἁγίων Πατέρων ὑπ' in Christo profitentur: quod sane multi non ita ἐκείνου συγκροτηθείσης· κἂν καὶ οὗτος ἐς ὕστερον accurate observantes, rectum piumque esse existiΤελχίνος βασκανίᾳ τινὸς τῇ τῶν ᾿Αφθαρτοδοκητῶν maverunt, et alio deinde modo in illorum impietaκατάκρας εάλω αἱρέσει τοῦ εὐθέος παρατραπείς· tem sunt adducti. Atque hæc quidem sic obtinueὥσπερ μοι ἐν τῷ πρὸ τούτου τόμῳ διείληπται. "Ων runt, quoadusque Justinianus est imperator reδὴ τούτων πλείστων αἱρέσεων τὰς πρὸς ἀλλήλας nuntiatus. Postquam vero is sceptra imperialia ἐπιμιξίας καὶ διαιρέσεις καθεξής διαλήψομαι. accepit, quæcunque exstitere bellua, in specus et latibula sua contulere conventicula: cum ille sacram quintam synodum centum sexaginta quinque sanctorum Patrum coegisset. Quamvis et ipse Justinianus postea intemperiis fascinatoris cujusp'am in Aphthariodocitarum hæresim transversim raptus, a recta aberrarit via: sicuti a me in proximo libro est dictum. Cæterum plurimarum istarum hæresum commistionem simul et divisionem deinceps exponam. ΚΕΦΑΛ. ΜϚ'. Ετι περὶ τῶν Μονοφυσιτών, ότι σφαλερῶς περὶ τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου σαρκώσεως δογματίζουσι. ᾿Αλλὰ τί ποτέ ἐστι τὸ παρὰ τῶν Μονοφυσιτών δεξαζόμενον, ὧν ὡς ἀπὸ κακίστης ρίζης αἱ εἰρημέναι αἱρέσεις ἐβλάστησαν ὥσπερ κρίκος ἀλλήλοις ἐχόμεναι, ἤδη ἐρῶ. Οταν μὲν γὰρ τὰς συνελθούσας τῷ Θεῷ φύσει; ἑκάστην καθ᾿ ἑαυτὰς διαστήσωσι, δύο ταύτας ἀνομολογοῦσιν ἀναγκαζόμενοι, ὅταν δὲ ἀμφο τέρας εἰς τὴν τοῦ Λόγου ἑνώσωσι σάρκωσιν, οὐ δύο ἀσυγχύτους συνελθούσας φύσεις τιθέασιν, ἀλλὰ μίαν φύσιν σύνθετον. Καὶ γὰρ ἡμῶν μίαν ὑπόστασιν σύνθετον λεγόντων, ἐκεῖνοι μᾶλλον μίαν σύνθετον φύσιν ἀντιτιθέασι. Καὶ τὸν λόγον τῆς θέσεως σφῶν ούτωσὶ παραδειγματίζουσι λέγοντες, ὅτι ὥσπερ ὁ ἄνθρωπος ψυχὴν ἔχει καὶ σῶμα, καὶ ἄλλη μὲν ἔστι φύσις ψυχῆς, ἀλλη δὲ σώματος, εἴ τις ἑκάστην καθ' ἑαυτὴν θεωροίη· ἐπειδαν δὲ συνέλθωσιν, ἄνθρωπον ποιοῦσι, μίαν φύσιν ἔχοντα σύνθετον· οὐ γὰρ δεῖ, φασὶ δύο φύσεις λέγειν τὸν ἄνθρωπον, ἀλλὰ μίαν σύνθετον· οὕτω δὴ καὶ ἐπὶ τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ οἴονται, ἐκ δύο μὲν συνεστηκέναι φύσεων· μετὰ δὲ τὴν ἕνωσιν μίαν τάς δύο φύσεις ταύτας γεγονέναι συνθετον. Ὅπερ τῇ Ἐκκλησίᾳ παντάπασιν ἀποτρόπαιον. Διά τοι τοῦτο καὶ ὁ μέγας ἐν θεολογία Γρη γόριος τὰ ἐξ ὧν, καὶ ἐν οἷς, καὶ ἅπερ, φησί, τώ871 CAPUT XLVI. Præterea de hæresi Monophysitarum; quod insidiose admodum et periculose de Dei Verbi incarnatione opinantur. Quod vero tandem Monophysitarum fuerit dogua, a quibus tanquam a radice pessima, quas diximus, hæreses pullularunt ceu circulus aut catena ex sese dependentes, modo dicam. Cum etenim convenientes in Christo naturas, quan:libet per seipsam discernunt, duas eas esse necessitate adducti confitentur. Cum vero utramque in Verbi incarnatione uniunt, non duas illi inconfusibili modo convenientes naturas, sed unam compositam naturam statuunt. Nobis enim unam subsistentiam compositam dicentibus, illi unam potins naturam compositam inferunt. Et rationem sontentiæ suæ exemplo confirmantes, dicunt, hominem animam obtinere et corpus et aliam animæ naturam esse, aliamque item corporis, si quis quamlibet per seipsain contempletur; cum vero illæ coierint, hominem efficere, unam naturam compositam obtinentem. Non enim, inquiunt, duas naturas hominem dicere oportet, sed unam compositam. Atque ad eumidem modum de Servatore Christo οpinantur: illum videlicet ex duabus quidem constitisse naturis, post unionem autem duas eas natu- *rus in unam evasisse compositam, quod sane Eccle-

φώτατά τε καὶ ἀκριβέστατα. Τὸ μὲν γὰρ ἐξ ὧν, τέθεικεν, ἵνα τὴν ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος δογματίσῃ φύσιν· τὸ δὲ, ἐν οἷς, ἵνα τηρήσῃ τὰς φύσεις μετὰ τὴν ἕνωσιν· καὶ μὴ συγχέῃ ταύτα; διὰ τὴν πρὸς ἀλλήλας ἕνωσιν, τὸ δὲ, ἅπερ, ἵνα μὴ οἰηθῇ τις ὅτι ἄλλο γέγονεν ὁ Χριστὸς μετὰ τὴν τῶν φύσεων ἔνωσιν. Καὶ δὴ τὴν τοῦ δίγματος ἀκρίβειαν ἐντεῦθεν σκεψώμεθα. Ἐκ τεσσάρων στοι χείων τὸ ἡμέτερον σῶμα ἀνωμολόγηται, πυρός, αέρος, ὕδατος, γῆς· ἐν οἷς καὶ τὴν σύστασιν ἔχει. Σώζεται γοῦν ἐν τῷ σώματι καὶ τὸ ἐξ ὧν καὶ τὸ ἐν· οἷς· οὐ μὴν τὸ ἅπερ. Μετὰ γὰρ τὴν ἕνωσιν τῶν στοιχείων τὸ ἡμέτερον σῶμα οὔτε καθαρῶς ἐστι πῦρ, οὔτ᾽ εἰλικρινῶς ἀήρ· οὔτε μὴν ὕδωρ αθόλω των· ἀλλ' οὐδ᾽ ἀνόθευτος γῆ· ἀλλ᾿ ἕτερόν τι παρὰ τὰ δ'. Καὶ δῆλον ἀπὸ τῆς αἰσθήσεως· ἕκαστον γὰρ τῶν μερῶν τοῦ ἡμετέρου σώματος ἄλλο τι παρὰ τὰ στοιχεῖα ἐστιν. Ἐπὶ δὲ τῆς θείας ἑνώσεως οὐκ ἄλλο τι μετὰ τὴν συνδρομὴν τῶν δύο φύσεων γέγονεν ἀλλ' αὐτὸ τοῦτό ἐστιν ὁ Χριστὸς Θεὸς καὶ ἄνθρωπος. Γέγονε δὲ τοιαύτη αἵρεσις ὡσανεὶ ἀκριβεστέρα καὶ λεπτοτέρα τῶν ἄλλων. διὰ τὸ προστάτας αὐχῆσαι ἄνδρας σοφούς, καὶ μάλιστα τὸν προειρημένον Φιλύπονον Ἰωάννην, ἐπὶ τῆς παρούσης ἡγεμονίας ἀκμάσαντα, καὶ πλεῖστα ταῖς Ἀριστοτέλους πλοκαῖς ἐνιδρώσαντα· ὃς καὶ τῆς τῶν Τριθεῖτων λεγο μένων αἱρέσεως ἀρχηγὸς ἐγεγόνει. Τίς δέ ἐστιν οὗ τος, ῥητέον. sia tanquam piaculum prorsus aversatur. Quapropter Αίζοντα, περὶ τῶν δύο φύσεων τοῦτο δογματίζων του et magnus theologus Gregorius, de duabus naturis sententiam suam exponens, sapientissime simul et subtilissime dicit, naturam suam eas servare, ex quibus scilicet, et in quibus, et quæ sint. Nam ex quibus propterea posuit, ut ex divinitate et humanitate naturam declararet: in quibus vero, ut naturas post unionem servaret, neque eas propter mutuam unionem confunderet; quæ sint autem, ne quis aliud Christum post naturarum unionem factum esse existimaret. Dogmatis istius exactiorem rationem inde considerabimus. Corpus nostrum ex quatuor clementis, igne, aere, aqua et terra, constitutum esse, in confesso est, in quibus etiam constitit. Atque in corpore ea ex quibus, et in quibus est, conservantur; quæ autem sint, non itidem. Siquidem post elementorum unionem corpus nostrum non pure ignis est, neque sincere aer, neque incorrupte aqua, neque germane terra: sed aliud quiddam, quam quatuor ista. 872 Id satis ex sensu ipso patet. Unaquæque enim corporis nostri pars aliud quiddam quam elementa est. Verum in divina unione, non aliud quiddam, post duarum maturarum concursum, factum est: sed idem ipsum est, Christus videlicet, Deus et bono. Porro hæresis ista exquisitior subtiliorque aliis fuit, quod auctores defensoresque habuerit viros sa pientes: et potissimum eum quem diximus, Joannem Philoponum, qui sub presenti, de cujus rebus nunc agimus, imperio viguit, et in Aristotelis perplexitatibus maxime desudavit, et hæresis insuper Tritheitarum, qui dicuntur, dux fuit. De eo quis fuerit, dicendum. CAPUT XLVII. De philosopho Joanne Philopono Tritheita. Genere fuit Alexandrinus, et philosophus summus: quamvis autem stylo dictioneque sua non admodum sit laudatus, in disputationibus tamen argumentorumque et demonstrationum probationibus, sane quam fuit admirandus, in Platonis et Aristotelis doctrina maximopere versaius. Qua-- propter eorum, potissimum vero Aristotelis, obscure dictorum luculentissimas reliquit enarrationes, quæ hodie quoque exstant. Hic etiam impio Sergio Constantinopolitanæ tum Ecclesiæ hierarchiæ, admonitus ab eo, ut hæresim ejusmodi constitueret, librum acutissimum composuit, qui Διαιτητής, hoc est, Arbiter, sive De unione inscriptus, decem capitulis omnem eam hæresim contexit. Ad comprobandum autem piaculare suum dogma, omnem prorsus accuratissime movit philosophiam. Multa præterea alia scripta Philoponus iste edidit, ad Græcos et hæreses reliquas, et ad alios quosdam; in quibus hæc etiam, impium dogma instituens, refert: • Omnia hac sensui atque oculis subjecta corpora, juxta materiam et formam, ex eo quod non est, in id quod est, producta a Deo sunt: corruptabiliaque sunt, et cor. rumpuntur, secundum materiam et formam. Pro Περὶ τοῦ φιλοσόφου Ιωάννου τοῦ Φιλοπόνου καὶ Τριθεῖτου. Τὸ μὲν γένος Αλεξανδρεύς ἦν ὁ ἀνήρ· λίαν δὲ ἐστι φιλόσοφος ἀκριβέστατος· κἂν καὶ τὴν ἰδέαν τῶν λόγων οὐ πάνυ τῶν ἐπαινουμένων ἔχων γνωρί ζεται· περὶ δὲ τὰς ἀποδείξεις τῶν λόγων πάνυ ἐστὶ θαυμασιώτατος· ἄκρος δ' εἰσάγαν κατὰ τὴν Πλάτω νὸς καὶ ᾿Αριστοτέλους παιδείαν· οἷς καὶ πλείω, μάλιστα δὲ τῶν ᾿Αριστοτέλους ἀποῤῥήτων λαμπροτάτας ἐξηγήσεις κατέλιπεν, αἳ καὶ ἐς δεῦρο δὴ διασώζονται· ὃς καὶ τῷ δυσσεβεῖ Σεργίῳ τηνικαῦτα τῆς Κωνσταντίνου ἱεραρχοῦντι παρακληθεὶς τὴν τοιαύτην συστήσασθαι αἵρεσιν, λόγον δεινότατον συνεγράψατο, ός Διαιτητής, ἢ Περὶ ἐνώσεως ἐπιγέγραπται. Ἐν κεφαλαίοις δὲ δέκα τὴν τῆς αἱρέ σεως πᾶσαν τομὴν ἐξυφήνατο. Πρός γε μὴν ἀπόδει ξιν τοῦ μυσαροῦ αὐτοῦ δόγματος, πᾶσαν φιλοσοφίαν κεκίνηκεν ἐξακριβωσάμενος. Πολλὰ δὲ καὶ ἄλλα συγγράμματα ὁ ῥηθεὶς Φιλόπονο; καταλέλοιπε, πρός θ' Ελληνας, καὶ λοιπὰς τῶν αἱρέσεων, καὶ ἑτέρους· ἐν οἷς καὶ ταῦτα συντίθησι δογματίζων ἀθέως· «Τὰ αἰσθητά πάντα ταῦτα καὶ ὁρώμενα σώματα, λέγων, κατά τε ὕλην καὶ εἶδος ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παρήχθη ἀπὸ Θεοῦ· φθαρτά τι ταῦτα γενέσθαι καὶ φθείρεσθαι κατά τε ὕλην και εἶδος· καὶ ἀντὶ τούτων ἕπερα σώματα κρείττω τους

ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XVIII. των τῶν ὁρωμένων ἄφθαρτα καὶ αἰώνια δημιουρ- hisce vero corporibus corpora alia visibilibus istis γεῖσθαι ὑπὸ Θεοῦ. • Πρὸς τούτῳ συντέλειαν μέν φησι τοῦ ἐρωμένου τούτου κόσμου, ήγουν παρέλευσιν, καὶ αὖθις καινοῦ κόσμου ἑτέραν γένεσιν. Ορί ζεται δὲ καὶ νεκρῶν ἀνάστασιν εἶναι, τὴν τῶν λογι κῶν ψυχῶν πρὸς τὸ φθαρτόν σῶμα ἔνωσιν ἀδιάλυτον. Οἷς οἱ περὶ Κόνωνα ἐναντιούμενοι, αὐτόν τε καὶ τὰ τούτου συγγράμματα ἀπεώσαντο, ὡς μοι βηθήσε ται· κἂν καὶ πρότερον αὐτὸν ἀπεδέχοντο· «Τὰ σώματα, λέγοντες, κατὰ μὲν τὴν ὕλην οὐ φθείροντα:, ἀλλὰ κατὰ μόνον τὸ εἶδος· καὶ πάλιν ἀναμορφοῦνται, κρεῖττον είδος προσιεμένης τῆς ἐν αὐτοῖς ύλης.» Καὶ γένεσιν μὲν κόσμου καὶ οὗτοί φασι κατά τε ὕλην καὶ εἶδος, φθορὰν δὲ αὐτοῦ κατὰ τὸ εἶδος μόνον, οὐ μὴν καὶ κατὰ τὴν ὕλην πάσχειν. Ορίζονται δὲ καὶ ἀνάστασιν εἶναι νεκρῶν, τὴν τοῦ σώματος τούτου πρὸς τὴν λογικὴν ψυχὴν ἕνωσιν ἀδιάλυτον. Ὁ δὲ Φιλόπονος πρὸς τοῖς εἰρημένοις καὶ ταῦτα φιλοσοφεί, ἢ τό γε ἀληθέστερον εἰπεῖν, φληναφεῖ· 4 Οὐκοῦν ἐκάστη φύσις οὐ μοναχῶς λέγεται τοῦθ᾽ ὅπερ ἐστὶν, ἀλλὰ διχῶς· καθ' ἕνα μὲν τρόπον, ὅταν τὸν κοινὸν ἑκάστης φύσεως λόγον αὐτὸν ἐφ' ἑαυτοῦ θεωρῶμεν, οἷον τὴν ἀνθρώπου φύσιν, ἢ τὴν ἵππου ἐν οὐδενὶ τῶν ἀτόμων γινομένην· ἡ ἑτέραν δὲ ὅταν αὐτὴν δὴ ταύτην τὴν κοινὴν φύσιν ἐν τοῖς ἀτόμοις γινομένην κατίδωμεν, καὶ μερικωτάτην ἐν ἑκάστῳ αὐτῶν λαμβάνουσαν ὑπαρξιν· καὶ οὐδενὶ ἄλλῳ πλὴν ἐκείνῳ καὶ μόνῳ λοιπὸν ἐφαρμόζουσαν. Τὸ γὰρ ἐν ἐμοὶ ζώον λογικὸν θνητὸν οὐδενὶ τῶν ἄλ λων ἀνθρώπων ἐστὶ κοινὸν, οὐδὲ ἡ ἐν τῷδε τοῦ ζώου c φύσις ἐν ἄλλῳ τινὶ γένοιτ' ἄν. Οτι δὲ ταύτας τὰς ἐννοίας περί τε φύσεων ἔχει καὶ ὑποστάσεων ἡ τῆς Εκκλησία: διδασκαλία, δῆλον ἐξ ὧν μὲν φύσιν Πατρός τε καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύματος ὁμολογοῦμεν τρεῖς δὲ τὰς τούτων ὑποστάσεις εἴτουν πρόσωπα δογματίζομεν· καθ᾽ ἂς ἕκαστον ιδιότητί τινι ἐκ τῶν λοιπῶν διακρίνεται. Τίς γὰρ ἂν εἴη φύσις μία θεό τητος ἢ ὁ κοινὸς τῆς θείας φύσεως λόγος αὐτὸς καθ᾿ ἑαυτὸν θεωρούμενος, καὶ τῇ ψιλῇ ἐπινοίᾳ τῆς ἑκάστου ιδιότητος κεχωρισμένος; "Οτι τε ἰδικώτερον πάλιν τὸ τῆς φύσεως γινώσκομεν ὄνομα, τὸν κοινὸν λόγον τῆς φύσεως ἐφ' ἑκάστου τῶν ἀτόμων, ἤγουν τῶν ὑποστάσεων, ἑκάστης ἴδιον γινόμενον θεωροῦντες· καὶ οὐδενὶ λοιπὸν ἑτέρῳ τῶν ὑπὸ τὸ κοινὸν εἶδος ἐφαρμόζειν δυνάμενον, δηλαδή πάλιν ἐξ ὧν ἐπὶ Χριστοῦ δύο φύσεων ἔνωσιν πρεσβεύομεν· τῆς θεότητος, φημί, καὶ τῆς ἀνθρωπότητος. Οὐ γὰρ δὴ τὴν κοινὴν ἐπὶ τῆς ἁγίας Τριάδος νοουμένην θεό τητα σεσαρκῶσθαί φαμεν· οὕτω γὰρ ἂν καὶ τὴν ἐνανθρώπησιν τοῦ ἁγίου Πνεύματος κατηγοροίημεν. Αλλ' οὐδὲ τὸν κοινὸν τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως λόγον ἡνῶσθαι τῷ Θεῷ λόγῳ διξάζομεν. Οὕτω γὰρ ἂν πάλιν καὶ τοῖς πρὸ τοῦ Λόγου ἐπιδημίας γενομένοις ἀνθρώποις, καὶ τοῖς μετ᾿ αὐτὴν ἐσομένοις ἅπασιν ἡνῶσθαι ἂν ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγο; δικαίως ἐλέγετο. ᾿Αλλὰ δῆλον ὅτι φύσιν θεότητος ἐνταῦθα φαμεν τὴν ἐν τῇ ὑποστάσει τοῦ Λόγου τῆς κοινῆς θεότητος φύσιν. Οθεν καὶ μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμέ νην ὁμολογοῦμεν, σαφῶς ἀποκρίνοντες αὐτὴν τοῦ PATROL GR. CXI.VII. longe præstantiora, incorruptibilia et sempiterna, a Deo conduntur. Ad hæc consummationen sive interitum visibilis bujus mundi, ac rursum novi mundi creationem alteram, asserit. 873 Statuit etiam mortuoruin resurrectionem esse, rationalium videlicet animarum cum corruptibili corpore indissolubilem unionem. Quibus sententiis renitens Conon, ipsum juxta et lucubrationes ejus, sicuti a me dicetur, rejecit; quamvis eas antea receperit.. Conon ipse corpora dixit non secumdum materiam, sed tantum juxta formam occidere, eaque denuo conformari, præstabiliorem speciem materia ipsa recipiente. Mundi ille quoque creationem juxta materiam et formam, interitum autem ejusdem juxta formam solummodo, non autem secundum materiam, ferre dicit. Resurrectionem vero mortuorum esse corporis istius cum anima rationali unionem indissolubilem decernit. > Enimvero Philoponus, præter ea quæ diximus, hæc quoque philosophatur: seu potius, ut verius dicam, nugatur: «Itaque natura quælibet non simpliciter, id quod est, dicitur, sed dupliciter. Uuo enim modo, cum communem cujuslibet naturæ rationem ipsam per seipsam contemplamur: veluti hominis aut equi naturam, in nullo individuorum exstantem.» Alio vero modo, cum eam ipsam communem naturam in individuis exsistentem, et particularem maxime in quolibet eorum subsistentiam recipientem, neque cuipiam alii, præterquam illi ipsi soli de cætero convenientem, consideramus. Quod namque in me est animal rationale et mortale, nulli reliquorum homini commune est. Neque quæ in hoc ipso animante est natura, in alio quopiam fuerit. Quod vero has ipsas notiones de naturis et subsistentiis Ecclesiæ doctrina habeat, ex eo constat, quod naturam quidem Patris et Filii et Spiritus sancti proftemur, tres autein horum subsistentias sive personas prædicamus, per quas quælibet proprietate quadam a reliquis discernitur. Quænam etenim sit natura una divinitatis, quam communis divinæ naturæ ratio, ipsa per seipsam considerata, et nuda contemplatione a proprietate cujusque discreta? Et quod proprie et peculiariter rursum natura nomen consideremus, dum rationem naturæ in quolibet individuorum sive subsistentiarum communem, propriam atque peculiarem cujuslibet factam, quæ nulli deinceps alii, quod sub communem speciem cadat, coaplari possit, contemplamur, ex eo patet, quod in duabus Christi naturis, unionem divinitatis, inquam, et humanitatis docemus. 874 Non enim communem, quam in sancta Trinitate consideramus divinitatem, incarnatam esse dicimus sic etenim et Patris et Spiritus sancti incarnationem prædicaverimus; sed neque communem humanæ naturæ rationem unitam esse Deo Verbo opinamur. Eo namque pacto, et qui ante Verbi adventum exstiterunt, et qui postea futuri erant,

Lominibus omnibus, unitum esse Dei Verbum τε Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος· ὥστε κάνε recte dicatur. Cæterum satis liquet, nos hic divini- ταῦθα τὸν κοινὸν τῆς φύσεως λόγον ἴδιον τοῦ Θεοῦ Λόγου νενοηκότες, σεσαρκῶσθαί φαμεν τοῦ Λόγου τὴν φύσιν· καὶ φύσιν πάλιν ἀνθρωπότητος λέγοντες ἡνῶσθαι τῷ λόγῳ, τὴν μερικωτάτην ἐκείνην παρξιν, ἣν μόνην ἐκ πασῶν ὁ Λόγος προσείληφε, δειγ ματίζομεν. tatis naturam dicere eam quæ est in subsistentia Verbi, non communis divinitatis naturam. Itaque etiam unam naturam Dei Verbi incarnataın esse profitemur, diserte eat a Patre et Spiritu sancto secernentes ita ut hic quoque communem naturæ rationem, propriam jam Dei· Verbi esse intelligentes, Verbi naturam incarnatam dicamus. Et naturam itidem humanitatis unitam Verbo dicentes, particularem maxime illam subsistentiam, quam solam ex omnibus Verbum assumpsit, sentimns. CAPUT XLVIII. Præterea de hæresi Monophysitarum, quod ea insidiese admodum el periculose de Dei Verbi incarna tione opinatur. Ετι περὶ τῶν Μονοφυσιτών, ότι σφαλερῶς περὶ τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου σαρκώσεως δογματίζουσι. ᾿Αλλ' ὁ μὲν Φιλόπονος καὶ ὅσοι ἐκείνου σύμφρο νες, τὴν κοινὴν ἀνθρωπείαν φύσιν, καὶ αὐτὴν δὲ τὴν θείαν ἦν φαμεν ἀδιαίρετον, εἰς πλεῖστα διίστησι πρόσωπα, ἀποδιαιρῶν αὐτὴν κατὰ μόνην ἐνιστῶν τοῖς ἀτόμοις, καὶ ταῖς τρισὶ μερίζων τῆς ὑπερουσίου φύσεως ὑποστάσεσι. Τοῦτο δὲ πάντη ἀλλότριον τοῖς ὀρθόφροσιν· ὡς δὴ καὶ ὁ μέγας ἐν θεολογίᾳ Γρηγό ριος τοῦτο ἀριδηλότατα παριστᾷ ἐν τῷ πρὸς Εὐάγριον μοναχὸν λόγῳ περὶ θεότητος. Οὐ μὴν δὲ καὶ τινες τῶν μετέπειτα λογίων ἀνεξέλεγκτα παρῆκαν τὰ τῷ Φιλοπόνῳ κακῶς ἐξενηνεγμένα. ᾿Αλλὰ πολλοὶ μὲν καὶ ἄλλοι τούτοις ἀνέθεντο· μάλιστα δὲ πάντων ὁ μοναχὸς Λεόντιος γενναίως ἐν λ' κεφαλαίοις βί βλον ὅλην τούτοις ἀντέστησεν, ἄρδην μὲν τὴν ται αὐτὴν αἵρεσιν ἀνατρέπουσαν, σφόδρα δὲ καὶ τὸ καθε Sed Philoponus cum sectatoribus suis, commu - nem humanam naturam, ipsamque etiam divinam, quam indivisibilem dicimus, in plurimas partitur personas, discernens eam, et singulatim individuis tribuens, et tribus supersubstantialis naturæ subsistentiis dispertiens. Id vero ipsum a recte sentientibus prorsus est alienum: quemadmodum hoc magnus in theologia vir Gregorius clarissime in libro ad Evagrium monachum de divinitate scripto, astruit. Quin etiam post illum eruditi quidam homincs, ea quæ perperam a Philopono prolata sunt, refellerunt. Et cum plerique alii scriptis suis ea oppugnarunt, tum Leontius monachus omnium maxime egregium librum triginta capitum contra illum conscripsit, quo simul et hæresim eam prorsus everit, et piam nostram ἡμᾶς εὐσεβὲς δόγμα κρατύνουσαν. Ἐπὶ δὲ τούτῳ sententiam valde confirmat. Post hunc et admirandus ille diaconus atque referendarius Georgius Pisides, aequalis sive coalaneus illius, quamvis atate aliquanto junior, iambis pulcherrimis, quos scribere consueverat, cum dicta hæresi congressus, 875 rem scriam ludicro temperando, ad hunc modum refert, absurditatem illius refutans: Cram atque mox unam lapillo computat: At unam et unum forte si unam dixeris, Pueri vel ipsi tule dictum riserint. Quod autem versiculis hic expressit, sic habet: Proliteris, inquit, Philopone, philosophorum omnium laboriosissime et sapientissime, duas naturas in Verbo unitas esse: unam divinitatis, et unam humanitatis. Si ergo duas naturas dicis in eo convenisse, quomodo duas in unam rursus contrahis? Una namque et una duæ sunt, non una. Itaque si quis iu eadem subjecta re duo quædam prædicando indicet, eaque ipsa rursum in unum redigat, ridendum se merito præbeat. Talis Monophysitarum fuit hæresis, impii Nestorii hæresi prorsus contraria. Nestorius enin, propter duas naturas, duas etiam subsistentias numerat, isti vero propter unam subsistentiam unam quoque substantiam et naturam. Verum Nestorii hæresis, ut de hac rursus agamus, non dicit Deum hominem factum esse, neque de cœlo descendisse, et humanæ naκαὶ ὁ θαυμάσιος διάκονος καὶ ῥαιφερενδάριος Γεώρ γιος ὁ Πισσίδης, ἡλικιώτης ὢν ἐκείνῳ, εἰ καὶ τῷ χρόνῳ λίαν νεώτερος, ἐν ἰάμβων μέτροις ἀρίστοις, ὥσπερ εἴθιστο γράφειν, πρὸς τὴν εἰρημένην αἵρεσιν ἀντιβὰς, καὶ παιδιὰν σπουδῇ κεραννύς, οὕτω πως διεξέρχεται, σφόδρα διελέγχων τὸ ἄτοπον· Ψηφίζεται θᾶττον μίαν τε καὶ μίαν· Εἰ γὰρ μίαν τε καὶ μίαν λέγεις μίαν, Γέλως τὸ λεχθὲν γίγνεται καὶ παιδίοις. *Ο δέ φησι τοιοῦτόν ἐστιν· ῾Ομολογεῖς, φησί, φιλο πονώτατε καὶ φιλοσοφώτατε, δύο φύσεις ἠνώσθαι τῷ Λόγῳ· μίαν τῆς θεότητος καὶ μίαν τῆς ἀνθρωπότητος. Εἰ τοίνυν δύο φύσεις λέγεις συνεληλυθέναι αύ τῷ, πῶς εἰς μίαν αὖθις τὰς δύο συστέλλεις; φησί· μία γὰρ καὶ μία δύο, ἀλλ' οὐχὶ μία. Γέλως γοῦν εἰ τις κατὰ τοῦ αὐτοῦ ὑποκειμένου δύο κατηγοροίη τινά, καὶ αὖθις ἓν πάλιν τὰ τοιαῦτα ποιοίτο. ᾿Αλλὰ τοιαύτη μὲν ἡ τῶν Μονοφυσιτῶν αἵρεσις, ἐναντιω τάτη πάμπαν τῇ τοῦ δυσσεβοῦ; Νεστορίου αἱρέσει καθεστηκυία. Ὁ μὲν γὰρ Νεστόριος διὰ τὸ διττόν τῶν φύσεων καὶ δύο ὑποστάσεις καταριθμεῖ· οἱ δὲ διὰ τὴν μίαν ὑπόστασιν καὶ μίαν οὐσίαν καὶ φύσιν τίθενται εἶναι. Πλὴν ἡ τοῦ Νεστορίου αίρεσις, ἵνα περὶ ταύτης καὶ αὖθις διαληψώμεθα, ού φησι τὸν Θεὸν ἄνθρωπον γενέσθαι, οὐδ' ἐξ οὐρανοῦ κατασ ναι, καὶ τῇ ἀνθρωπίνῃ ἑνωθῆναι φύσει οὐσιωδῶ;·

ECCLESIASTICÆ HISTORIE LIB. XVIII. 4'0 dan et affectione. Unitum namque Deum Verbum sic homini ex Maria prognato refert, uti se amicus amico per affectionem unit. Et multos Nestorius, unionem Dei et hominis nominans, latenti quadam fraude fallit: reipsa autem divisionem, non unionom apertissime docet. Si namque dicas, non substantia ipsa Deum Verbum homini, sed amica quadam affectione unitum esse, non unio certa, sed disjunctio vera fuerit. Quapropter eumdem et tenuem et sublimem hominem idem Nestorius dixit tenuem quidem, veluti substantiali Dei unione destitutum; sublimem vero, tanquam a prima nativitale virtutibus perfectumn. Proinde etiam revera Dei Genitricem, non Dei Genitricem homo nefarius nominavit, sed Christi Genitricem vocavit: perinde atque divinum hominem et Deo amicum genuerit, qui unctionem quampiam a Deo, propheticam videlicet aut regalem et pontificalem dignitatem acceperit, non autein substantia etiam ipsa Deo unitus per incarnationem fuerit. Atque hæc quidem Nestorius. Infelicissimus autem melioribus etiam rebus suis Eutyches, 876 Deum quidem natum esse ex immaculata Virgine et Dei Genitrice profitetur, idque ipsum solum recte pieque posuit, fictam vero carnem ejus fuisse opinatus est, et quæ præterea illis alia perperam docuit. Ipsum namque Deum verbum dixit immutabili modo mutatum et carnem factum, in speciem finxisse atque assimulasse salutis nostrae conomniam et ἀλλά τινα σχετικὴν διάθεσιν. Φησὶ γὰρ ἐνωθῆναι ἡ turæ substantia ipsa unitum esse, sed habitu quoτὸν Θεὸν Λόγον τῷ ἐκ Μαρίας ἀνθρώπῳ, ὥσπερ εἰ τις φίλος φίλῳ ἔνωσιν διὰ σχέσεως ποιοῖτο. Καὶ λανθάνει μὲν πολλοὺς ἔνωσιν ὀνομάζων Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου· τὸ δ᾽ ἀληθὲς διάστασιν καὶ οὐχ ἕνωσιν σαφέστατα δογματίζει· τὸ γὰρ λέγειν μὴ οὐσιωδῶς ἑνωθῆναι τῷ ἀνθρώπῳ τὸν Θεὸν Λόγον, ἀλλὰ κατὰ φιλικήν τινα σχέσιν, οὐχ ἕνωσις ἀκριβῆς, ἀλλὰ διάζευξις ἀληθής. Οθεν τὸν αὐτὸν καὶ ψιλὸν ἄνθρωπον καὶ ὑψηλὸν ἔλεγεν ὁ Νεστόριος· ψιλόν μὲν, ὡς ἐστερημένον τῆς οὐσιώδους τοῦ Θεοῦ ἑνώσεως, ὑψηλὸν δὲ, ὡς ἐκ πρώτης γενέσεως τετελειωμένον ταῖς ἀρε ταῖς. Ενθεν τοι καὶ τὴν ὡς ἀληθῶς Θεοτόκον οὐ Θεοτόκον ὁ ἀλιτήριος κατωνόμαζεν, ἀλλὰ Χριστοτόκον ἐκάλει, ὡς ἄνθρωπον θεῖον δῆθεν καὶ Θεοῦ φίλον γεννήσασαν καὶ ὡς χρίσμα τι λαβόντα παρὰ Θεοῦ, προφητικὸν ἢ βασιλικὸν καὶ ἀρχιερατικὸν ἀξίωμα· μὴ μέντοι γε δὴ καὶ οὐσιωδῶς Θεῷ ὁμιλήσαντα διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως. Καὶ ταῦτα μὲν ὁ Νεστόριος· ὁ δὲ ἀτυχέστατος τὰ κρείττονα Εὐτυχής Θεὸν μὲν ὠμολόγει τεχθῆναι ἀπὸ τῆς ἀχράντου παρθένου καὶ Θεοτό κου, καὶ τοῦτο μόνον ἐτίθετο εὐσεβῶς· πεπλασμένην δὲ τὴν σάρκα ἐδόξαζε, καὶ ὅσα ἐξῆς. Τὸν γὰρ Θεὸν αὐτὸν Λόγον τραπέντα ἀτρέπτως, καὶ σάρκα γενόμενον, φαντάσαι τὴν οἰκονομίαν· διὸ καὶ πάντα τὰ σωματικὰ τοῦ Θεοῦ φαντασιώδη ἔλεγεν εἶναι· καὶ αὐτὸ δὲ τὸ σταυρῷ παγῆναι φύσιν ἐκείνην τὴν θείαν καὶ ἀπερίγραπτον φαντασιωδῶς γενέσθαι ὡρίζετο. Καὶ τὰ μὲν τῶν δύο τούτων αἱρέσεων, τῶν ἀλλήλαις παντάπασιν ἐναντίων, ὡς εἴρηται, τῶν τε Νεστοριανῶν, φημί, καὶ Μονοφυσιτῶν, ἧς ὁ ᾿Αλεξανδρεύς " dispensationem. Itaque corporalia omnia in speἸωάννης, ὁ καὶ Φιλόπονος προὔστη ἐς ὕστερον, ἐπὶ τόσον εἰρήσθω. ciem phantasia quadam simulata atque ficta ei affuisse asseruit. Et hoc ipsum, quod natura illa divina, quæ circumscribi et comprehendi nequit, cruci affixa sit, in speciem per phantasiam gestum esse statuit. De duabus hisce hæresibus inter se prorsus, sicuti diximus contrariis, Nestorianorum, inquam, et Monophysitarum, quibus postea Joannes Philoponus Alexandrinus præiit, hactenus sit dictum. ΚΕΦΑΛ. ΜΘ. Περὶ τοῦ φιλοσόφου Ιωάννου, τοῦ Φιλοπόνου καὶ Τριθεΐτου. Λέγεται μέντοι καὶ ταύτης δὴ τῆς αἱρέσεως τὸν Σευήρον πρότερον καθηγήσασθαι, προστῆ ναι δ᾽ ἐς ὕστερον τὸν Φιλόπονον· μετὰ δὲ Σευῆρον CAPUT XLIX. De philosopho Joanne Philopono Trilheita. Fertur sane, sectæ istius ducem primunt Severum fuisse, postea autem Joannem Philoponum eam defendisse. Porro autem post Severum hæδιαδέξασθαι πρῶτον τὴν αἵρεσιν ταύτην Θεοδό- resim hanc primum recepisse Theodosium, qui σιον τὸν παρ' ἐκείνοις πάππαν ᾿Αλεξανδρείας γενόμενον, εἶτα καὶ ἄλλους· ἐξ ὧν καὶ οἱ ᾿Αγνοῆται λεγόμενοι καὶ οἱ Κοντοβαβδῖται, ἀπό τινος τόπου κληρωσάμενοι τὸ ἐπώνυμον· οἱ δὴ καὶ Θεοδοσιανοί, ὡς τὸν προειρημένον μᾶλλον δεχόμενοι Θεοδόσιο, ὠνομάσθησαν· ὕστερον δ' ὑπ᾽ ἐκείνου παραπεμφθέν τες τῷ ἀναθέματι, ὡς τὸ τῆς ἀγνοίας ἀγνοήματι παραπεπτωκότες. Οι μέντοι ἄλλοι, ὡς μὴ τὸν παρ' ἐκείνου ἐκτεθέντα περὶ Τριάδος λόγον εἰσδεδεγμένοι, Κοντοβαβδῖται ἀπὸ τοῦ τόπου ἐκλήθησαν· οἱ δὴ ὡς τὸν Σευήρον μόνον δεχόμενοι, Σενηρῖται ἐκλήθησαν. Ἔστι δὲ καὶ ἄλλο Σευηριτῶν σύνταγμα τῶν καὶ Θεοδοσιανῶν, οἱ καὶ ἄμφω τούτους προσίεντο πρὸς δὲ καὶ Παῦλον τὸν ἐπίκλην Μελανόν. Καὶ τρίτοι δέ εἰσι apud eos Alexandriæ papa factus est. Deinde et alios, a quibus et qui Agnoetæ dicuntur, et Contobabditæ, a loco quodam nomine hoc sumpto, prodierunt: qui et Theodosiani, quod scilicet eum quem diximus, Theodosium potissimum consectati sint, sunt appellati: sed postea ab illo anathemati subjecti sunt. Ita ut ignorantia bæresis intercidens, ignorantiæ mandata sit. Alii autem, quod scriptum ejus de Trinitate compositum non receperint, Contobabditæ a loco, sicuti diximus, u10minati sunt. Ii quoque, quod Severum tantum receperint, Severitarum nomen habuere. Est alia etiam Severitarum cohors, qui et Theodosiani vocantur: propterea quod ambos hosce admiserint,

tertiumque insuper Paulum cognomento Nigrum. Σευηρῖται, οἳ καὶ Θεοδοσιανοὶ καὶ ᾿Αγγελίται, καὶ Tertii præterea Severitæ sunt, qui et ipsi Theodosiani dicuntur, et Angelitæ, et Damianistæ; ii episcopos suos quoque habent, a quibus congruentia nomina accipiunt; episcopos soli Contobabditæ non recipiunt. Porro Severita isti, qui iidem et Theodosiani et Angelitæ, necnon et Damianistæ sunt, 877 alium esse dicunt Patrem, alium esse Filium, et alium Paracletum, Spiritum videlicet sanctum; non esse autem borum quemque per seipsum naturam, sed babere communem Deum sive deitatem in eis exsistentem; atque de ea deitate indivisibili modo participantes, quemlibet esse Deum. Unam autem subsistentiam opinantur esse, Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum: communem vero ipsum Deum, substantiam et naturam. Carterum Angelita isti ab adversariis ita appellati sunt, a quodam Alexandriæ loco, Angelii nomen habente: in quo scilicet, qui primas apud eos ferunt, conventus cogebant. Hos iidem adversarii Sabellianistas etiain, et Tetraditas nominarunt. Sunt rursum alii etiam quarti Severitæ, iidemque Petritæ, nomen id ab episcopo quodam suo Petro consecuti: qui Severo et Theodosio recepto, Paulum et Damianum non admiserunt, quippe opinionem utriusque improbantes: et quod cum Ecclesia catholica communicantes, synodum “quartam non approbarunt. Profitentur siquidem illi Deum, secundum veritatem et essentiam et naturam quamque per seipsam: Patrem et Filium ◄et Spiritum sanctum dicentes, non numero, sed “per omnia simili essentia. Eos Paulus et Damianus Tritheitas nominarunt: sicuti illi hosce quandoque etiam Sabellianistas, sicuti modo dixi. Insuper alia quoque quinta Severitarum et Theodosianorum secta est, qui Cononitæ dicti sunt, el qui Severum et Theodosium, et episcopum præterca apud eos quemdam Cononem, quo etiam nominati sunt, probant. Profitentur sane et isti, revera Deum quidem esse et naturam et essentiam quamque, Patrem videlicet et Filium et Spiritum sanctum: ad hæc, tres quoque personas dicunt, ipsam nimirum sanctam Trinitatem, et subsistentias tres. Tres autem numero substantias et naturas per omnia similes, secundum deitatem dicentes, unamque susbstantiam sive naturam, et unam deitatem sive Deum, sanctam et consubstantialem proftentes Trinitatem, non numero, sed per omnia simili deitate, tres deos aut tres deitates omnino dicere tergiversantur. Isti sane neque Damianum, neque Paulum, neque adeo postremum apud eos Petrum receperunt. Quos ipsos Damianista et Pauliani et Petritz Tritheitas primi appellarunt. 878 Discesserunt autem ab eis, propVerea quod illi tres deus, sive tres deilates dicere, Patrem et Filium et Spiritum sanctum, renuentes, tres quoque dicere numero substantias æquales, et nihil prorsus variantes detrectant. Hi autem res quidem deos seu tres deitates dicere superΔαμιανισταί οἱ καὶ ἐπισκόπους σφῶν δέχονται, ἀφ' ὧν παρωνύμως κικλήσκονται· οὓς οἱ Κοντοβαβδῖται μόνοι οι δέχονται· οἱ δὴ Σενηρῖται οὗτοι, οἱ καὶ Θεοδοσιανοὶ καὶ Δαμιανισταὶ, ἄλλον μὲν εἶναι λέγου σε τὸν Πατέρα, ἄλλον δὲ τὸν Υἱὸν, καὶ ἄλλον τὸν Παράκλητον, τὸ ἅγιον δηλαδὴ Πνεῦμα. Μὴ εἶναι δὲ τούτων ἕκαστον καθ' ἑαυτὸν φύσιν, ἀλλ' ἔχειν κοινὸν Θεόν, ήγουν θεότητα ἐνύπαρκτον καὶ ταύτης μετέ χοντας ἀμερίστως, εἶναι Θεὸν ἕκαστον. Μίαν δὲ ὑπό στασιν δοξάζουσι τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸν δὲ κοινὸν αὐτὸν Θεὸν οὐσίαν καὶ φύσιν. ᾿Αγγελῖται δὲ τοιοῦτοι ἀπὸ τῶν δι' ἐναν τίας ἐκλήθησαν, ἔκ τινος ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ τόπου, Αγγελίου καλουμένου, ἐν ᾧ καὶ τὴν συναγωγὴν οἱ τὰ πρῶτα παρ' αὐτοῖς φέροντες εἶχον· οὓς οἱ ἐξ ἐναντίας καὶ Σαβελλιανιστὰς καὶ Τετραδίτας ὠνόμα σαν. Τέταρτοι πάλιν ἕτεροι Σενηρῖται,οι καὶ Πετρῖται ὄνομα ἔσχον ἀπό τινος ἐπισκόπου αὐτῶν Πέτρου τὴν κλησιν· οἱ Σευήρον καὶ Θεοδόσιον ἀποδεχόμενοι, Παῦλον καὶ Δαμιανὸν οὐ προσίευτο, αθ' ἑκατέρων τὴν δόξαν ἐπαιτιώμενοι· καὶ ὅτι τῇ καθόλου κοινωνή σαντες Εκκλησίᾳ τὴν δ᾽ οὐ προσήκαντο σύνοδον. Ὁμολογοῦσι γὰρ Θεὸν κατὰ ἀλήθειαν καὶ οὐσίαν καὶ φύσιν ἕκαστον καθ᾿ ἑαυτὴν, τὸν Πατέρα, καὶ τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα λέγοντες οὐκ ἀριθμῷ, ἀλλὰ τῇ ἀπαραλλάκτῳ οὐσίᾳ. Οὓς Τριθεῖτας οἱ περὶ Παῦλον καὶ Δαμιανὸν κατωνόμαζον· ὡς ἐκεῖνοι τού τους ποτὲ μὲν Τετραδίτας, ποτὲ δὲ καὶ Σαβελλιανι στάς, ὡς μοι προείρηται· ἐν τούτοις ἄλλο πάλιν πέμπτον τμήμα Σευηριτῶν καὶ Θεοδοσιανῶν, οἱ Κοι νωνῖται ἐκλήθησαν· οἱ δὴ Σευῆρον καὶ Θεοδόσιο, δέχονται, πρὸς δὲ καί τινα ἐπίσκοπον παρ' αὐτοῖς Όνομα Κόνωνα· οἱ δὴ καὶ αὐτοὶ ὁμολογοῦσι μὲν κατὰ ἀλήθειαν Θεὸν μὲν εἶναι καὶ φύσιν καὶ οὐσίαν ἔκαστον, τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα. Ετι γε μὴν καὶ τρία πρόσωπα φασί, τὴν ἁγίαν Τριάδα, καὶ ὑποστάσεις τρεῖς. Τρεῖς δέ τινας τῷ ἀριθμῷ οὐσίας καὶ φύσεις ἀπαραλλάκτους κατὰ τὴν θεότητα λέγοντες, μίαν τε οὐσίαν, ήγουν φύσιν, καὶ μίαν θεότητα, ήγουν Θεὸν, τὴν ἁγίαν καὶ ὁμοούσιον ὁμολογοῦντε; Τριάδα, οὐκ ἀριθμῷ, ἀλλὰ τῇ ἀπαραλλάκτῳ θεότητι, τρεῖς θεούς, ἢ τρεῖς θεότητας λέγειν παραιτούνται παντάπασιν. Οὗτοι δὲ οὐδὲ Δαμιανόν, οὐδὲ Παῦλον, οὐδὲ τὸν ἔσχατον παρ' αὐτοῖς Πέτρον προσήκαντο· οὓς οἱ ἀπὸ Δαμιανοῦ καὶ Παύλου καὶ Πέ τρου Τριθεῖτας πρῶτοι ὠνόμασαν. Διίσταντο δὲ τούτων, ὅτι περ ἐκεῖνοι παραιτούμενοι τρείς λέγειν θεούς, ήγουν θεότητας τρεῖς, τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα, παραιτοῦνται καὶ τὸ λέγειν τρεῖς τῷ ἀριθμῷ οὐσίας, ἴσας καὶ ἀπαραλλάκτους. Οὗτοι δὲ τὸ μὲν λέγειν τρεῖς θεοὺς ἤτοι τρεῖς θεότητας παραιτοῦνται· τρεῖς δὲ τῷ ἀριθμῷ οὐσίας, ήγουν φύ σεις τινὰς ἴσας, ὁμολογοῦσιν. Οἱ δὲ ἀπὸ Κόνωνος δε χόμενοι πρότερον τὰ συγγράμματα Ιωάννου Αλε ξανδρέως γραμματικοῦ τοῦ Φιλοπόνου, ἃ καθ᾽ Ελλήνων αὐτῷ καὶ ἄλλων τινῶν ὑποθέσεων ἐπονήθη, ἔσχατον πάντων αὐτόν τε καὶ τὰ συγγράμματα αὐτοῦ ἀπεβάλοντο καὶ ἀναθέματι ἐκδεδώκασιν.

ECCLESIASTICE HISTORIÆ LIB. XVIIT. sedent, tres autem numero substantias seu naturas quasdam similes profitentur. Sed enim Cononitæ, cum primum Joannis Philoponi Alexandrini grammatici scripta, quæ ab ipso contra Græcos seu ethnicos, et de aliis quibusdam argumentis ab eo composita sunt, comprobassent, postremo on.nium et ipsum et lucubrationes ejus rejecerunt, et anathemate confixerunt Περὶ τοῦ μοναχοῦ Λεοντίου καὶ Γεωργίου τοῦ Πισίδου. 'Αλλ' ὁ μὲν 'Αλεξανδρεύς Ἰωάννης ὁ Φιλόπονος οὕτως ἐς ὕστερον τῆς τῶν Τριθεῖτῶν προστάτης αἱρέσεω; ἐγεγόνει· καθὰ δὴ καὶ ὁ πάλαι Θεμίστιος ὁ φιλόσοφος ἐπὶ Ουάλεντος τῆς τῶν ᾿Αγνοητῶν πρώτ τος αἱρέσεως καθηγήσατο· ἡ δὴ καὶ τῷ χρόνῳ μὲν ἀπέσβη· τηνικαῦτα δ' ἐπὶ τῶν εἰρημένων Σενηριτῶν ἀναζήσασα, τὰ πλήθη σφοδρότερον ἐπενέμετο, τοῦ Ακεφάλου Σευήρου ταύτην καὶ αὖθις ἀνηθῆσαι πα ρασκευάσαντος. Οἱ γοῦν ἐξ ἐκείνου οὐ μόνον Αγνοή ται, ἀλλὰ καὶ Σενηρῖται ἔσχον ἐπίκλησιν· οἳ καὶ λέγουσι τὸν Θεὸν Λόγον πάντα μεν γινώσκειν, πάμπολλὰ δὲ ἀγνοεῖν, τὴν ἡνωμένην αὐτῷ καθ᾿ ὑπόστα σιν ἀνθρωπότητα· ἔτι γε μὴν ἀγνοεῖν καὶ τὴν ὥραν καὶ ἡμέραν τῆς παγκοσμίου συντελείας, οἷα ἐλάτο τονα τοῦ Πατρός· καὶ γάρ φησιν ἐν τῷ κατὰ ΜατΟπῖον καὶ κατὰ Μάρκον Εὐαγγελίῳ· Περὶ δὲ τῆς ἡμέρας ἐκείνης καὶ τῆς ὥρας οὐδεὶς οἶδεν, οὐδὲ οἱ ἄγγελοι τῶν οὐρανῶν, οὐδὲ ὁ Υἱὸς, εἰ μὴ δ Πατὴρ μόνος. Εκ τοίνυν τῶν τοιούτων ὁρμηθέντες φωνῶν πρώτως "Αρειος καὶ 'Αέτιος και Ευνόμιο; οἱ αἱρεσιάρχαι, καὶ ἐφεξῆς ἕτεροι, ἀμαθῶς καὶ ἀθέως ἐξεῖπον, ἄλλης φύσεως τὸν Πατέρα, ἑτέρας δὲ τὸν Υἱὸν εἶναι· καὶ τὸν μὲν ἄναρχον, τὴν δὲ κτίσμα, χρονικὴν ἀρχὴν εἰληφότα, καὶ μὴ πάντα ἐπίσης τῷ Πατρὶ διειδότα. “Ο διαδεξάμενος Θεμίστιος ο φιλόσο φος ἐπὶ μᾶλλον ἐκράτυνεν. Εστι δ' ὡς ἄν τις εἴποι ἀπόῤῥοιά τις καὶ αὕτη ἡ αἵρεσις Αρειανική. Οἱ μὲν οὖν ἀρχαῖοι ταύτης γεννήτορες τῆς εὐσεβείας ἀναλαμπούσης καὶ κρατυνομένης σὺν τῷ γεννήματι αὐτ τῶν διεφθάρησαν· τότε δὲ οἱ ἀπὸ Σευήρου ἐπὶ μέγα τὸ δεινὸν ἦραν. Οὐ μετ᾿ οὐ πολὺ δὲ αὖθις διεῤῥύη, καὶ τῷ τῆς ἀγνοίας καὶ αὕτη παρεπέμφθη βυθῷ. Περὶ τῆς διαιρέσεως τῶν ἀπὸ Σευήρου Τριβεί τῶν. Πρὸς δὲ ταύταις τὸ κατ' ἐκεῖνο καιροῦ καὶ ἡ τῶν Θεοπασχιτῶν αἱρεσις αὖθις κατὰ μικρὸν ἀναζήσασα εἰς αύξην πλείστην προῄει καθεκάστην ἐπιδιδούσα. Μικρὸν γὰρ παυσαμένην, Σευήρος πάλιν ταύτην καὶ ἡ ἐξ ἐκείνου πολυκέφαλος ύδρα σφοδρότερον ἀνεῤῥίπιζε. Ταύτης δὲ πρῶτος γεννήτωρ Πέτρος ἐκεῖνος ἐγένετο, ᾧ Κναφεὺς ἦν τὸ ἐπώνυμον, ὃς τῷ τρισαγίῳ ὕμνῳ, ὥς μοι καὶ ἄνωθεν είρηται, προςθήκην θεῖναι δυσσεβῶς ἀπετόλμησεν. Ην μὲν γὰρ ὁ τρισάγιος οὗτος ὕμνος, ὡς ἔοικεν, ἄνωθεν ἐκ τῶν ἀποστόλων, ὥς γε οἴομαι, τῇ Ἐκκλησία παραδεδομένο; Χριστοῦ, καθὰ δὴ καὶ τὸ Φῶς ἱλαρὸν, προσο τεθέν· ὡς ἐν τοῖς πρὸς Ἀμφιλόχιον τριάκοντα κεφα- • Matth. xxiv, 36. Φῶς ἱλαρὸν ἁγίας δόξης, ἀθανάτου Πατρός οὐρανίου ἁγίου μάκαρος, Ἰησοῦ Χριστέ. Ελθόντες CAPUT L. De monacho Leontio, et Georgio Pisida. Joannes iste Philoponus Alexandrinus, ita ut diximus, Tritheitarum hæresis prefectus fuit: perinde atque olim Themistius philosophus sub Valente primum Agnoetarum sectæ præiit. Quæ secta tempore quidem ipso exstincta fuerat: tum autem sub eis quos diximus Severitis reviviscens, plebem maxime est depasta. Eam Severus Aceplalus in apertum rursus produxit. Sectatores hujus non solum Agnoetæ, sed et Severitæ cognominati sunt. Hi dicunt, Deum quidem Verbum omnia nosse, humanitatem vero secundum subsistentiam ei unitam permulta ignorare. Nescire sane boram et diem mundi totius consummationis, utpote Patre minorem: propterea quod in Evangelio secun - dum Matthæum et Marcum dicat: De die autem illa et hora nemo novit, neque ipsi angeli cælorum, neque adeo Filius, praterquam Pater solus '. Itque cum hujusmodi vocibus' primum Arius et Actius et Eunomius hæresiarchæ, et deinceps alii progressi, imperite simul et impie prolocuti sunt, alterius esse naturæ Patrem, alterius Filium. Et illum quidem principio carentem: hunc autem creaturam, qui temporale principiumn sumpserit, neque omnia perinde ac Pater noverit. Id vero per manus acceptum Themistius philosophus magis etiam confirmavit et defendit. Liceat autem hæresim hanc rivum quemdam Ariani dogmatis dicere. 879 Ac veteres quidem ejus auditores, cum pietas relu - xisset et invaluisset, una cum invento suo dispe rierunt. Eo vero ipso tempore Severitæ malum id magnopere propagarunt. Non longe autem post id rursum evanuit, et hæresis ea ignorantiæ profundu immersa est. CAPUT LI. De divisione et dissidio Tritheitarum, a Severa. profectorum. Ad hæc, eo ipso tempore, Theopaschitarum hæresis denuo paulatim repullulans, plurimum incrementi quotidie augescens cepit. Paulisper enim sopitam Severus eam, et quæ ex illa prognata est multic pitem hydram, maxime excitavit. Primus vero ejus parens Petrus ille fuit cognomento Cuapheus, qui ter sancto hymno, quemadmodum a me supra dictum est, appendicem impie adjicere est ausus. Ter sanctum porro carmen id, ut apparet, et mihi videtur, jam inde ab apostolis, etiam ante Theodosii Junioris et Procli patriarchæ tempora, per manus Ecclesiæ Christi traditum est: sicuti et cantilena illa, Lux hilaris: pro eo atque ad ἐπὶ τὴν ἡλίου δύσιν, ἰδόντες φῶς ἑσπερινὸν ὑμνοῦ μεν Πατέρα, καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα Θεόν.

Amphilelium, in triginta capitulis celebris et λαίοις ὁ πολύς φησι καὶ μέγας Βασίλειος· ὥσπερ n::gnus testatur Basilius, sicuti, Gloria Patri et Filio et Spiritui sancto, a Flaviano Antiocheno, adjuvante Chrysostomo, est inventum. Sub Theodosio sane Juniore, Proclo patriarcham gerente, cum quidam eo tempore perpessionem divinitati ipsius Unigeniti aflingere contenderent, et ingenLiam terræmotuumn gratia publice a populo omni supplicationes ferent, derepente in conspectu omnium puer in aerem (quemadmodum in decimi quarti tomi quadragesimo sexto capite dilucide diximus) raptus, auribus ipse suis, ita etiam simpliciter, ter sanctum eum bymnum absque adjectione, ab angelicis ordinibus concinne prorsus cantari audivit. Unde Ecclesia omnis hymnum talem ad eumdein modum continenter Deo canere consuevit. Sane quidem qui carmen hoc primus composuit, ab angelis mutuatus est: canentibus, Sanctus, sanclus, sanctus. Quod vero sequitur, a suavissimi concentus lyra et psalmo quadragesimo Davidis acceptum, venustissime adjecit, ubi dicitur: Silivit anima mea ad Deum fortem, vivum. 880 Et hymni ipsius auctor hæc verba, Deus et fortis, integra, neque ulla ex parte mutata, sicuti ea apud Psalmistam invenit, conservavit: et dictionem, vivum, duntaxat in ejusdem significationis nomen immortalis commutavit. Ille etiam Deo addidit sanctus, nomen id idolis opponens, quæ abominationis omnis plena, et humanæ manus opera sunt. Sicuti et fortis posuit, propter simulacrorum inbecillitatem atque infirmitatem summam, quæ loco se movere prorsus non possit. Atque itidem immortalis: ut statuarum truncos traduceret, qui vita carentes, neque spirare possunt, neque sensu aut mente diriguntur. Verum enim vero Theopaschitæ, qui a Petro et Severo originem duxerunt, admirandum hunc maxime hymnum non divinæ Trinitati accommodare volentes, sed incarnato Verbo accinere satagentes, accessionibus quibuse dam corrumpere ausi sunt, verbis hisce, sanctus, Immortalis, clausulam illam: Qui crucifixus es pro nobis, maligue adjicientes. Quod nialum primus instituere cœpit Petrus Cnapheus, et post eum deinde Séverus Acephalus, seu potius hydra multiceps. Quamvis sectatores ejus calumnia Constantinopolitanum Macedonium appetentes, adjectionem talem illum exorsum esse dicant. Fuit certe, sicuti videtur, vetus hæc hæresis; quemadmodum satis clare, qui multa pertulit certamina Athanasius, dictis suis declarat. Nisi forte sanctus ille Pater eam præviderit atque everterit, sicuti scilicet et alias plurimas scriptis suis sustulit, tametsi post obitum ejus primum exortas. Hac ipsa ergo hæresis a Cnapheo primum producta, deinde a Αξιος εἶ ἐν πᾶσι καιριῖς ὑμνεῖσθαι φωναῖς αἰσ!αις, Υἱὲ Θεοῦ, ζωὴν διδούς· διὸ ὁ κόσμος σε δοξάζει. Lux hilaris sanctæ gloriæ, immortalis cœlestis sancti beati Patris, Jesu Christe. Cum ad solis occasum pervenerimus, lucem cernentes vespertinam, laudaκαὶ τὸν Δόξα Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι, πρὸς Φλαβιανοῦ τοῦ ᾿Αντιοχείας, ὑπουργοῦντος καὶ τοῦ χρυσοῦ τὴν γλῶτταν ἐξευρημένον. Ἐπὶ μέντοι Θεοδοσίου τοῦ νέου, Πρόκλου πατριαρχοῦντος, τινῶν τηνικαῦτα πάθος τῇ θεότητι τοῦ Μονογενοῦς προσάπτειν ἐπιχειρούντων, σεισμῶν τ' ἐξαισίων χάριν πανδήμου τελουμένης λιτῆς, ἡ τοῦ παιδὸς ἁρπαγὴ εἰς ἀέρα πάντων ὁρώντων ἐγένετο (ὡς ἐν ιδ' τόμῳ, και φαλαίῳ μς', σαφῶς διελάβομεν), τοῦ παιδὸς οἰκείοις ἐνωτισθέντος ὠσὶν ἁπλῶς οὕτω τὸν τρισάγιον ὕμνον προσθήκης ἄνευ, καὶ παρὰ τῶν ἀγγελικών ταγμάτ των παναρμονίως ἐξᾴδεσθαι· ἐξ οὗ καὶ ἡ Ἐκκλησία πᾶσα ἐπιμᾶλλον τὸν τοιοῦτον ὕμνον ᾄδειν διηνεκώς παρείληφε τῷ Θεῷ· ἐκ μὲν τῶν ἀγγέλων λαβόντος τοῦ τὸν ὕμνον πρώτως συντεθεικότος τὸ ῞Αγιος, ἅγιος, ἅγιος, τὸ δ᾽ ἑξῆς ἀπὸ τῆς παναρμονίου λύρας Δαβίδ, Ψαλμοῦ μα' εὐφυῶς προσαρμόσαντος· 'Εδίψησεν ἡ ψυχή μου, λέγοντος, πρὸς τὸν Θεὸν τὸν ἰσχυρὸν, τὸν ζῶντα. Τὸ μὲν οὖν Θεὸς καὶ τὸ ἰσχυ ρὶς ἀπαράλλακτα συντηρηθῆναι τῷ συνθεμένῳ, καθὰ καὶ τῷ ψαλμῳδῷ· μόνον γε μεταμειφθῆναι τὴν ζῶντα λέξιν εἰς ἰσοδύναμον όνομα, τὸ ἀθάνατος - καὶ συντεθῆναι μὲν τῷ Θεῷ τὸ ἅγιος πρὸς ἀντιδιαστολὴν τῶν εἰδώλων, ὦ εἰσι βδελυρίας πάσης ἀνά μεστα, καὶ ἀνθρωπίνης έργα χειρός· τό γε μὴν ἰσχυρὸς πρὸς τὸ ἐκείνων μάλιστα αδρανὲς καὶ ἀνίσχυρόν τε καὶ παντάπασιν ἀμετάβατον· τὸ δ᾽ ἀθάνατος πρὸς τὸ ἄπνοον σφῶν, καὶ μηδαμῶς αἰσθήσει καὶ νῷ διοικούμενον. Οἱ τοίνυν Θεοπασχῖται οἱ ἀπὸ Πέτρου καὶ Σευήρου δηλαδὴ καταγόμενοι, τὸν τοιούτον πανθαύμαστον ὕμνον μὴ τῇ θείᾳ Τριάδι προσά γειν ἐθέλοντες, ἀλλὰ τῷ σαρκωθέντι Λόγῳ ἐπᾴδειν βουλόμενοι, προσθήκαις τισὶ διαφθείραι τοῦτον ἐτόλ μησαν· τῷ ἅγιος, ἀθάνατος τὸ ὁ σταυρωθεὶς δι' ἡμᾶς κακοτρόπως προσθέμενοι. Οὗ κακοῦ πρῶτος κατήρξατο Πέτρος ὁ ἀναφεύς· μετὰ δ' ἐκεῖνον ὁ Ακέφαλος Σευήρος, μᾶλλον δ' εἰπεῖν ὕδρα ἡ πολυκέφαλος· κἂν οἱ ἀπὸ τούτου διαβάλλοντες τὸν Κων σταντινουπόλεως φασὶ Μακεδόνιον τῆς προσθήκης ταύτης κατάρξαι. Πν μὲν οὖν, ὡς ἔοικε, καὶ πα λαιά τις αὕτη ἡ αἵρεσι;, ὡς ὁ πολύαθλος Αθανάσιος ἐκ τῶν εἰρημένων αὐτῷ ἐμφαίνει σαφῶς· εἰ μή πως προβλεπτικῶς καὶ ταύτην ἀνατρέπων ὁ Πατὴρ οὗτός έστιν, ὥσπερ δῆτα καὶ ἄλλας πλείστας προανείλε τοῖς σφετέροις λόγοις, καίπερ ἀναφύειν μελλούσας ματὰ τὴν αὐτοῦ ἀποβίωσιν. Η γοῦν τοιαύτη αἴρεσις ἀπὸ τοῦ Κναφέως ἀρξαμένη, τὸ δεύτερον καὶ παρὰ τῶν τοῦ Σευήρου θιασωτῶν ἐπιπολὺ αὐξηθεῖσα, οὐ μετὰ πολὺ τέλεον ἀπέσβη τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία καταργηθεῖσα, παρὰ μόνοις Αρμενίοις καὶ ἔτι κρατυνομένη, μὴ πειθαρχείν αἱρουμένοις ταῖς καθολι καῖς παραδόσεσι, μήτε μὴν δεχομένοις τὴν εἰς ἀέρα τοῦ παιδὸς ἀρπαγήν· ὃς τὴν τρισάγιον τοῦδε ᾄσμαmus Patrem et Filium et Spiritum sanctum Deum. Dignus es tempore quovis celebrari faustis vocibus, Fili Dei vitæ dator: quapropter te mundus glorificat.

ECCLESIASTICÆ HISTORIÆ LIB. XVIII. της θείαν φωνὴν καὶ διδασκαλίαν ἄνωθεν Ιὼν τρανῶς Severi sodalitate admodum aucta et frequentata, διεσάφησεν· ήνπερ καὶ ἡ ἐν Χαλκηδόνι ἁγία σύνο δος παρεδέξατο, οὕτω παραδεδωκυία τὸν τρισάγιον ὕμνον ἐξάδεσθαι. Γέλως οὖν ὄντως καὶ παίγνιον, τὴν δι' ἀγγέλων καὶ αὐτῶν Σεραφὶμ ὑμνηθεῖσαν καὶ κηρυχθεῖσαν τρισάγιον ᾠδὴν, καὶ τῆς τρισυποστάτου μιᾶς θεότητος οὖσαν ἐμφαντικήν, καὶ ὑπὸ συνόδου τοσούτων ἁγίων Πατέρων κυρωθεῖσάν τε καὶ βεβαιω θεῖσαν, τῇ τοῦ Κναφέως πρότερον καὶ Σευήρου ο ή σει ἐς ὕστερον καταπατηθῆναι, καὶ δῆθεν διορθωθήναι, ὡς τὰ χερουβίμ ὑπερβάλλοντος. Αλλ' οἱ μὲν · οὕτω φρονοῦντες Θεοπασχῖται ἐκλήθησαν, ἀρχηγοὺς τὸν Κναφέα Πέτρον, Σενηρόν τε καὶ Ἰάκωβον ἐφεξῆς ἐσχηκότες, ὡς εἴρηται· οἱ δὴ καὶ τὴν μίαν ἐπὶ Χριστοῦ φύσιν ἐντεῦθεν πειρῶνται κρατύνειν, λέγοντες· Εἰ δύο φύσεις ἐπὶ Χριστοῦ δοίημεν, συνέψονται πάντως ταύταις ἐξ ἀνάγκης δύο θελήματα· εἰ δὲ τοῦτο, καὶ δύο ἐξ ἀνάγκης συνεισαχθήσονται πρόσ απα καὶ δύο ενέργεια; ἐναντίαι ἀλλήλαις παντάnon ita multo post ab Ecclesia Dei abolita, prorsus evanuit. Quæ bunc usque apud solos Armenios retinetur, catholicis traditionibus parere nolentes, neque pueri illius in aerem raptum approbantes, qui ter sancti istius carminis divinam vocem et doctrinam e sublimi demissus aperte indicavit. Et hymnum eum Chalcedonensis sancta synodus recepit, sempliciterque ita canendum tradidit. Ιiaque risus plane et jocus fuerit, si ab angelis et Seraphim ipsis proditum atque decantatum carinen, atque a tot sanctis sacræ synodi Patribus comprobatum et confirmatum, quod unam in tribus subsistentiis divinitatem diserte deprædicat, 881 Gnaphei primum, et Severi deinde opinione proculretur, atque eorum (si Deo placet) arbitrio, perinde atque Cherubim superarent, corrigatur. Sed enim qui hoc ita senserunt, Theopaschitæ vocati sunt, auctores primarios Chapheum Petrum et Severum, quemadmodum dictum est, et deinde Jacobum, habentes. Atque ii sane exinde unam in Christo naturam astruere contendunt, ita dicentes: Si duas in Christo demus esse naturas, consequentur eas necessitate quadam omnino duæ etiam voluntates. Si vero hoc concessum fuerit, cadem necessitate duæ inducentur personæ, et duæ virtutes operatrices inter se contrariæ prorsus. ' κασιν. Περὶ τῆς δόξης τῶν 'Αγνοητῶν. Ο γε μὴν Ἰάκωβος, ἐξ οὗ καὶ ἡ τῶν Ἰακωβιτῶν αἵρεσι; ἔτι καὶ νῦν περιᾴδεται, Σύρος μὲν ἦν τὸ γέ νος, ἄδοξος δὲ πάντη καὶ ἀφανέστατος· ὃς καὶ Τζάν ζαλος ούτωσὶ ἐπωνόμαστο διὰ τὴν ἄκραν, ὡς γε οἷ μαι, εὐτέλειαν. Οὗτος τὸ Εὐτυχοῦς καὶ Διοσκόρου, ἔτι δὲ τοῦ Κναφέως Πέτρου και Σευήρου δόγμα διαδεξάμενος, εἰς μέγα ἐπιδοῦναι παρὰ Σύροις παρεσκευάσατο· μίαν οὖν ὑπόστασιν σύνθετον ἐκ δύο φύσεων τῆς καθόλου Εκκλησίας ὁμολογούσης τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, θεότητος λέγω καὶ ἀνθρωπότητος, καὶ ἑκατέραν τούτων μετὰ τὴν ἕνω σιν σῶά τε τὰ τῶν φύσεων φυλάττουσαν ἰδιώματα· ὡς εἶναι τὴν τῶν φύσεων ἔνωσιν ἄφυρτον καὶ ἀσύγχυτον, άτρεπτόν τε καὶ ἀναλλοίωτον, διπλοῦν τὸν αὐτ τὸν ὄντα Θεὸν καὶ ἄνθρωπον· καὶ δύο θελήσεις καὶ ἐνεργείας θεϊκὰς ὁμοῦ καὶ ἀνθρωπικὰς ἔχοντα· ὁ Εὐτυχής δύο μὲν καὶ αὐτὸς πρὸ τῆς ἑνώσεω; ἔλεγε φύσεις τὰς ὕστερον ἐνωθείσας· μετὰ δὲ τὴν ἕνωσιν εἰς μίαν ωραθῆναι ταύτας φύσιν, καὶ συγχυ θῆναι καὶ φυρμὸν παθεῖν ἐδογμάτιζεν. Ὥστε καὶ τὴν θεότητα τὰ τῆς ἀνθρωπότητος πάσχειν, καὶ τὸ ἀνάπαλιν. Διὸ καὶ τοὺς ταῦτα δογματίζοντας καὶ Μονοφυσίτας καὶ Θεοπασχίτας οἱ θεῖοι Πατέρες ἡμῶν κατωνόμασαν. Ταύτῃ τῇ δόξῃ ὅ τε Διόσκορος πατριάρχης Αλεξανδρείας, καὶ Πέτρος ὁ Κναφεύς καὶ ὁ ᾿Ακέφαλος Σευήρος οἱ τῆς ᾿Αντιοχείας ἀρχιερεῖς καὶ ἕτερος καθυπήχθησαν. Τοῦ τοίνυν εἰρημέ νου Ἰακώβου τὴν τῶν Μονοφυσιτῶν δόξαν παρὰ Σύροις κηρύττοντος, σχίσμα μέγα ἐγγίνεται. Οἱ μὲν οὖν τῇ ὀρθῇ δόξῃ προσμείναντες Μελχίται ἐκλήθησαν, ὡς τῇ ἁγίᾳ δ' συνόδῳ καὶ τῷ βασιλεῖ ἐξακολουθήσαντες· Μελχὶ γὰρ παρὰ Σύροις ὁ βασι CAPUT LII. De opinione Agnoetarum. Jacobus porro, a quo nunc quoque Jacobitarum hæresis denominata celebratur, Syrius genere fuit, obscurus prorsus, et nulla gloria vir, qui etiam Zanzalus propter summam tenuitatem est cognominatus. Hic Eutychetis, et Dioscori Cnapheique, præterea Petri atque Severi dogmate recepto, miagnopere id apud Syros propagare studuit. Ecclesia sane Catholica Dominum nostrum Jesum Christum subsistentiam unam e duabus naturis consistentem, Deitatis, inquam, et humanitatis, profitetur, ita ut utraque harum post unionem proprietates suas salvas conservet, et duarum istarum naturarum unio mistionem et confusionem, mutationemque et alterationem nullam admittat; ipseque idem. Deus sit et homo, et voluntates virtutesque operatrices duas, divinam videlicet simul et humanam, habeat. Eutyches autem duas quidem et ipse ante unionen naturas dixit, deinde unitas. Post unionem autem in unam eas naturam abiisse, confusasque esse, et mistionem subiisse opinatus est, adeo ut et divinitas ea quæ humanitatis fuere passa sit, et coutra. Proinde hac ita opinantes Monophysitas et Theopaschitas divi Patres nostri cognominarunt. Et ipsa opinione Dioscorus Alexandriæ patriarcha, 882 et Petrus Gnapheus, Severusque Acephalus, episcopi Antiocheni, atque insuper alii transversim abducti sunt. Enimvero eo quem diximus Jacobo Monophysitarum opinionem apud Syros prædicante, magnum exortum est dissidium. Nani qui recte opinioni adhaserunt, Melchike appellati sunt, quod sanctam quartam synodum, et imperatorem ipsum (Melchi enim Syris rex est)

consectarentur. Qui autem diversum senserunt, λεύς ἐστιν· οἱ δὲ ταναντία φρονήσαντες πολλοῖς multa variaque habuere nomina. Jacobitæ tamen maxime sunt cognominati, propterea quod ei quem dixi Monophysitarum hæresis studioso Jacobo adhærerent. Qui etiam anathemati traditi sunt, ut Monophysite scilicet, et Theophaschitæ. Post vero aliud etiam hæresum examen ad se pertraxere, quæ Trinitatem consubstantialem credentes, unam naturam post unionem in Christo esse docuerunt, sacram quartam synodum repudiantes, ac deinceps omnes sanctos Patres rejicientes. Et quod maximum est, divinitati ipsius Unigeniti perpessionem tribuerunt, Ter sancto illi hymno appendicem hanc:: Qui crucifixus es pro nobis», adnectentes. CAPUT LIII. De hæresi Theopaschitarum. Talis Jacobitarum hæresis radix exstitit. Jacobus autem Armeniorum quoque sectæ dux fuit. Ea sane hæresis multiplex est, et ut quispiam dicat, hæresum omnium eonfluens sentina. Nam illi cum Ario aberrant in eo, quod Deuin Verbum naturam mutationi obnoxiam, habentem carnem anima carentem, assumpsisse dicunt. Cum Apollinari autem, quod corpus Domini mentem non habere, eidemque divinam naturain sufficere, mentisque vim operatricem perficere dicunt. Atque hæreticis multis laudatis, depravatas ipsorum opiniones sibi ipsis arrogant. Magistri horum illi quos dixius fuere: et Echanius insuper Mantacunes. Εt quandoque illi Deum Verbum, incorruptibile, et increatum, et coeleste, et a perpessione alienun `atque subtile, nobisque non consubstantiale corpus recepisse, atque ea quæ carnis sunt, nobis in spe· ciem tantum spectri more exhibuisse, exsecutumque esse opinantur. Quandoque autem carnem cjus in naturam Deitatis conversam, eidemque consubstantialem factam esse dicunt. 883 Multoties vero etiam Deum Verbum humanum ex Virgine corpus assumpsisse negant, sed ipsum immutabili modo mutatum, et carnem factum, transitum tantum per Virginem fecisse: et cruci divinitatem, quæ circumscribi et definiri nequeat, Unigeniti aflixam, eamdemque sepulcro traditam asseverant. Atque fidem etiam nativitati Christi secundum carnem derogantes, et eam in speciem tantum, phantasmatis instar, factam esse dicentes. Et non sicuti nos, per intervalla, particulatim, sed ad quindecimum Januarii mensis diem jejunii tempus extendentes. Annuntiationem simul et nativitatem, et baptismum Christi celebrant. Quin multa etiam divini Evangelii dicta, suam ipsi opinionem astruere conantes, tollunt atque inducunt: ac veluti Monophysitarum, et Theopaschilarum, et Aphthartodocetarum, et Monotheletarum hæresim hæreditate creverint, Cnaplei Petri accessionem Tersancto hymno annexam valde complectuntur. Ecclesiam catholicam jam inde ab initio hymnum eum ita decantasse, post καὶ διαφέροις ονόμασιν ἐπεκλήθησαν· τὰ μάλιστα δὲ Ἰακωβίται προσηγορεύθησαν, ὡς τῷ εἰρημένῳ σπουδαστῇ τῆς τῶν Μονοφυσιτῶν αἱρέσεως κατακο λουθήσαντες Ἰακώβῳ· οἱ καὶ ἀναθέματι παραδέ δενται, καὶ ὡς Μονοφυσίται καὶ Θεοπασχίται· ἐς ὕστερον δὲ καὶ ἄλλον ἐσμὸν αἱρέσεων περιβεβλημέ νοι, οἱ Τριάδα πιστεύοντες ὁμοούσιον, μίαν φύσιν μετὰ τὴν ἔνωσιν ἐπὶ Χριστοῦ δογματίζουσι, τὴν ἁγίαν δ' σύνοδον ἀθετοῦντες καὶ τοὺς καθεξής ἅπαντας ἁγίους Πατέρας ἀποβαλλόμενοι· καὶ τὸ δὴ μέγιστον, καὶ τῇ θεότητι τοῦ Μονογενοῦς πάθος προσάπτουσι, τῷ τρισαγίῳ ὕπνῳ τὸ Ο σταυρωθεὶς δι' ἡμᾶς προστιθέντες. Περὶ τῆς αἱρέσεως τῶν Θεοπασχιτών. ᾿Αλλὰ τοιαύτη μὲν ἡ ῥίζα τῶν Ἰακωβιτῶν· ὃς δὴ καὶ τῆς τῶν ᾿Αρμενίων αἱρέσεως καθηγήσατο. Η δὴ αίρεσις πολυσχιδής τέ ἐστι, καὶ ὡς ἄν τις εἴποι μισγάγγεια πάσης αἱρέσεως. Καὶ γὰρ 'Αρείῳ συμ φύρονται, οἷς φασι τρεπτὴν ἔχειν φύσιν τὸν Θεὸν Λόγον, καὶ σάρκα ανειληφέναι άψυχον • Απολλιναρίῳ δὲ, ὅτι περ καὶ ἄνουν σῶμα τὸ τοῦ Κυρίου δοξάζου σιν· ἀρκέσαι γάρ φασι τὴν θείαν φύσιν τελέσαι τοῦ νοῦ τὴν ἐνέργειαν. Καὶ πολλοὺς τῶν αἱρετικῶν ἐπαινέσαντες, τὰς κιβδήλους δόξας αὐτῶν ᾠκειώσαντο. Διδάσκαλοι δὲ σφῶν οἱ προειρημένοι ἐγένοντο, καὶ Ἐχάνιος ὁ Μανταχούνης. Καὶ πῆ μὲν ἄφθαρτον καὶ ἄκτιστον καὶ οὐράνιον καὶ ἀπαθὲς καὶ λεπτὸν σῶμα ἀναλαβεῖν τὸν Θεὸν Λόγον, καὶ μὴ ἡμῖν ὁμοούσιον δογματίζουσι, καὶ τὰ τῆς σαρκὸς κατὰ φαντασίαν ἡμῖν ἐνεργεῖν· πῆ δὲ ὡς ἡ σάρξ αὐτοῦ εἰς φύσιν μετεβλήθη θεότητος, καὶ ὁμοούσιος αὐτῇ γέγονεν· ἐν πολλοῖς δὲ μηδὲ τὸν Θεὸν Λόγον ἀνθρώ πειον ἐκ τῆς Παρθένου σῶμα ἀναλαβεῖν, ἀλλ' αὐτὸν ἀτρέπτως τραπέντα καὶ σάρκα γενόμενον, τὴν πάρ οδον μόνην διὰ τῆς Παρθένου ποιήσασθαι, καὶ προσπαγῆναι σταυρῷ τὴν ἀπερίγραπτον καὶ ἀπεριό ριστον θεότητα τοῦ Μονογενοῦς, καὶ ταύτην τάφῳ παραδοθῆναι. 'Αθετοῦντες δὲ καὶ τὴν κατὰ σάρκα γέννησιν τοῦ Χριστοῦ, καὶ ὡς φαντασιωδῶς γεγενήσθαι λέγοντες, οὐχ ὡς ἡμεῖς ἀνὰ μέρος, ἀλλὰ κατὰ τὴν ιε' τοῦ Ἰανουαρίου μηνός παρατείνοντες τὴν νηστείαν, τὸν εὐαγγελισμὸν ὁμοῦ καὶ τὴν γέννησιν καὶ τὸ βάπτισμα ἑορτάζουσι. Πολλὰ δὲ καὶ τῶν τοῦ θείου Εὐαγγελίου ῥητών διαγράφουσι, τὴν σφετέραν δόξαν πειρώμενοι συνισταν κληρούμενοι δὲ καὶ τὴν τῶν Μονοφυσιτῶν καὶ Θεοπασχιτῶν καὶ Αφθαρτοδοχητῶν καὶ Μονοθελητῶν αἵρεσιν, τὴν τοῦ Κναφέως Πέτρου προσθήκην τῷ τρισαγίῳ ὕμνῳ λίαν ἀσπάζονται· λέγοντες, ὡς ἄνωθεν ἡ καθόλου Ἐκκλησία οὕτω τὸν τρισάγιον ὕμνον ἐκήρυττεν· μετὰ δὲ τὴν τοῦ παιδὸς ἁρπαγὴν οὕτως ἐνομοθέτησεν. Ην ἁρπαγὴν καὶ ὡς ψευδή δῆθεν παντάπασι διαγράφουσι μηδὲ γὰρ τῇ τρισυποστάτῳ θεότητι, ὡς οἱ θεῖοι Πατέρες διδάσκουσι ταύτην προσάγεσθαι φάσκουσιν, ἀλλὰ τῷ μονογενεῖ Λόγῳ Χριστῷ. Οἱ δ' αὐτοὶ καὶ ἄζυμον οὐκ ἄρτον ἐν ταῖς ἱεραῖς

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVIII. ἀγιστείαις προσφέροντι, καὶ οἶνον ἀκέραστον ὕδατι· pueri autem illius raptum, ut is aliter caneretur, constitutum esse dicentes. Quem quidem raptum tanquam falsum scilicet omnino, negant. Neque trium subsistentiarum Deitati, sicuti divi Patres docent, sed unigenito verbo Christo carmen ejusmodi concini dicunt. lidem ipsi re divina facienda azymo non pane utuntur et ad eanı vinum aqua non temperatum adhibent: unam ea re in Christo naturam designantes, neque sicuti nos,' calicem miscent, per quam mistionem duarum naturarum unionem declaramus. At erga Deum impii illi Pascha quoque Judaico more celebrant, boves et oves, juxta ritum Judaicum, immolantes, et sanguine agni ædium postes inungunt. Non illi corpus et sanguinem Domini perμίαν διὰ τούτου φύσιν ἐν τῷ Χριστῷ καταγγέλλον τες, καὶ οὐχ ὡς ἡμεῖς κιρνῶσι, τὴν ἔνωσιν τῶν δύο φύσεων ὑπεμφαίνοντες. 'Αλλ' οἱ θεοβλαβεῖς καὶ τὸ Πάσχα Ἰουδαϊκῶς τελοῦσι, βόας καὶ πρόβατα κατά τὴν Ἰουδαϊκὴν λατρείαν θύοντες· καὶ τῷ αἵματι τοῦ ἀμνοῦ τὰς τῶν οἰκιῶν φλιὰς χρίουσι· μὴ τοῦ δεσποτικού μεταλαμβάνοντες σώματός τε καὶ αἷμα τος, ἀλλὰ τὴν ἀμνὸν Ἰουδαϊκῶς θύοντες, καὶ ὀπτῶντες πυρί, τούτου μετέχουσι. Καὶ τὸν σταυρὸν οὐ πρότερον τιμῶσιν εἰ μὴ βαπτίσουσιν ὥσπερ ἄνθρω πον, καὶ περὶ τὸ μέσον αὐτοῦ ἦλον ἐμπήξουσι, καὶ χρίσουσιν αὐτὸν τῷ ἐκ τῆς θυσίας αἵματι. Τοῦτο δὲ ποιοῦσιν εἰς ὄνομα τοῦ Χριστοῦ δεικνύν τες ὡς ὁ εἷς τῆς Τριάδος ἐσταύρωται· μὴ συνιέντες ὡς συσταυροῦσιν οὕτω καὶ τὴν τοῦ Πατρὸς καὶ τῆς " cipientes, sed agnum Judaice sacrificantes, atque θεότητος φύσιν, μίαν οὖσαν καὶ τὴν αὐτήν. Καὶ τρεῖς δὲ σταυροὺς συνάψαντες, ἁγίαν Τριάδα κατο νομάζουσι· διὰ τούτων τάχα ἐμφαίνοντες, τὴν ἁγίαν Τριάδα συσταυρωθῆναι. Καὶ εἰκόνας τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος εἰκονίζουσιν· ὅπερ ἄτοπον· αἱ γὰρ εἰκόνες ὁρατῶν καὶ περιγράπτων σω μάτων εἰσὶν, οὐ μὴν τῶν ἀκατανοήτων καὶ ἀορά των. Τὰς δὲ ἱερὰς εἰκόνα; δῆθεν τιμῶσι μὲν, οὐκ ἀσπάζονται δέ· τῷ δὲ δακτύλῳ μόνῳ προσψαύοντες, τοῦτον ἀσπάζονται. Τὴν δὲ παρ' ἡμῶν κοινωνίαν οὐδὲν ἤγηνται· καὶ τὴν προσφορὰν ἐλαίῳ ἀναμάττουσι καὶ ἀλείφουσι. Λέγονται δὲ καὶ ἐκθέσεις ἔχειν διαφόρων λειτουργιών παρὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν παράδοσιν καὶ συνήθεια». Τὸ δὲ Μονοφυσίται είναι λίαν δεικνύντες, ἑνὶ δακτύλῳ καὶ ἐξ ἀριστερῶν ἐπὶ τὰ δεξιὰ σφραγίζουσιν ἑαυτούς· καὶ τὸν θεῖον σταυρὸν τῇ μεγάλη Παρασκευῇ ὑπὸ γῆν κατακρύπτουσιν ἄχρι τῆς μεγάλης Κυριακῆς· τότε δ' ἅμα φωτὶ τὰς ῥύμας περιιόντες καὶ τὰς γωνίας, καὶ ἔνθεν κἀκεῖθεν ζητοῦντες καὶ ἀνευρίσκοντες, ώσανεί φανεροῦσι. Χρόνῳ δὲ προϊόντι, καὶ ἄλλας ἀδιαφορίας συνεπεσπάσαντο, ἰδίας νηστείας ποιοῦντες. Καὶ ἐν τοῖς Σάββασι καὶ ταῖς Κυριακαῖς τῆς ἁγίας μεγάλης Τεσσαρακοστῆς γάλα καὶ τυρὸν καὶ ὡς ἐσθίουσι, καὶ δι' ἀζύμων τὴν θυσίαν ποιοῦσι· καὶ τὴν τοῦ ᾿Αρτζιβούρου λεγομένην νηστείαν μικρὸν πρὸ τῆς ἀπόκρεω συνεστήσαντο. igni torrentes, de co participant. Crucem non prius honore debito prosequuntur, quam perinde atque hominem baptizaverint, atque in media ipsa cruce clavum figunt eumque sanguine victimæ ungunt. Hoc vero faciunt in Christi nomen, unam sanctæ Trinitatis personam crucifixam esse ostendentes: nec interim intelligentes, quod eo modo simul etiam Patris et Deitatis naturam concrucifigunt, quæ una est et eadem. 884 Tres vero cruces connectentes, sanctam Trinitatem cognominant: eo pacto forte iusinaantes, sauclau Trinitatem simul crucifixam esse. Imagines etiam Patris et Spiritus sancti effigiant, quod perquam est absurdum. Imagines enim corporum eorum sunt, quæ videri et circumscribi possunt, non eorum quæ invisibilia sunt, et intelligentia comprehendi nequeunt. Imagines sacras fonorant illi quidem, sed non osculantur. Ac digito tantum eas contingentes, buic osculum figunt. Communioneni nostram nihil esse dicunt. Et oblationem oleo subigunt, et ungunt. Dicuntur vero constitutiones habere multifariam divinorum officiorum, præter Ecclesiæ traditionem et consuetudinem. Atque ut Monophysitas se esse satis ostendant, digito υπο a læva dextram versus seipsos cruce consignant. Ει crucem sanctam magno Parasceves die sub terra abscondunt, usque ad magnum Dominicum diem. Tum vero cum lumine per plateas et angulos circumeuntes, hinc et inde eam quærunt, et inventam proferunt. Tempore autem procedente alias etiam αδιαφορίας, hoc est, ritus et carenonias, quæ pietate salva vel observari vel omitti possunt, complexi sunt, peculiaria jejunia instituentes, et Sabbatis atque diebus Dominicis magnæ sanctæ Quadragesimæ lac, caseum et ova comedentes, et per panem azyinum sacrificium peragentes: atque id quod Arziburi dicitur jejunium, paulo ante eum dicm, quo carnium esus interdicitur, servantes. Περὶ Ἰακώβου τοῦ Σύρου καὶ τῶν ᾿Ιακωβιτῶν. Μάλιστα δὲ ταῦτα τελοῦσιν οἱ παρ' αὐτοῖς λεγό μενοι Χατζιντζάριοι· σχίσμα οὐκ ἐλάχιστον ὄντες τοῦ παρ' αὐτοῖς δόγματος, οἱονεὶ σταυρολάτραι Χάτζους γὰρ ὁ σταυρὸς παρ' αὐτοῖς· τὸν γὰρ σταυ Hoc ex Græcorum et Orientalis Ecclesiæ ritu et sententia dictum. Quid sibi velit in incruento sacrificio, vini et aque mistio. CAPUT LIV. De Jacobo Syro, et Jacobitis. Maxime autem hæc retinent, qui apud eos Chazinzarii nominantur. Factio autem non minima hæc dogmatis eorum est, Staurolatra scilicet. Chazus nanque crux ab eis dicitur, propterea Clavum videlicet figentes in cruce in nomine S. Trinitatis baptizata.

quod crucem tantum adorare et colere dicantur. ρὸν μόνον, ὡς φασι, καὶ προσκυνοῦσι καὶ σέβονται. Qui sane per omnia illis consentientes, re eju· scemodi maxime a sectis talibus, et Jacobitis in primis, dissentire videntur. Quin et isti non unam confuse naturam, sicut illi, in Christo esse opinantur, sed duas: quemadmodum et nos. Calerum aliam peregrinam impietatem perperam inducunt, quia duas personas in uno Christo esse 885 fabulantium more nugantur: juxta Anthropolatram, il est, hominem adorantem Nestorium; ita ut passionis tempore alteram personam in cruce passam, alteram autem ab ea segregatam seorsim stetisse, passionisque spectatricem fuisse dicant. Insuper alia quoque generis ejusdem, impietate omni referta deblaterant. Atque illi quidem nunc ex traditione, quæ ratione nulla nititur, hac faciunt. Veteres autem eorum legis latores et doctores, magnæ Armeniæ Gregorimın illum antistitem, ritus ejuscemodi eis per manus tradidisse, calumniose jactant: maxime vero oblationen azymam, et absque aqua poculum, propterea quod in mystica illa cœna azymum etiain sacrificium et vinum solum fuerit. Quarum rerum nullam apostolica Ecclesia admittit, veterem traditionem legitime servans. Porro de jejunio Arziburi interrogati, quandoque propter Adami proscriptionem eam se servare, quandoque propter Ninivitas, dicunt. Nonnunquam vero eam esse referunt, qua olim se Armenii a cibis abstinuerunt, cum baptizari a sancto Gregorio debuerunt. Aliquando etiam celebrari id asserunt, propter Sergium quemdam, qui olim apud eos martyrio sit defunctus veram ejus originem et causam commemorare detrectantes, quæ ejusmodi est. Sergius quidam apud eos doctor canem habuit, quo ille a dæmone agitato, plurimum adventus sui designatore atque indice usus est. Huic Arziburi nomen indidit, quod Armeniorum lingua mandatorem significat. Cum ergo in oppidis et vicis habitantes discipuli et sectatores ejus canem præcedentem viderent, obviam illi magistro suo ibant, eumdemque præeuntes producebant. Evenit autem, ut canem lupus devorarit. Ει Sergius post cum diem, quo canem præmiserat, ad eos quo ille missus fuerat, profectus est, et cum, qui ei obviam prodiret, inveniret neminem, graviter eam rem tulit. At postquam certior factus est, a lupo canem devoratum esse, Armeniis mandavit, ut quotannis, diebus statis, ob canis ejus obitumn jejunarent, lugerent, atque mærerent: quod videlicet tantutn bonum e medio sublatum esset. Nomenque canis jejunio ei, Arziburum cognominantes, imposuerunt. Sed hactenus de Monophysitis, et Tritheitis, et Agnoetis, et Theopaschitis, atque Aphthartodocetis, de quibus proximo libro fusius scripsimus, atque item de Jacobitis, Armeniis, et Chazizariis, et aliis, 886 quorum multi superioribus temporibus duces fuere et doclures, Nestorii quidam, Eutychetes, Dioscori, Οἱ δὴ καθάπαν αὐτοῖς συμφερόμενοι, τούτοις μά λιστα διαφέρειν δοκοῦσι, καὶ μᾶλλον Ἰακωβίταις. Οὐ γὰρ μίαν καὶ οὗτοι φύσιν συγχυτικῶς ὡς ἐκεῖ ναι ἐπὶ Χριστοῦ δογματίζουσιν, ἀλλὰ δύο, καθάπερ ἡμεῖς. ᾿Αλλην δὲ ξένην ἀσέβειαν παρεισάγουσι, δύο πρόσωπα μυθολογοῦντες ἐπὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ, κατὰ τὸν ἀνθρωπολάτριν Νεστόριον· ὡς καὶ παρὰ τὸν καιρὸν τοῦ πάθους ἕτερον πρόσωπον μὲν εἶναι τὸ πάσχον ἐπὶ σταυροῦ, ἕτερον δὲ τὸ ἔξωθεν κεχωρι σμένως ἱστάμενον καὶ τὸ πάθος ὁρῶν. Καὶ ἄλλα τοιαῦτα ληροῦσι πάσης δυσσεβείας ανάμεσα. Καὶ οἱ μὲν νῦν ἐξ ἀλόγου παραδόσεως τὰ τοιαῦτα ποιούσιν· οἱ δὲ ἀρχαῖοι αὐτῶν νομοθέται καὶ καθηγηταί τὸν τῆς μεγάλης Αρμενίας συκοφαντοῦσι Γρηγόριον τὰ τοιαῦτα παραδεδωκέναι αὐτοῖς· καὶ μάλιστα τὴν άζυμον προσφορὰν καὶ τὸ χωρὶς οίνου ποτήριον διὰ τὸ καὶ ἐν τῷ μυστικῷ δείπνῳ ἄζυμον τὴν θυσίαν εἶναι, καὶ οἶνον μεμονωμένον· ὧν οὐδὲν ἡ ἀπο στολική Εκκλησία προσίεται, τὴν ἀρχαίαν παράδασιν ἐνθέσμως φυλάττουσα. Ερωτώμενοι δὲ καὶ περὶ τῆς τοῦ ᾿Αρτζιούρου νηστείας, λέγουσι ποτὲ μὲν διὰ τὴν ᾿Αδάμ ἐξορίαν ταύτην νηστεύειν ποτὲ μὲν διὰ τοὺς Νινευίτας φασί· ποτὲ δὲ ταύτην εξ ναι, ἣν πάλαι ποτ' ἐνήστευσαν οἱ ᾿Αρμένιοι, μέλη λοντες ὑπὸ τοῦ ἁγίου Γρηγορίου βαπτίζεσθαι άλω λοτε δὲ διά τινα Σέργιον πάλαι ποτὲ ἐν αὐτοῖς μαρτυρήσαντα τὴν ἀληθῆ αἰτίαν ἐκκλίνοντες, ἥτις ἐστιν αὕτη. Σέργιος τις καθηγητής παρ' αὐτοῖς κύνα τινὰ ἐπεφέρετο· ᾧ ὑπὸ δαίμονος ἐνεργουμένῳ τὰ πολλὰ ὁ Σέργιος τῆς αὐτοῦ παρουσίας μηνυτή ἐχρῆτο· ὃν Αρτζιούρτζην ἐκάλει τὸν μανδάτορα δὲ παρὰ ᾿Αρμενίοις ή λέξις δηλοί. Οπηνίκα τοίνυν οἱ ἐν πολιχνίοις καὶ κώμαις οἰκοῦντες αὐτοῦ μαθηταὶ τὸν κύνα προϊόντα εώρων, εἰς ἀπάντησιν τοῦ σφῶν διδασκάλου ἐξῄεσαν, προϋπαντῶντες αὐτόν· συμβὰν δὲ τὸν κύνα λύκῳ βρωθῆναι, ο Σέργιος βα δίσας μετ' ἐκείνην τὴν ἡμέραν καθ᾽ ἦν τὸν κύνα προΰπεμψε πρὸς οὓς ἀπεστάλη, καὶ μὴ εὑρὼν ὑπαντήσαντας, βαρέως το συμβάν ἤνεγκεν. Ἐπεὶ δ' ἐς ὕστερον μάθοι ὡς λυκόβρωτος ὁ κύων ἐγένετο; διετάξατο ᾿Αρμενίοις καθ' ἕκαστον ἐνιαυτὸν ἐν ὡρι σμέναις ημέραις νηστεύειν ὑπὲρ τῆς τοῦ κυνὸς αὐτ τοῦ τελευτῆς· καὶ κατηφιᾷν, καὶ σκυθρωπάζειν, ὅτι τὸ τοσοῦτον ἀγαθὸν ἐκ μέσου ἐγένετο. Καὶ τὸ τοῦ κυνός ὄνομα τῇ νηστείᾳ ἐκείνῃ ἐπέθεντο, Αρτζιβούρτζην κατονομάσαντες. Αλλ' ἐν τούτοις μὲν τὰ τῶν Μονοφυσιτῶν καὶ Τριθεῖτῶν καὶ ᾿Αγνοητῶν καὶ Θεοπασχιτῶν, καὶ ᾿Αφθαρτοδοκητῶν, περὶ ὧν πλατύτερον ἐν τῇ πρὸ ταύτης διελάβομεν ἱστορίᾳ· ἔτι δὲ περί τε Ιακωβιτῶν, ᾿Αρμενίων καὶ Χατζιτζαρίων καὶ ἑτέρων· ὧν πολλοὶ μὲν ἀρχηγοί και καθηγηταί διαγεγόνασιν ἄνωθεν Νεστόριοί τινες καὶ Εὐτυχεῖς καὶ Διόσκοροι, Κναφείς τε καὶ Σευήροι, καὶ Θεοδό σιοι, Ἰουλιανοί τε 'Αλικαρνασσεῖς καὶ Γαῖνοι, καὶ ἄλλος τοιοῦτος χορός δυστυχῶν· ὧν δυσσεβῶν δογμάτ των καὶ σπουδαστής καὶ ἐφευρετής ο προῤῥηθείς Ιάκωβος γέγονεν. Ἐξ οὗ καὶ Ἰάκωβῖται τὸ πλεῖστον Σύρων ἔθνος άχρι καὶ ἐς δεῦρο κατωνομάσθησαν.

ECCLESIASTICE HISTORIE LIB. XVIII. τῆς νόσου ἐπιμᾶλλον μετέσχε καὶ Σέργιος ὁ πρὸ Crapher, Severi, Theodosii, Julian Halicarnassei, βραχέος τοὺς τῆς Κωνσταντίνου ἀρχιερατικούς έγε χειρισθεὶς οίακας· ἀφ' οὗπερ ἡ τῶν Μονοθελητῶν ἀἱο ρεσις εἰς πλάτος πεπαρρησίασται. Καὶ ταῦτα μὲν οὕτως· ἐγὼ δ᾽ ἐπὶ τὸ συνεχὲς τῆς ἱστορίας ἤδη πορεύομαι, τέλος καὶ τῇ παρούσῃ μοι την τῶν ἱστο ριῶν ἐπιθήσων. Gaini, et alius ejusmodi infelicium mortalium chorus. Quorum impiorum dogmatum sectator atque restaurator, quem diximus, Jacobus fuit: a quo maxima ex parte Syrorum gens ad hodiernum usque diem Jacobitæ sunt denominati. Sed enim ejus morbi contagione Sergius etiam, qui non ita pridem archiepiscopatus Constantinopolitani gubernacula susceperat, maxime infectus est, per quem Monothelitarum hæresis admodum est propagata. De his satis: nam ad historian continuandam revertor, finem quoque decimo octavo hic historiarum libro impositurus. Περὶ τῆς μυσαρᾶς τῶν Αρμενίων αἱρέσεως. CAPUT LV. De abominanda Armeniorum hæresi. trimonio junxit. Is certis de causis suspicione concepta de vita se periclitari, tyranno ob crudelitatem infensus, oninem funem, ut illum imperio dejiceret, movit. Mirum vero quanto etiam in illum odio multitudo flagrarit: adeo ebrietati et sævitiæ deditum, ut effuso hominum sanguine continue gauderet, et tollere e medio omnes in animo haberet, in quibus nobilitatis aut gloriæ aut prudentiæ indicium aliquod inesset. Narsen equidem, ducem optimum, igni conbussit. Igitur Priscus gener ejus, et quicunque senatorii ordinis erant, consilio inito, secreto Heraclio Heraclii qui post Phocam imperavit, patri, in Occidentali Africa et Libya cum militaribus copiis multis rempublicam administranti scribunt, ut modis omnibus populum Romanum impia tyrannide liberare contenderet, neque illum ita pereuntem in conspectu suo negligeret. Erat dicto duci Heraclio legatus Gregoras. Hi consilio inter se communicato, filium uterque suum cum fortissimis copiis pedestri navalique apparatu adversus tyrannum misit. Heraclius Heractii filius classi præfuit: Nicetas Gregoræ flius 887 pedestres ordi nes duxit. Enimvero Heraclius, secundis ventis cursu confecto, in portum Sophiarum illatus est, Niceta deinde terrestri itinere lentius subsecuto. Atque Heraclius cum Phocæ copiis prælio cominisso, fortiter victoriam ex eo prœlio reporἘπεὶ γὰρ στεῤῥῶς δῆθεν ὁ Φωκᾶς τῇ ἀρχῇ ἐπη- Cum Phocas imperium suum, sicut ei videbatur, ρείσθη, τὴν μὲν θυγατέρα Δομνεντίαν τῷ στρατη- confirmasset, aliam Domnentiam Prisco duci maλάτῃ Πρίσκῳ εἰς κοινωνίαν γάμου συζεύγνυσιν· ἔκ τινος δ' ἐπισυμβάσης αἰτίας ἐν ὑποψίᾳ σχὼν ἐν κινδύνῳ εἶναι αὐτῷ τὸ βιώσιμον, μισῶν τε ὁμοῦ τὸν τύραννον τῆς ὠμότητος, πάντα κάλων εκίνει παραλῦσαι αὐτὸν τῆς ἀρχῆς. Ἐκτόπως δὲ καὶ τῷ πλήθει διὰ μίσους ἐτύγχανεν ὁ κρατῶν ἅτε δὴ μέσ δ θῃ ἀνεὶς ἑαυτὸν καὶ ὠμότητι, καὶ ἀνθρώπων αἷμασι χαίρων διηνεκώς· ὡς ἐκ μέσου θεῖναι καὶ σύμπαν διανοούμενος, ᾧ εὐγενείας ἢ δόξης ή φρονήσεω; τεκμήριόν τι ἐνῆν. Ναρσῆν δὲ τὸν ἄριστον στρατηγὸν καὶ ὑπέκκαυμα ἐποίει πυρός. Και τοίνυν Πρί σκος ὁ κηδεστής καὶ ὅσοι τῆς συγκλήτου βουλῆς ἐνομίζοντο, ἐς ταυτὴ συνιόντες ἐν ἀποῤῥήτῳ Ηρα κλείῳ τῷ πατρὶ Ηρακλείου τοῦ μετὰ Φωκᾶν περιβαλομένου τὴν ἁλουργίδα, ἐν τῇ πρὸς ἑσπέραν ᾿Αφρικῇ καὶ Λιβύῃ σὺν δυνάμει πολλῇ τὰ ἐκεῖσε διέποντι, γράφουσιν ὥστ᾽ ἐπιχειρεῖν πάντα τρόπον τῆς ἀνοσίου τυραννίδος τὸ Ῥωμαϊκὸν ἀπαλλάττειν φύλον, καὶ μὴ οὕτως ἀλλύμενον διορᾷν. "Ην δὲ τῷ εἰρημένῳ στρατηγῷ Ηρακλείῳ ὑποστράτηγος Γρηγοράς. Αμφω τοίνυν συμπνεύσαντες τοὺς υἱεῖς ἑκάτερος καὶ πεζῇ στρατιᾷ καὶ νηΐτῃ στρατῷ, σύν τῷ ὑπὸ σφίσι γενναίῳ στρατεύματι, κατὰ τοῦ τυ ράννου ἀνίσταντο. ῾Ο μὲν οὖν τοῦ Ηρακλείου παῖς Ηράκλειος τοῦ κατὰ θάλατταν ἡγεῖτο στρατοῦ· Νι κήτας δ' ὁ τοῦ Γρηγορά, τῆς πεζικῆς ἐξῆρχε δυνάμεως. Ο μὲν οὖν Ηράκλειος ἐπιφέρων πνευμάτ των τυχών, διαπλώιμος φθάσας, τῷ τῶν Σοφιῶν λιμένι κατήγετο, σχολαιότερον τοῦ Γρηγορα ύστε- lavit, maximo animo certamen id ingressus, quod ρήσαντος. Καὶ δὴ μάχης μετὰ τῶν τῷ Φωκά συμ μαχούντων συγκροτηθείσης, κατακράτος την νίκην Ηράκλειος περιβάλλεται. Θυμομαχῶν γὰρ ἦν, δια κούσας ὡς ἡ γαμετὴ αὐτοῦ ἐξ "Αφρων κατάγουσα τὴν σειράν, περιώριστο. Οὐκ ἐλάχιστα μέντοι καὶ Κρίσπος τούτῳ κρύφα συνήρατο, τὴν τοῦ ἐπάρχου διαχειρίζων τιμήν. KE AA. NG'. Περὶ τοῦ παρ' αὐτοῖς σχίσματος τῶν Χατζίτζαρίων. Τούτων οὕτω γινομένων, καὶ πολλοῦ ταράχου τὴν πόλιν διειληφότος, τῶν τις ἐπιφανῶν καὶ γένει διάσημο;, Φωτεινὸς ὄνομα, Φωκᾷ τὰ μάλιστα χαλεπαίνων, οὗ τὴν γαμετὴν ἐβιάσατο, σὺν πλήθει πολλῷ τὰ βασίλεια εἰσ ραμών, τοῦ θρόνου τὸν τύραννον Al. Heracleonem vocant. audivisset, uxorem suam genus ex Africa ducentem circumscriptam esse. Non parum certe et Crispus hunc adjuvit, præfecti dignitatem obtinens. CAPUT LVI. De schismate Chatzitzariorum apud eosdem. Rebus hisce ita actis, tumultus ingens urbem invasit, et ex illustribus et præclaris viris Photinus Phocæ quam maxime infestus (nam uxorem ejus ille constuprarat) cum multitudine magna. imperialem regiam ingressus, tyrannum throno Ad portum Sophie (Diac.)

δύσας, καὶ στολὴν ἀμφιασάμενος μέλανα, δέσμιον τῷ Ηρακλείῳ παρίστησιν. Ο δὲ γηθοσύνως μάλα τοῦτον ἰδὼν, καὶ σκώψας πλεῖστα, λαξ τούτῳ ἐνέ θορε. Καὶ αὐτίκα, χεῖρας μὲν καὶ πόδας αθρόον δακόπτεται· ἔπειτα καὶ τὸ ἀσελγὲς στηλιτεύων έκείνῳ, πολλῶν αἰσχύναντι γαμετάς, τοῖς αἰδοίοις ἐπῆς γε τομήν τέλος δὲ δύστηνον ἐκείνου σῶμα κατὰ τὸν χαλκοῦν βοῦν, ὃς ἐκ Περγάμου ἀνεκομίσθη, ἐμβάλ λεται· καὶ εἰς τέφραν ὡς γε ἦν εἰκὸς διαλύεται, καὶ τοῦ λοιποῦ γένους αὐτῷ συναφανισθέντος. Τοιοῦτον μὲν δὴ τῷ κακῶν κακίστῳ Φωκᾷ τῆς τυραννίδος ἐγένετο τέλος, ἔτη ὀκτὼ τῆς Ῥωμαίων κατορχησα μένῳ ἀρχῆς. Τὰ μὲν οὖν κατὰ τὴν Ἐκκλησίαν ἐν ταῖς ἡμέραις τούτου οὐδαμῶς ἐνεωτερίσθη, τῶν κοσμικῶν ἄρδην, τῶν τε έῴων καὶ ἑσπερίων ταῖς τῶν δεινῶν συγκεχυμένων ἐπιφοραῖς. Τηνικαῦτα δὲ τῆς μὲν 'Ρωμαίων Ἐκκλησίας ἡγεῖτο μετά Γρηγό ριον Ἰννοκέντιος· τῆς δὲ τῶν πόλεων βασιλίδος μετά Θωμᾶν Σέργιος τὰς ἐκκλησιαστικὰς ἡνίας διεἶπεν. Ἐπὶ δὲ τὸν τῆς ᾿Αλεξάνδρου θρόνον, μετὰ Εὐλόγιον ἔτη ἑπτὰ πρὸς τοῖς εἴκοσιν ἱερασάμενον, Θεόδωρος ὁ Σκρίβων ἔτη δύο έρωτα, ἂν ὁ ἐκ Κύπρου Ιωάννης ὁ ἐλεήμων λαμπρῶς διεδέχετο. Μετὰ δὲ 'Ανα στάσιον τὴν τῆς ᾿Αντιόχου ἐκληροῦτο ἱερωσύνην ὁ ἕτερος Αναστάσιος. ᾿Ανὰ δὲ τὰ Ἱεροσόλυμα διάδο χος Ιωάννου Νεαμώς ἦν· μεθ' όν Ἰσαάκ. Επειτα δὲ πρὸ τῆς αἰχμαλωσίας Ζαχαρίας καθίστατο. Περιέ χει δὲ καὶ ἡ παροῦσα ὀκτωκαιδεκάτη μοι τῶν ἱστο ριῶν χρόνον ἐτῶν δύο πρὸς τριάκοντα· όπηνίκα κόσμου μὲν ἔτο; ς ἑκατοστὸν καὶ τριακοστόν, ἀπὸ δὲ τῆς θείας τοῦ Κυρίου γεννήσεως ἑξακοσιοστὸν καὶ πέμπτον πρὸς τῷ εἰκοστῷ ἐπεραίνετο. suo detraxit, eique amicis ministrisque ejus huc κατασπᾷ. Οἱ δὲ περὶ αὐτὸν δείσαντες, ἄλλος άλλα atque illuc dilapsis, purpuream vestem ademit, χοῦ διεδίδρασκον· καὶ τὴν πορφυρίδα τοῦτον ἀποet pullam injecit, ac mox vinctum ad Heraclium adduxit. Ille porro cum perlibenter eum vidit, tum conviciis plurimis conjectis, calcibus ei insultavit. Et statim tyranno manus et pedes resecari, deinde petulantem ejus luxuriam veluti publico monimento traducens, propterea quod conjugibus multis vim intulisset, pudibunda exscindi, postreuoque omnium caput amputari jussit Corpus infelicis ejus hominis in bovem neum, qui Pergamo allatus fuerat, conjectum, atque in cineres, pro eo atque par erat, redactum est genere ejus reliquo una cum illo exstincto. Ilic tyrannidis malorum Phocæ pessimo fnis fuit qui annis octo Romanorum imperio insultavit. Res ecclesiasticæ sub hujus imperii administratione haudquaquam rebus novis expetitæ sunt, rebus profanis in Oriente simul et Occidente ærumnarum calamitatibus omni ex parte turbatis atque confusis. Eo tempore Romanam Ecclesiam post Gregorium Magnum gubernavit Iunocentius. In urbe imperante, post Thomam, ecclesiasticum clavum obtinuit Sergius. In Alexandrina sede, post Eulogium, qui ei annos viginti quinque præfuit, Theodorus Scribo biennio episcopalem obiit functionem. Cui Joannes Misericors Cyprius cum laude successit. 888 At Antiochiæ post Anastasium Anastasius alter episcopatum gessit. Hierosolymis autem Joannis successor fuit Neamus. Hujus autem Isaac. Deinceps vero ante captam direptam - que eam urbem Zacharias sacrum ibi antistes administravit munus. Porro decimus octavuş iste historiæ liber triginta duorum annorum tempus continet: cum ab orbe condito sexies millesimus contesimus et tricesimus; a divina autem Domini nativitale sexingentesimus et vicesimus quintus ageretur annus (i) Unum in hoc homine laudes quod Romanum pontificem principem omnium jure declararit. (Egnat.) Alii post Gregorium Rom. pontif. qui in Divos relatus est, ponunt Sabinianum, qui Ecclesiæ Romanæ præfuit anno 1, mensibus 5, diebus 9. Post hune rursum Bonifacium tertium. Ad cujus petitionem Phocas antistitem Rom. principem episcoporum omnium dixit. (Blond. lib. 1x.) Secundum neotericos Chronologos 4688. Sub Phoca Chosroes Persa multas in Orienie urbes et regiones occupavit, urbem sanctam diripuit, et crucem Servatoris nostri inde secum abstufit. Sub eodem ab imperio desciverunt Langobardi, Hispani, Galli, Germani, etc. EXPLICIT NICEPHORI CALLISTI XAnthopuli HISTORIA ECCLESIASTICA.

ENARRATIO DE EPISCOPIS CPOLIT. IN SEQUENTEM NICEPHORI CALLISTI XANTHOPULI PATRIARCHARUM CONSTANTINOPOLITANORUM CATALOGUM ANSELMI BANDURII MONITUM (Imperium Orientale, tom. I, Præf. et p. 190.) Catalogus patriarcharum CP., a Nicephoro Callisti conscriptus, nunc primum in lucem prodit a nobis Latine versus, et notis chronologicis ac historicis illustratus. Exstat autem in codice ms. bibliotheca: Regiæ n. 3502, adeo exesi ac detriti caracteris, ut non absque magna difficultate legi possit, imo pagina prima nonnulla verba penitus deleta compareant; quæ quidem ex aliis catalogis supplemus, et, ut ab a:iis distinguerentur, uncinis inclusimus. Hic autem catalogus patriarcharum CP. a Nicephoro Callisti conscriptus, qui mihi accuratissimus videtur, desinit in Joannem, qui et Cosmas dicitur, Sozopolitaunm, qui quidem inauguratus fuit patriarcha post Athanasium anno Christi 1294, sed e sede pulsus fuit 1304. Verum quia historiam imperatorum Constantinopolitanorum a Constantino Magno ad ultimum imperatorem Christianum texere fuit animus, libuit etiam huic Catalogo Nicephori Callisti seriem integram patriarcharum CP. in Commentariis nostris subjungere, nimirum illorum qui post Athanasium secundo patriarcham sederunt, ad Gregorium qui ultimus fuit patriarcha ante captain a Turcis Constantinopolim; quod quidem fecimus ex Catalogo patriarcharum CP. edito ab eruditissimo P. Labbeo ex codice ms. bibliothecæ Claromontanæ, in Apparatu Historiæ Byzantine; ille vero catalogus desinit in Josephum illum, qui Florentiæ tempore concilii ibidem celebrati diem obiit. Cæteros autem patriarchas ad captam usque a Turcis Constantinopolim ex Historia Georgii Phrantzæ decerpsimus. Hunc autem catalogum notis chronologicis ac historicis ideo illustravimus, quod nemo, quod sciam, de patriarchis CP. data opera scripserat, et qui de iis obiter in historia universali Ecclesiæ locuti hucusque sunt, passim a nobis citantur, non solum scriptores Byzantini, sed et ali cum editi, tum inediti, quin et quamplurima opu-cula integra inedita ad rem hauc illustrandam peropportuna suis locis inseruntur. ΔΙΗΓΗΣΙΣ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΕΠΙΣΚΟΠΩΝ ΒΥΖΑΝΤΙΟΥ ΚΑΙ ΤΩΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΩΝ ΠΑΝΤΩΝ ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟΥΠΟΛΕΩΣ. XANTHOPULI ENARRATIO DE EPISCOPIS BYZANTII ET DE PATRIARCHIS OMNIBUS CPOLITANIS *. Ανδρέας ὁ ἁγιώτατος ἀπόστολος παραγενόμενος ἐν [Βυζαντίῳ ἐκήρυξε] τὸν σωτήριον λόγον· ἐκκλησίαν τε πιστῶν συστησάμενος εὐκτήριον οἶκον ἐν τῇ νῦν λεγομένῃ ᾿Αργυροπόλει ἀνεγείρας ἔνθα χρόνῳ Andreas sanctissimus apostolus Byzantium profectus, ibi salutare verbum prædicavit: ac Ecclesia fidelium constituta, oratorioque in urbe, quæ nunc Argyropolis dicitur, excitato, ubi subse- * Bandurii notas, prolixas nimis, textul subjicere nobis non licuit. Eas seorsim edimus

Αδριανοῦ, χειροτονεῖ ἐπίσκοπον τῆς αὐτῆς πόλεως Στάχυν ένα τῶν ο', οὗ μνημονεύει ὁ ἀπόστολος Παῦ λο; ἐν τῇ πρὸς Ρωμαίους ἐπιστολῇ· καὶ ἐπεσκόπευ σεν έτη ις'. quenti tempore depositum est corpus s. Adriani ὕστερον [ἐτέθη] τὸ λείψανον τοῦ ἁγίου μάρτυρος martyris, episcopum ejusdem urbis ordinat Stachyn, unum er septuaginta discipulis, cujus mentionem facit Paulus apostolus in Epistola ad Romanos. Is vero episcopatum gessit annis 16. [Onesimus | annis 14. Polycarpus annis 18. Plutarcbus aunis 16. Sedecion annis 9. Diogenes annis 15. Eleutherius annis 7. [Felix | annis 5. Polycarpus anniz 3. Hi primum in oratorio Argyropoli constituto conventus habebant persecutionum tempore. Atbenodorus... oratorio in urbe construclo....... quod postea a sancto Constantino imperatore instauratum fuit, ibi collecias agebat. Euzoius annis 6. Laurentius annis.... Alypius annis 13, mensibus 6, Pertinax vir consularis ordinis senatorii annis 19. Hic aliam ecclesiam excitavit in loco maritimo, cui nomen Sycæ, et ea ædem Irenem nun- cupavit. Olympianus.. [ Marcus J.... Cyrillianus... [ Castinus].... Hic Byzantii in loco cui nomen Petrium, sanctam Euphemiam excitaviť. Titus annis 35, mensibus 6. Dometius frater Probi imperatoris annis 24, niensibus 6. Probus filius Dometii annis {[12]. Metrophanes Glius Dometii, frater Probi episcopi, imperatoris vero Probi fratris filius, annis 10. Hoc episcopatum gerente S. Constantinus imperator belli in Licinium suscepti causa Byzantium venit: ab eoque Constantinopolis modificatur. Hic [ Metrophanes | primæ synodo interfuit, ac primus Constantinopolitanus patriarcha fuit. Sunt itaque episcopi Byzanti a S. Andrea apostolo usque ad Metrophanem numero [20]. Deinde vero patriarchæ hoc ordine præfuerunt: Metrophanes annis 10. Alexander anuis 23, sub quo Arius crepuit mediys. Paulus Confessor Diaconus Constantinopolitanus annis 3. Hoc expulso ab imperatore Constantio Eusebius Arianus, qui primum Beryti, deinde [ Ονήσιμος] έτη ιδ΄. Πολύκαρπος έτη ιη'. Πλούταρχος έτη ις'. Σεδεκίων ἔτη θ'. Διογένης έτη ιε'. Ελευθέριος ἔτη ζ'. [Φήλιξ] ἔτη ε'. Πολύκαρπος ἔτη γ'. Οὗτοι τὸ πρότερον ἐν τῷ εὐκτηρίῳ τῷ ἐν ᾿Αργυ ροπόλει τὰς συνάξεις [ἐποιοῦντο] κατὰ τοὺς γενομέ νους διωγμούς. Αθηνόδωρος τῇ πόλει. εὐκτήριον οἶκον κτίσας ἐν τὸν μετὰ ταῦτα ὑπὸ τοῦ ἐν ἁγίοις Κωνσταντίνου τοῦ βασιλέως ἀνῳκοδομηθέντα, ἐκεῖσε τὰς συνάξεις ἐποιεῖτο. Ευζώῖος ἔτη ς'. Λαυρέντιος ἔτη ᾿Αλύπιος έτη ιγ', μῆνας ς'. Περτίναξ ὑπατευχώς συγκλήτου ἔτη ιθ'. Οὗτος ἑτέραν ἐκκλησίαν ἀνέστησεν ἐν τῷ παρα θαλασσίῳ τόπῳ ἐπιλεγομένῳ Συκαῖς, Εἰρήνην τὸν οἶκον ἐπαγορεύσας. Ολυμπιανὸς έ [Μάρκος]. Κυριλλιανός [Καστίνος]. Οὗτος ἐν Βυζαντίῳ ἐν τοποθεσίᾳ ἐπιλεγομένη Πετρίῳ τὴν ἁγίαν Εὐφημίαν ήγειρε,... Τίτος ἔτη λε', μῆνας δ'. Δομέτιος ἀδελφὸς Πρόδου τοῦ βασιλέως ἔτη κδ', μῆνας ς'. Πρόβος ὁ υἱὸς τοῦ Δομετίου ἔτη [β]. Μητροφάνης ὁ υἱὸς τοῦ Δομετίου [ἀδελφὸς] τοῦ ἐπισκοπήσαντος Πρόβου, ἀδελφόπαις Πρόβου του βασιλέως, ἔτη ι'. Ἐπὶ τούτου ὁ ἐν ἁγίοις Κωνσταντίνος βασιλεὺς παραγίνεται ἐν Βυζαντίῳ διὰ τὸν πρὸς Λικίνιον πό λεμον, ἐφ' οὗ ἡ Κωνσταντινούπολις κτίζεται. Οὗτος ἦν εἰς τὴν πρώτην σύνοδον, καὶ πρῶτος πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως γίνεται. Εἰσὶν οὖν ἐπίσκοποι Βυζαντίου ἀπὸ τοῦ ἁγίου ᾿Ανδρέου τοῦ ἀποστόλου μέχρι καὶ αὐτοῦ Μητροφά νους [κ]. Εἶτα ἄρχονται οὕτως οἱ πατριάρχαι· Μητροφάνης έτη ι'. Αλέξανδρος έτη κγ', ἐφ' οὗ ὁ 'Αρειος διερράγη. Παῦλος Διάκονος Κωνσταντινουπόλεως ὁ ὁμολο γητὴς ἔτη γ'. Τούτου ἐξωσθέντος ὑπὸ Κωνσταντίου τοῦ βασιλέως Εὐσέβιος ὁ ᾿Αρειανὸς ὁ πρότερον γενόμενος...

ENARRATIO DE EPISCOPIS CPOLIT. Βηρυτοῦ, εἶτα μετατεθεὶς εἰς Νικομήδειαν, καὶ vero Nicomediam translatus, demum Constantino μετελθὼν εἰς Κωνσταντινούπολιν, καὶ ἐπεσκόπησεν poliin transiit, seditque annis 12. Στη ιβ'. Εἶτα μετὰ τὸν θάνατον τούτου πάλιν ὁ Παῦλος ἀποκαθίσταται καὶ ἡ παραχρῆμα) ἐκβάλλεται καὶ ἐν Κουκουσῷ ἐξορίζεται, ἐκεῖ σέ τε ὑπὸ τῶν ('Αρειανών) ἀναιρεῖται, καὶ χειροτονεῖται ἀντ᾿ αὐτοῦ Μακεδόνιος πρεσβύτερος Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως ὁ Πνευματομάχος ἔτη εʹ. Τούτου δὲ ἀναθεματισθέντος καὶ ἐκβληθέντος ὑπὸ Κωνσταντίου Εὐδόξιος ὁ ᾿Αρειανὸς ὁ πρότερον ἀπὸ Γερμανικείας εἰς 'Αντιόχειαν, αὖθις εἰς Κωνσταντι νούπολιν ἐπεσκόπησεν ἔτη ζ'. Δημόφιλος 'Αρειανός Βεροίας τῆς ἐν Θράκῃ πόσ λεως ἐπίσκοπος καὶ ἐνταῦθα (μετατεθεὶς ἐπεσκό πησεν ἔτη ιβ', μήνας ε'. Ευάγριος ὀρθόδοξος ὑπὸ Εὐσταθίου Αντιοχείας χειροτονηθεί; ἔτη δ', καὶ ἐπέμφθη εἰς ἐξορίαν παρὰ Ουάλεντος. Γρηγόριος ὁ Ναζιανζού ὁ Θεολόγος ἐπεσκόπησεν ἔτη ιβ'. Καὶ ἐπανελθόντος εἰς τὴν ἰδίαν πατρίδα, Νεκτάριος ἀξιωματικὸς ὑπάρχων Χριστιανῶν κατηχούμε νος, μηδέπω δὲ θιγὼν τοῦ βαπτίσματος, ἅμα καὶ χειροτονεῖται καὶ βαπτίζεται ὑπὸ τῆς ἁγίας συνόδου τῶν ρν, καὶ χειροτονηθεὶς ἐπεσκόπησεν έτη ις', μήνας γ'. Post ejus obitum Paulus restituitur, statimque ejicitur, et Cucusum relegatus, ibi ab Arianis occiditur, ejusque loco ordinatur Macedonius presbyter Ecclesiæ Constantinopolitane sanct! Spiritus oppugnator, qui sedit annis 5. Hoc autem anathemate percusso et a Constantio ejecto Eudoxius Arianus qui primum Germaniciæ deinde Antiochiæ episcopus fuerat, Constantinopoli sedit annis 7. Demophilus Arianus Berœæ in Thracia episcopus et buc translatus, sedit sub Valente annis 12, mensibus 5. Ιωάννης πρεσβύτερος Αντιοχείας ὁ Χρυσόστομος ἔτη ε', μήνας ς'.... ἐξορισθεὶς ἐν Κουμάνῳ τῆς ς'.... δευτέρας ἐπαρχίας τῶν ᾿Αρμενίων, ἐτελεύτησε καὶ ἐτέθη μετὰ τοῦ λειψάνου τοῦ ἁγίου μάρτυρος Βασι λίσκου. Αρσάκιος πρεσβύτερος τῆς Ἐκκλησίας Κωνσταν τινουπόλεως, ἀδελφὸς Νεκταρίου τοῦ προλεχθέντος μετὰ τὴν Χρυσοστόμου ἐκβολὴν, ἐπισκόπησεν ἔτη β'. Αττικός πρεσβύτερος τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἔτη κ'. Σισίννιος πρεσβύτερος Κωνσταντινουπόλεως ἔτος α', μῆνας ι'. Νεστόριος πρεσβύτερος τῆς Ἐκκλησίας Αντιοχείας αἱρετικὸς ἔτη γ', μῆνας β'. Οὗτος καθηρέθη, καὶ εἰς ἐξορίαν ἐν Οάσει ἐπέμφθη, ἐφ' ὅσῳ ἡ γ' ἐγένετο σύνοδος. Μαξιμιανός πρεσβύτερος Κωνσταντινουπόλεως τῷ γένει ἔτη β', ἡμέρας ε'. Πρόκλος ὁ τοῦ Χρυσοστόμου μαθητής παρὰ τοῦ προλεχθέντος Σισινίου χειροτονηθεὶς ἐπίσκοπος Κυζίκου, καὶ μὴ δεχθείς [παρά] τῶν ἐκεῖσε, καὶ τὸν μεταξὺ σχολάσας χρόνον, μετά θάνατον Μαξιμιανοῦ, ὅτι τοῦ λειψάνου αὐτοῦ κειμένου ἐν τῇ ἱερατείῳ· ἐνθρονίζεται τῇ αὐτῇ ἁγιωτάτη μεγάλη Εκκλησίᾳ...... ἐπεσκόπησεν έτη ιβ΄, μῆνας γ. Φλαβιανός πρεσβύτερος Κωνσταντινουπόλεως ἔτος α', μήνας ι. Τούτου φονευθέντος παρὰ τοῦ δυσσεβοῦς Διοσκό ρου, Ανατόλιος πρεσβύτερος καὶ ἀποκρισιάριος τῆς ἐκκλησίας ᾿Αλεξανδρείας χειροτονεῖται, καὶ ἄρχει ἔτη η', μῆνας η'. Evagrius orthodoxus ab Eustathio Antiocheno ordinatus annis 6, et in exsilium a Valente missus est. Gregorius Nazianzenus Theologus, qui episcopatum tenuit aunis 12. Ipsoque in patriam reverso Nectarius vir dignitate conspicuus, catechumenus Christianorum nondum baptizatus, simul ordinatur et baptizatur a sancta synodo centum et quinquaginta episcoporum. Sedit annis 16, mensibus 3. Joannes presbyter Antiochenus Chrysostomus annis 5, mensibus 6. Relegatus in Comanum, quod est in secunda provincia Armenorum, obiit, et depositus est cum reliquiis sancti martyris Basilisci. Arsacius presbyter Ecclesiæ Constantinopolitanæ, frater jam memorati Nectarii, post ejectum Chrysostomum episcopatum tenuit annis 2. Atticus presbyter Constantinopolitanus annis 20. Sisinnius presbyter Constantinopolitanus, anno uno, mensibus 10. Nestorius presbyter Ecclesiæ Antiochenæ hære. ticus annis 3, mensibus 2. Hic depositus in Oasim missus est in exsilium, dum tertia synodus celeBraretur. Maximianus presbyter genere Constantinopolilanus annis 2, diebus 5. Proclus Chrysostomi discipulus, a prædicto Sisinnio ordinatus episcopus Cyzicenus, nec admissus a civibus, cum interea vacasset, post mor. tem Maximiani, cum adhuc ejus eadaver in sacris adylis jaceret, in eadem ipsa Magna Ecclesia ad thronum evehitur....... sedit annis 12, mnensi bus 3. Flavianus presbyter Constantinopolitanus an-1 no 1, mensibus 10. Cum is ab impio Dioscoro interfectus esset, Anatolius presbyter et apocrisiarius Ecclesiæ Alexandrinæ ordinatur, præestque annis 8, mensibus 8.

Gennadius presbyter Constantinopolitanus annis... mensibus 3. Acacius presbyter Constantinopolitanus et orphanorum curator annis... mensibus... Phraitas presbyter sanctae Theclæ Sycarum mensibus 3, diebus 17. Zeno illum evexit. Acacius presbyter hæreticus sub Anastasio Dicoro annis 17, mensibus 9. Hic erat etiam orphaporum curator. Euphemius presbyter Constantinopolitanus et pauperum curator Neapoleos annis sex cum dimidio. Eo ab Anastasio imperatore ejecto, creatur Macedonius presbyter Constantinopolitanus, et vasorum custos, qui sedit annis 16, mensibus 7, et expulsus est ab Anastasio. Timotheus presbyter Constantinopolitanus, et vasorum custos, annis 6, cum dimidio, sub Justiniano Magno. Joannes Cappadox presbyter et syncellus Constantinopolis sub Justiniano anno uno, mensibus 10. Epiphanius presbyter Constantinopolitanus et syncellus annis 16, mensibus 3. Anthimus primo Trapezuntinus, deinde Constantinopolitanus præses, mensibus decem. Hic depositus est a synodo contra Severum et contra ipsum Anthimum coacta. Menas presbyter Constantinopolitanus, et præfectus hospitii Sampsonis, ordinatus ab Agapeto papa Romæ, annis 16, mensibus 6. Eo autem defuncto et adhuc in sandapila ad sacrarium jacente, ordinatus est Eutychius presbyter et monachus monasterii Amasiensis, qui sedit annis 12, mensibus 5. Hic ejectus est a Justiniano imperatore, anno imperii ipsius 38, creaturque post triduum Joannes Scholasticus presbyter Antiochenus, qui sedit annis 12, mensibus 6. Hic erat sub Justino sororis Justiniani filio: ac sub Tiberio mortuus est, ejusque loco rursum cooptatur Eutychius qui sedit annis 4, mensibus 6, omne tempus archiepiscopatus ejus est annorum 17, uno deficiente mense. Joannes diaconus Magnæ Ecclesiæ et sacellarius, Jejunator dictus, sub Mauricio annis 13, mensibus 5. Ordinatus est post dies... imperante Tiberio. Obiit autem anno decimo quarto Mauricii imperaLoris. Cyriacus presbyter et œconomus magnæ Ecclesiæ, annis 11. Hic erat sub Mauricio et sub Phoca tyranno. Thomas diaconus et sacellarius Magnæ Ecclesiæ, annis 3, mensibus 2. Sergius diaconus Ecclesiæ Constantinopolitanæ ex iis qui.... et in phiala portuum hospitalis sub Phoca et Heraclio annis 28, mensibus 7, creatus m:gno Sabbato. Pyrrhus presbyter Magne Ecclesiæ, et princeps Γεννάδιος πρεσβύτερος Κωνσταντινουπόλεως τη μήνες γ΄. Ακάκιος πρεσβύτερος Κωνσταντινουπόλεως καὶ ὀρφανοτρόφος ἔτη. μῆνας... Φραΐτας πρεσβύτερος τῆς ἁγίας Θέκλης Συκῶν μῆνας γ', ἡμέρας ιζ'. Ο Ζήνων ἐποίησεν. Ακάκιος πρεσβύτερος αιρετικὸς ἐπὶ ᾿Αναστασίου τοῦ Δικόρου ἔτη ιζ', μῆνας θ'. Οὗτος ἦν καὶ ὀρφα νοτρόφος. Ευφήμιος πρεσβύτερος Κωνσταντινουπόλεως καὶ πτωχοτρόφο; Νεαπόλεως ἔτη δ' ήμισυ. Τούτου ἐκβληθέντος ὑπὸ ᾿Αναστασίου, γίνεται Μακεδόνιος πρεσβύτερος Κωνσταντινουπόλεως, καὶ σκευοφύλαξ, ἔτη ις', μήνας ζ'· ὃς ἐξεβλήθη ὑπὸ Αναστασίου. Τιμόθεος πρεσβύτερος Κωνσταντινουπόλεως σκευοφύλαξ ἔτη ς' ἥμισυ, ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ τοῦ Μεγάλου. Ἰωάννης ὁ Καππαδόκης πρεσβύτερος καὶ σίγο κελλος Κωνσταντινουπόλεως ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ ἔτος α', μήνας ι'. Επιφάνιος πρεσβύτερος Κωνσταντινουπόλεως καὶ σύγκελλος ἔτη ις', μῆνας γ'. Ανθιμος ὁ Τραπεζοῦντος πρότερον, εἶτα Κων σταντινουπόλεως μήνας τ. Οὗτος καθηρέθη ὑπὸ τῆς κατὰ τοῦ Σευήρου καὶ κατ' αὐτοῦ συνελθούσης συνόδου. Μηνᾶ; πρεσβύτερος Κωνσταντινουπόλεως ξενοδό χος τῶν Σαμψών, χειροτονηθεὶς ὑπὸ ᾿Αγαπητού πάππα Ρώμης, ἔτη ις', μῆνας ς'. Θανόντος δὲ τούτου καὶ ἔτι κειμένου ἐν τῇ λεκάνη αὐτοῦ ἐν τῷ ἱερατείῳ ἐχειροτονήθη Εὐτύχιος πρεσβύτερος καὶ μοναχὸς τοῦ ἐν ᾿Αμασεία μοναστη μίου ἔτη ιβ', μήνας ε'. Οὗτος ἐξεβλήθη ὑπὸ τοῦ βασιλέως Ἰουστινιανοῦ τῷ λη' ἔτει τῆς αὐτοῦ βασιλείας, καὶ γίνεται Ἰωάννης Σχολαστικός πρεσβύτερος Αντιοχείας μεθ᾿ ἡμέ ρας γ' ἔτη ιβ', μήνα; ς'. Οὗτος ἦν ἐπὶ Ἰουστίνου ἀνεψιοῦ Ἰουστινιανοῦ. Οὗτος ἐπὶ Τιβερίου τελευτα οὖν, καὶ ἀνάγεται πάλιν Εὐτύχιος ἔτη δ', μῆνας ς', ὁμοῦ τὰ πάντα ἔτη τῆς ἀρχιερωσύνης αὐτοῦ ἔτη ιζ', χωρὶς ἑνὸς μηνός. Ιωάννης διάκονος τῆς Μεγάλης Εκκλησίας καὶ σακελλάριος ὁ Νηστευτής ἐπὶ Μαυρικίου ἔτη ι, μήνας ε'. Εχειροτονήθη μεθ' ἡμέρας... ἐπὶ τῆς βασιλείας Τιβερίου· τελευτᾷ δὲ τῷ ιδ' ἔτει τῆς Μαυρικίου βασιλείας. Κυριακός πρεσβύτερος καὶ οἰκονόμος τῆς Μεγά λης Εκκλησίας ἔτη ια'. Οὗτος ἦν ἐπὶ Μαυρικίου καὶ ἐπὶ Φωκᾶ τοῦ τυράννου. Θωμᾶς διάκονος καὶ σακελλάριος της Μεγάλης Εκκλησίας ἔτη γ', μῆνας β'. Σέργιος διάκονος τῆς Ἐκκλησίας Κωνσταντίνουπόλεως τῶν ἐν.... καὶ φιάλῃ τῶν λιμένων πτω χείων ἐπὶ Φωκᾶ καὶ Ηρακλείου ἔτη κη', μήνα; ζ', γεγονὸς τῷ μεγάλῳ Σαββάτῳ. Πύρρος πρεσβύτερος τῆς Μεγάλης Εκκλησίας

ENARRATIO DE EPISCOPIS CIOLIT. clare Deipara Chrysopoli, a Philippico et Gore καὶ ἄρχων τῶν μοναστηρίων, μοναχὸς καὶ ἡγούμενος monasteriorum, monachus et abbas monasterii præeτῆς ἐν Χρυσοπόλει μονῆς τῆς πανυμνήτου Θεοτόκου καὶ συσταθεὶς ὑπὸ Φιλιππικοῦ καὶ Γορδίας, ἔτη β', μῆνας θ', ἡμέρας θ'. Στάσεως δὲ γενομένης παρητή σατο· αἱρεῖται δὲ Παῦλος πρεσβύτερος καὶ οἰκονόμος τῆς Μεγάλης Ἐκκλησίας καὶ ἐπὶ τῶν φυλακῶν, ἔτη β', ἡμέρας κς'· καὶ τελευτῷ, καὶ ὁ Πύρρος αποκατέστη [παραυτά, μῆνας δ', ἡμέρας κγ'. Τελευτᾷ τῇ ἁγίᾳ Πεν- - τηκοστῇ. Τὰ ὅλα ἔτη αὐτοῦ τῆς ἐπισκοπῆς ἔτη γ', μὴν εἶς, ἡμέραι β'. Πέτρος διάκονος τῆς Μεγάλης Εκκλησίας καὶ οἰκονόμος, ῥαιφερενδάριος και καγκελλάριος καὶ περιοδευτής Θράκης καὶ γηροκόμος τοῦ ἁγίου Κλή μεντος έτη ιβ', μῆνας δ'. Καὶ ἐσχόλασεν ὁ θρόνος ἐπὶ μῆνας δ', ἡμέρας ις'. Οὗτος ἦν ἐπὶ Κωνσταντί νου ἐγγόνου τοῦ Ἡρακλείου. Θωμᾶς διάκονος καὶ χαρτοφύλαξ καὶ νοτάριος καὶ καγκελλάριος, ῥεφερενδάριος, σκευοφύλαξ καὶ γηροκόμος τῆς Σκάλας, καὶ πτωχοτρόφος τοῦ ἐν Νεαπόλει.... ἐπεσκόπησεν τῷ ἁγίῳ Σαββάτῳ ἔτη β', μῆνας ζ'. Οὗτος ἦν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ. Ἰωάννης πρεσβύτερος καὶ πρωτέκδικος καὶ χαρτοφύλαξ τῆς Μεγάλης Εκκλησίας ἔτη δ', μῆνας... ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ αὐτοῦ. Κωνσταντίνος καγκελλάριος καὶ σκευοφύλαξ ἔτη τ', μῆνας ια', ἡμέρας ζ', ἐπὶ τοῦ Πωγωνάτου. " Θεόδωρος πρεσβύτερος [σύγκελλος] καὶ σκευοφύ λαξ, καὶ καγκελλάριος ἔτη β'. Καὶ ἐξεβλήθη οὗτος ἐπὶ τοῦ Πωγωνάτου. Γεώργιος πρεσβύτερος και σύγκελλος και σκευοφύλαξ τῶν Σφωρακίου, ἐπὶ Κωνσταντίνου τοῦ Πωγωνάτου ἔτη δ', μῆνας γ'· καὶ ἐξεβλήθη. Καὶ ὁ Θεόδωρος πάλιν ἀποκατέστη ὁ ἀληθινὸς Έτος α', μῆνας ι'· ὅλα ἔτη γ', μήνας.... ἐπὶ βασι λείας Ἰουστινιανοῦ τοῦ υἱοῦ τοῦ Πωγωνάτου. Παῦλος ἀπὸ λαϊκῶν πρωτοασηκρῆτις ἔτη ς', μηνας γ'. Καλλίνικος πρεσβύτερος καὶ σκευοφύλαξ τῶν Βλαχερνῶν ἔτη ιβ'. Ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ Ρινοτμή του τυφλωθεὶς ἐξεβλήθη. Κῦρος πρεσβύτερος καὶ μοναχὸς ἀπὸ νήσου ᾿Αμά στρίδος ἔτη δ', ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ, καὶ ἐξεβλήθη παρά Φιλιππικού. Ιωάννης διάκονος καὶ χαρτουλάριος τοῦ οίκονο- · μίου τῆς Μεγάλης Εκκλησίας ἐπὶ Ἀρτεμίου καὶ Αναστασίου ἔτη δ', μῆνας... Γερμανὸς ὁ μέγας ἐπίσκοπος Κυζίκου πρότερον, εἶτα Κωνσταντινουπόλεως, έτη ιεʹ, ἐπὶ Θεοδοσίου τοῦ ᾿Ατραμυτινοῦ καὶ ἐπὶ Λέοντος τοῦ Ἰσαύρου καὶ Κόνωνος, ὃς καὶ ἐξέβαλεν αὐτόν. Αναστάσιος πρεσβύτερος καὶ σύγκελλος πρῶτος Εικονομάχος έτη κδ', ἐπὶ τοῦ Λέοντος καὶ τοῦ Και πρωνύμου. Κωνσταντίνος μοναχὸς καὶ ἐπίσκοπος του Συλαίου PATROL GR CXLVII. dia constitutus, sedit annis 2, mensibus 9, dies bus 9. Excitata vero seditione, abdicavit, et eligitur. Paulus presbyter et œconomus Magnæ Ecclesiæ et super custodias, annis 2, diebus 26, obiitque: ac Pyrrhus denuo constitutus sedit mensibus 4, diebus 23, qui obiit in sancta Pentecoste. Totum episcopatus ejus tempus est annorum 5, wens.s unius, dierum 2. Petrus diaconus Magnæ Ecclesiæ et oeconomus, referendarius, caricellarius, et periodeutes Thiraciæ, et gerocomus S. Clementis, annis 12, mensis bus 4. Et vacavit thronus mensibus 6, diebus 16. Is erat sub Constantino Heraclii nepote. Thomas diaconus, chartophylax, notarius et cancellarius, referendarius, vasorum cus:os, et gerocomus Scalæ et pauperum curator Neapoli.. in sancto Sabbato constitutus, sedit annis 2, me: sibus 7. He erat sub eodem imperatore. Joannes presbyter, protecdicus, et charlophy lax Magna Ecclesiae annis 4, mensibus. dem imperante. .. eoConstantinus cancellarius et vasorum custos annis 8, mensibus 2, diebus 7, imperatore Pogonato. Theodorus presbyter, syneellus, vasorum custos el cancellarius annis 2. Is expulsus est sub Ροgonato. Georgius presbyter, syncellus et vasoruna custos ecclesiæ Deiparæ Sphoracii cognominatæ, sub Constantino Pogonato anris 6, mensibus 3, quo ejecto, Theodorus verus patriarcha restituitur, sedetque anno uno, mensibus 40. Totum episcopatus ejus tempus est annorum 3, mensium.... imperante Justiniano Pogonati filio. Paulus ex laico primus a secretis annis 6, men sibus 8. Callinicus presbyter et vasorum custos Blachernarum annis 12, sub Justiniano Rhinotuelo, excæcatus ejectus est. Cyrus presbyter et monachus ex insula Amastride annis 6, eodem imperante, et ejectus est a Philippico. Joannes diaconus et chartularius economi Magnæ Ecclesiæ sub Artemio sive Anastasio annis 4, mensibus... Germanus ille magnus, primo Cyzici, deinde Constantinopolis episcopus, annis 15, sub Theodosio Atramyteno, et sub Leone Isauro Gonone nuncupato, qui ejecit eum. Anastasius presbyter et syncellus, primus Icono⚫ machus annis 24, sub Leone et Copronymo. Constantinus monachus et primo episcopus Sy.

ΤΟ laei, qui capite caesus est annis 12, eodem imp 2 πρότερον ὁ ἀποκεφαλισθείς, ἔτη 19', ἐπὶ τοῦ αὐτ route. Nicetas eunuchus, presbyter SS. Apostolorum et prases monasteriorum.... mensibus 4, sub eodem Copronymo, et Leone, quem ex Chazara suscepit. Paulus Cyprius diaconus, eleemosynarius, qui piam fidem aliquandiu coluit, aunis 5, sub Leone, et initio Constantini et Irenes. Tarasius sanctissimus primus a secretis, annis 21. Pervenit autem usque ad Nicephorum ex laicis assumptum. llic synodo septimæ præfuit, pieque pomilicatum gessit. Nicephorus sanctissimus ex primo a secretis monachus effectus, annis 9. Ilic erat sub Stauracio et Michaele Rangabe, ac usque ad Leonem Armenum..... qui expulit eum ex throno. Theodotus Melissenus primus a secretis Iconomachus, annis 6. Hic erat sub Leone Armeno. Antonius episcopus Sylæi, Cassymatas, annis 13, sub Michaele Balbo et Theophilo filio ejus. Joannes, sive Jannes sortilegus Iconomachus, aunis 8, mensibus 3, sub Theophilo, et usque ad principium imperii Michaelis et Theodora, a qua depositus est. Methodius sanctissimus monachus, presbyter, et antea episcopus Cyzici, deinde vero Constantinopolis, annis 4, mensibus 2, sub Michacle et Theodora. Ignatius sanctissimus annis 11. Hic ejectus est a Michaele ob improbitatem Bardæ avunculi sui, fratris Theodora. Photius antea primus a secretis, qui monachus effectus est sub eodem Michaele Ebrioso, et Basilio Macedone, a quo expulsus est, cum sedisset annis 9. Ignatius rursum annis 11. Photius rursum sub Leone Sapiente annis 9. Stephanus frater Leonis sub eodem Leone annis 3. Antonius Caulcas sub eodem, annis 2. Nicolaus Mysticus annis 11. flic expulsus est ab Alexandro fratre Leonis. τοῦ. Νικήτας Ολαδίας εὐνοῦχος πρεσβύτερος τῶν ἁγίων ᾿Αποστόλων καὶ ἄρχων τῶν μοναστηρίων... μήνες δ', ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Κοπρωνύμου, καὶ Λέοντος τοῦ ἐχ τῆς Χαζάρας. Παῦλος ὁ Κύπριος διάκονος, ἐλεήμων καὶ ἐξ ἡ - σείας εὐσεβήσας ἔτη εʹ, ἐπὶ Λέοντος καὶ ἐν ταῖς ἀρχαῖ; Κωνσταντίνου καὶ Εἰρήνης. Ταράσιος ὁ ἁγιώτατος ἀπὸ πρωτασηκρήτις Ε. η κα'. Ἔσωσε καὶ μέχρ: Νικηφόρου τοῦ ἀπὸ λαϊκών. Οὗτος ἦν ἔξαρχος τῆς ζ' συνόδου, ἀρχιερατεύσας εὐσεβῶς. Νικηφόρος ὁ ἁγιώτατος ἀπὸ πρωτασηκρήτις μο ναχός γενόμενος ἔτη θ'. Οὗτος ἦν ἐπὶ Σταυρακίου καὶ Μιχαὴλ τοῦ Ραγκαβῆ καὶ μέχρι τοῦ Λέοντος Αρμενίου.... καὶ ἀπήλασεν αὐτὸν τοῦ θρόνου. Θεόδοτος ὁ Μελισσηνός πρωτασηκρήτις Εικονομά χα; ἔτη ς'. Οὗτος ἐπὶ τοῦ Λέοντος τοῦ ᾿Αρμενίου. Αντώνιος ἐπίσκοπος Συλαίου & Κασσυματᾶς ἔτη ιγ', ἐπὶ Μιχαὴλ τοῦ Τραυλοῦ καὶ Θεοφίλου ιἱοῦ αὐτοῦ. Ἰωάννης ὁ καὶ Ἰαννῆς μάντις Εικονομάχος έτη η', μῆνας γ', ἐπὶ Θεοφίλου καὶ μέχρι τινὸς τῆς βασιλείας Μιχαὴλ καὶ Θεοδώρας· καθηρέθη ὑπ' αὐτ τῆς Μεθόδιος ὁ ἁγιώτατος μοναχός καὶ πρεσβύτερο καὶ ἐπίσκοπος γενόμενος Κυζίκου, εἶτα Κωνσταντι νουπόλεως, έτη δ', μῆνας β', ἐπὶ Μιχαὴλ καὶ Θεοδ Ο ρας. Euthymius antea syncellus, sub Alexandro annis 5, et dimidio. Nicolaus Mysticus rursum, sub Constantino et Romano Lacapeno annis 13. Totum episcopatus ejus tempus annorum 24. Stephanus metropolitanus Amaseæ sub Romano annis 2, niensibus 11. Tryphon monachus, postquam ad tempus præstiLulunt, utpote senex, episcopatum tenuisset, donec Theophylactus filius Romani, ad idoneam ætatem pervenisset, scdit annis 3, et adhibitis machinis expulsus est. Theophylactus, filius imperatoris Romani, sub ipso et Constantino Porphyrogenito annis 23, diebus 25. Ιγνάτιος ὁ ἁγιώτατος ἔτη ια'. Οὗτος ἐξεβλήθη ὑπὸ Μιχαὴλ διὰ τῆς παρανομίας Βάρδα τοῦ θείου αὐτοῦ, ἀδελφοῦ τῆς Θεοδώρας. Φώτιος ὁ ἀπὸ πρωτασηκρήτις γενόμενος μοναχές ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Μιχαὴλ τοῦ Μεθυστοῦ καὶ Βασιλείου τοῦ Μακεδόνος, παρ' οὗ ἐξεβλήθη ἀρχιερατεύσας ἔτη θ'. Ιγνάτιος πάλιν ἔτη ια'. Φώτιος πάλιν ἐπὶ Λέοντος τοῦ Σοφοῦ ἔτη θ'. Στέφανος ὁ ἀδελφὸς Λέοντος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτη γ'. Αντώνιος ὁ Καυλέας ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτη β. Νικόλαος ὁ ἀπὸ Μυστικῶν ἔτη:α'. Ούτος κατεβ βάσθη παρὰ ᾿Αλεξάνδρου τοῦ ἀδελφοῦ Λέοντος. Εὐθύμιος ὁ ἀπὸ συγκέλλων ἐπὶ ᾿Αλεξάνδρου έτη ε', ἥμισυ. Νικόλαος αὖθις ὁ ἀπὸ Μυστικῶν ἐπὶ Κωνσταντί νοῦ καὶ Ῥωμανοῦ τοῦ Λακαπηνοῦ ἔτη ιγ'. ὁμοῦ τὰ Όλα κδ'. Στέφανος μητροπολίτης Αμασείας ἐπὶ Ρωμανού Στη β', μῆνας ια'. Τρύφων μοναχὸς ἀρχιερατεύσας ἐπὶ χρόνῳ ῥητῷ ὡς γέρων μέχρις ὅτου Θεοφύλακτος ὁ υἱὸς Ρωμανού εἰς μέτρον ἔφθασεν ἡλικίας νομίμης ἔτη γ', καὶ κατεβιβάσθη μετὰ μηχανῆς. Θεοφύλακτος ὁ υἱὸς τοῦ βασιλέως Ῥωμανοῦ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ καὶ Κωνσταντίνου του Πορφυρογενή του Στη κγ', ἡμέρας και

ENARRATIO DE EPISCOPIS CFOLIT. Πολύευκτος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Κωνσταντίνου καὶ 'Ρωμανοῦ τοῦ νέου, καὶ Νικηφόρου τοῦ Φωκᾶ καὶ Ἰωάννου τοῦ Τζιμισκή τῆς ἀναγορεύσεως, ἔτη ιδ'. Βασίλειος ὁ Σκαμανδρηνὸς ἐπὶ Ἰωάννου τοῦ Τζιμισκῆ ἔτη δ'. ᾿Αντώνιος ἡγούμενος Στουδίου ἐπὶ Βασιλείου τοῦ Βουλγαροκτόνου καὶ Κωνσταντίνου τοῦ ἀδελφοῦ αὐτ τοῦ ἔτη ς'. Νικόλαος ὁ Χρυσοβέργης ἐπὶ τῶν αὐτῶν βασιλέων τῆς Ἐκκλησίας ἐπὶ χρόνοις δ', καὶ ἡμίσει, ἀποιμάντου οὔσης πρότερον ἔτη ιώ, μῆνας η'. Σισίννιος μάγιστρος ἐπὶ τῆς τῶν αὐτῶν βασιλείας ἔτη ζ'. Σέργιος ἡγούμενος τῆς μονῆς τοῦ Μανουὴλ ἐπὶ τῶν αὐτῶν, ἔτη κ'. Εὐστάθιος πρωτοπρεσβύτερος τοῦ ἐν τοῖς βασιλείοις ναοῦ ἔτη δ. Αλέξιος ἐκκλησίαρχος μονῆς τῶν Στουδίου ἐπὶ τῆς αὐτοκρατορίας μόνου Κωνσταντίνου τοῦ πορφυ ρογεννήτου, καὶ Ῥωμανοῦ τοῦ ᾿Αργυροπούλου, καὶ Μιχαὴλ τοῦ Παφλαγόνος, καὶ Μιχαήλ Καίσαρος τοῦ Καλαφάτου, καὶ μέχρι τινὸς ἐπὶ Κωνσταντίνου τοῦ Μονομάχου, ἔτη ιη'. Μιχαὴλ ὁ Κηρουλάριος ἐπὶ τοῦ Μονομάχου, καὶ Θεοδώρας, καὶ Μιχαὴλ τοῦ γέροντος καὶ ἐπὶ τοῦ κυροῦ Ἰσαακίου τοῦ Κομνηνοῦ, καὶ Κωνσταντίνου τοῦ Δούκα, ἔτη ιε΄. Ἰωάννης ὁ Ξιφιλίνος Τραπεζούντιος ἔτη ιγ', ἥμισυ. Οὗτος καὶ ἐπὶ τῆς κυρᾶς Εὐδοκίας καὶ ἐπὶ Ρωμανοῦ τοῦ Διογένους καὶ ἐπὶ Μιχαὴλ τοῦ υἱοῦ τοῦ Δούκα, του λεγομένου Παραπίνακος. Κοσμᾶς ὁ Ἱεροσολυμίτης, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Μιχαὴλ τοῦ Δούκα, καὶ ἐπὶ τοῦ Βοτανειά του Νικηφόρου, καὶ ἐπὶ τοῦ Κομνηνοῦ ᾿Αλεξίου ὀλίγον καὶ παρητήσατο, ἔτη ε', ἥμισυ. Εὐστράτιος εὐνοῦχος ὁ Γαρίδας, ἐπὶ τοῦ Κομνη νοῦ ᾿Αλεξίου, ἔτη γ'. Νικόλαος ὁ Γραμματικὸς, ὁ ἐν τῷ Λοφαδίῳ ὁ θεοπρόβλητος, ἔτη κζ', μῆνας.... ἡμέρας ι', ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ. Ιωάννης Ιερομνήμων ὁ τῆς Χαλκηδόνος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτη κγ' • Έφθασε καὶ μέχρι Ιωάννου, τοῦ Κου μνηνού. Λέων ὁ Στυπῆς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Ιωάννου τοῦ Και μνηνοῦ, ἔτη η', ἥμισυ. Μιχαιλ μοναχὸς ὁ ἀσκητικώτατος Οξείτης, καὶ του πίκλην Κουρκούας, ἐπὶ τοῦ Κομνηνού κυροῦ Μια χαὴλ τοῦ πορφυρογεννήτου ἔτη β', μήνας η', καὶ παρητήσατο. Κοσμᾶς ὁ Αττικὸς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ, μῆνας ι', καὶ ἐξεβλήθη. Νικόλαος μοναχὸς ὁ Μουζάλων ἀρχιεπίσκοπος γεγονώς Κύπρου, παραιτησάμενος ὡς πολλοὶ μὲν ἔλεγον τὴν ἀρχιερωσύνην αὐτήν· πολλοὶ δὲ μόνην τὴν τῶν πραγμάτων διοίκησιν, καὶ ἐπὶ λι' ἔτεσι σχολάσας, ὕστερον ἐπὶ τοῦ βασιλέως Μανουὴλ ἐπισ σκέπησεν ἐν Κωνσταντινουπόλει ἔτη γ', μῆνας δ'· καὶ ἀμφιβόλως παραιτησάμενος, ἐκ βίας τῶν ἀπο Polyeuctus sub codem Constantino et Romano juniore, Nicephoro Ploca, usque ad inaugurationem Joannis Tzimiscæ annis 14. Basilius Scamandrenus sub Joanne Tzimisce annis 4. Antonius Studii abbas sub Basilio Bulgaricida et Constantino fratre ejus annis 6. Nicolaus Chrysoberges sub iisdem imperatoribus Ecclesiam rexit annis 4, et dimi.lio, cum sedes prius vacasset annis 12, mensibus 8. Sisinnius magister iisdem imperantibus, annis 7. Sergius abbas nonasterii Manuclis iisdem impe • rantibus, annis 20. Eustathius primus presbyterorum dis aulic anuis 4. Alexius ecclesiarchus monasterii Studii, sub im - perio Constantini Porphyrogeniti solius, Romani Argyropuli, Michaelis Paphlagonis, et Michaelis Cæsaris Calaphati, ac usque ad initium Constantini Monomachi, amnis 18. Michael Cerularius sub Monomacho, Theodori et Michaele sene, atque etiam sub domno Isaacio Comneno, et Constantino Duca, annis 45. Joannes Xiphilinus Trapezuntius, ammo 15, et dimidio. Is erat sub domna Eudocia et Romano Diogene, et sub Michaele Duca Alio, cognomento Parapinacc. Cosmas H.erosolymitanus, sub eodem Michael Duca, sub Nicephoro Botaniate, et tantillun sub Alexio Comneno, et abdicavit, cum sedisset annis 5, et dimidio. Eustratius eunuchus cognomine Garidas, sub Alexio Comneno, annis 3. Nicolaus Grammaticus in Lophadio, a Deo conplatus annis 27, mensibus... diebus 10, codem imperante. Joannes Hieromnemon Chalcedonensis, codem imperatore, aunis 23, et pervenit usque ad Joanrem Comnenum. Leo Stypes, sub eodem Joanne Comneno, annis 8, et dimidio. Michael monachus ascesi deditissimus Oxeito, cognomento, Curcuas, sub domno Manuele Camneno Porphyrogenito, annis 2, mensibus 8, et abdicavit. Cosmas Atticus codem imperante, mensibus 10, et ejectus est. Nicolaus Muzalon monachus, qui fuerat archiepiscopus Cypri, cum ipsum archiepiscopatum, ut quidam narrabant, abdicasset, vel ut alii dicebant, solam rerum administrationem, et per annos 37, vacasset, denum sub imperatore Manuele, Constantinopolitanam sedem tenuit annis 3, mensibus 4: et cum ambigue ab licasset, ex violentia episcopο-

ram, qui schisma adversus eum effecerant, ex quo σχισάντων αὐτὸν, πολλῶν ὄντων ἀρχιερέων, ἐξ ὧν rum numero quidam ab eo ordinati fuerant, ejectus est. Theodotus monachus et abbas monasterii Sanc'a Christi Resurrectionis, sub imperatore Manuele annis 2. Constantinus Chliarenus diaconus el sacel. larius Magna Ecclesiæ annis 2, eodem impezante. καὶ αὐτὲς τινὰς ἐχειροτόνησε, ἐξεδί ήθη. Θεόδοτος μοναχός και καθηγούμενος τῇ ἁγίας μονῆς τῆς ἁγίας τοῦ Χριστοῦ ᾿Αναστάσεω, ἐπὶ τοῦ βασιλέως Μανουήλ, ἔτη β'. Κωνσταντίνος διάκονος καὶ σακελλάριος της Μ γάλης Εκκλησίας ὁ Χλιαρηνὸς ἔτη β', ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ βασιλέως. Λουκᾶς μοναχός και Χρυσοβέργης ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Lucas monachus Chrysoberges, sub eodem Ma- Μανουήλ, ἔτη ιε', μήνας γ'. nuele, annis 15, mensibus 3. Michael diaconus et sacellarius Magne Ecclesir, Anchialinus et supremus philosophorum eodem imperante, annis 8, mensibus 2. Μιχαήλ διάκονος καὶ σακελλάριος τῆς Μεγάλης Εκκλησίας ὁ τοῦ ᾿Αγχιάλου καὶ τῶν φιλοσόφων 5 παι τος ἐπὶ τῆς αὐτῆς βασιλείας ἔτη η', μῆνας β'. Χαρίτων μοναχὸς ὁ εὐγενιώτατος ἡγούμε ως την Chariton monachus nobilissimus abbas Manga- Μαγγάνων μήνας ια'. norum mensibus 41. Theodosius Borrhadioles sub eodem imperatore et Andronico Comneno annis 6, et abdicavit ob imperatoris [iram.] Basilius diaconus cl chartophylax Magne Ecclesie, cognomento Gamaterus et Phyla opulus, sub Andronico patriarcha fuit, et ab Isaacio Angelo expulsus est, ne alium coronaret, qui se coronaverat. Occasio autem depositionis fuit, quod projectis in caput mulieris (pannis) benedictionem fecisset. Patriarchatum vero tenuit annis 2, et dimidio Nicetas Muntines diaconus, magnus sacellarius Magnæ Ecclesiæ, eodem imperante Isaacio, annis 3, Θεοδόσιος ὁ Βοῤῥαδιώτης ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ καὶ ᾿Ανδρονίκου του Κομνηνοῦ, ἔτη ς· καὶ παρητήσατο διὰ τὴν βασιλέως... Βασίλειος διάκονος καὶ χαρτοφύλαξ τῆς Μεγάλης Εκκλησίας ὁ... Καματηρὸς ὁ καὶ φυλακόπουλος γέγονεν ἐπὶ ᾿Ανδρονίκου. Κατεβιβάσθη δὲ ὑπὸ Ἰσρα· κίου τοῦ ᾿Αγγέλου, μήπως ἕτερον στέψῃ ὃς καὶ αὐτὸν ἔστεψε. Η δὲ πρόφασις αὐτοῦ, ὅτι εἰς κεφαλήν γυα ναικὸς ρίψας [ τὰ ῥάκη]..... εὐλογίαν ἐποίησε. Ἱεράτευσε δὲ ἔτη β', ἥμισυ. Νικήτας γέρων διάκονος ὁ μέγας σακελλάριος τῆς Μεγάλης Εκκλησίας ὁ Μοντάνης ἐπὶ τῆς αὐτοῦ βασιλεία; Ισαακίου ἔτη γ', καὶ ἡμέρας ι'. Κατεβιdiebus 10. Expulsus autem est, accusatus quod @ βάσθη διαβληθεὶς ὅτι οὕρησε λειτουργῶν ἔνδον τοῦ sacra faciens in bemate minxisset. Dositheus Hierosolymorum patriarcha, diebus 9, et statim expulsus est episcoporum et clericorum opera, eodem Isaacio imperante, et inducitur. Leontius, Theotocites d ctvs, abbas sanctorum Apostolorum in colle S. Auxentii, de quo dicebat imperator, Deiparam illum sibi noctu ostendisse. Sedem tenuit mensibus 9, et abdicatione facta depositus esi, dicente iterum Isaacio impratore: Deipara ita jubet. Et in thronum ascendit. Dositheus primum patriarcha Hierosolymorum, qui episcopatum tenuit anno uno et dimidio. Sed schismate illius causa magis ac magis prævalente, iterum deponitur, et Hierosolymam concedit, atque rursus utrumque thronum abdicavit. Georgius Xiphiliums diaconus et magnus vasorum custos, codem imperante, annis 6, mensibus 9, diebus 27, et detonsus est in monasterio Phryganorum, quod exstruxerat, sub imperio Alexii Angeli, fratris Isaacii. Joannes diaconuset chartophylax Camaterus sub eodem Alexio, usque ad captam Constantinopolin, annis 5, mensibus 8, diebus 7. Vixit autem Hadrianopoli post captam urbem annis duobus, mensibus 4, dicbus 14, et obsidentibus Latinis ex aque penuria obiit, cum antea, postulantibus iis qui Nicææ erant et Theodoro Lascari, abdicasset. βήματος. Δοσίθεος ὁ ἀπὸ Ἱεροσολύμων πατριάρχης ἡμέρας θ', καὶ κατεβιβάσθη εὐθὺς διὰ τὸ μέσον τῶν ἀρχιε ρέων καὶ τῶν κληρικῶν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ Ἰσαακίου, καὶ ἀνάγεται Λεόντιο, ὁ λεγόμενος Θεοτοκίτης ἡγούμενος τῶν ἁγίων ᾿Αποστόλων ἐν τῷ βουνῷ τοῦ ἁγίου Αυξεν τίου. Περὶ οὗ ἔφασκεν] ὁ βασιλεὺς ὅτι ἡ Θεοτόκος νυκτὸς αὐτὸν τῷ βασιλεῖ ἔδειξε, μῆνας ἑπτὰ, καὶ ἐξεβλήθη παραίτησιν δούς, πάλιν εἰπόντος τοῦ βα σιλέως Ισαακίου, Η Θεοτόκος οὕτω κελεύει. Και ἄνεισι τὸν θρόνον. Ο Δοσίθεος ὁ πρωτοπατριάρχης Ἱεροσολύμων, καὶ ἐπεσκόπησεν ἔτος α' ἥμισυ. Τοῦ δὲ σχίσματος .. δι' αὐτὸν αὐξάνοντος, πάλιν κατεβιβάσθη καὶ εἰς Ἱεροσόλυμα γέγονε, καὶ πάλιν ἀμφοτέρους τοὺς θρόνους παρητήσατο. Γεώργιος διάκονος και μέγας σκευοφύλαξ ο Εφι λίνος, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ, ἔτη ς', μήνας θ', ἡμέρας και καὶ ἀπεκάρῃ ἐν τῇ μονῇ τῶν Φρυγανῶν ἢν ᾠκοδή μησεν ἐπὶ τῆς βασιλείας τοῦ 'Αγγέλου Αλεξίου τοῦ ἀδελφοῦ Ἰσαακίου. Ιωάννης διάκονος ὁ χαρτοφύλαξ ὁ Καματηρὸς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ᾿Αλεξίου μέχρι ἁλώσεως Κωνσταντινου πόλεως ἔτη ε', μῆνας η', ἡμέρας ζ'. Έζησε δὲ καὶ μετὰ τὴν ἅλωσιν τῆς πόλεως ἔτη β', ἐν 'Αδριανο πέλει μῆνας β', ἡμέρας ιδ', καὶ ἐνδεία ὕδατος ἀπὸ τῇ ἐπιθέσεως τῶν Λατίνων τελευτα. Πρότερον δὲ ζητηθεὶς ὑπὸ τῶν ἐν Νικαίᾳ καὶ τοῦ βασιλέως Θεοδώρου του Λάσκαρι παρητήσατο.

ENARRATIO DE EPISCOPIS CPOLIT. Γέγονε δὲ ἡ τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἅλωσις παρὰ τῶν Λατίνων ἐν τῷ σψιβ ἔτει, μηνί Ἀπριλλί, ιβ', ἡμέρᾳ ζ', Ινδ. ζ', τῇ ς' ἑβδομάδι των νηστειών. Μετὰ δὲ τὴν τῆς πόλεως ἅλωσιν ἐν Νικαίᾳ πρώτ τος γίνεται παρὰ τοῦ βασιλέως Θεοδώρου τοῦ Λάσκαρι κατὰ τὴν κ' τοῦ Μαρτίου μηνός τῆς θ' Ινδ. ὁ μέγας τῆς Ἐκκλησίας. σακελλάριος Μιχαὴλ ὁ Λύτωριανός, καὶ ἀρχιερατεύσας ἔτη ς', μῆνας ε', καὶ ἡμέρα; δ' ἐτελεύτησεν. Καὶ ἐχήρευσεν ὁ θρόνος μήνας τ' ἥμισυ, διὰ τὸ ἀποδημεῖν τὸν βασιλέα εἰς τὸ Θρακήσιον· καὶ κατὰ τὴν κη' τοῦ Σεπτεμβρίου τῆς β' Ινδ. ἡμέρᾳ αν προ εννήθη ὁ ὕπατος τῶν φιλοσόφων και χαρτοφύλαξ τῆς Μεγάλης Εκκλησίας Θεόδωρος * Ειρηνικός λε γόμενος Κωτάς. Καὶ τελευτῇ ἐπισκοπήσας ἔτος αʹ, μῆνας.... ἡμέρας γ΄. Καὶ ὄντος τοῦ βασιλέως Λάσκαρι ἐν τῷ θέματι Θρακησίῳ, ὥρισαν οἱ ἄρχοντες τῆς Ἐκκλησίας καὶ εἰ ἀρχιερεῖς ἐγγράφως γνωμοδοτήσαι, καὶ προεβλή θη διά προστάγματος ὁ καθηγούμενος τῆς μονῆς τῶν ᾿Ακοιμήτων Μάξιμος. Καὶ ἐλθόντος τοῦ βασι λέως πάλιν καὶ παρ' αὐτοῦ ὡς ἔθος προεβλήθη κατὰ τὴν γ' τοῦ Ἰουνίου μηνός. "Ην δὲ ἀμαθής λόγων περὶ τὴν γυναικωνίτιν ἐσχολακὼς, φυγάς γενόμενος πρό τερον ἐκ τῆς πόλεως καὶ πνευματικὸς χρηματισθείς τοῦ βασιλέως. Ἱεράτευσε δὲ μήνα; ς', καὶ θνήσκει. Οὗτος κατὰ τῶν Νικαέων διήγειρε τὸν βασιλέα. Μανουήλ διάκονος ὁ Σαραντηνὸς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ βασιλέως, ο λεγόμενος Φιλόσοφος, ἔτη ε', μήνας ζ'. Γερμανὸς ὁ σοφώτατος καὶ ἁγιώτατος ἐκ τοῦ Ανάπλου ὁρμώμενος, ἁλιέως, ὡς φασί, παῖς, διάκινος μὲν πρότερον τῆς Μεγάλης Εκκλησίας γενόμενος, μετὰ δὲ τὴν τῆς πόλεως ἅλωσιν εἰς μονάζοντα καρεὶς ἐν τῇ κατὰ τὴν ᾿Αχυράνην μονῇ τοῦ ἁγίου Γεωργίου του Πανευμόρφου. Τοῦτον Ἰωάννης ὁ Δούκας Βατάτζη; ἀνάγει. Καλῶς δὲ τὴν Ἐκκλησίαν καὶ ὁσίως ἐποίμανε, κατὰ Λατίνων γράψας, καὶ λότους ἑτέρου.. Μετεκλήθη δὲ θνήσκων Γεώργιος μου ναχή;. Ιεράτευσε δὲ χρόνους τηʹ, καὶ θάπτεται ἐν Νικαίας τῇ μονῇ τῆς Κυριωτίσσης, πολλά θαύματα Εργαζόμενος. Μεθόδιος ἡγούμενος τῆς τοῦ Υακίνθου μονῆς ἐπὶ τ τοῦ αὐτοῦ βασιλέως Ιωάννου Δούκα μῆνας γ', καὶ Πανὼν ἐν τῇ μονῇ αὐτοῦ θάπτεται του Υακίνθου. Οὗτος πολλὰ εἰδέναι οιόμενος, ὀλίγων ἦν ίδρις. Θανόντος τούτου ὁ θρόνος ἐπὶ χρόνοις ἱκανοῖς ἔρημας ποιμένος ἐγένετο. Μανουήλ ἕτερος ὁ τοῦ αὐτοῦ βασιλέως Ιωάννου πρωτοπάππα: ἐκ βίου διηνεκῶς παιδεία; ἔχων τῆς ἔξωθεν, Ε. η ια', καὶ ἐτελεύτησε. Αρσένιος μοναχὸς ὁ Αὐθωριανὸς ἐν ᾿Απολλω νιάτι τῇ λίμνη ἀσκούμενος· εἶτα ἐπὶ Θεοδώρου τοῦ Λασκάρι ἐγκυκλίων γραμμάτων ἱκανῶς ἔμπειρος, ἐς προβληθεὶς ἀναγνώστης καὶ διάκονος καὶ ἱερεὺς 466Capta antem a Latinis fuit Constantinopolis anno 6712 (id est, Christi 1204), mense Aprili, Feria septima, indictione 7, sexta hebdomade jujuniorum. Post captam urbem Nicæ primus creatur ab imperatore Theodoro Lascari 20 mensis Martii, indictione 9, magnus Ecclesiæ sacellarius Michael Autorianus, qui cun sedisset annis 6, mensibus 5, diebus 6, obiit. Vacavit autem thronus mensibus 10 et dimidio, quia imperator absens in themate Thracesio erat: et 28 Septembris, indictione 2, feria 1, cooptatus est supremus philosophorum et chartophylax Magnæ Ecclesiæ Theodorus Irenicus, dictus Copas,. qui postquam episcopatum gesserat. anno uno, mensibus.., diebus 3, mortuus est. Cum autem imperator Lascaris esset in Thracesio themate, principes Ecclesiæ et episcopi statuerunt sententiam et vota sua scripto mittere ad imperatorem, cujus jussu proinotus est callegumenus monasterii Acœemetarum Maximus. Cum: autem venisset imperator, ab eo de more constitutus est tertia die Junii mensis. Erat autem illitteratus, qui in gynæcco solum versatus, ex urbe profugus antea fucrat, et deinde spiritualis sive confessarius imperatoris nuncupatus est. Præfnit autem mensibus 6, et defunctus est. llic imperatorem contra Nicanos concivit. Manuel diaconus Sarantenus, cognomento Philosophus, eodem imperatore, annis 5, mensis bus 7. Germanus sapientissimus et sanctissimus ex. Anaplo profectus, piscatoris, ut ferebatur, filius, diaconus primo Magnæ Ecclesiæ: et post captam urbem in monachum detonsus in Achyrane monasterio S. Georgii Paneumorphi dicto. Hune Joannes Ducas Batatzes promovit: qui Ecclesiam `recte sancteque administravit, ac contra Latinos scripsit aliosque libros. In obitu vero mutato nomine vocatus est Georgius monachus. Rexit autem Ecclesiam annis 18, et sepultus est Nicæ:e in monasterio Cyriotissæ, multa operatus miracula. Methodius abbas monasterii Ilyacinthi codem imperante Joanne Duca, mensibus 3, et defunctus in eodem Hyacinthi monasterio sepultus est. Is cum se multa scire putaret, pauca revera scicbat. Illo defuncto thronus per multos annos vacavit. Manuel alter ejusdem imperatoris Joannis archipresbyter palatinus ex assiduo studio exterorum disciplinam edoctus, annis 11, et defunctus est. Arsenius monachus Autorianus in lacu Apolanio in ascetica vita exercitatus. Deinde sub Theodoro Lascari, omnigena eruditione instructus, creatus lector, diaconus et sacerdos, deinde pa-

NICEPHORI CALLISTI ENARRATIO DE EPISCOPIS BYZANT. Friarcha ordinatur, singulis diebus singulos ordi- εἶτα πατριάρχης χειροτονεῖται καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν nes accipiens, quoniam imperator profectum miaturabat, statim eum coronavit. Sedit anuis 5, et expulsus est ab imperatore Michaele Palæologo, qui Joannem puerum imperatorem despectui laImit, nec ad imperium evexit, ut juramento poll:- citus erat. - Deinde Nicephorus antea Ephesi episcopus thronum accipit, et cum anno uno sedisset, obiit. Capta vero Constantinopoli rursum præfuit Arsenius sacer annis 2. Mortuo autem Joanne puero, rursum exagitatur. Michael autem imperator inauguratur, a quo in Præconnesum relegatus est, ubi mortem obiit. Hic Michaelem imperatorem bis coronavit, primo Nicaæ, deinde Constantinopoli. Capta est urbs a Romanis anno 6765 (Christi 1957), 25 Julii, feria secunda, anno secundo imperii Michaelis Palæologi. Joseph Galesii abbas, primo clericus imperatoris Joannis, qui conjugatus fuerat. Sedit annis 8, et quod cum Latinis junctus esset, ejicitur ab inperatore Michaele. Joannes Beccus diaconus et chartophylax Maguæ Ecclesiæ, annis 8. Hic cum Latinis unionem babuit imperante Michaele Pakcologo, et depositus a piissimo imperatore Andronico Palæologo, in exsilium mittitur; rursumque inducitur Confessor Joseph, qui sedit menses 4. IllС defuncto, Gregorius Cyprius lector et protoapostolarius cooptatur, et præfuit anuis 16. Ob quamdam vero »ffensionem cujusdam libri quem contra Beccum scripserat, per dispensationen ejicitur. Creatur autem Athanasius ex Macedonia, qui cum vehementius sese rebus immisceret, a populo ejicitur, postquam annis 4 sacris præfuisset sub Andronico imperatore. Joannes monachus et presbyter, abbas Pammacristae et confessarius imperatoris, Sozopolitanus, qui prius Cosmas vocabatur, homo admodum pacificus et mansuetissimus vere vir Dei, praefuit amuis 9, et cum abdicasset, sub eodem imperatore ejectus est, ac rursum inducitur Athanasius. Sciendum est, quod a sancto apostolo Andrea cpiscopi... Byzantii usque ad Constantinum Ma gnum viginti sint numero. Constantino Magno, sive a sancto Metrophane usque ad pacificum et mansuetum Joannem centum undecim. Simul ab apostolo Andrea usque ad prædictum Joannem sint patriarche 130, anno C800 [Christi 1292]. τάγμα λαμβάνων, ἐν τῷ σπεύδειν ἐξ' έναι τὸν βασι λέα.... αὐτίκα στέφει. Ἱεράτευσε δὲ χρόνους ε', καὶ ἐξεβλήθη παρὰ τοῦ βασιλέως Μιχαὴλ τοῦ Παλαιολόγου, διὰ τὸ τὸν νέον βασιλέα Ιωάννην παροραθῆναι, καὶ μὴ πρᾶξαι αὐτὸν βασιλέα ὡς ἡ τῶν ὅρκων εἶχεν ὑπόσχεσις. Είτα Νικηφόρος ὁ πρώην Εφέσου τὸν θρόνον λαμ βάνει, καὶ ἱερατεύσας ἔτος α', τελευτᾷ. Αλούσης δὲ τῆς Κωνσταντινουπόλεως πάλιν ἄςχεται 'Αρσένιος ὁ ἱερὸς ἔτη β'. Τελευτήσαντος δὲ παιδὸς Ιωάννου πάλιν διοχλείται, βασιλεὺς Μιχαὴλ γίνεται καὶ ἐξωρίσθη ἐν Προικοννήσῳ, κἀκεῖ τελευτα. Οὗτος δεύτερον στέφει τὸν Παλαιολόγου Μιχαὴλ ἐν Νικαία πρότερον, καὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει τὸ δεύ τερον. Εάλω ἡ πόλις παρὰ Ρωμαίων ἔτει σύξει, Ἰουλίου κε', ἡμέρᾳ Δευτέρα, τῷ δευτέρῳ ἔτει τῆς βασιλείας Μιχαὴλ τοῦ Παλαιολόγου. Ἰωσὴφ ὁ Γαλησίου ἡγούμενος, πρότερον κληρικές τοῦ βασιλέως Ιωάννου ὑπάρχων, καὶ γυναικὶ ὁμι λήσας ἔτη η', καὶ διὰ τὴν ἕνωσιν τῶν Λατίνων έχε βάλλεται παρὰ τοῦ βασιλέως Μιχαήλ. Ιωάννης διάκονος καὶ χαρτοφύλαξ τῆς Μεγάλης Εκκλησίας ὁ Βέκκος, ἔτη η'. Οὗτος μετὰ τῶν Λατί νων ἐποίησε τὴν ἕνωσιν ἐπὶ τοῦ βασιλέως Μιχαήλ τοῦ Παλαιολόγου, καὶ καταβληθεὶς παρὰ τοῦ εὐσε βεστάτου βασιλέως 'Ανδρονίκου τοῦ Παλαιολόγου ὑπερορίζεται· καὶ ἀνάγεται Ο ὁμολογητής Ἰωσὴν τὸ δεύτερον μῆνας δ'. Θα νόντος δὲ, Γρηγόριος ὁ Κύπριος αναγνώστης και πρωτοαποστολάριος ἀνάγεται, καὶ ἱεράτευσε ἔτη ς'. Διά τινα σκάνδαλα τοῦ τόμου αὐτοῦ ὂν κατὰ τοῦ Βέκκου ἔγρα ψεν οἰκονομικῶς ἑξάγεται. Καὶ ἀνάγεται ᾿Αθανάσιος ἐκ Μακεδονίας, καὶ σφο δρότερον τῶν πραγμάτων ἁπτόμενος παρὰ τοῦ λαοῦ ἐκβάλλεται, δ' ἔτη ἱερατεύσας ἐπὶ τοῦ ['Ανδρονίκου] βασιλέως. Ιωάννης μοναχός καὶ πρεσβύτερος, ἡγούμενος της Παμμακαρίστης καὶ πνευματικὸς τοῦ βασιλέως ὁ ἀπὸ Σωζοπόλεως πρότερον Κοσμᾶς ὀνομαζόμενος, εἰρηνικώτατος καὶ πραότατος καὶ ὅλος [τοῦ Θεοῦ] ἄνθρωπος ἔτη θ'. Καὶ παραιτησάμενος ἐπὶ τοῦ αὐτ τοῦ βασιλέως κατεβλήθη, καὶ ἀνάγεται πάλιν ὁ ᾿Αθανάσιος. Ιστέον ὅτι ἀπὸ τοῦ ἁγίου ἀποστόλου Ανδρέου εἰσὶν ἐπίσκοποι... Βυζαντίου μέχρι τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου κ', ἀπὸ δὲ τοῦ μεγάλου Κωνσταντί νου, ἤτοι ἀπὸ τοῦ ἐν ἁγίοις Μητροφάνους μέχρι τοῦ εἰρηνικωτάτου καὶ πράου Ιωάννου ριζʹ, καὶ ὁμοῦ ἀπὸ τοῦ ἀποστόλου Ανδρέου μέχρι τοῦ αὐτοῦ Ἰωάν νου πατριάρχαι ολ', έτει σω.

ANS. BANDURII NOT.E. ANSELMI BANDURII AD NICEPHORI CALLISTI CATALOGUM. OBSERVATIONES ET NOTÆ. Col 449 Aropśuç & driŵraroç. Complures plerent. Hunc Eusebii locum iisdem omnino vers es episcop's Byzantinis, qui a Graeculis numerantur, usque ad Metrophanein fictitios esse censeo. Rem antem ita manifestam auctoritate scriptorum comprobare neque necessarium esse existimamus, meque modi per varias occupationes licet; sufliciat can'um hie monere, tres episcopos ConstantinopoManos ante Metrophanem, nominibus aliis, referri a Cedreno qui pag. 256, scribit, primum Byzantii ep scopam fuisse Philadelphum, imperante Anton:no Car calla: Ἐπὶ τούτου πρῶτος ἐπίσκοπος κατέστη ζαντίου Φιλάδελφος, ἔτη τρία πρώην γὰρ προΐστατο τῆς Ἐκκλησίας ἔτη η πρεσβύτερος τις. Eo tempore primus Byzantii episcopus constitutus est Pinladelphus, et annos tres præfuit; ante enim per octennium Ecclesie præfuit quidam presbyter. Eadem habet et Symeon magister ac logotheta in Chronico ins. qui præterea tradit, tertio anno Gordiani creatum fuisse secundum episcopum Byzanti Eugenium qui illam sedemn administravit anais viginti quinque: Τὸ δὲ τρίτον ἔτος Γορδιανοῦ δεύ Η ερο επίσκοπος Βυζαντίου γέγονεν Εὐγένιο; ἔτη x'. Ubi Cedrenus pag. 257 sic habet tantuon: Kal Ευγένιος γέγονεν ἐπίσκοπος Βυζαντίου έτη κε. Deinde de Rulino tertio Byzantii episcopo sic tracit laudatus logotheta: τα βασιλεύει Νουμεριανός τους τυγχάνων Μυσίας. Ἐπὶ τούτου μαρτυρεῖ ὁ άγιος Γεώργιο, καὶ ὁ ἅγιος Βαβύλας εν Αντιοχεία. Τῆς δὲ εν Βυζαντίῳ Ἐκκλησίας προΐσταται Ρουφί v), štŋ 0º. Deinde imperat Numerianus dux Mysiæ. Sub co sanctus Georgius ac sanctus Babylas martyrium passi sunt Antiochiæ. Rufinus antem præfuit Ecclesia Byzantinæ annis novem. Eadem habet et Cedrenus pag. 264, musi quod Rufini nullam menLonem facit. At quod scribunt de martyrio saneti Babyne falsa sunt, siquidem sanctus Babylas sub Deelo martyrium ante obierat. tel. 452 C. Kupiltariç. Scribitur supra rubris litteris Kopiaxós. ibid. Myrpocurns. Quæ scribit hic Nicephorus Cansu de Metrophane, nimirum eum in qpiscopatu vixisse annos decem, synodo Nicænæ interfuisse, ac primum patriarcham Constantinopontanum exstitisse, admodum sunt controversa. Reverendissimus Petrus de Marca lib. v. De cunlcordia, cap. 3, et ibidem doctissimus Baluzius in Observatione quam subjungit, Metrophanem Niceme synodi tempore adhuc in vivis fuisse conantur ostendere; idque Eusebii auctoritate, qui tib. in De vita Constantini, cap. 7, recensens provincias, ex quibus episcopi ad eam synodum ven. re, inquit: Λύων το Σπα.ων ὁ πάνυ βοώμενοι, εἰ, ἦν τοῖς πωλοῖς ὅλα συντομεύων τῆς σὲ γε βασιλευούσης πουλέως, ο μέν προεστώς υστερει δια γήρας προς συύτεροι σ' αυτού παρόντες τὴν αὐτοῦ τάξιν έπλη pov. Ab ipsa quoque Hispania vir ille multo omnium termone celebratus, una cum reliquis alus consed.t. Aberat quidem kejiæ urbis antistes ob sentem diatem; s.d præsto erunt presbyteri, qui ɩices ejus umbis citat Socrates lib. 1, cap 5. Verba autem:}}+ Eusebii: Τῆς δέ γε βασιλευούσης πόλεως ὁ μὲν προεστὼς ὑστέρει διὰ γῆρας. Aberat quidem regie urbis antistes ob senilem ætatem non intelliger" da esse de Romano pontifice, qui tum erat savers Silvester, asserunt; idque conantur demonstrare ex actis concilii Nic:eni collectis a Gelasio Cyzice - no, quæ habentur edita tom. II Conc., qui quideos scriptor, se istrc ex tertio libro Eusebii De rima Constantini ad verbum exscripsis e fatetur: Ipsð er Hispanis valde celebratus (sius, oblinens locum magnæ Romæ episcopi Silvestri, cum presby eris Roma Vitone et Vincentio et cum plurimis aliis considebat. Urbis autem illius quæ nunc imperat, episcopus, Metrophanes nomine, propter senectutem non adfuit; ipsius vero presbyteri qui aderant, locum ejus supplevere; quorum unus erat Alexander, qui urbis episcopum post Metrophanem adeptus el. Eadem hæc Acta synodi Nicænæ a Gelasio Cyziceno interpolata se perlegisse testatur Photins in Br. bliotheca codice 88, ubi nonnulla ex iis excerpta habentur; quæ quidem eadem astruunt: ὅρον δὲ, inquit, ὃς τοῦ πρεσβυτέρου ἀξίωμα είχεν, εἰς πρόσωπον αὐτοῦ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως Μη τροφάνους παρεῖναι. Ἐκεῖνος γὰρ ἐκωλύετο βαθιτατη γήρᾳ, ἐπεὶ αὐτῷ ὁ χρόνος τοῦ βίου ὑπὲρ τὰ ἐκ - τὸν ἐξέτεινεν ἔτη. Excerpta Vitarum Metropha! et Alexandri patriarcharum CP. quæ habentur apud Photium in Bibliotheca, codice 236, id ipsum affirmant. At non solum prædicti scriptores laudata Eusebii verba ad episcopum Constantinopolitanum referant, cum idem sentiant Nicetas Choniates in Panoplia et Epiphanius scholasticns. Hinc factu a est ut reverendissimus Petrus de Marea, Bainz us ac Pagius verba illa Eusebii ad episcopum Byzantinum spectare crederent; licet Vale-ius i nous Eusebianis laudatos scriptores redarguat, inquiens id nullo modo intelligi posse de episcopo Byzantıs no, cum nondum tempore synodi Nicænæ dedica esset Constantinopolis, ac regne urbis vocabul, decorata. Sed huic argumento præsto occurra Baluzius inquiens, Eusebium libros illos De vita Constantini non scripsisse, nisi post hujus imperatoris mortem, adcoque diu post dedicatam Constantinopolim, quæ ideo post Constantini obitum urbis regiæ vocabulo decorari potuit, habna rationo, non ipsius rei, sed temporis, quo ista scribebat Eusebius. Nam, inquit Baluzius, Eusebius non loquitur simpliciter de urbe Regia, sed de urbe que tune regnabat, Busy, ad differentiam Romæ, quæ infra lib. v De vita Constantmi cap. 69, paction constanter vocal in duobus locis, nunquam activos. Quare ut verus et genuinus Euseb.i sensus retineatur, sie Latine verti debet hic locus: Episcopus urbis illius, penes quum imperium est. Sie Baluzius respondet ad Välesti Eusebianas notas. Atqui Eusebiis in Vita Constantini Romam veterem passim appenal RO 1. $X-

Pagio ibid. Τούτου ἐξωσθέντος. Ita sane Paulum episcopatu tantum dejectum a Constantio prima vice, non vero in exsilium missum testatur et Socrates, lib. 11, cap. 7. Sed Baronius confundit exsilium a Constantino Magno Paulo irrogatum, quod illi accidit ante episcopalem digni tatem acceptam, cum ejus depositione ab episco. patu, quæ Constantio imperante accidit. Ibd. Ευσέβιος ὁ ᾿Αρειανός, etc, ἔτη ιβ'. Vide quid de hujus episcopatus annis scribunt Baronius et Pagius. Col. 453 A. Пálır & Пavloç. etc. Post Eusebii mortem catholici Paulum restituunt, Eusebiani vero Macedonium eligunt. Quæ quidem res ingentem tumultum in urbe regia excitavit, ut prodit Soerates; quippe Hermogenis magistri militum ab immperature missi, ut Paulum expelleret, domus incensa, ipseque pedibus tractus ac misere trucatus; in mare a populo præcipitatur. Cujus quidem facinoris nuntium cum ad Constantium Augustum delatum esset, statim ille Constantinopolim venit, ut scribit Libanius in Basilico. Et sontes quidem ab illo castigatos esse ait, neminem tamen morte affectum, cum senatus urbis CP. pro reis apud ipsum intercessisset. Tune etiam Singaram rele gatum fuisse a Constantio Paulum, et aliquanto post inde Emesam translatum, scribit Athanasius. ; sie. lib. t. cap. 26, ubi loquitur de ur- mihi videtur consignatus eum a Baronio tum a be Roma vindicata a Maxentii tyrannide, îňs Ρωμαίων ἀρχῆς βασιλεύουσαν πόλιν: cap. 53, ubi loquitur de tyrannide quam Rome Maxentius exercebat: Καὶ γὰρ δὴ πολὺς ἦν ὁ ταύτῃ προαρπά σας τὴν β σιλεύουσαν πόλιν: cap. 59, loquens de adventu Constantini in urbem Romam, sorrUVEY ἐπὶ τὴν βασιλεύουσαν πόλιν. Εt cap. 4. ubi narrat, Constantinum Magnum in media urbe Roma erexisse crucis tropeum, pε th Basisvoon Thet. Verum non hæc tantun argumenta afferunt, qui verba illa Eusebii at Romanum pontificem spectare pu'ant; nam doctissimus nostrique amantissimus abbas de Longuerue in eruditissimis epistolis, quas ad Pagium scripsit, primum in da- · binm revocare videtur Acta illa synodi Nicæna a Gelasio Cyziceno collecta, necnon Excerpta Vitarim Metrophanis et Alexandri patriarcharum CP. que habentur apud Photium codice 256, quæ profecto idem struunt; deinde vero ad comprobandum verba illa Eusebii spectare ad Romanum pontificem, laudat idem vir doctissimus Sozomenum, qui eadem verba intellexit de pontifice Romano, nisi quod perperam ille loco sancti Silvestri Julium reposuic: Theodoretum item qui lib. 1 cap. 8 verba Eusebii de Romano pontifice intelligit, '08 τῆς Ῥώμης διὰ γῆρας ἀπελείφθη βαθύ: et paulo post Silvestrum Romæ tunc sedisse ait; et cap. 4 ejusdem libri refert Theodoretus èpistolam quam scripsit Alexander Alexandrinus ad Alexandrum Constantinopolitanum episcopum de nascente hæ resi Ariana, et Ario quem nuper communione privaverat, hoc tituly: To reperity dickpw xal ἐμοψύχῳ Αλεξάνδρ. ᾿Αλέξανδρος ἐν Κυρίῳ χαίρειν. Et ut nemo dubitet hanc Epistolam Alexandri Alexandrini episcopi scriptam fuisse ad Alexandrum Constantinopolitanum, seu potius Byzantinum episcopum, ieu Theodoretus, cap. 5 ejusdem libri, tradit, ante concilium Nicænum, imo cam primam suam hæresin Arius divulgare cœpit, sedisse Roma: Silvestrum, Vitalem et Philogonium Antiochie, Macarium Hierosolymis, Alexandrum Constantinopoli, et Alexandrum Alexandu: Tis δὲ Κωνσταντίνου πόλεως κατὰ τοῦτον αὐτὸν τὸν καιρὸν ᾿Αλέξανδρος τῆς ἱερατικῆς ἠξιοῦτο λειτουρ γίας, ἀποστολικοίς χαρίσματι λαμπρυνόμενος. Τότε τοίνυν ὁ τῆς ᾿Αλεξανδρέων Αλέξανδρος, etc. Que vero hac de re habet Pagius parvi omnino momenti sant; nam ille ad confirmandam suam sententiam unum tantum Theodoreti locum laudat, namirum epistolam Alexandri episcopi Alexandrini ad Alexandrum episcopum. Et hūne quidem Alexandrum episcopum ad quem scripta fuit epistola, frustra conatur asserere, on esse Constantinopolitanum antistitem, uti ex iis quar paulo superias diximus facile est cuilibet cognoscere. Vide quid de Metrophane scribit em, cardinalis Baronius, qui tempora ipsius sedis intra tricanau coar clat. Col. 452 D. Aleardpoç. Alexandrum annos 23 in episcopatu Constantinopolitano sed.s-e tradunt Socrates, Sozomenus, Tacophanes, uterque Nicephorus et Zonaras; mortem vero obiisse anno Christi 340 aflirmat em. Baronius; at si vera sunt, que superius ex Theodoreto diximus, plusquam 25 annis sedem CP. administravit Alexander, vel certe annus ipsius obitus non bene a Baromo conignatus. Ibid. Havloç. Paulus in episcopatu Constantinopolitano Alexandro successit, tempore Constantii Augusti, non vero Constantini Magni, ut frustra conatur ostendere Valesius in Observat. Ecclesiast. ad Socratem et Sozomenum. Ante episcopalem dignitatem acceptam a Constantino in exsiku.m penntur Paulus. V.de Pagium ad annmar Christi 040, XT et seq. Sed aunus quo Paum, Alexandro in ‹ ¡iscopatu CP. successerit perperam Ibid. Εκεῖ σέ τε ὑπὸ τῶν 'Αρειαν ὢν ἀναι pɛiru. De morte Pauli vide Sulpicium, cap. 2: Socratem, lib. 1, cap. 21; Theodoretum, lib, 11, cap. 5; Sozomenum, lib. 1, cap. 2. Mors autem S. Pauli cujus festum Greci die 6 Septembris colunt, Latini die vi Junii, a Baronio consignatur anno Ch. 351. Ibid. Μακεδόνιος, etc., ἔτη ε'. Anni quin que quos in episcopatu CP. sedisse Macedonium scribit Nicephorus, nescio unde numerandı, nimirum an a quo primum post Eusebii mortem occupaverit illam sedem, an vero a morte Pauli; quippe scriptor Chronici Alexandrini Macedomium propter multa crimina exauctoratum fuisse ait, Coss. Constantio Augusto xit et Juliano Cesare III, anno Christi 360: Tasty tý šlet, µŋvl Ilapiτίψ, ιε', καθιερώθη ή Μεγάλη Εκκλησία Κωνσταν τινουπόλεως. Μακεδόνος Κωνσταντινουπόλεως επί σκοπος καθηρέθη ἐπὶ πολλοῖς ἰδίοις αὐτοῦ ἐγκλη ματι, καὶ κατεστη αντ' αὐτοῦ Ευδόξιος της αυτής Εκκλησίας επίσκοπος, etc.: foc anno, Peritio, die 15, Magna Eclesia Constantinopolers dedicata est. siaceaonius episcopus Constantinopolitanus propter multa ipsius propria crimma exaucloratus est, et in locum ejus subrogatus Eudoxins, etc. Ex quo quidem Chronici Alexandrm loco apparet Macedonium plusquam quinque annos episcopatum CP. occupasse. mense Ibid. Evdogios, etc. or C. Scribitur hic supra rubris litteris, too. Eudoxus autem plus fortassis quam septem annos sedem CP. Texit; verum non annos novemdecim, ut legtgitur apud Socratem; quod quidem mendum it brarii esse, docet Vares.us | Not s ad euuraemi, Alioquin Socrates secum ipse pugnaret; quippe idem scriptor ab. r., cap. 42, Eddoxium in concito CP. anno 559 inchoato, sequentique conti - nuato, substitutum fuisse in locum Macedoni deposni scribit, mortem vero obisse coss. Valentiniano Ang. I, et Valeme Aug. in, tradit idem Socrates. Lib. IV, cap. 14, necion Pinostorgios lib. ix, cap. 8. Suzomenus vero HD. vi, cap. 13, Eudoxiam obiisse art, quando Valens Antio etnam tendens, paululumi Nicomeule subsi ti. Gæterum Theophanes an…IS decem obthuisse Endoxium sedem P. scribit. Tid. Δημάριος, e., έτη ', μήνας ε'. 11

ANS. BANDURII NOT.E. Cæsare 1. nam horum consulatus hic annus cadit in annum Christi 425, unde si Atticus, ut ait Socrates superius citato loco, ordinatus est anno Christi 406, vicesimum certe sedis annum non absolvit. est. Demophilus, etc., sedit annis 12, mensibus tem obiisse coss. Theodosio x1, et Valentiniano 5. Et ita legendum supra in versione, ubi librarii incuria legitur sub Valente; quod quidem in scriptis nostris ad marginem tantum reperitur, et in ms. legitur supra rubris litteris, & 16‹avoū, et infra, è Ovális. Cætermin de Demophilo ab Arianis in locum Eudoxii subrogato legendus est Philostorgius lib. ix, cap. 10 et 14. Col. 453 Β. Ευάγριος ὀρθόδοξος, elc, ἔτη ς'. Theophanes ad annum v Valentiniani Augusti Evagrium station post Eudoxii mortem a parva manu Orthodoxorum electum fuis e scribit; quo quidem tempore Ariani sibi Demophilum præfecerunt: verum Evagrius statim à Valente sede pellitur, Demophilus vero in ea confirmatur, ut narrat ibidem laudatus scriptor. Ibid. Γρηγόριος ὁ Ναζιανζού, etc., ἔτη 13. Ita habent S. Nicephori catalogus, Menara die 30 Januarii in memoria trium sanctorum Ecclesiæ doctorum Amphilochius, in Vita saneti Basilit de ŋ Gregorio Nazianzeno loquens; et Gregorius presbyter in Encomio, quo texit Vitam Gregorii. At Theophanes saactum Gregorium Nazianzenum duobus tantum annis sedem CP. administrasse seribit Cedrenus Gregorium decennium et paulo amplius Constantinopoli moratum esse tradit. Certum tamen est Gregorium non amplius quam triennio Constantinopoli commoratum, et episcopatum Constant-nopoliana a paucis tantum hebdomadis administrasse; in eadem quippe synodo et renuntiatus fuit episcopus et exaustoratis; et anno Christi 581, in Kalend. Aug. quo Theodo, sius dedit legem 5 Codicis Theodosiani De fide catholica jam Nectarius episcopus Constantinopolitanus erat, et concilium Constantinopolitanu n jam tinitum, uti patet ex eadem lege. luid. Ἰωάννης πρεσβύτερος Αντιοχείας, etc., &... S. Joannes Chrysostomus bise throno pelitur; primum in synodo ad Quercum, anno Christi 405, demide in synodo Constantinopolitana aneo 404, quod quidem accidit festo Pasche die appropinquaate, el post quos menses in exsilium pellitur Chrysostomus. Vid: Socratem lib. vi, cap. 18. Gæt ruin multa de sancto Joanne Chrysostomo ac jus episcopatu dicenda essent, misi sedulo omnia examinasset Pagius; unde eo lectorem remittere est animus. Hid. Σισίννιος, etc., ἔτος α', μῆνας ". In Chronographia compendiaria sancti Nicephori patriarche Constantinopolitani et in Tabulis Thesphanis anni duo Sisinnio attribuuntur. At Socra tes lib. vi, cap. 26, asserit, ordinatum fuisse Stsinnium pridie Kalendas Martii, consulatu proxime sequente, qui fuit Theodosii xn, et Valentiniani Junioris Aug. 1. Quo quidem anno dies ultanus Februarii in Dominicam incidebat, qua ordinationes episcoporum fieri solitæ erant. Mortem autem obiit Sisinnius, at narrat idem Socrates paulo superius laudato loco, coss. Ilierio et Ardaburio anno Christi 427, die 1x Kal. Januarii. Ibid. Νεστόριος, etc., ἔτη γ, μῆνας β'. Nestorius ordinatur episcopis Constantinopolitanus Coss. Felice et Tauro anno Christi 428, quarto Idus Aprilis, ut scribit Socrates, lib. vi, cap. 29. At Liberatus Diaconus, cap. 4 sui Breviarii ordinationem Nestorii peractam fuisse ait Kalendis Aprilis. Quod quidem verosimilius est. nam dies Dominica hujus anni, qua ordinationes episcoporum Constantinopolitanorum fieri solite erant, incidebat in Kalendas Aprilis, seu diem primam ejusdem mensis, uti optime docet Pagius contra Baronium et Garnerium, qui Socratis errori_astipulantur. Nestorius deponitur anno Chrisu 431, e in ejus locum Maximianus consecratur, ut infra videre est. Ibid. Μαξιμιανός, etc. ἔτη β', ἡμέρας ε'. Sanctus Nicephorus Constantinopolitanus Maximianum sedisse scribit Erη p', peña; ε', annis 2, mensibus 5. Ha habet et Socrates lib. vi, cap. 40. At videtur secum ipse pugnare Socrates; nam Maximianus electus fuit episcopus elapso quidtuor mensium spatio a Nestorii depositione, ut ait idem scriptor lib. vii, cap. 35: Terpaµŋviziou δὲ διαδραμόντος χρόνου μετὰ τὴν Νεστορίου καθαί ρεσιν, προχειρίζεται πρὸς τὴν ἐπισκοπὴν Μαξιμια νός όνομα, ἀνὴρ ἀσκητικὸς μὲν τὸν βίον· ἐν τοῖ; πρεσβύτερος δὲ καὶ αὐτὸς ἐτέτακτο. Elapso igitur quatuor mensium spatio a depositione depositione Nestorii, Maximianus eligitur episcopus, Constantinopolitano vir monasticum solite luid. C. 'Apoúrio, etc., & 3. Duobus annis sedisse i episco, atu Arsacium scribit et Theophanes. Verum Arsacius ordinatus fuit die 26 mensis Jami, in quem Dominica incidebat; quo quidem die ordinationes eiscoporum Constantinopolitanorum fieri erant. Quare in Chronico Alexandrino, ut docet Pagius, loco ἡμέρᾳ δευτέρα legendum ημερα προ Tap, id est, feria prima, quæ hoc anno cum die 26 Junii concurrit. Arsacius vero moritur anno sequenti Christi 405, die tertio Idus Novembris, ut scribit Socrates, lib. vi, cap. 20. Unde, si So crates non fallitur, Arsacius sedisse videtur anmam 'uaum, menses quatuor, dies septemdecim. Verum Palladius, cui potior fides adhibenda quam Sr, utpote tunc viventi et de rebus Chrysostomi optime edocto, scribit in Dialogo Arsacium sedisse annum et menses duos, diazpathsa; oè ti ζη, ἑαυτοῦ δεκατέσσαρας μηνας ἀποθνήσκει, alle cum ad quatuordecim menses vitam suam protendissel mortuus est. luid. 'Arrinds, elc., štη x'. Atticus coss. Arcado Aug. Vi et Anic.o Probo Christi anne 405 electus fuit in Arsacii locum, ut scribit Socrates lib. vi, cap. 20. Sozoments vers 1.b. vin, cap. 17, quarto post Arsach mortem mense oralBatum fuisse: Atticum tradit. Verum error irrepsit in numerum iilu. «pud Socratem lib. vi, cap. 25, ubt ait, atticum anno episcopatus sut pilau et vicesimo, die sexto falls Octobris, mur - quidem vitam degens: in presbyterorum tamen ordinem ipse quoque cooptatus. Quod quidem accidit de 2, Octobris, coss. Basso et Antiocho, anno Christi 431, ut narrat laudatus Scriptor, cap. 37 ejus rem libri: Μαξιμιανοῦ τοίνυν προχειρισθέντος εἰς τὴν ἐπισκοπὴν ἐν ὑπατείᾳ Βάσσου καὶ Ἀντιόχου, περὶ τὴν εἰκάδα πέμπτην τοῦ Οκτωβρίου μηνός, τα τῶν ἐκκλησιῶν ἡσύχαζε πράγματα· Cum Muπι mianus ad episcopatum Constantinopolitanum ev‹- ctus fuisset, Basso et Antiocho consulibus, die octavo Kalendas Novembris, Ecclesiarum tumultus quievers. Mortur autem Maximianus coss. Arcobindo et Aspare anno Christi 434, pridie Idus Aprilis, etc., ut prodit idem Socrates cap. 49 ejusdem libri. Unde apparet Maximianum in episcopa u Constantimopontano VIXISSE annis duobus, mensibus quinque, et aliquot etiam diebus; quod quid.m non animadvertit Valesius in Notis ad eumdem Socratem, neque Pagius qui rem ex professo, ut alunt, tractat. lund. Πρόκλος, etc., ἔτη ιβ', μῆνας γ'. Proclus antequam Maximiani corpus sepulturæ manmaretur, au episcopis qui aderant jussu Theodosi Jumoris in episcopali ihrono collocatur, ut narrat Socrates, lib. vii, cap. 40, loquens de morte Maziniam, uni etiam hujus præproperæ electionis causam exponit. Hoc quidem accidit, ut tradit idem scriptor padlo superius citato loco, Arcobindo el

Aspare coss, anno Christi 451, pridie flus Aprilis. evectus fuit anno Christi 471, in episcopatu vix's Moritur autem Proclus die 24 Octobris ut habetur in Menologin Græcorum ad cumdem diem; anno Christi 446, ut nemo dubitat. Igitur sedit in episcopatu Constantinopolitano Proclus, non annos tautum 12, et menses tres, seu annos undecim, ut idem Nicephorus Callisti scribit in Hist. lib. xiv, cap. 47, sed annos tredecim et menses ali:quol, ut certum est ex prædictis. Col. 453 D. 'Er tų iɛparɛly. In sacris adytis interpretatus sum. At spatelo quænam wars fuc: it ecclesiæ omnino incertum est, ut ait Ducangius. Dionysius Areopag. De hierarch. cap. 3, diserte distinguit θυσιαστήριον ἀπὸ τοῦ ἱερατείου, ita ut Quotaσtholov sit quod Græci vulgo pra, Latini presbyterium, vocant: aparatov vero, navis ecclesiæ, nam prima sæcula chorum, qualis est hodie, non agnovere; ut observavimus, inquit Ducangius. in mostra Constantinop. Christ. lib. 1, n. 77. Dionysius igitur loco laudato, ubi duos statait demortuorum ordines, sic ait: Συναγαγὼν ὁ θεῖος ἱεράρχης των ἱερὸν χορὸν, εἰ μὲν ἱερατικῆς ἐγεγόνει τάξεων; ὁ κει κοιμημένος, ἔμπροσθεν τοῦ θείου θυσιαστηρίου και τακλίνας αὐτὸν, ἀπέρχεται τῆς πρὸς Θεὸν εὐχῆς και εὐχαριστίας· εἰ δὲ τοῖς εὐαγέτι μοναχοῖς, ἢ τῷ ἱερῷ λαῷ κατετέτακτο, παρὰ τὸ τίμιον ἱερατεῖον αὐτὸν κατακλίνει πρὸ τῆς ἱερᾶς εἰσελεύσεως. Quae postrema verba de portis templi intelligenda sunt. Nam Pachyneres in Paraphrasi non omnino sensum Dionysii percepit, ut nec Allatius in Dissert. de Narthece is enim est, ut dicat cadaver Monachi aut Fidelis in inferiori vao parte versus portas templi collocari: ut presbyteri ante portas bematis, Ea notione forte tepasiov usurpavit Theophanes anno 14 Zenonis: Oi ô tɔú síou povayolň Koριακῇ εἰς τὸ ἱερατεῖον ἐπέδωκαν 'Ακακίῳ τὴν ἐπ:- στολήν. Tametsi fitendum Ιερατείον interdum pro ipso beniate accipi. Cum igitur spateľov sic proprie vos ipse, in quo lepò; had; consistebat, inde pa- & Eloy, dicta plebs, seu populus episcopo subditus, qui scilicet tv patɛip ecclesiæ consistit, etc. Ibid. Φλαβιανός, etc., ἔτος α', μήνας C. It habent sanctus Nicephorus in sua Chronographia necnon Menara ad diem 16 Februarit, quo Græci sancti Flaviani Procli successoris memoriam celebrant. Theophanis tabulæ, et Zonaras in Theodosio Juniore, per biennium sedisse Flavianum in episcopatu Coustantinopolitano ostendunt. At cum Flavianus in exsilium missus sit anno Christi 449, quo et mortuus est, ut scribit Marcellinus, putat Pagius Flavianum non ante annum Christi 447, sedem Constantinopolitanam obtinuisse. Vide laudatum Pəgium ad annum Christi 446, n. 8 et seq:], et ad an. Christi 449, num. 14. Ibi!. 'Ανατόλιος, etc., ἔτη η, μῆνας γ'. De Anatolio vide Baronium ad annum Christ 438, num. 31 et seqq., necnon Pagium ad eumdem annum num. 8 et seqq. Col. 455 Α. Γεννάδιος, etc. ἔτη... μῆνας γ'. S. Nicephorus in Chronographia Gennarii.n sedisse in episcopatu Constantinopolitano scribit y va; ', annos tredecim, menses duos. Unde numerus annorum supplendus est, qui in catalogo Nicephori Callisti a blattis et tineis exesus comparet. Tabulæ Theophanis et Zonaras Gennadio número rotundo annos 15 ascribunt. Optime igitur mors Gennadii, qui Anatolio in episcopatu Constantinopolitano anno Christi 458 successerat, ass.gna.ur a Baronio anno Christi 471. lidl. Ακάκιος, etc. ἔτη... μῆνας. Perperam Acacius in hoc catalogo Nicephori Caljisti bis repetitus est, nimirum ante et pot Phratam, ut apparet ex Chronographia S. Nicephori CP. et ex Tabulis Theophams; necnon ex alus scriptoribus. Sed id scribæ inscitia factum puto, qui pro uno Acacio duos ellingit; Acacmis siquidem post Gennadium ad Constantinopolitanum turonum annis 17, mensibus 9, nt hobet uterque Nicephorus. Moritur Acacius, ut scribit Theophanes, anno Incarn, secan!um Alex. 481, qui Kalend. Septemb. anni Christi 489 inchoatur. His astipulatur Victor Tunuen-is qui Acacii obitum Eusebio consyłe contigisse seribit, nimirum anno Christi 485. Acacius, inquit laudatus scriptor, Constantinopolitanus episcopus sub damnatione moritur, et pro en Flavianus episcopus ordinatur, cui tertio promotionis suæ mense mortuo Euphemius synodi Chalcedonensis decretorum custos in episcopatu succedit. Sed quemi Flavianum Tunnensis appellat, Nicephorus Fruitam vocat. Ceteru: Acacius depositus fuit primum a synodo Ephesina que Basilisco imperante coacta fuit; deinde a Felice papa. Damnatus autem fuit non ut hæreticus, sed ut hæreticorum fantor. lidl. Φραΐτας, etc., μῆνας γ', ἡμέρας 1. Phraitam hunc appellat et sanctus Nicephorns in Chronographia, atque eum tres menses et dies 17 in Constantinopolitano throno sedisse ait. Theophanes Phravitam vocat, eique menses tres episcopatus CP. auribuit. Flavitam cum nuncupat Nice - phorus Callisti, lib. vi. cap. 13. Ita habet et Zonaras qui ei menses tres cum semisse attribuit. Victor vero Tunnensis paulo superius citato loco Flanianum eum appellat, atque eum tertio promotionės suce mense mortem obiisse narrat. Quod quidem accidit, ut habet idem scriptor, Eusebio consule aano Christi 489. Ibid Εὐφήμιος, etc., ἔτη ς', ἥμισυ. Theophanis Tabulæ Euphemium annos septem in ihrono Constantinopolitano sedisse ostendunt. Neque emm, ut secum pugnans ait Pagius, Euphemius episcopatum CP. suscepit anno Christi 499, sed 489, ut patet ex paulo superius laudato Victoris Tunnensis loco. In exsilum vero pellitur ab Athanasio imperatore Euphemius anno 6 ejusdem Augusti, Christi 496, ut tradit Theophans, non vero anno 5 imperii Anastasii ut habet Cedrenus. Rem pluribus refert idem Theophies citato loco. Ibid. Μακεδόνιος, etc, ἔτη ις', μήνας ζ'. Μ:- cedonias_anno 6 imperi Anastasi, thiisti 496 sedem P. suscepit; pellitur vero in exsiliun ab eodem Augusto coss. Secundino et Felice, ann▸ Christi 511, ut scribit Marcellinus in Chromeo, unde fallitur hic Nicephorus Calisti dum er annos sexdecim el meases séptem attribuit; medias Theophanes in Tabulis qui ei annos sexdeci a utrinque incompletos ascribit. Quod vero dicitur En Chronographia sancti Nicephori Macedoniam Sex tantum annos Ecclesiam Constantinopolitanam rexisse, id factum puto scribæ incuria que namerudi denarium omisit. ful. Β. Τιμόθεος, etc., ἔτη ς', ἥμισυ, ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ τοῦ Μεγάλου. Theophanes sex liil - tum annos Timotheo attribuit, quemadmodum et sanctus Nicephorus in Chronographia. Timo hews siquidem, ejecto Macedonio, invasit episcopatuma Constantinopolitanum sub finem ani Christi S11, uti supra monuimus. Moritur autem Fanotheus, ut scribit Theophanes, anno Incarnat. secada u Alex. 510, qui Kalend. Septemb. anni Chrisu 517 inchoatur. Victor Tunnensis hujus mortem contigisse tradit die quinta mensis Aprilis: Timotheus, inquit, Constantinopolitanus episcopus obtrecta.or synodi halcedonensis 5 die mensis Aprilis occubuit, el Joanni Cappadoci in cella propria, atque presbytero episcopatum tradidit. Sic legendum, non vero Joannes Cappadox. Cæterum fallitur hic Nicephorus Callisti, dum Timotheum suo Justimano Magno vixisse ait; nam Anastasio adhuc regnante obiit Timotheus. luid Ιωάννης ὁ Καππαδόκης, eic., ἐπὶ Ἰου otiniarov stoga, jjra é, ita habet et sanetus № eephoras in Chronographia ex editione R. P.

ANS. BANDURII NOT.E. Goar. At in nostra Joanni Cappadoci anni quatuor. adytis expositum jaceret, in ejus locum suffectum et menses decem attribuuntur. Tabulæ Theophanis Joannem Cappadocem sedisse in episcopatu Constantinopolitano annis 2 ostendunt. Verum Joannes sedit annum unum meuses decem, et aliquot dies, quos Nicephorus neglexit; nam ordinatur episcopus Constantinopolitanus Joannes anno Christi 518, non vero 517, ut ex Victore Tunnensi scribit Baronius: idque accidit die 17 mensis Aprilis. Mo ritur autem Joannes anno Christi 520, et in ejus Iocum Epiphanius ejusdem Ecclesiæ presbyter et syncellus ordinatur die 25 mensis Februarii. Quod quidem accidit anno Justini Thracis tertio, non vero secundo, ut babet Theophanes, Christi scilicet 520. Perperam igitur hic Nicephorus Callisti Joannem sub Justiniano vixisse scribit. Fallitur et Baronius qui Joanni Cappadoci annos tres attribuit. Cæterum Joannes hic Cappadox primus fuit, ut aiunt, qui ¡itulum patriarchæ œcumenici ausus pare. est usur. Col. 456 Β. Επιφάνιος, etc., ἔτη ις', μῆνας γ'. Sic etiam sanctus Nicephoras in Chronographia et Theophanes Epiphanio episcopo Constantinopolitano annos sexdecim menses tres attr.buunt. Hec Fandatus Theophanes anno 10 Justiniani, Christi 156: Τούτῳ τῷ ἔτει Επιφανίου ἐπισκόπου τελευτήσαντος μηνὶ Ἰουνίῳ ε', ινδ. ιε', ἐπισκοπήσαντος ἔτη 15', καὶ μῆνας γ', Ανθιμος αἱρετικὸς ἐπίσκοπος Τραπεζουντίων μετετέθη εν Kl. ll»c anno Epiphanio præsule, mensis Junii dic quinto, indictione decima quinta, post episcopatus annos sexdecim, et menses tres vivis erepto, hæreticus Authimus Trapezuntinus episcopus in sedem Constantinopolitanam translatus est. At Theophanes secam ipse pugnare videtur, am anno 2 Justini Thracis Epiphanium thronum Constantinopolitanum conscend.sse scribit die 25 Februarii ani Christi 520, unde non annos 16, sed 17, et menses tres Epiphanium sedisse dieen- !m erit. Verum Pagins mendi arguit Theophanem ex aliis monumentis, et sic Epiphanii obitum contigisse ait anno Chr.sti 535, mensis Junii die 5, indictione 15 post episcopatus annos 15, et menses 3. Vide Pagium eodem anno num. 9. lidl. Ανθιμος, etc., μῆνας ι'. Sanctus item Nicephorus in Chronographia et Theophanes anno 10 imperii Justiniani Anthimo menses decem assignant: qui quidem scriptor secundus Anthimum ha reticum ab Agapeto papa, dum Constantinopoti esset, e sede dejectum scribit. Fallitur autem laudatus Theophanes, ut monet Pagius, dum hæc anno 10 Justiniani narrat; nam Anthimus sedem Constantinopolitanam occupat mense Junio anni Christi 535, deponitur vero mense Martio anni se. quentis; unde decem illi menses sedis Anthimi utrinque incompleti fuere. Ibid. Μηνάς, elc., ἔτη ις', μῆνας ς'. Me nas ordinatus est episcopus Constantinopol.anus die 13 mensis Martii anni Christi 556. Moritur autem mense Augusto anni Christi 552, uti pluribus ostendit Pagius num. 17 eodem loco; unde menses illi sex utrinque incompleti fuere. Ibid. C. Er to leparɛiw. Ita habet et Theophanes, ubi ipsius interpres verut in sacris adytis; quon.odo el nos supra n. 553, banc vocem interpretati sumus; sed quid tapatsiov significet pluribus ibi expo uimus. Ibid. Evróg, etc., ĕrn 18', µñraç e'. Eutychio Tabule Theophanis ante depositionem annos tredecim assignant; sanctus Nicephorus in Chronographia anos duodecim et menses duos eidem attribuit; Eustathius vero in hujus sancti patriarchæ Vita cap. 4, annos tamum duodecim eidem ascribit. Verum Eutychius mense Augusto anni Christi 552, non vero anni 533, ut perperam credidit Baronius, ordinatas fuit episcopus Constanuinopolitanus, ut aperte ostendit Theophanes, qui Eutychium co ipso die quo Mena cadaver in sactis fuisse scribit. Pellitur vero e sede Eutychius a Justiniano, quad ejus impio edicto subscribere nollet die 22 Januarii anni 565, ut scribit laudatus Eustathins; unde optime scribit Nicephorus Callisti Eutychium ante persecutionem sedisse annos 12 et menses quinque. Fallitur autem Baronius, inti observat Pagius, dum edictum illud Justiniani anno Christi 563 consignat, et exsilium Eutychii in annum sequentem congerit. Nam edictum” Justiniani, ut scribit Pagins, initio anni 56%, emissum esse ex Theophane cum Eustathio edlato magis confirmatur. Hic enim can. 5, testatur Eutychium e palatio in monasterium quoddam ab Hetherio deportatum fuisse: quo in loco postquam diem unum moratus esset, collocarunt eum in alio monasterio prope Chalcedonem. Post diem octavum conventus episeoporum convocatus, et Eutychius ad causam dicendam citatus; cumque comparere recusasset, in insulam Principis dictam, quæ in Astaceno sinu Propontidis sita, translatus est, abi tres hebdomadas sub militari custodia egit, indeque Amaseanı Helenoponti metropolim, in quo primum monachus, ac dein archimandrita fuerat. Vide Theophanem ad annum 58 imperii Justiniani. Ibid. Ιωάννης Σχολαστικός. etc., μεθ' ἡμέ ρας γ', ἔτη 18', μήνας ς'. Joannes Scholasticus ordinatur episcopus Constantinopolitanus, ut scribit Theophanes ad annom 38 Justiniani, die 12 mensis Aprilis, in quam anno Chris 15:5 Dominica cadebatnam ibi laudatus Theophanes loquitur de deposit on Eutychii (quæ, ut paulo superius diximus ex Eustathio, contigit die 22 Januarii ejusdem anni) occasione ordmationis Joannis. Moritur autem Joannes, ut scribit idem Theophanes, die tricesimo primo mensis Augusti, indictione decima, hoc est, anni Christi 577, ex quibus apparet Joannem sedisse annos 12 et menses_quin - que, utrinque incompletos. Ceterum in Tabulis Theophanis recte Joanni anni 12 assignantur, neglectis scilicet mensibus. Ibid. Εὐτύχιος ἔτη δ', μῆνας ς'. Eulychius patriarcha haud dio post Joannis Scholastici morlem in sedem Constantinopolitanam restituitur, hoc est, die tertia mensts Octobris, ut scribit Eustathius in hujus sancti patriarch.e Vita, anni Christi 577, non vero 578, ut putat Baronius. Quod confirmatur ex Theophane, qui anno Incar. nat. secundum Alex. 570, qui kalendis Septembris anni Christi 577 inchoatur, ait: TOUTY TO STEL μnvi Ὀκτωβρίῳ, ἐνδικτιῶνι ια', Εὐτύχιος ἀπέλαβε πάλιν τὸν θρόνον Κωνσταντινουπόλεω;. Hoc anno mense Octobri, indictione undecima, Eutychius thronum Constantinopolitanum secundo accepit. Moritur autem Eutychius die sexta mensis Aprilis anni Christi 582, ut scribit idem Theophanes anno Incarnat, secundum Alex. 574 kalendis Septembris superioria Christianno mehsato: Tošty zo štai pŋvi 'Ampihiq S', ἰνδικτιῶνι ιε', ἐτελεύτησεν Ευτύχιος ὁ πατριάρ χης, καὶ ἐχειροτονήθη μετὰ ἓξ ἡμέρας Ιωάννης. διάκονος της Μεγάλης Εκκλησίας, ὁ Νηστευτής, Hoc anno, die sexto Aprilis, indictione decima quinia, Eutychius patriarcha diem ultimum obiil: et post dies sex Joannes Magna Ecclesia diaconus, que Jejunator dictus, consecratus est. Quod patet etiam ex Eustathio in ejus Vita cap. 10. Unde apparet. Eutych.um secundo Ecclesiam Constantinopontamami rexisse annis quatuor, mensibus sex, et diebus. aliquot. Ivid. D. Ἰωάννης διάκονος, etc., ὁ Νηστευ τὴς ἐπὶ Μαυρικίου ἔτη ιγ, μήνας ε'. Juanes Jejunator consecratus est episcopus Constantinopolitanas post dies sex a morte Eutychii, quæ accidit die sexta mensis Aprilis ann Christi 582, ut Scribit Theophanes pauio super.us citato loco; igitur ordinatio Joannis accnfit die dood cima Aprilig ejusdem anni, in quam mo anno Domumica foci--

sanctorum Apostolorum sepeliri vetant Gratianus, Valentinianus, et Theodosius Augusti in 1. 6. Cod. Ta. De sepulcris violatis. Sed vide quæ lib. vt de sepuleris imperatorum annotavimus. debat. Moritur autem Joannes anno Chris i 595, ut Augustalis dignitas non ornasset, in laudata æde patet tum ex utroque Nicephoro qui eidem annos tredecim et menses quinque assignant, tum etiam ex Menologio Basilii imp. ad diem secundum mensis Septembris, cujus pars in tomo vi Italize sacræ exstat; ubi eidem Joanni anni quoque tredecim, et menses quinque attribuuntur. Cur autem hujus patriarchæ mortem Baronius anno sequenti consignaverit pluribus docet Pagius, qui, ut mihi videtur, nodum egregie solvit. Cæterum non abs re patriarcha iste a pluribus reprehenditur tanquam am! it.osus, eo quod synodum Constantinopoli ceJebraverit, ut ecumenici titulum synodali judicio sibi confirmaret. Col 456 D. Εχειροτονήθη μεθ' ἡμέρας... ἐπὶ τῆς βασιλείας Τιβερίου, Sic locus hic matilus ex Theophanis paulo superins citato loco restituendas est: Εχειροτονήθη μεθ' ἡμέρας ἓξ, etc., nimirum Joannes consecratus est post dies sex a morte Eutychii. annus lidl. Τελευτᾷ δὲ τῷ ιδ' ἔτει τῆς Μαυρικίου Bavutslag. Mine manifesto liquet Joannem morobiisse anno Christi 595, cum quartes decimus imperii Mauricii huic anno Christi respondeat. tem Ibid. Kupianoç, etc., Ern a'. Cyriaco patriarche undecim etiam annos assignant Theophanes et sanetus Nicephorus in Chronographia; electus enim ille fuit episcopus Constan opolitabus anno Christi 595, non vero anno 594, nempe sub indictione 12, ut perperam tradit scriptor Chronici Alexandrini: qui tamen scriptor optime Cyrisci mortean consignat anno 4, post consulatum Phocæ Aug u, indictione 9, hoc est, anno Christi (03. Τουτῳ, inquit, τῷ ἔτει, τελευτῇ Κυριακές πα τριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, μηλ Υπερβαρε τρίω, κατά Ρωμαίους Οκτωβρίῳ κθ, ἡμέρᾳ δ, καὶ κ δεύεται τῇ τριακοστῇ τοῦ αὐτοῦ μηνός, ἡμέρα πρώτῃ, καὶ ἀπετέθη τὸ αὐτοῦ λείψανον πρὸς συνα ἡθειαν εἰς τοὺς ἁγίους Αποστόλους. Hoc anno, Cyriacus patriarcha Constantinopolitanus moritur mense hyperveretwo, secundum Romanos Octobri die 2), feria 7; illiusque funus curatum est 30 einsdem mensis. feria 1, el depositum est corpus vilius juxta morem receptum in æde sanctorum Apostolorum. Quod vero hic ait scriptor Chronici Alexan rini, Cyriaci corpus depositum fuisse juxta morem receptum in æde sanctorum Apostolorum, id verum esse ostendit Evagrius lib. iv. cap. 30, vi loquitur de æde sanctorum Apostolorum condita vel instaurata a Justiniano: 'Ev & of te Sası⁄się, οι τι ἱερώμενοι νενομισμένης ταφής τυγχάνουσι, in qua et imperatores et pontifices debitam sepultram consequuntur. Hujus autem consuetudinis sen potius sanctionis hanc causam reddit Sozomenus, l:b. n, cap. ult.: ᾿Απὸ τούτου δὲ, ὡς ἔκ τινος Ενου γενομένου καὶ οἱ μετὰ ταῦτα τελευτήσαντες ἐν Κωνσταντινουπόλει βασιλεῖ; Χριστιανοὶ κεῖνται, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐπίσκοποι, ὡς καὶ τῆς ἱερωσύνης όμοτίμου τῇ βασιλείᾳ οὔσης, μᾶλλον μὲν οὖν ἐν τοῖς ἱεροῖς τόποις καὶ τὰ πρῶτα ἐχούσης • Ab eo igitur tanquam ex hujus rei auctore consuetudine ducta, imperatores Christiani post mortem Constantinopoli sepeliuntur, atque etiam ipsi episcopi: quippe cum dignitas sacerdotalis imperii dignitati par sit, imo vero in locis sacris primus partes oblineat. Id autem factum esse a tempore Constantini Magni do - cet Socrates, lib. I, cap. 26, de Constantino: ᾿Αποτεθεὶς ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ τῇ ἐπωνύμῳ τῶν ᾿Αποστό λων, ἣν δι' αὐτὸ τοῦτο πεποιήκει, ὅπως ἂν οἱ βασιλεῖς τι καὶ ἱερεῖς τῶν ἀποστολικων λειψάνων μὴ ὑπολιμο nivo:vto. In ecclesia Apostolorum deponitur, quam idcirco ædificaverat, ut et imperatores et pontifices apostolicis non destituerentur reliquiis. Postmodum vero patriarchas Constantinopolitanos passim ha matos fuisse in æde sanctoruin Apostolorum ‘legi· mus. Reliquos autem quos aut patriarchalis, aut Ibid. Θωμᾶς διάκονος, etc., ἔτη γ, μῆνας 5. Hiem Nicephorus Callisti, lib. xvm, cap. 44, huic patriarchæ annos tres et menses duos attribuit. Huic consentiunt Menologium Basilii imperatoris; vetustum Synaxarium ms. Collegii Parisiensis Ludovici Magni, et Menæa excusa, ac miss. ut videre est apud Bollandum ad diem 20 Martii, quo sanci Thomæ festum occurrit. At sanctus Nicephorus in Chronographia Thome annos tres et menses quinque assign it; sed perperam; quippe Thomas ordinatus fuit episcopus Constantinopolitanus die 23 Januarii anni Christi 607, ut habetur in Chronico Alexandrino: Τούτῳ τῷ ἔτει, μην Αὐδυναίῳ, κατὰ Ῥωμα ους κγ' Ἰανουαρίου, γέγονε πατριάρχης, ἐν Κωνσταντινουπόλει Θωμᾶς ἀπὸ δια κόνων τῆς Μεγάλης Εκκλησίας, καὶ σακελλάριος του πατριάρχου, καὶ ἐπάνω τῶν χειροτονιών. lluc anno, mense Audynaro, secundum Romanos 23 Januarii, dictus est patriarcha Constantinopolitanus Thomas ex-diacono® Magnæ Ecclesiæ, et sacellarius patriarchæ, ac ordinationibus præpositus; unde fallitur Theophanes, qui anno Incaritat. secundum Alex. 598 kalendis Septembris superioris Christi anni inchoato, pro fit Thomam mensis Octobris die undecimo in locum Cyriaci suffectum esse. Moritur autem Thomas indictione xi, anno scilicet Christi 610, die 20 mensis Martii, qui incidenat in feriam sextam, et die 22 ejusdem mensis, que erat Dominica sepelitur, ut” narrat idem scriptor Chromici Alexandrini: Τούτῳ τῷ ἔτει, μηνί Δύστρῳ, κατά Ρωμαίους, Μαρτίῳ κ', ἡμέρᾳ ς', τελευτά Θωμᾶς Πατριάρχης Κωνσταντινουπόλεως, καὶ κηδεύεται τῇ και τοῦ αὐτοῦ μηνός, ἡμέρᾳ α'. Ceterum ab h Thoma exstructum fuisse Triclinium illud, quod Thomaites dicebatur, auctor est Nicephorus Callisti lib. xvii, cap. 44. Sed vide quæ de hoc Triclinio habet Ducangius, lib. 11, n. 8. καὶ Ι. Σέργιος διάκονος, elc., τῶν ἐν φιάλῃ τῶν λιμένων πτωχείων, etc., ἔτη κη, μήνας ζ. Locus hic muulus suppleri aliquo modo potest ex Chronico Alexandrino, ubi sic de Sergio habetur: Σέργιος διάκονος της Μεγάλης Εκκλησία; Κωνσταντινουπόλεως, καὶ πτωχοτρόφος, φρουρό, δια Evo. Quod sic interpretatur Ducangius: Sergius, Magne Ecclesiæ Constantmopolitanæ diaconus, et plochiorum præfectus, custos portus. Sed perperam ibi in notis monet laudatus Ducangius: Alius, ni fallor, a Sergio, quem diaconum duntaxat indigitant scriptores. Sergius autem hic licet esset Magnæ Ecclesiæ diaconus, tamen a Syris et Jacobitis generis originem traxit, ut testatur idem Nicephorus Callisti, lib. xvii, cap. 44. Quid vero significet πzwyɛiov, vine Ducangi Gloss. Græc. eodem v. Quod autem attinet ad hujus sedis tempus, cum sedisse in episcopatu Constantinopolitano annis 29, ostendunt Tabula Theophanis; sanctus vero Ncephorus in Chronographia ex editione doctissimi P. Goar eidem assignat annos 21, dies 21, ex nostra editione annos 28, menses 7, dies 21. Certum tamen est ex Chronico Alexandrino, Sergium suecessisse S. Thome die octavo Aprilis, indictionext, hoc est, anno Christi 610, qui dies illo anno in Sabbatum sanctum incidebat. Sed ibi in eodem Chronico pro die octavo Aprilis scribendum esse die 18 docet Petavius in Nous ad Niceptiorum, ubi de morte Sergii agitur; cujus quidemn integra verba, quæ ad hujus patriarchæ sedis annos spectant, hie exscribere post verba s. Nicephori libet: Κατὰ δὲ τὴν δωνεκάτη, ινδικτιωνα τελευτᾷ Σέργιος ὁ τοῦ Βυζαντίου πρόεδρος, etc. Indictione duodecima Sergius Constantinopolitanus putr.archa moritur. Uni istec monet Pelavius;

ANS. BANDURI NOTÆ. ejectus est Pyrrhus, non vero anno 642, it perperam habetur in Annalibus; siquidem indictio 15 iniit anno 641 mense Septembri. Vide Petavii eru· ditissimas notas ad sancti Nicephori Breviarium historicum; quas sæpe Pagius ad verbum, ut aiunt, exscripsit. Cæterum quod ait hic Nicephorus Callisti, Pyrrhum a Philippico et Goria constitutum fuisse te poris ratio non admittit. Col. 457 Α. Παῦλος πρεσβύτερος, etc., καὶ ἐπὶ τῶν φυλακῶν, ἔτη β', ἡμέρας κς'. Totidem anulos totidemque dies Paulo attribuit et sanctus Ni ephorus in Chronographia. Verum Zonaras et Th 'ophanes tam in Chronico quam in tabulis eidem insertis Paulo annos duodecimi assignant. Sic idem Theophanes in Chronico: KII. Econo; Пaho En Episcopatum Constantinopolitanum annos duodecim Paulus obtinuit. At cum Paulus iste ordinatus sit mense Octobri indictione 45, hoc est, anno Christi 641. uti supra demonstravimus, Bobieritque inter diem dicimum nonum mensi, Decembris anni sexcentesimi quinquagesimi quarti, et diem 13 mensis Martii anni insequentis, necesse est, eum sedisse annos tredecim, et menses aliquot, uti pluribus docet Pagins ad annum Christi 651. Ceterum kał to azy interp 8. tatus sum super custodias secutus veterem iter. pretem concilii Constantinopolitani sub Ma, Acl. 3. Ἰωάννης ὁ θεοφιλέστατος πρεσβύτερος έχε κλησιέκδικος, καὶ ἐπὶ τῶν φυλακῶν, εἶπε. Ulii v tus interpres Ecclesiæ advocatus, et super custoʻlias. Unde apparet quiazzis sen carceribus præfuisse Ecclesia officialem, qui itŵy quaxoy dicebatur. Indictio hæc a. 638 inchoata est, Heraclii 29. Quare a 639 ejus obitus notatur in Magnis· Annalibus, cum sed sset a. 28, dies 21, ut est in Chronico Nicephori: sed falso. Nam ab eo constat Heraclium esse coronatum. Ergo ejus initium in Annalibus notatur a. C. 608, indict. 41, Phoce 6, adeo ut 32 annos ei Ecclesiæ præfuerit. Verum Theophanes 29 sedisse tantum asserit. Qua ratione anno Christi 610 episcopatum iniit, Phocæ imperatoris ultimo. Ultimus vero ejus annus incurrit in 638, indict. 11, Heraclii 28. Alexandrinum Chronicou, pag. 875, annum illum, quo Sergius patriarcha creatus est, multiplici charactere designat. Siquidem Martii 20, feria 6, mortuum refert Thomam illius antecessorem: qui 22 mensis ejusdem sepultus est, Dominica die. Postea vero Aprilis 8, indict. 13, Sabbato magno Sergium creatum pontificem. Subjicit et alium feria characterem, Octobris 3, indict. 14, Sabbatum fuisse, de quo supra disputatum est. Annus ille procul dubio Christi est 610, cyclo solis 3, 1.t. Dom. D. Ideo Martii 20, feria 6, et 22, Dominica. Cyclus lunæ 3, terminus Paschalis 15 Aprilis, Cyclus solis Constantinopolitanus 26, concurrentes, sive epacte solis 3, quæ cum regularibus diei dant feriam 2. Quare Pascha Aprilis 19, et Sabbatum magnum 18 cjusdem. Unde in Chronico pro 8 rescribendum 18. Ex hac observatione superiorum patriarcharum seriem isdem in Annalibus corrigas. Veluti cum Thomæ primus annus comparatur cum a. 606, Phoca 4. In quo suffragatores quidem, quod ad Phocæ annam attinet, habent Theophanem ac Cedrenum, sed utrumque errore lapsum. Nam cum Theophanes Thome tres annos tribuat, et a. 4 Phoc primum illius numeret, Sergii primum duolus annis accommodat, 7 et 8. Longe meltus in Alexandrino Chronico Cyriacus e vivis excessisse dicitur Octobris 29 die Sabbati, curatumque illius funus postridie Domin. Fuit hic annus 607, cyc. solis 27, lit. Dom. B, indict. 10, Phoca 4 pene absoluto. Sequentia. 607, Phocæ 5, indiet. 10, post Cos. Phocæ a. 4 Januarit 23 creatus est Thumas. Sedit itaque a. 3. Nicephor. in Chron. tri. buit a. 3, m. 3. Sed interregni spatium complexus est. At vero corrigendum rursus Chronicon, dum Phoce 5, quo creatus est Thomas indict. 10 notat post consulatum Phoca 3. Siquidem Phoca primus inchoatur, ex eodem Chronico, indict. 6 Novemb. 25 Dominica, cum die 23, feria 6 inauguratus essel a Cyriaco. Annus est Christi 602, cyclo solis 25, lit. Dom. G. Anno 603. ind.ct. 6, Paceas consulatum imi.. Ergo anno 604, Phocæ 2, mdict. 8, pumerari cœpit post ejus consulatum 1, anno deinde 605, Phoce 3, iniict. 8, annus fuit post consulatum n. Itaque a. 606 Phoce 4, indiet. 9, est ab ejus consulatu mt. Annus vero 607 Phocæ 5, indict. 10, post ejus consulatum ordine iv est. Male igitur in Græco, indict. 9 et 10 bis iteratur to y'. Hac paulo_accuratius a nobis excussa sunt, ut et illorum temporum bistoriæ, et luculentissimo Chronico aliqua ex parte consuleretur. Sic Petavius. Unde apparet optime S. Nicephorum Sergio tribuisse annos 28, menses 7, dies 21. Vide quid post Petavium habet Pagius ad annum Christi 639, n. 8. Col. 436 D. Πύρρος πρεσβύτερος, enc., ἔτη β', μῆνας θ' ἡμέρας θ'. 1dem temporis spatium Pyrrho assignat et sanctus Nicephorus in Chronographia. At vero Theophanes annos tres eidem attribuit. Certum est emm Pyrrhum Sergio successisse anno Herachi 50, Christi 639, mense Januario, sed qua die non liquet. Pellitur autem e sede Pyrrbus anno ab Heracli morte altero, ac in 1, sius locum Paulus instituitur mense Octobri, indictione 15, ut habent Theophanes et Cedrenus: quivus asupulatur et sanctus Nicephorus in Breviario historico. Igitur anno Christi 641, codem quo Heraciconas obiit, Ibid. Πύργος αποκατέστη, etc. μῆνας δ', quépaç ny. Pyrrho postquam restitutus est in sed m CP. menses item quatuor ac dies 25 attribuit et sanctus Nicephorus in Chronographia, necnon Theophanes in Chronico ad annum Incarnat. secundum Alex. 641, qui Kalend. Septemb. anni Christi 652 inchoatur. Quare Pyrrhi mortem bien110 anticipat, quemadmodum Baronius triennio. Ex dictis, inquit Pagius, liquet mortem Pyrrhi contigisse anno sexcentesimo quinquagesimo quinto. Loid. Τὰ ὅλα ἔτη αὐτοῦ, etc., ἔτη γ', μήν εἰς, ἡμέραι β'. alç, népa B. Falitur hic Nicephorus in compatandis annis totius temporis episcopatus Pyrri, nisi librarius loco quipat 3', qui nume rus optime quadrat, per errorem scripserit spał 3', omisso A. Ibid. Πέτρος διάκονος, etc., καὶ περιοδευτης Θρικης, καὶ γηροκόμος τοῦ ἁγίου Κλή μεντος ἔτη ιβ', μῆνας δ'. Petrus hic qui cadem heresi infectus fuit, substituitur in locum Pyrrhi eodem anno Christi 655. Ilunc mortem obisse scribit Zonaras post annos sedis duodecim; totidemque anni in Tabulis Theophani insertis eidem tribuuntur. In Chronographia sancti Nicephori perperam ei anni duo et menses septem assignantur. Hinc etim deceptus Baronius annos duos eidem tribuit. At Pagins Petrum ultra annos Indecim et menses septem vitam in episcopatu Constantinopolitano protrahere non potuisse serbit; diemque ultimum obiisse anno Christi 666. Tarasius quippe in actione 2 sexte synodi gene. ralis de Monothelitarum hæresi loquens: Petro, iaqui, usque ad sextam synodum non plures anni transierant quom quindecim; quinque intermedio co tempore pontifces fuerunt, Thomas, et Joannes, et Constantinus à prædictis hæreticis fuerant ordinati: nec propierea reprobati sunt. Quare cum prædicta synodus sexta anno Christi 680 celebrata fuerit, et ex annis quibus Petri successores usque ad sextam synodum, prout ipsemet S. Nicephorus scribit, sederunt, manifesto constat Petrum non aute annum sexcentesimum sexagesimum sextua exstinctum fuisse. Cæterum apòsting, hoc est

visitator, lustrator, circitor seu ut Ducangins, circator, dignitas est hodie in majoribus ecclesiis, cujus munus describit Catalogus Allatianus: '0 mɛριοδευτής περιπατῶν καὶ παιδευόμενος τοὺς θέλον τας βαπτισθῆναι τῇ ὀρθοδόξῳ πίστει. Ea dignitas est ex ordine presbyterorum, ut scribit Joannes episcopus Citri in Responsis ad Cabasilam pag. 328. Εἰσὶ δὲ καὶ ἔτερα ὀφφίκια, ἅπερ μάλιστα τοῖς ἱερεῦσιν ἁρμόζουσιν· ὁ ἐπὶ τῶν κατηχήσεων, ὀρφανοτρόφος, οἱ τέσσαρες εκδέχοι, ὁ ἄρχων των φώτων, ὁ νομοδότης καὶ ἡ περιοδευτής. Vide quæ de hac dignitate habent Ducangius et Meursius in Gloss. Grac. eodem v. Col. 457 Β. Θωμᾶς διάκονος, etc, ἔτη β', μῆνας 7. Postquam igitur Ecclesia Constantinopolitana orlata esset pastore mensibus sex, diebus sedecim, în locum Petri defuncti eligitur Thomas; sed cum mensis, quo obierat Petrus a scriptoribus non indicetur, num Thomas electus fuerit anno Christi 656, quo Petrus defunctus dicitur, vel sequenti, nescitur. Thomam vero e vivis excessisse putat Pagins anno tantum sexcentesimo sexagesimo octavo, vel sequenti. Huic annos tres assignant Theophani inserta Tabulæ. Zonaras in Constante Aug, et Sanctus Nicephorus in Chronographia idem temporis spatium eidem attribuunt, quod Nicephorus Callisti. Cæterum Thoniæ apologiam contra Baronium adornare conatus est Pagius. Ibid. Ιωάννης πρεσβύτερος καὶ πρωτέκδι κο;, etc, ἔτη δ', μῆνας. Sanctus Nicephorus in Chronographia huic Joanni annos quinque el menses novem assignat. Tabule insertæ Theophani idem annos sex attribuunt. At Joanmes, ut putat Pagius, successit Thome in episcopatu Constantinopolitano anno Christi 688, vel Sequenti. Moritur, ut idem scribit, anno Christi 674, ant circiter. Carierum pwrézdixo; dicitur primus defensor Ecclesia. Vide Ducangii Gloss. Græc. v. "Exd:x05. Itid. Κωνσταντῖνος καγκελλάριος, etc., ἔτη η', μῆνας ια', ἡμέρας ζ. Perperam hic Nicephorus Callisti huic Constantino annos octo, menSes undecim, et dies septem ascribit; nam in Tabulis Theophani insertis eide: assignantur anni dno. Sanctus Nicephorus in Chronographia ex editione R. P. Goar eidem attribuit annuin unum, menses octo, et dies septem: Constantinus quippe sedem Constantinopolitanam anno Christi 674 accepit: moritur vero anno 676, ut pluribus docel Pagius. Ivill. Θεόδωρος πρεσβύτερος, etc., ἔτη β'. Huic Theodoro in Tabulis Theophanis anni duo assignantur, quemadmodum et in Chronographia sancti Nicephori, nisi quod ibidem menses insuper tres eidem attribuuntur. At Baronias, qui anños decem Petro uni e decessoribus Theodori ademerat, loco annos duos, annos duodecim legendum contendit, et sic annos duodecim sedisse Theodo484 KOT; Tempylou Eto; &YOVto; TĒ; XXτριαρχίας τι, καὶ μετὰ τὴν σύνοδον πατριαρχήσαντος ¾àλz č:ŋ y'. Patriarcham nimirum agente in sancia ecumenica synodo Georgio, cujus patriarchatus annus tertius numerabatur: cuique post synodum alii tres in dignitate exacti sunt. In Tabulis Theophani inservis anni etiam sex Georgio attribuuntur. Georgius igitur anno Christi 678 patriarchatum suscepit. Moritur autem, sen, ut scribit hic Nicephorus Callisti, e sede pellitur, anno 685. Ibid. Καὶ ὁ Θεόδωρος πάλιν, etc., ἔτος α', µñvaç i'. Theodoro restituto N cephorus in Chronographia tam ex editione Scaligeriana quam R. P. Goar annum unum et menses tres assignal; at in nostra editione annus unus et menses decem eidem attribuuntur; et ita habuit exemplar, quo us is est Baronius. Verum hac in re potior fides habenda Theophani qui cunr in Tabulis tum ad 17 Constantini Pogonati Theodoro restituto annos tres Bascribit. Igitur Theodorus restitutus fuit post Georgium anno Christi 685. et pervenit usque ad aunuin 686. Fallitur itaque hic Nicephorus Callisti dum Theodori totum episcopatus tempus annis tribus et mensibus aliquot coarctat, ut ex prædictis liquet. runu asserit; sed falli hac in re doctissimum cardinalem ostendit Pagius: qui etiam scribit Theodorum thronum Constantinopolitanum nactum fuisse anno Christi 676, et ab eadem sede dejectum anno 678. Cæterum qua de causa Theodorus patriarchatu spoliatus fuerit, non satis inquet, eet Baronius id factum putet ob hæresis cau820). Ibid. G. Γεώργιος πρεσβύτερος, clc. ἔτη ς', nraç r'. Perperam huic Theodoro tribuuntur anni tres to:idemque menses in Chronographia sancti Nicephori ex editione R. P. Goar, et in nosira aunt duo, menses tres. Potior fides habenda bac in re Theophani qui ad annum 17 Constantini Pogonati lo jucns de Georgio ait, annum patriarchotus ejus tertium numeratum fuisse, cum ageretur sancta a comenica synodus, additque eidem post synodum alios tres in dignitate exactos esse: spev i aix oixoopsving ŒUVÒÒÝÐ Ibid. Παῦλος ἀπὸ λαϊκῶν, etc., ετη ς', μῆς raç n'. Totidem anni totidemque menses Paulo attribuuntur et in Chronographia sancti Nicephori. At Theophanes cum in Tabulis, tum ad annum 17 Constantini Pogonati eidem annos septem assignat. Igitur Paulus qui Theodoro successit anno Christi 686, mortem obiit anno 693. Cæterum quod dicitur Paulus ex laico a secretis electus, id etiam confirmat Agatho in sua Peroratione, ubi scribit, se cum eodem Paulo tum laico et imperatori a secretis, universa in sexta synodo mota, quæsitaque ordine assectatum esse, seque Actorum sexte synodi scribam exstitisse. Ibid. Καλλίνικος πρεσβύτερος, etc., ἔτη 13. Huic patriarchæ tam Nicephoras in Chronographia, quam Theophanes in Tabulis annos duodecim assignat. Successit quippe Paulo anno», Justiniani 2, Christi 693. Pellitur e sede Callinicus ac orbatus oculis Romam relegatur anno 1 Justiniani Rhinotmeti secundo imperant.s, hoc est, anno Christi 705. Cæterum non Callinicus patriarcha, ut putavit Baronius, sed Paulus synodo Trullane præfuit, uti pluribus ostendit Pagius. Ibid. D. Kuros πρεσβύτερος, etc. ἔτη ς'. Theophanes anno 1 Justiniani Rhinotmeti secundo imperantis, nimirum Christi 705, Cyrum in locum Callinici suffectum fuisse scribit: Ka! &vt`aštoù Kýρον ἐν τῇ νήσῳ Αμαστρις έγκλειστον όντα, ὡς προ σημάναντα αἱ ῷ τὴν τῆς δευτέρας βασιλείας ἀπ' κατάστασιν προεβάλετο. Et in ejus locum Cyrum quemdam in Amastri insula monachum inclusum, quod imperii secundo gerendi vaticinium edidisset, suffecit. Huic patriarchæ tam in Chronographia sancti Nicephori, quam in Tabulis Theophanis anni sex assignantur. At perperam idem Theophanes ad annum 11 Constantini Pogonati annos duos eidem patriarchæ attribuit. Pellitur autem a Philippico e sede Cyrus statim primo imperii ipsius anno; cujus quidem initium alii numerant a die 15 Augusti, alii a mense Decembri anni Christi 711. Ceterum Baronius huic patriarchæ titulum confessionis ascribit, et Boilandas ad diemi 8 Januarii eum inter sanctos collocat, quod Græer eodem die in Menæis eum celebrent tanquam religionis causa extorrem. μῆς Ιδια. Ιωάννης διάκονος, etc., έτη δ', νας..... Huic patriarchie tam in Chronographia sancti Nicephori quam in Tabulis Theopnant insertis anni tantum très assignantur. Idem habet laudatus Tucophanes in Chronico ad annum 17 Constantin Pogonati, ubi sic legitur: Metà ôì érŋ

ANS. BANDURI NOTÆ. cum suffecerunt, qui videlicet dominii sæcularis ambitione motus, cum Leonis impietati assentiret, falsus Constantinopolitanus episcopus est. Et quidem legendum esse, tỷ de x', non vero ut in textu editionis Regiæ habetur, 7, 6 suadent codex Barberinus, Miscella et Anast: s'us et quidem dies vicesima secunda mensis Januarii hoc anno cum Bominica concurrebit, qua ordinationes episcoporum fieri solitæ erant, ut supra sæpe monuimus. Moritur sa rilegus Anastasius anno 13 imperti Constantini Coprowymi, Christi 753, ut narrat Theophanes eodem loco. De morte Anastasii vide Breviarium historicum sancti Nicephori patriar chr CP. ex editione Petaviana pag 203. Y. TEREUTHENTO: Two, μstate Diva repμavy & beati Germani discipulum, et syncellum in ejus lo· and Kufixov, etc. Post annos tres vero mortuo Joanne, Germanus Cyzico translatus est, etc. At si initium primi anni imperii Philippici sumendum est a die 15 Augusti anni Christi 711, ut nonnulli putant, anni quatuor optime videntur attribni huic patriarchæ a Nicephoro Callisti; siquidem Philippicus, uti supra diximus, ipso sui imperii initio, dejecto e sede Cyro, Joannem quemdam, ut scribit Theophanes, improbitatis ac prava opinionis consortem in ejus locnm substituit: Kupov 6è òv m2τριάρχην ἐξώθησεν τῆς Ἐκκλησίας, καὶ Ἰωάννην τὸν αὐτοῦ συμμύστην καὶ συναιρετικὸν προεβάλετο. Cyro vero patriarchæ sede ab eo dejecto, Joannem quemdam improbitatis et pravæ opinionis consortem in ejus locum promovit. Germanus e Cyzicena metropoli transfertur atque in locum Joannis substituitur anno 2 Artemii, indictione decima tertia, mensis Augusti die undecimo, hoc est, anno Christi 715, ut tradit landatus Theophanes ad eumdem Artemii anmum: Τῷ δ' αὐτῷ δευτέρῳ ἔτει τῆς βασιλείας 'Αρτεμίου, τοῦ καὶ ᾿Αναστασίου, ιγ' εν δικτ., μηνὶ Αὐγούστῳ ια', μετετέθη Γερμανὸς ἀπὸ τῆς μητροπόλεως Κυζίκου εἰς ΚΠ. Eodem porro secundo anno imperii Artemii, qui etiam Anastasius, indictione decima tertia, mensis Augusti die undeci• mo, e Cyzicena metropoli CP. Germanus translatus est. Cæterum fallitur Baronius, uti optime monet et Pagius, dum Joannem hunc depositum fuisse ait, teste Theophane, cum Theophan's contraria scribat ad annum 17 Constantini Pogonati; quem quidem Theophanis locum paulo superius propominus. Zonaras Joannem post triennium exauctoratum fuisse narrat; verum cum nemo alius, quod sciam, hujus depositionis meminerit, potior procul dubio bac in re fides habenda Theophani. menses Col. 457 D. Γερμανὸς ὁ μέγας, etc. Στη ιέ. Theophanes ad annum 17 Constantini Pogonati et in Tabelis Germano patriarchæ annos quindecim assignat. At idem Theophanes ad annum 13 L-onis Isauri eidem annos quatuordecim, quinque, et dies tres attribuit. De hujus patriarchæ sedis tempore sic scribit Pagius: Quare cum episcopus Constantinopolitanus die 11 mensis Augusti anni Christi 715 consecratus fuerit Germamus, ut patet ex Theophanis capite pracedenti laudato loco, liquet Baronium sancti Germani ordinationem in annum 714 perperam contulisse; sic enim non annos quatuordecim, sed quindecim integros cum aliquot mensium appendice pontificatum tenuisset. Liquet secundo, loco horum verborum, dies tres, legendum esse cum Anastasio, auctore Miscelle, et Cedreno, dies septem. Sic Pagius. At perperam; nam mehus legendum dies tres siquidem a die 11 mensis Angusti, anni Christi 715, quo Germanus consecratus fuit epiScopus Constantinopolitanus ad diem 22, anni Christi 750, quo Anastasius in ejus locum suiſectus est, intercedunt anni quatuordecim quinque et dies tres. Ιδια. Αναστάσιος πρεσβύτερος, etc., ἔτη κδ', Huic impiissimo Anastasio annos viginti quatuor assignat et Theophanes non solum in Tabulis, sed etiam ad annum 17 Constantini Pogonati. Eumdem aunorum numerain ipsi attribuit sanctus Nicephorus in Chronographia ex nostra editione; al ex editione R. P. Goar anni 21 perperam eidem ascribuntur; siquidem Anastasius die vicesima secunda mensis Januarii anni Christi 730, in locom Germani depositi substituitur, ut scribit Theophanes ad annum 13 Leomis Isauri: T† &è ×ẞ' tTOÛ αὐτοῦ Ἰανουαρίου μηνός χειροτονούσιν 'Αναστάσιον των ψευδώνυμον μαθητήν και σύγκελλον τοῦ αὐτοῦ μακαρίου Γερμανού συνθέμενον τῇ Λέοντος ἀσεβεία διά φιλαρχίας κοσμικήν προχειρισθεὶς Κ11. ψευδεπί axono;. The autem vicesima secunda ejusdem mensis Januarii Anustusium falsi nominis virum, ivsius lidl. Κωνσταντῖνος μοναχές, ele, ἔτη ιβ'. Huic patriarch.e annos duodecim assignant sancus Nicephorus in Chronographia, et Theophanes cum in Tabulis, tum ad annum 17 Constantini Pogonati. Verum Pagius qui existimav t statim post mortem Anastasii suffectum fuisse in ejus locum Constantinum, hoc est, anno Christi 753, nec animadvertit post mortem Anastasii aliquot mensibus Ecclesiam Constantinopolitanam orbatam fuisse pastore, boc modo ratiocinatur: Constantinus monachus et episcopus Silei patriarcha Constantinopolitanus ab imperatore renuntiatus fuerat anno Christi 753. Mensis vero Augusti die tricesimo indictione quarta, hoc est, anno 766, imperatorem, ut scribit Theophanes, Constantino patriarchæ ejusdem sententiæ consorti arensatores subornasse, ipsum postea in exsilium misisse, et in ejus locumi mensis Novembris die decimo sexto quinte indictionis Nicetam consecratum fuisse; ideoque Constantinus sedit annos 13, non vero 12, ut legitur in Chronico Nicephori et in Tabulis Theophauis. At si Pagius non tantum Theophanis versionem, sed ipsum textum Græcum legisset, animadvertisset proculdubio imerpretem Comisisse in versione numerum indictionis, qui sane in textu Græco septenarius reperitur; insuper ex codem Theophanis loco, nimirum ad annum 15 Constantini Copronymi intelligere facile potuit Pagins, et Anastasium obiisse hoc ipso anno, et conciliabulum indictum fuisse, ac celebrari cœplum a mensis Februarii die decimo, indictione septima, hoc est, anno Christi 754, et sub finemi illius conciliabuli die octavo mensis Augusti ejusdem anni, Constantinum hune renuntiatum fuisse ab imperatore patriarcham: sic ibi landatus Thephanes, postquam de Anastasii morte locutus esset, subjungit: Τῷ δ' αὐτῷ ἔτει Κωνσταντίνος ὁ δυστυ βῆς κατὰ τῶν ἁγίων καὶ σεπτῶν εἰκόνων παράνομο συνέδριον ὅλη ἐπισκόπων συνέλεξεν ἐν τῷ της Ι.. ρείας παλατίῳ, ὧν ἐξῆρχεν Θεοδόσιος ὁ Ἐφέσου, τις Αψιμάρου, καὶ Παστελλᾶς ὁ Πέργης· εἶ και ἑαυτοὺς τὰ δίξαντα δογματίσαντες μηδενός παρανο τος την καθολικῶν θρόνων, Ῥώμης φημί, 'Αλεξ. δρείας, καὶ ᾿Αντιοχείας, καὶ Ἱεροσολύμων, ἀπὸ ὅτ κάτην τοῦ Φεβρουαρίου μηνὸς ἀρξάμενοι, διήρκεσαν ἕως η' Αὐγούστου τῆς αὐτῆς ζ' Ινδικτιώνος· καθ' έ ἐν Βλαχέρναις ἐλθόντες οἱ τῆς Θεοτόκου πολέμια, ἀνῆλθεν Κωνσταντῖνος ἐν τῷ ἀμφωνι κρατών Κων σταντῖνον μοναχὸν ἐπίσκοπον γενόμενον του Συλαί υ, καὶ ἐπευξάμενος ἔφη μεγάλῃ τῇ φωνῇ· Κωνσταντί νου οἰκουμενικοῦ πατριάρχου πολλὰ τὰ ἔτη. Καὶ τῇ κι' τοῦ αὐτοῦ μηνός ανήλθεν ὁ βασιλεὺς ἐν τῷ φό σὺν Κωνσταντίνῳ τῷ ἀνιέρῳ καὶ τοῖς λοιποῖς ἐπ. - σκόποις, καὶ ἐξεφώνησαν τὴν ἑαυτῶν κακόδοξον αἵρεσιν ἐνώπιον παντὸς τοῦ λαοῦ, ἀναθεματίσαντε; Γερμανὸν τὸν ἁγιώτατον, καὶ Γεώργιον τὸν Κύπριο, καὶ Ἰωάννην τὸν Χρυσομέδαν Δαμασκηνὸν τὸν Μαν σούρ, ἄνδρας ἁγίους καὶ αἰδεσίμους διδασκάλους. Eodem etiam anno impius Constantinus adversus sanclas el venerandas imagines illegitimum trecentorum triginta et octo episcoporum in Hieria palatio coegit conciliabulum, cujus præses exstint Theodo- "

propositis intelliget, per plures menses vacasse tunc sedem Constantinopolitanam, et non nisi sub finem concilii Copronymiani Constantinum ab imperatore Copronymo nuntiatum fuisse patriarcham, Quod quidem accidit, scribit Theophanes, die octavo mensis Augusti, indictione septima, nimi. rum anno Christi 754, uti paulo superius demonstravimus, non vero anno 753, ut perperam Pagius existimavit. Restat modo ut videamus quo anno Constantinus e sede dejectus fuerit; quod quidem ipse Theophanes facile præstabit dum scribit ad annum 25 Constantini Copronymi, die tricesimo mensis Augusti, indictione quarta, hoc est, anno Christi 766, imperatorem Constantino patriarchæ ejusdem sententiæ consorti accusatores subornasse, ipsum primum in Hieriam, tum in Principum insulam exsulem deportari sanxisse. Unde Equet Constantinum sedem Constantinopolitanam obtinuisse annis duodecim, et diebus octo. Cuterum de hujus sacrilegi Constantini miserria morte legendus Theophanes ad annum 27 ejusdem Augus i. sins Ephesi episcopus Apsimari filius, et Pastillas non duximus Satis quidem superque quispiam ex Pergensis antistes. Isti privatas suas sententias privala auctoritate sancientes, nullo catholicarum sedim, Roma, dico, Alexandria, Antiochiæ et Hierosolymorum præsente a mensis Februarii die decimo f cto initio ad Augusti diem octarum cœptis institerunt eadem indictione septima; qua ad Blachernas convenientibus istis Deiparæ adversariis; Constantinus Constantinum monachum, qui Syla'i episcopus fuerat, manu tenens, conscendit ambonem, et clara elataque voce votis conceptis bene precatus: Constantino, inquit, acumenico patriarcha multi anni. Et vicesimo septimo mensis Augusti, imperater in forum progressus cum sacrilego Constantino et reliquis episcopis, qui omnes pravam suam hæresim coram universo populo promulgaverunt, et sunctissimum Germanum, Georgium Cyprium, Joannem Chrysorrhoam Damascenum Mansuris filium, viros sanctos, et venerandos doctores, anathemate ferire ausi sunt. Eadem fere narrat et sanctus Nicephorus in Breviario historico, postquam de morte Anastasii patriarche disseruisset pag. 203 editionis PetaVianæ. At idem Nicephorus in Opere mis. cui tituAus: Liber Antirrheticus, cujus duæ partes. Prima: Refutatio ét eversio decreti illegitimi et pseudonymi, quod promulgatum est ab iis qui catholicam et apostoliam Ecclesiam deseruerunt, et aliena sententie se accommodurunt ad evertendam divini Verbi incarnationem. Pais altera: Refutatio testimoniorum quæ Iconsmachi contra imagines protulerunt. lloc, inquam, in opere parte prima cap. 2, laudatus Nicephorus expresse tradit, concilium Copronymianum acephalum fuisse; habitum enim esse Constantinopolitana se le vacante, nec creatum esse novum patriarcham nisi sub finem coneilii, Sic ibi ille loquens de episcopis qui illi conciliabuio interfuere, de Constantino Copronymo, necnon de concilio Copronymiano: Οὗτοι δὴ οὖν οἱ zov ispov xwpwv xal mavibe ispatixov xai Xpiστιανικοῦ λόγου μακρὰν τὴν κατὰ τῶν ἁγίων φέρουσι ψήφον, ήγε δια καὶ διδάσκαλον τῆς ἀσεβείας τὸν ἐποσεβείᾳ βεθημένον μετὰ τῆς ἐνδοθείσης αὐτῷ παροράσει θεού εξουσίας. Τοῦτο τοίνυν τὸ ἄθεον ἐργαστήριον ἀκέφαλον ταῖς ἀληθείαις καὶ ἄχρηστον καὶ ἀπαραδοτον, ἵνα τοῖς αὐτοῖς ἐκείνων λόγοις χρησώμεθα, δικαίως ἂν καλοῖ:ο. Ἐπεὶ καὶ ὁ τῆς βασιλευούσης υμόνος ἀρχιερέως ἔρημος τὸ τηνι κάθε ἐτύγχανε. Καὶ γὰρ ἐπὶ τέλει των παρ' αὐτοῖς σκευωρηθέντων αναγορεύει και προχειρίζεται ὁ Μιμώνα, τὸν ὁμώνυμον Κωνσταντῖνον, τὸν δύστη ναν ὄντως καὶ τρισάθλιον, ἀθύμως καὶ ἀνιέρως, ἐπὶ αλεύρῳ τῆς ψυχῆς καὶ του σώματος, της βασι λίδος ἐπισκοπου· οθεν καὶ τοῦ τῶν Ῥωμαίων ἱερομύστου πλείστας σας βρεις κατέχει· πολλάκις παρ' οὐτοῦ ἐπὶ τῇ κακοδοξίᾳ ἐπιλεγμένος. lli igitur a sucris locis omnique sacerdotan ac Christiano statu procul dissiți, în sanctos sententiam ferunt, impicatis suæ ducem ac magistrum nucli impietate celebrem, post quam permittente Deo imperium adeptus est. haque impia hac officina vere cupr.is expers, inutilis ac traditione destituta (ut ipsorum verbis utamur) merito vocaretur. Quandoquidem et sedes Constantinopolitana tunc temporis vacavit. Nam sub prem eorum qua ipsi impie moliti sunt, Mamonas, cognommem sivi Constan inum, in¡elicem sane ac miserrimum, nefurie ac impie episcopum Constantinopolitanum renuntiat ac creat, in unima ac corpēris sui exitium. Unde et a Romano antistite plurimus contumelias retulit: sepenumero ab ipso ob pravam doctrinum reprehensus. Sie sanctus Nicephorus in landa o opere mis., ubi quamplurima aka ignota habentur spectantia ad concidium Copronymianum. Sed quia propediem pra dictum opus sanett Nicephori painiarchæ Constantinopolitani, una cum ālis ommibus ejusdem sancti operibus tum editis cum ineditis typis manuabumus, duobus in ¡orio tomis, ideo hic plura exscribere necessarium esse Col. 460 Α. Νικήτας Ολαδίας εὐνοῦχος, etc., μῆνας δ'. Η:ε μια Ghading, cum sit repetitio omnino inutilis, legendum puto záto; vel Συλάτος, aut ὁ ἀπὸ Σκλάβων, ut habetur apud Theophanem, vel ó áñó Línáłwy, ut legitur” m alus Catalogis Fatr. Constantinop.; nam Nicetas iste eunuchus a Sclavis originem ducebat. Numerus autem annorum sedis hujus patriarchæ, cum cussit mutilus in codice regio, supplendus est ex Chronographia sancti Nicephori, et ex Theophane. Iluie porro patriarchæ laudatus Theophanes cum in Tabulis, tum ad annum 17 Constantim Pogonati annos quatuordecim assignat. Sanctus vero Nicephorus editione R. P. Goar annos quindecim eidem ascribit; ex nostra vero editione annos tredecim et menses quatuor. At certum est ex Theophane auno 27 Constantini Copronymi Nicetam eunuchus consecratum fuisse patriarcham Constantinopoli tanum die decimo sexto mensis Novembris, indictione quinta, hoc est, annis Christ 766. Tị, k ἐκκαιδεκάτῃ Νοεμβρίου μηνός τῆς πέμπτης ναι· κτιῶνος ψήφῳ του βασιλέως χειροτονεῖται Νικήτας ὁ ἀπὸ Σκλάβων εὐνοῦχος ἀθέσμως πατριας, που Κωνσταντινουπόλεως: Caterum mensus Novembris die decimo sexto ejusdem quintæ indictionis Nicetus a Sclavis originem ducens eunuchus præter fas canonum Constantinopolitanus patriarchu imperatoris suffragio Consecratur. Fallitur ergo sanctus N.cephorus dum ait in Brev.ario historico, pag. 230 editionis Petavianæ, et Constantini depositionem, et Nicetæ electionem contigisse Angusto mense, indictione quarta; quippe Constantinus deponitur, uti supra ex Theophane diximus, d.e tricesimo mensis Augusti, indictione quarta; Nieetas vero consecratur, uti hie demonstravimus, die decimo sexto mensis Novembr.s, indictione quinta. Moritur autem Nicetas eunuchus, ut scribit Theophanes ad annum 5 Leonis, die sexto Dominico mensis Februarii, indictione tertia, nimirum anni Christi 780. Τῇ δὲ ἕκτῃ τοῦ Φεβρουαρίου μηνὸς τῆς γ' Ινδικτιώνος ἡμέρα Κυριακή της Τυροφάγου τέθνηκεν Νικήτας ὁ ἀπὸ Σκλάβων ευνούχος πατριάρχης Κ. Mensis autem Februarii die sexto, eoque Dominico, indictione tertia, die Dominico, quo ante Quadragesimam ultima caseum comedendi fit potestas, Nicetas genere Sclavus, cunuchus, Constantinopolitanus patriarcha diem extremum obiit. Hinc igitur manifesto liquet Nicetam hune Ecclesiam Constantinopolia - nam rexisse annis tredecim mensius quatuor, utrinque incompletis, ut habetur in Chronograph-a sancti Nicephori ex nostra editione, ubi eidem anni tredecim el menses quatuor assignantur. Perperam itaque în eadem Chronographia ex editione R. P. Goar Luic ant quindecim attribuuntur.

ANS. BANDURII NOT.E. 49) Col. 460, A. Havloç & Kúzpioç, etc. Ern ɛ'. Nicephorus, in ejus locum sufficitur Theo lotus Huic patriarchæ annos quinque assignat et Theophanes cum in Tabulis, tum ad annuin 17 Cons'antini Pogonati. Sanctus Nicephorus vero In Chronographia ex nostra editione annos quinའ་་༩. nuenses. sex eidem attribuit: ex editione R. P. Goar annos qui que et menses octo. Verun Pagius ibidem loco annos 5 legendum ait annos. sexto enim, inquit, die Februarii anni Christi 780, quo ejus decessor vivere desiit, ad mensein Septembrem præsentis Christi anni, elapsi sunt anni quatuor, et menses octo, utrinque incompleti. Sic Pagins. Carterum Theophanes ad annum 5 Leonis, postquam de morte Niceta eunuchi, quæ contigit die sexto mensis Februarii, indictione tertia, anno Christi 780, foentus esset, Secunda, inquit, jejuniorum Dominica Paulus Cyprins vel invitus patriarcha Constantinopolitanus instituitur: Καὶ τῇ δευτέρα Κυριακῇ τῶν νηστειῶν Παῦλος ὁ τίμιος ἀναγνώστης ὑπάρχων Κύπριος τῷ γένει, λόγῳ καὶ πράξει διαλάμπων, μετὰ πολλὴν παραίτησ, διὰ τὴν κρατοῦσαν αἵρεσιν, βία πολλή, VELOCITOVELTAL Xpans KII. Secunda vero jejuniorum Dominica Paulus venerabilis lector, Cyprius natione, doctrina et virtute præstans, quamvis ob hæresim, quæ tunc obtinebat, multum reluctaret, imo vim omnino passus Constantinopolitanus patriarcha instituitur. Idem Theophanes ad annum 4 Constantini filii Irenes Pauli mortem indicat Inquiens die tricesimo primo mensis Angusti indictione septima, hoc est, anno Christi 784. Panlum Cyprium, cum in morbum incidisset, inscia Irene emperatrice. throno nuntium remisisse, et in Flori monasterio monasticum habitum assumpsisse, et hand diu post ad Deum migrasse. Ibid. Taçúơíos, etc., črn xa'. Tarasio patrarche annum et viginti assignat et Theophanes sic etiam habet et sanctus Nicephorus in Chronographia, nisi quod eidem insuper dies duos attribuit. At Tarasium anno uno et viginti, mensibus duobus, non vero diebus administrasse Ecclesiam Constantinopolitanam colligitur ex eodem Theophane: quippè Tarasius renuntiatus fut patriarcha Constantinopolitanus, ut scribit laudatus Theophanes ad annum 5 Constantini filii Irenes, die quinto supra vicesimum inensis Decembris, indictione octava, hoc est, anno Christi 784. Moritur autem Taras.us, ut tradit idem scriptor, ad annum 4 Nicephori, die vicesimo quinto meusis Februari, indictione decima quarta, videlicet anno Christi 806. Ignatius item daco….us în Tarasii Vita, cap. 11 ail cum e vita migrasse hac ipsa die Februarii, postquam viginti et duus annos pontificalem cathedra decorasset. d. Niangópoc, clc., Ern. Theophanes ad annum 17 Constantini Pogonati Nicephoro annos octo assignat; at in Tabulis ipsius anni no - vem eidem atribuuntur. Ignatius vero diaconus in Via sancti Nicephori ei annos novem, uno mense dempto, adscrib‍t: quem quidem numerum optime quadrare scribit Pagius ad auntm Christi 814, Siquidem, it tradit Theophanes, ad annum 6 Nicepaori neperatoris, sanctus Nicephorus electus fuit patriarcia Constantinopolitanus mensis Aprilis de duodecima magna l'aschatis Dominica, indictione decima quarta, nimirum anno Christi 806. Digni - Tate autem motus est Nicephorus et in exsilium missus, ut scribunt Theophanes presbyter in Oraone de Translatione ejus reliquiarum et Ignaus diaconus in ipsius Vita, die 15 Martii anni Christi 815. Sed quia de hujus sancti patriarchæ anm.s ac scriptis pluribus acturi sumus in Præfatione ad ejusdem Opera, que propeniem typis mandabimus et quorum conspectum paucisab bine ammis edidimus, ideo bic pauca, quæ diximus, suflicient. 11. Β. Θεόδοτος ο Μελισσηνός, etc., iʊŋ ç'. Statim ac ejectus fuit in ex iltum sanctus PATROL. GR. CXLVI. pseudo-patriarcha, ut scribit Ignatius diaconus in Vita sancti Nicephori num. 73. Hune Cassiteram cognominatum ait Leo Grammaticus in Leone Armeno, pag. 446. Sed eam pluribus describit Anonymus continuator Theophanis, pag. 441, qui etiam tradit ordinationem ejus factam Paschatis festo; Pascha autem incidebat anno Christi 815, in diem primum mensis Aprilis. Moritur autem impius Theodotus anno Christi 821, ut apparet ex Syméone logotheta, qui in Michaele Balbo, pag. 412, antequam Theophili inaugurationem narrasset que contigit anno Christi 821, eo tempore, inquit, s'immum sacerdotium Antonius Sylæi tenebat. Igitur Zonaras, qui Theodoto annos sex optime assignat, perperam ejusdem mortem tardius differt. Ibid. Αντώνιος ἐπίσκοπος Συλαίου... etc., Ern ir'. fluic patriarchæ annos tredecim et Zonaras ascribit. In Appendice ad Chronographiam sancti Nicephori anni duodecim eidem assignantur. Et hic quidem numerus optime quadrare videtar si anni "duodecim utrifque incompleti dicantur; Antonius quippe, uti capite præcedenti diximus, pontificatum iniit anno Christi 821. Moritur autem anno 832, cam Joannes seu Jannes, qui ei in pontificatu successit, ordinatus fuerit mensis Aprilis vicesima prima, die Dominica, ut scribit continnator Constantini Porphryrogeniti, ejusdem anni. Cæterum falluntur Curopalata et Cedrenus qui Antonii patriarche nullam mentionem faciunt; cujus quidem praeter alios scriptores meminit et Theophanes presbyter in oratione de Translatione reliquiarum saneti Nicephori; Nicetas item in Vita sancti Ignatii patriarchæ CP., ubi Antonium hunc cognominatum fuisse Byrsodepsam tradit. Ibid. Twiring d_xx! 'Turris pártis, etc., ἔτη ή, μῆνας γ. Zonaras pag. 153 perperam Joanni annos tantum sex attribuit. Melius autem in Appendice ad Chronographiam santti Nicephori huic patriarchæ anni novem assignantur. Joannes porro, ut tradit continuator Constantini Porphyrogeniti, ordinatus fuit mensis Aprilis vicesima prima, die Dominica, hoc est, anni Christi 832. Fallitur igitur Baronius qui initium pontificatus Joannis anuo 855 consignat, uti optime monet Pagius. Pellitur aute i e sede Joannes cum in he resi esset obstinatos paulo post mortem Theophilī, hoc est, auno Christi 842, ati apparet ex conti. nuatore Constantini Porphryrogeniti, et ex infra dicendis; unde etiam liquet Joannem annos decem incompletos sedisse. Ceterum de hoc Joanne seu Janne patriarcha pluribus agit laudatus Scriptor anonymus pag. 96. Ind. Μεθόδιος, etc., στη δ', μῆνας β. Ιu Appendice ad Chronographiam sancti Nicephori Melbodio anniquatuor et menses tres assignantur; verum Pagins “Methodiuni sedisse ait annis quatuor et viginti sex diebus, die emortuali excluso; quippe a die 12 Februarii in quam Dominica incidebat anno Christi 842, et qua Methodium ordinatum fuisse apparet ex continuatore Constantini Porphyrogeniti, ad diem 14 Junii, qua Methodius obiisse dicitur in Vita sancti Joannicii abbatis apud Surium ad diem 4 Novembris, hoc est, anno Chiristí 846, ut scribit laudatus Pagius, intercedunt - anni quatuor, menses quatuor, et viginti sex dies, die emortuali excluso. Ibid. C. Ιγνάτιος, etc., ἔτη ια'. In Appen. dice ad Chronographiam sancti Nicephori Ignatio anni undecim et menses quinque assignantur. Auctor Libelli synodici, qui co tempore vivebat, annos undecim, menses quatuor, dies ginti eidem attribuit. Nicolaus vero papa in epistola 2 ad imperatorem Michaelen ait, Ignatium per duodecim fere annos regiæ urbis innocue sacerdotium egisse. Certum tamen est,

et admirabilis inter patriarchas Antonii. In hac quidem oratione Antonius ob egregias ipsius virtutes, præsertim liberalitatem in pauperes valde celebratur. ut scribit Pagius, Ignatium anno Christi 846, die Vita encomio contextu, magni in'er Dei pontifice: quarto mensis Julii, in quam Dominica incidebat, ordinatum fuisse: et eumdem postmodum e sede pulsum anno 857 die vicesima tertia mensis Novembris. Unde liquet auctorem Libelli synodici op. time Ignatio amos undecim, menses quatuor, et dies viginti assignasse; et eodem anno Theodoram ex aula, et Ignatium e sede Constantinopolitana ejectos fuisse, uti laudatus Pagius pluribus demonstrat. Col. 460, C. Pátios, elc., ětη ď. Photius, ut scribit Nicetas in Vita sancti Ignatii patriarchæ CP. hactenus laicus, ordinatus fuit a Gregorio Asbesta Syracusano archiepiscopo, qui ab aliquot annis a sancto Ignatio dignitate ob improbitatem motus erat; et quidem Photius hunc in modum, ut idem scribit, ordinatur: primo die monachus ex laico, altero lector, tertio subdiaconus, quarto diaconus, quinto presbyter, sexto denique, Decembris die 25, Natali Christi sacro, auni scilicet Christi 857, episcopus consecratur. Pellitur autem e sede Photius a Basilio Macedone et in monasterium Scepen relegatur postero die quam renuntiatus erat imperator idem Basilius, ut scribit laudatus Nicetas, hoc est, die vicesima quinta mensis Septembris anni Christi 867. Igitur Photius sedit annis novem et mensibus novem. Ibid. Ιγνάτιος πάλιν έτη ια'. S. Ignatius in sedem restituitur, ut scribit Nicetas Paphlago in ipsius Vita, die 23 mensis Novembris, anni scilicet Christi 867, cum per annos undecim utrinque incompletos absque episcopatu vixisset. Moritur autem Ignatius, ut scribit idem Nicetas, die 23 mensis Octobris, anni Christi scilicet 877, ut at Pagius. Itaque Ignatius præfuit iterum Eccle. siæ Constantinopolitanæ annis novem mensibus undecim. Ibid. Φώτιος πάλιν ἐπὶ Λέοντος τοῦ Σοφοῦ Ern. Photius, mortuo Ignatio, iterum sedem Constantinopolitanam occupal, nou.jum toto triduo elapso a morte Ignatii, ut scribit Nicetas in ejus Vita, die scilicet vicesima sexta mensis Octobris anni Christi 877. Pellitur autem e sede Photius a Leone Philosopho, ut scribit Leo Grammaticus, et in Armeniacorum monasterium, Bordi dictum, relegatur anno Christi 886, ut constabit ex iis quæ dicturi sunius de Stephano, qui ei in patriarchatu successit. Ibid. Στέφανος ὁ ἀδελφὸς Λέοντος ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτη γ. Stephanus Basilii Macedonis filius post patris obitum, a Leone Pailosopho fratre patriarcha renuntiatur, qui, ut scribit Leo Grammaticus, imminentibus Christi Natalitiis, patriarcha consecratus est a Theophane primæ post patriarcham sedis episcopo, anno scilicet Christi 886. Georgius item Monachus Stephanum ante Christi Natalem patriarcham ordinatum fuisse tradit. Perperam autem hujus patriarchæ sedis tempus intra triennium concludunt Nicephorus Callis:i et Cedrenus; siquidem Stephanus throyum Constantinopolitanum tenuit annis sex, mensibus quinque; ut produnt Leo Grammaticus, continuator auonymus Theophanis, Symeon logotheta, et Georgius Monachus; qui sane mense Maio anni octingentesimi nonagesim tertii ad Deum migravit, ut ostendit Pagius ad annum Christi 888, quo anno perperam Stephani morsa Baronio consignatur. Ibid. Αντώνιος ο Καυλέας ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ En B. Sanctum Antonium Cauleam renuntiatum fuisse patriarcham mense Maio anni Christi octingentesimi nonagesimi tertil; fatis vero funetum anno 895, pluribus ostendit Pagius ad annum Christi 890. Cæterum hujus sancti patriarchæ memoria colitur cum a Græcis tum a Latinis die 12 mensis Februari; et in Actis Bollandiamis ad eamdem diem Februarii recitatur: Nicephori, beatissimi philosovhi et oratoris Oratio funebris, seu Ibid. Νικόλαος ὁ ἀπὸ Μυστικῶν ἔτη u. Huic patriarchæ annos undecim et Zonaras assi gnat; Nicolaus quippe mysticus ordinatur patriarcha Constantinopolitanus anno Christi 895, ut scribit Symeon logotheta, qui Antonii mortem et hujus ordinationem cum anno Leonis decimo copulat. Pellitur autem Nicolaus in exsilium a Leone quod ejus quartas nuptias improbaret, ac propterea eumdem Ecclesiæ liminibus excluderet, anno Christi 906, uti plurium scriptorum auctoritate docet Pagius. Ibid. b. Ευθύμιος, ele. Στη ε, ήμισυ. Ευthymius Syncellus, vir religiosus ac pius, eodem tempore quo in exsilium missus fuit Nicolaus, renantiatur a Leone imperatore patriarcha Coustantinopolitanus. Pellitur vero postmodum in exsil.um Enthymius ab Alexandro ipso imperii ejus initio, anno scilicet Christi 911, uti ex dicen.lis patebit. Ibid. Νικόλαος αὖθις, elc.. Ern 1. Alexander imperator ipso imperii initio, pulso e sede Constantinopolitana Euthymio, Nicolaum Mystic in eamdem restituit anno Christi 911, ut scribunt incertus continuator Theophanis pag. 233, Symeon logothera pag. 471, et Georgius Monachus pag. 563. Verum in epistola ad papam Romanum, quam Latine Baronius edidit ad annum 912, Nicolaus ipse testatur restitutum se fuisse ab Ipsomet Leone: Ille vero (Leo) antequam e vita migraret, agnorit flebiliter errorem suum, veniamque a Deo petiit, me inter primos hortatore et deprecatore (aderum enim tunc forte ab exsilio revocatus, ab eoque Ecclesiæ gubernationi restitutus), etc. Sed huic difficultati præsto occurrit Pagius inquiens: Sed auctores isti cum Nicolao conciliari possunt, licet fatendum sit, eos subobscurius locutos. Georgius enim Monachus in Leone, num. 44, refert, hunc imperatorem cœliaco morbo ægrotantem, Alexandrum fratrem suum imperii clavo præfecisse. Quare, vivente adhuc Leone Alexandri opera Nicolaus ex exsilio revocatus est, et gubernationi Ecclesiae Constantinop. restitutus. Georgius Monachus in Alexandro num. 4, de hoc imperatore scribit: Millens vero adduxit Nicolaum ex Galacrenis, dejecto Euthymio patriarcha eumdemque Nicolaum in patriarc..alem sedem denuo restituit. Habitoque in Manaura conci - lio, adductoque Euthymio e Steno, Agathique monasterio, sedens ipse Alexander cum Nicolao patriarcha, depositionem ipsins peregere. Narratis juriis un.e Euthymio illatis, subdit: Rursusque ad Agathi relegatus est, καὶ πάλιν εἰς τὰ Ἀγαθοῦ. Ex his verbis apparet, Euthymium bis in exsilium actum. Primo vivente Leone, quod Georgius manifeste supponit, cum ait mortuo Leone adductum esse Enthymium ex Steno, Agathique monasterio, et relata solemni ejus depositione subjungit, rursusque ad Agathr relegatus est. Sic Pagius; qui procul dubio egregie fallitur, dum ita locum Georgii monachi intelligit, cum ille omnino diversa dicat. Landatus quippe scriptor mortuo Leone Nicolaum ex Galacrenis adductum esse tradit, non vero Euthymium ex Steno; cum tunc primum postquam restitutus fuit Nicolaus, Euthymius in Stenum relegatus fuerit; quem quidem postmodum coacto in Magnaura concilio ex Steno adductum corain omnibus deposuit, ac innumeris injuriis eidem illatis rursus ad Agathi monasterium ablegavit. Sic Georgius: Εβασίλευσεν ᾿Αλέξανδρος ὁ υἱὸς Βασιλεία, έτος ἐν ἡμέρας κθ', σὺν Κωνσταντίνῳ υἱῷ Λέοντος. Αποστείλας δὲ ἤγαγε Νικόλαον ἐκ Γαλακρηνών, καταγαγὼν Ευθύμιον πατριάρχην, καὶ ἐνευρόνισε το δεύτερον τὸν αὐτὸν Νικόλαον πατριάρχὴν· ἐποίησε

ANS. BANDURIJ NOTÆ. 'Februarii anni Christi 933. qua Theophylactus ordinatus fuit patriarcha CP., retrocedas per annum unum, et menses quinque, quibus Ecclesia CP. pastore viduata mansit, pervenies procul dubio ad diem secundum mensis Septembris anni 931. Itaque anni tres, quibus Tryphon præfuisse dicitur, integri non fuere. Cæterum qua fraude Tryphon coactus fuit abdicare patriarchatum CP, et cur frans ei structa, pluribus narrat Symeon logotheta pag. 487 et 488, quæ cum sint longiuscula hic non exscribo. Ibid. Θεοφύλακτος, etc. ἔτη κγ', ἡμέρας κε'. Theophylactus ordinatur patriarcha Constantinopolitanus die secunda mensis Februarii îndictione sexta, hoc est, anno Christi 933, ut scribunt incertus continuator Theophanis, Symeon logotheta, et Georgius monachus. Moritur patriavcha. Theophylactus, ut scribit Cedrenus, die 27 mensis Februarii indictione 14, nimirum anno Christi 956. Huic patriarchæ annos viginti tres, et dies viginti quinque assignat et laudatus Ce drenus; scriptores vero post Theophanem sæpe a nobis citati numero rotundo loquentes eidem annos viginti quatuor attribuunt. Cæterum hujus patriarchæ perditos mores pluribus laudatı scriptores describunt. δὲ ταλέντιον καὶ σύνοδον 'Αλέξανδρος ἐν τῇ Μιναύ- gius Monachus. Igitur si a dic secuin la mensis ρι, ἀγαγὼν Εὐθύμιον ἐκ τοῦ Στενοῦ ἀπὸ τοῦ ᾿Αγατοῦ. Καὶ συγκαθίσας ἅμα Νικολάῳ πατριάρχῃ, ἐποιήσαντο τὴν κατ' αὐτοῦ καθαίρεσιν, ἀτίμως ἀποτίλ. λοντες τοῦ ἱεροπρεποῦς καὶ ἀξιαγάστου ἀνδρὸς τὴν τιμίαν αὐτοῦ γενειάδα, καὶ ἄλλας τινας ξέρεις και ποινὰς αὐτῷ ἐπιφέροντες, ἃς ἡσύχως καὶ πράως ὑπέμεινεν ὁ τίμιος καὶ ἱερὸς ἀνήρ. Καὶ ὑπερωρίσθη πάλιν εἰς τὰ ᾿Αγαθοῦ, ἔνθα καὶ τελευτήσας, κατατί θεται ἐν τῇ αὐτῇ μονῇ ἐν τῇ πόλει εἰς τὰ Ψαμαθίου. Imperavit Alexander Basilii filius annum unum, dies viginti novem cum Constantino Leonis filio. Millens vero adduxit Nicolaum ex Galacrenis, dejecto Euthymio patriarcha; eumdemque Nicolaum in patriarchalem sedem denuo restituit. Habitoque in Manaura concilio, adductoque Euthymio ex Steno, Agathique monasterio, sedens ipse Alexander cum Nicolao patriarcha, depositionem ipsius peregere, indignis modis vellentes sacri viri, ac decori, digneque suscipiendi, venerabilem barbam, aliasque quasdam injurias ac pœnas illi inferentes, quas vir venerabilis ac sacer sedato, ac silentio, placideque ferebut. Rursusque ad Agathi relegatus est; ubi et vita fun - ctus, deponitur in suo monasterio in urbe ad Psama. thi ædes. Ita et incertus continuator Theophanis pag. 233, necnon Symeon logotheta pag. 471, nisi quod hic secundus addit statim id factum ab Alexandro: Ο οὖν 'Αλέξανδρος ἀποστείλας εὐθὺς, etc., hoc est, statim post Leonis obitum, vel statim ac una cum Constantino post Leonis mortem imperare coepit. Huic patriarchæ annos tredecim attribuunt etiam incertus continuator Theophanis, et Georgins monachus. At melius Symeon logotheta huic annos 14 assignat; quippe Nicolaus restitutus fuit in sedem ab Alexandro imperatore, anno Christi 911, usi supra demonstravimus; obiit autem idem patriarcha, ut ipsi scribunt, die quinta decima mensis Maii, indictione tertia decima, hoc est, anno Christi 925, unde anhos 14, et non 13, eum sedisse necessario dicendum est. Geterum scribæ incuria legitur in Symeone logotheta!vôixtiwvo; y', pro ty. Perperam et Baronius Nicolai patriarchæ · mortem ad annum Christi 950 distulit, uti ex dictis liquet. Col. 460, D. Στέφανος μητροπολίτης, etc., στη B, unraç a. lluic patriarche annos duos et menses undecim assignant et incertus continuator Theophanis, Symeon logotheta, et Georgius monachus. Stephands quippe, ut tradunt landati scriptores, renuntiatus fuit patriarcha Constantinopolitanus Augusto mense indictione tertia decima, hoc est, anno Chris i 925. Moritur autem die quinta decima mensis Julii, ut ait incertus continuator Theophanis, seu die decima octava ejusdem mensis, ut scribit Georgius monachus, aut, ut tradit Symeon logotheta, die decima octava mensis Junii, indictione sexta;, at pro sexia - gendum esse prima, hoc est, anno Christi 928, nemo non videt: nam a mense Augusto anni Christi 923, quo electus fuit Stephanus, ad mensem Julium anni 928, intercedunt anni duo et menses undeçim. Cæterum numerus indictionum apud scriptores illius ævi passim corruptus deprehenditur unde necessario supplendus est ex.conjectura. luid. Ipswr μorazós, etc., Ben y'. Try. phon ordinatus fuit patriarcha Constantinopon. lanus, ut tradunt sæpius laudati scriptores, p.st Theophanem, die quarta decima mensis Decem bris, indictione prima, non vero sexta, ut apud eosdem legitur, hoc est, anno Christi 928. Tryphon vero per fraudem depositus indictione quarta, hoc est, anno Christi 931, ut scribit Symeon logotheta, pag. 489. Post hujus abdicationem Ecclesia Constantinopolitana viduata fuit pastore annum unum menses quinque, ut tradunt incertus continuator Theophanis, Symeon logotheta et Geor- ▷ Col. 461 A. Hoлúsværoc, etc., Ern 18. Sanctus Polyeuctus ordinatur patriarcha Constantinopolitanus die tertia mensis Aprilis indictione 14, ut scribit Cedrenus; quo quidem anno scilicet 956, feria quinta iu Cœna Domini cum die tertia Aprilis concurrebat. Moritur sanctus Polyeuctus die tricesima quinta a quo acclamatus fuit imperator Joannes Zimisces, ut scribunt Cedrenus ei Zoniras; quod quidem accidit die undecimaa men-is Decembris anni Christi 969. Igitur Polyeucti mors contigit circa diem 16 mensis Januarii anno 970, cum sedisset, ut ex dictis patet, annis tredecim, mensibus novem, et diebus tredecim. Ibid. Βασίλειος ή Σκαμανδρηνός, etc., ἔτη 8. Basilius Scamandrenus ordinatur patriarcha Constantinopolitanus Dominica Orthodoxiæ, at scribit Leo diaconus in Historia ms. Festum au· tem Orthodoxiæ incidebat hoc anno nimirum Christi 970, in diem 13 Februarii, qua Quadragesima Dominica prima fuit. Pellitur autem e sede B.silius et in exsilium mittitur anno Christi 974, ut scribit Pagius; qui hujus rei testem Leonem diaconum citat, qui de Basilii morte agit cum de iis quæ anno 974 gesta fuere, loquitur. Igitur si hoc anno e vivis Basilius excessit, anni quatuor qui eidem assignantur cum a Zonara, tum hic a Ñ¡- cephoro Callisti, certe utrinque imcompleti fuere. luid. Αντώνιος ἡγούμενος Στουδίου, etc., έτη 5'. Antonio Studitæ annos sex attribut et Zonaras: qui quidem anni utrinque fuerunt incompleti, ut patebit ex iis quæ dicturi sumus de ejus successore Nicolao ex Cedreno et Zonara: Antonius quippe ipso inito anui Christi 974, patriarcha CP. renuntiatus fuit; anno vero 979 ineunte patriarchatum abdicavit. Λυκ. Νικόλαος ὁ Χρυσοβέργης, etc. Tu tum hoc caput quod cam a librario, tum a typographo depravatum fuit, ita restituendum: Νικόλαος ὁ Χρυσοβέργη, ἐπὶ τῶν αὐτῶν βασιλέων, τῆς Ἐκκλησίας ἐπὶ χρόνοις δ καὶ ἡμίσε: ἀποιμάντων μεινάσης, στη ιβ', μηνας η'. Quare sic interpretamur: Nicolaus Chrysoberges sub iisdem imperatoribus, cum Ecclesia pastore caruisset ad annos quatuor, et dimid.um, præfuis annis duodecim mensibus octo. Et ita legendum etiam supra in versione. Nam Antonius Studita, uti supra diximus, anno nongentesimo septuagesimo nono ineunte abdicavit patriarchatumi: tum Ecclesia CP., ut scribit etiam Cedrenus, cum per annos quatuor et dimidium

vacasset, paulo post medium annum nongentesi- fuisse, et Joannem etiam appellatum. Sergium mum octogesimum tertium Nicolaus Chrysoberges . patriarcha Constantinopolitanus ordinatur. Huic patriarchæ annos duodecim et menses octo attribuit et laudatus Cedrenus; verum idem scriptor perperam Nicolai mortem, et Sisinnii electionem contigisse tradit indictione octava, hoc est, anno Christi 995, uti monet Pagius, qui anno sequenti id necessario factum esse, ex numero annorum, qui Nicolao a scriptoribus assignantur, demonstrat, et Cedrenum ex ipsomet Cedreno corrigit. Col. 461, A. Eicirrioç µárıσtpos kzì tūs avτñs βασιλείας έτη ζ. Εt sic legendum etiam supra in textu, ubi librarii incuria ἑαυτῆς pro αὐτῆς legitur. Verum fallitur hic Nicephorus Callisti dum Sisinnio annos septem assignat; melius quippe Cedrenus huic patriarchæ annos tres attribuit. Successit porro Sisignius Nicolao anno Christi 996, uti paulo superius diximus. Obiit vero idem patriarcha, uti ex iis quæ infra dicturi sumus, patebit, ano 999. luid. Zépyros, etc.. šτn x². Sergius hic. qui, ut scribit Cedrenus, genus a Pholio patriarcha ducebat, suffectus fuit Sisinnio anno Christi 999, ut patet ex eodem Cedreno, qui eidem patriarchæ annos viginti assignat, ac ejusdem mortein contigisse tradit indictione secunda: mense Julio, anno mundi 6527 (Æræ nempe Constantinopolitana), a ono nimirum Christi 1019. Cæterum Pagius, cui hac in re molestiam creabat Epistola Petri Antiocheni patriarchæ, quam scripserat ad Michaelem Cerularium patriarchain Constantinopoltanum, anno 1054 data, et a Baronio anno 4019, num. 9, recitata, ut solveret, inquam, Pagius nodum, Sergium hunc patriarcham binominem fuisse asserit; sed eum errasse hac in re ostenit doctissimus P. Lequien in dissertatione quam hic subjungimus. Sic ille: Baronius ad annum Christi 1019, n. 9, ubi ex Curopalata refert in Sergii patriarchæ Constantinopolitani Jocuin suffectum fuisse Eustathium primum presbyterorum qui erant in templo regiæ; subjungit hanc observationem. Quod autem idem dicat Sergium sedisse viginti annos integros, subrogatum in locum Sisinnii defuncti, videtur prætermissus ab eo Joannes patriarcha, quem Petrus patriarcha Antiochenus in epistola quam scripsit ad Michaelem Cerularium Constantinopolitanum patriarcham, ponit sedisse ante Sergium, tenuisseque sedem illam vivente Joanne itidem nominato Romano pontifice, ejus nominis decimo nono. Sunt hic recitanda ejus verba, quibus plenissima fides astruitur. Sic se habent: Et hac in re ego quidem testis fidus et alii multi Ecclesiæ proceres, quod tempore beatæ memoria patriarchæ domini Joannis, Romanus pontifex Joannes eliam nuncupatus, in sacris diptychis habebatur, et cum Constantinopolim quadragiula quinque adhinc annis venissem, inveni tempore ocate memoriæ domini Sergii prædictum Joannem in sacra Missa una cum alis sanctissimis relatum. Have Petrus Antiochenus de rebus gestis suo tempore quas et vidit. Cum igitur hæc ita se habuisse noscantur, longe minor erat Sergii episcopatus numerus tolque annos sit necesse minui a sede Sergi, quot tenuerit eam idem Joannes. Have illustrissimi Annalium ecclesiasticorum parentis observatio crucem fixit clarissimo critico Antonio Pagi, cum non solam ex Curopa - lata, verum et ex alis Byzantine scriptoribus, et omnibus, qui plurimi sunt, Constantinopolitanorum patriarcharum Iudicibus et Catalogis pateat, multum qui Joannes nominaretur, Regie hujus urbis sedem tenuisse. quo negotio in se expediret, hoc statuit vir pereruditus. Ex ilaas Petri Amiocheni verbis tantum sequitur, Sergman patriarcham Constantinopolitanum binominem enim annos viginti Ecclesiam Constantinopolitanam administrasse, non tantum Curopalates et Cedrenus, sed etiam Zonaras et auctor Catalogi episcoporum Byzantinorum lib. Iv Juris GræcoRomani relati, fidem faciunt. Sic præstantissimus Pagius secare tentavit nodum, quem solvere facili negotio poterat ex accuratiori editione Græco-Latina epistole Petri ad Michaelem Cerularium, quam Joannes Cotelerius publici juris fecit t. II, Monum. Eccl. Græc. Ex ea siquidem compertum habemus Joannem illum patriarcham Antiochenum fuisse, non Byzantinum. 'Em: è toutotę, inquit Petrus n. 5, καγώ μάρτυς ἀπαράγραπτος, καὶ ἄλλοι σὺν ἐμοὶ τῶν τῆς Ἐκκλησίας ἐλλογίμων πολλοί, ὅτι ἐπὶ τῷ μακαρίτῃ πατριάρχη Αντιοχείας κυρῷ Ἰωάν. νῃ, ὁ πάππας τῆς Ῥώμης Ἰωάννης, καὶ αὐτὸς ἀκούων ἐν τοῖς διπτύχοι; ἀνεφέρετο. Καὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει δὲ πρὸ χρόνων τεσσαράκοντα καὶ πέντε εἰσελθὼν εὗρον ἐπὶ τοῦ μακαρίτου πατριάρ χου κυροῦ Σεργίου τὸν δηλωθέντα πάππαν ἐν τῇ θεία μυσταγωγία μετὰ τῶν ἄλλων πατριαρχῶν ἀναspoμevov. Ad hæc ego quoque lestis sum omni exceptione major, aliique mecum plures corum qui in Ecclesia clari sunt, quod sub beatæ memoriæ patriarchæ Antiochiæ domino Joanne, papa Rome, ipse etiam Joannes nominatus, in sacris diptychis referretur. Constantinopolim præterea ante hos annos quadraginta et quinque cum venissem, reperi sub beate memoriæ patriarcha domno Sergio prædictum papam in sacra Missa cum aliis patriarchis referri. Quamobrem Baronius subindeque Pagius ex imperfecta vitiosaque Metii translatione Epistole Petri Antiocheni decepti fuerunt. Ibid. Evora, etc., & &. Sergio mor. tuo, in ejus locum sufficitur Eustathius, Palatinæ edis presbyterorum princeps, anno mundi 6527, ut scribit Cedienus, hoc est, anno Christi 1019. Eustathius moritur paucis diebus ante mortem Basili Bulgaricidae, quæ contigit, ut scribit Cedrenus, mense Decembri, indictione nona, anno 6531 (Era nempe Constantinopolitana, Kalendis Septemb. anni Caristi 1025 inchoato). Igitur ɛî Eustathius statim post mortem Sergii, quæ contigit, uti supra ex Cedreno diximus, meuse Julio anni Christ 1019, patriarcha Constantinopolitanus renuntiatus fuit, certe Eustathio non amni quatuor, sed anui quinque, menses quatuor, et aliquot dies attribuendi sunt. luid. 'Alég, etc., εrn in'. Alexius statim post mortem Eustathii ab imperatore Bas.lio Bulgaricida patriarcha Constantinopolitanus renuntiatur; et quidem ipso mense Decembri, anni Christi 1025, quo mortuus est idem Basilius Augustus, cum, ut scribit Cedrenus, Basilio ægrotante renuntiatus fuerit A.exius: O dizio ὁ βασιλευς εποιήσατο ᾿Αλέξιον μοναχὸν, καὶ καθε ηγούμενον τῆς μονῆς του Στουδίου, εἰς ἐπίσκεψιν αὐτοῦ πεφοίτηκότα μετὰ τῆς τιμίας κεφαλῆς τοῦ Προδρόμου, ὺν καὶ πέμψας ἐνθρονίζει δια τοῦ πρωτ τονοταρίου, Ιωάννου, ᾧ συνεργῷ ἐχρῆτο πρὸς τὴν τῶν κοινῶν διοίκησιν. Καὶ τῇ ἑσπερᾳ ἐτελεύτησε, etc. In cujus locum imperator substituit Alexium monachum, Studiumi monasterii magistrum, qui ad ip.um invisendi causa venerat, afferens secum caput Joannis Baptistic. Eum ergo cum per Joannem protonotarium, cujus opera in administrandis publicis negotiis utebatur, in solio patriarche collocasset, vespere exspiravit. Moritur Alexins die vicesima mensis Februarii, indictione undecima, ut scribit Cedrenus, nimirum anno Christi 1045. Igitur anni decem et octo qui Alexio assignantur hic a Nicephoro Callisti et a Zonara, luerunt omnino incompleti, quippe, ut patet ex iis quæ testé Cedreno diximus, Alexius sedit anmis decem et septem, ac mensibus fortassis duobus; nam quo die mensis Decembris anm 1023, Alexius

ANS. BANDURII NOTÆ. $98 r nuntiatus fuerit patriarcha non liquet ex scripto- Enstratio Garidæ annos tres assignat et Zonaras ribus, quod sciam. Cat. 134 B. Miyan 1 & Knocvlápioç, etc, Ernie'. Michael Cerularius schismatis Græcorum auctor sufficitur Alexio die Annuntiationis festo, indietione undecima. ut scribit Cedrenus, nimirum die vicesima quinta mensis Martii anni Christi 1043. Huic patriarche aunos quindecim attribuunt et alii Catalogi patriarcharum CP., ideoque Baromins Michaelis Cerularii depositionem anno Christi 1058, collocavit. At Pagius Michaeli Cerulario annos sexdecim et menses tres assignat, eumque e sede pulsum fuisse ait anno Christi 1059, quippe Curopalates, inquit Pagins, asserit Cerularium Jie festo Archangelorum dignitate depositum esse, cui Zonaras suffragatur. Græci autem, ut in corum Menologio videre est, festum Archangelorum. ac sancti Michaelis bis in anno celebrant, die nempe octava Junii, et die sexta Septembris. Ibid. Κωνσταντῖνος ὁ Λειχούδης ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ κυροῦ Ἰσαακίου τοῦ Κομνηνοῦ, καὶ ἐπὶ κυροῦ Κωνσταντίνου τοῦ Δούκα, ἔτη δ', ἥμισυ. Constantinum Lichadem quem Nicephorus Callisti, seu potius librarius omiserat, hic reponimus inter Michaelem Cerularium et Joanne Xiphilinum ex altero Catalogo patriarcharum CP. a nobis hic edito ex Jure Græco-Romano. Huic patriarchæ annos quatuor et sex menses attribuit et Zonaras. Constantinus creatus fuit patriarcha CP. anno Christi 1050, post diem octavum méusis Junii, ut scribit Pagius ex Curopalata; obiit vero circa initiu n mensis Januarii anni 1054, ut ex infra dicendis patebit. Ibi 1. 'Twárrng ¿ Zışılīros, elc. στη γ ἥμισυ. Matic patriarcha eliam alii Catalogi patriarcharum CP. annos tredecim et menses sex assignant. At melius Zonaras in Michaele Duca, Joanni annos undecim et meuses septem attribuit, nit patet ex Anna Comnena, quæ, pag. 75, Joannem Xiphilinum obiisse scribit die secunda mensis August indictione tertia decima, hoc est, anno Christi 1075, unde etiam apparet Joannem ad eam dignitatem evectum fuisse mense Januario anai 1064. Ibid. C. Κοσμᾶς ὁ Ἱεροσολυμίτης, etc., έτη 8, v. Cosmas successit in locum Joannis anno Christi 1075, ut patet ex paulo superius citato Annæ loco. Abdicavit autem patriarchatam Cosmas, ut scribit laudata Anna, pag. 79, post aliquot dies ab Irene coronata, ipsa memoria confessionis sancti Joannis Theologi, hoc est, die octava Maii; postquam patriarchalein dignitatem tenuisset annos quinque et menses novem Ο μέντοι ιεροπρεπής ἐκεῖνος καὶ πατριάρχης Κοι σμᾶς, οὗ καὶ πρότερον διεμνημονεύσαμεν, μεθ' ἡμέρας τινάς κατά την μνήμην του Ιεράρχου Ιωάννου του Θεολόγου την ιεροτελεστία, τελέσα; ἐν τῷ κατὰ τὸ Εβδομον ἐπ' ὀνόματι τοῦ ἤνη ρηθέντος σηκῷ, τὸν ἀρχιερατικὸν θρόνον διαπρέψας στη πέντε καὶ μῆνας εννέα, παραιτεῖται τὴν ἀρχιερωσύνην, καὶ ἄπεισιν εἰς τὴν τοῦ Καλλίου μονήν, etc. Intern is cujus supertus meminimus patriarcha Cosmas post aliquoi ab Irene coronata dies, ipsa memoria sacrorum antistitis Joannis Theologi, peracto sa· cro in templo ejusdem suncti Apostoli ad Hebdomum sito, patriarchalem dignitatem ultro abdicavil, postquam eam tenuisset annos quinque et menses novem, secessulque in monasteriam Calliæ. C3ronata antem fuit frene initio mensis Aprilis anni Christi 1081. Memoria vero confessionis sancti Joannis theologi occurrit die octava mensis Main, qua Græci sancti Joanuis Evangelista festum ceJebrant. Cæterum Annæ Commente astipulatur et Zonaras, dum in Alexio imperatore scribit, Cɔsannos quinque et menses novem Ecclesiam CP. administrasse. mam Lid. Ευστράτιος εὐνοῦχος, εἰ:, ἔτη γ. in Alexio Comneno; qui sane scriptor insuper tradit Eustratium post triennium sui patriarchatus dejectum e sede fuisse ab Alexio Comneno ob causam non satis no!am. Et quidem spatium trium annorum optime Eustratio convenit; nain, ut pa. tet ex paulo superius citato Anne loco, Eustratius pontificatum iniit die octava mensis Maii anni Christi 1081. At illam Ecclesiam ultra annuin 1884, non rexit, ut patebit ex iis quæ de Nicolao Grainmatico ipsius successore mox ex laudata Anna dicturi sumus. › Ibid. Νικόλαος ὁ Γραμματικός, etc., ἔτη κγ, μῆνας.. nupas. Nicolao Grammatico in Catalogo patriarcharum CP. a nobis hic edito ex Jure Graeco-Romano assignantur anni viginti septem et menses tres: Zonaras in Alexio imperatore eidem annos viginti septem attribuit; ideoque anno Christi millesimo centesimo undecimo e vita migravit Nicolaus, uti optime monet Pagius: quippe thronum patriarchalem ascendit Nicolaus anno Christi 1081, ante mensem Septembrem, u! patet ex Anna Comnena, pag. 273. Kat auto th τοῦ πατριάρχου Νικολάου παρόντος· ἔφθασε γὰρ εἰς τὴν πατριαρχικόν αναβεβηκέναι θρόνον ἐπ:- νεμήσεως παριππευούσης ἑβδόμης, ἔτους shs, μετὰ τὴν Εὐστρατίου τοῦ Γαρίδα παραίτησιν. Ρα· triarcha ipso præsente Nicolao (nam in patriarchicum jam thronum ascenderat, indictione septima anni sexies millesimi quingentesimi nonagesimi secundi, post Eustratii Garida abdicationem ) etc. Ibid. Ιωάννης ῾Ιερομνήμων, etc., ἔτη κγ'. Joannes Hieromnemon qui, ut scribit Zonaras in Alexio imperatore, tum Chalcedonensi præerat Ecclesiæ, et in litteris cum profanis tum sacris ab ineunte ætate versatus, sufficitur in locum Nicolai, anno nimirum Christi 1111. Hic vero cuin Ecclesiam Constantinopolitanam rexisзet annis viginti tribus, obiit anno Christi 1154. Ibid. Λέων ο Στουπῆς, etc., ἔτη, ἥμισυ. Leo successit Joanni anno Christi 1a34, qui cum rexisset Ecclesiam Constantinopolitanam annis octo et mensibus sex, ut scribit hic Nicephorus Callisti, moritur anno 1143, uti optime tradunt Baronius, et Onuphrius in Chron. Eccles. Ibid. D. Μιχαήλ μοναχός, ἔτη ή' β', μῆνας n'. Michael hic antea præfectus monasterio in insula, quam ex situ Oxiam vocant, ut scribit Cinnamus, vir liberalibus disciplinis, humanioribusque litteris leviter quidem imbutus, at morum elegantia, rerumque divinarum scientia nemine inferior, teste eodem scriptore, sufficitur in locum Leonis a Manuele Comneno, non vero Michaele, ut perperam scribitur in textu Græco, anno scilicet Christi 1143. Hic cuin rexisset Ecclesiam CP. annis duobus et mensibus octo, abdicavit patriarchatum anno Christi 1146, ut scribit Baronius. Ibid. Κοσμᾶς ὁ Ἀττικὸς ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ, μῆνας '', καὶ ἐξεβλήθη. Additur in Catalogo patriarcharum CP. a nobis hic edito ex Jure GræeoRomano, καὶ Ἐκκ ησία χηρεύουσα μήνας ι', εἰ Ecclesia vidua mansit pastore mensibus decem. Nimirum postquam ejectus fuit e sede Cosmas Atticus; qui sane successit M chaeli anno Christi 1146, et anno sequenti quod Bogomilorum hæresi infeclus esset e sede pellitur, ut scribit Comamus, lib. 11, num. 10, loquens de rebus que imperante Manuele gestæ sunt. Allatius lib. 1, De Consensu Eccles. Occident. et Orient., cap. 12, pag. 686, affert sententiam adversus Cosmami latam; quæ cum multa continet ad illius ævi historiam spectantia, ideo hic a nobis integra proponitur. Expelo, a της καθαιρέσεως του γεγονότος πατριάρχου Κων σταντινουπόλεως Κοσμά του Αττικού, ομόφρονος αποδειχθέντος τῷ Βογαμήλῳ Νίφων. Ταύτα πρ pabuq.72 x2: Just, Ow, Risqu

εχνο, μηνὶ καὶ ἐνδικτιώνος τοῖς προγεγραμμένοις ριττὸν ἡμεῖς κρίναντες ἅμα καὶ αὐτῷ τῷ κρατί μην! Φευρουαρίῳ κς'. ἡμέρᾳ τετάρτη, Ινδικτιώνος δεκάτης, προκαθημένου ἐν τῷ παλατίῳ τῶν Βλα χερνῶν τοῦ κρατίστου καὶ θεοστέπτου ἁγίου ἡμῶν βασιλέως καὶ αὐτοκράτορος, κυρίου Μανουὴλ τοῦ Κομνηνού, παρισταμένων του πανευτυχεστάτου Καίσαρος κυρίου Ἰωάννου τοῦ Ῥογερίου, τοῦ πανυ περσεβεστάτου κυρίου Στεφάνου τοῦ Κοντοστεφάνου τοῦ σεβαστοῦπερτάτου κυρίου Κωνσταντίνου τοῦ Αγγέλου, τῶν ἐξαδέλφων τοῦ κρατίστου, καὶ ἁγίου ἡμῶν βασιλέως, τοῦ κυρίου Αλεξίου τοῦ υἱοῦ τῆς πορφυρογεννή του, καὶ Καισαρίσσης κυρίας "Αννης, τοῦ κυρίου ᾿Αλεξίου, καὶ τοῦ κυρίου Ανδρονίκου, καὶ τῶν υἱῶν τῆς πορφυρογεννήτου κυρίας Μαρίας, καὶ αὐταδέλφης αὐτῆς, τοῦ πανσεβεστάτου Σεβα στοῦ, καὶ μεγάλου Δρουγγαρίου κυρίου Κωνσταν τίνου τοῦ Κομνηνοῦ, τοῦ πανσεβεστάτου Σεβαστοῦ δικαιοδότου, καὶ ἐπάρχου κυρίου Ἰωάννου τοῦ πα ρωνιτοῦ, τοῦ μεγάλου ἐπιφανεστάτου Κοιαίστορος καὶ κριτοῦ τοῦ Βήλου, κυρίου Βασιλείου, τοῦ Πε κούλου, τοῦ κριτού του Βήλου, Ιωάννου του Αλωπ. πᾶ, καὶ ἑτέρων οὐκ ὀλίγων τῆς συγκλήτου, καὶ τῶν πολιτικῶν δικαστών συμπαρισταμένων αὐτοῖς καὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἀρχόντων. Εἰ δὲ καὶ ἀνδρὶ παγὶς ἰσχυρὰ τὰ ἴδια χείλη, καὶ λόγοις οἰκείου στο ματος ἁλίσκεται ἕκαστος, ὁ ἐπὶ βήματος καὶ ταῦτα βασιλικού, παρισταμένης μὲν τῆς συγκλήτου, συμπαρισταμένης δὲ καὶ τῆς ἱερᾶς καὶ θείας συνόδου, οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ ἑτέρου πλήθους πολυαρίθμου, τὰ ἐφ᾽ οἷς παρ' ἄλλων ᾐτιπτο, αὐτὸς δι' ἑαυτοῦ καταθέμενος, καὶ οὕτως ἔχειν τὸ ἀληθὲς συνομολογήσας, ὡς οἱ ἀπαγγείλαντες τῷ κρατίστῳ καὶ ἁγίῳ ἡμῶν βασιλεῖ τὰ κατ' αὐτὸν διηγήσαντο, πώς οὐχὶ καὶ ἀφυτεύτως, τοῖς τε χείλεσι τοῖς οἰκείοις ἐμπεδοθήσεται, καὶ δικαίως τοῖς τούτων λόγοις, ὥς τίσιν ἀῤῥήκτοις πέδαις περισφιγχθήσεται; Τοιοῦτο δὲ καὶ περὶ τὸν πατριάρχην τήσδε της βασιλίδος τῶν πόλεων Κοσμᾶν συμβέβηκε σήμερον. Τῶν τινες γὰρ ἱερωτάτων ἀρχιερέων οὐ μικρῶς ἐπὶ τούτῳ σκανδαλισθέντες ἐφ᾽ οἷς δώρων αὐτὸν ἀνθρώπῳ πρὸ G καιρού τινος συνοδικῶς ἀποβεβλημένῳ, ὡς ἑτερόφρονι, καὶ ἀλλοτρίῳ τῆς καθολικής Εκκλησίας ύφηγουμένῳ τε καὶ διδάσκοντι, καθὼς τὰ ἐπὶ τούτῳ προβάντα συνοδικώς διέξεισι σημειώματα, τῷ καταράτῳ δὴ τούτῳ, καὶ ἀμονάχῳ λέγομεν Νίφωνι· δν καὶ ἐς τοσοῦτον ἡ τηνικαῦτα συναχθεῖσα ἱερὰ ἀπεκήρυξε σύνοδος, ὡς καὶ ἀπρόῖτον εἶναι, καὶ πᾶσιν ἀπαξαπλῶς ἀκοινώνητον μέχρι λόγου ψιλοῦ, καὶ προσρήσεως. Περισσόν γὰρ τὸ λέγειν περὶ συνεστιάσεως τε αὐτοῦ καὶ εὐχῆς, καὶ τῶν ἄλλων ἐφ᾽ οἷς κοινωνεῖν ἀλλήλοις ειώθαμεν. Διὰ γοῦν ταῦτα σκανδαλισθέντες, ὡς εἴπομεν, ὅτι περ ἀπρὶξ δώρων αὐτοῦ τὸν τοιούτον ἀντιποιούμενον, καὶ οὐκ ἐν ἐμιλίαις μόνον, καὶ καθ᾿ ἑαυτὸν συνελεύσεσιν, ἀλλὰ καὶ μυρίοις άλλοις συγκοινωνοῦντα αὐτῷ, προσῆλθόν τε τῷ κραταιῷ καὶ ἁγίῳ ἡμῶν βασιλ. Το και ὡς οὐ μικρῶς ἐπὶ τοῖς γινομένοις δεινοπαθούν τες τῇ πανευτ6εῖ αὐτοῦ βασιλείᾳ τὰ τοιαῦτα πάντα ἀνήγγειλαν. Ως γοῦν οἷος οὗτος διάπυρος τῷ ὄντι καὶ ζηλωτής πρὸς εὐσέβειαν μή τοιοῦτον εἶναι ἐν τῇ ἐκκλησία ὅμως ἀνεχόμενος σκάνδαλον, αὐτόν τε τὸν πατριάρχην, καὶ τοὺς ἐνδημοῦντας, πάντας ἡμᾶς συνεκάλεσα το σήμερον, καὶ ἤρξατο τάχα τὰ κατ' αὐτὸν εἰς τὸ μέσον λαλεῖσθαί τε καὶ ἐξετάζεσθαι, ὁ τῆς ἀληθείας Θεός, μεθ᾽ ὅτης ἰδὼν ὡς ἔοικε, συν τριβής τε ψυχή, και πρὸς αὐτὸν παρακλήσεως ὁ θεοστεφής ήμων αυτοκράτωρ τὴν τοῦ παρόντος πεποίητο ζήτησιν αὐτὸν τοῦ τὸν τῇ ἐντέχνῳ τούτου καὶ ἐπιστημοναρχικῇ σοφίᾳ έρωτηθέντα, ἐκκαλύ ψαι τὰ κατ' αὐτόν, καὶ χωρίς τινος πεποίηκεν ἐξελέγχοντος. ὡς γὰρ ηρωτήθη παρα τοῦ βασιλέως αὐτοῦ ὁποῖον ἄρα ἔχειν τὸν Νίφωνα, ἀνερυθριάστως οὕτω καὶ γυμνῇ τῇ κεφαλῇ, ὅπερ λέγεται, μη αίρετικὸν ἔχειν τοῦτον ἀπεστομάτισεν, ἀλλ᾽ ὀρθάουσαν. Ούτω γοῦν τοῦ κεφαλαίου δευτέρου τούτου ἐξελεγχθέντος, καὶ προφανώς εναντίου τοῦ πατριάρχου τοῖς συνοδικῶς διεγνωσμένω:, 2καδειχθέντος, 1στῳ καὶ ἁγίῳ ἡμῶν βασιλεῖ, ὡς καὶ αὐτῷ συνδιαγνωμοῦντι ἡμῖν μετὰ καὶ αὐτῆς τῆς συγκλήτου το περὶ αὐτοῦ πολυπραγμονεῖν, ὅπως τε τα συνοδικά σημειώματα ἡγεῖται ὡς οὐδὲν, καὶ τοῦ οἰκείου μέσ νου θελήματος ἀντέχεταί τε καὶ περιέχεται· καὶ όπως σήμερον εἰς κοινὸν ἁπάντων ἐπήκοον Λώτ ἑαυτὸν ὄντα ἐν Σοδόμοις ὠνόμασε, πάντες ὁμοῦ κατέγνωμεν καὶ αὐτοῦ, ὡς ὁμοφρονοῦντος τῷ ἀποβλήτῳ καὶ Βογομήλῳ Νίφωνι. Καὶ κατ' αὐτὰ ἐκεῖνα τὰ σημειώματα ἀπόβλητον καὶ ἀνάξιον εἶναι τοῦ τον τῆς ἀρχιερατικῆς ἀξίας ἀπεφηνάμεθα. Ταῦτα παρεκβληθέντα καὶ βεβαιωθέντα ταῖς ὑπογραφαῖς των κάτωθεν δηλουμένων επεδόθη, μηνὶ καὶ ἐνδικτιώνος τοῖς προγεγραμμένοις, έτει σχνβ'. Αἱ ὑπογραφαί. Κωνσταντίνος ὁ εὐτελῆς ἀρχιεπίσκοπος τῆς μη τροπόλεως Καισαρείας Καππαδοκίας ὑπέγραψα. Ιωάννης ἀρχιεπίσκοπος Εφέσου καὶ ἐξαρχος πά ση: Ασίας ορίσας ὑπέγραψα. Ο εὐτελής μητροπολίτης Κυζίκου Θεόφιλος ὁρί σας ὑπέγραψα. Ο εὐτελῆς μητροπολίτης Νικομηδείας Ιωάννης ὁρίσας ὑπέγραψα. Ο μητροπολίτης Χαλκηδόνος Ἰωάννης ὁρίσα; ὑπέγραψα Ο μητροπολίτης Κλαυδιουπόλεως Γρηγόριος δρίσας ὑπέγραψα. Ο εὐτελής μητροπολίτης Λαοδικείας Βασίλειος ορίσα; υπέγραψα. Ο εὐτελῆς μητροπολίτης Μύρων Θεόδωρο; ὁρί σας ὑπέγραψα. ῾Ο εὐτελής μητροπολίτης Λαρίσσης Γεώργιος βρίσ σας ὑπέγραψα. Ο εὐτελῆς μητροπολίτης Ρόδου Νικηφόρος ὁρί σας ὑπέγραψα. Ο μητροπολίτης Κερασοῦντος Πέτρος ὁρίσας ὑπέγραψα. Ο εὐτελής μητροπολίτης Αρίστρας Λέων ὁρίσας υπέγραψε. Κωνσταντῖνος ὁ εὐτελῆς μητροπολίτης Χριστιανουπόλεως ὁρίσας ὑπέγραψα. Ὁ εὐτελῆς ἀρχιεπίσκοπος Βυζίης ὁρίσα; ὑπέγραψα. Λέων ὁ εὐτελῆς ἀρχιεπίσκοπος Παρίου ορίσας ὑπέγραψα. Ο εὐτελῆς ἀρχιεπίσκοπος Καραβίτης Γρηγό ριος ὁ Γαμαλᾶς ὁρίσας υπέγραψα. Ο εὐτελῆς ἀρχιεπίσκοπο, Γοτθίας Κωνσταντίνος ὁρίσας ὑπέγραψα. Ο εὐτελής μητροπολίτης Ηρακλείας Πέτρος ὁρίσας ὑπέγραψα. Ιωάννης παραχωρήσει Θεοῦ μητροπολίτης τῶν Σάρδων ὁρίσας ὑπέγραψα. Ο μητροπολίτης Νικαίας Λέων ὁρίσας ὑπέγραψα. Βασίλειος ὁ εὐτελής μητροπολίτης Τυάνων Καπ παδοκίας, ὁρίσας υπέγραψα. Ο Καισαρείας της νέας Νικηφόρος ορίσας υπέγραψα τόνδε τὸν τόμον. Ο εὐτελής μητροπολίτης Αντιοχεία; τῆ: Πισι δίας Μιχαὴλ ὁρίσας υπέγραψα. Ο εὐτελή; ἐπίσκοπος τῆς τῶν Νικοπολιτῶν ἐκ. κλησίας Νικόλαος ὁρίσα; ὑπέγραψα. Ο τῆς ἁγιωτάτης μητροπόλεως Τραϊανουπόλεως εύτελης μητροπολίτης Νικηφόρος ορίσας ὑπέγραψα. Ο εύτελη, μητροπολίτη, Αμάστριδος Κωνσταν τῖνος ὁρίσας ὑπέγραψα. Ο ευτελής μητροπολίτης Απαμείας Γεώργιος ὁρίσας ὑπέγραψα. Ὁ εὐτελῆς μητροπολίτης Μηθύμνης Γεώργιος εμίσας υπέγραψα. Ο εύτελης μητροπολίτη Μεσήνης Ιωάννης όρ! σας υπέγραψε ο Ὁ εὐτελῆς ἀρχιεπίσκοπ. Άγκ διουπόλεως, Νικο λιος κρίσης υπε, να αν

ANS. BANDURII NOT.E. Γεώργιος εὐτελῆς ἀρχιεπίσκοπος Κίου ὁρίσας ipse senatus senserunt, de eo exactius inquirendum ὑπέγραψα. Ο εὐτελὴς ἀρχιεπίσκοπος Χερσώνος Θεοφάνης ἐρίσας ὑπέγραψα. indiв! Sententia depositionis patriarcha Constantinopolitaxi Cosma Attici, qui una cum Bogomilo Niphone sentire compertus est, extracta, et, ut moris est, corroborata, editaque anno 6652, mense et indictione sententiæ præfixis. Mensis Februarii 26 die clone 10, præsidente in palatio Bluchernarumi potentissimo et a Deo coronato, sancto nostro rege et imperatore domino Manuele Comneno; assistentibus fortunatissimo Cesare domino Joanne Rogerio, panypersebasto Stephano Contostephano sebastoypertato domino Constantino Angelo, patruelibus potentissimi et sancti nostri imperatoris, domino Alexio filio Porphyrogennetæ, et Cæsarissæ domine Anne, domino Alexio et domino Andronico, et filiis Porphyrogennete dominæ Mariæ, el germana sororis ejusdem, pansebestato sebasto, magno drungario, domino Constantino Comneno, pansebestalo sebasto dicæodota et præfecto, domino Joanne Paronita, magno et illustrissimo quæstore, et Beli judice, domino Basilio Peculio, judice Beli Joanne Alopa, et aliis non paucis senatoribus, et civilibus judicibus, simul assistentibus, et ecclesiasticis præsidibus. Si homini laqueus sunt validus propria labia, et proprii oris sermonibus singuli capiuntur, qui in suggestu est, eoque imperiali, assistente senatu, assistente etiam divina ac sacra synodo et alia innumera multitudine, de quibus ab aliis in judicium vocabatur, ea ipse per se deponens et ita rem se habere dicens, ut qui ea retulerunt, potentissimo et sancto nostro imperatori narraverunt, quanam ratione propriis labiis, veluti ineritabili lege, non compedietur, jureque merito eorum sermonibus, quasi infragilibus compedibus non adstringetur? Tale quid et patriarchæ reginæ hujus urbium Cosma hodie accidit. Namque, cum nonnulli sanelissimi antistites illi offensi, quod eum conspicerent hominem paucos ante annos synodo coacta rejecium, tanquam alia sentientem, et a catholica Ecclesia diversa suggerentem edocentemque, ut sententiæ de eo in plena synodo late tradunt; hunc, inquam, scelestum et monachum ementitum Niphonem, quem tum celebrata sacra synodus ita condemnavit, ut nulli accessus ad ipsum concederetur, et a communione omnium, etiam verbulo et salutatione, arceretur; supervacaneum enim erit dicere de convictu illius, et oratione, aliisque quibus mutuo consuescere solemus. Propter hic itaque offensi, ut diximus, quod viderent patiarcham, hunc hominem mordicus propugnantem, nec in colloquiis tantum el cum ipso conventibus, sed et innumeris aliis illi communicantem, accesserunt ad potentem el sacrum nostrum imperatorem, et pro iis maximum in modum tristes, condolentes, piissimæ illius majestati cuncta nuntiarunt. Ut itaque is est vere inflammatus et zelo ad pietatem succensus, non sustinens simile in Ecclesia offendiculum, patriarcham ipsum, omnesque nos in urbe immorantes, ho tie coegit et jam patriarchæ res in medium afferri examinarique cœpta erat: testis veritatis Deus: cum omni animi dejectione, et submissis ad Deum precibus, a Deo coronalus noster imperator de eo quæstionem hubens sua artificiosa atque epistemonarchica sapientia, patriarcham interrogavit; qui sua edixit omnia, absque eo quod ullus redargueret. Ab ipso enim imperatore interrogatus, qualem censeret Niphonem esse, impudenter nimis, et aperto capite, quod dicunt, Niphonem non hæreticum, sed orthodoxum se eristimare, affirmavit. Hac itaque ratione hoc secundo capite comperto, et palam patriarcham synodicis decretis adversari, supervacaneum rali, quod ipse quoque potentissimus et sanctus noster imperator, qui una nobiscum sententiam ferebat, el esse, et quomodo synodalia edicta nihili faciat, sed proprio tantum arbitrio adhæreut, illique obsecun det, et quomodo hodie omnibus, audientibus, semet· ipsum solum Lot inter Sodomos nuncupavit; omnes simul eum condemnamus, tanquam una sentientem cum ejecto Bogomiloque Niphone, et secundum ediclorum terorem dejicimus, et indignum archieratica dignitate declaramus. Hæc extracta, et inferioribus inscriptionibus corroborata, publicata sunt, meuse et indictione supra scriptis, anno 6652. Subscriptiones. Constantinus humilis archiepiscopus metropolis Casarea Cappadocia subscripsi. Joannes archiepiscopus Ephesi; et exarchus totius Asia, determinans subscripsi. Hamilis metropolita Cyzici Theophilus determinans subscripsi. Humilis metropolita Nicomediæ Joannes determinans subscripsi. Metropolita Chalcedonis Joannes determinans subscripsi. Metropolita Claudiopolis Gregorius determinans subscripsi. Humilis metropolita Laodiceæ Basilius determinans subscripsi. Humilis metropolita Myrorum Theodorus determinans subscripsi. Humilis metropolita Larissæ Georgius determinans subscripsi. Ilumilis metropolita Rhodi Nicephorus determinans subscripsi. Metropolita Cerasuntis Petrus determinans subscripsi. Ilumilis metropolita subscripsi. Dristre Leo determinans Constantinus humilis metropolita Christianupoleos determinans subscripsi. Humilis archiepiscopus Buzic determinans subscripsi. Leo humilis archiepiscopus Parii determinans subscripsi. Humilis archiepiscopus Carabiza Gregorius Gamalas determinans subscripsi. Ilumilis archiepiscopus Gotthiæ Constantinus determinans subscripsi. Humilis metropolita Heraclea Petrus determi· nans subscripsi. Jonnnes permissione divina metropolita Sariorum determinans subscripsį. Metropolita Nicææ Leg determinans suscripsi. Basilius humilis metropolita Tyanorum Cappado. ciæ determinans subscripsi. Cæsarea Nova Nicephorus determinaps subscripsi hunc tomum. Humilis metropolita Antiochiæ Pisidiæ Michael determiņans subscripsi. Humilis episcopus Ecclesia Nicopolițarum Nico laus determinans subscripsi. Sanctissimæ metropoleos Amastridis Constantinus determinans subscripsi. Humilis metropolita Apamea Georgius determinaus subscripsi. Ilumilis metropolita Methymna Georgius determi nans subscripsi. Humils metropolita Messana Joannes determi. nuns subscripsi. Humilis archiepiscopus Arcadiupoleos Nicolaus determinans subscripsi. Georgius humilis archiepiscopus Cii determinans subscripsi. Humilis archiepiscopus Chersonis Theophanes determinans subseripsi. Verum supra ammus mundi secundum æram Constant:nopolitanam a Septembri incipienţem cor-

duobns, ut scribit hic Nicephorus Callisti, rustus est, legendumque, ut scrib't Pagius, anno cum rexisset Ecclesiam Constantinopolitanam ponis 6655, qui mense Februario sequentis anni concurrit cum indictione 40 quo feria 4 incidit in diem 26 Februarii. Cæterum Nicetas Choniates Jib. 11, ubi Cosma patriarchæ virtutes describit, et præcipue pietatem ac benignitatem in pauperes, aliam ejus depositionis causam, non hæresim Inisse scribit: Cosma, inquit, æmuli ad Manuelem eum calumniantur, quasi Isaacio fratri regnum conciliare studeret; hinc Manuel, Cosmiam deturbare cupiens, eum cum Niphone, quo et in mensa et in ædibus utebatur, sentire perperam, fingit, ideoque ut sectatorem ac suffragatorem damnati a synodo hominis, eumdem quoque condemnari jubet; quod quidem et factum fuit; verum in vindictam injustæ depositionis imperatricem nullos mares peperisse, ut ei Cosmas imprecatus fuerat, etc. ' Ibid. Νεόφυτος ἔγκλειστος, ὁ ἀπὸ τῆς μονῆς τῆς Εὐεργέτιδος ἔτη. Inter Theodotum laudatum et Constantinum Chliarenum recensetur Neophytus cum in Catalogo hic a nobis edito ex jure Græco-Romano, tum in aliis Catalogis; sed quonam hic anuo obierit non liquet, cum sedis ejus numerus annorum in laudatis Catalogis non compareat, fortassis temporis injuria deletus. Verum ipse puto hunc Neophytum patriarcham, cum nemo alius ex scriptoribus quod sciam hujus meminerit, commentition esse, uti ex iis quæ infra dicturi sumus facile videre est. Unde apparebit quanti faciendus sit Catalogus hic Nicephori Callisti, absque cujus subsid:o Baronius, Pagius aliique sæpe in errorem prolapsi sunt, ut cuilibet videre licet. Ibid. Κωνσταντῖνος, etc., ὁ Χλιαρηνὺς ἔτη β'. Theodoto fatis functo, ut scribit hic Nic - phorus Callisti, successit Constantinus Chliarenus, anno nimirum Christi 1153, circa mensem Aprilem: obiit autem laudatus patriarcha Constantinus anno 1165, cum Ecclesiam Constantinopolitanam rexisset annis duobus, ut tradit idem Nicephorus. Huic patriarchæ in aliis Catalogis numerus aunorum non assignatur. Ibid. Β. Λουκᾶς μοναχὸς καὶ Χρυσοβέρ rns. etc., En 18 pracy. Lucas Chrysoberges suflicitur in locum Constantini anno Chrisu 1155. Qui cum rexisset Ecclesiam Constantinopolitanam annis quindecim, mensibus tribus, ut scribit hie Nicephorus, non ante aunum 1169 e vivis excessit. Unde corrigendi sunt Baronius, Pagius, Leunclavius aliique qui ejus mortem prædicto anno non consignant. Col. 462. D. Νικόλαος μοναχὸς ὁ Μουζάλων, etc., ἐπισκόπησεν ἐν Κωνσταντινουπόλει ἔτη γ', μή. raç 8. Ex iis qua: capite præcedenti dix mus liquet Nicolaum Musalonem in locum Cosmæ Attici suffectum fuisse die vicesima sexta mensis Decembris anni Christi 1147, cum sedes Constantinopolitana vacasset post depositionem Cosma per menses decem, nimirum a die 26 mensis Februarii ejusdem anni. Hic autem abdicato Cypri archiepiscopatu in monasterium Cosmidii se contulit, cui atiquot annos præfuit, ut habetur in Jure Græc.-Rom. lib. iv, cap. 4, ubi de translationibus episcoporum. Quod vero in hoc capite, et apud Nicephorum Callisti legitur, cum antea fuisse Cypri archiepiscopum, confirmatur ex Cinnamo pag. 47, qui rem totam pluribus tradit hisce verbis: '06 BacteÙ; Νικόλαον τινα, ᾧ Μουσάλων ἐπίκλησις ἦν, ἐς τὸν ἀρχιερατικὸν θρόνον ἀνάγει· ὅς εἰς τοὺς ἐκκλησιαστικοὺς μὲν πρότερον καταλόγους ἑτέλει, τὸν δὲ τῆς Ευπρίων Εκκλησίας θρόνον λαχών, εἶτα ἐθε οντή; ἐκεῖθεν ἀφίσταται. Αλλ' ἅμα τε ἐπὶ τῶν πραγμάτων ἐγίνετο, καὶ ἅμα πᾶν κατ' αὐτοῦ κεκίνηται στόμα, παρανόμως αὐτὸν ἐπιπηδῆσαι λεγόντων τῷ θρόνῳ, ἅτε σὺν τῇ λαχούσῃ τοῦτον Ἐκκλησίᾳ καὶ τὴν ἱερωσύνην ἤδη προσαποθέμενον. Ο δὲ τὸ μὲν πρῶτον ἰσχυρογνώμων τις ἦν, καὶ τοῦ θρόνου μεθ (εσθαι οὐδαμὴ ἤθελεν. Ως δέ ποτε βασιλέω; τῷ πράγματι διαιτήσονται, τὴν ήττονα ἔγνω κληρού με νο;, οὐχὶ καὶ εἰσαὖθις ἀνακριθήσεσθαι ἀνασχόμενος, ἀφίστα τότε του θρόνου, καὶ καθ᾿ ἑαυτὸν αὖθις i6lov. Imperator Nicolaum quemdam, cognomine Musalonem, ad patriarchalem sedem provehit, qui in ecclesiasticis primum dignitatibus versatus, Ecclesiamque Cypriorum adeptus, ultro postmodum inde recesserat. Verum ut res administrare cœpit, omnium statim ora in eum commola sunt, injuste occuputum ab illo thronum clamitantium, ut qui cum Ecclesia, quam nactus fuerat, sacerdotium quoque deposuissel. Sed is obstinutus primo, throno se deturburi hauuquaquam passus ubi autem re ad imperatoris examen delala, male sibi cessurum agnovit, abdicta ultro dignitate, ad vitam rursus privatam rediit. Nicolaus autem cum rexisset Ecclesiam Constantinopolitanam annis tribus, mensibus quatuor, ut habetur cum in hoc Catálogo Nicephori Callisti, tum in aliis, abdicare coactus fuit patriarchatum circa mensem Aprilem anni Christi 1151. Vide quæ de hoc Nicolao Musalone habet Theodorus Balsa. mon in Epist. Basil. ad Amphilochium, cap. 69. Cæterum Baronit aliorumque errata quæ in bac re frequentissima occurrunt, longum omnino foret hie recensere. Col. 463, Α. Θεόδοτος μοναχός, etc., ἔτη. Nicolao Musaloni successit Theodotus, vir monasticis institutis apprime instructus, ut scribit Cinnamus pag. 47. Quod quidem accidit circa mensem Aprilem ann Christi 1151, uti supra diximus. ODIA autem Theodotus circa mensem Apritem anni 1153, Ibid. Μιχαήλ διάκονος καὶ σακελλάριος, etc. ἔτη γ', μῆνας. β'. Michael diaconus et sacellarius Magna Ecclesia successit Luca Chry sobergi sub finem anni Christi 1169. Hic cum sedisset annis octo et duobus mensibus, ut scribit Nicephorus, obiit anno Christi 1177. Ibid. Χαρίτων μοναχός, ει μῆνας ια. Chariton initio anni Christi 1177, thronum Constantinopolitanum conscendit, ut patet ex amis quæ ipsius decessoribus assignat Nicephorus, et ex iis quæ dicturi sumus de ejus successore. Huic patriarchæ catalogus Onuphrii in Chron. Eccles. perperam annum unum, menses duos, et dies..... assignat. Moritur autem Chariton sub finem hujusce anni, ut infra videre est. Ibid. B. Θεοδόσιος ὁ Βυῤῥαδιώτης, etc.. Ern s'. Theodosius Borrhadiotes successit Charttoni postremis diebus anni Christi 1177, vel ipso initio anui sequentis. De Theodosio autem patriarcha pluribus agit Nicetas Choniates in Alexio Manuelis Comneni filio; qui sane scriptor tradit Theodosium a protosebasto dejectum fuisse e sede, sed haud diu post imperatricis, Cæsarisse et aliorum imperatoris consanguineorum auctoritate in eamden restitutum fuisse; quod quidem accidit, ut ait idem Nicetas, indictione 15 nimirum amio Christi 1182. Anno autem sequenti cum Androntcus liam Irenen, ex consobrina Theodora CoINnena contra leges susceptam Alexio, Manuells ex incesto concubitu Theodoræ filio, despondere volet, Theodosius patriarcha una cum paucis ex uldine pontificum et sacerdotum, et ex Patribus con scriptis fortiter adversatur, ac nuptas istas, utpote incestas, procedere nequaquam patiebatur. Verum postmodum ubi animadvertit patriarcha se nihil proficere, et mala manifeste ingruere, ac partem meliorem a majore vine, e sacro palatio in insulam Terebinthum, ubi sibi diversorium et sepulcrum struxerat, discedit; ut habet laudatus Nicetas pau.o superius citato loco; unde chiuli

ANS. BANDURII NOTE. 3G suppleri potest locus Nicephori mutilus, ubi habet, Angelo, pag. 259; cujus verba licet sint longingκαὶ παρητήσατο διὰ τὴν βασιλέως..... Col. 404. Β. Βασίλειος διάκονος, etc., ἔτη β', ἥμισυ.... Andronicus imperator in locum Theodosii suffecit Basilium Camaterum, hominem suæ factionis; quem qu'dem hisce verbis describit Nicetas Choniates in Alexio Manuelis Comneni tiliu, pag. 169: Καὶ περὶ τοῦ τὸν πατριαρχικών θρός τον διαδεξομένου, καὶ αὐτῷ πληρώσοντος τὰ κατὰ ἔφεσιν διασκέπτεται, καὶ ἐπικρίνεται 'Ανδρον χῳ εἰς τὴν οἰκουμενικὴν προεδρίαν ὁ Καματηρός Βασίλειος, ἢ τὸ ἔμπαλιν, ὡς ἐλέγετο, αὐτὸς Ἀνδρόνικον ἐφειλ κύτατο πρὸς τὴν τοιαύτην ἐπιλογὴν, οἷς μονώτατος ἐξ ἁπάντων ᾿Ανδρονίκῳ ἐγγράφως συνέθετο, ἐκεῖνα ἐν τῷ ἀρχιερατεύειν διαπράττεσθαι, ὅσα φιλητὰ Ανδρονίκῳ, κἂν εἴησαν παναθέμιτα, κἀκεῖνα πάλιν ἀποστυγεῖν ὁπόσα οὐχ ἡδύνει Ανδρόνικον. Cum.de successore suæ factionis patriarchæ dando deliberaret, Camatero Basilio ecumenicum pontificatum deferi: aut potius illius syngrapha impulsus vendit, β qua is promiserat, se quidquid cordi esset Andro. nico, quantumvis illicitum, facturum, et ea declinaturum quæ illi displicerent. Ba-ilius autem renuntiatus fuit patriarcha CP. anno Christi 1183, uti capite præcedenti ex eodem Niceta monuimus. Huic patriarchæ annos sex et menses sex perpe. ram assignat Baronius; quemadmodum et Onuphrius in Chron. Eccles. annos tres et menses sex; quippe in omnibus aliis Catalogis eidem anni duo, et menses sex attribuuntur. Igitur Basilius pulsus fuit e sede ab Isaacio Angelo imperatore anno Christi 1186. Causam autem hujus depositionis narrat laudatus Nicetas in codem Isaacio; unde corrigi ac suppleri possunt ea quæ de Basilio scribit hic Nicephorus Callisti. Ibid. Νικήτας, etc., ὁ Μουντάνης ἐπὶ τῆς αὐτοῦ βασιλείας Ισαακίου ἔτη γ΄ καὶ ἡμέ ρας ι'. Dejecto e sede Basilio Camatero, in cjus locum suffecit Isaacius imperator Nicetam Muntaχην. num, anno Christi 1186. Sed ne hune quidem in sacra sede mori passus, invitum expulit, semium et delirium et levitatem causatus, ut scribit Nicetas Choniates in eodem Augusto pag. 259, ubi postquam de Basilio Caniatero locutus esset, sic prosequitur: Προβαλλόμενος δ' ἀντ᾽ αὐτοῦ πατριάρστον Μουντάνην Νικήταν, τῆς Μεγίστης Εκκλη σίας ὄντα σακελλάριον, οὐδὲ τον τριγέροντα του τονὶ τῷ θρόνῳ παρῆκεν ἐναποψύξαι, αλλ' ἀφέλειαν καὶ κουφότητα καταγνούς του ανδρός, καὶ γῆρας ἐπεγκαλέσας ἀνέγκλητον, καὶ ἄκοντα τοῦ θρόνου ἀπεσφενδόνησε. Niccium Muntanum pro eo patriar, cham designavit, Ecclesiæ maximæ sacellarium, sed ne hunc quidem, hominem natu maximum, in sucru sede exspirare passus, invitum expulit, senium et delirium et levitatem causatus. At ex hisce Niceta verbis non sequitur, Nicetam Muntanum statim e patriarchatu pulsum, ut perperam existimavit Baronius; siquidem illa verba denotant tantum hunc patriarcham, etsi senex esset, ante mortem suam dignitate motum fuisse. Huic autem patriarchæ anni sex et menses sex assignantur in CataJogis Philippi Cyprii et Matthæi Cigala; et ita legebatur in Catalogo quo usus fuerat Onuphrius in Chron. Eccles, unde Onuphrius initium Niceta Muntani cum anno 1186 connectit, et eumdem non ante annum 1192 e sede pulsum scribit. Verum ipse Nicephori Callisti Catalogum secutus Niceta depositionem cum ano Christi 1190 connecto. Caterum Nicet: Muntano antem unum assignal Methodius monachus; cujus quidem scriptoris locum capite sequenti citabimus. Ibid. Δυσίθεος ὁ ἀπὸ Ιεροσολύμων πατριάρχης ἡμέρας 0. Nemo alius, quod sciam, præterquam Nicephorus Callisti, Nicela successo. Teur assignal Dositheum; nam in amis Catalogis, post Nicetam recensetur Leontius; quod quidem videtur confrmere Nicetas Chomates in isaacio cula, cum ad historiam et seriem horum patriarcharum pernecessaria sint, hic integra describer libet: Φροντιστικώτερον δὲ διατεθείς, περὶ τοῦ τὸν κυβερνήσοντα τὴν Ἐκκλησίαν εὑρεῖν προχειρίζεται μέγαν ποιμένα Λεόντιόν τινα μοναχόν, διαδες τιούμενος ἐπὶ συλλόγων, καὶ διομνύμενος ἐπὶ τοῦ 325.- δικού βήματος καὶ ὁμηγύρεων, ὡς οὐκ ᾔδει τὸν ἄνδρι πρότερον· νυκτὸς δὲ ἡ Θεομήτωρ τοῦτον αὐτῷ καθ. υπέδειξε, τὰ εἶδος καὶ τὴν ἀρετὴν ὑπογράψασα, ἀλλὰ καὶ τὸν τόπον διασαφήσασα. καθ' δν τὴν οίκη σιν ἔλαγεν· ἀλλ᾽ οὔπω ἐνιαυτὸς ἐξίκετο, καὶ κατα στρέφει καὶ τὸν Θεοτοκί την τοῦτον ἐκ τοῦ πατριαρ χικοῦ ὑψώματος, μηδένα λόγον θέμενος ἢ ἐντραπείς εἰς ὅσους ἐπαίνους ἔλεγε περὶ αὐτοῦ, καὶ ἐδέξαζε τοῦτον ὡς θεῖον ἄνθρωπον. ᾿Αποσκορακισθέντος δ' οὕτω καὶ Λεοντίου, ἔγνω δραματουργῆσαι μετάθεσιν, καὶ εἰς τὴν οἰκουμενικὴν ἐπᾶραι προέδρευσιν τὴν τῶν Ἱεροσολύμων Δοσίθεον. Εἰδὼς δὲ τοὺς και νόνας τοῦτο μὴ συγχωρούντας, μέτεισιν ὑπούλως τὴν διέποντα τὸν θρόνον τῆς Θεοῦ πόλεως μεγάλης Αντιοχείας Θεόδωρον τὸν Βαλσαμόν, ἄνδρα ὑπὲρ τοὺς τότε πάντας ὄντα νομοτριβή. Καὶ δὴ κατά μόνας αὐτῷ συγγενόμενος, σχηματίζεται τὸν ἀσχάλ λοντα, εἰ οὕτως ἀνδρῶν φιλοθέων καὶ λογίων ἡ Ἐκ κλησία σπανίζεται, καὶ ἡ μοναχική διέρριπται καὶ †φάντωται ἀρετή, ὡς μὴ πρότερον εἶναι τὸν ἡμέριο τουτονὶ λαμπτῆρα τὴν ἀεικίνητον ἥλιον, ἢ τὸν ἐπὶ τῶν κεροιάκων τοῦ ἱεροῦ καθιζησόμενον θρόνον, καὶ ἀρί στως τὸ τῶν πιστῶν διιθυνοῦντα πλήρωμα,καὶ τοιαῦ ἕτερα σχετλιαστικῶς προαναβαλόμενος, ἐπήγαγε πάλαι μὲν βούλεσθαι μετενεγκεῖν αὐτὸν ἐκ τῆς Ἀντιοχέων Εκκλησίας εἰς τὴν οἰκουμενικὴν περιωπήν, ὡς λύχνο ταῖς τῶν νόμων τηλαυγείαις πάμφωτον, ὑποστέλλε σθαι δὲ τὴν μετά θεσιν ὡς πάλαι τοῖς κανόσιν ἀπειρημένην, καὶ τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ἀπάδουσαν θε σμοῖ. Εἰ δ' αὐτὸς σχοίη ἂν ὡς νόμους καὶ κανόνας ἀκριβωσάμενος χώραν ἔχουσαν ἀποδεδειγέναι, καθά ποτε καὶ νῦν τὴν μετάθεσιν, καὶ τὰς τῶν πολλῶν εἰς τοῦτο μεθαρμόσειε γνώμας, Έρμαιον δντως ἡγήσεται τὸ πραχθέν, καὶ οὐκ ἀναβαλεῖται τὸ πέρας, ἀνεύθυνον ποιοῦν τὴν προχείρισιν. Καὶ ἡ μὲν βασι λεὺς οὕτως μετῆλθε τὸν ᾿Αντιοχείας Θεόδωρον, ὁ δὲ πάντα ἐκτελή γενέσθαι κατέθετο. Σύλλογοι οὖν μετ' ἐκείνην τὴν ἡμέραν ἀρχιερέων ἀνὰ τὰ ἀρχεῖα τι ἱερὰ, καὶ σύνοδοι καὶ συζήτησις περὶ μεταθέσεων, καὶ παρὰ πόδας ἐκχώρησις, καὶ τόμος ἐπὶ βασιλ κοῦ συμπληρούμενος βήματος, καὶ ὁ μὲν ᾿Αντιοχεία, πάλιν Αντιοχείας ἑώμενος, καὶ ὁ Δοσίθεος ἀπὸ τοῦ τῶν Ἱεροσολύμων θώκου εἰς τὸν τῆς Κωνσταντι νουπόλεως ἀναγόμενος, καὶ ἡ προπομπὴ ὡς λαμ προτάτη και πολυανθρωποτάτη των πώποτε, ὡς εἶναι καὶ θριάμβοις βασιλέων ἀμφήριστος, καὶ ἀχανεῖς ἐπὶ τούτῳ οἱ φενακισθέντες ἀρχιερεῖς, καὶ τους κανόνας εἰκῇ κατανωτισάμενοι, ἀμέλει τοι καὶ μὴ ἐπὶ πολὺν χρόνον ἐνεγκεῖν τὸν γέλωτα ἔχοντες, παρασυναγωγάς ποιοῦσι καὶ ὀχλαγώγια οἱ λογάδες τοῦ βήματος, καὶ τῶν ἀρχιερέων ὑπόσον εἶχε τὴν γλώτταν πρὸς λόγων ἰσχὺν ἐπίσημον· οὐκοῦν ἐπιβάτης Εκκλησίας αλλοτρίας ακούει Δοσίθεο;, και ἀναλυομένην ἔσχε τὴν δευτέραν τιμήν, καὶ τοῦ θρό νου κατάγεται. Την δ' ἦταν μὴ φέρειν ἔχων ὁ βα σιλεὺς, ἀναμαχόμενος ἦν, καὶ παντοίως σπεύσω, ἰσχύειν τὴν κυρῶ εἶσαν μετάθεσιν· και μετά βρα χύν τινα χρόνον ἀναλύσας τὰ ἐπιγινόμενα, αυθ.; ἐστήριξε τὸν Δοσίθεον· ὅτε καὶ διὰ τῶν πελεκυρό ρων αὐτοῦ δορυφόρων, καὶ τῶν τοῦ παλατίου ἐκκρί των, προϋπεμψεν αὐτὸν εἰς τὸ μέγιστον τέμενος, δεδιὼ; μὴ τὸ πληθος νεωτερίσειεν· ἦν γὰρ δια μέσ σους ἅπασιν ὡς φιλοθρονος ὁ Δοσίθεος, καὶ τὸ τοῦ κρατοῦντος ἐπι μη καιρίοις πράγμασιν ἐνστατικό, τε καὶ φίλαυτον οὐκ ἐπαινετόν· ἀλλὰ καὶ πάλιν του θρόνου αποδιοπομπείται Δοσίθεος, καὶ πέπονθε ἀτεχνῶς τὸ τῆς Αἰσωπείας κυνός, ἧς τε οιεῖπε αποπεσών ἱερᾶς ἀρχῆς (ἕτερος γὰρ Ἱεροσολύμων κεχειροτόνητα) και του μείζονος θρόνου καθαιρέ θείς. Και το το μὲν ἐς ἐ εινα. Και προχειριζεται

πατριάρχης, μέγας ὢν σκευοφύλαξ ὁ Ξιφιλίνος Γεώρ- @quum omne expulso. Postea vero utraque et Aliensi Yo. Cum autem diligentius de gubernatore Ecclesiæ cogitaret, Leontium monachum quemdam, magnum pastorem designat: in populi frequentia pro tribunali jurejurando testatus, eum virum prius ignotum sibi a Dei Genitrice noctu esse demonstratum, non forma el virtute ejus duntaxat descripta, sed loco etiam ostenso in quo habitaret. Verum eo quoque Dei Genitricio, priusquam annus elaberetur, repudiuto, nihil verecundatus, quod coram tam multis eum ut divinum hominem laudibus extulisset, mutationem instituſt, Hierosolymitanum Dositheum ad æcumenicum patriarchatum evecturus. Quod cum canones non permittere sciret, Theodorum Balsamum, magnæ Antiochia episcopum, virum eu atate jurisconsultissimum, astu circumvenit, et in privato colloquio indignationem simulat, quod Ecclesia piis et doctis viris ita destituatur, et monastica virtus ita obsoleverit atque evanuerit, ut nemo sit qui universalem sedem, non secus ac solis irrequietus circuitus orbem terrarum, illustret, cœtumque fidelium quam optime gubernet. Hæc et id genus alia non sine dolore præfatus, subjunxit olim fuisse sibi in animo, illum ex Antiochena sede in oecumenicam, ut illustrem legalis puritatis lucernam transferre. Sed ab en mutatione velerum canonum et ecclesiasticarum sanctionum interdicto deterreri. Si vero ipse, ut legum et canonum peritissimus, translationem, ut olim, ita nunc quoque habere locum, demonstrare, ac vulgo persuadere possit: se omnino id in lucro deputaturum, eumque (modo liceat) incunctanter designaturum. Hoc modo tractatus Theodorus, omnia rata fore affirmavit. Postridie concilio pontificum in æde sacra indicto, et quæstione illa agitata, translatio statim concessa, et litteris imperatoriis confirmata est. Ac Antiochenus ut ante fuerat, ita mansit Antiochenus. Dositheus vero a sede Hierosolymitana Constantinopolim est translatus, cum tam frequenti et splendido comitatu, ut haud dubie regium triumphum æquaret. At primarii sacerdotes, cæterique facundia insignes, qui se canonibus temere violatis deceptos videbant, obstupefacti, cum risum diutius perferre non possent, extraordinaria conciliabula et plebis conventicula instituunt, alienæ Ecclesiae occupator audit Dositheus, secundo honore abrogato e sede educitur. Imperator vero, ignominiam illam non ferens, omnibus modis adversatur, ac nihil non facit, ut approbuta illa translatio valeat; nec multo post, abrogatione sublata Dositheumque denuo confirmatum, per bipehniſeros satellites, et palatinos proceres in sacram ædem deducit, populi motum veritus. Erat enim Dositheus ob ambitionem et imp. intempestivam pertinaciam, et parum laudatum sui studium, omnibus invisus. Cæterum rursus sede ejicitur, eodemque modo quo canis Esopicus, et pontificutum quem tenuerat, amittit (nam alius llierosolymis electus erat) et majori sede excidit, magno pusorum custode Xiphilino Georgio putriarcha designato. De hac autem translatione Dosithei loquitur et ipse Nicephorus Callisti lib. xiv, cap. 29. Quæ cum sint nonnihil diversa ab iis quæ de Dosi heo refert laudatus Nicetas, ideo hic descrifere placet: Τοῦ δ' ἐξ ᾿Αγγέλων Ισαακίου τὸν τῆς βασιλείας πρυτανεύοντος θρόνον, ὁ Ἱεροσολύμων Δοσίθεο; εἰς τὸν τῆς Κωνσταντίνου θρόνον μετάγε ται, ἐκεῖσε δὲ Μάρκο; ὁ κατὰ Φλώρον προάγεται. Εἶτα πάλιν Δοσίθεος τὴν Κωνσταντίνου λιπών, εἰς τὸν τῆς Αἰλίας θρόνον επάνεισι, τοῦ κατὰ Φλώρον ἐκεῖθεν παρὰ πᾶσαν δίκην ἀπελαθέντος. Έ; ὕστε pov δὲ καὶ ἄμφω τους θρόνους τῆς τὸ Αἰλίας καὶ Κωνσταντίνου παρητείτο Δοσίθεος· καὶ καθ' αὐτὸν γενόμενος ἐτελεύτα. Isaacio Angelo imperante Dositheus Hierosolymitanus Constantinopolim est translatus cum Hierosolyma inde Murcus, qui et Florus dictus est, transisset. Deinde Dositheus rursum Constantinopoli relicta, in Elie thronum reversus •st, eo qui klorus nominatus est, inde præter jus et et Constantinopolitana sede posthabita, Dosithens privatus vixit, et decessit. Methodius monachus apud Allatium in exercitatione contra Creygtonum. pag. 330, loquens de Isaacio Angelo ait, eumdem imperatorem spatio novem annorum, quibus imperium tenuit, quinque patriarchas Constantinopolitanos creasse. Sic ille: Ti &t xa! 'Isaáxiog d Αγγελος οὐ χωρὶς πάσης αἰτίας εὐλόγου, καὶ και νονικῆς αἰτία: τὸν Καματηρὸν τοῦ θρόνου παρακι νήσας, Νικήταν τὴν σακελλάριον ἔθετο; Οὐχὶ τοῦτον αὖθις ὡς ἀφελῆ μετ' ἐνιαυτὸν ἕνα καταγαγών, τὴν Θεοτοκίτην Λεόντιον πατριάρχην πεποίηκεν, ἂν καὶ Θεοτοκίτην ἐκάλεσε, διαβεβαιούμενος τὴν Θεοτόκου ἐμφανισθήναί οἱ, καὶ προστάξαι Νικήταν μὲν κ10ελείν, Λεόντιον δὲ ἀντ' αὐτοῦ τῷ θρόνῳ ἐγκαταστή σαι; Οὐχὶ αὖθις τὸν μὲν Λεόντιον τοῦ θρόνου ἐξέωσε τῆς Θεοτόκου αὐτῷ καὶ πάλιν τοῦτο ποιῆσαι διαταξαμένης ισχυριζόμενος, τὸν Ἱεροσολύμων δὲ Δοσίθεον τῆς Κωνσταντίνου ἱεράρχην ἀπέδειξεν; Ἐπεὶ δὲ ὁ γεγγυσμὸς πολὺς περὶ τούτου γεγένηται, οὐχὶ Δοσίθεος τούτου ἕνεκα του θρόνου ἀποπεσών, ἕτερος προεβλήθη; Πέντε γοῦν οὕτω πατριάρχας τῆς Κωνσταντίνου ὁ Ἰσαάκιος εγκατέστησεν ἐν χρόν ις ένα νέα, οὓς καὶ ἦν βασιλεύσας αὐτό;, λόγῳ μὲν καὶ κανονικοῖς ἐγκλήμασιν οὐδαμῶ;, ἁπλῶς δὲ οἰκείῳ θελήματι καὶ ὀρέξει τὸν μὲν κατάγων, τὴν δὲ ἀνάγων. Καὶ ὅμως οὐδεὶς τούτων, ἢ τῶν δι' αὐτῶν χειροτονηθέντων άδεκτος τῇ Ἐκκλησία γεγένηται. Το δὲ δὴ ἀστειότερον, μᾶλλον δὲ ἀτιμώτερον, ὅτι πάντες ἔζων ἐν ταῖς ἡμέραις Ισαακίου διὰ τὸ ὀλιγοχρόνιον τάχα ἐν τῇ ἀρχῇ αὐτοῦ γεγενῆσθαι. Annon preterea Isaacius Angelus absque ulla rationabili causa, et decre:o canonico Cumatero e solio pulso, Nicetam sacellarium substituit, et hoc rursus anno exacto, uti oneri parum idoneo, submoto, Theotocitem Leontium, quem Theolocitem nuncupavit, asserens Deiparam sibi apparuisse, mandasseque, Niceta deposito, Leontium loco illins in throno substituere? Annon postmodum Leontium de throno ejecit, Deiparam, ut id etiam perageret, demandasse contendens, et Hierosolymitanum Dositheum nierarcham CP. declaravit? Cum ergo de eo murmuratio querula invalesceret, annon propterea Dositheo de throno excidente, alius electus est? Hunc in modum itaque quinque patriar. chas Constantinopolitanos Isaacius spatio novem annorum, quibus imperium tenuit, creavit, nulla rutione motus, aut criminum adversus canones reos, sed simpliciter et proprio arbitrio, et appetitu hunc quidem deprimens, illum vero exaltans. Et vihilominus ex his nemo, aut ex illis, qui ab ipsis ordinati sunt, rejectus ab Ecclesia est. Quod vero festivius est, vel ut verius dicam, tanta dignitate indignius, omnes hi sub ejusdem Isaacii imperio vitam ducebant: quod illius dominatus exiguo tempore perduravit. Ex iis autem, quæ in hanc rem ex Niceta Choniate, ex Nicephori Callisti Historia, et ex Methodio monacho protulimus, apparet, Niceta Muntano non Dositheum Ilierosolymitanum, sed Leontium Theotocitem successisse; unde vero mutuatus sit idem Nicephorus ea quæ in Catalogo expressit, nescitur: nisi quis credat ideo a laudatis scriptoribus nullam mentionem fieri post Nicetam Dosithei, quod ille pruna vice novem tantum diebus illam sedem tenuerit. At vero similius videtur id quod de Dosttheo in hoc Catalogo dicitur a scriba, additum fuisse; et Dositheum non nisi post Leontii deposttionem ad thronum Constantinopolitanum eveclum: quod quidem necessario concludi debet ex Niceta, dum narrat quod astu Isaacius imperator Theodorum Balsamu deluserit; cujus quidem Nicetæ auctoritas omnino præferenda est Nicephoro; quippe Nicetas initio tertit decimi sæculi floruit, Nicephorus vero initio seculi subsequentis. Cæterum vide quæ de Dositiei patriarchatú post Leontium monemus infra. Col. 464 C. Λεόντιος ὁ λεγόμενος Θεοτοκ

ANS. BANDURII NOTÆ. της, etc., μῆνας επτά, etc. Nimirum mensibus septem, et ita legendum supra in versione, ubi librarii incuria legitur novem pro septem. Nicetæ igitur Muntano e sede pulso successit Leontius Theotocites anno Christi 1190, qui cum sedisset mensibus septem, pellitur ab Isaacio eodem astu, quo institutus fuit, ut patet ex iis quæ ex Niceta Choniate, et ex Methodio monacho capite præcedenti protulimus. Cæterum hujus depositio accidit boc ipso anno. Col. 464 C. Ο Δοσίθεος ο πρωτοπατριάρχης Ἱεροσολύμων, etc., ἔτος α', ἥμισυ. Pluribus de Dositheo egimus paulo superius, ideo hic tantum monere sufficiet, eum renuntiatum fuisse patriar. cham CP. post Leontium ad finem anni Christi 1190, vel initio anui sequentis; qui cum seulisset amum unum et dimidium, non ante annum 1192 a sede pulsus fuit. Ibid D. Γεώργιος διάκονος. etc., ὁ Ξιφιλίγος, ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ, ἔτη ς', μῆνας θ', ἡμέρας κζ. Dositheo e sede pulso ab Isaacio mneno successit Georgius Xiphilinus anno Christi 1192, qui cum sedisset annis sex, mensibus novem, diebus viginti septem, patriarchatum abdicavit, ac in monasterio Phryganorum, quod exstruxerat sub imperio Alexii Angeli, fratris Isaacii, detonsus est, ut videtur hic innuere Nicephorus Callisti; quod quidem accidit anno Christi 1198. Cateruui hujus patriarchæ meminit Nicetas Choniates in Alexio Comneno, pag. 333, eique annos seplein assignat. Ibid. Ιωάννης διάκονος ο χαρτοφύλαξ ὁ Καματηρές, εic. Mortuo Gregorio Xiphilino, nt habetur in Catalogo a nobis bic edito ex Jure Græco-Romano, quoniam alierat peregre Alexius imperator in expeditione Occidentali, caruit thronus suo patriarcha mensibus duobus; postmodum in ejus locum sufficitur Joannes Camaterus anno Christi 1193; qui rexit Ecclesiam CP. usque ad captam Constantinopolim annis quinque, ensibus octo, diebus septem. Capta autem fuit Constantinopolis anno Christi 1204, ut ex infra dicendis patebit. Loquitur autem de Joannis Camateri morte Nicetas Choniates in Balduino pag. 407, ubi postquam de obsidione Didymotichi subjungit: Tózz δὲ μαλακῷ θανάτῳ τὸν βίον προήκατο καὶ ὁ πα τριάρχης Ιωάννας ὁ Καματηρός, καταλελυκώς πλ νῆς καὶ ἄποικος εἰς τὸ Διδυμότειχον. Tunc Jo.unes Camaterus patriarcha, qui post exsilium Didymotichi inquilinum agebat, vitam cum levi morte commutavit. Sed pluribus de Camatero loquitur Georgius Acropolita, pag. 6, ubi de Theodoro Lascari agit: Δύο γοῦν παραδραμόντων ἐνιαυτῶν, καὶ ὡς δεσπότου παρὰ πάντων φημιζομένου τοῦ Λασκάριος, ἐπεὶ συνδρομή γέγονε κατὰ Νίκαιαν ἀπὸ περιφανῶν ἀνδρῶν καὶ τῶν λογάδων τῆς Ἐκκλησίας, σκέψις τούτων ἐγένετο, όπως βασιλεὺς φημισθείη ο δεσποτ της Θεόδωρος. Πατριάρχου δὲ μὴ παρόντος ἐκεῖσε, ὁ γὰρ Καματηρός Ιωάννης, ὃς τὴν πατριαρχικὸν ἐκόσμει θρόνον, ἡνίκα τῆς Κωνσταντίνου ἐκράτησαν Ιταλοι, περὶ Διδυμότοιχον ἀπῆρε, κἀκεῖσε τὰς δια τριβὰς ἐπεποίητο, καὶ διαμηνυθεὶς παρα τε του Λ1σκάριος καὶ τῶν λοιπῶν, ἀπηνήνατο τὴν πρὸς αὐτοὺ; ἄφιξιν, ἔγγραφον την παραίτησιν ποιησάμενο. Duovus itaque annis integris cum omnibus uti despota L scaris agnosceretur, conventusque ex viris celeberrimis, ac Ecclesiæ primatibus Nicaram concurrentibus haberetur, illud inter cos agitatum est, qua ratione Theodorus ad illa usque tempora despota imperator acclamaretur. Patriarcha non aderat, Joannes quippe Camaterus, qui patriarchale colian, Italis Byzantium expugnantibus, honestubal, Didymolachum abierat, ibique commorabatur: ac Cersitas a Lascari, alisque scripto etiam patriarchatui renuntians noluit accedere. Ex his Acropolite verbis illustrantur tha quæ de Camatero tradit bie Nicephorus. η Col. 465 Α. Γέγονε δὲ ἡ τῆς Κωνσταντινου πόλεως ἅλωσις. Caput hoc a scriba corruptum sic Graece ac Latine restituendum est: Γέγονε δὲ ἡ τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἅλωσις παρὰ τῶν Λατίνων ἐν τῷ σψιβ'. ἔτει, μηνὶ ᾿Απριλίω ιβ', ἡμέρᾳ β', Ινδ. ζ', τῆς ἑβδομάδι τῶν νηστειῶν. Capla από trm a Latinis fuit Constantinopolis anno 6712 (id est Christi 1204) mensis Aprilis die 12, feria secunda, indictione 7, sexta hebdomade jejuniorum. Georgius Acropolita scribit captam fuisse a Latinis Constantinopolim anno vulgari Græcorum currenti 6711: Τεσσαράκοντα γοῦν παρῆλθον ἡμέραι, καὶ ξάλω παρὰ τούτων ἡ Κωνσταντίνου, ἔτους μὲν ὄντος ἀπὸ γενέσεως κόσμου σψιπ, ιβ' τοῦ ᾿Απριλλίου ἄγοντοῦ. Τῷ γὰρ ι' ἔτει Μαΐου ὄντος τῇ πόλει προσώρο μησαν, ἐν ἔνδεκα δὲ μησὶ συνέβη γενέσθαι τὴν πόρ θησιν. Καὶ ἡ μεγίστη καὶ περιφανεστάτη πόλις ἑάνω, ἑνὸς, ὡς φασιν, ἢ καὶ δύο ἐπιπηδησάντων τῷ τείχει ἀπὸ κλίμακος εἰς ἱστὸν κειμένης μεγίστης κοίλης νηός. Post quadraginta ilaque dies exactos Constantinopolis ab istis expugnatur anno ab orbe codito 6711, duodecimo mensis Aprilis. Decimo namque anno mense Maio ad urbem applicant, et mense undecimo diripiunt. Sicque maxima ac urbium celeberrima capta est, uno aut altero, ut rumor increbuit, e scala malo navis maximæ adnexa, in muros insilientibus. Ibid. Μιχαὴλ ὁ Αὐτωρειανός, etc., ἔτη ς', μῆνας ε, καὶ ἡμέρας ς'. Michael Autorianus substituitur, ut scribit Nicephorus, Joanni Camiatero die vicesimo mensis Martii indictione nona, hoc est anno Christi 1906. His consona habet Georgius Acropolita loco paulo superius citato, ubi post duos annos a capta urbe Theodorum Lascarim coronatum fuisse ab hoc patriarcha scribit, cum paulo ante Joannes Camaterus patriarchatum abdicasset; sic ille de Michaele Autoriano ibi subjungit: Ψηφίζεται γοῦν πατριάρχης Μιχαήλ ὁ Αὐτωρειανός, λόγιος τυγχάνων, καὶ πάσης γραφής ἔμπειρος τῆς τε ἡμετέρας καὶ θύραθεν, ὃς καὶ τὸν δεσπότην Θεόδωρον τῷ βασιλικώ διαδήματι έται νίωσεν. Ideo in ejus locum Michael Autorianus sufficitur, vir disertus, litterarumque non nostrarum solum, sed exterarum etiam peritissimus. Is despo - tam Theodorum imperatorio diademate coronavit. Igitur cum Michael Autorianus seu Saurianus, ut alii eum vocant, renuntiatus esset patriarcha Cl'. die vicesima mensis Martii anni Christi 1206, et vixisset in patriarchatu annis sex, mensibus quinque et diebus sex, ipsius mors contigit procul dubio die vicesima quinta mensis Augusti anui Christi 1212. Ibid. Θεόδωρος ὁ Ειρηνικός λεγόμενος Κω πᾶς, etc., ἔτος α, μῆνας.., ἡμέρας γ'. Numnerus meusium, qui in Catalogo Nicephori Callisų exesus est, facile suppleri potest ex altero Cata¬ logo, quem ex Jure Greco-Romano hic edidimus, ubi Theodoro Irenico assignatur annus unus, menscs quatuor, et dies ires. Et ita habetur in Catalogu Philippi Cyprii; in Catalogo vero Matthæi Cigala dies tres omittuntur. Huic patriarchæ annos sex attribuit Georgius Acropolita cum in Historia pag. 17, tum in Chronico Compendiario, ubi sic habet: Μετὰ γὰρ τὴν τελευτὴν τοῦ πατριάρχου Μιχαήλ, ὁ Εἰρηνικό; Θεόδωρος τῷ πατριαρχική ἐνίδρυται θρόνῳ, δς καὶ Κωπας εκαλείτο. Τούτο δε μετ᾿ ἐνιαυτούς ἐξ ἀπολιπόντος, μοναχός Μάξιμος εἰς τὸν πατριαρχικὴν ἀνάγεται θρόνον, etc. Namque post Michaelis patriarchæ excessum Irenicus Theodorus, qui et Copa dicebatur, in patriarcham eligi tur. Post annos sex eo demortuo Maximus monachus patriarchale solium ascendit, etc. At ipse Nicephori Callisti Chronologiam sequor, utpote qui hanc rem he ex professo, ut aiunt, tractat. Theodorus ita, que Irenicus, ut scribit hic Nicephorus, renunti. - us fuit patriarcha CP. die vicesimo octavo Sep, tembris, indictione secunda, feria prima, hoc est

ascendit, Gynæceio palpans, ac supparasitans, ei vice versa ex eo assentationes et blanditias auch – pans; neque enim aliud eum in tam sublime culmen evexerat, sed post menses sex moritur. Et Manuel in patriarchali solio collocatur, vere vir philosophus, ut apparebat, et a multis eo nomine honestatus. anno Christi 1213. cum post mortem Michaelis demortuo Maximus Monachus patriarchale solium Autoriani thronus vacasset mensibus decem et dimidio, quod imperator absens in themate Thracesio esset, ut tradit idem Nicephorus. At, ut patet ex iis quæ supra de morte Michaelis Autoriani diximus, necessario dicendum est, vel thronum vacasse plusquain dicem mensibus et dimidio, vel Theodorum aliquot mensibus ante renuntiatum fuisse patriarcham, et die vicesima oclava Septembris consecratum fuisse quod quidem videtur innuere idem Nicephorus dum ait illo amuo cum die 28 Septembris concurrere Dominicam, qua consecrationes episcoporum solitas fieri, alibi indicavimus. Theodorus autem cum sedisset anno uno, mensibus quatuor et diebus tribus, moritur die ultima mensis Januarii anni Christi 1:15. και Col.465 Β. Μάξιμος, «ἰο., μῆνας ς'. Catalogus patriarcharum CP. a nobis hic editus ex Jure GræcoRomano huic patriarchæ menses octo assignat; Genebrardus vero menses septem. At Georgius Acropolita, menses sex, ut Nicephorus Callisti eidem attribuit; qui sane scriptor, pag. 17, sic ejus mores describit: Μετὰ δὲ ἐνιαυτούς ὃς ἐκείνου τὸν βίον ἀπολι πόντος, ὁ μοναχὸς Μάξιμος εἰς τὴν πατριαρχικὸν ἀνάγεται θρόνον, θεραπεύων τὴν γυναικωνίτιδα, ὑπὸ ταύτης ἀντιθεραπευόμενος. Οὐδὲν γὰρ ἄλλο ἦν τὸ εἰς ταύτην ἀναβιβάσαν αὐτὸν τὴν περιωπήν. Επιδιοὺς δὲ μήνα; ἐξ τελευτᾷ, etc. Post annos sex eo demortuo, Maximus Monachus patriarchale solium ascendit, Gynaceio palpans, ac supparasitans, et vice versa ex eo assentationes et blanditius aucu pans: neque enim aliud eum in tam sublime culmen evexerat, sed post menses sex moritur. Maximus itaque constituitur ab imperatore in locum Theodori Irenici (cujus mors contigerat, uti supra monuimus, die ultima mensis Januari anni Christi 1215) die tertia mensis Jumi, ui scribit Nicephorus, nimirum ejusdem anni. Hic cum sedisset inensibus sex, fatis functus est die tertia mensis Decembris ejusdem anm 1215. Ibid. C. Γερμανὸς ὁ σοφώτατος καὶ ἀγιώτατος, etc., χρόνους ιη'. Fatis functo M nucle Saranteno circa finem mensis Augusti 1221, uti paulo superius diximus, in ejus locum sufficitur Germanus circa finem hujus anni, qui cum sedisset annis decem et octo, ut scribit Nicephorus, fatis functus est circa fium anni 1939. De Gormano autem patriarcha sic loquitur Georgius Acropolita, pag. 59: Έτυχε μὲν πρὸ καιροῦ τὸν πατριάρχην Γερμανὸν τὰ τῇς καταλιπόντα πρὸς τῆς θείας ἀπᾶμαι σκηνάς, καλῶς καὶ ὁσίως βιώσαντα, καὶ καλῶς τὴν αὐτοῦ ποιμάναντα ποίμνην. Aule hac tempora Germunus patriarcha rebus terrenis dimıssis, in beatorum sedes avocatur, postquam probe sancteque vixisset, probeque suas ores parisset. De hujus Germani patriarchæ scripts consulendi Labbeus et Casimirus Oudin; sed hic secundus fallitur dum Germano patriarchæ annos viginti septem assignal. ακίνluid. D. Με όδιος ἡγούμενος τῆς τοῦ Τακίνθου μονῆς, etc, μῆνας γ'. Methodius abbas monasterii Hyacinthi sufficitur in locum Germani circa initium anni Christi 1240, qui post tres menses obiit, ut scribit Nicephorus. Eadem habet et Georgius Acropolita, pag. 59, ubi postquam de Germano patriarcha locutus esset, subjungit: Εγένετο δὲ μετ' αὐτὸν Μεθόδιος τις καλούμενος μοναχό, ἡγούμενος ὢν τῆς κατὰ Νίκαιαν του μονῆς, ἀνὴρ αὐχῶν μὲν εἰδέναι πολλά, ο ίγων δὲ ἴδρις ὤν. Αλλ' οὗτος τρεῖς καὶ μόνους μήνα; ἐπιπολαύσας του θρόνου τετελεύτηκεν. Εστέρ:το γοῦν ἀρχιερέως ή Εκκλησία. Ο γὰρ βασιλεύς Ἰωάννης ἐν τοῖς τοιούτοις μὴ πρόχειρο, ὤν, οὐκ εὐχερῶς εἶχεν ἐκ τοῦ προχείρου τὸν ἄξιον ἐφευρείν, ἢ μᾶλλον τὴν ἐκείνῳ αρέσοντα. Μάλιστα γὰρ οἱ κρατοῦντες τοὺς πρὸς ἀρέσκειαν ἐν τούτοι; προσίευ ται, ὡς ἂν μή τινας ἔχοιεν ἀντερίζοντας τοῖς βου λήματι. Παρερρύη γοῦν χρόνος συχνές, καὶ οὐκ ἦν ὁ διεξάγων τὸ ποίμνιον. Post eum monachus quiduin Methodius nomine, Hyacinthi, quod Nicææ est, 1:0nasterii, prases, vir quidem dicto suo tenus cuutus, ac sapiens, revera tamen paucorum sciens, tres lunCum mensis throno potitus, obiit, et Ecclemia vidua pontifice suo carebat. Cum enim Joannes imperator in his expediendis non esset a.modum promptus, non ita facile poterat e re nata dignum tali solo, vel potius qui illi probaretur, invenire. Principes enim in hæc manera, viros, qui quod illis placitum est, faciant, nec suis desideris adverseniur, ascis - cunt. Igitur multum præterierat tempus, nec aderat qui oves gubernaret. Ex his Acropolitæ verbis liquet 1bid. Μανουὴλ δάκονος ὁ Σαραντηνὸς ἔτη ε', μῆνας ζ. Maximo patriarcha fatis functo, successit in ejus locum Manuel Sarantenus cognomento Philosophus, nimirum initio anni Christi 121€, qui cum sedisset amuis quinque, mensibus septem, mortem obiit circa finem mensis Augusti ammi Christi 1221. Mujus patriarchæ meminit Geor gius Acropolita cum in Historia, tum in Chronico Compendiario, ubi seriem patriarcharum Constantinopolitanorum qui Nicææ sederunt recenset, nimirum a Michaele Autoriano, qui primus post captam a Latinis Constantinopolim, electus fuit Nicæ patriarcha Constantinopolitanus ad bune Manuelein, quem Philosophum appellat. Sic igitur Acropolita, pag. 17 Mistoriæ: Καθὼς γοῦν εἰρήκειν, μετά την τελευτὴν αὐτοῦ ἐπιλαμβάνεται τῶν Ρωμαϊκῶν σκήπτρων Ἰωάννης ὁ Δούκας, ὁ γαμΕρὸς αὐτοῦ, στεφθεὶς παρὰ πατριάρχου Μανουήλ, η Methodium tribus tantum mensibus sedisse, ac δ; τὸν Μάξιμον διεδέξατο. Μετά γαρ του τριάρχου την τελευτην Μιχαλ, ο Εἰρηνικός Θεόδωρος τῷ πατριαρχική ενιδρυται θρόνῳ, ὃς καὶ Κωπᾶς ὑπὸ τῶν πολλῶν ἐκαλεῖτο μετα δὲ ἐνιαυτους ἓξ ἐκείνου τὸν βίον απολιπόντος, ὁ μοναχοί Μαξίμος εἰς τὸν πατριαρχικόν ανάγεται θρόνον, θεο ραπεύων την γυναικωνίτιδα, καὶ ὑπὸ ταὐτῆς ἀντιθεραπευό ενός. Οὐδὲν γὰρ ἄλλο ἦν τὸ εἰς ταύτην ἀναβιβασαν αὐτὸν περιωπήν. Επισιοὺς δὲ μὴνας ἓξ τελευτᾷ, καὶ ὁ Μανουὴλ εἰ; τὸν πατριαρχικών ανα γεται μόνον, Φιλόσοφος, ὡς ἐδικει ων, καὶ ὑπὸ πολλών κατονομαζόμενο,. Quemadmodum ergo dixi, post illius obitum Romani imperii gubernacula Joannes Ducus, gener illius suscepit, a Manuele patriarcha, qui Maximo successerat, coronatus. Namque post patriarche Michaelis excessum Irenicus Theodorus, cui a plerisque Cope nomen inditum fuerat, in patriarcham eligitur; post annos sex co πα ipso fatis functo Ecclesiam Constantinopolitanam diu caruisse pastore; quin etiam Methodium in locum patriarchæ Germani suffectum fuisse, non vero Arsenium, ut perperam scribit Gregoras. Cæterum monere hic non abs re crit seriem pa· triarcharum CP., præcipue illorum qui Nice.e sederunt, corruptam esse ac depravatam in tribus sequentibus Catalogis quos hic edidimus; quod quidem non solum apparet ex Catalogo hoc Nicephori Callist, sed etiam ex Georgio Acropolita, cujus verba suis locis inseruimus; idque etiam confirmatur ex Chronologia Ephræmin; ubi habetur series integra patriarcharum Constantinopolitanorum, qui Nica sederunt, nimiruin a Joanne Camatero, sub quo capta fuit à Latinis Constantinopolis, ad Arsenium secundo patriarch.m, από primus, post recuperatam Constantinopol m, in eq tarono sedit.

ANS. BANDURII NOTE. sacerdotem et patriarcham consecrant. Ex quibus Acropolite verbis liquet, aliter locum illum Nicephori interpretandum, ubi Arsenius dicitur ŋXUκλίων γραμμάτων ἱκανῶς ἔμπειρος, nimirum libe ralibus aribus sufficienter instructus; et ita legendum supra in versione pro, omnigena eruditione instructus: qua etiam potione verba illa accipi possent, ni historici illius ævi aliud suaderent. Deinde locus ille mutilus, ἐν τῷ σπεύδειν ἐξιέναι τὸν βα σιλέα.... αὐτίκα στέφει. Nimirum quoniam imperator profectum maturabat, statim a patriarcha coronatur, vel quid simule reponendum, ut apparet ex Acropolita. Denique verba illa, xal 6 On παρὰ τοῦ βασιλέως Μιχαὴλ τοῦ Παλαιολόγου, etc., satis explicantur ab Acropolita et Pachymere, qui narrant Arsenium patriarcham, cum videret Joannem Ducam Theodori filium a Michaele Palæologo contemni, et in eum machinas ac frandes strui, patriarchatui valedixisse; quod quidem accidit initio anni Christi 1260, cum sedisset annis quinque, ut scribit Nicephorus, neglectis aliquot diebus, quibus supra annos quinque rexit illam Ecclesiam. Cæterum failitur Gregoras dum Germano patriarche Constantinopolitano Arsenium proximė suffectum fuisse scribit; siquidem Arsemus Manueli successit, Manuel Methodio, Metho - dius Germano, ut ex supradictis palam est. Vide Pachymerem, lib. 11, cap. 7, 8, 15 et 16; Acropolitam, pag. 77 et 98.. Col 466 D. Marový.l črepoç, etc, ĕrn ta'. Huic illi audientes per unam hebdomadam, diaconum, Manueli patriarchæ annos quatuordecim assignat Generardus, sed fallitur: nam mortuo Methodio patriarcha anno Christi 1240, uti paulo superius diximus, Ecclesia Constantinopolitana per aliquot annos viduata fuit pastore, ut patet non solum-ex hoc Nicephori Catalogo, verum etiam ex Acropolite verbis capite precedenti citatis, ubi de Methodio patriarcha loquitur. Manuel autem, ut liquebit ex iis quæ dicturi sumus de annis ipsius successorum, circa finem anni Christi 1243, ad patriarchałem thronum evectus fuit, cum Ecclesia Constantinopolitana annis tribus, et mensibus circiter septem orbata mansisset pastore. Hic cum sedisset annis undecim, fatis functus est circa finem anni Christi 1254. Quod etiam confirmatur ex Georgio Acropelita, qui pag. 57 ait Manuelem patriarcham obiisse, antequam Joannes Ducas inıperator moreretur, en:us quidem mors accidit anno Christi 1255. Carterum hujus patriarchæ in litteris ignorantiam prædicat idem scriptor, pag. 54, hisee verbis: Στέλλει τοῦτον πρὸς τὸν πατριάρχην. Ο Μανουὴλ ἦν τότε τὰ τῆς πατριαρχίας διιθύνων της άλια, ανήρ εὐλαβοῦς καὶ βίου, καὶ πολιτείας σεμνῆς, εἰ καὶ γυναικὶ συνεζύγη, ἄλλως δὲ οὐ πεπειραμένος γραμμάτων, οὐδὲ ὧν ἀνεγίνωσκεν ἀεAlt Evota. Mittit eum ad Manuelem, qui ea tempestate patriarchatus gubernaculis assidebat, virum pietate insignem, et vitæ instituto, licet uxorem duxisset, venerandum, litteras tamen hand do - clum, cum nec eorum sententiam, quæ ipse percurrerat, caperet. Ibid. Αρσένιος μοναχὸς ὁ Αὐτωριανός, etc., zpórovɩ e'. Arsenius Autorianus monachus successit in Manuelis locum anno Christi 1255, post obitum Joannis Ducæ imperatoris, qui contigit hoc ipso anno; sed quo die ac mense, non liquet ex scriptoribus; neque Possini conjecturas admittimus. Sic Georgius Acropolita, pag. 57, cujus in hanc rem integra verba hic describere libet, cum hic Nicephorus subobscure loquatur et locus sit mutilus: Ἐπεὶ δὲ ἐχήρευε τοῦ πατριαρχοῦντος ἡ Ἐκκλησία πέφθακε γὰρ ὁ πατριάρχης Μανουήλ μικρόν τι του βασιλέως Ιωάννου προτελευτήσαι· ἔδει δὲ πρῶτον πατριάρχην προβληθήναι, ἵν᾿ ἐπὶ τῷ βασιλεῖ τὴν στεφηφορίαν ἐν τῷ ἱερῷ τελεσιουρ Yhteve, etc. Sed cum putriarchie orba Ecclesia foret; nam paulo antequam Joannes imperator morere:ur, patriarcha Manuel vitam finierat, nec absque patriarcha imperatoris coronatio in sacro templo confici posset. Et paulo infra idem scriptor, postquam de Nicephoro Blemida, in quem pluri. morum suffragia respiciebant (quique patriarchatus dignitatem sibi oblatam, ut scribit Gregoras, recusasset), focutus esset, sie de Arsenii electione: Ο γουν βασιλεύ, Θεόδωρος διὰ ταῦτα μικράν τινα πείραν λαβὼν τοῦ ἀνδρὸς, ἐφ' ἑτέρους έτραπετο· καὶ ἐπεὶ δυσαρεστών ετύγχανεν εν πολλοί, μοναχόν τινα είναι μαθὼν ἐν τῇ τῆς ᾿Απολλωνιάδος λίμνη, ὀλίγων γραμμάτων πείραν ἔχοντα (μόνον και γάρ ἐφήματα της γραμματικής παιδείας ), ανίερον του λούντα, καὶ Αρσένιο, όνομαζόμενον, ώ, είχε τα χουν στέλλει τους αὐτὸν ἄξοντας· καὶ δς αφίκετο. Ἐπεὶ μὲ τὴν ἀπὸ τῆς Νίκαιας έξοδο, έσπευδε, δια τάχου; τοῖς αρχιερεύσι προστάττει χειροτόνησαι πατρ αλχην αυτ ν ὁ βασιλεύ, οἳ καὶ οὐ ωοί οι πράξαντο, εν μια εύσομαδι διακονον και ιερέα, καὶ πατριαρ την αὐτὸν εκτελέσαντε;. Propterea imperator Theodorus illius mente, sensuque leviter degustato ad alios se convertit, et cum plures non satisfacerent, monachum quemdam ex Apolloniasis lacu, prater paucas litteras cæterorum ignarum, solum enim rudimenta grammatices attigerat, nullis sacris ordimbus insignitum, Arsenium nomine accersitum, quam celerr.me m.ssis homimibus conduxit, nec ille renuit. Et Assæ exire festinans, prasulibus, ut quamprimum eum patriarcham efficerent, imperat, Col. 463 Α. Εἶτα Νικηφόρος, clc., ἔτος α'. Arsemo Nicæa profugo, in ejus locum substituitur Nicephorus Ephesi episcopus initio anni Christi 1260. Moritur autein Nicephorus Nymphæi circa mensem Novembrem ejusdem anni 1260, cum nec integro anno patriarchatui præfuisset, ut scribunt Georgius Acropolita, pag. 97 et 98, et Pachymeres, Jib. 11, cap. 22. Post Nicephori antem moriem Ecdesia Constantinopolitana viduata mansit pastore mensibus circiter novem, ut ex infra dicendis facile patebit. Ibid. Αλούσης δὲ τῆς Κωνσταντινουπόλεως πάλιν ἄρχεται 'Αρσένιος ὁ ἱερὸς ἔτη β'. Licet ex Georgio Acropolita, pag. 97 et 98, appareal Arsenium patriarcham ante recuperatam Constantinopolim in sedem restitutum fuisse a Michaele Palæologo imperatore precibus sebastocratoris Tornicii, attamen revera non ante recuperatam urbem Arsenius revocatus fuit, etsi credi potest, ad id dispositum fuisse imperatorem precibus laudati sebastocratoris etiam ante Constantinopolim recuperatam. Igitur optime hic Nicephorus scribit, capta Constantinopoli rursum præluisse Arsenium; nam idem Acropolita, pag. 102 et 103, et Pachymeres, lib. in, cap. 2, adventum Arseni in urbem accidisse aiunt post imperatoris ingressum, qui accidit die quinta decima mensis Augusti, ut narrat idem Acropolita, pag. 102, et ut habetur scriptum mito codicis Regii 1852, laudati a doclissimo Boivinio in Notts ad Gregoram, ubi notantur dies, mensis et annus hujus ingressus: Mryt Αὐγούστῳ τε, ἱνοικτιώνος ο, του έτους σψήν, επηχώμην συν Θεῳες Κωνσταντινούπολιν. Mensis Augusti die quinta decima anni 6769 (Christi 1261) introducti sumus Deo juvante in urbem Constantino - polim. Arsenium autem circa finem hujus mensis restitutum fuisse in sedem, probabile omnino est; ita putat et Possimus in Observationibus ad Pachymerem, qui etiam credit coronationem Michaelis Patologi sub initium Septembris celebratam esse, et Joannem Ducam excæcatum die Christi Natali ejusdem anni 1261. Sic Possinus; a quo sane mihi videtur recte mitium secundi patriarchatus Arsenit consignatum; finis vero ejusdem patriarchatus Possino transfertur ad annum Christi 1200: ei sie Arsenio secundo patriarchæ and emelter que luor assignantur. At cum Arcemus secundo pa ri-

$15 archa duobus annis, et aliquot mensibus, quos Februarii anni Christi 1268 solvitur imperator supputare neglexerat Nicephorus, præfuisset Ecclesia Constantinopolitanæ, illius depositio contigit certe circa initium anni Christi 1264, ut at dicat Possinus; in exsilium autem proficiscitur Arsenius circa finem mensis Maii ejusdem anni, ut scribit Pachymieres. Neque statim Arsenio successit Germanus, ob turbas quæ excitabantur ab Arsenianorum factione, ut colligi potest ex Gregora et Pachymere, sed id fatum puto anno Christi 1207, ut colligitur ex Pachymere, qui 1. tv, c. 13, Gerin. num inauguratum fuisse scribit mense Junio ipsa die Pentecostes. Pentecostes autein festum, non occurrit mense Junio nisi anno 1264 (quo certe anno non contigit Germani electio, ut patet cum ex iis quæ paulo superius diximus, tum ex infra dicendis, ubi agemus de anno quo is patriarchatum abdleavit); et anno 1267, nam anno 1215, dies Paschæ in 5 Aprilis incidebat; et anno 1266, in 28 Martii. Itaque electio Germani necessario cum anno Christi 1267 copulanda. Cæterum causa depositionis Arsenii fuit, uti pluribus referunt Pachymeres et Gregoras, quod Michaeli Palæologo ob Joannem Duca excæcatum sacris interdixisset, neque cum veniam sceleris petentem audisset; unde cum indicto ab imperatore concilio, et in eo accusatus, se sistere nollet, damnatur ut contumax. Col.468, B. 'Edlw ǹ tólic, etc. Locus bie cor_ ruptus a scriba sic Græce ac Latine restituendus: Εάλω ἡ πόλις παρὰ Ρωμαίων ἔτει ςυεθ', Ιουλίου κε', ἡμέρᾳ δευτέρα, τῷ γ' έτει της βασιλείας Μιχαήλ του Παλαιολόγου. Capta est urbs a Romanis anno 6769 (Christi 1261) 25 Julii, feria secunda, anno tertio imperii Michaelis Palæologi. Et ita legendum supra in versione. Ibid. Ο 'Αδριανουπόλεως Γερμανός, etc. Ilic inter Arsenium et Josephum reponendus est Germanus antea episcopus Adrianopolitanus, qui in Catalogo Nicephori Callisti scribæ incuria omittitur. Hujus mentio occurrit non solum in Catalogis a nobis hic editis, sed etiam apud scriptores, qui res illius ævi memoriæ prodiderant, nimirum apud Pachymerem, Gregoram, Georgium Phranzam, etc. Huic patriarchæ annus unus assignatur in Catalogis. Verum cum Germanus die Pentecostes, quæ anno Christi 1267 concurrebat cum die quinta mensis Junii, creatus sit patriarcha Constantinopolitanus, ut ex Pachymere paulo superius demonstravimus, et patriarchatum abdicaverit d.e quaria decima mensis Septembris ejusdem anui, ut scribit idem Pachymeres, lib. iv, cap. 21, certa ille mensibus tribus et diebus novem et non amplius Ecclesiam illam administravit. Fallitur autem Possinus, qui eum quatuor mensibus cum dimidio sedisse ait. Quod vero Germanus hoc ipso anno patriarchatum abdicaverit satis ostendit Gregoras, dum circa illud tempus contigisse deliquium solare scribit, nimirum hoc ipso anno die 23 mensis Mail. Cæterum quibus mediis usus fuit imperator ad persuadendum patriarchæ Germano, ut patriarchatui valediceret, pluribus narrat laudatus Pachymeres, lib. IV. Ibid. Ιωσὴφ ὁ Γαλησίου ηγούμενος ἔτη n'. Joseph Galesii abbas successit Germano in patriarenatu die vicesima octava mensis Decem bris anni Christi 1267, et mox Kalendis Januariis ordinatus fuit, ut scribit Pachymeres, lib. iv, cap. 23: Του γοῦν τοιούτου καταδεξαμένου την ψήφον, ὁ βασιλεὺς εἰς πατριάρχην τοῦτον προ άλ λεται μηνός Σκιροφοριῶνο; εἰκοστῇ ὀγδόῃ τῆς δεκα της επινεμήσεως τοῦ σψος ἔτους, Εκατομβαιώνο; δὲ νουμηνία χειροτονηθείς, εἰς ἀρχιερέας τετέλεσται. Hunc tatem justo suffragiorum comprobatum numero ad patriarchatum imperator evexit, mensis Decembris die octava supra vicesimam, indictionis decimæ, anni 6773, mox Kalendis Januariis ordinationem idem episcopalem rite accepit. De autem secunda anathemate a Josepho, ut scribit idem Pachymeres, cap. 24 ejusdem libri. Postmoduin vero cum Josepho patriarchæ persuasissent Schismatici, ut scripto publico declararet, jurejurando interposito, se nunquain in pacem ecclesiarum consensurum, ut narrat idem scriptor, lib. v. cap. 16, tum imperator cum patriarcha transigit, ut ipse patriarchali palatio excederet; quod quidem contigit die secunda mensis Januarii anni Christi 1274, ut scribit laudatus Pachymeres, cap. 17 ejusdem libri, ubi tota re pluribus exposita sic concludit: Tauta πρὸς ἀλλήλους συνθεμένων, ὁ μὲν πατριάρχης κατελθὼν εἰς τὴν τῆς Περιβλέπτου μονὴν προσ καθίζει, ἐνδεκάτῃ μηνός Εκατομβαιώνος, δευτέρας ἐπινεμήσεως τοῦ συμπρι ἔτους, κατέχων καὶ τὰ αὐ τοῦ προνόμια ἀναφαίρετα· τὰ δὲ τῆς Ἐκκλησίας ἔτι ἐν γαλήνῃ ἦσαν, πλὴν τῶν τῆς Ἐκκλησίας τεταγμέ wow! apxovtas. His inter ipsos conventis patriarcha in Periblepti monasterium migravit die secunda Januarii, secundæ indictionis, anni 6782. fruens ibi reditibus suis annuis sine diminutione; sic Ecclesia quidem corpus in quadam tranquillitate erat; nou item qui ei præerant. Joseph itaque cum renuntiatus sit patriarcha CP. sub finem anni Christi 1267 et depositus sit in tio anni 1274, uti paulo superias ex Pachymere demonstravimus, anni octo, qui eidem a Nicephoro assignantur, fuerunt procaldubio utrinque incompleti. Fallitur ergo et Geor+ gius Phranzes dum Josepho annos tredecim atır.- buit. Cæterum verba illa Nicephori: Kal d:à thy ἕνωσιν τῶν Λατίνων ἐκβάλλεται παρὰ τοῦ βασιλέως Mixan sic interpretanda: Et propter unionem cum Latinis ejicitur ab imperatore Michaele. Et ita legendum etiam supra in versione. Ibid. 'Iwarrns, etc., o Bkunoç εrn n'. Deposito Josepho, in ejus locum sufficitur Joannes Beecus sive Veccus die vicesima sexta mensis Maii; secunda vero Junii, Dominica proxime secuta, illustri die Spiritus sancti, rite in patriarchani inauguratus est, nimirum anno Christi 1275, ut scribit Pachymeres, lib. v, cap. 24: Kal ὁ Βέκκος εἰκοστῇ μὲν καὶ ἔκτη Πυανεψιώνος μηνὸς κατὰ τὴν ἑορτὴν τῶν ἁγίων Πατέρων τῶν ἐν Νικαία πατριάρχης προβέβληται. Δευτέρα δὲ Μαι μακτηριώνος, τῇ ἐπιούσῃ Κυριακῇ, ἐν ἐπισήμῳ ἡμέρᾳ τοῦ Πνεύματος, τὰ τοῦ Πνεύματος δέχεται, και τελειοῦται αρχιερεύς. Veccus igilur sexta et vicesima mensis Maii, festo sanctorum Nicaensium Patrum patriarcha creatus est: secunda vero Junii, Dominica proxime secuta, illustri die Spiritus sancli, Spiritus ejusdem per sacram ordinationem particeps factus, rite inauguratus in patriarcham est. Pelitur autem e sede Veccus ab Andronico imperatore die vicesima sexta mensis Decembris anni Christi 1282, ut scribit Pachymeres, lib. 1, cap. 4, qui sane scriptor pluribus exponit ea quæ Vecco patriarcha gesta sunt unienda gratia Ecclesta Græcæ cum Latina. Gregoras ait Joannem Veccum cam secessisse, seque Panachranti monasterio inclusisse. Huic patriarchæ anni septem assignan=" tur in cod. ms. Bibliothecae collegii Claromontam, quo usus est Philippus Labaeus; sed ipse perperam ibi legerat o' pro 5. Cæterum scribæ incuria legitur hic un textu Græco, ἐποίησε σε τὴν ἔνω· σιν, etc. Lege igitur, ἐποίησε τὴν ἔνωσιν, etc. Ibid. C. Ο ὁμολογητής Ἰωσὴς τὸ δεύτερον μῆνας δ'. Pulsu e sede Vecco rursus inducitur Josephus die ultima mensis Decembris anni Christi 1282, ut scribit Pachymeres, lib. 1, cap. 5. Is ineunte mense Martio anni 1283, morbo et senio consumptus obiit, ut refert idem scriptor cap. 13 ejusdem libri. Föllitur autem Georgius Phrantze, dum Joanni Vecco statim Athanasium successisse ait. Cæterum Josephum, cum esset in sedem pat iärehalem restitutus, paulo post cessisse scribit Gregoras, lib. vi, cap. 1, idque ab eo factum du-

ANS BANDURII NOTÆ. plici de causa; tum ut pace fruerentur ii qui ἡ propter ipsum vexabantur; tum quod patriarch e imunus obire nequiret, totius corporis viribus morbo et senio exhaustis: Ὡς ἐντεῦθεν ἀναγκασθῆσ και μὲν τὸν Ἰωσὴς τοῦ θρόνου τοῖς βουλομένοις παραχωρεῖν. δυοῖν ἕνεκα, τῆς τε εἰρήνης τῶν δι' αυτ τὸν ὀχλουμένων, καὶ τοῦ μὴ δύνασθαι τὰ τῷ θρόνῳ προσήκοντα πράττειν, ὅλην αφηρημένον ὑπὸ γὰρες καὶ νόσου τὴν τοῦ σώματος δύναμιν. Quamobrem Josephus sua sede cuilibet cedere conctus est duabus de causis; tum ut pace fruerentur ii qui propter ipsum vexabantur: tum quod patriarchæ munus obire nequibat, tolias corporis viribus morbo et senio exhaustis. Idem confirma! paulo infra sectione 5 laudatus scriptor, ubi ait Josephum paulo post quain patriarchatum reliquisset e vivis excessisse. Gregore astipulatur Andronicus imperator in yw xpuso, qui exstat inter opera miss. Nicephori Chumui, laudatus a Boivinio in Notis ad Gregorai, pag. 753. Cæterum Mauhaus Cigala. et Philippus Cyprius qui hune Josephum ab Joanne Palæologo Florentiam ad octavam synodum se contulisse, ibidemque obiisse scribunt, longe falluntur; quippe nemo, nisi Græculus penitus indoctus fuerit, ignorare potest, hunc patriarcham longo tempore ante octavam synodum floruisse, illum vero, qui concilio Florentino interfuit, penultimum patriarcham fuisse ante captam a Turcis Constantinopolim. ἐσάπαν, καὶ τὸ ἦθος ἁπλοϊκὸν, ὡς καὶ ἐν πνευματι κοῖς ταχθέντα τῷ πατριαρχεύσαντι, ἅμα μὲν σὺν τῷ Κοζύλη: πρόεδρον Ηρακλείας τῆς κατὰ Θράκην, καὶ χειροτονητήν ἑαυτοῦ ψηφίζονται, ἅμα δὲ τῶ Επισκόπῳ προτρέπεται, οὕτω τοῦ καιροῦ σχεδάζο τος. εἰς μητροπολίτην χειροτονεῖν, καὶ ὁ τῆς παλαιᾶς Εἰρήνης θεῖος ναός, πολλὰ καταπλυνθείσης πρότερον τῆς ἱερᾶς καὶ μυστικής τραπέζης, και τισιν ἁγιασθείσης εὐχαῖς. τὴν ἐκείνον εἶδε χειροτο νίαν· αὐτὸς δ' αὖθις κἀκεῖνος πρῶτον μὲν ἱερέα, εἶτα δὲ κάν τῇ λαμπρῇ ἑορτῇ τῶν Βαΐων, ἀρχιερέα τὸν πατριάρχην χειροτονοῦσι. Hic igitur commissam sibi designati patriarchæ ordinationem auspicaturus. mense Martio susceptum eum introducit cum paucis in monasterium a Prodromo et Petra nominatum. ubi templo in vinea reperto, in quo et ipso apparebot rem divinam ex longo fieri desiisse, in eo consuelis cæremoniis monachum ex laico instituit Cyprium; moxque diaconum ex lectore ordinat. Eadem porro die eumdem imperator declarat patriarcham. Hinc jam patriarcha, qui multorum suasionibus inductus. certum, ac plane constitutum haberet, non alium adhibere ad sui consecrationem, quam eum, de que inter omnes constaret, longe alienum esse ab omni specie piaculi, quale plerique antistitum contraxisse mutuis flagrantium factionum insimulationibus culpabantur, discipulum Germanum filium Acacii viri pii, et valde circumspecti, qui se in palam nuper actis quasi neutrum habuerat, assensum in pariem utramvis sustinens, et utrique,, quantum duntaxat satis erat ad securitatem, favens; hunc quoque ipsum multa religionis existimatione commendatum; præ terea ita moribus simplicem, ut eum ille, qui patrıarchatum nuper gesserat confessariis accensuisset; hunc, inquam, quasi de quo nulla esse posset cujusquam plausibilis exceptio, in sui ordinatorem præparavit; eligens eum, suffragante in id pariter Cozyleno, in præsulem Heraclea Thracie. Post quod episcopo mandavit, ut eum confistim (rcs Cenim moras non ferebat) in eam sedem rite metropolitam ordinaret. Isti functioni delectum est antiquæ Irenes divinum templum, cujus sacra et mly. stica mensa multis prius purgationibus expiata, et certis sanctificata precibus, "Germani novi Heraclcensis inaugurationem vidit. Ilic porro vicissim promotorem suum Cyprium, primum quidem sacerdotio initiavit, deinde in celebri Palmarum festo, cooperante antistite Cozyles, patriarcham ordinavit. Reliqua vero, quæ peracta sunt, dum consecraretur Gregorias Cyprius, pluribus exponit idem Pachymeres, cap. 15 ejusdem libri; que cum sint longiuscula, hic non exscribo. Verum priusquam de Gregorii patriarchatus annis loquamur (cum de ecclesia antiqua sanctæ Irenes mentionem fecer mus), libet hic nonnulla monere, quæ ad eamdem ædem spectant, et quæ libris præcedentibus, ubi de eadem pluribus locuti sumus. a nobis præter - missa sunt. Stephanus, diaconus Ecclesiæ Constantinopolitanæ, auctor Vitæ sancti Stephani Junioris, qui sub impio Copronymo martyrium subit, docet solus, quod sciam, secundum CONCI - lium generale, prituum Constantinopolitanum babitum esse in æde Sanctæ Irenes; quod quidem intelligi non potest de alia æde Sancta: Irenes, nist de antiqua, cum Theodosio Magno imperante, nulla alia sie nuncupata exstiterit Constantinopoit, quam hæc antiqua Sanctæ Irenes ecclesia, quæ a Constantino Magno condita fuit. Sic idem scriptor, pag. 482, loquens de sex conciliis generalibus: Οὐχὶ ἐν ἱεροῖ, ναοῖς αἱ ἅγιαι ἓξ σύνοδοι συνηθι σθησαν· ή τε πρώτη ἐν Νικαίᾳ, ἐν τῷ ναῷ τῆς Αγίας Σοφίας· ἡ δευτέρα ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἐν τῷ ναῷ τῆς ᾿Αγίας Ειρήνης· καὶ ἡ τρίτη ἐν Ἐφέσῳ, ἐν τῷ τοῦ Θεολόγου νεφ· καὶ ἡ τέταρτη ἐν τῇ και ἡμᾶς Καλχηδονίων μητροπόλει, ἐν τῷ τῆς πανευ φη του σηκω καὶ ἡ πέμπτη αὖθις ἐν Κωνσταντι το πολει, καὶ ἡ ἔκτη, ἡ μὲν ἐν τῷ ναῷ τῆς ῾Αγίας Ibid. Γρηγόριος ὁ Κύπριος, etc., ἔτη ς'. Nimirum, Gregorius Cyprius lector protoapostolarius cooplatur, et præfuit annis sex. Et ita legendum supra in versione, ubi scribæ incuria legitur annis 16, pro annis 6. Quid vero lcwroañosτodápios, vide Ducangii Gloss. Græc., v. 'Anóstolos. Josepho autem fatis functo circa initium mensis Martii anni Christi 1283, niti supra ex Pachymere demonstravimus, successit Gregorius Cyprius, a quo initum fuisse patriarchatum ante medium mensis Aprilis ejusdem anni scribit Possinus ex Pachymere, quod idem scriptor, cap. 45, lib. 1, referat, feria jam tum secunda majoris hebdomadæ fuisse Gregorium Cyprium in plena possessione patriarchalis potestatis. Fuit quippe illo anno Pascha die Aprilis 18, unde majoris hebdomadæ feria secunda diem Aprilis 12 insederit: quo anteriorem inaugurationem Gregorii fateri necesse est. Sic Possimus. At ipse Pachymeres clarius lib. 1, cap. 14 Georgium Cyprium, qui induto monastico habitu Gregorius appellatus fuit, consecratum fuisse ait die Palmarum, qui dies anno Christi 1285 incidebat in dien 41 mensis Aprilis; ordinatus autem fuit patriarcha CP. a Germano Heracleensi, cooperante Cozylensi; idque peractum in templo Maximo, nimirum in Saneta Sophia, unde exclusi fuere, durante consecratione, quotquot Ecclesiarum paci consenserant, ut scribit laudatus scriptor paulo ante citato loco, et capite sequenti, ubi etiam narrat, cur non ab alio episcopo quam a Germano Gregorius consecratus sit, et eumdem Germanum Heracleensem paulo ante ordinatum fuisse episcopum_in_antiquæ Irenes templo. Sic Pachymeres cap. 14, cujus pauca verba, quæ ad ordinationem Gregorii et Germani spectant, hic exscri Dere lubel: Τα τῆς τελετῆς τοῦ πατριαρχεύοντος ἐγχειρίζουσιν, ὃ δὴ καὶ τοῦ αὐτοῦ Κρονίου μηνός παρ ραλαβὼν ἐκεῖ, δ; εἰσάγει τὴν τοῦ Προδρόμου της Πέτρα, μονὴν συν ολίγοις τισί, καὶ ναὸν ευρόντες ἐπ' ἀμπελώνος, ἀργὸν ὡς ἐδόκει κἀκεῖνο; ὄντα, ἐκεῖσε τὰ είκοτα τελέσας, μοναχὸν μὲν ἐκ λαϊκοῦ ἀποδείκνυσι, διάκονον δ' ἐξ αναγνωστου χειροτονεί. Τῆς δ' αὐτῆς ἡμέρας καὶ πατριάρχην ο βασιλεύς εκείνων προβάλλε ται. Εντεῦθεν ἐκεῖνος εκκεχωρημένον έχων δια προτροπῶν ἐνεργεῖν τά οἱ προσήκοντα, τον του Ακακίου, ἀνδρὸς εὐλαβοῦς, καὶ τὰ πολλά συντετη ρημένου, καὶ ἐπὶ τοῖς χθὲς πραχθεῖσι δόξαντος ἀμφ.γ. ωμονεῖν, μαθητην Γερμανων εὐλαβὴ γε κάνει.ο;

Σ.φίας, ἡ δὲ ἐν τῷ ἱερῷ παλατίῳ, ἔνθα ἐπιλέγεται ὁ Τρούλλος, ὅπερ ἡμεῖς Πάτον καλοῦμεν. Αn non in sacris templis sex sanctæ synodi congregate sunt? Prima Nicare in templo Sancle Sophie: secunda Constantinopoli, in templo Sanctæ Irenes: teria Ephesi, in templo Theologi: quarta in nostra Chalcedonensi metropoli, in templo celeberrima Euphe miæ: quinta iterum et sexta, Constantinopoli, illa in templo Sanctæ Sophiæ, hæc in sacro palatio, in ca parte que Trullus dicitur, quam nos Oatum vocamus. Hujus autem synodi ordinem, quo dispositi erant antistites, quave in parte sederit Theodosius Magnus, qui eidem synodo interfuit, nobis repræsentat tabella, quæ exstat in codice ms. Bibliothecæ Regiæ, uncialibus litteris conscripto, sæculo nono. De hoc codice ms. sic loquitur dotissimus Montefalconius noster Palarographiæ Græcæ, lib. m, pag. 250. Codex, inquit, Regius, num. 1869, membranaceus, ingentis molis, pulchriandine et magnificentia nulli concedit. Auro fulget undique in Tabeltis depic is, quas ad quadraginta quinque numeravi; in litteris item initialibus, maxime in titulis orationum. Continet autem Gregorii Nazianzeni Orationes: descriptusque fuit Basilio Macedone imperante, ut liquet et picturis, ubi Basilius ipse depingitur cum tota familia ex carminibus item in fronte positis, ubi Basilius, quasi tum sceptra tenens compellatur: necnon ex elegantia codicis, qui vere imperatoriam præfert magnificentiam, ad usumque ipsius Basilii et domus Augustæ fuisse plane videtur. Præeunt quinque prægrandes tabellæ depictæ, quæ totam paginaṁ occupant, longe ampliores specimine hic allato; nam in descriptis foliis perquam late margines undequaque vacuæ manent; in depictis vero, ad extremam usque oram, pagine occupantur. Hæ prægrandes Tabulæ depicta tribus in foliis continentur, quæ folia cum reliquis olim non hæsisse videntur: unde auguratur v.r quidam doctus, et rei libraria veteris permissimus, codicem aliquantum vetustiorem hisce depictis Tabulis esse et picturas istas Basilium Macedo. nem cum familia exhibentes, postmodum huic exemplari adjunctas fuisse, cum ad hujus imperatoris usum codex translatus est. quanquam fatetur et ipse codicem ejusdem circiter ætatis esse, et ad Basilii ævum ex characteris forma commode reduci posse. Ego vero libentius credam totum codicem cum præmissis Tabellis ad Basilii usum adornatum fuisse. Deinde vero priora illa” tria folia a principio posita, vel ex diuturno usu, quia initio posita frequentius evolverentur, avulsa fuisse; vel fortasse ab aliquo male feriato homine, ob elegantiam abstracta, deinde vero restituta fuisse. Ut ut sit, codex noni prorsus sæculi videtur esse. De hoc codice Billius in Monito ad orationem 53 sic loquitur: In reginæ tamen codice litteris capitalibus scripto, ac Gregorii nostri antiquitatem propemodum æquante, inter germana ipsius opera numeratur. Id quod tanti apud me momenti est, ut, quanquam reclamante stylo, vix tamen hanc lucubrationem inter Yevoɛriypaya numerare aude - rem: nisi llieronymus omnem dubitationis ansam nobis eximeret, atque hunc fetum vero suo parenti assereret. Vence allert locum theronymi, qui hoc opus sancto Gregorio Neocasariensi sive Thaumaturgo ascribit. Jam ad picturas veniatur. In primi tolu pagina secunda (prima quippe vacat) in fundo aureo Christus sedens, non ineleganter pro illa ætate repræsentatur, Evangeliorum librum apertum tenens ad hæc verba, Espryny zhy εury ółówpt úpĭv, Pacem meam do vobis, etc., quæ spectant ad familiam Augustam in proxima Tabella e regione depictam. Hæc prima pictura multis in locis crasa in pulverem abiit. In secundi tohi pagina prima, fundo aurco stat Augusta cum obus nine et inde filiis pariter stantibus. Supra stren:æ caput Augustæ scribitur, Esox Aboústa, Eudocia Augusta. Qui stat a dextris filius ejus, in - scribitur Αλέξανδρος δεσπότης, erasis pene p vocis litteris; Alexander despotes; a sinistris Atwy desmons. Leo despotes. Eudocia vero et filii sinistra singuli globulum tenent, in signum imperii. Circa Tabulam a quatuor partibus hi lambi leguntur: Εὐκληματοῦσαν ἀμπελόν σε τοῦ κράτους Βότρυς φέρουσαν τους γαληνούς δεσπότας Βασίλειος πρηξε Ρωμαίων άναξ Μαθὼν προλαμπεῖς Εὐδοκίας φωσφόρους. Palmitibus ornatam imperii tui vitem Uvas ferentem, serenissimos nempe despolas, Basilius provexit Romanorum imperator, Cum splendida Eudociæ lumina edidicisset. At abrasis præ vetustate litteris dubitat idem ipse. Montefalconius an in postremo versu legendum εί μεθ' ὧν το μαθών. Hanc autem Tabellam, quæ Eudociam Augustam cum Leone et Alexandro filiis represental, in ære incisam exhibuit Ducangius in familiis Byzantinis, pag. 459. De aliis vero Tabellis depictis quæ in laudato codice Regio habentur pluribus agit ipse Montefalconins paulo superius citato loco. Sed ut ad tabellam synodi Constantinopolitanæ formam ordinemque episcoporum exprimentem redeamus, in ima parte ejus tabellæ habetur Macedonius; ex altera vero parte nomen tantum Apollinaris hæresiarchæ scriptum cernitur, effigies non comparet, cum pars illa folii conscissa sit; qui quidem ambo in cadeni secunda synodo cum suis erroribus proscripti fuere. Sed ut redeamus ad patriarcham Gregorium, imprimis mira oscitantia Georgii Phranze animadvertenda est, qui in serie patriarcharum nullum hunc Gregoriumú ponit, neque Josephum restitutum post Veccum at, sed scribit: Veccum patriarcham, sua sede depulsum, monachus quidam, Athanasius nomine, excepit. Verum scriptores omnes, qui res illius ævi memorie prodiderunt, asserunt post Veccum Josephum restitutum fuisse, uti supra diximus, et hunc excepisse Gregorium Cyprium; sic de Josepho secun o patriarena.et Gregorio Cyprio refert Ephremius Constantinopolitanus. Quod vero ait Ephræmius Gregorium Cyprium a prima ætate patria paternaque domo fuisse extorrem, lucem accipit ex Pachymere, qui lib. vii, cap. 34 refert, Gregorium apud Italos natuni, et adultum, seseque postmodum inter Græcos conjecisse: Ti mabove; ἔλεγεν (Veccus scilicet,) ἐμὲ τ ν παρὰ Ρωμαίος, καὶ ἐκ Ρωμαίων γεννηθέντα και τραφέντα συχναῖς περιβαλλοντες λοιδωρίαις, ἔπειτα φεύγετε, ἄνδρα δὲ παρ' Ἰταλοῖς γεννηθέντα, καὶ τραφέντα, καὶ οὔπω ταῦτα, ἀλλὰ καὶ αὐταῖς στολαῖς, καὶ γλώττῃ προς τὰ ἡμέτερα παρεισφρήσαντα εὐφημοῦντες δέχεσθαι. Quid passi, dicebat (Veccus), me apud Græcos et ex Gracis natum et adultum, frequentibus_onustum maledicentiis, fugitis, virum vero, apud Italos et natum, et adultum, prætereaque ipso habitu et lingua in Græcos intrusum, non sine laude accipitis? Catera vero, quæ ad Gregorium Cyprium spectant ac ejus patriarcharum, videri possunt apud Pachyerem et Gregoram, qui fuse de eo scripserunt; necnon apud alios scriptores, qui res hos ævi memoriæ prodiderunt. Restat nobis ut de hujus patriarchatus annis, ac ejus depositione aliqua dicamus. Gregorius Cyprius, uti supra ex Pachymere demonstravimus, renuntiatus fust patriarcha mense Martio anni Christi 1283, et dic Palmarum, qui illo anno incidebat in diem undecimum mensis Aprilis, consecratus fuit patriarcha GP, a Germano Heracleensi antistite. Hic cum sedisset annis sex, patriarchatum abdicavit circa mensem Junium aani Christi 1289. Cur autem Gregorius patriarchatui valedicere cogitur pluribus exponit Pachy-

ANS. BANDURII NOTA. mer's, ex quo quidem auctore, et ex scriptis ejus- & dem Gregorii, necnon Joannis Chila metropol tæ Ephesi quæ hic subjiciemus, rerum que in hee Causa gesta sunt seriem adornavit doctissimus nostrique amantissimus M chael Lequ'en, cobisque pro ore perhumaniter obtulit. Et sic habet: Nicephorus Gregoras perstringit paucis, nee satis enarrat, que causa fuerit, qua Georgius, sell Gregorius Cyprius, Byzantino patriarchatu cedere Cugeretur. Cuncta vero fuse et ad longum Georg:us Pachymeres recital libro primo et secundo Historie Andronici Palæologi: quorum hæc summa est. Convocano propter quasdam de patriarcha Cyprio Joannis Becci expostulationes, episcopornim, clericorum, et monachorum, necnon procerum mperit, coram imperatore cœtu su concisio, cui Gregorius ipse Constantinopolitanus et Athanasius Alexandrinus præerant, accersiti Beccus ejusque socii Constantinus Helitiniota et Georgins Metochta, de Spiritus sancti processione disputaverunt. p Cumque prater quemdam Nysseni Gregorii locum, quo spiritus διὰ τοῦ προσεχώς, per illum qui proxime et contigue est ex Patre procedere dicitur, alteram ex Joanne Damasceno protulissent, quv asseritur Pater διὰ Λόγου προβολεὺς ἐκφαντορικού 11pato, per Verbum esse manifestantis Spiritus productor; hicque genumus et sincerus esset agnitus, neque de processione alia quam de sempiterna intelligendus veniret, in miras ambages schismater conclusi sunt. Conventu soluto ne Beccus cum suis vicisse videretur, patriarchæ Gregorio datą provincia est libelli condendi, quo Damasceni dictum a Becci et Latinorum sententia alienum ostenderetur, conciliareturque cum istis aliis ejusdem Doctoris verbis, Ἐκ δὲ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα οὐ λέγο pey, Ex Filio autem Spiritum non dicimus. Scriplus a Cyprio tomus, in ecclesia lectus fuit, quem mne perator, et ipse patriarcha, nonnullique" alii suse Seriptiombus suis munierunt; multis tamen refra gantibus, qui, nec minis, nec tormentis adduci potuerunt ut subsriberent. Quorum renitentiæ hæc causa erat, quod in tomo enuntiaretur, priore Damasceni loco significari Patrem esse Spiritus per Verbum productorem, non ut Spiritus per Verbum exsistat, sed ut per illud effulgeat. Verba quippe comi hæc erant, quæ refert Leo Allatius in Vindicis Syn. Ephes. cap. 60, ex orat. 4 Josephi Bryemmi de Trauitate: Εἰ καὶ γὰρ διὰ τοῦ Υἱοῦ πα ρα τισι τῶν ἁγίων εκπορεύεσθαι το Πνεῦμα τὸ ἅγιον είρηται, τὴν εἰς ἀἴδιον έκφανσιν ἡ λέξις ἐνταῦθα, οὐ την εις το είναι καθαρώς σημαίνειν βούλετα.. Licet emm apud sanctos aliquos per Filium procedere Spiritum sanctum affirmetur, dictum hoc progressum in æternum effusionem, non ad hoc ut sit, pure et proprie significat: alia libelli ejusdem excerpta post Bryenmum Allatius additi eumdem sensum convenientia. Plura vero legi possunt apud Deccum, qui Cypru tomum oplisculis duobus confutavit, quæ exstant in secundo volume Gracie orthodoxa. Qui patriarchæ tomu a improbabant, non capiebant, inquit Pachymeres, quid tandem discriminis esset miter productionem Spiritus sancti ad exsistentiam, et processionem ad sempiternam exsplendescentiam; eo maxime quod Ecclesiae doctores divinarum personarum Film et Spiritus sancu emanationes ex Patre seu processiones expärsals, effulgentias, plerumque vocitarent: unde illi concludebant, datam a Gregorio expositionem Latinorum cause Javere magis, quam nocere. Editum igitur contra se tomillan, uti primum Beccus accepit, Calamia adversus um strinxit, ac, præter Byzantiorum spem, qui mihil misi inconditas turentis ammi ces ab eo pra storarentur, soildissima confutatione crucem adversarms As, tantamque patriarche schismatico conflavit invidiam, ut omnes num in ipsius Joannis Becci, cujus viim socius fuerat, sententiam conspirasse arbitrarentur. Nec ab PATROL. GR. CALVII. re quidem; quippe cum, prææter illa quæ post Allabum artuli, alium sensum non reddant altera hec tomt verba que apud Beccum leguntur oratione 1: Αλλά δι' Υἱοῦ καὶ ἐξ Υἱοῦ φυσικῶς ὑπάρχειν, οὐκενοῦν δι' Υἱοῦ καὶ ἐξ Υἱοῦ τὴν ὕπαρξιν ἔχειν οἱ elonzó tips; t◊ livsúµa pray. Putrês direrunt. Spiritum per Filium et ex Filio naturaliter exsistere; non item per Filium et ex Filio exsistentia:a habere. Quasi vero per Filium et ex F lio exsistere, non idem sonet, atque, per Filium et ex Filio exsistentiam habere, etc., vice versa. Quid distinctione ista stolidum magis excogitari possit? Legatur Beccus 1.1 Græc. orthod., pag. 252. Alia vero rursum ex eodem tomo pessimæ doctrinæ plena strenuus iste rei catholicæ defensor et patronus carpit, quorum hoc præ cæteris minune prætermittenAum censui. Scilicet aiebat Cyprios: Mŋšèv xX1VGV εἶναι μηδὲ τῆς τῶν Γραφών συνηθείας ἀλλότριοι, εάν το πνευματικὴν χάρισμα ἅγιον ὁμωνύμω lνεῦμα καλείται· καὶ τὴν ἐνέργειαν ἔστιν ότε ο. κειοῦσθαι τὴν τοῦ ἐνεργοῦντος κλήσιν, ὡς ἡ τοῦ ἡλίου λαμπηδών καὶ αὐγὴ πολλάκις τὴν τοῦ ἡλίων, Nihil esse novi, neque a Scripturæ consuetudine alienum, ut spirituale donum Spiritus sanctus appelletur: quin imo actionem aliquando sibi nomen agentis usciscere, veluti splendor et radius sol sirpenumero nuncupatur. Quibus verbis significabet aternam Dei actionem, sempiternum lumen divinu.n, quæ tribus personis communia sunt, Spiritum sanctum quandoque appellari. Id quod explicat.us ipsa declarat in fragmenio alterius, ni fallor, operis Contra Beccum, quod mih suppeditavit co lex Regius 2953, et cujus magnam partem alibi recitavi in dissertatione critico-historica De process one Spiritus sancti. Atqui hec præambulam Gregori Palamæ impietatemi continebat, divinam operati». nein, quam eóra, Deitatem, appellabt, re a Dei essentia distinctam, Deoque et personis trib is coæternam esse, ipsamique creaturis ratione præmis communicari contendentis. Quocirca Becus æmuli sui erratum arguit allato capire integro Theodori Abucaræ quod inter edita vicesimama septimum est, et quo nihil disertius Palamiticæ 1asaniæ opponi possit. flanc autem divini tamins et operationis a divina essentia distinctionem tune primum, cum ante audita non fuisse, auctore Cyprio invectam fuisse his verbis Joannes Beccus testatur: Ὁ δὲ τῆς ἀληθείας, ὥς φησι, γενναίο; εκδικητής συκοφάντας ἡμᾶς καὶ τῶν ἁγίων ἀ:οσ: λων ὑβριστάς, τους οὕτω την θεολογικήν μετιόντα; οδον, τί αν παρ' ἡμῖν κληθείη αὐτο; ὁ οίκοθεν και ἀπὸ κοιλίας νέας άρτι δογμάτων φωνας τῇ τοῦ Θεο εἰσηγούμενος ἐκκλησίᾳ; Αι veritatis, qualem se ipse dicit, præclarus vindex, qui calumniatores, et sanctorum conviciatores nos vocal, qui hac ratione res theologicus tractamus, quinam a nobis ipse conpellabitur, qui ex propriis suis, et nunc primum e ventre novellas plucitorum voces in Ecclesia Dei proferre aggreditur? Testimonium istud Becci obter attuli, quo evincerem, nequaquam eum, dum patriarchia Constantinopolitanus esset, Palamam ejusque errores proscripsisse, tametsi id Combenisio nostro, quando secundam novissiini sui Auclara partem edebat, persuasum fuit: quin potius Palame Cyprium præivisse, ejusque heres.m. suis scripts contra Beccum proformasse. Quamobrem Joannes ille patriarelia, a quo Gregoriuma Palamamı primum fuisse damnatum Cyparissiotus tradidit, aut Joannes Glycys fuit, aut potius Joannes Garceas Aprenus, Esate successor, quod cum historis Cantacuzeni et Nicephon Gregore consentaneum prorsus est, Joannis Becer adversis tomum lucubrationes ammos adversariis Gregorn audiderunt, ut ardentioribus studis contra mom insurgerent. Horum præcipui erant Joannes Chilas metropolita Epnesimus, Daniel Cyzicenas et Theoieptus Pulladelphiensis, cum quoas se Mandɔ magnus logoli

theta adjunxit. Leo Allatius lib. De consens., omni prava doctrinæ suspicione immunis judicata. cap. 11, col. 513, libellum Græce Latineque edidit, quem Chilas imperatori contra tomum obtulit. Quod in causa fuit at Cyprius tomi sui expositionem scriberet, quæ nunc primum prodit ex cod. Reg. 3442. In ea expositione contendere pergit, aliam esse personæ divinæ Spiritus sancti processionem ad exsistendum, et aliam ad eſſfulgendum: primam innui a Scriptura et Patribus, quando Spiritus dicitur a Patre procedere; secundam, quando a Patre per Filium. Cæterum Joannemi Beccum perjurii accusat, et libellum recitat,{quem ille, ad efferatos adversum se plebeculae animos placandos, Josepho patriarchæ dederat, subscripseratque, ceu Latinorum dogmati abrenuntiaret, et abdicationem suam approbaret. Qua vero mente Beccus id gessisset, ipsemet declaravit initio disceptationis suæ, quam în concilio coram imperatore ipsum habuisse narravi, quæque borum omnium motuum causa exstitit. Insuper vero Theoleptus Nihilominus Ephesinus metropolita et Cyzicenus palam protestati sunt, minime se in communionem posse venire cum homine qui certis de causis hæresis invidia aspersus esset. Cui sententiæ quia pertinaciter adhærescebant, nec imperato - ris monitis et adhortationibus cesserant, in separatas custodias uterque missus est, e quibus non nisi post annos aliquot, et vix ægre educti sunt. At Theoleptus Philadelphiensis omnem offensionem hanc ex solo Marci libro acceptam prætexens, Gregorium rectæ fidei alumnum judicatum iri dixit, si Marci doctrinam detestaretur (disertius utique quam in confessione et in libello ad imperatorem, Quod quidem a Cyprio præstitum fuisse, Pachymeres non narrat: sed, cum hæc ille audisset, gratiis actis imperatori, postera die cessionis libellum dedisse. Rursum vero imperator, collectis iterum synodis, operam ponebat, ut tomus saltemi emendaretur et exponeretur: id quod tamen seleCyzicenus patriarchæ Gregorio objecit, in tomo Beti ad hoc operis viri conficere nullatenus potuevestigia reperiri impiæ doctrinæ Marci monachi, qui librum nuper evulgaverat, in quo nomen *poбоÀ£Ù; productor, ambiguo perinde sensu usurpatum narrat Pachymeres, ὡς καὶ αὐτὸς ὁμωνυμίζει την Av poboλsús. Hunc Marcum alienigenai fuisse, Græcum, idem historicus tradit, et quantum ex in - scriptione confessionis Gregorii, de qua mox dicetur colligitur, ex Hebræo Christianus factus fuerat, ac subinde monachus. Ex quo revincitur amplius error viri illius alioqui doctissimi, qui Marcum hunc eumdem esse putavit ac Marcum Ephesium qui post centum et quinquaginta annos contra Latinos disputavit in synodo Florentina. Ejus quidem errori favere videtur, quod in indice Bibliotheca: Scoriacensi legatur, Γρηγορίου πατριάρχου Κωνσταντί νουπόλεως τοῦ Κυπρίου ἀπολογία εἰς τὴν ἐπιστο Any Mapxou to 'Epéoov, Gregorii patriarchæ Constantinopolitani Cyprii apologia in epistolam Marci Ephesii. Verum librari oscitantia vel imperitia factum est, ut vox tou Kumpiov Cyprii, interjecta sit cum hoc opus reddendum sit Gregorio protosyncello, qui postremus Byzantinorum patriarcharum fuit, ante captam a Turcis civitatein: nisi tamen pro Μάρκου τοῦ Ἐφέσου scribendum fuerit, Ἰωάννου τοῦ Ἐφέσου Joannis Ephesii, Chilæ scilicet adversarii Gregorii Cyprii; quod obiter a ine dictum sit. Atqui Marcus ille monachus exiguum volumen quod scripserat, emendatum jactabat, et approbatum a patriarcha, quicum arctissima necessitudine jungebatur. Qua re factum est, ut statim atque Marci liber emissus in publicum Tuit, Gregorius Cyprius ejus auctor censitus sit. Quam criminationein patriarcha ut repelleret, Confessionem, quam dixi, fidei condidit, qua Marci dogmata exsecratus est. Id quod etiam in altero supplice ad Andronicum imperatorem libello præsuit. Interim qui pro Gregorio stabant, Athanasium Alexandrinum imperatore annuente, compellant ut tomo subscribat: quod tamen ille facere noluit; causatus sibi satis otii et facultatis non esse ad singulas ejus voces explorandas, eo maxime quod Constantinopolitanorum mores et sensus perspectos non haberet. His commotus imperator, ardens suum erga Cyprium studium temperare cœpit, eique colloquium publicum exorauti, in quo mentem planius suam explicaret, annuit primum, mox vero mutata sententia abnuit, veritus ne idem accideret quod in anteriore cum Becco disputaLione, ex qua res Ecclesiæ nihilo pacatiores evaserant. Qui imo Andronicus misit, qui sedis abdicationem ab ipso poscerent. Jam emim Cyprius e patriarchal domo in Hodegorum monasterium ingraverat, in quo scribendis pro sua defensione libris vacabat. Posthac autem, ne patriarcha mauaitus damnaretur, publicum conventum imperator edixit, in quo lecta est illus Confessio fidei, et ab runt, cum de germano Damasceni sensu tradendo inter eos nequaquam conveniret. Tehog, inquit saepe laudatus Pachymeres, ἐπεὶ οὐκ ἦν συμφωνεῖν ἐπὶ τῇ τοῦ γράμματος διορθώσει, ὑπεξεῖνον τλοι τὴν ἐξήγησιν, κρείττον ἡγησάμενοι μὴ ὅλως τὸ φι τὸν ἐξηγεῖσθαι, ἢ ἐξηγουμένους ἀναῤῥίπτειν κ να Suvov. Ac consulto prorsus: nain præter Becoi expositionem, qua sincerior altera non occurrebat, ut, positis prajudiciis, sentiunt omnes, qui in libris ejus legendis operam ponunt, Cyprius in apologia quam pro suo tomo iterum scripsit, illos adversarios refellit, utique schismaticos, nec a Joanne Ephesio, Daniele Cyziceno, et Theol pto Philadelphiensi diversos, qui Joannis Damascent dictum προβολεὺς διὰ Λόγου ἐκφαντορικοῦ Πνεύμα tos, manifestantis Spiritus per Verbum productor, sic interpretarentur, ac si 8: Abyou, per Verbum, Ylov, per Filium, apud sanctos Patres idem sonaret, atque ob to Aby cum Verbo, με To lic, cum Filio, apa to Yip, una cum Filio: quɔm quidem postremam interpretationem tum Patrum sententiis, tum grammaticæ legibus et usui contrariam pluribus ostenditet evincit. Interim vero Joannes Beccus præter libros adversus Gregorii Cyprii tomum quos citavi, quatuor alios ad Constantinum, Melitiniotam utique, scripsit, quibus ejusdem tomi expositionem a Cyprio adornatam, confutavit. Hos etiam Leo Allatius cum aliis edidit 1. Il Græciæ orthodoxa'. Gregorii vero Cyprii opuscula, quae in codicibus Regiis, ac præsertim 3442, reperi, hic subjicienda censui, quo rerum gestarum series melius a studioso lectore percipiatur. (Exstam jam edita in tomo nostro CXLII.) Col. 408 C. Αθανάσιος ἐκ Μακεδονίας, etc. 8' Ern... Abdicato patriarchatu Gregorio Cyprio circa imensem Junium anni Christi 1289. uti paulo superius monuimus, in ejus locum suflicitur Athanasius monachus e Monte Gano; cujus promotionem celebravit Andronicus ad magnum palatium in Trich nio Justinianeo congrua tali functioni magniticentia, sed cum sinistro augurio terræmotus, ut scribit Pachymeres, lib. II, cap. 15, et die quarta decima mensis Octobris ejusdein aoni ordinatur Athanasius, ut tradit idem scriptor eitato loco. Hic autem cum sese rebus temporalibus vehementius immisceret, a populo ejicitur, ut seribit hic Nicephorus Callisti; quod quidem confirmatur ex Pachymere, qui pluribus res ab eo III patriarchatu gestas, ac ejus mores describit. Coactus autem fuit patriarchatum abdicare postquam quadriennium sedisset, nimirum die decima sexta mensis Octobris, ut tradit idem scriptor, cap. 24: Τοῦτο δέ τις καὶ μόνον παρατηρήσειεν, ὅτι τέσσαρ σιν ἐνιαυτοῖς τὴν Ἐκκλησίαν κατέχων, αὐτὴν σχε δὲν ἡμέραν εἶδε τῆς ἐκβολής, ἣν δὴ καὶ τῆς ἀνακα σεως ἔγνωκεν, ήτις και Ελαφηβολιώνος εκκαιδε

ANS. BANDURII NOTÆ. ad finem; si ad initium ita restituendus:: w3', anno 6802, Christi 1294 quo anno Joannean inanguratom fuisse, supra demonstravimus. Si vero numerus ille in finem desinat. ita restituendus, Ĕrat w'. anno 6812, Christi 1504, quo anno e sede pulsum fuisse Joannem supra monu'mns. Carierum cum Historiam imperatorum Constantinopoli - tanorum a Constantino Magno ad ulimum imperaforum Christianum texere sit animus, libet etiam huic catalogo Nicephori Callisti seriem integram. patriarcharum Constantinopolitanorum subjungere, nimirum illorum qui post Athanasium secundo patriarcham sederunt, ad Gregorium qui ultimus fuit patriarcha ante captam a Turcis Constantinopolim. lloc quidem præstabit catalogus patriarcha - rum CP. editus ab eruditissimo P. Labbeo ex co dice ms. Bibliothecæ Claromontanæ; singulis autem locis, si opus fierit, Notas, sed breviores, adjicienus. Quam vero imperfecti sint catalogi patriarcharum CP. editi a Matthæo Cigala et Philippo Cyprio, et maxime post Athanasium ad captam usque a Turcis urbem, facile quisque cognoscere poterit ex iis quæ infra dicturi sumus. Sic igitur habet Claromontanus codex: xå±r kv. Unum tamen od ea illud non de nihilo & in initium patriarchatus Jonn's Sozopolitani, vel quis observens adjunxerit, sic exacte quadriennium in patriarchat Athanasium explevisse, ut eamdem ferme initi relictique regiminis Ecclesia numeraverit diem sextum decimum Octobris. Sic Pachymieres: ex quo quidem patet Athanasium patriarcharum abdicasse die decima sexta mensis Octobris anni Christi 1293, cum sedisset annis quatuor, et duobus præterea dielus, cum ejusdem consecratio contigerit, ut paulo superius ex Pachymere diximus, die quarta decima mensis Octobris anni 1289. Fallitur igitur Georgius Phranza qui Athanas o aunos octo integros assignal. Quain vero fuerit Athanasius hominum regendorum ignarus, quamve sævus et inhumanus, facile quispiam cognoscere poterit, non solum ex Pachymère, qui plura de eo, (nam Gregoras schismaticorum hominuin laudator in A'hanasium valde propensus fuit), sed etiam ex ipsius Athanasii epistolis, quas ad imperatorem Andronicum, et ad alios complures conscripserat. Quarum quidem epistolarum habetur codex chartaceus in bibliotheca regia, quem huic donavit III. D. Carolus Mauritius Tellerins, archiepiscopus dux Rhemensis, ut scribit doctissimus Boivinius in notis ad Gregoram, ubi de hoc codice ac epistolis et aliis Opusculis Athanasii patriarche joquitur. Libet autem nobis (quoniam_sex abhine annis omnes Athanasii epistolas ac Opuscula ex Jaudato codice Regio exscripsimus et in Latinum vertimus) hic integrum indicem prædictorum operum exhibere, quem cum ex schedis Boivinii, tum etiam proprio labore adornavimus. (Sequeba· tur Athanasii Epistolarum Index, quem jam edidimus in tomo CALH). Col. 468 C. Ιωάννης μοναχός, ἔτη θ'. Abalicato patriarchatu Athanasio die decima sexta mensis Octobris, anni Christi 1293, uti supra demonstravimus, in ejus locum suflicitur Joannes Sozopolitanus, qui prius Cosmas vocabatur; ejusque consecratio peracta est Kalendis Januari anni 1294, ut scribit Pachymeres lib. n, cap. 28, ubi hujus viri ingenium ac mores describuntur. Hic autem patriarcha e sede pellitur ab Andronico, ut in ejus locum Athanasius restituatur, die vicesima tertia meusis Augusti anni Christi 1304, cum sedisset annis novem, mensibus septem, et diebus præterea viginti duobus, ut observat Possinus lib. 1, Chronologico ad Pachymerem. Ibid. D. Καὶ ἀνάγεται πάλιν ὁ ᾿Αθανάσιος. Ad Athanasium secundo patriarcham desmit Cátalogus patriarcharum CP. a Nicephoro Callisti concinnatus, nimirum ad annum Christi 1504, quo quidem tempore Nicephorus florebat, uti in Præfatione monemus, ubi plura de ipso, ac ejus seri. ptis placuit dicere. Quod vero attinet ad tempus Athanasii secundo patriarchæ, illum restitutum fuisse in sedem die vicesima tertia mensis Augusti, anni Christi 1304, paulo superius ex Pachymere demonstravimus; qui rem totam pluribus () narrat. Huic secundo patriarche annos sex, et totidem menses attribuunt Matthæus Cigala, et Puilippus Cyprius, Georgius vero Phranza annos octo eidem secundo patriarchæ assignal. Sic Pontanus ex Phranza: Iterumque Athanasius in eo est l.cutus. Ilic postquam claves Ecclesiæ octo annos tenuit, rursum scandala emerserunt. Sic cui quies amuca semper furrat, sedem patriarchicam valere ru/sum jabet, etc. Gregoras amiem lib. vii, cap. 9, causam cur Athanasius secundo patriarchatum abdicaverit, piuribus narrat, ubi doctissimus Boivinius ad margmem monet, id factum anno Christi 1310, unde apparet Athanasium secundo patriarcham sedisse annis sex, et aliquot mens bus. Ibid. Καὶ ὁμοῦ ἀπὸ τοῦ ἀποστόλου ᾿Αν δέου μέχρι τοῦ αὐτοῦ Ἰωάννου πατριάρχαι 1.4', ETEL 5w'. Numerus ab orbe condito hic appositus depravatus a scriba videtur; nam vel desinit Catalogus patriarcharum Cpolitanorum inde ab Athanasii præsulatu usque ad captam a Turcis urbem Regiam. Νίφων ἔτη γ', μῆνας c. Nimirum, Niplon anmis 5, mensibus 10. Abdicato secundo patriarchaîn Athanasio anno Christi 1310, uti supra monuimus, Ecclesia Constantinopolitana per biennium vacavit; tandem Nipho Cyzici metropolitanus sedem illam occupat, initio anni 1512, ut scribit Nicephorus Gregoras, lib. vit, cap. 9, ubi hujus viri ingenium ac depravatos mores pluribus describit. Habentur et Athanasii patriarchæ CP duæ Epistolæ quæ ad Niphonem hinc spectant, nimirum, una ad imperatorem, de Domino Niphone Cyziceno episcopo. cl de accusationibus contra eumdem ipsi oblatis; altera ad magistrum libellorum supplicum, de electione qua creatus patriarcha fuerat episcopus Cyzici. (Vide tom. CXLII.) Hic cum sedisset annis tribus, et decem mensibus, anno Christi 1315, e patriarchali sede pellitur ob multa et varia sacrilegia, ut scribit Nicephorus Gregoras cap. 11, paulo superins citati libri. Ceterum habetur in codice Regio n. 2964, fol. 199, verso, Oratio Nicephori Chumni, laudata a Boivinio ir notis ad Gregoram, quiæ sic inscribitur: Ελεγχος κατὰ τοῦ καλώς τα πάντα πατριαρχεύσαν τος Νίφωνος, άνενεχθεὶς παρὰ τοῦ Νικομηδείας καὶ τοῦ Μιτυλήνης πρὸς τὴν ἱερὰν σύνοδον. Ιωάννης ο Γλυκὺς ἔτη δ'. Nimirum, Joannes Glycys annis quatuor. Pulso e sede Niphone anno Christi 1515, et uno anno interjecto in ejns locum, sullicitur Joannes Giyeys logotheta cursus publici, qui uxorem filiosque et filias habebat; sed ejus uxor statim monasticum habitum induit; il e vero, "quod certis anni intervallis articulorum doloribus aflictaretur, ipso indui non potuit; nam de medicorum sententia carnibus ei vescendum erat, ut scribit Gregoras, lib. vit, cap. 11. ubi mujas patriarchæ virtutes ac in litteris peritiam pluribus prædical idem scriptor; qui etiam ibidem testatur, Se nsum Tuisse Joannis consuetudine ad stylum expoliendum. Hate patriarchæ annos quatuor assignat et Gregoras lib. vitt, cap. 2, ubi ait Joannem, quod ejus morbus ingravesceret, abdicata dignitate, quarto anno patriarcha.us, in Cyriotissa monasterium se contulisse. Quod quideni accidit anno Christi 1320. Vide ibidem patriarchæ hujus testamentum, quod Gregoras ab co tum accersitus conscripserat. Verum, ut optime monet doctissimus Boivinius in Notis ad Gregoram, non ibi Testamentum ipsum patriarchae, sed Testamenti proœmíum profert Grego:as, cujus sese auctorem Exas librum de vera Syntaxis ratione edišit Jahnius Bernæ 1819, 8°.

manifestum prodit, Exstant, inquit idem Boivinius, in codice Regio 3229, opuscula duo, ejusdem ferme et argumenti et styli; quorum primum inscribitur, Τοῦ πατριάρχου κυροῦ Ἰωάννου τοῦ Γλυκέος ἡ παραίτησις τοῦ πατριάρχου, alterum, Τοῦ αὐτοῦ πιο τριάρχου ὑπομνηστικὸν εἰς τὸν βασιλέα τὸν ἅγιον. Fapdeчor Broç a'. Gerasimus anno uno. Joanni successit Gerasimus, sacerdos monachus e monasterio Manganorum, anno Christi 1320. Hic, scribit Gregoras, lib. vii, cap. 2, erat vir simplici ingenio, et præ senio surdaster, litterarunique Græcarum omnino expers. Tales enim ab imperatoribus eligi consuevisse, ut dicto audientes eis sint, et nulla in re ipsis refragentur, tanquam niancipia, tradit idem scriptor laudato loco; et Georgius Phranzes ait, eum fuisse moribus nauci atque inutilem, et præfuisse Ecclesiae Constantinopolitanæ exiguum tempus, eamque haud sponte dimisisse. Gregoras Gerasimi mortein accidisse scribit pridie quam Andronicus nepos urbem deseruerat; quæ quidem fuga Andronici contigit die vicesima mensis Aprilis anni 6229, Christi 1321, ut tradit idem scriptor. Igitur mors Gerasimi accidit ipso tie Paschatis, quod illo anno incidebat in diem 19 Aprilis. Cantacuzenus vero Gerasimum obiisse refert ea ipsa nocte, qua Andronicus nepos urbeni deseruerat. Ησαΐας. Gerasimo fatis functo die 19 mensis Aprilis anni Christi 1324, uti paulo superius monuimus, sedes Constantinopolitana tribus ferme annis vacavit; denique Esaias mionachus ex monte Atho septuagenario major, nulla sacerdotali dignitate præditus, idemque adeo imperitus ut nec prima quidem litterarum elementa perfecte posset conjungere, in urbem venit; eumque imperator ob nimiam morum simplicitatem in patriarchalem sedein tum temporis vacantem imposuit: quamvis multa crimina libere illi objecta et passim testata fuissent, propter quæ olim sæpe exclusus omni sacrorum ordinum gradu fuerat, ut scribit Gregoras lib. v. cap. 12. Renuntiatus autem fuit Esaias prid. Kal. Decemb. indictione septima, hoc est, auno Christi 1323, ut scribit Dorotheus in Synopsi. Perperam igitur Spondanus hoc factum ait anno 4322. Moritur autein Esaias, ut scribit Gregoras, et nt ex iis quæ mox dicturi sumus, patebit, anno Christi 1333, cum sedisset decem ferme annis. Ἰωάννης ὁ Ἀπρηνός... Moriuo Esaia anno Christi 1335, uti paulo superius diximus, in ejus locum sulficitur hoc ipso anno Joannes Apris oriundus, Calecas cognomine. Huic anni quatuordecim assignantur in codice Regio 3058, folio 98, ubi legitur, Ιωάννης ἔνδοξος καὶ σοφὸς λίαν ὁ Και Léxa; Etŋ từ. His consona habet Gregoras qui lib. XVI, cap. 4, ait, Joannem annis circiter quatuordecim patriarcham fuisse: Καὶ πρῶτον μὲν ἐκεῖθεν τὸν πατριάρχην ἐκβεβληκώς Ἰωάννην, ἐν τοῖς Βυζαντίου αρχείοις δέσμιον ἐπεπόμφει φρουρεῖσθαι, ἵνα μὴ τοῖς ἐκεῖ νεωτερισμοῖς συναράμενος καὶ αὐ· τὸς, μεγίστης καὶ δυσεφικτοῦ τοῖς δημοσίοις γένηται πράγματι βλάβης αἴτιος. Ὃς καὶ μικρὸν ἐπιβιούς, ἐνταῦθα ἐτελεύτησε, πέντε καὶ ἑξήκοντα γεγονώς ἐγγὺς ἔτη πατριαρχεύσας μὲν περί που τὰ τέσσαρακαίδεκα, ζήσας δὲ μετὰ τὴν καθαίρεσιν μῆνας 6ixa. Hinc autem ille ante omnia Joannem patriarcham ejeci, et Byzantium, ut in palatio vinclus custodiretur, misit; ne et ipse farens novis rebus, que illic ciebantur, maximum et intolerandum reipublicæ detrimentum afferret. At hic, non longum ex eo in vita commoratus, ibi decessit, quinque ferme et sexaginta annos natus, quatuordecim circiter patriarcmca dignitate politus, et decimo post exauguTulionem mense mortuus. Depositus fuit Joannes meunte anno Christi 1547, ut tradunt Grigoras et Cantacuzenus: oportet itaque, ut scribit Bo.vinjus in Notis ad Gregoram, Joannem creatum esse paƯiarcham anno Christi 1333, non vero anno 1ost ut videtur tradere Cantacuzenus; nam præterquam quod ab anno 1333 ad annum 1347 anni nume - rentur quatuordecim, quibus eum sedisse supra demonstravimus, Gregoras et Cantacuzenus hujus depositionem in annum 1347 expresse conferunt. Hinc corrigendus est Spondanus qui hajus depositionem in annum Christi 1345 confert. Ισίδωρος ἔτη β', μῆνας ζ. ἡμέρας ιε. Pulso e sede Joanne Caleca anno Christi 1347, in ejus Jocum hoc ipso anno substituitur Isidorus: qui, ut scribit Gregoras lib. xv, cap. 10, antehac M.- nembasin electus fuerat episcopus, mox novorum Palamæ errorum cum et ipse convictus fuisset, dejectus dignitate fuerat, et a sacra communione segregatus. Eodem nunc patriarchatum obtinente, scissum est statim Ecclesiæ corpus. Sic Gregoras. Vide tomum Ignatii patriarche Antiocheni contra hunc Isidorum scriptum, qui tomus habetur apud Allatium (De libris ecclesiasticis Græc. dissert. 2), Novembri mense promulgatus, indict. 43, hoc est anno Christi 1344 exeunte. Vide item Orationern Palame adversus Joannem Calecam patriarcham scriptam, in qua ipse suam et Isidori causam pluribus agit. Hac habetur edita Græce tantum ex codice Regio in notis ad Gregoram. Mors autem Isidori refertur Gregora lib. xvIII, cap. 1, quæ quidem accidit anno Christi 1349 exeunte. Kallioroç & B'. Callistus annis duodecim. Callistus monachus ex monte Atho, unus ex 'Palamæ amicis, in patriarcham eligitur anno Christi 1350, ut scribit Gregoras lib. xvII, cap. 4, ubi hujus patriarchæ ingenium ac mores pluribus describuntur. Hic patriarchatum adeptus synodum celebravit, in qua Palamas orthodoxus declaratus fuit: eam Combefisius edidit parte secunda Auctarii novissimi. Hic dum legatione fungeretur apud Cralænam pro societate contra Barbaros in Thracia, moritur, ut scribit Cantacuzenus, lib. IV. cap. 50. cujus quidem mors accidit sub finem anni Chris'i 4562, quod patet non solum ex eo quod huic patriarchæ anni duodecim assignantur, verum etiam ex iis quæ de successoribus infra dicturi sumus. Cæterum monere hic necessarium esse duximus Callistuin patriarchamn quod negaret Matthæum imperatorein designanduni, ut scribit Cantacuzenus, e throno dejectum fuisse, et in ejus locum sulfectum fuisse Philotheum, de quo infra dicemus. Tum Callistum Galatam, inde Tenedum ad Palæologum confugisse, ait laudatus scriptor. Hoc autem accidit circa annum quartum ejus patriarchatus, Christi 1354. Verum postmodum Joanne Cantacu - zeno monastico habitu induto, et Paleologo Constantinopolim reverso anno 1355, initio anni sequentis patriarcha Callistus Tenedo reversus, ut scribit Cantacuzenus, ecclesiasticam potestatem recepit, cum contradicere nemo auderet: quin nec ipse episcoporum de restitutione sua sufragium expetebat. Sed indignissime non a Cantacuzeno solum, verum etiam ab episcopis violatum se arbitratus, suo sibi suffragio reditionem confirmans, injuriæ auctores ad pœnam deposcebat. Sic de eo tradit idem scriptor. Φιλόθεος έτη ιγ', μῆνας ς'. Philotheus anuis tredecim, mensibus sex. Philotheus et ipse Palamita Heraclea episcopus, uti supra diximus, anno Christi 1354 renuntiatus fuit patriarcha in locum dejecti e sede Callisti, verum post biennium circiter sedis hujus, rursus Callistus non episcoporum suffragio, a quibus deturbatus fuit, sed propria auctoritate in sedem, a qua injuste dejectum se credebat, rediit, ut scribit Cantacuzenus. Et hi duo anni, quibus prima vice rexerat Ecclesiam Constantinopolitanam Pilotheus, ab auctore hujus catalogi non recensentur; fortassis quod tum Callisto legitimo patriarcha vivente, intrusi potius patriarchæ quam legitimi nomen mereretur; sed utut res habeat, Pilotheus, mortuo Callisto sub finem anni

ANS. BANDURII NOTE. Christi 1362, uti supra monuimus, in ejus locum sufficitur, seu potius in sedem restituitur, ut scribit Cantacuzenus lib. iv, cap. 50, quod quidem factum est initio anni sequentis. Moritur vero Philotheus anno Christi 1376, cum sedisset annis tredecim et sex mensibus post Callistum. Hujus autem patriarche qui Palamitica factionis erat, plura supersunt scripta, et imprimis Antirrhetici pro defensione temi Palamitici, quibus mortuum Gregoram refutare, Cantacuzeno hortante, conatus est. Habentur autem hi Antirrhetici contra Nicephorum Gregoram in bibliotheca Regis Christianissimi mss. et a doctissimo Joanne Boivinio passim laudantur in Notis ad Gregoram: iidem etiam asservantur mss. in bibliotheca Vaticana, necnon in bibliotheca Regis catholici. In bibliotheca vero serenissimi Bavariæ ducis, et in bibliotheca Regis catholici habentur ejusdem patriarchæ homiliæ mss. in Evangelia et Dominicas totius anni, et aliæ ex sancto Joanne Chrysostomo potissimum desunple. Item Philothei patriarcha Anathematismorum sub Constantino Porphyrogenito, et duobus aliis imperatoribus latorum, eversio seu confutatio habetur ms. in bibliotheca Vaticana. Hujus autem patriarchæ Sermo encomiasticus in tres flierarchas, nimirum sanctum Basilium, Gregorium Theologum, et sanctum Joannem Chrysostomum Latine el Græce editus fuit a Jacobo Pontano societatis Jesu, cum Dioptra Phil.ppi solitarii, lagolstadii anno Christi 1604. Hujus item Homiliam de cruce Græcc et Latine edidit Jacobus Gretserus tom 11 operis De cruce. Vide quæ de aliis ejusdem patriarchæ Philothei scriptis tam editis quam ineditis habent Possevinus, Udinus ac reliqui scriptores. Cæterum de Philotheo patriarcha pleraque perhonorifice scripta reperiuntur apud Cantacuzenum; cui quidemi hac in re nulla fides adhibenda est. – Μακάριος, στη β', μῆνας ζ', ἡμέρας ιε. Macarius annis duobus, mensibus septem, diebus quindecim. Philotheo fatis functo anno Christi 1376, in ejus locum substituitur Macarius hoc ipso anno. Hic cum sedisset annis duobus, mensibus septem, et diebus quindecim, obiit anno 1379. Nɛiloç Eτn n' Nilus annis octo. Nilus successit Macario initio anni Christi 1380. Hic cum sedisset anuis octo, obiit anno 1588 ineunte, uti ex iis quæ infra dicturi sumus de cjus successoribus facile patebit. Perperam igitur hujus mortem confert Spondanus in annum Christi 1398, et male huic aúnos viginti attribuit idem seriptor; sed longum omnino foret hujus scriptoris ac cæterorum, qui de patriarchis CP. scripsere, singula errata hic recensere, uti in Præfatione monemus. 'Artwrios en n'. Antonius annis octo. Mortuo Nilo anno Christi 1388 incunte, uti paulo superius diximus, in ejus locum suflicitur Antonius hoc ipso anno; qui cum sedisset annis octo, ut habetur in hoc catalogo, ejus mors necessario contigit anno Christi 1396. Quod quidem magis patebit ex iis quæ de annis Euthymii ac Josephi patriarcharum infra ex Georgio Phranza dicturi sumus. Perperam igitur hujus patriarchæ mors in annum Christi 1406 ab Onuphrio confertur. Kallizos pñruç'. Callistus mensibus tribus. Callistus successit Antonio anno Chrisu 1595, qui cum sedisset mensibus tribus, obiit sab finem hujusce anni. Perperam Onuphrius Callisto huic secundo annos tredecim assignat; nam ipse nonmist mensibus tribus sedit; Matthæus vero ejus successor annis tredecim, ut habetur in hoc catalogo Græco, cui potior fides habenda est, quam Onupheio. MurDaior en iy'. Matthæus annis tredecim. Callisto las funcio sub finem aum Curisti 1396, anno sequenti in ejus locum substituitur Matth.eus. H.c con sedisset annis tredecim, obiit anno Christi 1-10. Yide quic de illo habent, scriptores illius ævi. Ευθύμιος ἔτη &, μήνας &. Euthymius annis quinque, mensibus quinque. Euthymius successit Matthæo anno Christi 1410, qui cum sedisset annis quiuque, mensibus quinque, obiit anno Christi 1416, quo etiam anno ejus mors consignatur a Georgio Phranza; qui sic habet: Anno mundi 6924, Domini autem 1416, imperator Constantinopolim rediit, et cum eo procerum ordo universus. Quo mense post ejus adventum cxcessit e vivis patriarcha Euthymius. Perperam itaque Onuphrius Euthymii patriarchatus initium in annum Christi 1419 confert, ut etiam ex dicendis constabit. Toons. Joseph Ephesi metropoli'a renuntiatus fuit patriarcha Constantinopolitanus die vicesima prima mensis Maii anni Christi 1416, ut scribit Phranzes. Sic etiam Syropolus sect. 2, cap. 4, qui ipso die festo Constantini Magni, indictione nona, Josephum inauguratum fuisse scribit; Constantini Magni et Helenæ festum agunt Græci die vicesima prima mensis Maii. Hæc Syropulus: Toy & ȧpyleρέων ψηφισάντων κατὰ τὸ ἔθος τρία πρόσωπα, πα ρόντος καὶ τοῦ Μηδείας, οὐ γὰρ παρῆν ἐν τοῖς προς γεγονόσιν, ἐκλέγεται ὁ βασιλεὺς τὸν Ἐφέσου κῦρον Ἰωσήφ, καὶ εἰς πατριάρχην προβάλλεται, Ος καὶ εἰς τὸ πατριαρχεῖον ἀναχθεὶς κατ' αὐτὴν τὴν ἑορτά σιμον ἡμέραν τοῦ μεγάλου Κωνσταντίνου τὴν κατά τὴν ἐνάτην νέμεσιν τὴν θείαν ἐτέλεσε μυσταγωγίαν, καὶ τῷ τῆς ἁγιωτάτης μεγάλης Εκκλησίας ἱερῷ Evsepovison ouve povys. Qua sic verto. Ad electionem patriarchæ cum præsules inter se suffragati, us moris erat, tria nomina imperatori proposuissent, præsente etiam Mediensi, qui anteactis in synodo non interfuit, imperator Ephesi præsulem dominum Josephum eligit, ac patriarcham renuntiat. Qui confestim deductus in patriarchium, ipso die festo Constantini Magui, indictione nonu, divini cultus officium celebravit, et in Magna Ecclesia collocatus est, in thro no inaugurandis patriarchis destinato. Moritur autem. Joseph Fiorentiæ, ubi cum imperatore concilii. causa reperiebatur, vespere diei 9. Junii suni Christi 1439, cum sedisset annis viginti tribus, diebus decem et octo circiter. Sepelitur Florentiæ in Ecclesia Sanctæ Mariæ Novæ nuncupata, FF. Prædicatorum; ad cujus sepulcrum legitur sequens Epitaphium; opus, ut aiunt, Maffei Vegii illius ævi poetæ Laudensis non ignobilis. Et sic habet: Ecclesiæ antistes fueram qui magnus Eox, Hic jaceo magnus religione Joseph. Hoc unum optabam miro inflammatus amore, Unus ut Europa cultus, ei una fides. Italiam petii, fœdus percussimus unum; Junctaque Romana est, me duce, Graia fides. Nec mora, decubui: nunc me Florentia serval,. Quæ tunc concilium floruit urbe sacrum, Felix, qui tanto donarer munere vivens; Qui morerer voli compos et ipse mei. De hoc Josepho patriarcha CP. qui concilio Florentino una cum imperatore mterfuit, multa seriptores; nobis tamen hæc sufficiet dixisse. Cæterum in hoc patriarcha Josepho desinit catalogus patriarcharumi Constantinopolitanorum a R. P. Labbeo editus ex codice Claromontano in Apparatu Historia Byzantina ubi perperam subjungit Labbeus sic; Josephus ille Florentia in concilio generali obiit: cui Græci subrogarunt Constantinopoli Gregorium quemdam cognomine Mammam, invitum et renitentem, qui expugnationem urbis paulo post futuram prædicens, se munere abdicavit: Phranzes Melissenum vocat, et diem Juli 26, anni 1445, ejus election assignal.» Fallitur, inquam, Labbeus hæc ex Phranza scribens; nam idem scriptor diversa omnino tradit, ut facile cuilibet patebit ex iis quæ dicturi sumus de Josephi successoribus ad captam usque a Turcis Constantinopolimi; cum animus sit ad illud usque tempus seriein patriarcharum hic ex Phranza proponere. Sic igitur.

Mortuo Josepho patriarcha vespere dici 9 Junii lingua Græcorum communi narrationem de synodo anni Christi 1439, uti paulo superius demonstravimus, in ejus locum sufficitur a synodo et imperatore Bessarion Nicææ episcopus, hoc ipso anno. Verum hunc, ut scribit Phranza, postea propier perturbationes rerum et scandala, nescio quæ, Constantinopolim non venientem, sed Romæ hærentem, princeps archiepiscopus (papa Romanus), cum pensionibus liberalissimis ad numerum et ordinem cardinalism ascripsit. Quænam autem fnerint perturbationes illæ ac scandala, propter que Bessarion renuntiatus patriarcha Constantinopolim non adiit, licet ea sileat Phranzes, satis ex anonymo Crusiano cognoscimus; dum scribit pag. 4. imperatore Constantinopolim reverso, eos qui iti remanserant clericos, monachos, ac cæteros recusasse cum iis, qui ex Italia redierant sacra celehrare, aut in precibus memoriam eorum facere; sed ab eis recessisse, tanquam qui pietatem abjecissent; magnamque inde divisionem consecutam esse: Οἱ δὲ ἐν τῇ πόλει κληρικοί, Ιερομόναχοι, ἱερεῖς, ἡγούμενοι, πνευματικοί, καὶ οἱ λοιποί, οὐκ ἤθελον συλλειτουργῆσαι τοῖς ἐλθοῦσιν, ἢ μνημονεύσαι αὐτ τούς· ἀλλ' ἐχωρίζοντο αὐτῶν, ὡς ἀσεβῶν, εἰπεῖν. Πολλοὶ δὲ παρητήσαντο καὶ τὴν ἱερωσύνην· καὶ γέγονεν ἡ ἔνωσις διαίρεσις. Qui vero in urbe degebant clerici, hieromonachi, sacerdotes, abbates, confessioribus audiendis præpositi (pneumatici dicti ac cœteri: ii nolebant liturgius et sacra cum illis, qui venerant, celebrare; aut in precibus mentionem ipsorum facere; sed ab eis recedebant, tanquam qui pietatem (ut ita dicam) abjecissent. Multi sacerdotio etiam renuntiarunt. Denique unitatem divisio, concordiam discordia, conseruta est. Sed perperam ibi subjungit laudatus scriptor anonymus, ad hunc modum jactato Ecclesia statu, cum patriarcha Josepho illic mortuo nullus esset; memo etiam propter rerum confusionem se ad honorem patriarchatus promoveri pateretur; Bessarione enim Nicæno et l-idoro Russia antistite Romæ remanentibus demum Gregorium quendam cognomine Mammans Pneumaticum, vitæ sanctimonia præstante, arreptum, patriarcham factum esse invitum: sed eum, cum serpere in dies longius dissiđium cerneret, eo se munere abdicasse, prænuntiato prins imperti interitu, et urbis expugnatione. Perperam inquam isthae Anonymus Crusianus; nain Georgio Phranza de rebus sui temporis scribenti potior fides habenda: hic enim scriptor tradit, mortuo Fiorentiæ Josepho, in ejus locum, uti paulo superius diximus, suffectum fuisse a synodo et imperatore Bessarionem; verum cum Bessario propter rerum perturbationes ac scandala Constantinopolim non venisset, sed Romæ hæreret, in patriarcham electum fuisse Metrophanem. Sic cum Puranza; verum quod idem scribit de electione Bessarionis in patriarcham post Josephuni Florentiæ fatis functum, pugnare omnino videtur cum Actis concili Florentini; quippe cum Engenius papa a Græcis petiisset ut in locum Josepui defuneti patriarcham alium ordinarent, ante suum Florentia discessum, responderunt id fieri nequaquam posse: sed nec imperatorem quidpiam monturum adversus priscam consuetudinem, qua patriarcham a totius ditionis ejus episcopis eligi oportebat, ac in magno sancte Sophiæ templo consecrari; Πατριάρχης έντα θα οὐ γενησεται, ὅτι ἔχομεν συνή θειαν ἐν Κωνσταντινουπόλει ὑπὸ πάσης τῆς ἐπαρχί ας ἡμῶν ψηφισθῆναι, καὶ ἐν τῷ καθολικῷ ήμων ναῷ χειροτονηθ, ναι. Καὶ ὁ βασιλεὺς ἡμῶν ἄλλως πως ου ποιήσει, εἰδὼς τὴν συνήθειαν της Εκκλησία a; v. Sed de he Bessarionis electione pluribus agit Allatius De Ecclesiæ Occid. et Oriental. perpetua consensione lib. ii, cap. 5, ubi sic habet; its minilominus non obstantibus, imperator carteTique, qui unione.n propugnabant, patriarchani egunt Bessarionem si nos non fallit auctor, qui Florentina conscripsit; sed, cum sui dicti testem afferat Georgium Phranzam, hoc eodem dictum Suum destruit. Phranza enim lib. 11, cap. 17 ait, Bessarionem ab imperatore et synodo Florentiæ, post defunctum Josephum patriarcham creatum, qui cum aliis Græcis Constantinopolim non redierat, sed in Italia mansit. Non potuit ergo hoc auctore Bessario Byzantii patriarcha eligi a Græcis, qui Byzantii nullus erat; nisi velimus dicere, absentem electum fuisse; quod plane ridiculum videri poterit consideranti, que acta sunt Florentie pro electione novi patriarchæ post fato functum Josephum. Græci enim, licet enixe instaret summus pontifex, noluerunt patriarcham eligere, quod non esset moris eum eligere extra Constantinopolin. Et cum Phranza dicat, electum ab imperatore et synodo post defunctum Josephum, videtur, ni me faliunt conjecture, illius electionem ponere in Italia; quod Acta synodi omnino non tacuissent. Et falsum est, Bessarionem post concilium in Græciam non rediisse, cum id ipse asserat, epistola ad Alexium: Μετά τὴν γενομένην ἁγίαν σύνοδον, καὶ τὴν εἰς Κωνσταντινούπολιν ἡμῶν ἐπάνοδον. Post celebratum sacrum concilium, et nostrum in urbem Constantinopolin reditum, quod per breve tempus faisse, certum est. Et forte tum præsens electus fuit, et noluit acceptare. Hoc tamen verbis Phranze non videtur respondere. Et quamvis idem Bessarion dicat in eadem epistola, inter Græcos se summos habuisse honores, non est intelligendus de patriarchatu, sed de iis honoribus, quibus ante synodum in ipsa Græcia fuerat ornatus, inter quos patriarchatus locum non habet. Quare non male opinantur illi, qui asserunt, cum titularem patriarcham Constantinopolitanum fuisse, quales post captam a Latinis Constantinopolin Romani pontifices nominabant, quemadmodum et aliarum patriarchalium sedium, idque nobis insinuare conatur Dorotheus Monembasiensis in Synopsi historiarum.` Vide et alia quae de Bessarione scribit idem Atlatius paulo superius citato loco. Gæterum ut Phranzæ seriem persequamur. ' Metrophanes ex metropolita Cyziceno Constantinopolitanus patriarcha renuntiatur vere anni Christi 1440, post imperatoris Constantinopolum adventum; sed quanto tempore Metrophanes in patriarchatu vixerit Phranzes non aperit. Metrophanes autem hic, ut ait Allatius loco superius a nobis citato, sextus ordine in synodo subscripserat: qui cum in sede collocatus esset, uti par erat, dissidentium machinas sedare conatur, turbulentos in officio continere, de contumacibus quoque pœnas sumere, quos, episcopatibus pulsos, exsilio multavit, et probos ac pios et morigeros in eorum loca, ut unio propagaretur, restituit. Dum reliqui patriarchæ reclamarent, neque remissis spiritibus arrogantiam sedarent, ex eorum etiam dicecesibus male feriatos ejicit, aliosque siti andientes supponit: quod puto absque summi pontificis permis - sione hominem, Ecclesiæ Romanæ reverentissimum, nunquam ausum fuisse. Id reliqui patriarchæ ægre ferentes, Philotheus Alexandrinus, Dorotheus Antiochenus, et Joachimus Hierosolymitanus, licet synodo per legatos subscripsissent, ira perciti, ac furore pra cipites, coacta synodo, Metrophanem et episcopos ab eo creatos, conviciis onerant, anathemati subjiciunt, et reliquos Christi fideles ab eorum obedientia avertunt. Tandemi Joanni imperatori scribunt, hortanturque ut resipiscat; sin minus, excommunicationen minantur. Ut curam Metrophanis, et imperatoris studium in propaganda umone, et aliorum patriarcharum in convellenda, videas, non abs re fuerit, litteras synodales, non eu que obvias, hic inserere, inquit Ailatius. Littera synodalis contra Metrophanem est: Των πατριαρχών της Συρίας. Επειδὴ ἧκε καὶ ὁ πανιερωτάτο, μητρο

ANS. BANDURII NOT.E. 53% πολίτης ἐνταῦθα τῆς ἁγιωτάτης μητροπόλεως Και- κεκτημένους καρπὸν, ἀλλὰ καταφρονητές, καὶ ἀναι σαρείας Καππαδοκίας ὁ καὶ πρωτόθρονος τε, καὶ Εξαρχος πάσης ᾿Ανατολῆς ἅμα μὲν προσκυνῆσαι τὸν πάνσεπτον καὶ θεῖον τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χρι στοῦ τάφον, καὶ τοὺς Ἱεροὺς ἐν Ἱεροσολύμοις ἱστο τῆσαι τόπους οὓς τὰ παράδοξα ἐτελέσθησαν τῆς Χριστοῦ οἰκονομίας μυστήρια, ἅμα δὲ κοινώσασθαι πως ἡμᾶς, καὶ τὸ τῆς ὀρθοδοξίας καὶ εὐσεβείας Χριστιανῶν μέγα μυστήριον, καὶ δηλοποιῆσαι τὰ ἐν Κωνσταντινουπόλει σκάνδαλα πάντα διὰ τὴν συνα θροισθεῖσαν ἐν Φλωρεντίᾳ τῇ πρὸς Ιταλίαν μιαράν σύνοδον, καὶ τὰ τῶν Λατίνων σὺν τῷ Εὐγενίῳ πάτο τα δοξάσασαν ἅπερ οὐκ ἔξεστι, τινὰ προσθήκην δηλαδὴ ἐν τῷ τῆς πίστεως ἡμῶν θείῳ καὶ ἀμωμή τῳ συμβόλῳ ὑπογράψασαν, καὶ πεισθεῖσαν ὡς καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ τὸ θεῖον ἐκπορεύεται Πνεῦμα, τά τε άζυμα συγχωρήσασαν πρὸς ἡμᾶς θύεσθαι, καὶ μνημονεύειν διὰ τοῦτο τὸν πάππαν· ἔτι τε τὰ ἄλλα ὅσα παρὶ κανόνας ἄθεσμα ἐκείνων συγκατατεθεῖσαν, καὶ στέρξασαν· καὶ ὅπως ὁ Κυζίκου μητροφόνος ληστρικῶς τὸν τῆς Κωνσταντινουπόλεως θρόνου ἤρπασε, συναινέτασαν τοῖς τε αἱρετικοῖς, καὶ τῷ εἰρημένῳ πάππα, καὶ βασιλεῖ τῶν Ῥωμαίων Παλαιολόγῳ τῷ Λατινόφρονι, τοὺς μὲν πιστούς τι και ὀρθοδόξους ἀπειλοῦντι, διώκοντι, τυραννούντα, καὶ ἐπιτιμώντι, τοὺς δ᾽ ἀπίστους καὶ κακοδόξους προσ καλοῦντι, τιμώντι, καὶ ἀναβιβάζοντι, ὡς τῆς ἑαυ τοῦ αἱρέσεως σύμφρονας, καὶ ὑπερεκπερισσοῦ μάτ λιστα προσποιουμένῳ τούτους κατὰ ἀντιπά ειαν τῆς ὀρθοδοξίας καὶ εὐσεβείας, ὡς ἐκ τούτου τοῦ τρόπου, καὶ μητροπολίδια βέβηλα, καὶ μικρὰ ἐπισκοπίδια πανταχοῦ εἰς τοὺς θείους τῆς ἁγίας μεγάλης Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως προτρέψας, ὡς ὑπὸ τῆς ἑαυτοῦ τάχα ἐνορίας ὑποκειμένους· ἔδειξαν ὅπως ὁ εἰρημένος πανιερώτατος μητροπολίτης κύ ριο; Αρσένιος τῆς ἁγιωτάτης μητροπόλεως μεγάλης Καισαρείας Καππαδοκίας πρωτόθρονος τε καὶ ἔξαρχος πάσης ᾿Ανατολῆς, ὡς οὐ μόνον πρὸς τὰς ἄλλας Εκκλησίας ὁ μητροφόνος πατριάρχης της παραν μους χειροτονίας προτρέψας Λατινοφρόνοις, ἀλλ' - δη καὶ πρὸς τὰς τῆς ἐπαρχίας τῆς ᾿Ανατολῆς πάσης τέσσαρα ὁ ἀχειροτόνητος κεχειροτόνηκε μητροπολί δια, καὶ ἐπισκοπίδια, πρός τε τὴν ᾿Αμασίαν δηλον ότι. Νεοκαισάρειάν τε, Τύανα, καὶ Μακησσὸν τὰ τῶν Λατίνων πάντα φρονοῦντα, καὶ πράττοντα. "Α καὶ οὐ μόνον ἐντεῦθεν τὴν ἑαυτῶν ἀνεχόμενα φθο ρὰν καὶ ἀπώλειαν, ἀλλά γε μετὰ τὴν τοσαύτην τέλο μαν, καὶ τοὺς ὑπὸ τὴν τοῦ Χριστοῦ ποίμνην ἅπαντας ἐκεῖσε Χριστιανοὺς οὕτως ἀπατῶντα, καὶ διαφθείροντα, καὶ πολλὰ τῇ ὀρθοδόξῳ Ἐκκλησίᾳ σκανδαλα προξενοῦντα. Διὰ τοῦτο ὁ εὐσεβὴς καὶ πιστότατος καὶ τῆς ὀρθοδοξίας πάσης ὑπέρμαχος τε καὶ ζηλω τὴς οὑτοσὶ ὁ εἰρημένο; μητροπολίτης Καισαρείας Καππαδοκίας μὴ ἀνεχόμενος τὴν τῆς Ἐκκλησίας Χριστοῦ καινοτομίαν καὶ λύμην τῶν ἑτεροδόξων πρὸς τὴν ὀρθοτάτην καὶ ὑγιαίνουσαν ἡμῖν πίστιν, ἠξίωσε συνοδικὴν λαβεῖν γνώμην παρ' ἡμῶν τῶν τριῶν ὀρθοδοξων ἀρχιερέων τῶν ἐν τῇ Συρίᾳ, τοῦ τε δηλονότι Φιλοθέου Αλεξανδρείας, Δωροθέου 'Α. τιοχείας, καὶ Ἰωακεὶμ ἡ ροσολύμων, ὅπως ἀποσου βήσῃ τοὺς μὴ ὀρθώς φρονοῦντας ἐκ πάσης τῆς ἐπαρχῶς αὐτοῦ, καὶ ὡ, ὅτι πρωτογενέστερος οὗτος και ὀρθόδοξος. Ενθεν τι καὶ ὁρίζομεν ἡμεῖς συνοδικώς ὁμοῦ ἐν τῷ ὀνόματι τῆς ὁμοουσίου ζωαρχικής τε καὶ ἀδιαιρέτου ἁγίας Τριάδος τοὺς μὴ δι' ἀρετὴν καὶ ευ:έβειαν χειροτονηθέντας μητροπολίτας τε καὶ ἐπισκόπους πανταχοῦ, καὶ προσέτι ἡγουμένους ὁμοῦ καὶ πνευματικούς τάχα, ώσαύτως τε ἱερεῖς καὶ διακόνους, καὶ πάσης ἐκκλησιαστικῆς ἁπλῶ; ψήφου, άλλως βενήλους όντας, καὶ ἀναξίους, τὸν δὲ τῆς αἱρέσεως καὶ διωγμοῦ τῆς ὀρθοδοξίας δρα ξαμένους καιρὸν, καὶ δραμόντα, ἀναξίως, κενος - ξίας μόνης καὶ αἱρέσεως τρόπῳ πρὸς ἐπισκοπάς τε καὶ μητροπόλεις, ὡς δήθεν τάχα σωτήρας ψυχῶν, ἵνα σὺν αὐτοῖς ἄλλους φθείρωσι καὶ τὰ του Χριστού τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἅπαν ὀρθόδοξον ποίμνιον, μηδ' ὅ ως φόβο Θεού, και οι καινού της καὶ εὐσεβείας δεῖς ὄντας πρὸς εὐσέβειαν πᾶσαν, τουτέστιν ορίζο μὲν ἀπὸ τῆς σήμερον ἀργοὺς καὶ ἀνιέρους είναι πάτης ιεροπραξίας καὶ ἐκκλησιαστικής καταστά σεως, ἄχρις ἂν ἐξετασθῇ ἡ εὐσέβεια κοινῶς τε καὶ οἰκουμενικῶς. Οὕτω μὲν οὖν καταπεισθέντες ἔστω σαν ἀργοὶ καὶ ἀνεροί. Ανταίροντες δὲ καὶ ἀνθιστάμενοι ληστρικῶς τε καὶ παρανόμως ἔστωσαν ἀφωρισμένοι, καὶ ἠλλωτριωμένοι τῆς ἁγίας καὶ ὑπερουσίου καὶ ὁμοουσίου Τριάδος, ὡς ἀπειθεῖς καὶ ἀντίλογοι. Ωσαύτως δὲ καὶ οἱ τούτοις δεχόμενοι, καὶ συναινοῦντες ἐν τοῖς τοιούτοις, καὶ ὑπερασπί ζοντες. Αποκαθιστῶμεν δ' ὅπως κήρυκα τῆς εὐσε Θείας καὶ ὀρθοδοξίας τὸν ἄνωθεν εἰρημένον πανιε ρώτατου μητροπολίτην, τὸν καὶ ὑπέρτιμον, καὶ ἐξω αρχον πάσης "Ανατολῆς, κηρύξαι πανταχοῦ τὴν εὐσε βειαν, μὴ αἰδούμενον πρὸς ἀλήθειαν πρόςωπον βασιλέως, ἢ πατριάρχου τοῦ μὴ ὀρθῶς φρονοῦντος, καὶ πράττοντος, μηδὲ πλουσίου, καὶ ἄρχοντας ἀνθρώπου· ἀλλὰ παρρησία τὴν πίστιν καὶ ὀρθοδοξίαν κατέχοντα ἀφόβως καὶ ἀδιστάκτως, κατὰ τὴν ἐντολὴν, ἔχειν αὐτὸν ἄδειαν ἀπὸ τοῦ νῦν ἕνεκεν εὐσε βείας ἐλέγξαι, ἐπιτιμῆσαι, καὶ διορθῶσαι τοὺς μὴ ὀρθῶς φρονοῦντας ἐν παντὶ τόπῳ, ἐφ' ὅσον ἂν ἰσχύῃ ὁδεύειν, παρ' ἡμῶν αὐτῶν εἰληφότα τὴν συγ γνώμην διὰ τῆς δοθείσης ἡμῖν χάριτος καὶ δυνάμεως τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ὃς καὶ ὀφείλει κατά τούτων τηρῆσαι ἀδωροκήτως τε καὶ ὀρθῶς τὴν εὐσέβειαν. Οὗ ἕνεκεν ἐπεδόθη αὐτῷ καὶ ἡ ἔγγραφος ἡμῶν γνώμη συνοδικῶς ἀπογραφεῖσα ιδιοχείρως ἐν μηνὶ Ἀπριλλίῳ τοῦ ς μα' ἔτους τῆς νῦν τρεχούσης Ινδικτιώνος ἔκτης, καὶ ἀπὸ Χριστοῦ ἔτει, αυμγ'. Patriarcharum Syriæ. Cum venerit huc per omnia sanctissimus metropolita sanctissimæ metropolis Cœsarea Cappadocia, qui protothronus est, exarchusque totius Orientis, tum ut apprime venerandum divinumque Domini nostri Jesu Christi sepulcrum adorarel, sacraque quæ Hierosolymis sunt loca, in quibus maxime admiranda Christi dispensationis mysteria perfecta sunt, visitaret; tum ut una nobiscum reci fidei ac pietatis ingens arcanum communicaret, manisfestaretque scandala omnia Constantinopoli exorta propter exsecrandam synodum, quæ apud Florentiam Italiæ urbem coacta est, et Latinorum cum papa Eugenio, quod non licebat, dogmata approbavit, et additionem quamdam in fidei nostræ sacro inculpatoque Symbolo subscripsit, suasitque ex Filio divinum Spiritum procedere, concessitque azyma apud nos quoque in sacrificium offerre, et propterea commemorationem papæ facere; præterea alia multa illorum præter præscripta canonum illicita accepit et amplexata est: et quomodo matricida Metrophanes Cyzicenus, more prædonum Constantinopolitanam sedem invasit, quae assensum præbut hereticis, et jam dicto papa et imperatori Græcorum Palæologo, cum Latinis sentienti, fideles et sanæ fidei sectatores non absque minis persequenti, veluti tyranno opprimenti et redarguenti; infideles vero, et eos qui pravis opinionibus sunt imbuti, accersenti, honorunti, et ad dignitates promoventi, tanquam suæ hæreseos asseclus; et quod magis est, mirum in modum hos eosdem deusculanti propter eam, quam in se præfert adversus rectam fidem pietatemque repugnantiam: hinc factum est, ut profanos metropolitellos, et exsecrandos episcopillos, ubique in divinas et sanctas sedes sanctæ magnæ Ecclesia Constantinopolitana, tanquam suæ diœcesi instruxerit. Victus sanctissimus metropolita dominus Arsenius sanctissime metropolis magnæ Cæsarea Cappadocice, necnon protothronus et totius Orientis exarchus, ostendit, non solum in alias Ecclesias matricidam Metrophanem patriarcham contra canones ordinationes iis, qui cum Latinis sentiebant, commisisse, sed jam et ad Orientis universi diœceses quatuor inordinatum istum ordinasse metropolitellos et episcopillos, in Amasia nempe, Neocasarea, Tyanis, et Mocesso, Latinorum omnia approbantes et exsequentes, qui non solamı

β inde sibi subsecuturum ruinam atque excidium ex--A ἃς εἶχον πρὸς Ρωμαίους οι Λατίνοι ἐνέργω· διὰ spectant. verum quoque. post tantum facinus, omnes sub Christi grege ibi degentes Christianos fallunt, corrumpunt, multaque inter eos disseminant, quæ orthodoxa Ecclesiæ scandala ministrant. Propterea pius, fidelissimus, et sanæ fidei universa propugnator zelatorque jam laudatus metropolita Casareæ Cappadociæ, ægre ferens Ecclesiæ Christi innovationem et noxam, quæ ab aliena sentientibus in rectissimam sanamque nos'ram fidem intruduntur, p. tuit sibi exhiberi synodalem a nobis tribus orthodoxis antistitibus, qui in Syria sunt, Philotheo Alexandrino, Doroth o Antiochena, et Joachimo Herosolymitano, sententiam, ut omnes male sentientes ex universa sua dicecesi pellere possit, quod ipse antiquior sit et orthodoxus. Propterea nos, simul synodaliter congregati, præcipimus in nomine con substantialis, vivificar et individuæ sanctæ Trinitatis, metropolitas atque episcopos propter virtutem e' pie tatem hand promotos ad hac, abrates simul et Patres spirituales, si qui fuerint. simul sacerdotes, diaconos, et in quocunque gradu ecclesiastico constitutos, profanos abas et intignos, qui hæresis occasione arrepta, dum recta fites in discrimen adducebaur, indigne cucurrere, inanis gloriæ et hæreseos modulo ad episcopatus et metropolitatus, quasi essent serva'ores animarum, ut cum se ipsis alios in erium ducerent, et Christi v. i Dei nos ri universam orthodoxum gregem, penitus timore Dei necnon justitia e pietatis fructibus destitutos, quin imo despectores, e ad omnem pietatem inverecundos, hoc est, ab hoc die ita decernentes, spoliamus omni acione sacerdotal, et eccleiastico ordine, donec corumdem pietas communiter et universaliter examireiur. llisi obedierim, ab omni munere sacro cessent; si contra se opponant, et pradonum more, contra ac canones sanciunt, adversantur, tanquam contumaces et contradictores, sint excommunicati, et abalienati a sancta et supersubstantiali et consubstantiali Tri- G sitate; similiter et qui eos amplectuntur et in simi. Tious assensum præbent et auxilium. Concedimus facultatem, tanquam pietatis orthodoxæque fidei. praeconi supra lauauto sanctissimo metropolitæ, qui hypertimus et exarchusque totius Orientis, per loca omnia pietatem denuntiando, cum non revereatur ad veritatem astruendam, neque faciem imperatoris, neque patriarche, qui non recte sentiat et agat, neque divitis neque principis, sed palm ac libere fidem de orthodoxiam possi eat, sine ullo metu et hæsitaL.one, secundum praccptum siti impositum: liceat inque ipsi, ex hoc tempore, pietatis causa reprehendere, increpare, corrigere male sentien'es in omni loco, quo pulist accedere, data a nobis ipsi venia, propter dalam nobis gratiam et potestatem Spiritus saucti; qui debet omnino in his integre atque incorruple pietatem servare, proptereaque illi trudila est în scriptis nostra sententia plena synodo, et propriis manibus subscripta, mense Aprili 6941 anni, nunc currentis indictionis rextæ, et a Christo anno 1445. Ad mperatorem vero hac: Κράτιστε, καὶ ἡμε μώτατε, και γαληνότατέ μοι αὐθέντα, καὶ βασιλεῦ, εὐχὰς τυγχάνοιμι ποιῶν πρὸς Θεὸν ἀδιαλήπτως, όπως τηρηθείη σου τὸ κράτος ἀπὸ παντὸς ἐναντίου συναντήματος, και εἰς ἡμετέραν πνευματικὴν εὐφροσύνην. Γνωστὸν ἔστω τῇ ἁγία βασιλείᾳ σου όπως η ταις εν ξάμεθα πρώτην, και δευτέραν, και τρίτην γραφήν από τον παππαν Ευγένιον περὶ τῆς ἑνώσεως της Εκκλησίας, να στέρξω μεν ταύτην απαραιτή .ω,, καθωσπερ εγένετο, καὶ ἵνα μνημονεύσαμεν καὶ τὸν παπαν. τοιαῦτα μὲν ἁπλῶς ὁ παππα; Είνα γενική τιμή τινα. γέγραφεν, οὐδεν δὲ παρεδειξεν τμιν, όπως η πράξις εγένετο. Εγὼ δὲ κατά την δομαλαίουσαν γραφήν προς μὲ τοῦ ἁγιωτάτου μας του ποταμού κυρίου Ιωσήφ του αρχιεπισκόπου Κωνσταντινουπόλεω; νεις Τώμης, και οίκουμένιο του πυραύλου, νῦν ἔμενον απήνων, ότι εν Φλω γραμμάτων, κανονικὴ καὶ ἀβίαστος, καὶ ἐλει πέρι κατὰ τὰς παραδόσεις τῶν ἁγίων ἀποστόλων καὶ τῶν ἁγίων ἑπτὰ καὶ οἰκουμενικῶν συνόδων, καὶ τῶν Θείων Πατέρων. ᾿Αλλὰ ῥᾳδιουργίας μυρίας ἐπινοής σαντες οἱ Ἰταλοὶ τὰς μὲν συμβιβάσεις ἠθέτησαν, παρέβησαν δὲ τοὺς ἐγγράφους αὐτῶν ὅρκους. ἐ51σαν δὲ τὴν ἀλήθειαν, καὶ τέλος τυραννικῷ τρόπῳ τὸ ἄθεσμα αὐτῶν πάλιν ἐκύρωσαν δήγματα, καὶ εἶ τι ἂν ἄλλο παρὰ κανόνας ἐκράτησαν. Τη γεῖρον δὲ μᾶλλον, καὶ ἀσεβές, ὅτι μετὰ τῶν ἄλλων καὶ τὴν ἐν τῷ κοινῷ τῆς πίστεως συμβόλω προσθήκην οὐ πα ρητήσαντο, ἀλλὰ καὶ ἐγγράφως παρέδωκαν, σε! παρὰ πᾶσιν ὁμολογεῖσθαι. Διὰ τοῦτο ἀπελογήθη ἐγὼ πρὸς τὸν πάπαν τοιαῦτα, ὅτι, εἰ μὲν στέρξη τὰς παραδόσεις τῶν ἁγίων οἰκουμῖν τῶν συνόδων, καὶ ἀπικυρώσεις, καὶ εἴ τι κανονικὸν καὶ νόμιμου οἱ τοιοῦτοι θεῖοι Πατέρες ἐθέσπισαν, ἤδη καὶ τὴν ἐν Φίλε σεντία σύνοδον καὶ αὐτὸς στέργω, καὶ τὴ του πάππα μνημόσυνον δέχομαι σωζομένου, ἵνα την τοιαύτην ὁμολογίαν πρὸς ἡμᾶς ἐγγράφως στείνη ή πάππος κατι τὴν νόμιμον καὶ ἀρχαίαν παράδοσιν και συνήθειαν. Χωρὶς δὲ τούτου ἀλλοτρόπως οὔτε τὴν σύνοδον παραδέχομαι τὴν ἐν Φλωρεντία ούς διω οὔτε τοῦ πάππα μνημόσυνον, ἀλλὰ καὶ τοὺς ἐξ ἡμῶν συγκατατιθεμένους πρὸς τὰ τοιαῦτα, πρός τε τὴν ἐν Φλωρεντίᾳ σύνοδον δηλονότι, καὶ τὸ τοῦ πάππα μνημόσυνον χωρὶς τῆς ὑγιαινούσης εἰρημένης όμω λογίας ἐκείνου, εἰ μὲν τοῦ κλήρου ὦσιν, ἀργούς απο τοὺς καὶ ἀνιέρους ἀπὸ τοῦ νῦν πάσης ἱεροπραξίας ἔχομεν· εἰ δὲ τῆς συγκλήτου, ἀφωρισμένους καὶ ἀκοινωνήτους κατὰ τοὺς θεοκηρύκων κανόνας. καὶ μαθητῶν τοῦ Χριστοῦ, καὶ τῶν θείων καὶ οἰκουμενι κῶν ἑπτὰ συ ἐδων ἀποχυρώσεις καὶ παραδόσεις. Ταῦτα μὲν ἡμεῖς πρὸς ἐκεῖνον ἐγράψαμεν. Νῦν καὶ πρὸς τὴν σὴν βασιλείαν γνωρίζομεν τάδε· ὅτι, εἰ μὲν προσέδραμεν, ὡς τοῦ ἡμετέρου γένους παντελῶς ἐξησθενηκότος, καὶ διὰ τοῦτο καταναγκαζόμενος παντοιοτρόπως, ὅπως λήψη βοήθειαν, και είναι ίσην ἄλλην οἰκονομίαν νενόηκας, εἴτε τῆς καὶ πρὸς τὰ τῶν Λατίνων ἐνέπεσας, καὶ τὴν προσθήκην ἐδέξω κατὰ ἀνάγκην, εἶθ' οὕτως ἀποτρεψάμενος νῦν τὰ ἐκείνων τερατολογήματα τε καὶ ἀσεβήματα, καὶ τὴν ὑγιαίνουσαν ἐν τῷ θείῳ συμβόλῳ παράδοσιν κατά τάς θείας πάσας Γραφάς όμο ογεῖς ἀδιστάκτως τε, στέργεις, καὶ πείθῃ, ὡς οἱ πρὸ σοῦ ἅπαντες εὐσεβεῖς αυτοκράτορες βασιλεῖς, ἤδη καὶ ἡμεῖς οὐ μόνον τὸ προσφιλές μνημόσυνον τῆς βασιλείας ἐπιτελεῖν ἔχο μεν, ἀλλὰ καὶ διηνεκῆ, καὶ ἀένναν ἱκεσίαν προς Θεὸν ἐκπληροῦν μέλλομεν τοῦ σοῦ κράτους ἕνεκα, και ὑπὲρ ψυχῆς μάλιστα, δι' ὧν ἐξιλεούμενοι καθ' ἑκάστην τὸ θεῖον συγκοινωνῆσαί τέ σοι, καὶ τὰ αμπλακήματα ἐν γνώσει καὶ ἀγνοίᾳ πραχθέντα. Ούτῷ μὲν οὖν ἔσται σοι ἔλεος τῶν πλημμελημάτων, οὕτως δὲ ἄφεσις τῶν ἀγνοημάτων, εἰ μὲν τὰς θείας οὐκ ἀθετεῖς παραδόσεις. Εἰ δὲ περιμένεις, καὶ ἀνέχῃ τὰ τῶν ἑτεροδόξων, ὥσπερ ἀλλότρια ὄντα πάσης κανονικῆς παραδόσεως καὶ συνοδικῆς, οὐ μόνον ἐκκόψομεν τὸ τοῦ σοῦ κράτους μνημόσυνον, ἀλλὰ τὰ του βάρους προσθήσομεν ἐπιτίμιο, ἵνα μὴ τῇ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίᾳ διαφέρῃ ἡ λύμη τοῦ ἀλλοτρίου και βλαβερού δόγματος, καθότι ποιμένες τῆς εὐσε βείας ἐκληθημεν, καὶ ὡμολογήσαμεν οὕτως ἐγγράφως ἐνώπιον Θεοῦ καὶ ὁ ίων ἀγγέλων. Οὐκοῦν οὐ κατά μισθωτούς ανεχόμεθα ποιμαίνειν τὴν τῆς εὐ σεβεία. Ἐκκλησίαν, οὐδὲ φειδόμεθα μάλλον ψυχῆς τε καὶ αἵματος, αλλ' ἕνεκεν Χριστοῦ, καὶ τοῦ Ευαγγε λίου ἑτοίμως ἔχομεν δοῦναι ψυχὴν, καὶ σάρκα, καὶ αἷμα, καὶ τἆλλα ὅσα ἐπὶ τῆς γης κτώμεθα. Αν δὲ τῷ τυραννικῷ τρόπῳ παρανόμως βιάζῃ καὶ πειθα νολογεῖς τὴν ἐλευθέραν καὶ ἀδούλωτον Χριστοῦ Ἐκε κλησίαν, γινωσκε οὕτως, ὅτι παραιτησόμεθα μέν ήμεις την ευσέβειαν οιω., οὐκ ἀνεξόμεθα δὲ σιωπων εφεξής, αλλα κατα την εντύχην αφήσω; ελέγ ξας, και επιτιμῆσαι μέλλομεν τουτον. Διόπερ καὶ στέλλομεν προς τὴν ἁγίαν σου βασιλείαν ταύτα μετά του ἐν σερα μοναχοι, και πνευματικές διαστασ

ANS. BANDURII NOTÆ. κυρίου Μακτρίου, καὶ υἱοῦ τῆς ἡμῶν μετριότητος, ὃς καὶ ἀναγγελεῖ πρὸς τὴν σὴν βασιλείαν τὰ περὶ τῆς συνέδου, ἅπερ αὐτῷ ἀνεθήκαμεν. Σφόδρα γὰρ ἡμεῖς, πίστευσον, ὡς οὐδεὶς τῶν ἀνθρώπων ἐπιποθοῦμεν τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης καὶ τῶν Ἰταλῶν πάντων ενώσεως, σωζομένου εἰ πρὸς τὴν ἀλήθειαν Ελθωσιν. Εἰ δὲ συστῆσαι τὸ ψεῦδος φιλονεικοῦσιν, οὐ δυνάμεθα συγκοινωνῆσαι αὐτοῖς, οὐδ᾽ ἂν πάντας ἡμᾶς διὰ μίαν ἡμέραν ἀπεκεφάλισαν. Κρείττον εὐσεβῶς καιρὸν πρὸς καιρόν, ὅπερ τέλος ἀποθανεῖν μέλλομεν. Πείσθητι τοιγαροῦν καὶ αὐτὸς, ᾧ βασιλεῦ γαληνότατε καὶ θειότατε, τοὺς θείους θεσμούς, καὶ νόμους Χριστοῦ, καὶ τὰς παραδόσεις τῶν θεοκηρύνων αὐτοῦ μαθητῶν, καθότι εὐσεβῶς ἔζησας ἄχρι τοῦ νῦν, ὡς οἱ σοῦ πατέρες ὁμολογοῦσιν ἔργῳ εὐσε - βῶς καὶ ὁσίως τεθνήξαντες. Οὐδὲν γάρ ἐστι τῆς ἡμετέρας εὐσεβείας ἀμφίβολον, ὅπως πρὸς ἀπορίαν ἐμε πέσῃς, καὶ δισταγμὸν ἐν τοῖς Χριστιανικοῖς δόγμασιν. ᾿Αλλ' ὅμως οὐδὲ ἐν γένος τοσαύτην ἀκρίβειαν καὶ έρευναν πεποίηκε περὶ πίστεως, ὅσην Πατέρες ἐν Χριστοῦ πίστει πεποιήκασιν. "Οθεν καὶ τὰς ἀπὸ κτίσεως κόσμου μαρτυρίας εὑρόντες κατὰ διαφόρους καιροὺς παρὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος διὰ τῶν ἁγίων προφητῶν προκηρυχθείσας, έστερξαν μὲν ταῦτα βε 6αίω; ἐν πρώτοις· ὕστερον δὲ τῆς σκιᾶς παρελθού σης διὰ τῆς χάριτος παρουσίας τὸ τῆς οἰκονομίας ὅλον ἐτελειώθη σωτηριώδες μυστήριον, καὶ οὕτως τῆς ὑπερλάμπρου καὶ ζωοποιοῦ ἀναστάσεως πληρω θείσης, οἱ τῆς αὐτῆς θεωρίας μύσται καὶ μαθηταὶ διὰ Πνεύματος ἁγίου σαφως τὸ μυστήριον τοῦτο τρα νώσαντες πᾶσιν ἐκήρυξαν, ἵν᾽ ἐφεξῆς ἑπόμενοι πάνε τες ὀρθῶς οὐκ ἀστοχήσωμεν ὅλως τὴν τῆς ἀπεράνο του βασιλείας ἐκεῖθεν ἀπόλαυσιν, ἧς γένοιτο πάντας ἡμᾶς ἐπιτυχεῖν ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμών. 'Αμήν. Μηνὶ Δεκεμβρίῳ, ἐνδικτιώνος ἔκτης. Potentissime, humanissime, et serenissime domine et imperator, supplices continue Deum exoramus, ut majestas tua atque imperium ab omni adversa forsuna immune conservetur ad nostram spiritualem lætitiam. Notum sit tuæ sacræ Majestati, nos accepisse tres a papa Eugenio de unione Ecclesiæ litteras, ut eam, remotis arbitris, amplecteremur uti gesta est, faceremusque papæ commemorationem. Et hæc quidem nude papa Eugenius ad nos perscripsit; at non edocuit quunam ratione res illa transacta sit. Verumtamen ipse per antecedentes ad me litteras sanctissimi fratris domini Josephi archiepiscopi Constantinopolis nova Romæ, et oecumenici patriarchæ, plane vereque cognovi, synodum Florentinam non fuisse, uti Græci et Latini cum juramento per scripta convenerant, canon:cam et liberum secundu.n traditiones apostolorum, et sanctarum septem el œcumenicarum synodorum, et divorum Patrum, sed infinitas fraudes comminiscentes Italus, pacta quidem violasse, scri, la jurejurando confirmata pervertisse, et tundem, tyrannorum instar, impia sua dogmala rursus stabilivisse, et cætera contra canones oblinuisse; et quod pejus est ac magis impium, cum multis aliis additionem illam in communi fidei Symbolo non neglexisse, sed scripto elium tradidisse, neu miseros! ab omnibus enuntiari. Quapropter ipse papæ respondi: Si illi traditiones sanctarum universalium synodorum, et determinationes, et quidquid canoncum ac legitimum hi sancti Putres decreverunt, susceperit, jam et ipse Florentinam synodum ampleclor, et pupae commemorationem non recuso: dum. modo similem professionem ad nos in scriptis papa miserit, ut legitima et antiqua traditio et consuetudo præscribu. Quod si id non fiet, neque Florentinam ipse synodum suscipio, neque pape commemorationem. Quin et ex nostris, qui similibus assensum præbuerunt, Florentiæ scilicet synodo, et papæ commemorationi, sine jam dicta recta illius conjessione, si ex clero sunt, eos depositos, omni sacro munere et sacerdotuli ministerio privamus; si ex senatu, ex communicamus, et a consortio pdel.um segregu'nus, secundum Dei præconum canones, et discipulorum sed Christi, et sanctarum ac universalium septem syno dorum præscripta atque traditiones. Et hæc quidem nos ad illum scripsimus; tuæ vero Majestati hæc nota facimus. Si similibus locum dedit, nationis nostræ penitus afflictæ, et tantum non emortuæ causa, modis omnibus coactus, ut auxilia tibi comparares, vet forte alia providentia suffultus in Latinorum sententiam ivisti, vique aliqua additionem amplexatus es, et nunc, eorum absurdis atque impietatibus semotis. sanam in divino symbolo traditionem secundum omnes divinas Scripturas indubitanter confiteris et amplecleris, illique credis, quemadmodum qui ante te imperio politi sunt, jam et nos non tantum amicam majestatis tuæ faciemus commemorationem, continuis inexhaustisque precibus Deum pro tuo imperio, potissimum pro anima, exorabimus, quibus quotidie Deum tibi propitius reddemus, ut delictis tuis, tum dedita opera tum ignoranter commissis, veniam concedat. Et hac ratione misericordiam peccalorum, et ignorantiarum remissionem consequeris, si divinas traditiones non improbas. Quod si pertinax perstiteris, et aliena sentientium dogmata sustines. cum ea aliena sint ab omni canonica et synodali traditione; non tantum tuæ Majestatis commemorationem excidemus, sed pœnas etiam aggravabimus; ne, in Christi Ecclesia, alieni et noxii dogmatis pernicies vires sumat; dum pietatis pastores vocamur, scriptoque ita professi sumus ante Deum et sanctos angelus. Quare non uti mercenarii pietatis Ecclesiam pascimus, neque carior est nobis sanguis et anima, sed pro Christo illiusque Evangelio prompti sumus, animam el carnem et sanguinem, et quidquid aliud super terram possidemus, profundere. Quod si, tyranni instar, nefarie vim infers. et seducere contendis liberam jugique impatientem Ecclesiam, scito, nos nunquam pietatem deserturos, nec taciturnitatem æquo animo laturos, sed secundum præceptum absque metu reprehensuros, et additis etiam minis increpacum hieromonacho, et sprituali Patre, præstantisturos. Ideoque hæc ad Højestatem tuam mittimus: simo domino Macario, et nostræ mediocritatis filio, qui et Majestati tuæ de synodo, quæ ipsi commendavimus, nuntiabit. Ardenter enim nos, mihi crede, et ut quivis alius, senioris Romæ et Italorum omnium unionem concupiscimus, dummodo illi veritati manus dent. Quod si mendacium constabilire contendunt, non possumus cum illis communicare, etiamsi uno die omnium cervicibus caput abscind int: optimum est, pie quacunque hora vitam ponere, si semel tandem moriendum est. Amplectere itaque et tu, o imperator se - renissime et divinissime, sacras sanctiones, et leges. Christi, et traditiones Dei præconum, et Christi discipu'orum, qui ad hæc usque tempora pie vixisti, quod tibi tui parentes contestantur, pie probeque falo. functi. Nihil enim est in nostra pietate ambiguum, quod ad hæsitationem atque dubitationem in Christianis dogmatibus trahi possit. Sed enim nulla natio tantam disquisitionem, et accuratum examen in rebus fidei posuit, quantum ipsi Patres nostri in Christi fide, ideoque ab orbe condito testimonia recollecta diversis temporibus a Spiritu sancto per sacros vales. prævaticinata firmiter illis et ante alia fidem præstiterunt: postea prætergressa umbra, gratiæ accessu, dispensationis universum et salutare absolutum mysterium est. Et sic splendidissima ac vivifica resurrectione absoluta, illius mysteæ e: discipuli per Spiritum sanctum plane mysterium declarantes omnibus denuntiarunt, ut posteri omnes, recte eos sequentes, semper duraturi regni participes evadamus, cujus utinam compotes fieri contingat in Christo Jesu Domino nostro. Amen. Mense Decembri, indictio❤ nis sexta. Gregorius Melissenus, Pater spiritualis seu confessarius imperatoris, mortuo Metrophane, sive patriarchatu abdicato, in ejus locum sullicitur in æstate anni Christi 1445, ut scribit Phranza. Hic autem Gregorius dictus Phṛanzæ Melissenus non diversus videtur a Gregorio Mamma cognominato.

ab aronymo Crusiano; quem patriarchatu postmo- ad portum salutis et fidei asylum, confugit; ubi dum cessisse, quod dissidium in dies longius serpere cerneret, tradit idem scriptor. Neque sane dubito quin Gregorius iste idem sit qui Georgius Phranze dictus lib. ut, cap. 5, quem quidem ait, mense Augusto anni Christi 1451, instar exsulis ' ab urbe discessisse. Sic enint et Gregorius Cyprius passim Georgius appellatur, quod sumpto habitu inonastico ex Georgio Gregorius vocatus sit. Quæ cum ita sint, Gregorius seu Georgius iste sedit annis circiter sex, et ut quieti propriæ consuleret Constantinopolim reliquit, ac Romam, tanquam susceptum semel patriarchatus titulum, quoad vixit, retinuit; nemine alio inter Latinos, neque etiam inter Græcos usque ad captain per Turcas Constantinopolim, in ejus locum suffecto. Neque ante captam a Turcis Constantinopolim diem obiit, ut videtur innuere Phranzes, iib. ut, cap. 19, cum in Comment. Pii II, lib. n, ejus mors ad annum Christi 1459 consignetur. Sedes auten Constantinopolitana vacavit ab anno Christi 1451, ad Geargium Scholarium, qui primus patriarcha fuit post captam Constantinopolim. ΤΟΥ ΣΟΦΩΤΑΤΟΥ ΚΑΙ ΛΟΓΙΩΤΑΤΟΥ ΚΥΡΟΥ ΛΟΓΟΣ ΕΙΣ ΤΗΝ ΑΓΙΑΝ ΚΑΙ ΙΣΑΠΟΣΤΟΛΟΝ ΜΥΡΟΦΟΡΟΝ ΜΑΡΙΑΝ ΤΗΝ ΜΑΓΔΑΛΗΝΗΝ. SAPIENTISSIMI ET ELOQUENTISSIMI DOMINI XANTHOPULI SERMO IN SANCTAM ET APOSTOLIS ÆQUALEM UNGUENTIFERAM MARIAM MAGDALENAM (BANDINI, Catalog. Biblioth. Laurent.-Medic., tom. I, p. 446.) 1. Quandoquidem alioquin quid conveniebat serΑ΄. Είπερ ἄλλοτε καὶ λόγῳ τὸ προσῆκον πρᾶξει mone exsecuti sumus, id ipsum nunc quoque fa- συμβέβηκε, τοῦτ' αὐτὸ καὶ νῦν δοκῶ μοι πράξειν cturi sumus beatæ Magdalenæ certamina delineaturi ejusque historiam adumbraturi atque emulationi proposituri. Verbi enim æterni auxiliatrix haud inutilis doctrinæ ipsa inserviit, et pro sua parte non parum ad Evangelii propagationem contribuit. Quæ omnia considerantibus nobis necessarium ac peculiare negotium visum est de beata hac femina verba facere, siquidem de nulla e Domini discipulabus sermo aptior institui aut ejusmodi rerum studiosis præsentari poterit. Qui enim rebus cœlestibus ipse initiari et alios initiare et fidei verba mundo communicare voluerit, S. Magdalenam omni honore dignam judicabit; et proprio animo satisfaciens, gaudium non parvum iis quo que exhibebit qui istius feminæ laades in medişı ἐκ προφανοῦς, ἑαυτὸν καθεῖναι τοῖς τῆς μακαρίας Μαγδαληνῆς ἀγῶσιν ἐγκαθορμήσαντι, καὶ ταύτην προθεῖνα: τῆς νῦν ὑποθέσεως ἀφορμὴν, σπουδῆς ἔργον προστησαμένῳ· ἡ δὴ τῷ μὲν ὑπὲρ λόγον ἐνυποστάτῳ λόγῳ οὐκ ἀσυντελὴς ὅσα καὶ ἐς μαθητείαν ἐτέλεσε, λόγοις δὲ ζῶσι τοῖς τοῦ κηρύγματος οὐ μικρὰν τό γε αὐτῆς μέρος εἰσήνεγκε δύναμιν. Ημίν δὲ πανταχόθεν σκοπουμένοις ἀναγκαῖος καὶ οἰκεῖος ὁ περὶ ταύτης λόγος εἶναι δοκεῖ· οὐ γὰρ ἂν ἐπ' ἄλλῳ τῶν ἁπάντων διατεθείη, ἢ λόγοις ὡς ἑνὸν τὰ ταύτης διεξιοῦσι, καὶ παρατιθεῖσιν ἀκοπῆς φιλολόγων διήγημα. Η γὰρ ὑπῆρξε λόγῳ μυηθῆναι καὶ μνῆσαι τὰ ἐπουράνια, σπουδή τε πατα τὸν τῆς πίστεως λόγων ο αλοῦναι τοῖς πέρασι, πάντως ἂν αὕτη λόγοις, ὡς εἰκός, τιμωμένη, καὶ ἡδυνθείη τῷ πνεύματι, καὶ

ΚΑΙ SERMO IN S. MARIAM MAGDALENAM. χάριν οὐμενοῦν οὐ μικρὰν τοῖς γε τῷ περὶ ταύτης proferre præsument. Qui enim labori alicui indulget λόγῳ θαρσήσασιν οἶδ' ὅτι παρέξειςν. Οτῳ γὰρ ἂν ἕκαστος ἔργῳ ἔτι τῷ ζῇν περιών, ἑαυτὸν ἐπιδιδοίη καὶ ἥδοιτο, τούτῳ δὴ καὶ τῶν ἐνθένδε μεταχωρήσας, εἴ τινι τῶν ἁπάντων ὁρῶτο τιμώμενος, γάννυται ἐπὶ μᾶλλον, καὶ ἀνεκλαλήτῳ χαίρει χαρᾷ. Διά του ταῦτα προσῆκεν καὶ οἰκεῖον τῇ τοῦ Λόγου μαθητρία τὸ ἐκ λόγων ἐγκώμιον. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ καθ᾿ ἕτερόν με τρόπον ἀναγκαῖος ἡμῖν ὁ περὶ ταύτης λόγος ἐστίν· ἀνδρὶ γὰρ ἐξέτι νέου λόγους ἀσκήσαντι, καὶ τούτοις ὡς μάλιστα συντραφέντι, δεύτερά τε τούτων τιθεμένῳ τὰ πάντα, καὶ χρεών γε ὂν Θεῷ ἀνατιθέναι τῶν λόγων τὰς ἀπαρχὰς, τί ποτ' ἂν μᾶλλον ἐκείνῳ με ἥδιον εἴη ἢ λόγος δὲ περὶ Λόγου, καὶ ἡ περὶ τῶν λόγῳ πίστεως διαδραμόντων τὴν οἰκουμένην διήγη σις; Καὶ τρίτον ἀλογίστων, μᾶλλον δὲ ἀχαρίστων ἀνδρῶν ἔγωγε κρίνω, προγόνοις μὲν τοῖς ἐξ αἵματος χάριν ἐκτίνειν ἐθέλειν ὅσηπερ ἐστὶ δυναμένοις, τοῖς δὲ τοῦ κρείττονος ἡμῖν ἀρχηγοῖς καὶ αἰτίοις την πνευματικὴν ἀναγέννησιν μηδ' ὁπωσοῦν προθυμεῖ σθαι τὰ εἰκότα χαρίζεσθαι. Οὐκ ἄδηλον δὲ πάντως ὡς ἀρχηγὸς καὶ αὕτη τῶν ἀναγεννωμένων τῷ πνεύματι ἡ μακαρία Μαγδαληνὴ ἀναμφιβόλως λελόγια σται. Εἰ γὰρ τὰ τῶν παίδων τῷ πατρὶ λογίζεσθαι τῶν ἐννομωτάτων τε καὶ δικαιοτάτων, καθώς ἄρα δῆτα καὶ ἔστι καὶ λέγεται, πάντως καὶ τὰ τῶν μας θητῶν τῷ διδασκάλῳ δοίη τις ἄν· διδάσκαλον δ' ἄλ λον τῶν ἀποστόλων μετά γε Χριστὸν εἴ τις ἕτερον τιθέναι ἐθέλοι τοῦ λόγου τὴν μακαρίαν ὑπεξελών, ἐς Χριστιανοὺς δοκῶν τελεῖν τε καὶ ὀνομάζεσθαι, οὐκ ἔγωγε οἷμα: ἐκ τοῦ ῥάστου τοῦτον εὑρεῖν, ὥστε καὶ τὰ τῶν ἀποστόλων ἔν γε τῷ παρόντι ταύτης. λογίζεσθαι, οὗ μοι ἄπο τρόπου εἰρήσεται, καὶ τῷ λόγῳ τὴν πίστιν ἐξ αὐτῶν δῆτα προσηκόντως τα ράσχοιμεν. Εἰ γὰρ χρὴ τῷ θεσπεσίῳ πείθεσθαι Παύλῳ τοῖς ἐν Κορίνθῳ γράφοντι· «Εἰ δὲ νεκροί οὐκ ἐγείρονται, οὐδὲ Χριστὸς ἐγήγερται· εἰ δὲ Χρισ στὰς οὐκ ἐγήγερται, ματαία ἡ πίστις ἡμῶν. Ταύτη δ' ὑπῆρξε πρώτῃ ἀναστάντα κατιδεῖν τὸν Χριστὸν, καὶ τὴν ἀνάστασιν τοῖς ἀποστόλοις εὐαγγελίσασθαι, κἂν λῆρος τὰ ταύτης ὤφθησαν βήματα· ταύτῃ δοτέον πάντως καὶ τὰ τῶν ἀποστόλων, εἴπερ τῷ πρώτως εὑρόντι τὰ τῆς εὑρέσεως παρὰ τοῖς εὖ φρονοῦσι λελόγισται. Τὸ δ' ἐντεῦθεν τῷ λόγῳ ἀναβαλέσθαι τὰ τοῦ ἀγῶνος ἄμεινον ξυμβαίνει είναι, ἥκιστα 20γιζομένῳ δέον ἀπαρασκεύῳ νηΐ μέγα πέλαγος δια πλεῖν, ἐλαχίστῳ δὲ ἀκατίῳ μέγα κύμα διαπεράν, ταυτὸ δ' εἰπεῖν βραχεῖ τε καὶ φαυλοτάτῳ λόγῳ τὰ τῆς μακαρίας ταύτης διεξιέναι μεγαλουργήματα, ἑτέροις δὲ τοῦ ἔργου τοῦδε καὶ τῆς ἐντεῦθεν φιλοτι μίας παραχωρήσαι, οἷς δύναμίς τε λόγων ἀρκοῦσα τυγχάνει οὖσα, καὶ δυνατά ἐστιν ἐκείνοις τοσοῦτον ἀγῶνα διαχειρίσασθαι. Πλὴν ἀλλ᾽ ἐπείπερ ἀναδῦναι οὐκ ἔνι, οὐδ᾽ ἀποφυγεῖν τὸ ἐγχείρημα, οὕτωσί πως κατατολμήσαντι· πῶς γὰρ ἂν οὐ καὶ τῷ μώμῳ καθ' ἡμῶν αὐτῶν νεανιεύεσθαι δοίημεν, εὐαγγελικώ, ουτως ἐπ' ἀρότρῳ χεῖρα βαλοῦσι, καὶ πρὸς τοὐναντίον μεταχωρήσασιν; ἔργῳ χεῖρα ἐπιβαλόντι συνοίσει 'I Cor. xv, 16. laetitia afficitur, et si honorem inde assequitur, maximo gaudio perfunditur. Nemo igitur infitias ibit, Verbi discipulæ laudem particularem deberi. Sed ob aliam quoque causam de illa sermo nobis opportunus videtur. Quid etenim viro rhetorico, qui ejusmodi studia omnibus aliis præponit, et qui sermonum primitias ad Deum refert, quid, inquam, magis jucundum crit quam sermo de Verbo ac de iis qui verbum fidei per orbem universum circumferunt? Porro imprudentiæ ac socordiæ signum esse judico, majoribus ex carne, quamvis potentibus, gratias referre, iis autem qui regenerationis spiri - tualis nobis auctores exstiterunt, grates debitas non habere. Sine dubio autem beata Magdalena eorum qui spiritualiter regenerati sunt, præcipua sospitatrix habetur. Si enim filiorum legitimitateu ac justitiam patri altribuere fas est, certe disciplorum quoque merita ad præceptorem referre oportet. Magdalenam 'autem secundum Christum apostolis primam nuntiam fuisse negari sine iuju - ria non posse constat inter Christianos; quare ab apostolis eam separare non licet, quibuscum fidem communem habebat; si beato Paulo fidem l'abere decet ad Corinthios scribenti: Nam si mortui non resurgant, neque Christus resurrexit. Quod si Chrislus non resurrexit, vana est fides vestra ³.» Magdalenæ autem primæ obtigit, Christum resuscitatum videre, et resurrectionem ejus apostolis annuntiare, esse viderentur. Quod quamvis verba illius vana igitur apostolis obvenit, ad Magdalenam referri debet, siquidem omne inventum ad eum qui primus invenit ab omnibus qui mentis sanæ sunť refertur. Nunquam enim navem male constructam mari alto committendam, aut undam decumanam exiguo navigio tentandam esse aliquis asseruerit. Sic hujus beatæ feminæ præclare facta brevi et exiguo verbo memorare aliisve attribuere, iniquum fuerit, qui eloquentiæ vi pollent ad ejusmodi certamen aggrediendum. Non enim licet rem intactam relinquere. Quomodo enim homini petulanti resi stemus puerili nos jactantia aggredienti? Ergo sicut aratro imponamus, Evangelium jubet, manum contrarium faciendo. Melius enim erit et utilius, rem inchoatam ad finem perducere, quam re infecta abscedere. Quando autem votum debitum sermone absolvemus, nisi Patribus hisce obtemperemus, qui quotidie nos adhortantur, nec patiuntur ut quiescamus antequam beatæ Magdalenæ laudibus eſſerendæ officium præstiterimus? Įlac cum ita se habeant, auxilio ejus invocato rem aggrelianur et omnem metum ac socordiam excutiamus. Sermonis igitur fundamentum atque initium sit dicere quæ ejus fuerit origo, quibus parentibus sit prognata. Dein dicemus Christo appropinquarit, quomodo quomodo Evangelii participem fieri ei contigerit, et qua ratione ad ejus promulgationem contribuerit.

μᾶλλον καὶ εἰς τέλο; ἀφίχθαι, ἢ ἀτελὲς καταλιπόντι ὑπίσω ἰέναι. Πότε δ' ἂν καὶ λόγῳ καὶ λόγοις εὐλό- ·ω; τὰ προσήκοντα αφοσιωσώμεθα, ἢ τοῖς ἐμοῖς δὴ Πατράσι τούτοις τὸ δέον αποχαρισαίμεθα, διέλκουσί τε καθεκάστην ἡμᾶς, ὡς εἰπεῖν, καὶ σπαράττουσι, καὶ οὐκ ἀνήσειν διισχυριζομένοις τὰ μάλιστα, ἕως ἂν τοῖς τῆς μακαρίας λόγοις ἐμαυτὸν ἐπιδοίην; Ἐπεὶ τοίνυν ταῦθ' οὕτω, φέρε δὴ τὴν τῆς ταύτης βοήθειαν ἐπικαλεσάμενος, τοῦ ἐγχειρήματος ἐφεψώμεθα, πάντα φίλον καὶ δειλίαν ἀποσεισάμενοι. Εἴη δ' ἐν τῷ λόγῳ κρηπὶς, ὅπως τε καὶ ὅθεν, καὶ τίνα ἔσχε τοῦ γένους ἀρχήν· εἶτ᾽ ἐφεξῆς προσθεῖναι, πώς τε Χριστῷ προσέλθοι, καὶ πῶς αὐτῇ γένοιτο τῷ Εὐαγγελίῳ καὶ τὸν ταύτης φθόγγον συνεξακούεσθαι. II. At nunc quidem beatæ Magdalene patriam ac genus commemorare extra propositum nostrum nunc quidem esse censeo. Constat enim quod iis qui secundum Deum vixerunt patria et beata civitas in paradiso est; quod majores patriarchas et prophetas habent; quod amici eorum sunt apostoli et justorum concio et ea quæ in cœ. lesti Jerusalem verecunda et honorifica habentur. Quamvis enim de hisce gloriari liceat, tamen minime opportunum esse censeo, e rebus exiguis quæ illa aspernata est, laudem construere. Homini enim prorsus materiali tantum et qui in rebus mere terrestribus felicitatem sectatur perscrutari licebit, utrum vera patria in pascuorum ubertate et abundantia constet; utrum civitas bene sita muris et aliis commodis polleat; utrum mari adjaceat; utrum ex əliis commoda sibi comparet, ab incommoditatibus quæ mari inhærent, exempta. Illi autem sanctæ feminæ obtigit, istius felicitatis compoteui fieri, spretisque omnibus Christum conquirere, et patriam habere cœlestem Jerusalem, terrestrem materiam pedibus calcare, cum Deo esse, imo misceri. Nihil enim ei laude dignum videbatur quod a rebus divinis abhorret. Quanquam vero mihi licuerit femium sanct:e patriam pradicare, non vereor ne alios olendam quibus civilas patria cæteris urbibus pra:ferenda omnique laude digna videtur. Ea enim est urbium conditio ut pro dignitate aliæ aliis propositæ prolatæve pro arbitrio magna aut exigua habeantur. Autamen ne iniqui videamur in laudando aut vituperando, cum justa auctoritate exponamus quæ ejus patria fuerit; siquidem non minus patria eam decoravit quam ab ipsa condecorata fuit. Β΄. Πατρίδα μὲν οὖν καὶ γένος τῆς μακαρίας τῆσδε τό γε νῦν ἔχον διεξιέναι παντάπασιν ἄκαιρόν τε ἡγοῦμαι, καὶ σκοποῦ τοῦ προκειμένου ἐκτός· δῆλον γὰρ ὅτι τοῖς κατὰ Θεὸν ζήσασι πατρὶς μὲν ἡ ἀνώσ λεθρος καὶ μακαρία ἐκείνη διαγωγή, ὁ παράδεισος - πρόγονοι δὲ πατριάρχαι καὶ προφῆται· φίλοι δὲ ἀπόστολοι, καὶ ἡ τῶν δικαίων ὁμήγυρις, καὶ τἆλλα ὅσα τῇ ἄνω Ἱερουσαλήμ σεμνά τε καὶ τίμια. Η γ' ἐξὴν ἐκ τούτων σεμνύνεσθαι, περιττὸν οἶμαι πάντως καὶ ἐκτόπως τῷ καιρῷ μὴ προσῆκον, καὶ ἐκ τῶν μικρῶν τούτων, & κἀκείνη ὡς οὐδὲν ὄντα τοῖς βουλομένοις κατέλειψε, προτερανίζειν τὸν ἔπαινον. Αν θρώπῳ γὰρ δεινῶς ἐξεχομένῳ τῆς ὕλη;, καὶ πρὸς τὴν ἐκ ταύτης εὐδαιμονίαν εσχολακότι ἐξέσται τὰ τοιαῦτα διερευνᾶσθαι· εἰ πατρὶς αὐτῷ ἐστι βοσκημάτων εὐφορίᾳ τὰς ἄλλας ὑπερνικώσα, εἰ θέσεως εὖ ἔχουσα, καὶ τειχῶν καὶ τῆς ἄλλης εὐπρεπεία; οὐκ ἀμοιρεῖ, εἰ γειτονοῦσα θαλάσσῃ, τὰ παρ' ἄλλοις ἐξιδιοῦται σεμνά, καὶ τῶν μὲν ἀπὸ τῆς θαλάσσης οὐ μετέχει κακῶν, μικρὸν αὐτῆς ὑποστελλομένη, καὶ τοῦ σύνεγγυς εἶναι ἀναχωρούσα. Η δ' ὑπῆρξεν ἀντὶ πάντων τῆς μακαρίας ἐκείνης εὐδαιμονίας γενέσθαι, καὶ πάντων ἀμελῆσαι, Χριστὸν κερδῖναι, πατρίδα τε τὴν ἄνω κτήσασθαι Ἱερουσαλήμ, καὶ τῆς γεώδους ταύτης ύλης ὑπεραρθῆναι, καὶ μετὰ Θεοῦ γενέσθαι, μᾶλλον δὲ συγκραθῆναι, παρ' οὐδὲν αὐτῇ τὰ κάτω, καὶ ὅσα μὴ ἐκ τῶν οἰκείων φέρει τὸν ἔπαινον. Καίπερ εἰ βουλομένοις ἡμῖν καὶ τὴν αὐτῆς πατρίδα εἰπεῖν ἐξῆν, παρ' οὐδὲν δοκῶ μοι τὰ τῶν ἄλλων ἐλέγξαι τερπνά, οἷς 5 τι καὶ ὅσα ἂν εἴποι τις ταῖς ἄλλαις πόλεσιν ἐξαίσια εἶναι καὶ τίμια, λόγου τε πολλοῦ ἀξιούμενα, καὶ κρεῖττόν γε ἢ ἐκεῖναι αὐλοῦσα ἐν τούτῳ τούτων πλεονεκτεῖ, ὅτι δὴ μὴ τὰ ταύτης σεμνά, πολλά τε ὄντα καὶ λόγου δεόμενα, δοκεῖν ὑπερτιθέναι δόξωμέν τισι περικαλύπτειν ἐπίσης ἐκείνας κτήσασθαι ἐξεγένετο. Ἀλλ᾿ ἵνα μὴ τῷ τὸ ὄνειδος, καὶ τοῦτο δὴ ποιεῖν, οἷς μὴ ἔχωμέν τι τῶν μεν ἐκ πρώτης, ὅ φασι, τῆς ἀφετηρίας, οίας ὁρμᾶται αὐτὴ τὴν πατρίδα εκόσμησε. III. Patria igitur beatæ Verbi alumnæ Mariæ Magdalenæ fuit, quam Deus Abrahamo patriarchæ ejusque posteris promisit, id est terra promissionis et Israelitis concessa, postquam ex Egyptima miseria aufugerant. Scripturæ vero sacræ committo virtutes ejus enarrare et generis et nominis antiquitatem in medium proferre. Quibus enim verbis quis ejus gloriam supereminentem satis pronuntiare poterit? salius igitur est silentio rem præterire quam voces proferre re laudanda indignas et capteris risui et ludibrio esse. Hæc igitur beatæ Magdalenae patria. Quodsi patria illustri orta est, paεὐκταίων περὶ αὐτῆς διηγήσασθαι, φέρε δείξω πατρίδος, καὶ ὅτι οὐχ ἧσσον ἡ πατρὶς αὐτὴν, ἢ Γ. Πατρὶς τοίνυν τῇ μακαρίᾳ ταύτῃ μαθητρία τοῦ Λόγου Μαγδαληνή, ἣν ὁ Θεὸς τῷ μεγάλῳ πα τριάρχῃ 'Αβραὰμ καὶ τοῖς ἐξ αὐτοῦ ἐπηγγείλατο, ή γῆ τῆς ἐπαγγελίας ἡ κληροδοτηθεῖσα τῷ Ἰσραήλ, τὴν Αἰγυπτίαν διαφυγοῦσι πλημμέλειαν. Καὶ παραχωρήσειν μοι δοκῶ τῇ ἱερᾷ Γραφῇ τὰ ταύτης ἐπαίρειν καλὰ, ὅση τε ἀρχαιότητο; Εχεται, καὶ ἦ τὸ νέον ἐκ τοῦ ὀνόματος πρόσεστι· ποίοις γὰρ ἄν τις λόγοις χρησάμενος, τό γε περιὸν αὐτῇ τῆς δόξης κἂν πρὸς βραχύ παραστήσειεν; Αμεινον οὖν σιγῇ χρησάμενῦν ἐπαινέσαι, ἢ λέγειν ὁρμήσαντα μὴ δυνηθήναι ἰσχεται, καὶ γέλωτα ὀφλῆσαι μάλιστα και διατριβήν

SERMO IN S. MARIAM MAGDALENAM. αὕτη μὲν οὖν τῆς μακαρίας Μαγδαληνής ή πατρίς. rentibus non minus claris usa est, quibus cet rorum Αλλ' οὕτω πατρίδος εὖ ἔχουσα, οὐκ ἔλαττον ἔσχε non opus erat auxilio; qui inter civitates primores τὰ τοῦ γένους εἰς περιφάνειαν· πατράσι καὶ τὰ erant, et qui divitiis abundabant, et quibus generis ἐχρήσατο, οὐχ οἷοι τῶν ἄλλων ἐνδεῖσθαι, καὶ ἄλλοις charitas desuper erat. Nam ab Orientis partibus τῶν τε τῆς πατρίδος πρωτείων, καὶ τῶν ὅσα πλού exorti, si quoad corpus generosi, quoad auis: am τος αὐτοῖς ὑπεξίστασθαι· ἄνωθεν καὶ γὰρ αὐτοῖς ὡς generosiores erant. Domus eorum, secundum Jobi ἐκ σειρᾶς τὸ τῆς εὐγενείας καλόν· τῶν ἀφ' ηλίου exemplum, pauperibus omnibus aperta erat sine ἀνατολῶν καὶ οὗτος ὁρμώμενοι, εὐγενεῖς τὸ σῶμα, personarum acceptione. Pedes iidem erant claudoτὴν ψυχὴν εὐγενέστεροι. Θύρα τούτοις κατὰ τὸν rum; cæci iis ut oculis utebantur. Maxime autem Ἰὼβ παντὶ πενομένῳ ἀνέῳκτο, οὐκ ἐπιζυγομένη viduis succurrebant, natos adoptantes quorum κατὰ προσώπων, καὶ πόῤῥω τούτους ἐλαύνουσα· genitores ex diuturno tempore e vita excesserant, πόδες ἦσαν χωλῶν· ὅσα καὶ ὀφθαλμοῖς ἐχρῶντο τούsicque orbitatis duritiem lenientes cura quam illoτοις, οι πεπηρωμένα τὰ ὄμματα περιέφερον. Χηρεία rum gerebant. Quid tum? num putas eos qui cœδὲ τὰ μάλιστα βοηθοῦντες, ἐκ πολλοῦ τὸν βίον άποteris bene faciebant, domi luxuriæ ac mollitiei λιπόντων πατέρων, παῖδας ἐξοικιζόμενοι, τῆς ὀρ indulsisse? Minime rerum; imo legis salutaris exφανίας περιῄρουν τὸ πλεῖστον, ἅτε μὴ τῶν ἐξ αὐτῆς ercitium perpetuum eis negotium erat, cujus vigor κακῶν ἐς πεῖραν τῇ ἐκείνων ἐπιμελείᾳ γινόμενοι. sanguinem et victimarum odorem exigebat. GenneΤί οὖν; ἆρα μὴ τοῖς ἔξω καλῶς ἔχοντες, τοῖς ἔνδον runt igitur beatam Maria: circa medium imp. ἐν ῥαστώνῃ διέκειντο, τρυφαῖς αὐτοὶ καὶ ὅσῃ βλαOctavii regnum qui alio nomine Augustus appe la· κεία σχολάζοντες; Οὐμενοῦν· ἀλλ' ἔργον ἦν αὐτοῖς batur. Et certe honori ipsis erat quod ejusmodi ἄπαυστον ἡ τοῦ παιδαγωγοῦ νόμου μελέτη· ἔτι καὶ filie parentes audirent. Cum enim talen feminam, γὰρ αὐτοῦ, κἂν ἐπὶ ξυροῦ ἀκμῆς τὰ τῆς σκιάς quæ vitam adeo honestavit, cujus virtutes mentem ἐνειστήκει, καὶ ἡ πρὸς τὸ θεῖον δι' αἱμάτων καὶ el sermonem exsuperant, in lucem, ut generis hoκνίσσης οἰκείωσις. Γεννῶσι τοίνυν τὴν μακαρίαν nos, edi par erat, æquum sane crat eam talibus ταύτην Μαρίαν περὶ τὰ μέσα που τῆς μοναρχίας potissimum parentibus nasci, qui itidem soli talis τοῦ Καίσαρος Οκταδίου, ᾧ καὶ Σεβαστὸς ἐπίκλησις filiæ parentes esse merebantur. Postquam deinde a lacte et mammis amota esset et jam propriis ἐστιν ἕτερον όνομα. Καὶ ἀποχρὴν αὐτοῖς εἰς φιλο τιμίαν ήγημαι, ὅτι πατέρες τοιαύτης ήκουσαν θυ stare et ambulare pedibus cœpisset, non ad opera γατρό;. Εἴπερ γὰρ ἔδει τὴν τοιαύτην, καὶ τοσαῦτα feminina, secundum Salomonem, non ad lanam traδὴ τῷ βίῳ χαρισαμένην, ὑπὲρ νοῦν καὶ λόγον τυγχά ctandam aut ad textilia serica; non ad vestimenta νοντα, τῷ βίῳ δοθῆναι, ὥσπερ τι τῶν πάλαι μέγι auro distinguenda admovebatur, imo magistrorum στον ἀγαθῶν, μὴ ἄλλοις αἰτίοις τοῖς εἰς φῶς προόδου scholis concredita est. Sicut vero fax in ignem, et πατράσι χρήσασθαι, ή δι' ὧν γέγονε, κἀκείνους μὴ equus in campumn, ut est in proverbio, sic brevi temἄλλης ἢ ταύτης πατέρας ὀφθῆναι. Ἐπεὶ δ᾽ ἀπέσχετο pore beata nostra docebatur quæ divus Moyses scriγάλακτος, καὶ πόρξω τιτθῶν ἦν, καὶ ἄρτι ποσὶν psit, quod in Scripturis obscuris legitur, quod pro· οἰκείοις ἐπιβαίνειν τῆς γῆς ἤρξατο, οὐκ ἐπ' ἄτραphetæ et psalmi referunt. Psalaris tamen maxime στον ἐρείδειν πήχει; κατὰ τὸν Σολομῶντα μανθάνειν incumbebat iisque diu noctuque vacabat, ut et foἐκδίδοται, οὐδ᾽ ἔρια νήθειν, ἢ τοῖς ἐκ σηρῶν νήμασιν cis propheticis operam dabat quæ de Christo et de ἐπικεῖσθαι, καὶ εἰς κάλλος ἐξυφαίνειν καὶ καταMessia ibidem clarissime proferuntur. ποικίλλειν, τῷ τὰ πάντα βιαζομένῳ χρυσῷ, ἀλλ' ἐς γραμματιστοῦ φοιτᾶν ἐγκελεύεται. Ἐπεὶ δὲ τὸ τοῦ λόγου δαλὸς ἦν εἰς πῦρ, καὶ ἵππος, ὅ φασιν, εἰς πεδίον, ὀλίγος ὁ μεταξὺ χρόνος, καὶ ἀσκεῖται μὲν αὐτῇ, ὅσα τῷ θεόπτῃ γέγραπται Μωϋσεῖ, καὶ τῇ λοιπῇ σκιώδει Γραφῇ, ὅσα τε προφῆτα: καὶ ψαλμοί διεξέρχονται· τοῖ; μέντοι ψαλμοῖς καὶ προσετετήκει τὰ μάλιστα, καὶ τούτοις νυκτὸς ἦν καὶ ἡμέρας έμε μελετῶσι, καὶ τῶν προφητικῶν ἐκείνοις ἐγκειμένη διηνεκές, ὅσα περὶ Χριστοῦ, εἴτ᾿ οὖν περὶ τοῦ ἡλειμ μένου καὶ Μεσσίου ἐμφανέστατα διαγγέλλουσιν. Δ'. Αρτι δὲ τῶν γονέων ταύτῃ διαμετρησαμένων τὸ ζῆν, αὕτη καὶ παρούσης ἐξουσίας εἰς τὸ ῥαθυ μεῖν, οὐκ ἔμεινεν ἐν ἀπαιδευσίᾳ· οὐ γὰρ πρὸς τρυ φὰς ἀπεῖδε, καὶ βλακείαις ἀνῆκε τὸ σῶμα, καὶ τῇ λοιπῇ ῥᾳστώνῃ ἐκδεδιῄτητο· καὶ ταῦτα παρηθῶσαν ἤδη τὴν ἡλικίαν ἐπαγομένη, πλούτῳ τε βριθομένη, καὶ ἄρτι παθῶν τῶν ἐκ φύσεως ἐπιβαίνουσα· ἀλλ' ἄσχολον ἔργον ταύτῃ νηστεία καὶ προσευχή, τήξις σαρκὸς, καὶ ἡ πρὸς τὸ θεῖον νεῦσίς τε καὶ οἰκείωσις, νόμου μελέτη, Γραφῶν ἀνάγνωσις, καὶ διὰ τοῦ τὰ ὄντα τοῖ; χρήζουσιν ἀνιέναι ὅλαις χερσὶ καὶ γνώμῃ. καὶ προθυμότερόν γε ἢ ἐκείνοις λαμβάνειν ἐξῆν, τὸ μέλλον, ὡς ἐνὸν, κατακτᾶσθαι, καὶ τοῖς ἑστῶσι τα μιείοις διὰ τῶν, οἷς ἐνδεῖν τόν βίον συνέβαινε, τὰ IV. Postquam parentes e vita decessissent, fi:ia cum otiari atque genio indulgere posset, litterarum studia non deseruit. Non enim luxuriei animum applicuit nec voluptatibus se dedidit, viteque mollitiei se dedicavit, idque cum atas, natura et cupiditates invitarent. Nihil enim antiquius labebat quam jejunium, preces, corporis mortificationem, cum rebus cœlestibus conversationem, legis meditationem, Scripturarum lectionem. Li benti eadem animo et cum profusione egenis et majori hilaritate dabat quam qua illi accipiebant. Sic aliorum vitæ prospiciebat, et quibus deerant quæ ad vitam necessaria sunt, divitiis suis cum animæ generositate succurrebat. Sed nec propriis

mauibus pepercit, siquidem hominum morbo la- τοῦ ῥέοντος πλούτου ψυχῆς γενναιότητι ἀποθησαυhorantium carnem, vulneribus infectam aqua ablueret, et quacunque ratione posset, in irinitati eorum mederetur. Charitatem enim non ve: bis sed factis ostendere satagebat. Mornm porro sane'itate erat tanta et virginitatem adeo in honore habebat, ut a festivitatibus abstineret et splendidis concionibus interesse nollet. Consobrinis quoque sæpius adesse et cum viris conversari plane abhorreba ut rem abominandam. Virginalem namque vitam secuta a sensäum voluptatibus per contrectationem abstinebat, satis habens si re aliqua desiderata e longinquo et spiritualiter per intuitionem frui posset. Quod enim per corpus exercere turpe putabat, id evitando ad res intellectuales referebat, et mentis auxilio, sine oculorum lascivia affectare satius habuit, ita ut cæ qui nostro quidem tempore virginitatem exercere præsumunt, ab illa plurima coudiscere possint. Risum eadem immoderatumn fugiens, a verborum prolixitate sibi temperabat quam maxime, et placida semper conversatione cum Deo fracbatur, cum mentis puritate et continua Scripturarum lectione, et ante omnia omnibus virginitatis castæ exemplar facta. ρίζειν. Αλλ' οὐδὲ χερσὶν οἰκείαις ἀπηγόρευτο τῇ μακαρία, με και διεφθορόσι καὶ διεμενηκόσιν ἀγο θρώποις τὰς σάρκας, τις πληγὸς ὕδατι ἀπονίζειν, και καταπλάσσειν ἀκετωδύνοις φαρμάκοις. καὶ πεντὶ δὴ τρόπῳ τῇ αὐτῶν βοηθεῖν ἀσθενείᾳ· ἦν γάρ αὐτῇ καὶ πρὸ τῆς χάριτος τὰ τῆς χάριτος στο δι ζόμενα. Αγνεία μέντο: βίου τοσαύτῃ ἐκέχρητο, και οὕτω διὰ σπουδῆς ἦν αὐτῇ τὸ τῆς παρθενίας καλλι ὡς ἀποσχέσθαι μὲν ἑορτῶν, ἀπείπασθαι δὲ πανηγύ ρεῖς, καὶ τοῦ θαμὰ παραβάλλειν προσήκουσι, καὶ ἀνδράσιν αὐτοῖς ἐς ὄψιν τὸ παράπαν ἀνομίλητα εἶναι· τῶν ἀτόπων καὶ γὰρ ἔκρινε, παρεν ύειν ἑισμένη, καὶ τῆς κατὰ τὴν πρᾶξιν ἀφῆς ἀφιστῶ σε διὰ τῶν αἰσθήσεων, οἷόν τισιν ἀσωμάτοις ἀφεῖ, τοῦ ποθουμένου δράττεσθαι πόρρωθεν, καὶ ὁ δραν αἰσχρὸν διὰ σώματος, τοῦτο ταῖς διανοίαις καὶ τῇ τοῦ ναοῦ ἐμπαθεί συναφείᾳ ἐργάζεσθαι, ταῖς τε τῶν ὀμμάτων επιβολαῖς περιπτύσσε,θαι, δι' ὧν ἀπεμά ξατο τύπων· ὅ πολλοῦ δέουσι περὶ αὐτῶν εἰδέναι, αἳ νῦν ἀσκεῖν παρθενίαν προείλοντο. Διά το: ταῦτα καὶ γέλωτος ἀμετρίαν συνέστελλε, καὶ παῤῥησίας ἀφῃρεῖτο τὸ πλεῖστον, καὶ ἡτυχίᾳ ἐντρυφῶσα συνήν ἀεὶ τῷ Θεῷ, νος καθαρότητι συγγενομένη, καὶ τῇ συνεχεῖ τῶν Γραφῶν ἀναγνώσει, καὶ τοῖς ἄλλοι, καὶ πρό γε πάντων τῇ καὶ μέχρις αὐτῆς παρορά σεως παρθενίᾳ καὶ καθαρότητι. Ε'. Οὕτω δὲ τῆς μακαρίας βιούσης, καὶ βίον ἔνθεόν τε καὶ ὑψηλὸν ἐπιδεικνυμένης, οὐκ ἦν ἐρεμεῖν τὴν τοῦ φθόνου πατέρα· ἀλλ' ἀρχέκακος ὤν, καὶ ἀεὶ τοῖς καλοῖς ἐφεδρεύων, καὶ τηρῶν πέρναν ἐπὶ ὁδου, ᾗ φησιν ἡ Γραφὴ, ἐπιτίθεται καὶ ταύτῃ μετὰ τρί δρῶν τῶν πνευμάτων, καὶ ἐλεπόλεσιν ὅλαις τὸν οἶκον τῆς ἁγνείας τοιχομαχεῖ, καὶ λῃστρικαῖς ἐφόδοις εἰς τοὐμφανὲς τὸν πύργον κατασείει τῆς παρθενία;· καὶ διὰ τούτων ὡς ἀπό τινος ἀκροπόλεως περιγενόμενος, ἁπάσης κατατρέχει τῆς πόλεω;, ταύτην τε πορθήσας, καὶ ὅλην ἑαυτοῦ ποιησάμενος, ἀφαιρεῖται μὲν αὐτῆς εἴ τι θεῖον καὶ ὑψηλόν λεηλατεί δ' 45 δὸν, ὅσον περιὴν αὐτῇ τῆς ἀρετῆς γενναίον, ἀκήσει τε καὶ τριβῇ μακρᾷ χρόνου κτηθέν, καὶ γυμνὴν τὴν πριν νομῶσαν πολλοῖς προτερήμασιν ἐργασάμενος ἔξεισιν, ἑπτὰ δαιμονίοις τὴν αὐτῆς φυλακὴν ἅπασαν V. Sic igitur cum beata femina vitam Deo consecratam et sublimem ageret, pater invidiæ quiescere minire potuit, qui pro malignitate sua justis semper insidiatur et calcem in via retorquet, ut dicit Scriptura sacra. Ita igitur beatæ nostra pes simos dæmones associando, omnibus machinis domuni castitatis oppugnat, et latronum more turrim fortiter conquatit virginitatis; qua sicut arce expugnata tota potitur urbe; qua devastata et sub ditionem suam redacta quæcunque illa divina ac sancta possidebat, abstulit, et eripuit onnem virtutem quam multifaria excrcitatione a longo tempore conquisierat. Et postquam multis antea virtutibus resplendentem nudam fecisset. exit inde, septem eam dæmonibus custodiendam reliquens; Deus namque permisit, ut equidem arbitror, magnarum rerumn germina inde pro-D ἀναθέμενος, τοῦ Θεοῦ παραχωροῦντος, οἶμαι, ἢ καὶ ducturus. Turpe enim et miserum auctor malitie credebat ab una se femina superari, qui majoribus superatis Cainum fratricidam constituisset, omne hominum genus diluvio perdidisset, Sodoma igne delevisset, idolorum denique cultui et cæteris cupiditatibus pravis totum humanum genus tradidisset. Si porro mysticis verbis quæ de septem dæmonum invasione ab antiquis ad nos usque pervenerunt, fides habenda est, quod nempe metus invasit Satanam ex quo prophetam audierat dicentem • Ecce virgo in utero gestabit ',› et quod beatæ Magdalenæ virginitatem abripit mequens ne in ea potissimum incarnationis efficeretur mysterium. Jam antea enim malignus propter • 1.a. vi, 14. πόρρωθεν προκατασκευαζομένου τῶν μεγάλων πρα γμάτων τὰς ὑποθέσεις. Δεινὸν γὰρ εἶναι καὶ σχέτλιον ὁ τῆς κακίας εὑρέτης υπελάμβανεν προπατόρων μὲν περιγενόμενον, ἀδελφοκτόνον δὲ Κάϊν ἀπογήνα τα, γένος δὲ ἅπαν ἀνθρώπων κατακλυσμῷ παραδεδωκότα, Σοδόμοις πῦρ ὑετίσαντα, εἰδωλολατρεία δὲ καὶ τοῖς λοιποῖς κάλεσ: τὸ ἑξῆς τῶν ἀνθρώπων γένος καταστρεψάμενον, μια γυναικὸς ἥττων ὀρθῆς ναι. Εἰ δὲ δεῖ καὶ μυστικωτέροις πείθεσθαι λόγοι ἐξ ἀρχαίων καὶ ἐς ἡμᾶς ηκουσι περὶ τῆς εἰς την μακαρίαν τῶν ἑπτα δαιμονίων ἐπιδρομῆς, ὅτι περ φόβος ὑπεισῄει τὸν Σατανᾶν, ἀφ' οὗ περ ἀκούσειε το προφήτου εἰπόντος, ο Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γασ λήψεται, καὶ διὰ τοῦτο ἐπεισπίπτει καὶ ταύτῃ, καὶ

SERMO IN S. MARIAM MAGDALENAM. feminæ cognominem in laqueos suos introducere studuerat. Sed in vanum insidiæ tuæ, maligne, abierunt. Dei namque Verbum. Patri coæternum, sine principio, incomprehensibile, te astutum per tuam ipsius malitiam prehendit. Cum enim viscera ejus commoverentur, quod homo quem creaverat adeo a te contaminatus esset, consentiente Patre principii experte, et Spiritu congenito et æquiparando cooperante, clam te tenebrarum principe, qui nos semper decepisti, levi motu cœlo delapsus in utero castæ et immaculatæ virginis domicilium statuit suum. τὴν παρθενίαν ἀποσυλᾷ, δεδιώς μή πως δι' αὐτῆς sponsalia Josephi virginem caslam et nostra beate τὸ τῆς οἰκονομίας πραχθείη μυστήριον καθὰ δὴ καὶ πρὸ ταύτης ὁ μάταιος ᾤετο διὰ τῆς μνηστείας τοῦ Ἰωσήφ, τὴν ὁμώνυμον ταύτῃ καὶ μακαρίαν ὄντως παρθένον καὶ ἄφθορον εἴσω τῶν ἀρκύων ποιήσασθαι. Ἀλλ᾽ εἰς μάτην σοι τὰ ἔνεδρα, πονηρέ. Ο γάρ του τοῦ Θεοῦ Λόγος, ὁ τῷ Πατρὶ συναΐδιος, ὁ ἄναρχός τε καὶ ἀπερίληπτος, και σε σοφὸν ὄντα τῷ κακουρ γεῖν δράσσεται σου τῆς πανουργίας. Σπλαγχνοις γὰρ οἰκείοις παθὼν τὸ ἑαυτοῦ πλάσμα ἐς τοσοῦτον εἶναί σοι λελυμασμένον μὴ ἀνασχόμενος, εὐδοκοῦν τος μὲν τοῦ ἀνάρχου Πατρός, συνεργοῦντος δὲ τοῦ συμφυοῦς καὶ ὁμοτίμου αὐτῷ Πνεύματος, λαθών σε τὸν τοῦ σκότους ἄρχοντα, τὸν ἀπάτῃ ἡμᾶς δελεάσαντα, ἀμεταβάτως μὴ ἐκστὰς οὗ ἦν, ἠρέμα κάτεισι κλίνας τοὺς οὐρανούς, καὶ μήτρα τῆς ἁγνῆς καὶ ἀμιάντου παρθένου κατασκηνοί. VI. Porro in lucem editur. Sed longum est dicere quæ tempore nativitatis evenerunt ut tabernaculum tuum solveret; porro Bethleem præsepe, fascias, que ante, quae past baptismum accide runt, cæteraque quibus salutis nostræ mysterium confectum est. Sed sermo rite institutas ex ordine procdere debebit. Cum Deus Verbum, in terris degens, res nostras ratione ineffabili administraret, omniaque pro tempore regeret et divinitatis specimen per miracula supranaturalia edere deberet, tuin beata quoque Magdalena, quæ septem, ut dictum est, dæmonibus tenebatur, Dominum obvium habuit, et postquam verborum divinorum compos facta esset, a passionibus illico liberata est. Cum deinde ierosolymis moraretur, Salvator noster cum discipulis Syriam intravit, qui omnibus Evangelium regni cœlorum annuntiabant. Qui postquam verbum salutis-in Tyri et Sidonis regionibus promulgassent, Genesareth Jacum trajecerunt. Ibi Dominus septem panibus quatuor millia hominum sariavit, ut sacrum quidem dicit Evangelium, post verba Qui autem manducaverunt, erant quatuor millia virorum siue feminis et liberis. Et postquam dimisisset multitudinem conscendit navem et venit in confinia Magdalæ, pro quo alius quidam dicit Dalmanutha, quod Græcorum lingua magnitudo dicitur. Inter multa porro miracula: • Accesserunt enim, dicit Evangelium, ad cum turbae ducentes secum claudus, ræcos, mutilos, et sanavit eos; quorum miraculorum plurimos testes habuit. Adducunt ei quoque beatam Magdalenam, undique contortam, dentibus s:ridentem, spumamque ex ore emittentem. Ubi autem ad Jesum appropinquarunt, supplicabantur misere, pristinam mulieris vitam memorantes et ut eam a malo liberaret ab co petentes: Miserere, Domine, dicentes, mulieris innuptæ et parentibus orbi, quæ prope exitium est suum, nec jam seit que facil. Γ'. Γεννᾶται τοίνυν· καὶ τί μοι λέγειν καιρός, ὅσα περὶ τὴν γέννησιν ἔδραμον, ἵνα σου τὴν σκηνήν διαλύσῃ, τὴν Βηθλεὲμ, τὴν φάτνην, τὰ σπάργανα, τὰ πρὸ τοῦ βαπτίσματος, τὰ μετὰ τὸ βάπτισμα, τἆλλα, δι' ὧν τὸ τῆς ἐμῆς σωτηρίας κατειργάσθη μυστήριον; Αλλ' ἐπανακτέον τὸν λόγον, καὶ καθ' εἱρμὸν βαίνειν παρασκευαστέον. Τῷ Θεῷ καὶ Λόγῳ τὰς κατὰ γῆν ποιουμένη διατριβάς, καὶ τὰ καθ' ἡμᾶς λόγοις ἀῤῥήτοις οἰκονομοῦντι, καὶ κατὰ καιρὸν πάντα πράττοντι, ὅτε παραδεικνύειν τὰ τῆς θεότητης διὰ τῶν ὑπὲρ φύσιν σημείων δεῖν ἔγνωστο, τότε δή, τότε καὶ ἡ θαυμασία αὕτη Μαγαληνή, ἑπτὰ δαιμονίοις, ὡς εἴρηται, ἐχομένη, ἔς τε ἔψιν αὐτῷ Έρχεται, λόγων τε θείων ἐν μεθέξει γίνεται, καὶ τοῦ πάθους παραυτίκ' ἀπαλλάττεται. Ούκουν αὐτῆς τῇ Ἱερουσαλὴμ ἐπιδημητάτης, τοῦ Σωτῆρος δ' ἐν τοῖς τῆς Συρίας μέρεσιν εἰσβαλόντος μετὰ τῶν μπο θητῶν, διαγγελλόντων πᾶσι τῆς βασιλείας τὸ εὐαγ γέλιον. Μετὰ γὰρ τὸ διασπεῖραι τὸν λόγον εἰς τὰ μέλη Τύρου καὶ Σιδῶνος, καὶ τὴν Φιλίππου Καισά ρειαν διελθεῖν, καὶ τῆς λίμνης πέραν γενέσθαι Γενε σαρέτ· ὅτ' ἐπῆλθεν αὐτῷ ἐξ ἑπτὰ ἄρτων τετρακισχιλίους ἐκθρέψαι, ω; φησὶ τὸ ἱερὸν Εὐαγγέλιον, μετὰ τὸ φάναι· οἱ δὲ ἐσθίοντες ἦσαν ἄνδρες τετρακισχίλιοι χωρίς γυναικῶν καὶ παιδίων, καὶ ἀπολύσας, φησί, τοὺς ὄχλους, ἀνέβη εἰς τὸ πλοῖον, καὶ ἦλθεν εἰς τὰ ὅρια Μαγδαλᾶ· ὅπερ έτερος εἰς τὰ μέρη λέγει Δαλμανουθά· δ δὴ τῇ Ἑλλήνων διαλέκτῳ μεγαλυσμὸς ἑρμηνεύεται. Πολλῶν τοίνυν θαυμάτων ἐπιρῥεόντων • Προσῆλθον γάρ, φησίν, αὐτῷ ὄχλοι πολλοί, ἔχοντε; μεθ' ἑαυτῶν χωλούς, τυφλούς, κυλλούς, καὶ ἐθεράπευσεν αὐτούς. ο Κατήκοοι τῶν θαυμάτων καὶ οἱ τῷ γένει ταύτης προσήκοντες γίνονται ἄγουσι τοίνυν παρ' αὐτὸν αὐτὴν ἔνθεν κἀκεῖθεν περιτρε πομένην, τους οδόντας τε τετριγυίαν, καὶ ἀφρὸν τοῦ στόματος παραπτύουσαν. Ἐπεὶ δὲ καὶ πλησίον τοῦ Ἰησοῦ γένοιντο, ἱκέτευον, έλιπάρουν, τὸν πρό τερον βίον ταύτη, κατέλεγον, καὶ ἀπαλλάξας τοῦ πάθους ἐδέοντο, Οίκτειρον, Δέσποτα, λέγοντας, για νατον ἀνδρὸς μὲν ἔρημον, ὀρφανίᾳ δὲ οὐ ζῶσαν ἐκ πολλοῦ παῖδα, καὶ ἐς τὸ παντελὲς ἀπολέσθαι μικρού δέουσαν, ἅτε δὴ τῶν πραττομένων ἥκιστα ἐπαισθανομένην. Ζ΄. Τί οὖν ὁ συμπαθής και φιλάγαθο;; Καὶ θᾶττον • Matth. xv. 50. VII. Quid ig tur Dominus misericors et benews.

Jus? Verbo citius feminam a damonibus iluerat, ἢ λόγος τῶν δαιμονίων ταύτην λυτροῦτα: κακείνου bosque in montes relegat. Ipsa vero ubi mentis compos facta cognovit se salvam erasisse, nulla mora interposita, n undo valedixit et Magistri et Salvatoris vestigia pressit, nulla sexus, nuila rerum exterarum ratione habita. Videns namque claudos cervorum ritu salientes, carcos autem caligine oculorum deposita, cernentes et solem dulcissimum novis, ut ita dicam, oculis læte intuentes, legionem dein dæmonum increpatam et fumi instar subito expulsam; videns, inquam, manus aridæ nodos solutos et sicut araneæ textile ruptos, ex his omnibus et ex Scripturis cegnovit ipsum esse qui ad deliberationem Israel exspectaretur. Bene enim intellexerat, aliis quoque similia facere datum esse, nec tamen cum eadem aucioritate ac virtute, quippe qui hæc omnia serviliter et post preces factas tantum exsequantur, dum Christus, Tibi dico, aul, Volo, mundare, dicendo, maxima miracula verbo citius operaretur et potestatem ac virtutem majórem quam illi ostenderet. Modo enim per mare expedite et siccis pedibus ambulat, modo dæmonibus jussa dat pro sua auctoritate, modo mortuos resuscitat ita ut mortem tanquam somnum deponant, et sic innumera, divina potestate juvante, prout libitum erat, peragebat. μὲν τοῖς ὄρεσιν ἐνδιαιτᾶσθαι δίδωσιν· αὐτὴ δ᾽ ἐν τῷ καθεστῶτι τοῦ φρονήματος γεγονυία, καὶ οἱ και του γένοιτο διαγνοῦσα, οὐ μέλλειν ἔκρινε δεῖν, ἀλλὰ πᾶσι χαίρειν εἰποῦσα, οἱ ποδῶν εἶχε κατ' ίχνια βαίνειν ἠγάπα τοῖς τοῦ Διδασκάλου καὶ Σωτῆρος ποσί, μικρὰ ἢ οὐδὲν τοῦ γένους καὶ τῆς κάτω περιφοράς φροντίσασα. Ἐντεῦθεν ὁρῶσα χωλοὺς μὲν ὡσεὶ ἔλαφον ἀλλομένους, τυφλοὺς δὲ τὸν χρόνιον σκότου ἀποθεμένου;, καὶ τῷ γλυκυτάτῳ ἡδέως πῶς ἂν εἴ ποις ἡλίῳ παραδόξοις όμμασιν ἀτενίζοντας, λεγεώνα τε πνευμάτων ἐπιτιμώμενον, καὶ ὡσεὶ καπνὸν ἐξαίφνης διαλυόμενον, ξηρᾶς χειρὸς τὰ δεσμὰ ἀνιέμενα, καὶ ὡς ἱστὸν ἀράχνης διαλυόμενα, συνῆγεν ἐκ τούτων, καὶ τῶν Γραφών, αὐτὸν εἶναι τὸν ἐπ' ἐλευθε ρίᾳ τοῦ Ἰσραὴλ προσδοκώμενον· ὡς γὰρ συνέσεως ἀντιποιουμένη καλῶς διεγίνωσκεν, ὡς ἐπῆλθε μὲν καὶ ἄλλοις τὰ ἴσα ἐργάσασθαι, πλὴν οὐ μετ' αὐθεν τίας τοσαύτης καὶ περιουσίᾳ δυνάμεως, ἀλλὰ δουλι κῶς ἐκεῖνοι καὶ μετ' εὐχῆς τὰ πάντα διέπραττον· τῷ δὲ τὸ, Σοὶ λέγω, καὶ τὰ, Θέλω, καθαρίσθητι, κατὰ πολλὴν αὐθεντίαν προβαλλόμενα, καὶ θᾶττον ἢ λόγος εἰς ἔργα προβαίνοντα μείζονά τε ἐδείκνυ, καὶ οὐ τῆς αὐτῆς ἐκείνοις ἐξουσίας καὶ κυριότητος. Αν μὲν γὰρ πεζεύει κατὰ θαλάσσης εὐσταλῶς καὶ κούφω; καὶ ἄβροχος, ἐπιτιμ πνεύμασι περουσίᾳ δυνα μεως, ἀνιστᾷ νεκρούς, τὸν θάνατον ὡς ὕπνον ἀπο θεμένους, καὶ τἄλλα ὅτα θεϊκῇ δυναστεία προσήκε κατὰ πολλὴν ἐξουσίαν ἐργάζεται. Η΄. Οὕτως οὖν ἐκ τούτων χειραγωγηθεῖσα, καὶ αὐτὸν εἶναι τὸν τοῦ Θεοῦ Υἱὸν ἀληθῶς ἐπιγνοῦσα οὐ μεθίει τοῦτον, ἀλλὰ πᾶσι μὲν τοῖς αὐτοῦ διακονοῦσι παρήν, ὁμιλιῶν, διδασκαλίας ἀκροωμένη, ἐπιτιμωμένη, χαίρουσα, στελλομένη, θᾶττον ἢ λόγος τὸ ἔργον ἀνύουσα. Εντεῦθεν καὶ γνώριμον ἑαυτὴν τῇ τοῦ Χριστοῦ μητρὶ καθιστῷ, καὶ τοῖς αὐτῇ κατὰ γενο; προσήκουσι, καὶ ἐς φιλίαν συνδείται τά μάλιστα οὐκ αὐτοῖς δὲ μόνοις, ἀλλὰ καὶ ταῖς ἑπομένοις Χριστῷ, καὶ οἷς παραβάλλειν ὡς σύνηθες εἴθιστο, τῇ τε οἰκίᾳ τοῦ Φαρισαίου Σίμωνος, καὶ ἢ τὸν Λάζαρον ἔσχεν οικήτορα· εἰκὸς δὲ καὶ τούτων καὶ ταῖς ἀδελφαῖς αὐτοῦ ἐς φιλίαν χρῆσθαι, ἀγαπωμένοις Χριστῷ, ὥς φησιν ὁ θεσπέσιος Ιωάννη; «Ηγάπα δὲ ὁ Ἰησοῦς τὴν Μάρθαν καὶ τὴν Μαρίαν τὰς ἀδελ VIII. His igitur auspiciis ubi ipsum vere Dei Filium esse cognovisset, nunquam cum deseruit, sed ububi e servitia essent reddenda, aderat sermones ac præcepta ejus auscultans, correctiones Jato animo admittens et jussa verbo citius exsequens. Interjecto deinde tempore Christi matrem ejusque totam familiam cognovit et arctissimis amicitiæ vinculis cum iis conjungitur; sed non cum his tantum, sed cum Christi discipulis et asseclis familiaritatem inibat, sicut et cum domi Simonis Pharisæi et cum familia Lazari, cujus cum sororibus inire amicitiam promptum et opportunum ipsi erat, siquidem Christi ipsius amica essent, ut divus Joannes dicit: ‹ Amabat autem Jesus Lazarum et Martham et Mariam, sorores ipsius',, quorum vicum ac domum habitabat ut φάς αὐτοῦ, καὶ τὸν Λάζαρον. ο ἂν δὴ τῇ τε κώμῃ suam, siquidem domum ad caput reclinandum non habebat, dum vulpes et volatilia caveis ac nidis leguntur. Huic rei didem astruere multis testimomis licet, tum præsertim ex hocce: Cum Jesus in vicum quemdam: (Bethaniam puta; hæc enim Lazari ac sororum ejus civitas) venisset, femina quædam nomine Martha hospitio eum excepit; erat autem ci soior nomine Maria ",» etc. Postquam enim Christus dixisset: Maria optimam partem elegit, quæ non tolletur ab ea,» addit: «Mulier autem alta voce dixit ei: Beatus venter qui te portavit, et ubera quæ suxisti. Hanc feminam • Joan. xi, * Luc. x, 53. • Ibid. 42. καὶ τῷ οἴκῳ ἐπεχωρίαζε, καὶ τοῖς αὐτῶν εἰσῳκί ζετο, ἅτε δὴ μὴ οἰκίαν μηδὲ ποῦ κατασκηνώσαι ἔχων, τῶν ἀλωπέκων φωλεούς εχόντων, καὶ τῶν πετεινῶν τοῦ οὐρανοῦ κατασκηνώσεις. Καὶ τοῦτο ἐκ πολλῶν μὲν καὶ ἄλλων τεκμηριώσασθαι ἔξεστι, ἐκεῖθεν δὲ τοῦτο μάλιστα γίνεται γνώριμον·. Β.σελθόντι γάρ, φησί, τῷ Ἰησοῦ εἰς κώμην τινὰ (τὴν Βηθανίαν δὲ οἰητέον αὐτήν, αὕτη γὰρ Λαζάρου καὶ τῶν ἀδελφῶν ἡ πατρὶ;), γυνή τις ονόματι Μάρθα ὑπεδέξατο αὐτὸν εἰς τὸν οἶκον αὐτῆς, καὶ τῇδε ἦν ἀδελφὴ καλουμένη Μαρία, ο καὶ τὰ ἑξῆς. Μετὰ γὰρ τὸ φάναι τὸν Χριστόν· «Μαρία δὲ τὴν ἀγαθὴν μετ

SERMO IN S. MARIAM MAGDALENAM. ρίδα ἐξελέξατο, ἢ τις οὐκ ἀφαιρεθήσεται ἀπ' αὐτῆς, beatam Magdalenam fuisse pagine sacre clarissim: ἐπάγει ο Επάρασα δέ τις γυνή φωνὴν ἐκ τοῦ ὄχλου εἶπεν αὐτῷ· Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε, καὶ μαστοί, οὓς ἐθήλασας.» Ταύτην δ' ἀναμφιβόλως βίβλοι ἡμῖν ἱεραὶ τὴν μακαρίαν εἶναι Μαγδαληνήν ἐκδεδώκασιν, ὡς ἐκεῖθεν εὔδηλον γίνεσθαι. Τοῦ γὰρ θαυμασίου Λουκᾶ τὰ κατὰ τὴν Μάριαν καὶ Μαρίαν διεξελθόντος, εἶτα καὶ τὰ περὶ τῆς ἐπάρσεως τῆς φωνῆς τῆς γυναικός, μετέπειτα δὲ καὶ περὶ τοῦ τὸ κωφὸν δαιμόνιον ἔχοντος διαγγέλλοντος, τῶν τε Φαρισαίων ἐν Βεελζεβούλ ἐκβάλλειν τὰ δαιμόνια διαβαλλόντων Χριστὸν, αὐτὸς τὴν αὐτῶν ἀνατρέπων δόξαν, φησί. ο Πᾶσα βασιλεία ἐφ' ἑαυτὴν διαμερι σθεῖσα ἐρημωθήσεται·, καὶ μετὰ ταῦτα· Εἰ δὲ ἐγὼ ἐν Βεελζεβούλ ἐκβάλλω τὰ δαιμόνια, οἱ υἱοὶ ὑμῶν ἐν τίνι ἐκβάλλουσι;» Καὶ μετ' ὀλίγα· «Οταν τὸ ἀκάθαρτον πνεῦμα ἐξέλθοι, διέρχεται· δι᾿ ἀνύδρων τό πων ζητοῦν ἀνάπαυσιν, καὶ μὴ εὑρίσκον λέγει· Υποστρέψω εἰς τὸν οἶκόν μου, ὅθεν ἐξῆλθον· καὶ ἐλθὲν εὑρίσκει σεσαρωμένον καὶ κεκοσμημένον. Τότε πορεύεται καὶ λαμβάνει ἑπτὰ ἕτερα πνεύματα πονηρότερα αὐτοῦ, καὶ ἐλθὸν κατοικεῖ, καὶ γίνεται τὰ ἔσχατα τοῦ ἀνθρώπου χείρονα τῶν πρώτων. ο Επάγει μέν τοι τῷ συνεχεῖ τοῦ λόγου· Ἐγένετο δὲ ἐν τῷ λέγειν αὐτὸν ταῦτα, ἐπαρατά τις γυνὴ ostendunt. Ubi autem divus Lucas Marthe et Marie historiam peregit et de mulieris voce sublata ac de eo qui dæmonem mutum habebat, deque Pharisæis qui Christum nomine Beelzebub dæmones ejicere calumniabantur locutus est, ipse falsam illorum opinionem reprimens dicit: • Omne regnum in se ipsum divisum desolabitur; et post hæc: ‹ Si autem ego in Beelzebub ejicio dæmonia, filii vestri in quo ejiciunt?, Et post pauca: Cum innundus spiritus exierit de homine, ambulat per loca inaquosa, quærens requiem, et non inveniens dicit: Revertar in dorum meam unde exivi. Εt cum venerit, invenit eam scopis mundatam et ornatam. Tunc vadit et assumit septem alios spiritus secum, nequiores se, et ingressi habitant ibi. Εt fiunt novissima hominis illius pejora prioribus. › Post haec addit: e Factumn est autem, cum bæc diceret, extollens vocem quædam mulier de turba dixit illi: Beatus venter qui te portavit, et ubera, quæ. suxisti. Hanc autem mulierem non aliam nisi Magdalenam fuisse patet, qux, septem dæmonibus obsessa, miseræ conditionis meminit, a qua Christus, cum in Magdale vico esset, eam liberaverat, ut sacrum refert Evangelium. ▸ φωνὴν ἐκ τοῦ ὄχλου, εἶπεν αὐτῷ· Μακαρία ἡ κοιλία ἡ βαστάσασά σε, καὶ μαστοί, οὓς ἐθήλασας. ο ὡς συνάγεσθαι μὴ ἄλλην, ἢ τὴν Μαγδαληνὴν εἶναι ταύτην, ἀκούσασαν περὶ τῶν ἑπτὰ δαιμονίων, καὶ εἰς μνεία, ἐλθοῦσαν τοῦ πάθους, ὧν αὐτὴν ἀπήλλαξε Χριστὸς ἐν Μαγδάλοις γενόμενος, ὡς τὸ ἱερὸν διέξεισιν Εὐαγγέλιον. Θ'. Ἐπεὶ δὲ ἔδει καὶ τὸ διὰ σταυροῦ ὑπὲρ ἡμῶν τελεσθῆναι μυστήριον, ἔδει δ' οὐκ ἄλλως, ἢ διὰ τοῦ κατὰ τὸν Λάζαρον θαύματος· ἐντεῦθεν γὰρ ὑπῆρξε καὶ τῷ ᾅδῃ γνῶναι, ὅσον οὔπω τὴν ἑαυτοῦ δυναστείαν εἰς οὐδὲν ὠφελήσουσαν, καὶ τῷ τῶν Ἑβραίων λαῷ εἰς φθόνον διαναστῆναι, καὶ τὰ παντὸς ἐπέκεινα λόγου ἐργάσασθαι· παρῆν καὶ ἡ θαυμασία Μαγδα ληνή, τὸ μὲν ἑπομένη Χριστῷ, τὸ δὲ καὶ ταῖς ἀδελ φαῖς Λαζάρου ὅσα γε νόμος εἰς παραμυθίαν διατε λέσουσα. Ὡς δὲ καὶ τὸ, Ποῦ τεθείκατε αὐτὸν, ήκηκύει, καὶ ὡς ἐπιστάντα τῇ τοῦ φίλου σορῷ δακρύοντα εἶδε, καὶ διᾶραι τὸν λίθον κελεύοντα, ἐξεπλήττετο, καὶ τί ἂν αὐτῷ βουλομένῳ εἴη τὸ ποιητέον μαθεῖν ἐβούλετο. Ὡς δὲ καὶ τὸ, Λάζαρε δεῦρο έξω, διάτορον ἐνωτίσατο, καὶ τὸν τεταρταῖον θάττον ἢ λόγος ὡς IX. Per crucem pro nobis mysterium efficiendam cum esset, miraculo circa Lazarum perpetrato opus erat. Hinc enim inferi ipsi intelligere debebant quod sine potestate essent et quod miraculum a divina tantum manu confici posset. Aderat autem beata Magdalena utpote Christum secula, et ut Lazari sorores, ut moris erat, consolaretur. Postquam autem illud: Ubi posuistis eum? audivisset, et Christum ad sepulcrum amici defuncti lacrymas fundentem vidisset, et lapidem amoveri jubentem audivisset, obstupuit, et quid sibi pro tempore faciendum esset quæsivit. Ubi vero post illud: Lazare, exi foras, mor.uum quatriduanum mortem sicut somnum excutientem vidit, rei miraculo attonita ut statua sine voce per aliὕπνον τὸν θάνατον ἀποτιναξάμενον, ἴσα καὶ ἀν- quod tempus astitit; postquam autem ad se rediisδριάντι τῷ παραδόξῳ τοῦ θαύματος, ἄφωνος εἰστήκει ἐφ' ἱκανοῦ· μόλις δ᾽ εἰς ἑαυτὴν ἐλθοῦσα, καὶ καθ᾿ ἑαυτὴν συμβάλλουσα τὸ πραχθὲν, τὰ τοῦ Θεοῦ μεγαλεία καθὰ καὶ πρῶτα διετέλει θαυμάζουσα. Ι'. Αμέλει καὶ τῷ φθόνῳ ἐντεῦθεν οὐκ ἦν ἀνεκτά· ἀλλ᾽ εἰς μετάρσιον ἐξαφθεὶς, Γραμματεῖς καὶ Φαρισαίους εἰς ταυτὸν ἄγει, καὶ συνέδριον καθίζει κατὰ Χριστοῦ, καὶ τὸ τοῦ θανάτου συμβούλιον ρά πτεται· ἔπεισι τῷ συνεδρίῳ τούτῳ τῇ καθέδρᾳ τῶν λοιμῶν εἶπεν ἂν προσφόρως ὁ θεῖος Δαβίδ, καὶ μα θητής τῷ καλῷ διδασκάλῳ τούτῳ μαθητευθείς, φιλαργυρίᾳ δ' ἐκ προαιρέσεως συνὼν τὰ πολλὰ, καὶ * Luc. x1, 17-27. PATROL GM CXIV. set, perpensis secum quæ facta essent, Dei magualia alta voce protulit. ✗. Invidia hoc ægre tulit, imo pro acrimonia sua scribas ac Pharisæos in unum coegit et synedrium contra Christum convocat, ubi de morte ei inferenda sermo habebatur. Interfuit huic concilio, pestis cathedræ, ut apposite dixerit divus David, discipulus ab excellenti magistro institutus, sed qui avaritia instigatrice omnia pecuniae posthabuit, et non alium discipulatus fructum quam

triginta sicles reportavit, quanti magistrum turpi ἀργυρίου τὰ πάντα προέμενος· ᾧ τοσοῦτον ένασθαι Imero ductus vendidit. Venit nox, et cum ea lampades accensæ, fustes, gladii et enses stricti et discipulus diris vovendus qui sub amicitiæ specie divinum tradidit magistrum, et archisacerdotis cohors divinum sacerdotem in vinculis tenebat. Quantum tum temporis beatam illam passam esse putas, quæ circa compita currens clam ac propalam praetorium adeuntium et inde exeuntium multitudinem oculis perscrutata ab omnium ore pendebat facta in utramque partem mente versabat et visa atque audita matri referebat, cum qua dolorem intimum communicabat. Hoc igitur mentis statu magis magisque anxia de rerum quas ob oculos habebat exitu erat. In quo videre licet quanto dolore correpta fuerit videns quo iniquo plane modo Christus tractabatur a falsis testibus accusatus, ludibrio habitus, flagellatus, verberatus, colaplizatus, purpura per risum indutus, corona spinea redimitus, ut taceam ea quæ: Verbum divinum pro patientia sua a sceleratis tortoribus perpessum est. Qui nescientes prorsus quid facerent, Agnam innocentem ad lithostrotum, necem spirantes et torva tuentes, pertraxerunt. Ibi cum cruce in altum erecta ipse clavis aflixus, ut serpens ille æneus in altum toHeretur, tum illa, metu amoto, cum matre et Joanne discipulo accessit, sacros in cruce pendentis pedes attigit, vulnera basiavit, lacrymas cum sanguine miscuit, his verbis additis: Quid hoc, Domine et Deus? Quantum est clementiæ tuæ pelagus! Talibus te remunerantur quæ tot ac tanta beneficia a te acceperunt. Vestem opprobrii tibi circumponunt ii quos ipse vestimento purificationis circumedlisti; quos sicut aquila, expansis alis, humeris tuis imposuisti. Corona insultationis te coronant, quos ipse corona gloriæ et honore coronasti. Colaphos tibi impegerunt i¡ quos tu e servitute Ægyptiaca liberasti. Arundine caput tuum sanctum plectunt ii quibus mare virga tactum patefactum est. Sitienti tibi acetum cum bile miscent it, quos in deserto manna satiasti, quibus e petra aquarum fontem aperuisti. Clavis ferreis pedes tuos pertundunt ii quos tu illæsos per desertum transduxisti. Sed nobis quoque feminís tanta cum tristitia astantibus verbum aliquod edicito. Verbis valedicis matrem tuam hic astantemi consolare ut renascatur, et abiens e mundo socium aliquem ipsi tradito. Nam etiamsi sine dolore te peperit, nunc cum te plagis vulneratum videt, gladius animam ejus transfodit. Dic verbum discipulo et matri ut eos consuleris. τῆς τοῦ διδασκάλου μαθητείας ἐμέλησεν, ὅτῳ καὶ τριάκοντα τοῦτον ἀργυρίων πιπράσκει ὁ τοσούτων ἀληθῶς ἄξιο:. Εντεῦθεν νύξ, καὶ λαμπάδες απτό μεναι, τὰ ρόπαλα ἐν χερσί, γυμνούμενά τε ξίφη καὶ μάχαιραι, καὶ ὁ μυσαρός μαθητής φιλίας προσχήματι τὸν καλὸν διδάσκαλον παραδίδωσιν· εἶχε μὲν οὕτω ταῦτα· καὶ ἡ τοῦ ἀρχιερέως αὐλὴ τὸν μέγαν εἶχεν ἀρχιερέα δέσμιον. Πόσον δ᾽ ἄρ᾽ εἰκάζεις τὴν μακαρίαν ταύτην τῷ τότε παθεῖν, ἐπομένην, παρεπομένην, πλαττομένην τὴν μὴ εἰδυίαν, ἐν χρῷ θυ μῶν γενομένην, τὰς εἰσόδους, τὰς ἐξόδους κατανεί σαν, στόμασί τε τοῖς ἁπάντων προσέχουσαν, τίνες μὲν οἱ τῇ κατ' αὐτοῦ ἀποφάσει συνευδοκοῦντες, τίσι δὲ μέμψεως τὸ πρᾶγμα εκρίνετο, καὶ ὅσα ἂν μάθον, τῇ μητρὶ διαγγέλλουσαν, οὐχ ἧττον ἢ ἐκεί νη τὰ σπλάγχνα σπαρασσομένην, τὴν ψυχήν τε μετ τέωρον ἔχουσαν, τὰ τοῦ πράγματος ὅποι ποτ' ἂν λήξειαν, ἐφιεμένην μαθεῖν; Ναὶ μὴν κἀκεῖνο συνο μᾶν ἔξεστι, τίς ἦν ἐκείνη τὰ καὶ λόγῳ μόνῳ δυσχερή ἐπ' αὐτὸν πραττόμενα καθορῶσα, τὰς ψευδείς μαρτ τυρίας, τοὺς ἐμπαιγμούς, τὰς μάστιγας, τὴν φραγ γέλωσιν, τὴν ἄτιμον ἐκείνην ἐν ὕβρει περιαγωγής, τὰ ραπίσματα, τὰ κολαφίσματα, τὴν τῆς ψευδοῦς πορφύρας ἀναβολὴν, τὴν τοῦ ἀκανθίνου στεφάνου περίθεσιν, τἄλλα ὅσα κατὰ πολλὴν ἐξουσίαν τῆς σῆς, ἀνεξίκακε Λόγε, μακροθυμίας τοῖς μιαιφόνοι; πράτ τειν ἐξῆν. Ἐπεὶ δὲ ὅσαπερ ἦν τοῖς ἀγνώμοσι δια πραξαμένοις, εἶτα καὶ ἐς τὸν τοῦ Κρανίου τόπον τὸ τελευταίον κατέλαβον, δεινὸν πνέοντες, φονωδές τε καὶ ἄγριον βλέποντες, καὶ ὁ σταυρός ήδη ήρτο μετ τέωρος, αὐτὸς δὲ τοῖς ἥλοις ἐμπεπαρμένος ὑψοῦτο, ὡσανεί στηλιτεύων τὸν ὄφιν, καὶ πᾶσι καταφανές γινόμενος θέαμα, τότε δή ταύτην εἰκὸς ἀψαμένην ἀδείας, μετὰ τῆς μητρὸς καὶ τοῦ μαθητοῦ αὐτῷ προσιέναι, οὕτως ἔχοντι κατὰ σχῆμα, καὶ ποδῶν ἅψασθαι τῶν ἀχράντων ἐκείνων, στόματί τε καταφιλεῖν τὰς πληγάς, καὶ τοῖς αίμασι μιγνύειν τὰ δάκρυα, καὶ τοῖς δάκρυσι τοιαῦτα προστιθέναι τὰ ῥήματα· Τί τοῦτο, Δέσποτα καὶ Θεέ; τί σου τὸ τῆς εὐσπλαγχνίας ἄπειρον πέλαγος; τούτοις ἀμείβουσί σε τῆς εὐεργεσίας οι πολλῶν καλῶν ἀπολαύσαντε;; χιτῶνα ὕβρεως περιβάλλουσιν, οὓς καταστολήν ἀφθαρσίας ἐνέδυσας, καὶ ὡς ἀετὸς διεὶς τὰς πτέρυΟ γας, ἐπὶ τῶν μεταφρένων τούτους ἀνέλαβες; στεφά νους σοι περιτιθέασιν ὕβρεως, ού; αὐτὸς δόξῃ καὶ τιμῇ ἐστεφάνωσας; ράπισμα κατεδέξω, δς αὐτοὺς τῶν Αἰγυπτιακῶν ἀπήλλαξας δουλειῶν; καλάμψ σου τὴν ἀκήρατον παίουσι κεφαλήν, οἷς ῥάβδῳ πλη γεῖσα διίστατο θάλασσα; χολὴν σὺν ὄξει διψῶντί σοι κεραννύουσιν, οὓς ἐν ἐρήμῳ μάννα επώμβρισας, καὶ ἐκ πέτρας πληγῇ ῥάβδου κρουνηδὸν ἐξέβλυσας νάματα; πόνους σοι τοὺς ἐκ τῶν ἤλων προσάγουσιν ου; ἀπόνως τὴν ἔρημον διελθεῖν παρεσκεύασας; ᾿Αλλὰ φθέγξαι τι καὶ ἡμῖν οὕτως ἀθλίως παριστα μέναις· βήμασιν ἐξοδίοις τὴν μητέρα παρισταμένην ἀνάψυξον· μέγα λόγος ἐξόδιος ἐς τὸ μεταταῦτα μητρί. Καὶ ταῦτα παιδὺς ἑνὸς τοιούτου διὰ μνήμης ἀγόμενος· τίνι παρατίθης αὐτὴν ἀπιών· καν γὰρ καὶ ἀνωδύνως σε ἔτεκεν, ἀλλὰ ῥομφαία την ψυχήν οὕτως ἔχοντα νῦν ὁρῶσα τιτρώσκεται. Εἰπὲ ῥῆμα τῷ μαθητῇ, καὶ τῇ μητρὶ ἐσόμενον παραμύθιον. XI. Cum igitur feminas sanctas sic affectas videret, non potuit non dicere iilud quod matrem ΙΑ΄. Οὕτως οὖν ἐχούσας περιπαθῶς θεασάμενος, εἰκὸς ἦν ἐκεῖνο φάναι, δ καὶ τὴν μητέρα προμηθείας

SERMO IN S. MARIAM MAGDALENAM. ἠξίωσε, καὶ τῷ μαθητῇ τιμῆς ἁπάσης αἴτιον γέ- consolatione, discipulum honore replevit: «Muγονέ, τό· «Γύναι, ἴδε ὁ υἱός σου, Ἰδοὺ ἡ μήτηρ σου. › Παρείναι μέν τοι ταύτην, ὡς εἴρηται, καὶ τοιαῦτα διεξιέναι, καὶ αὐτὸς ὁ φιλούμενος μαθητής ἀπόχρη δὲ φάνει καὶ ἀδελφὸς, παριστᾷ λέγων· • Εἱστήκεισαν δὲ παρὰ τῷ σταυρῷ τοῦ Ἰησοῦ ἤ τε μήτηρ αὐτοῦ, καὶ ἡ ἀδελφὴ τῆς μητρὸς αὐτοῦ Μαρία ἡ τοῦ Κλωπά, καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνή. Επει δὲ διὰ τὴν παρασκευὴν, ὡς τὸ ἱερὸν διέξεισιν Εὐαγγέλιον, «ἵνα μὴ ἐπὶ τοῦ σταυροῦ μείνῃ τὰ σώ ματα, ἐρωτῶσι τὸν Πιλάτον οἱ ἀνομοῦντες ὄντως διακενής, ἵνα κατεαγῶσιν αὐτῶν τὰ σκέλη, καὶ ἀρθῶσιν· ἦλθον, φησὶν, οἱ στρατιῶται, καὶ τοῦ μὲν πρώτου κατέαξαν αὐτοῦ τὰ σκέλη, καὶ τοῦ ἄλλου τοῦ συσταυρωθέντος αὐτῷ· ἐπὶ δὲ τὸν Ἰησοῦν ἐλθόντες, ὡς εἶδον αὐτὸν ἤδη τεθνηκότα, οὐ κατέαξαν αὐτοῦ τὰ σκέλη, ἀλλ᾽ εἰς τῶν στρατιωτών λόγχῃ τὴν πλευρὰν αὐτοῦ ἔνυξε, καὶ εὐθέως ἐξῆλθεν αἷμα καὶ ὕδωρ, ο Τί χρή νομίζειν τὴν διάπυρον τότε ταύτην παθεῖν; μικροῦ ἂν καὶ τὴν στρατιώτην διέσπασεν, εἰ μὴ κατὰ γυναίκα συστελλομένη ἀνεδύετο, καὶ τὰ γυναικῶν φρονεῖν Αναγκάζετο κἂν ἀνδρεῖον ἔχουσα φρόνημα, Επεχε, λέγει, τὴν χεῖρα, τολμηρὲ στρατιώτα, μή σοι ρομφαία ἐπέλθοι θεήλατος. Πῶς ἦν εἰκὸς ἐνορῶσαν ταῦτα δριμύττεσθαι τὴν ψυχήν; ῥομφαίᾳ γὰρ τὰς καρδίας ἐτέτρωντο, ἐκείνου τὴν πλευρὰν διορυσσομένου. Πῶς δὲ καὶ τεθνηκότα είν δον, πῶς οὐ πρότερον αυται τὴν ψυχὴν ἀπεβάλοντο, πῶς οὐ διέρρηξαν τὰ ἱμάτια, πέτρας ρηγνυμένας ὁρῶσαι, ἥλιον σκότον υποδυόμενον, σελήνην ἀμαυ· ρουμένην, ὥσπερ αἰσθανομένην τοῦ κτίσαντος πάσο χοντος; ἀλλ' οὐδὲ τῷ ναῷ ἦν κατὰ χώραν μένειν· καὶ οὗτος γὰρ ὡσανεὶ τὸ παράνομον εὐλαβούμενος, τόν τε νομοδότην γνοὺς ἐπὶ ξύλον χωρημένον γυμνὸν, θυμοῦ δικαίου πλησθεὶς, τὸ καταπέτασμα διαρῥήγνυσιν, ὡς ὁ ἀρχιερεὺς το πρότερον τὸ χιτώνιον. λιον. ΙΒ'. Τούτων γε μὴν οὕτω παρὰ δόξαν γεγενημέν νων, ἡ Μαγδαληνὴ οὐκέτι μέλλειν ἔκρινα δεῖν, ἀλλ᾽ ὅλη τῆς ταφῆς γεγονυία τῷ ἐξ ᾿Αριμαθίας πρόσεισιν Ἰωσήφ· τοῦτον γὰρ ᾔδει καὶ μνήματος εὐποροῦντα καινοῦ, οὐδενὸς οὔπω πρότερον σῶμα δεξάμενον· καὶ ὁ χῶρος ἔνθα ἔκειτο εὐπρεπής λίαν, καὶ ἀέρος ἐν καλῷ κείμενος, καὶ εἰς ὥραν κήπου διακεκοσμημένος. Τούτῳ δὴ προσιοῦσα, καὶ οἷς ἐκείνη ἔτι αὐτὸν ἀῤῥενώσασα διανίστησι, διωρυγάς τε καὶ και ταδύσεις πρότερον ἀνιχνεύοντα, ἀποδειλιάσει παι ρασκευάζει τὸν κίνδυνον·. Τολμήσας γάρ, φησίν, εἰσῆλθε προς Πιλάτον, καὶ ᾐτήσατο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ.» Καὶ τὰ ἑξῆς τὸ θεῖον ἱστορείτω μοι Ευαγ γέλιον. ΙΓ΄. ὡς δὲ καὶ τοῦ σταυροῦ τὸ θεῖον ἐκεῖνο σῶμα κατάγειν ἔμελλον Ἰωσὴφ καὶ Νικόδημος, ἔδει δὲ καὶ τὰ ἱκανὰ πρὸς τὴν τῶν ἤλων ἔκστασιν ἐκεῖσε παρεῖναι, λαβίδα καὶ σφύραν, καὶ ὅσα τοῖς περὶ αὐτὰ ἐπιτήδεια, αὕτη τὴν ψυχὴν μετέωρος οὖσα, ὡσανεὶ δειλαινομένη, μή τι καὶ συντριβείη τῶν lier, ecce filius tuus, o et: «Ecce mater tua.» Evangelium igitur postquam illam una cum discipulo, qui frater nuncupatur, adfuisse dixit, hæcce addit: ‹ Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus et soror matris ejus Maria Cleophæ et Maria Magdalena". Judaei ergo (quonian Parasceve erat) ut non remanerent in cruce corpora, rogaverunt Pilatum ut frangerentur eorum crura et tollerentur. Venerunt ergo milites, et primi quidem fregerunt crura, et alterius qui crucifixus est cum eo. Ad Jesum autem cum venissent, nt viderunt eum jam mortuum, non fregerunt ejus crura. Sed unus militum lancea latos ejus aperuit, et continuo exivit sanguis et aqua “. › Quid putas ardentem feminam animo sensisse? Militem audacem sine dubie male tractavisset, nisi natura muliebris muliebria cogitare eam coegisset. Attamen virili animo, Retine manum, dixit, miles procas, ne gladius a Deo missus super te veniat. Quanto metu animam ejus illum ad aspectum agitatamı fuisse putas? Certe cor feminarum Christi latus lancea perfossum videntium maximo dolore afficicbatur. Quomodo autem Christum demortuum viderunt, rebus desperatis animum abjecerunt, vestes sciderunt, saxa discisse, solem obscuratum, lunam luce privatam quasi Christo patienti compassam oculis videntes? Sed nec templum in loco suo persistere in fatis erat. Cum enim quasi sensu humano præditum facinns iniquum perhorresceret et legislatorem in cruce pendentem, idque nudum, vidisset, justa ira incensus, velum discissum habuit, sicut magnus sacerdos autea vestimentum disciderat. Sed de his sacrum Evangelium miki adeundum. * Joan. Σις, 26, 27. • ibid. 95. 1º ibid. 31-34. Ἀλλὰ περὶ τούτων τὸ ἱερὸν διεξιέτω μοι Εὐαγγέ XII. Postquam be res contra spem accidissent, Magdalena sine niora sepultura negotium amplexa Josephum ex Arimathia adit: Hunc enim monumenti novi et quod corpus mortuum nunquam exceperat, possessorem cognoverat. Locus ipse huius sepulcri jucundissimus sub aere purissimo in horto amanissimo situs erat. flunc igitur qui ducendis per hortum canalibus intentus erat, adiit et omnem periculi metum ex animo ejus ejecit. Accessit enim, secundum Evangelium, Josephus ad Pilatum et petiit ab eo corpus Jesu, etc., de quo videsis Evangelinm. XIII. Cum Josephus et Nicodemus in eo essent ut corpus divinum e cruce tollerent, et forcipe ac malleo opus haberent ad extrahendos clavos, Magdalena quantum poterat, animum intendebat et summam circa id negotium curam Nicomedo suggessit, metuens videlicet ne aliquod Domini-

corum ossium confringeretur; tum clavos ipsa Δεσποτικῶν ὀστέων, τῷ Νικοδήμῳ προσέχειν ἀκρι osculata est, eorumque fragmenta oculis admovit, pedes speciosos qui pacem omnibus annuntiarunt, et manus, quarum opus mundus est totus et præcipua creatura homo, contreclavit, et totum corpus amplexa est, excepta sola facie, quam ob verecundiam matri concessit, ad quam id juris propter maternitatem spectabat. Tum genebunda crines solvit, genas unguibus fœdavit, extensis manibus matrem elumbem et capite resupino aerumnæ ferenda haud parem dulcibus verbis consolata est. Ob persecutorum tamen metum carmina lugubria cantare non audebant. Quidquid id est, Josephus ac Nicodemus corpus sindone involvere ac myrrha condire, et ut thesaurum in sepulcro deponere cœperunt. Magdalena enim Josepho instita exhibens, Tibi, ait, quod restat curæ erit, ut Dominum sindone iuvolutum sepulturæ tradas; cui quidem negotio ipsa manus afferebat ut et mater ipsa, cujus dolorem ac curam participabat. Ubi vero corpus Dominicum resupinum in eo esset ut ad sepulturam efferretur, quis sanctæ feminæ dolorem et luctum enarraverit? Melius ergo puto silentio id præterire quam sermone non satis dig: o percurrere. Sic igitur qui omnibus vitam inspirat, in sepulcro vitam conlenturo deponitur. σως παρηγγύα, τους ἥλους τε κατεφίλει, καὶ τὰ λακίσματα προσετίθει τοῖς ὄμμασι, ποδῶν τε ἐκείνων ἥπτετο τῶν ὄντως ὡραίων, καὶ εἰρήνην ἅπασιν εὐαγγελισαμένων, καὶ χειρῶν, ὧν ἔργον κόσμο; ἅπας, καὶ πρὸ πάντων πλάσμα κυρίως ὁ ἄνθρωπος, περιεχείτό τε ὅλῳ τῷ σώματι, καὶ προσεφύετο τοῖς ποτί· τοῦ προσώπου γε μὴν καὶ πόῤῥω ἀπεῖχεν ἅψασθαι, τοῦτο μὲν εὐλαβουμένη, τὸ δὲ καὶ τῇ μητρὶ παραχωροῦσα, ἐχούσῃ ἐκ τοῦ τόκου τὸ δίκαιον· ἐξῆρχε γόων, λυσαμένη τὰς τρίχας, καὶ τὰς παρειάς τοῖς ὄνυξι καταξαίνουσα, ἐκ μέρους δὲ καὶ τὴν μη τέρα ἀνακτωμένη, ἐπέχουσα χεῖρας, καθόλου τοῦ προσώπου ὁρμώτας, την κεφαλήν τε παρεγκλίνουσαν, τῇ ἀνυποίστῳ λύπῃ καταβαρυνομένην ἀνέχουσα, καὶ λόγοις ἡπίοις τὸ πλεῖστον ἀφαιροῦσα τῆς λύπης" ἀλλὰ τῷ φόβῳ τῶν διωκτῶν οὐκ ἦν αὐταῖ; ὡς βου λομέναις ἐξῆν, τοῖς ἐξοδίοις καὶ ἐπιταφίοις χρήσασθαι μέλεσιν. Αμέλει καὶ τῇ μητρὶ, Τούτων ούκ, εἰποῦσα, καιρός, Ἰωσὴφ καὶ Νικοδήμῳ ἐνεκελεύετο, οἱ τάχους εἶχον ἐνειλῆσαι σινδόνι τὸ σῶμα, θεοπρε πῶς τε σμυρνίσαι, καὶ ὡς θησαυρόν τινα τῷ τάφῳ ἐναποθέσθαι, τήν τε σινδόνα καὶ τὴν σμύρναν τῷ Ἰωσὴφ ἐγχειρίσασα, Σοί, φησί, τοῦ λοιποῦ μελήσει, ὅπως τοῦτον ἐνειλήσαις, καὶ τῇ ταφῇ παραδῶς, καὶ τὸ ἄλλα δὴ ὅσα περὶ τὸν τάφον ἀμφεπονεῖτο· τὰ δεύ τερα μετὰ τὴν μητέρα κατά τε λύπην καὶ τὴν λοιπήν διακειμένη σπουδήν. Ἐπεὶ δὲ καὶ νεκροπρεπῶς ἀνεκέκλιτο, κατά νώτου τε ἔκειτο, καὶ ἤδη πρὸς τὴν ταφὴν ἐκφορεῖσθαι ἔμελλε, τίς ἂν ἱκανῶς διηγήσαιτο, ὁπόσον τῇ μακαρίᾳ ταύτῃ τὸ πένθος, καὶ τὸ τῆς λύπης δεινόν; Καὶ κρεῖττον ἔγωγε εἶμαι σιγῇ αὐτὸ παριστᾷν, ἢ διηγεῖσθαι ἐθέλειν· ποῦ γὰρ ἂν καὶ λόγος τοσούτῳ πένθει ἐξισωθείη, Εἶχε μὲν οὕτω ταῦτα, καὶ ὁ πᾶσι τὸ ζῆν ἐμπνέων, τῷ ζωηφόρῳ ἐναποτί θεται μνήματα. XIV. Deus omnium Creator postquam incarn³tions opus perfecisset, septimo die in sepulcro quievit, sic sabbatum per cessationem a creando agendo. Nunc autem sanctæ feminæ ardorem ac zelum mihi considera. Dum enim amici et vicini onnes, ut prophetæ quidem videtur, e longinquo stabant, alii autem fugam capessebant, illa, omni metu deposito, et omnia impedimenta flocci faciens, virdi sumpto animo, quod innumeri alii facere non audebant, sola facere est ausa. Hæc autem memoriæ mandare sanctis evangelistis negotium datum fuit. XV. Quantam autem eidem inde laudem redundasse credis? Non enim seinel aut singillatim mentionem de ea fecerunt, sed quatuor. omnes de ipsa Jocuti sunt, idque necessario. Quater namque ad sepulcrum accessisse eam, et cœlestibus visionibus dignam habitam esse legimus. Prima quidem vice sola fuit, secunda autem cum altera Maria, quam Marcus et Matthæus Jose et Jacobi matrem nominant; tertia, cum Petro et Joanne convenerat, auctore Joanne evangelista; quarta, cum SaJome et altera Maria, sole oriente, ut Marcus refert. Et certe omnia quæ ad eam spectant, memoratu valde digna sunt. Postquam porro corpus sepultum fuerat, secundum quod dicit divus MatΙΔ΄. Ο γε μὴν τῶν ὅλων Θεὸς τὸ τῆς οἰκονομίας ἔργον πεπληρωκώς, τῇ ἑβδόμῃ τῷ τάφῳ κατέπαυσε, καὶ ἦν σαββατίζων ὄντως τὴν τελείαν τῶν ἔργων κατάπαυσιν. 'Αλλ' ἐνταῦθα τῆς μακαρίας ταύτης γυναικὸς τὸ κατεσπουδασμένον καὶ φιλόστοργον ὅρα μοι. Τῶν γὰρ φίλων καὶ πλησίον ἁπάντων, ὡς τῷ προφήτῃ δοκεῖ, τῶν μὲν φόβῳ μακρόθεν ἱσταμένων, τῶν δὲ καὶ φυγῇ χρησαμένων, τῶν δὲ καὶ στάντων ἐξεναντίας, αὕτη πάντα φόβον, καὶ τἆλλα παρ' οὐδὲν θεμένη, ανδρισαμένη τε καὶ τὸ φρόνημα ἀῤῥενώσασα, καὶ ὅτ᾽ ἂν οὐδὲ πλῆθος ἔδρασαν, αὕτη μόνη κατατολμᾷ· καὶ δοκῶ μοι παραχωρήσειν τοῖς ἱεροῖς εὐαγγελισταίς τὰ ταύτης ὡς οἷόν τε διεξελθεῖν. ΙΕ'. Πόσον δ' εἰκάζεις ἐκ τούτων αὐτῇ τὸ ἐγκώ μιον; Οὐ γὰρ ἅπαξ εἰπόντες τὰ περὶ αὐτῆς ἀπηλλά γησαν, οὐδ᾽ ὁ μὲν, ὁ δ᾽ οὔ· ἀλλ' ἐκ τεσσάρων οἱ τέσσαρες αὐτῆς ἐμνημόνευσαν· ἐν γὰρ τοῖς ἀναγ καιοτάτοις ξυναραμένην ἀναγκαίως καὶ μνημονεύ σαι ταύτης ἐπῆλθεν αὐτοῖς. Τετράκι; καὶ γὰρ εἴρηται παρὰ τὸν τάφον ἐλθοῦσα, καὶ θείων εμφορη θεῖσα ὀπτασιῶν· τὸ μὲν πρῶτον, μόνη· δεύτερον δὲ, μετὰ τῆς ἄλλης Μαρίας, ἣν Μάρκος τε καὶ Ματθαῖος Ἰωσὴ τε καὶ Ἰακώβου καλοῦσι μητέρα· καὶ τρίτον, σύναμα Πέτρῳ καὶ Ἰωάννῃ κατὰ τὴν αὐτὴν ώραν, ὥς φησιν Ιωάννης· τέταρτον, ἅμα Σαλώμη καὶ τῇ ἑτέρα Μαρίᾳ, ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου, ὡς φησι Μάρκος. Καὶ δὴ προσεκτέον ἀκριβῶς τὰ περὶ

SERMO IN S. MARIAM MAGDALENAM. αὐτῆς. Μετὰ τὸ ἐνταφιασθῆναι τὸ σῶμα σὺν τῇ ἄλλῃ Μερίᾳ, ᾗ φησιν ὁ θεῖος Ματθαῖος, οὐκ ἀφίσταται τοῦ τάφου, ἀλλ᾽ ἀπεναντίας καθήμεναι ἐθεώρουν, φησί, που τίθεται· εἶτα εἰκὸς ἦν οἴκαδε ἀναχωρής σκι, τὸ μὲν διὰ τὸ σάββατον, τὸ δὲ διὰ τὸν τῶν θεοκτόνων φόβον. theus, non abscessit, ut nec altera Maria, a sepulcro, sed e regione selentes locum observarunt. quo positus erat. Postea domum redire debebant, cum Sabbati celebrandi gratia, tuin quia deicidas metuebant. ' 15'. υψὲ δὲ Σαββάτων, οἱονεὶ περὶ ἀλεκτρυόνων ᾠδας (βλέπε γὰρ αὐτὸν ἑαυτὸν σαφηνίζοντα) τῇ ἐπισ φωσκούσῃ εἰς μίαν Σ266άτων, οἱονεὶ τὴν πρώτην τῆς ἑβδομάδος, ἥτις ἐστὶν ἡ Κυριακή, ἦλθε Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ, καὶ ἡ ἄλλη Μαρία θεωρῆσαι τὸν τά του· ἡ δὲ παρὰ τοῖς ἄλλοις Μάρκῳ τε καὶ Λουκά, Ἰακώβου μήτηρ καὶ Ἰωσῆ ἐπιγέγραπται, ἥτις ἀναμφιβόλως ἡ Θεοτόκος εἶναι νομίζεται· ι Καὶ 18ο, φησί, σεισμός μέγας εγένετο· ἄγγελος γὰρ Κυρίου καταβὰς ἐξ οὐρανοῦ, προσελθὼν ἀπεκύλισε τὸν λίθον ἀπὸ τῆς θύρας, καὶ ἐκάθητο επάνω απ τοῦ, καὶ ὅσα ἐξῆς. Ἰδοὺ μία τῆς Μαγδαληνής άφιξις ἐπὶ τὸ μνημεῖον. 'Οδῷ δὲ προϊούσαις, ἀπήντησεν αὐτὸς ὁ Χριστὸς λέγων, Χαίρετε· ἔδει γὰρ τὸ πρῶτ τον ἀκοῦσαν φύλον, Ἐν λύπαις τέξη τέκνα, αὐτὸ τοῦτο πρῶτον καὶ τὴν χαρὰν ἐνωτίσασθαι. Αἱ δὲ τῷ πόθῳ τολμῶσι τι καὶ παραβολώτερον, καὶ προσέρω χονται, καὶ ποδῶν ἅπτονται καὶ προσκυνοῦσι· καὶ ᾶς μὴ φοβεῖσθαι λέγει, ἀλλὰ τοῖς ἀποστόλοις ἀπελε θούσας δοῦναι τὰ τῆς ἀναστάσεως εὐαγγέλια, χαρᾶς ἄγγελον ἀνδράσι γυναῖκα γενέσθαι βουλόμενος, την λύπης τῷ 'Αδάμ γενομένην διάκονον. Αἱ δὲ τοῖς ἀποστόλοις τὰ εὐαγγέλια διαγγέλλουσι· ι Καὶ πρῶτοί, φησίν, ὁ Πέτρος ἀναστὰς ἔτι σκοτίας εὔσης, ἔδραμεν ἐπὶ τὸ μιμεῖον, καὶ παρακύψας βλέπει κείμενα τὰ ὁλόνια μόνα, καὶ ἀπῆλθε, πρὸς ἑαυτὸν θαυμάζων τὸ γεγονός.» Ως δὲ τὸν Πέτρον θερμότατον ὄντα θεάσοιτο ἡ Μαγδαληνή μηδὲν περιεργα σάμενον, ἐν ἀμηχάνῳ τὰ τῆς θέας ἐτίθει, καὶ φαν τασίαν εἶναι τὸ ὁραθὲν ἐνόμιζεν. Υποστρέψασα οὖν πάλιν ἀπῄει ἀκριβῶς τὰ ὁραθέντα πιστώσασθαι, καὶ περὶ ὄρθρον, ἄρτι διαγελώσης ἡμέρας, ἔρχεται ἐπὶ τὸ μνημεῖον ἤδη δεύτερον, καὶ βλέπει τὸν λίθου ᾑρμένον ἐκ τοῦ μνημείου, καθ' ἑαυτήν τε συμβαλοῦσα, ὅτι παρὰ τῶν μαθητῶν καὶ αὖθις ἀπιστηθή σεται «Τρέχει, φησί, καὶ ἔρχεται πρὸς Σίμωνα Πέτρον, καὶ πρὸς τὸν ἄλλον μαθητήν, ἂν ἠγάπα δ Ἰησοῦς· ο οὗτοι γὰρ ἦσαν τῶν μαθητῶν οἱ διαπυρώτατοι, ὁ μὲν, ὡς σφόδρα φιλῶν, ὁ δ᾽ ὡς φιλούμε νο;. Καὶ βλέπε μοι τῆς μακαρίας γυναικὸς τὴν ἐπίνοιαν· ἵνα μὴ αὖθις διαπιστηθῇ, οὐ λέγει, ἀνέστη, οὐκ οἶδα γὰρ, εἴτ' ἀληθὲς, εἴτε καὶ μὴ, τοῦτο μόνον οἶδα, ὅτι ἐν τῷ τάφῳ τὸ σῶμα οὐκ ἔστι. Λέγει τοίνυν «Ηραν τὸν Κύριον ἐκ τοῦ μνημείου, καὶ οὐκ οἶδα ποῦ ἔθηκαν αὐτόν.» Διανίστησιν αὐτίκα τοὺς μαθη τὰς, συντρέχει προσδοκωμένη τῆς ἐρεύνης τὴν ἔκε Εκειν. Εισάγεται Πέτρος εἰς τὸ μνημεῖον· εἶτα καὶ ὁ ἄλλος μαθητής, ὁ ἐλθὼν πρῶτος ἀρτίως εἰς τὸ μνημεῖον, καὶ θεωροῦσι τὰ ὀθόνια κείμενα, καὶ τὸ σουδάριον ἐντετυλιγμένον εἰς ἕνα τόπον, καὶ εἶδον, φησὶ, καὶ ἐπίστευσαν, οὐχ ὅτι ἀνέστη, ἀλλ' ὅτι ἤρθη. • Οὐδέπω γάρ, φησὶν ὁ Ἰωάννης, ᾔδεισαν τὴν Γραφήν, ὅτι δεῖ αὐτὸν ἐκ νεκρῶν ἀναστῆναι· ἀπῆλ θον οὖν πάλιν πρὸς ἑαυτοὺς οἱ μαθηταί. ο XVI. Vespere autem Sabbati circa gallicinium (qua cura res referantur vides) quæ lucescit in prim: Sabbati, quae est dies Dominica, venit Maria Magdalena et altera Maria videre sepulcrum; que apud Marcum et Lucain mater Jacobi et Jose nominatur; quæ cadem Deipara esse creditur. e Et ecce terræmotus factus est magnus. Angelus autem Domini descendit de curla, et accedens revol. vit lapidem al aditu, et sedebat super eum ", etc. Haec est prima Magdalenæ apud sepulcrum visitatio. Cum autem in via procederent, Christus eis occurrit dicens: Gaudete. Quod enim genus primo audiverat: Cum dolore paries filios tuos, nunc gaudii verba audire debebat. Hæ autem præ desiderio aliud quid audacius faciunt: accedunt enim et pedes tangunt osculan:urque. Christus autem metum deponere eas et apostolis resurrectionis nuntium annuntiare jubet. Voluit enim mulierem viris gaudii nuntiain esse quæ A'dami infortunii ministra fuerat. Sanctæ igitur feminæ apostolis evangelium pernuntiarunt. e Petrus autem surgens per noctem cucurrit ad monumentumi, et procumbens vidit linteamin: sola posita, et abiit, secum mirans quod factum fuerat “. › Magdalena autem ubi Petri ardorem vidisset, nullam rebus visis fidem habuit, imo phantasma esse credidit. Igitur reversa eodem res visas de novo perscruta - tura matutino tempore, cum lucesceret, secundo ad sepulcrum venit, et lapidem ablatum vidit, et cogitans apud se quod neque hac vice apostolis lie dem rerum gestarum factura foret, ‹ Cucurrit, dicit Evangelista, et venit ad Simonem Petrum et adl alium discipulum, quem amabat Jesus ";» hi enim ardentissimi inter discipulos erant, unus amans, alter amatus. Et nunc quidem beatæ mulieris mentem inspice. Quo minus enim suspecta furet, non dixit, Resurrexit; ignoro enim rem; id tantum scio quod in sepulcro non est curpus ejus. Dicit ergo: Tulerunt Dominum de monumento et nescio quo posuerunt eum Suscitat igitur discipulos illico, et rei exitum exspectat. Venit ergo Simon Petrus ad monumentum, et alius discipulus, et introivit in monumentum, et viderunt linteamina posita, et sudarium separatim involutum in unum locum. Et viderunt, et crediderunt. < Nondum enim, dicit Joannes, sciebant Scripturam, quia oportebat eum a mortuis resurgere. Abierunt ergo iterum discipuli ad semetipsos ".> 11 Matth. xxvm, 2. 12 Luc. XXIV, 12. 18 Juan. X.X, ** ibid. *** ibid. 9, 10.

XVII. Forsitan dubium beatam feminam inva- ▲ sit, ut ista omnia phantasma esse crederet, ita ut hominum more, sibi ipsi diffideret, præsertim cum fama maxima cum velocitate promulgata esset, discipulos noctu corpus ejus furatos esse. Sed nec sic a sepulcro abscessit, sed postquam discipuli abiissent, «Maria, ut legimus in Scripturis, foris stabat plorans, cum quia de rebus desperasset, tum quia revera ignorabat, utrum furati essent eum, ut fama erat, an sublatum fuerit alio modo. Dum ergo fleret, ‹ inclinavit se, et prospexit in monumentum, ambiguæ mentis, et vidit duos angelos in albis sedentes, unum ad caput, et unum ad pedes, ubi positum fuerat corpus Jesu. Dicunt ei illi: Mulier, quid ploras 15?» quem quæris? Verba sane exprobrantia dicentium: Mulier, post talem visum, quid ploras? muliebriter desperas de his omnibus, et magnum quid judicare non vales. Quem quæris? quem vilisti? cujusnam pedes tetigisti? quis te Hoculus est? hunc igitur quæris? Dicit iis Tulerunt Dominum meum de monu. mento, et nescio ubi posuerunt eum ". › Tum angeli subito surrexerunt, et forte Salvator aderat, et conversa est retrorsum, et vidit Jesum stantem, et non sciebat quia Jesus est, cum quia post resurrectionem in corpore incorruptibili nec prorsus visibilis erat nisi iis, a quibus cerni volebat; tum quia oculi lacrymis obscurati non clare videre poterant; tum quia Christus id ita instituerat. ‹ Dicit ei Jesus: Mutier, quid ploras? quem quæris? llla, existimans quia hortulanus esset, dicit ei: Domine, si tu sustulisti eum, dicito mihi, ubi posuisti eum, et ego eum tollam.. Quasi diceret: Si tu ex iis es qui eum sustulerunt, dic mihi, et tollam eum. O philtrum muliebre! o desiderium ardens! Nihil sane vera charitate sanctius. Quomodo autem in mentem ei venit pro hortulano eum habere? Certe sepulcrum in horto situm erat; sed forte non absurdum est, primum et verum paradisi cultorem eo nomine designare. XVIII. Cum igitur Maria ita corpus, hinc inde currens, requireret, et allocutio ipsius cor ac medullam tangeret, una vox beatæ femine oculos ad cognitionem veritatis convertit et nominatim eam appellat: Maria! llac autem voce suavi et assueta audita verbo ocius reversa: Rabbuni, dixit, id est, Magister; et simul pedes speciosos tangere gestivit. XIX. Postquam enin oculorum atque aurium ope cum cognovisset, et ex tactu eertior fieri veļlet, quod quidem in Evangelio siletur, audit, Noli me tangere. Quomodo vero dixisset, nisi contrecta turam se protinus animadvertisset? Noli me tangere. Postquamı enim cum altera Maria me tetigisti, et tanto munere digna habita, magni me 18 Juan. xx, 11 15,. ibid. 13. i ibid. 15. ΙΖ΄. Αμέλει καὶ τὴν θαυμασίαν ταύτην γυναῖκα εἰς ἐνδοιασμὸν ἐμβάλλουσι, φαντασίαν οἰηθῆναι τὸ πράγμα. Καὶ ἦν εἰκὸς καὶ ταύτην ἀνθρώπινόν τι παθεῖν, καὶ διαπιστεῖν ἑαυτῇ, καὶ ταῦτα τῆς φήμης ταχεῖ τῷ πτερῷ χρησαμένης, ὅτι νυκτὸς οἱ μαθηταὶ αὐτοῦ ἐλθόντες ἔκλεψαν αὐτόν. Αλλ' οὕτως ἀμφιβό λως έχουσα, όμως οὐκ ἀφίστατο τοῦ μνημείου, ἀλλὰ καὶ τῶν μαθητῶν ἐκποδών γενομένων, Μαρία, φησίν, εἱστήκει κλαίουσα ἔξω, τὸ μὲν ὡς τῆς ἐλπί δος διαπεσοῦσα, τὸ δ' ὅτι καὶ μὴ εἰδέναι ἔχουσα, εἴτ' ἐκλάπη, ὡς λόγος, εἴτ' ἤρθη· καὶ κλαίουσα ι παρακύπτει πάλιν εἰς τὸ μνημεῖον ἔτι διαπιστοῦσα καὶ θεωρεῖ δύο ἀγγέλους ἐν λευκοῖς καθεζομένους, ἕνα πρὸς τῇ κεφαλῇ, καὶ ἕνα πρὸς τοῖς ποσὶν, ὅπου ἔκειτο τὸ σῶμα τοῦ Ἰησοῦ· καὶ λέγουσιν αὐτῇ ἐκεῖ. νοι, Γύναι, τί κλαίεις; τίνα ζητεῖς;» ὡσανεὶ ἐπιτιμώντων εἰσὶ τὰ ῥήματα· Μετὰ γὰρ τοσαύτην θέαν, γύναι, τί κλαίεις; ἔτι ἀνάνδρως διάκεισαι, καὶ οὐ δὲν μέγα ἐννοῆσαι δύνῃ; τίνα ζητεῖς; ἂν εἶδες; οὗ τῶν ποδῶν ἤψω; δς καὶ φωνῆς σοι μετέδωκε; τοῦτον ζητεῖς; Ἡ δὲ λέγει, 'Ηραν τὸν Κύριόν μου ἐκ τοῦ μνημείου, καὶ οὐκ οἶδα ποῦ ἔθηκαν αὐτόν.» Ετα ἐν τῷ τοὺς ἀγγέλους ἀναστῆναι σπουδῇ, ἴσως τοῦ Σω τῆρος ἐκεῖσε παραγενομένου, στραφεῖσα ἐκείνη θεωρεῖ τὸν Ἰησοῦν ἑστῶτα, καὶ οὐκ ᾔδει ὅτι Ἰησοῦς ἐστι, τὸ μὲν, ὅτι ἐν ἀφθάρτῳ ἦν σώματι μετὰ τὴν ἀνάστασιν, καὶ οὐ παντάπασιν ὁρατός, εἰ μὴ οἷς καὶ ὅτε βεβούλοιτο, τὸ δ' ὅτι καὶ τῇ τῶν δακρύων ἀχλύτ μὴ δυναμένη καθαρῶς καθορᾷν, ἢ ἴσως καὶ τοῦ Χριστοῦ τοῦτο οικονομήσαντος. • Λέγει αὐτῇ ὁ Ἰησοῦς, • Γύναι, τί κλαίεις; τίνα ζητεῖς; Εκείνη, φησί, δου κοῦσα, ὅτι ὁ κηπουρός ἐστι, λέγει αὐτῷ, Κύριε, εἰ σὺ ἐξάστασας αὐτὸν, εἰπέ μοι, κἀγὼ αὐτὸν ἀρῶν, ὡσανεί, Εἰ συνῆρας καὶ σὺ τοῖς ἐπάρασιν, εἰπέ μοι, κάτ γὼ αὐτὸν ἀρῶ. Ο γυναικείου φίλτρου, ὦ διαπύρου πόθου· ὄντως οὐδὲν τῆς ἀληθοῦς ἀγάπης μακαριώ τερον· πόθεν δ' ἐπῆλθε καὶ κηπουρὸν αὐτὸν οἰηθῆς ναι; ἡ δῆλον, ὅτι ἐν τῷ κήπῳ τὸ μνῆμα· τάχα δὲ οὐκ ἔξω λόγου τὸν ἀληθῆ καὶ πρῶτον τοῦ παραδεί σου γεωργὸν οὕτως ὑπολαβεῖν. ΙΗ'. ᾿Αλλὰ τῆς Μαρίας οὕτω περὶ τὴν ἔρευναν ἐπτοημένης τοῦ σώματος, ἔνθεν τε κἀκεῖθεν ἀνα τρεχούσης, ὁ διίκνούμενος λόγος ἄχρι καὶ αὐτῶν σαρχῶν καὶ μυελῶν οὕτω βασανιζομένην, φωνῇ μια τὸ βλέμμα ταύτης ὀξύνει πρὸς τὴν τῆς ἀληθείας ἐπίγνωσιν, καὶ ὀνομαστὶ ταύτην καλεῖ, Μαρία· ἡ δὲ τῆς γλυκείας καὶ συνήθους αἰσθομένη φωνῆς, θᾶττον ἢ λόγος επιστραφείσα, Ραββουνί, φησὶν, δ λέγεται, Διδάσκαλε· καὶ αὖθις τῶν ὡραίων αὐτοῦ ἐφάψασθαι ἐζήτει ποδῶν. ΙΘ'. Ἐπεὶ γὰρ δι᾿ ὄψεως καὶ ἀκοῆς αὐτὸν ἔγνω, καὶ δι' ἀφῆς ἀκριβώσασθαι ήθελε, καὶ ὁρμῆς εἰς τοῦτ' ἔχουσα, τοῦτο γὰρ τῷ εὐαγγελιστῇ σεσιωπηται, ἀκούει, Μή μου ἅπτου. Πῶς γὰρ ἂν τοῦτο εἶπεν, εἰ μὴ κινουμένην πρὸς τοῦτο ἑώρα; Μή μου ἅπτου· ἐπεὶ γὰρ μετὰ τῆς ἄλλης Μαρίας ήψω μου, καὶ τηλικαύτη; ἀξιωθεῖσα τῆς δωρεᾶ;, οὐδὲν μέγα διε

SERMO IN S. MARIAM MAGDALENAM. EGG νοήθης περὶ ἐμοῦ, ἀλλ' ἔτι ἀτελέστερον διέκειτο, καὶ non estimasti, sed sicut hominem in sepulro quaἐν τῷ τάφῳ ἐζήτεις ὡς ἄνθρωπον, τὸν μετὰ Πατρός συγκαθήμενον, πόρρω στῆθι· μή μου ἅπτου· κατὰ γὰρ τὴν σὴν δόξαν οὔπω πρὸς τὸν Πατέρα μου ἀναβέβηκα. "Αλλως τε δὲ καὶ τὸ φρόνημα αὐτῆς ἀνυψοί, μὴ ἄνθρωπον ὡς τὰ πρῶτα τοῦτον λογίζεσθαι, ἀλλὰ καὶ Θεόν· διὰ τοῦτο γὰρ καὶ τὸ ᾿Αναβέβηκα, εἶπεν, οἱονεὶ πρὸς τὸν οὐρανὸν, ἔνθα καὶ ὁ ἐμὸς Πατὴρ δια φερόντως οἰκεῖ. • Πορεύου δὲ πρὸς τοὺς ἀδελφούς μου, καὶ εἰπὲ αὐτοῖς ὅσα δὴ καὶ μεμάθηκας, ο Ερ γεται ἤδη τὸ τρίτον ἡ Μαρία, καὶ οὐ λέγει ὡς πρός τερον, ὅτι ἀνέστη, ἢ τόγε μὴν δεύτερον, ὅτι ἦραν τὸν Κύριον ἐκ τοῦ μνημείου. «'Αλλ' ἔρχεται, φησί, Μαρία ἡ Μαγδαληνὴ ἀπαγγέλλουσα τοῖς μαθηταῖς, ὅτι ἑώρακε τὸν Κύριον, καὶ ταῦτα εἶπεν αὐτῇ. Εχεις ἤδη καὶ τρίτην κάθοδον αὐτῆς ἐπὶ τὸ μνη μίων, πρωί σκοτίας ὅτι οὔτης. Τὴν δὲ τετάρτην δ θαυμάσιος ἱστορείτω μοι Μάρκος. • Διαγενομένου, φησί, τοῦ Σαββάτου Μαρία ἡ Μαγδαληνή, καὶ Μαρία Ἰακώβου, καὶ Σαλώμη, ηγόρασαν ἀρώματα, ἵνα ἐλα θοῦσαι ἀλείψωσι τὸν Ἰησοῦν, ἀνατείλαντος τοῦ ἡλίου, λίθον ἐκ τῆς θύρας τοῦ μνημείου:» καὶ ὅσα ἐξῆς. Κ'. Ἀλλ' ἐνταῦθα διαπορεῖν ἔστι μοι, πῶς ἡ Μαγδαληνὴ τρίτον ήδη πιστωθεῖσα, πάλιν ἐπὶ τὸν τάφον χωρεῖ, καὶ Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν, λέγει, τὸν λίθον; σὺν ταῖς λοιπαῖς. Η δῆλον, οὐχ ὡς ἀπιστοῦσα παραγένεται, ἀλλ' ὡς μᾶλλον κἀκείναις ὁδηγὸς ἐσομένη, καὶ τὰ γενόμενα διηγησομένη, καὶ ὡς θάρτος λαβοῦσα ἐκ τῆς ἀφίξεως· εἰκὸς δὲ μηδὲ ταύτην φάναι τον Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν λίθον; ἀλλὰ Σαλώμην οὔπω τῷ τάφῳ παραγενομένην, ἀκοῇ δὲ μόνον ἐνηχηθεί σαν λίθον ἐπιτεθῆναι πρὸς τῇ θύρα τοῦ μνημείου ὡς γὰρ ἱστορεῖ Μάρκος ο Αναστάς πρωί, πρώτῃ ἐφάνη. Μαρία τη Μαγδαληνῇ, ἀφ᾽ ἧς ἐκβεβλήκει ἑπτὰ δαιμόνια· ο καὶ ὡς Ματθαῖος, τόν τε σεισμὸν καὶ τὴν λ.θον ἀποκυλισθέντα πρώτη του μνημείου εθεάσατο, καὶ ἄγγελον τούτῳ ὑπερκαθήμενον· καὶ ὡς ὁ Ἰωάννης «Τῇ μιᾷ τῶν Σαββάτων, λέγει, Μαρία ἡ Μαγ δαληνὴ ἔρχεται πρωΐ σκοτίας ἔτι οὔσης εἰς τὸ μνη μείον, καὶ βλέπει τὴν λίθον ήρμένον ἐκ τοῦ μνημείου.. Εἰ μὴ τὴν Σαλώμην ταῦτα φάναι δοίημεν, εἰς βυθὲν ἐναντιώσεως ἂν περισταίημεν· ὅπερ οὐκ εύλογου. ΚΑ'. Ἰδοῦσαι τοιγαροῦν τὸν λίθον αποκεκυλισμένον τοῦ μνήματος· (ἦν γὰρ καὶ μέγας σφόδρα), ἔνδον τε τοῦ τάφου γενόμεναι· (μεγάλα γὰρ παρὰ τοῖς Ἰουδαίοις τὰ μνήματα), οὐχ εὗρον τὸ σῶμα τοῦ Κυ ρίου Ἰησοῦ, καὶ ἐν ἀπόρῳ οὖσαι, ὁρῶσιν ἄνδρας ἐπι στάντας αὐταῖς ἐν ἐσθήσεσιν ἀστραπτούσαις, καὶ ἐμβριθῶς ἀκούσασαι· εἸησοῦν ζητεῖτε τὸν Ναζαρηνὸν τὸν ἐσταυρωμένον; ηγέρθη, οὐκ ἔστιν ὧδε, ο υπου στρέψασαι, φησιν, απήγγειλαν ταῦτα πάντα τοῖς ἕνδεκα, καὶ πᾶσι τοῖς λοιποῖς. • Συμμιγές δ' οὖσαι πλῆθος διεβλήθησαν· ἐφάνησαν γάρ, φησὶν, ὡσεὶ λῆρος τὰ ῥήματα αὐτῶν. Ετεροι δέ φασι τότε τὴν Πέτρον ηρέμα πως διαθορυβηθέντα, μόνον ἀναστή 10 Juan. xx, 17. ibid. 18. * Marc xvi, 3. "ilid.9 sivisti, me qui a dextris Patris sedeo, foris sta, noli me tangere; nam, secundum te, nondum ad Patrem ascendi. Tum vero spiritus altiores ei indit, ne ipsum ut hominem, sed ut Deum suscipiat. Ideo enim, Ascendi, inquit, in coelum nempe, ubi Paler meus cuni splendore habitat. Vade autem ad fratres Imeos, et dic eis, quæ didicisti ".> Venit Maria tertia vice; non autem dixit, Resurrexit, aut, Abstulerunt Dominum de monumento; sed Venit Maria Magdalena annuntians discipulis quia Vidi Domi num, et hæc dixit mibi. › En tertiam visitationem monumenti, mane ante lucem. Quartam porro divus Marcus nobis narrabit. Et cum transiisset Sabbatum, Maria Magdalena et Maria Jacoli et Salome emerunt aromata, ut venientes ungerent Jesum. Et valde mane una Sabbatorum veniunt ad monumentum, orto jam sole; et dicebant ad invicem: Quis revolvet nobis lapidem ab ostio monumenti "?> etc. καὶ ἔλεγον πρὸς ἑαυτὰς, Τίς ἀποκυλίσει ἡμῖν τὸν XX. At hoc loco quærere aliquis possit, quo pacto Magdalena jam tertio certior de rebus quæ acciderunt facta, denuo ad sepulcrum reversa dixerit: Quis revolvet nobis lapidem? At non incredula accesserat, sed ut cæteris viæ dux esset, et quae facta erant enarraret, sibique ipsi animuis inspiraret. Alioquin non Magdalenam dixisse patet: Quis nobis revolvet lapidem? sed Salomen, que nondum monumento antea astiterat, et quæ tantum fando audierat quod lapis ad ostium sepulcri esset. Secundum Marcum enim: • Surgens maue, prima Sabbati, apparuit primo Mariæ Magdalenæ, de qua ejecerat septem dænionia "0; › secundum Matthæum autem: ‹ Terræmotus factus est magnus, et prima lapidem amotum conspicata est, et angelum sedentem super lapidem "., Secundum Joannem autem: • Una Sabbati Maria Magdalena venit mane, cum adhuc tenebrææ essent, ad monumentum, et vidit lapidem sublatum a monumento ".› Quæ nisi a Salome dicta præsunieremus in abyssum contradictionis caderemus, quod sane absurdum esset. ' XXI. Ubi igitur lapidem a monumento remotum (erat quippe magnus valde) conspicatæ introivissent (monumenta vero apud Judæos vallo spatiosa), corpus Jesu non invenerunt. Qua de re cum mente ambigerent, vires vident astantes, stola candida coopertos; qui ‹ Jesum quæritis Nazarenum, dixerunt, crucifixum? Surrexit, est hic "; › reversæ undecimn apostolis et cæteris omnibus hoc retulerunt. Cum autem multitudo esset numerosa, ista verba iis futilia ac vana esse videbantur. Sunt qui Petrum tum leviter commotum solum surrexisse et ad monumentum cucurriss, dicant. Marcus autem scribit: • At ille, “Matth. xxvm, 2. " Jorn, xx, 1. "Mare. xvi, 6,

NICEPHORI CALLISTE Maria duo circa Joannem ac Salomen celeriter ναι, και πρὸς τὸ μνημεῖον δραμείν. 'Ο δὲ Μάρκος fugerunt de monumento, et nemini quidquam φησίν, «Εξελθοῦσαι διὰ ταχέος αἱ περὶ Ἰωάνναν καὶ dixerunt: timebant enim ".» Ita igitur Magda lena, prima resurrectionis testis, apostolis ejus nuntia fuit, et Evæ auxiliatrix mundo gaudiam annuntiat. Et hæc quidem in sanctorum Evangeliorum scriptis de beata Magdalena cum auctoritate u emorantur. XXII. Post resurrectionem Salvator charis discipulis singillatim apparuit, et Spiritus sancti adventum promisit; brata autem Magdalena cum Verbi genitrice conversari perquam amabat. Postquam autem opus incarnationis peractum esset, et jam tempus instaret, quo socius a Patre inseparabilis in throno paterno solemniter reponi de bebat, ne matri ac discipulis causa mæroris foret, in montem Olivarum eos educit, et angelos prope cos sistit, qui ascensionem in cœlos monstrarent. Porro dubium non est quin ea quæ Verbi matri semper adesse satagebat, et quæ optimarum quarumcunque retum particeps esse volebat, ascensionis Dominicæ testis fuerit. . XXIII. Posthæc feminæ sanctæ cum apostolis in conclavi adunatæ precibus operam dabant. Testis Lucas, qui in Actis post enumerationem apostolorum hæcce adjungit: Illi omnes erant perseverantes unanimiter in oratione cum mulie- Σαλώμην Μαρίαι, ἔφυγον ἀπὸ τοῦ μνημείου, καὶ οὐ δενὶ οὐδὲν εἶπον, ἐφοβοῦντο γάρ. ο 'Αλλ' οὕτω μὲν ἡ Μαγδαληνή πρώτη τὴν ἀνάστασιν κατιδοῦσα, πρώτ τη καὶ τοῖς ἀποστύλοις εὐαγγελίζεται, καὶ τῇ Εὔπ βοηθεῖ τὰ προσήκοντα, χαρὰν τῷ κόσμῳ μηνύσασ7. Καὶ τοιαῦτα μὲν αὐτῇ τὰ παρὰ τῶν ἁγίων Επαγγε λίων σεμνολογήματα. ΚΒ'. Τίνα τὰ μετὰ τὴν ἀνάστασιν; Ὁ Σωτὴρ τοῖς φίλοις μαθηταῖς διαφόρως ἐπτύνεται, καὶ τὴν ἐπέσ λευσιν ὑπισχνείται τοῦ Πνεύματος· ἡ δὲ θαυμαστή γυναικῶν τῇ τοῦ Λόγου συνεἶναι μητρὶ διαφερόντως ἠγάπα. Ἐπεὶ δὲ καὶ τὰ τῆς οἰκονομίας ήδη πεπλήρωτο, καὶ ὁ καιρὸς ἐνέστη, καθ᾽ ἂν ἔδε: πάλιν τὸν ἀεὶ ἀδιαστάτως τῷ Πατρὶ συνόντα, ἐπὶ τὸν πατρῷον αὖθις θρόνον ἐγκαθιδρυνθῆναι, ἵνα μὴ διὰ λύπης τῇ μητρὶ καὶ τοῖς μαθηταῖς τὸ πραχθὲν γένηται, εξάγει μὲν αὐτοὺς ἐπὶ τὸ ὄρος τῶν ἐλαιῶν, καὶ ἀγγέλους αὐτοῖς ἐφιστᾷ, τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον ὑποδείξοντας. Εἰκὸς δὲ δήπου, καὶ ταύτην ἐκεῖσε παρεῖναι, ἀδιασπάστως ἐχομένην τῆς τοῦ Λόγου μητρός, ἄλλως τε καὶ τῶν καλλίστων οὐδαμῶς ἀπολιμπάνεσθαι θέλου σαν. ΚΙ'. Τὸ μετὰ τοῦτο τὸ ὑπερῷον εἶχεν αὐτὰς σὺν τοῖς ἀποστόλοις διατριβούσας. Εὐχὴ δὲ ἦν τὸ ἔργον αὐταῖς, ἡ διατριβή. Καὶ μάρτυς ὁ θεῖος Λουκᾶς, μετὰ τῶν ἀποστολικῶν ἀπαρίθμησιν ὀνομάτων, ἱστορῶν ἐν ταῖς Πράξεσι· ι Καὶ οὗτοι πάντες ἦσαν ribus, et Maria matre Jesu, et fratribus cjus ".» όμοθυμαδόν προσκαρτεροῦντες τῇ προσευχὴ καὶ τῇ De nulla alia muliere, ut patet, evangelista dicendi ansam habuerunt, ut de Magdalena. Post passionem enim, ubi mulierum mentionem facere iis obtigit, hanc solam nominatim citant, caterarum, paucis exceptis, nominibus silentio præteritis; id quod Matthæus quoque confirmat sanctus: • Erant autem ibi mulieres multæ a longe, quæ secutæ erant Jesum a Galilæa, ministrantes ei; inter quas erat Maria Magdalene ", etc. Marcus autem: «Erant autem et mulieres de lunge aspicientes; inter quas eral Maria Magdalene ". labes porro testem Lucam: Subsecuta autem mulicres, quæ cum eo venerant de Galilæa, viderunt monumentum, et quemadmodum positum eral corpus ejus. Et revertentes paraverunt aromata Maria Magdalene et Joanna et Salome”. Magnum etiam pondus in verbis Tonitru filii qui Magdalene solius secundum matrem et alteram Mariam mentionem injicit: «Stabant autem juxta crucem Jesu mater ejus, et soror matris ejus Maria Cleophe et Maria Magulene ".. llinc recte et jure dixerim, eam cum matre et apostolis in conclavi donum Spiritus sancti sortitam esse, si non quoad linguam igneam, certe quoad charis mata. οὐκ ἄπο τρόπου εἰρήσεται, καὶ ταύτην ἐν τῷ ὑπερῴῳ του τεύξασθαι δωρεάν, κἂν μὴ πυρίνῃ γλώσσῃ, ἀλλὰ ** Marc. xvi, 7. δεήσει, σὺν γυναιξὶ καὶ Μαρίᾳ τῇ μητρὶ τοῦ Ἰησοῦ, καὶ σὺν τοῖς ἀδελφοῖς αὐτοῦ.» Γυναῖκα δ' ἄλλην τοὺς εὐαγγελιστὰς ἀναγράφειν ταύτης ἄνευ, οὔπω λόγου ἔχεσθαι οἶμαι. Καὶ ταῦτα ἐν τοῖς τοιούτοις. Μετά γὰρ τὸ πάθος, ἔνθα μνείαν γυναικῶν τούτοις ποιήσασθαι ἐξεγένετο, ταύτην ὡς ἐπίσημον όνομαστὶ και λοῦσι, τὰς ἄλλας πλὴν ὀλίγων, τῷ γυναικῶν ὀνόματι συσκιάζοντες. Καὶ τῷ λόγῳ τὸ μαρτύριον δίδωσι Ματθαῖος ὁ ἱερὸ;, "Ησαν, λέγων, καὶ γυναῖκες ἐκεῖ πολλαὶ ἀπὸ μακρόθεν θεωροῦσαι, αἴ τινες ἠκολούθησαν ἀπὸ τῆς Γαλιλαίας, διακονοῦσαι αὐτῷ· ἐν αἷς ἦν Μαρία ἡ Μαγδαληνή, ο καὶ ὅσα ἑξῆς. Τὸ δ' αὐτὸ καὶ ὁ Μάρκος ο Ησαν δὲ καὶ γυναῖκες ἀπὸ μακρή. δεν θεωροῦσαι, ἐν οἷς ἦν Μαρία ἡ Μαγδαληνή.» Εχεις, εἰ βούλει, καὶ τὸν Λουκᾶν ἡμῖν συναιρόμενον" • Κατακολουθήσασαι δὲ καὶ γυναῖκες, αἱ τινες ἦσαν ἐθεάσαντο συνεληλυθυῖαι αὐτῷ ἀπὸ τῆς Γαλιλαία, τὸ μνῆμα ὡς ἐτέθη· ὑποστρέψασαι δὲ ἡτοίμασαν ἀρώματα, καὶ ἑξῆς, ἡ Μαγδαληνή Μαρία, καὶ Ἰωάννα, και Σαλώμη. • Οὐ μικρὰ δὲ συνερεῖται καὶ ὁ τῆς βροντῆ; υἱὸς, μόνης αὐτοῦ μνημονεύσας μετὰ τῆς μητρὸς καὶ τῆς ἄλλης Μαρία; Εισήκεισαν δὲ παρὰ τῷ σταυρῷ τοῦ Ἰησοῦ, λέγων, ἥ τε μήτηρ αὐτ τοῦ, καὶ ἡ ἀδελφὴ τῆς μητρὸς αὐτοῦ, Μαρία ἡ τοῦ Κλωπά, καὶ Μαρία ἡ Μαγδαληνή. Ως τ' ἔμοιγε σὺν τῇ μητρὶ καὶ τοῖς ἀποστόλοις, τῆς τοῦ Παρακλή τοῖς γε χαρίσμασι, * Act. 1, 14. 18 Matth. xv, 55. "Marc xv, 40. " Luc. xxm, 53. " Joan. xix, 25.

SERMO IN S. MARIAM MAGDALENAM. XXIV. Interjecto dein' tempore domus Sion ean una cum Virgine quæ virum non cognovit in ædibus discipuli dilecti tenuit, ut sanctum quidem Evangelium prædicat. Postquam deinde apostoli terrarum provincias sorte inter se distri buissent, et alii alio mitterentur, et mundo subsolari fidei dogma annuntiatum esset, beata nostra deicidis immane quantum irata et zeli evangelici Κδ'. Το αποτοῦδε ὁ ἐν τῇ Σιών οἶκος εἶχεν αὐτὴν σύναμα τῇ ἀπειράνδρῳ Παρθένῳ, ἐν τοῖς ἰδίοις τοῦ Αγαπημένου καὶ μαθητοῦ, ὡς τὸ θεηγόρον διέξεισιν Εὐαγγέλιον. Ἐπεὶ δὲ καὶ κλήρῳ τὴν οἰκουμένην ἐμερίσαντο οἱ ἀπόστολοι, καὶ ἄλλος ἀλλαχόθι ἐπέμποντο, καὶ τῇ ὑφ' ἥλιον ἤδη τὸ τῆς πίστεως δόγμα διήγγελτο, αὕτη κατὰ τῶν μιαιφόνων δεινὸν πνέουσα, ζήλου τε έμπλεως γεγονυία, μικρὸν τῇ παρθένῳ συνοικουρήσασα, καὶ ἐπὶ βραχὺ αὐτῇ διατρίψασα plena aliquandiu cum Virgiue vixit, qua sola cum Εξεισιν, αὐτῇ μόνῃ καὶ τῷ ἐπιστηθίῳ συνταξαμένη, discipulo dilecto familiariter utebatur. Tum Roἔς τε 'Ρώμην ἀφικέσθαι διανοεῖται, δίκας παρὰ Και. mam proficisci statuit, ultionem apud Cæsarem σαρος ληψομένη τῆς τοῦ Διδασκάλου φεῦ τῶν ἀγνωsumptura pro Christo ab infidelibus injuste necato. μόνων διαχειρίσεως. Αμέλει τοι καὶ πρὸς ὁδοῦ μῆς Et revera longum inchoat iter cum ardore plusκος τοσοῦτον κατατολμᾷ, μὴ τὰ γυναικῶν, ὦ τοῦ διαquam muliebri, nec peram, nec crumenam aut quidτύρου ζήλου καὶ τῆς ἐνστάσεως, υπολογισαμένῃ, μὴ vis aliud secum portans; sed morem apostolorum πήραν, μὴ βαλάντιον, μὴ δ' ἄλλο τι μεθ᾿ ἑαυτῆς sectata itineri se commisit. Interea doctrinæ evanφέρουσα, ἀλλ' ἀποστολικὸν ἐπανηρημένη βίον, ὁδοῦ gelica haud immemor promulgandæ, quidquid είχετο. Οὐκ ἄδηλον δὲ πάντως, ὡς καὶ τὰ τῆς διδαdixit aut fecit, id egit ut verbo fidem præstaret, σκαλίας αὐτῇ οὐκ ἠμέλητο, ἀλλὰ τοῦτο πρὸ πάντων quod ipsi primæ videre contigit et quod ipsi evanἐτίθει, τὰ μὲν λέγουσα, τὰ δὲ πράττουσα, καὶ τὴν gelium cæteris annuntiare ante omnes datum fueπίστιν διδοῦσα τῷ λόγῳ, ὅτι τε αὐτῇ τὰ μυστηριώδη rat. Res adversas, quæ iter faciens passa est, quis πρώτῃ θεάσασθαι ἐξεγένετο, καὶ ὅτι τοῖς ἄλλοις ἀρ rite percensuerit? quot infideles piscatrix in reti. χηγὸς αὕτη τοῦ τοιούτου κηρύγματος. Καὶ τίς ἂν evangelico coadunaverit, quis enarrabit? Hoc sciunt εἰπεῖν ἔχοι, πόσα τε αὐτῇ τὰ καθ᾽ ὁδὸν ξυμβεβήκει qui Italorum opera studiose perlegerunt, ubi magna δεινά; πόσον δὲ πλῆθος τῇ τοῦ εὐαγγελίου σαγήνη dona quæ a Deo beatæ nostræ feminæ collata sunt ζωγρεί; ἴσασι ταῦτα ὅσοι βίβλοις Ιταλῶν ἐμφιλο recensentur. Postquam vero Tiberium Carsarem conχωροῦσι· ἐν οἷς καὶ μεγάλα τὰ γέρα παρὰ Θεοῦ τῇ venisset, eo quo tendit pervenit et quidquid voleμακαρίᾳ καὶ ἐς δεῦρο διατετήρηται. Ἐπεὶ δὲ καὶ ἐς bat præter spem assecuta est. Viri enim scelerati, Έψιν ἧκε Τιβερίῳ τῷ Καίσαρι, καὶ τὰ κατὰ γνώμην Annas dico et Caiaphas et Pontius Pilatus, quæ αὐτῇ καλῶς διεπέπρακτο, καὶ ὡς οὐκ ἄν τις ᾠήθη facinoribus meriti sunt pati, passi sunt, sicut in κάλλιον ἐς ἅπαν διήνυσται· ἅ τε παθεῖν ἔδει τοὺς rerum scriptoribus veritatis amantibus legere est. τολμητίας πεπόνθασιν, "Ανναν λέγω, καὶ Καϊάφαν, Tum ut fidelibus fidei perseveranter inhærerent καὶ Πιλάτον Πόντιον, ὡς ἱστορούντων ἔστιν ἀκούειν dato consilio, Roma relicta totam Italiam peragrat, ἀνδρῶν περὶ πολλοῦ ποιουμένων ἀλήθειαν, ἐσύστε et Gallias vicinas; dein Phoeniciam ac Syriam et μον τοῖς ἐκεῖσε πιστοῖ; ἔχεσθαι τῆς πίστεως ἀκρι- Agyptum et Pamphyliam adivit, fidei verbum δῶ; ἐγγυήσασα, τὴν 'Ρώμην λιποῦσα έξεισι, διελomnibus annuntians; Palæstinam inde repetit, ot θοῦσα δὲ τὴν Ἰταλίαν πᾶσαν, καὶ τὰ πέριξ αὐτῶν postquam cum Virgine ac Deipara tempus aliquod Γαλλιῶν, εἶτα οἷς ἐκ γῆς ὁ Νεῖλος ὑετίζων σταχυφο- peregisset, in Asiam revertitur, ubi Virginem et ρεῖ ἐπιστᾶσα, Φοινίκην τε καὶ Συρίαν, ἔτι δὲ καὶ discipulum dilectum degere Evangelii praedicatioΠαμφυλίαν εἴσω ποιησαμένη, καὶ πᾶσι τὸν τῆς πίσ nem sortitum audiverat. Donum vero ei eodem στεως λόγον ἐνσπείρασα, διὰ πολλοῦ τοῦ μέσου εἰς tempore faustum apportabat, lapidem rubrum, in Παλαιστίνην αὖθις ἐπάνεισι, καὶ σὺν τῇ Παρθένῳ quo fama Christum vivificum post mortem repoκαὶ Θεοτόκῳ χρόνον ἐπὶ βραχὺν διατρίψασα, ἐς τὴν situm refert, et ubi Joseph eum sindone involu- ᾿Ασίαν ἔρχεται· ἐκεῖσε καὶ γὰρ ἡκηκόει τὸν παρθέ tum extenderat. Mirum autem in modum Deipar.e νον καὶ ἐπιστήθιον μαθητὴν διατρίβειν, κλῆρον λα- lacrymae ut grana ibi cernuntur, ut et Magdalena, χόντα τὸ εὐαγγέλιον, ἐξα σιόν τινα φόρτον τούτῳ que Filium unguentis delibaverat, vestigia lapii μετακομίζουσα, λίθον τὸν ἐρυθρὸν, ἐν ᾧ λόγος τὸν inhærent. Hic lapis postea Constantinopolim super ζωοδότης Χριστὸν μετὰ τὴν ἀπὸ τοῦ θείου ξύλου humeris imperatorum piorum transvectus est. κατάβασιν ἀνακλιθῆναι νεκροπρεπῶς, καὶ εἰληθῆναι· σινδόνι πρὸς Ἰωσαφ τοῦ εὐσχήμονος, ᾧ καὶ παο ράδοξόν ἐστι θεωρεῖν· ἐντετηκότα καὶ γὰρ εἰσέτι πάντη που δίκην θρόμβων φαίνονται τὰ τῆς Θεομή τορος δάκρυα, ἐπιπιπτούσης δὲ μυρομένης τὸν παῖδα, & καὶ πρὸς τὸ φαιὸν τὴν χροιάν τοῦ λίθου μετάγου - σιν· δ; ἐσύστερον λίθος εἰς τὴν Κωνσταντίνου ἐκεῖθεν διαβιβάζεται, εὐσεβῶν βασιλέων ὑποσχόντων τούτῳ τοὺς ὤμους. ΚΕ'. Ικανῶς οὖν ἐκείνῳ συνδιαγαγοῦσα, πολλοῖς δὲ καὶ πρὸς τὴν τῆς ἀληθείας ἐπίγνωσιν ὁδηγὸς γενομένη, καλῶς τε καὶ ὡς ἐχρῆν τὴν πίστιν τηρήσασα, καὶ τὸν δρόμον τελέσασα, καὶ πολλὴν τὴν περὶ αὐτῆ; δόξαν ταῖς ἁπάντων ἐναποθεμένη ψυχαῖς, ἐπ' p et XXV. Postquam cuin Joanne diu vixisset, multis ad veritatis cognitionem dux facta fid i plane satisfecisset, et cursu peracto, gloriam sua: in omnium animis deposuisset, brevi morbo consumpta in æternam ac beatam vitam abiit, animam

quidem in manus Dei conmendans, discipulo autern ὀλίγον νόσῳ κατεργασθεῖσα, πρὸς τὴν ἀγήρω καὶ dilecto et angelis corpus suum venerandum reliquit, quo ardentia pro Christo certamina et amores fervilos exercuerat. Ubi ergo beata morte, ut mere batur, abrepta esset, a Virgine ac discipulo rite circumamicta in antro quodam recondito prope Ephesum, ut thesaurus pretiosissimus, tori cœlestis vere digna sepelitur. τῶν ἀποκρύψων σπηλαίων τῆς τῶν Ἐφεσίων ἄγχιστα τὸ τῶν ἐπουρανίων θαλάμων ὡς ἀληθῶς ἄξιον. μακαρίαν ζωήν μετατίθεται, τὴν μὲν ψυχὴν εἰς χεῖ ρας παραθεμένη Θεοῦ, τῷ ἐπιστηθίῳ δὲ τὸ καὶ αὐτ τοῖς ἀγγέλοις αἰδέσιμον καταλείψασα σκήνος, μεθ' οὗ τοὺς ὑπὲρ Χριστοῦ διαχεῖς ἀγῶνας καὶ περιπ νεῖς ἐξήνυσεν ἔρωτας· δ καὶ τῆς ἀξίας ὁσίας τυχόν σεμνῶς τε καὶ ὡς ἐχρῆν τὸ τοιοῦτον παρὰ τοῦ μα καρίου παρθένου καὶ θεολόγου περισταλέν, ἔν τινι πόλεως, ὡς πολύτιμος θησαυρός κατορύττεται, Κα. Γυναῖκα μὲν ἀνδρείαν τῷ σοφῷ Σολομῶντι εὑρεῖν ὡς ἥκιστα ῥᾴδιον· ἡμεῖς δὲ ταύτης ἐν πείρα γενέσθαι οὐ πολλοῦ τινος ἐδεήθημεν. 'Ανδρών γὰρ ἔργα ταύτην ἀπατῶν διαπραξαμένην μόνην εὑρίσκου μεν, καὶ τοσοῦτον, ὡς μηδὲν ἐνδεῖσθαι τῶν ἄγαν XXVI. Salomoni mulierem fortem invenire perquam difficile visum est; nobis inde a quo hanc sanctam cognovimus, aliter videtur. Hanc enim ex omnibus solam facta virilia perfecisse videmus, idque adeo ut nulli earum quæ præclare factis claruerunt, inferior habenda sit. Sed si cum iis ἀνδρικῶν καὶ διηγωνισμένων τῷ πνεύματι. Αλλ' εἰ δοκεῖ, ταύτας παραβαλόντες, ὅται διαφερόντως πράξαί τι γενναῖον ἱστόρηνται, δείξωμεν ὅσον ταύτῃ ἐν ἀνδρείᾳ τὸ περιὶν, καὶ τῇ λοιπῇ ἀῤῥενότητι. Εἰ μὲν οὖν φορτικὸς ἔμελλον δόξαι τῇ Ενα παραβάλλων αὐτὴν, ἐνῆν λέγειν, όπως το παρέβη, καὶ τὴν ἐντολὴν οὐκ ἐφύλαξε· τοὐναντίον μὲν οὖν καὶ τὸν ἄνδρα παρήγαγε τη δολερᾷ πεισθεῖσα τοῦ ὄψεως συμβουλή, καὶ τἆλλα ὅσα δὴ τῆς πρώτης εξήρτηνται παραβά σεως. Αἰδοῖ δὲ τῆς προμήτορος τότε νῦν διαγράφο μαι. Ενὶ δ' οὖν μόνῳ ταύτῃ τὸ πρωτείον δοὺς ἀρκεσθήσομαι. Εκείνη μὲν γὰρ περὶ τὸ δειλινὸν ἐν τῷ παραδείση περιπατοῦντα γνοῦσα Θεὸν ἀπεκρύβη, αἰσχυνομένη τὸ ἄσεμνον· ἡ δὲ ἐν τῷ κήπῳ περὶ δείλην έψαν, καὶ ὡς κηπωρὸν ἐπηρώτα, καὶ τῶν ὡραίων αὐτοῦ ποδῶν ἤπτετο, καὶ φωνῆς αἰσθομένη μᾶλλον προσέτρεχεν. Επ γὰρ λέγειν, εἰ καὶ παρά δοξον, ὅτι καὶ δι' αὐτῆς τὸ ἐκείνης ἀνεπληρώθη υστέρημα τὸ, Χαίρετε, ἀκουσάσης, τὸ τῆς λύπης ὡς ἄν τις εἴποι ἀντίθετον. Σάββαν καὶ Ρεβέκκαν μεγάλας τὸ συνοικήσαι πατριάρχαις ποιεῖ. Τῇ δὲ πόσον τὸ ὑπερφέρον αὐτῷ γ' ἐκείνῳ, πρὸς δν ἐκείνοις ἡ πίσ στις, συνδιατρίψαι, καὶ μέχρι τέλους ἐς μαθητείαν ἐγκαρτερῆσαι; Λαμπρὰ μὲν οὖν καὶ ἡ τοῦ Μωσέως ἀδελφὴ Μαριάμ, μετὰ τὴν τῆς Ἐρυθρᾶς διάβασιν σκιρτώσα, καὶ ἀνακρουομένη τὸ τύμπανον, καὶ Θεὸν ὑμνοῦσα μετὰ τῶν νεανίδων, καὶ πρὸς τὰς τῶν ὀργά νων ἐπικροτοῦσα φωνάς. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ αὕτη πολ λῷ λαμπροτέρα τῷ μέσῳ, ὅτι γε καὶ τὰ τυπούμενα comparamus, quæ egregie factis illustres evasere, facile ostendemus, quantopere hæc cæteris animi fortitudine ac cæteris virtutibus præstiterit. Quod si Evæ exprobrare aliquid velimus, dicendum est quod præceptum transgrediendo peccavit, et quod maritum serpentis maligni consilio instigata seduxit, et alia quæ cum primo peccato connexa sunt. Sed hæc pro primæ matris nostræ reverentia prætereo, ita tamen ut uno exemplo Magdalenæ superioritatem probasse sufficiat. Eva enim eirca vesperam in paradiso ambulans Dei praesentia cognita se abscondidit præ pudore. Magdalena circa auroram in horte ambulans Dominum quem hortulanum credebat, interrogavit et speciosos ∙ejus pedes tetigit, et voce cognita propius aceessit. Omitto enim dicere quod Magdalena Evæ peccatum compensavit, ubi audita est vos, Gaudete, quæ microri contraria est. Sarra ac Rebecca magnæ evascrunt quia cum patriarchis vixerunt. Magdalenæ autem perquam utile fuit cum eo conversari, in quo illi Gdem habebant, et usque ad finem discipulatum continuare. Celebris Moysis quoque soror, Mariam, quæ post trajectum inare Rubrum saltavit et tympanum plectendo Deum cum virginibus hymnis celebravit. Sed Magdalena inulto celebrior, quod quæ ista cantu celebrabat, ipsa sub oculis facta videbat, et quod resurrectionem Christi zamquam tympano apostolis et toti orbi annuntiabat. Debore femina admirandæ gentis Judaicæ domina- ἐκείνῃ πραγματικῶς ἐθεάσατο, καὶ τὸν τῆς ἀναστά se tio, victoria de hostibus reportata et facta militaria celebritatem dederunt. Magdalena contra illustrem s reddidit quod historiam evangelicam promulgavit et de hostibus oculorum aciem fugientibus victoriam reportavit. Auna, qua antea sterilis fuerat, septem in lucem liberos edidit; hæc autem zelo et amore flagranti in Sponsum accensa, non solum a septem dæmonibus, quibus obsessa erat, liberata est, sed et ea quæ apud Isalam his opponuntur, timore Dei progenuit et utero spiritali concepit, et quod omnium maximum videri debet, semetipsam Deo consecravit, reginam Austri mirum in modum imitata. Amore enim ducta veræ et primæ sapientiæ Christo, Salomoni pacifico et σεως λόγον τυμπάνου δίκην σὺν ταῖς ἄλλαις, ταῖς ἀποστόλοις καὶ παντὶ τῷ κόσμῳ ἐκήρυξε. Τῇ θαυ μαστῇ Λεβώρα ποιεῖ τὸ σεμνὸν ἡ τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους ἀρχὴ, καὶ ἡ κατὰ τῶν πολεμίων νίκη, καὶ τὰ λαμπρά στρατηγήματα. Τῇ δὲ πόσον εἰς εὐφημίαν τὰ τοῦ Χριστωνύμου πληρώματος ἀφηγήσασθαι, καὶ τῶν ἀοράτων περιγενέσθαι κατακράτος ἐχθρῶν; Ή Αννα ζήλῳ τῆς ἀτελοῦς ἐν τέκνοις, ἑπτὰ τεκεῖν ἀναγέγραπται. Ἡ δὲ τῷ πρὸς τὸν ἴδιον Νυμφίον δια πύρῳ ζήλῳ καὶ ἔρωτι, οὐ μόνον τῶν ἑπτὰ πνευμά - των ἀπήλλακται, ἀλλὰ καὶ τὰ παρὰ τῷ Ησαΐᾳ τούτοις ἀντίθετα, τῷ πρὸς Θεὸν φόβῳ καὶ ἔτεκε καὶ ὠδίνησε, καὶ τῇ νοητῇ γαστρὶ ἔλαβε, καὶ τὸ παραδοξότατον, καὶ ἑαυτὴν Θεῷ καθιέρωσεν. Εμιμήσατο

SERMO IN S. MARIAM MAGDALENAM. καὶ αὕτη πολλῷ τῷ μέσῳ τὴν τοῦ Νότου βασίλισ- suavi se obviam dat et sapientiam ac gratiam quæ σαν· κατὰ γὰρ ἔρωτα τῆς ἀληθοῦς καὶ πρώτης σου in illo augetur aut potius quæ illi inhæret, admiφίας τῷ εἰρηνικῷ καὶ πράῳ Σολομῶντι Χριστῷ satur. Laudas viduæ Sarephtanæ et Sunamitidis προσέρχεται, καὶ τὴν ἐν ἐκείνῳ αὐξηθεῖσαν, μᾶλλον erga viros sanctos hospitalitatem: laudas mensam δὲ φυσικῶς οὖσαν σοφίαν καὶ χάριν ἐθαύμασεν. liberaliter oblatam, et vas oleo plenum nunquam Επαινεῖς Σαραφθίας και Σουναμίτιδος τὴν τῶν diminutum lauda' et Magdalenæ vitam proximi ἁγίων ἀνδρῶν ξενίαν, καὶ τὴν ἀφιλότιμον τράπεζαν, servitio consecratam; lauda unguenta quæ Sancto καὶ τὸν καμψάκην τοῦ ἐλαίου οὐκ ἐλαττονούμενον; sanctorum qui somnum vivificum dormit ungendo ἐπαίνει κἀκείνης τὴν ὑπηρετικὴν ἐν βίῳ ζωὴν, καὶ τὰ impertiit. Jaelis et Judithæ zelum nostra superaπροκομισθέντα μύρα τῷ τῶν ἁγίων Αγίῳ, τὸν φυσί- vil, quarum ista Sisare guttur clavo transfodit, ζωον ὕπνον ὑπνώττοντι, τὰ μέχρι καὶ νῦν πανταχοῦ hæc Holophernem Assyrium capite plectit. Magdaτῇ φήμῃ χεόμενά τε καὶ ρεύσοντα. Ἰαὴλ καὶ Ἰουδήθ lenæ autem non modo Pilatus et Caiaphas, qui τὸν ζῆλον ὑπερηκόντισεν· ἡ μὲν γὰρ τῷ Σισάρῃ τὸν Christo insidias struxerant, succubuerunt, et jussu πάσσαλον διελᾷ τοῦ τραχήλου· Ιουδήθ δὲ τὸν ᾿Απο Cæsaris trucidati sunt, sed etiam ii qui eorum parσύριον 'Ολοφέρνην ἀφαιρεῖται τῆς κεφαλῆς. Τῇ δὲ tes sequebantur, scribas dico et Pharisæos. Quid οὐ Πιλάτος μόνος, καὶ Καϊάφας, καὶ 'Αννας ηττήθη- porro juvat Susannam, Esther, Salomonen meinoБ σαν κατὰ Χριστοῦ μελετήσαντες, καὶ διὰ Καίσαρος rare, quas cunctas prudentia, gentis claritate et φόνου γεγόνασι παρανάλωμα, ἀλλὰ καὶ οἱ συμπράτ- perseverantia patientiaque longe superavit? Eadein τειν τούτοις δεῖν νενομίκασι, τοὺς Γραμματεῖς καὶ quoad gratiam omnibus præstitit quæcunque marΦαρισαίους οἶδ' ὅτι πάντες ἀκούετε. Καὶ τί δεῖ τὰς tyrii corona redimitæ fuere et quæ vitam asceticain ἑξῆς καταλέγειν, Σωσάνναν, Εσθήρ, Σαλομώνην; degerunt; ipsa enim oculis vidit Christum, eique πάσας γὰρ ἄρδην υπερηκόντισε σωφροσύνῃ, προς ut sponso vero et amico munera præstitit. Paucis στασίᾳ τοῦ ἔθνους, καὶ τῇ ὑπὲρ Χριστὸν καὶ διὰ vero dicam: quod inter omnes sanctos apostoli, Χριστὸν καρτερίᾳ, Ὑπερῆρε τὰς μετὰ τὴν χάριν id Magdalena inter mulieres, quæ Deo vitam sinἁπάσας, ὅσαι τε μαρτυρίου στεφάνῳ κατεκοσμήθη cere consecrarunt: cum aliis enim certavit, alias σαν, καὶ αἷς ὁ ἀσκητικός βίος διείργασται, αὐτῷ τῷ superavit, omnibus autem vile exemplar fuit. ὀφθῆναι, κατιδεῖν, καὶ διακονῆσαι Χριστὸν τὸν ἀληθῆ νυμφίον τούτων καὶ ἐραστήν. Ἔτι δὲ συντομώ τερον εἰπεῖν ἔχω· ὃ γὰρ ἐν ἅπασιν ἁγίοις ἀπόστολοι, τοῦτο Μαγδαληνὴ ἐν γυναιξὶν εὐαρέστως πολιτευ σαμέναις Θεῷ· ταῖς μὲν γὰρ ἡμιλλήθη, τὰς δ' ὑπερῆρε, πάσαις δὲ βίου ὤφθη παράδειγμα. ΚΖ'. Αλλ' οὕτω μὲν ἰσαγγέλως βιώσασα, καὶ αὐτοῖς ἀγγέλοις φανεῖτα αἰδέσιμος, τῶν τῇδε μεθί σταται, καὶ τῷ σπηλαίῳ, πέρ μοι εἴρηται, κρύπτεται. Χιλιοστοῦ δ᾽ ἐξ ἐκείνου σχεδόν παραῤῥυέντος ἐνιαυτοῦ, Λέων ὁ ἐν βασιλεῦσιν ἀοίδιμος, ᾧ πατήρ μὲν ὁ ἐκ Μακεδόνων Βασίλειος, Σοφός δέ οἱ αὐτῷ τὸ ἐπώνυμον, ἐμφανείᾳ θείᾳ τῆς μακαρίας (υπαρ οὐκ Εναρ) τὸ ταύτης τίμιον λείψανον ἐκεῖθεν μετακομισάμενος, καὶ σὺν τῷ ἀδελφῷ ᾿Αλεξάνδρῳ τοῖς ὤμοις μετέωρον θέμενος, ἐν τῷ κατὰ τὴν Βύζαντος ἀνε γερθέντι παρ' αὐτοῦ νεῷ τῷ τετραημέρῳ καὶ φίλῳ Χριστοῦ Λαζάρῳ ἐς ἀριστερὰ εἰσιόντι, ἔνθα τὰ ἄρΑν τα τελεῖν ἔθος, σεμνῶς καὶ εὐλαβῶς κατατίθησιν, ἀργύρῳ πᾶσαν τὴν θήκην διαλαβών. ᾿Αλλὰ πῶς ἂν τοσοῦτον ἔργον παραδραμὼν οὐκ ἂν τὰ μέγιστα ζημιοῦν δόξω; ὁ γάρ τοι νεώς οὗτος ἐς τοσοῦτον κάλ τους εξείργασται, ὥς τε καὶ ἀμήχανον ἔμοιγε τὸ ἐσάπαν μεγαλοπρεπὲς αὐτοῦ, καὶ τὴν ἄλλην ἅπασαν ἐν καλῷ τάξιν διαλαβεῖν, καὶ σπουδῆς ἔργον οὐ τῆς τυχούσης ἐμοὶ, ἐν κεφαλαίῳ δὲ φάναι· τοιοῦτον τὸ τέμενος τῷ Χριστοῦ φίλῳ ὁ σοφώτατος βασιλεύς ἐδομήσατο, ὁποῖον εὐπρεπείᾳ μὲν ἐξαίσιον εἶναι, μεγέθει δὲ οὐ πολλῶν δεύτερον, ἀνεγεῖραι δὲ βασιλεῖ Λέοντι πρέπον, ἀνακεῖσθαι δὲ Χριστοῦ φίλῳ ἄξιον· οὗ καὶ τὸν νεκρὸν Κυπρόθεν διακομίσας, ἐς δεξιὰ τὸν ναὸν εἰσιόντι φιλοτίμως κατέθετο· οὗ ἐς ἀριστερὰ κατὰ τοὺς τοῦ ἱεροῦ ἐμπροσθίους τοίχους, Υπέρ μοι είρηται, καὶ τὴν μακαρίαν Μαγδαληνὴν ένα πέθετο. Καὶ νῦν εἰσιν οὗτοι, φύλακες μὲν τῆς πόλεως ἄγρυπνοι, σωτῆρες δὲ καὶ χορηγοί χαρισμάXXVII. Postquamn itaque vitam angelicam vixisset et angelis ipsis venerabilis visa esset, ex hac vita decessit, et in antro, sicut ante dictumn est, inhumatur. Millesimo fere inde anno elapso, Leo, imperator maxine venerandus, Basilii Macedonia filius, cognomine Sapientis, cui mulier sancta revera, non per somnum apparuit, hujusce reliquias venerandas inde ablatas et una cum Alexandro fratre humeris impositas in templo quod Byzantif. erexerat Lazaro quatriduano ac Christi amico ad latus sinistrum, ubi sancta missa celebratur, solemuiter ac cum verecundia in theca puro ex argento confecta deposuit. Quomodo autem de hoc egregio disserens ædificio cæterorum ædificiorum decus et. honorem non minuam? Templum hoc enim tanta. est pulchritudine, ut laudes eo dignas proferrenequeam, imo summatim tantummodo de eo loqui» queam. Ecclesia enim quam imperator sapientissimus Christi amico construxerat, pulchritudinequidem omnes superat, magnitudine autem perpaucis inferior habetur; brevi talis est, qualem construere imperatori Basilio eongruebat, et queChristi amico digna videbatur. In ea mortui a Cypro huc allatum corpus ad dextram solemniter sepelivit; ad sinistram e regione muri, ut jam diximus, sanctam Magdalenam inhumavit. Et nunc quidem civitatis custodes bi sunt vigiles, sospitatores et charismatum distributores multifariorum, et prope Deum advocati efficacissimi; nihil euim. discipulo ac amico antiquius.

NICEPIIORI CALLISTI των παντοίων, τοῖς αὐτοῖς προσιοῦσιν ἐν πόθῳ, καὶ πρὸς Θεὸν μεσῖται ἀνυστικώτατοι, εἴ γε μαθητοῦ καὶ φίλου μηδὲν οἰκειότερον. XXVIII. lunc nos quidem honoris causa sermonem tibi destinamus, veneranda Verbi discipula; has nos verborum primitias et gratiam tibi utpote talibus dignissimæ conferimus. Cum enim eloquentia tu ipsa plurimum vales, e re est ut pro virili parte loquela saltem simplici in tui honorem aliquid proferam. Quodsi opus quod viginti abhinc annis inchoavi, viribus meis ac gloriæ tuæ minus congruit, obliviscere quæso simplicis mei sermonis, et ignosce temeritati meæ ea indulgentia qua Magister tuus amicorum ac familiarium dicta et facta amplexus est, et verba mea supplicationibus this prosequere. Tum enim forsitan aliquid de virtute tua dignum proloqui valebimus; in vero Verbo Christo Deo nostro, quem decet gloria, fortitudo, honor, adoratio, veneratio, cum Palre ejus æterno, et Spiritu ejus sancto, generoso et vivifico, nunc et semper et in sæcula sæculoruin. Amen. ΚΗ'. Ταῦτά σοι παρ' ἡμῶν, ὦ σεμνὴ τοῦ Λόγου μαθήτρια· αὕτη τῶν ἐμῶν λόγων ἡ ἀπαρχὴ καὶ χάρις, ή τις καὶ μόνη ἔμοιγε ὡς ἀληθῶς εκλογές στι ἀφωσίωται· τοῦτό σοι τῶν ἐμῶν λόγων σκιαγραφία τις καὶ προμνήστευμα, καὶ τῆς ὑπὲρ λόγου σῆς καρτερίας ἐλάχιστον δώρημα, μᾶλλον δὲ χρέος τοῖς λόγου γευσαμένοις ὡς μάλιστα ἀπαραίτητον· εἰ δὲ τολμη ρὶν ἐμοὶ τὸ ἐγχείρημα, διπλήν δεκάδα τῶν χρόνων ὅτι ἀνύοντι, καὶ ἐς τοσοῦτον ἔργον τὴν σὴν εὐφημίαν τῷ περὶ σὲ πόθῳ κατατολμήσαντ», ὡς καὶ τῆς ἐνούσης ἀγροικίας ἐπιλαθέσθαι, καὶ μὴ κατ᾿ ἀξίαν τῶν σῶν καὶ λόγων καὶ πόνων προβέβληται τὸ ἐγκώμιον ἀλλὰ συγγνοίης τῆς τόλμης, καὶ τὸ κατὰ δύναμιν δέ. χοιο, ἐπεὶ καὶ τῷ σῷ Διδασκάλῳ τοῦτο σπουδαζόμε νον ἔγνωμεν, φίλον καὶ οἰκεῖον ἡγεῖσθαι τὸ κατὰ δύναμιν· καί μοι τὸν λόγον ἐν ταῖς πρὸς τὸν Θεὸν καὶ Λόγον σαῖς ἱκετείαις εὐμαρηθείης καὶ ὑψηλότε ρον. Τότε γὰρ ἴσως καὶ μικρόν τι τῆς σῆς ἀξίας είν πεῖν ἐξισχύσαιμεν, καὶ οὐκ ἐς τοσοῦτον, ὅσον νῦν ἐνδεεῖς ὁρώμεθα, ὑστερήσομεν· ἐν αὐτῷ τῷ ἀληθινῷ Λόγῳ Χριστῷ τῷ Θεῷ ἡμῶν, ᾧ πρέπει δόξα, κράτος, τιμὴ καὶ προσκύνησις, μεγαλοσύνη τε καὶ μεγαλο πρέπεια, σὺν τῷ ἀνάρχῳ αὐτοῦ Πατρὶ, καὶ τῷ παναγίῳ καὶ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ αὐτοῦ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων, ἀμήν. PRECATIONES (Gear. Euchologi, edit. Paris. p. 87 sqq.) Precatio scnctissimi patriarcha Callisti in calan:itate Εὐχὴ τοῦ ἁγιωτάτου πατριάρχου Καλλίστου populi. Notandum præsentes orationes posse etiam in pestilentialem morbum recitari. ἐπὶ συμφορᾷ λαοῦ. Ἱστέον ὅτι αὗται αἱ ἤδη προκείμεναι εὐχαι, λέγον ται καὶ εἰς λοιμικὴν ἀσθένειαν. δ Κύριε ὁ Θεὸ τοῦ ἐλέους, ὁ πάσης ἀγαθότητος χου ρηγός, ὁ τῶν θαυμασίων Θεός, ὁ τῶν οἰκτιρμῶν Πατὴρ, ὁ τῆς συμπαθείας λιμὴν, ἡ τῆς φιλανθρω πίας ἀκένωτος πηγή, ὁ τῇ σοφίᾳ διοικῶν τὰ πάντα, ὁ δεσμεύων καὶ πάλιν ἐξάγων, ὁ ταπεινῶν, καὶ αὖθις ἀνυψῶν· ὁ τοῖς μὲν ὑπερηφάνοις ἀντιτασσόμε νος, ταπεινοῖς δὲ διδοὺς χάριν, οὗ τῷ κράτει συνέχε ται πᾶσα κτίσις, ὅση τε νοητή, καὶ αἰσθητή· οὗ τὰ κρίματα ἄβυσσος πολλὴ, καὶ αἱ ὁδοὶ ἀνεξιχνίαστο:, οὗ τῷ Πνεύματι πάντα ἄγεται, οὗ ἐν τῇ χειρὶ Domine et Deus, misericordiæ cunctæque bonitatis auctor, miserabilium Deus, miserationum pater, compassionis portus, fons clementiæ inexhaustus, qui sapientia cuncta administras, qui alligas et rursum liberas, qui humilias et rursum sublevas, qui superbis resistis, humilibus autem das gratiam, cujus potestate cuncta conservatur creatura intellectualis et sensibilis, cujus judicia abyssus multa, et viæ investigabiles, cujus Spiritu aguntur cuncta, in cujus manu oninium viventium est spiritus, cui astra olediunt, cuncta subjiciuntur, et creatura η πνοή πάντων τῶν ζώντων, ᾧ ὑπείκεται ἄστρα, ᾧ cuncta obsequitur, quem spirituales omnes virtutes contremiscunt et indesinentibus celebrant laudibus, quem omnia mutis etiam vocibus collaudant; tu namque justitiæ Sol Deus verus, qui omnia condis, et sola tua clementi voluntate benignoque nutu omnia transmutas: respice super populum pcccatorem et desperatum, et locupletem tuam πάντα ὑποτέτακται, ᾧ πᾶσα δουλεύει κτίσις, ὃν αἱ νεραὶ πᾶσαι δυνάμεις τρέμουσι, καὶ ἀλήκτοις δοξολογίαις γεραίρουσιν· δν τὰ σύμπαντα φωναῖς ἀλα λήτοις ὑμνεῖ· σὺ τοίνυν νοητέ δικαιοσύνης ήλιο, Θεὲ ἀληθινέ, ὁ πάντα ποιῶν καὶ μετασκευάζων μόνῳ τῷ βούλεσθαι, εὐμενεῖ, καὶ ἱλέῳ ὄμματι ἔπι δε ἐπὶ τὸν λαόν σου τὸν ἡμαρτηκότα καὶ ἀπεγνω-

PRECATIONES. σμένον, καὶ κατάπεμψον ἐπ' αὐτοὺς τὰ ἐλέη σου τὰ misericordiam ad eum mitte. Parce hereditati tua, πλούσια. Φεῖσαι τῆς κληρονομίας σου, φεῖσαι τοῦ λαοῦ σου, φεῖσαι τοῦ ἀμπελῶνος, ὃν ἐφύτευσεν ἡ δεξιά σου. Τὴν ἔμφυτον ἀγαθότητα τὴν σὴν ὑπὲρ ἡμῶν ἔχων ἱκετεύουσαν, μνήσθητι τοῦ αἵματος τῶν δούλων σου τοῦ ἐκκεχυμένου, μνήσθητι τῶν ἁγίων σου θυσιαστηρίων, & βεβήλοις ποσὶν ἐπατήθησαν καί γε πυρὶ παρεδόθησαν μνήσθητι τῆς ἐλεεινῆς ἡλικίας, τῆς εἰς αἰχμαλωσίαν ἀσεβέσι παραδοθείσης, καὶ τὴν μὲν πατρώαν ἀσέβειαν ἀνοήτῳ γνώμη ἐξομωσαμένης, τῷ δὲ διαβόλῳ ἐπιγραψαμένης, καὶ στῆσον ἤδη ῥάβδον ἁμαρτωλῶν κατὰ κλήρου δ:- καίως ἀφιεμένην· μὴ παραδῷς ἡμᾶς εἰς τέλος διὰ τὸ ὄνομά σου τὸ ἅγιον, καὶ διὰ ἄφατον ἔλεον τὸν ὑπερεκχυνόμενον ἐκ τῆς σῆς ἀγαθότητος, καὶ δὲς δὴ τῷ φιλοχρίστῳ βασιλεῖ ἡμῶν ἄνεσιν τῶν κατεχόντων τούτων άνιαρών, καὶ ἀπαλλαγὴν τῶν ἐμφυσ λίων θορύβων καὶ στάσεων. 'Λνίσχυσεν αὐτοῦ τὸν βραχίονα, καὶ τοὺς ἐπανισταμένους αὐτῷ ὑπόταξον, καὶ σύναψον αὐτοῦ τὰ στρατεύματα εἰς μίαν ὁμό. νοιαν, καὶ εἰρήνην, καὶ πάσης ἐπιβουλῆς ὁρατῶν καὶ ἀοράτων ἐχθρῶν ἀνώτερον αὐτὸν διατήρησον. Αγγελον αὐτῷ ἐξ ἁγίου κατοικητηρίου σου κατά πέμψον φύλακα, σαφῶς προπολεμοῦντα τοῦ σοῦ βασιλέως, ἀστασίαστον ἐν βαθείς γαλήνῃ τὴν βασ:- λείαν αὐτῷ δώρησαι· ὡς ἂν τὸ σὸν ἅγιον ἔθνος ἐν τῇ γαλήνῃ αὐτοῦ ἠρεμαῖον καὶ ἡσύχιον βίον διάγῃ, καὶ πᾶσαν ἄλλην ἐπεγειρομένην κατ' αὐτοῦ ταραχὴν καὶ ἐπιβουλὴν τῇ ἀμάχῳ δεξιᾷ διασκέδασον, καὶ ἀνεπιβούλευτον, καὶ μακρὰν αὐτῷ τὴν ζωὴν sæculo tibi placuerunt. Amen. parce populo tuo, parce vincæ a dextera tua plantatæ: et cum innatam tibi bonitatem pro nobis deprecantem habeas, recordare sanguinis servorum tuorum toties effusi; recordare sanctorum tuorum altarium pedibus profanis conculcatorum et igni combustorum; recordare miserandæ puerorum ætatis ab impiis in captivitatem traditæ, et stolida sententia paternam religionem abjurantis et diabolo ascriptæ, et jam peccatorum virgam adversus justos motam cohibe. Propter nomen sanctum tuum, et propter ineffabilem misericordiam a tua bonitate profusam, ne in finem nos tradas. Christum amanti regi nostro, a grassanti calamitale requiem, et a civili tumultu, et seditione, securitatem præbe; brachium ejus corrobora, rebelles illi subjice, et in unam concordiam et pacem ejus omnes acies compone: et visibilium invisibiliumque hostium cunctis insidiis superiorem illum redde. Mitte de sancto habitaculo tuo angelum custodem pro rege tuo pugnaturum, compositum et profunda tranquillitate pacatum ei regnum largire: ut in ejus pace sancta tua gens tranquillam quietamque vitam degat, et demum, tumultum insidiisque omnibus adversus imperatorem insurgentibus insuperata tua manu dissipatis, longam ei vitam confer. Precibus gloriosæ et super omnes benedicte Dominæ nostræ Deiparæ, et ministrorum materiæ expertium, et omnium sanctorum, qui a χάρισαι. Πρεσβείαις τῆς πανυπερενδόξου ὑπερευλογημένης δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου, τῶν ἀθλων λειτουργῶν, καὶ πάντων τῶν ἁγίων τῶν ἀπ' αἰῶνός σοι εὐαρεστησάντων. Αμήν. Εὐχὴ ἑτέρα τοῦ αὐτοῦ, ἐπὶ συμφορᾷ λαοῦ. Αναρχε Βασιλεῦ, ἀόρατε, ἀνεξιχνίαστε, ἀκατάληπτε, καὶ ἀνέκφραστε, ὁ πᾶσαν δρακὶ περιέχων τὴν κτίσιν καὶ διατηρῶν· ὁ διακατέχων καὶ διακυβερνῶν αὐτὴν ἀῤῥήτῳ λόγῳ, ὁ τῶν Νινευΐτῶν τὰς ἀνομίας πρότερον μὲν ἀνεχόμενος, ὕστερον δὲ τὴν μετάνοιαν αὐτῶν καὶ ἐπιστροφὴν προσδεξάμενος, καὶ χαρισάμενος αὐτοῖς δι' ὑπερβάλλουσαν ἀγαθό τητα καὶ μακροθυμίαν πάσας τὰς ἀνομίας καὶ τὰ πλημμελήματα, τῇ συνήθει καὶ ἀφάτῳ σου φιλαν θρωπία δεξάμενος· δέξαι καὶ ἡμῶν τὰς εὐχὰς, και θάπερ ὡς εἴρηται τῶν Νινευΐτῶν τὴν ἐπιστροφὴν καὶ μετάνοιαν δέξαι τὰ δάκρυα καὶ τοὺς στεναγ μους, δέξαι τὴν τεταπεινωμένην ἡμῶν δέησιν· οὐδὲ γὰρ δυνάμεθα ὅλως ταῖς ἁμαρτίαις γενόμεναι, πρὸς σὲ τὸν μόνον ἀναμάρτητον ἀτενίζειν δέξαι τὰς ἐκ βάθους ὡς δίκην καπνοῦ ἀναπεμπομέν να; σοι τῷ Δεσπότῃ κραυγάς. Δέξαι τοῦ ταλαιπω ρουμένου λαοῦ τὴν παράκλησιν· νικησάτω ἡ ἄδυτ συ; τῆς σῆς εὐσπλαγχνίας τὸ πλῆθος τῶν ἡμετέρων ἁμαρτιῶν· καὶ δὸς τῷ λαῷ σου λύτρωσιν, ελευθερίαν τῶν πειρασμῶν, καὶ τῆς τοῦ θανατου τιμῆς ὄρεσιν. Ναί, Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἐπάκουσον τοῦ λαοῦ σου ἐν τῇ ὥρᾳ ταύτῃ, καὶ ἐμοῦ τοῦ ἁμαρτω λοῦ· καὶ στῆσον τὴν ῥάβδον τῶν ἁμαρτωλῶν ἐπετ γειρομένην ἐπὶ τὸν κλῆρον τῶν δικαίων, οὓς σὺ Alia ejusdem oratio in populi afflictione. Sine principio Rex, invisibilis, investigabilis, incomprehense et ineffabilis, qui pugillo creaturam omnem contines et conservas, secretaque eau) ratione moderaris, qui toleratis prius Ninivitarum iniquitatibus, demum eorum penitentiam et conversionem suscepisti, et inenarrata licet solita tibi humanitate omnia illorum delicta et iniquitates condonasti: suscipe etiam vota nostra, sicut Ninivitarum conversionem et pœnitentiam, modo præfato, acceptam habuisti; suscipe lacrymas et suspiria; suscipe et humili corde deprecationem prolatan (neque enim possumus peccatis depressi ad te intendere); suscipe clamores ex imo pectore thuris iustar ad te missos, afd cti populi orationen exaudi, peccatorum nostrorum copiam clementiæ tuæ abyssus exsuperet, et populo tuo ab his molestiis exemptionem et libertatem, et a mortis vulnere remissionem præbe. Ita fiat, Domine Deus noster, populum tuum et me peccatorem in hora hac exaudi, et peccatorum virgam adversus justorum a te solo cognitorum, et te quoque agno scentium sortem, vibratam cohibe: ut et per nos inutiles servos tuos celebretur sanctissimum nomen tuum, Parris, et Filii et sancti Spiritus, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen.

NICEPHORI CALL'STI μόνος οἶδες καὶ ἐπίσταται, παρ' αὐτῶν γινωσκόμενος· ὅπως καὶ δι᾿ ἡμῶν τῶν σῶν ἀχρείων δούλων δοξασθῇ τὸ πανάγιον όνομά σου· τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος· νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Alia similis ejusdem oratio. Optime Domine, universi conditor, cujus misericordia immensa et humanitas incomprehensa, qui iniquitates omnes tulisti et cruci affixisti, ut ipse sine peccatis, cunctaque sordis expers, sanctifcares nos: tibi confisi suppliciter procidimus, patiens Domine, et inenarrata et immensa tum humanitatis pelagus contemplati, ad te reconciliatu facilem Dominum clamamus, Salva nos. Non Pharisaico more cantica hymnosque nostros, sed publicani instar proferimus: neque velut nefandus ille latro, sed ut bene affectus et gratus ille alius, vociferamur illud, Memento. Exsuperet ilaque investigabilis misericordia tua iniquitates nostras, et licet iucongrue convertamur et poenitentiam agamus, ostende tamen etiam in nobis clementiæ tuæ immensitatem. Compatere et reconciliare ut longanimis populo tuo, falcem mortiferam reprire, ne ultra nos decerpat, celerem et intempestivam ejus aciem retunde, contagiosi morbi luem juste immissam averte, gladium adversum nos vibratum, ne pereamus, contine. Tibi namque soli procidimus. Ita Domine, exaudi nos peccatores et inutiles servos tuos, in hac hora; et ne despicias orationes nostras; neque peccatis nostris spontanee aut invite, scienter aut ignoranter commissis attendas; ut glorificetur et in nobis sanctissimum nonren tuum: fatris, et Filii, et sancti Spiritus. Εὐχὴ ἑτέρα ὁμοία τοῦ αὐτοῦ. Υπεράγαθε Κύριε, δημιουργὸ τοῦ παντός, οὗ τὸ ἔλεος ἀμέτρητον, καὶ ἡ φιλανθρωπία ἀνείκαστος, ὁ τὰς ἀνομίας ἡμῶν πάσας ἀράμενος καὶ τῷ σταυ ρῷ προσηλώσας, ἵνα καθαγιάσῃς ἡμᾶς ἀναμάρτη τος, καὶ παντὸς ῥύπου ἀνεπίδεκτος· σοὶ θαῤῥοῦντες προσπίπτομεν ἱκετικῶς, ἀνεξίκακε Κύριε, καὶ τῆς σῆς ἀφάτου καὶ ἀμετρήτου φιλανθρωπίας τὸ πέλαγος ὑποσκοπούντες, κράζομεν πρὸς σὲ τὸν εὐο διάλλακτον Κύριον, Σῶσον ἡμᾶς. Οὐ φαρισαϊκῶς ᾠδὰς ἡμῶν καὶ ὑμνῳδίας ἀναφέρομεν· ἀλλὰ τελω νικῶς, οὐδὲ κατὰ τὸν ἀγνώμονα ἐκεῖνον λῃστὴν ἀλλὰ κατ' αὐτὸν τὸν εὐγνώμονα καὶ εὐχάριστον βοῶμεν τὸ Μνήσθητι. Διὰ τοῦτο νικησάτω τὸ ἀνεξερεύνητον ἔλεος τὰς ἀνομίας ἡμῶν, εἰ καὶ μὴ προσηκόντως μετανοοῦμεν καὶ ἐπιστρέφομεν. Δεῖξον καὶ ἐν ἡμῖν τῆς φιλανθρωπίας σου τὸ μέγεθος. Σπλαγ χνίσθητι καὶ διαλλάγηθι ὡς μακρόθυμος ἐπὶ τῷ λαῷ σου· στῆσον τὸ δρέπανον τοῦ θανάτου, ὥστε μὴ καθ᾿ ἡμῶν προδῆναι· στῆσον τὴν ταχείαν καὶ ἄωρον τούτου τομήν. Στήσον τῆς λοιμώδους νόσου τὴν δικαίαν ταύτην φθοράν στῆσον τὴν ῥομφαίαν τὴν καθ' ἡμῶν διεγειρομένην, ἵνα μὴ ἀπολώμεθα. Σοὶ γὰρ μόνῳ ἡμάρτομεν. ᾿Αλλὰ καὶ σοὶ μόνῳ προσπίπτομεν. Ναὶ Κύριε, ἐπάκουσον ἡμῶν τῶν ἁμαρτ τωλῶν καὶ ἀχρείων δούλων σου ἐν τῇ ὥρᾳ ταύτῃ, καὶ μὴ ἀπώσῃ τὰς δεήσεις ἡμῶν. Πάριδε τὰ πλημ μελήματα ἡμῶν, τὰ ἑκούσια καὶ τὰ ἀκούσια, τὰ ἐν γνώσει, καὶ ἐν ἀγνοίς ἵνα δοξασθῇ καὶ ἐν ἡμῖν τὸ Ο πανάγιον όνομά σου· τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Altera ejusdem similis aliis oratio. Facilis reconciliatur, Domine, longanimis, et valde misericors, cunctæ creaturæ rationalis et inAellectualis auctor, qui rebus omnibus esse ex nihilo concessisti, et bene esse nobis provide contuJisti, cum laudibus et canticis gratiarum actiones secum ferentibus tibi nos procidentes ne despicias, neque reconciliationi orationes idoneas, vel sup- ¿plicationes nostras abjicias; sed adnue de sancto habitaculo tuo, respice et visita vineam istam dex. ¿tera tua plantatam; 'el a gravi pestilentialique hoc morbo, mortis videlicet corporis et animæ plaga nos exime. Horrenda nanque et inexspectata illa calamitas non solum corpora lethaliter ſerit eet corrumpit: sed et nos, te læso, reos, et ad poeAnitentiam imparatos, etiam quoad animam omnino „perdit. Propterea te rogamus et precamur, ut orationem populi tui supplicationesque exaudias, et avertas indignationem tuam a nobis. Ita Domine, „me in æternum irascaris nobis, vel justam tuam Åram erga nos conceptam producas; nullus enim -coram te consistere potest, aut cum fiducia loqui, neque ullus coram te vivens justificabitur. Omnis „enim bominis justitia velut pannus menstruatæ est, Εὐχὴ ἑτέρα ὁμοία ταῖς ἄλλαις, τοῦ αὐτοῦ. Εδιάλλακτε Κύριε, μακρόθυμα καὶ πολυέλες, χορηγὲ πάσης κτίσεως λογικῆς τε καὶ νοερᾶς, ὁ τὸ εἶναι ἐξ οὐκ ὄντων τοῖς πᾶσι δωρούμενος, καὶ τὸ εξ εἶναι πανσόφως ἡμῖν χαρισάμενος δοξολογίαις καὶ ᾠδαῖς εὐχαρίστοις προσπίπτοντας τῇ σῇ ἀνει κάστῳ ἀγαθότησι, μὴ παρίδῃς ἡμᾶς, μηδὲ τὰς Ελαστηρίους ἡμῶν προσευχὰς καὶ ἱκεσίας ἀπώσῃ, ἀλλ᾽ εὐδόκησον ἐξ ἁγίου κατοικητηρίου σου, καὶ ἴδε, καὶ ἐπίσκεψαι τὴν ἄμπελον ταύτην, καὶ κατάρ τισαι αὐτὴν, ἣν ἐφύτευσεν ἡ δεξιά σου, καὶ ἐξελοῦ ἡμᾶς ἀπὸ ταύτης τῆς δεινῆς καὶ λοιμώδους νόσου τῆς τομῆς τοῦ θανάτου, τῆς ψυχικῆς δηλαδὴ καὶ σωματικής. Η γὰρ φοβερά αὕτη καὶ ἀπροσδόκη τος συμφορὰ οὐ μόνον σώματα εἰς τέλος νεκροῖ καὶ διαφθείρει, ἀλλὰ καὶ ψυχὰς τελείως ἀπόλλυσιν, ἀμετανοήτως ἡμῶν διακειμένων, καὶ προσκεκρουκότων ἐντεῦθέν σοι τῷ Θεῷ ἡμῶν. Διὰ τοῦτο, σοῦ δεόμεθα καὶ σὲ παρακαλοῦμεν, ὅπως ἐπακούσῃς τῆς δεήσεως τοῦ λαοῦ σου καὶ ἱκεσίας, καὶ ἀποτρέψῃς τὸν θυμόν σου ἀφ᾿ ἡμῶν. Ναι Κύριε, μὴ ὀργισθῇς εἰς τοὺς αἰῶνας ἡμῖν, μηδ' ἐπιτείνῃς τὴν δικαίαν σου καθ᾿ ἡμῶν ἀγανάκτησιν. Οὐδεὶς γὰρ δύναται Εμπροσθέν σου στήναι, ἢ παρρησιάσασθαι, καὶ

PRECATIONES. οὐδεὶς ζῶν ἄνθρωπος ὅλως ἐν σοὶ δικαιωθήσεται. fuxta grandiloquum Isaiam: et montes collesque Πᾶσα γὰρ δικαιοσύνη ἀνθρώπου, ὡς ῥάκκος ἀπο- timore tuo correpti concutiuntur et contremiscunt. Desine itaque nobis irasci, captivitatem nostram ab impiorum servitate immuta; sed et aliam quam mente subiimus, tempestate et procellis tentationum acui sub spiritualis Pharaonis tyrannide, dissolve; neque enim in utroque homine actionis gratiarum canticum in terra aliena tibi personare possumus. Memento igitur nostri, Do mine, in misericordia et miserationibus, augelum fidelem custodem, cui vita nostra commissa est, ab hoc tremendo lethi flagello, et inexspectata hac calamitate nos educturum ad nos mitte, ut libertate et vitæ securitate concessa, te Patrem, et Filium, et sanctum Spiritum celebremus, unam diκαθημένης, κατὰ τὸν μεγαλοφωνότατον Ησαΐαν. Τὰ γὰρ ὄρη καὶ οἱ βουνοὶ τῷ σῷ φόβῳ συνεχόμενα κλονοῦνται καὶ φρίσσουσι. Κατάπαυσον τοίνυν τὴν ὀργήν σου ἀφ' ἡμῶν, ἀπόστρεψον τὴν αἰχμαλωσίαν ἡμῶν ἐκ τῆς δουλείας τῶν ἀσεβῶν· ἀλλὰ δὴ καὶ τὴν κατὰ νοῦν γινομένην αἰχμαλωσίαν τῇ τρικυ μίᾳ καὶ ζάλῃ τῶν πειρασμῶν ὑπὸ τοῦ νοητοῦ Φα ραώ. Οὐδὲ γὰρ δυνάμεθα κατ' ἄμφω πλημμελοῦντις άδειν σοι ᾠδὴν εὐχαριστήριον ἐπὶ γῆς ἀλλο τρίας. Μνήσθητι ἡμῶν, Κύριε, ἐν ἐλέει καὶ οἰκτιρ μυΐς κατάπεμψον ἡμῖν ἄγγελον πιστὸν φύλακα, ᾧ καὶ παρακάθου τὴν ζωὴν ἡμῶν, ὅπως ἐξέληται ἡμᾶς τῆς φοβερᾶς τοῦ θανάτου ὀργῆς, καὶ τῆς ἀπροσδοκήτου ταύτης ρομφαίας. ἵνα διὰ τῆς ἀπαλλαγῆς vinitatem et regnum; cui convenit omnia gloria, ταύτης καὶ ἀνέσεως, δοξάσωμέν σε τὸν Πατέρα, και honor et adoratio in sæcula. Amen. τὸν Υἱὸν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὴν μίαν θεότητά τε καὶ βασιλείαν, ᾗ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμή, καὶ προσκύνησις, εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. Εὐχὴ ἑτέρα τοῦ αὐτοῦ, ὑπὲρ τοῦ Χριστωνύμου λαοῦ. ς Alia ejusaem oratio pro Christiano populo. Te rogamus et intense precamur Deum et Patrem Domini nostri Jesu Christi, ut oculo propitio misericordia motus super populum tuum et super hæreditatem tuam respicias, et terram nostram jam propter iniquitates nostras desolatam, captivam servainque hostibus factain in pristinam asseri libertatem tibi complaceat, sicut antiquo Jacob unigeniti Filii figuram preferenti, placito imperioque tuo in suam patriam reverso, incolas. onines in promissorum sibi bonorum possessione restituisti Erga illos namque omnes solita tibi humanitate usus cunctas eorum iniquitates remisisti, iram placasti, a furoris tui impetu eos alienos fecisti. Converte nos itaque, Deus noster, et sacutarium mandatorum tuorum satagere nos concede; averte a nobis iram tuam, neque in æternun irascaris nobis, aut iram tuam in generationem et generationem extendas. Deus, tu conversus vivificabis nos, et plebs tua lætabitur in te. Ostende nobis misericordiam tuam: et pacem exsultationemque in te audiemus. Ita Domine, exaudi nos peccatores et inutiles servos tuos in hac hora, ut gloria et pas in terra nostra inhabitet. Tua enim ope et subsidio fret nos indigni, misericordiam pacemque, faciem nostram precessuras, speramus. Præter te alium ignoramus, nomen tunm invocamus, ne avertas nos in finem, sed suscitare, et exsurge in nostri peccatorum et humiliumi occursum: et ut malorum immemor, et pœnitentiam: agens super malitiis nostris, converte captivitatem nostram, et calamitatum nostrarum proceltam comprime. Dimitte nobis delicta nostra: ut in harum afflictionum relaxatione collaudemus te Patrem Domini Jesu Christi, cum unigenito Filio tuo, et cum sancto Spiritu: nunc et semper, et in secula, etc. δοξάσωμέν σε Πατέρα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Πνεύματι· νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶ Σοῦ δεόμεθα, καὶ σὲ παρακαλοῦμεν ἐκτενῶς τὸν Θεὸν καὶ Πατέρα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἵνα λέῳ ὄμματι ἐπιβλέψῃς ἐπὶ τὸν λαόν σου, καὶ ἐπὶ τὴν κληρονομίαν σου σπλαγχνισθεὶς ἐφ᾿ ἡμῶν καὶ τὴν ἡμετέραν γῆν ἐξερημωθεῖσαν διὰ τὰς ἀνμίας ἡμῶν, καὶ αἰχμάλωτον γεγονυίαν καὶ δούλην τοῖς πολεμίοις, ἐπευδοκήσῃς ἐπανελθεῖν εἰς τὴν προτέραν ἐλευθερίαν, καθάπερ ποτέ, καὶ τοῦ παλαιοῦ Ἰακὼβ ἐκείνου τοῦ φέροντος τύπον τοῦ μου νογενούς σου Υἱοῦ, καὶ Θεοῦ ἡμῶν εὐδοκίᾳ, καὶ θελήσει τῇ σῇ ὑποστρέψαντος τοὺς οἰκογενεῖς ἅπαν τας πρὸς τὰ ἐπηγγελμένα τῶν ὑποσχημένων σου ἀγαθῶν ἐπανήγαγες. Καὶ γὰρ ἐπ' ἐκείνων τῇ συν ήθει σου φιλανθρωπία χρώμενος, ἀφῆκας τὰς ἀνο μίας αὐτῶν, κατέπαυσας πᾶσαν τὴν ὀργήν σου ἀπέστρεψας ἀπὸ ὀργῆς θυμοῦ σου, ἐπέστρεψον τοί νυν καὶ ἡμᾶς ὁ Θεὸς, καὶ τῶν σωτηρίων σου ἐντοτῶν φροντίζειν ἀξίωσον, ἀπόστρεψον τὸν θυμὸν ἀφ' ἡμῶν, μὴ εἰς τοὺς αἰῶνας ὀργισθῇς ἡμῖν, ἢ δια τείνῃς τὴν ὀργήν σου, ἀπὸ γενιᾶς εἰς γενεάν. Ο Θεὸς σὺ ἐπιστρέψας ζώωσον ἡμᾶς, καὶ ὁ λαός σου εὐφρανθήσεται. Δεῖξον καὶ ἐν ἡμῖν τὸ ἔλεός σου, καὶ ἀκουσόμεθα εἰρήνην καὶ ἀγαλλίασιν ἐπὶ σέ. Ναι, Κύριε, ἐπάκουσον ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν καὶ ἀχρείων δούλων σου ἐν τῇ ὥρᾳ ταύτῃ, τοῦ κατα· σκηνώσαι δόξαν καὶ εἰρήνην ἐν τῇ γῇ ἡμῶν. Τῇ γὰρ σῇ συνάρσει καὶ βοηθείᾳ θαῤῥοῦντες ἡμεῖς οἱ ἀνάξιοι, ἐλπίζομεν ἔλεος καὶ ἀλήθειαν ἔμπροσθεν ἡμῶν προπορεύεσθαι. Εκτός σου γὰρ ἄλλον οὐκ εἴδαμεν, τὸ ὄνομά σου ονομάζομεν, καὶ μὴ ἀπο στραφῇς ἡμᾶς εἰς τέλος, ἀλλ' ἐξεγέρθητι, καὶ ἀνάστηθι εἰς τὴν βοήθειαν ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν καὶ ταπεινῶν, καὶ ὡς ἀμνησίκακος καὶ μετανοῶν ἐπὶ ταῖς κακίαις ἡμῶν ἐπίστρεψον τὴν αἰχμαλωσίαν ἡμῶν. Στῆσον τὴν καταιγίδα των συμφορῶν· ἄνες ἡμῖν τὰ παραπτώματα ἡμῶν, ὅπως τῇ ἀνέσει τῶν συμφορῶν, Ἰησοῦ Χριστοῦ, σὺν τῷ μονογενεῖ τοῦ Υἱῷ, καὶ τῷ ἁγίῳ σου νας τῶν αἰώνων.

Alir ejasilema oratio in imperatorem, et in ejus Εὐχῆ ἑτέρα εἰς βασιλέα. καὶ εἰς τὸν στρατίν exercitum. Domine Deus noster, qui solo sapientiæ tuæ verbo cuncta condidisti, et e nihilo ad esse illa adducta ineffabili tua virtute conjungis et componis: cuncta enim tibi facilia sunt, et tibi impossibile nihil est: proptereaque moinenta, tempora el annos in unum conferens et coordinans, visibiłem hunc mundum imperio tuo exornas: qui cœlum expandis, et velut tabernaculum illud sub Moyse coloribus distingnis; qui prius multitudinem illam, et numerosam in millia Judæorum gentem in ordine et concordia continuisti, et Moysem ipsumn dextera tua et brachio robusto populi ducem constituisti; una illis potestate tradita, et protectione fortique manu illis semper intactis, servatis: qui solem in diei lucem, et lunam in noctis potestatera posuisti, qui numerum astrorum in firmamento nexu solido condensasti, illisque ordine dispositis, terminoque eorum præfixo, ne ulla ratione nos fædant, sed ut cursu et motu ad nutum tuum impigre rotentur, perpetuum injunxisti motum, qui terram prius occultam et obscuram mox in lucem eductam propter hominum genus multiformi venustate depinxiști; qui virtute tua, te Abrahæ comitem, subactis eis cunctis hostibus, in itinere Εὐχὴ εἰς βασιλέα καὶ εἰς στρατόν. Orasionem non minus quam arma capessere, aciem educturi, et cum hostibus signa collaturi, Christiani principes consueverunt. Hoc pietatis exemplum, et Subjectionis erga Deum, cujus prosper belorum successus, munus e-t, cunctis Christiano uomine regibus insignitis, primus inter principes Christianos Constantinus reliquit, qui referente Eusebio Vitæ ejus lib. 1. cap. 4. Συνήθως ἐφ' ἑαυτῷ πρὸ τῆς μάχης σκηνοποιούμενος ταῖς πρὸς Θεὸν εὐχαῖς τὴν σχολὴν ἀνετίθει· De more suo ante initum prælium in tabernaculo separato (tentorio nimirum ad instar ecclesiae exstructo a sacerdotibus et díaconis custodito) tempus precibus ad Deum fundendis liberum addixit. Non enim oportere aiebat, hastis uti et rerum suarum spem in armis, aut corporum viribus ponere: sed universitatis Deum rerum omnium bonarum, et ipsius vilæ auctorem agnoscere, cui convenit expansis in cœlum manibus, et sublatis in altum mentis oculis, constitutas preces reddere. Κἀκεῖνον ταῖς εὐχαῖς νίκης δοτήρα, καὶ σωτήρα, φύλακά τε, καὶ βοηθὸν ἐπιδοῦν, οἱ illum victoria largitorem, et conservatorem, custodem nobis adjutoremque precibus imploremus. Καὶ τῆς εὐχῆς τοῖς στρατιωτικοῖς ἅπασι διδάσκαλος ἦν, αὐτό; Ρωμαίᾳ γλώττῃ τοὺς πάντας ὧδε λέγειν ἐγκελευσάμενος. Formulam vero precandi ipse omnibus militibus præcripsit, mandavitque ut Latina lingua ita omnes precurentur: Te so um Deum agnoscimus, te regem profitemur, te adjutorem invocamus, per te victorias consecuti sumus, per te hostes superamus, abs te et præsentem felicitatem consecutos fatemur, et futuram adepturos speramus: tui omnes supplices sumus, abs te petimus ut Constantinum imperatorem nostrum, una cum puis ejus liberis, diutissime nobis salvum et victorem conserves. Τοιαῦτα κατα τὴν τοῦ φωτὸς ἡμέραν πράττειν τα στρατιωτικά τάγματα, και τοιαῦτα ἐδίδασκεν ἐν ταῖς πρὸς Θεὸν εὐχαῖς ἀφιένας φωνας Ejusmodi fere sauciebat, a militibus iucuda die Dominica feri: talesque ab eis voces in divinis precibus adhiberi. Mis rudimenti eri Vrients αὐτοῦ, τοῦ αὐτοῦ Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ ἐν σοφίᾳ τὰ πάντα μόνα τῷ λόγῳ δημιουργήσα;, καὶ ἐξ οὐκ ὄντων εἰς τὸ εἶναι ταῦτα παραγαγών, καὶ εἰς ἓν συνάψας καὶ συναθροίσας τῇ ἀῤῥήτω του δυνάμει καὶ ἐνεργεία. Πάντα γὰρ δυνατά σοι· ἀδυνατεῖ δέ σο: οὐδέν. Καὶ διὰ τοῦτο καιροὺς καὶ χρόνους καὶ ἐνιαυτούς συν όψας καὶ συναρμόσας τῷ σῷ βουλήματι, καὶ κατακοσμήσας τοῦτον τὸν ὁρώμενον καὶ βλεπόμενον, ὁ τὸν οὐρανὸν ἐξαπλώτας, καὶ χρωματώσας καθά καὶ τὴν σκηνὴν ἐκείνην διὰ Μωσέως, καὶ τὸ πλῆς θος ἐκεῖνο και μυριάριθμον γένος τῶν Ἰουδαίω καταστεί ας ἐν τάξει καὶ ὁμονοίᾳ, καὶ τὸν Μω ή ἐπ' αὐτοῖς διὰ τῆς σῆς δεξιᾶς καὶ βραχίονος ίσχυ τοῦ δημαγωγόν καταστήσας. Καὶ μίαν ἀρχὴν αὐ τοῖς δούς, καὶ διατηρήσας αὐτοὺς ἀβλαβεῖς ἐν τῇ σῇ σκέπῃ καὶ κραται, χειρί, ὁ τὸν ἥλιον θέμενος εἰς φῶς τῆς ἡμέρας, καὶ τὴν σελήνην εἰς ἀρχές τῆς νυκτὸς, ὁ τὴν πληθὺν τῶν ἀστέρων ἐπὶ τοῦ στερεώματος καταπυκνώσας τῇ στεγανότητι, καὶ τὴν ἀεικίνητον δοὺς αὐτοῖς κίνησιν, καὶ ἐν τάξει θέμενος τούτους τῷ σῷ προστάγματι φυλάσσειν τὸν ἔρον αὐτῶν, ὡς μὴ καὶ σύνολον ἡμᾶς περίβλάψαι, ἀλλὰ τῷ δρόμῳ καὶ τῇ κινήσει τρέψειν άοκνος κατά τὰ σὺν βούλημα, ὁ τὴν γῆν ἀόρατον οὖσαν τῷ προ imperatores edocti, vix aut nunquam prætermissa oratione ad expeditionem profecti sunt; quam eorum pietatem celebrant Zonaras, Gregeras, lib. v. Nicetas lib. vi, et alii. ut eorum in hostes esset τελε σιουργὸς ὁρμὴ, Ecclesiasticis benedictionibus conse crata in hostes irruptio et omnium sacer impetus, juxta Gregoræ verba lib. 111. Et ad Constantini exemplum Mauricium imp. jam ab antiquo lib, v, cap. ult. descripsit Simocatta, ἐπὶ τὸ μέγα τῆς θρησκείας καταπαννυχιζόμενον τέμενος, καὶ λιτ. - ζόμενον ἅμα τῷ λαῷ εἰς τὴν πρὸ τοῦ ἄστεος τῆς Θεομήτορος οἰκίαν διημερεύοντα μυσταγωγούμενοι, καὶ τῆς θεανδρικῆς μεταλαγχάνοντα πανδαισίων· In amplo Christianæ religionis templo nocte integra preces fundentem, et die sequente toto ad Dei matris dem supplicationes cum populo peragentem cœlestisque convivii cibo sese pascentem, ut robustior in hostes irrueret. Byzantium idem reversus et læto nuntio accepto: Ἐπὶ τὸ τοῦ Θεοῦ μέγιστον ἀνὰ τὴν πόλιν ἐπαννύχιζε τέμενος, εἶτα μετὰ τοῦ λεῶ τὰς ἱκετηρίας εχας ποιησάμενος ἠξίου τὸ θεῖον ἐπισημότερα δοῦναι τὰ τρόπαια· In amplissimo urbis templo pervigilium egit, deinde ad supplicationem cum populo abiens, Deum precatur ut illustriora tropæa largiretur. Et quod de Constantino Leonis Philosophi filio, ad pugnam ituro scripsit Cedrenus de omni alio dictum putes. "Εξεισι Κωνσταντίνος ὁ βασιλεὺς ἐν τῷ του Ολύμπου βρει ταῖς τῶν ἐκεῖσε Πατέρων εὐχαῖς, καὶ μετ᾿ αὐτῶν κατὰ Σαρακηνών εκστρατεύσαι· Exit imperator Constantinus ad Olympun montem, ut Pairum qui ibi vivebant comprecatiombus armatus, contra Saracenos expeditionem susciperet. Quia vero, quod de Mauricio scriptum reliquit Simocatta: Το ξύλον τοῦ σταυροῦ τοῦ Χριστοῦ ἐς ύψο, ἐπὶ δόρατος Χρυσοῦ ἀπηχώρητο καὶ προηγεῖτο τοῦ τε βασιλέω, καὶ τῆς περιπόν δυνάμει». Lignum crucis Christi super hastili aureu sublime portatur, imperatoremque et circumfusum militem antecedit: orationem in hujuscemodi signo cano et acupiendo recitari solitam subnecti11.us.

PRECATIONES. Ᏼ Gedeonem in prælio animasti, qui regi et prophetæ David adversus vetera orem illum Goliath, robore viribusque collatis, victoriam etiam prabuisti: qui Hebræorum gentem amara servitute per Moysem famulum tuum in libertatem asseruis'i, et inexpuguata tua virtute validaque manu Pharaonem cum toto ejus exercitu in maris profundo demersisti, columna que lucis viæ duce præmonstrata, ne pedibus offenderet, Israelem eripuisti. Ipse nunc rex gloriæ saurele, de sancto habitaculo tuo, de throno gloriæ regni tui, lucidam splendidamque columnam του και σκοτεινὴν ἀνακαλύψας, καὶ εἰς κάλλος præbuisti, qui proliganlis et delendis adversaris αὐτὴν ἀναμορφώσας διὰ τὴν τῶν ἀνθρώπων φύσιν, ὁ τῷ ᾿Αβραὰμ ἐκείνῳ ποτὲ συνοδεύσας θεϊκή σου δυνάμει, καὶ τοὺς ἐχθροὺς αὐτοῦ παραδοὺς ὑποχειρίου; αὐτοῦ, ὁ τὸν Γεδεών ενισχύσας τοὺς ὑπεναντίους ταν λεθρία συντρίψας καὶ ἀφανίσας, ὁ τῷ βασιλεῖ καὶ προφήτη Δαβὶδ τὸ κράτος δοὺς κατὰ τοῦ παρ λαμναίου εκείνου Τολιάθ, καὶ εἰς τέλος αὐτὴν ἀφα νίσας, ὁ διὰ τοῦ θεράποντός του Μωσέως τὸ γένος τῶν Εβραίων ἐλευθερώσας τῆς πικρᾶς δουλείας, καὶ τὸν Φαραὼ τῇ ἀμάχῳ σου δυνάμει καὶ κρατα ᾷ σου χειρὶ πανστρατί καταποντίσας, καὶ παραπέμψας αὐτὸν τῷ βυθῷ τῆς θαλάσσης καὶ τὴν στύλον τοῦ φωτὸς ὁδηγὸν αὐτοῖς ἐπιδείξας, ἵνα μὴ προςκόπτωσιν οἱ πόδες αὐτῶν· αὐτὸς καὶ νῦν, ἅγιε Βα σιλεῦ τῆς δόξης, ἐξαπόστειλον ἐξ ἁγίου κατοικητηρίου σου ἀπὸ θρόνου δόξης τῆς βασιλείας σου στυ λον φωτοειδῆ καὶ ὑπέρλαμπρον, εἰς ὁδηγίαν κατ' ἐχθρῶν ὁρωμένων καὶ ἀοράτων νίκην, τοῦ κρατί στου καὶ ἁγίου μου αυτοκράτορος, καὶ ἐνίσχυσον αὐτὸν τῇ δεξιᾷ σου χειρί, καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ που ρευομένους πιστούς δούλους σου καὶ οἰκέτας, καὶ παράσχου αὐτῷ εἰρηνικὸν καὶ ἀτάραχον τὸ βασίλειον καὶ πάτης στάσεως καὶ ἐμφυλίου πολέμου ἀνώτε ρον. Ναί, Κύριε ὁ Θεὸς τοῦ ἐλέους, ἐπάκουσόν μο τοῦ ταπεινοῦ καὶ ἀναξίου δούλου σου, ἐν τῇ ὥρᾳ ταύτῃ, καὶ κραταίωσον μὲν αὐτὸν τῇ ἀμάχῳ σου καὶ ηττήτῳ δυνάμει, τὰ δὲ τούτου στρατεύματα ενίσχυσον πανταχοῦ, καὶ διάλυσον τὰς ἐχθρὸς ἐπαναστά σεις τῶν ἐπανισταμένων τῷ κράτει αὐτοῦ. Σύναψον αὐτοὺς ἐν ὁμονοίᾳ καὶ ὑποταγῇ δικαίᾳ, καὶ εἰρήνην βαθεῖαν καὶ ἀστασίαστον ἔν τε γῇ καὶ θαλάσσῃ αὐτῷ βράβευσον, καὶ πάντα πρὸς τὸ συμφέρον ἐπιχορήγησον· ῖνα τὰς ἐπεγειρομένας μάχας καὶ θορύβους ἀποσεισάμενοι, ἐν ἑνὶ στόματι καὶ μιᾷ καρδίᾳ δοξάσωμέν σε τὸν τῶν θαυμασίων Θεόν. Σὺ γὰρ εἶ ὁ βασιλεὺς τῆς εἰρήνης και σωτὴρ τῶν ψυχῶν ἡμῶν, καὶ σοὶ τὴν δόξαν αναπέμπομεν, τῷ Πατρ., καὶ τῷ Υἱῷ, καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Εὐχὴ ἑτέρα τοῦ αὐτοῦ εἰς τὴν ὕψωσιν τοῦ τε μίου καὶ ζωοποιοῦ σταυροῦ in ducem et victoriam adversus hostes visibiles et invisibiles potentis et sancti mei imperatoris mitte: et dextra tua manu illum, fidelesque tuos servos et famulos cum eo progressos, corrobora;` pacificumque et a tumultu securum omnique seditione et civili bello, regnum superius coufer. Fiat, Domine Deus misericordiæ, me humilem et indignum famulum tuum in hora hac exaudi: auimum i!li inexpugnatæ et invictæ virtutis præbe, cunétasque ejus acies confirma, et aversarios insultus εjus potentiae obsistentes dissolve. In concordia et æqua subjectione cunctos ei subditos compone, profundaque et omni motu aliena pace in terra et in mari illi concessa, cuncta ad utilitatem conferentia subministra: ut præliis et tumultibus depulsis, auo ore et uno corde te mirabilium patratorem Deum glorificemus. Tu enim es Rex pac's, et Salvator animarum nostrarum, et tibi gloriam referimus Patri, et Filio, et sancto Spiritui: nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. Altera ejusdem oratio in pretiosæ et virificæ crucis elevationem. Domine Deus noster, qui Filium tuum unigenitum cuncta pro generis nostri salute perpeti paratum in mundum mittere, crucemque et mortem subire voluisti, ut nos amara mortis tyrannide eriperet, cunctosque ad se per pretiosa et vivillica Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ τὸν μονογενή σου Υἱὸν ἐξε αποστείλαι καταδεξάμενος καταδεξάμενον πάντα παρ θεῖν διὰ τὴν τοῦ γένους ἡμῶν σωτηρίαν, καὶ σταυ ρὸν καὶ θάνατον ὑπομεῖναι ἐποίησας, ἵνα τῆς τοῦ θανάτου πικρᾶς ἡμᾶς τυραννίδος ἐλευθερώσῃ, ὑψώσῃ δὲ πάντας εἰς ἑαυτὸν διὰ τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ ῃ crucis, insuperate et invicte armaturæ adoratioσταυροῦ προσκυνήσεως, τοῦ ἀμάχου όπλου καὶ ἀηττήτου· σοῦ δεόμεθα καὶ σὲ παρακαλοῦμεν τὸν Πατέρα τοῦ ἐνυποστάτου, καὶ συναϊδίου καὶ συνδεδοξαΕἰς ύψωσιν τοῦ, etc. Huic orationi faciendæ causa dedit imperii Græci decidens in dies gloria, et imperatorum in venerandam crucem devotio summa, et concepta de illa in bellorum periculis fiducia, qua plurimæ cœlitus illis concessæ Tuere v ctoriæ. Apparente namque illa sublimi in aere, postquam ejus signo labarum Romanum Constantinus insignivit, et de Licinio tyranno triumphum egit, illud in veneratione babitum in bellis semper prætulerunt imperatores Romani. Hine Gelebres illæ victoria crucis auxilio comparate, hine ei cum imagine Virginis Nicopœæ curru regio vecte, triumphales honores delati, hinc ei tropæa, et laudes epiniciæ decantata: hine tandem PATROL. GR. CXLVII. nem alliceret: te rogamus et precamur Patrem subsistentis in te coeterni et glorificandi tecum Verbi, ut per hujusmodi vivificam crucem Christiainter alia tria sacra flammula, medius ei digniorque locus in exercit deputatus: de quo Codinus, De off. curice Constant. "Αλλο Φλάμουλόν ἐστι σταυ ρος ἔχων εἰκόνα; τῶν ἁγίων τεσσάρων μεγάλων μαρτύρων Δημητρίου, Προκοπίου, καὶ τῶν Θεοδώρων. Aliud Flamulum crut est, habcns imagines (in quatuor extremis brachiis) qua uor sanctorum magnorum martyrum, Demetrii, Procopii, et utrius que Theodori: στρατηλάτου videlicet ει τύφωνος. Εduo vero exercitu cum imperator hostes aggressurus procederet, in altum oratione præmissa erigebatur, et in conflictu pontifici, vet præcellenti Eclesiæ ministro committebatur gestandum.

NICEPHOR: CALLISTI β' σταυροῦ εἰς μίαν συνάψης ὁμόνοια» τὸ τῶν Χριστια νῶν γένος, δωρούμενος τοῖς εὐσεβέσι καὶ φιλοχρί στοις βασιλεῦσι τρόπαια καὶ νίκας, οὐ μόνον κατὰ τῶν ἀοράτων ἐχθρῶν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τῶν ὁρωμένων καὶ ἀντικαθισταμένων τῷ κράτει της βασιλείας αὐτ τῶν. Δι' αὐτοῦ γὰρ ὁ ᾅδης ἐσκύλευται, πύλαι του παραδείσου ἠνοίχθησαν, ἡ πρὸς οὐρανοὺς ἄνοδος ἡμῶν γέγονε. Δι' αὐτοῦ τῆς δεξιᾶς του Υψίστου πα ραστάσεως τυχεῖν ἐλπίζομεν. Δι' αὐτοῦ ὁ αἰθὴρ ἡγια σθη, ἡ κτίσις ἀνεκαινίσθη, τὰ οὐράνια πάντα και ἐπίγεια εἰς μίαν συνήφθησαν Ἐκκλησίαν. Δι' αὐτοῦ βασιλεῖς βασιλεύουσι, δι' αὐτοῦ μαρτύρων χωρίς, ἀρχιερέων ὁμήγυρις, μοναζόντων δόξα, ἱερέων εὐα πρέπεια, γυναικῶν σεμνότης, καὶ πάνθ᾽ ὅσα τοιαῦτα δι' αὐτοῦ κατορθοῦνται, καὶ τῆς αὐτοῦ προσκυνήσεως. Ναί, Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ Πατὴρ τῶν οἰκτιρ μῶν, ἡ τοῦ ἐλέους πηγή, καὶ τῆς φιλανθρωπίες ἀνεξιχνίαστος ἄβυσσος, ἐπάκουσόν μου τοῦ ἁμαρτω ληῦ καὶ ἀναξίου δούλου σου ἐν τῇ ὥρᾳ ταύτῃ, καὶ στῆσον ἐπεκτεινομένην ἤδη βάδιον τῶν ἁμαρτωλῶν κατὰ τοῦ κλήρου τῶν δικαίων, καὶ τῆς μερίδος τῆς ἐπιθυμητῆς κληρονομίας σου, καὶ μὴ παραδῴης ἡμᾶς εἰς τέλος διὰ τὸ ὄνομά σου τὸ ἅγιον· άλλα δώρησαι τῷ φιλοχρίστῳ βασιλεῖ ἡμῶν ἄνεσιν τῶν κατεχόντων αὐτὸν ἀνιαρῶν, καὶ ἀπαλλαγὴν τῶν ἐπεχουσῶν συμφορῶν, καὶ θορύβων, καὶ στάσεων Ενίσχυσον αὐτοῦ τὸν βραχίονα, κράτυνον τῆς γῆς αὐτοῦ τὰ σχοινίσματα, καὶ τοὺς ἐπανισταμένους αὐτῷ ὑπέταξαν ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ. Αγγελικάς n:um gentem in unum concilies consensum; σμένου Λόγου, ὡς ἂν διὰ τοῦ τοιούτου ζιωπο:ο piisque et Christum amantibus imperatoribus non a tversus invisibiles modo, sed et visibiles eorumque potestati oppositos hostes, tropaa victoriasque impertiaris. Per crucem siquidem direptus est infernus, portæ paradisi sunt reseratæ, ad cœlum via facta est libera, et altissimi ad dexteram consessum consequi exspectamus. Per eam sanctus factus est acr, renovata est creatura, coelestia cuneta et terrestria in unam compacta sunt Ecclesiam. Per eam reges imperant, per eam mar'yrum chorus, pontificum caterva, monachorum gloria, sacerdotum decor, mulierum honestas, cuncta denique per eam ejusque vencrationem diriguntur. Ita Donine Deus noster, misericordiarum Piter, pietat's fous, clementi abyssus investiganda, exaudi me peccatorem et indignum servum tuum in hæc bora, virgamque peccatorum adversus justorum sortem, et desideratæ hæreditatis partem, extensam comprime: et ne tra las nos in finem propter nomen tuum sanctum: sed amenti Christum imperatori nostro calamitatum eum detimentium relaxationem, et angustiarum, tumultuum et seditionum in eum ingruentium liberationem concede: brachium ejus corrobora, regnum ejus confirmo, fines imperii expande, et sub ejus pedibus insurgentes in eum substerne. Angèlicis castris circumvalla illum, profundam securamque pacem illi concede, nt et nos præliis tumultibusque cunctis excussis, quietam et tranquillam vitam agamus, in omni pietate et honestate, uno corde et ore uno laud- παρεμβολαῖς αὐτὸν περιφρούρησον, χάρισον αὐτῷ antes et celebrantes te solum verum Deum nostrum; virtute pretiosæ et vivificæ crucis, intercessionibus super omnes benedictæ Deiparæ et omnium sanctorum. Amen. τὴν βαθεῖαν καὶ ἀναφαίρετον εἰρήνην· ἵνα καὶ ἡμεῖς τὰς ἐπιγινομένας μάχας καὶ θορύβους ἀποσεισάμε νοι, ἤρεμον καὶ ἥσυχον βίον διάγωμεν ἐν πάσῃ εὐλα 6είᾳ καὶ σεμνότητι, ἐν ἑνὶ στόματι καὶ μιᾷ καρδίᾳ δοξάζοντες καὶ εὐλογοῦντες σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεὸν ἡμῶν· δυνάμει τοῦ τιμίου καὶ ζωοποιοῦ σταυ ροῦ, πρεσβείαις τῆς ὑπερευλογημένης Θεοτόκου καὶ πάντων τῶν ἁγίων. Αμήν. Alia ejusdem oratio in sacri templi dedicatione. Domine Deus noster, qui creaturam oinnem solo verbo conditam ad esse perduxisti, inenarrata vero ratione varie illam exornasti; qui expansum super cam Spirituền tuum contraxisti, et solare lumen in ejus initiationem super eam effudisti; qui famulo tuo Moysi, ut præcipuam laudem aliquam opificio que excellentissimo adjungeret inspirasti, ‘ita ut diceret vidisse te lucem, quod esset bona, eamque diem v.casse: quam etiam nos contemplati, ludissimumque hune solem cunctam creaturam diebus singulis initiautem, te tunc diei veri solemn, Jucemque occasum nescientem celebramus, qui per Filium tuum naturam nostram consecrari sancto ¿uo iuo Spiritu voluisti, ita ut ejus domo plusquam sol ipse, josti effulgeant: te rogamus, et te precamur Patrem Verbi, et Dominum Deum nostrum, at postquam ineffabili tua humanitate et immensa misericordia, creatura cuncta initial:onem suscepit, et vetus lex in novi Testamenti Εὐχὴ ἑτέρα τοῦ αὐτοῦ εἰς τὰ ἐγκαίνια τοῦ θείου ναού, Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ τὴν κτίσιν μόνῳ τῷ λόγῳ δημιουργήσας, καὶ εἰς τὸ εἶναι παραγαγών, ἀῤῥής τοῖς δὲ λόγοις ποικίλως ταύτην διαμορφώσας, ὁ τὸ ἐπιφερόμενον ἐπ' αὐτῇ σὸν Πνεῦμα συστείλας, καὶ τὸ ἡλιακὸν τοῦτο φῶς ἐπ' αὐτὸν ἐκχέας, εἰς τοῦτον τὸν ἐγκαινισμόν, ὁ τῷ θεράποντέ σου Μωτεῖ ἐμ πνεύσας ἔπαινόν τινα ἐξαίρετον προσθείναι τῇ ἀρίσ στη που δημιουργίᾳ, καὶ εἰπεῖν· ἰδεῖν σε τὸ φῶ; ὅτι καλὸν, καὶ ἡμέραν τοῦτο καλέσαι· ὅπερ δὴ καὶ ἡμεῖς ὁρῶντες, καὶ τὸν φανότατον τοῦτον ἥλιον ἐγκαινίζοντα καθ' εκάστην τὴν κτίσιν, σὲ τὸν τῆς ὄντως ἡμέρας δοξάζομεν ήλιον, καὶ τὸ φῶς σου τὸ ἀνέσπερον. Ὁ διὰ τοῦ Υἱοῦ σον ἡμῖν ἐντειλάμενος ἐγκαινισθῆναι τὴν ἡμετέραν φύσιν τῷ ἁγίῳ σου Πνεύματι, ὥστε καὶ διὰ τῆς δωρεάς ταύτης τοὺς δικαίους ἐκλάμψειν κατὰ τὸν ἥλιον, σοῦ δεόμεθα, καὶ σὲ παρακαλοῦμεν, τὸν Πατέρα τοῦ Λόγου, τὴν Κύριον καὶ Θεὸν ἡμῶν, ἐπειδὴ τῇ ἀφάτῳ σου φιλαν 0 ωπίς, καὶ τῷ ἀμετρήτῳ σου ἐλέει, ἡ κτίσι; τὸν

PRECATIONES. εγκαινισμὸν ἐδέξατο καὶ ὁ παλαις νόμος εἰς τύπου figuram, tua divina apparitione in monte Si.. τῆς νέας Διαθήκης ἐν τῇ παρὰ τῷ Σ να βρει σῇ θεο et in mirando illo rubo, et in testimonii tπτείᾳ. καὶ ἐν τῇ βάτῳ ἐκείνῃ τῇ θαυμαστῇ, καὶ ἐν bernaculo, et in speciosissimo Salomonis templo τῇ τοῦ μαρτυρίου σκηνῇ, καὶ ἐν τῷ τοῦ Σολομῶντας consecrata est; ita nos peccatores et indignos faἐκείνου περικαλλεστάτω ναῷ, λέῳ ὄμματι ἐπίβλε nulos tuos domum hanc velut cœlum protenψον ἐφ' ἡμᾶς τοὺς ἁμαρτωλοὺς καὶ ἀναξίους δού sain, terræ decus, et ineffabilis tuæ gloriæ altare λους σου, τοὺς κατοικοῦντας τοῦτον τὸν οἶκον τὸν verum incolentes oculo propitio respicias: et sanοὐρανομήκη, τὸ τῆς οἰκουμένης καύχημα, τὸ θυσια ctissimo tuo Spiritu super nos et super bærediστήριον τὸ ἀληθινὸν τῆς σῆς ἀρρήτου δόξης, καὶ και tatem tuam juxta divinum David demisso, innova τάπεμψον τὸ πανάγιόν σου Πνεῦμα ἐφ' ἡμᾶς καὶ ἐπὶ in cordibus nostris rectum spiritum, et spiritu την κληρονομίαν σου, καὶ κατὰ τὸν θεῖον Δαβίδ, principali nos confirma. Et imperatoribus quidem ἐγκαίνισον ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν πνεῦμα εὐθὲς, καὶ nostris tropæa victoriasque adversus visibiles atque πνεύματι ηγεμονικῷ στήριξον ἡμᾶς. Καὶ ταῖς μὲν invisibiles hostes concede, nobis autem summo βασιλεῦσι ἡμῶν τρόπαια καὶ νίκας κατὰ τῶν ὁρατῶν divini amoris studio fabricam hanc ejusque conseκαὶ ἀοράτων ἐχθρῶν δώρησαι· ἡμῖν δὲ, ὁμόνοιαν καὶ crationem celebrantibus, concordiam et pacem, et εἰρήνην, τοῖς δὲ τὴν οἰκοδομὴν ταύτην καὶ τὸν τοῦ delictorum indulgentiam prabe: saluti postulata ναοῦ ἐγκαινισμὸν ἔρωτι θείῳ ποιησαμένοις διὰ σπου conducentia præbe, ad mandatorum tuorum exscδῆς, ἄφεσιν τῶν πλημμελημάτων παράσχου· δώρη cutionem cunctos excita, doni sancti tui Spiritus σαι αὐτοῖς τὰ πρὸς σωτηρίαν αἰτήματα, ἔγειρον αὐ initiationem largire, ut incondemnate te Deum τοὺς εἰς τὴν ἐργασίαν τῶν ἐντολῶν σου, χάρισαι verum, et quem misisti Jesum Christum colunt; αὐτοῖς τὴν ἐγκαινισμὸν τῆς δωρεᾶ; τοῦ ἁγίου σου precibus Deiparæ et omnium sanctorum. Amen. Πνεύματος· ἵνα ἀκατακρίτως προσκυνῶς! σε τὸν μόνον ἀληθινὸν Θεὸν, καὶ ὃν ἀπέστειλας Ἰησοῦν Χριστόν· πρεσβείαις τῆς Θεοτόκου, καὶ πάντων ἁγίων σου. Αμήν. Alia ejusdem oratio in templi dedicatione. Verbum æternum, Fili unigenite Dei, Deus vere, creaturæ cunctar sensibilis et intellectualis opifex, qui mundi fabricam sapientissime exornasti,'qui humidam fusamque aquarum naturam super tellu Εὐχὴ ἑτέρα τοῦ αὐτοῦ εἰς ἐγκαίνια ναού. Προαιώνιε Λόγε, καὶ Υἱὲ μονογενὲς τοῦ Θεοῦ, θεὲ ἀληθινέ, δημιουργέ πάσης κτίσεως αἰσθητῆς τε καὶ νοητῆς, ὁ ταύτην τὴν κτίσιν παντίφως καθωραΐσας, ὁ τὴν ἐπάνω τῆς γῆς ὑγρὰν καὶ διαλελυμένην τῶν c ὑδάτων φύσιν εἰς μίαν συναγωγὴν καὶ συνάθροισιν ἀγαγὼν, καὶ τῷ θείῳ σου Πνεύματι τῷ ἐπάνω του ὕδατος ἐπιφερομένῳ τὴν γῆν πᾶσαν κατακοσμήσας, καὶ τὸν κόσμον ἅπαντα ἐγκαινίσας, ὁ τὴν σκηνὴν τοῦ μαρτυρίου ἐκείνην τεχνικῶς κατασκευάσας διὰ Μωσέως, καὶ Πνεύματί σου ἁγίῳ ἐγκαινίσας αὐτὴν, ὁ τῷ σοφῷ Σολομῶντι προστάξας οικοδομήσαι οίκον ἅγιον καὶ περιφανῆ τῆς σῆς ἀφράστου καὶ ἀνεκδιηγήτου δόξης, καὶ τοῦτον ἐγκαινίτα; τῷ Πνεύματί σου τῷ ἁγίῳ, καὶ τῆς ἐπικαλυψάσης αὐτὸν τότε δόξης, καὶ χάριτος τοῦ ἁγίου σου Πνεύματος, πάντας τοὺς τῆς γερουσίας ἐκείνης τῶν Ἰουδαίων θεατάς γενέσθαι παρασκευάσα;· σοῦ δεόμεθα καὶ παρακαλοῦμεν, άναρχο Λόγε, καὶ Υἱὲ τοῦ ἀνάρχου Πατρός, ἵνα καὶ ἡμῖν ἐν τῇ ὥρᾳ ταύτῃ καταπέμψῃς τὴν χάριν τοῦ παναγίου σου Πνεύματος, καὶ τὸν νῦν ἐγερθέντα ναὸν εἰς τὴν δοξολογίαν καὶ ἔπαινον στηρίξῃς καὶ ἐνδυναμώσῃς φυλάττων αὐτὸν ἕως τῆς τῶν αἰώνων συντελείας, καὶ τῷ Πνεύματί σου τῷ ἁγίῳ τοῦτον ἐγκαινίσῃς, ὡς ἂν ἐν αὐτῷ τὰς ἀναιμάκτους θυσία; προσφέροντές σοι, μέτοχοι γενώμεθα τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἐγκαινισθέντος ἐν τοῖς ἐγκάτοι; ἡμῶν, καὶ τὸ τῆς διανοίας ἡμῶν ἡγεμονικόν στηρίζοντος, καὶ παρέχοντος μυστικῶς τὰς νοεράς θυσίας διὰ τῆς καθάρσεως τοῦ νους, προσφέρειν σε τῷ Δε σπότῃ Θεῷ εἰς δόξαν καὶ τιμὴν τοῦ ἀνάρχου καὶ ἀθα νάτου Πατρός του, καὶ σοῦ, τοῦ μονογενούς Υἱοῦ αὐτοῦ, καὶ τοῦ παναγίου, καὶ ἀγαθοῦ καὶ ζωοποιοῦ Πνεύματος· νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. rem expansam in acervum e: quasi cumulum unum adduxisti, et divino tuo Spiritu super aquas delato terram omnem decorasti, unaque totum mundum consecrasti, qui etiam testimonii taber naculum arte summa a Moyse elaboratum initiasti, qui Salomoni et domum sanctam et magnificam ineffabilis et inenarratæ gloriæ tuæ construeret præcepisti, eamque denuo Spiritu tuo sancto gloriaque illam totam obtegente, et sancti Spiritus gratia (Judæorum senatu circumspectante) dedicari mandasti: te rogamus et precamur, Verbum causar expers et æternum Patris principium nescientis Fili, ut nobis etiam in hac hora sancti Spiritus gratia missa, constructum in laudem et gloriam tuam templum stabilias et conβrmes, illudque ad mundi usque consuminationem conservandum sancto tuo Spiritu consecratum esse jubeas: ut incruentas. in eo hostias tibi offerentes, Spiritus sancti in prææcordiis nostris innovandi, et mentis nostræ principem partem confirmaturi, et spiritales hostias per mentis elevationem tibi Deo Domino, in gloriam et honorem principii expertis et immortalis tui Patris, tuique, unigeniti ejus filii, et sanctissimi, et boni et vivifici Spiritus, offerre largientis, participes esse possimus, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Ainen.

*391 ΨΥΧΗ ΕΞΟΜΟΛΟΓΗΣΕΩΣ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΠΟΙΗΤΗΝ ΚΑΙ ΠΛΑΣΤΗΝ ΗΜΩΝ ΘΕΩΝ Περιέχουσα πάντα τὰ ἀνθρώπινα πάθη καὶ ἐκφαυλίζουσα. XANTHOPULI PRECATIO CONFESSORIA AD CREATOREM AC PLASMATOREM NOSTRUM In qua notantur pravi omnes humani affectus (Opp. Theod. Prodromi, Basil. 1545, 8°.) Ἐξομολογοῦμαι σοι, Πάτερ, Κύριε, ποιητὰ οὐρα- Α' διάγων. Καὶ τόσον ἠνέσχετο σου τὸ υπεράγαθον νυῦ καὶ γῆς, εὐσπλαγχνε μακρόθυμε, φιλάνθρωπε, ὑπεράγαθε, ἀνεξίκακε, πολυέλες, φιλάγαθε, εὐσυμπάθητε, οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων Θεὲ, σὺ οἶδας, σὺ γινώσκεις τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν, καὶ μᾶλλον ἐμοῦ τοῦ ἁμαρτωλοῦ, καὶ ἀναξίου οὐρανοῦ καὶ γῆς, ὅτι εἰμὶ ὅλος ρύπος καὶ μίασμα, παραβαίνων καθ᾿ ἡμέραν καὶ ὥραν τὰς ἁγίας σου ἐντολὰς καὶ τὰ θετά σου παραγγέλματα, καὶ πρὸ τοῦ ἀδεκάστου καὶ φοθεροῦ σου βήματος τὸ συνειδός με ἐλέγχει, ὅτι οὐκ ἔστιν ἁμαρτία, ἣν οὐκ ἐποίησα, ἐν λόγῳ, ἐν πράξει, ἐν διανοίας μελέτῃ, ἐν περιέργῳ τῇ θεωρία, διὰ πάντων μου τῶν αἰσθήσεων, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν τὴν ὅλον μου βίον κατεδαπάνησα, αἰσχρῶς καὶ ἀσώτως Coram te animum revelo meum, Pater Domine, creator carli et terræ, misericors, magnanime, homi mum amice,optime, patientissime, nuisericordia anctor, tu cognitam habes debilitatem nostrain, magis autem meam peccatoris, qui indignus sum cœlo et terra; qui homo nequam omnibus diebus atque hois mandata tua transgredior cœlestia. Ecce, coram hibunali tno horrendo conscientia me mea accusat, quod non est peccatum quod non commisi, verbo, actu, cogitationibus, consiliis, per omnes sensus; ut uno verbo dicam, totam vitam quam turpiter et sceΈλεος, ὅτι οὐδεμίαν ώραν εἰμὶ ἱκανὸς ἰδεῖν τὸ φῶς σου, καὶ τῶν ποιημάτων σου ἀπολαῦσαι τῶν σοφῶς δημιουργηθέντων δι' ἐμὲ τὸν ἀνάξιον, ὅθεν παρεπίκρανα καὶ παρώργισα το πανάγιον καὶ σωτήριον ὄνομά σου. Τί γάρ ἐστι τῶν ἐν τῷ βίῳ δεινῶν, ὁ διὰ πάντων οὐκ ἔπραξα τῶν μελῶν; Αλλ' ἐπεὶ ἄπειρόν σου τὸ ἔλεος, καὶ ἀνεξιχνίαστός σου ἡ ἀγαθό της, καὶ ἡ διὰ τὴν ἁμαρτωλὸν ἐμὲ ἀνχὴ καὶ μα προθυμία σου, καὶ ἠνέσχου μου ἄχρι καὶ σήμερον, μὴ εἰς τέλος εγκαταλίπης με. Σὺ γὰρ εἶ ὁ θέλων πάντας ἀνθρώπους σωθῆναι, καὶ εἰς ἐπίγνωσιν τῶν πεπραγμένων ἐλθεῖν, δι᾽ οἷς καὶ ὁ μονογενής σου γῆς, ὁ Κύριος ἡμῶν καὶ Θεός, δι᾿ ἄφατον ἔλεος leste transegi, et sine summa tua indulgentia par non essem rebus contemplaudis quas in sapientia tua creasti ad meam peccatoris indigni utilitatem, qui nomen tuum salutare ac sanctum sæpe sæpius offendi. Quod crimen, ut humane loquar, ego uno aliove miembro non patravi? Sed tu, pro infinita tua misericordia et bonitate inexhausta, mihi ad brunc usque diem indulsisti, nec ad finem usque dereliquisti. Tu enim omnes homines salvari et ad tui cognitionem vis pervenire; quare etiam unigenitus tuus Filius ac Dominus noster et Deus, qui pro Nemo crediderit Nicephorum. in hac Confessione deprecatoria, sua peccata personalia enumerare. Vix enim feri potest,ut mortalis uous tot scelera, tot crimina, tot nelana facinora uaquam committat. Voluit nempe auctor, ut ex titulo patet, omnia fere vilta et scelera quibus bumana vita,universim accepta, aliquando inquinari potest, recensere. Hac itaque precatio non ita intelligenda est acsi Nicephorus, vel quispiam alius his horrendis peccatis omnibus aliquando fuisset obnoxius, sed ita ut auctor exponere voluerit peccata omnia quibus peccatores etiam maximi rei esse possunt. Habetur videlicet, in hic Confessione deprecatoria, veluti Examen generale consc´entiæ humanæ, ut aiunt, in forma actus contritionis, ac sincera detestationis commissorum peccatorum institutum Hæc in gratiam auctoris observanda esse putavimus. Textum ex edit Basil, expressimus quæ inter mendosiores mendosisima est. Pro posse tamen nostro sanare conati sumus. J-B. M..

PRECATIO CONFESSORIA. εὐδοκίας σου κλίνας τοὺς οὐρανούς καταβέβηκε, καὶ ἡ γογγύσαντας ἐν ἐρήμῳ καὶ παραβεβηκότας τὸν γυναικὸς ὑπέου νηδύν, καὶ βάπισμα κατεδέξατο, καὶ σταυρὸν ἤνεγκε, καὶ ταφὴν ἡνέσχετο, Ἐγὼ γοῦν ὑπὲρ ἅπαντας ἥμαρτον, καὶ πάντας ὑπερέβην ἐν ἀνομίαις. Δι᾿ ἐμὲ γοῦν τὸ πλέον γεγένηται, ὅθεν καὶ ἐν ἐμοί γε γενέσθω σου τὸ ἔλεος θαυμαστόν. Ὑπὲρ γὰρ ἁμαρτωλῶν ἡ εὐδοκία καὶ εἰκονομία σου, καὶ ἡ ἄῤῥητος αὐτοῦ συγκατάβασις. Σὺ οἶδας, σὺ γινώσκεις τα κρύφια τῆς καρδίας μου. Μή τοίνυν στήσῃς κατὰ πρόσωπόν μου τὰς ἁμαρτίας μου, ἃς ἔπραξα ἐν λόγῳ, ἐν ἔργῳ, ἐν διανοίᾳ, ἐνθυ μήσει, ἐν νυκτί, ἐν ἡμέρᾳ, ἑκουσίως, ἀκουσίως, ἐμφανῶς, ἀφανῶς, ἐκ συναρπαγῆς, ἐκ μελέτης, ἐκ συνηθείας μακρᾶς καὶ προσκαίρου, ἐν πάσῃ ἡμέρᾳ τε καὶ ὥρᾳ καὶ στιγμῇ καὶ ῥοπῇ, καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, πάσῃ κινήσει καὶ διαθέσει μου σωματική τε καὶ νοερά. Οίδας, οἶδας, Κύριε, ὅτι οὐκ ἔστιν ἐπὶ τῆς γῆς ὡς ἐγὼ ἄλλος ἐν ἁμαρτίαις, καὶ ἀσωτίαις, καὶ αἰσχρουργίαις, καὶ οὐκ ἔστιν ἕτερόν τινα εὑρεῖν κατὰ τὰ ἐμὰ ἔργα πολιτευσάμενον, ἀφ᾽ οὗ τόδε τὸ πᾶν παρήγαγες, καὶ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος συνέστησας τῷ σῷ τῆς ἐξουσίας θελήματα. Γέγινα παρόμοιος τῷ ἀρχεκάκῳ Σατὰν ὑπὲρ τοὺς προπάτοράς μου, παρέβην τας ἀθανάτους καὶ ἁγίας σου ἐντολὰς, καὶ τῆς τρυφῆς ἐμαυτὸν ἐξέωσα. Αδελφοκτόνος εγενό μὴν ὑπὲρ τὸν Κάϊν, τὴν ψυχήν μου θανατώσας διὰ τοῦ σώματος, ὑπερήλασα τὸν Λάμεχ, τὸν νοῦν τε καὶ ἐμαυτοῦ τὰς αἰσθήσεις ἀποκτείνα; διὰ τῶν αἰσχρῶν ἡδονῶν, ὑπὲρ τοὺς ἐν τῷ κατακλυσμῷ παρ ηνόμησα. Οὐδὲν πρὸς τὴν ὑπερβολὴν τῶν κακῶν μου οι Σοδομίται, Αἰγύπτιος ἐγενόμην καὶ σκληροκάρδιος πρὸς τοὺς λόγους σου Φαραώ, ὑπὲρ του; ineffabili sua misericordia de cœlo descendit, Virginis uterum intravit, dein alapia casus crucifixionem ac sepulturam subiit. Ego plura quam quivis alius peccata commisi, ac leges tuas transgressus suin; a me peccata cumulata sunt; in me igitur miram tuam manifesta misericordiam. Peccatoribus enim benevolentiam, gratiam et liberalitatem tuam reservas. Tu cordis mei abyssos novisti. Quare e facie mea amove peccata quæ commisi verbo, re, cogitatione, voluntate, noctu, diu, volens, nolens, raptim, melitatione, ex veteri aut temporanea consuetudine, singulis diebus, omni temporis momento, ut uno verbo dicam, sensuum externorum aut internorum adjutorio, perfeci. Probe nosti, Domine, quod homo æque peccaminosus atque ego non est in terris, non invenies qui libidinum et fugitiorum spurcilia ut ego contaminatus sit, ex quo universum e nihilo ad esse jussu tuo evocasti. Similis factus sum sceleratissimo Satanæ magis quam majores mei: immortalia tua et sancta mandata transgressus sum. Fratricida super Cain evasi, quod animam per corpus orcidi; Lamech superavi, quod mentem et animum voluptatum diluvio immersi; plus quam interempti illi miseri peccavi. Turpiora quam ego non fecerunt ipsi Sodomitæ; Egyptius factus sum νόμον σου ὑπὲρ τοὺς Νινευΐτας Ανόμησα. Τι προς τὰς ἐμὰς ἐκ διαθέσεως πράξεις ή παρανομία τοῦ Μανασσή, ἢ ἡ τοῦ Δαυΐδ ἁμαρτία; Ὑπὲρ τὸν λῃ στὴν ἥμαρτον, ὑπὲρ τὴν τελώνην, ὑπὲρ τὸν ἄσωτον υἱὸν ἐβίωσα, ὑπὲρ τὸν Πέτρον, ἐρνησάμην σε, ὑπὲρ τὴν ἀμεταμέλητον ἁπλῶς εἰπεῖν ὑπὲρ ἅπαντας, καὶ τοῖς ἀρχηγοῖς τῆς κακίας ἐξωμοιώθην, τοῖς αἰσχροῖς καὶ πονηροῖς δαίμοσιν ἐν πᾶσι τοῖς αὐτῶν. θελήμασι κατακολουθῶν. ᾿Αλλὰ σὺ δεῖξον ἐπ' ἐμὲ τὰ ἐλέη σου· καιρός φανήναί σου τὸ πέλαγος τῆς χρηστότητος. Ποίησον μετ᾿ ἐμοῦ σημεῖον εἰ; ἀγαθὸν ἀνεξικακίας καὶ ἀγαθότητος ἄβυσσον. "Ημαρτον ὡς οὐδεὶς, παρηνόμησε ὡς οὐχ ἕτερος. Μετανοῆσαι. ἐφίεμαι, καὶ μίαν ὥραν οὐ δύναμαι στέργειν τὰς ἐμὰς συνθήκας. Ημαρτον ὑπὲρ τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς μου. Σὺ μακρόθυμος μόνος, το πολυέλεος, καὶ ἡ φιλανθρωπία σου ὑπερέξοχος. Καὶ νῦν δείξον. τὸ ἔλεός σου εἰς τὸν πλεῖστα Εξαμαρτήσαντα. Δια τοῦτο γὰρ ὑπὲρ φύσιν ή συμπάθειά σου καὶ ἡ χρησ στότης σου, ὅτι τὸν ὑπὲρ φύσιν ἁμαρτήσαντα σώ σεις. Οὐκ ἔστιν ἁμαρτία ἡ νικώσα τὸ ἔλεός σου. Μᾶλλον δέ τι φημί, απεριόριστόν σου τη φιλανθρω πίας τὸ πέλαγος, ἀνείκαστός τε καὶ ἀπερινόητος. ἡ ἀνεξικακία καὶ ἀγαθότης σου. Τὰ δ᾽ ἐμὰ πτα!- σματα, εἰ καὶ μέγιστά εἰσι καὶ ἀσύγκριτα, ἀλλὰ πρὸς τὸ τῆς συμπαθείας σου ἀδιεξίτητον καὶ ἀπεριόριστον πέλαγος ρανίδος πολλοστημόριον είκασται, οὐ τὰ ἐμὰ δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ τῶν ἀπ' αἰῶνας ἁπάντων ἁμαρτησάντων καὶ ὑπὲρ ἐμὲ, εἰ τέως τις ἐστι νικήσας ἐμὲ τοῖς κακοῖς· Διὰ τοῦτο προστρέχω σοι τῷ ἀγαθῷ μου Δεσπότῃ, et dura cervice, alter Bharao, mandata tua conspui. Plura ego crimina patravi quàm qui iv deserto murmuraverunt et leges tuas pedibus calearunt; plus quam Ninevitæ in peccatis jaero. Quid Manassis crimina ad mea comparata? quid ipsius Davidis peccata? Majorein ego injuriam feci quam latro, quam publicanus, quam filius prodigus, quam Petrus qui magistrum suum negavit, ut pancis dicam, quam omnes; idcirco perversissimis, imo dæmonibus, quorum exemplum imitatus assimilatus sum. Tu autem misericordiam ostende, et bonitatis tuæ pelago animam meam irriga. In me patientiæ ac indulgentiæ exsere. indicia. Peccavi ut nemo alius, super capillos capitis.mici. Tu solus longanimis, misericors; magnitudo tua infinita est. Nunc igitur maxime misericordiam effunde in maximum peccatorem; idcirco enim indulgentia tua atque bonitas transcendit onmia, quia eum qui sunima. crimina perpetravit, salvas pro immeusa, tua. mansuetudine. Quid plura? misericordie tue pela» gus intimitum, patientia tua inexhausta; peccala autem mea quantumvis maxima præ misericordi:w tuæ pelago gutta apparent, nec mea, solum, sed omnium qui a mundi creatione peccaverint, så forte invenitur qui me criminosior sit. Hanc ob causam ad te refugio, Domine egregie,

NICEPHTORI CALLISTI καὶ ποιητῇ, καὶ χορηγῷ τῆς ζωῆς μου, καὶ ἐξομο- πλέκτην, τὴν ὀχληρον, τὸν φιλέψυγον, τον φαυλι λογοῦμαί σοι τῷ εὐσπλάγχνῳ Θεῷ μου, & ἔπραξα σὺ δὲ τὸ σύνηθές σου έλεος προβαλλόμενος δείξον ἐπ' ἐμοὶ τὰ ἀρχαῖα ἐλέη σου, καὶ συμπάθησόν με τὸν ὑπὲρ ἅπαντας κατά πρᾶξιν καὶ διάθεσιν ἁμαρ τήσαντα, τὸν ἀλαζόνα, τὸν ὑπερήφανον, τὸν κενὸ δοξον, τὸν ὑψηλόφρονα, τὸν ὑπέροφρυν, τὸν μετέω μαν, τὸν ὑπερόπτην, τὸν αὐθάδη, τὸν φίλαρχον, τὸν ἀγνώμονα, τὸν ἀχάριστον, τὸν φιλόκοσμον, τὸν μαλακὸν, τὸν μαχών, τὸν πόρνον, τὸν βέβηλον, τὸν ἄσωτον, τὸν αἰσχρὸν, τὸν ῥυπαρὰν, τὸν λάγνον, τὴν φθορέα, τὸν ἡδυπαθῆ, τὸν ἀσελγῆ, τὸν ἐμπαθῆ, τὸν παράνομον, τὸν φιλοχρήματον, τὴν τοκιστήν, τὸν φιλήδονον, τὸν γαστρίμαργον, τὸν λαίμαργον, τὴν σπάταλον, τον τρυφητήν, τὸν ἀδηφάγον, τὸν μέθυσαν, τὸν συκοφάντην, τὸν ἀνηδιαστὴν, τὸν ῥάθυμον, τὸν ὑπνητὸν, τὸν ἀμελῆ, τὸν κατα μόνητον, τὸν δόλιον, τὸν περίεργον, τὸν φθονερόν, τὸν βάσκανον, τὸν διαβολές, τὸν φονέα, τὸν λῃστὴν, τὸν κλέπτην, τὸν ἄδικον, τὸν ἅρπαγα, τὸν πλεονέκτην, τὸν ὀργίδον, τὸν σκληροκάρδιον, τὸν ἀκαμπῆ, τὸν ψεύστην, τὸν αἰσχροκερδή, τὸν φειδωλὸν, τὴν μνησίκακον, τὴν ἀνυποτάκτην, τὸν ἀνήκοον, τὸν κατάλαλον, τὸν φλύαρον, τὸν λοίδορον, τὸν ψιθυριστήν, τὸν γελοιαστήν, τὸν αἰσχρολόγον, τὸν ἐπίορκον, τὸν εἴρωνα, τὸν ἀπατεῶνα, τὸν ὑβριστήν, τὸν θυμώδη, τὸν ἀμυν τικὸν, τὸν Ιταμόν, τὸν πικρόν, τὸν ἀσυμπαθῆ, τὸν ἀνελεήμονα, τὸν ἀνάλγητον, τὸν κακ, τὸν τιμω ρητικόν, τὸν ἀφιλόπτωχον, τὸν ἀφιλόξενον', τὸν ἄσπονδον, τὸν ἄφιλον, τὸν ἐριστικὸν, τὸν μάχιμον, τὸν φιλόνεικον, τὸν ὀνειδιστικὸν, τὸν πάρυινον, τὸν creator et dux vitæ meæ, ac tibi, Deus plene misericordiarum, confiteor quæ mala commisi: tu vero, ut soles, misericordiam effunde in me qui plus quam quisquam alius peccavi, in me vaniloquum, superbum, inanem, gloriosum, impudentem, cumtemptorem, ingratum, voluptuosum, mundi sectaLorem, ncchum, carnalem, infamem, prodigum, scclestum, nebuleuen, lenonen, seductorem, epicureum, sybaritam, exlegem, avarum, usuratium, helluonem, gulosum, mollitiei deditum, delicatulum, voracem, ebriosum, delatorem, indolentem, somolentum, negligentem, dolosum, otiosum, invidiosum, calumniatorem, sicarium, latronem, p furem, injustum, raptorem, ambitiosum, superDieu em, durum, infexibilem, mendacem, turpis lucri cupidum, parcum, vindicativum, indocilem, inobedientem, rebellem, blat ronem, sycophantam, susurrum, risibilem, obscanum, perjurum, ironicum, impostorem, elatum, iracundum, ultionis studiosum, temerarium, amarum, inhumanum, crudelem, malum, ultioni addictum, pamperilus inimicum, hospitibus infestum, irreconciliabilem, hom.num osorem, sophistami, pugnacem, litigiosum, insolentem, viuolentum, insidiosum, saportunum, detrectatorem, insultatorem, loquacem, errabundum, vanum, imprudentem, simularotein, contemnibilem, temerarium, virtutis osoστὴν, τὴν ἀργολόγον, τὸν ῥεμβαστὴν, τὸν μάταιον, τὴν ἄφρονα, τὴν ὑποκριτὴν, τὸν καταφρονητὸν, τὴν ἄφεσον, τὸν μισόκαλον, τὴν μισάδελφον, τὸν μισάρετον, τὸν ἀτελῆ, τὸν βἶπον, τὸν βλάσφημον, τὸν ἀκάθαρτον, τὸν ἀπειθῆ, τὸν αὐτοκατάδικον, τὸν ἀμετανόητον, τὸν κατακεκριμένον τὸν ἀνεξαγόνατο', τὸν ἀναπολόγητον, τὸν πᾶν εἶδος ἀσελγείας καὶ ἀνομίας διαπραξάμενον, ψυχῇ τε ἅμα καὶ σώματα, καὶ πάσης διὰ τοῦτο φιλανθρωπίας καὶ συμπαθείας ἀνάξιον. Δίκαιος μὲν εἶ, Κύριε, καὶ διατήρῳ ἀνακηρύττω τῇ γλώσσῃ· ἀλλ' ἀεί σου νικᾷ τὸ φιλάν θρωπον, καὶ κλίνειν ἐκ τούτου εἰς τοῦτο. Μὴ τῷ θυμῷ σου τοίνυν ἐλέγξῃς με. Ἐὰν γὰρ ἀνομίας πα ρατηρήσης, Κύριε, τίς ὑποστήσεται; Οὐκ ἀγνοο μεν οὖν ὡς μείζων ἡ αἰτία μου τοῦ ἀφεθῆναι με, ὅτι ὑπὲρ ἅπαντας ἐπλημμέλησα, καὶ αἱ ἀνομίαι μου ὑπερῆραν τὴν κεφαλήν μου, καὶ ὑπὲρ τὰς τρί χας τῆς κεφαλῆς μου τὰ ἑπταισμένα μοι ἐπληθύν θησαν, μᾶλλον δὲ καὶ ψάμμου αὐτῆς ἐσπίλωσά μου τὸ κατ' εἰκόνα, ἠχρείωσα τὸν χιτῶνα μου τῆς ψυ γῆς, ἐσβέσθη μου τῆς χάριτος ἡ λαμπάς, τὰ χείλη μου κατεβύπωτα, τὸ φῶς ἐκιβδήλευσα ταῖς ἀπό ποι; καὶ παραλόγοις δράσεσι ζητῶν τὸ ψεῦδο, καὶ ματαιότητα. Ο ποσάκις μετανοήσας συνεταξάμην, καὶ ψευδόμενος ὤφθην τοῦ πλούτου τῆς περὶ ἐμὲ χρηστότητός του καταφρονῶν! Ὦ ποσάκις ἐν ἐκκλη σίαις ἀποθέσθαι τὰ φαῦλά σοι ὑπισχνούμαι, καὶ ἐξελθὼν τοῖς αὐτοῖς καὶ χείροσιν ἐμπίπτω κακοῖς, ὥσπερ τῶν συνθηκῶν ἐκλανθανόμενο; ἀπὸ τῆς κ κῆς μου καὶ μυσαρᾶς ἔξεως. Διὸ χρῆσαι, Δέσποτα, rem, fratribus infensum, iniquum, hominem equam: blasphemum, impurum, inobsequiosum, me ipsius condemnatorem, incorrigibilem, dar:natum, inexcusabilem, qui omnimodam exercuit luxuriem corpore et animo, et qui propterea indignus est misericordia et indulgentia tua. Tu cuiu, Domine, justus es: quod equidem clara voce declaro: semper autem Patris misericordis partes agis, nec unquam sententiam mutas. Ne igitur in ira tua reprehendas me. Si enin, Domine, in peccatores inveheris, quis sustinebit? Nunquam obliviscar culpam mean majorem esse quam quæ remittatur, quia magis quam quisquis alius peccavi, et peccata mea caput superegressa capitis, criuibus numerosiora facta sunt: divinam, quæ mea est, imaginem contaminavi, animæ vestimentum pollui̟: quare gratiæ lampas miki exstincta est, labia mea inquinavi; lumen obscuravi spectaculis insipidis absurdisque, mendacium et vanitatem sectando. Quoties pœnitentia tactus mores volui corrigere et nihilominus potentiæ ac bonitati in me tuæ irrisi! Quoties in ecclesia vitia me depositurum promisi et proinitto, et inde exiens in eadem, imo pejora recido, plane oblitus in quam miseram undiquaque conditionem delapsus sum! Iden, D. mine, misericordiæ tuæ inexhaustæ da in.licia; bonitas namque (na, ut mate, immensa fluit; longa.