DE PRECATIONE. ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΚΑΛΛΙΣΤΟΥ ΤΟΥ ΠΑΤΡΙΑΡΧΟΥ ΚΕΦΑΛΑΙΑ ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ BEATI CALLISTI PATRIARCHIÆ CAPITULA DE PRECATIONE. α΄. Εἰ βούλει μαθεῖν τὴν ἀλήθειαν, μίμησαι ὡς ἐκ παραδείγματος τὸν κιθαρῳδόν. Κάτωθεν μὲν γὰρ ἐκεῖνος ὑποκλίνει τὴν κεφαλὴν, καὶ τὴν ἀκοὴν προς ερείδων τῷ ᾄσματι, ὑποσείει τὸ πλῆκτρον διὰ τῆς χειρὸς, καὶ ἅμα τῶν χορδών τεχνικώς συγκρουομένων ἀλλήλοις, ή κιθάρα τὸ μέλος ἐκπέμπει, καὶ β κιθαρῳδὸς ἄλλεται τῇ τοῦ μέλιτος γλυκύτητα. β'. Εστω σοι, ὦ φιλοπονώτατε τοῦ ἀμπελῶνος ἐργάτα, σαφὲς τὸ παράδειγμα, καὶ μὴ ἀπίστει· νήφων γὰρ ἐκεῖθεν ὡς ὁ κιθαρῳδὸς, πρὸς τὸ βάθος δηλονότι τῆς καρδίας, βαδίως ἕξεις τὸ ζητούμενον. Ψυχὴ γὰρ ἔρωτι θείῳ ἁλοῦσα κατάκρας, στραφήναι εἰς τὰ ὀπίσω οὐ δύναται. • Εκολλήθη γάρ, φησὶν ὁ θεῖος Δαβίδ, ἡ ψυχή μου ὀπίσω σου.» γ'. Κιθάραν νόει μοι τὴν καρδίαν, αγαπητέ χορο δὰς δὲ τὰς αἰσθήσεις· πλῆκτρον δὲ τὴν διάνοιαν, ἥτις διὰ τοῦ λογικοῦ κινεῖ τὸ πλῆκτρον ἐνδελεχώς ὅπερ ἐστὶν ἡ τοῦ Θεοῦ μνήμη, ἐξ ἧς ἡδονή τις ἄρῥητος τῇ ψυχῇ ἐπιγίνεται, καὶ τῷ καθαρῷ νοῖ τὰς θείας αὐγὰς ἐνοπτρίζεται. δ. Ἐὰν μὴ τὰς αἰσθήσεις του σώματος μύσωμεν, οὐκ ἂν τὸ ἀλλόμενον ὕδωρ ἐν ἡμῖν ἀναβλύσοι, δ δ Κύριος τῇ Σαμαρείτηδι ἐκείνῃ ἐχαρίσατο. Ζητοῦσα γὰρ τὸ αἰσθητὸν τοῦτο ὕδωρ, τὸ τῆς ζωῆς εὗρεν εἰς ἑαυτὴν ἔνδον ἀλλόμενον. Ὡς γὰρ ἡ γῆ κατὰ φύσιν ἔχει τὸ ὕδωρ, καὶ ἅμα προχέει· οὕτω καὶ ἡ γῆ τῆς καρδίας, κατὰ φύσιν, ἔχει τοῦτο ἀλλόμενον καὶ πηγάζον, οἱονεὶ τὸ πατρικὸν φῶς, ὅπερ ὁ Ἀδὰμ ἐκεῖνος διὰ τῆς παρακοῆς προσαπώλεσε. 1. Si vis veritatem discere, citharæði exemplum imitare. Inferius enim ille caput inclinat, et cantui aurem præstal, plectrum manu movel et, chordis perite sibi invicem respondentibus, cithara melodiam reddit, et exsultat citharellus, lanquam mollis dulcedine captus. 2. Sit tibi, o studiosissime vitis cultor, evidens exemplum, et ne diffidas. Si enim vigies inde, ut citharodus, ad cordis nempe profundum, facile quod inquiris, poteris habere. Anima enim divino amore capta, ad ea quæ retro sunt, converti non potest.. Conglutinaia est, inquit divinus David, anim ma mea post le *,, 3. Cor tuum citharam esse cogita, dilectissime; 5 chordas autem sensus, plectrum vero cogitationem quæ per rationem plec:rum continuo novet; quod quidem est Dei memoria, ex qua ineffabilis laetitia auimæ supervenit et purae menti divinos splendores tanquam in speculo ostendit. ε'. Καθάπερ ἐκ πηγῆς ἀεννάου, τὸ ὕδωρ οὕτω καὶ τὸ ζῶν καὶ ἀλλόμενον ὕδωρ ἀπὸ τῆς ψυχῆς ἀναβλύζει· ὅπερ δὴ καὶ ἐν τῇ τοῦ θεοφόρου ἀνδρὸς Ἰγνατίου ψυχῇ ἐνοικῆσαν, παρεσκεύαζε λέγειν αὐτ τήν· Οὐκ ἔστιν ἐν ἐμοὶ πῦρ φιλοϋλον ἀλλ᾽ ὕδωρ ἐστὶν ἐνεργοῦν καὶ λαλοῦν. ς'. Εοικεν αὕτη ἡ μακαρία, καὶ τρισολβία δὲ μᾶλο λον, ή νοερά φημι νήψις τῆς ψυχῆς, ὕδατι ἀλλομένῳ καὶ πηγάζοντι ἐκ τοῦ βυθοῦ τῆς καρδίας, καὶ τὸ μὲν ἐκ τῆς πηγῆς ὕδωρ αναδιδόμενον, τὴν πηγὴν * 1 Reg. xv, 1. 4. Nisi corporis sensus debilitemus, non saliet in nobis viva illa aqua, quain Dominus mulieri illi Samaritana largitus est. Quærens enim aquam hanc sensibilem, aquam vitæ invenit in seipsam intus salientem. Quemadmodum enim terra naturaliter aquam habet et simul difundit, ita et cordis nosiri terra aquam salientem, illud nempe paternum lumen, quod Adamus ille per suam inobedientiam amisit. 5. Quemadmodum ex perenni fonte, aqua illa viva et saliens ex anima scaturit; quæ în divini viri Ignatii anima habitans, has voces ipsi præbebat: Non est in me ignis materiæ amans, sed aqua efficax et loquens. › 6. Similis est beata et felicissima et spiritualis auium vigilantia aquæ salienti et ex profundo corde scaturienti; et quæ ex fonte egreditur aqua, redieus fontem implet; et quæ inde ex corde scaturit, et

CALLISTI DE PRECATIONE. ut ita dicam, semper movetur per Spiritum san- πλήρη ποιεῖ· τὸ δὲ ἀλλόμενον ἐκεῖθεν ἐκ τῆς καρ ctum, totum interiorem hominem implet rore di- δίας, καὶ ὡς εἰπεῖν ἀε:κινήτως κινούμενον διὰ τοῦ vino ac spiritu; exteriorem vero ardentem em. Πνεύματος, ὅλον τὸν ἔσω ἄνθρωπον πλήρη ποιεῖ cit. δρόσου θείας καὶ πνεύματος· τὸν δὲ ἔξω, πύρινον ἀπεργάζεται. 7. Ab externis mundata mens, et quæ sensus omnino per generosam virtutem subegit, manet imobilis, tanquam colorum axis, cordis profundum semper aspectans, ut quoddam centrum, et caput dirigens, illud ad caelum vertit, coruscationes habens cogitationis radios, inde cœlestia cogitata trahentes, et omnes corporis sensus submittens. 8. Nemo, quandiu inter initialos aut lacte indigentes agit, ea quæ prohibentur tangat, quando non est opportunum. Eos enim qui ante tempus ca que hujus temporis sunt quærunt et quodammodo ad apailiæ portum intrare festinant, non ea habentes quæ oportet habere, sancti Patres quodam mentis errore laborare crediderunt. Εt nihil amplius. Fieri enim nequit, ut qui nescit litteras in tabula legat 9. Quod ex certamine in anima a divino Spiritu movetur, tranquillam efficit mentem quæ clamat: Abba, Pater; sed illud est absque forma et figura; nos autem divini Spiritus fulgore transformat, et refingit, ut decet, divini Spiritus ardore, sed et immutal, et divina potestate, ut solus ipse nos potest efficere, diversos facit. 10. Mens per vigilantiam purificata, facile tenebris obscuratur, nisi continua Jesu memoria, ab externis omnino recedat. Quæ autem actum social contemplationi, id est, mentis custodia, tumultum non rejicit: tumultum nempe confusum vel etiam non confusum non expellit. Anima enim quæ divino Christi ardore vulnerata est, cum ut cognatumn sequitur. 11. Caruis cupiditates reprimere et earum insuitus oportet eos qui in mundo versantur, aut cum ratione requiescere, juxta illud: «Vacate et videte rationabile esse id fieri; abolere autem aut dissipare impossibile est. Vita autem eremitica solet cupiditates exstirpare. 12. Ex aquis salientibus altera quidem violentiorem habet motum; altera vero tranquillum et Igntiorem. Prior autem turbari fere nequit ob nοtus rapiditatem; quod si paululum turbetur, facile rursum mundatur, quippe quæ talem habeat motum. Postquam vero mutatus est aquæ cursus et parvus effectus est, non modo turbatur, sed et fere immotus manet: indiget enim quadam nova mundatione, ut ita dicam, et uovo motu. 13. lis qui ingrediuntur et mores informant suos, et agunt, per tumultum confusum vel ctiam non confusum, damon ingreditur. lis vero qui contemplantur, quasdam plantasias objicit; ita ut iis videatur aerem, tanquam lumen, colore esse vesti- • tum; alias ut ignem, eas profert, ut per contraζ'. Νοῦς καθαρθεὶς ἐκ τῶν ἔξωθεν, καὶ τὰς αἰσθή σεις ὁλικῶς ὑποτάξας διὰ τῆς πατρικῆς ἀρετῆς, ἀκίνητος μένει, καθάπερ ὁ οὐράνιο; ἄξων, ὡς πρὸς κέντρον ἀφορῶν τὸ τῆς καρδίας βάθος, καὶ ἡγεμονεύων τῆς κεφαλῆς, ἀποβλέπει ἐκεῖσε, βολίδας έχων οἱονεὶ τὰς τῆς διανοίας αὐγὰς, ἀρυομένας ἐκεῖθεν τὰ θεῖα νοήματα, καὶ ὑποτάσσων τὰς ἀισθήσεις ἁπάσας τοῦ σώματος. τ'. Μηδείς, ἀκούων τῶν ἀμυήτων, ἢ δεομένων γάλακτος, ἅψηται τῶν τοιούτων ἀπηγορευμένων, ἐν Βοὐ καιρῷ. Τοὺς γὰρ τοιούτους οἱ θεῖοι Πατέρες πρὸ τοῦ καιροῦ τὰ τοῦ καιροῦ ζητήσαντας, καὶ εἱονεὶ πρὸς τὸν τῆς ἀπαθείας λιμένα σπουδάζοντας εἰσελ θεῖν, οὐ μετὰ τοῦ προσήκοντος, ἔκστασιν φρονῶν ενόμισαν τὸ τοιοῦτον· καὶ πλέον οὐδέν. Αδύνατον γὰρ τὸν μὴ εἰδότα γράμματα ἐν δέλτῳ μελετάν. θ'. Τὸ κινηθὲν ἐξ ἀγῶνος ἐν τῇ ψυχῇ ὑπὸ τοῦ θείου Πνεύματος, γαληνὴν ἐκτελεῖ τὴν καρδίαν, κράζον, 'Α662, ὁ Πατήρ· ἀλλ' ἐκεῖνο μὲν ἀσχημάτιστον ἢ καὶ ἄμορφον· ἡμᾶς δὲ μετασχηματίζει τῇ αἴγλῃ τοῦ θείου φωτός, καὶ μορφοποιεῖ ὡς εἰκός, ἅμα τῇ πυρώσει τοῦ θείου Πνεύματος, ἀλλὰ καὶ ἀλλοιοῖ, καὶ μεταμείβει, ὡς μόνος οἶδεν αὐτὸς, τῇ - θεϊκή εξουσία. η ι. Νοῦς καθαρθείς διὰ τῆς νήψεως, ῥᾳδίως σκο τίζεται, εἰ μὴ τῇ συνεχεῖ μνήμῃ τοῦ Ἰησοῦ, ἀποσχολεῖται πάντη τῶν ἔξωθεν. Ὁ δὲ τὴν πρακτικὴν συναρμόσας τῇ θεωρίᾳ, οἱονεὶ τῇ τοῦ νοὸς τηρήσει, ψόφους οὐκ ἀπαναίνεται· κτύπους ανάρθρους, ἢ καὶ ἐνάρθρους οὐκ ἀποσείεται. Τρωθεῖσα γὰρ ἡ ψυχὴ τῷ θείῳ ἔρωτι τοῦ Χριστοῦ, ὡς ἀδελφιδῷ τούτῳ γε κατακολουθεί. επ'. Στῆσαι μὲν τὰ τῆς σαρκὸς πάθη, καὶ τὰ σκιρτήματα τοὺς ἐν κόσμῳ διατρίβοντας· ἢ καὶ σὺν λόγῳ σχολάζειν, κατὰ τό· «Σχολάσατε, καὶ γνῶτε, εἰκὸς εἶναι γενέσθαι.» Εξαλείψαι δὲ ἡ ἀφανίσαι ἀδύνατον. 'Ο δὲ ἐρημικός βίος σαφῶς ἐκριζοῦν οἶδεν αὐτά. ιβ. Ἐπὶ τοῦ ἀλλομένου ὕδατος τὸ μὲν. ὀξυτέραν ἔχει τὴν κίνησιν· τὸ δὲ, γαληνὴν καὶ βραδυτέραν. Τὸ μὲν οὖν πρότερον, οὐδὲ θολωθῆναι ῥᾳδίως δύνακαι διὰ τὸ τῆς κινήσεως τάχος. Εἰ δὲ καὶ πρὸς μικρὸν θολωθείη, ῥᾷον᾽ αὖθις καθαίρεται· ἅτε δὴ τοιαύτην ἔχον τὴν κίνησιν. Ἐπειδὰν δὲ τὸ ῥεῦμα τοῦ ὕδατος ἀλαττωθέν, σμικρότατον γένηται· οὐ μόνον θολού ται, ἀλλὰ σχεδὸν καὶ ἀκίνητον μένει· δεῖται γάρ τινος ἀνακαθάρσεως, ὡς εἰπεῖν, καὶ κινήσεως. ιγ'. Τοῖς μὲν εἰσαγωγικοί;, καὶ ἠθικοῖς, καὶ πρακτικοῖς ὁ δαίμων διὰ ψόφων ἀνάρθρων, ἢ καὶ ἐνάρθρων επεισέρχεται. Τοὺς δὲ περὶ τὴν θεωρίαν, φαντασίας τινὰς εἰδωλοποιεῖ· ὡς δοκεῖν χρωματίζειν τὸν ἀέρα, δίκην φωτός· ποτὲ δὲ καὶ ὡς πῦρ ταύτας προφέρει, ἵνα διὰ τῆς ἐναντίας μοίρας ἀποπλανήτη