CALL. TELICUDA DE QUIETA CONVERSATIONE. τὸν τοῦ Χριστοῦ ἀθλητήν. ιδ'. Ει βούλει μαθεῖν πῶς δεῖ προσεύχεσθαι, σκό πει τὸ τέλος τῆς προσοχῆς, ἢ καὶ τῆς προσευχής, καὶ μὴ ἀπατῶ. Ταύτης γὰρ τὸ τέλος, ἀγαπητέ, κατάνυξις ἐστι διηνεκής, συντριβή καρδίας, ἀγάπη πρὸς τὸν πλησίον· τὸ δὲ ἐναντίον πρόδηλον, ἐπιθυμίας λογισμός, καταλαλιᾶς ψιθυρισμός, μίσος πρὸς τὸν πλησίον, καὶ ὅσα τούτοις παρόμοια. ram sortem eum Christi athletam in errorem inducat. 14. Si vis discere quomodo orare oporteat, intuere attentionis finem aut etiam orationis, et noli errare. Hujus eniun Ginis, dilectissime, est indesinens compunctio, cordis contritio, in proximum charitas. Contrarium antem manifestum est, odium cupiditatis cogitatio, calumnia murmur, În proximum, et alia istiusmodi. ΤΟΥ ΚΥΡΙΟΥ ΚΑΛΛΙΣΤΟΥ TOY ΤΟΥ ΤΗΛΙΚΟΥΔΗ ΠΕΡΙ ΗΣΥΧΑΣΤΙΚΗΣ ΤΡΙΒΗΣ. DOMINI CALLISTI TELICOUDE DE QUIETA CONVERSATIONE *. Οὐκ ἔστι μετανοῆσαι, χωρὶς ἡσυχίας· οὐδὲ ἔστι καὶ ὁπωσοῦν καθαρότητος άψασθαι, ἀναχωρήσεως ἄνευ· οὐδὲ μετὰ τῆς ὁμιλίας καὶ δράσεως τῶν ἀν θρώπων, δυνατὸν τῆς ὁμιλίας καὶ θεωρίας ἀξιωθῆκαι τοῦ Θεοῦ. Διὰ τοῦτο οἷς ἐγένετο διὰ φροντίδος, μεταγνῶναι ἕνεκα τῶν ἑαυτῶν ἐσφαλμένων, καὶ τῶν παθῶν καθαρθῆναι, καὶ τυχεῖν, καὶ ἀπολαῦσαι ὁμιλίας, καὶ θεωρίας Θεοῦ, 3 πέρας καὶ σκοπὸς τῶν κατὰ Θεὸν πολιτευομένων, καὶ ἀῤῥαβὼν, ἵν᾽ εἴπω, τῆς αἰωνίου κληρονομίας καὶ τοῦ Θεοῦ, ὅσῃ μηχανή ἡσυχίαν μεταδιώκουσι· καὶ ἀναχωρεῖν καὶ φεύγειν τοὺς ἀνθρώπους προύργου ποιοῦνται, μετά καθήχοντος τοῦ τῆς ψυχῆς διακειμένου παντὸς, ἐντεῦθεν δῆτα τούτοις ἀρχὴ, ἐν ἡσυχίᾳ τὸ πένθος· ἡ αὐτομεμψία, ἡ ἑαυτῶν κατάγνωσις, δι᾿ ὁ ἵνα καθαρώτερον γένηται· ἀγρυπνίαι, καὶ στάσεις, καὶ ἐγκρά τεια, καὶ κόπος σωματικός, ὧν τὸ πέρας συλλήβδην, ἡ τῶν δακρύων ῥοή, προϊοῦσα ἐξ ὀφθαλμῶν φρονούντων ταπεινὰ, ἐν κατανύξει δήπω καρδίας. Καὶ πρὸς κάθαρσιν οὕτω προσέχουσιν, οὕτω ταύτης ἐπιτυγχάνουσιν διὰ πράξεως. Ἐν τούτοις αὖθις πέρας ἡ εἰρήνη τῶν λογισμῶν, ὥσπερ ἐν ἐκείνοις ἡ τῶν δακρύων, ὡς ἔφημεν, ἐπιρροή. Κάντεῦθεν ἄρχεται ὁ νοῦς, πεφυκότα τρόπον, τάς φύσεις τῶν ὄντων ἀνασκοπεῖν, καὶ τὴν τέχνην καταστοχάζεσθαι τοῦ Θεοῦ, καὶ θείαν ἔννοιαν συλλαμβάνειν, καὶ τῆς δυνάμεως, καὶ σοφίας, καὶ δόξης, καὶ ἀγαθότητος, καὶ τῶν ἄλλων ὅσα περὶ Θεὸν θεωρεῖσθαι, ἔργον γίtis; Non licet pœnitere absque tranquillitate; nonlicet puritatem assequi sine solitudine; neque cum frequentatione ac visu bominum possumus digni haberi qui cum Deo converseniur eumque contemplemur. Ideo qui pauitere curant de culpis quas admisere, et a cupiditatibus mundari, et assequi et gustare Dei conversationem contemplationemque (qui terminus est eorum qui secundum Deum vivunt, et pignus, ut ita dican, æterne Dei læreditatis), totis viribus tranquillitatem persequuntur; et recedere ac fugere homines multi faciunt, omnibus quæ in anima sunt recte disposiinde sane iis principium est, in tranquillitate dolor, proprium sui vituperium et accusatio, ita nt magis mundentur; vigiliæ, stabilitas, temperantia, et corporalis labor, quorum finis omnino est lacrymarum effusio ex oculis humilia sentientibus decidens, nempe in cordis compunctione. Εt sic sua: Et incumbunt mundationi, eamque per actus consequuntur. In iis igitur terminus cogitationum pax, ut et in illis, ut diximus, lacrymarum elusio. Ει inde mens incipit modo naturali, naturas rerum examinare, et Dei artem considerare, divinamque cogitationein concipere et potentiæ et sapientiæ et gloriæ et bonitatis et aliorum quae de Deo possunt inquiri; et in Scriptura mysteria intrat, et supernaturalia gustal rona, et supercclesti fruitur pulchritudine, et divine charitatis formatur capa- (*) Hæc in Philocalia præcedentibus continue adnectuntur, interposito tantum titulo quem exscripsimus, nullaque præmissa biographica notitia. EDIT.

CALLISTI TELICUD.E citas. Εt sic amore capitur et gaudet et ardet, & νεται, καὶ εἰς τὰ μυστικὰ χωρεί τῆς Γραφῆς, καὶ postquam ad terminum pervenerit virtutum, nempe vinium rerum Creatoris charitatem, nuHum in iis errorem sive patiens, sive suspicans, solummodo apsus ct peccaminosos motus indecentesque agitationes ex multis causis, utpote qui adhuc verti potest, subiens. In quibus oportet ut seipsam recipiat, longe stans a desperatione et ad divina misericordiæ spe erecta, lacrymisque et oratione et aliis dictis bonis occupata, et divino charitatis paradiso lelata, qua licet, nihil amplius cernens, neque imaginem, neque substantiam, neque formani, neque, uno verbo, quidquam aliud, nisi lacrymus, et cogitationum pacem et Dei dilectionem. In iis enim et recta via servatur et animae humilia sentientis salus acquiritur, et vigilantis et orantis in Christo Jesu Domino nostro. Dum in cellula lua sedes. fluciam habeat ad Demu mens in humilitate constituta; humilitatem quidem ex sua iufrmitate ac nihilo; fiduciam vero propter supereminentem Dei charitatem et tolerantiam quam erga hominem habet. Sic enim anima ad honorem Dei ducitur, quandoquidem seipsam tanquam peccatricem agno- «rens, in Dei misericordia condidit et seipsam attollit. Quapropter divinus Paulus nos hortatur dicens: Adeamus cum fiducia ad thronum τῶν ὑπερφυῶν γεύεται ἀγαθῶν, καὶ ὑπερκοσμίων ἀπολαύει καλῶν, καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ ἀγάπης καθώ ίσταται χώρημα· καὶ οὕτως ἐρωτοληπτεῖται, καὶ χαίρει, καὶ εὐθυμεῖ εἰς τὸ πέρας ἀναδεδραμηκὼς τῶν ἀρετῶν, τὴν ἀγάπην τοῦ τῶν ὅλων Δημιουργού, μηδεμίαν πλάνησιν ἐν τούτοις ἢ πάσχων, ἢ ὑφορώ μενος, μόνους ολίσθους καὶ ἁμαρτηματικὰς ἑρμές, καὶ ἀπρεπεῖς κινήσεις ἐκ πολλῶν αἰτίων, ὡς τρεπτός, ὑπομένων. Εν οἷς ἐπανακτᾶσθαι χρὴ ἑαυ τὸν, πόρρω ἱστάμενον ἀπογνώσεως, καὶ τὰ θεῖα τῆς φιλανθρωπίας ἐλπίδι πτερούμενον, δάκρυσί τε καὶ προσευχῇ, καὶ τοῖς ἄλλοις εἰρημένοις ἀγαθοῖς ἀσχολούμενον, καὶ εἰς τὸ θεῖον τῆς ἀγάπης ᾗ ἔξεστιν ἐντρυφῶντα παράδεισον, μηδὲν πλέον ὁρῶντα, μὴ εἶδος, μή πάχος, μὴ σχῆμα, μηδέ τι ὡς ἐν συντόμῳ εἰπεῖν, πλην δακρύων, καὶ εἰρήνης λογισμῶν, καὶ ἀγάπης Θεοῦ. Ἐν τούτοις γὰρ καὶ τὸ ἁπλανὲς τη ρεῖται, καὶ ἡ τῆς ψυχῆς σωτηρία ἐπιβραβεύεται μετριοφρονούσης, καὶ νηφούσης, καὶ προσευχομένης ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν. Καθεζόμενος ἐν τῷ κελλίῳ σου, παρρησίαν πρὸς τὸν Θεὸν ἐχέτω σου ἐν ταπεινώσει ὁ νοῦς· τὴν μὲν ταπείνωσιν ἐξ εὐτελείας τῆς ἑαυτοῦ καὶ οὐθενότητος· τὴν δὲ παρ βησίαν, διὰ τὴν ἀνυπέρβλητον τοῦ Θεοῦ ἀγάπην, καὶ ἀνεξικακίαν, ἣν ἔχει περὶ τὸν ἄνθρωπον. Οὕτω grauie. Etenim vere oculus est orationis aut ala γὰρ ἡ ψυχὴ εἰς τιμὴν ἄγεται τοῦ Θεοῦ, ὁπηνίκα aut quidam habitus, ad Deum fiducia; non utique καίτοι γε ἁμαρτωλὸν συνεγνωχεῖα ἑαυτὴν, ὅμως quando quis in propria bonitate coufidit; absit, μέντοιγε τῇ φιλανθρωπίᾳ τοῦ Θεοῦ θαῤῥεῖ, καὶ et longe ab hac dispositione recedas; sed quando Εξαρτᾷ ἑαυτήν. Διὰ τοῦτο ὁ ἱερὸς Παῦλος ἐπιτάττει inedabilis misericordia el charitatis et patientia λέγων· «Προσερχόμεθα μετὰ παῤῥησίας τῷ θρόνῳ Dei ratione in divinam spem evolt. Ora igitur τῆς χάριτος, καὶ γὰρ ἀληθῶς ὀφθαλμός τίς ἐστι cum fiduciali familiaritate in humili cogitatione, τῆς προσευχῆς, ἡ πτερὸν, ἢ σχέσις τις ξενότροπος, bona spe nutritus, in Deo, ut dictum est, in Christo ἡ πρὸς Θεὸν παῤῥησία· οὐχ ὅταν τις παρρησιάζηται, Jesu, Domnino nostro. Oportet igitur te persequi ἅτε ἀγαθὸς, ἅπαγε, καὶ τῆς διαθέσεως ταύτης πόρέω ea quæ corpus aligunt et mentem impedimentis γενού· ἀλλ᾽ ὅταν τῷ λογισμῷ τῆς ἀφάτου φιλαν liberant. Haec autem sunt, mediocris cilius, levis θρωπίας, καὶ ἀγάπης, καὶ ἀνεξικακίας τοῦ Θεοῦ, potus, somnus brevis, stabilitas pro viribus, pro εἰ; τὰς θείας ἐλπίδας πτερωθῇ. Προσεύχου τοίνυν viribus etiam genufexiones in humili habilu; vile μετά πεπαῤῥησιασμένου τοῦ ἤθους ἐν ταπεινῷ τῷ indumentum, brevis sermo et necessarius, humi φρονήματι, ἐλπίσι τρεφόμενος χρησταῖς, ἐν τῷ Θεῷ cubatio, et alia quæcunque corpus partim domare κατὰ τὰ προκείμενα, ὥσπερ είρηται, ἐν Χριστῷ possunt. Cum iis autem persequenda sunt quæἸησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν. Δεί σε δεὶ ἐπιμελῶς cunque mentem excitant, et ad Dei unionem effi- μετιέναι, τὰ τὸ σῶμα κατευνάζοντα, καὶ τὸν νοῦν λυτρούμενα τῆς ὀχλήσεως· τὰ δέ ἐστι, σύμμετρος Dἐδωδή, πόσις ἐλαφρὰ, ὕπνος βραχὺς, στάσις κατὰ δύναμιν, κλίσις γονάτων κατ' ἐφικτὸν ἐν σχήματι ταπεινῷ, ἔνδυμα εὐτελὲς, λόγος ὀλιγοστός, ἀναγ καῖος, χαμευνία, καὶ τ' ἄλλα ὅσα τὸ σῶμα δαμάζει μερικώς. Μετὰ δὲ τούτων μετιέναι χρὴ, ὅσα διϋπνία ζει τὸν νοῦν, καὶ πρὸς Θεοῦ προσκολλήσεις συνεργεῖ. Τὰ δέ ἐστιν ἀνάγνωσις τῶν ἱερῶν Γραφῶν, καὶ τῶν εἰς αὐτὰς ἁγίων ἐξηγητῶν, καὶ αὕτη δὲ σύμμε τρος, ψαλμῳδία εὐσύνετος, μελέτη τῶν ἐν ταῖς Γραφεῖς λεγομένων, καὶ τῶν ἐν τῇ κτίσει θεωρου μένων θαυμάτων, και προσευχὴ διὰ στόματος, ἕως ἂν ταύτην ἀπὸ καρδίας ἡ ἁγία χάρις κινήσῃ τοῦ πνεύματος ἐναργώς. Τότε γὰρ ἑτέρα ἑορτὴ, καὶ ἄλλης καιρός πανηγύρεως, οὐκ ἀπὸ στόματος λαλου - μένης, ἀλλ' ἀπὸ καρδίας ἐνεργουμένη; ἐν πνεύ caciter tendunt. Hac porro sunt sacra Scriptura lectio et sanctorum in eam commentariorum, et ipsa no lerata, intelligens psalmodia, eorum quare in Scripturis dicta sunt, meditatio et eorum quæ in mundo animadvertuntur miraculorum, et orales preces, donec eas ex corde Spiritus sancti gratia. manifeste moveat. Tunc enim altera festivitas est et altera celebritatis occasio, quando jam non es. loquitur, sed in corde a sancto Spiritu oratio eflicitur. Talia igitur sic aggredere; genudlecle quoliescunque poteris, atque postea sedens, ora. Si oratione faligaris, te ad legendumn converte, ut dictum est; et rursum ad orationem redi, teque ad psalmodiam particularem excita. Et rursum adLac ad orationem redi; et fatigatus adhuc, ut dicum est, parlulum meditare, et rursus adhuc

DE QUIETA CONVERSATIONE. ματι. Τὰ τοιαῦτα δὲ νῦν οὕτω μετέρχου· κλίνονA orationem occupa. Manuali etiam opere paululum τὸ γόνυ, ὁσάκι; ἂν δύναιο, καὶ οὕτω καθεσθεὶς utere, tanquam acedliæ obstaculo, ut a sanctis Pa προσεύχου. 'Ακηδιάσας ἀπὸ τοῦ προσεύχεσθαι, ἐλθὲ tribus auliisti, sancte. In omni tua seculum εἰς ἀνάγνωσιν, καθὼς εἴρηται· καὶ πάλιν ἐπάνηκε Deum operatione ab aurora ad auroram præcedat εἰς τὸ προσεύχεσθαι, καὶ αὖθις ἀκηδιάσας ἀπὸ τοῦ oratio. Propter acediam in orando, cætera alia quæ προσεύχεσθαι, πρὸς ψαλμῳδίαν διεγέρθητι μερικήν. dicta sunt, inseruntur. Postquam igitur miseriΚαὶ οὕτως ἐσαῦθις ἐπανελθε εἰς τὸ προσεύχεσθαι, cordia ad animam accesserit, et ex corde, tanquam καὶ ἔτι ἀκηδιάσας, ἐν τῇ προειρημένη μελέτη γενοῦ ex fonte, orationem fundet gratia Spiritu, tune συμμέτρως, καὶ οὕτω πάλιν ἔχου τῆς προσευχῆς. amicæ orationi et contemplationi mens incumbet, Καὶ ἐργοχείρῳ δὲ βραχεῖ χρῶ, τῆς ἀκηδίας ἐμπο- seipsam ab omnibus removens, et sola oratione et δίῳ, ὡς παρὰ τῶν Πατέρων ἀκήκοας, ἅγιε. Ἐν πάσῃ contemplatione gaudens, in divinæ charitatis paraσου ἀεὶ τῇ κατὰ Θεὸν ἐργασίᾳ, ἀποπρωί ἕως πρωί, disum. προηγείσθω τὸ προσεύχεσθαι. Διὰ γὰρ τὴν πρὸς προσευχὴν ἀκηδίαν, τὰ ἕτερα ἄλλα, & είρηται μετερχόμενα· ἐπεὶ ὁπηνίκα τὸ ἔλεος τῇ ψυχῇ παραγένηται, καὶ βλύσει ἀπὸ καρδίας ὥσπερ ἀπὸ πηγῆς τινος τὴν προσευχὴν ἡ χάρις τοῦ Πνεύματος, τὸ τηνικάδε μόνῃ τῇ προσευχή, καὶ τῇ θεωρίᾳ προσατ χολεῖται ὁ νοῦς, ἀπάντων ἀφιστὰς ἑαυτὸν, καὶ μόνῃ τῇ προσευχὴ καὶ τῇ θεωρια τρυφᾷ, εἰς τὸν τῆς θείας ἀγάπης παράδεισον. Πάντων τῶν ἀγαθῶν ἔργων ἔχει τὸ κράτος ἡ προσευχή τῆς μετανοίας τὸ δάκρυον αὕτη γεννῇ· εἰς τὴν εἰρήνην τῶν λογισμῶν ἄκρως συμβάλλεται, μέ. νον Θεόν τὴν ἄκραν εἰρήνην ἐπειγομένη λογίζεσθαι· τῆς τοῦ Θεοῦ ἀγάπης αὕτη γεννήτρια· τὸ λογιστιαν τῆς ψυχῆς αὕτη μόνη καθαίρει, Θεὸν φανταζομένη τὸν γεννήτορα τῆς καὶ τῶν ἀγγέλων καθάρσεω; τὸ ἐπιθυμητικὸν τῆς ψυχῆς πρὸς Θεὸν καθαρὸν ἀποσώζει· προσκειμένη γὰρ καὶ διαλεγομένη θεῷ, τῷ ἀπείρως καὶ ὑπερφυῶς ἀγαθῷ καὶ καλῷ πεφυκότως τὴν ἐπιθυμίαν πᾶσαν προσκολλῷ τῷ Θεῷ. θυμὸν δὲ τοσοῦτον πραΰνει, ὅσον ὑποπίπτει, καὶ δεῖται, καὶ παρακαλεῖ τὸν Θεόν· καὶ ταπεινοῖ τὴν ψυχὴν διὰ τῆς πρὸς Θεὸν προσπτώσεως· οὐδεὶς γὰρ δεόμενος, καὶ παρακαλῶν ἀταπείνωτον, ἢ θυμῶδες φέρει το φρόνημα. Διὰ τοῦτο συνελόντα εἰπεῖν πάσας δυνάμεις ψυχῆς, καὶ πάσας ἐνεργείας, πρακτικάς τε καὶ νοςμὰς ἡ ὁσία προσευχὴ καθαίρει καὶ ἀνορθεῖ· καὶ μάλιστα προσλαβομένη μεθ᾿ ἑαυτῆς καὶ θεωρίαν Θεοῦ, καὶ τὸν ἑπόμενον θεῖον ἔρωτα ἐν ἡσύχῳ διαίτῃ, καὶ ἀγωγῇ, κατὰ τὰ πρὶν εἰρημένα. Ἐξ οὗ δὲ τόπου τῆς καρδίας ἐκρεῖ τὸ δάκρυον, ἐκεῖ νοείτω καὶ ὁράτω δ λογισμός σου νεύων εντός σου, ἀοχλήτως δι' εἰσπνοῆς ῥινὸς ἐν τῷ προσεύχεσθαι· καὶ παραμενέτω, ὅσον δυνατόν, ἐκεῖ. Λίαν γὰρ ὠφέλιμον, καὶ τῶν συνεχῶν καὶ πολλῶν δακρύων ἐπαγωγὸν, καὶ αἰχμαλωσίας νοὸς ἀναιρετικὸν, καὶ εἰρήνης περιποιητικόν νοερᾶς, καὶ προσευχῆς ἀφορμὴ, καὶ εἰς εὔρεσιν προστ ευχῆς καρδιακής, σὺν Θεῷ, συνεργόν χάριτι τοῦ ζωοποιοῦ Πνεύματος ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν. Δεν σε εἰδέναι, ὁ θεωρὸς, καὶ τῶν μυστικῶν ἐπόπ της καὶ τρυφητὴς, ὅτι ὥσπερ δύω, Θεὸς καὶ ἄνθρωπος, οὕτως ἐξ ἑπομένου καὶ δύω, τῷ, εἴτε γένει θέλεις εἰπεῖν, εἰτ᾽ οὖν εἴδει, τά τε πένθη, καὶ ἀκολούθως τὰ δάκρυα. Διενηνόχασι δὲ ἑκάτερον τοῦ ἑκα τέρου πολλῷ τῷ μεταξύ, εἰ καὶ ἀμφότερα καλὰ, καὶ θεόσδοτα, καὶ τῆς θείας εὐμενείας, καὶ τῆς κατ' αὐτην κληρονομίας πρόξενα. Τὰ μὲν γὰρ ἔχει θεῖον φόβον τὴν ἀρχὴν, καὶ τὸν πενθικόν· τὰ δὲ θείαν ἀγάπην, καὶ τὸν Θεόν. Καὶ τὰ μὲν οὐ τοσοῦτον εύκ φραίνει, τὰ δὲ, καὶ εὐφραίνει πολλά, καὶ ἐξιστᾷ ἐξα!- ο In omnibus bonis operibus dominatur oratio, Ipsa poenitenti lacrymas gignit; in cogitationum pacem valle adjuvat, solum Deum summam pacem esse credere coacta; ipsa quoque est divinæ charitatis genitrix; ipsa sola anim rationem nundat, Deuin repraesentaus ut angelorum ipsorum puritalis auctorem; anime desideria ad Deum pura conservat. Deo enim adhærens et cum eo conversans, cum infinito illo bono et pulchro naturaliter omne desiderium conjungit. Animum autem adeo mansuetum facit, ut procidat et egent, et Deum invocet: et animamn humiliat, dum ea ante Deum procidit; nemo enim indigens et implorans non humiles aut superhos induit sensus. Ut breviter loquar, omnes animæ potentias et facultates, activas nempe et spirituales pia oratio mundat et corrigit; ac præcipue secum admittit et Dei con'em - plationem et, qui eam sequitur, divinum amorem in tranquilla agendi ratione et vila, ut prius dictum est. Ex quo autem cordis loco fluunt lacryma, ibi sit cogitatio tua et aspiciat tua ratio intra te ipsum vergens indesinenter, per naris inspirationem, in oratione; et ibi, quantum poteris, remaneas. Minimum enim id utile est et continuas multasque lacrymas elicit, et mentis servitutem aufert. et spiritualem confert pacem, et orationem adjuvat, et in cordis orationis inventionem ducit, cum Deo operans, gratia vivificantis Spiritus in Christo Jesu Domino nostro. Oportet autem te scire, qui contemplaris et intueris divina mysteria iisque letaris quod, quemadmodum duo sunt Deus et homo, ita et duo, sive genere, sive idea, dolores et quæ consequntur lacrymæ. Differunt autem multum inter se ambo, etsi ambo pulchra sint et Dei dona, Deique benevolentiam hæreditatemque præstent. Dolores quidem divinum timorem principium habent, et quod in anima doloris capus est; lacryma vero divinam claritatem et Deum; alis non tantum lætitiæ præbent; aliæ vero g ulium afferunt multum et infausta deturbant

CALLISTI TELICUDE Priores quidem incipientium sunt, posteriores vero corum qui per gratiam ad perfectionem tendunt. Quinque sunt tranquillitatis opera! Oratio, nempe continua Ssu-Christi memoria, per spirationem in cor introducta absque ulla cogitatione; que per temperantiam ventris universam et somni et aliorum sensuum exercitiis intra cellulam cum hunilitate perficitur: psalmolia per partes; lectio similiter divinorum Evangeliorum et sanctorum Patrum: et quorundam de oratione capitum, praesertin juve. nis Theologi et llesychii et Nicephori; judiciorum Dei meditatio aut mortis memoriæ et similum, et manuale paululumn opus; et rursum ad orationem reditus, etiainsi vim tibi inferre debeas, donec tua mens assueverit inconstantiam deponere Domini memoria et continua ad cordis laborem inclinatione. Fa est monachorum qui pacem agere incipiunt operatio. Hujuscemodi monachus non debet frequenter ex cellula exire; debet e contrario omnium frequenta, tione et contemplatione se abstinere, nisi propter magnam necessitatem; et nunc cum attentione et vigilantia et raro; quia non niodo incipientibus, sed etiam iis qui progressi sunt, mundationem talia prestant. & σια· τὰ πρῶτα μὲν, ἀρχαρίων, τὰ δὲ, ἀφικνουμένων εἰς τελειότητα διά τῆς χάριτος. Πέντε εργασίας ἡσυχίας εἰσί· προσευχή, ήτοι μνή μη τοῦ Ἰησοῦ διηνεκής, εἰσαγομένη διὰ πνοῆς ἐν τῇ καρδίᾳ δίχα τῆς οἱασοῦν ἐννοίας, ἥτις δι' ἐγκρατείας περιεκτικής γαστρός λέγω, καὶ ὕπνου, καὶ τῶν ἄλ λων αἰσθήσεων ἔνδον τοῦ κελλίου σὺν ταπεινῶσι κατορθοῦται· ψαλμῳδία μερική· ἀνάγνωσις ὁμοίως ἐκ τῶν θείων Εὐαγγελίων καὶ τῶν θείων Πατέρων, καὶ τῶν περὶ προσευχῆς κεφαλαίων, μάλιστα τοῦ νέου Θεολόγου, καὶ Ἡσυχίου, καὶ Νικηφόρου μελέτη κρί σεως Θεοῦ, ἡ μνήμης θανάτου, καὶ τῶν ὁμοίων, καὶ μικρὸν ἐργόχειρον· καὶ πάλιν ἐπανακάμπτειν εἰς προσευχήν, καν βίαν ἔχῃ τὸ πρᾶγμα, ἕως οὗ ἐθίσῃ ὁ νοῦς, τὸν ῥεμβασμὸν ἀποτίθεσθαι ἑαυτοῦ τῇ πρὸς Κύριον μνήμῃ, καὶ τῇ εἰς τὸν τῆς καρδίας πάνον συνεχεῖ ἐπινεύσει. Αὕτη ἡ ἐργασία τῶν ἀρχαρίων μοναχῶν τῶν θελόντων ἡσυχάσαι. Ο τοίνυν τοιοῦτος ἀφείλει μή συνεχῶς ἐξέρχεσθαι τῆς κέλλης· ὁμιλίας τε καὶ θεωρίας ἀπέχεσθαι πάντων, εἰ μὴ διὰ πολ λὴν ἀνάγκην· καὶ τότε μετὰ προσοχῆς καὶ ἀσφα λείας, καὶ σπανίως· ὅτι μὲ μόνον ἀρχαρίοις, ἀλλὰ καὶ αὐτοῖς τοῖς προκόπτουσιν ήδη, σκορπισμὸν τὰ τοιαῦτα προξενεῖ. Ἡ σὺν προσοχή γινομένη αὕτη προσευχή χωρίς εννοίας δηλονότι τινὸς, διὰ μὲν τοῦ, Κύριε, Ἰησοῦ Χριστέ, Υιέτοῦ Θεοῦ, πρὸς αὐτὸν ἀΰλως καὶ ἀλαλύτως παντάπασι μνημονευόμενον Κύριον ὁ νοῦς ἀνατείνε ται. Διὰ δὲ τοῦ, ἐλέησόν με, πρὸς ἑαυτόν· μὴ ἀνα εχόμενος ἑαυτοῦ μὴ ὑπερευχεσθαι· πρὸς ἀγάπην δὲ προκόψας διὰ πείρας ἐνικῶς, πρὸς αὐτὸν τὸν Κύριον ἀνατείνεται, τοῦ δευτέρου πληροφορίαν λαβών. Διδ οὐκ ἀεὶ τὴν εὐχὴν ὁλόκληρον οἱ Πατέρες παραδι δόντες φαίνονται· ἀλλ' ὁ μὲν ὁλόκληρον, ὡς ὁ Χρυσ σόστομος· δ' δὲ τὸν Κύριον Ἰησοῦν, ὡς ὁ Παῦλος, προστιθεὶς ἐν Πνεύματι ἁγίῳ, τουτέστιν, ὅταν ἐνέρω γειαν Πνεύματος ἁγίου ἡ καρδία δέξηται, δι' ἧς καὶ προσεύχεται· ὅπερ ἐστὶ τῶν προκοψάντων, εἰ καὶ μὴ τελείως ἀκμήν· ὅπερ ἐστὶν ὁ φωτισμό;. Ο δὲ τῆς Κλίμακος φησιν· Ἰησοῦ ὀνόματι μάστιζε που λεμίους, καὶ Ἰησοῦ μνήμη κολληθείτω τῇ πνοῇ σου· καὶ οὐδὲν ἕτερον προστίθησιν. Εξεστι δὲ καὶ τοῖς ἀρχαρίοις, ποτὲ μὲν, ὅλοις τοῖς τῆς προσευχῆς ῥής μασι, ποτὲ δὲ ἐν μέρει ταύτης προσεύχεσθαι κατά νοῦν, ὡς εἴρηται· μὴ μέν τοι συνεχῶς ἐναλλάττειν, ἵνα μὴ ἐκ τούτου μερισμὸν πάσχῃ, ἐκ τοῦ προσμέτ νειν τῇ εἰρημένῃ μεθόδῳ τῆς καθαρᾶς προσευχῆς· εἰ καὶ μὴ καθαρῶς ἄλλως, δηλονότι διὰ τὰς ἐμποδὼν ταύτῃ γινομένας προσλήψεις καὶ τοὺς λογισμούς, ἔρχεται ὁ ἀγωνιζόμενος ἐν ἕξει τοῦ ἀδιάστως προσεύχεσθαι, τῷ προσμένειν ἐν τῇ καρδίᾳ τὸν νοῦν, καὶ μὴ βιαίως διὰ τῆς εἰσπνοῆς εἰσάγεσθαι, καὶ αὖθις εὐθὺς ἀποπηδῖν· ἀλλ' αὐτὸν παρ' ἑαυτῷ προσμένειν ταύτῃ, καὶ προσεύχεσθαι. Καὶ τοῦτο ἔστι καὶ ἀνοι μάζεται προσευχή καρδιακή. Προηγεῖται δὲ ταύτης θέρμη τις ἐν τῇ καρδίᾳ, ἥτις ἀποσοβεῖ τὰ ἐμποδί ζοντα τὴν προτέραν καθαρὰν τελείως ἐκτελεῖσθαι προσευχήν. Καὶ οὕτως ὁ νοῦς προσμένων, ἀκωλύτως Quæ cum attentione fit oratio absque ulla alia cogitatione per has voces: • Domine Jesu Christe, Pīli Dei,ɔ mentem spiritualiter et ineffabiliter ad memoratum Dominum dirigit. Per illud enim: «Mise10: e mei, › ad seipsain convertitur; non sustinens non pro se orare; ad claritatem vero proficiens, " per experientiam unitive ad ipsum Dominum tenelit, postquam secundi persuasionem accepit. Ideo non semper universam orationem tradunt Patres: sed alius quidem universam, ut Chrysostomus: alius vero, • Dominum Jesum», ut Paulus, addens fu Spiritu sancto, id est, postquam Spiritus saueti eficaciam cor acceperit, per quam et orat: quod carum est qui profecerunt, etsi non summum alti gerint, quod est illuminatio. Climax dicit: Nomine Jesu hostes verbera, et Jesu memoria tuæ respirationi aduetur, et nihil aliud addit. Licet autem et incipientibus, nunc quidem universis oradionis vocibus orare, nunc earum parte tantum, secundum mentem, ut dictumn est. Non debent tamen continuo mutare, ne inde dissipationem patiantur. Si quis prædictæ puræ orationis methodo alihæreat, quamvis non omnino pure fieri possit propter obstacula quæ superveniunt et mentis distractiones, assequitur comando libenter orandi habitum, eo quod mens cordi adliæret, neque violenter per inspirationem inducitur neque rursum statim educitur; sed ipse apud se hac methodo renanet et orat. Quæ oratio, cordis oratio nuncupatur. Praecedit autem eam quidam fervor in corde, qui rejicit quidquid impedit quin hac oratio perfecte pura elliciatur. Atque ita mens adhaerens absque mpedimento in corde orat. In hoc autem fervore el oratione Jesu cujus meminit, claritas iu corde

DE QUIETA CONVERSATIOne. ἐν καρδίᾳ εὔχεται. Ἐν δὲ τῇ τοιαύτῃ θέρμῃ τε καὶ F'gnitur, ex qua lacryma quam dulcissime fluunt, προσευχῇ, ἡ πρὸς τὸν μνημονευόμενον Κύριον Ἰη- J su memorati desiderio. σοῦν ἀγάπη ἐν καρδίᾳ τίκτεται· ἐξ ἧς καὶ δάκρυον, γλυκερὸν ὅτι πλεῖστον, ἀποῤῥεῖ, πόθου τοῦ μνημο νευομένου Ἰησοῦ. Ιν' οὖν τις ἀξιωθείη τούτων, καὶ τῶν μετὰ ταῦ Ut igitur his a'iquis dignus sit et aliis quæ inde τα πάντων - ἃ νῦν λέγειν οὐ καιρός σπεύδειν χρή, sequuntur, nane dicendum remanet; conari oporκαθάπερ εἴρηται, τὸν Θεοῦ φόβον ἔχειν πρὸ ὀφθαλ tet Dei timorem ante oculos habere cum memoria μῶν, μετὰ τῆς μνήμης τοῦ Ἰησοῦ, ἔνδον ἐν καρδία, Jesu in cordle, neque simpliciter extra cor, ut ita deκαὶ οὐχ ἁπλῶς ἐκτὸς, ἵν' οὕτως ἐκκλίνῃ ῥᾳδίως οὐ clinet facile non modo a pravis operibus, sed etiam, τῶν ἔργων τῶν πονηρῶν μόνον, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐμε ab obviis cogitationibus, et ad profectum veniat perποθών λογισμῶν, καὶ εἰς προκοκὴν ἔλθῃ, τοῦ πλη- suasionem habendi charitatis Dei erga seipsum. ροφορίαν ἐντεῦθεν σχεῖν, τῆς πρὸς αὐτὸν ἀγάπης τοῦ Modo non quærat ejus manifestationem, ne recipiat Θεοῦ· μόνον αὐτὸς μὴ ζητείτω τὴν ἐμφάνειαν αὐτοῦ, eum qui tenebra est et se`esse lucem fingit. Quando ἵνα μὴ δέξηται τον σκότος όντα, καὶ φῶς εἶναι ύπου cuim mens illius non quærentis lucem videt; ne κρινόμενον. "Οταν γὰρ ὁ νοῦς αὐτοῦ μὴ ζητοῦντος, eam accipiat, neque eam despiciat. Sic igitur meφῶς ἐρξ, μὴ παραδεχέσθω, μήτε μὴν καταργείτω " lius est eam non accipere, sed in humilitate adl τοῦτο. 'Αλλ' ἐρωτάτω τὸν ἔχοντα δύναμιν διδάξαι, καὶ Deum confugere, seipsum indignum clamans tali τὸ ἀληθὲς μανθανέτω, καὶ εἰ μὲν εὕρῃ τὸν διδάξοντα contemplatione, quemadmodum a Patribus opere οὐ καθώς μόνον ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς ἔγνω· ἀλλὰ didicimus. Si enim in aliis suis operibus non falsi καὶ αὐτὸς ἐκεῖνος μακαρίως ἔπαθε τὸν φωτισμόν, luminis signa et falsi tradunt, sed quemadmodum τῷ Θεῷ χάρις. Εἰ δ᾽ οὖν κρεῖσσον τὸ μὴ παραδέξα- prædicta oinnia viva voce audisti, ita sane et de hoc σθαι, ἀλλ' ἐν ταπεινώσει πρὸς τὸν Θεὸν καταφυγείν, ultimo, tempore opportuno, audies: nunc autem ἀνάξιον ἑαυτὸν ἀποκαλῶν τῆς τοιαύτης θεωρίας, non est tempus. Nunc autem cum aliis et ante alia te καθὼς καὶ τοῦτο παρὰ τῶν Πατέρων ἐδιδάχθημεν discere oportet, quod, quemadmodumn ille qui vult ἔργῳ. Εἰ γὰρ καὶ ἐν ἄλλοις αὐτῶν συγγράμμασι τὰ sagittam emittere, non absque signo tenlit arcum, σημεῖα τοῦ ἀπλανούς, καὶ τοῦ τῆς πλάνης φωτισμοῦ it: qui vult tranquillitatem discere, se miti corde φασιν, ἀλλ᾿ ὥσπερ τὰ προειρημένα πάντα διὰ ζώσης esse debere tanquam signum habeat, nunquam in φωνῆς ἤκουσας, οὕτω δὴ καὶ περὶ τούτου κατὰ και- quolibet perturbantem neque perturbatum: si ρὸν ἀκοῦσαι· νῦν γὰρ οὐ καιρός. Τοῦτο δὲ νῦν μᾶλ- πondum de pietate sit sermo. I autem facile ipsi των μετὰ τῶν ἄλλων, καὶ πρὸ τῶν ἄλλων δεῖ μαθεῖν, succedet, ab omnibus simul declinanti et plerumὅτι, ὥσπερ ὁ τοξεύειν μαθεῖν θέλων οὐκ ἄνευ ση- que tacenti. Si quid autem accidat, statim peniμείου τὸ τόξον τείνει, οὕτως ὁ ἡσυχᾶται μαθεῖν ἐθέ- teutinm agat, et seipsum vituperet, et ad ca quæ λων, τὸ ἀεὶ πρᾶος εἶναι τὴν καρδίαν, ὡς σημεῖον ante ipsum sunt tendat, ut pacifice et cum pura ἐχέτω, μηδέποτε ἐν μηδενὶ ταράττων, ή ταραττόμε- conscientia Jesum fundamentum ponat, iuvocetque, νας· εἰ μήπου περὶ εὐσεβείας ὁ λόγος. Τοῦτο δὲ εὐ- ut diximus, divinam illius gratiam, progressusκόλως ἂν κατορθωθείη, πάντων ἐκκλίνων ἅμα, καὶ que eam in anima quiescentem habeat. Neque id τὰ πλεῖστα σιωπῶν. Εἰ δέ τι καὶ συμβαίη ποτέ, με- solummodo, sed et animam habeat perfecte a daτανοεῖν εὐθὺς, καὶ ἑαυτοῦ καταμέμφεσθαι, καὶ εἰς nonibes cupiditatibusque, quæean prius vexabant, τὸ ἑξῆς προσέχειν, ἵν᾿ ἡσύχως τε καὶ μετὰ καθαροῦ quiescentem, et inelabili laetitia gaudentem. Si συνειδότος τὸν Ἰησοῦν ἀρχὴν βαλὼν ἐπικαλεῖσθαι, enim et rursuin eam conturbent, saltem mos in ca ὡς ἔφημεν, τὴν αὐτοῦ θείαν χάριν, ὁδῷ προβαίνων dominabuntur, quia non iis allæret, neque voluἀναπαυομένην ἔξῃ τῇ ψυχῇ· καὶ οὐ μόνον τοῦτο, ptatem iude provenientem cupit. Totum cjus desideἀλλὰ καὶ ἀναπαύουσαν τὴν ψυχὴν τελέως ἐκ τῶν rium ad Dominum tendit qui deḍit gratiam: perπρώην ὀχλούντων αὐτῇ δαιμόνων καὶ παθῶν, καὶ mittit quidem ut adhuc tentetur, sed non eam deἀῤῥήτῳ εὐφροσύνῃ εὐφραίνουσαν αὐτήν. Εἰ γὰρ καὶ relinquit. Quare? Ne mens superbial, eo quod ἐνοχλοῦσιν αὖθις, ἀλλ' οὐκ ἐνεργοῦσιν, ὅτι μὴ πρός bonum invenerit. Sed adhuc impugnata semper κειται αὐτοῖς, μηδὲ ποθεῖ τὴν ἐκ τούτων ἡδονήν· concipit humilitaten per quam non modo supernos ὅλος γὰρ ὁ πόθος τοῦ τοιούτου πρὸς τὸν Κύριον τὸν hostes vincit, sed et majoribus adhuc donis digna δόντα αὐτοῦ τὴν χάριν, ἀνατέταται· πολεμεῖται δὲ est. Quibus utinam digni simus per Christum qui λοιπὸν παραχωρήσει, ἀλλ' οὐκ ἐγκαταλείψει. Διατί; seipsum pro nobis humiliavit, et iis qui se lumiἽνα μὴ ὑψωθῇ ὁ νοῦς αὐτοῦ, δι᾿ ὅπερ εὗρεν ἀγαθόν· liant gratiam suam abundanter praestat, nunc el ἀλλὰ πολεμούμενος, προσλαμβάνει ταπείνωσιν ἀεί semper et in sæcula sæculorum. Amen. δι' ἧς μόνης οὐ μόνον νικῇ τοὺς ὑπερηφάνους πολεμοῦντας, ἀλλὰ καὶ δωρεῶν ἀεὶ μειζόνων ἀξιοῦται. "Ων ἀξιωθείημεν καὶ ἡμεῖς οὕτω παρὰ Χριστοῦ, τοῦ ταπεινώσαντος ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ τοῖς τούτοις δαπειν ἶ; τὴν χάριν αὐτοῦ παρέχοντο πλουσίως, νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.

CALLISTI TELICUDE ΕΚΛΟΓΗ ΑΠΟ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΠΑΤΕΡΩΝ ΠΕΡΙ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΟΧΗΣ. SELECTA EX SANCTIS PATRIBUS DE ORATIONE ET ATTENTIONE *. Πᾶσα ἡ σπουδὴ τοῦ ἀσκητοῦ ἔστω, ὅπως μὴ τὸ ὑψηλὸν τῆς ψυχῆς διὰ τῆς ἐπαναστάσεως τῶν ἡδο νῶν ταπεινωθῇ. Πῶς γὰρ ἂν ἔτι δύνηται πρὸς τὸ συγγενές νοητὴν φῶς, ἐλευθέρῳ ἀναβλέψαι τῷ δμματι, ἡ προσηλωθεῖσα κάτω ψυχὴ τῇ ἡδονῇ τῆς σαρ κός; Διὸ χρὴ πρό γε πάντων, τὴν ἐγκράτειαν ἀσκεῖν, ἀσφαλῆ φρουρὸν τῆς σωφροσύνης τυγχάνουσαν, καὶ τὸν ἡγεμόνα νοῦν μὴ συγχωρεῖν μελε· ἂν ἐν λογι σμοῖς ἀκαθάρτοις. Αναγκαία οὖν ἡ ἐμιμέλεια τοῦ ἔσω ἀνθρώπου, ὡς ἀμετεώριστον εἶναι τὸν νοῦν, καὶ ὥσπερ προσηλοῦσθαι τῷ σκοπῷ τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης, ἵνα φύγωμεν τὸ κρῖμα τοῦ Κυρίου εἰπόντος· «Οὐαὶ ὑμῖν, ὅτι ὅμοιοί έστε τάφοις κεκονιαμένοις· οίτινες ἔξωθεν μὲν φαίνονται ὡραῖοι, ἔσωθεν δὲ γέμουσιν ὀστέων νεκρῶν καὶ πάσης ἀκαθαρσίας.» Οὕτω καὶ Omnem curam impendat asceta ne excelsior animæ pars voluptatum recursu humilietur. Quomodo enim possit adhuc ad illud proprium et intelligibile lumen liberis oculis aspicere, si carnis volup'ate terræ affigatur? Ideo ante omnia oportet temperantiam calere que prudentiæ tuta custodia est, neque permittere ut mens quæ dux est cogitationes impuras meditatur. Necessaria igitur est interni hominis cura ut mens attollatur, ut gloriæ Dei termino quasi affigatur, ut fugiamus Domini judicium dicentis: «Ve vobis, quia similes estis sepulcris dealbatis, quæ exterius quidem videntur pulchra, intus vero plena sunt ossibus mortuis et omui immunditia. Ita et vos exterius quidem videmini hominibus justi, intus hypocrisi et impictate. Ideo ingenti pugna opus est, et hac legitima, per cor et ὑμεῖς, ἐξωθεν μὲν φαίνεσθε τοῖς ἀνθρώποις δ' καιει· rationem et actionem, ne in vauum gratiam Dei recipiamus. Sed quemadmodum cera sculptura ficta, ita nos Domini nostri Jesu Christi doctrina transformemur in interiorem hominem: quod dictum est a Paulo practice adimplente. Dicit enim Exuentes veterem hominem cum suis actibus, novum induamus, eum qui renovatur in agnitionem secundum imaginem ejus qui ipsum condidit ".» Veterem hominem nominat, omnia vitia et omnes sordes quæ in animæ parte sunt. Transformati secundum veterem hominem, inquit, in novitate vitæ usque ad mortem, ut possimus digne cum veritate dicere: Vivo ego, jam non ego, vivit vero in me Christus ",, Nulla igie tur cura ac sollicitudine vigilanti opus est: ne forte quid contra prædicta mandata operantes, tali ac tamta mercede decidamus, et tam horrendis minis succumbamus. Quando autem diabolus insilias molitur, et violentissime, tanquam quædam ignita ** Galat. 11, 20. ἔσωθεν δὲ μεστοί έστε ὑποκρίσεως καὶ ἀνομίας. Διὰ τοῦτο ἀγῶνος χρεία μεγάλου, καὶ τούτου νομίμου, κατά τε καρδίαν, καὶ λόγον, καὶ πράξιν, ἵνα μὴ εἰς κενὸν δεξώμεθα τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ. Ἀλλ᾿ ὥσπερ ὁ κηρὸς τῇ γλυφῇ μορφωθείς, οὕτω καὶ ἡμεῖς τῇ δι· δασκαλία τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ μορφοθῶμεν τὴν ἔξω ἄνθρωπον, πληροῦντες τὸ ὑπὸ Παύλου ειρημένον πρακτικῶς· φησὶ γάρ ο Απεκδυσά μενοι τὸν παλαιὸν ἄνθρωπον, σὺν ταῖς πράξεσιν αὐτ τοῦ, καὶ ἐνδυσάμενοι τὸν νέον, τὸν ἀνακαινούμενον εἰς ἐπίγνωσιν κατ' εἰκόνα τοῦ κτίσαντος αὐτήν. Παλαιὸν δὲ ἄνθρωπον ονομάζει, πάντα ὁμοῦ τὰ κατὰ μέρος ἁμαρτήματα, καὶ μολύσματα· «Συμμορφού μενοι τὸν ἔσω ἄνθρωπον, φησίν, ἐν καινότητι ζωής μέχρι θανάτου, ἵνα ἄξιοι γενώμεθα μετὰ ἀληθείας εἰπεῖν· Ζῶ δὲ ἐγὼ οὐκ ἔτι· ζῇ δὲ ἐν ἐμοὶ Χριστός. Ο Πολλής οὖν ἐπιμελείας καὶ φροντίδος ἐπαγρύπνκυ χρεία· μήπως παρά τι τῶν εἰρημένων τὴν ἐντολὴν ἐργασάμενοι, μὴ μόνον τοῦ τοιούτου καὶ τοσούτου μισθοῦ es Coloss. 111, (*) Siue auctoris nomine. Ejus 'em ut videtur, Callisti felic...

DE ORATIONE ET ATTENTIONE. ἐκπέσωμεν, ἀλλὰ καὶ ταῖς οὕτω φοβεραῖς ἀπειλαῖς ὑποπέσωμεν. Ὅταν δὲ ὁ διάβολο; ἐπιβουλεύειν ἐπιχειρῇ, καὶ μετὰ πολλῆς τῆς σφοδρότητος, ὥσπερ τινα βέλη περ πυρωμένα, τοὺς παρ' ἑαυτοῦ λογισμοὺς ἐνίησιν ἡτυχαζούσῃ καὶ ἠρεμούσῃ τῇ ψυχῇ, καὶ ταύτην αἰφνιδίως ἐμπιπρᾷ, καὶ χρονίας καὶ δυσεκλύτους τὰς μνήμας τῶν ἅπαξ ἐμβληθέντων ἐργάζηται, τηνικαῦτα νήψει, καὶ προσεχείᾳ συντονωτέρα τὰς τοιαύτας ἐπιβουλάς ὑπεξίστασθαι δεῖ· καθάπερ ἀθλητού τινος ἀκριβεστάτῃ φυλακῇ, καὶ τάχει σώματος, τὰς βουλὰς τῶν ἀντιπάλων εκτρεπομένου· καὶ τὸ πᾶν τῇ προσευχή, καὶ ἐπικλήσει τῆς ἄνωθεν συμμαχίας διδόναι, τὴν τοῦ πολέμου καθαίρεσιν, καὶ τὴν τῶν τοξευμάτων ἀποτροπήν. Τοῦτο γὰρ ἡμᾶς ὁ Παῦλος ἐδίδαξε λέ γων· ο Ἐπὶ πᾶσιν ἀναλαβόντες τὸν θυρεὸν τῆς πί στεως,» καὶ τὰ ἑξῆς. Ὅταν οὖν ἡ ψυχὴ τὸ πυκνόν καὶ σύντονον τῆς διανοίας ὑποχαλάσασα, μνήμες τὰς παρατυχούσας, καὶ τῶν τυχόντων ἀναφέρῃ πραγμάτων, τηνικαῦτα ὁ λογισμός ἀπαιδεύτως, καὶ ἀνεπιστημόνως πρὸς τὰ μνημονευθέντα τῶν πραγμάτων φερόμενος, τούτοις ἐπιπλέον ἐνασχολούμενος, πλάνους ἐκ πλάνων μεταμείβει μακρούς, καὶ εἰς αἰ σχρότητας πολλάκις, καὶ ἀτοπίας ἐννοιῶν καταστρέφει τὸ τελευταῖον. Ἀλλὰ τὴν μὲν τοιαύτην ολιγωρίαν τῆς ψυχῆς, καὶ διάστασιν, πυκνοτέρᾳ καὶ ἐπιστρε‐ φεστέρᾳ τῇ τῆς διανοίας επιτάσει διορθοῦσθαι δεῖ καὶ ἐπανάγειν, καὶ τῇ πρὸς τὸ παρὸν ἀεὶ περὶ τὰ καλὰ διασκέψει προσασχολεῖν. Ο γὰρ ἀκριβής φιλόσοφος φροντιστήριον ἔχων τὸ σῶμα, καὶ καταγώγιον της ψυχῆς ἀσφαλὲς, κἂν ἐπ' ἀγορᾶς τύχῃ, κἂν ἐν πανηγύρει. κἂν ἐν ὄρει, πᾶν ἐν ἀγρῷ, κἂν μεταξύ πλήθους πολλοῦ, ἐν τῷ φυσικῷ μοναστηρίῳ καθίδρυται, ἔνδον συνάγων τὸν νοῦν, καὶ φιλοσοφῶν τὰ αὐτῷ πρέποντα. Δυνατὸν γὰρ καὶ οἴκοι καθήμενον τὸν ῥᾴθυμον, ἔξω περιπλανᾶσθαι τοῖς λογισμοῖς, καὶ τὸν ἐπὶ τῆς ἀγορᾶς ὄντα, νήφοντα δὲ, ὡς ἐπ' ἐρημίας εἶναι, πρὸς ἑαυτόν τε καὶ πρὸς τὸν Θεὸν μόνον ἐπιστρεφόμενον, καὶ οὐ δεχόμενον ταῖς αἰσθήσεσι τοὺς ἐκ τῶν αἰσθητῶν τῇ ψυχῇ θορύβους προσπίπτοντας. Δεῖ οὖν τὸν προσιόντα τῷ σώματι καὶ τῷ αἵματι τοῦ Χριστοῦ εἰς ἀνάμνησιν αὐτοῦ τοῦ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντος, καὶ ἐγερθέν τος, μὴ μόνον καθαρεύειν ἀπὸ παντὸς μολυσμοῦ σαρνὸς καὶ πνεύματος, ἵνα μὴ εἰς κρῖμα φάγῃ καὶ πίῃ, ἀλλὰ καὶ ἐναργώς δεικνύειν τὴν γνώμην τοῦ ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανόντος καὶ ἐγερθέντος, τῷ μὴ μόνον και θαρεύειν ἀπὸ πάσης ἁμαρτίας, ἀλλὰ νεκροῦσθαι μὲν· τῇ ἁμαρτίᾳ, καὶ τῷ κόσμῳ, καὶ ἑαυτῷ, ζῆν δὲ τῷ Θεῷ. Τῶν πονηρῶν λογισμῶν οἱ μὲν οὐδόλως ἡμῶν ἐπιβαίνουσι τῆς ψυχῆς, ἂν πολλῇ περιφράξωμεν εαυτοὺς ἀσφαλείᾳ· οἱ δὲ τίκτονται μὲν ἔνδον ῥαθυμης σάντων ἡμῶν καὶ βλαστάνουσιν· ἂν δὲ προληφθῶσιν, ἀποπνίγονται ταχέως καὶ καταχώννυνται. Αλλοι καὶ τίχτονται καὶ αὐξάνονται καὶ πρὸς τὰς πονηρὰς ἐμβαίνουσι πράξεις, καὶ πᾶσαν ἡμῶν ὑγείαν τῆς ψυχῆς διαφθείρουσιν, ὅταν ἐν πολλῇ γενώμεθα ῥᾳθυμίᾳ. Τὸ μὲν οὖν μακάριον, τὸ μηδόλως δέξασθαι πονημὸν λογισμόν ἐστι· τὸ δὲ μετ' ἐκεῖνο, ἐπεισελθόντας * Ephes. vi, 16.. tela, suas cogitationes in animam pacifice et tranquille agentem, innittit, eanque subito incendit, et diuturnas et inexplicabiles memorias eorum que seinel occurrerunt, ei injicit, tunc majori viquæ gilantia ac altentione opus est ut læ insidiæ dejiciuntur, tanquam athleta cujusdam accuratiss ma custodia et corporis levitate adversariorum insidias deturbante. Summa operis orationi et superni auxilii invocationi danda est, in bono belli hujus exitu et in telorum repulsione. Quod nos dncuit Paulus dicens: <fu omnibus sumentes scitum fidei e, et cætera. Quando igitur anima cogitationis vim et attentionem relaxat, memoriasque quaslibet obvias occurrentium rerum admittit, tunc cogitatio imperite et inscie ad has recordationes se ferens, iisque adhæreus, errores ex errori1us longos patitur, ac su pius in turpitudines iudecentesque cogitationes demnum devolvitur. Sel talem animæ depressionem et dissipationem vividiori εt vehementiori cogitationis attentione corrigi et reduci oportet, eamque statim circa bonum exerceri. Qui enim vere sapiens est, corpus habens tanquam animae servum securumque domicilium, etsi in foro versetur, aut in hominum frequentia, aut in monte, aut in agro, aut in media multituliue. in naturali monasterio sedet, intus colligens menten, et meditans quæ seipsum decent. Fieri enim potest ut qui domi indolens sedet, exterius errel cogitatione, ut is vero qui in foro est, et vigilans c est, tanquam in deserto loco sil, ad se et ad Deum sðlum conversus, neque sensibus eos qui ex sensibilibus oriuntur tumultus percipiens. Oportet igitur eum) qui accedit ad corpus et sanguinem Christi In memoriam ipsius pro nobis mortui ac resuscitati non modo esse ab omni corporis ac spiritus lale purum, ne in judicium manducet et bibat, sed voluntatem præstare bujus qui pro nobis mortuus est ac resurrexit, non modo se ab omni culpa mundantem, sed et ostendendo se mortuum esse et peccato et mundo et sibi, Deo autem vivere. Pravarum cogitationum aliae quidem punquam in animam nostram ascendunt, si nos multa securitate muniamus; aliæ vero iutus gignuntur nostra indolenti: causa et crescunt; si vero precipiantur, brevi suffocantur et in profundum demerguntur. Aliæ autem et gignuntur et augentur et ad malos actus procedunt, et omnem animæ nostrae sanitatem corrumpunt, quando in multa indolentia versamur. Beatissimum igitur est, si nullam omnino pravam admittamus cogitationem; huic autem felicitati proximum est ingredientes cogitationes citissime repellere neque eas diutius immorari sinere, ita ut nostra pascua mala non reddamus. Si porro eo usque indolentes simus, hujus indolentiz, misericordia Dei, adest consolatio et multa, hac ineffabili bonitate, nobis parata sunt remedia. Το igitur hortor ut, quantum corpus sinit, cor tuum

CALLISTI TELICUDE DE ORATIONE. $32 non dissolvas. Quemadmodum enim agricola non τοὺς λογισμούς, ταχέως ἀπώσασθαι, καὶ μὴ συγχων. potest de fructu qui in agro est quidquam pati; ρῆσαι ἐνδιατρίψαι πλέον, ὥστε μή πονηρὰν ἡμῖν ἐργάσασθαι τὴν νομήν. Εἰ δὲ καὶ μέχρι τούτου μπο nescit enim quid eventurum sit, priusquam in θυμήσωμεν, ἔστι, διὰ τῆς τοῦ Θεοῦ φιλανθρωπίας, horreis ejus concludatur; ita homo nequit cor καὶ τῆς ῥαθυμίας ταύτης παραμυθία, καὶ πολλὰ παsnum dissolvere, quandiu in naribus ejus est spiρὰ τῆς ἀγαθότητος ἐκείνης τῆς ἀφάτου τοῖς τοιού ritus. Et quemadmodum homo nescit quid passuτοις τραύμασι κατεσκευάσθη τὰ φάρμακα. Παρακαrus sit, usque ad ultimum spiritum, sic et monaλῶ σε οὖν, ἐν ὅσῳ εἰ ἐν τῷ σώματι, μὴ ἀπολύσης cho non licet cor dissolvere, quandiu aspirationem σου τὴν καρδίαν. Ωσπερ γὰρ ὁ γεωργὸς οὐ δύναhabet: sed oportet 'eum perpetuo ad Deumi clamaται πεποιθέναι ἐπί τινι αὐτοῦ καρπῷ, ἀνερχοre, propter regnum ejus et misericordiam. Maliμένῳ ἐν τῷ ἀγρῷ αὐτοῦ· οὐ γὰρ οἶδε τί αὐτῷ ἀποβαίgnus autem, cum´apprime sciat maxima posse νει, πρὶν ἐγκλεισθῆναι ἐν τοῖς θησαυροῖς αὐτοῦ· adimplere cum qui non distracte Deum orat, nitiοὕτως ἄνθρωπος οὐ δύναται ἀπολύσαι αὐτοῦ τὴν tur rationabili aut irrationabili modo mentem disκαρδίαν, ἐφόσον ἔχει πνοὴν ἐν τῇ ῥινὶ αὐτοῦ. Καὶ trahere. Sed nos illud edocti, nostro inimico puὥσπερ ἄνθρωπος οὐκ οἶδε ποῖον πάθος ἀπαντήσει gnantes resistamus: et quando ad orandum sta- αὐτῷ, ἕως ἐσχάτης αὐτοῦ ἀναπνοῆς, οὕτως οὐ δυ mius et genua flectimus, nullam omnino cogitatioνατὸν τῷ μοναχῷ ἀπολύσαι αὐτοῦ τὴν καρδίαν, ἐν nem in cor nostrum intrare sinamus, neque albam, ὅσῳ ἔχει ἀναπνοήν· ἀλλὰ χρὴ αὐτὸν ἀναβοᾷν πάν neque nigram, neque dexteram, neque lævam, τοτε πρὸς τὸν Θεόν, διὰ τὴν βασιλείαν αὐτοῦ, καὶ τὸ neque scriptam neque non scriptam; excepta Dei ἔλεος. Εἰδὼς οὖν ἀκριβῶς ὁ πονηρός, ὅτι μέγιστα δυ supplicatione et ea quæ menti supervenit de cœlis νήσεται ἀνῦσαι ὁ ἀπερισπάστῳ τῷ Θεῷ προσευχό illuminatione ac irradiatione. Multo conatu ac temμενος, σπεύδει τίνι τρόπῳ εὐλόγῳ, ἢ ἀλόγῳ δέμpore in orationibus opus est, ut cogitationis expeβειν τὸν νοῦν. Αλλ' ἡμεῖς τοῦτο ἐπιστάμενοι, ἀντιditum statum inveniamus, aliud quoddam cordis στρατευσώμεθα τῷ ἡμετέρῳ ἐχθρῷ· καὶ ὅταν στῶμεν calum, ubi habitat Christus, ut ait Apostolus: εἰς εὐχὴν, καὶ γόνατα κλίνωμεν, μηδένα παντάπασι ‹ An nescitis quoniam Christus habitat in nobis? › λογισμὸν εἰς τὴν καρδίαν συγχωρήσωμεν εἰσελθεῖν, Si quis velit mentis statum videre, seipsum ab μὴ λευκόν, μὴ μέλανα, μὴ δεξιόν, μὴ ἀριστερὸν, μὴ omnibus cogitationibus custodiat, et tum seipsam γραφικὸν ἢ ἄγραφον· πλὴν τῆς πρὸς Θεὸν ἱκεσίας, mens videbit sapphiro et cœlesti colori similem. καὶ τῆς ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἐγγινομένης τῷ ἡγεμονικῷ Non intuebitur mens Dei locum in seipsa, nisi ἐλλάμψεως καὶ ἡλιοβολίας. Πολλοῦ ἀγῶνος καὶ χρόomnibus rerum cogitationibus excelsior facta sit. νου χρεία ἐν ταῖς προσευχαῖς, ὅπως εὕρωμεν τὴν Non det autem excelsior, nisi cupiditates exuerit, ἀπαρενόχλητον τῆς διανοίας κατάστασιν, ἕτερόν τι quæ ipsam per rerum sensibilium cogitationem να εγκάρδιον οὐρανὸν, ἔνθα οἰκεῖ ὁ Χριστὸς, ὡς φη· impediunt; et cupiditates virtutibus expellentur; σιν ὁ ᾿Απόστολος· «Η οὐκ ἐπιγινώσκετε ὅτι Χριστὸς graciles autem cogitationes spirituali cogitatione, οἰκεῖ ἐν ἡμῖν;» Εἴ τις βούλοιτο ἰδεῖν τὴν τοῦ νοῦ et ea rursum manifestato ipso lumine. κατάστασιν, τηρησάτω ἑαυτὸν ἐκ πάντων τῶν νη κατάστασιν, τηρησάτω ἑαυτὸν ἐκ πάντων τῶν νοημάτων, καὶ τότε δψεται ἑαυτὸν ὁ νοῦς σαπφείρῳ οὐρα νίῳ χρώματι παρεμφερή. Οὐκ ἂν ἴδοι ὁ νοῦς τὸν τοῦ Θεοῦ τόπον ἐν ἑαυτῷ, μὴ πάντων τῶν ἐν τοῖς πράγμασι νοημάτων ὑψηλότερος γεγονώς· οὐ γενήσεται δὲ ὑψηλότερος, μὴ τὰ πάθη ἀπεκδυσάμενος, τὰ συνδεσμοῦ»- τα αὐτὸν διὰ τῶν νοημάτων τοῖς πράγμασι τοῖς αἰσθητοῖς, καὶ τὰ μὲν πάθη ἀπωθήσεται διὰ τῶν ἀρετῶν τοὺς δὲ ψιλοὺς λογισμοὺς διὰ τῆς πνευματικῆς θεωρίας, καὶ ταύτην πάλιν, ἐπιφανέντος αὐτοῦ τοῦ φωτό;.