Res gerere et leges dare populis regium est. At non cætera omnia, tametsi minus illu stria sunt, sic principes magnos dedecent, ut artium quoque et scientiarum: cam negligere, litterasque et libros aspernari debeant. Hoc certe apud omnes constat, Histo riarum lectionem utilem admodum et frugiferam esse imperantibus. Itaque, Rex Augustis sime, qui bnjus generis libros oblatum Tibi veniunt, iis justa ratio non deest, qua audaciam suain excusent; neque adeo mirum cuiquam esse debet, quod ego hos rerum Byzantinarum Commentarios Majestati Tuæ ausim offerre. Enimvero me, id ut facerem, privatæ etiam rationes, ac eæ quidem graves, timidum ancipitemque perpulerunt. Eccui enim laboris mei fructum hunc et has velut studiorum primitias potius consecrassen quam Tibi, a quo id omne habui quod affero? Tu otium, Tu libros, Tu facultates suppe ditasti. Regiis typis, Regiis sumptibus tuis perfecta hæc editio. Opus ipsum magna sui farle ex Bibliotheca Tua prodit. Quod ad Historiam his libris comprehensam attinet, ea est ejusmodi, ut Francici nominis non hæredem modo ac vindicem, sed quemcunque amatorem, vel primo narrationis exordio statim allectet. Initium quippe est, capta a nostris Constantinopolis: divisum gentilibus Tois, Balduino Flandro et Ludovico Blesensi, nobilissimum imperium: Comnenorum opes accism; vires attritæ ac dispersæ. Magna hæc et præclara. Sed ulterius deinde progressis non minora occurrunt: Francorum ingens exercitus, sub Christi signis militans, Asia subacta, res terra et mari a Carolo, divi Ludovici fratre, contra Michaelem Palæologum fortiter gestæ Catalanorum denique (nam et horum gloria ad nos pertinet) victoriæ incredibiles de Turcis, de Byzantiis, de Achæis. His, Rex Maxime, ornamentis insignem, et virtutis Francica quibusdam quasi luminibus illustratam, Nicephori Gregoræ Historia:n benigne, ut spero, excepturus es. Habet vero historicus ipse laudes proprias, quarum commendatione optimum principem facile sibi conciliet; nobile apud suos Philosophi nomen, omnium fere doctrinarum pro fessionem publicam, imperatorum familiaritatem: supremæ in Ecclesia Græca dignitatis insignia repudiata et (quo nibit apud Te, religionis veræ defensorem, majus futurum est) labores pro recta fidei doctrina ad extremum spiritum exhaustos. Sed quid ego hæc Tecum, Rex Augustissive, alieno plane tempore? cum ou:nes cogitationes Tuas tot et lanta negotia sibi vindicant; cum cogenda undecunque legiones, classes armandæ, munienda oppida; hostes non nostris solum, sed et sociorum finibus arcendi; cum de nique et populorum salus, et regum tutela, et totius pene orbis terrarum cura provi dentiam Tuam ad se revocant. Plura desino. At Tu, regum Maxime, tum“sapientibus consiliis, tum armis victricibus bella compone; ut, pace hostibus imperata, Tibi et Tuis longum vivas. Hæc sunt vota publica. Hoc religio, hoc alumnæ tuæ, artes et scientiæ; hoc novis quotidie per Te opibus florentes, Bibliotheca Regia et Luparea Typographia mecum vovent. Annus hic dicimus quartus est, ex quo Car lus Dieangius, vir de litteris præclare meritus, mihi auctor fuit, ut Nicephori Gregoræ libros sex histo ricos, qui in bibliotheca Regia mannscripti exsta. rent, Latine verterem; út postquam absoluta essel editio Chronici Paschalis, cui ille manum extremam

rst aute captam a Turcis Constantinopolin), hoc hujus voluminis appendicibns annectendas reser singulare est, quod quæ in libris editis manca vavinius. Constat ex bibliothecæ Seguierianæ ca sunt et imperfecta, ea ibi integra reperiantur. Peerant autem in libris editis tria illa fragmenta, quæ Petavius a Frontone Ducão accepta primus vulgavit, et Nicephori patriarchae Breviario histo rico subjunxit. Decrant et alia non minora; quale est insigne illud de Athanasii patriarch:e severi tate, et de monachorum moribus emendatis; item quæ pertinent ad ejusdem libri caput septimum, að kıbri noni caput secundum, et ad libri undecimi caput item serundum. Denique in singulis· fere paginis dictio aliqua aut etiam plures desidera bantur. Ens ompes defectus ex codice illo Regio supplevimus in hac editione. Majora supplementa in marginibus indicata: minora cancellis inclu sa; mende prææterca, quæ innumeræ erant, ope ejusdem codicis sublatæ. Rursus in eo ipso codice hoc notatu dignissî muin est, quod quæ Gregoras libris quatuor postre mis plurima inseruit, variis temporibus a se elu cubrata, ea fere omnia ibidem desint; sic autem suis quæque locis recisa fuerint, ut narrationis con textus nulto biatu abruptus sit, sed omnibus par ubus aptë cohærentibus integer et continuus pro cedat. Id Gregoræ ipsius judicio factum velim neque a vero abborret, cum primæ editionis amore refrigerato suum opus recognovisse, ac ea quæ ostentandi ingenii causa assuerat, monodias, ora tiones, aliaque id genus resecuisse. Vereor tamen, ne et gloriæ paulo avidior cos pannus, in primă scriptione omissos, repetito deinde operi inter texuerit. Hæc ipsa certe, quæ a codice Regio abesse dicimus, nihil ad historiam pertinent: imo histori, am rerum seriem interrumpunt, et lectori ad majora festinanti moram objiciunt. Tanten quià in illo, quo usus est Wullius, codice manuscripto eum locum obtinebant quem în Ebris edītis habent, Non ausi sumus ea loco movere et alio relegare sed emlem, et alia quedam uncis inclusa, 1:01 comparere in codice Regio, lectorem admoneri sa tis esse putavimus. talogo, exstare illic, inter codices manuscriptos Græcos, Nicephori Syntaxin historiæ Romanæ, cum Chronico Zonara conjunctam. Eum codicem, in quo libros Nicephori Gregoræ undecim priores titulus ipse contineri innuit, opèræ fuisset conferre cum impressis. Sed mihi ad eam bibliothecam adi tus nondum patuit. Latinam interpretationem, cuješ auctor esset Hieronymus Wolfius, magnum apud cruditos no men, sinceram et intactam summa fide repræsen tare initio decreveram: consilii deinde hujus mu tandi causæ plures fuerunt. Gregoras multijug.r. eruditionis et artis rhetoricæ ostentator sæpe aber rat a proposito, et ad ea quæ parum aut nihil ad rem pertinent digreditur. In iis raģēþyoiç mirtin est quam sit verbosus. Ea Wolßus, 'rebus magis quam verbis intentus, breviora facere studuit. liaque et luxuriantia compescuit, et quæ omnino redundabant suppressit. Ego vero facturum me operæ pretium putari, si auctoris Græci vestigiis inhærorem, atque ejus verba lectoribus, si minus adnumerarem, ' saltem religiøse et fideliter appen derem; quæ, ut opinor, optimá est ratio interpre tandi. In quibusdam etiám a vero sensu deflexisse mihi visus est interpres doctissimus; adt 'semen tiam auctoris obscure et contorfe expressisse. Nihil dico de ušnorībaš vili's, quilitrs núllum opne, quantuarvis tersum et limatum, carere omaina potest: quæ quidem vitia ut plerumque nos in lucubrationibus nostris fallunt, ita in alienis vix unquam fugiunt. Equidem cos navos, corpori alioquin egregio inspersos, ut eximerem sedulo operam dedi: nec me ea re injuriam Woldo ſe cisse arbitror, sed de eo bene meruisse aio et contendo. Nec enim quia illum identidem lapsum corrigo, idcirco me vel doctiorem statuo vel dili gentiorem; neque ei propterea Varias lectiones plerasque suppéditavit klem | »bliothecæ Regiæ codes; paucas vero is cujus numerus est 2078, parum ab editės diversus, nisi quod in librorum et capitum divisione discrepat libros autem non plures continet quam quatuor, tametsi præfixus est index librorum sex. Monodize duæ, eæ scilicet quæ initium libri decimi consti tuunt, castigatæ et aliquot lectionibus illustratac fuerunt es codice Colbertino 4950; cujus nobis enpiam fecit Vir quam doctus tam amabilis, Ste phanus Baluzius. Habuimus præterea lectiones momaullas, ex Vaticano codice descriptas Friderici Rostgaardii studio et diligentia. Sed cas, quia sero allatæ sunt, perfectis nempe et jam sub prælo multiplicatis iis paginiz ad quas pertinebant, i!circo detrahere ausim Ivrentem capiti multa cum laude coronam. In hunc modum tam Greca quam Latina a nobis aucta et recognita fuerunt. Ad hæc libri nova ra tione divisi; quoniam in prioribus editionibus capi ta, temere et inconcinne prorsus digesta, etiam nu meris carebant. Additæ minores sectiones. Præfixa singulis capitibus argumenta, seu breviaria, vulgatis accuratiora et ad sectionum numeros accommodata. Auni, menses, dies, siderum ortus et obitus, solis et Junæ defectus,et varii temporum characteres subin de adnotati. Sententias, et crebra de moribus judi cia, item alia quædam levioris momenti, ne oneri essent marginibus, omittere visum est. Notæ breves, ubi opus fuit,adjectæ: uberiores rejectæ ad calcem tomi secundi. Porro in his primas'tenént doctissimi Ducangii Notæ posthumæ; quas paulo postillius mor

tam suam verborum ambagibus quam maxime per- barbarum de bello sacro, item de Constantinopoli plexis involvere potuit. Toni primi singulis paginis, quoniam temporum ratio in ea historiæ parte non satis certa esse vide batur, annum præscribere non potuimus. Ilaque illic pro annis imperia, seu regnantium Impera torum nomina, posita sunt. In tomo secundo, an uos ipsos, quoniam de iis constabat, apposuimus, imperatorum autem nomina omisimus. Quippe cum per annos decem perpetuos, quos continet hic tomus, potestas imperatoria penes duos principes fucrit, Palæologum et Cantacuzenum, inutile esse duximus repetere in singulis paginis id, quod se mel monuisse satis foret. Libros in capita, capita in sectiones eadem methodo divisimus, qua in tomo primo. In breviariis quoque et in notis eamdem prorsus rationem secuti sumus. Disputationem cum Cabasila, libris tribus non totis comprehensam (nam ea a vicesimo secundo in choato ad vicesimum quartum fere medium ex currit), quod ad historiam haud satis pertinere vi deretur, ad secundi voluminis calcem rejicore ani mus primum fuit. Demum, ne continua librorum series abrumperetur, rectius facturum me existi mavi, si sunm ei ac proprium locum servarem. Una me res morabatur; quod eain disputationem non dum Latine vertissem, nec mihi otium superesset að istud quoque pensum absolvendum. Inter hæc commodum suam mihi operam obtulit M. Claudius Capperonnerius, Licentiatus theologus Parisiensis. Huic ego, Græce et Latine doctissimo, facile equi Sem adductus sum, ut eas partes traderem; eo præ sertim, quod quæ ille interpretanda suscepturus foret, ea essent fere dogmatica, adeoque vix possent verbis propriis ac perspicuis a quoquain expriini, nisi qui în rebus theologicis multum versatus et quotidiano scholarum usu subactus foret: id quod, si cui unquam, cumulatissimum certe isti contigit. Tomum tertium constituent libri quatuordecim; historici quidem octo, dogmatici vero sex; de qui bus nil necesse est præfari initio hujus voluminis. Tomus quarius, præter poema ingens Græco tanis, Peloponnesiacis et Neapolitanis Francorum expeditionibus, selecta variorum opuscula contine bit; ea scilicet, quæ Nicephori Gregoræ Historiam possunt illustrare. In iis erunt 1. Narratio Niceta Choniate de statuis Constan tinopolitanis, quas Latini, capta Urbe, confractas in monetain conflaverunt. Cujus narrationis, ex co dice Bodleiano desciptæ, copia mihi a viro claris simo Joanne Ernesto Grabio facta est. 11. Theodori Lascaris orationes duæ. 4ª. Enco mium patris ejus, Joannis Ducæ imp. 2ª. Laus ur bis Nicææ, ex cod. Reg. III. Testamentum Arsenii patriarchæ, editum a Cotelerio. IV. Athanasii patriarchæ ad seniorem Androni cum epistola: et relationes selectæ, ex codice sin gulari, quem Bibliothecæ Regiæ cum aliis multis nuper donavit C. Maur. Tellerius, archiepiscopus dux Rhemensis. V. Manuelis Phile poema historicum de Michaelis Glabæ rebus gestis, ex alio cod. Regio (olim Tel leriano) descriptum. VI. Tomus pseudosynodi Palamitice, editus a Combefisio. VII.Excerpta ex scriptis Nicephori Blemmyde, Gre gorii Cyprii, Theoduli Rhetoris, Nicephori Chumni, Barlaami, Acindyni, Palama, Nicolai Cabasilar, Philothei patriarchæ, Medici Taronita, Cantacu zeni, Demetrii Cydonii, ipsius Gregora, et aliorum, omnia, paucissimis exceptis, anecdota. Ita quatuor tomis (c) integrum opus constabit quod brevi, ut spero, absolvetur, favente bisce studiis nostris illustrissimo comite, cancellarii filio, Hieronymo Ponchartrænio. Nempe hic ad secre tiora Regis consilia admissus, atque ipsius rei na valis administrationi præfectus, artium præterea et Academiarum rebus ordinandis incumbit, suc cessor idem et æmulus patris; quem litterarum ac litteratorum amore et exculto liberalibus discipli nis ingenio sic refert, ut ei non tam in curas quam in laudem successisse videatur. (c) Tomi III et IV lucem non viderunt. Ex his autem quæ hic promittebantur pleraque postea prodierunt et exstant in superioribus tomis vel proximo sequentibus nostræ collectionis. Edit. PaTR.

Ad Ill. Abbatem Camillum Tellerium, Bibliotheca Regiæ Præfectum, scripsis Joannes Boivinus. Supientia vocal se Heracleotam. Avinculum certe habuit Joannen Meranleæ metropolitanum, ejus scilicet, quæ Heragles Panti dicitur et sita est in finibus Paphlagoniæ. De parentibus aliisque cognatis nihil memoriæ proditum est. In ca urbe educatus pridia puerilis doctrinæ rudimenta sub antistite avunculo posuit. Inde trans latus Byzantium tradidit se in disciplinam pa triarchæ Joannis Glyceos, qui apud illius ævi ho mines disertissimus et Attici sermonis peritissimus habebatur Ejus autem pontificis consuetudine studiosus juvenis tantopere delectabatur, ut diu noctuque ab illius ore penderet. Vicissim ipsi patriarchae sic discipuli stilus placebat, ut cum, longo morbo debilitatus testamentum sibi scribere et componere jusserit Gregoræ vitam, accurate enarratam, non ita pri- ▲ Asia. Paphlagonem eum facit patriarcha Philo dem vulgavit Martinus laukius, vir doctus et in his- theus in Antirrheticis Apse in dialogo De torns Græcis Latinisque haud mediocriter versatus. Sed is libros Gregoræ alios non viderat, nisi unde cim priores, ab Hieronymo Wolfio editos. Ego, ut tute scis, Abbas nobilissime, integros duodequa draginta habui; item alia quædam ejusdem auctoris aucedota, ac in iis dialogum De Sapientia, qui et Florentius inscribitur. His omnibus, et aliis præ serea æqualium Gregoræ scriptorum libris perlectis, plurima ad hunc diem paucis investigata didici; remque ab homine erudito, sed illis ipsis adju munus destituto, jam (ut diximus) tractatam, de novo explicare institui. Cæterum si flankii exeņu pło, alienorum operum panuis undique collatis, quemdam veluti centonem texuissem, veritus suin, ne parvum per se argumentum in magnum sensim volumen excresceret. Malui itaque meis verbis, eɩ continenti fere parratione, sigillatim quæque et breviter commemorare; nimirum ut cujus historici libros, per varias bibliothecas antea dispersos, tuis sumpt bus tuaque, Abbas illustrissime, auctoritate collegissemus, ejus in dicta et facta brevi per nos chello comprehensa haberes et hine quanța apud suos celebritate Gregoras noster foruisset, facilius intelligeres; nec te navatæ buic scriptori operæ nostræ pœniteret. Non sum autem adeo iniquus, ut hac qualicunque gṛați animi significatione sațis me tibi pro officio meo fecisse existimem: nec tuorum erga me meritorum magnitudinem sic ignoro ut pares unquam beneficiis gratias relatu rum me esse confulam. circiter annum Christi 4293, imperante Andro nico seniore, Nicephorus Gregoras natus est in Lib. x11, cod. reg. 1996, fol. 283. Gregoras Hist. lib. 1x, c. 7. Anno Christi 1316. Eo patriarcha,». C. 1317, cnm Andronicus imperator Justiniani statuam equestrem, venti im petu quassalam, fulciri et columnam ipsam suppo sitam resarciri curavisset, Gregoras per ligneos gradus, a fabris extrinsecus circumductos, facilem ascensum nactus statuam curiose cout∙mplatus est, atque ex mensura quarumdain partium totius co Ut in rhetoricis patriarcham, ita in astronomicis magnum logothetam magistrum excellentem habuit. Erat is Theodorus Metochites: qui quidem initio, sive Gregoræ adolescentis ingenium nondum per noverat, sive arcana scientiarum temere divulgari nefas putabat, parcius cum co colloquebatur, nec rerum cognitionem integran ei communicabat. Veinde enixis precibus et ad persuadendum com posita ejusdem oratione victus perfecte et cumulato ei omnia ręcoudite artis præcepta tradidit Quin et cum doctrinæ hæredem a se institutume prædicavit non semel idque in iis versibus, quos exsul scripsit, apertius professus est. Tanti denique ipsum fecit, ut liberis suis pene exœquarit. Itaque monasterio Chore magnis sumptibus in staurato, socium illic et adjutorem cum ad omnia lossi magnitudinem æstimavit: ca seilicet opera rem antiquariis gratam facere se arbitratus. Vide Hist. lih, vit, c. 12. Annos natus circiter 21. Vide lib. vi, c. 11, s. f. Testamenti scilicet exordium quod exstat Hist. lib. vitt. Anno Christi 1320. Lib. Lib. vi, c. 5.

gum mutata; co seilicet consilio, ut posset alterius ei scriptioni impenderit li sunt liber`decimns verbis tum adversarios: arguere liberius, tum se ipsum minore invidia landare, uši res postularet id quod`atioqui tarpe et indecorum, fortasse isti condonandum est, optimam causam defendenti, et cum hæreticis decertanti. Mihi quidem verisimile fit, totum illud Agathangeli subinde euntis redeun tisque episodium confictum esse ab historico ea licentia, qua philosophi et oratores plerique in dia logis uti solent: quanquam hoc satis constat, fló raisse illo ævo quemdam nomine Agathangelum, qui et adversus Gregoram librum pro Aristotele apologeticum scripserit. octavus et novem deinceps continui; quibus tum alia multa continentur, sum Acta´synodi Palami ticæ, et habita cum Cabasila dišphíatio; nec nou triplex cam Agathangelo colloquiumi. Porto in his præcipna observatione dignum videtur tëstamën tum ipsum auctoris cujus quidėm téštanténti tria sunt capita. Primo jubet Gregoras jllótónil' des cem librorum exemplaria quam pluriųia simmima' cautione describi, et amicis ubique terrarum di gentibus distribui. Altero fidem exponit, de Bar laamo et Acindyno Ecclesie decret: approbat, et in sacramento Eucharistiæ verum Christi corpus et sanguinem agnoscit. Tertio cadaver' suum, quod Palamitæ insépultum projecturi sint, sepeliri vetal. llæc vero omnia docét scripsisse se ráptim ac fur tim in charta vilissima, nec aut corrigere aut ex polire potuisse, anxtum videlicet, ac ne ab inimi cis deprehenderétur perpetno sollicitum. Nou mirum itaque, si illi decem libri et minus castigati sunt, et magnam doloris acerbitatem produnt; que et în reliquis, ad illos postea adjectis, non misior quidem exsistit, abest autem'a septemdecim prioribus; quos ex co apparet, et 'aliunde etiam constat, ante synodum Pålamiticam integrá adlıue auctoris liber tate conditos fuisse. Præterea libros decem in Tó mum Palamiticum Antirrheticos, eodem illo donie stico carcere inclusus, scripsit; manum autem huic operi' tum primum afmovit, cum Agathangelus, quarta vice in ejus cubiculum furtim ingressus, professitmem fidei edítani a Palama, et selecta ex synodico Tómo capità, ita ut mandatum el a ma gistro fuerat; secuin attulisset Eorum librorum fraginenta exstant apud Philotheum patriarcham; qui Tomi Palàmíſtici defensione suscepta, Antirrhe ticos Antirrheticis opposuit, ac mortuum Gre goram refutare Cantacuzeno bortante conatus est. Ab illo tempore, quo tomus l'alamiticus promul gatus est, ad illum diem, quo Joannes Palæologus, Byzantium repente ingressus, summam potestatem recepit, Gregoras domo tanquam carcere inclusus multa incommoda pertulit. Ipse ad eam inopiam redactum se queritur, ut cum hiemis frigus acutis simum esset, get'd; aquæ pocula aliter tepefacere haud potuerit, nisi solis radiis per fenestram in cu biculum intromissis Idem meiioral, aquam se ex puteo coɔctum haurire ad saxum noctu offendisse, atque hinc multis diebus pede ægrotante necesso sibi fuisse aquam pigram et putridam potare, do nee Agathangeli ministerio aliam paravisset Basilio Magno et aliis compluribus viris sanctis, qui persecutionis metu in speluncas et in solitudi nes fugissent, permissuur olim fuit, ubi sacerdos abesset, sacrosanctum Christi corpus propriis ma-C nibus sumore et ori' suo‘admovore. Illorum exem plo Gregoras, cum aliter non liceret, propterea quod nullus ad cum'domo inchisum sacerdos' or thodoxus accedere audebat; Eucharistiæ sacramen tum sibi ipsi privatim ministravit. Nimirum babe bat penes se hostiarum consecratarum copiam longo ante provisam, quas postquam omnes consumpsisset, amicum Agathangelum rogasse se ait, ut alias sibl com Antidoris, seu panis benedicti frustis, afferret. Itaque ci ab adversariis ninui fere tam animæ quam corporis solatio interdictum fuit. Ab iisdem adem ptos sibi per vim sacræ Scripturæ libros marrat; item anno quoque redeunte tentatuin se a principibus per emissarios (ques abruspivoÙÇ Csodóyong, seu unius diei theologos, vocal), ut aut Dantea frequens veniret. Cumque is neca.¡hortationi captiosis argumentationibus deceptus perverteretur; aut, si eum nulla ratione Decti posse apparerct, statueretur denique, utrum expediret, carcerisne ærumnis et longa veluti morte eum confici, an mann violenta subito opprimi Inter los metus libros Historiæ Byzantinæ decem composuit tanta celeritate, ut vix dies quadraginta Iudicatum in Catalogo bibliothecæ Scoria leusis. Hist., lib. xxvIII. Wist., lib. xxvu. Gregoras libros habuit bene multos, ut supra observatum. Quosdam in Bibliotheca Regia agnovi, ac in iis codicem 2259, qui et chirographum Anno Christi 1354 vere in-unte Matthæus, Canta cuzeni Alius, in templo Blachernensi, Philothei patriarchæ opera ac ministerio, coronatus et so lemini ritu socius imperii cooptains est a patre atque hujus missu paucis post diebus ad Gregoram accessit, animum ejus denno tentaturus, et præmio rum spe oblata suasurus ut in aulam quemadniodum bus nec promissis ullis flecteretur, saltem hoc per suadere conatus est, publicarum calamitatumi cau sam noni Cantacuzeno imperatori, sed Providentiæ divinæ decretis et fatali necessitati attribuendam. Gregoras contra validioribus argumentis probavit. qua:cunque homiues facerent, ea ipsos non divina præscientia aut fato cogents, sed privatæ voluntatis eus præfert. Est autem is coĉex, Flavii Josephi Historia Judaica de excidio Hierosolymitano, Hist., lib. xxvi, Hist., lib. xxvn. A. Č. 1552, Julio et Augusto mensibus. Hist. Byz., lib. xxvt. Hist. Byz., lib. xxvı, in âne. Hist. Dyz., lib. xxvın.

exorsus historiam annorum 145 ad suam usque nec citius oppressam esse, mirarer potius quam ætatem, et Andronici Palæologi junioris obitura, eleganti stylo descriptam nobis dedit: itaque sup plevit ea quæ reliquerat Choniates, ut hic Zonaræ suam narrationem attexnerat. Cæterum et hic idem quod in Choniate mihi cum accidisset, nec vicina temporibus nostris By zantiorum seta auctor ille attigisset: nullumque Græcum scriptorein exstare, aut certe mihi esse cognitum dolerem, qui cætera usque ad. Constan tinopolia a Turcis occupatam, et imperium Græ corum a Mahomete prorsus eversum persequere tur: commode a clarissimo viro D. Philippo Gun delio, Viennensi jurisconsulto, ad me missus est Laonicus Chaleocondyles, quo, ut a fatigatione con versionis nonnihil acquiescerent, avide percurso, plane mihi satisfactum esse cognovi: atque in eain sententiam sum adductus, ut fato quodam, quod initio dixi, factum esse existimarem, ut et libera litate tua, et Dorenschwami Byzantina et Asiana peregrinatione, et meo qualicunque labore, inte grum totius Byzantine Historiæ corpus, et omnibus ɔrope numeris suis absolutum, nostris hominibus proponeretur: cujus lectio non tam jucunda, quam salutaris esset, si ii qui rerum potiuntur, ex alie nis peccatis sua emendare conarentur. Idem enim hostis, qui beatas olim Asiæ et Græciæ provincias oppressit, vastavit, evertit, nostris etiam cervicibus imminet: et extreína quæque orbi Christiano, et internecionem religioni, frustra illi quidem (neque enim Christi Servatoris nostri potentia humanis armis vinci potest), sed nobis non sine capitali pe riculo minatur: et ita minatur, ut hoc Christianæ reipublicæ statu (qucm vel mali ominis cansa vi tandi, vel me qui se perstringi putent, cum Byzan tino haud confero) minæ ejus a nemine cordato contemni queɔnt. Sin aliqui ita stupent, ut hæc aut nou intelligant: aut, si intelligunt, non curent aul, si curant, non in ɖɔ pro virili elaborent, omni bus privatis contentionibus omissis, ut incolumi tati nostre cousulatur: evidens indignationis di vinæ contra nos, et urgentis scelera nostra vindictæ, quod auctor hic noster crebro queritur, argumen tum id esse videatur. Eqwidens inter convertendum hos scriptores, cum ad imperatorum in fungendo munere oscitantiam, t. nacitatem in necessariis, profusiones in superva cuis, et intestina bella; procerum vero el ducum perfidiam ac temeritatea, religiosorum inscitiam, et de lana caprina rixas, populique petulantiam et igaaviam, omnium denique ordinum extrema probra pervenissem: contraque Turcorum majorem fidem, majorem integritatem, fortitudinem, clementiam, virtutes ipsorum kostium elogiis cel bratas, legissem ita sum animo commotus, ut Turcos imperio longe digniores judicarem: et fæcem ac sentinam illam nefariorum hominum tam din fusse incolumem, Non 145, sed 137. miserarer. Elsi ad commiserationem clades illæ et florentissimi potentissimique quondam imperii rnina, et Christianæ religionis e tot amplissimis provinciis profligatio, vel saxa commovere possint nestros autem homines, simili statu rerum, nec illorum misericordia, nec similis exitil metu com moveri sit mirandum: nec desperandum tamen, fore multos, qui his non modo ad voluptatem, sed etiam ad publicam utilitatem legendis, tuum consi lium laudaturi, et inter cætera ornamenta quanı plit rima numeraturi sint, qui illustri monumento posteris etiam consultum volueris: et multorum animos, bis operibus in publicum editis, ad patriæ defensio nem majore studio suscipiendam excitaris. Atque hæc de historia. De auctore non mult's est opus. Nam quo ingenio, doctrina, facundia, auctoritate apu'l suos fuerit, ipse abunde declarat. Quem cum ea quæ de Michaele Palæologo usque a Catelanorum ab Andronico seniore defectionem scribit, a Georgio Pachymerio mutuatum esse, atque in compendium redegisse cognovissem: ex Augustana bibliotheca illud opus acceptum per legi: et quæ non inutilia videbantur, excerpta Gregore adjeci ne, quoad possem et liceret, vo lantati tuæ atque officio meo deessem. Ac plura' sane collegissem, nisi is codex et principio ct line _ mutilus, in medio etiam aliquot folis partim ex sectis, partim marinis fluctibus (ut opinor) made factis, et litteris vetustate exolescentibus, studio meo et oculis diuturna fere et perpetua lectione ac scriptione fessis et hebetatis vehementer adversa tus esset, atque incommodasset. Chalcocondylemi autem suus interpres, qua est doctrina et eloquen tia, ita commendabit, ut mihi satis nunc esse de beat, si labores hi mei æquitati et liberalitati tuæ commendati fuerint, et probati. Auguste Vindeli corum, postridie Kal. Januarii, anni a Christi Ser vatoris humanitate 1559, quem tibi tuisque et toti terrarum pacatum, felicem ac faustum, ex animo precor. Faxit Deus Opt. Max., ut Ferdinandi primi Augusti, imperatoris ac domini nostri clementis simi, in urbem hanc, ob gravissimas de imperii rebus deliberationes, ingressus (sub id tempus quo pacis, concordiæ et mutui amoris doctor et exem plum Christus Jesus, propter salutem humani genc ris, dissimulata divinitate sua, homo nasci voluit), omnium principum, omnium hominum animos a privatis cupiditatibus ad curam publicae salutis, a lux et corruptela morum ad sobrietatem et vitæ integritatem, sb odiis et simultatibus ad concor diam et amorem, a rixis et disputationibus ad ves rum cultum religionis, a bellis et armis ad firmanı el constantem pacem convertat. Cujas voti si nos divina liberalitas (merita enim nostra nulla profecto jactare possumus, nec minus indigui sumus divino auxílio quam indigi) compotes

reddiderit, iis erimus formidabiles, a quibus nunc, mur. Quidquid enim calamitatum ac cladium (ut de non aliis de causis quam propter corruptam disci plinam, et intestina bells, per contemptum oppu gnamur, cædimur, in acerbissimam servitutem ab ducimur, et in summas angustias redacti profliga aliis Christianis provinciis taceam) Pannoniæ pa tiuntur, id ad nos quoque ex æquo pertinere merito judicamus. Res enim profecto, imo salus nostra nunc agitur, paries cum proximus ardet. (Ed. Harles tom. VII.) Hactenus catalogus operum Gregoræ Bol- prodierunt Latine in list. Byzantina descripteri vinianus. Nunc Historiam ejus Byzantinam paucis bus tribus Genev. 4615. fol. [ – Historiæ Byzan adhuc lustrare juvat (a). Totum opus 'Pwµxizējs, tinæ scriptor Graco-Launus, Nicephorus Cre ut ipse inscripsit, loropias constat libris XXXVIII. goras, res, a Græcis imperatoribus per annos Ex his primus Xt libros a capta per Venetos et Bal- 145, a Theodoro Lascari priore usque ad Andronici duinum a. C. 4204, CPoli et Theodoro Lascari, Palasologi posterioris obitum gestas, libris XI de imperium Nicææ auspicato, usque ad Andronici scrit:ens, et Nicetæ Acominati Chouiate Mapa Palmologi, junioris, a. C. 1341 defuncti, obitum, denove supplens. Colon. Allobrog. apud Petrum Latine vertit Hieronymus Wolfius, qui interpreta- de la Roviere. 1625 fol. Add. de edd. et ip-o tionem suam a. 4559 dicavit Antonio Fuggero; Nicephore Greg. 3o. Fabric. in Historia bibl, sIT, sed quæ usque ad a. 1562 apnd typographum hæ- tom. II, p. 418 - 420, et de versione Italica, V. Pai sit: unde non est, ut ex Præfationis scriptæ tem- toni, Biblioth. degli autori· rolgarizzati, tom II, pore cum viro nobilissimo editionem Græco-Lati pag. 256 sq.] — Malice interprete Ludovico Dulci, nam Gregoræ a, 4559 factam suspicemur. Primum accurante Augustino Ferentilli, Venet. 1569. 4. enim Græce ex Fuggeri codice cum laudati Wolfi versione vidit lucem Basil. ex Jo. Oporini officina a. 1562 fol. (b) Falliturque Boivinus, qui hane editio nem Latinam appellat, cum sit Græco-Latina. Certe est mibi, hæc scribenti, Græco-Latina illius anni in manibus: nescioque, an præterea Latine gepa ratim eodem anno ex Wolfi versione viderit lucem, cum catalogus quoque Bigotianns p. 56, Latinani anni 1562, fol. memoret. Addidit vero Wolbus præter paucas, p. 271. 272, castigationes suas, eliam Latine excerpta quædamn ex Pachymeris historiarum libris XIII, nec non Laonici Chalcocon dyle decem libros integros ex Conradi Clansori versione. Eamdem putat esse editionem lankius p. 599, quæ rescissis primo et ultimo foliis, novis que in eorum locum suppositis profitetur lucem vidisse. Colonia: Planician:, 1616 fol., cum cætero qui per omnia cadem sit cum Basileensi, et easdem mendas referat. Ab eo tempore una cum Zonara, Annalibus Nicetæ Choniatæ (c), et Chalcocondyle (a) Maligne quædam eum in historia sua tacuisse, notat Allatius de consensu utriusque Ecclesia, p. 727. Ex 1bro xxix, adhuc inedito, nonnulla aßert hbro De synodo Pholiana. p. 318 sq. et 542 ubi etiam landat Vitam S. Mich. Syncelli, a Gregora scriptam, et martyrium Kodpátos, Quadrati Cu rinthii, quod e cod. Bavarico Græce edidit llenschen. tom. H, ad 10 Marui, p. 696, et Latine es Rei noldi Dehnii S. 1. versione, p. 8. Hic pro Quadrato male Cordatus vocatur in Append. ad Historiam litterar. Cavei. (b) Pleniorem hujus editionis inscriptionem ac notitiam v. in Hambergeri Z., N. IV, p. 578 sq. et in mea Introduct. II, 1, pag. 534. Quoniam vero duo, quibus utebatur Wollius, codd. aliquot habue runt lacunas, has Dionysius Petavius foras dedit cum Nicephori patriarche, Breviario historico, eni acesserunt Fragmenta Theophanis, Nicephori Post Wollium felicibus auspiciis animum ad ex poliendam Gregoram, Cangio hortante, appolit laudatus Joannes Boivin, qui Paris. 1702. fol (d) e typographia Regia non modo libros illos underim priore tomo longe dedit meliores, sed etiam poste riore alios tredecim antea ineditos adjunxit, quæ historiam producunt usque ad a. C. 1351. Græca librorum priorum st recensuit et supplevit e codice 2558 bibt. regis Christianissimi, aute captam a Turcis (Poliu scripto, et Pachymeris quoque bi storiam complectente, sed eo, quo Wulfus usns est, passim integriore, atque tum alia, tum tria illa fragmenta complectente, quæ Dionysius Peta vius a Frontone Nucæo accepta primus vulgavit et Nicephori patriarchæ breviario historico subjunxit Paris. 1616, 8.: Rursus, inquit Boivin, in eo ¡ipso codice hoc uotatu dignissimum est, quod, quæ Cre goras libris quatuor postreniis plurima inseruit, va rits temporibus a se elucubrata, ea fere omnia ibi dem desint, sic autem suis quæque locis recisa fuc Gregora, Pachymerii et aliorum, noudam in hane diem edita. Paris. Seb. Chappelet 1616. 8. (c) Zonaram et Nicetam, antequam Gregoræ li bris manum admoveret, idem Wolfius Latine trans tulit, ut ipse in epistola ad Antonium Fuggerum Sed cum e Zonara velut salėbris eluctatus in Niceta Acominati Choniatæ planitiem et quasi variis floscu lis vernantia prata pervenissem, Quo opera absoluto ecce præter omnem exsp.ctationem a te offertur Nicephorus Gregoras. (d) History of the works of the learned. 1703, p. 554; Act, eru.. 1701. p. 27, 173. (FABR.) Boiviui edit. recusa est in corpore Byzont. etc., Venet. 1729 F. In qua edit, reñovata etiam desunt reli qui, quas editurus erat Boivin, libri sive tomus III.

rikt, ut narrationis contextus nullo hiatu abruptus Disputationem Gregoræ cum Nic. Cabasila et ano sit, sed omnibus partibus apte cohærentibus inteyer el continuus procedat. Id Gregoræ ipsius judicio fac tum velim: neque a vero abhorret, cum primo edi tionis amore refrigerato suum opus recognovisse, ac ea, quæ ostentandi ingenii causa assuerat, monodias, orationes, aliaque id genus resecuisse. Vereor tamen, ne et gloriæ paulo aridior cos pannos, in prima scriptione omissos, repetito deinde opere intertexuerit. Idem præterea usus codice Regio 2078, quem: libros primos quatuor complexum ait parum ab editis dif ferre, nisi quod in librorum et capitum divisione discrepet. Monodias libri decimi initio, castigavit ex codice Colbertino 4950, cujus, inquit, nobis co piam fecit vir quam doctus tam amabilis, Stephanus Baluzius. Lectiones, e codice Vaticano descriptas, accepit Frid. Rostgaardo. Exstant quoque inter mss. Græcos codices bibl. Seguierianæ libri XI primores ex Nicephori Syntaxi historiæ Romanæ. Sed negat Boivinus, sibi tunc aditum patuisse ad illam bibliothecam, quæ postea erat illustrissimi dncis Coislini, episcopi Metensis, et liberius aditur neque amplius pro thesauro abscondito jacet oc clusa usibus et desideriis eruditorum. Latinam Wolfi versionem passim emendavit et ad Græca diligentins (e) exegit, libros capitibus et minoribus sectionibus divísit, capitibus præfixit argumenta, nomina imperatorum de quorum rebus sermo est, et annos Christi in ora libri vel summis paginis adnotavit, nolasque breves, ubi opus fuit, adjecit, uberioribus ad calcem tomi secundi subjunctis. Libris sive kóyo: illis undecian absolvitur prima pars, sive, at in codice is. Vaticano appellatur, xfútov §.6/lov: uain in illo habentur libri ab XVIII, usque ad XXXVIII, et liber XVIII inscribitur Acv sépzu Bɩbàíou àóyo; 3'. Libros vero tredecim, hoc est, XII nsque ad XXIV, de rebus per decem an nos a 1341 ad 1351, sub imperio duorum princi pum Patrologi et Cantacuzeni, gestis, primus idem doctissimus Boivin Græce cum versione sua vulga vit e duplici apographo codicum Vaticanorum, uno bibl. Regiæ 2097 emendatius scripto, qui sex libros (XII nempe usque ad XVIII) continebat, al tero septem cæterorum librorum a Jo. Vivantio Roma Lutetiain aðilato valdeque mendoso, sed de cujus locis plerisque dubiis codices Vaticanos a viris doctis, Zaccagnio et Delmiro, consuli curavit, (e) Boivinus in præfat. Gregoras multijugæ eru ditionis el artis rhetorica ostentator, sæpe aberrat a proposito, el ad ea que parum ant kihil ad rem pertinent, digreditur. In iis mapipyo:; mirum est quam sit verbosus. Ea Wolfius rebus magis quam verbis intentus breviora facere instituit. Itagne el luxuriautia co upescuit, et quæ omnino redundabant, suppressit. Ego vero facturum me operæ pretium pulari, si auctoris Græci vestigiis inhærerem, atque ejus verba lectoribus si minus adnumerarem, saliem religiose et fideliter adpenderem, quæ, ut opinor, optima est ratio interpretandi. In quibusdam etiam a vero sensu deflexisse miki risus est interpres doc tissimus, unt sententiam auctoris obscure et contorte nymo de Palamæ erroribus, quæ a. C. 1351, posl synodum Palamiticam habita est, et in hoc opere ab initio libri XXII usque ad XXIV ſere medium exstat, exhibet cum versione Latina et notis Clandii Capperonerii, licentiati theologi Parisiensis. Præ ter adnotationes porro suas, in quibus inedita varia, Boivinus etiam Cangii nolas posthumas addidit að libros Gregore septemdecim. Librum XII et quinque deinceps continuos, sã viente in Acindynianos persecutione, scripsit Gre goras, nondum tamen domo inclusus, imo, ut edi tori videtur, ante habitam a. 1351 synodum Palamiticam. Librum XVIII et novem deinceps continuos jam domi manere jussus et monach:s custodibus obsessus composuit Julio et Augusto mensibus anni 1352 tanta celeritate, ut vix dies quadraginta ei scriptioni impenderit, quemadma dum in illius vita Boivinus observat, qui prætero pollicitus erat tertio tomo (f) edere libros operis reliquos quatuordecim a XXY usque ad XXXVII; historicos quidem octo, in anno 1357 ineunte de sinentes, et dogmaticos sex, ex apographo codicis Vaticani, quos, recepta jam libertate, variis temi poribus videtur condidisse, ut eidem Boivino mo nitum in notis, p. 783. Fuere et nonnulla falso ascripta Nicephoro Gre goræ, ut somnium propheticum, Philothei, patriar chæ, Antirrhetico x11, cod. Reg. 1996, fol. 279, quod Græce et Latine Boivinus vitæ Nicephori inseruit. Gregoræ vitia, inquit idem vir doctissimus, (neque enim ejus scriptoris tam inepte sum fautor, ut nulla habuisse cum contendam), maxime conspicua hæc fuerunt: Asper, austerus, pertinax, principes a que ac privatos linguæ petulentia offendit. Philosophus, animo haud imperavit. Historicus partium affectum non exuit: gloriæ denique cupiditate et amore sui ipsius nimio laboruvit. Plura in stylo reprehendenda in primis xaxonia, seu ambitiosa elegantia affecta tio; poetica vertorum luxuries, figuræ insolentes, hyperbata; crebræ non modo verborum, sed et sen tentiarum Fepetitiones. Quod si conferendum exem plum est, in libris ejusdem argumenti historicis Can tacuzenus longe præstat. În chronologia tamea Gre goras diligentior, imo apud Cantacuzenum forme nul la. Cantacuzenus quædam videtur consulto emis'sse, qua Gregoras haud prætermisit. Cantacuzenus expressisse. Nihil dico de minoribus vitiis, quibus nullum opus, quantumvis tersum et limatum, carere omnino potest: quæ quidem vitia ut plerumque nos in lucubrationibus nostris fallunt, ita in alienis viz unquam fuginnt. Equidem cos næros corpori alioquin egregio inspersos, ut eximerem, sedulo operam dedi nec me ea re injuriam Wolfio fecisse arbitror, sed de co bene meruisse aio et contendo. Nec enim, quia il lum identidem lapsum corrigo, idcirco me vel doctio rem statuu, vel diligentio rem; neque ei propterea detrahere ausim Hærentem capiti multa cum laude coronam. (f) Sed tom II et IV lucem man aspexerunt.

Alterum codicem Parisiensem priori supplendo comperimus a Friderico Rostgaardio ex Vaticano exscriptum, missumque Parisios tali propemptico AÐ LIBRUM DUPLEX DODECASTICHON FRIDERICI ROSTGAARD. Parve liber, propera dominam pertingere ad urbem, Quam rex Europæ terror amorque fovet. Inde verecundus to sacras confer in ædes Quas late Augusti bibliotheca replet. Par tibi continuo præsto est insigne virorum, Ille mens Clemens Boivinusque meus. Alteruter te deducet; vel forsan uterque Comis enim tota est natio Françigenum Et te Tellerio sistet; tu tempora fandi Exspecta, et venia dissere pauca data. Die a quo missus venias, et quam memor usque Mittens Tellerii nomina sancţa colat. Nempe jubente illo cuncti patuere recessus Dum tua me, dives Sequana, ripa tenet, Utiliusque datum est regalia tecta subire Millenosque libris invigilasse dies. Dic pro tot meritis qua late extenditur orbis, Tellerii laudes me præeunte coni, Quæque meæ renuunt tenues persolvere vires, Pro me Musarum reddere velle chorum. Unum hoc adde, liber, non te pro munere mitti, Sed fidi pignus cordis et obsequii. Et dabitur forsan, si crederis utilis ulli, Augusti in forulis ut potiare loco. Scriptum Romæ a. d. XXII Maii MDCXCIX. Versionem Latinam inter se partiti sunt adolescentes tres, seminariorum Berolinensis et Bonnensis alumni. Itaque libros 24, 25, 26 interpretatus est Guilelmus Kundt, Marchicus; 27 ad 37 sive 38, Josephus Reisacker. Dusseldorpiensis, et Nathan Rosenstein, Danti scanus.