ANNO DOMINI MCCCXL. NICEPHORUS MONACHUS NOTITIA (Φιλοκαλία τῶν ἱερῶν Νηπτικών, Venetiis, 1782, fol., p. 869.) Venerabilis Pater noster Nicephorus, qui in Νικηφόρος ὁ ἐσιώτατος Πατὴρ ἡμῶν, ὁ ἐν μὲν τὴ sancto monte Atho asceticorum certaminum stadium confecit, paulo ante annum millesimum trecentesimum et quadragesimum floruit. Altissimis ascetic: philosophie iustitutis Gregorium Thessalonicensem imbuit, ut ipse alicubi testaţiir. Tranquillam et a sollicitudinibus liberam vitam apal ipsum solum peregit, ipsi fuit conjunctus; summis et supernaturalibus presidum mandatis fuit inedailiter eruditus, et gratiæ illuminationem beatificam accepit. Cujus divinæ sanctitatis exemplar factus, cœleste donum, quo prius di. gnus habitus fuerat, nobiscum generose voluit per praesentem tractatum communicare, ut ejusdem mercedis participes fieri mereremur. In sanctorum Patrum Vitis exempla collegit de sobrietate, de attentione, de oratione et de variis adjumentis; e proprio fonte naturalem et scientificam adjecit methodum, qua pulchriorem nemo excogitaturus sit: De operatione spiritus in corde et de invocatione nominis Domini Jesu; regulam tradidit exaetissimam de sancto jejunio et scalam puræ et perfectæ orationis; demum bona subsequuntur, quæ inde proflaunt salvari volentibus. In his autem seiðsum, veluti novum Besclecl, exercuit, conducente el operamie Spiritu sancto. Ascendite igitur, ascendite qui in votis habetis ut Christus vobis inhabitet; qui desideratis ut åd i vaginem Spiritus sançti reformemini et de glo - ria in loriam assurgatis; qui concupiscitis ut Aliciam. divini et bea!am sortem sanctorum calineatis. ἁγιωνύμῳ ὄρει τοῦ ᾿Αθω τὸν τῶν ἀσκητικῶν ἀγώνων ἀνύσας δίαυλον, μικρῷ δὲ πρὸ τοῦ τεσσαρακοστού τριακοσιοστοῦ καὶ χιλιοστοῦ ἔτους ἀκμάσας, καθηγη - της και μυσταγωγής τῶν ὑψηλῶν τῆς ἀσκητικῆς φιλοσοφίας μαθημάτων ἐγένετο Γρηγορίου τοῦ Θεσσαλονίκης, καθάπερ αὐτός που περὶ αὐτοῦ μαρτυρεί διὰ τῆς ἀπεριμερίμνου δὲ ἡσυχίας ἑαυτῷ μόνῳ στο λάζων, καὶ δι᾿ ἑαυτοῦ ἤδη ἡνωμένου, τῷ ὑπερχο σμίῳ καὶ ἀκροτάτῳ τῶν ἐφετῶν ἑνωθεὶς ἀποβοή τως, μακαρίως ἐντεῦθεν τὸν ἐνυπόστατον ἐν καρδία τῆς χάριτος ἔπαθε φωτισμόν. Τοῦ τοίνυν τῆς θεώσεως ἀμιμήτου μιμήματος, καὶ θεοποιοῦ δώρου αὐτός το πρῶτον ἐκεῖθεν πλουσίως ἀναπλησθεὶς, τούτου καὶ ἡμῖν ὁ Μακάριος, διὰ τοῦ παρόντος αὐτοῦ Ποντια τίου, εἴ γε βουλοίμεθα τῶν ἴσων ἐκείνῳ ἀξιωθῆναι γερῶν, πατρικῶς καὶ ἀφθόνως μετέδωκεν, ἐφ᾽ ᾧ τὰς ἐν ταῖς τῶν ἁγίων Πατέρων βιογραφίαις περὶ νέ ψεως, προσοχῆς τε καὶ προσευχῆς ὀπηδήποτε διαγορευούσας χρήσεις συνερανισάμενος, προσθείς δ' οί κοθεν, καὶ τὴν, ὡς οὐκ ἄν τις ᾠήθη καλλίω, φυσικήν, καὶ ἐπιστημονικὴν ἀληθῶς μέθοδον τῆς δι' εἰσπνοῆς ῥίνος ἔνδον καρδίας ἐπισυναγωγής του ναός, καὶ τῆς κατ' αὐτὴν τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ ἐπικλή στως, στάθμην οἷον ἀκριβεστάτην ἱερᾶς νήψεως, καὶ κλίμακα καθαρᾶς καὶ ἀρεμβάστου προσευχῆς, καὶ τῶν ἐξ αὐτῆς πηγαζομένων ἀγαθῶν, τοῖς σωθῆναι ἐθέλουσιν ὑπεστήριξε, πρῶτος αὐτὸς, οἷά τις νέος Βεσελεήλ, κατασκευάσας τῇ ἀρχιτεκτονίᾳ τοῦ πνεύ ματος. Αναβαίνετε λοιπόν, ἀναβαίνετε, ὅσοι ἐν ὑμῖν αὐτοῖς κατοικῆσαι τὸν Χριστὸν δι' ἐφέσεως ἔχετε, καὶ εἰς τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος εἰκόνα μετα μορφωθῆναι ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν ἐθέλετε, καὶ ἐπομένως θεουργηθῆναι, καὶ τῆς σωζομένων φαεινῆς κληρουχίας ἀξιωθήναι.

NICEPHORI DE CORDIS CUSTODIA. ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΜΟΝΑΖΟΝΤΟΣ ΛΟΓΟΣ ΠΕΡΙ ΝΗΨΕΩΣ ΚΑΙ ΦΥΛΑΚΗΣ ΚΑΡΔΙΑΣ ΟΥ ΤΗΣ ΤΥΧΟΥΣΗΣ ΩΦΕΛΕΙΑΣ. NICEPHORI MONACHI TRACTATUS DE SOBRIETATE ET CORDIS CUSTODIA UTILITATIS NON CONTEMNENDÆ (Grace ex Philocalia, loc. cit.; Latine ap. Possinum Thesaur. ascet., opusc. 17) Οσοι τῆς μεγαλοπρεποῦς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰη- τῆς ἀπαθείας λιμένα καὶ ἀνιδρωτὶ τὸν ταύτης ἐργά τοῦ Χριστοῦ θεϊκῆς φωτοφανείας τυχεῖν ἐρωτικῶς ἔχετε· ὅσοι τὸ ὑπερουράνιον πῦρ καρδιακῶς ἐν αἰσθήσει ὑποδέξασθαι βούλεσθε· ὅσοι τῆς πρὸς Θεὸν καταλλαγῆς πείρᾳ καὶ αἰσθήσει τυχεῖν σπεύδετε· ὅσει τὸν θησαυρὸν τὸν ἐν τῷ ἀγρῷ τῶν καρδιῶν ὑμῶν κεκρυμμένον, πρὸς τὸ εὑρεῖν καὶ κτήσασθαι, τὰ τοῦ κόσμου ἅπαντα ἀπεκτήσασθε· ὅσοι ταῖς λαμπάσι ταῖς ψυχικαῖς φαιδρῶς ἀναφθῆναι ἀπὸ τοῦ παρόντος βούλεσθε, καὶ τὰ παρόντα ἅπαντα ἀπετάξασθε· ὅσοι ἐν γνώσει καὶ πείρα τὴν τῶν οὐρανῶν βασιλείαν ἔνδοθεν ὑμῶν οὖσαν γνῶναι καὶ λαβεῖν θέλετε, δεῦτε και διηγήσομαι ὑμῖν αἰωνίου, μᾶλλον δὲ οὐρανίου βιωτῆς ἐπιστήμην, ἢ μᾶλλον μέθοδον, ἀκόπως εἰς τὸν τὴν εἰσάγουσαν, μηδεμίαν πλάνην ἢ πτύησιν ἐκ δαιμένων δειματουμένην, μόνον δὲ τότε πτοουμένην, ὅτε ἔξωθεν τῆς ζωῆς, ἣν ὑμῖν ὑφηγοῦμαι, πόλεω που ἐκ παρακοῆς διατρίβομεν, καθάπερ πάλαι καὶ ὁ Ἀδὰμ τῆς ἐντολῆς τοῦ Θεοῦ κατολιγωρήσας, τῷ ὄρει δὲ φιλιάσας, καὶ πιστὸν ἡγησάμενος, καὶ τοῦ καρποῦ τῆς ἀπάτης ὑπ' αὐτοῦ κατακόρως πλησθεὶς, εἰς πυθμένα θανάτου, σκότους τε ἅμα καὶ διαφθο ρᾶς ἐλεεινῶς ἑαυτὸν, καὶ τοὺς μετ᾿ αὐτὸν πάντας κατέβαλεν. Οὐκοῦν ἐπανάγεσθε, μᾶλλον δὲ τἀληθέ πτερον εἰπεῖν, ἐπανέλθωμεν πρὸς ἑαυτοὺς, ἀδελφοί, τὴν τοῦ ὄψεως συμβουλήν, καὶ τὴν πρὸς τὰ χαμαὶ συρόμενα περιφορὰν εἰσάπαν ἀποστυγούμενοι. Οὐ ductum sese gratulans séntiet, nullam de cætero timentis a dæmonibus seductionem ex qua sequi lapsus queat, quando extra vitam, cujus informare vobis ideam bac oratione ordior, longissime ob inobedientiam versabamur. Sicut olim Adam, mandato et Deo spreto, foederatus serpenti, et eum velut fidelem ducem sequens, fructuque deceptionis ab eo usque ad satietatem pastus, in profundam mortis foveam, tenebrarumque ac corruptionis miserabiliter seipsum præcipitavit, suosque una secum universos posteros. Quicunque magnifica dignari divinaque Salvato- portum tranquillæ a perturbationibus quietis introris Jesu Christi illustratione amanter cupitis; quicunque supercœlestem ignem sinu ac sensu cordis suscipere penitus decrevistis; quicunque recouriliationis cum Deo experimentum consequi sensibile studetis; quicunque thesaurum in agro absconditum penetralibus intimis vestri cordis obtinere repositum desideratis, res mundi cunctas abdicate; quicunque lampadum spiritualium festo ac læto jam hinc duci ornarique vultis lumine, præsentia universa rejicite; quicunque experientia conscien-¸ tiæ arcana residentis intra vos regni cœlorum percipere notitiam optatis; adeste huc, et edisseram vobis perpetuae aut potius cœlestis vitæ rationem scientificam, ac methodum cujus qui ductum operando sequi curaverit, facile ac citra sudorem in ' Igitur revertimini, aut, ut æquios atque in commune utilius dicatur, revertamur ad nos ipsos, fratres, consiliuṁn serpentis, et aberrationem ad ca que deorsum trahuntur semel in omne tempus Interpretatio Patris Possini adeo prolisa est ut Græcum textum. triente ad minimum suveret; eam ideo e Tegione pouere non potuinius,

NICEPHORI MONACHE νεικῶν ἐν τούτοις, καὶ λέγων· Πῶς δύναταί τις, ἐν τῇ καρδίᾳ εἰσελευσόμενος, ἐκεῖ ἐργάζεσθαι, ἢ διατρίβειν, ὥσπερ ἐκεῖνος τῷ Σωτῆρ: ἀντέφησε, • Πῶς δύναταί τις εἰς τὴν κοιλίαν τῆς μητρός αὐτοῦ δεύτερον εἰσελθεῖν, καὶ γεννηθῆναι γέρων ὧν; νἀκούσεται καὶ αὐτός· ὅτι τὸ Πνεῦμα, ὅπου θέλει πνεῖ. Καὶ εἰ εἰς τὰ τῆς πρακτικῆς ἔργα, οὕτως ἀμφιβάλλο μὲν ἀπιστοῦντες, πῶς τὰ τῆς θεωρίας ἡμῖν ἐπελεύσεται; θεωρίας γὰρ ἐπίβασις πρακτική. Ἐπεὶ δὲ γραφικῶν ἀποδείξεων ἄνευ, πληροφορηθῆναι τῷ οὕτως διαπιστοῦντι ἀδύνατον, φέρε τοὺς τῶν ἁγίων βίους καὶ τὰ ἐγγράφως ὑπ' αὐτῶν ἐκτεθέντα, εἰς πολλῶν ὠφέλειαν ἐν τούτῳ τῷ λόγῳ ἐντάξωμεν, ἵνα ἐκ τούτου πληροφορούμενος πᾶσαν ἀμφιβολίαν ἀπαύσηται. Ανωθεν δὲ ἐξ αὐτοῦ τοῦ Πατρὸς ἡμῶν τοῦ μεγάλου τὸν λόγον ἀρξαμένοι, ἐπὶ τοὺς καθεξῆς, ὅσον ἐστὶν ἐμοὶ δυνατόν, τοὺς λόγους καὶ τὰς πράξεις τούτων μερικῶς συλλέξαντες, πρὸς πίστωσιν παραθώμεθα. γὰρ ἔστι τὴν πρὸς Θεὸν καταλλαγὴν καὶ οἰκείωσιν ετάχθημεν. Εἰ δέ τις Νικόδημος άλλος δεθείη φιλο ἄλλως ἡμᾶς ἐντυχεῖν, εἰ μὴ πρότερον πρὸς ἑαυτοὺς, ὅσον τὸ ἐφ' ἡμῖν, ἐπανέλθωμεν, ἢ μᾶλλον εἰσέλθων μεν· τὸ γὰρ παράδοξον, ἀπὸ τῆς τοῦ κόσμου περιφορᾶς, καὶ τῆς ματαίας μερίμνης ἑαυτοὺς ἀποσχί ζοντες, πρὸς δὲ τὴν ἐντὸς ἡμῶν οὖσαν βασιλείας τῶν οὐρανῶν, ἀσυγχωρήτως κατέχοντες. Διὰ τοῦτο γὰρ τέχνη τεχνῶν, καὶ ἐπιστήμη ἐπιστημῶν ἡ μοναδική πολιτεία ὠνόμασται, ἐπειδὴ οὐχ ὁμοίως τῶν φθειρομένων τουτωνὶ πραγμάτων, ἐστὶν ἡμῖν πρόξενος ἡ ὅσια αὕτη, ἵνα καὶ πρὸς αὐτὰ τὸν νοῦν ἡμῶν ἀπὸ τῶν κρειττόνων μετοχετεύσαντες, καταχωννύω μεν· ἀλλὰ ξένα τινὰ καὶ ἀποῤῥητα ἀγαθὰ ἡμῖν ἐπαγγέλλεται· «"Α ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε, καὶ οἷς οὐκ ἤκουσε, καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη. Κάν τεῦθεν, οὐδὲ ἡ πάλη ἡμῖν ἐστι πρὸς αἷμα καὶ σάρκα, ἀλλὰ πρὸς τὰς ἀρχὰς, πρὸς τὰς ἐξουσίας, πρὸς τοὺς κοσμοκράτορας τοῦ σκότους τοῦ αἰῶνος τούτου.» ΕΙ οὖν σκέτος ὁ παρών αἰών, φευξώμεθα ἀπ' αὐτοῦ, φευξώμεθα δὲ τῷ νοήματι· μηδὲν κοινὸν ἡμῖν καὶ τῷ ἐχθρῷ τοῦ Θεοῦ· ὁ γὰρ βουληθεὶς φιλιάσαι αὐτῷ, ἐχθρὸς τοῦ Θεοῦ καθίσταται, τῷ δὲ ἐχθρῷ γεγονότι Θεοῦ τίς βοηθῆσαι δύναται; Διὰ τοῦτο μιμησώμεθα τοὺς πατέρας ἡμῶν, καὶ τὸν ἐντὸς τῶν καρδιῶν ἡμῶν θησαυρὸν, ὡς κἀκεῖνοι, ζητήσωμεν· καὶ τοῦτον ευρόντες, κρατῶμεν κραταιῶς ἄγαν, εργαζόμεναι ὁμοῦ καὶ φυλάσσοντε;· εἰς τοῦτο γὰρ ἐξ ἀρχῆς aversione summa respuentes; non enim reconciliationem nostri cum Deo, et familiaritatem ejus consequi unquam poterimus, nisi nos prius, quantum erit in nobis, reversi fuerimus, aut potius primum, et præter anteriorem usum ingressi viam sursum rectam a stulta per circuitum deerratione, qua mundus abducitur, et a cura rerum sæculi nos ipsos abscindentes; in constituto autem intra nos Dei regno mentem indivulse nostram tenentes affixam. Propter hoc enim ars artium et scientia scientiarum vita monastica nominata est. Non enim sancta hæc disciplina simile habet quidquam cum vulgaribus hominum institutis atque industriis, cunctis in id intentis ut mentem nostram a melioribus deflexam in ima terrenaque dejiciant; verimn, alio longe ducens, mira et iuedabilia ostentat et promittit bona, qualia Nec oculus vidit, sc auris audivit, neque in cor hominis ascenderunt,', unde neque Colluctatio nobis est adver- ´>us carnein el sanguinem, sed adversus principatus et potestates, adversus mundi rectores tenebrarum hujus sæculi.³, Si ergo præsens sæculum tenebræ est, fugiamus ab ipso ne cum ipso pereamus. Fu· giamus corpore, fugiamus sermone, fugiamus cogitatione; nihil mi..i commune sit cum Dei hoste. Qui enim voluerit amico illo uti, inimicus Dei constituitur. Ei porro qui Deo fuerit inimicus, quis auxiliari potest? Quare imitemur Patres nostros, • 1 Cor. 11, 9. thesaurum • Ephes. vi, 12. Joan. 11, 4, 5. Ἐκ τοῦ βίου τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν ᾿Αγ. τωνίου. Εἰσήρχοντό ποτε πρὸς τὸν ἀ66ᾶν ᾿Αντώνιον δύο ἀδελφοί· καὶ λείψαντος αὐτοῖς ἐν τῇ ὁδῷ τοῦ ὕδατος, ὁ μὲν εἰς ἀπέθανε, ὁ δὲ ἕτερος ἔμελλε· μηκέτι γοῦν ισχύων οδεύειν, ἔκειτο καὶ αὐτὸς ἐπὶ τῆς γῆς τεθνή intra corda nostra defossum prout ipsi fecerunt, omni diligentia quæramus: et hunc postquam invenerimus fortissime teneamus, operantes simul et custodientes; in id enim a principio suinus geniti. Si autem alius quidam Nicodemus contentiosus velit esse argutando dicens: Quomodo potest aliquis in cor ingressus suum ibi operari et habitare? ut et ille vetus Salvatori se opponens dixit: «Quomodo potest homo rursus introire in ventrem matris et renasci cum sit senex? › audiet et hic: ‹Spiritus ubi vult spirat³.» Et si circa vitæ practicæ operə sic dubitamus increduli, quomo lo intellecta venire nobis poterunt contemplationis arcanai? Contemplationis quippe fundamentum vita est practica. Quoniam vero sine scriptis testimonia certo persuaderi talia non possunt, age, deinceps e Vitis sanctorum, et ex iis quæ scripto ipsi consignata reliquerunt ad multorum utilitatem, quædam a Magno Antonio serie continua singillatim exsequentes dicta factaque illustria quæ fidem facere dictorum a nobis queant. Ex vita S. Patris nostri Antonii. Ibaut aliquando ad abbatem Antonium in monte degentem duo fratres, quos cum aqua defecisset in itinere, eorum unus quidem mortuus est, alter extreme laborans, nec valens ambulare amplius, jacebat in terra, mortem proximam exspectails. Al sanctus Antonius, sedens in monte, vocavit duos

DE CORDIS CUSTODIA. συνείχετο, ὥστε τὸ ὑψηλὸν τοῦτο καὶ θεῖον παράγο γελμα τὸ, ο ᾿Αγαπήσεις Κύριον τόν Θεόν σου ἐξ ὅλης τῆς καρδίας σου, καὶ ἐξ ὅλης τῆς ψυχῆς σου, καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοίας σου, ο ἔργοις ὑπ' αὐτοῦ πληροῦσθαι. "Οπερ οὐκ ἂν ἄλλως γένοιτο, ἢ τῶν φυσικῶν τῆς ψυχῆς δυνάμεων, πρὸς οὐδὲν ἄλλο τῶν παρόντων, ὅτι μὴ πρὸς μόνον τὸν Δημιουργοῦ πόθων, συντεινομένων· ταύτας οὖν, τὰς νοεράς, φημί, τῆς ψυχῆς ἐνεργείας, ταύτῃ τοι και παρακαλῶν, πολλοῖς φοβερὸς ἦν, καὶ ἐπιτιμῶν, που θεινὸς καὶ ἡδὺς ἐν ἅπασι. Τίς οὕτω καὶ τοῖς πολλοῖς ὁμιλῶν ὠφελιμώτατος; καὶ τὰς αἰσθήσεις συνάγειν, καὶ εἴσω παρασκευάζειν νεύειν ἱκανώτατος; ὡς ἐν πλείονι γαλήνῃ τοὺς τῶν ἐν μέσῳ θορύβων, ἢ τοὺς ἐν ἐρήμῳ διατελεῖν· καὶ ἅμα τὸν αὐτὸν μετὰ πλήθους τε εἶναι, καὶ ἰδιάζειν; Ἰδοὺ καὶ ὁ μέγας οὗτος Θεοδόσιος διὰ τὸ τὰς αἰσθήσεις συνάγειν καὶ εἴσω εἰσάγειν, γέγονε τῆς τοῦ Κτίστου τετρωμένος ἀγάπης. ξεσθαι προσδοκῶν. Ὁ δὲ Αντώνιος καθήμενος ἐν τῷ πης βέλει ἐβέβλητο, καὶ οὕτως αὐτοῖς τοῖς δεσμοῖς ὄρει, φωνήσας δύο μοναχούς, συνέβη γὰρ ἐκεῖ τούτους εἶναι, ἤπειγε λέγων· Λάβετε κεράμιον ὕδατος, καὶ δράμετε τὴν ἐπ' Αίγυπτον ὁδόν· δύο γὰρ ἐρχομένων, ὁ μὲν εἰς ἄρτι τετελεύτησεν, ὁ δὲ ἕτερος μέλλει, ἐὰν μὴ σπεύσητε· τοῦτο γὰρ εὐχομένῳ μοι πεφανέρωται. Ελθόντες τοίνυν οἱ μοναχοί, εὗρον τὸν μὲν κείμενον νεκρὸν, καὶ ἔθαψαν· τὸν δὲ ἕτερον ἀνεκτή— σαντο τῷ ὕδατι, καὶ ἀπήγαγον πρὸς τὸν γέροντα· ἦν γὰρ τὸ διάστημα ἡμέρας ὁδός. Ἐὰν δὲ ζητήσῃ τις, διατί μὴ πρὸ τοῦ τελευτῆσαι τὸν ἄλλον οὐκ εἴρηκεν, οὐκ ὀρθῶς τοῦτο ζητεῖ λέγων· οὐ γὰρ ἦν Αντωνίου τὸ τοῦ θανάτου κρῖμα, ἀλλὰ τοῦ Θεοῦ, τοῦ καὶ περὶ ἐκείνου κρίναντος, καὶ περὶ τούτου ἀποκαλύψαντος· μόνου δὲ ᾿Αντωνίου τοῦτο θαῦμα ἦν, ὅτι ἐν τῷ ὄρει καθήμενος, εἶχε τὴν καρδίαν νήφουσαν, τὸν δὲ Κύριον δεικνύοντα αὐτὸν τὰ μακράν. Ορᾷς ὅτι διὰ τὸ νήφειν τῇ καρδίᾳ ὁ ᾿Αντώνιος θεόπτης καὶ προβλέπων ἐγένετο; καὶ γὰρ ἐν τῇ καρδίᾳ ἐμφανίζεται ὁ Θεὸς τῷ νοῖ, κατ' ἀρχὰς μὲν, ὥς φησιν Ἰωάννης ὁ τῆς Κλίμακος, ὡς καθαίρων τὸν ἐραστήν· ἔπειτα δὲ καὶ ὡς φῶς λαμπρύνων τὸν νοῦν καὶ θεοειδῆ ἐργαζόμενος· ἐπὶ δὲ τοὺς καθεξῆς ὁ λόγος χωρείτω. Ἀπὸ τοῦ βίου τοῦ ἁγίου Θεοδοσίου τοῦ κοινοβιάρχου. Οὕτω γὰρ ὁ θεῖος Θεοδόσιος τῷ γλυκεῖ τῆς ἀγάἈπὸ τοῦ βίου τοῦ ἁγίου Αρσενίου. Καὶ τοῦτο δὲ τῷ θαυμαστῷ πεφύλακτο 'Αρσενίο τό, μήτε ζητήματα γραφικά προτείνειν, μήτε μὴν ἐπιστέλλειν· οὐχ ὡς ἀδυνάτως ἔχοντι, πῶς γάρ; ᾧτινι τὸ εὖ λέγειν οὕτω ῥᾴδιον, ὡς τὸ ἁπλῶς λέγειν ratus erat, adeoque arcte constrictus vinculis charitatis tenebatur, ut sublime illud et divinum mandatum: ‹ Diliges Dominum Deum tuum ex tola anima tua, et ex omnibus viribus tuis, et ex omni mente tua*, › opere ab ipso compleretur. Quod alia fleri ratione non potuit, nisi naturalibus animæ potentiis ad nihil aliud præsentium quam ad solum Creatoris desiderium intentis. Animæ potentias, intellectivas hic voco animæ faculiates. Hinc et adbortans multos, et rursus reprehendens, æque cunctis salubriter erat terribilis; amabilis autem et suavis in omnibus. Quis ut ille conversationes cum multis promiscuas utilissime habebat? Quis item ut ille ad sensus colligendos, et ad horum convertendam intra. intima sui attentionem idoneus usu multo erat maxime? ita ut tṛanquilliori quiete mentis in strepitu tumultuosoruja cum plurimis congressuuin, quam quivis alter in seductissima solitudine frueretur, nihiloque minus, in concursu multorum solitarius esset, quam in privato secesssu. En ut vir hic Magnus Theodosius, eo quod sensus colligere, introque in meutis adyta totam attentionem convertere assuetudine longa didicisset, ad eum perfecti Dei amoris gradum ascendit, in quo vere dici posset vulneratus charitate. monachos (contigit enim eos ibi esse), aitque illis: Ite, accipite vas aquæ et currite per viam quæ versus Ægyptum tendit: duorum enim huc venientium unus modo exspiravit, alter vero mox exspiraturus est, nisi properetis. Hoc enim mibi oranti revelatuin est. Profecii ergo monachi repererunt ita rem habere uti sanctus dixerat; et mortuum quidem sepelierunt, inoribundum vero recreatum aqua perduxerunt ad senem. Erat autem intervallum viæ iter diei unius. Si autem quærat quis, quare non antequam alius ille moreretur Antonius subsidium miserit, quæ retulimus dicens, respondebitur, incivilem et incongruam hanc-exceptionem esse. Non enim ad Antonium spectabat de viri morte judicium, sed ad Deum qui et illum monachum sic mori decreverat, et tam cjus abitum, quam soci¡ perículum Antonio revelavit. Miraculum hoc fuit unius meritis imputandum Antonii, qui sedens procul in monte, ob cordia attentionem cum qua orabat, dignus ei visus est cui mirabiliter ea manifestaret quæ in loco tam longinquo gerebantur. Ibi scilicet in corde Deus menti sese aperit; principio quidem, ut ait Joannes Climacus, sui amatorem purgans ut ignis; deinde ut lux mentem illuminans, et deiformem efliciens. Ilinc ad consequentia procedat sermo. Fx Vita S. Theodosii cœnobiarchæ. Sic divinus Theodosius dulci amoris telo vulneMth. x 37. Ex Vita S. Arseniz. Ab admirabili vero Arsenio hoc observabatur, nt neque interrogationes scripto ad quemquam,

NICEPHORI MONACHI ἑτέροις; ἀλλ' ὁ πρὸς τὸ σιωπᾶν ἐθισμὸς, καὶ τὸ πρὸς ἡ προλήψεις ἀπομανθάνειν τὰς ἐμπαθεῖς, καὶ τὰς ἐπισ ἐπίδειξιν ἐπαχθές, ταῦτα τῶν εἰρημένων αίτια. Δια τοῦτο γοῦν κἀν ταῖς συνάξεσι λίαν ἐσπουδασμένων ἦν αὐτῷ, τὸ, μήτε τινὰς ὁρᾷν, μήθ' ὑφ' ἑτέρων αὐτὸν βλέπεσθαι, ἀλλ᾽ ὀπίσω κίονος ἢ ἑτέρου προβλήματος ἵστασθαι, καὶ περικρύβειν ἑαυτὸν, καὶ τῆς τῶν ἄλ λων ἐπιμιξίας κρύβειν ἀθέατον· ὅτε δὴ προσέχειν ἑαυτῷ βουλόμενον καὶ εἴσω τὸν νοῦν ἀθροίζειν, καὶ οὕτω ῥᾳδίως πρὸς Θεὸν αίρεσθαι· πάλιν καὶ ὁ θεῖος οὗτος ἀνὴρ, ὁ ἐπίγειος ἄγγελος, εἴσω ἀθροίζει τὸν νοῦν, ἵνα ἐντεῦθεν εὐκόλως πρὸς Θεὸν αἴρητα.. ᾿Απὸ τοῦ βίου τοῦ ἁγίου Παύλου τοῦ ἐν τῷ Λάτρῳ. σποράς τῶν παθῶν ἀποτρέπεσθαι. Βια!, πῶς ὁ θεῖος οὗτος Πατὴρ μέθοδον τοῖς φοιτηταῖς ἀγνος αι διδάσκει, ἵνα διὰ ταύτης αποτρέπειν δύνανται τάς προσβολὰς τῶν παθῶν; οὐκ ἄλλη δὲ ἂν αὕτη, ἢ ἡ τοῦ νοὸς τήρησις· ταύτης γάρ ἐστι τουτὶ τὸ κατά θωμα, καὶ οὐκ ἄλλης· περαιτέρω δὲ ὁ λόγος για ρείτω. Ἀπὸ τοῦ βίου τοῦ ἁγίου Σάλλα. Ηνίκα μέντοι τὸν αποταξάμενον ὁ θεῖος Σάββας, τόν τε κανόνα ἴδοι τῆς κατὰ μοναχοὺς ἀγωγῆς ἀκρι 6ῶς ἐκμαθόντα καὶ νοῦν ἤδη τὸν ἑαυτοῦ τηρεῖν ἐννάμενον, καὶ πρὸς τοὺς ἐναντίους τῶν λογισμών απομάχεσθαι· πρὸς δὲ, καὶ τὴν τῶν κοσμικῶν ὅλως μνήμην τῆς διανοίας ἐξοικισάμενον, τότε δὴ καν τ Λαύρᾳ παρείχε κελλίον, εἰ ἀσθενὲς ἔχοι τὸ σῶμα καὶ άρρωστον, εἰ μέντοι τῶν ἐξῥωμένων εἴη καὶ εὐς):- Ο μέντοι θεῖος Παῦλος ὁρεσι καὶ ἐρημίαις δια- β παντὸς διῃτάτη· θηρσὶ δὲ ἀγρίοις, οἷα γείτοσι καὶ ἐμεσίτοις, χρώμενος, ἔστι δ' ὅτε καὶ πρὸς τὴν λαύριν κατιών, ἐπισκοπῶν ἠξίου τοὺς ἀδελφούς· παρἤνει τε καὶ ἐδίδασκε μή μικροψυχεῖν, μηδὲ τῶν ἐπι-νῶν, καὶ κελλίον οἰκοδομὴν ἐπέτρεπεν. Ομως πως πόνων τῆς ἀρετῆς καταρᾳθυμεῖν ἔργων, ἀλλ' ἐν προσεχίᾳ πάσῃ καὶ διακρίσει τῆς κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον ἔχεσθαι πολιτείας, καὶ πρὸς τὰ πνεύματα τῆς πονηρίας εὐψύχως ἀνταγωνίζεσθαι. Πρὸς δὲ, καὶ μέθοδον αὐτοῖς εἰσηγήσατο, δι' ἧς δυνατοὶ ἔσονται τάς τε καὶ ὁ θεσπέσιος Σάββας τὴν τοῦ νοὸς φυλακὴν ἀπήσει τοῖς μαθηταῖς, καὶ οὕτως αὐτοῖς παρόχων κελλίοις [ἴσ. κελλίον] συνεχώρει καθίσαι. Τί πράξομεν ἡμεῖς οἱ ἀργῶς ἐν κελλίοις καθήμενοι, καὶ οὐδὲ, εἰ ἔστι νοὸς τήρησις, ἐπιστάμενοι; etiam de rebus al sacram Scripturam spectantiritus nequitiæ animose certare. Præterca metho - bus mitteret, neque ullo de argumento, epistolas dum ipsis proponebat, quam si tenerent opiniones daret. Non sane quod facultate ornate loquendi ac scribendi careret, utique homo in talibus perfectus; cui eleganter dicere facilius erat quam alis simpliciter loqui. Sed quæ dixi in ipso efficiehat assuetudo tacendi et ab omni ostentationis specie abhorrens modestia. Propterea enim et in ecclesiis et in synaxibus summo studio cavebat spectare quemquam, aut ab aliis spectari: solitus ei de causa retro columnam quampiam, ant molem similem stare, quo sic et in turba, quantum posset, præstaret se impermistum aliis, ac neque conspicuum iisdem. Facultatem scilicet inde apians majoremi attendendi sibi, et indesinenter coligendi, unde illam posset facilius ad Deum tollere. Alterum hoc exemplum esto magni hujus viri, quem jure quis dixerit terrestrem angelum, nobis monstrans, quomodo colligenda sit mens, ut sic composity, hand ægre ad Deum elevetur. Et Vita sancti Pauli in Latro. At divinus Paulus in montibus et locis desertis semper habitabat, feris bestiis tanquam vicinis et sodalibus utens. Fuit tamen cum in lauram descendens haud abnuit suscipere regimen fratrum. Suadebat autem etdocebat, excutere pusillanimitatem, nec a laboriosis virtutis operibus metu desidiave ulla retardari capessendis: sed in omni attentione ac discretione, evangelicam capessere ac perseveranter exercere vivendi rationem, et contra Spiolim præsumptas, quæ vitiis favent, dediscere, et insultus pravorum affectuum possent propulsare: qua sane, pro rei momento nihil poterat expetibilius discipulis monstrare. Quantum enim hoc ab eo didicisse: qua quis arte possit nequissimarım a se impressiones cogitationum repellere? non autem alia erat ars ista, nisi mentis custodia. Ηujus enim affectus est proprius istud perfectæ virtutis opus. Transcat hinc sermo ad sequentia. Ex Vita sancti Subbæ. Divinus Sabbas hanc regiminis formam sequebatur. Eum qui regulam jam monasticam didicerat, et suam jam custodire mentem poterat, atque adversis repugnare cogitationibus; quique mandanarum rerum ex toto memoriam e mente exterminaverat, habitare in laura permittebat, cellam ipsi propriam assignans, si parum robusto invalidoque erat corpore. Sin ex iis erat qui sanitate membrorum ac viribus pollerent, locum præbebat ubi cellam ipsi sibi construerent. Vides ut hic¨ sanctus abbas mentis ante omnia custodiam a fratribus quos sub suam curam admitteret exigebat, nec aliter eis cellæ jus in qua sub se Deo quiete servirent tribuebat. Quid faciemus nos inutiles in cellis ignave desidentes; quid sit mentis custodia, et an uspiam reperiatur, ne mentione quidem prima edocti? At hic magnus Pater præ iis qui eum præcesserant istam copiose virtutem possidens,

DE CORDIS CUSTODIA. ᾿Απὸ τοῦ βίου τοῦ ἀββᾶ 'Αγάθωνος. Αδελφὸς ἠρώτησε τὸν ἀδεῶν ᾿Αγάθωνα, λέγων· Επέ μοι, ἀ€65, τί μεῖζον, ὁ σωματικός κόπος, ἢ ἡ τῶν ἔνδον φυλακή; Καὶ εἶπεν· Εοικεν ὁ ἄνθρωπος δένδρῳ· ὁ τοίνυν σωματικός κόπος, φύλλα ἐστὶ, ἡ δὲ τῶν ἔνδον φυλακὴ, ὁ καρπός ἐστιν· ἐπεὶ οὖν, κατὰ τὸ γεγραμμένον, ο Πάν δένδρον μὴ ποιοῦν καρπόν καλόν, ἐκκόπτεται, καὶ εἰς τὸ πῦρ βάλλεται, ο φανερὸν ὅτι διὰ τοὺς καρποὺς πᾶσα ἡμῶν ἐστιν ἡ σπουδή, τουτέστιν ἡ τοῦ νοὸς φυλακή· χρεία δε ἐστι καὶ τῆς τῶν φύλλων σκέπης καὶ εὐκοσμίας, ἅτινά ἐστιν ὁ σωματικός κόπος. Θαῦμα, πῶς ὁ ἅγιος οὗτος κατὰ πάντων τῶν μὴ ἐχόντων ναὸς τήρησιν ἀπεφήνατο· εἰς μόνην δὲ αὐτοῦντας τὴν πρακτικὴν εἰπὼν, πᾶν δένδρον μὴ ποιοῦν καρπὸν, ναὸς τήρησιν δηλαδή· φύλλα δὲ μόνον ἔχοντα [Ισ. ἔχον] ήγουν τὴν πρᾶξιν, ἐκκόπτεται καὶ εἰς πῦρ βάλλεται φρικτή σου, Πάτερ, ἡ ἀπόφασις. Τοῦ ἀδία Μάρκου, πρὸς Νικόλαον. Εἰ οὖν βούλει, τέκνον, οἰκεῖον λύχνον φωτός νοητοῦ γνώσεως πνευματικῆς ένδοθεν κτήσασθαι, ἵνα ἀπροσκόπως σὺν [σ. ἐνὶ τῇ βαθυτάτῃ νυκτὶ τοῦ αἰῶνος τούτου περιπατεῖν δυνήσῃ, καὶ ὑπὸ τοῦ Κυ μου τὰ διαδήματά σου κατευθυνθῇ, ὅπως τὴν δὲν τοῦ Εὐαγγελίου θελήσῃς σφόδρα, κατὰ τὸ προφητι κὸν λόγιον, τουτέστι πίστει διαπύρῳ τῶν τελείων β Ευαγγελικῶν προσταγμάτων τοῦ Κυρίου δι᾽ ἐπιθυμίας καὶ εὐχῆς κοινωνὸς γενέσθαι, υποδείκνυμι σοι μέθοδον θαυμαστὴν, καὶ ἐπίνοιαν τρόπου πτευματι κοῦ· οὐ σωματικοῦ κόπου ἢ ἀγῶνος δεομένην, ἀλλὰ πνευματικοῦ πόνου, καὶ νοὸς, καὶ προσεχούς διανοίας χρήζουσαν, καὶ φόβῳ καὶ ἀγάπῃ Θεοῦ συνεργουμέ νην, δι' ἧς ἐπινοίας τὴν φάλαγγα τῶν ἐχθρῶν εὐχε παθῶν τὸ νίκος ἄρασθαι, δι᾿ εὐχῆς καὶ συνεργείας ρῶς τροπώσασθαι δυνήσῃ. Εἰ οὖν βούλει κατὰ τῶν Θεοῦ ἐν ἑαυτῷ γενόμενος καὶ εἰς τὰ τῆς καρδίας βάθη δύνων, ἀνίχνευσον τοὺς δυνατούς τούτους τρεῖς γίγαντας, λήθην, λέγω, καὶ ῥᾳθυμίαν καὶ ἄγνοιαν, τὴ της κακίας πάθη ὑπονοστούμενα, ἐνεργεῖ, καὶ ζῆ, ὑποστήριγμα τῶν νοητῶν ἀλλοφύλων, δι' ὧν τὰ λοιπά καὶ ἰσχύει ἐν ταῖς τῶν φιληδόνων ψυχαῖς· καὶ διὰ πολλῆς προσεχίας, καὶ νοὺς ἐπιστασίας, μετὰ τῆς ἄνωθεν ξυπῆ;, εὑρὼν τὰ τοῖς πολλοῖς ἀγνοούμενα, οὕτω δυνήσῃ ἐν πολλῇ προσεχίᾳ καὶ εὐχῇ ῥυσθῆναι τῶν πονηρῶν γιγάντων. Γνώσεως γὰρ ἀληθοῦς, καὶ μνήμης λόγου Θεοῦ, καὶ ἀγαθῆς συμφωνίας προθυ μίᾳ, διὰ χάριτος ἐνεργοῦς ἐν καρδία στῆναι σπουδα hanc similiter aliis præscribebat, uti propriam et siugularem monachorum laudem. Ex hoc, si vidle- G Lur, ad alium vertamur. Ex Vita abbatis Agathonis. Frater quidam interrogavit abbatem Agathonem, dicens: Dic mili, alla, quid majus est, corporous labor, an interiorum animi custodia? lespondit senex: Similis est homo arbori; corporeus ergo labor folia sunt, custodia vero interiorum fra tus est. Quaedoquidem autem, juxta quod scripium est, e Ouis arbor quae non facit fructum bonum excidetur et in ignem mittetur ³;» manifestum est totum kostrum studium conferri debere að ferendum fructum, hoc est, ad mentis custodiam. Utilitas porro etiam quaedam est foliorum ad speciem et tegumentum. Quare non reprobatur corporens labor per illa figuratus: sed quid sit ei pr:vstantius adjungendum ostenditur. Mirabiliter hie sanctus vanos et veræ religionis exsortes declaravit ones illos qui, sine mentis custodia, sola gloriantor vita activa: vocans eos arbores non ferentes fructum bonum, mentis scilicet custodiam, ne nihil nisi folia habentes, hoc est labores operationis qui non obstabunt quominus excidantur, et in ignem mittantur. Terribilis haec tua, Pater, sententia est. Marci abbatis ad Nicolaum. «Si vis, filì, propriam tibi et domesticam lucerluminis intellectualis, hoc est, spiritualis scientiæ, întra te semper habere accensam et lucentem, cujus beneficio possis in lfense per noctem hujus sæculi profundissimam ambulare; ita ut sub Domino tui gressus dirigantur, ut viam Evangelii velis valde, juxta propheticum oraculum; quod est, fide ardenti evangelicorum Domini præceptorum quæ perfectionem docent, per desiderium et orationem exsecutor et particeps fieri, monstro tibi viam mirabilem, et inventum industrie spiritualis, labore certaminis corporei non egens: sed quod solum conatum animæ ac men• tis, attentionemque perpetuam timore amoreque Dei adjutam requirat; qua industria phalangem vitiorum et ho-tium facile poteris repellere. Si ergo vitia superare vis, per orationem et Dei cooperationem intra te ipsum collectus, et in profunda tui cordis penetraus, invesūga tres hos gipantes: oblivionem dico, pigritiam et ignorantiam, in quibus robur est situm spiritualium Philistæorum, per quos redeuntia in animam unde pulsa fuerant reliqua vitia operantur, et vivunt, et valent in animabus voluptati deditorum. Quol evadere discrimen poteris, et ab horum trium pessimorum gigantum tyrannica oppressione liberari, si multus et assiduns in oratione fueris, et anxilio superne addito, adhibita ex te attentione plurima vigiliaque mentis, ea quæ a plerisque ignorantur, inveneris. Etenim per ita procuratam veri notitiam, perque memoriam verbi Dei, per * Matth. vit, 19.

NICEPIIORI MONACIII ζομένῃ, καὶ ἐπιμελῶς φυλασσομένῃ, λήθης καὶ κλέπται οὐχ ὡς ἔτυχεν ἐπιβαίνουσιν, οὕτω καὶ ὁ τῇ ἀγνοίας καὶ ῥᾳθυμίας ίχνος ἐν αὐτῇ ἀφανίζεται. Ορις συμφωνίαν τῶν πνευματικῶν ῥημάτων; ὁρᾷς πῶς σαφῆ ἐκφαίνουσι τὴν τῆς προσοχῆς εἴδησιν; ὅρα λοιπὸν καὶ τοὺς ἔμπροσθεν, οἷα πάλιν ἡμῖν διαλέγονται. Τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ τῆς Κλίμακος. Ησυχαστής ἐστιν, ὁ τὸ ἀσώματον ἐν σωματικῷ εἴχῳ περιορίζειν φιλονεικῶν, τὸ παράδοξον. Ησυ χαστής ἐστιν ἐκεῖνος ὁ εἰπών· «Ἐγὼ καθεύδω, καὶ ἡ καρδία μου ἀγρυπνεῖ.» Κλεῖς μὲν θύραν κέλλης σώ ματι· καὶ θύραν γλώττης, φθέγματι· καὶ ἔνδον πύρ την πνεύματι. Καθεζόμενος ἐφ' ὕψους τήρει, εἰ ἄρα καὶ ἐπίστασαι, καὶ τότε ἄρα πῶς, καὶ πότε, καὶ πόθεν, καὶ πόσοι, καὶ ποῖοι κλέπται εἰσελθεῖν καὶ κλέψαι τους βότρυας ἔρχονται. Αποκαμὼν ὁ σκοπός, ἀναστάς, προσεύξεται, καὶ πάλιν καθεσθεὶς, τῆς αὐτῆς ἐργασίας ἀνδρικῶς ἔχεται. "Αλλο φυλακή λογισμῶν, καὶ ἕτερον νοὸς τήρησις, καὶ καθ᾽ ὅσον ἀπὸ ἔχουσιν ἀνατολαὶ ἀπὸ δυσμῶν, κατὰ τοσοῦτον ἡ δευτέρα τῆς πρώτης ἐστὶ, καὶ μοχθηροτέρα καθέστηκεν. Ὥσπερ ὅπλα βασιλικὰ ἐν τόπῳ τινὶ κείμενα ὁρῶντες καρδία προσευχὴν συνάψας, οὐχ ὡς ἔτυχεν ὑπὸ τῶν νοερῶν λῃστῶν κλέπτεται. Οίδας φανεροποιὰ ἀντὶ του, φανεροποιῶς, ἡ ῥήματα φανεροποιά] τῆς θαυ μαστῆς ἐργασίας τοῦ μεγάλου τούτου Πατρός; Αλλ' ἡμεῖς γε ὡς ἐν σκότει διαπορευόμενοι καὶ ἐπάνω τῶν ψυχωφελῶν τοῦ Πνεύματος λογίων ὡς ἐν νυκτομαχία περιπατοῦντες, καὶ ἐθελοκωφοῦντες, ταῦτα παρερχόμεθα. Αλλ' ὅρα λοιπὸν καὶ τοῖς ἔμπροσθεν ὅσα τὰ πρὸς τὴν νῆψιν ὁδηγοῦντα οἱ Πατέρες ἡμῖν ὑπογράφουσιν. Τοῦ ἀββᾶ Ησαΐα. Οταν τις χωρίσῃ ἑαυτὸν ἀπὸ τοῦ ἀριστεροῦ, καὶ γνῷ ἀκριβῶς πάντα τὰ ἁμαρτήματα & ἐποίησεν εἰς Θεὸν (ἐπειδὴ οὐ βλέπει τὰς ἁμαρτίας, ἐὰν μὴ χωρι σθῇ ἀπ' αὐτῶν χωρισμῷ πικρίας)· οἱ φθάσαντες τοῦτο τὸ μέτρον, αὐτοὶ εὗρον τὸν κλαυθμὸν καὶ τὴν δέησιν, καὶ τὸ αἰσχύνεσθαι ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ μνημο νεύοντες τῆς πονηρᾶς φιλίας τῶν παθῶν. ᾿Αγωνισώμεθα οὖν, ἀδελφοί, κατὰ τὴν δύναμιν ἡμῶν, καὶ συνεργεῖ ὁ Θεὸς κατὰ τὸ πλῆθος τοῦ ἐλέους αὐτοῦ. καὶ εἰ οὐκ ἐφυλάξαμεν τὴν καρδίαν ἡμῶν ὡς οἱ πα· surgens orabit, et rursus sedens in opus idem bonæ quoque voluntatis adjutæ a gratia, vim; in corde s'are firmiter conante, et diligenter custo- fortiter incumbet. Aliud est observatio cogitatiodito, deletur omne vestigium oblivionis, ignorantia, ac pigritiae. Ηactenus Marcus. Pergis in his videre, lector, quam apte, quam exacte consentiant inter se veterum nostrorum Patrum optimorum dicta. Vides ut hic pariter cum abis supra recitatis clare docet, totam vitæ spiritualis spem ac successum esse situm in scientia orandi: vides ut quivis modo laudatorum, alterius vestigia premat, unus alium ad singulos assectans passus. Quis horum non quasi ex coinposito ad idem adhortans docet, penetrandum nobis esse, si perfecti esse volumus, in nostri profunds cordis, pariterque alia suadet, superius hoc opuscuTo memorata? Audi nunc alios quoque. Sancti Joannis Climaci. num, aliud mentis custodia, et quantum distat ortus ab occasu, tanto hac illa sublimior et ærumnosior est. Sicut arma regia in loco posita qupiain videntes fures, non temere audaciam expediunt ad furtum ibi tentandum: ita spirituales fures a sic munita et vigili absistunt anima,ɔ Vidisti declarationem mirabilis exercitationis; vidisti manifestationem evidentissimam prius commendatorum, cæterum nos, ut apparet, in tenebris ambulantes, et ad spiritualia animasque salvantia divini Spiritus oracula cæcutientes, ne illa quidem cunctis exposita quæ diserte sacra Scriptura denuntiat, cognoscere curamus, desides quidam ac pigri, et ad omne opus bonum segnes frigidique. Verum age, excutiamus tandem hunc torporem et per monstratuni nobis iter, quo in sobriam et acrem tuendo intentam cordi vigiliam tenditur, impetu alacri curramus. · Abbatis Isaiæ. Quietis religiosæ professor verus ille est: qui contendit, incorporeum corporea domo circumscribere ac comprehensum tenere. Quod mirum inopinatumque est. Ipse idem est cujus vox sonat in sacro Cantico: Ego dormio, et cor meum vigilat., Claude januam linguæ voci, et supra clau- " in interitumn, sinistra: et cognitis clare, recensisum tecum intus spiritum fores obduc exterius impenetrabiles. Ita intro sedens ab alto observa, si utique id scias facere. Et tunc videbis quomodo, et quando, et unde, et quot, et quales fures conentur irrumpere, ut spirituales tuæ vineæ uvas auferant. Tune vigil sollicitusque speculator, impigre • Cant. v, 2. ‹Cum quis abduxerit seipsum a via quæ ducit tisque peccatis, quæ in Deum commisit, omnibus: nondum tamen satis videt illa, et quam sint noxia perpendit, si nondum ab iis recesserit ea se paratione quæ fit per pœnitentiam amaram. Qui ad hunc gradum pervenerunt, ipsi invenerunt planctum, deprecationem, et confundi pudorc co-

DE CORDIS CUSTODIA. τέρες ἡμῶν, κἂν σπουδάσωμεν ποιῆσαι τὴν δύναμιν νωνούσης τῷ Σατανᾷ. Δοκεῖ μὲν ὁ μέγας οὗτος Παἡμῶν, φυλάξαι τὰ σώματα ἡμῶν, ὡς ζητεῖ ὁ Θεός, ἀναμάρτητα, καὶ πιστεύομεν ὅτι κατὰ τὸν καιρὸν τοῦ λιμοῦ τὸν καταλαβόντα ἡμᾶς, ποιεῖ μεθ᾿ ἡμῶν ἔλεος, ὡς καὶ μετὰ τῶν ἁγίων αὐτοῦ. Παραμυθεῖται ἐνταῦθα ὁ μέγας οὗτος, τοῖς λίαν ἀσθενεστέροις λέγων Καὶ εἰ οὐκ ἐφυλάξαμεν τὴν καρδίαν ἡμῶν ὡς οἱ πατέρες ἡμῶν, κἂν τὰ σώματα ἡμῶν τηρήσωμεν ἀναμάρτητα, ὡς ζητεῖ ὁ Θεὸς, καὶ ποιεῖ καὶ μεθ' ἡμῶν ἔλεος. Πολλὴ ἡ εὐσπλαγχνία τοῦ τοιούτου ατρὸς καὶ συγκατάβασις. Μακαρίου τοῦ μεγάλου. Τὸ κυριώτατον τοῦ ἀθλητοῦ τοῦτό ἐστιν, ἵνα εἰσ- ]; ελθὼν εἰς τὴν ἑαυτοῦ καρδίαν, ποιήσῃ πόλεμον πρὸς τὸν Σατανᾶν καὶ μισήσῃ αὐτόν· καὶ ἀντιπαλαίσας τοῖς διαλογισμοῖς αὐτοῦ, μαχεσθῇ αὐτῷ. Εἰ δὲ εἰς τὸ φαινόμενον φυλάσσει τις τὸ σῶμα αὐτοῦ ἀπὸ φθορᾶς καὶ πορνείας, ἔσωθεν δὲ μοιχεύει παρὰ τῷ Θεῷ, καὶ πορνεύει τοῖς διαλογισμοῖς, οὐδὲν ὠφελήθη ἔχων τὸ σῶμα παρθένον. Γέγραπται γάρ· «Πᾶς ὁ βλέπων γυναῖκα πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι, ἤδη ἐμοίχευσεν ἐν τῇ καρδίᾳ.» Εστι γάρ πορνεία διὰ σώματος ἐπιτελουμένη· καὶ ἔστι πορνεία ψυχῆς και της αντιφέρεσθαι τοῖς λόγοις τοῦ προλεχθέντος Πατρὸς · ἀε6π Ησαίου· οὐκ ἔστι δέ· Κἀκεῖνος γὰρ, ὡς ζη τεῖ ὁ Θεὸς, παρεγγυᾶται ἡμῖν φυλάξαι τὰ σώματα ἡμῶν· ζητεῖ δὲ οὐ τῶν σωμάτων μόνον τὴν καθα ρότητα, ἀλλὰ καὶ τῶν πνευμάτων· καὶ οὕτως ἀπὸ τῶν εὐαγγελικῶν προσταγμάτων, τὰ αὐτὰ ἡμῖν ὑποτίθεται. Διαδόχου. Ὁ ἐνδημῶν ἀεὶ τῇ ἑαυτοῦ καρδίᾳ, ἐκδημεῖ πάντως τῶν ὡραίων τοῦ βίου· πνεύματι γὰρ περιπατῶν, τὰς τῆς σαρκὸς ἐπιθυμίας εἰδέναι οὐ δύναται. Ἐπειδὴ λοιπὸν ἐν τῷ φρουρίῳ τῶν ἀρετῶν τοὺς περ ριπάτους ὁ τοιοῦτος ποιεῖται, αὐτὸς ὥσπερ τὰς ἀρετὰς πυλωροὺς ἔχων· διὸ δὴ καὶ ἄπρακτοι λοιπὸν αἱ τῶν δαιμόνων τότε ἐπ' αὐτῷ γίνονται μηχαναί καλῶς εἶπεν ὁ ἅγιος ὅτι ἄπρακτοι μένουσιν αἱ τῶν ἐχθρῶν μηχαναί· ὅτε δηλονότι ἐν τῷ βάθει που τῆς καρδίας ἡμῶν διατρίβομεν, καὶ τοσοῦτον πλέον, ὅσον ἐκεῖ ἐγχρονίζομεν. Αλλ᾽ οἶδα ὅτι ἐπιλείψει με ὁ χρόνος, βουλόμενον τῷ παρόντι διηγήματι τῶν Πατέρων πάντων κατατάττειν τοὺς λόγους. Διὸ ἑνὸς ἢ και δύο μνησθείς, πρὸς τὸ τέλος τὸν λόγον τρέψομαι. ram Deo in recordatione perversi amoris quo vitia sunt amplexi. Certemus, fratres, ex omni nostra virtute; et cooperabitur nobis Deus secundum multitudinem misericordiæ suæ. Et si non custodivimus cor nostrum, ut Patres nostri; saltem faciamus quantum possumus membra nostia impeccabilia et confidimus facturum Deum misericordiam nobiscum in tempore famis quæ comprehendi nos, sicut et fecit in sanctis suis.» Consolatur his magnus hic Pater valde inflrmiores. Multa est condescensio et benigna pietas talis Patris. Macarii Magni. ‹ Præcipum intentum athletæ spiritualis hoc est: ut, ingressus in cor suum, bellum indicat Satana, exsecrans ipsum; et, strenue obluctans suggestionibus ejus, contra ipsum pugnet. Si vero in speciem quidem, et quantum apparet, custodiat quis corpus a corruptione et fornicatione; interius autem adulteret et fornicetur assensu voluntatis arcano: nihil tali prodest carnem habere virginem. Scriptum enim est in Evangeliis: «Omnis qui videt mulierem ad concupiscendumn cam, jam mochatus est eam in corde suo 7., Est enim fornicatio per corpus consummata; est alia fornicatio perpetrata per animam adhærentem Satane.) Videtur quidem magnus hic Pater affirmare contraria dictis prius memora Patris abbatis Math. v. 28. Isaire. Non est tamen ita, siquidem et hic, ut - bet Deus, commendat nobis ut præservemus a corruptione corpora nostra: quærit autem præterea puritatem spiritus et affectuum voluntatis. Et quod in hac parte præcipit, ex Evangelica trabit lege. Diadochi. «Qui habitat in suo corde, intra illud penitus immigrans, peregrinatur et longe disjunctus vivit ab omnibus in vita speciosis. Spiritu enim ambulans, carnis desideria nosse non potest. De cœtero quippe intra munitissimanı inaccessamque vitiis, virtutum arcem ambulationes suas facit: virtutes ipsas invictas custodes præ se habens quasi urbis cujusdam suæ pudicitiæ. Quare mnachinæ dæmonum istam urbem oppugnantium, vanae irrituque fiunt. Recte dicit hic sanctus effectu cassas manero hostium nos oppugnantium machinas, quando nos scilicet in profundo cordis nostri habitamus attenti ac vigiles ei defendendo: idque tanto perfectius securiusque perlicimus, quanto dintius et perseverantius in tali statione, cum ea quæ dicta est, obuixæ virtutis acrimonia, perduramus. Verum tempus me deficeret si vellein hac narratione recensere ad fidem dicto meo astruendam cuneta sanclorum Patrum que huc pertinent, dicta. Itaque, uno tantum adhuc et altero memorato, finem faciam dicendi.

Ἰσαὰκ τοῦ Σύρου. NICEPHORI MONACHI Σπούδασον εισελθεῖν εἰς τὸ ταμεῖον τὸ ἔνδοθέν σου, καὶ ὄψει τὸ ταμεῖον τὸ οὐράνιον. Εν γάρ ἐστι τοῦτο κἀκεῖνο· καὶ ἐν μιᾷ εἰσόδῳ θεωρεῖς ἀμφότερα. Η κλίμαξ τῆς βασιλείας ἐκείνης ἔνδοθέν σου ἐστι κεκρυμμένη, ήγουν ἐν τῇ ψυχῇ σου. Βάπτισον οὖν σεαυτὸν ἐκ τῆς ἁμαρτίας, καὶ εὑρίσκεις ἐκεῖ ἀναβάσεις ἐν οἷς ἀναβαίνειν δυνήσῃ. Καρπαθίου. Πολλοῦ ἀγῶνος και κόπου χρεία ἐν ταῖς προσευχαῖ;· ὅπως εὕρωμεν τὴν ἀπαρενόχλητον τῆς διανοίας κατάστασιν, ἕτερόν τινα ἐγκάρδιον οὐρανὸν, ἔνθα οἰκεῖ ὁ Χριστός· ὥς φησιν ὁ ᾿Απόστολος. 4 Εἰ οὐκ ἐπιγινώσκετε, ὅτι Χριστὸς οἰκεῖ ἐν ἡμῖν; εἰ μήτι άρα ἀδόκιμοί ἐστε.ν Συμεὼν τοῦ θεολόγου. "Αδιαν εὗρεν ὁ διάβολος μετὰ τῶν δαιμόνων, ἀφ' οὗ τοῦ παραδείσου καὶ τοῦ Θεοῦ ἐξόριστον διὰ τῆς παρακοῆς εἰργάσατο τὸν ἄνθρωπον, τὸ λογιστικὸν Isaaci Syri. 5f4 παντὸς ἀνθρώπου σαλεύειν, καὶ ἐν νυκτὶ καὶ ἐν ἡμέ ρᾳ νοητῶς· τοῦ μὲν, ἐπὶ πολὺ, τοῦ δὲ, ἐπ' ὀλίγον, καὶ ἄλλου, ἐπὶ πλέον. Καὶ οὐκ ἄλλως δυνατὸν ὀχυ ρωθῆναι τοῦτο, ἢ μνήμῃ Θεοῦ διηνεκεῖ, ᾧ ἐὰν τῇ δυνάμει τοῦ σταυροῦ τυπωθεῖσα τῇ καρδίᾳ ἡ θεία μνήμη, πρὸς τὸ ἄπειστον στερεώσῃ τοῦτο. Εἰς τοῦτο γὰρ φέρει τὰ τοῦ νοητοῦ ἀγῶνος, δν ἕκαστος Χρι στιανῶν ἀγωνίσασθαι, πρὸς τὸ στάδιον τῆς Χριστοῦ πίστεως ἀπεδύσατο· εἰ δὲ μή, μάτην ἀγωνιεῖται. Τοῦ τοιούτου ἀγῶνος ἕνεκεν ἡ πᾶσα καὶ ποικίλη παντὸς κακοπαθοῦντος διὰ τὸν Θεὸν ἄσκησις· ἕνα τις κάμψῃ τὰ σπλάγχνα τοῦ ἀγαθοῦ, καὶ δώσῃ πάλιν τὸ πρῶτον ἀξίωμα τοῦτο, καὶ σφραγισθῇ τῷ λογι στικῷ Χριστός, καθώς λέγει ὁ ᾿Απόστολος· ο Τέ Βανία μου, οὓς πάλιν ὠδίνω, ἄχρις οὗ μορφωθή Χριστὸς ἐν ὑμῖν.» Κατεμάθετε, ἀδελφοί, ὡς ἔστι τέχνη πνευματική, ήγουν μέθοδος, ταχέως τὸν ταύτης εξ γάτην εἰς ἀπάθειαν καὶ θεοπτίαν ἀνάγουσα· πεπλη ροφόρησθε, πῶς πᾶσα πρακτικὴ ὡς φύλλα ἐν δίνε δρῳ χωρίς καρποῦ λελόγισται τῷ Θεῷ, καὶ ὅτι πᾶσα ψυχὴ μὴ ἔχουσα νοῦ τήρησιν, εἰς κενὸν ταῦτα αὐτῇ ἀποβήσεται; Οὐκοῦν σπεύσωμεν, ἵνα μὴ ἄκαρπο τελευτήσαντες, μεταμεληθῶμεν ἀνύνητα. • Stude intrare in receptaculum intimum tibi, et videbis receptaculum cœleste. Unum enim idemque cs: hoc et illud; et uno ingressu vides utrum-C que. Scala quoque qua conscenditur in istam regiam intra te est abscondita in anima tua. Baptiza igitur teipsum et larga infusione cujusdam aquæ lustralis abrade ex imo animæ lutum omne ac feces peccati: co in loco sic deterso gradus invenies per quos possis ascendere quo dixi.» Carpathii. Molto et certamine et tempore opus est in orationibus, ut inveniamus in imperturbabili mentis statu alterum quoddam corde nostro inclusum calum, ubi habitat Christus, ut ait Apostolus: An nescitis quod Christus habitat in vobis, niusi forte reprobi estis *? › Simeonis Junioris Theologi. Securitatem invenit diabolus, et ejus ministri, ex quo a paradiso et a Deo exterminavit hominem, concutiendi turbandique partem rationalem Culjuscunque hominis, tam nocte quam die spirituali'er intellectis: hoc est, tam tempore desolationis, quam consolationis; cujusdam quidem in multis, cujusdam in paucis; alterius importunius et vehementius. Neque adversus hos insultus aliud 8 11 Cor. x, 5. * Galat. I, 19. munimentum est, quam memoria continua et mortis et Dei. Qua fiet ut virtute crucis consignala mens divinarum viva recordatione rerum ad immobilitatem solidetur; ad talem euim contendit palınamı spirituale certamen, ad quod nos decertandum in Christi stadio, fidei armaturam induimus; qua qui non fuerit instructus, sine vincondi successu pugnabit. Ilujus præmii spes, tota causa est variæ ac multiplicis in vitæ religiose duritie propter Deum suscepta exercitationis spiritualium athletarum, id scilicet unice spectantim, ut pro se quisque horum, quodammodo furetur, hoc est, quavis arte, quove conatu iu se veital atque attrahat boni Dei visceralem miseri· cordiam. Eidemque vicissim reddat quam ejus summa dignitas meretur, infimam sui subjectionem ac venerationem: ita ut quasi sigillum imprimatur Christus in rationali parte ipsius, prout dicit Apostolus: Filioli, quos iterum parturio <donec formetur Christus in vobis *.› Didicistis plane ex hic Patrum sententiis, spiritualem viam, artem esse ac methodum celeriter perducentem eum qui ¡illla utitur, ad sublimem imperturbabilitatis ac Dei visionis statum. Persuasi prorsus estis, omnem mere externam oper:- tionem, non alio apud Deum loco censer quant ut arborum fructu carentium folia; prætereaque omnem animam non exacte vigilantem in mentis custodia, in vanum currere. Omni ergo studio caveamus ne, sine fructu in morte deprehensi, inutili æternum pœnitudine cruciemur.

DE CORDIS CUST DIA. Ερώτ. Ὅτι μὲν ἀπὸ τοῦ νῦν συγγράμματος γι σμα. Προσοχή ἐστι, ψυχῆς ἀνάκλησις· κόσμου μέσ νώσκομεν, τίς τε ἦν ἡ πρᾶξις τῶν εὐαρεστησάντων τῷ Κυρίῳ, καὶ ὅτι ἔστι τις ἐργασία ἡ τῶν παθῶν τὴν ψυχήν ταχέως ἐλευθεροῦσα, καὶ τῇ τοῦ Θεοῦ ἀγάπῃ συνο δέουσα, ἣν χρεών παντὶ τῷ τῷ Χριστῷ στρατευθέντι, οὐδ᾽ ἡμεῖς ἀμφιβάλλομεν, ἀλλὰ καὶ λίαν πεπεισμε· θα. Τί δέ ἐστι προσοχή, καὶ πῶς ἀξιοῦταί τις ταύτην εὑρεῖν, δυσωποῦμεν μαθεῖν. Εἰσάπαν γὰρ τοῦ τοιούτου πράγματός ἐσμεν ἀμύηται, Απόκρ. Ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ εἰπόντος, ο Χωρὶς ἐμοῦ οὐ δύνασθε πλεῖν οὐδὲν, ο τοῦτον βοηθὸν καὶ συνέριθον ἐπικαλε σάμενοι, τοκαταδύναμιν ὑποδεῖξαι πειράσομαι, τί ἐστι προσοχή, καὶ πῶς αὐτή, Θεοῦ θέλοντος, κατορθωθείη, Τοῦ αὐτοῦ Νικηφόρου. Τὴν μὲν προσοχὴν τινὲς τῶν ἁγίων, νοός τήρησιν ἔφησαν· ἄλλοι δέ, καρδιακὴν φυλακήν· ἕτεροι δὲ, νῆψιν· καὶ ἄλλοι, νπερὰν ἡσυχίαν· καὶ ἄλλοι ἄλλως. Τὰ δὲ πάντα ἓν καὶ τὸ αὐτὸ δηλοῦσιν· ὡς ἄν τις εἴποι ἄρτον, καὶ εἴποι καὶ τεμάχιον, καὶ εἴποι καὶ βουκίον, οὕτω καὶ περὶ τούτων νόει. Τί δέ ἐστι προσοχή, καὶ τί τὰ ταύτης ἰδιώματα, ἀκριβῶς μάν θανε. Προσοχή ἐστι, μετανοίας ἀκραιφνοῦ; γνώρι· Interrogatio. σου, καὶ πρὸς Θεὸν ἐπάνοδος. Προσοχή ἐστιν, ἀθέτησὰς ἁμαρτίας, καὶ ἀρετῆς ἐπανάληψις. Προσοχή ἐστι, συγχωρήσεως ἁμαρτιῶν ἀνενδύαστος πληροφ ρία. Προσοχή ἐστιν, ἀρχὴ θεωρίας· μᾶλλον δὲ, ὑπό θεσις θεωρίας. Διὰ ταύτης γὰρ ὁ Θεὸς παρακύψας, εμφανίζεται τῷ νοῖ. Προσοχή ἐστιν, αταραξία νοός ἢ μᾶλλον, στάσις αὐτῆς, δι' ἐλέους Θεοῦ, τῇ ψυχῇ βραβευθείσα. Προσοχή ἐστι, [καθαίρεσις μὲν λογι σμῶν· Θεοῦ δὲ μνήμη, ἀνάκτορον, καὶ τῆς τῶν ἐπερα χομένων ὑπομονῆς ταμειοῦχος. Προσοχή ἐστι, πίτ στεως, ἐλπίδος, καὶ ἀγάτης παραίτιος. Εἰ μή γάρ τις πιστεύσειεν, οὐκ ἂν τὰ ἔξωθεν ἐπερχόμενα λυ πηρὰ ὑποδέξηται· καὶ εἰ μὴ ἀσπασίως τὰ λυπηρά ὑποδέξηται, οὐκ ἂν ἐρῇ τῷ Κυρίῳ· ο 'Αντιλήπτωρ μου εἶ καὶ καταφυγή μου.» Καὶ εἰ μὴ τὸν Ὕψιστον βήσει καταφυγὴν, οὐκ ἂν τῆς ἀγάπης αὐτοῦ Ενστερνος γένηται. Τούτου τοίνυν τοῦ μεγίστου τῶν μεγίστων κατορθώματος [Ισ. τοῦτο τὸ μέγιστον κατόρθωμα] ἐκ διδαχῆς μάλιστα τοῖς πολλοῖς, ἢ τοῖς πᾶσι, προσγίνεται. Σπάνιοι γὰρ οἱ ταύτην ἀδιδάκτως τῇ βίᾳ τῆς ἐργασίας καὶ τῇ θέρμῃ τῆς πίστεως ἐκ Θεοῦ κομισάμενοι, καὶ οὐ νόμος τὸ σπάνιον. Διά τοι τοῦτο χρή ζητεῖν ὁδηγὸν ἀπλανῇ· ἵνα διὰ τῆς ἐκείνου διατυπώσεως, τὰς ἐκ τῆς προσοχῆς προσπι Ex hactenus scriptis manifestum et in confesso cunctis nobis est, et quæ sit praxis placentium Domino: et esse quamdam operandi rationem,C quæ vitia ex anima velociter expellat, alligaus ipsam charitati Dei, que ars ratione operandi sit Oni sub Christo militanti necessaria. Tribus his ´satis cognítis, unum restat inquirendum: quid sit ea res quam e prosochen, › sive attentionemɔ vel • advertentiam, vocamus. la porro et nos discere cupimus; utique qui nos ejus rei prorsus expertes sentiamas. Responsio. ' Hoe tnr, in nomine Domini nostri Jesu Christi, qui dixit:. Sine me nihil potestis facere, s ipsum adjutorem et cooperatorem invocans, quantum pessum conabor demonstrare, clare docendo quid sit «prosoche › et quomodo quis eam Deo volente perfecte exerceat. Ejusden Nicephori. Prosochen alii sauctorum mentis observationem dixerunt; alii vero cordialem custodiam, nemnalli «nepsin» (quasi dicerent, sobriam circumspe· ctione), alii mentalem quietem, et alii aliter. Hve cuncta unum et idem signant: ut si quis diceret carton; temmachioa ɔ • bukion,▸ tubus rem eamdem vocabulis exprimeret quæ pa - το Psal. 1:1, 4. nis nominari vulgo solet. Sic et tu de his cense. Atque adeo mox discendis serio attendens, diligenter percipe: quid ‹ prosoche, ac quænam ejus propietates sint. Est ● prosoche veræ pœnitentiæ nora insignis et minime dubius character. Est eadem revocatio animæ, mundi oḍium et ad Deum reditus. Prosoche est reconciliationis cum Deo i.- violabile pignus. Prosoche est abrogatio peccati et virtutis resumptio. Prosoche est remissio percatorum, et amicitiæ cum Deo indubitabilis fiducia. Prosoche est initium, aut potius fundamentum contemplationis. Per eam enim faciem inclinaus suam Deus, conspicuum se menti præbet. Próso - che est tranquillitas mentis, aut potius stabilitas ejusdem per Dei misericordiam animæ concessa, Prosoche est expunctio turbantium cogitationum, Dei vero memoriæ et hanc consequentium bonorum palatium ac regia, præsertim vero patientiæ penus. Prosoche est fidei, spei, et charitatis causa. Nisi enim sibi attendat quis, haudquaquam supervenientia ad fidem extorquendam libenter potius perferat quam in apostasiam deficiat. Nemo etiam non attentus Domino dicet: Suscepter meus es et refugium menm “. Qui autem refugium in Altissimo non collocaverit, is veram intimis conceptum præcordiis non obtinebit charitatem. Tanti porro hujus ac vere maximorum maximi plena perfectaque exsecutio negotii, plerisque, ne dicam omnibus, ex institutione ac magistri doctrima contingit. Rari enim valde sunt, qui sine data docentis, vi ae conatu operationis, et fervore, 'an-

NICEPHORI MONACHI { } πτούσας ἡμῖν δεξιὰς καὶ ἀριστερὰς ἐλλείψεις, λέγω ελθεῖν μετὰ τοῦ εἰσπνεομένου πνεύματο, εἰς τὴν καρ δὴ καὶ ὑπερβολάς, τὰς ἐκ τοῦ πονηροῦ εἰσαγομένας, ὑπ' αὐτοῦ διδασκώμεθα καὶ τυπούμεθα, ἐξ ὧν ἔπαθεν αὐτὸς πειρασθείς, δῆλα ἡμῖν ποιῶν, καὶ ἐκτὸς ἀμφιβολίας τὴν νοητὴν ταύτην ὁδὸν ὑποδεικνύει, καὶ οὕτως εὐκόλως ἡμεῖς διανύομεν. Εἰ δὲ ὁδηγὸς οὐκ ἔστι, χρὴ ζητεῖν ἐμπόνω;· εἰ δ᾽ οὐχ εὑρίσκεται, τὸν Θεὸν ἐπικαλεσάμενος ἐν συντριβῇ πνεύματος καὶ δάκρυσι, καὶ σὺν ἀκτησίᾳ τοῦτον καθικετεύσας, ποίησον δ λέγω σοι. Οίδας ὅτι ἡ πνοὴ ἦν ἀναπνέομεν, ὁ ἀὴρ ούτός ἐστιν, ἐκπνέομεν δὲ αὐτὸν, οὐ δί ἕτερόν τι, ἀλλ᾽ ἢ διὰ τὴν καρδίαν. Αὕτη γάρ ἐστιν ἡ τῆς ζωῆς παραίτιος, καὶ τῆς θέρμης τῷ σώματι. Επισπᾶται τοίνυν ἡ καρδία τὸ πνεῦμα, ἵνα τὸ μὲν ἑαυτῆς θερμὸν Εξωθεν διὰ τῆς ἐκπνοής διωθήσῃ, ἑαυτῇ δὲ εὐκρασίαν παρέξῃ. Παραίτιος δὲ τῆς τοιαύτης οίκονομίας, ἢ μᾶλλον ὑπουργός, ὁ πνεύμων ἐστίν· ὅς ἀραιος ὑπὸ τοῦ Δημιουργοῦ κτισθείς, οἷά τις φυσητὴρ, ἀλύπως εἰσάγει καὶ ἐξάγει τὸ περιέχον. Οὕτως ἡ καρδία, τὸ μὲν ψυχρὸν ἕλκουσα διὰ τοῦ πνεύματος, τὸ θερμὸν δὲ διωθοῦσα, τὴν τάξιν δηλονότι δι' ἣν - κονομήθη πρὸς τὴν τοῦ ζώου σύστασιν, ἀπαραβάτως διατηρεῖ. Σὺ οὖν καθίσας καὶ συναγαγών σου τὸν νοῦν, εἰσάγαγε αὐτὸν, τὸν νοῦν δηλαδή, εἰς τῆς ῥινὸς τὴν ὁδὸν, ἔνθα τὸ πνεῦμα εἰς τὴν καρδίαν εἰσέρχεται· καὶ ὤθισαι αὐτὸν καὶ παραβίασαι συγκατω δίαν. Εἰσελθόντος δὲ ἐκεῖσε, οὐκέτι ἀνεύφραντα, οὐ δὲ ἄχαρι γενήσεται τὰ μετὰ ταῦτα· ἀλλ᾿ ὥσπερ ἀνήρ τις τοῦ ἑαυτοῦ οἴκου ἀπόδημος, ἐπὰν ἐπιστρέψῃ οὐκ ἔχει ὅτι καὶ γένηται ἀπὸ τῆς χαρᾶς, ὅτι κατηξιών θη τοῖς τέκνοις καὶ τῇ γυναικὶ ἐντυχεῖν· οὕτω καὶ ὁ νοῦς, ἐπὰν μετὰ τῆς ψυχῆς ἐνωθῇ, ἄρξη τον ἡδον νὴν καὶ εὐφροσύνην ἐμπίπλαται. Τοίνυν, ἀδελφέ, συνέτισον τὸν νοῦν, τοῦ μὴ ταχέως ἐκεῖθεν ἐξέρχεσθαι. Πάνυ γὰρ ἐν ταῖς ἀρχαῖς καταῤῥαθυμεῖ ἐκ τῆς τῶν ἔνδον συγκλείσεως καὶ στενώσεως. Ἐπὶν δὲ συνε ήθης, γένηται, οὐκέτι στέργει ταῖς ἔξω περιφοραίς. Η γάρ βασιλεία τῶν οὐρανῶν ἐντὸς ἡμῶν ἐστιν· ἢν ἐκεῖσε περισκοπῶν, καὶ διὰ καθαρᾶς προσευχῆς β ταύτην ἐπιζητῶν, τὰ ἔξω πάντα στυγητὰ ἡγεῖται καὶ μισητά. Εἰ μὲν οὖν ἐκ πρώτης, ὡς εἴρηται, διὰ νοὸς εἰσέλθῃς εἰς τὸν καρδιακὸν τόπον, ὃν και ὑπὸ έδειξα, χάρις τῷ Θεῷ· καὶ δόξασεν, καὶ σκίρτησον, καὶ ἔχου ταύτης τῆς ἐργασίας διαπαντός· καὶ αὕτη μέλλει διδάξαι σε, ἃ οὐκ ἐπίστασαι. Χρὴ δέ σε καὶ τούτο μαθεῖν, ὡς ἐκεῖσε τοῦ νοός σου τυγχάνοντος, οὐ σιωπὴν καὶ ἀργὸς ἔκτοτε ἴστασθαι· ἀλλὰ τὸ, Κύριε Ιησοῦ Χριστέ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησόν με, ἔχειν έργον καὶ μελέτην ἅπαυστον· καὶ οὐδέποτε ἐκ τούτου ποτὲ παύσεται. Τοῦτο γὰρ ἀμετεώριστον συνέχον τὸν νοῦν, αχείρωτον δεικνύει αὐτὸν καὶ ἄψαυστον ταῖς προσβο ramus autem ipsum non aliam ob causam, nisi te possessionem rei a divina sint nacu bonitate. At rati eventus legem ac consuetudinem non fa- ut cordi consulamus. Cor enim est vitæ fons, et ciunt. Quare decus istud affectanti ante omnia quærendus est dux viæ peritissimus, cujus certa informatione per varios qui spiritualem prosoches viam terentibus nobis a dextris et a sinistris occurrent anfractus ac periculosa diverticula, vitare incedendo recta possimus. Ilæc diverticula sunt excessus et defectus a diabolo tironibus suggesti, ut aut plus aggredientes quam possunt, aut minus agentes qua i debent, utrovis modo a rectitudine aberrent. Istas ejus artes hostis callidi nos experientia didicimus, ex iis quæ passi a tentatore sumus, docemus alios ut cos præmuniamus adversus ægre alioqui vitabiles illius laqueos. Tali qui obtemperat ductori, extra omne periculum dubii ancipitem istam et insidiis infestam multis tuto percurret viam. Qui autem duce caret, omni eum diligentia quærat. Quod si omnia conatus non invenit, Deum invocet in contritione spiritus et lacrymis. Hæ si cum vera expropriatione ac rerum affec.uumque cunctorum abdicatione conjungantur, exorabunt, crede mihi, impetrabuntque quod mox dicam. Sit prior vita tua tranquilla, curis vanis vacua, et cum omnibus pacifica. Deinde igressus cubiculumn tuumn, claude ostium super te, et sedens in quodam angulo fae, quæ suggero tibi. Nosti spiritum quem ducimus Hic aer est. Exspicaloris corporei. Oportet autem, ut vita constet, invicem temperare caloris ardorem admistione frigoris: in cum usum aer nimium jan in corde calefactus, emittitur et alius aforis introducitur fri gidus, ut qualitates se mutuo frangentes, in qualem vita exigit temperiem concilientur. Minister hujus negotii pulmo est, raræ ideo texturæ factus a Creatore. Is instar follis indesinenter intro pellit, et foras extrahit corpus tenue circumstans. Ilajus beneficio cor, hiuc quidem aerem frigidum respiratione attrahens; inde autem jam intra se f·rventem reciproca inspiratione repellens, status sibi connaturalis necessariam ad animalis durationem perseverantiam, sine ulla officii ad quod faclum institutumque a providentissimo Conditore fuit, transgressione custodit. Tu ergo, ut dictum est, animo composito, collectaque tua mente in solertem indagationem viæ per quam spiritus divinus in cor tuum illabitur, age quidquid arte omni et contentione vales, quo illum istuc introducas. Præmium bujus operæ magnum est, quod ejus hospitis a Iventum ingenti tuo fructu senties. Ingresso enim ipso in cor tuum, tripudiis ibi et gratulationibus cuncta exsultabunt, quemadmodumi quando illustris vir e longa peregrinatione, domum revertitur, gaudio fruitur iuenarrabili, complexu fillorum et uxoris ex tanto intervallo revisorum sospitum: sie et mens, quando adducta ad se

DE CORDIS CUSTODIA λαῖς τοῦ ἐχθροῦ, καὶ εἰς ἀγάπην καὶ πόθον θεῖον τὸ καθ' βίασαι τοῦτο ἀντ᾽ ἄλλης ἐννοίας πάντοτε ἔνδον βοᾷ. ἡμέραν ἀνάγει. Εἰ δὲ πολλὰ καμὼν, ὦ ἀδελφὲ, οὐ Τοῦτο δὲ ἐπὶ καιρὸν κρατήσας, ἀνοιχθήσεταί σοι δύνασαι εἰσελθεῖν εἰς τὰ μέρη τῆς καρδίας, καθώς διὰ τοῦτο καὶ ἡ καρδιακή εἴσοδος, καθώς σοι γεγράσαι διεταξάμεθα, ποίησον ὅ λέγω σοι· καὶ μέλλεις, φαμεν, ἐκτὸς πάσης ἀμφιβολίας· καθὼς καὶ ἡμεῖς Θεοῦ συνεργοῦντός σοι, εὑρεῖν τὸ ζητούμενον. Οἶδας, πείρα ἐγνώκαμεν. Ἐλεύσεται δέ σοι, σὺν τῇ πολυὅτι τὸ λογιστικών παντὸς ἀνθρώπου ἐν τῷ στήθει πολήτῳ καὶ τερπνῇ προσοχῇ, καὶ πᾶς ὁ τῶν ἀρετῶν ἐστίν. Ἐντὸς γὰρ τοῦ στήθους, σιωπώντων ἡμῶν χορός, ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη, καὶ τὰ ἑξῆς· δι' ὧν πάνω τῶν χειλέων, ἐκεῖσε λαλοῦμεν, καὶ βουλευόμεθα, καὶ τα σου τὰ αἰτήματα κομιεῖ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυ εὐχὰς κατατάττομεν, καὶ ψαλμούς, καὶ ἄλλα τινά. ρίῳ ἡμῶν· μεθ᾿ οὗ τῷ Πατρὶ ἅμα τῷ ἁγίῳ Πνεύ Τούτῳ οὖν τῷ λογιστικῷ, πάντα λογισμὲν ἐξ αὐτοῦ ματι, δόξα, κράτος, τιμή, καὶ προσκύνησις, νῦν, περιάρας (δύνασαι γὰρ, ἐὰν θέλῃς), δὸς αὐτῷ τὸν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησόν με· καὶ anima fœdus firmum cum ipsa iniit, ineffabilem voluptatem et lætitiam percipit. Igitur, oro te, frater mi, assuefac mentem tuam ad perseverandum in isto tam utili secessu; nec quantavis conditione acquiescendo in recessum inde. Novitatis periculum fac vincas impetu generoso animi. Ubi primas desidiæ ac tædii, de conclusione intra quasdam istas angustias, tentationes heroica virtute superaveris: prona deinceps planaque se omnia præbebunt. Assuetudo succedet lævigans omnia; nec ullumn te desiderium capiet vanarum în exteriora evagationum, cum utique regnum cœlorum intra nos sit. Quod in illo statu, positum in sinu tuo undique intuens, et ut proprium id perpetuumque tibi sit, pura oratione postulans, exterius avocantia cuncta, abominanda et odio digni summo reputabis. Vide solum ut e primo, prout dictum est, ingressu penetrare ac subire contendas intra imum ac secretissimum cordis tui fundum: quem tibi, Deo mihi gratificante, monstravi. Exsulta deinceps tibi gratulans et Deum laudans, in eaque exercitatione constanter perdura. fec enim te docebit cætera quæ nondum Rosti. Oportet autem te et hoc insuper nosse: hand convenire te, mente in eum quem dixi gradum evecta, silere deinceps ac desidere otiosum et elinguem. Exclames decet in hæc verba: Domine Jesu Christe Fili Dei, miserere mei.» Idque tanquam opus demandatum, continue, usu nunquam intermisso, 1 erge facere, nec desiste quavis causa. Sic enim indeflexe Deo aflixam habens et præ te ferens mentem, omnem de te victoriæ spem tuæ salutis hostibus auferes: efficiesque ut de cætero tempẹrantibus iis a te lacessendo, intacta quietaque ab horum assultibus anima tua fellci fruatur pace. Quod si, multo id aggressus conatu, frater mni, nequiveris pertingere (ut ubi præcepimus) in intimos tui cordis sinus; fac quod nunc dico tķi, et Deo adjuvante, per id, quod quæris fuvenies. Seis rationalem omnis hominis partem in pectore residere. Intra pectus enim, silentibus labiis, loquitur, et consukamus, et preces ordinamus et psalmos, et cætera quæpiam ejus generis. Ei ergo animue parti quæ talia operanti præest pectori, reliqus prorsus cogitandi argumentis abstractis (potes enimi id si velis) unam hanc operandi præscribe materiam; injungens ut semper dicat: Dominė Jesu Christe, Fili Dei, miserere mei.» Compelleque ac coge ut, omni alia specie rejecta, solam hanc speetet imaginem, continue quod dixi clamans. Hoc si viceris, aperietur tibi cordis introiturs, quo in imum ejus, fructu tuo maximo descendas. flos nos experienta didicimus: et scientes suademus. Ingredietur autem in te simul cum ista desi. derabilissima et jucunda prosoches, universus virtutum chorus: charitas, gaudium, pax, et q1138 sequuntur, per quas omnium tuarum petitionum eventu beaberis, in Christo Jesu Domino nostro, cum quo Patri simul et sancto Spiritui, gloria, potestas, honor et adoratio sit, mune et semper, et in sæcula sæculorum. Amen