Nicephori Gregorae Historiae Byzantinae

Nicephorus Gregoras

Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) + khazarzar (second witness) — Historia Romana Bks I-XXIV; OCR Page view underneath — PG column chips mark the printed columns.

« first ‹ prevPage 3 of 4next ›last »

PG 148:1057βασιλεία τοίνυν ἐν τοῖς τοῦ βίου πράγμασι μέγιστον εἶναι χρῆμα νομίζεται τύχης καὶ, ἵν’ εἴπω, τὸ κράτιστον τῆς εὐδαιμονίας ὕψος. τὸ δὲ μικροῖς τισιν ὀβολοῖς ὁρίζεσθαί τῳ τοῦ βίου τὴν εὐπορίαν, καὶ τριβωνοφορεῖν, καὶ ἱκανὸν εἶναι ὃ τῇ φύσει τὸ ἀναγκαῖον μόνον χαρίζεται, τοῦτο δὲ κακόδαιμον φαίνεται, καὶ τούτων ἑνὸς, οἷς ὁ πλεῖστος ὄχλος καταρᾶται. ᾧ δ’ ἑκατέροις τοῖς βίοις ἐν πείρᾳ γενέσθαι τετύχηκεν, ἄρχεσθαι μᾶλλον οὗτος ἢ βασιλεύειν ἕλοιτ’ ἂν οἶμαι μάλα προθύμως, καὶ πένητα μᾶλλον τρίβειν βίον, ἢ ὃς μυρίαις περιστοιχίζεται δόξαις καὶ χρήμασιν· εἰ δ’ οὖν, λεγέτω τις παρελθὼν, πῶς Ἀλέξανδρος ἐκεῖνος ὁ μέγας, ὁ μέχρις Ἰνδῶν τὰ τῆς Εὐρώπης διαβιβάσας ὅπλα, τὸν εὐτελῆ τοῦ Διογένους πίθον καὶ τὴν διεῤῥωγυῖαν ἀμπέχεσθαι μᾶλλον ἐσθῆτα ποθεῖν ὡμολόγει, ἢ τὴν τῆς ὅλης Ἀσίας τε καὶ Εὐρώπης ἔχειν ἀρχὴν, καὶ τὸν Βαβυλώνιον ἐκεῖνον περιβεβλῆσθαι πλοῦτον· ὅθεν καὶ τὸ πολὺ τῆς ῥᾳστώνης χεθὲν Δαρείῳ καὶ Πέρσαις ὄνειρον ἔδειξεν εἶναι σαφῶς τὰς δοκούσας εὐδαίμονας τύχας τοῦ βίου. οὐδὲν γὰρ οὕτω μεστὸν ὑποψίας καὶ ἀπιστίας, ὡς βασιλεία καὶ δυναστεύουσα χείρ.

[A. c. 1547] BYZANTINE HISTORIE LIB. XVI. [IMP. J. CANTACUZ. 1] 1058 δοκεῖ, καὶ τοὺς τῆς τύχης πύλας έκαστον ἐπ' ἀσφα- rere, et fortunae vestigia stabili fundamento quis- " λοῦς ἐρείξειν· τοῖς δὲ μηδὲν κεκτῆσθαι βέβαιον μηδ' ἀσφαλές. Βραχεῖα γάρ τις ώρα πολλάκις καὶ μία ροπή διαστήματος χρονικού μεταβάλλει πρὸς τούναντον ἅπαν, καὶ ῥίπτει πολλὰ τῶν ἐστάναι δοκούντων εἰς ἔδαφος· καὶ αὖ πρὸς ὑπερήφανον ἐνίοτε τύχην ἀνάγει τὰ ἀφανή. Θαῦμα δὲ, πῶς ἀμιγὲς οὐδὲν οὐδο αὐτοτελὲς τῶν ἁπάντων εὑρίσκεται παντάπασιν οὐδαμή, οὔθ᾽ & τῶν ἀγαθῶν, οὔθ᾽ ἃ τῶν φαύλων εἶναι νομίζουσιν ἄνθρωποι· ἀλλὰ τὰ ἀλλήλων διηνε χῶς πολέμια και μαχόμενα σύντροφόν πως έχει την βλάστην, καὶ μίαν δήπου τινὰ τὴν εἰς φῶς προενεγ κοῦσαν μητέρα προΐσχεται· καὶ τὰ τὴν ἄσπονδον ἔχθραν πως άλληλα κεκτημένα ξένας τινὰς ἐν ἀνθρώπου θύει ψυχῇ τὰς σπονδάς· καὶ οὔτε βίον ἄλυπον όντα παρ' οὐδενὶ τῶν ἁπάντων ὁρῶμεν, [P.508] οὔτε λύπην παντάπασιν ἀτερπή· ἀλλ᾽ εἶναι συμβαίνει καὶ λύπην αἰτίαν χαρᾶς, καὶ αὖ μητέρα λύπης χαράν. Ταῦτα μὲν εἶναι συμφυά πως, καὶ ἐγκατῳκ δομημένα τοῖς πράγμασιν, ἡ πεῖρα ξυγχωρεί συνιέναι ταῖς συνετωτέραις ψυχαῖς· τὸ δὲ μεγέθη καὶ σμικρότητας τούτοις διδόναι, τοῦτο δ' εἶμαι δήπουθεν ὡς τὰ πολλὰ τῶν ἐφ' ἡμῖν ὑπάρχειν εν. Ὃς γὰρ μεγάλοις εφίεται πραγμάτων ὕδασιν ἐγκι. διστῶν, ἀνάγκη τούτῳ καὶ μεγάλους ὑφίστασθαι τῶν κινδύνων τοὺς κλύδωνας· ᾧ δὲ βραχυτέροις ένδιαι τᾶσθαι νομίζεται ἀποχρῶν, τούτῳ δὲ καὶ μετριωτέ ραις κεχρῆσθαι ταῖς λύπαις τοῦ βίου χρεών. Βασιλεία τοίνυν ἐν τοῖς τοῦ βίου πράγμασι μέγιστον εἶναι χρῆμα νομίζεται τύχης καὶ, ἵν᾽ εἴπω, τὸ κράτιστον τῆς εὐδαιμονίας ὕψος. Τὸ δὲ μικροῖς τισιν ὁδολοῖς ορίζεσθαι τῳ τοῦ βίου τὴν εὐπορίαν καὶ τριβωνοφορεῖν, καὶ ἱκανὸν εἶναι ὁ τῇ φύσει τὸ ἀναγκαῖον μόνον χαρίζεται, τοῦτο δὲ κακόδαιμον φαίνεται, καὶ τούτων ἑνὸς, οἷς ὁ πλεῖστος ὄχλος καταρᾶται. " δ' ἑκατέροις τοῖς βίοις ἐν πείρα γενέσθαι τετύχηκεν, ἄρχεσθαι μᾶλλον οὗτος ἢ βασιλεύειν ἔλοιτ' ἂν οἶμαι μάλα προθύμως, καὶ πένητα μᾶλλον τρίβειν βίον, ή ὃς μυρίαις. περιστοιχίζεται δόξαις καὶ χρήμασιν εἰ δ' οὖν, λεγέτω τις παρελθών, πῶς 'Αλέξανδρος ἐκεῖνος ὁ μέγας, ὁ μέχρις Ἰνδῶν τὰ τῆς Εὐρώπης διαβιβάσας όπλα, τὸν εὐτελῆ τοῦ Διογένους πίθον καὶ τὴν διεῤῥωγυίαν ἀμπέχεσθαι μᾶλλον ἐσθῆτα ποθεῖν ὡμολόγει, ἢ τὴν τῆς ὅλης Ασίας τε καὶ Ευρώπης ἔχειν ἀρχὴν, καὶ τὸν Βαβυλώνιον ἐκεῖνον περιβεβλήσθαι πλοῦτον· ὅθεν καὶ τὸ πολὺ τῆς ραπτώνης χεθὲν Δαρείῳ καὶ Πέρσαις όνειρον ἔδειξεν vite beatiorem facere existimantur. Enimvero εἶναι σαφῶς τὰς δοκούσας εὐδαίμονας τύχας nihil est ita suspicionis et diflidentiæ plenum, ub τοῦ βίου. Οὐδὲν γὰρ οὕτω μεττὸν ὑποψίας καὶ principatus et potestas summa. Nam quem alteri ἀπιστίας, ὡς βασιλεία και δυναστεύουσα χείρ. subditum esse fortuna voluit, is unum duntaxat ῇ μὲν γὰρ βασιλεύεσθαί πως τετύχηκεν, ένα pertimescit, imperatorem videlicet; sed ne hunc μόνον οὗτος δέδιε, τὸν βασιλέα· φαίην δ' ἂν, ούδ' quidem (ausim dicere), si jura, quicunque tandem αὐτὸν, εἰ τὰ δίκαια φυλάττειν, ὅστις ποτ' ἂν ᾖ, ἐθέλει, ille sit, velit servare, el ca quæ contigit sibi for καὶ τὴν λαχοῦσαν μεῖραν στέργειν τοῦ βίου. ' δὲ luna contentus vivat. At cui imperare datum est, βασιλεύειν ἔξεστιν, οὗτος μετὰ τῶν ἐμφανῶν ἐχθρῶν is praeter apertos hostes, complures alios habet, πλείους ἔχει καὶ τοὺς κρύφα τάς πλείους συσκευά qui multas ci clanculum insidias struant. Nec ζοντας τῶν ἐπιβουλών. Οὐκ ἐκνήσω δ' εἰπεῖν, ὡς verebor illud affirmare, timeri ab eo semper etiam καὶ αὐτοὺς ἀεὶ δέδιεν, οπόσοι φυλάκων ἔχουσι τάξιν ipsos stipatures; ita ut ei perpetuo contreniscen αὐτῷ, καὶ περίεστι τρέμειν ἀεὶ, καὶ Ταντάλειον, τ. Juin et Tantales, ut aiunt, vita agen la sit. Ile que ligere videatur, aliis nihil Grui habere, uibil corti. Fngax enim hora sæpe et momentum leinporis multa, quæ stare videbantur, omnino in contrarium vertunt et ad terram affligunt: atque ad summum fortunæ splendorem obscura quandoque cvelunt. Mirum vero, quomodo nibil usquam sincerum, nihil ab omni parte perfectum inveniatur eorum omnium, quæ seu bona seu mala esse homines arbitrantur: sed res, sibi invicem æternuin inimica et pugnantes, velut 80% coalescant, ct unius quasi matris sinu editas se in lucem proßteantur: et ca, quæ odíum implacabile inter se exercent, inusitata quædam fœdera in hominum animis fertant; ac neque vitam tristitiae immunem cuiquam contingere videamus, nec tristitiam jucune ditatis prorsus expertem; sed esse soleat et lætitiæ origo tristitia, et rursus tristitiæ mater lætitia. Et hæc quidem esse rebus insita quodammodo atque infisa intelligentiores quique sciunt, experientia nempe edocti. At ut illa ipsa vel augeantur vel minuantur, id ego existimo penes nos esse ut plurimum. Qui euim se in magnas negotiorum undas gestiat immergere, eum necesse est maguos subire periculornm fluctus; cui vero minoribus interesse satis fuerit, cum oportet moderatioribus affici vitæ molestiis. Regia certe dignitas in hac vita maximum esse fortunæ donum existimatur, et summus, si fas dicere, felicitatis cumulus. Contra paucis obolis metiri copiam omnem rei familiaris, et veste uti trita, et satis habere id quod naturæ solas res necessarias suppeditat, il et miserum videtur, cl eortim unum, quæ vulgi maxima pars detestantur. Qui vero utramque vitæ conditionem expertus est, is multo libentius pareat quam imperet, et vitam trabereinopem nulit, quam quæ indnitis honoribus opibusque stipata sit. Sin iniuus, prodeat aliquis doceatque uus, quomodo Alexander ille Magnus, cujus auspiciis arma Europa 808 ad Indiar usque penetrarunt, vile Diogenis dolium habitare, et cjusdem lacera veste indui, optatius sibi esse confessus sit, quam Asiæ et Europæ totius imperium possidere, et Babyloniis divitiis cumulari;. quarum effusa abundantia Dario et Persis ostendit, merum esse somnium ca qua conditionen

ᾧ μὲν γὰρ βασιλεύεσθαί πως τετύχηκεν, ἕνα μόνον οὗτος δέδιε, τὸν βασιλέα· φαίην δ’ ἂν, οὐδ’ αὐτὸν, εἰ τὰ δίκαια φυλάττειν, ὅστις ποτ’ ἂν ᾖ, ἐθέλει, καὶ τὴν λαχοῦσαν μοῖραν στέργειν τοῦ βίου. ᾧ δὲ βασιλεύειν ἔξεστιν, οὗτος μετὰ τῶν ἐμφανῶν ἐχθρῶν πλείους ἔχει καὶ τοὺς κρύφα τὰς πλείους συσκευάζοντας τῶν ἐπιβουλῶν. οὐκ ὀκνήσω δ’ εἰπεῖν, ὡς καὶ αὐτοὺς ἀεὶ δέδιεν, ὁπόσοι φυλάκων ἔχουσι τάξιν αὐτῷ, καὶ περίεστι τρέμειν ἀεὶ, καὶ Ταντάλειον, τὸ δὴ λεγόμενον, βόσκειν βίον. Ταῦτ’ ἐννοῶν, φίλτατε, πείθου μητρὸς εὐνοούσης βουλαῖς, καὶ μὴ γνώμαις ἑτέρων συμφέρεσθαι δίδου, οἳ πρὸς ἓν δὴ μόνον τὸ οἰκεῖον σκοποῦντες συνοῖσον προσωπείῳ τινὶ κέχρηνταί σοι, μέχρις ἂν τὸ βουλόμενόν σφισι κατωρθωκότες αὐτοῖς, ἔπειτα καὶ σοὶ τὴν τοῦ βίου σχεδιάσωσιν ἐπιβούλως ἀπαλλαγήν· μηδὲ παραπλήσια τίθει τοῖς διώκταις ἡμῶν τὰ ἡμέτερα. παρόσον γὰρ ἐκείνων καὶ ἡμῶν τὸ συνάγον εἰς ὁμόνοιαν ἦν τῶν ἁπάντων μετὰ τὴν ζάλην οὐδὲν μεταξὺ, παρὰ τοσοῦτον ἡμῶν τε καὶ σοῦ τὸ τὴν τοῦ αἵματος ἕνωσιν διϊστῶν τῶν ἁπάντων ἔστιν οὐδὲν μεταξύ.

[A. c. 1547] BYZANTINE HISTORIE LIB. XVI. [IMP. J. CANTACUZ. 1] 1058 δοκεῖ, καὶ τοὺς τῆς τύχης πύλας έκαστον ἐπ' ἀσφα- rere, et fortunae vestigia stabili fundamento quis- " λοῦς ἐρείξειν· τοῖς δὲ μηδὲν κεκτῆσθαι βέβαιον μηδ' ἀσφαλές. Βραχεῖα γάρ τις ώρα πολλάκις καὶ μία ροπή διαστήματος χρονικού μεταβάλλει πρὸς τούναντον ἅπαν, καὶ ῥίπτει πολλὰ τῶν ἐστάναι δοκούντων εἰς ἔδαφος· καὶ αὖ πρὸς ὑπερήφανον ἐνίοτε τύχην ἀνάγει τὰ ἀφανή. Θαῦμα δὲ, πῶς ἀμιγὲς οὐδὲν οὐδο αὐτοτελὲς τῶν ἁπάντων εὑρίσκεται παντάπασιν οὐδαμή, οὔθ᾽ & τῶν ἀγαθῶν, οὔθ᾽ ἃ τῶν φαύλων εἶναι νομίζουσιν ἄνθρωποι· ἀλλὰ τὰ ἀλλήλων διηνε χῶς πολέμια και μαχόμενα σύντροφόν πως έχει την βλάστην, καὶ μίαν δήπου τινὰ τὴν εἰς φῶς προενεγ κοῦσαν μητέρα προΐσχεται· καὶ τὰ τὴν ἄσπονδον ἔχθραν πως άλληλα κεκτημένα ξένας τινὰς ἐν ἀνθρώπου θύει ψυχῇ τὰς σπονδάς· καὶ οὔτε βίον ἄλυπον όντα παρ' οὐδενὶ τῶν ἁπάντων ὁρῶμεν, [P.508] οὔτε λύπην παντάπασιν ἀτερπή· ἀλλ᾽ εἶναι συμβαίνει καὶ λύπην αἰτίαν χαρᾶς, καὶ αὖ μητέρα λύπης χαράν. Ταῦτα μὲν εἶναι συμφυά πως, καὶ ἐγκατῳκ δομημένα τοῖς πράγμασιν, ἡ πεῖρα ξυγχωρεί συνιέναι ταῖς συνετωτέραις ψυχαῖς· τὸ δὲ μεγέθη καὶ σμικρότητας τούτοις διδόναι, τοῦτο δ' εἶμαι δήπουθεν ὡς τὰ πολλὰ τῶν ἐφ' ἡμῖν ὑπάρχειν εν. Ὃς γὰρ μεγάλοις εφίεται πραγμάτων ὕδασιν ἐγκι. διστῶν, ἀνάγκη τούτῳ καὶ μεγάλους ὑφίστασθαι τῶν κινδύνων τοὺς κλύδωνας· ᾧ δὲ βραχυτέροις ένδιαι τᾶσθαι νομίζεται ἀποχρῶν, τούτῳ δὲ καὶ μετριωτέ ραις κεχρῆσθαι ταῖς λύπαις τοῦ βίου χρεών. Βασιλεία τοίνυν ἐν τοῖς τοῦ βίου πράγμασι μέγιστον εἶναι χρῆμα νομίζεται τύχης καὶ, ἵν᾽ εἴπω, τὸ κράτιστον τῆς εὐδαιμονίας ὕψος. Τὸ δὲ μικροῖς τισιν ὁδολοῖς ορίζεσθαι τῳ τοῦ βίου τὴν εὐπορίαν καὶ τριβωνοφορεῖν, καὶ ἱκανὸν εἶναι ὁ τῇ φύσει τὸ ἀναγκαῖον μόνον χαρίζεται, τοῦτο δὲ κακόδαιμον φαίνεται, καὶ τούτων ἑνὸς, οἷς ὁ πλεῖστος ὄχλος καταρᾶται. " δ' ἑκατέροις τοῖς βίοις ἐν πείρα γενέσθαι τετύχηκεν, ἄρχεσθαι μᾶλλον οὗτος ἢ βασιλεύειν ἔλοιτ' ἂν οἶμαι μάλα προθύμως, καὶ πένητα μᾶλλον τρίβειν βίον, ή ὃς μυρίαις. περιστοιχίζεται δόξαις καὶ χρήμασιν εἰ δ' οὖν, λεγέτω τις παρελθών, πῶς 'Αλέξανδρος ἐκεῖνος ὁ μέγας, ὁ μέχρις Ἰνδῶν τὰ τῆς Εὐρώπης διαβιβάσας όπλα, τὸν εὐτελῆ τοῦ Διογένους πίθον καὶ τὴν διεῤῥωγυίαν ἀμπέχεσθαι μᾶλλον ἐσθῆτα ποθεῖν ὡμολόγει, ἢ τὴν τῆς ὅλης Ασίας τε καὶ Ευρώπης ἔχειν ἀρχὴν, καὶ τὸν Βαβυλώνιον ἐκεῖνον περιβεβλήσθαι πλοῦτον· ὅθεν καὶ τὸ πολὺ τῆς ραπτώνης χεθὲν Δαρείῳ καὶ Πέρσαις όνειρον ἔδειξεν vite beatiorem facere existimantur. Enimvero εἶναι σαφῶς τὰς δοκούσας εὐδαίμονας τύχας nihil est ita suspicionis et diflidentiæ plenum, ub τοῦ βίου. Οὐδὲν γὰρ οὕτω μεττὸν ὑποψίας καὶ principatus et potestas summa. Nam quem alteri ἀπιστίας, ὡς βασιλεία και δυναστεύουσα χείρ. subditum esse fortuna voluit, is unum duntaxat ῇ μὲν γὰρ βασιλεύεσθαί πως τετύχηκεν, ένα pertimescit, imperatorem videlicet; sed ne hunc μόνον οὗτος δέδιε, τὸν βασιλέα· φαίην δ' ἂν, ούδ' quidem (ausim dicere), si jura, quicunque tandem αὐτὸν, εἰ τὰ δίκαια φυλάττειν, ὅστις ποτ' ἂν ᾖ, ἐθέλει, ille sit, velit servare, el ca quæ contigit sibi for καὶ τὴν λαχοῦσαν μεῖραν στέργειν τοῦ βίου. ' δὲ luna contentus vivat. At cui imperare datum est, βασιλεύειν ἔξεστιν, οὗτος μετὰ τῶν ἐμφανῶν ἐχθρῶν is praeter apertos hostes, complures alios habet, πλείους ἔχει καὶ τοὺς κρύφα τάς πλείους συσκευά qui multas ci clanculum insidias struant. Nec ζοντας τῶν ἐπιβουλών. Οὐκ ἐκνήσω δ' εἰπεῖν, ὡς verebor illud affirmare, timeri ab eo semper etiam καὶ αὐτοὺς ἀεὶ δέδιεν, οπόσοι φυλάκων ἔχουσι τάξιν ipsos stipatures; ita ut ei perpetuo contreniscen αὐτῷ, καὶ περίεστι τρέμειν ἀεὶ, καὶ Ταντάλειον, τ. Juin et Tantales, ut aiunt, vita agen la sit. Ile que ligere videatur, aliis nihil Grui habere, uibil corti. Fngax enim hora sæpe et momentum leinporis multa, quæ stare videbantur, omnino in contrarium vertunt et ad terram affligunt: atque ad summum fortunæ splendorem obscura quandoque cvelunt. Mirum vero, quomodo nibil usquam sincerum, nihil ab omni parte perfectum inveniatur eorum omnium, quæ seu bona seu mala esse homines arbitrantur: sed res, sibi invicem æternuin inimica et pugnantes, velut 80% coalescant, ct unius quasi matris sinu editas se in lucem proßteantur: et ca, quæ odíum implacabile inter se exercent, inusitata quædam fœdera in hominum animis fertant; ac neque vitam tristitiae immunem cuiquam contingere videamus, nec tristitiam jucune ditatis prorsus expertem; sed esse soleat et lætitiæ origo tristitia, et rursus tristitiæ mater lætitia. Et hæc quidem esse rebus insita quodammodo atque infisa intelligentiores quique sciunt, experientia nempe edocti. At ut illa ipsa vel augeantur vel minuantur, id ego existimo penes nos esse ut plurimum. Qui euim se in magnas negotiorum undas gestiat immergere, eum necesse est maguos subire periculornm fluctus; cui vero minoribus interesse satis fuerit, cum oportet moderatioribus affici vitæ molestiis. Regia certe dignitas in hac vita maximum esse fortunæ donum existimatur, et summus, si fas dicere, felicitatis cumulus. Contra paucis obolis metiri copiam omnem rei familiaris, et veste uti trita, et satis habere id quod naturæ solas res necessarias suppeditat, il et miserum videtur, cl eortim unum, quæ vulgi maxima pars detestantur. Qui vero utramque vitæ conditionem expertus est, is multo libentius pareat quam imperet, et vitam trabereinopem nulit, quam quæ indnitis honoribus opibusque stipata sit. Sin iniuus, prodeat aliquis doceatque uus, quomodo Alexander ille Magnus, cujus auspiciis arma Europa 808 ad Indiar usque penetrarunt, vile Diogenis dolium habitare, et cjusdem lacera veste indui, optatius sibi esse confessus sit, quam Asiæ et Europæ totius imperium possidere, et Babyloniis divitiis cumulari;. quarum effusa abundantia Dario et Persis ostendit, merum esse somnium ca qua conditionen

PG 148:1059τί γὰρ ἂν εἴη τὸ πεῖσαι δυνάμενον σπλάγχνα φύσεως ὑπ’ ἀλλήλων τε καὶ δι’ ἀλλήλων ῥήγνυσθαι· ὧν τὴν ἀπόῤῥητον σύμπηξιν μόνος οἶδεν ὁ ξυνδήσας ἀλύτοις τισὶ καὶ ἀδαμαντίνοις δεσμοῖς; ἢ τί τῶν ὑφ’ ἡλίῳ καὶ ἀέρι πάντων ἡδὺ γένοιτ’ ἂν τοῖς γονεῦσιν ἡμῖν, σοῦ μὴ παρόντος; ὡς νῦν γε τοῦτ’ ἔστιν ὅ με μάλιστα ζῶσαν μετὰ τοῦ σοῦ κατάγει πατρὸς εἰς πυθμένας ᾅδου, ὅτι σύ γε ἡμῶν ἕνεκα τοιούτους ἔθρεψας ἐν σεαυτῷ λογισμούς. τί δ’ ἄλλο τῶν πάντων εἴη θανάτου παντὸς γονεῦσι πικρότερον, ἢ τέκνων καταστροφὴ, καὶ τέκνων ἀγαθῶν· ὧν ἡ μνήμη καὶ μόνη τούτοις δημιουργεῖ πνοὴν καὶ τὸ θάλλειν ἐκ περιουσίας χαρίζεται τῇ ψυχῇ; ἀνάμεινον δ’ εἰ βούλει μικρὸν, μέχρις ἂν καὶ αὐτὸς τέκνων γένῃ πατήρ· καὶ τότε διὰ τῆς πείρας εἴσῃ καλῶς, ὁπόσην οἱ τεκόντες τοῦ φίλτρου τὴν φλόγα βόσκουσιν ἐν μέσοις τοῖς σπλάγχνοις ὑπὲρ τῶν τέκνων. νῦν γὰρ οὐκ ἔχω, τίσι χρησαμένη λόγοις πείθειν ἄν σε δυναίμην τελέως, πρὶν εἰς τὴν τῶν λεγομένων σε πεῖραν ἀφῖχθαι.

1059 [A. m. 6855, IND. 15] [IMP. J. CANTAacuz. 1, 1060) cogitans, mi fili, benevola matris consiliis pareto, δὴ λεγόμενον, βίσκειν βίον. Ταῦτ' ἐν οῶν, φίλτατε, et aliorum sententi:e cave ne accelas, qui, ad propriam utilitatem omnia referentes, te ipso tanquam larva quartam utuntur, quoad, ubi ex sentemia sibi successerit, ipsi deinde tibi per frandem exitium afferant repentium; nec sic fere consulas rebus nostris, ut ii qui nos persecuti sunt. N couria semet tempestate, maluit omnino intern:s illesque erat, quod in concordiam reduceret. Sanguinis autem vinculum, quo nos tecum jungi mur, nihil est quod dissolvat. Qua enim quæso 809 ratione persuaderi possit cognatis visceribus, ut se invicem dilacerent; quorum arcanam compactionem solus novit, qui ea inter se irruptis quibusdam et adam:antinis vinculis colligavit? Aut quid nobis parentibus tuis sub sole et cœlo suave case possit absente te? Atque hæc maxime res est, quæ me nune tuo cum patre vivam ad tumulum adigit, quod istarum, quas animo aluisti, cogitaLionum nos ipsi causa fuerimus. Ecquid porro aliud parentibus morte omni acerbius esse possit, præter ruinam liberorum, et eorum quidem bonorum; quorum vel sola recordatio efficit ut ii vivant, et corum anime viridissimum foren largitur? Tu vero paulisper, si vis, exspecta, quoad fater ipse sis. Tum expertus probe scies, quantam sub iniis visceribus flammam alat parentum in liberos amor. ANhi certe verba nunc desunt, quibus id possim tibi penitus persuadere, antequam ipse eorum quæ πείθου μητρός εὐνοούσης βουλαῖς, καὶ μὴ γνώμαις ἑτέρων συμφέρεσθαι δίδου, οι πρὸς ἐν τῇ μόνον τὸ οἰκεῖον σκοποῦντες συνοίσον προσωπείῳ τινὶ κέχρησ ταί σοι, μέχρις ἂν τὸ βουλόμενον σφισι κατωρθωκότες αὐτοῖς, ἔπειτα καὶ σοὶ τὴν τοῦ βίου σχεδιάσωσιν ἐπιβούλως ἀπαλλαγήν· μηδὲ παραπλήσια τίθειται; διώ κτοῖς ἡμῶν τὰ ἡμέτερα. Παρόσον [1.509] γὰρ ἐκείνων καὶ ἡμῶν τὸ συνάγον εἰς ὁμόνοιαν ἦν τῶν ἁπάντων μετὰ τὴν ζάλην οὐδὲν μεταξύ, παρὰ τοσοῦτον ἡμῶν τε καὶ σοῦ τὸ τὴν τοῦ αἵματος ἕνωσιν διίστῶν τῶν ἁπάντων ἔστιν οὐδὲν μεταξύ. Τί γὰρ ἂν εἴη τὸ πεῖσαι δυνάμενον σπλάγχνα φύσεως ὑπ' ἀλλήλων τε καὶ κ' ἀλλήνων ῥήγνυσθαι· ὧν τὴν ἀπόρρητον σύμπηξιν μόνος οἶδεν ὁ ξυνδήσας ἀλύτοις τισὶ καὶ ἀδαμαντίνοις δεσμοῖς; Η τί τῶν ὑφ' ηλίῳ καὶ ἀέρι πάντων ἡδὺ γένοιτ' ἂν τοῖς γενεῦσιν ἡμῖν, σοῦ μὴ παρόντες; ὡς νῦν γε τοῦτ' ἔστιν ὅ με μάλιστα ζῶσαν μετὰ τοῦ σου κατάγει πατρὸς εἰς πυθμένας ᾅδου, ότι σύ γι ἡμῶν ἕνεκα τοιούτους έθρεψας ἐν σεαυτῷ λογισμούς. Τί δ' ἄλλο τῶν πάντων εἴη θανάτου παντὸς γονεύς πικρότερον, ή τέκνων καταστροφή, καὶ τέν ἀγαθῶν· ὧν ἡ μνήμη και μόνη τούτοις δημιουργ πνοὴν καὶ τὸ θάλλειν ἐκ περιουσίας χαρίζεται εξ ψυχῇ; Ανάμεινον δ', εἰ βούλει, μικρόν, μέχρις ἂν καὶ αὐτὸς τέκνων γένῃ πατήρ· καὶ τότε διὰ τῆς πείρα; εἰσῃ καλῶς, ὁπόσην οἱ τεκόντες τοῦ φίλτρου την φλόγα βόσκουσιν ἐν μέσοις τοῖς σπλάγχνοις ὑπὲρ τῶν τέκνων. Νῦν γὰρ οὐκ ἔχω, τίσι χρησαμένη dico experientiam nactus sis. At tu matris lacrymias λόγοις πείθειν ἄν σε δυναίμην τελέω;, πρὶν εἰ; τὴν ne despice; nec te hujus longi itineris capiat oblivio, quod ego tui caus: citias quavis borine expedito conficere et accel.rare studui; ne scili cet te ipsum cæcis periculis irretires, et fumum fugiens in ignem incideres. periculique umbram cavens, quæ in incerto futuri metu verteretur, in abrupta te precipitia palam atque ultro milleres; cujusmodi malum longe gravius est quam quæ nolentibus accidunt, qualia nos, ut scis, per illud sexeuuium vexati pertulimus; ne denique ejus, quam tum effugi, mortis tecum particeps propter 810 te quodammodo fierem. Sane quibus nolentibus calamitas supervenit, eos manet venia quadam, miserationi conjuncta. Quibus autero temeritate sua accidit, ut malorum fontes sibi ipsis foderent, iis indignari eo magis æquum est, quod ne cos quidem sibi relinquant, qui jure et mierito miserturi sint. Quod si mihi multa in medium proferas veterum exempla, quæ te ad similes casus metuendos compellant, atque inter cætera id, quod de Martio illo, qui Romæ olim bellum intulit, narratur; ei nempe matris lacrymas in tantum fraudi fuisse, ut a quibus coronari eum oportebat, ab is densissima lapidum grandine obrutus inſelicissime obierit; postquam de illo vera audiveris, meliorem certe scntentiam amplecteris. Præciderat stbi ille omnem defensionem: nullam sibi in postorum spem veniæ reliquerat. Ademat igitur suimet ipse accusator, et in ejus conscientia stimuli τῶν λεγομένων σε πεῖραν ἀφίχθαι. Μὴ δὴ παρίδη; δάκρυα μητρός, μηδὲ μόχθον ἐν λήθη ποιήσης του σαύτη; ὁδοιπορίας, οπόσην ἐγὼ διανύσαι καὶ συν μεῖν τάχιον ἢ κατὰ πάντα εύζωνον άνδρα προταθε μημαι διὰ σὲ, ἵνα δήπου μὴ σεαυτὸν ἀτεκμάρτοις περιβάλης κινδύνοις, καὶ καπνὸν φεύγων εἰς πύρ ἐμπέσῃς, καὶ σκιὰν φυλαττόμενος υποψίας, ἐν ἀδήλῳ μέλλοντος φόβου καλινδουμένην, εἰς κρημνούς ἀποτόμους περιφανώς συνωθήτης σαυτὸν ἐκοντὶ (δ τοῦ ἀκουσίου πάθους ἐστὶ μακρῷ χαλεπώτερον, ὁποῖον καὶ ἡμῖν τὸν ἐξαέτη χρόνον ἐξεγένετο πάσχειν ἐκεῖνον ἐλαυνομένοις, ώς γε οἶσθα͵ καὶ ὃν διέφυγον τότε θάνατον, τούτου σὺν σοὶ διὰ σέ πως παραπο λαῦσαι μας γένηται. Οἷς μὲν γὰρ ἀκουσίοις ἔπειτι τὰ δεινά, συγγνώμη τις είωθεν οἴκτῳ συγκεκραμένη συνεξακολουθεῖν. Οἷς δ' ἐξ ἰδίας ἀβουλίας συμβαίνει πηγὰς ἀνορύττειν κακῶν ἑαυτοῖς, τοσοῦτον νεμετί σθαί σφισιν εἶχες, ὅσον οὐδὲ τοὺς ἐλεύσοντας κατα λιμπάνουσιν ἑαυτοῖς ξύν γε λόγῳ τῷ πρέποντι. Ει δέ μοι πολλὰ τῶν πάλαι πρὸς μέσον ἄγεις υποδειγ μάτων, οπόσα πρὸς τοὺς ὁμοίους σε φόβους ἐνέγουσι, καὶ ξύν γε τοῖς ἄλλοι;, ὅτι καὶ Μάρχιον ἐκεῖνον, τὴν τῇ πάλαι στρατηγήσαντα 'Ρώμῃ ποτέ, ἐς τοσόνδε τὰ μητρὸς ἔσφηλε δάκρυα, ως μυρίαις ὑφ' ὧν στερο νοῦσθαι ἐχρῆν καλυφθέντα λίθων βολαίς θανείν δυστυχῶς, ἀλλὰ ταληθή περί γε τἀνδρὸς ἐκείνου μαθὼν τὴν ἀμείνω κρίσιν ἔλοι ἄν. Πάσης γὰρ ἐκεί νος ἀποκλείσα; ἑαυτὸν ἀπολογίας, καὶ οὐραν οὐδεμίαν συγγνώμης ταῖς ἐπιούσαις καταλελοιπὼς ἐλείσιν,

Μὴ δὴ παρίδῃς δάκρυα μητρὸς, μηδὲ μόχθον ἐν λήθῃ ποιήσῃς τοσαύτης ὁδοιπορίας, ὁπόσην ἐγὼ διανύσαι καὶ συντεμεῖν τάχιον ἢ κατὰ πάντα εὔζωνον ἄνδρα προτεθύμημαι διὰ σὲ, ἵνα δήπου μὴ σεαυτὸν ἀτεκμάρτοις περιβάλῃς κινδύνοις, καὶ καπνὸν φεύγων εἰς πῦρ ἐμπέσῃς, καὶ σκιὰν φυλαττόμενος ὑποψίας, ἐν ἀδήλῳ μέλλοντος φόβου καλινδουμένην, εἰς κρημνοὺς ἀποτόμους περιφανῶς συνωθήσῃς σαυτὸν ἑκοντὶ (ὃ τοῦ ἀκουσίου πάθους ἐστὶ μακρῷ χαλεπώτερον, ὁποῖον καὶ ἡμῖν τὸν ἑξαέτη χρόνον ἐξεγένετο πάσχειν ἐκεῖνον ἐλαυνομένοις, ὥς γε οἶσθα) καὶ ὃν διέφυγον τότε θάνατον, τούτου σὺν σοὶ διὰ σέ πως παραπολαῦσαί μοι γένηται. οἷς μὲν γὰρ ἀκουσίοις ἔπεισι τὰ δεινὰ, συγγνώμη τις εἴωθεν οἴκτῳ συγκεκραμένη συνεξακολουθεῖν. οἷς δ’ ἐξ ἰδίας ἀβουλίας συμβαίνει πηγὰς ἀνορύττειν κακῶν ἑαυτοῖς, τοσοῦτον νεμεσᾶσθαί σφισιν εἰκὸς, ὅσον οὐδὲ τοὺς ἐλεήσοντας καταλιμπάνουσιν ἑαυτοῖς ξύν γε λόγῳ τῷ πρέποντι.

1059 [A. m. 6855, IND. 15] [IMP. J. CANTAacuz. 1, 1060) cogitans, mi fili, benevola matris consiliis pareto, δὴ λεγόμενον, βίσκειν βίον. Ταῦτ' ἐν οῶν, φίλτατε, et aliorum sententi:e cave ne accelas, qui, ad propriam utilitatem omnia referentes, te ipso tanquam larva quartam utuntur, quoad, ubi ex sentemia sibi successerit, ipsi deinde tibi per frandem exitium afferant repentium; nec sic fere consulas rebus nostris, ut ii qui nos persecuti sunt. N couria semet tempestate, maluit omnino intern:s illesque erat, quod in concordiam reduceret. Sanguinis autem vinculum, quo nos tecum jungi mur, nihil est quod dissolvat. Qua enim quæso 809 ratione persuaderi possit cognatis visceribus, ut se invicem dilacerent; quorum arcanam compactionem solus novit, qui ea inter se irruptis quibusdam et adam:antinis vinculis colligavit? Aut quid nobis parentibus tuis sub sole et cœlo suave case possit absente te? Atque hæc maxime res est, quæ me nune tuo cum patre vivam ad tumulum adigit, quod istarum, quas animo aluisti, cogitaLionum nos ipsi causa fuerimus. Ecquid porro aliud parentibus morte omni acerbius esse possit, præter ruinam liberorum, et eorum quidem bonorum; quorum vel sola recordatio efficit ut ii vivant, et corum anime viridissimum foren largitur? Tu vero paulisper, si vis, exspecta, quoad fater ipse sis. Tum expertus probe scies, quantam sub iniis visceribus flammam alat parentum in liberos amor. ANhi certe verba nunc desunt, quibus id possim tibi penitus persuadere, antequam ipse eorum quæ πείθου μητρός εὐνοούσης βουλαῖς, καὶ μὴ γνώμαις ἑτέρων συμφέρεσθαι δίδου, οι πρὸς ἐν τῇ μόνον τὸ οἰκεῖον σκοποῦντες συνοίσον προσωπείῳ τινὶ κέχρησ ταί σοι, μέχρις ἂν τὸ βουλόμενον σφισι κατωρθωκότες αὐτοῖς, ἔπειτα καὶ σοὶ τὴν τοῦ βίου σχεδιάσωσιν ἐπιβούλως ἀπαλλαγήν· μηδὲ παραπλήσια τίθειται; διώ κτοῖς ἡμῶν τὰ ἡμέτερα. Παρόσον [1.509] γὰρ ἐκείνων καὶ ἡμῶν τὸ συνάγον εἰς ὁμόνοιαν ἦν τῶν ἁπάντων μετὰ τὴν ζάλην οὐδὲν μεταξύ, παρὰ τοσοῦτον ἡμῶν τε καὶ σοῦ τὸ τὴν τοῦ αἵματος ἕνωσιν διίστῶν τῶν ἁπάντων ἔστιν οὐδὲν μεταξύ. Τί γὰρ ἂν εἴη τὸ πεῖσαι δυνάμενον σπλάγχνα φύσεως ὑπ' ἀλλήλων τε καὶ κ' ἀλλήνων ῥήγνυσθαι· ὧν τὴν ἀπόρρητον σύμπηξιν μόνος οἶδεν ὁ ξυνδήσας ἀλύτοις τισὶ καὶ ἀδαμαντίνοις δεσμοῖς; Η τί τῶν ὑφ' ηλίῳ καὶ ἀέρι πάντων ἡδὺ γένοιτ' ἂν τοῖς γενεῦσιν ἡμῖν, σοῦ μὴ παρόντες; ὡς νῦν γε τοῦτ' ἔστιν ὅ με μάλιστα ζῶσαν μετὰ τοῦ σου κατάγει πατρὸς εἰς πυθμένας ᾅδου, ότι σύ γι ἡμῶν ἕνεκα τοιούτους έθρεψας ἐν σεαυτῷ λογισμούς. Τί δ' ἄλλο τῶν πάντων εἴη θανάτου παντὸς γονεύς πικρότερον, ή τέκνων καταστροφή, καὶ τέν ἀγαθῶν· ὧν ἡ μνήμη και μόνη τούτοις δημιουργ πνοὴν καὶ τὸ θάλλειν ἐκ περιουσίας χαρίζεται εξ ψυχῇ; Ανάμεινον δ', εἰ βούλει, μικρόν, μέχρις ἂν καὶ αὐτὸς τέκνων γένῃ πατήρ· καὶ τότε διὰ τῆς πείρα; εἰσῃ καλῶς, ὁπόσην οἱ τεκόντες τοῦ φίλτρου την φλόγα βόσκουσιν ἐν μέσοις τοῖς σπλάγχνοις ὑπὲρ τῶν τέκνων. Νῦν γὰρ οὐκ ἔχω, τίσι χρησαμένη dico experientiam nactus sis. At tu matris lacrymias λόγοις πείθειν ἄν σε δυναίμην τελέω;, πρὶν εἰ; τὴν ne despice; nec te hujus longi itineris capiat oblivio, quod ego tui caus: citias quavis borine expedito conficere et accel.rare studui; ne scili cet te ipsum cæcis periculis irretires, et fumum fugiens in ignem incideres. periculique umbram cavens, quæ in incerto futuri metu verteretur, in abrupta te precipitia palam atque ultro milleres; cujusmodi malum longe gravius est quam quæ nolentibus accidunt, qualia nos, ut scis, per illud sexeuuium vexati pertulimus; ne denique ejus, quam tum effugi, mortis tecum particeps propter 810 te quodammodo fierem. Sane quibus nolentibus calamitas supervenit, eos manet venia quadam, miserationi conjuncta. Quibus autero temeritate sua accidit, ut malorum fontes sibi ipsis foderent, iis indignari eo magis æquum est, quod ne cos quidem sibi relinquant, qui jure et mierito miserturi sint. Quod si mihi multa in medium proferas veterum exempla, quæ te ad similes casus metuendos compellant, atque inter cætera id, quod de Martio illo, qui Romæ olim bellum intulit, narratur; ei nempe matris lacrymas in tantum fraudi fuisse, ut a quibus coronari eum oportebat, ab is densissima lapidum grandine obrutus inſelicissime obierit; postquam de illo vera audiveris, meliorem certe scntentiam amplecteris. Præciderat stbi ille omnem defensionem: nullam sibi in postorum spem veniæ reliquerat. Ademat igitur suimet ipse accusator, et in ejus conscientia stimuli τῶν λεγομένων σε πεῖραν ἀφίχθαι. Μὴ δὴ παρίδη; δάκρυα μητρός, μηδὲ μόχθον ἐν λήθη ποιήσης του σαύτη; ὁδοιπορίας, οπόσην ἐγὼ διανύσαι καὶ συν μεῖν τάχιον ἢ κατὰ πάντα εύζωνον άνδρα προταθε μημαι διὰ σὲ, ἵνα δήπου μὴ σεαυτὸν ἀτεκμάρτοις περιβάλης κινδύνοις, καὶ καπνὸν φεύγων εἰς πύρ ἐμπέσῃς, καὶ σκιὰν φυλαττόμενος υποψίας, ἐν ἀδήλῳ μέλλοντος φόβου καλινδουμένην, εἰς κρημνούς ἀποτόμους περιφανώς συνωθήτης σαυτὸν ἐκοντὶ (δ τοῦ ἀκουσίου πάθους ἐστὶ μακρῷ χαλεπώτερον, ὁποῖον καὶ ἡμῖν τὸν ἐξαέτη χρόνον ἐξεγένετο πάσχειν ἐκεῖνον ἐλαυνομένοις, ώς γε οἶσθα͵ καὶ ὃν διέφυγον τότε θάνατον, τούτου σὺν σοὶ διὰ σέ πως παραπο λαῦσαι μας γένηται. Οἷς μὲν γὰρ ἀκουσίοις ἔπειτι τὰ δεινά, συγγνώμη τις είωθεν οἴκτῳ συγκεκραμένη συνεξακολουθεῖν. Οἷς δ' ἐξ ἰδίας ἀβουλίας συμβαίνει πηγὰς ἀνορύττειν κακῶν ἑαυτοῖς, τοσοῦτον νεμετί σθαί σφισιν εἶχες, ὅσον οὐδὲ τοὺς ἐλεύσοντας κατα λιμπάνουσιν ἑαυτοῖς ξύν γε λόγῳ τῷ πρέποντι. Ει δέ μοι πολλὰ τῶν πάλαι πρὸς μέσον ἄγεις υποδειγ μάτων, οπόσα πρὸς τοὺς ὁμοίους σε φόβους ἐνέγουσι, καὶ ξύν γε τοῖς ἄλλοι;, ὅτι καὶ Μάρχιον ἐκεῖνον, τὴν τῇ πάλαι στρατηγήσαντα 'Ρώμῃ ποτέ, ἐς τοσόνδε τὰ μητρὸς ἔσφηλε δάκρυα, ως μυρίαις ὑφ' ὧν στερο νοῦσθαι ἐχρῆν καλυφθέντα λίθων βολαίς θανείν δυστυχῶς, ἀλλὰ ταληθή περί γε τἀνδρὸς ἐκείνου μαθὼν τὴν ἀμείνω κρίσιν ἔλοι ἄν. Πάσης γὰρ ἐκεί νος ἀποκλείσα; ἑαυτὸν ἀπολογίας, καὶ οὐραν οὐδεμίαν συγγνώμης ταῖς ἐπιούσαις καταλελοιπὼς ἐλείσιν,

Εἰ δέ μοι πολλὰ τῶν πάλαι πρὸς μέσον ἄγεις ὑποδειγμάτων, ὁπόσα πρὸς τοὺς ὁμοίους σε φόβους ἐνάγουσι, καὶ ξύν γε τοῖς ἄλλοις, ὅτι καὶ Μάρκιον ἐκεῖνον, τὸν τῇ πάλαι στρατηγήσαντα Ῥώμῃ ποτὲ, ἐς τοσόνδε τὰ μητρὸς ἔσφηλε δάκρυα, ὡς μυρίαις ὑφ’ ὧν στεφανοῦσθαι ἐχρῆν καλυφθέντα λίθων βολαῖς θανεῖν δυστυχῶς, ἀλλὰ τἀληθῆ περί γε τἀνδρὸς ἐκείνου μαθὼν τὴν ἀμείνω κρίσιν ἕλοιο ἄν. πάσης γὰρ ἐκεῖνος ἀποκλείσας ἑαυτὸν ἀπολογίας, καὶ θύραν οὐδεμίαν συγγνώμης ταῖς ἐπιούσαις καταλελοιπὼς ἐλπίσιν, αὐτὸν ἑαυτῷ κατήγορον ἐκ τοῦ σύνεγγυς εἶχε, καὶ πολλὰ ταῖς τοῦ συνειδότος σκηναῖς αὐλιζόμενά οἱ παραπέπηγε κέντρα. τὰς γὰρ πλείστας Ῥωμαίων χώρας καὶ πόλεις θᾶττον ἢ λόγος ἀφελόμενος τὰς μὲν τοῖς ἐναντίοις ἐχαρίσατο, τὰς δ’ ἐξηνδραποδίσατο καὶ κατέσκαψε χεῖρον ἢ τὰς Θήβας Ἀλέξανδρος. καὶ διὰ τοῦτο Μάρκιος εὔελπις ἥκιστα ἦν, οὐδὲ πάροδον ὅλως εἰς πίστιν εἶχον ταῖς Ῥωμαίων ψυχαῖς αἱ Μαρκίου συνθέσεις· οἵ τε Ῥωμαίων αὖ πολέμιοι φρικώδεσιν ὅρκοις αὐτὸν προκατειληφότες, ἔπειτα μέγαν ἐξ ἀσθενοῦς ταῖς οἰκείαις ξυμμεμαχηκότες δυνάμεσιν ἐπεπράχεσαν·

1059 [A. m. 6855, IND. 15] [IMP. J. CANTAacuz. 1, 1060) cogitans, mi fili, benevola matris consiliis pareto, δὴ λεγόμενον, βίσκειν βίον. Ταῦτ' ἐν οῶν, φίλτατε, et aliorum sententi:e cave ne accelas, qui, ad propriam utilitatem omnia referentes, te ipso tanquam larva quartam utuntur, quoad, ubi ex sentemia sibi successerit, ipsi deinde tibi per frandem exitium afferant repentium; nec sic fere consulas rebus nostris, ut ii qui nos persecuti sunt. N couria semet tempestate, maluit omnino intern:s illesque erat, quod in concordiam reduceret. Sanguinis autem vinculum, quo nos tecum jungi mur, nihil est quod dissolvat. Qua enim quæso 809 ratione persuaderi possit cognatis visceribus, ut se invicem dilacerent; quorum arcanam compactionem solus novit, qui ea inter se irruptis quibusdam et adam:antinis vinculis colligavit? Aut quid nobis parentibus tuis sub sole et cœlo suave case possit absente te? Atque hæc maxime res est, quæ me nune tuo cum patre vivam ad tumulum adigit, quod istarum, quas animo aluisti, cogitaLionum nos ipsi causa fuerimus. Ecquid porro aliud parentibus morte omni acerbius esse possit, præter ruinam liberorum, et eorum quidem bonorum; quorum vel sola recordatio efficit ut ii vivant, et corum anime viridissimum foren largitur? Tu vero paulisper, si vis, exspecta, quoad fater ipse sis. Tum expertus probe scies, quantam sub iniis visceribus flammam alat parentum in liberos amor. ANhi certe verba nunc desunt, quibus id possim tibi penitus persuadere, antequam ipse eorum quæ πείθου μητρός εὐνοούσης βουλαῖς, καὶ μὴ γνώμαις ἑτέρων συμφέρεσθαι δίδου, οι πρὸς ἐν τῇ μόνον τὸ οἰκεῖον σκοποῦντες συνοίσον προσωπείῳ τινὶ κέχρησ ταί σοι, μέχρις ἂν τὸ βουλόμενον σφισι κατωρθωκότες αὐτοῖς, ἔπειτα καὶ σοὶ τὴν τοῦ βίου σχεδιάσωσιν ἐπιβούλως ἀπαλλαγήν· μηδὲ παραπλήσια τίθειται; διώ κτοῖς ἡμῶν τὰ ἡμέτερα. Παρόσον [1.509] γὰρ ἐκείνων καὶ ἡμῶν τὸ συνάγον εἰς ὁμόνοιαν ἦν τῶν ἁπάντων μετὰ τὴν ζάλην οὐδὲν μεταξύ, παρὰ τοσοῦτον ἡμῶν τε καὶ σοῦ τὸ τὴν τοῦ αἵματος ἕνωσιν διίστῶν τῶν ἁπάντων ἔστιν οὐδὲν μεταξύ. Τί γὰρ ἂν εἴη τὸ πεῖσαι δυνάμενον σπλάγχνα φύσεως ὑπ' ἀλλήλων τε καὶ κ' ἀλλήνων ῥήγνυσθαι· ὧν τὴν ἀπόρρητον σύμπηξιν μόνος οἶδεν ὁ ξυνδήσας ἀλύτοις τισὶ καὶ ἀδαμαντίνοις δεσμοῖς; Η τί τῶν ὑφ' ηλίῳ καὶ ἀέρι πάντων ἡδὺ γένοιτ' ἂν τοῖς γενεῦσιν ἡμῖν, σοῦ μὴ παρόντες; ὡς νῦν γε τοῦτ' ἔστιν ὅ με μάλιστα ζῶσαν μετὰ τοῦ σου κατάγει πατρὸς εἰς πυθμένας ᾅδου, ότι σύ γι ἡμῶν ἕνεκα τοιούτους έθρεψας ἐν σεαυτῷ λογισμούς. Τί δ' ἄλλο τῶν πάντων εἴη θανάτου παντὸς γονεύς πικρότερον, ή τέκνων καταστροφή, καὶ τέν ἀγαθῶν· ὧν ἡ μνήμη και μόνη τούτοις δημιουργ πνοὴν καὶ τὸ θάλλειν ἐκ περιουσίας χαρίζεται εξ ψυχῇ; Ανάμεινον δ', εἰ βούλει, μικρόν, μέχρις ἂν καὶ αὐτὸς τέκνων γένῃ πατήρ· καὶ τότε διὰ τῆς πείρα; εἰσῃ καλῶς, ὁπόσην οἱ τεκόντες τοῦ φίλτρου την φλόγα βόσκουσιν ἐν μέσοις τοῖς σπλάγχνοις ὑπὲρ τῶν τέκνων. Νῦν γὰρ οὐκ ἔχω, τίσι χρησαμένη dico experientiam nactus sis. At tu matris lacrymias λόγοις πείθειν ἄν σε δυναίμην τελέω;, πρὶν εἰ; τὴν ne despice; nec te hujus longi itineris capiat oblivio, quod ego tui caus: citias quavis borine expedito conficere et accel.rare studui; ne scili cet te ipsum cæcis periculis irretires, et fumum fugiens in ignem incideres. periculique umbram cavens, quæ in incerto futuri metu verteretur, in abrupta te precipitia palam atque ultro milleres; cujusmodi malum longe gravius est quam quæ nolentibus accidunt, qualia nos, ut scis, per illud sexeuuium vexati pertulimus; ne denique ejus, quam tum effugi, mortis tecum particeps propter 810 te quodammodo fierem. Sane quibus nolentibus calamitas supervenit, eos manet venia quadam, miserationi conjuncta. Quibus autero temeritate sua accidit, ut malorum fontes sibi ipsis foderent, iis indignari eo magis æquum est, quod ne cos quidem sibi relinquant, qui jure et mierito miserturi sint. Quod si mihi multa in medium proferas veterum exempla, quæ te ad similes casus metuendos compellant, atque inter cætera id, quod de Martio illo, qui Romæ olim bellum intulit, narratur; ei nempe matris lacrymas in tantum fraudi fuisse, ut a quibus coronari eum oportebat, ab is densissima lapidum grandine obrutus inſelicissime obierit; postquam de illo vera audiveris, meliorem certe scntentiam amplecteris. Præciderat stbi ille omnem defensionem: nullam sibi in postorum spem veniæ reliquerat. Ademat igitur suimet ipse accusator, et in ejus conscientia stimuli τῶν λεγομένων σε πεῖραν ἀφίχθαι. Μὴ δὴ παρίδη; δάκρυα μητρός, μηδὲ μόχθον ἐν λήθη ποιήσης του σαύτη; ὁδοιπορίας, οπόσην ἐγὼ διανύσαι καὶ συν μεῖν τάχιον ἢ κατὰ πάντα εύζωνον άνδρα προταθε μημαι διὰ σὲ, ἵνα δήπου μὴ σεαυτὸν ἀτεκμάρτοις περιβάλης κινδύνοις, καὶ καπνὸν φεύγων εἰς πύρ ἐμπέσῃς, καὶ σκιὰν φυλαττόμενος υποψίας, ἐν ἀδήλῳ μέλλοντος φόβου καλινδουμένην, εἰς κρημνούς ἀποτόμους περιφανώς συνωθήτης σαυτὸν ἐκοντὶ (δ τοῦ ἀκουσίου πάθους ἐστὶ μακρῷ χαλεπώτερον, ὁποῖον καὶ ἡμῖν τὸν ἐξαέτη χρόνον ἐξεγένετο πάσχειν ἐκεῖνον ἐλαυνομένοις, ώς γε οἶσθα͵ καὶ ὃν διέφυγον τότε θάνατον, τούτου σὺν σοὶ διὰ σέ πως παραπο λαῦσαι μας γένηται. Οἷς μὲν γὰρ ἀκουσίοις ἔπειτι τὰ δεινά, συγγνώμη τις είωθεν οἴκτῳ συγκεκραμένη συνεξακολουθεῖν. Οἷς δ' ἐξ ἰδίας ἀβουλίας συμβαίνει πηγὰς ἀνορύττειν κακῶν ἑαυτοῖς, τοσοῦτον νεμετί σθαί σφισιν εἶχες, ὅσον οὐδὲ τοὺς ἐλεύσοντας κατα λιμπάνουσιν ἑαυτοῖς ξύν γε λόγῳ τῷ πρέποντι. Ει δέ μοι πολλὰ τῶν πάλαι πρὸς μέσον ἄγεις υποδειγ μάτων, οπόσα πρὸς τοὺς ὁμοίους σε φόβους ἐνέγουσι, καὶ ξύν γε τοῖς ἄλλοι;, ὅτι καὶ Μάρχιον ἐκεῖνον, τὴν τῇ πάλαι στρατηγήσαντα 'Ρώμῃ ποτέ, ἐς τοσόνδε τὰ μητρὸς ἔσφηλε δάκρυα, ως μυρίαις ὑφ' ὧν στερο νοῦσθαι ἐχρῆν καλυφθέντα λίθων βολαίς θανείν δυστυχῶς, ἀλλὰ ταληθή περί γε τἀνδρὸς ἐκείνου μαθὼν τὴν ἀμείνω κρίσιν ἔλοι ἄν. Πάσης γὰρ ἐκεί νος ἀποκλείσα; ἑαυτὸν ἀπολογίας, καὶ οὐραν οὐδεμίαν συγγνώμης ταῖς ἐπιούσαις καταλελοιπὼς ἐλείσιν,

Chapter IVCaput IV

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

PG 148:1067ἀλλ’ ὥσπερ πολλοῖς τισι κεκυκλωμένος ἀντιπάλοις ξίφεσιν, ἀνθέλκουσί τε καὶ ἀντιπερισπῶσιν ἑκάστοις πρὸς ἑαυτὰ, πρὸς οὐδὲν τῶν ἁπάντων ἀποκλίνειν ἔχω μετά τινος εὐφυοῦς λογισμοῦ, οἷος ἂν ἐφόδια εἴη κεκτῆσθαι ἱκανὸς ἐς χωρίον κατάγειν εὐλίμενον, καὶ τοιούτων θορύβους κυμάτων δυνάμενον ἀποκρούεσθαι; πρὸς μὲν γὰρ τὰς τοῦ μακαρίτου βασιλέως ἐκείνου καὶ φίλου κατὰ τὸ εἰκὸς ἐντολὰς ἀποβλέπων τῷ ἐκείνου παιδὶ τὸν βασίλειον ἀναγκάζομαι περιποιεῖσθαι κλῆρον· πρὸς δ’ αὖ τὰς ἐνόρκους ἐπαγγελίας, ἃς τοῖς ξύν γε ἐμοὶ διωκομένοις καὶ κινδυνεύουσιν ἔπραττον ὑπ’ ἀνάγκης ἐγὼ, τὸν περὶ ψυχῆς ἀγωνιζόμενος πολύμοχθον ἐκεῖνον δίαυλον, καὶ καταφεύγων ὡς εἰς φρουρὰν ἀναγκαίαν τὴν τῶν βασιλικῶν συμβόλων ἀντίληψιν, αὖθις ἀναγκάζομαί σφισι διανέμειν τὰ λειπόμενα τῶν βασιλικῶν χωρίων, οὐ μάλα σὺν ἡδονῇ. Ταῦτ’ οὖν ἐννοοῦντί σοι, φίλτατε, φέρειν γενναίως εἰκὸς, εἴ τι μὴ κατὰ βούλησιν εἴη παρακομιζόμενον ὑπὸ τῶν ἀεὶ τοῖς ἀνθρωπίνοις ἐφεδρευόντων πράγμασιν ἐπαχθῶν. μὴ γὰρ νῦν πρῶτον ἄρχεσθαι οἴου διὰ σὲ τὴν τοῦ βίου δυσέφικτον ταύτην δυσχέρειαν.

1067 [4. Μ. 6856, IND. 1] ('ar. 3. CSTACra. 1] 1008 tribuatur, commune 816 illud in ones bene- ταίων, τοῖς δ᾽ ἡμετέροις ἀσφάλειαν πράγμασιν. ficium conferenti. Etenim rerum a pri cipibus gestarum gloria ab animis subditorum suum omne pretium revera sortitur. Nenipe hi, quandiu ipsis bene cst, divinos principibus honores impertiri solent. Ubi autem male rem gerunt, contraria prorsus facere hand verentur, quavis fortunæ mutatione eos facillime mutante. Illud vero non ignoro, queri posse te de nobis, qui id gratificemur, quod minime gratum esse debeat, et voluptatis guttulam dantes ærumnarum maria in te tota effondamus. Siquidem ea per nos loca habiturus es, qua: flamma hostílis quotidie depopulatur, quæ din et noctu grassantibus barbaris non minus μας tent, quam nostra regiones. Quas enim terras pervadendo invias ac desertas facere haud desinaut, a mari quidem, piraticæ ex Asia Persarum copiae, a terra autem aperte clandestinæque Triballorum incursiones et infesti exercitus, eas nos tibi possidendas assignadius, quas mternum certamen et periculum capiti, quasi Tantaleum aliquod saxu.n, impendens verius dixeris, quam providen. tis animi beneficium. Et erunt quidem omnino justæ expostulationes tur, si ista nobis objicere volueris, mederi autem non admodum facile erit. Nec enim nobis, quamvis cupientibus et multum sollicitis, aliud paratum erit, quod in locum eorum, quæ data fuerint, subatituamus. Vides quippe in summas angustias adductum esse Romanum imperium, et inviam pene ac feram nobis pro omnnibus patere solam Thraciæ regionem, urbes autem, 817 quæ generis Romani reliquias conservent, paucissinias circumstare, suburbiis et ipsas, vestibulisque ad urbium ornatum requisitis, destitulas; longinquis præterea finibus, et vastis solitudinibus interjectis, a se invicem distantes; quales patentissimo in campo numerosissimaque stipula, post messen et falcem, sparsæ et numerabiles spice. Omitto intestinam tragœdiam, quam civium sibi invicem infestoru: discordia exhibuit; qua factum est, ut habitatorum potius simulacra nunc quam habitatores esse videantur. Adeo res nostræ' in praesenti aflicta sunt; adco civiles illi et imiplacabiles tumultus, ab inimicis meis excitati, non solum maximam iis, qui nequiores erant, opportu- φαυλοτέροις παρέσχεν ἀρχὰς εἰς ἐθισμὸν ἀταξίας nitatem dederunt, ut licentiæ et contumaciæ assuescerent, sed et externorum in uos hostium potentiam plane confirmarunt. Undenam scilicet, nisi inde, Triballus in nos tantus crevisset; qui fluvii instar exundans, et limites suos longe prætergressus, elusis fluctibus partem imperii Romani jam inundavit, partem inundaturum se minitatur? Nimirum ille, longo terræ intervallo a nobis divisus, co au- (lacie processit, eas vires collegit, ut nostros agros illius exercitus perpetuo incursent et subitis irruptionibus vastent impune; telorum autem stridorem ad nostras aures facile perferat, nulla alia re fortem se in vincendo exhibens, nisi quod ex Roina - norum calamitatibus consilium capit et vires. Quem Ἐξ ὧν περιέσται σοι μάλιστα καὶ ὁ πολὺς τῶν ἐπαίνων ἑσμὸς ἐκ τοῦ κοινοῦ τῶν Ῥωμαίων γένους, κοινὸν τοῖς ὅλοις χαριζομένῳ τουτὶ τἀγαθόν. Τι ὄντι γὰρ ἡ τῶν ἡγεμονικῶν εὐγένεια πράξεων ἐν τῇ ὑπηκόων γνώμῃ τὸ τίμιον ἔχει. Εὖ γὰρ πάσχου τες ισοθέους διδόασι σφισι τιμάς· κακοπραγούντες δὲ δρᾷν οὐκ ὀκνοῦσι πᾶν τοὐναντίον, ταῖς παντολα παῖς τοῦ βίου τύχαις έαστα συναλλοιούμενοι. Ούκ ἀγνοώ δ' έγωγε, ὡς ἐγκαλεῖν τὸ τῆς χάριτο; ἔχει; ἡμῖν ἄχαρι, καὶ ὡς σταλαγμόν σοι παρέχοντες είν φροσύνης όλα τα πελάγη συμφορών επαντλί μεν. Ἐκεῖνα γάρ σοι παρέχομεν ἔχειν χωρία, ετήσι διηνεκώς τὸ πολέμιον ἐπιβόσκεται πῦρ, καὶ ἴσε σύχ ἧττον τῶν μεθ' ἡμέραν καὶ νύκτωρ δῃούντων ἐστὶν & ἐθνῶν, ἢ ἡ ἡμετέρα. "Α γὰρ ἀεὶ κατατρέχοντας ἀτριβή τινα πράττουσιν ἐρημίαν ἐκ μὲν θαλάττη; αἱ λῃστρικαὶ τῶν ἐξ Ασίας δυνάμεις Περσῶν, ἐκδ Ηπείρου τῶν Τριβαλλών αἱ φανεραὶ καὶ λανθάνουν στε κατὰ τὸ συνεχές εκδρομεὶ καὶ στρατοπεδείαι, ταῦτά σοι κλῆρον παρεσχηκέναι γέγονεν ἡγεμονία; ἡμᾶ;, άπαυστον μάχην μᾶλλον εἰπεῖν καὶ κίνδυν ὑπὲρ κεφαλῆς αἰωρούμενον, οιονεί τινα λίθον Τε τάλειον, ἢ διανομὴν προμηθή. [P.514] Καὶ δίκαια μὲν πάντως ἔσται σοι τὰ λεγόμενα, ἣν ταῦτα προφέρειν ἐθέλῃς ἡμῖν, οὐ μάλα γε μὴν ἰάσιμα. οὐδὲ γέρ καίπερ ἐθέλουσι καὶ πολλὰ σκεπτομένοις, ἡμῖν πε ρέσται μέρος σοι πλὴν τοῦ δοθέντος ἕτερον ἀντιλή ναι. Ορᾷς γὰρ ὡς εἰς στενόν κομιδή τι Ρωμαίοι ἐλήλαται πράγματα, καὶ ἄβατές τις μικροῦ καὶ θη ριώδης ἡμῖν ἀντὶ πάντων ἢ τῆς Θράκης επίσης μόνη γῆς πόλεις δ' ὀλίγαι περὶ αὐτὴν γένους διατ ζουσι λείψανα μόλις Ῥωμαϊκοῦ, δίχα προαστεία καὶ αὗται καὶ τῶν ὀφειλομένων προθύρων εἰς εὐε οσμίαν πολιτικὴν, καὶ πρόςίγε μακροῖς τισιν όρους και διαστήμασιν ἀοικήτοις ἀλλήλων διεστηκυίαι π περ ἐν μακρῷ πεδίῳ καὶ παμπληθεί καλάμῃ μετά θέρος καὶ δρέπανον σποράδες ἅμα καὶ εὐαρίθμητα στάχνες. Εὼ γὰρ τὴν τῶν ἔνδον ἀριθμεῖν τραγωδίαν, ἣν ἡ κατ' ἀλλήλων πολύχους ἐπήνεγκε στέπ, ὡς εἰδώλοις γέ τισιν εοικέναι μᾶλλον οἰκητόρων, ή οίκή. το σιν. Οὕτω δυστυχῶς ἔχει τὰ καθ᾿ ἡμᾶς πράγματα νῦν, καὶ οὕτως ἡ τῶν ἐμῶν διωκτῶν ἐμφύλιο; κεί δυσπαραμύθητος στάσις οὐ μόνον μεγίστας τις ὁμοῦ καὶ τραχύτητος, ἀλλὰ πάνυ τοι σφόδρα και την τῶν ἀλλοφύλων ἐχθρῶν καθ' ἡμῶν ἐπέρωσε δύνα μιν. Η πόθεν άλλοθεν μέγας καθ' ἡμῶν ὁ Τριδαί λός ἐγεγόνει·; καθάπερ ποταμός πλημμυρήσε καὶ μακροῖς διαστήμασι τοὺς οἰκείους Υπερδές όρους, τὰ μὲν τῆς Ῥωμαίων ηγεμονίας παμπληθέσιν μη ῥοθίοις κατέκλυσε, τὰ δ' ἀπειλεῖ κατακλύσειν; Δυσα ριθμήτοις γὰρ διαστήμασι γῆς ἡμῶν ἀφιστάμενο; τοσαύτην είληφε τόλμαν καὶ δύναμιν, ὡς καὶ τὴν ἡμετέραν ήδη συνεχώς κατατρέχειν τὰ τούτου στρατ τόπεδα, καὶ μηδενός κωλύοντος ἐξ ἐφόδου ἐτίζεται, καὶ τὸν τῶν ἐπιδορατίδων ψήφον ἐς τὰς ἡμετέρα ἔχειν τέω; ἀκοὰς παραπέμπειν καὶ ταῦτα μην μηδαμή τι πλέον γενναιότητος γνώρισμα προς το

PG 148:1069ἀλλ’ ἀεὶ περιχορεύει τἀνθρώπινα πάνθ’ ὁμοίως, καὶ πάσης ἐπίσης κατορχεῖται τύχης καὶ ἡλικίας. τὸ μὲν οὖν λύπης ἄθικτον διανύσαι τὸν βίον, τοῦτο δ’ ἀδύνατον εἶναι νόμιζε, καὶ τῆς ἀνθρωπίνης ὡς ποῤῥωτάτω φύσεως· τὸ δὲ τἀπιόντα διηνεκῶς ἐξ ἀδήλου δεινὰ πειρᾶσθαι φέρειν γενναίως, τὴν τῶν ναυτιλλομένων μιμούμενον κυβερνητικὴν, τοῦτο δ’ ἀνδράσι προσῆκον νοῦν ἔχουσι, καὶ μάλιστα τοῖς ἀρχαῖς πολιτικαῖς ἀσχολοῦσι τὸν ἅπαντα βίον. ἀγαπητὸν γὰρ ἂν εἴη τὰ τῆς λύπης ἐπίσης ἀνακεκρᾶσθαι τοῖς εὐφραίνουσι, καὶ μὴ πλεονεκτεῖν τὰ χείρω. ὁρῶ μὲν γὰρ, ὡς πολύχουν μὲν ἀεὶ τὸ δυστυχὲς ἐπιῤῥεῖ τοῖς ἡμετέροις καθάπερ ἐκ λόχου δεινῶς ἐπιτιθέμενον πράγμασι· τὸ δ’ εὔδαιμον σφόδρα τοι σπάνιον· καὶ τοῦτο δ’ οὐ μόνιμον, ἀλλὰ δίκην ἄνθους τάχιστα μαραινόμενον· οἶμαι, τοῦ θεοῦ παίδευμα τοῦθ’ ἡμῖν δραστικώτατον μάλα ἐπάγοντος, ἵνα μὴ μέγα φρονῶμεν, ὑπέρτερα τῆς τοῦ θνητοῦ φύσεως ἀναλογιζόμενοι. διὰ δὴ τοῦτο καὶ Αἰσώπῳ πάλαι τῷ Φρυγὶ τὸν θεὸν οὐχ ὕδατι νομίζειν ἐπῄει τὴν γῆν, ἀλλὰ δάκρυσι, φυράσαντα πλάσαι τὸν ἄνθρωπον. (Δ.) Ταῦτ’ εἰπὼν ὁ βασιλεὺς τὸν μὲν υἱὸν ἀφῆκεν ἐπὶ τὸν δοθέντα γίνεσθαι κλῆρον·

[4. c. 1347] BYZANTINE HISTORIE LIB. XVI. τὸ νικᾶν παρεχόμενος, ἢ τὰς Ῥωμαίων τύχας - mihi interea sensum esse existimas, ni fili, quimus κείαν τιθέμενος ευβουλίαν καὶ δύναμιν. Επειτα τίνα με οίε: ψυχήν ἔχειν, ὦ φίλτατε, ἢ ποίοις ἐδυο νῶν ἄνθραξι πυρπολεῖσθαι τὴν τῶν πατρικῶν σπλάγ γον σύμπηξιν, οπότε σε θορυβούμενον οὕτω καὶ τὴν ψυχὴν ὑπὸ τῶν μελλόντων θραυόμενον φόβων βρῶν κατά βούλησιν ἀναψύχειν ἥκιστα δύναμαι· ἀλλ᾿ ὥ περ πολλοῖς τισι κεκυκλωμένος ἀντιπάλοι; ξίφεσιν, ἀνθέλκουσί τε καὶ ἀντιπερισπώσιν ἑκάστοις προς ἑαυτά, πρὸς οὐδὲν τῶν ἁπάντων ἀποκλίνειν ἔχω μετά τινος ευφυούς λογισμού, οἷς ἂν ἐφόδια εξη κεκτῆσθαι ἱκανὸς ἐς χωρίον κατάγειν εὐλίμενον, καὶ τοιούτων θορύβους κυμάτων δυνάμενον ἀποκρούεσθαι; Πρὸς μὲν γὰρ τὰς τοῦ μακαρίτου βασιλέως ἐκείνον καὶ φίλου κατὰ τὸ εἰκὸς [Ρ. 515] ἐντολὰς ἀποβλέπων τῷ ἐκείνου παιδὶ τὸν βασίλειον ἀναγκά- " ζομαι περιποιείσθαι κλῆρον· πρὸς δ' αὖ τὰς ἑνόρο χους επαγγελίας ἂς τοῖς ξύν γε ἐμοὶ διωκομέν νοις καὶ κινδυνεύουσιν ἔπραττον ὑπ' ἀνάγκης ἐγώ, τὸν περὶ ψυχῆς ἀγωνιζόμενος πολύμοχθον ἐκεῖνον δίαυλον, καὶ καταφεύγων ὡς εἰς φρουρὰν ἀναγκαίαν τὴν τῶν βασιλικῶν συμβόλων ἀντίληψιν, αὖθις ἀναγ κάζομαί σφισι διανέμειν τὰ λειπόμενα των βασιλι κῶν χωρίων, οὐ μάλα σὺν ἡδονῇ. Ταῦτ᾽ οὖν ἐννοοῦντί σοι, φίλτατε, φέρειν γενναίως εἰκὸς εἴ τι μή κατά βούλησιν εἴη παρακομιζόμενον ὑπὸ τῶν ἀεὶ τοῖς ἀνθρωπίνοις ἐφεδρευόντων πράγμασιν ἐπαχθῶν. Μὴ γὰρ νῦν πρῶτον ἄρχεσθαι οίου διὰ σὲ τὴν τοῦ βίου δυσέφικτον ταύτην δυσχέρειαν. Ἀλλ᾽ ἀεὶ περιχ ρεύει τἀνθρώπινα πάνθ᾽ ὁμοίως, καὶ πάσης ἐπίσης ( καταρχείται τύχης καὶ ἡλικίας. Τὸ μὲν οὖν λύπης ἄλικτων διανύσαι τὸν βίον, τοῦτο δ' ἀδύνατον εἶναι νόμιζε, καὶ τῆς ἀνθρωπίνης ὡς πορρωτάτω φύσεως τὸ δὲ τἰπιόντα διηνεκῶς ἐξ ἀδήλου δεινὰ πειράσθαι φέρειν γενναίως τὴν τῶν ναυτιλλομένων μιμούμενον κυβερνητικήν, τοῦτο δ' ἀνδράσι προσῆκον νούν ἔχουσι, καὶ μάλιστα τοῖς ἀρχαῖς πολιτικαῖς ἀσχολοῦσι τὸν ἅπαντα βίον. 'Αγαπητὸν γὰρ ἂν εἴη τὰ τῆς λύ της ἐπίσης ἀνακεκρᾶσθαι τοῖς εὐφραίνουσι, καὶ μὴ πλεονεκτεῖν τὰ χείρω. Ὁρῶ μὲν γὰρ, ὡς πολύχουν μὲν ἀεὶ τὸ δυστυχὲς ἐπιῤῥεῖ τοῖς ἡμετέροις καθά περ ἐκ λόχου δεινῶς ἐπιτιθέμενον πράγματι· τὸ δ' εξόπιμον σφόδρα τοι σπάνιον· καὶ τοῦτο δ' οὐ μέσ νιμον, ἀλλὰ δίκην ἄνθους τάχιστα μαραινόμενον οἶμαι, τοῦ Θεοῦ παίδευμα τοῦθ' ἡμῖν δραστικώτατον μάλα επάγοντος, ἵνα μὴ μέγα φρονώμεν, ὑπέρτερα τῆς τοῦ θνητοῦ φύσεως αναλογιζόμενοι. Διὰ δὴ τοῦτο καὶ Αἰσώπῳ πάλαι τῷ Φρυγὶ τὸν Θεὸν οὐχ ὑδατι νομίζειν ἐπῄει τὴν γῆν, ἀλλὰ δάκρυσι, φυράσαντα πλάσει τὸν ἄνθρωπον. doloris ignibus paternum pertus aduri censes, 818 cum te futuri metu adeo turbatum et animo fracium vídeo, minime autem possum ex sententia recreare; sed multis ipse quasi circumseptus infestis gladiis, qui me ancipitem distrahunt et singuli ad se revocant, quo me vertam nescio, nec quidquam mihi succurrit boni consilii, quod viam mihi instruat ad aliquem portum, ejusmodi fluctuum tumultibus repellendis parem? Cumn enim, ut par est, ad illius divi et amici imperatoris mandata respicio, imperatoriam hæreditatem cogor ejus filio prapriam asserere. Cuin autem animum ad illa refero, quæ, impellente necessitate, jurato promisi iis, qui mecum exsules periclitabantur, quo tempore certamen illud capitis laboriosissinium olivi, et ad imperit insignia capessenda tanquam ad praesidium necessarium confugi; tum rursus iis cogor, id quod inperantibus adhuc restat territorii, haud multura Jætus distribuere. Hæc si cogites, fili amantissime, fortiter feras oportet, quidquid tibi cæ molestiæ, qua perpetuo humanis rebus insident, praeter voluntatem tuam importaverint. Cave enim putes tui causa nunc printum nasci iniquas illas et difficiles vitæ ærumnas. Semper ea omnia humana circumsistunt; in omnem æque et conditionem et ætatern insultant. Hoc tu tibi persuadeas fieri non posse, ut vita ab omni molestia immunis transigatur, sed ab bumana conditione longissime id abesse: at ingruentia ex improviso mala magno animo ferre, et 819 nauticam in eo artem imitari, id vero kominum esse intelligentium; coramque in primis, quorum tota vita in civitatibus regendis occupata sit. Quod si tristia lætis temperarentur æquabiliter, nec pejora prævalerent, gaudendum esset ista sorte. Verum nos calamitosa multa tanquam ex insi jis crumpere et nostris rebus ingruere, prospera autem rara admodum videmus evenire, eaque non permanere, sed floris instar brevi marcescere: Deo opinor efficacissimam illam nobis disciplinam adhibente, ne efferamus ipsi nos, mortali conditione altiora affectantes. Ea propter et Æsopo Phrygi● olim videbatur, non aqua sed lacryinis dilutam fuisse eam terram, qua hominem Deus formasset. Δ'. Ταῦτ' εἰπὼν ὁ βασιλεὺς τὸν μὲν υἱὸν ἀφῆκεν ἐπὶ τὸν δοθέντα γίνεσθαι κλῆρον· αὐτὸς δὲ ταχὺ τὰ ἐκεῖθεν, ὡς ἐδύνατο, καθιστάμενος πράγματα τὴν ἐς Βυζάντιον ἐπορεύετο. IV. Hæc locutus imperator filium ad assignatas possessiones capessendas dimisit. Ipse rebus illic, nt potuit, diligenter ordinatis, Byzantium discessit. CAPUT V. Gregoras, de se ipso dicturus, docet quamobrem id nunc faciat. Ea dicere, quæ principibus haud placeant, periculosum est. Quorumdam anres veritate offenduntur. Idcirco ait se multa omissurum. De Cantacuzeno, antequam is rerum poliretur, praclaras spes conceperat. Fumdem, sua se deceptus, errore liberare statuit. Dicendi livertas quantum et quibus in rebus silentio præstet. Ea multum valet, si et Variorum notæ. Atqui eum noluisse illis flagitantibus quidquam promittere, legimus supra lib. xv, cɔt sect. 4 et. Boivin,

PG 148:1071αὐτὸς δὲ ταχὺ τὰ ἐκεῖθεν, ὡς ἐδύνατο, καθιστάμενος πράγματα τὴν ἐς Βυζάντιον ἐπορεύετο. ε. Ἐμοὶ δ’ ἐνταυθοῖ γενομένῳ τῆς ἱστορίας ἀνακεφαλαιώσασθαι ἔπεισιν, ὅσα μοι διὰ τὸ τῶν πολλῶν παρεῖται ἐπίφθονον, οἷς προὔργου τοὺς γείτονας γίνεται μέμφεσθαι, περὶ σφῶν αὐτῶν ἀφηγουμένους τὰ βέλτιστα· βασκανίαν εἰδότι πᾶσιν ἀγαθοῖς ἐπιφυομένην, ἣ τὴν φύσιν ἀντιστρατευομένην ἔχει ταῖς ἀληθείαις διηνεκῶς. ἄλλως τε καὶ τῆς κακίας ἐν σπαργάνοις ἔτι καὶ γάλαξι κρυπτομένης, καὶ τὴν ἀγαθὴν τῶν πραγμάτων προσδοκίαν τέως προβαλλομένων, ἄφυκτον ἥκιστα εἶχεν ἑπομένην ἐνταῦθα τῶν λόγων τὴν χρείαν ὁ χρόνος.

[4. Μ. 6836, IND. 1] opportunitas adsit, et amicitia antecesserit. Cantacuzeni et.Gregora crebra colloquia. Patrum dogmale quo studio quibus vertis ad hoc defensa. Contraria factio Cantacuzenum in Gregoram instigat. Hic imperatorem confidentius arguit, non ideo irascentem, sed lenitate Hadriano similem. Irenen adit, ktii morte afflictam. Eam mortem pœnam corruptorum dogmatum esse affirmat et persundet. Ita partes suas Auguste patrocinio roborat. Isidorus et alii Pulamite Irenen a Gregora conantur alicuure. Ab male accepti Cantacuzenum arcessunt. Cantacuzenus, tamultum veritus, Byzantium statim venit. Gregoram hortatur, ut silent. Idem etiam suadet Isidorus. Quem Gregoras variorum errorum acensal. Isidori canones mustri sex hymnodiæ igni damnantur. Loquendi libertas reddita iis, quibus adempis fuerat. Concordia sumptuoso convivio sancita. Palamas, Didymolicho accitus, lites renoval, Cantacuzeno adjuvante. Negat Gregoras nova disputatione opus esse. Palumam redarguit. Item Cantacusenum. Assentutorem quemdam objurgut. Scripta' testimonia proferri a Palama nou sinit. Concilium dimittitur. 1. Ego vero in hac parte hostoriæ ea summation repetain, quæ a me omissa sunt invidiæ metu; qua fit, ut plerique proui sint ad obtrectandum proximo, præclara de se ipso narranti. Sciebam videlicet, invidiam, cujus natura veritati semper adversatur, bonis omnibus inhærescere. Alioqui vero, cum Jateret adhuc in cunis et quasi in utero malum, isque esset rerum status, qui bonam etiamnum spem offerret, minime illis temporibus annexa erat inevitabilis dicendi necessitas. Nunc autem, cum et id quod 820 parturiebatur in lucem eruperit, et magnum ex scintillis incendium in veritateın ab adversa parte excitetur, periculumque sit, ne nobis interim (ut est omnibus mortalibus incertum quid cuique futurum ait) terrestris hujus vitæ exitum nactis, antequam istius mali causas bene animadverterimus, ignorent posteri res nostras; quein videlicet me in illis perturbate Ecclosin negotiis gesserim; ut convenerim imperatorem, et quantum præ me zelum tulerim; ideo necessarium nobis visum est pauca de multis compendiose narrare. II. Nemo est, opinor, qui ignoret, minime periculosum csse, ea dici a subditis, quæ imperantibus jucundissima sint. At iidem, cum ad exasperandos offendendosque animnos, et ea quæ minime placeant dicemula, linguam acuunt, tum vero consequens est, ut perquam ægre audientiam sibi faciant; pronam autem ad convicia herilem linguam pronioremque ad penas manun nanciscantur. Volenti itaque mibi ea quæ liberius a me dicta sunt, et zeli illius mei spectatum ardorem exponere, metuendum est, ne cum totius veritatis vix minimam partem declaravero, videar falsi ne minimam quidem partem omi sisse. Quamobrem et illos reveritus, qui veritatem nonnunquam gravem et auditu asperam esse statuunt, cum aliquid in se generosum et eminens habet virtutis ostentatio, ac tum præsertim, cum de se ipso aliquis præclara narrat, etsi ille testes habeat spectatorum innumerabilium oculos; pleraque silentio volens prætereo. [P. 516] Α'. Ἐμοὶ δ᾽ ἐνταυθοί γενομένη τῆς ἱστορίας ἀνακεφαλαιώσασθαι ἔπεισιν, ὅσα μας διὰ ἐὰ τῶν πολλῶν παρεῖται ἐπίφθονον, οἷς προύργου τους γείτονας γίνεται μέμφεσθαι, περὶ σφῶν αὐτῶν ἀφηγουμένους τὰ βέλτιστα· βασκανίαν εἰδότι πάσιν ἀγαθοῖς ἐπιφυομένην, ἢ τὴν φύσιν αντιστρατευομές νην ἔχει ταῖς ἀληθείαις διηνεκώς. "Αλλως τε καὶ της κακίας ἐν σπαργάνοις ἔτι καὶ γάλαξι κρυπτο μένης, καὶ τὴν ἀγαθὴν τῶν πραγμάτων προσδοκίαν τέως προβαλλομένων, άφυκτον ήκιστα εἶχεν ἐπο μένην ἐνταῦθα τῶν λόγων τὴν χρείαν ο χρόνος. Κων δ' ἐπειδὴ τά τε τῶν ὠδίνων ἐλλαγη καὶ λαμπρόν ἐγείρουσι τὸν πυρσὸν οἱ τῶν ἐναντίων σπινθήρες πραγμάτων κατὰ τῆς ἀληθείας, καὶ δέος μὴ τοῦ μέλλοντος ἀνθρώποις ἅπασιν ἐν ἀδήλη κειμένου, τῆς κάτω ζωῆς ἡμῶν τελευτῇ μεταξύ χρησαμένων, πριν καλῶς ξυννενοηκέναι τους λόγους της συμ φορᾶς, ἀγνοῆται τοῖς ἐσομένοις τιμέ, όπως σε προσηνέχθημεν τοῖς τῆς Ἐκκλησίας οὕτω ταρατ μένης πράγματι καὶ ὅπως τῷ βασιλεῖ προσιά της ὅσον τὸν ζῆλον ἐνεδειξάμεθα, ἀναγκαῖον ἡμῖν ἐψήφισται, βραχέα τῶν πολλῶν συνελόντας εἰπεῖν Β. Αρχουσι μὲν γὰρ τὰ ἤδιστα λέγειν ὑπηκόους εἶναι ἀκίνδυνον, πρὸς δὲ τὸ τραχὺ καὶ ἀντίξον, καὶ ἥκιστα κατά γνώμην, [P. 517] θήγειν την γλώτταν, δυσπρόσοδον μὲν εὑρίσκειν ἀκολουθεῖν τὴν ἀκρόασιν, πρόχειρον δ' εἰς λοιδορίας τὴν δεκτά ζουσαν γλώτταν καθ' ἑαυτοῦ, καὶ πρός γε προχει ροτέραν εἰς τιμωρία; τὴν χεῖρα, δοκεῖ μοι παρ' ο δενὸς ἀγνοεῖσθαι. Διό μας διεξιέναι βουλομένη την παρρησίαν καὶ τὸ θέατρον ἐκείνου τοῦ ζήλου δεδιέ και περίεστι, μή πολλοστημόριον τῆς διης λέγων ἀληθείας μηδὲ πολλοστημόριον ψεύδους δόξω κατα λιμπάνειν. Υφορώμενος οὖν καὶ τοὺς τὴν ἀλήθειαν ἐνίοτε τραχεῖαν δύσηχον ἡγουμένους, οπότε τι γε - ναῖον ἔχοι πρὸς ὄγκον ἡ τῆς ἀρετῆς ἐπίδειξις, κα μάλισθ' ὁπότε περὶ ἑαυτοῦ τις ἀφηγείσθαι τὰ λώνιε βούλοιτο, καὶ εἰ μυρίων ἔχοι θεασαμένων μάρτυρας ὀφθαλμούς, ἐκὼν ἔγωνια τὰ πλεῖστε παρίημι. Γ. Ἐμοὶ γὰρ λαμπράν ἐσχηκότε φιλίαν ἐκ πολτοῦ πρὸς βασιλές, καὶ πρὶν ἐς τὰς βασιλείους αναβεβηκέναι τύχας, διά τε τοὺς τῆς πραότητος τρό III. Mihi certe, cui magna jam olim cum imperatore fuisset amicitia, antequam is ad imperatoriaw 821 dignitaten esset erectus, mihi, inquam, ad ingeniunt illud mite respicienti; et ad alia omn- πους καὶ ὅσα τἀνδρὶ προσῆν ἐκ φύσεως ἕτερα τα aia, quae eximia saue illi viro a natura inerant, quidam veluti bonæ spei flores animum maxime recreabant; cum hoc mibi facile persuaderem, eum, statim atque rerum potiuurus esset. religio new oppressam liberaturum esse ea belli Bamina, χρηστά, ἐλπίδων ἔχειν ἐν τῇ ψυχῇ λειμώνες εἰπεῖν ἀγαθοὺ; ξυνέβαινε μάλιστα πάντων, λύσειν αὐτ αὐτίκα τῆς βασιλικῆς ἐξουσίας ἐπειλημμένον τη τῆς εὐσεβείας αἰομένη πολιορκία, εν οἱ τῆς ἀντ κειμένης φατρίας Τελχίνε; πονήρως ἀναφλεγον

νῦν δ’ ἐπειδὴ τά τε τῶν ὠδίνων ἐῤῥάγη καὶ λαμπρὸν ἐγείρουσι τὸν πυρσὸν οἱ τῶν ἐναντίων σπινθῆρες πραγμάτων κατὰ τῆς ἀληθείας, καὶ δέος μὴ τοῦ μέλλοντος ἀνθρώποις ἅπασιν ἐν ἀδήλῳ κειμένου, τῆς κάτω ζωῆς ἡμῶν τελευτῇ μεταξὺ χρησαμένων, πρὶν καλῶς ξυννενοηκέναι τοὺς λόγους τῆς συμφορᾶς, ἀγνοῆται τοῖς ἐσομένοις τἀμὰ, ὅπως τε προσηνέχθημεν τοῖς τῆς ἐκκλησίας οὕτω ταραττομένης πράγμασι καὶ ὅπως τῷ βασιλεῖ προσιόντες ὅσον τὸν ζῆλον ἐνεδειξάμεθα, ἀναγκαῖον ἡμῖν ἐψήφισται, βραχέα τῶν πολλῶν συνελόντας εἰπεῖν. (Β.) Ἄρχουσι μὲν γὰρ τὰ ἥδιστα λέγειν ὑπηκόους εἶναι ἀκίνδυνον, πρὸς δὲ τὸ τραχὺ καὶ ἀντίξουν, καὶ ἥκιστα κατὰ γνώμην, θήγειν τὴν γλῶτταν, δυσπρόσοδον μὲν εὑρίσκειν ἀκολουθεῖν τὴν ἀκρόασιν, πρόχειρον δ’ εἰς λοιδορίας τὴν δεσπόζουσαν γλῶτταν καθ’ ἑαυτοῦ, καὶ πρός γε προχειροτέραν εἰς τιμωρίας τὴν χεῖρα, δοκεῖ μοι παρ’ οὐδενὸς ἀγνοεῖσθαι. διό μοι διεξιέναι βουλομένῳ τὴν παῤῥησίαν καὶ τὸ θέατρον ἐκείνου τοῦ ζήλου δεδιέναι περίεστι, μὴ πολλοστημόριον τῆς ὅλης λέγων ἀληθείας μηδὲ πολλοστημόριον ψεύδους δόξω καταλιμπάνειν.

[4. Μ. 6836, IND. 1] opportunitas adsit, et amicitia antecesserit. Cantacuzeni et.Gregora crebra colloquia. Patrum dogmale quo studio quibus vertis ad hoc defensa. Contraria factio Cantacuzenum in Gregoram instigat. Hic imperatorem confidentius arguit, non ideo irascentem, sed lenitate Hadriano similem. Irenen adit, ktii morte afflictam. Eam mortem pœnam corruptorum dogmatum esse affirmat et persundet. Ita partes suas Auguste patrocinio roborat. Isidorus et alii Pulamite Irenen a Gregora conantur alicuure. Ab male accepti Cantacuzenum arcessunt. Cantacuzenus, tamultum veritus, Byzantium statim venit. Gregoram hortatur, ut silent. Idem etiam suadet Isidorus. Quem Gregoras variorum errorum acensal. Isidori canones mustri sex hymnodiæ igni damnantur. Loquendi libertas reddita iis, quibus adempis fuerat. Concordia sumptuoso convivio sancita. Palamas, Didymolicho accitus, lites renoval, Cantacuzeno adjuvante. Negat Gregoras nova disputatione opus esse. Palumam redarguit. Item Cantacusenum. Assentutorem quemdam objurgut. Scripta' testimonia proferri a Palama nou sinit. Concilium dimittitur. 1. Ego vero in hac parte hostoriæ ea summation repetain, quæ a me omissa sunt invidiæ metu; qua fit, ut plerique proui sint ad obtrectandum proximo, præclara de se ipso narranti. Sciebam videlicet, invidiam, cujus natura veritati semper adversatur, bonis omnibus inhærescere. Alioqui vero, cum Jateret adhuc in cunis et quasi in utero malum, isque esset rerum status, qui bonam etiamnum spem offerret, minime illis temporibus annexa erat inevitabilis dicendi necessitas. Nunc autem, cum et id quod 820 parturiebatur in lucem eruperit, et magnum ex scintillis incendium in veritateın ab adversa parte excitetur, periculumque sit, ne nobis interim (ut est omnibus mortalibus incertum quid cuique futurum ait) terrestris hujus vitæ exitum nactis, antequam istius mali causas bene animadverterimus, ignorent posteri res nostras; quein videlicet me in illis perturbate Ecclosin negotiis gesserim; ut convenerim imperatorem, et quantum præ me zelum tulerim; ideo necessarium nobis visum est pauca de multis compendiose narrare. II. Nemo est, opinor, qui ignoret, minime periculosum csse, ea dici a subditis, quæ imperantibus jucundissima sint. At iidem, cum ad exasperandos offendendosque animnos, et ea quæ minime placeant dicemula, linguam acuunt, tum vero consequens est, ut perquam ægre audientiam sibi faciant; pronam autem ad convicia herilem linguam pronioremque ad penas manun nanciscantur. Volenti itaque mibi ea quæ liberius a me dicta sunt, et zeli illius mei spectatum ardorem exponere, metuendum est, ne cum totius veritatis vix minimam partem declaravero, videar falsi ne minimam quidem partem omi sisse. Quamobrem et illos reveritus, qui veritatem nonnunquam gravem et auditu asperam esse statuunt, cum aliquid in se generosum et eminens habet virtutis ostentatio, ac tum præsertim, cum de se ipso aliquis præclara narrat, etsi ille testes habeat spectatorum innumerabilium oculos; pleraque silentio volens prætereo. [P. 516] Α'. Ἐμοὶ δ᾽ ἐνταυθοί γενομένη τῆς ἱστορίας ἀνακεφαλαιώσασθαι ἔπεισιν, ὅσα μας διὰ ἐὰ τῶν πολλῶν παρεῖται ἐπίφθονον, οἷς προύργου τους γείτονας γίνεται μέμφεσθαι, περὶ σφῶν αὐτῶν ἀφηγουμένους τὰ βέλτιστα· βασκανίαν εἰδότι πάσιν ἀγαθοῖς ἐπιφυομένην, ἢ τὴν φύσιν αντιστρατευομές νην ἔχει ταῖς ἀληθείαις διηνεκώς. "Αλλως τε καὶ της κακίας ἐν σπαργάνοις ἔτι καὶ γάλαξι κρυπτο μένης, καὶ τὴν ἀγαθὴν τῶν πραγμάτων προσδοκίαν τέως προβαλλομένων, άφυκτον ήκιστα εἶχεν ἐπο μένην ἐνταῦθα τῶν λόγων τὴν χρείαν ο χρόνος. Κων δ' ἐπειδὴ τά τε τῶν ὠδίνων ἐλλαγη καὶ λαμπρόν ἐγείρουσι τὸν πυρσὸν οἱ τῶν ἐναντίων σπινθήρες πραγμάτων κατὰ τῆς ἀληθείας, καὶ δέος μὴ τοῦ μέλλοντος ἀνθρώποις ἅπασιν ἐν ἀδήλη κειμένου, τῆς κάτω ζωῆς ἡμῶν τελευτῇ μεταξύ χρησαμένων, πριν καλῶς ξυννενοηκέναι τους λόγους της συμ φορᾶς, ἀγνοῆται τοῖς ἐσομένοις τιμέ, όπως σε προσηνέχθημεν τοῖς τῆς Ἐκκλησίας οὕτω ταρατ μένης πράγματι καὶ ὅπως τῷ βασιλεῖ προσιά της ὅσον τὸν ζῆλον ἐνεδειξάμεθα, ἀναγκαῖον ἡμῖν ἐψήφισται, βραχέα τῶν πολλῶν συνελόντας εἰπεῖν Β. Αρχουσι μὲν γὰρ τὰ ἤδιστα λέγειν ὑπηκόους εἶναι ἀκίνδυνον, πρὸς δὲ τὸ τραχὺ καὶ ἀντίξον, καὶ ἥκιστα κατά γνώμην, [P. 517] θήγειν την γλώτταν, δυσπρόσοδον μὲν εὑρίσκειν ἀκολουθεῖν τὴν ἀκρόασιν, πρόχειρον δ' εἰς λοιδορίας τὴν δεκτά ζουσαν γλώτταν καθ' ἑαυτοῦ, καὶ πρός γε προχει ροτέραν εἰς τιμωρία; τὴν χεῖρα, δοκεῖ μοι παρ' ο δενὸς ἀγνοεῖσθαι. Διό μας διεξιέναι βουλομένη την παρρησίαν καὶ τὸ θέατρον ἐκείνου τοῦ ζήλου δεδιέ και περίεστι, μή πολλοστημόριον τῆς διης λέγων ἀληθείας μηδὲ πολλοστημόριον ψεύδους δόξω κατα λιμπάνειν. Υφορώμενος οὖν καὶ τοὺς τὴν ἀλήθειαν ἐνίοτε τραχεῖαν δύσηχον ἡγουμένους, οπότε τι γε - ναῖον ἔχοι πρὸς ὄγκον ἡ τῆς ἀρετῆς ἐπίδειξις, κα μάλισθ' ὁπότε περὶ ἑαυτοῦ τις ἀφηγείσθαι τὰ λώνιε βούλοιτο, καὶ εἰ μυρίων ἔχοι θεασαμένων μάρτυρας ὀφθαλμούς, ἐκὼν ἔγωνια τὰ πλεῖστε παρίημι. Γ. Ἐμοὶ γὰρ λαμπράν ἐσχηκότε φιλίαν ἐκ πολτοῦ πρὸς βασιλές, καὶ πρὶν ἐς τὰς βασιλείους αναβεβηκέναι τύχας, διά τε τοὺς τῆς πραότητος τρό III. Mihi certe, cui magna jam olim cum imperatore fuisset amicitia, antequam is ad imperatoriaw 821 dignitaten esset erectus, mihi, inquam, ad ingeniunt illud mite respicienti; et ad alia omn- πους καὶ ὅσα τἀνδρὶ προσῆν ἐκ φύσεως ἕτερα τα aia, quae eximia saue illi viro a natura inerant, quidam veluti bonæ spei flores animum maxime recreabant; cum hoc mibi facile persuaderem, eum, statim atque rerum potiuurus esset. religio new oppressam liberaturum esse ea belli Bamina, χρηστά, ἐλπίδων ἔχειν ἐν τῇ ψυχῇ λειμώνες εἰπεῖν ἀγαθοὺ; ξυνέβαινε μάλιστα πάντων, λύσειν αὐτ αὐτίκα τῆς βασιλικῆς ἐξουσίας ἐπειλημμένον τη τῆς εὐσεβείας αἰομένη πολιορκία, εν οἱ τῆς ἀντ κειμένης φατρίας Τελχίνε; πονήρως ἀναφλεγον

ὑφορώμενος οὖν καὶ τοὺς τὴν ἀλήθειαν ἐνίοτε τραχεῖαν δύσηχον ἡγουμένους, ὁπότε τι γενναῖον ἔχοι πρὸς ὄγκον ἡ τῆς ἀρετῆς ἐπίδειξις, καὶ μάλισθ’ ὁπότε περὶ ἑαυτοῦ τις ἀφηγεῖσθαι τὰ λῴονα βούλοιτο, καὶ εἰ μυρίων ἔχοι θεασαμένων μάρτυρας ὀφθαλμοὺς, ἑκὼν ἀφωνίᾳ τὰ πλεῖστα παρίημι. (Γ.) Ἐμοὶ γὰρ λαμπρὰν ἐσχηκότι φιλίαν ἐκ πολλοῦ πρὸς βασιλέα, καὶ πρὶν ἐς τὰς βασιλείους ἀναβεβηκέναι τύχας, διά τε τοὺς τῆς πραότητος τρόπους καὶ ὅσα τἀνδρὶ προσῆν ἐκ φύσεως ἕτερα τὰ χρηστὰ, ἐλπίδων ἔχειν ἐν τῇ ψυχῇ λειμῶνας εἰπεῖν ἀγαθοὺς ξυνέβαινε μάλιστα πάντων, λύσειν αὐτὸν αὐτίκα τῆς βασιλικῆς ἐξουσίας ἐπειλημμένον τὴν τῆς εὐσεβείας οἰομένῳ πολιορκίαν, ἣν οἱ τῆς ἀντικειμένης φατρίας Τελχῖνες πονήρως ἀνέφλεγον· καὶ τοῦτό μοι τῶν μοχθούντων λογισμῶν ἐγίγνετο κατάλυμα τερπνὸν, καὶ φροντίδων ὀλισθαίνειν εἰς ἀπόγνωσιν κινδυνευουσῶν πρᾶός τις καὶ γέμων εὐφροσύνης ζέφυρος· οἰομένῳ, καθάπερ τὸ ἔαρ ἐλευθερίαν τῶν χειμερίων νεφῶν ταῖς ἡλιακαῖς ἀκτῖσι παρέχεται, οὕτως ἐλευθερίαν τῆς κατεχούσης ὑπὲρ τῶν θείων δογμάτων λύπης εὑρήσειν κἀμέ.

[4. Μ. 6836, IND. 1] opportunitas adsit, et amicitia antecesserit. Cantacuzeni et.Gregora crebra colloquia. Patrum dogmale quo studio quibus vertis ad hoc defensa. Contraria factio Cantacuzenum in Gregoram instigat. Hic imperatorem confidentius arguit, non ideo irascentem, sed lenitate Hadriano similem. Irenen adit, ktii morte afflictam. Eam mortem pœnam corruptorum dogmatum esse affirmat et persundet. Ita partes suas Auguste patrocinio roborat. Isidorus et alii Pulamite Irenen a Gregora conantur alicuure. Ab male accepti Cantacuzenum arcessunt. Cantacuzenus, tamultum veritus, Byzantium statim venit. Gregoram hortatur, ut silent. Idem etiam suadet Isidorus. Quem Gregoras variorum errorum acensal. Isidori canones mustri sex hymnodiæ igni damnantur. Loquendi libertas reddita iis, quibus adempis fuerat. Concordia sumptuoso convivio sancita. Palamas, Didymolicho accitus, lites renoval, Cantacuzeno adjuvante. Negat Gregoras nova disputatione opus esse. Palumam redarguit. Item Cantacusenum. Assentutorem quemdam objurgut. Scripta' testimonia proferri a Palama nou sinit. Concilium dimittitur. 1. Ego vero in hac parte hostoriæ ea summation repetain, quæ a me omissa sunt invidiæ metu; qua fit, ut plerique proui sint ad obtrectandum proximo, præclara de se ipso narranti. Sciebam videlicet, invidiam, cujus natura veritati semper adversatur, bonis omnibus inhærescere. Alioqui vero, cum Jateret adhuc in cunis et quasi in utero malum, isque esset rerum status, qui bonam etiamnum spem offerret, minime illis temporibus annexa erat inevitabilis dicendi necessitas. Nunc autem, cum et id quod 820 parturiebatur in lucem eruperit, et magnum ex scintillis incendium in veritateın ab adversa parte excitetur, periculumque sit, ne nobis interim (ut est omnibus mortalibus incertum quid cuique futurum ait) terrestris hujus vitæ exitum nactis, antequam istius mali causas bene animadverterimus, ignorent posteri res nostras; quein videlicet me in illis perturbate Ecclosin negotiis gesserim; ut convenerim imperatorem, et quantum præ me zelum tulerim; ideo necessarium nobis visum est pauca de multis compendiose narrare. II. Nemo est, opinor, qui ignoret, minime periculosum csse, ea dici a subditis, quæ imperantibus jucundissima sint. At iidem, cum ad exasperandos offendendosque animnos, et ea quæ minime placeant dicemula, linguam acuunt, tum vero consequens est, ut perquam ægre audientiam sibi faciant; pronam autem ad convicia herilem linguam pronioremque ad penas manun nanciscantur. Volenti itaque mibi ea quæ liberius a me dicta sunt, et zeli illius mei spectatum ardorem exponere, metuendum est, ne cum totius veritatis vix minimam partem declaravero, videar falsi ne minimam quidem partem omi sisse. Quamobrem et illos reveritus, qui veritatem nonnunquam gravem et auditu asperam esse statuunt, cum aliquid in se generosum et eminens habet virtutis ostentatio, ac tum præsertim, cum de se ipso aliquis præclara narrat, etsi ille testes habeat spectatorum innumerabilium oculos; pleraque silentio volens prætereo. [P. 516] Α'. Ἐμοὶ δ᾽ ἐνταυθοί γενομένη τῆς ἱστορίας ἀνακεφαλαιώσασθαι ἔπεισιν, ὅσα μας διὰ ἐὰ τῶν πολλῶν παρεῖται ἐπίφθονον, οἷς προύργου τους γείτονας γίνεται μέμφεσθαι, περὶ σφῶν αὐτῶν ἀφηγουμένους τὰ βέλτιστα· βασκανίαν εἰδότι πάσιν ἀγαθοῖς ἐπιφυομένην, ἢ τὴν φύσιν αντιστρατευομές νην ἔχει ταῖς ἀληθείαις διηνεκώς. "Αλλως τε καὶ της κακίας ἐν σπαργάνοις ἔτι καὶ γάλαξι κρυπτο μένης, καὶ τὴν ἀγαθὴν τῶν πραγμάτων προσδοκίαν τέως προβαλλομένων, άφυκτον ήκιστα εἶχεν ἐπο μένην ἐνταῦθα τῶν λόγων τὴν χρείαν ο χρόνος. Κων δ' ἐπειδὴ τά τε τῶν ὠδίνων ἐλλαγη καὶ λαμπρόν ἐγείρουσι τὸν πυρσὸν οἱ τῶν ἐναντίων σπινθήρες πραγμάτων κατὰ τῆς ἀληθείας, καὶ δέος μὴ τοῦ μέλλοντος ἀνθρώποις ἅπασιν ἐν ἀδήλη κειμένου, τῆς κάτω ζωῆς ἡμῶν τελευτῇ μεταξύ χρησαμένων, πριν καλῶς ξυννενοηκέναι τους λόγους της συμ φορᾶς, ἀγνοῆται τοῖς ἐσομένοις τιμέ, όπως σε προσηνέχθημεν τοῖς τῆς Ἐκκλησίας οὕτω ταρατ μένης πράγματι καὶ ὅπως τῷ βασιλεῖ προσιά της ὅσον τὸν ζῆλον ἐνεδειξάμεθα, ἀναγκαῖον ἡμῖν ἐψήφισται, βραχέα τῶν πολλῶν συνελόντας εἰπεῖν Β. Αρχουσι μὲν γὰρ τὰ ἤδιστα λέγειν ὑπηκόους εἶναι ἀκίνδυνον, πρὸς δὲ τὸ τραχὺ καὶ ἀντίξον, καὶ ἥκιστα κατά γνώμην, [P. 517] θήγειν την γλώτταν, δυσπρόσοδον μὲν εὑρίσκειν ἀκολουθεῖν τὴν ἀκρόασιν, πρόχειρον δ' εἰς λοιδορίας τὴν δεκτά ζουσαν γλώτταν καθ' ἑαυτοῦ, καὶ πρός γε προχει ροτέραν εἰς τιμωρία; τὴν χεῖρα, δοκεῖ μοι παρ' ο δενὸς ἀγνοεῖσθαι. Διό μας διεξιέναι βουλομένη την παρρησίαν καὶ τὸ θέατρον ἐκείνου τοῦ ζήλου δεδιέ και περίεστι, μή πολλοστημόριον τῆς διης λέγων ἀληθείας μηδὲ πολλοστημόριον ψεύδους δόξω κατα λιμπάνειν. Υφορώμενος οὖν καὶ τοὺς τὴν ἀλήθειαν ἐνίοτε τραχεῖαν δύσηχον ἡγουμένους, οπότε τι γε - ναῖον ἔχοι πρὸς ὄγκον ἡ τῆς ἀρετῆς ἐπίδειξις, κα μάλισθ' ὁπότε περὶ ἑαυτοῦ τις ἀφηγείσθαι τὰ λώνιε βούλοιτο, καὶ εἰ μυρίων ἔχοι θεασαμένων μάρτυρας ὀφθαλμούς, ἐκὼν ἔγωνια τὰ πλεῖστε παρίημι. Γ. Ἐμοὶ γὰρ λαμπράν ἐσχηκότε φιλίαν ἐκ πολτοῦ πρὸς βασιλές, καὶ πρὶν ἐς τὰς βασιλείους αναβεβηκέναι τύχας, διά τε τοὺς τῆς πραότητος τρό III. Mihi certe, cui magna jam olim cum imperatore fuisset amicitia, antequam is ad imperatoriaw 821 dignitaten esset erectus, mihi, inquam, ad ingeniunt illud mite respicienti; et ad alia omn- πους καὶ ὅσα τἀνδρὶ προσῆν ἐκ φύσεως ἕτερα τα aia, quae eximia saue illi viro a natura inerant, quidam veluti bonæ spei flores animum maxime recreabant; cum hoc mibi facile persuaderem, eum, statim atque rerum potiuurus esset. religio new oppressam liberaturum esse ea belli Bamina, χρηστά, ἐλπίδων ἔχειν ἐν τῇ ψυχῇ λειμώνες εἰπεῖν ἀγαθοὺ; ξυνέβαινε μάλιστα πάντων, λύσειν αὐτ αὐτίκα τῆς βασιλικῆς ἐξουσίας ἐπειλημμένον τη τῆς εὐσεβείας αἰομένη πολιορκία, εν οἱ τῆς ἀντ κειμένης φατρίας Τελχίνε; πονήρως ἀναφλεγον

(Δ.) Ἐπεὶ δ’ ὡς ποῤῥωτάτω τῆς ἐμῆς ἤδη ἀπόδημον γνώμης ἑώρων αὐτὸν, καὶ τὸ τῶν εὐγενῶν ἐκείνων ἐλπίδων ἀνθοῦν ἐνδιαίτημα μαραινόμενόν τε καὶ τῇ τῆς ἐναντίας μοίρας κακίᾳ παραχωροῦν τε καὶ καθάπαξ ἡττώμενον, βέλτιστον ἔδοξεν εἶναί μοι, τὰς τῶν ζητήσεων ἄλλας ἄλλοις παρακεχωρηκότι περιφανῶς, ὁπόσαι τὴν τῶν ἀναγκαίων πορίζειν ἔχουσιν ἔνδειαν, ἐπὶ τὸ προμηθὲς ὁμόσε τῆς τοῦ φίλου κεχωρηκέναι ψυχῆς. στρατόπεδα γὰρ, ὡς εἰπεῖν, λογισμῶν παντοδαπῶν καὶ ποικίλων, ὑφ’ ἡγεμόνι τῷ ζήλῳ τοῦ κρείττονος ἐν ἐμοὶ διηνεκῶς συγκροτούμενα, θανάτου γέμουσαν εἶναι τὴν ἐνταυθοῖ σιωπὴν ὑπετίθεντο, σώματος μὲν ἴσως ἥκιστα, ψυχῆς γε μὴν καὶ μάλα μάλιστα. μηδὲ γὰρ ἀφεστάναι δειλίας, αἰσχίστου νοσήματος, τὸ τὸν τοῦ ζήλου θησαυρὸν ἀφωνίᾳ μακρᾷ θαλαμεύειν, μηδ’ αὖ ἀγνοεῖν ἡμᾶς, τὸν ἐν τῷ τῆς δειλίας σκότῳ κρυπτόμενον πόθον τῶν ἀγαθῶν ἥκιστα δύνασθαι συνιδεῖν τὴν τῆς θεοῦ παῤῥησίας ἀλήθειαν. ᾧ γὰρ προφάσεις δῆθεν εὐλόγους ὑπὲρ δειλίας πλάττειν εἴη ἐθέλοντι, τὸν ἀκοίμητον οἰομένῳ λανθάνειν ὀφθαλμὸν τοῦ θεοῦ, λέληθε προφανῶς αὐτὸς ἑαυτὸν ἀπολλὺς καὶ καθ’ ἑαυτοῦ στρατευόμενος ἄντικρυς.

[4. Μ. 6836, IND. 1] opportunitas adsit, et amicitia antecesserit. Cantacuzeni et.Gregora crebra colloquia. Patrum dogmale quo studio quibus vertis ad hoc defensa. Contraria factio Cantacuzenum in Gregoram instigat. Hic imperatorem confidentius arguit, non ideo irascentem, sed lenitate Hadriano similem. Irenen adit, ktii morte afflictam. Eam mortem pœnam corruptorum dogmatum esse affirmat et persundet. Ita partes suas Auguste patrocinio roborat. Isidorus et alii Pulamite Irenen a Gregora conantur alicuure. Ab male accepti Cantacuzenum arcessunt. Cantacuzenus, tamultum veritus, Byzantium statim venit. Gregoram hortatur, ut silent. Idem etiam suadet Isidorus. Quem Gregoras variorum errorum acensal. Isidori canones mustri sex hymnodiæ igni damnantur. Loquendi libertas reddita iis, quibus adempis fuerat. Concordia sumptuoso convivio sancita. Palamas, Didymolicho accitus, lites renoval, Cantacuzeno adjuvante. Negat Gregoras nova disputatione opus esse. Palumam redarguit. Item Cantacusenum. Assentutorem quemdam objurgut. Scripta' testimonia proferri a Palama nou sinit. Concilium dimittitur. 1. Ego vero in hac parte hostoriæ ea summation repetain, quæ a me omissa sunt invidiæ metu; qua fit, ut plerique proui sint ad obtrectandum proximo, præclara de se ipso narranti. Sciebam videlicet, invidiam, cujus natura veritati semper adversatur, bonis omnibus inhærescere. Alioqui vero, cum Jateret adhuc in cunis et quasi in utero malum, isque esset rerum status, qui bonam etiamnum spem offerret, minime illis temporibus annexa erat inevitabilis dicendi necessitas. Nunc autem, cum et id quod 820 parturiebatur in lucem eruperit, et magnum ex scintillis incendium in veritateın ab adversa parte excitetur, periculumque sit, ne nobis interim (ut est omnibus mortalibus incertum quid cuique futurum ait) terrestris hujus vitæ exitum nactis, antequam istius mali causas bene animadverterimus, ignorent posteri res nostras; quein videlicet me in illis perturbate Ecclosin negotiis gesserim; ut convenerim imperatorem, et quantum præ me zelum tulerim; ideo necessarium nobis visum est pauca de multis compendiose narrare. II. Nemo est, opinor, qui ignoret, minime periculosum csse, ea dici a subditis, quæ imperantibus jucundissima sint. At iidem, cum ad exasperandos offendendosque animnos, et ea quæ minime placeant dicemula, linguam acuunt, tum vero consequens est, ut perquam ægre audientiam sibi faciant; pronam autem ad convicia herilem linguam pronioremque ad penas manun nanciscantur. Volenti itaque mibi ea quæ liberius a me dicta sunt, et zeli illius mei spectatum ardorem exponere, metuendum est, ne cum totius veritatis vix minimam partem declaravero, videar falsi ne minimam quidem partem omi sisse. Quamobrem et illos reveritus, qui veritatem nonnunquam gravem et auditu asperam esse statuunt, cum aliquid in se generosum et eminens habet virtutis ostentatio, ac tum præsertim, cum de se ipso aliquis præclara narrat, etsi ille testes habeat spectatorum innumerabilium oculos; pleraque silentio volens prætereo. [P. 516] Α'. Ἐμοὶ δ᾽ ἐνταυθοί γενομένη τῆς ἱστορίας ἀνακεφαλαιώσασθαι ἔπεισιν, ὅσα μας διὰ ἐὰ τῶν πολλῶν παρεῖται ἐπίφθονον, οἷς προύργου τους γείτονας γίνεται μέμφεσθαι, περὶ σφῶν αὐτῶν ἀφηγουμένους τὰ βέλτιστα· βασκανίαν εἰδότι πάσιν ἀγαθοῖς ἐπιφυομένην, ἢ τὴν φύσιν αντιστρατευομές νην ἔχει ταῖς ἀληθείαις διηνεκώς. "Αλλως τε καὶ της κακίας ἐν σπαργάνοις ἔτι καὶ γάλαξι κρυπτο μένης, καὶ τὴν ἀγαθὴν τῶν πραγμάτων προσδοκίαν τέως προβαλλομένων, άφυκτον ήκιστα εἶχεν ἐπο μένην ἐνταῦθα τῶν λόγων τὴν χρείαν ο χρόνος. Κων δ' ἐπειδὴ τά τε τῶν ὠδίνων ἐλλαγη καὶ λαμπρόν ἐγείρουσι τὸν πυρσὸν οἱ τῶν ἐναντίων σπινθήρες πραγμάτων κατὰ τῆς ἀληθείας, καὶ δέος μὴ τοῦ μέλλοντος ἀνθρώποις ἅπασιν ἐν ἀδήλη κειμένου, τῆς κάτω ζωῆς ἡμῶν τελευτῇ μεταξύ χρησαμένων, πριν καλῶς ξυννενοηκέναι τους λόγους της συμ φορᾶς, ἀγνοῆται τοῖς ἐσομένοις τιμέ, όπως σε προσηνέχθημεν τοῖς τῆς Ἐκκλησίας οὕτω ταρατ μένης πράγματι καὶ ὅπως τῷ βασιλεῖ προσιά της ὅσον τὸν ζῆλον ἐνεδειξάμεθα, ἀναγκαῖον ἡμῖν ἐψήφισται, βραχέα τῶν πολλῶν συνελόντας εἰπεῖν Β. Αρχουσι μὲν γὰρ τὰ ἤδιστα λέγειν ὑπηκόους εἶναι ἀκίνδυνον, πρὸς δὲ τὸ τραχὺ καὶ ἀντίξον, καὶ ἥκιστα κατά γνώμην, [P. 517] θήγειν την γλώτταν, δυσπρόσοδον μὲν εὑρίσκειν ἀκολουθεῖν τὴν ἀκρόασιν, πρόχειρον δ' εἰς λοιδορίας τὴν δεκτά ζουσαν γλώτταν καθ' ἑαυτοῦ, καὶ πρός γε προχει ροτέραν εἰς τιμωρία; τὴν χεῖρα, δοκεῖ μοι παρ' ο δενὸς ἀγνοεῖσθαι. Διό μας διεξιέναι βουλομένη την παρρησίαν καὶ τὸ θέατρον ἐκείνου τοῦ ζήλου δεδιέ και περίεστι, μή πολλοστημόριον τῆς διης λέγων ἀληθείας μηδὲ πολλοστημόριον ψεύδους δόξω κατα λιμπάνειν. Υφορώμενος οὖν καὶ τοὺς τὴν ἀλήθειαν ἐνίοτε τραχεῖαν δύσηχον ἡγουμένους, οπότε τι γε - ναῖον ἔχοι πρὸς ὄγκον ἡ τῆς ἀρετῆς ἐπίδειξις, κα μάλισθ' ὁπότε περὶ ἑαυτοῦ τις ἀφηγείσθαι τὰ λώνιε βούλοιτο, καὶ εἰ μυρίων ἔχοι θεασαμένων μάρτυρας ὀφθαλμούς, ἐκὼν ἔγωνια τὰ πλεῖστε παρίημι. Γ. Ἐμοὶ γὰρ λαμπράν ἐσχηκότε φιλίαν ἐκ πολτοῦ πρὸς βασιλές, καὶ πρὶν ἐς τὰς βασιλείους αναβεβηκέναι τύχας, διά τε τοὺς τῆς πραότητος τρό III. Mihi certe, cui magna jam olim cum imperatore fuisset amicitia, antequam is ad imperatoriaw 821 dignitaten esset erectus, mihi, inquam, ad ingeniunt illud mite respicienti; et ad alia omn- πους καὶ ὅσα τἀνδρὶ προσῆν ἐκ φύσεως ἕτερα τα aia, quae eximia saue illi viro a natura inerant, quidam veluti bonæ spei flores animum maxime recreabant; cum hoc mibi facile persuaderem, eum, statim atque rerum potiuurus esset. religio new oppressam liberaturum esse ea belli Bamina, χρηστά, ἐλπίδων ἔχειν ἐν τῇ ψυχῇ λειμώνες εἰπεῖν ἀγαθοὺ; ξυνέβαινε μάλιστα πάντων, λύσειν αὐτ αὐτίκα τῆς βασιλικῆς ἐξουσίας ἐπειλημμένον τη τῆς εὐσεβείας αἰομένη πολιορκία, εν οἱ τῆς ἀντ κειμένης φατρίας Τελχίνε; πονήρως ἀναφλεγον

PG 148:1073τοσοῦτον γὰρ διαφέρειν ἐς τὴν τοῦ κρείττονος μοῖραν οἴομαι τὴν παῤῥησίαν ἐνταῦθα τῆς σιωπῆς, ὅσῳ τῶν ἐκ γῆς φυομένων ὁπόσα πρὸς τὸ αἰθέριον μετεωρίζει φῶς τοὺς καρποὺς τῶν ἐν τοῖς κόλποις τῆς μητρὸς γῆς ταμιευομένων. ἐκεῖνοι μὲν γὰρ καὶ πρὸ γεύσεως ὄσφρησίν τε καὶ ὀφθαλμὸν ἑστιῶσι λαμπρῶς, καὶ χαρίζονταί γε ἁφῇ, καὶ τέρψεως σχεδὸν ἁπάσης ἁπάσαις αἰσθήσεσι γίνονται ἄγαλμα· τούτων δὲ οὐκ εὐπρόσοδον οἱ πλεῖστοι ταῖς αἰσθήσεσιν, οὐδ’ ἱλαράν τε καὶ ἄλυπον παραχρῆμα προσάγουσι τοῖς χρῄζουσι τὴν ἑαυτῶν φορὰν, ἀλλ’ ὅλην ὅλης ὡς τὰ πολλὰ δριμύτητός τε καὶ δυσωδίας σφόδρα ἀπόζουσαν. ἄλλως τε καὶ οἷς μὴ εἶναι παῤῥησίαν ὁμοῦ τοῖς καιροῖς ἕπεται, τούτοις δήπου καὶ εὐπροφάσιστόν τινα χώραν ἀπολογίας εἰς ἀπόδρασιν λείπεσθαι, βραχεῖς τινας πάντως ἢ μηδένας εἶναι τοὺς ἀντεροῦντας οἶμαι. μήτε γὰρ παῤῥησίαν, ἧς θεμέλιος ἄσειστος προειληφυῖα γίνεται φιλία, τῶν προσηκόντων πόῤῥω καιρῶν, μήτε καιροὺς παῤῥησίας τοιαύτης ἄνευ ἐντελές τι δύνασθαι δρᾷν. εἶναι γὰρ καὶ παῤῥησίαν φιλίας χωρὶς ἀμαυρόν· καὶ αὖ καιρὸν, ἀμφοῖν ἐκείνοιν λειπόμενον, περαίνειν μὴ δύνασθαι τῶν δεόντων μηδέν.

[A. c. 1357] BYZANTINÆ HISTORIÆ LIB. XVI. [:MP. J. CANTACUZ. }] 1074 καὶ τοῦτό μοι τῶν μοχθούντων λογισμῶν ἐγίγνετο quam contraria factionis Telchines improbissime κατάλυμα τερπνόν, καὶ φροντίδων ολισθαίνειν εἰς ἀπόγνωσιν κινδυνευουσών πραός τις καὶ γέμων εὐφροσύνης ζέφυρος· οἰομένως, καθάπερ τὸ ἔαρ ἐλευθερίαν τῶν χειμερίων νεφῶν ταῖς ἡλιακαῖς ἀκτῖσι παρέχεται, οὕτως ἐλευθερίαν τῆς κατεχούσης ὑπὲρ τῶν θείων δογμάτων λύπης εὑρήσειν κάμε. ventilabant. Eratque illud mihi laborantis animi gratum quasi diversorium, curarumque ad desperationem vergentium solamen, zephyro leni et jucundo haud absimile. Putabam scilicet, quemadɔnodum ver bibernis nubibus liberat solis radios, i a et me liberatum iri eo mœrore, quem pro sacris dogmatis suscepissem. Δ'. Ἐπεὶ δ' ὡς πορρωτάτω τῆς ἐμῆς ἤδη ἀπόδημου γνώμης εώρων αὐτὸν, καὶ τὸ τῶν εὐγενῶν ἐκείνων ἐλπίδων ἀνθοῦν ἐνδιαίτημα μαραινόμενόν σε καὶ τῇ τῆς ἐναντίας μοίρας κακίᾳ παραχωρούν τε καὶ καθάπαξ ήττώμενον, βέλτιστον ένδοξεν είναι μος, τὰς τῶν ζητήσεων ἄλλας ἄλλοις παρακεχωρηκότι περιφανῶς, ὁπόται τὴν τῶν ἀναγκαίων πορίζειν ἔχουσιν ἔνδειαν, ἐπὶ τὸ προμηθὲς ἐμόσε & τῆς τοῦ φίλου κεχωρηκέναι ψυχής. Στρατόπεδα γάρ, ὡς εἰπεῖν, λογισμῶν παντοδαπών καὶ ποικίλων, ὑφ' ἡγεμόνι τῷ ζήλῳ τοῦ κρείττονος ἐν ἐμοὶ διηνεκώς συγκροτούμενα, θανάτου γέμουσαν εἶναι τὴν ἐνο ταυθοί σιωπὴν ὑπετίθεντο, σώματος μὲν ἴσως ἥκιστα, ψυχῆς γε μὴν καὶ μάλα μάλιστα. Μηδε γάρ ἀφεστάναι δειλίας, αἰσχίστου νοσήματος, τὸ τὸν τοῦ ζήλου θησαυρὸν ἀφωνίᾳ μακρᾷ θαλαμεύειν, μηδ' οὗ ἀγνοεῖν ἡμᾶς, [Ρ. 518] τὸν ἐν τῷ τῆς δειλίας σκότῳ κρυπτόμενον πόθον τῶν ἀγαθῶν ἥκιστα δύο νασθαι συνιδεῖν τὴν τῆς Θεοῦ παρρησίας ἀλήθειαν. Ο γὰρ προφάσεις δῆθεν εὐλόγους ὑπὲρ δειλίας πλάττειν εἴη ἐθέλοντι, τὸν ἀκοίμητον ολομένῳ λανθάνειν ὀφθαλμὸν τοῦ Θεοῦ, λέληθε προφανῶς αὐτὸς moliatur, et in se ipsum palam arma couvertal. ἑαυτὸν ἀπολλὺς καὶ καθ᾿ ἑαυτοῦ στρατευόμενος ἄντικρυς. Τοσοῦτον γὰρ διαφέρειν ἐς τὴν τοῦ κρεί.- τονος μοίραν οίομαι την παρρησίαν ἐνταῦθα τῆς σιωπῆς, ὅσῳ τῶν ἐκ γῆς φυομένων ὀπόσα πρὸς τὸ αιθέριον μετεωρίζει φῶς τοὺς καρποὺς τῶν ἐν τοῖ; κόλποις τῆς μητρός γῆς ταμιευομένων. Εκείνοι μὲν γὰρ καὶ πρὸ γεύσεως ἔσφρησίν τε καὶ ὀφθαλμὲν ἑστιῶσι λαμπρῶς, καὶ χαρίζονταί γε ἀφῇ, καὶ τέρψεως σχεδόν ἀπέση; ἀπάσεις αισθήσεσι γίνονται ἄγαλμα· τούτων δὲ οὐκ εὐπρόσοδον οἱ πλεῖστο: ταῖς αἰσθήσεσιν, οὐδ᾽ ἱλαρόν τε καὶ ἄλυπον παραχρήμα προσάγουσι τοῖς χρήζουσι τὴν ἑαυτῶν το ράν, ἀλλ' ὅλην ἔλης ὡς τὰ πολλὰ δριμύτητές τε καὶ δυσωδίας σφόδρα ἀπόζουσαν. Αλλως τε καὶ οι; μὴ εἶναι παρρησίαν ὁμοῦ τοῖς καιροίς έπεται; του. τοις δήπου καὶ εὐπροφάτιστόν τινα χώραν ἀπολο γία; εἰ; ἀπίδρασιν λείπεσθαι, βραχεῖς τινας πάντως Η μηδένας είναι τοὺς ἀντεροῦντας εἶμαι. Μήτε γαρ παρρησίαν, ἧς θεμέλιο; άπειστος προειληφυῖα γίνεκαι φιλία, τῶν προσηκόντων πόρρω καιρῶν, μήτε καιρούς πεῤῥησίας τοιαύτης ἄνευ ἐντελές τι δύο νασίαι δράν. Εἶναι γὰρ καὶ παρέα αν φιλία, χωρίς ἀμαυρόν· καὶ αὖ καιρόν, αμφοῖν ἐκείνων λειπό μενον, περαίνει, μὴ δύνασθαι τῶν διύντων μηδέν. 'Ημίν δ', οἷς τὸ θεμεῖν ἐκ πολυετούς ἐκείνῳ συντέθραπται φιλίας καὶ ὁμιλίας, ἄτοπον εἶναι ἐδόκει, σιωπή καθυφεῖσθαι τοὺς τῶν ἀναγκαίων ἐς τὴν γρείν καιρούς. IV. Postquam autem animadverti Cantacuzenum longissime ab sententia mea recedere, et praeclaras illas spes, quæ mibi florum instar sese obtulerant, marcescere, ac partis adversæ malignitati semel omnino victas cedere; optimum esse duxi alias petitiones aliis plane relinquere, eas nempe que ad comparandam rerum necessariarum copiam pertinerent, in eam autem curam incumbere une, que amici animæ consuleret. Cogitationes quippe multiplices et variæ in animo meo, velut legiones quædam, laudabilioris zeli auspiciis glonierabantur perpetuo, atque hoc loco silentium, si minus forte corpori, animæ certe mortiferum prorsus esse submonebant: nec enim distare ab ignavia, qui morbas turpissimus est, alto silentio sepultum zeli thesaurum; neque etiam 822 nescire nos, non posse amorem boni, si timiditatis in tenebris delitesceret, sinceræ fidei veritatem cognoscere. Nimirum qui pervigilem Dei oculum sperans falli posse speciosum velit cimidiuti sum praetextum obtendere, is sibi ipsi imprudens manifestum exitium Ε. Οθεν ομιλίας ἔνεκε καὶ νῦν συχνά καλοῦντι Ο Quippe in ejusmodi casibus tanto excellentiorem esse existimo vocem silentio, quanto ex iis rebus, quæ a terra gignuntur, illæ, quæ fructus suos ad cœli lumen attollunt, præstantiores sunt iis, que terræ natris in sinu reconduntur. Illæ scilicet odoralumi aspectumque splendide pascunt etiam ante gustalum, ut Luctui blaudiuntur, et omni ferme voluptate omnes sensus oblectant. Harumi vero pleræque nec facilem aditu, nec jucundumi, nec amaritudinis expertem, fructum suum statim cupientibus exhibent; sed totum ut plurimum acrem et graveolentem. Ac iis quidem, quos illa dicendi libertate uti tempori ipsi minus consentaneum est, probabilemt exensationem relinqui, ad quam confugiant, paucissimi erant opinor, aut potius nulli, qui infitientur. Nec enim dicendi libertas, cajus est fundamentum inconcussum ea quæ antecessit amicitia, absque opportuno tempore, nec tempus opportunum absque illa dicendi libertate potest quidquam perfecti eficere: si quidem ipsa dicendi libertas, si absit amicitia, leve quiddam et fatile est; temporis autem opportunitas, dupli i iilo auxilio destituta, nihil quidquam eorum quæ opus sunt, potest perficere. 823 Nobis vero, qui cum illo fidenter agere consuessemus, pro veteris amicitiæ Γamiliaritatisque jure, absurdum videbatur, silentio nostro negligi opportunitatem ea faciendi, quæ essent necessaria. V. Quamobrem colloquendi gratia cum subinde

Chapter VCaput V

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

ἡμῖν δ’, οἷς τὸ θαῤῥεῖν ἐκ πολυετοῦς ἐκείνῳ συντέθραπται φιλίας καὶ ὁμιλίας, ἄτοπον εἶναι ἐδόκει, σιωπῇ καθυφεῖσθαι τοὺς τῶν ἀναγκαίων ἐς τὴν χρείαν καιρούς. (Ε.) Ὅθεν ὁμιλίας ἕνεκα καὶ νῦν συχνὰ καλοῦντι τῷ βασιλεῖ συχνὰ καὶ αὐτῷ μοι φοιτᾷν ἐς αὐτὸν περιῆν, δι’ οὐδέν τι τῶν πάντων ἕτερον ἐμὲ τῆς προθυμίας εἰς τὴν σπουδὴν ἐγειρούσης, εἰ χρὴ τὸ τῆς καρδίας ἀνακαλύπτειν ἀπόῤῥητον ἐνταυθοῖ καὶ μὴ παρακρούεσθαι τὴν ἀλήθειαν, ἢ τοῦ μὴ καθυφεῖναι, οἷς ἂν δι’ ἐφέσεως εἴη, πατέρων ὅρια κινοῦσιν, ἐκτόπους ἀντεισάγειν καινοφωνίας, ἀλλ’ ἐμμένειν τοῖς δεδομένοις δόγμασι παραινεῖν ἀσφαλῶς. καὶ ἦν οὐδὲν, ὃ μὴ ποιῶν καὶ λέγων ὑπῆρχον ἐγὼ, παντοδαπὸς γιγνόμενος, καὶ πάντα κάλων κινῶν, νῦν μὲν τὸν κολακικώτερον τρόπον καὶ λόγοις καὶ γράμμασι πρὸς αὐτὸν ἐνδεικνύμενος, ἵν’ οὑτωσί πως τὸ ἦθος πρότερον τιθασσεύσας αὐτοῦ πρὸς τὸ βουλόμενον σχοίην πειθόμενον· νῦν δ’ ἐλέγχων καὶ ψυχῆς αὐτῷ νωθρότητα ὀνειδίζων, καὶ ὅσα Ῥωμαίους δεινὰ καταλήψεται προλέγων διὰ τὰ τοιαῦτα τῆς ἐκκλησίας ναυάγια.

[A. c. 1357] BYZANTINÆ HISTORIÆ LIB. XVI. [:MP. J. CANTACUZ. }] 1074 καὶ τοῦτό μοι τῶν μοχθούντων λογισμῶν ἐγίγνετο quam contraria factionis Telchines improbissime κατάλυμα τερπνόν, καὶ φροντίδων ολισθαίνειν εἰς ἀπόγνωσιν κινδυνευουσών πραός τις καὶ γέμων εὐφροσύνης ζέφυρος· οἰομένως, καθάπερ τὸ ἔαρ ἐλευθερίαν τῶν χειμερίων νεφῶν ταῖς ἡλιακαῖς ἀκτῖσι παρέχεται, οὕτως ἐλευθερίαν τῆς κατεχούσης ὑπὲρ τῶν θείων δογμάτων λύπης εὑρήσειν κάμε. ventilabant. Eratque illud mihi laborantis animi gratum quasi diversorium, curarumque ad desperationem vergentium solamen, zephyro leni et jucundo haud absimile. Putabam scilicet, quemadɔnodum ver bibernis nubibus liberat solis radios, i a et me liberatum iri eo mœrore, quem pro sacris dogmatis suscepissem. Δ'. Ἐπεὶ δ' ὡς πορρωτάτω τῆς ἐμῆς ἤδη ἀπόδημου γνώμης εώρων αὐτὸν, καὶ τὸ τῶν εὐγενῶν ἐκείνων ἐλπίδων ἀνθοῦν ἐνδιαίτημα μαραινόμενόν σε καὶ τῇ τῆς ἐναντίας μοίρας κακίᾳ παραχωρούν τε καὶ καθάπαξ ήττώμενον, βέλτιστον ένδοξεν είναι μος, τὰς τῶν ζητήσεων ἄλλας ἄλλοις παρακεχωρηκότι περιφανῶς, ὁπόται τὴν τῶν ἀναγκαίων πορίζειν ἔχουσιν ἔνδειαν, ἐπὶ τὸ προμηθὲς ἐμόσε & τῆς τοῦ φίλου κεχωρηκέναι ψυχής. Στρατόπεδα γάρ, ὡς εἰπεῖν, λογισμῶν παντοδαπών καὶ ποικίλων, ὑφ' ἡγεμόνι τῷ ζήλῳ τοῦ κρείττονος ἐν ἐμοὶ διηνεκώς συγκροτούμενα, θανάτου γέμουσαν εἶναι τὴν ἐνο ταυθοί σιωπὴν ὑπετίθεντο, σώματος μὲν ἴσως ἥκιστα, ψυχῆς γε μὴν καὶ μάλα μάλιστα. Μηδε γάρ ἀφεστάναι δειλίας, αἰσχίστου νοσήματος, τὸ τὸν τοῦ ζήλου θησαυρὸν ἀφωνίᾳ μακρᾷ θαλαμεύειν, μηδ' οὗ ἀγνοεῖν ἡμᾶς, [Ρ. 518] τὸν ἐν τῷ τῆς δειλίας σκότῳ κρυπτόμενον πόθον τῶν ἀγαθῶν ἥκιστα δύο νασθαι συνιδεῖν τὴν τῆς Θεοῦ παρρησίας ἀλήθειαν. Ο γὰρ προφάσεις δῆθεν εὐλόγους ὑπὲρ δειλίας πλάττειν εἴη ἐθέλοντι, τὸν ἀκοίμητον ολομένῳ λανθάνειν ὀφθαλμὸν τοῦ Θεοῦ, λέληθε προφανῶς αὐτὸς moliatur, et in se ipsum palam arma couvertal. ἑαυτὸν ἀπολλὺς καὶ καθ᾿ ἑαυτοῦ στρατευόμενος ἄντικρυς. Τοσοῦτον γὰρ διαφέρειν ἐς τὴν τοῦ κρεί.- τονος μοίραν οίομαι την παρρησίαν ἐνταῦθα τῆς σιωπῆς, ὅσῳ τῶν ἐκ γῆς φυομένων ὀπόσα πρὸς τὸ αιθέριον μετεωρίζει φῶς τοὺς καρποὺς τῶν ἐν τοῖ; κόλποις τῆς μητρός γῆς ταμιευομένων. Εκείνοι μὲν γὰρ καὶ πρὸ γεύσεως ἔσφρησίν τε καὶ ὀφθαλμὲν ἑστιῶσι λαμπρῶς, καὶ χαρίζονταί γε ἀφῇ, καὶ τέρψεως σχεδόν ἀπέση; ἀπάσεις αισθήσεσι γίνονται ἄγαλμα· τούτων δὲ οὐκ εὐπρόσοδον οἱ πλεῖστο: ταῖς αἰσθήσεσιν, οὐδ᾽ ἱλαρόν τε καὶ ἄλυπον παραχρήμα προσάγουσι τοῖς χρήζουσι τὴν ἑαυτῶν το ράν, ἀλλ' ὅλην ἔλης ὡς τὰ πολλὰ δριμύτητές τε καὶ δυσωδίας σφόδρα ἀπόζουσαν. Αλλως τε καὶ οι; μὴ εἶναι παρρησίαν ὁμοῦ τοῖς καιροίς έπεται; του. τοις δήπου καὶ εὐπροφάτιστόν τινα χώραν ἀπολο γία; εἰ; ἀπίδρασιν λείπεσθαι, βραχεῖς τινας πάντως Η μηδένας είναι τοὺς ἀντεροῦντας εἶμαι. Μήτε γαρ παρρησίαν, ἧς θεμέλιο; άπειστος προειληφυῖα γίνεκαι φιλία, τῶν προσηκόντων πόρρω καιρῶν, μήτε καιρούς πεῤῥησίας τοιαύτης ἄνευ ἐντελές τι δύο νασίαι δράν. Εἶναι γὰρ καὶ παρέα αν φιλία, χωρίς ἀμαυρόν· καὶ αὖ καιρόν, αμφοῖν ἐκείνων λειπό μενον, περαίνει, μὴ δύνασθαι τῶν διύντων μηδέν. 'Ημίν δ', οἷς τὸ θεμεῖν ἐκ πολυετούς ἐκείνῳ συντέθραπται φιλίας καὶ ὁμιλίας, ἄτοπον εἶναι ἐδόκει, σιωπή καθυφεῖσθαι τοὺς τῶν ἀναγκαίων ἐς τὴν γρείν καιρούς. IV. Postquam autem animadverti Cantacuzenum longissime ab sententia mea recedere, et praeclaras illas spes, quæ mibi florum instar sese obtulerant, marcescere, ac partis adversæ malignitati semel omnino victas cedere; optimum esse duxi alias petitiones aliis plane relinquere, eas nempe que ad comparandam rerum necessariarum copiam pertinerent, in eam autem curam incumbere une, que amici animæ consuleret. Cogitationes quippe multiplices et variæ in animo meo, velut legiones quædam, laudabilioris zeli auspiciis glonierabantur perpetuo, atque hoc loco silentium, si minus forte corpori, animæ certe mortiferum prorsus esse submonebant: nec enim distare ab ignavia, qui morbas turpissimus est, alto silentio sepultum zeli thesaurum; neque etiam 822 nescire nos, non posse amorem boni, si timiditatis in tenebris delitesceret, sinceræ fidei veritatem cognoscere. Nimirum qui pervigilem Dei oculum sperans falli posse speciosum velit cimidiuti sum praetextum obtendere, is sibi ipsi imprudens manifestum exitium Ε. Οθεν ομιλίας ἔνεκε καὶ νῦν συχνά καλοῦντι Ο Quippe in ejusmodi casibus tanto excellentiorem esse existimo vocem silentio, quanto ex iis rebus, quæ a terra gignuntur, illæ, quæ fructus suos ad cœli lumen attollunt, præstantiores sunt iis, que terræ natris in sinu reconduntur. Illæ scilicet odoralumi aspectumque splendide pascunt etiam ante gustalum, ut Luctui blaudiuntur, et omni ferme voluptate omnes sensus oblectant. Harumi vero pleræque nec facilem aditu, nec jucundumi, nec amaritudinis expertem, fructum suum statim cupientibus exhibent; sed totum ut plurimum acrem et graveolentem. Ac iis quidem, quos illa dicendi libertate uti tempori ipsi minus consentaneum est, probabilemt exensationem relinqui, ad quam confugiant, paucissimi erant opinor, aut potius nulli, qui infitientur. Nec enim dicendi libertas, cajus est fundamentum inconcussum ea quæ antecessit amicitia, absque opportuno tempore, nec tempus opportunum absque illa dicendi libertate potest quidquam perfecti eficere: si quidem ipsa dicendi libertas, si absit amicitia, leve quiddam et fatile est; temporis autem opportunitas, dupli i iilo auxilio destituta, nihil quidquam eorum quæ opus sunt, potest perficere. 823 Nobis vero, qui cum illo fidenter agere consuessemus, pro veteris amicitiæ Γamiliaritatisque jure, absurdum videbatur, silentio nostro negligi opportunitatem ea faciendi, quæ essent necessaria. V. Quamobrem colloquendi gratia cum subinde

οἷς μὲν γὰρ τῶν εὖ κειμένων πατρίων (ἔφασκον) νομίμων οὐδεμία τολμᾶται παράβασις, εὔδρομον μὲν τὴν τοῦ βίου φορὰν πρὸς εὐδαιμονίαν, εὐέλπιδα δὲ τὴν τῶν ἐπηγγελμένων τοῖς δικαίοις ἐς τὸ μέλλον ἀποκατάστασιν εἶναι· οἷς δὲ τοῖς εὖ κειμένοις οὐχ ἕπεται δόγμασιν ἕπεσθαι τῶν πατέρων, τούτοις δ’ ἀνήκεστα μὲν τὰ τοῦ βίου περιχωρεῖν παλαίσματα, καὶ μάλα ταῖς προαιρέσεσιν ἐναντία τῶν πραττομένων τὰ τέλη· ἀνηκέστους δὲ καὶ δυσέλπιδας μᾶλλον τὰς μετὰ τὸν βίον καταγωγὰς ἀπαντᾷν. (2.) Ἄρτι δὲ καὶ τὴν ἀντικειμένην φατρίαν ξυνενόουν ἐγκειμένην ἑτέρωθεν, λάθρα τε καὶ προφανῶς αὐτὸν διεγείροντας, ἐξορίας με δρᾷν τὴν ταχίστην ὑπεύθυνον. ἐδεδίεσαν γὰρ, οἶμαι, μὴ τῷ τοῦ ἡμετέρου ζήλου πυρὶ, καθάπερ σίδηρος, ὀψέ ποτε μαλαχθεὶς εὐπαθέστερος γένηται πρὸς πειθὼ, καὶ ὅλην μεταβαλὼν τὴν τῶν δικτύων ἐπίβουλον θήραν ἀνασοβήσῃ. διὸ καὶ ἐς τὸ παραβολώτερον μᾶλλον ἐκεῖθεν τὸν ἐμὸν καὶ αὐτὸς ἀνεχάλκευον τρόπον, καὶ ἀφειδέστερον ἤδη τοῖς πρὸς αὐτὸν ἐλέγχοις ἐχρώμην, δυοῖν ἕνεκα·

[A. c. 1357] BYZANTINÆ HISTORIÆ LIB. XVI. [:MP. J. CANTACUZ. }] 1074 καὶ τοῦτό μοι τῶν μοχθούντων λογισμῶν ἐγίγνετο quam contraria factionis Telchines improbissime κατάλυμα τερπνόν, καὶ φροντίδων ολισθαίνειν εἰς ἀπόγνωσιν κινδυνευουσών πραός τις καὶ γέμων εὐφροσύνης ζέφυρος· οἰομένως, καθάπερ τὸ ἔαρ ἐλευθερίαν τῶν χειμερίων νεφῶν ταῖς ἡλιακαῖς ἀκτῖσι παρέχεται, οὕτως ἐλευθερίαν τῆς κατεχούσης ὑπὲρ τῶν θείων δογμάτων λύπης εὑρήσειν κάμε. ventilabant. Eratque illud mihi laborantis animi gratum quasi diversorium, curarumque ad desperationem vergentium solamen, zephyro leni et jucundo haud absimile. Putabam scilicet, quemadɔnodum ver bibernis nubibus liberat solis radios, i a et me liberatum iri eo mœrore, quem pro sacris dogmatis suscepissem. Δ'. Ἐπεὶ δ' ὡς πορρωτάτω τῆς ἐμῆς ἤδη ἀπόδημου γνώμης εώρων αὐτὸν, καὶ τὸ τῶν εὐγενῶν ἐκείνων ἐλπίδων ἀνθοῦν ἐνδιαίτημα μαραινόμενόν σε καὶ τῇ τῆς ἐναντίας μοίρας κακίᾳ παραχωρούν τε καὶ καθάπαξ ήττώμενον, βέλτιστον ένδοξεν είναι μος, τὰς τῶν ζητήσεων ἄλλας ἄλλοις παρακεχωρηκότι περιφανῶς, ὁπόται τὴν τῶν ἀναγκαίων πορίζειν ἔχουσιν ἔνδειαν, ἐπὶ τὸ προμηθὲς ἐμόσε & τῆς τοῦ φίλου κεχωρηκέναι ψυχής. Στρατόπεδα γάρ, ὡς εἰπεῖν, λογισμῶν παντοδαπών καὶ ποικίλων, ὑφ' ἡγεμόνι τῷ ζήλῳ τοῦ κρείττονος ἐν ἐμοὶ διηνεκώς συγκροτούμενα, θανάτου γέμουσαν εἶναι τὴν ἐνο ταυθοί σιωπὴν ὑπετίθεντο, σώματος μὲν ἴσως ἥκιστα, ψυχῆς γε μὴν καὶ μάλα μάλιστα. Μηδε γάρ ἀφεστάναι δειλίας, αἰσχίστου νοσήματος, τὸ τὸν τοῦ ζήλου θησαυρὸν ἀφωνίᾳ μακρᾷ θαλαμεύειν, μηδ' οὗ ἀγνοεῖν ἡμᾶς, [Ρ. 518] τὸν ἐν τῷ τῆς δειλίας σκότῳ κρυπτόμενον πόθον τῶν ἀγαθῶν ἥκιστα δύο νασθαι συνιδεῖν τὴν τῆς Θεοῦ παρρησίας ἀλήθειαν. Ο γὰρ προφάσεις δῆθεν εὐλόγους ὑπὲρ δειλίας πλάττειν εἴη ἐθέλοντι, τὸν ἀκοίμητον ολομένῳ λανθάνειν ὀφθαλμὸν τοῦ Θεοῦ, λέληθε προφανῶς αὐτὸς moliatur, et in se ipsum palam arma couvertal. ἑαυτὸν ἀπολλὺς καὶ καθ᾿ ἑαυτοῦ στρατευόμενος ἄντικρυς. Τοσοῦτον γὰρ διαφέρειν ἐς τὴν τοῦ κρεί.- τονος μοίραν οίομαι την παρρησίαν ἐνταῦθα τῆς σιωπῆς, ὅσῳ τῶν ἐκ γῆς φυομένων ὀπόσα πρὸς τὸ αιθέριον μετεωρίζει φῶς τοὺς καρποὺς τῶν ἐν τοῖ; κόλποις τῆς μητρός γῆς ταμιευομένων. Εκείνοι μὲν γὰρ καὶ πρὸ γεύσεως ἔσφρησίν τε καὶ ὀφθαλμὲν ἑστιῶσι λαμπρῶς, καὶ χαρίζονταί γε ἀφῇ, καὶ τέρψεως σχεδόν ἀπέση; ἀπάσεις αισθήσεσι γίνονται ἄγαλμα· τούτων δὲ οὐκ εὐπρόσοδον οἱ πλεῖστο: ταῖς αἰσθήσεσιν, οὐδ᾽ ἱλαρόν τε καὶ ἄλυπον παραχρήμα προσάγουσι τοῖς χρήζουσι τὴν ἑαυτῶν το ράν, ἀλλ' ὅλην ἔλης ὡς τὰ πολλὰ δριμύτητές τε καὶ δυσωδίας σφόδρα ἀπόζουσαν. Αλλως τε καὶ οι; μὴ εἶναι παρρησίαν ὁμοῦ τοῖς καιροίς έπεται; του. τοις δήπου καὶ εὐπροφάτιστόν τινα χώραν ἀπολο γία; εἰ; ἀπίδρασιν λείπεσθαι, βραχεῖς τινας πάντως Η μηδένας είναι τοὺς ἀντεροῦντας εἶμαι. Μήτε γαρ παρρησίαν, ἧς θεμέλιο; άπειστος προειληφυῖα γίνεκαι φιλία, τῶν προσηκόντων πόρρω καιρῶν, μήτε καιρούς πεῤῥησίας τοιαύτης ἄνευ ἐντελές τι δύο νασίαι δράν. Εἶναι γὰρ καὶ παρέα αν φιλία, χωρίς ἀμαυρόν· καὶ αὖ καιρόν, αμφοῖν ἐκείνων λειπό μενον, περαίνει, μὴ δύνασθαι τῶν διύντων μηδέν. 'Ημίν δ', οἷς τὸ θεμεῖν ἐκ πολυετούς ἐκείνῳ συντέθραπται φιλίας καὶ ὁμιλίας, ἄτοπον εἶναι ἐδόκει, σιωπή καθυφεῖσθαι τοὺς τῶν ἀναγκαίων ἐς τὴν γρείν καιρούς. IV. Postquam autem animadverti Cantacuzenum longissime ab sententia mea recedere, et praeclaras illas spes, quæ mibi florum instar sese obtulerant, marcescere, ac partis adversæ malignitati semel omnino victas cedere; optimum esse duxi alias petitiones aliis plane relinquere, eas nempe que ad comparandam rerum necessariarum copiam pertinerent, in eam autem curam incumbere une, que amici animæ consuleret. Cogitationes quippe multiplices et variæ in animo meo, velut legiones quædam, laudabilioris zeli auspiciis glonierabantur perpetuo, atque hoc loco silentium, si minus forte corpori, animæ certe mortiferum prorsus esse submonebant: nec enim distare ab ignavia, qui morbas turpissimus est, alto silentio sepultum zeli thesaurum; neque etiam 822 nescire nos, non posse amorem boni, si timiditatis in tenebris delitesceret, sinceræ fidei veritatem cognoscere. Nimirum qui pervigilem Dei oculum sperans falli posse speciosum velit cimidiuti sum praetextum obtendere, is sibi ipsi imprudens manifestum exitium Ε. Οθεν ομιλίας ἔνεκε καὶ νῦν συχνά καλοῦντι Ο Quippe in ejusmodi casibus tanto excellentiorem esse existimo vocem silentio, quanto ex iis rebus, quæ a terra gignuntur, illæ, quæ fructus suos ad cœli lumen attollunt, præstantiores sunt iis, que terræ natris in sinu reconduntur. Illæ scilicet odoralumi aspectumque splendide pascunt etiam ante gustalum, ut Luctui blaudiuntur, et omni ferme voluptate omnes sensus oblectant. Harumi vero pleræque nec facilem aditu, nec jucundumi, nec amaritudinis expertem, fructum suum statim cupientibus exhibent; sed totum ut plurimum acrem et graveolentem. Ac iis quidem, quos illa dicendi libertate uti tempori ipsi minus consentaneum est, probabilemt exensationem relinqui, ad quam confugiant, paucissimi erant opinor, aut potius nulli, qui infitientur. Nec enim dicendi libertas, cajus est fundamentum inconcussum ea quæ antecessit amicitia, absque opportuno tempore, nec tempus opportunum absque illa dicendi libertate potest quidquam perfecti eficere: si quidem ipsa dicendi libertas, si absit amicitia, leve quiddam et fatile est; temporis autem opportunitas, dupli i iilo auxilio destituta, nihil quidquam eorum quæ opus sunt, potest perficere. 823 Nobis vero, qui cum illo fidenter agere consuessemus, pro veteris amicitiæ Γamiliaritatisque jure, absurdum videbatur, silentio nostro negligi opportunitatem ea faciendi, quæ essent necessaria. V. Quamobrem colloquendi gratia cum subinde

PG 148:1075ἢ γὰρ αἰδεσθέντα παύσειν τὸ τοῦ κατὰ τῆς ἐκκλησίας πολέμου βίαιον, ἢ κἀμὲ τοῦ Βυζαντίου τάχιστα ποιεῖν ἠναγκάσθαι ἐξόριστον. μηδὲ γὰρ ἀνεκτὸν εἶναί μοι, τὴν τῶν δογμάτων καινοτομίαν ὀφθαλμοῖς ὁρᾷν εὐσεβεῖν αἱρουμένοις. ἀλλ’ ἦν ἄρα τὰ λεγόμενα μάταιος ὄχλος, καὶ ἐπόνουν ἀνήνυτα. οὔτε γὰρ οὐδὲ βραχὺ τῆς προθέσεως ἐκείνης ἐκεῖνος ἐνδοῦναι προῄρηται· αἰσχύνην γὰρ ἐνόμιζεν εἶναί οἱ τὴν τοῦ τρόπου μετάθεσιν, καὶ τὴν τῆς δόξης μεταβολὴν, ᾗ τὴν ἰσχὺν αὐτὸς ἐξ ἀρχῆς χαρισάμενος τῆς ὅλης μάλιστα πάντων ἔδοξεν ὑποθέσεως αἴτιος· οὔτ’ ἐμοί τι δεινὸν ἐπάγειν, πάνυ τοι λοιδοροῦντί τε καὶ χλευάζοντι, οὔτ’ οἴκοθεν αὐτὸς βεβούλευται, οὔτε ξυνωθούντων ἄλλων παρενήνεκται. ἀλλ’ ἦν ἀπὸ τοῦ ἴσου μοι διαλεγόμενος, μετὰ τῆς συνήθους πραότητος ἀεὶ, ὥσπερ οἱ μὴ δυνάμενοι τοὺς ἐναντίους ἀμύνεσθαι· τὴν μίμησιν, οἶμαι, πρὸς Ἀδριανὸν εὐστόχως ἀνάγων τὸν αὐτοκράτορα, ὃς αὐτῷ φιλονείκως ποτὲ διαφερομένου Φαβωρίνου τοῦ φιλοσόφου, ἐξὸν ἀποκτείνειν, ὁ δὲ οὐδαμῆ παρωξύνετο, ἀλλ’ ἐνεκαρτέρει τῷ μειλιχίῳ τοῦ ἤθους, ἀπὸ τοῦ ἴσου διαφερόμενος.

[A. 1. 6836, ind me etiamnum arcesseret imperator, subinde et ipse me ad eum conferebam; mullam aliam ob causam mea me voluntate ad cam operam navandam impellente, si cordis arcana aperire nec fraudem veritati facere hic oportet, nisi quia nolebam cedere ¡is qui terminos a patribus constitutos movere, et absurda novarum opinionum commenta introducere studerent: atque ut cum hortarer, in institutis sibi traditis firmiter ut perseveraret. Nihil itaque non feci, nihil non dixi, et me in omnes formas verti, et lapidem onimem movi; nune blandioribus cum eo verbis litterisque agendo, ut ipsius morem primo mansuefacerem, deinde illum haterem voluntati me ebsequentem; nune redarguendo et animi socordiam ipsi exprobrando, et quidquid malorum in Romanos iuvasurum ob illa Ecclesia: naufragia esset, praedicendo. «Etenim, aiebam, qui leges a majoribus bene constitutas ne minimum quidem audent egredi, iis et hujus vitæ cursus feliciter procedit, et spes futuri melior promissam jestis mercedem spondet. Qui vero sapientibus parentum decretis nolunt inhærere, in gravissimis vite ærumnis conflictantur, et inceptorum tales exitus ipsis contingunt, quales 824 minime veBint; ac iidem post vitam ad intolerabiliora et desperatiora mala appellunt. › η (INP. 3. CANTACUZ. 11 1076 τῷ βασιλεῖ συχνὰ καὶ αὐτῷ μοι φοιτᾷν ἐς αὐτὸν περιήν, δι' οὐδέν τι τῶν πάντων ἕτερον ἐμὲ τῆς προσ θυμίας εἰς τὴν σπουδὴν ἐγειρούσης, εἰ χρὴ τὸ τῆς καρδίας ἀνακαλύπτειν ἀπόρρητον ἐνταυθοί καὶ μὴ παρακρούεσθαι τὴν ἀλήθειαν, ἢ τοῦ μὴ καθυφεῖναι, οἷς ἂν δι' ἐφέσεως εἴη, πατέρων για κινοῦσιν, ἐκτά πους ἀντεισάγειν καινοφωνίας, ἀλλ' ἐμμένειν τοῖς δεδομένοις δόγμασι παραινεῖν ἀσφαλῶς. Καὶ ἦν - δὲν, δ μὴ ποιῶν καὶ λέγων ὑπῆρχαν ἐγώ, παντοίασης γιγνόμενος, καὶ πάντα κάλων κινῶν, νῦν μὲν τὴν κολακικώτερον τρόπον καὶ λόγοις καὶ γράμματι προς αὐτὸν ἐνδεικνύμενος, ἵν' ούτωσί πως τὸ ξέος π τερον τιθασσεύσας αὐτοῦ πρὸς τὸ βουλόμενον σχοίην πειθόμενον· νῦν δ' ἐλέγχων καὶ ψυχῆς αὐτῷ νωθρά τητα ὀνειδίζων, [Ρ. 519] καὶ ὅσα Ρωμαίους δεινὰ καταλήψεται προλέγων διὰ τὰ τοιαῦτα τῆς Ἐκκλη σίας ναυάγια. • Οἷς μὲν γὰρ τῶν εὖ κειμένων πατρίων (Εφασκον) νομίμων οὐδεμία τολμάται πιο ράβασις, εύδρομον μὲν τὴν τοῦ βίου φοράν πρὸς εὐ δαιμονίαν, εὐέλπιδα δὲ τὴν τῶν ἐπηγγελμένων τοῖς δικαίοις ἐς τὸ μέλλον ἀποκατάστασιν εἶναι· οἷς τέ τοῖς εὖ κειμένοις οὐχ έπεται δόγμασιν ἔπεσθαι τῶν πατέρων, τούτοις δ' ἀνήκεστα μὲν τὰ τοῦ βίου πε ριχωρεῖν παλαίσματα, καὶ μάλα τοῖς προαιρέσεσιν ἐναντία τῶν πραττομένων τὰ τέλη· ἀνηκέστους θ καὶ δυσέλπιδας μᾶλλον τὰς μετὰ τὸν βίον καταγω γὰς ἀπαντᾶν.» VI. Novissime et contrariam factionem ex altera Γ'. Αρτι δὲ καὶ τὴν ἀντικειμένην φατρίαν ξυνεparte instare intellexi, clanculunique et palam eum νέουν ἐγκειμένην ἑτέρωθεν, λάθρα τε καὶ προφανώς instigare, ut me exsilio statim multaret. Vereban- αὐτὸν διεγείροντας, εξορίας με ὁρᾷν τὴν ταχίστην tur quippe, ut opinor, ne zeli illius nostri igne, ὑπεύθυνον. Ἐδεδίεσαν γάρ, οἶμαι, μὴ τῷ τοῦ ἡμε velut ferrum, tandem aliquando mollitus, propen- τέρου ζήλου πυρί, καθάπερ σίδηρος, εφέ ποτε με sior al credendum mihi exsisteret,et totam laqueo-λαχθεὶς εὐπαθέστερος γένηται πρὸς πειθώ, καὶ ἔλην rum illorum fraudem mutatus eluderet. Idcirco et ipse exinde meam agendi rationem in projectiorem audaciam verti, et liberius jam ipsum cœpi arguere, dualus de causis. Quippe aut illum pudore afectum belli Ecclesiæ illati violentiam repressurnm; aut certe coaclum iri Byzantio quamprimum etiam w:e expellere: nec enim tolerabile mihi esse opinionum novitates intueri oculis religiosis. Sed erant ca que dicebam, inauis molestia, et frustra laborabam. Nam neque ille vel minimum remittore de suo illo proposito statuit; turpe siquidem esse ducebat, mutare institutum, et ea opinione desistere, qua ipse ab initio confirmata, to jus controversiæ unus omnium maxime auctor exs!itiss· videretur; neque etiam in me, multa exprobrantem irridentemque, aut privatim ipse gravius animadvertere decrevit, aut aliis impellentibus cessit; sed æquo et pari mecum jure usque dispu - tare perrexit, solita lenitate, ut ii qui adversarios uleisci non possunt; Hadrianum imperatorein feliciter, ut mihi videtur, imitatus, qui 825 Phavorinum philosophum secum altercantem occidere cum posset, nequidem irascebatur, sed in morum mansuetudine perseverabat, et cum eo tanquam cum æquali rixabatur. Ea propter hie ɑuoque imperatorem ii qui aderant admirabantur μεταβαλὼν τὴν τῶν δικτύων ἐπίβουλον θήραν ἐκ σοβήσῃ. Διὸ καὶ ἐς τὸ παραβολώτερον μᾶλλον ἐκεῖ δεν τὸν ἐμὸν καὶ αὐτὸς ἀνεχάλκευον τρόπον, καὶ ἀφειδέστερον ἤδη ταῖς πρὸς αὐτὸν ἐλέγχοις ἐχρώμην, δ. οἶν ἔνεκα· ἡ γὰρ αἰδεσθέντα παύσειν τὰ τοῦ κατά τῆς Ἐκκλησίας πολέμου βίαιον, ἢ καμὲ τοῦ Βυζαντίου τάχιστα ποιεῖν έναγκάσθαι ἐξόριστον. Με δὲ γὰρ ἀνκ ἂν εἶναί μοι, τὴν τῶν δογμάτων καινοτομίαν όφθαλ μοῖς ὁρᾷν εὐσεβεῖν αἱρουμένοις. 'Αλλ' ήν άρα τα λεγό μενα μάταιος όχλος, καὶ ἐπίνουν ανήνυτα. Ούτε γάρ οὐδὲ βραχὺ τῆς προθέσεως ἐκείνης ἐκεῖνος ἐνδου και προῄρηται· αἰσχύνην γὰρ ἐνόμιζεν εἶναι οἱ τὴν τοῦ τρόπου μετάθεσιν, καὶ τὴν τῆς δόξης μεταβολήν, Η τὴν ἰσχὺν αὐτὸς ἐξ ἀρχῆς χαρισάμενος της όλης μέσ λιστα πάντων Εδοξεν ὑποθέσεω; αἴτιος· οὔτ᾽ ἐμοί τι δεινὸν ἐπάγειν, πάνυ τοι λοιδορούντ! τε καὶ κλέψο άζοντι, οὔτ' οἴκυθεν αὐτὸς βεβούλευται, οὔτε ξυνω θούντων άλλων παρενήνεκται. Ἀλλ᾽ ἦν ἀπὸ τοῦ ίσου μοι διαλεγόμενος, μετὰ τῆς συνήθους πραότη τοῦ ἀεὶ, ὥσπερ εἰ μὴ δυνάμενοι τοὺς ἐναντίους αμύ νεσθαι· τὴν μίμησιν, εἶμαι, πρὸς Αδριανό, ευστό χως ἀνάγων τὴν αὐτοκράτορα, ἐς αὐτῷ φιλονίκως ποτέ διαφερομένου Φαβωρίνου του φιλοσόφεν, ἐξα ἀποκτείνειν, ὁ δὲ οὐδαμή παρωξύνετο, ἀλλ' ένεκα - τέρει τῷ μειλιχίω τοῦ ἤθους, ἀπὸ τοῦ ἴσου διαφερό μενος. Διὸ κάντα: 0κ άλλον ο βασιλεύς θαυμάζετα

PG 148:1077διὸ κἀνταῦθα μᾶλλον ὁ βασιλεὺς ἐθαυμάζετο πρὸς τῶν παρόντων διὰ τὸ τοῦ ἤθους ἥμερον, ἤπερ ἐγὼ διὰ τὸ τοῦ ζήλου θυμοειδές. (Ζ.) Τούτων δ’ οὕτως ἐχόντων, καὶ οὕτω χωρούσης τῆς τῶν πραγμάτων τύχης, οὐδ’ οὕτως ἦν ἡσυχῆ καθήμενον φέρειν ἐμέ· ἀλλ’ ἐδυσφόρουν καὶ ἤσχαλλον, καὶ μέσης ἥπτετό μου τῆς καρδίας τὸ πάθος· καὶ καιρὸν τῆς ἐμῆς ἐζήτουν προθέσεως ἄξιόν τι, πρὶν ὑπὸ λύπης παθεῖν, δεδρακέναι. τοῦ δὲ χρόνου χωροῦντος ἐς τὸ τοῦ φθινοπώρου πέρας, ἐπειδὴ τῷ βασιλεῖ διὰ Ματθαῖον τὸν υἱὸν, ὡς εἴρηται, διὰ σπουδῆς ἀφικνεῖσθαι ἐς Διδυμότειχον ἦν, ἵνα δὴ λυπούμενον ἐκεῖνον παραμυθούμενος τὰς τῆς βασιλίδος Εἰρήνης ἐπαγγελίας εἰς ἔργον ἀγάγῃ, τοῦτον ἐγὼ τὸν καιρὸν ἀγαθὸν ἡγησάμενος ἕρμαιον, καὶ τοῖς σκοπουμένοις ἐπιεικῶς μοι προσήκοντα, πρόσειμι κατ’ ἰδίαν Εἰρήνῃ τῇ βασιλίδι, καὶ ἅμα τοῦ τε ζήλου δῆλον τίθημι τὸ φλέγον καὶ τούς γε ὑπὲρ εὐσεβείας ἄνθρακας ἀνακαλύπτω τῆς ἐμῆς καρδίας, κἀπὶ νέῳ καὶ ἀκμάζοντι τῷ τοῦ παιδὸς τὴν καρδίαν τέως ἠσχολημένην πένθει τῆς ἐκείνου τελευτῆς αἰτιώτατον ἔφασκον εἶναι τὴν τῶν δογμάτων κατάλυσιν·

[A. C. 1547] BYZANTINE HISTORIE LIB. XVI. [IMP. 3. CANTACUz. 1] 1078 πρὸς τῶν παρόντων διὰ τὸ τοῦ ἤθους ήμερον, ήπερ magis, quod esset miti ingenio, quam ne, quod ἐγὼ διὰ τὸ τοῦ ζήλου θυμοειδές. zelum animosum præferrem. Ζ. Τούτων δ' οὕτως ἐχόντων, καὶ οὕτω χωρούσης τῆς τῶν πραγμάτων τύχης, οὐδ' οὕτως ἦν ἡσυχῆ καθήμενον φέρειν ἐμέ· ἀλλ' ἐδυσφόρουν καὶ ἤσχαλο λον, καὶ μέσης ἤπτετή μου τῆς καρδίας τὸ πάθος [Ρ. 520] καὶ καιρὸν τῆς ἐμῆς ἐζήτουν προθέσεως ἄξιόν τι, πρὶν ὑπὸ λύπης παθεῖν, δεδρακέναι. Τοῦ δὲ χρόνου χωροῦντος ἐς τὰ τοῦ φθινοπώρου πέρας, ἐπειδὴ τῷ βασιλεῖ διὰ Ματθαῖον τὸν υἱὸν, ὡς εἴρη ται, διὰ σπουδῆς ἀφικνεῖσθαι ἐς Διδυμότειχον ἦν, ἵνα δὴ λυπούμενον ἐκεῖνον παραμυθούμενος τὰς τῆς βασιλίδος Εἰρήνης ἐπαγγελίας εἰς ἔργον ἀγάγῃ, τοῦτον ἐγὼ τὸν καιρὸν ἀγαθὸν ἡγησάμενος έρμαιον, καὶ τοῖς σκοπουμένοις ἐπιεικῶς μοι προσήκοντα, η πρήσειμι κατ' ιδίαν Εἰρήνῃ τῇ βασιλίδι, καὶ ἅμα τοῦ τε ζήλου δῆλον τίθημι τὸ φλέγον καὶ τούς γε ὑπὲρ εὐσεβείας άνθρακας ανακαλύπτω τῆς ἐμῆς καρδίας, κἀπὶ νέῳ καὶ ἀκμάζοντι τῷ τοῦ παιδὸς τὴν καρδίαν τέως +σχολημένην πένθει τῆς ἐκείνου τε λευτῆς αἰτιώτατον ἔφασκον εἶναι τὴν τῶν δογμάτων κατάλυσιν· ἧς ὁ ἐκείνου πατὴρ ἐνδιαίτημα βέβαιον πεπραχὼς τὴν καρδίαν μεγίστην τοῖς κακοῖς ἐδεδώκαι ροπὴν εἰς τὴν τῆς κακίας ἐπίδοσιν. Ταῦτ᾽ εἰπὼν καὶ πλείω τοῖς εἰρημένοις ἀκόλουθα παρενείρας ἐκ τῆς Γραφῆς όλον ἢ κατὰ τὰς ἐλπίδας αὐτὴν ἐπεπείκειν. Αγχίνους γὰρ οὖσα γυνή, καὶ δεισαμένη μὴ πένθος ἐπὶ πένθει προσλάβῃ παροξυνομένου Θεού, ξυνῆκεν εὐθὺς καὶ κράτιστος ἦν τοῦ λοιποῦ τοῖς ἐμεῖς συνήγορος λόγοις, ἥκιστά τε ἐκεῖθεν έληγε λοιδοροῦσαι καὶ σκληροτέροις τοὺς τῆς Ἐκκλησίας λύκους βάλλουσα σκώμμασιν. Εντεῦθεν τοὐμὸν ἐν πάσαις ἔκειτο γλώσσαις όνομα, πράγμα τετελεκότος μικροῦ τοῖς ὅλοις ἀπογνωσθὲν καὶ ἥκιστα, πρὶν εἰς ἔργον ἐλθεῖν, ἐλπιζόμενον. Τοῦτο ταῖς ἐδυνωμέναις ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας ψυχαῖς ἡδείας ἀναπνοῆς τινος ἔδοξεν ἔαρ καὶ γλυκὺς θησαυρὸς εὐφροσύνης, καὶ οὐδὲ πάνω χρηστῶν τινων ἦν ἐλπίδων, οὐδ᾽ ἔτι μέγα πεῖσαι καὶ βασιλέα λοιπόν, συμμαχούσης ήδη τῇ ἀληθείᾳ καὶ βασιλίδος. Η΄. Ταῦτ᾽ οὐκ ἦν ἀνεκτὰ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέ λοις αὐτοῦ· ἀλλὰ θόρυβος σφᾶς ἡγκαλίζετο· καὶ μυρίων θανάτων ἦν φορτικώτερον. Διὸ καὶ πρὸς ἐν αθροιζόμενοι σύστημα πάντες, οπόσοι τῆς πονηρᾶς φατρίας τὰς τῶν ἐν Βυζαντίω φροντιστηρίων διέλαχον προεδρίας, καὶ πρό γε τούτων ὁ τὸν πατριαρχι κὸν ἔχων Ἰσίδωρος θρόνον, προσῄεσαν Εἰρήνῃ τῇ βασιλίδι, πολλὴν ἐμοῦ δρώντες τῇ γλώττη καταδρομήν, καὶ πολλὰς καταχέοντες λοιδορίας, καὶ τὴν ἐμὴν ἀποσείεσθαι πείθειν ἐπιχειροῦντες ολοσχερώς ὁμιλίαν. Ἐπεὶ δὲ πολλὰ μογήσαντες ήνυσαν μὲν οὐ δὲν ἠλαύνοντο δ' οὐκ ἄνευ μέμψεων ἐκεῖθεν μα κρῶν, γράμματα ἐς βασιλέα τὴν τῶν ἀποβάντων ἔχοντα δήλωσιν πέμπουσιν, ἀξιοῦντες ἀφέμενον ἦτα οἱ ἀνὰ χεῖρας ἔτυχεν ὄντα δημοσίων φροντίδων γέμοντα πράγματα ἐς Βυζάντιον τάχιστα ἀφικνεῖσθαι, αφῶν βοηθήσοντα δόξῃ, κινδυνευούσῃ τὰ καίρια, καὶ ὅσα ἐπὶ τούτοις ἀκόλουθα ἦν τῷ σκοπῷ· [Ι. 5211 VII. Hæc cum ita essent, et in hunc modum res succederent, nec tum quidem potui quietus sedere et patienter ferre; sed ægre tuli et indignatus sun, et intimum pectus dolor attigit; atque opportunum ex eo tempus captavi, ut antequam mœrori succumberem, aliquid proposito meo dignum navarem. Tempore itaque procedente, sub autumni finem, cum (ut diximus) imperator Matthæi filii causa Didymotichum ire festinaret, tristem videli - cet eum consolaturus, et imperatricis Irenes promissa perfecturus; illud ego tempus in lucro deputans, et mihi ad ea que meditabar, valde opportunum ralus, imperatricem Irenen privatin convenio; zeli fervorem declaro, et animum religionis amore inflammatum aperio. Quoniam autem recenti et crudo filii mortui desiderio teneri animum ejus videbam, causam ejus mortis verissimam esse affirmo dogmatum corruptionem, cui pater defuncti firmam sedem suo in corde fixisset, ac proinde maximum improbis pondus ad sceleris incrementum addidisset. Hæc locutus, cum et plura his affinia ex sacra Scriptura interseruissem, facilius 826 quam speraveram illam permovi. Prudens quippe mulier, verita ne Deo exacerbato alium ex alio luctum acciperet, intellexit station, et meis verbis acerrime deinde patrocinata est; nec desiit ex eo insectari et acerbioribus dictis lupos Ecclesiæ incessere. Capit deinde meum nomen in omnnium ore versari, perfecta re, quæ ab omnibus ferme desperata erat, et priusquam perfecta esset, minime fieri posse videbatur. Id animis vicem Ecclesie dolentibus instar veris fuit, suavissimam auram aspirantis; is voluptatis thesaurus dulcis habitus est; nec longe a buna aliqua spe aberam, nec deinceps arduum erat imperatorem quoque flectere, cum jam ipsa imperatrix nobiscum pro veritate pugnaret. VIII. Ea diabolo et angelis ejus tolerabilia haud fuerunt; sed eos trepidatio invasit, et quavis morte gravius id iis visum est. Coitione itaque facta, quicunque pravo de grege partiti inter se fuerant Byzantinorum monasteriorum præfecturas, et ante hos is qui patriarchalem sedem tenebat, Isidorus, ad imperatricem Irenen accedunt, et lingua in me acriter invecti multis me probris couperiunt, cique, ut ab omni prorsus mecum consuetudine abstineat, persuadere contendant, Sed cum illi magno labore non modo nihil consecuti essent, sed et inde non sine multis reprehensionibus exacti essent, litteras ad imperatorem illul, ea quæ ncciderant significautcs, postnItque, ut omissis negotiis, 827 quæ plurima et civilibus curis plena præ manibus tunc erant, Byzantium advolet, eorum gloriam in extremum discrimen adductam defen.urus. His alia iddunt

ἧς ὁ ἐκείνου πατὴρ ἐνδιαίτημα βέβαιον πεπραχὼς τὴν καρδίαν μεγίστην τοῖς κακοῖς ἐδεδώκει ῥοπὴν εἰς τὴν τῆς κακίας ἐπίδοσιν. ταῦτ’ εἰπὼν καὶ πλείω τοῖς εἰρημένοις ἀκόλουθα παρενείρας ἐκ τῆς γραφῆς ῥᾷον ἢ κατὰ τὰς ἐλπίδας αὐτὴν ἐπεπείκειν. ἀγχίνους γὰρ οὖσα γυνὴ, καὶ δεισαμένη μὴ πένθος ἐπὶ πένθει προσλάβῃ παροξυνομένου θεοῦ, ξυνῆκεν εὐθὺς καὶ κράτιστος ἦν τοῦ λοιποῦ τοῖς ἐμοῖς συνήγορος λόγοις, ἥκιστά τε ἐκεῖθεν ἔληγε λοιδοροῦσα καὶ σκληροτέροις τοὺς τῆς ἐκκλησίας λύκους βάλλουσα σκώμμασιν. ἐντεῦθεν τοὐμὸν ἐν πάσαις ἔκειτο γλώσσαις ὄνομα, πρᾶγμα τετελεκότος μικροῦ τοῖς ὅλοις ἀπογνωσθὲν καὶ ἥκιστα, πρὶν εἰς ἔργον ἐλθεῖν, ἐλπιζόμενον. τοῦτο ταῖς ὀδυνωμέναις ὑπὲρ τῆς ἐκκλησίας ψυχαῖς ἡδείας ἀναπνοῆς τινος ἔδοξεν ἔαρ καὶ γλυκὺς θησαυρὸς εὐφροσύνης, καὶ οὐδὲ πόῤῥω χρηστῶν τινων ἦν ἐλπίδων, οὐδ’ ἔτι μέγα πεῖσαι καὶ βασιλέα λοιπὸν, συμμαχούσης ἤδη τῇ ἀληθείᾳ καὶ βασιλίδος. (Η.) Ταῦτ’ οὐκ ἦν ἀνεκτὰ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ· ἀλλὰ θόρυβος σφᾶς ἠγκαλίζετο· καὶ μυρίων θανάτων ἦν φορτικώτερον.

[A. C. 1547] BYZANTINE HISTORIE LIB. XVI. [IMP. 3. CANTACUz. 1] 1078 πρὸς τῶν παρόντων διὰ τὸ τοῦ ἤθους ήμερον, ήπερ magis, quod esset miti ingenio, quam ne, quod ἐγὼ διὰ τὸ τοῦ ζήλου θυμοειδές. zelum animosum præferrem. Ζ. Τούτων δ' οὕτως ἐχόντων, καὶ οὕτω χωρούσης τῆς τῶν πραγμάτων τύχης, οὐδ' οὕτως ἦν ἡσυχῆ καθήμενον φέρειν ἐμέ· ἀλλ' ἐδυσφόρουν καὶ ἤσχαλο λον, καὶ μέσης ἤπτετή μου τῆς καρδίας τὸ πάθος [Ρ. 520] καὶ καιρὸν τῆς ἐμῆς ἐζήτουν προθέσεως ἄξιόν τι, πρὶν ὑπὸ λύπης παθεῖν, δεδρακέναι. Τοῦ δὲ χρόνου χωροῦντος ἐς τὰ τοῦ φθινοπώρου πέρας, ἐπειδὴ τῷ βασιλεῖ διὰ Ματθαῖον τὸν υἱὸν, ὡς εἴρη ται, διὰ σπουδῆς ἀφικνεῖσθαι ἐς Διδυμότειχον ἦν, ἵνα δὴ λυπούμενον ἐκεῖνον παραμυθούμενος τὰς τῆς βασιλίδος Εἰρήνης ἐπαγγελίας εἰς ἔργον ἀγάγῃ, τοῦτον ἐγὼ τὸν καιρὸν ἀγαθὸν ἡγησάμενος έρμαιον, καὶ τοῖς σκοπουμένοις ἐπιεικῶς μοι προσήκοντα, η πρήσειμι κατ' ιδίαν Εἰρήνῃ τῇ βασιλίδι, καὶ ἅμα τοῦ τε ζήλου δῆλον τίθημι τὸ φλέγον καὶ τούς γε ὑπὲρ εὐσεβείας άνθρακας ανακαλύπτω τῆς ἐμῆς καρδίας, κἀπὶ νέῳ καὶ ἀκμάζοντι τῷ τοῦ παιδὸς τὴν καρδίαν τέως +σχολημένην πένθει τῆς ἐκείνου τε λευτῆς αἰτιώτατον ἔφασκον εἶναι τὴν τῶν δογμάτων κατάλυσιν· ἧς ὁ ἐκείνου πατὴρ ἐνδιαίτημα βέβαιον πεπραχὼς τὴν καρδίαν μεγίστην τοῖς κακοῖς ἐδεδώκαι ροπὴν εἰς τὴν τῆς κακίας ἐπίδοσιν. Ταῦτ᾽ εἰπὼν καὶ πλείω τοῖς εἰρημένοις ἀκόλουθα παρενείρας ἐκ τῆς Γραφῆς όλον ἢ κατὰ τὰς ἐλπίδας αὐτὴν ἐπεπείκειν. Αγχίνους γὰρ οὖσα γυνή, καὶ δεισαμένη μὴ πένθος ἐπὶ πένθει προσλάβῃ παροξυνομένου Θεού, ξυνῆκεν εὐθὺς καὶ κράτιστος ἦν τοῦ λοιποῦ τοῖς ἐμεῖς συνήγορος λόγοις, ἥκιστά τε ἐκεῖθεν έληγε λοιδοροῦσαι καὶ σκληροτέροις τοὺς τῆς Ἐκκλησίας λύκους βάλλουσα σκώμμασιν. Εντεῦθεν τοὐμὸν ἐν πάσαις ἔκειτο γλώσσαις όνομα, πράγμα τετελεκότος μικροῦ τοῖς ὅλοις ἀπογνωσθὲν καὶ ἥκιστα, πρὶν εἰς ἔργον ἐλθεῖν, ἐλπιζόμενον. Τοῦτο ταῖς ἐδυνωμέναις ὑπὲρ τῆς Ἐκκλησίας ψυχαῖς ἡδείας ἀναπνοῆς τινος ἔδοξεν ἔαρ καὶ γλυκὺς θησαυρὸς εὐφροσύνης, καὶ οὐδὲ πάνω χρηστῶν τινων ἦν ἐλπίδων, οὐδ᾽ ἔτι μέγα πεῖσαι καὶ βασιλέα λοιπόν, συμμαχούσης ήδη τῇ ἀληθείᾳ καὶ βασιλίδος. Η΄. Ταῦτ᾽ οὐκ ἦν ἀνεκτὰ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέ λοις αὐτοῦ· ἀλλὰ θόρυβος σφᾶς ἡγκαλίζετο· καὶ μυρίων θανάτων ἦν φορτικώτερον. Διὸ καὶ πρὸς ἐν αθροιζόμενοι σύστημα πάντες, οπόσοι τῆς πονηρᾶς φατρίας τὰς τῶν ἐν Βυζαντίω φροντιστηρίων διέλαχον προεδρίας, καὶ πρό γε τούτων ὁ τὸν πατριαρχι κὸν ἔχων Ἰσίδωρος θρόνον, προσῄεσαν Εἰρήνῃ τῇ βασιλίδι, πολλὴν ἐμοῦ δρώντες τῇ γλώττη καταδρομήν, καὶ πολλὰς καταχέοντες λοιδορίας, καὶ τὴν ἐμὴν ἀποσείεσθαι πείθειν ἐπιχειροῦντες ολοσχερώς ὁμιλίαν. Ἐπεὶ δὲ πολλὰ μογήσαντες ήνυσαν μὲν οὐ δὲν ἠλαύνοντο δ' οὐκ ἄνευ μέμψεων ἐκεῖθεν μα κρῶν, γράμματα ἐς βασιλέα τὴν τῶν ἀποβάντων ἔχοντα δήλωσιν πέμπουσιν, ἀξιοῦντες ἀφέμενον ἦτα οἱ ἀνὰ χεῖρας ἔτυχεν ὄντα δημοσίων φροντίδων γέμοντα πράγματα ἐς Βυζάντιον τάχιστα ἀφικνεῖσθαι, αφῶν βοηθήσοντα δόξῃ, κινδυνευούσῃ τὰ καίρια, καὶ ὅσα ἐπὶ τούτοις ἀκόλουθα ἦν τῷ σκοπῷ· [Ι. 5211 VII. Hæc cum ita essent, et in hunc modum res succederent, nec tum quidem potui quietus sedere et patienter ferre; sed ægre tuli et indignatus sun, et intimum pectus dolor attigit; atque opportunum ex eo tempus captavi, ut antequam mœrori succumberem, aliquid proposito meo dignum navarem. Tempore itaque procedente, sub autumni finem, cum (ut diximus) imperator Matthæi filii causa Didymotichum ire festinaret, tristem videli - cet eum consolaturus, et imperatricis Irenes promissa perfecturus; illud ego tempus in lucro deputans, et mihi ad ea que meditabar, valde opportunum ralus, imperatricem Irenen privatin convenio; zeli fervorem declaro, et animum religionis amore inflammatum aperio. Quoniam autem recenti et crudo filii mortui desiderio teneri animum ejus videbam, causam ejus mortis verissimam esse affirmo dogmatum corruptionem, cui pater defuncti firmam sedem suo in corde fixisset, ac proinde maximum improbis pondus ad sceleris incrementum addidisset. Hæc locutus, cum et plura his affinia ex sacra Scriptura interseruissem, facilius 826 quam speraveram illam permovi. Prudens quippe mulier, verita ne Deo exacerbato alium ex alio luctum acciperet, intellexit station, et meis verbis acerrime deinde patrocinata est; nec desiit ex eo insectari et acerbioribus dictis lupos Ecclesiæ incessere. Capit deinde meum nomen in omnnium ore versari, perfecta re, quæ ab omnibus ferme desperata erat, et priusquam perfecta esset, minime fieri posse videbatur. Id animis vicem Ecclesie dolentibus instar veris fuit, suavissimam auram aspirantis; is voluptatis thesaurus dulcis habitus est; nec longe a buna aliqua spe aberam, nec deinceps arduum erat imperatorem quoque flectere, cum jam ipsa imperatrix nobiscum pro veritate pugnaret. VIII. Ea diabolo et angelis ejus tolerabilia haud fuerunt; sed eos trepidatio invasit, et quavis morte gravius id iis visum est. Coitione itaque facta, quicunque pravo de grege partiti inter se fuerant Byzantinorum monasteriorum præfecturas, et ante hos is qui patriarchalem sedem tenebat, Isidorus, ad imperatricem Irenen accedunt, et lingua in me acriter invecti multis me probris couperiunt, cique, ut ab omni prorsus mecum consuetudine abstineat, persuadere contendant, Sed cum illi magno labore non modo nihil consecuti essent, sed et inde non sine multis reprehensionibus exacti essent, litteras ad imperatorem illul, ea quæ ncciderant significautcs, postnItque, ut omissis negotiis, 827 quæ plurima et civilibus curis plena præ manibus tunc erant, Byzantium advolet, eorum gloriam in extremum discrimen adductam defen.urus. His alia iddunt

PG 148:1081διὸ καὶ πρὸς ἓν ἀθροιζόμενοι σύστημα πάντες, ὁπόσοι τῆς πονηρᾶς φατρίας τὰς τῶν ἐν Βυζαντίῳ φροντιστηρίων διέλαχον προεδρίας, καὶ πρό γε τούτων ὁ τὸν πατριαρχικὸν ἔχων Ἰσίδωρος θρόνον, προσῄεσαν Εἰρήνῃ τῇ βασιλίδι, πολλὴν ἐμοῦ δρῶντες τῇ γλώττῃ καταδρομὴν, καὶ πολλὰς καταχέοντες λοιδορίας, καὶ τὴν ἐμὴν ἀποσείεσθαι πείθειν ἐπιχειροῦντες ὁλοσχερῶς ὁμιλίαν. ἐπεὶ δὲ πολλὰ μογήσαντες ἤνυσαν μὲν οὐδὲν, ἠλαύνοντο δ’ οὐκ ἄνευ μέμψεων ἐκεῖθεν μακρῶν, γράμματα ἐς βασιλέα τὴν τῶν ἀποβάντων ἔχοντα δήλωσιν πέμπουσιν, ἀξιοῦντες ἀφέμενον ὅσα οἱ ἀνὰ χεῖρας ἔτυχεν ὄντα δημοσίων φροντίδων γέμοντα πράγματα ἐς Βυζάντιον τάχιστα ἀφικνεῖσθαι, σφῶν βοηθήσοντα δόξῃ, κινδυνευούσῃ τὰ καίρια, καὶ ὅσα ἐπὶ τούτοις ἀκόλουθα ἦν τῷ σκοπῷ· τά τε ἄλλα δηλαδὴ καὶ ὅσοις τὰς παλαμναιοτάτας ἐμοὶ προσάπτειν αἰτίας ἀπεῖναι οὐκ ἦν. (Θ.) Ὧι δὴ καὶ πρὸς τὴν ἀκοὴν εὐθὺς διαταραχθέντι μικρά τε τῶν ὅσα οἱ ἀνὰ χεῖρας ἦν τηνικαῦτα πεφροντικότι τάχιστα ἐς Βυζάντιον ἐδόκει τῶν ἀναγκαίων πορεύεσθαι, οὐ τοσοῦτον συστάσεως ἕνεκα τῶν καινοφωνιῶν, ὅσον τοῦ μὴ θορύβους ἐντεῦθεν ἐπιχωριάζειν τῇ μεγίστῃ πόλει τῶν Βυζαντίων.

{a. c. 1348} BYZANTINE HISTORIE LIB. XVI. τῶν δεδογμένων ποιεῖσθαι βουλήν, μή θόρυβον, ὡς de iis rebus, que decrete essent: 829 ne is tuπεριφρονούμενος, ἐπιὼν ἀναφλέξῃ, τὴν τοῦ μύθου τοῦ 'Αττικοῦ μιμούμενος Εριν εκείνην, ἣν τῷ τε ρατώδει τοῦ μήλου μεγίστην πάλαι φασὶν ὑφάψαι στάσεως φλόγα καὶ μάχην τῷ τῶν θεῶν συνεδρίῳ, ὅτι μὴ ἐς τὴν κοινὴν ἐκείνην τῶν τῆς Θέτιδος γάμων τράπεζαν ίσεκλήθη καὶ αὐτη. Διὰ δὴ ταῦτα μετάπεμπτος ἐκ Διδυμοτείχου καὶ Παλαμᾶς ἐς Β. ζάντιον τάχιστα γίνεται. Καὶ ἵνα τὸν μέσῳ τοῦ φορτικού χάριν παρέλθω, πρὸς τοὺς κατ᾿ ἐμοῦ καὶ αὐτὸς ὁμοίως, μάλλον δ' εἰπεῖν οἰκειότερον κατά τῶν τῆς Ἐκκλησίας δογμάτων, πολέμους οπλίζεται. Καὶ ἐπειδὴ τὸν ἀγῶνα θυμοῦ καὶ κενοδοξίας πνέων εἰσῄει μακρᾶς, ἐμοῦ μηδένα πάρεδρον ἔχοντας σύμμαχον, πλην μόνου Θεοῦ, καθάπερ καὶ ἐς τοὺς πρό τρίτα διαλόγους, αὐτὸς πρός γε τοῖς ἄλλοι; καὶ αὐτὸν βασιλέα, τὸ τῆς ἰσχύος κεφάλαιον, κράτιστον εἶχε σύμμαχον. μὲν οὖν ἐμοί τε κακείνοις ἐν προοιμίοις λελάληται, μηδεμιᾶς ἐς τὴν παροῦσαν ἀφήγησιν ἔχοντα χρείας ἀνάγκην, σιωπῇ παρατρέχειν κεκρίκαμεν δεῖν. Τὰ δ' ἐφεξῆς εἶχεν οὕτω. necessario pertinent, silentio prætermittenda judico. Quæ vero secula sunt, ea fuerunt ejus - modi. multum, vclut despectus, interventu suo excitaret, illam fabula Attica decantatam Discordiam imitaturus, que pomi prodigio maximam seditionis Mammam et pugnam in concilio deorum ideo olim accendisse dicitur, quia ad commune illud et nuptiale Thetidis convivium vocata haud fuisset. Quamobrem Didymoticho arcessitus Byzantiu accurrit et Palamas. Atque ut fastidii vitandi causa en omittam, quæ interjecto tempore accidernut, accingit etiam ille se ad bellum mili, imo (ut congruentius loquar) sacris Ecclesia dogmatis inferendum. Cumque in certamen descendisset, ingentem spiritum et magnam arrogantiam præ se ferens, ego quidem meminem habebam, qui mihi adesset ac succurreret, Deo excepto, sicut nec in illa disputatione, quæ habita triduo ante fuerat; iste autem, præter cæteros, ipsum quoque imperatorem, in quo summa roboris erat, acerrimum habebat propugnatorem. Quæ igitur ego et illi praefati sumus, ea, quia ad præsentem narrationem non 18. Μὴ χρείαν ἔφασκον ἔγωγε είναι δευτέρων ἔτι διαλόγων καὶ κρότων ἀπὸ γλώττης μαχίμων ἐμοὶ, εἰ βέβαιοι μένουσιν αἱ τῆς προτέρας εκείνης διαλέξεως καταστάσεις. Εἰ δ᾽ ἐκεῖνα παντάπασι λέλυται καὶ ἐς τοὺς λήθης έριπται ρύακας, οὐδ' οὕτω μοι πάλιν δευτέρων δεῖ συζητήσεών τε καὶ ἀποδείξεων. Εἰ γὰρ Ο προ βραχέος βασιλεῖ τε καὶ πατριάρχῃ δέδοκται, νῦν ἀραχνίων λέλυται τρόπον, πῶς ἂν οἷα καὶ Παλαμῷ περὶ τῶν αὐτῶν πεπράξεται, πιστά τε καὶ ἀναμφισβητήτως ἡμῖν ἔχοντα φανείη, εἰ ἄρα καὶ αὐτό; μοι ξυμφωνείν ἐπαγγέλλοιτο, πρὸς ἃ δὲ καὶ πειθομένοις ὑμῖν ἐχρώμην, τῷ μεγέθει τῆς ἀξίας πλεῖστον ὑμῶν λειπόμενος, καὶ ἅμα τῇ τῶν τρόπων αἰδεῖ καὶ σεμνότητι πολὺ τὸ ἐνδεές τε καὶ ὑφειμένον ἐκ πολλῶν πολλάκις ἐνδεδειγώς; [Ρ. 523] ΙΓ'. Πρός ἅπερ ὁ Παλαμᾶς, ὁ Οὐδ᾽ ἐμοὶ, φησί, διαλέξεων δεῖ καὶ κριτηρίων ἄλλων, ἅπαξ είληφότι τὰ πρὸς δικαίωσιν καὶ ἀσφάλειαν έγγραφα τῶν ἐμοὶ λαληθέντων οπώσποτε πρὸς Ἰωάννου τοῦ πα τριάρχου καὶ τῶν τότε συνεδρευόντων ἐπισκόπων Εκείνη ψηφίσματα.» Πρὸς ἅπερ ἐμοὶ τοιάνδε ποιεἶσθαι τὴν ὑποφορὰν ξυνέπιπτεν. ι Εἰ μὲν δὴ καὶ μέχρι καὶ ἐς τέλος ὑπὸ τοῦ δεδρακότος εκείνου τὸ κῦρος εἶχεν ἐκεῖνα, καὶ μὴ οὐκ εἰς μακράν ἑτέροι; διατέσεισταί τε κἀκ βάθρων αναμεμόχλευται στο βοτέροις γράμμασι καὶ ψηφίσμασι, σοὶ μὲν ἴσως, εἰ καὶ μὴ τῇ ἀληθείᾳ, τὸ παράπαν εἶχε τὸ εύλογον. Εἰ δ' αὐτῷ γε δήπου τῷ δεδρακότι, μετά πλειόνων ή πρότερον αὖθις τῶν ἐπισκόπων συσκεψαμένη, XII. Negabam mihi opus esse altera disputatione el pugnacis linguæ strepitu, si stabilia manerent ea, quæ priori disputatione constituta fuissent, Sin illa omnino abolita et oblivionis fluctibus mersa essent, ne sic quidem mihi novis quæstionibus argumentationibusve opus esse. Si enim quæ paulo ante imperatori et patriarchæ placueraut, ea nunc velut telæ aranearum soluta sunt, quomodo ea, quæ Palamas iisdem de rebus statuet, sincera nec ambiguæ 830 fidei esse videbuntur, si forte concessurum se mihi illa promiserit, de quibus vos antea nulli assensistis; cum ipse digni tatis amplitudine vobis multum inferior sit; honestale autem et morum gravitate longe abesso, longe superari sesc a vobis, sæpe et multis argumentis ostenderit? η XIII. Ad hæc Palamas: • Nec mihi, inquit, aliis disputationibus opus est, aliisve judiciis, cum ad eorum quæ quoquomodo dixi, probationem confirmationemque scripta impetraverim decreta a Joanne patriarcha et ab iis qui cum illo tunc sede - baut, episcopis. Ego vero haec subjeci: «Si ea decreta is qui fecerat ad extremum rata habuisset, si non eadem paulo post firmioribns aliis scriptis ac decretis labefactata et funditus convulsa fuissent, ibi quidem fortasse, etsi non veritati, probabilis ratio suffragaretur. Quod si ipse qui fecerat, re coram episcopis pluribus, quam quot antea couvenerant, denuo examinata, et multiplici decretorum illorum vitio perspecto, omni studio in id incubuit, Variorum nolæ. Itaque adversus Palamam synodus coacta est» Joanne patriarcha Atque illud est concilium, de qno Gregoras (flistorie lib. ais, cap. I, u. 18), veterem ait fatuam percrebuisse, tanquam hæresim omnium maximam correcture, coactis que ex omai pene orbe patriarchis et episcopis, octavi et ultimi concilii nomen habituro. Tamen Joannes Cyparissioles Palamaicarum Transgressionum. lib. f, serm. 4, cap. 4, duos tantum et viginti pontifices adversus Palamam cuivisse testatur. De tempore que ca syno-

PG 148:1083ἀφιγμένῳ δ’ ἔργον ἦν οὐδὲν οὐδενὸς προϊστάμενον, ἢ ξύν γε τῷ πατριάρχῃ διάλεξιν πρός με πεποιημένοις πείθειν πειρᾶσθαι, μακρᾷ τινι θύοντα σιωπῇ, μηδαμῆ ταῖς τῆς ἀτόπου φάλαγγος καινοφωνίαις συχνὰ διαλοιδορούμενον μακρὰν παρέχειν ῥοπὴν, οἷς αὐτοὺς διασύρειν καὶ ὅλαις ταράττειν γλώτταις καὶ χείλεσιν ἐλευθέροις ἔρως μακρός. (Ι.) Ὡς δὲ πολλῶν ἐκεῖ ῥυέντων ἀντιπάλων λόγων μάταια λέγων καὶ βλασφημῶν ὁ πατριάρχης ὑφ’ ἡμῶν ἠλέγχετο προφανῶς, οὐ μόνον ὅτι πλῆθος θεοτήτων ἀπειράκις ἀπείρως ὑφειμένων τῆς θείας οὐσίας, ἀκτίστων μὲν, ὁρατῶν δὲ καὶ ἀνουσίων, δοξάζειν ἐδόκει ξύν γε τῷ Παλαμᾷ, ἀλλὰ κἀξ ὧν ἰδίᾳ τοὺς μὲν εἰωθότας ἐπ’ ἐκκλησίας ἄνωθεν τριαδικοὺς τῶν ἁγίων ᾄδεσθαι ὕμνους ἐς τἀφανὲς ἐῤῥίφθαι κατεδίκαζεν, ἐξουσίαν βουλομένοις πυρὶ καὶ θαλάττῃ χαρίζεσθαι παρεχόμενος· αὐτὸς δ’ οἰκείους ἄρτι πεποιηκὼς, ἀτόπου φάναι γαστρὸς ἔκγονα βλάσφημα, τούτους ἀντ’ ἐκείνων προσέταξεν ᾄδεσθαι· ἐν οἷς τά τε ἄλλα γράφων ἦν καὶ ὡς οὐ τὴν οὐσίαν χρεὼν, ἀλλ’ ἀνούσιόν τινα καθ’ αὑτὴν λέγειν ἐνέργειαν εἶναι κυρίως θεόν·

1083 [A. M. 6856, IND. 1] ut et scriptum scripto, et decretum cumspectisque et legitimis constitutionibus inconsideratas et minime legitimas prorsus rescinderet; si ignorantiæ suæ veniam cum a nobis, tum ab iis omnibus, qui a vera opinione haud recessissent, petere non dubitavit; quid jam causæ est, cur, veritatis lumine omisso, in tenebris erroris palari libeat?> decreto, cir- καὶ τὸ ἐν τοῖς ψηφίσμασιν ἐκείνοις πολύχουν της ἀτοπίας σαφῶς ξυνεωρακότι, πάσαι; ροπαῖς τῆς ψ χῆς γράμματι γράμμα, και ψηφίσματι ψήφισμα, περιεσκεμμένοις τε καὶ νομίμοις τὰ λίαν ἀπερί σκεπτά τε καὶ μηδαμή ποτε νόμιμα, τελέως ἀνέ τρεπέ τε καὶ ἅμα συγγνώμην τῆς ἀγνοίας ἐξ ἡμῶν τε καὶ ὅσοι τῆς ὀρθῆς οὐκ ἐξέστησαν δόξης ομοίως οὐχ ἡμέλει ζητῶν, τοῦ δίκαιον τὸ τῆς ἀληθείας πα ραδραμόντας φῶς τῷ τῆς κακίας εκόντας πλανᾶσθαι σκύτῳ; ο ΙΔ'. ο 'Αλλ' έμοιγε τὰ πρὶν βεβαιότερα τῶν ἐστί. μων δοχεί γραμμάτων είναι, ο φησὶν ὁ βασιλεὺ;, τὸν λόγον διαδεξάμενος καὶ σύμμαχος τῷ Παλαμᾷ θερα μὲς ἀποροῦντι γινόμενος. «Εἰ γὰρ & κατέλυσα, XIV. At mibi priora decreta videntur esse posterioribus 831 firmiora,, excipit imperator, Palamæ hæsitantis defensor acer et fervidus: ‹ Si enim quæ destruxi (inquit Apostolus ') iterum hæc difico, prævaricatorem me constituo. Quem φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, πάλιν οἰκοδομῶ, παραβάτην ego, antequam ad alias responsiones transiret, sic ἐμαυτὸν συνίστημι, ο Πρὸς ἐν ἐμοὶ τοιάδε, πρὶν εἰς contra argumentatus sum. Si quis eo se prævari- ἑτέρας εμβεβληκέναι τῶν ἀντιῤῥήσεων, ἀνθιστών catorem velit judicare, o imperator, quod ipse a τετύχηκε τοῖς λεχθεῖσιν ἐπιχειρήματα· ο Ε' και seniet ipso violatus fuerit, multum mihi vel sic quo- ραβάτην αὐτὸν ἐθέλοι τις κρίνειν, ὦ βασιλεῦ, ἔτε que (ausim dicere probabilis ratio patrocinatur. θραυόμενον αὐτὸν ὑφ᾽ αὐτοῦ, πολλὴν ἐμοὶ καὶ οὕτω Solvuntur quippe ab eo una utique ratione, simul φημὶ τὸ εἰκὸς παρέχει την συμμαχίαν. Συγκαταcum posterioribus, etiam priora illa decreta, si λύονται γὰρ αὐτῷ μετὰ τῶν ὕστερον ἑνί γέ του veritatem contrario fatu haud opprimat menda- τρόπῳ καὶ τὰ πρὶν ἐκεῖνα ψηφίσματα, εἰ μὴ το cium: si fons justitia adsit, unde ii, qui hæc æti- ραννοίη τὴν ἀλήθειαν ἀντιπνέον ἀμηγέπη τὸ ψενο mare et apte definire cupiunt, æquam senteutiam δος, ἀλλὰ πηγή δικαιοσύνης ἐπιχωριάζουσα λαμ facile hauriant. Ita, brevi tempore magnis negotiis πρῶς τὸ δέον χορηγοίη ταῖς τὰ τοιαῦτα κρίνειν καὶ šiberati, nova hodie judicia de multis et variis Pa- ρυθμίζειν προθυμουμέναις γλώτταις· καὶ μακρών 4 Galat. II, 18. Variorum notæ. dus habita sit, non plane constat. Ego habitam que au. 1351, Maio mense, adversus Gregoram pulo circiter an. Christi 1345. Certe eam ante illud tempus coactam haud fuisse colligitur ex ipsius Palainæ verbis quæ exstant cod. Reg. 2409, fol. 299, ubi ait se περικεκλεισμένον ἐπὶ δυσὶν ὅλοις ἐνιαυτοῖς ἤδη, tum hæc addit, Πόσοι δὲ ποσάκις πρὸς αὐτὸν (Joannem scilicet patriarcham) εἰπόν τι καὶ γεγράψασι, εἰ μὴ τὰς μεγίστας ἐκείνας συνε όδους στέργεις, γενέσθω πάλιν ἑτέρα, μόνον ἐκ τῶν ἱκανῶν τὰ τοιαῦτα συνοραν. Ο δὲ καὶ ἐκείνας φησὶ στέργειν, καὶ τὴν ἐπ' ἐκείνας γεγραμμένον τόμον ἀθετεῖν μὴ δύνασθαι· καὶ δι' ἔργων καὶ λόγων άχυ ρεῖ τὰ παρ' ἐκείνων εγγράφων κεκυρωμένα, καὶ πρὶ τῶν συνόδων ἐκείνων ἐν τῷ ἁγιωρειτικῷ τόμῳ διειλημμένα μηδὲν ἧττον καὶ πρὸ τούτου πάλιν, ἐν αὐτοῖς τοῖς θεοπαραδότοις λογίοις, καν τοῖς ἱερεῖς τῶν θεοφόρων Πατέρων συγγράμμασι. Τούτων οὖν ἁπάντων οὐκ οἶδ' ὅπως οὗτος ἀλογήσας ἀρτίω:, εἰς τὴν Ἐκκλησίαν αὖθις εἰσήγαγεν, & ταῖς προϋπηργο μέναις ἀπηγόρευται συνόδοις, ἵνα μὴ μόνον ή πολι τεία, φεύ, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ, στασιά δῃ τε καὶ ταράττηται, etc. Es his, inquam, verbis colligitur, illam quam dicimus synodum non coaclam fuisse ante annum Christi 1345, quo anno Palamas hæc ipsa scribebat. Etenim epistolam in qua bæe leguntur, anno Christi 1345, datam fuisse perspicuum est ex eo, quod Palamas ibidem dicat, sese duobus jum annis carcere inclusum teneri, qui anno Christi 1343, Maio mense in custodiam datus fuerat, ut supra ostendimus ad pag. 482. B. Itaque per annos decem babita sunt de iisdem rebus concilia saltem quatuor. Primum an. Chr. 1341, Junii die 15, adversus Barlaamum. Secundum circa an. 4345, adversus Palamam. Tertium an. 1347, adversus Joannem Cafecam patriarcham. Quartum demiTomi dun, prior contra Barlaam et Acindynum; alter, contri Prochorum Cydonium, Barlaamt discipualios Acindynianos. (Joan. Cyparissiotes meminit τελευταίας συνόδου, qua: ait coactara fuisse Ephesi metropolita, Palam. Transgress. jib. 1, sera. 4. cap. 16. in fuc.) Tomi vero promulgati sunt multo plures (a): nempe Tomns Hagioriticus, de quo Palamas, cod. Reg. 2409. fol. 267. TomUS SYAodicus in Barlaaufum et in Acindynum, editas niense Augusto anni 1341, de quo Lambecius BiMelioth. Caesar. lib. v. pag. 50. Tonias Iguatii p triarchæ Antiocheni contra Isidorum, editus 4344, Novembri mense; landatus ab Allatio is Dissert. De libris Eccles. Grire., pag. 188. Tomi contra Palamamı varii, variis temporibus Joanne pɔtriarcha editi: id quod ipse Palamas testator his verbis: Ωσπερ εἷς ἐστι Χριστὸς ἀληθινὸς ὁ ἐπὶ πέτ των Θεός, 'Αντίχριστοι δὲ πολλοὶ γεγόνασιν. οὕτω καὶ συνοδικής τόμος κατ' εὐσέβειαν ἐφ' ἡμῶν τῆς ἀληθείας συνήγορος εἷς· ἀντίτομοι δὲ καὶ κιν γεγόνασι πολλοί... Τρίτος οὖν ἔστιν οὗτος τῶν περά τοῦ τῷ Βαρλαμίτη συναι εἶν Ακινδύνω προεισμέν νου νῦν ἐξενηνεγμένων, καὶ παρ' ἡμῶν ἐξεληλεγ μένων. Col. Reg. 2409, fol. 287. liis addatur Τύ mus contra Joannem patriarcham editus mense Februario anni 1347, de quo Lambecius (kbl. Gitsar. lib. vi, pag. 28. Item Tomuset Anathematismi in Palamam edili mense Julio ejusdem anm, qUErum meminit L. Allatius Gres. Orthod. tom. 11, με 795, et De Eccl. Occident. et Orient, perp. cons. pag. 803. Denique Tumus coutra Greguram el ejusdem secte propugnatores, editus mense Augusto anni 1541. Qui quidein Tomus castat in Aucturio novissimo Bibliothece Cracorum Patrum, parte allera, pag. 135. Boivin. lum, editi sunt in libro schismatico cai titulus: TO ΜΟΣ ΑΓΑΠΗΣ. ΕΡΙ.

θέσει δὲ καὶ τὴν οὐσίαν, συγχωροῦντος ἴσως τοῦ ἀνθρωπίνου πόθου κατὰ τὸ ἀνάλογον, ὥσπερ καὶ ἄνθρωποι κατὰ χάριν υἱοὶ καλοῦνται θεοῦ καὶ θεοί· καὶ τὸ τοῦ συμπεράσματος σκοπιμώτατον, μὴ τὴν οὐσίαν, ἀλλὰ τὴν τῆς οὐσίας ἐκείνην ἀπεῤῥωγυῖαν ἐνέργειαν ἐκ τῆς παρθένου καὶ θεοτόκου σεσαρκῶσθαι Μαρίας· ἀμέθεκτον γὰρ εἶναι καὶ ἀνεπίστροφον τελέως τῶν κατὰ γῆν τὴν οὐσίαν ἐκείνην, ἐν τοῖς ἄνω που τόποις ὁριζομένην· πολλῶν οὖν ἐκεῖ ῥυέντων, ὡς εἴρηται, καὶ ποικίλων ἐξ ἀντιπάλου λόγων, καὶ μικροῦ τῆς ὅλης ἐκείνης ἐνταυθοῖ καινοτομηθείσης νυκτὸς, ἐπεὶ μὴ τὰ τῆς ὑποθέσεως ἄλλως ἠρεμήσειν ὁ βασιλεὺς ξυνενόει, Ἰσιδώρου μὲν ἐκείνου τοὺς νέους κανόνας ἀφανείας δοθῆναι προσετετάχει πυρί· παῤῥησιάζεσθαι δ’ αὖθις τοὺς εἰωθότας ἐκ παλαιοῦ. τούτων δ’ οὕτω συντεταγμένων καὶ συμπεφωνημένων, τράπεζα πολυτελὴς ἡμῖν παρεκομίζετο, σημεῖον ὁμοφροσύνης.

1083 [A. M. 6856, IND. 1] ut et scriptum scripto, et decretum cumspectisque et legitimis constitutionibus inconsideratas et minime legitimas prorsus rescinderet; si ignorantiæ suæ veniam cum a nobis, tum ab iis omnibus, qui a vera opinione haud recessissent, petere non dubitavit; quid jam causæ est, cur, veritatis lumine omisso, in tenebris erroris palari libeat?> decreto, cir- καὶ τὸ ἐν τοῖς ψηφίσμασιν ἐκείνοις πολύχουν της ἀτοπίας σαφῶς ξυνεωρακότι, πάσαι; ροπαῖς τῆς ψ χῆς γράμματι γράμμα, και ψηφίσματι ψήφισμα, περιεσκεμμένοις τε καὶ νομίμοις τὰ λίαν ἀπερί σκεπτά τε καὶ μηδαμή ποτε νόμιμα, τελέως ἀνέ τρεπέ τε καὶ ἅμα συγγνώμην τῆς ἀγνοίας ἐξ ἡμῶν τε καὶ ὅσοι τῆς ὀρθῆς οὐκ ἐξέστησαν δόξης ομοίως οὐχ ἡμέλει ζητῶν, τοῦ δίκαιον τὸ τῆς ἀληθείας πα ραδραμόντας φῶς τῷ τῆς κακίας εκόντας πλανᾶσθαι σκύτῳ; ο ΙΔ'. ο 'Αλλ' έμοιγε τὰ πρὶν βεβαιότερα τῶν ἐστί. μων δοχεί γραμμάτων είναι, ο φησὶν ὁ βασιλεὺ;, τὸν λόγον διαδεξάμενος καὶ σύμμαχος τῷ Παλαμᾷ θερα μὲς ἀποροῦντι γινόμενος. «Εἰ γὰρ & κατέλυσα, XIV. At mibi priora decreta videntur esse posterioribus 831 firmiora,, excipit imperator, Palamæ hæsitantis defensor acer et fervidus: ‹ Si enim quæ destruxi (inquit Apostolus ') iterum hæc difico, prævaricatorem me constituo. Quem φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, πάλιν οἰκοδομῶ, παραβάτην ego, antequam ad alias responsiones transiret, sic ἐμαυτὸν συνίστημι, ο Πρὸς ἐν ἐμοὶ τοιάδε, πρὶν εἰς contra argumentatus sum. Si quis eo se prævari- ἑτέρας εμβεβληκέναι τῶν ἀντιῤῥήσεων, ἀνθιστών catorem velit judicare, o imperator, quod ipse a τετύχηκε τοῖς λεχθεῖσιν ἐπιχειρήματα· ο Ε' και seniet ipso violatus fuerit, multum mihi vel sic quo- ραβάτην αὐτὸν ἐθέλοι τις κρίνειν, ὦ βασιλεῦ, ἔτε que (ausim dicere probabilis ratio patrocinatur. θραυόμενον αὐτὸν ὑφ᾽ αὐτοῦ, πολλὴν ἐμοὶ καὶ οὕτω Solvuntur quippe ab eo una utique ratione, simul φημὶ τὸ εἰκὸς παρέχει την συμμαχίαν. Συγκαταcum posterioribus, etiam priora illa decreta, si λύονται γὰρ αὐτῷ μετὰ τῶν ὕστερον ἑνί γέ του veritatem contrario fatu haud opprimat menda- τρόπῳ καὶ τὰ πρὶν ἐκεῖνα ψηφίσματα, εἰ μὴ το cium: si fons justitia adsit, unde ii, qui hæc æti- ραννοίη τὴν ἀλήθειαν ἀντιπνέον ἀμηγέπη τὸ ψενο mare et apte definire cupiunt, æquam senteutiam δος, ἀλλὰ πηγή δικαιοσύνης ἐπιχωριάζουσα λαμ facile hauriant. Ita, brevi tempore magnis negotiis πρῶς τὸ δέον χορηγοίη ταῖς τὰ τοιαῦτα κρίνειν καὶ šiberati, nova hodie judicia de multis et variis Pa- ρυθμίζειν προθυμουμέναις γλώτταις· καὶ μακρών 4 Galat. II, 18. Variorum notæ. dus habita sit, non plane constat. Ego habitam que au. 1351, Maio mense, adversus Gregoram pulo circiter an. Christi 1345. Certe eam ante illud tempus coactam haud fuisse colligitur ex ipsius Palainæ verbis quæ exstant cod. Reg. 2409, fol. 299, ubi ait se περικεκλεισμένον ἐπὶ δυσὶν ὅλοις ἐνιαυτοῖς ἤδη, tum hæc addit, Πόσοι δὲ ποσάκις πρὸς αὐτὸν (Joannem scilicet patriarcham) εἰπόν τι καὶ γεγράψασι, εἰ μὴ τὰς μεγίστας ἐκείνας συνε όδους στέργεις, γενέσθω πάλιν ἑτέρα, μόνον ἐκ τῶν ἱκανῶν τὰ τοιαῦτα συνοραν. Ο δὲ καὶ ἐκείνας φησὶ στέργειν, καὶ τὴν ἐπ' ἐκείνας γεγραμμένον τόμον ἀθετεῖν μὴ δύνασθαι· καὶ δι' ἔργων καὶ λόγων άχυ ρεῖ τὰ παρ' ἐκείνων εγγράφων κεκυρωμένα, καὶ πρὶ τῶν συνόδων ἐκείνων ἐν τῷ ἁγιωρειτικῷ τόμῳ διειλημμένα μηδὲν ἧττον καὶ πρὸ τούτου πάλιν, ἐν αὐτοῖς τοῖς θεοπαραδότοις λογίοις, καν τοῖς ἱερεῖς τῶν θεοφόρων Πατέρων συγγράμμασι. Τούτων οὖν ἁπάντων οὐκ οἶδ' ὅπως οὗτος ἀλογήσας ἀρτίω:, εἰς τὴν Ἐκκλησίαν αὖθις εἰσήγαγεν, & ταῖς προϋπηργο μέναις ἀπηγόρευται συνόδοις, ἵνα μὴ μόνον ή πολι τεία, φεύ, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ, στασιά δῃ τε καὶ ταράττηται, etc. Es his, inquam, verbis colligitur, illam quam dicimus synodum non coaclam fuisse ante annum Christi 1345, quo anno Palamas hæc ipsa scribebat. Etenim epistolam in qua bæe leguntur, anno Christi 1345, datam fuisse perspicuum est ex eo, quod Palamas ibidem dicat, sese duobus jum annis carcere inclusum teneri, qui anno Christi 1343, Maio mense in custodiam datus fuerat, ut supra ostendimus ad pag. 482. B. Itaque per annos decem babita sunt de iisdem rebus concilia saltem quatuor. Primum an. Chr. 1341, Junii die 15, adversus Barlaamum. Secundum circa an. 4345, adversus Palamam. Tertium an. 1347, adversus Joannem Cafecam patriarcham. Quartum demiTomi dun, prior contra Barlaam et Acindynum; alter, contri Prochorum Cydonium, Barlaamt discipualios Acindynianos. (Joan. Cyparissiotes meminit τελευταίας συνόδου, qua: ait coactara fuisse Ephesi metropolita, Palam. Transgress. jib. 1, sera. 4. cap. 16. in fuc.) Tomi vero promulgati sunt multo plures (a): nempe Tomns Hagioriticus, de quo Palamas, cod. Reg. 2409. fol. 267. TomUS SYAodicus in Barlaaufum et in Acindynum, editas niense Augusto anni 1341, de quo Lambecius BiMelioth. Caesar. lib. v. pag. 50. Tonias Iguatii p triarchæ Antiocheni contra Isidorum, editus 4344, Novembri mense; landatus ab Allatio is Dissert. De libris Eccles. Grire., pag. 188. Tomi contra Palamamı varii, variis temporibus Joanne pɔtriarcha editi: id quod ipse Palamas testator his verbis: Ωσπερ εἷς ἐστι Χριστὸς ἀληθινὸς ὁ ἐπὶ πέτ των Θεός, 'Αντίχριστοι δὲ πολλοὶ γεγόνασιν. οὕτω καὶ συνοδικής τόμος κατ' εὐσέβειαν ἐφ' ἡμῶν τῆς ἀληθείας συνήγορος εἷς· ἀντίτομοι δὲ καὶ κιν γεγόνασι πολλοί... Τρίτος οὖν ἔστιν οὗτος τῶν περά τοῦ τῷ Βαρλαμίτη συναι εἶν Ακινδύνω προεισμέν νου νῦν ἐξενηνεγμένων, καὶ παρ' ἡμῶν ἐξεληλεγ μένων. Col. Reg. 2409, fol. 287. liis addatur Τύ mus contra Joannem patriarcham editus mense Februario anni 1347, de quo Lambecius (kbl. Gitsar. lib. vi, pag. 28. Item Tomuset Anathematismi in Palamam edili mense Julio ejusdem anm, qUErum meminit L. Allatius Gres. Orthod. tom. 11, με 795, et De Eccl. Occident. et Orient, perp. cons. pag. 803. Denique Tumus coutra Greguram el ejusdem secte propugnatores, editus mense Augusto anni 1541. Qui quidein Tomus castat in Aucturio novissimo Bibliothece Cracorum Patrum, parte allera, pag. 135. Boivin. lum, editi sunt in libro schismatico cai titulus: TO ΜΟΣ ΑΓΑΠΗΣ. ΕΡΙ.

καὶ συνεστιασθέντες οὕτω τοῖς βασιλεῦσιν ἀνέστημεν, ἐλπίσαντες ἐς τὴν ὑστεραίαν καὶ βασιλικοῖς κυριωθήσεσθαι γράμμασι τὰ συμφωνηθέντα, ὡς μὴ ἀμφίβολα τὰ γιγνόμενα εἴη ταῖς ἁπανταχῆ θαλάττης καὶ γῆς ὑπὲρ τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας δογμάτων ἀντεχομέναις θεοῦ ἐκκλησίαις. (ΙΑ.) Ἀλλ’ οὐκ εἰς μακρὰν τὰ τῆς συμφωνίας ἐκείνης οὐδὲ πᾶσιν ἤρεσκε τοῖς ἐκ τῆς ἀντικειμένης φατρίας βέβαια παραμένειν· ἀλλ’ ἀνάγκην προσῆγον τῷ βασιλεῖ, μετάπεμπτον καὶ Παλαμᾶν ἐς τὴν τῶν δεδογμένων ποιεῖσθαι βουλὴν, μὴ θόρυβον, ὡς περιφρονούμενος, ἐπιὼν ἀναφλέξῃ, τὴν τοῦ μύθου τοῦ Ἀττικοῦ μιμούμενος Ἔριν ἐκείνην, ἣν τῷ τερατώδει τοῦ μήλου μεγίστην πάλαι φασὶν ὑφάψαι στάσεως φλόγα καὶ μάχην τῷ τῶν θεῶν συνεδρίῳ, ὅτι μὴ ἐς τὴν κοινὴν ἐκείνην τῶν τῆς Θέτιδος γάμων τράπεζαν ἐσεκλήθη καὶ αὕτη. διὰ δὴ ταῦτα μετάπεμπτος ἐκ Διδυμοτείχου καὶ Παλαμᾶς ἐς Βυζάντιον τάχιστα γίνεται. καὶ ἵνα τἀν μέσῳ τοῦ φορτικοῦ χάριν παρέλθω, πρὸς τοὺς κατ’ ἐμοῦ καὶ αὐτὸς ὁμοίως, μᾶλλον δ’ εἰπεῖν οἰκειότερον κατὰ τῶν τῆς ἐκκλησίας δογμάτων, πολέμους ὁπλίζεται.

1083 [A. M. 6856, IND. 1] ut et scriptum scripto, et decretum cumspectisque et legitimis constitutionibus inconsideratas et minime legitimas prorsus rescinderet; si ignorantiæ suæ veniam cum a nobis, tum ab iis omnibus, qui a vera opinione haud recessissent, petere non dubitavit; quid jam causæ est, cur, veritatis lumine omisso, in tenebris erroris palari libeat?> decreto, cir- καὶ τὸ ἐν τοῖς ψηφίσμασιν ἐκείνοις πολύχουν της ἀτοπίας σαφῶς ξυνεωρακότι, πάσαι; ροπαῖς τῆς ψ χῆς γράμματι γράμμα, και ψηφίσματι ψήφισμα, περιεσκεμμένοις τε καὶ νομίμοις τὰ λίαν ἀπερί σκεπτά τε καὶ μηδαμή ποτε νόμιμα, τελέως ἀνέ τρεπέ τε καὶ ἅμα συγγνώμην τῆς ἀγνοίας ἐξ ἡμῶν τε καὶ ὅσοι τῆς ὀρθῆς οὐκ ἐξέστησαν δόξης ομοίως οὐχ ἡμέλει ζητῶν, τοῦ δίκαιον τὸ τῆς ἀληθείας πα ραδραμόντας φῶς τῷ τῆς κακίας εκόντας πλανᾶσθαι σκύτῳ; ο ΙΔ'. ο 'Αλλ' έμοιγε τὰ πρὶν βεβαιότερα τῶν ἐστί. μων δοχεί γραμμάτων είναι, ο φησὶν ὁ βασιλεὺ;, τὸν λόγον διαδεξάμενος καὶ σύμμαχος τῷ Παλαμᾷ θερα μὲς ἀποροῦντι γινόμενος. «Εἰ γὰρ & κατέλυσα, XIV. At mibi priora decreta videntur esse posterioribus 831 firmiora,, excipit imperator, Palamæ hæsitantis defensor acer et fervidus: ‹ Si enim quæ destruxi (inquit Apostolus ') iterum hæc difico, prævaricatorem me constituo. Quem φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, πάλιν οἰκοδομῶ, παραβάτην ego, antequam ad alias responsiones transiret, sic ἐμαυτὸν συνίστημι, ο Πρὸς ἐν ἐμοὶ τοιάδε, πρὶν εἰς contra argumentatus sum. Si quis eo se prævari- ἑτέρας εμβεβληκέναι τῶν ἀντιῤῥήσεων, ἀνθιστών catorem velit judicare, o imperator, quod ipse a τετύχηκε τοῖς λεχθεῖσιν ἐπιχειρήματα· ο Ε' και seniet ipso violatus fuerit, multum mihi vel sic quo- ραβάτην αὐτὸν ἐθέλοι τις κρίνειν, ὦ βασιλεῦ, ἔτε que (ausim dicere probabilis ratio patrocinatur. θραυόμενον αὐτὸν ὑφ᾽ αὐτοῦ, πολλὴν ἐμοὶ καὶ οὕτω Solvuntur quippe ab eo una utique ratione, simul φημὶ τὸ εἰκὸς παρέχει την συμμαχίαν. Συγκαταcum posterioribus, etiam priora illa decreta, si λύονται γὰρ αὐτῷ μετὰ τῶν ὕστερον ἑνί γέ του veritatem contrario fatu haud opprimat menda- τρόπῳ καὶ τὰ πρὶν ἐκεῖνα ψηφίσματα, εἰ μὴ το cium: si fons justitia adsit, unde ii, qui hæc æti- ραννοίη τὴν ἀλήθειαν ἀντιπνέον ἀμηγέπη τὸ ψενο mare et apte definire cupiunt, æquam senteutiam δος, ἀλλὰ πηγή δικαιοσύνης ἐπιχωριάζουσα λαμ facile hauriant. Ita, brevi tempore magnis negotiis πρῶς τὸ δέον χορηγοίη ταῖς τὰ τοιαῦτα κρίνειν καὶ šiberati, nova hodie judicia de multis et variis Pa- ρυθμίζειν προθυμουμέναις γλώτταις· καὶ μακρών 4 Galat. II, 18. Variorum notæ. dus habita sit, non plane constat. Ego habitam que au. 1351, Maio mense, adversus Gregoram pulo circiter an. Christi 1345. Certe eam ante illud tempus coactam haud fuisse colligitur ex ipsius Palainæ verbis quæ exstant cod. Reg. 2409, fol. 299, ubi ait se περικεκλεισμένον ἐπὶ δυσὶν ὅλοις ἐνιαυτοῖς ἤδη, tum hæc addit, Πόσοι δὲ ποσάκις πρὸς αὐτὸν (Joannem scilicet patriarcham) εἰπόν τι καὶ γεγράψασι, εἰ μὴ τὰς μεγίστας ἐκείνας συνε όδους στέργεις, γενέσθω πάλιν ἑτέρα, μόνον ἐκ τῶν ἱκανῶν τὰ τοιαῦτα συνοραν. Ο δὲ καὶ ἐκείνας φησὶ στέργειν, καὶ τὴν ἐπ' ἐκείνας γεγραμμένον τόμον ἀθετεῖν μὴ δύνασθαι· καὶ δι' ἔργων καὶ λόγων άχυ ρεῖ τὰ παρ' ἐκείνων εγγράφων κεκυρωμένα, καὶ πρὶ τῶν συνόδων ἐκείνων ἐν τῷ ἁγιωρειτικῷ τόμῳ διειλημμένα μηδὲν ἧττον καὶ πρὸ τούτου πάλιν, ἐν αὐτοῖς τοῖς θεοπαραδότοις λογίοις, καν τοῖς ἱερεῖς τῶν θεοφόρων Πατέρων συγγράμμασι. Τούτων οὖν ἁπάντων οὐκ οἶδ' ὅπως οὗτος ἀλογήσας ἀρτίω:, εἰς τὴν Ἐκκλησίαν αὖθις εἰσήγαγεν, & ταῖς προϋπηργο μέναις ἀπηγόρευται συνόδοις, ἵνα μὴ μόνον ή πολι τεία, φεύ, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ, στασιά δῃ τε καὶ ταράττηται, etc. Es his, inquam, verbis colligitur, illam quam dicimus synodum non coaclam fuisse ante annum Christi 1345, quo anno Palamas hæc ipsa scribebat. Etenim epistolam in qua bæe leguntur, anno Christi 1345, datam fuisse perspicuum est ex eo, quod Palamas ibidem dicat, sese duobus jum annis carcere inclusum teneri, qui anno Christi 1343, Maio mense in custodiam datus fuerat, ut supra ostendimus ad pag. 482. B. Itaque per annos decem babita sunt de iisdem rebus concilia saltem quatuor. Primum an. Chr. 1341, Junii die 15, adversus Barlaamum. Secundum circa an. 4345, adversus Palamam. Tertium an. 1347, adversus Joannem Cafecam patriarcham. Quartum demiTomi dun, prior contra Barlaam et Acindynum; alter, contri Prochorum Cydonium, Barlaamt discipualios Acindynianos. (Joan. Cyparissiotes meminit τελευταίας συνόδου, qua: ait coactara fuisse Ephesi metropolita, Palam. Transgress. jib. 1, sera. 4. cap. 16. in fuc.) Tomi vero promulgati sunt multo plures (a): nempe Tomns Hagioriticus, de quo Palamas, cod. Reg. 2409. fol. 267. TomUS SYAodicus in Barlaaufum et in Acindynum, editas niense Augusto anni 1341, de quo Lambecius BiMelioth. Caesar. lib. v. pag. 50. Tonias Iguatii p triarchæ Antiocheni contra Isidorum, editus 4344, Novembri mense; landatus ab Allatio is Dissert. De libris Eccles. Grire., pag. 188. Tomi contra Palamamı varii, variis temporibus Joanne pɔtriarcha editi: id quod ipse Palamas testator his verbis: Ωσπερ εἷς ἐστι Χριστὸς ἀληθινὸς ὁ ἐπὶ πέτ των Θεός, 'Αντίχριστοι δὲ πολλοὶ γεγόνασιν. οὕτω καὶ συνοδικής τόμος κατ' εὐσέβειαν ἐφ' ἡμῶν τῆς ἀληθείας συνήγορος εἷς· ἀντίτομοι δὲ καὶ κιν γεγόνασι πολλοί... Τρίτος οὖν ἔστιν οὗτος τῶν περά τοῦ τῷ Βαρλαμίτη συναι εἶν Ακινδύνω προεισμέν νου νῦν ἐξενηνεγμένων, καὶ παρ' ἡμῶν ἐξεληλεγ μένων. Col. Reg. 2409, fol. 287. liis addatur Τύ mus contra Joannem patriarcham editus mense Februario anni 1347, de quo Lambecius (kbl. Gitsar. lib. vi, pag. 28. Item Tomuset Anathematismi in Palamam edili mense Julio ejusdem anm, qUErum meminit L. Allatius Gres. Orthod. tom. 11, με 795, et De Eccl. Occident. et Orient, perp. cons. pag. 803. Denique Tumus coutra Greguram el ejusdem secte propugnatores, editus mense Augusto anni 1541. Qui quidein Tomus castat in Aucturio novissimo Bibliothece Cracorum Patrum, parte allera, pag. 135. Boivin. lum, editi sunt in libro schismatico cai titulus: TO ΜΟΣ ΑΓΑΠΗΣ. ΕΡΙ.

καὶ ἐπειδὴ τὸν ἀγῶνα θυμοῦ καὶ κενοδοξίας πνέων εἰσῄει μακρᾶς, ἐμοῦ μηδένα πάρεδρον ἔχοντος σύμμαχον, πλὴν μόνου θεοῦ, καθάπερ καὶ ἐς τοὺς πρότριτα διαλόγους, αὐτὸς πρός γε τοῖς ἄλλοις καὶ αὐτὸν βασιλέα, τὸ τῆς ἰσχύος κεφάλαιον, κράτιστον εἶχε σύμμαχον. ἃ μὲν οὖν ἐμοί τε κἀκείνοις ἐν προοιμίοις λελάληται, μηδεμιᾶς ἐς τὴν παροῦσαν ἀφήγησιν ἔχοντα χρείας ἀνάγκην, σιωπῇ παρατρέχειν κεκρίκαμεν δεῖν. τὰ δ’ ἐφεξῆς εἶχεν οὕτω. (ΙΒ.) Μὴ χρείαν ἔφασκον ἔγωγε εἶναι δευτέρων ἔτι διαλόγων καὶ κρότων ἀπὸ γλώττης μαχίμων ἐμοὶ, εἰ βέβαιοι μένουσιν αἱ τῆς προτέρας ἐκείνης διαλέξεως καταστάσεις. εἰ δ’ ἐκεῖνα παντάπασι λέλυται καὶ ἐς τοὺς λήθης ἔῤῥιπται ῥύακας, οὐδ’ οὕτω μοι πάλιν δευτέρων δεῖ συζητήσεών τε καὶ ἀποδείξεων.

1083 [A. M. 6856, IND. 1] ut et scriptum scripto, et decretum cumspectisque et legitimis constitutionibus inconsideratas et minime legitimas prorsus rescinderet; si ignorantiæ suæ veniam cum a nobis, tum ab iis omnibus, qui a vera opinione haud recessissent, petere non dubitavit; quid jam causæ est, cur, veritatis lumine omisso, in tenebris erroris palari libeat?> decreto, cir- καὶ τὸ ἐν τοῖς ψηφίσμασιν ἐκείνοις πολύχουν της ἀτοπίας σαφῶς ξυνεωρακότι, πάσαι; ροπαῖς τῆς ψ χῆς γράμματι γράμμα, και ψηφίσματι ψήφισμα, περιεσκεμμένοις τε καὶ νομίμοις τὰ λίαν ἀπερί σκεπτά τε καὶ μηδαμή ποτε νόμιμα, τελέως ἀνέ τρεπέ τε καὶ ἅμα συγγνώμην τῆς ἀγνοίας ἐξ ἡμῶν τε καὶ ὅσοι τῆς ὀρθῆς οὐκ ἐξέστησαν δόξης ομοίως οὐχ ἡμέλει ζητῶν, τοῦ δίκαιον τὸ τῆς ἀληθείας πα ραδραμόντας φῶς τῷ τῆς κακίας εκόντας πλανᾶσθαι σκύτῳ; ο ΙΔ'. ο 'Αλλ' έμοιγε τὰ πρὶν βεβαιότερα τῶν ἐστί. μων δοχεί γραμμάτων είναι, ο φησὶν ὁ βασιλεὺ;, τὸν λόγον διαδεξάμενος καὶ σύμμαχος τῷ Παλαμᾷ θερα μὲς ἀποροῦντι γινόμενος. «Εἰ γὰρ & κατέλυσα, XIV. At mibi priora decreta videntur esse posterioribus 831 firmiora,, excipit imperator, Palamæ hæsitantis defensor acer et fervidus: ‹ Si enim quæ destruxi (inquit Apostolus ') iterum hæc difico, prævaricatorem me constituo. Quem φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, πάλιν οἰκοδομῶ, παραβάτην ego, antequam ad alias responsiones transiret, sic ἐμαυτὸν συνίστημι, ο Πρὸς ἐν ἐμοὶ τοιάδε, πρὶν εἰς contra argumentatus sum. Si quis eo se prævari- ἑτέρας εμβεβληκέναι τῶν ἀντιῤῥήσεων, ἀνθιστών catorem velit judicare, o imperator, quod ipse a τετύχηκε τοῖς λεχθεῖσιν ἐπιχειρήματα· ο Ε' και seniet ipso violatus fuerit, multum mihi vel sic quo- ραβάτην αὐτὸν ἐθέλοι τις κρίνειν, ὦ βασιλεῦ, ἔτε que (ausim dicere probabilis ratio patrocinatur. θραυόμενον αὐτὸν ὑφ᾽ αὐτοῦ, πολλὴν ἐμοὶ καὶ οὕτω Solvuntur quippe ab eo una utique ratione, simul φημὶ τὸ εἰκὸς παρέχει την συμμαχίαν. Συγκαταcum posterioribus, etiam priora illa decreta, si λύονται γὰρ αὐτῷ μετὰ τῶν ὕστερον ἑνί γέ του veritatem contrario fatu haud opprimat menda- τρόπῳ καὶ τὰ πρὶν ἐκεῖνα ψηφίσματα, εἰ μὴ το cium: si fons justitia adsit, unde ii, qui hæc æti- ραννοίη τὴν ἀλήθειαν ἀντιπνέον ἀμηγέπη τὸ ψενο mare et apte definire cupiunt, æquam senteutiam δος, ἀλλὰ πηγή δικαιοσύνης ἐπιχωριάζουσα λαμ facile hauriant. Ita, brevi tempore magnis negotiis πρῶς τὸ δέον χορηγοίη ταῖς τὰ τοιαῦτα κρίνειν καὶ šiberati, nova hodie judicia de multis et variis Pa- ρυθμίζειν προθυμουμέναις γλώτταις· καὶ μακρών 4 Galat. II, 18. Variorum notæ. dus habita sit, non plane constat. Ego habitam que au. 1351, Maio mense, adversus Gregoram pulo circiter an. Christi 1345. Certe eam ante illud tempus coactam haud fuisse colligitur ex ipsius Palainæ verbis quæ exstant cod. Reg. 2409, fol. 299, ubi ait se περικεκλεισμένον ἐπὶ δυσὶν ὅλοις ἐνιαυτοῖς ἤδη, tum hæc addit, Πόσοι δὲ ποσάκις πρὸς αὐτὸν (Joannem scilicet patriarcham) εἰπόν τι καὶ γεγράψασι, εἰ μὴ τὰς μεγίστας ἐκείνας συνε όδους στέργεις, γενέσθω πάλιν ἑτέρα, μόνον ἐκ τῶν ἱκανῶν τὰ τοιαῦτα συνοραν. Ο δὲ καὶ ἐκείνας φησὶ στέργειν, καὶ τὴν ἐπ' ἐκείνας γεγραμμένον τόμον ἀθετεῖν μὴ δύνασθαι· καὶ δι' ἔργων καὶ λόγων άχυ ρεῖ τὰ παρ' ἐκείνων εγγράφων κεκυρωμένα, καὶ πρὶ τῶν συνόδων ἐκείνων ἐν τῷ ἁγιωρειτικῷ τόμῳ διειλημμένα μηδὲν ἧττον καὶ πρὸ τούτου πάλιν, ἐν αὐτοῖς τοῖς θεοπαραδότοις λογίοις, καν τοῖς ἱερεῖς τῶν θεοφόρων Πατέρων συγγράμμασι. Τούτων οὖν ἁπάντων οὐκ οἶδ' ὅπως οὗτος ἀλογήσας ἀρτίω:, εἰς τὴν Ἐκκλησίαν αὖθις εἰσήγαγεν, & ταῖς προϋπηργο μέναις ἀπηγόρευται συνόδοις, ἵνα μὴ μόνον ή πολι τεία, φεύ, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ, στασιά δῃ τε καὶ ταράττηται, etc. Es his, inquam, verbis colligitur, illam quam dicimus synodum non coaclam fuisse ante annum Christi 1345, quo anno Palamas hæc ipsa scribebat. Etenim epistolam in qua bæe leguntur, anno Christi 1345, datam fuisse perspicuum est ex eo, quod Palamas ibidem dicat, sese duobus jum annis carcere inclusum teneri, qui anno Christi 1343, Maio mense in custodiam datus fuerat, ut supra ostendimus ad pag. 482. B. Itaque per annos decem babita sunt de iisdem rebus concilia saltem quatuor. Primum an. Chr. 1341, Junii die 15, adversus Barlaamum. Secundum circa an. 4345, adversus Palamam. Tertium an. 1347, adversus Joannem Cafecam patriarcham. Quartum demiTomi dun, prior contra Barlaam et Acindynum; alter, contri Prochorum Cydonium, Barlaamt discipualios Acindynianos. (Joan. Cyparissiotes meminit τελευταίας συνόδου, qua: ait coactara fuisse Ephesi metropolita, Palam. Transgress. jib. 1, sera. 4. cap. 16. in fuc.) Tomi vero promulgati sunt multo plures (a): nempe Tomns Hagioriticus, de quo Palamas, cod. Reg. 2409. fol. 267. TomUS SYAodicus in Barlaaufum et in Acindynum, editas niense Augusto anni 1341, de quo Lambecius BiMelioth. Caesar. lib. v. pag. 50. Tonias Iguatii p triarchæ Antiocheni contra Isidorum, editus 4344, Novembri mense; landatus ab Allatio is Dissert. De libris Eccles. Grire., pag. 188. Tomi contra Palamamı varii, variis temporibus Joanne pɔtriarcha editi: id quod ipse Palamas testator his verbis: Ωσπερ εἷς ἐστι Χριστὸς ἀληθινὸς ὁ ἐπὶ πέτ των Θεός, 'Αντίχριστοι δὲ πολλοὶ γεγόνασιν. οὕτω καὶ συνοδικής τόμος κατ' εὐσέβειαν ἐφ' ἡμῶν τῆς ἀληθείας συνήγορος εἷς· ἀντίτομοι δὲ καὶ κιν γεγόνασι πολλοί... Τρίτος οὖν ἔστιν οὗτος τῶν περά τοῦ τῷ Βαρλαμίτη συναι εἶν Ακινδύνω προεισμέν νου νῦν ἐξενηνεγμένων, καὶ παρ' ἡμῶν ἐξεληλεγ μένων. Col. Reg. 2409, fol. 287. liis addatur Τύ mus contra Joannem patriarcham editus mense Februario anni 1347, de quo Lambecius (kbl. Gitsar. lib. vi, pag. 28. Item Tomuset Anathematismi in Palamam edili mense Julio ejusdem anm, qUErum meminit L. Allatius Gres. Orthod. tom. 11, με 795, et De Eccl. Occident. et Orient, perp. cons. pag. 803. Denique Tumus coutra Greguram el ejusdem secte propugnatores, editus mense Augusto anni 1541. Qui quidein Tomus castat in Aucturio novissimo Bibliothece Cracorum Patrum, parte allera, pag. 135. Boivin. lum, editi sunt in libro schismatico cai titulus: TO ΜΟΣ ΑΓΑΠΗΣ. ΕΡΙ.

εἰ γὰρ ἃ πρὸ βραχέος βασιλεῖ τε καὶ πατριάρχῃ δέδοκται, νῦν ἀραχνίων λέλυται τρόπον, πῶς ἂν οἷα καὶ Παλαμᾷ περὶ τῶν αὐτῶν πεπράξεται, πιστά τε καὶ ἀναμφισβητήτως ἡμῖν ἔχοντα φανείη, εἰ ἄρα καὶ αὐτός μοι ξυμφωνεῖν ἐπαγγέλλοιτο, πρὸς ἃ δὴ καὶ πειθομένοις ὑμῖν ἐχρώμην, τῷ μεγέθει τῆς ἀξίας πλεῖστον ὑμῶν λειπόμενος, καὶ ἅμα τῇ τῶν τρόπων αἰδοῖ καὶ σεμνότητι πολὺ τὸ ἐνδεές τε καὶ ὑφειμένον ἐκ πολλῶν πολλάκις ἐνδεδειχώς; (ΙΓ.) Πρὸς ἅπερ ὁ Παλαμᾶς, οὐδ’ ἐμοὶ, φησὶ, διαλέξεων δεῖ καὶ κριτηρίων ἄλλων, ἅπαξ εἰληφότι τὰ πρὸς δικαίωσιν καὶ ἀσφάλειαν ἔγγραφα τῶν ἐμοὶ λαληθέντων ὁπώσποτε πρὸς Ἰωάννου τοῦ πατριάρχου καὶ τῶν τότε συνεδρευόντων ἐπισκόπων ἐκείνῳ ψηφίσματα. πρὸς ἅπερ ἐμοὶ τοιάνδε ποιεῖσθαι τὴν ὑποφορὰν ξυνέπιπτεν. εἰ μὲν δὴ καὶ μέχρι καὶ ἐς τέλος ὑπὸ τοῦ δεδρακότος ἐκείνου τὸ κῦρος εἶχεν ἐκεῖνα, καὶ μὴ οὐκ εἰς μακρὰν ἑτέροις διασέσεισταί τε κἀκ βάθρων ἀναμεμόχλευται στεῤῥοτέροις γράμμασι καὶ ψηφίσμασι, σοὶ μὲν ἴσως, εἰ καὶ μὴ τῇ ἀληθείᾳ, τὸ παράπαν εἶχε τὸ εὔλογον.

1083 [A. M. 6856, IND. 1] ut et scriptum scripto, et decretum cumspectisque et legitimis constitutionibus inconsideratas et minime legitimas prorsus rescinderet; si ignorantiæ suæ veniam cum a nobis, tum ab iis omnibus, qui a vera opinione haud recessissent, petere non dubitavit; quid jam causæ est, cur, veritatis lumine omisso, in tenebris erroris palari libeat?> decreto, cir- καὶ τὸ ἐν τοῖς ψηφίσμασιν ἐκείνοις πολύχουν της ἀτοπίας σαφῶς ξυνεωρακότι, πάσαι; ροπαῖς τῆς ψ χῆς γράμματι γράμμα, και ψηφίσματι ψήφισμα, περιεσκεμμένοις τε καὶ νομίμοις τὰ λίαν ἀπερί σκεπτά τε καὶ μηδαμή ποτε νόμιμα, τελέως ἀνέ τρεπέ τε καὶ ἅμα συγγνώμην τῆς ἀγνοίας ἐξ ἡμῶν τε καὶ ὅσοι τῆς ὀρθῆς οὐκ ἐξέστησαν δόξης ομοίως οὐχ ἡμέλει ζητῶν, τοῦ δίκαιον τὸ τῆς ἀληθείας πα ραδραμόντας φῶς τῷ τῆς κακίας εκόντας πλανᾶσθαι σκύτῳ; ο ΙΔ'. ο 'Αλλ' έμοιγε τὰ πρὶν βεβαιότερα τῶν ἐστί. μων δοχεί γραμμάτων είναι, ο φησὶν ὁ βασιλεὺ;, τὸν λόγον διαδεξάμενος καὶ σύμμαχος τῷ Παλαμᾷ θερα μὲς ἀποροῦντι γινόμενος. «Εἰ γὰρ & κατέλυσα, XIV. At mibi priora decreta videntur esse posterioribus 831 firmiora,, excipit imperator, Palamæ hæsitantis defensor acer et fervidus: ‹ Si enim quæ destruxi (inquit Apostolus ') iterum hæc difico, prævaricatorem me constituo. Quem φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, πάλιν οἰκοδομῶ, παραβάτην ego, antequam ad alias responsiones transiret, sic ἐμαυτὸν συνίστημι, ο Πρὸς ἐν ἐμοὶ τοιάδε, πρὶν εἰς contra argumentatus sum. Si quis eo se prævari- ἑτέρας εμβεβληκέναι τῶν ἀντιῤῥήσεων, ἀνθιστών catorem velit judicare, o imperator, quod ipse a τετύχηκε τοῖς λεχθεῖσιν ἐπιχειρήματα· ο Ε' και seniet ipso violatus fuerit, multum mihi vel sic quo- ραβάτην αὐτὸν ἐθέλοι τις κρίνειν, ὦ βασιλεῦ, ἔτε que (ausim dicere probabilis ratio patrocinatur. θραυόμενον αὐτὸν ὑφ᾽ αὐτοῦ, πολλὴν ἐμοὶ καὶ οὕτω Solvuntur quippe ab eo una utique ratione, simul φημὶ τὸ εἰκὸς παρέχει την συμμαχίαν. Συγκαταcum posterioribus, etiam priora illa decreta, si λύονται γὰρ αὐτῷ μετὰ τῶν ὕστερον ἑνί γέ του veritatem contrario fatu haud opprimat menda- τρόπῳ καὶ τὰ πρὶν ἐκεῖνα ψηφίσματα, εἰ μὴ το cium: si fons justitia adsit, unde ii, qui hæc æti- ραννοίη τὴν ἀλήθειαν ἀντιπνέον ἀμηγέπη τὸ ψενο mare et apte definire cupiunt, æquam senteutiam δος, ἀλλὰ πηγή δικαιοσύνης ἐπιχωριάζουσα λαμ facile hauriant. Ita, brevi tempore magnis negotiis πρῶς τὸ δέον χορηγοίη ταῖς τὰ τοιαῦτα κρίνειν καὶ šiberati, nova hodie judicia de multis et variis Pa- ρυθμίζειν προθυμουμέναις γλώτταις· καὶ μακρών 4 Galat. II, 18. Variorum notæ. dus habita sit, non plane constat. Ego habitam que au. 1351, Maio mense, adversus Gregoram pulo circiter an. Christi 1345. Certe eam ante illud tempus coactam haud fuisse colligitur ex ipsius Palainæ verbis quæ exstant cod. Reg. 2409, fol. 299, ubi ait se περικεκλεισμένον ἐπὶ δυσὶν ὅλοις ἐνιαυτοῖς ἤδη, tum hæc addit, Πόσοι δὲ ποσάκις πρὸς αὐτὸν (Joannem scilicet patriarcham) εἰπόν τι καὶ γεγράψασι, εἰ μὴ τὰς μεγίστας ἐκείνας συνε όδους στέργεις, γενέσθω πάλιν ἑτέρα, μόνον ἐκ τῶν ἱκανῶν τὰ τοιαῦτα συνοραν. Ο δὲ καὶ ἐκείνας φησὶ στέργειν, καὶ τὴν ἐπ' ἐκείνας γεγραμμένον τόμον ἀθετεῖν μὴ δύνασθαι· καὶ δι' ἔργων καὶ λόγων άχυ ρεῖ τὰ παρ' ἐκείνων εγγράφων κεκυρωμένα, καὶ πρὶ τῶν συνόδων ἐκείνων ἐν τῷ ἁγιωρειτικῷ τόμῳ διειλημμένα μηδὲν ἧττον καὶ πρὸ τούτου πάλιν, ἐν αὐτοῖς τοῖς θεοπαραδότοις λογίοις, καν τοῖς ἱερεῖς τῶν θεοφόρων Πατέρων συγγράμμασι. Τούτων οὖν ἁπάντων οὐκ οἶδ' ὅπως οὗτος ἀλογήσας ἀρτίω:, εἰς τὴν Ἐκκλησίαν αὖθις εἰσήγαγεν, & ταῖς προϋπηργο μέναις ἀπηγόρευται συνόδοις, ἵνα μὴ μόνον ή πολι τεία, φεύ, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ, στασιά δῃ τε καὶ ταράττηται, etc. Es his, inquam, verbis colligitur, illam quam dicimus synodum non coaclam fuisse ante annum Christi 1345, quo anno Palamas hæc ipsa scribebat. Etenim epistolam in qua bæe leguntur, anno Christi 1345, datam fuisse perspicuum est ex eo, quod Palamas ibidem dicat, sese duobus jum annis carcere inclusum teneri, qui anno Christi 1343, Maio mense in custodiam datus fuerat, ut supra ostendimus ad pag. 482. B. Itaque per annos decem babita sunt de iisdem rebus concilia saltem quatuor. Primum an. Chr. 1341, Junii die 15, adversus Barlaamum. Secundum circa an. 4345, adversus Palamam. Tertium an. 1347, adversus Joannem Cafecam patriarcham. Quartum demiTomi dun, prior contra Barlaam et Acindynum; alter, contri Prochorum Cydonium, Barlaamt discipualios Acindynianos. (Joan. Cyparissiotes meminit τελευταίας συνόδου, qua: ait coactara fuisse Ephesi metropolita, Palam. Transgress. jib. 1, sera. 4. cap. 16. in fuc.) Tomi vero promulgati sunt multo plures (a): nempe Tomns Hagioriticus, de quo Palamas, cod. Reg. 2409. fol. 267. TomUS SYAodicus in Barlaaufum et in Acindynum, editas niense Augusto anni 1341, de quo Lambecius BiMelioth. Caesar. lib. v. pag. 50. Tonias Iguatii p triarchæ Antiocheni contra Isidorum, editus 4344, Novembri mense; landatus ab Allatio is Dissert. De libris Eccles. Grire., pag. 188. Tomi contra Palamamı varii, variis temporibus Joanne pɔtriarcha editi: id quod ipse Palamas testator his verbis: Ωσπερ εἷς ἐστι Χριστὸς ἀληθινὸς ὁ ἐπὶ πέτ των Θεός, 'Αντίχριστοι δὲ πολλοὶ γεγόνασιν. οὕτω καὶ συνοδικής τόμος κατ' εὐσέβειαν ἐφ' ἡμῶν τῆς ἀληθείας συνήγορος εἷς· ἀντίτομοι δὲ καὶ κιν γεγόνασι πολλοί... Τρίτος οὖν ἔστιν οὗτος τῶν περά τοῦ τῷ Βαρλαμίτη συναι εἶν Ακινδύνω προεισμέν νου νῦν ἐξενηνεγμένων, καὶ παρ' ἡμῶν ἐξεληλεγ μένων. Col. Reg. 2409, fol. 287. liis addatur Τύ mus contra Joannem patriarcham editus mense Februario anni 1347, de quo Lambecius (kbl. Gitsar. lib. vi, pag. 28. Item Tomuset Anathematismi in Palamam edili mense Julio ejusdem anm, qUErum meminit L. Allatius Gres. Orthod. tom. 11, με 795, et De Eccl. Occident. et Orient, perp. cons. pag. 803. Denique Tumus coutra Greguram el ejusdem secte propugnatores, editus mense Augusto anni 1541. Qui quidein Tomus castat in Aucturio novissimo Bibliothece Cracorum Patrum, parte allera, pag. 135. Boivin. lum, editi sunt in libro schismatico cai titulus: TO ΜΟΣ ΑΓΑΠΗΣ. ΕΡΙ.

εἰ δ’ αὐτῷ γε δήπου τῷ δεδρακότι, μετὰ πλειόνων ἢ πρότερον αὖθις τῶν ἐπισκόπων συσκεψαμένῳ, καὶ τὸ ἐν τοῖς ψηφίσμασιν ἐκείνοις πολύχουν τῆς ἀτοπίας σαφῶς ξυνεωρακότι, πάσαις ῥοπαῖς τῆς ψυχῆς γράμματι γράμμα, καὶ ψηφίσματι ψήφισμα, περιεσκεμμένοις τε καὶ νομίμοις τὰ λίαν ἀπερίσκεπτά τε καὶ μηδαμῆ ποτε νόμιμα, τελέως ἀνέτρεπέ τε καὶ ἅμα συγγνώμην τῆς ἀγνοίας ἐξ ἡμῶν τε καὶ ὅσοι τῆς ὀρθῆς οὐκ ἐξέστησαν δόξης ὁμοίως οὐκ ἠμέλει ζητῶν, ποῦ δίκαιον τὸ τῆς ἀληθείας παραδραμόντας φῶς τῷ τῆς κακίας ἑκόντας πλανᾶσθαι σκότῳ; (ΙΔ.) Ἀλλ’ ἔμοιγε τὰ πρὶν βεβαιότερα τῶν ὑστέρων δοκεῖ γραμμάτων εἶναι, φησὶν ὁ βασιλεὺς, τὸν λόγον διαδεξάμενος καὶ σύμμαχος τῷ Παλαμᾷ θερμὸς ἀποροῦντι γινόμενος. εἰ γὰρ ἃ κατέλυσα, φησὶν ὁ ἀπόστολος, πάλιν οἰκοδομῶ, παραβάτην ἐμαυτὸν συνίστημι. πρὸς ὃν ἐμοὶ τοιάδε, πρὶν εἰς ἑτέρας ἐμβεβληκέναι τῶν ἀντιῤῥήσεων, ἀνθιστᾷν τετύχηκε τοῖς λεχθεῖσιν ἐπιχειρήματα· εἰ παραβάτην αὑτὸν ἐθέλοι τις κρίνειν, ὦ βασιλεῦ, ἅτε θραυόμενον αὐτὸν ὑφ’ αὑτοῦ, πολλὴν ἐμοὶ καὶ οὕτω φημὶ τὸ εἰκὸς παρέχει τὴν συμμαχίαν.

1083 [A. M. 6856, IND. 1] ut et scriptum scripto, et decretum cumspectisque et legitimis constitutionibus inconsideratas et minime legitimas prorsus rescinderet; si ignorantiæ suæ veniam cum a nobis, tum ab iis omnibus, qui a vera opinione haud recessissent, petere non dubitavit; quid jam causæ est, cur, veritatis lumine omisso, in tenebris erroris palari libeat?> decreto, cir- καὶ τὸ ἐν τοῖς ψηφίσμασιν ἐκείνοις πολύχουν της ἀτοπίας σαφῶς ξυνεωρακότι, πάσαι; ροπαῖς τῆς ψ χῆς γράμματι γράμμα, και ψηφίσματι ψήφισμα, περιεσκεμμένοις τε καὶ νομίμοις τὰ λίαν ἀπερί σκεπτά τε καὶ μηδαμή ποτε νόμιμα, τελέως ἀνέ τρεπέ τε καὶ ἅμα συγγνώμην τῆς ἀγνοίας ἐξ ἡμῶν τε καὶ ὅσοι τῆς ὀρθῆς οὐκ ἐξέστησαν δόξης ομοίως οὐχ ἡμέλει ζητῶν, τοῦ δίκαιον τὸ τῆς ἀληθείας πα ραδραμόντας φῶς τῷ τῆς κακίας εκόντας πλανᾶσθαι σκύτῳ; ο ΙΔ'. ο 'Αλλ' έμοιγε τὰ πρὶν βεβαιότερα τῶν ἐστί. μων δοχεί γραμμάτων είναι, ο φησὶν ὁ βασιλεὺ;, τὸν λόγον διαδεξάμενος καὶ σύμμαχος τῷ Παλαμᾷ θερα μὲς ἀποροῦντι γινόμενος. «Εἰ γὰρ & κατέλυσα, XIV. At mibi priora decreta videntur esse posterioribus 831 firmiora,, excipit imperator, Palamæ hæsitantis defensor acer et fervidus: ‹ Si enim quæ destruxi (inquit Apostolus ') iterum hæc difico, prævaricatorem me constituo. Quem φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, πάλιν οἰκοδομῶ, παραβάτην ego, antequam ad alias responsiones transiret, sic ἐμαυτὸν συνίστημι, ο Πρὸς ἐν ἐμοὶ τοιάδε, πρὶν εἰς contra argumentatus sum. Si quis eo se prævari- ἑτέρας εμβεβληκέναι τῶν ἀντιῤῥήσεων, ἀνθιστών catorem velit judicare, o imperator, quod ipse a τετύχηκε τοῖς λεχθεῖσιν ἐπιχειρήματα· ο Ε' και seniet ipso violatus fuerit, multum mihi vel sic quo- ραβάτην αὐτὸν ἐθέλοι τις κρίνειν, ὦ βασιλεῦ, ἔτε que (ausim dicere probabilis ratio patrocinatur. θραυόμενον αὐτὸν ὑφ᾽ αὐτοῦ, πολλὴν ἐμοὶ καὶ οὕτω Solvuntur quippe ab eo una utique ratione, simul φημὶ τὸ εἰκὸς παρέχει την συμμαχίαν. Συγκαταcum posterioribus, etiam priora illa decreta, si λύονται γὰρ αὐτῷ μετὰ τῶν ὕστερον ἑνί γέ του veritatem contrario fatu haud opprimat menda- τρόπῳ καὶ τὰ πρὶν ἐκεῖνα ψηφίσματα, εἰ μὴ το cium: si fons justitia adsit, unde ii, qui hæc æti- ραννοίη τὴν ἀλήθειαν ἀντιπνέον ἀμηγέπη τὸ ψενο mare et apte definire cupiunt, æquam senteutiam δος, ἀλλὰ πηγή δικαιοσύνης ἐπιχωριάζουσα λαμ facile hauriant. Ita, brevi tempore magnis negotiis πρῶς τὸ δέον χορηγοίη ταῖς τὰ τοιαῦτα κρίνειν καὶ šiberati, nova hodie judicia de multis et variis Pa- ρυθμίζειν προθυμουμέναις γλώτταις· καὶ μακρών 4 Galat. II, 18. Variorum notæ. dus habita sit, non plane constat. Ego habitam que au. 1351, Maio mense, adversus Gregoram pulo circiter an. Christi 1345. Certe eam ante illud tempus coactam haud fuisse colligitur ex ipsius Palainæ verbis quæ exstant cod. Reg. 2409, fol. 299, ubi ait se περικεκλεισμένον ἐπὶ δυσὶν ὅλοις ἐνιαυτοῖς ἤδη, tum hæc addit, Πόσοι δὲ ποσάκις πρὸς αὐτὸν (Joannem scilicet patriarcham) εἰπόν τι καὶ γεγράψασι, εἰ μὴ τὰς μεγίστας ἐκείνας συνε όδους στέργεις, γενέσθω πάλιν ἑτέρα, μόνον ἐκ τῶν ἱκανῶν τὰ τοιαῦτα συνοραν. Ο δὲ καὶ ἐκείνας φησὶ στέργειν, καὶ τὴν ἐπ' ἐκείνας γεγραμμένον τόμον ἀθετεῖν μὴ δύνασθαι· καὶ δι' ἔργων καὶ λόγων άχυ ρεῖ τὰ παρ' ἐκείνων εγγράφων κεκυρωμένα, καὶ πρὶ τῶν συνόδων ἐκείνων ἐν τῷ ἁγιωρειτικῷ τόμῳ διειλημμένα μηδὲν ἧττον καὶ πρὸ τούτου πάλιν, ἐν αὐτοῖς τοῖς θεοπαραδότοις λογίοις, καν τοῖς ἱερεῖς τῶν θεοφόρων Πατέρων συγγράμμασι. Τούτων οὖν ἁπάντων οὐκ οἶδ' ὅπως οὗτος ἀλογήσας ἀρτίω:, εἰς τὴν Ἐκκλησίαν αὖθις εἰσήγαγεν, & ταῖς προϋπηργο μέναις ἀπηγόρευται συνόδοις, ἵνα μὴ μόνον ή πολι τεία, φεύ, ἀλλὰ καὶ ἡ Ἐκκλησία τοῦ Θεοῦ, στασιά δῃ τε καὶ ταράττηται, etc. Es his, inquam, verbis colligitur, illam quam dicimus synodum non coaclam fuisse ante annum Christi 1345, quo anno Palamas hæc ipsa scribebat. Etenim epistolam in qua bæe leguntur, anno Christi 1345, datam fuisse perspicuum est ex eo, quod Palamas ibidem dicat, sese duobus jum annis carcere inclusum teneri, qui anno Christi 1343, Maio mense in custodiam datus fuerat, ut supra ostendimus ad pag. 482. B. Itaque per annos decem babita sunt de iisdem rebus concilia saltem quatuor. Primum an. Chr. 1341, Junii die 15, adversus Barlaamum. Secundum circa an. 4345, adversus Palamam. Tertium an. 1347, adversus Joannem Cafecam patriarcham. Quartum demiTomi dun, prior contra Barlaam et Acindynum; alter, contri Prochorum Cydonium, Barlaamt discipualios Acindynianos. (Joan. Cyparissiotes meminit τελευταίας συνόδου, qua: ait coactara fuisse Ephesi metropolita, Palam. Transgress. jib. 1, sera. 4. cap. 16. in fuc.) Tomi vero promulgati sunt multo plures (a): nempe Tomns Hagioriticus, de quo Palamas, cod. Reg. 2409. fol. 267. TomUS SYAodicus in Barlaaufum et in Acindynum, editas niense Augusto anni 1341, de quo Lambecius BiMelioth. Caesar. lib. v. pag. 50. Tonias Iguatii p triarchæ Antiocheni contra Isidorum, editus 4344, Novembri mense; landatus ab Allatio is Dissert. De libris Eccles. Grire., pag. 188. Tomi contra Palamamı varii, variis temporibus Joanne pɔtriarcha editi: id quod ipse Palamas testator his verbis: Ωσπερ εἷς ἐστι Χριστὸς ἀληθινὸς ὁ ἐπὶ πέτ των Θεός, 'Αντίχριστοι δὲ πολλοὶ γεγόνασιν. οὕτω καὶ συνοδικής τόμος κατ' εὐσέβειαν ἐφ' ἡμῶν τῆς ἀληθείας συνήγορος εἷς· ἀντίτομοι δὲ καὶ κιν γεγόνασι πολλοί... Τρίτος οὖν ἔστιν οὗτος τῶν περά τοῦ τῷ Βαρλαμίτη συναι εἶν Ακινδύνω προεισμέν νου νῦν ἐξενηνεγμένων, καὶ παρ' ἡμῶν ἐξεληλεγ μένων. Col. Reg. 2409, fol. 287. liis addatur Τύ mus contra Joannem patriarcham editus mense Februario anni 1347, de quo Lambecius (kbl. Gitsar. lib. vi, pag. 28. Item Tomuset Anathematismi in Palamam edili mense Julio ejusdem anm, qUErum meminit L. Allatius Gres. Orthod. tom. 11, με 795, et De Eccl. Occident. et Orient, perp. cons. pag. 803. Denique Tumus coutra Greguram el ejusdem secte propugnatores, editus mense Augusto anni 1541. Qui quidein Tomus castat in Aucturio novissimo Bibliothece Cracorum Patrum, parte allera, pag. 135. Boivin. lum, editi sunt in libro schismatico cai titulus: TO ΜΟΣ ΑΓΑΠΗΣ. ΕΡΙ.

PG 148:1085συγκαταλύονται γὰρ αὐτῷ μετὰ τῶν ὕστερον ἑνί γέ τῳ τρόπῳ καὶ τὰ πρὶν ἐκεῖνα ψηφίσματα, εἰ μὴ τυραννοίη τὴν ἀλήθειαν ἀντιπνέον ἁμηγέπη τὸ ψεῦδος, ἀλλὰ πηγὴ δικαιοσύνης ἐπιχωριάζουσα λαμπρῶς τὸ δέον χορηγοίη ταῖς τὰ τοιαῦτα κρίνειν καὶ ῥυθμίζειν προθυμουμέναις γλώτταις· καὶ μακρῶν διὰ ταῦτ’ ἐν βραχεῖ πραγμάτων ἀπηλλαγμένοις νέα τήμερον συγκροτείσθω δικαστήρια περὶ τῶν τοῦ Παλαμᾶ παμπόλλων τε καὶ ποικίλων ἐξ ὑπαρχῆς καινοφωνιῶν. εἰ δὲ πολύτροπον τὸ τῆς λήθης καὶ τῆς ἀγνοίας νόσημα, ταῖς τῶν ἀνθρώπων ἐνδυναστεῦον διανοίαις, παρέλκοι τὸν ἡγεμόνα λογισμὸν ὡς τὰ πολλὰ πρὸς ἀπάτης κρημνοὺς ἐκ προοιμίων· τοῦ δὲ χρόνου μετὰ τῆς πείρας τὰ πεπραγμένα γυμνάζοντος, τὸ ἀληθείας ἀνακαθαίρεται κράτος καὶ τὰ νέφη τοῦ ψεύδους καὶ τῆς ἀπάτης ἐκ μέσου λαμπρῶς ἐλαύνεται, οὐκ ἂν εἴη τῶν ἀπεικότων τουτὶ καὶ ἅμα τῶν εἰθισμένων ὡς ποῤῥωτάτω βαδίζον τρόπων, εἰ καὶ πατριάρχην τἀληθὲς ἠγνοηκότα πρότερον, διὰ τὴν τῆς σαφηνείας τῶν γεγραμμένων ἐπίκρυψιν, ἐπιοῦσα μετὰ τῆς ἁρμοττούσης πείρας ἡ τὰ δρώμενα ξὺν χρόνῳ γυμνάζουσα γνῶσις ἐπηνώρθου τε καὶ οἷς ἐμμένειν χρεὼν ἐδίδασκε δόγμασί τε καὶ γράμμασιν.

(Δ. Φ. 1338 ΓΑΖΑΝΤΙΝΕ Π:STORIE LIB. XVI. Ν. 3. CΑΤΙΟΣ. 2] 1096 ° διὰ ταῦτ' ἐν βραχεί πραγμάτων ἀπηλλαγμένοις νέα Alamme commentis de integro constituamus. Sin σήμερον συγκροτείσθω δικαστήρια περὶ τῶν τοῦ Παλαμᾶ παμπόλλων τε καὶ ποικίλων ἐξ υπαρχής και νοφων νῶν. Εἰ δὲ πολύτροπον τὸ τῆς λήθης καὶ τῆς ἁγνείας σημα, ταῖς τῶν ἀνθρώπων ἐνδυναστεύον διανοίαις, παρέλκει τὸν ἡγεμόνα λογισμὸν ὡς τὰ πολλὰ πρὸς ἀπάτης κρημνούς ἐκ προοιμίων· τοῦ δὲ χρόνου μετά τῆς πείρας τὰ πεπραγμένα γυμνάζοντος, τη άληΘείος ἀνακαθαίρεται κράτος καὶ τὰ νέφη τοῦ ψεύδους καὶ τῆς ἀπάτης ἐκ μέσου λαμπρῶς ἐλαύνεται, οὐκ ἂν εἴη τῶν ἀπεικήτων τουτὶ καὶ ἅμα τῶν εἰςσμένων ὡς πολλωτάτω βαδίζων τρόπων, εἰ καὶ πετρι άρχην (Ρ. 524] ταληθές ήγνοηκότα πρότερον, διὰ τὴν τῆς σαφηνείας τῶν γεγραμμένων ἐπίκρυψιν, ἐπιοῦσα μετὰ τῆς ἁρμοττούσης πείρας ή τα δρώμενα ξύν χρόνῳ γυμνάζουσα γνώσις ἐπηνώς0ου τε καὶ οἷς ἐμμένειν χρεὼν ἐδίδασκε δίγμασί τε καὶ γράμμασιν. Έπειτα εἰ τοῖς προτέροις καθάπαξ τῶν ὅσι πράτ τεται πᾶσι τὴν τοῦ δικαίου δίδως λυπήν, ὥρα μὴ καθ' ἑαυτοῦ τὴν ψῆφον ἐγείρῃς τῶν νόμων τῶν σῶν, καὶ ταῖς ἰδίαις δίκαις γένη περιπετὴς ἐν βραχεί. Οἱ γὰρ ἐκεῖνα τὰ πρῶτα τοῦ Παλαμᾶ βεβαιώσαντες επισκοπο: γράμματα, οὗτοι καὶ κατὰ πάντων 'Ρωμαίων ἐγγράφους ἐξήνεγκαν Τόμους καὶ πολύτροπα Για τα ψηφίσματα· δι' ὧν τῷ αἰων!ῳ πυρί παρέ πέμψαν, εἴ τινες εἶεν, οἷς πρὸς βουλήσεως εἴη τὴν Καντακουζηνών σε βασιλέα τε δέχεσαι καὶ Χριστιανὸν ἀποκαλεῖν· ἐν ὑστέροις δ' εκόντων αὐτῶν ἐγκρατῆ γεγονότα τῶν βασιλείων σκήπτρων καὶ ὑρόνων ὅλαις ἀνηγόρευς, βασιλέα φωναίς, μικρά c τῶν οἰκείων ἐκείνων ὁρῶν φροντίσαντε;. Εἰ οὖν τὰ πρότερα, κατὰ τὰς σὰς δίκας, τῶν ἐπισκόπων ψηφίσματα κανταῦθα κρατοίη καὶ βεβαιότερα τῶν ὑστέρων εἴτι, ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν εἴποιμι· σὺ δ' αὐτὸς ἀρετῶς δίδαξον, ὅπη χωρεῖ τὰ τῆς καταδίκης που ριφανώς. Δυοῖν γὰρ ἔποιτ᾽ ἂν θάτερον, εἰ πηγὴ δια καιοσύνης πρυτανεύει τοὺς τῆς δίκης βύακας. "Η γὰρ κἀνταῦθα προτιμότερ᾽ ἂν θείημεν τὰ πρῶτα, κατὰ τὴν σὴν ἐπ' ἐκείνοι; κρίσιν· καὶ βεβαιοῦται λοιπὸν ὁ κατὰ Ῥωμαίων έκφωνούμενο; ἐκεῖθεν ἀναθεματισμὸς διὰ σὲ, καὶ ἅμα λύεταί σοι τὸ τῆς βασιλείας ἰσχυρὸν ἐν βραχεῖ σὺν τῇ εὐσεβείς· ἡ τῶν προτέρων άθετουμένων, διὰ τὸ τῆς συναρπαγές και της απάτης Εγκλημα, coὶ μὲν κυρούται τὸ τῆς βα σιλείας κράτο; ἐς τὸ ἀθῶον μετα τῆς εὐθεντίας· δύο τας δ' αί τοῦ Παλαμᾶ καινοφωνίας, καθάπρε της Χαλάνης πύργος· συνάπτεται δὲ τὰ διεστῶτα, τῆς Ἐκκλησίας μέρη πρὸς ὁμόνοιαν καὶ εἰρήνην. Εἰ δ' αὐθεντικῶς ούτωσὶν ἐκεῖ μὲν τὴν νίκην τοῖς προς τέροις δίδως, ένταυθοῖ δὲ τοῖς ὑστέρης, τυρανός τὸ πρᾶγμα καὶ κανένας πάντας ὑπερβαίνον θείους καὶ ἀνθρωπίνους. Καὶ εἰ φοβερόν σοι τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας Θεοῦ ζῶντος νομίζεται, ώρα 20: λοιπών ἐκλογίζεσθαι τοὺς ἐντεῦθεν φόβους, ὁποῖοι καὶ ὅσοι, παῖδας τί ἔχοντι καὶ πλεί την συγγένειαν, καὶ πρί γε πάντων ψυχὴν καὶ σῶμα· ὧν τῇ μὲν τὰ ἐκεῖ δε δίνεται κολαστήρια, τῷ δὲ μυρίοις ὑποκείσθαι καὶ ποικίλοις συμπίπτει νοσήμασι. ο oblivio et ignorantia, quod morbi genus multiplex est, hominum animis penitus insidentes, moderatricem rationem initio plerumque in erroris præci - pitia trahunt, tempore autem ex experientia id quod actum sit corrigentibus, veritatis vis illustratur, mendaciique et erroris nubila plane e medio pelluntur, mirum haud fuerit, nec ab usitato more longissime aleat, si patriarcham, qui initio, quo ea que scripta erant obscuriora essent, veritatem non viderat, subscquens experientia et rerum coguitio (quæ ope temporis corrigit ea, quæ acta sunt) lapsum erexerit, et 832 quibus inhærendum esset dogmatis præscriptisque doenerit. Jamı vero, si iis prorsus omnibus justitiæ robur tribuis, qum prius acta fuerint, cave ne legum tuarun suffragia in te ipsum vertas, et propria sententia statim ipse tenearis. Qui enim episcopi priora illa Palama scripta confirmarunt, ii etiam scriptos Tomos el varia in omnes Romanos edidere decreta, per quæ sempiterno igni devovebantur, si qui essent, quibus Cantacuzenum (te ipsum scilicet et imperatorem agnosci, et Christianum appellari pliceret: iidemque te postmalum, cum invitis ¡is sceptro et solio potitus esses, imperatorem una voce, suis illis exsecrationibus parvi faclis, renuntiarunt. Si igitur, ut tu statuisti, priora episcoporum decreta etiam hic valeant, et posterioribus firmiora sint, ego quidem nolim dicere; în vero ipse laud dubius doceto nos, quorsum illa interdicta aperte evadant. Duorum enim alterum sequatur necesse est, si judicium feramus es ipso justitiæ fonte derivatum. Quippe aut hic quoque potiora habebimus ea quæ priora sunt, secuti tuum de aliis illis judicium; atque ita confirmaßitur deș mum anathematismus in Romanos tui odio inde pronuntiatus, et simul auctoritatis tuæ robur cum veræ pietatis laude evanescet; aut iis quæ priora sunt, mihili factis, propter obreptionis et fran is crimen, übi quidem imperatoria auctoritas et pictatis laus illibata asseritur; Palam; amtem commenta, veluti 833 Chalanes turris, evertuntur; Ecclesiæ vero partes disjunctæ concordia et pace soriautur. Sin adeo imperiosus victoriam tribuis, Dillie quidem prioribus decretis, hic autem poste rioribus, tyrannicum profecto illud est et legitus omnibus tam divinis quam humanis contrarium. Si igitur terribile esse existimas in manus Dei viventis incidere jam oportet reputes, qur et qualia inde pericula impendeant, liberos habenti namerosamque cognationem, et quod præcipuum est, aniæam et corpus; ex quibus have meluit suyplicia sumpiterna, illud mulieritis variisque morbis obΙΕ. Τῶν δὲ παρακαθημένων κολάκων ἑνός τινο; τὴν μὲν τῷ ἀγκῶνι πλευρὰν συμπιλήσαντός τε καὶ ἀν.ειπόντος, ὡς τὰ ἡδιστα λέγειν χρεών βασιλεύσι, noxium est,» XV. Cum ant massidentium adulatofumi anus cubito meum latus pressisset, et placeatia principibus dici opor:ere monui-set, magno tum telo

ἔπειτα εἰ τοῖς προτέροις καθάπαξ τῶν ὅσα πράττεται πᾶσι τὴν τοῦ δικαίου δίδως ῥοπὴν, ὅρα μὴ καθ’ ἑαυτοῦ τὴν ψῆφον ἐγείρῃς τῶν νόμων τῶν σῶν, καὶ ταῖς ἰδίαις δίκαις γένῃ περιπετὴς ἐν βραχεῖ. οἱ γὰρ ἐκεῖνα τὰ πρῶτα τοῦ Παλαμᾶ βεβαιώσαντες ἐπίσκοποι γράμματα, οὗτοι καὶ κατὰ πάντων Ῥωμαίων ἐγγράφους ἐξήνεγκαν τόμους καὶ πολύτροπά τινα τὰ ψηφίσματα· δι’ ὧν τῷ αἰωνίῳ πυρὶ παρέπεμψαν, εἴ τινες εἶεν, οἷς πρὸς βουλήσεως εἴη τὸν Καντακουζηνόν σε βασιλέα τε δέχεσθαι καὶ Χριστιανὸν ἀποκαλεῖν· ἐν ὑστέροις δ’ ἀκόντων αὐτῶν ἐγκρατῆ γεγονότα τῶν βασιλείων σκήπτρων καὶ θρόνων ὅλαις ἀνηγόρευον βασιλέα φωναῖς, μικρὰ τῶν οἰκείων ἐκείνων ἀρῶν φροντίσαντες. εἰ οὖν τὰ πρότερα, κατὰ τὰς σὰς δίκας, τῶν ἐπισκόπων ψηφίσματα κἀνταῦθα κρατοίη καὶ βεβαιότερα τῶν ὑστέρων εἴη, ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν εἴποιμι· σὺ δ’ αὐτὸς ἀῤῥεπῶς δίδαξον, ὅπη χωρεῖ τὰ τῆς καταδίκης περιφανῶς. δυοῖν γὰρ ἕποιτ’ ἂν θάτερον, εἰ πηγὴ δικαιοσύνης πρυτανεύει τοὺς τῆς δίκης ῥύακας. ἢ γὰρ κἀνταῦθα προτιμότερ’ ἂν θείημεν τὰ πρῶτα, κατὰ τὴν σὴν ἐπ’ ἐκείνοις κρίσιν·

(Δ. Φ. 1338 ΓΑΖΑΝΤΙΝΕ Π:STORIE LIB. XVI. Ν. 3. CΑΤΙΟΣ. 2] 1096 ° διὰ ταῦτ' ἐν βραχεί πραγμάτων ἀπηλλαγμένοις νέα Alamme commentis de integro constituamus. Sin σήμερον συγκροτείσθω δικαστήρια περὶ τῶν τοῦ Παλαμᾶ παμπόλλων τε καὶ ποικίλων ἐξ υπαρχής και νοφων νῶν. Εἰ δὲ πολύτροπον τὸ τῆς λήθης καὶ τῆς ἁγνείας σημα, ταῖς τῶν ἀνθρώπων ἐνδυναστεύον διανοίαις, παρέλκει τὸν ἡγεμόνα λογισμὸν ὡς τὰ πολλὰ πρὸς ἀπάτης κρημνούς ἐκ προοιμίων· τοῦ δὲ χρόνου μετά τῆς πείρας τὰ πεπραγμένα γυμνάζοντος, τη άληΘείος ἀνακαθαίρεται κράτος καὶ τὰ νέφη τοῦ ψεύδους καὶ τῆς ἀπάτης ἐκ μέσου λαμπρῶς ἐλαύνεται, οὐκ ἂν εἴη τῶν ἀπεικήτων τουτὶ καὶ ἅμα τῶν εἰςσμένων ὡς πολλωτάτω βαδίζων τρόπων, εἰ καὶ πετρι άρχην (Ρ. 524] ταληθές ήγνοηκότα πρότερον, διὰ τὴν τῆς σαφηνείας τῶν γεγραμμένων ἐπίκρυψιν, ἐπιοῦσα μετὰ τῆς ἁρμοττούσης πείρας ή τα δρώμενα ξύν χρόνῳ γυμνάζουσα γνώσις ἐπηνώς0ου τε καὶ οἷς ἐμμένειν χρεὼν ἐδίδασκε δίγμασί τε καὶ γράμμασιν. Έπειτα εἰ τοῖς προτέροις καθάπαξ τῶν ὅσι πράτ τεται πᾶσι τὴν τοῦ δικαίου δίδως λυπήν, ὥρα μὴ καθ' ἑαυτοῦ τὴν ψῆφον ἐγείρῃς τῶν νόμων τῶν σῶν, καὶ ταῖς ἰδίαις δίκαις γένη περιπετὴς ἐν βραχεί. Οἱ γὰρ ἐκεῖνα τὰ πρῶτα τοῦ Παλαμᾶ βεβαιώσαντες επισκοπο: γράμματα, οὗτοι καὶ κατὰ πάντων 'Ρωμαίων ἐγγράφους ἐξήνεγκαν Τόμους καὶ πολύτροπα Για τα ψηφίσματα· δι' ὧν τῷ αἰων!ῳ πυρί παρέ πέμψαν, εἴ τινες εἶεν, οἷς πρὸς βουλήσεως εἴη τὴν Καντακουζηνών σε βασιλέα τε δέχεσαι καὶ Χριστιανὸν ἀποκαλεῖν· ἐν ὑστέροις δ' εκόντων αὐτῶν ἐγκρατῆ γεγονότα τῶν βασιλείων σκήπτρων καὶ ὑρόνων ὅλαις ἀνηγόρευς, βασιλέα φωναίς, μικρά c τῶν οἰκείων ἐκείνων ὁρῶν φροντίσαντε;. Εἰ οὖν τὰ πρότερα, κατὰ τὰς σὰς δίκας, τῶν ἐπισκόπων ψηφίσματα κανταῦθα κρατοίη καὶ βεβαιότερα τῶν ὑστέρων εἴτι, ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν εἴποιμι· σὺ δ' αὐτὸς ἀρετῶς δίδαξον, ὅπη χωρεῖ τὰ τῆς καταδίκης που ριφανώς. Δυοῖν γὰρ ἔποιτ᾽ ἂν θάτερον, εἰ πηγὴ δια καιοσύνης πρυτανεύει τοὺς τῆς δίκης βύακας. "Η γὰρ κἀνταῦθα προτιμότερ᾽ ἂν θείημεν τὰ πρῶτα, κατὰ τὴν σὴν ἐπ' ἐκείνοι; κρίσιν· καὶ βεβαιοῦται λοιπὸν ὁ κατὰ Ῥωμαίων έκφωνούμενο; ἐκεῖθεν ἀναθεματισμὸς διὰ σὲ, καὶ ἅμα λύεταί σοι τὸ τῆς βασιλείας ἰσχυρὸν ἐν βραχεῖ σὺν τῇ εὐσεβείς· ἡ τῶν προτέρων άθετουμένων, διὰ τὸ τῆς συναρπαγές και της απάτης Εγκλημα, coὶ μὲν κυρούται τὸ τῆς βα σιλείας κράτο; ἐς τὸ ἀθῶον μετα τῆς εὐθεντίας· δύο τας δ' αί τοῦ Παλαμᾶ καινοφωνίας, καθάπρε της Χαλάνης πύργος· συνάπτεται δὲ τὰ διεστῶτα, τῆς Ἐκκλησίας μέρη πρὸς ὁμόνοιαν καὶ εἰρήνην. Εἰ δ' αὐθεντικῶς ούτωσὶν ἐκεῖ μὲν τὴν νίκην τοῖς προς τέροις δίδως, ένταυθοῖ δὲ τοῖς ὑστέρης, τυρανός τὸ πρᾶγμα καὶ κανένας πάντας ὑπερβαίνον θείους καὶ ἀνθρωπίνους. Καὶ εἰ φοβερόν σοι τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας Θεοῦ ζῶντος νομίζεται, ώρα 20: λοιπών ἐκλογίζεσθαι τοὺς ἐντεῦθεν φόβους, ὁποῖοι καὶ ὅσοι, παῖδας τί ἔχοντι καὶ πλεί την συγγένειαν, καὶ πρί γε πάντων ψυχὴν καὶ σῶμα· ὧν τῇ μὲν τὰ ἐκεῖ δε δίνεται κολαστήρια, τῷ δὲ μυρίοις ὑποκείσθαι καὶ ποικίλοις συμπίπτει νοσήμασι. ο oblivio et ignorantia, quod morbi genus multiplex est, hominum animis penitus insidentes, moderatricem rationem initio plerumque in erroris præci - pitia trahunt, tempore autem ex experientia id quod actum sit corrigentibus, veritatis vis illustratur, mendaciique et erroris nubila plane e medio pelluntur, mirum haud fuerit, nec ab usitato more longissime aleat, si patriarcham, qui initio, quo ea que scripta erant obscuriora essent, veritatem non viderat, subscquens experientia et rerum coguitio (quæ ope temporis corrigit ea, quæ acta sunt) lapsum erexerit, et 832 quibus inhærendum esset dogmatis præscriptisque doenerit. Jamı vero, si iis prorsus omnibus justitiæ robur tribuis, qum prius acta fuerint, cave ne legum tuarun suffragia in te ipsum vertas, et propria sententia statim ipse tenearis. Qui enim episcopi priora illa Palama scripta confirmarunt, ii etiam scriptos Tomos el varia in omnes Romanos edidere decreta, per quæ sempiterno igni devovebantur, si qui essent, quibus Cantacuzenum (te ipsum scilicet et imperatorem agnosci, et Christianum appellari pliceret: iidemque te postmalum, cum invitis ¡is sceptro et solio potitus esses, imperatorem una voce, suis illis exsecrationibus parvi faclis, renuntiarunt. Si igitur, ut tu statuisti, priora episcoporum decreta etiam hic valeant, et posterioribus firmiora sint, ego quidem nolim dicere; în vero ipse laud dubius doceto nos, quorsum illa interdicta aperte evadant. Duorum enim alterum sequatur necesse est, si judicium feramus es ipso justitiæ fonte derivatum. Quippe aut hic quoque potiora habebimus ea quæ priora sunt, secuti tuum de aliis illis judicium; atque ita confirmaßitur deș mum anathematismus in Romanos tui odio inde pronuntiatus, et simul auctoritatis tuæ robur cum veræ pietatis laude evanescet; aut iis quæ priora sunt, mihili factis, propter obreptionis et fran is crimen, übi quidem imperatoria auctoritas et pictatis laus illibata asseritur; Palam; amtem commenta, veluti 833 Chalanes turris, evertuntur; Ecclesiæ vero partes disjunctæ concordia et pace soriautur. Sin adeo imperiosus victoriam tribuis, Dillie quidem prioribus decretis, hic autem poste rioribus, tyrannicum profecto illud est et legitus omnibus tam divinis quam humanis contrarium. Si igitur terribile esse existimas in manus Dei viventis incidere jam oportet reputes, qur et qualia inde pericula impendeant, liberos habenti namerosamque cognationem, et quod præcipuum est, aniæam et corpus; ex quibus have meluit suyplicia sumpiterna, illud mulieritis variisque morbis obΙΕ. Τῶν δὲ παρακαθημένων κολάκων ἑνός τινο; τὴν μὲν τῷ ἀγκῶνι πλευρὰν συμπιλήσαντός τε καὶ ἀν.ειπόντος, ὡς τὰ ἡδιστα λέγειν χρεών βασιλεύσι, noxium est,» XV. Cum ant massidentium adulatofumi anus cubito meum latus pressisset, et placeatia principibus dici opor:ere monui-set, magno tum telo

καὶ βεβαιοῦται λοιπὸν ὁ κατὰ Ῥωμαίων ἐκφωνούμενος ἐκεῖθεν ἀναθεματισμὸς διὰ σὲ, καὶ ἅμα λύεταί σοι τὸ τῆς βασιλείας ἰσχυρὸν ἐν βραχεῖ σὺν τῇ εὐσεβείᾳ· ἢ τῶν προτέρων ἀθετουμένων, διὰ τὸ τῆς συναρπαγῆς καὶ τῆς ἀπάτης ἔγκλημα, σοὶ μὲν κυροῦται τὸ τῆς βασιλείας κράτος ἐς τὸ ἀθῶον μετὰ τῆς εὐσεβείας· λύονται δ’ αἱ τοῦ Παλαμᾶ καινοφωνίαι, καθάπερ ὁ τῆς Χαλάνης πύργος· συνάπτεται δὲ τὰ διεστῶτα τῆς ἐκκλησίας μέρη πρὸς ὁμόνοιαν καὶ εἰρήνην. εἰ δ’ αὐθεντικῶς οὑτωσὶν ἐκεῖ μὲν τὴν νίκην τοῖς προτέροις δίδως, ἐνταυθοῖ δὲ τοῖς ὑστέροις, τυραννὶς τὸ πρᾶγμα καὶ κανόνας πάντας ὑπερβαῖνον θείους καὶ ἀνθρωπίνους. καὶ εἰ φοβερόν σοι τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας θεοῦ ζῶντος νομίζεται, ὥρα σοι λοιπὸν ἐκλογίζεσθαι τοὺς ἐντεῦθεν φόβους, ὁποῖοι καὶ ὅσοι, παῖδάς τε ἔχοντι καὶ πλείστην συγγένειαν, καὶ πρό γε πάντων ψυχὴν καὶ σῶμα·

(Δ. Φ. 1338 ΓΑΖΑΝΤΙΝΕ Π:STORIE LIB. XVI. Ν. 3. CΑΤΙΟΣ. 2] 1096 ° διὰ ταῦτ' ἐν βραχεί πραγμάτων ἀπηλλαγμένοις νέα Alamme commentis de integro constituamus. Sin σήμερον συγκροτείσθω δικαστήρια περὶ τῶν τοῦ Παλαμᾶ παμπόλλων τε καὶ ποικίλων ἐξ υπαρχής και νοφων νῶν. Εἰ δὲ πολύτροπον τὸ τῆς λήθης καὶ τῆς ἁγνείας σημα, ταῖς τῶν ἀνθρώπων ἐνδυναστεύον διανοίαις, παρέλκει τὸν ἡγεμόνα λογισμὸν ὡς τὰ πολλὰ πρὸς ἀπάτης κρημνούς ἐκ προοιμίων· τοῦ δὲ χρόνου μετά τῆς πείρας τὰ πεπραγμένα γυμνάζοντος, τη άληΘείος ἀνακαθαίρεται κράτος καὶ τὰ νέφη τοῦ ψεύδους καὶ τῆς ἀπάτης ἐκ μέσου λαμπρῶς ἐλαύνεται, οὐκ ἂν εἴη τῶν ἀπεικήτων τουτὶ καὶ ἅμα τῶν εἰςσμένων ὡς πολλωτάτω βαδίζων τρόπων, εἰ καὶ πετρι άρχην (Ρ. 524] ταληθές ήγνοηκότα πρότερον, διὰ τὴν τῆς σαφηνείας τῶν γεγραμμένων ἐπίκρυψιν, ἐπιοῦσα μετὰ τῆς ἁρμοττούσης πείρας ή τα δρώμενα ξύν χρόνῳ γυμνάζουσα γνώσις ἐπηνώς0ου τε καὶ οἷς ἐμμένειν χρεὼν ἐδίδασκε δίγμασί τε καὶ γράμμασιν. Έπειτα εἰ τοῖς προτέροις καθάπαξ τῶν ὅσι πράτ τεται πᾶσι τὴν τοῦ δικαίου δίδως λυπήν, ὥρα μὴ καθ' ἑαυτοῦ τὴν ψῆφον ἐγείρῃς τῶν νόμων τῶν σῶν, καὶ ταῖς ἰδίαις δίκαις γένη περιπετὴς ἐν βραχεί. Οἱ γὰρ ἐκεῖνα τὰ πρῶτα τοῦ Παλαμᾶ βεβαιώσαντες επισκοπο: γράμματα, οὗτοι καὶ κατὰ πάντων 'Ρωμαίων ἐγγράφους ἐξήνεγκαν Τόμους καὶ πολύτροπα Για τα ψηφίσματα· δι' ὧν τῷ αἰων!ῳ πυρί παρέ πέμψαν, εἴ τινες εἶεν, οἷς πρὸς βουλήσεως εἴη τὴν Καντακουζηνών σε βασιλέα τε δέχεσαι καὶ Χριστιανὸν ἀποκαλεῖν· ἐν ὑστέροις δ' εκόντων αὐτῶν ἐγκρατῆ γεγονότα τῶν βασιλείων σκήπτρων καὶ ὑρόνων ὅλαις ἀνηγόρευς, βασιλέα φωναίς, μικρά c τῶν οἰκείων ἐκείνων ὁρῶν φροντίσαντε;. Εἰ οὖν τὰ πρότερα, κατὰ τὰς σὰς δίκας, τῶν ἐπισκόπων ψηφίσματα κανταῦθα κρατοίη καὶ βεβαιότερα τῶν ὑστέρων εἴτι, ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν εἴποιμι· σὺ δ' αὐτὸς ἀρετῶς δίδαξον, ὅπη χωρεῖ τὰ τῆς καταδίκης που ριφανώς. Δυοῖν γὰρ ἔποιτ᾽ ἂν θάτερον, εἰ πηγὴ δια καιοσύνης πρυτανεύει τοὺς τῆς δίκης βύακας. "Η γὰρ κἀνταῦθα προτιμότερ᾽ ἂν θείημεν τὰ πρῶτα, κατὰ τὴν σὴν ἐπ' ἐκείνοι; κρίσιν· καὶ βεβαιοῦται λοιπὸν ὁ κατὰ Ῥωμαίων έκφωνούμενο; ἐκεῖθεν ἀναθεματισμὸς διὰ σὲ, καὶ ἅμα λύεταί σοι τὸ τῆς βασιλείας ἰσχυρὸν ἐν βραχεῖ σὺν τῇ εὐσεβείς· ἡ τῶν προτέρων άθετουμένων, διὰ τὸ τῆς συναρπαγές και της απάτης Εγκλημα, coὶ μὲν κυρούται τὸ τῆς βα σιλείας κράτο; ἐς τὸ ἀθῶον μετα τῆς εὐθεντίας· δύο τας δ' αί τοῦ Παλαμᾶ καινοφωνίας, καθάπρε της Χαλάνης πύργος· συνάπτεται δὲ τὰ διεστῶτα, τῆς Ἐκκλησίας μέρη πρὸς ὁμόνοιαν καὶ εἰρήνην. Εἰ δ' αὐθεντικῶς ούτωσὶν ἐκεῖ μὲν τὴν νίκην τοῖς προς τέροις δίδως, ένταυθοῖ δὲ τοῖς ὑστέρης, τυρανός τὸ πρᾶγμα καὶ κανένας πάντας ὑπερβαίνον θείους καὶ ἀνθρωπίνους. Καὶ εἰ φοβερόν σοι τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας Θεοῦ ζῶντος νομίζεται, ώρα 20: λοιπών ἐκλογίζεσθαι τοὺς ἐντεῦθεν φόβους, ὁποῖοι καὶ ὅσοι, παῖδας τί ἔχοντι καὶ πλεί την συγγένειαν, καὶ πρί γε πάντων ψυχὴν καὶ σῶμα· ὧν τῇ μὲν τὰ ἐκεῖ δε δίνεται κολαστήρια, τῷ δὲ μυρίοις ὑποκείσθαι καὶ ποικίλοις συμπίπτει νοσήμασι. ο oblivio et ignorantia, quod morbi genus multiplex est, hominum animis penitus insidentes, moderatricem rationem initio plerumque in erroris præci - pitia trahunt, tempore autem ex experientia id quod actum sit corrigentibus, veritatis vis illustratur, mendaciique et erroris nubila plane e medio pelluntur, mirum haud fuerit, nec ab usitato more longissime aleat, si patriarcham, qui initio, quo ea que scripta erant obscuriora essent, veritatem non viderat, subscquens experientia et rerum coguitio (quæ ope temporis corrigit ea, quæ acta sunt) lapsum erexerit, et 832 quibus inhærendum esset dogmatis præscriptisque doenerit. Jamı vero, si iis prorsus omnibus justitiæ robur tribuis, qum prius acta fuerint, cave ne legum tuarun suffragia in te ipsum vertas, et propria sententia statim ipse tenearis. Qui enim episcopi priora illa Palama scripta confirmarunt, ii etiam scriptos Tomos el varia in omnes Romanos edidere decreta, per quæ sempiterno igni devovebantur, si qui essent, quibus Cantacuzenum (te ipsum scilicet et imperatorem agnosci, et Christianum appellari pliceret: iidemque te postmalum, cum invitis ¡is sceptro et solio potitus esses, imperatorem una voce, suis illis exsecrationibus parvi faclis, renuntiarunt. Si igitur, ut tu statuisti, priora episcoporum decreta etiam hic valeant, et posterioribus firmiora sint, ego quidem nolim dicere; în vero ipse laud dubius doceto nos, quorsum illa interdicta aperte evadant. Duorum enim alterum sequatur necesse est, si judicium feramus es ipso justitiæ fonte derivatum. Quippe aut hic quoque potiora habebimus ea quæ priora sunt, secuti tuum de aliis illis judicium; atque ita confirmaßitur deș mum anathematismus in Romanos tui odio inde pronuntiatus, et simul auctoritatis tuæ robur cum veræ pietatis laude evanescet; aut iis quæ priora sunt, mihili factis, propter obreptionis et fran is crimen, übi quidem imperatoria auctoritas et pictatis laus illibata asseritur; Palam; amtem commenta, veluti 833 Chalanes turris, evertuntur; Ecclesiæ vero partes disjunctæ concordia et pace soriautur. Sin adeo imperiosus victoriam tribuis, Dillie quidem prioribus decretis, hic autem poste rioribus, tyrannicum profecto illud est et legitus omnibus tam divinis quam humanis contrarium. Si igitur terribile esse existimas in manus Dei viventis incidere jam oportet reputes, qur et qualia inde pericula impendeant, liberos habenti namerosamque cognationem, et quod præcipuum est, aniæam et corpus; ex quibus have meluit suyplicia sumpiterna, illud mulieritis variisque morbis obΙΕ. Τῶν δὲ παρακαθημένων κολάκων ἑνός τινο; τὴν μὲν τῷ ἀγκῶνι πλευρὰν συμπιλήσαντός τε καὶ ἀν.ειπόντος, ὡς τὰ ἡδιστα λέγειν χρεών βασιλεύσι, noxium est,» XV. Cum ant massidentium adulatofumi anus cubito meum latus pressisset, et placeatia principibus dici opor:ere monui-set, magno tum telo

ὧν τῇ μὲν τὰ ἐκεῖ δεδίττεται κολαστήρια, τῷ δὲ μυρίοις ὑποκεῖσθαι καὶ ποικίλοις συμπίπτει νοσήμασι. (ΙΕ.) Τῶν δὲ παρακαθημένων κολάκων ἑνός τινος τὴν ἐμὴν τῷ ἀγκῶνι πλευρὰν συμπιλήσαντός τε καὶ ἀντειπόντος, ὡς τὰ ἥδιστα λέγειν χρεὼν βασιλεῦσι, μακρῷ κινηθεὶς καὶ ὑπερζέσας τῷ ζήλῳ κολακείαν τε ἐνεκάλουν ἐκείνῳ καὶ σμικρολογίαν ψυχῆς, καὶ ὅσα τούτοις ἕποιτ’ ἄν. σιγῆς τοίνυν γενομένης ἐν τούτοις, καὶ μηδὲν ἔχων ὁ Παλαμᾶς ἀντιφθέγγεσθαι, μαρτυρίας ἠξίου συγχωρηθῆναι παράγειν γραφικὰς εἰς ἐκδίκησιν τῶν αὐτοῦ καινοφωνιῶν. ἐμοῦ δ’ ἀποτρεπομένου καὶ τὴν τῆς τοιαύτης ὁμοιότητα πρὸς Ἄρειον καὶ Σαβέλλιον καὶ Νεστόριον, καὶ ὅσοι τὰς οἰκείας αἱρέσεις ἐκ τῶν θείων γραφῶν κακοτρόπως συνιστᾷν ἐπεχείρουν, ἀνάγοντος, ὁ σύλλογος ἡμῶν διελύετο. ἐπεὶ δ’ ἐκεῖθεν μακρὸν ἐπιπολάζοντα βλέπειν ἐπῄει μοι τὸν τῆς κακοδοξίας θόρυβον, ὥραν δ’ ἀνύειν τὸ μὴ τὴν ἔμπρακτόν σφισι παρέχειν ἐδύνατο συμμαχίαν. καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον· καὶ ὁ χειμὼν ἐν τούτοις ἐτελεύτα. 2.

(Δ. Φ. 1338 ΓΑΖΑΝΤΙΝΕ Π:STORIE LIB. XVI. Ν. 3. CΑΤΙΟΣ. 2] 1096 ° διὰ ταῦτ' ἐν βραχεί πραγμάτων ἀπηλλαγμένοις νέα Alamme commentis de integro constituamus. Sin σήμερον συγκροτείσθω δικαστήρια περὶ τῶν τοῦ Παλαμᾶ παμπόλλων τε καὶ ποικίλων ἐξ υπαρχής και νοφων νῶν. Εἰ δὲ πολύτροπον τὸ τῆς λήθης καὶ τῆς ἁγνείας σημα, ταῖς τῶν ἀνθρώπων ἐνδυναστεύον διανοίαις, παρέλκει τὸν ἡγεμόνα λογισμὸν ὡς τὰ πολλὰ πρὸς ἀπάτης κρημνούς ἐκ προοιμίων· τοῦ δὲ χρόνου μετά τῆς πείρας τὰ πεπραγμένα γυμνάζοντος, τη άληΘείος ἀνακαθαίρεται κράτος καὶ τὰ νέφη τοῦ ψεύδους καὶ τῆς ἀπάτης ἐκ μέσου λαμπρῶς ἐλαύνεται, οὐκ ἂν εἴη τῶν ἀπεικήτων τουτὶ καὶ ἅμα τῶν εἰςσμένων ὡς πολλωτάτω βαδίζων τρόπων, εἰ καὶ πετρι άρχην (Ρ. 524] ταληθές ήγνοηκότα πρότερον, διὰ τὴν τῆς σαφηνείας τῶν γεγραμμένων ἐπίκρυψιν, ἐπιοῦσα μετὰ τῆς ἁρμοττούσης πείρας ή τα δρώμενα ξύν χρόνῳ γυμνάζουσα γνώσις ἐπηνώς0ου τε καὶ οἷς ἐμμένειν χρεὼν ἐδίδασκε δίγμασί τε καὶ γράμμασιν. Έπειτα εἰ τοῖς προτέροις καθάπαξ τῶν ὅσι πράτ τεται πᾶσι τὴν τοῦ δικαίου δίδως λυπήν, ὥρα μὴ καθ' ἑαυτοῦ τὴν ψῆφον ἐγείρῃς τῶν νόμων τῶν σῶν, καὶ ταῖς ἰδίαις δίκαις γένη περιπετὴς ἐν βραχεί. Οἱ γὰρ ἐκεῖνα τὰ πρῶτα τοῦ Παλαμᾶ βεβαιώσαντες επισκοπο: γράμματα, οὗτοι καὶ κατὰ πάντων 'Ρωμαίων ἐγγράφους ἐξήνεγκαν Τόμους καὶ πολύτροπα Για τα ψηφίσματα· δι' ὧν τῷ αἰων!ῳ πυρί παρέ πέμψαν, εἴ τινες εἶεν, οἷς πρὸς βουλήσεως εἴη τὴν Καντακουζηνών σε βασιλέα τε δέχεσαι καὶ Χριστιανὸν ἀποκαλεῖν· ἐν ὑστέροις δ' εκόντων αὐτῶν ἐγκρατῆ γεγονότα τῶν βασιλείων σκήπτρων καὶ ὑρόνων ὅλαις ἀνηγόρευς, βασιλέα φωναίς, μικρά c τῶν οἰκείων ἐκείνων ὁρῶν φροντίσαντε;. Εἰ οὖν τὰ πρότερα, κατὰ τὰς σὰς δίκας, τῶν ἐπισκόπων ψηφίσματα κανταῦθα κρατοίη καὶ βεβαιότερα τῶν ὑστέρων εἴτι, ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν εἴποιμι· σὺ δ' αὐτὸς ἀρετῶς δίδαξον, ὅπη χωρεῖ τὰ τῆς καταδίκης που ριφανώς. Δυοῖν γὰρ ἔποιτ᾽ ἂν θάτερον, εἰ πηγὴ δια καιοσύνης πρυτανεύει τοὺς τῆς δίκης βύακας. "Η γὰρ κἀνταῦθα προτιμότερ᾽ ἂν θείημεν τὰ πρῶτα, κατὰ τὴν σὴν ἐπ' ἐκείνοι; κρίσιν· καὶ βεβαιοῦται λοιπὸν ὁ κατὰ Ῥωμαίων έκφωνούμενο; ἐκεῖθεν ἀναθεματισμὸς διὰ σὲ, καὶ ἅμα λύεταί σοι τὸ τῆς βασιλείας ἰσχυρὸν ἐν βραχεῖ σὺν τῇ εὐσεβείς· ἡ τῶν προτέρων άθετουμένων, διὰ τὸ τῆς συναρπαγές και της απάτης Εγκλημα, coὶ μὲν κυρούται τὸ τῆς βα σιλείας κράτο; ἐς τὸ ἀθῶον μετα τῆς εὐθεντίας· δύο τας δ' αί τοῦ Παλαμᾶ καινοφωνίας, καθάπρε της Χαλάνης πύργος· συνάπτεται δὲ τὰ διεστῶτα, τῆς Ἐκκλησίας μέρη πρὸς ὁμόνοιαν καὶ εἰρήνην. Εἰ δ' αὐθεντικῶς ούτωσὶν ἐκεῖ μὲν τὴν νίκην τοῖς προς τέροις δίδως, ένταυθοῖ δὲ τοῖς ὑστέρης, τυρανός τὸ πρᾶγμα καὶ κανένας πάντας ὑπερβαίνον θείους καὶ ἀνθρωπίνους. Καὶ εἰ φοβερόν σοι τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας Θεοῦ ζῶντος νομίζεται, ώρα 20: λοιπών ἐκλογίζεσθαι τοὺς ἐντεῦθεν φόβους, ὁποῖοι καὶ ὅσοι, παῖδας τί ἔχοντι καὶ πλεί την συγγένειαν, καὶ πρί γε πάντων ψυχὴν καὶ σῶμα· ὧν τῇ μὲν τὰ ἐκεῖ δε δίνεται κολαστήρια, τῷ δὲ μυρίοις ὑποκείσθαι καὶ ποικίλοις συμπίπτει νοσήμασι. ο oblivio et ignorantia, quod morbi genus multiplex est, hominum animis penitus insidentes, moderatricem rationem initio plerumque in erroris præci - pitia trahunt, tempore autem ex experientia id quod actum sit corrigentibus, veritatis vis illustratur, mendaciique et erroris nubila plane e medio pelluntur, mirum haud fuerit, nec ab usitato more longissime aleat, si patriarcham, qui initio, quo ea que scripta erant obscuriora essent, veritatem non viderat, subscquens experientia et rerum coguitio (quæ ope temporis corrigit ea, quæ acta sunt) lapsum erexerit, et 832 quibus inhærendum esset dogmatis præscriptisque doenerit. Jamı vero, si iis prorsus omnibus justitiæ robur tribuis, qum prius acta fuerint, cave ne legum tuarun suffragia in te ipsum vertas, et propria sententia statim ipse tenearis. Qui enim episcopi priora illa Palama scripta confirmarunt, ii etiam scriptos Tomos el varia in omnes Romanos edidere decreta, per quæ sempiterno igni devovebantur, si qui essent, quibus Cantacuzenum (te ipsum scilicet et imperatorem agnosci, et Christianum appellari pliceret: iidemque te postmalum, cum invitis ¡is sceptro et solio potitus esses, imperatorem una voce, suis illis exsecrationibus parvi faclis, renuntiarunt. Si igitur, ut tu statuisti, priora episcoporum decreta etiam hic valeant, et posterioribus firmiora sint, ego quidem nolim dicere; în vero ipse laud dubius doceto nos, quorsum illa interdicta aperte evadant. Duorum enim alterum sequatur necesse est, si judicium feramus es ipso justitiæ fonte derivatum. Quippe aut hic quoque potiora habebimus ea quæ priora sunt, secuti tuum de aliis illis judicium; atque ita confirmaßitur deș mum anathematismus in Romanos tui odio inde pronuntiatus, et simul auctoritatis tuæ robur cum veræ pietatis laude evanescet; aut iis quæ priora sunt, mihili factis, propter obreptionis et fran is crimen, übi quidem imperatoria auctoritas et pictatis laus illibata asseritur; Palam; amtem commenta, veluti 833 Chalanes turris, evertuntur; Ecclesiæ vero partes disjunctæ concordia et pace soriautur. Sin adeo imperiosus victoriam tribuis, Dillie quidem prioribus decretis, hic autem poste rioribus, tyrannicum profecto illud est et legitus omnibus tam divinis quam humanis contrarium. Si igitur terribile esse existimas in manus Dei viventis incidere jam oportet reputes, qur et qualia inde pericula impendeant, liberos habenti namerosamque cognationem, et quod præcipuum est, aniæam et corpus; ex quibus have meluit suyplicia sumpiterna, illud mulieritis variisque morbis obΙΕ. Τῶν δὲ παρακαθημένων κολάκων ἑνός τινο; τὴν μὲν τῷ ἀγκῶνι πλευρὰν συμπιλήσαντός τε καὶ ἀν.ειπόντος, ὡς τὰ ἡδιστα λέγειν χρεών βασιλεύσι, noxium est,» XV. Cum ant massidentium adulatofumi anus cubito meum latus pressisset, et placeatia principibus dici opor:ere monui-set, magno tum telo

Ἄρτι δὲ τοῦ ἡλίου περὶ τροπὰς γενομένου τὰς ἰσημερινὰς, καὶ τοῦ κριοῦ τοῖς μακροῖς κέρασι τὰς τοῦ ἐνιαυτοῦ θύρας ἐς τὸ τῆς ἡμέρας εὖρος λαμπρῶς διανοίγοντος, πρέσβεις πρὸς τὸν Τριβαλλὸν ὁ βασιλεὺς ἀπεστάλκει, τοὺς ὅρκους καὶ τὰς συνθήκας ἀναμνήσοντας καὶ τὴν ἐκεῖθεν ἐλέγξοντας παρέκβασιν. ἐπεὶ δ’ ἐκεῖνος φρόνημα μέγιστον ἐκ τῶν συνεχῶν τροπαίων ἀνειληφὼς ἄπρακτον ἀπιέναι εὐθὺς ἐκέλευε τὴν πρεσβείαν, ἄρας ὁ βασιλεὺς ἐξῄει τοῦ Βυζαντίου, μεσοῦντος ἤδη τοῦ ἦρος, στρατολογήσων τε ἐκ τῆς Θρᾴκης τὴν ἐνυπάρχουσαν δύναμιν κατ’ ἐκείνου καὶ τὸν φίλον Ἀμοὺρ ἐξ Ἀσίας μεταπεμψόμενος μετὰ δυνάμεων Περσικῶν. ὁ μὲν οὖν βασιλεὺς ἑβδομαῖος ἐς Διδυμότειχον ἀφικνεῖται. (Β.) Τῷ δ’ Ἀμοὺρ ἠθροικότι πλεῖστον ὅμιλον πεζικῶν τε καὶ ἱππικῶν δυνάμεων ἔδοξε, πρὶν ἐς Θρᾴκην καὶ Μακεδονίαν διαβαίνειν, ἄκοντι διαπράξασθαι καὶ πρόῤῥιζον ἐξελεῖν, εἰ δύναιτο, τὸ ἐν Σμύρνῃ φρούριον τῶν Λατίνων, ὡς μὴ ὀρφανὴν ἀπιόντος αὐτοῦ καταλελειμμένην τὴν πάτριον γῆν συχνὰ κατατρέχοντες οὗτοι ληί̈ζωνταί τε καὶ τὰ ἔσχατα δρῶντες φαίνωνται τῶν δεινῶν.

(Δ. Φ. 1338 ΓΑΖΑΝΤΙΝΕ Π:STORIE LIB. XVI. Ν. 3. CΑΤΙΟΣ. 2] 1096 ° διὰ ταῦτ' ἐν βραχεί πραγμάτων ἀπηλλαγμένοις νέα Alamme commentis de integro constituamus. Sin σήμερον συγκροτείσθω δικαστήρια περὶ τῶν τοῦ Παλαμᾶ παμπόλλων τε καὶ ποικίλων ἐξ υπαρχής και νοφων νῶν. Εἰ δὲ πολύτροπον τὸ τῆς λήθης καὶ τῆς ἁγνείας σημα, ταῖς τῶν ἀνθρώπων ἐνδυναστεύον διανοίαις, παρέλκει τὸν ἡγεμόνα λογισμὸν ὡς τὰ πολλὰ πρὸς ἀπάτης κρημνούς ἐκ προοιμίων· τοῦ δὲ χρόνου μετά τῆς πείρας τὰ πεπραγμένα γυμνάζοντος, τη άληΘείος ἀνακαθαίρεται κράτος καὶ τὰ νέφη τοῦ ψεύδους καὶ τῆς ἀπάτης ἐκ μέσου λαμπρῶς ἐλαύνεται, οὐκ ἂν εἴη τῶν ἀπεικήτων τουτὶ καὶ ἅμα τῶν εἰςσμένων ὡς πολλωτάτω βαδίζων τρόπων, εἰ καὶ πετρι άρχην (Ρ. 524] ταληθές ήγνοηκότα πρότερον, διὰ τὴν τῆς σαφηνείας τῶν γεγραμμένων ἐπίκρυψιν, ἐπιοῦσα μετὰ τῆς ἁρμοττούσης πείρας ή τα δρώμενα ξύν χρόνῳ γυμνάζουσα γνώσις ἐπηνώς0ου τε καὶ οἷς ἐμμένειν χρεὼν ἐδίδασκε δίγμασί τε καὶ γράμμασιν. Έπειτα εἰ τοῖς προτέροις καθάπαξ τῶν ὅσι πράτ τεται πᾶσι τὴν τοῦ δικαίου δίδως λυπήν, ὥρα μὴ καθ' ἑαυτοῦ τὴν ψῆφον ἐγείρῃς τῶν νόμων τῶν σῶν, καὶ ταῖς ἰδίαις δίκαις γένη περιπετὴς ἐν βραχεί. Οἱ γὰρ ἐκεῖνα τὰ πρῶτα τοῦ Παλαμᾶ βεβαιώσαντες επισκοπο: γράμματα, οὗτοι καὶ κατὰ πάντων 'Ρωμαίων ἐγγράφους ἐξήνεγκαν Τόμους καὶ πολύτροπα Για τα ψηφίσματα· δι' ὧν τῷ αἰων!ῳ πυρί παρέ πέμψαν, εἴ τινες εἶεν, οἷς πρὸς βουλήσεως εἴη τὴν Καντακουζηνών σε βασιλέα τε δέχεσαι καὶ Χριστιανὸν ἀποκαλεῖν· ἐν ὑστέροις δ' εκόντων αὐτῶν ἐγκρατῆ γεγονότα τῶν βασιλείων σκήπτρων καὶ ὑρόνων ὅλαις ἀνηγόρευς, βασιλέα φωναίς, μικρά c τῶν οἰκείων ἐκείνων ὁρῶν φροντίσαντε;. Εἰ οὖν τὰ πρότερα, κατὰ τὰς σὰς δίκας, τῶν ἐπισκόπων ψηφίσματα κανταῦθα κρατοίη καὶ βεβαιότερα τῶν ὑστέρων εἴτι, ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν εἴποιμι· σὺ δ' αὐτὸς ἀρετῶς δίδαξον, ὅπη χωρεῖ τὰ τῆς καταδίκης που ριφανώς. Δυοῖν γὰρ ἔποιτ᾽ ἂν θάτερον, εἰ πηγὴ δια καιοσύνης πρυτανεύει τοὺς τῆς δίκης βύακας. "Η γὰρ κἀνταῦθα προτιμότερ᾽ ἂν θείημεν τὰ πρῶτα, κατὰ τὴν σὴν ἐπ' ἐκείνοι; κρίσιν· καὶ βεβαιοῦται λοιπὸν ὁ κατὰ Ῥωμαίων έκφωνούμενο; ἐκεῖθεν ἀναθεματισμὸς διὰ σὲ, καὶ ἅμα λύεταί σοι τὸ τῆς βασιλείας ἰσχυρὸν ἐν βραχεῖ σὺν τῇ εὐσεβείς· ἡ τῶν προτέρων άθετουμένων, διὰ τὸ τῆς συναρπαγές και της απάτης Εγκλημα, coὶ μὲν κυρούται τὸ τῆς βα σιλείας κράτο; ἐς τὸ ἀθῶον μετα τῆς εὐθεντίας· δύο τας δ' αί τοῦ Παλαμᾶ καινοφωνίας, καθάπρε της Χαλάνης πύργος· συνάπτεται δὲ τὰ διεστῶτα, τῆς Ἐκκλησίας μέρη πρὸς ὁμόνοιαν καὶ εἰρήνην. Εἰ δ' αὐθεντικῶς ούτωσὶν ἐκεῖ μὲν τὴν νίκην τοῖς προς τέροις δίδως, ένταυθοῖ δὲ τοῖς ὑστέρης, τυρανός τὸ πρᾶγμα καὶ κανένας πάντας ὑπερβαίνον θείους καὶ ἀνθρωπίνους. Καὶ εἰ φοβερόν σοι τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας Θεοῦ ζῶντος νομίζεται, ώρα 20: λοιπών ἐκλογίζεσθαι τοὺς ἐντεῦθεν φόβους, ὁποῖοι καὶ ὅσοι, παῖδας τί ἔχοντι καὶ πλεί την συγγένειαν, καὶ πρί γε πάντων ψυχὴν καὶ σῶμα· ὧν τῇ μὲν τὰ ἐκεῖ δε δίνεται κολαστήρια, τῷ δὲ μυρίοις ὑποκείσθαι καὶ ποικίλοις συμπίπτει νοσήμασι. ο oblivio et ignorantia, quod morbi genus multiplex est, hominum animis penitus insidentes, moderatricem rationem initio plerumque in erroris præci - pitia trahunt, tempore autem ex experientia id quod actum sit corrigentibus, veritatis vis illustratur, mendaciique et erroris nubila plane e medio pelluntur, mirum haud fuerit, nec ab usitato more longissime aleat, si patriarcham, qui initio, quo ea que scripta erant obscuriora essent, veritatem non viderat, subscquens experientia et rerum coguitio (quæ ope temporis corrigit ea, quæ acta sunt) lapsum erexerit, et 832 quibus inhærendum esset dogmatis præscriptisque doenerit. Jamı vero, si iis prorsus omnibus justitiæ robur tribuis, qum prius acta fuerint, cave ne legum tuarun suffragia in te ipsum vertas, et propria sententia statim ipse tenearis. Qui enim episcopi priora illa Palama scripta confirmarunt, ii etiam scriptos Tomos el varia in omnes Romanos edidere decreta, per quæ sempiterno igni devovebantur, si qui essent, quibus Cantacuzenum (te ipsum scilicet et imperatorem agnosci, et Christianum appellari pliceret: iidemque te postmalum, cum invitis ¡is sceptro et solio potitus esses, imperatorem una voce, suis illis exsecrationibus parvi faclis, renuntiarunt. Si igitur, ut tu statuisti, priora episcoporum decreta etiam hic valeant, et posterioribus firmiora sint, ego quidem nolim dicere; în vero ipse laud dubius doceto nos, quorsum illa interdicta aperte evadant. Duorum enim alterum sequatur necesse est, si judicium feramus es ipso justitiæ fonte derivatum. Quippe aut hic quoque potiora habebimus ea quæ priora sunt, secuti tuum de aliis illis judicium; atque ita confirmaßitur deș mum anathematismus in Romanos tui odio inde pronuntiatus, et simul auctoritatis tuæ robur cum veræ pietatis laude evanescet; aut iis quæ priora sunt, mihili factis, propter obreptionis et fran is crimen, übi quidem imperatoria auctoritas et pictatis laus illibata asseritur; Palam; amtem commenta, veluti 833 Chalanes turris, evertuntur; Ecclesiæ vero partes disjunctæ concordia et pace soriautur. Sin adeo imperiosus victoriam tribuis, Dillie quidem prioribus decretis, hic autem poste rioribus, tyrannicum profecto illud est et legitus omnibus tam divinis quam humanis contrarium. Si igitur terribile esse existimas in manus Dei viventis incidere jam oportet reputes, qur et qualia inde pericula impendeant, liberos habenti namerosamque cognationem, et quod præcipuum est, aniæam et corpus; ex quibus have meluit suyplicia sumpiterna, illud mulieritis variisque morbis obΙΕ. Τῶν δὲ παρακαθημένων κολάκων ἑνός τινο; τὴν μὲν τῷ ἀγκῶνι πλευρὰν συμπιλήσαντός τε καὶ ἀν.ειπόντος, ὡς τὰ ἡδιστα λέγειν χρεών βασιλεύσι, noxium est,» XV. Cum ant massidentium adulatofumi anus cubito meum latus pressisset, et placeatia principibus dici opor:ere monui-set, magno tum telo

PG 148:1087τὴν γὰρ Λατινικὴν ὀφρὺν οὐδέποτ’ ἠρεμήσειν ἤλπισεν ἐν ὅροις μεῖναι, καιρὸν ἐξιέναι καὶ κατατρέχειν ἔχουσαν. ὅθεν προσελάσας προὐκαλεῖτο πρὸς πόλεμον. οἱ δὲ παραχρῆμα τὰς πανοπλίας ἀναλαβόντες εἰς μάχην ἐξῄεσαν, οὐχ ἧττον τῇ δυνάμει θαῤῥοῦντες, ἢ τῇ τῶν ὅπλων λαμπρότητι. ἐπεὶ δὲ πολύς τε καὶ πανταχόθεν ὁ τῶν Περσικῶν δυνάμεων ἔῤῥει πόλεμος, καὶ ἀντιβλέπειν οὐ μάλα ἐδύναντο, ἐπὶ πόδα τε ἀνεχώρουν αἰσχρῶς καὶ τὰς πύλας ἀσφαλισάμενοι τοῦ φρουρίου τοῖς ἑκηβόλοις ἐκ τῶν τειχῶν ἐμάχοντο βέλεσι· δι’ ὧν καιρίαν πληγέντος Ἀμοὺρ, ἐκ τοῦ παραχρῆμα νεκρῷ γενέσθαι ξυμπέπτωκεν. ὃν οἱ προσήκοντες ἀνειληφότες τῆς τε μάχης ἀπέχεσθαι τοῖς στρατιώταις παρεκελεύοντο καὶ αὐτὸν ἐς τὰ οἴκοι φοράδην ἀπῆγον. (Γ.) Τούτου δ’ οὕτω κεχωρηκότος, ἐν λύπαις εἶναι τῷ βασιλεῖ ξυνέβαινε, τῆς τε προσδοκωμένης ἐκεῖθεν Περσικῆς λελειμμένῳ συμμαχίας καὶ ἅμα φίλου μεγίστην αὐτῷ διὰ βίου τηρήσαντος εὔνοιαν ἐστερημένῳ. ἓν μὲν δὴ τοῦτο τῆς κατὰ Τριβαλλῶν ἐκστρατείας ἐμποδὼν ἐγεγόνει τῷ βασιλεῖ.

1087 [A. M. 6856, IND. 1) NICERTORI GREGOR. (INP. 1. CANTACUL 9) percitus et effervescens adulationem illi et pusil- μικρῷ κινηθεὶς καὶ ὑπερζέσας τῷ ζήλῳ κολακείαν lum animum objeci, et quæcunque his conse- τε ἐνεκάλουν ἐκείνῳ καὶ σμικρολογία, ψυχῆς, καὶ quentia sunt. Silentio ibi facto. Palamas, qui nihil ὅσα τούτοις ἔποιτ' ἄν. [Γ. 525] Σιγῆς τοίνυν γενομέ poterat reponere, postulare coepit, et permittere- νης ἐν τούτοις, καὶ μηδὲν ἔχων ὁ Παλαμᾶς ἀντιφθέγ tur sibi, ad suarum opinionnm confirmationem ex γεσθαι, μαρτυρίας ἠξίου συγχωρηθήναι παράγειν Scripturis testimonia producere. Repudiante mc, γραφικὰς εἰς ἐκδίκησιν τῶν αὐτοῦ καινοφωνιών. atque exempla afferente Arii, Sabellii, Nestorii Ἐμοῦ δ' ἀποτρεπομένου καὶ τὴν τῆς τοιαύτης όμως corumque omnium, qui suas opiniones ex sacris τητα πρὸς 'Αρειον και Σαβέλλιον καὶ Νεστόριον, Scripturis perperain confirmare instituissent, cœκαὶ ὅσοι τὰς οἰκείας αἱρέσεις ἐκ τῶν θείων Γραφών tus dimissus est. Cæterum ego, quia errorem gras- κακοτρόπως συνιστῶν ἐπεχείρουν, ἀνάγοντας, ὁ σύλ sari et tumultum inde magnum exsistere videbam, λογος ἡμῶν διελύετο. Ἐπεὶ δ᾽ ἐκεῖθεν μακρὸν ἐπι tempus autem perficiendi..... opem ipsis efficacem πολάζοντα βλέπειν ἐπῇτε μοι τὸν τῆς κακοδοξίας κ 834 aferre non potuit. Εt hæc quidem ita se ha- ρυβον, ὥραν δ' ἀνύειν τὸ " μὴ τὴν ἐμπρακτόν σφισι Et buerunt; ac hiems in his exivit. παρέχειν ἐδύνατο συμμαχίαν. Καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον· καὶ ὁ χειμὼν ἐν τούτοις ἐτελεύτα. CAPUT VI. Cantacuzenus Cralem officii admonet. Non auditur. Bellum parat. Amurius, cum copiis mare transmissurus, Smyrnæam Latinorum arcem it expugnatum. Missili telo occisus cadit. Cantacuzenum a suscepio bello tres cause deterrent: nempe mors Amurii; renum morbus; et Galatrorum rebellio. 1. Cum sol æquinoctialem fexum attigisset, et amui portas, ad explicandum latius diem, longis curribus Aries aperiret, legatos imperatur ad Triballum misit, qui fœderum ac pactionum commonefacerent et folei violata arguerent. Verum is, quia continuæ victoriæ maximos illi spiritus attulerant, irritam legationem facessere statim jussit. liaque imperator Byzantio egressus, medio jam vere, tum ut copias, quæ in Thracia erant, adversus istum cogeret, tuni ut amicum Amurium et vires cum eo Persicas ex Asia arcesseret, septimo post die Didymotichum pervenit. 11. Amerius, maxima peditum equitumque coc'a multitudine, constituit, antequam in Thraciam ac Macedoniam transiret, vi expugnare et funditus exscindere, si posset, castellum illud, quod Latini Smyrna habebant; ne ii patriam, quæ isto abeunte orba relinquebatur, crebris incursionibus vastantes, gravissima quæque perpetrarent. Latinam enim arrogantiam prævidebat non temperaturam sibi esse, sic ut oblata semel exeundi excurrendique opportunitate, suis se dnibus contineret. Almotis itaque copiis, ad pugnam eos provocat. Ili statim arreptis armis pugnantum exeunt, viribus non minus quam 835 splendore armnorum freti. Sed Persicorum militum magna undecunque vi ingruente, oculos contra attollere non audent, pe- «lem turpiter referunt, et obstructis castelli portis, misoilibus ex muro telis pugnare incipiunt: unde lethali vulnere accepto, Amurius mortuus repente collabitur. Quem necessarii sui exceptum, revocatis a pugua militibus, domum reportant. Δ'. Αρτι δὲ τοῦ ἡλίου περὶ προπάς γενομένου τὰς σημερινάς, καὶ τοῦ Κριοῦ τοῖς μακροίς κέρατ τὰς τοῦ ἐνιαυτοῦ θύρας ἐς τὸ τῆς ἡμέρες εύρος λαμ πρῶς διανοίγοντος, πρέσβεις προς τον Τριβαλλόν βασιλεὺς ἀπεστάλκει, τοὺς ὄρκους καὶ τὰς συνθήκες ἀναμνήσοντας καὶ τὴν ἐκεῖθεν ἐλέξοντας παρέχει σιν. Ἐπεὶ δ' ἐκεῖνος φρόνημα μέγιστον ἐκ τῶν συν εχῶν τροπαίων ανειληφώς άπρακτον ἀπιέναι εὐθές ἐκέλευε τὴν πρεσβείαν, ἄρας ὁ βασιλεὺς ἐξῄει τους Βυζαντίου, μεσούντος ἤδη τοῦ ἦρος, στρατολογήσεων τε ἐκ τῆς Θράκης τὴν ἐνυπάρχουσαν δύναμιν τη ἐκείνου καὶ τὸν φίλον Αμουρέξ Ασίας μεταπεμψ μενος μετά δυνάμεων Περσικών. Ὁ μὲν οὖν μ λεὺς ἑβδομαῖος ἐς Διδυμότειχον ἀφικνεῖται. Ν. Τῷ δ' 'Αμούρ ήθροικέτι πλείστον όμιλον ει ζικῶν τε καὶ ἱππικῶν δυνάμεων ἔδοξε, πρὶν ἐς θρ κην καὶ Μακεδονίαν διαβαίνειν, άκοντι διαπράξεσθαι καὶ πρόῤῥιζον ἐξελεῖν, εἰ δύναιτο, τὸ ἐν Σμύρνη φρο ριον τῶν Λατίνων, ὡς μὴ ὀρφανὴν ἀπιόντος αὐτοῦ και ταλελειμμένην τὴν πάτριον γῆν συχνά κατατρέχοντες οὗτοι ληΐζωνταί τε καὶ τὰ ἔσχατα ὁρῶντες φαίνων ται τῶν δεινῶν. [Ρ. 526] Τὴν γὰρ Λατινικήν ὀφρων οὐδέποτ' ἠρεμήσειν ἤλπισεν ἐν ὅροις μεῖναι, καιρόν εξιέναι καὶ κατατρέχειν ἔχουσαν. Οθεν προσελάσεις προὐκαλεῖτο πρὸς πόλεμον. Οἱ δὲ παραχρήμα τ πανοπλίας ἀναλαβόντες εἰς μάχην ἐξήεσαν, οὐχ ήτ τον τῇ δυνάμει θαρρούντες, ἢ τῇ τῶν ὅπλων is πρότητι. Ἐπεὶ δὲ πολὺς τε καὶ πανταχόθεν στον Περσικών δυνάμεων ἔῤῥει πόλεμος, καὶ ἀντιβλέπειν οὐ μάλα ἐδύναντο, ἐπὶ πόλη τε ἀνεχώρουν απ χρῶς καὶ τάς πύλας ασφαλισάμενοι του θεωρία τοῖς ἐκηβόλοις ἐκ τῶν τειχῶν ἐμάχοντο βέλε π· ὧν καιρίαν πληγέντος 'Αμούρ ἐκ τοῦ περιχε μα νεκρῷ γενέσθαι ξυμπέπτωκεν. Ὃν οἱ προσήκων τες ἀνειληφότες τῆς τε μάχης ἀπέχεσθαι τοῖς στρατιώταις παρεκελεύοντο καὶ αὐτὸν ἐς τὰ οίκαι φορά δὴν ἀπήγον. Variorum notre. (84)|lanc Latinorum ad Smyrnanı elsdem describit Joannes Villaneus lib. xi, cap. 38. Ducang.-Non hane, sed eam que triennio pra cesserat. Boivin, De caso Amurio silet Villancus. Ducang. Joannes scilicet: nec mirum. Nam hæc fra sunt A. C. 1348, in cujus initio desinit Joana. ViLauri llistria. Βυινια.

PG 148:1090δεύτερον δὲ, τὸ κατὰ τῶν νεφρῶν ἐνσκῆψαν αὐτῷ περὶ τὰς θερινὰς τοῦ ἡλίου τροπὰς νόσημα, τάς τε ἀλγηδόνας δριμείας ἐπάγον αὐτῷ καὶ τὴν τοῦ βαδίζειν ὑποκλέπτον ἐλευθερίαν τε καὶ ῥᾳστώνην, καὶ ἅμα τὰς τῶν ἰατρῶν ἐπαγγελίας οὐ μάλα τοι πρὸς τὸ εὔελπι καθαρῶς ἀθροίζεσθαι συγχωροῦν ἐκ τοῦ σύνεγγυς. καὶ τρίτον ἐπὶ τούτοις, ἡ τῶν ἐν τοῖς Γαλάτου Λατίνων κατὰ Βυζαντίων ἐξ οὐδεμιᾶς προφάσεως ἐπανάστασις, ἣ μετὰ τὰς Ὠρίωνος ἐπιτολὰς εὐθὺς πεποίηται τὰς ἀρχάς· περὶ ἧς μικρὸν ὕστερον προϊόντες ἐροῦμεν πλατυτέρᾳ τῇ γλώττῃ. νῦν δ’ ἐκεῖνο ἐπαναλήψομαι. ζ. Ἄρτι τοῦ ἡλίου τὰς θερινὰς τροπὰς παραλλάττοντος, Περσική τις δύναμις, ἐξ αὐτονόμου καὶ λῃστρικῆς ἄλλη ἄλλοθεν ἠθροισμένη τροφῆς καὶ διαίτης, ἐς Θρᾴκην ἐξ Ἀσίας πεποίηται τὴν διάβασιν. καὶ ἐπειδήπερ ὁπόσα θαλάττης ἐγγὺς ὑπῆρχε χωρία πᾶσι καθάπαξ ἀοίκητον εἶναι συνέβαινεν ἐρημίαν διά γε τὰς συνεχεῖς τῶν ἐχθρῶν ἐφόδους, εἰς δύο σχίζεται μοίρας· καὶ τῶν μὲν ἱππέων ἡ φάλαγξ, εἰς διακοσίους καὶ χιλίους τὸν ἀριθμὸν ἀναφέρουσα, ἐπὶ τὰ ὅσα περὶ Βιζύνην εἰσὶ χωρία τοὺς δρόμους ὅλαις ἤλαυνε ταῖς ἡνίαις·

PG 148:1092ἡ δὲ πεζικὴ δύναμις, ἐκ δὶς ἑπτακοσίων εὐζώνων ἀνδρῶν συγκειμένη καὶ αὕτη, δυτικωτέραν πεποίηται τὴν ὁρμήν. συνέβαινε γὰρ αὐτῇ τήν τε Ῥοδόπην τὸ ὄρος, καὶ ὅσαι περὶ Διδυμότειχον οὖσαι τυγχάνουσι πόλεις, ἐξ ὑπερδεξίων ἀφεμένῃ τὴν ἔφοδον ἐφ’ ὅσα ἐπέκεινα κεῖται χωρία ποιεῖσθαι· ὧν Ματθαίῳ τῷ τοῦ βασιλέως υἱῷ τὴν ἐπιτροπὴν, ὡς ἀνωτέρω διείληπται, κεκτημένῳ οὐ μάλα τοι ἀνεκτὸν ἐνομίσθη κατ’ ἐξουσίαν ἀπονητὶ ποιήσασθαι τὴν τῆς λείας ἐκεῖθεν ἐᾶσαι τοὺς Πέρσας ἀπαγωγήν. ῥᾴδιον δ’ ἥκιστα ὂν ἐκ μόνης τῆς Γρατιανουπόλεως, ἐν ᾗ τουτονὶ τηνικαῦτα παρεῖναι ξυνέβαινε, στρατὸν τοῖς βαρβάροις ἀντίπαλον παραχρῆμα συναγαγεῖν, ἐκ τῶν ἐνόντων τριακοσίους ἱππέας ἀνειληφὼς, καὶ πεζικήν τινα φάλαγγα, μεγάλην ἐβράβευσε δι’ ἀβάτων χωρίων τῷ δρόμῳ τὴν ταχύτητα, μὴ λάθῃ φυγοῦσα μετὰ τῆς λείας ἡ λῃστρικὴ δύναμις. τόπου τοιγαροῦν ἐντυχὼν ἐπιτηδειότητι, δι’ οὗ τὴν ἀναστροφὴν οἱ βάρβαροι δρᾷν ἐνομίζοντο, τήν τε ἐφεδρείαν ἐνταῦθα πεποίηται καὶ τῶν εὐζώνων ἐνίους προὔπεμπεν εἰς κατασκοπήν·

ἀφ’ ὧν περὶ τὴν λείαν ἀσχολεῖσθαι πόῤῥω που τῆς στρατοπεδείας ἔτι τοὺς βαρβάρους ἀκούων ἀριστοποιεῖσθαι μετρίως ἐπέτρεπε τοὺς στρατιώτας. ἐπεὶ δέ σφισιν οὐκ ἦν εὐμαρὲς ὕδατος εὐπορεῖν, ὅθεν ὑδρευσαμένους τὴν ἀνάγκην ἔσται παραμυθεῖσθαι τῆς φύσεως, ὅσην ἥ τε τοῦ δρόμου ταλαιπωρία καὶ τὸ φλέγον τῆς ὥρας ἤνεγκεν, αὐτοὶ μὲν περὶ τὴν τῶν ὅπλων ἐγίνοντο χρείαν, τὸ πολὺ τῆς ἡμέρας ἄσιτοι διακαρτερήσαντες· Ματθαῖος δὲ στρατηγῶν εἰς τάξεις διῄρει τὴν δύναμιν· καὶ τοὺς μὲν ἱππέας ἔς τε τὸ δεξιὸν καὶ λαιὸν διαμερισάμενος κέρας ὑφ’ ἡγεμόσι τοῖς ἀρίστοις ἐς τὰ τῶν ἄκρων τὸ πεζὸν παρενέβαλε μέσα, ταξιάρχοις καὶ αὐτὸ παραδοὺς οἷς τὰ πολέμια κρατίστοις εἶναι τετύχηκεν· αὐτὸς δὲ τῶν ἱππέων ἐνίους ἔχων περιῄει, πρὸς εὐψυχίαν καὶ ῥώμης ἐπίδειξιν διεγείρων τὰς φάλαγγας. (Β.) Τῆς δ’ ἡμέρας ἐς τὸ πλέον ἢ κατὰ μεσημβρίαν εἶναι τὸν ἥλιον γενομένης, οἱ βάρβαροι πολλὴν ἐπαγόμενοι πόῤῥωθεν παρεδείκνυντο λείαν. ἐγγύτερον δ’ ἤδη γενόμενοι κατεπλάγησαν μὲν τὴν τῶν Ῥωμαίων θεασάμενοι στρατιὰν, τῇ τῶν ὅπλων λαμπρότητι διαλάμπουσαν· κατεφρόνησαν δ’ αὖ, οὐ πάνυ πολλὴν ξυννενοηκότες οὖσαν αὐτήν.

Chapter VICaput VI

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

ἔδοξεν οὖν ἄμεινον, τὴν λείαν ὀπίσω διαλιπόντας μικρὸν, ἀθρόους ὑφ’ ἑνὸς ἱσταμένους αὐτοὺς τὴν τῶν Ῥωμαίων εὐρώστως ἔφοδον διακαρτερεῖν. διὸ τοὺς ἐλαφροτάτους τοξότας πρότερον σφῶν αὐτῶν ἐς τὴν οὐραγίαν θέντες παραγγέλλουσι νῦν μὲν ἐπικεῖσθαι, νῦν δ’ ἀποχωρεῖν ἐκ μεταβολῆς καὶ φυγομαχεῖν, κατὰ τό σφισιν ὡς τὰ πολλὰ εἰωθὸς, καὶ συχνὰ τοῦτο δρῶντας ἐξαπατᾷν καὶ ἐπιταράττειν τὴν τῶν Ῥωμαίων τάξιν. (Γ.) Τῶν μέντοι Ῥωμαίων σοβαρῶς ἐπιόντων, καὶ τῶν σαλπιγκτῶν ἀνακρουομένων τὸ ἐνυάλιον, ἐπηλάλαξάν τε εὐθὺς οἱ Πέρσαι καὶ μετὰ μακροῦ τινος θράσους αὐτοῖς συνεῤῥήγνυντο, συνασπισμός τις τὰ πρῶτα δόξαντες βαρὺς καὶ παράταξις μάλα δυσπρόσοδος· ὡς εὐθὺς ἐξ ἀρχῆς τὸ μὲν συνεχὲς τῆς πεζικῆς τῶν Ῥωμαίων διακόπτεσθαι φάλαγγος· καὶ ἅμα τὸ εὐώνυμον τῶν ἱππέων, πιεζόμενον ἔξωθεν ὑπὸ τῶν ἐλαφρῶν ἐκείνων τουρτῶν, τὰς ψυχὰς θορυβεῖσθαι. Ματθαῖος δ’ ὁ στρατηγὸς περιϊὼν λόγοις τε ἀνεῤῥώννυε πρὸς τὸ εὐθαρσέστερον τοὺς οἰκείους καὶ τοῖς θλιβομένοις ἀεὶ προσιὼν παρεβοήθει μέρεσιν.

ἔπειτα μείζονος δεομένην τῆς βοηθείας τὴν στρατιὰν ξυννενοηκὼς ἐς τὸ τῆς τόλμης παραβολώτερον ἑαυτὸν μετεσκεύασε, καὶ πρὸς μέσους ἐμβάλλει τοὺς πολεμίους ξύν γε τοῖς ἀμφ’ αὐτὸν, νεανικώτερον τρόπον μᾶλλον ἢ προμηθέστερον· καὶ ὅλην εὐθὺς ἐκλόνησέ τε καὶ διέσεισε τὴν ἐκείνων φάλαγγα, τοὺς μὲν κατὰ μέτωπον ἀπαντῶντας γενναίως καταβάλλων τε καὶ συμπατῶν· τοὺς δ’ ἄλλους πρὸς ἄνανδρον κατακλείων ἀμηχανίαν· ὡς ἐντεῦθεν ἀναῤῥωσθέντας Ῥωμαίους εὐτολμότερον ἐς τοὺς κινδύνους τέως παραβάλλεσθαι, καὶ τοὺς κατὰ πρόσωπον ἅπαντας διωθεῖσθαί τε καὶ φονεύειν εὐρώστως. ἀλλὰ πολλούς τινας καὶ συνεχεῖς διεξελαύνων ἐν τῇ μάχῃ τοὺς δρόμους ὁ στρατηγὸς Ματθαῖος, καὶ πλεῖστα τῶν πιπτόντων πολεμίων σώματα συμπατῶν, ἔλαθε τοῦ ἵππου πεσόντος ἐς γῆν ἐκριφεὶς καὶ ἀπὸ γῆς μαχόμενος τοῖς ἐπιοῦσιν. ἔνθα δὴ πολὺς ὁ ἀγὼν ἑκατέρωθεν συνέστη, τῶν μὲν πολεμίων ἀποκτείνειν ἐπειγομένων, τῶν δὲ Ῥωμαίων ἀντεχομένων μάλα γενναίως καὶ τὰς ἑαυτῶν ὑπὲρ τοῦ στρατηγοῦ προδιδόντων ψυχάς· ἕως ἵππου παρενεχθέντος ἐπιβὰς κατὰ κράτος ἤλαυνε κόπτων τοὺς πολεμίους· ὡς μηδὲ λελεῖφθαι, ὃς γοῦν ἀπαγγελεῖ τῇ Ἀσίᾳ τὸ πάθος.

Chapter VIICaput VII

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

PG 148:1093(Δ.) Τοῦτο Ῥωμαίοις ἔδοξεν ἀγαθὸς οἰωνὸς καὶ μακρῶν ἐλπίδων προοίμιον. τὸ μὲν γὰρ ἐπιοῦσαν δέξασθαι, πρὶν ἢ προσδοκῆσαι, καὶ ἀποκρούσασθαι τὴν τῶν πολεμίων ἔφοδον, μακρῷ τινι κραταιότερον, ἢ πολεμίων χώραν αὐτόν τινα καταδραμόντα στήσασθαι τρόπαιον. οἷς γὰρ ἐς ὑπερορίους ἐκστρατείας παρασκευάζεσθαι μεμελέτηται, τούτοις δὴ καὶ περιττῶς τε μάλα καὶ σοβαρῶς ὁπλίζεσθαι ἀναγκαῖον, καὶ πάντα πρὸς τὸ ἀνενδεὲς καὶ φιλοτιμότερον ἐκ πολλοῦ τοῦ χρόνου τελεῖν, ἅτ’ ἐν ἀλλοτρίᾳ γῇ ποιεῖσθαι μέλλουσι τὰς ὑπαίθρους στρατοπεδείας· οἷς καὶ εἰ νικῷεν, μέτριος μέν τις ἕπεται ἔπαινος, θαῦμα δ’ οὔ, τῶν παραδόξων οὐδενὸς πεπραγμένου, ἀλλ’ ἑνὸς τῶν ὅσα τῶν προσδοκωμένων ἦν. οἷς δ’ οἴκοι καθημένοις ἀπροσδοκήτοις τὸ πολέμιον ἔπεισι πῦρ, θαυμαστὸν, εἰ μὴ ζημιωθεῖεν τὸ ζῇν. εἰ δὲ γενναίως καὶ εὐθαρσῶς ἀνταγωνισαμένοις μετὰ πάνυ μικρᾶς καὶ τῆς προστυχούσης δυνάμεως γένοιτο ἀποκρούσασθαι, τοῦτο δ’ ἤδη καὶ θαυμάζεσθαι ἄξιον. εἰ δὲ καὶ οὕτω κατατροπώσασθαι γένοιτο, ὡς μηδὲ πυρφόρον λελεῖφθαι, τὸ δὴ λεγόμενον, τοῦτο δ’ ἐκείνων μακρῷ τινι βέλτιον.

[4. c. 1318] ΒΥΖΑΝΤΙΝΕ MISTURLE LIB. XVI. [IMP. J. CANTACuz. 2} 1094 τοῦ ἵππου πεσόντος ἐς γῆν ἐκριφεὶς καὶ ἀπὸ γῆς propugnantibus, et suas pro salute impera: oris μαχόμενος τοῖς ἐπιοῦσιν. Ενθα δὴ πολὺς ὁ ἀγὼν ἑκατέρωθεν συνέστη, τῶν μὲν πολεμίων ἀποκτείνειν ἐπειγομένων, τῶν δὲ Ῥωμαίων ἀντεχομένων μάλα γενναίως καὶ τὰς ἑαυτῶν ὑπὲρ τοῦ στρατηγοῦ προδι δόντων ψυχάς έως ἵππου παρενεχθέντος ἐπιβὰς μηδὲ λελείφθαι, δς γοῦν ἀπαγγελεί τῇ Ἀσίᾳ τὸ πάθος. Δ'. Τοῦτο 'Ρωμαίοι; ἔδοξεν ἀγαθὸς οἰωνὸς καὶ μακρῶν ἐλπίδων προοίμιον. Τὸ μὲν γὰρ ἐπιοῦσαν δέξασθαι, πρὶν ἢ προσδοκῆσαι, καὶ ἀποκρούσασθαι τὴν τῶν πολεμίων ἔφοδον, μακρῷ τινι κραταιότερον, Η πολεμίων χώραν αὐτόν τινα καταδραμόντα στη σασθαι τρόπαιον. Οἷς γὰρ ἐς ὑπερορίους εκστρα τείας παρασκευάζεσθαι με μελέτηται, τούτοις δὴ καὶ περιττώς τε μάλα καὶ σοβαρῶς ὁπλίζεσθαι ἀναγκαῖον, καὶ πάντα πρὸς τὸ ἀνενδεὶς καὶ φιλοτιμό τερον ἐκ πολλοῦ τοῦ χρόνου τελεῖν, ὅτ' ἐν ἀλλοτρία γῇ ποιεῖσθαι μέλλουσι τὰς ὑπαίθρους στρατοπεδείας· οἷς καὶ εἰ νικῷεν, μέτριος μέν τις ἔπεται ἔπαινος, θαῦμα δ' ού, τῶν παραδόξων οὐδενὸς περ πραγμένου, ἀλλ᾽ ἑνὸς τῶν ὅσα τῶν προσδοκωμένων ἦν. Οἷς δ' οἴκοι καθημένοις ἀπροσδοκήτοις τὸ πολέ μιον ἔπεισι πῦρ, θαυμαστὸν, εἰ μὴ ζημιωθείεν τὸ ζην. (Ρ. 529] Εἰ δὲ γενναίως καὶ εὐθαρσῶς ἀντα γωνισαμένοις μετά πάνυ μικρᾶς καὶ τῆς προστυ χούσης δυνάμεως γένοιτο ἀποκρούσασθαι, τοῦτο δ' ἤδη καὶ θαυμάζεσθαι ἄξιον. Εἰ δὲ καὶ οὕτω καταπροπύσασθαι γένοιτο, ὡς μηδὲ πυρφόρον λελεῖφται, τὸ δὴ λεγόμενον, τοῦτο δ' ἐκείνων μακρῷ τινι βέλτιον. Ε'. Καὶ ἡ μὲν πεζικὴ τῶν Περσῶν ἐκείνη δύναμις ἐς τοῦτο τύχης ελήλαται καὶ ἠφάνισται. Τῆς δ' ἐπε π:κῆς κατόπιν ὁ βασιλεὺς ἐξ Ορεστιάδος τὴν δίωξιν κατεσπουδασμένην μετά χιλίων ἱππέων πεποιηκώς, ἐπειδήπερ ἀσυντάκτοις ἐκ τῆς λείας ἀναζευγνύουσιν ἐντετύχηκε, τοὺς μὲν τριακοσίους ἀπηντηκότας εύκ τόλμως ἔργον ἀπέφηνε ξίφους· οἷς δὲ πόρρωθεν αἰσθέσθαι ξυνηνέχθη τῆς μάχης, τούτοις δὲ φυγῇ την σωτηρίαν δίχα τῆς λείας πορίζεσθαι εξεγένετο σποράσι καὶ ἀσυντάκτοις. animas ultro projicientibus, donec equus est admotus: quo ille conscenso, hostes efuse persecut= tus ita cecidit, ut nec relinqueretur, qui cladem illam Asite nuntiaret. κατὰ κράτος ήλαυνε κόπτων τους πολεμίους· ὡς JV. Bonum illud Romanis augurium 839 esse visum est, et magnæ spei præludium. Scilicet ingruentem excipere, priusquam prævideris, et repellere hostium impetum, virtus est multo major, quam si quis facta in hostilem agrum excursione Cropæum statuat. quibus enim præneditatis bel Jum adversus exteras gentes apparatur, eos cumulate et splendide instructos esse necesse est, et omnia ad plenum longo ante diligenter sibi comparasse; ut quibus externo in solo sub dio castrametandum sit: et ii quidem, si vincant, mediocrem laudem consequuntur; nec mirum; cum nihil præter opinionem, verum id quod prævisum erat, gestum ab iis fuerit. Quibus vero domi sedentibus, nec opinatis, hostilis flamma supervenit, mirum nisi ii vita multentur. Quod si iidem strenue audacterque pugnando, parva admodum et fortuita hominum manus, hostem repulerint, ið quidem jam admiratione dignum. At si ita debellaverint, ut nec ignifer, quod aiunt, relictus sit, id vero lunge præclarissimum est. V. Ac pedestris quidem illa Persarum manus eum exitum sortita et in hunc modum deleta est. Equitatum autem ipse imperator ab urbe Orestiade cum equitibus mille celeriter persecutus, et ut se a præda recipiebant inordinatos nactus, trecentos qui audacter occurrerant ferro delevit. Cæteri, cum e longinquo pugnam illam sensissent, præda amissa, palaules dispersique fuga saluti consuluerunt. Variorum notæ. Qui ignem ante aciem præferebant, ii πυρφόροι ἱερέες dicebantur. Vide Scholiastem ad illos versus l'hœnissarum Euripid.: Ἐπεὶ δ' ἀφείθη πυρσός, ὡς Τυρσηνικής Σάλπιγγος ἠχή, σῆμα φοινίου μάχης. Adde Lucianum, Tzetzem, Zenobium, etc. Borvix.

(Ε.) Καὶ ἡ μὲν πεζικὴ τῶν Περσῶν ἐκείνη δύναμις ἐς τοῦτο τύχης ἐλήλαται καὶ ἠφάνισται. τῆς δ’ ἱππικῆς κατόπιν ὁ βασιλεὺς ἐξ Ὀρεστιάδος τὴν δίωξιν κατεσπουδασμένην μετὰ χιλίων ἱππέων πεποιηκὼς, ἐπειδήπερ ἀσυντάκτοις ἐκ τῆς λείας ἀναζευγνύουσιν ἐντετύχηκε, τοὺς μὲν τριακοσίους ἀπηντηκότας εὐτόλμως ἔργον ἀπέφηνε ξίφους· οἷς δὲ πόῤῥωθεν αἰσθέσθαι ξυνηνέχθη τῆς μάχης, τούτοις δὲ φυγῇ τὴν σωτηρίαν δίχα τῆς λείας πορίζεσθαι ἐξεγένετο σποράσι καὶ ἀσυντάκτοις. α. Τοῦ μέντοι βασιλέως ἐν τοῖς τοιούτοις ἀσχολουμένου, μάχην κατὰ Βυζαντίου τοῖς ἐν Γαλάτου Λατίνοις πεποιηκέναι συμπέπτωκεν, αἰτίαν μὲν ἐμφανῆ τινα καὶ εὐπρόσωπον ἥκιστα ἔχουσιν ἐγκαλεῖν οὐδεμίαν· δεδιόσι δ’ αὔξησιν ἴσως τοῦ τῶν Βυζαντίων ναυτικοῦ κἀντεῦθεν καὶ τῶν κατὰ σφᾶς ἀθροιζομένων ἐξ ἐμπορίας φόρων ὕφεσιν. (Β.) Αὐτοὶ γὰρ ἐξ ἀρχῆς ὀλίγα τινὰ καὶ φαῦλα περὶ τὸν τόπον οἰκήματα συγχωρηθέντες συστήσασθαι, ἔπειτα ἔλαθον τοῦ χρόνου χωροῦντος ἐπὶ μέγα δόξης τε καὶ δυνάμεως ἀναβάντες.

[4. c. 1318] ΒΥΖΑΝΤΙΝΕ MISTURLE LIB. XVI. [IMP. J. CANTACuz. 2} 1094 τοῦ ἵππου πεσόντος ἐς γῆν ἐκριφεὶς καὶ ἀπὸ γῆς propugnantibus, et suas pro salute impera: oris μαχόμενος τοῖς ἐπιοῦσιν. Ενθα δὴ πολὺς ὁ ἀγὼν ἑκατέρωθεν συνέστη, τῶν μὲν πολεμίων ἀποκτείνειν ἐπειγομένων, τῶν δὲ Ῥωμαίων ἀντεχομένων μάλα γενναίως καὶ τὰς ἑαυτῶν ὑπὲρ τοῦ στρατηγοῦ προδι δόντων ψυχάς έως ἵππου παρενεχθέντος ἐπιβὰς μηδὲ λελείφθαι, δς γοῦν ἀπαγγελεί τῇ Ἀσίᾳ τὸ πάθος. Δ'. Τοῦτο 'Ρωμαίοι; ἔδοξεν ἀγαθὸς οἰωνὸς καὶ μακρῶν ἐλπίδων προοίμιον. Τὸ μὲν γὰρ ἐπιοῦσαν δέξασθαι, πρὶν ἢ προσδοκῆσαι, καὶ ἀποκρούσασθαι τὴν τῶν πολεμίων ἔφοδον, μακρῷ τινι κραταιότερον, Η πολεμίων χώραν αὐτόν τινα καταδραμόντα στη σασθαι τρόπαιον. Οἷς γὰρ ἐς ὑπερορίους εκστρα τείας παρασκευάζεσθαι με μελέτηται, τούτοις δὴ καὶ περιττώς τε μάλα καὶ σοβαρῶς ὁπλίζεσθαι ἀναγκαῖον, καὶ πάντα πρὸς τὸ ἀνενδεὶς καὶ φιλοτιμό τερον ἐκ πολλοῦ τοῦ χρόνου τελεῖν, ὅτ' ἐν ἀλλοτρία γῇ ποιεῖσθαι μέλλουσι τὰς ὑπαίθρους στρατοπεδείας· οἷς καὶ εἰ νικῷεν, μέτριος μέν τις ἔπεται ἔπαινος, θαῦμα δ' ού, τῶν παραδόξων οὐδενὸς περ πραγμένου, ἀλλ᾽ ἑνὸς τῶν ὅσα τῶν προσδοκωμένων ἦν. Οἷς δ' οἴκοι καθημένοις ἀπροσδοκήτοις τὸ πολέ μιον ἔπεισι πῦρ, θαυμαστὸν, εἰ μὴ ζημιωθείεν τὸ ζην. (Ρ. 529] Εἰ δὲ γενναίως καὶ εὐθαρσῶς ἀντα γωνισαμένοις μετά πάνυ μικρᾶς καὶ τῆς προστυ χούσης δυνάμεως γένοιτο ἀποκρούσασθαι, τοῦτο δ' ἤδη καὶ θαυμάζεσθαι ἄξιον. Εἰ δὲ καὶ οὕτω καταπροπύσασθαι γένοιτο, ὡς μηδὲ πυρφόρον λελεῖφται, τὸ δὴ λεγόμενον, τοῦτο δ' ἐκείνων μακρῷ τινι βέλτιον. Ε'. Καὶ ἡ μὲν πεζικὴ τῶν Περσῶν ἐκείνη δύναμις ἐς τοῦτο τύχης ελήλαται καὶ ἠφάνισται. Τῆς δ' ἐπε π:κῆς κατόπιν ὁ βασιλεὺς ἐξ Ορεστιάδος τὴν δίωξιν κατεσπουδασμένην μετά χιλίων ἱππέων πεποιηκώς, ἐπειδήπερ ἀσυντάκτοις ἐκ τῆς λείας ἀναζευγνύουσιν ἐντετύχηκε, τοὺς μὲν τριακοσίους ἀπηντηκότας εύκ τόλμως ἔργον ἀπέφηνε ξίφους· οἷς δὲ πόρρωθεν αἰσθέσθαι ξυνηνέχθη τῆς μάχης, τούτοις δὲ φυγῇ την σωτηρίαν δίχα τῆς λείας πορίζεσθαι εξεγένετο σποράσι καὶ ἀσυντάκτοις. animas ultro projicientibus, donec equus est admotus: quo ille conscenso, hostes efuse persecut= tus ita cecidit, ut nec relinqueretur, qui cladem illam Asite nuntiaret. κατὰ κράτος ήλαυνε κόπτων τους πολεμίους· ὡς JV. Bonum illud Romanis augurium 839 esse visum est, et magnæ spei præludium. Scilicet ingruentem excipere, priusquam prævideris, et repellere hostium impetum, virtus est multo major, quam si quis facta in hostilem agrum excursione Cropæum statuat. quibus enim præneditatis bel Jum adversus exteras gentes apparatur, eos cumulate et splendide instructos esse necesse est, et omnia ad plenum longo ante diligenter sibi comparasse; ut quibus externo in solo sub dio castrametandum sit: et ii quidem, si vincant, mediocrem laudem consequuntur; nec mirum; cum nihil præter opinionem, verum id quod prævisum erat, gestum ab iis fuerit. Quibus vero domi sedentibus, nec opinatis, hostilis flamma supervenit, mirum nisi ii vita multentur. Quod si iidem strenue audacterque pugnando, parva admodum et fortuita hominum manus, hostem repulerint, ið quidem jam admiratione dignum. At si ita debellaverint, ut nec ignifer, quod aiunt, relictus sit, id vero lunge præclarissimum est. V. Ac pedestris quidem illa Persarum manus eum exitum sortita et in hunc modum deleta est. Equitatum autem ipse imperator ab urbe Orestiade cum equitibus mille celeriter persecutus, et ut se a præda recipiebant inordinatos nactus, trecentos qui audacter occurrerant ferro delevit. Cæteri, cum e longinquo pugnam illam sensissent, præda amissa, palaules dispersique fuga saluti consuluerunt. Variorum notæ. Qui ignem ante aciem præferebant, ii πυρφόροι ἱερέες dicebantur. Vide Scholiastem ad illos versus l'hœnissarum Euripid.: Ἐπεὶ δ' ἀφείθη πυρσός, ὡς Τυρσηνικής Σάλπιγγος ἠχή, σῆμα φοινίου μάχης. Adde Lucianum, Tzetzem, Zenobium, etc. Borvix.

PG 148:1095τῶν γὰρ βασιλέων, συμβὰν οὑτωσί πως, στασιαζόντων κατ’ ἀλλήλων ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς, καὶ τῶν Ῥωμαϊκῶν ἐντεῦθεν πραγμάτων ταραττομένων καὶ σφόδρα πονήρως διατιθεμένων, οὗτοι λάθρα καὶ δολίως ὑπερχόμενοι νῦν μὲν τούσδε, νῦν δὲ τούσδε, καὶ ὑπισχνούμενοι συμμαχίαν παρέχειν καὶ ὅπλων καὶ ὁπλιτῶν εὐπορίαν ἔκ τε γῆς καὶ θαλάττης, ἔλαθον μὴ μόνον τὴν τῶν Βυζαντίων εὐπορίαν καὶ μικροῦ πᾶσαν τὴν ἐκ θαλάττης πρόσοδον παρελόμενοι, ἀλλὰ καὶ ὅσα τῶν δημοσίων πολυειδῶς ἔχοντα πραγμάτων ποικίλον πορίζει τοῖς ἀρχικοῖς πρυτανείοις τὸν πλοῦτον· ὡς ἐντεῦθεν τὴν μὲν ἐκείνων ἐκ τῶν φόρων ἐπέτειον γίνεσθαι πρόσοδον διακοσίων ἔγγιστα χιλιάδων, τὴν δὲ Βυζαντίων βίᾳ καὶ μόλις τριάκοντα. διὰ δὴ ταῦτα μεγαλαυχούμενοί τε καὶ τῆς τῶν Βυζαντίων ἀσθενείας ἡμέραν ἐξ ἡμέρας κατορχούμενοι οἰκίας τε διωρόφους καὶ τριωρόφους ἀνίστασαν, καὶ πλείονος αὖ ἐπειλημμένοι πρὸς τὸ ἄναντες τόπου πύργους τε ᾠκοδόμουν δυσανταγώνιστον κεκτημένους τὸ ὕψος καὶ ἅμα τείχη καὶ περιβόλους μακρὰν τὴν εὐρυχωρίαν ἔχοντας ἄλλους ἐπ’ ἄλλοις συχνοὺς περιήλαυνον·

(A. m. 683C, IND. {} BYZANTINE HISTORIE LIBER DECIMUS SEPTIMUS. CAPUT PRIMUM. De bello a Latinis Gelatæis illato. Quibusnam artibus ii opulenti poleulesque evaserint. Clossem a Caniacuzeno construi cur ægre ferant. Cædes ab iis perpetrate. Byzanti pacis cupidi, iidemque infirmi in jurias patienter ferunt. Salutis publicæ præsidia a pricipibus neglecta. Latini viribus prævalenies. Inila cum imperatoribus fœdera aperte violant. Piscatoriam navim per latrocinium capiunt. Homines acciduul. Bellum clam apparant. Navale muniunt. Porter Byzantii clauduntur. Orto inter Latinos dissidio, legati de pace ad imperatricem Ireneu veniunt. Eorum postuluta iniqua et superba. Irenes responsum. Byzemň omnes bellum deposcunt, 841 1. Imperatore in his occupato, Latini Galatei Byzantiis bellum inferunt; non quod certain aut speciosam ullam conquerendi causam haberent; sed fortasse veriti, ne Byzantiorum res nautica incrementum acciperet, atque inde etiam imminuerentur vectigalia, quæ ipsi privatim ex mercaturis cogebant. 11. Nimirum ¡¡s parvas quasdam et viles taberdas construere permissum initio fuerat. Tempore autem procedente ad magnum splendorem magnanque potentiam sensim pervenerant. Nam forte ita incidit, ut principes inter se de imperio certarint; turbataque ob id Romana re et gravissime laborante, isti clam ac dolosis artibus modo hos modo illos subeundo, et auxilium daturos armorunque et militum magnam vim terra et mari Submissurus se promittendo, non modo Byzantiorum opes et omnem ferme ex wari proventumi, sed et multa publicorum negotiorum genera principum a'rariis magnani pecuni:e copiam afferentia, sensim ad se transtulerint: sic ut quotannis ipsi ex vectigalibus ducentorum ferme millium colligerent; Byzantii vix atque ægre triginta millia conficerent. Ea propter animis clati et Byzantiorum imbecillis viribus quotidie magis insultantes, ædes duorum et trium tabulatorum exstruunt: tum majori spatio per adversum clivum occupato, turres ædificant arduas et expugnatu difficiles; murosque et valloVariorum Cantacuz. lib. v. cap. 11. DucaxG. Pace rum Cantacuzeno composita oltiqueTunt Genuenses Galatini, ut quod supra oppitulum Δ΄. Τοῦ μέντοι βασιλέως ἐν τοῖς τοιούτοις ἀσγείω μένου, μάχην κατὰ Βυζαντίου τοῖς ἐν Γαλάτου Αε τίνοις πεποιηκέναι συμπέπτωκεν, αἰτίαν μέν ἐμφανῆ τινα καὶ εὐπρόσωπον ἥκιστα ἔχουσιν έγιν λεῖν οὐδεμίαν· δεδιότι δ' αύξησιν ἴσως τοῦ τῶν ζαντίων ναυτικοῦ κάντεῦθεν καὶ τῶν κατὰ σει; ἀθροιζομένων ἐξ ἐμπορίας φόρων ύφεσιν. Β'. Αὐτοὶ γὰρ ἐξ ἀρχῆς ὀλίγα τινὰ καὶ φυλα περὶ τὸν τόπον οἰκήματα συγχωρηθέντες συστήσο σθαι, ἔπειτα ἔλαβον τοῦ χρόνου χωροῦντος ἐπὶ μέγε δόξης τε καὶ δυνάμεως ἀναβάντες. Τῶν γὰρ βασι λέων, συμβάν ούτωσί πως, στασιαζόντων κατ' α λων [Ρ. 550] ὑπὲρ τῆς ἀρχῆς, καὶ τῶν Ρωμαϊκών ἐντεῦθεν πραγμάτων ταραττομένων καὶ σφίδια πο νήρως διατιθεμένων, οὗτοι λάθρα καὶ διλίως ύπεραχόμενοι νῦν μὲν τούσδε, νῦν δὲ τούσδε, καὶ ἐπι σχνούμενοι συμμαχίαν παρέχειν καὶ ὅπλων καὶ όπλ τῶν εὐπορίαν ἔκ τε γῆς καὶ θαλάττης, έλαθον μὴ μόνον τὴν τῶν Βυζαντίων εὐπορίαν καὶ μικρού εί σαν τὴν ἐκ θαλάττης πρόσοδον παρελόμενοι, αλλά καὶ ὅσα τῶν δημοσίων πολυειδώ; ἔχοντα πραγμα των ποικίλον πορίζει τοῖς ἀρχικοῖς πρυτανεία; τὸν πλοῦτον· ὡς ἐντεῦθεν τὴν μὲν ἐκείνων ἐκ τῶν φάρσα ἐπέτειον γίνεσθαι πρόσοδον διακοσίων έγγιστα για λιάδων, τὴν δὲ Βυζαντίων βία και μάλι; τριάχοντε Διὰ δὴ ταῦτα μεγαλαυχούμενοί τε καὶ τῆς τῶν Β. ζαντίων ἀσθενείας ἡμέραν ἐξ ἡμέρας καταργούμεν νοι οἰκία; τε διωρόφους καὶ τριωρή τους επ notæ. erat regionis ad habitandum sibi concederetur, Cantacuz. DCCANG.

PG 148:1097καὶ πρός γε ἔτι τάφρους καὶ ὀχυρώματα ἐπ’ αὐτοῖς καὶ ὅσα πολεμίοις δυσεπιχείρητον ἀπειλοῦσι τὴν πάροδον ὤρυττον. (Γ.) Ἄρτι δὲ καὶ ναυτικὸν συνίστασθαι βουληθέντος τοῦ βασιλέως Καντακουζηνοῦ διὰ τὰς συχνὰς τῶν Περσικῶν δυνάμεων ἐφόδους κἀκ τῆς Ἀσίας ἐς Θρᾴκην νύκτωρ καὶ μεθ’ ἡμέραν διαβάσεις, καὶ ἅμα τοὺς ἐκ θαλάττης οἰκονομικώτερον τρόπον κουφίσαντος φόρους βουλομένοις καταίρειν εἰς τὸν τῶν Βυζαντίων λιμένα, ὃ μάλιστα τοῖς Λατίνοις ἦν ἀεὶ βοηθοῦν καὶ κραταιότερον αὐτοῖς τὸ δύνασθαι διηνεκῶς ἐργαζόμενον, ὑπόνοιαν ἔσχον μάλα θρασεῖαν, καὶ ἔδεισαν μὴ θαλαττοκρατησάντων Ῥωμαίων ὑποῤῥυεῖσα ἡ αὐτῶν δύναμις μετὰ τῆς τοῦ κέρδους εὐπορίας αὐξήσῃ τάχιστα Ῥωμαίους. ὃ δὲ μάλιστα ἐκ τοῦ παραχρῆμα καὶ σύνεγγυς ἔθραυε τὴν ἐκείνων ψυχὴν, ἡ τῆς Χίου πρόφασις ἦν. ἐδεδίεσαν γὰρ, μὴ πρὸ βραχέος ἔτι τῶν ὁμοφύλων ἐπιβούλως ἀφελομένων καταπλεύσας ὁ τῶν Ῥωμαίων στόλος αὖθις αὐτὴν ἀφέληται, πρὶν εἰληφέναι τὸν εἰς συντήρησιν κραταιοτέραν ἀρκέσαντα χρόνον αὐτῇ.

[A. c. 1348] BYZANTINE HISTORIE LIB. XVII. [Mp. 1. cantatuz. 21 1098 στασαν, καὶ πλείονος αὖ ἐπειλημμένοι πρὸς τὸ ἄναν- run scpla alia atque alia late circumducunt, fossas præterea et munitiones moliuntur, et quæcunque της τόπου πύργους τε ᾠκοδόμουν δυσανταγώνιστον κεκτημένου; τὸ ὕψος, καὶ ἅμα τείχη καὶ περιβόλους aditum hostibus difficilem minari solent. μακρὰν τὴν εὐρυχωρίαν ἔχοντας άλλους ἐπ' ἄλλοις συχνούς περιήλαυνον· καὶ πρός γε ἔτι τάφρους καὶ ὀχυρώματα ἐπ' αὐτοῖς καὶ ὅσα πολεμίοις δυσεπιχείρητον ἀπειλοῦσι τὴν πάροδον ὤρυττον. · Γ. Αρτι δὲ καὶ ναυτικὸν συνίστασθαι βουληθέντος τοῦ βασιλέως Καντακουζηνοῦ διὰ τὰς συχνὰς τῶν Περσικών δυνάμεων ἐφόδους κἀκ τῆς Ασίας ἐς Θρά την νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν διαβάσεις, καὶ ἅμα τοὺς ἐκ θαλάττης οικονομικώτερον τρόπον κουφίσαν τος φόρους βουλομένοις καταίρειν εἰς τὸν τῶν Βυζαν τίων λιμένα, 8 μάλιστα τους Λατίνοις ἦν ἀεὶ βοηθούν καὶ κραταιότερον αὐτοῖς τὸ δύνασθαι διηνεκώς ἐρω γαζόμενον, ὑπόνοιαν ἔσχον μάλα θρασείαν, καὶ ἔδει σαν μὴ θαλαττοκρατησάντων Ρωμαίων υποῤῥυεῖσα η ἡ αὐτῶν δύναμις μετὰ τῆς τοῦ κέρδους εὐπορίας αὐξήσῃ τάχιστα Ῥωμαίους. Ο δὲ μάλιστα ἐκ τοῦ παραχρῆμα καὶ σύνεγγυς ἔθραυε τὴν ἐκείνων ψυχήν, ἡ τῆς Χίου πρόφασις ἦν. Ἐδεδίεσαν γάρ, μὴ πρὸ βραχέος ἔτι τῶν ὁμοφύλων ἐπιβούλως ἀφελομένων καταπλεύσας ὁ τῶν Ῥωμαίων στόλος αὖθις αὐτὴν ἀφέληται, πρὶν εἰληφέναι τὴν εἰς συντήρησιν κραταιοτέραν ἀρκέσαντα χρόνον αὐτῇ. "Οθεν αἰτίας καθ' ἡμέραν μάχης ράπτοντες ἦσαν ἄλλας ἐπ' ἄλλαις, οὐδὲν κεκτημένα; ἰσχυρὸν καὶ εὐπρόσωπον, φόνου; τε Βυζαντίων εργαζόμενοι, κρύφα μὲν τὸ πρῶτον, Εκκεκαλυμμένως δ' ἔπειτα καὶ πλὴν σκηνῆς καὶ προσωπείου. Δ΄. Τούτων δ' οὕτω δρωμένων, ἐθελοχωρεῖν ἐδόκουν Βυζάντιοι· τοῦτο μὲν καὶ εἰρηνεύειν ἐθέλοντες Ο τοῦτο δὲ καὶ τὴν σφῶν αὐτῶν ξυννοοῦντες ἀσθένειαν, πολυειδή τινα καὶ ποικίλην τοῦ χρόνου τούτοις έπενεγκόντος, ἐκ τοῦ περιφρονητικώς διατίθεσθαι τους κατά διαδοχὴν τῶν ἀρχικῶν ἐπειλημμένους ἐκ πα λαιοῦ ἐς ὅσα πολιτικήν τε καὶ οἰκονομικὴν ἔχει πρόνοιαν τῶν ὑπηκόων ὁμοῦ καὶ τῶν δημοσίων πραγμάτ των· οὐκ οἶδ' ὅντινα [Ρ. 551] τρόπον ἐκείνοις ήκιστα βουλομένοις εἰδέναι, ὡς τοὺς βεβαίως καὶ ἀσφαλῶς βιοῦν ἐθέλοντας, καὶ φοβερούς μὲν εἶναι τοῖς ἐχθροῖς, πολεινούς δὲ τοῖς φίλοι; ἀεὶ, οὐχ ὅταν ἐν ὀφθαλμοῖς Έρχεται τὰ δεινὰ παρασκευάζεσθαι χρεών, ότ' όνησιν οὐδεμίαν ἔχει τὸ σπούδασμα, ἀλλὰ πόρρωθεν, ἀεὶ μελετάν, τίνα τε χρή προορᾶσθαι καὶ τίνα φυλάτ τεσθαι, καὶ αἱ τίνα προσίεσθαι καὶ οἰκειοῦσθαι προς παρασκευήν, ὧν μήπω μὲν πάρεστιν ἡ χρεία, μέλλε: δὲ τοῦ χρόνου ρέοντος καὶ παντοδαπές καὶ παντοίας πλέκοντος τοῖς ἀνθρώποις τὰς τύχας· οὐδὲ συνιέναι παντάπασι, τίνι καὶ ὅσῳ δικαιοσύνη πρὸς ἀδικίαν συγκρινομένη διαφέρει, χρηματικῶν τε αὖ προσόδων προμήθεια καὶ ὅπλων κτῆσις πρὸς ἀμέλειαν τούτων ἔτι τε πολιτειῶν εὐνομίαι καὶ κανόνες ἀῤῥεπεῖς δι καστηρίων ὁμοῦ καὶ βουλευτηρίων πρὸς ἀστάθμητον καὶ συγκεχυμένον βίον. "Ομοιον γὰρ ἂν εἴη, ὥσπερ ἂν εἴ τις παραβάλλειν βούλοιτο καὶ θεωρεῖν, ὅσον ἐν πελάγει διαφέρει καλῶς εἰπκιζομένη ναῦς τῆς ἄνευ ολάκων καὶ πόρρω παντὸς προμηθοῦς τοῖς πολΖοῖς ἐκείνοις καὶ ἀνημέροις κύμασιν ἐπιπηδώση;" οἷς πολλῷ δήπου βέλτιον ἂν ἦν οἶκαι καθημένους ἀδοξεῖν καὶ μισείν παρησίαν ὁμοῦ καὶ πολιτικὴν PATROL. GR. CXLVIII III. Demum cum imperator Cantacuzenus classem instruere decrevisset, ob crebros Persicarum capiarum incursus earumque ex Asia in Thraciam nocturnas diurnasque transvectiones; idemque iis, qui ad Byzantinum portum appellere vellent, triButorum nauticorum onus prudenti ratione minuisset, cujusmodi consilio plurimum semper Latini profecerant et potentiam suam in dies auxerant, suspicionem habuere ii gravissimam, timueruntque, ne Byzantiis maris Imperio potitis, suis vero ipsorum viribus cum lucri occasione dilabentibus, res Romana augeretur. Quæ autem præcipua ratio statim et propiore metu eorum auimos perculit, ea fuit Chios insula. Verebantur scilicet, ne istam, quam paulo ante populares sui 843 per insidias abstulissent, Romana classis appulsa reciperet, nec satis ipsi temporis haberent ad eam firiniuribus præsidiis custodiendam. Belli itaque gerendi causas alias ex altis quotidie nectebant, nec validas nec speciosas; et Byzantiorum cades, clam primo, deinde aperte citra svenam et larvam perpetrabant. IV. Ilæc cum ita ferent, Byzantii sponte obsurduisse videbantur, partim quia pacem volebant, partim quia suamı infirmitatem perspiciebant; quamı eis multiplicem et variam ipse temporis lapsus altulerat, eo quod ii qui principatum ex successione Jamdiu tenebant, eas curas neglexissent, quæ privatorum rebus et publica utilitati politica providentia œconomicisque rationibus consulunt. Nempe li nescio quomodo noluerant intelligere, eos qui tranquilli ac securi vivere velint, atque ab hostibus 'quidem metui, ab amicis autem perpetin diligi, necesse esse, non quando obversatur oculis periculum instruere se, cum nullam habet utilita tem diligentia; sed longo ante usque secum meditari, ecquænam prævideri, ecquænam præcaveri oporteat; tum etiam quid apparatus causa adsciscendum adquirendumve sit eorum quæ usui nondum quidem sunt, sed procedente tempore, multiplicesque et varios hominibus casus texente, profutura sunt: noluerant, inquam, hæc ii intelligere, nec quid et quantum justitia injustitia comparata præstet; quid pecunia provisa armorumque copia carum rerum greglectui; quid denique respublica: bene moratæ et constans judiciorum 844 ac deliberationum ordo vitæ incertæ et confusionis plen:e. Perinde enim fuerit, ac si quis comparatione instituta astimare velit, quantum in mari navis optimo gubernaculo instructa potior sit ea quæ sine clavo, sine ulla rerum provisione, æstuantibus asperisque Auctibus ins.Jiat, Profecto bominibus illis melius multo fuisset domi sedere ingloriis, fiduciamque et

ὅθεν αἰτίας καθ’ ἡμέραν μάχης ῥάπτοντες ἦσαν ἄλλας ἐπ’ ἄλλαις, οὐδὲν κεκτημένας ἰσχυρὸν καὶ εὐπρόσωπον, φόνους τε Βυζαντίων ἐργαζόμενοι, κρύφα μὲν τὸ πρῶτον, ἐκκεκαλυμμένως δ’ ἔπειτα καὶ πλὴν σκηνῆς καὶ προσωπείου. (Δ.) Τούτων δ’ οὕτω δρωμένων, ἐθελοκωφεῖν ἐδόκουν Βυζάντιοι· τοῦτο μὲν καὶ εἰρηνεύειν ἐθέλοντες· τοῦτο δὲ καὶ τὴν σφῶν αὐτῶν ξυννοοῦντες ἀσθένειαν, πολυειδῆ τινα καὶ ποικίλην τοῦ χρόνου τούτοις ἐπενεγκόντος, ἐκ τοῦ περιφρονητικῶς διατίθεσθαι τοὺς κατὰ διαδοχὴν τῶν ἀρχικῶν ἐπειλημμένους ἐκ παλαιοῦ ἐς ὅσα πολιτικήν τε καὶ οἰκονομικὴν ἔχει πρόνοιαν τῶν ὑπηκόων ὁμοῦ καὶ τῶν δημοσίων πραγμάτων·

[A. c. 1348] BYZANTINE HISTORIE LIB. XVII. [Mp. 1. cantatuz. 21 1098 στασαν, καὶ πλείονος αὖ ἐπειλημμένοι πρὸς τὸ ἄναν- run scpla alia atque alia late circumducunt, fossas præterea et munitiones moliuntur, et quæcunque της τόπου πύργους τε ᾠκοδόμουν δυσανταγώνιστον κεκτημένου; τὸ ὕψος, καὶ ἅμα τείχη καὶ περιβόλους aditum hostibus difficilem minari solent. μακρὰν τὴν εὐρυχωρίαν ἔχοντας άλλους ἐπ' ἄλλοις συχνούς περιήλαυνον· καὶ πρός γε ἔτι τάφρους καὶ ὀχυρώματα ἐπ' αὐτοῖς καὶ ὅσα πολεμίοις δυσεπιχείρητον ἀπειλοῦσι τὴν πάροδον ὤρυττον. · Γ. Αρτι δὲ καὶ ναυτικὸν συνίστασθαι βουληθέντος τοῦ βασιλέως Καντακουζηνοῦ διὰ τὰς συχνὰς τῶν Περσικών δυνάμεων ἐφόδους κἀκ τῆς Ασίας ἐς Θρά την νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν διαβάσεις, καὶ ἅμα τοὺς ἐκ θαλάττης οικονομικώτερον τρόπον κουφίσαν τος φόρους βουλομένοις καταίρειν εἰς τὸν τῶν Βυζαν τίων λιμένα, 8 μάλιστα τους Λατίνοις ἦν ἀεὶ βοηθούν καὶ κραταιότερον αὐτοῖς τὸ δύνασθαι διηνεκώς ἐρω γαζόμενον, ὑπόνοιαν ἔσχον μάλα θρασείαν, καὶ ἔδει σαν μὴ θαλαττοκρατησάντων Ρωμαίων υποῤῥυεῖσα η ἡ αὐτῶν δύναμις μετὰ τῆς τοῦ κέρδους εὐπορίας αὐξήσῃ τάχιστα Ῥωμαίους. Ο δὲ μάλιστα ἐκ τοῦ παραχρῆμα καὶ σύνεγγυς ἔθραυε τὴν ἐκείνων ψυχήν, ἡ τῆς Χίου πρόφασις ἦν. Ἐδεδίεσαν γάρ, μὴ πρὸ βραχέος ἔτι τῶν ὁμοφύλων ἐπιβούλως ἀφελομένων καταπλεύσας ὁ τῶν Ῥωμαίων στόλος αὖθις αὐτὴν ἀφέληται, πρὶν εἰληφέναι τὴν εἰς συντήρησιν κραταιοτέραν ἀρκέσαντα χρόνον αὐτῇ. "Οθεν αἰτίας καθ' ἡμέραν μάχης ράπτοντες ἦσαν ἄλλας ἐπ' ἄλλαις, οὐδὲν κεκτημένα; ἰσχυρὸν καὶ εὐπρόσωπον, φόνου; τε Βυζαντίων εργαζόμενοι, κρύφα μὲν τὸ πρῶτον, Εκκεκαλυμμένως δ' ἔπειτα καὶ πλὴν σκηνῆς καὶ προσωπείου. Δ΄. Τούτων δ' οὕτω δρωμένων, ἐθελοχωρεῖν ἐδόκουν Βυζάντιοι· τοῦτο μὲν καὶ εἰρηνεύειν ἐθέλοντες Ο τοῦτο δὲ καὶ τὴν σφῶν αὐτῶν ξυννοοῦντες ἀσθένειαν, πολυειδή τινα καὶ ποικίλην τοῦ χρόνου τούτοις έπενεγκόντος, ἐκ τοῦ περιφρονητικώς διατίθεσθαι τους κατά διαδοχὴν τῶν ἀρχικῶν ἐπειλημμένους ἐκ πα λαιοῦ ἐς ὅσα πολιτικήν τε καὶ οἰκονομικὴν ἔχει πρόνοιαν τῶν ὑπηκόων ὁμοῦ καὶ τῶν δημοσίων πραγμάτ των· οὐκ οἶδ' ὅντινα [Ρ. 551] τρόπον ἐκείνοις ήκιστα βουλομένοις εἰδέναι, ὡς τοὺς βεβαίως καὶ ἀσφαλῶς βιοῦν ἐθέλοντας, καὶ φοβερούς μὲν εἶναι τοῖς ἐχθροῖς, πολεινούς δὲ τοῖς φίλοι; ἀεὶ, οὐχ ὅταν ἐν ὀφθαλμοῖς Έρχεται τὰ δεινὰ παρασκευάζεσθαι χρεών, ότ' όνησιν οὐδεμίαν ἔχει τὸ σπούδασμα, ἀλλὰ πόρρωθεν, ἀεὶ μελετάν, τίνα τε χρή προορᾶσθαι καὶ τίνα φυλάτ τεσθαι, καὶ αἱ τίνα προσίεσθαι καὶ οἰκειοῦσθαι προς παρασκευήν, ὧν μήπω μὲν πάρεστιν ἡ χρεία, μέλλε: δὲ τοῦ χρόνου ρέοντος καὶ παντοδαπές καὶ παντοίας πλέκοντος τοῖς ἀνθρώποις τὰς τύχας· οὐδὲ συνιέναι παντάπασι, τίνι καὶ ὅσῳ δικαιοσύνη πρὸς ἀδικίαν συγκρινομένη διαφέρει, χρηματικῶν τε αὖ προσόδων προμήθεια καὶ ὅπλων κτῆσις πρὸς ἀμέλειαν τούτων ἔτι τε πολιτειῶν εὐνομίαι καὶ κανόνες ἀῤῥεπεῖς δι καστηρίων ὁμοῦ καὶ βουλευτηρίων πρὸς ἀστάθμητον καὶ συγκεχυμένον βίον. "Ομοιον γὰρ ἂν εἴη, ὥσπερ ἂν εἴ τις παραβάλλειν βούλοιτο καὶ θεωρεῖν, ὅσον ἐν πελάγει διαφέρει καλῶς εἰπκιζομένη ναῦς τῆς ἄνευ ολάκων καὶ πόρρω παντὸς προμηθοῦς τοῖς πολΖοῖς ἐκείνοις καὶ ἀνημέροις κύμασιν ἐπιπηδώση;" οἷς πολλῷ δήπου βέλτιον ἂν ἦν οἶκαι καθημένους ἀδοξεῖν καὶ μισείν παρησίαν ὁμοῦ καὶ πολιτικὴν PATROL. GR. CXLVIII III. Demum cum imperator Cantacuzenus classem instruere decrevisset, ob crebros Persicarum capiarum incursus earumque ex Asia in Thraciam nocturnas diurnasque transvectiones; idemque iis, qui ad Byzantinum portum appellere vellent, triButorum nauticorum onus prudenti ratione minuisset, cujusmodi consilio plurimum semper Latini profecerant et potentiam suam in dies auxerant, suspicionem habuere ii gravissimam, timueruntque, ne Byzantiis maris Imperio potitis, suis vero ipsorum viribus cum lucri occasione dilabentibus, res Romana augeretur. Quæ autem præcipua ratio statim et propiore metu eorum auimos perculit, ea fuit Chios insula. Verebantur scilicet, ne istam, quam paulo ante populares sui 843 per insidias abstulissent, Romana classis appulsa reciperet, nec satis ipsi temporis haberent ad eam firiniuribus præsidiis custodiendam. Belli itaque gerendi causas alias ex altis quotidie nectebant, nec validas nec speciosas; et Byzantiorum cades, clam primo, deinde aperte citra svenam et larvam perpetrabant. IV. Ilæc cum ita ferent, Byzantii sponte obsurduisse videbantur, partim quia pacem volebant, partim quia suamı infirmitatem perspiciebant; quamı eis multiplicem et variam ipse temporis lapsus altulerat, eo quod ii qui principatum ex successione Jamdiu tenebant, eas curas neglexissent, quæ privatorum rebus et publica utilitati politica providentia œconomicisque rationibus consulunt. Nempe li nescio quomodo noluerant intelligere, eos qui tranquilli ac securi vivere velint, atque ab hostibus 'quidem metui, ab amicis autem perpetin diligi, necesse esse, non quando obversatur oculis periculum instruere se, cum nullam habet utilita tem diligentia; sed longo ante usque secum meditari, ecquænam prævideri, ecquænam præcaveri oporteat; tum etiam quid apparatus causa adsciscendum adquirendumve sit eorum quæ usui nondum quidem sunt, sed procedente tempore, multiplicesque et varios hominibus casus texente, profutura sunt: noluerant, inquam, hæc ii intelligere, nec quid et quantum justitia injustitia comparata præstet; quid pecunia provisa armorumque copia carum rerum greglectui; quid denique respublica: bene moratæ et constans judiciorum 844 ac deliberationum ordo vitæ incertæ et confusionis plen:e. Perinde enim fuerit, ac si quis comparatione instituta astimare velit, quantum in mari navis optimo gubernaculo instructa potior sit ea quæ sine clavo, sine ulla rerum provisione, æstuantibus asperisque Auctibus ins.Jiat, Profecto bominibus illis melius multo fuisset domi sedere ingloriis, fiduciamque et

οὐκ οἶδ’ ὅντινα τρόπον ἐκείνοις ἥκιστα βουλομένοις εἰδέναι, ὡς τοὺς βεβαίως καὶ ἀσφαλῶς βιοῦν ἐθέλοντας, καὶ φοβεροὺς μὲν εἶναι τοῖς ἐχθροῖς, ποθεινοὺς δὲ τοῖς φίλοις ἀεὶ, οὐχ ὅταν ἐν ὀφθαλμοῖς ἔρχηται τὰ δεινὰ παρασκευάζεσθαι χρεὼν, ὅτ’ ὄνησιν οὐδεμίαν ἔχει τὸ σπούδασμα, ἀλλὰ πόῤῥωθεν ἀεὶ μελετᾷν, τίνα τε χρὴ προορᾶσθαι καὶ τίνα φυλάττεσθαι, καὶ αὖ τίνα προσίεσθαι καὶ οἰκειοῦσθαι πρὸς παρασκευὴν, ὧν μήπω μὲν πάρεστιν ἡ χρεία, μέλλει δὲ τοῦ χρόνου ῥέοντος καὶ παντοδαπὰς καὶ παντοίας πλέκοντος τοῖς ἀνθρώποις τὰς τύχας· οὐδὲ συνιέναι παντάπασι, τίνι καὶ ὅσῳ δικαιοσύνη πρὸς ἀδικίαν συγκρινομένη διαφέρει, χρηματικῶν τε αὖ προσόδων προμήθεια καὶ ὅπλων κτῆσις πρὸς ἀμέλειαν τούτων· ἔτι τε πολιτειῶν εὐνομίαι καὶ κανόνες ἀῤῥεπεῖς δικαστηρίων ὁμοῦ καὶ βουλευτηρίων πρὸς ἀστάθμητον καὶ συγκεχυμένον βίον. ὅμοιον γὰρ ἂν εἴη, ὥσπερ ἂν εἴ τις παραβάλλειν βούλοιτο καὶ θεωρεῖν, ὅσον ἐν πελάγει διαφέρει καλῶς οἰακιζομένη ναῦς τῆς ἄνευ οἰάκων καὶ πόῤῥω παντὸς προμηθοῦς τοῖς πολλοῖς ἐκείνοις καὶ ἀνημέροις κύμασιν ἐπιπηδώσης·

[A. c. 1348] BYZANTINE HISTORIE LIB. XVII. [Mp. 1. cantatuz. 21 1098 στασαν, καὶ πλείονος αὖ ἐπειλημμένοι πρὸς τὸ ἄναν- run scpla alia atque alia late circumducunt, fossas præterea et munitiones moliuntur, et quæcunque της τόπου πύργους τε ᾠκοδόμουν δυσανταγώνιστον κεκτημένου; τὸ ὕψος, καὶ ἅμα τείχη καὶ περιβόλους aditum hostibus difficilem minari solent. μακρὰν τὴν εὐρυχωρίαν ἔχοντας άλλους ἐπ' ἄλλοις συχνούς περιήλαυνον· καὶ πρός γε ἔτι τάφρους καὶ ὀχυρώματα ἐπ' αὐτοῖς καὶ ὅσα πολεμίοις δυσεπιχείρητον ἀπειλοῦσι τὴν πάροδον ὤρυττον. · Γ. Αρτι δὲ καὶ ναυτικὸν συνίστασθαι βουληθέντος τοῦ βασιλέως Καντακουζηνοῦ διὰ τὰς συχνὰς τῶν Περσικών δυνάμεων ἐφόδους κἀκ τῆς Ασίας ἐς Θρά την νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν διαβάσεις, καὶ ἅμα τοὺς ἐκ θαλάττης οικονομικώτερον τρόπον κουφίσαν τος φόρους βουλομένοις καταίρειν εἰς τὸν τῶν Βυζαν τίων λιμένα, 8 μάλιστα τους Λατίνοις ἦν ἀεὶ βοηθούν καὶ κραταιότερον αὐτοῖς τὸ δύνασθαι διηνεκώς ἐρω γαζόμενον, ὑπόνοιαν ἔσχον μάλα θρασείαν, καὶ ἔδει σαν μὴ θαλαττοκρατησάντων Ρωμαίων υποῤῥυεῖσα η ἡ αὐτῶν δύναμις μετὰ τῆς τοῦ κέρδους εὐπορίας αὐξήσῃ τάχιστα Ῥωμαίους. Ο δὲ μάλιστα ἐκ τοῦ παραχρῆμα καὶ σύνεγγυς ἔθραυε τὴν ἐκείνων ψυχήν, ἡ τῆς Χίου πρόφασις ἦν. Ἐδεδίεσαν γάρ, μὴ πρὸ βραχέος ἔτι τῶν ὁμοφύλων ἐπιβούλως ἀφελομένων καταπλεύσας ὁ τῶν Ῥωμαίων στόλος αὖθις αὐτὴν ἀφέληται, πρὶν εἰληφέναι τὴν εἰς συντήρησιν κραταιοτέραν ἀρκέσαντα χρόνον αὐτῇ. "Οθεν αἰτίας καθ' ἡμέραν μάχης ράπτοντες ἦσαν ἄλλας ἐπ' ἄλλαις, οὐδὲν κεκτημένα; ἰσχυρὸν καὶ εὐπρόσωπον, φόνου; τε Βυζαντίων εργαζόμενοι, κρύφα μὲν τὸ πρῶτον, Εκκεκαλυμμένως δ' ἔπειτα καὶ πλὴν σκηνῆς καὶ προσωπείου. Δ΄. Τούτων δ' οὕτω δρωμένων, ἐθελοχωρεῖν ἐδόκουν Βυζάντιοι· τοῦτο μὲν καὶ εἰρηνεύειν ἐθέλοντες Ο τοῦτο δὲ καὶ τὴν σφῶν αὐτῶν ξυννοοῦντες ἀσθένειαν, πολυειδή τινα καὶ ποικίλην τοῦ χρόνου τούτοις έπενεγκόντος, ἐκ τοῦ περιφρονητικώς διατίθεσθαι τους κατά διαδοχὴν τῶν ἀρχικῶν ἐπειλημμένους ἐκ πα λαιοῦ ἐς ὅσα πολιτικήν τε καὶ οἰκονομικὴν ἔχει πρόνοιαν τῶν ὑπηκόων ὁμοῦ καὶ τῶν δημοσίων πραγμάτ των· οὐκ οἶδ' ὅντινα [Ρ. 551] τρόπον ἐκείνοις ήκιστα βουλομένοις εἰδέναι, ὡς τοὺς βεβαίως καὶ ἀσφαλῶς βιοῦν ἐθέλοντας, καὶ φοβερούς μὲν εἶναι τοῖς ἐχθροῖς, πολεινούς δὲ τοῖς φίλοι; ἀεὶ, οὐχ ὅταν ἐν ὀφθαλμοῖς Έρχεται τὰ δεινὰ παρασκευάζεσθαι χρεών, ότ' όνησιν οὐδεμίαν ἔχει τὸ σπούδασμα, ἀλλὰ πόρρωθεν, ἀεὶ μελετάν, τίνα τε χρή προορᾶσθαι καὶ τίνα φυλάτ τεσθαι, καὶ αἱ τίνα προσίεσθαι καὶ οἰκειοῦσθαι προς παρασκευήν, ὧν μήπω μὲν πάρεστιν ἡ χρεία, μέλλε: δὲ τοῦ χρόνου ρέοντος καὶ παντοδαπές καὶ παντοίας πλέκοντος τοῖς ἀνθρώποις τὰς τύχας· οὐδὲ συνιέναι παντάπασι, τίνι καὶ ὅσῳ δικαιοσύνη πρὸς ἀδικίαν συγκρινομένη διαφέρει, χρηματικῶν τε αὖ προσόδων προμήθεια καὶ ὅπλων κτῆσις πρὸς ἀμέλειαν τούτων ἔτι τε πολιτειῶν εὐνομίαι καὶ κανόνες ἀῤῥεπεῖς δι καστηρίων ὁμοῦ καὶ βουλευτηρίων πρὸς ἀστάθμητον καὶ συγκεχυμένον βίον. "Ομοιον γὰρ ἂν εἴη, ὥσπερ ἂν εἴ τις παραβάλλειν βούλοιτο καὶ θεωρεῖν, ὅσον ἐν πελάγει διαφέρει καλῶς εἰπκιζομένη ναῦς τῆς ἄνευ ολάκων καὶ πόρρω παντὸς προμηθοῦς τοῖς πολΖοῖς ἐκείνοις καὶ ἀνημέροις κύμασιν ἐπιπηδώση;" οἷς πολλῷ δήπου βέλτιον ἂν ἦν οἶκαι καθημένους ἀδοξεῖν καὶ μισείν παρησίαν ὁμοῦ καὶ πολιτικὴν PATROL. GR. CXLVIII III. Demum cum imperator Cantacuzenus classem instruere decrevisset, ob crebros Persicarum capiarum incursus earumque ex Asia in Thraciam nocturnas diurnasque transvectiones; idemque iis, qui ad Byzantinum portum appellere vellent, triButorum nauticorum onus prudenti ratione minuisset, cujusmodi consilio plurimum semper Latini profecerant et potentiam suam in dies auxerant, suspicionem habuere ii gravissimam, timueruntque, ne Byzantiis maris Imperio potitis, suis vero ipsorum viribus cum lucri occasione dilabentibus, res Romana augeretur. Quæ autem præcipua ratio statim et propiore metu eorum auimos perculit, ea fuit Chios insula. Verebantur scilicet, ne istam, quam paulo ante populares sui 843 per insidias abstulissent, Romana classis appulsa reciperet, nec satis ipsi temporis haberent ad eam firiniuribus præsidiis custodiendam. Belli itaque gerendi causas alias ex altis quotidie nectebant, nec validas nec speciosas; et Byzantiorum cades, clam primo, deinde aperte citra svenam et larvam perpetrabant. IV. Ilæc cum ita ferent, Byzantii sponte obsurduisse videbantur, partim quia pacem volebant, partim quia suamı infirmitatem perspiciebant; quamı eis multiplicem et variam ipse temporis lapsus altulerat, eo quod ii qui principatum ex successione Jamdiu tenebant, eas curas neglexissent, quæ privatorum rebus et publica utilitati politica providentia œconomicisque rationibus consulunt. Nempe li nescio quomodo noluerant intelligere, eos qui tranquilli ac securi vivere velint, atque ab hostibus 'quidem metui, ab amicis autem perpetin diligi, necesse esse, non quando obversatur oculis periculum instruere se, cum nullam habet utilita tem diligentia; sed longo ante usque secum meditari, ecquænam prævideri, ecquænam præcaveri oporteat; tum etiam quid apparatus causa adsciscendum adquirendumve sit eorum quæ usui nondum quidem sunt, sed procedente tempore, multiplicesque et varios hominibus casus texente, profutura sunt: noluerant, inquam, hæc ii intelligere, nec quid et quantum justitia injustitia comparata præstet; quid pecunia provisa armorumque copia carum rerum greglectui; quid denique respublica: bene moratæ et constans judiciorum 844 ac deliberationum ordo vitæ incertæ et confusionis plen:e. Perinde enim fuerit, ac si quis comparatione instituta astimare velit, quantum in mari navis optimo gubernaculo instructa potior sit ea quæ sine clavo, sine ulla rerum provisione, æstuantibus asperisque Auctibus ins.Jiat, Profecto bominibus illis melius multo fuisset domi sedere ingloriis, fiduciamque et

PG 148:1099οἷς πολλῷ δήπου βέλτιον ἂν ἦν οἴκοι καθημένους ἀδοξεῖν καὶ μισεῖν παῤῥησίαν ὁμοῦ καὶ πολιτικὴν εὐγένειαν, ἢ τοσούτοις κινδύνοις παραβάλλεσθαι καὶ τοσαύτῃ διακυβεύειν ἀφροσύνῃ τὸ ζῇν. (Ε.) Ὃ μὲν οὖν Ῥωμαίους ἔχειν, ἄρχοντας ὀφείλοντας εἶναι, ἐχρῆν, τοῦτο Λατίνοις προσγέγονε παρελομένοις καὶ μεταθεῖσιν ἐντεῦθεν ἐκεῖσε διὰ πρόνοιαν οἰκονομικὴν καὶ σεσοφισμένην σπουδήν. ἅπαντα γὰρ παρεσκεύασταί σφισι λαμπρῶς, σῖτος καὶ ὅπλα καὶ χρήματα καὶ ναυτικὴ δύναμις τῆς τῶν Βυζαντίων διηνεκῶς ὑπερέχουσα. (2.) Ὅθεν ἐπεὶ καὶ νῦν οὐδὲν αὐτοῖς ἐμποδὼν ἐνομίζετο θαλαττοκρατεῖν βουληθεῖσι, καὶ δεκατευτήριον ἴδιον ἑαυτοῖς καταστήσασθαι τὸν αὐχένα τοῦ Πόντου, πρὸς φανερωτέραν ἤδη παρασπόνδησιν καὶ ἀθέτησιν τῶν πάλαι γενομένων σφίσιν ἐς τοὺς Ῥωμαίων βασιλεῖς ὅρκων καὶ νόμων ἐξεῤῥάγησαν· καί τι μονῆρες ἀκάτιον λῃστρικῶν ὁπλιτῶν ἐμπλήσαντές τε νυκτὸς καὶ πρὸς Ἱερὸν καὶ αὐχένα τὸν διαπόντιον ἀναπλεύσαντες μίαν τινὰ Ῥωμαϊκὴν ἁλιάδα κατέσχον, πολλῶν ἐκεῖ τηνικαῦτα δικτύοις χρωμένων ἐς ἰχθύων ἄγραν, καὶ ξίφους ἔργον τοὺς πλείστους ἐπεποιήκεσαν.

1099 [A. M. 6856, IND. 1] publica luris claritatem odisse, quam tantis pe- εὐγένειαν, ἢ τοσούτοις κινδύνοις παραβάλλεσθαι καὶ riculis objicere se, tan aue temeritate vitam quasi τοσαύτῃ διακυβεύειν ἀφροσύνῃ τὸ ζῆν. aleam ludere. V. Quod igitur labere oportebat Romanos, ad quos principatus pertinebat, id Latini illis ademptum et ad se translatum adepti suni sedula et cauta provisione solertique diligentia. Omnia enim his splendide parata erant, frumentum, arna, pecunia, et navales copiæ, exque semper validiores quain Byzantine. Vl. lli itaque, cum et hoc tempore nibil sibi obstare crederent, maris imperio potiri et Ponti fauces veiui suas insidere ac in iis decimas percipere volentibus, ad apertiorem jam erumpunt violationem contemptionemque juramentorum ac legum, quibus ipsi se Romanis imperatoribus olim obstrinxerant; et unius remorum ordinis cymbam prædonibus armatis implent noctu; tum ad Fanum et ad Ponti fauces provecti Romanam quamdam naviculam comprehendunt, in qua multi piscationis causa reuibus utebantur; ac plerosque ferro interimunt. VII. Sole recens orto et illius noctis indignum facinus 845 Byzantiis declarante, luctu sane dignum illud visum est, pugna tamen et bello minime. Verum ubi Latinos inœnibus clausos contimere se animadverterunt, et intermissa illa Byzantium veniendi assidua perpetuaque consuetudine, tres totos circiter quatuorque dies belluni clam apparare, suumque triremibus et maxiniis navibus obstruere navale, clausis et ipsi urbis portis, in incertum futuri exitum intenti ac suspensi sedebang. Ε΄. Ο μὲν οὖν 'Ρωμαίους ἔχειν, ἄρχοντας ἐφείλον τας εἶναι, ἐχρῆν, τοῦτο Λατίνοις προςγέγονε παρείο μένοις καὶ μεταθεῖσιν ἐντεῦθεν ἐκεῖσε διὰ πρόνοιαν οἰκονομικὴν καὶ σεσοφισμένην σπουδήν. "Απαντα γὰρ παρεσκεύαστεί σφισι λαμπρώς, σίτος καὶ δεις καὶ χρήματα καὶ ναυτική δύναμις τῆς τῶν Βυζαν τίων διηνεκῶς ὑπερέχουσα. Ϛ'. Οθεν ἐπεὶ καὶ νῦν οὐδὲν αὐτοῖς ἐμποδὼν ἐνα μίζετο θαλαττοκρατεῖν βουληθεῖσε καὶ δικαι τευτήριον ἴδιον ἑαυτοῖς καταστήσασθαι τὸν αὐχένα τοῦ Πόντου, πρὸς φανερωτέραν ήδη παρασπόνηση καὶ ἀθέτησιν τῶν πάλαι γενομένων σφίσιν ἐς τοὺς Ῥωμαίων βασιλεῖς ὅρκων καὶ νόμων ἐξερράγησε»· καί τι μονῆρες ἀκάτιον λῃστρικῶν ὁπλιτῶν ἐμπιτ. σαντές τε νυκτὸς καὶ πρὸς Ἱερὸν καὶ αὐχένα τὸν διαπόντιον ἀναπλεύσαντες μίαν τινὰ Ρωμαϊκὴν ἁλιάδα κατέσχον, πολλῶν ἐκεῖ τηνικαῦτα δικτύος χρωμένων ἐς ἰχθύων ἄγραν, καὶ ξίφους ἔργον του; πλείστους επεποιήκεσαν. Ζ'. "Αρτι δ' ἡλίου ἐς ἀνατολὰς ἐληλυθότος, καὶ τὸ τῆς νυκτὸς ἐκείνης ἀνόσιον ἀδίκημα τοῖς Βυζαν τίοις ἑρμηνεύσαντος, λύπης μὲν ἄξιον ἀνομίσλι μάχης δὲ καὶ πολέμων ἥκιστα. Αισθόμενοι δ' όμω ὡς οἱ Λατίνοι τειχήρεις γενόμενοι, καὶ τὴν ἐξ Βάζει τιον ἐκείνην συνήθη τε καὶ διηνεκή διάβασιν και μίσαντες, ἐφ' ὅλας ἡμέρας τρεῖς που καὶ τέτταρα; πρὸς ὅπλα λεληθότως παρεσκευάζοντο καὶ τριέμα καὶ μεγίσταις [Ρ. 552] ναυσὶ τὸ οἰκεῖον τέως περ φραστον ἐπίνειον, τὰς τοῦ Βυζαντίου πύλας και τοι συγκλείσαντε; ἐκάθηντο μετέωροι, πρὸς τὴν λίαν τοῦ μέλλοντο; ἀποβλέποντες. VIII. Interim apud Latinos deliberantes controversia et dissensio exstitit. Nimirum quibus ex mercatura nauticisque negotiis opulentia veniebat, ii vendendi emundique cum ea quam pax tribuit licentia, et totum in quæstuosam perami tam aniœI s occupationis studium efundendi finem facere, armisque et bello operam dare nolebant; unde metus esset, ne mala consequerentur supra dictis bonis maxime contraria, egestas nempe et dedecus, et salutis discrimen, et ipse, si verius loquendum esset, totius generis interitus; Deo scilicet, ob apertam illam fœderis violationem et animum ju komines beue meritos ingratum, fortasse irato. Idcirco venere inde post aliquot dies legati ad Irenen imperatricem, qui partim suos culpabant, partim vaga quædəm et minime solida prætexebant, sse uicunque purgure laborantes linperatore enim, nt diximus, absento et circa Didymotichum versante, a renen imperatricem publicarum in Η'. ᾿Αμφιβολίας δὲ μεταξὺ καὶ διχοστασίας ἐν ἡ τῶν Λατίνων βουλῇ γενομένης, ἅτε οὐκ ἐθελόντων, οἷς ἐξ ἐμπορίας καὶ ναυτικοῦ βίου τὸ πλουτεῖν περιήν, ἀφεμένους ἐν τῇ τῆς εἰρήνης ἀνέσει το λεῖν τε καὶ ἀγοράζειν, καὶ τῆς οὕτω τρυφώσεις άσχολίας ἐς τὴν κερδαίνουσαν πήραν επισχερών, Εκκενοῦν τὸ φιλότιμον, ὅπλοις καὶ μάχαις ἐνας τρίβειν, ἐξ ὧν τἀναντιώτατα τοῖς προειρημένα; ἅπαντα περιέσεσθαι δέος, πενίαν δηλαδὴ καὶ αὐξαν καὶ τὸν περὶ τὸ ζῆν κίνδυνον καὶ, εἰ χρή ταληθέ στερον φάναι, τοῦ Θεοῦ μηνίσαντος ἴσως διὰ τὴν οὕτω προφανή παρασπόνδησιν καὶ πρὸς τοὺς εἰς γέτας ἀχαριστίαν, τὸν τοῦ γένους έλεθρον παντει ήκον μετά συχνάς τινας ἡμέρας ἐς Εἰρήνην την βασιλίδα πρέσβεις ἐκεῖθεν, πὴ μὲν ἑαυτοὺς μεμ μενοι, πὴ δὲ πλανωμένας καὶ ἀνιδρύτους αιτία; προβαλλόμενοι καὶ ζητοῦντες όπως ποθ' εαυδιών ἀθωοῦν. Τοῦ γὰρ βασιλέως ἀποδημούντος, ὡς ἐφη μεν, και περ! Διδυμότειχον διατρίνοι, Variorum notæ. Cantacuzen. ἐνενόουν γὰρ οὐδὲν μικρὸν, ἀλλὰ θαλαττοκρατεῖν ἐβούλοντο. Dicίνα. 156 gun egimus, ad Nextodem pag. 381 an- larum. DECANG. Πρός Ιερών. Σε qui supra ad lib. i8, cap. 5, sect. 6. BorviİN.

Book XVII · Chapter ILiber Decimus Septimus · Caput I

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

(Ζ.) Ἄρτι δ’ ἡλίου ἐς ἀνατολὰς ἐληλυθότος, καὶ τὸ τῆς νυκτὸς ἐκείνης ἀνόσιον ἀδίκημα τοῖς Βυζαντίοις ἑρμηνεύσαντος, λύπης μὲν ἄξιον ἐνομίσθη, μάχης δὲ καὶ πολέμων ἥκιστα. αἰσθόμενοι δ’ ὅμως, ὡς οἱ Λατῖνοι τειχήρεις γενόμενοι, καὶ τὴν ἐς Βυζάντιον ἐκείνην συνήθη τε καὶ διηνεκῆ διάβασιν κοιμίσαντες, ἐφ’ ὅλας ἡμέρας τρεῖς που καὶ τέτταρας πρὸς ὅπλα λεληθότως παρεσκευάζοντο καὶ τριήρεσι καὶ μεγίσταις ναυσὶ τὸ οἰκεῖον τέως περιέφραττον ἐπίνειον, τὰς τοῦ Βυζαντίου πύλας καὶ οὗτοι συγκλείσαντες ἐκάθηντο μετέωροι, πρὸς τὴν ἀδηλίαν τοῦ μέλλοντος ἀποβλέποντες.

1099 [A. M. 6856, IND. 1] publica luris claritatem odisse, quam tantis pe- εὐγένειαν, ἢ τοσούτοις κινδύνοις παραβάλλεσθαι καὶ riculis objicere se, tan aue temeritate vitam quasi τοσαύτῃ διακυβεύειν ἀφροσύνῃ τὸ ζῆν. aleam ludere. V. Quod igitur labere oportebat Romanos, ad quos principatus pertinebat, id Latini illis ademptum et ad se translatum adepti suni sedula et cauta provisione solertique diligentia. Omnia enim his splendide parata erant, frumentum, arna, pecunia, et navales copiæ, exque semper validiores quain Byzantine. Vl. lli itaque, cum et hoc tempore nibil sibi obstare crederent, maris imperio potiri et Ponti fauces veiui suas insidere ac in iis decimas percipere volentibus, ad apertiorem jam erumpunt violationem contemptionemque juramentorum ac legum, quibus ipsi se Romanis imperatoribus olim obstrinxerant; et unius remorum ordinis cymbam prædonibus armatis implent noctu; tum ad Fanum et ad Ponti fauces provecti Romanam quamdam naviculam comprehendunt, in qua multi piscationis causa reuibus utebantur; ac plerosque ferro interimunt. VII. Sole recens orto et illius noctis indignum facinus 845 Byzantiis declarante, luctu sane dignum illud visum est, pugna tamen et bello minime. Verum ubi Latinos inœnibus clausos contimere se animadverterunt, et intermissa illa Byzantium veniendi assidua perpetuaque consuetudine, tres totos circiter quatuorque dies belluni clam apparare, suumque triremibus et maxiniis navibus obstruere navale, clausis et ipsi urbis portis, in incertum futuri exitum intenti ac suspensi sedebang. Ε΄. Ο μὲν οὖν 'Ρωμαίους ἔχειν, ἄρχοντας ἐφείλον τας εἶναι, ἐχρῆν, τοῦτο Λατίνοις προςγέγονε παρείο μένοις καὶ μεταθεῖσιν ἐντεῦθεν ἐκεῖσε διὰ πρόνοιαν οἰκονομικὴν καὶ σεσοφισμένην σπουδήν. "Απαντα γὰρ παρεσκεύαστεί σφισι λαμπρώς, σίτος καὶ δεις καὶ χρήματα καὶ ναυτική δύναμις τῆς τῶν Βυζαν τίων διηνεκῶς ὑπερέχουσα. Ϛ'. Οθεν ἐπεὶ καὶ νῦν οὐδὲν αὐτοῖς ἐμποδὼν ἐνα μίζετο θαλαττοκρατεῖν βουληθεῖσε καὶ δικαι τευτήριον ἴδιον ἑαυτοῖς καταστήσασθαι τὸν αὐχένα τοῦ Πόντου, πρὸς φανερωτέραν ήδη παρασπόνηση καὶ ἀθέτησιν τῶν πάλαι γενομένων σφίσιν ἐς τοὺς Ῥωμαίων βασιλεῖς ὅρκων καὶ νόμων ἐξερράγησε»· καί τι μονῆρες ἀκάτιον λῃστρικῶν ὁπλιτῶν ἐμπιτ. σαντές τε νυκτὸς καὶ πρὸς Ἱερὸν καὶ αὐχένα τὸν διαπόντιον ἀναπλεύσαντες μίαν τινὰ Ρωμαϊκὴν ἁλιάδα κατέσχον, πολλῶν ἐκεῖ τηνικαῦτα δικτύος χρωμένων ἐς ἰχθύων ἄγραν, καὶ ξίφους ἔργον του; πλείστους επεποιήκεσαν. Ζ'. "Αρτι δ' ἡλίου ἐς ἀνατολὰς ἐληλυθότος, καὶ τὸ τῆς νυκτὸς ἐκείνης ἀνόσιον ἀδίκημα τοῖς Βυζαν τίοις ἑρμηνεύσαντος, λύπης μὲν ἄξιον ἀνομίσλι μάχης δὲ καὶ πολέμων ἥκιστα. Αισθόμενοι δ' όμω ὡς οἱ Λατίνοι τειχήρεις γενόμενοι, καὶ τὴν ἐξ Βάζει τιον ἐκείνην συνήθη τε καὶ διηνεκή διάβασιν και μίσαντες, ἐφ' ὅλας ἡμέρας τρεῖς που καὶ τέτταρα; πρὸς ὅπλα λεληθότως παρεσκευάζοντο καὶ τριέμα καὶ μεγίσταις [Ρ. 552] ναυσὶ τὸ οἰκεῖον τέως περ φραστον ἐπίνειον, τὰς τοῦ Βυζαντίου πύλας και τοι συγκλείσαντε; ἐκάθηντο μετέωροι, πρὸς τὴν λίαν τοῦ μέλλοντο; ἀποβλέποντες. VIII. Interim apud Latinos deliberantes controversia et dissensio exstitit. Nimirum quibus ex mercatura nauticisque negotiis opulentia veniebat, ii vendendi emundique cum ea quam pax tribuit licentia, et totum in quæstuosam perami tam aniœI s occupationis studium efundendi finem facere, armisque et bello operam dare nolebant; unde metus esset, ne mala consequerentur supra dictis bonis maxime contraria, egestas nempe et dedecus, et salutis discrimen, et ipse, si verius loquendum esset, totius generis interitus; Deo scilicet, ob apertam illam fœderis violationem et animum ju komines beue meritos ingratum, fortasse irato. Idcirco venere inde post aliquot dies legati ad Irenen imperatricem, qui partim suos culpabant, partim vaga quædəm et minime solida prætexebant, sse uicunque purgure laborantes linperatore enim, nt diximus, absento et circa Didymotichum versante, a renen imperatricem publicarum in Η'. ᾿Αμφιβολίας δὲ μεταξὺ καὶ διχοστασίας ἐν ἡ τῶν Λατίνων βουλῇ γενομένης, ἅτε οὐκ ἐθελόντων, οἷς ἐξ ἐμπορίας καὶ ναυτικοῦ βίου τὸ πλουτεῖν περιήν, ἀφεμένους ἐν τῇ τῆς εἰρήνης ἀνέσει το λεῖν τε καὶ ἀγοράζειν, καὶ τῆς οὕτω τρυφώσεις άσχολίας ἐς τὴν κερδαίνουσαν πήραν επισχερών, Εκκενοῦν τὸ φιλότιμον, ὅπλοις καὶ μάχαις ἐνας τρίβειν, ἐξ ὧν τἀναντιώτατα τοῖς προειρημένα; ἅπαντα περιέσεσθαι δέος, πενίαν δηλαδὴ καὶ αὐξαν καὶ τὸν περὶ τὸ ζῆν κίνδυνον καὶ, εἰ χρή ταληθέ στερον φάναι, τοῦ Θεοῦ μηνίσαντος ἴσως διὰ τὴν οὕτω προφανή παρασπόνδησιν καὶ πρὸς τοὺς εἰς γέτας ἀχαριστίαν, τὸν τοῦ γένους έλεθρον παντει ήκον μετά συχνάς τινας ἡμέρας ἐς Εἰρήνην την βασιλίδα πρέσβεις ἐκεῖθεν, πὴ μὲν ἑαυτοὺς μεμ μενοι, πὴ δὲ πλανωμένας καὶ ἀνιδρύτους αιτία; προβαλλόμενοι καὶ ζητοῦντες όπως ποθ' εαυδιών ἀθωοῦν. Τοῦ γὰρ βασιλέως ἀποδημούντος, ὡς ἐφη μεν, και περ! Διδυμότειχον διατρίνοι, Variorum notæ. Cantacuzen. ἐνενόουν γὰρ οὐδὲν μικρὸν, ἀλλὰ θαλαττοκρατεῖν ἐβούλοντο. Dicίνα. 156 gun egimus, ad Nextodem pag. 381 an- larum. DECANG. Πρός Ιερών. Σε qui supra ad lib. i8, cap. 5, sect. 6. BorviİN.

(Η.) Ἀμφιβολίας δὲ μεταξὺ καὶ διχοστασίας ἐν τῇ τῶν Λατίνων βουλῇ γενομένης, ἅτε οὐκ ἐθελόντων, οἷς ἐξ ἐμπορίας καὶ ναυτικοῦ βίου τὸ πλουτεῖν περιῆν, ἀφεμένους ἐν τῇ τῆς εἰρήνης ἀνέσει πωλεῖν τε καὶ ἀγοράζειν, καὶ τῆς οὕτω τρυφώσης ἀσχολίας ἐς τὴν κερδαίνουσαν πήραν ὁλοσχερῶς ἐκκενοῦν τὸ φιλότιμον, ὅπλοις καὶ μάχαις ἐνδιατρίβειν, ἐξ ὧν τἀναντιώτατα τοῖς προειρημένοις ἅπαντα περιέσεσθαι δέος, πενίαν δηλαδὴ καὶ ἀδοξίαν καὶ τὸν περὶ τὸ ζῇν κίνδυνον καὶ, εἰ χρὴ τἀληθέστερον φάναι, τοῦ θεοῦ μηνίσαντος ἴσως διὰ τὴν οὕτω προφανῆ παρασπόνδησιν καὶ πρὸς τοὺς εὐεργέτας ἀχαριστίαν, τὸν τοῦ γένους ὄλεθρον παντελῆ, ἧκον μετὰ συχνάς τινας ἡμέρας ἐς Εἰρήνην τὴν βασιλίδα πρέσβεις ἐκεῖθεν, πὴ μὲν ἑαυτοὺς μεμφόμενοι, πὴ δὲ πλανωμένας καὶ ἀνιδρύτους αἰτίας προβαλλόμενοι καὶ ζητοῦντες ὅπως ποθ’ ἑαυτοὺς ἀθωοῦν. τοῦ γὰρ βασιλέως ἀποδημοῦντος, ὡς ἔφημεν, καὶ περὶ Διδυμότειχον διατρίβοντος, ἐς Εἰρήνην τὴν βασιλίδα τὴν τῶν ἐν Βυζαντίῳ δημοσίων πραγμάτων διοίκησιν καὶ φροντίδα προενηνέχθαι ξυμπέπτωκεν.

1099 [A. M. 6856, IND. 1] publica luris claritatem odisse, quam tantis pe- εὐγένειαν, ἢ τοσούτοις κινδύνοις παραβάλλεσθαι καὶ riculis objicere se, tan aue temeritate vitam quasi τοσαύτῃ διακυβεύειν ἀφροσύνῃ τὸ ζῆν. aleam ludere. V. Quod igitur labere oportebat Romanos, ad quos principatus pertinebat, id Latini illis ademptum et ad se translatum adepti suni sedula et cauta provisione solertique diligentia. Omnia enim his splendide parata erant, frumentum, arna, pecunia, et navales copiæ, exque semper validiores quain Byzantine. Vl. lli itaque, cum et hoc tempore nibil sibi obstare crederent, maris imperio potiri et Ponti fauces veiui suas insidere ac in iis decimas percipere volentibus, ad apertiorem jam erumpunt violationem contemptionemque juramentorum ac legum, quibus ipsi se Romanis imperatoribus olim obstrinxerant; et unius remorum ordinis cymbam prædonibus armatis implent noctu; tum ad Fanum et ad Ponti fauces provecti Romanam quamdam naviculam comprehendunt, in qua multi piscationis causa reuibus utebantur; ac plerosque ferro interimunt. VII. Sole recens orto et illius noctis indignum facinus 845 Byzantiis declarante, luctu sane dignum illud visum est, pugna tamen et bello minime. Verum ubi Latinos inœnibus clausos contimere se animadverterunt, et intermissa illa Byzantium veniendi assidua perpetuaque consuetudine, tres totos circiter quatuorque dies belluni clam apparare, suumque triremibus et maxiniis navibus obstruere navale, clausis et ipsi urbis portis, in incertum futuri exitum intenti ac suspensi sedebang. Ε΄. Ο μὲν οὖν 'Ρωμαίους ἔχειν, ἄρχοντας ἐφείλον τας εἶναι, ἐχρῆν, τοῦτο Λατίνοις προςγέγονε παρείο μένοις καὶ μεταθεῖσιν ἐντεῦθεν ἐκεῖσε διὰ πρόνοιαν οἰκονομικὴν καὶ σεσοφισμένην σπουδήν. "Απαντα γὰρ παρεσκεύαστεί σφισι λαμπρώς, σίτος καὶ δεις καὶ χρήματα καὶ ναυτική δύναμις τῆς τῶν Βυζαν τίων διηνεκῶς ὑπερέχουσα. Ϛ'. Οθεν ἐπεὶ καὶ νῦν οὐδὲν αὐτοῖς ἐμποδὼν ἐνα μίζετο θαλαττοκρατεῖν βουληθεῖσε καὶ δικαι τευτήριον ἴδιον ἑαυτοῖς καταστήσασθαι τὸν αὐχένα τοῦ Πόντου, πρὸς φανερωτέραν ήδη παρασπόνηση καὶ ἀθέτησιν τῶν πάλαι γενομένων σφίσιν ἐς τοὺς Ῥωμαίων βασιλεῖς ὅρκων καὶ νόμων ἐξερράγησε»· καί τι μονῆρες ἀκάτιον λῃστρικῶν ὁπλιτῶν ἐμπιτ. σαντές τε νυκτὸς καὶ πρὸς Ἱερὸν καὶ αὐχένα τὸν διαπόντιον ἀναπλεύσαντες μίαν τινὰ Ρωμαϊκὴν ἁλιάδα κατέσχον, πολλῶν ἐκεῖ τηνικαῦτα δικτύος χρωμένων ἐς ἰχθύων ἄγραν, καὶ ξίφους ἔργον του; πλείστους επεποιήκεσαν. Ζ'. "Αρτι δ' ἡλίου ἐς ἀνατολὰς ἐληλυθότος, καὶ τὸ τῆς νυκτὸς ἐκείνης ἀνόσιον ἀδίκημα τοῖς Βυζαν τίοις ἑρμηνεύσαντος, λύπης μὲν ἄξιον ἀνομίσλι μάχης δὲ καὶ πολέμων ἥκιστα. Αισθόμενοι δ' όμω ὡς οἱ Λατίνοι τειχήρεις γενόμενοι, καὶ τὴν ἐξ Βάζει τιον ἐκείνην συνήθη τε καὶ διηνεκή διάβασιν και μίσαντες, ἐφ' ὅλας ἡμέρας τρεῖς που καὶ τέτταρα; πρὸς ὅπλα λεληθότως παρεσκευάζοντο καὶ τριέμα καὶ μεγίσταις [Ρ. 552] ναυσὶ τὸ οἰκεῖον τέως περ φραστον ἐπίνειον, τὰς τοῦ Βυζαντίου πύλας και τοι συγκλείσαντε; ἐκάθηντο μετέωροι, πρὸς τὴν λίαν τοῦ μέλλοντο; ἀποβλέποντες. VIII. Interim apud Latinos deliberantes controversia et dissensio exstitit. Nimirum quibus ex mercatura nauticisque negotiis opulentia veniebat, ii vendendi emundique cum ea quam pax tribuit licentia, et totum in quæstuosam perami tam aniœI s occupationis studium efundendi finem facere, armisque et bello operam dare nolebant; unde metus esset, ne mala consequerentur supra dictis bonis maxime contraria, egestas nempe et dedecus, et salutis discrimen, et ipse, si verius loquendum esset, totius generis interitus; Deo scilicet, ob apertam illam fœderis violationem et animum ju komines beue meritos ingratum, fortasse irato. Idcirco venere inde post aliquot dies legati ad Irenen imperatricem, qui partim suos culpabant, partim vaga quædəm et minime solida prætexebant, sse uicunque purgure laborantes linperatore enim, nt diximus, absento et circa Didymotichum versante, a renen imperatricem publicarum in Η'. ᾿Αμφιβολίας δὲ μεταξὺ καὶ διχοστασίας ἐν ἡ τῶν Λατίνων βουλῇ γενομένης, ἅτε οὐκ ἐθελόντων, οἷς ἐξ ἐμπορίας καὶ ναυτικοῦ βίου τὸ πλουτεῖν περιήν, ἀφεμένους ἐν τῇ τῆς εἰρήνης ἀνέσει το λεῖν τε καὶ ἀγοράζειν, καὶ τῆς οὕτω τρυφώσεις άσχολίας ἐς τὴν κερδαίνουσαν πήραν επισχερών, Εκκενοῦν τὸ φιλότιμον, ὅπλοις καὶ μάχαις ἐνας τρίβειν, ἐξ ὧν τἀναντιώτατα τοῖς προειρημένα; ἅπαντα περιέσεσθαι δέος, πενίαν δηλαδὴ καὶ αὐξαν καὶ τὸν περὶ τὸ ζῆν κίνδυνον καὶ, εἰ χρή ταληθέ στερον φάναι, τοῦ Θεοῦ μηνίσαντος ἴσως διὰ τὴν οὕτω προφανή παρασπόνδησιν καὶ πρὸς τοὺς εἰς γέτας ἀχαριστίαν, τὸν τοῦ γένους έλεθρον παντει ήκον μετά συχνάς τινας ἡμέρας ἐς Εἰρήνην την βασιλίδα πρέσβεις ἐκεῖθεν, πὴ μὲν ἑαυτοὺς μεμ μενοι, πὴ δὲ πλανωμένας καὶ ἀνιδρύτους αιτία; προβαλλόμενοι καὶ ζητοῦντες όπως ποθ' εαυδιών ἀθωοῦν. Τοῦ γὰρ βασιλέως ἀποδημούντος, ὡς ἐφη μεν, και περ! Διδυμότειχον διατρίνοι, Variorum notæ. Cantacuzen. ἐνενόουν γὰρ οὐδὲν μικρὸν, ἀλλὰ θαλαττοκρατεῖν ἐβούλοντο. Dicίνα. 156 gun egimus, ad Nextodem pag. 381 an- larum. DECANG. Πρός Ιερών. Σε qui supra ad lib. i8, cap. 5, sect. 6. BorviİN.

(Θ.) Ἐπεὶ οὖν ἐς αὐτὴν ἧκον οἱ πρέσβεις, τάχ’ ἂν λαβόντες ἀπῄεσαν τὴν συγχώρησιν καὶ ἀνάληψιν καὶ ἀνανέωσιν τοῦ πρὶν φιλικοῦ καθήκοντος, εἰ μὴ καὶ τὰ τῶν νεωτεριζόντων ὄχλων ἐκεῖ προσετίθεσαν ζητήματα. τὰ δὲ ἦσαν, λῦσαι τὴν τοῦ ναυτικοῦ παρασκευὴν Βυζαντίους, καὶ ὅσα τῆς ὁμοίας ἐξήρτηται ἀπονοίας. ὧν αὐτήκοος ἡ βασιλὶς Εἰρήνη γεγονυῖα περιμεῖναι ἐκέλευσε, μέχρις ἂν διὰ γραμμάτων δηλώσασα τῷ βασιλεῖ τὰ τῆς ὑποθέσεως, ἐκεῖθεν τὸ κῦρος δέξηται τῶν πραχθησομένων. (Ι.) Ὅθεν δὴ καὶ ἐκκλησίαν συνέλεξεν ἐς τὴν ὑστεραίαν. καὶ ἐπειδὴ παρῆσαν ἅπαντες, ὅσοι τε τῶν συγκλητικῶν καὶ ὅσοι τοῦ Βυζαντίων δήμου συνετώτεροι εἶναι ἐδόκουν, ἐβουλεύετο καὶ τὴν ἑκάστου γνώμην ἐζήτει μαθεῖν, ὁπότερον βούλοιντο, μάχῃ τὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτρέπειν κρίσιν, ἢ θεμένους τὰ ὅπλα τὴν προτέραν ἄγειν εἰρήνην. καὶ ἦν οὐδεὶς, ὃς μὴ σφοδρότερον κατεσπουδασμένην ἔφαινε γνώμης ὁρμὴν ἐς τὸ μάχεσθαι.

1099 [A. M. 6856, IND. 1] publica luris claritatem odisse, quam tantis pe- εὐγένειαν, ἢ τοσούτοις κινδύνοις παραβάλλεσθαι καὶ riculis objicere se, tan aue temeritate vitam quasi τοσαύτῃ διακυβεύειν ἀφροσύνῃ τὸ ζῆν. aleam ludere. V. Quod igitur labere oportebat Romanos, ad quos principatus pertinebat, id Latini illis ademptum et ad se translatum adepti suni sedula et cauta provisione solertique diligentia. Omnia enim his splendide parata erant, frumentum, arna, pecunia, et navales copiæ, exque semper validiores quain Byzantine. Vl. lli itaque, cum et hoc tempore nibil sibi obstare crederent, maris imperio potiri et Ponti fauces veiui suas insidere ac in iis decimas percipere volentibus, ad apertiorem jam erumpunt violationem contemptionemque juramentorum ac legum, quibus ipsi se Romanis imperatoribus olim obstrinxerant; et unius remorum ordinis cymbam prædonibus armatis implent noctu; tum ad Fanum et ad Ponti fauces provecti Romanam quamdam naviculam comprehendunt, in qua multi piscationis causa reuibus utebantur; ac plerosque ferro interimunt. VII. Sole recens orto et illius noctis indignum facinus 845 Byzantiis declarante, luctu sane dignum illud visum est, pugna tamen et bello minime. Verum ubi Latinos inœnibus clausos contimere se animadverterunt, et intermissa illa Byzantium veniendi assidua perpetuaque consuetudine, tres totos circiter quatuorque dies belluni clam apparare, suumque triremibus et maxiniis navibus obstruere navale, clausis et ipsi urbis portis, in incertum futuri exitum intenti ac suspensi sedebang. Ε΄. Ο μὲν οὖν 'Ρωμαίους ἔχειν, ἄρχοντας ἐφείλον τας εἶναι, ἐχρῆν, τοῦτο Λατίνοις προςγέγονε παρείο μένοις καὶ μεταθεῖσιν ἐντεῦθεν ἐκεῖσε διὰ πρόνοιαν οἰκονομικὴν καὶ σεσοφισμένην σπουδήν. "Απαντα γὰρ παρεσκεύαστεί σφισι λαμπρώς, σίτος καὶ δεις καὶ χρήματα καὶ ναυτική δύναμις τῆς τῶν Βυζαν τίων διηνεκῶς ὑπερέχουσα. Ϛ'. Οθεν ἐπεὶ καὶ νῦν οὐδὲν αὐτοῖς ἐμποδὼν ἐνα μίζετο θαλαττοκρατεῖν βουληθεῖσε καὶ δικαι τευτήριον ἴδιον ἑαυτοῖς καταστήσασθαι τὸν αὐχένα τοῦ Πόντου, πρὸς φανερωτέραν ήδη παρασπόνηση καὶ ἀθέτησιν τῶν πάλαι γενομένων σφίσιν ἐς τοὺς Ῥωμαίων βασιλεῖς ὅρκων καὶ νόμων ἐξερράγησε»· καί τι μονῆρες ἀκάτιον λῃστρικῶν ὁπλιτῶν ἐμπιτ. σαντές τε νυκτὸς καὶ πρὸς Ἱερὸν καὶ αὐχένα τὸν διαπόντιον ἀναπλεύσαντες μίαν τινὰ Ρωμαϊκὴν ἁλιάδα κατέσχον, πολλῶν ἐκεῖ τηνικαῦτα δικτύος χρωμένων ἐς ἰχθύων ἄγραν, καὶ ξίφους ἔργον του; πλείστους επεποιήκεσαν. Ζ'. "Αρτι δ' ἡλίου ἐς ἀνατολὰς ἐληλυθότος, καὶ τὸ τῆς νυκτὸς ἐκείνης ἀνόσιον ἀδίκημα τοῖς Βυζαν τίοις ἑρμηνεύσαντος, λύπης μὲν ἄξιον ἀνομίσλι μάχης δὲ καὶ πολέμων ἥκιστα. Αισθόμενοι δ' όμω ὡς οἱ Λατίνοι τειχήρεις γενόμενοι, καὶ τὴν ἐξ Βάζει τιον ἐκείνην συνήθη τε καὶ διηνεκή διάβασιν και μίσαντες, ἐφ' ὅλας ἡμέρας τρεῖς που καὶ τέτταρα; πρὸς ὅπλα λεληθότως παρεσκευάζοντο καὶ τριέμα καὶ μεγίσταις [Ρ. 552] ναυσὶ τὸ οἰκεῖον τέως περ φραστον ἐπίνειον, τὰς τοῦ Βυζαντίου πύλας και τοι συγκλείσαντε; ἐκάθηντο μετέωροι, πρὸς τὴν λίαν τοῦ μέλλοντο; ἀποβλέποντες. VIII. Interim apud Latinos deliberantes controversia et dissensio exstitit. Nimirum quibus ex mercatura nauticisque negotiis opulentia veniebat, ii vendendi emundique cum ea quam pax tribuit licentia, et totum in quæstuosam perami tam aniœI s occupationis studium efundendi finem facere, armisque et bello operam dare nolebant; unde metus esset, ne mala consequerentur supra dictis bonis maxime contraria, egestas nempe et dedecus, et salutis discrimen, et ipse, si verius loquendum esset, totius generis interitus; Deo scilicet, ob apertam illam fœderis violationem et animum ju komines beue meritos ingratum, fortasse irato. Idcirco venere inde post aliquot dies legati ad Irenen imperatricem, qui partim suos culpabant, partim vaga quædəm et minime solida prætexebant, sse uicunque purgure laborantes linperatore enim, nt diximus, absento et circa Didymotichum versante, a renen imperatricem publicarum in Η'. ᾿Αμφιβολίας δὲ μεταξὺ καὶ διχοστασίας ἐν ἡ τῶν Λατίνων βουλῇ γενομένης, ἅτε οὐκ ἐθελόντων, οἷς ἐξ ἐμπορίας καὶ ναυτικοῦ βίου τὸ πλουτεῖν περιήν, ἀφεμένους ἐν τῇ τῆς εἰρήνης ἀνέσει το λεῖν τε καὶ ἀγοράζειν, καὶ τῆς οὕτω τρυφώσεις άσχολίας ἐς τὴν κερδαίνουσαν πήραν επισχερών, Εκκενοῦν τὸ φιλότιμον, ὅπλοις καὶ μάχαις ἐνας τρίβειν, ἐξ ὧν τἀναντιώτατα τοῖς προειρημένα; ἅπαντα περιέσεσθαι δέος, πενίαν δηλαδὴ καὶ αὐξαν καὶ τὸν περὶ τὸ ζῆν κίνδυνον καὶ, εἰ χρή ταληθέ στερον φάναι, τοῦ Θεοῦ μηνίσαντος ἴσως διὰ τὴν οὕτω προφανή παρασπόνδησιν καὶ πρὸς τοὺς εἰς γέτας ἀχαριστίαν, τὸν τοῦ γένους έλεθρον παντει ήκον μετά συχνάς τινας ἡμέρας ἐς Εἰρήνην την βασιλίδα πρέσβεις ἐκεῖθεν, πὴ μὲν ἑαυτοὺς μεμ μενοι, πὴ δὲ πλανωμένας καὶ ἀνιδρύτους αιτία; προβαλλόμενοι καὶ ζητοῦντες όπως ποθ' εαυδιών ἀθωοῦν. Τοῦ γὰρ βασιλέως ἀποδημούντος, ὡς ἐφη μεν, και περ! Διδυμότειχον διατρίνοι, Variorum notæ. Cantacuzen. ἐνενόουν γὰρ οὐδὲν μικρὸν, ἀλλὰ θαλαττοκρατεῖν ἐβούλοντο. Dicίνα. 156 gun egimus, ad Nextodem pag. 381 an- larum. DECANG. Πρός Ιερών. Σε qui supra ad lib. i8, cap. 5, sect. 6. BorviİN.

PG 148:1101ἐκ πολλοῦ γὰρ πολλῶν ἕνεκα τοῖς Λατίνοις ἀχθόμενοι, καὶ ζητοῦντες καιρὸν ἀμύνασθαι, καὶ ἅμα οἰόμενοι ῥᾳδίως ἀφανιεῖν αὐτοὺς καὶ συντρίψειν ὀστράκου δίκην, ἐβόων ἅπαντες ἀπολεγόμενοι τὰς σπονδὰς, καὶ δύσηχός τις καὶ πολύμορφος ἀκοσμία ῥημάτων ἦν. β. Ταῦτα μαθόντες οἱ Λατῖνοι, ἐπεὶ διὰ μελέτης εἶχον ἐκ πλείστου τὸ πρᾶγμα καὶ πρὸς δημόσιον εἶδον ἤδη ῥυεῖσαν τὴν κακίαν φῶς, παραχρῆμα συνεσκευασμένους ἔδειξαν καὶ προητοιμασμένους σφᾶς αὐτοὺς εἰς ἔργα πολέμου. τριήρεις γὰρ ἐς μάχην εὐθὺς ὀκτὼ καὶ μονήρεις παμπόλλους προὔφαινον, ὅπλα τε καὶ βέλη παντοῖα. καὶ μέντοι καὶ τεσσάρων ἐντὸς ἡμερῶν καταπλεύσαντες ὅλῃ δυνάμει κατὰ Βυζαντίων, ὄντων ἀπαρασκεύων ἔτι, πᾶσαν ἐμπιπρῶσι τὴν παραλίαν, πάνυ τοι σφόδρα μεστὴν οὖσαν ξύλων παντοίων καὶ οἰκιῶν, ὅσαι τὰς ἐμπορικὰς ὑποδέχονται χρείας. ἐμπιπρῶσι δὲ καὶ τῶν Βυζαντίων νεῶν ὅσαι κατιοῦσαι νεωστὶ μετὰ τὰς ἐμπορίας ἔτυχον ἔτι ἐπ’ ἀγκυρῶν σαλεύουσαι καὶ ὅσαι ἐς γῆν εἱλκυσμέναι ἦσαν· καὶ πρό γε τούτων ὅσαι τῶν τριήρων κελεύσει τοῦ βασιλέως ἄρτι ἐναυπηγοῦντο. κατεσκευάζοντο μὲν γάρ· οὔπω δ’ εἰς θάλασσαν ἔφθησαν καθελκυσθεῖσαι.

[Δ. c. 1348] BYZANTINÆ HISTORIÆ LIB. XVII. [IMP. J. CANTACUZ. 21 1102 Εἰρήνην τὴν βασιλίδα τὴν τῶν ἐν Βυζαντίῳ δημο- urbe rerum administratio et cura delapsa 846 στων πραγμάτων διοίκησιν καὶ φροντίδα προεντ νέχθαι ξυμπέπτωκεν. Θ'. Ἐπεὶ οὖν ἐς αὐτὴν ἦχον οἱ πρέσβεις, τάχ' ἂν λαβόντες ἀπῄεσαν τὴν συγχώρησιν καὶ ἀνάληψιν καὶ ἀνανέωσιν τοῦ πρὶν φιλικοῦ καθήκοντος, εἰ μὴ καὶ τὰ τῶν νεωτεριζόντων όχλων ἐκεῖ προσετίθεσαν ζητήματα. Τὰ δὲ ἦσαν, λύσαι τὴν τοῦ ναυτικοῦ παρασκευὴν Βυζαντίους, καὶ ὅσα τῆς ὁμοίας ἐξήρα τῆται ἀπονοίας. ἂν αὐτήκοος ἡ βασιλι; Εἰρήνη γεγονυία περιμεῖναι ἐκέλευσε, μέχρις ἂν διὰ γραμ μάτων δηλώσασα τῷ βασιλεῖ τὰ τῆς ὑποθέσεως, ἐκεῖθεν τὸ κῦρος δέξηται τῶν πραχθησομένων. Γ. Οθεν δὴ καὶ ἐκκλησίαν συνέλεξεν ἐς τὴν ύστε ραίαν. Καὶ ἐπειδὴ παρῆταν ἅπαντες, ὅσοι τε τῶν erat. IX. Legati, cum ad hanc venissent, impetrata fortasse venia reconciliataque et renovata amicitia, domum rediissent, nisi et multitudinis novarum rerum studiosæ postulata adjecissent. Postulabant autem, ut navalem apparatum Byzantii solverent, et alia simiſis dementiæ. Quæ cum ipsa per se Irene imperatrix audivisset, legatos jussit exspe clare, quoad, ubi per litteras id, de quo agebatur, imperatori significasset, acciperet ab co responsum, quo ea quæ factura esset confirmarentur. X. Itaque et concionem postera dic convocat; et cum omnes tum viri senatorii, tum quicunque συγκλητικῶν καὶ ὅσοι τοῦ Βυζαντίων δήμου συνε- inter cives Byzantinos intelligentissimi esse videτώτεροι εἶναι ἐδόκουν, εξουλεύετο καὶ τὴν ἑκάστου γνώμην ἐζήτει μαθεῖν, ὁπότερον βούλοιντο, μέχῃ τὴν τῶν πραγμάτων ἐπιτρέπειν κρίσιν, ἢ θεμένους τὰ ὅπλα τὴν προτέραν ἄγειν εἰρήνην. Καὶ ἦν αὐο δεὶς, ἐς μὴ σφοδρότερον κατεσπουδασμένην έφαινε γνώμης ὁρμὴν ἐς τὸ μάχεσθαι. Ἐκ πολλοῦ γὰρ πολλῶν ἕνεκα τοῖς Λατίνοις ἀχθόμενοι, καὶ ζητοῦντις καιρὸν ἀμύνασθαι, καὶ ἅμα οἰόμενοι ῥᾳδίως ἀφανιεῖν αὐτοὺς καὶ συντρίψειν βατράχου δίκην, ἐξέων ἅπαντες ἀπολεγόμενοι τὰς σπονδὰς, καὶ δύσηγός τις καὶ πολύμορφο; ἀκοσμία ῥημάτων ἦν. bantur, in unum convenissent, consultat et uniuscujusque sententiam sciscitatur, utrum illi velint; arinorumne judicio rem permittere, an positis aro mis pacem ut autea servare. Nullus autem fuis, qui non ad arma promptiorem animi impetum significaret. Latinis quippe multas ob causas jampridem infensi, et ulciscendi occasionem aucupantes; lum simul futurum arbitrati, ut facile eos delerent, ac fictilium instar contererent, clamabant omnes, pacemque repudiabant, sic ut dissona quædam ac multiplex confusio vocum audiretur. CAPUT 11. Galatœi præmedi:ati Byzantios imparatos adoriuntur. Oram maritimam incendiis vastant. Aliquot naves, ad fluvii ostia noctu deducta a Byzantinis navarchis, in tutum evadunt. Reliquæ igni absumptæ. Alteram orum iidem Latini incendunt. Castellum suum amplificant et muniunt. Byzantium et nevis elapsas oppugnant. Repellantur. Frumentarias et onerarias intercipiunt: unde rerum necessariarum inopia apud Byzantios. Irene imperatriz Manueli filio bellum foris administrandum committit. Hic suburbana hostium ædificia incendit. Milites et nuntii a Cantacuzeno missi Ryzantiorum animos confirmant. (Ρ. 533] Δ'. Ταῦτα μαθόντες οι Λατίνοι, ἐπεὶ διὰ μελέτης εἶχον ἐκ πλείστου τὸ πρᾶγμα καὶ πρὸς δημόσιον εἶδον ἤδη ἐνεῖσαν τὴν κακίαν φῶς, παραχρήμα συνεσκευασμένους ἔδειξαν καὶ προητοιμασμένους σφᾶς αὐτοὺς εἰς ἔργα πολέμου. Τριήρεις γὰρ ἐς μάχην εὐθὺς ὀκτὼ καὶ μονήρεις παμπόλλους προὔφαινον, ὅπλα τε καὶ βέλη παντοία. Καὶ μέντοι καὶ τεσσάρων ἐντὸς ἡμερῶν καταπλεύσαντες ὅλῃ δυνάμει κατά Βυζαντίων, ὄντων ἀπαρασκεύων ἔτι, πᾶσαν ἐμπιπρῶσι τὴν παραλίαν, πάνυ τοι σφόδρα μεστὴν οὖσαν ξύλων παντοίων καὶ οἰκιῶν, ὅσαι τὰς Εμπορικὰς ὑποδέχονται χρείας. Ἐμπιπρῶσι δὲ καὶ τῶν Βυζαντίων νεῶν ὅσαι κατιούσαι νεωστὶ μετὰ τὰς ἐμπορίας ἔτυχον ἔτι ἐπ' ἀγκυρῶν σαλεύουσαι καὶ ὅσαι ἐς γῆν ελκυσμέναι ἦσαν· καὶ πρό γε τους των ὅσαι τῶν τριήρων κελεύσει τοῦ βασιλέως ἄρτι ἐναυπηγοῦντα. Κατεσκευάζοντο μὲν γάρ· οὕτω δ' εἰς θάλασσαν ἔχθησαν καθελκυσθεῖσαι. Β'. Πέντε δὲ τῶν μεγίστων οὐσῶν, ὅσαι καιναι συγκατασκευάζονται, αἱ μὲν τρεῖς σὺν ἑτέραις μενήρεσιν οὐκ ὀλίγαις, ἐπεὶ ἀπηρτισμένοι ἐς τὸ ἀνενοει; ἔτυχον οὖσαι, νύκτωρ καθελκυσθεῖσαι προς τῶν ναυάρχων διὰ τὴν τοῦ πολεμίου πυρὸς ἔννοιαν ἀνήχθησαν περὶ τὰς τοῦ ποταμοῦ ἐκβολάς ἔνθα 1. His Latini intellectis, quia rem longo ante præmedilati fuerant, videbantque publicam in iucem manavisse jam mala consilia, repente se instructos præparatosque ad gerendum bellum ostendunt. Triremes enim octo et moneres quam plurimas in expeditionem educunt, armaque et οιnnis 847 generis tela expediunt. Εt quidem intra dies quatuor totis viribus Byzantios etiamnum imparatos classe adorti totam incendunt maritimam oram, omni lignorum genere et ædificiis refertissimam, iis scilicet, quæ capiendis mercatorum rebus idonca sunt. Incendunt item ex Byzantinis navibus eas omnes, quæ recens advectæ erant, et cum onere adhuc in ancoris stabant fluctuantes; tum illas etiam, quæ in terram tractæ fuerant, et ante has, quotquot triremes jussu imperatoris tum ædificabantur. Nam tum quidem construebantur, nondum autem tractæ erant in mare. 11. At ex quinque maximis, quot nova erant elficatæ, tres cum aliis moneribus non paucis, quod ita instructæ essent, ut nihil deesset, noctu a navarchis propter hostilis ignis suspicionem tracte in mare, ad os Auvii deducte sunt, ubi et fretum desinit. Illic enim geminorum ostiorum concursı, Variorum nolæ. Burkissa', qui in sinum Ceratinum ellluit. Ducang,

PG 148:1103(Β.) Πέντε δὲ τῶν μεγίστων οὐσῶν, ὅσαι καιναὶ συγκατασκευάζονται, αἱ μὲν τρεῖς σὺν ἑτέραις μονήρεσιν οὐκ ὀλίγαις, ἐπεὶ ἀπηρτισμέναι ἐς τὸ ἀνενδεὲς ἔτυχον οὖσαι, νύκτωρ καθελκυσθεῖσαι πρὸς τῶν ναυάρχων διὰ τὴν τοῦ πολεμίου πυρὸς ἔννοιαν ἀνήχθησαν περὶ τὰς τοῦ ποταμοῦ ἐκβολὰς, ἔνθα καὶ τοῦ πορθμοῦ τὸ πέρας ἐστίν. ἐκεῖ γὰρ ἐξ ἀντιπεριστάσεως τῶν δύο περάτων τοῦ τε ποταμοῦ καὶ τοῦ θαλαττίου κόλπου πολλὴ συσσωρευομένη ψάμμος τε καὶ ἰλὺς ἑκατέρωθεν καὶ ἀποθινοῦσα τὸ στόμα, καὶ μόλις στενήν τινα καὶ δυσέμβολον ἀφιεῖσα διέχειαν βάθους, ὅσην δὴ καταῤῥέων ὁ ποταμὸς ἐξ ἀνάγκης ῥήγνυσιν, ἑκατέρωθεν τὸ πᾶν εὖρος ἄβατον οὐ μόνον μεγάλαις καταλείπει τριήρεσιν, ἀλλὰ καὶ ὅσα δίκροτ’ ἂν εἴη καὶ κενὰ τῶν πλοίων, διὰ τὴν τοῦ ἐπιπολάζοντος ὕδατος βραχύτητα, καὶ ταῦτα δυσπόρευτον οἶμαι ἂν τὴν δίοδον ἔχοι ὡς τὰ πολλά. αἱ δ’ ἕτεραι δύο μετὰ καὶ τῶν ἐγκαινιζομένων ἐκ παλαιότητος ἐπὶ τὸ βέλτιον πολεμίου πυρὸς ἔργον ὁμοῦ τοῖς φλεγομένοις ἅπασιν ἐκείνῃ γεγένηνται τῇ ἡμέρᾳ.

[a. m. 6836, inD. 4] fluvii et mariui sinus, magna arenæ et limi utriu- καὶ τοῦ πορθμοῦ τὸ πέρας ἐστίν. Ἐκεῖ γὰρ ἐξ que accumulata vis ostia obstruit, ac vix angustum qemdam et penetratu difficilem aditum relinquit; quantum nempe currens fluvius sibi ipse necessa– rio rumpit. Tota vero utrinque latitudo non modo magnis triremibus impervia remanet, sed et bire, mes quæcunque, et vacua etiam navigia, propter aqua supernatantis paucitatem illac (ut opinor) difficulter plerumque transierint. Reliquas vero duas, el eas quæ vetustate laborantes novabantur in melus, hostilis hanıma 848 absumpsit illa die cum cæteris omnibus, quæ cremata sunt. ἀντιπεριστάσεως τῶν δύο περάτων τοῦ τε ποταμού καὶ τοῦ θαλαττίου κόλπου πολλή συσσωρευομένη ψάμμο; τε καὶ ἱοὺς ἑκατέρωθεν καὶ ἀποθανούσα τὸ στόμα, καὶ μόλις στενήν τινα καὶ δυσέμβολον ἀφιεῖσα διέχειαν βάθους, ὅσην δὴ καταρρέων ὁ που ταμό; ἐξ ἀνάγκης ῥήγνυσιν, εκατέρωθεν το κάν εὗρος ἄβατον οὐ μόνον μεγάλαις καταλείπει τριήρε σιν, ἀλλὰ καὶ ὅσα δίκροτ᾽ ἂν εἴη καὶ κενὶ τῶν πλοίων, διὰ τὴν τοῦ ἐπιπολάζοντος δέατος βραχυ τητα, καὶ ταῦτα δυσπόρευτον οἶμαι ἂν τὴν δίοδο ἔχοι ὡς τὰ πολλά. Α' δ' έτεραι δύο μετὰ καὶ τῶν ἐγκαινιζομένων ἐκ παλαιότητος ἐπὶ τὸ βέλτιον πολεμίου πυρὸς ἔργον ἐμοῦ τοῖς φλεγομένοις άπασιν ἐκείνῃ γεγένηνται τῇ ἡμέρᾳ. Ill. Nihil itaque lustes jcunctati, quando omni fruebantur et quantacunque volebant licentia, nullo labore transvehuntur, et lotam quoque oppositam oram incendunt. Ac tunc forte violentior ab arcto ingruens ventus cum urbem multo el rapido fumo, sum majori dolore civium corda implevit, quantus videlicet is est, quem dedecus simul et damnum pariunt. Et videre erat una die exteriorem ownem urbis ornatum station deletum, ita ut hominum saniorum oculis lacrymæ cierentur. IV. Nec vero illi hoc solum; sed et palis quaiplurimis et omnis generis asserilus lengo ante provisis nunc demum ultra pristinos limites mœnia promovent, et multum spatii per editiura occupant; eumque locurn crebris et multiplicibus pulis obvallant, ac triangularem in formam extendunt; tum superne tabulas impingunt, ac propugnaculorum et aeriarum ambulationum instar afligunt. Suinmia deinde diligentia et multa manu lotum circumquaque territorium fossa cingunt, viri simul et femina, totis noctibus vigilantes; atquc, ut opus accelerent, nullum noctis ac diei discrimen sl.cuunt. V. Crebris interim oppugnationibus sollicitata Byzantii portae, et praesertim illae naves, quas a navarchis subductas atque in tutum receptas et præsidio munitas diximus. Sed Byzantiis 849 fortiter propugnantibus, undique illi repellebantur, multisque vulneribus acceptis recedebant. Verum iidem maris imperio potiti, ita ut volebant et ut pridem n.achinati fuerant, non modo universas compreheadlant onerarias naves, qua ab Hellespontο Byzantium advenire festinatent; sed et quæcunque ex Ponto Euxino frumentum adveherent, eas pariter omnes portus accessu arcebant diripiebantque, factumque inde, ut frumenti et aliarum Tom necessariarum inopia in urbe exsisteret. reVI. Imperatrix autem Irene, cui istud negotium repentinum acciderat, cum ex omni parte comnicates essent interclusi, paucis militibus, qui forte aderant, Manueli filio urbi tum præfecto traditis, abet Byzantium circumire, et ad hostem propet- [Ρ. 534] Γ'. Μηδὲν δ' οὖν οἱ πολέμιοι μελλήσαντες, ἐπεί γε ἀδείας ἁπάσης, οπόσης εβούλοντο, σφόδρα ἀπέλαυον, ἀπονητὶ διαβάντες εμπιπρῶσι καὶ τὴν πέραν άπασαν ομοίως παράλιον. Πνεῦμα δὲ κατά τύχην ἀπ᾿ ἄρκτου ρεῦσαν σφοδρότερον πολλοῦ μὲν καὶ ταχέος ενέπλησε τὴν τῶν Βυζαντίων πόλιν καπνού, πλείονος δὲ τὴν καρδίαν τῆς λύπης, ὅσην αἰσχύνης θ' ὁμοῦ καὶ ζημίας προϊσχουσιν αύλακες. Καὶ ἦν ἰδεῖν αὐθημερὸν τὸν ἔξω πάντα κόσμον τῆς πόλεως ἐν βραχεί μαραινόμενόν τε καὶ δάκρυα προκαλούμενον συνετῶν ὀφθαλμῶν. Δ'. Οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ χαρακώματα πλείστα καὶ σανίδας παντοίας προετοιμασάμενοι πόρρωθεν, ἐν τούτῳ τοῦ χρόνου τα τείχη των προτέρων παρεκβαλόντες όρων, πολλοῦ τινος δράξαντο τόπου πρὸς τῶν μετεωροτέρων· ἐν δὴ στύλοις ευχής; καὶ πολυπλόκοις διασταυρώσαντές τε καὶ περικει ναντες ἐς τρίγωνον σχῆμα, καὶ ἐπ' αὐτοῖς σανάς ἐλάσαντε; τε καὶ προσηλώσαντες δίκην ἐπάλξεων καὶ αἰθερίων περιπάτων, εἶτα σπουδῇ καὶ παλι χειρίᾳ πᾶσαν τὴν κύκλῳ περιταφρεύουσι χώραν, ἄνδρες ὁμοῦ καὶ γυναῖκες, όλας νύχτας ἀβπνου; διατελούντες καὶ μηδὲν τῶν ἡμερών διαφερούσας δεικνύντες ἐς τὴν κατεσπουδασμένην εργασία ἐκείνην. Ε. Ἐν τούτῳ συχναὶ προσβολαὶ κατὰ τῶν πυλῶν τῆς πόλεως ἐγένοντο, καὶ μάλιστα κατὰ τῶν είρη μένων νεῶν, ᾶς, ὡς εἰρήκειμεν, οἱ ναύαρχοι καθεί κύσαντες εἰς ἀσφάλειαν ηγαγόν τε και φρουράν περὶ αὐτὰς ἔστησαν. ᾿Αμυνομένων δ' εὑρώστως τῶν Βυζαντίων, ἐξεκρούοντο πανταχόθεν καὶ ἀπ'· εσαν τραύματα πλείστα λαβόντες· πλὴν ὅτι θείας τοκρατήσαντες, ὡς ἐβούλοντί τε καὶ πάλει έμηχε νώντο, οὐ μόνον πάσας ἐχειροῦντο τὰς ἐξ Καλη πόντου καταίρειν ἐς Βυζάντιον ἐπειγομένας φορτη τοὺς νέας, ἀλλὰ καὶ ὅσαι τὴν σιτοπομπίαν ἐπέμεναν ἐκ τοῦ Ευξείνου, πάσας επίσης είργον τοῦ εἰς είνα καὶ ἐξηνδραποδίζοντο· ὡς ἐντεῦθεν σπάνιν έγγενέσθαι τῇ πόλει σίτου καὶ τῶν ἄλλως έχοντων ἐπι· τηδείων. Γ'. '11 δε βασιλς Εἰρήνη, τοῦ πράγματος αίρη δίου συμπεπτωκότο; αὐτῇ καὶ τῶν πιστῶν σπου κεκλεισμένων πανταχόθεν, στρατιώτες μὲν ὀλίγους ἐκ τῶν παρατυχόντων δοῦτα τῷ υἱῷ Μανουρά, ἐπιτρόπῳ τηνικαῦτα γε ὄντι τῶν Βυζαντίων, τ

(Γ.) Μηδὲν δ’ οὖν οἱ πολέμιοι μελλήσαντες, ἐπεί γε ἀδείας ἁπάσης, ὁπόσης ἐβούλοντο, σφόδρα ἀπέλαυον, ἀπονητὶ διαβάντες ἐμπιπρῶσι καὶ τὴν πέραν ἅπασαν ὁμοίως παράλιον. πνεῦμα δὲ κατὰ τύχην ἀπ’ ἄρκτου ῥεῦσαν σφοδρότερον πολλοῦ μὲν καὶ ταχέος ἐνέπλησε τὴν τῶν Βυζαντίων πόλιν καπνοῦ, πλείονος δὲ τὴν καρδίαν τῆς λύπης, ὅσην αἰσχύνης θ’ ὁμοῦ καὶ ζημίας προί̈σχουσιν αὔλακες. καὶ ἦν ἰδεῖν αὐθημερὸν τὸν ἔξω πάντα κόσμον τῆς πόλεως ἐν βραχεῖ μαραινόμενόν τε καὶ δάκρυα προκαλούμενον συνετῶν ὀφθαλμῶν. (Δ.) Οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ χαρακώματα πλεῖστα καὶ σανίδας παντοίας προετοιμασάμενοι πόῤῥωθεν, ἐν τούτῳ τοῦ χρόνου τὰ τείχη τῶν προτέρων παρεκβαλόντες ὅρων, πολλοῦ τινος ἐδράξαντο τόπου πρὸς τῶν μετεωροτέρων·

[a. m. 6836, inD. 4] fluvii et mariui sinus, magna arenæ et limi utriu- καὶ τοῦ πορθμοῦ τὸ πέρας ἐστίν. Ἐκεῖ γὰρ ἐξ que accumulata vis ostia obstruit, ac vix angustum qemdam et penetratu difficilem aditum relinquit; quantum nempe currens fluvius sibi ipse necessa– rio rumpit. Tota vero utrinque latitudo non modo magnis triremibus impervia remanet, sed et bire, mes quæcunque, et vacua etiam navigia, propter aqua supernatantis paucitatem illac (ut opinor) difficulter plerumque transierint. Reliquas vero duas, el eas quæ vetustate laborantes novabantur in melus, hostilis hanıma 848 absumpsit illa die cum cæteris omnibus, quæ cremata sunt. ἀντιπεριστάσεως τῶν δύο περάτων τοῦ τε ποταμού καὶ τοῦ θαλαττίου κόλπου πολλή συσσωρευομένη ψάμμο; τε καὶ ἱοὺς ἑκατέρωθεν καὶ ἀποθανούσα τὸ στόμα, καὶ μόλις στενήν τινα καὶ δυσέμβολον ἀφιεῖσα διέχειαν βάθους, ὅσην δὴ καταρρέων ὁ που ταμό; ἐξ ἀνάγκης ῥήγνυσιν, εκατέρωθεν το κάν εὗρος ἄβατον οὐ μόνον μεγάλαις καταλείπει τριήρε σιν, ἀλλὰ καὶ ὅσα δίκροτ᾽ ἂν εἴη καὶ κενὶ τῶν πλοίων, διὰ τὴν τοῦ ἐπιπολάζοντος δέατος βραχυ τητα, καὶ ταῦτα δυσπόρευτον οἶμαι ἂν τὴν δίοδο ἔχοι ὡς τὰ πολλά. Α' δ' έτεραι δύο μετὰ καὶ τῶν ἐγκαινιζομένων ἐκ παλαιότητος ἐπὶ τὸ βέλτιον πολεμίου πυρὸς ἔργον ἐμοῦ τοῖς φλεγομένοις άπασιν ἐκείνῃ γεγένηνται τῇ ἡμέρᾳ. Ill. Nihil itaque lustes jcunctati, quando omni fruebantur et quantacunque volebant licentia, nullo labore transvehuntur, et lotam quoque oppositam oram incendunt. Ac tunc forte violentior ab arcto ingruens ventus cum urbem multo el rapido fumo, sum majori dolore civium corda implevit, quantus videlicet is est, quem dedecus simul et damnum pariunt. Et videre erat una die exteriorem ownem urbis ornatum station deletum, ita ut hominum saniorum oculis lacrymæ cierentur. IV. Nec vero illi hoc solum; sed et palis quaiplurimis et omnis generis asserilus lengo ante provisis nunc demum ultra pristinos limites mœnia promovent, et multum spatii per editiura occupant; eumque locurn crebris et multiplicibus pulis obvallant, ac triangularem in formam extendunt; tum superne tabulas impingunt, ac propugnaculorum et aeriarum ambulationum instar afligunt. Suinmia deinde diligentia et multa manu lotum circumquaque territorium fossa cingunt, viri simul et femina, totis noctibus vigilantes; atquc, ut opus accelerent, nullum noctis ac diei discrimen sl.cuunt. V. Crebris interim oppugnationibus sollicitata Byzantii portae, et praesertim illae naves, quas a navarchis subductas atque in tutum receptas et præsidio munitas diximus. Sed Byzantiis 849 fortiter propugnantibus, undique illi repellebantur, multisque vulneribus acceptis recedebant. Verum iidem maris imperio potiti, ita ut volebant et ut pridem n.achinati fuerant, non modo universas compreheadlant onerarias naves, qua ab Hellespontο Byzantium advenire festinatent; sed et quæcunque ex Ponto Euxino frumentum adveherent, eas pariter omnes portus accessu arcebant diripiebantque, factumque inde, ut frumenti et aliarum Tom necessariarum inopia in urbe exsisteret. reVI. Imperatrix autem Irene, cui istud negotium repentinum acciderat, cum ex omni parte comnicates essent interclusi, paucis militibus, qui forte aderant, Manueli filio urbi tum præfecto traditis, abet Byzantium circumire, et ad hostem propet- [Ρ. 534] Γ'. Μηδὲν δ' οὖν οἱ πολέμιοι μελλήσαντες, ἐπεί γε ἀδείας ἁπάσης, οπόσης εβούλοντο, σφόδρα ἀπέλαυον, ἀπονητὶ διαβάντες εμπιπρῶσι καὶ τὴν πέραν άπασαν ομοίως παράλιον. Πνεῦμα δὲ κατά τύχην ἀπ᾿ ἄρκτου ρεῦσαν σφοδρότερον πολλοῦ μὲν καὶ ταχέος ενέπλησε τὴν τῶν Βυζαντίων πόλιν καπνού, πλείονος δὲ τὴν καρδίαν τῆς λύπης, ὅσην αἰσχύνης θ' ὁμοῦ καὶ ζημίας προϊσχουσιν αύλακες. Καὶ ἦν ἰδεῖν αὐθημερὸν τὸν ἔξω πάντα κόσμον τῆς πόλεως ἐν βραχεί μαραινόμενόν τε καὶ δάκρυα προκαλούμενον συνετῶν ὀφθαλμῶν. Δ'. Οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ χαρακώματα πλείστα καὶ σανίδας παντοίας προετοιμασάμενοι πόρρωθεν, ἐν τούτῳ τοῦ χρόνου τα τείχη των προτέρων παρεκβαλόντες όρων, πολλοῦ τινος δράξαντο τόπου πρὸς τῶν μετεωροτέρων· ἐν δὴ στύλοις ευχής; καὶ πολυπλόκοις διασταυρώσαντές τε καὶ περικει ναντες ἐς τρίγωνον σχῆμα, καὶ ἐπ' αὐτοῖς σανάς ἐλάσαντε; τε καὶ προσηλώσαντες δίκην ἐπάλξεων καὶ αἰθερίων περιπάτων, εἶτα σπουδῇ καὶ παλι χειρίᾳ πᾶσαν τὴν κύκλῳ περιταφρεύουσι χώραν, ἄνδρες ὁμοῦ καὶ γυναῖκες, όλας νύχτας ἀβπνου; διατελούντες καὶ μηδὲν τῶν ἡμερών διαφερούσας δεικνύντες ἐς τὴν κατεσπουδασμένην εργασία ἐκείνην. Ε. Ἐν τούτῳ συχναὶ προσβολαὶ κατὰ τῶν πυλῶν τῆς πόλεως ἐγένοντο, καὶ μάλιστα κατὰ τῶν είρη μένων νεῶν, ᾶς, ὡς εἰρήκειμεν, οἱ ναύαρχοι καθεί κύσαντες εἰς ἀσφάλειαν ηγαγόν τε και φρουράν περὶ αὐτὰς ἔστησαν. ᾿Αμυνομένων δ' εὑρώστως τῶν Βυζαντίων, ἐξεκρούοντο πανταχόθεν καὶ ἀπ'· εσαν τραύματα πλείστα λαβόντες· πλὴν ὅτι θείας τοκρατήσαντες, ὡς ἐβούλοντί τε καὶ πάλει έμηχε νώντο, οὐ μόνον πάσας ἐχειροῦντο τὰς ἐξ Καλη πόντου καταίρειν ἐς Βυζάντιον ἐπειγομένας φορτη τοὺς νέας, ἀλλὰ καὶ ὅσαι τὴν σιτοπομπίαν ἐπέμεναν ἐκ τοῦ Ευξείνου, πάσας επίσης είργον τοῦ εἰς είνα καὶ ἐξηνδραποδίζοντο· ὡς ἐντεῦθεν σπάνιν έγγενέσθαι τῇ πόλει σίτου καὶ τῶν ἄλλως έχοντων ἐπι· τηδείων. Γ'. '11 δε βασιλς Εἰρήνη, τοῦ πράγματος αίρη δίου συμπεπτωκότο; αὐτῇ καὶ τῶν πιστῶν σπου κεκλεισμένων πανταχόθεν, στρατιώτες μὲν ὀλίγους ἐκ τῶν παρατυχόντων δοῦτα τῷ υἱῷ Μανουρά, ἐπιτρόπῳ τηνικαῦτα γε ὄντι τῶν Βυζαντίων, τ

ὃν δὴ στύλοις πυκνοῖς καὶ πολυπλόκοις διασταυρώσαντές τε καὶ παρεκτείναντες ἐς τρίγωνον σχῆμα, καὶ ἐπ’ αὐτοῖς σανίδας ἐλάσαντές τε καὶ προσηλώσαντες δίκην ἐπάλξεων καὶ αἰθερίων περιπάτων, εἶτα σπουδῇ καὶ πολυχειρίᾳ πᾶσαν τὴν κύκλῳ περιταφρεύουσι χώραν, ἄνδρες ὁμοῦ καὶ γυναῖκες, ὅλας νύκτας ἀύ̈πνους διατελοῦντες καὶ μηδὲν τῶν ἡμερῶν διαφερούσας δεικνύντες ἐς τὴν κατεσπουδασμένην ἐργασίαν ἐκείνην. (Ε.) Ἐν τούτῳ συχναὶ προσβολαὶ κατὰ τῶν πυλῶν τῆς πόλεως ἐγίνοντο, καὶ μάλιστα κατὰ τῶν εἰρημένων νεῶν, ἃς, ὡς εἰρήκειμεν, οἱ ναύαρχοι καθελκύσαντες εἰς ἀσφάλειαν ἤγαγόν τε καὶ φρουρὰν περὶ αὐτὰς ἔστησαν. ἀμυνομένων δ’ εὐρώστως τῶν Βυζαντίων, ἐξεκρούοντο πανταχόθεν καὶ ἀπῄεσαν τραύματα πλεῖστα λαβόντες· πλὴν ὅτι θαλαττοκρατήσαντες, ὡς ἐβούλοντό τε καὶ πάλαι ἐμηχανῶντο, οὐ μόνον πάσας ἐχειροῦντο τὰς ἐξ Ἑλλησπόντου καταίρειν ἐς Βυζάντιον ἐπειγομένας φορτηγοὺς νῆας, ἀλλὰ καὶ ὅσαι τὴν σιτοπομπίαν ἐκόμιζον ἐκ τοῦ Εὐξείνου, πάσας ἐπίσης εἶργον τοῦ εἴσπλου καὶ ἐξηνδραποδίζοντο· ὡς ἐντεῦθεν σπάνιν ἐγγενέσθαι τῇ πόλει σίτου καὶ τῶν ἄλλως ἐχόντων ἐπιτηδείων.

[a. m. 6836, inD. 4] fluvii et mariui sinus, magna arenæ et limi utriu- καὶ τοῦ πορθμοῦ τὸ πέρας ἐστίν. Ἐκεῖ γὰρ ἐξ que accumulata vis ostia obstruit, ac vix angustum qemdam et penetratu difficilem aditum relinquit; quantum nempe currens fluvius sibi ipse necessa– rio rumpit. Tota vero utrinque latitudo non modo magnis triremibus impervia remanet, sed et bire, mes quæcunque, et vacua etiam navigia, propter aqua supernatantis paucitatem illac (ut opinor) difficulter plerumque transierint. Reliquas vero duas, el eas quæ vetustate laborantes novabantur in melus, hostilis hanıma 848 absumpsit illa die cum cæteris omnibus, quæ cremata sunt. ἀντιπεριστάσεως τῶν δύο περάτων τοῦ τε ποταμού καὶ τοῦ θαλαττίου κόλπου πολλή συσσωρευομένη ψάμμο; τε καὶ ἱοὺς ἑκατέρωθεν καὶ ἀποθανούσα τὸ στόμα, καὶ μόλις στενήν τινα καὶ δυσέμβολον ἀφιεῖσα διέχειαν βάθους, ὅσην δὴ καταρρέων ὁ που ταμό; ἐξ ἀνάγκης ῥήγνυσιν, εκατέρωθεν το κάν εὗρος ἄβατον οὐ μόνον μεγάλαις καταλείπει τριήρε σιν, ἀλλὰ καὶ ὅσα δίκροτ᾽ ἂν εἴη καὶ κενὶ τῶν πλοίων, διὰ τὴν τοῦ ἐπιπολάζοντος δέατος βραχυ τητα, καὶ ταῦτα δυσπόρευτον οἶμαι ἂν τὴν δίοδο ἔχοι ὡς τὰ πολλά. Α' δ' έτεραι δύο μετὰ καὶ τῶν ἐγκαινιζομένων ἐκ παλαιότητος ἐπὶ τὸ βέλτιον πολεμίου πυρὸς ἔργον ἐμοῦ τοῖς φλεγομένοις άπασιν ἐκείνῃ γεγένηνται τῇ ἡμέρᾳ. Ill. Nihil itaque lustes jcunctati, quando omni fruebantur et quantacunque volebant licentia, nullo labore transvehuntur, et lotam quoque oppositam oram incendunt. Ac tunc forte violentior ab arcto ingruens ventus cum urbem multo el rapido fumo, sum majori dolore civium corda implevit, quantus videlicet is est, quem dedecus simul et damnum pariunt. Et videre erat una die exteriorem ownem urbis ornatum station deletum, ita ut hominum saniorum oculis lacrymæ cierentur. IV. Nec vero illi hoc solum; sed et palis quaiplurimis et omnis generis asserilus lengo ante provisis nunc demum ultra pristinos limites mœnia promovent, et multum spatii per editiura occupant; eumque locurn crebris et multiplicibus pulis obvallant, ac triangularem in formam extendunt; tum superne tabulas impingunt, ac propugnaculorum et aeriarum ambulationum instar afligunt. Suinmia deinde diligentia et multa manu lotum circumquaque territorium fossa cingunt, viri simul et femina, totis noctibus vigilantes; atquc, ut opus accelerent, nullum noctis ac diei discrimen sl.cuunt. V. Crebris interim oppugnationibus sollicitata Byzantii portae, et praesertim illae naves, quas a navarchis subductas atque in tutum receptas et præsidio munitas diximus. Sed Byzantiis 849 fortiter propugnantibus, undique illi repellebantur, multisque vulneribus acceptis recedebant. Verum iidem maris imperio potiti, ita ut volebant et ut pridem n.achinati fuerant, non modo universas compreheadlant onerarias naves, qua ab Hellespontο Byzantium advenire festinatent; sed et quæcunque ex Ponto Euxino frumentum adveherent, eas pariter omnes portus accessu arcebant diripiebantque, factumque inde, ut frumenti et aliarum Tom necessariarum inopia in urbe exsisteret. reVI. Imperatrix autem Irene, cui istud negotium repentinum acciderat, cum ex omni parte comnicates essent interclusi, paucis militibus, qui forte aderant, Manueli filio urbi tum præfecto traditis, abet Byzantium circumire, et ad hostem propet- [Ρ. 534] Γ'. Μηδὲν δ' οὖν οἱ πολέμιοι μελλήσαντες, ἐπεί γε ἀδείας ἁπάσης, οπόσης εβούλοντο, σφόδρα ἀπέλαυον, ἀπονητὶ διαβάντες εμπιπρῶσι καὶ τὴν πέραν άπασαν ομοίως παράλιον. Πνεῦμα δὲ κατά τύχην ἀπ᾿ ἄρκτου ρεῦσαν σφοδρότερον πολλοῦ μὲν καὶ ταχέος ενέπλησε τὴν τῶν Βυζαντίων πόλιν καπνού, πλείονος δὲ τὴν καρδίαν τῆς λύπης, ὅσην αἰσχύνης θ' ὁμοῦ καὶ ζημίας προϊσχουσιν αύλακες. Καὶ ἦν ἰδεῖν αὐθημερὸν τὸν ἔξω πάντα κόσμον τῆς πόλεως ἐν βραχεί μαραινόμενόν τε καὶ δάκρυα προκαλούμενον συνετῶν ὀφθαλμῶν. Δ'. Οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ χαρακώματα πλείστα καὶ σανίδας παντοίας προετοιμασάμενοι πόρρωθεν, ἐν τούτῳ τοῦ χρόνου τα τείχη των προτέρων παρεκβαλόντες όρων, πολλοῦ τινος δράξαντο τόπου πρὸς τῶν μετεωροτέρων· ἐν δὴ στύλοις ευχής; καὶ πολυπλόκοις διασταυρώσαντές τε καὶ περικει ναντες ἐς τρίγωνον σχῆμα, καὶ ἐπ' αὐτοῖς σανάς ἐλάσαντε; τε καὶ προσηλώσαντες δίκην ἐπάλξεων καὶ αἰθερίων περιπάτων, εἶτα σπουδῇ καὶ παλι χειρίᾳ πᾶσαν τὴν κύκλῳ περιταφρεύουσι χώραν, ἄνδρες ὁμοῦ καὶ γυναῖκες, όλας νύχτας ἀβπνου; διατελούντες καὶ μηδὲν τῶν ἡμερών διαφερούσας δεικνύντες ἐς τὴν κατεσπουδασμένην εργασία ἐκείνην. Ε. Ἐν τούτῳ συχναὶ προσβολαὶ κατὰ τῶν πυλῶν τῆς πόλεως ἐγένοντο, καὶ μάλιστα κατὰ τῶν είρη μένων νεῶν, ᾶς, ὡς εἰρήκειμεν, οἱ ναύαρχοι καθεί κύσαντες εἰς ἀσφάλειαν ηγαγόν τε και φρουράν περὶ αὐτὰς ἔστησαν. ᾿Αμυνομένων δ' εὑρώστως τῶν Βυζαντίων, ἐξεκρούοντο πανταχόθεν καὶ ἀπ'· εσαν τραύματα πλείστα λαβόντες· πλὴν ὅτι θείας τοκρατήσαντες, ὡς ἐβούλοντί τε καὶ πάλει έμηχε νώντο, οὐ μόνον πάσας ἐχειροῦντο τὰς ἐξ Καλη πόντου καταίρειν ἐς Βυζάντιον ἐπειγομένας φορτη τοὺς νέας, ἀλλὰ καὶ ὅσαι τὴν σιτοπομπίαν ἐπέμεναν ἐκ τοῦ Ευξείνου, πάσας επίσης είργον τοῦ εἰς είνα καὶ ἐξηνδραποδίζοντο· ὡς ἐντεῦθεν σπάνιν έγγενέσθαι τῇ πόλει σίτου καὶ τῶν ἄλλως έχοντων ἐπι· τηδείων. Γ'. '11 δε βασιλς Εἰρήνη, τοῦ πράγματος αίρη δίου συμπεπτωκότο; αὐτῇ καὶ τῶν πιστῶν σπου κεκλεισμένων πανταχόθεν, στρατιώτες μὲν ὀλίγους ἐκ τῶν παρατυχόντων δοῦτα τῷ υἱῷ Μανουρά, ἐπιτρόπῳ τηνικαῦτα γε ὄντι τῶν Βυζαντίων, τ

(2.) Ἡ δὲ βασιλὶς Εἰρήνη, τοῦ πράγματος αἰφνιδίου συμπεπτωκότος αὐτῇ καὶ τῶν προσόδων ἀποκεκλεισμένων πανταχόθεν, στρατιώτας μὲν ὀλίγους ἐκ τῶν παρατυχόντων δοῦσα τῷ υἱῷ Μανουὴλ, ἐπιτρόπῳ τηνικαῦτά γε ὄντι τῶν Βυζαντίων, περιϊέναι τὴν πόλιν ἐκέλευε καὶ παραθαῤῥύνειν ὡς ἔξεστι τὸν ὄχλον εἰς ἄμυναν· πειρᾶσθαι δὲ διαπεραιούμενον καὶ κατὰ τῆς τῶν πολεμίων πόλεως, ἀπροσδοκήτους καὶ αἰφνιδίους ποιούμενον τὰς ἐφόδους. ὃ δὴ νύκτωρ καὶ μεθ’ ἡμέραν ποιῶν ἐκεῖνος ἔκαεν ὅσα τείχους ἐκτὸς ἦσαν αὐτοῖς προαύλια καὶ οἰκήματα πρὸς καταγωγὴν τῶν ἐξ ἐμπορίας. αὕτη δὲ συχνὰ τῶν Βυζαντίων τοὺς προέχοντας μεταπεμπομένη λόγοις ὁμοῦ καὶ χρησταῖς ἐλπίσιν εὐθυμοτέρους καθίστα, καὶ ἐβεβαίου τὸ πρόθυμον σφῶν, καὶ ῥᾴους τὴν ψυχὴν εἰργάζετο πρὸς τὸν πόλεμον. (Ζ.) Ἤδη δὲ κἀκ βασιλέως ἔξωθεν ᾔεσαν στρατιῶται σποράδες ἄλλοι ἄλλοθεν ἐς Βυζάντιον καὶ λόγοι παραμυθούμενοι Βυζαντίους καὶ παρακελευόμενοι, μὴ πεπτωκὸς ὅλως κτήσασθαι φρόνημα πρὸς τὴν ἀπροσδοκήτως ἐπενεχθεῖσαν ταυτηνὶ συμφοράν· μηδὲ γὰρ ἀνέξεσθαι τὸν τῆς δίκης ἔφορον ὀφθαλμὸν ἐς τέλος καθευδῆσαι, καὶ τοσαύτην σιγῇ παρελθεῖν ἀδικίαν.

[a. m. 6836, inD. 4] fluvii et mariui sinus, magna arenæ et limi utriu- καὶ τοῦ πορθμοῦ τὸ πέρας ἐστίν. Ἐκεῖ γὰρ ἐξ que accumulata vis ostia obstruit, ac vix angustum qemdam et penetratu difficilem aditum relinquit; quantum nempe currens fluvius sibi ipse necessa– rio rumpit. Tota vero utrinque latitudo non modo magnis triremibus impervia remanet, sed et bire, mes quæcunque, et vacua etiam navigia, propter aqua supernatantis paucitatem illac (ut opinor) difficulter plerumque transierint. Reliquas vero duas, el eas quæ vetustate laborantes novabantur in melus, hostilis hanıma 848 absumpsit illa die cum cæteris omnibus, quæ cremata sunt. ἀντιπεριστάσεως τῶν δύο περάτων τοῦ τε ποταμού καὶ τοῦ θαλαττίου κόλπου πολλή συσσωρευομένη ψάμμο; τε καὶ ἱοὺς ἑκατέρωθεν καὶ ἀποθανούσα τὸ στόμα, καὶ μόλις στενήν τινα καὶ δυσέμβολον ἀφιεῖσα διέχειαν βάθους, ὅσην δὴ καταρρέων ὁ που ταμό; ἐξ ἀνάγκης ῥήγνυσιν, εκατέρωθεν το κάν εὗρος ἄβατον οὐ μόνον μεγάλαις καταλείπει τριήρε σιν, ἀλλὰ καὶ ὅσα δίκροτ᾽ ἂν εἴη καὶ κενὶ τῶν πλοίων, διὰ τὴν τοῦ ἐπιπολάζοντος δέατος βραχυ τητα, καὶ ταῦτα δυσπόρευτον οἶμαι ἂν τὴν δίοδο ἔχοι ὡς τὰ πολλά. Α' δ' έτεραι δύο μετὰ καὶ τῶν ἐγκαινιζομένων ἐκ παλαιότητος ἐπὶ τὸ βέλτιον πολεμίου πυρὸς ἔργον ἐμοῦ τοῖς φλεγομένοις άπασιν ἐκείνῃ γεγένηνται τῇ ἡμέρᾳ. Ill. Nihil itaque lustes jcunctati, quando omni fruebantur et quantacunque volebant licentia, nullo labore transvehuntur, et lotam quoque oppositam oram incendunt. Ac tunc forte violentior ab arcto ingruens ventus cum urbem multo el rapido fumo, sum majori dolore civium corda implevit, quantus videlicet is est, quem dedecus simul et damnum pariunt. Et videre erat una die exteriorem ownem urbis ornatum station deletum, ita ut hominum saniorum oculis lacrymæ cierentur. IV. Nec vero illi hoc solum; sed et palis quaiplurimis et omnis generis asserilus lengo ante provisis nunc demum ultra pristinos limites mœnia promovent, et multum spatii per editiura occupant; eumque locurn crebris et multiplicibus pulis obvallant, ac triangularem in formam extendunt; tum superne tabulas impingunt, ac propugnaculorum et aeriarum ambulationum instar afligunt. Suinmia deinde diligentia et multa manu lotum circumquaque territorium fossa cingunt, viri simul et femina, totis noctibus vigilantes; atquc, ut opus accelerent, nullum noctis ac diei discrimen sl.cuunt. V. Crebris interim oppugnationibus sollicitata Byzantii portae, et praesertim illae naves, quas a navarchis subductas atque in tutum receptas et præsidio munitas diximus. Sed Byzantiis 849 fortiter propugnantibus, undique illi repellebantur, multisque vulneribus acceptis recedebant. Verum iidem maris imperio potiti, ita ut volebant et ut pridem n.achinati fuerant, non modo universas compreheadlant onerarias naves, qua ab Hellespontο Byzantium advenire festinatent; sed et quæcunque ex Ponto Euxino frumentum adveherent, eas pariter omnes portus accessu arcebant diripiebantque, factumque inde, ut frumenti et aliarum Tom necessariarum inopia in urbe exsisteret. reVI. Imperatrix autem Irene, cui istud negotium repentinum acciderat, cum ex omni parte comnicates essent interclusi, paucis militibus, qui forte aderant, Manueli filio urbi tum præfecto traditis, abet Byzantium circumire, et ad hostem propet- [Ρ. 534] Γ'. Μηδὲν δ' οὖν οἱ πολέμιοι μελλήσαντες, ἐπεί γε ἀδείας ἁπάσης, οπόσης εβούλοντο, σφόδρα ἀπέλαυον, ἀπονητὶ διαβάντες εμπιπρῶσι καὶ τὴν πέραν άπασαν ομοίως παράλιον. Πνεῦμα δὲ κατά τύχην ἀπ᾿ ἄρκτου ρεῦσαν σφοδρότερον πολλοῦ μὲν καὶ ταχέος ενέπλησε τὴν τῶν Βυζαντίων πόλιν καπνού, πλείονος δὲ τὴν καρδίαν τῆς λύπης, ὅσην αἰσχύνης θ' ὁμοῦ καὶ ζημίας προϊσχουσιν αύλακες. Καὶ ἦν ἰδεῖν αὐθημερὸν τὸν ἔξω πάντα κόσμον τῆς πόλεως ἐν βραχεί μαραινόμενόν τε καὶ δάκρυα προκαλούμενον συνετῶν ὀφθαλμῶν. Δ'. Οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ χαρακώματα πλείστα καὶ σανίδας παντοίας προετοιμασάμενοι πόρρωθεν, ἐν τούτῳ τοῦ χρόνου τα τείχη των προτέρων παρεκβαλόντες όρων, πολλοῦ τινος δράξαντο τόπου πρὸς τῶν μετεωροτέρων· ἐν δὴ στύλοις ευχής; καὶ πολυπλόκοις διασταυρώσαντές τε καὶ περικει ναντες ἐς τρίγωνον σχῆμα, καὶ ἐπ' αὐτοῖς σανάς ἐλάσαντε; τε καὶ προσηλώσαντες δίκην ἐπάλξεων καὶ αἰθερίων περιπάτων, εἶτα σπουδῇ καὶ παλι χειρίᾳ πᾶσαν τὴν κύκλῳ περιταφρεύουσι χώραν, ἄνδρες ὁμοῦ καὶ γυναῖκες, όλας νύχτας ἀβπνου; διατελούντες καὶ μηδὲν τῶν ἡμερών διαφερούσας δεικνύντες ἐς τὴν κατεσπουδασμένην εργασία ἐκείνην. Ε. Ἐν τούτῳ συχναὶ προσβολαὶ κατὰ τῶν πυλῶν τῆς πόλεως ἐγένοντο, καὶ μάλιστα κατὰ τῶν είρη μένων νεῶν, ᾶς, ὡς εἰρήκειμεν, οἱ ναύαρχοι καθεί κύσαντες εἰς ἀσφάλειαν ηγαγόν τε και φρουράν περὶ αὐτὰς ἔστησαν. ᾿Αμυνομένων δ' εὑρώστως τῶν Βυζαντίων, ἐξεκρούοντο πανταχόθεν καὶ ἀπ'· εσαν τραύματα πλείστα λαβόντες· πλὴν ὅτι θείας τοκρατήσαντες, ὡς ἐβούλοντί τε καὶ πάλει έμηχε νώντο, οὐ μόνον πάσας ἐχειροῦντο τὰς ἐξ Καλη πόντου καταίρειν ἐς Βυζάντιον ἐπειγομένας φορτη τοὺς νέας, ἀλλὰ καὶ ὅσαι τὴν σιτοπομπίαν ἐπέμεναν ἐκ τοῦ Ευξείνου, πάσας επίσης είργον τοῦ εἰς είνα καὶ ἐξηνδραποδίζοντο· ὡς ἐντεῦθεν σπάνιν έγγενέσθαι τῇ πόλει σίτου καὶ τῶν ἄλλως έχοντων ἐπι· τηδείων. Γ'. '11 δε βασιλς Εἰρήνη, τοῦ πράγματος αίρη δίου συμπεπτωκότο; αὐτῇ καὶ τῶν πιστῶν σπου κεκλεισμένων πανταχόθεν, στρατιώτες μὲν ὀλίγους ἐκ τῶν παρατυχόντων δοῦτα τῷ υἱῷ Μανουρά, ἐπιτρόπῳ τηνικαῦτα γε ὄντι τῶν Βυζαντίων, τ

Chapter IICaput II

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

PG 148:1105καὶ ταῦτα μὲν τῇδέ πη ἔσχε· καὶ τὸ θέρος ἐν τούτοις ἐτελεύτα. γ. Φθινοπώρου δ’ ἀρχομένου, ἐπεὶ μὴ κατὰ τὰς ἐλπίδας ἐχώρει Λατίνοις τὸ πρᾶγμα· ἐνόμιζον γὰρ, μηδ’ εἰς ὅλην πεντεκαίδεκα ἡμερῶν ἀρκέσειν τοὺς Βυζαντίους περίοδον, γενομένους τειχήρεις καὶ τῶν ἔξωθεν εἰωθότων ἐπιτηδείων παρακομίζεσθαι ἀποκεκλεισμένους, ἀλλὰ ἀπογνώσειν αὐτίκα μάλα, καὶ πρώτους δεήσεσθαι σπονδῶν, καὶ ἀνακαλέσασθαι σφᾶς ἐς τὴν πρὶν φιλίαν· ἐπεὶ οὖν αὐτούς τε ἑώρων οὐκ ἐπιστρεφομένους καὶ αὖ τὴν βασιλίδα Εἰρήνην τοῖς Βυζαντίοις ὁμόφρονα γινομένην κατ’ ἐκείνων τελέως, καὶ ὁπλίτας συνιστῶσαν, καὶ ἀμυντήρια περὶ τοὺς πύργους ἱστῶσαν, ἔς τε τὰς πετροβόλους μηχανὰς ὅλῃ σπουδῇ διανισταμένην, ὅσαι βάρη πέμπουσι λίθων ἐγγύς τε καὶ πόῤῥω, δι’ ὧν οἵ τε σφῶν πολέμιοι συνετρίβοντο οἴκοι καὶ ὅσαι τῶν μεγίστων ὁλκάδων προτειχίσματος δίκην σφίσι προὐβέβληντο, ἐς τἀναντία τῶν λογισμῶν τὰς αὔλακας ἔτεμνον ἤδη, χρόνιον ἔσεσθαι τὸν πόλεμον οἰηθέντες. διὸ καὶ πρεσβείας πέμπουσι πανταχῆ, συμμαχίαν αἰτοῦντες, ὅθεν φιλία σφίσι προσεδοκᾶτο καὶ ὁμοφροσύνη πρὸς τοὖργον.

[Α. c. 1348] BYZ NTIN HISTORIE LIB. XVII. [SMP J. CANTACUZ. 2] 1106 ριθέναι τὴν πόλιν ἐκέλευε καὶ παρελαβαίνειν ὡς 4 sandum animos quantum fieri poterit multitudini ἔξεστι τὸν ὄχλον εἰς ἄμυναν· πειράσθαι δὲ διαπε μειούμενον καὶ κατὰ τῆς τῶν πολεμίων πόλεως, ἀπροσδοκήτους καὶ αἰφνιδίους ποιούμενον τὰς ἐφός δους. Ο δὴ νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν ποιῶν ἐκεῖνος Εκσεν ὅσα τείχους ἐκτὸς ἦσαν αὐτοῖ; προαύλια καὶ οἰκήματα προς καταγωγὴν τῶν ἐξ ἐμπορίας. Αὕτη δὲ συχνὰ τῶν Βυζαντίων τοὺς προέχοντας μετα πεμπομένη λόγοις ὁμοῦ καὶ χρησταῖς ἐλπίσιν εὐτ θυμοτέρους καθίστα, καὶ ἐβεβαίου τὸ πρόθυμον πόλεμον. addere: tum etiam freto trajecto periculum facere et hostium urbem improviso ac derepente adoriri; quod ille diu noctuque agitans omnia incendit, quæ illi extra murum suburbia et ædificia bahelant, receptandis mercibus destinata. Ipsa vero Byzan - tiorum primores arcessit, verbis et bona spe recrea! animos eorum, et alacriores ad bellum suscipiendum reddit. σφῶν, καὶ ῥᾴους τὴν ψυχὴν εἰργάζετο προς την VII. Jam autem et foris alii aliunde sparsim niilites Byzantium ab imperatore missi veniebant; necnon ii nuntii, qui Byzantios solarentur, horta renturque, ne propter improvisam illam cladem (Ρ. 535] Ζ'. Ηδη δε κἀκ βασιλέως έξωθεν ήεσαν στρατιῶται σποράδες άλλοι αλλοθεν ἐς Βυζάντιον καὶ λόγοι παραμυθούμενοι Βυζαντίους καὶ παρακε λευόμενοι, μὴ πεπτωκὸς ὅλως κτήσασθαι φρόνημα πρὸς τὴν ἀπροσδοκήτως ἐπενεχθεῖσαν ταυτηνὶ sibi illatam animis prorsus conciderent: nec enim συμφοράν· μηδὲ γὰρ ἀνέξεσθαι τὸν τῆς δίκης ἔφορον ὀφθαλμὸν ἐς τέλος καθευδῆσαι, καὶ τοσαύτην σιγή παρελθεῖν ἀδικίαν. Καὶ ταῦτα μὲν τῇδέ πη ἔσχε καὶ τὸ θέρος ἐν τούτοις ἐτελεύτα. fieri 850 posse, ut vindex justitiæ oculus perpetuo dormire ac tantam silentio præterire injuriam sustineret. Εt hæc quidem ita ferue se habuerunt; et æstas in his consumpta est. CAPUT III. Galalmorum spes deceple. Nova consilia. Byzantii urbis ingens circuitus. Militum paucilus. Cirium arder. Galalei copiis domesticis et aliunde accitis instructissimi. Byzantios fucile repellunt. Machinam ingentem nari imponunt. Ea urbis muro admota, acerrimam puynam committunt. Multis suorum amissis consternati recedunt. Antequam domum redeant, mortuos clam sepeliunt, Pace per legatos petita, nec impetrata, sese ad bellum diuturnius parant. I. Ineunte autumno Latini quia ipsis ex senten tỉa uon suceedehat (speraverant quippe, no ad quindecimum quidem diem duraturos esse Byzanrios, manibus clausos et foris importari solitis commeatibus interclusos; sed desperaturos statim, primosque ut pax feret et ut in concordiam rediretur rogaturos), postquam istos viderunt incœpio haud desistere, et adversus se Irenen imperatricen cum Byzantiis omnino conspirare, et milites cogere, et tela ad propulsandum hostem circa turres disponere, et omni studio apparandis nachinis in cumbere, que sive cominus sive eminus saxorum Gravia pondera torquerent, quibus et domi hostes et maximæ naves, quas illi propugnaculorum instar sibi obtendissent, contererentur; diversam plane consiliorum viam inire coeperunt, diuturnum fore bellum illud arbitrati. Itaque et legatos illuc mitLunt, undecunque amicitia et societas ad navandum Δ'. Φθινοπώρου δ' ἀρχομένου, ἐπεὶ μὴ κατὰ τὰς Ελπίδας έχώρει Λατίνοις τὸ πράγμα ἐνόμιζον γάρ, μηδ' εἰς ὅλην πεντεκαίδεκα ἡμερῶν ἀρκέσειν τοὺς Βυζαντίους περίοδον, γενομένους τειχήρεις καὶ τῶν έξωθεν ειωθότων επιτηδείων παρακομίζεσθαι απο κεκλεισμένους, ἀλλὰ ἀπογνώσειν αὐτίκα μάλα, καὶ πρώτους δεήσεσθαι σπονδῶν, καὶ ἀνακαλέσασθαι σφᾶς ἐς τὴν πρὶν φιλίαν· ἐπεὶ οὖν αὐτούς τε δώρων οὐκ ἐπιστρεφομένους καὶ αὖ τὴν βασιλίδα Ειρήνην τοῖς Βυζαντίοις ομόφρονα γινομένην κατ' ἐκείνων τελέως, καὶ ὁπλίτας συνιστῶσαν, καὶ ἀμυντήρια περὶ τοὺς πύργους ἱστῶσαν, ες τε τὰς πετροβόλους μηχανές δίῃ σπουδή διανισταμένην, ὅται βάρη πέμπουσι λίθων εγγύς τε καὶ πόρρω, δι' ὧν οἱ τε σφῶν πολέμια συνετρίβοντο οίκοι καὶ ὅσαι τῶν μεγίστων ολκάδων προτειχίσματος δίκην σφίσι προβέβληντο, ἐς τἀναντία τῶν λογισμῶν τὰς απο λακας ἔτεμνον ἤδη, χρόνιον ἔσεσθαι τὸν πόλεμον αἰηθέντες. Διὸ καὶ πρεσβείας πέμπουσι πανταχή. opus speraretur. συμμαχίαν αιτούντες, ὅθεν φιλία σφίσι προσεδοκάτο καὶ ὁμοφροσύνη προς τουργον. Β. Ο γε μὴν τῶν Βυζαντίων κύκλος καὶ ὁ τοῦ τείχους περίβολος, μέγιστος ὧν καὶ μεγίστης δεόμενος φυλακής, ἀνάλογον οὐκ εἶχε στρατόν. Όμως πολλές γενομένης ἐξ ἁπάντων προθυμίας, όπλα πάντα πρὸς ἀγορὰν ἐξεφέροντο καὶ ἵπποι πάντες. Τέκτονές τε εὖ καὶ σκυτοτόμοι καὶ χαλκεῖς καὶ χαλκοτύποι πάντες ἐν ὅπλοις ἦσαν. Εῶ λέγειν χυτρίας και σκαπανέας, ὅσοι μισθού στρατεύεσθαι τέω; ἀρξάμενοι κώπης ήπτοντο ήδη και θαλάττης ἐπειρῶντο. Ἀλλὰ καὶ δοῦλοι πρὸς τῶν δεσποτών ὡπλίζοντή τε καὶ τὴν δεξιάν εἰς τόξων καὶ βελών αρρυθμίζοντο χρείαν, [P. 536] τῆς ἀπροσδοκήτου 11. At Byzantiis, cum urbis circuitus muriqno ambitus maximus foret, et maximo præsidio indigeret, non erat ea militum frequentia, quæ loci capacitatem æquaret. Tamen adeo ingens erat omnium ardor, arma universa, equi omnes traducebantur in forum. 851 Omnes item fabri, sutores, seris falores malleatoresque in armis erant: ut Agulos taceam et fossores, qui tunc merere cni coepissent, jam et remos tractabant, et maris με riculuan faciebant. Sed et servi a dominis arma bantur, et eorum manus arcnum sagittarumque usum docebantur. Quippe improvisa temporum

PG 148:1107(Β.) Ὅ γε μὴν τῶν Βυζαντίων κύκλος καὶ ὁ τοῦ τείχους περίβολος, μέγιστος ὢν καὶ μεγίστης δεόμενος φυλακῆς, ἀνάλογον οὐκ εἶχε στρατόν. ὅμως πολλῆς γενομένης ἐξ ἁπάντων προθυμίας, ὅπλα πάντα πρὸς ἀγορὰν ἐξεφέροντο καὶ ἵπποι πάντες. τέκτονές τε αὖ καὶ σκυτοτόμοι καὶ χαλκεῖς καὶ χαλκοτύποι πάντες ἐν ὅπλοις ἦσαν. ἐῶ λέγειν χυτρέας καὶ σκαπανέας, ὅσοι μισθοῦ στρατεύεσθαι τέως ἀρξάμενοι κώπης ἥπτοντο ἤδη καὶ θαλάττης ἐπειρῶντο. ἀλλὰ καὶ δοῦλοι πρὸς τῶν δεσποτῶν ὡπλίζοντό τε καὶ τὴν δεξιὰν εἰς τόξων καὶ βελῶν ἐῤῥυθμίζοντο χρείαν, τῆς ἀπροσδοκήτου περιστάσεως πάντας εἰς μίαν συνελαυνούσης προθυμίαν. (Γ.) Οἱ δὲ Λατῖνοι μετεπέμψαντο μὲν ἐκ Χίου τριήρη μίαν καὶ ὁπλίτας συχνούς. ἧκον δ’ αὐτοῖς καὶ ὅσαι κατ’ ἐμπορίαν ἔκδημοι τούτοις τῶν μεγίστων ἦσαν ὁλκάδες. καὶ ἦν εὐοπλότατος ὄχλος σφίσι πολὺς ἤδη καὶ ἄφθονα τὰ ἐπιτήδεια, καὶ πολέμου φάναι λαμπρὸν ἐργαστήριον ἡ τούτων ἐδόκει πόλις·

1107 (A. M. 6857, AND. 21 cenditio omnes pariter nd conspirandum compel- περιστάσεως πάντας εἰς μίαν συνελαυνούσης προς lebat. III. Latini ex altera parte triremem unam Chio arcessiverant, ac numerosam militum manum. Advenerant etiam maxime corum naves oneraria, quicumque ad mercaturam profecta fuerant, erantque ipsis magnæ jam et instructissimæ copiæ; donique affluebant rebus necessariis; ut eorum urbs splendida quædam belli officina esse videretur. Animis itaque aucti non modo eos facile repelleFant, qui foris ac superiori de loco ipsos telis inresserent; sed et mari, selectis duabus maximis onerariis, missilia ipsi quoque tormenta cum imposuissent, ballistas nostras lapidibus appetebant: in tertia autem, quæ duabus illis major erat, antennæ et magnæ trabes, aliæ erectæ, aliæ transversæ et æquales, a media navi ad proram dispositæ, sensitn attollebantur, et maxima sui parte sublimes medio in aere pendebant; ita ut supra Byzantinos muros eveherentur. Has tabulis crebris undique circumplectuntur, et densam clypeorum sepem in orbem pretendunt: tum plurimis lectissimisque militibus intromissis, navim cum novem subsidiariis triremibus muro admovent, ignem et cujuscunque generis 852 tela, alia cominus alia eminus ferientia, et omnia fere mortis instrumenta secum portantes. IV. Quamvis pore, primus impetus acerrimus ( fuerit, ut nec sustineri posse videretur, strenue tamen propulsavere Byzantii, tum ex interiori muro, tum ex altioribus ædificiis; uno verbo intrinsecus, extrinsecus, ex ipsis murorum piunis, quibus mali scalæque Latinorum superne impendebant; adeo ut heroica quædam pugna exsisteret, cum utrinque in os, consertis mauibus, et neglecla prorsus salutis cura pugnaretur. Ac videre crat nivibus hibernis parem lapidum telorumque vim ruere in illud Latinorum agmen eſſusam, et crebros in se invicem cadere, et ex aliis alios vicissim ferri agique identidem pro vivis mortuos, ac pro mortuis vivos: clypeos autem et longiora scuta subinde confringi coutrique a Byzantiis, tanquam figuli vasa. Quicunque e Latinis adhuc sabant, eorum alius, postquam lapsum alicuude səcium arripuerat, et paululum de medio traxerat, statim et ipse delapsus eo egebat, a quo trabere tur; alius jamjam tracturus tabulato affligebatur, pronu que in eum, quem trahere pararet, corruebat: alius denique, cum restitisset paulisper, nibil quod cuperet, quodve obtinere festinaret, assequebatur; nihil quod presentem mortem adferret, cdugiebat: cratque illius pugnae varia ac multiplex forma: magna utrinque contentione, magno animo certabatur; non utri salvi evaderent, sed utri pro Jaude occumberent, 853 pluribus ante hostibus prostratis. V. Die jam inclinato hostes spe dejecti, quod lectissimos illos milites una cum telis, elypsis, proθυμίαν. Γ΄. Οἱ δὲ Λατίνοι μετεπέμψαντο μὲν ἐκ Χάνι τριήρη μίαν καὶ ὁπλίτας συχνούς. Ηκον δ' αὐτοῖς καὶ ὅσαι κατ' ἐμπορίαν ἔκδημοι τούτοις τῶν με γίστων ἦσαν ὁλκάδες. Καὶ ἦν εὐοπλίτατος όχλος σφίσι πολὺς ἤδη καὶ ἄφθονα τὰ ἐπιτήδεια, καὶ του λέμου φάναι λαμπρὸν ἐργαστήριον ἡ τούτων ἐδόκει πόλις· ὥστε θαρρήσαντες ήδη με μόνον τους ἔξωθεν ἐκ μετεώρου βάλλειν ἐπιχειροῦντας σφᾶς ἀποκρούεσθαι εύχερῶς, ἀλλὰ καὶ κατὰ θάλατταν, δύο μὲν τῶν μεγίστων Ελκάδων ἀπολεξάμενοι, πετροβόλα καὶ αὐτοί σφισιν ἐπέστησαν μηχανήματα, δι᾽ ὧν ἔβαλλον τὰς ἡμετέρας πετροβόλους μηχανές ἐς δὲ τὴν τούτων μείζω καὶ τρίτην, κεραίας καὶ δοκούς μεγάλους, τοὺς μὲν ὀρθίους, τοὺς δ' ἐγκερσίους καὶ ἀγχωμάλους, ἀπὸ μέσης τῆς νεὼς ἐς τὴν πρώραν καταθέμενοι, πρὸς τὸ ὑψηλότερον προϊού σας ὁμαλῶς ἀεὶ καὶ τὸ πλέον ἐχούσας μετέωρον μέχρι πολλοῦ τοῦ ἀέρος, ὥστε καὶ ὑπὲρ τὰ τείχη τῶν Βυζαντίων επαίρεσθαι, σανίσι σε πυκνείς περισφίγξαντες καὶ κύκλω πολύν τὸν τῶν μεγίστων ἀσπίδων φραγμόν περιθέμενοι, καὶ πολλοὺς ὁπόσα τῶν μάλιστα ἐπιλεκτῶν ὁπλιτῶν ἦσαν ἐμβαλόντες, ταύτην ὁμοῦ ταῖς περασπιζούσαις ἐννές τριήρεσιν τῷ τείχει προσήγαγον, πῦρ καὶ ξίφη πάντα, ὅσι τ ἀγχέμαχα καὶ ὅσα τῶν ἐκηβόλων, καὶ πάντα φάνει σκεύη θανάτου μεθ' ἑαυτῶν ἄγοντες. Δ'. Τῆς οὖν προσβολής γενομένης μέλα βαρείας καὶ δόξαν ἐχούσης ἀνανταγώνιστον, εὑρώστους όμως ἠμύνοντο οἱ Βυζάντιοι ἔκ τε τῶν ἔνδον τειχών και τῶν ὑψηλοτέρων οἰκιῶν· καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, καὶ τε καὶ ἔξωθεν, καὶ ἐκ τῶν ἐπάλξεων αὐτῶν, ἐγὼ εἴ τε ἱστοὶ καὶ αἱ κλίμακες τῶν Λατίνων ἐπών ρηντο· ὡς γίνεσθαι τὴν μάχην ηρωϊκήν τινα, και στόμα καὶ ἐκ χειρῶν ἀπάτη; ἀφειδοῦσαν ζωής. Καὶ ἦν ἰδεῖν νιφάδεσσι μὲν χειμερίησιν ἐσικὸς τῶν τ χερμαδίων λίθων τὸ πλῆθος καὶ τῶν μελῶν φέρε μένων κατὰ τῆς Λατινικῆς ἐκείνης φάλαγγα, συχνούς δ' ἐπὶ συχνοῖς πίπτοντας, καὶ ἄλλους ἐπ' ἄλλοις ἀμοιβαδόν ἀγομένους καὶ φερομένους συχνά, ἀντὶ μὲν ζώντων νεκρούς, ἀντὶ δὲ νεκρών ζώντα;" τὰς δ' ἀσπίδας ἐκείνας καὶ τοὺς θυρεούς άριστο μένους τε καὶ συντριβομένους ὑπι Βυζαντίων συχνά, καθάπερ σκεύη κεραμέως. Καὶ ὁ μὲν τῶν ἴστα· μένων ἔτι Λατίνων, ὅθεν δήποθεν τὸν πεσόντε δραξάμενος καὶ μικρὸν ἀφελκύσας, εὐθὺς καὶ αὐτός πεσὼν ἐδεῖτο τοῦ ἀφελκύσοντος· ὁ δ' ήδη μέλλων Ελκύειν ἐπὶ τοῦ καταστρώματος καταβρήγνυτο, καὶ πρηνὴς ἐφ' δν εἷλκεν ἔπιπτεν· ὁ δ᾽ ἀνιστό μενος βραχύν τινα χρόνον ἐπετύγχανε μὲν οὐδεὶς ὧν ἐφίετο καὶ ἐφ᾽ ἅπερ ἔσπευδεν· ἐλείπετο δ' ούχο νδ; τῶν, [Ρ. 537] ἔσα ἐξστον ἐπάγουσιν ᾅδην. Και ήν ὁ ἀγὼν πολυειδής καὶ πολύμορφος, καὶ πολλή της ἑκατέρωθεν ἡ φιλοτιμία καὶ τὸ εὔτολμον, οὐχ ἵστις περισωθείη, ἀλλ' ἔστι; ὑπὲρ τοῦ καλοῦ θανείται, πλείστους καταβαλών πολεμίους. Ε'. Ἐπεὶ δὲ τῆς ἡμέρας κλινούση; Εύη, και των πολεμίων ἀπεγνωκότων, διὰ τὸ ἐπιλελοιπέναι τους

ὥστε θαῤῥήσαντες ἤδη μὴ μόνον τοὺς ἔξωθεν ἐκ μετεώρου βάλλειν ἐπιχειροῦντας σφᾶς ἀποκρούεσθαι εὐχερῶς, ἀλλὰ καὶ κατὰ θάλατταν, δύο μὲν τῶν μεγίστων ὁλκάδων ἀπολεξάμενοι, πετροβόλα καὶ αὐτοί σφισιν ἐπέστησαν μηχανήματα, δι’ ὧν ἔβαλλον τὰς ἡμετέρας πετροβόλους μηχανάς· ἐς δὲ τὴν τούτων μείζω καὶ τρίτην, κεραίας καὶ δοκοὺς μεγάλους, τοὺς μὲν ὀρθίους, τοὺς δ’ ἐγκαρσίους καὶ ἀγχωμάλους, ἀπὸ μέσης τῆς νεὼς ἐς τὴν πρώραν καταθέμενοι, πρὸς τὸ ὑψηλότερον προϊούσας ὁμαλῶς ἀεὶ καὶ τὸ πλέον ἐχούσας μετέωρον μέχρι πολλοῦ τοῦ ἀέρος, ὥστε καὶ ὑπὲρ τὰ τείχη τῶν Βυζαντίων ἐπαίρεσθαι, σανίσι τε πυκναῖς περισφίγξαντες καὶ κύκλῳ πολὺν τὸν τῶν μεγίστων ἀσπίδων φραγμὸν περιθέμενοι, καὶ πολλοὺς ὁπόσοι τῶν μάλιστα ἐπιλεκτῶν ὁπλιτῶν ἦσαν ἐμβαλόντες, ταύτην ὁμοῦ ταῖς παρασπιζούσαις ἐννέα τριήρεσιν τῷ τείχει προσήγαγον, πῦρ καὶ ξίφη πάντα, ὅσα τε ἀγχέμαχα καὶ ὅσα τῶν ἑκηβόλων, καὶ πάντα φάναι σκεύη θανάτου μεθ’ ἑαυτῶν ἄγοντες. (Δ.) Τῆς οὖν προσβολῆς γενομένης μάλα βαρείας καὶ δόξαν ἐχούσης ἀνανταγώνιστον, εὐρώστως ὅμως ἠμύνοντο οἱ Βυζάντιοι ἔκ τε τῶν ἔνδον τειχῶν κἀκ τῶν ὑψηλοτέρων οἰκιῶν·

1107 (A. M. 6857, AND. 21 cenditio omnes pariter nd conspirandum compel- περιστάσεως πάντας εἰς μίαν συνελαυνούσης προς lebat. III. Latini ex altera parte triremem unam Chio arcessiverant, ac numerosam militum manum. Advenerant etiam maxime corum naves oneraria, quicumque ad mercaturam profecta fuerant, erantque ipsis magnæ jam et instructissimæ copiæ; donique affluebant rebus necessariis; ut eorum urbs splendida quædam belli officina esse videretur. Animis itaque aucti non modo eos facile repelleFant, qui foris ac superiori de loco ipsos telis inresserent; sed et mari, selectis duabus maximis onerariis, missilia ipsi quoque tormenta cum imposuissent, ballistas nostras lapidibus appetebant: in tertia autem, quæ duabus illis major erat, antennæ et magnæ trabes, aliæ erectæ, aliæ transversæ et æquales, a media navi ad proram dispositæ, sensitn attollebantur, et maxima sui parte sublimes medio in aere pendebant; ita ut supra Byzantinos muros eveherentur. Has tabulis crebris undique circumplectuntur, et densam clypeorum sepem in orbem pretendunt: tum plurimis lectissimisque militibus intromissis, navim cum novem subsidiariis triremibus muro admovent, ignem et cujuscunque generis 852 tela, alia cominus alia eminus ferientia, et omnia fere mortis instrumenta secum portantes. IV. Quamvis pore, primus impetus acerrimus ( fuerit, ut nec sustineri posse videretur, strenue tamen propulsavere Byzantii, tum ex interiori muro, tum ex altioribus ædificiis; uno verbo intrinsecus, extrinsecus, ex ipsis murorum piunis, quibus mali scalæque Latinorum superne impendebant; adeo ut heroica quædam pugna exsisteret, cum utrinque in os, consertis mauibus, et neglecla prorsus salutis cura pugnaretur. Ac videre crat nivibus hibernis parem lapidum telorumque vim ruere in illud Latinorum agmen eſſusam, et crebros in se invicem cadere, et ex aliis alios vicissim ferri agique identidem pro vivis mortuos, ac pro mortuis vivos: clypeos autem et longiora scuta subinde confringi coutrique a Byzantiis, tanquam figuli vasa. Quicunque e Latinis adhuc sabant, eorum alius, postquam lapsum alicuude səcium arripuerat, et paululum de medio traxerat, statim et ipse delapsus eo egebat, a quo trabere tur; alius jamjam tracturus tabulato affligebatur, pronu que in eum, quem trahere pararet, corruebat: alius denique, cum restitisset paulisper, nibil quod cuperet, quodve obtinere festinaret, assequebatur; nihil quod presentem mortem adferret, cdugiebat: cratque illius pugnae varia ac multiplex forma: magna utrinque contentione, magno animo certabatur; non utri salvi evaderent, sed utri pro Jaude occumberent, 853 pluribus ante hostibus prostratis. V. Die jam inclinato hostes spe dejecti, quod lectissimos illos milites una cum telis, elypsis, proθυμίαν. Γ΄. Οἱ δὲ Λατίνοι μετεπέμψαντο μὲν ἐκ Χάνι τριήρη μίαν καὶ ὁπλίτας συχνούς. Ηκον δ' αὐτοῖς καὶ ὅσαι κατ' ἐμπορίαν ἔκδημοι τούτοις τῶν με γίστων ἦσαν ὁλκάδες. Καὶ ἦν εὐοπλίτατος όχλος σφίσι πολὺς ἤδη καὶ ἄφθονα τὰ ἐπιτήδεια, καὶ του λέμου φάναι λαμπρὸν ἐργαστήριον ἡ τούτων ἐδόκει πόλις· ὥστε θαρρήσαντες ήδη με μόνον τους ἔξωθεν ἐκ μετεώρου βάλλειν ἐπιχειροῦντας σφᾶς ἀποκρούεσθαι εύχερῶς, ἀλλὰ καὶ κατὰ θάλατταν, δύο μὲν τῶν μεγίστων Ελκάδων ἀπολεξάμενοι, πετροβόλα καὶ αὐτοί σφισιν ἐπέστησαν μηχανήματα, δι᾽ ὧν ἔβαλλον τὰς ἡμετέρας πετροβόλους μηχανές ἐς δὲ τὴν τούτων μείζω καὶ τρίτην, κεραίας καὶ δοκούς μεγάλους, τοὺς μὲν ὀρθίους, τοὺς δ' ἐγκερσίους καὶ ἀγχωμάλους, ἀπὸ μέσης τῆς νεὼς ἐς τὴν πρώραν καταθέμενοι, πρὸς τὸ ὑψηλότερον προϊού σας ὁμαλῶς ἀεὶ καὶ τὸ πλέον ἐχούσας μετέωρον μέχρι πολλοῦ τοῦ ἀέρος, ὥστε καὶ ὑπὲρ τὰ τείχη τῶν Βυζαντίων επαίρεσθαι, σανίσι σε πυκνείς περισφίγξαντες καὶ κύκλω πολύν τὸν τῶν μεγίστων ἀσπίδων φραγμόν περιθέμενοι, καὶ πολλοὺς ὁπόσα τῶν μάλιστα ἐπιλεκτῶν ὁπλιτῶν ἦσαν ἐμβαλόντες, ταύτην ὁμοῦ ταῖς περασπιζούσαις ἐννές τριήρεσιν τῷ τείχει προσήγαγον, πῦρ καὶ ξίφη πάντα, ὅσι τ ἀγχέμαχα καὶ ὅσα τῶν ἐκηβόλων, καὶ πάντα φάνει σκεύη θανάτου μεθ' ἑαυτῶν ἄγοντες. Δ'. Τῆς οὖν προσβολής γενομένης μέλα βαρείας καὶ δόξαν ἐχούσης ἀνανταγώνιστον, εὑρώστους όμως ἠμύνοντο οἱ Βυζάντιοι ἔκ τε τῶν ἔνδον τειχών και τῶν ὑψηλοτέρων οἰκιῶν· καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, καὶ τε καὶ ἔξωθεν, καὶ ἐκ τῶν ἐπάλξεων αὐτῶν, ἐγὼ εἴ τε ἱστοὶ καὶ αἱ κλίμακες τῶν Λατίνων ἐπών ρηντο· ὡς γίνεσθαι τὴν μάχην ηρωϊκήν τινα, και στόμα καὶ ἐκ χειρῶν ἀπάτη; ἀφειδοῦσαν ζωής. Καὶ ἦν ἰδεῖν νιφάδεσσι μὲν χειμερίησιν ἐσικὸς τῶν τ χερμαδίων λίθων τὸ πλῆθος καὶ τῶν μελῶν φέρε μένων κατὰ τῆς Λατινικῆς ἐκείνης φάλαγγα, συχνούς δ' ἐπὶ συχνοῖς πίπτοντας, καὶ ἄλλους ἐπ' ἄλλοις ἀμοιβαδόν ἀγομένους καὶ φερομένους συχνά, ἀντὶ μὲν ζώντων νεκρούς, ἀντὶ δὲ νεκρών ζώντα;" τὰς δ' ἀσπίδας ἐκείνας καὶ τοὺς θυρεούς άριστο μένους τε καὶ συντριβομένους ὑπι Βυζαντίων συχνά, καθάπερ σκεύη κεραμέως. Καὶ ὁ μὲν τῶν ἴστα· μένων ἔτι Λατίνων, ὅθεν δήποθεν τὸν πεσόντε δραξάμενος καὶ μικρὸν ἀφελκύσας, εὐθὺς καὶ αὐτός πεσὼν ἐδεῖτο τοῦ ἀφελκύσοντος· ὁ δ' ήδη μέλλων Ελκύειν ἐπὶ τοῦ καταστρώματος καταβρήγνυτο, καὶ πρηνὴς ἐφ' δν εἷλκεν ἔπιπτεν· ὁ δ᾽ ἀνιστό μενος βραχύν τινα χρόνον ἐπετύγχανε μὲν οὐδεὶς ὧν ἐφίετο καὶ ἐφ᾽ ἅπερ ἔσπευδεν· ἐλείπετο δ' ούχο νδ; τῶν, [Ρ. 537] ἔσα ἐξστον ἐπάγουσιν ᾅδην. Και ήν ὁ ἀγὼν πολυειδής καὶ πολύμορφος, καὶ πολλή της ἑκατέρωθεν ἡ φιλοτιμία καὶ τὸ εὔτολμον, οὐχ ἵστις περισωθείη, ἀλλ' ἔστι; ὑπὲρ τοῦ καλοῦ θανείται, πλείστους καταβαλών πολεμίους. Ε'. Ἐπεὶ δὲ τῆς ἡμέρας κλινούση; Εύη, και των πολεμίων ἀπεγνωκότων, διὰ τὸ ἐπιλελοιπέναι τους

καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἔσωθέν τε καὶ ἔξωθεν, καὶ ἐκ τῶν ἐπάλξεων αὐτῶν, ἐφ’ ὧν οἵ τε ἱστοὶ καὶ αἱ κλίμακες τῶν Λατίνων ἀπῃώρηντο· ὡς γίνεσθαι τὴν μάχην ἡρωϊκήν τινα, κατὰ στόμα καὶ ἐκ χειρῶν ἁπάσης ἀφειδοῦσαν ζωῆς. καὶ ἦν ἰδεῖν νιφάδεσσι μὲν χειμερίῃσιν ἐοικὸς τῶν τε χερμαδίων λίθων τὸ πλῆθος καὶ τῶν βελῶν φερομένων κατὰ τῆς Λατινικῆς ἐκείνης φάλαγγος, συχνοὺς δ’ ἐπὶ συχνοῖς πίπτοντας, καὶ ἄλλους ἐπ’ ἄλλοις ἀμοιβαδὸν ἀγομένους καὶ φερομένους συχνὰ, ἀντὶ μὲν ζώντων νεκροὺς, ἀντὶ δὲ νεκρῶν ζῶντας· τὰς δ’ ἀσπίδας ἐκείνας καὶ τοὺς θυρεοὺς ἀρασσομένους τε καὶ συντριβομένους ὑπὸ Βυζαντίων συχνὰ, καθάπερ σκεύη κεραμέως. καὶ ὁ μὲν τῶν ἱσταμένων ἔτι Λατίνων, ὅθεν δήποθεν τὸν πεσόντα δραξάμενος καὶ μικρὸν ἀφελκύσας, εὐθὺς καὶ αὐτὸς πεσὼν ἐδεῖτο τοῦ ἀφελκύσοντος· ὁ δ’ ἤδη μέλλων ἑλκύειν ἐπὶ τοῦ καταστρώματος κατεῤῥήγνυτο, καὶ πρηνὴς ἐφ’ ὃν εἷλκεν ἔπιπτεν· ὁ δ’ ἀνθιστάμενος βραχύν τινα χρόνον ἐπετύγχανε μὲν οὐδενὸς ὧν ἐφίετο καὶ ἐφ’ ἅπερ ἔσπευδεν· ἐλείπετο δ’ οὐδενὸς τῶν, ὅσα ῥᾷστον ἐπάγουσιν ᾅδην.

1107 (A. M. 6857, AND. 21 cenditio omnes pariter nd conspirandum compel- περιστάσεως πάντας εἰς μίαν συνελαυνούσης προς lebat. III. Latini ex altera parte triremem unam Chio arcessiverant, ac numerosam militum manum. Advenerant etiam maxime corum naves oneraria, quicumque ad mercaturam profecta fuerant, erantque ipsis magnæ jam et instructissimæ copiæ; donique affluebant rebus necessariis; ut eorum urbs splendida quædam belli officina esse videretur. Animis itaque aucti non modo eos facile repelleFant, qui foris ac superiori de loco ipsos telis inresserent; sed et mari, selectis duabus maximis onerariis, missilia ipsi quoque tormenta cum imposuissent, ballistas nostras lapidibus appetebant: in tertia autem, quæ duabus illis major erat, antennæ et magnæ trabes, aliæ erectæ, aliæ transversæ et æquales, a media navi ad proram dispositæ, sensitn attollebantur, et maxima sui parte sublimes medio in aere pendebant; ita ut supra Byzantinos muros eveherentur. Has tabulis crebris undique circumplectuntur, et densam clypeorum sepem in orbem pretendunt: tum plurimis lectissimisque militibus intromissis, navim cum novem subsidiariis triremibus muro admovent, ignem et cujuscunque generis 852 tela, alia cominus alia eminus ferientia, et omnia fere mortis instrumenta secum portantes. IV. Quamvis pore, primus impetus acerrimus ( fuerit, ut nec sustineri posse videretur, strenue tamen propulsavere Byzantii, tum ex interiori muro, tum ex altioribus ædificiis; uno verbo intrinsecus, extrinsecus, ex ipsis murorum piunis, quibus mali scalæque Latinorum superne impendebant; adeo ut heroica quædam pugna exsisteret, cum utrinque in os, consertis mauibus, et neglecla prorsus salutis cura pugnaretur. Ac videre crat nivibus hibernis parem lapidum telorumque vim ruere in illud Latinorum agmen eſſusam, et crebros in se invicem cadere, et ex aliis alios vicissim ferri agique identidem pro vivis mortuos, ac pro mortuis vivos: clypeos autem et longiora scuta subinde confringi coutrique a Byzantiis, tanquam figuli vasa. Quicunque e Latinis adhuc sabant, eorum alius, postquam lapsum alicuude səcium arripuerat, et paululum de medio traxerat, statim et ipse delapsus eo egebat, a quo trabere tur; alius jamjam tracturus tabulato affligebatur, pronu que in eum, quem trahere pararet, corruebat: alius denique, cum restitisset paulisper, nibil quod cuperet, quodve obtinere festinaret, assequebatur; nihil quod presentem mortem adferret, cdugiebat: cratque illius pugnae varia ac multiplex forma: magna utrinque contentione, magno animo certabatur; non utri salvi evaderent, sed utri pro Jaude occumberent, 853 pluribus ante hostibus prostratis. V. Die jam inclinato hostes spe dejecti, quod lectissimos illos milites una cum telis, elypsis, proθυμίαν. Γ΄. Οἱ δὲ Λατίνοι μετεπέμψαντο μὲν ἐκ Χάνι τριήρη μίαν καὶ ὁπλίτας συχνούς. Ηκον δ' αὐτοῖς καὶ ὅσαι κατ' ἐμπορίαν ἔκδημοι τούτοις τῶν με γίστων ἦσαν ὁλκάδες. Καὶ ἦν εὐοπλίτατος όχλος σφίσι πολὺς ἤδη καὶ ἄφθονα τὰ ἐπιτήδεια, καὶ του λέμου φάναι λαμπρὸν ἐργαστήριον ἡ τούτων ἐδόκει πόλις· ὥστε θαρρήσαντες ήδη με μόνον τους ἔξωθεν ἐκ μετεώρου βάλλειν ἐπιχειροῦντας σφᾶς ἀποκρούεσθαι εύχερῶς, ἀλλὰ καὶ κατὰ θάλατταν, δύο μὲν τῶν μεγίστων Ελκάδων ἀπολεξάμενοι, πετροβόλα καὶ αὐτοί σφισιν ἐπέστησαν μηχανήματα, δι᾽ ὧν ἔβαλλον τὰς ἡμετέρας πετροβόλους μηχανές ἐς δὲ τὴν τούτων μείζω καὶ τρίτην, κεραίας καὶ δοκούς μεγάλους, τοὺς μὲν ὀρθίους, τοὺς δ' ἐγκερσίους καὶ ἀγχωμάλους, ἀπὸ μέσης τῆς νεὼς ἐς τὴν πρώραν καταθέμενοι, πρὸς τὸ ὑψηλότερον προϊού σας ὁμαλῶς ἀεὶ καὶ τὸ πλέον ἐχούσας μετέωρον μέχρι πολλοῦ τοῦ ἀέρος, ὥστε καὶ ὑπὲρ τὰ τείχη τῶν Βυζαντίων επαίρεσθαι, σανίσι σε πυκνείς περισφίγξαντες καὶ κύκλω πολύν τὸν τῶν μεγίστων ἀσπίδων φραγμόν περιθέμενοι, καὶ πολλοὺς ὁπόσα τῶν μάλιστα ἐπιλεκτῶν ὁπλιτῶν ἦσαν ἐμβαλόντες, ταύτην ὁμοῦ ταῖς περασπιζούσαις ἐννές τριήρεσιν τῷ τείχει προσήγαγον, πῦρ καὶ ξίφη πάντα, ὅσι τ ἀγχέμαχα καὶ ὅσα τῶν ἐκηβόλων, καὶ πάντα φάνει σκεύη θανάτου μεθ' ἑαυτῶν ἄγοντες. Δ'. Τῆς οὖν προσβολής γενομένης μέλα βαρείας καὶ δόξαν ἐχούσης ἀνανταγώνιστον, εὑρώστους όμως ἠμύνοντο οἱ Βυζάντιοι ἔκ τε τῶν ἔνδον τειχών και τῶν ὑψηλοτέρων οἰκιῶν· καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, καὶ τε καὶ ἔξωθεν, καὶ ἐκ τῶν ἐπάλξεων αὐτῶν, ἐγὼ εἴ τε ἱστοὶ καὶ αἱ κλίμακες τῶν Λατίνων ἐπών ρηντο· ὡς γίνεσθαι τὴν μάχην ηρωϊκήν τινα, και στόμα καὶ ἐκ χειρῶν ἀπάτη; ἀφειδοῦσαν ζωής. Καὶ ἦν ἰδεῖν νιφάδεσσι μὲν χειμερίησιν ἐσικὸς τῶν τ χερμαδίων λίθων τὸ πλῆθος καὶ τῶν μελῶν φέρε μένων κατὰ τῆς Λατινικῆς ἐκείνης φάλαγγα, συχνούς δ' ἐπὶ συχνοῖς πίπτοντας, καὶ ἄλλους ἐπ' ἄλλοις ἀμοιβαδόν ἀγομένους καὶ φερομένους συχνά, ἀντὶ μὲν ζώντων νεκρούς, ἀντὶ δὲ νεκρών ζώντα;" τὰς δ' ἀσπίδας ἐκείνας καὶ τοὺς θυρεούς άριστο μένους τε καὶ συντριβομένους ὑπι Βυζαντίων συχνά, καθάπερ σκεύη κεραμέως. Καὶ ὁ μὲν τῶν ἴστα· μένων ἔτι Λατίνων, ὅθεν δήποθεν τὸν πεσόντε δραξάμενος καὶ μικρὸν ἀφελκύσας, εὐθὺς καὶ αὐτός πεσὼν ἐδεῖτο τοῦ ἀφελκύσοντος· ὁ δ' ήδη μέλλων Ελκύειν ἐπὶ τοῦ καταστρώματος καταβρήγνυτο, καὶ πρηνὴς ἐφ' δν εἷλκεν ἔπιπτεν· ὁ δ᾽ ἀνιστό μενος βραχύν τινα χρόνον ἐπετύγχανε μὲν οὐδεὶς ὧν ἐφίετο καὶ ἐφ᾽ ἅπερ ἔσπευδεν· ἐλείπετο δ' ούχο νδ; τῶν, [Ρ. 537] ἔσα ἐξστον ἐπάγουσιν ᾅδην. Και ήν ὁ ἀγὼν πολυειδής καὶ πολύμορφος, καὶ πολλή της ἑκατέρωθεν ἡ φιλοτιμία καὶ τὸ εὔτολμον, οὐχ ἵστις περισωθείη, ἀλλ' ἔστι; ὑπὲρ τοῦ καλοῦ θανείται, πλείστους καταβαλών πολεμίους. Ε'. Ἐπεὶ δὲ τῆς ἡμέρας κλινούση; Εύη, και των πολεμίων ἀπεγνωκότων, διὰ τὸ ἐπιλελοιπέναι τους

Chapter IIICaput III

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

c. BYZANTINÆ HISTORIÆ LIB. XV. [IMP. J. PALEOL. 61 1010 & eosque adversus patriarcham majori robore palam armaret, inultam jampridem in eum aleutes animo malevolentiam propter Tomi sui daninationein. II. Cum igitur Palamam vinetum in quodam palatii carcere leueret jamdudum, eo quod, ut mili quidem videbatur, studiosos esset ille Cantaenzemi; ut autem eme literae declarant, que sigillo mperatorio muniter, ab ea et ejus Glio ad montis Atho monachos missæ sunt propter nova dogmata. quæ ille in Dei Ecclesiam invexerat, turbarum exinde plenam tempestatumque maximarum; animum aperte statim transtulit a:l contrariam omnino sententiam, eoque adversus patriarcham adjutore usa est, et omnem ipsi favorem indulsit; i'a ut et ejus de theolozia opiniones confirmaret, et ipsins consiliis palam regerctur; tanquam velum in navi, cum ab extrema Arcto ventus alicunde erumpens violentus rapidusque incurrit. Variorum nolæ. (*0) De quo quidem Tomo, et synodo Constantinopolitana, et controversia inter Barlaammm et Gregorini Palamam, fuse egit Cantacuzen. til, 11, cap. 39. 40. ubi consulendus Gretserns, DUCANG. Exstant in colire Regio 2409, cum alia multa Palama scripta theologica, tum epistole aliquot apologetice, in quibus Palamas hanc vitæ sar partem fuse enarrat. Inde nos, quæ ad chronologiam pertinebant, selecta quædam excerpsimus. Sunt autem hæc. Palamas cœpit suspectus esse circa iniția belli civilis A. C. 1312, cod. Reg. (ol. id est, circiter me diam Quadragesimam, patriarcha Palamæ signikeat suspŕeishi eum sibi et Augustir esse, petitque ab en, ut secum ad hanc veniat, delendæ ejus suspicionis causa, fol. 295. v. lin. ult. In Dominica Palmarum appellit Byzantium id est, Primuɛ monasteriorum montis Atho moderator, fol. 296. v. lin. 5. Exacta Dominicæ Passionis heblumade, ac sequenti ineunte, Palamas patriarcham invisit et Augustar, ibid. lin. 6. Statim post Dominicam 11 intra octavam Aserasinuis, confert se in monasterium e regione Byzantii situm. ibid, infima pag. Inde, verno terpore, in aliam domum a tumultu nautico remotam transit, fol 297, lin. 3. Paucis diebus interjectis qn:-itus a quodam ecclesie ministro, nec inventus, in urbem r. dit, ibid. lin. 4. ineunte autumno Heracleam secedit, etibi per quatuor menses commoratur, fol. 285, lin 6, fol. 284 v, in inf. pag., fol. 299 v. in fine pag. lude A. C. 1343 reversus, in a bus S. Sophiæ commoratur per integrum duorum mensium spatium, fol. 284. v, med. pag. Comprehenditur et in custodiam datur hoc est, circa initium mensis Maii, fol. 285, lin. 7. Ignatius, patriarcha Antiochenus, zantiu:: venit anno post Andronici junioris mortem tertio completo, A. 1344, fol. 283, v, lin. 20. Palamas, ad monachos mon:is Atho scribens.. C. ait se id est, aut jam alterum elpsum esse, ex quo inclusus teneatur, fol. 299 infra med. pag. Νondum eo tempore coacta erat in eum synodes. luid. Ignatius, patriarcha Antiocinenus, Byzantio excedit, litteris ad patriarcham Canstantinopolitanum contra Palamam scripiis, ful. 22 v. Lin. 1. lioc regius ille coles. Ali panto post Palamas carcere emissus, anno ipso (ut opinor) 1346 Tames Cantacuzenus libri, cap ult. pag 699 scribit, Palamam adline in carcere fuisse co tempore, quo ipse urbem cepit; atque eum, cum Andronico Asane eductum e custodia, venisse ad se ait Annæ Augustæ missu·legatum. Boivin, luc pertinet Palamas Augustam epistol, quæ exstat in codice Regio 2109, supra landato, fol. 53. Ea est ejusinodi

1011 (a. m. 6855, ind. 15] _NICEPHORI GREGOR.E III. Maque, quasi urbis porta nunc demum hoatibus publice patefacta, insani dogmatum et institutorum fuctus cluse irrumpebant, et impunitatem rursum habebant nova opinionum commenta; ac totam urbem tumultus pervagabatur. reclamantibus episcopis et sacerdotibus, et quicunque sapientiam animo altius infixam fruebantur; puguæque inde. et continue altercationes ultro citroquc cxoricbantur: improbitatis 769 autem iusolentia caput altius erectum attollebat. IV. Ikee cum ita se haberent, multam silentium meum imperatrici dubitationem afferebat, eratque illi propositum, ut quid entirem exploraret. Quam. obrem me, tametsi nollent, denuo arcessit, ut in ŝis litibus, quas de Palama cum patriarcha habebat, judex essem et quasi norma quædam: duorum illa alterum facere in animo habeas; si quidem alversus patriarcham cum illa conspirarem, tina ut ego propitiam ipsamn experirer, et imperatotiis beneficiis cumularer perquam honerificis; sin minus, ut propter Galium illum in me olixı concepta ira, et temporis lap、u jam obsoleta, hodie suscitatetur; quam ilia jampridem, velut aram animi penetralibus infixam, religiose servabat; ormi denique in me acerbitatis genere sæviretur. tutu IMP. 4. PALETL. 6] 1012 V. Presentem itaque sedenternque allocuta me, et mollioribus verbis initio mecum usa, novas illas Palama opiones protulit. Mox ubi repugnantes nos offendit, et majorum præscriptis institutisque per tinaciter inhærentes, iisque omnibus preceptis, quæ synodis tradita essent et scripta exstarent, simulque illa divi Pauli verba proferentes, juben Varioruin nola. Ηanc epistolam puto prordium ac prinum velut fundamentum fuisse uitæ ab Augasta com Palama adversus patriarcham soc.c tari.

καὶ ἦν ὁ ἀγὼν πολυειδὴς καὶ πολύμορφος, καὶ πολλή τις ἑκατέρωθεν ἡ φιλοτιμία καὶ τὸ εὔτολμον, οὐχ ὅστις περισωθείη, ἀλλ’ ὅστις ὑπὲρ τοῦ καλοῦ θανεῖται, πλείστους καταβαλὼν πολεμίους. (Ε.) Ἐπεὶ δὲ τῆς ἡμέρας κλινούσης ἤδη, καὶ τῶν πολεμίων ἀπεγνωκότων, διὰ τὸ ἐπιλελοιπέναι τούς τε κατ’ ἐκλογὴν ἐκείνους ὁπλίτας σχεδὸν ἅπαντας αὐτοῖς βέλεσι καὶ αὐταῖς ἀσπίσι καὶ ὅσα προτειχίσματα ἦσαν αὐτοῖς καὶ φραγμοὶ, καὶ δεισάντων, μὴ καὶ εἰσπηδήσαντες οἱ Βυζάντιοι καὶ αὐτὴν μὲν αὔτανδρον ἕλωσι τὴν ὁλκάδα, τῶν δ’ ἐν ταῖς τριήρεσι τραυματίας τοὺς πλείστους ἐργάσωνται, τά τε πρυμνήσια εἵλκυσαν καὶ τὰς τριήρεις εἰς συμμαχίαν τῆς ἀπαγωγῆς συγκαλέσαντες, σφόδρα ἡττημένοι καὶ δεδακρυμένοι ἀπῄεσαν μὲν, ἥκιστά γε μὴν τῷ οἰκείῳ προσέσχον ἐκ τοῦ εὐθέος λιμένι· ἀλλὰ μέχρις ἡλίου δύντος πελάγιοι, τὰς οἰκείας ἀνακωχεύσαντες ναῦς, τοὺς οἰκείους συνέστελλον νεκροὺς καὶ τραυματίας ἀνελάμβανόν τε καὶ ἐθεράπευον.

1107 (A. M. 6857, AND. 21 cenditio omnes pariter nd conspirandum compel- περιστάσεως πάντας εἰς μίαν συνελαυνούσης προς lebat. III. Latini ex altera parte triremem unam Chio arcessiverant, ac numerosam militum manum. Advenerant etiam maxime corum naves oneraria, quicumque ad mercaturam profecta fuerant, erantque ipsis magnæ jam et instructissimæ copiæ; donique affluebant rebus necessariis; ut eorum urbs splendida quædam belli officina esse videretur. Animis itaque aucti non modo eos facile repelleFant, qui foris ac superiori de loco ipsos telis inresserent; sed et mari, selectis duabus maximis onerariis, missilia ipsi quoque tormenta cum imposuissent, ballistas nostras lapidibus appetebant: in tertia autem, quæ duabus illis major erat, antennæ et magnæ trabes, aliæ erectæ, aliæ transversæ et æquales, a media navi ad proram dispositæ, sensitn attollebantur, et maxima sui parte sublimes medio in aere pendebant; ita ut supra Byzantinos muros eveherentur. Has tabulis crebris undique circumplectuntur, et densam clypeorum sepem in orbem pretendunt: tum plurimis lectissimisque militibus intromissis, navim cum novem subsidiariis triremibus muro admovent, ignem et cujuscunque generis 852 tela, alia cominus alia eminus ferientia, et omnia fere mortis instrumenta secum portantes. IV. Quamvis pore, primus impetus acerrimus ( fuerit, ut nec sustineri posse videretur, strenue tamen propulsavere Byzantii, tum ex interiori muro, tum ex altioribus ædificiis; uno verbo intrinsecus, extrinsecus, ex ipsis murorum piunis, quibus mali scalæque Latinorum superne impendebant; adeo ut heroica quædam pugna exsisteret, cum utrinque in os, consertis mauibus, et neglecla prorsus salutis cura pugnaretur. Ac videre crat nivibus hibernis parem lapidum telorumque vim ruere in illud Latinorum agmen eſſusam, et crebros in se invicem cadere, et ex aliis alios vicissim ferri agique identidem pro vivis mortuos, ac pro mortuis vivos: clypeos autem et longiora scuta subinde confringi coutrique a Byzantiis, tanquam figuli vasa. Quicunque e Latinis adhuc sabant, eorum alius, postquam lapsum alicuude səcium arripuerat, et paululum de medio traxerat, statim et ipse delapsus eo egebat, a quo trabere tur; alius jamjam tracturus tabulato affligebatur, pronu que in eum, quem trahere pararet, corruebat: alius denique, cum restitisset paulisper, nibil quod cuperet, quodve obtinere festinaret, assequebatur; nihil quod presentem mortem adferret, cdugiebat: cratque illius pugnae varia ac multiplex forma: magna utrinque contentione, magno animo certabatur; non utri salvi evaderent, sed utri pro Jaude occumberent, 853 pluribus ante hostibus prostratis. V. Die jam inclinato hostes spe dejecti, quod lectissimos illos milites una cum telis, elypsis, proθυμίαν. Γ΄. Οἱ δὲ Λατίνοι μετεπέμψαντο μὲν ἐκ Χάνι τριήρη μίαν καὶ ὁπλίτας συχνούς. Ηκον δ' αὐτοῖς καὶ ὅσαι κατ' ἐμπορίαν ἔκδημοι τούτοις τῶν με γίστων ἦσαν ὁλκάδες. Καὶ ἦν εὐοπλίτατος όχλος σφίσι πολὺς ἤδη καὶ ἄφθονα τὰ ἐπιτήδεια, καὶ του λέμου φάναι λαμπρὸν ἐργαστήριον ἡ τούτων ἐδόκει πόλις· ὥστε θαρρήσαντες ήδη με μόνον τους ἔξωθεν ἐκ μετεώρου βάλλειν ἐπιχειροῦντας σφᾶς ἀποκρούεσθαι εύχερῶς, ἀλλὰ καὶ κατὰ θάλατταν, δύο μὲν τῶν μεγίστων Ελκάδων ἀπολεξάμενοι, πετροβόλα καὶ αὐτοί σφισιν ἐπέστησαν μηχανήματα, δι᾽ ὧν ἔβαλλον τὰς ἡμετέρας πετροβόλους μηχανές ἐς δὲ τὴν τούτων μείζω καὶ τρίτην, κεραίας καὶ δοκούς μεγάλους, τοὺς μὲν ὀρθίους, τοὺς δ' ἐγκερσίους καὶ ἀγχωμάλους, ἀπὸ μέσης τῆς νεὼς ἐς τὴν πρώραν καταθέμενοι, πρὸς τὸ ὑψηλότερον προϊού σας ὁμαλῶς ἀεὶ καὶ τὸ πλέον ἐχούσας μετέωρον μέχρι πολλοῦ τοῦ ἀέρος, ὥστε καὶ ὑπὲρ τὰ τείχη τῶν Βυζαντίων επαίρεσθαι, σανίσι σε πυκνείς περισφίγξαντες καὶ κύκλω πολύν τὸν τῶν μεγίστων ἀσπίδων φραγμόν περιθέμενοι, καὶ πολλοὺς ὁπόσα τῶν μάλιστα ἐπιλεκτῶν ὁπλιτῶν ἦσαν ἐμβαλόντες, ταύτην ὁμοῦ ταῖς περασπιζούσαις ἐννές τριήρεσιν τῷ τείχει προσήγαγον, πῦρ καὶ ξίφη πάντα, ὅσι τ ἀγχέμαχα καὶ ὅσα τῶν ἐκηβόλων, καὶ πάντα φάνει σκεύη θανάτου μεθ' ἑαυτῶν ἄγοντες. Δ'. Τῆς οὖν προσβολής γενομένης μέλα βαρείας καὶ δόξαν ἐχούσης ἀνανταγώνιστον, εὑρώστους όμως ἠμύνοντο οἱ Βυζάντιοι ἔκ τε τῶν ἔνδον τειχών και τῶν ὑψηλοτέρων οἰκιῶν· καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, καὶ τε καὶ ἔξωθεν, καὶ ἐκ τῶν ἐπάλξεων αὐτῶν, ἐγὼ εἴ τε ἱστοὶ καὶ αἱ κλίμακες τῶν Λατίνων ἐπών ρηντο· ὡς γίνεσθαι τὴν μάχην ηρωϊκήν τινα, και στόμα καὶ ἐκ χειρῶν ἀπάτη; ἀφειδοῦσαν ζωής. Καὶ ἦν ἰδεῖν νιφάδεσσι μὲν χειμερίησιν ἐσικὸς τῶν τ χερμαδίων λίθων τὸ πλῆθος καὶ τῶν μελῶν φέρε μένων κατὰ τῆς Λατινικῆς ἐκείνης φάλαγγα, συχνούς δ' ἐπὶ συχνοῖς πίπτοντας, καὶ ἄλλους ἐπ' ἄλλοις ἀμοιβαδόν ἀγομένους καὶ φερομένους συχνά, ἀντὶ μὲν ζώντων νεκρούς, ἀντὶ δὲ νεκρών ζώντα;" τὰς δ' ἀσπίδας ἐκείνας καὶ τοὺς θυρεούς άριστο μένους τε καὶ συντριβομένους ὑπι Βυζαντίων συχνά, καθάπερ σκεύη κεραμέως. Καὶ ὁ μὲν τῶν ἴστα· μένων ἔτι Λατίνων, ὅθεν δήποθεν τὸν πεσόντε δραξάμενος καὶ μικρὸν ἀφελκύσας, εὐθὺς καὶ αὐτός πεσὼν ἐδεῖτο τοῦ ἀφελκύσοντος· ὁ δ' ήδη μέλλων Ελκύειν ἐπὶ τοῦ καταστρώματος καταβρήγνυτο, καὶ πρηνὴς ἐφ' δν εἷλκεν ἔπιπτεν· ὁ δ᾽ ἀνιστό μενος βραχύν τινα χρόνον ἐπετύγχανε μὲν οὐδεὶς ὧν ἐφίετο καὶ ἐφ᾽ ἅπερ ἔσπευδεν· ἐλείπετο δ' ούχο νδ; τῶν, [Ρ. 537] ἔσα ἐξστον ἐπάγουσιν ᾅδην. Και ήν ὁ ἀγὼν πολυειδής καὶ πολύμορφος, καὶ πολλή της ἑκατέρωθεν ἡ φιλοτιμία καὶ τὸ εὔτολμον, οὐχ ἵστις περισωθείη, ἀλλ' ἔστι; ὑπὲρ τοῦ καλοῦ θανείται, πλείστους καταβαλών πολεμίους. Ε'. Ἐπεὶ δὲ τῆς ἡμέρας κλινούση; Εύη, και των πολεμίων ἀπεγνωκότων, διὰ τὸ ἐπιλελοιπέναι τους

PG 148:1109ἑσπέρας δ’, ὅτ’ οὐκέτι ῥᾴδιον ἦν τοῖς ἐντὸς φρουρίου παραχρῆμα τὴν τῶν οἰκείων αἰσθέσθαι φθορὰν, καὶ θόρυβόν σφισι γενέσθαι τινὰ, καὶ κραυγὴν μανιώδη παρεισπεσοῦσαν εἰς τὸ φρούριον ταρᾶξαι καὶ δειλίαν ταῖς ψυχαῖς τῶν λειπομένων ἀνδρῶν ἐμποιῆσαι, ἔξω τῶν οἰκείων ὅρων κατήχθησαν· καὶ θάψαντες ἐκεῖ τοὺς νεκροὺς ἡσυχῆ τῷ οἰκείῳ προσέσχον ἤδη λιμένι, δειλίᾳ τε πολλῇ τὰς ψυχὰς τοῦ λοιποῦ γινόμενοι δέσμιοι καὶ πάνυ τοι σφόδρα δι’ ἐφέσεως μάλα μακρᾶς τὴν τῆς μάχης ἀπαλλαγὴν τιθέμενοί τε ἅμα καὶ προσδοκῶντες. (2.) Ἀλλ’ ὀψὲ τὰς ἐλπίδας ἀπάτην οὔσας μεμαθηκότες ἔπεμπον μὲν πρεσβείαν ὑπὲρ εἰρήνης ἐς βασιλέα, συνῆγον δ’ οὖν καὶ συμμάχους ὁπλίτας ἔκ τε τῶν οἰκείων καὶ τῶν ὅθεν δήποτε φίλων καὶ συγγενῶν· καὶ ἀποτυγχάνοντες τῆς εἰρήνης εἰς χρονιώτερον ἤδη παρεσκευάζοντο πόλεμον, χρήματά τε ἀπαριθμούμενοι καὶ συνεισφέροντες· οὐδὲ λόγους ὅμως συνήθους ὀφρύος ἀφιέναι ἠμέλουν μεστούς. δ. Ἄρτι δὲ τοῦ φθινοπώρου μεσοῦντος ἀφικνεῖται καὶ βασιλεὺς ἐς Βυζάντιον, στρατόν τε ἐπαγόμενος ἠπειρώτην καὶ ἅμα ναυπηγήσιμα ξύλα παραγγέλλων, τὰ μὲν ἐξ ὄρους ἤδη τμηθέντα, τὰ δ’ ἔτι τεμνόμενα, φέρειν·

[Α. C. 1348] BYZANTIN HISTORIÆ LIB. XVII. [IMP. J. CANTACUZ. 2) 1110 τε κατ' ἐκλογὴν ἐκείνους ὁπλίτας σχεδὸν ἅπαντας pugnaculis, et omnibus munitionibus, quibus prolecti fuerant, amisissent; cum et netus esset, no Byzantii, facta irruptione, navim onerariam ipsis cum hominibus comprehenderent, ac eorum, qui in triremibus erant, plerosque vulnerarent; funcs convellunt, et convocatis triremibus, quæ sibi ad navim abducendamı subsidio sint, fracti admodum et lacrymabundi abeunt. Non lamen ad suum statim portum appellunt: sed usque donec sol orcidat in alto commorati, jactis ancoris, mortuos ca)- ligunt, et receptos vulneratos curant. Vespere, cum cos qui in castello essent, suorum cladem statim persentire, tumultumque inde oriri, furiosumve ullum clamorem in castellum penetrare, ac relietorum ibi hominum animis perturbationem metumque afferre, vix jam facilo erat, extra fines suos deferuntur, ac morinos sepeliunt. Demum animis timore gravi oppressis, ad portum suum applicant, ab armis discedi vehementissime cupientes, discessumque iri sperantes. αὐτοῖς βέλεσι καὶ αὐταῖς ἀσπίτι καὶ ὅσα προτει χίσματα ἦσαν αὐτοῖς καὶ φραγμοί. καὶ δεισάντων, μὴ καὶ εἰσπηδήσαντες οἱ Βυζάντιοι καὶ αὐτὴν μὲν αύτανδρον ἔλωσι τὴν ὁλκάδα, τῶν δ᾽ ἐν ταῖς τριή ρεσι τραυματίας τοὺς πλείστους εργάσωνται, τά τε πρυμνήσια ελαυσαν καὶ τὰς τριήρεις εἰς συμμα γίαν τῆς ἀπαγωγής συγκαλέσαντες, σφόδρα ήττη μένοι καὶ δεδακρυμένοι ἀπῄεσαν μέν, ήκιστά γε μὴν τῇ οἰκείῳ προσέσχον ἐκ τοῦ εὐθέο; λιμένι· ἀλλὰ μέχρις ἡλίου δύντος πελάγιοι, τὰς οἰκείας ἀνακωχεύσαντες ναῦς, τοὺς οἰκείους συνέστελλον νεκρού; καὶ τραυματίας ἀνελάμβανόν τε καὶ ἔθε ράπευον. Εσπέρας δ᾽, ὅτ' οὐκέτι ῥᾴδιον ἦν τοῖς Αντὸς φρουρίου παραχρήμα τὴν τῶν οἰκείων αἰσθέ σθαι φθοράν, καὶ θόρυβον σφισι γενέσθαι τινά, καὶ κραυγὴν μανιώδη παρεισπεσοῦσαν εἰς τὸ φρού ριον ταράξαι καὶ δειλίαν ταῖς ψυχαῖς τῶν λειπομέν των ἀνδρῶν ἐμποιῆσαι, ἔξω τῶν οἰκείων όρων κατήχθησαν· καὶ θάψαντες ἐκεῖ τοὺς νεκροὺς ἡσυχῇ τῷ οἰκείῳ προσέσχον ήδη λιμένι, δειλίᾳ τε πολλῇ τὰς ψυχὰς τοῦ λοιποῦ γινόμενη δέσμιοι καὶ πάνυ τοι σφόδρα δι' ἐφέσεως μάλα μακράς τὴν τῆς μάχης ἀπαλλαγὴν τιθέμενοί τε ἅμα καὶ προτε χώντες. Γ. Ἀλλ' ὅὲ τὰς ἐλπίδα; ἀπάτην οὗτας με μαθητότες επεμπων μὲν πρεσβείαν ὑπὲρ εἰρήνης ἐς βασιλέα, συνήγον δ' οὖν καὶ συμμάχους ὁπλίτας Εκ σε τῶν οἰκείων καὶ τῶν ὅθεν δήποτε φίλων καὶ συγγενῶν· καὶ ἀποτυγχάνοντας τῆς εἰρήνης εἰς χρονιώτερον ήδη παρεσκευάζοντο πόλεμον, χρήματά τε ἀπαριθμούμενοι καὶ συνεισφέροντες· οὐδὲ λόγου; όμως συνήθους όφρύος ἀφιέναι ἡμέλουν μεστούς. VI. Tandem ubi spes suas deceptas vident, legatos ad imperatorem mittunt, qui de pace agaut; ¡idemque nihilominus auxiliares copias cogint, tum ab auris, tumn undecunque ab amicis et cognat tis. Pace non impetrata, 854 bellum diuturnius apparant; pecunias dinumerant et contribuunt: neque interiin vocibus parcunt solita arrogantia plenis. CAPUT IV. Cantacuzenus (Orestiade) reversus bellum terra et mari apparat. Advocata concione, Byzantios negligentiæ– arguit: pecuniam in classem contribui jubet. Pecunia promittitur. Ingens omnium ardor. Exactiones Latini suas naves subducunt. Auxilia et pacis arbitros arcessunt. Rhodiorum legati de pace; legatione irrita domum redeunt. Galateorum pretiosam supellectilem, quorumdam etiam uxores ac liberos, rogati secum exportant. Byzantii coactis undique navibus classem instruunt. Obsident et obsidentur. [P. 538] Α'. "Αρτι δὲ τοῦ φθινοπώρου μεσούντος Ο ἀφικνεῖται καὶ βασιλεὺς ἐς Βυζάντιον, στρατόν τε επαγόμενος ηπειρώτην καὶ ἅμα ναυπηγήσιμα ξύλα παραγγέλλων, τὰ μὲν ἐξ ὅρους ἤδη τμηθέντα, τὰ δ' ἔτι τεμνόμενα, φέρειν· καὶ ἠθροίζετο ναυπη γῶν καὶ τεκτόνων πλῆθος ἅπαν ἐς τὸ περὶ τὸν τοῦ Βυζαντίου Ιππόδρομον νεώριον Όψὲ γὰρ ἔγνωσαν κακῶς βουλευσάμενοι Βυζάντιοι περὶ τὴν Έξω τειχών συσκευὴν τῶν νεῶν· καὶ ἡ τοῦ φθά σαντος πάθους ἀπειλή συνετωτέρους επεποιήκει πρὸς τὴν τῶν δρωμένων ἑξῆς ἐπανόρθωσιν. Β. Τῇ δ' ὑστεραίᾳ τοὺς Βυζαντίους ἐς ἐκκλησίαν καλέσας ἀνεμίμνησκεν, ὅτι «Τῶν ἐνεστώτων δεινῶν τούτων ὑμεῖς πάντως ὑμῖν αὐτοῖς αἴτιοι, καὶ οὐκ ἄλλος τῶν πάντων οὐδείς. Μέμνησθε γὰρ, ὅπως τὸν πέρυσι χρόνον ἐνταυθοί συνεληλυθότες ἐπηγγείλασθα πάντες, χρήματά τε καὶ δπία συνεισενεγκεῖν οίκοVariorum Ut naves constructe sint a Græcis, narrat etiam Cantacuzenus pag. 144. Dugang. Quod Επτάσχαλον videtur vocare Cantacuzcuns. Unde colligere licet, navale flippodromi et 1. Medio station autumno Byzantium adveniens imperator terrestres copias secum adducit: simul navalia ligna convehi jubet, quæ in monte partis jam erant casa, partim adhuc cedebantur: convenitque omnis fabrorum et operariorum turba in illud navale, quod est apud Byzantinum Hippodromum. Sero enim tandem intellexerant Byzantii, fecisse se imprudenter, cum extra muros naves fabricandas censuissent; et,acceptæ cladis terrors ad errata corrigenda cautiores in futurum evaserant. If. Postera die, convocatis ad concionem Byzantiis, ‹ Præsentium, inquit, malorum ipsimet prorsus vobis auctores exstitistis, non alius quisquam ex omnibus. Meministis enim, quid anno superiore, hoc codem loco congregati, promiseritis; nempe ad apparandam constituendamque elissem penolæ. Heptascalum illud unum idemque esse. Nam i leptascalo constructas naves scribit, quas in Neorio Ilippodromi Gregoras. Vide Constantinop. Christ, lib. I, scet. 17. Ducasse.

καὶ ἠθροίζετο ναυπηγῶν καὶ τεκτόνων πλῆθος ἅπαν ἐς τὸ περὶ τὸν τοῦ Βυζαντίου ἱππόδρομον νεώριον. ὀψὲ γὰρ ἔγνωσαν κακῶς βουλευσάμενοι Βυζάντιοι περὶ τὴν ἔξω τειχῶν συσκευὴν τῶν νεῶν· καὶ ἡ τοῦ φθάσαντος πάθους ἀπειλὴ συνετωτέρους ἐπεποιήκει πρὸς τὴν τῶν δρωμένων ἑξῆς ἐπανόρθωσιν. (Β.) Τῇ δ’ ὑστεραίᾳ τοὺς Βυζαντίους ἐς ἐκκλησίαν καλέσας ἀνεμίμνησκεν, ὅτι τῶν ἐνεστώτων δεινῶν τούτων ὑμεῖς πάντως ὑμῖν αὐτοῖς αἴτιοι, καὶ οὐκ ἄλλος τῶν πάντων οὐδείς. μέμνησθε γὰρ, ὅπως τὸν πέρυσι χρόνον ἐνταυθοῖ συνεληλυθότες ἐπηγγείλασθε πάντες, χρήματά τε καὶ ὅπλα συνεισενεγκεῖν οἴκοθεν, διὰ τὴν τῶν βασιλικῶν πρυτανείων σπάνιν, πρὸς κατασκευὴν καὶ σύστασιν ναυτικῆς δυνάμεως· ἵνα τε τοῖς μὲν φίλοις ὦμεν ποθεινοὶ, τοῖς δ’ ἐχθροῖς φοβεροί· ἔπειτ’ οἴκαδε πᾶσιν ἀναχωρήσασιν οὐκ ἐμέλησεν οὐδενὶ περὶ οὐδενὸς ὧν ἐπηγγείλασθε δρᾷν ἐπὶ τῷ σφῶν αὐτῶν ὠφελίμῳ· ἀλλ’ αὖραί τινες τοὺς ὑμετέρους λόγους ἀέρος κόλποις ἀδήλοις ἐξαπίνης διεμερίσαντο.

[Α. C. 1348] BYZANTIN HISTORIÆ LIB. XVII. [IMP. J. CANTACUZ. 2) 1110 τε κατ' ἐκλογὴν ἐκείνους ὁπλίτας σχεδὸν ἅπαντας pugnaculis, et omnibus munitionibus, quibus prolecti fuerant, amisissent; cum et netus esset, no Byzantii, facta irruptione, navim onerariam ipsis cum hominibus comprehenderent, ac eorum, qui in triremibus erant, plerosque vulnerarent; funcs convellunt, et convocatis triremibus, quæ sibi ad navim abducendamı subsidio sint, fracti admodum et lacrymabundi abeunt. Non lamen ad suum statim portum appellunt: sed usque donec sol orcidat in alto commorati, jactis ancoris, mortuos ca)- ligunt, et receptos vulneratos curant. Vespere, cum cos qui in castello essent, suorum cladem statim persentire, tumultumque inde oriri, furiosumve ullum clamorem in castellum penetrare, ac relietorum ibi hominum animis perturbationem metumque afferre, vix jam facilo erat, extra fines suos deferuntur, ac morinos sepeliunt. Demum animis timore gravi oppressis, ad portum suum applicant, ab armis discedi vehementissime cupientes, discessumque iri sperantes. αὐτοῖς βέλεσι καὶ αὐταῖς ἀσπίτι καὶ ὅσα προτει χίσματα ἦσαν αὐτοῖς καὶ φραγμοί. καὶ δεισάντων, μὴ καὶ εἰσπηδήσαντες οἱ Βυζάντιοι καὶ αὐτὴν μὲν αύτανδρον ἔλωσι τὴν ὁλκάδα, τῶν δ᾽ ἐν ταῖς τριή ρεσι τραυματίας τοὺς πλείστους εργάσωνται, τά τε πρυμνήσια ελαυσαν καὶ τὰς τριήρεις εἰς συμμα γίαν τῆς ἀπαγωγής συγκαλέσαντες, σφόδρα ήττη μένοι καὶ δεδακρυμένοι ἀπῄεσαν μέν, ήκιστά γε μὴν τῇ οἰκείῳ προσέσχον ἐκ τοῦ εὐθέο; λιμένι· ἀλλὰ μέχρις ἡλίου δύντος πελάγιοι, τὰς οἰκείας ἀνακωχεύσαντες ναῦς, τοὺς οἰκείους συνέστελλον νεκρού; καὶ τραυματίας ἀνελάμβανόν τε καὶ ἔθε ράπευον. Εσπέρας δ᾽, ὅτ' οὐκέτι ῥᾴδιον ἦν τοῖς Αντὸς φρουρίου παραχρήμα τὴν τῶν οἰκείων αἰσθέ σθαι φθοράν, καὶ θόρυβον σφισι γενέσθαι τινά, καὶ κραυγὴν μανιώδη παρεισπεσοῦσαν εἰς τὸ φρού ριον ταράξαι καὶ δειλίαν ταῖς ψυχαῖς τῶν λειπομέν των ἀνδρῶν ἐμποιῆσαι, ἔξω τῶν οἰκείων όρων κατήχθησαν· καὶ θάψαντες ἐκεῖ τοὺς νεκροὺς ἡσυχῇ τῷ οἰκείῳ προσέσχον ήδη λιμένι, δειλίᾳ τε πολλῇ τὰς ψυχὰς τοῦ λοιποῦ γινόμενη δέσμιοι καὶ πάνυ τοι σφόδρα δι' ἐφέσεως μάλα μακράς τὴν τῆς μάχης ἀπαλλαγὴν τιθέμενοί τε ἅμα καὶ προτε χώντες. Γ. Ἀλλ' ὅὲ τὰς ἐλπίδα; ἀπάτην οὗτας με μαθητότες επεμπων μὲν πρεσβείαν ὑπὲρ εἰρήνης ἐς βασιλέα, συνήγον δ' οὖν καὶ συμμάχους ὁπλίτας Εκ σε τῶν οἰκείων καὶ τῶν ὅθεν δήποτε φίλων καὶ συγγενῶν· καὶ ἀποτυγχάνοντας τῆς εἰρήνης εἰς χρονιώτερον ήδη παρεσκευάζοντο πόλεμον, χρήματά τε ἀπαριθμούμενοι καὶ συνεισφέροντες· οὐδὲ λόγου; όμως συνήθους όφρύος ἀφιέναι ἡμέλουν μεστούς. VI. Tandem ubi spes suas deceptas vident, legatos ad imperatorem mittunt, qui de pace agaut; ¡idemque nihilominus auxiliares copias cogint, tum ab auris, tumn undecunque ab amicis et cognat tis. Pace non impetrata, 854 bellum diuturnius apparant; pecunias dinumerant et contribuunt: neque interiin vocibus parcunt solita arrogantia plenis. CAPUT IV. Cantacuzenus (Orestiade) reversus bellum terra et mari apparat. Advocata concione, Byzantios negligentiæ– arguit: pecuniam in classem contribui jubet. Pecunia promittitur. Ingens omnium ardor. Exactiones Latini suas naves subducunt. Auxilia et pacis arbitros arcessunt. Rhodiorum legati de pace; legatione irrita domum redeunt. Galateorum pretiosam supellectilem, quorumdam etiam uxores ac liberos, rogati secum exportant. Byzantii coactis undique navibus classem instruunt. Obsident et obsidentur. [P. 538] Α'. "Αρτι δὲ τοῦ φθινοπώρου μεσούντος Ο ἀφικνεῖται καὶ βασιλεὺς ἐς Βυζάντιον, στρατόν τε επαγόμενος ηπειρώτην καὶ ἅμα ναυπηγήσιμα ξύλα παραγγέλλων, τὰ μὲν ἐξ ὅρους ἤδη τμηθέντα, τὰ δ' ἔτι τεμνόμενα, φέρειν· καὶ ἠθροίζετο ναυπη γῶν καὶ τεκτόνων πλῆθος ἅπαν ἐς τὸ περὶ τὸν τοῦ Βυζαντίου Ιππόδρομον νεώριον Όψὲ γὰρ ἔγνωσαν κακῶς βουλευσάμενοι Βυζάντιοι περὶ τὴν Έξω τειχών συσκευὴν τῶν νεῶν· καὶ ἡ τοῦ φθά σαντος πάθους ἀπειλή συνετωτέρους επεποιήκει πρὸς τὴν τῶν δρωμένων ἑξῆς ἐπανόρθωσιν. Β. Τῇ δ' ὑστεραίᾳ τοὺς Βυζαντίους ἐς ἐκκλησίαν καλέσας ἀνεμίμνησκεν, ὅτι «Τῶν ἐνεστώτων δεινῶν τούτων ὑμεῖς πάντως ὑμῖν αὐτοῖς αἴτιοι, καὶ οὐκ ἄλλος τῶν πάντων οὐδείς. Μέμνησθε γὰρ, ὅπως τὸν πέρυσι χρόνον ἐνταυθοί συνεληλυθότες ἐπηγγείλασθα πάντες, χρήματά τε καὶ δπία συνεισενεγκεῖν οίκοVariorum Ut naves constructe sint a Græcis, narrat etiam Cantacuzenus pag. 144. Dugang. Quod Επτάσχαλον videtur vocare Cantacuzcuns. Unde colligere licet, navale flippodromi et 1. Medio station autumno Byzantium adveniens imperator terrestres copias secum adducit: simul navalia ligna convehi jubet, quæ in monte partis jam erant casa, partim adhuc cedebantur: convenitque omnis fabrorum et operariorum turba in illud navale, quod est apud Byzantinum Hippodromum. Sero enim tandem intellexerant Byzantii, fecisse se imprudenter, cum extra muros naves fabricandas censuissent; et,acceptæ cladis terrors ad errata corrigenda cautiores in futurum evaserant. If. Postera die, convocatis ad concionem Byzantiis, ‹ Præsentium, inquit, malorum ipsimet prorsus vobis auctores exstitistis, non alius quisquam ex omnibus. Meministis enim, quid anno superiore, hoc codem loco congregati, promiseritis; nempe ad apparandam constituendamque elissem penolæ. Heptascalum illud unum idemque esse. Nam i leptascalo constructas naves scribit, quas in Neorio Ilippodromi Gregoras. Vide Constantinop. Christ, lib. I, scet. 17. Ducasse.

PG 148:1111νῦν οὖν πρὸ ὀφθαλμῶν κείμενα βλέποντες ἃ προὐξένησεν ἡμῖν ἡ τότ’ ἀμέλεια σκέψασθε, τί δεῖ δρᾷν, ἐπὶ ξυροῦ λοιπὸν τῶν κακῶν ἱσταμένων καὶ ὑπὲρ κεφαλῆς ἡμῖν αἰωρουμένων ἐς τὸ βίαιόν τε καὶ ἄφυκτον. ὁρᾶτε γὰρ, ὡς ἐν ταῖς ἐπιθαλαττίοις πόλεσι, καὶ μάλιστα πασῶν τῇ βασιλίδι ταύτῃ τῶν πόλεων, ἂν τὸ θαλαττοκρατεῖν ἀφέληταί τις τῶν πολεμίων, τὸν περὶ τοῦ ζῇν εὐθὺς ἐπεκρέμασε κίνδυνον, ἢν μή τις ἐθέλῃ προφανῶς ἐλευθέρου βίου βαρυδαίμονα καὶ Ταντάλειον οἷον ἀλλάξασθαι, καὶ ζημιωθῆναι μὲν χρημάτων καὶ οἰκιῶν, ζημιωθῆναι δὲ γυναικῶν καὶ παίδων αὐτῶν. δυοῖν γὰρ ἕψεται θάτερον, ἢ τῆς κεφαλῆς ἢ τῶν τοιούτων στέρεσθαι ζῶντα καὶ πολλαπλοῦν τὸν τῆς πικρίας κρατῆρα κιρνᾷν νύκτωρ ἅμα καὶ μεθ’ ἡμέραν αὐτὸς ἑαυτῷ. φέρε οὖν τὸν ὑμέτερον ἐμοὶ δηλοῦν μὴ κατοκνήσητε τρόπον, ἵνα γνῶ καὶ αὐτὸς, εἰ τῆς προτέρας κατέγνωτε ἀμελείας.

(A. M. 6857, IND. 2] NICEPIIORI GREGOR.E cuniam vos et arma, propter principalis ararii & θεν, διὰ τὴν τῶν βασιλικῶν πρυτανείων σπάνιν, πρὸς κατασκευὴν καὶ σύστασιν ναυτικής δυνά μέως· ἵνα τε τοῖς μὲν φίλοις ὦμεν ποθεινοί. δας δ' ἐχθροῖς φοβεροί· Επειτ' οἴκαδε πᾶσιν ἀναχωρή σασιν οὐκ ἐμέλησεν οὐδενὶ περὶ οὐδενὸς ὧν ἐπηγγείλασθε δραν ἐπὶ τῷ σφῶν αὐτῶν ὠφελίμῳ· ἀλλ' αὖρεί τινες τοὺς ὑμετέρους λόγους αέρος κόλπεις ἀδήλοις ἐξαπίνης διεμερίσαντο. Νῦν οὖν πρὸ ὀφθαίο μῶν κείμενα βλέποντες & προξένησεν ἡμῖν ἡ τότ' ἀμέλεια σκέψασθε, τί δεῖ δράν, ἐπὶ ξυρού λοιπὸν τῶν κακῶν Ισταμένων καὶ ὑπὲρ κεφαλή; ἡμῖν αιωρουμένων ἐς τὸ βίαιόν τε καὶ ἀφυχτον. Ορᾶτε γὰρ, ὡς ἐν ταῖς ἐπιθαλαττίοις πόλεσι, καὶ μάλιστα πασῶν τῇ βασιλίδι ταύτῃ τῶν πόλεων, ἂν τὸ θαλαττοκρατεῖν ἀφέληταί τις τῶν πολεμίων, τὸν περὶ τοῦ ζῆν εὐθὺ; ἐπεκρέμασε κίνδυνον, ἢν μή τις ἐθέλῃ προφανῶς ἐλευθέρου βίου βαρυδαίμο καὶ Ταντάλειον οἷον ἀλλάξασθαι, καὶ ζημιωθῆκει μὲν χρημάτων καὶ οἰκιῶν, ζημιωθῆναι δὲ γυναικών καὶ παίδων αὐτῶν. Δυοῖν γὰρ ἔψεται θάτερον, ή τῆς κεφαλῆς ἢ τῶν τοιούτων στέρεσθαι ζώντα καὶ πολλαπλοῦν τὸν τῆς πικρίας κρατῆρα κιρναν νύκτωρ ἅμα καὶ μεθ' ἡμέραν αὐτὸς ἑαυτῷ. Φέρε οὖν των ὑμέτερον ἐμοὶ δηλούν [Ρ. 539] μὴ κατοκνήσητε τρόπον, ἵνα γνῶ καὶ αὐτὸς, εἰ τῆς προτέρας 28. ἔγνωτε ἀμελείας. Ανάλογον γάρ ἐστιν, ὡς καθέ. περ ποιμένι παντί, εἰ μὴ τὰ πρόβατα έπεσα βούλοιτο, ἀλλ' ἀντιβαίνοι καὶ τὴν ἐναντίαν ἐδεύει ἐθέλοι, οὐκ ἄδηλον ἂν εἴη, ὡς ὅσον οὐκ ήδη τι ανήξεται, χρημνοῖς καὶ φάραγξι καὶ λύκοις τιμ penuriam, de domo quemque contributaros, ut et amicis chari et hostibus metuendi essemus. Deinde domum omnes cum abiissetis, nemini vestrum curæ fuit, quidquam facere carum rerum, quas propriæ utilitatis causa facturos vos promisissetis: sed verba vestra in ignotos aeris tractus aure statim distulerunt. At nunc, cum ob oculos posita intuemini ea, quæ illorum temporum negligentia nobis invexit, in 855 ipso saltem articulo, periculis jam instantibus, et capiti cum violenta quadam et inevitabili necessitate impendentibus, quid vos facere oporteat considerate. Videtis quippe in maritimis civitatibus, atque in hac maxime urbium principe, si quis ex hostibus imperium maris invadat, statim cuique iuninere præseus vitæ periculum; nisi quis plane velit liberam vitam ærumnosa et Tantalea quadam permutare, pecuniisque et prædiis, imo uxoribus et liberis ipsis multari. Duorum enim alterum consequatur necesse est; ut aut vita, aut iis rebus virus spolietur, et copio. sum sibi diu noctuque poculum fellis ipse misceat. Agedum, vestrum mibi animum indicare ne pigeat, ut et ipse intelligam, num vos prioris negli gentiæ pœniteat. Nam quemadmodum oves, si pastorem sequi detrectent, si ei adversentur et contrariam viam ire velint, non dubium est quin statin periture sint, in precipitia et voragines aut in medios lupus elapsx; pari ratione si imperatoribus ducibusve subditi haud obsequantur, si repugnent, si obluctentur, ab exitio et ultimis cala. mitatibus non longe certe abfuerint.» G III. His Byzantii auditis plura addere imperatorem haud passi consurgunt; pacem cum Latinis una omnes voce repuliant; suam illam priorem negligentiam damnant, pollicenturque se, quidquid habeant, id omne ultro pro virili contributuros, vel si liberos publicæ utilitatis causa mutare pecunia 858 oporteat. Et hæc quidem ita se habuerunt, et ad sua quisque discesserunt. Magna deisde et ambitiosa contentione bellum apparari cœptum: atque in construendis navibus, in missilibas Lormentis majoribus minoribusque fabricandis, in η legionibus denique seu navalibus seu terrestribus mercenario milite complendis, acre studium exstitit. Pecunia itaque ad hos sumplus deficiente, exigebantur a Byzantiis quaedam volentibus, pluri ina valde invitis. Mittebantur item per urbes et agros Thraciæ, qui pecuniam in communes illos necessariosque usus corrogarent. IV. Latini vero aliquot onerarias, quæ valli instar pottum eorum implebant, postquam Byzantio - rum ballistic submergi et confringi viderunt, omπεσόντα, οὕτω καὶ βασιλεῦσι καὶ ἡγεμόσιν ἀνδρῶν ὴν μὴ σύνδρομα ᾖ τὰ τῶν ὑπηκίων, ἀλλ' ἀντιβεία καὶ ἀντιπράττῃ, οὐ πόρρω γ' ἂν εἶεν ολέθρον ε δεινῶν τῶν ἐσχάτων.» Γ. Τούτων αὐτήκοοι γεγονότες Βυζάντιοι οὐκέτι πλείω συνείρειν εξων τὴν βασιλέα· ἀλλ᾽ ἀναστάντες μια φωνῇ πάντες ἀπείπαντο μὲν τὴν τῶν Λατίνων εἰρήνην, κατέγνωσαν δ' ἑαυτοὺς τῆς πρὶν ἀμελεία;, Απαγγελίας τε ἔδοσαν, ἐθελοντας συνεισφέρειν εἰς εράνου φορὰν τὰ προσόντα, καὶ παῖδας αὐτοὺς εἰ δέοι χρημάτων ἀλλάττεσθαι κοινῆς ὠφελείας ένεκε, Καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον, καὶ ἀπηλ λάττοντο εἰς τὰ ἴδια έκαστο. Πολλὴ δέ τις έντε θεν εφαίνετο περὶ τὴν ὁπλισιν ή φιλοτιμία, κα ὀξεῖα τις ἦν ἡ σπουδή περί τε κατασκευὴν νεῶν καὶ πετροβόλων μηχανημάτων μεγάλων τε καὶ μικρών καὶ μισθοφορικοῦ στρατοῦ, ὅσοι τε ἐς τὰς ναυτικές δυνάμεις καὶ ὅσοι ἐς τὰς πεζικές αρχίσουσι φάλαγ γας. "Οθεν χρημάτων οὐκ ὄντων εἰς τὴν δαπάνην, επράττετο πρὸς Βυζαντίων ένια μεν παρ' ἐχόντων, τὰ δὲ πλεῖστα παρά σφόδρα ακόντων. Εξεπέμποντο δὲ καὶ οἱ τὰς Θρακικός αργυρολογήσοντες πόλεις και χώρας τῆς κοινῆς καὶ ἀναγκαία; ταυτησί χαίας είνεκα. Δ'. Ἐνίας γε μὴν οἱ Λατίνοι τῶν ὅσει προτειχί σματος δίκην ὁλκάδες τὸν οἰκεῖον ἐπλήρουν λιμένα καταγνυμένας τε καὶ δυομένας δρώντες ἐπὶ τῶν Variorum notæ. Vide Cantacuzen. Histor. lib. iv, cap. 5 et G. Borvin.

ἀνάλογον γάρ ἐστιν, ὡς καθάπερ ποιμένι παντὶ, εἰ μὴ τὰ πρόβατα ἕπεσθαι βούλοιτο, ἀλλ’ ἀντιβαίνοι καὶ τὴν ἐναντίαν ὁδεύειν ἐθέλοι, οὐκ ἄδηλον ἂν εἴη, ὡς ὅσον οὐκ ἤδη τεθνήξεται, κρημνοῖς καὶ φάραγξι καὶ λύκοις περιπεσόντα, οὕτω καὶ βασιλεῦσι καὶ ἡγεμόσιν ἀνδρῶν, ἢν μὴ σύνδρομα ᾖ τὰ τῶν ὑπηκόων, ἀλλ’ ἀντιβαίνῃ καὶ ἀντιπράττῃ, οὐ πόῤῥω γ’ ἂν εἶεν ὀλέθρου καὶ δεινῶν τῶν ἐσχάτων. (Γ.) Τούτων αὐτήκοοι γεγονότες Βυζάντιοι οὐκέτι πλείω συνείρειν εἴων τὸν βασιλέα· ἀλλ’ ἀναστάντες μιᾷ φωνῇ πάντες ἀπείπαντο μὲν τὴν τῶν Λατίνων εἰρήνην, κατέγνωσαν δ’ ἑαυτοὺς τῆς πρὶν ἀμελείας, ἐπαγγελίας τε ἔδοσαν, ἐθελοντὰς συνεισφέρειν εἰς ἐράνου φορὰν τὰ προσόντα, καὶ παῖδας αὐτοὺς εἰ δέοι χρημάτων ἀλλάττεσθαι κοινῆς ὠφελείας ἕνεκα. καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον, καὶ ἀπηλλάττοντο εἰς τὰ ἴδια ἕκαστοι. πολλὴ δέ τις ἐντεῦθεν ἐφαίνετο περὶ τὴν ὅπλισιν ἡ φιλοτιμία, καὶ ὀξεῖά τις ἦν ἡ σπουδὴ περί τε κατασκευὴν νεῶν καὶ πετροβόλων μηχανημάτων μεγάλων τε καὶ μικρῶν καὶ μισθοφορικοῦ στρατοῦ, ὅσοι τε ἐς τὰς ναυτικὰς δυνάμεις καὶ ὅσοι ἐς τὰς πεζικὰς ἀρκέσουσι φάλαγγας.

(A. M. 6857, IND. 2] NICEPIIORI GREGOR.E cuniam vos et arma, propter principalis ararii & θεν, διὰ τὴν τῶν βασιλικῶν πρυτανείων σπάνιν, πρὸς κατασκευὴν καὶ σύστασιν ναυτικής δυνά μέως· ἵνα τε τοῖς μὲν φίλοις ὦμεν ποθεινοί. δας δ' ἐχθροῖς φοβεροί· Επειτ' οἴκαδε πᾶσιν ἀναχωρή σασιν οὐκ ἐμέλησεν οὐδενὶ περὶ οὐδενὸς ὧν ἐπηγγείλασθε δραν ἐπὶ τῷ σφῶν αὐτῶν ὠφελίμῳ· ἀλλ' αὖρεί τινες τοὺς ὑμετέρους λόγους αέρος κόλπεις ἀδήλοις ἐξαπίνης διεμερίσαντο. Νῦν οὖν πρὸ ὀφθαίο μῶν κείμενα βλέποντες & προξένησεν ἡμῖν ἡ τότ' ἀμέλεια σκέψασθε, τί δεῖ δράν, ἐπὶ ξυρού λοιπὸν τῶν κακῶν Ισταμένων καὶ ὑπὲρ κεφαλή; ἡμῖν αιωρουμένων ἐς τὸ βίαιόν τε καὶ ἀφυχτον. Ορᾶτε γὰρ, ὡς ἐν ταῖς ἐπιθαλαττίοις πόλεσι, καὶ μάλιστα πασῶν τῇ βασιλίδι ταύτῃ τῶν πόλεων, ἂν τὸ θαλαττοκρατεῖν ἀφέληταί τις τῶν πολεμίων, τὸν περὶ τοῦ ζῆν εὐθὺ; ἐπεκρέμασε κίνδυνον, ἢν μή τις ἐθέλῃ προφανῶς ἐλευθέρου βίου βαρυδαίμο καὶ Ταντάλειον οἷον ἀλλάξασθαι, καὶ ζημιωθῆκει μὲν χρημάτων καὶ οἰκιῶν, ζημιωθῆναι δὲ γυναικών καὶ παίδων αὐτῶν. Δυοῖν γὰρ ἔψεται θάτερον, ή τῆς κεφαλῆς ἢ τῶν τοιούτων στέρεσθαι ζώντα καὶ πολλαπλοῦν τὸν τῆς πικρίας κρατῆρα κιρναν νύκτωρ ἅμα καὶ μεθ' ἡμέραν αὐτὸς ἑαυτῷ. Φέρε οὖν των ὑμέτερον ἐμοὶ δηλούν [Ρ. 539] μὴ κατοκνήσητε τρόπον, ἵνα γνῶ καὶ αὐτὸς, εἰ τῆς προτέρας 28. ἔγνωτε ἀμελείας. Ανάλογον γάρ ἐστιν, ὡς καθέ. περ ποιμένι παντί, εἰ μὴ τὰ πρόβατα έπεσα βούλοιτο, ἀλλ' ἀντιβαίνοι καὶ τὴν ἐναντίαν ἐδεύει ἐθέλοι, οὐκ ἄδηλον ἂν εἴη, ὡς ὅσον οὐκ ήδη τι ανήξεται, χρημνοῖς καὶ φάραγξι καὶ λύκοις τιμ penuriam, de domo quemque contributaros, ut et amicis chari et hostibus metuendi essemus. Deinde domum omnes cum abiissetis, nemini vestrum curæ fuit, quidquam facere carum rerum, quas propriæ utilitatis causa facturos vos promisissetis: sed verba vestra in ignotos aeris tractus aure statim distulerunt. At nunc, cum ob oculos posita intuemini ea, quæ illorum temporum negligentia nobis invexit, in 855 ipso saltem articulo, periculis jam instantibus, et capiti cum violenta quadam et inevitabili necessitate impendentibus, quid vos facere oporteat considerate. Videtis quippe in maritimis civitatibus, atque in hac maxime urbium principe, si quis ex hostibus imperium maris invadat, statim cuique iuninere præseus vitæ periculum; nisi quis plane velit liberam vitam ærumnosa et Tantalea quadam permutare, pecuniisque et prædiis, imo uxoribus et liberis ipsis multari. Duorum enim alterum consequatur necesse est; ut aut vita, aut iis rebus virus spolietur, et copio. sum sibi diu noctuque poculum fellis ipse misceat. Agedum, vestrum mibi animum indicare ne pigeat, ut et ipse intelligam, num vos prioris negli gentiæ pœniteat. Nam quemadmodum oves, si pastorem sequi detrectent, si ei adversentur et contrariam viam ire velint, non dubium est quin statin periture sint, in precipitia et voragines aut in medios lupus elapsx; pari ratione si imperatoribus ducibusve subditi haud obsequantur, si repugnent, si obluctentur, ab exitio et ultimis cala. mitatibus non longe certe abfuerint.» G III. His Byzantii auditis plura addere imperatorem haud passi consurgunt; pacem cum Latinis una omnes voce repuliant; suam illam priorem negligentiam damnant, pollicenturque se, quidquid habeant, id omne ultro pro virili contributuros, vel si liberos publicæ utilitatis causa mutare pecunia 858 oporteat. Et hæc quidem ita se habuerunt, et ad sua quisque discesserunt. Magna deisde et ambitiosa contentione bellum apparari cœptum: atque in construendis navibus, in missilibas Lormentis majoribus minoribusque fabricandis, in η legionibus denique seu navalibus seu terrestribus mercenario milite complendis, acre studium exstitit. Pecunia itaque ad hos sumplus deficiente, exigebantur a Byzantiis quaedam volentibus, pluri ina valde invitis. Mittebantur item per urbes et agros Thraciæ, qui pecuniam in communes illos necessariosque usus corrogarent. IV. Latini vero aliquot onerarias, quæ valli instar pottum eorum implebant, postquam Byzantio - rum ballistic submergi et confringi viderunt, omπεσόντα, οὕτω καὶ βασιλεῦσι καὶ ἡγεμόσιν ἀνδρῶν ὴν μὴ σύνδρομα ᾖ τὰ τῶν ὑπηκίων, ἀλλ' ἀντιβεία καὶ ἀντιπράττῃ, οὐ πόρρω γ' ἂν εἶεν ολέθρον ε δεινῶν τῶν ἐσχάτων.» Γ. Τούτων αὐτήκοοι γεγονότες Βυζάντιοι οὐκέτι πλείω συνείρειν εξων τὴν βασιλέα· ἀλλ᾽ ἀναστάντες μια φωνῇ πάντες ἀπείπαντο μὲν τὴν τῶν Λατίνων εἰρήνην, κατέγνωσαν δ' ἑαυτοὺς τῆς πρὶν ἀμελεία;, Απαγγελίας τε ἔδοσαν, ἐθελοντας συνεισφέρειν εἰς εράνου φορὰν τὰ προσόντα, καὶ παῖδας αὐτοὺς εἰ δέοι χρημάτων ἀλλάττεσθαι κοινῆς ὠφελείας ένεκε, Καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον, καὶ ἀπηλ λάττοντο εἰς τὰ ἴδια έκαστο. Πολλὴ δέ τις έντε θεν εφαίνετο περὶ τὴν ὁπλισιν ή φιλοτιμία, κα ὀξεῖα τις ἦν ἡ σπουδή περί τε κατασκευὴν νεῶν καὶ πετροβόλων μηχανημάτων μεγάλων τε καὶ μικρών καὶ μισθοφορικοῦ στρατοῦ, ὅσοι τε ἐς τὰς ναυτικές δυνάμεις καὶ ὅσοι ἐς τὰς πεζικές αρχίσουσι φάλαγ γας. "Οθεν χρημάτων οὐκ ὄντων εἰς τὴν δαπάνην, επράττετο πρὸς Βυζαντίων ένια μεν παρ' ἐχόντων, τὰ δὲ πλεῖστα παρά σφόδρα ακόντων. Εξεπέμποντο δὲ καὶ οἱ τὰς Θρακικός αργυρολογήσοντες πόλεις και χώρας τῆς κοινῆς καὶ ἀναγκαία; ταυτησί χαίας είνεκα. Δ'. Ἐνίας γε μὴν οἱ Λατίνοι τῶν ὅσει προτειχί σματος δίκην ὁλκάδες τὸν οἰκεῖον ἐπλήρουν λιμένα καταγνυμένας τε καὶ δυομένας δρώντες ἐπὶ τῶν Variorum notæ. Vide Cantacuzen. Histor. lib. iv, cap. 5 et G. Borvin.

Chapter IVCaput IV

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

1018 (A. M. 6855, IND. [5] NICEPHORI GRECORE [IMP. J. PALEOL. G| «fentit clausas: simul summis in manibus stan tes propugnatores armaque infesta conspicit. Quamahırem cessim redit, et signa convertit. Tum pro aliis quibuscunque aggeribus et castris illas, quæ e regione palatii sitæ sunt, altas ædes ex-tempore eligit, ac in ¡is interim diversari, et ucd facto opus sit consider.re 775 st.tuit Erat dies ille Febru ri¡ tertius anni sexies millesimi octingentesitui quinquagesimi quinti. Et imperator quidem Cantacuzenus in eo erat. V. Imperatrix vero Anna, intra illam arcem conclusa, cum suos labores palam videret ad nihilum recidisse, ne sic quidem volebat sero saltem intelligere quid expediret, sametsi nec armorum intus copiam liaberet, nec militum satis ad præsi dium, sed missis clanı hominibus et populum Byzantinum in imperatorem instigabat, magnilica videlicet promissa auribus ingerens; et Latinorum militum cohortes Galata arcessebat, telorumque et machinarum quantum ad bellicum usum satis fulurim esset. Quin etiam imperatori Cantacuzeno postulanti, ut arcem sponte et cum bona gratia tratcret, si partiri cum eo imperium, etiam victa, et præire cum filio vellet in iis omnibus rebus, quæ honorem cum reverentia et cultu conjunclum eis pro imperatoria dignitate afferrent, nempe in acciamationibus, et quoties una consistendum aut sedendum esset, aut ubicunque rationi consentaneum foret (etenim id ipsum sibi ab initio fuisse propositum): il, inquam. postulauti Cantacuzeno. simulque no ita tempus frustra tereret, neve përi culum ab obsidione evidenter imminens exspeciaret roganti, illa Scythicum, ut aiunt, responsu'il dabat, et probris legatus perfuadi es muro juliebat, ac ne primoribus quidem auribus dicta ad mitti siuebat. VI. Primo vespere, cum homines lucernis accendendis vacant, Galatsæ triremes dum expedite, 776 Latinis militibus armisque plene, ad illus appelluntur; duorum alterum fact"ræ, sive, omuİbus copiis in arcem introductis, imperatricem adjuture, sive eamdem, cum liberis simul et pecunia abreptam, il!ine abducturæ. Sed illorum adventum odorali ii qui circa Cantacuzenui erant, multis arcubus circumspio aditu, ens statim aligunt; atque inde extra arcens, idonea militum manu admota, excubias agere incipinnt. Variorum pola. t'antenzes. Es quib s Porphyrogenuela edis sit:mum docemur. Decase. Capta igitur Constantinopolis a Cantacuzeno 5 Febr. anno mundi justa Græcis 6855, Christi 1347, indict. 15. Idem Cantacus. cap. 100 extremo. Ducang.-Cautacuzeno, Hist. lib. sui, cap. ult. is dies est Februarii 7. Ait quippe se ab Anna Augusta admissum esse in palatium Februaril die 3. Constat autem admissum fuisse postriție quam ingressns in urbem fuerat. Boivın. Imira Cauiacuzen. cap. vocat, de quo copiose eginius in Constantinopoli Christ. lib. ut, socl. 5, N. 7. In en iger palatio tuin morabatur Anna imperatrix. Du ans. litem habet Cintsenz. cip. 59. Docess. Proverbium, quo rursum ing cap. 51 utitur. Id est, convictis respondere. Decano.

[A. c. 1517) PM BUL. \] BYZANTINE HISTORIE LIB. XV. [1. VII. Ac alii quidem omnes postridie in nem incumbi, et victoriam armorum judicio mitti volebant. Imperatori autemi Cantacuzeno nou admolunt placere videbatur il, quod illi cupiebant. Enimvero huic, suum morem tu: quqne nenti, et absque civium sanguine perficere ea qu decrevisset satius durenti, visum est alterain et tertiam mittere legationem, et anteacta in memoἔθεν riam revocare, unde scilicet cœpissent et quor sum recidissent; atque ut eo tandem deducta es sent, quo ipse prædixerat, elamque et palam tam litteris quam legationibus testatus fuerat. Arcessito Itaque Philipporum pontifice, et iis omnibus, qui cum illo circiter biennium ante legati ab – trice Auna venerant, tum cum ipse Didymotichi versaretur, in hunc modum disserit * Deut. xxxii, 1. Isa. 1, 2. VIII. • Olim Jud.eis, populo dilecto, Deus iratus quos per Moysen jam antea, cum legem traderet, testes advocaverat bis verbis: • Attente, caelum, et loquar; et audiat terra verba ex ore meo eosdem 777 postea, cum sequentis ævi delic'a argueret. per Isaiain testatus est: • Auli, calum, et auribus percipe, terra: filios genui et exaltavi; ipst autem spreverunt me",» etc. Eodem modo et ipse vos hodie testes adhibeo, ac corum quæ olim vobis dixi, quæve imperatrici Annæ per vos significavi. commonefaciendos esse nunc demum puto; et legatos ab ea ad me ting missos ad eam jain nane mittere decrevi. Meministis certe ea quæ, cum legati ad me venistis, vobis mandavi ut imperatrici renuntiaretis: Deuin scilicet ju tum esse, proinde et justa esse illius judicia, et rerum eventus ab eo juste ordinari; quod soleret igitur Deus rependere tam iis qui injuriam inferrent, quam ¡is qui paterentur, id et in præsentibus negotiis eshbitum iri sperare me. Quid porro necesse est a me singula commemorari vobis, laud nescientibus? Scitis quippe, me, non quia vaticinandi peritus forem, vobis praedixisse et meorum insidiatorum tristes exitus, et hunc meum in urbem ingressum sed quia ad exploratorem et insomnem divin stilize oculum respicerem, et calamitates, quas mihi per summan iujuriam inferebatis, illi relinquerem ulciscendas, ideo et speni aluisse, et vobis audientibus futuros rerum exitus praenuntiasse. Eapropler melius facturum esse me existimavi, si no alios, sed vosmet ipsos testarer legalesque al imperatricem mitterem, ut priora cum præsentibus et predicta cun eventis componendo eam heremini, ut justitiæ tribunal vereatur, ac ne ultra Deo pugnet, neu 778 justum Dei judicium confundere conetur, neu denique ca quæ majora sunt quam ut perfici possint, in liberorum et sni ipsius perniclean sie palam aggrediatur. Ego enim in calen eadem usque persto sententia; et cum possim armis ac Vide Cantacuz. lib u. cap. 7.

ὅθεν χρημάτων οὐκ ὄντων εἰς τὴν δαπάνην, ἐπράττετο πρὸς Βυζαντίων, ἔνια μὲν παρ’ ἑκόντων, τὰ δὲ πλεῖστα παρὰ σφόδρα ἀκόντων. ἐξεπέμποντο δὲ καὶ οἱ τὰς Θρᾳκικὰς ἀργυρολογήσοντες πόλεις καὶ χώρας τῆς κοινῆς καὶ ἀναγκαίας ταυτησὶ χρείας εἵνεκα. (Δ.) Ἐνίας γε μὴν οἱ Λατῖνοι τῶν ὅσαι προτειχίσματος δίκην ὁλκάδες τὸν οἰκεῖον ἐπλήρουν λιμένα καταγνυμένας τε καὶ δυομένας ὁρῶντες ὑπὸ τῶν Βυζαντίων πετροβόλων μηχανημάτων τάχιστα πάσας ἐκεῖθεν ὡς ποῤῥωτάτω μετήνεγκαν· καὶ ἦν λοιπὸν τὰ ἐν τῷ λιμένι τείχη σφῶν βοηθείας καὶ σκέπης παντάπασιν ἔρημα. ὅθεν ἔπεμπον μὲν ἐν Γεννούᾳ, ἔπεμπον δ’ ἐν Ῥόδῳ τοὺς ἢ βοήθειαν ἐκεῖθεν ἄξοντας ἢ τοὺς τὴν εἰρήνην πρεσβεύσοντας. Γέννουα μὲν οὖν ἰδίους ἔχουσα θορύβους καὶ γείτονας μάχας ἀπείπατο πέμπειν βοήθειαν. Ῥόδιοι δ’ ἐκπέμπουσιν εὐθὺς μίαν τριήρη μετὰ τῶν τὴν εἰρήνην πρεσβευσόντων· οἳ πολλὰ μὲν εἰπόντες, ἐπεὶ ἐληλύθασι, πολλὰ δ’ ἀκηκοότες, τῶν σπουδαζομένων ἤνυσαν οὐδὲν, ἅτε οὐκ ἐπαγγειλάμενοι μήτε τοῦ ληφθέντος ἐν τῇ μάχῃ τόπου τῶν προτέρων ὁρίων ἐπέκεινα μήτε τῆς γενομένης ἄλλης ὑπὸ σφῶν ζημίας ἀπόδοσιν.

(A. M. 6857, IND. 2] NICEPIIORI GREGOR.E cuniam vos et arma, propter principalis ararii & θεν, διὰ τὴν τῶν βασιλικῶν πρυτανείων σπάνιν, πρὸς κατασκευὴν καὶ σύστασιν ναυτικής δυνά μέως· ἵνα τε τοῖς μὲν φίλοις ὦμεν ποθεινοί. δας δ' ἐχθροῖς φοβεροί· Επειτ' οἴκαδε πᾶσιν ἀναχωρή σασιν οὐκ ἐμέλησεν οὐδενὶ περὶ οὐδενὸς ὧν ἐπηγγείλασθε δραν ἐπὶ τῷ σφῶν αὐτῶν ὠφελίμῳ· ἀλλ' αὖρεί τινες τοὺς ὑμετέρους λόγους αέρος κόλπεις ἀδήλοις ἐξαπίνης διεμερίσαντο. Νῦν οὖν πρὸ ὀφθαίο μῶν κείμενα βλέποντες & προξένησεν ἡμῖν ἡ τότ' ἀμέλεια σκέψασθε, τί δεῖ δράν, ἐπὶ ξυρού λοιπὸν τῶν κακῶν Ισταμένων καὶ ὑπὲρ κεφαλή; ἡμῖν αιωρουμένων ἐς τὸ βίαιόν τε καὶ ἀφυχτον. Ορᾶτε γὰρ, ὡς ἐν ταῖς ἐπιθαλαττίοις πόλεσι, καὶ μάλιστα πασῶν τῇ βασιλίδι ταύτῃ τῶν πόλεων, ἂν τὸ θαλαττοκρατεῖν ἀφέληταί τις τῶν πολεμίων, τὸν περὶ τοῦ ζῆν εὐθὺ; ἐπεκρέμασε κίνδυνον, ἢν μή τις ἐθέλῃ προφανῶς ἐλευθέρου βίου βαρυδαίμο καὶ Ταντάλειον οἷον ἀλλάξασθαι, καὶ ζημιωθῆκει μὲν χρημάτων καὶ οἰκιῶν, ζημιωθῆναι δὲ γυναικών καὶ παίδων αὐτῶν. Δυοῖν γὰρ ἔψεται θάτερον, ή τῆς κεφαλῆς ἢ τῶν τοιούτων στέρεσθαι ζώντα καὶ πολλαπλοῦν τὸν τῆς πικρίας κρατῆρα κιρναν νύκτωρ ἅμα καὶ μεθ' ἡμέραν αὐτὸς ἑαυτῷ. Φέρε οὖν των ὑμέτερον ἐμοὶ δηλούν [Ρ. 539] μὴ κατοκνήσητε τρόπον, ἵνα γνῶ καὶ αὐτὸς, εἰ τῆς προτέρας 28. ἔγνωτε ἀμελείας. Ανάλογον γάρ ἐστιν, ὡς καθέ. περ ποιμένι παντί, εἰ μὴ τὰ πρόβατα έπεσα βούλοιτο, ἀλλ' ἀντιβαίνοι καὶ τὴν ἐναντίαν ἐδεύει ἐθέλοι, οὐκ ἄδηλον ἂν εἴη, ὡς ὅσον οὐκ ήδη τι ανήξεται, χρημνοῖς καὶ φάραγξι καὶ λύκοις τιμ penuriam, de domo quemque contributaros, ut et amicis chari et hostibus metuendi essemus. Deinde domum omnes cum abiissetis, nemini vestrum curæ fuit, quidquam facere carum rerum, quas propriæ utilitatis causa facturos vos promisissetis: sed verba vestra in ignotos aeris tractus aure statim distulerunt. At nunc, cum ob oculos posita intuemini ea, quæ illorum temporum negligentia nobis invexit, in 855 ipso saltem articulo, periculis jam instantibus, et capiti cum violenta quadam et inevitabili necessitate impendentibus, quid vos facere oporteat considerate. Videtis quippe in maritimis civitatibus, atque in hac maxime urbium principe, si quis ex hostibus imperium maris invadat, statim cuique iuninere præseus vitæ periculum; nisi quis plane velit liberam vitam ærumnosa et Tantalea quadam permutare, pecuniisque et prædiis, imo uxoribus et liberis ipsis multari. Duorum enim alterum consequatur necesse est; ut aut vita, aut iis rebus virus spolietur, et copio. sum sibi diu noctuque poculum fellis ipse misceat. Agedum, vestrum mibi animum indicare ne pigeat, ut et ipse intelligam, num vos prioris negli gentiæ pœniteat. Nam quemadmodum oves, si pastorem sequi detrectent, si ei adversentur et contrariam viam ire velint, non dubium est quin statin periture sint, in precipitia et voragines aut in medios lupus elapsx; pari ratione si imperatoribus ducibusve subditi haud obsequantur, si repugnent, si obluctentur, ab exitio et ultimis cala. mitatibus non longe certe abfuerint.» G III. His Byzantii auditis plura addere imperatorem haud passi consurgunt; pacem cum Latinis una omnes voce repuliant; suam illam priorem negligentiam damnant, pollicenturque se, quidquid habeant, id omne ultro pro virili contributuros, vel si liberos publicæ utilitatis causa mutare pecunia 858 oporteat. Et hæc quidem ita se habuerunt, et ad sua quisque discesserunt. Magna deisde et ambitiosa contentione bellum apparari cœptum: atque in construendis navibus, in missilibas Lormentis majoribus minoribusque fabricandis, in η legionibus denique seu navalibus seu terrestribus mercenario milite complendis, acre studium exstitit. Pecunia itaque ad hos sumplus deficiente, exigebantur a Byzantiis quaedam volentibus, pluri ina valde invitis. Mittebantur item per urbes et agros Thraciæ, qui pecuniam in communes illos necessariosque usus corrogarent. IV. Latini vero aliquot onerarias, quæ valli instar pottum eorum implebant, postquam Byzantio - rum ballistic submergi et confringi viderunt, omπεσόντα, οὕτω καὶ βασιλεῦσι καὶ ἡγεμόσιν ἀνδρῶν ὴν μὴ σύνδρομα ᾖ τὰ τῶν ὑπηκίων, ἀλλ' ἀντιβεία καὶ ἀντιπράττῃ, οὐ πόρρω γ' ἂν εἶεν ολέθρον ε δεινῶν τῶν ἐσχάτων.» Γ. Τούτων αὐτήκοοι γεγονότες Βυζάντιοι οὐκέτι πλείω συνείρειν εξων τὴν βασιλέα· ἀλλ᾽ ἀναστάντες μια φωνῇ πάντες ἀπείπαντο μὲν τὴν τῶν Λατίνων εἰρήνην, κατέγνωσαν δ' ἑαυτοὺς τῆς πρὶν ἀμελεία;, Απαγγελίας τε ἔδοσαν, ἐθελοντας συνεισφέρειν εἰς εράνου φορὰν τὰ προσόντα, καὶ παῖδας αὐτοὺς εἰ δέοι χρημάτων ἀλλάττεσθαι κοινῆς ὠφελείας ένεκε, Καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον, καὶ ἀπηλ λάττοντο εἰς τὰ ἴδια έκαστο. Πολλὴ δέ τις έντε θεν εφαίνετο περὶ τὴν ὁπλισιν ή φιλοτιμία, κα ὀξεῖα τις ἦν ἡ σπουδή περί τε κατασκευὴν νεῶν καὶ πετροβόλων μηχανημάτων μεγάλων τε καὶ μικρών καὶ μισθοφορικοῦ στρατοῦ, ὅσοι τε ἐς τὰς ναυτικές δυνάμεις καὶ ὅσοι ἐς τὰς πεζικές αρχίσουσι φάλαγ γας. "Οθεν χρημάτων οὐκ ὄντων εἰς τὴν δαπάνην, επράττετο πρὸς Βυζαντίων ένια μεν παρ' ἐχόντων, τὰ δὲ πλεῖστα παρά σφόδρα ακόντων. Εξεπέμποντο δὲ καὶ οἱ τὰς Θρακικός αργυρολογήσοντες πόλεις και χώρας τῆς κοινῆς καὶ ἀναγκαία; ταυτησί χαίας είνεκα. Δ'. Ἐνίας γε μὴν οἱ Λατίνοι τῶν ὅσει προτειχί σματος δίκην ὁλκάδες τὸν οἰκεῖον ἐπλήρουν λιμένα καταγνυμένας τε καὶ δυομένας δρώντες ἐπὶ τῶν Variorum notæ. Vide Cantacuzen. Histor. lib. iv, cap. 5 et G. Borvin.

PG 148:1113ὅθεν καὶ ἀπῄεσαν αὖθις ἐς Ῥόδον ἄπρακτοι· πλὴν ὅτι πολλὰ τῶν πολυτελῶν κειμηλίων καὶ χρημάτων οἱ ἐν τοῖς Γαλάτου ἐνθέμενοι τῇ Ῥοδίᾳ τριήρει ἐς Ῥόδον δι’ αὐτῶν ἔπεμπον, δεδιότες περὶ τοῦ μέλλοντος. ἦσαν δ’ οἳ καὶ γυναῖκας καὶ παῖδας ἐξέθεντο διὰ τὸ τοῦ μέλλοντος ἄδηλον. (Ε.) Ἐπεί γε μὴν αἵ τε ἐν Βυζαντίῳ καὶ ἀλλαχῆ ναυπηγούμεναι τριήρεις συνεσκευάσθησαν ἤδη τῷ βασιλεῖ, μεγάλαι μὲν ἐννέα, μονήρεις δὲ καὶ διήρεις πλείους, πολλοὶ δὲ καὶ τῶν ἐν Βυζαντίῳ πλουσίων φιλοτιμότερον εἰς τοὖργον διατεθέντες λέμβους στρατιώτιδας καὶ ἀκάτια συνεσκευάσαντό τε καὶ ἐξώπλισαν ἐξ οἰκείας δαπάνης, μετάπεμπτοι γίνονται καὶ ὅσαι κατ’ ἄλλας τῶν ὑπηκόων ἦσαν πόλεων· ὧν αἱ μὲν καιροῦ λαμβανόμεναι νύκτωρ ἀπῄεσαν ἐς τὸν τῶν Βυζαντίων λιμένα, μόλις λανθάνουσαι τὰς Λατινικὰς τριήρεις, αἳ διηνεκῶς ἐπιτηροῦσαι καὶ παραφυλάττουσαι πόῤῥωθεν ἐκώλυον τὸν εἴσπλουν ἐκείνων, αἴθριοι διανυκτερεύουσαι τὸν χειμέριον χρόνον ἐκεῖνον. ἐνταῦθα γὰρ τὸ ναυτικὸν ἐκεῖνο πελάγιον ἀεὶ δειπνοποιεῖσθαί τε καὶ ἀριστοποιεῖσθαι καὶ καθεύδειν οἱ τριηράρχαι ἠνάγκαζον·

[Α. c. 1349] BYZANTINE HISTORIE LIB. XVII. [IMP. J. CANTACUZ. 5) 1414 Βυζαντίων πετροβόλων μηχανημάτων τάχιστα πάσης nes quamprimum inale transtulere. Ex illo autem ἐκεῖθεν ὡς πορρωτάτω μετήνεγκαν· καὶ ἦν λοιπόν τὰ ἐν τῷ λιμένει τείχη σφῶν βαθείας καὶ σκέπης παντάπασιν ἔρημα. Οθεν έπεμπον μὲν ἐν Γεννούν, ἔπεμπον δ' ἐν Ρόδῳ τοὺς ἢ βοήθειαν ἐκεῖθεν ἄξοντας ἢ τοὺς τὴν εἰρήνην πρεσβεύοντας. Γέννουα μὲν οὖν Ιδίους έχουσα θορύβους καὶ γείτονας μάχας ἀπείπατο πέμπειν βοήθειαν. 'Ρόδιοι δ' ἐκπέμπουσιν εὐθὺς μίαν τριήρη μετὰ τῶν τὴν εἰρήνην πρεσβευσάντων α πολλὰ μὲν εἰπόντες, ἐπεὶ ἐληλύθασι, πολλὰ δ' ἀκηκούτας, τῶν σπουδαζομένων ήνυσαν οὐδὲν, ἅτε οὐκ επαγγειλάμενοι μήτε τοῦ ληφθέντος ἐν τῇ μάχῃ τόπου τῶν προτέρων ορίων ἐπέκεινα μήτε τῆς γεν νομένης άλλης ὑπὸ σφῶν ζημία; ἀπόδοσιν. "Οθεν καὶ ἀπῄεσαν αὖθις ἐς Ρόδον άπρακτοι· πλὴν ὅτι πολλὰ τῶν πολυτελῶν κειμηλίων καὶ χρημάτων οι ἐν τοῖς Γαλάτου ενθέμενοι τῇ 'Ροδία τριήρει ἐς Ρόδον δι' αὐτῶν ἐπεμπον, δεδιότες περὶ τοῦ μέλλοντος. Ησαν δ' οἱ καὶ γυναῖκας καὶ παῖδας ἐξέθεντο διὰ τὸ τοῦ μέλλοντος ἄδηλον. [Ρ. 540] Ε'. 'Επεί γε μὴν αἱ τε ἐν Βυζαντίῳ καὶ ἀλλαγῆ ναυπηγούμεναι τριήρεις συνεσκευάσθησαν ήδη τῷ βασιλεῖ, μεγάλαι μὲν ἐννέα, μονήρεις δὲ καὶ διήρεις πλείους, πολλοὶ δὲ καὶ τῶν ἐν Βυζαντίῳ πλουσίων φιλοτιμότερον εἰς τοῦργον διατεθέντες λέμβους στις τιώτιδας καὶ ἀκάτια συνεσκευάσαντό τε καὶ ἐξώ πλισαν ἐξ οἰκείας δαπάνης, μετάπεμπτοι γίνονται καὶ ὅσαι κατ' ἄλλας τῶν ὑπηκίων ἦσαν πόλεων· ὧν αἱ μὲν καιροῦ λαμβανόμεναι νύκτωρ ἀπῄεσαν ἐς τὸν τῶν Βυζαντίων λιμένα, μόλις λανθάνουσαι τὰς Λατινικάς τριήρεις, αἱ διηνεκῶς ἐπιτηροῦσαι καὶ παι ραφυλάττουσαι πόρδωθεν εκώλυον τὸν εἰσπλουν εκεί νων, αίθριοι διανυχτερεύουσαι τὴν χειμέριον χρόνον ἐκεῖνον. Ἐνταῦθα γὰρ τὸ ναυτικὸν ἐκεῖνο πελάγιον ἀεὶ δειπνοποιεῖσθαί τε καὶ ἀριστοποιεῖσθαι καὶ κα θεύδειν οἱ τριηράρχαι ἠνάγκαζον· ὡς συμβαίνειν ἐντεῦθεν, πολιορκεῖσθαι μὲν Βυζαντίους ἐκ θαλάττης ὑπὸ Λατίνων, πολιορκεῖσθαι δ' αὖ ἐξ ἠπείρου Λατί νους ὑπὸ Ῥωμαίων, καὶ εἶναι δεσμίους ἐξ ἑκατέρων ἑκατέρους καὶ ὑπ' ἀλλήλων ἀλλήλους. eorum mœnia, qua portum respiciant, indefensa prorsus et nuda erant. Miserunt itaque Genuai, et ad insulam Rhodum, qui vel auxilia vel legatos pacis auctores exstituros inde accirent. Ac Genua quidem, eo quod propriis motibus vicinisque bel lis laboraret, mittere auxilia recusavit. Rhodii vero unam statim triremem mittunt cum legatis de pace acturis. Hi cum venissent, multa dixere, multa item audivere: eorum autem, que facere studebant, nihil perfecerunt; quando neque id foci, quod oltræ pristinos limites- in bello ocenpaverant, restituturos esse se pollicebantur, neque damni quidquam a se illati resarturos. Rhodum itaque 357 redeunt infecla re, nisi quod multa ex pretiosa supellectili et ex thesauris, Rhodia uiremi futuri metu imposita, Galatri Rhodum per eos miserunt. Fuere ctiam qui uxores liberosque imposuerint, quid futurum esset incerti. V. Cum vero eas triremes, quæ Byzantii et alibi constructæ erant, paratas jam haberet imperator, magnas quidem novem, moneres autem ac biremes plures, et Byzantinorum divitumn multi, navala ambitiosius opera, militares lembos et naviculas comparassent ac propriis sumptibus armnavissent, arcessit etiam ea omnes quæ in aliis imperit urLibus erant. Harum aliæ, oblata occasione, noctu Byzantinum in portum evazere, postquam Latinas triremes gre fefellissent, quæ perpetuo spec::lantes insidiantesque¸ e longinquo, et biberno illo tempore sub dio pernoctantes, ab ingressu eas arcebant. Ibi enimn nauticas illas copias in alto semper fluctuantes et cœnare, et prandere, et dormire triremium præfeet cogebant. Hinc fcbat, ut mari quidem Byzantii a Latinis, terra autem Latini a Byzantiis obsiderentur; ac sie utrique ab utrisque et a se invicem hi atque illi vincti tenerenlar. CAPUT V. Byzantil e portu in altum provehuntur; rudes plerique et inexercitati. Nostium navem onerariam incendunt. Latinorum anxia deliberatio. Omnes cedendum esse statuunt. Solus navarchus refragatur. Instructa suorum classe Byzantinam exspectat, consilium ex re capturus. Α'. "Αρτι δὲ τοῦ ἔαρος ἐπιλάμποντος, καὶ τῶν τε 1. Vere statim affulgente, ubi asperiores venti ἀγρίων πνευμάτων την χειμερίαν ἐκείνην αὐλητι sna illa hiberna sibila sopiverunt et magna în mavi κὴν τρεψαμένων ἐς τὸ καθεύδειν, καὶ μακρᾶς ὁμοῦ tranquillitas exstitit, Byzantii, perfecto omni terτῆς γαλήνης ἐπιχωριαζούσης τοῖς κύμασιν, ἐπεὶ restri navalique apparatu, nulla re ad bellum neπάντα ἦν ἔκ τε γῆς καὶ θαλάττης απηρτισμένα καὶ cessaria deficiente, naves 858 provehere in alοὐδὲν τῶν ἐς μάχην ἀνηκόντων ἐπιτηδείων τοῖς Βυ- tum parant ab utroque loco; nempe et ab iis naζαντίοις ελείπετο, παρεσκευάζοντο πρὸς ἀγαγωγὴν valibus, quæ intra urben sunt, et ab illa quam suἑκατέρωθεν αἱ τριήρεις, ἔκ τε τῶν ἐντὸς Βυζαντίου pra memoravimus statione, ad quam coacti ex φημὶ νεωρίων καὶ ἔτι ούπερ έφθημεν εἰρηκότες improviso navarchi sub initium belli confugerant: ναυστάθμου, πρὸς ἐν ἐξ αὐτοσχεδίου βιασθεῖσι τοῖς ab ostiis dico fluminis, et ab ultimo sinus Ceratini ναυάρχοις ἐν ἀρχαῖς τῆς μάχης καταπεφευγέναι recessu. Et eæ quidem naves, que Byzantio proσυμπέπτωκε, παρὰ τὰς τοῦ ποταμοῦ δηλαδή frcle sub vesperam in altum delata sunt, debeἐκβολας ἔνθα καὶ τὸ τοῦ θαλαττίου κέρως ανα- bant salter aliquantulum temporis mojicæ suj Variorum notæ. Barbysæ, seu Barbyssi, vulgo Chartarici, de quo Gyllius lib. 11, cap. 3, De Bospore Thrac. BOIVIN.

ὡς συμβαίνειν ἐντεῦθεν, πολιορκεῖσθαι μὲν Βυζαντίους ἐκ θαλάττης ὑπὸ Λατίνων, πολιορκεῖσθαι δ’ αὖ ἐξ ἠπείρου Λατίνους ὑπὸ Ῥωμαίων, καὶ εἶναι δεσμίους ἐξ ἑκατέρων ἑκατέρους καὶ ὑπ’ ἀλλήλων ἀλλήλους. ε. Ἄρτι δὲ τοῦ ἔαρος ἐπιλάμποντος, καὶ τῶν τε ἀγρίων πνευμάτων τὴν χειμερίαν ἐκείνην αὐλητικὴν τρεψαμένων ἐς τὸ καθεύδειν, καὶ μακρᾶς ὁμοῦ τῆς γαλήνης ἐπιχωριαζούσης τοῖς κύμασιν, ἐπεὶ πάντα ἦν ἔκ τε γῆς καὶ θαλάττης ἀπηρτισμένα καὶ οὐδὲν τῶν ἐς μάχην ἀνηκόντων ἐπιτηδείων τοῖς Βυζαντίοις ἐλείπετο, παρεσκευάζοντο πρὸς ἀναγωγὴν ἑκατέρωθεν αἱ τριήρεις, ἔκ τε τῶν ἐντὸς Βυζαντίου φημὶ νεωρίων καὶ ἔτι οὗπερ ἔφθημεν εἰρηκότες ναυστάθμου, πρὸς ὃν ἐξ αὐτοσχεδίου βιασθεῖσι τοῖς ναυάρχοις ἐν ἀρχαῖς τῆς μάχης καταπεφευγέναι ξυμπέπτωκε, παρὰ τὰς τοῦ ποταμοῦ δηλαδὴ ἐκβολὰς, ἔνθα καὶ τὸ τοῦ θαλαττίου κέρως ἀναπαύεται ἄκρον. αἱ μὲν οὖν ἐκ Βυζαντίου περὶ δείλην ὀψίαν ἐκπλεύσασαι, δέον καιρόν τινα δοῦναι γυμνασίᾳ μικρᾷ γοῦν, καὶ ἀνθαμιλλήσασθαι πρότερον πρὸς ἀλλήλας, καὶ πεῖραν τῆς εἰρεσίας ποιήσασθαι καθ’ ἑαυτάς·

[Α. c. 1349] BYZANTINE HISTORIE LIB. XVII. [IMP. J. CANTACUZ. 5) 1414 Βυζαντίων πετροβόλων μηχανημάτων τάχιστα πάσης nes quamprimum inale transtulere. Ex illo autem ἐκεῖθεν ὡς πορρωτάτω μετήνεγκαν· καὶ ἦν λοιπόν τὰ ἐν τῷ λιμένει τείχη σφῶν βαθείας καὶ σκέπης παντάπασιν ἔρημα. Οθεν έπεμπον μὲν ἐν Γεννούν, ἔπεμπον δ' ἐν Ρόδῳ τοὺς ἢ βοήθειαν ἐκεῖθεν ἄξοντας ἢ τοὺς τὴν εἰρήνην πρεσβεύοντας. Γέννουα μὲν οὖν Ιδίους έχουσα θορύβους καὶ γείτονας μάχας ἀπείπατο πέμπειν βοήθειαν. 'Ρόδιοι δ' ἐκπέμπουσιν εὐθὺς μίαν τριήρη μετὰ τῶν τὴν εἰρήνην πρεσβευσάντων α πολλὰ μὲν εἰπόντες, ἐπεὶ ἐληλύθασι, πολλὰ δ' ἀκηκούτας, τῶν σπουδαζομένων ήνυσαν οὐδὲν, ἅτε οὐκ επαγγειλάμενοι μήτε τοῦ ληφθέντος ἐν τῇ μάχῃ τόπου τῶν προτέρων ορίων ἐπέκεινα μήτε τῆς γεν νομένης άλλης ὑπὸ σφῶν ζημία; ἀπόδοσιν. "Οθεν καὶ ἀπῄεσαν αὖθις ἐς Ρόδον άπρακτοι· πλὴν ὅτι πολλὰ τῶν πολυτελῶν κειμηλίων καὶ χρημάτων οι ἐν τοῖς Γαλάτου ενθέμενοι τῇ 'Ροδία τριήρει ἐς Ρόδον δι' αὐτῶν ἐπεμπον, δεδιότες περὶ τοῦ μέλλοντος. Ησαν δ' οἱ καὶ γυναῖκας καὶ παῖδας ἐξέθεντο διὰ τὸ τοῦ μέλλοντος ἄδηλον. [Ρ. 540] Ε'. 'Επεί γε μὴν αἱ τε ἐν Βυζαντίῳ καὶ ἀλλαγῆ ναυπηγούμεναι τριήρεις συνεσκευάσθησαν ήδη τῷ βασιλεῖ, μεγάλαι μὲν ἐννέα, μονήρεις δὲ καὶ διήρεις πλείους, πολλοὶ δὲ καὶ τῶν ἐν Βυζαντίῳ πλουσίων φιλοτιμότερον εἰς τοῦργον διατεθέντες λέμβους στις τιώτιδας καὶ ἀκάτια συνεσκευάσαντό τε καὶ ἐξώ πλισαν ἐξ οἰκείας δαπάνης, μετάπεμπτοι γίνονται καὶ ὅσαι κατ' ἄλλας τῶν ὑπηκίων ἦσαν πόλεων· ὧν αἱ μὲν καιροῦ λαμβανόμεναι νύκτωρ ἀπῄεσαν ἐς τὸν τῶν Βυζαντίων λιμένα, μόλις λανθάνουσαι τὰς Λατινικάς τριήρεις, αἱ διηνεκῶς ἐπιτηροῦσαι καὶ παι ραφυλάττουσαι πόρδωθεν εκώλυον τὸν εἰσπλουν εκεί νων, αίθριοι διανυχτερεύουσαι τὴν χειμέριον χρόνον ἐκεῖνον. Ἐνταῦθα γὰρ τὸ ναυτικὸν ἐκεῖνο πελάγιον ἀεὶ δειπνοποιεῖσθαί τε καὶ ἀριστοποιεῖσθαι καὶ κα θεύδειν οἱ τριηράρχαι ἠνάγκαζον· ὡς συμβαίνειν ἐντεῦθεν, πολιορκεῖσθαι μὲν Βυζαντίους ἐκ θαλάττης ὑπὸ Λατίνων, πολιορκεῖσθαι δ' αὖ ἐξ ἠπείρου Λατί νους ὑπὸ Ῥωμαίων, καὶ εἶναι δεσμίους ἐξ ἑκατέρων ἑκατέρους καὶ ὑπ' ἀλλήλων ἀλλήλους. eorum mœnia, qua portum respiciant, indefensa prorsus et nuda erant. Miserunt itaque Genuai, et ad insulam Rhodum, qui vel auxilia vel legatos pacis auctores exstituros inde accirent. Ac Genua quidem, eo quod propriis motibus vicinisque bel lis laboraret, mittere auxilia recusavit. Rhodii vero unam statim triremem mittunt cum legatis de pace acturis. Hi cum venissent, multa dixere, multa item audivere: eorum autem, que facere studebant, nihil perfecerunt; quando neque id foci, quod oltræ pristinos limites- in bello ocenpaverant, restituturos esse se pollicebantur, neque damni quidquam a se illati resarturos. Rhodum itaque 357 redeunt infecla re, nisi quod multa ex pretiosa supellectili et ex thesauris, Rhodia uiremi futuri metu imposita, Galatri Rhodum per eos miserunt. Fuere ctiam qui uxores liberosque imposuerint, quid futurum esset incerti. V. Cum vero eas triremes, quæ Byzantii et alibi constructæ erant, paratas jam haberet imperator, magnas quidem novem, moneres autem ac biremes plures, et Byzantinorum divitumn multi, navala ambitiosius opera, militares lembos et naviculas comparassent ac propriis sumptibus armnavissent, arcessit etiam ea omnes quæ in aliis imperit urLibus erant. Harum aliæ, oblata occasione, noctu Byzantinum in portum evazere, postquam Latinas triremes gre fefellissent, quæ perpetuo spec::lantes insidiantesque¸ e longinquo, et biberno illo tempore sub dio pernoctantes, ab ingressu eas arcebant. Ibi enimn nauticas illas copias in alto semper fluctuantes et cœnare, et prandere, et dormire triremium præfeet cogebant. Hinc fcbat, ut mari quidem Byzantii a Latinis, terra autem Latini a Byzantiis obsiderentur; ac sie utrique ab utrisque et a se invicem hi atque illi vincti tenerenlar. CAPUT V. Byzantil e portu in altum provehuntur; rudes plerique et inexercitati. Nostium navem onerariam incendunt. Latinorum anxia deliberatio. Omnes cedendum esse statuunt. Solus navarchus refragatur. Instructa suorum classe Byzantinam exspectat, consilium ex re capturus. Α'. "Αρτι δὲ τοῦ ἔαρος ἐπιλάμποντος, καὶ τῶν τε 1. Vere statim affulgente, ubi asperiores venti ἀγρίων πνευμάτων την χειμερίαν ἐκείνην αὐλητι sna illa hiberna sibila sopiverunt et magna în mavi κὴν τρεψαμένων ἐς τὸ καθεύδειν, καὶ μακρᾶς ὁμοῦ tranquillitas exstitit, Byzantii, perfecto omni terτῆς γαλήνης ἐπιχωριαζούσης τοῖς κύμασιν, ἐπεὶ restri navalique apparatu, nulla re ad bellum neπάντα ἦν ἔκ τε γῆς καὶ θαλάττης απηρτισμένα καὶ cessaria deficiente, naves 858 provehere in alοὐδὲν τῶν ἐς μάχην ἀνηκόντων ἐπιτηδείων τοῖς Βυ- tum parant ab utroque loco; nempe et ab iis naζαντίοις ελείπετο, παρεσκευάζοντο πρὸς ἀγαγωγὴν valibus, quæ intra urben sunt, et ab illa quam suἑκατέρωθεν αἱ τριήρεις, ἔκ τε τῶν ἐντὸς Βυζαντίου pra memoravimus statione, ad quam coacti ex φημὶ νεωρίων καὶ ἔτι ούπερ έφθημεν εἰρηκότες improviso navarchi sub initium belli confugerant: ναυστάθμου, πρὸς ἐν ἐξ αὐτοσχεδίου βιασθεῖσι τοῖς ab ostiis dico fluminis, et ab ultimo sinus Ceratini ναυάρχοις ἐν ἀρχαῖς τῆς μάχης καταπεφευγέναι recessu. Et eæ quidem naves, que Byzantio proσυμπέπτωκε, παρὰ τὰς τοῦ ποταμοῦ δηλαδή frcle sub vesperam in altum delata sunt, debeἐκβολας ἔνθα καὶ τὸ τοῦ θαλαττίου κέρως ανα- bant salter aliquantulum temporis mojicæ suj Variorum notæ. Barbysæ, seu Barbyssi, vulgo Chartarici, de quo Gyllius lib. 11, cap. 3, De Bospore Thrac. BOIVIN.

PG 148:1115μηδὲ γὰρ εἶναι πάντας ἐν συνηθείᾳ θαλάττης καὶ κώπης, ἀλλ’ ἀπόζοντας τοὺς πλείους δενδροτομίας τε καὶ σκαπάνης· αἱ δὲ μικρὸν προβᾶσαι σχάζουσι τὰς κώπας, οὐ μάλα σὺν τάξει καὶ κόσμῳ στρατηγικῷ, ἀλλ’ ἐν ἀκοσμίᾳ τὸ πλεῖστον, καὶ ἑτεροζυγοῦσαν τὴν εἰρεσίαν ποιούμεναι, καὶ τοῦ εὐθέος παραγομένην. (Β.) Ἐπεὶ δὲ καὶ νὺξ παρῆν ἤδη καὶ αὗται παρὰ τὸν αἰγιαλὸν ἦσαν ὁρμοῦσαι πρὸ τῶν ἑῴων τοῦ Βυζαντίου τειχῶν, ἐπῄει ἐξ ἀπογείων πνευμάτων θόρυβος ταῖς ναυσὶ καὶ διαταράττειν ἐδόκει μικρόν. περὶ δὲ δευτέραν φυλακὴν τῆς νυκτὸς ἧκεν ὅλῃ σπουδῇ πρὸς αὐτὰς ἡ πρὸς κατασκοπὴν ἐκπεμφθεῖσα πρὸ βραχέος ταχυναυτοῦσα τριήρης, Λατινικὴν ὁλκάδα μεγίστην ἀγγέλλουσα πλήρεσιν ἱστίοις ἐξ Ἑλλησπόντου ἀναγομένην· καὶ ἅμα οἱ ναύαρχοι πολλῷ τῷ θαῤῥοῦντι τοῖς τε ναύταις καὶ ἐπιβάταις, τοῖς μὲν ἐπὶ τὴν εἰρεσίαν, τοῖς δ’ ἐπὶ τὰ ὅπλα χωρεῖν ἐσήμαινον τῇ σάλπιγγι. σπουδαιότερον μὲν οὖν τὸν ἔκπλουν ποιησάμενοι τάχιστα τὴν ὁλκάδα περιεκύκλουν, καὶ τὴν ὀθόνην καθέλκειν ἐκέλευον. ἡ δ’ οὐχ ὑπήκουε τὰ πρῶτα, ἀλλὰ μάχης ἥπτετο καὶ πολέμου.

[A. m. 6857, IND. 2) [ISP. 1. CANTAGUz. 3] exercitationi dare, ac primum inter se decertare, ή παύεται ἄκρον Α' μὲν οὖν ἐκ Βυζαντίου περὶ et remigationis periculum separatim facere. Nec enim mari omnes remisque assueverant, sed lignatiouen plerique ligonemque redolebant. At illæ progressæ remos inhibent, non admodum composite aut militari ordine, sed temere maximam partem inæqualiterque remigantes, et a recto cursu aberrantes. δείλην οψίαν ἐκπλεύσασαι, δέον καιρόν τινα δούναι γυμνασίᾳ μικρᾷ γοῦν, καὶ ἀνθαμιλλήσασθαι πρότε ρον πρὸς ἀλλήλας, καὶ πεῖραν τῆς εἰρεσίας ποιήσασθαι καθ' ἑαυτάς· μηδὲ γὰρ εἶναι πάντα; ἐν συν ηθείς θαλάττης καὶ κύπης, ἀλλ᾽ ἐπίζοντας τους πλείους δενδροτομίας τε καὶ σκαπάνης· αἱ δὲ μικρὸν προβᾶσαι σχάζουσι τὰς κώπας, οἱ μάλα σὺν τάξει καὶ κόσμῳ στρατηγικῷ, ἀλλ' ἐν ἀκοσμίᾳ τὸ πλεῖστον, καὶ ἑτεροζυγοῦσαν τὴν εἰρεσίαν ποιούμενος, καὶ τοῦ εὐθέος παραγομένην. II. Cum vero nox jam adesset et hæ juxta littus ante orientales Byzantii muros constitissent, venti tum coorti a terra tumultum apud naves fecerunt ac paululum eas perturbare visi sunt. At secundam circiter noctis vigiliam triremis expedita, quæ paulo ante speculatum missa fuerat, summa festinatione accedit, nuntiatque maximam Latinorum onerariam plenis velis ab Hellesponto profectata advenire. Statim itaque navarchi magna cum fiducia mauris ac vectoribus, illis ut remigent, his ut capessant arma, inflatis classicis dant signum. Diligentiore 859 itaque navigatione proverti onerariam quam celerrime circumveniunt, et contrahi vela imperant. At illi parere initio nolunt, sed pugnam ac bellum ineunt. Mox' iidem densis undique telis obruti, cum liceret militibus facta irruptione cos trucidare, cedunt inviti, et manus tendendo misericordiam exposcunt. Sed eos nihil illa juvit supplicatio: siquidem nautæ aliquot de triremi cnerariam incendere occupant, et quidquid hominum intus erat comburunt, ita ut flamma ad multam noctem per mare sursum sublata reluxerit. [P. 541] Β'. Ἐπεὶ δὲ καὶ νύξ παρὴν ἤδη καὶ αὗται παρὰ τὸν αἰγιαλὸν ἦσαν ὁρμοῦσαι πρὸ τῶν είκων τοῦ Βυζαντίου τειχῶν, ἐπῄει ἐξ ἀπογείων πνευμάτων θα ρυβος ταῖς ναυσὶ καὶ διαταράττειν ἐδόκει μικρόν. Περὶ δὲ δευτέραν φυλακὴν τῆς νυκτὸς ἦταν διη σπουδῇ πρὸς αὐτὲς ἢ πρὸς κατασκοπὴν ἐντεμφθεῖσα προ βραχέος ταχυναυτοῦσα τριήρης, Λατινικήν Δ. κάθε μεγίστην ἀγγέλλουσα πλήρεσιν επτίοις ἐξ Ελλησπόντου ἀναγομένην· καὶ ἅμα οι ναύαρχοι πολλῷ τῷ θαῤῥοῦντι τοῖς τε ναύταις καὶ ἐπιβάται, τοῖς μὲν ἐπὶ τὴν εἰρεσίαν, τοῖς δ᾽ ἐπὶ τὰ ὅπλα χω ρεῖν ἐσήμαινον τῇ σάλπιγγι. Σπουδαιότερον μὲν οὖν τὸν ἔκπλουν ποιησάμενοι τάχιστα τὴν ὁλκάδα π ριεκύκλουν, καὶ τὴν οθόνην καθέλκειν εκέλευον. Η δ' οὐχ ὑπήκους τὰ πρῶτα, ἀλλὰ μάχης ήπατο καὶ πολέμου. Ἐπεὶ δὲ τά γε βέλη κατὰ πλῆθος πανταχόθεν ἐπεσαν σφισι, καὶ περιἦν τοῖς διαλέ ταῖς εἰσπηδῶσι φονεύειν σφᾶς, ἐνέδοσαν τε έχοντες καὶ χεῖρας ὤρεγον εἰ; οἶκτον παρακαλοῦντες. 'Αλλ' ὤναντο τῆς παρακλήσεως οὐδέν· ἐπεὶ φθάσανα; ἔνιοι τῶν ναυτῶν ἐκ τῆς τριήρους τήν τε άλλα ὑφάπτουσι καὶ τοὺς ἔνδον ἅπαντας εμπιπρῶσι καὶ ἡ φλόξ ήρετο πελάγιος ἐπὶ πολλῇ τῇ νυκτί, Γ. Τούτων δ' ἀσχολουμένων περὶ ταῦτα, κατά σφᾶς αὐτοὺς ἐβουλεύοντο οι Λατίνοι, πολλήν τριαν μίαν ἔχοντες λογισμῶν καὶ τοὺς ἐσχάτους κινδύνους σφῶν αὐτῶν μονονού πρὸ ὀφθαλμῶν ἐσταμένους - ρῶντες. Οἱ μὲν οὖν ἄλλοι πάντες ἀσφαλέστερον εἶναι ἐψηφίζοντο, καταλιπόντας τὴν θάλατταν φυλάττειν τὸ φρούριον· μηδὲ γὰρ δύνασθαι δι' ὀλεγανδρον πρὸς δύο μερίζεσθαι μάχας, ἐμοῦ κατὰ σφῶν ἐπιω· σας ἔκ τε γῆς καὶ θαλάττης· θάττον μεντἂν ἐκατά ρων ἀποτυχεῖν, ἢ μιᾶς τινος εὐμενους πειραθήκει, Μόνος δ' ὁ ναύαρχος μετά σταθερού καὶ γενναί Ill. Dumn isti in his occupantur, Latini inter se deliberant, magno curarum æstu fluctuantes, et extremuin salutis suæ discrimen tantum non ob oculos positum intuentes. Alii itaque omnes tutius esse statuebant ınari excedere et castellum tutari: nec enim posse se præ hominum paucitate in duo bella distrabi, terra simul marique infesta: pugnam quippe adversam utramque potius, quam alteram secundam fore. Solus navarchus constanti ac generosa animi præsentia omnium adversatus est sententiis: animadversam enim a se et improbatam fuisse imperitiam Ronanæ classis, quæ su- τοῦ τῆς ψυχῆς παραστήματος ταῖς πάντων ἐντέλεγε periori die nequaquam secundum militarem legem et solvisset et ad portum appulsa esset; eapropter wou longe a meliori spe abesse se. Cum igitur virium maxima pars aut onines potius vires in mari site essent, in co aiebat oportere, si non omne, at potissimum) 860 studium ponere. ψήφοις. Κατασκέψασθαι γὰρ ἔφασκε καὶ καταγνώ και τοῦ 'Ρωμαϊκού στόλου πολλὴν ἀπειρίαν, ἀναγ μένου τε καὶ καταίροντος τῇ προτεραίᾳ μὴ καὶ νόμους στρατηγικούς, καὶ οὐ τόρξω διὰ ταῦτα χρη στῶν εἶναι ἐλπίδων. Τῆς γούν πλείονος μοίρα, μᾶλλον δὲ τοῦ παντὸς κράτους ἐν τῇ θαλάττη κα μένου, εἶναι ἔφασκε δεῖν ἐνταῦθz, εἰ μὴ τὴν πάλιν, τὴν γοῦν πλείονα θείναι σπουδήν. Variorum notæ. De marino illo Cornx, seu Cerasino sina, multa Gyllius ibid., lib. 1. cap. 5. Βοινις. Quod vulgo dicimus, buisser le pavillon. Lem Gregoras lib. v prioris ilistorie, cap. 4, ούπω δ:ε· πέτασε τὰς ἐθένας, ἀλλ' ἔμενεν ηρεμούσα, ubi interpres, velis nondum τραπείς: mnos, τότε κα αυτή διαπετάσασα τὰς ἐθόνας, λαμβάνει την τοις μίαν. Decase. Cantacuzenus rem aliter narrat, lib. iv, tap, 11° pag. 734 et 765. Bolvız.

ἐπεὶ δὲ τά γε βέλη κατὰ πλῆθος πανταχόθεν ἐπῄεσάν σφισι, καὶ περιῆν τοῖς ὁπλίταις εἰσπηδῶσι φονεύειν σφᾶς, ἐνέδοσάν τε ἄκοντες καὶ χεῖρας ὤρεγον εἰς οἶκτον παρακαλοῦντες. ἀλλ’ ὤναντο τῆς παρακλήσεως οὐδέν· ἐπεὶ φθάσαντες ἔνιοι τῶν ναυτῶν ἐκ τῆς τριήρους τήν τε ὁλκάδα ὑφάπτουσι καὶ τοὺς ἔνδον ἅπαντας ἐμπιπρῶσι, καὶ ἡ φλὸξ ἤρετο πελάγιος ἐπὶ πολλῇ τῇ νυκτί. (Γ.) Τούτων δ’ ἀσχολουμένων περὶ ταῦτα, κατὰ σφᾶς αὐτοὺς ἐβουλεύοντο οἱ Λατῖνοι, πολλὴν τρικυμίαν ἔχοντες λογισμῶν καὶ τοὺς ἐσχάτους κινδύνους σφῶν αὐτῶν μονονοὺ πρὸ ὀφθαλμῶν ἱσταμένους ὁρῶντες. οἱ μὲν οὖν ἄλλοι πάντες ἀσφαλέστερον εἶναι ἐψηφίζοντο, καταλιπόντας τὴν θάλατταν φυλάττειν τὸ φρούριον· μηδὲ γὰρ δύνασθαι δι’ ὀλιγανδρίαν πρὸς δύο μερίζεσθαι μάχας, ὁμοῦ κατὰ σφῶν ἐπιούσας ἔκ τε γῆς καὶ θαλάττης· θᾶττον μεντἂν ἑκατέρων ἀποτυχεῖν, ἢ μιᾶς τινος εὐμενοῦς πειραθῆναι. μόνος δ’ ὁ ναύαρχος μετὰ σταθεροῦ καὶ γενναίου τοῦ τῆς ψυχῆς παραστήματος ταῖς πάντων ἀντέλεγε ψήφοις.

[A. m. 6857, IND. 2) [ISP. 1. CANTAGUz. 3] exercitationi dare, ac primum inter se decertare, ή παύεται ἄκρον Α' μὲν οὖν ἐκ Βυζαντίου περὶ et remigationis periculum separatim facere. Nec enim mari omnes remisque assueverant, sed lignatiouen plerique ligonemque redolebant. At illæ progressæ remos inhibent, non admodum composite aut militari ordine, sed temere maximam partem inæqualiterque remigantes, et a recto cursu aberrantes. δείλην οψίαν ἐκπλεύσασαι, δέον καιρόν τινα δούναι γυμνασίᾳ μικρᾷ γοῦν, καὶ ἀνθαμιλλήσασθαι πρότε ρον πρὸς ἀλλήλας, καὶ πεῖραν τῆς εἰρεσίας ποιήσασθαι καθ' ἑαυτάς· μηδὲ γὰρ εἶναι πάντα; ἐν συν ηθείς θαλάττης καὶ κύπης, ἀλλ᾽ ἐπίζοντας τους πλείους δενδροτομίας τε καὶ σκαπάνης· αἱ δὲ μικρὸν προβᾶσαι σχάζουσι τὰς κώπας, οἱ μάλα σὺν τάξει καὶ κόσμῳ στρατηγικῷ, ἀλλ' ἐν ἀκοσμίᾳ τὸ πλεῖστον, καὶ ἑτεροζυγοῦσαν τὴν εἰρεσίαν ποιούμενος, καὶ τοῦ εὐθέος παραγομένην. II. Cum vero nox jam adesset et hæ juxta littus ante orientales Byzantii muros constitissent, venti tum coorti a terra tumultum apud naves fecerunt ac paululum eas perturbare visi sunt. At secundam circiter noctis vigiliam triremis expedita, quæ paulo ante speculatum missa fuerat, summa festinatione accedit, nuntiatque maximam Latinorum onerariam plenis velis ab Hellesponto profectata advenire. Statim itaque navarchi magna cum fiducia mauris ac vectoribus, illis ut remigent, his ut capessant arma, inflatis classicis dant signum. Diligentiore 859 itaque navigatione proverti onerariam quam celerrime circumveniunt, et contrahi vela imperant. At illi parere initio nolunt, sed pugnam ac bellum ineunt. Mox' iidem densis undique telis obruti, cum liceret militibus facta irruptione cos trucidare, cedunt inviti, et manus tendendo misericordiam exposcunt. Sed eos nihil illa juvit supplicatio: siquidem nautæ aliquot de triremi cnerariam incendere occupant, et quidquid hominum intus erat comburunt, ita ut flamma ad multam noctem per mare sursum sublata reluxerit. [P. 541] Β'. Ἐπεὶ δὲ καὶ νύξ παρὴν ἤδη καὶ αὗται παρὰ τὸν αἰγιαλὸν ἦσαν ὁρμοῦσαι πρὸ τῶν είκων τοῦ Βυζαντίου τειχῶν, ἐπῄει ἐξ ἀπογείων πνευμάτων θα ρυβος ταῖς ναυσὶ καὶ διαταράττειν ἐδόκει μικρόν. Περὶ δὲ δευτέραν φυλακὴν τῆς νυκτὸς ἦταν διη σπουδῇ πρὸς αὐτὲς ἢ πρὸς κατασκοπὴν ἐντεμφθεῖσα προ βραχέος ταχυναυτοῦσα τριήρης, Λατινικήν Δ. κάθε μεγίστην ἀγγέλλουσα πλήρεσιν επτίοις ἐξ Ελλησπόντου ἀναγομένην· καὶ ἅμα οι ναύαρχοι πολλῷ τῷ θαῤῥοῦντι τοῖς τε ναύταις καὶ ἐπιβάται, τοῖς μὲν ἐπὶ τὴν εἰρεσίαν, τοῖς δ᾽ ἐπὶ τὰ ὅπλα χω ρεῖν ἐσήμαινον τῇ σάλπιγγι. Σπουδαιότερον μὲν οὖν τὸν ἔκπλουν ποιησάμενοι τάχιστα τὴν ὁλκάδα π ριεκύκλουν, καὶ τὴν οθόνην καθέλκειν εκέλευον. Η δ' οὐχ ὑπήκους τὰ πρῶτα, ἀλλὰ μάχης ήπατο καὶ πολέμου. Ἐπεὶ δὲ τά γε βέλη κατὰ πλῆθος πανταχόθεν ἐπεσαν σφισι, καὶ περιἦν τοῖς διαλέ ταῖς εἰσπηδῶσι φονεύειν σφᾶς, ἐνέδοσαν τε έχοντες καὶ χεῖρας ὤρεγον εἰ; οἶκτον παρακαλοῦντες. 'Αλλ' ὤναντο τῆς παρακλήσεως οὐδέν· ἐπεὶ φθάσανα; ἔνιοι τῶν ναυτῶν ἐκ τῆς τριήρους τήν τε άλλα ὑφάπτουσι καὶ τοὺς ἔνδον ἅπαντας εμπιπρῶσι καὶ ἡ φλόξ ήρετο πελάγιος ἐπὶ πολλῇ τῇ νυκτί, Γ. Τούτων δ' ἀσχολουμένων περὶ ταῦτα, κατά σφᾶς αὐτοὺς ἐβουλεύοντο οι Λατίνοι, πολλήν τριαν μίαν ἔχοντες λογισμῶν καὶ τοὺς ἐσχάτους κινδύνους σφῶν αὐτῶν μονονού πρὸ ὀφθαλμῶν ἐσταμένους - ρῶντες. Οἱ μὲν οὖν ἄλλοι πάντες ἀσφαλέστερον εἶναι ἐψηφίζοντο, καταλιπόντας τὴν θάλατταν φυλάττειν τὸ φρούριον· μηδὲ γὰρ δύνασθαι δι' ὀλεγανδρον πρὸς δύο μερίζεσθαι μάχας, ἐμοῦ κατὰ σφῶν ἐπιω· σας ἔκ τε γῆς καὶ θαλάττης· θάττον μεντἂν ἐκατά ρων ἀποτυχεῖν, ἢ μιᾶς τινος εὐμενους πειραθήκει, Μόνος δ' ὁ ναύαρχος μετά σταθερού καὶ γενναί Ill. Dumn isti in his occupantur, Latini inter se deliberant, magno curarum æstu fluctuantes, et extremuin salutis suæ discrimen tantum non ob oculos positum intuentes. Alii itaque omnes tutius esse statuebant ınari excedere et castellum tutari: nec enim posse se præ hominum paucitate in duo bella distrabi, terra simul marique infesta: pugnam quippe adversam utramque potius, quam alteram secundam fore. Solus navarchus constanti ac generosa animi præsentia omnium adversatus est sententiis: animadversam enim a se et improbatam fuisse imperitiam Ronanæ classis, quæ su- τοῦ τῆς ψυχῆς παραστήματος ταῖς πάντων ἐντέλεγε periori die nequaquam secundum militarem legem et solvisset et ad portum appulsa esset; eapropter wou longe a meliori spe abesse se. Cum igitur virium maxima pars aut onines potius vires in mari site essent, in co aiebat oportere, si non omne, at potissimum) 860 studium ponere. ψήφοις. Κατασκέψασθαι γὰρ ἔφασκε καὶ καταγνώ και τοῦ 'Ρωμαϊκού στόλου πολλὴν ἀπειρίαν, ἀναγ μένου τε καὶ καταίροντος τῇ προτεραίᾳ μὴ καὶ νόμους στρατηγικούς, καὶ οὐ τόρξω διὰ ταῦτα χρη στῶν εἶναι ἐλπίδων. Τῆς γούν πλείονος μοίρα, μᾶλλον δὲ τοῦ παντὸς κράτους ἐν τῇ θαλάττη κα μένου, εἶναι ἔφασκε δεῖν ἐνταῦθz, εἰ μὴ τὴν πάλιν, τὴν γοῦν πλείονα θείναι σπουδήν. Variorum notæ. De marino illo Cornx, seu Cerasino sina, multa Gyllius ibid., lib. 1. cap. 5. Βοινις. Quod vulgo dicimus, buisser le pavillon. Lem Gregoras lib. v prioris ilistorie, cap. 4, ούπω δ:ε· πέτασε τὰς ἐθένας, ἀλλ' ἔμενεν ηρεμούσα, ubi interpres, velis nondum τραπείς: mnos, τότε κα αυτή διαπετάσασα τὰς ἐθόνας, λαμβάνει την τοις μίαν. Decase. Cantacuzenus rem aliter narrat, lib. iv, tap, 11° pag. 734 et 765. Bolvız.

Chapter VCaput V

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

TA. c. 1517) BYZANTINE HISTORIE LIB. XV. ¡¡MP. J. PALEOL. 6] 1026 toris conditiones descendit, ut collegam quidem tum pateretur, ipsa tamen præcederet. CAPUT IX. Quicunque in palatio vincti tenebantur, liberi omnes dimissi, solo patriarcha excepto, cujus res altius repetuntur. Ejus apud Annam auctoritas summa. Palamas, ob novas opiniones, non quia CantacuzCRO faveret, in vincula conjectus. Ut patriarcha Augustam a se alienaverit. Ut hac adversus eum cum Palamitis conspirarit. Episcopis dies indicitur ad abrogandam patriarchæ dignitatem. Interim_Anna @grotat. Convalescit. Diem episcopis rursum indicit. Tabellas, per quas officii admonetur, a confessure oblatus, rumpit. Ipsum, minacibus verbis correptum, domo exigit. Patriarcha abscus et inuud tus dumnatur. Synodum mensa sumptuosa et immodesti risus excipiunt. Εa ipsa nocte Byzantium capiκη. Cantacuzenus, ne ant Annæ unt ejus kliv incommodet, palutio cedit. Domicilium sibi constituit circa Alexi¡ triclinium. Qualem se erga patriarcham gesserit. Eum monasterio primum includit; deinde Didymotichum ablegat. Ea omnia Gregoras aliis relinquit accuratius narranda. Ipse ad propositum redit. 490] 780 I. Jam itaque aperuis palatii portis, magno Vario:um Februarii die quarta, si Gregorz credendum; octava, si Cantàcuzeño; quem minime certe pris agmine effusi ruere ii qui vincti antea tenebantur, quotquot sive nobiles sive allerius cujuscunque conditionis erant. Uni patriarchæ Joanni, sua tum dignitate dejecto, exire non licuit: de quo, ante quam nostra oratio huc processisset, quædam dicere debuimus; cæterarum autem rerum series ab eo argumento nos invitos loagissime abduxit. II. Imperatriz Anna, ex quo animum hostilem in Cantacuzenum induerat, hoc ipso patriarcha, ad ca oninia, quæ sive clam sive palam agerentur, a jutore simul et fidissimo consiliario usa fuerat et nodo quidem hæc ex i-tius, modo iste ex huji s sententia tolus pendebat: atque, ut paucis absol 123, unus utrique animus erat, tum in omnibus aliis rebus, tum adversus ea dogmata, quæ Palamas nova et inusitata in sanctam Dei Ecclesiam inveliebat, id certo indicio constat: nempe ex litteris, quas contra Palamam stve Anna ipsa cum patriarcha, sive matris jussu Joannes imperator, ad montis Atho monachos scripsit: quibus litteris tum alia inerant, tum ne quis vinculis custodiisque ideo Palamain coerceri existin aret, quod is animum ad Cantacuzenum adjecisset; sed quod iden, immodeste huc illuc vagando, divinitatum æternarum, earumque inter se dissidentium (alias enim supereminentes et intelligibiles, alias humiliores visibilesque esse dictitat) infuite infuitum examen doceret exsistere, et talia 781 quædam exsecranda proferendo Dei Ecclesiam confunderet ac perturbarel. HI. Et ea quidem voluntatum consensio et concordia non prius ambos inter, patriarcham dico es imperatricem, vigere desiit, quam ille, post accuratam experientiam desperata reipublicæ salute, caperit huic ca suadere, que profutura esset, auciorque exstiterit gratiæ reconciliandæ et pacis cum Cantacuzeno faciendæ. Ex quo autem utilius esse statuit cam sequi viam, ex eo repea'e in se ipsum quoque imperatricem exacerbavit. Et hæc fuit mali or go ac prima labes, quæ conjunctionem iilam concordiamque dissolveret: hoc fuit vuln: s, notæ. babile est erravisse in eo die assignando, quo iuperii sedem invasit, BorvIN.

PG 148:1121κατασκέψασθαι γὰρ ἔφασκε καὶ καταγνῶναι τοῦ Ῥωμαϊκοῦ στόλου πολλὴν ἀπειρίαν, ἀναγομένου τε καὶ καταίροντος τῇ προτεραίᾳ μὴ κατὰ νόμους στρατηγικοὺς, καὶ οὐ πόῤῥω διὰ ταῦτα χρηστῶν εἶναι ἐλπίδων. τῆς γοῦν πλείονος μοίρας, μᾶλλον δὲ τοῦ παντὸς κράτους ἐν τῇ θαλάττῃ κειμένου, εἶναι ἔφασκε δεῖν ἐνταῦθα, εἰ μὴ τὴν πᾶσαν, τὴν γοῦν πλείονα θεῖναι σπουδήν. (Δ.) Ὅθεν μεγάλας μὲν ἐννέα τριήρεις, μονήρεις δὲ πλείστας, ἐπιλέκτων ἐμπλήσας ὁπλομάχων ναυτῶν, καὶ τριηράρχους ἐπιστήσας τοὺς μάλα ἀρίστους, καὶ μικρὸν τοῦ λιμένος προβὰς, ἵστατο περιμένων ἐν τάξει τὸν τῶν Βυζαντίων ἐπίπλουν, δυοῖν ἔχων ἐν νῷ διαπράξασθαι θάτερον· εἰ μὲν κατὰ νόμους ὁρῴη στρατηγικοὺς ἐπιόντας ἐπ’ αὐτὸν, πρύμναν τε κρούσασθαι καὶ τῶν νεῶν ἐκπηδήσαντας ἐντὸς γενέσθαι τοῦ φρουρίου πλησίον ἑστῶτος· εἰ δ’ οὖν, ὁμόσε χωρεῖν ἐς τοὺς πολεμίους. 2. Ἐπεὶ δ’ ἡμέρας γενομένης ὁμιχλῶδές τι καταῤῥέον ἐκ πελάγους πνεῦμα τὸ θαῤῥεῖν ἀφῄρει τοὺς Βυζαντίους, ἐνθαρσέστερος ὁ τῶν Λατίνων ἐγίγνετο ναύαρχος.

[Α. c. 1549] ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ HISTGRE LIB. XVI. [1Μ:. 3. CANTACUZ. 3] 1122 ταί τε καὶ τὸ θάρρος ἐν περιστάσεσιν ἀκλόνητον tentant, et Gduciam circumstantibus periculis ἔχει. Καὶ γὰρ εἰ κατὰ τῶν ἀλλοτρίων τὰ τοιαῦτα γινόμενα τῶν ἀδικημάτων εὐθύνεται πρὸς τοῦ κοινοῦ δεσπότου Θεοῦ, πολλῷ [Ρ. 544] μᾶλλον εἰ ὁμόφυλον εἴη τὸ ἀδικούμενον. Ε΄. Το δὲ ξένον ἐκεῖνο θέαμα βλέπων ὁ τῶν Λατί των ναύαρχος πόρρωθεν τὸ μὲν πρῶτον διηπορεῖτο καθ' ἑαυτόν, καί τινα ἐνόμιζεν εἶναι ὑπόκρισιν καὶ δραματουργίαν· ἔπειτα ἔγνω θεομηνίαν εἶναι τὸ πράγμα σαφῆ· καὶ ἡσυχῆ παρακελευσάμενος ἐρέτ τειν τὸ τῆς ἡγεμονίδος πλήρωμα προήει παραγγεί λας ἐπεσθαι καὶ τὰς ἄλλας τριήρεις κατόπιν. Επει δ' ἐλθὼν κενὰς τὰς Ῥωμαϊκὸς τὸ παράπαν εὗρε τριήρεις, ἀναδησάμενος εκά τε πάσας ἡρέμα καὶ ὑπέστρεφεν ἄγων ἐς τὸ τῶν Λατίνων ἐπίγειον πλὴν ἔσαι διήρεις τε καὶ μονήρεις καὶ λέμβος πλήθους | Ένεκα διαδρᾶσαι τὴν ἅλωσιν ὑπερόριοι τῶν κινδύνων ἐγένοντο. Γ. Τούτων δ' ἐς τοῦτο τύχης κατενεχθεισών, ἐφαίνοντο ἐπιπλέουσαι ἤδη καὶ ὅσαι παρὰ τὰς ἐχε βαλάς, ὡς εἰρήκειμεν, ίσταντο πάλαι τοῦ ποταμοῦ τριήρεις μέγισται μὲν τρεῖς, μείους δὲ παμπληθείς. Επεὶ δὲ κατὰ μέσην γενόμεναι τὴν πορείαν ερήμους ἀνδρῶν ἑλκομένας εἶδον ὑπὸ τῶν πολεμίων τὰς ομοφύλους νῆας, ἔστησαν ὥσπερ τινί νάρκῃ ποδηθεῖσαι καὶ μὴ δυνάμεναι μήτε πρόσω μήτ' ὀπίσω ποιεῖσθαι τὸν πλοῦν, ἕως τοῖς ἐμοίοις ταῖς ἄλλαις περιέπιπτον καὶ οὗται κακοί;. Ην γὰρ ἰδεῖν εὐθὺς καὶ τούτων ἅπαν τὸ πλήρωμα, τριηράρχους ὁμοῦ καὶ ναύτας, κατὰ κεφαλῆς ἐς θάλατταν πίπτοντας τὸν ὅμοιον τοῖς προπεπονθάσι τρόπον, πρὶν ἢ γεν γυμνωμένον θεάσασθαι ξίφος καὶ πρὶν πολεμίας αιτ σθέσθαι τινὸς ἀπειλούσης βοῆς. 2. Διενείματα δ' ὁμοίως τὸ τῆς δειλίας ἐκείνης δεινὸν καὶ ὅσοι παρὰ τὸν αἰγιαλὸν καὶ τοὺς πύργους ἦταν ἑστῶτες. Μεστὰ γὰρ ἦν ἀπαντα όχλων παντοδαπών, οὐ μόνον τά τ' ἔνδον πυλῶν καὶ ὅσα τῶν ἐκτὸς, ἀλλὰ καὶ τὸ κατὰ τὰς ἐπάλξεις πλῆθος ἀνδρῶν ἀριθμὸν πάντα νικῶν ἦν· ὧν οὔτε σαλπιγκτής ἦν τις, οὔτε τι κύμβαλον, οὔτ᾽ οὐδὲν ἐπόσα εξωθεν ἐν πολέμοις εὐθαρσούς παραστήματος γίνεσαι πιο ρακλητικά, λήθης μακράς τινος τῶν ἐν τούτοις χρηοίμων, οὐκ οἶδ' ὁπόθεν καὶ ὅπω:, ἐπιπλανηθείσης τέως καὶ διανεμηθείσης τὰς Ρωμαίων ψυχάς. Αλλά πλὴν τοῦ ἀναπνεῖν ἄντικρυς εἶναι πάντες ἐδόκουν νεκροί· συνωθούμενοι γε μὴν ὑπ' ἀλλήλων ἐν τῇ πρὸς τὰ ἔνδον φυγῇ συνέπιπτόν τε καὶ συνεπάτουν ἀλλήλους, καὶ ταῦτα καὶ αὐτῶν τῶν πολεμίων ἑστη αύτων, καὶ θεωμένων ἀτενῶς, καὶ σφόδρα πρὸς τὸ τοῦ δράματος ἐκπεπληγμένων παράδοξον· ὥστε καὶ δέον σκιρτᾷν ἐκείνους ὑπὸ τῆς μεγάλης ευτυχίας ἐκείνη, τῶν δὲ καὶ ἡλέουν ἔν:οι τους πάσχοντας, καὶ στῆναι παρεκελεύοντο, καὶ σφᾶς αὐτοὺς οἰκτεί- · σιν τῆς δαιμονιώδων; ἐβόων ταυτησί συμφοράς, καὶ μὴ μάτην οὕτω προδιδόναι [Ρ.545] θανάτῳ, διώκοντος μηδενός. Οὕτως ἀνυπέρβλητον τὸ τῆς συμφορᾶς ἐκεί. της πάθος, και μηδὲν καταλελοιπὸν τῶν ἐφ᾽ ὁμοίοις πάλαι παραδειγμάτων, ἁμιλλάσθαι βαδίως τούτῳ παρατιθέμενον. inconcussam faciunt. Nam si ejusmodi injurias, etiam alienigenis factas, communis omnium domi. nus Deus ulciscitur, multo magis, si sit ejusdem gentis id, quod injuriam passum est. V. At rei insolentiam e longinquo animadvertens Latinorum navarchus ambigere primo secum, et quamdam esse id simulatiouem fabulæque actionein putare: deinde agnoscere furorem esse illum evidentem irati Numinis. Tum eos qui prætoriam navim complebant, placide ut remigarent hortatus, progreditur, sequi jussis et aliis a tergo triremibus. Postquam advenit, et penitus vacuas naves Romawas offendit, religatas omnes sensim trahens el að Latinorum navale adducens revertitur, exceptis iis triremibus, noneribus et lembis, qui præ multism - dine antequam caperentur figa elapsi extra periculum jam erant. VI. Can be in cam calamitatem incidissent, cernebantur subeuntes jam et cæ triremnes, que pridem, ut diximus, ad ostia fluvii stabant, nasimæ quidem tres, minores autem Jonge plurimæ. Ex 864 medio in cursu, vacuas hominibus trahi ab hostibus suorum naves ubi viderunt, stetere quasi torpediue aliqua constricte, ut nec progredi ultra possent, nec vela retrorsum dare, donec ipsæ in similia mala inciderunt. Nam et quidquid in illis hominum fuit, eos omnes videre crat confestimi, trierarchos pariter et naulas, volvi in caput, ruentes in mare, codem modo atque eos qui idem ante - passi fuerant, antequam nudatum ensem aspicerent, aut clamorem ullum hostiuni minacem audirent. VII. Pervadebat autem pariter ille terror et eos omnes, qui juxta littus ac turres stabant. Erant enim omnia omni hominum gcuere plena: nec modo intra portas et extra, sed et summis in mœ nibus multitudo erat quovis numero major; in qua nec tubicen quisquam, nec cymbalum ullum erat, neque quidquam eorum quæ solont in bello præ§‹°htis animi robur excitare. Scilicet earum rerum, quæ tum utiles fuissent, magna quædam oblivio Romanorum animos, nescio unde et quomodo, invaserat et corruperat; ac respiratione excepta mortui plane omics (sse videbantur, trudentes alius alium, dum in interiora fugiunt, procidebantque et se invicem proterebant; idque cum hostes ipsi starent intentique spectarent, et ad rei miraculum valde obstupescerent; ita ut quos ob magnum illum successum exsultare oportuit, ex iis nonnulli calamitosos illos miscrarentur, et stare juberent, obtestarenturque, ut in 865 illa clade a sinistro aliquo genio immissa ipsos sui misereret, weve ita temere vitam proderent, nemine persequente. Adeo malain illud niodum omnem excesseral; adeo corum, quæ unquam in pari causa acciderunt, nihil erat, quod cum isto collatum facile posset contendere.

PG 148:1124συνῄεσαν δ’ ὅμως ἔξωθεν μὲν αἱ πεζικαὶ τῶν Ῥωμαίων φάλαγγες μετὰ πολλῶν καὶ μεγάλων θυρεῶν καὶ παντοδαπῶν φρυγάνων, ὅσα τροφὴ τῷ πυρὶ καθίσταται πρόχειρος· προὐφαίνετο δὲ καὶ ὁ στόλος ἤδη κάμπτων τὴν τοῦ Βυζαντίου βορείαν ἄκραν, ἔνθα πύργοι τε δύο ἀνῳκοδόμηνται λίθων λευκῶν καὶ ἀπεξεσμένων ἐς τὸ τῆς ἁρμονίας εὐφυὲς, καὶ ἅμα Δημητρίου τοῦ μάρτυρος ἵδρυται ἱερόν. ἔδοξε δ’ αὐτοῖς ἐπίμοχθος ἡ καμπὴ διὰ τὰς ἐκεῖ γινομένας ἀεὶ θαλαττίους ἕλικάς τε καὶ οἷόν τινας λαβυρίνθους, κατὰ τὴν παρ’ Ἕλλησιν ᾀδομένην Σκύλλαν καὶ Χάρυβδιν, ἣν ἐκεῖνοι κατὰ τὸν πορθμὸν εἶναί φασιν, ὃς μεταξὺ τοῦ τε Ἰταλικοῦ Ῥηγίου καὶ τῆς Σικελικῆς κεῖται Μεσήνης. ἔσφηλε δ’ αὐτοὺς ἐς τὰ μάλιστα τότε καὶ τὸ μὴ ἀνάλογον ἔχειν ἐν τοῖς τῶν νεῶν κοιλώμασι κάτω τὴν ψάμμον· ὅπερ εἴωθε τοῖς ἐπὶ θάλατταν ἀεὶ ναυστολοῦσιν ἔρεισμα γίνεσθαί τε καὶ εἶναι τοῦ πλοῦ καὶ θεμέλιος κράτιστος.

PG 148:1126(Β.) Δέον οὖν κατὰ μέτωπον στήσαντας τοὺς τριηράρχους τὰς ναῦς ἀντιπρώρους ταῖς τῶν πολεμίων ναυσὶ καὶ ἀπὸ μόνης τῆς πρώτης ἐκπλῆξαι θέας αὐτοὺς, οἱ δὲ τῆς προσηκούσης ἐκπεπτωκότες γνώσεως, μίαν παρὰ μίαν κάμπτοντες τὴν ἄκραν ἐκείνην ὑπέφαινον. πρώτη μὲν οὖν ἡ ναυαρχὶς ἐδείκνυτο, σχολῇ κατιοῦσα καὶ βιαζομένη μάλα πλησίον τὸν πλοῦν ποιεῖσθαι τῆς γῆς· καὶ μετ’ ἐκείνην ἀπ’ οὐρᾶς ἑτέραν δίκην ὁρμαθοῦ καὶ σειρᾶς ἐχομένας ἀλλήλων ἐς μῆκος· πρύμναν τε πρώρας ἄλλης ἐχομένην καὶ οὕτως ἀμοιβαδὸν ἁπάσας καὶ παραλλὰξ ἑτέραν ἑτέρας ἐξηρτημένας καὶ στοιχηδόν πως πλεούσας, ἕως προσέσχον τῷ αἰγιαλῷ τῷ ἐκ διαμέτρου καὶ κατ’ εὐθεῖαν τοῦ Λατινικοῦ κειμένῳ φρουρίου, ἀπέχουσαι τῆς γῆς ἡμιπλέθρου μεῖον. εἰ μὲν οὖν κἀνταῦθα γενόμεναι τὰς πρώρας ἐπὶ μετώπου τοῖς Λατίνοις ἵστασαν, περιμένουσαι τὴν ὥραν τῆς προσβολῆς, εὖ ἂν οἶμαι εἶχεν·

ἢ τό γε βέλτιον, εἰ μὴ διακόψασαι τὸν παράλιον ἐκεῖνον πλοῦν προὐχώρουν ὁμοίως ἄχρι τῆς ἐσχατιᾶς τοῦ πορθμοῦ, ὅπη δηλαδὴ καὶ τὰς ἄλλας εἰρήκειμεν ἵστασθαι, κἀκεῖθεν ὁμοῦ ταῖς ἄλλαις ἐπαναστρέψασαι τὸν ἐπίπλουν ἐν τάξει κατὰ τῶν πολεμίων ἐποιοῦντο, καὶ οὕτως εὖ ἂν οἶμαι εἶχεν. νῦν δὲ ἀλλ’ ἑτέραν ὁ δαίμων ἔδωκεν ἔννοιαν καὶ δειλίαν· καὶ μετήνεγκεν ἀθρόον καὶ περιέστησεν ἐς τοὐναντίον τὰς τῶν καυχημάτων καὶ ἀπειλῶν ἀποβάσεις ἡ τύχη. (Γ.) Δέον γὰρ ἡρωϊκῶς κατὰ τὰς ἐπαγγελίας ἀγωνίσασθαι, οἱ δ’ ὑπότρομοι γενόμενοι, μηδενὸς ἀντιπράττοντος, μήτε ξίφους γυμνωθέντος, μήτε βέλους ἐπ’ αὐτοὺς ἀκροβολισθέντος, ἔφευγον ἅπαντες, τῶν καταστρωμάτων ἐξαίφνης σύνδυό τε καὶ σύντρεις ἐκπηδῶντες ξὺν οὐδενὶ κόσμῳ κατὰ τῆς ὑποκειμένης θαλάττης· ὧν οἱ μὲν διανήχεσθαι εἰδότες, ῥίπτοντες τὰ ὅπλα, μόλις ἐς γῆν ἐξέπιπτον· οἱ δὲ πλείους τῷ βάρει τῶν ὅπλων κατεδύοντο.

καὶ ἦν ἰδεῖν θέαμα ἐλεεινὸν, ἀσπαίροντας ἐν τῷ βυθῷ τοὺς φοβεροὺς καὶ μετεώρους ἐκείνους ὁπλίτας, δίκην ἰχθύων καὶ καρκίνων, καὶ ἀλλήλων ἐχομένους ἀπρὶξ καὶ ἀναδῦναι μὴ δυναμένους, ἀλλὰ ταμιευομένους ἐς τὴν ὑστεραίαν ὑπὸ τῆς τύχης ἑστιάτορας αὐτοὺς τοῖς ἑαυτῶν δαιτυμόσιν ἔσεσθαι ἰχθύσιν. οὕτως ἀνάνδρους τὸ ἀδικεῖν ποιεῖ τοὺς ἀνδρείους, καὶ παίγνιον δυστυχὲς τὰ ἡρωϊκὰ δεικνύει φρονήματα τὸ θεοῦ κατεπαίρεσθαι. (Δ.) Ἐπεὶ γὰρ πρὸ τῆς μάχης, νύκτωρ καὶ μεθ’ ἡμέραν ἀεὶ στρατευόμενοι πολλῷ τῷ τῆς γλώττης ὑβρίζοντι κατὰ τῶν Βυζαντίων χηρῶν καὶ ὀρφανῶν, πάντων πολεμίων ἔδρων οὗτοι τὰ χείριστα, καὶ προφάσει διὰ τὰς ναῦς σανίδων καὶ στυπτίων ὅλας ἀνέτρεπον οἰκίας, καὶ ὅλας οὐσίας ἠνδραποδίζοντο, κἀν τοῖς τοιούτοις προανηλώκεσαν τῆς ἀρεϊκῆς ἀνδρείας τὸν ὄγκον ἐκεῖνον, ἔλαθον κύμασι καὶ βυθοῖς θαλαττίοις νῦν ἐνταυθοῖ τὰς γενναίας θάψαντες ἐλπίδας ἀθρόον καὶ τοῦ ἠπειρωτικοῦ τὸν ὑγρὸν καὶ ὑποβρύχιον ἀλλαξάμενοι βίον.

Chapter VICaput VI

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

τῷ γὰρ ἡμαρτηκότι τοῦ συνειδότος βρίθοντας ἔχοντες λογισμοὺς, καὶ ἀναμιμνησκόμενοι δεήσεων ἐκείνων ὀρφανικῶν, ὡς ἔοικε, καὶ δακρύων ἐλεεινῶν, ὥσπερ μεθυούσας εἶχον τὰς χεῖρας πρὸς ὅπλα καὶ ἀκροσφαλεῖς πρὸς κινήσεις τοὺς πόδας, καὶ ἅμα τεθραυσμένην τὴν διάνοιαν ἐς τὰς πρὸς τὸ κρεῖττον ἐλπίδας, ἔργοις τοῖς τηνικαῦτα μανθάνοντες, ὅτε μηδέν σφισιν ὄφελος ἦν, μὴ εἶναι χρεὼν ἐν τοῖς ὅπλοις τὰς χρηστὰς ἀνέχειν ἐλπίδας, ἢν μὴ παρῇ τὸ δίκαιον μετὰ τῆς τοῦ εὐσεβεῖν εὐθύτητος. μόνοις γὰρ τοῖς σὺν δίκῃ δρωμένοις τὸ δυνάμενον τῆς ψυχῆς ἀσφαλῶς ἐρείδεταί τε καὶ τὸ θάῤῥος ἐν περιστάσεσιν ἀκλόνητον ἔχει. καὶ γὰρ εἰ κατὰ τῶν ἀλλοτρίων τὰ τοιαῦτα γινόμενα τῶν ἀδικημάτων εὐθύνεται πρὸς τοῦ κοινοῦ δεσπότου θεοῦ, πολλῷ μᾶλλον εἰ ὁμόφυλον εἴη τὸ ἀδικούμενον. (Ε.) Τὸ δὲ ξένον ἐκεῖνο θέαμα βλέπων ὁ τῶν Λατίνων ναύαρχος πόῤῥωθεν τὸ μὲν πρῶτον διηπορεῖτο καθ’ ἑαυτὸν, καί τινα ἐνόμιζεν εἶναι ὑπόκρισιν καὶ δραματουργίαν· ἔπειτα ἔγνω θεομηνίαν εἶναι τὸ πρᾶγμα σαφῆ· καὶ ἡσυχῆ παρακελευσάμενος ἐρέττειν τὸ τῆς ἡγεμονίδος πλήρωμα προῄει παραγγείλας ἕπεσθαι καὶ τὰς ἄλλας τριήρεις κατόπιν.

ἐπεὶ δ’ ἐλθὼν κενὰς τὰς Ῥωμαϊκὰς τὸ παράπαν εὗρε τριήρεις, ἀναδησάμενος εἷλκέ τε πάσας ἠρέμα καὶ ὑπέστρεφεν ἄγων ἐς τὸ τῶν Λατίνων ἐπίνειον· πλὴν ὅσαι διήρεις τε καὶ μονήρεις καὶ λέμβοι πλήθους ἕνεκα διαδρᾶσαι τὴν ἅλωσιν ὑπερόριοι τῶν κινδύνων ἐγένοντο. (2.) Τούτων δ’ ἐς τοῦτο τύχης κατενεχθεισῶν, ἐφαίνοντο ἐπιπλέουσαι ἤδη καὶ ὅσαι παρὰ τὰς ἐκβολὰς, ὡς εἰρήκειμεν, ἵσταντο πάλαι τοῦ ποταμοῦ τριήρεις μέγισται μὲν τρεῖς, μείους δὲ παμπληθεῖς. ἐπεὶ δὲ κατὰ μέσην γενόμεναι τὴν πορείαν ἐρήμους ἀνδρῶν ἑλκομένας εἶδον ὑπὸ τῶν πολεμίων τὰς ὁμοφύλους νῆας, ἔστησαν ὥσπερ τινὶ νάρκῃ πεδηθεῖσαι καὶ μὴ δυνάμεναι μήτε πρόσω μήτ’ ὀπίσω ποιεῖσθαι τὸν πλοῦν, ἕως τοῖς ὁμοίοις ταῖς ἄλλαις περιέπιπτον καὶ αὗται κακοῖς. ἦν γὰρ ἰδεῖν εὐθὺς καὶ τούτων ἅπαν τὸ πλήρωμα, τριηράρχους ὁμοῦ καὶ ναύτας, κατὰ κεφαλῆς ἐς θάλατταν πίπτοντας τὸν ὅμοιον τοῖς προπεπονθόσι τρόπον, πρὶν ἢ γεγυμνωμένον θεάσασθαι ξίφος καὶ πρὶν πολεμίας αἰσθέσθαι τινὸς ἀπειλούσης βοῆς. (Ζ.) Διενείματο δ’ ὁμοίως τὸ τῆς δειλίας ἐκείνης δεινὸν καὶ ὅσοι παρὰ τὸν αἰγιαλὸν καὶ τοὺς πύργους ἦσαν ἑστῶτες.

μεστὰ γὰρ ἦν ἅπαντα ὄχλων παντοδαπῶν, οὐ μόνον τά τ’ ἔνδον πυλῶν καὶ ὅσα τῶν ἐκτὸς, ἀλλὰ καὶ τὸ κατὰ τὰς ἐπάλξεις πλῆθος ἀνδρῶν ἀριθμὸν πάντα νικῶν ἦν· ὧν οὔτε σαλπιγκτὴς ἦν τις, οὔτε τι κύμβαλον, οὔτ’ οὐδὲν ὁπόσα εἴωθεν ἐν πολέμοις εὐθαρσοῦς παραστήματος γίνεσθαι παρακλητικὰ, λήθης μακρᾶς τινος τῶν ἐν τούτοις χρησίμων, οὐκ οἶδ’ ὁπόθεν καὶ ὅπως, ἐπιπλανηθείσης τέως καὶ διανεμηθείσης τὰς Ῥωμαίων ψυχάς. ἀλλὰ πλὴν τοῦ ἀναπνεῖν ἄντικρυς εἶναι πάντες ἐδόκουν νεκροί· συνωθούμενοί γε μὴν ὑπ’ ἀλλήλων ἐν τῇ πρὸς τὰ ἔνδον φυγῇ συνέπιπτόν τε καὶ συνεπάτουν ἀλλήλους, καὶ ταῦτα καὶ αὐτῶν τῶν πολεμίων ἑστηκότων, καὶ θεωμένων ἀτενῶς, καὶ σφόδρα πρὸς τὸ τοῦ δράματος ἐκπεπληγμένων παράδοξον· ὥστε καὶ δέον σκιρτᾷν ἐκείνους ὑπὸ τῆς μεγάλης εὐτυχίας ἐκείνης, τῶν δὲ καὶ ἠλέουν ἔνιοι τοὺς πάσχοντας, καὶ στῆναι παρεκελεύοντο, καὶ σφᾶς αὐτοὺς οἰκτείρειν τῆς δαιμονιώδους ἐβόων ταυτησὶ συμφορᾶς, καὶ μὴ μάτην οὕτω προδιδόναι θανάτῳ, διώκοντος μηδενός. οὕτως ἀνυπέρβλητον τὸ τῆς συμφορᾶς ἐκείνης πάθος, καὶ μηδὲν καταλελοιπὸς τῶν ἐφ’ ὁμοίοις πάλαι παραδειγμάτων, ἁμιλλᾶσθαι ῥᾳδίως τούτῳ παρατιθέμενον.

ζ. Ἀλλὰ γὰρ εἰς τοῦτο τύχης τὸν στόλον συνελαθέντα βλέποντες οἱ πόῤῥωθεν πολιορκεῖν ἀφ’ ὑψηλοῦ τὸ τῶν Λατίνων φρούριον ἐκπεμφθέντες στρατιῶται Βυζαντίων τε καὶ ὅσοι κατὰ συμμαχίαν ἐκλήθησαν Θρᾷκες ἅμα καὶ Πέρσαι, χιλιάδες οὐ μείους τῶν τριῶν, τοῖς ὁμοίοις καὶ οὗτοι δεινοῖς περιέπιπτον, καὶ θυρεοὺς ἐκείνους καὶ ὅπλα καὶ μηχανήματα καταλιμπάνοντες ἔφευγον σποράδες τε καὶ ἀσύντακτοι, μηδενὸς ὄντος τοῦ πολέμιόν τι καὶ ἄγριον γρύζοντος· καὶ οὐ πρότερον ἔστησαν, πρὶν σπουδῇ τὸν ποταμὸν διαβάντες ἐλευθέριόν τι ἀνεπεπνεύκεσαν ἤδη. (Β.) Τῆς μέντοι θεομηνίας ταυτησὶ τὰς αἰτίας ἄλλοι ἄλλας ἐτίθεντό τε καὶ ἐψηφίζοντο. ἐγὼ δ’ ἑτέροις ταύτας ἀπαριθμεῖν ἀφεὶς τὸν λόγον ἐφ’ ἕτερα τρέψομαι· τοῦτο μόνον προςθεὶς, ὡς εἰ θρασύτερον ἴσως οἱ Λατῖνοι τότε διετίθεντο, καὶ τῷ παρὰ προσδοκίαν πᾶσαν μεγίστῳ ἐπαρθέντες εὐτυχήματι τουτωὶ Βυζαντίους φεύγοντας καὶ ὑπ’ ἀλλήλων ἀκλεῶς καταπατουμένους ἄχρι πυλῶν ἐδίωκον, ὀλίγου ἂν ἐδέησε πλῆθος ἐκεῖ διαφθαρῆναι παντοίων καὶ παντοδαπῶν ἀνθρώπων.

ἀλλ’ ἐπέσχε κύριος τὸν θυμὸν αὐτοῦ, καὶ μέτρια σφᾶς εὐθὺς ἐπεπείκει φρονεῖν, καὶ μὴ τὰς ἀλλοτρίας τύχας ἴδια νομίζειν ἑαυτῶν εὐτυχήματα, μηδὲν ἐς τὸ παράλογον τοῦτο τρόπαιον ὅλως ἔνοπλον εἰσενεγκόντων ἔργον ἢ συνετὸν μηχάνημα, ἀλλ’ ἄθυρμα σαθρὸν θεοῦ τὴν ἀνθρωπίνην δεικνύντος σπουδὴν καὶ γέλωτα σαφῆ τὴν τῶν μεγαλοφρονεῖν ἐφ’ ἑαυτοῖς οὐκ ὀκνούντων ὀφρύν. διὸ καὶ πέμψαντες εὐθὺς ἐς βασιλέα τὴν προτέραν αὖθις ὁμοίως ἐζήτουν εἰρήνην, εἰ καὶ μὴ ἐφ’ ὁμοίαις ταῖς συμφωνίαις. (Γ.) Ἀλλ’ οὔπω τέτταρες ὅλαι παρῆλθον ἐκεῖθεν ἡμέραι, καὶ κατέπλευσεν ἐς τὸ τοῦ Γαλάτου φρούριον ἐκ Γεννούας ταχυναυτοῦσα μία τριήρης, πρέσβεις ἄγουσα τοὺς πάντα τελέσοντας ἀσμένως, ἃ πρὸς βουλήσεως εἴη Βυζαντίοις. καταλῦσαι μὲν, ὅσον δηλαδὴ τοὺς οἰκείους παρεκβαλόντες ὅρους οἱ Λατῖνοι παρακατέσχον τοῦ τῶν Ῥωμαίων τόπου· ἀποδοῦναι δὲ καὶ ἣν ἐπήγαγον Βυζαντίοις ζημίαν ἐς τὸ ἀνενδεές· καὶ ἅμα προσθέντας χρήματα τυχεῖν τῆς προτέρας εἰρήνης ὑπὲρ τὰς ρ χιλιάδας· καὶ ὅρκους ἔπειτα δοῦναι φρικωδεστάτους ὑπὲρ τοῦ μηκέτι πρὸς τοὺς ὁμοίους ἀπενεχθῆναι νεωτερισμούς·

ἀλλὰ μεμνημένους τῶν παρ’ ἐλπίδα συμπεπτωκότων σφίσι μετριωτέρους εἶναι τοῦ λοιποῦ. ἐπεὶ δ’ ἐλθοῦσι κἀκείνοις τὸ μέγα τοῦτο καὶ παρὰ πᾶσαν ἔγνωσται προςδοκίαν τῶν ὁμοφύλων εὐτύχημα, μέσοις τε γεγονέναι δυοῖν ξυνεπεπτώκει καὶ τὴν αἰσχρὰν ἐκείνην εἰρήνην παρασκευάσαι ποιήσασθαι, ὁποίαν καὶ Πελοποννησίους ἐπὶ Ἀνταλκίδου πάλαι πρὸς Πέρσας συνθέσθαι ἀκούομεν, δέει τῆς ναυτικῆς τῶν Ἀθηναίων δυνάμεως ἐν τοῖς τότε χρόνοις περιφανῶς θαλαττοκρατούντων. (Δ.) Τούτων δ’ οὕτω ξυνηνεγμένων, οὐκ ἔκρινε δεῖν ὁ βασιλεὺς, ἀναπεπτωκὼς διὰ τύχης ἀγνωμοσύνην, ἀπογνώσει δοῦναι τῶν λογισμῶν τὰς ἡνίας καὶ τὸ τῆς γνώμης κράτος, ἅτ’ εἰς ἀποριῶν ἐσχατιὰς τῶν πραγμάτων ἐληλαμένων. ὅ,τε γὰρ ναυτικὸς στόλος, χρήματα πάντα μικροῦ συνελὼν, ὑπ’ ἐχθροῖς ἐγεγόνει· ἥ τ’ ἐλπὶς τῶν ἐτησίων προσόδων, εἰ μὴ τὸ πᾶν, ἀλλ’ οὖν τὸ πλεῖστον ἐκκέκοπται μέρος. α. Ἄλλου μὲν ἴσως ἄν τινος ἦν, τοσούτῳ πελάγει συμφορᾶς ἀδοκήτου συνειλημμένου, τὴν ταχίστην ἀπειρηκέναι· βασιλεύοντι δ’ ἀπαγορεύειν ἐν τοῖς τοιούτοις οὐ μάλα ἐνῆν.

ἀλλ’ ὥσπερ ἐν ταῖς παρατάξεσι τῶν πολέμων ὁ στρατηγὸς τὰ πεπονηκότα καὶ τρεπόμενα μέρη τῆς φάλαγγος τοῖς ἀνακλητικοῖς τῶν σαλπίγγων οὐκ ἐᾷ διαῤῥήγνυσθαί τε καὶ τελέως ἑκόντας τοῖς πολεμίοις παρασχομένους τὰ κράτη τῆς νίκης ἀπαγορεύειν, οὕτω καὶ οὗτος οὐκ εἰς ἀπογνώσεις ἔβλεψε καὶ ῥᾳστώνην αἰσχύνης μεστήν· ἀλλὰ νῦν μὲν ἕτερα ἐφ’ ἑτέροις ἐπινοῶν διετέλει τῶν ἐπιχειρημάτων· νῦν δὲ τάς τε νενεουλκημένας ἐκ παλαιοῦ τῶν νεῶν καθελκύσας ἐπεσκεύαζέ τε καὶ μετεσκεύαζε πρὸς τὴν ἐνεστῶσαν χρείαν· ἄλλας τε καινὰς κατεσκεύαζε πλείους καὶ μείζους τῶν πρὶν, ξύλων ναυπηγησίμων συχνῶς ἐξ ὄρους κομιζομένων ὅλῃ σπουδῇ. ἐπεὶ δὲ καὶ χρημάτων ἐν τούτοις ἔδει, οἵ τε συνήθεις φόροι πρὸς αὔξην ἀνήγοντο καὶ ἅμα καινοί τινες ἐφ’ ἑτέροις ἕτεροι ἐπενοοῦντο, τῆς ἀνάγκης τὴν εὐπορίαν τῶν εἰς ταῦτα ἐνθυμημάτων ῥᾷστα ἐφευρισκούσης. (Β.) Ἐν τούτοις δ’ ὄντων τῶν πραγμάτων νόσῳ βαρείᾳ καὶ ὁ πατριάρχης Ἰσίδωρος ἁλίσκεται. ἡ δὲ ἦν γαστρὸς κένωσις διηνεκὴς ἅμα καὶ πολυήμερος, πάσης χειρὸς καὶ τέχνης ἰατρικῆς ἀπρακτούσης ἐνταῦθα. καίτοι τήν γε ἀρχὴν οὐ μάλα θρασυτέραν αὕτη τὴν ἔφοδον ἔδειξεν·

Chapter VIICaput VII

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

PG 148:1127ἀλλ’ ἠρέμα καὶ κατὰ μικρὸν καὶ βάδην εἰπεῖν ἐπιχωριάζειν ἐδόκει, ὥσπερ παίζουσα τὰς τῶν πολλῶν ἐλπίδας. ἦν γὰρ ἀπὸ λύπης ἐσχηκυῖα τὰς ἀφορμὰς (ὁ πολὺς τέως ἐκράτει λόγος), ἥτις ἐκ σιωπωμένης αἰσχύνης εἶχε τὴν πρόφασιν. ἦν γὰρ τοῖς οἰκείοις ὀνείροις προσέχων ὁ ἄνθρωπος· καὶ τοῦτ’ ἔργον ἔχων ἁπάντων προϊστάμενον καὶ λόγων καὶ πραγμάτων ἐνθουσιασμὸν ὠνόμαζε· καὶ τούτοις διηνεκῶς ἐγκαλλωπιζόμενος ἐψεύδετο μὲν προφανῶς, οὐκ ᾐσχύνετο δέ· ἀλλ’ ἦν ὡσαύτως τῷ τε βασιλεῖ καὶ τοῖς ἄλλοις οἱονεὶ προφητείας τινὰς καὶ θεοπτείας ἄνωθεν ἀπαγγέλλων· μεθ’ ὧν ἦν καὶ ἡ τοῦ πέραν Γαλατικοῦ φρουρίου καταστροφὴ, ἣν προδεδεῖχθαι διετείνετο τουτωὶ πρὸς θεοῦ βεβαίως καὶ ἀσφαλῶς· ὡς θαῤῥήσαντα καὶ τὸν βασιλέα ἐπὶ τὴν μάχην ταχῦναι, πρὶν τελέως τὴν τοῦ στόλου παρασκευὴν ἐξαρτύσαι. ἐπεὶ οὖν αἴτιος τῷ γε μείζονι μέρει τῆς μεγίστης ἀπωλείας ἐκείνης ἔδοξεν οὗτος γενέσθαι τέως Ῥωμαίοις καὶ ὠνειδίζετο πρὸς ἁπάντων, οὐκ εἶχεν ἑστῶσιν ὀφθαλμοῖς ὁρᾷν οὔτε μὴν αὐτὸν βασιλέα, οὔτε τῶν ἄλλων ὅσοι ξυνέσεως ἦσαν μέτοχοι· ἀλλὰ κατεδύετο πρὸς πυθμένας ἰδίας αἰσχύνης.

(A. M. 6857, IND. 3] [IMP. J. CARTACUz. 4] 1128 res facile excogitandas necessitas ipsa plurimum γοντο καὶ ἅμα καινοί τινες ἐφ' ἑτέροι; ἔτεροι έπει valerei. H. Is fuit rerum status, cum Isidorus patriarcha gravi morbo corripitur. Erat autem illud veutris profluvium juge ac diuturnum, adversus quod nec manus nec ars medicorum quidquam poterat: tametsi primo accessu non admodum violentus!nvaserat hic morbus, sed sensim et paulatim atque (ut ita dicam) pedetentim procedere visus fucral, et hominum exspectationem quasi ludificarat. Enimvero, ut plerique aiebant, natus eral ex tristitia, quam tacitus pudor pepereral. Scilicet vir ille propriis somniis intentus omnia dicta et facta inde auspicabatur, divinum eum allatum vocans: his perpetuo gloriabatur, et palam mentiri nihil eum pudebat. Quin et imperatori pariter, et aliis quibuslibet, quædam quasi vaticinia et oblatas divinitus visiones referebat; in quiius fuit et Galatici Latinorum castelli, in adverso littore positi, excidium; quod illi aflirmabat certo et constanter prænuntiatum a Deo fuisse. Itaque his confisus imperator, antequam classem prorsus instructam haberet, pugnam acceleravit. 871 Cum igitur ille funestissime cladis auctor pracipuus Romanis fuisse viderctur, omnibus expro1.rantibus, non audebat fxis oculis aut imperatorem, aut intelligentia præditum¡ quemquam aspcclare; sed in profundos verecundiæ sum recessus semet ipsum abdebat. Quamobrem diuturna inde agritudine confectus, postquam intima ipsius substantia worbo consumpta est, ex hac vita excessit. νοῦντο, τῆς ἀνάγκης τὴν εὐπορίαν τῶν εἰς ταύτα ἐνθυμημάτων ῥιστα ἐφευρισκούσης. Β΄. Εν τούτοις δ' ὄντων τῶν πραγμάτων νόσῳ β ρείᾳ καὶ ὁ πατριάρχης Ἰσίδωρος αλίσκεται. 11 δὲ ἦν μεί, γαστρός κένωσις διηνεκής ἅμα καὶ πολυήμερος, πάσης χειρὸς καὶ τέχνης Ιατρικῆς ἀπρακτούσης ἐν ταῦθα. Καίτοι τήν γε ἀρχὴν οὐ μάλα θρασυτέραν αὕτη τὴν ἔφοδον ἔδειξεν· ἀλλ' ἡρέμα καὶ κατὰ μια κρὸν καὶ βάδην εἰπεῖν ἐπιχωριάζειν ἐδόκει, ὥσπερ παίζουσα τὰς τῶν πολλῶν ἐλπίδας. Εν γὰρ ἀπὸ λύο πης ἐσχηκυῖα τὰς ἀφορμάς (5 πολὺς τέως εκράτει λόγος), ἥτις ἐκ σιωπωμένης αἰσχύνης είχε την πρό φασιν. "Η, γὰρ τοῖς οἰκείοις ὀνείροις προσέχων ὁ άνθρωπος· καὶ τοῦτ' ἔργον ἔχων ἀπάντων προϊ στάμενον καὶ λόγων καὶ πραγμάτων ἐνθουσιασμέν ὠνόμαζε· καὶ τούτοις διηνεκώς εγκαλλωπιζόμενος ἐψεύδετο μὲν προφανώς, οὐκ ᾔσχύνετο δέ· ἀλλ᾽ ἦν ὡσαύτως τῷ τε βασιλεῖ καὶ τοῖς ἄλλοις οἱονεὶ προ φητείας τινὰς καὶ θεοπτείας ἄνωθεν ἀπαγγέλλων μεθ' ὧν ἦν καὶ ἡ τοῦ πέραν Γαλατικού φρουρίου καταστροφή, ἣν προδεδείχθαι διετείνετο τουτὶ πρὸς Θεοῦ βεβαίως καὶ ἀσφαλῶς· ὡς θαμβήσαντα καὶ τὴν βασιλέα ἐπὶ τὴν μάχην ταχῦναι, πρὶν τελέως τήν τοῦ στόλου παρασκευὴν ἐξαρτύσαι. Ἐπεὶ οὖν εἴτεις τῷ γε μείζονι μέρες τῆς μεγίστης ἀπωλείας ἐκείνης ἔδοξεν οὗτος γενέσθαι τω; Ρωμαίοις καὶ ὠνειδίζετο πρὸς ἁπάντων, οὐκ εἶχεν ἐστῶσιν ὀφθαλμοῖς ἀρετ οὔτε μὴν αὐτὸν βασιλέα, οὔτε τῶν ἄλλων ἔσοι ξυνέσεως ήσαν μέτοχοι· ἀλλὰ κατεδύετο προς πυθμένα; Ιδίας αἰσχύνης. Καὶ οὕτω λοιπὴν νοσήσας ἐπὶ μ κρὸν, καὶ οὕτω δαπανηθείσης τῆς ἔνδον οὐσία; τοῦ, τῆς παρούσης μετέστη ζωής Γ'. Έπειτα ψήφον προτιθεμένων ἄλλων, ὃς ἐν μετ' ἐκεῖνον τοῦ θρόνου διάδοχος γένηται, πολλή τις ἦν σπουδὴ καὶ διάπυρος τοῖς τοῦ Παλαμά θιασώτες, μηδένα ποτέ προβληθήναι, ας μὴ πλήκτης καὶ πάρ τινο; εἴη καὶ πάσης και κανονίας παιδείας έ, 75, γι τον άμοιρος, (Ρ. 548] ὅσον οἱ ἀπὸ σκαπάνης 4μου και δικέλλης ὑψὲ τῆς ὤρας ἀπαλλάττοντες ζαπητόν τι καὶ θηριώδες ἦθος οίκαδε φέρουσιν· ἶν' ἐνταῦθα βρ όταν εἴη σφίσι διωκτῶν ἁπάντων αὐτὴν καταστήσει βαρύτατων κατὰ τῶν εὐσεβεῖν αἱρουμένων καὶ τῆς τοῦ Παλαμᾶ κοινωνίας ἀπέχεσθαι πᾶσαν σπουδήν 1. Mox deliberatione ab aliis instituta, quisṇatu ejus sedem ac dignitatem excepturus esset, magno et infammatu studio a Palamitis certatum, ue quis promoveretur, nisi qui percussor et temulentus foret, omnisque eruditionis periude expers, ut illi, quí a ligone et bidente sub vesperam redeuntes iracundum et ferinum quemdam morem domuix referunt. id vero agebant, ut iis facillimum esset quovis persecutore sæviorem illum opponere iis qui pie et recte de Deo sentirent, et a commiunione Palamæ penitus abhorrerent. Aliis itaque alium proponentibus, horum suasu ex monte Albo ποιουμένων, Αλίων οὖν ἄλλους προβαλλομένων, με arcessitur unus cx Palaniæ amicis, uomine Callistus. Iluic ob vecordiam ac dementiam ingenium erat omnium immitissimum. Quamobrem eorum, a quibus vocabatur, proposito ac studio omnino conveniebat. 17. Tamen antequant is advenisset, visum est imperatori et Augustæ privatim ac sapius me ταπέμψασθαι πείθουσιν οὗτοι τῶν τοῦ Παλαμᾶ φίλων ἐξ ᾿Αύωνος ένα, τούνομα Κάλλιστον· ᾧ πρὸς ἀπό ν ιαν ἐξ ἀνοίας ἅμα καὶ ἀπονοίας ἡρμόσθαι τὴν φύ σιν πάντων μάλιστα ξυνεβεβήκει, καὶ εἶναι μηδὲν μηδαμώς τῷ σκοπῷ καὶ τῇ σπουδή των προσκεκλη κάτων ἀπάδοντα. Δ΄. Πρίν γε μὴν τοῦτον ἰέναι, ἰδίᾳ ἐμὲ καὶ συχνά παραλαμβάνουσιν ἐπῄει βασιλεῖ τε καὶ βασιλίδι θα Variorum note. Vide adnotata infra ad lib, xxı, cap. 6, sect. 8. Κρινια. Isidorus patriarchatum inivit anno Chr. 4547. Sediit annos duos, bienses septem et dies quindecim, ut constat ex codice ms. quo usus ext Phil. Labbeus. Vide Apparuium llisler. Eyaanl. pag. 37. Ergo patriarcha esse desiit an. Chr. 1319 exeunte. BoIVIN. Sic supra lib. I, cap. 3, sect. 6. Boivin,

καὶ οὕτω λοιπὸν νοσήσας ἐπὶ μακρὸν, καὶ οὕτω δαπανηθείσης τῆς ἔνδον οὐσίας αὐτοῦ, τῆς παρούσης μετέστη ζωῆς. (Γ.) Ἔπειτα ψῆφον προτιθεμένων ἄλλων, ὃς ἂν μετ’ ἐκεῖνον τοῦ θρόνου διάδοχος γένηται, πολλή τις ἦν σπουδὴ καὶ διάπυρος τοῖς τοῦ Παλαμᾶ θιασώταις, μηδένα ποτὲ προβληθῆναι, ὃς μὴ πλήκτης καὶ πάροινος εἴη καὶ πάσης καὶ παντοίας παιδείας ἐς τοσοῦτον ἄμοιρος, ὅσον οἱ ἀπὸ σκαπάνης ὁμοῦ καὶ δικέλλης ὀψὲ τῆς ὥρας ἀπαλλάττοντες ζάκοτόν τι καὶ θηριῶδες ἦθος οἴκαδε φέρουσιν· ἵν’ ἐνταῦθα ῥᾷστον εἴη σφίσι διωκτῶν ἁπάντων αὐτὸν καταστῆσαι βαρύτατον κατὰ τῶν εὐσεβεῖν αἱρουμένων καὶ τῆς τοῦ Παλαμᾶ κοινωνίας ἀπέχεσθαι πᾶσαν σπουδὴν ποιουμένων. ἄλλων οὖν ἄλλους προβαλλομένων, μεταπέμψασθαι πείθουσιν οὗτοι τῶν τοῦ Παλαμᾶ φίλων ἐξ Ἄθωνος ἕνα, τοὔνομα Κάλλιστον· ᾧ πρὸς ἀπήνειαν ἐξ ἀνοίας ἅμα καὶ ἀπονοίας ἡρμόσθαι τὴν φύσιν πάντων μάλιστα ξυνεβεβήκει, καὶ εἶναι μηδὲν μηδαμῶς τῷ σκοπῷ καὶ τῇ σπουδῇ τῶν προσκεκληκότων ἀπᾴδοντα. (Δ.) Πρίν γε μὴν τοῦτον ἰέναι, ἰδίᾳ ἐμὲ καὶ συχνὰ παραλαμβάνουσιν ἐπῄει βασιλεῖ τε καὶ βασιλίδι θωπείαις παντοίαις περιϊέναι·

(A. M. 6857, IND. 3] [IMP. J. CARTACUz. 4] 1128 res facile excogitandas necessitas ipsa plurimum γοντο καὶ ἅμα καινοί τινες ἐφ' ἑτέροι; ἔτεροι έπει valerei. H. Is fuit rerum status, cum Isidorus patriarcha gravi morbo corripitur. Erat autem illud veutris profluvium juge ac diuturnum, adversus quod nec manus nec ars medicorum quidquam poterat: tametsi primo accessu non admodum violentus!nvaserat hic morbus, sed sensim et paulatim atque (ut ita dicam) pedetentim procedere visus fucral, et hominum exspectationem quasi ludificarat. Enimvero, ut plerique aiebant, natus eral ex tristitia, quam tacitus pudor pepereral. Scilicet vir ille propriis somniis intentus omnia dicta et facta inde auspicabatur, divinum eum allatum vocans: his perpetuo gloriabatur, et palam mentiri nihil eum pudebat. Quin et imperatori pariter, et aliis quibuslibet, quædam quasi vaticinia et oblatas divinitus visiones referebat; in quiius fuit et Galatici Latinorum castelli, in adverso littore positi, excidium; quod illi aflirmabat certo et constanter prænuntiatum a Deo fuisse. Itaque his confisus imperator, antequam classem prorsus instructam haberet, pugnam acceleravit. 871 Cum igitur ille funestissime cladis auctor pracipuus Romanis fuisse viderctur, omnibus expro1.rantibus, non audebat fxis oculis aut imperatorem, aut intelligentia præditum¡ quemquam aspcclare; sed in profundos verecundiæ sum recessus semet ipsum abdebat. Quamobrem diuturna inde agritudine confectus, postquam intima ipsius substantia worbo consumpta est, ex hac vita excessit. νοῦντο, τῆς ἀνάγκης τὴν εὐπορίαν τῶν εἰς ταύτα ἐνθυμημάτων ῥιστα ἐφευρισκούσης. Β΄. Εν τούτοις δ' ὄντων τῶν πραγμάτων νόσῳ β ρείᾳ καὶ ὁ πατριάρχης Ἰσίδωρος αλίσκεται. 11 δὲ ἦν μεί, γαστρός κένωσις διηνεκής ἅμα καὶ πολυήμερος, πάσης χειρὸς καὶ τέχνης Ιατρικῆς ἀπρακτούσης ἐν ταῦθα. Καίτοι τήν γε ἀρχὴν οὐ μάλα θρασυτέραν αὕτη τὴν ἔφοδον ἔδειξεν· ἀλλ' ἡρέμα καὶ κατὰ μια κρὸν καὶ βάδην εἰπεῖν ἐπιχωριάζειν ἐδόκει, ὥσπερ παίζουσα τὰς τῶν πολλῶν ἐλπίδας. Εν γὰρ ἀπὸ λύο πης ἐσχηκυῖα τὰς ἀφορμάς (5 πολὺς τέως εκράτει λόγος), ἥτις ἐκ σιωπωμένης αἰσχύνης είχε την πρό φασιν. "Η, γὰρ τοῖς οἰκείοις ὀνείροις προσέχων ὁ άνθρωπος· καὶ τοῦτ' ἔργον ἔχων ἀπάντων προϊ στάμενον καὶ λόγων καὶ πραγμάτων ἐνθουσιασμέν ὠνόμαζε· καὶ τούτοις διηνεκώς εγκαλλωπιζόμενος ἐψεύδετο μὲν προφανώς, οὐκ ᾔσχύνετο δέ· ἀλλ᾽ ἦν ὡσαύτως τῷ τε βασιλεῖ καὶ τοῖς ἄλλοις οἱονεὶ προ φητείας τινὰς καὶ θεοπτείας ἄνωθεν ἀπαγγέλλων μεθ' ὧν ἦν καὶ ἡ τοῦ πέραν Γαλατικού φρουρίου καταστροφή, ἣν προδεδείχθαι διετείνετο τουτὶ πρὸς Θεοῦ βεβαίως καὶ ἀσφαλῶς· ὡς θαμβήσαντα καὶ τὴν βασιλέα ἐπὶ τὴν μάχην ταχῦναι, πρὶν τελέως τήν τοῦ στόλου παρασκευὴν ἐξαρτύσαι. Ἐπεὶ οὖν εἴτεις τῷ γε μείζονι μέρες τῆς μεγίστης ἀπωλείας ἐκείνης ἔδοξεν οὗτος γενέσθαι τω; Ρωμαίοις καὶ ὠνειδίζετο πρὸς ἁπάντων, οὐκ εἶχεν ἐστῶσιν ὀφθαλμοῖς ἀρετ οὔτε μὴν αὐτὸν βασιλέα, οὔτε τῶν ἄλλων ἔσοι ξυνέσεως ήσαν μέτοχοι· ἀλλὰ κατεδύετο προς πυθμένα; Ιδίας αἰσχύνης. Καὶ οὕτω λοιπὴν νοσήσας ἐπὶ μ κρὸν, καὶ οὕτω δαπανηθείσης τῆς ἔνδον οὐσία; τοῦ, τῆς παρούσης μετέστη ζωής Γ'. Έπειτα ψήφον προτιθεμένων ἄλλων, ὃς ἐν μετ' ἐκεῖνον τοῦ θρόνου διάδοχος γένηται, πολλή τις ἦν σπουδὴ καὶ διάπυρος τοῖς τοῦ Παλαμά θιασώτες, μηδένα ποτέ προβληθήναι, ας μὴ πλήκτης καὶ πάρ τινο; εἴη καὶ πάσης και κανονίας παιδείας έ, 75, γι τον άμοιρος, (Ρ. 548] ὅσον οἱ ἀπὸ σκαπάνης 4μου και δικέλλης ὑψὲ τῆς ὤρας ἀπαλλάττοντες ζαπητόν τι καὶ θηριώδες ἦθος οίκαδε φέρουσιν· ἶν' ἐνταῦθα βρ όταν εἴη σφίσι διωκτῶν ἁπάντων αὐτὴν καταστήσει βαρύτατων κατὰ τῶν εὐσεβεῖν αἱρουμένων καὶ τῆς τοῦ Παλαμᾶ κοινωνίας ἀπέχεσθαι πᾶσαν σπουδήν 1. Mox deliberatione ab aliis instituta, quisṇatu ejus sedem ac dignitatem excepturus esset, magno et infammatu studio a Palamitis certatum, ue quis promoveretur, nisi qui percussor et temulentus foret, omnisque eruditionis periude expers, ut illi, quí a ligone et bidente sub vesperam redeuntes iracundum et ferinum quemdam morem domuix referunt. id vero agebant, ut iis facillimum esset quovis persecutore sæviorem illum opponere iis qui pie et recte de Deo sentirent, et a commiunione Palamæ penitus abhorrerent. Aliis itaque alium proponentibus, horum suasu ex monte Albo ποιουμένων, Αλίων οὖν ἄλλους προβαλλομένων, με arcessitur unus cx Palaniæ amicis, uomine Callistus. Iluic ob vecordiam ac dementiam ingenium erat omnium immitissimum. Quamobrem eorum, a quibus vocabatur, proposito ac studio omnino conveniebat. 17. Tamen antequant is advenisset, visum est imperatori et Augustæ privatim ac sapius me ταπέμψασθαι πείθουσιν οὗτοι τῶν τοῦ Παλαμᾶ φίλων ἐξ ᾿Αύωνος ένα, τούνομα Κάλλιστον· ᾧ πρὸς ἀπό ν ιαν ἐξ ἀνοίας ἅμα καὶ ἀπονοίας ἡρμόσθαι τὴν φύ σιν πάντων μάλιστα ξυνεβεβήκει, καὶ εἶναι μηδὲν μηδαμώς τῷ σκοπῷ καὶ τῇ σπουδή των προσκεκλη κάτων ἀπάδοντα. Δ΄. Πρίν γε μὴν τοῦτον ἰέναι, ἰδίᾳ ἐμὲ καὶ συχνά παραλαμβάνουσιν ἐπῄει βασιλεῖ τε καὶ βασιλίδι θα Variorum note. Vide adnotata infra ad lib, xxı, cap. 6, sect. 8. Κρινια. Isidorus patriarchatum inivit anno Chr. 4547. Sediit annos duos, bienses septem et dies quindecim, ut constat ex codice ms. quo usus ext Phil. Labbeus. Vide Apparuium llisler. Eyaanl. pag. 37. Ergo patriarcha esse desiit an. Chr. 1319 exeunte. BoIVIN. Sic supra lib. I, cap. 3, sect. 6. Boivin,

Book XVIII · Chapter ILiber Decimus Octavus · Caput I

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

καὶ χρημάτων ἐπαγγελίαις καὶ χορηγίαις ἀφθόνοις τῶν γε ἄλλων καὶ ἃ τῶν ἐν βίῳ καλῶν καὶ τιμίων ψυχαῖς ἂν εἴη φιλοδόξοις κατ’ ἔφεσιν πειρᾶσθαί με πείθειν καὶ ἄγειν ἐς τό σφισι βουλόμενον· ὧν τὰ μὲν ἤδη ἐχορηγεῖτο, τὰ δ’ ἔμελλεν. ᾤοντο γὰρ δι’ ἑνὸς ἐμοῦ γε εὐθὺς, εἴ τινές ποτ’ ἄρ’ εἶεν, καὶ ὅπη διαιτῷντο, πάντας ἑτέρους, ὁπόσοι ἀνθίστανται πρὸς ὁπόσα τῷ Παλαμᾷ βλασφημεῖται καινὰ καὶ ἔκφυλα δόγματα, προσάξεσθαι. ἀλλ’ ἦσαν ἄρα πάντως ἄνθρακες οἱ τῶν ἐλπίδων ἐκείνοις θησαυροί. τὸ γὰρ ἀνενδεὲς ἐμὲ τῶν ἀναγκαίων καὶ ἡ τἀληθοῦς ἐκλογὴ λήρους ἔπειθ’ ἡγεῖσθαι τὰ λεγόμενα. (Ε.) Ὃ δ’ ἁπάντων μάλιστα τὴν ἐλπίζουσαν γνώμην ἐστήρικτο καὶ ἀνακεκρᾶσθαί σφισι δι’ αὐτό τινα ἡδονὴν ταῖς ἐλπίσιν ἐποίει, τὸ τῆς πατριαρχείας ἀξίωμα ἦν· ὃ δώσειν αὐτίκα μάλα μοι ἐπηγγέλλοντο, τῆς χρείας διωθουμένης σφοδρότερον καὶ τοῦ καιροῦ προκαλουμένου τὸν προστησόμενον ἀπαραίτητα. ἤκουόν γε μὴν ἐξ ἐμοῦ τἀναντιώτατα πάντα.

(A. M. 6857, IND. 3] [IMP. J. CARTACUz. 4] 1128 res facile excogitandas necessitas ipsa plurimum γοντο καὶ ἅμα καινοί τινες ἐφ' ἑτέροι; ἔτεροι έπει valerei. H. Is fuit rerum status, cum Isidorus patriarcha gravi morbo corripitur. Erat autem illud veutris profluvium juge ac diuturnum, adversus quod nec manus nec ars medicorum quidquam poterat: tametsi primo accessu non admodum violentus!nvaserat hic morbus, sed sensim et paulatim atque (ut ita dicam) pedetentim procedere visus fucral, et hominum exspectationem quasi ludificarat. Enimvero, ut plerique aiebant, natus eral ex tristitia, quam tacitus pudor pepereral. Scilicet vir ille propriis somniis intentus omnia dicta et facta inde auspicabatur, divinum eum allatum vocans: his perpetuo gloriabatur, et palam mentiri nihil eum pudebat. Quin et imperatori pariter, et aliis quibuslibet, quædam quasi vaticinia et oblatas divinitus visiones referebat; in quiius fuit et Galatici Latinorum castelli, in adverso littore positi, excidium; quod illi aflirmabat certo et constanter prænuntiatum a Deo fuisse. Itaque his confisus imperator, antequam classem prorsus instructam haberet, pugnam acceleravit. 871 Cum igitur ille funestissime cladis auctor pracipuus Romanis fuisse viderctur, omnibus expro1.rantibus, non audebat fxis oculis aut imperatorem, aut intelligentia præditum¡ quemquam aspcclare; sed in profundos verecundiæ sum recessus semet ipsum abdebat. Quamobrem diuturna inde agritudine confectus, postquam intima ipsius substantia worbo consumpta est, ex hac vita excessit. νοῦντο, τῆς ἀνάγκης τὴν εὐπορίαν τῶν εἰς ταύτα ἐνθυμημάτων ῥιστα ἐφευρισκούσης. Β΄. Εν τούτοις δ' ὄντων τῶν πραγμάτων νόσῳ β ρείᾳ καὶ ὁ πατριάρχης Ἰσίδωρος αλίσκεται. 11 δὲ ἦν μεί, γαστρός κένωσις διηνεκής ἅμα καὶ πολυήμερος, πάσης χειρὸς καὶ τέχνης Ιατρικῆς ἀπρακτούσης ἐν ταῦθα. Καίτοι τήν γε ἀρχὴν οὐ μάλα θρασυτέραν αὕτη τὴν ἔφοδον ἔδειξεν· ἀλλ' ἡρέμα καὶ κατὰ μια κρὸν καὶ βάδην εἰπεῖν ἐπιχωριάζειν ἐδόκει, ὥσπερ παίζουσα τὰς τῶν πολλῶν ἐλπίδας. Εν γὰρ ἀπὸ λύο πης ἐσχηκυῖα τὰς ἀφορμάς (5 πολὺς τέως εκράτει λόγος), ἥτις ἐκ σιωπωμένης αἰσχύνης είχε την πρό φασιν. "Η, γὰρ τοῖς οἰκείοις ὀνείροις προσέχων ὁ άνθρωπος· καὶ τοῦτ' ἔργον ἔχων ἀπάντων προϊ στάμενον καὶ λόγων καὶ πραγμάτων ἐνθουσιασμέν ὠνόμαζε· καὶ τούτοις διηνεκώς εγκαλλωπιζόμενος ἐψεύδετο μὲν προφανώς, οὐκ ᾔσχύνετο δέ· ἀλλ᾽ ἦν ὡσαύτως τῷ τε βασιλεῖ καὶ τοῖς ἄλλοις οἱονεὶ προ φητείας τινὰς καὶ θεοπτείας ἄνωθεν ἀπαγγέλλων μεθ' ὧν ἦν καὶ ἡ τοῦ πέραν Γαλατικού φρουρίου καταστροφή, ἣν προδεδείχθαι διετείνετο τουτὶ πρὸς Θεοῦ βεβαίως καὶ ἀσφαλῶς· ὡς θαμβήσαντα καὶ τὴν βασιλέα ἐπὶ τὴν μάχην ταχῦναι, πρὶν τελέως τήν τοῦ στόλου παρασκευὴν ἐξαρτύσαι. Ἐπεὶ οὖν εἴτεις τῷ γε μείζονι μέρες τῆς μεγίστης ἀπωλείας ἐκείνης ἔδοξεν οὗτος γενέσθαι τω; Ρωμαίοις καὶ ὠνειδίζετο πρὸς ἁπάντων, οὐκ εἶχεν ἐστῶσιν ὀφθαλμοῖς ἀρετ οὔτε μὴν αὐτὸν βασιλέα, οὔτε τῶν ἄλλων ἔσοι ξυνέσεως ήσαν μέτοχοι· ἀλλὰ κατεδύετο προς πυθμένα; Ιδίας αἰσχύνης. Καὶ οὕτω λοιπὴν νοσήσας ἐπὶ μ κρὸν, καὶ οὕτω δαπανηθείσης τῆς ἔνδον οὐσία; τοῦ, τῆς παρούσης μετέστη ζωής Γ'. Έπειτα ψήφον προτιθεμένων ἄλλων, ὃς ἐν μετ' ἐκεῖνον τοῦ θρόνου διάδοχος γένηται, πολλή τις ἦν σπουδὴ καὶ διάπυρος τοῖς τοῦ Παλαμά θιασώτες, μηδένα ποτέ προβληθήναι, ας μὴ πλήκτης καὶ πάρ τινο; εἴη καὶ πάσης και κανονίας παιδείας έ, 75, γι τον άμοιρος, (Ρ. 548] ὅσον οἱ ἀπὸ σκαπάνης 4μου και δικέλλης ὑψὲ τῆς ὤρας ἀπαλλάττοντες ζαπητόν τι καὶ θηριώδες ἦθος οίκαδε φέρουσιν· ἶν' ἐνταῦθα βρ όταν εἴη σφίσι διωκτῶν ἁπάντων αὐτὴν καταστήσει βαρύτατων κατὰ τῶν εὐσεβεῖν αἱρουμένων καὶ τῆς τοῦ Παλαμᾶ κοινωνίας ἀπέχεσθαι πᾶσαν σπουδήν 1. Mox deliberatione ab aliis instituta, quisṇatu ejus sedem ac dignitatem excepturus esset, magno et infammatu studio a Palamitis certatum, ue quis promoveretur, nisi qui percussor et temulentus foret, omnisque eruditionis periude expers, ut illi, quí a ligone et bidente sub vesperam redeuntes iracundum et ferinum quemdam morem domuix referunt. id vero agebant, ut iis facillimum esset quovis persecutore sæviorem illum opponere iis qui pie et recte de Deo sentirent, et a commiunione Palamæ penitus abhorrerent. Aliis itaque alium proponentibus, horum suasu ex monte Albo ποιουμένων, Αλίων οὖν ἄλλους προβαλλομένων, με arcessitur unus cx Palaniæ amicis, uomine Callistus. Iluic ob vecordiam ac dementiam ingenium erat omnium immitissimum. Quamobrem eorum, a quibus vocabatur, proposito ac studio omnino conveniebat. 17. Tamen antequant is advenisset, visum est imperatori et Augustæ privatim ac sapius me ταπέμψασθαι πείθουσιν οὗτοι τῶν τοῦ Παλαμᾶ φίλων ἐξ ᾿Αύωνος ένα, τούνομα Κάλλιστον· ᾧ πρὸς ἀπό ν ιαν ἐξ ἀνοίας ἅμα καὶ ἀπονοίας ἡρμόσθαι τὴν φύ σιν πάντων μάλιστα ξυνεβεβήκει, καὶ εἶναι μηδὲν μηδαμώς τῷ σκοπῷ καὶ τῇ σπουδή των προσκεκλη κάτων ἀπάδοντα. Δ΄. Πρίν γε μὴν τοῦτον ἰέναι, ἰδίᾳ ἐμὲ καὶ συχνά παραλαμβάνουσιν ἐπῄει βασιλεῖ τε καὶ βασιλίδι θα Variorum note. Vide adnotata infra ad lib, xxı, cap. 6, sect. 8. Κρινια. Isidorus patriarchatum inivit anno Chr. 4547. Sediit annos duos, bienses septem et dies quindecim, ut constat ex codice ms. quo usus ext Phil. Labbeus. Vide Apparuium llisler. Eyaanl. pag. 37. Ergo patriarcha esse desiit an. Chr. 1319 exeunte. BoIVIN. Sic supra lib. I, cap. 3, sect. 6. Boivin,

PG 148:1129πρῶτον μὲν γὰρ καθηπτόμην ὁμαλῶς πως αὐτῶν περὶ ὧν ἡμῖν ὑπισχνοῦντο, πῶς οὐκ ὀκνοῦσι τοῖς αὐτοῖς ἐγχειροῦντες, ἃ πολλάκις εἰποῦσι καὶ ἀποτυχοῦσιν ἀκριβῶς ἐγνωκέναι ξυμπέπτωκεν, ὡς πηλοῦ καὶ κόνεως οὐδὲν ἐμοὶ διαφέρειν δοκεῖ τὰ τοιαῦτα, καὶ ταῦτα νῦν, ὅτε πίστεως ἄρνησις ἀπαιτεῖται. ὡς γὰρ ἐν κακοῖς εὐτυχεῖν δυστύχημα μέγιστον, οὕτως ἐν κακοῖς ἀδοξεῖν τῶν εὐτυχημάτων τὸ κράτιστον. ἔπειτα ἔλεγον, ὡς βασιλεῦσιν οὖσι χρεὼν μὴ τὰ καθήκοντα νόμιμα ἑκοντὶ παραδιάγειν ὁμοῦ καὶ τῶν ἱερῶν τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας κιγκλίδων ἐλαύνειν ἤθει τοιούτῳ, ἥκιστά τινος φειδοῦς ἢ κολάσεως μεσιτευούσης καὶ ὑφαιρούσης τὴν τοῦ κράτους ἀσέλγειαν· ἀλλ’ ἰατροῖς μᾶλλον γίγνεσθαι πάνυ προθύμως καὶ ἅμα κολασταῖς τῶν ἀθέσμων σάλων καὶ ἐκτροπῶν, εἴ γε βουλομένοις εὐσεβεῖν εἴη. τὸ μὲν γὰρ ἄξιον θρήνων μακρῶν καὶ ἐς τὸ μέλλον μνήμης ἐκ τῶν ὀψιγόνων πρὸς ἀπέχθειάν τε καὶ ὕβριν ἀνατρεχούσης ὁλοσχερῶς (ἐῶ γὰρ ὡς ἐγνωσμένης ἤδη μεμνῆσθαι τῆς ἀϊδίου φλογὸς ἐκείνης, ἣ τοῖς οὕτω βιοῦσιν ἠπείληται)·

[A. C. 13501 BYZANTINE HISTORIÆ LIB. XVIII. [™MP. J. CANTACUZ. 41 1130 τείαις παντοίαις περιϊέναι· καὶ χρημάτων επαγγε- accire, et omni adulationis genere, atque etiain peλίαις καὶ χορηγίαις ἀφθόνοις τῶν γε ἄλλων καὶ ἀ τῶν ἐν βίῳ καλῶν καὶ τιμίων ψυχαῖς ἂν εἴη φιλοδή. ξοις κατ' έφεσιν πειράσθαι με πείθειν καὶ ἄγειν ἐς το σφισι βουλόμενον· ὧν τὰ μὲν ἤδη ἐχορηγείτο, τα δ' ἔμελλεν. οντο γὰρ δι' ἑνὸς ἐμοῦ γε εὐθὺς, εἴ τι νές ποτ' ἄρ' εἶεν, καὶ ὅπη διαιτῷντο, πάντας ἑτέρους, ὁπότοι ἀνθίστανται πρὸς ὁπότα τῷ Παλαμά βλασφημεῖται καινὰ καὶ ἔκφυλα δόγματα, προσάξεσθαι. 'Αλλ' ἦταν ἄρα πάντως ἄνθρακες οἱ τῶν ἐλπίδων Εκείνος θησαυροί. Τὸ γὰρ ἀνενδεὶς ἐμὲ τῶν ἀναγ ναίων καὶ ἡ τἀληθοῦς ἐκλογὴ λήρους ἔπειθ᾽ ἡγεἶσθαι τὰ λεγόμενα. cuniarum pollicitatione ambire. Ac ii quidem cona:i 872 sunt hectere me, et ad ea que vellent adducerc. liberali largitione cum aliarum rerum, tum earum presertim, quæ, quia pulchra sunt ac pretiose, animis gloriæ cupidis plurimum blandiri possunt. Quarum rerum aliæ jam dabantur, aliæ postea data fuissent. Putabant videlicet mea unius opera statim adjunctum iri ipsis reliquos omnes, quicunque ii forent, et ubicunque degerent, qui novam et insolentem blasphemi Palamæ doctrinam impugnarent. Quas autem illi spes conceperant, er non aurum sed paleæ erant. Nam quod rebus ne· cessariis non carerem, et veritatem ultro profiterer, idcirco mihi facile persuadebam vana esse et frivola quæ illi loquerentur. V. Sed eorum animum exspectatione suspensum una res maxime confirmabat, ac ipsorum spei quadamn voluptate admista blandicbatur. Ea erat patriarchalis dignitas, quam mihi statim collaturos se iidem promittebant, cum et necessitas gravior Incumberet, et ut aliquis sine ulla cunctatione εί muneri præficeretur, res ipsa flagitaret. Tamen it es me contraria plane omnia audiverunt. Ac primum quidem super iis rebus, quas mihi promittolant, cos leniter objurgabam, quod ipsos non pigeret eadem rursus tentare, quæ cum frustra sæpe dixissent, evidentissimum foret, ejusmodi res apud me nihilum luto ac pulvere differre; præsertim hoc tempore, cum exigeretur fidei abJuratio. Enimvero sicut inter improbos felicem esse maxima esset infelicitas, ita apud eosdem honoribus carere maximam esse felicitateın. Aicμam præterea non debere principes, que sapienter constituta essent, ea ultro transgredi, et sacrosanctis Ecclesiæ Dei 873 cancellis isto more excludere, ut nec moderatio ulla, nec examinis interpositi severitas potestatem insolentem coerceret. Quin imo oportere cos, si religiosi essent, m:- dicos el castigatores promptissimos exsistere erroruin ac depravationum sacris legibus contrariarum. Nam illud quidem deplorandum, memoriaque apud posteros odiosissima ac probrosissima dignuin est (ut sileam flammas sempiternas, quas iis qui sic vivunt destinatas, cogitare licet ut jam decreLas); hoc vero laudem et commendationem exigit Dab hominibus piis, qui nunc vivunt, quive unvoluptatem, qualem ævo immortali repositam esse Ε'. "Ο δ' ἀπάντων μάλιστα τὴν ἐλπίζουσαν γνώμην εστήρικτο καὶ ἀνακεκρᾶσθαι σφίσι δι' αὐτό τινα ἡδονὴν ταῖς ἐλπίσιν ἐποίει, τὸ τῆς πατριαρχείας ἀξίωμα ἦν· ὁ δώσειν αὐτίκα μάλα μοι ἐπηγγέλλοντο, τῆς χρείας διωθουμένης σφοδρότερον καὶ τοῦ και ρου προκαλουμένου τὸν προστησόμενον ἀπαραίτητα. Ηχονόν γε μὴν ἐξ ἐμοῦ τἀναντιώτατα πάντα. Πρώ τον μὲν γὰρ καθηπτόμην ὁμαλῶς πως αὐτῶν περὶ ὧν ἡμῖν ὑπισχνούντο, πῶς οὐκ ὀκνοῦσι τοῖς αὐτοῖς ἐγχειροῦντε;, δ πολλάκις εἰποῦσι καὶ ἀποτυχοῦσιν ἀκριβῶς ἐγνωκέναι ξυμπέπτωκεν, ὡς πηλοῦ καὶ κά νεως οὐδὲν ἐμοὶ διαφέρειν δοκεῖ τὰ τοιαῦτα, καὶ ταῦτα νῦν, ὅτι πίστεως ἄρνησις ἀπαιτεῖται. α; γὰρ ἐν κακοί; εὐτυχεῖν δυστύχημα μέγιστον, οὕτως ἐν κακοῖς ἀδοξεῖν τῶν εὐτυχημάτων τὸ κράτιστον. Έπειτα έλεγον, ὡς βασιλεῦσιν οὖσι χρεών μὴ τὰ ς καθήκοντα νόμιμα έχοντι παρεδιάγειν ὁμοῦ καὶ τῶν ἱερῶν τῆς τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίας κιγκλίδων ἐλαύνειν 10τι τοιούτῳ, ἤπιστά τινος φειδοῖς ἢ κολάσεως μετ σιτευούσης καὶ ὑφαιρούσης τὴν τοῦ κράτους ἀσέλ γειαν' ἀλλ' ἰατροῖ; μᾶλλον γίγνεσθαι πάνυ προθύμως και ἅμα κολασταῖς [Ρ. 549] τῶν ἀθέσμων σάλων καὶ Εκτροπών, εἴ γε βουλομένοις εὐσεβεῖν εἴη. Τὸ μὲν γὰρ ἄξιον θρήνων μακρῶν καὶ ἐς τὸ μέλλον μνήμης ἐκ τῶν ὀψιγόνων πρὸς ἀπέχθειάν τε καὶ ὕβριν ἀνατρεχούσης ολοσχερώς (ἐῷ γὰρ ὡς ἐγνωσμένης ἤδη μεμνήσθαι τῆς ἀϊδίου φλογὸς ἐκείνης, ἢ τοῖς οὕτω β οῦσιν ἐπείληται)· τὸ δ' ὑμνούσα; γλώσσας ἀπαιτεῖ τῶν τε νῦν ὄντων τῶν τε γενησομένων ἀνθρώπων εὐσεβῶν καὶ ἅμα ψυχῆς ἀκήρατον εὐφροσύνην, ἣν με τελευτώσιν αἰῶσιν ἀκούομεν ἀπονενεμῆσθαι. quam victuri sunt; et sinceram meretur animi crecious. Γ. Οὕτω τοίνυν ἡμῶν ἀπογνούς, ἐπεὶ τὸν ἤδη ῥη θέντα ἐξ ᾿Αθωνος δρους ήκοντα ήδη τεθέαται, εὐθὺς καὶ μὴ πάνυ τοι σφόδρα προθυμουμένων τῶν ἐπισκό των τῆς τέω; σωζομένης επαρχίας εἰ; πατριάρ την προβάλλεται, δι' οὐδὲν ἔτερον ἐπισπεύσας τὴν αὐτοῦ προβολὴν; ἢ ὅτι πρὸ; διωγμὸν ἄριστα ὁ ἀνὴρ ἐπεφύκει καὶ ὄργανον ἦν προς τιμωρίας απανθρώVi. Sic ille successu desperato a nobis discessit. Deinde hominem supra memoratum, qui jam ex Atho monte advenerat, conspicatus, confestim nec admodum cupientibus episcopis ejus provinciæ, quæ tane salva restabat, patriarcham eligendum proponit. Euu vero non aliam ob causaru promo vere festinavit, nisi quia ad exercendam persecuVariorum notæ. Sic infra cap. 3. set. 3. Κεπειδή Θράκης Επέκεινα πλείων οὐκ ἦν ἐπαρχία Ῥωμαίοις, μόνους του; Θρακικούς εὐθὺς μεταπέμπεται ἐπισκόπους. FATROL. GR. CALVIT Vide et lib. xst, cap. ult., ubi de imperii duibus illo tempore valde angustis. Boivin!

PG 148:1131τὸ δ’ ὑμνούσας γλώσσας ἀπαιτεῖ τῶν τε νῦν ὄντων τῶν τε γενησομένων ἀνθρώπων εὐσεβῶν καὶ ἅμα ψυχῆς ἀκήρατον εὐφροσύνην, ἣν μὴ τελευτῶσιν αἰῶσιν ἀκούομεν ἀπονενεμῆσθαι. (2.) Οὕτω τοίνυν ἡμῶν ἀπογνοὺς, ἐπεὶ τὸν ἤδη ῥηθέντα ἐξ Ἄθωνος ὄρους ἥκοντα ἤδη τεθέαται, εὐθὺς καὶ μὴ πάνυ τοι σφόδρα προθυμουμένων τῶν ἐπισκόπων τῆς τέως σωζομένης ἐπαρχίας, εἰς πατριάρχην προβάλλεται, δι’ οὐδὲν ἕτερον ἐπισπεύσας τὴν αὐτοῦ προβολὴν, ἢ ὅτι πρὸς διωγμὸν ἄριστα ὁ ἀνὴρ ἐπεφύκει καὶ ὄργανον ἦν πρὸς τιμωρίας ἀπανθρώπους καὶ θηριώδεις δημοσίων ἁπάντων ἀπανθρωπότερον. πάσης γὰρ ὢν παιδείας ἀξύνετος μάλα τοι ἐχώρει πρὸς τὸ κολάζειν καὶ ὑβρίζειν ἀσέμνως καὶ πρός γε ἔτι χειρὶ καὶ βακτηρίᾳ πλήττειν, ἀσχέτῳ θυμῷ, καὶ λόγοις αἰσχροῖς καὶ σφόδρα ἀπᾴδουσι ᾧ περιέκειτο σχήματι, καὶ οὗτινος ἥδετο εἶναι τρόφιμος ὄρους, καὶ ἧστινος πνευματικῆς πολιτείας. οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ καὶ οὓς ἐκόλαζε καὶ οὓς ἐδίωκεν εὐσεβεῖς, δέον ἐλεεῖν λιμῷ καὶ δίψῃ θνήσκοντας καὶ πάσῃ ταλαιπωρίᾳ, ὁ δὲ καὶ ἀτάφους ἐῤῥίφθαι ἐκέλευε.

1131 [A. ■ €858, IND. 4] (182. 3. CANTACUz. ↓) Lonem optime a natura comparatus vir ille pama- πους καὶ θηριώδεις δημοσίων απάντων ἀπανθρωπή. Η τερον. Πάσης γὰρ ὧν παιδείας ὀξύνετας μάλα τι ἐχώρει πρὸς τὸ κολάζειν καὶ ὑβρίζειν ἀσέμνω, καὶ πρός γε ἔτι χειρὶ καὶ βακτηρία πλήττειν, ἀσχέση θυμῷ, καὶ λόγοις αἰσχροί; καὶ σφόδρα ἀπόδουσινή περιέκειτο σχήματι, καὶ οὗτινος εδετο εἶναι τρόφι μας όρους, καὶ ἐστινος πνευματικής πολιτείας. Θα μένον δὲ, ἀλλὰ καὶ οὗ; ἐχόλαζε καὶ οὕς ἐδίωκεν εξ σεβεῖς, δέον ἐλεεῖν λιμῷ καὶ βέξη θνήσκοντες κα πάσῃ ταλαιπωρία, ὁ δὲ καὶ ἀτάφους ἐβλίφθαι ἐπὶ λευε. Καὶ ἦν ἔγκλημα έτερον εὖθις τουτί πρός τιμε ρίας ἔτι λοιπὸν τὰς ὁμοίας, οἷς τῇ γῇ κρύπτειν έργα ἦν τοῖς τοιούτους, καμπτομένοις τῇ τῆς φύπω; ἐμοιότητι. Ες τοσοῦτον κατὰ τῆς εὐσεβείας ηύξήθη τότε τα χείρω. Ἠλαύνοντο γὰρ ἀφειδώς, οἱ τῆς ἔροις εμμένειν φιλονεικοῦντες τῆς πατρίου νομία. σίας, οικιών, πόλεων, ερών, Αγώγιμος δεσμωτηρίας ήγοντο εὐχερο;· ἀπειλεῖ τοῖς ἄλλοις εκηρύττον · μείζους τῶν ἔργων, ὅσοι δέει τοῦ μὴ τὰ ἀνήκεις πάσχειν ἤθους χρώμασι πολυειδέσι δῆθεν εκνοποί τὴν εὐσέβειαν ἔκρυπτον. rum atrocium et immanium instrumentum erat quolibet carnifice inhumanius. Quippe omnis eruditionis expers, propen.issinus erat ad supplicia decernenda et ad injuriam absque verecmalia inferendam; item al feriendum manu et baculo, iracundia effreni, sermonibus fœdis et minime convenientibus sive habitui, quem induerat, είνα menti et instituto religioso, cujus se aluınnıııa gloriabatur. Quin imo homines pios, quos multabat et persequebatur, quorum misereri 874 euin oportebat fame et siti et omnibus ærumnis enectorum, insepultos projici jukeluat. Quod si qui naturae similitudine commoti operam dedissent, ut illorum corpora humo tegercutur, novum illud crimen simili pena rursum lucbatur. Usque adeo tune pejor causa adversus religionem invaluerat. Nam qui manere intra terminos traditæ a majoribus disciplina obstinassent, ii sine misericordia tectis, urbibus, templis exigebantur, et facile a quolibet comprehensi in vincula rapiebantur. Aliis veritis ne extrema paterentur, atque idcirco civilitatis colore versatili sanam doctrinam escul. tantibus, minæ intendebantur ipsis suppliciis graviores. VII. Atque hæc grata subsidia erant imperatori, animum suum dissimulanti. Nam cum duæ res sint, quarum ope plerique principes conantur sibi mancipare quos volunt, earum alteram, quæ lenignitatis speciem prafert et in persuadendo posita est, sibi tribuebat; alteram, cui inest nota crudelitatis, patriarcha et Palanitis, ut ventis vela, permittebat. Plerosque scilicet fallere cupiens, nec ipse prorsus illa factitabat, nec licentia publicis decretis concessa fieri permittebat. Al idem, quia facientibus non obsistebat, tacita quasi lege lata, quidlibet impune perpetrandi veniam iis prorsus dabat: ut ii, qui oleribus indigent, aque rivun alicunde cx occulto ac superiori de loco deducunt. Sic enim statuebat, quoties voluntas principis et rerum quotidianarum ratio idem snaderent, adessetque 875 opportunitas accommoda principis voluntati, totics principem debere ejus modi rerum cursum concursul suo adjuvare: cum autem alio res vergerent, alio principis voluntas, tune oportere cumdem, cæteris rebus neglectis, proprie voluntatis rationem potius quam constitatarum regularum usum sequi. Quippe illud imperii case, hoc vero servitutis. Absurdum porro esse, penes quem sceptrum imperatorium foret, cum ultro servire. His de causis, parum de aliis sollicitus, quæcunque ipse et Palamas fieri cupe rent, ca exsequebatur. Una quippe crat ejus et Palama voluntas. Vill. Attamen veritus vulgi cousicia, qua et cir cum fora liberrime jactabantur, et fidei tyrammicam violentamque oppressionem criminabantur, satius sibi fore credidit, procedento tempore con - ciliu!n cogi, episcopis qui in Thracia essent convocatis; atque illic palam declarari, novam illam doctrinam, quam Palamas invexisset, nen esse Ζ. Καὶ ἦν ταῦτα ἐφόδια τῆς τοῦ βασιλέως για μης, κρύπτεσθαι βουλομένης, ἀρεστε. Δυείν γὰρ ὄντοιν, δι' ὧν οὓς ἂν βούλοιντο προσάγεσθαι έγχε ροῦσι τῶν ἡγεμόνων οι πλείους, δ μὲν ἐπιεικείας είχε σημείον, εαυτῷ ἔνεμε· λέγω δὲ τὸ πείθων δ δ' ἀπηνεία;, τῷ πατριάρχῃ καὶ τοῖς περὶ τὸν Παρ. μᾶν ἐνεδίδου, καθάπερ ἀνέμους δεκάδος ἐθόνην. Δεν θάνειν γάρ τοὺς πλείστους πειρώμενος, οὔτ' εἰτ; δλοσχερῶ; έδρα ταυτί, ούτε δημοσίας γραφάς ο ρεῖχε τοὐνδόσιμον. Ὅτι δὲ ὁρῶσιν αὐτοῖς οὐκ ἐ στατο, ἄντικρυς ἀνομοθέτητόν [P. 550] τι: α νήμης τὸ δρον ἀδεῶς ἐχαρίζετό σφισιν· ὥσπερ καὶ οἱ λ.γένει ἐν χρείς γινόμενοι βύακα ἄνωθέν ποθεν ἐπαντλείν ὕδατος ἐξ ἀφανοῦ;. Έλεγε γάρ, ώ; ὅτι τὰ ἴσα φθέγ γωνται ἥ τε τοῦ ἄρχοντος βούλησις καὶ ἡ τῶν ἐκ τίν χη; δρωμένων χρεία, μετὰ τοῦ εὖ ξυγκειμένων της τὴν τοῦ ἄρχοντος βούλησιν, τότε συμφέρεσθαι τε τὸν ἄρχοντα χρὴ τοῖς ούτωσὶ φερομένοις· ἔπιν δ' ἕτερον μὲν τὰ πράγματα δρόμου βαδίζη, Ετερον δ' τοῦ ἡγεμόνος βούλησις, τότε χρὴ ἐν μέσῳ κακείνα παρατρέχοντα τῇ τῆς αὐθεντικής βουλήσεως χρεία μᾶλλον ἢ τῷ τῶν κειμένων κανόνων έθει συμφέρο σύαι. Τὸ μὲν γὰρ ἡγεμονία;, τὸ δὲ δουλείας εἶπε σημείον· ἄτοπον οὖν δουλεύειν ἐχόντα, ᾧ τὰ τῆς ἐπε μονία; ἀνεῖται σκήπτρα. Διὰ δὴ ταῦτα, μικρά τῶν ἄλλων φροντίσας, ἐπέραινε στα αὐτῷ τε καὶ Πελαγί που βουλήσεως ήν, μία γὰρ ἦν αὐτῷ καὶ τῆς ἐμμ τὸν Παλαμᾶν ἡ βούλησις. ὅταν 1. Δεδιώ; δ' ὅμως καὶ τὰς τῶν κλείστων και ρίας, αἱ κἐν ταῖς ἀγοραῖς ἀνέδην ἐκαλινδούναι, τ τυραννικών και βίαιον ἐγκαλοῦσαι τῆς πίστεως, β τιον ἐνόμισεν εἶναί οἱ, καὶ σύνοδον συγκροτήσει ως τῶν ἐπὶ Θράκης ἐπισκόπων προϊόντος τοῦ χρόνου, καὶ δείξει ἐς προπτον τα καινοφανή τοῦ Παλαμ μὴ αἰσχρῶς ἔχειν άγματα· ὡς ἂν εἰς πολλούς χιον

καὶ ἦν ἔγκλημα ἕτερον αὖθις τουτὶ πρὸς τιμωρίας ἔτι λοιπὸν τὰς ὁμοίας, οἷς τῇ γῇ κρύπτειν ἔργον ἦν τοὺς τοιούτους, καμπτομένοις τῇ τῆς φύσεως ὁμοιότητι. ἐς τοσοῦτον κατὰ τῆς εὐσεβείας ηὐξήθη τότε τὰ χείρω. ἠλαύνοντο γὰρ ἀφειδῶς, οἱ τοῖς ὅροις ἐμμένειν φιλονεικοῦντες τῆς πατρίου νομοθεσίας, οἰκιῶν, πόλεων, ἱερῶν, ἀγώγιμοι δεσμωτηρίοις ἤγοντο εὐχερῶς· ἀπειλαὶ τοῖς ἄλλοις ἐκηρύττοντο μείζους τῶν ἔργων, ὅσοι δέει τοῦ μὴ τὰ ἀνήκεστα πάσχειν ἤθους χρώμασι πολυειδέσι δῆθεν κοινωνικοῦ τὴν εὐσέβειαν ἔκρυπτον. (Ζ.) Καὶ ἦν ταῦτα ἐφόδια τῆς τοῦ βασιλέως γνώμης, κρύπτεσθαι βουλομένης, ἀρεστά. δυοῖν γὰρ ὄντοιν, δι’ ὧν οὓς ἂν βούλοιντο προσάγεσθαι ἐγχειροῦσι τῶν ἡγεμόνων οἱ πλείους, ὃ μὲν ἐπιεικείας εἶχε σημεῖον, ἑαυτῷ ἔνεμε· λέγω δὴ τὸ πείθειν· ὃ δ’ ἀπηνείας, τῷ πατριάρχῃ καὶ τοῖς περὶ τὸν Παλαμᾶν ἐνεδίδου, καθάπερ ἀνέμοις ὁλκάδος ὀθόνην. λανθάνειν γὰρ τοὺς πλείστους πειρώμενος, οὔτ’ αὐτὸς ὁλοσχερῶς ἔδρα ταυτὶ, οὔτε δημοσίοις γραφαῖς παρεῖχε τοὐνδόσιμον. ὅτι δὲ δρῶσιν αὐτοῖς οὐκ ἀνθίστατο, ἄντικρυς ἀνομοθέτητόν τινα νόμον ἐς τὸ δρᾷν ἀδεῶς ἐχαρίζετό σφισιν·

1131 [A. ■ €858, IND. 4] (182. 3. CANTACUz. ↓) Lonem optime a natura comparatus vir ille pama- πους καὶ θηριώδεις δημοσίων απάντων ἀπανθρωπή. Η τερον. Πάσης γὰρ ὧν παιδείας ὀξύνετας μάλα τι ἐχώρει πρὸς τὸ κολάζειν καὶ ὑβρίζειν ἀσέμνω, καὶ πρός γε ἔτι χειρὶ καὶ βακτηρία πλήττειν, ἀσχέση θυμῷ, καὶ λόγοις αἰσχροί; καὶ σφόδρα ἀπόδουσινή περιέκειτο σχήματι, καὶ οὗτινος εδετο εἶναι τρόφι μας όρους, καὶ ἐστινος πνευματικής πολιτείας. Θα μένον δὲ, ἀλλὰ καὶ οὗ; ἐχόλαζε καὶ οὕς ἐδίωκεν εξ σεβεῖς, δέον ἐλεεῖν λιμῷ καὶ βέξη θνήσκοντες κα πάσῃ ταλαιπωρία, ὁ δὲ καὶ ἀτάφους ἐβλίφθαι ἐπὶ λευε. Καὶ ἦν ἔγκλημα έτερον εὖθις τουτί πρός τιμε ρίας ἔτι λοιπὸν τὰς ὁμοίας, οἷς τῇ γῇ κρύπτειν έργα ἦν τοῖς τοιούτους, καμπτομένοις τῇ τῆς φύπω; ἐμοιότητι. Ες τοσοῦτον κατὰ τῆς εὐσεβείας ηύξήθη τότε τα χείρω. Ἠλαύνοντο γὰρ ἀφειδώς, οἱ τῆς ἔροις εμμένειν φιλονεικοῦντες τῆς πατρίου νομία. σίας, οικιών, πόλεων, ερών, Αγώγιμος δεσμωτηρίας ήγοντο εὐχερο;· ἀπειλεῖ τοῖς ἄλλοις εκηρύττον · μείζους τῶν ἔργων, ὅσοι δέει τοῦ μὴ τὰ ἀνήκεις πάσχειν ἤθους χρώμασι πολυειδέσι δῆθεν εκνοποί τὴν εὐσέβειαν ἔκρυπτον. rum atrocium et immanium instrumentum erat quolibet carnifice inhumanius. Quippe omnis eruditionis expers, propen.issinus erat ad supplicia decernenda et ad injuriam absque verecmalia inferendam; item al feriendum manu et baculo, iracundia effreni, sermonibus fœdis et minime convenientibus sive habitui, quem induerat, είνα menti et instituto religioso, cujus se aluınnıııa gloriabatur. Quin imo homines pios, quos multabat et persequebatur, quorum misereri 874 euin oportebat fame et siti et omnibus ærumnis enectorum, insepultos projici jukeluat. Quod si qui naturae similitudine commoti operam dedissent, ut illorum corpora humo tegercutur, novum illud crimen simili pena rursum lucbatur. Usque adeo tune pejor causa adversus religionem invaluerat. Nam qui manere intra terminos traditæ a majoribus disciplina obstinassent, ii sine misericordia tectis, urbibus, templis exigebantur, et facile a quolibet comprehensi in vincula rapiebantur. Aliis veritis ne extrema paterentur, atque idcirco civilitatis colore versatili sanam doctrinam escul. tantibus, minæ intendebantur ipsis suppliciis graviores. VII. Atque hæc grata subsidia erant imperatori, animum suum dissimulanti. Nam cum duæ res sint, quarum ope plerique principes conantur sibi mancipare quos volunt, earum alteram, quæ lenignitatis speciem prafert et in persuadendo posita est, sibi tribuebat; alteram, cui inest nota crudelitatis, patriarcha et Palanitis, ut ventis vela, permittebat. Plerosque scilicet fallere cupiens, nec ipse prorsus illa factitabat, nec licentia publicis decretis concessa fieri permittebat. Al idem, quia facientibus non obsistebat, tacita quasi lege lata, quidlibet impune perpetrandi veniam iis prorsus dabat: ut ii, qui oleribus indigent, aque rivun alicunde cx occulto ac superiori de loco deducunt. Sic enim statuebat, quoties voluntas principis et rerum quotidianarum ratio idem snaderent, adessetque 875 opportunitas accommoda principis voluntati, totics principem debere ejus modi rerum cursum concursul suo adjuvare: cum autem alio res vergerent, alio principis voluntas, tune oportere cumdem, cæteris rebus neglectis, proprie voluntatis rationem potius quam constitatarum regularum usum sequi. Quippe illud imperii case, hoc vero servitutis. Absurdum porro esse, penes quem sceptrum imperatorium foret, cum ultro servire. His de causis, parum de aliis sollicitus, quæcunque ipse et Palamas fieri cupe rent, ca exsequebatur. Una quippe crat ejus et Palama voluntas. Vill. Attamen veritus vulgi cousicia, qua et cir cum fora liberrime jactabantur, et fidei tyrammicam violentamque oppressionem criminabantur, satius sibi fore credidit, procedento tempore con - ciliu!n cogi, episcopis qui in Thracia essent convocatis; atque illic palam declarari, novam illam doctrinam, quam Palamas invexisset, nen esse Ζ. Καὶ ἦν ταῦτα ἐφόδια τῆς τοῦ βασιλέως για μης, κρύπτεσθαι βουλομένης, ἀρεστε. Δυείν γὰρ ὄντοιν, δι' ὧν οὓς ἂν βούλοιντο προσάγεσθαι έγχε ροῦσι τῶν ἡγεμόνων οι πλείους, δ μὲν ἐπιεικείας είχε σημείον, εαυτῷ ἔνεμε· λέγω δὲ τὸ πείθων δ δ' ἀπηνεία;, τῷ πατριάρχῃ καὶ τοῖς περὶ τὸν Παρ. μᾶν ἐνεδίδου, καθάπερ ἀνέμους δεκάδος ἐθόνην. Δεν θάνειν γάρ τοὺς πλείστους πειρώμενος, οὔτ' εἰτ; δλοσχερῶ; έδρα ταυτί, ούτε δημοσίας γραφάς ο ρεῖχε τοὐνδόσιμον. Ὅτι δὲ ὁρῶσιν αὐτοῖς οὐκ ἐ στατο, ἄντικρυς ἀνομοθέτητόν [P. 550] τι: α νήμης τὸ δρον ἀδεῶς ἐχαρίζετό σφισιν· ὥσπερ καὶ οἱ λ.γένει ἐν χρείς γινόμενοι βύακα ἄνωθέν ποθεν ἐπαντλείν ὕδατος ἐξ ἀφανοῦ;. Έλεγε γάρ, ώ; ὅτι τὰ ἴσα φθέγ γωνται ἥ τε τοῦ ἄρχοντος βούλησις καὶ ἡ τῶν ἐκ τίν χη; δρωμένων χρεία, μετὰ τοῦ εὖ ξυγκειμένων της τὴν τοῦ ἄρχοντος βούλησιν, τότε συμφέρεσθαι τε τὸν ἄρχοντα χρὴ τοῖς ούτωσὶ φερομένοις· ἔπιν δ' ἕτερον μὲν τὰ πράγματα δρόμου βαδίζη, Ετερον δ' τοῦ ἡγεμόνος βούλησις, τότε χρὴ ἐν μέσῳ κακείνα παρατρέχοντα τῇ τῆς αὐθεντικής βουλήσεως χρεία μᾶλλον ἢ τῷ τῶν κειμένων κανόνων έθει συμφέρο σύαι. Τὸ μὲν γὰρ ἡγεμονία;, τὸ δὲ δουλείας εἶπε σημείον· ἄτοπον οὖν δουλεύειν ἐχόντα, ᾧ τὰ τῆς ἐπε μονία; ἀνεῖται σκήπτρα. Διὰ δὴ ταῦτα, μικρά τῶν ἄλλων φροντίσας, ἐπέραινε στα αὐτῷ τε καὶ Πελαγί που βουλήσεως ήν, μία γὰρ ἦν αὐτῷ καὶ τῆς ἐμμ τὸν Παλαμᾶν ἡ βούλησις. ὅταν 1. Δεδιώ; δ' ὅμως καὶ τὰς τῶν κλείστων και ρίας, αἱ κἐν ταῖς ἀγοραῖς ἀνέδην ἐκαλινδούναι, τ τυραννικών και βίαιον ἐγκαλοῦσαι τῆς πίστεως, β τιον ἐνόμισεν εἶναί οἱ, καὶ σύνοδον συγκροτήσει ως τῶν ἐπὶ Θράκης ἐπισκόπων προϊόντος τοῦ χρόνου, καὶ δείξει ἐς προπτον τα καινοφανή τοῦ Παλαμ μὴ αἰσχρῶς ἔχειν άγματα· ὡς ἂν εἰς πολλούς χιον

ὥσπερ καὶ οἱ λαχάνων ἐν χρείᾳ γινόμενοι ῥύακα ἄνωθέν ποθεν ἐπαντλοῦσι ὕδατος ἐξ ἀφανοῦς. ἔλεγε γὰρ, ὡς ὅτε τὰ ἴσα φθέγγωνται ἥ τε τοῦ ἄρχοντος βούλησις καὶ ἡ τῶν ἐκ τύχης δρωμένων χρεία, μετὰ τοῦ εὖ ξυγκειμένου πρὸς τὴν τοῦ ἄρχοντος βούλησιν, τότε συμφέρεσθαι καὶ τὸν ἄρχοντα χρὴ τοῖς οὑτωσὶ φερομένοις· ὅταν δ’ ἕτερον μὲν τὰ πράγματα δρόμον βαδίζῃ, ἕτερον δ’ ἡ τοῦ ἡγεμόνος βούλησις, τότε χρὴ τἀν μέσῳ κἀκεῖνον παρατρέχοντα τῇ τῆς αὐθεντικῆς βουλήσεως χρείᾳ μᾶλλον ἢ τῷ τῶν κειμένων κανόνων ἔθει συμφέρεσθαι. τὸ μὲν γὰρ ἡγεμονίας, τὸ δὲ δουλείας εἶναι σημεῖον· ἄτοπον οὖν δουλεύειν ἑκόντα, ᾧ τὰ τῆς ἡγεμονίας ἀνεῖται σκῆπτρα. διὰ δὴ ταῦτα, μικρὰ τῶν ἄλλων φροντίσας, ἐπέραινε ὅσα αὐτῷ τε καὶ Παλαμᾷ πρὸς βουλήσεως ἦν. μία γὰρ ἦν αὐτῷ καὶ τοῖς ἀμφὶ τὸν Παλαμᾶν ἡ βούλησις. (Η.) Δεδιὼς δ’ ὅμως καὶ τὰς τῶν πλείστων λοιδορίας, αἳ κἀν ταῖς ἀγοραῖς ἀνέδην ἐκαλινδοῦντο, τὸ τυραννικὸν καὶ βίαιον ἐγκαλοῦσαι τῆς πίστεως, βέλτιον ἐνόμισεν εἶναί οἱ, καὶ σύνοδον συγκροτῆσαι διὰ τῶν ἐπὶ Θρᾴκης ἐπισκόπων προϊόντος τοῦ χρόνου, καὶ δεῖξαι ἐς προὖπτον τὰ καινοφανῆ τοῦ Παλαμᾶ μὴ αἰσχρῶς ἔχειν δόγματα·

1131 [A. ■ €858, IND. 4] (182. 3. CANTACUz. ↓) Lonem optime a natura comparatus vir ille pama- πους καὶ θηριώδεις δημοσίων απάντων ἀπανθρωπή. Η τερον. Πάσης γὰρ ὧν παιδείας ὀξύνετας μάλα τι ἐχώρει πρὸς τὸ κολάζειν καὶ ὑβρίζειν ἀσέμνω, καὶ πρός γε ἔτι χειρὶ καὶ βακτηρία πλήττειν, ἀσχέση θυμῷ, καὶ λόγοις αἰσχροί; καὶ σφόδρα ἀπόδουσινή περιέκειτο σχήματι, καὶ οὗτινος εδετο εἶναι τρόφι μας όρους, καὶ ἐστινος πνευματικής πολιτείας. Θα μένον δὲ, ἀλλὰ καὶ οὗ; ἐχόλαζε καὶ οὕς ἐδίωκεν εξ σεβεῖς, δέον ἐλεεῖν λιμῷ καὶ βέξη θνήσκοντες κα πάσῃ ταλαιπωρία, ὁ δὲ καὶ ἀτάφους ἐβλίφθαι ἐπὶ λευε. Καὶ ἦν ἔγκλημα έτερον εὖθις τουτί πρός τιμε ρίας ἔτι λοιπὸν τὰς ὁμοίας, οἷς τῇ γῇ κρύπτειν έργα ἦν τοῖς τοιούτους, καμπτομένοις τῇ τῆς φύπω; ἐμοιότητι. Ες τοσοῦτον κατὰ τῆς εὐσεβείας ηύξήθη τότε τα χείρω. Ἠλαύνοντο γὰρ ἀφειδώς, οἱ τῆς ἔροις εμμένειν φιλονεικοῦντες τῆς πατρίου νομία. σίας, οικιών, πόλεων, ερών, Αγώγιμος δεσμωτηρίας ήγοντο εὐχερο;· ἀπειλεῖ τοῖς ἄλλοις εκηρύττον · μείζους τῶν ἔργων, ὅσοι δέει τοῦ μὴ τὰ ἀνήκεις πάσχειν ἤθους χρώμασι πολυειδέσι δῆθεν εκνοποί τὴν εὐσέβειαν ἔκρυπτον. rum atrocium et immanium instrumentum erat quolibet carnifice inhumanius. Quippe omnis eruditionis expers, propen.issinus erat ad supplicia decernenda et ad injuriam absque verecmalia inferendam; item al feriendum manu et baculo, iracundia effreni, sermonibus fœdis et minime convenientibus sive habitui, quem induerat, είνα menti et instituto religioso, cujus se aluınnıııa gloriabatur. Quin imo homines pios, quos multabat et persequebatur, quorum misereri 874 euin oportebat fame et siti et omnibus ærumnis enectorum, insepultos projici jukeluat. Quod si qui naturae similitudine commoti operam dedissent, ut illorum corpora humo tegercutur, novum illud crimen simili pena rursum lucbatur. Usque adeo tune pejor causa adversus religionem invaluerat. Nam qui manere intra terminos traditæ a majoribus disciplina obstinassent, ii sine misericordia tectis, urbibus, templis exigebantur, et facile a quolibet comprehensi in vincula rapiebantur. Aliis veritis ne extrema paterentur, atque idcirco civilitatis colore versatili sanam doctrinam escul. tantibus, minæ intendebantur ipsis suppliciis graviores. VII. Atque hæc grata subsidia erant imperatori, animum suum dissimulanti. Nam cum duæ res sint, quarum ope plerique principes conantur sibi mancipare quos volunt, earum alteram, quæ lenignitatis speciem prafert et in persuadendo posita est, sibi tribuebat; alteram, cui inest nota crudelitatis, patriarcha et Palanitis, ut ventis vela, permittebat. Plerosque scilicet fallere cupiens, nec ipse prorsus illa factitabat, nec licentia publicis decretis concessa fieri permittebat. Al idem, quia facientibus non obsistebat, tacita quasi lege lata, quidlibet impune perpetrandi veniam iis prorsus dabat: ut ii, qui oleribus indigent, aque rivun alicunde cx occulto ac superiori de loco deducunt. Sic enim statuebat, quoties voluntas principis et rerum quotidianarum ratio idem snaderent, adessetque 875 opportunitas accommoda principis voluntati, totics principem debere ejus modi rerum cursum concursul suo adjuvare: cum autem alio res vergerent, alio principis voluntas, tune oportere cumdem, cæteris rebus neglectis, proprie voluntatis rationem potius quam constitatarum regularum usum sequi. Quippe illud imperii case, hoc vero servitutis. Absurdum porro esse, penes quem sceptrum imperatorium foret, cum ultro servire. His de causis, parum de aliis sollicitus, quæcunque ipse et Palamas fieri cupe rent, ca exsequebatur. Una quippe crat ejus et Palama voluntas. Vill. Attamen veritus vulgi cousicia, qua et cir cum fora liberrime jactabantur, et fidei tyrammicam violentamque oppressionem criminabantur, satius sibi fore credidit, procedento tempore con - ciliu!n cogi, episcopis qui in Thracia essent convocatis; atque illic palam declarari, novam illam doctrinam, quam Palamas invexisset, nen esse Ζ. Καὶ ἦν ταῦτα ἐφόδια τῆς τοῦ βασιλέως για μης, κρύπτεσθαι βουλομένης, ἀρεστε. Δυείν γὰρ ὄντοιν, δι' ὧν οὓς ἂν βούλοιντο προσάγεσθαι έγχε ροῦσι τῶν ἡγεμόνων οι πλείους, δ μὲν ἐπιεικείας είχε σημείον, εαυτῷ ἔνεμε· λέγω δὲ τὸ πείθων δ δ' ἀπηνεία;, τῷ πατριάρχῃ καὶ τοῖς περὶ τὸν Παρ. μᾶν ἐνεδίδου, καθάπερ ἀνέμους δεκάδος ἐθόνην. Δεν θάνειν γάρ τοὺς πλείστους πειρώμενος, οὔτ' εἰτ; δλοσχερῶ; έδρα ταυτί, ούτε δημοσίας γραφάς ο ρεῖχε τοὐνδόσιμον. Ὅτι δὲ ὁρῶσιν αὐτοῖς οὐκ ἐ στατο, ἄντικρυς ἀνομοθέτητόν [P. 550] τι: α νήμης τὸ δρον ἀδεῶς ἐχαρίζετό σφισιν· ὥσπερ καὶ οἱ λ.γένει ἐν χρείς γινόμενοι βύακα ἄνωθέν ποθεν ἐπαντλείν ὕδατος ἐξ ἀφανοῦ;. Έλεγε γάρ, ώ; ὅτι τὰ ἴσα φθέγ γωνται ἥ τε τοῦ ἄρχοντος βούλησις καὶ ἡ τῶν ἐκ τίν χη; δρωμένων χρεία, μετὰ τοῦ εὖ ξυγκειμένων της τὴν τοῦ ἄρχοντος βούλησιν, τότε συμφέρεσθαι τε τὸν ἄρχοντα χρὴ τοῖς ούτωσὶ φερομένοις· ἔπιν δ' ἕτερον μὲν τὰ πράγματα δρόμου βαδίζη, Ετερον δ' τοῦ ἡγεμόνος βούλησις, τότε χρὴ ἐν μέσῳ κακείνα παρατρέχοντα τῇ τῆς αὐθεντικής βουλήσεως χρεία μᾶλλον ἢ τῷ τῶν κειμένων κανόνων έθει συμφέρο σύαι. Τὸ μὲν γὰρ ἡγεμονία;, τὸ δὲ δουλείας εἶπε σημείον· ἄτοπον οὖν δουλεύειν ἐχόντα, ᾧ τὰ τῆς ἐπε μονία; ἀνεῖται σκήπτρα. Διὰ δὴ ταῦτα, μικρά τῶν ἄλλων φροντίσας, ἐπέραινε στα αὐτῷ τε καὶ Πελαγί που βουλήσεως ήν, μία γὰρ ἦν αὐτῷ καὶ τῆς ἐμμ τὸν Παλαμᾶν ἡ βούλησις. ὅταν 1. Δεδιώ; δ' ὅμως καὶ τὰς τῶν κλείστων και ρίας, αἱ κἐν ταῖς ἀγοραῖς ἀνέδην ἐκαλινδούναι, τ τυραννικών και βίαιον ἐγκαλοῦσαι τῆς πίστεως, β τιον ἐνόμισεν εἶναί οἱ, καὶ σύνοδον συγκροτήσει ως τῶν ἐπὶ Θράκης ἐπισκόπων προϊόντος τοῦ χρόνου, καὶ δείξει ἐς προπτον τα καινοφανή τοῦ Παλαμ μὴ αἰσχρῶς ἔχειν άγματα· ὡς ἂν εἰς πολλούς χιον

PG 148:1133ὡς ἂν εἰς πολλοὺς χεομένης καὶ διασκιδναμένης τῆς τῶν τοιούτων ἐγκλημάτων λοιδορίας, ἢ ἀπιστῆται παντάπασι ἡ καινοτομία τῆς πίστεως, ἢ τό γε δεύτερον ἧττον λυπῇ, μὴ πρὸς ἕνα αὐτὸν ἀεὶ κινουμένων τῶν ὅλων γλωσσῶν, ἀλλ’ ἐς πλείστους ἤδη μεριζομένων. ἀλλὰ τοῦτό γε ἠνία τὸν Παλαμᾶν, ἥκιστα παῤῥησιάζεσθαι τοὺς τῆς αὐτοῦ κακίας ἐλέγχους βουλόμενον, ἀλλ’ ἐπιβουλαῖς ἀεὶ καὶ διαβολαῖς ἀφθόγγοις τὰ τῶν διωγμῶν ἐκείνων εἴδη δι’ ἄλλων, καὶ μάλιστα τῶν ἐν ἐξουσίαις, κρύφα ἐπιτελεῖν. διὸ καὶ προφασισάμενος ἄλλα ἐπ’ ἄλλοις ᾤχετο φεύγων, νῦν μὲν εἰς Λῆμνον, νῦν δ’ ἐκεῖθεν εἰς Θεσσαλονίκην· περὶ ὧν πλατύτερον εἰρήσεται προϊοῦσιν. τέως δ’ ἐκεῖνο ἐπαναλήψομαι. (Θ.) Πρὶν γὰρ ὅλους μετὰ τὴν χειροτονίαν τρεῖς παριέναι μῆνας, τῶν ἐπισκόπων συνέβη ῥαγῆναι τοὺς πλείστους τῆς πατριαρχικῆς κοινωνίας, ὅσοι διομνύμενοι εἰσήγγελον εἶναι σαφῆ Μασσαλιανὸν αὐτὸν καὶ τῶν ἐν Ἄθωνι ὄρει πρὸ ἐτῶν οὐ μάλα συχνῶν φανερῶς ἁλόντων ἕνα· περὶ ὧν ἀνωτέρω που τῆς ἱστορίας καὶ ἡμεῖς εἰρηκότες ἐσμέν.

[A. c. 1350] BYZANTINÆ UHSTORLE LIB. XVIII. μένης καὶ διασκιδναμένης τῆς τῶν τοιούτων ἐγκλη- Ap'ava ac folans; ut objectorumn criminum ca μάτων λοιδορία;, ἢ ἀπιστῆτει παντάπασι ή καινοτο μία τῆς πίστεως, ἢ τό γε δεύτερον ἦτον λυπῇ, μη πρὸς ἕνα αὐτὸν ἀεὶ κινουμένων τῶν ὅλων γλωσσών, ἀλλ' ἐς πλείστους ήδη μεριζομένων. ᾿Αλλὰ τοῦτό γε ἡνία τὸν Παλαμᾶν, ήκιστα παρρησιάζεσθαι τοὺς τῆς αὐτοῦ κακίας ελέγχους βουλόμενον, ἀλλ' ἐπιβουλαί; ἀεὶ καὶ διαβολαῖ; ἀφθόγγοις τὰ τῶν διωγμῶν ἐκείνων εἴδη δ' ἄλλων, καὶ μάλιστα τῶν ἐν ἐξουσίαις, κρύφα ἐπιτελεῖν. Διὸ καὶ προφασισάμενος ἄλλα ἐπ' ἄλλοις Έρχετο φεύγων, νῦν μὲν εἰς Λήμνον, νῦν δ' ἐκεῖθεν εἰς Θεσσαλονίκην· περὶ ὧν πλατύτερον ειρήσεται προϊοῦσιν. Τέως δ' ἐκεῖνο επαναλήψομαι. Θ. Πρὶν γὰρ ὅλους μετὰ τὴν χειροτονίαν τρεις παριέναι μήνας, τῶν ἐπισκόπων συνέβη βαγῆναι τοὺς πλείστου; τῆς πατριαρχικής κοινωνίας, όσοι δεομνύμενοι εἰσήγγελον είναι σαφῆ Μασσαλιανὸν αὐτὸν καὶ τῶν ἐν "Αθωνι ὄρει πρὸ ἐτῶν οὐ μάλα συ χνῶν φανερῶς ἀλόντων ἕνα· περὶ ὧν ἀνωτέρω που τῆς ἱστορίας καὶ ἡμεῖς εἰρηκότες εσμέν. Ἐπεὶ δὲ καὶ αὐτό; ἀνθιστάμενος εἰσῆγεν, ἐξ ἀντιπάλου βίων, διωμοσίαν καὶ ἀντεγκλήματα κατά τούτων ἑκάστου, τὸν μὲν τυμβωρυχίας διώκων, τὸν δὲ πορνείας, τὸν δὲ Βογομίλων αἱρέσεως, τὸν δὲ τοῦ τὴν ἱερωτύνην ώνιον διδόναι [Ρ. 551] καὶ ἀπεμπολεῖν εἰς ἄνδρας μάλα το σφόδρα αἰσχίστους, καὶ ἄλλους ἄλλων, καὶ γέγονε σχίσμα μέχρι καὶ ἐς πολύν τινα χρόνον, μέσ σος ὁ βασιλεὺς καταστὰς ἔπεισεν ἀλλήλοις ἀφεῖναι τἀγκλήματα, λάθρα καθυφέντας ως κατ' ἀλλήλων γραφὰς καὶ λοιδορίας ἐξήνεγκαν φανερώς, ἵνα μὴ προσθήκη καὶ τοῦτο γένηται τοῖς κατ᾿ αὐτῶν ἐπενηνεγμένοις περὶ πίστεως παρ' ἡμῶν ἐγκλήμασιν. Οὕτω τοίνυν ἐν κακοῖς κακῶς καὶ αἰσχρῶς ἀλλήλοις σπεισάμενοι ξυνήεσαν ἀλλήλοις λοιπόν, ἡμέραν ἐξ ἡμέρας ἐπιβουλὰς καθ᾿ ἡμῶν ἄλλας ἐπ' ἄλλας συμβάπτοντές τε καὶ ξυντιθέμενοι. lumniosa refutatione latius diffusa ac divulgata, vel prorsus haud crederetur innovatam fuisse fidei doctrinam, vel saltem minus isti dolendum esset, cum omnium linguæ non unum euin perpetuc petitura, sed deinceps ne adversus plurimos exser turæ essent. Verum id quidem Palamam angebat, utpote qui malitiam suam palam redargui minime vellet, sed insidiis et surdis obtrectationibus cum per alios, tum per principes, varia suppliciorum genera clanculum decernere cuperet. Quamobrem Mia ex aliis prætexendo 876 aufugicbat, modo alia in insulam Lemnum, modo illine Thessalonicam. Sed de his rebus fusius inſta dicturi sumus. Nunc autem illud resumam. IX. Noudum tres toti post patriarchæ electionem men-es efluxerant, cum plerique episcoporum ab ejus communione evulsi secesserunt, quotquot scilicet jurato denuntiaverant Massalianum cum re ipsa esse, ac unum exstitisse ex illis, qui ante annos non ita multos in monte Atho manifesto deprehensi fuissent; de quibus et nos supra in hac historia disseruimus. At ille repugnabat, et juramenta juramentis opponebat, atque illis singulis crimina vicissim objectabat, hune de ellussis sepulcris, illam stupri, alium de Bogomiliana hæresi, alium quod sacerdotium vendidisset ct hominibus turpissimis nundinassel, alium denique alio crimine accusans. Cum autem schisma ob cam causam excitatum longo tempore durasset, imperator medium se interposuit, eisque persuasir, ut sibi invicem crimina objecta condonarent, desertis clanculum litibus et accusationibus, quas aperte suscepissent, ne ad crimina, quæ illis «le file a nobis objicicbantur, isibæc quoque accedercut. Sic itaque concordia, ut inter malus, male et turpiter deinceps inita, reconciliati sunt, novasque ex eo quotidic Insidias adversus nos struere et componere cœperunt. CAPUT II. Cantacuzenus Thessulonicam abit, Palæologum generum ei urbi præfecturus. Classis Veneta Genuitis infesta Byzantium advenit. Genuituruan arrogantia. Pontus Euxinus Byzantiis et Venetis per illos clausus. Quanum canse Venetos coegerint Gulutæ obsidionem cito deserere. Cantanzenus admodum lætus Byzantium redit. Concilium convocare cogitat. Palama fiducia. Junioris Andronici et Isidori patriarchæ commemoratio in sacris per errorem omissa. Hominum sermones de en re. Error postmodum correctus. Triremes Venclas quatuordecim l'onti Euzini fauces obsident. Bellum Latinorum internecinum. Cutulani soc.us se Venetis adjungunt. Α'. Αρτι δὲ τῶν φθινοπωρίνων τοῦ ἡλίου τροπῶν ἐν προθύροις αύλιζομένων τοῦ ἔτους τριήρεσι και μονήρεσιν ἄρας ἐκ Βυζαντίου ὁ βασιλεὺς Καν τακουζηνός ὁμοῦ τῷ ἐπὶ θυγατρὶ γαμβρῷ Παλαιο λόγῳ τῷ βασιλεῖ ἀπῇ ἐς Θεσσαλονίκην, ἄρχειν ἐκεῖ καταστήσων αὐτόν. Καὶ τηνικαῦτα κατέπλευσαν ἐς Βυζάντιο Βενετικα τριήρεις τρεῖς καὶ τριάκοντα κατὰ τοῦ Γαλατικού φρουρίου τῶν Γεννουί τῶν, μάχης τε ἀρξάντων αὐτῶν ἐκ πολλοῦ καὶ ἀπει Variorum Lib. χιν, cap. 7. Boivin. Mensc Septembri, anno mundi G850 inI. Jam converso ad autumnale æquinoctium cursu, in ipso anni ingressu sol versabatur, cum imperator Cantacuzenus, triremibus ac moneribus 877 conscensis, solvit Byzantio, Palaologum imperatorem cumdemque generum secum Thessa - lonicam ducens, atque ejus urbis principem cum constituturus. Eo tempore Byzantium advenerunt triremes Venete tres et triginta, ut Genuitarum, qui primi bellum indixerant et Venetis exitium notæ. cante. BoIVIN. Bizar. De bello Veneto, lib. 11. Boıvın.

ἐπεὶ δὲ καὶ αὐτὸς ἀνθιστάμενος εἰσῆγεν, ἐξ ἀντιπάλου ῥέων, διωμοσίαν καὶ ἀντεγκλήματα κατὰ τούτων ἑκάστου, τὸν μὲν τυμβωρυχίας διώκων, τὸν δὲ πορνείας, τὸν δὲ Βογομίλων αἱρέσεως, τὸν δὲ τοῦ τὴν ἱερωσύνην ὤνιον διδόναι καὶ ἀπεμπολεῖν εἰς ἄνδρας μάλα τοι σφόδρα αἰσχίστους, καὶ ἄλλους ἄλλων, καὶ γέγονε σχίσμα μέχρι καὶ ἐς πολύν τινα χρόνον, μέσος ὁ βασιλεὺς καταστὰς ἔπεισεν ἀλλήλοις ἀφεῖναι τἀγκλήματα, λάθρα καθυφέντας ἃς κατ’ ἀλλήλων γραφὰς καὶ λοιδορίας ἐξήνεγκαν φανερῶς, ἵνα μὴ προσθήκη καὶ τοῦτο γένηται τοῖς κατ’ αὐτῶν ἐπενηνεγμένοις περὶ πίστεως παρ’ ἡμῶν ἐγκλήμασιν. οὕτω τοίνυν ἐν κακοῖς κακῶς καὶ αἰσχρῶς ἀλλήλοις σπεισάμενοι ξυνῄεσαν ἀλλήλοις λοιπὸν, ἡμέραν ἐξ ἡμέρας ἐπιβουλὰς καθ’ ἡμῶν ἄλλας ἐπ’ ἄλλας συῤῥάπτοντές τε καὶ ξυντιθέμενοι. β. Ἄρτι δὲ τῶν φθινοπωρίνων τοῦ ἡλίου τροπῶν ἐν προθύροις αὐλιζομένων τοῦ ἔτους, τριήρεσι καὶ μονήρεσιν ἄρας ἐκ Βυζαντίου ὁ βασιλεὺς Καντακουζηνὸς ὁμοῦ τῷ ἐπὶ θυγατρὶ γαμβρῷ Παλαιολόγῳ τῷ βασιλεῖ ἀπῄει ἐς Θεσσαλονίκην, ἄρχειν ἐκεῖ καταστήσων αὐτόν.

[A. c. 1350] BYZANTINÆ UHSTORLE LIB. XVIII. μένης καὶ διασκιδναμένης τῆς τῶν τοιούτων ἐγκλη- Ap'ava ac folans; ut objectorumn criminum ca μάτων λοιδορία;, ἢ ἀπιστῆτει παντάπασι ή καινοτο μία τῆς πίστεως, ἢ τό γε δεύτερον ἦτον λυπῇ, μη πρὸς ἕνα αὐτὸν ἀεὶ κινουμένων τῶν ὅλων γλωσσών, ἀλλ' ἐς πλείστους ήδη μεριζομένων. ᾿Αλλὰ τοῦτό γε ἡνία τὸν Παλαμᾶν, ήκιστα παρρησιάζεσθαι τοὺς τῆς αὐτοῦ κακίας ελέγχους βουλόμενον, ἀλλ' ἐπιβουλαί; ἀεὶ καὶ διαβολαῖ; ἀφθόγγοις τὰ τῶν διωγμῶν ἐκείνων εἴδη δ' ἄλλων, καὶ μάλιστα τῶν ἐν ἐξουσίαις, κρύφα ἐπιτελεῖν. Διὸ καὶ προφασισάμενος ἄλλα ἐπ' ἄλλοις Έρχετο φεύγων, νῦν μὲν εἰς Λήμνον, νῦν δ' ἐκεῖθεν εἰς Θεσσαλονίκην· περὶ ὧν πλατύτερον ειρήσεται προϊοῦσιν. Τέως δ' ἐκεῖνο επαναλήψομαι. Θ. Πρὶν γὰρ ὅλους μετὰ τὴν χειροτονίαν τρεις παριέναι μήνας, τῶν ἐπισκόπων συνέβη βαγῆναι τοὺς πλείστου; τῆς πατριαρχικής κοινωνίας, όσοι δεομνύμενοι εἰσήγγελον είναι σαφῆ Μασσαλιανὸν αὐτὸν καὶ τῶν ἐν "Αθωνι ὄρει πρὸ ἐτῶν οὐ μάλα συ χνῶν φανερῶς ἀλόντων ἕνα· περὶ ὧν ἀνωτέρω που τῆς ἱστορίας καὶ ἡμεῖς εἰρηκότες εσμέν. Ἐπεὶ δὲ καὶ αὐτό; ἀνθιστάμενος εἰσῆγεν, ἐξ ἀντιπάλου βίων, διωμοσίαν καὶ ἀντεγκλήματα κατά τούτων ἑκάστου, τὸν μὲν τυμβωρυχίας διώκων, τὸν δὲ πορνείας, τὸν δὲ Βογομίλων αἱρέσεως, τὸν δὲ τοῦ τὴν ἱερωτύνην ώνιον διδόναι [Ρ. 551] καὶ ἀπεμπολεῖν εἰς ἄνδρας μάλα το σφόδρα αἰσχίστους, καὶ ἄλλους ἄλλων, καὶ γέγονε σχίσμα μέχρι καὶ ἐς πολύν τινα χρόνον, μέσ σος ὁ βασιλεὺς καταστὰς ἔπεισεν ἀλλήλοις ἀφεῖναι τἀγκλήματα, λάθρα καθυφέντας ως κατ' ἀλλήλων γραφὰς καὶ λοιδορίας ἐξήνεγκαν φανερώς, ἵνα μὴ προσθήκη καὶ τοῦτο γένηται τοῖς κατ᾿ αὐτῶν ἐπενηνεγμένοις περὶ πίστεως παρ' ἡμῶν ἐγκλήμασιν. Οὕτω τοίνυν ἐν κακοῖς κακῶς καὶ αἰσχρῶς ἀλλήλοις σπεισάμενοι ξυνήεσαν ἀλλήλοις λοιπόν, ἡμέραν ἐξ ἡμέρας ἐπιβουλὰς καθ᾿ ἡμῶν ἄλλας ἐπ' ἄλλας συμβάπτοντές τε καὶ ξυντιθέμενοι. lumniosa refutatione latius diffusa ac divulgata, vel prorsus haud crederetur innovatam fuisse fidei doctrinam, vel saltem minus isti dolendum esset, cum omnium linguæ non unum euin perpetuc petitura, sed deinceps ne adversus plurimos exser turæ essent. Verum id quidem Palamam angebat, utpote qui malitiam suam palam redargui minime vellet, sed insidiis et surdis obtrectationibus cum per alios, tum per principes, varia suppliciorum genera clanculum decernere cuperet. Quamobrem Mia ex aliis prætexendo 876 aufugicbat, modo alia in insulam Lemnum, modo illine Thessalonicam. Sed de his rebus fusius inſta dicturi sumus. Nunc autem illud resumam. IX. Noudum tres toti post patriarchæ electionem men-es efluxerant, cum plerique episcoporum ab ejus communione evulsi secesserunt, quotquot scilicet jurato denuntiaverant Massalianum cum re ipsa esse, ac unum exstitisse ex illis, qui ante annos non ita multos in monte Atho manifesto deprehensi fuissent; de quibus et nos supra in hac historia disseruimus. At ille repugnabat, et juramenta juramentis opponebat, atque illis singulis crimina vicissim objectabat, hune de ellussis sepulcris, illam stupri, alium de Bogomiliana hæresi, alium quod sacerdotium vendidisset ct hominibus turpissimis nundinassel, alium denique alio crimine accusans. Cum autem schisma ob cam causam excitatum longo tempore durasset, imperator medium se interposuit, eisque persuasir, ut sibi invicem crimina objecta condonarent, desertis clanculum litibus et accusationibus, quas aperte suscepissent, ne ad crimina, quæ illis «le file a nobis objicicbantur, isibæc quoque accedercut. Sic itaque concordia, ut inter malus, male et turpiter deinceps inita, reconciliati sunt, novasque ex eo quotidic Insidias adversus nos struere et componere cœperunt. CAPUT II. Cantacuzenus Thessulonicam abit, Palæologum generum ei urbi præfecturus. Classis Veneta Genuitis infesta Byzantium advenit. Genuituruan arrogantia. Pontus Euxinus Byzantiis et Venetis per illos clausus. Quanum canse Venetos coegerint Gulutæ obsidionem cito deserere. Cantanzenus admodum lætus Byzantium redit. Concilium convocare cogitat. Palama fiducia. Junioris Andronici et Isidori patriarchæ commemoratio in sacris per errorem omissa. Hominum sermones de en re. Error postmodum correctus. Triremes Venclas quatuordecim l'onti Euzini fauces obsident. Bellum Latinorum internecinum. Cutulani soc.us se Venetis adjungunt. Α'. Αρτι δὲ τῶν φθινοπωρίνων τοῦ ἡλίου τροπῶν ἐν προθύροις αύλιζομένων τοῦ ἔτους τριήρεσι και μονήρεσιν ἄρας ἐκ Βυζαντίου ὁ βασιλεὺς Καν τακουζηνός ὁμοῦ τῷ ἐπὶ θυγατρὶ γαμβρῷ Παλαιο λόγῳ τῷ βασιλεῖ ἀπῇ ἐς Θεσσαλονίκην, ἄρχειν ἐκεῖ καταστήσων αὐτόν. Καὶ τηνικαῦτα κατέπλευσαν ἐς Βυζάντιο Βενετικα τριήρεις τρεῖς καὶ τριάκοντα κατὰ τοῦ Γαλατικού φρουρίου τῶν Γεννουί τῶν, μάχης τε ἀρξάντων αὐτῶν ἐκ πολλοῦ καὶ ἀπει Variorum Lib. χιν, cap. 7. Boivin. Mensc Septembri, anno mundi G850 inI. Jam converso ad autumnale æquinoctium cursu, in ipso anni ingressu sol versabatur, cum imperator Cantacuzenus, triremibus ac moneribus 877 conscensis, solvit Byzantio, Palaologum imperatorem cumdemque generum secum Thessa - lonicam ducens, atque ejus urbis principem cum constituturus. Eo tempore Byzantium advenerunt triremes Venete tres et triginta, ut Genuitarum, qui primi bellum indixerant et Venetis exitium notæ. cante. BoIVIN. Bizar. De bello Veneto, lib. 11. Boıvın.

PG 148:1135καὶ τηνικαῦτα κατέπλευσαν ἐς Βυζάντιον Βενετικαὶ τριήρεις τρεῖς καὶ τριάκοντα κατὰ τοῦ Γαλατικοῦ φρουρίου τῶν Γεννουϊτῶν, μάχης τε ἀρξάντων αὐτῶν ἐκ πολλοῦ καὶ ἀπειλούντων σφίσιν ἀπώλειαν. τοῖς γάρ τοι Γεννουί̈ταις τουτοισὶν, ἐπαρθεῖσι τῷ κατὰ Βυζαντίων ἐκείνῳ σαθρῷ προτερήματι τῆς ἀδόξου ναυμαχίας ἐκείνης, οὐκέτι καθεκτοῖς εἶναι τὴν γνώμην ἐνῆν· ἀλλ’ ὀνειροπολεῖν ἐπῄει τὴν τῆς ὅλης θαλάσσης ἡγεμονίαν. καὶ διασφετεριζόμενοι πρῶτον τὸν Εὔξεινον πόντον, διὰ τὰ ἐκεῖθεν κέρδη, οὐ μόνον Βυζαντίοις ἐπέταττον ἡγεμονικῶς ἤδη καὶ πολλῷ τῷ θράσει ῥέοντες, ἀπέχεσθαι τῆς Μαιώτιδος καὶ Τανάϊδος, ἔτι τε Χερσῶνος καὶ ὅσα τῶν Σκυθῶν ὑπὲρ τὸν Ἴστρον παραλίας ἐστὶ χωρία περιπλέοντας ἐμπορεύεσθαι, πλὴν ἢ ὅπη ἂν ἐξ αὐτῶν τὸ ἐνδόσιμον εἴη· ἀλλὰ καὶ Βενετικοὺς αὐτοὺς τῆς ἐκεῖθεν ἀπήλαυνον ἐμπορίας, μελέτην ἔχοντες ὅσον οὐδέπω καὶ τριήρεσι συχναῖς τὸν αὐχένα τοῦ Πόντου συγκλειθέντες κατὰ τὸ τοῦ Σαράπιδος ἱερὸν καταστῆσαι δεκαδευτήριον τυραννικὸν καὶ βίαιον, εἴ τινες εἶεν βουλόμενοι τὸν Εὔξεινον πόντον εἰσπλεῖν τε καὶ ἐκπλεῖν.

NICEPHORI GREGOR.R minabantur, Galaticum castellum oppuguarent. λούντων σφίσιν ἀπώλειαν. Τοῖς γὰρ τοι Γεννουίσεις Quippe isti Genuitæ, elati frivolo illo successu navalis pugnæ, quam cum Byzantiis parum memorabilem gesseraut, jam animo suo minime noderabantur, sed totius maris imperium somniabant. Ac primo Pontum Euxinum, ut quæstuosum, sibi vindicantes, non solum Byzantiis imperioso fastu marimaque audacia interdicebant, ne circum Mrotile et Tanain Chersonemve navigantes, aut reliquam Scytharum maritima oram, quæ esset uitra Istrum, circuinvecti negotiarentur, nisi ubi liccntiam a se accepissent; sed et Veneios ipsos corumdem locorum commercio arcebant; et jim fere nieditabantur, plurimis triremibus Ponti fauces olsidere, atque in Sarapidis fauo tyrannicum violentumque portorium imponere iis, qui intra vel extra Euxinum commeaturi essent, 11. Ea res irritavit ac perturbavit animos cum aliorum omnium, quorum vita omnis maritima esset, tum maxime Venetorum, qui pecuniis et navibus longe superiores erant. Igitur hi, cum et imperatorem habituros se socium adjutoremque incepti sui sperarcut, utpote ob acceptam 878 cladem et ignominiam cladi conjunctam lisdem iratum, armis (ut dixi) et triremibus instructi, oppugnatum illos venerunt. Quoniam autem nec imperatur aderat, nec tempus opportunum erat, sic ut ipsis adjumento esse posset (nam hæc sub Arcturi ortum gesta sunt, cum et plurimi imbres nubibus efunduntur, et frigus immodicure jam ingruens afigit eos qui in armis sub dio, idque iu mari, pernoctant), visum est ipsis pauculos dies perimanere, ac postquam levibus pugnis vires uitro citroquo tentatæ fuissent, domum retro navigare: eɛque maxime, quod audierant novas triremes ab Genua proficisci jam in Eubœam et in Cretam atque in cæteras insulas, quæ Venetis tunc pare- ♦ant. baut. Etenim ex navibus quatuordecim Genuiticis, quas Venetæ triremes, cum buc veuirent, duobus siaubus Aulide et Oreo juxta Euboeam conclaserant, decem cum ipsis hominibus captæ fuerant; reliquae quatuor furtim elapam periculum effugerant Atque hæ quatuor, per absentiam Venetarum alio bello occupatarum, insulas Venetorum impune infestabant. Itaque hi magna diligentia et alacritate ad ulciscendum propulsandumque hostem redierunt. Et hæc quidem ita se habuere. III. Cum autem sol, ab hiberno trupico conversus, antarctici poli viciniam deseruisset, Thessalonica rediit imperator, gaudio quasi lymphatus. Putabat videlicet jam se arcanis terroribus libera- & τουτοισὶν, ἐπαρθεῖσι τῷ κατὰ Βυζαντίων εκείνη σε θρῷ προτερήματι τῆς ἀδόξου ναυμαχίας εκείνης, οὐκέτι καθεκτες εἶναι τὴν γνώμην ἐνῆν· ἀλλ' όνει ροπολεῖν ἐπῄει τὴν τῆς ὅλης θαλάσσης ηγεμονεν. Καὶ διασφετεριζόμενος πρώτον τον Εύξεινον πόντον, διὰ τὰ ἐκεῖθεν κέρδη, οὐ μόνον Βυζαντίοις ἐπέταττον ήγεμονικῶς ἤδη καὶ πολλῷ τῷ θράσει ρέοντες, ἀπί χεσθαι τῆς Μαιώτιδος καὶ Τανάϊδος, ότι τη Χερσών νος καὶ ὅτα τῶν Σκυθῶν ὑπὲρ τὸν Ιστρον ραλίας ἐστὶ χωρίς περιπλέοντας ἐμπορεύεσθαι, πλην ἢ ὅπη ἂν ἐξ αὐτῶν τὸ ἐνδόσιμον εἴη· ἀλλὰ καὶ Βενε τικοὺς αὐτοὺς τῆς ἐκεῖθεν ἀπήλαυνον ἐμπορίες, με λέτην ἔχοντες, ὅσον οὐδέπω καὶ τριήρεσι συχναίς [P. 552] τὴν αὐχένα του Πόντου συγκλεισθέντες κατά τὸ τοῦ Σαράπιδος ἱερὸν καταστῆσαι δεκαδευτή ριον τυραννικόν καὶ βίαιον, εἴ τινες είεν βουλόμενοι τὸν Εύξεινον πόντον εἰσπλεῖν τε καὶ ἐκαλεῖν. Β'. Τοῦτο καὶ πάντας μεν ηρέθισε προς ταραχήν λογισμών, οἷς θαλάττιος ὅπως ἐστὶν ὁ βίος πάντων δὲ μάλιστα Βινετικούς, χρήμασί τε καὶ ναυσί κροῖς τισι μέτροις πλεονεκτοῦντας. Ελπίσαντες οὖν καὶ βασιλέα σύμμαχον έξειν καὶ κοινωνὸν εἰς τουρ γεν, ἅτε διὰ τὴν ἧτταν ἐκείνην καὶ τὴν ἐκ τῆς ἥττης αἰσχύνην ἠρεθισμένον καὶ αὐτὸν πρὸς ὀργὴν κατ' αὐτῶν, ἦχον (ὡς ἔφημεν) ὅπλα καὶ τριήρεις ἄγοντες κατὰ σφῶν. Ἐπεὶ δ' εὔθ᾽ ὁ βασιλεὺς παρήν, οὔτε τῇ και ῷ συμμάχῳ χρῆσθαι ἐνῆν (εἶναι γὰρ περὶ τὰς τοῦ ᾿Αρκτούρου συνέβαινε τοῦτον ἐπιτολάς, δύ᾽ ἀετιι τα καταῤῥήγνυνται μάλιστα πλεῖστοι καὶ ψύχες αταμίευτον ήδη προτρέχον λυπεῖ τοὺς ἐν τοῖς ὑπαί. Όροις διανυκτερεύοντες ἐν θαλάττῃ καὶ ὅπλοις), εμά ραις βραχέσι διέγνωσται σφισιν ἐγκαρτερήσασι, vrl. ραν ἀκροβολισμῶν πολεμικῶν δόντας καὶ λαβόντες. οἴκαδε ἀποπλεῖν· καὶ μάλιστα ὅτι καὶ τριήρεις δεί. μας επύθοντο ἀναχθείσας ἤδη ἐκ Γεννούας κατά τι Εὐβοίας καὶ Κρήτης καὶ ἔστι Βενετικούς υπήκουον τότε. Τεσσαρεσκαίδεκα γὰρ αὐτῶν τῶν Γεννουίτικών, &; ἀνιοῦσαι τῶν Βενετικῶν εἰ τριήρεις συνέκλεισαν ἐν Αυλίδι καὶ Ἀρεῷ τοῖς κόλποις τοῖς ἐγγὺς Εὐβοίς; αἱ μὲν δέκα ἐάλωσαν αύτανδροι· εἰ δὲ τέτταρες λε θοῦσαι τὸν κίνδυνον ἔφυγον. Δὗται τοίνυν οί τέτες ρες, αδείας λαβόμεναι διὰ τὴν τῶν Βενετικῶν έκστρα τείαν, πολλὴν ἐνεποίουν ταῖς Βενετικαίς νήσεις την Ο βλάβην. Διὰ δὴ σπουδή πολλῇ καὶ προθυμίᾳ ἀπέπλευ σαν πρὸς ἐκδίκησίν τε καὶ ἄμυναν. Καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τον τρόπον. Γ'. Αρτι δὲ τοῦ ἡλίου μετὰ τροπάς όντες χειμε ρινὸς καὶ τῶν ἀνταρκτικῶν ἀπηλλαγμένου γειτονι μάτων, ἐπανῆκεν ὁ βασιλεὺς ἐκ Θεσσαλονίκη;, ἔως ελος ὑφ᾽ ἡδονῆ;. Απηλλάχθαι γὰρ ἤδη νενόμεοτ. l d Variorum notæ. Ejus nominis urbs in Chersoneso Taurica a geographis ponitur, caque episcopalis sedes luit. Vide adnotata ad pag. 509. E. Boivin, lukerpretatus sum, ct jam fere meditabantur plurimis iremibus Ponti fances obsidere, atque in Surapud's juno tyrannicum violentumque puriorium imponerețiis qui, etc. Videat lector au malit, el jam fere meditabantur, magno triremium numero obsCOND l'onti funcibus et Serupidis fano, tyrannicum vie lentumque pastorium µmponere iis qui, etc. De Serapidis tano vide Gyllium lib 1, cap. 2, de Bospura Thracio. BoIVIN.

(Β.) Τοῦτο καὶ πάντας μὲν ἠρέθισε πρὸς ταραχὴν λογισμῶν, οἷς θαλάττιος ἅπας ἐστὶν ὁ βίος· πάντων δὲ μάλιστα Βενετικοὺς, χρήμασί τε καὶ ναυσὶ μακροῖς τισι μέτροις πλεονεκτοῦντας. ἐλπίσαντες οὖν καὶ βασιλέα σύμμαχον ἕξειν καὶ κοινωνὸν εἰς τοὖργον, ἅτε διὰ τὴν ἧτταν ἐκείνην καὶ τὴν ἐκ τῆς ἥττης αἰσχύνην ἠρεθισμένον καὶ αὐτὸν πρὸς ὀργὴν κατ’ αὐτῶν, ἧκον (ὡς ἔφημεν) ὅπλα καὶ τριήρεις ἄγοντες κατὰ σφῶν. ἐπεὶ δ’ οὔθ’ ὁ βασιλεὺς παρῆν, οὔτε τῷ καιρῷ συμμάχῳ χρῆσθαι ἐνῆν (εἶναι γὰρ περὶ τὰς τοῦ Ἀρκτούρου συνέβαινε τοῦτον ἐπιτολὰς, ὅθ’ ὑετοί τε καταῤῥήγνυνται μάλιστα πλεῖστοι καὶ ψύχος ἀταμίευτον ἤδη προτρέχον λυπεῖ τοὺς ἐν τοῖς ὑπαίθροις διανυκτερεύοντας ἐν θαλάττῃ καὶ ὅπλοις), ἡμέραις βραχέσι διέγνωσταί σφισιν ἐγκαρτερήσασι, πεῖραν ἀκροβολισμῶν πολεμικῶν δόντας καὶ λαβόντας, οἴκαδε ἀποπλεῖν· καὶ μάλιστα ὅτι καὶ τριήρεις ἑτέρας ἐπύθοντο ἀναχθείσας ἤδη ἐκ Γεννούας κατά τε Εὐβοίας καὶ Κρήτης καὶ ὅσαι Βενετικοῖς ὑπήκουον τότε.

NICEPHORI GREGOR.R minabantur, Galaticum castellum oppuguarent. λούντων σφίσιν ἀπώλειαν. Τοῖς γὰρ τοι Γεννουίσεις Quippe isti Genuitæ, elati frivolo illo successu navalis pugnæ, quam cum Byzantiis parum memorabilem gesseraut, jam animo suo minime noderabantur, sed totius maris imperium somniabant. Ac primo Pontum Euxinum, ut quæstuosum, sibi vindicantes, non solum Byzantiis imperioso fastu marimaque audacia interdicebant, ne circum Mrotile et Tanain Chersonemve navigantes, aut reliquam Scytharum maritima oram, quæ esset uitra Istrum, circuinvecti negotiarentur, nisi ubi liccntiam a se accepissent; sed et Veneios ipsos corumdem locorum commercio arcebant; et jim fere nieditabantur, plurimis triremibus Ponti fauces olsidere, atque in Sarapidis fauo tyrannicum violentumque portorium imponere iis, qui intra vel extra Euxinum commeaturi essent, 11. Ea res irritavit ac perturbavit animos cum aliorum omnium, quorum vita omnis maritima esset, tum maxime Venetorum, qui pecuniis et navibus longe superiores erant. Igitur hi, cum et imperatorem habituros se socium adjutoremque incepti sui sperarcut, utpote ob acceptam 878 cladem et ignominiam cladi conjunctam lisdem iratum, armis (ut dixi) et triremibus instructi, oppugnatum illos venerunt. Quoniam autem nec imperatur aderat, nec tempus opportunum erat, sic ut ipsis adjumento esse posset (nam hæc sub Arcturi ortum gesta sunt, cum et plurimi imbres nubibus efunduntur, et frigus immodicure jam ingruens afigit eos qui in armis sub dio, idque iu mari, pernoctant), visum est ipsis pauculos dies perimanere, ac postquam levibus pugnis vires uitro citroquo tentatæ fuissent, domum retro navigare: eɛque maxime, quod audierant novas triremes ab Genua proficisci jam in Eubœam et in Cretam atque in cæteras insulas, quæ Venetis tunc pare- ♦ant. baut. Etenim ex navibus quatuordecim Genuiticis, quas Venetæ triremes, cum buc veuirent, duobus siaubus Aulide et Oreo juxta Euboeam conclaserant, decem cum ipsis hominibus captæ fuerant; reliquae quatuor furtim elapam periculum effugerant Atque hæ quatuor, per absentiam Venetarum alio bello occupatarum, insulas Venetorum impune infestabant. Itaque hi magna diligentia et alacritate ad ulciscendum propulsandumque hostem redierunt. Et hæc quidem ita se habuere. III. Cum autem sol, ab hiberno trupico conversus, antarctici poli viciniam deseruisset, Thessalonica rediit imperator, gaudio quasi lymphatus. Putabat videlicet jam se arcanis terroribus libera- & τουτοισὶν, ἐπαρθεῖσι τῷ κατὰ Βυζαντίων εκείνη σε θρῷ προτερήματι τῆς ἀδόξου ναυμαχίας εκείνης, οὐκέτι καθεκτες εἶναι τὴν γνώμην ἐνῆν· ἀλλ' όνει ροπολεῖν ἐπῄει τὴν τῆς ὅλης θαλάσσης ηγεμονεν. Καὶ διασφετεριζόμενος πρώτον τον Εύξεινον πόντον, διὰ τὰ ἐκεῖθεν κέρδη, οὐ μόνον Βυζαντίοις ἐπέταττον ήγεμονικῶς ἤδη καὶ πολλῷ τῷ θράσει ρέοντες, ἀπί χεσθαι τῆς Μαιώτιδος καὶ Τανάϊδος, ότι τη Χερσών νος καὶ ὅτα τῶν Σκυθῶν ὑπὲρ τὸν Ιστρον ραλίας ἐστὶ χωρίς περιπλέοντας ἐμπορεύεσθαι, πλην ἢ ὅπη ἂν ἐξ αὐτῶν τὸ ἐνδόσιμον εἴη· ἀλλὰ καὶ Βενε τικοὺς αὐτοὺς τῆς ἐκεῖθεν ἀπήλαυνον ἐμπορίες, με λέτην ἔχοντες, ὅσον οὐδέπω καὶ τριήρεσι συχναίς [P. 552] τὴν αὐχένα του Πόντου συγκλεισθέντες κατά τὸ τοῦ Σαράπιδος ἱερὸν καταστῆσαι δεκαδευτή ριον τυραννικόν καὶ βίαιον, εἴ τινες είεν βουλόμενοι τὸν Εύξεινον πόντον εἰσπλεῖν τε καὶ ἐκαλεῖν. Β'. Τοῦτο καὶ πάντας μεν ηρέθισε προς ταραχήν λογισμών, οἷς θαλάττιος ὅπως ἐστὶν ὁ βίος πάντων δὲ μάλιστα Βινετικούς, χρήμασί τε καὶ ναυσί κροῖς τισι μέτροις πλεονεκτοῦντας. Ελπίσαντες οὖν καὶ βασιλέα σύμμαχον έξειν καὶ κοινωνὸν εἰς τουρ γεν, ἅτε διὰ τὴν ἧτταν ἐκείνην καὶ τὴν ἐκ τῆς ἥττης αἰσχύνην ἠρεθισμένον καὶ αὐτὸν πρὸς ὀργὴν κατ' αὐτῶν, ἦχον (ὡς ἔφημεν) ὅπλα καὶ τριήρεις ἄγοντες κατὰ σφῶν. Ἐπεὶ δ' εὔθ᾽ ὁ βασιλεὺς παρήν, οὔτε τῇ και ῷ συμμάχῳ χρῆσθαι ἐνῆν (εἶναι γὰρ περὶ τὰς τοῦ ᾿Αρκτούρου συνέβαινε τοῦτον ἐπιτολάς, δύ᾽ ἀετιι τα καταῤῥήγνυνται μάλιστα πλεῖστοι καὶ ψύχες αταμίευτον ήδη προτρέχον λυπεῖ τοὺς ἐν τοῖς ὑπαί. Όροις διανυκτερεύοντες ἐν θαλάττῃ καὶ ὅπλοις), εμά ραις βραχέσι διέγνωσται σφισιν ἐγκαρτερήσασι, vrl. ραν ἀκροβολισμῶν πολεμικῶν δόντας καὶ λαβόντες. οἴκαδε ἀποπλεῖν· καὶ μάλιστα ὅτι καὶ τριήρεις δεί. μας επύθοντο ἀναχθείσας ἤδη ἐκ Γεννούας κατά τι Εὐβοίας καὶ Κρήτης καὶ ἔστι Βενετικούς υπήκουον τότε. Τεσσαρεσκαίδεκα γὰρ αὐτῶν τῶν Γεννουίτικών, &; ἀνιοῦσαι τῶν Βενετικῶν εἰ τριήρεις συνέκλεισαν ἐν Αυλίδι καὶ Ἀρεῷ τοῖς κόλποις τοῖς ἐγγὺς Εὐβοίς; αἱ μὲν δέκα ἐάλωσαν αύτανδροι· εἰ δὲ τέτταρες λε θοῦσαι τὸν κίνδυνον ἔφυγον. Δὗται τοίνυν οί τέτες ρες, αδείας λαβόμεναι διὰ τὴν τῶν Βενετικῶν έκστρα τείαν, πολλὴν ἐνεποίουν ταῖς Βενετικαίς νήσεις την Ο βλάβην. Διὰ δὴ σπουδή πολλῇ καὶ προθυμίᾳ ἀπέπλευ σαν πρὸς ἐκδίκησίν τε καὶ ἄμυναν. Καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τον τρόπον. Γ'. Αρτι δὲ τοῦ ἡλίου μετὰ τροπάς όντες χειμε ρινὸς καὶ τῶν ἀνταρκτικῶν ἀπηλλαγμένου γειτονι μάτων, ἐπανῆκεν ὁ βασιλεὺς ἐκ Θεσσαλονίκη;, ἔως ελος ὑφ᾽ ἡδονῆ;. Απηλλάχθαι γὰρ ἤδη νενόμεοτ. l d Variorum notæ. Ejus nominis urbs in Chersoneso Taurica a geographis ponitur, caque episcopalis sedes luit. Vide adnotata ad pag. 509. E. Boivin, lukerpretatus sum, ct jam fere meditabantur plurimis iremibus Ponti fances obsidere, atque in Surapud's juno tyrannicum violentumque puriorium imponerețiis qui, etc. Videat lector au malit, el jam fere meditabantur, magno triremium numero obsCOND l'onti funcibus et Serupidis fano, tyrannicum vie lentumque pastorium µmponere iis qui, etc. De Serapidis tano vide Gyllium lib 1, cap. 2, de Bospura Thracio. BoIVIN.

Chapter IIICaput III

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

historiæ conveniens est, ea jam percurrenda sunt, et series, quam nos supra interrupinus, continuanda. IG' BYZANTINE HISTORIA LIBER DECIMUS SEXTUS. CAPUT PRIMUM. Cantacuzenus_totam Thraciam, Medea_excepta, Triballus omnem fere Macedoniam jam tum possidebat ipsam Berrhæam paulo post cepit. Thessalonica neutri parebai. Ulujus urbis status perturbatissimus, Zelotarum licentia. Medeæ urbis situs. Vit a Cantacuzeno obsessa et ad deditionem compulsa sit. Juannes et. Manuel Asanes creantur sebastocratores. Prior uxorem ducit Alexis Apocanci filiam, Andronico Palæologo primum nuptam. Socrui susperius domum cum uxore dimittitur. Gravis vestilentia. Andronicus, Cantacuzeni liberorum natu minimus, moritur. 795 1. Urbium Thraciz, excepta Medea, quæ maritima est, nulla jam erat, quæ Cantacuzeno non pareret, ex quo Byzantium ingressus et ritu solemniore imperator declaratus fuerat. In Macedonia autem cum cæteræ jam subacte a Triballorum principe erant, tum ipsa quoque Berrhoea paulo post in ejus ditionem concessit. Auxiliis enim destituta non poterat diu barbarica et pertinaci oppugnation resistere. Atque interea fugitivus inde cessit is, qui tum temporis præfecti munere fungebatur, Manuel, imperatoris alius. Thessalonicæ vero neutrum, placebat, neque Cantacuzeuo submittere se, neque Triballorum principl. II. Nempe eam urbem seditio jampridem 796 occupaverat, et eorum, qui Zelota noninabantur, factio cæteris præerat: isque erat status, qui ad nullam referri posset reipublica formam. Nec enim aristocraticus is erat, qualem Lycurgus olim apud Lacedæmonios constituit; neque democraticus, qualis Athenis primum fuerat, et deinde cxVariorum lla Cantacuzen. lil. IV, card, τocal, cujus quidem nescio an alii meminerint, nisi illa sit de qua agit Tzetzes Chil. 1, sect. 72, ubi observal cuin Et heribi, cum appelletur, Mcdorum regία, pert. Illius porro situm mox describit Gregoras: 7 ye notae. DreamG. Cantacuzenus lib. v, cap. 4, ut Manuele fie lio expulso Berriocases Crali urbem tradiderint Darrat. DecANG (6+) Cantacuzen. lib. iv, cap. 15 extr. Drca. De quibus hic et alibi non semel idem Cantacuzenus. Decang.

[A. c. 13471 BYZANTINE HISTORIE LIB. XVI [Imp. J. Cantacuz. {] 1046 cem cffecit; nec similis ei, cujus auctor Zalenens apud Locros Εpizephyrios; neque ci, cujus in Sicilia Charondas Catanæus; neque una aliqua reipublicæ forma recentior, conflata ex duabus aut pluribus inter se commistis, qualis fuit et apud Cyprios, et ea quam in veteri Roma dicitur plebs constituisse, seditione adversus consulares viros mota; sed inusitatus quidam penes multitudinem dominatus et is, quem casus temere ferret ageretque. Quidam enim audaciores, cum societatem potestatis privata auctoritate ceivissent, in omnem ibi ætatem grassabantur, plebem quidem, quarcunque erat in civitate, mancipatam libidini sutie habentes; eos autem, qui opulentiores essent, forἣν stitit, postquam Clisthenes ex quatuor tribulus de tunis spoliaules; simulque et ipsi licentia exsullabant, et aliis auctores erant, ut externorum principum nulli se submitterent, sed ea omnes lego ac régula uterentur, quæ ipsis placuisset. III. At Medea, urbs Thraciæ, quæ magis quam Byzantium ad occidentem vergit, et Ponti Euxini extremitati adjacet, stadiisque binc distat paulo pias quadringentis, cum haud diu rebellassel, et seorsum sola stetisset, multa gravia adversus Byzantios patravit; plurima item perpessa est. Ohsessa demum Cantacuzeno se ex 797 pactione dedidit. Et hæc quidem ita ferme se habuerunt. IV. Creantur deinde ab imperatore sebastocratores duo Irenes imperatricis fratres, Juamilies et Manuel, et illius dignitatis insignibus, capitis tegmine simul et calceis, decorantur. Horum alter, Joannes videlicet, paulo post ad castellum Epibatarum profectus Alexii Apocanci filiam uxorem ducit, Andronico Paleologo antehac nuptam, queste in eo fluvio, qui Didymotichum et Hadrianopolin præterfluit, suffocatum esse supra diximus. Ibi Joannes aliquantisper commoratus est. Mox euin socrus volentein inde, cum nova uupta, ad proximum Trajanopoli castellum magnifice prosecuta est; að monasterium nempe Adelorum, ubi et domios et agros ei jampridem Cantacuzenus insperator assignaverat. Verebatur quippe illa, ne Epibatarum castello simul et pecuniis potitus geuer eam inde exsulare cogeret. V. Ea tempestate morbus quidam gravis et peVariorum nota. Cantacuzen. lib. iv, cap. 5 DUCANG. Codin. De Offic. anlæ Constantinop. cap. 3, n. 16. descriptis ejusmodi iusiguibus Sebastocra torice dignitatis, hæc subdit Quid vero sit disimus in Gloss. med. Lat. in Tabardum et in Gloss. med. Græcit. DucaRG. Cantacuzen. lib. m, cap. 71; Gregoras lib. mi, cap. 10. Dugang. Lib. xiv. cap. 5. sect. 6. Vide notata al lib. st, cap. 46, sect. 1. DuCANG. Ducangis putabat Gregoram hoc loco vocare illud monasterium quo alili vocavisset. At non verisimil.. est. Nam alibi quidem de monasterio Anderorum seu Abderorum, tanquam de utriusque Asanis carlocutus est: hic autem Adelorum monasterii meminit, ut ejus loci in quo alter Asanes prædia habuerit, sibi jampridein assignata a Cantaen BOIVIN. rere, ZERO.

PG 148:1141τὸ δὲ σκιάν τινα σχεδιάσαντας συνόδου πρότερον, προφάσεσιν ἔπειτα παντοδαπαῖς, ὁποῖαι τοῖς δυναστεύουσι ῥᾷστα καὶ κατὰ βούλησιν φέρονται, κολάζειν, τοῦτο δὲ τὴν ὕβρεως ἀκόλαστον κίνησιν θραύειν, οἶμαι, καὶ ἀμβλυτέραν ποιεῖν. ἐκ δὴ τοιούτων ἀρχῶν καὶ σπερμάτων πονηρῶν ἀρξαμένοις πονηρὰ ξυνηνέχθη γίγνεσθαι κατὰ τὸ εἰκὸς τὰ γεώργια, καὶ ὠδίνουσιν ὄρος, κατὰ τὴν παροιμίαν, τεκεῖν ἐξεγένετο μῦν. κἀπειδὴ Θρᾴκης ἐπέκεινα πλείων οὐκ ἦν ἐπαρχία Ῥωμαίοις, μόνους τοὺς Θρᾳκικοὺς εὐθὺς μεταπέμπεται ἐπισκόπους, καὶ τούτων οὐχ ἅπαντας, ἀλλ’ ὅσους καὶ οἵους συλλήπτορας τῆς βουλήσεως ἤλπισεν ἕξειν, οὐ πλείους ἀριθμῷ τῶν δύο καὶ εἴκοσιν ὄντας· καὶ τούτων δὲ τοὺς πλείους ἀντὶ τῶν ἐξωσθέντων ἀδίκως ὁσίων ἐκείνων ἀνδρῶν ξυνέβαινεν εἶναι, καὶ τὰ χειρόγραφα τῆς ἀσεβείας δόντας τῷ Παλαμᾷ· ὧν οἱ μὲν τῶν ἐξ ἀρότρου καὶ σκαπάνης ὑπῆρχον ἀπαλλαττόντων ὀψὲ τῆς ἡμέρας καὶ μόλις συλλαβίζειν εἰδότων τὰ τῶν γραμμάτων στοιχεῖα· οἱ δὲ τῶν χθὲς καὶ πρώην ἱεροσύλων, κἀν χαμαιτυπείοις καλινδουμένων ὡς τὰ πολλὰ, καὶ μηδὲν πλέον προεισενεγκόντων εἰς τὸν βαθμὸν, πλὴν τοῦ αἱρεσιώτας εἶναι συντίθεσθαι τῷ δυσσεβεῖ Παλαμᾷ.

[1. c. 1351] deret, velle se dictitans generale concilium con vocare, cui totius orbis patriarchæ et episcopi sinfuli more majorum interessent, pendebat vulgus cxsportatione, et in spem bonam erigebatur. Pala mias vero, qui (ut diximus) Thessalonica novissime advenerat, alia ex aliis excogitabat et machinala - tur. Nam quemadmodumı lana, vel si qua res levior, instabilis est et quolibet vento facile abripitur. ita hic quoque imperatorem, semel errore implicatum, agebat ferebatque ad arbitrium suum. Atque ut vespertilionilus et noctuis soiis lumen monium est, et quam debiles sint earum avium oculi facile arguit, ita hic, quoniam sciebat doginatum suorum pravitati adversaturum magis, quam BYZANTIN HISTORIÆ LIB. XVIII. [DMP. J. CANTACUZ. 5} ἐτῶν ἐπαγγελίαις μετεωρίζοντος, οίς ενετύγχανε εμι- quorum consuetudine utebatur, promissis suspen - λῶν, ὡς βούλοιτο καθολικήν σύνοδον συγκροτήσαι, ἐν 5. κατὰ τὸ κρατήσαν πάτριον 10ος, παρεῖναι δ κεῖ καὶ τοὺς ἑκάστοθεν τῆς οἰκουμένης πατριάρχας καὶ ἐπισκόπους, μετέωρον ἦν τὸ πλῆθος ἐλπίσι χρησταῖς αιωρούμενον. "Αρτι δ' ἐπιδημήσας ἐκ Θεσσαλονίκης ὁ Παλαμᾶς, ὡς εἴρηται, ἕτερα ἀνθ' ἑτέρων ξυνετίθει τε καὶ ξυνέρραπτα σκέμματα. Ως γὰρ ἔριον, καὶ εἰ τι τῶν κουφοτέρων, ἀστατεῖ καὶ βαδίως ἀνέμῳ παντὶ συμφέρεται, οὕτω καὶ οὗτος καθάπαξ αλόντα τῇ δυσ σεβείς ἦγέ τε καὶ ἔφερε μάλα ῥᾳδίως τὸν βασιλέα πρὸς τὸ βουλόμενον. Εἰδὼς οὖν, ὡς καθάπερ νυκτερίσι καὶ γλαυξὶ βλαβερὰν τὴν τοῦ ἡλίου λαμπάδα συμβαίναι γίγνεσθαι, καὶ τῆς τῶν ὀφθαλμῶν ἀσθενείας αὐτ τῶν ἀταλαίπωρον ἔλεγχον, οὕτω καὶ τὴν τῶν δογμάτ των αὐτοῦ σαθρότητα μᾶλλον ἂν βλάψειεν ἡ ὠφελή. & aliumento futurum esse publicum 883 judicium στις κρίσις δημοτελής και θεατρική πανήγυρις, συν εδούλευε βέλτιον εἶναι διωγμούς καὶ κολάσεσιν ἄλλαις ἐξαναλώσαι τοὺς ἀντιπαρα-αττομένους, προφάσεσι εισι χρησάμενον, οἶαις πάλαι καὶ Ἰουλιανὸς καὶ ὅσοι κατ' ἐκεῖνον. [1ᾶς γὰρ ὁ τὰ φαῦλα πράσσων μισεῖ τὸ φῶς, καὶ οὐκ ἔρχεται πρὸς τὸ φῶς, ἵνα μὴ φανερωθῇ τὰ τῆς κακίας ἔργα αὐτοῦ. el magnam spectatorum frequentiam, idcirco exsiliis aliisque animadversionibus opprimi eos, qui contra obsisterent, melius esse dicebat, quibusdam usus rationibus, quales olim Juliano et cætyris Juliani similibus suppetebant. Etenim omnis qui male agit oulit lucem, et non venit ad lucem, ut ne manifestentur mala opera ejus'. Γ. Τῷ δὲ, τὸ μὲν ἄντικρυς ούτωσι καὶ ἀπαρα- IJI. Cæterum si ita palam et aperte magnifica illa καλύπτως τῶν μακρῶν ἐκείνων επαγγελιών κατα- promissa fallerentur, plurimorum hominum judiψεύσασθαι, οὐκ ἀνεύθυνον εἶναι ταῖς τῶν πλείστων· ciis obnoxiuin id et obtrectationi expositum vide ἐδόκει γνώμαις, οὐδὲ λοιδορείν ειωθυίαις γλώσσαις batur. Quod si imaginem aliquam concilii fortui - ἀνάλωτον· τὸ δὲ σκιάν τινα σχεδιάσαντας συνάδο tam primum adumbrarent, deinde quibuslibet raπρότερον, προφάσεσιν έπειτα παντοδαπαῖς, ὁποῖαι tionibus allatis, quales principibus in promptu sunt τοῖ; δυναστεύουσι βᾆστα καὶ κατὰ βούλησιν φέρονται, et ad libitum occurrunt, ponas adversariis irroκολάζειν, τοῦτο δὲ τὴν ὕβρεως ἀκόλαστον κίνησιν· garent, id videlicet effrenem insolentiae impetum θραύειν, οἶμαι, καὶ ἀμβλυτέραν ποιεῖν. Εκ δὴ τοιού- posse frangere ac retundere. Ab his principiis exorsi, των ἀρχῶν καὶ σπερμάτων πονηρῶν ἀρξαμένοις του atque bis malis seminibus jactis, malos quoque, νερά ξυνηνέχθη γίγνεσθαι κατὰ τὸ εἰκὸς τὰ γεώρ ut par crat, laboris sui fructus percepere, et ut για, καὶ ὠδίνουσιν ὄρος, κατὰ τὴν παροιμίαν, τεκεῖν fertur proverbio, montem parturientes murem εξεγένετο μῦν Καπειδή Θράκης ἐπέκεινα πλείων pepererant. Quoniam itaque præter Thraciam, nulla οὐκ ἦν ἐπαρχία Ρωμαίοις, μόνους τους Θρακικούς amplius Romanis provincia supererat, solus Thiraεὐθὺς μετεπέμπεται ἐπισκόπους, καὶ τούτων οὐχ είχε episcopos statim arcessit Cantacuzenus; nec ἅπαντας, ἀλλ' ὅσους και τους συλλήπτορας τῆς βου eos quidem omnes, sed quot et quales consilii sui λήσεως ήλπισεν ἕξειν, οὐ πλείους ἀριθμῷ τῶν δύο adjutores babiturum sese sperabat. Erant autene καὶ εἴκοσιν ὄντας· καὶ τούτων δὲ τοὺς πλείους non plures quam duo et viginti: atque eorum: ἀντὶ τῶν ἐξωσθέντων ἀδίκως ὁσίων ἐκείνων ἀνδρῶν plerosque constabat intrusos esse in locum hoariΕυνέβαινεν εἶναι, καὶ τὰ χειρόγραφα τῆς ἀσεβείας pum sanctissimorum, per injuriam expulsorum; δόντας τῷ Παλαμῇ ὧν οἱ μὲν τῶν ἐξ ἀρότρου και eosdemque Palanie erroribus propria manu subσκαπάνης υπήρχον ἀπαλλαττόντων ἐπὶ τῆς ἡμέ- ν scripsisse: quorum alii plane agrestes erant, et qui * Juan. uit, 20. Variorum nola. Apud Gregorium Cyprium sic proverbium efertur, Όλινεν όρος, εἶτα μῦν ἀπέτεκεν: qμιου est ambiguum. Gregoras ambigno casu dereplus, ex nominativo accusativum fecit, el Borysy Spo interpretatus est montem parturiebat, pro wons parturiebut. Apud Phædrum nulla àµg βολία, Howa parturibat, gemitus immanes ciens, etc. apud lloratium nonnulla, Parturient montes, etc. Nontes casus est ambiguus. Buivın. Subscripsera. tamen metropolitan viginti septem; propria quidem manu, viginti quinque; duo autem dia yvwuwv, seu per vicarios. Ítera episcopi septem. Vide pseudosynodum Palamiticam, editam a Coinbefisio in Auctario noviss. Biblioth. Patrum Grec. Βοιι. Philotheus patriarcha Antirrhet. 1 (. od. Reg. 1996 fol. 11 τ.), pro episcopis, quos Gregoras ul agrestes et imperitos notaverat, sic respondet: Ἀλλὰ καὶ τὴν ἰδιωτεία, καὶ τὴν ἀγροικίαν ἐγκε λεῖς τῷ χορῷ τῶν τῆς ἐκκλησίας ποιμένων καὶ διδασκάλων τουτων, καὶ μηδαμώς ἐκεῖναι τῷ κατα λόγῳ φῂς ένα μηδένα τὸν εἰδότα γράφειν τε και λογογραφεῖν σὺν ἐπιστήμῃ, καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὴν τόμον τὸν ἱερὸν ἀμαθῶς, ὡς ἂν αὐτὸς τοίης, καὶ ἡ ἡ κατὰ νόμους τῆς ὑπὸ σοῦ προσκυνουμένης ητορικής συντετάχθαι, μᾶλλον δ' οὐ κατὰ τὰς σας αίξας, και τὰς καινὰς καὶ προσφάτους θεολογίας, η γλωσσαλ

PG 148:1143δ. Τούτων δ’ οὕτως ἐχόντων, προσεληλυθὼς ἰδίᾳ τῷ βασιλεῖ τήν τε οὖσαν ἡμῖν ἐκ παλαιοῦ φιλίαν ἐκ προοιμίων διῄειν ἐγὼ, καὶ ὅσην τὴν πρόνοιαν ὑπὲρ τῆς αὐτοῦ ποιοῦμαι τιμῆς καὶ ψυχῆς, καὶ εἴ τι πρὸς διαμονὴν καὶ σύστασιν εἴη βίου καὶ παίδων αὐτοῦ. ἔπειτα πρὸς ἐλέγχους ἐχώρησα τοὺς συνήθεις, ὑπέρ τε τῆς κοινῆς τῶν ἐκκλησιῶν εἰρήνης καὶ εὐσεβείας ἀγωνιζόμενος, ἐν ὅροις μένειν τοῖς πατρίοις αὐτὸν, καὶ μὴ πηδᾷν ὑπὲρ τὰ ἐσκαμμένα, μηδ’ οὕτως ἀμαθέσι καὶ ἀσέμνοις ἀνδράσι τὰ τῆς θεολογίας προδιδόναι μυστήρια, τὰ ἅγια τοῖς κυσὶ, καὶ τοὺς μαργαρίτας τοῖς χοίροις. (Β.) Τά τε οὖν ἐκ τῆς θείας γραφῆς καὶ τὰ ἡμέτερα συνείρων, τί δρᾷς, ἔφασκον, πῆ φρενῶν εἶ; τί σφηκίας ἐγείρεις κατὰ τῆς πίστεως; τί τοὺς μηδὲ τὰ ἐν ποσὶν εἰδότας θεολογεῖν παρασκευάζεις; τί τὸν Χαλάνης οἰκοδομεῖν ἐπείγῃ, τὰ πρὸς ἀπαρτισμὸν οὐκ ἔχων; τί πρὸς οὐρανὸν ἀνίπτασθαι, πεζὸς ὤν; τί χειροτονεῖς κατὰ τῶν ἁπλουστέρων ψυχῶν θεολόγους αὐθημερὸν, καὶ ποιεῖς λογίων ἀμαθῶν τυραννικὰ συνέδρια; τί τοῖς ἀραχνίοις ἐνδεσμεῖν προθυμεῖς τοὺς ἀσθενεστέρους, ὡς δή τι μέγα καὶ βασιλικὸν ἔργον δρῶν;

[4. κ. 6859, IND. 4] NICEPHORI CREGOR.E [IMP. J. CANTACOZ. 5] των στοιχεία· οἱ δὲ τῶν χθὲς καὶ πρώην Ιεροσύλων, κἂν χαμαιτυπείοις καλινδουμένων ὡς τὰ πολλά, καὶ μηδὲν πλέον προεισενεγκόντων εἰς τὸν βαθμὸν, τὴν τοῦ αἱρεσιώτας εἶναι συντίθεσθαι τῷ δυσσεβεί Πα λαμε. ab aratro et ligone sul 884 vesperata redire soliti ρας καὶ μόλις συλλαβίζειν εἰδότων τὰ τῶν γραμμάτ essent, ac vix prima litterarum elementa articulate enuntiare didicissent; alii non ita pridem şacrilegia ad.niserant, et se iu lupanaribus identidem volutaverant; nec, ut ad eum dignitatis gradum eveherentur, alind quidquam contulerant, nisi professionem ejus hæreseos, quam implus Palamas instituissel. CAPUT IV. Gregora apud Cantacuzenum oratio. Orationis capita: Expostulatio et acris reprehensio. Synodus dici non debet, quæ fit præter ecclesiasticas regulas. Palame doctrina quas clades importaveril iis qui primi cam defenderunt, nempe Cantacuzeno et ejus matri. Quas Anne Auguste. Quas Cantacuseno rursus; cui muis filii prænuntiata eral a Gregora. Vanæ hujus adhortationes. Hæretici difficillime corriguntur, Justum Dei judicium. Paterna bonitas. Anxins oratoris affectus. Amica oblestatio. CantacuseHUL KMbique respondet, Gregoræ verbis exacerbatur. Concta synodo ulcisci cum statuit. Gregoras pro rcligione pugnaturus habitum monasticum induit. Vitæ aulica renuntiat. 1. Ilve cum ita se haberent, ego imperatorem privatim conveni; amicitiam postram veterem in ipso orationis exordio commemoravi; quanta sollicitudine dignitati et animæ ejus, et diuturna cum ipsius tum liberorum conservationi providerem, commonefeci: deinde ad coarguendum solito more descendi, pro communt ecclesiarum pace et pro orthodoxa fide propugnans; eumque hortatus sun, ut maneret intra terninos a patribus constitutos, atque ut ne przdiain nielam transiliret, nem hominibus adèo imperitis et inverecundis theoloFix mysteria proderet, saucla canibus, et porcis margaritas. [Ρ. 5561 Δ'. Τούτων δ' οὕτως ἐχόντων, προσεληλυθώς ἰδίᾳ τῷ βασιλεῖ τήν τε οὖσαν ἡμῖν ἐκ παλαιού φιλίτι ἐκ προοιμίων διῄειν ἐγώ, καὶ ὅσην τὴν πρόνοιαν ὑπὲρ τῆς αὐτοῦ ποιοῦμαι τιμῆς καὶ ψυχῆς, καὶ εἴ τι προς διαμονήν και σύστασιν εἴη βίου και παίδων αὐτῷ. Έπειτα πρὸς ἐλέγχους ἐχώρησα τοὺς συνήθεις, υπέρ τα τῆς κοινῆς τῶν ἐκκλησιῶν εἰρήνης καὶ εὐσεβείας Αγωνιζόμενος, ἐν ὅροις μένειν τοῖς πατρίοις αύτη, καὶ μὴ πηδὲν ὑπὲρ τὰ ἐσκαμμένα, μηδ' οὕτως ἐμι θέσι καὶ ἀσέμνοις ἀνδράσι τὰ τῆς θεολογίας προκ και μυστήρια, τὰ ἅγια τοῖς κυσί, καὶ τοὺς μαργαρίτας τοῖς χοίροις. Β. Τά τε οὖν ἐκ τῆς θείας Γραφῆς καὶ τὰ ἡμέ τερα συνείρων, «Τί δρας, ο Εφασκον, ο τή φρενών II. Itaque sacras Scripturas cum mea ipsius oratione connectens: «Quid agis (inquieham )? Ubi mcns tua? Quid crabrones istos adversus religio- 6 εἴ; τί σφηκίας ἐγείρεις κατὰ τῆς πίστεως; Τί nem suscitas? Cur de Deo disputare eos permittis, μηδὲ τὰ ἐν ποσὶν εἰδότα; θεολογεῖν παρασκευάζεις; qui ne vulgatissima quidem et passim obvia intel- τί τὸν Χαλάνης οἰκοδομεῖν ἐπείγῇ, τὰ πρὸς ἐπεν ligunt? Quid Chalaum turrim moliris, destitutus σμὸν οὐκ ἔχων; Τί πρὸς οὐρανὸν ἀνίπτασθαι, την rebus ad cam absolvendam necessariis? Quid volare ῶν; Τί χειροτονεῖς κατὰ τῶν ἁπλουστέρων ψυχών in cœlum enpis, pedes viator? Cur intra unius diei Θεολόγους αυθημερόν, καὶ ποιεῖς λογιῶν ἀμαθῶν την spatium theologos instituis, qui animas simplices ραννικά συνέδρια"; Τί τοῖς ἀραχνίας ἐνδεσμεῖν πρ pervertant, et indoctis doctoribus accitis concilia θυμεῖς τοὺς ἀσθενεστέρους, ώς δή τι μέγα και με cogis tyrannica? Quid imbecillos illaqueare ara- σιλικόν ἔργον δρῶν; Τι σχεδιάζεις διαλεκτικών ει ncarum retibus 885 studes, ac si istud magnum θήκων ἀνάδοσιν, καθάπερ οι μύθοι πάλει τους για et imperatore dignum facinus sit? Cur sinciarum γαντας; Τί τῆς σῆς κολάσεως εκπυρσεύεις τὴν φλόγα; dialecticarum ulverem proventumn repente elfundis, Τί τοῖς παισὶ γεωργείς στεναγμῶν καὶ πένθους ἐπι· ut fabulae olim Gigantas? Cur ipse supplicii lui χυας; Τί κλῆρον ἑκὼν αὐτοῖς καταλείπεις τὴν τοῦ Nammam accendis? Cur suspiriorum et lamento - προπάτορος ἀράν; Τί τριβόλους καὶ κακίας Σκανδιν rum messem liberis tuis coacervas? Cur eos volens βιάζῃ τὴν γῆν αὐτοῖς ἀνατέλλειν, καὶ δακρύων άλμην instituis læredes maledictionis prolate adversus τηλικαύτην; Τί δυστυχίας καὶ λύπας, ἐξὸν εὐθυμίαι Variorum notæ. γίας, καὶ τὸ τῆς γνώμης αὐθέκαστον. Εγώ δ' εἰ μὲν πολύν τινα λόγον ᾔδειν τουτουσὶ τοὺς μακαρίους ποιουμένους τοῦ πράγματος, καὶ προύργου τιθεμέν νους ταυτί, πολλοὺς ἄν σας καὶ ταύτην τὴν σοφίαν σοφοὺς καὶ ῥήτορας καὶ λογογράφους των προύχον των ιερέων τούτων ὑπέδειξα, καὶ οὐ τούτων μένων ἀλλὰ καὶ τῶν αὐτοῖς ἑπομένων, Λουκάς τινας άλ λους, καὶ Τιμοθέους, καὶ Ἀπολλὰς, εἰ δὲ βούλει, Διονυσίους καὶ Κλήμεντος, ὅταν τὰ ἐς λόγους φημι, καὶ τὴν ὑπὸ τοῦ θαυμαζομένην σοφίαν, ὑπὲρ τοὺς σους δηλαδή μυσταγωγούς. Δημοσθένην τε καὶ 'Αρι στείδην, καὶ τὸν παρ' ὑμῖν θρυλλούμενον Πλάτωνα ἐπειδὴ τούτους αὐτὸς παρατρέχεις δι' ἐκούτιον Αγο νοιαν καὶ ἔμαθες ἂν, ὡς οὐκ ἀπὸ σκαπάνης καὶ λατομίας, οὐδ' ἀπὸ κώπης ἐπὶ βῆμα, κατά τί; εἰς - λογογραφίας ή λοιδορίας, ἀλλ' ἀπὸ σοφίας ἐπὶ τ φίαν ἦλθον, τῆς καταργουμένης. τὴν ὑπὸ τοῦ θεία Πνεύματος ενεργωμένην, την πρώτην, τὴν ἄνωθεν, τὴν ἁγνὴν, τὴν εἰρηνικήν, τὴν μεστὴν ἐλέους καὶ καρπῶν ἀγαθῶν κατὰ τοὺς ἐμοὺς θεολόγους, καὶ ἀπὸ τῶν θύραθεν μουσείων τε καὶ τοῦ βήματ ἐπὶ τὴν ἱερὰν ταύτην σχολὴν, καὶ τὸ θεῖον βήμα, καὶ τὰ ἄδυτα, καὶ τὸ μέγα καὶ ὑπορευμάτων όντω Ουσιαστήριον. Νύν δ' ὀλίγος αὐτοῖς τῶν λόγων της Έξω τορίας ὁ λόγος. Ισεσι καὶ γὰρ ὄντες αλιέων:: καὶ ἀγροίκων μαθηταί, ἐκείνων φημὶ τῶν ὑπὸ μ· στοῦ τῆς αὐτοσοφίας πρώτων κληθέντων εἰς ἀποστ λου:, είε. Βοιια.

τί σχεδιάζεις διαλεκτικῶν πιθήκων ἀνάδοσιν, καθάπερ οἱ μῦθοι πάλαι τοὺς γίγαντας; τί τῆς σῆς κολάσεως ἐκπυρσεύεις τὴν φλόγα; τί τοῖς παισὶ γεωργεῖς στεναγμῶν καὶ πένθους ἀστάχυας; τί κλῆρον ἑκὼν αὐτοῖς καταλείπεις τὴν τοῦ προπάτορος ἀράν; τί τριβόλους καὶ κακίας ἄκανθαν βιάζῃ τὴν γῆν αὐτοῖς ἀνατέλλειν, καὶ δακρύων ἅλμην τηλικαύτην; τί δυστυχίας καὶ λύπας, ἐξὸν εὐθυμίαν καὶ δόξαν; μνήσθητι ὅτι θνητὸς εἶ καὶ θνητὴν ἔλαχες φύσιν. φοβερὸν τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας θεοῦ ζῶντος. Εἰπὲ πῶς ἄλλαι μὲν αἱ τεττάρων ἤδη ἐτῶν ἐπαγγελίαι, ἕτερα δ’ αὖ τὰ τέλη; καθολικὴν μὲν γὰρ πεποιηκέναι σύνοδον τὰ τῆς σῆς ἐπαγγελίας ἦν, πατριαρχῶν ἁπάντων καὶ ἐπισκόπων κληθέντων· νῦν δ’ οὐδὲ μερικοῦ τινος ἴχνη διασώζουσαν σχεδιάζεις βουλευτηρίου. καὶ πρὶν μὲν ἐλπίδων ἴχνη διορθώσεως τῶν τοῦ Παλαμᾶ καινοφωνιῶν ἔβοσκον τὰς ἐκείνων ψυχάς· νῦν δὲ τυραννικὸν ὁρῶ σε βῆμα παρασκευάζοντα σὸν ἐν γωνίᾳ, καθάπερ ἐν σπηλαίῳ λῃστῶν. πῶς γὰρ εἴη ἂν σύνοδος, τῶν θείων τῆς ἐκκλησίας κανόνων καὶ θεσμῶν ὑπερόριος οὖσα; κανόνας γὰρ ἐκ μεταφορᾶς καλεῖσθαι ξυμπέπτωκε τοῦ τεκτονικοῦ καὶ κοινοῦ κανόνος.

[4. κ. 6859, IND. 4] NICEPHORI CREGOR.E [IMP. J. CANTACOZ. 5] των στοιχεία· οἱ δὲ τῶν χθὲς καὶ πρώην Ιεροσύλων, κἂν χαμαιτυπείοις καλινδουμένων ὡς τὰ πολλά, καὶ μηδὲν πλέον προεισενεγκόντων εἰς τὸν βαθμὸν, τὴν τοῦ αἱρεσιώτας εἶναι συντίθεσθαι τῷ δυσσεβεί Πα λαμε. ab aratro et ligone sul 884 vesperata redire soliti ρας καὶ μόλις συλλαβίζειν εἰδότων τὰ τῶν γραμμάτ essent, ac vix prima litterarum elementa articulate enuntiare didicissent; alii non ita pridem şacrilegia ad.niserant, et se iu lupanaribus identidem volutaverant; nec, ut ad eum dignitatis gradum eveherentur, alind quidquam contulerant, nisi professionem ejus hæreseos, quam implus Palamas instituissel. CAPUT IV. Gregora apud Cantacuzenum oratio. Orationis capita: Expostulatio et acris reprehensio. Synodus dici non debet, quæ fit præter ecclesiasticas regulas. Palame doctrina quas clades importaveril iis qui primi cam defenderunt, nempe Cantacuzeno et ejus matri. Quas Anne Auguste. Quas Cantacuseno rursus; cui muis filii prænuntiata eral a Gregora. Vanæ hujus adhortationes. Hæretici difficillime corriguntur, Justum Dei judicium. Paterna bonitas. Anxins oratoris affectus. Amica oblestatio. CantacuseHUL KMbique respondet, Gregoræ verbis exacerbatur. Concta synodo ulcisci cum statuit. Gregoras pro rcligione pugnaturus habitum monasticum induit. Vitæ aulica renuntiat. 1. Ilve cum ita se haberent, ego imperatorem privatim conveni; amicitiam postram veterem in ipso orationis exordio commemoravi; quanta sollicitudine dignitati et animæ ejus, et diuturna cum ipsius tum liberorum conservationi providerem, commonefeci: deinde ad coarguendum solito more descendi, pro communt ecclesiarum pace et pro orthodoxa fide propugnans; eumque hortatus sun, ut maneret intra terninos a patribus constitutos, atque ut ne przdiain nielam transiliret, nem hominibus adèo imperitis et inverecundis theoloFix mysteria proderet, saucla canibus, et porcis margaritas. [Ρ. 5561 Δ'. Τούτων δ' οὕτως ἐχόντων, προσεληλυθώς ἰδίᾳ τῷ βασιλεῖ τήν τε οὖσαν ἡμῖν ἐκ παλαιού φιλίτι ἐκ προοιμίων διῄειν ἐγώ, καὶ ὅσην τὴν πρόνοιαν ὑπὲρ τῆς αὐτοῦ ποιοῦμαι τιμῆς καὶ ψυχῆς, καὶ εἴ τι προς διαμονήν και σύστασιν εἴη βίου και παίδων αὐτῷ. Έπειτα πρὸς ἐλέγχους ἐχώρησα τοὺς συνήθεις, υπέρ τα τῆς κοινῆς τῶν ἐκκλησιῶν εἰρήνης καὶ εὐσεβείας Αγωνιζόμενος, ἐν ὅροις μένειν τοῖς πατρίοις αύτη, καὶ μὴ πηδὲν ὑπὲρ τὰ ἐσκαμμένα, μηδ' οὕτως ἐμι θέσι καὶ ἀσέμνοις ἀνδράσι τὰ τῆς θεολογίας προκ και μυστήρια, τὰ ἅγια τοῖς κυσί, καὶ τοὺς μαργαρίτας τοῖς χοίροις. Β. Τά τε οὖν ἐκ τῆς θείας Γραφῆς καὶ τὰ ἡμέ τερα συνείρων, «Τί δρας, ο Εφασκον, ο τή φρενών II. Itaque sacras Scripturas cum mea ipsius oratione connectens: «Quid agis (inquieham )? Ubi mcns tua? Quid crabrones istos adversus religio- 6 εἴ; τί σφηκίας ἐγείρεις κατὰ τῆς πίστεως; Τί nem suscitas? Cur de Deo disputare eos permittis, μηδὲ τὰ ἐν ποσὶν εἰδότα; θεολογεῖν παρασκευάζεις; qui ne vulgatissima quidem et passim obvia intel- τί τὸν Χαλάνης οἰκοδομεῖν ἐπείγῇ, τὰ πρὸς ἐπεν ligunt? Quid Chalaum turrim moliris, destitutus σμὸν οὐκ ἔχων; Τί πρὸς οὐρανὸν ἀνίπτασθαι, την rebus ad cam absolvendam necessariis? Quid volare ῶν; Τί χειροτονεῖς κατὰ τῶν ἁπλουστέρων ψυχών in cœlum enpis, pedes viator? Cur intra unius diei Θεολόγους αυθημερόν, καὶ ποιεῖς λογιῶν ἀμαθῶν την spatium theologos instituis, qui animas simplices ραννικά συνέδρια"; Τί τοῖς ἀραχνίας ἐνδεσμεῖν πρ pervertant, et indoctis doctoribus accitis concilia θυμεῖς τοὺς ἀσθενεστέρους, ώς δή τι μέγα και με cogis tyrannica? Quid imbecillos illaqueare ara- σιλικόν ἔργον δρῶν; Τι σχεδιάζεις διαλεκτικών ει ncarum retibus 885 studes, ac si istud magnum θήκων ἀνάδοσιν, καθάπερ οι μύθοι πάλει τους για et imperatore dignum facinus sit? Cur sinciarum γαντας; Τί τῆς σῆς κολάσεως εκπυρσεύεις τὴν φλόγα; dialecticarum ulverem proventumn repente elfundis, Τί τοῖς παισὶ γεωργείς στεναγμῶν καὶ πένθους ἐπι· ut fabulae olim Gigantas? Cur ipse supplicii lui χυας; Τί κλῆρον ἑκὼν αὐτοῖς καταλείπεις τὴν τοῦ Nammam accendis? Cur suspiriorum et lamento - προπάτορος ἀράν; Τί τριβόλους καὶ κακίας Σκανδιν rum messem liberis tuis coacervas? Cur eos volens βιάζῃ τὴν γῆν αὐτοῖς ἀνατέλλειν, καὶ δακρύων άλμην instituis læredes maledictionis prolate adversus τηλικαύτην; Τί δυστυχίας καὶ λύπας, ἐξὸν εὐθυμίαι Variorum notæ. γίας, καὶ τὸ τῆς γνώμης αὐθέκαστον. Εγώ δ' εἰ μὲν πολύν τινα λόγον ᾔδειν τουτουσὶ τοὺς μακαρίους ποιουμένους τοῦ πράγματος, καὶ προύργου τιθεμέν νους ταυτί, πολλοὺς ἄν σας καὶ ταύτην τὴν σοφίαν σοφοὺς καὶ ῥήτορας καὶ λογογράφους των προύχον των ιερέων τούτων ὑπέδειξα, καὶ οὐ τούτων μένων ἀλλὰ καὶ τῶν αὐτοῖς ἑπομένων, Λουκάς τινας άλ λους, καὶ Τιμοθέους, καὶ Ἀπολλὰς, εἰ δὲ βούλει, Διονυσίους καὶ Κλήμεντος, ὅταν τὰ ἐς λόγους φημι, καὶ τὴν ὑπὸ τοῦ θαυμαζομένην σοφίαν, ὑπὲρ τοὺς σους δηλαδή μυσταγωγούς. Δημοσθένην τε καὶ 'Αρι στείδην, καὶ τὸν παρ' ὑμῖν θρυλλούμενον Πλάτωνα ἐπειδὴ τούτους αὐτὸς παρατρέχεις δι' ἐκούτιον Αγο νοιαν καὶ ἔμαθες ἂν, ὡς οὐκ ἀπὸ σκαπάνης καὶ λατομίας, οὐδ' ἀπὸ κώπης ἐπὶ βῆμα, κατά τί; εἰς - λογογραφίας ή λοιδορίας, ἀλλ' ἀπὸ σοφίας ἐπὶ τ φίαν ἦλθον, τῆς καταργουμένης. τὴν ὑπὸ τοῦ θεία Πνεύματος ενεργωμένην, την πρώτην, τὴν ἄνωθεν, τὴν ἁγνὴν, τὴν εἰρηνικήν, τὴν μεστὴν ἐλέους καὶ καρπῶν ἀγαθῶν κατὰ τοὺς ἐμοὺς θεολόγους, καὶ ἀπὸ τῶν θύραθεν μουσείων τε καὶ τοῦ βήματ ἐπὶ τὴν ἱερὰν ταύτην σχολὴν, καὶ τὸ θεῖον βήμα, καὶ τὰ ἄδυτα, καὶ τὸ μέγα καὶ ὑπορευμάτων όντω Ουσιαστήριον. Νύν δ' ὀλίγος αὐτοῖς τῶν λόγων της Έξω τορίας ὁ λόγος. Ισεσι καὶ γὰρ ὄντες αλιέων:: καὶ ἀγροίκων μαθηταί, ἐκείνων φημὶ τῶν ὑπὸ μ· στοῦ τῆς αὐτοσοφίας πρώτων κληθέντων εἰς ἀποστ λου:, είε. Βοιια.

PG 148:1145ὥσπερ οὖν τῷ τεκτονικῷ κανόνι πλατυτέραν ἔχειν τὴν χρείαν ἀνάγκη, κατὰ πᾶσαν γῆν τε καὶ θάλασσαν, καὶ ὅπηπερ ἂν εἶεν ἐνοικοῦντες ἄνθρωποι· ταῖς δὲ τῶν ἀνθρώπων ἡγεμονίαις μερικάς τινας καὶ οἷον σπερματικὰς καὶ διαφόρους εἰπεῖν· οὕτω καὶ τοῖς τῆς ἐκκλησίας κανόσι καὶ τοῖς πολιτικοῖς νόμοις καθολικωτέραν ἔχειν ἀνάγκη τὴν χρείαν, καὶ ἄρχειν τῶν ἀρχόντων, καὶ ἡγεῖσθαι τῶν ἡγεμόνων. σὲ δὲ τοὐναντίον δρᾷν ἐθέλοντα βλέπων δέδια μὴ ἐναντιούμενά σοι τὰ δρώμενα γένηται, καὶ τοῦ σκοποῦ παντάπασιν ἀντίπαλα. ἐπεὶ καὶ οἰκοδόμος καὶ τέκτων, ἂν μὴ καθέτῳ καὶ στάθμῃ καὶ τοῖς τοιούτοις χρῶντες κανόσιν, οὐκ εἰς μακρὰν τὴν καθαίρεσιν ἴδοι ἂν τῶν δρωμένων, τοῦ τῆς ἁρμονίας κράτους οὐδαμῆ τὴν ἐπίστασιν τῶν ἔργων ἰθύναντος. ἐπεὶ τοίνυν καὶ σὺ τοῖς τῆς ἐκκλησίας κανόσιν οὐχ ἕπῃ, ἴσθι καταλυθησόμενος ὑπὸ τῆς ἐκκλησίας, ἢ μᾶλλον ὑπὸ τοῦ τῆς ἐκκλησίας ἡγουμένου θεοῦ, καὶ εἰ μὴ αὐτίκα μάλα, ἀλλ’ οὖν οὐδ’ εἰς μάλα μακράν. Οἶσθα γὰρ ὡς σὺ πρῶτος ἄνωθεν προστάτης γενόμενος τῆς τοῦ Παλαμᾶ δυσσεβείας ὁμοῦ τῇ μητρὶ τοῦ τοσούτου θορύβου τῇ ἐκκλησίᾳ κατέστης αἴτιος.

[4. C. 1333 BYZANTINE HISTORIÆ LIB. XVIII [MP. J. CANTACUZ. 51 1146 καὶ εύξαν; Μνήσθητι ὅτι θνητὸς εἶ καὶ θνητὴν ἔλα- primum hominem? Cur cogis terram eis trilulos χες φύσιν. Φοβερὸν τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας Θεοῦ ζώντος. [Ρ. 557] Βἰπὶ πῶς ἄλλαι μὲν αἱ τεττάρων ἤδη ἐτῶν ἐπαγγελίαι ἕτερα δ' αὖ τὰ τέλη; Καθολικὴν μὲν γὰρ πεποιηκέναι σύνοδον τὰ τῆς σῆς ἐπαγγελίας ἦν, πατριαρχῶν ἁπάντων καὶ ἐπισκόπων κληθέντων· νῦν δ' οὐδὲ μερικοῦ τινος ίχνη διασώζου σαν σχεδιάζεις βουλευτηρίου. Καὶ πρὶν μὲν ἐλπίδων ίχνη διορθώσεως τῶν τοῦ Παλαμᾶ καινοφωνιών ἔβοσκον τὰς ἐκείνων ψυχάς· νῦν δὲ τυραννικὸν ἐρῶ σε βήμα παρασκευάζοντα τὸν ἐν γωνία καθάπερ ἐν σπηλαίῳ ληστών. Πῶς γὰρ εἴη ἂν σύνοδος, τῶν θείων τῆς Ἐκκλησίας κανόνων καὶ θεσμῶν ὑπερόριος οὖσα; Κανένας γὰρ ἐκ μεταφορᾶς καλεῖσθαι ξυμπέπτωχε τοῦ τεκτονικοῦ καὶ κοινοῦ κανόνος. Ωσπερ οὖν τῷ τεκτονικῷ κανόνι πλατυτέραν ἔχειν τὴν χρείαν ἀνάγκη, κατὰ πᾶσαν γῆν τε καὶ θάλασσαν, καὶ ὅπηπερ ἂν εἶεν ἐνοικοῦντες ἄνθρωποι· ταῖς δὲ τῶν ἀν θρώπων ἡγεμονίαις μερικάς τινας καὶ οἷον σπερματ τικές καὶ διαφόρους εἰπεῖν· οὕτω καὶ τοῖς τῆς ἐκκλησίας κανόσι καὶ τοῖς πολιτικοῖς νόμοις καθολικω τέραν ἔχειν ἀνάγκη τὴν χρείαν, καὶ ἄρχειν τῶν ἀρχόντων, καὶ ἡγεῖσθαι τῶν ἡγεμόνων. Σε δὲ τούναντον ἐρᾶν ἐθέλοντα βλέπων δέδια μὴ ἐναντιούμενα σε τὰ δρώμενα γένηται, καὶ τοῦ σκοποῦ παντάπα σιν ἀντίπαλα. Ἐπεὶ καὶ οἰκοδόμος καὶ τέκτων, ἂν μὴ καθέτῳ καὶ στάθμῃ καὶ τοῖς τοιούτοις χρῶντες κανόσιν, οὐκ εἰς μακρὰν τὴν καθαίρεσιν ἴδοι ἂν τῶν δρωμένων, τοῦ τῆς ἁρμονίας κράτους οὐδαμὴ τὴν ἐπίστασιν τῶν ἔργων ἰθύναντος. Ἐπεὶ τοίνυν καὶ σὺν τοῖς τῆς ἐκκλησίας κανόσιν οὐχ ἔπῃ, ἴσθι καταλυθησόμενος ὑπὸ τῆς ἐκκλησίας, ἢ μᾶλλον ὑπὸ τοῦ τῆς Ἐκκλησίας ἡγουμένου Θεοῦ, καὶ εἰ μὴ αὐτίκα μάλα, ἀλλ᾽ οὖν οὐδ' εἰς μάλα μακράν. Οἶσθα γὰρ ὡς σὺ πρῶτος ἄνωθεν προστάτης γενόμενος τῆς τοῦ Παλαμᾶ δυσσεβείας ὁμοῦ τῇ μητρὶ τοῦ τοσούτου θορύβου τῇ ἐκκλησία κατέστης αίτιος. Διὸ καὶ μηνίσαντος τοῦ Θεοῦ, τῆς εὐδαιμονίας καὶ δόξης ἐκείνης γυμνός κατελείφθης αἰφνίδιον, καὶ γέγονας εὐθὺς ὑπερόριος πατρίδος μα καὶ γένους. Καὶ ἡ μὲν σὴ μήτηρ αισχίστην ἔτισε τοῦ βίου τελευτὴν λιμῷ καὶ ψύχει δαπανηθείσα και σου τοῦ φιλτάτου τὴν στέρησιν πικρὸν ἐντάφιον ενεγκαμένη· σὺ δὲ πολλοὺς καὶ ποικίλους αναμετρήσας βίου πλάνους κατά τε Θρᾴκην καὶ Μακεδονίαν καὶ Τριβαλλούς, Περσικοῖς ἔπειτα καὶ σατραπικοῖς ὑπ᾿ ἀνάγκης ἔθεσί τε καὶ δόγμασι κεκοινώνηκας, ὡς καὶ τοσοῦτον περὶ τὸ γένος ἀγνώμονα καταστῆναι καὶ οἴκτου παντὸς ἀλλότριον, ἐγκαταλειφθέντα σε προ; Θεοῦ, ὥστε καὶ τοὺς τῶν αἰχμαλώτων Ρωμαίων νεκροὺς καὶ τῶν ἔτι κλαυθμυριζόντων βρεφῶν τὰ σώματα συμπατεῖν, καὶ ἀναλγήτως ἐπιβατεύειν, καὶ μηδὲ τὴν τὰ πάντα βίσκου σαν ηλίου [Ρ. 558] φλόγα αἰδεῖσθαι, μηδὲ τοὺς αἰθε ρίους τοῦ Θεοῦ κεραυνοβόλους πρηστήρας, ὡς τὸ εἰσ κλι, δειλεῖν. Επιλείψει με διηγούμενον τὸ τῆς χρον * felir. 3, 31. el ærumnarum spinas germinare, et tantam lacrymarum amaritiem parturire? Cur infortunia et dolores, cum latitiam et splendorem facile sit? Me mento mortalem te esse et obnoxiam morti naturam sortitum. «Terribile est in manus Dei viventis incidere.» Jam illud velim dicas, quid sit quod per annos fotos quatuor alia promiseris, alia ipso exitu præstes? Etenim tuum illud promissam fuit, coactum iri generalem synodum, in quam convO - carentur omnes patriarchæ et episcopi. Quam vero nunc extemporariam cogis, ea ne minoris quidem alicujus curin imaginem representat. Antehac spes saltem adumbratæ, de futura novarum Palanko opinionum correctione, illorum animos alebant; at nune, ut video, tyrannicum tribunal tute ipse in angulo, et veluti in spelunca latronum, tibi constituis. Nam quæ a sacris Ecclesiæ regulis ac legibus longissime abest, an ca synodus esse ullo modo possit? Certe ecclesiasticas regulas nietaphorice dictas constat a fabrili vulgarique regula. Quemadmodum igitur necesse est, ut regula fabri lis usum latiorem habeat, oni terræ et mari, omnibus habitatis regionibus accommodatum item usus singulares, atque ut ita dicam minutos et multiplices, pro variis hominum. ditionibus; 886 ita etiam necesse est ecclesiasticarum regularum et legum civilium usum ad universos pertinere, ut et imperatoribus imperent, et præpositis præsint. Τu vero, quia contrarium videris velle facere, vereor ne ca, quæ futura sunt, contraria tibi accidant et scopo tuo plane opposita. Quippe architectus et faber, nisi perpendiculo et amusei aliisque similibus regulis utantur, ruere ea, quæ fcerint, videbunt non longo post, propterea quod operum structura ad solidæ coagmentationis leges nou exacta sit. Quoniam igitur ipse quoque ecclesinaticas regulas non sequeris, scias te ab Ecclesia, vel potius a Deo, qui Ecclesia przesi, subversatn iri, si mou statim, at nec post longissimas moras Etenim (ut scis) primus ut, tua cum matre, Palama impietati patrocinatus, hujus tantæ, qua Ecclesia agitatur, perturbationis causa exstitisti. Haque Deo irato, fortunis et honoribus illis tuis amissis, nudus repente relictus es; statimque patria ef cognatione procul exsulasti. Ac mater quiden, fame et frigore absumpta, et tuam charissint Alii absentiam passa, quæ morienti peracerba esse debuit, fœdissimo vitæ exitu pœnas dedit. Tu vero multos et varios viarum errores per Thraciam. per Macedoniam, per Triballos emensus, Persarun, deinde satraparumque institura et dogmata coactu! participare, sic demum generis tui oblitus es, sie te, cum esses a Deo derelictus, ab omni 887 misericordia alienum exhibuisti, ■t et Romanorum Variorum nult. Nempe Cantacuzenus, statim fere atque imperii sede potitus est, promisit se coacturum esse ejusmodi synodumi. Boivin,

διὸ καὶ μηνίσαντος τοῦ θεοῦ, τῆς εὐδαιμονίας καὶ δόξης ἐκείνης γυμνὸς κατελείφθης αἰφνίδιον, καὶ γέγονας εὐθὺς ὑπερόριος πατρίδος ἅμα καὶ γένους. καὶ ἡ μὲν σὴ μήτηρ αἰσχίστην ἔτισε τοῦ βίου τελευτὴν, λιμῷ καὶ ψύχει δαπανηθεῖσα καί σου τοῦ φιλτάτου τὴν στέρησιν πικρὸν ἐντάφιον ἐνεγκαμένη· σὺ δὲ πολλοὺς καὶ ποικίλους ἀναμετρήσας βίου πλάνους κατά τε Θρᾴκην καὶ Μακεδονίαν καὶ Τριβαλλοὺς, Περσικοῖς ἔπειτα καὶ σατραπικοῖς ὑπ’ ἀνάγκης ἔθεσί τε καὶ δόγμασι κεκοινώνηκας, ὡς καὶ τοσοῦτον περὶ τὸ γένος ἀγνώμονα καταστῆναι καὶ οἴκτου παντὸς ἀλλότριον, ἐγκαταλειφθέντα σε πρὸς θεοῦ, ὥστε καὶ τοὺς τῶν αἰχμαλώτων Ῥωμαίων νεκροὺς καὶ τῶν ἔτι κλαυθμυριζόντων βρεφῶν τὰ σώματα συμπατεῖν, καὶ ἀναλγήτως ἐπιβατεύειν, καὶ μηδὲ τὴν τὰ πάντα βόσκουσαν ἡλίου φλόγα αἰδεῖσθαι, μηδὲ τοὺς αἰθερίους τοῦ θεοῦ κεραυνοβόλους πρηστῆρας, ὡς τὸ εἰκὸς, δειλιᾷν.

[4. C. 1333 BYZANTINE HISTORIÆ LIB. XVIII [MP. J. CANTACUZ. 51 1146 καὶ εύξαν; Μνήσθητι ὅτι θνητὸς εἶ καὶ θνητὴν ἔλα- primum hominem? Cur cogis terram eis trilulos χες φύσιν. Φοβερὸν τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας Θεοῦ ζώντος. [Ρ. 557] Βἰπὶ πῶς ἄλλαι μὲν αἱ τεττάρων ἤδη ἐτῶν ἐπαγγελίαι ἕτερα δ' αὖ τὰ τέλη; Καθολικὴν μὲν γὰρ πεποιηκέναι σύνοδον τὰ τῆς σῆς ἐπαγγελίας ἦν, πατριαρχῶν ἁπάντων καὶ ἐπισκόπων κληθέντων· νῦν δ' οὐδὲ μερικοῦ τινος ίχνη διασώζου σαν σχεδιάζεις βουλευτηρίου. Καὶ πρὶν μὲν ἐλπίδων ίχνη διορθώσεως τῶν τοῦ Παλαμᾶ καινοφωνιών ἔβοσκον τὰς ἐκείνων ψυχάς· νῦν δὲ τυραννικὸν ἐρῶ σε βήμα παρασκευάζοντα τὸν ἐν γωνία καθάπερ ἐν σπηλαίῳ ληστών. Πῶς γὰρ εἴη ἂν σύνοδος, τῶν θείων τῆς Ἐκκλησίας κανόνων καὶ θεσμῶν ὑπερόριος οὖσα; Κανένας γὰρ ἐκ μεταφορᾶς καλεῖσθαι ξυμπέπτωχε τοῦ τεκτονικοῦ καὶ κοινοῦ κανόνος. Ωσπερ οὖν τῷ τεκτονικῷ κανόνι πλατυτέραν ἔχειν τὴν χρείαν ἀνάγκη, κατὰ πᾶσαν γῆν τε καὶ θάλασσαν, καὶ ὅπηπερ ἂν εἶεν ἐνοικοῦντες ἄνθρωποι· ταῖς δὲ τῶν ἀν θρώπων ἡγεμονίαις μερικάς τινας καὶ οἷον σπερματ τικές καὶ διαφόρους εἰπεῖν· οὕτω καὶ τοῖς τῆς ἐκκλησίας κανόσι καὶ τοῖς πολιτικοῖς νόμοις καθολικω τέραν ἔχειν ἀνάγκη τὴν χρείαν, καὶ ἄρχειν τῶν ἀρχόντων, καὶ ἡγεῖσθαι τῶν ἡγεμόνων. Σε δὲ τούναντον ἐρᾶν ἐθέλοντα βλέπων δέδια μὴ ἐναντιούμενα σε τὰ δρώμενα γένηται, καὶ τοῦ σκοποῦ παντάπα σιν ἀντίπαλα. Ἐπεὶ καὶ οἰκοδόμος καὶ τέκτων, ἂν μὴ καθέτῳ καὶ στάθμῃ καὶ τοῖς τοιούτοις χρῶντες κανόσιν, οὐκ εἰς μακρὰν τὴν καθαίρεσιν ἴδοι ἂν τῶν δρωμένων, τοῦ τῆς ἁρμονίας κράτους οὐδαμὴ τὴν ἐπίστασιν τῶν ἔργων ἰθύναντος. Ἐπεὶ τοίνυν καὶ σὺν τοῖς τῆς ἐκκλησίας κανόσιν οὐχ ἔπῃ, ἴσθι καταλυθησόμενος ὑπὸ τῆς ἐκκλησίας, ἢ μᾶλλον ὑπὸ τοῦ τῆς Ἐκκλησίας ἡγουμένου Θεοῦ, καὶ εἰ μὴ αὐτίκα μάλα, ἀλλ᾽ οὖν οὐδ' εἰς μάλα μακράν. Οἶσθα γὰρ ὡς σὺ πρῶτος ἄνωθεν προστάτης γενόμενος τῆς τοῦ Παλαμᾶ δυσσεβείας ὁμοῦ τῇ μητρὶ τοῦ τοσούτου θορύβου τῇ ἐκκλησία κατέστης αίτιος. Διὸ καὶ μηνίσαντος τοῦ Θεοῦ, τῆς εὐδαιμονίας καὶ δόξης ἐκείνης γυμνός κατελείφθης αἰφνίδιον, καὶ γέγονας εὐθὺς ὑπερόριος πατρίδος μα καὶ γένους. Καὶ ἡ μὲν σὴ μήτηρ αισχίστην ἔτισε τοῦ βίου τελευτὴν λιμῷ καὶ ψύχει δαπανηθείσα και σου τοῦ φιλτάτου τὴν στέρησιν πικρὸν ἐντάφιον ενεγκαμένη· σὺ δὲ πολλοὺς καὶ ποικίλους αναμετρήσας βίου πλάνους κατά τε Θρᾴκην καὶ Μακεδονίαν καὶ Τριβαλλούς, Περσικοῖς ἔπειτα καὶ σατραπικοῖς ὑπ᾿ ἀνάγκης ἔθεσί τε καὶ δόγμασι κεκοινώνηκας, ὡς καὶ τοσοῦτον περὶ τὸ γένος ἀγνώμονα καταστῆναι καὶ οἴκτου παντὸς ἀλλότριον, ἐγκαταλειφθέντα σε προ; Θεοῦ, ὥστε καὶ τοὺς τῶν αἰχμαλώτων Ρωμαίων νεκροὺς καὶ τῶν ἔτι κλαυθμυριζόντων βρεφῶν τὰ σώματα συμπατεῖν, καὶ ἀναλγήτως ἐπιβατεύειν, καὶ μηδὲ τὴν τὰ πάντα βίσκου σαν ηλίου [Ρ. 558] φλόγα αἰδεῖσθαι, μηδὲ τοὺς αἰθε ρίους τοῦ Θεοῦ κεραυνοβόλους πρηστήρας, ὡς τὸ εἰσ κλι, δειλεῖν. Επιλείψει με διηγούμενον τὸ τῆς χρον * felir. 3, 31. el ærumnarum spinas germinare, et tantam lacrymarum amaritiem parturire? Cur infortunia et dolores, cum latitiam et splendorem facile sit? Me mento mortalem te esse et obnoxiam morti naturam sortitum. «Terribile est in manus Dei viventis incidere.» Jam illud velim dicas, quid sit quod per annos fotos quatuor alia promiseris, alia ipso exitu præstes? Etenim tuum illud promissam fuit, coactum iri generalem synodum, in quam convO - carentur omnes patriarchæ et episcopi. Quam vero nunc extemporariam cogis, ea ne minoris quidem alicujus curin imaginem representat. Antehac spes saltem adumbratæ, de futura novarum Palanko opinionum correctione, illorum animos alebant; at nune, ut video, tyrannicum tribunal tute ipse in angulo, et veluti in spelunca latronum, tibi constituis. Nam quæ a sacris Ecclesiæ regulis ac legibus longissime abest, an ca synodus esse ullo modo possit? Certe ecclesiasticas regulas nietaphorice dictas constat a fabrili vulgarique regula. Quemadmodum igitur necesse est, ut regula fabri lis usum latiorem habeat, oni terræ et mari, omnibus habitatis regionibus accommodatum item usus singulares, atque ut ita dicam minutos et multiplices, pro variis hominum. ditionibus; 886 ita etiam necesse est ecclesiasticarum regularum et legum civilium usum ad universos pertinere, ut et imperatoribus imperent, et præpositis præsint. Τu vero, quia contrarium videris velle facere, vereor ne ca, quæ futura sunt, contraria tibi accidant et scopo tuo plane opposita. Quippe architectus et faber, nisi perpendiculo et amusei aliisque similibus regulis utantur, ruere ea, quæ fcerint, videbunt non longo post, propterea quod operum structura ad solidæ coagmentationis leges nou exacta sit. Quoniam igitur ipse quoque ecclesinaticas regulas non sequeris, scias te ab Ecclesia, vel potius a Deo, qui Ecclesia przesi, subversatn iri, si mou statim, at nec post longissimas moras Etenim (ut scis) primus ut, tua cum matre, Palama impietati patrocinatus, hujus tantæ, qua Ecclesia agitatur, perturbationis causa exstitisti. Haque Deo irato, fortunis et honoribus illis tuis amissis, nudus repente relictus es; statimque patria ef cognatione procul exsulasti. Ac mater quiden, fame et frigore absumpta, et tuam charissint Alii absentiam passa, quæ morienti peracerba esse debuit, fœdissimo vitæ exitu pœnas dedit. Tu vero multos et varios viarum errores per Thraciam. per Macedoniam, per Triballos emensus, Persarun, deinde satraparumque institura et dogmata coactu! participare, sic demum generis tui oblitus es, sie te, cum esses a Deo derelictus, ab omni 887 misericordia alienum exhibuisti, ■t et Romanorum Variorum nult. Nempe Cantacuzenus, statim fere atque imperii sede potitus est, promisit se coacturum esse ejusmodi synodumi. Boivin,

Chapter IVCaput IV

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

ἐπιλείψει με διηγούμενον τὸ τῆς χρονικῆς περιόδου τάχος πάντα καθ’ ἕνα, ὅσα δι’ ἀνάγκην σε πεπραχέναι καὶ ὅσα πεπονθέναι ξυνεῤῥυήκει, δεινὰ καὶ κατάρας ὁμότιμα, διὰ τοὺς μυρίους χειμῶνας καὶ κλύδωνας, ὧν πρόξενος αὐτὸς ξύν γε τῇ μητρὶ κατέστης τῇ τοῦ θεοῦ ἐκκλησίᾳ. Ἄννῃ δὲ τῇ βασιλίδι τί τῶν πάντων ἕτερον ἢ τὰ τοιαῦτα τῆς βασιλείας καθέστηκεν αἴτια ἐκπεσεῖν; ἴσασι γὰρ ἅπαντες, ὡς ὁμοῦ τε τὴν τοῦ Παλαμᾶ δυσσέβειαν ἐστήριξε καὶ αὐθημερὸν τὴν αὐθεντίαν ἀπολώλεκε, τῆς δίκης μὴ ἀνασχομένης ἐνταῦθα μακροθυμεῖν καὶ ὑπερτίθεσθαι παντάπασιν. Ἔπειτα τῆς βασιλικῆς ἐξουσίας καὶ πρὸς σὲ μετενεχθείσης ὀψὲ, ἐπειδὴ τῆς τοῦ θεοῦ παιδείας ἐκλαθόμενος καὶ αὐτὸς, καὶ τῶν Παλαμικῶν ἐκείνων αὖθις ἀντεχόμενος δογμάτων, πᾶσαν ἄδειαν ἐδίδους αὐτῷ τοὺς μὲν ἐξωθεῖν τῶν ἐπισκοπικῶν καὶ πάσης ἐξουσίας θρόνων ἀδίκως καὶ ξύν γε οὐδενὶ λόγῳ, τοὺς δ’ ἀντεισάγειν, τὰ χειρόγραφα τῆς ἀσεβείας ἀπαιτουμένους ὁμοῦ καὶ διδόντας πρότερον· οἶσθα ὡς φίλος ὢν ἔγωγε προέλεγόν σοι καὶ διεμαρτυρόμην ἀεὶ, ὡς οὐκ ἀτιμώρητος ἀπαλλάξεις θεοῦ ἀχθομένου, ἀλλὰ λυπηθήσῃ περὶ τὰ φίλτατα, ζημιωθεὶς τῶν παίδων ἕνα τῶν σῶν;

[4. C. 1333 BYZANTINE HISTORIÆ LIB. XVIII [MP. J. CANTACUZ. 51 1146 καὶ εύξαν; Μνήσθητι ὅτι θνητὸς εἶ καὶ θνητὴν ἔλα- primum hominem? Cur cogis terram eis trilulos χες φύσιν. Φοβερὸν τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας Θεοῦ ζώντος. [Ρ. 557] Βἰπὶ πῶς ἄλλαι μὲν αἱ τεττάρων ἤδη ἐτῶν ἐπαγγελίαι ἕτερα δ' αὖ τὰ τέλη; Καθολικὴν μὲν γὰρ πεποιηκέναι σύνοδον τὰ τῆς σῆς ἐπαγγελίας ἦν, πατριαρχῶν ἁπάντων καὶ ἐπισκόπων κληθέντων· νῦν δ' οὐδὲ μερικοῦ τινος ίχνη διασώζου σαν σχεδιάζεις βουλευτηρίου. Καὶ πρὶν μὲν ἐλπίδων ίχνη διορθώσεως τῶν τοῦ Παλαμᾶ καινοφωνιών ἔβοσκον τὰς ἐκείνων ψυχάς· νῦν δὲ τυραννικὸν ἐρῶ σε βήμα παρασκευάζοντα τὸν ἐν γωνία καθάπερ ἐν σπηλαίῳ ληστών. Πῶς γὰρ εἴη ἂν σύνοδος, τῶν θείων τῆς Ἐκκλησίας κανόνων καὶ θεσμῶν ὑπερόριος οὖσα; Κανένας γὰρ ἐκ μεταφορᾶς καλεῖσθαι ξυμπέπτωχε τοῦ τεκτονικοῦ καὶ κοινοῦ κανόνος. Ωσπερ οὖν τῷ τεκτονικῷ κανόνι πλατυτέραν ἔχειν τὴν χρείαν ἀνάγκη, κατὰ πᾶσαν γῆν τε καὶ θάλασσαν, καὶ ὅπηπερ ἂν εἶεν ἐνοικοῦντες ἄνθρωποι· ταῖς δὲ τῶν ἀν θρώπων ἡγεμονίαις μερικάς τινας καὶ οἷον σπερματ τικές καὶ διαφόρους εἰπεῖν· οὕτω καὶ τοῖς τῆς ἐκκλησίας κανόσι καὶ τοῖς πολιτικοῖς νόμοις καθολικω τέραν ἔχειν ἀνάγκη τὴν χρείαν, καὶ ἄρχειν τῶν ἀρχόντων, καὶ ἡγεῖσθαι τῶν ἡγεμόνων. Σε δὲ τούναντον ἐρᾶν ἐθέλοντα βλέπων δέδια μὴ ἐναντιούμενα σε τὰ δρώμενα γένηται, καὶ τοῦ σκοποῦ παντάπα σιν ἀντίπαλα. Ἐπεὶ καὶ οἰκοδόμος καὶ τέκτων, ἂν μὴ καθέτῳ καὶ στάθμῃ καὶ τοῖς τοιούτοις χρῶντες κανόσιν, οὐκ εἰς μακρὰν τὴν καθαίρεσιν ἴδοι ἂν τῶν δρωμένων, τοῦ τῆς ἁρμονίας κράτους οὐδαμὴ τὴν ἐπίστασιν τῶν ἔργων ἰθύναντος. Ἐπεὶ τοίνυν καὶ σὺν τοῖς τῆς ἐκκλησίας κανόσιν οὐχ ἔπῃ, ἴσθι καταλυθησόμενος ὑπὸ τῆς ἐκκλησίας, ἢ μᾶλλον ὑπὸ τοῦ τῆς Ἐκκλησίας ἡγουμένου Θεοῦ, καὶ εἰ μὴ αὐτίκα μάλα, ἀλλ᾽ οὖν οὐδ' εἰς μάλα μακράν. Οἶσθα γὰρ ὡς σὺ πρῶτος ἄνωθεν προστάτης γενόμενος τῆς τοῦ Παλαμᾶ δυσσεβείας ὁμοῦ τῇ μητρὶ τοῦ τοσούτου θορύβου τῇ ἐκκλησία κατέστης αίτιος. Διὸ καὶ μηνίσαντος τοῦ Θεοῦ, τῆς εὐδαιμονίας καὶ δόξης ἐκείνης γυμνός κατελείφθης αἰφνίδιον, καὶ γέγονας εὐθὺς ὑπερόριος πατρίδος μα καὶ γένους. Καὶ ἡ μὲν σὴ μήτηρ αισχίστην ἔτισε τοῦ βίου τελευτὴν λιμῷ καὶ ψύχει δαπανηθείσα και σου τοῦ φιλτάτου τὴν στέρησιν πικρὸν ἐντάφιον ενεγκαμένη· σὺ δὲ πολλοὺς καὶ ποικίλους αναμετρήσας βίου πλάνους κατά τε Θρᾴκην καὶ Μακεδονίαν καὶ Τριβαλλούς, Περσικοῖς ἔπειτα καὶ σατραπικοῖς ὑπ᾿ ἀνάγκης ἔθεσί τε καὶ δόγμασι κεκοινώνηκας, ὡς καὶ τοσοῦτον περὶ τὸ γένος ἀγνώμονα καταστῆναι καὶ οἴκτου παντὸς ἀλλότριον, ἐγκαταλειφθέντα σε προ; Θεοῦ, ὥστε καὶ τοὺς τῶν αἰχμαλώτων Ρωμαίων νεκροὺς καὶ τῶν ἔτι κλαυθμυριζόντων βρεφῶν τὰ σώματα συμπατεῖν, καὶ ἀναλγήτως ἐπιβατεύειν, καὶ μηδὲ τὴν τὰ πάντα βίσκου σαν ηλίου [Ρ. 558] φλόγα αἰδεῖσθαι, μηδὲ τοὺς αἰθε ρίους τοῦ Θεοῦ κεραυνοβόλους πρηστήρας, ὡς τὸ εἰσ κλι, δειλεῖν. Επιλείψει με διηγούμενον τὸ τῆς χρον * felir. 3, 31. el ærumnarum spinas germinare, et tantam lacrymarum amaritiem parturire? Cur infortunia et dolores, cum latitiam et splendorem facile sit? Me mento mortalem te esse et obnoxiam morti naturam sortitum. «Terribile est in manus Dei viventis incidere.» Jam illud velim dicas, quid sit quod per annos fotos quatuor alia promiseris, alia ipso exitu præstes? Etenim tuum illud promissam fuit, coactum iri generalem synodum, in quam convO - carentur omnes patriarchæ et episcopi. Quam vero nunc extemporariam cogis, ea ne minoris quidem alicujus curin imaginem representat. Antehac spes saltem adumbratæ, de futura novarum Palanko opinionum correctione, illorum animos alebant; at nune, ut video, tyrannicum tribunal tute ipse in angulo, et veluti in spelunca latronum, tibi constituis. Nam quæ a sacris Ecclesiæ regulis ac legibus longissime abest, an ca synodus esse ullo modo possit? Certe ecclesiasticas regulas nietaphorice dictas constat a fabrili vulgarique regula. Quemadmodum igitur necesse est, ut regula fabri lis usum latiorem habeat, oni terræ et mari, omnibus habitatis regionibus accommodatum item usus singulares, atque ut ita dicam minutos et multiplices, pro variis hominum. ditionibus; 886 ita etiam necesse est ecclesiasticarum regularum et legum civilium usum ad universos pertinere, ut et imperatoribus imperent, et præpositis præsint. Τu vero, quia contrarium videris velle facere, vereor ne ca, quæ futura sunt, contraria tibi accidant et scopo tuo plane opposita. Quippe architectus et faber, nisi perpendiculo et amusei aliisque similibus regulis utantur, ruere ea, quæ fcerint, videbunt non longo post, propterea quod operum structura ad solidæ coagmentationis leges nou exacta sit. Quoniam igitur ipse quoque ecclesinaticas regulas non sequeris, scias te ab Ecclesia, vel potius a Deo, qui Ecclesia przesi, subversatn iri, si mou statim, at nec post longissimas moras Etenim (ut scis) primus ut, tua cum matre, Palama impietati patrocinatus, hujus tantæ, qua Ecclesia agitatur, perturbationis causa exstitisti. Haque Deo irato, fortunis et honoribus illis tuis amissis, nudus repente relictus es; statimque patria ef cognatione procul exsulasti. Ac mater quiden, fame et frigore absumpta, et tuam charissint Alii absentiam passa, quæ morienti peracerba esse debuit, fœdissimo vitæ exitu pœnas dedit. Tu vero multos et varios viarum errores per Thraciam. per Macedoniam, per Triballos emensus, Persarun, deinde satraparumque institura et dogmata coactu! participare, sic demum generis tui oblitus es, sie te, cum esses a Deo derelictus, ab omni 887 misericordia alienum exhibuisti, ■t et Romanorum Variorum nult. Nempe Cantacuzenus, statim fere atque imperii sede potitus est, promisit se coacturum esse ejusmodi synodumi. Boivin,

οὐδὲ γὰρ ἀπεικὸς ἐκ τῶν φθασάντων ἀκριβῆ με τῶν ἔμπροσθεν γίνεσθαι εἰκαστὴν, ἅτε καὶ ἀκριβῶς, ὅσον τῆς ἀσεβείας τὸ μέγεθός ἐστιν, εἰδότα. βραχὺς παρελήλυθε χρόνος καὶ πεῖραν τὰ προειρημένα εἰλήφει· καὶ ὁ νεώτερός σοι τῶν παίδων μικρὰ νοσήσας ἀπῆλθε. Καὶ ἵνα τἀν μέσῳ παρέλθω, τῆς ὁμοίας ἐχόμενα ἀληθείας, οἶσθα πάλιν, ὡς ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ σοι παραινῶν οὐκ ἠρέμησα, τῆς τοιαύτης ἀπέχεσθαι δυσσεβείας, ἵνα μὴ χείρων ὁ βίος ἀεί σοι γίνηται. οὕτω πρὸς σὲ φιλικῶς διεκείμην, καὶ οὕτω κηδόμενος διετέλουν. σὺ δὲ οὐκ ἠμέλεις τἀναντιώτατα δρῶν καὶ μελέτας ἄλλας ἐπ’ ἄλλαις συντιθεὶς κατὰ τῆς εὐσεβείας, ὡς ἔξω Γαδείρων καὶ Ἀτλαντικοῦ πελάγους βεβυθισμένων τῶν ἐκ θεοῦ σοι κατὰ πόδας γινομένων μαστίγων τε καὶ ἀνταποδόσεων. Τρόπος γὰρ καὶ τοῦτο προνοίας ἐστὶ θεοῦ, κωλύειν τοὺς ἁμαρτάνοντας μυρίαις ἐνταῦθα πληγαῖς, πρὶν κυρωθῆναι τὸν τῆς μελλούσης ἀϊδίου κολάσεως κλῆρον ἐκεῖνον. ἱεροσυλία γὰρ καὶ πορνεία καὶ ἀνδροφόνων ἔργα διαβόητον πρὸς ἁπάντων τὴν ὕβριν εἰλήφει, τῶν τε δρώντων ἅμα καὶ πασχόντων, καὶ πᾶσιν ἄλλοις, οἷς ἀκουστὸν ἐξείη ἂν γίνεσθαι·

[4. C. 1333 BYZANTINE HISTORIÆ LIB. XVIII [MP. J. CANTACUZ. 51 1146 καὶ εύξαν; Μνήσθητι ὅτι θνητὸς εἶ καὶ θνητὴν ἔλα- primum hominem? Cur cogis terram eis trilulos χες φύσιν. Φοβερὸν τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας Θεοῦ ζώντος. [Ρ. 557] Βἰπὶ πῶς ἄλλαι μὲν αἱ τεττάρων ἤδη ἐτῶν ἐπαγγελίαι ἕτερα δ' αὖ τὰ τέλη; Καθολικὴν μὲν γὰρ πεποιηκέναι σύνοδον τὰ τῆς σῆς ἐπαγγελίας ἦν, πατριαρχῶν ἁπάντων καὶ ἐπισκόπων κληθέντων· νῦν δ' οὐδὲ μερικοῦ τινος ίχνη διασώζου σαν σχεδιάζεις βουλευτηρίου. Καὶ πρὶν μὲν ἐλπίδων ίχνη διορθώσεως τῶν τοῦ Παλαμᾶ καινοφωνιών ἔβοσκον τὰς ἐκείνων ψυχάς· νῦν δὲ τυραννικὸν ἐρῶ σε βήμα παρασκευάζοντα τὸν ἐν γωνία καθάπερ ἐν σπηλαίῳ ληστών. Πῶς γὰρ εἴη ἂν σύνοδος, τῶν θείων τῆς Ἐκκλησίας κανόνων καὶ θεσμῶν ὑπερόριος οὖσα; Κανένας γὰρ ἐκ μεταφορᾶς καλεῖσθαι ξυμπέπτωχε τοῦ τεκτονικοῦ καὶ κοινοῦ κανόνος. Ωσπερ οὖν τῷ τεκτονικῷ κανόνι πλατυτέραν ἔχειν τὴν χρείαν ἀνάγκη, κατὰ πᾶσαν γῆν τε καὶ θάλασσαν, καὶ ὅπηπερ ἂν εἶεν ἐνοικοῦντες ἄνθρωποι· ταῖς δὲ τῶν ἀν θρώπων ἡγεμονίαις μερικάς τινας καὶ οἷον σπερματ τικές καὶ διαφόρους εἰπεῖν· οὕτω καὶ τοῖς τῆς ἐκκλησίας κανόσι καὶ τοῖς πολιτικοῖς νόμοις καθολικω τέραν ἔχειν ἀνάγκη τὴν χρείαν, καὶ ἄρχειν τῶν ἀρχόντων, καὶ ἡγεῖσθαι τῶν ἡγεμόνων. Σε δὲ τούναντον ἐρᾶν ἐθέλοντα βλέπων δέδια μὴ ἐναντιούμενα σε τὰ δρώμενα γένηται, καὶ τοῦ σκοποῦ παντάπα σιν ἀντίπαλα. Ἐπεὶ καὶ οἰκοδόμος καὶ τέκτων, ἂν μὴ καθέτῳ καὶ στάθμῃ καὶ τοῖς τοιούτοις χρῶντες κανόσιν, οὐκ εἰς μακρὰν τὴν καθαίρεσιν ἴδοι ἂν τῶν δρωμένων, τοῦ τῆς ἁρμονίας κράτους οὐδαμὴ τὴν ἐπίστασιν τῶν ἔργων ἰθύναντος. Ἐπεὶ τοίνυν καὶ σὺν τοῖς τῆς ἐκκλησίας κανόσιν οὐχ ἔπῃ, ἴσθι καταλυθησόμενος ὑπὸ τῆς ἐκκλησίας, ἢ μᾶλλον ὑπὸ τοῦ τῆς Ἐκκλησίας ἡγουμένου Θεοῦ, καὶ εἰ μὴ αὐτίκα μάλα, ἀλλ᾽ οὖν οὐδ' εἰς μάλα μακράν. Οἶσθα γὰρ ὡς σὺ πρῶτος ἄνωθεν προστάτης γενόμενος τῆς τοῦ Παλαμᾶ δυσσεβείας ὁμοῦ τῇ μητρὶ τοῦ τοσούτου θορύβου τῇ ἐκκλησία κατέστης αίτιος. Διὸ καὶ μηνίσαντος τοῦ Θεοῦ, τῆς εὐδαιμονίας καὶ δόξης ἐκείνης γυμνός κατελείφθης αἰφνίδιον, καὶ γέγονας εὐθὺς ὑπερόριος πατρίδος μα καὶ γένους. Καὶ ἡ μὲν σὴ μήτηρ αισχίστην ἔτισε τοῦ βίου τελευτὴν λιμῷ καὶ ψύχει δαπανηθείσα και σου τοῦ φιλτάτου τὴν στέρησιν πικρὸν ἐντάφιον ενεγκαμένη· σὺ δὲ πολλοὺς καὶ ποικίλους αναμετρήσας βίου πλάνους κατά τε Θρᾴκην καὶ Μακεδονίαν καὶ Τριβαλλούς, Περσικοῖς ἔπειτα καὶ σατραπικοῖς ὑπ᾿ ἀνάγκης ἔθεσί τε καὶ δόγμασι κεκοινώνηκας, ὡς καὶ τοσοῦτον περὶ τὸ γένος ἀγνώμονα καταστῆναι καὶ οἴκτου παντὸς ἀλλότριον, ἐγκαταλειφθέντα σε προ; Θεοῦ, ὥστε καὶ τοὺς τῶν αἰχμαλώτων Ρωμαίων νεκροὺς καὶ τῶν ἔτι κλαυθμυριζόντων βρεφῶν τὰ σώματα συμπατεῖν, καὶ ἀναλγήτως ἐπιβατεύειν, καὶ μηδὲ τὴν τὰ πάντα βίσκου σαν ηλίου [Ρ. 558] φλόγα αἰδεῖσθαι, μηδὲ τοὺς αἰθε ρίους τοῦ Θεοῦ κεραυνοβόλους πρηστήρας, ὡς τὸ εἰσ κλι, δειλεῖν. Επιλείψει με διηγούμενον τὸ τῆς χρον * felir. 3, 31. el ærumnarum spinas germinare, et tantam lacrymarum amaritiem parturire? Cur infortunia et dolores, cum latitiam et splendorem facile sit? Me mento mortalem te esse et obnoxiam morti naturam sortitum. «Terribile est in manus Dei viventis incidere.» Jam illud velim dicas, quid sit quod per annos fotos quatuor alia promiseris, alia ipso exitu præstes? Etenim tuum illud promissam fuit, coactum iri generalem synodum, in quam convO - carentur omnes patriarchæ et episcopi. Quam vero nunc extemporariam cogis, ea ne minoris quidem alicujus curin imaginem representat. Antehac spes saltem adumbratæ, de futura novarum Palanko opinionum correctione, illorum animos alebant; at nune, ut video, tyrannicum tribunal tute ipse in angulo, et veluti in spelunca latronum, tibi constituis. Nam quæ a sacris Ecclesiæ regulis ac legibus longissime abest, an ca synodus esse ullo modo possit? Certe ecclesiasticas regulas nietaphorice dictas constat a fabrili vulgarique regula. Quemadmodum igitur necesse est, ut regula fabri lis usum latiorem habeat, oni terræ et mari, omnibus habitatis regionibus accommodatum item usus singulares, atque ut ita dicam minutos et multiplices, pro variis hominum. ditionibus; 886 ita etiam necesse est ecclesiasticarum regularum et legum civilium usum ad universos pertinere, ut et imperatoribus imperent, et præpositis præsint. Τu vero, quia contrarium videris velle facere, vereor ne ca, quæ futura sunt, contraria tibi accidant et scopo tuo plane opposita. Quippe architectus et faber, nisi perpendiculo et amusei aliisque similibus regulis utantur, ruere ea, quæ fcerint, videbunt non longo post, propterea quod operum structura ad solidæ coagmentationis leges nou exacta sit. Quoniam igitur ipse quoque ecclesinaticas regulas non sequeris, scias te ab Ecclesia, vel potius a Deo, qui Ecclesia przesi, subversatn iri, si mou statim, at nec post longissimas moras Etenim (ut scis) primus ut, tua cum matre, Palama impietati patrocinatus, hujus tantæ, qua Ecclesia agitatur, perturbationis causa exstitisti. Haque Deo irato, fortunis et honoribus illis tuis amissis, nudus repente relictus es; statimque patria ef cognatione procul exsulasti. Ac mater quiden, fame et frigore absumpta, et tuam charissint Alii absentiam passa, quæ morienti peracerba esse debuit, fœdissimo vitæ exitu pœnas dedit. Tu vero multos et varios viarum errores per Thraciam. per Macedoniam, per Triballos emensus, Persarun, deinde satraparumque institura et dogmata coactu! participare, sic demum generis tui oblitus es, sie te, cum esses a Deo derelictus, ab omni 887 misericordia alienum exhibuisti, ■t et Romanorum Variorum nult. Nempe Cantacuzenus, statim fere atque imperii sede potitus est, promisit se coacturum esse ejusmodi synodumi. Boivin,

PG 148:1147καὶ οὐκ ἀκόλαστον ἔχειν τοῖς δρῶσιν ἕπεται παντάπασι τὸ συνειδός. πλήττει γὰρ ὡς τὰ πολλὰ ξίφους δίκην αὐτὸ τὰ τῶν ἔργων αἰσχρὰ, αἰδοῖ τῶν ἀνθρωπίνων ὄψεων καὶ τῶν ἀκοιμήτων τοῦ θεοῦ ὀφθαλμῶν· καὶ ἴσμεν πολλοὺς ἐκ μεταμελείας βελτίους τῶν ἀεὶ σωφρονούντων φανέντας· τὰ δὲ τῶν δυσσεβῶν αἱρέσεων ἐγκλήματα, μέγιστα πάντων ἁμαρτημάτων ὄντα, κεκαλυμμένον ἔσχε πως τὸ τῆς κακίας χρῶμα, καὶ ἄδηλον ὡς τὰ πολλὰ τοῖς πολλοῖς καὶ δυστέκμαρτον, καὶ δυσθεράπευτον, ἅτε γραφικῶν προφερομένων ῥήσεων κἀκεῖθεν, ἐκ τῆς ἐναντίας δηλαδὴ μερίδος, εἰ καὶ μὴ ὁμοίως οἷς τὸ εὐσεβεῖν ἕδραιον μεμένηκεν ἐπὶ ταῖς τῶν πατρίων θεμελίων κρηπῖσι. Διὸ τῶν ἁλισκομένων ἐνίους ἀφίησιν ὁ θεὸς τῇ κακίᾳ συμφθείρειν, εἴτε διὰ παιδείαν ἄλλων, εἴτε καὶ διὰ τὸ ἀσύνετον ἔχειν καρδίαν καὶ ἥκιστα διορθοῦσθαι δύνασθαι, εἴτε καὶ δι’ ἀμφότερα. οὐ γὰρ ἴσμεν τὰ τοῦ θεοῦ κρίνειν ἀνεξερεύνητα κρίματα.

[IMP. J. CANTACUR. 5) 1148 captivorum cadavera et iufantium adhuc vagien- νικῆς περιόδου τάχος πάντα καθ' ένα, ὅσα δι' ανά ο tium corpora caleares, et sine nilo doloris sensn pedibus subjecta protereres, nec solis reveritus Jurem omnium rerum altricem, nec fulminis mein, ut par erat, deterritus. Deficient nie breves temporis angusti:, omnia et singula narrantem, quæ te subegit necessitas facere et pati gravia et esse crationi proxima; eo quod tua et mairis tuæ opera tot procellis se Awetibus Ecclesia Dei objecta esset. Jam vero ecqua præter hanc causa alia exstitit, cur Anna Augusta principatu excideret? Qua die errores Palamæ confirmavit, eadem illam omnes scinnt »nctoritate sua spoliatam. Nempe co casu divina justitia patientiam ac dilationem nullam admisit. Déinde imperatoria potestate etiam ad to sero translata, divinæ castigationis ipse quoque oblitus, et illa Palauiz dogmata rursum amplesus, licentiam ei integram dedisti, alios injuste et nulla ratione episcopalibus sedibus et quocunque dignitatis gradu exturbandi, alios in illorum locum introducendi, qui doctrinam implam propria manu srunel rogat consignassent. Scis me, amici olicio functum, prædixisse tibi ac semper denuntiavisse, non alituram te impune Deo offenso, sed amictuın iri in iis rebus, quæ charissimæ easent: unum vine. licet ex 888 liberis amissurum. Neque vero mirum esse, si futuras res ex iis, que antecessissent, aente conjicerein, cnm et impietatis magnitudo penitus mihi persperta esset. Tempus ex eo breve eluxerat, et exitum prædicta habuerunt. Etenim liberorum tnorum natu minimus, cum aliquantilum ægrotasset, decessit. Atque at ca quæ intercesserunt, ad eamdem veritatem pertinentia, onsittam, seis rursus nunquam me destitisse privatim ne publice hortari te, at ab ejusmodi impietate al:tineres, ne pejorem quotidie vite conditionem experircris. Adeo bene eram erga te affectus, adeo tu mihi curæ eras. Te vero haud pigehat contraria omnia facere, et alia ex aliis moliri adversus religionem; ac si flagella et inæ, quas Deus tibi pœnæ, præsentes infligebat, ultra Gades et ultra Atlanticum mare demersæ evanuisseut. Scilicet hoc quoque genus divinæ providentiæ est: peccatores infinitis plagis coercere, antequam sempiterno ampplicio addicti destinatam sibi hæroditatem acci. piant. Quæ enim sacrilegiis stupris, et homicidiis inest atrocitas, ea ab iis qui vel agunt vel patiantur, et ab aliis omnibus, qui rem audiunt, difamari saict; nec iis qui perpetrarint, consientiam stimulis vacuam habere «latum est. Ipsa quippe cam flagitia ut plurimum instar gladii fodiunt, subeunte verecundia, quæ hominum aspectum et pervigiles Dei oculøs ferre non potest. Et muitos quidem scimus ex pœnitentia meliores evasis;e iis ipsis, qui semper frugi ac modesti fuissent. At hæretici errori; crimen, cum omnium gravissimam sit. 99 sceleris colorem occultum involvit quodamiñodo, ut oculos vulgi plerumque fugiat, et tam cognitu quam euratu difficile sit; propterea quod Scripturæ saeræ την τε πεπραχέναι καὶ ὅσα πεπονθέναι ξυνεβήκει, δεινὰ καὶ κατάρας ότιμα, διὰ τοὺς μυρίους χειρό νας καὶ κλύδωνας, ὧν πρόξενος αὐτός ξύν γε τ μητρὶ κατέστης τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας Αννη Κ βασιλίδι τί τῶν πάντων ἕτερον ἢ τὰ τοιαῦτα τῆς βασιλείας καθέστηκεν αἴτια ἐκπεσεῖν; Ἴσασι γέρ ἅπαντες, ὡς ἐμοῦ τε τὴν τοῦ Παλαμᾶ ευσσίδεια ἐστήριξε καὶ αὐθημερὸν τὴν αὐθεντίαν ἀπολεπε, τῆς δίκης μὴ ἀνασχομένης ἐνταῦθα μακροθυμεῖν καὶ ὑπερτίθεσθαι παντάπασιν. Έπειτα της βασιλικής εξουσίας καὶ πρὸς σὲ μετενεχθείσης εφέ, ἐπειδὴ τῆς τοῦ Θεοῦ παιδείας εκλαθόμενος καὶ αὐτῆς, καὶ τῶν Παλαμικών εκείνων αὖθις ἀντεχόμενος δογμάτων, πᾶσαν ἄδειαν ἐδίδους αὐτῷ τοὺς μὲν ἐξωθεῖν τῶν ἐπισκοπικῶν καὶ πάσης εξουσίας βρίνον ἀδίκω; καὶ ξύν γε οὐδενὶ λόγῳ, τοὺς δ᾽ ἀνεισάγειν, τα χειρή γραφα τῆς ἀσεβείας απαιτουμένους ὁμοῦ καὶ διδόντας πρότερον· οἶσθα ὡς φίλος ὧν ἔγωγε προέλεγόν σε καὶ διαμαρτυρόμην ἀεὶ, ὡς οὐκ ἀτιμώρητος ἀπηλλά ξεις Θεοῦ ἀχθομένου, ἀλλὰ λυπηθήσῃ περὶ τὰ φίλ. τατα, ζημιωθεὶς τῶν παίδων ἕνα τῶν σῶν; Οὐδὲ γύρ ἀπεικὸς ἐκ τῶν φθασάντων ἀκριβή με τῶν ἔμπροςδεν γίνεσθαι είκαστήν, ὅτε καὶ ἀκριβῶς, ὅσον τῆς ἀσεβείας τὸ μέγεθός ἐστιν, εἰδότα. Βραχυς παρε λυθε χρόνος καὶ πεῖραν τὰ προειρημένα ειλήφει και δ νεώτερός σοι τῶν παίδων μικρά νοσήσας ἀπῆλθες, Καὶ ἵνα την μέσῳ παρέλθω, της ομοίας εχόμενα αληθείας, οἶσθα πάλιν, ὡς ἰδίᾳ καὶ δημοσία και παραινῶν οὐκ ἠρέμησε, τῆς τακαύτης ἀπέχεσθαι δύν σεβείας. ἵνα μὴ χείρων ὁ βίο; ἀτί σοι γένηται. Ούτω πρὸς σὲ φιλικῶς διεκείμην, καὶ οὕτω κηδόμενος μα· τέλουν. Σὺ δὲ οὐκ ἠμέλεις τἀναντιώτατα δρῶν καὶ με λέτας ἄλλες ἐπ' ἄλλαις συντιθεί; κατὰ τῆς εὐτελεί ω; Έξω Γαδείρων καὶ Δελαντικού πελάγους βεβυθι σμένων τῶν ἐκ Θεοῦ σοι κατὰ πόδας γινομένων μετά γων τε καὶ ἀνταποδόσεων. Τρίκος γὰρ καὶ τοῦτο προ νοίας ἐστὶ Θεοῦ, κωλύειν τοὺς ἁμαρτάνοντας μυρίες ἐνταῦθα πληγαῖς, πρὶν κυρωθῆναι τὴν τῆς μελλούση; &ιδίου κολάσεως κλῆρον ἐκεῖνον. [Ρ. 539] Ιεροσυλία γὰρ καὶ πορνεία καὶ ἀνδροφόνων ἔργα διαβόητον πρὸς ἐπίν των τὴν ύβριν ειλήφει, τῶν τε δρώντων ἅμα καὶ τι· σχόντων, καὶ πᾶσιν ἄλλοις, οἷς ἀκουστὸν ἐξείη ἄν γίν νεσθαι· καὶ οὐκ ἀκόλαστον ἔχειν τοῖς ὁρῶσιν ἐπ· και παντάπασι τὸ συνεις;. Πλήττει γὰρ ὡς τά παλιά ξίφους δίκην αὐτὸ τὰ τῶν ἔργων αισχρά, αϊδα των ἀνθρωπίνων ὄψεων καὶ τῶν ἀκοιμήτων τοῦ θεοῦ ἐφθαλμῶν· καὶ ἴσμεν πολλοὺς ἐκ μεταμελείας βελο τους τῶν ἀεὶ σωφρονούντων φανέντας· οἱ δὲ τῶν δυσσεβῶν αἱρέσεων ἐγκλήματα, μέγιστα πάντων αμαρτημάτων όντα, κεκαλυμμένον ἔσχε πως τὸ τῆς κακίας χρῶμα, καὶ ἄδηλον ὡς τὰ πολλὰ τοῖς πολλοξή καὶ δυστέκμαρτον, καὶ δυσθεράπευτον, έτε γραφικών προφερομένων βήσεων κἀκεῖθεν, ἐκ τῆς ἐναντίας δη λαδή μερίδος, εἰ καὶ μὴ ὁμοίως οἷς τὸ εὐσεβεῖν εδραιον μεμένηκεν ἐπὶ ταῖς τῶν πατρίων θεμελίων κρηπίσι. Διὸ τῶν ἀλισκομένων ενίους ἀφίησιν έθεὶς τῇ κακία συμφθείρειν, είτε διά παιδείαν άλλων, είτε καὶ διὰ τὰ ἀσύνετον ἔχειν καρδίαν και ήκιστα δύο

PG 148:1149οἷς δ’ εὐμενῶς ἔχει διὰ παλαιοτέρων χρηστότητα πράξεων, ἢ δι’ ἑτεράττα ὁπόσα τῇ ἐκείνου σοφῇ προνοίᾳ ἀνήρτηται, τούτους δ’ ἐμποδίοις παντοδαποῖς καὶ ποικίλοις ἀφιστᾷν ἐπείγεται, ὡς εἰρήκειμεν, τῆς σφαλλομένης ἐκείνης ὁρμῆς, μεῖζον ἢ κατὰ πατέρα φιλότεκνον πρᾶγμα ποιῶν. Ὃ δὴ κἀπὶ σοῦ ξυννενόηκα δρῶντα μὲν ἐκεῖνον, σὲ δὲ παιδείας ἐκείνης τὸ παράπαν οὐκ αἰσθανόμενον. ὃ δὴ καὶ μέσην μοι τέμνει τὴν καρδίαν, ἀφόρητον τὴν ὀδύνην ἐπάγον, δεδιότι μὴ κρατῆρες ὀργῆς ἐκεῖθεν ἀκαθέκτου, κατὰ σοῦ καὶ παίδων τῶν σῶν κενωθέντες, ὄλεθρον ἐξαπίνης δράσωσι παντελῆ. Μὴ δὴ τοὺς τῶν κολάκων λόγους, ὅτι τῷ τῆς γλώττης μέλιτι καταγοητεύουσι τὰ τῆς ἀκοῆς πρόθυρα, τῶν ἐμῶν προτιμᾷν βούλου. οἱ μὲν γὰρ ὠδίνουσι πόνον καὶ λύπας μακράς· οἱ δ’ ἐμοὶ κύουσιν ἀληθευούσης εὐφροσύνης καρπούς. λόγοι μὲν γὰρ σοφῶν ὡς βούκεντρα, φησί τις τῶν πάλαι σοφῶν·

[A. c. 1351] BYZANTINÆ IIISTORIÆ LIB. XVIII. [IMP. 3. CANTACUZ. 5] 11 θοῦσθαι δύνασθαι, εἴτε καὶ δι' ἀμφότερα. Οὐ γὰρ testimonia ab illis quoquo proferuntur, qui sanar ἴσμεν τὰ τοῦ Θεοῦ κρίνειν ἀνεξερεύνητα κρίματα. Οἷς δ' εὐμενῶς ἔχει διὰ παλαιοτέρων χρηστότητα πράξεων, ἢ δι᾽ ἑτεράττα ὀπόσα τῇ ἐκείνου σοφῇ προνοίᾳ ἀνήρτηται, τούτους δ' ἐμποδίοις παντοδαποίς καὶ ποικίλοις ἀφιστῶν ἐπείγεται, ὡς εἰρήκειμεν, τῆς σφαλλομένης ἐκείνης ὁρμῆς, μείζον ἢ κατὰ πατέρα φιλότεκνον πράγμα ποιῶν. Ο δὴ κἀπὶ σοῦ ξυννε» νόηκα δρῶντα μὲν ἐκεῖνον, σὲ δὲ παιδείας ἐκείνης τὸ παράπαν οὐκ αἰσθανόμενον. “Ο δὴ καὶ μέσην μα τέμνει τὴν καρδίαν, ἀφόρητον τὴν ὀδύνην ἐπάγον δεδιότι μὴ κρατήρες ὀργῆς ἐκεῖθεν ἀκαθέκτου, κατά σοῦ καὶ παίδων τῶν σῶν κενωθέντες, διεθρον ἐξαπί της δράσωσι παντελή. Μὴ δὴ τοὺς τῶν κολάκων λόγους, ὅτι τῷ τῆς γλώττης μέλιτι καταγοητεύουσι τὰ τῆς ἀκοῆς πρόθυρα, των ἐμῶν προτιμάν βούλου. Οἱ μὲν γὰρ ὠδίνουσι πόνον καὶ λύπες μακράς· οἱ δ' ἐμοὶ κύουσιν ἀληθενούσης, Εὐφροσύνης καρπούς. Λόγοι μὲν γὰρ σοφῶν ὡς βούκεντρα, φησί τις τῶν πάλαι σοφῶν· ἀλλ᾽ οὗτοι σαφῶς εἰσὶν, οἱ τὰς εὐδαίμονας γεωργοῦσι τύχας. doctrinam oppugnant; tametsi non eodem prode ab iis accipiuntur, atque ab orthodoxis, quorumi religio firma et inconcussa patriae fidei fuulamentis innititur. Ideirco Deus nonnullos errores implicatos mori in errore permittit; seu ut alii erndiantur, seu quia illi cor habent intellectu destitutum, adeoque corrigi non possunt: seu ob utrumque. Etenim Dei judicia inscrutabilia non nostrum est dijudicare. Quibns autem Deus propitius est ob vetera ipsorum recte facta, aut ob alias causas, prout ejus sapienti providentiæ visum fuerit, cos (ut diximus) multis variisque incommodis oblatis, ab illo crrore, quem sequuntur, studet avertere plusquain paterna bonitate. Atque ¡llum quidem tecum sie agere, te ipsum vero ejus discipline nullum sensmın accipere animadverti. Quæ res mihi medium cor veluti scindit, doloremque affert intole rabilem, metuenti, ne inde in tuum et in liberorum tuorum caput effusis exhau-tisque iniplacabilis iræ calicibus, funditus statim omnes perenti». At tu ne adulatorum verba ideo meis præferas, quod ¡¡ linguæ suæ melle aurium tuarum limen fascinant. Illa euim laborem et dolores longos parturiunt: mea autem veræ delectationis fructibus cxuberant. Scilicet sapientum sermones (ut aliquis veterum sapientum dixit) 890 similes stimulis, quibus boves urgentur'. (Nam et illi pungunt quidem:) at re ipsa beatæ vitæ fundum excolunt,» Γ'. Ἐμοὶ μὲν οὖν ταῦτα εἰπόντι ὐγιὲς οὐδὲν ἐξ εκείνου πυθέσθαι γεγένηταί τι ξύνδρομον τοῖς μηθεῖσιν. ἀλλὰ σκολιά τινα βήματα, διανοίας καθάπερ ἀρνησαμένης θεσμούς καὶ νόμους δικαιοσύνης καὶ ἀληθείας. Ἐπεὶ οὖν εἰς πῦρ τε ἔδοξα ξαίνειν καὶ δικτύῳ θηρεύειν ἀνέμους, τάχιστα ἐκεῖθεν ἀπήλλαγ μαι, μηδὲν πλέον ἀνύσας, ἢ τοὺς ἐκείνου θυμούς παροξύνας κατά τοῦ τὰ ὑγιαίνοντα τούτῳ φάρμακα προσάγοντος ἐμοῦ. Ἰδοὺ γὰρ ὠδίνησεν ἀδικίαν, τ νέλαβε τόνον, καὶ ἔτεκε διδύμους και τριπλᾶς τὰς κατ᾿ ἐμοῦ μελέτας. Εἶτα δεδιώς, μὴ οὐκ ἔχων ὅπως καὶ ὅθεν ἀρξάμενος ἀμύνεσθαι με τὸν αὐτοῦ Προμηθέα δόξῃ τὸν ἑαυτοῦ θεραπεύειν θυμὸν οὔτε γὰρ χωρίοις καὶ ἀμπελῶσι [Ρ. 560] καὶ βλαις πολυειδέ τι προσηλώσθαι βεβούλημαι πώποτε, οὔθ' ὅσας τε καὶ οίας βασιλεῖς χορηγοῦσι τιμάς τε καὶ δόξας τῆς ἐμῆς Ελευθερίας ἀλλάξασθαι ήνεσχόμην οὐ μὴν οὐδὲ πλού του δή τινος τὴν ἀρετὴν ἀμείψασθαι τῶν λόγων ταῦτα γὰρ εἰσι δι' ὧν ἀμύνονται βασιλεῖς τῶν ὑπη 11. Hrc cum dixissent, nullum ex eo responsixi accepi viro sapiente dignum, aut iis quæ dixissemi consentaneur): sed ambiguas quasdam voces, ejna mentis indices, quæ veritate repudiata jus fasque omne quodammodo abdicasset. Quoniam igitur mihi visus sum inanem operam sumere, celerrime inde abii, nihil aliud consecutus, nisi quod ejus əniınum exacerbavi in me ipsum, qui remedia ei salutaria obtulissem. Ecce enim parturiit injustitiam, concepit laborem, et consilia in meam perniciem alia atque alia peperit. Deinde veritas, ne iræ suæ ideo temperare videretur, quia non haberet, unde et quibus modis suum me Prometheum, id est tutelarem Genium, ulcisci inciperet (quippe ego nunqu:m adduci potui, ut aut agris, aut vineis, aut variis rerum generibus, auimuni haberem»Mxøm; neque uuquam dignitatibus aul splendidis fortunis, quascunque principes largius:- tur, libertatem meain vendere, ullove pretio inκίων οἷς ἔχθονται, ζημιοῦντες ἐκ τοῦ ῥᾴστου), ἐς genuam diccnali miorem permutare sustinui: alqui τὴν αὐτῷ μελετωμένην λοιπὸν ἀνήρτησε τὰ ἡμέτερα σύνοδον ληστρικήν. hae res sunt, quibus ademptis priuceps quisque facillime ulciscitur eos, quos odit homines privatos), deinceps ad arbitrium illius synodi, quam similem latrocinio meditabatur, nostra omnia referre statuit. Δ΄. Καὶ ἐπειδήπερ εἰς τελείαν ὁ ἀνὴρ ἐξερράγη τέως κακίαν, καὶ μάταια τὰ τῶν ἀγαθῶν ἡμῖν εἰ πίδων ήδη ἐδόκει, ἀπράκτω μοι λοιπὸν ἐς τὰ εἴκοι περιεισήκει γίγνεσθαι, τῶν λόγων απεγνωκότι. Γενομένοις δ' ἐπ' ἐμαυτοῦ συχνοῖς καὶ ἀλλεπαλλήλοις περιαντλείσθαι με κύμασι λογισμῶν ξυνεῤῥύηκεν, οἷα κατὰ τῶν θερμοτέρων ψυχῶν τὰ τῆς Ἐκκλησίας τέντες ναυάγια, ἅτε φάρμακον ἐξ ἀνθρώπων, ταχείαν ' Eccle. xii, 11. • Psal. vii, 45. IV. Cum itaque ad summum seelus illius viri improbitas erumpcret, et quod honn spei nobis fuerat, id jam omne inane esse videretur, restabat, ut domi deinceps, abjecto disputandi studio, otin Bus manerem. Tum autem me crebri et alterni cogitationum luctus obrucre capcrunt, quales animis zelo inflammatis 691 naufragia Ecclesiæ solent inducere. Nukum quippe ab hummibus re-

ἀλλ’ οὗτοι σαφῶς εἰσὶν, οἳ τὰς εὐδαίμονας γεωργοῦσι τύχας. (Γ.) Ἐμοὶ μὲν οὖν ταῦτα εἰπόντι ὑγιὲς οὐδὲν ἐξ ἐκείνου πυθέσθαι γεγένηταί τι ξύνδρομον τοῖς ῥηθεῖσιν, ἀλλὰ σκολιά τινα ῥήματα, διανοίας καθάπερ ἀρνησαμένης θεσμοὺς καὶ νόμους δικαιοσύνης καὶ ἀληθείας. ἐπεὶ οὖν εἰς πῦρ τε ἔδοξα ξαίνειν καὶ δικτύῳ θηρεύειν ἀνέμους, τάχιστα ἐκεῖθεν ἀπήλλαγμαι, μηδὲν πλέον ἀνύσας, ἢ τοὺς ἐκείνου θυμοὺς παροξύνας κατὰ τοῦ τὰ ὑγιαίνοντα τούτῳ φάρμακα προσάγοντος ἐμοῦ. ἰδοὺ γὰρ ὠδίνησεν ἀδικίαν, συνέλαβε πόνον, καὶ ἔτεκε διδύμους καὶ τριπλᾶς τὰς κατ’ ἐμοῦ μελέτας. εἶτα δεδιὼς, μὴ οὐκ ἔχων ὅπως καὶ ὅθεν ἀρξάμενος ἀμύνεσθαί με τὸν αὐτοῦ Προμηθέα δόξῃ τὸν ἑαυτοῦ θεραπεύειν θυμὸν (οὔτε γὰρ χωρίοις καὶ ἀμπελῶσι καὶ ὕλαις πολυειδέσι προσηλῶσθαι βεβούλημαι πώποτε, οὔθ’ ὅσας τε καὶ οἵας βασιλεῖς χορηγοῦσι τιμάς τε καὶ δόξας τῆς ἐμῆς ἐλευθερίας ἀλλάξασθαι ἠνεσχόμην, οὐ μὴν οὐδὲ πλούτου δή τινος τὴν ἀρετὴν ἀμείψασθαι τῶν λόγων· ταῦτα γάρ εἰσι δι’ ὧν ἀμύνονται βασιλεῖς τῶν ὑπηκόων οἷς ἔχθονται, ζημιοῦντες ἐκ τοῦ ῥᾴστου), ἐς τὴν αὐτῷ μελετωμένην λοιπὸν ἀνήρτησε τὰ ἡμέτερα σύνοδον λῃστρικήν.

[A. c. 1351] BYZANTINÆ IIISTORIÆ LIB. XVIII. [IMP. 3. CANTACUZ. 5] 11 θοῦσθαι δύνασθαι, εἴτε καὶ δι' ἀμφότερα. Οὐ γὰρ testimonia ab illis quoquo proferuntur, qui sanar ἴσμεν τὰ τοῦ Θεοῦ κρίνειν ἀνεξερεύνητα κρίματα. Οἷς δ' εὐμενῶς ἔχει διὰ παλαιοτέρων χρηστότητα πράξεων, ἢ δι᾽ ἑτεράττα ὀπόσα τῇ ἐκείνου σοφῇ προνοίᾳ ἀνήρτηται, τούτους δ' ἐμποδίοις παντοδαποίς καὶ ποικίλοις ἀφιστῶν ἐπείγεται, ὡς εἰρήκειμεν, τῆς σφαλλομένης ἐκείνης ὁρμῆς, μείζον ἢ κατὰ πατέρα φιλότεκνον πράγμα ποιῶν. Ο δὴ κἀπὶ σοῦ ξυννε» νόηκα δρῶντα μὲν ἐκεῖνον, σὲ δὲ παιδείας ἐκείνης τὸ παράπαν οὐκ αἰσθανόμενον. “Ο δὴ καὶ μέσην μα τέμνει τὴν καρδίαν, ἀφόρητον τὴν ὀδύνην ἐπάγον δεδιότι μὴ κρατήρες ὀργῆς ἐκεῖθεν ἀκαθέκτου, κατά σοῦ καὶ παίδων τῶν σῶν κενωθέντες, διεθρον ἐξαπί της δράσωσι παντελή. Μὴ δὴ τοὺς τῶν κολάκων λόγους, ὅτι τῷ τῆς γλώττης μέλιτι καταγοητεύουσι τὰ τῆς ἀκοῆς πρόθυρα, των ἐμῶν προτιμάν βούλου. Οἱ μὲν γὰρ ὠδίνουσι πόνον καὶ λύπες μακράς· οἱ δ' ἐμοὶ κύουσιν ἀληθενούσης, Εὐφροσύνης καρπούς. Λόγοι μὲν γὰρ σοφῶν ὡς βούκεντρα, φησί τις τῶν πάλαι σοφῶν· ἀλλ᾽ οὗτοι σαφῶς εἰσὶν, οἱ τὰς εὐδαίμονας γεωργοῦσι τύχας. doctrinam oppugnant; tametsi non eodem prode ab iis accipiuntur, atque ab orthodoxis, quorumi religio firma et inconcussa patriae fidei fuulamentis innititur. Ideirco Deus nonnullos errores implicatos mori in errore permittit; seu ut alii erndiantur, seu quia illi cor habent intellectu destitutum, adeoque corrigi non possunt: seu ob utrumque. Etenim Dei judicia inscrutabilia non nostrum est dijudicare. Quibns autem Deus propitius est ob vetera ipsorum recte facta, aut ob alias causas, prout ejus sapienti providentiæ visum fuerit, cos (ut diximus) multis variisque incommodis oblatis, ab illo crrore, quem sequuntur, studet avertere plusquain paterna bonitate. Atque ¡llum quidem tecum sie agere, te ipsum vero ejus discipline nullum sensmın accipere animadverti. Quæ res mihi medium cor veluti scindit, doloremque affert intole rabilem, metuenti, ne inde in tuum et in liberorum tuorum caput effusis exhau-tisque iniplacabilis iræ calicibus, funditus statim omnes perenti». At tu ne adulatorum verba ideo meis præferas, quod ¡¡ linguæ suæ melle aurium tuarum limen fascinant. Illa euim laborem et dolores longos parturiunt: mea autem veræ delectationis fructibus cxuberant. Scilicet sapientum sermones (ut aliquis veterum sapientum dixit) 890 similes stimulis, quibus boves urgentur'. (Nam et illi pungunt quidem:) at re ipsa beatæ vitæ fundum excolunt,» Γ'. Ἐμοὶ μὲν οὖν ταῦτα εἰπόντι ὐγιὲς οὐδὲν ἐξ εκείνου πυθέσθαι γεγένηταί τι ξύνδρομον τοῖς μηθεῖσιν. ἀλλὰ σκολιά τινα βήματα, διανοίας καθάπερ ἀρνησαμένης θεσμούς καὶ νόμους δικαιοσύνης καὶ ἀληθείας. Ἐπεὶ οὖν εἰς πῦρ τε ἔδοξα ξαίνειν καὶ δικτύῳ θηρεύειν ἀνέμους, τάχιστα ἐκεῖθεν ἀπήλλαγ μαι, μηδὲν πλέον ἀνύσας, ἢ τοὺς ἐκείνου θυμούς παροξύνας κατά τοῦ τὰ ὑγιαίνοντα τούτῳ φάρμακα προσάγοντος ἐμοῦ. Ἰδοὺ γὰρ ὠδίνησεν ἀδικίαν, τ νέλαβε τόνον, καὶ ἔτεκε διδύμους και τριπλᾶς τὰς κατ᾿ ἐμοῦ μελέτας. Εἶτα δεδιώς, μὴ οὐκ ἔχων ὅπως καὶ ὅθεν ἀρξάμενος ἀμύνεσθαι με τὸν αὐτοῦ Προμηθέα δόξῃ τὸν ἑαυτοῦ θεραπεύειν θυμὸν οὔτε γὰρ χωρίοις καὶ ἀμπελῶσι [Ρ. 560] καὶ βλαις πολυειδέ τι προσηλώσθαι βεβούλημαι πώποτε, οὔθ' ὅσας τε καὶ οίας βασιλεῖς χορηγοῦσι τιμάς τε καὶ δόξας τῆς ἐμῆς Ελευθερίας ἀλλάξασθαι ήνεσχόμην οὐ μὴν οὐδὲ πλού του δή τινος τὴν ἀρετὴν ἀμείψασθαι τῶν λόγων ταῦτα γὰρ εἰσι δι' ὧν ἀμύνονται βασιλεῖς τῶν ὑπη 11. Hrc cum dixissent, nullum ex eo responsixi accepi viro sapiente dignum, aut iis quæ dixissemi consentaneur): sed ambiguas quasdam voces, ejna mentis indices, quæ veritate repudiata jus fasque omne quodammodo abdicasset. Quoniam igitur mihi visus sum inanem operam sumere, celerrime inde abii, nihil aliud consecutus, nisi quod ejus əniınum exacerbavi in me ipsum, qui remedia ei salutaria obtulissem. Ecce enim parturiit injustitiam, concepit laborem, et consilia in meam perniciem alia atque alia peperit. Deinde veritas, ne iræ suæ ideo temperare videretur, quia non haberet, unde et quibus modis suum me Prometheum, id est tutelarem Genium, ulcisci inciperet (quippe ego nunqu:m adduci potui, ut aut agris, aut vineis, aut variis rerum generibus, auimuni haberem»Mxøm; neque uuquam dignitatibus aul splendidis fortunis, quascunque principes largius:- tur, libertatem meain vendere, ullove pretio inκίων οἷς ἔχθονται, ζημιοῦντες ἐκ τοῦ ῥᾴστου), ἐς genuam diccnali miorem permutare sustinui: alqui τὴν αὐτῷ μελετωμένην λοιπὸν ἀνήρτησε τὰ ἡμέτερα σύνοδον ληστρικήν. hae res sunt, quibus ademptis priuceps quisque facillime ulciscitur eos, quos odit homines privatos), deinceps ad arbitrium illius synodi, quam similem latrocinio meditabatur, nostra omnia referre statuit. Δ΄. Καὶ ἐπειδήπερ εἰς τελείαν ὁ ἀνὴρ ἐξερράγη τέως κακίαν, καὶ μάταια τὰ τῶν ἀγαθῶν ἡμῖν εἰ πίδων ήδη ἐδόκει, ἀπράκτω μοι λοιπὸν ἐς τὰ εἴκοι περιεισήκει γίγνεσθαι, τῶν λόγων απεγνωκότι. Γενομένοις δ' ἐπ' ἐμαυτοῦ συχνοῖς καὶ ἀλλεπαλλήλοις περιαντλείσθαι με κύμασι λογισμῶν ξυνεῤῥύηκεν, οἷα κατὰ τῶν θερμοτέρων ψυχῶν τὰ τῆς Ἐκκλησίας τέντες ναυάγια, ἅτε φάρμακον ἐξ ἀνθρώπων, ταχείαν ' Eccle. xii, 11. • Psal. vii, 45. IV. Cum itaque ad summum seelus illius viri improbitas erumpcret, et quod honn spei nobis fuerat, id jam omne inane esse videretur, restabat, ut domi deinceps, abjecto disputandi studio, otin Bus manerem. Tum autem me crebri et alterni cogitationum luctus obrucre capcrunt, quales animis zelo inflammatis 691 naufragia Ecclesiæ solent inducere. Nukum quippe ab hummibus re-

PG 148:1151(Δ.) Καὶ ἐπειδήπερ εἰς τελείαν ὁ ἀνὴρ ἐξεῤῥάγη τέως κακίαν, καὶ μάταια τὰ τῶν ἀγαθῶν ἡμῖν ἐλπίδων ἤδη ἐδόκει, ἀπράκτῳ μοι λοιπὸν ἐς τὰ οἴκοι περιειστήκει γίγνεσθαι, τῶν λόγων ἀπεγνωκότι. γενομένοις δ’ ἐπ’ ἐμαυτοῦ συχνοῖς καὶ ἀλλεπαλλήλοις περιαντλεῖσθαί με κύμασι λογισμῶν ξυνεῤῥύηκεν, οἷα κατὰ τῶν θερμοτέρων ψυχῶν τὰ τῆς ἐκκλησίας τίκτει ναυάγια, ἅτε φάρμακον ἐξ ἀνθρώπων, ταχεῖαν τὴν λύσιν ἐπαγγελλόμενον, ἥκιστα δυναμένῳ λαβεῖν ἐπὶ νοῦν. ὅθεν ὁμόσε χωρεῖν ἐς τὸν δι’ ἀθλήσεως ἔγνωκα θάνατον, τῆς τοῦ καιροῦ περιστάσεως εἰς τοῦτ’ ἀνάγκης ἡμᾶς περιελαυνούσης· ἵνα καὶ πλείους ὑπάρχοντες ἕτεροι, οἷς μακρὸν καὶ διάπυρον ζῆλον ἐν σπλάγχνων κυοφορούμενον ἔτι μυχῷ περιθάλπουσιν, οὔπω καιρὸν πρὸς ἐπίδειξιν ἐξεγένετο σχοῦσι παῤῥησιάσασθαι τὴν ἀλήθειαν, νῦν γοῦν ὥσπερ ἐμφανεῖ καὶ δημοσίῳ ἐμοὶ χρησάμενοι παραδείγματι, πρὸς ἴσον καὶ αὐτοὶ τῆς εὐσεβείας σφᾶς αὐτοὺς ἐπιῤῥώσαντες σταδιοδρομήσωσι δίαυλον. κἀκ δὴ προοιμίων λοιπὸν, τῶν ἱερῶν καὶ μοναδικῶν ἀνδρῶν καὶ συνήθων μεταπεμψάμενος, τὸ σκέμμα τούτῳ κοινοῦμαι·

(INF. J. CANTASπz. 5] παρ medium animo meo ocurrebat, quod salutis expe- τὴν λύσιν ἐπαγγελλόμενον, ήκιστα δυναμένη, λαβείν diendæ viam mihi celerem sponderet.•Decrevi itaque memet morti pro religione defendenda offerre, ipsa temporum conditione in eas me angustins compellente: uf cum alii præterca complures esscnt, quibus magnum et ardentem zelum intimo corde conceptum foventibus nondum se occasio obtulisset prodeundi in lucem et proftendue palam veritatis, il nunc saltem veluti conspicuum publicumque exemplum me intuentes se ipsos confrmarent, et in idem veræ fidei curriculum ipsi quoque descenderent. Ac initio statim virum quem dam, sacerdotem et religiosum, eumdemque amicum, arcesso; meum cum eo consilium communico: simulque vestem mulo, et habitum monasticum, ut moris est, ab eo accipio: profteorque me in posterum, nisi hæc ipsa occasio ex hac vilο me eximeret, etiam mutato vivendi genere inanem aula frequentationem et licentiam omnino abdicaturum. Et hæo quidem hactenus. ἐπὶ νοῦν. Ὅθεν ὁμόσε χωρεῖν ἐς τὸν δι᾽ ἀθλήσεως Εγνωκα θάνατον, τῆς τοῦ καιροῦ περιστάσεως εἰς τοῦτ' ἀνάγκης ἡμᾶς περιελαυνούσης· ἵνα καὶ πλείους ὑπάρχοντες έτεροι, οἷς μακρὸν καὶ διάπυρον ζῆλον ἂν σπλάγχνων κυοφορούμενον ἔτι μυχῷ περιθάλπον σιν, οὔπω καιρὸν πρὸς ἐπίδειξιν ἐξεγένετο σχούσι και βησιάσασθαι τὴν ἀλήθειαν, νῦν γοῦν ὥσπερ ἐμφανεί καὶ δημοσίῳ ἐμοὶ χρησάμενοι παραδείγματι, πρὸς ἴσον καὶ αὐτοὶ τῆς εὐσεβείας αφᾶς αὐτοὺς ἐπιφάν σαντες σταδιοδρομήσωσι δίαυλον. Και δὴ προοιμίων λοιπόν, τῶν ἱερῶν καὶ μοναδικῶν ἀνδρῶν καὶ τ νήθων μεταπεμψάμενος, το σκέμμα τούτῳ κοινού. μας· καὶ ἅμα τήν τε στολὴν ὑπ' αὐτοῦ πρὸς τὸ μετ ναδικὸν καὶ αὐτὸς, ὡς εἴωθε γίνεσθαι, τέως ήμισι σχῆμα· καὶ τοῦ λοιποῦ γε ἐπηγγειλάβην, ἢν μὲ ὁ παρὼν ἡμᾶς ἀπαγάγῃ τοῦ βίου καιρός, καὶ τὴν δίαι την ὡς εἰκὸς μεταθείναι, τὴν τῶν βασιλείων μετείαν διατριβήν τε ἅμα καὶ παρρησίαν ολοσχερώς ἐπι τιναξάμενον. Καὶ ταῦτα μὲν ἐς τόδε ἐκεχωρήκει. CAPUT V. Mane dici, habendo concilio indicti, [requentes orthodoxi ad Gregoram conveniunt. Illustriorum elogia; u primum metropolitarum Ephesi et Gani. Cur præter hos unus tantum episcopus affuerit, nempe Tyrim. Quae ejus partes fuerint. Laus Derii. Laus Athanasii. Laus discipulorum Gregore. Ceterorum sociorum commendatio. Gregoras circumstantes alloquitur. Suorum vires verbis external. Principis iniquitatu amplificat. Leonidæ Spartani apophthegma ad præsens institutum accommodal. Orthodosis in exlan cum Gregora euntibus passim acclamatur. Multi se ad illos adjungunt. I. Aderat dies, qua nos oportebat inire apertum certamen pro fide orthodoxa. Maue ejus diei, antequam terra solis luce circumfunderetur, capite extra ce!lulam paululum exserto, video ad me frequentes adventare viros loctissimos, plerosque monastics viue disciplina illustres; qui suis 892 sedibus jampridem pulsi, et alius alio dispersi, inopem et omnis solatii expertem vitam trahebant, nec eam quidem metu liberam. Imo vero quidam ex iis animo circumferebant imaginem corum maJorum, quæ vel jam pertulerant, vel promises tantom et denuntiata nondum re ipsa experti fuerant. Quorumdam aures circumsonabant conviciis et minis quotidie jactatis. Erant etiam, qui in austera exercitatione annis plus triginta exactis, angustis cellularum parietibus penitus inclusi postquam majori vile sus parte mortui fuissent, reliqua jam parte morituri, οι glorioso fue, nempe martyrio, totam retro vilam ornaturi nderant; quorum nonwallos, longo senio debiles, aliorum manibus subΒίκος sc festatos conspicatus, illacrymavi equidem, et vebementem eorum zeluuı adıniratus sum. 11. Eminebat præterea Ephesiorum antistes: grandevus quidem ille; nam octogesimum ætatis annum jam excedebat: animi autem et omnium sɔnsuum vigore plusquam juvenili præditus. Pulgebant quoque in co honesta vultus species, lingua tum volubilis, tum plane vocalis; ad hæc philosophia profana pariter et sacra, cum qua is adoleveral. [Ρ. 561] Δ'. "Αρτι δὲ καὶ τῆς ἡμέρας Ανεστηκυίας, ἐν ᾗ πρὸς τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας ἀγῶνας ἐχρῆν ἐμέ; καθαρῶς ἀποδύεσθαι, προίας έτι ούσης, πρὶν εἰς τῶν ἡλιακῶν εἰς γῆν ἐκχυθῆναι λαμπάδων εντός μικρὸν τοῦ δωματίου προκύψεις ὁρῶ κατὰ εἰς ιόντας ἡμῖν ἄνδρας λογάδας καὶ τούτων της πλείους ἀσκήσει μοναδική διαλάμποντας εξαι πείων ἐκ πολλοῦ διωχθέντες, καὶ ἄλλος άλλαξε δε σπαρέντες, στενὸν καὶ ἀπαράκλητον ἔδωσαν μία, καὶ τοῦτον ἥκιστα φόβων ἀπηλλαγμένον· ἀλλ' ἀ μὲν τὰ ἴχνη ὧν τε ἐπεπόνθεισαν δεινῶν καὶ ἐν ἐν Επαγγελίαις ἡ πεῖρα τέως ετίθετο περιφέροντας ἦσαν ἐν τῇ ψυχῇ· οἱ δὲ καὶ τὴν ἀκοὴν ἔναυλον ἔχε τις τῶν καθ' ἡμέραν λοιδοριῶν τε καὶ ἀπειλῶν, Επι δ' οἱ καὶ μᾶλλον ἢ τριακοντούτη διηνυπότες έπεται, ἐν οἰκίσκοις βραχέσιν εγκεκλεισμένοι καντάτες, τεθνήκασι μὲν τῷ πλείονι μέρει τοῦ βίου, έχον δ' όμως ήδη καὶ τὸ λείπον τεθνηξόμενοι καὶ τὰ λει μαρτυρικῷ τὸν ὅλον κοσμήσοντες βίον. Τα ενίους φοράδην ἐσκομιζομένους ὑφ' ἑτέρων θὼν δὲ γῆρας βαθὺ ἑξάχρυσά τε καὶ τοῦ ζήλου τεθαύματα τὸ σφοδρόν. Β'. Ἐπὶ τούτοις καὶ ὁ τῶν Ἐφεσίων διέρχεται Αρχιθύτης· ἀνὴρ πρεσβύτης μεν, όγδοη πιστὸν τὰς ήδη παρήλλαττεν ἔτος τῆς ηλικίας, Εβρωμένος δ τὰς φρένας καὶ τὰ αἰσθητήρια πάντα, καὶ μία μᾶλλον ἢ κατὰ νεανίσκον. Επήνθει δ' αὐτῷ καὶ τὰ σμιον εἶδος καὶ γλώττης εύστροφος ενώ και φιλο φία συναυξηθείσα αὐτῷ, ὅση τε καθ' Ελληνες και ὅση τῆς θείας αὐλῆς. Variorum notæ. De quibus longe aliter patriarcha Philotheus, Antirrhet. 1. cod. Reg. 1996, (al. 11. Βοίνια.

καὶ ἅμα τήν τε στολὴν ὑπ’ αὐτοῦ πρὸς τὸ μοναδικὸν καὶ αὐτὸς, ὡς εἴωθε γίνεσθαι, τέως ἤμειψα σχῆμα· καὶ τοῦ λοιποῦ γε ἐπηγγειλάμην, ἢν μὴ ὁ παρὼν ἡμᾶς ἀπαγάγῃ τοῦ βίου καιρὸς, καὶ τὴν δίαιταν ὡς εἰκὸς μεταθεῖναι, τὴν τῶν βασιλείων ματαίαν διατριβήν τε ἅμα καὶ παῤῥησίαν ὁλοσχερῶς ἀποτιναξάμενον. καὶ ταῦτα μὲν ἐς τόδε ἐκεχωρήκει. ε. Ἄρτι δὲ καὶ τῆς ἡμέρας ἐνεστηκυίας, ἐν ᾗ πρὸς τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας ἀγῶνας ἐχρῆν ἡμᾶς καθαρῶς ἀποδύεσθαι, πρωί̈ας ἔτι οὔσης, πρὶν τὰς τῶν ἡλιακῶν εἰς γῆν ἐκχυθῆναι λαμπάδων αὐγὰς, μικρὸν τοῦ δωματίου προκύψας ὁρῶ κατὰ πλῆθος ἰόντας ἡμῖν ἄνδρας λογάδας, καὶ τούτων τοὺς πλείους ἀσκήσει μοναδικῇ διαλάμποντας· οἳ τῶν οἰκείων ἐκ πολλοῦ διωχθέντες, καὶ ἄλλος ἄλλοθι διασπαρέντες, στενὸν καὶ ἀπαράκλητον ἔβοσκον βίον, καὶ τοῦτον ἥκιστα φόβων ἀπηλλαγμένον· ἀλλ’ οἱ μὲν τὰ ἴχνη ὧν τε ἐπεπόνθεισαν δεινῶν καὶ ὧν ἐν ἐπαγγελίαις ἡ πεῖρα τέως ἐτίθετο περιφέροντες ἦσαν ἐν τῇ ψυχῇ· οἱ δὲ καὶ τὴν ἀκοὴν ἔναυλον ἔχοντες τῶν καθ’ ἡμέραν λοιδοριῶν τε καὶ ἀπειλῶν.

(INF. J. CANTASπz. 5] παρ medium animo meo ocurrebat, quod salutis expe- τὴν λύσιν ἐπαγγελλόμενον, ήκιστα δυναμένη, λαβείν diendæ viam mihi celerem sponderet.•Decrevi itaque memet morti pro religione defendenda offerre, ipsa temporum conditione in eas me angustins compellente: uf cum alii præterca complures esscnt, quibus magnum et ardentem zelum intimo corde conceptum foventibus nondum se occasio obtulisset prodeundi in lucem et proftendue palam veritatis, il nunc saltem veluti conspicuum publicumque exemplum me intuentes se ipsos confrmarent, et in idem veræ fidei curriculum ipsi quoque descenderent. Ac initio statim virum quem dam, sacerdotem et religiosum, eumdemque amicum, arcesso; meum cum eo consilium communico: simulque vestem mulo, et habitum monasticum, ut moris est, ab eo accipio: profteorque me in posterum, nisi hæc ipsa occasio ex hac vilο me eximeret, etiam mutato vivendi genere inanem aula frequentationem et licentiam omnino abdicaturum. Et hæo quidem hactenus. ἐπὶ νοῦν. Ὅθεν ὁμόσε χωρεῖν ἐς τὸν δι᾽ ἀθλήσεως Εγνωκα θάνατον, τῆς τοῦ καιροῦ περιστάσεως εἰς τοῦτ' ἀνάγκης ἡμᾶς περιελαυνούσης· ἵνα καὶ πλείους ὑπάρχοντες έτεροι, οἷς μακρὸν καὶ διάπυρον ζῆλον ἂν σπλάγχνων κυοφορούμενον ἔτι μυχῷ περιθάλπον σιν, οὔπω καιρὸν πρὸς ἐπίδειξιν ἐξεγένετο σχούσι και βησιάσασθαι τὴν ἀλήθειαν, νῦν γοῦν ὥσπερ ἐμφανεί καὶ δημοσίῳ ἐμοὶ χρησάμενοι παραδείγματι, πρὸς ἴσον καὶ αὐτοὶ τῆς εὐσεβείας αφᾶς αὐτοὺς ἐπιφάν σαντες σταδιοδρομήσωσι δίαυλον. Και δὴ προοιμίων λοιπόν, τῶν ἱερῶν καὶ μοναδικῶν ἀνδρῶν καὶ τ νήθων μεταπεμψάμενος, το σκέμμα τούτῳ κοινού. μας· καὶ ἅμα τήν τε στολὴν ὑπ' αὐτοῦ πρὸς τὸ μετ ναδικὸν καὶ αὐτὸς, ὡς εἴωθε γίνεσθαι, τέως ήμισι σχῆμα· καὶ τοῦ λοιποῦ γε ἐπηγγειλάβην, ἢν μὲ ὁ παρὼν ἡμᾶς ἀπαγάγῃ τοῦ βίου καιρός, καὶ τὴν δίαι την ὡς εἰκὸς μεταθείναι, τὴν τῶν βασιλείων μετείαν διατριβήν τε ἅμα καὶ παρρησίαν ολοσχερώς ἐπι τιναξάμενον. Καὶ ταῦτα μὲν ἐς τόδε ἐκεχωρήκει. CAPUT V. Mane dici, habendo concilio indicti, [requentes orthodoxi ad Gregoram conveniunt. Illustriorum elogia; u primum metropolitarum Ephesi et Gani. Cur præter hos unus tantum episcopus affuerit, nempe Tyrim. Quae ejus partes fuerint. Laus Derii. Laus Athanasii. Laus discipulorum Gregore. Ceterorum sociorum commendatio. Gregoras circumstantes alloquitur. Suorum vires verbis external. Principis iniquitatu amplificat. Leonidæ Spartani apophthegma ad præsens institutum accommodal. Orthodosis in exlan cum Gregora euntibus passim acclamatur. Multi se ad illos adjungunt. I. Aderat dies, qua nos oportebat inire apertum certamen pro fide orthodoxa. Maue ejus diei, antequam terra solis luce circumfunderetur, capite extra ce!lulam paululum exserto, video ad me frequentes adventare viros loctissimos, plerosque monastics viue disciplina illustres; qui suis 892 sedibus jampridem pulsi, et alius alio dispersi, inopem et omnis solatii expertem vitam trahebant, nec eam quidem metu liberam. Imo vero quidam ex iis animo circumferebant imaginem corum maJorum, quæ vel jam pertulerant, vel promises tantom et denuntiata nondum re ipsa experti fuerant. Quorumdam aures circumsonabant conviciis et minis quotidie jactatis. Erant etiam, qui in austera exercitatione annis plus triginta exactis, angustis cellularum parietibus penitus inclusi postquam majori vile sus parte mortui fuissent, reliqua jam parte morituri, οι glorioso fue, nempe martyrio, totam retro vilam ornaturi nderant; quorum nonwallos, longo senio debiles, aliorum manibus subΒίκος sc festatos conspicatus, illacrymavi equidem, et vebementem eorum zeluuı adıniratus sum. 11. Eminebat præterea Ephesiorum antistes: grandevus quidem ille; nam octogesimum ætatis annum jam excedebat: animi autem et omnium sɔnsuum vigore plusquam juvenili præditus. Pulgebant quoque in co honesta vultus species, lingua tum volubilis, tum plane vocalis; ad hæc philosophia profana pariter et sacra, cum qua is adoleveral. [Ρ. 561] Δ'. "Αρτι δὲ καὶ τῆς ἡμέρας Ανεστηκυίας, ἐν ᾗ πρὸς τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας ἀγῶνας ἐχρῆν ἐμέ; καθαρῶς ἀποδύεσθαι, προίας έτι ούσης, πρὶν εἰς τῶν ἡλιακῶν εἰς γῆν ἐκχυθῆναι λαμπάδων εντός μικρὸν τοῦ δωματίου προκύψεις ὁρῶ κατὰ εἰς ιόντας ἡμῖν ἄνδρας λογάδας καὶ τούτων της πλείους ἀσκήσει μοναδική διαλάμποντας εξαι πείων ἐκ πολλοῦ διωχθέντες, καὶ ἄλλος άλλαξε δε σπαρέντες, στενὸν καὶ ἀπαράκλητον ἔδωσαν μία, καὶ τοῦτον ἥκιστα φόβων ἀπηλλαγμένον· ἀλλ' ἀ μὲν τὰ ἴχνη ὧν τε ἐπεπόνθεισαν δεινῶν καὶ ἐν ἐν Επαγγελίαις ἡ πεῖρα τέως ετίθετο περιφέροντας ἦσαν ἐν τῇ ψυχῇ· οἱ δὲ καὶ τὴν ἀκοὴν ἔναυλον ἔχε τις τῶν καθ' ἡμέραν λοιδοριῶν τε καὶ ἀπειλῶν, Επι δ' οἱ καὶ μᾶλλον ἢ τριακοντούτη διηνυπότες έπεται, ἐν οἰκίσκοις βραχέσιν εγκεκλεισμένοι καντάτες, τεθνήκασι μὲν τῷ πλείονι μέρει τοῦ βίου, έχον δ' όμως ήδη καὶ τὸ λείπον τεθνηξόμενοι καὶ τὰ λει μαρτυρικῷ τὸν ὅλον κοσμήσοντες βίον. Τα ενίους φοράδην ἐσκομιζομένους ὑφ' ἑτέρων θὼν δὲ γῆρας βαθὺ ἑξάχρυσά τε καὶ τοῦ ζήλου τεθαύματα τὸ σφοδρόν. Β'. Ἐπὶ τούτοις καὶ ὁ τῶν Ἐφεσίων διέρχεται Αρχιθύτης· ἀνὴρ πρεσβύτης μεν, όγδοη πιστὸν τὰς ήδη παρήλλαττεν ἔτος τῆς ηλικίας, Εβρωμένος δ τὰς φρένας καὶ τὰ αἰσθητήρια πάντα, καὶ μία μᾶλλον ἢ κατὰ νεανίσκον. Επήνθει δ' αὐτῷ καὶ τὰ σμιον εἶδος καὶ γλώττης εύστροφος ενώ και φιλο φία συναυξηθείσα αὐτῷ, ὅση τε καθ' Ελληνες και ὅση τῆς θείας αὐλῆς. Variorum notæ. De quibus longe aliter patriarcha Philotheus, Antirrhet. 1. cod. Reg. 1996, (al. 11. Βοίνια.

ἦσαν δ’ οἳ καὶ μᾶλλον ἢ τριακοντούτη διηνυκότες ἄσκησιν, ἐν οἰκίσκοις βραχέσιν ἐγκεκλεισμένοι παντάπασι, τεθνήκασι μὲν τῷ πλείονι μέρει τοῦ βίου, ἧκον δ’ ὅμως ἤδη καὶ τὸ λεῖπον τεθνηξόμενοι καὶ τέλει μαρτυρικῷ τὸν ὅλον κοσμήσοντες βίον. ὧν ἐνίους φοράδην ἐσκομιζομένους ὑφ’ ἑτέρων ἰδὼν διὰ γῆρας βαθὺ ἐδάκρυσά τε καὶ τοῦ ζήλου τεθαύμακα τὸ σφοδρόν. (Β.) Ἐπὶ τούτοις καὶ ὁ τῶν Ἐφεσίων διέπρεπεν ἀρχιθύτης· ἀνὴρ πρεσβύτης μὲν, ὀγδοηκοστὸν γὰρ ἤδη παρήλλαττεν ἔτος τῆς ἡλικίας, ἐῤῥωμένος δὲ τὰς φρένας καὶ τὰ αἰσθητήρια πάντα, καὶ μάλα μᾶλλον ἢ κατὰ νεανίσκον. ἐπήνθει δ’ αὐτῷ καὶ κόσμιον εἶδος καὶ γλώττης εὔστροφος ἠχὼ καὶ φιλοσοφία συναυξηθεῖσα αὐτῷ, ὅση τε καθ’ Ἕλληνας καὶ ὅση τῆς θείας αὐλῆς. (Γ.) Καὶ ἅμα παρῆν, ᾧ τὰ περὶ τὸ ὄρος τὸ Γάνος χωρία ἐπιτέτραπται διέπειν πνευματικῶς καὶ τὸν ἐκεῖ ποιμαίνειν ἀρχιερατικῶς κλῆρον καὶ λαὸν τοῦ θεοῦ, πολιὰν μὲν ἐπαγόμενος τρίχα, πολιὸν δὲ φρόνημα· καὶ ὅσον τὸν ἔξω φαινόμενον ἄνθρωπον εἶχε ξυντετηκότα, τοσοῦτον ἀνθοῦντα τὸν μὴ φαινόμενον.

(INF. J. CANTASπz. 5] παρ medium animo meo ocurrebat, quod salutis expe- τὴν λύσιν ἐπαγγελλόμενον, ήκιστα δυναμένη, λαβείν diendæ viam mihi celerem sponderet.•Decrevi itaque memet morti pro religione defendenda offerre, ipsa temporum conditione in eas me angustins compellente: uf cum alii præterca complures esscnt, quibus magnum et ardentem zelum intimo corde conceptum foventibus nondum se occasio obtulisset prodeundi in lucem et proftendue palam veritatis, il nunc saltem veluti conspicuum publicumque exemplum me intuentes se ipsos confrmarent, et in idem veræ fidei curriculum ipsi quoque descenderent. Ac initio statim virum quem dam, sacerdotem et religiosum, eumdemque amicum, arcesso; meum cum eo consilium communico: simulque vestem mulo, et habitum monasticum, ut moris est, ab eo accipio: profteorque me in posterum, nisi hæc ipsa occasio ex hac vilο me eximeret, etiam mutato vivendi genere inanem aula frequentationem et licentiam omnino abdicaturum. Et hæo quidem hactenus. ἐπὶ νοῦν. Ὅθεν ὁμόσε χωρεῖν ἐς τὸν δι᾽ ἀθλήσεως Εγνωκα θάνατον, τῆς τοῦ καιροῦ περιστάσεως εἰς τοῦτ' ἀνάγκης ἡμᾶς περιελαυνούσης· ἵνα καὶ πλείους ὑπάρχοντες έτεροι, οἷς μακρὸν καὶ διάπυρον ζῆλον ἂν σπλάγχνων κυοφορούμενον ἔτι μυχῷ περιθάλπον σιν, οὔπω καιρὸν πρὸς ἐπίδειξιν ἐξεγένετο σχούσι και βησιάσασθαι τὴν ἀλήθειαν, νῦν γοῦν ὥσπερ ἐμφανεί καὶ δημοσίῳ ἐμοὶ χρησάμενοι παραδείγματι, πρὸς ἴσον καὶ αὐτοὶ τῆς εὐσεβείας αφᾶς αὐτοὺς ἐπιφάν σαντες σταδιοδρομήσωσι δίαυλον. Και δὴ προοιμίων λοιπόν, τῶν ἱερῶν καὶ μοναδικῶν ἀνδρῶν καὶ τ νήθων μεταπεμψάμενος, το σκέμμα τούτῳ κοινού. μας· καὶ ἅμα τήν τε στολὴν ὑπ' αὐτοῦ πρὸς τὸ μετ ναδικὸν καὶ αὐτὸς, ὡς εἴωθε γίνεσθαι, τέως ήμισι σχῆμα· καὶ τοῦ λοιποῦ γε ἐπηγγειλάβην, ἢν μὲ ὁ παρὼν ἡμᾶς ἀπαγάγῃ τοῦ βίου καιρός, καὶ τὴν δίαι την ὡς εἰκὸς μεταθείναι, τὴν τῶν βασιλείων μετείαν διατριβήν τε ἅμα καὶ παρρησίαν ολοσχερώς ἐπι τιναξάμενον. Καὶ ταῦτα μὲν ἐς τόδε ἐκεχωρήκει. CAPUT V. Mane dici, habendo concilio indicti, [requentes orthodoxi ad Gregoram conveniunt. Illustriorum elogia; u primum metropolitarum Ephesi et Gani. Cur præter hos unus tantum episcopus affuerit, nempe Tyrim. Quae ejus partes fuerint. Laus Derii. Laus Athanasii. Laus discipulorum Gregore. Ceterorum sociorum commendatio. Gregoras circumstantes alloquitur. Suorum vires verbis external. Principis iniquitatu amplificat. Leonidæ Spartani apophthegma ad præsens institutum accommodal. Orthodosis in exlan cum Gregora euntibus passim acclamatur. Multi se ad illos adjungunt. I. Aderat dies, qua nos oportebat inire apertum certamen pro fide orthodoxa. Maue ejus diei, antequam terra solis luce circumfunderetur, capite extra ce!lulam paululum exserto, video ad me frequentes adventare viros loctissimos, plerosque monastics viue disciplina illustres; qui suis 892 sedibus jampridem pulsi, et alius alio dispersi, inopem et omnis solatii expertem vitam trahebant, nec eam quidem metu liberam. Imo vero quidam ex iis animo circumferebant imaginem corum maJorum, quæ vel jam pertulerant, vel promises tantom et denuntiata nondum re ipsa experti fuerant. Quorumdam aures circumsonabant conviciis et minis quotidie jactatis. Erant etiam, qui in austera exercitatione annis plus triginta exactis, angustis cellularum parietibus penitus inclusi postquam majori vile sus parte mortui fuissent, reliqua jam parte morituri, οι glorioso fue, nempe martyrio, totam retro vilam ornaturi nderant; quorum nonwallos, longo senio debiles, aliorum manibus subΒίκος sc festatos conspicatus, illacrymavi equidem, et vebementem eorum zeluuı adıniratus sum. 11. Eminebat præterea Ephesiorum antistes: grandevus quidem ille; nam octogesimum ætatis annum jam excedebat: animi autem et omnium sɔnsuum vigore plusquam juvenili præditus. Pulgebant quoque in co honesta vultus species, lingua tum volubilis, tum plane vocalis; ad hæc philosophia profana pariter et sacra, cum qua is adoleveral. [Ρ. 561] Δ'. "Αρτι δὲ καὶ τῆς ἡμέρας Ανεστηκυίας, ἐν ᾗ πρὸς τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας ἀγῶνας ἐχρῆν ἐμέ; καθαρῶς ἀποδύεσθαι, προίας έτι ούσης, πρὶν εἰς τῶν ἡλιακῶν εἰς γῆν ἐκχυθῆναι λαμπάδων εντός μικρὸν τοῦ δωματίου προκύψεις ὁρῶ κατὰ εἰς ιόντας ἡμῖν ἄνδρας λογάδας καὶ τούτων της πλείους ἀσκήσει μοναδική διαλάμποντας εξαι πείων ἐκ πολλοῦ διωχθέντες, καὶ ἄλλος άλλαξε δε σπαρέντες, στενὸν καὶ ἀπαράκλητον ἔδωσαν μία, καὶ τοῦτον ἥκιστα φόβων ἀπηλλαγμένον· ἀλλ' ἀ μὲν τὰ ἴχνη ὧν τε ἐπεπόνθεισαν δεινῶν καὶ ἐν ἐν Επαγγελίαις ἡ πεῖρα τέως ετίθετο περιφέροντας ἦσαν ἐν τῇ ψυχῇ· οἱ δὲ καὶ τὴν ἀκοὴν ἔναυλον ἔχε τις τῶν καθ' ἡμέραν λοιδοριῶν τε καὶ ἀπειλῶν, Επι δ' οἱ καὶ μᾶλλον ἢ τριακοντούτη διηνυπότες έπεται, ἐν οἰκίσκοις βραχέσιν εγκεκλεισμένοι καντάτες, τεθνήκασι μὲν τῷ πλείονι μέρει τοῦ βίου, έχον δ' όμως ήδη καὶ τὸ λείπον τεθνηξόμενοι καὶ τὰ λει μαρτυρικῷ τὸν ὅλον κοσμήσοντες βίον. Τα ενίους φοράδην ἐσκομιζομένους ὑφ' ἑτέρων θὼν δὲ γῆρας βαθὺ ἑξάχρυσά τε καὶ τοῦ ζήλου τεθαύματα τὸ σφοδρόν. Β'. Ἐπὶ τούτοις καὶ ὁ τῶν Ἐφεσίων διέρχεται Αρχιθύτης· ἀνὴρ πρεσβύτης μεν, όγδοη πιστὸν τὰς ήδη παρήλλαττεν ἔτος τῆς ηλικίας, Εβρωμένος δ τὰς φρένας καὶ τὰ αἰσθητήρια πάντα, καὶ μία μᾶλλον ἢ κατὰ νεανίσκον. Επήνθει δ' αὐτῷ καὶ τὰ σμιον εἶδος καὶ γλώττης εύστροφος ενώ και φιλο φία συναυξηθείσα αὐτῷ, ὅση τε καθ' Ελληνες και ὅση τῆς θείας αὐλῆς. Variorum notæ. De quibus longe aliter patriarcha Philotheus, Antirrhet. 1. cod. Reg. 1996, (al. 11. Βοίνια.

PG 148:1153ὑπερόριος γὰρ τῆς ἐπισκοπῆς, διὰ τὸ μισεῖν πονηρῶν ἐκκλησίας καὶ λοιμῶν ξυναυλίας, ἐκ πολλοῦ γεγονὼς, πάσῃ τῶν ἀναγκαίων αὐθαιρέτῳ στενοχωρίᾳ δαπανῶν διετέλει τὴν ἑαυτοῦ ζωήν. (Δ.) Τῶν γε μὴν ἑτέρων ἐπισκόπων ὅσοι τὸν ἴσον ᾔεσαν ζῆλον καὶ τρόπον οὐδενί γε ἐς τόδε ξυμπέπτωκεν ἐλλελεῖφθαι. ταῖς γὰρ σφῶν ἐκκλησίαις παρεισφθαρέντων, ὁπόσοι ἀγύρται καὶ βαναυσώδεις καὶ ἄνδρες ἄντικρυς αἱμάτων, ἔξω στῆναι πέπρακται σφᾶς προμηθείας ἁπάσης ὡς ποῤῥωτάτω. ὧν δή που τὰ σώματα, μὴ ἐγκαρτερῆσαι τῇ σπάνει τῶν ἀναγκαίων δεδυνημένα, καὶ ὅσαι ταύτῃ δυσπραγίαι καθάπερ ὁμοφυεῖς τινες τύχαι καὶ κῆρες ἕπονται, πάσης σκληρότητος ἐφόδια λαμπρῶς ἐφελκόμεναι, καὶ ἄλλ’ ἐπ’ ἄλλοις ἀντλοῦσαι κακίας πολυειδῆ καὶ πολύτροπα ῥόθια, πρὸς τὰς αἰωνίους ἐκείνας καὶ μακαρίας σκηνὰς μετῳκίσθησαν. παρῆν δ’ οὖν ἀντὶ πολλῶν κἀκ τῆς Ἀντιοχείας ἐπαρχίας ὁ Τύρου ἐπίσκοπος· ἀνὴρ συνετὸς καὶ πολὺν ἐκ φύσεως τρέφων τὸν ἐς τὰ δίκαια ζῆλον, κἀπὶ τῶν τῆς εὐσεβείας κρηπίδων μάλα ἀκλινὴς αὐτός τε ἱστάμενος καὶ ἄλλους ἐπιῤῥωννύειν ὢν ἱκανός.

[A. C. 1351] BYZANTINE HISTORI LIB. XVIII. [IMP. 3. CANTAGUE. 5] 1154 Γ. Καὶ ἅμα παρῆν, ᾧ τὰ περὶ τὸ ὄρος τὸ Γάνος χωρίς ἐπιτέτραπται διέπειν πνευματικῶς καὶ τὸν ἐκεῖ ποιμαίνειν ἀρχιερατικῶς κλήρον καὶ λαὸν τοῦ Θεοῦ, πολιὰν μὲν ἐπαγόμενος τρίχα, πολιὸν δὲ φρό νημα· καὶ ὅσον τὸν ἔξω φαινόμενον ἄνθρωπον εἶχε ξυντετηκότα, τοσοῦτον ἀνθοῦντα τὸν μὴ φαινόμενον. Υπερόριος γὰρ τῆς ἐπισκοπῆς, διὰ τὸ μισεῖν πονη ρῶν ἐκκλησίας καὶ λοιμῶν ξυναυλίας, ἐκ πολλού γεγονώς, πάσῃ τῶν ἀναγκαίων αὐθαιρέτῳ στενοχω. ρία δαπανών διετέλει τὴν ἑαυτοῦ ζωήν. Δ'. Τῶν γε μὴν ἑτέρων επισκόπων ὅσοι τὸν ἴσον ζεσαν ζῆλον καὶ τρόπον [Ρ. 562] οὐδενί γε ἐς τόδε ξυμπέπτωκεν έκλελείφθαι. Ταῖς γὰρ αφῶν ἐκκλησίαις παρεισφθαρέντων, οπόσοι αγύρται καὶ βαναυσώδεις καὶ ἄνδρες ἄντικρυς αἱμάτων, ἔξω στῆναι πέπρακται αφάς προμηθείας απάσης ὡς πορρωτάτω. αν δή που τα σώματα, μὴ ἐγκαρτερήσαι τῇ σπάνει τῶν ἀναγκαίων δεδυνημένα, καὶ ὅσαι ταύτη δυσπραγίας καθάπερ ὁμοφυείς τινες τύχας καὶ χέρες ἔπονται, πάσης σκληρότητος ἐφόδια λαμπρῶς ἐφελκόμεναι, καὶ ἀλλ' ἐπ' ἄλλοις ἀντλοῦσαι κακίας πολυειδή καὶ πολύτροπα ρόδια, πρὸς τὰς αἰωνίους ἐκείνας καὶ μακαρίας σκηνὰς μετωκίσθησαν. Παρῆν δ' οὖν ἀντὶ πολλῶν κἀκ τῆς Ἀντιοχείας επαρχίας ὁ Τύρου επίσ σκοπος· ἀνὴρ συνετὸς καὶ πολὺν ἐκ φύσεως τρέφων τὸν ἐς τὰ δίκαια ζῆλον, κἀπὶ τῶν τῆς εὐσεβεία; χρηπίδων μάλα ἀκλινής αυτός τε ἱστάμενο; καὶ ἄλλους ἐπιῤῥωννύειν ῶν ἱκανός. Οὗτος ἐν χεροῖν ἔχων τὰ πάλαι τῷ τὴν ᾿Αντιόχειαν πατριαρχικώς διέποντι γεγονότα ψηφίσματα καὶ γράμματα κατὰ τῆς τοῦ Παλαμᾶ δυσσεβείας, καὶ ἅμα ἀπὸ στόματος ἤδη τὴν ἐκείνου κηρύττων γνώμην καὶ θέλησιν, αυθαιρέτω καὶ αὐτὸς ἠκολούθει προθέσει ψυχῆς τοῖς θείοις ἀν δράσιν, οὓς ἐξ ἑωθινῆς πρὸς τὴν ἡμετέραν οἰκίαν έφθημεν ειρηκότες ἀθροίζεσθαι. Ε΄. Συνήεσαν δὲ καὶ τῶν ἐλλογίμων ἀνδρῶν καὶ σοφῶν οὐκ ὀλίγοι, πεφραγμένοι καλῶς τοῖς ἐκ τῶν θείων όπλοις Γραφών κἀκ τῶν φαινομένων ἠθῶν εὐθὺς οὐδαμὴ τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας καπηλεύσειν ἐοι πότες ἀγώνας Δεξιός τε, ός λόγῳ καὶ ἀρετῇ τὸν βίον ἀεὶ κοσμῶν ἔδειξε καὶ νῦν ἐν τοῖς ὑπὲρ εὐσεβείας ἀγῶσιν οὐδαμή ψευδομένην ἔχων τὴν κλήσιν, καὶ ἅμα Αθανάσιος, ἀθανασίας πλήρεις ἔχων τους λαγισμού;. Γ'. Ἐπὶ τούτοις καὶ ὁ τῶν ἐμῶν εἰσῄει χορός μα θητῶν, καὶ οἵτινες έτι σφίσιν ἐφοίτησαν, τὸν αὐτὸν ἀγωνιούμενοι τῷ διδασκάλῳ δρόμον. ἂν τὸ πρὸς τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας κινδύνους προθυμόν τε καὶ εὐγενὲς καὶ τὴν ἔμπρακτον εὐδοκίμησιν ἱκανῶς δεδειχέναι δοκῶ μα: τοὺς ἐν ἐκείνῳ τῷ μαρτυρικῷ στα δίῳ περιφανεῖς ἀγώνας καὶ τὰ ἐπιπαῤῥησιασμένα τῆς γλώττης σεμνὰ παλαίσματα. Ζ. Καὶ ἵνα τοὺς ἄλλους ἐάσω, οὓς οὕτω καὶ τής μερον ὡς ἔψιν ἰέναι περιειστήκει μοι, παμπόλλους τε ὄντας καὶ πάντας ἀλλήλοις άμιλλωμένους την ἀρετὴν καὶ τὸν βίον, καὶ τῆς ἔνδον κατὰ Θεὸν ἀγαλ III. Aderat simul is, cui spiritualis administratio Jocorum Gano monti circumjectorum, elerique el populi Christiani cura pastoralis cum pontificali auctoritate commissa fuit: vir, at senili canitie, ita et senili prudentia; in quo quantum homo esterior et oculis subjectus se ipsuni maceraverat, tantum interior et latens vigescebat. Quippe episcopata jampridem ejectus ob eam 893 causanl. quia malorum concilia et pestilentium cathedras· odisset, omni rerum necessariarum penuria allliclus vitam suain sensim consumebat. IV. Quod ad cæteros episcopos attinet, qui eumdem zelum et morem sequi instituerant, eorum nullus superstes ad hoc usque tempus mansit. Nam cum in eorum ecclesias circumforaneum et illiberale hominum genus ac re ipsa viri sanguinum Irrepsisscut, bine factum est, ut illi longiscine ab omni humanæ providentia ope ablegarentur. Quorum corpora, cum tolerare non possent rerum necessariarum inopiam ac cæteras miserias, quæ cam velut cognata quædam fata et infortunia co· milantes, omne austeritatis instrumentum secuin trahunt, et alios ex aliis malorum omnigenum fluctus superingerunt, ad sempiternas illas et beatas sedes migravere. Aderat tamen unus pro multis ex Antiochena provincia, episcopus Tyri, vir intelligens, qui insitum a natura amorem just ardentissimum animo aleret, ac in veræ fidei fundamentis cum ipse immotus perstaret, tum alios posset confirmare. Hic præ manibus habens vetera patriarcliæ Antiocheni decreta, et litteras ab eo adversus Palamæ impietatem scriptas, nec pou ejusdem sententiam ac voluntatem viva voce annuntians, ipse quoque ultro sequebatur viros illos sanctissimos, quos mane ad nostram domum confluxisse diximus. V. Convenere etiam homines doctrina et eruitione insignes nou pauci, sacris Scripturis velat armatura quadam egregia instructi, 894 qui ipso station habitu minime videbantur in fidei orthodoxæ delensione ullam fraudem: admissuri; nempe Dexius, qui litterarum et virtutis laude aute quidem semper illustris fuit; at in hisce reli gionis certaminibus verum esse suum nomen ostentdit. Item Athanasius, lotus re ipsa in meditatione immortalitatis. VI. Subibat deinde chorus discipulorum meorum, et quoiquot præterea istorum discipuli erant, idem com magistro stadium decursuri. Quorum animum in subeundis pro religione periculis promptum ac generosum, et efficacem vere virtutem, satis (ut mıhi videtur) declararunt præclaræ illæ luctationes, quibus se in martyrii palastra exercuerunt, et ho uesta linguæ certamina ab iis ingenue et audacter suscepia. VII. Omitto alios quam plurimos, quos asque ad hauc diem re videre quidem mihi contigit: omnes ejusdem virtutis ejusdemque instituti æmulos: omnes impressam animo piam sententia:n_morum

οὗτος ἐν χεροῖν ἔχων τὰ πάλαι τῷ τὴν Ἀντιόχειαν πατριαρχικῶς διέποντι γεγονότα ψηφίσματα καὶ γράμματα κατὰ τῆς τοῦ Παλαμᾶ δυσσεβείας, καὶ ἅμα ἀπὸ στόματος ἤδη τὴν ἐκείνου κηρύττων γνώμην καὶ θέλησιν, αὐθαιρέτῳ καὶ αὐτὸς ἠκολούθει προθέσει ψυχῆς τοῖς θείοις ἀνδράσιν, οὓς ἐξ ἑωθινῆς πρὸς τὴν ἡμετέραν οἰκίαν ἔφθημεν εἰρηκότες ἀθροίζεσθαι. (Ε.) Συνῄεσαν δὲ καὶ τῶν ἐλλογίμων ἀνδρῶν καὶ σοφῶν οὐκ ὀλίγοι, πεφραγμένοι καλῶς τοῖς ἐκ τῶν θείων ὅπλοις γραφῶν κἀκ τῶν φαινομένων ἠθῶν εὐθὺς οὐδαμῆ τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας καπηλεύσειν ἐοικότες ἀγῶνας· Δεξιός τε, ὃς λόγῳ καὶ ἀρετῇ τὸν βίον ἀεὶ κοσμῶν ἔδειξε καὶ νῦν ἐν τοῖς ὑπὲρ εὐσεβείας ἀγῶσιν οὐδαμῆ ψευδομένην ἔχων τὴν κλῆσιν, καὶ ἅμα Ἀθανάσιος, ἀθανασίας πλήρεις ἔχων τοὺς λογισμούς. (2.) Ἐπὶ τούτοις καὶ ὁ τῶν ἐμῶν εἰσῄει χορὸς μαθητῶν, καὶ οἵτινες ἔτι σφίσιν ἐφοίτησαν, τὸν αὐτὸν ἀγωνισόμενοι τῷ διδασκάλῳ δρόμον.

[A. C. 1351] BYZANTINE HISTORI LIB. XVIII. [IMP. 3. CANTAGUE. 5] 1154 Γ. Καὶ ἅμα παρῆν, ᾧ τὰ περὶ τὸ ὄρος τὸ Γάνος χωρίς ἐπιτέτραπται διέπειν πνευματικῶς καὶ τὸν ἐκεῖ ποιμαίνειν ἀρχιερατικῶς κλήρον καὶ λαὸν τοῦ Θεοῦ, πολιὰν μὲν ἐπαγόμενος τρίχα, πολιὸν δὲ φρό νημα· καὶ ὅσον τὸν ἔξω φαινόμενον ἄνθρωπον εἶχε ξυντετηκότα, τοσοῦτον ἀνθοῦντα τὸν μὴ φαινόμενον. Υπερόριος γὰρ τῆς ἐπισκοπῆς, διὰ τὸ μισεῖν πονη ρῶν ἐκκλησίας καὶ λοιμῶν ξυναυλίας, ἐκ πολλού γεγονώς, πάσῃ τῶν ἀναγκαίων αὐθαιρέτῳ στενοχω. ρία δαπανών διετέλει τὴν ἑαυτοῦ ζωήν. Δ'. Τῶν γε μὴν ἑτέρων επισκόπων ὅσοι τὸν ἴσον ζεσαν ζῆλον καὶ τρόπον [Ρ. 562] οὐδενί γε ἐς τόδε ξυμπέπτωκεν έκλελείφθαι. Ταῖς γὰρ αφῶν ἐκκλησίαις παρεισφθαρέντων, οπόσοι αγύρται καὶ βαναυσώδεις καὶ ἄνδρες ἄντικρυς αἱμάτων, ἔξω στῆναι πέπρακται αφάς προμηθείας απάσης ὡς πορρωτάτω. αν δή που τα σώματα, μὴ ἐγκαρτερήσαι τῇ σπάνει τῶν ἀναγκαίων δεδυνημένα, καὶ ὅσαι ταύτη δυσπραγίας καθάπερ ὁμοφυείς τινες τύχας καὶ χέρες ἔπονται, πάσης σκληρότητος ἐφόδια λαμπρῶς ἐφελκόμεναι, καὶ ἀλλ' ἐπ' ἄλλοις ἀντλοῦσαι κακίας πολυειδή καὶ πολύτροπα ρόδια, πρὸς τὰς αἰωνίους ἐκείνας καὶ μακαρίας σκηνὰς μετωκίσθησαν. Παρῆν δ' οὖν ἀντὶ πολλῶν κἀκ τῆς Ἀντιοχείας επαρχίας ὁ Τύρου επίσ σκοπος· ἀνὴρ συνετὸς καὶ πολὺν ἐκ φύσεως τρέφων τὸν ἐς τὰ δίκαια ζῆλον, κἀπὶ τῶν τῆς εὐσεβεία; χρηπίδων μάλα ἀκλινής αυτός τε ἱστάμενο; καὶ ἄλλους ἐπιῤῥωννύειν ῶν ἱκανός. Οὗτος ἐν χεροῖν ἔχων τὰ πάλαι τῷ τὴν ᾿Αντιόχειαν πατριαρχικώς διέποντι γεγονότα ψηφίσματα καὶ γράμματα κατὰ τῆς τοῦ Παλαμᾶ δυσσεβείας, καὶ ἅμα ἀπὸ στόματος ἤδη τὴν ἐκείνου κηρύττων γνώμην καὶ θέλησιν, αυθαιρέτω καὶ αὐτὸς ἠκολούθει προθέσει ψυχῆς τοῖς θείοις ἀν δράσιν, οὓς ἐξ ἑωθινῆς πρὸς τὴν ἡμετέραν οἰκίαν έφθημεν ειρηκότες ἀθροίζεσθαι. Ε΄. Συνήεσαν δὲ καὶ τῶν ἐλλογίμων ἀνδρῶν καὶ σοφῶν οὐκ ὀλίγοι, πεφραγμένοι καλῶς τοῖς ἐκ τῶν θείων όπλοις Γραφών κἀκ τῶν φαινομένων ἠθῶν εὐθὺς οὐδαμὴ τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας καπηλεύσειν ἐοι πότες ἀγώνας Δεξιός τε, ός λόγῳ καὶ ἀρετῇ τὸν βίον ἀεὶ κοσμῶν ἔδειξε καὶ νῦν ἐν τοῖς ὑπὲρ εὐσεβείας ἀγῶσιν οὐδαμή ψευδομένην ἔχων τὴν κλήσιν, καὶ ἅμα Αθανάσιος, ἀθανασίας πλήρεις ἔχων τους λαγισμού;. Γ'. Ἐπὶ τούτοις καὶ ὁ τῶν ἐμῶν εἰσῄει χορός μα θητῶν, καὶ οἵτινες έτι σφίσιν ἐφοίτησαν, τὸν αὐτὸν ἀγωνιούμενοι τῷ διδασκάλῳ δρόμον. ἂν τὸ πρὸς τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας κινδύνους προθυμόν τε καὶ εὐγενὲς καὶ τὴν ἔμπρακτον εὐδοκίμησιν ἱκανῶς δεδειχέναι δοκῶ μα: τοὺς ἐν ἐκείνῳ τῷ μαρτυρικῷ στα δίῳ περιφανεῖς ἀγώνας καὶ τὰ ἐπιπαῤῥησιασμένα τῆς γλώττης σεμνὰ παλαίσματα. Ζ. Καὶ ἵνα τοὺς ἄλλους ἐάσω, οὓς οὕτω καὶ τής μερον ὡς ἔψιν ἰέναι περιειστήκει μοι, παμπόλλους τε ὄντας καὶ πάντας ἀλλήλοις άμιλλωμένους την ἀρετὴν καὶ τὸν βίον, καὶ τῆς ἔνδον κατὰ Θεὸν ἀγαλ III. Aderat simul is, cui spiritualis administratio Jocorum Gano monti circumjectorum, elerique el populi Christiani cura pastoralis cum pontificali auctoritate commissa fuit: vir, at senili canitie, ita et senili prudentia; in quo quantum homo esterior et oculis subjectus se ipsuni maceraverat, tantum interior et latens vigescebat. Quippe episcopata jampridem ejectus ob eam 893 causanl. quia malorum concilia et pestilentium cathedras· odisset, omni rerum necessariarum penuria allliclus vitam suain sensim consumebat. IV. Quod ad cæteros episcopos attinet, qui eumdem zelum et morem sequi instituerant, eorum nullus superstes ad hoc usque tempus mansit. Nam cum in eorum ecclesias circumforaneum et illiberale hominum genus ac re ipsa viri sanguinum Irrepsisscut, bine factum est, ut illi longiscine ab omni humanæ providentia ope ablegarentur. Quorum corpora, cum tolerare non possent rerum necessariarum inopiam ac cæteras miserias, quæ cam velut cognata quædam fata et infortunia co· milantes, omne austeritatis instrumentum secuin trahunt, et alios ex aliis malorum omnigenum fluctus superingerunt, ad sempiternas illas et beatas sedes migravere. Aderat tamen unus pro multis ex Antiochena provincia, episcopus Tyri, vir intelligens, qui insitum a natura amorem just ardentissimum animo aleret, ac in veræ fidei fundamentis cum ipse immotus perstaret, tum alios posset confirmare. Hic præ manibus habens vetera patriarcliæ Antiocheni decreta, et litteras ab eo adversus Palamæ impietatem scriptas, nec pou ejusdem sententiam ac voluntatem viva voce annuntians, ipse quoque ultro sequebatur viros illos sanctissimos, quos mane ad nostram domum confluxisse diximus. V. Convenere etiam homines doctrina et eruitione insignes nou pauci, sacris Scripturis velat armatura quadam egregia instructi, 894 qui ipso station habitu minime videbantur in fidei orthodoxæ delensione ullam fraudem: admissuri; nempe Dexius, qui litterarum et virtutis laude aute quidem semper illustris fuit; at in hisce reli gionis certaminibus verum esse suum nomen ostentdit. Item Athanasius, lotus re ipsa in meditatione immortalitatis. VI. Subibat deinde chorus discipulorum meorum, et quoiquot præterea istorum discipuli erant, idem com magistro stadium decursuri. Quorum animum in subeundis pro religione periculis promptum ac generosum, et efficacem vere virtutem, satis (ut mıhi videtur) declararunt præclaræ illæ luctationes, quibus se in martyrii palastra exercuerunt, et ho uesta linguæ certamina ab iis ingenue et audacter suscepia. VII. Omitto alios quam plurimos, quos asque ad hauc diem re videre quidem mihi contigit: omnes ejusdem virtutis ejusdemque instituti æmulos: omnes impressam animo piam sententia:n_morum

ὧν τὸ πρὸς τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας κινδύνους πρόθυμόν τε καὶ εὐγενὲς καὶ τὴν ἔμπρακτον εὐδοκίμησιν ἱκανῶς δεδειχέναι δοκῶ μοι τοὺς ἐν ἐκείνῳ τῷ μαρτυρικῷ σταδίῳ περιφανεῖς ἀγῶνας καὶ τὰ ἐπιπεπαῤῥησιασμένα τῆς γλώττης σεμνὰ παλαίσματα. (Ζ.) Καὶ ἵνα τοὺς ἄλλους ἐάσω, οὓς οὔπω καὶ τήμερον ἐς ὄψιν ἰέναι περιειστήκει μοι, παμπόλλους τε ὄντας καὶ πάντας ἀλλήλοις ἁμιλλωμένους τὴν ἀρετὴν καὶ τὸν βίον, καὶ τῆς ἔνδον κατὰ θεὸν ἀγαλματοφορουμένης προθέσεως αὐτάγγελον κήρυκα τὴν τοῦ ἤθους εὐσχημοσύνην αὐτομάτως φάναι προβαλλομένους τοῖς ὅσοι ξύν γε συνέσει καὶ περινοίᾳ σοφῇ θεωροῦσιν· ἐπεὶ τὰ τῆς ὥρας ἤδη ἐνειστήκει, ἐν ᾗ καὶ τὴν ἐς τὰ βασίλεια ἐνδημίαν ἡμῶν γίγνεσθαι ἔδει, οἱ μὲν προὔχοντες ἀρετῇ καὶ συνέσει τοῖς ἄλλοις τὰ παρακλητικὰ τοῦ ἀγῶνος περιεσάλπιζον, ὥσπερ ἐν στρατοπέδῳ. (Η.) Ἐγὼ δὲ περιβλεψάμενος ἅπαντας ἡ μὲν προθυμία τῶν συνεληλυθότων, ἔφην, οὐκ ἀγεννής· ἡ δὲ παράταξις ἀσθενὴς, τὴν τοῦ βασιλέως καὶ χεῖρα καὶ γνώμην μάλα ἀντίπαλον ἔχουσα.

[A. C. 1351] BYZANTINE HISTORI LIB. XVIII. [IMP. 3. CANTAGUE. 5] 1154 Γ. Καὶ ἅμα παρῆν, ᾧ τὰ περὶ τὸ ὄρος τὸ Γάνος χωρίς ἐπιτέτραπται διέπειν πνευματικῶς καὶ τὸν ἐκεῖ ποιμαίνειν ἀρχιερατικῶς κλήρον καὶ λαὸν τοῦ Θεοῦ, πολιὰν μὲν ἐπαγόμενος τρίχα, πολιὸν δὲ φρό νημα· καὶ ὅσον τὸν ἔξω φαινόμενον ἄνθρωπον εἶχε ξυντετηκότα, τοσοῦτον ἀνθοῦντα τὸν μὴ φαινόμενον. Υπερόριος γὰρ τῆς ἐπισκοπῆς, διὰ τὸ μισεῖν πονη ρῶν ἐκκλησίας καὶ λοιμῶν ξυναυλίας, ἐκ πολλού γεγονώς, πάσῃ τῶν ἀναγκαίων αὐθαιρέτῳ στενοχω. ρία δαπανών διετέλει τὴν ἑαυτοῦ ζωήν. Δ'. Τῶν γε μὴν ἑτέρων επισκόπων ὅσοι τὸν ἴσον ζεσαν ζῆλον καὶ τρόπον [Ρ. 562] οὐδενί γε ἐς τόδε ξυμπέπτωκεν έκλελείφθαι. Ταῖς γὰρ αφῶν ἐκκλησίαις παρεισφθαρέντων, οπόσοι αγύρται καὶ βαναυσώδεις καὶ ἄνδρες ἄντικρυς αἱμάτων, ἔξω στῆναι πέπρακται αφάς προμηθείας απάσης ὡς πορρωτάτω. αν δή που τα σώματα, μὴ ἐγκαρτερήσαι τῇ σπάνει τῶν ἀναγκαίων δεδυνημένα, καὶ ὅσαι ταύτη δυσπραγίας καθάπερ ὁμοφυείς τινες τύχας καὶ χέρες ἔπονται, πάσης σκληρότητος ἐφόδια λαμπρῶς ἐφελκόμεναι, καὶ ἀλλ' ἐπ' ἄλλοις ἀντλοῦσαι κακίας πολυειδή καὶ πολύτροπα ρόδια, πρὸς τὰς αἰωνίους ἐκείνας καὶ μακαρίας σκηνὰς μετωκίσθησαν. Παρῆν δ' οὖν ἀντὶ πολλῶν κἀκ τῆς Ἀντιοχείας επαρχίας ὁ Τύρου επίσ σκοπος· ἀνὴρ συνετὸς καὶ πολὺν ἐκ φύσεως τρέφων τὸν ἐς τὰ δίκαια ζῆλον, κἀπὶ τῶν τῆς εὐσεβεία; χρηπίδων μάλα ἀκλινής αυτός τε ἱστάμενο; καὶ ἄλλους ἐπιῤῥωννύειν ῶν ἱκανός. Οὗτος ἐν χεροῖν ἔχων τὰ πάλαι τῷ τὴν ᾿Αντιόχειαν πατριαρχικώς διέποντι γεγονότα ψηφίσματα καὶ γράμματα κατὰ τῆς τοῦ Παλαμᾶ δυσσεβείας, καὶ ἅμα ἀπὸ στόματος ἤδη τὴν ἐκείνου κηρύττων γνώμην καὶ θέλησιν, αυθαιρέτω καὶ αὐτὸς ἠκολούθει προθέσει ψυχῆς τοῖς θείοις ἀν δράσιν, οὓς ἐξ ἑωθινῆς πρὸς τὴν ἡμετέραν οἰκίαν έφθημεν ειρηκότες ἀθροίζεσθαι. Ε΄. Συνήεσαν δὲ καὶ τῶν ἐλλογίμων ἀνδρῶν καὶ σοφῶν οὐκ ὀλίγοι, πεφραγμένοι καλῶς τοῖς ἐκ τῶν θείων όπλοις Γραφών κἀκ τῶν φαινομένων ἠθῶν εὐθὺς οὐδαμὴ τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας καπηλεύσειν ἐοι πότες ἀγώνας Δεξιός τε, ός λόγῳ καὶ ἀρετῇ τὸν βίον ἀεὶ κοσμῶν ἔδειξε καὶ νῦν ἐν τοῖς ὑπὲρ εὐσεβείας ἀγῶσιν οὐδαμή ψευδομένην ἔχων τὴν κλήσιν, καὶ ἅμα Αθανάσιος, ἀθανασίας πλήρεις ἔχων τους λαγισμού;. Γ'. Ἐπὶ τούτοις καὶ ὁ τῶν ἐμῶν εἰσῄει χορός μα θητῶν, καὶ οἵτινες έτι σφίσιν ἐφοίτησαν, τὸν αὐτὸν ἀγωνιούμενοι τῷ διδασκάλῳ δρόμον. ἂν τὸ πρὸς τοὺς ὑπὲρ εὐσεβείας κινδύνους προθυμόν τε καὶ εὐγενὲς καὶ τὴν ἔμπρακτον εὐδοκίμησιν ἱκανῶς δεδειχέναι δοκῶ μα: τοὺς ἐν ἐκείνῳ τῷ μαρτυρικῷ στα δίῳ περιφανεῖς ἀγώνας καὶ τὰ ἐπιπαῤῥησιασμένα τῆς γλώττης σεμνὰ παλαίσματα. Ζ. Καὶ ἵνα τοὺς ἄλλους ἐάσω, οὓς οὕτω καὶ τής μερον ὡς ἔψιν ἰέναι περιειστήκει μοι, παμπόλλους τε ὄντας καὶ πάντας ἀλλήλοις άμιλλωμένους την ἀρετὴν καὶ τὸν βίον, καὶ τῆς ἔνδον κατὰ Θεὸν ἀγαλ III. Aderat simul is, cui spiritualis administratio Jocorum Gano monti circumjectorum, elerique el populi Christiani cura pastoralis cum pontificali auctoritate commissa fuit: vir, at senili canitie, ita et senili prudentia; in quo quantum homo esterior et oculis subjectus se ipsuni maceraverat, tantum interior et latens vigescebat. Quippe episcopata jampridem ejectus ob eam 893 causanl. quia malorum concilia et pestilentium cathedras· odisset, omni rerum necessariarum penuria allliclus vitam suain sensim consumebat. IV. Quod ad cæteros episcopos attinet, qui eumdem zelum et morem sequi instituerant, eorum nullus superstes ad hoc usque tempus mansit. Nam cum in eorum ecclesias circumforaneum et illiberale hominum genus ac re ipsa viri sanguinum Irrepsisscut, bine factum est, ut illi longiscine ab omni humanæ providentia ope ablegarentur. Quorum corpora, cum tolerare non possent rerum necessariarum inopiam ac cæteras miserias, quæ cam velut cognata quædam fata et infortunia co· milantes, omne austeritatis instrumentum secuin trahunt, et alios ex aliis malorum omnigenum fluctus superingerunt, ad sempiternas illas et beatas sedes migravere. Aderat tamen unus pro multis ex Antiochena provincia, episcopus Tyri, vir intelligens, qui insitum a natura amorem just ardentissimum animo aleret, ac in veræ fidei fundamentis cum ipse immotus perstaret, tum alios posset confirmare. Hic præ manibus habens vetera patriarcliæ Antiocheni decreta, et litteras ab eo adversus Palamæ impietatem scriptas, nec pou ejusdem sententiam ac voluntatem viva voce annuntians, ipse quoque ultro sequebatur viros illos sanctissimos, quos mane ad nostram domum confluxisse diximus. V. Convenere etiam homines doctrina et eruitione insignes nou pauci, sacris Scripturis velat armatura quadam egregia instructi, 894 qui ipso station habitu minime videbantur in fidei orthodoxæ delensione ullam fraudem: admissuri; nempe Dexius, qui litterarum et virtutis laude aute quidem semper illustris fuit; at in hisce reli gionis certaminibus verum esse suum nomen ostentdit. Item Athanasius, lotus re ipsa in meditatione immortalitatis. VI. Subibat deinde chorus discipulorum meorum, et quoiquot præterea istorum discipuli erant, idem com magistro stadium decursuri. Quorum animum in subeundis pro religione periculis promptum ac generosum, et efficacem vere virtutem, satis (ut mıhi videtur) declararunt præclaræ illæ luctationes, quibus se in martyrii palastra exercuerunt, et ho uesta linguæ certamina ab iis ingenue et audacter suscepia. VII. Omitto alios quam plurimos, quos asque ad hauc diem re videre quidem mihi contigit: omnes ejusdem virtutis ejusdemque instituti æmulos: omnes impressam animo piam sententia:n_morum

PG 148:1155βαρύτερον δ’ οἶμαι τῶν πάντων ἕτερον εἶναι οὐδὲν τοῖς ὑπηκόοις, ἢ πολέμιον κεκτῆσθαι σφίσιν αὐτοῖς τὸν τὴν αὐτοκράτορα περιζωννύμενον δύναμιν βασιλέα. ἴστε γὰρ ὡς μὴ μόνον αὐτὸς ἑαυτὸν, ὅτι μὴ καὶ οἷς τὰς παλαμναιοτάτας ἐγκαλεῖν ὀφείλομεν ἡμεῖς δυσσεβείας, ἡμῖν χειροτονεῖ δικαστάς· καὶ ἅμα ταῖς ἔξωθεν ἀπειλαῖς ἡμῶν κατασείειν πειρᾶται τὸ φρόνημα καὶ τὸ εὐγενὲς προαναστέλλειν παράστημα τῆς ψυχῆς. καὶ στρατηγοῖς γὰρ ἀγαθοῖς καὶ κυβερνήταις εὖ τὰ θαλάττια ἠσκημένοις, ἢν μήτε ξύμμαχος ὁ καιρὸς καὶ τὰ πνεύματα ᾖ καὶ ἅμα τοῖς σφῶν ἐναργῶς ἀντιπράττῃ σοφίσμασι, μάταιος ἀμφοῖν ἡ σπουδή. καί μοι ἐπὶ γλώττης εἴη τὸ Λεωνίδῃ πάλαι τῷ Σπαρτιάτῃ ῥηθὲν πρὸς τοὺς ξύν γε αὐτῷ στρατευσαμένους κατὰ Περσῶν· ὁπότε δηλαδὴ ἐς τὰ περὶ Θετταλίαν Τέμπη γενόμενος, καὶ τὰς ἐκεῖ δυσχωρίας καὶ τὰ ἔνεδρα προειληφὼς, ἐκάθητο ἐνεδρεύων τε ἅμα καὶ περιμένων κωλύειν τὰ Περσῶν ὅπλα καὶ τὴν Ξέρξου πρὸς Ἑλλάδα διάβασιν. ἐπειδὴ γὰρ κατὰ ποταμοὺς τὰ τῶν πολεμίων ἐκεῖνος ἑώρα στρατόπεδα ἐπιῤῥέοντα, ἐς προὖπτον προὐτρέπετό τε καὶ ἀνεῤῥώννυε θάνατον τοὺς οἰκείους·

1155 (A. m. 6859, IND. 4) NICEPIIORI GREGOR.E lionestate expriunentes, suique ipsius quodammodo ματοφορουμένης προθέσεως (Ρ. 563] αυτάγγελον indicem præ se ferentes, ut facile à viris pruden - tibas perspicerentur. Tandem cum instaret hora, qua nos in palatium ire oportebat, il qui virtute ct intelligentia præstabant, dato veluti nullitibus signo, alios cière ad pugnam cœperunt. συνέσει τοῖς ἄλλοις τα παρακλητικὰ τοῦ ἀγῶνος κήρυκα τὴν τοῦ ἤθους ευσχημοσύνην αὐτομάτως φάνει προβαλλομένους τοῖ; ὅσοι ξύν γε συνέσει καλ περικεία σοφή θεωροῦσιν· ἐπεὶ τὰ τῆς ώρας Μη ἐνειστήκει, ἐν ᾗ καὶ τὴν ἐς τὰ βασίλεια ενδημίες ἡμῶν γίγνεσθαι ἔδει, οἱ μὲν προύχοντες ἀρετῇ καὶ περιεσάλπιζον, ὥσπερ ἐν στρατοπέδῳ. Η. Εγώ δὲ περιβλεψάμενος ἅπαντας ο Η μόν προθυμία τῶν συνεληλυθότων», ἔφην, «οὐκ έγιν νῆς, ἡ δὲ παράταξις ἀσθενής, τὴν τοῦ βασιλέως καὶ χεῖρα καὶ γνώμην μάλα ἀντίπαλον έχουσα. εύτερον δ' οἶμαι τῶν πάντων ἕτερον εἶναι οὐδὲν τοῖς ὑπηκόοις, ή πολέμων κεκτήσθαι σφίσιν αὐτοῖς τὸν τὴν αὐτοκράτορα περιζωννύμενον δύναμιν βασιλέα Vill. Ego vero universos circumspiciens, Eorum (inquam) qui 'huc convenerunt ardor sane haud ignavus; sed vires ad ineundam pugnam infirtue. Etenim principis potentiam simul et voluntatem adversissimam habituræ sunt. Nihil autem, 895 meo quidem judicio, gravius accidere suiditis potest, quam si hostem habeant principem suum, summa polestate armatum. Porro hic, ut videtis, Β. Ιστε γὰρ ὡς μὴ μόνον αὐτῆς ἑαυτόν, ὅτι μὲ καὶ non modo se ipsum, sed et illos, quos gravissimorum errorum debemns accusare, jndices nobis constituit: idemque, terroribus aliunde injectis, conatur labefactare Constantiam nostram, et generosum animi impetum mature reprimere. At si strennis ducibus, si rel nautica usu peritis gnbernatoribns, nec temporis opportunitas, nec venti obsecutient, sod eorum artibus aperte ndversen tur, inanis erit utrorumque diligentia. Mihi qui- «lem libet usurpare illud Leonide Spartani dictum, quo illos qui cum co adversus Persas militabant allocutus est, quando Thessalica Tempe ingressus, vecenpatis eorum locorum angustiis et latebris, hosti iusiuliabatur, manelsatque illic obetiturus Persarum armis, et Xerxem adita Gracie prodiibiturus. Nimirum ubi hostiles copias vidit torrentium Auminum more ingruere, statim socios sHOS, et ad certam mortem ruerent. hortari coepit et cowGirmare, disiuue: • O socii, hic prandeamus, αι eamus conatum apud inferos. • Eaque Ipua die, Innumeris bostibus ersis, viri illi numero trecenti £loriosam mortem oppetiverunt. Id ipsum quoque ego paululum mutata oratione, ο fratres, inquam nstantibus, extremum nobis vale invicem dicamus, ut eamus conatum apud inferos; imo ut Deo juvante defunctum 896 labore athletico pedem in paradiso figamus, ubi mel voluptatis incorruptum ct perenne esse didicimus. Neque enin nos puto usque ad crastinum diem fore superstites. › IX. Cum autem abiremus, passim viri et mnJieres domibus suis prosiliebant, et nos faustis acclamationibus prosequebantur. Erant etiam, qui omni metu excuss audacter comitarentur, hinc atque hine crebro circumeursantes, bini et terni; imo alicubi deuso agmine confluentes, ut nostrorum numerus subinde angeretur; itidem fere ut niaximus Quvius, qui es altissimo monte crumpeus non ab ipsis quidem fontibus tantus repente ex. sistit, sed per pronum lapsns cum aliis torrentibus et rivis undas communicat, ac tandem in cum modum excrescit, ut et plerisque in locis navia Jilis fiat. Adeo dogmatis nefandi impietas omuibus promiscue, juvenibus, senibus, viris, femminis, επί dens erat. οἶ; τὰς παλαμναιοτάτας ἐγκαλεῖν ὀφείλομεν ἡμεῖς δυσσεβείας, ἡμῖν χειροτονεῖ δικαστάς· καὶ ἅμα ταῖς ἔξωθεν ἀπειλεῖς ἡμῶν κατασείειν πειράται το φρά νημα καὶ τὸ εὐγενές προαναστέλλειν παράστημα τῆς ψυχῆς. Καὶ στρατηγοίς γὰρ ἀγαθοῖς καὶ κυβερ ταις εν τὰ θαλάττια Ασκημένοις, ἣν μήτε ξύμμαχος ὁ καιρὸς καὶ τὰ πνεύματα ᾖ καὶ ἅμα τοῖς τρών ἐναργῶς ἀντιπράττη σοφίσμασι, μάταιος ἀμφιν ἡ σπουδή. Καί μοι ἐπὶ γλώττης εἴη το Λεωνίδη τέλος τῷ Σπαρτιάτη ῥηθὲν πρὸς τοὺς ξύν γε αὐτῷ στρι τευσαμένους κατὰ Περσῶν· ὁπότε δηλαδὴ ἐς τὰ περὶ Θετταλίαν Τέμπη γενόμενος, καὶ τὰς ἐκεῖ δοθ χωρίας καὶ τὰ ἔνεδρα προειληφώς, ἐκάθητα ἐπι δρεύων τε ἅμα καὶ περιμένων κωλύειν τὰ Περσών όπλα καὶ τὴν Ξέρξου προς Ελλάδα διάβασιν. Ἐπὶ γὰρ κατὰ ποταμούς τὰ τῶν πολεμίων ἐκεῖνος λώρ στρατόπεδα επιρρέοντα, ἐς προϋπτον προτρέπη τε καὶ ἀνεβρώννυς θάνατον τούς οἰκείους ο αι • Δεῦτε ἀριστήσωμεν ἄνδρες», έλεγεν, ο (in ᾅδου δειπνήσωμεν· ο ὅτε δὴ καὶ τριακόσιοι όντες ενο τοί, μυρίους ἀνελόντες, αὐθήμερον εὐκλεῶς καὶ εἰτοὶ κατεκόπησαν. Τούτ' οὖν ἐκεῖνο καὶ αὐτὸς ἐται λάξας μικρόν, Δεῦτε, πρὸς τοὺς παρόντας έφασκον, ἀδελφοί, τὸν ἔσχατον ἀσπασμὸν ἀποδῶμεν ἀλλήλους, ἵνα ἐν ᾅδου δειπνήσωμεν· ἡ μᾶλλον ἐν παραδείσου ξύν γε Θεῷ τὸν ἀθλητικὼν ἐρείσωμεν πόδα, όπη τὸ μέλι τῆς ἡδονῆς ἀκήρατον εἶναι καὶ ἀδιάδοχον κα διδάγμεθα. Οὐδὲ γὰρ οὐδὲ ἀπαθὲς ἡμῖν ἀπαλλάξειν οἶμαι τὸ ζῆν ἄχρι καὶ ἐς τὴν ὑστεραίαν. ο Θ. Απιόντας γε μὴν συχνοὶ τῶν οἰκιῶν ἱκπι· δῶντες, ἄνδρες ὁμοῦ καὶ γυναῖκες, ευφήμοις προβ κεμπον ἡμᾶς ταῖς φωναίς. Ησαν δ' ο' καὶ πάντες φίδους ἀποσεισάμενοι, θαρρούντες εἶποντο, θυμά περιτρέχοντες ἐνθεν καὶ ἔνθεν, σύνδυο καὶ σύντροις ἔστι δ' οὗ καὶ κατὰ πλῆθος, καὶ πλείους ἀεὶ ποιοῦν τες ἡμῶν· παραπλήσιον ὥσπερ ἂν εἴ τις ποταμών [P. 506] τῶν μεγίστων, ἐξ ὅρους ὑψίστου βηγούμε νος, οὐ τοιοῦτος μὲν ὑπάρχων ἐκ πηγῶν εὐθός, ἐς δὲ τὸ κάταντες ἰῶν, καὶ ἄλλοις ἔτι χειμάρρων καὶ βίαςι το ρεύμα κοινούμενος, ἐπὶ τοσοῦτον εὔξη μεγέθους, ὡς καὶ ναυσίπορον ὡς τὰ πολλὰ καθίστα σθαι. Ούτω κατάδηλος άπασιν ἀναμὶς καὶ νέοις καὶ γέρουσι, καὶ ἀνδράσι καὶ γυναιξίν, ἡ τοῦ παλαμναίον δίγματος ὑπῆρξε κακία.

καὶ δεῦτε ἀριστήσωμεν ἄνδρες, ἔλεγεν, ἵνα ἐν ᾅδου δειπνήσωμεν· ὅτε δὴ καὶ τριακόσιοι ὄντες αὐτοὶ, μυρίους ἀνελόντες, αὐθήμερον εὐκλεῶς καὶ αὐτοὶ κατεκόπησαν. τοῦτ’ οὖν ἐκεῖνο καὶ αὐτὸς ὑπαλλάξας μικρὸν, δεῦτε, πρὸς τοὺς παρόντας ἔφασκον, ἀδελφοὶ, τὸν ἔσχατον ἀσπασμὸν ἀποδῶμεν ἀλλήλοις, ἵνα ἐν ᾅδου δειπνήσωμεν· ἢ μᾶλλον ἐν παραδείσου ξύν γε θεῷ τὸν ἀθλητικὸν ἐρείσωμεν πόδα, ὅπη τὸ μέλι τῆς ἡδονῆς ἀκήρατον εἶναι καὶ ἀδιάδοχον δεδιδάγμεθα. οὐδὲ γὰρ οὐδὲ ἀπαθὲς ἡμῖν ἀπαλλάξειν οἶμαι τὸ ζῇν ἄχρι καὶ ἐς τὴν ὑστεραίαν. (Θ.) Ἀπιόντας γε μὴν συχνοὶ τῶν οἰκιῶν ἐκπηδῶντες, ἄνδρες ὁμοῦ καὶ γυναῖκες, εὐφήμοις προὔπεμπον ἡμᾶς ταῖς φωναῖς. ἦσαν δ’ οἳ καὶ πάντας φόβους ἀποσεισάμενοι, θαῤῥοῦντες εἵποντο, θαμὰ περιτρέχοντες ἔνθεν καὶ ἔνθεν, σύνδυο καὶ σύντρεις· ἔστι δ’ οὗ καὶ κατὰ πλῆθος, καὶ πλείους ἀεὶ ποιοῦντες ἡμῶν·

1155 (A. m. 6859, IND. 4) NICEPIIORI GREGOR.E lionestate expriunentes, suique ipsius quodammodo ματοφορουμένης προθέσεως (Ρ. 563] αυτάγγελον indicem præ se ferentes, ut facile à viris pruden - tibas perspicerentur. Tandem cum instaret hora, qua nos in palatium ire oportebat, il qui virtute ct intelligentia præstabant, dato veluti nullitibus signo, alios cière ad pugnam cœperunt. συνέσει τοῖς ἄλλοις τα παρακλητικὰ τοῦ ἀγῶνος κήρυκα τὴν τοῦ ἤθους ευσχημοσύνην αὐτομάτως φάνει προβαλλομένους τοῖ; ὅσοι ξύν γε συνέσει καλ περικεία σοφή θεωροῦσιν· ἐπεὶ τὰ τῆς ώρας Μη ἐνειστήκει, ἐν ᾗ καὶ τὴν ἐς τὰ βασίλεια ενδημίες ἡμῶν γίγνεσθαι ἔδει, οἱ μὲν προύχοντες ἀρετῇ καὶ περιεσάλπιζον, ὥσπερ ἐν στρατοπέδῳ. Η. Εγώ δὲ περιβλεψάμενος ἅπαντας ο Η μόν προθυμία τῶν συνεληλυθότων», ἔφην, «οὐκ έγιν νῆς, ἡ δὲ παράταξις ἀσθενής, τὴν τοῦ βασιλέως καὶ χεῖρα καὶ γνώμην μάλα ἀντίπαλον έχουσα. εύτερον δ' οἶμαι τῶν πάντων ἕτερον εἶναι οὐδὲν τοῖς ὑπηκόοις, ή πολέμων κεκτήσθαι σφίσιν αὐτοῖς τὸν τὴν αὐτοκράτορα περιζωννύμενον δύναμιν βασιλέα Vill. Ego vero universos circumspiciens, Eorum (inquam) qui 'huc convenerunt ardor sane haud ignavus; sed vires ad ineundam pugnam infirtue. Etenim principis potentiam simul et voluntatem adversissimam habituræ sunt. Nihil autem, 895 meo quidem judicio, gravius accidere suiditis potest, quam si hostem habeant principem suum, summa polestate armatum. Porro hic, ut videtis, Β. Ιστε γὰρ ὡς μὴ μόνον αὐτῆς ἑαυτόν, ὅτι μὲ καὶ non modo se ipsum, sed et illos, quos gravissimorum errorum debemns accusare, jndices nobis constituit: idemque, terroribus aliunde injectis, conatur labefactare Constantiam nostram, et generosum animi impetum mature reprimere. At si strennis ducibus, si rel nautica usu peritis gnbernatoribns, nec temporis opportunitas, nec venti obsecutient, sod eorum artibus aperte ndversen tur, inanis erit utrorumque diligentia. Mihi qui- «lem libet usurpare illud Leonide Spartani dictum, quo illos qui cum co adversus Persas militabant allocutus est, quando Thessalica Tempe ingressus, vecenpatis eorum locorum angustiis et latebris, hosti iusiuliabatur, manelsatque illic obetiturus Persarum armis, et Xerxem adita Gracie prodiibiturus. Nimirum ubi hostiles copias vidit torrentium Auminum more ingruere, statim socios sHOS, et ad certam mortem ruerent. hortari coepit et cowGirmare, disiuue: • O socii, hic prandeamus, αι eamus conatum apud inferos. • Eaque Ipua die, Innumeris bostibus ersis, viri illi numero trecenti £loriosam mortem oppetiverunt. Id ipsum quoque ego paululum mutata oratione, ο fratres, inquam nstantibus, extremum nobis vale invicem dicamus, ut eamus conatum apud inferos; imo ut Deo juvante defunctum 896 labore athletico pedem in paradiso figamus, ubi mel voluptatis incorruptum ct perenne esse didicimus. Neque enin nos puto usque ad crastinum diem fore superstites. › IX. Cum autem abiremus, passim viri et mnJieres domibus suis prosiliebant, et nos faustis acclamationibus prosequebantur. Erant etiam, qui omni metu excuss audacter comitarentur, hinc atque hine crebro circumeursantes, bini et terni; imo alicubi deuso agmine confluentes, ut nostrorum numerus subinde angeretur; itidem fere ut niaximus Quvius, qui es altissimo monte crumpeus non ab ipsis quidem fontibus tantus repente ex. sistit, sed per pronum lapsns cum aliis torrentibus et rivis undas communicat, ac tandem in cum modum excrescit, ut et plerisque in locis navia Jilis fiat. Adeo dogmatis nefandi impietas omuibus promiscue, juvenibus, senibus, viris, femminis, επί dens erat. οἶ; τὰς παλαμναιοτάτας ἐγκαλεῖν ὀφείλομεν ἡμεῖς δυσσεβείας, ἡμῖν χειροτονεῖ δικαστάς· καὶ ἅμα ταῖς ἔξωθεν ἀπειλεῖς ἡμῶν κατασείειν πειράται το φρά νημα καὶ τὸ εὐγενές προαναστέλλειν παράστημα τῆς ψυχῆς. Καὶ στρατηγοίς γὰρ ἀγαθοῖς καὶ κυβερ ταις εν τὰ θαλάττια Ασκημένοις, ἣν μήτε ξύμμαχος ὁ καιρὸς καὶ τὰ πνεύματα ᾖ καὶ ἅμα τοῖς τρών ἐναργῶς ἀντιπράττη σοφίσμασι, μάταιος ἀμφιν ἡ σπουδή. Καί μοι ἐπὶ γλώττης εἴη το Λεωνίδη τέλος τῷ Σπαρτιάτη ῥηθὲν πρὸς τοὺς ξύν γε αὐτῷ στρι τευσαμένους κατὰ Περσῶν· ὁπότε δηλαδὴ ἐς τὰ περὶ Θετταλίαν Τέμπη γενόμενος, καὶ τὰς ἐκεῖ δοθ χωρίας καὶ τὰ ἔνεδρα προειληφώς, ἐκάθητα ἐπι δρεύων τε ἅμα καὶ περιμένων κωλύειν τὰ Περσών όπλα καὶ τὴν Ξέρξου προς Ελλάδα διάβασιν. Ἐπὶ γὰρ κατὰ ποταμούς τὰ τῶν πολεμίων ἐκεῖνος λώρ στρατόπεδα επιρρέοντα, ἐς προϋπτον προτρέπη τε καὶ ἀνεβρώννυς θάνατον τούς οἰκείους ο αι • Δεῦτε ἀριστήσωμεν ἄνδρες», έλεγεν, ο (in ᾅδου δειπνήσωμεν· ο ὅτε δὴ καὶ τριακόσιοι όντες ενο τοί, μυρίους ἀνελόντες, αὐθήμερον εὐκλεῶς καὶ εἰτοὶ κατεκόπησαν. Τούτ' οὖν ἐκεῖνο καὶ αὐτὸς ἐται λάξας μικρόν, Δεῦτε, πρὸς τοὺς παρόντας έφασκον, ἀδελφοί, τὸν ἔσχατον ἀσπασμὸν ἀποδῶμεν ἀλλήλους, ἵνα ἐν ᾅδου δειπνήσωμεν· ἡ μᾶλλον ἐν παραδείσου ξύν γε Θεῷ τὸν ἀθλητικὼν ἐρείσωμεν πόδα, όπη τὸ μέλι τῆς ἡδονῆς ἀκήρατον εἶναι καὶ ἀδιάδοχον κα διδάγμεθα. Οὐδὲ γὰρ οὐδὲ ἀπαθὲς ἡμῖν ἀπαλλάξειν οἶμαι τὸ ζῆν ἄχρι καὶ ἐς τὴν ὑστεραίαν. ο Θ. Απιόντας γε μὴν συχνοὶ τῶν οἰκιῶν ἱκπι· δῶντες, ἄνδρες ὁμοῦ καὶ γυναῖκες, ευφήμοις προβ κεμπον ἡμᾶς ταῖς φωναίς. Ησαν δ' ο' καὶ πάντες φίδους ἀποσεισάμενοι, θαρρούντες εἶποντο, θυμά περιτρέχοντες ἐνθεν καὶ ἔνθεν, σύνδυο καὶ σύντροις ἔστι δ' οὗ καὶ κατὰ πλῆθος, καὶ πλείους ἀεὶ ποιοῦν τες ἡμῶν· παραπλήσιον ὥσπερ ἂν εἴ τις ποταμών [P. 506] τῶν μεγίστων, ἐξ ὅρους ὑψίστου βηγούμε νος, οὐ τοιοῦτος μὲν ὑπάρχων ἐκ πηγῶν εὐθός, ἐς δὲ τὸ κάταντες ἰῶν, καὶ ἄλλοις ἔτι χειμάρρων καὶ βίαςι το ρεύμα κοινούμενος, ἐπὶ τοσοῦτον εὔξη μεγέθους, ὡς καὶ ναυσίπορον ὡς τὰ πολλὰ καθίστα σθαι. Ούτω κατάδηλος άπασιν ἀναμὶς καὶ νέοις καὶ γέρουσι, καὶ ἀνδράσι καὶ γυναιξίν, ἡ τοῦ παλαμναίον δίγματος ὑπῆρξε κακία.

παραπλήσιον ὥσπερ ἂν εἴ τις ποταμῶν τῶν μεγίστων, ἐξ ὄρους ὑψίστου ῥηγνύμενος, οὐ τοιοῦτος μὲν ὑπάρχων ἐκ πηγῶν εὐθὺς, ἐς δὲ τὸ κάταντες ἰὼν, καὶ ἄλλοις ἔτι χειμάῤῥοις καὶ ῥύαξι τὸ ῥεῦμα κοινούμενος, ἐπὶ τοσοῦτον αὔξει μεγέθους, ὡς καὶ ναυσίπορον ὡς τὰ πολλὰ καθίστασθαι. οὕτω κατάδηλος ἅπασιν ἀναμὶξ καὶ νέοις καὶ γέρουσι, καὶ ἀνδράσι καὶ γυναιξὶν, ἡ τοῦ παλαμναίου δόγματος ὑπῆρξε κακία. 2. Ἄρτι δὲ περὶ ὥραν τῆς ἡμέρας καθισταμένην δευτέραν ἐντὸς καὶ ἡμεῖς τῶν βασιλείων γιγνόμεθα· καί τινες τῶν πελεκυφόρων ὁμοῦ καὶ ῥαβδούχων, τῆς ἐνδοτέρας τοῦ βασιλέως ἐθάδες ὄντες, ἡμᾶς θεασάμενοι πόῤῥωθεν, σπουδῇ πρὸς ἡμᾶς ἀφίκοντο, τήν τε πρόοδον ἀναστέλλοντες καὶ αὐτοῦ περὶ τὴν αὔλειον περιμένοντας ἡσυχάζειν κελεύοντες· ἀσχολεῖσθαι γὰρ ἤδη τὸν βασιλέα περὶ θεραπείαν τινὰ κατεσπουδασμένην τῶν Ναζιραίων ἐκείνων καὶ νέων δογματιστῶν, ὅσοι τε περὶ σφᾶς ἐπίσκοποι καὶ ὅσοι πρεσβύτεροι, καὶ πᾶσαν ἁπλῶς εἰπεῖν ἐκείνην ἡλικίαν· εἶναι δὲ τὰ τῆς θεραπείας ἐκείνης οὐκ ἀμβροσίαν καὶ νέκταρ οὐράνιον· ἦ γὰρ ἄν τινες ἦσαν ἀναίμονες καὶ αὐτοὶ, καὶ ἀθάνατοι ἐκαλοῦντο·

1155 (A. m. 6859, IND. 4) NICEPIIORI GREGOR.E lionestate expriunentes, suique ipsius quodammodo ματοφορουμένης προθέσεως (Ρ. 563] αυτάγγελον indicem præ se ferentes, ut facile à viris pruden - tibas perspicerentur. Tandem cum instaret hora, qua nos in palatium ire oportebat, il qui virtute ct intelligentia præstabant, dato veluti nullitibus signo, alios cière ad pugnam cœperunt. συνέσει τοῖς ἄλλοις τα παρακλητικὰ τοῦ ἀγῶνος κήρυκα τὴν τοῦ ἤθους ευσχημοσύνην αὐτομάτως φάνει προβαλλομένους τοῖ; ὅσοι ξύν γε συνέσει καλ περικεία σοφή θεωροῦσιν· ἐπεὶ τὰ τῆς ώρας Μη ἐνειστήκει, ἐν ᾗ καὶ τὴν ἐς τὰ βασίλεια ενδημίες ἡμῶν γίγνεσθαι ἔδει, οἱ μὲν προύχοντες ἀρετῇ καὶ περιεσάλπιζον, ὥσπερ ἐν στρατοπέδῳ. Η. Εγώ δὲ περιβλεψάμενος ἅπαντας ο Η μόν προθυμία τῶν συνεληλυθότων», ἔφην, «οὐκ έγιν νῆς, ἡ δὲ παράταξις ἀσθενής, τὴν τοῦ βασιλέως καὶ χεῖρα καὶ γνώμην μάλα ἀντίπαλον έχουσα. εύτερον δ' οἶμαι τῶν πάντων ἕτερον εἶναι οὐδὲν τοῖς ὑπηκόοις, ή πολέμων κεκτήσθαι σφίσιν αὐτοῖς τὸν τὴν αὐτοκράτορα περιζωννύμενον δύναμιν βασιλέα Vill. Ego vero universos circumspiciens, Eorum (inquam) qui 'huc convenerunt ardor sane haud ignavus; sed vires ad ineundam pugnam infirtue. Etenim principis potentiam simul et voluntatem adversissimam habituræ sunt. Nihil autem, 895 meo quidem judicio, gravius accidere suiditis potest, quam si hostem habeant principem suum, summa polestate armatum. Porro hic, ut videtis, Β. Ιστε γὰρ ὡς μὴ μόνον αὐτῆς ἑαυτόν, ὅτι μὲ καὶ non modo se ipsum, sed et illos, quos gravissimorum errorum debemns accusare, jndices nobis constituit: idemque, terroribus aliunde injectis, conatur labefactare Constantiam nostram, et generosum animi impetum mature reprimere. At si strennis ducibus, si rel nautica usu peritis gnbernatoribns, nec temporis opportunitas, nec venti obsecutient, sod eorum artibus aperte ndversen tur, inanis erit utrorumque diligentia. Mihi qui- «lem libet usurpare illud Leonide Spartani dictum, quo illos qui cum co adversus Persas militabant allocutus est, quando Thessalica Tempe ingressus, vecenpatis eorum locorum angustiis et latebris, hosti iusiuliabatur, manelsatque illic obetiturus Persarum armis, et Xerxem adita Gracie prodiibiturus. Nimirum ubi hostiles copias vidit torrentium Auminum more ingruere, statim socios sHOS, et ad certam mortem ruerent. hortari coepit et cowGirmare, disiuue: • O socii, hic prandeamus, αι eamus conatum apud inferos. • Eaque Ipua die, Innumeris bostibus ersis, viri illi numero trecenti £loriosam mortem oppetiverunt. Id ipsum quoque ego paululum mutata oratione, ο fratres, inquam nstantibus, extremum nobis vale invicem dicamus, ut eamus conatum apud inferos; imo ut Deo juvante defunctum 896 labore athletico pedem in paradiso figamus, ubi mel voluptatis incorruptum ct perenne esse didicimus. Neque enin nos puto usque ad crastinum diem fore superstites. › IX. Cum autem abiremus, passim viri et mnJieres domibus suis prosiliebant, et nos faustis acclamationibus prosequebantur. Erant etiam, qui omni metu excuss audacter comitarentur, hinc atque hine crebro circumeursantes, bini et terni; imo alicubi deuso agmine confluentes, ut nostrorum numerus subinde angeretur; itidem fere ut niaximus Quvius, qui es altissimo monte crumpeus non ab ipsis quidem fontibus tantus repente ex. sistit, sed per pronum lapsns cum aliis torrentibus et rivis undas communicat, ac tandem in cum modum excrescit, ut et plerisque in locis navia Jilis fiat. Adeo dogmatis nefandi impietas omuibus promiscue, juvenibus, senibus, viris, femminis, επί dens erat. οἶ; τὰς παλαμναιοτάτας ἐγκαλεῖν ὀφείλομεν ἡμεῖς δυσσεβείας, ἡμῖν χειροτονεῖ δικαστάς· καὶ ἅμα ταῖς ἔξωθεν ἀπειλεῖς ἡμῶν κατασείειν πειράται το φρά νημα καὶ τὸ εὐγενές προαναστέλλειν παράστημα τῆς ψυχῆς. Καὶ στρατηγοίς γὰρ ἀγαθοῖς καὶ κυβερ ταις εν τὰ θαλάττια Ασκημένοις, ἣν μήτε ξύμμαχος ὁ καιρὸς καὶ τὰ πνεύματα ᾖ καὶ ἅμα τοῖς τρών ἐναργῶς ἀντιπράττη σοφίσμασι, μάταιος ἀμφιν ἡ σπουδή. Καί μοι ἐπὶ γλώττης εἴη το Λεωνίδη τέλος τῷ Σπαρτιάτη ῥηθὲν πρὸς τοὺς ξύν γε αὐτῷ στρι τευσαμένους κατὰ Περσῶν· ὁπότε δηλαδὴ ἐς τὰ περὶ Θετταλίαν Τέμπη γενόμενος, καὶ τὰς ἐκεῖ δοθ χωρίας καὶ τὰ ἔνεδρα προειληφώς, ἐκάθητα ἐπι δρεύων τε ἅμα καὶ περιμένων κωλύειν τὰ Περσών όπλα καὶ τὴν Ξέρξου προς Ελλάδα διάβασιν. Ἐπὶ γὰρ κατὰ ποταμούς τὰ τῶν πολεμίων ἐκεῖνος λώρ στρατόπεδα επιρρέοντα, ἐς προϋπτον προτρέπη τε καὶ ἀνεβρώννυς θάνατον τούς οἰκείους ο αι • Δεῦτε ἀριστήσωμεν ἄνδρες», έλεγεν, ο (in ᾅδου δειπνήσωμεν· ο ὅτε δὴ καὶ τριακόσιοι όντες ενο τοί, μυρίους ἀνελόντες, αὐθήμερον εὐκλεῶς καὶ εἰτοὶ κατεκόπησαν. Τούτ' οὖν ἐκεῖνο καὶ αὐτὸς ἐται λάξας μικρόν, Δεῦτε, πρὸς τοὺς παρόντας έφασκον, ἀδελφοί, τὸν ἔσχατον ἀσπασμὸν ἀποδῶμεν ἀλλήλους, ἵνα ἐν ᾅδου δειπνήσωμεν· ἡ μᾶλλον ἐν παραδείσου ξύν γε Θεῷ τὸν ἀθλητικὼν ἐρείσωμεν πόδα, όπη τὸ μέλι τῆς ἡδονῆς ἀκήρατον εἶναι καὶ ἀδιάδοχον κα διδάγμεθα. Οὐδὲ γὰρ οὐδὲ ἀπαθὲς ἡμῖν ἀπαλλάξειν οἶμαι τὸ ζῆν ἄχρι καὶ ἐς τὴν ὑστεραίαν. ο Θ. Απιόντας γε μὴν συχνοὶ τῶν οἰκιῶν ἱκπι· δῶντες, ἄνδρες ὁμοῦ καὶ γυναῖκες, ευφήμοις προβ κεμπον ἡμᾶς ταῖς φωναίς. Ησαν δ' ο' καὶ πάντες φίδους ἀποσεισάμενοι, θαρρούντες εἶποντο, θυμά περιτρέχοντες ἐνθεν καὶ ἔνθεν, σύνδυο καὶ σύντροις ἔστι δ' οὗ καὶ κατὰ πλῆθος, καὶ πλείους ἀεὶ ποιοῦν τες ἡμῶν· παραπλήσιον ὥσπερ ἂν εἴ τις ποταμών [P. 506] τῶν μεγίστων, ἐξ ὅρους ὑψίστου βηγούμε νος, οὐ τοιοῦτος μὲν ὑπάρχων ἐκ πηγῶν εὐθός, ἐς δὲ τὸ κάταντες ἰῶν, καὶ ἄλλοις ἔτι χειμάρρων καὶ βίαςι το ρεύμα κοινούμενος, ἐπὶ τοσοῦτον εὔξη μεγέθους, ὡς καὶ ναυσίπορον ὡς τὰ πολλὰ καθίστα σθαι. Ούτω κατάδηλος άπασιν ἀναμὶς καὶ νέοις καὶ γέρουσι, καὶ ἀνδράσι καὶ γυναιξίν, ἡ τοῦ παλαμναίον δίγματος ὑπῆρξε κακία.

PG 148:1157ἀλλ’ εὐωχίαι, καὶ τράπεζαι πολυτελεῖς, καὶ ἀνθοσμίαι, καὶ ἀκρατοποσίας φάναι ἀγῶνες· πρὶν ὑπὲρ τὸν ὁρίζοντα γενέσθαι τὰς τοῦ ἡλίου αὐγὰς, παρασκευασθεῖσαί τε καὶ καρυκευθεῖσαι λίαν ἐπιμελῶς καὶ ἀνενδεῶς, καὶ ὡς τοῖς οὕτω γαστριζομένοις ἁγίοις ἐκ βασιλέως ἥρμοττε πρὸς ἡδονήν· ἵνα τὴν σφίσιν εἰωθυῖαν ἐντεῦθεν, ὡς ἔοικεν, εἴη ἀνειληφόσι τοῦ ἡγεμονικοῦ κάθαρσιν, εὐπλαστότερον οὕτω περ ἐπὶ θεοπτείας ἀνατυπουμένου, θαῤῥαλεώτερόν τε καὶ ἀδεέστερον, ὡς ἀπὸ σκήπτρου, θεμιστεύειν καὶ ἀποδισκεύειν τοὺς λόγους τοῖς ἐφημέροις ἡμῖν, ἥκιστα δυναμένοις ἀπὸ κοιλίας φωνεῖν, ἀλλὰ μόναις ἐγκεκυφόσι καὶ οἱονεὶ προσπεπατταλευμένοις ταῖς πατρίοις βίβλοις, καὶ ταῖς ἐκεῖθεν ἐξηρτημένοις εἶναι, καθάπερ ἀδαμαντίναις ἀεὶ σειραῖς, νομοθεσίαις δογματικαῖς. (Β.) Καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον· καὶ ἡμεῖς ἄλλος ἄλλοθι τῆς βασιλείου ἐκείνης αὐλῆς, κατὰ συζυγίας τινὰς καὶ δεκάδας, ἐκ διαστήματος ἠρέμα καὶ βάδην σκιδνάμενοι περιπάτῳ ἐχρώμεθα, καθάπερ οἱ ἐν Ἀκαδημίᾳ πάλαι Σωκρατικοί· πλὴν ἢ ὅτι τὰ θεῖα τῆς ἐκκλησίας ἡμῖν ἐπὶ στόματος ἦσαν δόγματα.

A. c. 1351] DYZANTIN HISTORIÆ LIB. XVII. [MP. J. CANTACUZ. 5] 1158 CAUT VI Palamitis in interiore aula epulantibus, Gregoras et socii excluduntur. Per atrium dispersi dia erspectant. Palamita: posé epulas in Alexii triclinium transeunt. Illic inter se primini consultant; deinde et orthodozi introducentur. Concilii auspicandi ratio ab his præscripta. Cantacuzenus perplexis et umbiguis verbis jurat. Ejus adversus orthodoxos iniquitas manifesta. 1. Circiter horam diei secundam palatium ingre dimur. Ibi lictorum et apparitorum nonnulli, corum nempe qui in interiore imperatoris demo versantur, procul nos conspicati, cum festinatione occurrunt, ulterius progredi vetant, atque illic circa vestibulum quictos stare et exspectare jubent; quippe jaum imperatorem sedulo operam dare, us corpus curarent illi Naziræi: illi scilicet novi doEmalista, eorumque socii episcopi, presbyteri, et ominis prorsus ejuscemodi turba: constare autem cam corporum curationem 897 non ambrosia aut calesti nectare; alioqui enim futuros istos similes iis, qui exsangues viruut immortales jus vocantur; sexl lantis et sumptuosis dapibus, et vino fragrante, η εt meracis polionibus, et bibendi certaminibus: qua:quidem omnia ante solis ortum apparata et multo artificio elaborata fuissent, ut nihil deesset að voluptatein, qnam sanctis illis abdominibus ab iiperature adhiberi par esset: nimirum ut ii, mentis acie solito hoc more repurgata, et ad accipiendas divinitus visiones in meliorem habitam reformata, confidentius deinceps et securius, quasi sceptro politi, leges ferre, et nobis vilibus homunculis suas voces eminus possent intorquere; nobis, inquam, qui solis Patrum libris proui incubanites, et velut affixi, voces e ventre elicere minimo didicissemus, sed illorum dogmaticis legibus, veluti nolis quibusdam adamantinis, obstricti peineΔ'. Αρτι δὲ περὶ ὥραν τῆς ἡμέρας καθισταμένην δευτέραν ἐντὸς καὶ ἡμεῖ τῶν βασιλείων γιγνόμεθα καί τίνες τῶν πελεκυφόρων ὁμοῦ καὶ ῥασιούχων, τῆς ἐνδοτέρας τοῦ βασιλέως ἐθάδες ὄντες, ἡμᾶς θεασάμενοι πόρβωθεν, σπουδῇ πρὸς ἡμᾶς ἀφίκοντο, τήν τε πρόοδον ἀναστέλλοντες καὶ αὐτοῦ περὶ τὴν αύλειον περιμένοντας ήσυχάζειν κελεύοντες· έσχολεῖσθαι γὰρ ἤδη τὴν βασιλέα περὶ θεραπείαν τινὰ κατασπουδασμένην τῶν Ναζιραίων ἐκείνων καὶ νέων δογματιστών, ἴσως τε περὶ σφᾶς ἐπίσκοπος καὶ όποι πρεσβύτεροι, καὶ πάσαν ἁπλῶς εἰπεῖν ἐκείνην ἡλικίαν· εἶναι δὲ τὰ τῆς θεραπείας ἐκείνης οὐκ ἂμε βροσίαν καὶ νέκταρ οὐράνιον· ἡ γὰρ ἄν τινες ἦσαν ἀναίμονες καὶ αὐτοὶ καὶ ἀθάνατος ἐκαλοῦντο· ἀλλ' ευωχίαι, καὶ τράπεζαι πολυτελεῖς, καὶ ἀνθοσμίαι, καὶ ἀκρατοποσίας φάναι ἀγῶνες· πρὶν ὑπές τὸν ὀρίζοντα γενέσθαι τὰς τοῦ ἡλίου αὐγὰς, παρα σκευασθεῖσαι τε καὶ καρυκευθεῖσαι λίαν ἐπιμελώς καὶ ἀνενδεῶ;, καὶ ὡς τοῖς οὕτω γαστριζομένοις ἁγίας ἐκ βασιλέως ήρμοττε πρὸς ἡδονὴν· ἵνα τὴν σφίσιν ειωθυίαν ἐντεῦθεν, ὡς ἔοικεν, εἴη ἀνειληφόσι τοῦ ηγεμονικοῦ κάθαρσιν, εὐπλαστότερων οὕτω περ ἐπὶ Θεοπτείας ανατυπουμένου, θαῤῥαλεώτερόν τε καὶ ἀδεέστερον, ὡς ἀπὸ σκήπτρον, θεμιστεύειν καὶ ἀπο δισκεύειν τοὺς λόγους τοῖς ἐφημέροις ἡμῖν, ἥκιστα δυναμένοις ἀπὸ χιλίας φωνεῖν, ἀλλὰ μόναις ἐγκιο κυφόσι καὶ εἱονεὶ προσπεπατταλευμένοις ταῖς παρ τρίοις βίβλοις, καὶ ταῖς ἐκεῖθεν ἐξηρτημένοις εἶναι, καθάπερ ἀδαμαντίναις ἀεὶ σειραῖς, νομοθεσίαις λογα ματικαίς. et remus. 11. Et hæc quidem ita se habnerunt. Nos vero alii alio per imperatoriæ domus atrium dispersi, et quasi in classes et decurias der intervalla dis¦ri - buti, tranquille et lento gradu ambulabamus, qucmadmodum oliın in Academia Socratici auditores; nisi quod nobis divina Ecclesiæ dogmata in ore erant. Quidam etiam in sedibus fortnito et temera oblatis considebant, non illi quidem super Anmina Babylonis, in Assyriam longe a patria captivi aludu - eti; at iidem tamen in terra quodammodo peregrius caun vint solituri, 893 quae illos cogeret peregrina dogmiata amplecti et adorare. Itaque illic magnam cliei partem exspectando consumpsimus, id que sub dio, sole et æstatis ardoribus torrefacti: Β. Καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον· καὶ ἡμεῖς αξίας άλλοθι τῆς βασιλείου ἐκείνης αὐλῆς, κατά συζυγίας τινὰς καὶ δεκάδας, ἐκ διαστήματος δράμα καὶ βάδην σκιδνάμενοι περιπάτῳ ἐχρώμεθα, καθάπερ οἱ ἐν ᾿Ακαδημία [F. 56] πάλαι Σωκρατικοί· πλὴν ἢ ὅτι τὰ θεῖα τῆς ἐκκλησίας ἡμῖν ἐπὶ στόματος ἦταν δόγματα. "Ησαν δ' εἰ καὶ ὡς ἔτυχεν ἐπ' αὐτοσχεδίου ἐκάθηντο, οὐκ ἐπὶ ποταμούς Β26 λῶνος, πρὸς 'Ασσυρίαν πόρρω πατρίδα; αἰχμάλωτης ἀπαγόμενοι· ἀλλ' ἐπὶ γῆς ἀλλοτρίας, εἰπεῖν, ἀλλο τρίοις δόγμασι χρήσθαι καὶ προσκυνεῖν ἀναγκασθησήμενοι. Διὸ καὶ αὐτοῦ περιμένοντε; τὸ πολύ δίδω τετελέκειμεν τῆς ἡμέρας ύπαιθρος, ἅμα τῷ ἡλίῳ καὶ ταῖς θεριναῖς ἐκείναις ἀκμαίς της αιθερίας και μένου φλεγόμενοι, ἔνδον τῶν θεωρητικῶν ἐκείνων cum laterea praeclari illi contemplatures mystico cumεὐωχουμένων ἀνδρῶν μυστικώτερον. Γ'. Αρτι δὲ τοῦ ἡλίου περὶ σταθερὰν ἀκριβῶς γενομένου τὴν μεσημβρίαν, ἐπὶ τὸν ᾿Αλεξίῳ πάλαι τῷ βασιλεῖ δομηθέντα μετήεσαν τρίκλινον· ἔνθα δὴ προκειμένων τῶν βάθρων, οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεαδύτερος συνήεσαν ἅμα τῷ βασιλεί, συνδιασκεψόμεν visio sese intus sanctissime oblectarent. III. Demumi hora ipsa meridiana, cum solis fervor maximus est, in triclinium ab Alexio imperatore quondam exstructum transeunt, atque illuc, præparalis jam subsclliis, pontifces et presbyteri nua cum imperatore conveniunt, deliberaturi inter Variorum vol. Hominum scilicet, qui ansteriorem vitæ disciplinam professi sunt. Boivin, flower. Iliad. v, 542. Borvix,

PG 148:1161ἦσαν δ’ οἳ καὶ ὡς ἔτυχεν ἐπ’ αὐτοσχεδίου ἐκάθηντο, οὐκ ἐπὶ ποταμοὺς Βαβυλῶνος, πρὸς Ἀςσυρίαν πόῤῥω πατρίδος αἰχμάλωτοι ἀπαγόμενοι· ἀλλ’ ἐπὶ γῆς ἀλλοτρίας, εἰπεῖν, ἀλλοτρίοις δόγμασι χρῆσθαι καὶ προσκυνεῖν ἀναγκασθησόμενοι. διὸ καὶ αὐτοῦ περιμένοντες τὸ πολὺ διετετελέκειμεν τῆς ἡμέρας ὕπαιθροι, ἅμα τῷ ἡλίῳ καὶ ταῖς θεριναῖς ἐκείναις ἀκμαῖς τῆς αἰθερίας καμίνου φλεγόμενοι, ἔνδον τῶν θεωρητικῶν ἐκείνων εὐωχουμένων ἀνδρῶν μυστικώτερον. (Γ.) Ἄρτι δὲ τοῦ ἡλίου περὶ σταθερὰν ἀκριβῶς γενομένου τὴν μεσημβρίαν, ἐπὶ τὸν Ἀλεξίῳ πάλαι τῷ βασιλεῖ δομηθέντα μετῄεσαν τρίκλινον· ἔνθα δὴ προκειμένων τῶν βάθρων, οἱ ἀρχιερεῖς καὶ οἱ πρεσβύτεροι συνῄεσαν ἅμα τῷ βασιλεῖ, συνδιασκεψόμενοι, πρὶν ἡμᾶς εἰσιέναι, τὰ πάλαι πολλάκις μελετηθέντα τε καὶ συσκευασθέντα βουλεύματα καθ’ ἡμῶν, πῶς ἂν ἐπὶ καιροῦ νῦν εἰς πέρας ἄγειν εἴη αὐτοῖς εὐπετῶς τε καὶ ὡς ἂν τοῖς παροῦσιν ἀκροαταῖς ἀγνοηθείη, λαθόντα ὅτι ξὺν δόλῳ πέπρακταί τε καὶ δεδραματούργηται πολυετεῖ. εἰσῄειμεν δ’ οὖν ὀψὲ καὶ ἡμεῖς, τῶν θυρωρῶν καλεσάντων.

[A. c. 1551] BYZANTINE HISTORIÆ LIB. XVIII. IMP. J. CANTACUZ. 5] 1162 λίγων καὶ ἅμα τοῦ μειρακιώδους ήθους ἐκεῖ- ctatoribus. cum ob ingenium tum ob sermones ul juvenilem illum morem, publicum ludibrium exstitit. του. CAPUT VII. Gregoras, antequam actorum synodicorum fusiorem narrationem ordiatur, negat se omnia posse sigillatim persequi; alate debilem; captis morbo et aliis malis afflictum; antiquo sensuum vigore destitutum. Victum olim a se Barlaamum gloriatur, varias lucubrationes suas enumerat. Nunc sibi obstare queri¡ur senectutis incommoda; adversariorum violentiam; hominum judicia, vel ambigua; vel metu corrupta. Cantacuzenus untea laudatus cur in hac historice parte vituperetur. Ubi de Deo agitur, nefas mentiri aut dissimulare. Cum imperatore, velut cum æquali, disputure quando liceat. Α'. Αλλ' ἐπειδήπερ οι πλείους, φιλίστοροῦσαν καὶ φιλήκων κεκτημένοι ψυχήν, πρόσω ἰέναι ἡμᾶς οὐκ ἐῶσι, πρὶν ἐς εὐρύτερον τὴν τῶν ἐκεῖ παραθεῖναι λαληθέντων τε καὶ πραχθέντων ἀφήγησιν, ὑπόδειγ. με τῷ βίῳ χρηστὸν ἀθλητικῆς ἐνστάσεως, καὶ οἷς ὑπὲρ τῶν θείων ἔνεστι δογμάτων ζώπυρον καιροῦ καλέσαντος ἀγωνίσασθαι· φέρε, τὰς τῆς κεφαλῆς ἀλ γελώνας ἐν δευτέρῳ τῆς τῶν φιλαρέτων ἀνδρῶν ἐφέσεως θέμενοι λέγωμεν, ὁπόσον οὕτως ἔχουσιν ἐφικτὸν ἂν εἴη. Εἰ [Ρ. 567] γὰρ ὑγιῶς ἔχουσιν οὐκ ἄν ποτε γέν νοιτο λέγειν ἀθρον ἅπαντα συνελόντας, σχολῇ γ᾽ ἂν εἴη δήπου, καὶ χρόνῳ καὶ κεφαλῆς ἀλγηδόσι τοσαύταῖς, καὶ ἅμα ταῖς νῦν παρεισπεσούσαις διὰ τὴν τῶν δογμάτων καινοτομίαν λύπαις δαπανωμένοις, λέγειν ἅπαντα κατ' ίχνος ιόντας· ὅτε γάρ μοι πρὸς εὐρω στίαν εὖ πεφυκέναι ἐνῆν τὴν τῶν αἰσθητηρίων ἀκ μὴν, εὐχ ὁ νῦν καιρός· ὅτε δ' ὁ νῦν καιρὸς, οὐκ ἐκείνως έχειν συμβαίνει. Β. Καὶ εἰ μὴ τετυφώσθαι δοκοίην ἐνίας, Εξεστι τὸ πεφυκός τἀληθοῦς ξυνορῶν κακ τῶν ἀγώνων, οὓς διηντλήκαμεν, ἐκ Καλαβρίας ήδη πρῶτον ἐπιδεδημηκότος καμοὶ πρὸς ἔριν συμπλακέντος Βαρλαὰμ ἐκείνου· ὅς πολλὴν ἐπαγόμενος κατὰ τῆς κοινῆς τῶν Ρωμαίων σοφίας ἐφρὺν τότε πρῶτον ᾔσθετο μάτην ἀκούων σοφός, τὰς τῆς σοφίας κέδρους ἐκείνης ἐξαί φνης ἀφαιρεθείς· καθάπερ πεύκη καὶ κυπάριττος, Οπότε σφᾶς ἀπογυμν τῆς κόμης υλοτόμου βρίθουσα παλάμη. "Λ πάντα καὶ γραφή δεδωκότες στήλην της ἐκείνου κακίας τῷ χρόνῳ παρέσχομεν. Εῶ λέγειν οὓς ἐν ταῖς ἱστορίαις τῶν γιγνομένων, &; καὶ αὐτά; γραφῇ παρεπέμψαμεν ἐς τὸ μονιμώτερον, κατεβαλόμεθα πόνους, καὶ οὓς ἐν τοῖς ἀντιῤῥητικοῖς τε καὶ στηλιτευτικοίς άλλοτ' άλλοθεν ἀναφυομένων παντοδαπῶς ἀντιπάλων τῆς ἀληθείας· καὶ πρός γε ὅσους ἐν ἐξηγήσεσι τῶν ἐς τὸ γριφωδέστερον τοῖς παλαιοῖς εἰρημένων ἐνεδειξάμεθα. I. Sed quoniam plerique, animum habentes discendi et audiendi cupidum, nos ultra progredi haud sinunt, antequam ea quæ tunc dicta aut facta fuerint, fusius exposuerimus; utile scilicet futurum hominibus exemplum athleticæ et martyribus dignae constantiæ; iis praesertim, qui, si tempus ferat, pro sacris dogmatis decertare ardent; age, capitis doloribus optinorum virorun desiderio postlialitis, pro ea facultate, qua nobis ita alle - ctis reliqua est, disseramus. Enimvero si omnia simul dicendo complecti ne ii quidem possunt, quibus belle est; nos certe, qui et senio et capitis doloribus tantis confecti sumus, et gravibus præterea modestiis consumimur, quas novarum opintonum insolentia hoc tempore attulit, accurate el sigillatim omnia persequi oratione muito minus ipsi poterimus. Nimirum quando in me sensuum vis acerrima vigebat, non ea fuit occasio, quæ nunc 901 adest; namc cum adest occasio, non Ciden vigor sensuum suppetit. II. Rem porro ipsam ut se habet, nisi vano fastu inflari videor, intelligere est ex illis certaminibus, quibus jam tum defuncti sumus, cum primum Barlaamus ille e Calabria advenit et mecum disputandi causa congressus est. Qui quidem supercilio elato communem Romanorum eruditionem cum despiceret, tunc demum sensit frustra se laudari nt eruditum, postquam videlicet altissinias illas veluti cedros eruditionis abiatas amisıl; non aliter quam picea aut cupressus, quas valida lignatoris manus comis spoliatas denudat. Quæ omnia litteris ideo consignavimus, ut ejus quæ in illo fuit improbitatis monumentum apud posteros exstaret. Nihil dico de iis laboribus, quos in rerum gestarum narratione (nam eas quoque #criptis mandavimus, ut earum esset memoria diuturnior), nihil de iis, quos in scribendis libris seu autirrheticis seu steliteuticis, cum hostes veritatis aliaş aliunde emergerent et omnibus modis eam oppugnarent, nihil denique de illis, quos posuimus in obscurioribus veterum sententiis interpretatione nostra explanandis. Γ'. Διὰ δὴ τῶν τοιούτων πόνων οἱ τοῦ τὰ πάντα μαραίνοντος οδύντε; χρόνου παρατρώγουσι προς. ιόντες ἡρέμα καὶ κατὰ μικρὸν, καὶ τὸ ὑγιαίνον τοῦ σώματος ὑπορύττουσιν, ἔχοντες ὁμοῦ καὶ τὴν τῆς ἁρμονίας δανείστριαν φύσιν συνέκδημον φορολόγου, 11. Per ejusmodi labores tempus ipsum, cujus dentibus omnia vitiantur, sensim accedens, corporis mei saniorem partem exedit, et quasi suffodit; atque ei socium se adjungit corporce comparis fameratris natura; quae nunc tandem, velut aliVariorum nolæ. Prioribus scilicet, non posterioribus. Vide Indicem operum Gregora dogniaticorum. Boivin, Gregoras, quo tempore hæc scribebat, JIONdum expleveral annum ætatis 57. Siquidem hæc PATROL. GR. CXLVIII scripsit anno Chr. 1357, æstate fere media, uit shpra adnotavimus. Constat autem natum esse an. 1295. ΒοινιΝ.

Chapter VCaput V

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

PG 148:1163καὶ ὁ βασιλεὺς εὐθὺς τῷ εὐαγγελίῳ παρακειμένῳ προσκύνησιν ἀπονείμας βραχεῖαν, ἡμῶν γε εἵνεκα, πολλὰ πολλάκις τὰς τῆς θείας καὶ οἰκουμενικῆς ἕκτης συνόδου προτεθῆναι πράξεις ἀπαιτούντων, κατὰ τὴν ἐκεῖ τοῦ τότε βασιλέως κατάστασιν, καὶ τοὺς ὅρκους γενέσθαι καὶ νῦν ἐφ’ ἡμῶν· ἔπειτα αὐτός τε ἐκάθισε καὶ ἅμα ὁμοῦ τοῖς ἄλλοις καθεσθῆναι προὐτρέψατο καὶ ἡμᾶς. (Δ.) Λέγειν δ’ ἀρξάμενος παρεμίγνυ τοῖς λεγομένοις καὶ ὅρκους διεσπασμένους τινὰς καὶ αἰνιγματώδεις, ἐπαρώμενός πως ἑαυτῷ καὶ τέκνοις ὄλεθρον, εἰ τῷ ἑνὶ μέρει πρόσθοιτο τὴν γνώμην ὁποσονοῦν. καὶ ἦν, ὡς ἔδειξεν ἐπὶ τῶν ἔργων, διλήμματα τὰ φθεγγόμενα· καὶ πῶς μὲν οὔ· τῷ Παλαμᾷ τὰ ἴσα πνέων ἐξ ἀρχῆς, καὶ νύκτωρ καὶ μεθ’ ἡμέραν προὐργιαιτέραν τῶν ἀνὰ χεῖρας ποιούμενος δημοσίων τὴν αὐτοῦ ὁμιλίαν, καὶ ταῦτα συῤῥάπτων καθ’ ἡμῶν καὶ συσκευάζων δίκτυα, κἀμοὶ λογικῶς μαχόμενος ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ βιαιότερον ἢ κατ’ αὐτὸν εἰπεῖν Παλαμᾶν; εἰ οὖν τὸ ἡμέτερον ἔβλεψε μέρος ἐκεῖνος, ᾧ τὴν γνώμην ἥκισθ’ ὑπισχνοῖτο προστίθεσθαι, εὐώρκησε μέν·

[A M. 6839, IND. 4] [IMP. J CANTATuz. 5] 110 quis tributorum exactor, acrius mihi incumbit, et ἀναφυομένην ὀψὲ καὶ αὐτὴν δραστικώτερον καὶ βι creditum vi repetit; ac modo aciem oculorum hebetat, modo articulorum 902 commissuras, quarum ope vel manus tendumur, vel genua Dectuntur, debiles et infidas reddit; idque co tempore, quo me, si unquam, maxime oportuit et propriis yviribus integris vigere, et novas etiam extrinsecus, si qua arte possem, conari mihi undecunque comparare. Nec enim Curetum socia arma, Etolorumque juvenens Bellatrix, seni mini bellum repentinum indicunt, eo usque ambitioso impetu prorupturi, donec sanguis effusus appareat: sed invaserunt me dracones ex occulto, et robusti quæsiverunt animam meain; iique nocte obscura manus mihi injiciunt, el incruenta vulnera conantur indigere; id quod dolores mihi veheuentiores affert. Nam cum et ipse incruentas de iis victorias reportem, ita fit, ut qui foris spectant, eorum multi vix possint verum discernere, atque ejusmodi sententiam ferre, quæ nou sit valde obnoxia calumniis persecutorum nostrorum. Nimirum verba judicio moderari qui nescinnt, ii mysterium omne fidei et sacrorum dogmatum pro nugis habent; qui autem sciunt, ii necessitate coacti alienantur. Tanica quantum in me erit, id quod viri illi religiosi postulaut, conabor (ut jam dixi) perficere. Meis vero sermonibus auspicabantur spes in Deo collocata, cujus causa hoc ipsum certaminum aequor navigamus. IV. Nolo autem quisquam eorum, qui in hæc inciderint, linguam habcat promptam ad jacienda in nos probra, 903 co qued in tota fere historia, quæcunque seu naturæ seu voluntatis vitio crimina ili imperatori inerant, silentio presserimus, ac in co laudando plurimam operam posuerimus, cum ob amicitiam, tum ut ipsum socium et adjutorem in subeundis pro religione certaminibus haberemus (principem quippe, in cujus manu propter summam potestatëm momentum omne positumi esset ad victoriam reportandam); atque iidem nunc operta recludere, ei, quod praeter sententiam solane accidit, quaedam velut anacalypteria cele brare minimne refugiamus. Etenim primum ob eos, qui auditum convenerant et certantibus nobis aderant (affnere autem plures quadringentis, noinles promiscue et diversæ conditionis homines; item imperatrices, et aliæ feminae, quotquot fama allectæ confluxerant, genere ipsæ quoque, quanquam haud üsdem titulis, principem locum tenentes), carum, inquam, personarum reverentia oportuit nos vera dicere, ne ipsi palam auctores 4850mus ferendæ in nos sententiae non lemssimæ, ac αίως δάνειον ἀπαιτοῦσαν· καὶ νῦν μὲν τὰς τῶν ἐμ· μάτων αὐγὰς ἀμβλύνουσαν, νῦν δὲ τὴν συνδετικές τῶν τε χειρῶν καὶ γονάτων ἀναλυτικὴν ἁρμονίαν και Οίζουσαν έφεδρον· καὶ ταῦτα μὲν ὅτε μάλλον, εἴπερ ποτ', ἐχρῆν τήν τ' οἰκείαν εἰς τὸ ἀκμαιότατον ἔχειν δύναμιν καὶ ἅμα, εἴ τις ἦν μηχανή, κἀκ τῶν ἔξω θεν όπύθεν δήποτε προσκτάσθαι ζητεῖν. Οὐ γὰρ Κουρητές τ' επίκουροι καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρ μας. γέροντι μοι πολεμοῦσιν ήδη πρόσφατον πόλεμον, καὶ μέχρις αἷματος δρωμένου σαλεύοντα τὸ τοῦ δρό μου φιλότιμον· ἀλλ' ἐπέθεντα μει δράκοντες ἐξ ἀγε. νοῦς, καὶ κραταιοὶ ἐζήτησαν τὴν ψυχήν μου. [Ρ. 518] τὰς φονευτρίας χεῖρας ἐν σκοτομήνῃ βάλλοντες καὶ αναίμακτα παρέχειν επειγόμενοι τραύματα· δ καὶ μᾶλλον χαλεπωτέρας ἐμοὶ προξενεί τας οδύνες. Αναί μακτα γὰρ κάμοῦ κατ' ἐκείνων τελοῦντος εἰ τρό παια, δυσδιάγνωστον τοῖς τῶν ἔξωθεν ὁρώντων πολ. λοῖς συμβαίνει τὴν κρίσιν καθίστασθαι, καὶ μέλα τοι εὐδιάβολον τοῖς ἡμῶν διώκταις.Τοῖς μὲν γὰρ οὐκ εἰδόσιν οἰκονομεῖν ἐν κρίσει τοὺς λόγους λῆρος ἅπαν νενόμισται πίστεως καὶ δογμάτων μυστήριον· οἷς δ' εἰδέναι πρότεστι, καὶ ἀλλάττεσθαι δι' ἀνάγκην συμ βαίνει. Πειράσομαι δ' οὖν ὅμως ὅσον ἐφικτόν, ὡς εἰ ρηται, τὴν τῶν φιλοθέων ἐκείνων ἀνδρῶν ἐκπεραίνειν αίτησιν, ἡγεμόνας τῆς ἐμῆς προστησάμενος γλάσο της τὰς περὶ Θεὸν ἐλπίδας· ὑπὲρ οὗ καὶ τὴν ἀλη τικήν ταυτηνί διαπλέομεν θάλασσαν. γι Δ'. 'Αξιώ δ' έγωγε, μηδένα τῶν ἐντυγχανόντων το χειρον εἰς τὰς καθ᾿ ἡμῶν λοιδορίας ἔχειν τὴν τας ταν, εἰ παρ' ὅλην μικροῦ τὴν ἱστορίαν σε μέτρ σει τε καὶ προαιρέσει προσὴν ἐγκλήματα τῷ βασιλε σιγῇ κρύψαντε;, ἐπαίνοις τὸ πλεῖον διὰ φιλίαν έχε ρισάμεθα, καὶ ἅμα διὰ τὸ σύνεργον και συλλήπτωρα τῶν τῆς εὐσεβείας ἔχειν ἀγώνων αὐτὸν, βασιλές τ ὄντα καὶ τὰ πᾶν ἐν τῇ χειρὶ τῆς νίκης καρπούμενη διὰ τὴν ἀρχὴν· νῦν δ' ἀνακαλυπτήρια παρά πάνε προαίρεσιν θύειν ὡς εἰπεῖν, ἥκιστα τάτων ὀκνοῦμεν. Πρῶτον μὲν γὰρ αἰδοῖ τῶν συνόντων τη ἀκροάσει καὶ ἡμῖν ἀγωνιζομένοις, ὑπὲρ τοὺς τετρα κοσίους που πάντω; ἔντων, ἀνδρῶν εὐγενῶν ἀναμίξ καὶ τῶν ἄλλως ἐχόντων, καὶ ἅμα βασιλίδων, καὶ ἔσα: συνῄεσαν ἄλλαι τῆς φήμης δημαγωγούσης, γένο καὶ αὐταὶ καθ᾿ ἕτερον λόγον τά πρώτα φέρουσα, λαλεῖν τὴν ἀλήθειαν είναι χρεών, μὴ προφανώς 20τοὶ ἑαυτοῖς καταγνώσεως οὐ μάλα του ελαχίστης α τιοι καθιστώμεν καὶ τὰ τῆς ἐκείνων χλεύης ἐπέντε; ἐφ' ἑαυτοὺς ἐλκύσωμεν δίκτυα. Δεύτερον δὲ κ μὲν τῶν ἄλλων ἀπάντων, εἰ φιλία τις χαρίζεσα θέλων, ἔπειτ᾽ ἐνίοτε καὶ ἐνιαχοῦ ψευδόμενος φαί νοιτο, συγχωροίη, ἂν οίμαί τις ἴσως, ἔστι; ὁμεία; Varioruna nola. Apud Homerum legitur, Κουρητές τ' ἐμάχοντο καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρμαι. Hem apud Gregorium Nazianzenui, carm. Περί ευτελείας ανθρωπίνου βίου. Βανίν. (5; Hine lector ææstimet, quanta habenda sit Cregor: ûdes in iis quæ de Cantacuzeno per onnem Historiam memoravit. Borvix. Id est, arcana revelure. Vide notata ná lib. ani, cap. 9, sect. 1 (not. 99).

ἀπολωλέναι δ’ ὅμως πέπραχε τὴν ἑαυτοῦ ψυχὴν, εἰς Ἡρώδην τὸν πάλαι τὴν μίμησιν ἄντικρυς ἀνενεγκὼν, ὃς προφητοκτόνου πρόβλημα κακίας τὸν ὅρκον πεποίηται. εἰ δὲ πρὸς οὐδέτερον βλέπειν ἐνῆν τοῖν μεροῖν τὴν τοῦ ὅρκου διάνοιαν, ἀλλ’ ἰσόῤῥοπα ἐπ’ ἀμφοῖν τὰ τῆς γνώμης ἐκρέματο τάλαντα, τοῖς δ’ ὀμωμοσμένοις ἥκισθ’ ὕστερον ἐνέμεινεν, ὡς ἔργοις ἔδειξεν αὐτοῖς, καπηλεύσας ἐπὶ θεάτρου τοσούτου τὴν δίκην, τὰς τῆς ἐπιορκίας οὐκ ἄν ποτε λοιδορίας ἐκφύγοι, ἑαυτὸν ἐπίορκον αὐθαίρετον πεπραχώς. (Ε.) Ἑαυτοῦ γὰρ τὴν τοῦ Παλαμᾶ λογιζόμενος ἧτταν, ἔπειτ’ ἰδὼν, ὡς οὐκ ᾤετο, κατὰ κράτος τοῖς ἡμετέροις ἡττώμενον λόγοις, πρύμναν τε ἐν μέσῃ πορείᾳ ἐκρούσατο καὶ ῥίψας τὴν ἀλωπεκῆν εὐθὺς τὴν ἀρκτικὴν μετενέδυ, καὶ ἄλλος ὅλος ἐξ ἄλλου καθίστατο, μηκέτι καθεκτὸς εἶναι δυνάμενος, ἀλλὰ βοῶν καὶ ἀπειλῶν, εἰ μὴ σιγῴημεν· μηδὲ γὰρ ἀνέχεσθαι τῶν οἴκων ἐντὸς τῶν αὐτοῦ, λέγειν μὲν βουλομένων ἡμῶν, αὐτοῦ δ’ ἀκούειν ἥκιστα δεχομένου·

[A M. 6839, IND. 4] [IMP. J CANTATuz. 5] 110 quis tributorum exactor, acrius mihi incumbit, et ἀναφυομένην ὀψὲ καὶ αὐτὴν δραστικώτερον καὶ βι creditum vi repetit; ac modo aciem oculorum hebetat, modo articulorum 902 commissuras, quarum ope vel manus tendumur, vel genua Dectuntur, debiles et infidas reddit; idque co tempore, quo me, si unquam, maxime oportuit et propriis yviribus integris vigere, et novas etiam extrinsecus, si qua arte possem, conari mihi undecunque comparare. Nec enim Curetum socia arma, Etolorumque juvenens Bellatrix, seni mini bellum repentinum indicunt, eo usque ambitioso impetu prorupturi, donec sanguis effusus appareat: sed invaserunt me dracones ex occulto, et robusti quæsiverunt animam meain; iique nocte obscura manus mihi injiciunt, el incruenta vulnera conantur indigere; id quod dolores mihi veheuentiores affert. Nam cum et ipse incruentas de iis victorias reportem, ita fit, ut qui foris spectant, eorum multi vix possint verum discernere, atque ejusmodi sententiam ferre, quæ nou sit valde obnoxia calumniis persecutorum nostrorum. Nimirum verba judicio moderari qui nescinnt, ii mysterium omne fidei et sacrorum dogmatum pro nugis habent; qui autem sciunt, ii necessitate coacti alienantur. Tanica quantum in me erit, id quod viri illi religiosi postulaut, conabor (ut jam dixi) perficere. Meis vero sermonibus auspicabantur spes in Deo collocata, cujus causa hoc ipsum certaminum aequor navigamus. IV. Nolo autem quisquam eorum, qui in hæc inciderint, linguam habcat promptam ad jacienda in nos probra, 903 co qued in tota fere historia, quæcunque seu naturæ seu voluntatis vitio crimina ili imperatori inerant, silentio presserimus, ac in co laudando plurimam operam posuerimus, cum ob amicitiam, tum ut ipsum socium et adjutorem in subeundis pro religione certaminibus haberemus (principem quippe, in cujus manu propter summam potestatëm momentum omne positumi esset ad victoriam reportandam); atque iidem nunc operta recludere, ei, quod praeter sententiam solane accidit, quaedam velut anacalypteria cele brare minimne refugiamus. Etenim primum ob eos, qui auditum convenerant et certantibus nobis aderant (affnere autem plures quadringentis, noinles promiscue et diversæ conditionis homines; item imperatrices, et aliæ feminae, quotquot fama allectæ confluxerant, genere ipsæ quoque, quanquam haud üsdem titulis, principem locum tenentes), carum, inquam, personarum reverentia oportuit nos vera dicere, ne ipsi palam auctores 4850mus ferendæ in nos sententiae non lemssimæ, ac αίως δάνειον ἀπαιτοῦσαν· καὶ νῦν μὲν τὰς τῶν ἐμ· μάτων αὐγὰς ἀμβλύνουσαν, νῦν δὲ τὴν συνδετικές τῶν τε χειρῶν καὶ γονάτων ἀναλυτικὴν ἁρμονίαν και Οίζουσαν έφεδρον· καὶ ταῦτα μὲν ὅτε μάλλον, εἴπερ ποτ', ἐχρῆν τήν τ' οἰκείαν εἰς τὸ ἀκμαιότατον ἔχειν δύναμιν καὶ ἅμα, εἴ τις ἦν μηχανή, κἀκ τῶν ἔξω θεν όπύθεν δήποτε προσκτάσθαι ζητεῖν. Οὐ γὰρ Κουρητές τ' επίκουροι καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρ μας. γέροντι μοι πολεμοῦσιν ήδη πρόσφατον πόλεμον, καὶ μέχρις αἷματος δρωμένου σαλεύοντα τὸ τοῦ δρό μου φιλότιμον· ἀλλ' ἐπέθεντα μει δράκοντες ἐξ ἀγε. νοῦς, καὶ κραταιοὶ ἐζήτησαν τὴν ψυχήν μου. [Ρ. 518] τὰς φονευτρίας χεῖρας ἐν σκοτομήνῃ βάλλοντες καὶ αναίμακτα παρέχειν επειγόμενοι τραύματα· δ καὶ μᾶλλον χαλεπωτέρας ἐμοὶ προξενεί τας οδύνες. Αναί μακτα γὰρ κάμοῦ κατ' ἐκείνων τελοῦντος εἰ τρό παια, δυσδιάγνωστον τοῖς τῶν ἔξωθεν ὁρώντων πολ. λοῖς συμβαίνει τὴν κρίσιν καθίστασθαι, καὶ μέλα τοι εὐδιάβολον τοῖς ἡμῶν διώκταις.Τοῖς μὲν γὰρ οὐκ εἰδόσιν οἰκονομεῖν ἐν κρίσει τοὺς λόγους λῆρος ἅπαν νενόμισται πίστεως καὶ δογμάτων μυστήριον· οἷς δ' εἰδέναι πρότεστι, καὶ ἀλλάττεσθαι δι' ἀνάγκην συμ βαίνει. Πειράσομαι δ' οὖν ὅμως ὅσον ἐφικτόν, ὡς εἰ ρηται, τὴν τῶν φιλοθέων ἐκείνων ἀνδρῶν ἐκπεραίνειν αίτησιν, ἡγεμόνας τῆς ἐμῆς προστησάμενος γλάσο της τὰς περὶ Θεὸν ἐλπίδας· ὑπὲρ οὗ καὶ τὴν ἀλη τικήν ταυτηνί διαπλέομεν θάλασσαν. γι Δ'. 'Αξιώ δ' έγωγε, μηδένα τῶν ἐντυγχανόντων το χειρον εἰς τὰς καθ᾿ ἡμῶν λοιδορίας ἔχειν τὴν τας ταν, εἰ παρ' ὅλην μικροῦ τὴν ἱστορίαν σε μέτρ σει τε καὶ προαιρέσει προσὴν ἐγκλήματα τῷ βασιλε σιγῇ κρύψαντε;, ἐπαίνοις τὸ πλεῖον διὰ φιλίαν έχε ρισάμεθα, καὶ ἅμα διὰ τὸ σύνεργον και συλλήπτωρα τῶν τῆς εὐσεβείας ἔχειν ἀγώνων αὐτὸν, βασιλές τ ὄντα καὶ τὰ πᾶν ἐν τῇ χειρὶ τῆς νίκης καρπούμενη διὰ τὴν ἀρχὴν· νῦν δ' ἀνακαλυπτήρια παρά πάνε προαίρεσιν θύειν ὡς εἰπεῖν, ἥκιστα τάτων ὀκνοῦμεν. Πρῶτον μὲν γὰρ αἰδοῖ τῶν συνόντων τη ἀκροάσει καὶ ἡμῖν ἀγωνιζομένοις, ὑπὲρ τοὺς τετρα κοσίους που πάντω; ἔντων, ἀνδρῶν εὐγενῶν ἀναμίξ καὶ τῶν ἄλλως ἐχόντων, καὶ ἅμα βασιλίδων, καὶ ἔσα: συνῄεσαν ἄλλαι τῆς φήμης δημαγωγούσης, γένο καὶ αὐταὶ καθ᾿ ἕτερον λόγον τά πρώτα φέρουσα, λαλεῖν τὴν ἀλήθειαν είναι χρεών, μὴ προφανώς 20τοὶ ἑαυτοῖς καταγνώσεως οὐ μάλα του ελαχίστης α τιοι καθιστώμεν καὶ τὰ τῆς ἐκείνων χλεύης ἐπέντε; ἐφ' ἑαυτοὺς ἐλκύσωμεν δίκτυα. Δεύτερον δὲ κ μὲν τῶν ἄλλων ἀπάντων, εἰ φιλία τις χαρίζεσα θέλων, ἔπειτ᾽ ἐνίοτε καὶ ἐνιαχοῦ ψευδόμενος φαί νοιτο, συγχωροίη, ἂν οίμαί τις ἴσως, ἔστι; ὁμεία; Varioruna nola. Apud Homerum legitur, Κουρητές τ' ἐμάχοντο καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρμαι. Hem apud Gregorium Nazianzenui, carm. Περί ευτελείας ανθρωπίνου βίου. Βανίν. (5; Hine lector ææstimet, quanta habenda sit Cregor: ûdes in iis quæ de Cantacuzeno per onnem Historiam memoravit. Borvix. Id est, arcana revelure. Vide notata ná lib. ani, cap. 9, sect. 1 (not. 99).

καθάπερ αὐτὸς ἐκλαθόμενος ἑαυτοῦ καὶ τῶν ὅρκων ἐκείνων, καὶ μήτε τοῦ ξυνόντος πλήθους τὸ συνειδὸς μήτε τὰς τῆς γνώμης κρίσεις ὅλως αἰδεσθεὶς ἐκείνων, ἐφ’ οἷς ἡλίσκετο μάλα ἐπ’ αὐτοφώρῳ ψευδόμενός τε καὶ ἀδικῶν. ὃ μὲν γὰρ ἦν, οὐκ ἦν· ὃ δ’ οὐκ ἦν, ἦν· ἀντὶ μὲν βασιλέως, τύραννος ἀκραιφνής· ἀντὶ δὲ δικαστοῦ, κατήγορος καὶ διώκτης ἡμῶν ἀπροφάσιστος. οὕτως ἐγκαταλειφθεὶς ἀπὸ τῆς τοῦ θεοῦ δεξιᾶς ὁ ταλαίπωρος ἐξέστη τε ἑαυτοῦ καὶ τοῖς ὁρῶσιν ἄθυρμα λαμπρὸν ἐγίνετο πρός τε τοῦ τρόπου πρός τε τῶν λόγων καὶ ἅμα τοῦ μειρακιώδους ἤθους ἐκείνου. ζ. Ἀλλ’ ἐπειδήπερ οἱ πλείους, φιλιστοροῦσαν καὶ φιλήκοον κεκτημένοι ψυχὴν, πρόσω ἰέναι ἡμᾶς οὐκ ἐῶσι, πρὶν ἐς εὐρύτερον τὴν τῶν ἐκεῖ παραθεῖναι λαληθέντων τε καὶ πραχθέντων ἀφήγησιν, ὑπόδειγμα τῷ βίῳ χρηστὸν ἀθλητικῆς ἐνστάσεως, καὶ οἷς ὑπὲρ τῶν θείων ἔνεστι δογμάτων ζώπυρον καιροῦ καλέσαντος ἀγωνίσασθαι· φέρε, τὰς τῆς κεφαλῆς ἀλγηδόνας ἐν δευτέρῳ τῆς τῶν φιλαρέτων ἀνδρῶν ἐφέσεως θέμενοι λέγωμεν, ὁπόσον οὕτως ἔχουσιν ἐφικτὸν ἂν εἴη.

[A M. 6839, IND. 4] [IMP. J CANTATuz. 5] 110 quis tributorum exactor, acrius mihi incumbit, et ἀναφυομένην ὀψὲ καὶ αὐτὴν δραστικώτερον καὶ βι creditum vi repetit; ac modo aciem oculorum hebetat, modo articulorum 902 commissuras, quarum ope vel manus tendumur, vel genua Dectuntur, debiles et infidas reddit; idque co tempore, quo me, si unquam, maxime oportuit et propriis yviribus integris vigere, et novas etiam extrinsecus, si qua arte possem, conari mihi undecunque comparare. Nec enim Curetum socia arma, Etolorumque juvenens Bellatrix, seni mini bellum repentinum indicunt, eo usque ambitioso impetu prorupturi, donec sanguis effusus appareat: sed invaserunt me dracones ex occulto, et robusti quæsiverunt animam meain; iique nocte obscura manus mihi injiciunt, el incruenta vulnera conantur indigere; id quod dolores mihi veheuentiores affert. Nam cum et ipse incruentas de iis victorias reportem, ita fit, ut qui foris spectant, eorum multi vix possint verum discernere, atque ejusmodi sententiam ferre, quæ nou sit valde obnoxia calumniis persecutorum nostrorum. Nimirum verba judicio moderari qui nescinnt, ii mysterium omne fidei et sacrorum dogmatum pro nugis habent; qui autem sciunt, ii necessitate coacti alienantur. Tanica quantum in me erit, id quod viri illi religiosi postulaut, conabor (ut jam dixi) perficere. Meis vero sermonibus auspicabantur spes in Deo collocata, cujus causa hoc ipsum certaminum aequor navigamus. IV. Nolo autem quisquam eorum, qui in hæc inciderint, linguam habcat promptam ad jacienda in nos probra, 903 co qued in tota fere historia, quæcunque seu naturæ seu voluntatis vitio crimina ili imperatori inerant, silentio presserimus, ac in co laudando plurimam operam posuerimus, cum ob amicitiam, tum ut ipsum socium et adjutorem in subeundis pro religione certaminibus haberemus (principem quippe, in cujus manu propter summam potestatëm momentum omne positumi esset ad victoriam reportandam); atque iidem nunc operta recludere, ei, quod praeter sententiam solane accidit, quaedam velut anacalypteria cele brare minimne refugiamus. Etenim primum ob eos, qui auditum convenerant et certantibus nobis aderant (affnere autem plures quadringentis, noinles promiscue et diversæ conditionis homines; item imperatrices, et aliæ feminae, quotquot fama allectæ confluxerant, genere ipsæ quoque, quanquam haud üsdem titulis, principem locum tenentes), carum, inquam, personarum reverentia oportuit nos vera dicere, ne ipsi palam auctores 4850mus ferendæ in nos sententiae non lemssimæ, ac αίως δάνειον ἀπαιτοῦσαν· καὶ νῦν μὲν τὰς τῶν ἐμ· μάτων αὐγὰς ἀμβλύνουσαν, νῦν δὲ τὴν συνδετικές τῶν τε χειρῶν καὶ γονάτων ἀναλυτικὴν ἁρμονίαν και Οίζουσαν έφεδρον· καὶ ταῦτα μὲν ὅτε μάλλον, εἴπερ ποτ', ἐχρῆν τήν τ' οἰκείαν εἰς τὸ ἀκμαιότατον ἔχειν δύναμιν καὶ ἅμα, εἴ τις ἦν μηχανή, κἀκ τῶν ἔξω θεν όπύθεν δήποτε προσκτάσθαι ζητεῖν. Οὐ γὰρ Κουρητές τ' επίκουροι καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρ μας. γέροντι μοι πολεμοῦσιν ήδη πρόσφατον πόλεμον, καὶ μέχρις αἷματος δρωμένου σαλεύοντα τὸ τοῦ δρό μου φιλότιμον· ἀλλ' ἐπέθεντα μει δράκοντες ἐξ ἀγε. νοῦς, καὶ κραταιοὶ ἐζήτησαν τὴν ψυχήν μου. [Ρ. 518] τὰς φονευτρίας χεῖρας ἐν σκοτομήνῃ βάλλοντες καὶ αναίμακτα παρέχειν επειγόμενοι τραύματα· δ καὶ μᾶλλον χαλεπωτέρας ἐμοὶ προξενεί τας οδύνες. Αναί μακτα γὰρ κάμοῦ κατ' ἐκείνων τελοῦντος εἰ τρό παια, δυσδιάγνωστον τοῖς τῶν ἔξωθεν ὁρώντων πολ. λοῖς συμβαίνει τὴν κρίσιν καθίστασθαι, καὶ μέλα τοι εὐδιάβολον τοῖς ἡμῶν διώκταις.Τοῖς μὲν γὰρ οὐκ εἰδόσιν οἰκονομεῖν ἐν κρίσει τοὺς λόγους λῆρος ἅπαν νενόμισται πίστεως καὶ δογμάτων μυστήριον· οἷς δ' εἰδέναι πρότεστι, καὶ ἀλλάττεσθαι δι' ἀνάγκην συμ βαίνει. Πειράσομαι δ' οὖν ὅμως ὅσον ἐφικτόν, ὡς εἰ ρηται, τὴν τῶν φιλοθέων ἐκείνων ἀνδρῶν ἐκπεραίνειν αίτησιν, ἡγεμόνας τῆς ἐμῆς προστησάμενος γλάσο της τὰς περὶ Θεὸν ἐλπίδας· ὑπὲρ οὗ καὶ τὴν ἀλη τικήν ταυτηνί διαπλέομεν θάλασσαν. γι Δ'. 'Αξιώ δ' έγωγε, μηδένα τῶν ἐντυγχανόντων το χειρον εἰς τὰς καθ᾿ ἡμῶν λοιδορίας ἔχειν τὴν τας ταν, εἰ παρ' ὅλην μικροῦ τὴν ἱστορίαν σε μέτρ σει τε καὶ προαιρέσει προσὴν ἐγκλήματα τῷ βασιλε σιγῇ κρύψαντε;, ἐπαίνοις τὸ πλεῖον διὰ φιλίαν έχε ρισάμεθα, καὶ ἅμα διὰ τὸ σύνεργον και συλλήπτωρα τῶν τῆς εὐσεβείας ἔχειν ἀγώνων αὐτὸν, βασιλές τ ὄντα καὶ τὰ πᾶν ἐν τῇ χειρὶ τῆς νίκης καρπούμενη διὰ τὴν ἀρχὴν· νῦν δ' ἀνακαλυπτήρια παρά πάνε προαίρεσιν θύειν ὡς εἰπεῖν, ἥκιστα τάτων ὀκνοῦμεν. Πρῶτον μὲν γὰρ αἰδοῖ τῶν συνόντων τη ἀκροάσει καὶ ἡμῖν ἀγωνιζομένοις, ὑπὲρ τοὺς τετρα κοσίους που πάντω; ἔντων, ἀνδρῶν εὐγενῶν ἀναμίξ καὶ τῶν ἄλλως ἐχόντων, καὶ ἅμα βασιλίδων, καὶ ἔσα: συνῄεσαν ἄλλαι τῆς φήμης δημαγωγούσης, γένο καὶ αὐταὶ καθ᾿ ἕτερον λόγον τά πρώτα φέρουσα, λαλεῖν τὴν ἀλήθειαν είναι χρεών, μὴ προφανώς 20τοὶ ἑαυτοῖς καταγνώσεως οὐ μάλα του ελαχίστης α τιοι καθιστώμεν καὶ τὰ τῆς ἐκείνων χλεύης ἐπέντε; ἐφ' ἑαυτοὺς ἐλκύσωμεν δίκτυα. Δεύτερον δὲ κ μὲν τῶν ἄλλων ἀπάντων, εἰ φιλία τις χαρίζεσα θέλων, ἔπειτ᾽ ἐνίοτε καὶ ἐνιαχοῦ ψευδόμενος φαί νοιτο, συγχωροίη, ἂν οίμαί τις ἴσως, ἔστι; ὁμεία; Varioruna nola. Apud Homerum legitur, Κουρητές τ' ἐμάχοντο καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρμαι. Hem apud Gregorium Nazianzenui, carm. Περί ευτελείας ανθρωπίνου βίου. Βανίν. (5; Hine lector ææstimet, quanta habenda sit Cregor: ûdes in iis quæ de Cantacuzeno per onnem Historiam memoravit. Borvix. Id est, arcana revelure. Vide notata ná lib. ani, cap. 9, sect. 1 (not. 99).

εἰ γὰρ ὑγιῶς ἔχουσιν οὐκ ἄν ποτε γένοιτο λέγειν ἀθρόον ἅπαντα συνελόντας, σχολῇ γ’ ἂν εἴη δήπου, καὶ χρόνῳ καὶ κεφαλῆς ἀλγηδόσι τοσαύταις, καὶ ἅμα ταῖς νῦν παρεισπεσούσαις διὰ τὴν τῶν δογμάτων καινοτομίαν λύπαις δαπανωμένοις, λέγειν ἅπαντα κατ’ ἴχνος ἰόντας· ὅτε γάρ μοι πρὸς εὐρωστίαν εὖ πεφυκέναι ἐνῆν τὴν τῶν αἰσθητηρίων ἀκμὴν, οὐχ ὁ νῦν καιρός· ὅτε δ’ ὁ νῦν καιρὸς, οὐκ ἐκείνως ἔχειν συμβαίνει. (Β.) Καὶ εἰ μὴ τετυφῶσθαι δοκοίην ἐνίοις, ἔξεστι τὸ πεφυκὸς τἀληθοῦς ξυνορᾷν κἀκ τῶν ἀγώνων, οὓς διηντλήκαμεν, ἐκ Καλαβρίας ἤδη πρῶτον ἐπιδεδημηκότος κἀμοὶ πρὸς ἔριν συμπλακέντος Βαρλαὰμ ἐκείνου· ὃς πολλὴν ἐπαγόμενος κατὰ τῆς κοινῆς τῶν Ῥωμαίων σοφίας ὀφρὺν τότε πρῶτον ᾔσθετο μάτην ἀκούων σοφὸς, τὰς τῆς σοφίας κέδρους ἐκείνης ἐξαίφνης ἀφαιρεθείς· καθάπερ πεύκη καὶ κυπάριττος, ὁπότε σφᾶς ἀπογυμνοῖ τῆς κόμης ὑλοτόμου βρίθουσα παλάμη. ἃ πάντα καὶ γραφῇ δεδωκότες στήλην τῆς ἐκείνου κακίας τῷ χρόνῳ παρέσχομεν.

[A M. 6839, IND. 4] [IMP. J CANTATuz. 5] 110 quis tributorum exactor, acrius mihi incumbit, et ἀναφυομένην ὀψὲ καὶ αὐτὴν δραστικώτερον καὶ βι creditum vi repetit; ac modo aciem oculorum hebetat, modo articulorum 902 commissuras, quarum ope vel manus tendumur, vel genua Dectuntur, debiles et infidas reddit; idque co tempore, quo me, si unquam, maxime oportuit et propriis yviribus integris vigere, et novas etiam extrinsecus, si qua arte possem, conari mihi undecunque comparare. Nec enim Curetum socia arma, Etolorumque juvenens Bellatrix, seni mini bellum repentinum indicunt, eo usque ambitioso impetu prorupturi, donec sanguis effusus appareat: sed invaserunt me dracones ex occulto, et robusti quæsiverunt animam meain; iique nocte obscura manus mihi injiciunt, el incruenta vulnera conantur indigere; id quod dolores mihi veheuentiores affert. Nam cum et ipse incruentas de iis victorias reportem, ita fit, ut qui foris spectant, eorum multi vix possint verum discernere, atque ejusmodi sententiam ferre, quæ nou sit valde obnoxia calumniis persecutorum nostrorum. Nimirum verba judicio moderari qui nescinnt, ii mysterium omne fidei et sacrorum dogmatum pro nugis habent; qui autem sciunt, ii necessitate coacti alienantur. Tanica quantum in me erit, id quod viri illi religiosi postulaut, conabor (ut jam dixi) perficere. Meis vero sermonibus auspicabantur spes in Deo collocata, cujus causa hoc ipsum certaminum aequor navigamus. IV. Nolo autem quisquam eorum, qui in hæc inciderint, linguam habcat promptam ad jacienda in nos probra, 903 co qued in tota fere historia, quæcunque seu naturæ seu voluntatis vitio crimina ili imperatori inerant, silentio presserimus, ac in co laudando plurimam operam posuerimus, cum ob amicitiam, tum ut ipsum socium et adjutorem in subeundis pro religione certaminibus haberemus (principem quippe, in cujus manu propter summam potestatëm momentum omne positumi esset ad victoriam reportandam); atque iidem nunc operta recludere, ei, quod praeter sententiam solane accidit, quaedam velut anacalypteria cele brare minimne refugiamus. Etenim primum ob eos, qui auditum convenerant et certantibus nobis aderant (affnere autem plures quadringentis, noinles promiscue et diversæ conditionis homines; item imperatrices, et aliæ feminae, quotquot fama allectæ confluxerant, genere ipsæ quoque, quanquam haud üsdem titulis, principem locum tenentes), carum, inquam, personarum reverentia oportuit nos vera dicere, ne ipsi palam auctores 4850mus ferendæ in nos sententiae non lemssimæ, ac αίως δάνειον ἀπαιτοῦσαν· καὶ νῦν μὲν τὰς τῶν ἐμ· μάτων αὐγὰς ἀμβλύνουσαν, νῦν δὲ τὴν συνδετικές τῶν τε χειρῶν καὶ γονάτων ἀναλυτικὴν ἁρμονίαν και Οίζουσαν έφεδρον· καὶ ταῦτα μὲν ὅτε μάλλον, εἴπερ ποτ', ἐχρῆν τήν τ' οἰκείαν εἰς τὸ ἀκμαιότατον ἔχειν δύναμιν καὶ ἅμα, εἴ τις ἦν μηχανή, κἀκ τῶν ἔξω θεν όπύθεν δήποτε προσκτάσθαι ζητεῖν. Οὐ γὰρ Κουρητές τ' επίκουροι καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρ μας. γέροντι μοι πολεμοῦσιν ήδη πρόσφατον πόλεμον, καὶ μέχρις αἷματος δρωμένου σαλεύοντα τὸ τοῦ δρό μου φιλότιμον· ἀλλ' ἐπέθεντα μει δράκοντες ἐξ ἀγε. νοῦς, καὶ κραταιοὶ ἐζήτησαν τὴν ψυχήν μου. [Ρ. 518] τὰς φονευτρίας χεῖρας ἐν σκοτομήνῃ βάλλοντες καὶ αναίμακτα παρέχειν επειγόμενοι τραύματα· δ καὶ μᾶλλον χαλεπωτέρας ἐμοὶ προξενεί τας οδύνες. Αναί μακτα γὰρ κάμοῦ κατ' ἐκείνων τελοῦντος εἰ τρό παια, δυσδιάγνωστον τοῖς τῶν ἔξωθεν ὁρώντων πολ. λοῖς συμβαίνει τὴν κρίσιν καθίστασθαι, καὶ μέλα τοι εὐδιάβολον τοῖς ἡμῶν διώκταις.Τοῖς μὲν γὰρ οὐκ εἰδόσιν οἰκονομεῖν ἐν κρίσει τοὺς λόγους λῆρος ἅπαν νενόμισται πίστεως καὶ δογμάτων μυστήριον· οἷς δ' εἰδέναι πρότεστι, καὶ ἀλλάττεσθαι δι' ἀνάγκην συμ βαίνει. Πειράσομαι δ' οὖν ὅμως ὅσον ἐφικτόν, ὡς εἰ ρηται, τὴν τῶν φιλοθέων ἐκείνων ἀνδρῶν ἐκπεραίνειν αίτησιν, ἡγεμόνας τῆς ἐμῆς προστησάμενος γλάσο της τὰς περὶ Θεὸν ἐλπίδας· ὑπὲρ οὗ καὶ τὴν ἀλη τικήν ταυτηνί διαπλέομεν θάλασσαν. γι Δ'. 'Αξιώ δ' έγωγε, μηδένα τῶν ἐντυγχανόντων το χειρον εἰς τὰς καθ᾿ ἡμῶν λοιδορίας ἔχειν τὴν τας ταν, εἰ παρ' ὅλην μικροῦ τὴν ἱστορίαν σε μέτρ σει τε καὶ προαιρέσει προσὴν ἐγκλήματα τῷ βασιλε σιγῇ κρύψαντε;, ἐπαίνοις τὸ πλεῖον διὰ φιλίαν έχε ρισάμεθα, καὶ ἅμα διὰ τὸ σύνεργον και συλλήπτωρα τῶν τῆς εὐσεβείας ἔχειν ἀγώνων αὐτὸν, βασιλές τ ὄντα καὶ τὰ πᾶν ἐν τῇ χειρὶ τῆς νίκης καρπούμενη διὰ τὴν ἀρχὴν· νῦν δ' ἀνακαλυπτήρια παρά πάνε προαίρεσιν θύειν ὡς εἰπεῖν, ἥκιστα τάτων ὀκνοῦμεν. Πρῶτον μὲν γὰρ αἰδοῖ τῶν συνόντων τη ἀκροάσει καὶ ἡμῖν ἀγωνιζομένοις, ὑπὲρ τοὺς τετρα κοσίους που πάντω; ἔντων, ἀνδρῶν εὐγενῶν ἀναμίξ καὶ τῶν ἄλλως ἐχόντων, καὶ ἅμα βασιλίδων, καὶ ἔσα: συνῄεσαν ἄλλαι τῆς φήμης δημαγωγούσης, γένο καὶ αὐταὶ καθ᾿ ἕτερον λόγον τά πρώτα φέρουσα, λαλεῖν τὴν ἀλήθειαν είναι χρεών, μὴ προφανώς 20τοὶ ἑαυτοῖς καταγνώσεως οὐ μάλα του ελαχίστης α τιοι καθιστώμεν καὶ τὰ τῆς ἐκείνων χλεύης ἐπέντε; ἐφ' ἑαυτοὺς ἐλκύσωμεν δίκτυα. Δεύτερον δὲ κ μὲν τῶν ἄλλων ἀπάντων, εἰ φιλία τις χαρίζεσα θέλων, ἔπειτ᾽ ἐνίοτε καὶ ἐνιαχοῦ ψευδόμενος φαί νοιτο, συγχωροίη, ἂν οίμαί τις ἴσως, ἔστι; ὁμεία; Varioruna nola. Apud Homerum legitur, Κουρητές τ' ἐμάχοντο καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρμαι. Hem apud Gregorium Nazianzenui, carm. Περί ευτελείας ανθρωπίνου βίου. Βανίν. (5; Hine lector ææstimet, quanta habenda sit Cregor: ûdes in iis quæ de Cantacuzeno per onnem Historiam memoravit. Borvix. Id est, arcana revelure. Vide notata ná lib. ani, cap. 9, sect. 1 (not. 99).

ἐῶ λέγειν οὓς ἐν ταῖς ἱστορίαις τῶν γιγνομένων, ἃς καὶ αὐτὰς γραφῇ παρεπέμψαμεν ἐς τὸ μονιμώτερον, κατεβαλόμεθα πόνους, καὶ οὓς ἐν τοῖς ἀντιῤῥητικοῖς τε καὶ στηλιτευτικοῖς, ἄλλοτ’ ἄλλοθεν ἀναφυομένων παντοδαπῶς ἀντιπάλων τῆς ἀληθείας· καὶ πρός γε ὅσους ἐν ἐξηγήσεσι τῶν ἐς τὸ γριφωδέστερον τοῖς παλαιοῖς εἰρημένων ἐνεδειξάμεθα. (Γ.) Διὰ δὴ τῶν τοιούτων πόνων οἱ τοῦ τὰ πάντα μαραίνοντος ὀδόντες χρόνου παρατρώγουσι προσιόντες ἠρέμα καὶ κατὰ μικρὸν, καὶ τὸ ὑγιαῖνον τοῦ σώματος ὑπορύπτουσιν, ἔχοντες ὁμοῦ καὶ τὴν τῆς ἁρμονίας δανείστριαν φύσιν συνέκδημον φορολόγον, ἀναφυομένην ὀψὲ καὶ αὐτὴν δραστικώτερον καὶ βιαίως δάνειον ἀπαιτοῦσαν· καὶ νῦν μὲν τὰς τῶν ὀμμάτων αὐγὰς ἀμβλύνουσαν, νῦν δὲ τὴν συνδετικὴν τῶν τε χειρῶν καὶ γονάτων ἀναλυτικὴν ἁρμονίαν καθίζουσαν ἔφεδρον· καὶ ταῦτα μὲν ὅτε μᾶλλον, εἴπερ ποτ’, ἐχρῆν τήν τ’ οἰκείαν εἰς τὸ ἀκμαιότατον ἔχειν δύναμιν καὶ ἅμα, εἴ τις ἦν μηχανὴ, κἀκ τῶν ἔξωθεν ὁπόθεν δήποτε προσκτᾶσθαι ζητεῖν.

[A M. 6839, IND. 4] [IMP. J CANTATuz. 5] 110 quis tributorum exactor, acrius mihi incumbit, et ἀναφυομένην ὀψὲ καὶ αὐτὴν δραστικώτερον καὶ βι creditum vi repetit; ac modo aciem oculorum hebetat, modo articulorum 902 commissuras, quarum ope vel manus tendumur, vel genua Dectuntur, debiles et infidas reddit; idque co tempore, quo me, si unquam, maxime oportuit et propriis yviribus integris vigere, et novas etiam extrinsecus, si qua arte possem, conari mihi undecunque comparare. Nec enim Curetum socia arma, Etolorumque juvenens Bellatrix, seni mini bellum repentinum indicunt, eo usque ambitioso impetu prorupturi, donec sanguis effusus appareat: sed invaserunt me dracones ex occulto, et robusti quæsiverunt animam meain; iique nocte obscura manus mihi injiciunt, el incruenta vulnera conantur indigere; id quod dolores mihi veheuentiores affert. Nam cum et ipse incruentas de iis victorias reportem, ita fit, ut qui foris spectant, eorum multi vix possint verum discernere, atque ejusmodi sententiam ferre, quæ nou sit valde obnoxia calumniis persecutorum nostrorum. Nimirum verba judicio moderari qui nescinnt, ii mysterium omne fidei et sacrorum dogmatum pro nugis habent; qui autem sciunt, ii necessitate coacti alienantur. Tanica quantum in me erit, id quod viri illi religiosi postulaut, conabor (ut jam dixi) perficere. Meis vero sermonibus auspicabantur spes in Deo collocata, cujus causa hoc ipsum certaminum aequor navigamus. IV. Nolo autem quisquam eorum, qui in hæc inciderint, linguam habcat promptam ad jacienda in nos probra, 903 co qued in tota fere historia, quæcunque seu naturæ seu voluntatis vitio crimina ili imperatori inerant, silentio presserimus, ac in co laudando plurimam operam posuerimus, cum ob amicitiam, tum ut ipsum socium et adjutorem in subeundis pro religione certaminibus haberemus (principem quippe, in cujus manu propter summam potestatëm momentum omne positumi esset ad victoriam reportandam); atque iidem nunc operta recludere, ei, quod praeter sententiam solane accidit, quaedam velut anacalypteria cele brare minimne refugiamus. Etenim primum ob eos, qui auditum convenerant et certantibus nobis aderant (affnere autem plures quadringentis, noinles promiscue et diversæ conditionis homines; item imperatrices, et aliæ feminae, quotquot fama allectæ confluxerant, genere ipsæ quoque, quanquam haud üsdem titulis, principem locum tenentes), carum, inquam, personarum reverentia oportuit nos vera dicere, ne ipsi palam auctores 4850mus ferendæ in nos sententiae non lemssimæ, ac αίως δάνειον ἀπαιτοῦσαν· καὶ νῦν μὲν τὰς τῶν ἐμ· μάτων αὐγὰς ἀμβλύνουσαν, νῦν δὲ τὴν συνδετικές τῶν τε χειρῶν καὶ γονάτων ἀναλυτικὴν ἁρμονίαν και Οίζουσαν έφεδρον· καὶ ταῦτα μὲν ὅτε μάλλον, εἴπερ ποτ', ἐχρῆν τήν τ' οἰκείαν εἰς τὸ ἀκμαιότατον ἔχειν δύναμιν καὶ ἅμα, εἴ τις ἦν μηχανή, κἀκ τῶν ἔξω θεν όπύθεν δήποτε προσκτάσθαι ζητεῖν. Οὐ γὰρ Κουρητές τ' επίκουροι καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρ μας. γέροντι μοι πολεμοῦσιν ήδη πρόσφατον πόλεμον, καὶ μέχρις αἷματος δρωμένου σαλεύοντα τὸ τοῦ δρό μου φιλότιμον· ἀλλ' ἐπέθεντα μει δράκοντες ἐξ ἀγε. νοῦς, καὶ κραταιοὶ ἐζήτησαν τὴν ψυχήν μου. [Ρ. 518] τὰς φονευτρίας χεῖρας ἐν σκοτομήνῃ βάλλοντες καὶ αναίμακτα παρέχειν επειγόμενοι τραύματα· δ καὶ μᾶλλον χαλεπωτέρας ἐμοὶ προξενεί τας οδύνες. Αναί μακτα γὰρ κάμοῦ κατ' ἐκείνων τελοῦντος εἰ τρό παια, δυσδιάγνωστον τοῖς τῶν ἔξωθεν ὁρώντων πολ. λοῖς συμβαίνει τὴν κρίσιν καθίστασθαι, καὶ μέλα τοι εὐδιάβολον τοῖς ἡμῶν διώκταις.Τοῖς μὲν γὰρ οὐκ εἰδόσιν οἰκονομεῖν ἐν κρίσει τοὺς λόγους λῆρος ἅπαν νενόμισται πίστεως καὶ δογμάτων μυστήριον· οἷς δ' εἰδέναι πρότεστι, καὶ ἀλλάττεσθαι δι' ἀνάγκην συμ βαίνει. Πειράσομαι δ' οὖν ὅμως ὅσον ἐφικτόν, ὡς εἰ ρηται, τὴν τῶν φιλοθέων ἐκείνων ἀνδρῶν ἐκπεραίνειν αίτησιν, ἡγεμόνας τῆς ἐμῆς προστησάμενος γλάσο της τὰς περὶ Θεὸν ἐλπίδας· ὑπὲρ οὗ καὶ τὴν ἀλη τικήν ταυτηνί διαπλέομεν θάλασσαν. γι Δ'. 'Αξιώ δ' έγωγε, μηδένα τῶν ἐντυγχανόντων το χειρον εἰς τὰς καθ᾿ ἡμῶν λοιδορίας ἔχειν τὴν τας ταν, εἰ παρ' ὅλην μικροῦ τὴν ἱστορίαν σε μέτρ σει τε καὶ προαιρέσει προσὴν ἐγκλήματα τῷ βασιλε σιγῇ κρύψαντε;, ἐπαίνοις τὸ πλεῖον διὰ φιλίαν έχε ρισάμεθα, καὶ ἅμα διὰ τὸ σύνεργον και συλλήπτωρα τῶν τῆς εὐσεβείας ἔχειν ἀγώνων αὐτὸν, βασιλές τ ὄντα καὶ τὰ πᾶν ἐν τῇ χειρὶ τῆς νίκης καρπούμενη διὰ τὴν ἀρχὴν· νῦν δ' ἀνακαλυπτήρια παρά πάνε προαίρεσιν θύειν ὡς εἰπεῖν, ἥκιστα τάτων ὀκνοῦμεν. Πρῶτον μὲν γὰρ αἰδοῖ τῶν συνόντων τη ἀκροάσει καὶ ἡμῖν ἀγωνιζομένοις, ὑπὲρ τοὺς τετρα κοσίους που πάντω; ἔντων, ἀνδρῶν εὐγενῶν ἀναμίξ καὶ τῶν ἄλλως ἐχόντων, καὶ ἅμα βασιλίδων, καὶ ἔσα: συνῄεσαν ἄλλαι τῆς φήμης δημαγωγούσης, γένο καὶ αὐταὶ καθ᾿ ἕτερον λόγον τά πρώτα φέρουσα, λαλεῖν τὴν ἀλήθειαν είναι χρεών, μὴ προφανώς 20τοὶ ἑαυτοῖς καταγνώσεως οὐ μάλα του ελαχίστης α τιοι καθιστώμεν καὶ τὰ τῆς ἐκείνων χλεύης ἐπέντε; ἐφ' ἑαυτοὺς ἐλκύσωμεν δίκτυα. Δεύτερον δὲ κ μὲν τῶν ἄλλων ἀπάντων, εἰ φιλία τις χαρίζεσα θέλων, ἔπειτ᾽ ἐνίοτε καὶ ἐνιαχοῦ ψευδόμενος φαί νοιτο, συγχωροίη, ἂν οίμαί τις ἴσως, ἔστι; ὁμεία; Varioruna nola. Apud Homerum legitur, Κουρητές τ' ἐμάχοντο καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρμαι. Hem apud Gregorium Nazianzenui, carm. Περί ευτελείας ανθρωπίνου βίου. Βανίν. (5; Hine lector ææstimet, quanta habenda sit Cregor: ûdes in iis quæ de Cantacuzeno per onnem Historiam memoravit. Borvix. Id est, arcana revelure. Vide notata ná lib. ani, cap. 9, sect. 1 (not. 99).

Chapter VICaput VI

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

οὐ γὰρ Κουρῆτές τ’ ἐπίκουροι καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρμαι γέροντί μοι πολεμοῦσιν ἤδη πρόσφατον πόλεμον, καὶ μέχρις αἵματος ὁρωμένου σαλεύοντα τὸ τοῦ δρόμου φιλότιμον· ἀλλ’ ἐπέθεντό μοι δράκοντες ἐξ ἀφανοῦς, καὶ κραταιοὶ ἐζήτησαν τὴν ψυχήν μου, τὰς φονευτρίας χεῖρας ἐν σκοτομήνῃ βάλλοντες καὶ ἀναίμακτα παρέχειν ἐπειγόμενοι τραύματα· ὃ καὶ μᾶλλον χαλεπωτέρας ἐμοὶ προξενεῖ τὰς ὀδύνας. ἀναίμακτα γὰρ κἀμοῦ κατ’ ἐκείνων τελοῦντος τὰ τρόπαια, δυσδιάγνωστον τοῖς τῶν ἔξωθεν ὁρώντων πολλοῖς συμβαίνει τὴν κρίσιν καθίστασθαι, καὶ μάλα τοι εὐδιάβολον τοῖς ἡμῶν διώκταις. τοῖς μὲν γὰρ οὐκ εἰδόσιν οἰκονομεῖν ἐν κρίσει τοὺς λόγους, λῆρος ἅπαν νενόμισται πίστεως καὶ δογμάτων μυστήριον· οἷς δ’ εἰδέναι πρόσεστι, καὶ ἀλλάττεσθαι δι’ ἀνάγκην συμβαίνει. πειράσομαι δ’ οὖν ὅμως ὅσον ἐφικτὸν, ὡς εἴρηται, τὴν τῶν φιλοθέων ἐκείνων ἀνδρῶν ἐκπεραίνειν αἴτησιν, ἡγεμόνας τῆς ἐμῆς προστησάμενος γλώττης τὰς περὶ θεὸν ἐλπίδας· ὑπὲρ οὗ καὶ τὴν ἀθλητικὴν ταυτηνὶ διαπλέομεν θάλασσαν.

[A M. 6839, IND. 4] [IMP. J CANTATuz. 5] 110 quis tributorum exactor, acrius mihi incumbit, et ἀναφυομένην ὀψὲ καὶ αὐτὴν δραστικώτερον καὶ βι creditum vi repetit; ac modo aciem oculorum hebetat, modo articulorum 902 commissuras, quarum ope vel manus tendumur, vel genua Dectuntur, debiles et infidas reddit; idque co tempore, quo me, si unquam, maxime oportuit et propriis yviribus integris vigere, et novas etiam extrinsecus, si qua arte possem, conari mihi undecunque comparare. Nec enim Curetum socia arma, Etolorumque juvenens Bellatrix, seni mini bellum repentinum indicunt, eo usque ambitioso impetu prorupturi, donec sanguis effusus appareat: sed invaserunt me dracones ex occulto, et robusti quæsiverunt animam meain; iique nocte obscura manus mihi injiciunt, el incruenta vulnera conantur indigere; id quod dolores mihi veheuentiores affert. Nam cum et ipse incruentas de iis victorias reportem, ita fit, ut qui foris spectant, eorum multi vix possint verum discernere, atque ejusmodi sententiam ferre, quæ nou sit valde obnoxia calumniis persecutorum nostrorum. Nimirum verba judicio moderari qui nescinnt, ii mysterium omne fidei et sacrorum dogmatum pro nugis habent; qui autem sciunt, ii necessitate coacti alienantur. Tanica quantum in me erit, id quod viri illi religiosi postulaut, conabor (ut jam dixi) perficere. Meis vero sermonibus auspicabantur spes in Deo collocata, cujus causa hoc ipsum certaminum aequor navigamus. IV. Nolo autem quisquam eorum, qui in hæc inciderint, linguam habcat promptam ad jacienda in nos probra, 903 co qued in tota fere historia, quæcunque seu naturæ seu voluntatis vitio crimina ili imperatori inerant, silentio presserimus, ac in co laudando plurimam operam posuerimus, cum ob amicitiam, tum ut ipsum socium et adjutorem in subeundis pro religione certaminibus haberemus (principem quippe, in cujus manu propter summam potestatëm momentum omne positumi esset ad victoriam reportandam); atque iidem nunc operta recludere, ei, quod praeter sententiam solane accidit, quaedam velut anacalypteria cele brare minimne refugiamus. Etenim primum ob eos, qui auditum convenerant et certantibus nobis aderant (affnere autem plures quadringentis, noinles promiscue et diversæ conditionis homines; item imperatrices, et aliæ feminae, quotquot fama allectæ confluxerant, genere ipsæ quoque, quanquam haud üsdem titulis, principem locum tenentes), carum, inquam, personarum reverentia oportuit nos vera dicere, ne ipsi palam auctores 4850mus ferendæ in nos sententiae non lemssimæ, ac αίως δάνειον ἀπαιτοῦσαν· καὶ νῦν μὲν τὰς τῶν ἐμ· μάτων αὐγὰς ἀμβλύνουσαν, νῦν δὲ τὴν συνδετικές τῶν τε χειρῶν καὶ γονάτων ἀναλυτικὴν ἁρμονίαν και Οίζουσαν έφεδρον· καὶ ταῦτα μὲν ὅτε μάλλον, εἴπερ ποτ', ἐχρῆν τήν τ' οἰκείαν εἰς τὸ ἀκμαιότατον ἔχειν δύναμιν καὶ ἅμα, εἴ τις ἦν μηχανή, κἀκ τῶν ἔξω θεν όπύθεν δήποτε προσκτάσθαι ζητεῖν. Οὐ γὰρ Κουρητές τ' επίκουροι καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρ μας. γέροντι μοι πολεμοῦσιν ήδη πρόσφατον πόλεμον, καὶ μέχρις αἷματος δρωμένου σαλεύοντα τὸ τοῦ δρό μου φιλότιμον· ἀλλ' ἐπέθεντα μει δράκοντες ἐξ ἀγε. νοῦς, καὶ κραταιοὶ ἐζήτησαν τὴν ψυχήν μου. [Ρ. 518] τὰς φονευτρίας χεῖρας ἐν σκοτομήνῃ βάλλοντες καὶ αναίμακτα παρέχειν επειγόμενοι τραύματα· δ καὶ μᾶλλον χαλεπωτέρας ἐμοὶ προξενεί τας οδύνες. Αναί μακτα γὰρ κάμοῦ κατ' ἐκείνων τελοῦντος εἰ τρό παια, δυσδιάγνωστον τοῖς τῶν ἔξωθεν ὁρώντων πολ. λοῖς συμβαίνει τὴν κρίσιν καθίστασθαι, καὶ μέλα τοι εὐδιάβολον τοῖς ἡμῶν διώκταις.Τοῖς μὲν γὰρ οὐκ εἰδόσιν οἰκονομεῖν ἐν κρίσει τοὺς λόγους λῆρος ἅπαν νενόμισται πίστεως καὶ δογμάτων μυστήριον· οἷς δ' εἰδέναι πρότεστι, καὶ ἀλλάττεσθαι δι' ἀνάγκην συμ βαίνει. Πειράσομαι δ' οὖν ὅμως ὅσον ἐφικτόν, ὡς εἰ ρηται, τὴν τῶν φιλοθέων ἐκείνων ἀνδρῶν ἐκπεραίνειν αίτησιν, ἡγεμόνας τῆς ἐμῆς προστησάμενος γλάσο της τὰς περὶ Θεὸν ἐλπίδας· ὑπὲρ οὗ καὶ τὴν ἀλη τικήν ταυτηνί διαπλέομεν θάλασσαν. γι Δ'. 'Αξιώ δ' έγωγε, μηδένα τῶν ἐντυγχανόντων το χειρον εἰς τὰς καθ᾿ ἡμῶν λοιδορίας ἔχειν τὴν τας ταν, εἰ παρ' ὅλην μικροῦ τὴν ἱστορίαν σε μέτρ σει τε καὶ προαιρέσει προσὴν ἐγκλήματα τῷ βασιλε σιγῇ κρύψαντε;, ἐπαίνοις τὸ πλεῖον διὰ φιλίαν έχε ρισάμεθα, καὶ ἅμα διὰ τὸ σύνεργον και συλλήπτωρα τῶν τῆς εὐσεβείας ἔχειν ἀγώνων αὐτὸν, βασιλές τ ὄντα καὶ τὰ πᾶν ἐν τῇ χειρὶ τῆς νίκης καρπούμενη διὰ τὴν ἀρχὴν· νῦν δ' ἀνακαλυπτήρια παρά πάνε προαίρεσιν θύειν ὡς εἰπεῖν, ἥκιστα τάτων ὀκνοῦμεν. Πρῶτον μὲν γὰρ αἰδοῖ τῶν συνόντων τη ἀκροάσει καὶ ἡμῖν ἀγωνιζομένοις, ὑπὲρ τοὺς τετρα κοσίους που πάντω; ἔντων, ἀνδρῶν εὐγενῶν ἀναμίξ καὶ τῶν ἄλλως ἐχόντων, καὶ ἅμα βασιλίδων, καὶ ἔσα: συνῄεσαν ἄλλαι τῆς φήμης δημαγωγούσης, γένο καὶ αὐταὶ καθ᾿ ἕτερον λόγον τά πρώτα φέρουσα, λαλεῖν τὴν ἀλήθειαν είναι χρεών, μὴ προφανώς 20τοὶ ἑαυτοῖς καταγνώσεως οὐ μάλα του ελαχίστης α τιοι καθιστώμεν καὶ τὰ τῆς ἐκείνων χλεύης ἐπέντε; ἐφ' ἑαυτοὺς ἐλκύσωμεν δίκτυα. Δεύτερον δὲ κ μὲν τῶν ἄλλων ἀπάντων, εἰ φιλία τις χαρίζεσα θέλων, ἔπειτ᾽ ἐνίοτε καὶ ἐνιαχοῦ ψευδόμενος φαί νοιτο, συγχωροίη, ἂν οίμαί τις ἴσως, ἔστι; ὁμεία; Varioruna nola. Apud Homerum legitur, Κουρητές τ' ἐμάχοντο καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρμαι. Hem apud Gregorium Nazianzenui, carm. Περί ευτελείας ανθρωπίνου βίου. Βανίν. (5; Hine lector ææstimet, quanta habenda sit Cregor: ûdes in iis quæ de Cantacuzeno per onnem Historiam memoravit. Borvix. Id est, arcana revelure. Vide notata ná lib. ani, cap. 9, sect. 1 (not. 99).

(Δ.) Ἀξιῶ δ’ ἔγωγε, μηδένα τῶν ἐντυγχανόντων πρόχειρον εἰς τὰς καθ’ ἡμῶν λοιδορίας ἔχειν τὴν γλῶτταν, εἰ παρ’ ὅλην μικροῦ τὴν ἱστορίαν, ὅσα μὲν φύσει τε καὶ προαιρέσει προσῆν ἐγκλήματα τῷ βασιλεῖ, σιγῇ κρύψαντες, ἐπαίνοις τὸ πλεῖον διὰ φιλίαν ἐχαρισάμεθα, καὶ ἅμα διὰ τὸ σύνεργον καὶ συλλήπτορα τῶν τῆς εὐσεβείας ἔχειν ἀγώνων αὐτὸν, βασιλέα τε ὄντα καὶ τὸ πᾶν ἐν τῇ χειρὶ τῆς νίκης καρπούμενον διὰ τὴν ἀρχήν· νῦν δ’ ἀνακαλυπτήρια παρὰ πᾶσαν προαίρεσιν θύειν, ὡς εἰπεῖν, ἥκιστα πάντων ὀκνοῦμεν. πρῶτον μὲν γὰρ αἰδοῖ τῶν συνόντων τῇ ἀκροάσει καὶ ἡμῖν ἀγωνιζομένοις, ὑπὲρ τοὺς τετρακοσίους που πάντως ὄντων, ἀνδρῶν εὐγενῶν ἀναμὶξ καὶ τῶν ἄλλως ἐχόντων, καὶ ἅμα βασιλίδων, καὶ ὅσαι συνῄεσαν ἄλλαι τῆς φήμης δημαγωγούσης, γένους καὶ αὐταὶ καθ’ ἕτερον λόγον τὰ πρῶτα φέρουσαι, λαλεῖν τὴν ἀλήθειαν εἶναι χρεὼν, μὴ προφανῶς αὐτοὶ ἑαυτοῖς καταγνώσεως οὐ μάλα τοι ἐλαχίστης αἴτιοι καθιστῶμεν καὶ τὰ τῆς ἐκείνων χλεύης ἑκόντες ἐφ’ ἑαυτοὺς ἑλκύσωμεν δίκτυα.

[A M. 6839, IND. 4] [IMP. J CANTATuz. 5] 110 quis tributorum exactor, acrius mihi incumbit, et ἀναφυομένην ὀψὲ καὶ αὐτὴν δραστικώτερον καὶ βι creditum vi repetit; ac modo aciem oculorum hebetat, modo articulorum 902 commissuras, quarum ope vel manus tendumur, vel genua Dectuntur, debiles et infidas reddit; idque co tempore, quo me, si unquam, maxime oportuit et propriis yviribus integris vigere, et novas etiam extrinsecus, si qua arte possem, conari mihi undecunque comparare. Nec enim Curetum socia arma, Etolorumque juvenens Bellatrix, seni mini bellum repentinum indicunt, eo usque ambitioso impetu prorupturi, donec sanguis effusus appareat: sed invaserunt me dracones ex occulto, et robusti quæsiverunt animam meain; iique nocte obscura manus mihi injiciunt, el incruenta vulnera conantur indigere; id quod dolores mihi veheuentiores affert. Nam cum et ipse incruentas de iis victorias reportem, ita fit, ut qui foris spectant, eorum multi vix possint verum discernere, atque ejusmodi sententiam ferre, quæ nou sit valde obnoxia calumniis persecutorum nostrorum. Nimirum verba judicio moderari qui nescinnt, ii mysterium omne fidei et sacrorum dogmatum pro nugis habent; qui autem sciunt, ii necessitate coacti alienantur. Tanica quantum in me erit, id quod viri illi religiosi postulaut, conabor (ut jam dixi) perficere. Meis vero sermonibus auspicabantur spes in Deo collocata, cujus causa hoc ipsum certaminum aequor navigamus. IV. Nolo autem quisquam eorum, qui in hæc inciderint, linguam habcat promptam ad jacienda in nos probra, 903 co qued in tota fere historia, quæcunque seu naturæ seu voluntatis vitio crimina ili imperatori inerant, silentio presserimus, ac in co laudando plurimam operam posuerimus, cum ob amicitiam, tum ut ipsum socium et adjutorem in subeundis pro religione certaminibus haberemus (principem quippe, in cujus manu propter summam potestatëm momentum omne positumi esset ad victoriam reportandam); atque iidem nunc operta recludere, ei, quod praeter sententiam solane accidit, quaedam velut anacalypteria cele brare minimne refugiamus. Etenim primum ob eos, qui auditum convenerant et certantibus nobis aderant (affnere autem plures quadringentis, noinles promiscue et diversæ conditionis homines; item imperatrices, et aliæ feminae, quotquot fama allectæ confluxerant, genere ipsæ quoque, quanquam haud üsdem titulis, principem locum tenentes), carum, inquam, personarum reverentia oportuit nos vera dicere, ne ipsi palam auctores 4850mus ferendæ in nos sententiae non lemssimæ, ac αίως δάνειον ἀπαιτοῦσαν· καὶ νῦν μὲν τὰς τῶν ἐμ· μάτων αὐγὰς ἀμβλύνουσαν, νῦν δὲ τὴν συνδετικές τῶν τε χειρῶν καὶ γονάτων ἀναλυτικὴν ἁρμονίαν και Οίζουσαν έφεδρον· καὶ ταῦτα μὲν ὅτε μάλλον, εἴπερ ποτ', ἐχρῆν τήν τ' οἰκείαν εἰς τὸ ἀκμαιότατον ἔχειν δύναμιν καὶ ἅμα, εἴ τις ἦν μηχανή, κἀκ τῶν ἔξω θεν όπύθεν δήποτε προσκτάσθαι ζητεῖν. Οὐ γὰρ Κουρητές τ' επίκουροι καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρ μας. γέροντι μοι πολεμοῦσιν ήδη πρόσφατον πόλεμον, καὶ μέχρις αἷματος δρωμένου σαλεύοντα τὸ τοῦ δρό μου φιλότιμον· ἀλλ' ἐπέθεντα μει δράκοντες ἐξ ἀγε. νοῦς, καὶ κραταιοὶ ἐζήτησαν τὴν ψυχήν μου. [Ρ. 518] τὰς φονευτρίας χεῖρας ἐν σκοτομήνῃ βάλλοντες καὶ αναίμακτα παρέχειν επειγόμενοι τραύματα· δ καὶ μᾶλλον χαλεπωτέρας ἐμοὶ προξενεί τας οδύνες. Αναί μακτα γὰρ κάμοῦ κατ' ἐκείνων τελοῦντος εἰ τρό παια, δυσδιάγνωστον τοῖς τῶν ἔξωθεν ὁρώντων πολ. λοῖς συμβαίνει τὴν κρίσιν καθίστασθαι, καὶ μέλα τοι εὐδιάβολον τοῖς ἡμῶν διώκταις.Τοῖς μὲν γὰρ οὐκ εἰδόσιν οἰκονομεῖν ἐν κρίσει τοὺς λόγους λῆρος ἅπαν νενόμισται πίστεως καὶ δογμάτων μυστήριον· οἷς δ' εἰδέναι πρότεστι, καὶ ἀλλάττεσθαι δι' ἀνάγκην συμ βαίνει. Πειράσομαι δ' οὖν ὅμως ὅσον ἐφικτόν, ὡς εἰ ρηται, τὴν τῶν φιλοθέων ἐκείνων ἀνδρῶν ἐκπεραίνειν αίτησιν, ἡγεμόνας τῆς ἐμῆς προστησάμενος γλάσο της τὰς περὶ Θεὸν ἐλπίδας· ὑπὲρ οὗ καὶ τὴν ἀλη τικήν ταυτηνί διαπλέομεν θάλασσαν. γι Δ'. 'Αξιώ δ' έγωγε, μηδένα τῶν ἐντυγχανόντων το χειρον εἰς τὰς καθ᾿ ἡμῶν λοιδορίας ἔχειν τὴν τας ταν, εἰ παρ' ὅλην μικροῦ τὴν ἱστορίαν σε μέτρ σει τε καὶ προαιρέσει προσὴν ἐγκλήματα τῷ βασιλε σιγῇ κρύψαντε;, ἐπαίνοις τὸ πλεῖον διὰ φιλίαν έχε ρισάμεθα, καὶ ἅμα διὰ τὸ σύνεργον και συλλήπτωρα τῶν τῆς εὐσεβείας ἔχειν ἀγώνων αὐτὸν, βασιλές τ ὄντα καὶ τὰ πᾶν ἐν τῇ χειρὶ τῆς νίκης καρπούμενη διὰ τὴν ἀρχὴν· νῦν δ' ἀνακαλυπτήρια παρά πάνε προαίρεσιν θύειν ὡς εἰπεῖν, ἥκιστα τάτων ὀκνοῦμεν. Πρῶτον μὲν γὰρ αἰδοῖ τῶν συνόντων τη ἀκροάσει καὶ ἡμῖν ἀγωνιζομένοις, ὑπὲρ τοὺς τετρα κοσίους που πάντω; ἔντων, ἀνδρῶν εὐγενῶν ἀναμίξ καὶ τῶν ἄλλως ἐχόντων, καὶ ἅμα βασιλίδων, καὶ ἔσα: συνῄεσαν ἄλλαι τῆς φήμης δημαγωγούσης, γένο καὶ αὐταὶ καθ᾿ ἕτερον λόγον τά πρώτα φέρουσα, λαλεῖν τὴν ἀλήθειαν είναι χρεών, μὴ προφανώς 20τοὶ ἑαυτοῖς καταγνώσεως οὐ μάλα του ελαχίστης α τιοι καθιστώμεν καὶ τὰ τῆς ἐκείνων χλεύης ἐπέντε; ἐφ' ἑαυτοὺς ἐλκύσωμεν δίκτυα. Δεύτερον δὲ κ μὲν τῶν ἄλλων ἀπάντων, εἰ φιλία τις χαρίζεσα θέλων, ἔπειτ᾽ ἐνίοτε καὶ ἐνιαχοῦ ψευδόμενος φαί νοιτο, συγχωροίη, ἂν οίμαί τις ἴσως, ἔστι; ὁμεία; Varioruna nola. Apud Homerum legitur, Κουρητές τ' ἐμάχοντο καὶ Αἰτωλοὶ μενεχάρμαι. Hem apud Gregorium Nazianzenui, carm. Περί ευτελείας ανθρωπίνου βίου. Βανίν. (5; Hine lector ææstimet, quanta habenda sit Cregor: ûdes in iis quæ de Cantacuzeno per onnem Historiam memoravit. Borvix. Id est, arcana revelure. Vide notata ná lib. ani, cap. 9, sect. 1 (not. 99).

PG 148:1165δεύτερον δὲ κἀπὶ μὲν τῶν ἄλλων ἁπάντων, εἰ φιλίᾳ τις χαρίζεσθαι θέλων, ἔπειτ’ ἐνίοτε καὶ ἐνιαχοῦ ψευδόμενος φαίνοιτο, συγχωροίη ἂν οἶμαί τις ἴσως, ὅστις ὁμοίαις ἐμπέπτωκε τύχαις καὶ πείραις· οὗ δὲ θεὸς τὸ κινδυνευόμενον, εἰ ἐγκαλύπτεσθαί τις ὁπώσποτε βούλοιτο, πάντων οἶμαι ταῖς γλώτταις ἠκονημέναις ἐξ αὐτομάτου πρὸς τὰς αὐτοῦ λοιδορίας ἐντυγχάνειν· καὶ ὁ πάντα τἄλλα ἐπιεικέστατος, εἰ μὴ λάλος ἐνταῦθα βούλοιτο γίγνεσθαι καὶ γλώτταις ὅλαις τἀνδρὶ νεμεσᾷν, ἀλλὰ φείδοιτο λοιδορίας ἡστινοσοῦν, θαυμάζοιμ’ ἂν αὐτὸς, εἰ μὴ ἐς ἀβύσσους αἰσχύνης καὶ πυθμένας γίνοιτο ὑποβρύχιος, ὅστις ποτὲ ἂν ᾖ, χαλεπὸν ἀεὶ γειτόνημα τὸν τοῦ συνειδότος κτησάμενος πέλεκυν. τοσούτου τοίνυν Ὀλύμπου δεινῶν ἐπισειομένων ἡμῖν, εἰ ψεύδεσθαι βουληθείημεν, ἐνταῦθα μάλα μᾶλλον ἀνάγκη, τἄλλα παρατρέχοντας, καὶ πρὸς θεὸν μόνον ὁρῶντας, λαλεῖν τὴν ἀλήθειαν. ἔπειτ’ οὐδὲ παράδοξον ἄλλως, ἐν τοῖς ἄλλοτ’ ἄλλως ῥέουσι καὶ φερομένοις πράγμασι, καὶ ἀόριστον ἀνύουσι πλοῦν, τὸν αὐτὸν νῦν μὲν τὸ ἐπιτυχὲς καρποῦσθαι, νῦν δ’ ἐν τῷ κλήρῳ τῶν ναυαγούντων ἀπροσδοκήτως ῥιπτεῖσθαι.

[A. c. 1551] BYZANTINE HISTORIE LIB. XVIII. [IMP. J. CANTACUZ. 5) 1166 ἐμπέπτωκε τύχαις καὶ πείραις· οὗ δὲ Θεὸς τὸ κιν. ne, tanquam in retia, in illorum risum nostra δυνευόμενον, εἰ ἐγκαλύπτεσθαί τις όπώσποτε βού- sponte incurreremus. Deinde et in aliis omnibus λοιτο, πάντων οἶμαι ταῖς γλώτταις ήκονημέναις rebus, si quis amori indulgens aliquando et certis ἐξ αὐτομάτου πρὸς τὰς αὐτοῦ λοιδορίας εντυγχάνειν· casibus mentiri videatur, tamen ci (opinor) facile καὶ ὁ πάντα τἄλλα ἐπιεικέστατος, εἰ μὴ λάλος εν ignoverit, quisquis'in similes casus inciderit atque ταῦθα βούλοιτο γίγνεσθαι καὶ γλώτταις ὅλαις τἀν- cjusdemmodi experimentum fecerit. At ubi res, δρὶ νεμεσάν, ἀλλὰ φείδοντο λοιδορίας ἡστινοσούν, θαυ- quæ in periculo versatur, Deus ipse est, illic si μάζοιμ' ἂν αὐτὸς, εἰ μὴ ἐς ἀβύσσους αἰσχύνης καὶ quis integunentis quibuscunque uti velit, cum πυθμένας γίνοιτο υποβρύχιος, ὅστις ποτὲ ἂν ᾖ, [Ρ. 569] puto omnium linguas al conviciandum paratus et χαλεπὸν ἀεὶ γειτόνημα τὸν τοῦ συνειδότος κτησάμενος suapte quasi exscrlas offensurum; atque etsi iu πέλεκυν. Τοσούτου τοίνυν Ὀλύμπου δεινῶν ἐπισειο- ceteris omnibus rebus aliquis moderatissimus sit, μένων ἡμῖν, εἰ ψεύδεσθαι βουληθείημεν, ἐνταῦθα tamien nisi adversus istum garrulus fiat, nisi totis μίλα μᾶλλον ἀνάγκη, τάλλα παρατρέχοντας, καὶ lingua 904 viribus hominem iratus insectetur, si πρὸς Θεὸν μόνον ἐρῶντας, λαλεῖν τὴν ἀλήθειαν. ulli objurgationi parcat, mirer equidem ipse, nisi Επειτ' οὐδὲ παράδοξον ἄλλως, ἐν τοῖς ἄλλοτ᾽ ἄλλως is, quisquis fuerit, sese in imas latebras et peniμέουσι καὶ φερομένοις πράγματι, καὶ ἀόριστον ἀνύ- tissimos recessus præ pudore abditurus sit, viciουσι πλοῦν, τὸν αὐτὸν νῦν μὲν τὸ ἐπιτυχὲς καρπού num semper importunum habiturus, stimulum σθαι, νῦν δ' ἐν τῷ κλήρῳ τῶν ναυαγούντων ἀπροσ- ipsum conscienti. Cum igitur nobis, si mentiaδοκήτως βιπτεῖσθαι. Τούτου δ' οὕτως ἔχοντος, οὐκ mur, tanta supplicii moles impendeat, eo magis ἂν δικαίως αἰτίαν φεροίμεθα, εἰ τῆς ἀληθείας καὶ hac in parte necesse est cætera negligere, atque in ἡμεῖς ἐν τῇδε τῇ βίβλῳ τὴν βελτίστην εἰσάγοντες Deum solum intuentes vera dicere. Ad hæc nihil πρόνοιαν τοὺς αὐτοὺς νῦν μὲν τοῖς ἐπαίνοις ἐξαιρο alioqui mirum, cum res humanæ alias aliter Quant μεν, ὅπὴ μὴ τοὺς ἀκούοντας βλάπτεσθαι περιγία et temere volvantur, nec determinatus sit earum να:το· νῦν δὲ τἀναντιώτατα δρῶντες φαινοίμεθα. cursus, eumdem hominem nunc felici exitu laborum fructum percipere, nunc insperata naufragorum fortuna conflictari. Quod cum ita sit, nec ipså quidem jure reprehendemur, si in hoc opere, præcipua veritatis retinendæ cura suscepta, eosdem nunc laudibus extollimus, abi id auditoribus fraudi esse non potest, nunc contrariam plane raUonem sequi videmur. V. Oportet etiam illud hoc loco ad ea, quae dicta sunt, accedere. Neminem oninium puto justa indignatione mihi ob id posse succensere, quia de Deo et de patriis veræ ei dogmatis in periculum adductis sic cum imperatore disputaverim, tanquan æqualis; idemque omni prorsus adulatione longo a sermonibus meis relegata, nunquam adduci potuerim, ut obsequentem ingenio calamum ullo metu, ulla formidine imbuerem, aut ab acri illa contentione vel minimum remitterem, etsi mors esset ipsa subennda. Enimvero ego infelicem enm vocare nullus dubitem, qui hujus vitæ insomniis ita res divinas posthabeat, ut nec vindicis justitia: 905 tribunal revereatur, nec Deum ipsum ætheri ignis turbinibus armatum extimescat. Quippe in iis certaminibus, quae de Deo et de divinis dogma - Ε'. Ετι καὶ τοῦτο τοῖς εἰρημένοις προσκείσθαι χρεὼν ἐνταυθοί. Οἶμαι γὰρ τῶν ἁπάντων οὐδένα δικαίως ἐμοὶ νεμεσᾷν, εἰ περὶ Θεοῦ καὶ τῶν πα τρίων τῆς ἀληθείας δογμάτων κινδυευόντων ἀπὸ τοῦ ἴσου διαλεγοίμην τῷ βασιλεῖ, πάντας καθάπαξ ἀποκρουσάμενος κολακείας λόγους, καὶ μηδεμιᾷ τὸν τῆς διανοίας κάλαμον βάπτειν δειλίᾳ καὶ συστολῇ βουληθείς, μηδ' ὑφεῖναι μηδαμή τοῦ τόνου μέχρι τελευτῆς αὐτῆς. Κακεδαίμονα γὰρ ἐγὼ τὸν τοιοῦτον καλεῖν οὐκ ἄν ποτ' ὀκνήσαιμι, ὃς ἐν δευτέρῳ τῶν ἐνυπνίων τοῦ βίου τὰ θεῖα τιθέμενος οὔτε τοὺς τῆς δίκης αἰδεῖται θρόνους, οὔτε μὴν τοὺς αἰθερίους δέδις Θεοῦ πρηστήρας. Ἐν γὰρ τοῖς περὶ Θεοῦ καὶ τῶν θείων δογμάτων ἀγῶσιν αὐτὸν μόνον ἡγεῖσθαι δεῖν βασιλέα, τοὺς δ' ἄλλους ἐπίσης ὁμοδούλοις ἅπαντας, πλουσίους ἀναμίξ καὶ πένητας, βασιλεῖς τε καὶ ἰδιώτας, καὶ ὅσοις τοῦ θιάσου καὶ τῆς χορείας ἐκείνης μετέχειν ὁπώποτε συμπίπτει. divites promiscue et pauperes, reges et privatos, alios denique ejusdem illius thiasi et chori qua-. cunque ratione participes. tis instituuntur, Deum ipsum solum imperatorem, cæteros omnes pari jure conservos haberi oportet, CAPUT VIII. Convocata synodo Cantacuzenus orationem habet, cujus hac summa est: Idololatriam et hæreses a diapolo inrectas. Eo impellente prodiisse Barlaamum, et Acindymun, et cuteros idem cum Barlaamo sentientes. Futurum se deinceps severiorem quam antea fuerit. Imperatoris munus et partes. Qua sententia Barlaamus damnatus sit, eadcm istos quoque dummari. Denique aquum se utrisque fore jurejurando interposito promittu. [Ρ. 570] Α'. Εβδόμην μὲν οὖν ἡγε καὶ εἰκοστὴν ὁ Μάϊος μὴν, ἐν ᾗ συγκαλεῖν ἡμᾶς δεδογμένον γέ Pro dei. Boivin. 1. Aderat itaque dies Maii vicesimus septimus, quo nos imperator ad eam quam ipse synodum. Variorum notæ.

τούτου δ’ οὕτως ἔχοντος, οὐκ ἂν δικαίως αἰτίαν φεροίμεθα, εἰ τῆς ἀληθείας καὶ ἡμεῖς ἐν τῇδε τῇ βίβλῳ τὴν βελτίστην εἰσάγοντες πρόνοιαν τοὺς αὐτοὺς νῦν μὲν τοῖς ἐπαίνοις ἐξαίρομεν, ὅπη μὴ τοὺς ἀκούοντας βλάπτεσθαι περιγίνοιτο· νῦν δὲ τἀναντιώτατα δρῶντες φαινοίμεθα. (Ε.) Ἔτι καὶ τοῦτο τοῖς εἰρημένοις προςκεῖσθαι χρεὼν ἐνταυθοῖ. οἶμαι γὰρ τῶν ἁπάντων οὐδένα δικαίως ἐμοὶ νεμεσᾷν, εἰ περὶ θεοῦ καὶ τῶν πατρίων τῆς ἀληθείας δογμάτων κινδυνευόντων ἀπὸ τοῦ ἴσου διαλεγοίμην τῷ βασιλεῖ, πάντας καθάπαξ ἀποκρουσάμενος κολακείας λόγους, καὶ μηδεμιᾷ τὸν τῆς διανοίας κάλαμον βάπτειν δειλίᾳ καὶ συστολῇ βουληθεὶς, μηδ’ ὑφεῖναι μηδαμῆ τοῦ τόνου μέχρι τελευτῆς αὐτῆς. κακοδαίμονα γὰρ ἐγὼ τὸν τοιοῦτον καλεῖν οὐκ ἄν ποτ’ ὀκνήσαιμι, ὃς ἐν δευτέρῳ τῶν ἐνυπνίων τοῦ βίου τὰ θεῖα τιθέμενος οὔτε τοὺς τῆς δίκης αἰδεῖται θρόνους, οὔτε μὴν τοὺς αἰθερίους δέδιε θεοῦ πρηστῆρας.

[A. c. 1551] BYZANTINE HISTORIE LIB. XVIII. [IMP. J. CANTACUZ. 5) 1166 ἐμπέπτωκε τύχαις καὶ πείραις· οὗ δὲ Θεὸς τὸ κιν. ne, tanquam in retia, in illorum risum nostra δυνευόμενον, εἰ ἐγκαλύπτεσθαί τις όπώσποτε βού- sponte incurreremus. Deinde et in aliis omnibus λοιτο, πάντων οἶμαι ταῖς γλώτταις ήκονημέναις rebus, si quis amori indulgens aliquando et certis ἐξ αὐτομάτου πρὸς τὰς αὐτοῦ λοιδορίας εντυγχάνειν· casibus mentiri videatur, tamen ci (opinor) facile καὶ ὁ πάντα τἄλλα ἐπιεικέστατος, εἰ μὴ λάλος εν ignoverit, quisquis'in similes casus inciderit atque ταῦθα βούλοιτο γίγνεσθαι καὶ γλώτταις ὅλαις τἀν- cjusdemmodi experimentum fecerit. At ubi res, δρὶ νεμεσάν, ἀλλὰ φείδοντο λοιδορίας ἡστινοσούν, θαυ- quæ in periculo versatur, Deus ipse est, illic si μάζοιμ' ἂν αὐτὸς, εἰ μὴ ἐς ἀβύσσους αἰσχύνης καὶ quis integunentis quibuscunque uti velit, cum πυθμένας γίνοιτο υποβρύχιος, ὅστις ποτὲ ἂν ᾖ, [Ρ. 569] puto omnium linguas al conviciandum paratus et χαλεπὸν ἀεὶ γειτόνημα τὸν τοῦ συνειδότος κτησάμενος suapte quasi exscrlas offensurum; atque etsi iu πέλεκυν. Τοσούτου τοίνυν Ὀλύμπου δεινῶν ἐπισειο- ceteris omnibus rebus aliquis moderatissimus sit, μένων ἡμῖν, εἰ ψεύδεσθαι βουληθείημεν, ἐνταῦθα tamien nisi adversus istum garrulus fiat, nisi totis μίλα μᾶλλον ἀνάγκη, τάλλα παρατρέχοντας, καὶ lingua 904 viribus hominem iratus insectetur, si πρὸς Θεὸν μόνον ἐρῶντας, λαλεῖν τὴν ἀλήθειαν. ulli objurgationi parcat, mirer equidem ipse, nisi Επειτ' οὐδὲ παράδοξον ἄλλως, ἐν τοῖς ἄλλοτ᾽ ἄλλως is, quisquis fuerit, sese in imas latebras et peniμέουσι καὶ φερομένοις πράγματι, καὶ ἀόριστον ἀνύ- tissimos recessus præ pudore abditurus sit, viciουσι πλοῦν, τὸν αὐτὸν νῦν μὲν τὸ ἐπιτυχὲς καρπού num semper importunum habiturus, stimulum σθαι, νῦν δ' ἐν τῷ κλήρῳ τῶν ναυαγούντων ἀπροσ- ipsum conscienti. Cum igitur nobis, si mentiaδοκήτως βιπτεῖσθαι. Τούτου δ' οὕτως ἔχοντος, οὐκ mur, tanta supplicii moles impendeat, eo magis ἂν δικαίως αἰτίαν φεροίμεθα, εἰ τῆς ἀληθείας καὶ hac in parte necesse est cætera negligere, atque in ἡμεῖς ἐν τῇδε τῇ βίβλῳ τὴν βελτίστην εἰσάγοντες Deum solum intuentes vera dicere. Ad hæc nihil πρόνοιαν τοὺς αὐτοὺς νῦν μὲν τοῖς ἐπαίνοις ἐξαιρο alioqui mirum, cum res humanæ alias aliter Quant μεν, ὅπὴ μὴ τοὺς ἀκούοντας βλάπτεσθαι περιγία et temere volvantur, nec determinatus sit earum να:το· νῦν δὲ τἀναντιώτατα δρῶντες φαινοίμεθα. cursus, eumdem hominem nunc felici exitu laborum fructum percipere, nunc insperata naufragorum fortuna conflictari. Quod cum ita sit, nec ipså quidem jure reprehendemur, si in hoc opere, præcipua veritatis retinendæ cura suscepta, eosdem nunc laudibus extollimus, abi id auditoribus fraudi esse non potest, nunc contrariam plane raUonem sequi videmur. V. Oportet etiam illud hoc loco ad ea, quae dicta sunt, accedere. Neminem oninium puto justa indignatione mihi ob id posse succensere, quia de Deo et de patriis veræ ei dogmatis in periculum adductis sic cum imperatore disputaverim, tanquan æqualis; idemque omni prorsus adulatione longo a sermonibus meis relegata, nunquam adduci potuerim, ut obsequentem ingenio calamum ullo metu, ulla formidine imbuerem, aut ab acri illa contentione vel minimum remitterem, etsi mors esset ipsa subennda. Enimvero ego infelicem enm vocare nullus dubitem, qui hujus vitæ insomniis ita res divinas posthabeat, ut nec vindicis justitia: 905 tribunal revereatur, nec Deum ipsum ætheri ignis turbinibus armatum extimescat. Quippe in iis certaminibus, quae de Deo et de divinis dogma - Ε'. Ετι καὶ τοῦτο τοῖς εἰρημένοις προσκείσθαι χρεὼν ἐνταυθοί. Οἶμαι γὰρ τῶν ἁπάντων οὐδένα δικαίως ἐμοὶ νεμεσᾷν, εἰ περὶ Θεοῦ καὶ τῶν πα τρίων τῆς ἀληθείας δογμάτων κινδυευόντων ἀπὸ τοῦ ἴσου διαλεγοίμην τῷ βασιλεῖ, πάντας καθάπαξ ἀποκρουσάμενος κολακείας λόγους, καὶ μηδεμιᾷ τὸν τῆς διανοίας κάλαμον βάπτειν δειλίᾳ καὶ συστολῇ βουληθείς, μηδ' ὑφεῖναι μηδαμή τοῦ τόνου μέχρι τελευτῆς αὐτῆς. Κακεδαίμονα γὰρ ἐγὼ τὸν τοιοῦτον καλεῖν οὐκ ἄν ποτ' ὀκνήσαιμι, ὃς ἐν δευτέρῳ τῶν ἐνυπνίων τοῦ βίου τὰ θεῖα τιθέμενος οὔτε τοὺς τῆς δίκης αἰδεῖται θρόνους, οὔτε μὴν τοὺς αἰθερίους δέδις Θεοῦ πρηστήρας. Ἐν γὰρ τοῖς περὶ Θεοῦ καὶ τῶν θείων δογμάτων ἀγῶσιν αὐτὸν μόνον ἡγεῖσθαι δεῖν βασιλέα, τοὺς δ' ἄλλους ἐπίσης ὁμοδούλοις ἅπαντας, πλουσίους ἀναμίξ καὶ πένητας, βασιλεῖς τε καὶ ἰδιώτας, καὶ ὅσοις τοῦ θιάσου καὶ τῆς χορείας ἐκείνης μετέχειν ὁπώποτε συμπίπτει. divites promiscue et pauperes, reges et privatos, alios denique ejusdem illius thiasi et chori qua-. cunque ratione participes. tis instituuntur, Deum ipsum solum imperatorem, cæteros omnes pari jure conservos haberi oportet, CAPUT VIII. Convocata synodo Cantacuzenus orationem habet, cujus hac summa est: Idololatriam et hæreses a diapolo inrectas. Eo impellente prodiisse Barlaamum, et Acindymun, et cuteros idem cum Barlaamo sentientes. Futurum se deinceps severiorem quam antea fuerit. Imperatoris munus et partes. Qua sententia Barlaamus damnatus sit, eadcm istos quoque dummari. Denique aquum se utrisque fore jurejurando interposito promittu. [Ρ. 570] Α'. Εβδόμην μὲν οὖν ἡγε καὶ εἰκοστὴν ὁ Μάϊος μὴν, ἐν ᾗ συγκαλεῖν ἡμᾶς δεδογμένον γέ Pro dei. Boivin. 1. Aderat itaque dies Maii vicesimus septimus, quo nos imperator ad eam quam ipse synodum. Variorum notæ.

ἐν γὰρ τοῖς περὶ θεοῦ καὶ τῶν θείων δογμάτων ἀγῶσιν αὐτὸν μόνον ἡγεῖσθαι δεῖν βασιλέα, τοὺς δ’ ἄλλους ἐπίσης ὁμοδούλους ἅπαντας, πλουσίους ἀναμὶξ καὶ πένητας, βασιλεῖς τε καὶ ἰδιώτας, καὶ ὅσοις τοῦ θιάσου καὶ τῆς χορείας ἐκείνης μετέχειν ὁπώσποτε συμπίπτει. η. Ἑβδόμην μὲν οὖν ἦγε καὶ εἰκοστὴν ὁ μάϊος μὴν, ἐν ᾗ συγκαλεῖν ἡμᾶς δεδογμένον γέγονε βασιλέα πρὸς ἣν ὠνόμαζε σύνοδον. ἀρξάμενος δ’ ἄνωθεν διεξῄει, πῶς διαβόλῳ προὐργιαίτατον ἀεὶ πολεμεῖν ἀνθρώποις, ὥσπερ τινὰ κλῆρον εἰληφότι λαμπρὸν, ἀφ’ οὗ τῷ προπάτορι συμπλακεὶς ἐστήσατο τρόπαιον· καὶ δι’ αὐτό γέ τοι θεὸν ἐθελῆσαι τὴν ἀνθρωπείαν ἀναδεξάμενον φύσιν δι’ αὐτῆς ὁδοὺς ἡμῖν ἀγαθὰς ὑποδεῖξαι, δι’ ὧν ῥᾷστον ἂν εἴη τοῖς γε ἐθέλουσι τὸν ἀντίπαλον κατασείειν· εἶθ’ ὅπως καὶ ὁ διάβολος, ἑτέραν αὖθις τραπόμενος, εἰδωλολατρείαν εἰσήνεγκεν ὁμοῦ ταῖς ἄλλοτ’ ἄλλαις αἱρέσεσι, κατά τε τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας καὶ τῶν δογμάτων αὐτῆς· ὅπως τε θεῖαι καὶ ἱεραὶ κατόπιν συγκροτούμεναι σύνοδοι τὰ τοιαῦτα τῆς ἐκκλησίας νοσήματα ἐθεράπευον·

[A. c. 1551] BYZANTINE HISTORIE LIB. XVIII. [IMP. J. CANTACUZ. 5) 1166 ἐμπέπτωκε τύχαις καὶ πείραις· οὗ δὲ Θεὸς τὸ κιν. ne, tanquam in retia, in illorum risum nostra δυνευόμενον, εἰ ἐγκαλύπτεσθαί τις όπώσποτε βού- sponte incurreremus. Deinde et in aliis omnibus λοιτο, πάντων οἶμαι ταῖς γλώτταις ήκονημέναις rebus, si quis amori indulgens aliquando et certis ἐξ αὐτομάτου πρὸς τὰς αὐτοῦ λοιδορίας εντυγχάνειν· casibus mentiri videatur, tamen ci (opinor) facile καὶ ὁ πάντα τἄλλα ἐπιεικέστατος, εἰ μὴ λάλος εν ignoverit, quisquis'in similes casus inciderit atque ταῦθα βούλοιτο γίγνεσθαι καὶ γλώτταις ὅλαις τἀν- cjusdemmodi experimentum fecerit. At ubi res, δρὶ νεμεσάν, ἀλλὰ φείδοντο λοιδορίας ἡστινοσούν, θαυ- quæ in periculo versatur, Deus ipse est, illic si μάζοιμ' ἂν αὐτὸς, εἰ μὴ ἐς ἀβύσσους αἰσχύνης καὶ quis integunentis quibuscunque uti velit, cum πυθμένας γίνοιτο υποβρύχιος, ὅστις ποτὲ ἂν ᾖ, [Ρ. 569] puto omnium linguas al conviciandum paratus et χαλεπὸν ἀεὶ γειτόνημα τὸν τοῦ συνειδότος κτησάμενος suapte quasi exscrlas offensurum; atque etsi iu πέλεκυν. Τοσούτου τοίνυν Ὀλύμπου δεινῶν ἐπισειο- ceteris omnibus rebus aliquis moderatissimus sit, μένων ἡμῖν, εἰ ψεύδεσθαι βουληθείημεν, ἐνταῦθα tamien nisi adversus istum garrulus fiat, nisi totis μίλα μᾶλλον ἀνάγκη, τάλλα παρατρέχοντας, καὶ lingua 904 viribus hominem iratus insectetur, si πρὸς Θεὸν μόνον ἐρῶντας, λαλεῖν τὴν ἀλήθειαν. ulli objurgationi parcat, mirer equidem ipse, nisi Επειτ' οὐδὲ παράδοξον ἄλλως, ἐν τοῖς ἄλλοτ᾽ ἄλλως is, quisquis fuerit, sese in imas latebras et peniμέουσι καὶ φερομένοις πράγματι, καὶ ἀόριστον ἀνύ- tissimos recessus præ pudore abditurus sit, viciουσι πλοῦν, τὸν αὐτὸν νῦν μὲν τὸ ἐπιτυχὲς καρπού num semper importunum habiturus, stimulum σθαι, νῦν δ' ἐν τῷ κλήρῳ τῶν ναυαγούντων ἀπροσ- ipsum conscienti. Cum igitur nobis, si mentiaδοκήτως βιπτεῖσθαι. Τούτου δ' οὕτως ἔχοντος, οὐκ mur, tanta supplicii moles impendeat, eo magis ἂν δικαίως αἰτίαν φεροίμεθα, εἰ τῆς ἀληθείας καὶ hac in parte necesse est cætera negligere, atque in ἡμεῖς ἐν τῇδε τῇ βίβλῳ τὴν βελτίστην εἰσάγοντες Deum solum intuentes vera dicere. Ad hæc nihil πρόνοιαν τοὺς αὐτοὺς νῦν μὲν τοῖς ἐπαίνοις ἐξαιρο alioqui mirum, cum res humanæ alias aliter Quant μεν, ὅπὴ μὴ τοὺς ἀκούοντας βλάπτεσθαι περιγία et temere volvantur, nec determinatus sit earum να:το· νῦν δὲ τἀναντιώτατα δρῶντες φαινοίμεθα. cursus, eumdem hominem nunc felici exitu laborum fructum percipere, nunc insperata naufragorum fortuna conflictari. Quod cum ita sit, nec ipså quidem jure reprehendemur, si in hoc opere, præcipua veritatis retinendæ cura suscepta, eosdem nunc laudibus extollimus, abi id auditoribus fraudi esse non potest, nunc contrariam plane raUonem sequi videmur. V. Oportet etiam illud hoc loco ad ea, quae dicta sunt, accedere. Neminem oninium puto justa indignatione mihi ob id posse succensere, quia de Deo et de patriis veræ ei dogmatis in periculum adductis sic cum imperatore disputaverim, tanquan æqualis; idemque omni prorsus adulatione longo a sermonibus meis relegata, nunquam adduci potuerim, ut obsequentem ingenio calamum ullo metu, ulla formidine imbuerem, aut ab acri illa contentione vel minimum remitterem, etsi mors esset ipsa subennda. Enimvero ego infelicem enm vocare nullus dubitem, qui hujus vitæ insomniis ita res divinas posthabeat, ut nec vindicis justitia: 905 tribunal revereatur, nec Deum ipsum ætheri ignis turbinibus armatum extimescat. Quippe in iis certaminibus, quae de Deo et de divinis dogma - Ε'. Ετι καὶ τοῦτο τοῖς εἰρημένοις προσκείσθαι χρεὼν ἐνταυθοί. Οἶμαι γὰρ τῶν ἁπάντων οὐδένα δικαίως ἐμοὶ νεμεσᾷν, εἰ περὶ Θεοῦ καὶ τῶν πα τρίων τῆς ἀληθείας δογμάτων κινδυευόντων ἀπὸ τοῦ ἴσου διαλεγοίμην τῷ βασιλεῖ, πάντας καθάπαξ ἀποκρουσάμενος κολακείας λόγους, καὶ μηδεμιᾷ τὸν τῆς διανοίας κάλαμον βάπτειν δειλίᾳ καὶ συστολῇ βουληθείς, μηδ' ὑφεῖναι μηδαμή τοῦ τόνου μέχρι τελευτῆς αὐτῆς. Κακεδαίμονα γὰρ ἐγὼ τὸν τοιοῦτον καλεῖν οὐκ ἄν ποτ' ὀκνήσαιμι, ὃς ἐν δευτέρῳ τῶν ἐνυπνίων τοῦ βίου τὰ θεῖα τιθέμενος οὔτε τοὺς τῆς δίκης αἰδεῖται θρόνους, οὔτε μὴν τοὺς αἰθερίους δέδις Θεοῦ πρηστήρας. Ἐν γὰρ τοῖς περὶ Θεοῦ καὶ τῶν θείων δογμάτων ἀγῶσιν αὐτὸν μόνον ἡγεῖσθαι δεῖν βασιλέα, τοὺς δ' ἄλλους ἐπίσης ὁμοδούλοις ἅπαντας, πλουσίους ἀναμίξ καὶ πένητας, βασιλεῖς τε καὶ ἰδιώτας, καὶ ὅσοις τοῦ θιάσου καὶ τῆς χορείας ἐκείνης μετέχειν ὁπώποτε συμπίπτει. divites promiscue et pauperes, reges et privatos, alios denique ejusdem illius thiasi et chori qua-. cunque ratione participes. tis instituuntur, Deum ipsum solum imperatorem, cæteros omnes pari jure conservos haberi oportet, CAPUT VIII. Convocata synodo Cantacuzenus orationem habet, cujus hac summa est: Idololatriam et hæreses a diapolo inrectas. Eo impellente prodiisse Barlaamum, et Acindymun, et cuteros idem cum Barlaamo sentientes. Futurum se deinceps severiorem quam antea fuerit. Imperatoris munus et partes. Qua sententia Barlaamus damnatus sit, eadcm istos quoque dummari. Denique aquum se utrisque fore jurejurando interposito promittu. [Ρ. 570] Α'. Εβδόμην μὲν οὖν ἡγε καὶ εἰκοστὴν ὁ Μάϊος μὴν, ἐν ᾗ συγκαλεῖν ἡμᾶς δεδογμένον γέ Pro dei. Boivin. 1. Aderat itaque dies Maii vicesimus septimus, quo nos imperator ad eam quam ipse synodum. Variorum notæ.

Chapter VIICaput VII

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

[IMP. J. CANTACEZ._{ proposito suo consentanea, atque ea praesertim, quæ diris criminibus in me confictis non carebant. IX. Ille, statim ut hæc audivit, perturbatus, iis quæ tum instabant parvi factis, necesse esse duxit Byzantium venire quam celerrime, non tam ad confirmandas opiniones novas, quam ne inde turbæ in maxima imperii urbe exsisterent. Ubi advenit, nibil ei ex omuibus prius fuit, quam ut mecum ipse et patriarcha collocuti conarentur mihi persuadere altum ut silentium voverem, ac ne insanæ cohortis opiniones idcutidem vellicans magno adjumento essein iis, quibus istos carpere, linguisque acerrimis et ore libero insectari, magna voluptas esset. Postquam autem, multis illic disputationibus habitis, vana et impia dicere patriarcham luculenter ostendimus, non solum quia ille multitudinem divinitatum influite infinities substantia divina inferiorum, increatarum quidem, at visibilium, et substantia carentium, statuere cum Palama videbatur, sed etiam quod sanctorum hymnos de Trinitate, jam inde antiquitus cantari in ecclesia solitos, privata ipse auctoritate tenebris damnaverat, data volenti cuique licentia eos in ignem aut in mare projiciendi; suos vero proprios, quos nuper cond:disset, stolidi, ut ita dicam, ventris felus impios, illorum loco cantari jusserat; in quibus hoc inter cætera 828 scriptum ab eo erat, non substantiam, sed quamdam substantia – expertem per se energiam Deum proprie dici debere: positione tamen, etiam ipsam substantiam humano fortasse desiderio permittente; nempo analogice, quemadmodum et homines filii Dei et dii per gratias vocantur: et, quæ conclusionis sun.na erat, non substantiam, sed illam a substantia abscissam energiam, carnem a Virgine Dei genitrice Maria accepisse; ejusmodi quippe esse substantiam ipsam, ut participari non posset, et ab rerum terrestrium cura prorsus aliena esset, alicubi scilicet in superioribus locis constitutam multis itaque illic, ut diximus, variisque disputationibus babitis, et tota ferme illa nocte ibi consula pla, imperatur, ubi controversiam illam nou aliter finitum iri intellexit, Isidori illius novos 592] canones igne deleri, ac loquendi libertatem recipere eos qui antea habuissent jussit. His ita ordinatis et omnium assensu comprobatis, sumptuosa nobis mensa, signum concordiæ, apposita est. Ac sic una cum imperatoribus epulati surrexinius, sperautes principis edicto confirmatum iri postridie ea, de quibus convenerat; ue ab ecclesiis Dei, ubique maris et terrarum patria religionis dogmata defendentibus, vocarentur in dubium ea quæ tum fielaut. XI. At pactum illud nec diu, aec ¡is ornnibus qui contrarie factionis erant, ratum esse placuit. Enimvero necessitatem imperatori adhibuere, ipsm proue Pale:no.m arcessendi, al consultandum

PG 148:1167καὶ ἐπὶ τούτοις ὅπως καὶ ἐφ’ ἡμῶν Βαρλαὰμ τὸν Λατινόφρονα, τὸν ἐκ Καλαβρίας ὁρμώμενον, ἤνεγκεν ἐπὶ πονήρῳ τῆς ἡμετέρας εἰρήνης, ἄνδρα σοφὸν μὲν, ἐριστικὸν δέ τινα καὶ κενοδοξίας ἡλικιώτην· ὃς ἐπεὶ τὰ μὲν πρῶτα συμβεβληκὼς ἑτέραν καὶ περὶ σοφίας ἠγωνισμένος ἐπίδειξιν ἥττηταί τε καὶ τῆς νικώσης οὐ μάλα ἀσμένως ἐκείνοις παρακεχώρηκε, καθ’ ὧν εὐδοκιμεῖν ἐδόκει μάλιστα, δεύτερον πλοῦν τῶν δογμάτων τοῦ Παλαμᾶ συνεπλάκη, διθείας τε ἔγκλημα προστριβόμενος καὶ ὁπόσα τῷ τοιούτῳ ἐποικοδομεῖσθαι ἕπεται θεμελίῳ. καὶ ἵνα μὴ διατρίβωμεν ἐπὶ τοῖς οὕτω προδήλοις, ἐξέσται τοῖς βουλομένοις ἐκ τῶν τότ’ ἐπὶ τούτοις τομογραφηθέντων τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ θεοῦ καὶ τῷ τηνικαῦτα πατριαρχεύοντι ψηφισμάτων μανθάνειν τὸ καθεστώς. ἐκείνου γε μὴν ὁπώσποτ’ ἀπιόντος, ἕτερός τις διαδεξάμενος τὰς ἐκείνου κατὰ τοῦ Παλαμᾶ λοιδορίας, Ἀκίνδυνος ὄνομα, τὴν ὁμοίαν ἐκείνῳ καὶ αὐτὸς καταδίκην ὑφ’ ὑμῶν εἰλήφει τε καὶ ἠλάθη. νῦν δ’ ἀναστάντες, οὓς οὐκ οἶδα πῶς ὀνομάσας ὀρθῶς ἂν φάναι δόξω, τὰ αὐτὰ καὶ οὗτοι τῷ Βαρλαὰμ κατὰ τοῦ θείου φθέγγονται Παλαμᾶ.

1167 (Δ. Η. 1859, IND. 4] [199. 3. CASTACCz. 3] 1168 appellabat ex decreto convocaret. Atque ille rem γονε βασιλέα προς ἣν ὠνόμαζε σύνολον. Δεξαμενος usque a capite arcessens diabolum aiebat id ante omnia semper agere, ut bellum hominibus interret, eam veluti præciquam hæreditatem sortitum, ex qua, cum primo parente congressus, tropaeum victor posuisset: Deum autem hominis naturam illo accepisse, quia per eam voluisset salutares nobis vias indicare, quas quivis ingressus facile Josset adversarium dejicere: deinde diabolum alio rursus conversu, quo Ecclesiam Dei ct Eccleside dogmata everteret, idololatriam cum hæresibus alias aliis invexisse: tum sub hæc sacrosanclas synodos coactas esse, et bis Ecclesiae morbis medicinem attulisse: postea in detrimentum constitute apud nos pacis, diabolo impellente, prodiisse liac nostra alale Barlaamum, illum scilicet Latinismo imbutum et e Calabria profectum; virum sane eruditum, sed cupidum altercandi, et qui inani gloriæ a pueritia usque studuisset: eum diversi generis pugna primum commissa, et ostenlanda eruditionis causa 900 suscepto certamine superatum, ægre illis palma cessisse, de quibus maximam laudem speravisset: itaque altero et velut subsidiario conatu cum Palania congressum de dogmatis disputasse, ac illi de duobus diis crimen objecisse, et quidquid ejusmodi fundamento superædificari consequens esset. Atque ut ne longius in his moremur, quæ notissima sunt, cuilibet licebit ex iis decretis, quæ super his rebus ab Ecclesia Dei et ab illius temporis patriarcha scriptis Tomis promulgata tunc fuerunt, quid constitutuin sit intelligere. Cæterum postquam ille bincabiit, quocunque tandem modo abierit, alius quidam, nomine Aciudynus, illius in Palamam criminationes tuendas excepit, et a vobis pariter damnatus expulsusque est. Demum hi, quos nescio equidem quo nomine appellatus recte videbor nominasse, eadem ipsi quoque ac Barlaamus in divinum Palamain pronuntiant, Cujus rei credibile est causam esse eam clementiam, qua ego ad hanc dicm usque usus sunt. Sed luxe jam, ne amplius ii gaudeant. Quippe espergiscar; et illam, quae in pacis commodum data mili a Deo est, potestatem ac jurisdictionem pro imperatoria auctoritate recipiam. Nam constare apud omnes artitror, neminem omnium esse, cujus in his controversiis dirimendis priores sint partes quam mea ipsius, utpote imperatoris. Quod di subdītis jus dicere imperator non potest, ecqua pɔrro futura est imperii felicitas? aut qua in re dominatus a servitute distabit, si de rebus cognoscendi jus uui non competat, ei nempe, qui imperium habeat, 907 et pro sua summia potestate possit eos quidem, qui nimis multa sibi arrogent, coercere; alis autem id, quod deest, ex anuo supplere? δ' ἄνωθεν διεξήει, πως διαβόλῳ προύς γιαίτατον ἀεὶ πολεμεῖν ἀνθρώποις ὥσπερ τινά κλήρον είλη. ότι λαμπρόν, ἀφ' οὗ τῷ προπάτορι συμπλακείς ἐστήσατο τρόπαιον· καὶ δι' αὐτό γέ τοι θεὸν ἐθελ σαι τὴν ἀνθρωπείαν ἀναδεξάμενον φύσιν δι' αὐτῆς ὁδοὺς ἡμῖν ἀγαθὰς ὑποδείξαι, δι' ὧν βάστον ἂν εἴη τοῖς γε ἐθέλουσι τὸν ἀντίπαλον κατασείειν είθ' ὅπως καὶ ὁ διάβολος, ἑτέραν αὖθις τραπόμενος, στο δωλολατρείαν εἰσήνεγκεν ὁμοῦ ταῖς ἄλλοτ' ελλεις αἱρέσεσι, κατά τε τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας 22 τῶν δογμάτων αὐτῆς· όπως τα θείαι καὶ ἱερα! κατόπιν συγκροτούμενος σύνοδος τὰ τοιαῦτα της Ἐκκλησίας νοσήματα ἐθεράπευον· καὶ ἐπὶ τούτο; ὅπως καὶ ἐφ' ἡμῶν Βαρλαάμ τὸν Λατινόφρονα, τον ἐκ Καλαβρίας ὁρμώμενον, ἤνεγκεν ἐπὶ πονήρῳ τὴν ἡμετέρας εἰρήνης, ἄνδρα σοφὸν μὲν, ὁριστικὸν δ τινα καὶ κενοδοξία, ηλικιώτην· δς ἐπεὶ τὰ μὲν πρώτα συμβεβληκώς ἑτέραν καὶ περὶ σοφίας ἡγωνισμένος ἐπίδειξιν ή τηταί τε καὶ τῆς νικώσης οὐ μάλα ἀσμένως ἐκείνοις παρακεχώρηκε, και ων εὐδοκιμεῖν ἐδόκει μάλιστα, δεύτερον πλοῦν τῶν δογμάτων τοῦ Παλαμᾶ συνεπλάκη, διθείας τι έγ. κλημα προστριβόμενος καὶ ὁπόσα τῷ τοιούτῳ ἐδ ποδομεῖσθαι ἔπεται θεμελίῳ. Καὶ ἵνα μὴ διατρίβω μὲν ἐπὶ τοῖς οὕτω προδήλοις, εξέσται τους βουλ μένοις ἐκ τῶν τότ' ἐπὶ τούτοις τομογραφηθέντων ε Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ καὶ τῷ τηνικαῦτα πατριαρ χεύοντι ψηφισμάτων μανθάνειν τὸ καθεστώς. Επίσ του γε μὴν ὁπο σποτ᾽ ἀπιόντος, ἕτερός τις διαθείς μενος τὰς ἐκείνου κατὰ τοῦ Παλαμᾶ λατερίας, Ακίνδυνος όνομα, τὴν ὁμοίαν ἐκείνῳ καὶ εἰς καταδίκην ὑφ᾽ ὑμῶν εἰλήφει τε καὶ ἠλάθη. Απ αναστάντες, ούς οὐκ οἶδα πῶς ὀνομάσας ορθώς φάναι δόξω, τὰ αὐτὰ καὶ οὗτοι τῷ Βαρλαάς και τοῦ θείου φθέγγονται Παλαμά. [Ρ. 571] αν είναι τὴν ἐμὴν ἔπεισιν οἴεσθαι πραότητα, η χρώμενος ἄχρι καὶ ἐς τὴν τήμερον διετέλεσα. Αλλ' ού χειρή σουσιν ἔτι διαγρηγορήσαντος ἐμοῦ καὶ τὴν ἐκ θεσί δεδομένην μοι χεῖρα καὶ κρίσιν ἐς γε τὸ τῆς εἰρη της χρήσιμον ανειληφότος αυθεντικών. Δίων γαρ εἶναι τοῖς ἅπασιν οἶμαι, μηδένα τῶν πάντων εἶνε, ᾧ πρό γε ἐμοῦ, βασιλέως ὄντο;, τάς τοιαύτας εύθε νειν προσήκει δίχας· ἡ τοῦ τῇ βασιλείᾳ τὰ εὐδαιμη φυλάττοιτο, τὸ κρίνειν οὐκ ἐχούσῃ τους ὑπηρεάν. ἢ τῷ ποτε διοίσει δεσποτεία δουλείας, της κρίσης τῶν πραγμάτων οὐκ ἐφ' ἑνὸς ἱσταμένης, ενώ την ἀρχὴν ἔχοντος καὶ δυναμένου μετ' εξουσίας αίτη κρατορικῆς τοὺς μὲν τῆς πλεονεξίας κωλύειν, τας δὲ τὸ ἐνδέον ἐπανισοῦν; Πολλού μέντ' ἂν ἦναξε καστική βασιλείας κεχωρισμένη, εἰ δικάζοντας έλει τὸ κελευόμενον ποιεῖν ἐχρῆν βασιλέα. Τούτου δ' είν τως ἔχοντος ἐρέσθαι βούλομαι πρότερον ἐν βραχί τουτουσί, δυοίν θάτερον ελομένους ἁπλῶς ἀπαρέ η Variorumi notæ. Hane Cantacuzeni orationem confer cum prowínio Tomf Palamitici, a Combefisio editi. AAVN. Philosophica scilicet, non dogmatica. Io. Gregora ipsi, Qua de re supra, lib. u, c. ft. BOIVIX.

ὧν αἴτιον τὴν ἐμὴν ἔπεισιν οἴεσθαι πραότητα, ᾗ χρώμενος ἄχρι καὶ ἐς τὴν τήμερον διετέλεσα. ἀλλ’ οὐ χαιρήσουσιν ἔτι διαγρηγορήσαντος ἐμοῦ καὶ τὴν ἐκ θεοῦ δεδομένην μοι χεῖρα καὶ κρίσιν ἔς γε τὸ τῆς εἰρήνης χρήσιμον ἀνειληφότος αὐθεντικῶς. δῆλον γὰρ εἶναι τοῖς ἅπασιν οἶμαι, μηδένα τῶν πάντων εἶναι, ᾧ πρό γε ἐμοῦ, βασιλέως ὄντος, τὰς τοιαύτας εὐθύνειν προσήκει δίκας· ἢ ποῦ τῇ βασιλείᾳ τὸ εὔδαιμον φυλάττοιτο, τὸ κρίνειν οὐκ ἐχούσῃ τοὺς ὑπηκόους; ἢ τῷ ποτε διοίσει δεσποτεία δουλείας, τῆς κρίσεως τῶν πραγμάτων οὐκ ἐφ’ ἑνὸς ἱσταμένης, τοῦ τὴν ἀρχὴν ἔχοντος καὶ δυναμένου μετ’ ἐξουσίας αὐτοκρατορικῆς τοὺς μὲν τῆς πλεονεξίας κωλύειν, τοῖς δὲ τὸ ἐνδέον ἐπανισοῦν. πολλοῦ μεντἂν ἦν ἀξία δικαστικὴ βασιλείας κεχωρισμένη, εἰ δικάζοντος ἄλλου τὸ κελευόμενον ποιεῖν ἐχρῆν βασιλέα. τούτου δ’ οὕτως ἔχοντος, ἐρέσθαι βούλομαι πρότερον ἐν βραχεῖ τουτουσὶ, δυοῖν θάτερον ἑλομένους ἁπλῶς ἀποκρίνασθαι. εἰ μὲν γὰρ τοῖς ἅπαξ δεδογμένοις κατὰ τοῦ Βαρλαὰμ τῇ τοῦ θεοῦ ἐκκλησίᾳ στέργοιεν, μηδὲν πλέον ἐρίζοντες, ὁμοφρονοῦντες ἔστωσαν ἡμῖν τοῦ λοιποῦ, καὶ κοινῇ τὸν Βαρλαὰμ ἀναθέματι παραπέμπωμεν.

1167 (Δ. Η. 1859, IND. 4] [199. 3. CASTACCz. 3] 1168 appellabat ex decreto convocaret. Atque ille rem γονε βασιλέα προς ἣν ὠνόμαζε σύνολον. Δεξαμενος usque a capite arcessens diabolum aiebat id ante omnia semper agere, ut bellum hominibus interret, eam veluti præciquam hæreditatem sortitum, ex qua, cum primo parente congressus, tropaeum victor posuisset: Deum autem hominis naturam illo accepisse, quia per eam voluisset salutares nobis vias indicare, quas quivis ingressus facile Josset adversarium dejicere: deinde diabolum alio rursus conversu, quo Ecclesiam Dei ct Eccleside dogmata everteret, idololatriam cum hæresibus alias aliis invexisse: tum sub hæc sacrosanclas synodos coactas esse, et bis Ecclesiae morbis medicinem attulisse: postea in detrimentum constitute apud nos pacis, diabolo impellente, prodiisse liac nostra alale Barlaamum, illum scilicet Latinismo imbutum et e Calabria profectum; virum sane eruditum, sed cupidum altercandi, et qui inani gloriæ a pueritia usque studuisset: eum diversi generis pugna primum commissa, et ostenlanda eruditionis causa 900 suscepto certamine superatum, ægre illis palma cessisse, de quibus maximam laudem speravisset: itaque altero et velut subsidiario conatu cum Palania congressum de dogmatis disputasse, ac illi de duobus diis crimen objecisse, et quidquid ejusmodi fundamento superædificari consequens esset. Atque ut ne longius in his moremur, quæ notissima sunt, cuilibet licebit ex iis decretis, quæ super his rebus ab Ecclesia Dei et ab illius temporis patriarcha scriptis Tomis promulgata tunc fuerunt, quid constitutuin sit intelligere. Cæterum postquam ille bincabiit, quocunque tandem modo abierit, alius quidam, nomine Aciudynus, illius in Palamam criminationes tuendas excepit, et a vobis pariter damnatus expulsusque est. Demum hi, quos nescio equidem quo nomine appellatus recte videbor nominasse, eadem ipsi quoque ac Barlaamus in divinum Palamain pronuntiant, Cujus rei credibile est causam esse eam clementiam, qua ego ad hanc dicm usque usus sunt. Sed luxe jam, ne amplius ii gaudeant. Quippe espergiscar; et illam, quae in pacis commodum data mili a Deo est, potestatem ac jurisdictionem pro imperatoria auctoritate recipiam. Nam constare apud omnes artitror, neminem omnium esse, cujus in his controversiis dirimendis priores sint partes quam mea ipsius, utpote imperatoris. Quod di subdītis jus dicere imperator non potest, ecqua pɔrro futura est imperii felicitas? aut qua in re dominatus a servitute distabit, si de rebus cognoscendi jus uui non competat, ei nempe, qui imperium habeat, 907 et pro sua summia potestate possit eos quidem, qui nimis multa sibi arrogent, coercere; alis autem id, quod deest, ex anuo supplere? δ' ἄνωθεν διεξήει, πως διαβόλῳ προύς γιαίτατον ἀεὶ πολεμεῖν ἀνθρώποις ὥσπερ τινά κλήρον είλη. ότι λαμπρόν, ἀφ' οὗ τῷ προπάτορι συμπλακείς ἐστήσατο τρόπαιον· καὶ δι' αὐτό γέ τοι θεὸν ἐθελ σαι τὴν ἀνθρωπείαν ἀναδεξάμενον φύσιν δι' αὐτῆς ὁδοὺς ἡμῖν ἀγαθὰς ὑποδείξαι, δι' ὧν βάστον ἂν εἴη τοῖς γε ἐθέλουσι τὸν ἀντίπαλον κατασείειν είθ' ὅπως καὶ ὁ διάβολος, ἑτέραν αὖθις τραπόμενος, στο δωλολατρείαν εἰσήνεγκεν ὁμοῦ ταῖς ἄλλοτ' ελλεις αἱρέσεσι, κατά τε τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας 22 τῶν δογμάτων αὐτῆς· όπως τα θείαι καὶ ἱερα! κατόπιν συγκροτούμενος σύνοδος τὰ τοιαῦτα της Ἐκκλησίας νοσήματα ἐθεράπευον· καὶ ἐπὶ τούτο; ὅπως καὶ ἐφ' ἡμῶν Βαρλαάμ τὸν Λατινόφρονα, τον ἐκ Καλαβρίας ὁρμώμενον, ἤνεγκεν ἐπὶ πονήρῳ τὴν ἡμετέρας εἰρήνης, ἄνδρα σοφὸν μὲν, ὁριστικὸν δ τινα καὶ κενοδοξία, ηλικιώτην· δς ἐπεὶ τὰ μὲν πρώτα συμβεβληκώς ἑτέραν καὶ περὶ σοφίας ἡγωνισμένος ἐπίδειξιν ή τηταί τε καὶ τῆς νικώσης οὐ μάλα ἀσμένως ἐκείνοις παρακεχώρηκε, και ων εὐδοκιμεῖν ἐδόκει μάλιστα, δεύτερον πλοῦν τῶν δογμάτων τοῦ Παλαμᾶ συνεπλάκη, διθείας τι έγ. κλημα προστριβόμενος καὶ ὁπόσα τῷ τοιούτῳ ἐδ ποδομεῖσθαι ἔπεται θεμελίῳ. Καὶ ἵνα μὴ διατρίβω μὲν ἐπὶ τοῖς οὕτω προδήλοις, εξέσται τους βουλ μένοις ἐκ τῶν τότ' ἐπὶ τούτοις τομογραφηθέντων ε Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ καὶ τῷ τηνικαῦτα πατριαρ χεύοντι ψηφισμάτων μανθάνειν τὸ καθεστώς. Επίσ του γε μὴν ὁπο σποτ᾽ ἀπιόντος, ἕτερός τις διαθείς μενος τὰς ἐκείνου κατὰ τοῦ Παλαμᾶ λατερίας, Ακίνδυνος όνομα, τὴν ὁμοίαν ἐκείνῳ καὶ εἰς καταδίκην ὑφ᾽ ὑμῶν εἰλήφει τε καὶ ἠλάθη. Απ αναστάντες, ούς οὐκ οἶδα πῶς ὀνομάσας ορθώς φάναι δόξω, τὰ αὐτὰ καὶ οὗτοι τῷ Βαρλαάς και τοῦ θείου φθέγγονται Παλαμά. [Ρ. 571] αν είναι τὴν ἐμὴν ἔπεισιν οἴεσθαι πραότητα, η χρώμενος ἄχρι καὶ ἐς τὴν τήμερον διετέλεσα. Αλλ' ού χειρή σουσιν ἔτι διαγρηγορήσαντος ἐμοῦ καὶ τὴν ἐκ θεσί δεδομένην μοι χεῖρα καὶ κρίσιν ἐς γε τὸ τῆς εἰρη της χρήσιμον ανειληφότος αυθεντικών. Δίων γαρ εἶναι τοῖς ἅπασιν οἶμαι, μηδένα τῶν πάντων εἶνε, ᾧ πρό γε ἐμοῦ, βασιλέως ὄντο;, τάς τοιαύτας εύθε νειν προσήκει δίχας· ἡ τοῦ τῇ βασιλείᾳ τὰ εὐδαιμη φυλάττοιτο, τὸ κρίνειν οὐκ ἐχούσῃ τους ὑπηρεάν. ἢ τῷ ποτε διοίσει δεσποτεία δουλείας, της κρίσης τῶν πραγμάτων οὐκ ἐφ' ἑνὸς ἱσταμένης, ενώ την ἀρχὴν ἔχοντος καὶ δυναμένου μετ' εξουσίας αίτη κρατορικῆς τοὺς μὲν τῆς πλεονεξίας κωλύειν, τας δὲ τὸ ἐνδέον ἐπανισοῦν; Πολλού μέντ' ἂν ἦναξε καστική βασιλείας κεχωρισμένη, εἰ δικάζοντας έλει τὸ κελευόμενον ποιεῖν ἐχρῆν βασιλέα. Τούτου δ' είν τως ἔχοντος ἐρέσθαι βούλομαι πρότερον ἐν βραχί τουτουσί, δυοίν θάτερον ελομένους ἁπλῶς ἀπαρέ η Variorumi notæ. Hane Cantacuzeni orationem confer cum prowínio Tomf Palamitici, a Combefisio editi. AAVN. Philosophica scilicet, non dogmatica. Io. Gregora ipsi, Qua de re supra, lib. u, c. ft. BOIVIX.

PG 148:1169εἰ δ’ οὖν τοὐναντίον πρόδηλον, καὶ ὡς ὁμόφρονας ἐκείνῳ λοιπὸν τῆς αὐτῆς ἐκείνῳ καταδίκης ἀξιοῦν καὶ αὐτοὺς ἡμῖν ἕψεται. καὶ εἰ μὴ σὺν δίκῃ ταῦτα λέγω, τὴν μέσην ἰὼν ἀπαρεγκλίτως ὁδὸν καὶ μηδαμῆ τῷ ἑνὶ προστιθέμενος μέρει, ὄλεθρον εἴη κύριος ἐπάγων ἐμοί τε καὶ παντὶ τῷ γένει τοὐμῷ προφανῆ· εἰ δ’ οὖν, ἐλεγχέτω τις παρελθὼν, εἴ τι τοῖς ἐμοῖς λεγομένοις εὑρίσκοι διεφθορὸς καὶ ἥκιστα τὴν τῆς ἐκκλησιαστικῆς ὁμονοίας ἐπισπεῦδον κατάστασιν. α. Ἐκείνῳ μὲν οὖν ἄλλα μεταξὺ παρενείραντι πλεῖστα, τὸν αὐτὸν ἐλαύνοντα δρόμον καὶ τρόπον, ἐνταυθοῖ που τὸν λόγον καταλελυκέναι συμπέπτωκεν, αὐθημερὸν βουλομένῳ τὴν ὅλην ὑπόθεσιν καταστήσασθαι. τοῦτο γὰρ εἶναι τῷ Παλαμᾷ καὶ αὐτῷ βασιλεῖ τὸ σκοπιμώτατον, ἐν βραχεῖ μακρῶν ἑαυτοὺς ἀπαλλάττειν ἐνθυμουμένοις πραγμάτων. σιωπῆς τοιγαροῦν γενομένης, καὶ τῶν ἑταίρων ἁπάντων ἀφορώντων εἰς ἐμὲ καὶ λέγειν προτρεπομένων, ἐπεὶ τὸ συγκεχωρηκὸς ἐξ ἑκατέρων ἐγὼ τῶν μερῶν εἰλήφειν, ἔλεξα τοιάδε.

[A. c. 15511 ΒΥΖΑΝΤΙΝΕ νασθαι. Εἰ μὲν γὰρ τοῖς ἅπαξ δεοηγμένοις κατά Βαρλαάμ τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ στέργοιεν, μηδὲν πλέον ἐρίζοντες, ομοφρονοῦντες. ἔστωσαν ἡμῖν τοῦ λοιποῦ, καὶ κοινῇ τὸν Βαρλαάμ ἀναθέματι παραπέμπωμεν. Εἰ δ' οὖν τοὐναντίον πρόδηλον, καὶ ὡς ὁμόφρονα; ἐκείνῳ λοιπὸν τῆς αὐτῆς ἐκείνῳ καταδί τῆς ἀξιοῦν καὶ αὐτοὺς ἡμῖν ἔψεται. Καὶ εἰ μὴ σὺν δίκῃ ταῦτα λέγω, την μέσην των ἀπαρεγκλίτως ὁδὸν καὶ μηδαμὴ τῷ ἑνὶ προστιθέμενος μέρει, όλε Φρον εἴη Κύριος ἐπάγων ἐμοί τε καὶ παντὶ τῷ γένει τούμῷ προφανῆ· εἰ δ' οὖν, ἐλεγχέτω τις παρελθών, εἴ τι τοῖς ἐμοῖς λεγομένοις εὑρίσκοι διεφθορὰς καὶ ἥκιστα τὴν τῆς ἐκκλησιαστικῆς ὁμονοίας ἐπισπεύ δεν κατάστασιν. ISTORIE LIB. XIX. Esset projecto magui æstimandum officium judieis ab imperio separatum, si alio jus dicente parere imperatorem oporteret. Quæ cum ita sint, volo istos primum paucis interrogare, ut duarum rerum altera, electa simplex mihi responsum reddant. Nimirum illi, si ea quæ ab Ecclesia Dei in Barlaamum semel decreta sunt rata habeant, ne amplius rixentur sed nobiscum de cætero consentiant; atque una voce Barlaamum anathema esse jubeamus. Si contrarium placet, evidens est illud consequi, ut eadem qua illum sententia condemnandos eos putemus, tanquam idem cum illo sentientes. Ego vero si non jure hæc dico, si mediam viam non sic teneo, ut neutro declinem, nec uni magis quam alteri parti faream; Deus, precor, mihi et omni meæ stirpi certum exitiuin afferat; vcl certe prodeat aliquis coarguatque me, si in jis quæ dixi deprehenderit aliquid, quod nec sinceram esset, nec ad concordiam Ecclesiæ quamprimum constituendam spectaret. ΛΟΓΟΣ ΙΘ΄. LIBER DECIMUS NONUS. CAPUT PRIMUM. Imperator et Palamas totam rem uno die transigere cupiunt. Oratio apud synodum habita a Gregora. Cantacuseni impatientia, lenitas. Palamas, ironice dicto offensus, obstrepit. Cantacuzenus Gregoram inlerpellat, et_ut brevior sit admonet. [Ρ. 572] Λ'. Ἐκείνῳ μὲν οὖν ἄλλα μεταξύ παρενείραντι πλεῖστα, τὸν αὐτὸν ἐλαύνοντα δρόμον καὶ τρό πον, ἐνταυθοί που τὸν λόγον καταλελυκέναι συμπέπτωχεν, αυθημερόν βουλομένῳ τὴν ὅλην ὑπίθεσιν καταστήσασθαι. Τοῦτο γὰρ εἶναι τῷ Παλαμᾷ καὶ αὐτῷ βασιλεῖ τὸ σκοπιμώτατον, ἐν βραχεί μακρών αυτοὺς ἀπαλλάττειν ἐνθυμουμένοις πραγμάτων. Σιωπής τοιγαρούν γενομένης, καὶ τῶν ἑταίρων ἁπάντων ἀφε ρώντων εἰς ἐμὲ καὶ [ Ρ. 573 ] λέγειν προτρεπο μένων, ἐπεὶ τὸ συγκεχωρηκὸς ἐξ ἑκατέρων ἐγὼ τῶν μερῶν εἰλήφειν, ἔλεξα τοιάδε· Β'. • Επειδήπερ, ὦ βασιλεῦ, καὶ πράξεως ἀπάσης καὶ λόγου παντὸς ἡγεῖται σκοπός (τούτου γάρ ἐκτὸς καὶ λόγος ἅπας μάταιος καὶ πρᾶξις πᾶσα), πυθέσθαι πρότερον ἐχρῆν ἡμῶν τὸν τοῦ παρόντος συλλόγου σκοπόν· εἶτα τοὺς λόγους πρὸς ἐκεῖνον εἰσάγειν ἐκτεινομένους. Καὶ τοξότας γὰρ ἐρῶμεν οὐ 909 1. ilis ille eum et alia plurima interseruisset, similia et eodem tendentia, ibi feṛme orationi suæ finem imposuit. Quippe ea ipsa die totam rem conficere cupiebat. Nimirum et Palamas et ipse imperator id maxime spectabant, ut magnis negotiis brevi defungerentur. Facto itaque silento, cum socii in me omnes intuerentur, meque ad dicendum impellerent, ego ab utraque parte venia– accepta sie disputavi: 11.. Quandoqiidem, o imperator, omnis actio omnisque oratio fiuem habet propositum (alioqui inutile utrumque fuerit), oportebat primum sciscitari ex nobis, quisnam esset huic concilio finis propositus: deinde ca afferre, quæ ad illum finem dirigerentur. Nempe et sagittarios et navium gu-

(Β.) Ἐπειδήπερ, ὦ βασιλεῦ, καὶ πράξεως ἁπάσης καὶ λόγου παντὸς ἡγεῖται σκοπὸς (τούτου γὰρ ἐκτὸς καὶ λόγος ἅπας μάταιος καὶ πρᾶξις πᾶσα), πυθέσθαι πρότερον ἐχρῆν ἡμῶν τὸν τοῦ παρόντος συλλόγου σκοπόν· εἶτα τοὺς λόγους πρὸς ἐκεῖνον εἰσάγειν ἐκτεινομένους. καὶ τοξότας γὰρ ὁρῶμεν οὐ τοῦτο καὶ κυβερνήτας οὐ πρός γε τὸ τοξεύειν ἢ πλεῖν τὸν σκοπὸν ἔχοντας μόνον, οὐδὲ τοῦτο βουλομένους ἁπλῶς· ἀλλ’ οὗ ἕνεκα τό,τε τοξεύειν ὁ τοξότης καὶ τὸ πλεῖν ὁ κυβερνήτης ἐνεστήσαντο· ὡς ἐὰν μὴ τοῦτό γε ᾖ, μάταιος ἀμφοῖν ἡ σπουδή. τίς γὰρ ὄνησις μοχθεῖν εἰκῆ καὶ ναυαγίοις καὶ κύμασι χειμερίοις ὡς τὰ πολλὰ παραβάλλεσθαι, μή τινος ὠφελείας καὶ κέρδους τῷ σκοπῷ καὶ προθέσει προβεβλημένου; ὅμως ἐπειδήπερ ἔκ τινων ἰχνῶν τῆς σῆς ξυνήκαμεν δημηγορίας, ἐκ ποδῶν τὰ τῆς ἐκκλησίας γενέσθαι ναυάγια τὸν σκοπὸν τῆς παρούσης εἶναι σπουδῆς, πρὸς τοῦτ’ ἀνάγκη καὶ τοῦ ἡμετέρου λόγου τὸν σκοπὸν καὶ τὰς ἡνίας ἰθύνειν.

[A. c. 15511 ΒΥΖΑΝΤΙΝΕ νασθαι. Εἰ μὲν γὰρ τοῖς ἅπαξ δεοηγμένοις κατά Βαρλαάμ τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ στέργοιεν, μηδὲν πλέον ἐρίζοντες, ομοφρονοῦντες. ἔστωσαν ἡμῖν τοῦ λοιποῦ, καὶ κοινῇ τὸν Βαρλαάμ ἀναθέματι παραπέμπωμεν. Εἰ δ' οὖν τοὐναντίον πρόδηλον, καὶ ὡς ὁμόφρονα; ἐκείνῳ λοιπὸν τῆς αὐτῆς ἐκείνῳ καταδί τῆς ἀξιοῦν καὶ αὐτοὺς ἡμῖν ἔψεται. Καὶ εἰ μὴ σὺν δίκῃ ταῦτα λέγω, την μέσην των ἀπαρεγκλίτως ὁδὸν καὶ μηδαμὴ τῷ ἑνὶ προστιθέμενος μέρει, όλε Φρον εἴη Κύριος ἐπάγων ἐμοί τε καὶ παντὶ τῷ γένει τούμῷ προφανῆ· εἰ δ' οὖν, ἐλεγχέτω τις παρελθών, εἴ τι τοῖς ἐμοῖς λεγομένοις εὑρίσκοι διεφθορὰς καὶ ἥκιστα τὴν τῆς ἐκκλησιαστικῆς ὁμονοίας ἐπισπεύ δεν κατάστασιν. ISTORIE LIB. XIX. Esset projecto magui æstimandum officium judieis ab imperio separatum, si alio jus dicente parere imperatorem oporteret. Quæ cum ita sint, volo istos primum paucis interrogare, ut duarum rerum altera, electa simplex mihi responsum reddant. Nimirum illi, si ea quæ ab Ecclesia Dei in Barlaamum semel decreta sunt rata habeant, ne amplius rixentur sed nobiscum de cætero consentiant; atque una voce Barlaamum anathema esse jubeamus. Si contrarium placet, evidens est illud consequi, ut eadem qua illum sententia condemnandos eos putemus, tanquam idem cum illo sentientes. Ego vero si non jure hæc dico, si mediam viam non sic teneo, ut neutro declinem, nec uni magis quam alteri parti faream; Deus, precor, mihi et omni meæ stirpi certum exitiuin afferat; vcl certe prodeat aliquis coarguatque me, si in jis quæ dixi deprehenderit aliquid, quod nec sinceram esset, nec ad concordiam Ecclesiæ quamprimum constituendam spectaret. ΛΟΓΟΣ ΙΘ΄. LIBER DECIMUS NONUS. CAPUT PRIMUM. Imperator et Palamas totam rem uno die transigere cupiunt. Oratio apud synodum habita a Gregora. Cantacuseni impatientia, lenitas. Palamas, ironice dicto offensus, obstrepit. Cantacuzenus Gregoram inlerpellat, et_ut brevior sit admonet. [Ρ. 572] Λ'. Ἐκείνῳ μὲν οὖν ἄλλα μεταξύ παρενείραντι πλεῖστα, τὸν αὐτὸν ἐλαύνοντα δρόμον καὶ τρό πον, ἐνταυθοί που τὸν λόγον καταλελυκέναι συμπέπτωχεν, αυθημερόν βουλομένῳ τὴν ὅλην ὑπίθεσιν καταστήσασθαι. Τοῦτο γὰρ εἶναι τῷ Παλαμᾷ καὶ αὐτῷ βασιλεῖ τὸ σκοπιμώτατον, ἐν βραχεί μακρών αυτοὺς ἀπαλλάττειν ἐνθυμουμένοις πραγμάτων. Σιωπής τοιγαρούν γενομένης, καὶ τῶν ἑταίρων ἁπάντων ἀφε ρώντων εἰς ἐμὲ καὶ [ Ρ. 573 ] λέγειν προτρεπο μένων, ἐπεὶ τὸ συγκεχωρηκὸς ἐξ ἑκατέρων ἐγὼ τῶν μερῶν εἰλήφειν, ἔλεξα τοιάδε· Β'. • Επειδήπερ, ὦ βασιλεῦ, καὶ πράξεως ἀπάσης καὶ λόγου παντὸς ἡγεῖται σκοπός (τούτου γάρ ἐκτὸς καὶ λόγος ἅπας μάταιος καὶ πρᾶξις πᾶσα), πυθέσθαι πρότερον ἐχρῆν ἡμῶν τὸν τοῦ παρόντος συλλόγου σκοπόν· εἶτα τοὺς λόγους πρὸς ἐκεῖνον εἰσάγειν ἐκτεινομένους. Καὶ τοξότας γὰρ ἐρῶμεν οὐ 909 1. ilis ille eum et alia plurima interseruisset, similia et eodem tendentia, ibi feṛme orationi suæ finem imposuit. Quippe ea ipsa die totam rem conficere cupiebat. Nimirum et Palamas et ipse imperator id maxime spectabant, ut magnis negotiis brevi defungerentur. Facto itaque silento, cum socii in me omnes intuerentur, meque ad dicendum impellerent, ego ab utraque parte venia– accepta sie disputavi: 11.. Quandoqiidem, o imperator, omnis actio omnisque oratio fiuem habet propositum (alioqui inutile utrumque fuerit), oportebat primum sciscitari ex nobis, quisnam esset huic concilio finis propositus: deinde ca afferre, quæ ad illum finem dirigerentur. Nempe et sagittarios et navium gu-

PG 148:1171ἐπειδὴ γὰρ οὐχ ἥκομεν ἐθελονταὶ, ἀλλ’ ἤχθημεν οὐ μάλα ἐθελονταὶ, καὶ ἡμᾶς ἀνάγκη τὸν τοῦ λόγου δρόμον ἰθύνειν, οὐ πρὸς ἃ τὸ βουλόμενον ἡμῖν ὑφηγεῖται, ἀλλὰ πρὸς ἅπερ ἡ τὸ κράτος ἔχουσα χεὶρ καὶ γλῶττα βιάζεται, καὶ δεικνύειν μέχρι ποῦ βασιλεῦσιν ὑπείκειν χρεὼν καὶ μέχρι ποῦ μὴ χρεών. Ὁ γάρ τοι σοφὸς Σολομῶν, τρία φήσας ὑπάρχειν, οἷς εὐόδως ἔνεστι πορεύεσθαι, καὶ τὸ τέταρτον, ὃ καλῶς διαβαίνει, τοῦτ’ εἶναι βασιλέα πρὸς ὑπηκόους δημηγοροῦντα ἀπεφήνατο. ὅσα γὰρ ἂν ἐθέλοι λέγειν καὶ οἷα καὶ ὅτε καὶ ὅπου καὶ πρὸς οἵους καὶ ὅσους, χρείας ἐφεστηκυίας ἡστινοσοῦν, εὐόδως ἅπαντ’ ἐξέσται βασιλεῖ μελετᾷν, ἐφ’ ὅσον τε καὶ ὅπως ἂν ἐθέλοι, πρὶν ἐφεστηκέναι τὴν χρείαν· τοσαῦτα δ’ αὖ τῆς χρείας ἐνστάσης καὶ τοιαῦτα λέξειεν, ὅσα δὴ μεμελέτηκε, κωλύειν μὲν ἥκιστα δυναμένου τῶν ἀκροατῶν οὐδενὸς, ἐπικροτούντων δὲ ἁπάντων τοῖς ὕμνοις ὁμοῦ καὶ οἷον ἁμιλλωμένων σπουδῇ πρὸς ἀλλήλους, ὃς ἂν παρελάσειε ταῖς κολακείαις τοὺς ἄλλους. τηνικαῦτα γὰρ καὶ εὐροώτερός τις αὐτὸς ἑαυτοῦ γίνεται καὶ τοὺς ἀντιλέγειν ἐθέλοντας, εἴ τινές ποτ’ ἄρ’ εἶεν, ὡς ἀμαθεῖς παρατρέχει·

1171 [4. Μ. 6839, IND. 4] lernatores videmus non id tantum spectare, ut τοῦτο καὶ κυβερνήτας οὐ πρός γε τὸ τοξεύειν ἢ vel jaculentur vel navigent, neque id unum velle; sed finem habere il, cujus causa et sagittarius jaculari et gubernator navigare instituit; quod absque eo inanis sit utriusque diligentia. Temere enim laborare quid prodest? quid naufragiis et hibernis factibus identidem jactari, nisi aliquam utilitatem, aliquod lucrum, nobis, tanquam scopum et finem, proponamus? Cæterum quoniam ex vestigiis quibusdam orationis tuæ deprehendimus, præsentis negotii finem eum esse, ut Ecclesiæ naufragia submoveantur, idcirco nos oporte: orationis nostræ scopum hunc 910 habere et habenas eo flectere. Quippe cum huc non sponte nostra ve» niamus, sed acciti et minitne volentes, necesse est nos, non quo voluntas nostra præcipit, sed quo 13 fortiorum manu et lingua compellimur, nostræ orationis cursum dirigere: item ostendere, quatenus imperatoribus parere vel oporteat vel non oporteat. Enimvero sapiens ille Salomon, postquam dixit, tria esse, quæ prospere vadant, et quartum, quod bene incedat; hoc ultimum de rege apud subditns concionante interpretatur. Nam quot et qualia, quo tempore et loco, apud quot et quales, in quocun· que negotio dicere voluerit, ea omnia rex, quandiu et prout libuerit, commode præmneditabirur ante ipsum negotium; idemque, ubi negotium præsens urgebit, illa ipsa dicturus est, quæ et qualiacunque fuerit præmeditatus, neque ex auditoribus quisquam erit, qui possit inhibere: omnes autem quodam quasi laudum concentu applaudent, et studio inter se certabunt, quis quemque adulatione pratergressurus sit. Quippe ille tunc se ipso torrentior quodammodo exsistet: et si qui tandem velint contradicere, eos ut imperitos praetervehic· tur; ac tametsi Socrates sit is, qui consurget, vel Plato, vel Pythagoras, tamen nihil quidquam obstabil, quominus miser vilissimi mancipii luo habeatur. Quod si quis non prius rem aggrediatur, quam præmeditatns sit, frustra certe erit præmeditatus; propterea quod orationis cursum imperator alio retrahet: atque ille parum aut sill videbitur 911 distare ab eo, qui in aqua scribat, vel qui ventorum ßabra retibus captet. Nam neque tempus dicendi ejusmodi erit, ut que ille ante providerit opportuna futura sint; nec si provisa eloqui velit, longe aberit a naufragio; sed momento temporis omnia adversissima experturus est. llis de causis, et propterea etiam, quod or - thodoxorum episcopi ex omnilius orbis partibus non adessent, ubi quæstio esset de dogmatis in Ecclesia Dei plane inusitatis, nequaquam nos huo prodire, sed totam vitam tranquille domi sedendo traducere volebamus. Oportebat quippe in his ante omnia morem majorum atque privilegia salva p ὠφέ πλεῖν τὸν σκοπὴν ἔχοντας μόνον, οὐδὲ τοῦτο βουλο μένους ἁπλῶς· ἀλλ᾽ οὗ ἕνεκα τό τε τοξεύειν ὁ ταξί της καὶ τὸ πλεῖν ὁ κυβερνήτης ἐνεστήσαντο· ὡς ἐὰν μὴ τοῦτό γε ᾖ, μάταιος ἀμφοῖν ἡ σπουδή. Τίς γαρ όνησις μοχθεῖν εἰκῇ καὶ ναυαγίοις και κύμασι χειμε ρίοις ὡς τὰ πολλὰ παραβάλλεσθαι, μή τινος ώρε. λείας καὶ κέρδους τῷ σκοπῷ καὶ προθέσει προβ βλημένου; Ὅμως ἐπειδήπερ ἔκ τινων ἰχνῶν τῆς σῆς ξυνήκαμεν δημηγορίας, ἐκποδὼν τὰ τῆς Ἐκκλησίας γενέσθαι ναυάγια τον σκοπὸν τῆς παρούσης είναι σπουδῆς, πρὸς τοῦτ' ἀνάγκη καὶ τοῦ ἡμετέρου λόγου τὴν σκοπὸν καὶ τὰς ἡνίας ἰθύνειν. Ἐπειδὴ γὰρ οὐχ ἥκομεν ἐθελονται, ἀλλ᾽ ἤχθημεν οὐ μάλα ἐθελονται, καὶ ἡμᾶς ἀνάγκη τὸν τοῦ λόγου δρόμον θύνειν, οὐ πρὸς & τὸ βουλόμενον ἡμῖν ὑφηγείται, ἀλλὰ της ἅπερ ἡ τὸ κράτος ἔχουσα χεὶρ καὶ γλώσσα βιάζεται, καὶ δεικνύειν μέχρι που βασιλεύσιν ὑπείκειν χαλιών καὶ μέχρι ποῦ μὴ χρεών. Ο γάρ τος της Σύρο μῶν τρία φήσας ὑπάρχειν, οἷς εὐόδω; ἔνεστι το ρεύεσθαι, καὶ τὸ τέταρτον, ὁ καλῶς διαβαίνει, τοῦτ' εἶναι βασιλέα πρὸς ὑπηκόους δημηγοροῦντα ἐπι· φήνατο. Όσα γὰρ ἂν ἐθέλοι λέγειν καὶ οἷς καὶ τες καὶ ὅπου καὶ πρὸς οἷους καὶ ὅτους, χρείας έφεση κυίας ἡστινοσοῦν, εξόδως ἅπαντ' ἐξέσται βασιλεί μελετην, ἐφ' ὅσον τε καὶ ὅπως ἂν ἐθέλοι, πρὶν έχει στηκέναι τὴν χρείαν· τοσαῦτα δ' αὖ τῆς χρείας ἐνστάσης καὶ τοιαῦτα λέξειεν, ὅσα δὴ μεμελέτηκε, κωλύειν μὲν ἥκιστα δυναμένου τῶν ἀκροατῶν οὐδε νός, ἐπικροτούντων δὲ ἁπάντων τοῖς ὕμνοις όμο καὶ οἷον ἁμιλλωμένων σπουδῇ πρὸς ἀλλήλους ξέν παρελάσεις ταῖς κολακείαις τοὺς ἄλλους. Τηνικα γὰρ καὶ εὐροώτερός τις αὐτὸς ἑαυτοῦ γίνεται καὶ τοὺς ἀντιλέγειν ἐθέλοντας, εἰ τινές ποτ' ἄρ' εάν, ὡς ἀμαθεῖς παρατρέχει· κἂν Σωκράτης ἦν τὰν Πλάτων, κάν Πυθαγόρας, μηδὲν εἶναι τῶν πάντων οὐδὲν, ὅπερ ἂν ἐν Καρὸς εἶναι κωλύση μοίρα τετάχθαι τὸν δυστυχῇ· ὥστ᾽ εἰ μελετώύη τις τῶν τοιούτων πρὸ τῆς πείρας, μάταιά τε καὶ ἄτραπ' ἂν εἴη μεμελετηκώς, τοῦ βασιλέως πρὸς ἕτερα του λόγου τὸν δρόμον ἀνθέλκοντος· καὶ μικρὰ ἢ οὐν ἀπεοικέναι δόξει τῷ καθ᾿ ὑδάτων γράφειν πειρά μένῳ, ἢ δικτύῳ θηρεύειν ἀνέμων πνοάς. Οὔτε γὰρ ὁ τοῦ λέγειν καιρός. ὧν μεμελέτηκεν, αὐτῷ παρέξει τ' καίριον, [Ρ. 574] οὔθ' & με μελέτηκε λέγειν ἐθελων μακρὰν ἐυτήξει τοῦ ναυαγίου· ἀλλὰ πάσες ἐν ἀχαρεῖ τὰς κακοδαίμονας αναμετρήσει τύχης. Διὰ δη ταῦτα, καὶ πρός γε διὰ τὸ μὴ τους πανταχόθεν της οἰκουμένης ἐπισκόπους τῶν ὀρθοδόξων περῖναι, τῆς ζητήσεως ούσης περὶ δογμάτων οὐδαμὴ τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ συνήθων, επιστε πρὸς βουλήσεις εἶναι συνέβαινε, παριέναι ἡμᾶς ἐνταυθοί· ἀλλ᾽ αὐτο καθημένους ἡσυχῇ τὴν ἅπαντα διαδικάζειν βίαι χρεὼν γὰρ εἶναι, πρό γε τῶν ἄλλων ἀπάντων, ἐν τούτως τα πάτρια ἔθη και προνόμια των και αυτ Variorum no!w. De hominibus contemptissimis dici solet. Ita Achilles de Agamemnone apud Homerum, Ελλὰ δὲ μοι τοῦ Ζῶρα· τίω Σε μια και διψές δέ ἐν Quicq. Dovis.

Book XIX · Chapter ILiber Decimus Nonus · Caput I

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

κἂν Σωκράτης ᾖ, κἂν Πλάτων, κἂν Πυθαγόρας, μηδὲν εἶναι τῶν πάντων οὐδὲν, ὅπερ ἂν ἐν Καρὸς εἶναι κωλύσῃ μοίρᾳ τετάχθαι τὸν δυστυχῆ· ὥστ’ εἰ μελετῴη τις τῶν τοιούτων πρὸ τῆς πείρας, μάταιά τε καὶ ἄπρακτ’ ἂν εἴη μεμελετηκὼς, τοῦ βασιλέως πρὸς ἕτερα τοῦ λόγου τὸν δρόμον ἀνθέλκοντος· καὶ μικρὰ ἢ οὐδὲν ἀπεοικέναι δόξει τῷ καθ’ ὑδάτων γράφειν πειρωμένῳ, ἢ δικτύῳ θηρεύειν ἀνέμων πνοάς. οὔτε γὰρ ὁ τοῦ λέγειν καιρὸς, ὧν μεμελέτηκεν, αὐτῷ παρέξει τὸ καίριον, οὔθ’ ἃ μεμελέτηκε λέγειν ἐθέλων μακρὰν ἑστήξει τοῦ ναυαγίου· ἀλλὰ πάσας ἐν ἀκαρεῖ τὰς κακοδαίμονας ἀναμετρήσει τύχας. Διὰ δὴ ταῦτα, καὶ πρός γε διὰ τὸ μὴ τοὺς πανταχόθεν τῆς οἰκουμένης ἐπισκόπους τῶν ὀρθοδόξων παρεῖναι, τῆς ζητήσεως οὔσης περὶ δογμάτων οὐδαμῆ τῇ τοῦ θεοῦ ἐκκλησίᾳ συνήθων, ἥκιστα πρὸς βουλήσεως εἶναι συνέβαινε, παριέναι ἡμᾶς ἐνταυθοῖ· ἀλλ’ οἴκοι καθημένους ἡσυχῆ τὸν ἅπαντα διαβιβάζειν βίον· χρεὼν γὰρ εἶναι, πρό γε τῶν ἄλλων ἁπάντων, ἐν τούτοις τὰ πάτρια ἔθη καὶ προνόμια σῶα καὶ ἀκλινῆ καθάπαξ τηρεῖσθαι, ὅπερ γέγραπται καὶ ὅπως πέπρακται· καθὰ καὶ ὁ πολὺς τὴν θεολογίαν φάσκει Γρηγόριος·

1171 [4. Μ. 6839, IND. 4] lernatores videmus non id tantum spectare, ut τοῦτο καὶ κυβερνήτας οὐ πρός γε τὸ τοξεύειν ἢ vel jaculentur vel navigent, neque id unum velle; sed finem habere il, cujus causa et sagittarius jaculari et gubernator navigare instituit; quod absque eo inanis sit utriusque diligentia. Temere enim laborare quid prodest? quid naufragiis et hibernis factibus identidem jactari, nisi aliquam utilitatem, aliquod lucrum, nobis, tanquam scopum et finem, proponamus? Cæterum quoniam ex vestigiis quibusdam orationis tuæ deprehendimus, præsentis negotii finem eum esse, ut Ecclesiæ naufragia submoveantur, idcirco nos oporte: orationis nostræ scopum hunc 910 habere et habenas eo flectere. Quippe cum huc non sponte nostra ve» niamus, sed acciti et minitne volentes, necesse est nos, non quo voluntas nostra præcipit, sed quo 13 fortiorum manu et lingua compellimur, nostræ orationis cursum dirigere: item ostendere, quatenus imperatoribus parere vel oporteat vel non oporteat. Enimvero sapiens ille Salomon, postquam dixit, tria esse, quæ prospere vadant, et quartum, quod bene incedat; hoc ultimum de rege apud subditns concionante interpretatur. Nam quot et qualia, quo tempore et loco, apud quot et quales, in quocun· que negotio dicere voluerit, ea omnia rex, quandiu et prout libuerit, commode præmneditabirur ante ipsum negotium; idemque, ubi negotium præsens urgebit, illa ipsa dicturus est, quæ et qualiacunque fuerit præmeditatus, neque ex auditoribus quisquam erit, qui possit inhibere: omnes autem quodam quasi laudum concentu applaudent, et studio inter se certabunt, quis quemque adulatione pratergressurus sit. Quippe ille tunc se ipso torrentior quodammodo exsistet: et si qui tandem velint contradicere, eos ut imperitos praetervehic· tur; ac tametsi Socrates sit is, qui consurget, vel Plato, vel Pythagoras, tamen nihil quidquam obstabil, quominus miser vilissimi mancipii luo habeatur. Quod si quis non prius rem aggrediatur, quam præmeditatns sit, frustra certe erit præmeditatus; propterea quod orationis cursum imperator alio retrahet: atque ille parum aut sill videbitur 911 distare ab eo, qui in aqua scribat, vel qui ventorum ßabra retibus captet. Nam neque tempus dicendi ejusmodi erit, ut que ille ante providerit opportuna futura sint; nec si provisa eloqui velit, longe aberit a naufragio; sed momento temporis omnia adversissima experturus est. llis de causis, et propterea etiam, quod or - thodoxorum episcopi ex omnilius orbis partibus non adessent, ubi quæstio esset de dogmatis in Ecclesia Dei plane inusitatis, nequaquam nos huo prodire, sed totam vitam tranquille domi sedendo traducere volebamus. Oportebat quippe in his ante omnia morem majorum atque privilegia salva p ὠφέ πλεῖν τὸν σκοπὴν ἔχοντας μόνον, οὐδὲ τοῦτο βουλο μένους ἁπλῶς· ἀλλ᾽ οὗ ἕνεκα τό τε τοξεύειν ὁ ταξί της καὶ τὸ πλεῖν ὁ κυβερνήτης ἐνεστήσαντο· ὡς ἐὰν μὴ τοῦτό γε ᾖ, μάταιος ἀμφοῖν ἡ σπουδή. Τίς γαρ όνησις μοχθεῖν εἰκῇ καὶ ναυαγίοις και κύμασι χειμε ρίοις ὡς τὰ πολλὰ παραβάλλεσθαι, μή τινος ώρε. λείας καὶ κέρδους τῷ σκοπῷ καὶ προθέσει προβ βλημένου; Ὅμως ἐπειδήπερ ἔκ τινων ἰχνῶν τῆς σῆς ξυνήκαμεν δημηγορίας, ἐκποδὼν τὰ τῆς Ἐκκλησίας γενέσθαι ναυάγια τον σκοπὸν τῆς παρούσης είναι σπουδῆς, πρὸς τοῦτ' ἀνάγκη καὶ τοῦ ἡμετέρου λόγου τὴν σκοπὸν καὶ τὰς ἡνίας ἰθύνειν. Ἐπειδὴ γὰρ οὐχ ἥκομεν ἐθελονται, ἀλλ᾽ ἤχθημεν οὐ μάλα ἐθελονται, καὶ ἡμᾶς ἀνάγκη τὸν τοῦ λόγου δρόμον θύνειν, οὐ πρὸς & τὸ βουλόμενον ἡμῖν ὑφηγείται, ἀλλὰ της ἅπερ ἡ τὸ κράτος ἔχουσα χεὶρ καὶ γλώσσα βιάζεται, καὶ δεικνύειν μέχρι που βασιλεύσιν ὑπείκειν χαλιών καὶ μέχρι ποῦ μὴ χρεών. Ο γάρ τος της Σύρο μῶν τρία φήσας ὑπάρχειν, οἷς εὐόδω; ἔνεστι το ρεύεσθαι, καὶ τὸ τέταρτον, ὁ καλῶς διαβαίνει, τοῦτ' εἶναι βασιλέα πρὸς ὑπηκόους δημηγοροῦντα ἐπι· φήνατο. Όσα γὰρ ἂν ἐθέλοι λέγειν καὶ οἷς καὶ τες καὶ ὅπου καὶ πρὸς οἷους καὶ ὅτους, χρείας έφεση κυίας ἡστινοσοῦν, εξόδως ἅπαντ' ἐξέσται βασιλεί μελετην, ἐφ' ὅσον τε καὶ ὅπως ἂν ἐθέλοι, πρὶν έχει στηκέναι τὴν χρείαν· τοσαῦτα δ' αὖ τῆς χρείας ἐνστάσης καὶ τοιαῦτα λέξειεν, ὅσα δὴ μεμελέτηκε, κωλύειν μὲν ἥκιστα δυναμένου τῶν ἀκροατῶν οὐδε νός, ἐπικροτούντων δὲ ἁπάντων τοῖς ὕμνοις όμο καὶ οἷον ἁμιλλωμένων σπουδῇ πρὸς ἀλλήλους ξέν παρελάσεις ταῖς κολακείαις τοὺς ἄλλους. Τηνικα γὰρ καὶ εὐροώτερός τις αὐτὸς ἑαυτοῦ γίνεται καὶ τοὺς ἀντιλέγειν ἐθέλοντας, εἰ τινές ποτ' ἄρ' εάν, ὡς ἀμαθεῖς παρατρέχει· κἂν Σωκράτης ἦν τὰν Πλάτων, κάν Πυθαγόρας, μηδὲν εἶναι τῶν πάντων οὐδὲν, ὅπερ ἂν ἐν Καρὸς εἶναι κωλύση μοίρα τετάχθαι τὸν δυστυχῇ· ὥστ᾽ εἰ μελετώύη τις τῶν τοιούτων πρὸ τῆς πείρας, μάταιά τε καὶ ἄτραπ' ἂν εἴη μεμελετηκώς, τοῦ βασιλέως πρὸς ἕτερα του λόγου τὸν δρόμον ἀνθέλκοντος· καὶ μικρὰ ἢ οὐν ἀπεοικέναι δόξει τῷ καθ᾿ ὑδάτων γράφειν πειρά μένῳ, ἢ δικτύῳ θηρεύειν ἀνέμων πνοάς. Οὔτε γὰρ ὁ τοῦ λέγειν καιρός. ὧν μεμελέτηκεν, αὐτῷ παρέξει τ' καίριον, [Ρ. 574] οὔθ' & με μελέτηκε λέγειν ἐθελων μακρὰν ἐυτήξει τοῦ ναυαγίου· ἀλλὰ πάσες ἐν ἀχαρεῖ τὰς κακοδαίμονας αναμετρήσει τύχης. Διὰ δη ταῦτα, καὶ πρός γε διὰ τὸ μὴ τους πανταχόθεν της οἰκουμένης ἐπισκόπους τῶν ὀρθοδόξων περῖναι, τῆς ζητήσεως ούσης περὶ δογμάτων οὐδαμὴ τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ συνήθων, επιστε πρὸς βουλήσεις εἶναι συνέβαινε, παριέναι ἡμᾶς ἐνταυθοί· ἀλλ᾽ αὐτο καθημένους ἡσυχῇ τὴν ἅπαντα διαδικάζειν βίαι χρεὼν γὰρ εἶναι, πρό γε τῶν ἄλλων ἀπάντων, ἐν τούτως τα πάτρια ἔθη και προνόμια των και αυτ Variorum no!w. De hominibus contemptissimis dici solet. Ita Achilles de Agamemnone apud Homerum, Ελλὰ δὲ μοι τοῦ Ζῶρα· τίω Σε μια και διψές δέ ἐν Quicq. Dovis.

PG 148:1173ἡμεῖς καὶ μέχρι τῆς τυχούσης κεραίας καὶ γραμμῆς τοῦ πνεύματος τὴν ἀκρίβειαν ἕλκοντες οὔποτε δεξόμεθα (οὐδὲ γὰρ ὅσιον) οὐδὲ τὰς ἐλαχίστας πράξεις εἰκῆ σπουδασθῆναι τοῖς ἀναγράψασι, καὶ μέχρι τοῦ παρόντος μνήμῃ διασωθῆναι· ἀλλ’ ἵν’ ἡμεῖς ἔχωμεν ὑπομνήματα καὶ παιδεύματα τῆς τῶν ὁμοίων, εἴ ποτε συμπέσοι καιρὸς, διασκέψεως. Ἀλλὰ καὶ ἡ βίβλος τῶν πράξεων τῆς θείας καὶ οἰκουμενικῆς ἕκτης συνόδου, περὶ τῆς βραδυτῆτος τῶν δυτικῶν ἐπισκόπων ἀπολογουμένη, τὴν τῶν ἐκ Βρεττανίας καὶ τῶν Ὠκεανείων ἐκείνων μερῶν, καὶ ὅσοι καθ’ ἕτερα τῆς Εὐρώπης ἐκείνων κλίματα, συνδρομὴν ἐπισκόπων αἰτίαν τίθησιν· ἀναγκαίου τοῖς ἅπασιν ὄντος, ἐξ ὅλης (φησὶ) τῆς κοινότητος, καὶ ἥκιστα μονομέρεως, τὰ τοιαῦτα τελεῖσθαι· ἵνα τὰ τῇ θείᾳ καὶ ἀποστολικῇ πίστει πραττόμενα πάντες γιγνώσκοντες ὁμοφωνῶσιν ἀλλήλοις. Καὶ ὁ θειότατος δ’ ὁμοίως Μάξιμος ἐν τῇ πρὸς Πύῤῥον διαλέξει μὴ δύνασθαι καλεῖσθαι σύνοδόν φησι τὰ σημεῖα μὴ κεκτημένην· οὔτε γὰρ κατὰ νόμους καὶ κανόνας γενέσθαι συνοδικοὺς καὶ θεσμοὺς ἐκκλησιαστικοὺς, οὔτε ἐπιστολὰς ἢ τοποτηρητὰς πρὸς τῶν ἄλλων πεμφθῆναι πατριαρχῶν·

[A. c. 1551] BYZANTIN.E HISTORLE LIB. XIX. [IMP. J. cantacuz. 5] καθάπαξ τηρεῖσθαι, ὅπερ γέγραπται καὶ ὅπως πέ- prorsus et immota servari, prout antea scriptum πρακται· καθὰ καὶ ὁ πολὺς τὴν θεολογίαν φάσκει Γρηγόριος· «Ημεῖς καὶ μέχρι τῆς τυχούσης κεραία; καὶ γραμμῆς τοῦ πνεύματος τὴν ἀκρίβειαν ἕλκοντες οὔποτε δεξόμεθα (οὐδὲ γὰρ ὅσιον) οὐδὲ τὰς ἐλαχίστας πράξεις εἰκὴ σπουδασθῆναι τοῖς ἀναγράψασι, καὶ μέχρι τοῦ παρόντος μνήμῃ διασωθῆναι ἀλλ' ἶν᾿ ἡμεῖς ἔχομεν ὑπομνήματα καὶ παιδεύματα τῆς τῶν ὁμοίων, εί ποτε συμπέσοι καιρός, διασκέ ψεως.» Αλλὰ καὶ ἡ βίβλος τῶν πράξεων τῆς θείας καὶ οἰκουμενικῆς ἔκτης συνόδου, περὶ τῆς βραδυ· τῆτος τῶν δυτικῶν ἐπισκόπων ἀπολογουμένη, τὴν τῶν ἐκ Βρεττανίας καὶ τῶν Ὠκεανείων ἐκείνων μερῶν, καὶ ὅσοι καθ' ἕτερα τῆς Εὐρώπης ἐκείνων κλίματα, συνδρομὴν ἐπισκόπων αἰτίαν τίθησιν· • Αναγκαίου τοῖς ἅπασιν ὄντος, ἐξ όλης (φησί) τῆς κοινότητος, καὶ ἥκιστα μονομερούς, τὰ τοιαῦτα τε λεῖσθαι· ἵνα τὸ τῇ θείᾳ καὶ ἀποστολικῇ πίστει πραττόμενα πάντες γιγνώσκοντες ὁμοφωνῶσιν ἀλ λήλοις. ο Καὶ ὁ θειότατος δ' ὁμοίως Μάξιμο; ἐν τῇ πρὸς Πύρρον διαλέξει μη δύνασθαι καλεῖσθαι σύνο οδόν φησι τα σημεία μη κεκτημένην· οὔτε γὰρ κατὰ νόμους καὶ κανόνας γενέσθαι συνοδικούς και θεσμούς ἐκκλησιαστικούς, οὔτε ἐπιστολὰς ἢ τοπο τηρητές πρὸς τῶν ἄλλων πεμφθῆναι πατριαρχῶν· καὶ διὰ τοῦτο σκανδάλων διχονοίας τὴν οἰκουμένην πληρῶται. Ὅμω; ἐπειδὴ καὶ ἄκουσιν ἐληλυθόσι δέδωκας, ἥντινα δήπου καὶ ἐδεδώκεις, χώραν τοῦ λέγειν, χρεών, καθάπερ ἐν ταῖς ἱπποδρομίαις τους δρόμου; τε καὶ περιδρόμους καθαίρουσι τῶν ἁμιλλητηρίων ἵππων, ξύλων καὶ λίθων καὶ τῶν τοιούτων ἅπαν δεικνύντες ἐλεύθερον τούδαφος, οὕτω καὶ νῦν ἐφ' ἡμῶν ἀρξαμένων λέγειν, ἐπηρείας απάσης Ελεύθερον εἶναι δεῖν αἰτῶ τῶν λόγων τὸν δίαυλον. Αγάλματι γὰρ ἐοικέναι τινὶ καὶ τὸν λόγον συμβαίναι· καὶ ὥσπερ ἐκ κεφαλῆς ἐκεῖ τῆς πλάσεως άκωλύτου μέχρι ποδῶν ἐληλυθυίας, [Ρ. 575] ὁρᾶται προς τἀκριβὲς τὰ τῆς ἁρμονίας· καὶ θαυμάζεται μὲν, εἰ καλῶς τῷ τεχνίτῃ πέπρακται· εἰ δ᾽ οὖν, αἰσχύνης ἀθλητής περιφανῶς ὁ πλάστης καθίσταται· οὕτω κανταῦθα τοῦ λόγου μηδενὸς ἐφεδρεύοντος, μηδὲ τὸ συνεχὲς ἀνασοβοῦντος ὥσπερ ἐκ λόχου μέχρι τελευτῆς αὐτῆς, ἐξέσται τοῖς παροῦσι κρίνειν ὀρθῶς, εἶτα κατὰ λόγους ἡμῖν ὁ λόγος ἕδραμεν, είθ' ύπερόριος γέγονε τοῦ τῆς ἀληθείας σκοπού. Έπειτα, εἰ καὶ τοῦθ' ἡμῖν ἐξείη μή σιωπῇ παρεληλυθέναι, τὰ τοῖς δικαίοις προσήκοντα βήμασι καὶ δόξωμεν ἀγνοεῖν, ἐπειδὴ σὺ σαυτῷ τὴν τοῦ κρίνειν ἐπιτετρα φως ἐξουσίαν, ἃ ταῖς ἁπανταχῆ τῆς οἰκουμένης συνεῦσιν ἐχρῆν τῶν ἐπισκόπων ὀρθοδόξοις, ὁμωμόκεις μὴ καπηλεύειν τὰς δίκας, ἐχρῆν μὴ προειλημμένον γοῦν εἶναι σε τοῖς τοῦ κατηγορουμένου δικτύοις, μηδ' αὐτοῦ σε πρόμαχον ἐκ πρώτης, ὁ φατί, γραμμῆς ἀπαρακαλύπτως καθιστάμενον, λέγειν ὁποῖα τοῦτόν γ' ἐχρῆν· ἀλλὰ τοὺς τὰς κατηγορίας προσ βαλλομένους πυθόμενον πρότερον, καὶ ἂς ὁ τάγ Gregor. Nazianz. orat. 1. Boivis. factumve esset; quemadmodum magnus theologiæ doctor Gregorius auctor est: Nos (inquit) cum accuratam spiritus diligentiam ad quemlibet apicem, ad quamlibet virgulam trahamus, nunquam dederimus (neque enim fas est vel in minimis factis recensendis, eorumque memoria ad præsens usque tempus conservanda, temere elaborasse cos, qui scripserunt; sed eo, ut nos haberemus monimenta et documenta, quibus in similium rerum tractatione, si unquam incideret occasio, uteremur. Sed et liber actorum sacrosanctæ et ecumenice sexta synodi tarditatem orientaliumi “piscoporum sic excusat, ut ejus causam fuisse dicat, quod Britanniæ et illorum Oceani tractuum, nec non aliarum Europa regionum episcopi 912 s'mul convenerint: «Quoniam, › inquit, ‹ necesse est ab omnibus ex tota Ecclesiæ universitate convocatis, non autem ab una parte, talia peragi; ut omnes ea, quæ circa divinam et apostolicam fidem acta fuerint, cognoscentes, secum invicem consovent.. ldem D. Maximus, in sua cum Pyrrho disputatione, non posse ait synodum vocari cam, quæ ipsa synodi insígnia non habeat: neque enim factam eam secundum leges et canones synodales, statutave ecclesiastica; nec epistolas aut legatos ab aliis patriarchis missos fuisse: atque eam idcirco totum orbem implevisse scandalis dissensionis. Caeterum quia nobis, postquam inviti huc vemimus, dicendi locum dedisti, quicunque tandem is datus est, oportet nos, ut fit in hippodromis (nam in iis, quacunque vel dirigendus vel circumflectendus certantium equorum cursus, operam dant, ut et lignis et lapidibus, et aliis ejusmodi obicibus, solum omne sit liberum ac vacuum), ita, inquam, nunc quoque, cum incipimus dicere, disputationis nostræ curriculum ab omni violentia liberum esse oportere censeo, et ut sit peto. Oratio nempe simulacri cujusdam instar est: atqne ut in simulacro, si a capite ad pedes usque citra ullum impedimentum opus processerit, coucin - nitas partium ipsa penitus perspicitur, et admirationem quidem movet, si artifex scite fecerit; sin minus, ludibrio exponit eum, qui finxit: sic ctiam in boc disputationis exordio, si nemo dolum meditetur, neque hinc usque ad finem quisquam 913 tanquam ex insidiis prosiliat, qui continuan verborum scriem interrumpat, poterunt ii qui astant recte judicare, utrum orationis nostræ cursus rationi consentaneus fuerit, an longe a vero fine aberrarit. Deinde (si et illud fas est silentio haud præterire, ne judicis justi officium ignora e videamur) quoniam tu potestatem tibi ipsi arrogasti judicandi de iis rebus, ad quas dijudicandas orthodoxos totius orbis episcopos convenire oportebat, idemque te incorrupte judicaturum esse Variorum notæ.

καὶ διὰ τοῦτο σκανδάλων διχονοίας τὴν οἰκουμένην πληρῶσαι. Ὅμως ἐπειδὴ καὶ ἄκουσιν ἐληλυθόσι δέδωκας, ἥντινα δήπου καὶ ἐδεδώκεις, χώραν τοῦ λέγειν, χρεὼν, καθάπερ ἐν ταῖς ἱπποδρομίαις τοὺς δρόμους τε καὶ περιδρόμους καθαίρουσι τῶν ἁμιλλητηρίων ἵππων, ξύλων καὶ λίθων καὶ τῶν τοιούτων ἅπαν δεικνύντες ἐλεύθερον τοὔδαφος, οὕτω καὶ νῦν ἐφ’ ἡμῶν ἀρξαμένων λέγειν, ἐπηρείας ἁπάσης ἐλεύθερον εἶναι δεῖν αἰτῶ τῶν λόγων τὸν δίαυλον. ἀγάλματι γὰρ ἐοικέναι τινὶ καὶ τὸν λόγον συμβαίνει· καὶ ὥσπερ ἐκ κεφαλῆς ἐκεῖ τῆς πλάσεως ἀκωλύτου μέχρι ποδῶν ἐληλυθυίας, ὁρᾶται πρὸς τἀκριβὲς τὰ τῆς ἁρμονίας· καὶ θαυμάζεται μὲν, εἰ καλῶς τῷ τεχνίτῃ πέπρακται· εἰ δ’ οὖν, αἰσχύνης ἀθλητὴς περιφανῶς ὁ πλάστης καθίσταται· οὕτω κἀνταῦθα τοῦ λόγου μηδενὸς ἐφεδρεύοντος, μηδὲ τὸ συνεχὲς ἀνασοβοῦντος ὥσπερ ἐκ λόχου μέχρι τελευτῆς αὐτῆς, ἐξέσται τοῖς παροῦσι κρίνειν ὀρθῶς, εἴτε κατὰ λόγους ἡμῖν ὁ λόγος ἔδραμεν, εἴθ’ ὑπερόριος γέγονε τοῦ τῆς ἀληθείας σκοποῦ.

[A. c. 1551] BYZANTIN.E HISTORLE LIB. XIX. [IMP. J. cantacuz. 5] καθάπαξ τηρεῖσθαι, ὅπερ γέγραπται καὶ ὅπως πέ- prorsus et immota servari, prout antea scriptum πρακται· καθὰ καὶ ὁ πολὺς τὴν θεολογίαν φάσκει Γρηγόριος· «Ημεῖς καὶ μέχρι τῆς τυχούσης κεραία; καὶ γραμμῆς τοῦ πνεύματος τὴν ἀκρίβειαν ἕλκοντες οὔποτε δεξόμεθα (οὐδὲ γὰρ ὅσιον) οὐδὲ τὰς ἐλαχίστας πράξεις εἰκὴ σπουδασθῆναι τοῖς ἀναγράψασι, καὶ μέχρι τοῦ παρόντος μνήμῃ διασωθῆναι ἀλλ' ἶν᾿ ἡμεῖς ἔχομεν ὑπομνήματα καὶ παιδεύματα τῆς τῶν ὁμοίων, εί ποτε συμπέσοι καιρός, διασκέ ψεως.» Αλλὰ καὶ ἡ βίβλος τῶν πράξεων τῆς θείας καὶ οἰκουμενικῆς ἔκτης συνόδου, περὶ τῆς βραδυ· τῆτος τῶν δυτικῶν ἐπισκόπων ἀπολογουμένη, τὴν τῶν ἐκ Βρεττανίας καὶ τῶν Ὠκεανείων ἐκείνων μερῶν, καὶ ὅσοι καθ' ἕτερα τῆς Εὐρώπης ἐκείνων κλίματα, συνδρομὴν ἐπισκόπων αἰτίαν τίθησιν· • Αναγκαίου τοῖς ἅπασιν ὄντος, ἐξ όλης (φησί) τῆς κοινότητος, καὶ ἥκιστα μονομερούς, τὰ τοιαῦτα τε λεῖσθαι· ἵνα τὸ τῇ θείᾳ καὶ ἀποστολικῇ πίστει πραττόμενα πάντες γιγνώσκοντες ὁμοφωνῶσιν ἀλ λήλοις. ο Καὶ ὁ θειότατος δ' ὁμοίως Μάξιμο; ἐν τῇ πρὸς Πύρρον διαλέξει μη δύνασθαι καλεῖσθαι σύνο οδόν φησι τα σημεία μη κεκτημένην· οὔτε γὰρ κατὰ νόμους καὶ κανόνας γενέσθαι συνοδικούς και θεσμούς ἐκκλησιαστικούς, οὔτε ἐπιστολὰς ἢ τοπο τηρητές πρὸς τῶν ἄλλων πεμφθῆναι πατριαρχῶν· καὶ διὰ τοῦτο σκανδάλων διχονοίας τὴν οἰκουμένην πληρῶται. Ὅμω; ἐπειδὴ καὶ ἄκουσιν ἐληλυθόσι δέδωκας, ἥντινα δήπου καὶ ἐδεδώκεις, χώραν τοῦ λέγειν, χρεών, καθάπερ ἐν ταῖς ἱπποδρομίαις τους δρόμου; τε καὶ περιδρόμους καθαίρουσι τῶν ἁμιλλητηρίων ἵππων, ξύλων καὶ λίθων καὶ τῶν τοιούτων ἅπαν δεικνύντες ἐλεύθερον τούδαφος, οὕτω καὶ νῦν ἐφ' ἡμῶν ἀρξαμένων λέγειν, ἐπηρείας απάσης Ελεύθερον εἶναι δεῖν αἰτῶ τῶν λόγων τὸν δίαυλον. Αγάλματι γὰρ ἐοικέναι τινὶ καὶ τὸν λόγον συμβαίναι· καὶ ὥσπερ ἐκ κεφαλῆς ἐκεῖ τῆς πλάσεως άκωλύτου μέχρι ποδῶν ἐληλυθυίας, [Ρ. 575] ὁρᾶται προς τἀκριβὲς τὰ τῆς ἁρμονίας· καὶ θαυμάζεται μὲν, εἰ καλῶς τῷ τεχνίτῃ πέπρακται· εἰ δ᾽ οὖν, αἰσχύνης ἀθλητής περιφανῶς ὁ πλάστης καθίσταται· οὕτω κανταῦθα τοῦ λόγου μηδενὸς ἐφεδρεύοντος, μηδὲ τὸ συνεχὲς ἀνασοβοῦντος ὥσπερ ἐκ λόχου μέχρι τελευτῆς αὐτῆς, ἐξέσται τοῖς παροῦσι κρίνειν ὀρθῶς, εἶτα κατὰ λόγους ἡμῖν ὁ λόγος ἕδραμεν, είθ' ύπερόριος γέγονε τοῦ τῆς ἀληθείας σκοπού. Έπειτα, εἰ καὶ τοῦθ' ἡμῖν ἐξείη μή σιωπῇ παρεληλυθέναι, τὰ τοῖς δικαίοις προσήκοντα βήμασι καὶ δόξωμεν ἀγνοεῖν, ἐπειδὴ σὺ σαυτῷ τὴν τοῦ κρίνειν ἐπιτετρα φως ἐξουσίαν, ἃ ταῖς ἁπανταχῆ τῆς οἰκουμένης συνεῦσιν ἐχρῆν τῶν ἐπισκόπων ὀρθοδόξοις, ὁμωμόκεις μὴ καπηλεύειν τὰς δίκας, ἐχρῆν μὴ προειλημμένον γοῦν εἶναι σε τοῖς τοῦ κατηγορουμένου δικτύοις, μηδ' αὐτοῦ σε πρόμαχον ἐκ πρώτης, ὁ φατί, γραμμῆς ἀπαρακαλύπτως καθιστάμενον, λέγειν ὁποῖα τοῦτόν γ' ἐχρῆν· ἀλλὰ τοὺς τὰς κατηγορίας προσ βαλλομένους πυθόμενον πρότερον, καὶ ἂς ὁ τάγ Gregor. Nazianz. orat. 1. Boivis. factumve esset; quemadmodum magnus theologiæ doctor Gregorius auctor est: Nos (inquit) cum accuratam spiritus diligentiam ad quemlibet apicem, ad quamlibet virgulam trahamus, nunquam dederimus (neque enim fas est vel in minimis factis recensendis, eorumque memoria ad præsens usque tempus conservanda, temere elaborasse cos, qui scripserunt; sed eo, ut nos haberemus monimenta et documenta, quibus in similium rerum tractatione, si unquam incideret occasio, uteremur. Sed et liber actorum sacrosanctæ et ecumenice sexta synodi tarditatem orientaliumi “piscoporum sic excusat, ut ejus causam fuisse dicat, quod Britanniæ et illorum Oceani tractuum, nec non aliarum Europa regionum episcopi 912 s'mul convenerint: «Quoniam, › inquit, ‹ necesse est ab omnibus ex tota Ecclesiæ universitate convocatis, non autem ab una parte, talia peragi; ut omnes ea, quæ circa divinam et apostolicam fidem acta fuerint, cognoscentes, secum invicem consovent.. ldem D. Maximus, in sua cum Pyrrho disputatione, non posse ait synodum vocari cam, quæ ipsa synodi insígnia non habeat: neque enim factam eam secundum leges et canones synodales, statutave ecclesiastica; nec epistolas aut legatos ab aliis patriarchis missos fuisse: atque eam idcirco totum orbem implevisse scandalis dissensionis. Caeterum quia nobis, postquam inviti huc vemimus, dicendi locum dedisti, quicunque tandem is datus est, oportet nos, ut fit in hippodromis (nam in iis, quacunque vel dirigendus vel circumflectendus certantium equorum cursus, operam dant, ut et lignis et lapidibus, et aliis ejusmodi obicibus, solum omne sit liberum ac vacuum), ita, inquam, nunc quoque, cum incipimus dicere, disputationis nostræ curriculum ab omni violentia liberum esse oportere censeo, et ut sit peto. Oratio nempe simulacri cujusdam instar est: atqne ut in simulacro, si a capite ad pedes usque citra ullum impedimentum opus processerit, coucin - nitas partium ipsa penitus perspicitur, et admirationem quidem movet, si artifex scite fecerit; sin minus, ludibrio exponit eum, qui finxit: sic ctiam in boc disputationis exordio, si nemo dolum meditetur, neque hinc usque ad finem quisquam 913 tanquam ex insidiis prosiliat, qui continuan verborum scriem interrumpat, poterunt ii qui astant recte judicare, utrum orationis nostræ cursus rationi consentaneus fuerit, an longe a vero fine aberrarit. Deinde (si et illud fas est silentio haud præterire, ne judicis justi officium ignora e videamur) quoniam tu potestatem tibi ipsi arrogasti judicandi de iis rebus, ad quas dijudicandas orthodoxos totius orbis episcopos convenire oportebat, idemque te incorrupte judicaturum esse Variorum notæ.

Ἔπειτα, εἰ καὶ τοῦθ’ ἡμῖν ἐξείη μὴ σιωπῇ παρεληλυθέναι, τὰ τοῖς δικαίοις προσήκοντα βήμασι καὶ δόξωμεν ἀγνοεῖν, ἐπειδὴ σὺ σαυτῷ τὴν τοῦ κρίνειν ἐπιτετραφὼς ἐξουσίαν, ἃ τοῖς ἁπανταχῆ τῆς οἰκουμένης συνιοῦσιν ἐχρῆν τῶν ἐπισκόπων ὀρθοδόξοις, ὀμωμόκεις μὴ καπηλεύειν τὰς δίκας, ἐχρῆν μὴ προειλημμένον γοῦν εἶναί σε τοῖς τοῦ κατηγορουμένου δικτύοις, μηδ’ αὐτοῦ σε πρόμαχον ἐκ πρώτης, ὅ φασι, γραμμῆς ἀπαρακαλύπτως καθιστάμενον, λέγειν ὁποῖα τοῦτόν γ’ ἐχρῆν· ἀλλὰ τοὺς τὰς κατηγορίας προβαλλομένους πυθόμενον πρότερον, καὶ ἃς ὁ τἀγκλήματα ἔχων αὐτὸς ἀπολογίας καὶ λύσεις ἑκάστοις λέγων ἀντιτίθησιν, ἔπειτα τὴν σὴν ἐπάγειν σε κρίσιν, κατὰ τοὺς ἐν τούτοις κρατήσαντας πάλαι τῆς ἐκκλησίας κανόνας καὶ νόμους. ἀψινθίῳ γὰρ ἐοικέναι τὴν πρόληψιν ἔγωγε λέγω. ὡς γὰρ ἐκεῖνο, τῆς γλώττης ὁπώσποθ’ ἁψάμενον, τοσοῦτον ἐσχεῖ τῇ γευστικῇ τὸ τῆς πικρίας δραστήριον, ὡς πολλοῦ τε ἅμα καιροῦ καὶ πολλῶν δεηθῆναι γλυκέων εἰς τὴν πρὶν τοῦ φυσικοῦ καθήκοντος ἀντίληψιν, οὕτω κἀν τοῖς δικασταῖς τὴν πρόληψιν ἴσμεν ὡς τὰ πολλὰ δυναμένην.

[A. c. 1551] BYZANTIN.E HISTORLE LIB. XIX. [IMP. J. cantacuz. 5] καθάπαξ τηρεῖσθαι, ὅπερ γέγραπται καὶ ὅπως πέ- prorsus et immota servari, prout antea scriptum πρακται· καθὰ καὶ ὁ πολὺς τὴν θεολογίαν φάσκει Γρηγόριος· «Ημεῖς καὶ μέχρι τῆς τυχούσης κεραία; καὶ γραμμῆς τοῦ πνεύματος τὴν ἀκρίβειαν ἕλκοντες οὔποτε δεξόμεθα (οὐδὲ γὰρ ὅσιον) οὐδὲ τὰς ἐλαχίστας πράξεις εἰκὴ σπουδασθῆναι τοῖς ἀναγράψασι, καὶ μέχρι τοῦ παρόντος μνήμῃ διασωθῆναι ἀλλ' ἶν᾿ ἡμεῖς ἔχομεν ὑπομνήματα καὶ παιδεύματα τῆς τῶν ὁμοίων, εί ποτε συμπέσοι καιρός, διασκέ ψεως.» Αλλὰ καὶ ἡ βίβλος τῶν πράξεων τῆς θείας καὶ οἰκουμενικῆς ἔκτης συνόδου, περὶ τῆς βραδυ· τῆτος τῶν δυτικῶν ἐπισκόπων ἀπολογουμένη, τὴν τῶν ἐκ Βρεττανίας καὶ τῶν Ὠκεανείων ἐκείνων μερῶν, καὶ ὅσοι καθ' ἕτερα τῆς Εὐρώπης ἐκείνων κλίματα, συνδρομὴν ἐπισκόπων αἰτίαν τίθησιν· • Αναγκαίου τοῖς ἅπασιν ὄντος, ἐξ όλης (φησί) τῆς κοινότητος, καὶ ἥκιστα μονομερούς, τὰ τοιαῦτα τε λεῖσθαι· ἵνα τὸ τῇ θείᾳ καὶ ἀποστολικῇ πίστει πραττόμενα πάντες γιγνώσκοντες ὁμοφωνῶσιν ἀλ λήλοις. ο Καὶ ὁ θειότατος δ' ὁμοίως Μάξιμο; ἐν τῇ πρὸς Πύρρον διαλέξει μη δύνασθαι καλεῖσθαι σύνο οδόν φησι τα σημεία μη κεκτημένην· οὔτε γὰρ κατὰ νόμους καὶ κανόνας γενέσθαι συνοδικούς και θεσμούς ἐκκλησιαστικούς, οὔτε ἐπιστολὰς ἢ τοπο τηρητές πρὸς τῶν ἄλλων πεμφθῆναι πατριαρχῶν· καὶ διὰ τοῦτο σκανδάλων διχονοίας τὴν οἰκουμένην πληρῶται. Ὅμω; ἐπειδὴ καὶ ἄκουσιν ἐληλυθόσι δέδωκας, ἥντινα δήπου καὶ ἐδεδώκεις, χώραν τοῦ λέγειν, χρεών, καθάπερ ἐν ταῖς ἱπποδρομίαις τους δρόμου; τε καὶ περιδρόμους καθαίρουσι τῶν ἁμιλλητηρίων ἵππων, ξύλων καὶ λίθων καὶ τῶν τοιούτων ἅπαν δεικνύντες ἐλεύθερον τούδαφος, οὕτω καὶ νῦν ἐφ' ἡμῶν ἀρξαμένων λέγειν, ἐπηρείας απάσης Ελεύθερον εἶναι δεῖν αἰτῶ τῶν λόγων τὸν δίαυλον. Αγάλματι γὰρ ἐοικέναι τινὶ καὶ τὸν λόγον συμβαίναι· καὶ ὥσπερ ἐκ κεφαλῆς ἐκεῖ τῆς πλάσεως άκωλύτου μέχρι ποδῶν ἐληλυθυίας, [Ρ. 575] ὁρᾶται προς τἀκριβὲς τὰ τῆς ἁρμονίας· καὶ θαυμάζεται μὲν, εἰ καλῶς τῷ τεχνίτῃ πέπρακται· εἰ δ᾽ οὖν, αἰσχύνης ἀθλητής περιφανῶς ὁ πλάστης καθίσταται· οὕτω κανταῦθα τοῦ λόγου μηδενὸς ἐφεδρεύοντος, μηδὲ τὸ συνεχὲς ἀνασοβοῦντος ὥσπερ ἐκ λόχου μέχρι τελευτῆς αὐτῆς, ἐξέσται τοῖς παροῦσι κρίνειν ὀρθῶς, εἶτα κατὰ λόγους ἡμῖν ὁ λόγος ἕδραμεν, είθ' ύπερόριος γέγονε τοῦ τῆς ἀληθείας σκοπού. Έπειτα, εἰ καὶ τοῦθ' ἡμῖν ἐξείη μή σιωπῇ παρεληλυθέναι, τὰ τοῖς δικαίοις προσήκοντα βήμασι καὶ δόξωμεν ἀγνοεῖν, ἐπειδὴ σὺ σαυτῷ τὴν τοῦ κρίνειν ἐπιτετρα φως ἐξουσίαν, ἃ ταῖς ἁπανταχῆ τῆς οἰκουμένης συνεῦσιν ἐχρῆν τῶν ἐπισκόπων ὀρθοδόξοις, ὁμωμόκεις μὴ καπηλεύειν τὰς δίκας, ἐχρῆν μὴ προειλημμένον γοῦν εἶναι σε τοῖς τοῦ κατηγορουμένου δικτύοις, μηδ' αὐτοῦ σε πρόμαχον ἐκ πρώτης, ὁ φατί, γραμμῆς ἀπαρακαλύπτως καθιστάμενον, λέγειν ὁποῖα τοῦτόν γ' ἐχρῆν· ἀλλὰ τοὺς τὰς κατηγορίας προσ βαλλομένους πυθόμενον πρότερον, καὶ ἂς ὁ τάγ Gregor. Nazianz. orat. 1. Boivis. factumve esset; quemadmodum magnus theologiæ doctor Gregorius auctor est: Nos (inquit) cum accuratam spiritus diligentiam ad quemlibet apicem, ad quamlibet virgulam trahamus, nunquam dederimus (neque enim fas est vel in minimis factis recensendis, eorumque memoria ad præsens usque tempus conservanda, temere elaborasse cos, qui scripserunt; sed eo, ut nos haberemus monimenta et documenta, quibus in similium rerum tractatione, si unquam incideret occasio, uteremur. Sed et liber actorum sacrosanctæ et ecumenice sexta synodi tarditatem orientaliumi “piscoporum sic excusat, ut ejus causam fuisse dicat, quod Britanniæ et illorum Oceani tractuum, nec non aliarum Europa regionum episcopi 912 s'mul convenerint: «Quoniam, › inquit, ‹ necesse est ab omnibus ex tota Ecclesiæ universitate convocatis, non autem ab una parte, talia peragi; ut omnes ea, quæ circa divinam et apostolicam fidem acta fuerint, cognoscentes, secum invicem consovent.. ldem D. Maximus, in sua cum Pyrrho disputatione, non posse ait synodum vocari cam, quæ ipsa synodi insígnia non habeat: neque enim factam eam secundum leges et canones synodales, statutave ecclesiastica; nec epistolas aut legatos ab aliis patriarchis missos fuisse: atque eam idcirco totum orbem implevisse scandalis dissensionis. Caeterum quia nobis, postquam inviti huc vemimus, dicendi locum dedisti, quicunque tandem is datus est, oportet nos, ut fit in hippodromis (nam in iis, quacunque vel dirigendus vel circumflectendus certantium equorum cursus, operam dant, ut et lignis et lapidibus, et aliis ejusmodi obicibus, solum omne sit liberum ac vacuum), ita, inquam, nunc quoque, cum incipimus dicere, disputationis nostræ curriculum ab omni violentia liberum esse oportere censeo, et ut sit peto. Oratio nempe simulacri cujusdam instar est: atqne ut in simulacro, si a capite ad pedes usque citra ullum impedimentum opus processerit, coucin - nitas partium ipsa penitus perspicitur, et admirationem quidem movet, si artifex scite fecerit; sin minus, ludibrio exponit eum, qui finxit: sic ctiam in boc disputationis exordio, si nemo dolum meditetur, neque hinc usque ad finem quisquam 913 tanquam ex insidiis prosiliat, qui continuan verborum scriem interrumpat, poterunt ii qui astant recte judicare, utrum orationis nostræ cursus rationi consentaneus fuerit, an longe a vero fine aberrarit. Deinde (si et illud fas est silentio haud præterire, ne judicis justi officium ignora e videamur) quoniam tu potestatem tibi ipsi arrogasti judicandi de iis rebus, ad quas dijudicandas orthodoxos totius orbis episcopos convenire oportebat, idemque te incorrupte judicaturum esse Variorum notæ.

PG 148:1175τῶν γὰρ δικαζομένων ἑνός τινος προειληφότος τοῦ δικαστοῦ τὴν διάνοιαν πιθαναῖς ταῖς προδιηγήσεσιν, οὕτω δευσοποιόν τε καὶ δυσαπόνιπτον γίνεσθαι τὸ πάθος ἐκείνῳ συμβαίνειν, ὡς δυοῖν θάτερον γίνεσθαι κινδυνεύειν· ἢ τὸ τῆς ζημίας παράλογον ὑφίστασθαι τὸν ἐπιόντα καὶ κακούργων φεύγειν γραφὴν ἐνίοτε παραλόγως ἠναγκασμένον, ἢ πολλὰς ἀνατλάντα τρικυμίας ἀντιθέσεων καὶ πολλὰς καὶ διαφόρους εἰσενεγκόντα μαρτυρίας ἀξιοπίστων ἀνδρῶν, εἰ τύχοι, ὀψὲ καὶ μάλα μόλις τῆς ἀληθείας ἐπιτυγχάνειν. Εἰ δ’ ἅπαξ προειληφότος ἐκεῖ τινος, τοιόνδε συμβαίνει τὸ νόσημα γίνεσθαι, τί ἄν τις φαίη περὶ τοῦ Παλαμᾶ τουτουὶ̈ καὶ τῆς τοῦ θιάσου φρατρίας, ὅλους ἐνιαυσίους χρόνους καὶ ὅλας ἡμέρας μηνῶν καὶ ὅλας ὥρας ἡμερῶν ἰδίᾳ σοι προσομιλούντων καὶ τὰ τοιαῦτα συνιστουργούντων καὶ ὑφαινόντων ἐς τὸ τοῦ σφόδρα ἐπείγεσθαι ἐντελὲς, καὶ μηδὲ νῦν ἐν τοσούτῳ θεάτρῳ τὸ ἔθος ποιεῖν αἰδουμένων, ἀλλ’ ἐγειρομένων συχνὰ καὶ λάθρα σοι πρὸς οὖς κοινολογουμένων περὶ τῶν πρὶν κυρωθέντων (οἶμαι) πολλάκις, μὴ λάθῃ τι διαῤῥυὲν τῆς μνήμης ἐπὶ καιροῦ νῦν, ὅτε μάλιστα ῥώμην ἐκείνοις πλείω χαρίζεσθαι δεῖ;

1175 [a. m. 6839, ind. 4] Juravisti, cavendum saltem tibi erat, ne illius reti- κλήματα έχων αὐτὸς ἀπολογίας καὶ λύσεις ἑκάστης bus przoccupareris, qui accusaretur, nen te ejus propugnatorem ab ipsis statim, ut aiunt, carceribus palam professus, ea diceres, que e re eins essent, sed ens primum audire debueras, qui erimina objicerent; deinde et quidquid reus ipse, defendendi sui et diluendorum criminum causa, contradiceret et singulis responderet: tum denim que sententiam tuam interponere, secundum canones et leges in his rebus jampridem ab Eccles a receptos. Ego certe animum affectu præoccupatum absinthio similem statuo. Quemadmodum enim illud, tacta quocunque modo lingua, tam acrem, fam eficacem amaritudinis vim gustui adspergit, ut et longo teinpore et multo dulcium sapoṛum usu egeal ad priorem naturalis boni perceptionem: idem etiam in judicibus animi præoccupati affectumn scimus posse plerumque. Nam cum litigantium unus animum judicis præviis narrationibus iisque probabilibus, mature occupavit, 914 ita alte imprimitur, ita deletu difficilis est ejus mali labes, ut periculum sit, ne duorum alterum accidal; ut vel multam iniquam sufferat is qui posterior subit; qui et nonnunquam præter opinionem cogitur se ipsum defendere sceleris accusatum; vel plurimis contentionum fluctibus exhaustis, multis et variis gravium virorum, si quos reperiat, testimonģis productis, sero tandem et ægre admoduın veritatem assequatur. Quod si in judice, quem quis semel præoccupaverit, ejusmodi morbus exsistit, quid de hoc Palama, quid de ejusdem thiasi λέγων ἀντιτίθησιν. ἔπειτα τὴν σὴν ἐπάγειν σε κρ!. σιν, κατὰ τοὺς ἐν τούτοις κρατήσαντας πάλαι τῆς • Ἐκκλησίας κανόνας καὶ νόμους. Αψινθίῳ γὰρ ἐοικέναι την πρόληψιν ἔγωγε λέγω. Ως γὰς ἐκεῖν, τῆς γλώττης ὁτώσποθ' ἀψάμενον, τοσοῦτον ἐσχει τ γευστικῇ τὸ τῆς πικρίας δραστήριον, ώς πολλοί τι ἅμα καιροῦ καὶ πολλῶν δεηθῆναι γλυκέων εἰς τὴν πρὶν του φυσικού καθήκοντος ἀντίληψιν, οὕτω κάν τοῖς δικασταῖς τὴν πρόληψιν ίσμεν ὡς τὰ πολλὰ δυναμένην. Τῶν γὰρ δικαζομένων ενός τινας πραι· ληφάτης του δικαστοῦ τὴν διάνοιαν πιθανεῖ; ταῖς προδιηγήσεσιν, οὕτω δευσοποιόν τε καὶ δυσαπάκια των γίνεσθαι τὸ πάθος ἐκείνῳ συμβαίνειν, ὡς δυοῖν θέ τερον γίνεσθαι κινδυνεύειν· ἡ τὸ τῆς ζημίας παρά. λογον ὑφίστασθαι τὸν ἐπιόντα καὶ κακούργων φεύ γειν γραφὴν ἐνίοτε παραλόγως αναγκασμένων, Η πολλὰς ἀνατλάντα τρικυμίας ἀντιθέσεων καὶ πολλὰς και διαφόρους εισενεγκόντα μαρτυρίας αξιοπίστων ἀνδρῶν, εἰ τύχοι, ὀψὲ καὶ μάλα μόλις τῆς ἀληθείας ἐπιτυγχάνειν. Εἰ δ᾽ ἅπαξ προειληφότας ἐκεῖ τος, τοιόνδε συμβαίνει το νόσημα γίνεσθαι, τί ἄν τις φα!η περὶ τοῦ Παλαμᾶ τουτουί καὶ τῆς τοῦ θιάπη φρατρίας, ὅλους ένιαυσίους χρόνους καὶ ὅλας ἡμέρες μηνῶν καὶ ὅλας ώρας ἡμερῶν ἰδία της προσομι λούντων καὶ τὰ τοιαῦτα συνιστουργούντων και ὑφαινόντων ἐς τὸ τοῦ σφόδρα ἐπείγεσθαι ἐντελές, καὶ μηδὲ νῦν ἐν τοσούτῳ θεάτρῳ τὸ ἦθος του αϊδουμένων, [Ρ. 576] ἀλλ' ἐγειρομένων συχνά καλλι θρα σοι πρὸς οὗς κοινολογουμένων περὶ τῶν κρίνει ρωθέντων (οἶμαι) πολλάκις, μὴ λάθη τι διαρροή της μνήμης ἐπὶ καιροῦ νῦν, ὅτε μάλιστα βρώμην με νοις πλείῳ χαρίζεσθαι δεῖ; Τί τοίνυν ἄν τις πλέν εἴποι πρῶτον; τί δ' ἄν τις δστατον, ἐς τὸ πάν βραχύτατον περισταμένης τῆς ὥρας, ἂν οὕτως μοσίῳ σταδίῳ, πάσης ὑφαιρουμένης συνδιασκέψεις, ἐνταῦθα μᾶλλον, είπερ που, τὴν χρείαν ἐχούση;; Προσκείσθω δ' οὖν καὶ τουτὶ τοῖς ἄνω λεχθείσι, δ' & δηλαδὴ τὸν ἄκαιρὸν ἀγῶνα τοῦτον ἥκιστα πάνω ἡμῖν πρὸ; βουλήσεις ἦν εἰπιέναι. Καὶ τούτοις ἔσον καὶ τὸ τῶν κανόνων καὶ νόμων δίκαιον, οἷς ἐπί κειν δέον δουλείας θ' ἅμα καὶ δεσποτείας ἀπάτε, ἐν ἠπείρῳ πάσῃ καὶ θαλάσσῃ, τὸ ἀντίστροφον το ταῦθα καὶ ὁρῶντα καὶ δημηγοροῦντα σαφώς έχε κειμέν σε καὶ ἔγνωμεν τοῦτ' ἐκεῖνο, τὴν Δετίν οἰκοδομὴν, ἢ τοῖς λίθοις τὴν τοῦ κανόνας προς άγουσα στάθμην, καὶ οὐκ ἐκείνῳ τοὺς λίθους, τέτ σαθρὰς τοῖς χρωμένοις καὶ ἀβεβαίους παρείχε 23; τοῦ μένειν ἐλπίδας ἄχρι καὶ ἐς τὴν ἐπιοῦσαν ἀκίν νητον. Καὶ μαρτυροῦσι τῷ λόγῳ πᾶται πόλεις και πολιτείαι, ὅσαι τε τοῖς παλαιοτέροις κανάτι και νόμοις ἀρμοττόμεναι διηνεκές καρποῦνται τὰ εἶναι μον καὶ ὅσαι τῆς ἀνομίας ἐξορχουμένης αὐτῶν ἀπ νεκέσι καὶ ταχείαις φθείρονται μεταβολαίς. Έπια καὶ μὴ μεταίρειν όρια πατέρων δόγματα καὶ το Variorum notæ. G " consortibus dici debel, qui totos annos, tolos niensium dies, tolas dierum horas tecum privatim colloquuntur, atque ejusmodi telas simul contexunt, simul nectunt, eo videlicet line, ut valde acceleretur: quos ne nunc quidem in tanta spectatorum frequentia pudet suo more agere. Nam crebro surgunt, et furtim in aurem loquuntur, de ¡is credo rebus, quæ sæpius jam antea decretæ sunt, ne quid per imprudentiam effluat tibi e meanoria hoc tempore, quo illis oportet robur firmiş, simum accommodari. Quid primum itaque, quid ultimum dixerit quisquam ex nobis, angustissimo temporis spatio circumelusus, in hac publici curviculi luce, omni inter uos consultandi facultate adempta, qua nos tamen hoc rerum statu maxime "gebamus? Itaque et hæc ad eas quæ supra dictæ sunt, causa accedat, quamobrem intempestivum hoc certamen minime ingredi nobis placuerit. His proxima esto regularum et legum 915 ratio, quibus servitutem simul et dominatum omnem subesse toto terræ et maris orbe cum oporteat, nos ve ordine inverso contra facere et concionari pa Jam hic audivimus; et illanı plane agnovimus Lesbiam structuram, quæ amussim ad lapides, no. Sic D. Basilius ad nepotes cap. 6. Κατά την Δωρικὴν παροιμίαν, τον διύων ποὶ τὴν στήρ τον άγοντας. Ιtem Plutarchus, Ηρές στάθμη πέτριν τέλεσθαι, μήτι προς τέτρην στάθμην. Senem a oportere se regulis, non regulus sibi submillere. BOIVIN.

τί τοίνυν ἄν τις ἡμῶν εἴποι πρῶτον; τί δ’ ἄν τις ὕστατον, ἐς τὸ πάνυ βραχύτατον περιϊσταμένης τῆς ὥρας, ἐν οὕτω δημοσίῳ σταδίῳ, πάσης ὑφαιρουμένης συνδιασκέψεως, ἐνταῦθα μᾶλλον, εἴπερ που, τὴν χρείαν ἐχούσης; προσκείσθω δ’ οὖν καὶ τουτὶ τοῖς ἄνω λεχθεῖσι, δι’ ἃ δηλαδὴ τὸν ἄκαιρον ἀγῶνα τοῦτον ἥκιστα πάντων ἡμῖν πρὸς βουλήσεως ἦν εἰσιέναι. Ἐπὶ τούτοις ἔστω καὶ τὸ τῶν κανόνων καὶ νόμων δίκαιον, οἷς ὑπείκειν δέον δουλείας θ’ ἅμα καὶ δεσποτείας ἁπάσας, ἐν ἠπείρῳ πάσῃ καὶ θαλάσσῃ, τὸ ἀντίστροφον ἐνταῦθα καὶ δρῶντα καὶ δημηγοροῦντα σαφῶς ἠκηκόειμέν σε· καὶ ἔγνωμεν τοῦτ’ ἐκεῖνο, τὴν Λεσβίαν οἰκοδομὴν, ἣ τοῖς λίθοις τὴν τοῦ κανόνος προσάγουσα στάθμην, καὶ οὐκ ἐκείνῳ τοὺς λίθους, πάνυ σαθρὰς τοῖς χρωμένοις καὶ ἀβεβαίους παρεῖχε τὰς τοῦ μένειν ἐλπίδας ἄχρι καὶ ἐς τὴν ἐπιοῦσαν ἀκλόνητον. καὶ μαρτυροῦσι τῷ λόγῳ πᾶσαι πόλεις καὶ πολιτεῖαι, ὅσαι τε τοῖς παλαιοτέροις κανόσι καὶ νόμοις ἁρμοττόμεναι διηνεκὲς καρποῦνται τὸ εὔδαιμον καὶ ὅσαι τῆς ἀνομίας ἐξορχουμένης αὐτῶν διηνεκέσι καὶ ταχείαις φθείρονται μεταβολαῖς.

1175 [a. m. 6839, ind. 4] Juravisti, cavendum saltem tibi erat, ne illius reti- κλήματα έχων αὐτὸς ἀπολογίας καὶ λύσεις ἑκάστης bus przoccupareris, qui accusaretur, nen te ejus propugnatorem ab ipsis statim, ut aiunt, carceribus palam professus, ea diceres, que e re eins essent, sed ens primum audire debueras, qui erimina objicerent; deinde et quidquid reus ipse, defendendi sui et diluendorum criminum causa, contradiceret et singulis responderet: tum denim que sententiam tuam interponere, secundum canones et leges in his rebus jampridem ab Eccles a receptos. Ego certe animum affectu præoccupatum absinthio similem statuo. Quemadmodum enim illud, tacta quocunque modo lingua, tam acrem, fam eficacem amaritudinis vim gustui adspergit, ut et longo teinpore et multo dulcium sapoṛum usu egeal ad priorem naturalis boni perceptionem: idem etiam in judicibus animi præoccupati affectumn scimus posse plerumque. Nam cum litigantium unus animum judicis præviis narrationibus iisque probabilibus, mature occupavit, 914 ita alte imprimitur, ita deletu difficilis est ejus mali labes, ut periculum sit, ne duorum alterum accidal; ut vel multam iniquam sufferat is qui posterior subit; qui et nonnunquam præter opinionem cogitur se ipsum defendere sceleris accusatum; vel plurimis contentionum fluctibus exhaustis, multis et variis gravium virorum, si quos reperiat, testimonģis productis, sero tandem et ægre admoduın veritatem assequatur. Quod si in judice, quem quis semel præoccupaverit, ejusmodi morbus exsistit, quid de hoc Palama, quid de ejusdem thiasi λέγων ἀντιτίθησιν. ἔπειτα τὴν σὴν ἐπάγειν σε κρ!. σιν, κατὰ τοὺς ἐν τούτοις κρατήσαντας πάλαι τῆς • Ἐκκλησίας κανόνας καὶ νόμους. Αψινθίῳ γὰρ ἐοικέναι την πρόληψιν ἔγωγε λέγω. Ως γὰς ἐκεῖν, τῆς γλώττης ὁτώσποθ' ἀψάμενον, τοσοῦτον ἐσχει τ γευστικῇ τὸ τῆς πικρίας δραστήριον, ώς πολλοί τι ἅμα καιροῦ καὶ πολλῶν δεηθῆναι γλυκέων εἰς τὴν πρὶν του φυσικού καθήκοντος ἀντίληψιν, οὕτω κάν τοῖς δικασταῖς τὴν πρόληψιν ίσμεν ὡς τὰ πολλὰ δυναμένην. Τῶν γὰρ δικαζομένων ενός τινας πραι· ληφάτης του δικαστοῦ τὴν διάνοιαν πιθανεῖ; ταῖς προδιηγήσεσιν, οὕτω δευσοποιόν τε καὶ δυσαπάκια των γίνεσθαι τὸ πάθος ἐκείνῳ συμβαίνειν, ὡς δυοῖν θέ τερον γίνεσθαι κινδυνεύειν· ἡ τὸ τῆς ζημίας παρά. λογον ὑφίστασθαι τὸν ἐπιόντα καὶ κακούργων φεύ γειν γραφὴν ἐνίοτε παραλόγως αναγκασμένων, Η πολλὰς ἀνατλάντα τρικυμίας ἀντιθέσεων καὶ πολλὰς και διαφόρους εισενεγκόντα μαρτυρίας αξιοπίστων ἀνδρῶν, εἰ τύχοι, ὀψὲ καὶ μάλα μόλις τῆς ἀληθείας ἐπιτυγχάνειν. Εἰ δ᾽ ἅπαξ προειληφότας ἐκεῖ τος, τοιόνδε συμβαίνει το νόσημα γίνεσθαι, τί ἄν τις φα!η περὶ τοῦ Παλαμᾶ τουτουί καὶ τῆς τοῦ θιάπη φρατρίας, ὅλους ένιαυσίους χρόνους καὶ ὅλας ἡμέρες μηνῶν καὶ ὅλας ώρας ἡμερῶν ἰδία της προσομι λούντων καὶ τὰ τοιαῦτα συνιστουργούντων και ὑφαινόντων ἐς τὸ τοῦ σφόδρα ἐπείγεσθαι ἐντελές, καὶ μηδὲ νῦν ἐν τοσούτῳ θεάτρῳ τὸ ἦθος του αϊδουμένων, [Ρ. 576] ἀλλ' ἐγειρομένων συχνά καλλι θρα σοι πρὸς οὗς κοινολογουμένων περὶ τῶν κρίνει ρωθέντων (οἶμαι) πολλάκις, μὴ λάθη τι διαρροή της μνήμης ἐπὶ καιροῦ νῦν, ὅτε μάλιστα βρώμην με νοις πλείῳ χαρίζεσθαι δεῖ; Τί τοίνυν ἄν τις πλέν εἴποι πρῶτον; τί δ' ἄν τις δστατον, ἐς τὸ πάν βραχύτατον περισταμένης τῆς ὥρας, ἂν οὕτως μοσίῳ σταδίῳ, πάσης ὑφαιρουμένης συνδιασκέψεις, ἐνταῦθα μᾶλλον, είπερ που, τὴν χρείαν ἐχούση;; Προσκείσθω δ' οὖν καὶ τουτὶ τοῖς ἄνω λεχθείσι, δ' & δηλαδὴ τὸν ἄκαιρὸν ἀγῶνα τοῦτον ἥκιστα πάνω ἡμῖν πρὸ; βουλήσεις ἦν εἰπιέναι. Καὶ τούτοις ἔσον καὶ τὸ τῶν κανόνων καὶ νόμων δίκαιον, οἷς ἐπί κειν δέον δουλείας θ' ἅμα καὶ δεσποτείας ἀπάτε, ἐν ἠπείρῳ πάσῃ καὶ θαλάσσῃ, τὸ ἀντίστροφον το ταῦθα καὶ ὁρῶντα καὶ δημηγοροῦντα σαφώς έχε κειμέν σε καὶ ἔγνωμεν τοῦτ' ἐκεῖνο, τὴν Δετίν οἰκοδομὴν, ἢ τοῖς λίθοις τὴν τοῦ κανόνας προς άγουσα στάθμην, καὶ οὐκ ἐκείνῳ τοὺς λίθους, τέτ σαθρὰς τοῖς χρωμένοις καὶ ἀβεβαίους παρείχε 23; τοῦ μένειν ἐλπίδας ἄχρι καὶ ἐς τὴν ἐπιοῦσαν ἀκίν νητον. Καὶ μαρτυροῦσι τῷ λόγῳ πᾶται πόλεις και πολιτείαι, ὅσαι τε τοῖς παλαιοτέροις κανάτι και νόμοις ἀρμοττόμεναι διηνεκές καρποῦνται τὰ εἶναι μον καὶ ὅσαι τῆς ἀνομίας ἐξορχουμένης αὐτῶν ἀπ νεκέσι καὶ ταχείαις φθείρονται μεταβολαίς. Έπια καὶ μὴ μεταίρειν όρια πατέρων δόγματα καὶ το Variorum notæ. G " consortibus dici debel, qui totos annos, tolos niensium dies, tolas dierum horas tecum privatim colloquuntur, atque ejusmodi telas simul contexunt, simul nectunt, eo videlicet line, ut valde acceleretur: quos ne nunc quidem in tanta spectatorum frequentia pudet suo more agere. Nam crebro surgunt, et furtim in aurem loquuntur, de ¡is credo rebus, quæ sæpius jam antea decretæ sunt, ne quid per imprudentiam effluat tibi e meanoria hoc tempore, quo illis oportet robur firmiş, simum accommodari. Quid primum itaque, quid ultimum dixerit quisquam ex nobis, angustissimo temporis spatio circumelusus, in hac publici curviculi luce, omni inter uos consultandi facultate adempta, qua nos tamen hoc rerum statu maxime "gebamus? Itaque et hæc ad eas quæ supra dictæ sunt, causa accedat, quamobrem intempestivum hoc certamen minime ingredi nobis placuerit. His proxima esto regularum et legum 915 ratio, quibus servitutem simul et dominatum omnem subesse toto terræ et maris orbe cum oporteat, nos ve ordine inverso contra facere et concionari pa Jam hic audivimus; et illanı plane agnovimus Lesbiam structuram, quæ amussim ad lapides, no. Sic D. Basilius ad nepotes cap. 6. Κατά την Δωρικὴν παροιμίαν, τον διύων ποὶ τὴν στήρ τον άγοντας. Ιtem Plutarchus, Ηρές στάθμη πέτριν τέλεσθαι, μήτι προς τέτρην στάθμην. Senem a oportere se regulis, non regulus sibi submillere. BOIVIN.

PG 148:1177Ἔπειτα καὶ μὴ μεταίρειν ὅρια πατέρων δόγματα καὶ τοῦθ’ ἱδρύειν τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας. μηδὲ γὰρ εἶναι σφᾶς τοὺς εἰρηκότας μᾶλλον ἢ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον. δῆλον δὲ ἐκ τῶν καθ’ ἕκαστον ἂν εἴη τοῦτό γε μάλιστα. Τῶν γάρ τοι προφητῶν λεγόντων ἔστιν εὐθὺς ἀκούειν, οὐχ ὅτι τὰ καὶ τὰ φαμὲν ἡμεῖς· ἀλλὰ τάδε λέγει κύριος· καὶ τὰ καὶ τὰ προστάττει τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον. εἶτ’ ἐλθὼν ὁ γεννηθεὶς ἐκ παρθένου θεὸς λόγος ἐγὼ (φησὶ) ἀπ’ ἐμαυτοῦ λαλῶ οὐδὲν, ἀλλ’ ὅσα πρὸς τοῦ πατρὸς ἠκηκόειν· διδάσκων ἡμᾶς οὑτωσὶ, μὴ τοῖς ἑαυτῶν, ἀλλὰ τοῖς τῶν πατρίων κανόνων ἕπεσθαι δόγμασί τε καὶ ὅροις. καὶ ἀρξάμενος οὐκ ἀφ’ ἑαυτοῦ, ἀλλ’ ἀπὸ Μωσέως καὶ πάντων τῶν προφητῶν, διηρμήνευεν αὐτοῖς τὰ περὶ ἑαυτοῦ. καὶ τῷ διαβόλῳ πάλιν, τοὺς λίθους ἄρτους ποιεῖν ἀναγκάζοντι καὶ τὰς τῆς γῆς ὑπισχνουμένῳ χαρίζεσθαι βασιλείας, οὐκ εἶπεν ὁ θεὸς, ὕπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ· ἀλλὰ τὰς τῶν πατέρων προβάλλεται ῥήσεις, γέγραπται, λέγων, οὐκ ἐπ’ ἄρτῳ μόνῳ ζήσεται ἄνθρωπος· καὶ δὶς καὶ τρὶς τὸ γέγραπται τίθησι πρὸς ἀκριβῆ νουθεσίαν ἡμῶν, τοῖς τῶν πατρίων ὅρων κανόσιν ἕπεσθαι διὰ πάντων ἄντικρυς παραγγέλλων.

[A. c. 1351] BYZANTINE HISTORIE LIB. XIX. [1ΜΡ. 3. CANTACUZ. 5] 1178 ρειν τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας. Μηδὲ γὰρ εἶναι lapides ad amussim applicabat, adeoque illis, apud quo«in usu erat, fluxas prorsus et infirmas spes adferebat, ut vix ad diem proxime sequentem intmotam eam permansuram esse confiderent. Atque haec, quae dico, testantur vera esse omnes civitates, omnes respublicæ, cum eæ, quæ antiquis regulis et legibus obsequentes jugi quadam felicitate perfruuntur; tam illæ, quæ bacchante apud ipsas licentia continuis repentinisque mutationibus corrumpuntur. Deinde et illud sacro Ecclesiæ decreto cautum est, ne positi a patribus termini moveantur: neque enim magis eos, quam Spiritum sanctum, ea dixisse quæ dixerint. Idque ex singulis testimoniis plane constabit. Ac primnm prophetas audire est dicentes, non quidem: e fl:re et ista nos dicimus, sed: • Hæc dicit Dominus; hre et ista jubet Spiritus sanetus. Deinde genitus ex Virgine Deus Verbum cum advenisset: ‹ Ego, inquit, a me ipso loquor nihil, sed quæcunque a Patre audivi; atque ita docet, non nostris sed Patrum regulis, earumque præscriptis et definitionibus, obsequi nos debere. Item incipiens non a se ipso, sed a Moyse et omnibus prophetis 916 interpretabatur illis quæ de ipso erant. Rursus diabolo, panes ex lapidibus facere jubenti, et orbis terræ regna daturum se pollicenti, non dicit Deus: ‹ Vade retro, Satana;» sed Patrum dičta opponit, et: «Scriptum est, ait, quia non in solo paue vivet homo '; atque ipsum illud: ‹ Scriptum est › bis terque usurpat, ut nos perfecte erudiamur, quos ille Patrum definitionibus et regulis per omnia obsequi aperte jubet. Sed et de Spiritu sancto promittens: «Cum, inquit, Paracletus venerit, non ioquetur a semetipso, sed quæcunque audierit loquetur.» Deinde D. Paulus apostoles veniens: «Ego, inquit, meum nihil vobis tradidi, fratres, sed quod et accepi a Jesu §. › Rursus ad Timotheum scribens: 1 Τu vero, inquit, permane in iis, quæ didicisti et credita sunt tibi: profanas autem vocum novitates derita.» Rursus: Si quis vobis evangelizaverit, inquit Colossensibus, «præter id quot accepistis, 2012thema esto, etsi angelus quispiam de cœlo sit, etsi ego Paulus *.> Vide quantam vim habeant termiui a Patribus constituti, quot repagulis et vectibus coerceantur ii, qui perpetua successione eos excepturi sunt. Tuin subsecuti religionis pugiles super apostolorum et prophetarum fulamento sua certamina suaque martyria pulchre adilicarant. Tu vero, nisi regularuju libertatem in servitutem redigas, nisi legem illis te ipsum • Galat. 1, 8. · σφᾶς τοὺς εἰρηκότας μᾶλλον ἢ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, Δῆλον δὲ ἐκ τῶν καθ᾿ ἕκαστον ἂν εἴη τοῦτό γε μάλίστα. Τῶν γάρ τοι προφητῶν λεγόντων ἔστιν εὐθὺς ἀκούειν, οὐχ ότι «Τὰ καὶ τὰ φαμὲν ἡμεῖς· ἀλλὰ • Τάδε λέγει Κύριος· καὶ τὰ καὶ τὰ προστάττει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον,» Εἶτ' ἐλθὼν ὁ γεννηθεὶς ἐκ Παρ θένου Θεός Λόγος «Εγώ (φησίν) ἀπ' ἐμαυτοῦ λαλῶ οὐδὲν, ἀλλ᾽ ὅσα πρὸς τοῦ Πατρός ήκηκόειν ο διδάσκων ἡμᾶς οὕτως, μὴ τοῖς ἑαυτῶν, ἀλλὰ τοῖς τῶν πατρίων κανόνων επεσθαι δόγμασί τε καὶ ἔροις. Καὶ ἀρξάμενος οὐκ ἀφ' ἑαυτοῦ, ἀλλ᾽ ἀπὸ Μωσέως καὶ πάντων τῶν προφητῶν, διηρμήνευεν αὐτοῖς τὰ περὶ ἑαυτοῦ. Καὶ τῷ διαβόλῳ πάλιν, τοὺς λίθους άρτους ποιεῖν ἀναγκάζοντι καὶ τὰς τῆς γῆς ὑπισχνουμένῳ χαρίζεσθαι βασιλείας, οὐκ εἶπεν ὁ Θεός, ο Ὕπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ· ο ἀλλὰ τὰς τῶν πατέρων προβάλλεται ῥήσεις, ο Γέγραπται,» λέγων, «Οὐκ ἐπ' ἄρτῳ μόνιμ ζήσεται ἄνθρωπος·» καὶ δὶς καὶ τρὶς τὸ 4 γέγραπται ο τίθησι πρὸς ἀκριβῆ νου - θεσίαν ἡμῶν, τοῖς τῶν πατρίων ἔρων χανόσιν ἔπει σθαι διά πάντων άντικρυς παραγγέλλων. Καὶ περὶ τοῦ θείου δὲ ἐπαγγειλάμενο; Πνεύματος, ο Ελθών (φησίν) δ Παράκλητος ἀφ' ἑαυτοῦ λαλήσει οὐδὲν, [P. 577] ἀλλ' ὅσα ἐν ἀκούσῃ.» Εἶτ᾽ ἐλθὼν ὁ θεῖος ἀπόστολος Παῦλος, «Εγώ παρέδωκα (φησί) τῶν ἐμῶν οὐδὲν ὑμῖν, ἀδελφοί, ἀλλ' ὁ καὶ παρέλαβον ἀπὸ τοῦ Ἰησοῦ.» Καὶ πάλιν Τιμοθέω γράφων, «Σὺ δὲ μένε (φησίν) ἐν οἷς ἔμαθες καὶ ἐπιστώθης· τὰς δὲ βεβή λους καινοφωνίας παραιτοῦ.» Καὶ πάλιν· «Εἴ τις ὑμῖν εὐαγγελίζεται (φησί Κολοσσαεῦσι) παρ' δ παρελάβετε, ἀνάθεμα ἔστω, καὶ ἂν ἄγγελος ἐξ οὐ ρανοῦ τις ᾖ, κἂν ἐγὼ Παῦλος, η Ὅρα επίσην έχει τὴν ἰσχὺν τὰ τῶν πατρίων κανόνων ὅρια καὶ ὅσοι; τισὶ τοῖς κλείθροις καὶ μοχλοῖς τοὺς ἀεὶ διαδόχους ἀσφαλίζεσθαι διαγέγονεν. Εἶτ᾽ ἐλθόντες τῆς εὐσε Γείας ἀθληταὶ καλῶς ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστό λων καὶ προφητῶν τοὺς ἑαυτῶν ᾠκοδόμησαν ἀγῶνας καὶ τὰ μαρτυρικά παλαίσματα. Σὺ δ' εἰ μὴ καὶ τὴν τῶν κανόνων δουλώσαις ἐλευθερίαν, νόμος αὐτοῖς ἐκείνοις γινόμενος, ἀνίσχυρον λείπεσθαί σοι φάσκεις τὴν βασιλείαν, καὶ μηδὲν ἐνεῖναι ταύτῃ σεμνόν. Εἰ γὰρ ἅπερ ἄλληλα πέφυκε συνιστᾷν, ταῦτ᾽ ἀλλήλων φαίμεν εἶναι φθαρτικά, οὐδὲν ἔτι τούτων λελείψεται τῆς οἰκείας οὐκ ἐξιστάμενον φύσεως· καὶ τοῖς τοῦτο συγχωροῦσιν ἄνω ποταμῶν συμβήσεται χωρεῖν τὰς πηγάς. Οὐ γὰρ ᾧ τῶν πατρίων κανόνων και γνωμῶν ἄρχειν βούλεταί τις, τὸ σεμνὸν τῇ βασιλείς περιποιεῖ· ἀλλ᾽ ᾧ τοῖς πατρίοις κανόσι καὶ νόμοις ὑπείκειν ἐθέλει· οὐχ ἕως ἂν σωφρονεῖν τις ἐθέλος, άλλως έχειν συγχωρείν ουδαμή ποθ' ἔλοιτ' ἂν αὐτ ¹ Matth. iv, 40. ' Joan. xvi, 13. 1 Cor. xt, 23. Variorum notæ. Non ea ipsa sunt verba, quæ leguntur apud Joannem cap. xiv, v. 10. Gregoras non boc loco kolumn, sed et alibi passim, memorie nimis fidit. Ποινικ. Et hæc qucque Gregoras, fallaci menorize cofisus. Nam apud Paulum ad Galat. cap. 1, versa octavo legitur: ᾿Αλλὰ καὶ ἐὰν ἡμεῖς, ἡ ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ εὐαγγελίζηται ὑμῖν, παρ' ὅ εὐηγγελι σάμεθα ὑμῖν, ἀνάθεμα έστω. Versu autem mou, Εἴ τις ὑμᾶς εὐαγγελίζεται, παρ' δ παρέλαβετε, ἀνάθεμα έστω. Β.. 19.

καὶ περὶ τοῦ θείου δὲ ἐπαγγειλάμενος πνεύματος ἐλθὼν (φησὶ) ὁ παράκλητος ἀφ’ ἑαυτοῦ λαλήσει οὐδὲν, ἀλλ’ ὅσα ἂν ἀκούσῃ. εἶτ’ ἐλθὼν ὁ θεῖος ἀπόστολος Παῦλος ἐγὼ παρέδωκα (φησὶ) τῶν ἐμῶν οὐδὲν ὑμῖν, ἀδελφοὶ, ἀλλ’ ὃ καὶ παρέλαβον ἀπὸ τοῦ Ἰησοῦ. καὶ πάλιν Τιμοθέῳ γράφων σὺ δὲ μένε (φησὶν) ἐν οἷς ἔμαθες καὶ ἐπιστώθης· τὰς δὲ βεβήλους καινοφωνίας παραιτοῦ. καὶ πάλιν· εἴ τις ὑμῖν εὐαγγελίζεται (φησὶ Κολοσσαεῦσι) παρ’ ὃ παρελάβετε, ἀνάθεμα ἔστω, καὶ ἂν ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ τις ᾖ, κἂν ἐγὼ Παῦλος. ὅρα ὁπόσην ἔχει τὴν ἰσχὺν τὰ τῶν πατρίων κανόνων ὅρια καὶ ὅσοις τισὶ τοῖς κλείθροις καὶ μοχλοῖς τοὺς ἀεὶ διαδόχους ἀσφαλίζεσθαι διαγέγονεν. εἶτ’ ἐλθόντες τῆς εὐσεβείας ἀθληταὶ καλῶς ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν τοὺς ἑαυτῶν ᾠκοδόμησαν ἀγῶνας καὶ τὰ μαρτυρικὰ παλαίσματα. Σὺ δ’ εἰ μὴ καὶ τὴν τῶν κανόνων δουλώσαις ἐλευθερίαν, νόμος αὐτοῖς ἐκείνοις γινόμενος, ἀνίσχυρον λείπεσθαί σοι φάσκεις τὴν βασιλείαν, καὶ μηδὲν ἐνεῖναι ταύτῃ σεμνόν. εἰ γὰρ ἅπερ ἄλληλα πέφυκε συνιστᾷν, ταῦτ’ ἀλλήλων φαῖμεν εἶναι φθαρτικὰ, οὐδὲν ἔτι τούτων λελείψεται τῆς οἰκείας οὐκ ἐξιστάμενον φύσεως·

[A. c. 1351] BYZANTINE HISTORIE LIB. XIX. [1ΜΡ. 3. CANTACUZ. 5] 1178 ρειν τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας. Μηδὲ γὰρ εἶναι lapides ad amussim applicabat, adeoque illis, apud quo«in usu erat, fluxas prorsus et infirmas spes adferebat, ut vix ad diem proxime sequentem intmotam eam permansuram esse confiderent. Atque haec, quae dico, testantur vera esse omnes civitates, omnes respublicæ, cum eæ, quæ antiquis regulis et legibus obsequentes jugi quadam felicitate perfruuntur; tam illæ, quæ bacchante apud ipsas licentia continuis repentinisque mutationibus corrumpuntur. Deinde et illud sacro Ecclesiæ decreto cautum est, ne positi a patribus termini moveantur: neque enim magis eos, quam Spiritum sanctum, ea dixisse quæ dixerint. Idque ex singulis testimoniis plane constabit. Ac primnm prophetas audire est dicentes, non quidem: e fl:re et ista nos dicimus, sed: • Hæc dicit Dominus; hre et ista jubet Spiritus sanetus. Deinde genitus ex Virgine Deus Verbum cum advenisset: ‹ Ego, inquit, a me ipso loquor nihil, sed quæcunque a Patre audivi; atque ita docet, non nostris sed Patrum regulis, earumque præscriptis et definitionibus, obsequi nos debere. Item incipiens non a se ipso, sed a Moyse et omnibus prophetis 916 interpretabatur illis quæ de ipso erant. Rursus diabolo, panes ex lapidibus facere jubenti, et orbis terræ regna daturum se pollicenti, non dicit Deus: ‹ Vade retro, Satana;» sed Patrum dičta opponit, et: «Scriptum est, ait, quia non in solo paue vivet homo '; atque ipsum illud: ‹ Scriptum est › bis terque usurpat, ut nos perfecte erudiamur, quos ille Patrum definitionibus et regulis per omnia obsequi aperte jubet. Sed et de Spiritu sancto promittens: «Cum, inquit, Paracletus venerit, non ioquetur a semetipso, sed quæcunque audierit loquetur.» Deinde D. Paulus apostoles veniens: «Ego, inquit, meum nihil vobis tradidi, fratres, sed quod et accepi a Jesu §. › Rursus ad Timotheum scribens: 1 Τu vero, inquit, permane in iis, quæ didicisti et credita sunt tibi: profanas autem vocum novitates derita.» Rursus: Si quis vobis evangelizaverit, inquit Colossensibus, «præter id quot accepistis, 2012thema esto, etsi angelus quispiam de cœlo sit, etsi ego Paulus *.> Vide quantam vim habeant termiui a Patribus constituti, quot repagulis et vectibus coerceantur ii, qui perpetua successione eos excepturi sunt. Tuin subsecuti religionis pugiles super apostolorum et prophetarum fulamento sua certamina suaque martyria pulchre adilicarant. Tu vero, nisi regularuju libertatem in servitutem redigas, nisi legem illis te ipsum • Galat. 1, 8. · σφᾶς τοὺς εἰρηκότας μᾶλλον ἢ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, Δῆλον δὲ ἐκ τῶν καθ᾿ ἕκαστον ἂν εἴη τοῦτό γε μάλίστα. Τῶν γάρ τοι προφητῶν λεγόντων ἔστιν εὐθὺς ἀκούειν, οὐχ ότι «Τὰ καὶ τὰ φαμὲν ἡμεῖς· ἀλλὰ • Τάδε λέγει Κύριος· καὶ τὰ καὶ τὰ προστάττει τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον,» Εἶτ' ἐλθὼν ὁ γεννηθεὶς ἐκ Παρ θένου Θεός Λόγος «Εγώ (φησίν) ἀπ' ἐμαυτοῦ λαλῶ οὐδὲν, ἀλλ᾽ ὅσα πρὸς τοῦ Πατρός ήκηκόειν ο διδάσκων ἡμᾶς οὕτως, μὴ τοῖς ἑαυτῶν, ἀλλὰ τοῖς τῶν πατρίων κανόνων επεσθαι δόγμασί τε καὶ ἔροις. Καὶ ἀρξάμενος οὐκ ἀφ' ἑαυτοῦ, ἀλλ᾽ ἀπὸ Μωσέως καὶ πάντων τῶν προφητῶν, διηρμήνευεν αὐτοῖς τὰ περὶ ἑαυτοῦ. Καὶ τῷ διαβόλῳ πάλιν, τοὺς λίθους άρτους ποιεῖν ἀναγκάζοντι καὶ τὰς τῆς γῆς ὑπισχνουμένῳ χαρίζεσθαι βασιλείας, οὐκ εἶπεν ὁ Θεός, ο Ὕπαγε ὀπίσω μου, Σατανᾶ· ο ἀλλὰ τὰς τῶν πατέρων προβάλλεται ῥήσεις, ο Γέγραπται,» λέγων, «Οὐκ ἐπ' ἄρτῳ μόνιμ ζήσεται ἄνθρωπος·» καὶ δὶς καὶ τρὶς τὸ 4 γέγραπται ο τίθησι πρὸς ἀκριβῆ νου - θεσίαν ἡμῶν, τοῖς τῶν πατρίων ἔρων χανόσιν ἔπει σθαι διά πάντων άντικρυς παραγγέλλων. Καὶ περὶ τοῦ θείου δὲ ἐπαγγειλάμενο; Πνεύματος, ο Ελθών (φησίν) δ Παράκλητος ἀφ' ἑαυτοῦ λαλήσει οὐδὲν, [P. 577] ἀλλ' ὅσα ἐν ἀκούσῃ.» Εἶτ᾽ ἐλθὼν ὁ θεῖος ἀπόστολος Παῦλος, «Εγώ παρέδωκα (φησί) τῶν ἐμῶν οὐδὲν ὑμῖν, ἀδελφοί, ἀλλ' ὁ καὶ παρέλαβον ἀπὸ τοῦ Ἰησοῦ.» Καὶ πάλιν Τιμοθέω γράφων, «Σὺ δὲ μένε (φησίν) ἐν οἷς ἔμαθες καὶ ἐπιστώθης· τὰς δὲ βεβή λους καινοφωνίας παραιτοῦ.» Καὶ πάλιν· «Εἴ τις ὑμῖν εὐαγγελίζεται (φησί Κολοσσαεῦσι) παρ' δ παρελάβετε, ἀνάθεμα ἔστω, καὶ ἂν ἄγγελος ἐξ οὐ ρανοῦ τις ᾖ, κἂν ἐγὼ Παῦλος, η Ὅρα επίσην έχει τὴν ἰσχὺν τὰ τῶν πατρίων κανόνων ὅρια καὶ ὅσοι; τισὶ τοῖς κλείθροις καὶ μοχλοῖς τοὺς ἀεὶ διαδόχους ἀσφαλίζεσθαι διαγέγονεν. Εἶτ᾽ ἐλθόντες τῆς εὐσε Γείας ἀθληταὶ καλῶς ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστό λων καὶ προφητῶν τοὺς ἑαυτῶν ᾠκοδόμησαν ἀγῶνας καὶ τὰ μαρτυρικά παλαίσματα. Σὺ δ' εἰ μὴ καὶ τὴν τῶν κανόνων δουλώσαις ἐλευθερίαν, νόμος αὐτοῖς ἐκείνοις γινόμενος, ἀνίσχυρον λείπεσθαί σοι φάσκεις τὴν βασιλείαν, καὶ μηδὲν ἐνεῖναι ταύτῃ σεμνόν. Εἰ γὰρ ἅπερ ἄλληλα πέφυκε συνιστᾷν, ταῦτ᾽ ἀλλήλων φαίμεν εἶναι φθαρτικά, οὐδὲν ἔτι τούτων λελείψεται τῆς οἰκείας οὐκ ἐξιστάμενον φύσεως· καὶ τοῖς τοῦτο συγχωροῦσιν ἄνω ποταμῶν συμβήσεται χωρεῖν τὰς πηγάς. Οὐ γὰρ ᾧ τῶν πατρίων κανόνων και γνωμῶν ἄρχειν βούλεταί τις, τὸ σεμνὸν τῇ βασιλείς περιποιεῖ· ἀλλ᾽ ᾧ τοῖς πατρίοις κανόσι καὶ νόμοις ὑπείκειν ἐθέλει· οὐχ ἕως ἂν σωφρονεῖν τις ἐθέλος, άλλως έχειν συγχωρείν ουδαμή ποθ' ἔλοιτ' ἂν αὐτ ¹ Matth. iv, 40. ' Joan. xvi, 13. 1 Cor. xt, 23. Variorum notæ. Non ea ipsa sunt verba, quæ leguntur apud Joannem cap. xiv, v. 10. Gregoras non boc loco kolumn, sed et alibi passim, memorie nimis fidit. Ποινικ. Et hæc qucque Gregoras, fallaci menorize cofisus. Nam apud Paulum ad Galat. cap. 1, versa octavo legitur: ᾿Αλλὰ καὶ ἐὰν ἡμεῖς, ἡ ἄγγελος ἐξ οὐρανοῦ εὐαγγελίζηται ὑμῖν, παρ' ὅ εὐηγγελι σάμεθα ὑμῖν, ἀνάθεμα έστω. Versu autem mou, Εἴ τις ὑμᾶς εὐαγγελίζεται, παρ' δ παρέλαβετε, ἀνάθεμα έστω. Β.. 19.

PG 148:1179καὶ τοῖς τοῦτο συγχωροῦσιν ἄνω ποταμῶν συμβήσεται χωρεῖν τὰς πηγάς. οὐ γὰρ ᾧ τῶν πατρίων κανόνων καὶ γνωμῶν ἄρχειν βούλεταί τις, τὸ σεμνὸν τῇ βασιλείᾳ περιποιεῖ· ἀλλ’ ᾧ τοῖς πατρίοις κανόσι καὶ νόμοις ὑπείκειν ἐθέλει· οὐχ ἕως ἂν σωφρονεῖν τις ἐθέλοι, ἄλλως ἔχειν συγχωρεῖν οὐδαμῆ ποθ’ ἕλοιτ’ ἂν οὐδενί. οὐδὲ γὰρ ἐκεῖνοι τὴν ἰσχὺν καὶ τὸ κόσμιον ἀφαιροῦσι τὴν βασιλείαν, ἀλλ’ ἐκεῖνοι τοῦτ’ αὐτῇ βεβαιοῦσιν. εἰ γὰρ οὗτοι πολιτειῶν καὶ ἀρχῶν εὐνομεῖν βουλομένων κατάλυσις, σχολῇ γ’ ἂν ἄλλο τι τῶν πάντων γένοιτο σύστασις. Ἔπειτα καὶ τῶν ἄλλων ἁπάντων ἐξαιρουμένων, ἅ τ’ ἔφθημεν εἰρηκότες καὶ ἃ προϊοῦσιν εἰρήσεται, τίς ἂν τοιούτῳ δικαστηρίῳ πιστεύσειεν, ἔνθα κατὰ ταὐτὸν ὅρκοι τε ἅμα καὶ ὅρκων κατάλυσις γίνεται τῶν αὐτῶν, παραπλήσιον ὥσπερ ἂν εἴ τις, τῇ ἀριστερᾷ τὴν δεξιὰν ἀποκόπτων χεῖρα, σώζειν μᾶλλον ἔλεγεν αὐτὴν οὑτωσί. Καὶ μὴν εἰδέναι σε οἶμαι καὶ τοῦτο, καὶ διὰ μνήμης ἔχειν ἔτι χλοαζούσης, πολλὰ πολλάκις πρὸς σέ μου φαμένου, μὴ σὲ τὸν ἰατρεύσοντ’ εἶναι τὰ τῆς ἐκκλησίας τοιαῦτα νοσήματα. πῶς γὰρ, τὸν τούτων αἴτιον ἀεὶ γιγνόμενον; ἀλλὰ μήπω τοῦτο·

[4. Η 6859, IND. 4] [MP.3 CANTACUZ. ] 1180 constituas, imperium tibi relinqui allirnas nullo ro- ν. Οὐδὲ γὰρ ἐκεῖνει τὴν ἰσχὺν καὶ τὸ κόσμιον ἀφαιροῦσι τὴν βασιλείαν, ἀλλ' ἐκεῖνοι τοῦτ' αὐτῇ βεβαιοῦσιν. Εἰ γὰρ οὗτοι πολιτειῶν καὶ ἀρχῶν εὐ. νομεῖν βουλομένων κατάλυσις, σχολῇ γ' ἂν ἄλλο τι τῶν πάντων γένοιτο σύστασις. Ἔπειτα καὶ τῶν ἄλ λων ἁπάντων ἐξαιρουμένων, ἅ τ' έφθημεν εἰρηκότες καὶ ἃ προϊοῦσιν ειρήσεται, τίς ἂν τοιούτω δικα. στηρίῳ πιστεύσειεν, ἔνθα κατά ταυτὸν ἔρχοι το με καὶ ἄρχων κατάλυσις γίνετα: τῶν αὐτῶν, παραπλήσ πιον ὥσπερ ἂν εἴ τις, τῇ ἀριστερᾷ τὴν δεξιὰν ἀπη. κόπτων χεῖρα, σώζειν μᾶλλον ἔλεγεν αὐτὴν ούτωσ:. Καὶ μὴν εἰδέναι σε οἶμαι καὶ τοῦτο, καὶ διὰ μνή μης έχειν ἔτι χλοαζούσης, πολλά πολλάκις πρὸς οἱ μου φαμένου μὴ σὲ τὸν ἰατρεύσοντ᾽ εἶναι τὰ τῆς Ἐκκλησίας τοιαῦτα νοσήματα. Πώς γάρ. τὴν τοῦ των αἴτιον ἀεὶ γιγνόμενον; 'Αλλά μήπω τοῦτο· άλλα ἀναλαβὼν τὴν ἀρχὴν ἐφεξῆς ἀκριβέστερον των παρ όντων ένεκα διηγήσομαι· ἐν εὐπαρακολούθητος ἅπασιν ἡ διήγησις γένοιτο, σημειουμένοις έκαστα πρός γε τοὺς καθήκοντας τόπους. bore subnixum, nulla majestate venerabile. At enim 917 quæ a natura ejusmodi sunt, ut se invicem sustentent, ea si dixerimus a se invicem facile cor - rumpi, nihil jam horum supererit, quod intra naturæ s'ta: lines consistat. Hoc autem qui dederint, iis etiam fluminum fontes sursuin versus referentur. Nam qui Patrum regulas et sententias potestati suæ subesse vult, is non hoc pacto efficit, ut imperio majestas salva constet; sed ita demum, si patriis institutis et legibus ultro ipse pareat; nec quisquam est qui, dum erit sanæ mentis, rem aliter se habere ulli unquam homini concessurus sit. Non enim illa robur et dignitatem imperio adimunt, imo stabiliunt. Nempe ea si rebus publicis et imperiis bonæ disciplinæ appetentibus ruinam important, nihil quidquam aliud stabililitatem dabit. Præterea, aliis omnibus demptis, quæ vel jam dicta sunt, vel postea dicturi sumus, quis tribunali illi confidat, in quo de iisdem rebus jura.ur simul et pejeratur, itidem fere ac si quis læva dextram sibi manum abscindens eo magis se eam conservare diest. Atqui te illud scire et recente adhuc memoria tenere arbitror, quod ego apud te sæpius dictitari. non facturum esse te medicinam iis morbis Ecclesia. Ecquo autem modo faceres, qui corum auctor semper exsistis? Sed hoc quidem nondum. Nunc a capite usque repetens accuratius deinceps rea narrabo, in gratiam eorum, qui hic adsunt; ut ii omnes, singula suo loco posita observanter, uar. rationem facile assequantur. › III. At imperator ægre ferebat, 918 et ira tacite infabatur, et in solio imperatorio versabat se crebra agitatione, et pedes alternis nunc distendebat, nunc connexox implicabat. Quin et sihere interdum jubebat, ca ratione quod jam nos dies deficeret; suo tamen more, et conspicua illa animi lenitate. Quippe illum primis orationis me.e esordiis mature preverteram, ne vel ipse, vel ejus permissu alius quisquam ex omnibus, sermones meos interpellaret. Atque hanc ejus lenitatem maxime adjuvabat applaudens familiarium chorus, qui cum circumstabant, et minutula quædam in nos dicta subirde et sparsim jaciendo furtivas iras exercebant; palam autem eum laudabant, quod lente irasceretur. IV. ‹ Quoniam Palamas Barlaamum Calabrum semper opponit, eumque blasphemiarum suarum Γ. Ὁ δὲ βασιλεὺς ἐχαλέπαινε καὶ διώξει θυμεί. μενος ἐφ' ἑαυτοῦ, καὶ συχνά στρεφόμενος ἐπὶ το βασιλικού θρόνου, καὶ τοὺς πόδας ἀμοιβαδόν των μὲν ἐφαπλῶν, νῦν δὲ συναιρῶν καὶ συνέπτων, ότι [Ρ. 578] δ' οὗ καὶ σιγαν ἐκέλευε με, ενισχώ τ ἡμέραν ἡμᾶς ἐπιλιμπάνουσαν προβαλλόμενος, μετά γε μὴν τῆς συνήθως ἐπιπολαζούσης τῷ έθει πρ τητος. Ερθη γὰρ δημοσίᾳ προκαταληφθείς ταῖς τῶν ἐμῶν προκαταστάσεσι λόγων, μήτ' αὐτόν, μήτ' αλων τῶν πάντων οὐδένα, τοῖς ἐμοῖς ἐμποδὼν καταστήσει λόγοις ἐᾶσαι. Συνεκράτει δ' αὐτῷ τὴν πραότητα καὶ χορὸς οἰκείων τὰ μάλιστα, περὶ αὐτόν τε ἱστάμενος καὶ λαθραίοις μὲν θυμοῖς βηματίσχιά τινα τέμεν τες καθ' ἡμῶν ἐνιαχοῦ καὶ σποράδην, αὐτοῦ δ᾽ ἀνυ μνοῦντες προφανῶς τὸ μακρόθυμων. Δ'. • Ἐπεὶ γὰρ ὁ Παλαμᾶς ἀεὶ τὸν Καλαβρὸν αἰ τιον τῆς αὐτοῦ βλασφημίας είναι προσβάλλεστε Περ causan fuisse ait, et jam tibi ipsi ut id diceres λαάμ, καὶ σὲ τοῦτο πέπεικε λέγειν ήδη, ἔκανε τή. persuasit, ausculta. Qucmadmodum Gregorius Theo logus, insectanda Arianos, qui Filium Patri similem absolute csse dicebant, addebantque captiose, id se secundum Scripturas dicere; quemadmolum, inquam, Gregorius Theologus hæc verba: «Simikem secundum Scripturus,» simplicioribus hominibus cscam oblatam esse ait, impietatis hano circumjectam; ita et huic Palamæ reperta est illecebra ad simpliciores quosque inescudos; tomcn dico Barlaami, viri scilicet, propter Latio nam religionem, omnibus Romanis, quotquot eum usu cognorunt, odiosi. Nam hic, antequam CarIn Encomio S. Athanasi. Barvis, φημὶ γὰρ, ὡς καθάπερ Γρηγορίῳ την Νεολόγω Φημί ἄμεση τοὺς Ἀρειανούς κατατρέχοντι, τὸν Υἱὸν ὁμοσ ἁπλῶς τῷ Πατρὶ λέγοντας εἶναι, καὶ ἄμε προστ θέντας πανούργως καὶ τὸ κατὰ τὰς Γραφές λέγειν, τουτὶ τὸ κατὰ τὰς Γραφέ; ὅμοιον φησὶ δέλεαρ τις απλουστέρο:; εἶναι, τῷ χαλκῷ τῆς ἀσεβείας Σε χείμενον· οὕτω καὶ Παλαμᾷ του τιμὶ δέλεαρ κατά τῶν ἁπλευστέρων εύρηται τούνομα Βερικά, μια μένου διὰ τὴν τῶν Λατίνων θρησκείαν την Ρωμαίων δήμῳ παντί, ὅσοι πεῖραν ἔσχον εὐτοῦ. Είχε 120 τήνες τὴν νόσον αὐτός καὶ πρὶν Βυζαντίοις ἐπιδεξ μηκέναι τον Βαρλαάμ, καὶ ὁριν ἐπ' ἐμοῦ τα! Variorum notæ.

ἀλλ’ ἀναλαβὼν τὴν ἀρχὴν ἐφεξῆς ἀκριβέστερον τῶν παρόντων ἕνεκα διηγήσομαι· ἵν’ εὐπαρακολούθητος ἅπασιν ἡ διήγησις γένοιτο, σημειουμένοις ἕκαστα πρός γε τοὺς καθήκοντας τόπους. (Γ.) Ὁ δὲ βασιλεὺς ἐχαλέπαινε καὶ διῴδει θυμούμενος ἐφ’ ἑαυτοῦ, καὶ συχνὰ στρεφόμενος ἐπὶ τοῦ βασιλικοῦ θρόνου, καὶ τοὺς πόδας ἀμοιβαδὸν νῦν μὲν ἐφαπλῶν, νῦν δὲ συναιρῶν καὶ συνάπτων. ἔστι δ’ οὗ καὶ σιγᾷν ἐκέλευέ με, ἐνιαχοῦ τὴν ἡμέραν ἡμᾶς ἐπιλιμπάνουσαν προβαλλόμενος, μετά γε μὴν τῆς συνήθως ἐπιπολαζούσης τῷ ἤθει πραότητος. ἔφθη γὰρ δημοσίᾳ προκαταληφθεὶς ταῖς τῶν ἐμῶν προκαταστάσεσι λόγων, μήτ’ αὐτὸν, μήτ’ ἄλλον τῶν πάντων οὐδένα, τοῖς ἐμοῖς ἐμποδὼν καταστῆναι λόγοις ἐᾶσαι. συνεκρότει δ’ αὐτῷ τὴν πραότητα καὶ χορὸς οἰκείων τὰ μάλιστα, περὶ αὐτόν τε ἱστάμενος καὶ λαθραίοις μὲν θυμοῖς ῥηματίσκιά τινα πέμποντες καθ’ ἡμῶν ἐνιαχοῦ καὶ σποράδην, αὐτοῦ δ’ ἀνυμνοῦντες προφανῶς τὸ μακρόθυμον. (Δ.) Ἐπεὶ γὰρ ὁ Παλαμᾶς ἀεὶ τὸν Καλαβρὸν αἴτιον τῆς αὐτοῦ βλασφημίας εἶναι προβάλλεται Βαρλαὰμ καὶ σὲ τοῦτο πέπεικε λέγειν ἤδη, ἄκουε δή.

[4. Η 6859, IND. 4] [MP.3 CANTACUZ. ] 1180 constituas, imperium tibi relinqui allirnas nullo ro- ν. Οὐδὲ γὰρ ἐκεῖνει τὴν ἰσχὺν καὶ τὸ κόσμιον ἀφαιροῦσι τὴν βασιλείαν, ἀλλ' ἐκεῖνοι τοῦτ' αὐτῇ βεβαιοῦσιν. Εἰ γὰρ οὗτοι πολιτειῶν καὶ ἀρχῶν εὐ. νομεῖν βουλομένων κατάλυσις, σχολῇ γ' ἂν ἄλλο τι τῶν πάντων γένοιτο σύστασις. Ἔπειτα καὶ τῶν ἄλ λων ἁπάντων ἐξαιρουμένων, ἅ τ' έφθημεν εἰρηκότες καὶ ἃ προϊοῦσιν ειρήσεται, τίς ἂν τοιούτω δικα. στηρίῳ πιστεύσειεν, ἔνθα κατά ταυτὸν ἔρχοι το με καὶ ἄρχων κατάλυσις γίνετα: τῶν αὐτῶν, παραπλήσ πιον ὥσπερ ἂν εἴ τις, τῇ ἀριστερᾷ τὴν δεξιὰν ἀπη. κόπτων χεῖρα, σώζειν μᾶλλον ἔλεγεν αὐτὴν ούτωσ:. Καὶ μὴν εἰδέναι σε οἶμαι καὶ τοῦτο, καὶ διὰ μνή μης έχειν ἔτι χλοαζούσης, πολλά πολλάκις πρὸς οἱ μου φαμένου μὴ σὲ τὸν ἰατρεύσοντ᾽ εἶναι τὰ τῆς Ἐκκλησίας τοιαῦτα νοσήματα. Πώς γάρ. τὴν τοῦ των αἴτιον ἀεὶ γιγνόμενον; 'Αλλά μήπω τοῦτο· άλλα ἀναλαβὼν τὴν ἀρχὴν ἐφεξῆς ἀκριβέστερον των παρ όντων ένεκα διηγήσομαι· ἐν εὐπαρακολούθητος ἅπασιν ἡ διήγησις γένοιτο, σημειουμένοις έκαστα πρός γε τοὺς καθήκοντας τόπους. bore subnixum, nulla majestate venerabile. At enim 917 quæ a natura ejusmodi sunt, ut se invicem sustentent, ea si dixerimus a se invicem facile cor - rumpi, nihil jam horum supererit, quod intra naturæ s'ta: lines consistat. Hoc autem qui dederint, iis etiam fluminum fontes sursuin versus referentur. Nam qui Patrum regulas et sententias potestati suæ subesse vult, is non hoc pacto efficit, ut imperio majestas salva constet; sed ita demum, si patriis institutis et legibus ultro ipse pareat; nec quisquam est qui, dum erit sanæ mentis, rem aliter se habere ulli unquam homini concessurus sit. Non enim illa robur et dignitatem imperio adimunt, imo stabiliunt. Nempe ea si rebus publicis et imperiis bonæ disciplinæ appetentibus ruinam important, nihil quidquam aliud stabililitatem dabit. Præterea, aliis omnibus demptis, quæ vel jam dicta sunt, vel postea dicturi sumus, quis tribunali illi confidat, in quo de iisdem rebus jura.ur simul et pejeratur, itidem fere ac si quis læva dextram sibi manum abscindens eo magis se eam conservare diest. Atqui te illud scire et recente adhuc memoria tenere arbitror, quod ego apud te sæpius dictitari. non facturum esse te medicinam iis morbis Ecclesia. Ecquo autem modo faceres, qui corum auctor semper exsistis? Sed hoc quidem nondum. Nunc a capite usque repetens accuratius deinceps rea narrabo, in gratiam eorum, qui hic adsunt; ut ii omnes, singula suo loco posita observanter, uar. rationem facile assequantur. › III. At imperator ægre ferebat, 918 et ira tacite infabatur, et in solio imperatorio versabat se crebra agitatione, et pedes alternis nunc distendebat, nunc connexox implicabat. Quin et sihere interdum jubebat, ca ratione quod jam nos dies deficeret; suo tamen more, et conspicua illa animi lenitate. Quippe illum primis orationis me.e esordiis mature preverteram, ne vel ipse, vel ejus permissu alius quisquam ex omnibus, sermones meos interpellaret. Atque hanc ejus lenitatem maxime adjuvabat applaudens familiarium chorus, qui cum circumstabant, et minutula quædam in nos dicta subirde et sparsim jaciendo furtivas iras exercebant; palam autem eum laudabant, quod lente irasceretur. IV. ‹ Quoniam Palamas Barlaamum Calabrum semper opponit, eumque blasphemiarum suarum Γ. Ὁ δὲ βασιλεὺς ἐχαλέπαινε καὶ διώξει θυμεί. μενος ἐφ' ἑαυτοῦ, καὶ συχνά στρεφόμενος ἐπὶ το βασιλικού θρόνου, καὶ τοὺς πόδας ἀμοιβαδόν των μὲν ἐφαπλῶν, νῦν δὲ συναιρῶν καὶ συνέπτων, ότι [Ρ. 578] δ' οὗ καὶ σιγαν ἐκέλευε με, ενισχώ τ ἡμέραν ἡμᾶς ἐπιλιμπάνουσαν προβαλλόμενος, μετά γε μὴν τῆς συνήθως ἐπιπολαζούσης τῷ έθει πρ τητος. Ερθη γὰρ δημοσίᾳ προκαταληφθείς ταῖς τῶν ἐμῶν προκαταστάσεσι λόγων, μήτ' αὐτόν, μήτ' αλων τῶν πάντων οὐδένα, τοῖς ἐμοῖς ἐμποδὼν καταστήσει λόγοις ἐᾶσαι. Συνεκράτει δ' αὐτῷ τὴν πραότητα καὶ χορὸς οἰκείων τὰ μάλιστα, περὶ αὐτόν τε ἱστάμενος καὶ λαθραίοις μὲν θυμοῖς βηματίσχιά τινα τέμεν τες καθ' ἡμῶν ἐνιαχοῦ καὶ σποράδην, αὐτοῦ δ᾽ ἀνυ μνοῦντες προφανῶς τὸ μακρόθυμων. Δ'. • Ἐπεὶ γὰρ ὁ Παλαμᾶς ἀεὶ τὸν Καλαβρὸν αἰ τιον τῆς αὐτοῦ βλασφημίας είναι προσβάλλεστε Περ causan fuisse ait, et jam tibi ipsi ut id diceres λαάμ, καὶ σὲ τοῦτο πέπεικε λέγειν ήδη, ἔκανε τή. persuasit, ausculta. Qucmadmodum Gregorius Theo logus, insectanda Arianos, qui Filium Patri similem absolute csse dicebant, addebantque captiose, id se secundum Scripturas dicere; quemadmolum, inquam, Gregorius Theologus hæc verba: «Simikem secundum Scripturus,» simplicioribus hominibus cscam oblatam esse ait, impietatis hano circumjectam; ita et huic Palamæ reperta est illecebra ad simpliciores quosque inescudos; tomcn dico Barlaami, viri scilicet, propter Latio nam religionem, omnibus Romanis, quotquot eum usu cognorunt, odiosi. Nam hic, antequam CarIn Encomio S. Athanasi. Barvis, φημὶ γὰρ, ὡς καθάπερ Γρηγορίῳ την Νεολόγω Φημί ἄμεση τοὺς Ἀρειανούς κατατρέχοντι, τὸν Υἱὸν ὁμοσ ἁπλῶς τῷ Πατρὶ λέγοντας εἶναι, καὶ ἄμε προστ θέντας πανούργως καὶ τὸ κατὰ τὰς Γραφές λέγειν, τουτὶ τὸ κατὰ τὰς Γραφέ; ὅμοιον φησὶ δέλεαρ τις απλουστέρο:; εἶναι, τῷ χαλκῷ τῆς ἀσεβείας Σε χείμενον· οὕτω καὶ Παλαμᾷ του τιμὶ δέλεαρ κατά τῶν ἁπλευστέρων εύρηται τούνομα Βερικά, μια μένου διὰ τὴν τῶν Λατίνων θρησκείαν την Ρωμαίων δήμῳ παντί, ὅσοι πεῖραν ἔσχον εὐτοῦ. Είχε 120 τήνες τὴν νόσον αὐτός καὶ πρὶν Βυζαντίοις ἐπιδεξ μηκέναι τον Βαρλαάμ, καὶ ὁριν ἐπ' ἐμοῦ τα! Variorum notæ.

φημὶ γὰρ, ὡς καθάπερ Γρηγορίῳ τῷ θεολόγῳ τοὺς Ἀρειανοὺς κατατρέχοντι, τὸν υἱὸν ὅμοιον ἁπλῶς τῷ πατρὶ λέγοντας εἶναι, καὶ ἅμα προστιθέντας πανούργως καὶ τὸ κατὰ τὰς γραφὰς λέγειν, τουτὶ τὸ κατὰ τὰς γραφὰς ὅμοιον φησὶ δέλεαρ τοῖς ἁπλουστέροις εἶναι, τῷ χαλκῷ τῆς ἀσεβείας περικείμενον· οὕτω καὶ Παλαμᾷ τουτωὶ̈ δέλεαρ κατὰ τῶν ἁπλουστέρων εὕρηται τοὔνομα Βαρλαὰμ, μισουμένου διὰ τὴν τῶν Λατίνων θρησκείαν τῷ Ῥωμαίων δήμῳ παντὶ, ὅσοι πεῖραν ἔσχον αὐτοῦ. Εἶχε γὰρ τήνδε τὴν νόσον αὐτὸς καὶ πρὶν Βυζαντίοις ἐπιδεδημηκέναι τὸν Βαρλαὰμ, καὶ ὁρᾷν ἐπ’ ἐμοῦ τε καὶ πλείστων ἄλλων διετείνετο τήν γε τοῦ θεοῦ σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς οὐσίαν· οὐ μόνον δ’ αὐτὸς, ἀλλὰ καὶ ὁ τούτου διδάσκαλος καὶ ὁμώνυμος Γρηγόριος ὁ Δριμύς. καὶ πολλὰς ἐπήγαγον αὐτοῖς ἐγὼ τὰς λοιδορίας, ἐκ τῶν θείων γραφῶν καταισχύνας τὴν ἄκαιρον καὶ ἀπαίδευτον γλῶτταν αὐτῶν, ὅσον ὁ τότε παρεῖχε καιρός. καὶ τοῦτο δῆλον πέπραχα σοφοῖς ἀνδράσιν ἐγὼ, τῷ τε μεγάλῳ φημὶ λογοθέτῃ καὶ ὅσοι μετὰ τῆς σοφίας καὶ ἀρχιερωσύνῃ τὴν ἑαυτῶν ἐκόσμησαν ἀρετήν.

[4. Η 6859, IND. 4] [MP.3 CANTACUZ. ] 1180 constituas, imperium tibi relinqui allirnas nullo ro- ν. Οὐδὲ γὰρ ἐκεῖνει τὴν ἰσχὺν καὶ τὸ κόσμιον ἀφαιροῦσι τὴν βασιλείαν, ἀλλ' ἐκεῖνοι τοῦτ' αὐτῇ βεβαιοῦσιν. Εἰ γὰρ οὗτοι πολιτειῶν καὶ ἀρχῶν εὐ. νομεῖν βουλομένων κατάλυσις, σχολῇ γ' ἂν ἄλλο τι τῶν πάντων γένοιτο σύστασις. Ἔπειτα καὶ τῶν ἄλ λων ἁπάντων ἐξαιρουμένων, ἅ τ' έφθημεν εἰρηκότες καὶ ἃ προϊοῦσιν ειρήσεται, τίς ἂν τοιούτω δικα. στηρίῳ πιστεύσειεν, ἔνθα κατά ταυτὸν ἔρχοι το με καὶ ἄρχων κατάλυσις γίνετα: τῶν αὐτῶν, παραπλήσ πιον ὥσπερ ἂν εἴ τις, τῇ ἀριστερᾷ τὴν δεξιὰν ἀπη. κόπτων χεῖρα, σώζειν μᾶλλον ἔλεγεν αὐτὴν ούτωσ:. Καὶ μὴν εἰδέναι σε οἶμαι καὶ τοῦτο, καὶ διὰ μνή μης έχειν ἔτι χλοαζούσης, πολλά πολλάκις πρὸς οἱ μου φαμένου μὴ σὲ τὸν ἰατρεύσοντ᾽ εἶναι τὰ τῆς Ἐκκλησίας τοιαῦτα νοσήματα. Πώς γάρ. τὴν τοῦ των αἴτιον ἀεὶ γιγνόμενον; 'Αλλά μήπω τοῦτο· άλλα ἀναλαβὼν τὴν ἀρχὴν ἐφεξῆς ἀκριβέστερον των παρ όντων ένεκα διηγήσομαι· ἐν εὐπαρακολούθητος ἅπασιν ἡ διήγησις γένοιτο, σημειουμένοις έκαστα πρός γε τοὺς καθήκοντας τόπους. bore subnixum, nulla majestate venerabile. At enim 917 quæ a natura ejusmodi sunt, ut se invicem sustentent, ea si dixerimus a se invicem facile cor - rumpi, nihil jam horum supererit, quod intra naturæ s'ta: lines consistat. Hoc autem qui dederint, iis etiam fluminum fontes sursuin versus referentur. Nam qui Patrum regulas et sententias potestati suæ subesse vult, is non hoc pacto efficit, ut imperio majestas salva constet; sed ita demum, si patriis institutis et legibus ultro ipse pareat; nec quisquam est qui, dum erit sanæ mentis, rem aliter se habere ulli unquam homini concessurus sit. Non enim illa robur et dignitatem imperio adimunt, imo stabiliunt. Nempe ea si rebus publicis et imperiis bonæ disciplinæ appetentibus ruinam important, nihil quidquam aliud stabililitatem dabit. Præterea, aliis omnibus demptis, quæ vel jam dicta sunt, vel postea dicturi sumus, quis tribunali illi confidat, in quo de iisdem rebus jura.ur simul et pejeratur, itidem fere ac si quis læva dextram sibi manum abscindens eo magis se eam conservare diest. Atqui te illud scire et recente adhuc memoria tenere arbitror, quod ego apud te sæpius dictitari. non facturum esse te medicinam iis morbis Ecclesia. Ecquo autem modo faceres, qui corum auctor semper exsistis? Sed hoc quidem nondum. Nunc a capite usque repetens accuratius deinceps rea narrabo, in gratiam eorum, qui hic adsunt; ut ii omnes, singula suo loco posita observanter, uar. rationem facile assequantur. › III. At imperator ægre ferebat, 918 et ira tacite infabatur, et in solio imperatorio versabat se crebra agitatione, et pedes alternis nunc distendebat, nunc connexox implicabat. Quin et sihere interdum jubebat, ca ratione quod jam nos dies deficeret; suo tamen more, et conspicua illa animi lenitate. Quippe illum primis orationis me.e esordiis mature preverteram, ne vel ipse, vel ejus permissu alius quisquam ex omnibus, sermones meos interpellaret. Atque hanc ejus lenitatem maxime adjuvabat applaudens familiarium chorus, qui cum circumstabant, et minutula quædam in nos dicta subirde et sparsim jaciendo furtivas iras exercebant; palam autem eum laudabant, quod lente irasceretur. IV. ‹ Quoniam Palamas Barlaamum Calabrum semper opponit, eumque blasphemiarum suarum Γ. Ὁ δὲ βασιλεὺς ἐχαλέπαινε καὶ διώξει θυμεί. μενος ἐφ' ἑαυτοῦ, καὶ συχνά στρεφόμενος ἐπὶ το βασιλικού θρόνου, καὶ τοὺς πόδας ἀμοιβαδόν των μὲν ἐφαπλῶν, νῦν δὲ συναιρῶν καὶ συνέπτων, ότι [Ρ. 578] δ' οὗ καὶ σιγαν ἐκέλευε με, ενισχώ τ ἡμέραν ἡμᾶς ἐπιλιμπάνουσαν προβαλλόμενος, μετά γε μὴν τῆς συνήθως ἐπιπολαζούσης τῷ έθει πρ τητος. Ερθη γὰρ δημοσίᾳ προκαταληφθείς ταῖς τῶν ἐμῶν προκαταστάσεσι λόγων, μήτ' αὐτόν, μήτ' αλων τῶν πάντων οὐδένα, τοῖς ἐμοῖς ἐμποδὼν καταστήσει λόγοις ἐᾶσαι. Συνεκράτει δ' αὐτῷ τὴν πραότητα καὶ χορὸς οἰκείων τὰ μάλιστα, περὶ αὐτόν τε ἱστάμενος καὶ λαθραίοις μὲν θυμοῖς βηματίσχιά τινα τέμεν τες καθ' ἡμῶν ἐνιαχοῦ καὶ σποράδην, αὐτοῦ δ᾽ ἀνυ μνοῦντες προφανῶς τὸ μακρόθυμων. Δ'. • Ἐπεὶ γὰρ ὁ Παλαμᾶς ἀεὶ τὸν Καλαβρὸν αἰ τιον τῆς αὐτοῦ βλασφημίας είναι προσβάλλεστε Περ causan fuisse ait, et jam tibi ipsi ut id diceres λαάμ, καὶ σὲ τοῦτο πέπεικε λέγειν ήδη, ἔκανε τή. persuasit, ausculta. Qucmadmodum Gregorius Theo logus, insectanda Arianos, qui Filium Patri similem absolute csse dicebant, addebantque captiose, id se secundum Scripturas dicere; quemadmolum, inquam, Gregorius Theologus hæc verba: «Simikem secundum Scripturus,» simplicioribus hominibus cscam oblatam esse ait, impietatis hano circumjectam; ita et huic Palamæ reperta est illecebra ad simpliciores quosque inescudos; tomcn dico Barlaami, viri scilicet, propter Latio nam religionem, omnibus Romanis, quotquot eum usu cognorunt, odiosi. Nam hic, antequam CarIn Encomio S. Athanasi. Barvis, φημὶ γὰρ, ὡς καθάπερ Γρηγορίῳ την Νεολόγω Φημί ἄμεση τοὺς Ἀρειανούς κατατρέχοντι, τὸν Υἱὸν ὁμοσ ἁπλῶς τῷ Πατρὶ λέγοντας εἶναι, καὶ ἄμε προστ θέντας πανούργως καὶ τὸ κατὰ τὰς Γραφές λέγειν, τουτὶ τὸ κατὰ τὰς Γραφέ; ὅμοιον φησὶ δέλεαρ τις απλουστέρο:; εἶναι, τῷ χαλκῷ τῆς ἀσεβείας Σε χείμενον· οὕτω καὶ Παλαμᾷ του τιμὶ δέλεαρ κατά τῶν ἁπλευστέρων εύρηται τούνομα Βερικά, μια μένου διὰ τὴν τῶν Λατίνων θρησκείαν την Ρωμαίων δήμῳ παντί, ὅσοι πεῖραν ἔσχον εὐτοῦ. Είχε 120 τήνες τὴν νόσον αὐτός καὶ πρὶν Βυζαντίοις ἐπιδεξ μηκέναι τον Βαρλαάμ, καὶ ὁριν ἐπ' ἐμοῦ τα! Variorum notæ.

PG 148:1181οἷς καὶ φρικῶδες εὐθὺς ἀκούσασι γέγονε, καὶ Μασσαλιανῶν ἐκάλεσαν αἵρεσιν ταυτηνὶ, κἀμὲ τῶν τοιούτων ἀπέχεσθαι παρῄνεσαν ὁμιλιῶν προθέσεσιν ὅλαις ψυχῆς· εἶναι γὰρ παλαιάν τινα φήμην, ὡς μέλλον κατὰ τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας ἔσεσθαί τινα μάλα μεγίστην αἵρεσιν, κἀκ πασῶν συμμιγῆ καὶ ποικίλην, ἣν διορθωθήσεσθαι παγκοσμίου μικροῦ συναχθείσης συνόδου, πάντων σχεδὸν συνιόντων ἐπισκόπων ἅμα καὶ πατριαρχῶν· καὶ ταύτην ὀγδόην τε εἶναι καὶ τελευταίαν ὁμοῦ. Τοῦ δὲ χρόνου ῥέοντος, ἐπιμῖξαι καὶ Βαρλαὰμ ἐγεγόνει Ῥωμαίοις, Καλαβρίας τῆς αὐτοῦ γενόμενον μετανάστην πατρίδος, καὶ γνωστὸν ἐνταῦθα γενέσθαι τοῖς ἄρχουσι, καὶ φιλίας οὐ πάνυ μικρᾶς πρὸς αὐτῶν ἠξιῶσθαι διὰ τὸ περιὸν τῆς σοφίας· καὶ σοὶ μάλιστα πάντων καὶ πρὸ πάντων γενέσθαι δεκτὸν, ἅτε φιλολογεῖν ἐξ ἀρχῆς αἱρουμένῳ, καὶ βίβλους πολλὰς καὶ παντοίας κτᾶσθαι φιλοτιμουμένῳ, καὶ λέγειν τι καὶ ἀκούειν καινότερον ἐν σπουδῇ τιθεμένῳ μεγίστῃ.

1181 [4. c. 1331] ΒΥΖΑΝΤΙΝ.Ε HISTORIA LΙΒ. ΧΙΧ. [tur. J. CANTACUZ. 5] 1182 πλείστων ἄλλων διετείνετο τήν γε τοῦ Θεοῦ σωμα- laamus apud Byzantios commoraretur, hune morτικοῖς ὀφθαλμοῖς οὐσίαν· οὐ μόνον δ' αὐτὸς, ἀλλὰ καὶ ὁ τούτου διδάσκαλος καὶ ὁμώνυμος Γρηγόριος ὁ Δημός Καὶ πολλὰς ἐπήγαγον αὐτοῖς ἐγὼ τὰς λοιδορίας. ἐκ τῶν θείων Γραφῶν καταισχύνας τὴν ἄκαιρον καὶ ἀπαίδευτον γλῶτταν αὐτῶν, ὅσον ὁ τότε παρείχε καιρός. Καὶ τοῦτο δῆλον πέπραχα σοφοίς ἀνδράσιν ἐγώ, τῷ τε μεγάλη φημὶ λογοθέτῃ καὶ ὅσοι μετὰ τῆς σοφίας καὶ ἀρχιερωσύνῃ τὴν ἑαυτῶν ἐκόσμησαν ἀρετήν. Οἷς καὶ φρικώδες εὐθὺ, ἀκούσασι γέγονε, καὶ Μασσαλιανών ἐκάλεσαν αἵρεσιν ταυτην, κιμὲ τῶν τοιούτων ἀπέχεσθαι παρήνεσαν ὁμιλιῶν προθέσεσιν ὅλαις ψυχῆς· εἶναι γὰρ παλαιάν τινα φήμην, ὡς μέλλον κατὰ τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας ἔσεσθαί τινα μήλα μεγίστην αίρεσιν, κἐκ πασῶν συμμιγῆ καὶ ποικίλην, ἣν διορθωθήσεσθαι παγκοσμίου μικρού συναχθείσης συνόδου, πάντων σχεδόν συνιόντων ἐπισκόπων ἅμα καὶ πατριαρχῶν· καὶ ταύτην ὀγδίην τε εἶναι καὶ τελευταίαν ὁμοῦ. Τοῦ δὲ χρόνου ρέοντος, ἐπιμίξαι καὶ Βαρλαάμ εγεγόνει 'Ρωμαίες, Καλαβρίας τῆς αὐτοῦ γενόμενον μετανάστην πατρίδος, καὶ γνωστὸν ἐνταῦθα γενέσθαι τοῖς ἄρ' χουσι, καὶ φιλίας οὐ πάνυ [P. 579] μικρᾶς πρὸς αὐτῶν ἠξιώσθαι διὰ τὸ περιὸν τῆς σοφίας· καὶ στὶ μάλιστα πάντων καὶ πρὸ πάντων γενέσθαι δεκτόν, ἅτε φιλολογεῖν ἐξ ἀρχῆς αἱρουμένῳ, καὶ βίβλους πολλὰς καὶ παντοίας κτάσθαι φιλοτιμουμένῳ, καὶ λέγειν τι καὶ ἀκούειν καινότερον ἐν σπουδῇ τιθεμένῳ μεγίστη. Μετά δέ τινα χρόνον φήμη μακρὰ καὶ συνο εχής, διαθέουσα τὰς τῶν πολλῶν ἀκοὰς, ὀψὲ καὶ ὡς ἡμᾶς ἀφίκετο, δηλοῦσα τὸν Βαρλαὰμ, ἐν Θεσσαλο νίκῃ λόγοι; τισὶν ἐντυχόντα τοῦ Παλαμᾶ, ἐπιλαβέσθαι διῤῥήδην γράφοντος αὐτοῦ καὶ λέγοντος, σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς ὁρᾶν τοῦ Θεοῦ τὴν οὐσίαν. Ισασιν ἅπαντες πάντως μαρτυροῦντα τοῦτ' αὐτὸ καὶ ἂν ὁ Παλαμᾶς εἰς δικαίωσιν ἑαυτοῦ προβάλλεται Τόμον. Τοσούτων τοίνυν ἐλέγχων οὕτως! πρὸ ποδῶν ἱσταμένων ἐκ τοῦ προφανοῦς, καὶ πρὶν φανήναι Βαρλαὰμ ἐν ὄροι; Ελληνικοῖς δεικνύντων ἔχειν τὴν νότ σον ἐνταῦθα τὸν Παλαμᾶν, τις ὄνησις ἀληθὴς ταῖς τοῦ Παλαμᾶ περιέσται κατηγορίας;, ἐπὶ σαθρῷ θε μελών συχνά καταφεύγειν, τοὔνομα λέγω τοῦ Βαρλαάμ; Πάντως διὰ τὸ τῆς θρησκείας μισηθῆναι καὶ διωχθῆναι τὸν ἄνθρωπον, ἐλπίσας ἔσεσθαί τι καὶ bum jam habebat, affirmabatque coram me et aliis compluribus, divinam se substantiam corporeis 919 oculis intueri. Neque ipse solum; sel et ejus magister idemque cognominis, Gregorius Drimys. Ego vero illos, ex sacris Scripturis arguens, multis conviciis insectabar, ineptumque et imperitum os corum, prout tempora illa ferebant, dictis sugillabam. Atque id viris doctrina praestantibus nom tum feci; nempe magno logothetar, et aliis quorumi virtus non eruditione solum, sed et pontificia dignitate oruabatur. Qui. ut audivere, statim colorruerunt, camque Massaliauorum hæresin esse dixerunt; ac mihi, ut ab ejusmodi hominum consue tudine toto animo abhorrerem, auctores fuerunt. Quippe vetere quadam fama vulgatum esse, exorituram adversus Ecclesiam Dei aliquam hæresin longe maximanı, camque ex aliis omnibus mistam ac multiplicem, quain coactum ex omni pene orbe concilium correcturum esset, omnibus fere episcopis et patriarchis in unum coituris: porro hanc syniodum octavam simul et extremam fore. Procedente tempore ipse quoque Barlǝamus Calabria, patria sua, ad Romanos commigravit, iisque se immiscuit. Ibi et principibus innotuit; et, quod doctrina μraestaret, dignus iis visus est, cum quo amicitiam jungerent, nec cam quidem mediocrem. Omnium autem maxiine, et præ cæteris quibuslibet, tibi accepius fuit, utpote qui jam inde ab ineunte ævo humanioribus litteris operam ultro dare instituisses, multosque et omnis generis libros ambitiose conquireres, atque in dies novum aliquid cum dicere tum audire impensissime studeres. Aliquanto post magnus et continuus rumor, aures 920 vulgi pervagatus, demum ad nos quoque pervenit: Barlaamum, quasdam Palam:e orationes Thessalonice nactum, reprehendisse eum, diserte scribentem dicentenique se oculis corpureis substantiam Dei videre. Id ipsum vero, ut omnes sciunt, testatur is Tomus, quem ad sui defensionem Palamas profert. Cum itaque tot indicia sic quasi aute pedes praesentia et manifesta obversetur, quæ vel antequam Barlaamus in Græciæ fini. bus comparuisset, eo morbo laborasse Palamamı τοῦτο βοήθημα καθ᾿ ἡμῶν, συνδιαβληθησομένων ostendant, ecquid re ipsa deinde Palamas in his ἐκείνη. Εὐπροσώπου γὰρ ἡ κακία προφάσεως εὐπο ρήσασα βᾳδίως ἐπὶ τὸ ψεύδεσθαί τε καὶ διαβάλλειν καὶ πραγμάτων χειμῶνας ἐγείρειν χωρεῖ. Οἶμαι γὰρ ὡς εἰ πάνυ πολὺν ἐσκόπει χρόνον, πῶς ἂν ἐπαινέσεις μὲν τὸν οἰκεῖον ἐχθρὸν Βαρλαάμ ὁ σεμνός ούτοσε Παλαμᾶς, ἐαυτοί δ' ούτωσὶ φανερῶς τοὺς ἐλέγχους Variorum Pachymeres in Historia Andronici lib. vII, cap. 15, narrat quemdam, cognomento Drimyn, sacerdotii dignitatem ausum sibi arrogare, cumdeinque se an Lascaribus oriundum jäctitantem, novas res molitum esse, ac demum conjuratione deprehensa carceris perpetui pœnam subiisse, lu cuit esslut ibanasi patriarcha Γράμμα στελ accusationibus proderit ad infirmum illud præsidium confugere. ad nomen dico Barlaani? Nimirum quia ille ob religionem odio fuit et exactus est, speravit hic cam rem sibi adjumento fore adversus nos, quos cum illo eadem conjunctura esset calumnia. Nempe malitia, probabilem prænotæ. τευτικό, cujus supra meminimus ad pag. 110 Β. Fortasse is ipse est, quem Gregoras hoc loco magistrum Palamæ facit. Nec obstat, quod qui contra imperatorem conjuravit, is ab Athanasio Joannes nominetur. Potuit eum cuenllo tandema poduto nomen mutare, ac pro Joanne dici Grego vius. Boivin,

Μετὰ δέ τινα χρόνον φήμη μακρὰ καὶ συνεχὴς, διαθέουσα τὰς τῶν πολλῶν ἀκοὰς, ὀψὲ καὶ ὡς ἡμᾶς ἀφίκετο, δηλοῦσα τὸν Βαρλαὰμ, ἐν Θεσσαλονίκῃ λόγοις τισὶν ἐντυχόντα τοῦ Παλαμᾶ, ἐπιλαβέσθαι διαῤῥήδην γράφοντος αὐτοῦ καὶ λέγοντος, σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς ὁρᾷν τοῦ θεοῦ τὴν οὐσίαν. ἴσασιν ἅπαντες πάντως μαρτυροῦντα τοῦτ’ αὐτὸ καὶ ὃν ὁ Παλαμᾶς εἰς δικαίωσιν ἑαυτοῦ προβάλλεται τόμον. Τοσούτων τοίνυν ἐλέγχων οὑτωσὶ πρὸ ποδῶν ἱσταμένων ἐκ τοῦ προφανοῦς, καὶ πρὶν φανῆναι Βαρλαὰμ ἐν ὅροις Ἑλληνικοῖς δεικνύντων ἔχειν τὴν νόσον ἐνταῦθα τὸν Παλαμᾶν, τίς ὄνησις ἀληθὴς ταῖς τοῦ Παλαμᾶ περιέσται κατηγορίαις, ἐπὶ σαθρῷ θεμελίῳ συχνὰ καταφεύγειν, τοὔνομα λέγω τοῦ Βαρλαάμ; πάντως διὰ τὸ τῆς θρησκείας μισηθῆναι καὶ διωχθῆναι τὸν ἄνθρωπον, ἐλπίσας ἔσεσθαί τι καὶ τοῦτο βοήθημα καθ’ ἡμῶν, συνδιαβληθησομένων ἐκείνῳ. εὐπροσώπου γὰρ ἡ κακία προφάσεως εὐπορήσασα ῥᾳδίως ἐπὶ τὸ ψεύδεσθαί τε καὶ διαβάλλειν καὶ πραγμάτων χειμῶνας ἐγείρειν χωρεῖ.

1181 [4. c. 1331] ΒΥΖΑΝΤΙΝ.Ε HISTORIA LΙΒ. ΧΙΧ. [tur. J. CANTACUZ. 5] 1182 πλείστων ἄλλων διετείνετο τήν γε τοῦ Θεοῦ σωμα- laamus apud Byzantios commoraretur, hune morτικοῖς ὀφθαλμοῖς οὐσίαν· οὐ μόνον δ' αὐτὸς, ἀλλὰ καὶ ὁ τούτου διδάσκαλος καὶ ὁμώνυμος Γρηγόριος ὁ Δημός Καὶ πολλὰς ἐπήγαγον αὐτοῖς ἐγὼ τὰς λοιδορίας. ἐκ τῶν θείων Γραφῶν καταισχύνας τὴν ἄκαιρον καὶ ἀπαίδευτον γλῶτταν αὐτῶν, ὅσον ὁ τότε παρείχε καιρός. Καὶ τοῦτο δῆλον πέπραχα σοφοίς ἀνδράσιν ἐγώ, τῷ τε μεγάλη φημὶ λογοθέτῃ καὶ ὅσοι μετὰ τῆς σοφίας καὶ ἀρχιερωσύνῃ τὴν ἑαυτῶν ἐκόσμησαν ἀρετήν. Οἷς καὶ φρικώδες εὐθὺ, ἀκούσασι γέγονε, καὶ Μασσαλιανών ἐκάλεσαν αἵρεσιν ταυτην, κιμὲ τῶν τοιούτων ἀπέχεσθαι παρήνεσαν ὁμιλιῶν προθέσεσιν ὅλαις ψυχῆς· εἶναι γὰρ παλαιάν τινα φήμην, ὡς μέλλον κατὰ τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας ἔσεσθαί τινα μήλα μεγίστην αίρεσιν, κἐκ πασῶν συμμιγῆ καὶ ποικίλην, ἣν διορθωθήσεσθαι παγκοσμίου μικρού συναχθείσης συνόδου, πάντων σχεδόν συνιόντων ἐπισκόπων ἅμα καὶ πατριαρχῶν· καὶ ταύτην ὀγδίην τε εἶναι καὶ τελευταίαν ὁμοῦ. Τοῦ δὲ χρόνου ρέοντος, ἐπιμίξαι καὶ Βαρλαάμ εγεγόνει 'Ρωμαίες, Καλαβρίας τῆς αὐτοῦ γενόμενον μετανάστην πατρίδος, καὶ γνωστὸν ἐνταῦθα γενέσθαι τοῖς ἄρ' χουσι, καὶ φιλίας οὐ πάνυ [P. 579] μικρᾶς πρὸς αὐτῶν ἠξιώσθαι διὰ τὸ περιὸν τῆς σοφίας· καὶ στὶ μάλιστα πάντων καὶ πρὸ πάντων γενέσθαι δεκτόν, ἅτε φιλολογεῖν ἐξ ἀρχῆς αἱρουμένῳ, καὶ βίβλους πολλὰς καὶ παντοίας κτάσθαι φιλοτιμουμένῳ, καὶ λέγειν τι καὶ ἀκούειν καινότερον ἐν σπουδῇ τιθεμένῳ μεγίστη. Μετά δέ τινα χρόνον φήμη μακρὰ καὶ συνο εχής, διαθέουσα τὰς τῶν πολλῶν ἀκοὰς, ὀψὲ καὶ ὡς ἡμᾶς ἀφίκετο, δηλοῦσα τὸν Βαρλαὰμ, ἐν Θεσσαλο νίκῃ λόγοι; τισὶν ἐντυχόντα τοῦ Παλαμᾶ, ἐπιλαβέσθαι διῤῥήδην γράφοντος αὐτοῦ καὶ λέγοντος, σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς ὁρᾶν τοῦ Θεοῦ τὴν οὐσίαν. Ισασιν ἅπαντες πάντως μαρτυροῦντα τοῦτ' αὐτὸ καὶ ἂν ὁ Παλαμᾶς εἰς δικαίωσιν ἑαυτοῦ προβάλλεται Τόμον. Τοσούτων τοίνυν ἐλέγχων οὕτως! πρὸ ποδῶν ἱσταμένων ἐκ τοῦ προφανοῦς, καὶ πρὶν φανήναι Βαρλαὰμ ἐν ὄροι; Ελληνικοῖς δεικνύντων ἔχειν τὴν νότ σον ἐνταῦθα τὸν Παλαμᾶν, τις ὄνησις ἀληθὴς ταῖς τοῦ Παλαμᾶ περιέσται κατηγορίας;, ἐπὶ σαθρῷ θε μελών συχνά καταφεύγειν, τοὔνομα λέγω τοῦ Βαρλαάμ; Πάντως διὰ τὸ τῆς θρησκείας μισηθῆναι καὶ διωχθῆναι τὸν ἄνθρωπον, ἐλπίσας ἔσεσθαί τι καὶ bum jam habebat, affirmabatque coram me et aliis compluribus, divinam se substantiam corporeis 919 oculis intueri. Neque ipse solum; sel et ejus magister idemque cognominis, Gregorius Drimys. Ego vero illos, ex sacris Scripturis arguens, multis conviciis insectabar, ineptumque et imperitum os corum, prout tempora illa ferebant, dictis sugillabam. Atque id viris doctrina praestantibus nom tum feci; nempe magno logothetar, et aliis quorumi virtus non eruditione solum, sed et pontificia dignitate oruabatur. Qui. ut audivere, statim colorruerunt, camque Massaliauorum hæresin esse dixerunt; ac mihi, ut ab ejusmodi hominum consue tudine toto animo abhorrerem, auctores fuerunt. Quippe vetere quadam fama vulgatum esse, exorituram adversus Ecclesiam Dei aliquam hæresin longe maximanı, camque ex aliis omnibus mistam ac multiplicem, quain coactum ex omni pene orbe concilium correcturum esset, omnibus fere episcopis et patriarchis in unum coituris: porro hanc syniodum octavam simul et extremam fore. Procedente tempore ipse quoque Barlǝamus Calabria, patria sua, ad Romanos commigravit, iisque se immiscuit. Ibi et principibus innotuit; et, quod doctrina μraestaret, dignus iis visus est, cum quo amicitiam jungerent, nec cam quidem mediocrem. Omnium autem maxiine, et præ cæteris quibuslibet, tibi accepius fuit, utpote qui jam inde ab ineunte ævo humanioribus litteris operam ultro dare instituisses, multosque et omnis generis libros ambitiose conquireres, atque in dies novum aliquid cum dicere tum audire impensissime studeres. Aliquanto post magnus et continuus rumor, aures 920 vulgi pervagatus, demum ad nos quoque pervenit: Barlaamum, quasdam Palam:e orationes Thessalonice nactum, reprehendisse eum, diserte scribentem dicentenique se oculis corpureis substantiam Dei videre. Id ipsum vero, ut omnes sciunt, testatur is Tomus, quem ad sui defensionem Palamas profert. Cum itaque tot indicia sic quasi aute pedes praesentia et manifesta obversetur, quæ vel antequam Barlaamus in Græciæ fini. bus comparuisset, eo morbo laborasse Palamamı τοῦτο βοήθημα καθ᾿ ἡμῶν, συνδιαβληθησομένων ostendant, ecquid re ipsa deinde Palamas in his ἐκείνη. Εὐπροσώπου γὰρ ἡ κακία προφάσεως εὐπο ρήσασα βᾳδίως ἐπὶ τὸ ψεύδεσθαί τε καὶ διαβάλλειν καὶ πραγμάτων χειμῶνας ἐγείρειν χωρεῖ. Οἶμαι γὰρ ὡς εἰ πάνυ πολὺν ἐσκόπει χρόνον, πῶς ἂν ἐπαινέσεις μὲν τὸν οἰκεῖον ἐχθρὸν Βαρλαάμ ὁ σεμνός ούτοσε Παλαμᾶς, ἐαυτοί δ' ούτωσὶ φανερῶς τοὺς ἐλέγχους Variorum Pachymeres in Historia Andronici lib. vII, cap. 15, narrat quemdam, cognomento Drimyn, sacerdotii dignitatem ausum sibi arrogare, cumdeinque se an Lascaribus oriundum jäctitantem, novas res molitum esse, ac demum conjuratione deprehensa carceris perpetui pœnam subiisse, lu cuit esslut ibanasi patriarcha Γράμμα στελ accusationibus proderit ad infirmum illud præsidium confugere. ad nomen dico Barlaani? Nimirum quia ille ob religionem odio fuit et exactus est, speravit hic cam rem sibi adjumento fore adversus nos, quos cum illo eadem conjunctura esset calumnia. Nempe malitia, probabilem prænotæ. τευτικό, cujus supra meminimus ad pag. 110 Β. Fortasse is ipse est, quem Gregoras hoc loco magistrum Palamæ facit. Nec obstat, quod qui contra imperatorem conjuravit, is ab Athanasio Joannes nominetur. Potuit eum cuenllo tandema poduto nomen mutare, ac pro Joanne dici Grego vius. Boivin,

PG 148:1183Οἶμαι γὰρ ὡς εἰ πάνυ πολὺν ἐσκόπει χρόνον, πῶς ἂν ἐπαινέσειε μὲν τὸν οἰκεῖον ἐχθρὸν Βαρλαὰμ ὁ σεμνὸς οὑτοσὶ Παλαμᾶς, ἑαυτοῦ δ’ οὑτωσὶ φανερῶς τοὺς ἐλέγχους δείξειε τῆς δυσσεβείας ἄφυκτον ἔχειν καὶ ἄμαχον τὴν ἰσχὺν, οὐκ ἂν βελτίω τε καὶ καθαρωτέραν ταύτης εἰληφέναι ποτὲ πρόφασιν. τὸ γὰρ πλεῖστα καμόντα ἀρχὴν εὐπρεπῆ ταῖς ἀπολογίαις τῶν κατ’ αὐτοῦ λεγομένων προθεῖναι, ἔπειτα μὴ δυνηθέντα, σαθρῷ ἐξ ἀνάγκης ἐρείδεσθαι ψεύδει, ποῦ οὐκ ἂν ἀτόπου γλώττης ἤλασεν, ἢ τίνος ἂν ἐφείσατο λοιδορίας κατὰ τῶν διωκόντων, εἰ σκιᾷ γοῦν τινι περιετύγχανεν ἀληθείας. οὐ γὰρ ὁ Βαρλαὰμ ἦν, ὡς ἐκ τῶν τοῦ Παλαμᾶ φαίνεται λόγων καὶ βίβλων, ὃς εἰσενεγκεῖν τῇ τοῦ θεοῦ ἐκκλησίᾳ δοκεῖ τήν τε τῶν Μασσαλιανῶν δυσσεβῆ ταύτην αἵρεσιν καὶ ἅμα τὸ τῆς διθεί̈ας καὶ πολυθεί̈ας ἔγκλημα· ἀλλ’ ὁ Βαρλαὰμ ἦν μᾶλλον ὁ τοῦτον εἰσάγοντα δείξας. Ἀκούσας γὰρ (φησὶν) ὁ Βαρλαὰμ τῶν περὶ τὸν Παλαμᾶν λεγόντων τὰ καὶ τὰ, διθεί̈ας ἔγκλημα τουτοισὶ προσετρίψατο. ὁρᾷς ἐναργῆ τὴν μαρτυρίαν αὐτὸν καθ’ αὑτοῦ κομίζοντα, βέλτιον ἢ κατὰ πάντ’ ἐχθρὸν καὶ πολέμιον.

NICEPHOR! GREGOR δείξειε τῆς δυσσεβείας άφυκτον ἔχειν καὶ ἄμαχον την ἰσχύν, οὐκ ἂν βελτίω τε καὶ καθαρωτέραν ταύτης είδη. φέναι ποτέ πρόφασιν. Τὸ γὰρ πλεῖστα καμόντα ἀρχὴν εὐπρεπῆ ταῖς ἀπολογίαις τῶν κατ' αὐτοῦ λεγομένων προθεῖναι, ἔπειτα μὴ δυνηθέντα, σαθρῷ ἐξ ἀνάγκης ἐρ: ίδεσθαι ψεύδει, ποῦ οὐκ ἂν ἀτόπου γλώσσες ήλασεν, ἢ τίνος ἂν ἐφείσατο λοιδορίας κατὰ τῶν διωκόντων, εἰ σκιᾷ γοῦν τινι περιετύγχανεν ἀληθείας: Οι γέρ ὁ Βαρλαάμ ἦν, ὡς ἐκ τῶν τοῦ Παλαμᾶ φαίνεται 2. γων καὶ βίβλων, δς εἰσενεγκεῖν τῇ τοῦ Θεοῦ Ἔχαλτσίᾳ δοκεῖ τήν τε τῶν Μασσαλιανῶν δυσσεβή ταύτην αἵρεσιν καὶ ἅμα τὸ τῆς ἐιθείας καὶ πολυθείας ἐγ. κλημα· ἀλλ' ὁ Βαρλαάμ ἦν μᾶλλον ὁ τοῦτον εἰσάγον τα δείξας. Ακούσας γὰρ (φησίν) ὁ Βαρλαάμ των περὶ τὸν Παλαμᾶν λεγόντων τὰ καὶ τά, διθείας textum nacta, ad mentiendum et calumniatum et al excitauias tempestates negotiorum proclivis est. Equidem sic slaiuo; hunc Palamam, virum scili cet gravem, si diutissime secum deliberasset, qua ratione adversariunį suum Barlaamum laudaturus, sur antem impietatis indicia ineluctabili et invicto robore aperte confirmaturus foret, nec meliore unquam nec clariore argumento uti potuisse. Nam qui multum laboraverit, ut objectorum sibi criminum refutationes a specioso aliquo principio ordiretur; deinde, quia haud posset, coactus sit futili mendacio inniti, is contra insectantes qu» non insolentie processisset, 921 quibus pepercisset conviciis, si vel aliquam veritatis umbram nactus fuisset? Enimvero non Barlaamus, ut Palamas dictis et scriptis significat, impiam hane Massalia- " Έγκλημα τουτοισι προσετρέψατο. Ορᾷς ένας ή την norum uæresin, erroremque de duobus et pluribus Diis, in Ecclesiam Dei invexit; imo Barlaamıns ostendit, hunc ipsum esse qui inveheret. Cumn, inquit, audivisset Barlaamus Palamaam hæc atque hæc dicentom, ei crimen intulit, quasi duos deng statuenti. Vides ipsum contra se, un lius inimico et hoste quolibet, testimonium ferre luculentum. Primo enim ait se, quod Dei substantiam corporeis oculis videre gloriaretur, accusatum a BarJaamo; Massalianismi videlicet: deinde conanti sibi ejus accusationis vim inevitabilem effugere, et Divinitatem, quæ una est in tribus personis, dividenti in substantiam et gratiam, natura quidem diversam, sed ipsam quoque increatam, sibi, inquam, crimen ait illatum ab eodem fuisse, quasi duplicem divinitatem agnoscenti. Jamn, quod majus est, ca crimina alternis recurrentia dum ipse rursus diluere conatur, majorem multo malitiamı suam ex malo cordis sui thesauro expressam exhibet, et propriis quotidie plumnis captus tenetur, quadam velut impiarum vocum catena inde usque ducia, ex se invicem nexarum, et aliarum aliis semper graviorum et deteriorum. Nam operationis cujusdam nomen separatim primo posuisse; deinde illud, tanquam genus, in inanities induitas divinitates 922 increatas dividere, quæ omnes seorsum et secundum se aliquatenus subsistant, aliquatenus uon subsistant, quanta est insania! Adeo frma res est unendacii perversitas, quæ et glare nescit perpetno, et in se ipsam recidit. Ea nos Ecclesis naufragia fugientes, et in longa vitæ tranquillitate cousenescentes, tu prorsus invitos in theatra et ad tribunal trakis, ac velut sceleratos non leniter castigas: plura autem minaris, et undecunque in cam nos necessitatern compellis, ut nibil frugi sapere possimus, sed obsequium multis llis Palame divinita'ibus sine ulla cunctatione vovere et isto quasi sacrificio litare cogamur. Il.ec audire quis sustineat, ita institutus, ut Deum unum sciat adorare, et ca opinione a puero plane imbutos? In cas videlicet angustias conclusic orationis lux nos adducit, unde se expelire difficile est. Kaque, velut inextricabilibus nodis, silendi necesμαρτυρίαν αὐτὴν καθ᾽ αὑτοῦ κομίζοντα, βέλτιον ή κατὰ πάντα ἐχθρὸν καὶ πολέμιον. Πρῶτον μὲν γὰρ αὐτοῦ κατηγορηκέναι τον Βαρλαάμ, σωματικούς ὀφθαλμοῖς τοῦ Θεοῦ τὴν οὐσίαν ἐρξν ἐγκαυχωμέν του, φησί, τοῦτο δὴ τὸ τῶν Μασσαλιανῶν· εἶτε [P. 580] άφυκτον τῆς κατηγορίας ἐκφεύγειν πιλο μένω, και διαιρέσει τῆς μιᾶς τρισυποστάτου χρι μένῳ θεότητο; εἰς οὐσίαν καὶ χάριν, ετεροφυλ phr. ἄκτιστον δὲ καὶ αὐτὴν, διθείας έγκλημα προσπορίζε σθαι. Καὶ τό γε μείζον, ὅτι τὰ; τοιαύτας αὖθις αύτ τὸς ἐκ διαδοχῆς κατηγορίας ἀναλύειν πειρώμενο: ἐκ τοῦ πονηροῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας αὐτοῦ ἐ; τ πολλαπλάσιον ἐμφανίζει γράφων τὴν αὐτοῦ κανέν καὶ τοῖς οἰκείας ἀεὶ πτεροῖς ἀλισκόμενος, έκαν σειράς τινος μιᾶς ἀρξαμένης ἐκεῖθεν καὶ ἀλλξε εξηρτημένας τάς βλατφημίας ἐχούσης, με τους και χείρους ἀλλήλων ἀεί. Τὸ γὰρ ὄνομά τινος ενεργείς; καθ' αὐτὸ προστησάμενον, οιονεί τι γένος εἰς ἐπι ράχις ἀπείρους διαιρεῖν ἀκτίστους θεότητας, της μὲν ἰδίᾳ καὶ καθ᾽ αὐτὰς ἀπάτας ύφισταμένες, τις δ' ἀνυποστάτους, ποίας ατοπίας ἐκπέφευγεν όπερ βολήν; Οὕτω σαθρὸν ἡ τοῦ ψεύδους κακία, καὶ στὴν και μη δυναμένη διηνεκώς ἑαυτῇ περιπίπτει. Τα δὲ τοιαῦτα τῆς Ἐκκλησίας ναυάγια φεύγοντες ή μας, γαλήνη συνεζηκότας βίου μακρᾷ, μάλα έχοντες ἐπὶ θέατρα καὶ δικαστήριον καθέλκεις, καὶ ὡς δή τινας τῶν κακούργων ἐπιτιμᾶς· οὐ μικρή εκείν δ᾽ ἀπειλεῖς, καὶ συνελαύνεις πανταχόθεν συνέτει μὲν τῶν δεόντων οὐδὲν, ἀπροφάσιστον δ' ὡς ἐπὶ εἶν εἰπεῖν τὴν πειθώ τῇ τοῦ Παλαμᾶ πολυθεία θύστας εναγίζειν. Ποίς ταῦτα δέξαιτ' ἂν ἀκούειν ψυχή, Θεὸν ἕνα προσκυνεῖν εἰδυξη, καὶ ταύτῃ συντροφείας τῇ δόξῃ περιφανῶς; Εἰ; τοσαύτην γὰρ ἡμᾶς συν λαύνει δυσχωρίαν καὶ οὕτω δυσδιεξήλευτον τὸ τῆς σῆς δημηγορίας ἀκροτελεύτιον, ὡς ἀνύχτας έχμε σιν ἐνδεσμεῖσθαι νομίζειν μᾶλλον ἡμᾶς σιωπήν. τὸν ἐπὶ μέσης ἵστασθαι λίμνης μυθευόμενον ἐκείν Τάνταλον· ἐν ἀἰδίῳ μὲν τῇ δίψῃ φλέγεσθαι λόγος, φοβεῖσθαι δ᾽ ἀεὶ τὸν ἀφόρητον φόρτον ἐκεῖνον τοῦ λίθου, καὶ πίνειν κύψαντα μὴ δυνάμενον. Τούτη δ' οι δικαστού παρίστησιν ἦθος, ἀλλ' εξεν έχει παρίς ἐφεδρεύοντας καὶ τὰ ξίφη τῆς ἐπιβουλής θέτοντας καθ' ἡμῶν. Ὅμως οὐχ ἡμῖν γε τοσούτων μέλη του

PG 148:1185πρῶτον μὲν γὰρ αὐτοῦ κατηγορηκέναι τὸν Βαρλαὰμ, σωματικοῖς ὀφθαλμοῖς τοῦ θεοῦ τὴν οὐσίαν ὁρᾷν ἐγκαυχωμένου, φησὶ, τοῦτο δὴ τὸ τῶν Μασσαλιανῶν· εἶτα τὸ ἄφυκτον τῆς κατηγορίας ἐκφεύγειν πειρωμένῳ, καὶ διαιρέσει τῆς μιᾶς τρισυποστάτου χρωμένῳ θεότητος εἰς οὐσίαν καὶ χάριν, ἑτεροφυᾶ μὲν, ἄκτιστον δὲ καὶ αὐτὴν, διθεί̈ας ἔγκλημα προστρίψασθαι. Καὶ τό γε μεῖζον, ὅτι τὰς τοιαύτας αὖθις αὐτὸς ἐκ διαδοχῆς κατηγορίας ἀναλύειν πειρώμενος ἐκ τοῦ πονηροῦ θησαυροῦ τῆς καρδίας αὐτοῦ ἐς τὸ πολλαπλάσιον ἐμφανίζει γράφων τὴν αὐτοῦ κακίαν, καὶ τοῖς οἰκείοις ἀεὶ πτεροῖς ἁλισκόμενος, ὥσπερ σειρᾶς τινος μιᾶς ἀρξαμένης ἐκεῖθεν καὶ ἀλλήλαις ἐξηρτημένας τὰς βλασφημίας ἐχούσης, μείζους καὶ χείρους ἀλλήλων ἀεί. Τὸ γὰρ ὄνομά τινος ἐνεργείας καθ’ αὑτὸ προστησάμενον, οἱονεί τι γένος εἰς ἀπειράκις ἀπείρους διαιρεῖν ἀκτίστους θεότητας, πῶς μὲν ἰδίᾳ καὶ καθ’ αὑτὰς ἁπάσας ὑφισταμένας, πῶς δ’ ἀνυποστάτους, ποίας ἀτοπίας ἐκπέφευγεν ὑπερβολήν; οὕτω σαθρὸν ἡ τοῦ ψεύδους κακία, καὶ στῆναι μὴ δυναμένη διηνεκῶς ἑαυτῇ περιπίπτει.

{s. c. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝ.Ε MIISTORIE LIB. XIX. Βαρλαάμ, ὅσον σοί γε χρεών· ὃς ἔπλων ὄντα του sitate adstrictos nos putamus; idque arctius quam ταὐτὴν εἰς αὐτὸν ἐνεδείξω ξενίαν, καὶ οὕτω λαμπρὰν τὴν δαψίλειαν αὐτῷ κατά πάντ' ἐχαρίσω, ὡς ἑτέρου μὴ δεῖσθαί σε μάρτυρος ἢ σαυτοῦ. Ωστ' οὐκ ἐμοί σε χρεὼν ἐγκαλεῖν δι' ἐκεῖνον καὶ τὴν ἐκείνου συνεχῶς προφέρειν αιτίαν μᾶλλον ἢ σαυτῷ. Οὐ γὰρ ἔγωγ' ἂν αὐτὸς ὁ ταῖς ὑπεροχαῖς εἰμι τῶν τιμῶν (4β) εἰς ἀγέρωχον ἐκεῖνον ἐγείρα; ἐφρὺν καὶ μετέωρον φρόνη μα· οὐδ᾽ ἔγωγ᾽ αὐτὸς ὁ μεγαλορρήμονα σοι διδάσκαλον, καὶ διὰ σοῦ τοῖς ἄλλοις αὐτὸν τοῦ θείου Διο νυσίου χειροτονήσας, καὶ ἅμα διαπρύσιον [P. 581] ἑρμηνέα τῶν μυστικῶν τῆς Ἐκκλησίας δογμάτων, καὶ ὅσα τῆς καθ' ἡμᾶς θεολογίας εἰσὶ μυστήρια καὶ δι' αὐτά γε ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα, τὴν πάτριον γῆν ἐν δευτέρῳ θεῖναι τῆς ἀλλοδαπής ταυτησὶ αὐτὸν illum ipsum Tantalum, quem in media painde stare et seu pitcrua siti ardere narrant fabul:e, timere autem semper saxi illius pondus iniquissimum, nec cum se inclinat posse bibere. At tu sic agendo non judicis morem servas, sed speciem prae te fers ejus viri, qui atrociter insidietur, et hustilis in nos animi gladiatoriam crudelitatemi acuat. Atqui non tanta est nobis de Barlaamo cura, quanta esse tibi ipsi debet; qui illi, cum esset advena, sic benignum te hospitem praeLuisti, ita splendide et prolixe in omnibus gratidicatus 923 es, ut ejus rei non alio teste egeas nisi leipso. Quamobrem non mihi te cjus causa litem moverè æquum est, nec de eo crînien perpetuo ἀναγκάσα;· οὐδ᾽ ἐγωγ' αὐτὲς ὁ καὶ κατά πάσης άλ- objici mil magis quam tibi. Non enim is ego sum, cujus opera ille ad honores immodicos evectus supercilium attollere et efferre se insolentius caperit; sieque is sum, qui eum tibi et aliis per te sancti Dionysii đoctrinæ magistróm grandiloquuın, arcanorunique Ecclesia: dogmatum et sacra theolo gie mysteriorum interpreiein alisonum, nico surfragio constituerim, ac per hæc ipsa, aliaque his similia, solum natale peregrino huic posthabere coegerim; denique is non sum, cujus ille suasu et instinctu in reliquam omnem Romanorum eruditionem bacchatus sit. Imo ille ipse sum, qui rjus superbiz cedros palain confregi; velut liguatur, qui valida manu quercum, aut cedrum, aut cuprc»• sum coma exuat: ille ipse sùm, qui eum tunc animi λη; Ῥωμαίων σοφίας ἐντεῦθεν αὐτὸν μανῆναι πιο πεινώς· ἀλλ' ἔγωγ᾽ αὐτὸς ὁ τὰς χεῖροὺς εἰμὶ τῆς ἐφρύο; ἐκείνου συντρίψας περιφανώς, καθάπερ ὅτε δρῦν καὶ κέδρον καὶ κυπάριττὸν ἀπογυμνεῖ τῆς και μης υλοτόμου βρίθουσα παλάμη· ἔγωγ᾽ αὐτὸς ἐκεῖ νὰς εἰμι ὁ τότε συστείλας καὶ ἀναχαιτίσας ἐκεῖνον, Εν τε γαλήνη καρδίας καὶ ἅμα τῇ τῆς ἀσφαλοῦς ἐπιστήμης ἐπιεικείς, καθάπερ παράλιος ψάμμο; ἀγρισυμένην θαλαστάν· ἥτις ἀπόταν ὑβριστὴς καὶ ἀγές ρωχος ἄνεμος, ἄνωθέν ποθεν ἐξ ὀρκτικών καταρρεύσας πηγών, αὐτῆς ἀναμοχλεύει τὰ κύματα, διεγεί ρεταί τε πρὸς ἀνήκεστον θράσος καὶ ἀπειλεῖ κατὰ τῆς ἠπείρου πόλεμον περιφανῇ· ἀλλ᾽ ἐπειδὰν ἀκούσῃ τῆς φωνῆς τῆς παραλίου ψάμμου, χείλεσιν ἀφθόγ γοῖς ἀναγινωσκούσης τοὺς κανόνας του κτίσαντος, tranquillitate et solid scientia modestia continui εὐθὺς ἀναχωρεῖ, προφανή δειλιῶσα Θεοῦ προστάγματα καὶ ἀναχαιτίζουσα παύει θρασυνόμενον ῥύθιον. Πῶς οὖν ἄν τις τῷ τοιούτῳ στέρξειεν, ὅστις τὸν αὐτ τὸν ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς νῦν μὲν ἐπαινεῖ, νῦν δὲ ψέγει; Οι γὰρ εἰς αἰθέρα φάναι ἀνῆγε; τέως, ὡς ἐν θεολο γίαις κράτιστον, μηδὲν εἰδότα δεικνύεις ἀρτίως. Πῶς δ᾽ ἄν τις ἐμοὶ νεμεσῴη, ἐκεῖνον καὶ τότε καὶ νῦν ἐπὶ τοῖ; αὐτοῖς ἐπίσης λοιδοροῦντι, ἐφ' οἷς ήν μῖν δηλαδή πεπολέμηκε; λέγω δὴ τῷ περὶ Ἕλληνα λόγον καὶ τὴν θύραθεν παιδείαν χωλεύειν τὸν ἄνδρα τὰ κράτιστα. Καὶ σοὶ μὲν γέγονε ὁ φίλος ζῶν, ἐχθρός τεθνηκώς, καὶ ὁ τελέως τότε χρηστὸς πᾶν τούναν τίον ἄρτι ὧν· ἐμοὶ δ' ὥσπερ τότε ἐχθρὸς, οὕτως οὐκ ἄρτι ὢν φίλος. Ο τε σὺ μὲν ἀρτίως ἐκεῖνον λοιδορών φίλον λοιδωρείς· ἐγὼ δὲ τῆς ἐμῆς καὶ νῦν φιλίας τι θέμενος ὑπεμβριον πρὸς τὸν οὐδεμή ποτε φίλον τούτο φαίνομαι ὁρῶν. Ὅς οὖν ἐν πᾶσι τοὺς τῆς θεωρίας καὶ τῆς τῶν πραγμάτων πείρας θεμελίους ἀσαλεύτους ὁμοίως τηρεί, τοῦτον ἄρα πας τις οἶμαι κρίνειεν ἂν λέγειν ὀρθῶς, καὶ τοῖς γε ἄλλοι; &- πασι, καὶ οἷς συντέθραπται δόγμασι τῆς πίστεως, βεβηκέναι καλώς. Επειτα πῶς τῆς ἐκείνου κρίσεως αύταρκες πέρας τότ' εἰληφυίας, νῦν ἀνακρίνειν βιά την πλείσιν άλλαις ἡμῖν βλασφημίας αλισκομένου Variorum Fuit Barlaamus abbas monasterii S. SalvaLuris Constantiop. Idem ad papam legatus ival A.. Chr. 1359, Vide Odoricumi Raynaldum ad cum e repressique, velut aretia littoralis mare iratum sistit, quod protervo et feroci vento alicundle c septentrionalibus tractibus effuso, et imos fluctus subvertente, in efrauen audaciani crumpit, et continenti solo belluin apertum iñdicit: at postquam arenae vocem audierit, Creatoris præscripla mutis labiis prælegentem, manifestas Dei leges expavescens, retrocedit statim, et æstus sui iusolentiam comprimit. Ecquis itaque ejusmodi bominem probaverit, 924 qui eumdem in iisdem rebus nunc laudet, nunc vituperet? Nam tu, quem co tempore ad cœlum fere tollebas, ut præstantissimum theologum, cumdem nunc nihil scire arguis. Ecquis autem mihi succenscal, qui illum, quemal. modum tunc, ita nunc quoque dictis incessam ob casdem res, in quibus nos ipse oppugnabat? Grecas dico litteras, et profuam cruditionem, vale in illo claudicantem. Et ille quidem vivus, amicus tuus fuit; mortuus, evasit inimicus: ille tum perfecte bonus, nunc omnium pessimus: mihi, ut olan fuit inimicus, ita nec hodie amicus est. Sic tu cum nunc insectando amicum insectaris: ego vero, ab amicitia mea alienum eumdem habens, illum qui nunquam amicus fuit alienum duco. Qui igitur sennolæ. annum, num. 19 et seq. Vide et Cantacuzen. Histor. lib. ut, cap. 59. Βυίνιν.

Τὰ δὲ τοιαῦτα τῆς ἐκκλησίας ναυάγια φεύγοντας ἡμᾶς, γαλήνῃ συνεζηκότας βίου μακρᾷ, μάλα ἄκοντας ἐπὶ θέατρα καὶ δικαστήριον καθέλκεις, καὶ ὡς δή τινας τῶν κακούργων ἐπιτιμᾷς· οὐ μικρά· πλείω δ’ ἀπειλεῖς, καὶ συνελαύνεις πανταχόθεν συνιέναι μὲν τῶν δεόντων οὐδὲν, ἀπροφάσιστον δ’ ὡς ἐπὶ πᾶν εἰπεῖν τὴν πειθῶ τῇ τοῦ Παλαμᾶ πολυθεί̈ᾳ θύοντας ἐναγίζειν. ποία ταῦτα δέξαιτ’ ἂν ἀκούειν ψυχὴ, θεὸν ἕνα προςκυνεῖν εἰδυῖα, καὶ ταύτῃ συντραφεῖσα τῇ δόξῃ περιφανῶς; εἰς τοσαύτην γὰρ ἡμᾶς συνελαύνει δυσχωρίαν καὶ οὕτω δυσδιεξόδευτον τὸ τῆς σῆς δημηγορίας ἀκροτελεύτιον, ὡς ἀφύκτοις ἅμμασιν ἐνδεσμεῖσθαι νομίζειν μᾶλλον ἡμᾶς σιωπᾷν, ἢ τὸν ἐπὶ μέσης ἵστασθαι λίμνης μυθευόμενον ἐκεῖνον Τάνταλον· ὃν ἀϊδίῳ μὲν τῇ δίψῃ φλέγεσθαι λόγος, φοβεῖσθαι δ’ ἀεὶ τὸν ἀφόρητον φόρτον ἐκεῖνον τοῦ λίθου, καὶ πίνειν κύψαντα μὴ δυνάμενον. τοῦτο δ’ οὐ δικαστοῦ παρίστησιν ἦθος, ἀλλ’ ὄψιν ἔχει πικρῶς ἐφεδρεύοντος καὶ τὰ ξίφη τῆς ἐπιβουλῆς θήγοντος καθ’ ἡμῶν. Ὅμως οὐχ ἡμῖν γε τοσοῦτον μέλει τοῦ Βαρλαὰμ, ὅσον σοί γε χρεών·

{s. c. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝ.Ε MIISTORIE LIB. XIX. Βαρλαάμ, ὅσον σοί γε χρεών· ὃς ἔπλων ὄντα του sitate adstrictos nos putamus; idque arctius quam ταὐτὴν εἰς αὐτὸν ἐνεδείξω ξενίαν, καὶ οὕτω λαμπρὰν τὴν δαψίλειαν αὐτῷ κατά πάντ' ἐχαρίσω, ὡς ἑτέρου μὴ δεῖσθαί σε μάρτυρος ἢ σαυτοῦ. Ωστ' οὐκ ἐμοί σε χρεὼν ἐγκαλεῖν δι' ἐκεῖνον καὶ τὴν ἐκείνου συνεχῶς προφέρειν αιτίαν μᾶλλον ἢ σαυτῷ. Οὐ γὰρ ἔγωγ' ἂν αὐτὸς ὁ ταῖς ὑπεροχαῖς εἰμι τῶν τιμῶν (4β) εἰς ἀγέρωχον ἐκεῖνον ἐγείρα; ἐφρὺν καὶ μετέωρον φρόνη μα· οὐδ᾽ ἔγωγ᾽ αὐτὸς ὁ μεγαλορρήμονα σοι διδάσκαλον, καὶ διὰ σοῦ τοῖς ἄλλοις αὐτὸν τοῦ θείου Διο νυσίου χειροτονήσας, καὶ ἅμα διαπρύσιον [P. 581] ἑρμηνέα τῶν μυστικῶν τῆς Ἐκκλησίας δογμάτων, καὶ ὅσα τῆς καθ' ἡμᾶς θεολογίας εἰσὶ μυστήρια καὶ δι' αὐτά γε ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα, τὴν πάτριον γῆν ἐν δευτέρῳ θεῖναι τῆς ἀλλοδαπής ταυτησὶ αὐτὸν illum ipsum Tantalum, quem in media painde stare et seu pitcrua siti ardere narrant fabul:e, timere autem semper saxi illius pondus iniquissimum, nec cum se inclinat posse bibere. At tu sic agendo non judicis morem servas, sed speciem prae te fers ejus viri, qui atrociter insidietur, et hustilis in nos animi gladiatoriam crudelitatemi acuat. Atqui non tanta est nobis de Barlaamo cura, quanta esse tibi ipsi debet; qui illi, cum esset advena, sic benignum te hospitem praeLuisti, ita splendide et prolixe in omnibus gratidicatus 923 es, ut ejus rei non alio teste egeas nisi leipso. Quamobrem non mihi te cjus causa litem moverè æquum est, nec de eo crînien perpetuo ἀναγκάσα;· οὐδ᾽ ἐγωγ' αὐτὲς ὁ καὶ κατά πάσης άλ- objici mil magis quam tibi. Non enim is ego sum, cujus opera ille ad honores immodicos evectus supercilium attollere et efferre se insolentius caperit; sieque is sum, qui eum tibi et aliis per te sancti Dionysii đoctrinæ magistróm grandiloquuın, arcanorunique Ecclesia: dogmatum et sacra theolo gie mysteriorum interpreiein alisonum, nico surfragio constituerim, ac per hæc ipsa, aliaque his similia, solum natale peregrino huic posthabere coegerim; denique is non sum, cujus ille suasu et instinctu in reliquam omnem Romanorum eruditionem bacchatus sit. Imo ille ipse sum, qui rjus superbiz cedros palain confregi; velut liguatur, qui valida manu quercum, aut cedrum, aut cuprc»• sum coma exuat: ille ipse sùm, qui eum tunc animi λη; Ῥωμαίων σοφίας ἐντεῦθεν αὐτὸν μανῆναι πιο πεινώς· ἀλλ' ἔγωγ᾽ αὐτὸς ὁ τὰς χεῖροὺς εἰμὶ τῆς ἐφρύο; ἐκείνου συντρίψας περιφανώς, καθάπερ ὅτε δρῦν καὶ κέδρον καὶ κυπάριττὸν ἀπογυμνεῖ τῆς και μης υλοτόμου βρίθουσα παλάμη· ἔγωγ᾽ αὐτὸς ἐκεῖ νὰς εἰμι ὁ τότε συστείλας καὶ ἀναχαιτίσας ἐκεῖνον, Εν τε γαλήνη καρδίας καὶ ἅμα τῇ τῆς ἀσφαλοῦς ἐπιστήμης ἐπιεικείς, καθάπερ παράλιος ψάμμο; ἀγρισυμένην θαλαστάν· ἥτις ἀπόταν ὑβριστὴς καὶ ἀγές ρωχος ἄνεμος, ἄνωθέν ποθεν ἐξ ὀρκτικών καταρρεύσας πηγών, αὐτῆς ἀναμοχλεύει τὰ κύματα, διεγεί ρεταί τε πρὸς ἀνήκεστον θράσος καὶ ἀπειλεῖ κατὰ τῆς ἠπείρου πόλεμον περιφανῇ· ἀλλ᾽ ἐπειδὰν ἀκούσῃ τῆς φωνῆς τῆς παραλίου ψάμμου, χείλεσιν ἀφθόγ γοῖς ἀναγινωσκούσης τοὺς κανόνας του κτίσαντος, tranquillitate et solid scientia modestia continui εὐθὺς ἀναχωρεῖ, προφανή δειλιῶσα Θεοῦ προστάγματα καὶ ἀναχαιτίζουσα παύει θρασυνόμενον ῥύθιον. Πῶς οὖν ἄν τις τῷ τοιούτῳ στέρξειεν, ὅστις τὸν αὐτ τὸν ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς νῦν μὲν ἐπαινεῖ, νῦν δὲ ψέγει; Οι γὰρ εἰς αἰθέρα φάναι ἀνῆγε; τέως, ὡς ἐν θεολο γίαις κράτιστον, μηδὲν εἰδότα δεικνύεις ἀρτίως. Πῶς δ᾽ ἄν τις ἐμοὶ νεμεσῴη, ἐκεῖνον καὶ τότε καὶ νῦν ἐπὶ τοῖ; αὐτοῖς ἐπίσης λοιδοροῦντι, ἐφ' οἷς ήν μῖν δηλαδή πεπολέμηκε; λέγω δὴ τῷ περὶ Ἕλληνα λόγον καὶ τὴν θύραθεν παιδείαν χωλεύειν τὸν ἄνδρα τὰ κράτιστα. Καὶ σοὶ μὲν γέγονε ὁ φίλος ζῶν, ἐχθρός τεθνηκώς, καὶ ὁ τελέως τότε χρηστὸς πᾶν τούναν τίον ἄρτι ὧν· ἐμοὶ δ' ὥσπερ τότε ἐχθρὸς, οὕτως οὐκ ἄρτι ὢν φίλος. Ο τε σὺ μὲν ἀρτίως ἐκεῖνον λοιδορών φίλον λοιδωρείς· ἐγὼ δὲ τῆς ἐμῆς καὶ νῦν φιλίας τι θέμενος ὑπεμβριον πρὸς τὸν οὐδεμή ποτε φίλον τούτο φαίνομαι ὁρῶν. Ὅς οὖν ἐν πᾶσι τοὺς τῆς θεωρίας καὶ τῆς τῶν πραγμάτων πείρας θεμελίους ἀσαλεύτους ὁμοίως τηρεί, τοῦτον ἄρα πας τις οἶμαι κρίνειεν ἂν λέγειν ὀρθῶς, καὶ τοῖς γε ἄλλοι; &- πασι, καὶ οἷς συντέθραπται δόγμασι τῆς πίστεως, βεβηκέναι καλώς. Επειτα πῶς τῆς ἐκείνου κρίσεως αύταρκες πέρας τότ' εἰληφυίας, νῦν ἀνακρίνειν βιά την πλείσιν άλλαις ἡμῖν βλασφημίας αλισκομένου Variorum Fuit Barlaamus abbas monasterii S. SalvaLuris Constantiop. Idem ad papam legatus ival A.. Chr. 1359, Vide Odoricumi Raynaldum ad cum e repressique, velut aretia littoralis mare iratum sistit, quod protervo et feroci vento alicundle c septentrionalibus tractibus effuso, et imos fluctus subvertente, in efrauen audaciani crumpit, et continenti solo belluin apertum iñdicit: at postquam arenae vocem audierit, Creatoris præscripla mutis labiis prælegentem, manifestas Dei leges expavescens, retrocedit statim, et æstus sui iusolentiam comprimit. Ecquis itaque ejusmodi bominem probaverit, 924 qui eumdem in iisdem rebus nunc laudet, nunc vituperet? Nam tu, quem co tempore ad cœlum fere tollebas, ut præstantissimum theologum, cumdem nunc nihil scire arguis. Ecquis autem mihi succenscal, qui illum, quemal. modum tunc, ita nunc quoque dictis incessam ob casdem res, in quibus nos ipse oppugnabat? Grecas dico litteras, et profuam cruditionem, vale in illo claudicantem. Et ille quidem vivus, amicus tuus fuit; mortuus, evasit inimicus: ille tum perfecte bonus, nunc omnium pessimus: mihi, ut olan fuit inimicus, ita nec hodie amicus est. Sic tu cum nunc insectando amicum insectaris: ego vero, ab amicitia mea alienum eumdem habens, illum qui nunquam amicus fuit alienum duco. Qui igitur sennolæ. annum, num. 19 et seq. Vide et Cantacuzen. Histor. lib. ut, cap. 59. Βυίνιν.

ὃς ἔπηλυν ὄντα τοσαύτην εἰς αὐτὸν ἐνεδείξω ξενίαν, καὶ οὕτω λαμπρὰν τὴν δαψίλειαν αὐτῷ κατὰ πάντ’ ἐχαρίσω, ὡς ἑτέρου μὴ δεῖσθαί σε μάρτυρος ἢ σαυτοῦ. ὥστ’ οὐκ ἐμοί σε χρεὼν ἐγκαλεῖν δι’ ἐκεῖνον καὶ τὴν ἐκείνου συνεχῶς προφέρειν αἰτίαν μᾶλλον ἢ σαυτῷ. οὐ γὰρ ἔγωγ’ ἂν αὐτὸς ὁ ταῖς ὑπεροχαῖς εἰμι τῶν τιμῶν εἰς ἀγέρωχον ἐκεῖνον ἐγείρας ὀφρὺν καὶ μετέωρον φρόνημα· οὐδ’ ἔγωγ’ αὐτὸς ὁ μεγαλοῤῥήμονά σοι διδάσκαλον, καὶ διὰ σοῦ τοῖς ἄλλοις αὐτὸν τοῦ θείου Διονυσίου χειροτονήσας, καὶ ἅμα διαπρύσιον ἑρμηνέα τῶν μυστικῶν τῆς ἐκκλησίας δογμάτων, καὶ ὅσα τῆς καθ’ ἡμᾶς θεολογίας εἰσὶ μυστήρια καὶ δι’ αὐτά γε ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα, τὴν πάτριον γῆν ἐν δευτέρῳ θεῖναι τῆς ἀλλοδαπῆς ταυτησὶ αὐτὸν ἀναγκάσας· οὐδ’ ἔγωγ’ αὐτὸς ὁ καὶ κατὰ πάσης ἄλλης Ῥωμαίων σοφίας ἐντεῦθεν αὐτὸν μανῆναι πεπεικώς· ἀλλ’ ἔγωγ’ αὐτὸς ὁ τὰς κέδρους εἰμὶ τῆς ὀφρύος ἐκείνου συντρίψας περιφανῶς, καθάπερ ὅτε δρῦν καὶ κέδρον καὶ κυπάριττον ἀπογυμνοῖ τῆς κόμης ὑλοτόμου βρίθουσα παλάμη·

{s. c. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝ.Ε MIISTORIE LIB. XIX. Βαρλαάμ, ὅσον σοί γε χρεών· ὃς ἔπλων ὄντα του sitate adstrictos nos putamus; idque arctius quam ταὐτὴν εἰς αὐτὸν ἐνεδείξω ξενίαν, καὶ οὕτω λαμπρὰν τὴν δαψίλειαν αὐτῷ κατά πάντ' ἐχαρίσω, ὡς ἑτέρου μὴ δεῖσθαί σε μάρτυρος ἢ σαυτοῦ. Ωστ' οὐκ ἐμοί σε χρεὼν ἐγκαλεῖν δι' ἐκεῖνον καὶ τὴν ἐκείνου συνεχῶς προφέρειν αιτίαν μᾶλλον ἢ σαυτῷ. Οὐ γὰρ ἔγωγ' ἂν αὐτὸς ὁ ταῖς ὑπεροχαῖς εἰμι τῶν τιμῶν (4β) εἰς ἀγέρωχον ἐκεῖνον ἐγείρα; ἐφρὺν καὶ μετέωρον φρόνη μα· οὐδ᾽ ἔγωγ᾽ αὐτὸς ὁ μεγαλορρήμονα σοι διδάσκαλον, καὶ διὰ σοῦ τοῖς ἄλλοις αὐτὸν τοῦ θείου Διο νυσίου χειροτονήσας, καὶ ἅμα διαπρύσιον [P. 581] ἑρμηνέα τῶν μυστικῶν τῆς Ἐκκλησίας δογμάτων, καὶ ὅσα τῆς καθ' ἡμᾶς θεολογίας εἰσὶ μυστήρια καὶ δι' αὐτά γε ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα, τὴν πάτριον γῆν ἐν δευτέρῳ θεῖναι τῆς ἀλλοδαπής ταυτησὶ αὐτὸν illum ipsum Tantalum, quem in media painde stare et seu pitcrua siti ardere narrant fabul:e, timere autem semper saxi illius pondus iniquissimum, nec cum se inclinat posse bibere. At tu sic agendo non judicis morem servas, sed speciem prae te fers ejus viri, qui atrociter insidietur, et hustilis in nos animi gladiatoriam crudelitatemi acuat. Atqui non tanta est nobis de Barlaamo cura, quanta esse tibi ipsi debet; qui illi, cum esset advena, sic benignum te hospitem praeLuisti, ita splendide et prolixe in omnibus gratidicatus 923 es, ut ejus rei non alio teste egeas nisi leipso. Quamobrem non mihi te cjus causa litem moverè æquum est, nec de eo crînien perpetuo ἀναγκάσα;· οὐδ᾽ ἐγωγ' αὐτὲς ὁ καὶ κατά πάσης άλ- objici mil magis quam tibi. Non enim is ego sum, cujus opera ille ad honores immodicos evectus supercilium attollere et efferre se insolentius caperit; sieque is sum, qui eum tibi et aliis per te sancti Dionysii đoctrinæ magistróm grandiloquuın, arcanorunique Ecclesia: dogmatum et sacra theolo gie mysteriorum interpreiein alisonum, nico surfragio constituerim, ac per hæc ipsa, aliaque his similia, solum natale peregrino huic posthabere coegerim; denique is non sum, cujus ille suasu et instinctu in reliquam omnem Romanorum eruditionem bacchatus sit. Imo ille ipse sum, qui rjus superbiz cedros palain confregi; velut liguatur, qui valida manu quercum, aut cedrum, aut cuprc»• sum coma exuat: ille ipse sùm, qui eum tunc animi λη; Ῥωμαίων σοφίας ἐντεῦθεν αὐτὸν μανῆναι πιο πεινώς· ἀλλ' ἔγωγ᾽ αὐτὸς ὁ τὰς χεῖροὺς εἰμὶ τῆς ἐφρύο; ἐκείνου συντρίψας περιφανώς, καθάπερ ὅτε δρῦν καὶ κέδρον καὶ κυπάριττὸν ἀπογυμνεῖ τῆς και μης υλοτόμου βρίθουσα παλάμη· ἔγωγ᾽ αὐτὸς ἐκεῖ νὰς εἰμι ὁ τότε συστείλας καὶ ἀναχαιτίσας ἐκεῖνον, Εν τε γαλήνη καρδίας καὶ ἅμα τῇ τῆς ἀσφαλοῦς ἐπιστήμης ἐπιεικείς, καθάπερ παράλιος ψάμμο; ἀγρισυμένην θαλαστάν· ἥτις ἀπόταν ὑβριστὴς καὶ ἀγές ρωχος ἄνεμος, ἄνωθέν ποθεν ἐξ ὀρκτικών καταρρεύσας πηγών, αὐτῆς ἀναμοχλεύει τὰ κύματα, διεγεί ρεταί τε πρὸς ἀνήκεστον θράσος καὶ ἀπειλεῖ κατὰ τῆς ἠπείρου πόλεμον περιφανῇ· ἀλλ᾽ ἐπειδὰν ἀκούσῃ τῆς φωνῆς τῆς παραλίου ψάμμου, χείλεσιν ἀφθόγ γοῖς ἀναγινωσκούσης τοὺς κανόνας του κτίσαντος, tranquillitate et solid scientia modestia continui εὐθὺς ἀναχωρεῖ, προφανή δειλιῶσα Θεοῦ προστάγματα καὶ ἀναχαιτίζουσα παύει θρασυνόμενον ῥύθιον. Πῶς οὖν ἄν τις τῷ τοιούτῳ στέρξειεν, ὅστις τὸν αὐτ τὸν ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς νῦν μὲν ἐπαινεῖ, νῦν δὲ ψέγει; Οι γὰρ εἰς αἰθέρα φάναι ἀνῆγε; τέως, ὡς ἐν θεολο γίαις κράτιστον, μηδὲν εἰδότα δεικνύεις ἀρτίως. Πῶς δ᾽ ἄν τις ἐμοὶ νεμεσῴη, ἐκεῖνον καὶ τότε καὶ νῦν ἐπὶ τοῖ; αὐτοῖς ἐπίσης λοιδοροῦντι, ἐφ' οἷς ήν μῖν δηλαδή πεπολέμηκε; λέγω δὴ τῷ περὶ Ἕλληνα λόγον καὶ τὴν θύραθεν παιδείαν χωλεύειν τὸν ἄνδρα τὰ κράτιστα. Καὶ σοὶ μὲν γέγονε ὁ φίλος ζῶν, ἐχθρός τεθνηκώς, καὶ ὁ τελέως τότε χρηστὸς πᾶν τούναν τίον ἄρτι ὧν· ἐμοὶ δ' ὥσπερ τότε ἐχθρὸς, οὕτως οὐκ ἄρτι ὢν φίλος. Ο τε σὺ μὲν ἀρτίως ἐκεῖνον λοιδορών φίλον λοιδωρείς· ἐγὼ δὲ τῆς ἐμῆς καὶ νῦν φιλίας τι θέμενος ὑπεμβριον πρὸς τὸν οὐδεμή ποτε φίλον τούτο φαίνομαι ὁρῶν. Ὅς οὖν ἐν πᾶσι τοὺς τῆς θεωρίας καὶ τῆς τῶν πραγμάτων πείρας θεμελίους ἀσαλεύτους ὁμοίως τηρεί, τοῦτον ἄρα πας τις οἶμαι κρίνειεν ἂν λέγειν ὀρθῶς, καὶ τοῖς γε ἄλλοι; &- πασι, καὶ οἷς συντέθραπται δόγμασι τῆς πίστεως, βεβηκέναι καλώς. Επειτα πῶς τῆς ἐκείνου κρίσεως αύταρκες πέρας τότ' εἰληφυίας, νῦν ἀνακρίνειν βιά την πλείσιν άλλαις ἡμῖν βλασφημίας αλισκομένου Variorum Fuit Barlaamus abbas monasterii S. SalvaLuris Constantiop. Idem ad papam legatus ival A.. Chr. 1359, Vide Odoricumi Raynaldum ad cum e repressique, velut aretia littoralis mare iratum sistit, quod protervo et feroci vento alicundle c septentrionalibus tractibus effuso, et imos fluctus subvertente, in efrauen audaciani crumpit, et continenti solo belluin apertum iñdicit: at postquam arenae vocem audierit, Creatoris præscripla mutis labiis prælegentem, manifestas Dei leges expavescens, retrocedit statim, et æstus sui iusolentiam comprimit. Ecquis itaque ejusmodi bominem probaverit, 924 qui eumdem in iisdem rebus nunc laudet, nunc vituperet? Nam tu, quem co tempore ad cœlum fere tollebas, ut præstantissimum theologum, cumdem nunc nihil scire arguis. Ecquis autem mihi succenscal, qui illum, quemal. modum tunc, ita nunc quoque dictis incessam ob casdem res, in quibus nos ipse oppugnabat? Grecas dico litteras, et profuam cruditionem, vale in illo claudicantem. Et ille quidem vivus, amicus tuus fuit; mortuus, evasit inimicus: ille tum perfecte bonus, nunc omnium pessimus: mihi, ut olan fuit inimicus, ita nec hodie amicus est. Sic tu cum nunc insectando amicum insectaris: ego vero, ab amicitia mea alienum eumdem habens, illum qui nunquam amicus fuit alienum duco. Qui igitur sennolæ. annum, num. 19 et seq. Vide et Cantacuzen. Histor. lib. ut, cap. 59. Βυίνιν.

ἔγωγ’ αὐτὸς ἐκεῖνός εἰμι ὁ τότε συστείλας καὶ ἀναχαιτίσας ἐκεῖνον, ἔν τε γαλήνῃ καρδίας καὶ ἅμα τῇ τῆς ἀσφαλοῦς ἐπιστήμης ἐπιεικείᾳ, καθάπερ παράλιος ψάμμος ἀγριουμένην θάλασσαν· ἥτις ὁπόταν ὑβριστὴς καὶ ἀγέρωχος ἄνεμος, ἄνωθέν ποθεν ἐξ ἀρκτικῶν καταῤῥεύσας πηγῶν, αὐτῆς ἀναμοχλεύει τὰ κύματα, διεγείρεταί τε πρὸς ἀνήκεστον θράσος καὶ ἀπειλεῖ κατὰ τῆς ἠπείρου πόλεμον περιφανῆ· ἀλλ’ ἐπειδὰν ἀκούσῃ τῆς φωνῆς τῆς παραλίου ψάμμου, χείλεσιν ἀφθόγγοις ἀναγινωσκούσης τοὺς κανόνας τοῦ κτίσαντος, εὐθὺς ἀναχωρεῖ, προφανῆ δειλιῶσα θεοῦ προστάγματα καὶ ἀναχαιτίζουσα παύει θρασυνόμενον ῥόθιον. πῶς οὖν ἄν τις τῷ τοιούτῳ στέρξειεν, ὅστις τὸν αὐτὸν ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς νῦν μὲν ἐπαινεῖ, νῦν δὲ ψέγει; ὃν γὰρ εἰς αἰθέρα φάναι ἀνῆγες τέως, ὡς ἐν θεολογίαις κράτιστον, μηδὲν εἰδότα δεικνύεις ἀρτίως. πῶς δ’ ἄν τις ἐμοὶ νεμεσῴη, ἐκεῖνον καὶ τότε καὶ νῦν ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς ἐπίσης λοιδοροῦντι, ἐφ’ οἷς ἡμῖν δηλαδὴ πεπολέμηκε; λέγω δὴ τῷ περὶ Ἕλληνα λόγον καὶ τὴν θύραθεν παιδείαν χωλεύειν τὸν ἄνδρα τὰ κράτιστα. καὶ σοὶ μὲν γέγονε ὁ φίλος ζῶν, ἐχθρὸς τεθνηκὼς, καὶ ὁ τελέως τότε χρηστὸς πᾶν τοὐναντίον ἄρτι ὤν·

{s. c. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝ.Ε MIISTORIE LIB. XIX. Βαρλαάμ, ὅσον σοί γε χρεών· ὃς ἔπλων ὄντα του sitate adstrictos nos putamus; idque arctius quam ταὐτὴν εἰς αὐτὸν ἐνεδείξω ξενίαν, καὶ οὕτω λαμπρὰν τὴν δαψίλειαν αὐτῷ κατά πάντ' ἐχαρίσω, ὡς ἑτέρου μὴ δεῖσθαί σε μάρτυρος ἢ σαυτοῦ. Ωστ' οὐκ ἐμοί σε χρεὼν ἐγκαλεῖν δι' ἐκεῖνον καὶ τὴν ἐκείνου συνεχῶς προφέρειν αιτίαν μᾶλλον ἢ σαυτῷ. Οὐ γὰρ ἔγωγ' ἂν αὐτὸς ὁ ταῖς ὑπεροχαῖς εἰμι τῶν τιμῶν (4β) εἰς ἀγέρωχον ἐκεῖνον ἐγείρα; ἐφρὺν καὶ μετέωρον φρόνη μα· οὐδ᾽ ἔγωγ᾽ αὐτὸς ὁ μεγαλορρήμονα σοι διδάσκαλον, καὶ διὰ σοῦ τοῖς ἄλλοις αὐτὸν τοῦ θείου Διο νυσίου χειροτονήσας, καὶ ἅμα διαπρύσιον [P. 581] ἑρμηνέα τῶν μυστικῶν τῆς Ἐκκλησίας δογμάτων, καὶ ὅσα τῆς καθ' ἡμᾶς θεολογίας εἰσὶ μυστήρια καὶ δι' αὐτά γε ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα, τὴν πάτριον γῆν ἐν δευτέρῳ θεῖναι τῆς ἀλλοδαπής ταυτησὶ αὐτὸν illum ipsum Tantalum, quem in media painde stare et seu pitcrua siti ardere narrant fabul:e, timere autem semper saxi illius pondus iniquissimum, nec cum se inclinat posse bibere. At tu sic agendo non judicis morem servas, sed speciem prae te fers ejus viri, qui atrociter insidietur, et hustilis in nos animi gladiatoriam crudelitatemi acuat. Atqui non tanta est nobis de Barlaamo cura, quanta esse tibi ipsi debet; qui illi, cum esset advena, sic benignum te hospitem praeLuisti, ita splendide et prolixe in omnibus gratidicatus 923 es, ut ejus rei non alio teste egeas nisi leipso. Quamobrem non mihi te cjus causa litem moverè æquum est, nec de eo crînien perpetuo ἀναγκάσα;· οὐδ᾽ ἐγωγ' αὐτὲς ὁ καὶ κατά πάσης άλ- objici mil magis quam tibi. Non enim is ego sum, cujus opera ille ad honores immodicos evectus supercilium attollere et efferre se insolentius caperit; sieque is sum, qui eum tibi et aliis per te sancti Dionysii đoctrinæ magistróm grandiloquuın, arcanorunique Ecclesia: dogmatum et sacra theolo gie mysteriorum interpreiein alisonum, nico surfragio constituerim, ac per hæc ipsa, aliaque his similia, solum natale peregrino huic posthabere coegerim; denique is non sum, cujus ille suasu et instinctu in reliquam omnem Romanorum eruditionem bacchatus sit. Imo ille ipse sum, qui rjus superbiz cedros palain confregi; velut liguatur, qui valida manu quercum, aut cedrum, aut cuprc»• sum coma exuat: ille ipse sùm, qui eum tunc animi λη; Ῥωμαίων σοφίας ἐντεῦθεν αὐτὸν μανῆναι πιο πεινώς· ἀλλ' ἔγωγ᾽ αὐτὸς ὁ τὰς χεῖροὺς εἰμὶ τῆς ἐφρύο; ἐκείνου συντρίψας περιφανώς, καθάπερ ὅτε δρῦν καὶ κέδρον καὶ κυπάριττὸν ἀπογυμνεῖ τῆς και μης υλοτόμου βρίθουσα παλάμη· ἔγωγ᾽ αὐτὸς ἐκεῖ νὰς εἰμι ὁ τότε συστείλας καὶ ἀναχαιτίσας ἐκεῖνον, Εν τε γαλήνη καρδίας καὶ ἅμα τῇ τῆς ἀσφαλοῦς ἐπιστήμης ἐπιεικείς, καθάπερ παράλιος ψάμμο; ἀγρισυμένην θαλαστάν· ἥτις ἀπόταν ὑβριστὴς καὶ ἀγές ρωχος ἄνεμος, ἄνωθέν ποθεν ἐξ ὀρκτικών καταρρεύσας πηγών, αὐτῆς ἀναμοχλεύει τὰ κύματα, διεγεί ρεταί τε πρὸς ἀνήκεστον θράσος καὶ ἀπειλεῖ κατὰ τῆς ἠπείρου πόλεμον περιφανῇ· ἀλλ᾽ ἐπειδὰν ἀκούσῃ τῆς φωνῆς τῆς παραλίου ψάμμου, χείλεσιν ἀφθόγ γοῖς ἀναγινωσκούσης τοὺς κανόνας του κτίσαντος, tranquillitate et solid scientia modestia continui εὐθὺς ἀναχωρεῖ, προφανή δειλιῶσα Θεοῦ προστάγματα καὶ ἀναχαιτίζουσα παύει θρασυνόμενον ῥύθιον. Πῶς οὖν ἄν τις τῷ τοιούτῳ στέρξειεν, ὅστις τὸν αὐτ τὸν ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς νῦν μὲν ἐπαινεῖ, νῦν δὲ ψέγει; Οι γὰρ εἰς αἰθέρα φάναι ἀνῆγε; τέως, ὡς ἐν θεολο γίαις κράτιστον, μηδὲν εἰδότα δεικνύεις ἀρτίως. Πῶς δ᾽ ἄν τις ἐμοὶ νεμεσῴη, ἐκεῖνον καὶ τότε καὶ νῦν ἐπὶ τοῖ; αὐτοῖς ἐπίσης λοιδοροῦντι, ἐφ' οἷς ήν μῖν δηλαδή πεπολέμηκε; λέγω δὴ τῷ περὶ Ἕλληνα λόγον καὶ τὴν θύραθεν παιδείαν χωλεύειν τὸν ἄνδρα τὰ κράτιστα. Καὶ σοὶ μὲν γέγονε ὁ φίλος ζῶν, ἐχθρός τεθνηκώς, καὶ ὁ τελέως τότε χρηστὸς πᾶν τούναν τίον ἄρτι ὧν· ἐμοὶ δ' ὥσπερ τότε ἐχθρὸς, οὕτως οὐκ ἄρτι ὢν φίλος. Ο τε σὺ μὲν ἀρτίως ἐκεῖνον λοιδορών φίλον λοιδωρείς· ἐγὼ δὲ τῆς ἐμῆς καὶ νῦν φιλίας τι θέμενος ὑπεμβριον πρὸς τὸν οὐδεμή ποτε φίλον τούτο φαίνομαι ὁρῶν. Ὅς οὖν ἐν πᾶσι τοὺς τῆς θεωρίας καὶ τῆς τῶν πραγμάτων πείρας θεμελίους ἀσαλεύτους ὁμοίως τηρεί, τοῦτον ἄρα πας τις οἶμαι κρίνειεν ἂν λέγειν ὀρθῶς, καὶ τοῖς γε ἄλλοι; &- πασι, καὶ οἷς συντέθραπται δόγμασι τῆς πίστεως, βεβηκέναι καλώς. Επειτα πῶς τῆς ἐκείνου κρίσεως αύταρκες πέρας τότ' εἰληφυίας, νῦν ἀνακρίνειν βιά την πλείσιν άλλαις ἡμῖν βλασφημίας αλισκομένου Variorum Fuit Barlaamus abbas monasterii S. SalvaLuris Constantiop. Idem ad papam legatus ival A.. Chr. 1359, Vide Odoricumi Raynaldum ad cum e repressique, velut aretia littoralis mare iratum sistit, quod protervo et feroci vento alicundle c septentrionalibus tractibus effuso, et imos fluctus subvertente, in efrauen audaciani crumpit, et continenti solo belluin apertum iñdicit: at postquam arenae vocem audierit, Creatoris præscripla mutis labiis prælegentem, manifestas Dei leges expavescens, retrocedit statim, et æstus sui iusolentiam comprimit. Ecquis itaque ejusmodi bominem probaverit, 924 qui eumdem in iisdem rebus nunc laudet, nunc vituperet? Nam tu, quem co tempore ad cœlum fere tollebas, ut præstantissimum theologum, cumdem nunc nihil scire arguis. Ecquis autem mihi succenscal, qui illum, quemal. modum tunc, ita nunc quoque dictis incessam ob casdem res, in quibus nos ipse oppugnabat? Grecas dico litteras, et profuam cruditionem, vale in illo claudicantem. Et ille quidem vivus, amicus tuus fuit; mortuus, evasit inimicus: ille tum perfecte bonus, nunc omnium pessimus: mihi, ut olan fuit inimicus, ita nec hodie amicus est. Sic tu cum nunc insectando amicum insectaris: ego vero, ab amicitia mea alienum eumdem habens, illum qui nunquam amicus fuit alienum duco. Qui igitur sennolæ. annum, num. 19 et seq. Vide et Cantacuzen. Histor. lib. ut, cap. 59. Βυίνιν.

ἐμοὶ δ’ ὥσπερ τότε ἐχθρὸς, οὕτως οὐκ ἄρτι ὢν φίλος. ὥστε σὺ μὲν ἀρτίως ἐκεῖνον λοιδορῶν φίλον λοιδορεῖς· ἐγὼ δὲ τῆς ἐμῆς καὶ νῦν φιλίας τιθέμενος ὑπερόριον πρὸς τὸν οὐδαμῆ ποτε φίλον τοῦτο φαίνομαι δρῶν. ὃς οὖν ἐν πᾶσι τοὺς τῆς θεωρίας καὶ τῆς τῶν πραγμάτων πείρας θεμελίους ἀσαλεύτους ὁμοίως τηρεῖ, τοῦτον ἄρα πᾶς τις οἶμαι κρίνειεν ἂν λέγειν ὀρθῶς, κἀν τοῖς γε ἄλλοις ἅπασι, καὶ οἷς συντέθραπται δόγμασι τῆς πίστεως, βεβηκέναι καλῶς. Ἔπειτα πῶς τῆς ἐκείνου κρίσεως αὔταρκες πέρας τότ’ εἰληφυίας, νῦν ἀνακρίνειν βιάζῃ, πλείοσιν ἄλλαις ἡμῖν βλασφημίαις ἁλισκομένου τοῦ Παλαμᾶ, ἃς ὁσημέραι γράφων ἐκεῖθεν προστίθησί τε καὶ ἐπιδείκνυται. οὐ γὰρ ἴσμεν ὄντος ἐκείνου νεκροῦ πυνθάνεσθαι ἅ τε ἔφασκε τότε καὶ ἃ νῦν. εἰ δ’ ἀναγκαῖον ὑμῖν ἐστι τοῦτο, ἔστι παρ’ Ἕλλησί τις σοφιστὴς νεκρικοὺς διαλόγους ποιούμενος. ἐκεῖνος, εἰ βούλεσθε, κομιεῖ τὰ ἐκείνου λεχθέντα τε καὶ λεγόμενα πάνυ καλῶς. ἡμῖν γὰρ ἀδύνατον σφόδρα τουτί. (Ε.) Τοῦ μέντοι Παλαμᾶ παραφθεγξαμένου τι πρὸς ὀργὴν διὰ τὰς εἰρωνείας, εἰχόμην ἐγὼ τῶν ἑξῆς, οὐδὲ μικρὰ γοῦν παραβομβοῦντος ἐκείνου πεφροντικώς.

{s. c. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝ.Ε MIISTORIE LIB. XIX. Βαρλαάμ, ὅσον σοί γε χρεών· ὃς ἔπλων ὄντα του sitate adstrictos nos putamus; idque arctius quam ταὐτὴν εἰς αὐτὸν ἐνεδείξω ξενίαν, καὶ οὕτω λαμπρὰν τὴν δαψίλειαν αὐτῷ κατά πάντ' ἐχαρίσω, ὡς ἑτέρου μὴ δεῖσθαί σε μάρτυρος ἢ σαυτοῦ. Ωστ' οὐκ ἐμοί σε χρεὼν ἐγκαλεῖν δι' ἐκεῖνον καὶ τὴν ἐκείνου συνεχῶς προφέρειν αιτίαν μᾶλλον ἢ σαυτῷ. Οὐ γὰρ ἔγωγ' ἂν αὐτὸς ὁ ταῖς ὑπεροχαῖς εἰμι τῶν τιμῶν (4β) εἰς ἀγέρωχον ἐκεῖνον ἐγείρα; ἐφρὺν καὶ μετέωρον φρόνη μα· οὐδ᾽ ἔγωγ᾽ αὐτὸς ὁ μεγαλορρήμονα σοι διδάσκαλον, καὶ διὰ σοῦ τοῖς ἄλλοις αὐτὸν τοῦ θείου Διο νυσίου χειροτονήσας, καὶ ἅμα διαπρύσιον [P. 581] ἑρμηνέα τῶν μυστικῶν τῆς Ἐκκλησίας δογμάτων, καὶ ὅσα τῆς καθ' ἡμᾶς θεολογίας εἰσὶ μυστήρια καὶ δι' αὐτά γε ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα, τὴν πάτριον γῆν ἐν δευτέρῳ θεῖναι τῆς ἀλλοδαπής ταυτησὶ αὐτὸν illum ipsum Tantalum, quem in media painde stare et seu pitcrua siti ardere narrant fabul:e, timere autem semper saxi illius pondus iniquissimum, nec cum se inclinat posse bibere. At tu sic agendo non judicis morem servas, sed speciem prae te fers ejus viri, qui atrociter insidietur, et hustilis in nos animi gladiatoriam crudelitatemi acuat. Atqui non tanta est nobis de Barlaamo cura, quanta esse tibi ipsi debet; qui illi, cum esset advena, sic benignum te hospitem praeLuisti, ita splendide et prolixe in omnibus gratidicatus 923 es, ut ejus rei non alio teste egeas nisi leipso. Quamobrem non mihi te cjus causa litem moverè æquum est, nec de eo crînien perpetuo ἀναγκάσα;· οὐδ᾽ ἐγωγ' αὐτὲς ὁ καὶ κατά πάσης άλ- objici mil magis quam tibi. Non enim is ego sum, cujus opera ille ad honores immodicos evectus supercilium attollere et efferre se insolentius caperit; sieque is sum, qui eum tibi et aliis per te sancti Dionysii đoctrinæ magistróm grandiloquuın, arcanorunique Ecclesia: dogmatum et sacra theolo gie mysteriorum interpreiein alisonum, nico surfragio constituerim, ac per hæc ipsa, aliaque his similia, solum natale peregrino huic posthabere coegerim; denique is non sum, cujus ille suasu et instinctu in reliquam omnem Romanorum eruditionem bacchatus sit. Imo ille ipse sum, qui rjus superbiz cedros palain confregi; velut liguatur, qui valida manu quercum, aut cedrum, aut cuprc»• sum coma exuat: ille ipse sùm, qui eum tunc animi λη; Ῥωμαίων σοφίας ἐντεῦθεν αὐτὸν μανῆναι πιο πεινώς· ἀλλ' ἔγωγ᾽ αὐτὸς ὁ τὰς χεῖροὺς εἰμὶ τῆς ἐφρύο; ἐκείνου συντρίψας περιφανώς, καθάπερ ὅτε δρῦν καὶ κέδρον καὶ κυπάριττὸν ἀπογυμνεῖ τῆς και μης υλοτόμου βρίθουσα παλάμη· ἔγωγ᾽ αὐτὸς ἐκεῖ νὰς εἰμι ὁ τότε συστείλας καὶ ἀναχαιτίσας ἐκεῖνον, Εν τε γαλήνη καρδίας καὶ ἅμα τῇ τῆς ἀσφαλοῦς ἐπιστήμης ἐπιεικείς, καθάπερ παράλιος ψάμμο; ἀγρισυμένην θαλαστάν· ἥτις ἀπόταν ὑβριστὴς καὶ ἀγές ρωχος ἄνεμος, ἄνωθέν ποθεν ἐξ ὀρκτικών καταρρεύσας πηγών, αὐτῆς ἀναμοχλεύει τὰ κύματα, διεγεί ρεταί τε πρὸς ἀνήκεστον θράσος καὶ ἀπειλεῖ κατὰ τῆς ἠπείρου πόλεμον περιφανῇ· ἀλλ᾽ ἐπειδὰν ἀκούσῃ τῆς φωνῆς τῆς παραλίου ψάμμου, χείλεσιν ἀφθόγ γοῖς ἀναγινωσκούσης τοὺς κανόνας του κτίσαντος, tranquillitate et solid scientia modestia continui εὐθὺς ἀναχωρεῖ, προφανή δειλιῶσα Θεοῦ προστάγματα καὶ ἀναχαιτίζουσα παύει θρασυνόμενον ῥύθιον. Πῶς οὖν ἄν τις τῷ τοιούτῳ στέρξειεν, ὅστις τὸν αὐτ τὸν ἐπὶ τοῖς αὐτοῖς νῦν μὲν ἐπαινεῖ, νῦν δὲ ψέγει; Οι γὰρ εἰς αἰθέρα φάναι ἀνῆγε; τέως, ὡς ἐν θεολο γίαις κράτιστον, μηδὲν εἰδότα δεικνύεις ἀρτίως. Πῶς δ᾽ ἄν τις ἐμοὶ νεμεσῴη, ἐκεῖνον καὶ τότε καὶ νῦν ἐπὶ τοῖ; αὐτοῖς ἐπίσης λοιδοροῦντι, ἐφ' οἷς ήν μῖν δηλαδή πεπολέμηκε; λέγω δὴ τῷ περὶ Ἕλληνα λόγον καὶ τὴν θύραθεν παιδείαν χωλεύειν τὸν ἄνδρα τὰ κράτιστα. Καὶ σοὶ μὲν γέγονε ὁ φίλος ζῶν, ἐχθρός τεθνηκώς, καὶ ὁ τελέως τότε χρηστὸς πᾶν τούναν τίον ἄρτι ὧν· ἐμοὶ δ' ὥσπερ τότε ἐχθρὸς, οὕτως οὐκ ἄρτι ὢν φίλος. Ο τε σὺ μὲν ἀρτίως ἐκεῖνον λοιδορών φίλον λοιδωρείς· ἐγὼ δὲ τῆς ἐμῆς καὶ νῦν φιλίας τι θέμενος ὑπεμβριον πρὸς τὸν οὐδεμή ποτε φίλον τούτο φαίνομαι ὁρῶν. Ὅς οὖν ἐν πᾶσι τοὺς τῆς θεωρίας καὶ τῆς τῶν πραγμάτων πείρας θεμελίους ἀσαλεύτους ὁμοίως τηρεί, τοῦτον ἄρα πας τις οἶμαι κρίνειεν ἂν λέγειν ὀρθῶς, καὶ τοῖς γε ἄλλοι; &- πασι, καὶ οἷς συντέθραπται δόγμασι τῆς πίστεως, βεβηκέναι καλώς. Επειτα πῶς τῆς ἐκείνου κρίσεως αύταρκες πέρας τότ' εἰληφυίας, νῦν ἀνακρίνειν βιά την πλείσιν άλλαις ἡμῖν βλασφημίας αλισκομένου Variorum Fuit Barlaamus abbas monasterii S. SalvaLuris Constantiop. Idem ad papam legatus ival A.. Chr. 1359, Vide Odoricumi Raynaldum ad cum e repressique, velut aretia littoralis mare iratum sistit, quod protervo et feroci vento alicundle c septentrionalibus tractibus effuso, et imos fluctus subvertente, in efrauen audaciani crumpit, et continenti solo belluin apertum iñdicit: at postquam arenae vocem audierit, Creatoris præscripla mutis labiis prælegentem, manifestas Dei leges expavescens, retrocedit statim, et æstus sui iusolentiam comprimit. Ecquis itaque ejusmodi bominem probaverit, 924 qui eumdem in iisdem rebus nunc laudet, nunc vituperet? Nam tu, quem co tempore ad cœlum fere tollebas, ut præstantissimum theologum, cumdem nunc nihil scire arguis. Ecquis autem mihi succenscal, qui illum, quemal. modum tunc, ita nunc quoque dictis incessam ob casdem res, in quibus nos ipse oppugnabat? Grecas dico litteras, et profuam cruditionem, vale in illo claudicantem. Et ille quidem vivus, amicus tuus fuit; mortuus, evasit inimicus: ille tum perfecte bonus, nunc omnium pessimus: mihi, ut olan fuit inimicus, ita nec hodie amicus est. Sic tu cum nunc insectando amicum insectaris: ego vero, ab amicitia mea alienum eumdem habens, illum qui nunquam amicus fuit alienum duco. Qui igitur sennolæ. annum, num. 19 et seq. Vide et Cantacuzen. Histor. lib. ut, cap. 59. Βυίνιν.

PG 148:1187Φαίη δ’ ἄν τις ἴσως τἀληθοῦς φροντιστὴς παρελθὼν, μηδαμῆ τὸν Παλαμᾶν ἀπαλλάττειν εἰκότως τῶν ἐγκλημάτων, εἰ Λατῖνος ὢν ἐκεῖνος οὐκ ὤκνησε παῤῥησίᾳ τῆς ἀσεβείας ἐλέγχους αὐτῷ παριστᾷν. Οὐ γὰρ ὅτι Λατῖνοι, τοῦ γένους ἀφιστάμεθα· ἀλλ’ ἐνίων χάριν ἐγκλημάτων· ὧν ἐν μέρει κειμένων, τἄλλα πάνθ’ ἥκιστ’ ἂν εἶεν ἡμῖν ἀκοινώνητοι. ἦ γὰρ ἂν καὶ τὴν ἔνσαρκον αὐτῶν δογματιζόντων οἰκονομίαν καὶ θάνατον καὶ ταφὴν καὶ ἀνάστασιν πρός γε τοῖς ἄλλοις τοῦ θεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν, ἡμῖν γε δήπου διὰ τὸ Λατίνους εἶναι ὁμολογεῖν οὐκ ἐξείη. ἄπαγε. οὐδὲ γὰρ οὐδὲ Σισίνιον τὸν Ναυατιανὸν ἡ πρώτη παρεκρούσατο σύνοδος διὰ τὴν θρησκείαν, ἀλλὰ καὶ κράτιστον ἔσχεν ἐπίκουρον κατὰ τῆς Ἀρείου μανίας. καὶ Ὠριγένην δ’ ἀποσειόμενοι τῶν γε βίβλων τὰς πλείστους ἥκιστ’ ἀποσειόμεθ’ αὐτοῦ. μάρτυρες τῶν λεγομένων μάλα τοι ἀψευδεῖς αἱ κατὰ Κέλσου τοῦ καταράτου μάχαι καὶ ἀντιῤῥήσεις καὶ τἄλλ’ ὁπόσα τοῖς θείοις πατράσι φιλοπονήσασι προσείληπται βιβλία ἐκείνου τῶν τῆς θείας γραφῆς ἐξηγητικῶν.

[A. M. GS59, IND. 41 θησί τε καὶ ἐπιδείκνυται; Οὐ γὰρ ἴσμεν έντο; ἐκεί του νεκρού πυνθάνεσθαι ἅ τε ἔφασκε τότε καὶ ἃ νῦν, Εἰ δ᾽ ἀναγκαῖον ὑμῖν ἐστι τοῦτο, ἔστι παρ' Ελλησί zɩs ooploth; vexpixoù; dialóyou; motoúµevoc. "Exɛi• νος, εἰ βούλεσθε, κομιεῖ τὰ ἐκείνου λεχθέντα τε καὶ λεγόμενα πάνυ καλῶς. Ἡμῖν γὰρ ἀδύνατον σφώμα τουτί.» tentiam et institutam agendi rationem in omni re τοῦ Παλαμᾶ, ἃς ἐσημέραι γράφων ἐκεῖθεν προς: fixam et immotam servat, cum credo quilibet judicaverit recte sentire, atque, ut cæteris omnibus, ita iis quibus innutritus sit, fidei dogmatis bene insistere. Jam quid est, quod illius causam, re omni. judicata, contendis recognoscere, cum nos Palamain aliarum blasphemiarum convincamus, earumque plurimarum, quas quotidie ex eo pergit scribendo aggerare et ambitiose jactare? Nos certe illum qui mortuus est haud possumus, quæ tunc dixerit, quæve nunc dicat, interrogare. Quod si id vos necessarium ducitis, est vetus sophista Græcus, qui mortuorum fingit colloquia. Is quidem, si vultis, quæ ab illo dicuntur dictave sunt, referet rubis pulcherrime: nos id facere omnino 925 nefas est. › V. loc loco Palamas, ironia offensus, nescio quid per iram interloentus est. Ast ego hominis obstrepentis ne minimam quidem rationem habui; et continuo pergeus ad reliqua: «Enimvero, in· quam, si quis hue prodeat veritatis studioɛns, dictaram eum opinor, non co Palamum objectis criminibus absolvi, quod qui ipsum impietatis palam arguere non timuit, fuerit Latinus. Quippe ab ea gente, non quia Latini sunt, alieni sumus, sed ob quasdam criminationes, quæ si seponantur, minime iidem in cæteris omnibus repellendi erunt a nostra communione. Alioqui incarnationem, morsean, sepulturam, resurrectionem Dei et Servatoris nostri aliaque illis docentibus assentiri nos, quoniam Latini sunt, non liceret. Apage. Nec cuim Sisinnium Novatianum ob superstitionem prima synodus rejecit. Quin imo adversus Arii dementiam adjutorem eum habuit validissimum. Ac nos, tametsi Origenen aversamur, tamen plerosque ejus c libros minime repudiamus. Cujus rei testes sunt non mendaces illæ cum exsecrando Celso lucte et antirrhoticæ disputationes, et cæteri ejus omnes in sacram Scripturam commentarii, quos sancti Patrcs ad suas lucubrationes adjunxerunt. Atque, Variorum Ha Græci passim pro Novastavóv. D· isto Sisizio Ludovicus Targnius, vir sacrorma canonum et historie ecclesiasticæ peritissimus, consilenti mihi respondit: Nec S. Athanasius in iis quæ plurima scripsit de magna synodo, nec quisquam alius scriptor, cujus ad nos monumenta de illa cadem synodo pervenerint, ullius Sisinnti no - men aut operain memorat adversus Arium in Nicano convenu. Unus Socrates Historiæ suæ fib. 1. cap. 40, et post ipsumi, atque ex ipso, ferm. Sozomerus cap. 22 libri itidem prim Eccles. Hist. Acesam ab Constantino imperatore arcessitum narrant, qui calculo suo comprobatet Niceuam definitioném: quod factum qua fide, quo auctore referat Socrates, qui uno fere sæculo post Nicænam synodum vixit, aliis æstimandum relirquo. In quam rem lac ut consulas eruditissimi Henrici Valesii notam ad m. moratum Socratis Historiæ locum. Ipsum vero sublesta fidei habet vir in scriptis veterum perspicax. Cæterum idem Soerates lib. v,c. 10, Sisinni enjusdam meminit, qui sacro lectoris mumere fungebatur apud Age!- Kum Neratimurum episcopum, enjins in dignitałem aliquanto post subvectas apud eundem historienm legitur, lib. v, c. 21, et lib. vi, c. 1.Hujus autem Sismnii sententiam secutus Agellius, postulami Nectario Constantinopoleos antistiti salubre deueΕ'. Τοῦ μέντοι Παλαμά παραφθεγξαμένου τι προς ὀργὴν διὰ τὰς εἰρωνείας, εἰχόμην ἐγὼ τῶν ἑξῆς, οὐδὲ μικρὰ γοῦν παραβομβοῦντος ἐκείνου περι τικώς. [Ρ. 582] «Φαίη δ' ἄν τις ἴσως ταληθούς φροντ στης παρελθών, μηδαμή τον Παλαμᾶν ἀπαλλάττειν elxd-ws tŵv lyxàŋpárwy, el Aativo; ŵv izziv; οὐκ ὤχνησε παρρησίᾳ τῆς ἀσεβείας ἐλέγχους αυτ περιστάν. Οὐ γὰρ ὅτι Λατίνοι, τοῦ γένους ἀφιστάμεθα, ἀλλ' ἐνίων χάριν ἐγκλημάτων· ὧν ἐν μέρει κειμένων, τάλλα πάνθ' ήκιστ' ἂν εἶεν ἡμῖν ἐκοιν νητοι. Η γὰρ ἂν καὶ τὴν ἔνσαρκον αὐτῶν δογμα τιζόντων οἰκονομίαν καὶ θάνατον και ταφήν al ἀνάστασιν πρός γε τοῖς ἄλλοις τοῦ Θεοῦ καὶ Σωτή ρος ήμων, ἡμῖν γε δήπου διὰ τὸ Λατίνους είναι dµoloyɛïv oůx ¿Estŋ. "Amays. Oüdk ykp oil 2.5γιον τὸν Ναυατιανών ἡ πρώτη παρακρούσα σύνοδος διὰ τὴν θρησκείαν, ἀλλὰ καὶ κράτι ἔσχεν ἐπίκουρον κατὰ τῆς ᾿Αρείου μανία. Κε: Ωριγένην δ' ἀποστούμενοι τῶν γε βίβλων τὰς εἰπ. στας ἥκιστ' ἀποσειόμεν᾽ αὐτοῦ.. Μάρτυρες τ λεγομένων μάλα τοι ἀψευδείς αἱ κατὰ Κέλουν τη καταράτου μάχαι καὶ ἀντιρρήσεις καὶ τἆλλ᾽ ὁπότα τοῖς θείοις Πατράσι φιλοπονήσατε προσκλησει βιβλία ἐκείνου τῶν τῆς θείας Γραφῆς ἐξηγητικών. notæ. rat consilium adversus Arianorum Macedonianorumque sectas, quibus misere vexabatur Omens. Ve rum,ne de isto Sisinnio Gregoras intelligi possit, obstat primæ synodi nomen; nisi forte primam Corstantinopoli habitam generalem accipias, quod quidem mihi non fit credibile. Itaque hoc proclive est suspicari, Nicephorum Gregoram, virum immensa eruditionis et lectionis, cum haberet in mente duo hæc Novationsium autistitum numina, quorum permagni fuerat opera adversus Ariannrum dementiam, unum pro alio, ut facile facto fuit, inseruisse: nisi quis malit în librarii eulpɔm rejicere mutationem nominis; quam posteriorem conjecturam nescio on satis juvet dzorum istorum vocabulorum Græce scriptorum similitudo. Gerie hac nomina Sixivo;, Axtoro5, quanquam syllabus iisdem desinurt, tamen reliquarum fere litteraruik structura sie inter se discrepant, ut non oscillitem scribam difficulter faliere posse videantur. Sed de ista permutatione vix certi quidquam pronuntiare licet absque veniguiori codicum Grr. goræ manuscriptorum copia, eorumdemque dile genti collatione. Ipsa sunt verba viri docusSİMİ, que pre celiar jure, quæ mihi enta co summa intercedit, modum hans espediendum delegavi, dignum scilicet co vindfer; certa dificiliorew, quam ut ipse possem solvere. Durvis,

PG 148:1189καὶ ἵνα σιωπήσω τὰ πλεῖστα, τὴν ἁγίαν τετάρτην καὶ οἰκουμενικὴν παραινοῦσαν εὑρίσκομεν σύνοδον, καὶ ὁμοίως τὴν ἕκτην, μὴ πάνθ’ ὅσα φάσκειν ἐγγίνεται τοῖς αἱρετικοῖς φεύγειν ἡμᾶς εἶναι χρεών. εἰ γὰρ ἕνα θεὸν ὁμολογούντων ἐκείνων ποιητὴν ἁπάντων ἡμεῖς ἀποσχοίμεθα, τάχιστ’ ἂν τὴν τοῦ πυρὸς ἐφ’ ἑαυτοὺς ἑκόντες ἑλκύσαιμεν γέενναν. οὗ τί τῶν ἁπάντων χείριστον; καὶ τῶν ἀργύρου δὲ καὶ τοῦ χρυσοῦ μεταλλευτῶν οὐχ ὁμιλητῶν ἡγεμόσι καθισταμένων, διὰ τὸ πάνυ τοι ἀγροικίζεσθαι, τοὖργον περὶ πλείστου τούτοις καθίσταται. καὶ ἁλουργίδες δ’ ἔτι καὶ πορφύραι χρήσιμοι τοῖς βασιλεῦσίν εἰσιν· ἀλλ’ οὐδὲ μικρᾶς γοῦν τινος οἱ δρῶντες θέας ἐκείνων ἴσως τυγχάνουσιν οὗτοι, ἀλλ’ ἐνίοτε καὶ μισοῦνται διὰ τὸ τῆς ἐκεῖθεν ἀηδίας ἀπόζειν. οὔκουν οὔτ’ ἐκεῖνον ἄρα τῆς ἀληθοῦς ἀπάγει κατηγορίας τὰ τῆς θρησκείας, οὔτε τῷ Παλαμᾷ βοηθεῖ, οὐχ ἕως ἂν ἁλίσκοιτο τούτοις προφανῶς τοῖς ἐγκλήμασιν.

[1. c. 1531] ΒΥΖΑΝΤΙΝ.Ε HISTORIE LIB. ΧΙΧ. [Mr. J. CANTACUZ. 3] 1190 hai ἵνα σιωπήσω τὰ πλεῖστα, τὴν ἁγίαν τετάρ- ut pleraque silentio preteream, sacrosanctas syne. την καὶ οἰκουμενικὴν παραινούσαν εὑρίσκομεν σύν dos weumenicas, quartam et sextam, scimus moεξον, καὶ ὁμοίως τὴν ἕκτην, μὴ πάνθ' ὅσα φά nere, kaud fugienda esse quæcunque ab hæreticis σκειν ἐγγίνεται τοῖς αἱρετικοῖς φεύγειν ἡμᾶς εἶναι dicantur. Namɔ si ab iis discederemus, 926 reruni χρεών. Εἰ γὰρ ἕνα Θεὶν ὁμολογούντων εκείνων omnium auctorem Deum unum confitentibus, staποιητὴν ἁπάντων ἡμεῖς ἀποσχοίμεθα, τάχιστ' ἂν tim in nos gehennam ignis ultro ipsi traberemus: τὴν τοῦ πυρὸς ἐφ' ἑαυτοὺς ἑκόντες ελκύσαιμεν quo quid pejus unquam fuerit? Sic quanquanı γέενναν. Οὗ τί τῶν ἁπάντων χείριστον; Καὶ τῶν auri et argenti fossores, eo quod omuino agrestes ἀργύρου δὲ καὶ τοῦ χρυσού μεταλλευτῶν οὐχ ὁμιλη sunt, principibus familiares non fiant, tamen al τῶν ἡγεμόσι καθισταμένων, διὰ τὸ πάνυ τοι ἀγροι his illorum opifcium plurimi æstimatur. Sic etiam κίζεσθαι, τουργον περὶ πλείστου τούτοις καθίστα- conchyliatæ vestes et purpuræ utiles regibus sunt: ται. Καὶ αλουργίδες δ᾽ ἔτι καὶ πορφύραι χρήσιμος eɔrum vero artifices ipsi illorum adspectu ne miτοῖς βασιλεῦσιν εἰσιν· ἀλλ᾽ οὐδὲ μικρᾶς γοῦν τινος nimo quidem frui solent, imo illis nonnunquamı οἱ ὁρῶντες θέας ἐκείνων ἴσως τυγχάνουσιν οὗτοι, odio sunt, eo quod ingratum odorem inde referant. ἀλλ' ἐνίοτε καὶ μισοῦνται διὰ τὸ τῆς ἐκεῖθεν ἀηδίας, Itaque Barlaami secla nec a vero dicendo ipsum ἀπόζειν. Ούκουν οὔτ᾽ ἐκεῖνον ἄρα τῆς ἀληθοῦς " exclulit; nec Palamam, quamdiu horum criniuum ἀπάγει κατηγορίας τὰ τῆς θρησκείας, οὔτε τῷ Παλαμά βοηθεί, οὐχ ἕως ἂν ἀλίσκοιτο τούτοις προφανῶς τοῖς ἐγκλήμασιν. Ἐκεῖνό γε μὴν ἐφοίμην ἂν ἡδέως σε, πῶς τῶν Ἰωάννῃ τῷ πατριάρχη γραφ φέντων, περί τε τῶν τοῦ Παλαμᾶ καὶ Βαρλαάμ καὶ τῆς Ἐκκλησίας θορύβων, τὰ μὲν ὀριστά σα: γίνεται, τὰ δ' οὖ, πρός γε τὸ τῷ Παλαμά βουλόμετον ἀνθέλκοντί τε καὶ μεθέλκοντε μετά πολλῆς τῆς ἀρχικῆς ἐξουσίας τὰς ψήφους. Η γὰρ ἅπασι στέργειν χρεών τοῖς ἐκείνῳ πατριαρχεύοντι πεπραγ μένοις κατά γε τοὺς τῆς Ἐκκλησίας θεσμούς, ή μηδὲν τῶν ἁπάντων. ᾿Αλλὰ τοῦ πρώτου κρατοῦντο;, χώραν οὐκ ἔχει τὸ δεύτερον. [P. 583] Εἰ δὲ δεῖ μερί σαντας ἡμᾶς εἰς δύο τακείνῳ πραχθέντα περί γε α τεῖν δυοῖν τούτοιν ἀνδροῖν ἑκατέρῳ ἑκάτερα δοῦναι, τῷ μὲν τὰ πρῶτα, τῷ δὲ τὰ δεύτερα, σκεπτέον πατέρας τῆς κρίσεων; αἱ βελτίους έψονται ψήφοι, 'λε γάρ ἦν πατριάρχης ἐκεῖνο;, ἄχρι ἧς ἡμέρα; αἱ μέσαι φυλακαὶ τῆς νυκτὸς ἐγκρατή Βυζαντίου κατ έστησαν σε, ἱερέας τε χειροτονῶν καὶ ἐπισκόπους καὶ τὰς τῶν δικαστηρίων ψήφους ἐπισφραγίζων. Ἐμοὶ δοκεῖ τοῖς δευτέροις. Εἰ γὰρ καὶ πάλαι κείν μενοι νόμοι πολιτειών λυόντων πολλάκις, δυοῖν θάτερον, ή κακοῦ τινὸς ἀπαντήσαντος δι' αὐτοὺς, ἢ βελτιόνων δευτέρων φανέντων ἐκ τῆς τῶν πραγ μάτων δεδοκιμασμένης πείρας καὶ τριβής, σχολή γ' ἂν κωλύσειέ τις ἐφ' ἑνὸς ἀνδρὸς λελύσθαι τοῖς δευτέροις αὐτοῦ τὰ πρῶτα, κακοῦ τινος ἀπαντή σαντος ἐκ τῶν πρώτων, και συναρπαγής συμβάν οὕτωσί πως ἴσως ἀπατηθέντος. Εἰ δὲ καὶ λύσις δοκεί μὲν εἶναι τῶν πρώτων τὰ δεύτερα τἀνδρὸς ἐκείνου, οὐκ ἔστι δὲ, ἀλλ' ἔχει τὴν προσήκουσαν ἀκολούθησιν άμψω, εἰ τις μετά γνώμης βούλοιτο κρίνειν ἀπα· βος, ή που σαφῆς ἀδικία, ξὺν αὐθαδείᾳ λύειν καὶ κυροῦν, τοὺς μὲν ἐκείνου τοδί, τοὺς δὲ ἐκείνου ταδί. Αν συγχωρουμένων τοῖς ἄρχουσιν, οὐκ οἶδ' ὅπη στήσεται καὶ ποῖ περιχωρήσει τὰ τῆς Ἐκκλη σίας δόγματα καὶ πρός γε τὰ τῆς πολιτείας πράγ ματα, πρὸ πολὺν ἐναργώς τῆς τῶν ὅλων φθοράς Ισταμένη;. Οὐ γὰρ εἰς ἕνα τινὰ καὶ δύο τὰ τῆς Εκκλησίας ίστασθαι πέφυκεν, ἀλλὰ πάνθ' ἑξῆς τὰ πρόσω λαμπρῶς ἐπιβόσκεται· καὶ νόμος οὗτος δια πάσης γράφεται γῆς, κακῶν ἀρχηγὸς τῶν μεγmanifeste convincetur, excusat. Cæterum illud ex te fubens quæsierim, quomodo ea, quæ ab Joanne patriarcha de Palama et Barlaamo deque ccclesiasticis tumultibus scripta sunt, partim probes, partim improbes, suffragia scilicet ad Palamæ arbitrium summa prorsus auctoritate huc illuc torquens. Quaecunque cuin ab illo, dum patriarcha esset, acta sunt secundum instituta Ecclesiæ, vel omuia ea, vel corum nihil approbandum. Atqui (apud u) prima sic valent, ut postrèma locum non habeant. Quod si nos ca, quae idem patriarcha in duorum istorum hominum causa constituit, bifariam dividere oportet, et utraque utrique attribuere, huic priora, illi posteriora, videndum jam utra utris preferri debeant. Quippe ad eum diem, quo Byzan tium in tuam potestatem mediæ noctis vigiliæ redegerunt, patriarcha usque ille esse perstitit, qui 927 sacerdotes et episcopus ordinaret, et judicum decreta consignaret. Equidem posteriora puto præſerenda. Nam si rerum publicarum positæ antiqaitus leges propter duorum alterum sæpe abrogantur, quia scilicet vel priores mali alicujus occasionem præbuerint, vel posteriores experientia exploratæ et rerum usu probatæ meliones vis:u sint; ecquis uni homini interdicat, ne priora ejus decreta per posteriora rescindantur, si quod ex prioribus malum emerserit, et ille per obreptio - nem, ut fit, deceptus fortasse fuerit? Sin ejus viri posteriora decreta priorum abrogationem videntur quidem continere, reipsa antem non continent, sed utraque, si quis sine affectu judicet, apta consecutione congruunt, certe hæc vel illa per hos ve! per illos rescindi temere et confirmari evidens est iniquitas. Hoc si principibus liceat, quis doctrinæ ccclesiasticæ et reipublicæ ipsius status, comMUNİ omnium ruina velut pedibus obversante, quisve exitus tandem futurus sit non video. Etenim Ecclesiæ mala ejusmodi non sunt, ut in uno aut altero subsistant; sed quidquid reliquum est, id omne progrediendo late absumunt. In omnem terrarum orbem lex ista sancitur, maximorum malorum caput futura. Jam nec inos majorum, nec legum pricscripta, principibus et privatis convenientia, serva

Ἐκεῖνό γε μὴν ἐροίμην ἂν ἡδέως σε, πῶς τῶν Ἰωάννῃ τῷ πατριάρχῃ γραφέντων, περί τε τῶν τοῦ Παλαμᾶ καὶ Βαρλαὰμ καὶ τῆς ἐκκλησίας θορύβων, τὰ μὲν ἀρεστά σοι γίνεται, τὰ δ’ οὔ, πρός γε τὸ τῷ Παλαμᾷ βουλόμενον ἀνθέλκοντί τε καὶ μεθέλκοντι μετὰ πολλῆς τῆς ἀρχικῆς ἐξουσίας τὰς ψήφους. ἢ γὰρ ἅπασι στέργειν χρεὼν τοῖς ἐκείνῳ πατριαρχεύοντι πεπραγμένοις κατά γε τοὺς τῆς ἐκκλησίας θεσμοὺς, ἢ μηδὲν τῶν ἁπάντων. ἀλλὰ τοῦ πρώτου κρατοῦντος, χώραν οὐκ ἔχει τὸ δεύτερον. Εἰ δὲ δεῖ μερίσαντας ἡμᾶς εἰς δύο τἀκείνῳ πραχθέντα περί γε τοῖν δυοῖν τούτοιν ἀνδροῖν ἑκατέρῳ ἑκάτερα δοῦναι, τῷ μὲν τὰ πρῶτα, τῷ δὲ τὰ δεύτερα, σκεπτέον ποτέροις τῆς κρίσεως αἱ βελτίους ἕψονται ψῆφοι. ἀεὶ γὰρ ἦν πατριάρχης ἐκεῖνος, ἄχρι ἧς ἡμέρας αἱ μέσαι φυλακαὶ τῆς νυκτὸς ἐγκρατῆ Βυζαντίου κατέστησάν σε, ἱερέας τε χειροτονῶν καὶ ἐπισκόπους καὶ τὰς τῶν δικαστηρίων ψήφους ἐπισφραγίζων. ἐμοὶ δοκεῖ τοῖς δευτέροις.

[1. c. 1531] ΒΥΖΑΝΤΙΝ.Ε HISTORIE LIB. ΧΙΧ. [Mr. J. CANTACUZ. 3] 1190 hai ἵνα σιωπήσω τὰ πλεῖστα, τὴν ἁγίαν τετάρ- ut pleraque silentio preteream, sacrosanctas syne. την καὶ οἰκουμενικὴν παραινούσαν εὑρίσκομεν σύν dos weumenicas, quartam et sextam, scimus moεξον, καὶ ὁμοίως τὴν ἕκτην, μὴ πάνθ' ὅσα φά nere, kaud fugienda esse quæcunque ab hæreticis σκειν ἐγγίνεται τοῖς αἱρετικοῖς φεύγειν ἡμᾶς εἶναι dicantur. Namɔ si ab iis discederemus, 926 reruni χρεών. Εἰ γὰρ ἕνα Θεὶν ὁμολογούντων εκείνων omnium auctorem Deum unum confitentibus, staποιητὴν ἁπάντων ἡμεῖς ἀποσχοίμεθα, τάχιστ' ἂν tim in nos gehennam ignis ultro ipsi traberemus: τὴν τοῦ πυρὸς ἐφ' ἑαυτοὺς ἑκόντες ελκύσαιμεν quo quid pejus unquam fuerit? Sic quanquanı γέενναν. Οὗ τί τῶν ἁπάντων χείριστον; Καὶ τῶν auri et argenti fossores, eo quod omuino agrestes ἀργύρου δὲ καὶ τοῦ χρυσού μεταλλευτῶν οὐχ ὁμιλη sunt, principibus familiares non fiant, tamen al τῶν ἡγεμόσι καθισταμένων, διὰ τὸ πάνυ τοι ἀγροι his illorum opifcium plurimi æstimatur. Sic etiam κίζεσθαι, τουργον περὶ πλείστου τούτοις καθίστα- conchyliatæ vestes et purpuræ utiles regibus sunt: ται. Καὶ αλουργίδες δ᾽ ἔτι καὶ πορφύραι χρήσιμος eɔrum vero artifices ipsi illorum adspectu ne miτοῖς βασιλεῦσιν εἰσιν· ἀλλ᾽ οὐδὲ μικρᾶς γοῦν τινος nimo quidem frui solent, imo illis nonnunquamı οἱ ὁρῶντες θέας ἐκείνων ἴσως τυγχάνουσιν οὗτοι, odio sunt, eo quod ingratum odorem inde referant. ἀλλ' ἐνίοτε καὶ μισοῦνται διὰ τὸ τῆς ἐκεῖθεν ἀηδίας, Itaque Barlaami secla nec a vero dicendo ipsum ἀπόζειν. Ούκουν οὔτ᾽ ἐκεῖνον ἄρα τῆς ἀληθοῦς " exclulit; nec Palamam, quamdiu horum criniuum ἀπάγει κατηγορίας τὰ τῆς θρησκείας, οὔτε τῷ Παλαμά βοηθεί, οὐχ ἕως ἂν ἀλίσκοιτο τούτοις προφανῶς τοῖς ἐγκλήμασιν. Ἐκεῖνό γε μὴν ἐφοίμην ἂν ἡδέως σε, πῶς τῶν Ἰωάννῃ τῷ πατριάρχη γραφ φέντων, περί τε τῶν τοῦ Παλαμᾶ καὶ Βαρλαάμ καὶ τῆς Ἐκκλησίας θορύβων, τὰ μὲν ὀριστά σα: γίνεται, τὰ δ' οὖ, πρός γε τὸ τῷ Παλαμά βουλόμετον ἀνθέλκοντί τε καὶ μεθέλκοντε μετά πολλῆς τῆς ἀρχικῆς ἐξουσίας τὰς ψήφους. Η γὰρ ἅπασι στέργειν χρεών τοῖς ἐκείνῳ πατριαρχεύοντι πεπραγ μένοις κατά γε τοὺς τῆς Ἐκκλησίας θεσμούς, ή μηδὲν τῶν ἁπάντων. ᾿Αλλὰ τοῦ πρώτου κρατοῦντο;, χώραν οὐκ ἔχει τὸ δεύτερον. [P. 583] Εἰ δὲ δεῖ μερί σαντας ἡμᾶς εἰς δύο τακείνῳ πραχθέντα περί γε α τεῖν δυοῖν τούτοιν ἀνδροῖν ἑκατέρῳ ἑκάτερα δοῦναι, τῷ μὲν τὰ πρῶτα, τῷ δὲ τὰ δεύτερα, σκεπτέον πατέρας τῆς κρίσεων; αἱ βελτίους έψονται ψήφοι, 'λε γάρ ἦν πατριάρχης ἐκεῖνο;, ἄχρι ἧς ἡμέρα; αἱ μέσαι φυλακαὶ τῆς νυκτὸς ἐγκρατή Βυζαντίου κατ έστησαν σε, ἱερέας τε χειροτονῶν καὶ ἐπισκόπους καὶ τὰς τῶν δικαστηρίων ψήφους ἐπισφραγίζων. Ἐμοὶ δοκεῖ τοῖς δευτέροις. Εἰ γὰρ καὶ πάλαι κείν μενοι νόμοι πολιτειών λυόντων πολλάκις, δυοῖν θάτερον, ή κακοῦ τινὸς ἀπαντήσαντος δι' αὐτοὺς, ἢ βελτιόνων δευτέρων φανέντων ἐκ τῆς τῶν πραγ μάτων δεδοκιμασμένης πείρας καὶ τριβής, σχολή γ' ἂν κωλύσειέ τις ἐφ' ἑνὸς ἀνδρὸς λελύσθαι τοῖς δευτέροις αὐτοῦ τὰ πρῶτα, κακοῦ τινος ἀπαντή σαντος ἐκ τῶν πρώτων, και συναρπαγής συμβάν οὕτωσί πως ἴσως ἀπατηθέντος. Εἰ δὲ καὶ λύσις δοκεί μὲν εἶναι τῶν πρώτων τὰ δεύτερα τἀνδρὸς ἐκείνου, οὐκ ἔστι δὲ, ἀλλ' ἔχει τὴν προσήκουσαν ἀκολούθησιν άμψω, εἰ τις μετά γνώμης βούλοιτο κρίνειν ἀπα· βος, ή που σαφῆς ἀδικία, ξὺν αὐθαδείᾳ λύειν καὶ κυροῦν, τοὺς μὲν ἐκείνου τοδί, τοὺς δὲ ἐκείνου ταδί. Αν συγχωρουμένων τοῖς ἄρχουσιν, οὐκ οἶδ' ὅπη στήσεται καὶ ποῖ περιχωρήσει τὰ τῆς Ἐκκλη σίας δόγματα καὶ πρός γε τὰ τῆς πολιτείας πράγ ματα, πρὸ πολὺν ἐναργώς τῆς τῶν ὅλων φθοράς Ισταμένη;. Οὐ γὰρ εἰς ἕνα τινὰ καὶ δύο τὰ τῆς Εκκλησίας ίστασθαι πέφυκεν, ἀλλὰ πάνθ' ἑξῆς τὰ πρόσω λαμπρῶς ἐπιβόσκεται· καὶ νόμος οὗτος δια πάσης γράφεται γῆς, κακῶν ἀρχηγὸς τῶν μεγmanifeste convincetur, excusat. Cæterum illud ex te fubens quæsierim, quomodo ea, quæ ab Joanne patriarcha de Palama et Barlaamo deque ccclesiasticis tumultibus scripta sunt, partim probes, partim improbes, suffragia scilicet ad Palamæ arbitrium summa prorsus auctoritate huc illuc torquens. Quaecunque cuin ab illo, dum patriarcha esset, acta sunt secundum instituta Ecclesiæ, vel omuia ea, vel corum nihil approbandum. Atqui (apud u) prima sic valent, ut postrèma locum non habeant. Quod si nos ca, quae idem patriarcha in duorum istorum hominum causa constituit, bifariam dividere oportet, et utraque utrique attribuere, huic priora, illi posteriora, videndum jam utra utris preferri debeant. Quippe ad eum diem, quo Byzan tium in tuam potestatem mediæ noctis vigiliæ redegerunt, patriarcha usque ille esse perstitit, qui 927 sacerdotes et episcopus ordinaret, et judicum decreta consignaret. Equidem posteriora puto præſerenda. Nam si rerum publicarum positæ antiqaitus leges propter duorum alterum sæpe abrogantur, quia scilicet vel priores mali alicujus occasionem præbuerint, vel posteriores experientia exploratæ et rerum usu probatæ meliones vis:u sint; ecquis uni homini interdicat, ne priora ejus decreta per posteriora rescindantur, si quod ex prioribus malum emerserit, et ille per obreptio - nem, ut fit, deceptus fortasse fuerit? Sin ejus viri posteriora decreta priorum abrogationem videntur quidem continere, reipsa antem non continent, sed utraque, si quis sine affectu judicet, apta consecutione congruunt, certe hæc vel illa per hos ve! per illos rescindi temere et confirmari evidens est iniquitas. Hoc si principibus liceat, quis doctrinæ ccclesiasticæ et reipublicæ ipsius status, comMUNİ omnium ruina velut pedibus obversante, quisve exitus tandem futurus sit non video. Etenim Ecclesiæ mala ejusmodi non sunt, ut in uno aut altero subsistant; sed quidquid reliquum est, id omne progrediendo late absumunt. In omnem terrarum orbem lex ista sancitur, maximorum malorum caput futura. Jam nec inos majorum, nec legum pricscripta, principibus et privatis convenientia, serva

εἰ γὰρ καὶ πάλαι κείμενοι νόμοι πολιτειῶν λυόντων πολλάκις, δυοῖν θάτερον, ἢ κακοῦ τινος ἀπαντήσαντος δι’ αὐτοὺς, ἢ βελτιόνων δευτέρων φανέντων ἐκ τῆς τῶν πραγμάτων δεδοκιμασμένης πείρας καὶ τριβῆς, σχολῇ γ’ ἂν κωλύσειέ τις ἐφ’ ἑνὸς ἀνδρὸς λελῦσθαι τοῖς δευτέροις αὐτοῦ τὰ πρῶτα, κακοῦ τινος ἀπαντήσαντος ἐκ τῶν πρώτων, κἀκ συναρπαγῆς συμβὰν οὑτωσί πως ἴσως ἀπατηθέντος. εἰ δὲ καὶ λύσις δοκεῖ μὲν εἶναι τῶν πρώτων τὰ δεύτερα τἀνδρὸς ἐκείνου, οὐκ ἔστι δὲ, ἀλλ’ ἔχει τὴν προσήκουσαν ἀκολούθησιν ἄμφω, εἴ τις μετὰ γνώμης βούλοιτο κρίνειν ἀπαθοῦς, ἦ που σαφὴς ἀδικία, ξὺν αὐθαδείᾳ λύειν καὶ κυροῦν, τοὺς μὲν ἐκείνου ταδὶ, τοὺς δὲ ἐκείνου ταδί. Ὧν συγχωρουμένων τοῖς ἄρχουσιν, οὐκ οἶδ’ ὅπη στήσεται καὶ ποῖ περιχωρήσει τὰ τῆς ἐκκλησίας δόγματα καὶ πρός γε τὰ τῆς πολιτείας πράγματα, πρὸ ποδῶν ἐναργῶς τῆς τῶν ὅλων φθορᾶς ἱσταμένης. οὐ γὰρ εἰς ἕνα τινὰ καὶ δύο τὰ τῆς ἐκκλησίας ἵστασθαι πέφυκεν, ἀλλὰ πάνθ’ ἑξῆς τὰ πρόσω λαμπρῶς ἐπιβόσκεται· καὶ νόμος οὗτος διὰ πάσης γράφεται γῆς, κακῶν ἀρχηγὸς τῶν μεγίστων.

[1. c. 1531] ΒΥΖΑΝΤΙΝ.Ε HISTORIE LIB. ΧΙΧ. [Mr. J. CANTACUZ. 3] 1190 hai ἵνα σιωπήσω τὰ πλεῖστα, τὴν ἁγίαν τετάρ- ut pleraque silentio preteream, sacrosanctas syne. την καὶ οἰκουμενικὴν παραινούσαν εὑρίσκομεν σύν dos weumenicas, quartam et sextam, scimus moεξον, καὶ ὁμοίως τὴν ἕκτην, μὴ πάνθ' ὅσα φά nere, kaud fugienda esse quæcunque ab hæreticis σκειν ἐγγίνεται τοῖς αἱρετικοῖς φεύγειν ἡμᾶς εἶναι dicantur. Namɔ si ab iis discederemus, 926 reruni χρεών. Εἰ γὰρ ἕνα Θεὶν ὁμολογούντων εκείνων omnium auctorem Deum unum confitentibus, staποιητὴν ἁπάντων ἡμεῖς ἀποσχοίμεθα, τάχιστ' ἂν tim in nos gehennam ignis ultro ipsi traberemus: τὴν τοῦ πυρὸς ἐφ' ἑαυτοὺς ἑκόντες ελκύσαιμεν quo quid pejus unquam fuerit? Sic quanquanı γέενναν. Οὗ τί τῶν ἁπάντων χείριστον; Καὶ τῶν auri et argenti fossores, eo quod omuino agrestes ἀργύρου δὲ καὶ τοῦ χρυσού μεταλλευτῶν οὐχ ὁμιλη sunt, principibus familiares non fiant, tamen al τῶν ἡγεμόσι καθισταμένων, διὰ τὸ πάνυ τοι ἀγροι his illorum opifcium plurimi æstimatur. Sic etiam κίζεσθαι, τουργον περὶ πλείστου τούτοις καθίστα- conchyliatæ vestes et purpuræ utiles regibus sunt: ται. Καὶ αλουργίδες δ᾽ ἔτι καὶ πορφύραι χρήσιμος eɔrum vero artifices ipsi illorum adspectu ne miτοῖς βασιλεῦσιν εἰσιν· ἀλλ᾽ οὐδὲ μικρᾶς γοῦν τινος nimo quidem frui solent, imo illis nonnunquamı οἱ ὁρῶντες θέας ἐκείνων ἴσως τυγχάνουσιν οὗτοι, odio sunt, eo quod ingratum odorem inde referant. ἀλλ' ἐνίοτε καὶ μισοῦνται διὰ τὸ τῆς ἐκεῖθεν ἀηδίας, Itaque Barlaami secla nec a vero dicendo ipsum ἀπόζειν. Ούκουν οὔτ᾽ ἐκεῖνον ἄρα τῆς ἀληθοῦς " exclulit; nec Palamam, quamdiu horum criniuum ἀπάγει κατηγορίας τὰ τῆς θρησκείας, οὔτε τῷ Παλαμά βοηθεί, οὐχ ἕως ἂν ἀλίσκοιτο τούτοις προφανῶς τοῖς ἐγκλήμασιν. Ἐκεῖνό γε μὴν ἐφοίμην ἂν ἡδέως σε, πῶς τῶν Ἰωάννῃ τῷ πατριάρχη γραφ φέντων, περί τε τῶν τοῦ Παλαμᾶ καὶ Βαρλαάμ καὶ τῆς Ἐκκλησίας θορύβων, τὰ μὲν ὀριστά σα: γίνεται, τὰ δ' οὖ, πρός γε τὸ τῷ Παλαμά βουλόμετον ἀνθέλκοντί τε καὶ μεθέλκοντε μετά πολλῆς τῆς ἀρχικῆς ἐξουσίας τὰς ψήφους. Η γὰρ ἅπασι στέργειν χρεών τοῖς ἐκείνῳ πατριαρχεύοντι πεπραγ μένοις κατά γε τοὺς τῆς Ἐκκλησίας θεσμούς, ή μηδὲν τῶν ἁπάντων. ᾿Αλλὰ τοῦ πρώτου κρατοῦντο;, χώραν οὐκ ἔχει τὸ δεύτερον. [P. 583] Εἰ δὲ δεῖ μερί σαντας ἡμᾶς εἰς δύο τακείνῳ πραχθέντα περί γε α τεῖν δυοῖν τούτοιν ἀνδροῖν ἑκατέρῳ ἑκάτερα δοῦναι, τῷ μὲν τὰ πρῶτα, τῷ δὲ τὰ δεύτερα, σκεπτέον πατέρας τῆς κρίσεων; αἱ βελτίους έψονται ψήφοι, 'λε γάρ ἦν πατριάρχης ἐκεῖνο;, ἄχρι ἧς ἡμέρα; αἱ μέσαι φυλακαὶ τῆς νυκτὸς ἐγκρατή Βυζαντίου κατ έστησαν σε, ἱερέας τε χειροτονῶν καὶ ἐπισκόπους καὶ τὰς τῶν δικαστηρίων ψήφους ἐπισφραγίζων. Ἐμοὶ δοκεῖ τοῖς δευτέροις. Εἰ γὰρ καὶ πάλαι κείν μενοι νόμοι πολιτειών λυόντων πολλάκις, δυοῖν θάτερον, ή κακοῦ τινὸς ἀπαντήσαντος δι' αὐτοὺς, ἢ βελτιόνων δευτέρων φανέντων ἐκ τῆς τῶν πραγ μάτων δεδοκιμασμένης πείρας καὶ τριβής, σχολή γ' ἂν κωλύσειέ τις ἐφ' ἑνὸς ἀνδρὸς λελύσθαι τοῖς δευτέροις αὐτοῦ τὰ πρῶτα, κακοῦ τινος ἀπαντή σαντος ἐκ τῶν πρώτων, και συναρπαγής συμβάν οὕτωσί πως ἴσως ἀπατηθέντος. Εἰ δὲ καὶ λύσις δοκεί μὲν εἶναι τῶν πρώτων τὰ δεύτερα τἀνδρὸς ἐκείνου, οὐκ ἔστι δὲ, ἀλλ' ἔχει τὴν προσήκουσαν ἀκολούθησιν άμψω, εἰ τις μετά γνώμης βούλοιτο κρίνειν ἀπα· βος, ή που σαφῆς ἀδικία, ξὺν αὐθαδείᾳ λύειν καὶ κυροῦν, τοὺς μὲν ἐκείνου τοδί, τοὺς δὲ ἐκείνου ταδί. Αν συγχωρουμένων τοῖς ἄρχουσιν, οὐκ οἶδ' ὅπη στήσεται καὶ ποῖ περιχωρήσει τὰ τῆς Ἐκκλη σίας δόγματα καὶ πρός γε τὰ τῆς πολιτείας πράγ ματα, πρὸ πολὺν ἐναργώς τῆς τῶν ὅλων φθοράς Ισταμένη;. Οὐ γὰρ εἰς ἕνα τινὰ καὶ δύο τὰ τῆς Εκκλησίας ίστασθαι πέφυκεν, ἀλλὰ πάνθ' ἑξῆς τὰ πρόσω λαμπρῶς ἐπιβόσκεται· καὶ νόμος οὗτος δια πάσης γράφεται γῆς, κακῶν ἀρχηγὸς τῶν μεγmanifeste convincetur, excusat. Cæterum illud ex te fubens quæsierim, quomodo ea, quæ ab Joanne patriarcha de Palama et Barlaamo deque ccclesiasticis tumultibus scripta sunt, partim probes, partim improbes, suffragia scilicet ad Palamæ arbitrium summa prorsus auctoritate huc illuc torquens. Quaecunque cuin ab illo, dum patriarcha esset, acta sunt secundum instituta Ecclesiæ, vel omuia ea, vel corum nihil approbandum. Atqui (apud u) prima sic valent, ut postrèma locum non habeant. Quod si nos ca, quae idem patriarcha in duorum istorum hominum causa constituit, bifariam dividere oportet, et utraque utrique attribuere, huic priora, illi posteriora, videndum jam utra utris preferri debeant. Quippe ad eum diem, quo Byzan tium in tuam potestatem mediæ noctis vigiliæ redegerunt, patriarcha usque ille esse perstitit, qui 927 sacerdotes et episcopus ordinaret, et judicum decreta consignaret. Equidem posteriora puto præſerenda. Nam si rerum publicarum positæ antiqaitus leges propter duorum alterum sæpe abrogantur, quia scilicet vel priores mali alicujus occasionem præbuerint, vel posteriores experientia exploratæ et rerum usu probatæ meliones vis:u sint; ecquis uni homini interdicat, ne priora ejus decreta per posteriora rescindantur, si quod ex prioribus malum emerserit, et ille per obreptio - nem, ut fit, deceptus fortasse fuerit? Sin ejus viri posteriora decreta priorum abrogationem videntur quidem continere, reipsa antem non continent, sed utraque, si quis sine affectu judicet, apta consecutione congruunt, certe hæc vel illa per hos ve! per illos rescindi temere et confirmari evidens est iniquitas. Hoc si principibus liceat, quis doctrinæ ccclesiasticæ et reipublicæ ipsius status, comMUNİ omnium ruina velut pedibus obversante, quisve exitus tandem futurus sit non video. Etenim Ecclesiæ mala ejusmodi non sunt, ut in uno aut altero subsistant; sed quidquid reliquum est, id omne progrediendo late absumunt. In omnem terrarum orbem lex ista sancitur, maximorum malorum caput futura. Jam nec inos majorum, nec legum pricscripta, principibus et privatis convenientia, serva

PG 148:1192οὐ γὰρ ἔτ’ ἔθη καὶ νόμιμα προσήκοντ’ ἄρχουσί τε καὶ ἀρχομένοις ἔσται τηρούμενα οὐδ’ ὁ μὲν ἐπιτάξει, ὁ δ’ ὑπακούσεται· ἀλλ’ ἔσθ’ ὁμοῦ πάντα χρήματα, καὶ αὐτοῖς πρώτοις κομιεῖ τὴν βλάβην τοῖς ἀρξαμένοις τε καὶ προδείξασιν. Εἰ μὴ διὰ γοῦν ἄλλο τι, διὰ γοῦν τἀποβαίνοντα ἐκεῖθεν ἄτοπα, τηρεῖν ὑπάρχοντος ἀναγκαίου τὰ μήκει χρόνου βεβαιωθέντα καὶ γράμμασι κυρωθέντα νόμιμά τε καὶ δόγματα, στέργειν λοιπὸν καὶ ἡμῖν καὶ δέχεσθαι τοὺς κατὰ καιροὺς ἐπισκόπους καὶ βασιλέας, οἷς ὑπὲρ οἵων δή τινων ψηφίζονται, καὶ οἷς οἵων δή τινων καταψηφίζονται· ὡς ὁμοίαν συνάγεσθαι τὴν ἀνάγκην κἀνταῦθα, στέργεσθαι καὶ τοὺς κατὰ τοῦ Παλαμᾶ ψηφισθέντας τε καὶ γραφέντας διὰ τὰς ἄλλας αὐτοῦ βλασφημίας ἀναθεματισμοὺς Ἰωάννῃ τῷ πατριάρχῃ, ταῖς ἄλλαις ἐπίσης ἐκείνου χειροτονίαις καὶ πράξεσιν, αἳ μέχρι καὶ ἐς τὴν τήμερον κατὰ τὸ ἀκλινὲς διασώζονται. τούτου δ’ οὕτως ἔχοντος, εὖ ποιεῖν καὶ ἡμᾶς ἐξ ἀνάγκης ἕπεται, τὴν τοῦ Παλαμᾶ κοινωνίαν ἀποσειομένους καθάπαξ καὶ ἀποτρέποντας. (2.) Τοῦ δὲ βασιλέως τὴν μακρηγορίαν ἡμῖν ὀνειδίζοντός τε καὶ ἀνακόπτοντος, ἔτι μικρὸν εἰπὼν ἀπαλλάξομαι, ἔφην ἐγώ.

PG 148:1194καὶ ἀνενεγκὼν ἐκεῖσε τὸν λόγον, ἢν ἐθέλῃς, ἔφην, ὦ βασιλεῦ, μάλα τοι ῥᾴστη γένοιτ’ ἂν ἡ τῆς εὐσεβοῦς εἰρήνης τῇ τοῦ θεοῦ ἐκκλησίᾳ πρὸς τὸ πρότερον τῆς ἁπλότητος ἴχνος ἀνάλυσις. τῆς γὰρ δυνάμεως τῇ βουλήσει καλῶς συντρεχούσης, μηδὲν ἂν ἔτ’ εἶναι μηδαμῆ μήτε πρὸς τὸ κάλλιστον, μήτε μὴν πρὸς τὸ χείριστον, ὃ γένοιτ’ ἂν ἐμποδών. καὶ Κωνσταντίνῳ ἐκείνῳ τῷ βασιλεῖ τριακοσίων ἐγγὺς ἐνιαυτῶν εἰδωλολατρίας ἐν βραχεῖ διορθώσασθαι ἐξεγένετο· καὶ τοὐναντίον αὖθις, Ἰουλιανοῦ πρὸς εἰδωλολατρίας νενευκότος, μικροῦ πάντες ἦσαν αὖθις ὁμοίως ὑπήκοοι τὴν ταχίστην παλινδρομήσαντες· καὶ οὕτω γε προϊών τις ἀεὶ ῥᾳδίως τοῖς ἄρχουσιν ἑπόμενον ὄψεται τὸ ὑπήκοον, καθάπερ πνοαῖς ἀνέμων πίπτοντα φύλλα δρυὸς, καὶ εἴ τι τῶν οὕτω ῥᾳδίων καὶ κούφων. φέρε τοίνυν, ἀπόδος, ὦ βασιλεῦ, τὴν πρὶν εὐκοσμίαν ἐκείνην τῇ τοῦ θεοῦ ἐκκλησίᾳ, ἣν αἱ τοῦ Παλαμᾶ διεσπάραξάν τε καὶ διεμερίσαντο καινοφωνίαι, μυρίων ὅλην μικροῦ θορύβων τὴν οἰκουμένην ἐμπεπληκυῖαι. Ῥᾷστον δ’ ἔσται σοι πάντως τουτὶ, φλογὶ πυρὸς τὴν ὅλην αὐτοῦ βίβλον βουληθέντι χαρίσασθαι, πασῶν ἀναμὶξ τῶν αἱρέσεων οὖσαν συμφόρημα.

εἰ δὲ τῶν ἀμαθῶς ἐχόντων ἐνίους διαδιδράσκοι τὰ βλάσφημα, διά τε τὴν τῶν λέξεων σύγχυσιν καὶ τὸ τῆς φράσεως σκοτεινόν τε καὶ ὁμιχλῶδες, ἡμεῖς ἀναπτύξαντες δείξομεν καθ’ ἕκαστά τε καὶ κατὰ πλῆθος. Τοιαῦτα γὰρ τὰ τῶν αἱρέσεων ἐπιτηδεύματα, ποικίλα τινὰ καὶ δυσδιάκριτα, καὶ πολλὴν τὴν ὁμοιότητα διασώζοντα πρὸς τὰς ἐν ὄρεσι λόχμας καὶ φάραγγας· ἵν’, ὡς ἐκεῖθεν οἱ λῃσταὶ τοῖς ἐν ἁπλότητι παριοῦσι καρδίας ἀπροόπτως ἐπιπηδῶσιν, οὕτως ὡς ἐκ σκότους οὗτοι τοῦ ξυμμιγοῦς καὶ γριφώδους τῶν ὁμωνύμων ἅμα καὶ πολυωνύμων λέξεων τὸ τῆς εὐσεβείας βάλλωσι ἁπλοῦν. ἐχρῆν ἂν ἴσως ἐξ ἀντιθέτου, τῆς εὐσεβείας ἁπλότητι κοσμούσης, πολυμιγῆ τινα καὶ ποικίλην τὴν ἀντίπαλον εἶναι κακίαν. Καὶ τοῦτο δῆλον τίθησιν εὐθὺς ὁ πολὺς ἐν θεολόγοις Γρηγόριος· ἦν ὅτε ἤκμαζε τὰ ἡμέτερα (φάσκων) καὶ καλῶς εἶχεν· ἡνίκα τὸ μὲν περιττὸν τοῦτο καὶ κατεγλωττισμένον τῆς θεολογίας καὶ ἔντεχνον οὐδὲ πάροδον εἶχεν εἰς τὰς θείας αὐλάς· ἀλλὰ ταὐτὸν ἦν ψήφοις τε παίζειν, τὴν ὄψιν κλεπτούσαις τῷ τάχει τῆς μεταθέσεως, ἢ κατορχεῖσθαι τῶν θεατῶν παντοίοις καὶ ἀνδρογύνοις λυγίσμασι, καὶ περὶ θεοῦ λέγειν τι καὶ ἀκούειν περίεργον·

τὸ δ’ ἁπλοῦν τε καὶ εὐγενὲς εὐσέβεια ἐνομίζετο. ἀφ’ οὗ δὲ Σέξτοι καὶ Πύῤῥωνες καὶ ἡ ἀντίθετος γλῶσσα, ὥσπερ τι νόσημα δεινὸν καὶ κακόηθες, ταῖς ἐκκλησίαις ἡμῶν εἰσεφθάρη, καὶ ἡ φλυαρία παίδευσις ἔδοξε, καὶ ὅ φησι περὶ Ἀθηναίων ἡ βίβλος τῶν πράξεων, εἰς οὐδὲν ἄλλο εὐκαιροῦμεν, ἢ λέγειν τι καὶ ἀκούειν καινότερον, ὢ τίς Ἱερεμίας ὀδύρεται τὴν ἡμετέραν σύγχυσιν καὶ σκοτόμαιναν, ὁ μόνος εἰδὼς ἐξισοῦν θρήνους πάθεσιν; ὅρα ὅπως τὴν πρὶν ὁ μέγας τῶν θείων μακαρίζων δογμάτων ἁπλότητα θρήνων ἄξιον μακρῶν τὸ περιττὸν καὶ ποικίλον ἥγηται τῆς θεολογίας, ἅτε χειμώνων καὶ ναυαγίων αἴτιον τῇ τοῦ θεοῦ γινόμενον ἐκκλησίᾳ. Οἷς γὰρ ἀναγκαίοις εἶναι γέγονε, πρὸς τοῦ δημιουργοῦ τῆς φύσεως ἁπλᾶ καὶ τοῖς πᾶσιν εὐπόριστα δεδόσθαι ταῦτα συμπέπτωκεν· ἵνα μὴ δυσχεροῦς τῆς ἀναγκαίας τῇ φύσει χρείας καθισταμένης, ὄλεθρος τοῖς οὖσι κατόπιν ἀκολουθῇ. καὶ πρῶτον ἐπὶ τῶν σωματικωτέρων τὸν λόγον γυμνάσαντες ἐκ τῶν τῇ αἰσθήσει γνωριμωτέρων, ὡς διὰ βαθμίδος τινὸς, ἀναγάγωμεν εὐπαρακολουθητότερόν τινα τρόπον ἐπὶ τὰ θεῖα τῆς ἐκκλησίας δόγματα.

οἶμαι γὰρ, ὡς τὸ μέγα τοῦτο στοιχεῖον, τὸν ἀέρα, τὸν ἄφθονον πάσης φύσεως πλοῦτον, διὰ τοῦτο πᾶσι προὔθηκεν ὁ θεὸς ὄρεσι καὶ σπηλαίοις καὶ νήσοις καὶ ἠπείροις, ἄχρις αἰθέρος καὶ οὐρανίων ἀντύγων, ἁπλοῦν καὶ ἀποίκιλον, ἵνα μηδὲν μηδαμῆ τῶν εἰς χρείαν ἰόντων τὴν τοῦ ζῇν αἰτίαν καθ’ οἱονδήτινα ζημιοῖτο τρόπον· καὶ οὐδὲν ἁπλῶς τῶν ἐν κόσμῳ τούτου γέγονεν ἄμοιρον, πλὴν ἢ ὃ παντάπασιν ἐστέρηται τῆς γενέσεως. Ἔπειτα τὸ τῆς αἰθερίας ἐκείνης λαμπάδος φῶς ἀρίθμει μοι δεύτερον ἀναγκαῖον· τὴν οὐρανίου λέγω πέπλου πορφύραν, τὴν τἀπίγεια πάντα βόσκουσαν ἡλίου φλόγα. πᾶσι γὰρ καὶ οὗτος ἰδίᾳ καὶ δημοσίᾳ τοῖς βουλομένοις ἀεὶ δῶρον ἄσυλον πρόκειται, πλουσίοις ἐπίσης καὶ πένησιν, ἄρχουσι καὶ ἀρχομένοις· καὶ οὐδὲν ἐπὶ γῆς ἀμέτοχον τῶν ἐκείνου γέγονεν ἀγαθῶν, πλὴν ἢ ὃ μὴ μετέσχε τοῦ εἶναι. Ἐπὶ τούτοις καὶ τρίτον ὅρα μοι ἀναγκαῖον τῇ φύσει, τὴν ὑγρὰν τῶν ὑδάτων οὐσίαν, ἄπειρον καὶ αὐτὴν κεχυμένην ἀέρι καὶ γῇ καὶ πᾶσι τόποις ἐμφανέσι καὶ ἀφανέσι. μαρτυροῦσί μοι τῷ λόγῳ ποταμοὶ καὶ λίμναι καὶ πηγαὶ καὶ ὅση τοῖς ἐγκάτοις ἔνεστι τῆς γῆς ὑδάτων φύσις.

PG 148:1195ἀλλὰ γὰρ, ἵνα μὴ λάθωμεν εἰς μῆκος λόγου παρενεχθέντες, τοῖς τῶν μεγίστων τοῦ κόσμου στοιχείων ἡδίστοις καθ’ ἕκαστα λόγοις ἐνδιατρίβοντες, ἐς τὸ πρότερον ἴχνος τὸν λόγον φέρε ἐπανακάμψωμεν. Τὸν γὰρ αὐτόν μοι τρόπον ὅρα κἀνταῦθα περὶ τῆς πίστεως. ὡς γὰρ τῶν εἰρημένων οὐδὲν οὐδαμῆ ποικίλον καὶ πολυσχιδὲς ἀποπέφανται, ὡς τὸ μὲν τῶν μερῶν ἐφ’ ἑκάστου τούτων μετέχεσθαι, τὸ δ’ οὔ· καὶ τὸ μὲν ὑπὸ τοῦδε μὲν, ὑπ’ ἐκείνου δ’ οὔ· ἀλλὰ πάντα πάσης ἐπίσης τῆς τούτων μετέχειν δέδεικται φύσεως, κατὰ τὴν ἰδίαν ἕκαστα δύναμίν τε καὶ βούλησιν· οὕτω καὶ ὁ τῆς πίστεως λόγος, ἁπλοῦς καὶ ἀποίκιλος, πᾶσιν ἐπίσης πλουσίοις καὶ πένησι δέδοται, ἄρχουσί τε καὶ ἀρχομένοις. Οὐ γὰρ ἄλλο μὲν τὸ βασιλέων καὶ ἡγεμόνων εἶναι βάπτισμα νόμος, ἄλλο δὲ τὸ σκαπανέων καὶ ἁλιέων· οὐδ’ ἐκείνου μὲν τόδε, ἐκεῖνο δὲ τοῦδε· ἀλλ’ ἓν καὶ ταὐτὸν καὶ πᾶσι καὶ ἀεί. ἐν ἑνὶ γὰρ (φησὶν ὁ ἀπόστολος) πνεύματι ἡμεῖς πάντες εἰς ἓν σῶμα ἐβαπτίσθημεν αὐτοῦ, εἴτε Ἰουδαῖοι, εἴτε Ἕλληνες, εἴτε δοῦλοι, εἴτε ἐλεύθεροι· καὶ πάντες εἰς ἓν πνεῦμα ἐβαπτίσθημεν·

1195 [^. m. 6859, ind. 4] TIMP. J. CANTAGuz. 5} κανταῦθα περὶ τῆς πίστεως. Ως γὰρ τῶν εἰρημένων οὐδὲν οὐδαμὴ ποικίλον καὶ πολυσχιδές ἀποπέφανται, ὡς τὸ μὲν τῶν μερῶν ἐφ' ἑκάστου τούτων μετέχει σθαι, τὸ δ' ού· καὶ τὸ μὲν ὑπὸ τοῦδε μὲν, ὑπ' ἐκείν δ' ου· ἀλλὰ πάντα πάσης ἐπίσης τῆς τούτων μετέχει εν [Ρ. 586] δέδεικται φύσεως, κατὰ τὴν ἰδίαν έκαστα δύναμίν τε καὶ βούλησιν· οὕτω καὶ ι τῆς πίστως λόγος, ἁπλοῦ; καὶ ἀποίκιλος, πᾶσιν ἐπίσης πλουσία οι; καὶ πένησιν δέδοται, ἄρχουσί τε καὶ ἀρχομένοι;. Οὐ γὰρ ἄλλο μὲν τὸ βασιλέων καὶ ἡγεμόνων εἶναι βάπτισμα νόμος, ἄλλο δὲ τῶν σκαπανέων και αλιέων οὐδ᾽ ἐκείνου μὲν τόδε, ἐκεῖνο δὲ τοῦδε· ἀλλ᾽ ἂν καὶ ταυτὸν καὶ πᾶσι καὶ ἀεί. «Εν ἐνὶ γὰρ (φησὶν ὁ Ἀπό στόλος) πνεύματι ἡμεῖς πάντες εἰς ἐν σῶμα ἔβα πτίσθημεν αὐτοῦ, εἴτε Ἰουδαῖοι εἴτε Ελληνες, είτε δοῦλοι, εἴτε ἐλεύθεροι· καὶ πάντες εἰς ἐν πνεύμα ἐβαπτίσθημεν, ὡς ἂν μηδαμή μηδενὶ τῶν πιστῶν τὸ ζωτικὸν ὡς ἀληθῶς τῆς ψυχῆς ζημιούσθαι ἐξη, μήτε καθ' οιονδήτινα χρόνον, μήτε καθ' εξονδέ τινα τρόπον. Καὶ ὥσπερ ἐκεῖ, κατὰ μὲν τὸ τῆς ἀναγκαίες χρείας ἀνάλογον, καὶ ἡ τῶν ἀναγκαίων στοιχείων ζυγοστατεῖται χορηγία, πολύχους ὁμοῦ καὶ ἀνενδεής· εἰ δ ἀλλ' ἐπόσ' ἐνδεχομένην ἔσχε τὴν χρείαν καὶ ήκιστα καπν ἐπίσης ἐπάγουσαν τὴν ἀνάγκην, σπανιώτερά έως καὶ ἄλλα ἄλλοις προσώποις καὶ ἄλλα ἄλλοις μερίζεται το ποις, τῆς πρὸς ἀλλήλους ἕνεκα φυσικής ενώσεώ, ΣΕ ΣΕ σχέσεως, οὕτω κάνταῦθά μοι σκέπει τὰς ποικίλες εν ἀρετῶν ἰδέας ἄλλας ἄλλως ἄλλοις, ἐπὶ τῶν συστοίχων ἴσως καὶ ἀντιθέτων ελαττωμάτων, μεριζομένου του κτίσαντος. Ωσπερ γὰρ εἰ ὁ πάντων ἐκεῖ προ μηθεὺς τὰ τοῦ βίου τερπνά διανέμειν ἐπίση; ἅπασιν ἅπαντ' ἐδίδου τῇ φύσει, ἀνέραστος ἦν δήπω γε καὶ ἀταλαίπωρος ἡ τούτων ζήτησις, μελετάς μηδενὶ κατὰ μηδίνα γέ τινα χρῆσθαι δεομένου της τρόπον, καὶ ῥᾷστα δὴ τοὐντεῦθεν της φιλαλληλίας ὑποτέμνεσθαι συνέβαινε τους λόγους· ἐπειδὴ δ' εἰ: κοινωνὸν τὸν ἄνθρωπον είναι διὰ τὸ τῆς ἀγάπης χρήσιμον καὶ ἀνακέκραται λοιπών τ.ῖς λυπηροῖς τὰ ἡδέα, λυπεῖ μὲν τῷ ἐνδεῖ, τέρπει δ' αὖ ἐν προθύμως οἰκίζων τὴν ἐλπίδα τῆς εὐπορία;, διδούσαν παλάμην ἀντίπαλον τῇ πλεονεξίας τοῦ ἐνδεούς· καὶ ζητεῖ μὲν οὗτος, δίδωσι δ' ἐκεῖνος· καὶ τοὐναντίον εὖθις καὶ διὰ πάντα ἐκάτερον· καὶ νόμος τοῦτο γίνεται φιλία; καὶ δεσμὸς ἀλλήλοις ἀρυκτα ἰσχύων· καὶ τοῦ: ἐστὶν ἔ γῇ μὲν πρωτὴν ἐργάζεται θάλασσαν και ταύτην αὖθις ἐκείνῃ βάσιμον· καὶ Τάνα; μὲν δ' αυτό γέ τοι τοῦτο δρόμου πονούμενος υπερβο επιῤῥεῖ τῇ Ελλάδι, καί Ιστρος ἐπ' Αίγυπτον Γ; χεται, καὶ Μαιώτιδι Νεῖλος κοινοῦνται τὸ ῥεῦμα· οὕτω κάτ ταῦθα δίδοσθαί φησι ὁ θεῖος Απόστολος καφέ αἱ Πνεύματος ἄλλῳ μὲν λό, αν σοφίας, Ελλῳ δ' έρμηνεία γλωσσῶν, ἄλλῳ δὲ πρ φητείαν, καὶ ἄλλῳ μὲν ἰαμα tiva aquarum vis. Scd ne maximis clementis sigil- ἐπανακάμψωμεν. Τὴν γὰρ αὐτόν μοι τρόπον δεν latim enarrandis, gratissimo dicendi argumento, sic immoremur, ut sensim oratio nostra longius excurrat, ad institutum reversi prioribus vestigiis insistamu³. Eodem modo ipsam quoque fidem in præsenti spectes volo. Nempe, ut eorum quæ dixi nihil quidquam varium, nihil multiplex esse apparuit, ita ut corum singulorum partes aliæ coniinu· nicarentur, aliæ non item, et illæ 932 quidem, ab hoc, non ab illo participarentur, sed solidam eorum naturam omnibus, pro uniuscujusque propria facultate ac volantate, ex æquo communicari constat; ita et fidei doctrina, simplex et expers variotalis, onuibus ex quo divitibus, pauperibus, principibus, privatis traditur. Non enim aliul imperatorum et durum, aliud fossorum et piscatoruin baptisma esse juris est: nec illi quidem hoc, huic vero illud, sed unum et idem omnibus et semper proponitur. Etenim in uno spirito, inquit Apo- « stolus ', omnes nos in unum corpus baptizati sumus, sive Julei, sive Greci, sive servi, sive libe ri, et omnes in uno spiritu baptizati sumus; › ne ullus prorsus fidelium possit ca re, quæ vitam animæ re ipsa tribuit, ullo tempore aut ullo modo fraudari. Atque ut illic legitima necessariorum elementorum portio copiose et ad plenum suppeditatur; cætera, quorum usus varius et niutabilis est, nec omnibus æque necessarius, fere rariora sunt, aliaque aliis personis et locis dividuntur, quo ii naturalem inter se conjunctionem et adfectionem retineant; ita et bic varias virtutum species observare est, quas Creawr alias aliis divisit, prout fortasse vilia iis affinia contrariaque exsistebant. Nam ot illic, si divina providentia natura permisisset omnes vitæ voluptates omnibus ex aquo distribuere, inamabilis et incuriosa utique esset caruin conquisitio; et quia nemo alterius cujusquam 933 opera að ullam rem indigeret, facillime idcirco mutui amoris causæ precilerentur: ac quomiam oportuit charitatis causa hominem homini suciari, et molesta demum jucundis temperari, idcirco cadem providentia per indigentiam contristal, et rursus proxima copia spe oblata, et paralo contra indigentiam auxilio abundantie, animos recreat; unde fit, ut alius petit, alius lurgiatur, et utrinque rursus contrarium omnino accidat; quæ amicitiæ lex est, et conjunctionis vinculum firmum ac irruptum: alque ea res mare terris navigabile, et terras mari pervias prabet; ac p. r illud Tamais, limites suos longe prætergressus, in Graciam infuit, et Ister in Ægyptum pervenit, et Nilus cu.i Meotide aquas communicat: sic eliam in bis Apo stolus dicit, dari per Spiritum alii quidem sermo- * || Cor. x11, 8-10. ή Variorum notæ. I. c. in contingentibus, in bonis non ne cessariis. Vide supra lib. vm, cap. 7, sect. 2, iniΠιο. Βρίνια. Locus communis, jam a Gmgora Irariates idque iisdem verbis, Hist. lib. vIII, cap. 7, seul. ¿ Βυίνιν.

ὡς ἂν μηδαμῆ μηδενὶ τῶν πιστῶν τὸ ζωτικὸν ὡς ἀληθῶς τῆς ψυχῆς ζημιοῦσθαι ἐξῇ, μήτε καθ’ οἱονδήτινα χρόνον, μήτε καθ’ οἱονδήτινα τρόπον. Καὶ ὥσπερ ἐκεῖ, κατὰ μὲν τὸ τῆς ἀναγκαίας χρείας ἀνάλογον, καὶ ἡ τῶν ἀναγκαίων στοιχείων ζυγοστατεῖται χορηγία, πολύχους ὁμοῦ καὶ ἀνενδεής· τὰ δ’ ἄλλ’ ὁπός’ ἐνδεχομένην ἔσχε τὴν χρείαν, καὶ ἥκιστα πᾶσιν ἐπίσης ἐπάγουσαν τὴν ἀνάγκην, σπανιώτερά πως καὶ ἄλλα ἄλλοις προσώποις καὶ ἄλλα ἄλλοις μερίζεται τόποις, τῆς πρὸς ἀλλήλους ἕνεκα φυσικῆς ἑνώσεώς τε καὶ σχέσεως, οὕτω κἀνταῦθά μοι σκόπει τὰς ποικίλας τῶν ἀρετῶν ἰδέας ἄλλας ἄλλως ἄλλοις, ἐπὶ τῶν συστοίχων ἴσως καὶ ἀντιθέτων ἐλαττωμάτων, μεριζομένου τοῦ κτίσαντος. ὥσπερ γὰρ εἰ ὁ πάντων ἐκεῖ προμηθεὺς τὰ τοῦ βίου τερπνὰ διανέμειν ἐπίσης ἅπασιν ἅπαντ’ ἐδίδου τῇ φύσει, ἀνέραστος ἦν δήπου γε καὶ ἀταλαίπωρος ἡ τούτων ζήτησις, μηδενὸς μηδενὶ κατὰ μηδένα γέ τινα χρῆσθαι δεομένου τὸν τρόπον, καὶ ῥᾷστα δὴ τοὐντεῦθεν τῆς φιλαλληλίας ὑποτέμνεσθαι συνέβαινε τοὺς λόγους·

1195 [^. m. 6859, ind. 4] TIMP. J. CANTAGuz. 5} κανταῦθα περὶ τῆς πίστεως. Ως γὰρ τῶν εἰρημένων οὐδὲν οὐδαμὴ ποικίλον καὶ πολυσχιδές ἀποπέφανται, ὡς τὸ μὲν τῶν μερῶν ἐφ' ἑκάστου τούτων μετέχει σθαι, τὸ δ' ού· καὶ τὸ μὲν ὑπὸ τοῦδε μὲν, ὑπ' ἐκείν δ' ου· ἀλλὰ πάντα πάσης ἐπίσης τῆς τούτων μετέχει εν [Ρ. 586] δέδεικται φύσεως, κατὰ τὴν ἰδίαν έκαστα δύναμίν τε καὶ βούλησιν· οὕτω καὶ ι τῆς πίστως λόγος, ἁπλοῦ; καὶ ἀποίκιλος, πᾶσιν ἐπίσης πλουσία οι; καὶ πένησιν δέδοται, ἄρχουσί τε καὶ ἀρχομένοι;. Οὐ γὰρ ἄλλο μὲν τὸ βασιλέων καὶ ἡγεμόνων εἶναι βάπτισμα νόμος, ἄλλο δὲ τῶν σκαπανέων και αλιέων οὐδ᾽ ἐκείνου μὲν τόδε, ἐκεῖνο δὲ τοῦδε· ἀλλ᾽ ἂν καὶ ταυτὸν καὶ πᾶσι καὶ ἀεί. «Εν ἐνὶ γὰρ (φησὶν ὁ Ἀπό στόλος) πνεύματι ἡμεῖς πάντες εἰς ἐν σῶμα ἔβα πτίσθημεν αὐτοῦ, εἴτε Ἰουδαῖοι εἴτε Ελληνες, είτε δοῦλοι, εἴτε ἐλεύθεροι· καὶ πάντες εἰς ἐν πνεύμα ἐβαπτίσθημεν, ὡς ἂν μηδαμή μηδενὶ τῶν πιστῶν τὸ ζωτικὸν ὡς ἀληθῶς τῆς ψυχῆς ζημιούσθαι ἐξη, μήτε καθ' οιονδήτινα χρόνον, μήτε καθ' εξονδέ τινα τρόπον. Καὶ ὥσπερ ἐκεῖ, κατὰ μὲν τὸ τῆς ἀναγκαίες χρείας ἀνάλογον, καὶ ἡ τῶν ἀναγκαίων στοιχείων ζυγοστατεῖται χορηγία, πολύχους ὁμοῦ καὶ ἀνενδεής· εἰ δ ἀλλ' ἐπόσ' ἐνδεχομένην ἔσχε τὴν χρείαν καὶ ήκιστα καπν ἐπίσης ἐπάγουσαν τὴν ἀνάγκην, σπανιώτερά έως καὶ ἄλλα ἄλλοις προσώποις καὶ ἄλλα ἄλλοις μερίζεται το ποις, τῆς πρὸς ἀλλήλους ἕνεκα φυσικής ενώσεώ, ΣΕ ΣΕ σχέσεως, οὕτω κάνταῦθά μοι σκέπει τὰς ποικίλες εν ἀρετῶν ἰδέας ἄλλας ἄλλως ἄλλοις, ἐπὶ τῶν συστοίχων ἴσως καὶ ἀντιθέτων ελαττωμάτων, μεριζομένου του κτίσαντος. Ωσπερ γὰρ εἰ ὁ πάντων ἐκεῖ προ μηθεὺς τὰ τοῦ βίου τερπνά διανέμειν ἐπίση; ἅπασιν ἅπαντ' ἐδίδου τῇ φύσει, ἀνέραστος ἦν δήπω γε καὶ ἀταλαίπωρος ἡ τούτων ζήτησις, μελετάς μηδενὶ κατὰ μηδίνα γέ τινα χρῆσθαι δεομένου της τρόπον, καὶ ῥᾷστα δὴ τοὐντεῦθεν της φιλαλληλίας ὑποτέμνεσθαι συνέβαινε τους λόγους· ἐπειδὴ δ' εἰ: κοινωνὸν τὸν ἄνθρωπον είναι διὰ τὸ τῆς ἀγάπης χρήσιμον καὶ ἀνακέκραται λοιπών τ.ῖς λυπηροῖς τὰ ἡδέα, λυπεῖ μὲν τῷ ἐνδεῖ, τέρπει δ' αὖ ἐν προθύμως οἰκίζων τὴν ἐλπίδα τῆς εὐπορία;, διδούσαν παλάμην ἀντίπαλον τῇ πλεονεξίας τοῦ ἐνδεούς· καὶ ζητεῖ μὲν οὗτος, δίδωσι δ' ἐκεῖνος· καὶ τοὐναντίον εὖθις καὶ διὰ πάντα ἐκάτερον· καὶ νόμος τοῦτο γίνεται φιλία; καὶ δεσμὸς ἀλλήλοις ἀρυκτα ἰσχύων· καὶ τοῦ: ἐστὶν ἔ γῇ μὲν πρωτὴν ἐργάζεται θάλασσαν και ταύτην αὖθις ἐκείνῃ βάσιμον· καὶ Τάνα; μὲν δ' αυτό γέ τοι τοῦτο δρόμου πονούμενος υπερβο επιῤῥεῖ τῇ Ελλάδι, καί Ιστρος ἐπ' Αίγυπτον Γ; χεται, καὶ Μαιώτιδι Νεῖλος κοινοῦνται τὸ ῥεῦμα· οὕτω κάτ ταῦθα δίδοσθαί φησι ὁ θεῖος Απόστολος καφέ αἱ Πνεύματος ἄλλῳ μὲν λό, αν σοφίας, Ελλῳ δ' έρμηνεία γλωσσῶν, ἄλλῳ δὲ πρ φητείαν, καὶ ἄλλῳ μὲν ἰαμα tiva aquarum vis. Scd ne maximis clementis sigil- ἐπανακάμψωμεν. Τὴν γὰρ αὐτόν μοι τρόπον δεν latim enarrandis, gratissimo dicendi argumento, sic immoremur, ut sensim oratio nostra longius excurrat, ad institutum reversi prioribus vestigiis insistamu³. Eodem modo ipsam quoque fidem in præsenti spectes volo. Nempe, ut eorum quæ dixi nihil quidquam varium, nihil multiplex esse apparuit, ita ut corum singulorum partes aliæ coniinu· nicarentur, aliæ non item, et illæ 932 quidem, ab hoc, non ab illo participarentur, sed solidam eorum naturam omnibus, pro uniuscujusque propria facultate ac volantate, ex æquo communicari constat; ita et fidei doctrina, simplex et expers variotalis, onuibus ex quo divitibus, pauperibus, principibus, privatis traditur. Non enim aliul imperatorum et durum, aliud fossorum et piscatoruin baptisma esse juris est: nec illi quidem hoc, huic vero illud, sed unum et idem omnibus et semper proponitur. Etenim in uno spirito, inquit Apo- « stolus ', omnes nos in unum corpus baptizati sumus, sive Julei, sive Greci, sive servi, sive libe ri, et omnes in uno spiritu baptizati sumus; › ne ullus prorsus fidelium possit ca re, quæ vitam animæ re ipsa tribuit, ullo tempore aut ullo modo fraudari. Atque ut illic legitima necessariorum elementorum portio copiose et ad plenum suppeditatur; cætera, quorum usus varius et niutabilis est, nec omnibus æque necessarius, fere rariora sunt, aliaque aliis personis et locis dividuntur, quo ii naturalem inter se conjunctionem et adfectionem retineant; ita et bic varias virtutum species observare est, quas Creawr alias aliis divisit, prout fortasse vilia iis affinia contrariaque exsistebant. Nam ot illic, si divina providentia natura permisisset omnes vitæ voluptates omnibus ex aquo distribuere, inamabilis et incuriosa utique esset caruin conquisitio; et quia nemo alterius cujusquam 933 opera að ullam rem indigeret, facillime idcirco mutui amoris causæ precilerentur: ac quomiam oportuit charitatis causa hominem homini suciari, et molesta demum jucundis temperari, idcirco cadem providentia per indigentiam contristal, et rursus proxima copia spe oblata, et paralo contra indigentiam auxilio abundantie, animos recreat; unde fit, ut alius petit, alius lurgiatur, et utrinque rursus contrarium omnino accidat; quæ amicitiæ lex est, et conjunctionis vinculum firmum ac irruptum: alque ea res mare terris navigabile, et terras mari pervias prabet; ac p. r illud Tamais, limites suos longe prætergressus, in Graciam infuit, et Ister in Ægyptum pervenit, et Nilus cu.i Meotide aquas communicat: sic eliam in bis Apo stolus dicit, dari per Spiritum alii quidem sermo- * || Cor. x11, 8-10. ή Variorum notæ. I. c. in contingentibus, in bonis non ne cessariis. Vide supra lib. vm, cap. 7, sect. 2, iniΠιο. Βρίνια. Locus communis, jam a Gmgora Irariates idque iisdem verbis, Hist. lib. vIII, cap. 7, seul. ¿ Βυίνιν.

ἐπειδὴ δ’ ἔδει κοινωνὸν τὸν ἄνθρωπον εἶναι διὰ τὸ τῆς ἀγάπης χρήσιμον καὶ ἀνακέκραται λοιπὸν τοῖς λυπηροῖς τὰ ἡδέα, λυπεῖ μὲν τῷ ἐνδεῖ, τέρπει δ’ αὖ ἐν προθύροις οἰκίζων τὴν ἐλπίδα τῆς εὐπορίας, διδοῦσαν παλάμην ἀντίπαλον τῇ πλεονεξίᾳ τοῦ ἐνδεοῦς· καὶ ζητεῖ μὲν οὗτος, δίδωσι δ’ ἐκεῖνος· καὶ τοὐναντίον αὖθις καὶ διὰ πάντα ἑκάτερον· καὶ νόμος τοῦτο γίνεται φιλίας καὶ δεσμὸς ἀλλήλοις ἄφυκτα ἰσχύων· καὶ τοῦτ’ ἔστιν ὃ γῇ μὲν πλωτὴν ἐργάζεται θάλασσαν καὶ ταύτην αὖθις ἐκείνῃ βάσιμον· καὶ Τάναϊς μὲν δι’ αὐτό γέ τοι τοῦτο δρόμον ποιούμενος ὑπερόριον ἐπιῤῥεῖ τῇ Ἑλλάδι, καὶ Ἴστρος ἐπ’ Αἴγυπτον ἔρχεται, καὶ Μαιώτιδι Νεῖλος κοινοῦται τὸ ῥεῦμα· οὕτω κἀνταῦθα δίδοσθαί φησι ὁ θεῖος ἀπόστολος παρὰ τοῦ πνεύματος ἄλλῳ μὲν λόγον σοφίας, ἄλλῳ δ’ ἑρμηνείαν γλωσσῶν, ἄλλῳ δὲ προφητείαν, καὶ ἄλλῳ μὲν ἰαμάτων χαρίσματα, ἄλλῳ δ’ ἐνεργήματα δυνάμεων· καὶ ἄλλοις μὲν ἄλλα, καὶ ἑτέροις ἕτερα· ἐν οἷς ἐνίοτε καὶ ἐπιστῆμαι καὶ τέχναι τὸ κράτος ἔχουσι·

1195 [^. m. 6859, ind. 4] TIMP. J. CANTAGuz. 5} κανταῦθα περὶ τῆς πίστεως. Ως γὰρ τῶν εἰρημένων οὐδὲν οὐδαμὴ ποικίλον καὶ πολυσχιδές ἀποπέφανται, ὡς τὸ μὲν τῶν μερῶν ἐφ' ἑκάστου τούτων μετέχει σθαι, τὸ δ' ού· καὶ τὸ μὲν ὑπὸ τοῦδε μὲν, ὑπ' ἐκείν δ' ου· ἀλλὰ πάντα πάσης ἐπίσης τῆς τούτων μετέχει εν [Ρ. 586] δέδεικται φύσεως, κατὰ τὴν ἰδίαν έκαστα δύναμίν τε καὶ βούλησιν· οὕτω καὶ ι τῆς πίστως λόγος, ἁπλοῦ; καὶ ἀποίκιλος, πᾶσιν ἐπίσης πλουσία οι; καὶ πένησιν δέδοται, ἄρχουσί τε καὶ ἀρχομένοι;. Οὐ γὰρ ἄλλο μὲν τὸ βασιλέων καὶ ἡγεμόνων εἶναι βάπτισμα νόμος, ἄλλο δὲ τῶν σκαπανέων και αλιέων οὐδ᾽ ἐκείνου μὲν τόδε, ἐκεῖνο δὲ τοῦδε· ἀλλ᾽ ἂν καὶ ταυτὸν καὶ πᾶσι καὶ ἀεί. «Εν ἐνὶ γὰρ (φησὶν ὁ Ἀπό στόλος) πνεύματι ἡμεῖς πάντες εἰς ἐν σῶμα ἔβα πτίσθημεν αὐτοῦ, εἴτε Ἰουδαῖοι εἴτε Ελληνες, είτε δοῦλοι, εἴτε ἐλεύθεροι· καὶ πάντες εἰς ἐν πνεύμα ἐβαπτίσθημεν, ὡς ἂν μηδαμή μηδενὶ τῶν πιστῶν τὸ ζωτικὸν ὡς ἀληθῶς τῆς ψυχῆς ζημιούσθαι ἐξη, μήτε καθ' οιονδήτινα χρόνον, μήτε καθ' εξονδέ τινα τρόπον. Καὶ ὥσπερ ἐκεῖ, κατὰ μὲν τὸ τῆς ἀναγκαίες χρείας ἀνάλογον, καὶ ἡ τῶν ἀναγκαίων στοιχείων ζυγοστατεῖται χορηγία, πολύχους ὁμοῦ καὶ ἀνενδεής· εἰ δ ἀλλ' ἐπόσ' ἐνδεχομένην ἔσχε τὴν χρείαν καὶ ήκιστα καπν ἐπίσης ἐπάγουσαν τὴν ἀνάγκην, σπανιώτερά έως καὶ ἄλλα ἄλλοις προσώποις καὶ ἄλλα ἄλλοις μερίζεται το ποις, τῆς πρὸς ἀλλήλους ἕνεκα φυσικής ενώσεώ, ΣΕ ΣΕ σχέσεως, οὕτω κάνταῦθά μοι σκέπει τὰς ποικίλες εν ἀρετῶν ἰδέας ἄλλας ἄλλως ἄλλοις, ἐπὶ τῶν συστοίχων ἴσως καὶ ἀντιθέτων ελαττωμάτων, μεριζομένου του κτίσαντος. Ωσπερ γὰρ εἰ ὁ πάντων ἐκεῖ προ μηθεὺς τὰ τοῦ βίου τερπνά διανέμειν ἐπίση; ἅπασιν ἅπαντ' ἐδίδου τῇ φύσει, ἀνέραστος ἦν δήπω γε καὶ ἀταλαίπωρος ἡ τούτων ζήτησις, μελετάς μηδενὶ κατὰ μηδίνα γέ τινα χρῆσθαι δεομένου της τρόπον, καὶ ῥᾷστα δὴ τοὐντεῦθεν της φιλαλληλίας ὑποτέμνεσθαι συνέβαινε τους λόγους· ἐπειδὴ δ' εἰ: κοινωνὸν τὸν ἄνθρωπον είναι διὰ τὸ τῆς ἀγάπης χρήσιμον καὶ ἀνακέκραται λοιπών τ.ῖς λυπηροῖς τὰ ἡδέα, λυπεῖ μὲν τῷ ἐνδεῖ, τέρπει δ' αὖ ἐν προθύμως οἰκίζων τὴν ἐλπίδα τῆς εὐπορία;, διδούσαν παλάμην ἀντίπαλον τῇ πλεονεξίας τοῦ ἐνδεούς· καὶ ζητεῖ μὲν οὗτος, δίδωσι δ' ἐκεῖνος· καὶ τοὐναντίον εὖθις καὶ διὰ πάντα ἐκάτερον· καὶ νόμος τοῦτο γίνεται φιλία; καὶ δεσμὸς ἀλλήλοις ἀρυκτα ἰσχύων· καὶ τοῦ: ἐστὶν ἔ γῇ μὲν πρωτὴν ἐργάζεται θάλασσαν και ταύτην αὖθις ἐκείνῃ βάσιμον· καὶ Τάνα; μὲν δ' αυτό γέ τοι τοῦτο δρόμου πονούμενος υπερβο επιῤῥεῖ τῇ Ελλάδι, καί Ιστρος ἐπ' Αίγυπτον Γ; χεται, καὶ Μαιώτιδι Νεῖλος κοινοῦνται τὸ ῥεῦμα· οὕτω κάτ ταῦθα δίδοσθαί φησι ὁ θεῖος Απόστολος καφέ αἱ Πνεύματος ἄλλῳ μὲν λό, αν σοφίας, Ελλῳ δ' έρμηνεία γλωσσῶν, ἄλλῳ δὲ πρ φητείαν, καὶ ἄλλῳ μὲν ἰαμα tiva aquarum vis. Scd ne maximis clementis sigil- ἐπανακάμψωμεν. Τὴν γὰρ αὐτόν μοι τρόπον δεν latim enarrandis, gratissimo dicendi argumento, sic immoremur, ut sensim oratio nostra longius excurrat, ad institutum reversi prioribus vestigiis insistamu³. Eodem modo ipsam quoque fidem in præsenti spectes volo. Nempe, ut eorum quæ dixi nihil quidquam varium, nihil multiplex esse apparuit, ita ut corum singulorum partes aliæ coniinu· nicarentur, aliæ non item, et illæ 932 quidem, ab hoc, non ab illo participarentur, sed solidam eorum naturam omnibus, pro uniuscujusque propria facultate ac volantate, ex æquo communicari constat; ita et fidei doctrina, simplex et expers variotalis, onuibus ex quo divitibus, pauperibus, principibus, privatis traditur. Non enim aliul imperatorum et durum, aliud fossorum et piscatoruin baptisma esse juris est: nec illi quidem hoc, huic vero illud, sed unum et idem omnibus et semper proponitur. Etenim in uno spirito, inquit Apo- « stolus ', omnes nos in unum corpus baptizati sumus, sive Julei, sive Greci, sive servi, sive libe ri, et omnes in uno spiritu baptizati sumus; › ne ullus prorsus fidelium possit ca re, quæ vitam animæ re ipsa tribuit, ullo tempore aut ullo modo fraudari. Atque ut illic legitima necessariorum elementorum portio copiose et ad plenum suppeditatur; cætera, quorum usus varius et niutabilis est, nec omnibus æque necessarius, fere rariora sunt, aliaque aliis personis et locis dividuntur, quo ii naturalem inter se conjunctionem et adfectionem retineant; ita et bic varias virtutum species observare est, quas Creawr alias aliis divisit, prout fortasse vilia iis affinia contrariaque exsistebant. Nam ot illic, si divina providentia natura permisisset omnes vitæ voluptates omnibus ex aquo distribuere, inamabilis et incuriosa utique esset caruin conquisitio; et quia nemo alterius cujusquam 933 opera að ullam rem indigeret, facillime idcirco mutui amoris causæ precilerentur: ac quomiam oportuit charitatis causa hominem homini suciari, et molesta demum jucundis temperari, idcirco cadem providentia per indigentiam contristal, et rursus proxima copia spe oblata, et paralo contra indigentiam auxilio abundantie, animos recreat; unde fit, ut alius petit, alius lurgiatur, et utrinque rursus contrarium omnino accidat; quæ amicitiæ lex est, et conjunctionis vinculum firmum ac irruptum: alque ea res mare terris navigabile, et terras mari pervias prabet; ac p. r illud Tamais, limites suos longe prætergressus, in Graciam infuit, et Ister in Ægyptum pervenit, et Nilus cu.i Meotide aquas communicat: sic eliam in bis Apo stolus dicit, dari per Spiritum alii quidem sermo- * || Cor. x11, 8-10. ή Variorum notæ. I. c. in contingentibus, in bonis non ne cessariis. Vide supra lib. vm, cap. 7, sect. 2, iniΠιο. Βρίνια. Locus communis, jam a Gmgora Irariates idque iisdem verbis, Hist. lib. vIII, cap. 7, seul. ¿ Βυίνιν.

PG 148:1197ὡς μήτ’ εἰς ὀφρὺν ἐκφέροιτο διὰ τὸ ἀνενδεὲς τὸ τῆς εἰκόνος ἀρχέτυπον ἐνθυμούμενός τις, μήτ’ εἰς ἀπογνώσεως ὀλισθαίνοι βυθοὺς, ἀχορήγητον ἔχων τὴν φύσιν παντὸς ἀγαθοῦ καὶ μηδαμῆ παρ’ οὐδενὸς εἰς οἱανδήτινα χρείαν κατὰ μηδένα καλούμενος χρόνον· ὡς γίνεσθαι δῆλον ἐκ τούτων ἁπάντων, τήν τε τῶν ἀναγκαίων φύσιν εἶναι μίαν καὶ ἅμα πᾶσιν ὁμοίαν τὴν κτῆσιν· τὴν δέ γε τῶν ἐνδεχομένων οὔτε μίαν, οὔτε πᾶσιν ἐπίσης ὁμοίαν ἀεὶ, ἀλλ’ ἄλλοτ’ ἄλλως καὶ ἄλλοις ἄλλως ἔχουσαν· τὴν μὲν οὖν τῶν εὐσεβῶν πίστιν πάτριον τοῖς ἀναγκαίοις ἀποδιδόναι, τὴν δὲ τῶν δογμάτων σοφίαν τῷ τῆς πίστεως ἐποικοδομεῖν θεμελίῳ, καθόσον καὶ ὅπου καὶ ὅτε καὶ οἷς ἂν ἐνδέχοιτο. ἄνευ μὲν γὰρ τῆς ἁπλότητος τῆς ἐκ τοῦ θείου βαπτίσματος πίστεως, Χριστιανὸν ἀδύνατον εἶναι· σοφίας δ’ ἄνευ δογμάτων, οὐδὲν κωλύει. Ἦ γὰρ οὐδὲν ἂν ἦν τῆς πίστεως ἡμῶν ἀδικώτερον, εἰ πρὸς τοὺς σοφοὺς ἔπιπτε μόνον, φησὶν ὁ θεῖος Γρηγόριος.

[4. c. 1351] BYZANTINE HISTORIE LIB. XIX. [IMP. J. CANTACUZ. 5) 1198 alii prophetiam, alii gratiam sanitatum, alii operalionem virtuium, et aliis alia, et diversis diversa: in quibus nonnunquanı scientiæ et artes primas tement; ut nec per arrogantiam sese quisqua¡ efferal, archetypum se, cum imago sit, ob il reputans, quia nulla re careat; nec ad imam desperationem dilabatur, eo quod naturam boni omnis exsortem habeat. et a nemine unquain ad ullam ntilen operam advocetur. llaque ex his omnibus patet, necessariorum bonorum naturain unam, ac prossessionem apud omnes eamdem esse; contine gentium autcm 934 nec esse uniasnoli, nee onnibus ex æquo aut camdein semper, sed alias ali er et aliis aliam obvenire: ac orthodoxorum quidem fidem patriam in res necessarias referri debere: dogmatum auten scientiam eximiam superadidcandam fi.lei fundamento, in quantum, et ubi, et quan:lo, et quibus usus fuerit. Nam siue fidei ex sacro baptismate pendentis simplicitate fieri nou potest, ni quisquam sit Christianus; sine eximia dogmatum scientia, nihil obstat. • Alioqui, inquit divus Gregorias, nihil esset fide nostra iujustius, si ea in solos sapientes caderet. › Quippe veteris illius serpentis ritu in ejusmodi labyrinthos furtim sese jusinuans profana hereticoruni turba, et inanis gloriæ cau-a habitu magistrorum induto, fullacibus verbis imperitas mentes seducunt, humilibus comparationibus violata veritate, pollutaque eoμrgia, et inquit magnus Basilius. Εt hunc limorem aio divi Apostoli fuisse, cum timere se diceret, ne corramperentur sensus nostri, et exciderent a simplicitate, que est in Christo. Eleni, inquit, si ipse Satanas transfigurat se, nou est magnum si et ministri ejus transfigurentur vēlus ministri justitiæ *. › Quæ igitur de fide a uobis dici par erat, ut ostenderemus quam necesse esset eam nos 11.- hil addento, nihil detrabendo, volentes acceptare; tum quam inconstans foret dogma:icarum quæstionum usus, atque ut necesse esset legitimum fidei cultum ownes sci e, al non item omnes parem habere dogmatum scientiam, nec 935 de rebus divinis dispare; neque id quidem super; acc citra episcoporum, qui ubique terrarum degant, Benerali concilio: denique Palau | nauam et manum, etiam antequain Barlaamus Calaber prodijsset, istiusmodi opinionum novarum thesaurum fuisse, ea nos omnia diximus; sed paucis in præsenti, objadversariorum turbam prævalentem: postca autem fusius et planius dicturi sumus, si ommis absit majoris auctoritatis violentia. Duorum itaque utrum voluerit Palamas eligit; ac vel absurdis minimeque legitimis excusationibus abjectis, των χαρίσματα, ἄλλῳ δ' ἐνεργήματα δυνάμεων καὶ nem sapientie, alii interpretationem sermonum, ἄλλοις μὲν ἄλλα, καὶ ἑτέροις ἕτερα· ἐν οἷς ἐνίοτε καὶ ἐπιστῆμαι καὶ τέχναι τὸ κράτο; ἔχουσ:· ὡς μήτ' εἰς ὄφρὺν ἐκφέροιτο διὰ τὸ ἀνενδεὶς τὸ τῆς εἰ κόνος ἀρχέτυπον ἐνθυμούμενός τις, μήτ' εἰς ἀπογνώ σεως [1.587] Ολισθαίνει βυθούς, ἀχορήγητον ἔχουν τὴν φύσιν παντὸς ἀγαθοῦ καὶ μηδαμή παρ' οὐδενὸς εἰς εξανδήτινα χρείαν κατὰ μηδένα καλούμενος χρόνον· ὡς γίνεσθαι δῆλον ἐκ τούτων ἀπάντων, τήν τε τῶν αναγκαίων φύσιν εἶναι μίαν καὶ ἀμα πᾶσιν ὁμοίαν τὴν κτήσιν· τὴν δέ γε τῶν ἐνδεχομένων ούτε μίαν, ούτε πάσιν ἐπίσης ὁμοίαν ἀεὶ, ἀλλ᾽ ἄλλοτ᾽ ἄλλως καὶ ἄλλοις ἄλλως ἔχουσαν· τὴν μὲν οὖν τῶν εὐσεβῶν πίστιν πάο τριαν τοῖς ἀναγκαίοις ἀποδιδόναι, τὴν δὲ τῶν δη μάτων συρίαν τῷ τῆς πίστεως ἐποικοδομείν θεμελίω, καθόσον καὶ ὅπου καὶ ὅτε καὶ οἷς ἂν ἐνδέχειτο. Ανευ μὲν γὰρ τῆς ἁπλότητος τῆς ἐκ τοῦ θείου βαπτίσματος πίστεως Χριστιανὸν ἀδύνατον εἶναι· σοφίας δ᾽ ἄνευ δογμάτων, οὐδὲν κωλύει, «11 γὰρ οὐδὲν ἂν ἦν τῆς πίστεως ἡμῶν ἀδικώτερον, εἰ πρὸς τους σοφοὺς ἔπιπτε μόνον, ο φησὶν ὁ θεῖος Γρηγόριος. Τοὺς γὰρ τοιούτους λαβυρίνθους, κατ' ἐκεῖνον τὸν ἔφιν, καὶ ὁ τῶν αἱρετικῶν ὑποδυόμενος θίασος, καὶ εἰς διδασκάλους ένεκα κενοδοξίας μετασχηματιζόμε να συναρπάζουσι κακουργίαις βημάτων διανοίας ἀπειροκάλους, ἐκ τῶν ἐντεῦθεν ὑποδειγμάτων λυμαι νόμενοι τὴν ἀλήθειαν καὶ τὸ τῆς θεολογίας καταρ ρυπαίνοντες, ὡς ὁ μέγας ἔφη Βασίλειος. Καὶ τοῦτον εἶναι φημι καὶ ἂν ὁ θεῖος περόβηται φόβον Απόστο 20:, ο Αλή, πως (φάσκων) φθαρῇ τα νοήματα ἡμῶν ἀπὸ τῆς ἁπλότητος τῆς ἐν Χριστῷ.» • Εἰ γὰρ αὐτὸ; ὁ Σατανάς μετασχηματίζεται, ο φησίν, σε μέγα εἰ καὶ οἱ διάκονοι αὐτοῦ μετασχηματίζονται ὡς διά κονκ δικαιοσύνης. ο μὲν οὖν εἰκὸς ἦν εἰπόντας περὶ τῆς πίστεως, δεῖξαι ὅσον τὸ ἀναγκαῖον, δίχα προσθήκη; καὶ ἀφαιρέσεως στέργειν αὐτῇ, καὶ ὅσον αὖθις τῶν δογμάτων τὶ ἐνδεχόμενον, καὶ ὡς ἅπασι μὲν ἀνάγκη Χριστιανοῖς τὴν δέουσαν εἰδέναι τῆς πίστεως προσκύνησιν, οὐ πᾶσι δ' ὁμοῦ καὶ τὴν τῶν δογμάτων ὁμοίαν σοφίαν καὶ τὸ θεολογεῖν, οὐ μὴν οὐδ᾽ ἀεὶ, οὐδ᾽ ἄνευ κοινῆς συνόδου τῶν πανταχῆ τῆς «ἰκουμένης ἐπισκόπων· καὶ ὡς πρὶν ἢ φανῆναι τὸν Καλαβρόν Παρλαάμ, θησαυρὸς τῶν τοιούτων ἦν καινοφωνιῶν ἡ τοῦ Παλαμᾶ καὶ γλῶττα καὶ χείρ, είρηται· μετρίως μὲν νῦν, διὰ τὴν τῶν ἀντιθέτων ἐχνοκρατίαν· εἰρήσεται δ' ἑξῆς πλατύτερόν τε καὶ καθαρώτερον, εἰ πᾶσε δυναστεύουσα χεὶρ ἀπείη. Δυοῖν οὖν ὁπότερον ἂν βούλοιτο Παλαμάς αιρείσθω· ἢ τῶν ἀκαίρων καὶ μηδὲν αὐτῷ προσηκουσών προς φάσεων ἀφιστάμενος δεχέσθω παραπλησίως ἡμῖν τὴν τῆς εὐσεβοῦς ἀπλότητα πίστεως, πάσας πρότερον τὰς αὐτοῦ πυρὶ παραδεδωκώς βλασφημίας· ἡ τῆς αὐτοῦ κοινωνίας ἀφισταμένους ἡμᾶς ἐνοχλείτω μη- ' 11 Cor. xt, 3. • ibid. 14, 15. Variorum notar. Si post πάτριον submolitur ἐστὶ, vertendum erit, ac orthodoxoruin quidem filem in res mecessarias referri, solemne est et antiquum. Altoquί πάτριον est epitheton, quad conjunctur:n cum πίτειν, ῥdem patriam signiicat, la ut interpretati tumus. Boivin,

τοὺς γὰρ τοιούτους λαβυρίνθους, κατ’ ἐκεῖνον τὸν ὄφιν, καὶ ὁ τῶν αἱρετικῶν ὑποδυόμενος θίασος, καὶ εἰς διδασκάλους ἕνεκα κενοδοξίας μετασχηματιζόμενοι, συναρπάζουσι κακουργίαις ῥημάτων διανοίας ἀπειροκάλους, ἐκ τῶν ἐντεῦθεν ὑποδειγμάτων λυμαινόμενοι τὴν ἀλήθειαν καὶ τὸ τῆς θεολογίας καταῤῥυπαίνοντες, ὡς ὁ μέγας ἔφη Βασίλειος. καὶ τοῦτον εἶναί φημι καὶ ὃν ὁ θεῖος πεφόβηται φόβον ἀπόστολος, μήπως (φάσκων) φθαρῇ τὰ νοήματα ἡμῶν ἀπὸ τῆς ἁπλότητος τῆς ἐν Χριστῷ. εἰ γὰρ αὐτὸς ὁ Σατανᾶς μετασχηματίζεται, φησὶν, οὐ μέγα εἰ καὶ οἱ διάκονοι αὐτοῦ μετασχηματίζονται ὡς διάκονοι δικαιοσύνης. Ἃ μὲν οὖν εἰκὸς ἦν εἰπόντας περὶ τῆς πίστεως, δεῖξαι ὅσον τὸ ἀναγκαῖον, δίχα προσθήκης καὶ ἀφαιρέσεως στέργειν αὐτῇ, καὶ ὅσον αὖθις τῶν δογμάτων τὸ ἐνδεχόμενον, καὶ ὡς ἅπασι μὲν ἀνάγκη Χριστιανοῖς τὴν δέουσαν εἰδέναι τῆς πίστεως προσκύνησιν, οὐ πᾶσι δ’ ὁμοῦ καὶ τὴν τῶν δογμάτων ὁμοίαν σοφίαν καὶ τὸ θεολογεῖν, οὐ μὴν οὐδ’ ἀεὶ, οὐδ’ ἄνευ κοινῆς συνόδου τῶν πανταχῆ τῆς οἰκουμένης ἐπισκόπων·

[4. c. 1351] BYZANTINE HISTORIE LIB. XIX. [IMP. J. CANTACUZ. 5) 1198 alii prophetiam, alii gratiam sanitatum, alii operalionem virtuium, et aliis alia, et diversis diversa: in quibus nonnunquanı scientiæ et artes primas tement; ut nec per arrogantiam sese quisqua¡ efferal, archetypum se, cum imago sit, ob il reputans, quia nulla re careat; nec ad imam desperationem dilabatur, eo quod naturam boni omnis exsortem habeat. et a nemine unquain ad ullam ntilen operam advocetur. llaque ex his omnibus patet, necessariorum bonorum naturain unam, ac prossessionem apud omnes eamdem esse; contine gentium autcm 934 nec esse uniasnoli, nee onnibus ex æquo aut camdein semper, sed alias ali er et aliis aliam obvenire: ac orthodoxorum quidem fidem patriam in res necessarias referri debere: dogmatum auten scientiam eximiam superadidcandam fi.lei fundamento, in quantum, et ubi, et quan:lo, et quibus usus fuerit. Nam siue fidei ex sacro baptismate pendentis simplicitate fieri nou potest, ni quisquam sit Christianus; sine eximia dogmatum scientia, nihil obstat. • Alioqui, inquit divus Gregorias, nihil esset fide nostra iujustius, si ea in solos sapientes caderet. › Quippe veteris illius serpentis ritu in ejusmodi labyrinthos furtim sese jusinuans profana hereticoruni turba, et inanis gloriæ cau-a habitu magistrorum induto, fullacibus verbis imperitas mentes seducunt, humilibus comparationibus violata veritate, pollutaque eoμrgia, et inquit magnus Basilius. Εt hunc limorem aio divi Apostoli fuisse, cum timere se diceret, ne corramperentur sensus nostri, et exciderent a simplicitate, que est in Christo. Eleni, inquit, si ipse Satanas transfigurat se, nou est magnum si et ministri ejus transfigurentur vēlus ministri justitiæ *. › Quæ igitur de fide a uobis dici par erat, ut ostenderemus quam necesse esset eam nos 11.- hil addento, nihil detrabendo, volentes acceptare; tum quam inconstans foret dogma:icarum quæstionum usus, atque ut necesse esset legitimum fidei cultum ownes sci e, al non item omnes parem habere dogmatum scientiam, nec 935 de rebus divinis dispare; neque id quidem super; acc citra episcoporum, qui ubique terrarum degant, Benerali concilio: denique Palau | nauam et manum, etiam antequain Barlaamus Calaber prodijsset, istiusmodi opinionum novarum thesaurum fuisse, ea nos omnia diximus; sed paucis in præsenti, objadversariorum turbam prævalentem: postca autem fusius et planius dicturi sumus, si ommis absit majoris auctoritatis violentia. Duorum itaque utrum voluerit Palamas eligit; ac vel absurdis minimeque legitimis excusationibus abjectis, των χαρίσματα, ἄλλῳ δ' ἐνεργήματα δυνάμεων καὶ nem sapientie, alii interpretationem sermonum, ἄλλοις μὲν ἄλλα, καὶ ἑτέροις ἕτερα· ἐν οἷς ἐνίοτε καὶ ἐπιστῆμαι καὶ τέχναι τὸ κράτο; ἔχουσ:· ὡς μήτ' εἰς ὄφρὺν ἐκφέροιτο διὰ τὸ ἀνενδεὶς τὸ τῆς εἰ κόνος ἀρχέτυπον ἐνθυμούμενός τις, μήτ' εἰς ἀπογνώ σεως [1.587] Ολισθαίνει βυθούς, ἀχορήγητον ἔχουν τὴν φύσιν παντὸς ἀγαθοῦ καὶ μηδαμή παρ' οὐδενὸς εἰς εξανδήτινα χρείαν κατὰ μηδένα καλούμενος χρόνον· ὡς γίνεσθαι δῆλον ἐκ τούτων ἀπάντων, τήν τε τῶν αναγκαίων φύσιν εἶναι μίαν καὶ ἀμα πᾶσιν ὁμοίαν τὴν κτήσιν· τὴν δέ γε τῶν ἐνδεχομένων ούτε μίαν, ούτε πάσιν ἐπίσης ὁμοίαν ἀεὶ, ἀλλ᾽ ἄλλοτ᾽ ἄλλως καὶ ἄλλοις ἄλλως ἔχουσαν· τὴν μὲν οὖν τῶν εὐσεβῶν πίστιν πάο τριαν τοῖς ἀναγκαίοις ἀποδιδόναι, τὴν δὲ τῶν δη μάτων συρίαν τῷ τῆς πίστεως ἐποικοδομείν θεμελίω, καθόσον καὶ ὅπου καὶ ὅτε καὶ οἷς ἂν ἐνδέχειτο. Ανευ μὲν γὰρ τῆς ἁπλότητος τῆς ἐκ τοῦ θείου βαπτίσματος πίστεως Χριστιανὸν ἀδύνατον εἶναι· σοφίας δ᾽ ἄνευ δογμάτων, οὐδὲν κωλύει, «11 γὰρ οὐδὲν ἂν ἦν τῆς πίστεως ἡμῶν ἀδικώτερον, εἰ πρὸς τους σοφοὺς ἔπιπτε μόνον, ο φησὶν ὁ θεῖος Γρηγόριος. Τοὺς γὰρ τοιούτους λαβυρίνθους, κατ' ἐκεῖνον τὸν ἔφιν, καὶ ὁ τῶν αἱρετικῶν ὑποδυόμενος θίασος, καὶ εἰς διδασκάλους ένεκα κενοδοξίας μετασχηματιζόμε να συναρπάζουσι κακουργίαις βημάτων διανοίας ἀπειροκάλους, ἐκ τῶν ἐντεῦθεν ὑποδειγμάτων λυμαι νόμενοι τὴν ἀλήθειαν καὶ τὸ τῆς θεολογίας καταρ ρυπαίνοντες, ὡς ὁ μέγας ἔφη Βασίλειος. Καὶ τοῦτον εἶναι φημι καὶ ἂν ὁ θεῖος περόβηται φόβον Απόστο 20:, ο Αλή, πως (φάσκων) φθαρῇ τα νοήματα ἡμῶν ἀπὸ τῆς ἁπλότητος τῆς ἐν Χριστῷ.» • Εἰ γὰρ αὐτὸ; ὁ Σατανάς μετασχηματίζεται, ο φησίν, σε μέγα εἰ καὶ οἱ διάκονοι αὐτοῦ μετασχηματίζονται ὡς διά κονκ δικαιοσύνης. ο μὲν οὖν εἰκὸς ἦν εἰπόντας περὶ τῆς πίστεως, δεῖξαι ὅσον τὸ ἀναγκαῖον, δίχα προσθήκη; καὶ ἀφαιρέσεως στέργειν αὐτῇ, καὶ ὅσον αὖθις τῶν δογμάτων τὶ ἐνδεχόμενον, καὶ ὡς ἅπασι μὲν ἀνάγκη Χριστιανοῖς τὴν δέουσαν εἰδέναι τῆς πίστεως προσκύνησιν, οὐ πᾶσι δ' ὁμοῦ καὶ τὴν τῶν δογμάτων ὁμοίαν σοφίαν καὶ τὸ θεολογεῖν, οὐ μὴν οὐδ᾽ ἀεὶ, οὐδ᾽ ἄνευ κοινῆς συνόδου τῶν πανταχῆ τῆς «ἰκουμένης ἐπισκόπων· καὶ ὡς πρὶν ἢ φανῆναι τὸν Καλαβρόν Παρλαάμ, θησαυρὸς τῶν τοιούτων ἦν καινοφωνιῶν ἡ τοῦ Παλαμᾶ καὶ γλῶττα καὶ χείρ, είρηται· μετρίως μὲν νῦν, διὰ τὴν τῶν ἀντιθέτων ἐχνοκρατίαν· εἰρήσεται δ' ἑξῆς πλατύτερόν τε καὶ καθαρώτερον, εἰ πᾶσε δυναστεύουσα χεὶρ ἀπείη. Δυοῖν οὖν ὁπότερον ἂν βούλοιτο Παλαμάς αιρείσθω· ἢ τῶν ἀκαίρων καὶ μηδὲν αὐτῷ προσηκουσών προς φάσεων ἀφιστάμενος δεχέσθω παραπλησίως ἡμῖν τὴν τῆς εὐσεβοῦς ἀπλότητα πίστεως, πάσας πρότερον τὰς αὐτοῦ πυρὶ παραδεδωκώς βλασφημίας· ἡ τῆς αὐτοῦ κοινωνίας ἀφισταμένους ἡμᾶς ἐνοχλείτω μη- ' 11 Cor. xt, 3. • ibid. 14, 15. Variorum notar. Si post πάτριον submolitur ἐστὶ, vertendum erit, ac orthodoxoruin quidem filem in res mecessarias referri, solemne est et antiquum. Altoquί πάτριον est epitheton, quad conjunctur:n cum πίτειν, ῥdem patriam signiicat, la ut interpretati tumus. Boivin,

καὶ ὡς πρὶν ἢ φανῆναι τὸν Καλαβρὸν Βαρλαὰμ, θησαυρὸς τῶν τοιούτων ἦν καινοφωνιῶν ἡ τοῦ Παλαμᾶ καὶ γλῶττα καὶ χεὶρ, εἴρηται· μετρίως μὲν νῦν, διὰ τὴν τῶν ἀντιθέτων ὀχλοκρατίαν· εἰρήσεται δ’ ἑξῆς πλατύτερόν τε καὶ καθαρώτερον, εἰ πᾶσα δυναστεύουσα χεὶρ ἀπείη. Δυοῖν οὖν ὁπότερον ἂν βούλοιτο Παλαμᾶς αἱρείσθω· ἢ τῶν ἀκαίρων καὶ μηδὲν αὐτῷ προσηκουσῶν προφάσεων ἀφιστάμενος δεχέσθω παραπλησίως ἡμῖν τὴν τῆς εὐσεβοῦς ἁπλότητα πίστεως, πάσας πρότερον τὰς αὐτοῦ πυρὶ παραδεδωκὼς βλασφημίας· ἢ τῆς αὐτοῦ κοινωνίας ἀφισταμένους ἡμᾶς ἐνοχλείτω μηδέν. οὐ γὰρ νόμος ἐκκλησίας, οὔτ’ αὐτῷ, μηδαμῶς εὐσεβεῖν αἱρουμένῳ, βίαιον ἐπιφέρειν οὐδὲν, οὔθ’ ἡμῖν εὐσεβοῦσιν· ἢν μή τις βούλοιτο τυραννεῖν. τί γὰρ κενοδοξίας ἐνταῦθα δεῖ, τῇ ψυχῇ μαχομένης καὶ τῷ αἰωνίῳ παραπεμπούσης πυρί; ἢ τίς φρονήσει καὶ νῷ διοικῶν ἑαυτὸν, ἔπειτα τὸ σκεῦος τοῦ πνεύματος ὁρῶν τὸν ἀπόστολον λέγοντα, ὡς οὐδέν εἰμι καὶ ὡς οὔπω κατειληφέναι λογίζομαι ἐμαυτὸν, οὐχ ὑποπτήσσει καὶ ὑποπίπτει, ἵνα καὶ σύνεσιν ἔχειν δόξῃ, καὶ ἅμα τῆς ὀρθῆς οὐκ ἀπόσχηται πίστεως;

[4. c. 1351] BYZANTINE HISTORIE LIB. XIX. [IMP. J. CANTACUZ. 5) 1198 alii prophetiam, alii gratiam sanitatum, alii operalionem virtuium, et aliis alia, et diversis diversa: in quibus nonnunquanı scientiæ et artes primas tement; ut nec per arrogantiam sese quisqua¡ efferal, archetypum se, cum imago sit, ob il reputans, quia nulla re careat; nec ad imam desperationem dilabatur, eo quod naturam boni omnis exsortem habeat. et a nemine unquain ad ullam ntilen operam advocetur. llaque ex his omnibus patet, necessariorum bonorum naturain unam, ac prossessionem apud omnes eamdem esse; contine gentium autcm 934 nec esse uniasnoli, nee onnibus ex æquo aut camdein semper, sed alias ali er et aliis aliam obvenire: ac orthodoxorum quidem fidem patriam in res necessarias referri debere: dogmatum auten scientiam eximiam superadidcandam fi.lei fundamento, in quantum, et ubi, et quan:lo, et quibus usus fuerit. Nam siue fidei ex sacro baptismate pendentis simplicitate fieri nou potest, ni quisquam sit Christianus; sine eximia dogmatum scientia, nihil obstat. • Alioqui, inquit divus Gregorias, nihil esset fide nostra iujustius, si ea in solos sapientes caderet. › Quippe veteris illius serpentis ritu in ejusmodi labyrinthos furtim sese jusinuans profana hereticoruni turba, et inanis gloriæ cau-a habitu magistrorum induto, fullacibus verbis imperitas mentes seducunt, humilibus comparationibus violata veritate, pollutaque eoμrgia, et inquit magnus Basilius. Εt hunc limorem aio divi Apostoli fuisse, cum timere se diceret, ne corramperentur sensus nostri, et exciderent a simplicitate, que est in Christo. Eleni, inquit, si ipse Satanas transfigurat se, nou est magnum si et ministri ejus transfigurentur vēlus ministri justitiæ *. › Quæ igitur de fide a uobis dici par erat, ut ostenderemus quam necesse esset eam nos 11.- hil addento, nihil detrabendo, volentes acceptare; tum quam inconstans foret dogma:icarum quæstionum usus, atque ut necesse esset legitimum fidei cultum ownes sci e, al non item omnes parem habere dogmatum scientiam, nec 935 de rebus divinis dispare; neque id quidem super; acc citra episcoporum, qui ubique terrarum degant, Benerali concilio: denique Palau | nauam et manum, etiam antequain Barlaamus Calaber prodijsset, istiusmodi opinionum novarum thesaurum fuisse, ea nos omnia diximus; sed paucis in præsenti, objadversariorum turbam prævalentem: postca autem fusius et planius dicturi sumus, si ommis absit majoris auctoritatis violentia. Duorum itaque utrum voluerit Palamas eligit; ac vel absurdis minimeque legitimis excusationibus abjectis, των χαρίσματα, ἄλλῳ δ' ἐνεργήματα δυνάμεων καὶ nem sapientie, alii interpretationem sermonum, ἄλλοις μὲν ἄλλα, καὶ ἑτέροις ἕτερα· ἐν οἷς ἐνίοτε καὶ ἐπιστῆμαι καὶ τέχναι τὸ κράτο; ἔχουσ:· ὡς μήτ' εἰς ὄφρὺν ἐκφέροιτο διὰ τὸ ἀνενδεὶς τὸ τῆς εἰ κόνος ἀρχέτυπον ἐνθυμούμενός τις, μήτ' εἰς ἀπογνώ σεως [1.587] Ολισθαίνει βυθούς, ἀχορήγητον ἔχουν τὴν φύσιν παντὸς ἀγαθοῦ καὶ μηδαμή παρ' οὐδενὸς εἰς εξανδήτινα χρείαν κατὰ μηδένα καλούμενος χρόνον· ὡς γίνεσθαι δῆλον ἐκ τούτων ἀπάντων, τήν τε τῶν αναγκαίων φύσιν εἶναι μίαν καὶ ἀμα πᾶσιν ὁμοίαν τὴν κτήσιν· τὴν δέ γε τῶν ἐνδεχομένων ούτε μίαν, ούτε πάσιν ἐπίσης ὁμοίαν ἀεὶ, ἀλλ᾽ ἄλλοτ᾽ ἄλλως καὶ ἄλλοις ἄλλως ἔχουσαν· τὴν μὲν οὖν τῶν εὐσεβῶν πίστιν πάο τριαν τοῖς ἀναγκαίοις ἀποδιδόναι, τὴν δὲ τῶν δη μάτων συρίαν τῷ τῆς πίστεως ἐποικοδομείν θεμελίω, καθόσον καὶ ὅπου καὶ ὅτε καὶ οἷς ἂν ἐνδέχειτο. Ανευ μὲν γὰρ τῆς ἁπλότητος τῆς ἐκ τοῦ θείου βαπτίσματος πίστεως Χριστιανὸν ἀδύνατον εἶναι· σοφίας δ᾽ ἄνευ δογμάτων, οὐδὲν κωλύει, «11 γὰρ οὐδὲν ἂν ἦν τῆς πίστεως ἡμῶν ἀδικώτερον, εἰ πρὸς τους σοφοὺς ἔπιπτε μόνον, ο φησὶν ὁ θεῖος Γρηγόριος. Τοὺς γὰρ τοιούτους λαβυρίνθους, κατ' ἐκεῖνον τὸν ἔφιν, καὶ ὁ τῶν αἱρετικῶν ὑποδυόμενος θίασος, καὶ εἰς διδασκάλους ένεκα κενοδοξίας μετασχηματιζόμε να συναρπάζουσι κακουργίαις βημάτων διανοίας ἀπειροκάλους, ἐκ τῶν ἐντεῦθεν ὑποδειγμάτων λυμαι νόμενοι τὴν ἀλήθειαν καὶ τὸ τῆς θεολογίας καταρ ρυπαίνοντες, ὡς ὁ μέγας ἔφη Βασίλειος. Καὶ τοῦτον εἶναι φημι καὶ ἂν ὁ θεῖος περόβηται φόβον Απόστο 20:, ο Αλή, πως (φάσκων) φθαρῇ τα νοήματα ἡμῶν ἀπὸ τῆς ἁπλότητος τῆς ἐν Χριστῷ.» • Εἰ γὰρ αὐτὸ; ὁ Σατανάς μετασχηματίζεται, ο φησίν, σε μέγα εἰ καὶ οἱ διάκονοι αὐτοῦ μετασχηματίζονται ὡς διά κονκ δικαιοσύνης. ο μὲν οὖν εἰκὸς ἦν εἰπόντας περὶ τῆς πίστεως, δεῖξαι ὅσον τὸ ἀναγκαῖον, δίχα προσθήκη; καὶ ἀφαιρέσεως στέργειν αὐτῇ, καὶ ὅσον αὖθις τῶν δογμάτων τὶ ἐνδεχόμενον, καὶ ὡς ἅπασι μὲν ἀνάγκη Χριστιανοῖς τὴν δέουσαν εἰδέναι τῆς πίστεως προσκύνησιν, οὐ πᾶσι δ' ὁμοῦ καὶ τὴν τῶν δογμάτων ὁμοίαν σοφίαν καὶ τὸ θεολογεῖν, οὐ μὴν οὐδ᾽ ἀεὶ, οὐδ᾽ ἄνευ κοινῆς συνόδου τῶν πανταχῆ τῆς «ἰκουμένης ἐπισκόπων· καὶ ὡς πρὶν ἢ φανῆναι τὸν Καλαβρόν Παρλαάμ, θησαυρὸς τῶν τοιούτων ἦν καινοφωνιῶν ἡ τοῦ Παλαμᾶ καὶ γλῶττα καὶ χείρ, είρηται· μετρίως μὲν νῦν, διὰ τὴν τῶν ἀντιθέτων ἐχνοκρατίαν· εἰρήσεται δ' ἑξῆς πλατύτερόν τε καὶ καθαρώτερον, εἰ πᾶσε δυναστεύουσα χεὶρ ἀπείη. Δυοῖν οὖν ὁπότερον ἂν βούλοιτο Παλαμάς αιρείσθω· ἢ τῶν ἀκαίρων καὶ μηδὲν αὐτῷ προσηκουσών προς φάσεων ἀφιστάμενος δεχέσθω παραπλησίως ἡμῖν τὴν τῆς εὐσεβοῦς ἀπλότητα πίστεως, πάσας πρότερον τὰς αὐτοῦ πυρὶ παραδεδωκώς βλασφημίας· ἡ τῆς αὐτοῦ κοινωνίας ἀφισταμένους ἡμᾶς ἐνοχλείτω μη- ' 11 Cor. xt, 3. • ibid. 14, 15. Variorum notar. Si post πάτριον submolitur ἐστὶ, vertendum erit, ac orthodoxoruin quidem filem in res mecessarias referri, solemne est et antiquum. Altoquί πάτριον est epitheton, quad conjunctur:n cum πίτειν, ῥdem patriam signiicat, la ut interpretati tumus. Boivin,

Chapter IICaput II

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

ISTORIE LIB. XVI. [ιur. 3. CANTACUZ. 2] [a. c. 1348} III. Is cum fuisset hnjus belli exitus, incidit imperator in Juctum, ut qui simul et Persicis, quæe illinc speraverat, auxiliis destitueretur, et eò, qui singularem erga se benevolentiam tota vila conseivaverat, amico orbaretur. Prima ea res fuit, quæ Alimperatoris in Triballos expeditioni obstiterit. ΑΙtera morbus, qui eidem circa solstitium æstivum in renes invasit, dolores acres afferens, et liberam incedendi facultatem supprimens, ita ut ex medicorum promissis spes non admodum læta aut certa continuo colligeretur. Tertium impedimentum accessit, rebellio ab Latinis Galatis adversus Byzantios nullo prætextu cœpta; quæ ab Orionis orta statim initium habuit. De en, poulum progressi, agemus infra fusius. Nunc vero illud resumam. CAPUT VII. Persæ prædones in Thraciam ez Asia trajiciunt. Equites circumjecta Bizyne urbi loca incursant. Pedites alterius pergunt. Matthæus Cantacuzenus cum parva manu his occurrit. Barbari Romanos conspicati quid egerint. Acris pugna, Matthæi strenuitas. Ejusdem in hostes temere invecti periculum. Barbari internecione deleti. Præclare spes ex illustri victoria. Equestre prædonum agmen ab ipso imperatore partim cæsum, partim præda erepta fusum et dispersum. 1. Statim post æstivum solstitiam Persarum manus, qui alii aliunde ex licentia et latrocinio in unum convenerant, trajiciunt ex Asia in Thracian'. 836 lidem, quia loca omnia mari vicina ob conLinwas hostium irruptiones vasta et habitatoribus vacua occurrebant, bipartito se distribuant: et equestris quidem colors, quæ mille et ducentorum equitum erat, in agros Bizyna urbi circumjectos laxis habenis invehitur; pedestris autem, quae ex bis septingentis hominibus expeditis constabat, πιοgis occasum versus impressionem facit. Nempe bi, Rhodope monte et oppidis, quæ circa Didymo tichum sita sunt, ad dextram relictis, in ulteriorem regionem, id est Chalcidicen, irrumpunt, cui, ut supra dictum est, Matthæus imperatoris Alius præerat. Hic Persas omni licentia et nullo labore prædam inde impune avertere non tolerandum ratus, cum facile haud esset ex sola Gratianopoli, ubi ipse tum forte versabatur, cogere exercitum debellandis Barbaris parem, ex iis qui aderant tre centos equites et pedestrem cohortem sumit; ac ne latronum agmen sese cum præda subito pruripiat, magno itineris compendio cursum per iuvia accelerat. Locum vero opportunum nactus, qua redituri hostes putabantur, suos ibi in insidiis 10nit: tum quosdam expeditos speculatum præmittit. Ex quibus cum audivisset, in præda agenda adhuc ocupatos esse Barbaros et a castris longe abesse; milites suos modice jubet prandere. Αt illi, qua At non habebant, unde aquam haurirent ad 837 restinguendam sitim, quam et cursus defatigatio, et illius tempestatis ardor attulerat, armis expedienVariorum notæ. Cantacus. lib. iv, cap. 10. DUCANG. De qua copiese Cantacuz lib. iv, cap. 11, 12. LUCANG. (88, Rem narrat Cantacuzenus lib. 17, cap. 10 extr. DUCANG.

(A. M. 6856, IND, {} II. 3. CANTACUZz. 2] 1092 dis operam dare coeperunt, et maximam des par tem jejuni perstiterant. Matthaus autem, impera. teris officio fungens, cohortem in ordines disiri buit; equitibus dextrum et sinistrum cornu assi- παρεguat, præfectis iis qui virtute praestabant, pedites inter utrumque extremum medios lorat, et iis du cibus regendos tradit, qui bellicosissimi sunt. Ipse. cum aliquot cquitibus circumveetus, milites jubet confidere, et ut fortes se ostendant hortatur. 11. Sole jam ultra meridiem progresso, apparent Barbari procul, multum prædæ secum agentes. Mox ubi propius accessere, Romanos milites armorum splendore collucentes conspicati obstupescunt primo; deinde quia animadvertunt non multos esse, despectui habent. Porro optimum iis esse visum est, prædam a tergo non longe relinquere, una autem oinnes stare confertos, atque ita Romanorum impressionem fortiter sustinere. Itaque expelitis simis sagittariorum, in extremo agmine primum collocatis, præcipiunt, ut nunc instent, nunc coir versi pedem referant ac fugiendo pugnent suo more; tum ut id crebro faciant, atque ita Romanain aciem ludificando perturbent. III. Romanis igitur magno animo invadentibus, ac belli signum dantibus tubis, statim et ipsi Persæ clamorem tollunt, et cum nostris ferocissime configunt; initio quidem illi densum, ut 838 villebatur, confertis clypeis agmen aciesque accessu difficillima, ita ut primo impetu pedestrem Romanorum phalangem perruperint; cum et sinistræ alæ equites, illis, quos disi, expeditis sagittariis eminus prementibus, animo perturbarentur. Matthæus vero dux circumeundo suorum animos dictis augebat et confirmabat, ac iis partibus, quæ maxime laborabant, aderat usque subsidio. Majori dei de auxilio exercitum indigere animadvertens projectiorem audaciam induit, et suo cum globo in medios hostes irrumpit, juvenilius certe flle quam cautius. Ita statim proturbat et disjicit totam aciem, ¡is qui fronte adversa incurrerent viriliter prostratis obtritisque; aliis autemt imbelli stupore oppressis. Ea re Romani confirmati acriore jam animo periculis sese offerunt, et obvios quosque strenue disturbant et occidunt. Inter hæc Matthæus, dum multiplici contentoque cursu per pugnaia fertur ac plurima ruentium hostium corpora proculcat, equo in terram lapso repente excussus, pedes cani occurrentibus quibusque congredi cogitur. Ibi acriter utrinque certari cœptum, hostibus quidem illum interficere gestientibus, Romanis autem acerrime Variorum Dixit supra tin extremo agmine collocatos. Hinc suspicor legendum fol. esse hoc loco: Quod si quis malit leger laud inter.cd.ua.

PG 148:1199καὶ τῶν ἀσταχύων γὰρ τοὺς πίπτοντας μᾶλλον ἀγαπωμένους ἴσμεν τοῖς γεωργοῖς, ἢ τοὺς ἀκλινῶς ἱσταμένους. ἐφόδιον γὰρ ταῖς τῶν σχημάτων ἐναλλαγαῖς, ἐκεῖ μὲν τὸ βρίθεσθαι τοῖς καρποῖς, ἐνταῦθα δὲ τῆς κουφότητος τὸ κακόδαιμον. εἶεν. β. Ἀλλὰ γὰρ ἐμοὶ μὲν (ὡς ἐν κεφαλαίῳ φάναι) τοιάδε, πρὸς βασιλέα καὶ τοὺς ἐκείνου λόγους τὰς ἀποκρίσεις εὐθύνοντι, διειλέχθαι συμπέπτωκεν. ὁ δὲ τὸ μέσος εἶναι κατὰ τὰ ὀμωμοσμένα πόῤῥω που θέμενος ὅλος τῆς τοῦ Παλαμᾶ γνώμης ἅμα καὶ γλώττης αὖθις ἀντιποιούμενος ἦν. τοῖς γὰρ ἐκείνου τοσοῦτο παρείχετο λόγοις τἀγώνισμα, ὅσον οὐδ’ ἂν εἰπεῖν ἔχω θαῤῥούντως τοῖς ἰδίοις, εἴπερ αὐτὸς ἄντικρυς ὁ τοῖς ἐγκλήμασί τε ἐνεχόμενος καὶ τὰς εὐθύνας ὑπῆρχε διδούς. διὸ καὶ τοῖς ἐμοῖς ἀχθομένῳ λόγοις ἐῴκει κομιδῇ, τὴν ἑτέραν καὶ οὐδαμῆ τὴν ἐκείνου βαδίζειν αἱρουμένῳ, ὥσπερ ἂν εἰ μόνοις τοῖς ἐκείνου βουλεύμασι πέπρωται κύκλῳ περιῤῥεῖν τὰς τῆς δικαιοσύνης πηγάς. ἐμοὶ γὰρ μάλα τοι δεδογμένον ἐπῄει γίγνεσθαι σκοποῦ προτεθέντος ἐκ προοιμίων, ἐκεῖνα λέγειν, ὅθεν ἂν τὰ τῶν σκανδάλων αἴτια τῆς ἐκκλησίας ἐξαιρεθῆναί τε ῥᾷστα καὶ ξὺν οὐδενί ποτε γένοιτο πόνῳ.

[A. M. 6859, IND 4] [IMP. J. CANTAGuz. 5) 1200 recle fidei simplicitatem nobiscum amplectatur, δέν. Οὐ γὰρ νόμος Ἐκκλησίας, ούτ' αὐτῷ, μηδαμώς suis omnibus blasphemiis primum igni traditis; aut nobis ab ejus communione alienis molestus ne sit. Non enim ea Ecclesiæ lex est, vim ei ullam inferri, nolenti pie et recte sentire; nec nobis, qui recte sentimus; nisi quis velit tyrannice dominari. Nam `quid hac in re inanis gloria profuerit, quæ cum conscientia pugnet, et animam æterno igni transnittat? Quisve prudens et intelligens, cum ipsius sancti Spiritus vas Apostolum dicentem aulial, • Nihil sum ',, et,. Ego me non arbitror coluprehendisse ³, › non pavet, non se inclinatum submittit, ut et sapere videatur, et a recta fide haud recedat? Nimirum et aristas constat magis placere agricolis inclinatas, quam erectas et in nullam partem devexas; propterea quod diversis hisce Elev. conformationibus diversæ adjunctæ sunt cause; illi fructuum pondus, huic infelis et sterilis beritas. Esto. εὐσεβεῖν ἀἱρουμένῳ, βίαιον ἐπιφέρειν οὐδὲν, οὔθ᾽ ἡμῖν εὐσεβοῦσιν ἢν μή τις βούλοιτο τυραννείν. Τί γάρ. 588] κενοδοξίας ἐνταῦθα δεῖ, τῇ ψυχῇ μαχομένης και τῷ αἰωνίῳ παραπεμπούσης πυρί; ή τίς φρονήσει καὶ νῷ διοικῶν ἑαυτὸν, ἔπειτα το σκεύος τοῦ Πνεύ ματος ὁρῶν τὸν Ἀπόστολον λέγοντα, ὡς «Ουδέν είμι, ο καὶ ὡς, «Ούπω κατειληφέναι λογίζομαι ἐμαυτόν, ο εὐχ υποπτήσσει καὶ ὑποπίπτει, ἵνα καὶ σύνεσιν έχειν δόξῃ, καὶ ἅμα τῆς ὀρθῆς οὐκ ἀπόσχεται πιο στεω;; Καὶ τῶν ἀσταχύων γὰρ τοὺς πίπτοντες μᾶλλον ἀγαπωμένους ἴσμεν τοῖς γεωργοίς, ἢ τοὺς ἀκλινῶς ἑσταμένους. Εφόδιον γὰρ τοῖς τῶν σχημά των ἐναλλαγαῖς, ἐκεῖ μὲν τὸ βρίθεσθαι τοῖς περ τοῖς, ἐνταῦθα δὲ τῆς κουφότητο, τὸ ασπόλεμον. CAPUT II. Imperator Palamæ uni favel. Gregoram ab instituto orationis cursu abstrahit. Liberius loqui solitum regia majestatis reverentia comprimit. De constituendo disputationis argumento utrinque certatur. Caniocuzenus Gregore tria objicit. Pulan:@ scripta quanti a Palamitis facta. Gregoras suam dicenti libertatem defendit exemplis et rationibus: ita ad tertium accusationis capul respondet. Refellit id, quod primo loco objectum fuerat. Le Thaborio lumine dicturum se promittit. Dicere exersus subinde haler. pellatur. 936 1. llac in summa fuerunt, que ego ad imperatorem conversus, et ad ca quæ dixerat respondens, tunc disputavi. Ille tautum abfuit ut, quemadmodum juraverat, æquus arbiter sederet, sententiæ et verbis Palamæ defendendis tolus rursus incumbebat. Tanto scilicet studio pro illius dictis certabat, quanto nec pro suis, ausim dicere, si ipse in crimen adductus et ad reddendas ratioacs coactus fuisset. Quamobrem et n.cis sermoni bus valde offendi videbatur, qui non eamdem quam ille, sed diversam viam ingredi instituissem; ac si sola ejus consilia ex circumfluentibus justitiæ fontibus derivari fixum definitumque esset. Ego enim, quod argumentum ab initio propositum fuerat, in co maxime versari decreveram, ea nempe dicturus, unde scandalorum causæ ex Ecclesia tolli facillime et nullo labore potuissent. Ast ille velut parturiens, et in ea intentus que Palamas vellet, atque ad cum scopum omnia de integro referens, me ipsum quoque cogebat orationis cursum eo transferre. II. Itaque ego, qui, si ipse Palamas contradixisset, liberius potuisse eum redarguere, remileLam non sponte, necessitati serviens. Εt quid aliud faccrem, cum mihi ob imperatoris reverentia» verbis parum acribus invecto, ac ne quid ingratum dicerem caventi, magnæ tamen el graves inde inimicitiæ conflatæ sint, et orationis cursum oblata offculicula abruperint: mihi, inquam, 997 quί libertatem servitutis inimicain retinere consuevissem, tum autemi maxime retinere deberem, quvniam nobis de Deo et de Ecclesiæ Dei dogmatis certamen institutum esset? 3 | Cer. sui, 2. • Philipp. m, 15. Δ'. ᾿Αλλὰ γὰρ ἐμοὶ μὲν (ὡς ἐν κεφαλαίῳ φέναι) τοιάδε, πρὸς βασιλέα καὶ τοὺς ἐκείνου λόγους τ; ἀποκρίσεις εὐθύνοντι, διειλέχθαι συμπέπτωκεν. Ο δὲ τὸ μέσος εἶναι κατὰ τὰ ὁμωμοσμένα πόρρω την θέμενος όλος τῆς τοῦ Παλαμᾶ γνώμης & γλώττης αὖθις ἀντιποιούμενος ἦν. Τοῖς γὰρ ἐκείνον τοσοῦτο παρείχετο λόγοις ταγώνισμα, δουν οι δ εἰπεῖν ἔχω θαρρούντως τοῖς ἰδίοις, είπερ αὐτός ἄντικρυς ὁ τοῖς ἐγκλήμασί τε ἐνεχόμενος καὶ εἰς εὐθύνας ὑπῆρχε ειδούς. Διὸ καὶ τοῖς ἐμοῖς ἐχθομένη λόγοις έχει κομιδή, τὴν ἑτέραν καὶ οὐδαμή τήν ἐκείνου βαδίζειν αἱρουμένῳ, ὥσπερ ἂν εἰ μόνοις τας ἐκείνου βουλεύμασι πέπρωται κύκλω περιββεῖν τις τῆς δικαιοσύνης πηγάς. Ἐμοὶ γὰρ μάλα του Βελγ μένον ἐπῄει γίγνεσθαι σκοποῦ προτεθέντος ἐκ πρω μίων, ἐκεῖνα λέγειν, ἔθεν ἂν τὰ τῶν σκανδάλων αἴτια τῆς Ἐκκλησίας ἐξαιρεθῆναι τα βάντα καὶ βύν οὐδενί ποτε γένοιτο πόνο. Ὁ & ὥσπερ ὠδίνων, καὶ περιστρέφων απαντα τὸν σκοπὸν ἐξ ἀρχῆς εἰς ὑπερ ἦν τῷ Παλαμῷ πρὸς βουλήσεως, ἐκεῖ καμὶ τὰς τῶν λόγων προσηνάγκαζεν ἀνθέλκειν ήνία. Β. Οθεν ἐξὸν ἐμὲ παῤῥησιαστικώτερον της ελέγχοις κεχρήσθαι, εἰ Παλαμᾶς αὐτό; μοι τά, αντιμ ρήσεις εἰσήγεν, ἔγωγε ὑφιέμην, οὗ μάλα ἰπὼν ἀνάγ και δουλεύων. Και πώς [1.589] γὰρ οδ· ᾧ καὶ δ' εὐλά βειαν βασιλικὴν ὑφειμένως πως προενηνεγμένη τους λόγους, ὑπὲρ τοῦ μηδὲν ἀπηχὲς εἰπεῖν σκοπουμένη, πολλαί μοί τινες καὶ βαρεῖαι γεγόνασιν ἐκεῖθεν ἐπ· χθειας καὶ πρὸς τὸν τοῦ λόγου δρόμου ἐφύλα φθαρεί κά, τὸ τοῦ ἤθους ἐλεύθερον φυλάττειν ἀδούλεται εἰθισμένῳ, καὶ μάλιστα νῦν ὀτελεντι, περί γ: 1 καὶ τῶν τῆς Ἐκκλησία; ἐκείνον δειγμάτων του αγώνα ὄντος ἡμῖν;

ὁ δὲ ὥσπερ ὠδίνων, καὶ περιστρέφων ἅπαντα τὸν σκοπὸν ἐξ ἀρχῆς εἰς ἅπερ ἦν τῷ Παλαμᾷ πρὸς βουλήσεως, ἐκεῖ κἀμὲ τὰς τῶν λόγων προσηνάγκαζεν ἀνθέλκειν ἡνίας. (Β.) Ὅθεν ἐξὸν ἐμὲ παῤῥησιαστικώτερον τοῖς ἐλέγχοις κεχρῆσθαι, εἰ Παλαμᾶς αὐτός μοι τὰς ἀντιῤῥήσεις εἰσῆγεν, ἔγωγε ὑφιέμην, οὐ μάλα ἑκὼν ἀνάγκῃ δουλεύων. καὶ πῶς γὰρ οὔ· ᾧ καὶ δι’ εὐλάβειαν βασιλικὴν ὑφειμένως πως προενηνεγμένῳ τοὺς λόγους, ὑπὲρ τοῦ μηδὲν ἀπηχὲς εἰπεῖν σκοπουμένῳ, πολλαί μοί τινες καὶ βαρεῖαι γεγόνασιν ἐκεῖθεν ἀπέχθειαι καὶ πρὸς τὸν τοῦ λόγου δρόμον ἐφόδια φθαρτικὰ, τὸ τοῦ ἤθους ἐλεύθερον φυλάττειν ἀδούλωτον εἰθισμένῳ, καὶ μάλιστα νῦν ὀφείλοντι, περί γε θεοῦ καὶ τῶν τῆς ἐκκλησίας ἐκείνου δογμάτων τοῦ ἀγῶνος ὄντος ἡμῖν;

[A. M. 6859, IND 4] [IMP. J. CANTAGuz. 5) 1200 recle fidei simplicitatem nobiscum amplectatur, δέν. Οὐ γὰρ νόμος Ἐκκλησίας, ούτ' αὐτῷ, μηδαμώς suis omnibus blasphemiis primum igni traditis; aut nobis ab ejus communione alienis molestus ne sit. Non enim ea Ecclesiæ lex est, vim ei ullam inferri, nolenti pie et recte sentire; nec nobis, qui recte sentimus; nisi quis velit tyrannice dominari. Nam `quid hac in re inanis gloria profuerit, quæ cum conscientia pugnet, et animam æterno igni transnittat? Quisve prudens et intelligens, cum ipsius sancti Spiritus vas Apostolum dicentem aulial, • Nihil sum ',, et,. Ego me non arbitror coluprehendisse ³, › non pavet, non se inclinatum submittit, ut et sapere videatur, et a recta fide haud recedat? Nimirum et aristas constat magis placere agricolis inclinatas, quam erectas et in nullam partem devexas; propterea quod diversis hisce Elev. conformationibus diversæ adjunctæ sunt cause; illi fructuum pondus, huic infelis et sterilis beritas. Esto. εὐσεβεῖν ἀἱρουμένῳ, βίαιον ἐπιφέρειν οὐδὲν, οὔθ᾽ ἡμῖν εὐσεβοῦσιν ἢν μή τις βούλοιτο τυραννείν. Τί γάρ. 588] κενοδοξίας ἐνταῦθα δεῖ, τῇ ψυχῇ μαχομένης και τῷ αἰωνίῳ παραπεμπούσης πυρί; ή τίς φρονήσει καὶ νῷ διοικῶν ἑαυτὸν, ἔπειτα το σκεύος τοῦ Πνεύ ματος ὁρῶν τὸν Ἀπόστολον λέγοντα, ὡς «Ουδέν είμι, ο καὶ ὡς, «Ούπω κατειληφέναι λογίζομαι ἐμαυτόν, ο εὐχ υποπτήσσει καὶ ὑποπίπτει, ἵνα καὶ σύνεσιν έχειν δόξῃ, καὶ ἅμα τῆς ὀρθῆς οὐκ ἀπόσχεται πιο στεω;; Καὶ τῶν ἀσταχύων γὰρ τοὺς πίπτοντες μᾶλλον ἀγαπωμένους ἴσμεν τοῖς γεωργοίς, ἢ τοὺς ἀκλινῶς ἑσταμένους. Εφόδιον γὰρ τοῖς τῶν σχημά των ἐναλλαγαῖς, ἐκεῖ μὲν τὸ βρίθεσθαι τοῖς περ τοῖς, ἐνταῦθα δὲ τῆς κουφότητο, τὸ ασπόλεμον. CAPUT II. Imperator Palamæ uni favel. Gregoram ab instituto orationis cursu abstrahit. Liberius loqui solitum regia majestatis reverentia comprimit. De constituendo disputationis argumento utrinque certatur. Caniocuzenus Gregore tria objicit. Pulan:@ scripta quanti a Palamitis facta. Gregoras suam dicenti libertatem defendit exemplis et rationibus: ita ad tertium accusationis capul respondet. Refellit id, quod primo loco objectum fuerat. Le Thaborio lumine dicturum se promittit. Dicere exersus subinde haler. pellatur. 936 1. llac in summa fuerunt, que ego ad imperatorem conversus, et ad ca quæ dixerat respondens, tunc disputavi. Ille tautum abfuit ut, quemadmodum juraverat, æquus arbiter sederet, sententiæ et verbis Palamæ defendendis tolus rursus incumbebat. Tanto scilicet studio pro illius dictis certabat, quanto nec pro suis, ausim dicere, si ipse in crimen adductus et ad reddendas ratioacs coactus fuisset. Quamobrem et n.cis sermoni bus valde offendi videbatur, qui non eamdem quam ille, sed diversam viam ingredi instituissem; ac si sola ejus consilia ex circumfluentibus justitiæ fontibus derivari fixum definitumque esset. Ego enim, quod argumentum ab initio propositum fuerat, in co maxime versari decreveram, ea nempe dicturus, unde scandalorum causæ ex Ecclesia tolli facillime et nullo labore potuissent. Ast ille velut parturiens, et in ea intentus que Palamas vellet, atque ad cum scopum omnia de integro referens, me ipsum quoque cogebat orationis cursum eo transferre. II. Itaque ego, qui, si ipse Palamas contradixisset, liberius potuisse eum redarguere, remileLam non sponte, necessitati serviens. Εt quid aliud faccrem, cum mihi ob imperatoris reverentia» verbis parum acribus invecto, ac ne quid ingratum dicerem caventi, magnæ tamen el graves inde inimicitiæ conflatæ sint, et orationis cursum oblata offculicula abruperint: mihi, inquam, 997 quί libertatem servitutis inimicain retinere consuevissem, tum autemi maxime retinere deberem, quvniam nobis de Deo et de Ecclesiæ Dei dogmatis certamen institutum esset? 3 | Cer. sui, 2. • Philipp. m, 15. Δ'. ᾿Αλλὰ γὰρ ἐμοὶ μὲν (ὡς ἐν κεφαλαίῳ φέναι) τοιάδε, πρὸς βασιλέα καὶ τοὺς ἐκείνου λόγους τ; ἀποκρίσεις εὐθύνοντι, διειλέχθαι συμπέπτωκεν. Ο δὲ τὸ μέσος εἶναι κατὰ τὰ ὁμωμοσμένα πόρρω την θέμενος όλος τῆς τοῦ Παλαμᾶ γνώμης & γλώττης αὖθις ἀντιποιούμενος ἦν. Τοῖς γὰρ ἐκείνον τοσοῦτο παρείχετο λόγοις ταγώνισμα, δουν οι δ εἰπεῖν ἔχω θαρρούντως τοῖς ἰδίοις, είπερ αὐτός ἄντικρυς ὁ τοῖς ἐγκλήμασί τε ἐνεχόμενος καὶ εἰς εὐθύνας ὑπῆρχε ειδούς. Διὸ καὶ τοῖς ἐμοῖς ἐχθομένη λόγοις έχει κομιδή, τὴν ἑτέραν καὶ οὐδαμή τήν ἐκείνου βαδίζειν αἱρουμένῳ, ὥσπερ ἂν εἰ μόνοις τας ἐκείνου βουλεύμασι πέπρωται κύκλω περιββεῖν τις τῆς δικαιοσύνης πηγάς. Ἐμοὶ γὰρ μάλα του Βελγ μένον ἐπῄει γίγνεσθαι σκοποῦ προτεθέντος ἐκ πρω μίων, ἐκεῖνα λέγειν, ἔθεν ἂν τὰ τῶν σκανδάλων αἴτια τῆς Ἐκκλησίας ἐξαιρεθῆναι τα βάντα καὶ βύν οὐδενί ποτε γένοιτο πόνο. Ὁ & ὥσπερ ὠδίνων, καὶ περιστρέφων απαντα τὸν σκοπὸν ἐξ ἀρχῆς εἰς ὑπερ ἦν τῷ Παλαμῷ πρὸς βουλήσεως, ἐκεῖ καμὶ τὰς τῶν λόγων προσηνάγκαζεν ἀνθέλκειν ήνία. Β. Οθεν ἐξὸν ἐμὲ παῤῥησιαστικώτερον της ελέγχοις κεχρήσθαι, εἰ Παλαμᾶς αὐτό; μοι τά, αντιμ ρήσεις εἰσήγεν, ἔγωγε ὑφιέμην, οὗ μάλα ἰπὼν ἀνάγ και δουλεύων. Και πώς [1.589] γὰρ οδ· ᾧ καὶ δ' εὐλά βειαν βασιλικὴν ὑφειμένως πως προενηνεγμένη τους λόγους, ὑπὲρ τοῦ μηδὲν ἀπηχὲς εἰπεῖν σκοπουμένη, πολλαί μοί τινες καὶ βαρεῖαι γεγόνασιν ἐκεῖθεν ἐπ· χθειας καὶ πρὸς τὸν τοῦ λόγου δρόμου ἐφύλα φθαρεί κά, τὸ τοῦ ἤθους ἐλεύθερον φυλάττειν ἀδούλεται εἰθισμένῳ, καὶ μάλιστα νῦν ὀτελεντι, περί γ: 1 καὶ τῶν τῆς Ἐκκλησία; ἐκείνον δειγμάτων του αγώνα ὄντος ἡμῖν;

PG 148:1201(Γ.) Ὡς ἂν ἡ συμφωνία διηνεκὴς τοῦ πρώτου σκοποῦ τοῖς ἄλλοτ’ ἄλλως μεταξὺ παραπλεκομένοις πράγμασιν ἐπίσης ἀκήρατος μένῃ, ἦν ὠθισμός τις καὶ βία παρ’ ἑκατέροις ἡμῖν, ὁποία κἀν τοῖς ὁπλομάχοις ἀγῶσι ὡς τὰ πολλὰ καθίσταται, βιαζομένων ἑκατέρων τῶν στρατοπέδων, πρὶν συῤῥαγῆναι τὰς τάξεις, περὶ τοῦ ποτέροις ἂν προκατειλῆφθαι γένοιτο τὸν ὑπερέχοντα τόπον, ὡς ἐνταῦθα τοῦ παντὸς ἀγῶνος τὰς τῆς νίκης στρέφοντος ἐλπίδας, κἀν τούτῳ τὰς ἀδήλους τοῦ πολέμου προκατατιθεμένου τύχας ὡς τὰ πολλά. (Δ.) Ὁ μὲν γὰρ πρῶτον τοὺς τῆς σηπίας με τρόπους ἔλεγε μιμεῖσθαι· καθάπερ γὰρ ἐκείνην, μηχανωμένην δρασμὸν, τὸ μέλαν ἐμεῖν κατὰ τῆς τῶν ἁλιέων σαγήνης, οὕτως ἔφασκε κἀμὲ, πρὸς ἕτερα μεθαρμόζειν κατὰ τὸ λεληθὸς τὸν ὅλον σκοπὸν τοῦ ἀγῶνος ἀεὶ πειρώμενον, κατ’ ἐκείνου μηχανᾶσθαι ξενηλασίαν φάναι τινὰ, καὶ τοῦ Θαβωρίου φωτὸς ἀπελαύνειν πανούργως, αὐτάρκη πρόφασιν ἐς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν ἔχειν οἰομένου τουτί. δεύτερον ἐνεκάλει μοι, κακῶς εἰσάγειν τὸ περὶ τοῦ μὴ δεῖν θεολογεῖν κεφάλαιον, τῶν ἁγίων ἄνω καὶ κάτω διαῤῥήδην θεολογούντων·

[A. C. 1351] BYZANTINE HISTORI.E LIB. XIX. [P. J. CANTALuz. 5) 1202 Γ'. Ὡς ἂν ἡ συμφωνία διηνεκής του πρώτου σκοποῦ τοῖς ἄλλοτ' άλλως μεταξύ παραπλεκομένως πράγμασιν ἐπίσης ἀκήρατος μένῃ, ἦν ὠθισμός τις καὶ βία παρ' ἑκατέροις ἡμῖν, ὁποία κἂν τοῖς ὁπλομάχοις ἀγῶσι ὡς τὰ πολλὰ καθίσταται, βιαζομένων ἑκατέρων τῶν στρατοπέδων. πρὶν συῤῥαγίνει τις τάξεις, περὶ τοῦ ποτέροις ἂν προκατειλήφθα: γένοιτο τὸν ὑπερέχοντα τόπον, ὡς ἐνταῦθα τοῦ παντὸς ἀγῶνας τὰς τῆς νίκης στρέφοντος ἐλπίδας, κάν τούτις τὰς ἀδήλους τοῦ πολέμου προκατατιθεμένου τύχας ὡς τὰ πολλά. Δ΄. Ὁ μὲν γὰρ πρῶτον του; τῆς σηπίας με τρό τους έλεγε μιμεῖσθαι· καθάπερ γὰρ ἐκείνην, μηχα. νωμένην δρασμόν, τὸ μέλαν ἐμεῖν κατὰ τῆς τῶν Αλεξων σαγήνης, οὕτως ἔφασκε καμε, πρὸς ἕτερα μεθαρμόζειν κατὰ τὸ λεληθὸς τὸν ὅλον σκοπὸν τοῦ ἀγῶνος ἀεὶ πειρώμενον, κατ' ἐκείνου μηχανάσθαι ξενηλασίαν φάναι τινά, καὶ τοῦ Θαβωρίου φωτός ἀπελαύνειν πανούργως, αυτάρκη πρόφασιν ἐς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν ἔχειν οἰομένου τουτί. Δεύτερον ἐνεκάλει μοι, κακῶς εἰσάγειν τὸ περὶ τοῦ μὴ δεῖν θεολογεῖν κεφάλαιον, τῶν ἁγίων ἄνω καὶ κάτω διαβμέδην θεολογούντων· οἷς καὶ τὸν Παλαμᾶς ὑποδείγ μασι χρώμενον τὰς νέας έλεγε γράφειν θεολογίας, ὑπὲρ ὧν τὸ οἰκεῖον αἷμα διδόναι καὶ μάλα προθύμως ὁ ἀρρεπής κριτής διετείνετο· ἂς καὶ καυθῆναι λέγον τος μᾶλλον ἐμοῦ, καθήπτοντο μάλα σφοδρώς καὶ παρρησίας Παλαμᾶς καὶ Ηρακλείους, συν γε τῷ πιο τριάρχη, τότε λέγοντες καυθήσεσθαι σφᾶς, ὅτε καὶ τὸ τοῦ Χριστοῦ Εὐαγγέλιον, εἰς ταυτότητος λόγον φεῦ! τὴν ἀμφοτέρων τιθέντες ἁρμονίαν. Καὶ ἔτι καὶ τρίτον έγκλημα τουτὶ προσῆγεν ἐμοί, λέγω δὴ τὸ τῆς ἐμῆς ὁμιλίας πρὸς βασιλέα σκληρὸν καὶ οὐκ ἐνδιδό μενον οὐδαμή· μηδὲ γὰρ εἶναι σοφῶν βασιλεῦσιν ὁμιλεῖν αὐτωσί. Ε΄. Περὶ οὗ καὶ βραχέα εἰπὼν ἀπήλλαγμαι, οὐ μόνον τοὺς τῶν ἁγίων πάλαι πρὸς βασιλέας εἰς μέσου ἀγαγών διαλόγους, ἀλλὰ καὶ τῶν ἔξω σοφῶν ενίους, Σόλωνος πρὸς Κροῖσόν φημι τῶν Λυδῶν βασιλές, καὶ Πλάτωνος πρός Διονύσιον, τὸν τῆς Σικελίας, καὶ πλείους ἄλλους, ὧν οὐ χρεία μεμνήσθαι τανῦν. Πῶς γὰρ ἂν μιγείη τὰ ἄμικτα, σοφία λέγω καὶ κολακεία; Εἰ γὰρ σοφός, οὐ κόλαξ· εἰ δὲ κόλαξ, οὐ σοφός. Ὅταν δὲ καὶ περὶ τοῦ Θεοῦ τὰ τῆς διαλέξεως ᾖ, τότ' [Ρ. 550] οὐδ᾽ εὐσεβὴς ὁ κόλαξ. "Αλλως τε καὶ τῆς σοφία;, εἰ πρὸς ἀνθρωπίνην ἅπασαν συγκρίνοιτο εὐγένειαν, τοσοῦτο διαφερούσης ὅσιν όδελοῦ λυχνίτης, τοιοῦτο διαφέρειν χρεὼν καὶ τὴν τῶν σοφῶν ἐμιλίαν, συγκρινομένην πρὸς ἀνδραποδώδη καὶ ἀγεννή κολακείαν. Η πολλή μεντἂν ἀλογία γε εἴη, καὶ παραπλήσιον, ὡς περἂν εἰ ἐνεκάλει τις Αχιλλεί μὴ βου. λομένῳ Θερσίτην εἶναι, ἢ τῷ λέοντι μὴ τὴν ἀλωπες τὴν ἀλλαττομένῳ τῆς λεοντής. III. Enimvero ut argumenti propositi tractatio perpetua serie et consonantia procederet, nee intertextis alias aliis quæstionibus corrumperetur, magua contentione et aperta vi utrinque laborari captum: ut in bellicis præliis plerumque fit, cum uterque exercitus, antequam ordines condigant, enixe certat, uter prior occupaturus sit locum superiorem; eo quod ii, qui pugnant, omnem victorize spem in eo verti existiment, et hoc incertae belli fortunae fundamentum ut plurimum ponant. IV. Ac primum ille aiebat me imitari morem spis, quæ fugam moliens atrum virus in piscatorum sagenam evomeret: conari scilicet semper omnem disputationis scopum ad alia sensim trans - ferre et longe relegare, eique velut quoddam exsilium machinari, atquc a Thaborio lumine per fraudem avertere, quod argumentum ipse in præsenti instituto sufficere arbitraretur. Deinde quod negarem de rebus divinis disputari oportere, illud mibi ut male statuenti objiciebat, cum sancti ipsi passim de Deo disputarent: quorum exempla Palamam quoque dicebat nova de Deo scripta edere, pro quibus vel proprium sanguinem libentissime se elusurum equus scilicet judex aflirmabat; quæ cum ego conburi potius jubercm, 938 illico Palainas et Heracleæ episcopus cum patriarcha acrius me et liberius reprehendere cœperunt, tum ea combustum iri dicentes, cum et ipsum Christi Evangelium, utriusque operis camden (prol sceJus!) rationem habentes. Ad hæc tertium in me culpabat, asperam illam et nesciam fecti pertinaciain, qua cum imperatore collocutus fuissem. Nequo enim sapientium esse, ita apud imperatores loqui. V. Qua quidem de re pauca dixi, et me ipsum statim expedivi, prolatis in medium non iis solun sermonibus, quos olim viri sancti cum imperatoribus habuissent, sed et quibusdam profanorum sapientium dictis, Solonis nempe ad Croesum, Lydorum regem, Platonis ad Dionysium, Sicilia tyrannum, aliisque plurimis, quorum meminisse in presenti nihil necesse est. Ecquomodo enim res insociabiles, sapientia et adulatio, sociari unquam possint? Si quis sapiens, non idem est adulator: si quis adulator, non idem est sapiens. Quod si de Deo ipso disputetur, ue pius quidem is est, qui sit adulator. Præterea, quoniam sapientia, si cum omni humana nobilitate comparetur, tanto cam antecellit, quanto obolum lychnites, tanto etiam oportet sapientium dicta, si cum servili et humili assentatione conferantur, ab hac ipsa distare. Absurdissimum certe hoc et idem fere sit, ac si quis Achillem ideo vituperet, quod esse Thersites nolit; aut leonem, quod bellem leoninam vulpina non melet. Variorum nola. με quoquc escmplar Vaticanum, in quo omissum aliquid suspicor. Certe hæc make cube- 'TPAL. BOITIN.

οἷς καὶ τὸν Παλαμᾶν ὑποδείγμασι χρώμενον τὰς νέας ἔλεγε γράφειν θεολογίας, ὑπὲρ ὧν τὸ οἰκεῖον αἷμα διδόναι καὶ μάλα προθύμως ὁ ἀῤῥεπὴς κριτὴς διετείνετο· ἃς καὶ καυθῆναι λέγοντος μᾶλλον ἐμοῦ, καθήπτοντο μάλα σφοδρῶς καὶ παῤῥησίᾳ Παλαμᾶς καὶ Ἡρακλείους, σύν γε τῷ πατριάρχῃ, τότε λέγοντες καυθήσεσθαι σφᾶς, ὅτε καὶ τὸ τοῦ Χριστοῦ εὐαγγέλιον, εἰς ταὐτότητος λόγον φεῦ τὴν ἀμφοτέρων τιθέντες ἁρμονίαν. καὶ ἔτι καὶ τρίτον ἔγκλημα τουτὶ προσῆγεν ἐμοὶ, λέγω δὴ τὸ τῆς ἐμῆς ὁμιλίας πρὸς βασιλέα σκληρὸν καὶ οὐκ ἐνδιδόμενον οὐδαμῆ· μηδὲ γὰρ εἶναι σοφῶν βασιλεῦσιν ὁμιλεῖν οὑτωσί. (Ε.) Περὶ οὗ καὶ βραχέα εἰπὼν ἀπήλλαγμαι, οὐ μόνον τοὺς τῶν ἁγίων πάλαι πρὸς βασιλέας εἰς μέσον ἀγαγὼν διαλόγους, ἀλλὰ καὶ τῶν ἔξω σοφῶν ἐνίους, Σόλωνος πρὸς Κροῖσόν φημι τῶν Λυδῶν βασιλέα, καὶ Πλάτωνος πρὸς Διονύσιον, τὸν τῆς Σικελίας, καὶ πλείους ἄλλους, ὧν οὐ χρεία μεμνῆσθαι τανῦν. πῶς γὰρ ἂν μιγείη τὰ ἄμικτα, σοφία λέγω καὶ κολακεία; εἰ γὰρ σοφὸς, οὐ κόλαξ· εἰ δὲ κόλαξ, οὐ σοφός. ὅταν δὲ καὶ περὶ τοῦ θεοῦ τὰ τῆς διαλέξεως ᾖ, τότ’ οὐδ’ εὐσεβὴς ὁ κόλαξ.

[A. C. 1351] BYZANTINE HISTORI.E LIB. XIX. [P. J. CANTALuz. 5) 1202 Γ'. Ὡς ἂν ἡ συμφωνία διηνεκής του πρώτου σκοποῦ τοῖς ἄλλοτ' άλλως μεταξύ παραπλεκομένως πράγμασιν ἐπίσης ἀκήρατος μένῃ, ἦν ὠθισμός τις καὶ βία παρ' ἑκατέροις ἡμῖν, ὁποία κἂν τοῖς ὁπλομάχοις ἀγῶσι ὡς τὰ πολλὰ καθίσταται, βιαζομένων ἑκατέρων τῶν στρατοπέδων. πρὶν συῤῥαγίνει τις τάξεις, περὶ τοῦ ποτέροις ἂν προκατειλήφθα: γένοιτο τὸν ὑπερέχοντα τόπον, ὡς ἐνταῦθα τοῦ παντὸς ἀγῶνας τὰς τῆς νίκης στρέφοντος ἐλπίδας, κάν τούτις τὰς ἀδήλους τοῦ πολέμου προκατατιθεμένου τύχας ὡς τὰ πολλά. Δ΄. Ὁ μὲν γὰρ πρῶτον του; τῆς σηπίας με τρό τους έλεγε μιμεῖσθαι· καθάπερ γὰρ ἐκείνην, μηχα. νωμένην δρασμόν, τὸ μέλαν ἐμεῖν κατὰ τῆς τῶν Αλεξων σαγήνης, οὕτως ἔφασκε καμε, πρὸς ἕτερα μεθαρμόζειν κατὰ τὸ λεληθὸς τὸν ὅλον σκοπὸν τοῦ ἀγῶνος ἀεὶ πειρώμενον, κατ' ἐκείνου μηχανάσθαι ξενηλασίαν φάναι τινά, καὶ τοῦ Θαβωρίου φωτός ἀπελαύνειν πανούργως, αυτάρκη πρόφασιν ἐς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν ἔχειν οἰομένου τουτί. Δεύτερον ἐνεκάλει μοι, κακῶς εἰσάγειν τὸ περὶ τοῦ μὴ δεῖν θεολογεῖν κεφάλαιον, τῶν ἁγίων ἄνω καὶ κάτω διαβμέδην θεολογούντων· οἷς καὶ τὸν Παλαμᾶς ὑποδείγ μασι χρώμενον τὰς νέας έλεγε γράφειν θεολογίας, ὑπὲρ ὧν τὸ οἰκεῖον αἷμα διδόναι καὶ μάλα προθύμως ὁ ἀρρεπής κριτής διετείνετο· ἂς καὶ καυθῆναι λέγον τος μᾶλλον ἐμοῦ, καθήπτοντο μάλα σφοδρώς καὶ παρρησίας Παλαμᾶς καὶ Ηρακλείους, συν γε τῷ πιο τριάρχη, τότε λέγοντες καυθήσεσθαι σφᾶς, ὅτε καὶ τὸ τοῦ Χριστοῦ Εὐαγγέλιον, εἰς ταυτότητος λόγον φεῦ! τὴν ἀμφοτέρων τιθέντες ἁρμονίαν. Καὶ ἔτι καὶ τρίτον έγκλημα τουτὶ προσῆγεν ἐμοί, λέγω δὴ τὸ τῆς ἐμῆς ὁμιλίας πρὸς βασιλέα σκληρὸν καὶ οὐκ ἐνδιδό μενον οὐδαμή· μηδὲ γὰρ εἶναι σοφῶν βασιλεῦσιν ὁμιλεῖν αὐτωσί. Ε΄. Περὶ οὗ καὶ βραχέα εἰπὼν ἀπήλλαγμαι, οὐ μόνον τοὺς τῶν ἁγίων πάλαι πρὸς βασιλέας εἰς μέσου ἀγαγών διαλόγους, ἀλλὰ καὶ τῶν ἔξω σοφῶν ενίους, Σόλωνος πρὸς Κροῖσόν φημι τῶν Λυδῶν βασιλές, καὶ Πλάτωνος πρός Διονύσιον, τὸν τῆς Σικελίας, καὶ πλείους ἄλλους, ὧν οὐ χρεία μεμνήσθαι τανῦν. Πῶς γὰρ ἂν μιγείη τὰ ἄμικτα, σοφία λέγω καὶ κολακεία; Εἰ γὰρ σοφός, οὐ κόλαξ· εἰ δὲ κόλαξ, οὐ σοφός. Ὅταν δὲ καὶ περὶ τοῦ Θεοῦ τὰ τῆς διαλέξεως ᾖ, τότ' [Ρ. 550] οὐδ᾽ εὐσεβὴς ὁ κόλαξ. "Αλλως τε καὶ τῆς σοφία;, εἰ πρὸς ἀνθρωπίνην ἅπασαν συγκρίνοιτο εὐγένειαν, τοσοῦτο διαφερούσης ὅσιν όδελοῦ λυχνίτης, τοιοῦτο διαφέρειν χρεὼν καὶ τὴν τῶν σοφῶν ἐμιλίαν, συγκρινομένην πρὸς ἀνδραποδώδη καὶ ἀγεννή κολακείαν. Η πολλή μεντἂν ἀλογία γε εἴη, καὶ παραπλήσιον, ὡς περἂν εἰ ἐνεκάλει τις Αχιλλεί μὴ βου. λομένῳ Θερσίτην εἶναι, ἢ τῷ λέοντι μὴ τὴν ἀλωπες τὴν ἀλλαττομένῳ τῆς λεοντής. III. Enimvero ut argumenti propositi tractatio perpetua serie et consonantia procederet, nee intertextis alias aliis quæstionibus corrumperetur, magua contentione et aperta vi utrinque laborari captum: ut in bellicis præliis plerumque fit, cum uterque exercitus, antequam ordines condigant, enixe certat, uter prior occupaturus sit locum superiorem; eo quod ii, qui pugnant, omnem victorize spem in eo verti existiment, et hoc incertae belli fortunae fundamentum ut plurimum ponant. IV. Ac primum ille aiebat me imitari morem spis, quæ fugam moliens atrum virus in piscatorum sagenam evomeret: conari scilicet semper omnem disputationis scopum ad alia sensim trans - ferre et longe relegare, eique velut quoddam exsilium machinari, atquc a Thaborio lumine per fraudem avertere, quod argumentum ipse in præsenti instituto sufficere arbitraretur. Deinde quod negarem de rebus divinis disputari oportere, illud mibi ut male statuenti objiciebat, cum sancti ipsi passim de Deo disputarent: quorum exempla Palamam quoque dicebat nova de Deo scripta edere, pro quibus vel proprium sanguinem libentissime se elusurum equus scilicet judex aflirmabat; quæ cum ego conburi potius jubercm, 938 illico Palainas et Heracleæ episcopus cum patriarcha acrius me et liberius reprehendere cœperunt, tum ea combustum iri dicentes, cum et ipsum Christi Evangelium, utriusque operis camden (prol sceJus!) rationem habentes. Ad hæc tertium in me culpabat, asperam illam et nesciam fecti pertinaciain, qua cum imperatore collocutus fuissem. Nequo enim sapientium esse, ita apud imperatores loqui. V. Qua quidem de re pauca dixi, et me ipsum statim expedivi, prolatis in medium non iis solun sermonibus, quos olim viri sancti cum imperatoribus habuissent, sed et quibusdam profanorum sapientium dictis, Solonis nempe ad Croesum, Lydorum regem, Platonis ad Dionysium, Sicilia tyrannum, aliisque plurimis, quorum meminisse in presenti nihil necesse est. Ecquomodo enim res insociabiles, sapientia et adulatio, sociari unquam possint? Si quis sapiens, non idem est adulator: si quis adulator, non idem est sapiens. Quod si de Deo ipso disputetur, ue pius quidem is est, qui sit adulator. Præterea, quoniam sapientia, si cum omni humana nobilitate comparetur, tanto cam antecellit, quanto obolum lychnites, tanto etiam oportet sapientium dicta, si cum servili et humili assentatione conferantur, ab hac ipsa distare. Absurdissimum certe hoc et idem fere sit, ac si quis Achillem ideo vituperet, quod esse Thersites nolit; aut leonem, quod bellem leoninam vulpina non melet. Variorum nola. με quoquc escmplar Vaticanum, in quo omissum aliquid suspicor. Certe hæc make cube- 'TPAL. BOITIN.

ἄλλως τε καὶ τῆς σοφίας, εἰ πρὸς ἀνθρωπίνην ἅπασαν συγκρίνοιτο εὐγένειαν, τοσοῦτο διαφερούσης ὅσον ὀβολοῦ λυχνίτης, τοσοῦτο διαφέρειν χρεὼν καὶ τὴν τῶν σοφῶν ὁμιλίαν, συγκρινομένην πρὸς ἀνδραποδώδη καὶ ἀγεννῆ κολακείαν. ἦ πολλὴ μεντἂν ἀλογία γε εἴη, καὶ παραπλήσιον, ὥσπερ ἂν εἰ ἐνεκάλει τις Ἀχιλλεῖ μὴ βουλομένῳ Θερσίτην εἶναι, ἢ τῷ λέοντι μὴ τὴν ἀλωπεκῆν ἀλλαττομένῳ τῆς λεοντῆς. (2.) Περὶ δὲ τοῦ τῆς σηπίας μέλανος καὶ πάνυ τεθαύμακα, πῶς οἷς ἐγκαλεῖσθαι ἐκεῖνον ἐχρῆν, τὰ μὲν προφανῆ παρατρέχοντα, τὰ δ’ ἀφανῆ καὶ πόῤῥω μνήμης ἐς μέσον ἄγοντα, ταῦθ’ ἡμῖν αὐτὸς ἐγκαλεῖν οὐκ ὀκνεῖ, καὶ ταῦτα καὶ περὶ αὐτῶν ἐν ἑτέρῳ που τὰ εἰκότα προδιαλαβοῦσι. ὅμως ἐπείπερ οὐ διαλείπεις, ἔφην, περὶ τὸ Θαβώριον ἀναστρεφόμενος καὶ πᾶσαν εἰς τοῦτο φέρων ὑπόθεσιν, οὐκ ἔχων (ὡς ἔοικεν) ὁρμητήριον ἕτερον, ἢ μὴ ἔχων ἀσφαλέστερον, ἐγώ σου καὶ ταύτην λῦσαι πειράσομαι τὴν ἀνάγκην, οὐ πάνυ προσῆκον ἡμῖν.

[A. C. 1351] BYZANTINE HISTORI.E LIB. XIX. [P. J. CANTALuz. 5) 1202 Γ'. Ὡς ἂν ἡ συμφωνία διηνεκής του πρώτου σκοποῦ τοῖς ἄλλοτ' άλλως μεταξύ παραπλεκομένως πράγμασιν ἐπίσης ἀκήρατος μένῃ, ἦν ὠθισμός τις καὶ βία παρ' ἑκατέροις ἡμῖν, ὁποία κἂν τοῖς ὁπλομάχοις ἀγῶσι ὡς τὰ πολλὰ καθίσταται, βιαζομένων ἑκατέρων τῶν στρατοπέδων. πρὶν συῤῥαγίνει τις τάξεις, περὶ τοῦ ποτέροις ἂν προκατειλήφθα: γένοιτο τὸν ὑπερέχοντα τόπον, ὡς ἐνταῦθα τοῦ παντὸς ἀγῶνας τὰς τῆς νίκης στρέφοντος ἐλπίδας, κάν τούτις τὰς ἀδήλους τοῦ πολέμου προκατατιθεμένου τύχας ὡς τὰ πολλά. Δ΄. Ὁ μὲν γὰρ πρῶτον του; τῆς σηπίας με τρό τους έλεγε μιμεῖσθαι· καθάπερ γὰρ ἐκείνην, μηχα. νωμένην δρασμόν, τὸ μέλαν ἐμεῖν κατὰ τῆς τῶν Αλεξων σαγήνης, οὕτως ἔφασκε καμε, πρὸς ἕτερα μεθαρμόζειν κατὰ τὸ λεληθὸς τὸν ὅλον σκοπὸν τοῦ ἀγῶνος ἀεὶ πειρώμενον, κατ' ἐκείνου μηχανάσθαι ξενηλασίαν φάναι τινά, καὶ τοῦ Θαβωρίου φωτός ἀπελαύνειν πανούργως, αυτάρκη πρόφασιν ἐς τὴν προκειμένην ὑπόθεσιν ἔχειν οἰομένου τουτί. Δεύτερον ἐνεκάλει μοι, κακῶς εἰσάγειν τὸ περὶ τοῦ μὴ δεῖν θεολογεῖν κεφάλαιον, τῶν ἁγίων ἄνω καὶ κάτω διαβμέδην θεολογούντων· οἷς καὶ τὸν Παλαμᾶς ὑποδείγ μασι χρώμενον τὰς νέας έλεγε γράφειν θεολογίας, ὑπὲρ ὧν τὸ οἰκεῖον αἷμα διδόναι καὶ μάλα προθύμως ὁ ἀρρεπής κριτής διετείνετο· ἂς καὶ καυθῆναι λέγον τος μᾶλλον ἐμοῦ, καθήπτοντο μάλα σφοδρώς καὶ παρρησίας Παλαμᾶς καὶ Ηρακλείους, συν γε τῷ πιο τριάρχη, τότε λέγοντες καυθήσεσθαι σφᾶς, ὅτε καὶ τὸ τοῦ Χριστοῦ Εὐαγγέλιον, εἰς ταυτότητος λόγον φεῦ! τὴν ἀμφοτέρων τιθέντες ἁρμονίαν. Καὶ ἔτι καὶ τρίτον έγκλημα τουτὶ προσῆγεν ἐμοί, λέγω δὴ τὸ τῆς ἐμῆς ὁμιλίας πρὸς βασιλέα σκληρὸν καὶ οὐκ ἐνδιδό μενον οὐδαμή· μηδὲ γὰρ εἶναι σοφῶν βασιλεῦσιν ὁμιλεῖν αὐτωσί. Ε΄. Περὶ οὗ καὶ βραχέα εἰπὼν ἀπήλλαγμαι, οὐ μόνον τοὺς τῶν ἁγίων πάλαι πρὸς βασιλέας εἰς μέσου ἀγαγών διαλόγους, ἀλλὰ καὶ τῶν ἔξω σοφῶν ενίους, Σόλωνος πρὸς Κροῖσόν φημι τῶν Λυδῶν βασιλές, καὶ Πλάτωνος πρός Διονύσιον, τὸν τῆς Σικελίας, καὶ πλείους ἄλλους, ὧν οὐ χρεία μεμνήσθαι τανῦν. Πῶς γὰρ ἂν μιγείη τὰ ἄμικτα, σοφία λέγω καὶ κολακεία; Εἰ γὰρ σοφός, οὐ κόλαξ· εἰ δὲ κόλαξ, οὐ σοφός. Ὅταν δὲ καὶ περὶ τοῦ Θεοῦ τὰ τῆς διαλέξεως ᾖ, τότ' [Ρ. 550] οὐδ᾽ εὐσεβὴς ὁ κόλαξ. "Αλλως τε καὶ τῆς σοφία;, εἰ πρὸς ἀνθρωπίνην ἅπασαν συγκρίνοιτο εὐγένειαν, τοσοῦτο διαφερούσης ὅσιν όδελοῦ λυχνίτης, τοιοῦτο διαφέρειν χρεὼν καὶ τὴν τῶν σοφῶν ἐμιλίαν, συγκρινομένην πρὸς ἀνδραποδώδη καὶ ἀγεννή κολακείαν. Η πολλή μεντἂν ἀλογία γε εἴη, καὶ παραπλήσιον, ὡς περἂν εἰ ἐνεκάλει τις Αχιλλεί μὴ βου. λομένῳ Θερσίτην εἶναι, ἢ τῷ λέοντι μὴ τὴν ἀλωπες τὴν ἀλλαττομένῳ τῆς λεοντής. III. Enimvero ut argumenti propositi tractatio perpetua serie et consonantia procederet, nee intertextis alias aliis quæstionibus corrumperetur, magua contentione et aperta vi utrinque laborari captum: ut in bellicis præliis plerumque fit, cum uterque exercitus, antequam ordines condigant, enixe certat, uter prior occupaturus sit locum superiorem; eo quod ii, qui pugnant, omnem victorize spem in eo verti existiment, et hoc incertae belli fortunae fundamentum ut plurimum ponant. IV. Ac primum ille aiebat me imitari morem spis, quæ fugam moliens atrum virus in piscatorum sagenam evomeret: conari scilicet semper omnem disputationis scopum ad alia sensim trans - ferre et longe relegare, eique velut quoddam exsilium machinari, atquc a Thaborio lumine per fraudem avertere, quod argumentum ipse in præsenti instituto sufficere arbitraretur. Deinde quod negarem de rebus divinis disputari oportere, illud mibi ut male statuenti objiciebat, cum sancti ipsi passim de Deo disputarent: quorum exempla Palamam quoque dicebat nova de Deo scripta edere, pro quibus vel proprium sanguinem libentissime se elusurum equus scilicet judex aflirmabat; quæ cum ego conburi potius jubercm, 938 illico Palainas et Heracleæ episcopus cum patriarcha acrius me et liberius reprehendere cœperunt, tum ea combustum iri dicentes, cum et ipsum Christi Evangelium, utriusque operis camden (prol sceJus!) rationem habentes. Ad hæc tertium in me culpabat, asperam illam et nesciam fecti pertinaciain, qua cum imperatore collocutus fuissem. Nequo enim sapientium esse, ita apud imperatores loqui. V. Qua quidem de re pauca dixi, et me ipsum statim expedivi, prolatis in medium non iis solun sermonibus, quos olim viri sancti cum imperatoribus habuissent, sed et quibusdam profanorum sapientium dictis, Solonis nempe ad Croesum, Lydorum regem, Platonis ad Dionysium, Sicilia tyrannum, aliisque plurimis, quorum meminisse in presenti nihil necesse est. Ecquomodo enim res insociabiles, sapientia et adulatio, sociari unquam possint? Si quis sapiens, non idem est adulator: si quis adulator, non idem est sapiens. Quod si de Deo ipso disputetur, ue pius quidem is est, qui sit adulator. Præterea, quoniam sapientia, si cum omni humana nobilitate comparetur, tanto cam antecellit, quanto obolum lychnites, tanto etiam oportet sapientium dicta, si cum servili et humili assentatione conferantur, ab hac ipsa distare. Absurdissimum certe hoc et idem fere sit, ac si quis Achillem ideo vituperet, quod esse Thersites nolit; aut leonem, quod bellem leoninam vulpina non melet. Variorum nola. με quoquc escmplar Vaticanum, in quo omissum aliquid suspicor. Certe hæc make cube- 'TPAL. BOITIN.

Chapter IVCaput IV

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

PG 148:1219λείπεται λέγειν καθ’ αὑτὴν μεταβεβλῆσθαι. τοῦτο δὲ περὶ τὴν οὐσίαν αὐτὴν ἤδη τὴν μεταβολὴν ἐνδείκνυται, περὶ ἣν ἡ γένεσις καὶ ἡ φθορὰ θεωρεῖται. ἐπεὶ οὖν ὡμολόγηται ἡμῖν τὸ τοῦ Χριστοῦ σωματικὸν ὑπάρξαν εἶδος (καὶ τοῦτο οὐδ’ ἂν αὐτὸς οἶμαι ἀρνηθείη· δοκεῖ γὰρ εὐγνωμονεῖν ποσῶς περὶ τὴν ἐξαρχῆς ὕπαρξιν· ἐπεὶ πόθεν αὐτῷ ἡ μεταβολὴ πορισθήσεται;) μεταβέβληται δὲ κατ’ αὐτὸν ἐξ ὅλων ὅλη ἡ τοιαύτη μορφὴ, πᾶσα ἀνάγκη ἐκ γενέσεως εἰς φθορὰν, κἀκ τοῦ ὄντος εἰς τὸ μηδαμῆ εἶναι κεχωρηκέναι. εἰ τοίνυν κατ’ αὐτὸν ἐξ ὅλων ὅλη μεταβέβληται, οὐδὲν ἄρα αὐτῆς ὑπολέλειπται· ἐκποδὼν οὖν τὸ σῶμα καὶ ἔφθαρται· καὶ οὔτε σῶμα, οὔτε μορφὴ, οὔτ’ ἄλλο τι λοιπόν ἐστιν. εἰς τοιοῦτον αὐτοὺς τῆς ἀτοπίας βόθρον καὶ ἀθεί̈ας ἡ σεσοφισμένη καὶ ἀστειοτάτη τοῦ λόγου κατεκρήμνισε περιπέτεια. (Ε.) Καὶ ταῦτα μὲν τῇδέ πη γέγραπται τῷ ἁγίῳ, σοφώτατά τε καὶ ὑψηλότατα, τὸν τῆς εἰκονομαχίας προστάτην ἐξελέγχοντί τε καὶ καταλύοντι· ᾧ καὶ αὐτὸς εὐθὺς συνεξελέγχεταί τε καὶ συγκαταλύεται ὁ σεμνὸς Παλαμᾶς, ἐκείνῳ ταὐτὰ καὶ γράφων καὶ φρονῶν, πὴ μὲν ἐκείνου τῆς γλώττης ἐξηρτημένος, οἷα δρυὸς ἐπειλημμένος κιττός·

(A. M. 6859, IND. 4] οὖν τὸ σῶμα καὶ ἔφθαρται· καὶ οὔτε σώμα ούτε μορ φή, οὔτ' ἄλλο τι λοιπόν ἐστιν. Εἰς τοιοῦτον αὐτη; τῆς ἀτοπίας βόθρον καὶ ἀθεΐας ἡ σεσοφισμένη καὶ άστειοτάτη τοῦ λόγου κατεκρήμνισε περιπέτεις. ad non esse transiisse. Si, ut ait, tota ex toto mu- βέβληται, οὐδὲν ἄρα αὐτῆς ὑπολέλειπται· ἐκποδών tata est, nihil ergo cjus residuum mansit. Ergo corpus de medio sublatum et corruptum est; ac neque corpus, neqne forma, neque aliud quidquam superest. Eu insaniz et impietatis illos præcipites egit artificiosa et plane ridicula verborum temeritas. › V. Hæc vir sanctus, docta admodum et sublimia; hæc ferme scribebat, cum iconomacbiz propugnatʊrem refutaret et everteret; cum quo et venerabilis Palamas statim refutatur et evertitur, qui eadem scribit et sentit; modo er illius lingua pendens, velut hedera quercui adhærescit; modo contemnens ea, quæ didicit, et iis stare negligens ubi aliquid addendum sit, et magistrum superare, Lanquam maximum gloria certamen, sibi proponens. Etenim cum energiæ seu operationis nomen, in detrimentum Ecclesiæ ab impio Eunomio introductum, olim in divinam Triuitatem invasisacl, leononchi postea impendio curaverunt, ut ad proprios errores hic quoque accederet. Hlorum vestigiis Palamas insistit, vulturio similis, quam avem ferunt sana corpora praterire, cupide autem ad morbusa accedere. VI Postquam itaque ca verba, quibus tune sanctus ductor contra impium Eusebium præsens usus est, in medium potulerimus, atque ipsa continuo argumenta, quibus olim 951 sancti Patres, liasilii et Gregorii, sceleratum Eunomium in suis antirrheticis obruere studuerunt; ea nobis quoque satis for: arbitror, ut et hunc velut uno gladlii ietu in viscera adacto, illis ipsis argumentis confodiamus. Vil. llie igitur, ut nos comperimus, Deum ipsum ait omnibus præsentem adesse: «Non enim, inquit, sim¡ līci operatione, nit veteres quidam existrucbant, qui ita delirarunt, ut dicerent eum tempore divinæ incarnationis sua bypostasi cœlos caos fecisse, ac nobiscum substantialiter fuisse, · peratione autem et dignitate sola apud Deum et Patrem. Nempe illi, ut in objectis corporeis, ita et in Verbo divino aliud substantiam, aliud operationem esse statuebant, quod piis non licet; quoniam hi sciunt in simplicibus et incorporeis nihil ea differre. Quippe hæc a se invicem distingui haud dobent, ne quod omnem simplicitatem excedit, compositum esse intelligatur. Nam nec divina substantia operatione vacare, nec operatio unquam substan - tiæ expers esso potest.» Tum paulo infra: ‹ Ita cnim pie divina operatio, seu potius αυτενέργεια, ææterna esse intelligetur, quia operatio ab substantia non distinguitur, sed eadem delinitione conui. netur, propter simplicis et incorporeæ naturæ pro - prietatem. › Ε'. Καὶ ταῦτα μὲν τῇδέ τη γέγραπται τῷ ἁγίῳ, σοφώτατά τε καὶ ὑψηλότατα, τὸν τῆς εἰκονομαχίες προστάτην ἐξελέγχοντί τε καὶ καταλύοντε· ᾧ καὶ αὐτὸς εὐθὺς συνεξελέγχεταί τε καὶ συγκαταλύεται ὁ σεμνός Παλαμάς, ἐκείνῳ ταυτὰ καὶ γράφων καὶ (Ρ. 598] φρονῶν, τὴ μὲν ἐκείνου τῆς γλώττης έξηρτη μένος, οἷα δρυὸς ἐπειλημμένος κιττές· πῇ δὲ τὸ τοῖ; διδαχθεῖσιν ἐμμένειν κατειρωνευόμενος, όπου προσ θήκης δέοιτο, καὶ φιλοτιμίας ἀγώνισμα ποιούμενες κράτιστον, τὸν διδάσκαλον υπερσχεῖν. Καὶ γάρ ότ' Ευνομίου τοῦ καταράτου καὶ τὸ τῆς ἐνεργείας δνομα τῇ θείᾳ Τριάδι πάλαι παρεισαχθὲν ἐπὶ το νήρῳ τῆς Ἐκκλησίας περὶ πλείστου καὶ τοῖς Επ νομάχοις ὕστερον ἐγεγόνει τοῖς οἰκείοις προσθείναι καὶ τοῦτο κακοῖς, καὶ ἅμα τῷ κατόπιν ἐπείνας ἀκολουθοῦντι νῦν Παλαμά καθάπερ καὶ τὸν γύτα φατὰ τὸ ὄρνεον τὰ μὲν υγιαίνοντα των σωμάτων παριέναι, ὁ δὲ νοσεί, ταῦτα δ' ἀσμένως προς sta Γ΄. Διὰ προσεχῶς μὲν τὰ τοῦ θείου πάλιν δε σκάλου προενεγκούσιν εἰς μέσον βήματα, οἷς κα Ευσεβίου τοῦ δυσσεβούς τηνικαῦτα παρὼν ἐκείν ἐχρήσατο, έπειτα καὶ δι' ὧν τοῖς θείοις ἐμελης πάλαι Πατράσι, Βασιλείοις καὶ Γρηγορίας μὲ τὸν ἀλιτήριον ἐκεῖνον τοῖς ἀντιῤῥητικές καταχῶσαι Εὐνόμιον, καὶ ἡμῖν ἀποχρήσειν εἶμαι μια πληγῇ καὶ κατὰ τῶν τούτου σπλάγχνων μάται τὸ τῶν ἐλέγχων ἐκείνων ξίφος. Ζ. Ευρίσκομεν οὖν ἐκεῖνον, παρεῖναι λέγονος τοῖς ἅπασι τὸν Θεὸν αὐτόν. ὁ Οὐ γὰρ ἐνεργεία ψαλ · φησι κατά τινας τῶν Σάλαι, τὰ τοιαῦτα ληρεί σάντων, κενώσει μὲν τοὺς οὐρανούς λεγόντων τῆς ἑαυτοῦ ὑποστάσεως κατά τους καιρούς εξ θείας σαρκώσεως, εἶναί τε ουσιωδώς σὺν ἡμῖν, ἐνεργεία δὲ καὶ ἀξα μόνη πρὸς τὸν Θεὸν καὶ Haτέρα. Ἐπεὶ ἕτερον ουσίαν και άλλα ενέργειαν, ώσπερ ἐπὶ τῶν σωματικῶς θεωρουμένων, εὕτω δὲ καπὶ τοῦ θείου λόγου ἐτίθεντο, όπερ τοῖς εὐσεβέσιν Ο ἀπείρηται. Ἐπὶ γὰρ τῶν ἁπλῶν καὶ ἀσωμάτων ἐν οὐδενὶ διαφέρειν ἴσασιν. Οὐ γὰρ διοριστέον ταῦτα ἀλλήλων, ἵνα μὴ σύνθετον τὸ ὑπὲρ πᾶσαν ἀπλότητε νουῖτο. Οὔτε γὰρ ή θεία ουσία ανενέργητος εἴη ἐν ποτε, οὔτ᾽ ἀνούσιος ή ενέργεια. ο Καὶ μετ' ὀλίγε • Οὕτω γὰρ ἂν εὐσεβῶς νεηθείη ἡ μὲν θεία ενέρ γεια αίδιο;, μᾶλλον δ' αὐτ:νέργεια, τῷ μὴ διωρίσθαι τῆς οὐσίας τὴν ἐνέργειαν, ἀλλὰ τὸν αὐτὴν λέγω επιδέχεσθαι διὰ τὴν τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσωμάτων φύ σεως ιδιότητα. Variorum Gregoras promittit se sanctorum Basilii et Gregorii argumenta prolaturum, quæ tamen baud proferet. BuTIN. Poteram sic interpretari: Non enim, inquit, veteres auidam delirarunt, dicitur ille tempore nole. dicinæ incarnationis sua hypostasi celos vREEN fecisse. Sed aliter malui, socutus codicis antiquisscriptum erat. Buris. simi lectionem, in quo non λέγεται, sed λεγόντων

πὴ δὲ τὸ τοῖς διδαχθεῖσιν ἐμμένειν κατειρωνευόμενος, ὅποι προσθήκης δέοιτο, καὶ φιλοτιμίας ἀγώνισμα ποιούμενος κράτιστον, τὸν διδάσκαλον ὑπερσχεῖν. καὶ γὰρ ὑπ’ Εὐνομίου τοῦ καταράτου καὶ τὸ τῆς ἐνεργείας ὄνομα τῇ θείᾳ τριάδι πάλαι παρεισαχθὲν ἐπὶ πονήρῳ τῆς ἐκκλησίας περὶ πλείστου καὶ τοῖς εἰκονομάχοις ὕστερον ἐγεγόνει τοῖς οἰκείοις προςθεῖναι καὶ τοῦτο κακοῖς, καὶ ἅμα τῷ κατόπιν ἐκείνοις ἀκολουθοῦντι νῦν Παλαμᾷ· καθάπερ καὶ τὸν γύπα φασὶ τὸ ὄρνεον τὰ μὲν ὑγιαίνοντα τῶν σωμάτων παριέναι· ἃ δὲ νοσεῖ, ταῦτα δ’ ἀσμένως προσίεσθαι. (2.) Διὸ προσεχῶς μὲν τὰ τοῦ θείου πάλιν διδασκάλου προενεγκοῦσιν εἰς μέσον ῥήματα, οἷς κατ’ Εὐσεβίου τοῦ δυσσεβοῦς τηνικαῦτα παρὼν ἐκεῖνος ἐχρήσατο, ἔπειτα καὶ δι’ ὧν τοῖς θείοις ἐμέλησε πάλαι πατράσι, Βασιλείοις καὶ Γρηγορίοις φημὶ, τὸν ἀλιτήριον ἐκεῖνον τοῖς ἀντιῤῥητικοῖς καταχῶσαι Εὐνόμιον, καὶ ἡμῖν ἀποχρήσειν οἶμαι μιᾷ πληγῇ καὶ κατὰ τῶν τούτου σπλάγχνων ἐλάσαι τὸ τῶν ἐλέγχων ἐκείνων ξίφος. (Ζ.) Εὑρίσκομεν οὖν ἐκεῖνον, παρεῖναι λέγοντα τοῖς ἅπασι τὸν θεὸν αὐτόν.

(A. M. 6859, IND. 4] οὖν τὸ σῶμα καὶ ἔφθαρται· καὶ οὔτε σώμα ούτε μορ φή, οὔτ' ἄλλο τι λοιπόν ἐστιν. Εἰς τοιοῦτον αὐτη; τῆς ἀτοπίας βόθρον καὶ ἀθεΐας ἡ σεσοφισμένη καὶ άστειοτάτη τοῦ λόγου κατεκρήμνισε περιπέτεις. ad non esse transiisse. Si, ut ait, tota ex toto mu- βέβληται, οὐδὲν ἄρα αὐτῆς ὑπολέλειπται· ἐκποδών tata est, nihil ergo cjus residuum mansit. Ergo corpus de medio sublatum et corruptum est; ac neque corpus, neqne forma, neque aliud quidquam superest. Eu insaniz et impietatis illos præcipites egit artificiosa et plane ridicula verborum temeritas. › V. Hæc vir sanctus, docta admodum et sublimia; hæc ferme scribebat, cum iconomacbiz propugnatʊrem refutaret et everteret; cum quo et venerabilis Palamas statim refutatur et evertitur, qui eadem scribit et sentit; modo er illius lingua pendens, velut hedera quercui adhærescit; modo contemnens ea, quæ didicit, et iis stare negligens ubi aliquid addendum sit, et magistrum superare, Lanquam maximum gloria certamen, sibi proponens. Etenim cum energiæ seu operationis nomen, in detrimentum Ecclesiæ ab impio Eunomio introductum, olim in divinam Triuitatem invasisacl, leononchi postea impendio curaverunt, ut ad proprios errores hic quoque accederet. Hlorum vestigiis Palamas insistit, vulturio similis, quam avem ferunt sana corpora praterire, cupide autem ad morbusa accedere. VI Postquam itaque ca verba, quibus tune sanctus ductor contra impium Eusebium præsens usus est, in medium potulerimus, atque ipsa continuo argumenta, quibus olim 951 sancti Patres, liasilii et Gregorii, sceleratum Eunomium in suis antirrheticis obruere studuerunt; ea nobis quoque satis for: arbitror, ut et hunc velut uno gladlii ietu in viscera adacto, illis ipsis argumentis confodiamus. Vil. llie igitur, ut nos comperimus, Deum ipsum ait omnibus præsentem adesse: «Non enim, inquit, sim¡ līci operatione, nit veteres quidam existrucbant, qui ita delirarunt, ut dicerent eum tempore divinæ incarnationis sua bypostasi cœlos caos fecisse, ac nobiscum substantialiter fuisse, · peratione autem et dignitate sola apud Deum et Patrem. Nempe illi, ut in objectis corporeis, ita et in Verbo divino aliud substantiam, aliud operationem esse statuebant, quod piis non licet; quoniam hi sciunt in simplicibus et incorporeis nihil ea differre. Quippe hæc a se invicem distingui haud dobent, ne quod omnem simplicitatem excedit, compositum esse intelligatur. Nam nec divina substantia operatione vacare, nec operatio unquam substan - tiæ expers esso potest.» Tum paulo infra: ‹ Ita cnim pie divina operatio, seu potius αυτενέργεια, ææterna esse intelligetur, quia operatio ab substantia non distinguitur, sed eadem delinitione conui. netur, propter simplicis et incorporeæ naturæ pro - prietatem. › Ε'. Καὶ ταῦτα μὲν τῇδέ τη γέγραπται τῷ ἁγίῳ, σοφώτατά τε καὶ ὑψηλότατα, τὸν τῆς εἰκονομαχίες προστάτην ἐξελέγχοντί τε καὶ καταλύοντε· ᾧ καὶ αὐτὸς εὐθὺς συνεξελέγχεταί τε καὶ συγκαταλύεται ὁ σεμνός Παλαμάς, ἐκείνῳ ταυτὰ καὶ γράφων καὶ (Ρ. 598] φρονῶν, τὴ μὲν ἐκείνου τῆς γλώττης έξηρτη μένος, οἷα δρυὸς ἐπειλημμένος κιττές· πῇ δὲ τὸ τοῖ; διδαχθεῖσιν ἐμμένειν κατειρωνευόμενος, όπου προσ θήκης δέοιτο, καὶ φιλοτιμίας ἀγώνισμα ποιούμενες κράτιστον, τὸν διδάσκαλον υπερσχεῖν. Καὶ γάρ ότ' Ευνομίου τοῦ καταράτου καὶ τὸ τῆς ἐνεργείας δνομα τῇ θείᾳ Τριάδι πάλαι παρεισαχθὲν ἐπὶ το νήρῳ τῆς Ἐκκλησίας περὶ πλείστου καὶ τοῖς Επ νομάχοις ὕστερον ἐγεγόνει τοῖς οἰκείοις προσθείναι καὶ τοῦτο κακοῖς, καὶ ἅμα τῷ κατόπιν ἐπείνας ἀκολουθοῦντι νῦν Παλαμά καθάπερ καὶ τὸν γύτα φατὰ τὸ ὄρνεον τὰ μὲν υγιαίνοντα των σωμάτων παριέναι, ὁ δὲ νοσεί, ταῦτα δ' ἀσμένως προς sta Γ΄. Διὰ προσεχῶς μὲν τὰ τοῦ θείου πάλιν δε σκάλου προενεγκούσιν εἰς μέσον βήματα, οἷς κα Ευσεβίου τοῦ δυσσεβούς τηνικαῦτα παρὼν ἐκείν ἐχρήσατο, έπειτα καὶ δι' ὧν τοῖς θείοις ἐμελης πάλαι Πατράσι, Βασιλείοις καὶ Γρηγορίας μὲ τὸν ἀλιτήριον ἐκεῖνον τοῖς ἀντιῤῥητικές καταχῶσαι Εὐνόμιον, καὶ ἡμῖν ἀποχρήσειν εἶμαι μια πληγῇ καὶ κατὰ τῶν τούτου σπλάγχνων μάται τὸ τῶν ἐλέγχων ἐκείνων ξίφος. Ζ. Ευρίσκομεν οὖν ἐκεῖνον, παρεῖναι λέγονος τοῖς ἅπασι τὸν Θεὸν αὐτόν. ὁ Οὐ γὰρ ἐνεργεία ψαλ · φησι κατά τινας τῶν Σάλαι, τὰ τοιαῦτα ληρεί σάντων, κενώσει μὲν τοὺς οὐρανούς λεγόντων τῆς ἑαυτοῦ ὑποστάσεως κατά τους καιρούς εξ θείας σαρκώσεως, εἶναί τε ουσιωδώς σὺν ἡμῖν, ἐνεργεία δὲ καὶ ἀξα μόνη πρὸς τὸν Θεὸν καὶ Haτέρα. Ἐπεὶ ἕτερον ουσίαν και άλλα ενέργειαν, ώσπερ ἐπὶ τῶν σωματικῶς θεωρουμένων, εὕτω δὲ καπὶ τοῦ θείου λόγου ἐτίθεντο, όπερ τοῖς εὐσεβέσιν Ο ἀπείρηται. Ἐπὶ γὰρ τῶν ἁπλῶν καὶ ἀσωμάτων ἐν οὐδενὶ διαφέρειν ἴσασιν. Οὐ γὰρ διοριστέον ταῦτα ἀλλήλων, ἵνα μὴ σύνθετον τὸ ὑπὲρ πᾶσαν ἀπλότητε νουῖτο. Οὔτε γὰρ ή θεία ουσία ανενέργητος εἴη ἐν ποτε, οὔτ᾽ ἀνούσιος ή ενέργεια. ο Καὶ μετ' ὀλίγε • Οὕτω γὰρ ἂν εὐσεβῶς νεηθείη ἡ μὲν θεία ενέρ γεια αίδιο;, μᾶλλον δ' αὐτ:νέργεια, τῷ μὴ διωρίσθαι τῆς οὐσίας τὴν ἐνέργειαν, ἀλλὰ τὸν αὐτὴν λέγω επιδέχεσθαι διὰ τὴν τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσωμάτων φύ σεως ιδιότητα. Variorum Gregoras promittit se sanctorum Basilii et Gregorii argumenta prolaturum, quæ tamen baud proferet. BuTIN. Poteram sic interpretari: Non enim, inquit, veteres auidam delirarunt, dicitur ille tempore nole. dicinæ incarnationis sua hypostasi celos vREEN fecisse. Sed aliter malui, socutus codicis antiquisscriptum erat. Buris. simi lectionem, in quo non λέγεται, sed λεγόντων

οὐ γὰρ ἐνεργείᾳ ψιλῇ φησι κατά τινας τῶν πάλαι, τὰ τοιαῦτα ληρωδησάντων, κενῶσαι μὲν τοὺς οὐρανοὺς λεγόντων τῆς ἑαυτοῦ ὑποστάσεως κατὰ τοὺς καιροὺς τῆς θείας σαρκώσεως, εἶναί τε οὐσιωδῶς σὺν ἡμῖν, ἐνεργείᾳ δὲ καὶ ἀξίᾳ μόνῃ πρὸς τὸν θεὸν καὶ πατέρα. ἐπεὶ ἕτερον οὐσίαν καὶ ἄλλο ἐνέργειαν, ὥσπερ ἐπὶ τῶν σωματικῶς θεωρουμένων, οὕτω δὲ κἀπὶ τοῦ θείου λόγου ἐτίθεντο, ὅπερ τοῖς εὐσεβέσιν ἀπείρηται. ἐπὶ γὰρ τῶν ἁπλῶν καὶ ἀσωμάτων ἐν οὐδενὶ διαφέρειν ἴσασιν. οὐ γὰρ διοριστέον ταῦτα ἀλλήλων, ἵνα μὴ σύνθετον τὸ ὑπὲρ πᾶσαν ἁπλότητα νοοῖτο. οὔτε γὰρ ἡ θεία οὐσία ἀνενέργητος εἴη ἄν ποτε, οὔτ’ ἀνούσιος ἡ ἐνέργεια. καὶ μετ’ ὀλίγα· οὕτω γὰρ ἂν εὐσεβῶς νοηθείη ἡ μὲν θεία ἐνέργεια ἀί̈διος, μᾶλλον δ’ αὐτενέργεια, τῷ μὴ διωρίσθαι τῆς οὐσίας τὴν ἐνέργειαν, ἀλλὰ τὸν αὐτὸν λόγον ἐπιδέχεσθαι διὰ τὴν τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσωμάτου φύσεως ἰδιότητα. (Η.) Ὁρᾷς ὅπως τε κατ’ ἴχνος τῷ θείῳ καὶ οὗτος ἕπεται Βασιλείῳ καὶ οἷον ἐφερμηνεύει τἀκείνου, καὶ ὅπως τοῖς κατ’ ἴχνος, οἷς ἐκεῖνος ἐμάχετο, ἑπομένοις καὶ οὗτος ἐπίσης καθάπαξ μαχόμενος φαίνεται; ὥστε ὁ τὸν ἕτερον λοιδορῶν καὶ θάτερον πάντως ὁμοίως λοιδορεῖ.

(A. M. 6859, IND. 4] οὖν τὸ σῶμα καὶ ἔφθαρται· καὶ οὔτε σώμα ούτε μορ φή, οὔτ' ἄλλο τι λοιπόν ἐστιν. Εἰς τοιοῦτον αὐτη; τῆς ἀτοπίας βόθρον καὶ ἀθεΐας ἡ σεσοφισμένη καὶ άστειοτάτη τοῦ λόγου κατεκρήμνισε περιπέτεις. ad non esse transiisse. Si, ut ait, tota ex toto mu- βέβληται, οὐδὲν ἄρα αὐτῆς ὑπολέλειπται· ἐκποδών tata est, nihil ergo cjus residuum mansit. Ergo corpus de medio sublatum et corruptum est; ac neque corpus, neqne forma, neque aliud quidquam superest. Eu insaniz et impietatis illos præcipites egit artificiosa et plane ridicula verborum temeritas. › V. Hæc vir sanctus, docta admodum et sublimia; hæc ferme scribebat, cum iconomacbiz propugnatʊrem refutaret et everteret; cum quo et venerabilis Palamas statim refutatur et evertitur, qui eadem scribit et sentit; modo er illius lingua pendens, velut hedera quercui adhærescit; modo contemnens ea, quæ didicit, et iis stare negligens ubi aliquid addendum sit, et magistrum superare, Lanquam maximum gloria certamen, sibi proponens. Etenim cum energiæ seu operationis nomen, in detrimentum Ecclesiæ ab impio Eunomio introductum, olim in divinam Triuitatem invasisacl, leononchi postea impendio curaverunt, ut ad proprios errores hic quoque accederet. Hlorum vestigiis Palamas insistit, vulturio similis, quam avem ferunt sana corpora praterire, cupide autem ad morbusa accedere. VI Postquam itaque ca verba, quibus tune sanctus ductor contra impium Eusebium præsens usus est, in medium potulerimus, atque ipsa continuo argumenta, quibus olim 951 sancti Patres, liasilii et Gregorii, sceleratum Eunomium in suis antirrheticis obruere studuerunt; ea nobis quoque satis for: arbitror, ut et hunc velut uno gladlii ietu in viscera adacto, illis ipsis argumentis confodiamus. Vil. llie igitur, ut nos comperimus, Deum ipsum ait omnibus præsentem adesse: «Non enim, inquit, sim¡ līci operatione, nit veteres quidam existrucbant, qui ita delirarunt, ut dicerent eum tempore divinæ incarnationis sua bypostasi cœlos caos fecisse, ac nobiscum substantialiter fuisse, · peratione autem et dignitate sola apud Deum et Patrem. Nempe illi, ut in objectis corporeis, ita et in Verbo divino aliud substantiam, aliud operationem esse statuebant, quod piis non licet; quoniam hi sciunt in simplicibus et incorporeis nihil ea differre. Quippe hæc a se invicem distingui haud dobent, ne quod omnem simplicitatem excedit, compositum esse intelligatur. Nam nec divina substantia operatione vacare, nec operatio unquam substan - tiæ expers esso potest.» Tum paulo infra: ‹ Ita cnim pie divina operatio, seu potius αυτενέργεια, ææterna esse intelligetur, quia operatio ab substantia non distinguitur, sed eadem delinitione conui. netur, propter simplicis et incorporeæ naturæ pro - prietatem. › Ε'. Καὶ ταῦτα μὲν τῇδέ τη γέγραπται τῷ ἁγίῳ, σοφώτατά τε καὶ ὑψηλότατα, τὸν τῆς εἰκονομαχίες προστάτην ἐξελέγχοντί τε καὶ καταλύοντε· ᾧ καὶ αὐτὸς εὐθὺς συνεξελέγχεταί τε καὶ συγκαταλύεται ὁ σεμνός Παλαμάς, ἐκείνῳ ταυτὰ καὶ γράφων καὶ (Ρ. 598] φρονῶν, τὴ μὲν ἐκείνου τῆς γλώττης έξηρτη μένος, οἷα δρυὸς ἐπειλημμένος κιττές· πῇ δὲ τὸ τοῖ; διδαχθεῖσιν ἐμμένειν κατειρωνευόμενος, όπου προσ θήκης δέοιτο, καὶ φιλοτιμίας ἀγώνισμα ποιούμενες κράτιστον, τὸν διδάσκαλον υπερσχεῖν. Καὶ γάρ ότ' Ευνομίου τοῦ καταράτου καὶ τὸ τῆς ἐνεργείας δνομα τῇ θείᾳ Τριάδι πάλαι παρεισαχθὲν ἐπὶ το νήρῳ τῆς Ἐκκλησίας περὶ πλείστου καὶ τοῖς Επ νομάχοις ὕστερον ἐγεγόνει τοῖς οἰκείοις προσθείναι καὶ τοῦτο κακοῖς, καὶ ἅμα τῷ κατόπιν ἐπείνας ἀκολουθοῦντι νῦν Παλαμά καθάπερ καὶ τὸν γύτα φατὰ τὸ ὄρνεον τὰ μὲν υγιαίνοντα των σωμάτων παριέναι, ὁ δὲ νοσεί, ταῦτα δ' ἀσμένως προς sta Γ΄. Διὰ προσεχῶς μὲν τὰ τοῦ θείου πάλιν δε σκάλου προενεγκούσιν εἰς μέσον βήματα, οἷς κα Ευσεβίου τοῦ δυσσεβούς τηνικαῦτα παρὼν ἐκείν ἐχρήσατο, έπειτα καὶ δι' ὧν τοῖς θείοις ἐμελης πάλαι Πατράσι, Βασιλείοις καὶ Γρηγορίας μὲ τὸν ἀλιτήριον ἐκεῖνον τοῖς ἀντιῤῥητικές καταχῶσαι Εὐνόμιον, καὶ ἡμῖν ἀποχρήσειν εἶμαι μια πληγῇ καὶ κατὰ τῶν τούτου σπλάγχνων μάται τὸ τῶν ἐλέγχων ἐκείνων ξίφος. Ζ. Ευρίσκομεν οὖν ἐκεῖνον, παρεῖναι λέγονος τοῖς ἅπασι τὸν Θεὸν αὐτόν. ὁ Οὐ γὰρ ἐνεργεία ψαλ · φησι κατά τινας τῶν Σάλαι, τὰ τοιαῦτα ληρεί σάντων, κενώσει μὲν τοὺς οὐρανούς λεγόντων τῆς ἑαυτοῦ ὑποστάσεως κατά τους καιρούς εξ θείας σαρκώσεως, εἶναί τε ουσιωδώς σὺν ἡμῖν, ἐνεργεία δὲ καὶ ἀξα μόνη πρὸς τὸν Θεὸν καὶ Haτέρα. Ἐπεὶ ἕτερον ουσίαν και άλλα ενέργειαν, ώσπερ ἐπὶ τῶν σωματικῶς θεωρουμένων, εὕτω δὲ καπὶ τοῦ θείου λόγου ἐτίθεντο, όπερ τοῖς εὐσεβέσιν Ο ἀπείρηται. Ἐπὶ γὰρ τῶν ἁπλῶν καὶ ἀσωμάτων ἐν οὐδενὶ διαφέρειν ἴσασιν. Οὐ γὰρ διοριστέον ταῦτα ἀλλήλων, ἵνα μὴ σύνθετον τὸ ὑπὲρ πᾶσαν ἀπλότητε νουῖτο. Οὔτε γὰρ ή θεία ουσία ανενέργητος εἴη ἐν ποτε, οὔτ᾽ ἀνούσιος ή ενέργεια. ο Καὶ μετ' ὀλίγε • Οὕτω γὰρ ἂν εὐσεβῶς νεηθείη ἡ μὲν θεία ενέρ γεια αίδιο;, μᾶλλον δ' αὐτ:νέργεια, τῷ μὴ διωρίσθαι τῆς οὐσίας τὴν ἐνέργειαν, ἀλλὰ τὸν αὐτὴν λέγω επιδέχεσθαι διὰ τὴν τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσωμάτων φύ σεως ιδιότητα. Variorum Gregoras promittit se sanctorum Basilii et Gregorii argumenta prolaturum, quæ tamen baud proferet. BuTIN. Poteram sic interpretari: Non enim, inquit, veteres auidam delirarunt, dicitur ille tempore nole. dicinæ incarnationis sua hypostasi celos vREEN fecisse. Sed aliter malui, socutus codicis antiquisscriptum erat. Buris. simi lectionem, in quo non λέγεται, sed λεγόντων

PG 148:1221λοιδορῶν οὖν ὁ Παλαμᾶς Θεόδωρον ἐκεῖνον τὸν μέγαν τῆς ἐκκλησίας προστάτην, ἅτε τοῖς εἰκονομάχοις οὕτω μαχόμενον, ὁμοῦ καὶ τὸν μέγαν εὐθὺς λοιδορεῖ Βασίλειον· ὁ δὲ τοῖς θείοις τούτοις πατράσι μαχόμενος τοὺς ἑτεροδόξους ἐξ ἀνάγκης, οἷς οὗτοι μάχονται, φαίνεται φιλῶν. ἔστι μὲν οὖν κἀντεῦθεν δῆλον τό γε τοῖς τῆς εἰκονομαχίας προστάταις τὸν Παλαμᾶν ἐν ἅπασιν ἀεὶ καὶ συνεχῶς ἀκολουθεῖν, ὡς ἐξ ὁρμητηρίου ἀρξάμενον τοῦ Θαβωρίου φωτὸς ὁμοίως ἐκείνοις· καὶ τοῦτ’ ἔστι τὸ αἴτιον, ἀεὶ διὰ στόματος ἄγειν αὐτὸν τὸ Θαβώριον. (Θ.) Ἀλλ’ ἐκεῖνο μικροῦ με παρέδραμεν. εἰ γὰρ ὁ τῆς οὐσίας λόγος οὐδὲν ἕτερον ἢ πρᾶγμά ἐστιν αὐθύπαρκτον, μὴ δεόμενον ἑτέρου πρὸς ὕπαρξιν, ὡς ὅ,τε τῆς ἐπιστήμης διδάσκει λόγος καὶ ὁ θεῖος οὗτος διδάσκαλος ἔφθη προειρηκὼς, εἴη ἂν καὶ ὁ τῆς ἐνεργείας λόγος ὁ αὐτὸς, κἂν τοῖς ὀνόμασι διαφέρειν δοκῶσι, πρᾶγμα δηλαδὴ αὐθύπαρκτον, μὴ δεόμενον ἑτέρου πρὸς ὕπαρξιν. οὕτω γὰρ ἂν καὶ ὁ τῆς ταὐτότητος σώζοιτο λόγος· καθὰ πάλιν ὁ αὐτὸς οὗτος ἔφησεν ἀλλαχοῦ· εἰ ταὐτὸν εἶεν, οὐ δύο ἂν εἶεν, ἀλλὰ μία φύσις.

[A. c. 1581] ΒΥΖΑΝΤΙΝ.Σ HISTORI.E LIB. XIX. Η'. Ορᾷς ὅπως τε κατ' ίχνος τῷ θείῳ καὶ οὗτος Έπεται Βασιλείῳ καὶ οἷον ἐφρμηνεύει τακείνου, καὶ ὅπως τοῖς κατ᾽ ἔχνος, οἷς ἐκεῖνος ἐμάχετο, ἐπομένοις καὶ οὗτος ἐπίσης καθάπαξ μαχόμενος φαίνεται; ὥστε ὁ τὸν ἕτερον λοιδορῶν καὶ θάτερον πάντως ὁμοίως λοιδορεῖ. Λοιδορών οὖν ὁ Παλαμᾶς Θεόδωρον ἐκεῖνον τὸν μέγαν τῆς Ἐκκλησίας προστάτην, ἅτε τοῖς Εικονομάχοις οὕτω μαχόμενον, ὁμοῦ καὶ τὸν μέγαν εὐθὺς λοιδορεῖ Βασίλειον· ὁ δὲ τοῖς θείοις τούτοις Πατράσι μαχόμενος τοὺς ἑτερο δόξους ἐξ ἀνάγκης, Ρ.599] εις αυτοι μάχονται, φαίνε και φιλῶν. Έστι μὲν οὖν κἀντεῦθεν δῆλον τό γε τοῖς τῆς εἰκονομαχίας προστάταις τον Παλαμᾶν ἐν ἅπα σιν ἀεὶ καὶ συνεχῶς ἀκολουθεῖν, ὡς ἐξ ὁρμητηρίου ἀρξάμενον τοῦ Θαβωρίου φωτός ὁμοίως ἐκείνοις· καὶ τοῦτ' ἐστὶ τὸ αἴτιον, ἀεὶ διαστήματος ἄγειν αὐτὸν τὸ Θαβώριον. Θ'. 'Αλλ' ἐκεῖνο μικρού με παρέδραμον. Εἰ γὰρ ὁ τῆς οὐσίας λόγος οὐδὲν ἕτερον ἢ πραγμά ἐστιν αὐθύπαρκτον, μή δεόμενον ἑτέρου προς ύπαρξιν, ὡς ὅ τε τῆς ἐπιστήμης διδάσκει λόγος καὶ ὁ θεῖος οὗτος διδάσκαλος έφθη προειρηκώς, εἴη ἂν καὶ ὁ τῆς ἐνεργείας λόγος ὁ αὐτὸς, κἂν τοῖς ὀνόμασι δια φέρειν δοκῶσι, πράγμα δηλαδή αθύπαρκτον, μή δεόμενον ἑτέρου πρὸς ὕπαρξιν. Οὕτω γὰρ ἂν καὶ ὁ τῆς ταυτότητος σώζοιτο λόγος· καθὰ πάλιν ὁ αὐτ τὸς οὗτος ἔφησεν ἀλλαχοῦ· «Εἰ ταυτὸν εἶεν, οὐ δύο ἂν εἶεν, ἀλλὰ μία φύσι;. 11 γὰρ σύνθεσις το διά φορον τῶν συντρεχόντων ᾄδει καὶ ετεροφύσια είναι δηλοί. ο S [IMP. J. CANTAGız. 5] 1222 Vlll. Vides, ut hic D. Basilii vestigiis insistit, ac ejus fere verb interpretatur? Viles, ut assecta - toribus eorum, contra quos ille pugnavit, hic pa· riter totis viribus 952 pugnat? Qui itaque alteri maledicit, eum constat et alteri simul maledicere. Quamobrem Palamas magno illi Ecclesia defencori Theodoro, contra Iconouacbus sic pugnauti dum conviciatur, eodem tempore etiam magno Basilio convicium facit. His autem sanctis Patribus qui pugnat, cum necesse est het rodosorum, qui - bus illi pugnabant, videri amatorem. Et hinc igitur patet, Palamam in omuibus perpetuo et continenter eorum qui inconomachiæ propugnatores fuerunt, vestigia persequi, ab lun.ine Thaborio, taliquam ab aliquo perfugio, itidem ut illos profectum. Atque her causa est, cur Thalor ei semper in ure sit. IX. Sed me illud pene effugit. Nimirum si substantia nihil aliud est, nisi res per se subsisteus, nec alio egens ad exsistendam, ut ef scientia doert, et sanctus ište doctor supra dixerat, erit etiam operationis definitio eadem, etsi ipsis nomin.bus differre videantur: erit, inquam, operatio res per se subsistens, nec alio egeus ad exsistemium. Ita quipe servabitur ratio identitatis, ut ille ipse rursus alībi dixit: «Si idem sunt, ergo non sunt duo, sed unica natura. Compositio enim differentiam indicat eurum, quæ simul coeunt, eaque diversæ substanti:e esse declarat. › X. Quod igitur in Deo operationem, et potentiam, et sapientiam, et vitam, et quæcunque nomina Divinitati ab hominibus tribui solent, ab substantia distingui non permittat doctrina ab Ecclesie doloribus tradita, nec lumen dici increatum alius, preter 953 substantiam divinam, nec alias divinitates, prater unam in tribus personis i:allram, nec incorporeum et increatum corpus Christi posse fieri, hactenus dictum est. Quod si id in Christo fieri non potest, quisquamme adeo stolidus, ut aliquem ex omnibus hominibus vaturali ratione increatum fieri dicat, incerporeumque, et principio carentem, et quidquam impiis lingua efreni tmere et gratis effutire licuit? Nam qui virtutis ra· Γ. Ὅτι μὲν οὖν ενέργειαν καὶ δύναμιν καὶ σου φίαν καὶ ζωὴν, καὶ ὅσα τοῖς ἀνθρώποις ἔπεισιν ὀνομάζειν τὸ θεῖον, τὰ τῶν διδασκάλων τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας δόγματα μή διαιρεῖν τῆς οὐσίας ἐπὶ Θεοῦ συγχωρεί, οὔτε φῶς ἄκτιστον άλλο παρά τὴν θείαν λέγειν οὐσίαν, οὔτε θεότητας τῆς μιᾶς ἐπέκεινα τρισυποστάτου φύσεως, οὔτ᾽ ἀσώματός το καὶ ἄκτιστον δύνασθαι γίνεσθαι τὸ τοῦ Χριστοῦ σῶμα, εἴρηται. Εἰ δ᾽ ἐπὶ Χριστοῦ τοῦτ' ἀδύνατον, τις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη, ὥστ᾽ ἄνθρωπον γίνεσθαι λέγειν ἄκτιστόν τινα τῶν πάντων, ἀσώματόν τε καὶ άναρχον κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγων, καὶ ἔσι τοῖς ἀπεβέσιν αὐτονομευμένη γλώττη προίκα ληρείν συγκεχώρηται; Οἷς γὰρ ἐς ἀρετῆς προκόπτειν ἐγγί νεται λόγον, τούτοις οὐκ ἀκείστοις γίνεσθαι πρός. tione proliciunt, non ideo ii increat fumt. Ae εττι. Πολλού γε καὶ δεῖ. Τουναντίον μέντ' ἂν μᾶλλον δεήσεις γενέσθαι κτιστοῖς ἐς τὸ πολλαπλάσιον, ὡς ἄλλοις το πλείστοις ἐστὶ δεδογμένον καὶ δὴ καὶ Παύλῳ τῷ θείῳ· Εἴ τις ἐν Χριστῷ καινή κτίσις, ανακαινίζεσθαι τὴν πρὸς τὰ κρείττω ροπὴν καὶ ἀν τίληψιν τῶν καλῶν· ἣν δὴ κτίσιν καὶ ὁ θεῖος ἐπι· ζητεῖ Δαύλο, καρδίαν καθαρὰν ἐν αὐτῷ κτίζεσθαι, και πνεῦμα τους εγκάτοις εὐθὲς ἐγκαινίζεσθαι. • 11 Cor. v, 47. * Psal. L. 12. multum quidem abest ut fiant. Imo creatos eus ſleri tanto magis oporteat; quemadmodum tum aliis plurinis, tum divo Paulo visum est, dicenti ', Si qua in Christo nova creature sit, propensios: 0 ad meliora et virtutis professionem renovari: cojusmodi creaturam divus quoque. David requiri', ubi cor mundum creari in se, el spíritum reclima innovari in viscerit vs postulat *. Variorum notæ. Fuit itaque illud tempus, cum Palamas Theodori Grapti auctoritatem parvi faciebat, ut supra dicebamus. Tamen Philotheus Antirrh. lib. xɩ passim hune dandat, et in suas partes trahere conatur. Vide col Reg. 1996, fol. 276, 269, 270, 271. 272. 273, 274, 275. 280, 281. Laudatur etiam a Cantacuzeno in Antirrh entra Procherum, cod. Reg. 1999, fol. 75. Boivin,

ἡ γὰρ σύνθεσις τὸ διάφορον τῶν συντρεχόντων ᾄδει καὶ ἑτεροούσια εἶναι δηλοῖ. (Ι.) Ὅτι μὲν οὖν ἐνέργειαν καὶ δύναμιν καὶ σοφίαν καὶ ζωὴν, καὶ ὅσα τοῖς ἀνθρώποις ἔπεισιν ὀνομάζειν τὸ θεῖον, τὰ τῶν διδασκάλων τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας δόγματα μὴ διαιρεῖν τῆς οὐσίας ἐπὶ θεοῦ συγχωρεῖ, οὔτε φῶς ἄκτιστον ἄλλο παρὰ τὴν θείαν λέγειν οὐσίαν, οὔτε θεότητας τῆς μιᾶς ἐπέκεινα τρισυποστάτου φύσεως, οὔτ’ ἀσώματόν τε καὶ ἄκτιστον δύνασθαι γίνεσθαι τὸ τοῦ Χριστοῦ σῶμα, εἴρηται. εἰ δ’ ἐπὶ Χριστοῦ τοῦτ’ ἀδύνατον, τίς οὕτως εὐήθης ἂν εἴη, ὥστ’ ἄνθρωπον γίνεσθαι λέγειν ἄκτιστόν τινα τῶν πάντων, ἀσώματόν τε καὶ ἄναρχον κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγον, καὶ ὅσα τοῖς ἀσεβέσιν αὐτονομουμένῃ γλώττῃ προῖκα ληρεῖν συγκεχώρηται. οἷς γὰρ ἐς ἀρετῆς προκόπτειν ἐγγίνεται λόγον, τούτοις οὐκ ἀκτίστοις γίνεσθαι πρόσεστι. πολλοῦ γε καὶ δεῖ. τοὐναντίον μεντἂν μᾶλλον δεήσειε γενέσθαι κτιστοῖς ἐς τὸ πολλαπλάσιον, ὡς ἄλλοις τε πλείστοις ἐστὶ δεδογμένον καὶ δὴ καὶ Παύλῳ τῷ θείῳ· εἴ τις ἐν Χριστῷ καινὴ κτίσις, ἀνακαινίζεσθαι τὴν πρὸς τὰ κρείττω ῥοπὴν καὶ ἀντίληψιν τῶν καλῶν·

[A. c. 1581] ΒΥΖΑΝΤΙΝ.Σ HISTORI.E LIB. XIX. Η'. Ορᾷς ὅπως τε κατ' ίχνος τῷ θείῳ καὶ οὗτος Έπεται Βασιλείῳ καὶ οἷον ἐφρμηνεύει τακείνου, καὶ ὅπως τοῖς κατ᾽ ἔχνος, οἷς ἐκεῖνος ἐμάχετο, ἐπομένοις καὶ οὗτος ἐπίσης καθάπαξ μαχόμενος φαίνεται; ὥστε ὁ τὸν ἕτερον λοιδορῶν καὶ θάτερον πάντως ὁμοίως λοιδορεῖ. Λοιδορών οὖν ὁ Παλαμᾶς Θεόδωρον ἐκεῖνον τὸν μέγαν τῆς Ἐκκλησίας προστάτην, ἅτε τοῖς Εικονομάχοις οὕτω μαχόμενον, ὁμοῦ καὶ τὸν μέγαν εὐθὺς λοιδορεῖ Βασίλειον· ὁ δὲ τοῖς θείοις τούτοις Πατράσι μαχόμενος τοὺς ἑτερο δόξους ἐξ ἀνάγκης, Ρ.599] εις αυτοι μάχονται, φαίνε και φιλῶν. Έστι μὲν οὖν κἀντεῦθεν δῆλον τό γε τοῖς τῆς εἰκονομαχίας προστάταις τον Παλαμᾶν ἐν ἅπα σιν ἀεὶ καὶ συνεχῶς ἀκολουθεῖν, ὡς ἐξ ὁρμητηρίου ἀρξάμενον τοῦ Θαβωρίου φωτός ὁμοίως ἐκείνοις· καὶ τοῦτ' ἐστὶ τὸ αἴτιον, ἀεὶ διαστήματος ἄγειν αὐτὸν τὸ Θαβώριον. Θ'. 'Αλλ' ἐκεῖνο μικρού με παρέδραμον. Εἰ γὰρ ὁ τῆς οὐσίας λόγος οὐδὲν ἕτερον ἢ πραγμά ἐστιν αὐθύπαρκτον, μή δεόμενον ἑτέρου προς ύπαρξιν, ὡς ὅ τε τῆς ἐπιστήμης διδάσκει λόγος καὶ ὁ θεῖος οὗτος διδάσκαλος έφθη προειρηκώς, εἴη ἂν καὶ ὁ τῆς ἐνεργείας λόγος ὁ αὐτὸς, κἂν τοῖς ὀνόμασι δια φέρειν δοκῶσι, πράγμα δηλαδή αθύπαρκτον, μή δεόμενον ἑτέρου πρὸς ὕπαρξιν. Οὕτω γὰρ ἂν καὶ ὁ τῆς ταυτότητος σώζοιτο λόγος· καθὰ πάλιν ὁ αὐτ τὸς οὗτος ἔφησεν ἀλλαχοῦ· «Εἰ ταυτὸν εἶεν, οὐ δύο ἂν εἶεν, ἀλλὰ μία φύσι;. 11 γὰρ σύνθεσις το διά φορον τῶν συντρεχόντων ᾄδει καὶ ετεροφύσια είναι δηλοί. ο S [IMP. J. CANTAGız. 5] 1222 Vlll. Vides, ut hic D. Basilii vestigiis insistit, ac ejus fere verb interpretatur? Viles, ut assecta - toribus eorum, contra quos ille pugnavit, hic pa· riter totis viribus 952 pugnat? Qui itaque alteri maledicit, eum constat et alteri simul maledicere. Quamobrem Palamas magno illi Ecclesia defencori Theodoro, contra Iconouacbus sic pugnauti dum conviciatur, eodem tempore etiam magno Basilio convicium facit. His autem sanctis Patribus qui pugnat, cum necesse est het rodosorum, qui - bus illi pugnabant, videri amatorem. Et hinc igitur patet, Palamam in omuibus perpetuo et continenter eorum qui inconomachiæ propugnatores fuerunt, vestigia persequi, ab lun.ine Thaborio, taliquam ab aliquo perfugio, itidem ut illos profectum. Atque her causa est, cur Thalor ei semper in ure sit. IX. Sed me illud pene effugit. Nimirum si substantia nihil aliud est, nisi res per se subsisteus, nec alio egens ad exsistendam, ut ef scientia doert, et sanctus ište doctor supra dixerat, erit etiam operationis definitio eadem, etsi ipsis nomin.bus differre videantur: erit, inquam, operatio res per se subsistens, nec alio egeus ad exsistemium. Ita quipe servabitur ratio identitatis, ut ille ipse rursus alībi dixit: «Si idem sunt, ergo non sunt duo, sed unica natura. Compositio enim differentiam indicat eurum, quæ simul coeunt, eaque diversæ substanti:e esse declarat. › X. Quod igitur in Deo operationem, et potentiam, et sapientiam, et vitam, et quæcunque nomina Divinitati ab hominibus tribui solent, ab substantia distingui non permittat doctrina ab Ecclesie doloribus tradita, nec lumen dici increatum alius, preter 953 substantiam divinam, nec alias divinitates, prater unam in tribus personis i:allram, nec incorporeum et increatum corpus Christi posse fieri, hactenus dictum est. Quod si id in Christo fieri non potest, quisquamme adeo stolidus, ut aliquem ex omnibus hominibus vaturali ratione increatum fieri dicat, incerporeumque, et principio carentem, et quidquam impiis lingua efreni tmere et gratis effutire licuit? Nam qui virtutis ra· Γ. Ὅτι μὲν οὖν ενέργειαν καὶ δύναμιν καὶ σου φίαν καὶ ζωὴν, καὶ ὅσα τοῖς ἀνθρώποις ἔπεισιν ὀνομάζειν τὸ θεῖον, τὰ τῶν διδασκάλων τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας δόγματα μή διαιρεῖν τῆς οὐσίας ἐπὶ Θεοῦ συγχωρεί, οὔτε φῶς ἄκτιστον άλλο παρά τὴν θείαν λέγειν οὐσίαν, οὔτε θεότητας τῆς μιᾶς ἐπέκεινα τρισυποστάτου φύσεως, οὔτ᾽ ἀσώματός το καὶ ἄκτιστον δύνασθαι γίνεσθαι τὸ τοῦ Χριστοῦ σῶμα, εἴρηται. Εἰ δ᾽ ἐπὶ Χριστοῦ τοῦτ' ἀδύνατον, τις οὕτως εὐήθης ἂν εἴη, ὥστ᾽ ἄνθρωπον γίνεσθαι λέγειν ἄκτιστόν τινα τῶν πάντων, ἀσώματόν τε καὶ άναρχον κατὰ τὸν τῆς φύσεως λόγων, καὶ ἔσι τοῖς ἀπεβέσιν αὐτονομευμένη γλώττη προίκα ληρείν συγκεχώρηται; Οἷς γὰρ ἐς ἀρετῆς προκόπτειν ἐγγί νεται λόγον, τούτοις οὐκ ἀκείστοις γίνεσθαι πρός. tione proliciunt, non ideo ii increat fumt. Ae εττι. Πολλού γε καὶ δεῖ. Τουναντίον μέντ' ἂν μᾶλλον δεήσεις γενέσθαι κτιστοῖς ἐς τὸ πολλαπλάσιον, ὡς ἄλλοις το πλείστοις ἐστὶ δεδογμένον καὶ δὴ καὶ Παύλῳ τῷ θείῳ· Εἴ τις ἐν Χριστῷ καινή κτίσις, ανακαινίζεσθαι τὴν πρὸς τὰ κρείττω ροπὴν καὶ ἀν τίληψιν τῶν καλῶν· ἣν δὴ κτίσιν καὶ ὁ θεῖος ἐπι· ζητεῖ Δαύλο, καρδίαν καθαρὰν ἐν αὐτῷ κτίζεσθαι, και πνεῦμα τους εγκάτοις εὐθὲς ἐγκαινίζεσθαι. • 11 Cor. v, 47. * Psal. L. 12. multum quidem abest ut fiant. Imo creatos eus ſleri tanto magis oporteat; quemadmodum tum aliis plurinis, tum divo Paulo visum est, dicenti ', Si qua in Christo nova creature sit, propensios: 0 ad meliora et virtutis professionem renovari: cojusmodi creaturam divus quoque. David requiri', ubi cor mundum creari in se, el spíritum reclima innovari in viscerit vs postulat *. Variorum notæ. Fuit itaque illud tempus, cum Palamas Theodori Grapti auctoritatem parvi faciebat, ut supra dicebamus. Tamen Philotheus Antirrh. lib. xɩ passim hune dandat, et in suas partes trahere conatur. Vide col Reg. 1996, fol. 276, 269, 270, 271. 272. 273, 274, 275. 280, 281. Laudatur etiam a Cantacuzeno in Antirrh entra Procherum, cod. Reg. 1999, fol. 75. Boivin,

PG 148:1223ἣν δὴ κτίσιν καὶ ὁ θεῖος ἐπιζητεῖ Δαβὶδ, καρδίαν καθαρὰν ἐν αὐτῷ κτίζεσθαι, καὶ πνεῦμα τοῖς ἐγκάτοις εὐθὲς ἐγκαινίζεσθαι. α. Πολλῶν δ’ ἐπιῤῥεόντων, εἰ μαρτυρίας ἁγίων εἰσάγειν ἐθέλοιμεν, οὔθ’ αἱ τῆς κεφαλῆς ἀλγηδόνες ἐῶσι τανῦν διεξιέναι καθ’ ἕκαστα πάντα, οὔτ’ ἀνάγκη πᾶσα νῦν λέγειν ἀθρόον, ὁπόσα καὶ ταῖς ἄλλαις ἐκείναις λῃστρικαῖς συνόδοις ἀκούειν καὶ λέγειν συμπέπτωκεν. εἰρήσεται δὲ κατὰ χώραν γενομένοις ἑκάστων ἅπαντα, προϊόντος ἡμῖν σύν γε θεῷ τοῦ λόγου. νῦν δὲ ἐκεῖσε ἐπάνειμι. (Β.) Ἐπεὶ γὰρ δεύτερον ὁ βασιλεὺς ἐκεῖ μοι προσῆγεν ἔγκλημα, τὴν τοῦ θεολογεῖν ἀπαγόρευσιν, τοὺς ἁγίους ἄνω καὶ κάτω διαῤῥήδην θεολογεῖν προβαλλόμενος, οἷς καὶ Παλαμᾶν ὑποδείγματι χρώμενον τὰς νέας ταύτας ἔλεγε γράφειν θεολογίας, ὑπὲρ ὧν καὶ τὸ οἰκεῖον αἷμα διδόναι μάλα προθύμως ὁ ἀῤῥεπὴς κριτὴς ἰσχυρίζετο, φέρε καὶ πρὸς τοῦτ’ ἀπαντήσωμεν, ἔφην ἐγώ. (Γ.) Ὅτι μὲν δεδιέναι ἡμᾶς δεῖν, καὶ μὴ ἐξεῖναι τοῖς βουλομένοις θεολογεῖν, θείων πατέρων φασὶ θεσμοὶ καὶ κανόνες, ἴσασι οἷς ἔθος αὐτοὺς μετιέναι.

[a. m. 6859, ixd. 4] [IMP. 1. CANTACvs. 5} LIBER VICESIMUS. CAPUT PRIMUM. Sointa quæstione de lumine Thaboris, Gregoras ad alteram criminationem refellendum transit. De Des disputure periculosum est. Quid sancti Patres super ea re præceperint, et quatenus ipsi de Deo disputarint. Gregorius Nasianzenus. Basilius Magnus. Chrysostomus. Athanasius. Isaac monachus. Journa Climacns. D. Paulus. Acta conciliorum generalium. 955 I. Si sanctorum testimonia velim afferre, succurrunt mili multa. Sed me nec dolores capitis ea nunc sigillatim omnia recensere patiuntur, nec plane necesse est, quacunque in aliis illis ftrenomachorum scilicet conciliis. seu potius latrociniis, audlita vel dicta sunt, univers: simul proferre. Omuia autem Deo juvante, et singula quidem suo loco, infra dicturi sumus. Nunc ego illuc reden. II. Quonisın ibidem imperator alterum mihi crimcn oljiciebat, quod de Deo disputari vetarem, idemque sanctos opponebat, qui de Deo passim et diserte disputarent, aichatque Palamam cerum excmplo novas illas theologias scriplitare, pro quί bus se vel sanguinem suum libentissime elusurum Equus scilicet judex aflirmalal; age, iuquam, ad istam quoque criminationem respondeamus. III. Rem esse periculosam, de Deo disputare, nec volenti cuique id licere, sanctorum Patrum scita et 956 canones definiunt. Hoc i!lis notum, qui in iis versati sunt. Quin etiam no in leges patrias curiosius inquireretur, neve termini, quos illi fcclesia posuissent, moverentur, al iisdem: Pa tribus cautum sancitumque est: neque id opinor quisquam inficiabitur, nisi qui gratis velit ineurrere in publicos risus, quive corumdem Patrum exsecrationibus obligari non per korrescat. Absurdissimum sane fuerit Pythagoreus quinquemli Tingnæ silentio, animi autem obsequio longe din - turniori, magistri sui dogmata approbasse: Ros Variorum Nempe in disputatione cum Cabasila, in Antirrheticis et in aliis libris dogmaticis. Borvix. Υποδείγμασι supra lib. xis, αρ. 2, scel. [Ρ. 600] Δ'. Πολλῶν δ' ἐπιβλεόντων, εἰ μαρτυρία; ἁγίων εἰσάγειν ἐθέλοιμεν, οὔθ' αἱ τῆς κεφαλῆς ἀλγη. δόνες ἐῶσι τανῦν διεξιέναι καθ' έκαστα πάντα, ούτ' ἀνάγκη πᾶσα νῦν λέγειν ἀθρον, ὁπότα καὶ ταῖς ἄλλαις ἐκείναις ληστρικαῖς συνόδοις ἀκούειν καὶ λέγειν συμπέπτωκεν. Εἰρήσεται δὲ κατὰ χώραν γενομένοις εκάστων ἅπαντα, προϊόντος ἡμῖν σύν γε Θεῷ τοῦ λόγου. Νῦν δὲ ἐκεῖσε ἐπένειμε. Ι. Ἐπεὶ γὰρ δεύτερον ὁ βασιλεὺς ἐκεῖ μοι προ Εγεν ἔγκλημα, τὴν τοῦ θεολογεῖν ἀπαγόρευση τοὺς ἁγίους άνω καὶ κάτω διαρρήδην θεολογεῖν προ βαλλόμενος, οἷς καὶ Παλαμᾶς ὑποδείγματι χρώμενον τὰς νέας ταύτας έλεγε γράφειν θεσία γιας, ὑπὲρ ὧν καὶ τὸ οἰκεῖον αἷμα διδόναι μάλι προθύμως ὁ ἀρρεπής κριτής ισχυρίζετο, φέρε και πρὸς τοῦτ' ἀπαντήσωμεν, ἔτὴν ἐγώ. 1. «Οτι μὲν δεδιέναι ἡμᾶς δεῖν, καὶ μὴ ἐξεῖναι τοῖς βουλομένοις θεολογεῖν, θείων Πατέρων (est θεσμοὶ καὶ κανόνες, ἴσασι οἷς ἔθος αὐτοὺς μετιέναι. Ὅτι δὲ καὶ μὴ περιεργάζεσθαι νόμους πατρίους, καὶ ἅπερ ἐκείνοις θέσθαι τῇ Ἐκκλησία συμπέπτω κεν ῆμια μὴ κινεῖν, καὶ τοῦτο δίγμα καὶ νόμου ἐκείνων εἶναι, οἶμαι τὸν ἀντιροῦντα είναι μεμένα, πλὴν ἢ ὅστις τε βούλοιτο χλεύης ὑπεύθυνον προίκα ὁρᾷν ἑαυτὸν ἀνθρωπίνης καὶ δ; ἔνοχος είναι τε; ἐκείνων οὐ φρίττει ἀραι;. Ἡ πολλή μένει αν ἀωρία, Πυθαγορείους μὲν πενταετηρικῇ μὲν γλώτ της σιγῇ, μακροτέρα δ' αὖ πολλές συγκαταθέσει ψυχῆς, τὰ τοῦ διδάσκοντος δέχεσθαι δόγματα· ήμα; notæ, 4. Βοινικ. Sic supra lib. ex, cap. ult. Βοινικ.

ὅτι δὲ καὶ μὴ περιεργάζεσθαι νόμους πατρίους, καὶ ἅπερ ἐκείνοις θέσθαι τῇ ἐκκλησίᾳ συμπέπτωκεν ὅρια μὴ κινεῖν, καὶ τοῦτο δόγμα καὶ νόμον ἐκείνων εἶναι, οἶμαι τὸν ἀντεροῦντα εἶναι μηδένα, πλὴν ἢ ὅστις τε βούλοιτο χλεύης ὑπεύθυνον προῖκα δρᾷν ἑαυτὸν ἀνθρωπίνης καὶ ὃς ἔνοχος εἶναι ταῖς ἐκείνων οὐ φρίττει ἀραῖς. ἦ πολλὴ μεντἂν ἀωρία, Πυθαγορείους μὲν πενταετηρικῇ μὲν γλώττης σιγῇ, μακροτέρᾳ δ’ αὖ πολλῷ συγκαταθέσει ψυχῆς, τὰ τοῦ διδάσκοντος δέχεσθαι δόγματα· ἡμᾶς δ’, οἷς εὐαγγελικῇ συντετράφθαι γέγονεν εὐσεβείᾳ, μὴ μάλα ἐθέλειν περιεργίας ἁπάσης ὡς ποῤῥωτάτω τοῖς πατρίοις ἐμμένειν κανόσι καὶ δόγμασι. ἡδέως δ’ ἄν ς’ ἐροίμην, εἰ πρὶν ἐκείνους θεολογῆσαι, ἔοικεν ἀνθρωπίνην αὐτοὺς συννενοηκέναι δύναμιν ὑπερβαίνειν καὶ θανάτου μείζω κίνδυνον ἀπειλεῖν ἀθανάτου ψυχῆς τοῖς οὕτως αὐτομολοῦσι πρὸς τὴν ἐγχείρησιν· καὶ νῦν δεῖ μᾶλλον πείθεσθαι μετὰ τὴν πεῖραν αὐτοῖς προςταχθέν·

[a. m. 6859, ixd. 4] [IMP. 1. CANTACvs. 5} LIBER VICESIMUS. CAPUT PRIMUM. Sointa quæstione de lumine Thaboris, Gregoras ad alteram criminationem refellendum transit. De Des disputure periculosum est. Quid sancti Patres super ea re præceperint, et quatenus ipsi de Deo disputarint. Gregorius Nasianzenus. Basilius Magnus. Chrysostomus. Athanasius. Isaac monachus. Journa Climacns. D. Paulus. Acta conciliorum generalium. 955 I. Si sanctorum testimonia velim afferre, succurrunt mili multa. Sed me nec dolores capitis ea nunc sigillatim omnia recensere patiuntur, nec plane necesse est, quacunque in aliis illis ftrenomachorum scilicet conciliis. seu potius latrociniis, audlita vel dicta sunt, univers: simul proferre. Omuia autem Deo juvante, et singula quidem suo loco, infra dicturi sumus. Nunc ego illuc reden. II. Quonisın ibidem imperator alterum mihi crimcn oljiciebat, quod de Deo disputari vetarem, idemque sanctos opponebat, qui de Deo passim et diserte disputarent, aichatque Palamam cerum excmplo novas illas theologias scriplitare, pro quί bus se vel sanguinem suum libentissime elusurum Equus scilicet judex aflirmalal; age, iuquam, ad istam quoque criminationem respondeamus. III. Rem esse periculosam, de Deo disputare, nec volenti cuique id licere, sanctorum Patrum scita et 956 canones definiunt. Hoc i!lis notum, qui in iis versati sunt. Quin etiam no in leges patrias curiosius inquireretur, neve termini, quos illi fcclesia posuissent, moverentur, al iisdem: Pa tribus cautum sancitumque est: neque id opinor quisquam inficiabitur, nisi qui gratis velit ineurrere in publicos risus, quive corumdem Patrum exsecrationibus obligari non per korrescat. Absurdissimum sane fuerit Pythagoreus quinquemli Tingnæ silentio, animi autem obsequio longe din - turniori, magistri sui dogmata approbasse: Ros Variorum Nempe in disputatione cum Cabasila, in Antirrheticis et in aliis libris dogmaticis. Borvix. Υποδείγμασι supra lib. xis, αρ. 2, scel. [Ρ. 600] Δ'. Πολλῶν δ' ἐπιβλεόντων, εἰ μαρτυρία; ἁγίων εἰσάγειν ἐθέλοιμεν, οὔθ' αἱ τῆς κεφαλῆς ἀλγη. δόνες ἐῶσι τανῦν διεξιέναι καθ' έκαστα πάντα, ούτ' ἀνάγκη πᾶσα νῦν λέγειν ἀθρον, ὁπότα καὶ ταῖς ἄλλαις ἐκείναις ληστρικαῖς συνόδοις ἀκούειν καὶ λέγειν συμπέπτωκεν. Εἰρήσεται δὲ κατὰ χώραν γενομένοις εκάστων ἅπαντα, προϊόντος ἡμῖν σύν γε Θεῷ τοῦ λόγου. Νῦν δὲ ἐκεῖσε ἐπένειμε. Ι. Ἐπεὶ γὰρ δεύτερον ὁ βασιλεὺς ἐκεῖ μοι προ Εγεν ἔγκλημα, τὴν τοῦ θεολογεῖν ἀπαγόρευση τοὺς ἁγίους άνω καὶ κάτω διαρρήδην θεολογεῖν προ βαλλόμενος, οἷς καὶ Παλαμᾶς ὑποδείγματι χρώμενον τὰς νέας ταύτας έλεγε γράφειν θεσία γιας, ὑπὲρ ὧν καὶ τὸ οἰκεῖον αἷμα διδόναι μάλι προθύμως ὁ ἀρρεπής κριτής ισχυρίζετο, φέρε και πρὸς τοῦτ' ἀπαντήσωμεν, ἔτὴν ἐγώ. 1. «Οτι μὲν δεδιέναι ἡμᾶς δεῖν, καὶ μὴ ἐξεῖναι τοῖς βουλομένοις θεολογεῖν, θείων Πατέρων (est θεσμοὶ καὶ κανόνες, ἴσασι οἷς ἔθος αὐτοὺς μετιέναι. Ὅτι δὲ καὶ μὴ περιεργάζεσθαι νόμους πατρίους, καὶ ἅπερ ἐκείνοις θέσθαι τῇ Ἐκκλησία συμπέπτω κεν ῆμια μὴ κινεῖν, καὶ τοῦτο δίγμα καὶ νόμου ἐκείνων εἶναι, οἶμαι τὸν ἀντιροῦντα είναι μεμένα, πλὴν ἢ ὅστις τε βούλοιτο χλεύης ὑπεύθυνον προίκα ὁρᾷν ἑαυτὸν ἀνθρωπίνης καὶ δ; ἔνοχος είναι τε; ἐκείνων οὐ φρίττει ἀραι;. Ἡ πολλή μένει αν ἀωρία, Πυθαγορείους μὲν πενταετηρικῇ μὲν γλώτ της σιγῇ, μακροτέρα δ' αὖ πολλές συγκαταθέσει ψυχῆς, τὰ τοῦ διδάσκοντος δέχεσθαι δόγματα· ήμα; notæ, 4. Βοινικ. Sic supra lib. ex, cap. ult. Βοινικ.

PG 148:1225εἰ δὲ πρὶν πειραθῆναι, δεῖ μᾶλλον ἡμᾶς, ἀμαθεῖς τινας ὄντας καὶ μάλα ἀξυνέτους, τῶν ὑπὲρ νοῦν φοβεῖσθαι τὴν πεῖραν, ὁμοίως ἐκείνοις, μακρῷ σοφωτέροις ἡμῶν καὶ πρὸ τῆς πείρας οὖσι, καὶ μὴ ἐπιπηδᾷν ἀδεῶς οὑτωσὶ τῇ θεολογίᾳ, καθάπερ τῇ γε χλόῃ τὰ βοσκήματα. ἦ γὰρ ἂν ὅμοιον εἴη, ὥσπερ ἂν εἰ δέκα τινὲς τῶν ἀπὸ γενέσεως τυφλῶν, ἐκκλησίαν ἀθροίσαντες, περὶ χρωμάτων ἤριζον τῆς ἀνὰ χεῖρας κρόκης, ἕκαστος ἀληθεύειν οἰόμενος ἢ κατὰ πάντας. οἶμαι ἂν πάντα τινὰ τῶν ὁρώντων θρήνου καὶ γέλωτος εἰληφέναι σπονδὰς ἐν ψυχῇ, καὶ Δημοκρίτους ἅμα καὶ Ἡρακλείτους δοκεῖν ἐνταῦθα συνημμένους. τίς γὰρ οὐκ ἂν ἐκείνους ἐθρήνησε, τῆς τῶν ὀμμάτων οὕτως ἀπηρτημένους αὐγῆς τὸν ἅπαντα βίον; τίς δ’ οὐκ ἂν τὸ Σαρδόνιον ἐπεγέλασε, περὶ ὧν οὐκ ἴσασι διαπληκτιζομένους ἄρτι ὁρῶν; ὅμως εἰ δοκεῖ, τῆς ἐπιπλήξεως μικρὸν καθυφέντες θεωρήσωμεν, ἅ τε πρὸς ἀπαγόρευσιν ἡμῖν τοῦ θεολογεῖν ἐπιτάττουσι καὶ ἃ θεολογεῖν καὶ πῆ καὶ ὅπως δὴ συμπέπτωκεν·

[4. c. 1331] BYZANTIN.E HISTORIE LIB. XX. rom 19. 3. CANTA: Uz. Ει 1226 δ', οἷς ευαγγελική συντετράφθαι γέγονεν εὐσεβεία. vero, sancta Evangelii disciplina a patre institu μὴ μάλα ἐθέλειν περιεργίας απάσης ὡς πολίωτάτω τοῖς πατρίοις ἐμμένειν κανόσι καὶ δόγμασι. Ηδέως δ' ἄν σ' ἐροίμην, εἰ πρὶν ἐκείνους [Ρ. 601] θεολογήσαι, ἔοικεν ἀνθρωπίνην αὐτοὺς συννενοηκέναι δύναμιν ὑπερβαίνειν καὶ θανάτου μείζω κίνδυνον ἀπειλεῖν ἀθανάτου ψυχῆς τοῖς οὕτως αὐτομολούσι πρὸς τὴν ἐγχείρησιν· καὶ νῦν δεῖ μᾶλλον πείθεσθαι μετὰ τὴν πεῖραν αὐτοῖς προσταχθέν· εἰ δὲ πρὶν πειραθήναι, δεῖ μᾶλλον ἡμᾶς, ἀμαθεῖς τινας ὄντας καὶ μάλα ἀξυνέτους, τῶν ὑπὲρ νοῦν φοβείσθαι τὴν πεῖραν, ὁμοίως ἐκείνοις, μακρή σοφωτέροις ἡμῶν καὶ πρλ τῆς πείρας οὖσι, καὶ μὴ ἐπιπηδῶν ἀδεῶς οὕτωσι τῇ θεολογία, καθάπερ τῇ τε χλόη τὰ βοσκήματα. Η γὰρ ἂν ὅμοιον εἴη, ὥσπερ ἂν εἰ δέκα τινὲς τῶν ἀπὸ γενέσεως τυφλῶν, ἐκκλησίαν ἀθροίσαντες, περὶ χρωμάτων ἤριζον τῆς ἀνὰ χεῖρας κρόκης, ἕκαστος ἀληθεύειν οιόμενος ἢ κατὰ πάντας. Οἶμαι ἂν πάντα τινὰ τῶν ὁρώντων θρήνου καὶ γέλωτος ειληφέναι σπονδὰς ἐν ψυχῇ, καὶ Δημοκρίτου ἅμα καὶ Ηρα κλείτου δοκεῖν ἐνταῦθα συνημμένους. Τις γὰρ οὐκ ἂν ἐκείνους ἀθρήνησε, τῆς τῶν ὀμμάτων οὕτως ἀπηρτημένους αὐγῆς τὸν ἅπαντα βίον; τίς δ' οὐκ ἂν τὸ Σαρδόνιον ἐπεγέλασε, περὶ ὧν οὐκ ἴσασι διαπληκτιζομένους ἄρτι ἐμῶν; Όμως εἰ δοκεῖ, τῆς επιπλήξεως μικρόν καθυφέντες θεωρήσωμεν, & τε πρὸς ἀπαγόρευσιν ἡμῖν τοῦ θεολογεῖν ἐπιτάττουσι καὶ ὁ θεολογεῖν καὶ πῆ καὶ ὅπως δὴ συμπέπτωκεν ὡς ἂν κανταῦθα ῥυθμός τις ᾗ καὶ θεμέλιος εὐτα ξίας ὁ τὰ τῆς γλώττης περιζωννύμενος σκήπτρα, καὶ μὴ τοὐναντίον κανὼν μὲν εὐβουλίας Ακανόνιστος Η φιλοτιμία, θεσμὸς δ' εὐκαιρίας ἄθεσμος ἀκαιρία. υπη γὰρ φιλοτιμία τρόφιμος ἀβουλίας, διὰ μυτ χῶν ἀκαιρίας δραμοῦσα, τῶν ὅρων καταχορεύει της εὐταξίας, ἐκεῖ καὶ πέρας ἀκολουθεῖν ταῖς τῶν πρά ξεων ἐπιβουλαῖς ἀντιστρατευόμενον, καὶ μάλα γε τοι τῶν εἰκότων. Πρῶτος μὲν οὖν ὁ πολὺς ἐν θεολο γίαις Γρηγόριος τοσοῦτον ἀποδειλιᾷ πρὸς θεολο γιον τὴν γλῶτταν κινεῖν, ὅσον τὴν χεῖρα πρὸς φλόγα πυρός· ὡς καὶ πολλοὺς εἰς παραίτησιν λόγους προβάλο λεσθαι, ἐν οἷς οὔθ᾽ ἑαυτὸν ἐγχειρεῖν τοῖς περὶ Θεοῦ προχείρως δίδωσι λόγοι;, οὔθ᾽ ᾧ θρασέως εγχειρεῖν ἂν γένοιτο ἀποδέχεσθαι. • Οὔτε γὰρ ἐπαινετός, φησί, ο πόθος· ἀλλὰ καὶ φοβερὸν τὸ ἐγχείρημα. Εἰσάγει δὲ καὶ Ὀζᾶν ἐκεῖνον, ἐς τῆς κιβωτοῦ πάλαι μόνον ψαύσαι τολμήσας ἀπώλετο, φυλάσσοντος Θεού, φησί, τῇ κιβωτῷ τὸ σεβάσμιον· καὶ ἅμα μηδὲ τῶν τείχων τοῦ ἱεροῦ ψαῦσαι τοῖς πολλοῖς ἐν ἀσφαλὲς, Στέρων, φησίν, ἐδέησε τοίχων, τῶν ἔξωθεν. Καὶ πά Δεν ο Ακούεις γέννησιν· τὸ πῶς μὴ περιερ γάζου. Ακούεις ότι πνεῦμα τὸ προϊόν ἐκ τοῦ Πατρός· τὸ πῶς [Ρ. 602) με Πολυπραγμόνει. Εἰ δὲ πολυπραγο μονεῖς Υἱοῦ γέννησιν καὶ Πνεύματος πρόοδον, κἀγὼ σου πολυπραγμονῶ τὸ κράμα ψυχῆς καὶ σώματος. tos, nolle citra ullam curiositatem Patrum deer.. tis ac pr.rscriptis stare. Illud quidem ex te libera quxsierim, utrum istos putes {(83) ca sanxisse, rent ipsam nondum espertos, an postquam experti fui sent. Si eos censes] prius de Deo disputasse [:teinde disputari vetuisse]; ii rem humənis viribus altiorem, et eorum qui sic sponte aggrederentur animæ immortali periculum morte ipsa gravirs allaturam, videntur judicasse: ac iisdem, post exe perientiam jubentibus, tanto magis nunc obediendum. Sin antequam experti fuissent, eo magis nos, qui rudes sumus et minime intelligentes, oportet earum rerum, quæ intellectum superant, experientiam formidlare, exemplo illorum, qui vel ante fa - ctum periculum longe nobis sapientiores fuerunt, cavendumque est, ne in theologiam sic temere in· siliamus, ut pecudes in pascua. Perinde quippe fuerit, ac si homines decem, qui exci nati sint, advocata concione, de cjus tele, qnam præ manibus habeant, coloribus 957 rizentur, vera quisque, magis quam cateros omnes, dicere se arbitrati: quod quisquis viderit, is, ut opinor, risum et luctum, velut fadere socialos, animo concipiat, ut ibi Democriti et Heracliti in unum coaluisse videantur. Ecquis enim istos non defleat, oculorum lumine per omnem vitam sic destitutos? Ecquis rursus Sardonium risum tenest, qui eosdem nunc cernat de iis rebus, quas ignorant, inter se digladiari? Nos tamen, si vidctur, paulo minus obstupescentes, consideremus, tum quæ sancti Patres de cavendis theologicis disputationibus nobis pra ◄ cipiant; tum quæ, et ubi, et quomodo iidem de Deo disputaverint; ut hic quoque formula aliqua sit et fundamentum bonæ disciplinæ, quo moderaudæ linguæ ratio innitatur: ac non contra evcniat, ut et boui consilii regula sit au:bitio nullis regulis astricta, et opportunitatis norma abnormis iniportunitas. Quippe ubi ambitio imprudentie alumna, per summum opportunitatis neglectum, boni ordinis finem proterve transilit, ibi et exitus consequi prinæ aggressioni contrarios valle corscutaneum est. Primus Gregorius, ille scilicet iuter theologos eximius, linguam ad theologicas disputationes appellere sic reformidal, ut manum art Maınmanı. Proinde multis verbis se excusat, proditque se non facile accedere ad disputandum de Deo, et eus, qui id temere audeant, miuime probat. Neque enim, inquit, laudabile est desiderium; sed et conatus ipse metuendus.) El Oze exemplum 958 proponit, qui arcam olim solummodo attrectare ausus periit, asserente, inquit, Deo reverentiam arcæ debitam. Et quia ne ipsius quidem templi parietes coutingere tutum cuilibet notæ. Variorum Gregor. Nazianz. De dogm. Sic supra lib. X, cap. ult. n. 15. Βοινι. Gregor. Νazianz. Orat. de dogm. pag. 495, edit. Paris. an. 1609. Βοιν:κ. PATROL. GR.! XLVII Quæ supplenus, ca in codice etiam Vaticano desunt. Nec mirum; cum noster, ut jou disi, ca illo descriptus sit. LarvIN.

ὡς ἂν κἀνταῦθα ῥυθμός τις ᾖ καὶ θεμέλιος εὐταξίας ὁ τὰ τῆς γλώττης περιζωννύμενος σκῆπτρα, καὶ μὴ τοὐναντίον κανὼν μὲν εὐβουλίας ἀκανόνιστος ᾖ φιλοτιμία, θεσμὸς δ’ εὐκαιρίας, ἄθεσμος ἀκαιρία. ὅπη γὰρ φιλοτιμία τρόφιμος ἀβουλίας, διὰ μυχῶν ἀκαιρίας δραμοῦσα, τῶν ὅρων καταχορεύει τῆς εὐταξίας, ἐκεῖ καὶ πέρας ἀκολουθεῖν ταῖς τῶν πράξεων ἐπιβουλαῖς ἀντιστρατευόμενον, καὶ μάλα γέ τοι τῶν εἰκότων. πρῶτος μὲν οὖν ὁ πολὺς ἐν θεολογίαις Γρηγόριος τοσοῦτον ἀποδειλιᾷ πρὸς θεολογίαν τὴν γλῶτταν κινεῖν, ὅσον τὴν χεῖρα πρὸς φλόγα πυρός· ὡς καὶ πολλοὺς εἰς παραίτησιν λόγους προβάλλεσθαι, ἐν οἷς οὔθ’ ἑαυτὸν ἐγχειρεῖν τοῖς περὶ θεοῦ προχείρως δίδωσι λόγοις, οὔθ’ ᾧ θρασέως ἐγχειρεῖν ἂν γένοιτο ἀποδέχεσθαι. οὔτε γὰρ ἐπαινετὸς, φησὶ, ὁ πόθος· ἀλλὰ καὶ φοβερὸν τὸ ἐγχείρημα. εἰσάγει δὲ καὶ Ὀζᾶν ἐκεῖνον, ὃς τῆς κιβωτοῦ πάλαι μόνον ψαῦσαι τολμήσας ἀπώλετο, φυλάσσοντος θεοῦ, φησὶ, τῇ κιβωτῷ τὸ σεβάσμιον· καὶ ἅμα μηδὲ τῶν τοίχων τοῦ ἱεροῦ ψαῦσαι τοῖς πολλοῖς ὂν ἀσφαλὲς, ἑτέρων φησὶν ἐδέησε τοίχων, τῶν ἔξωθεν. καὶ πάλιν· ἀκούεις γέννησιν· τὸ πῶς μὴ περιεργάζου.

[4. c. 1331] BYZANTIN.E HISTORIE LIB. XX. rom 19. 3. CANTA: Uz. Ει 1226 δ', οἷς ευαγγελική συντετράφθαι γέγονεν εὐσεβεία. vero, sancta Evangelii disciplina a patre institu μὴ μάλα ἐθέλειν περιεργίας απάσης ὡς πολίωτάτω τοῖς πατρίοις ἐμμένειν κανόσι καὶ δόγμασι. Ηδέως δ' ἄν σ' ἐροίμην, εἰ πρὶν ἐκείνους [Ρ. 601] θεολογήσαι, ἔοικεν ἀνθρωπίνην αὐτοὺς συννενοηκέναι δύναμιν ὑπερβαίνειν καὶ θανάτου μείζω κίνδυνον ἀπειλεῖν ἀθανάτου ψυχῆς τοῖς οὕτως αὐτομολούσι πρὸς τὴν ἐγχείρησιν· καὶ νῦν δεῖ μᾶλλον πείθεσθαι μετὰ τὴν πεῖραν αὐτοῖς προσταχθέν· εἰ δὲ πρὶν πειραθήναι, δεῖ μᾶλλον ἡμᾶς, ἀμαθεῖς τινας ὄντας καὶ μάλα ἀξυνέτους, τῶν ὑπὲρ νοῦν φοβείσθαι τὴν πεῖραν, ὁμοίως ἐκείνοις, μακρή σοφωτέροις ἡμῶν καὶ πρλ τῆς πείρας οὖσι, καὶ μὴ ἐπιπηδῶν ἀδεῶς οὕτωσι τῇ θεολογία, καθάπερ τῇ τε χλόη τὰ βοσκήματα. Η γὰρ ἂν ὅμοιον εἴη, ὥσπερ ἂν εἰ δέκα τινὲς τῶν ἀπὸ γενέσεως τυφλῶν, ἐκκλησίαν ἀθροίσαντες, περὶ χρωμάτων ἤριζον τῆς ἀνὰ χεῖρας κρόκης, ἕκαστος ἀληθεύειν οιόμενος ἢ κατὰ πάντας. Οἶμαι ἂν πάντα τινὰ τῶν ὁρώντων θρήνου καὶ γέλωτος ειληφέναι σπονδὰς ἐν ψυχῇ, καὶ Δημοκρίτου ἅμα καὶ Ηρα κλείτου δοκεῖν ἐνταῦθα συνημμένους. Τις γὰρ οὐκ ἂν ἐκείνους ἀθρήνησε, τῆς τῶν ὀμμάτων οὕτως ἀπηρτημένους αὐγῆς τὸν ἅπαντα βίον; τίς δ' οὐκ ἂν τὸ Σαρδόνιον ἐπεγέλασε, περὶ ὧν οὐκ ἴσασι διαπληκτιζομένους ἄρτι ἐμῶν; Όμως εἰ δοκεῖ, τῆς επιπλήξεως μικρόν καθυφέντες θεωρήσωμεν, & τε πρὸς ἀπαγόρευσιν ἡμῖν τοῦ θεολογεῖν ἐπιτάττουσι καὶ ὁ θεολογεῖν καὶ πῆ καὶ ὅπως δὴ συμπέπτωκεν ὡς ἂν κανταῦθα ῥυθμός τις ᾗ καὶ θεμέλιος εὐτα ξίας ὁ τὰ τῆς γλώττης περιζωννύμενος σκήπτρα, καὶ μὴ τοὐναντίον κανὼν μὲν εὐβουλίας Ακανόνιστος Η φιλοτιμία, θεσμὸς δ' εὐκαιρίας ἄθεσμος ἀκαιρία. υπη γὰρ φιλοτιμία τρόφιμος ἀβουλίας, διὰ μυτ χῶν ἀκαιρίας δραμοῦσα, τῶν ὅρων καταχορεύει της εὐταξίας, ἐκεῖ καὶ πέρας ἀκολουθεῖν ταῖς τῶν πρά ξεων ἐπιβουλαῖς ἀντιστρατευόμενον, καὶ μάλα γε τοι τῶν εἰκότων. Πρῶτος μὲν οὖν ὁ πολὺς ἐν θεολο γίαις Γρηγόριος τοσοῦτον ἀποδειλιᾷ πρὸς θεολο γιον τὴν γλῶτταν κινεῖν, ὅσον τὴν χεῖρα πρὸς φλόγα πυρός· ὡς καὶ πολλοὺς εἰς παραίτησιν λόγους προβάλο λεσθαι, ἐν οἷς οὔθ᾽ ἑαυτὸν ἐγχειρεῖν τοῖς περὶ Θεοῦ προχείρως δίδωσι λόγοι;, οὔθ᾽ ᾧ θρασέως εγχειρεῖν ἂν γένοιτο ἀποδέχεσθαι. • Οὔτε γὰρ ἐπαινετός, φησί, ο πόθος· ἀλλὰ καὶ φοβερὸν τὸ ἐγχείρημα. Εἰσάγει δὲ καὶ Ὀζᾶν ἐκεῖνον, ἐς τῆς κιβωτοῦ πάλαι μόνον ψαύσαι τολμήσας ἀπώλετο, φυλάσσοντος Θεού, φησί, τῇ κιβωτῷ τὸ σεβάσμιον· καὶ ἅμα μηδὲ τῶν τείχων τοῦ ἱεροῦ ψαῦσαι τοῖς πολλοῖς ἐν ἀσφαλὲς, Στέρων, φησίν, ἐδέησε τοίχων, τῶν ἔξωθεν. Καὶ πά Δεν ο Ακούεις γέννησιν· τὸ πῶς μὴ περιερ γάζου. Ακούεις ότι πνεῦμα τὸ προϊόν ἐκ τοῦ Πατρός· τὸ πῶς [Ρ. 602) με Πολυπραγμόνει. Εἰ δὲ πολυπραγο μονεῖς Υἱοῦ γέννησιν καὶ Πνεύματος πρόοδον, κἀγὼ σου πολυπραγμονῶ τὸ κράμα ψυχῆς καὶ σώματος. tos, nolle citra ullam curiositatem Patrum deer.. tis ac pr.rscriptis stare. Illud quidem ex te libera quxsierim, utrum istos putes {(83) ca sanxisse, rent ipsam nondum espertos, an postquam experti fui sent. Si eos censes] prius de Deo disputasse [:teinde disputari vetuisse]; ii rem humənis viribus altiorem, et eorum qui sic sponte aggrederentur animæ immortali periculum morte ipsa gravirs allaturam, videntur judicasse: ac iisdem, post exe perientiam jubentibus, tanto magis nunc obediendum. Sin antequam experti fuissent, eo magis nos, qui rudes sumus et minime intelligentes, oportet earum rerum, quæ intellectum superant, experientiam formidlare, exemplo illorum, qui vel ante fa - ctum periculum longe nobis sapientiores fuerunt, cavendumque est, ne in theologiam sic temere in· siliamus, ut pecudes in pascua. Perinde quippe fuerit, ac si homines decem, qui exci nati sint, advocata concione, de cjus tele, qnam præ manibus habeant, coloribus 957 rizentur, vera quisque, magis quam cateros omnes, dicere se arbitrati: quod quisquis viderit, is, ut opinor, risum et luctum, velut fadere socialos, animo concipiat, ut ibi Democriti et Heracliti in unum coaluisse videantur. Ecquis enim istos non defleat, oculorum lumine per omnem vitam sic destitutos? Ecquis rursus Sardonium risum tenest, qui eosdem nunc cernat de iis rebus, quas ignorant, inter se digladiari? Nos tamen, si vidctur, paulo minus obstupescentes, consideremus, tum quæ sancti Patres de cavendis theologicis disputationibus nobis pra ◄ cipiant; tum quæ, et ubi, et quomodo iidem de Deo disputaverint; ut hic quoque formula aliqua sit et fundamentum bonæ disciplinæ, quo moderaudæ linguæ ratio innitatur: ac non contra evcniat, ut et boui consilii regula sit au:bitio nullis regulis astricta, et opportunitatis norma abnormis iniportunitas. Quippe ubi ambitio imprudentie alumna, per summum opportunitatis neglectum, boni ordinis finem proterve transilit, ibi et exitus consequi prinæ aggressioni contrarios valle corscutaneum est. Primus Gregorius, ille scilicet iuter theologos eximius, linguam ad theologicas disputationes appellere sic reformidal, ut manum art Maınmanı. Proinde multis verbis se excusat, proditque se non facile accedere ad disputandum de Deo, et eus, qui id temere audeant, miuime probat. Neque enim, inquit, laudabile est desiderium; sed et conatus ipse metuendus.) El Oze exemplum 958 proponit, qui arcam olim solummodo attrectare ausus periit, asserente, inquit, Deo reverentiam arcæ debitam. Et quia ne ipsius quidem templi parietes coutingere tutum cuilibet notæ. Variorum Gregor. Nazianz. De dogm. Sic supra lib. X, cap. ult. n. 15. Βοινι. Gregor. Νazianz. Orat. de dogm. pag. 495, edit. Paris. an. 1609. Βοιν:κ. PATROL. GR.! XLVII Quæ supplenus, ca in codice etiam Vaticano desunt. Nec mirum; cum noster, ut jou disi, ca illo descriptus sit. LarvIN.

PG 148:1228ἀκούεις ὅτι πνεῦμα τὸ προϊὸν ἐκ τοῦ πατρός· τὸ πῶς μὴ πολυπραγμόνει. εἰ δὲ πολυπραγμονεῖς υἱοῦ γέννησιν καὶ πνεύματος πρόοδον, κἀγὼ σοῦ πολυπραγμονῶ τὸ κρᾶμα ψυχῆς καὶ σώματος. πῶς εἶ χοῦς καὶ εἰκὼν θεοῦ; τί τὸ κινοῦν σε, ἢ τί τὸ κινούμενον; πῶς τὸ αὐτὸ καὶ κινεῖ καὶ κινεῖται; πῶς αἴσθησις ἐνταῦθα μένει καὶ τὸ ἐκτὸς ἐπισπᾶται; πῶς ὁ νοῦς ἐν σοὶ μένει καὶ γεννᾷ λόγον ἐν ἄλλῳ νοί̈; πῶς λόγῳ νόημα διαδίδοται; εἰ σαυτὸν οὐκ ἔγνως, ὅστις εἶ ὁ περὶ τούτων διαλεγόμενος, εἰ ταῦτα οὐ κατέλαβες, ὧν καὶ ἡ αἴσθησις μάρτυς, πῶς θεὸν ἀκριβῶς, ὅπερ τε καὶ ὅσον ἐστὶν, εἰδέναι ὑπολαμβάνεις; πολλῆς τοῦτο τῆς ἀλογίας. καὶ πάλιν· τὸ τάχος ἔστω σοι μέχρι τῆς ὁμολογίας, εἴ ποτε ταύτην ἀπαιτηθείης· τὸ δ’ ὑπὲρ ταύτην, εἶναι δειλότερον. ἐκεῖ μὲν γὰρ ἡ βραδυτὴς, ἐνταῦθα δὲ ἡ ταχυτὴς ἔχει τὸν κίνδυνον. εἰ δέ τις ἐνίστασθαι βούλοιτο, λεγέτω μοι παρελθὼν, τί βουλόμενος οὐκ ὀλιγάκις ὁ μέγας οὗτος διδάσκαλος οὑτωσί πως τοὺς ἑαυτοῦ σχηματίζει λόγους τοῖς τἀναντία προφέρουσι, καὶ νῦν μὲν ὄντα γεγέννηκε καὶ συλλογιζομένοις, νῦν μὲν κτίσμα τὸν υἱὸν, νῦν δὲ θελήσεως υἱόν.

PG 148:1230πρὸς γὰρ τὰς ἀτόπους ἐπιεικῶς καὶ πέρα τῆς φύσεως ἐρωτήσεις ἐκτόπους ἐπιεικῶς κἀκεῖνος τὰς ἀποκρίσεις εἰσάγει, καί φησι· πάλιν οἱ σωματικοὶ τὰ σωματικά. περὶ γὰρ ἐμὲ καὶ σὲ ταῦτα. καὶ πάλιν, θέλων σε, φησὶν, ὁ σὸς πατὴρ γεγέννηκεν, ἢ μὴ θέλων; καὶ αὖθις· ὁ χρόνος ἐν χρόνῳ, ἢ οὐκ ἐν χρόνῳ; καὶ τὰ ἑξῆς παρίημι λέγειν, οἷς ὁπλίζει τὰς γλώσσας ἡμῶν, ὁπότε καὶ ἡμῖν βουλομένοις εἴη τὰς ἐκτόπους τῶν ἀντιθέτων ἀναλύειν ἔριδας. ταῦτα δ’ οὐ βουλομένου θεολογεῖν ἐστιν, ἀλλὰ καὶ σφόδρα τι φεύγοντος, καὶ νουθετοῦντος ἡμᾶς, οὐ λόγοις μόνον, οὐδ’ ἔργοις μόνον, ἀλλὰ καὶ πράξεσιν εὐλόγοις καὶ λόγοις ἐμπράκτοις. (Δ.) Ἐγὼ δὲ πολλὰ λέγειν ἔχων ἐκ τῶν τοῦ μεγάλου τοῦδε πατρὸς καὶ διδασκάλου τῆς ἐκκλησίας εἰς τὴν τῶν ἔμοιγε εἰρημένων ἀπόδειξιν, ὁπόσα γοῦν μοι κἀκεῖ λελάληται, λέγω δὴ περὶ τοῦ μήτε θεολογεῖν, μήτε περιεργάζεσθαι μήτε τοὺς ταῦτ’ ἐπιτάττοντας, μήθ’ ὧν ἕνεκα ἐπιτάττουσιν, ἱκανὰ καὶ ταῦθ’ ἥγημαι πρός τε τὴν τῆς ἐμῆς ἀληθείας ἔνδειξιν πρός τε τὴν τῶν ἀντιθέτων ἀναίρεσιν. οὐ γὰρ ἀσυνέτοις νῦν ὁμιλοῦμεν, ἵνα πλειόνων δεοίμεθα λόγων.

Book XX · Chapter ILiber Vicesimus · Caput I

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

ἄλλως τε καὶ ᾧ τὸ ἱκανὸν οὐχ ἱκανὸν, οὐδὲν ἱκανόν· ᾧ δὲ καὶ τὸ μικρὸν ἱκανὸν, πάντ’ οἶμαι γένοιτ’ ἂν ἱκανά. ἰτέον οὖν ἐστι κἀπὶ τοὺς ἄλλους ἡμῖν, ἵν’ ἐξ ἑκάστων βραχέα ἐρανισάμενοι, οἷς ἂν μήθ’ ὑφιέναι τοῦ μάχεσθαι μήτ’ αὖ συνιέναι ῥᾳδίως ἐξῇ, τούτων τὰ στόματα ῥᾳδίως ἡμεῖς ἀποῤῥάψωμεν. φησὶ τοίνυν καὶ ὁ πολὺς τὰ θεῖα Βασίλειος· ἀρκέσθητι λέγειν ὡς ἐδιδάχθης· καὶ μή μοι τὰ σοφὰ ταῦτα λέγε, ὅτι ἀγέννητόν ἐστιν, ἢ γεννητόν· καὶ εἰ μὲν ἀγέννητον, πατήρ· εἰ δὲ γεννητὸν, υἱός· εἰ δὲ μηδέτερον τούτων, κτίσμα. ἐγὼ γὰρ μετὰ τοῦ πατρὸς οἶδα, οὐ μὴν δὲ πατέρα, τὸ πνεῦμα· καὶ μετὰ τοῦ υἱοῦ παρέλαβον, οὐχ υἱὸν δ’ ὠνομασμένον. καὶ πάλιν· ἀκολουθότερον ἦν, διὰ τὸ γεγεννῆσθαι τὸν υἱὸν, γέννημα προσαγορευθῆναι καὶ οὐχ υἱόν· ἀλλ’ οὐκ εἴρηται. διὸ χρὴ τὸν πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχοντα τὸ τοῦ Χριστοῦ δικαστήριον καὶ εἰδότα ὅσος ὁ κίνδυνος ἀφελεῖν τι ἢ προσθεῖναι τοῖς παραδεδομένοις ὑπὸ τοῦ πνεύματος, μὴ παρ’ ἑαυτοῦ φιλοτιμεῖσθαι καινοτομεῖν· ἀλλὰ τοῖς προκατηγγελμένοις παρὰ τῶν ἁγίων ἐφησυχάζειν. καὶ πάλιν·

πίστιν δὲ ἡμεῖς οὔτε παρ’ ἄλλων γραφομένην ἡμῖν νεωτέρων παραδεχόμεθα, οὔτ’ αὐτοὶ τὰ τῆς ἡμετέρας διανοίας γεννήματα παραδιδόναι τολμῶμεν, ἵνα μὴ ἀνθρώπινα ποιήσωμεν τὰ τῆς εὐσεβείας ῥήματα· ἀλλ’ ἃ παρὰ τῶν ἁγίων πατέρων δεδιδάγμεθα, ταῦτα τοῖς ἐρωτῶσι διαγγέλλομεν. καὶ πάλιν· ὅτι τὸ τῆς θεολογίας μυστήριον τὴν ἐκ τῆς ἀβασανίστου πίστεως ζητεῖ συγκατάθεσιν, πιστεῦσαι δεῖ (φησὶν) ὅτι ἔστι θεὸς, καὶ μὴ ζητῆσαι μηδὲ ζυγομαχῆσαι τί ἐστιν. ὁρᾷς καὶ τὸν μέγαν τοῦτον διδάσκαλον, ὅσην τοῖς τοιούτοις ἀποδίδωσι τὴν αἰδὼ, καὶ αὐτός τε ὁμολογεῖ μὴ τολμᾷν μήτε τὰ θεῖα περιεργάζεσθαι, μήθ’ ἕτερόν τι νεώτερον δέχεσθαι, μήτ’ αὐτοὺς παρεισάγειν· ἀλλ’ ἐμμένειν ἁπλῶς τοῖς δοθεῖσι περὶ πίστεώς τε καὶ θεολογίας δόγμασι τῶν πρὸ αὐτοῦ διδασκάλων τῆς ἐκκλησίας αὐτός τε ἐπαγγέλλεται καὶ ἡμῖν ἐγκελεύεται;

τίς οὖν οὕτως ἀνόητος ἔσται, ὡς τοιοῦτον κανόνα καὶ στάθμην τῆς ἐκκλησίας ταπεινώσει τοσαύτῃ χρώμενον βλέπων, ἔπειτα παρὰ φαῦλον θέμενος, εἰς ἀνδραποδώδη θελήσειεν ἀποτρέχειν ἤθη, καὶ πλὴν τῆς ὀψοποιητικῆς τε καὶ κραιπαλώσης ὀφρύος, καὶ τοῦ πρὸς ἀργύριον ὅλον ἀπασχολεῖν τὸ τοῦ νοῦ φανταζόμενον, πλέον εἰδότας ἀνθρώπους οὐδὲν, καὶ τῆς εὐνομίας τὴν ἀνομίαν ποιεῖσθαι κανόνα; Ἀλλ’ ἵνα καὶ τὰ πλεῖστα τούτου παραδραμὼν ἐφ’ ἑτέραν ἔλθω μεγάλην τῆς ἐκκλησίας σάλπιγγα, φησὶ καὶ ὁ θεῖος ἐν ταπεινώσει καρδίας Χρυσόστομος· τὰ γεγραμμένα δέχομαι· τὰ μὴ γεγραμμένα οὐκ ἐπιζητῶ. τὰ παραδεδομένα ἀσπάζομαι· τὰ μὴ παραδεδομένα οὐ πολυπραγμονῶ. καὶ πάλιν· σοφός τις, φησὶ, παραινεῖ λόγος, χαλεπώτερά σου μὴ ἐπιζήτει, καὶ ἰσχυρότερά σου μὴ ἐξέταζε. ἃ προσετάγη σοι, ταῦτα διανοοῦ. καὶ πάλιν· ἀρκεῖ πρὸς εὐσέβειαν εἰδέναι ὅτι ἔστι θεὸς, καὶ μηδὲν πλέον ζητεῖν. καὶ πάλιν· ἐὰν προσέλθῃ σοι, φησὶ, Μανιχαῖος, λέγων τὴν ὕλην προϋπάρχειν, κἂν Μαρκίων, κἂν Ἑλλήνων παῖδες, λέγε πρὸς αὐτούς· ἐν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ θεὸς οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. ἀλλ’ οὐ πιστεύοι τῇ γραφῇ;

ἀποστράφητι λοιπὸν αὐτὸν, ὡς μαινόμενον καὶ ἐξεστηκότα. καὶ πάλιν· οὐ παύσῃ, ὦ ἄνθρωπε, τὰ περιττὰ ζητῶν; περιττὸν γὰρ τοιαῦτα εἰκῆ πολυπραγμονεῖν. οὐδὲν τῆς ἀμαθίας ταύτης σοφώτερόν ἐστιν· ἐν οἷς οἱ μὲν ἐπαγγελλόμενοι μηδὲν εἰδέναι σοφώτατοι πάντων εἰσίν. ἀλλὰ γὰρ ἐπιλείψει χρόνος ὅλος, κομίζειν θελήσαντα καὶ τοῦ μεγάλου τούτου φωστῆρος τῆς ἐκκλησίας, ὁπόσα θεολογεῖν τε ἀποτρέπει καὶ μόνην ἀσπάζεσθαι τῶν δογμάτων ὁμοῦ καὶ τῆς πίστεως ἁπλότητα. ἀλλ’ ὅρα δή μοι καὶ τὸν μέγαν τῆς ἐκκλησίας ἀθλητὴν καὶ διδάσκαλον Ἀθανάσιον, μὴ ἀνέχεσθαι φάσκοντα τῶν κατὰ τῆς πίστεως ἐπιχειρούντων καινοτομεῖν, κἂν τὰς ἀπὸ τῶν γραφῶν λέξεις φθέγγωνται. οὐ γὰρ ὀρθῇ διανοίᾳ, ἀλλ’ ὡς ἔνδυμα προβάτων τὰ ῥήματα περιβαλλόμενοι, ἔνδον τὰ Ἀρείου φρονοῦσιν, ὡς τῶν αἱρέσεων ἡγεμὼν διάβολος. καὶ γὰρ κἀκεῖνος ἐλάλει μὲν τὰ ἐκ τῶν γραφῶν, ἐφιμώθη δὲ παρὰ τοῦ σωτῆρος. ἀκούεις καὶ τούτου ταὐτὰ τοῖς προειλημμένοις διδάσκοντος. ἀλλὰ μηδὲ τὸν ἀσκητικώτατον παραδράμωμεν Ἰσαὰκ, παῦσαι λέγοντα θεολογεῖν, οὐ μόνον μετ’ ἀλλοτρίων τῆς πίστεως, ἀλλὰ καὶ μετὰ τῶν οἰκείων αὐτῆς·

PG 148:1231μηδὲ τὸν πολὺν Ἰωάννην, τὸν τῆς ἀσκητικῆς ὑποστάτην κλίμακος· ὃς τὸ αἴτιον ἐφεξῆς οἱονεὶ τῆς ἐκείνου ῥήσεως ἀποδίδωσι οὑτωσίν· οὐ γὰρ ἐγκληθησόμεθα, φησὶν, ἐν ἐξόδῳ ψυχῆς, ὅτι οὐ τεθεολογήκαμεν, ἀλλ’ ὅτι ἀδιαλείπτως οὐ πεπενθήκαμεν. καὶ τί δεῖ βίβλων ἁμάξας ὅλας ἁγίων κομίζειν ὑμῖν, οἷς ἐξ ὀνύχων ἐστὶ γινώσκειν τὸν λέοντα; βαδιοῦμαι δ’ ἐφ’ ἕτερα. οὐ γὰρ εἶπον μὲν οἱ διδάσκαλοι ταυτὶ, οὐκ ἠσφαλίσαντο δὲ τοῖς προσήκουσι μοχλοῖς καὶ κλείθροις· οὐδ’ ἠσφαλίσαντο μὲν, οὐ περιήλασαν δ’ ἐπ’ ἐκείνοις ἔτι πύργους φάναι καὶ ἡμιπύργια, καὶ ἀφύκτοις συνέσφιγξαν ἀραῖς καὶ ἀναθέμασι. μετὰ γὰρ τό γε τοὺς εὐαγγελιζομένους ἕτερα μακρῷ καθυποβαλεῖν ὁ θεῖος ἀπόστολος ἀναθέματι καὶ τάδε φησὶν, εἰς μαρτύριον βεβαιότερον συμβιβάζων τὰ πάλαι τοῖς νῦν. γέγραπται γὰρ, φησὶ, ἐπικατάρατος πᾶς ὃς οὐκ ἐμμένει πᾶσι τοῖς γεγραμμένοις ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου τοῦ ποιῆσαι αὐτά. ἐῶ γὰρ τὰς τῶν θείων καταλέγειν τούτοις συνόδων οἰκουμενικὰς πράξεις, ὅσοις καθ’ ἕκαστον ἀναθέμασι τοὺς ἐκείνως ἔχοντας βάλλουσιν. ἀλλ’ ἵν’ ὡς ἐν κεφαλαίῳ συνελὼν εἴπω·

lil scire profitentur, fi sunt omnium sapicntissimi.» 0ίας ταύτης σοφώτερόν ἐστιν· ἐν οἶ; οἱ μὲν ἐπι. Enimvero tempus me prorsus deficiat, si et hujus quoque magni Ecclesiæ luminis testimonia velim alferre, quæcunque a theologicis disputationibus deterrent, dogmatumque et fidei simplicitatem solam amplectuntur. Sed ecce magnus quoque Ecclesie pugil et doctor Athanasius negat se eos forre posse, qui novum aliquid contra &idem inceptant, etsi ii sumptas ex Scripturis dictiones pronuntient. • Illi enim ca verba non recto sensu, sed velut ovium vestimentum induunt; intus autem cum Aris sentiunt: quemadmodum hæreseon princepα diabolus. Quippe et hic Scripturarum verba loquebatur; at cum Servator coegit obmutescere.› Ilunccine audis calles docentes, ac illa quæ jam licta sunt? Sed nec Isaacum, prestantissimum Ascetam, omittamus: Desine, inquit, de Deo disputare, non solum cum iis, qui alieni sunt a Fide, sed et cum Fidei cultoribus: nec illum, qui ScaJam asceticam fundavit, celeberrimum Joannem. lúc velut continenti oratione eorum quæ ab illo dicta sunt causam reddit: • Nec enim, inquit, in exitu aninize eo arguemur, quod de Deo haud disanimæ putaverimus, sed quod jugiter non luxerimus.> Et quid necesse est libris sanctorum plena vobis plaustra afferre, quibus leonem ex ungue cognoscere est? Ad alia progredior. Ilæc sancti doctores non modo dixerunt, sed et idoneis vectibus repagulisque firmarunt; nec firmarunt modo, verum cliam inevitabilibus diris et anathematis. 961 quasi quibusdam turribus et propugnaculis elucta, constrinxerunt. Nam D. Apostolus postquam cos qui alia evangelizaverint, gravi anathemati subjecit, ut firmius sit testimonium, vetera cum novis compouens, ‹ Scriptum est, inquit, Maledictus cumis, qui non peruauserit in omnibus qua scripta sunt in libro legis ut faciat ea'. Sacrosanctarum synodorum acumeuica acta his addere supersedeo; quae sigillatim cos, qui ejusmodi sint, annthemuate percellunt. Tamen, ut paucis et summation veluti complectar: c Qualibet, inquiunt, prater ecclesiasticam traditionem et præscriptám a sanctis formulam de novo,introducia, vel acta vel agenda, anathema sunto.» γελλόμενοι μηδὲν εἰδέναι σοφώτατος πάντων εἰσ!». ᾿Αλλὰ γὰρ ἐπιλείψει χρόνος όλος, κομίζειν θελήσαντα καὶ τοῦ μεγάλου τούτου φωστήρες τῆς Ἐκκλησίας, ἐπόσα θεολογεῖν σε αποτρέπει και μόνην ἀσπάζει σθαι τῶν δογμάτων ὁμοῦ καὶ τῆς πίστεως απλότητα. 'Αλλ' δρα δή μοι καὶ τὸν μέγαν τῆς Ἐκκλησία; 4θλητὴν καὶ διδάσκαλον Αθανάσιον, μὴ ἀνέχεσθαι φάσκοντα τῶν κατὰ τῆς πίστεως ἐπιχειρώντων καινοτομεῖν, κἂν τὰς ἀπὸ τῶν Γραφών λέξει; φθέγ γωνται. ὁ Οὐ γὰρ ἀρθῇ διανοίᾳ, ἀλλ' ὡς ἔνδυμα προβάτων τὰ βήματα περιβαλλόμενοι, ἔνδον τα 'λ ρείου φρονοῦσιν, ὡς τῶν αἱρέσεων ἡγεμὼν διάδος. Καὶ γὰρ κἀκεῖνος ἐλάλει μὲν τὰ ἐκ τῶν Γραφών, εφιμώθη δὲ παρὰ τοῦ Σωτῆρος. ο 'Ακούεις καὶ πα του ταυτὰ τοῖς προειλημμένοις διδάσκοντος; Αλί μηδὲ τὸν ἀσκητικώτατον παραδράμωμεν Ἰσαάκ, παῦσαι λέγοντα θεολογεῖν, οὐ μόνον μετ' ἀλλοτρίων τῆς πίστεως, ἀλλὰ καὶ μετὰ τῶν οἰκείων αὐτῆς· μηδὲ τὸν πολὺν Ἰωάννην, τὸν τῆς ἀσκητικῆς ἐπι στάτην κλίμακος· δς τὸ αἴτιον ἐφεξῆς οἰοτὶ τῆς ἐκείνου ρήσεως ἀποδίδωσι ούτωσίν· < Οὐ γὰρ ἐγ κληθησόμεθα, φησίν, ἐν ἐξόδῳ ψυχῆς, ὅτι οὐ είδεν λογήκαμεν, ἀλλ' ὅτι ἀδιαλείπτως οὐ πεπενθήκαμεν. Καὶ τί δεῖ βίβλων ἀμάξας όλας Αγίων νομίζειν ὑμῖν, οἷς ἐξ ὀνύχων ἔστι γινώσκειν τὸν λέοντα; Βιβιούμε δ' ἐφ᾽ ἕτερα. Οὐ γὰρ εἶπον μὲν οἱ διδάσκαλοι τους, οὐκ εσφαλίσαντο δὲ τοῖς προσήκουσι μοχλοίς κα κλείθροις· οὐδ' ήσφαλίσαντο μεν, οὐ περιήλεσεν ἐπ' ἐκείνοι; ἔτι πύργους φάναι καὶ ἡμιούργια, και αφύκτοις συνέσφιγξαν ἀρεῖς καὶ ἀναθέμασι. Μετε γὰρ τό γε τοὺς εὐαγγελιζομένους ἕτερα μικρά τι θυποβαλεῖν ὁ θεῖος Απόστολος ἀναθέματι καὶ τοῖς φησίν, εἰς μαρτύριον βεβαιότερον συμβιβάζων τε πάλαι τοῖς νῦν. «Γέγραπται γάρ, ο φησί, ο Έπα άρατος πᾶς ὃς οὐκ ἐμμένει πᾶσι τοῖς γεγραμμέν νοις ἐν τῷ βιβλίῳ τοῦ νόμου τοῦ ποιῆσαι αὐτὰ Τὼ γὰρ τὰς τῶν θείων καταλέγειν τούτοις συνόλων αἰκουμενικές πράξεις, όσοις καθ' έκαστον ἀναθέ μασι τοὺς ἐκείνως έχοντας βάλλουσιν. Αλλ' ίν' ώ; ἐν κεφαλαίῳ συνελών είπω· ο Πάντα, ο φασί, κ τι παρὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν παράδοσιν τε καὶ ὑποτά πωσιν τῶν ἁγίων Πατέρων καινοτομηθέντα τε και πραχθέντα ἢ πραχθησόμενα, ανάθεμα έστω, ο CAPUT II. καὶ Cantucuzenus, pauca loculus, respondendi munus Pulumæ concedit. Iujus imparati, et nihil tale præus ditati, anxielas. Judicium de Palama doctrina, stylo, ingenio, tjus auctoritas apud CantacuzMAN nimia. In maximas angustias adductus orationem a lumine Thaborio orditur. Operationem et substantien in beo differre uit. Qui operationes participent, eos affirmat increatos fieri. Plura increala saikil. Sat stantiam divinam negul posse participari. Adversarios contemnil. Acta concilii generalis sexti perperum interpretatur; item verba S. Basilii. 1. Have cum dixissem, orationis meæ cursum imperator abrupit, ac loqui ipse gestiens duplici triplicique sententia in partes varias trahebatur. Volebat nempe ca quæ Palamæ promisisset, sic perficere, ut is quidem cum aliis quietus sederet; ipse autem et verbis et re ipsa personam ejus per * Culat. m, 10; Deut., xxvit, 26. [P.605] Δ'. Ἐπὶ τούτοις ἀνέκοψε μας του λόγω των δρόμου & βασιλεύς· καὶ λέγειν αὐτὸς ἐθέλων διχῇ καὶ τριχῇ τὴν γνώμην ἐσχίζετο. Εβούλετο μὲν γὰρ τι τῷ Παλαμᾷ περαίνειν ἐπηγγελμένα, καθ' ήσυχίαν δηλαδη καθημένη τοῖς ἄλλοι; ἐμοῦ, καὶ πρωτεύο αὐτοῦ παρ' ὅλων αὐτὸς καθίστασθαι τὴν ἀγώνα με

PG 148:1233πάντα, φασὶ, τὰ παρὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν παράδοσίν τε καὶ ὑποτύπωσιν τῶν ἁγίων πατέρων καινοτομηθέντα τε καὶ πραχθέντα ἢ πραχθησόμενα, ἀνάθεμα ἔστω. β. Ἐπὶ τούτοις ἀνέκοψέ μοι τοῦ λόγου τὸν δρόμον ὁ βασιλεύς· καὶ λέγειν αὐτὸς ἐθέλων διχῆ καὶ τριχῆ τὴν γνώμην ἐσχίζετο. ἐβούλετο μὲν γὰρ τὰ τῷ Παλαμᾷ περαίνειν ἐπηγγελμένα, καθ’ ἡσυχίαν δηλαδὴ καθημένῳ τοῖς ἄλλοις ὁμοῦ, καὶ προσωπεῖον αὐτοῦ παρ’ ὅλον αὐτὸς καθίστασθαι τὸν ἀγῶνα λόγοις ἅμα καὶ πράγμασιν· ἐβούλετο δ’ αὖ καὶ φιλοτιμίας ἐπίδειξίν τινα τῷ συλλόγῳ παρέχειν ποικίλον, μνημόσυνον ἑαυτῷ μηχανώμενος δῆθεν αἰώνιον καὶ γέμον καυχήματος ἐμβριθοῦς. ἔπειτα τὴν τοῦ ἀγῶνος διάθεσιν βλέπων οὐ κατὰ γνώμην ἐκβεβηκυῖαν αὐτῷ (οὐ γὰρ εἶχεν ἐκ πείρας ἰσχὺν ἀπαντᾷν εἰς τὰς προτεθείσας τῶν θείων πατέρων χρήσεις· οὔτ’ αὖ λογισμῶν αὐτοχθόνων καρπός τις ὑπῆρχεν αὐτῷ, ἵν’ ὅλην ἐκ περιουσίας ἑαυτῷ τὴν τοῦ συνειδότος πιστεύων ἡγεμονίαν μὴ ῥᾷστα ταῖς τῶν ἔξωθεν αἰφνιδίως ἐπεισρεόντων ἀπροσδοκήτων παρέχῃ παθῶν ἐμβολαῖς τὸ τῶν λογισμῶν περιτρέπεσθαι βουλευτήριον) ἐπὶ πόδα τε ἀνεχώρει καὶ συνεστέλλετο παραχρῆμα.

[1. c. 1551] BYZANTINE HISTORIE LIB. XX. [IMP. 3. CANTACuz. 5] 1234 της ἅμα καὶ πράγμασιν· ἐβούλετο δ' αὖ καὶ φιλο- totum illud certamen ageret. Volebat rursus anτιμίας ἐπίδειξίν τινα τῷ συλλόγῳ παρέχειν ποικ!. των μνημόσυνον ἐσυτῷ μηχανώμενος δήθεν αἰώνιον καὶ γέμον καυχήματος εμβριθοῦς. Επειτα τὴν τοῦ ἀγῶνος διάθεσιν βλέπων οὐ κατά γνώμην ἐκβεβηκυῖαν αὐτῷ (οὐ γὰρ εἶχεν ἐκ πείρας ἰσχὺν ἀπαντᾶν εἰς τὰς προτεθείσας τῶν θείων Πατέρων χρήσεις οὔτ' αὖ λογισμῶν αὐτοχθόνων καρπός τις ὑπῆρχεν αὐτῷ, ἵν' ὅλην ἐκ περιουσίας ἑαυτῷ τὴν τοῦ συνει δίσεις πιστεύων ἡγεμονίαν μὴ ῥιστα ταῖς τῶν ἔξωδεν αιφνιδίως επεισρεόντων ἀπροσδοκήτων παρέχῃ παθῶν ἐμβολαῖς τὸ τῶν λογισμῶν περιτρέπεσθαι βουλευτήριον) ἐπὶ πόδα τε ἀνεχώρει καὶ συνεστέλ λετο παραχρῆμα. Πολλῶν οὖν ἀνελέξας ἐν βραχεῖ λογισμῶν λαβυρίνθους, καὶ πολλῶν ἠθῶν ἐπιπλανη θῆναι χρώματα δοὺς τῷ προσώπῳ κατὰ τὸ συμβεβηκός, καὶ μικρά τα φθεγξάμενος, ὅσα τοῖς τοῦ λόγου προοιμίοις ἀρκέσειν εἰς κεφαλὴν ἐδόκει, τῷ Παλαμά λοιπὸν τὴν τῶν ἐμοὶ προτεθέντων ἀπάντη σιν παρεχώρει. Β. Τῷ δὲ καὶ αὐτῷ παρὰ προσδοκία, τοῖς οιούτοις ἐμπεπτωκότι οὐ γὰρ ἦν ἐν μελέταις δεήεισθαι λόγων οὐδὲ μικρῶν εἰς ἀπάντησιν· κατορθώ σειν γάρ ᾤετο πάντ' ἐν βραχεῖ βασιλικῆς δυνάμει χειρὸς καὶ χείλεσιν ἀφθόγγοις, ὡς μηδὲν εἰς τὴν ὑστεραίαν ὑπολειφθῆναι φροντίδος λείψανον ἡμετέβας) διηπορεῖτο καθ' ἑαυτὸν, αἰσχυνόμενος γλώσση χωρίς παραθέσθαι τὸ πράγμα, και φωραθήναι γυμ νὸς τῶν τῷ καιρῷ προσφυών νοημάτων. ή ὁ bitiosa et multiplici ostentatione sc ipsum in Toncilio venditare, atque ita memoriam sempiternam et magnificæ jactantiæ plenam aucupari. Deinde ubi vidit certamen eo deductum esse, ut sibi ex sententia non succederet (nam neque ille usu sắc valebat, ut ad opposita sanctorum Patrum testimonia posset respondere; nec ea prudentia propr'a et domestica fruebatur, ut 964 omni animi imperio plene per se ipsum potitus, repentinis atque improvisis supervenientium extrinsecus affectuum impressionibus judicium suum subverti haud facile pateretur), cepit statim pelem referre et colltrahere se. Multis itaque brevi temporis spatio velut labyrinthis cogitationum evolutis, multorum affectuum coloribus incertis et temere obortis vultu suffuso, pauca demuin locutus, quantum s;- tis esse videbatur ad proludendum, et ad quoddam veluti caput orationi imponendum, ad ea, quæ proposueram, responden:i munus Palam: concessit. Il. Hic vero in eam necessitatem præter opinianem ipse quoque adductus, qui sibi ad responden - dum ne minima quidem oratione opus fore previ - disset (omnia quippe se, imper.toris manu et p testate, silentio ipso feliciter statim confccturum putarat, sic ut nullam postridie - reliquam nostri curam habiturum se speraret', secum auxie deliberabat. Pudebat nempe eum taciturnitati rem onnem permittere, ac rationum pro tempore excogitandarum inopem sese deprehendi. III. Etenim parum ille eruditus, ubi ii, cul quibus privatim forte collocutus est, vel pre ignorantia nihil contradixcre, vel ob amicitiam refellere veriti sunt, vel quod gravius est, timuerunt ne ejus calumniis apud imperatorem oppugnarentur (scilicet Paiamæ contradicere, et imperatori palaın conviciari, una et cadem res est', alicubi et a quibusdam visus est landari. At in apertis dicendi certaminibus, 965 ubi acri contentione et coram disputatar, in publicum et quasi in scenam μroductus, minime hic homo audax est, sl strepitu vel minimo facile terretur. Eorum autem, quæ sive dicit sive scribit, ordinem sic semper Γ'. Ολιγομαθής γὰρ οὗτος ῶν, ὅταν ἰδίᾳ τοῖς [Ρ. 606] προστυχούσιν ὁμιλῇ, ἢ δι' ἀμαθίαν οὐκ ἔχουσιν ἀντιφθέγγεσθαι, ἢ διὰ φιλίαν ἐλέγχειν συν στελλομένοις, ἢ τό γε μεῖζον δεδιόσι μὴ τῆς αὐτοῦ πρὸς βασιλέα διαβολῆς ἀγώνισμα γένοιντο (ταυτόν γάρ ἐστι Παλαμᾷ τε ἀντειπείν κακ τοῦ προφανούς διαλοιδορείσθαι καὶ βασιλεῖ), ἐπαινεῖσθα: ἔδοξεν Ινίοις ενιαχοῦ. Ἐς δ' ὑπαίθρους ἀντιλογίας καὶ ἀyτιθέσεις, κατ᾽ ἔνστασιν ἀντιπαράστασιν ἐχούσας, εἰσεγόμενον πρόσωπον, ἀθαρσέστατός ἐστιν ἐπιεικῶς ὁ ἀνὴρ καὶ κομιδή ψοφοδεής· καὶ τὸ συνεχές ἀπὶ τῶν αὐτῷ λεγομένων καὶ γραφομένων συγχέων καὶ φθείρων ἐξ ἀμαθίας ημιτελή τινα καὶ ἡμίεργα φαίνεται κώλα καὶ κόμματα συνυφαίνειν ταῖς τῶν ex inscitia confundit et pervertit, ut semifactis et λίγων ἐννοίαις· ὡς αἰνιγματώδεις εἶναι δοκεῖν αὐτ τοὺς καὶ ἀμφιβίους καὶ ἀμφιῤῥεπεῖς, καὶ οἷα τὰ μουγενῆ ἀνδρόπρωρα τοῖς θύραθεν λέλεκται φίλος φι;. Οὐ μόνον δ' ἐκ τοῦ γε τὴν τῶν λόγων άλλη λουχίαν αὐτὸν διασπᾶν ἀσχρὴ καὶ ἀδιανόητον τοῖ; ἀκούουσι τίθησι τὴν διάνοιαν, ἀλλ' ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖ στην καὶ τοῦθ᾽ ἁλίσκεται δρῶν ἐξεπίτηδες, ταῖς τῶν λέξεων ὁμωνύμοις καὶ διλήμματος νοῦν καλυπτούσας χρώμενος· ἵνα κλέπτης ὢν ἀνατολῇ τὴν σαγή νην τῆς ἀληθείας, ἐντεῦθεν ἐκεῖσε μετάγων τὸν νούν, dimidiatis fere periodorum membris et commatis orationis suæ sententias contexere videatur. Idcirco ejus dicta anigmatum similia sunt et ambigua, et sensu incerto suspensa, qualia illa, quæ profanis plilosophis βουγενή εἰ ἀνδρόπρωρα appellata sunt. et Atque ille non modo continuam orationis sericu interrumpendo obscurum et iis qui andiunt intel. Jectu difficilem reddit verborum sensum; sed plerumque id de industria facere deprehenditur, hemonymas et ancipitem sensum celantes dictiones Variorum note. Vitiosa constructio, pro 5 δὲ καὶ αὐτός παρά περιοδικίαν τοῖς τοιούτοι; ἐμπεπτωκώ;, etc. Ey t modi antiptoses non paucas apud Gregoram observare est. BoIVIN.

πολλῶν οὖν ἀνελίξας ἐν βραχεῖ λογισμῶν λαβυρίνθους, καὶ πολλῶν ἠθῶν ἐπιπλανηθῆναι χρώματα δοὺς τῷ προσώπῳ κατὰ τὸ συμβεβηκὸς, καὶ μικράττα φθεγξάμενος, ὅσα τοῖς τοῦ λόγου προοιμίοις ἀρκέσειν εἰς κεφαλὴν ἐδόκει, τῷ Παλαμᾷ λοιπὸν τὴν τῶν ἐμοὶ προτεθέντων ἀπάντησιν παρεχώρει. (Β.) Τῷ δὲ καὶ αὐτῷ παρὰ προσδοκίαν τοῖς τοιούτοις ἐμπεπτωκότι (οὐ γὰρ ἦν ἐν μελέταις δεήσεσθαι λόγων οὐδὲ μικρῶν εἰς ἀπάντησιν· κατορθώσειν γὰρ ᾤετο πάντ’ ἐν βραχεῖ βασιλικῆς δυνάμει χειρὸς καὶ χείλεσιν ἀφθόγγοις, ὡς μηδὲν εἰς τὴν ὑστεραίαν ὑπολειφθῆναι φροντίδος λείψανον ἡμετέρας) διηπορεῖτο καθ’ ἑαυτὸν, αἰσχυνόμενος γλώσσῃ κωφῇ παραθέσθαι τὸ πρᾶγμα, καὶ φωραθῆναι γυμνὸς τῶν τῷ καιρῷ προςφυῶν νοημάτων. (Γ.) Ὀλιγομαθὴς γὰρ οὗτος ὢν, ὅταν ἰδίᾳ τοῖς προστυχοῦσιν ὁμιλῇ, ἢ δι’ ἀμαθίαν οὐκ ἔχουσιν ἀντιφθέγγεσθαι, ἢ διὰ φιλίαν ἐλέγχειν συστελλομένοις, ἢ τό γε μεῖζον δεδιόσι μὴ τῆς αὐτοῦ πρὸς βασιλέα διαβολῆς ἀγώνισμα γένοιντο (ταὐτὸν γάρ ἐστι Παλαμᾷ τε ἀντειπεῖν κἀκ τοῦ προφανοῦς διαλοιδορεῖσθαι καὶ βασιλεῖ), ἐπαινεῖσθαι ἔδοξεν ἐνίοις ἐνιαχοῦ.

[1. c. 1551] BYZANTINE HISTORIE LIB. XX. [IMP. 3. CANTACuz. 5] 1234 της ἅμα καὶ πράγμασιν· ἐβούλετο δ' αὖ καὶ φιλο- totum illud certamen ageret. Volebat rursus anτιμίας ἐπίδειξίν τινα τῷ συλλόγῳ παρέχειν ποικ!. των μνημόσυνον ἐσυτῷ μηχανώμενος δήθεν αἰώνιον καὶ γέμον καυχήματος εμβριθοῦς. Επειτα τὴν τοῦ ἀγῶνος διάθεσιν βλέπων οὐ κατά γνώμην ἐκβεβηκυῖαν αὐτῷ (οὐ γὰρ εἶχεν ἐκ πείρας ἰσχὺν ἀπαντᾶν εἰς τὰς προτεθείσας τῶν θείων Πατέρων χρήσεις οὔτ' αὖ λογισμῶν αὐτοχθόνων καρπός τις ὑπῆρχεν αὐτῷ, ἵν' ὅλην ἐκ περιουσίας ἑαυτῷ τὴν τοῦ συνει δίσεις πιστεύων ἡγεμονίαν μὴ ῥιστα ταῖς τῶν ἔξωδεν αιφνιδίως επεισρεόντων ἀπροσδοκήτων παρέχῃ παθῶν ἐμβολαῖς τὸ τῶν λογισμῶν περιτρέπεσθαι βουλευτήριον) ἐπὶ πόδα τε ἀνεχώρει καὶ συνεστέλ λετο παραχρῆμα. Πολλῶν οὖν ἀνελέξας ἐν βραχεῖ λογισμῶν λαβυρίνθους, καὶ πολλῶν ἠθῶν ἐπιπλανη θῆναι χρώματα δοὺς τῷ προσώπῳ κατὰ τὸ συμβεβηκός, καὶ μικρά τα φθεγξάμενος, ὅσα τοῖς τοῦ λόγου προοιμίοις ἀρκέσειν εἰς κεφαλὴν ἐδόκει, τῷ Παλαμά λοιπὸν τὴν τῶν ἐμοὶ προτεθέντων ἀπάντη σιν παρεχώρει. Β. Τῷ δὲ καὶ αὐτῷ παρὰ προσδοκία, τοῖς οιούτοις ἐμπεπτωκότι οὐ γὰρ ἦν ἐν μελέταις δεήεισθαι λόγων οὐδὲ μικρῶν εἰς ἀπάντησιν· κατορθώ σειν γάρ ᾤετο πάντ' ἐν βραχεῖ βασιλικῆς δυνάμει χειρὸς καὶ χείλεσιν ἀφθόγγοις, ὡς μηδὲν εἰς τὴν ὑστεραίαν ὑπολειφθῆναι φροντίδος λείψανον ἡμετέβας) διηπορεῖτο καθ' ἑαυτὸν, αἰσχυνόμενος γλώσση χωρίς παραθέσθαι τὸ πράγμα, και φωραθήναι γυμ νὸς τῶν τῷ καιρῷ προσφυών νοημάτων. ή ὁ bitiosa et multiplici ostentatione sc ipsum in Toncilio venditare, atque ita memoriam sempiternam et magnificæ jactantiæ plenam aucupari. Deinde ubi vidit certamen eo deductum esse, ut sibi ex sententia non succederet (nam neque ille usu sắc valebat, ut ad opposita sanctorum Patrum testimonia posset respondere; nec ea prudentia propr'a et domestica fruebatur, ut 964 omni animi imperio plene per se ipsum potitus, repentinis atque improvisis supervenientium extrinsecus affectuum impressionibus judicium suum subverti haud facile pateretur), cepit statim pelem referre et colltrahere se. Multis itaque brevi temporis spatio velut labyrinthis cogitationum evolutis, multorum affectuum coloribus incertis et temere obortis vultu suffuso, pauca demuin locutus, quantum s;- tis esse videbatur ad proludendum, et ad quoddam veluti caput orationi imponendum, ad ea, quæ proposueram, responden:i munus Palam: concessit. Il. Hic vero in eam necessitatem præter opinianem ipse quoque adductus, qui sibi ad responden - dum ne minima quidem oratione opus fore previ - disset (omnia quippe se, imper.toris manu et p testate, silentio ipso feliciter statim confccturum putarat, sic ut nullam postridie - reliquam nostri curam habiturum se speraret', secum auxie deliberabat. Pudebat nempe eum taciturnitati rem onnem permittere, ac rationum pro tempore excogitandarum inopem sese deprehendi. III. Etenim parum ille eruditus, ubi ii, cul quibus privatim forte collocutus est, vel pre ignorantia nihil contradixcre, vel ob amicitiam refellere veriti sunt, vel quod gravius est, timuerunt ne ejus calumniis apud imperatorem oppugnarentur (scilicet Paiamæ contradicere, et imperatori palaın conviciari, una et cadem res est', alicubi et a quibusdam visus est landari. At in apertis dicendi certaminibus, 965 ubi acri contentione et coram disputatar, in publicum et quasi in scenam μroductus, minime hic homo audax est, sl strepitu vel minimo facile terretur. Eorum autem, quæ sive dicit sive scribit, ordinem sic semper Γ'. Ολιγομαθής γὰρ οὗτος ῶν, ὅταν ἰδίᾳ τοῖς [Ρ. 606] προστυχούσιν ὁμιλῇ, ἢ δι' ἀμαθίαν οὐκ ἔχουσιν ἀντιφθέγγεσθαι, ἢ διὰ φιλίαν ἐλέγχειν συν στελλομένοις, ἢ τό γε μεῖζον δεδιόσι μὴ τῆς αὐτοῦ πρὸς βασιλέα διαβολῆς ἀγώνισμα γένοιντο (ταυτόν γάρ ἐστι Παλαμᾷ τε ἀντειπείν κακ τοῦ προφανούς διαλοιδορείσθαι καὶ βασιλεῖ), ἐπαινεῖσθα: ἔδοξεν Ινίοις ενιαχοῦ. Ἐς δ' ὑπαίθρους ἀντιλογίας καὶ ἀyτιθέσεις, κατ᾽ ἔνστασιν ἀντιπαράστασιν ἐχούσας, εἰσεγόμενον πρόσωπον, ἀθαρσέστατός ἐστιν ἐπιεικῶς ὁ ἀνὴρ καὶ κομιδή ψοφοδεής· καὶ τὸ συνεχές ἀπὶ τῶν αὐτῷ λεγομένων καὶ γραφομένων συγχέων καὶ φθείρων ἐξ ἀμαθίας ημιτελή τινα καὶ ἡμίεργα φαίνεται κώλα καὶ κόμματα συνυφαίνειν ταῖς τῶν ex inscitia confundit et pervertit, ut semifactis et λίγων ἐννοίαις· ὡς αἰνιγματώδεις εἶναι δοκεῖν αὐτ τοὺς καὶ ἀμφιβίους καὶ ἀμφιῤῥεπεῖς, καὶ οἷα τὰ μουγενῆ ἀνδρόπρωρα τοῖς θύραθεν λέλεκται φίλος φι;. Οὐ μόνον δ' ἐκ τοῦ γε τὴν τῶν λόγων άλλη λουχίαν αὐτὸν διασπᾶν ἀσχρὴ καὶ ἀδιανόητον τοῖ; ἀκούουσι τίθησι τὴν διάνοιαν, ἀλλ' ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖ στην καὶ τοῦθ᾽ ἁλίσκεται δρῶν ἐξεπίτηδες, ταῖς τῶν λέξεων ὁμωνύμοις καὶ διλήμματος νοῦν καλυπτούσας χρώμενος· ἵνα κλέπτης ὢν ἀνατολῇ τὴν σαγή νην τῆς ἀληθείας, ἐντεῦθεν ἐκεῖσε μετάγων τὸν νούν, dimidiatis fere periodorum membris et commatis orationis suæ sententias contexere videatur. Idcirco ejus dicta anigmatum similia sunt et ambigua, et sensu incerto suspensa, qualia illa, quæ profanis plilosophis βουγενή εἰ ἀνδρόπρωρα appellata sunt. et Atque ille non modo continuam orationis sericu interrumpendo obscurum et iis qui andiunt intel. Jectu difficilem reddit verborum sensum; sed plerumque id de industria facere deprehenditur, hemonymas et ancipitem sensum celantes dictiones Variorum note. Vitiosa constructio, pro 5 δὲ καὶ αὐτός παρά περιοδικίαν τοῖς τοιούτοι; ἐμπεπτωκώ;, etc. Ey t modi antiptoses non paucas apud Gregoram observare est. BoIVIN.

ἐς δ’ ὑπαίθρους ἀντιλογίας καὶ ἀντιθέσεις, κατ’ ἔνστασιν ἀντιπαράστασιν ἐχούσας, εἰσαγόμενον πρόσωπον, ἀθαρσέστατός ἐστιν ἐπιεικῶς ὁ ἀνὴρ καὶ κομιδῇ ψοφοδεής· καὶ τὸ συνεχὲς ἀεὶ τῶν αὐτῷ λεγομένων καὶ γραφομένων συγχέων καὶ φθείρων ἐξ ἀμαθίας ἡμιτελῆ τινα καὶ ἡμίεργα φαίνεται κῶλα καὶ κόμματα συνυφαίνειν ταῖς τῶν λόγων ἐννοίαις· ὡς αἰνιγματώδεις εἶναι δοκεῖν αὐτοὺς καὶ ἀμφιβίους καὶ ἀμφιῤῥεπεῖς, καὶ οἷα τὰ βουγενῆ ἀνδρόπρωρα τοῖς θύραθεν λέλεκται φιλοσόφοις. οὐ μόνον δ’ ἐκ τοῦ γε τὴν τῶν λόγων ἀλληλουχίαν αὐτὸν διασπᾷν ἀσαφῆ καὶ ἀδιανόητον τοῖς ἀκούουσι τίθησι τὴν διάνοιαν, ἀλλ’ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον καὶ τοῦθ’ ἁλίσκεται δρῶν ἐξεπίτηδες, ταῖς τῶν λέξεων ὁμωνύμοις καὶ διλήμματον νοῦν καλυπτούσαις χρώμενος· ἵνα κλέπτης ὢν ἀνασοβῇ τὴν σαγήνην τῆς ἀληθείας, ἐντεῦθεν ἐκεῖσε μετάγων τὸν νοῦν, κἀκεῖθεν ἐνταῦθα. καὶ ὥσπερ τοὺς τοῦ Πλάτωνος διαλόγους (ὡς ἔφη τις) ἄνω καὶ κάτω παιδικοὶ καθυβρίζουσιν ἔρωτες, οὕτω καὶ τούτου τοὺς λόγους ὁμωνυμίας ἐκτόπου καθυβρίζουσι σμήνη, νῦν μὲν ἄκοντος, ἀμαθίας ἀνακιρναμένης τῇ κακονοίᾳ·

[1. c. 1551] BYZANTINE HISTORIE LIB. XX. [IMP. 3. CANTACuz. 5] 1234 της ἅμα καὶ πράγμασιν· ἐβούλετο δ' αὖ καὶ φιλο- totum illud certamen ageret. Volebat rursus anτιμίας ἐπίδειξίν τινα τῷ συλλόγῳ παρέχειν ποικ!. των μνημόσυνον ἐσυτῷ μηχανώμενος δήθεν αἰώνιον καὶ γέμον καυχήματος εμβριθοῦς. Επειτα τὴν τοῦ ἀγῶνος διάθεσιν βλέπων οὐ κατά γνώμην ἐκβεβηκυῖαν αὐτῷ (οὐ γὰρ εἶχεν ἐκ πείρας ἰσχὺν ἀπαντᾶν εἰς τὰς προτεθείσας τῶν θείων Πατέρων χρήσεις οὔτ' αὖ λογισμῶν αὐτοχθόνων καρπός τις ὑπῆρχεν αὐτῷ, ἵν' ὅλην ἐκ περιουσίας ἑαυτῷ τὴν τοῦ συνει δίσεις πιστεύων ἡγεμονίαν μὴ ῥιστα ταῖς τῶν ἔξωδεν αιφνιδίως επεισρεόντων ἀπροσδοκήτων παρέχῃ παθῶν ἐμβολαῖς τὸ τῶν λογισμῶν περιτρέπεσθαι βουλευτήριον) ἐπὶ πόδα τε ἀνεχώρει καὶ συνεστέλ λετο παραχρῆμα. Πολλῶν οὖν ἀνελέξας ἐν βραχεῖ λογισμῶν λαβυρίνθους, καὶ πολλῶν ἠθῶν ἐπιπλανη θῆναι χρώματα δοὺς τῷ προσώπῳ κατὰ τὸ συμβεβηκός, καὶ μικρά τα φθεγξάμενος, ὅσα τοῖς τοῦ λόγου προοιμίοις ἀρκέσειν εἰς κεφαλὴν ἐδόκει, τῷ Παλαμά λοιπὸν τὴν τῶν ἐμοὶ προτεθέντων ἀπάντη σιν παρεχώρει. Β. Τῷ δὲ καὶ αὐτῷ παρὰ προσδοκία, τοῖς οιούτοις ἐμπεπτωκότι οὐ γὰρ ἦν ἐν μελέταις δεήεισθαι λόγων οὐδὲ μικρῶν εἰς ἀπάντησιν· κατορθώ σειν γάρ ᾤετο πάντ' ἐν βραχεῖ βασιλικῆς δυνάμει χειρὸς καὶ χείλεσιν ἀφθόγγοις, ὡς μηδὲν εἰς τὴν ὑστεραίαν ὑπολειφθῆναι φροντίδος λείψανον ἡμετέβας) διηπορεῖτο καθ' ἑαυτὸν, αἰσχυνόμενος γλώσση χωρίς παραθέσθαι τὸ πράγμα, και φωραθήναι γυμ νὸς τῶν τῷ καιρῷ προσφυών νοημάτων. ή ὁ bitiosa et multiplici ostentatione sc ipsum in Toncilio venditare, atque ita memoriam sempiternam et magnificæ jactantiæ plenam aucupari. Deinde ubi vidit certamen eo deductum esse, ut sibi ex sententia non succederet (nam neque ille usu sắc valebat, ut ad opposita sanctorum Patrum testimonia posset respondere; nec ea prudentia propr'a et domestica fruebatur, ut 964 omni animi imperio plene per se ipsum potitus, repentinis atque improvisis supervenientium extrinsecus affectuum impressionibus judicium suum subverti haud facile pateretur), cepit statim pelem referre et colltrahere se. Multis itaque brevi temporis spatio velut labyrinthis cogitationum evolutis, multorum affectuum coloribus incertis et temere obortis vultu suffuso, pauca demuin locutus, quantum s;- tis esse videbatur ad proludendum, et ad quoddam veluti caput orationi imponendum, ad ea, quæ proposueram, responden:i munus Palam: concessit. Il. Hic vero in eam necessitatem præter opinianem ipse quoque adductus, qui sibi ad responden - dum ne minima quidem oratione opus fore previ - disset (omnia quippe se, imper.toris manu et p testate, silentio ipso feliciter statim confccturum putarat, sic ut nullam postridie - reliquam nostri curam habiturum se speraret', secum auxie deliberabat. Pudebat nempe eum taciturnitati rem onnem permittere, ac rationum pro tempore excogitandarum inopem sese deprehendi. III. Etenim parum ille eruditus, ubi ii, cul quibus privatim forte collocutus est, vel pre ignorantia nihil contradixcre, vel ob amicitiam refellere veriti sunt, vel quod gravius est, timuerunt ne ejus calumniis apud imperatorem oppugnarentur (scilicet Paiamæ contradicere, et imperatori palaın conviciari, una et cadem res est', alicubi et a quibusdam visus est landari. At in apertis dicendi certaminibus, 965 ubi acri contentione et coram disputatar, in publicum et quasi in scenam μroductus, minime hic homo audax est, sl strepitu vel minimo facile terretur. Eorum autem, quæ sive dicit sive scribit, ordinem sic semper Γ'. Ολιγομαθής γὰρ οὗτος ῶν, ὅταν ἰδίᾳ τοῖς [Ρ. 606] προστυχούσιν ὁμιλῇ, ἢ δι' ἀμαθίαν οὐκ ἔχουσιν ἀντιφθέγγεσθαι, ἢ διὰ φιλίαν ἐλέγχειν συν στελλομένοις, ἢ τό γε μεῖζον δεδιόσι μὴ τῆς αὐτοῦ πρὸς βασιλέα διαβολῆς ἀγώνισμα γένοιντο (ταυτόν γάρ ἐστι Παλαμᾷ τε ἀντειπείν κακ τοῦ προφανούς διαλοιδορείσθαι καὶ βασιλεῖ), ἐπαινεῖσθα: ἔδοξεν Ινίοις ενιαχοῦ. Ἐς δ' ὑπαίθρους ἀντιλογίας καὶ ἀyτιθέσεις, κατ᾽ ἔνστασιν ἀντιπαράστασιν ἐχούσας, εἰσεγόμενον πρόσωπον, ἀθαρσέστατός ἐστιν ἐπιεικῶς ὁ ἀνὴρ καὶ κομιδή ψοφοδεής· καὶ τὸ συνεχές ἀπὶ τῶν αὐτῷ λεγομένων καὶ γραφομένων συγχέων καὶ φθείρων ἐξ ἀμαθίας ημιτελή τινα καὶ ἡμίεργα φαίνεται κώλα καὶ κόμματα συνυφαίνειν ταῖς τῶν ex inscitia confundit et pervertit, ut semifactis et λίγων ἐννοίαις· ὡς αἰνιγματώδεις εἶναι δοκεῖν αὐτ τοὺς καὶ ἀμφιβίους καὶ ἀμφιῤῥεπεῖς, καὶ οἷα τὰ μουγενῆ ἀνδρόπρωρα τοῖς θύραθεν λέλεκται φίλος φι;. Οὐ μόνον δ' ἐκ τοῦ γε τὴν τῶν λόγων άλλη λουχίαν αὐτὸν διασπᾶν ἀσχρὴ καὶ ἀδιανόητον τοῖ; ἀκούουσι τίθησι τὴν διάνοιαν, ἀλλ' ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖ στην καὶ τοῦθ᾽ ἁλίσκεται δρῶν ἐξεπίτηδες, ταῖς τῶν λέξεων ὁμωνύμοις καὶ διλήμματος νοῦν καλυπτούσας χρώμενος· ἵνα κλέπτης ὢν ἀνατολῇ τὴν σαγή νην τῆς ἀληθείας, ἐντεῦθεν ἐκεῖσε μετάγων τὸν νούν, dimidiatis fere periodorum membris et commatis orationis suæ sententias contexere videatur. Idcirco ejus dicta anigmatum similia sunt et ambigua, et sensu incerto suspensa, qualia illa, quæ profanis plilosophis βουγενή εἰ ἀνδρόπρωρα appellata sunt. et Atque ille non modo continuam orationis sericu interrumpendo obscurum et iis qui andiunt intel. Jectu difficilem reddit verborum sensum; sed plerumque id de industria facere deprehenditur, hemonymas et ancipitem sensum celantes dictiones Variorum note. Vitiosa constructio, pro 5 δὲ καὶ αὐτός παρά περιοδικίαν τοῖς τοιούτοι; ἐμπεπτωκώ;, etc. Ey t modi antiptoses non paucas apud Gregoram observare est. BoIVIN.

Chapter IICaput II

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

PG 148:1235νῦν δ’ ἑκόντος, πλάνης εἵνεκα τῶν ἀκουόντων, κρυπτούσης μὲν τὴν τῶν λόγων κακίαν, βλαπτούσης δ’ ἔτι μᾶλλον, διὰ τὸ ἀμφιῤῥεπὲς τῶν λέξεων καὶ διπρόσωπον, οἷς ἂν μὴ σὺν ἐπιστήμῃ διεξιέναι ἐξῇ. τῷ γὰρ τῆς λέξεως οὗτοι παραπλησίῳ συναρπαζόμενοι ῥᾷστα τῷ τῆς πλάνης ἀγκίστρῳ περιπείρονται, ἀντὶ τοῦ προσήκοντος τῷ μὴ προσήκοντι τοῦ σημαινομένου προστρέχοντες ἐξ ἀγνοίας, καθάπερ καὶ στρουθοὶ καὶ ἰχθύες ῥᾷστα ταῖς τῶν θηρευτῶν ἁλίσκονται παγίσιν, ὁρῶντες μὲν τὸν δόλον, οὐ συνορῶντες δὲ τὴν ἔνδον μηχανὴν, καὶ τῷ μὲν δόλῳ προσφύονται, τῇ ὑποκειμένῃ δὲ συνέχονται μηχανῇ. διὰ δὴ ταῦτα καὶ γέλωτα ὀφλισκάνων μειδιᾷν μὲν τῷ προσώπῳ δοκεῖ καὶ αὐτὸς, δεινὸν δ’ ἐν καρδίᾳ καὶ παντὸς ἡγεῖται θανάτου μεῖζον· καὶ τὴν ἧτταν ἐξ ἀληθείας καρπούμενος διαπρίεται ὑπ’ ὀργῆς· καὶ ἀμύνεσθαι βουλόμενος μὲν, οὐ δυνάμενος δὲ, καθάπερ εἰς ἀσπίδα καὶ τεῖχος καταφεύγει τὸν βασιλέα, μάλα θρασεῖαν καὶ διαβάλλουσαν ἐπαγόμενος γλῶτταν· καὶ οὑτωσί πως, οἱονεί τινι πανοπλίᾳ, τῇ βασιλικῇ καταχρώμενος αὐθεντίᾳ, τοῖς νικῶσιν ἀντιπεριϊστᾷν τὴν ἧτταν δοκεῖ·

(INF. 3. CONTACTZ 5] [A. M. 6859, IND, 4] usurpando. ut sententia line et inde in hanc vel \ κἀκεῖθεν ἐνταῦθα. Καὶ ὥσπερ τοὺς τοῦ Πλάτων; δ:2 illam partem translata, veritatis la peos fur ralli- λόγους (ώς έφη τις) Ενω και κάτω παιδικοὶ καθ. dus evadit. Itaque, ut de Platonis dialogis aliquis ζουσιν ἔρωτε:, οὕτω καὶ τούτου τοὺς λόγος όμως dixit, eos puerorun amoribus passim dedecorari, μίας εκτόπου καθυβρίζουσι σμήνη, νῦν μὲν ἄκ· ν::. it et hujus orationes vocum aleurde ambiguarum ἁμαθίας ἀνακιρναμένη: τῇ να ανοίς· νῦν δ' εκόντες. πλάνης είνεκα τῶν ἀκουόντων, κρυπτούσης μὲν τὴν multitudine fœdantur, nunc ipso invito, per inscitiam malæ menti admistam, nunc ejus voluntale, τῶν λόγων κακίαν, βλαπταύτης δ' ἔτι μᾶλλον, διὰ τὴ ut auditores in errorem inducantur ea frande, ἀμφιῤῥεπὲς τῶν λέξεων καὶ διπρόσωπον, οἷς ἂν μὴ quæ verborum malignitatem occultat, atque co σὺν ἐπιστήμη διεξιέναι έξη. Το γιο της λέξεως αυ magis propter ambignitatem et duplicem quodamı - τοι παραπλησίῳ συναρπαζόμενοι βέστα τῷ τῆς πλή modo dictionum frontem illis nocet, qui cas cum νης ἀγκίστρω περιπείρονται, ἀντὶ τοῦ προσήκοντας scientia logere band possunt. Nempe hi vocum af- τῷ μὴ προσήκοντι τοῦ σημαινομένου προστρέχοντες ἐξ ἀγνοίας, καθάπερ καὶ στρουθο! καὶ ἰχθύες βιστε Enitate decepti bamum sibi erroris facillime infigunt, pro significatione propria impropriam anı- ταῖς τῶν θηρευτῶν ἁλίσκονται ταγίσιν, ἐρῶντες alexi per ignorantiam; velut passerculi et pisces, η μὲν τὸν δόλον, οὐ συνορῶντες δὲ τὴν ἔνδον μηχανής, 986 qui insidiantium laqueis facile irretiuntur, et cum escam videant, latentem intus hamum non vident, adeoque, esca apprehensa, hamo subjecto attinentur. Quamobrem iste, cum irridetur, vultu quidem ipse quoque subridet: at secum tacite indignatur, et quavis morte pejus id ducit, et veritate ipsa victus pre ira disrumpitur; tum ulcisci cupit, nec potest; ideoque insolentem et maledicam lin· guan: secuin afferens ad principem, tanquam al lypeum aut ad propugnaculum, confugit. Sic iuperatoria auctoritate velut quadain armatura abu:tendo putat se conversa vice victorem ex victo exbistere: itidem ut infantes, qui parentum manibus sublevati, et in obvios quosque per jocum jucti - tati, gaudent et velut victoria exsultant et manus c complodunt. Nam et iste eodem modo, velut omnium confessione victor declaratus, exsuitat, nec crubescit puerilis gloriolæ ornamenta ambitiose affectare, qualia vel adolescentulu:n pudeat drachma aut obolo ex orchestra mercari. Litterarum quippe omnino fere rudem nactus tum alias calumnias confingit, tum illam facillime territat ea ratione, quod periclitari imperium dicat, si ndversariorum argumenta uilo modo prævaleant. Ita dum ejus aures sine fine incantat et decipit, cum quoconque vult, facillime obsequentem trahit. Feroz de. inde et saperbus incedens, animisque elatus, totam sc arbitratur ferre supercilio 967 Pierian. IV. Hic igitur tam frequenti spectantium cœtu ab imperatore paulisper nunc emissus, et pro se ipse jussus respondere, in eas angustias adductus et, ut illa statim oblitus sit, quæ in vlcis et plateis magnifice srpe jactaverat: ac lingnam titubantem el impeditam capit cxserere. Quoniam autem orationt suæ exordium magis promptum et paratum a:commodare hand poterat facillime, idcirco ci καὶ τῷ μὲν δόλω προσφύονται, τῇ ὑποκειμένη συνέχονται μηχανή. Διὰ δὴ ταῦτα καὶ γέλωτα έφλι σκάνων γιειδιῶν μὲν τῷ προσώπῳ δοκεῖ καὶ αὐτὸς, δεινὸν δ' ἐν καρδίᾳ καὶ παντὸς ἡγεῖται θανάτου μείζον· καὶ τὴν ἧτταν ἐξ ἀληθείας καρπούμενος διαπρίετα: ὑπ' ὀργῆς· καὶ ἀμύνεσθαι βουλόμενος μὲν, οὐ δυνάμενο; δὲ, καθάπερ εἰς ἀσπίδα καὶ τοῖ; καταφεύγει τὴν βασιλέα, μάλα θρασείαν καὶ διαδι λουσαν ἐπαγόμενος γλῶτταν· καὶ οὕτως πως, ώς ε τινι πανοπλία, τη βασιλική καταχρώμενος αυθεντία τοῖς νικῶσιν ἀντιπεριιστὴν τὴν [P. 607] ἦταν κεῖ· καθάπερ τὰ βρέφη, ἅπερ οπότε ταῖς τῶν γ νέων χερσὶν ἀνεχόμενα τοῖς οποισδήτισιν ἀστείου χάριν ἀνδράσιν ἐπιῤῥιπτεῖται, χαίνει τε καὶ απ επαγάλλεται τῇ νίκῃ, καὶ τὰς χεῖρες ἐπικρατεί Τὸν γὰρ αὐτὸν καὶ οὗτος τρόπον ποιῶν ὡς ἐφ᾿ ἐμε λογουμέναις ταῖς νίκαις σκιρτᾷ, καὶ οὐκ αἰδεῖτα: νηπιώδη μνηστευόμενος ἑαυτῷ καυχήματα, καὶ ο και παῖς δραχμῆς ἐκ τῆς ὀρχήστρας ή του πρόςσθαι αίσχυνθείη. Γραμματι γὰρ σχεδόν παντάπασιν ἀνομίλητον εὑρίσκων αὐτὸν Ελλες:: τίθησι συσκευάζων διαβολάς και βάστα δεδίττας, βασιλείας προφασιζόμενος κίνδυνον, εἰ ἐπικρατέ στερά πως τὰ τῶν ἀντιθέτων λογικά προβλήματα γένοιτο· καὶ οὕτω κατεπάλων καὶ παρεξάγων τά Στα διηνεκώς ῥᾷντα πρὸς τὸ βουλόμενον έχει συν φελκόμενον· κάπειτα μετά γαύρου και μετεώριο περιτών τοῦ ἤθους καὶ τοῦ φρονήματος ὅλην ἐπὶ τῆς αφρύο; οίεται φέρειν τὴν Πιερία». Variorum Ορχήστρα proprie est locus in quo saltatur. Probabile autem est in quibus locis saltatores se exercebant, in iisdem venundari solitas merces fr volas, qualia sunt ludicra instrumenta, et que vocantur crepuntia. Borsis. Atqui Cantacuzenuin constat minime illitteΔ'. Νῦν οὖν ἐπὶ τοσούτου θεάτρου της βασιλέως μικρὸν εἰς τὴν καθ᾿ ἑαυτὸν ἀπάντησιν ἀγεθεὶς τας τοσοῦτον ἧκε στενοχωρίας, ὥστε καὶ ὁ πολλάκις είν ταῖς ἀγνιαῖς καν ταῖς πλατείαις ἦν μεγαληγορί λέληθε τέως αὐτόν, καὶ ἀκροσφαλή τινα καὶ τα πεποδισμένην προτειν: γλώτταν. Οὐκ ἔχων γὰρ ἐκ τοῦ δᾴστοῦ προχειροτέραν τοις λόγοις ἀρχὴν πρ σχεῖν τὸν εἰωθότα καὶ νῦν ἐδόκει βαδίζειν δόν notæ. ratum fuisse, idque ipsins Gregoræ testimonia, qri supra lib. six, cap. 1, sect 7, ena dixit jems t ab initio humanioribus litteris operam nidro dare instituiss?, multosque et omnis generis. Libris azir tiose couquisivisse, atque in dies norum alımsıd can dicere tum andire impens asture studuiss: 1 12.

PG 148:1238καθάπερ τὰ βρέφη, ἅπερ ὁπότε ταῖς τῶν γονέων χερσὶν ἀνεχόμενα τοῖς οἱοισδήτισιν ἀστείου χάριν ἀνδράσιν ἐπιῤῥιπτεῖται, χαίρει τε καὶ οἷον ἐπαγάλλεται τῇ νίκῃ, καὶ τὰς χεῖρας ἐπικροτεῖ. τὸν γὰρ αὐτὸν καὶ οὗτος τρόπον ποιῶν ὡς ἐφ’ ὁμολογουμέναις ταῖς νίκαις σκιρτᾷ, καὶ οὐκ αἰδεῖται νηπιώδη μνηστευόμενος ἑαυτῷ καυχήματα, καὶ οἷα κἂν παῖς δραχμῆς ἐκ τῆς ὀρχήστρας ἢ ὀβολοῦ πρίασθαι αἰσχυνθείη. γράμμασι γὰρ σχεδὸν παντάπασιν ἀνομίλητον εὑρίσκων αὐτὸν ἄλλας τε τίθησι συσκευάζων διαβολὰς καὶ ῥᾷστα δεδίττεται, βασιλείας προφασιζόμενος κίνδυνον, εἰ ἐπικρατέστερά πως τὰ τῶν ἀντιθέτων λογικὰ προβλήματα γένοιτο· καὶ οὕτω κατεπᾴδων καὶ παρεξάγων τὰ ὦτα διηνεκῶς ῥᾷστα πρὸς τὸ βουλόμενον ἔχει συνεφελκόμενον· κἄπειτα μετὰ γαύρου καὶ μετεώρου περιϊὼν τοῦ ἤθους καὶ τοῦ φρονήματος ὅλην ἐπὶ τῆς ὀφρύος οἴεται φέρειν τὴν Πιερίαν.

PG 148:1240(Δ.) Νῦν οὖν ἐπὶ τοσούτου θεάτρου πρὸς βασιλέως μικρὸν εἰς τὴν καθ’ ἑαυτὸν ἀπάντησιν ἀφεθεὶς παρὰ τοσοῦτον ἧκε στενοχωρίας, ὥστε καὶ ἃ πολλάκις κἀν ταῖς ἀγυιαῖς κἀν ταῖς πλατείαις ἦν μεγαληγορῶν, λέληθε τέως αὐτὸν, καὶ ἀκροσφαλῆ τινα καὶ παραπεποδισμένην προὔτεινε γλῶτταν. οὐκ ἔχων γὰρ ἐκ τοῦ ῥᾴστου προχειροτέραν τοῖς λόγοις ἀρχὴν παρασχεῖν τὸν εἰωθότα καὶ νῦν ἐδόκει βαδίζειν δρόμον, κἀκεῖνον αὖθις τῆς ἀπορίας ποιεῖσθαι προκάλυμμα, καθάπερ οἱ κοχλίαι τὰ ὄστρακα καὶ τοὺς εἰωθότας καὶ ἀεὶ φερομένους οἰκίσκους. ὃ δὲ ἦν τὸ Θαβώριον ὄρος, ᾧ καὶ πάσας πανταχοῦ τῶν οἰκείων λόγων παρεκβάσεις ἐξεπίτηδες καὶ τὴν πλείστην ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον τούτῳ δίδωσι τῷ μέρει τὴν διατριβήν. (Ε.) Ἐγὼ γὰρ (φησὶ) τῶν πατέρων ἀκούων, τὸ ἐν ὄρει τῷ Θαβωρίῳ φῶς τοῦ σωτῆρος λεγόντων ἄκτιστόν τε καὶ, παρὰ τὴν τοῦ θεοῦ οὐσίαν, ἄλλην θεότητα καὶ ἐνέργειαν, οὐκ ἄν ποτε φαίην ταὐτὸν ἐνέργειαν καὶ οὐσίαν θεοῦ, οὐδὲ τὸν υἱὸν καὶ λόγον τοῦ θεοῦ, σοφίαν καὶ δύναμιν καὶ ἁγιασμὸν καὶ ζωὴν καὶ ἀλήθειαν καὶ βουλήν.

ταὐτὸν γὰρ ἂν εἴη λέγειν θεὸν ἀνενέργητον καὶ ἄσοφον καὶ ἀδύναμον καὶ ἀβούλητον καὶ ἄζων καὶ ἁπλῶς πάντων ἐστερημένον. εἰ γὰρ μὴ τὴν ἐνέργειαν φαίημεν διαφέρειν τῆς οὐσίας ἐκεῖ τοῦ θεοῦ, καὶ ἄλλην τινὰ καθ’ ἑαυτὴν εἶναι θεότητα ταύτην, ἥτις ἐστὶ σοφία καὶ φῶς καὶ ζωὴ καὶ δύναμις καὶ ἁγιασμὸς καὶ ὅσα ἡ θεία γραφὴ τὸν θεὸν ὀνομάζει, λείπεται θεὸν ἀνενέργητον οἴεσθαι σέβειν ἡμᾶς, καὶ ὅσα γε εἰρηκότες ἔφθημεν. ἢ πῶς ἂν εἴη κοινὴ τῶν τριῶν ὑποστάσεων, μὴ καθ’ αὑτὴν ἀνυπόστατος οὖσα, θεότης ἑτέρα φύσεως καὶ ὑποστάσεων ἐκείνων; ἢ πῶς ἄλλως ἂν εἴη κοινὴ θεοῦ καὶ ἀνθρώπων ἐνέργεια, ἄκτιστός τε καὶ οὐσιώδης καὶ φυσική; οὐ γὰρ θέμις τὴν οὐσίαν οἴεσθαι τοῦ θεοῦ πρὸς τὰ γήϊνα κατιέναι καὶ σοφίζειν καὶ ἁγιάζειν καὶ ζωοποιεῖν (ἄπαγε· βλάσφημον γὰρ καὶ δαιμόνων εὕρεμα σκοτεινόν), ἀλλ’ ἀφ’ ἑκάστης ἕκαστα γίνεσθαι τῶν ἀκτίστων τούτων ἐνεργειῶν· ὧν οἱ μετέχοντες ἄκτιστοί τε γίνονται καὶ ἄκτιστα πράγματα, ὅσα τε νῦν καὶ ὅσα τοῖς προφήταις ἐφάνη θαυμάσια· ὧν καὶ βάτος, ἡ καινομένη μὲν, οὐ δαπανωμένη δέ· καὶ τὸ πύρινον ἅρμα τοῦ Ἠλίου, καὶ ὁ τὸν Ἰσραὴλ ὁδηγῶν πύρινος στῦλος ἐκεῖνος·

καὶ ὁ τὰς ρπ χιλιάδας τῶν Ἀσσυρίων ἐν ῥιπῇ θανατώσας ἄγγελος· προσθήσω δ’ ἔτι καὶ τὴν ἀνθρώπινον ἀφεῖσαν φθέγμα τοῦ Βαλαὰμ ὄνον, καὶ ὅσα τοιαῦτα κατὰ καιροὺς ἐγεγόνει θαύματα. οὐ γὰρ μετέχει τῆς οὐσίας οὐδαμῆ τῶν ἐν κόσμῳ κτισμάτων οὐδὲν τοῦ θεοῦ. τάχιστα γὰρ ἂν φθαρείη τὰ πάντα, πρὶν ἢ φθῆναι μετασχεῖν. φθαρτικὴ γὰρ ἐκείνη καὶ ἀναλωτικὴ τοῖς ἐγγίζειν ἐπειγομένοις ἐστί. σύμφωνα τοιγαροῦν τοῖς πατράσι λέγοντί μοι καὶ γράφοντι μικρὰ φροντίζειν ἔπεισι τῶν ἐγκαλούντων, ἅπαξ θεσμοθετηθὲν καὶ ἐπιψηφισθὲν, τῇ τοῦ Βαρλαὰμ καταλέγεσθαι μοίρᾳ, καὶ ἀποψηφίζεσθαι σφᾶς κατ’ ἐκεῖνον, ὁπόσοι μου κατηγορεῖν οὐκ ὀκνοῦσιν ἀεὶ, καὶ πολυθεί̈αν καταψηφίζεσθαι, καὶ τἄλλα ὅσα σφίσιν ἠρίθμηταί τε καὶ συλλελόγισται κατ’ ἐμοῦ. ἢ οὐκ ἴσασι, ὡς ὅτε ἐμοῦ πολυθεί̈αν οὗτοι καταψηφίζονται, μονοθεί̈αν ἐγὼ καταψηφίζομαι σφῶν καὶ γίνεταί σφισιν ἡ κατηγορία τοῦ ἐγκλήματος μείζων. οὐ γὰρ Ἰουδαίων καὶ Περσῶν εἰμι παῖς, ἵνα καὶ μονοθεί̈της ἀκούω, καθάπερ οἱ τάλανες οὗτοι.

εἰ δέ που ταῖς λέξεσι οὗτοι μόναις προσχόντες ἥκιστα ταῖς διανοίαις συμβιβάζειν ἴσασιν αὐτὰς, τί τοῦτο τῇ ἀληθείᾳ λυμαίνεται, τῆς τῶν λόγων ἐννοίας ὑγιαινούσης; (2.) Ταῦτ’ ἔλεγε· καὶ ἅμα, οἷς ἀεὶ μὴ στέργειν προὔθετο καὶ οἷς τὴν ἔργῳ παρέχεται μάχην καὶ ἀνθίσταται κομιδῇ τῶν λόγων αὐτοῦ πανταχῆ, τούτων μέρος ἀπειληφὼς προεκόμιζε. ταῖς γὰρ τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ἕκτης συνόδου πράξεσι προὔργου ποιούμενος μάχεσθαί τε καὶ ἀντιπράττειν, ὡς προϊοῦσι δειχθήσεται, διαφθείρας τὸν νοῦν, ἐκ τοῦ μηδαμῆ συνιέναι δύνασθαι, διὰ τὰς ἐμφύτους κῆρας τῆς τε κακοηθείας καὶ ἀμαθίας, ὅμοιον ποιῶν τοῖς Ἐπικουρείοις· ὡς γὰρ ἐκεῖνοι, τῇ σφετέρᾳ δυνάμει τὸ τοῦ ἡλίου παραμετροῦντες φαινόμενον, ποδιαῖον τὸν ἥλιον ἀπεφαίνοντο εἶναι, οὕτω καὶ οὗτος τὴν ἀμβλύτητα τῆς ἑαυτοῦ διανοίας ταῖς τῶν ἁγίων προσνέμει γραφαῖς· καὶ ὥσπερ ἀσυμφώνους τῇ διανοίᾳ τὰς λέξεις τοῖς οἰκείοις συντίθησι λόγοις αὐτὸς, οὕτω καὶ τῶν ἁγίων οἴεται τὰς γραφὰς, καὶ οὕτω ταύτας παρεξηγεῖται. ἦν δ’, ὃ τῆς ἁγίας ἕκτης συνόδου μόνον ἀπειληφὼς προὔτεινε, τὸ, τὴν ἄκτιστον ἐνέργειαν ἄκτιστον οὐσίαν χαρακτηρίζειν·

κἀκ τῶν τοῦ θείου Βασιλείου τὸ, ἐκ τῶν ἐνεργειῶν γνωρίζομεν τὸν θεόν· ἡ γὰρ οὐσία αὐτοῦ μένει ἀμέθεκτος. γ. Ταῦτα δ’ οὐχ ὅτι τὸν νοῦν εἰδέναι δυνάμενος ἔλεγεν, ὡς δειχθήσεται προϊοῦσιν ἡμῖν (μηδὲ γὰρ ἀνελέγκτους ἡμῖν οἴεσθε παραδραμεῖσθαι κἀκείνας ὁπόσας ἠκηκόειτε βλασφημίας αὐτοῦ. αἱ μὲν γὰρ καὶ προκαταλέλυνται μικρὸν ἀνωτέρω, λόγοις θ’ ἡμετέροις καὶ γραφικαῖς μαρτυρίαις· αἱ δὲ προϊοῦσιν ἡμῖν ἱστὸς ἀράχνης σύν γε θεῷ φανήσονται) οὐχ ὅτι τοίνυν οἶδεν ἐκεῖνα προὔτεινεν. ἀλλ’ ὁρῶν ὡπλισμένους ἡμᾶς καὶ σφόδρα τοι πεφραγμένους ἀφθόνοις ταῖς θείαις γραφαῖς, δεδιὼς μὴ ἀπὸ πρώτης, ὅ φασι, γραμμῆς κληροῦχος τῆς ἥττης γένηται, πρὶν εἰς ἐξέτασιν μείζω καὶ τελειοτέραν ἐληλυθέναι, συμφέρειν ἔδοξεν αὐτῷ, μετεωρίσαντι τὰς τῶν πολλῶν ἀκοὰς, δεῖξαι καὶ ἑαυτὸν τὰς θείας συνόδους ὁμοῦ τοῖς ἁγίοις πατράσι συναιρομένας ταῖς βλασφημίαις αὐτοῦ κεκτημένον, δέλεαρ τοῦτο τοῖς ἁπλουστέροις προτείνων, τῷ χαλκῷ τῆς ἀσεβείας αὐτοῦ περικείμενον.

(Β.) Ἐπεὶ καὶ ὅταν συχνὰ ἐπιφέρῃ, κατὰ τοὺς θείους λέγειν πατέρας, τυφλὸν καὶ ἀσαφὲς τοῦτ’ ἐπιφέρων, μήθ’ οἵτινές εἰσιν οἱ λέγοντες, μήθ’ ἃ λέγουσιν ἀποσαφῶν, οὐκ ἄλλους ἐν νῷ ἔχειν οἶμαι πατέρας αὐτὸν, ἢ ἑαυτὸν καὶ ὅσοι κατ’ αὐτὸν κακόδοξοι πάλαι γεγένηνται. πλὴν γὰρ αὐτοῦ οὔθ’ εὕρηταί ποθ’ οὕτω γραφόμενά τε καὶ νοούμενά τῳ τῶν ἁπάντων ἑτέρῳ μέχρι καὶ ἐς τὴν τήμερον οὐδενὶ οὔτε πρὸς αὐτοῦ, οὔτε πρὸς ἡμῶν, οὔτε πρὸς ἑτέρου τῶν ἁπάντων οὐδενός. ἦ γὰρ ἂν ἐτίθει τε καὶ τὰς ἁπάντων ἀκοὰς περιηύλει, λαλίστερος ἑαυτοῦ γιγνόμενος, καὶ περιεκρότει πλέον ἢ θαλάττης ὑβριζούσης φλοῖσβοι παραλίους πέτρας. (Γ.) Ὅτι γὰρ ἀνωτέρω μικρὸν πρὸς τοῦ σοφωτάτου δέδεικται πατρὸς ἐκείνου τοῦ Γραπτοῦ Θεοδώρου, ὅτε τὰς τοῦ μεγάλου φωστῆρος τῆς ἐκκλησίας Βασιλείου ῥήσεις διερμηνεύων προκεκόμισταί μοι, ἐπὶ τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσωμάτου λέγων φύσεως τὸν αὐτὸν ἐπιδέχεσθαι λόγον τὴν ἐνέργειαν τῇ οὐσίᾳ· (πρᾶγμα γὰρ αὐθύπαρκτον, μὴ δεόμενον ἑτέρου πρὸς σύστασιν, ὁπότερον ἂν ἐθέλοι τις, ἀπεφήνατο) δῆλον παντί που.

Chapter IIICaput III

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

ὅτι δὲ καὶ τοῦτ’ ἐκείνῳ κατὰ ταὐτὸν κομιδῇ λαμπρῶς συναποδείκνυται, δῆλον ἂν εἴη καὶ τοῦτο τοῖς βουλομένοις. τὸ γὰρ ἄκτιστον ἐνέργειαν ἄκτιστον οὐσίαν χαρακτηρίζειν, εἰπόντα, μήτε μὴν διαφορὰν ἀκτίστου πρὸς ἄκτιστον (πῶς γὰρ, ὃ τοῖς πᾶσι ὁμοῦ πατράσιν ἀπείρηται, μηδὲν τῆς θείας καὶ τρισυποστάτου φύσεως ἕτερον ἄκτιστον εἶναι διαῤῥήδην ὁμολογοῦσι) μήθ’ ὅτι ἕτερον θατέρου θάτερον, τὴν πρὸς ἐκεῖνα δεικνύντος ἐστὶ συμφυί̈αν τε καὶ ταὐτότητα. μηδὲ γὰρ ἄν ποτε φύσιν ἔχειν, ἐν τοῖς οὕτως ἀναγκαίοις διαφωνεῖν τοὺς ἁγίους. ὡς γὰρ ἐκεῖ λόγων ταὐτότης, οὕτως ἐνταῦθα τὸ χαρακτηρίζειν εἰς ἕνωσιν ἄγει τὰ τῇ λέξει δύο δοκοῦντα. τὸ γὰρ χαρακτηρίζειν τῷ δηλοῦν ταὐτόν ἐστιν· ὡς ἂν εἰ ἔλεγεν· ἡ ἄκτιστος ἐνέργεια, ἐπεὶ τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσωμάτου λέγεται φύσεως, αὐτὴν τὴν ἄκτιστον οὐσίαν χαρακτηρίζει, καὶ δηλοῖ, καὶ παρίστησι. καὶ ἅμα βεβαιοῖ μοι τὸν λόγον ὁ χαρακτὴρ καὶ ἡ ἀπαράλλακτος τοῦ πατρὸς εἰκὼν, ὁ υἱός. (Δ.) Εἰ δὲ βούλεσθε, καὶ μαρτυρίας ἐγὼ προενεγκεῖν οὐκ ὀκνήσω μυρίας διαφόρων πατέρων, ἃς κατὰ τῶν ὁμοίων τῇ δόξῃ τἀνδρὶ τουτωὶ̈ καλῶς ποιοῦντες ἐκεῖνοι πάλαι γεγράφασιν.

PG 148:1241αὐτίκα τοίνυν ὁ μέγας φησὶν Ἀθανάσιος· οὐκ ἀμφίβολον, ὅτι αὐτός ἐστιν ἡ τοῦ πατρὸς ζῶσα βουλὴ καὶ ἐνούσιος ἐνέργεια, καὶ λόγος ἀληθινός. καὶ πάλιν· ἑνὸς ὄντος υἱοῦ, τοῦ ζῶντος λόγου, μίαν εἶναι δεῖ τελείαν καὶ πλήρη τὴν ἁγιαστικὴν καὶ φωτιστικὴν ζωὴν, οὖσαν ἐνέργειαν αὐτοῦ καὶ δωρεὰν, ἥτις ἐκ πατρὸς ἐκπορεύεται. καὶ πάλιν· ἀλλ’ οἱ ἀσεβεῖς οὐ θέλουσι λόγον καὶ βουλὴν ζῶσαν εἶναι τὸν υἱὸν, περὶ δὲ τὸν θεὸν βούλησιν καὶ φρόνησιν καὶ σοφίαν, ὡς ἕξιν συμβαίνουσαν καὶ ἀποσυμβαίνουσαν. (Ε.) Καὶ ὁμοίως ὁ θεῖός φησι Κύριλλος· εἰ ὁ υἱός ἐστιν ἡ ζῶσα καὶ οὐσιώδης ἐνέργεια καὶ δύναμις καὶ σοφία τοῦ πατρὸς, ἐνέργεια πάντως καὶ τοῦ υἱοῦ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον. καὶ πάλιν· οὐκ ἀλλότριόν ἐστι τῆς θείας οὐσίας τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἀλλ’ ἐνέργεια φυσική τε καὶ οὐσιώδης καὶ ἐνυπόστατος. (2.) Ὁρᾷς μαρτυρίας κομιδῇ σαφεστάτας, καὶ πᾶσι γνωρίμους αὐτόθεν, καὶ μηδὲν μήτ’ αἰνιγματῶδες μήτε γρῖφον ἐχούσας, ἀλλ’ ἐμφανῶς καὶ διαῤῥήδην ἀπαγγελλούσας ἡμῖν, ἐπὶ τῆς ἁπλῆς καὶ θείας φύσεως τῇ οὐσίᾳ ταὐτὴν τὴν ἐνέργειαν εἶναι, καὶ οἷον αὐτοενέργειαν τὴν οὐσίαν, ὡς ἀνωτέρω που δέδεικται διαρκέστερον.

[Α. c. 1331] ΒΥΖΑΝΤΙΝΕ HISTORIE LIB. XX. πάντων ἀκοὶ; περιφύλει, [P. 6[0] λαλίστερος εαυ- uium aures circumsonando el perstrepeals, fre. τοῦ γιγνόμενος, και περιεκράτει πλέον ή θαλάττης mitum maris vicisset, circum saxa maritima deὑβριζοντες φλοίσβος παραλίους πέτρας. bacchantis. Γ'. “Ὅτι γὰρ ἀνωτέρω μικρὸν πρὸς τοῦ σου φωτάτου δέδεικται Πατρὸς ἐκείνου τοῦ Γραπτοῦ Θεο Γύρου, ὅτι τὰς τοῦ μεγάλου φωστῆρος τῆς Ἐκκλησίας Βασιλείου ρήσεις διερμηνεύων προκεκόμιστεί μα, ἐπὶ τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσωμάτου λέγων φύσεως τὴν αὐτὸν ἐπιδέχεσθαι λόγον τὴν ἐνέργειαν τῇ οὐσίμ (πράγμα γὰρ αὐθύπαρκτον, μὴ δεόμενον ἐτέ. ρου πρός σύστασιν, ὁπότερον ἂν ἐθέλοι τις, ἀπερήνατο) δῆλον παντί που. Ὅτι δὲ καὶ τοῦτ' ἐκείνῳ κατὰ ταυτόν κομιδή λαμπρῶς συναποδείκνυται, δη λον ἂν εἴη καὶ τοῦτο τοῖς βουλομένοις. Τὸ γὰρ ἄκτι στον ἐνέργειαν ἄκτιστον οὐσίαν χαρακτηρίζειν, εἰτόντα, μήτε μὴν διαφορὰν ἀκτίστου πρὸς ἄκτιστον, (πώς γάρ, ὁ τοῖς πᾶσιν ὁμοῦ Πατράσιν ἀπείρηται, μηδὲν τῆς θείας και τρισυποστάτου φύσεως ἕτερον ἄκτιστον εἶναι διαρρήδην ὁμολογοῦσι;) μήθ' ὅτι ἔτεμου θατέρου θάτερον, τὴν πρὸς ἐκεῖνα δεικνύντος ἐστὶ συμφυΐαν τε καὶ ταυτότητα. Μηδὲ γὰρ ἂν ποτε φύσιν ἔχειν, ἐν τοῖς οὕτως ἀναγκαίοις διαφωνείν τοὺς ἁγίους. Ως γὰρ ἐκεῖ λόγων ταυτότης, οὕτως ἐνταῦθα τὸ χαρακτηρίζειν εἰς ἕνωσιν ἄγει τὰ τῇ λέξει δύο δοκοῦντα. Τὸ γὰρ χαρακτηρίζειν τῷ δηλούν ταυτόν ἐστιν, ὡς ἂν εἰ ἔλεγεν· Ἡ ἄκτιστος ενέργεια, ἐπεὶ τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσωμάτου λέγεται φύσεως, απο τὴν τὴν ἄκτιστον οὐσίαν χαρακτηρίζει, καὶ δηλοί, καὶ παρίστησι. Καὶ ἅμα βεβαιοί μοι τὸν λόγον ὁ χαρακτήρ καὶ ἡ ἀπαράλλακτος τοῦ Πατρὸς εἰκών, ὁ 11ός. III. Idem quippe esse substantiam et operationes divínas paulo supra demonstratum esse, cuilibet palet; illic scilicet, ubi sapientissimum Patrcm Theodorum Graptum, magni Ecclesiæ luminis D. Bas:lii verba interpretantem, atque in simplici et incorporea natura definitionem eamdem operationi ac substantiæ convenire dicentem, produximus. Quippe utramlibet definiendam esse disit, rem per se subsistentem, nec ad consistendum alia re indigentem. Sed et luculentissime hoc ipsam illo concilii generalis sexti testimonio pariter demonstrari, evidens cuivis futurum est. Nam qui per increatam operationein substantiam increatam certo charactere signari dicit, ac neque aliquam iucreati ab incrcato differentiam indicat, (quomodo autem indicaret, contra ommium simul Patrum auctoritatem, qui nullum aliud, præter divinam in tribus hypostasibus naturai, increatum essu diserte confitentur?) neque alterum ab altero diversum esse ait, is certe illarum rerum naturalem conjunctionem et identitatem declarat. Nec enin in iis quæ adeo necessaria sunt, sanctos dissentire ratio patitur. Nempe ut illic definitiones eædem, ita hic ipsum χαρακτηρίζειν, quod est certo charactere signare, unum efficit 972 ea, quæ si nomen spectes, videntur duo esse. Nanı χαρακτηρί Tety idem est ac denotare. Perinde est igitur ac si dixisset, increata operatio, quoniam simplicis et character et indiscreta iinago. incorporeæ naturæ esse dicitur, substantiaṁ ipsam increatam denotat, designat, et repræsentat. Atque ld, quod dico, eo confirmnatur, quod Filius sit Patris Δ'. Εἰ δὲ βούλεσθε, καὶ μαρτυρίας ἐγὼ προενεγκεῖν οὐκ ὀκνήτω μυρίες διαφόρων Πατέρων, ας κατά τῶν ἐμοίων τῇ δόξη τἀνδρὶ τουτων καλῶς ποιοῦντες ἐκεῖνοι πάλαι γεγράφασιν. Αὐτίκα τοίνυν ὁ μέγας νησιν Αθανάσιος· «Οὐκ ἀμφίβολον, ὅτι αὐτός ἐστιν ἡ τοῦ Πατρὸς ζῶσα βουλὴ καὶ ἐνούσιος ενέργεια, καὶ Λίγος Αληθινός. ο Καὶ πάλιν· Ες ὄντος Υἱοῦ, τοῦ ούντος Λόγου, μίαν εἶναι δεῖ τελείαν καὶ πλήρη τὴν ἁγιαστικὴν καὶ φωτιστικὴν ζωήν, οὖσαν ἐνέργειαν αὐτοῦ καὶ δωρεάν, ἥτις ἐκ Πατρός εκπορεύεται. ο Καὶ πάλιν • Αλλ' οἱ ἀσεβεῖς οὐ θέλουσι Λόγον καὶ βουλὴν ζῶσαν εἶναι τὸν Υἱόν, περὶ δὲ τὸν Θεὸν βούλησιν καὶ φρόνησιν καὶ σοφίαν, ὡς ἕξιν συμβαίνουσαν καὶ ἀποσυμβαίνουσαν.» Ε΄. Καὶ ὁμοίως ὁ θεῖός φησι Κύριλλος·. El ὁ Υιός ἐστιν ἡ ζῶσα καὶ οὐσιώδης ἐνέργεια καὶ δύνα μες και σοφία τοῦ Πατρὸς, ενέργεια πάντως καὶ τοῦ Υἱοῦ τ'. Πνεῦμα τὸ [Ρ. 611] ἅγιον. Καὶ πάλιν· • Οὐκ ἀλλότριόν ἐστι τῆς θείας ουσίας τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἀλλ' ἐνέργεια φυσική τε καὶ οὐσιώδης καὶ Ενυπόστατος... Γ'. Ορᾷς μαρτυρίας κομιδή σαφεστάτας, καὶ Lib. xix. cap. 4, sert. 7. Boivin, ¡V. Ego autem libenter testimonia infinita, quæ Patres varii adversus homines huic similes et idem sentientes olim scripserunt (et ii quidem recle) vobis, si vultis, producam. Statim igitur magnus Athanasius: «Non dubium est, ait, quin ipse sit vivum Patris consilium, et operatio substantialis, et Verbum verum.» Ac rursus: «Cum unus sit Filias, Verbum vivum, unam esse oportet perſectam et plenam, sanctificam et illuminatric«m® vi¬ tam, ejus operationem et donum, quæ ex Patro procedit. › Rursus: ‹ At impii uolunt Filium,essa Verbum et consilium vivum, sed voluntatem, et prudentiam, et sapientiam, quæ sit apud Deum, tanquam habitus accedens et recedens. › ' V. Pariter D. Cyrillus: e Si, inquit, Filius est viva et substantialis operatio, et potentia, et sie pientia Patris; plaue ctiam Spiritus sanctus oeratio est Filii. Rursus: «Spiritus sanctus non est a substantia divina alienus, sed est operatio natu ralis, substantialis, et per se subsistens.» VI. Vides testimonia prorsus clara et perspicua, Variorum nol Quod Palamas ipse attulit superior. cap. sect. 6. Duris.

PG 148:1243ὁρᾷς δ’ ὡς καὶ ἀσεβεῖς προφανῶς τοὺς μὴ ταῦτα βουλομένους ἀποκαλοῦσι οἱ θεῖοι πατέρες, καὶ ὅσα ἐπὶ τούτοις ἔτι φασίν. ἄλλως τε καὶ τὸ τὸν υἱὸν καὶ τὸ πνεῦμα τοῦ πατρὸς ἐνέργειαν φάσκειν τοὺς ἁγίους, τί δηλούντων ἐστὶν ἕτερον, ἢ τὸ τῆς οὐσίας καὶ ἐνεργείας ταὐτόν; (Ζ.) Εἰ γὰρ τῇ τῶν λέξεων δοίημεν προφορᾷ καθάπαξ ἕπεσθαι τὰς ἐννοίας, καθάπερ ἐπὶ τῶν συνθέτων, οὕτω κἀπὶ θεοῦ, οὐ διπλοῦν ἔσται μόνον τὸ ἁπλοῦν, ἐξ οὐσίας δηλαδὴ καὶ ἐνεργείας συγκείμενον, ἀλλὰ καὶ σφόδρα γέ τοι πολλαπλοῦν. τί γὰρ ἂν φαίη τις, τῶν ἁγίων ἀκούων λεγόντων, ἕνα θεὸν, μίαν ἀρχὴν αἰώνιον, ἄκτιστον, ἀγένητον, μίαν οὐσίαν, μίαν θεότητα, μίαν δύναμιν, μίαν θέλησιν, μίαν ἐνέργειαν, μίαν ἐξουσίαν, μίαν κυριότητα, μίαν βασιλείαν, ἐν τρισὶ τελείαις ὑποστάσεσι γνωριζομένην μιᾷ προσκυνήσει; μὴ πολλαπλοῦν καὶ ποικίλον καὶ πολυσύνθετον λέγουσι τὸν θεόν; ἄπαγε· πῶς γὰρ, οἷς καὶ πᾶσαν ὥραν καὶ καιρὸν ἐμέλησε, σφίσι τε αὐτοῖς καὶ ἅμα ἀλλήλοις ὁμόφωνα λέγειν ἀεὶ, καὶ μὴ μᾶλλον μηδ’ ἧττον ἀντίφωνον περὶ τῶν τοιούτων μηδὲν μηδαμῆ μηδεπώποτε φθέγξασθαι; ἁπλοῦν γάρ φασιν εἶναι τὸ θεῖον καὶ ἀσύνθετον·

|a. m. 6859, inD. 4). [1ΜΡ. 3. CANTACUZ. 5] 12:4 qur quivis statim intelligit, quæ nihil enignati πᾶσι γνωρίμους αὐτόθεν, καὶ μηδὲν μής αίνιγμα. simile, nihil obscurum habent, sed aperte et diser:e 973 nobis declarant, in simplici et divina natura camdem esse operationem et substantiam, et hanc quasi αὐτε ενέργειαν csse, ut fusius supra denonstratum est. Vides ut eos qui hæc non sentiunt, palam impios vocent sancti Patres, el quæ præterea addant. Jam vero iidem sarcti, cum et Filium et Spiritum operationem Patris esse dicunt, quid aliud iuuunt, nisi idem esse substantiam et operationeu? τάδες μήτε γρίφον ἐχούσας, ἀλλ' ἐμφανώς και διαμ μήδην ἀπαγγελλούτας ἡμῖν, ἐπὶ τῆς ἁπλῆς καὶ θείος φύσεως τῇ οὐσία ταυτὴν τὴν ἐνέργειαν εἶναι, xal οἶν αὐτοενέργειαν τὴν οὐσίαν, ὡς ἀνωτέρω την δέδεικται διαρκέστερον. Ορᾷς δ᾽ ὡς καὶ ἀσεβεῖ; προφανῶς τοὺς μὴ ταῦτα βουλομένους ἀποκαλοῦς: οι θείοι Πατέρες, καὶ ὅσα ἐπὶ τούτοις ἔτι φασίν, "Αλλως τε καὶ τὸ τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρίς ένέργειαν φάσκειν τοὺς ἁγίους, τί δηλούντων ἐπιν ἕτερον, ἢ τὸ τῆς οὐσίας καὶ ἐνεργείας ταυτόν; Ζ΄. Εἰ γὰρ τῇ τῶν λέξεων δοίημεν, προφορά καθέτας ἔπεσθαι τὰς ἐννοίας, καθάπερ ἐπὶ τῶν συνθέ των, οὕτω κἀπὶ Θεοῦ, οὐ διπλοῖν ἔσται μόνον τὴ ἁπλοῦν, ἐξ οὐσίας δηλαδὴ καὶ ἐνεργείας συγκείμεν νον, ἀλλὰ καὶ σφόδρα γε τον πολλαπλούν. Τί γὰρ ἂν φαίη τις, τῶν ἁγίων ἀκούων λεγόντων, ἕνα θεόν, μίαν ἀρχὴν αἰώνιον, ἄκτιστον, ἀγένητον, μίαν ο σίαν, μίαν θεότητα, μίαν δύναμιν, μίαν θέλησιν, μίαν ενέργειαν, μίαν ἐξουσίαν, μίαν κυριότητα, μίαν μα σιλείαν, ἐν τρισὶ τελείαις ὑποστάσεσι γνωριζομένην μια προσκυνήσει; Μὴ πολλαπλοῦν καὶ ποικίλον α πολυσύνθετον λέγουσι τὸν Θεόν; Απαγε πως γέρ, οἷς καὶ πᾶσαν ὥραν καὶ καιρὸν ἐμέλησε, σφία αὐτοῖ; καὶ ἅμα ἀλλήλοις ὁμόφωνα λέγειν ἀε', καὶ μὴ μᾶλλον μηδ' ήττον ἀντίφωνον περὶ τῶν τοιούτω μηδὲν μηδαμή μηδεπώποτε φθέγξασθαι; Απλώς γάρ φασιν εἶναι τὸ θεῖον καὶ ἀπύθετον· τὸ δι πολλῶν καὶ διαφόρων συγκείμενον, σύνθεσιν. Εἰ γὰρ τὸ ἄκτιστον, φασί, καὶ ἄναρχον καὶ ἀσώματον καὶ ἀθάνατον καὶ αἰώνιον καὶ ἀγαθὸν καὶ δημιουργικὴ καὶ τὰ τοιαῦτα ουσιώδεις διαφορές εἴποιμεν με Θεοῦ, τὸ ἐκ τοσούτων συγκείμενον οὐχ ἁπλοῦν ἔστι, ἀλλὰ σύνθετον· ὅπερ ἐσχάτη; ἀσεβείας ἐστίν. Ὁρῇ; vit. Quoi si demus, ut in compositis, ita et in Deo notiones dictionibus, prout hæc sonant, respondere; non duplex modo, ex substantia secilicet et operatione conflatum, sed et valde multiplex erit id, quod simplex est. Quid enim putet is, qui sunctos audiat dicentes: Unum Deum, unum priue pium æternum, increatum, non factum, unamu sub - stanțiami, unain divinitatem, unam virtatem, unam voluntatem, unam operationem, unam potentiam, :: dominationem, unum imperium, in tribus lypostasibus perfectis una adòratione noscendum? Namquid illi Deum multiplicem et varium et ex multis rebus compositum dicunt? Apage. Nam id quomodo dicant, qui horis omnibus, omni tempore curaverunt, ut secum ipsi semper et inter se invivem consonarent, sc ut nihil prorsus de his unquam pronuntiarent, quod plus minusre dissonum faret? Deum quippe aiunt simplicem esse et com· fositionis expertem: quod autem ex pluribus et Variis rebus constet, id esse compositum. Etenimn, inquiunt, si increatum, et careus principio, et incorporeum, 974 et immortale, et æternum, el Fonum, et creandi vim habens, et alia ejusmodi, ia Deo substantiales diferentias esse dixerimus, quod ex tot rebus constabit, id non simples erit, sed compositum; quod est extrema impietatis. Vides? VIII. At si in his ita se res habet, quidni et in iis, quæ duo sunt, pariter duplicitas aliqua et differentia intelligatur, substantiae vi felicet subjecte, et operationis, quæ illie secundum Palamam diversa res est? Nam quæ est duplex, ca Nec ta, NCC simplex, nec princizio carens, nec infinita res est, real composita et finita. IX. Ac præter alios divus Maximus hac de re sic Imquitur: «Quod est duplex, id nec infuitum est. Ο nec principio carens, nec immobile, neque etiam principium ullius rei esse poterit.» Rursus: • Nεο mo autem, rationis utcunque particeps, infinitum esse illud dixerit, cui aliquid substantia diversum coexsistens vel inexsistens intelligitur.» Et paulo f at:. Etenim si qua ratione, aut si ullo malo wind quid substantia diversum posse ci comparari diceremus, hoc ipso totius infinitatis totam rationem simul ab co tolleremus. Quod si infinitura esse illud non potest, cui ab æterno coexsistit aliq.id substantia diversum, multo maquam mundo Η'. Εἰ δ' οὕτως ἐπὶ τούτων, πῶς δ᾽ οὐκ ἀνείς δυάδος ομοίως νοηθείη διπλόη τις καὶ διαφορὰ τῆς ὑποκειμένης ουσίας πρὸς τὴν ἐνέργειαν, εκεί και φορον κατά τον Παλαμᾶν ούσαν: ἡ γὰρ ου; οι ἔν, οὐδ᾽ ἁπλοῦν, οὐδ' ἄναρχον, οὐδ᾽ ἄπειρον, Συλ σύνθετον ἐκπεπερασμένου. Θ'. Πρὸς γὰρ τοῖς ἄλλοις καὶ ὁ θεῖος τάδε περί τῶν τοιούτων διέξεισι Μάξιμος. • Η ευὶς οὔτ᾽ ἐπι ρος, οὔτ' άναρχος, οὔτ᾽ ἀκίνητος, οὔτε τὴν θρη καθόλου τινὸς εἶναι δυνήσεται, ο Kαὶ πάλιν• 0δ.), δέ, [Ρ. 612] μεμοιραμένος όπωςῶν τοῦ λογίζ 50α, εἴποι ἂν ἄπειρον εἶναι, ᾧ ἐξ ἀϊδίου συνδέων ταί τι ἢ συνεπιθεωρείται κατ' ουσίαν διάφησαν. Και μετ' ὀλίγον· • Καθ' όν γάρ είποι τον λόγον τρόπον δύναθα! τι ἕτερον αύτω κατ' ουσίαν διάχ μην παραβάλλεσθαι, τὸν ὅλον τῆς δλης ἀπειρία; ε τῷ συναφαιρούμεθα λόγον. Εἰ δ' άπειρον εἶναι οἱ δύναται, ᾧ ἐξ ἀϊδίου συνυπάρχει έτερόν τι κατ' ε στην διάφησαν, άπειρον εἶναι φυλακές λίγε Variorum notæ. Libro superiore cap. 4, seet 7. Corvix. Z

τὸ δ’ ἐκ πολλῶν καὶ διαφόρων συγκείμενον, σύνθετον. εἰ γὰρ τὸ ἄκτιστον, φασὶ, καὶ ἄναρχον καὶ ἀσώματον καὶ ἀθάνατον καὶ αἰώνιον καὶ ἀγαθὸν καὶ δημιουργικὸν καὶ τὰ τοιαῦτα οὐσιώδεις διαφορὰς εἴποιμεν ἐπὶ θεοῦ, τὸ ἐκ τοσούτων συγκείμενον οὐχ ἁπλοῦν ἔσται, ἀλλὰ σύνθετον· ὅπερ ἐσχάτης ἀσεβείας ἐστίν. ὁρᾷς; (Η.) Εἰ δ’ οὕτως ἐπὶ τούτων, πῶς δ’ οὐκ ἂν κἀπὶ δυάδος ὁμοίως νοηθείη διπλόη τις καὶ διαφορὰ τῆς ὑποκειμένης οὐσίας πρὸς τὴν ἐνέργειαν, ἐκεῖ διάφορον κατὰ τὸν Παλαμᾶν οὖσαν; ἡ γὰρ δυὰς οὐχ ἓν, οὐδ’ ἁπλοῦν, οὐδ’ ἄναρχον, οὐδ’ ἄπειρον, ἀλλὰ σύνθετον ἐκπεπερασμένον. (Θ.) Πρὸς γὰρ τοῖς ἄλλοις καὶ ὁ θεῖος τάδε περὶ τῶν τοιούτων διέξεισι Μάξιμος. ἡ δυὰς οὔτ’ ἄπειρος, οὔτ’ ἄναρχος, οὔτ’ ἀκίνητος, οὔτε μὴν ἀρχὴ καθόλου τινὸς εἶναι δυνήσεται. καὶ πάλιν· οὐδεὶς δὲ, μεμοιραμένος ὁπωσοῦν τοῦ λογίζεσθαι, εἴποι ἂν ἄπειρον εἶναι, ᾧ ἐξ ἀϊδίου συνθεωρεῖταί τι ἢ συνεπιθεωρεῖται κατ’ οὐσίαν διάφορον. καὶ μετ’ ὀλίγον· καθ’ ὃν γὰρ εἴποιμεν λόγον ἢ τρόπον δύνασθαί τι ἕτερον αὐτῷ κατ’ οὐσίαν διάφορον παραβάλλεσθαι, τὸν ὅλον τῆς ὅλης ἀπειρίας αὐτῷ συναφαιροίμεθα λόγον.

|a. m. 6859, inD. 4). [1ΜΡ. 3. CANTACUZ. 5] 12:4 qur quivis statim intelligit, quæ nihil enignati πᾶσι γνωρίμους αὐτόθεν, καὶ μηδὲν μής αίνιγμα. simile, nihil obscurum habent, sed aperte et diser:e 973 nobis declarant, in simplici et divina natura camdem esse operationem et substantiam, et hanc quasi αὐτε ενέργειαν csse, ut fusius supra denonstratum est. Vides ut eos qui hæc non sentiunt, palam impios vocent sancti Patres, el quæ præterea addant. Jam vero iidem sarcti, cum et Filium et Spiritum operationem Patris esse dicunt, quid aliud iuuunt, nisi idem esse substantiam et operationeu? τάδες μήτε γρίφον ἐχούσας, ἀλλ' ἐμφανώς και διαμ μήδην ἀπαγγελλούτας ἡμῖν, ἐπὶ τῆς ἁπλῆς καὶ θείος φύσεως τῇ οὐσία ταυτὴν τὴν ἐνέργειαν εἶναι, xal οἶν αὐτοενέργειαν τὴν οὐσίαν, ὡς ἀνωτέρω την δέδεικται διαρκέστερον. Ορᾷς δ᾽ ὡς καὶ ἀσεβεῖ; προφανῶς τοὺς μὴ ταῦτα βουλομένους ἀποκαλοῦς: οι θείοι Πατέρες, καὶ ὅσα ἐπὶ τούτοις ἔτι φασίν, "Αλλως τε καὶ τὸ τὸν Υἱὸν καὶ τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρίς ένέργειαν φάσκειν τοὺς ἁγίους, τί δηλούντων ἐπιν ἕτερον, ἢ τὸ τῆς οὐσίας καὶ ἐνεργείας ταυτόν; Ζ΄. Εἰ γὰρ τῇ τῶν λέξεων δοίημεν, προφορά καθέτας ἔπεσθαι τὰς ἐννοίας, καθάπερ ἐπὶ τῶν συνθέ των, οὕτω κἀπὶ Θεοῦ, οὐ διπλοῖν ἔσται μόνον τὴ ἁπλοῦν, ἐξ οὐσίας δηλαδὴ καὶ ἐνεργείας συγκείμεν νον, ἀλλὰ καὶ σφόδρα γε τον πολλαπλούν. Τί γὰρ ἂν φαίη τις, τῶν ἁγίων ἀκούων λεγόντων, ἕνα θεόν, μίαν ἀρχὴν αἰώνιον, ἄκτιστον, ἀγένητον, μίαν ο σίαν, μίαν θεότητα, μίαν δύναμιν, μίαν θέλησιν, μίαν ενέργειαν, μίαν ἐξουσίαν, μίαν κυριότητα, μίαν μα σιλείαν, ἐν τρισὶ τελείαις ὑποστάσεσι γνωριζομένην μια προσκυνήσει; Μὴ πολλαπλοῦν καὶ ποικίλον α πολυσύνθετον λέγουσι τὸν Θεόν; Απαγε πως γέρ, οἷς καὶ πᾶσαν ὥραν καὶ καιρὸν ἐμέλησε, σφία αὐτοῖ; καὶ ἅμα ἀλλήλοις ὁμόφωνα λέγειν ἀε', καὶ μὴ μᾶλλον μηδ' ήττον ἀντίφωνον περὶ τῶν τοιούτω μηδὲν μηδαμή μηδεπώποτε φθέγξασθαι; Απλώς γάρ φασιν εἶναι τὸ θεῖον καὶ ἀπύθετον· τὸ δι πολλῶν καὶ διαφόρων συγκείμενον, σύνθεσιν. Εἰ γὰρ τὸ ἄκτιστον, φασί, καὶ ἄναρχον καὶ ἀσώματον καὶ ἀθάνατον καὶ αἰώνιον καὶ ἀγαθὸν καὶ δημιουργικὴ καὶ τὰ τοιαῦτα ουσιώδεις διαφορές εἴποιμεν με Θεοῦ, τὸ ἐκ τοσούτων συγκείμενον οὐχ ἁπλοῦν ἔστι, ἀλλὰ σύνθετον· ὅπερ ἐσχάτη; ἀσεβείας ἐστίν. Ὁρῇ; vit. Quoi si demus, ut in compositis, ita et in Deo notiones dictionibus, prout hæc sonant, respondere; non duplex modo, ex substantia secilicet et operatione conflatum, sed et valde multiplex erit id, quod simplex est. Quid enim putet is, qui sunctos audiat dicentes: Unum Deum, unum priue pium æternum, increatum, non factum, unamu sub - stanțiami, unain divinitatem, unam virtatem, unam voluntatem, unam operationem, unam potentiam, :: dominationem, unum imperium, in tribus lypostasibus perfectis una adòratione noscendum? Namquid illi Deum multiplicem et varium et ex multis rebus compositum dicunt? Apage. Nam id quomodo dicant, qui horis omnibus, omni tempore curaverunt, ut secum ipsi semper et inter se invivem consonarent, sc ut nihil prorsus de his unquam pronuntiarent, quod plus minusre dissonum faret? Deum quippe aiunt simplicem esse et com· fositionis expertem: quod autem ex pluribus et Variis rebus constet, id esse compositum. Etenimn, inquiunt, si increatum, et careus principio, et incorporeum, 974 et immortale, et æternum, el Fonum, et creandi vim habens, et alia ejusmodi, ia Deo substantiales diferentias esse dixerimus, quod ex tot rebus constabit, id non simples erit, sed compositum; quod est extrema impietatis. Vides? VIII. At si in his ita se res habet, quidni et in iis, quæ duo sunt, pariter duplicitas aliqua et differentia intelligatur, substantiae vi felicet subjecte, et operationis, quæ illie secundum Palamam diversa res est? Nam quæ est duplex, ca Nec ta, NCC simplex, nec princizio carens, nec infinita res est, real composita et finita. IX. Ac præter alios divus Maximus hac de re sic Imquitur: «Quod est duplex, id nec infuitum est. Ο nec principio carens, nec immobile, neque etiam principium ullius rei esse poterit.» Rursus: • Nεο mo autem, rationis utcunque particeps, infinitum esse illud dixerit, cui aliquid substantia diversum coexsistens vel inexsistens intelligitur.» Et paulo f at:. Etenim si qua ratione, aut si ullo malo wind quid substantia diversum posse ci comparari diceremus, hoc ipso totius infinitatis totam rationem simul ab co tolleremus. Quod si infinitura esse illud non potest, cui ab æterno coexsistit aliq.id substantia diversum, multo maquam mundo Η'. Εἰ δ' οὕτως ἐπὶ τούτων, πῶς δ᾽ οὐκ ἀνείς δυάδος ομοίως νοηθείη διπλόη τις καὶ διαφορὰ τῆς ὑποκειμένης ουσίας πρὸς τὴν ἐνέργειαν, εκεί και φορον κατά τον Παλαμᾶν ούσαν: ἡ γὰρ ου; οι ἔν, οὐδ᾽ ἁπλοῦν, οὐδ' ἄναρχον, οὐδ᾽ ἄπειρον, Συλ σύνθετον ἐκπεπερασμένου. Θ'. Πρὸς γὰρ τοῖς ἄλλοις καὶ ὁ θεῖος τάδε περί τῶν τοιούτων διέξεισι Μάξιμος. • Η ευὶς οὔτ᾽ ἐπι ρος, οὔτ' άναρχος, οὔτ᾽ ἀκίνητος, οὔτε τὴν θρη καθόλου τινὸς εἶναι δυνήσεται, ο Kαὶ πάλιν• 0δ.), δέ, [Ρ. 612] μεμοιραμένος όπωςῶν τοῦ λογίζ 50α, εἴποι ἂν ἄπειρον εἶναι, ᾧ ἐξ ἀϊδίου συνδέων ταί τι ἢ συνεπιθεωρείται κατ' ουσίαν διάφησαν. Και μετ' ὀλίγον· • Καθ' όν γάρ είποι τον λόγον τρόπον δύναθα! τι ἕτερον αύτω κατ' ουσίαν διάχ μην παραβάλλεσθαι, τὸν ὅλον τῆς δλης ἀπειρία; ε τῷ συναφαιρούμεθα λόγον. Εἰ δ' άπειρον εἶναι οἱ δύναται, ᾧ ἐξ ἀϊδίου συνυπάρχει έτερόν τι κατ' ε στην διάφησαν, άπειρον εἶναι φυλακές λίγε Variorum notæ. Libro superiore cap. 4, seet 7. Corvix. Z

PG 148:1245εἰ δ’ ἄπειρον εἶναι οὐ δύναται, ᾧ ἐξ ἀϊδίου συνυπάρχει ἕτερόν τι κατ’ οὐσίαν διάφορον, ἄπειρον εἶναι οὐδαμῶς ἐνδέχεται δυάδα. καὶ ἀλλαχοῦ· οὐδὲν τῶν ὄντων ἄναρχον, ᾧ ἕτερον συνεπινοεῖται, οὐδ’ ἀπερίγραπτον, οὗ τι ἕτερον προεπινοεῖσθαι δύναται. εἰ δέ τις μὴ ῥᾳθυμοτέραν πως ἔσχε τάξιν περί γε τὰ τοιαῦτα, ἀναγνώτω καὶ τῆς περὶ θεολογίας ἑκατοντάδος τουτουὶ̈ τοῦ ἀνδρὸς κεφάλαια γ, δ, ε, 2, πολλὴν τοῖς ῥηθεῖσι διασώζοντα τὴν συμφωνίαν. (Ι.) Εἰ οὖν μήτε προεπινοεῖσθαι μήτε συνεπινοεῖσθαι τῇ θείᾳ δύναταί τι ἕτερον οὐσίᾳ, πῶς ἕτερον καὶ διάφορον οὖσα κατὰ τὸν Παλαμᾶν ἡ ἐνέργεια θεότης ἄκτιστος ἂν εἴη, παντὸς τοῦ μετὰ τὴν οὐσίαν ἐκείνην συναριθμουμένου τοῖς κτίσμασιν; δ. Ὅτι δὲ μὲ, καὶ πλείω προθυμούμενον λέγειν, ἥκιστα συνεχώρουν αἱ συνήθεις τῆς κεφαλῆς ἀλγηδόνες (ἡ γὰρ τῶν σπλάγχνων δριμύτης, αὔξην εἰληφυῖα μακρὰν ἐκ τῶν λογισμῶν ἀγώνων ἐκείνων, καὶ ἅμα τοῦ τῆς ὥρας καύματος, καὶ πρός γε τῆς πανημερίου νηστείας, καὶ ἄκοντα μάλα συνώθει σιγᾷν·

[A. c. 1551 BYZANTINE HISTORIE LIB. XX. {MP. 3. CANTACUz. ϋ] 1246 δυάδα. ο Καὶ ἀλλαχοῦ·. Οὐὲν τῶν δντων άναρχον, & contiaget, ut quod duplex est, il sit infinitum. Εt ᾧ ἕτερον συνεπινοείται, οὐδ᾽ ἀπερίγραπτον, οὗ τι Έτερον προεπινοείσθαι δύναται.» Εἰ δέ τις μὴ ῥᾳθυμοτέραν πως ἔσχε τάξιν περί γε τὰ τοιαῦτα, ἀναγνώτω καὶ τῆς περὶ θεολογίας ἑκατοντάδος τουτουί τοῦ ἀνδρὸς κεφάλαια γ', δ', ε', ς', πολλὴν τοῖς ῥηθεῖσι διασώζοντα τὴν συμφωνίαν. Γ. Εἰ οὖν μέτε προεπινοεῖσθαι μήτε συνεπινοεί σθαι τῇ θείᾳ δύναταί τι ἕτερον οὐσία, πῶς ἕτερον καὶ διάφορον οὖσα κατὰ τὸν Παλαμᾶν ἡ ἐνέργεια Θεότης ἄκτιστος ἂν εἴη, παντὸς τοῦ μετὰ τὴν οὐσίαν ἐκείνην συναριθμουμένου τοῖς κτίσμασιν; alībi: «Nullum ens est principii expers, eni alind iuersistens cointelligitur; nec incircumscriptum. quo quid prius intelligi potest. Quod si quis ad ea inquirenda segnior hand fuerit, legat ex centum capitibus, quae hic vir de theologia scripsit, ter - tium, quartum, quintum 975 ct sextum, que enm supradictis valde consonant, esse X. Si igitur divinæ substantiæ nihil diversuIA nec præintelligi potest nee cointelligi, ecqnomodo operatio, quam Palamas aliud diversunique c550 dicit, divinitas increata fuerit; cum quidquid posteBrius est illa substantia, in creaturarum numero sit? CAPUT IV. Gregoras ager et jejunus disputandi munus sociis tredit, qui et ipsi commentarios scripsere de suis cum Palama certaminibus. Vetera in Barla-mum decreta rursus leguntur. Palamitæ ad Iumen Thaborium perpetuo recurrunt. De gloria divina impium dogma apnd synodum explicant. Orthodoxorum unus indiguabundus exclamat. Minis terretur et obmutescit. Concilium dimittitur. Populus ţin Palamit is sœævit. Orthodoxis favet et gratulatur. Ili, quanquam superiores, tamen suam sententiam adversariis approbare non potuerunt. Animus principi aversus et durus. Quinam vere injuriam patiantur. Α'. Οτι δὲ μὲ, καὶ πλείω προθυμούμενον λέγειν, I. Plura me dicere cupienten solitus capitis de ἥκιστα συνεχώρουν αἱ συνήθεις τῆς κεφαλῆς ἀλγη- Ior non sivit. Quippe et viscerum acrimonia, quam δίνες (ἡ γὰρ τῶν σπλάγχνων δριμύτης, αύξην είλη· illorum certaminum curæ, et illius tempestatis φυτα μακράν ἐκ τῶν λογισμῶν ἀγώνων ἐκείνων, καὶ calor nimius, simulque inedia toto die tolerata, ἅμα τοῦ τῆς ὥρας καύματος, καὶ πρός γε τῆς παν· valde auxerant, quantumvis nolentem mie ad silen - ημερίου νηστείας, καὶ ἄκοντα μάλα συνέβει σιγαν. dum compulit. Non enim, ut impii Palamitz, SylaΟὐ γὰρ ἐξ ἑωθινοῦ ταῖς Συβαριτικαῖς ἐκείναις το riticis illis mensis mane operati ipsi quoque fueraπέζαις καὶ ἡμεῖς κατὰ τοὺς παλαμναίους ενησχολή mus; nec in iis, que Bacchi chorus frequental, μεθα, οὐδ' ὅσα Διονύσου περιχορεύουσι θίασοι διπ tmpus conterendum esse censueramus: sed aniτριβὴν παρέχειν ἐγνώκειμεν, ἀλλὰ παννύχιοί τε καὶ mum nostrum per illud tempus occupaverant πανημέριοι φροντίδες καὶ θείων κινδυνευόντων μετ perpetu:e diu noctuque sollicitudines, et sacrorum λεται δογμάτων τὴν ἡμῶν ἀπησχόλουν τότε ψυχήν). dogmatum in discrimen adductorum commentatioΔιὸ καὶ τὸν λόγον οἱ σὺν ἐμοὶ λογάδες ἄνδρες ἐκεῖνοι nes. Itaque illi, quos virtute simul et doctrina διαδεξάμενοι, ὧν τὸν βίον ἔφθημεν εἰρηκότες ἀρετὴν ornatos supra diximus, lectissimi viri, qui mecum ὁμοῦ καὶ σοφίαν κοσμείν, [P. 613] ἄριστά τε καὶ τε aderant, dicendi munere suscepto, optime et copioθεώτατα διειλέχθησαν, καὶ μάλα γενναίαν τὴν ὑπὲρ sissime disputarunt, ac veritatis fortiter defendenτῆς ἀληθείας Ενδειξιν ἐνεδείξαντο. Ῥᾴδιον δ' ἔσται Pæ nobile exemplum ediderunt. Facile autem erit κἀκεῖνα μανθάνειν τοῖς βουλομένοις ἐξ ὧν κἀκείνοις volenti cuique illa discere ex commentariis, quos γεγένηται ὑπομνήματα Οὐδὲ γὰρ σιγῇ κρύψιν ii etiam fecerunt. Nam nec ipsi ea silentio pres τες οὐδ᾽ αὐτοὶ λήθης ἀφῆκαν κληροῦσθαι βυθούς· sere, nec obruenda oblivioni tradidere: sed qualeἀλλ' ὅσον ὁ τοῦ διωγμοῦ καιρὸς καὶ αὐτοῖς ὁμοίως nus persecutionis tempus iis quoque permisit, ἡμῖν συγκεχώρηκε, γραφῇ τὰ τοιαῦτα παρέπεμψαν, η litteris mandaverunt, et Ecclesiae mala singuli, και, ὅσον ἐφικτόν, τὰ τῆς Ἐκκλησίας εξετραγώδησα» ἕκαστος πάθη, μήπου καὐτοῖς ἐψιγόνοις αἱ τῶν ἀντι· Ο των πλεονεκτήσασαι πως διαβολαὶ τὰς ἀπειροκάτους λυμήνωνται διανοίας, οὐ σιδήρῳ καὶ πυρὶ καὶ Επίσης βαρβαρικοῖς, ἀλλὰ τῇ τῆς πολυμιγούς αἱρέ - εως ἐκείνης κακίς, θάνατον ἀθάνατον τῇ ἀθανάτῳ * Η προξενήσασαι. 13. "Αρτι δὲ καὶ νύξ ἐπιοῦσα ἡρέμα καὶ κατὰ βραχύ τῆς ἡλιακὰς αὐγὰς ἐπεβόσκετο, καὶ τὰ τῆς ἡμέρας συνέστελλε κράσπεδα, καὶ τῶν ἀνθρωπίνων ὀφθαλμῶν τὸ καθαρῶς ἐν οἴκοις βλέπειν ἀφημεῖτο, και λαμπάδες πυρὸς εἰπεφέροντο, φῶτα κτιστά κοι μίζουσαι· καὶ ἅμα ἀνεγινώσκοντο πάλιν, & κατά quantum licuit. 976 tragice lamentati sunt, ne forte apud posteros calumniæ adversariorum, postquam superiores quodammodo evasissent, rudis vulgi mentes inficerent, animæque immottali non ferro, aut igne, aut barbaricis telis, sed illins miscellaneæ hæreseos labe, mortem immortalem afferrent. 11. Jam autem et nox adveniens sensim et paulatim solis lumen absumebat, et extremas diei oras sic condebat, ut in domibus non clare hominum oculi cernerent; jam igniferæ lampades allate creata Jumina apportabant, cum rursus fecta sunt ea que multo ante tempore adversus Barlaamum ¡llum Variorum notæ. Vide Joan. Cyparissiol. Palamicarum transgressionum lib, 1, serm. 4, cap. 10 in fine. Βοινιν. Alladit ad opinionem Palama de lumine in. creato BOIVIN.

οὐ γὰρ ἐξ ἑωθινοῦ ταῖς Συβαριτικαῖς ἐκείναις τραπέζαις καὶ ἡμεῖς κατὰ τοὺς παλαμναίους ἐνησχολήμεθα, οὐδ’ ὅσα Διονύσου περιχορεύουσι θίασοι διατριβὴν παρέχειν ἐγνώκειμεν, ἀλλὰ παννύχιοί τε καὶ πανημέριοι φροντίδες καὶ θείων κινδυνευόντων μελέται δογμάτων τὴν ἡμῶν ἀπησχόλουν τότε ψυχήν) διὸ καὶ τὸν λόγον οἱ σὺν ἐμοὶ λογάδες ἄνδρες ἐκεῖνοι διαδεξάμενοι, ὧν τὸν βίον ἔφθημεν εἰρηκότες ἀρετὴν ὁμοῦ καὶ σοφίαν κοσμεῖν, ἄριστά τε καὶ τελεώτατα διειλέχθησαν, καὶ μάλα γενναίαν τὴν ὑπὲρ τῆς ἀληθείας ἔνδειξιν ἐνεδείξαντο. ῥᾴδιον δ’ ἔσται κἀκεῖνα μανθάνειν τοῖς βουλομένοις ἐξ ὧν κἀκείνοις γεγένηται ὑπομνήματα. οὐδὲ γὰρ σιγῇ κρύψαντες οὐδ’ αὐτοὶ λήθης ἀφῆκαν κληροῦσθαι βυθούς· ἀλλ’ ὅσον ὁ τοῦ διωγμοῦ καιρὸς καὶ αὐτοῖς ὁμοίως ἡμῖν συγκεχώρηκε, γραφῇ τὰ τοιαῦτα παρέπεμψαν, καὶ, ὅσον ἐφικτὸν, τὰ τῆς ἐκκλησίας ἐξετραγῴδησαν ἕκαστος πάθη, μήπου καὐτοῖς ὀψιγόνοις αἱ τῶν ἀντιθέτων πλεονεκτήσασαί πως διαβολαὶ τὰς ἀπειροκάλους λυμήνωνται διανοίας, οὐ σιδήρῳ καὶ πυρὶ καὶ ὅπλοις βαρβαρικοῖς, ἀλλὰ τῇ τῆς πολυμιγοῦς αἱρέσεως ἐκείνης κακίᾳ, θάνατον ἀθάνατον τῇ ἀθανάτῳ ψυχῇ προξενήσασαι.

[A. c. 1551 BYZANTINE HISTORIE LIB. XX. {MP. 3. CANTACUz. ϋ] 1246 δυάδα. ο Καὶ ἀλλαχοῦ·. Οὐὲν τῶν δντων άναρχον, & contiaget, ut quod duplex est, il sit infinitum. Εt ᾧ ἕτερον συνεπινοείται, οὐδ᾽ ἀπερίγραπτον, οὗ τι Έτερον προεπινοείσθαι δύναται.» Εἰ δέ τις μὴ ῥᾳθυμοτέραν πως ἔσχε τάξιν περί γε τὰ τοιαῦτα, ἀναγνώτω καὶ τῆς περὶ θεολογίας ἑκατοντάδος τουτουί τοῦ ἀνδρὸς κεφάλαια γ', δ', ε', ς', πολλὴν τοῖς ῥηθεῖσι διασώζοντα τὴν συμφωνίαν. Γ. Εἰ οὖν μέτε προεπινοεῖσθαι μήτε συνεπινοεί σθαι τῇ θείᾳ δύναταί τι ἕτερον οὐσία, πῶς ἕτερον καὶ διάφορον οὖσα κατὰ τὸν Παλαμᾶν ἡ ἐνέργεια Θεότης ἄκτιστος ἂν εἴη, παντὸς τοῦ μετὰ τὴν οὐσίαν ἐκείνην συναριθμουμένου τοῖς κτίσμασιν; alībi: «Nullum ens est principii expers, eni alind iuersistens cointelligitur; nec incircumscriptum. quo quid prius intelligi potest. Quod si quis ad ea inquirenda segnior hand fuerit, legat ex centum capitibus, quae hic vir de theologia scripsit, ter - tium, quartum, quintum 975 ct sextum, que enm supradictis valde consonant, esse X. Si igitur divinæ substantiæ nihil diversuIA nec præintelligi potest nee cointelligi, ecqnomodo operatio, quam Palamas aliud diversunique c550 dicit, divinitas increata fuerit; cum quidquid posteBrius est illa substantia, in creaturarum numero sit? CAPUT IV. Gregoras ager et jejunus disputandi munus sociis tredit, qui et ipsi commentarios scripsere de suis cum Palama certaminibus. Vetera in Barla-mum decreta rursus leguntur. Palamitæ ad Iumen Thaborium perpetuo recurrunt. De gloria divina impium dogma apnd synodum explicant. Orthodoxorum unus indiguabundus exclamat. Minis terretur et obmutescit. Concilium dimittitur. Populus ţin Palamit is sœævit. Orthodoxis favet et gratulatur. Ili, quanquam superiores, tamen suam sententiam adversariis approbare non potuerunt. Animus principi aversus et durus. Quinam vere injuriam patiantur. Α'. Οτι δὲ μὲ, καὶ πλείω προθυμούμενον λέγειν, I. Plura me dicere cupienten solitus capitis de ἥκιστα συνεχώρουν αἱ συνήθεις τῆς κεφαλῆς ἀλγη- Ior non sivit. Quippe et viscerum acrimonia, quam δίνες (ἡ γὰρ τῶν σπλάγχνων δριμύτης, αύξην είλη· illorum certaminum curæ, et illius tempestatis φυτα μακράν ἐκ τῶν λογισμῶν ἀγώνων ἐκείνων, καὶ calor nimius, simulque inedia toto die tolerata, ἅμα τοῦ τῆς ὥρας καύματος, καὶ πρός γε τῆς παν· valde auxerant, quantumvis nolentem mie ad silen - ημερίου νηστείας, καὶ ἄκοντα μάλα συνέβει σιγαν. dum compulit. Non enim, ut impii Palamitz, SylaΟὐ γὰρ ἐξ ἑωθινοῦ ταῖς Συβαριτικαῖς ἐκείναις το riticis illis mensis mane operati ipsi quoque fueraπέζαις καὶ ἡμεῖς κατὰ τοὺς παλαμναίους ενησχολή mus; nec in iis, que Bacchi chorus frequental, μεθα, οὐδ' ὅσα Διονύσου περιχορεύουσι θίασοι διπ tmpus conterendum esse censueramus: sed aniτριβὴν παρέχειν ἐγνώκειμεν, ἀλλὰ παννύχιοί τε καὶ mum nostrum per illud tempus occupaverant πανημέριοι φροντίδες καὶ θείων κινδυνευόντων μετ perpetu:e diu noctuque sollicitudines, et sacrorum λεται δογμάτων τὴν ἡμῶν ἀπησχόλουν τότε ψυχήν). dogmatum in discrimen adductorum commentatioΔιὸ καὶ τὸν λόγον οἱ σὺν ἐμοὶ λογάδες ἄνδρες ἐκεῖνοι nes. Itaque illi, quos virtute simul et doctrina διαδεξάμενοι, ὧν τὸν βίον ἔφθημεν εἰρηκότες ἀρετὴν ornatos supra diximus, lectissimi viri, qui mecum ὁμοῦ καὶ σοφίαν κοσμείν, [P. 613] ἄριστά τε καὶ τε aderant, dicendi munere suscepto, optime et copioθεώτατα διειλέχθησαν, καὶ μάλα γενναίαν τὴν ὑπὲρ sissime disputarunt, ac veritatis fortiter defendenτῆς ἀληθείας Ενδειξιν ἐνεδείξαντο. Ῥᾴδιον δ' ἔσται Pæ nobile exemplum ediderunt. Facile autem erit κἀκεῖνα μανθάνειν τοῖς βουλομένοις ἐξ ὧν κἀκείνοις volenti cuique illa discere ex commentariis, quos γεγένηται ὑπομνήματα Οὐδὲ γὰρ σιγῇ κρύψιν ii etiam fecerunt. Nam nec ipsi ea silentio pres τες οὐδ᾽ αὐτοὶ λήθης ἀφῆκαν κληροῦσθαι βυθούς· sere, nec obruenda oblivioni tradidere: sed qualeἀλλ' ὅσον ὁ τοῦ διωγμοῦ καιρὸς καὶ αὐτοῖς ὁμοίως nus persecutionis tempus iis quoque permisit, ἡμῖν συγκεχώρηκε, γραφῇ τὰ τοιαῦτα παρέπεμψαν, η litteris mandaverunt, et Ecclesiae mala singuli, και, ὅσον ἐφικτόν, τὰ τῆς Ἐκκλησίας εξετραγώδησα» ἕκαστος πάθη, μήπου καὐτοῖς ἐψιγόνοις αἱ τῶν ἀντι· Ο των πλεονεκτήσασαι πως διαβολαὶ τὰς ἀπειροκάτους λυμήνωνται διανοίας, οὐ σιδήρῳ καὶ πυρὶ καὶ Επίσης βαρβαρικοῖς, ἀλλὰ τῇ τῆς πολυμιγούς αἱρέ - εως ἐκείνης κακίς, θάνατον ἀθάνατον τῇ ἀθανάτῳ * Η προξενήσασαι. 13. "Αρτι δὲ καὶ νύξ ἐπιοῦσα ἡρέμα καὶ κατὰ βραχύ τῆς ἡλιακὰς αὐγὰς ἐπεβόσκετο, καὶ τὰ τῆς ἡμέρας συνέστελλε κράσπεδα, καὶ τῶν ἀνθρωπίνων ὀφθαλμῶν τὸ καθαρῶς ἐν οἴκοις βλέπειν ἀφημεῖτο, και λαμπάδες πυρὸς εἰπεφέροντο, φῶτα κτιστά κοι μίζουσαι· καὶ ἅμα ἀνεγινώσκοντο πάλιν, & κατά quantum licuit. 976 tragice lamentati sunt, ne forte apud posteros calumniæ adversariorum, postquam superiores quodammodo evasissent, rudis vulgi mentes inficerent, animæque immottali non ferro, aut igne, aut barbaricis telis, sed illins miscellaneæ hæreseos labe, mortem immortalem afferrent. 11. Jam autem et nox adveniens sensim et paulatim solis lumen absumebat, et extremas diei oras sic condebat, ut in domibus non clare hominum oculi cernerent; jam igniferæ lampades allate creata Jumina apportabant, cum rursus fecta sunt ea que multo ante tempore adversus Barlaamum ¡llum Variorum notæ. Vide Joan. Cyparissiol. Palamicarum transgressionum lib, 1, serm. 4, cap. 10 in fine. Βοινιν. Alladit ad opinionem Palama de lumine in. creato BOIVIN.

PG 148:1247(Β.) Ἄρτι δὲ καὶ νὺξ ἐπιοῦσα ἠρέμα καὶ κατὰ βραχὺ τὰς ἡλιακὰς αὐγὰς ἐπεβόσκετο, καὶ τὰ τῆς ἡμέρας συνέστελλε κράσπεδα, καὶ τῶν ἀνθρωπίνων ὀφθαλμῶν τὸ καθαρῶς ἐν οἴκοις βλέπειν ἀφῃρεῖτο, καὶ λαμπάδες πυρὸς εἰσεφέροντο, φῶτα κτιστὰ κομίζουσαι· καὶ ἅμα ἀνεγινώσκοντο πάλιν, ἃ κατὰ τοῦ Βαρλαὰμ ἐκείνου τοῦ Καλαβροῦ περὶ τοῦ θείου φωτὸς ἐψήφισται πάλαι πολύν τινα χρόνον, κατὰ τὴν σφετέραν ἀεὶ συνήθειαν. μηδὲ γὰρ ἄλλην ἔχοντες ἀποστροφὴν οὐδαμῆ, μηδὲ προκάλυμμα τῆς σφετέρας ἥττης οὐδὲν, περὶ τὸ ὄρος ἐκεῖνο διηνεκῶς ἐξ ἀνάγκης εἱλοῦνται, καὶ συχνὴν παρ’ ἐκεῖνο κακούργως ποιοῦνται τὴν ἀναχώρησιν, μὴ λάθῃ ῥοθίοις ἴσως παρενεχθέντα σιγῆς τὰ σφίσιν ἀεὶ τιθηνούμενά τε καὶ γαλακτοφορούμενα τῆς εἰκονομαχίας ὄργια.

1247 {A. M. 6879, IND, {} NICEPHORI GREGORB Calabrum de divino lumine decreta fuerant. Hic τοῦ Βαρλαὰμ ἐκείνου τοῦ Καλαβρού περὶ τοῦ θείου scilicet illis perpetuus mos est. Nullum usquam aliud diverticulum, nullum nisi hoc cladi suæ obtendendum velum habent; adeoque circa illum montem coguntur semper versari, et subinde illuc per fraudem sese recipere, ne forte ea quæ iidem usque in sinu forent et nutriunt iconomachiæ orgia, velut in maris fluctus delata, silentio alto sensi'n mergantur. est? φωτός εψήφιστας πάλαι πολύν τινα χρόνον, κατά τὴν σφετέραν ἀεὶ συνήθειαν. Με δὲ γὰρ ἄλλην έχει τις ἀποστροφὴν οὐδαμή, μηδὲ προκάλυμμα της στι τέρας ήττης οὐδὲν, περὶ τὸ ὄρο; ἐκεῖνο διηνεκώς ἐξ ἀνάγκης ειλοῦνται, καὶ συχνὴν παρ' ἐκεῖνο κακούρ γω; ποιοῦνται τὴν ἀναχώρησιν, μή λάθη φιλία; ίσως παρενεχθέντα σιγῆς τὰ σφίσιν ἀεὶ τιθηνού. μενά τε καὶ γαλακτοφορούμενα τῆς εἰκονομαχίας όργια. Γ. Σιγής οὖν ἡμῶν καταψηφισθείσης, καὶ τῶν ἐκεῖ βηθέντων τὰ πλείω κατὰ τὰ σφίσι βασ μενον ἐξηγουμένων αὐτῶν, καὶ ἦν ὁ ἐκ Δημόπο φησὶ Ἰωάννης υπερτελῆ καὶ προτέλειον δόξαν, έν νων ὑφειμένην ἀποδεικνύντων εἶναι θεότητα, της θείας ἑτέρου οὐσίας, καὶ ἄκτιστον μὲν καὶ ἱππέ, διαφέρουσαν δ' ἀπειράκις ἀπείρων, καὶ ηλλοτρι μένην ἐκείνης παντάπασι, καὶ ἀνούσιον, έπληξε τις τῶν ἡμετέρων, ο ήλις, ο περιπαθῶς ἀναβοήσει καὶ, «Τί ἄν τις (φάναι) φαίη περὶ τοῦ σαρκωθέντη Λόγου Θεοῦ; ἐπεὶ γὰρ ὑπὲρ ταύτην οὐ δύναται η ὑπάρχειν (πῶς γὰρ, ὑπερτελῆ καὶ προτέλειον αν; τῆς γὰρ ὑπερτελούς οὐδὲν τελεύτερον), Βοικιν κάτι υποβεβηκότα καὶ τῆς ὑφειμένης ταύτης εἶναι καὶ τῶν κτισμάτων πολλῶν. Καὶ λύεται μὲν εἰς μέγα τῆς ἐντάρκου οικονομίας μυστήριον, καὶ μ πάντα συλλήβδην εἰπεῖν Ἐκκλησίας δόγματα τ οὐδὲ ποιητὴν τοῦ παντὸς ἔχει τις ἂν ἔτι δοξά ἕτερον, πλὴν τῆς νεωστὶ ψηφισθείσης καὶ δογμα c σθείσης ταύτης ἀνουσίου καὶ ὑφειμένης θεότητ Καὶ ματαία λοιπόν ἡ μέχρι νῦν [P. 614] Ορθοδόξου εὐσέβεια, καὶ δῆμο; ἁγίων ἐφθαρταί των με την των & κηρύττει Παλαμάς. Τῆς ἀνοχῆς σου, Χριστίν Ταῦτ᾽ εἶπε· καὶ πάνω σφοδρώς ἐπιτιμηθείς επε τι καὶ σεσώύπηκεν. "Ηκουσε γάρ, μὴ θεματικέ βασιλείοις εἶναι, βασιλικούς βουλήμασί τε καὶ λέγει σιν ἀντιλέγειν, δς τὴν ἐς τὴν ὑστεραίαν ήλιον ἐπι θὴς θεάσασθαι βούλοιτο. Καὶ πολλῶν δ' δίλων ἐπὶ τούτοις ἐκεῖ λαληθέντων ἐκείνοις κατ' έξεσιν έτι· μονικήν, ο σύλλογος διελύετο, τριταίους αύθις την σταχθὲν ἐς τὴν ὁμοίαν ἐκκλησίαν δεῖν ἀδρασθῆκει ἡμᾶς. 'Αλλ' ἐκεῖνο μικρού με παρέδραμε. III. Cum itaque nos damnati silentio essemus, et corum quæ illic dicta fuerant pleraque hi pro sua voluntate interpretarentur; et quam Joannes Damascenus υπερτελῆ et προτέλειον gloriam vocal, isti divinitatem inferiorem, aliam ab substantia divina, ac per se quidem increatam, infinities autem infinite ab illa diversam et omnino alienamn, lenique substantia expertem esse dictitarent; 977 quidlain ex nostris, animo vehementius commoto, exclaniare ausus est: • O caelum! ecquid igitur de incarnato Verbo Deo dicendum erit? Quando enim hæc nibil potest supra se habere (quomoilo antem possit, quæ super omnia et pr. ominibus perfecta cs? nam quæ est summe perfecta, ea nihil est perfectius), apparet eum majori subesse, inferiorisquo esso divinitatis, et creaturam unam de multis exsistere. Atque ita statim tollitur magnum incarnationis mysterium; tolluntur omnia, simul quasi collecta, Ecclesiæ dogmata; nec jsm hujusce rorum waiversitatis conditorem alium agnoscere est, preter istam, novis decretis nova doctrina constitutam, ɛubsfantiæ expertem, et alteri subjectam divinitatem. Proinde inanis est ea, qua hactenus viguit, orthodoxorum religio: deletur ipse quodammodo exercitus sanctorum, qui ea quæ Palamas prædicat non intellexerunt. Prub tuam, Christe, patientiam! ll s dictis, gravissime correptus est, exierritusque obmutuit. Nimirum hæc illi vox reddita: non licere ci. qui solem postera die incolumnis vellet aspicere, principum voluntati decretisque in mediis palatiis refragari. Cum antem et alia multa ibidem ab illis, prout principi libebat, dicta essent, concilium dimissum est ea lege, ut triduo post ad similem concionem rursus convocati adessemus. Sed illud pese nie prateriit. IV. Ante solis occasum sensim et paulatim plebeii, tum post eos et simul cum ipsis viri totius civitatis spectatissimi, bini ternique clam elapsi, domum se receperunt. Ili transeundo ac circumeundo, 978 quæ viderant et quæ audierant, clara voce uuutiabant. Sic brevi tempore aures totius urbis pervasit, et spectaculum publicum fuit, victi Palamæ et sectatorum ejus ignominia: tum quas ob causas victus ac pudore confusus fuisset, divalgatum est. Itaque domibus exsilientes, ut fors tulit, singuli confuso ordine, viri, mulieres, pueri, vicos ef compita frequentes, rari, promiscui, inter so Δ'. Πρὶν γάρ διδυκένα: τὸν ἥλιον, κρέμα καὶ καὶ ὀλίγους ὁ δῆμός τε ὑπεξήεσαν καὶ ἅμα ἐπὶ τούτες καὶ σὺν τούτοις, ὅσον τῆς πόλεως εις υπήρχε, εν δυο καὶ σύντρεις λεληθότως ὑπεξιόντες, ἀνεχώρει οἴκαδε· εἰ δὴ καὶ τρανῇ τῇ φωνῇ, διόντες οι α περιιόντες, εκήρυττον & τ' εἶδον & τ' έχουσαν ἐς ἀκουστὴν ἐν βραχεῖ καὶ θεατρικὴν γενέσθει τέτ τῇ πόλει τὴν μετ' αἰσχύνης ήταν του Παλαμά, π εἶ:ενες εἶεν ἐμόδοξοι τουτων, καὶ ἅμα τὰς αἰτίας. δ' ᾶς ἡττήθη τε καὶ ησχύνθη. Οθεν τῶν οἰκιῶν ἐκθέτ· τες, ὡς ἔτυχον ἕκαστοι, φύρδην εἰπεῖν, ἀνδρες, ναίκες, ὁμοῦ καὶ παισὶ, τάς τε παρόδους καὶ εἰς Variorum notæ. (97, lu concilio contr. Barlaamam habito. Buis:.

Chapter IVCaput IV

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

(Γ.) Σιγῆς οὖν ἡμῶν καταψηφισθείσης, καὶ τῶν ἐκεῖ ῥηθέντων τὰ πλείω κατὰ τὸ σφίσι βουλόμενον ἐξηγουμένων αὐτῶν, καὶ ἣν ὁ ἐκ Δαμάσκου φησὶ Ἰωάννης ὑπερτελῆ καὶ προτέλειον δόξαν, ἐκείνων ὑφειμένην ἀποδεικνύντων εἶναι θεότητα, τῆς θείας ἑτέραν οὐσίας, καὶ ἄκτιστον μὲν καθ’ ἑαυτὴν, διαφέρουσαν δ’ ἀπειράκις ἀπείρως, καὶ ἠλλοτριωμένην ἐκείνης παντάπασι, καὶ ἀνούσιον, ἐτόλμησέ τις τῶν ἡμετέρων, ὦ ἥλιε, περιπαθῶς ἀναβοῆσαι καὶ τί ἄν τις (φάναι) φαίη περὶ τοῦ σαρκωθέντος λόγου θεοῦ, ἐπεὶ γὰρ ὑπὲρ ταύτην οὐ δύναταί τι ὑπάρχειν (πῶς γὰρ, ὑπερτελῆ καὶ προτέλειον οὖσαν; τῆς γὰρ ὑπερτελοῦς οὐδὲν τελεώτερον) ἔοικεν αὐτὸν ὑποβεβηκότα καὶ τῆς ὑφειμένης ταύτης εἶναι καὶ τῶν κτισμάτων πολλῶν. καὶ λύεται μὲν εὐθὺς τὸ μέγα τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας μυστήριον, καὶ ἅμα πάντα συλλήβδην εἰπεῖν ἐκκλησίας δόγματα· καὶ οὐδὲ ποιητὴν τοῦ παντὸς ἔχει τις ἂν ἔτι δοξάζειν ἕτερον, πλὴν τῆς νεωστὶ ψηφισθείσης καὶ δογματισθείσης ταύτης ἀνουσίου καὶ ὑφειμένης θεότητος. καὶ ματαία λοιπὸν ἡ μέχρι νῦν ὀρθοδόξων εὐσέβεια, καὶ δῆμος ἁγίων ἔφθαρταί πως, μὴ συνέντων ἃ κηρύττει Παλαμᾶς.

1247 {A. M. 6879, IND, {} NICEPHORI GREGORB Calabrum de divino lumine decreta fuerant. Hic τοῦ Βαρλαὰμ ἐκείνου τοῦ Καλαβρού περὶ τοῦ θείου scilicet illis perpetuus mos est. Nullum usquam aliud diverticulum, nullum nisi hoc cladi suæ obtendendum velum habent; adeoque circa illum montem coguntur semper versari, et subinde illuc per fraudem sese recipere, ne forte ea quæ iidem usque in sinu forent et nutriunt iconomachiæ orgia, velut in maris fluctus delata, silentio alto sensi'n mergantur. est? φωτός εψήφιστας πάλαι πολύν τινα χρόνον, κατά τὴν σφετέραν ἀεὶ συνήθειαν. Με δὲ γὰρ ἄλλην έχει τις ἀποστροφὴν οὐδαμή, μηδὲ προκάλυμμα της στι τέρας ήττης οὐδὲν, περὶ τὸ ὄρο; ἐκεῖνο διηνεκώς ἐξ ἀνάγκης ειλοῦνται, καὶ συχνὴν παρ' ἐκεῖνο κακούρ γω; ποιοῦνται τὴν ἀναχώρησιν, μή λάθη φιλία; ίσως παρενεχθέντα σιγῆς τὰ σφίσιν ἀεὶ τιθηνού. μενά τε καὶ γαλακτοφορούμενα τῆς εἰκονομαχίας όργια. Γ. Σιγής οὖν ἡμῶν καταψηφισθείσης, καὶ τῶν ἐκεῖ βηθέντων τὰ πλείω κατὰ τὰ σφίσι βασ μενον ἐξηγουμένων αὐτῶν, καὶ ἦν ὁ ἐκ Δημόπο φησὶ Ἰωάννης υπερτελῆ καὶ προτέλειον δόξαν, έν νων ὑφειμένην ἀποδεικνύντων εἶναι θεότητα, της θείας ἑτέρου οὐσίας, καὶ ἄκτιστον μὲν καὶ ἱππέ, διαφέρουσαν δ' ἀπειράκις ἀπείρων, καὶ ηλλοτρι μένην ἐκείνης παντάπασι, καὶ ἀνούσιον, έπληξε τις τῶν ἡμετέρων, ο ήλις, ο περιπαθῶς ἀναβοήσει καὶ, «Τί ἄν τις (φάναι) φαίη περὶ τοῦ σαρκωθέντη Λόγου Θεοῦ; ἐπεὶ γὰρ ὑπὲρ ταύτην οὐ δύναται η ὑπάρχειν (πῶς γὰρ, ὑπερτελῆ καὶ προτέλειον αν; τῆς γὰρ ὑπερτελούς οὐδὲν τελεύτερον), Βοικιν κάτι υποβεβηκότα καὶ τῆς ὑφειμένης ταύτης εἶναι καὶ τῶν κτισμάτων πολλῶν. Καὶ λύεται μὲν εἰς μέγα τῆς ἐντάρκου οικονομίας μυστήριον, καὶ μ πάντα συλλήβδην εἰπεῖν Ἐκκλησίας δόγματα τ οὐδὲ ποιητὴν τοῦ παντὸς ἔχει τις ἂν ἔτι δοξά ἕτερον, πλὴν τῆς νεωστὶ ψηφισθείσης καὶ δογμα c σθείσης ταύτης ἀνουσίου καὶ ὑφειμένης θεότητ Καὶ ματαία λοιπόν ἡ μέχρι νῦν [P. 614] Ορθοδόξου εὐσέβεια, καὶ δῆμο; ἁγίων ἐφθαρταί των με την των & κηρύττει Παλαμάς. Τῆς ἀνοχῆς σου, Χριστίν Ταῦτ᾽ εἶπε· καὶ πάνω σφοδρώς ἐπιτιμηθείς επε τι καὶ σεσώύπηκεν. "Ηκουσε γάρ, μὴ θεματικέ βασιλείοις εἶναι, βασιλικούς βουλήμασί τε καὶ λέγει σιν ἀντιλέγειν, δς τὴν ἐς τὴν ὑστεραίαν ήλιον ἐπι θὴς θεάσασθαι βούλοιτο. Καὶ πολλῶν δ' δίλων ἐπὶ τούτοις ἐκεῖ λαληθέντων ἐκείνοις κατ' έξεσιν έτι· μονικήν, ο σύλλογος διελύετο, τριταίους αύθις την σταχθὲν ἐς τὴν ὁμοίαν ἐκκλησίαν δεῖν ἀδρασθῆκει ἡμᾶς. 'Αλλ' ἐκεῖνο μικρού με παρέδραμε. III. Cum itaque nos damnati silentio essemus, et corum quæ illic dicta fuerant pleraque hi pro sua voluntate interpretarentur; et quam Joannes Damascenus υπερτελῆ et προτέλειον gloriam vocal, isti divinitatem inferiorem, aliam ab substantia divina, ac per se quidem increatam, infinities autem infinite ab illa diversam et omnino alienamn, lenique substantia expertem esse dictitarent; 977 quidlain ex nostris, animo vehementius commoto, exclaniare ausus est: • O caelum! ecquid igitur de incarnato Verbo Deo dicendum erit? Quando enim hæc nibil potest supra se habere (quomoilo antem possit, quæ super omnia et pr. ominibus perfecta cs? nam quæ est summe perfecta, ea nihil est perfectius), apparet eum majori subesse, inferiorisquo esso divinitatis, et creaturam unam de multis exsistere. Atque ita statim tollitur magnum incarnationis mysterium; tolluntur omnia, simul quasi collecta, Ecclesiæ dogmata; nec jsm hujusce rorum waiversitatis conditorem alium agnoscere est, preter istam, novis decretis nova doctrina constitutam, ɛubsfantiæ expertem, et alteri subjectam divinitatem. Proinde inanis est ea, qua hactenus viguit, orthodoxorum religio: deletur ipse quodammodo exercitus sanctorum, qui ea quæ Palamas prædicat non intellexerunt. Prub tuam, Christe, patientiam! ll s dictis, gravissime correptus est, exierritusque obmutuit. Nimirum hæc illi vox reddita: non licere ci. qui solem postera die incolumnis vellet aspicere, principum voluntati decretisque in mediis palatiis refragari. Cum antem et alia multa ibidem ab illis, prout principi libebat, dicta essent, concilium dimissum est ea lege, ut triduo post ad similem concionem rursus convocati adessemus. Sed illud pese nie prateriit. IV. Ante solis occasum sensim et paulatim plebeii, tum post eos et simul cum ipsis viri totius civitatis spectatissimi, bini ternique clam elapsi, domum se receperunt. Ili transeundo ac circumeundo, 978 quæ viderant et quæ audierant, clara voce uuutiabant. Sic brevi tempore aures totius urbis pervasit, et spectaculum publicum fuit, victi Palamæ et sectatorum ejus ignominia: tum quas ob causas victus ac pudore confusus fuisset, divalgatum est. Itaque domibus exsilientes, ut fors tulit, singuli confuso ordine, viri, mulieres, pueri, vicos ef compita frequentes, rari, promiscui, inter so Δ'. Πρὶν γάρ διδυκένα: τὸν ἥλιον, κρέμα καὶ καὶ ὀλίγους ὁ δῆμός τε ὑπεξήεσαν καὶ ἅμα ἐπὶ τούτες καὶ σὺν τούτοις, ὅσον τῆς πόλεως εις υπήρχε, εν δυο καὶ σύντρεις λεληθότως ὑπεξιόντες, ἀνεχώρει οἴκαδε· εἰ δὴ καὶ τρανῇ τῇ φωνῇ, διόντες οι α περιιόντες, εκήρυττον & τ' εἶδον & τ' έχουσαν ἐς ἀκουστὴν ἐν βραχεῖ καὶ θεατρικὴν γενέσθει τέτ τῇ πόλει τὴν μετ' αἰσχύνης ήταν του Παλαμά, π εἶ:ενες εἶεν ἐμόδοξοι τουτων, καὶ ἅμα τὰς αἰτίας. δ' ᾶς ἡττήθη τε καὶ ησχύνθη. Οθεν τῶν οἰκιῶν ἐκθέτ· τες, ὡς ἔτυχον ἕκαστοι, φύρδην εἰπεῖν, ἀνδρες, ναίκες, ὁμοῦ καὶ παισὶ, τάς τε παρόδους καὶ εἰς Variorum notæ. (97, lu concilio contr. Barlaamam habito. Buis:.

τῆς ἀνοχῆς σου Χριστέ 2 ταῦτ’ εἶπε· καὶ πάνυ σφοδρῶς ἐπιτιμηθεὶς ἔπτηξέ τε καὶ σεσιώπηκεν. ἤκουσε γὰρ, μὴ θεμιτὸν ἐν βασιλείοις εἶναι, βασιλικοῖς βουλήμασί τε καὶ δόγμασιν ἀντιλέγειν, ὃς τὸν ἐς τὴν ὑστεραίαν ἥλιον ἀπαθὴς θεάσασθαι βούλοιτο. καὶ πολλῶν δ’ ἄλλων ἐπὶ τούτοις ἐκεῖ λαληθέντων ἐκείνοις κατ’ ἔφεσιν ἡγεμονικὴν, ὁ σύλλογος διελύετο, τριταίους αὖθις προσταχθὲν ἐς τὴν ὁμοίαν ἐκκλησίαν δεῖν ἀθροισθῆναι ἡμᾶς. ἀλλ’ ἐκεῖνο μικροῦ με παρέδραμε. (Δ.) Πρὶν γὰρ δεδυκέναι τὸν ἥλιον, ἠρέμα καὶ κατ’ ὀλίγους ὁ δῆμός τε ὑπεξῄεσαν καὶ ἅμα ἐπὶ τούτοις καὶ σὺν τούτοις, ὅσον τῆς πόλεως ὄψις ὑπῆρχε, σύνδυο καὶ σύντρεις λεληθότως ὑπεξιόντες, ἀνεχώρουν οἴκαδε· οἳ δὴ καὶ τρανῇ τῇ φωνῇ, διϊόντες τε καὶ περιϊόντες, ἐκήρυττον ἅ τ’ εἶδον ἅ τ’ ἤκουσαν· ὡς ἀκουστὴν ἐν βραχεῖ καὶ θεατρικὴν γενέσθαι πάσῃ τῇ πόλει τὴν μετ’ αἰσχύνης ἧτταν τοῦ Παλαμᾶ, καὶ οἵτινες εἶεν ὁμόδοξοι τουτωὶ̈, καὶ ἅμα τὰς αἰτίας, δι’ ἃς ἡττήθη τε καὶ ᾐσχύνθη.

1247 {A. M. 6879, IND, {} NICEPHORI GREGORB Calabrum de divino lumine decreta fuerant. Hic τοῦ Βαρλαὰμ ἐκείνου τοῦ Καλαβρού περὶ τοῦ θείου scilicet illis perpetuus mos est. Nullum usquam aliud diverticulum, nullum nisi hoc cladi suæ obtendendum velum habent; adeoque circa illum montem coguntur semper versari, et subinde illuc per fraudem sese recipere, ne forte ea quæ iidem usque in sinu forent et nutriunt iconomachiæ orgia, velut in maris fluctus delata, silentio alto sensi'n mergantur. est? φωτός εψήφιστας πάλαι πολύν τινα χρόνον, κατά τὴν σφετέραν ἀεὶ συνήθειαν. Με δὲ γὰρ ἄλλην έχει τις ἀποστροφὴν οὐδαμή, μηδὲ προκάλυμμα της στι τέρας ήττης οὐδὲν, περὶ τὸ ὄρο; ἐκεῖνο διηνεκώς ἐξ ἀνάγκης ειλοῦνται, καὶ συχνὴν παρ' ἐκεῖνο κακούρ γω; ποιοῦνται τὴν ἀναχώρησιν, μή λάθη φιλία; ίσως παρενεχθέντα σιγῆς τὰ σφίσιν ἀεὶ τιθηνού. μενά τε καὶ γαλακτοφορούμενα τῆς εἰκονομαχίας όργια. Γ. Σιγής οὖν ἡμῶν καταψηφισθείσης, καὶ τῶν ἐκεῖ βηθέντων τὰ πλείω κατὰ τὰ σφίσι βασ μενον ἐξηγουμένων αὐτῶν, καὶ ἦν ὁ ἐκ Δημόπο φησὶ Ἰωάννης υπερτελῆ καὶ προτέλειον δόξαν, έν νων ὑφειμένην ἀποδεικνύντων εἶναι θεότητα, της θείας ἑτέρου οὐσίας, καὶ ἄκτιστον μὲν καὶ ἱππέ, διαφέρουσαν δ' ἀπειράκις ἀπείρων, καὶ ηλλοτρι μένην ἐκείνης παντάπασι, καὶ ἀνούσιον, έπληξε τις τῶν ἡμετέρων, ο ήλις, ο περιπαθῶς ἀναβοήσει καὶ, «Τί ἄν τις (φάναι) φαίη περὶ τοῦ σαρκωθέντη Λόγου Θεοῦ; ἐπεὶ γὰρ ὑπὲρ ταύτην οὐ δύναται η ὑπάρχειν (πῶς γὰρ, ὑπερτελῆ καὶ προτέλειον αν; τῆς γὰρ ὑπερτελούς οὐδὲν τελεύτερον), Βοικιν κάτι υποβεβηκότα καὶ τῆς ὑφειμένης ταύτης εἶναι καὶ τῶν κτισμάτων πολλῶν. Καὶ λύεται μὲν εἰς μέγα τῆς ἐντάρκου οικονομίας μυστήριον, καὶ μ πάντα συλλήβδην εἰπεῖν Ἐκκλησίας δόγματα τ οὐδὲ ποιητὴν τοῦ παντὸς ἔχει τις ἂν ἔτι δοξά ἕτερον, πλὴν τῆς νεωστὶ ψηφισθείσης καὶ δογμα c σθείσης ταύτης ἀνουσίου καὶ ὑφειμένης θεότητ Καὶ ματαία λοιπόν ἡ μέχρι νῦν [P. 614] Ορθοδόξου εὐσέβεια, καὶ δῆμο; ἁγίων ἐφθαρταί των με την των & κηρύττει Παλαμάς. Τῆς ἀνοχῆς σου, Χριστίν Ταῦτ᾽ εἶπε· καὶ πάνω σφοδρώς ἐπιτιμηθείς επε τι καὶ σεσώύπηκεν. "Ηκουσε γάρ, μὴ θεματικέ βασιλείοις εἶναι, βασιλικούς βουλήμασί τε καὶ λέγει σιν ἀντιλέγειν, δς τὴν ἐς τὴν ὑστεραίαν ήλιον ἐπι θὴς θεάσασθαι βούλοιτο. Καὶ πολλῶν δ' δίλων ἐπὶ τούτοις ἐκεῖ λαληθέντων ἐκείνοις κατ' έξεσιν έτι· μονικήν, ο σύλλογος διελύετο, τριταίους αύθις την σταχθὲν ἐς τὴν ὁμοίαν ἐκκλησίαν δεῖν ἀδρασθῆκει ἡμᾶς. 'Αλλ' ἐκεῖνο μικρού με παρέδραμε. III. Cum itaque nos damnati silentio essemus, et corum quæ illic dicta fuerant pleraque hi pro sua voluntate interpretarentur; et quam Joannes Damascenus υπερτελῆ et προτέλειον gloriam vocal, isti divinitatem inferiorem, aliam ab substantia divina, ac per se quidem increatam, infinities autem infinite ab illa diversam et omnino alienamn, lenique substantia expertem esse dictitarent; 977 quidlain ex nostris, animo vehementius commoto, exclaniare ausus est: • O caelum! ecquid igitur de incarnato Verbo Deo dicendum erit? Quando enim hæc nibil potest supra se habere (quomoilo antem possit, quæ super omnia et pr. ominibus perfecta cs? nam quæ est summe perfecta, ea nihil est perfectius), apparet eum majori subesse, inferiorisquo esso divinitatis, et creaturam unam de multis exsistere. Atque ita statim tollitur magnum incarnationis mysterium; tolluntur omnia, simul quasi collecta, Ecclesiæ dogmata; nec jsm hujusce rorum waiversitatis conditorem alium agnoscere est, preter istam, novis decretis nova doctrina constitutam, ɛubsfantiæ expertem, et alteri subjectam divinitatem. Proinde inanis est ea, qua hactenus viguit, orthodoxorum religio: deletur ipse quodammodo exercitus sanctorum, qui ea quæ Palamas prædicat non intellexerunt. Prub tuam, Christe, patientiam! ll s dictis, gravissime correptus est, exierritusque obmutuit. Nimirum hæc illi vox reddita: non licere ci. qui solem postera die incolumnis vellet aspicere, principum voluntati decretisque in mediis palatiis refragari. Cum antem et alia multa ibidem ab illis, prout principi libebat, dicta essent, concilium dimissum est ea lege, ut triduo post ad similem concionem rursus convocati adessemus. Sed illud pese nie prateriit. IV. Ante solis occasum sensim et paulatim plebeii, tum post eos et simul cum ipsis viri totius civitatis spectatissimi, bini ternique clam elapsi, domum se receperunt. Ili transeundo ac circumeundo, 978 quæ viderant et quæ audierant, clara voce uuutiabant. Sic brevi tempore aures totius urbis pervasit, et spectaculum publicum fuit, victi Palamæ et sectatorum ejus ignominia: tum quas ob causas victus ac pudore confusus fuisset, divalgatum est. Itaque domibus exsilientes, ut fors tulit, singuli confuso ordine, viri, mulieres, pueri, vicos ef compita frequentes, rari, promiscui, inter so Δ'. Πρὶν γάρ διδυκένα: τὸν ἥλιον, κρέμα καὶ καὶ ὀλίγους ὁ δῆμός τε ὑπεξήεσαν καὶ ἅμα ἐπὶ τούτες καὶ σὺν τούτοις, ὅσον τῆς πόλεως εις υπήρχε, εν δυο καὶ σύντρεις λεληθότως ὑπεξιόντες, ἀνεχώρει οἴκαδε· εἰ δὴ καὶ τρανῇ τῇ φωνῇ, διόντες οι α περιιόντες, εκήρυττον & τ' εἶδον & τ' έχουσαν ἐς ἀκουστὴν ἐν βραχεῖ καὶ θεατρικὴν γενέσθει τέτ τῇ πόλει τὴν μετ' αἰσχύνης ήταν του Παλαμά, π εἶ:ενες εἶεν ἐμόδοξοι τουτων, καὶ ἅμα τὰς αἰτίας. δ' ᾶς ἡττήθη τε καὶ ησχύνθη. Οθεν τῶν οἰκιῶν ἐκθέτ· τες, ὡς ἔτυχον ἕκαστοι, φύρδην εἰπεῖν, ἀνδρες, ναίκες, ὁμοῦ καὶ παισὶ, τάς τε παρόδους καὶ εἰς Variorum notæ. (97, lu concilio contr. Barlaamam habito. Buis:.

PG 148:1249ὅθεν τῶν οἰκιῶν ἐκθέοντες, ὡς ἔτυχον ἕκαστοι, φύρδην εἰπεῖν, ἄνδρες, γυναῖκες, ὁμοῦ καὶ παισὶ, τάς τε παρόδους καὶ τὰς τριόδους συχνοὶ καὶ σποράδην καὶ ἀναμὶξ διελάγχανον, ἄλλοι κατ’ ἄλλα μέρη τῶν ὁδῶν συνιστάμενοι, καὶ ἐποπτεύοντες καὶ ἀνερευνῶντες ὅστις εἴη ὁ Παλαμᾶς, ἐφιέμενοι τοὺς ὀδόντας ἐμπῆξαι τῷ ταλαιπώρῳ, ὅτι τὰ πάτρια τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας καταλύειν τολμῴη δόγματα· καὶ ἅμα συχνοῖς ἀναθέμασι καθυπέβαλλον, ὥσπερ ἀπὸ συνθήματος ἅπαντες· ὡς ἐκεῖνον, δείσαντα μὴ διασπαραχθῇ περιφανῶς οὑτωσὶ, συσταλῆναί τε τὴν ταχίστην καὶ ἀποκρύψασθαι. τῶν δ’ ἄλλων, ὅστις ἔγνωσται σαφῶς τῆς ἐκείνου φατρίας ὢν, χωρὶς πληγῶν οὐδεὶς ἀπηλλάττετο, πλὴν ὅστις ὑπόκρισιν ἑτέρου προσώπου λαμβάνων ὁμοίως τοῖς ἄλλοις ἀναθέματι καὶ ἀραῖς Παλαμᾶν καὶ αὐτὸς καθυπέβαλλε. καὶ μὲν δὴ κατόπιν ἡμᾶς ἐπιόντας τοῖς ὕμνοις ἐγέραιρόν τε καὶ ἐστεφάνουν, ὡς τῆς πατρίου δόξης καὶ εὐσεβείας ἀθλητὰς καὶ προβόλους καὶ ῥᾷστα δὴ τὸ ζῇν ἑτοίμους προί̈εσθαι λαμπρῶς ὑπὲρ τῶν κειμένων ἄνωθεν τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας δογμάτων.

[& c. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝ IIISTORIE LIB. XX. [IMP. J. CANTACUZ. 5] 1250 τριάδους συχνὶ καὶ σποράδην καὶ ἀναμίξ δεν ἀγχα- partiebantur, et alii alius vicorum partibus insessi, νον, ἄλλοι κατ' ἄλλα μέρη τῶν ὁδῶν συνιστάμενοι, καὶ ἐποπτεύοντες καὶ ἀνερευνώντες ὅστις εἴη ὁ Παλαμᾶς, ἐφιέμενοι τοὺς ὀδόντας ἐμπῆξαι τῷ ταλαι τώρῳ ὅτι τὰ πάτρια τῆς τοῦ Θεοῦ ᾿Εκκλησίας καταλύειν τολμήση δόγματα· καὶ ἅμα συχνῖς ἀναθέμασι καθυπέβαλλον, ὥσπερ ἀπὸ συνθήματος ἅπαν τες· ὡς ἐκεῖνον, δείσαντα μὴ διασπαραχθή περικανῶ; ούτωσί, συσταλῆναί τε τὴν ταχίστην καὶ ἀπο κρύψασθαι. Των δ' ἄλλων, ὅστις έγνωσται σαφῶς τῆς ἐκείνου φατρίας ὤν, χωρίς πληγῶν οὐδεὶς ἀπηλλάττετο, πλὴν ὀστι; ὑπόκρισιν ἑτέρου προσώπου λαμβάνων ὁμοίως τοῖς ἄλλοις· ἀναθέματι καὶ ἀραῖς Παλαμᾶν καὶ αὐτὸς καθυπέβαλλε. Καὶ μὲν δὴ κατστιν ἡμᾶς ἐπιόντας τοῖς ὕμνοις εγέραιρόν τε καὶ ἐστεφάνουν, ὡς τῆς πατρίου δόξης καὶ εὐσεβείας " ἀθλητὰς καὶ προβόλου; καὶ ῥᾷστα δὴ τὸ ζῆν ἑτοίμους προΐεεθά: λαμπρῶς ὑπὲρ τῶν κειμένων ἄνωθεν της τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας δογμάτων. Ε. Καὶ ὁ μὲν τῆς πρώτης ἡμῖν ἡμέρας ἐκείνης πλοῦς οὕτω καλῶς καὶ σὺν ἀσφαλείς διήνυσται, τῆς τοῦ Θεοῦ δεξιᾶς οἰακιζούσης τὴν τῶν ἡμετέρων ἀγώνων ἐλκάδα καὶ κῦμα πᾶν ἀντιβαῖνον ἰσχυρῶς ἀπο τρεπομένης. Πολλαῖς γὰρ χειμώνων ἀντιπνοίαις πε ριτυχόντες, ἀρχοντικών τε καὶ ἡγεμονικών, πολλαῖς δ' ἐμπεπτωκότες πειρατών [P. 615] εἰπεῖν ἐφε δρείεις, πρεσβυτέρων, επισκόπων τε καὶ τῶν τοιούτων (δῶ γὰρ τῶν γε παραβομβούντων κολάκων το πλῆθος) υπερέσχομεν ξύν γε Θεῷ, κινδύνου παντός καταπεπλευκότε; ὑπέρτεροι. Εἰ δὲ μὴ καὶ τοὺς ἀνθισταμένους αἰσθέσθαι πεπείκαμεν, καὶ ἀνανήψαι, κα θάπερ ἐκ μέθης μεγάλης, τῆς πλάνης, καινὸν οὐδέν. Κύριοι γὰρ ἡμεῖς οὐ τῆς τῶν ἀλλοτρίων γνώ μης, ἀλλὰ τῆς πρὸς τὸ τοῦ ζήλου καλὸν ὁρμῆς καὶ τῶν ὑπὲρ τῆς ἀληθείας λόγων· τῶν δ' ἐντεῦθεν ἀπο βαινόντων, μόνη καθάπαξ ή δυναστεύουσα χρίσις, ἅμα καὶ χείρ. Ταύτην δ' εἰς ἀντίπαλον τῆς ἀληθείας μοίραν ἀποῤῥαγεῖσαν ολοσχερῶς, καὶ τῷ χρόνῳ βεβαιωθεῖσαν, σιδηράν τινα καταστήναι ξυμπέπτωχε καὶ ἀνεπίστροφον ὅλως εἰς τὴν τοῦ κρείττονος φύσιν. Οὐ γὰρ δικαιοσύνης ἄσκησις, οὐδ᾽ ἐπιστήμης κανόνας, ἀνεχάλκευσάν τε καὶ οὕτως ἐσφυρηλάτησαν, ἀλλ' ἐριννύε; κακοδαίμονες καὶ πονηρῶν Τελχίνων Θίασος. Τὰ μὲν γὰρ ἀπὸ δικαίας αρχόμενα ρίζης καὶ εὐπαγούς μονιμώτερον καὶ τὸ ἄνθος φυλάττει, καὶ οὐ μαστα θορυβούμενον ὑφ' ἡλιακοῦ τινο; καύσονο; τὰ δ' ἀσθενῆ καὶ ἀδόκιμον ἔχοντα τοῦ καλοῦ τὴν άρα χεν ἐν μέσῃ τῇ ἀναδρομή μαραινομένην ώς τα πολλά τὴν τῆς ἀρετῆς ἀκμὴν καταλείπει. Διότι ἐκεῖ μὲν αὐτοφυείς τίνες καὶ αὐτόχθονες τοῦ καλοῦ συνοικούν της τρόποι πρόδρομον κήρυκα την τοῦ ἄνθους αὐτάρ και παρέχονται βλάστην, ἐκ τῆς προφανούς οἱο! μαντική; τεφανοῦς τὴν εὐγένειαν ἐμφανίζοντες. Ενταῦθα δ' οχορήγη τον έχουσαι βίζαν ἀγαθῶν πρ γῶν ἀφθονίας, αἱ τοῦ ψεύδους αύλακες, βραχύ φα quisnam esset ille Palainas explorabant et curia-e investigabant, atque illi infelici, quod sanctæ Dei Ecclesiæ patria dogmata rescindere auderet, dentem infestum infigere cupiebant eumdemque omnes, velut de compacto, casccrabautur, multoque et crebro anathemate percellebant. Unde ille, veritus ne sic palam discerperetur, celerrime se subduxit et occuluit. Cæterorum, quos de ejus sodalitio esse constitit, plagarum expers nullus efugit, nisi qui, persona alia per simulationem induta, Palamam ipse quoque aliorum exempla devovisset et anathema esse jussisset. At nos, qui pone sequebamur, tanquam patrii dogmatis fideique-athletas ac propugnatores, atque ut vitam pro antiqua Ecclesiæ Dei doctrina efundere paratissimos, laudibus remunerabantur et coronabant. V. I'a primi illius diei cursum prosperum et inoffensum percgimus, nostram in iis certaminibus navim Dei manu gubernante, et Auctus quoscUNque 979 oppositos fortiter depellente. Tametsi enim malte nobis procellæ a principibus et ab imperatore, ventis quasi reflantibus, objectæ sunt, atque in multas, ut ita dicam, prædonum insidias incurrimus, presbyterorum dico, et episcoporum, aliorumque ejusmodi (omitto astrepentium adulatorum turbam); tainen, Deo juvante, ex omnibus periculis emersimus, et appulsa ad portum navi superiores evasimus. Quod si adversariis non persuasimus, sic ut sensum acciperent, et ex errore, tanquam ex magna ebrietate, ad bonam frugem se reciperent, nihil mirum. Quippe penes nos est no:1 voluntas hominum dissidentium, sed ejus que_z«lo inest laudis studium et veritatem defensura oral:o: eventus autein ex judicio et manu principis pra:- potente omnino pendent. Porro a veritatis partibus avulsus ille, et adversæ factioni addictus, sic tempore obfirmatus est, ut ferreus quodammodo: evaserit, et ad melius iustitutum convertere sc banquaquam curet. Neque enim eum aquitatis ratio explorata, aut aliqua scientia regula, sed Furi infelices, et malorum geniorum thiasus, talem recoullarunt, et velut mallentum indurarunt. Q vidclicet ex radice oriuntur bona et solida, corumi Dos diuturnior, æstivi solis ardore haud facile a¦- Digitur. Quæ autem infirmam et minus generosam habent pulchri bonique originem, ea plerumque in medio progressu marcescentem virtutis florem deserunt. Itaque ila quidem ingenuas et indigetes quasi virtutes socias habent, quæ evidentibus præsagiis latentem generositatem declarantes, 983 Aorem exuberantem, velut præcurrentem nuntiu», præmittunt; hæc vero, quia fundus mendax LonoVariorum nom. Vide Philothei patriarcha Antirrheticum 1, cod. Reg. 1996, fol. 14 v. et seq. Βοινι». • 3.) Sic supra lib. xv, cap. 7, sect. 7. But IN.

(Ε.) Καὶ ὁ μὲν τῆς πρώτης ἡμῖν ἡμέρας ἐκείνης πλοῦς οὕτω καλῶς καὶ σὺν ἀσφαλείᾳ διήνυσται, τῆς τοῦ θεοῦ δεξιᾶς οἰακιζούσης τὴν τῶν ἡμετέρων ἀγώνων ὁλκάδα καὶ κῦμα πᾶν ἀντιβαῖνον ἰσχυρῶς ἀποτρεπομένης. πολλαῖς γὰρ χειμώνων ἀντιπνοίαις περιτυχόντες, ἀρχοντικῶν τε καὶ ἡγεμονικῶν, πολλαῖς δ’ ἐμπεπτωκότες πειρατῶν εἰπεῖν ἐφεδρείαις, πρεσβυτέρων, ἐπισκόπων τε καὶ τῶν τοιούτων (ἐῶ γὰρ τῶν γε παραβομβούντων κολάκων τὸ πλῆθος) ὑπερέσχομεν ξύν γε θεῷ, κινδύνου παντὸς καταπεπλευκότες ὑπέρτεροι. εἰ δὲ μὴ καὶ τοὺς ἀνθισταμένους αἰσθέσθαι πεπείκαμεν, καὶ ἀνανῆψαι, καθάπερ ἐκ μέθης μεγάλης, τῆς πλάνης, καινὸν οὐδέν. κύριοι γὰρ ἡμεῖς οὐ τῆς τῶν ἀλλοτρίων γνώμης, ἀλλὰ τῆς πρὸς τὸ τοῦ ζήλου καλὸν ὁρμῆς καὶ τῶν ὑπὲρ τῆς ἀληθείας λόγων· τῶν δ’ ἐντεῦθεν ἀποβαινόντων, μόνη καθάπαξ ἡ δυναστεύουσα κρίσις ἅμα καὶ χείρ. ταύτην δ’ εἰς ἀντίπαλον τῆς ἀληθείας μοῖραν ἀποῤῥαγεῖσαν ὁλοσχερῶς, καὶ τῷ χρόνῳ βεβαιωθεῖσαν, σιδηρᾶν τινα καταστῆναι ξυμπέπτωκε καὶ ἀνεπίστροφον ὅλως εἰς τὴν τοῦ κρείττονος φύσιν.

[& c. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝ IIISTORIE LIB. XX. [IMP. J. CANTACUZ. 5] 1250 τριάδους συχνὶ καὶ σποράδην καὶ ἀναμίξ δεν ἀγχα- partiebantur, et alii alius vicorum partibus insessi, νον, ἄλλοι κατ' ἄλλα μέρη τῶν ὁδῶν συνιστάμενοι, καὶ ἐποπτεύοντες καὶ ἀνερευνώντες ὅστις εἴη ὁ Παλαμᾶς, ἐφιέμενοι τοὺς ὀδόντας ἐμπῆξαι τῷ ταλαι τώρῳ ὅτι τὰ πάτρια τῆς τοῦ Θεοῦ ᾿Εκκλησίας καταλύειν τολμήση δόγματα· καὶ ἅμα συχνῖς ἀναθέμασι καθυπέβαλλον, ὥσπερ ἀπὸ συνθήματος ἅπαν τες· ὡς ἐκεῖνον, δείσαντα μὴ διασπαραχθή περικανῶ; ούτωσί, συσταλῆναί τε τὴν ταχίστην καὶ ἀπο κρύψασθαι. Των δ' ἄλλων, ὅστις έγνωσται σαφῶς τῆς ἐκείνου φατρίας ὤν, χωρίς πληγῶν οὐδεὶς ἀπηλλάττετο, πλὴν ὀστι; ὑπόκρισιν ἑτέρου προσώπου λαμβάνων ὁμοίως τοῖς ἄλλοις· ἀναθέματι καὶ ἀραῖς Παλαμᾶν καὶ αὐτὸς καθυπέβαλλε. Καὶ μὲν δὴ κατστιν ἡμᾶς ἐπιόντας τοῖς ὕμνοις εγέραιρόν τε καὶ ἐστεφάνουν, ὡς τῆς πατρίου δόξης καὶ εὐσεβείας " ἀθλητὰς καὶ προβόλου; καὶ ῥᾷστα δὴ τὸ ζῆν ἑτοίμους προΐεεθά: λαμπρῶς ὑπὲρ τῶν κειμένων ἄνωθεν της τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας δογμάτων. Ε. Καὶ ὁ μὲν τῆς πρώτης ἡμῖν ἡμέρας ἐκείνης πλοῦς οὕτω καλῶς καὶ σὺν ἀσφαλείς διήνυσται, τῆς τοῦ Θεοῦ δεξιᾶς οἰακιζούσης τὴν τῶν ἡμετέρων ἀγώνων ἐλκάδα καὶ κῦμα πᾶν ἀντιβαῖνον ἰσχυρῶς ἀπο τρεπομένης. Πολλαῖς γὰρ χειμώνων ἀντιπνοίαις πε ριτυχόντες, ἀρχοντικών τε καὶ ἡγεμονικών, πολλαῖς δ' ἐμπεπτωκότες πειρατών [P. 615] εἰπεῖν ἐφε δρείεις, πρεσβυτέρων, επισκόπων τε καὶ τῶν τοιούτων (δῶ γὰρ τῶν γε παραβομβούντων κολάκων το πλῆθος) υπερέσχομεν ξύν γε Θεῷ, κινδύνου παντός καταπεπλευκότε; ὑπέρτεροι. Εἰ δὲ μὴ καὶ τοὺς ἀνθισταμένους αἰσθέσθαι πεπείκαμεν, καὶ ἀνανήψαι, κα θάπερ ἐκ μέθης μεγάλης, τῆς πλάνης, καινὸν οὐδέν. Κύριοι γὰρ ἡμεῖς οὐ τῆς τῶν ἀλλοτρίων γνώ μης, ἀλλὰ τῆς πρὸς τὸ τοῦ ζήλου καλὸν ὁρμῆς καὶ τῶν ὑπὲρ τῆς ἀληθείας λόγων· τῶν δ' ἐντεῦθεν ἀπο βαινόντων, μόνη καθάπαξ ή δυναστεύουσα χρίσις, ἅμα καὶ χείρ. Ταύτην δ' εἰς ἀντίπαλον τῆς ἀληθείας μοίραν ἀποῤῥαγεῖσαν ολοσχερῶς, καὶ τῷ χρόνῳ βεβαιωθεῖσαν, σιδηράν τινα καταστήναι ξυμπέπτωχε καὶ ἀνεπίστροφον ὅλως εἰς τὴν τοῦ κρείττονος φύσιν. Οὐ γὰρ δικαιοσύνης ἄσκησις, οὐδ᾽ ἐπιστήμης κανόνας, ἀνεχάλκευσάν τε καὶ οὕτως ἐσφυρηλάτησαν, ἀλλ' ἐριννύε; κακοδαίμονες καὶ πονηρῶν Τελχίνων Θίασος. Τὰ μὲν γὰρ ἀπὸ δικαίας αρχόμενα ρίζης καὶ εὐπαγούς μονιμώτερον καὶ τὸ ἄνθος φυλάττει, καὶ οὐ μαστα θορυβούμενον ὑφ' ἡλιακοῦ τινο; καύσονο; τὰ δ' ἀσθενῆ καὶ ἀδόκιμον ἔχοντα τοῦ καλοῦ τὴν άρα χεν ἐν μέσῃ τῇ ἀναδρομή μαραινομένην ώς τα πολλά τὴν τῆς ἀρετῆς ἀκμὴν καταλείπει. Διότι ἐκεῖ μὲν αὐτοφυείς τίνες καὶ αὐτόχθονες τοῦ καλοῦ συνοικούν της τρόποι πρόδρομον κήρυκα την τοῦ ἄνθους αὐτάρ και παρέχονται βλάστην, ἐκ τῆς προφανούς οἱο! μαντική; τεφανοῦς τὴν εὐγένειαν ἐμφανίζοντες. Ενταῦθα δ' οχορήγη τον έχουσαι βίζαν ἀγαθῶν πρ γῶν ἀφθονίας, αἱ τοῦ ψεύδους αύλακες, βραχύ φα quisnam esset ille Palainas explorabant et curia-e investigabant, atque illi infelici, quod sanctæ Dei Ecclesiæ patria dogmata rescindere auderet, dentem infestum infigere cupiebant eumdemque omnes, velut de compacto, casccrabautur, multoque et crebro anathemate percellebant. Unde ille, veritus ne sic palam discerperetur, celerrime se subduxit et occuluit. Cæterorum, quos de ejus sodalitio esse constitit, plagarum expers nullus efugit, nisi qui, persona alia per simulationem induta, Palamam ipse quoque aliorum exempla devovisset et anathema esse jussisset. At nos, qui pone sequebamur, tanquam patrii dogmatis fideique-athletas ac propugnatores, atque ut vitam pro antiqua Ecclesiæ Dei doctrina efundere paratissimos, laudibus remunerabantur et coronabant. V. I'a primi illius diei cursum prosperum et inoffensum percgimus, nostram in iis certaminibus navim Dei manu gubernante, et Auctus quoscUNque 979 oppositos fortiter depellente. Tametsi enim malte nobis procellæ a principibus et ab imperatore, ventis quasi reflantibus, objectæ sunt, atque in multas, ut ita dicam, prædonum insidias incurrimus, presbyterorum dico, et episcoporum, aliorumque ejusmodi (omitto astrepentium adulatorum turbam); tainen, Deo juvante, ex omnibus periculis emersimus, et appulsa ad portum navi superiores evasimus. Quod si adversariis non persuasimus, sic ut sensum acciperent, et ex errore, tanquam ex magna ebrietate, ad bonam frugem se reciperent, nihil mirum. Quippe penes nos est no:1 voluntas hominum dissidentium, sed ejus que_z«lo inest laudis studium et veritatem defensura oral:o: eventus autein ex judicio et manu principis pra:- potente omnino pendent. Porro a veritatis partibus avulsus ille, et adversæ factioni addictus, sic tempore obfirmatus est, ut ferreus quodammodo: evaserit, et ad melius iustitutum convertere sc banquaquam curet. Neque enim eum aquitatis ratio explorata, aut aliqua scientia regula, sed Furi infelices, et malorum geniorum thiasus, talem recoullarunt, et velut mallentum indurarunt. Q vidclicet ex radice oriuntur bona et solida, corumi Dos diuturnior, æstivi solis ardore haud facile a¦- Digitur. Quæ autem infirmam et minus generosam habent pulchri bonique originem, ea plerumque in medio progressu marcescentem virtutis florem deserunt. Itaque ila quidem ingenuas et indigetes quasi virtutes socias habent, quæ evidentibus præsagiis latentem generositatem declarantes, 983 Aorem exuberantem, velut præcurrentem nuntiu», præmittunt; hæc vero, quia fundus mendax LonoVariorum nom. Vide Philothei patriarcha Antirrheticum 1, cod. Reg. 1996, fol. 14 v. et seq. Βοινι». • 3.) Sic supra lib. xv, cap. 7, sect. 7. But IN.

οὐ γὰρ δικαιοσύνης ἄσκησις, οὐδ’ ἐπιστήμης κανόνες, ἀνεχάλκευσάν τε καὶ οὕτως ἐσφυρηλάτησαν, ἀλλ’ ἐριννύες κακοδαίμονες καὶ πονηρῶν Τελχίνων θίασος. τὰ μὲν γὰρ ἀπὸ δικαίας ἀρχόμενα ῥίζης καὶ εὐπαγοῦς μονιμώτερον καὶ τὸ ἄνθος φυλάττει, καὶ οὐ ῥᾷστα θορυβούμενον ὑφ’ ἡλιακοῦ τινος καύσωνος· τὰ δ’ ἀσθενῆ καὶ ἀδόκιμον ἔχοντα τοῦ καλοῦ τὴν ἀρχὴν ἐν μέσῃ τῇ ἀναδρομῇ μαραινομένην ὡς τὰ πολλὰ τὴν τῆς ἀρετῆς ἀκμὴν καταλείπει. διότι ἐκεῖ μὲν αὐτοφυεῖς τινες καὶ αὐτόχθονες τοῦ καλοῦ συνοικοῦντες τρόποι πρόδρομον κήρυκα τὴν τοῦ ἄνθους αὐτάρκη παρέχονται βλάστην, ἐκ τῆς προφανοῦς οἱονεὶ μαντικῆς τἀφανοῦς τὴν εὐγένειαν ἐμφανίζοντες. ἐνταῦθα δ’ ἀχορήγητον ἔχουσαι ῥίζαν ἀγαθῶν πηγῶν ἀφθονίας, αἱ τοῦ ψεύδους αὔλακες, βραχὺ φανεῖσαι, λοιπὸν ἀπεκρύψαντο. τὸ γὰρ ἀπ’ εὐνοίας καὶ δικαίου πηγαζόμενον ζήλου, εἰ μὴ προσηκόντων ἐπιτυχὲς κατασταίη, ἀδικεῖται μὲν οὐκ αὐτό· ἀλλ’ ὃς τὰς τῆς δίκης μὲν λαχὼν διευθύνειν πλάστιγγας, ἔπειτα τῆς τοῦ προσήκοντος ἀποῤῥαγεὶς φαντασίας, οὐκ ἐνέμεινεν οἷς ἔστερξεν. ε.

[& c. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝ IIISTORIE LIB. XX. [IMP. J. CANTACUZ. 5] 1250 τριάδους συχνὶ καὶ σποράδην καὶ ἀναμίξ δεν ἀγχα- partiebantur, et alii alius vicorum partibus insessi, νον, ἄλλοι κατ' ἄλλα μέρη τῶν ὁδῶν συνιστάμενοι, καὶ ἐποπτεύοντες καὶ ἀνερευνώντες ὅστις εἴη ὁ Παλαμᾶς, ἐφιέμενοι τοὺς ὀδόντας ἐμπῆξαι τῷ ταλαι τώρῳ ὅτι τὰ πάτρια τῆς τοῦ Θεοῦ ᾿Εκκλησίας καταλύειν τολμήση δόγματα· καὶ ἅμα συχνῖς ἀναθέμασι καθυπέβαλλον, ὥσπερ ἀπὸ συνθήματος ἅπαν τες· ὡς ἐκεῖνον, δείσαντα μὴ διασπαραχθή περικανῶ; ούτωσί, συσταλῆναί τε τὴν ταχίστην καὶ ἀπο κρύψασθαι. Των δ' ἄλλων, ὅστις έγνωσται σαφῶς τῆς ἐκείνου φατρίας ὤν, χωρίς πληγῶν οὐδεὶς ἀπηλλάττετο, πλὴν ὀστι; ὑπόκρισιν ἑτέρου προσώπου λαμβάνων ὁμοίως τοῖς ἄλλοις· ἀναθέματι καὶ ἀραῖς Παλαμᾶν καὶ αὐτὸς καθυπέβαλλε. Καὶ μὲν δὴ κατστιν ἡμᾶς ἐπιόντας τοῖς ὕμνοις εγέραιρόν τε καὶ ἐστεφάνουν, ὡς τῆς πατρίου δόξης καὶ εὐσεβείας " ἀθλητὰς καὶ προβόλου; καὶ ῥᾷστα δὴ τὸ ζῆν ἑτοίμους προΐεεθά: λαμπρῶς ὑπὲρ τῶν κειμένων ἄνωθεν της τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας δογμάτων. Ε. Καὶ ὁ μὲν τῆς πρώτης ἡμῖν ἡμέρας ἐκείνης πλοῦς οὕτω καλῶς καὶ σὺν ἀσφαλείς διήνυσται, τῆς τοῦ Θεοῦ δεξιᾶς οἰακιζούσης τὴν τῶν ἡμετέρων ἀγώνων ἐλκάδα καὶ κῦμα πᾶν ἀντιβαῖνον ἰσχυρῶς ἀπο τρεπομένης. Πολλαῖς γὰρ χειμώνων ἀντιπνοίαις πε ριτυχόντες, ἀρχοντικών τε καὶ ἡγεμονικών, πολλαῖς δ' ἐμπεπτωκότες πειρατών [P. 615] εἰπεῖν ἐφε δρείεις, πρεσβυτέρων, επισκόπων τε καὶ τῶν τοιούτων (δῶ γὰρ τῶν γε παραβομβούντων κολάκων το πλῆθος) υπερέσχομεν ξύν γε Θεῷ, κινδύνου παντός καταπεπλευκότε; ὑπέρτεροι. Εἰ δὲ μὴ καὶ τοὺς ἀνθισταμένους αἰσθέσθαι πεπείκαμεν, καὶ ἀνανήψαι, κα θάπερ ἐκ μέθης μεγάλης, τῆς πλάνης, καινὸν οὐδέν. Κύριοι γὰρ ἡμεῖς οὐ τῆς τῶν ἀλλοτρίων γνώ μης, ἀλλὰ τῆς πρὸς τὸ τοῦ ζήλου καλὸν ὁρμῆς καὶ τῶν ὑπὲρ τῆς ἀληθείας λόγων· τῶν δ' ἐντεῦθεν ἀπο βαινόντων, μόνη καθάπαξ ή δυναστεύουσα χρίσις, ἅμα καὶ χείρ. Ταύτην δ' εἰς ἀντίπαλον τῆς ἀληθείας μοίραν ἀποῤῥαγεῖσαν ολοσχερῶς, καὶ τῷ χρόνῳ βεβαιωθεῖσαν, σιδηράν τινα καταστήναι ξυμπέπτωχε καὶ ἀνεπίστροφον ὅλως εἰς τὴν τοῦ κρείττονος φύσιν. Οὐ γὰρ δικαιοσύνης ἄσκησις, οὐδ᾽ ἐπιστήμης κανόνας, ἀνεχάλκευσάν τε καὶ οὕτως ἐσφυρηλάτησαν, ἀλλ' ἐριννύε; κακοδαίμονες καὶ πονηρῶν Τελχίνων Θίασος. Τὰ μὲν γὰρ ἀπὸ δικαίας αρχόμενα ρίζης καὶ εὐπαγούς μονιμώτερον καὶ τὸ ἄνθος φυλάττει, καὶ οὐ μαστα θορυβούμενον ὑφ' ἡλιακοῦ τινο; καύσονο; τὰ δ' ἀσθενῆ καὶ ἀδόκιμον ἔχοντα τοῦ καλοῦ τὴν άρα χεν ἐν μέσῃ τῇ ἀναδρομή μαραινομένην ώς τα πολλά τὴν τῆς ἀρετῆς ἀκμὴν καταλείπει. Διότι ἐκεῖ μὲν αὐτοφυείς τίνες καὶ αὐτόχθονες τοῦ καλοῦ συνοικούν της τρόποι πρόδρομον κήρυκα την τοῦ ἄνθους αὐτάρ και παρέχονται βλάστην, ἐκ τῆς προφανούς οἱο! μαντική; τεφανοῦς τὴν εὐγένειαν ἐμφανίζοντες. Ενταῦθα δ' οχορήγη τον έχουσαι βίζαν ἀγαθῶν πρ γῶν ἀφθονίας, αἱ τοῦ ψεύδους αύλακες, βραχύ φα quisnam esset ille Palainas explorabant et curia-e investigabant, atque illi infelici, quod sanctæ Dei Ecclesiæ patria dogmata rescindere auderet, dentem infestum infigere cupiebant eumdemque omnes, velut de compacto, casccrabautur, multoque et crebro anathemate percellebant. Unde ille, veritus ne sic palam discerperetur, celerrime se subduxit et occuluit. Cæterorum, quos de ejus sodalitio esse constitit, plagarum expers nullus efugit, nisi qui, persona alia per simulationem induta, Palamam ipse quoque aliorum exempla devovisset et anathema esse jussisset. At nos, qui pone sequebamur, tanquam patrii dogmatis fideique-athletas ac propugnatores, atque ut vitam pro antiqua Ecclesiæ Dei doctrina efundere paratissimos, laudibus remunerabantur et coronabant. V. I'a primi illius diei cursum prosperum et inoffensum percgimus, nostram in iis certaminibus navim Dei manu gubernante, et Auctus quoscUNque 979 oppositos fortiter depellente. Tametsi enim malte nobis procellæ a principibus et ab imperatore, ventis quasi reflantibus, objectæ sunt, atque in multas, ut ita dicam, prædonum insidias incurrimus, presbyterorum dico, et episcoporum, aliorumque ejusmodi (omitto astrepentium adulatorum turbam); tainen, Deo juvante, ex omnibus periculis emersimus, et appulsa ad portum navi superiores evasimus. Quod si adversariis non persuasimus, sic ut sensum acciperent, et ex errore, tanquam ex magna ebrietate, ad bonam frugem se reciperent, nihil mirum. Quippe penes nos est no:1 voluntas hominum dissidentium, sed ejus que_z«lo inest laudis studium et veritatem defensura oral:o: eventus autein ex judicio et manu principis pra:- potente omnino pendent. Porro a veritatis partibus avulsus ille, et adversæ factioni addictus, sic tempore obfirmatus est, ut ferreus quodammodo: evaserit, et ad melius iustitutum convertere sc banquaquam curet. Neque enim eum aquitatis ratio explorata, aut aliqua scientia regula, sed Furi infelices, et malorum geniorum thiasus, talem recoullarunt, et velut mallentum indurarunt. Q vidclicet ex radice oriuntur bona et solida, corumi Dos diuturnior, æstivi solis ardore haud facile a¦- Digitur. Quæ autem infirmam et minus generosam habent pulchri bonique originem, ea plerumque in medio progressu marcescentem virtutis florem deserunt. Itaque ila quidem ingenuas et indigetes quasi virtutes socias habent, quæ evidentibus præsagiis latentem generositatem declarantes, 983 Aorem exuberantem, velut præcurrentem nuntiu», præmittunt; hæc vero, quia fundus mendax LonoVariorum nom. Vide Philothei patriarcha Antirrheticum 1, cod. Reg. 1996, fol. 14 v. et seq. Βοινι». • 3.) Sic supra lib. xv, cap. 7, sect. 7. But IN.

PG 148:1251Ὁ μέντοι Παλαμᾶς περίφοβον ὅλην ἐκείνην τὴν νύκτα διενεγκὼν, καὶ μάλιστα πεφροντισμένην, ἅμα ἕω ἀπῄει ἐς τὰ βασίλεια, ὑβριοπαθῶν καὶ μανίας μεστός· καὶ τῷ βασιλεῖ παραστὰς γλώττης ἀσελγείᾳ τὸ μαινόμενον ἐδημοσίευε τῆς ψυχῆς, τά τε χθὲς αὐτῷ συμπεσόντα περιπαθῶς ἀφηγούμενος καὶ πρὸς πάντας θυμοὺς ἐκριπίζων αὐτοῦ καθ’ ἡμῶν τὴν ψυχήν· καθάπερ θαλάττης πρόσωπον, ὁπότε βαρὺς καὶ μαινόμενος ἀπαρκτίας ἐνσκήψειεν ἐπ’ αὐτὴν, αἰτίους ἡμᾶς ὁμόσε προφασιζόμενος γεγενῆσθαι τῆς τῶν Βυζαντίων ἐκείνης φορᾶς κατ’ αὐτοῦ. (Β.) Καὶ εἰ μὴ διαναστῆναι βούλοιο πρὸς ἐκδίκησιν, φησὶ, κατὰ τῆς βασιλείας αὐτῆς αὐτίκα μάλα τὸν κίνδυνον ἥξειν προσδόκα. οἶσθα γὰρ, οἶσθα σαφῶς, ὡς ἅπερ ἐμοὶ νενόμισται περὶ πίστεως καὶ δογμάτων, ταῦτα πάντως καὶ σοί. ἐῶ γὰρ λέγειν λοιδοριῶν καὶ χλευασμῶν, εἰρωνείας μεστῶν, ὁπόσοι πολλοὶ καὶ ποικίλοι παρὰ τὰς ἀγυιὰς καὶ πλατείας ἀκρατῶς καλινδοῦνται, μακρὰν ἡμῖν τὴν ἀσέβειαν ἐγκαλοῦντες, καὶ τῆς ὅλης πίστεως ἐμφανῆ παρασπόνδησιν. οὐ γάρ ἐστιν, οὐκ ἔστιν, ἐμοὶ μαχομένους σοί γ’ εὐνοεῖν· οὐδ’ αὖ τοῖς ἐμοῖς ἀντιλέγοντας δόγμασιν ἅμα συναίρεσθαι σοί.

1251 [4. Μ. 6959, IND. 4] Ꭺ rum font.tfm uberem copiam radici non suficit, η νεῖται, λοιπὸν ἀπεκρύψαντο. Τὸ γὰρ ἀπ' ευνοίας και atiquantisper visa assurgere omnino demum era- δικαίου πηγαζόμενον ζήλον, εἰ μὴ προσηκόντων ἐξ. nescunt. Enimvero quod ex animo bene affecto et ex zeli justitia tanquam fonte profluit, id si successu legitimo careat, ipsum quidem injuria minime afſi. citur: sed qui lauces justitia moderandas sortitus, vera ratione excussus est, nec in iis quæ probaverat perseveravit, is vere iujuriam patitur. τυχές κατασταίη, ἀδικεῖται μὲν οὐκ αὐτό ἀλλ' ἐς τὰς τῆς δίκης μὲν λαχών διευθύνειν πλάστιγγες, Έπειτα τῆς τοῦ προσήκοντος αποβαφείς εντατική, οὐκ ἐνέμεινεν οἷς έστερξεν. CAPUT V. Pulamas Cantacuzenum adit. In Gregoram et in cæteros orthodoxos acri oratione invehitur. Út Palame jussa imperator exsecutus sit. Orthodoxorum diversi affectus, fiducia, trepidatio, mœror. 1. Cæterum Palamas, totam illam noctem maxiΑ΄. Ο μέντοι Παλαμάς [Ρ. 616] περίφοβ:ν την Bio metu et gravissimis curis anxiam cum traduxis-· ἐκείνην τὴν νύχτα διενεγκών καὶ μάλιστα το set, orto statim die in palatium abit, indignabundus et furoris plenus, ad imperatorem accedit, animum furentem impudentibus verbis prodit, qua heri sibi acciderint dolentissime narrat; atque ut Aquilo violentus et iusanus irruens agitat faciem aquoris, ita hic omnes iras amando animum illius ventilat, ob eam scilicet causam, quod Byzantii nostro instinetu illam in se irruptionem fecerint. Il. Ac, «Nisi te, inquit, erigns et ad ultionem accingas, in ipsam statim imperatoriam majesta. tem periculum invasurum esse exspecta. Scis quip. pe, scis profecto, quæ de fide et dogmatis opinio mea est, camdem prorsus tuam quoque esse. Nam convicia et plenas ludibril cavillationes silentio pratereo, quibus multis et variis per ipsas vins et plateas intemperanter adversarii indulgent, magnain nobis impietatem et fidei totius apertam violationem 981 es probrantes. Neque vero feri potest, ut qui mecum pugnant, ii tibi bene velint, nec qui meis dogmatis contradicunt, socios ii se tibi adjungant. At tu, si non anteh:e, saltem nunc demum mea illa consilia recte recordaberis. Nonne ego illud te præmonueram, ne pauer quidem dicendi liberiusve proloquendi copiam iis fieri oportere? Undenam vero, nisi inde, quamplurimi in nos collsurreserunt, aut quo instigante tot talesque furias celerrime conceperunt non solum plebeii, sed et quotquot dignitate ac generis gloria conspectiores funt? Nulla certe alia re impulsi, nisi illa Gregora oratione perlonga, quæ nihil lene aut equabile habuil; sed quæ multiplex et varium et velut salebrosum exhibuit, quidquid subtilius cogitatum sub ipsis verbis latebat et quasi su!repebat; alioqui tamen ad vulgus deliniendum et ad captandum pɔpuli favorem accommodata, atque ad omnium voldntatem, præterquam ad nostrain, sensim conformiata. Quidni autem ille aperta audacia elatus fuisset, qui te nihil contrarii, nihil duri seu dicere seu facero videbat adversus illam dicendi libertatem, illasque refutationes, et quæcunque false dicta intermiscuit, φροντισμένην, ἅμα τῷ ἀπῄει ἐς τὰ βασίλεια, ὑδριοπαθῶν καὶ μανίας μεστός· καὶ τῷ βασιλεῖ τ ραστές γλώττης ἀσελγείς τὸ μαινόμενον ἐδημοσίευ: τῆς ψυχῆς, τά τε χθὲς αὐτῷ συμπεσόντα περιποιές ἀφηγούμενος καὶ πρὸς πάντα; θυμού; ἐκριτικ αὐτοῦ καθ' ἡμῶν τὴν ψυχήν· καθάπερ θαλάττης πρόσωπον, ὁπότε βαρὺς καὶ μαινόμενος ἀπαραί ενσκήψειεν ἐπ' αὐτὴν, αἰτίους ἡμᾶς ὁμότι προ σιζόμενος γεγενῆσθαι τῆς τῶν Βυζαντίων ικα η φορᾶς κατ' αὐτοῦ. κ Β΄. Καὶ, ο Εἰ μὴ διαναστήναι βούλοιο πρὸς ἐπί σιν, ο φησί, ο κατὰ τῆς βασιλείας αὐτῆς εἰτα μάλα τὸν κίνδυνον ἥξειν προσδέκη. Οἶσθα γάρ, εξε σαφῶς, ὡς ἅπερ ἐμοὶ νενόμισται περὶ πίστεως τ δογμάτων, ταῦτα πάντως καὶ σοί. Εὼ γὰρ λέγει λοιδοριῶν καὶ χλευασμῶν, εἰρωνείας μεστών, κα σοι πολλοὶ καὶ ποικίλο: παρὰ τὰς ἀγνιᾶς καὶ τὰς τείας ἀκρατῶς καλινδοῦνται, μακρὰν ἡμῖν τὴν ἐπ Όταν εγκαλούντες, καὶ τῆς όλης πίστεως έμής η παρασπόνδησιν. Οὐ γὰρ ἐστιν, οὐκ ἔστιν, ἐμοὶ μαχ μένους σοί γ' εὐνοεῖν· οὐδ' αὖ τοῖς ἐμοῖς ἀντιλέγοντας δόγμασιν ἅμα συναίρεσθαι σοί. Σὺ δ᾽ εἰ μὴ πεῖν, ἐπὶ νῦν ἐμὲ γοῦν ὀρθῶς τῶν ἐμῶν βουλευμάτων ἐκ νων μεμνήσῃ. Η οὐδὲ λόγων εγώ στις προεγω αξ μικρῶν γοῦν μεταδιδόναι χρή σφισι και πούλησία; ἤ ποθεν άλλοθεν παμπληθές κεκίνητα: καθ᾿ ἡμῶν, καὶ τίς εἰς τοσαύτην καὶ τοιαύτην κακίαν ἐξέλι: τὴν ταχίστην, μὴ μόνον ὁπόσον του δήμου, ἀλλ' ἐδ καὶ ὅσον έψιν ἔχει τιμῆς τε καὶ γένους εὐχάσετε μου; οὐδαμόθεν ἄλλοθεν, ἢ τῆς τοῦ Γρηγορίου με κρηγορίας ἐκείνης, οὐδὲν γαληνὴν οὐδὲ λεῖον έχε σης, ἀλλὰ πολὺ μὲν καὶ ποικίλον, να οἷον εἰπεῖν ἀκανθῶδες ὅλον, της περινείας το ύψος των πρ ναύτης· δημοτερπούς δ' ἄλλως, και τομές με τον εξμαγωγικώτερον εὖ συγκειμένης, καὶ συναναχμέτη μένης τρέμα πρὸς τὴν πλὴν ἡμῶν τῶν ἄλλων θέλ σιν. Η πώς οὐκ ἂν εἰς θάρσες ἑπήρτα περιφερ οἱ δὲν ἀντιβαίνον και βίαιον φάσκον.ά σε θειαμς, οὐδὲ βρῶντα [Ρ. 617] μηδέν κατα της παρρησίας και τῶν ἐλέγχων ἐκείνων, καὶ ὅσα μεταξύ χαριεντία με τα προσφερε, κοινῇ καταιρων νόμενος απατω; ει: σκώπτων εἰς ἀμαθίαν, καὶ μηδὲν ἐκ τοῦ ἔτιση, Variorum nom. Cum his coufer ea que apud Pallathea Patatar loco indicatu. Βο:τις. Die 28 mensis Mati. CorvÁN,

σὺ δ’ εἰ μὴ πρὶν, ἀλλὰ νῦν ὀψὲ γοῦν ὀρθῶς τῶν ἐμῶν βουλευμάτων ἐκείνων μεμνήσῃ. ἢ οὐδὲ λόγων ἐγώ σοι προὔλεγον οὐδὲ μικρῶν γοῦν μεταδιδόναι χρή σφισι καὶ παῤῥησίας; ἢ πόθεν ἄλλοθεν παμπληθὲς κεκίνηται καθ’ ἡμῶν, καὶ τίς εἰς τοσαύτην καὶ τοιαύτην κακίαν ἐξέμηνε τὴν ταχίστην, μὴ μόνον ὁπόσον τοῦ δήμου, ἀλλ’ ἤδη καὶ ὅσον ὄψιν ἔχει τιμῆς τε καὶ γένους εὐκλεεστέρου; οὐδαμόθεν ἄλλοθεν, ἢ τῆς τοῦ Γρηγορίου μακρηγορίας ἐκείνης, οὐδὲν γαληνὸν οὐδὲ λεῖον ἐχούσης, ἀλλὰ πολὺ μὲν καὶ ποικίλον, καὶ οἷον εἰπεῖν ἀκανθῶδες ὅλον, τῆς περινοίας τὸ ὑφέρπον ἀπεμφαινούσης· δημοτερποῦς δ’ ἄλλως, καὶ πρός γε τὸ δημαγωγικώτερον εὖ συγκειμένης, καὶ συναναχρωννυμένης ἠρέμα πρὸς τὴν πλὴν ἡμῶν τῶν ἄλλων θέλησιν.

1251 [4. Μ. 6959, IND. 4] Ꭺ rum font.tfm uberem copiam radici non suficit, η νεῖται, λοιπὸν ἀπεκρύψαντο. Τὸ γὰρ ἀπ' ευνοίας και atiquantisper visa assurgere omnino demum era- δικαίου πηγαζόμενον ζήλον, εἰ μὴ προσηκόντων ἐξ. nescunt. Enimvero quod ex animo bene affecto et ex zeli justitia tanquam fonte profluit, id si successu legitimo careat, ipsum quidem injuria minime afſi. citur: sed qui lauces justitia moderandas sortitus, vera ratione excussus est, nec in iis quæ probaverat perseveravit, is vere iujuriam patitur. τυχές κατασταίη, ἀδικεῖται μὲν οὐκ αὐτό ἀλλ' ἐς τὰς τῆς δίκης μὲν λαχών διευθύνειν πλάστιγγες, Έπειτα τῆς τοῦ προσήκοντος αποβαφείς εντατική, οὐκ ἐνέμεινεν οἷς έστερξεν. CAPUT V. Pulamas Cantacuzenum adit. In Gregoram et in cæteros orthodoxos acri oratione invehitur. Út Palame jussa imperator exsecutus sit. Orthodoxorum diversi affectus, fiducia, trepidatio, mœror. 1. Cæterum Palamas, totam illam noctem maxiΑ΄. Ο μέντοι Παλαμάς [Ρ. 616] περίφοβ:ν την Bio metu et gravissimis curis anxiam cum traduxis-· ἐκείνην τὴν νύχτα διενεγκών καὶ μάλιστα το set, orto statim die in palatium abit, indignabundus et furoris plenus, ad imperatorem accedit, animum furentem impudentibus verbis prodit, qua heri sibi acciderint dolentissime narrat; atque ut Aquilo violentus et iusanus irruens agitat faciem aquoris, ita hic omnes iras amando animum illius ventilat, ob eam scilicet causam, quod Byzantii nostro instinetu illam in se irruptionem fecerint. Il. Ac, «Nisi te, inquit, erigns et ad ultionem accingas, in ipsam statim imperatoriam majesta. tem periculum invasurum esse exspecta. Scis quip. pe, scis profecto, quæ de fide et dogmatis opinio mea est, camdem prorsus tuam quoque esse. Nam convicia et plenas ludibril cavillationes silentio pratereo, quibus multis et variis per ipsas vins et plateas intemperanter adversarii indulgent, magnain nobis impietatem et fidei totius apertam violationem 981 es probrantes. Neque vero feri potest, ut qui mecum pugnant, ii tibi bene velint, nec qui meis dogmatis contradicunt, socios ii se tibi adjungant. At tu, si non anteh:e, saltem nunc demum mea illa consilia recte recordaberis. Nonne ego illud te præmonueram, ne pauer quidem dicendi liberiusve proloquendi copiam iis fieri oportere? Undenam vero, nisi inde, quamplurimi in nos collsurreserunt, aut quo instigante tot talesque furias celerrime conceperunt non solum plebeii, sed et quotquot dignitate ac generis gloria conspectiores funt? Nulla certe alia re impulsi, nisi illa Gregora oratione perlonga, quæ nihil lene aut equabile habuil; sed quæ multiplex et varium et velut salebrosum exhibuit, quidquid subtilius cogitatum sub ipsis verbis latebat et quasi su!repebat; alioqui tamen ad vulgus deliniendum et ad captandum pɔpuli favorem accommodata, atque ad omnium voldntatem, præterquam ad nostrain, sensim conformiata. Quidni autem ille aperta audacia elatus fuisset, qui te nihil contrarii, nihil duri seu dicere seu facero videbat adversus illam dicendi libertatem, illasque refutationes, et quæcunque false dicta intermiscuit, φροντισμένην, ἅμα τῷ ἀπῄει ἐς τὰ βασίλεια, ὑδριοπαθῶν καὶ μανίας μεστός· καὶ τῷ βασιλεῖ τ ραστές γλώττης ἀσελγείς τὸ μαινόμενον ἐδημοσίευ: τῆς ψυχῆς, τά τε χθὲς αὐτῷ συμπεσόντα περιποιές ἀφηγούμενος καὶ πρὸς πάντα; θυμού; ἐκριτικ αὐτοῦ καθ' ἡμῶν τὴν ψυχήν· καθάπερ θαλάττης πρόσωπον, ὁπότε βαρὺς καὶ μαινόμενος ἀπαραί ενσκήψειεν ἐπ' αὐτὴν, αἰτίους ἡμᾶς ὁμότι προ σιζόμενος γεγενῆσθαι τῆς τῶν Βυζαντίων ικα η φορᾶς κατ' αὐτοῦ. κ Β΄. Καὶ, ο Εἰ μὴ διαναστήναι βούλοιο πρὸς ἐπί σιν, ο φησί, ο κατὰ τῆς βασιλείας αὐτῆς εἰτα μάλα τὸν κίνδυνον ἥξειν προσδέκη. Οἶσθα γάρ, εξε σαφῶς, ὡς ἅπερ ἐμοὶ νενόμισται περὶ πίστεως τ δογμάτων, ταῦτα πάντως καὶ σοί. Εὼ γὰρ λέγει λοιδοριῶν καὶ χλευασμῶν, εἰρωνείας μεστών, κα σοι πολλοὶ καὶ ποικίλο: παρὰ τὰς ἀγνιᾶς καὶ τὰς τείας ἀκρατῶς καλινδοῦνται, μακρὰν ἡμῖν τὴν ἐπ Όταν εγκαλούντες, καὶ τῆς όλης πίστεως έμής η παρασπόνδησιν. Οὐ γὰρ ἐστιν, οὐκ ἔστιν, ἐμοὶ μαχ μένους σοί γ' εὐνοεῖν· οὐδ' αὖ τοῖς ἐμοῖς ἀντιλέγοντας δόγμασιν ἅμα συναίρεσθαι σοί. Σὺ δ᾽ εἰ μὴ πεῖν, ἐπὶ νῦν ἐμὲ γοῦν ὀρθῶς τῶν ἐμῶν βουλευμάτων ἐκ νων μεμνήσῃ. Η οὐδὲ λόγων εγώ στις προεγω αξ μικρῶν γοῦν μεταδιδόναι χρή σφισι και πούλησία; ἤ ποθεν άλλοθεν παμπληθές κεκίνητα: καθ᾿ ἡμῶν, καὶ τίς εἰς τοσαύτην καὶ τοιαύτην κακίαν ἐξέλι: τὴν ταχίστην, μὴ μόνον ὁπόσον του δήμου, ἀλλ' ἐδ καὶ ὅσον έψιν ἔχει τιμῆς τε καὶ γένους εὐχάσετε μου; οὐδαμόθεν ἄλλοθεν, ἢ τῆς τοῦ Γρηγορίου με κρηγορίας ἐκείνης, οὐδὲν γαληνὴν οὐδὲ λεῖον έχε σης, ἀλλὰ πολὺ μὲν καὶ ποικίλον, να οἷον εἰπεῖν ἀκανθῶδες ὅλον, της περινείας το ύψος των πρ ναύτης· δημοτερπούς δ' ἄλλως, και τομές με τον εξμαγωγικώτερον εὖ συγκειμένης, καὶ συναναχμέτη μένης τρέμα πρὸς τὴν πλὴν ἡμῶν τῶν ἄλλων θέλ σιν. Η πώς οὐκ ἂν εἰς θάρσες ἑπήρτα περιφερ οἱ δὲν ἀντιβαίνον και βίαιον φάσκον.ά σε θειαμς, οὐδὲ βρῶντα [Ρ. 617] μηδέν κατα της παρρησίας και τῶν ἐλέγχων ἐκείνων, καὶ ὅσα μεταξύ χαριεντία με τα προσφερε, κοινῇ καταιρων νόμενος απατω; ει: σκώπτων εἰς ἀμαθίαν, καὶ μηδὲν ἐκ τοῦ ἔτιση, Variorum nom. Cum his coufer ea que apud Pallathea Patatar loco indicatu. Βο:τις. Die 28 mensis Mati. CorvÁN,

Chapter VCaput V

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

(A. c. 1549] BYZANTINE HISTORIE LIB. XVII. (IP. J. CANTACUZ. 3] 1118 IV. Itaque ille triremes magnas navem, et moneres quamplurimas, nautarum armatorum delectii complet; trierarchos præfcit prastantissimos; tun paulo ultra portum progressus, Byzantiorum adventum instructa acic illic stat exspectans, duorum ille alterumn facturus: si eos quidem secundum bellica artis præcepta procedere adversus se videat, puppim retroacturus, relictisque navibus in castellum proximum introiturus; sin minus, ad pugnam proditurus. CAPUT VI. Terra et mari ad pugnam itur. Quid Byzantine classi obfuerit. Quo ordine naves processeriut. „Notatur trierarchorum culpa. Byzantii omnes subito metu perculsi; in mare desiliunt. Clades maxima. Justum Dei judicium. Latinorum navarchus rei miraculo obstupescit. Vacuis navibus potitur. Byzantine classis altera pars in eamdem calamitatem incidit. Terrestrium copiarum trepidatio non minor. Latinorum æquitas et clementia. El 1. Die exorto nebulosus qnidam ventus a mari ingruit. Ea res ut Byzantiis fiduciam ademit, ita Latinorum navarcho animos addidit. Convenerant Lünen extrinsecus pedestres Romanorum cohortes cum clypeis multis et magnis, item cum oni 10mitum genere, quotquot scilicet prompta ignis nutrimenta sunt. Apparebat autem et classis, quæ boreale jam circumvehebatur Byzantii promontůrium; ubi turres duæ ædificata sunt lapide alle, ad concinnam solide structuræ speciem expolito quo ctiam loco templum divo Demetrio positum occurrit. Visus vero ipsis iniquus hic flexus ob eos qui illic semper exsistunt, maris vortices et quosdam quasi labyrinthos, quales illa a Græcis decantatæ Scylla et Charybdis, quas in illo freto, quod est inter Italicum Rhegium et Siculam Messanam, sitas esse dicunt. Obfuit autem illis tune plurimom, quod in carinis idoneam saburræ 861 vim non haberent; quæ res iis qui navibus mare quotidie pereurrunt, fulcimentum esse solet et firmissimum navigationis fundamentum. II. Delebant certe trierarchi ita naves collocare, ut obversis in frontem proris vel primo adspectu bøstem perterrerent. At ii, mente alienati, singulas inter feetendum promontorium ostendebant. Prima conspiciebatur navis prætoria, lente se ipsam movens et proxime oram littoris navigare magna vi contendens. Tum altera et altera a tergo subibant; serie quadam et veluti calena cohærentes illa inter se longum in tractum, singula singularum puppim prora contingentes: et sic omnes, invicem alternisque aliæ ex aliis nexz, continenti quodam ordine navigantes procedebant; donec ad littus illud, quod est e regione Latini castelli eique rectis Jineis opponitur, appulsæ sunt, minus semijugeri spatio a terra distantes. Quod si illic saltem proras Latinis in frontem objecissent, atque ita confiVariorum notæ. Nostri pavesade vocant. DUCANG. De qua S. Demetrii zde et illius situ copiusc crimius iu Constantinop. Christ. lib. v, sect. 6, 33. DUCANG. Saburram.... Ducasc. Cod. ms. ad marginem,

[INT. J. Cantacuz. 3} 1120 gendi tempus exspectassent, bene, opinor, habuis set. Imo si littorali illa navigatione non interrupta processissent simili modo usque ad extremum freti, ubi videlicet et alias naves stetisse diximus, alque illine cum cæteris reversæ contra hostem servato ordine provecta essent, bene sic quoque (opinor) habuisset. Sed aliam Deus mentem pavore injecto attulit, et repente vices mutavit vanisque eorum dictis ac minis fortuna exitus contrarios dedit. III. Nam 862 quos oportebat heroice, sicut promiserant, pugnare; ii contra trepidi, nemine obsistente, nullo nec stricto gladio nec vibrato in eos telo, versi in fugam omnes ex tabulatis bini statim ternique fœde et confuse subjectum in msre desiliebant. Ac ii quidem, qui nare didicerant, abjectis armis gre in terram evadebant. Plerique antem ɔrmorum pondere deprimebantur. Et videre erat (miserum sane spectaculum) in gurgite palpi. lantes, terribiles illos et arrogantia elatos bellato res, piscium cancrorumque instar sibi invicem tenaciter. inhaerentes, ut emergere laud possent, sed in posteram diem a fortuna reservarentur, piscibus convivatoribus suis epulum ipsi daturi. Adeo facia injuria auctores injuriæ ex fortibus imbelles reddit: adeo heroici spiritus hoc ipso, quod se adversus Deum contumacius erigunt, infelicia exsistunt fortuna ludibria. IV. Nimirum is, quia ante pugnam diu noctuque, lingua contumeliosissimum viduis pupillisque Byzantinis bellum inferentes, quovis hoste pejora perpetraverant, tabularumque et palorum ad classis usum comparandorum nomine totas et domos everlerant et opes diripuerant, ac in ejusmodi facinoribus spiritus illos Martios jam tum consumpserant; idco præter opinionem fluctibus marinisque gurgitibus absorpti præclaras illic spes subito sepeliverunt, atque ex orbe boc terrestri in humidum et in profundas aquas translati sunt. Delictorum quippe conscientia oppressam mentem halebant, et pupillares illas (ut par est) preces 863 miserabilesque lacrymas reminiscelantur. Quamobrem et manibus ad arma tractanda quasi cbriis, et pedibus ad movendum corpus vacillantibus torpebant. Animo autem fracto ac vulnerato bene sperare haud poterant: ipso tum exitu cdocti, cum iis nihil proderat, non oportere in aruis bonam spemn collocart, nisi æquitas adsit cum recta pietatis ratione conjuncta. Quæ enim juste facta sunt, ca sola animi robur firmum p nota. Variorum (*) Hanc Grecanicarum navium cladem multis etiam narrat Cantacozenus d. cap. 11 extr. DUCANG. Interpretatus sum, piscibus convivatoribus suis epulum ipsi daturi; id quod Gregoras ipse, ni fallor. seusit. Homeri Scholiastes, ad hunc Odys ee 2, 626 versum interpretatur et vim utrum que significandi, convivam nempe et convisatorem, ei vocabulo competere docent lexicographi. Tamen apud Gregorium Nazianzen. oral. 58 et ορμονuntur: imo et apud Grperam ipsum, list. lib. xxus, pag. 582, lin. ult. Rov.

ἢ πῶς οὐκ ἂν εἰς θάρσος ἐπῆρτο περιφανῶς, οὐδὲν ἀντιβαῖνον καὶ βίαιον φάσκοντά σε θεώμενος, οὐδὲ δρῶντα μηδὲν κατὰ τῆς παῤῥησίας καὶ τῶν ἐλέγχων ἐκείνων, καὶ ὅσα μεταξὺ χαριεντίσματα προὔφερε, κοινῇ κατειρωνευόμενος ἅπαντας καὶ σκώπτων εἰς ἀμαθίαν, καὶ μηδὲν ἐκ τοῦ ἥττονος φάσκων, ἀλλ’ ὅλον τὸν λόγον κατατείνων δόλιχον ἀδεῶς κἀπὶ γλώττης συχνὰ παρεισκυκλῶν ἐκ τοῦ μείζονος τὸ πάτριον σέβας τῆς πίστεως, καὶ τὸ μὴ χρῆναι κινεῖν πατέρων ὅρια, μηδ’ εὐαγγελίζεσθαι τῶν κυρωθέντων καὶ παραληφθέντων ἕτερα, ἀλλ’ ἐκείνοις μόνοις ἐμμένειν καὶ στέργειν τὸν ἅπαντα χρόνον, οἷς τε ἔμαθέ τις καὶ ἐπιστώθη πρὸς τῶν ἀποστολικῶν κανόνων καὶ θεσμῶν. καὶ τί δεῖ πάντ’ ἐκεῖνα λέγειν καθ’ ἕκαστα; ἴσασι γὰρ ἅπαντες, ὁπόσοι τοῦ θεάτρου γεγόνασιν ἐκείνου μεστοὶ, πῶς ἐκείνην σχεδὸν ἀνάλωσε τὴν ἡμέραν, ἐν ἁπλότητι λόγων ὑποκαθημένην τε καὶ ὑφέρπουσαν οἱονεὶ προλοχίζων καὶ παραμιγνὺς περίνοιαν, καὶ τὰ μὲν οἰκεῖα ἐξαίρων, τῶν κειμένων ὅρων δῆθεν ἐξιόντα οὐδαμῆ, πασῶν δὲ καὶ παντοίων γεμούσας ἐκτόπων ἐπιεικῶς ἀποφαίνων βλασφημιῶν τὰς ἐμὰς συγγραφάς· ὡς πάνθ’ ὁμοῦ λαμπρῶς ἐκδημαγωγηθῆναι τὰ πλήθη·

1251 [4. Μ. 6959, IND. 4] Ꭺ rum font.tfm uberem copiam radici non suficit, η νεῖται, λοιπὸν ἀπεκρύψαντο. Τὸ γὰρ ἀπ' ευνοίας και atiquantisper visa assurgere omnino demum era- δικαίου πηγαζόμενον ζήλον, εἰ μὴ προσηκόντων ἐξ. nescunt. Enimvero quod ex animo bene affecto et ex zeli justitia tanquam fonte profluit, id si successu legitimo careat, ipsum quidem injuria minime afſi. citur: sed qui lauces justitia moderandas sortitus, vera ratione excussus est, nec in iis quæ probaverat perseveravit, is vere iujuriam patitur. τυχές κατασταίη, ἀδικεῖται μὲν οὐκ αὐτό ἀλλ' ἐς τὰς τῆς δίκης μὲν λαχών διευθύνειν πλάστιγγες, Έπειτα τῆς τοῦ προσήκοντος αποβαφείς εντατική, οὐκ ἐνέμεινεν οἷς έστερξεν. CAPUT V. Pulamas Cantacuzenum adit. In Gregoram et in cæteros orthodoxos acri oratione invehitur. Út Palame jussa imperator exsecutus sit. Orthodoxorum diversi affectus, fiducia, trepidatio, mœror. 1. Cæterum Palamas, totam illam noctem maxiΑ΄. Ο μέντοι Παλαμάς [Ρ. 616] περίφοβ:ν την Bio metu et gravissimis curis anxiam cum traduxis-· ἐκείνην τὴν νύχτα διενεγκών καὶ μάλιστα το set, orto statim die in palatium abit, indignabundus et furoris plenus, ad imperatorem accedit, animum furentem impudentibus verbis prodit, qua heri sibi acciderint dolentissime narrat; atque ut Aquilo violentus et iusanus irruens agitat faciem aquoris, ita hic omnes iras amando animum illius ventilat, ob eam scilicet causam, quod Byzantii nostro instinetu illam in se irruptionem fecerint. Il. Ac, «Nisi te, inquit, erigns et ad ultionem accingas, in ipsam statim imperatoriam majesta. tem periculum invasurum esse exspecta. Scis quip. pe, scis profecto, quæ de fide et dogmatis opinio mea est, camdem prorsus tuam quoque esse. Nam convicia et plenas ludibril cavillationes silentio pratereo, quibus multis et variis per ipsas vins et plateas intemperanter adversarii indulgent, magnain nobis impietatem et fidei totius apertam violationem 981 es probrantes. Neque vero feri potest, ut qui mecum pugnant, ii tibi bene velint, nec qui meis dogmatis contradicunt, socios ii se tibi adjungant. At tu, si non anteh:e, saltem nunc demum mea illa consilia recte recordaberis. Nonne ego illud te præmonueram, ne pauer quidem dicendi liberiusve proloquendi copiam iis fieri oportere? Undenam vero, nisi inde, quamplurimi in nos collsurreserunt, aut quo instigante tot talesque furias celerrime conceperunt non solum plebeii, sed et quotquot dignitate ac generis gloria conspectiores funt? Nulla certe alia re impulsi, nisi illa Gregora oratione perlonga, quæ nihil lene aut equabile habuil; sed quæ multiplex et varium et velut salebrosum exhibuit, quidquid subtilius cogitatum sub ipsis verbis latebat et quasi su!repebat; alioqui tamen ad vulgus deliniendum et ad captandum pɔpuli favorem accommodata, atque ad omnium voldntatem, præterquam ad nostrain, sensim conformiata. Quidni autem ille aperta audacia elatus fuisset, qui te nihil contrarii, nihil duri seu dicere seu facero videbat adversus illam dicendi libertatem, illasque refutationes, et quæcunque false dicta intermiscuit, φροντισμένην, ἅμα τῷ ἀπῄει ἐς τὰ βασίλεια, ὑδριοπαθῶν καὶ μανίας μεστός· καὶ τῷ βασιλεῖ τ ραστές γλώττης ἀσελγείς τὸ μαινόμενον ἐδημοσίευ: τῆς ψυχῆς, τά τε χθὲς αὐτῷ συμπεσόντα περιποιές ἀφηγούμενος καὶ πρὸς πάντα; θυμού; ἐκριτικ αὐτοῦ καθ' ἡμῶν τὴν ψυχήν· καθάπερ θαλάττης πρόσωπον, ὁπότε βαρὺς καὶ μαινόμενος ἀπαραί ενσκήψειεν ἐπ' αὐτὴν, αἰτίους ἡμᾶς ὁμότι προ σιζόμενος γεγενῆσθαι τῆς τῶν Βυζαντίων ικα η φορᾶς κατ' αὐτοῦ. κ Β΄. Καὶ, ο Εἰ μὴ διαναστήναι βούλοιο πρὸς ἐπί σιν, ο φησί, ο κατὰ τῆς βασιλείας αὐτῆς εἰτα μάλα τὸν κίνδυνον ἥξειν προσδέκη. Οἶσθα γάρ, εξε σαφῶς, ὡς ἅπερ ἐμοὶ νενόμισται περὶ πίστεως τ δογμάτων, ταῦτα πάντως καὶ σοί. Εὼ γὰρ λέγει λοιδοριῶν καὶ χλευασμῶν, εἰρωνείας μεστών, κα σοι πολλοὶ καὶ ποικίλο: παρὰ τὰς ἀγνιᾶς καὶ τὰς τείας ἀκρατῶς καλινδοῦνται, μακρὰν ἡμῖν τὴν ἐπ Όταν εγκαλούντες, καὶ τῆς όλης πίστεως έμής η παρασπόνδησιν. Οὐ γὰρ ἐστιν, οὐκ ἔστιν, ἐμοὶ μαχ μένους σοί γ' εὐνοεῖν· οὐδ' αὖ τοῖς ἐμοῖς ἀντιλέγοντας δόγμασιν ἅμα συναίρεσθαι σοί. Σὺ δ᾽ εἰ μὴ πεῖν, ἐπὶ νῦν ἐμὲ γοῦν ὀρθῶς τῶν ἐμῶν βουλευμάτων ἐκ νων μεμνήσῃ. Η οὐδὲ λόγων εγώ στις προεγω αξ μικρῶν γοῦν μεταδιδόναι χρή σφισι και πούλησία; ἤ ποθεν άλλοθεν παμπληθές κεκίνητα: καθ᾿ ἡμῶν, καὶ τίς εἰς τοσαύτην καὶ τοιαύτην κακίαν ἐξέλι: τὴν ταχίστην, μὴ μόνον ὁπόσον του δήμου, ἀλλ' ἐδ καὶ ὅσον έψιν ἔχει τιμῆς τε καὶ γένους εὐχάσετε μου; οὐδαμόθεν ἄλλοθεν, ἢ τῆς τοῦ Γρηγορίου με κρηγορίας ἐκείνης, οὐδὲν γαληνὴν οὐδὲ λεῖον έχε σης, ἀλλὰ πολὺ μὲν καὶ ποικίλον, να οἷον εἰπεῖν ἀκανθῶδες ὅλον, της περινείας το ύψος των πρ ναύτης· δημοτερπούς δ' ἄλλως, και τομές με τον εξμαγωγικώτερον εὖ συγκειμένης, καὶ συναναχμέτη μένης τρέμα πρὸς τὴν πλὴν ἡμῶν τῶν ἄλλων θέλ σιν. Η πώς οὐκ ἂν εἰς θάρσες ἑπήρτα περιφερ οἱ δὲν ἀντιβαίνον και βίαιον φάσκον.ά σε θειαμς, οὐδὲ βρῶντα [Ρ. 617] μηδέν κατα της παρρησίας και τῶν ἐλέγχων ἐκείνων, καὶ ὅσα μεταξύ χαριεντία με τα προσφερε, κοινῇ καταιρων νόμενος απατω; ει: σκώπτων εἰς ἀμαθίαν, καὶ μηδὲν ἐκ τοῦ ἔτιση, Variorum nom. Cum his coufer ea que apud Pallathea Patatar loco indicatu. Βο:τις. Die 28 mensis Mati. CorvÁN,

PG 148:1253παροξυνθῆναι δ’ ἅπαντας καθ’ ἡμῶν, ὅσοι τε τῶν εὐπατριδῶν καὶ ὅσοι τῶν ἄλλως ἐχόντων. ἀλλ’ ἄγε δὴ, μεταπεμψάμενος πάντας ἀγορανόμους ὁμοῦ καὶ δημάρχους, κέλευε μαστιγίας ἐκείνους ἅπαντας ἀποδεῖξαι ταχέως, καὶ τῶν ἱματίων γυμνοὺς, καὶ ἅμα πάσαις καὶ παντοδαπαῖς ἐγκεκλεισμένους εἱρκταῖς, ὅσοι τοῦ σύρφακος ὄχλου τυχόντες οὐκ αἰδοῦνται τοῖς ὑπὲρ δύναμιν ἐγχειροῦντες, ἵνα μονότροπός τις ἅπασι γένηται φόβος· ὥστε τῆς ἀγοραίου καὶ θεατρικῆς παῤῥησίας τὴν ταχίστην ἀποσχομένους πρὸς τὴν ὡρισμένην ἕκαστον ἐπείγεσθαι τοῦ βίου τελευτὴν οὑτωσί. κἄπειτά σοι δεδογμένον ἔστω, καὶ προὐργιαίτατον ἁπάντων μάλιστα, συνέδριον ἅμα τῷ πατριάρχῃ τήμερον πάντων ἐνταῦθα γενέσθαι τῶν ἐπισκόπων. ἅπασι γὰρ ἐπὶ ξυροῦ τὰ τῆς καταδίκης ἐπίσης ἵσταται, συλλειτουργοῖς καὶ ὁμόφροσιν ἅπασιν οὖσιν ἡμῖν· καὶ χρὴ πᾶσιν ἐπίσης φροντίζειν ὑπὲρ σφῶν αὐτῶν. εἰ δέ τινες, εὐλαβείας προφάσει, τῆς ἡμῶν ὁμονοίας ἀποῤῥήγνυσθαι πάνυ τολμῷεν, τάχιστ’ ἂν σοῦ βουλομένου τῆς σφετέρας αἴσθοιντο κακοβουλίας. οὔτε γὰρ ἐκείνους ἕξουσιν οὓς εἵλοντο φίλους, καὶ ἅμα οὓς ἔχουσιν, ἀπολωλεκέναι σφίσι δεήσει·

ΒΥΖΑΝΤΙΝΕ HISTORIE LIB. XX. [IMP. J. CANTACuz. 51 1254 φάσκων, ἀλλ' ὅλον τὸν λόγον κατατείνων δόλιχον ή cum omnes simul cavillando jorandoque ut inductus ἀδεως κἐπὶ γλώττης συχνά παρεισκυκλῶν ἐκ τοῦ μείζονο; τὸ πάτριον σέβας τῆς πίστεως, καὶ τὸ μή χρῆναι κινεῖν πατέρων όρια, μηδ' εὐαγγελίζεσθαι τῶν κυρωθέντων καὶ παραληφθέντων ἕτερα, ἀλλ' ἐκείνας μόνοις ἐμμένειν καὶ στέργειν τὸν ἅπαντα χρόνον, οἷς τε ἔμαθε τις καὶ ἐπιστώθη πρὸς τῶν ἀποστολι κῶν κανόνων καὶ θεσμῶν. Καὶ τί δεῖ πάντ᾽ ἐκεῖνα λέγειν καθ' έκαστα; ἴσασι γὰρ ἅπαντες, ἐπόσοι τοῦ Θεάτρου γεγόνασιν ἐκείνου μεστοί, πῶς ἐκείνην σχεδόν ἀνάλωσε τὴν ἡμέραν, ἐν ἁπλότητι λόγων ὑποκαθημένην τε καὶ ὀφέρπουσαν οἱονεὶ προλογίζων καὶ παραμιγνὺς περίνοιαν, καὶ τὰ μὲν οἰκεῖα ἐξαίρων, τῶν κειμένων όρων δῆθεν ἐξιόντα οὐδαμή, πασῶν δὲ καὶ παντοίων γαμούσας ἐκτόπων ἐπιεικῶς ἀποφαίνων βλασ φημιῶν τὰς ἐμὰς συγγραφάς· ὡς πά. θ' ὁμοῦ λαμ. πρῶς ἐκδημαγωγηθῆναι τὰ πλήθη· παροξυνθῆναι δ' ἅπαντας καθ' ἡμῶν, ὅσοι τε τῶν εὐπατριδῶν καὶ ὅσοι τῶν ἄλλως ἐχόντων. 'Αλλ' άγε δή, μεταπεμψά μενος πάντας ἀγορανόμους ὁμοῦ καὶ δημάρχους, κέλευε μαστιγίας ἐκείνους ἅπαντας ἀποδεῖξαι τα χέως, καὶ τῶν ἱματίων γυμνούς, καὶ ἅμα πάσαις καὶ παντελακαῖς ἐγκεκλεισμένους εἰρηταῖς, ἔστι τοῦ σύρραχος όχλου τυχόντες οὐκ αἰδοῦνται τοῖς ὑπὲρ δύναμιν ἐγχειροῦντες, ἵνα μονότροπος τις ἅπασι γένηται φόβος· ὥστε τῆς ἀγοραίου και θεατρικής παρτησίας τὴν ταχίστην ἀποσχομένους πρὸς τὴν ὠρισμένην ἕκαστον ἐπείγεσθαι τοῦ βίου τελευτήν ούτωσί. Κάπειτά σοι δεδογμένον ἔστω καὶ προυργιαίτατον ἁπάντων μάλιστα, συνέδριον ἅμα τῷ τ τριάρχη τήμερον πάντων ἐνταῦθα γενέσθαι τῶν ἐπισκόπων. "Απασι γὰρ ἐπὶ ξυροῦ τὰ τῆς καταδίκης Επίσης ίσταται, συλλειτουργοῖς καὶ ὁμόφροσιν απε σιν οὖσιν ἡμῖν· καὶ χρὴ πᾶσιν ἐπίσης φροντίζειν ὑπὲρ σφῶν αὐτῶν. Εἰ δέ τινες, εὐλαβείας προφάσει, τῆς ἡμων ὁμονοίας ἀποῤῥήγνυσθαι πάνυ τολμῷν, τάχιστ' ἂν σοῦ βουλομένου τῆς σφετέρας αἰσθοιντο κακοβουλία;. Οὔτε γὰρ ἐκείνους ἕξουσιν εΰ; εἴλοντο φίλω;, καὶ ἅμα οὔ; ἔχουσιν, ἀπολωλεκέναι σφίσι δεήσει· μᾶλλον δ᾽ ὧν ἔχουσιν ἐπισκοπῶν στερήσου τοῦ, καὶ ἅμα τῶν προσδοκωμένων ἀπὸ σοῦ λημμάτ των ήκιστα ἐπιτεύξονται· καὶ πρός γε ὧν ἀποτυγχα ναυσι οὗτοι βλέποντες ἀντιλαμβανομένου; ἑτέρους, ἀποπνιγήσονται βάστα τοῖς ἐκτόποις νέφεσι των λογισμών· καὶ ἢ μεταμεληθέντες εμπειρίας τοῖς ἄλλως ὑπόδειγμα πρὸς τὸ βέλτιον ἔσονται· ἢ τῇ καxβουλία στοιχήσαν ες, ήνπερ εἴλυντο, ταύτῃ καὶ συμ φθαρήσονται, [Ι. 618] γεγονότες εἰς ἀβάτους ἔφη· μία; ἐξόριστοι. Ταύτην ἔγωγε μόνην ὁρῶ τὴν ὁν, ἐπιμνώσαι μὲν ἱκανὴν τὰ ἡμέτερα, τὰ δὲ τῶν ἀντιθέτων βαδίως κατενεγκεῖν. Εἰ γὰρ ἀνίσχυροι τήμε μον ὑφ' ἡμῶν ούτωσὶ καθιστάμενοι παρανόμων γρά φονται ἡμᾶς, εἰ χώραν ἐξουσι τοῖς προβαλλομέναις ἐγκλήμασι καὶ θρόνων καὶ τιμῶν ἀπελαύνειν ἡμα;, ποῦ οὐκ ἂν αἰσχύνη; ἐλάσεις τὰ ἡμέτερα, του δ' εὐκ ἂν ἐγγύος και τύφου τα σφέτερα αὐτῶν; ἡ πολ λή μεν ἂν εἴη βαθυμία, καὶ θανάτου φάναι γείτων κομιδή, περιοχήν καθημένου, ἡμᾶς ούτωσ: εργούς, και τα; ἔγιστα περὶ ἐλαχίστου τεθέντας, με πριν irrideret, ac uibil sic loqueretur ut inferior, sed absque ullo metu totam orationem longius pro ceret, et patriam fidei reverentiam, tanquam suji. – rior, in ore haberet et subinde ileraret, aurtr. 10 esset, ne tcriniui a patribus constituti movereatur, aut praeter ilia, que sancita et recepta essent, alia evangelizarentur; sed ut ea 982 sola perpetuo observarentur et approbarentur, quæ quisque didicisset, et quorum fidem ex canonibus et constitutionibus apostolorum firmam accepisset. Quid vero necesse est omnia et singula recensere? Quicunque illo spectaculo se expleverunt, ut sciunt quomo ille diem fere consumpserit; occultam et clam subrepentem solertiam in simplicitate sermonis quasi insidiatricem collocans et interserens; ac sua quidem verbis extollens, utpote extra constitutos fines nequaquam evagatɔ; mea autem scripta quibushlicet, et cujusque modi absurdis blasphemiis plena utique afirmans. Sic totam multitudinem facile sil.i mancipavit; et quoscunque patricios ac divers:u conditionis homines in nos irritavit. Agedunı ædıJes et tribunos plebis omnes arcesse, tum quoiquot de infima plebe non verentur captu suo altiora affectare, quamprimum vestibus cxutos, et quolibet passim carcere inclusos, verberibus cardi jube. 11: omnes unus et simplex metus continebit. Ita publica et aperta audacia statim abjecta, præscripta quis - que vitæ munia studebit implere. Deinde sic stac tuito, et ante omnia operan dato, ut omnes hodie episcopi cum patriarcha huc conveniant. Periculum quippe cridens et præsens omnibus pariter impei.- det, ue condemnentur, quoniam ii omnes nobisenm facinut et sentiunt; adeoque omnes oportet s'bi ¡psis æquali sollicitudine consulere. Quod si qui pcr speciem 983 mictus, rupto concordiæ vinculo, plane a nobis conentur discedere, ii, si velis, im - prudentiam suam cito agnoscent, qui nec illos, quos amicos delegerint, habituri sunt, et iis, ques nunc habent, anussis necessario carebunt. Imo et cpiscopatibus, quos possident, spoliabuntur, e sperata ex te emolumenta minime consequentur; et cum alios videbunt ca percipere, quorum ipsi possessione exciderint, dolore oppressi disrumpet:- tur; atque aut penitentiam agentes, exemplo rhis præibunt, ut quid sit melius cognoscant; aut si in co, quod amplexi fuerint, malo consilio perseveraverint, in invias solitudines relegati, cum suo il:o malo consilio male peribunt. Hanc ego viam selam reperio corroborandis rebus nostris, adversariorum autem partibus deprimendis parem. Nummirum lu:, si kodie, viribus per nos ita imminutis, reos nos agunt; quid si objectis criminibus facultatem hab:- turi sint nos sedibus et dignitatibus expellendi? quanta quæso ignominia nostra futura est, quamtum illis supercilii et arrogant æ accedet! Gravis certe torpor et proximus morti fuerit, si sic ignavi desidendo, et quæ maxima sunt minimi faciendo, res nostras despiciamus, ac non, p.r.usquam quidvis p

PG 148:1257μᾶλλον δ’ ὧν ἔχουσιν ἐπισκοπῶν στερήσονται, καὶ ἅμα τῶν προσδοκωμένων ἀπὸ σοῦ λημμάτων ἥκιστα ἐπιτεύξονται· καὶ πρός γε ὧν ἀποτυγχάνουσι οὗτοι βλέποντες ἀντιλαμβανομένους ἑτέρους, ἀποπνιγήσονται ῥᾷστα τοῖς ἐκτόποις νέφεσι τῶν λογισμῶν· καὶ ἢ μεταμεληθέντες ἐμπειρίας τοῖς ἄλλοις ὑπόδειγμα πρὸς τὸ βέλτιον ἔσονται· ἢ τῇ κακοβουλίᾳ στοιχήσαντες, ἥνπερ εἵλοντο, ταύτῃ καὶ συμφθαρήσονται, γεγονότες εἰς ἀβάτους ἐρημίας ἐξόριστοι. ταύτην ἔγωγε μόνην ὁρῶ τὴν ὁδὸν, ἐπιῤῥῶσαι μὲν ἱκανὴν τὰ ἡμέτερα, τὰ δὲ τῶν ἀντιθέτων ῥᾳδίως κατενεγκεῖν. εἰ γὰρ ἀνίσχυροι τήμερον ὑφ’ ἡμῶν οὑτωσὶ καθιστάμενοι παρανόμων γράφονται ἡμᾶς, εἰ χώραν ἕξουσι τοῖς προβαλλομένοις ἐγκλήμασι καὶ θρόνων καὶ τιμῶν ἀπελαύνειν ἡμᾶς, ποῦ οὐκ ἂν αἰσχύνης ἐλάσειε τὰ ἡμέτερα, ποῦ δ’ οὐκ ἂν ὀφρύος καὶ τύφου τὰ σφέτερα αὐτῶν;

[A. c. 1351] BYZANTINE HISTORLE LIB. XX. [IMP. 3. CANTAGuz. 5] 1258 τοῦτο παθεῖν· ἵν᾽ εἰ μή τι τὸν ἅπαντα βίον οὐ μὴ totam vitam ad virtutem recte institutum vidisse, τεθέαται οἶκος πρὸς ἀρετὴν διακείμενον εὖ, ἀλλ' οὖν τοῖς ἐμοῖς τελευταίοις βαπτόμενος αἷμασιν ὀψὲ γοῦν μίαν ταύτην γνοίη με κεκτημένον ἀρετὴν πολύ τοῦ τινος ἀξίαν, τὸ μὴ πολλοῦ τινος ἄξιον νομίζειν το ζην. Β. Διὰ τοῖς ἄλλοις ἀνάγκην προσήγον μή βραδύνειν, ἀλλὰ τοῖς ἐμοῖς βοηθοῦντας νοσήμασιν ἀπιέναι προθύμως, οὐκ εἰς ἐλέγχους καὶ διαλέξεις ἀληθείας ζητουμένης· ἀπειρηκέναι γὰρ καὶ αὐτὴν ἤδη καὶ πρὸς αἰθερίους ἀποπτῆναι θαλάμους, ἀφανείᾳ κει καλυμμένην μακρᾷ· ἀλλ' εἰς σφαγὴν καὶ μαρτυρικά παλαίσματα καὶ θανάτου μακρού δεινότερα δεσμω τήρια. Τοιαύτην γάρ καθ᾿ ἡμῶν ἐξενηνέχθαι χθες καὶ πρότριτα, δεσμοῖς ἀδαμαντίνοις τισὶ καὶ ἀῤῥήκτοις κεκυρωμένην, ψῆφον πρὸς τῶν ἀντιπάλων και τῆς ἐξουσίας ἀρχόντων. Τῶν γὰρ μετριωτέρων, δ τοῖς ἐξωτερικοῖς καὶ τὸ πλεῖστον δημοτικοῖς και τεψήφισται, τὰ μὲν ἤδη πέπρακται, τὰ δ᾽ ἔτι πράτο τεται, τὰ δὲ καὶ πραχθήσεται. Καὶ τούτων οὐδὲν οὐδένα πάντων ὑμῶν ἀγνοεῖν οἴομαι, [Ρ.620] θορύβου τοσούτου τὴν πόλιν περιηχήσαντος ἅπασαν. Χρεών οὖν, μὴ φιλοψυχοῦντας, ἀλλ' ἐῤῥωμένους, ὁμόσε πρὸς τους τοιούτους χωρεῖν ἀγῶνας. Θνητῆς γὰρ λαχοῦσι φύσεως ἂν μὴ νῦν θανεῖν ἐξῃ, διὰ γοῦν τὸ τῆς φύσ σεως όφλημα τεθνήξεσθαι πάντως έψεται προϊοῦσι· καὶ δεῖ μὴ τὸν ἀκλεὰ πρὸ τοῦ μετ' εὐκλείας περιμεἶναι θάνατον. saltem cruore meo ad extremum tincta, quanturvis sero agnosceret instructum ea virtute, quc, cum vitam haud magni faceret, magni ipsa fieri deberet. II. Quamobrem ab aliis vehementer capi contendere, ne cunctarentur, sed ut mihi ægro succurrentes abirent alacriter, non ad veritatem per argumenta et disputationes investigandam; jam quippe et ipsam cessisse, et densa caligine involutam in coelum avolasse; sed ad cadem, ad marlyrii luctamina, ad vincula denique omni morte graviora. Nempe eam in nos ab adversariis, et ab iis, penes quos polestus esset, heri et nudiustertius latam esse sententiam, adamantinis quibus dam et irruptis nodis munitam. Nam mitiores 986 pœnæ, quæ in laicos, eosque maximam partem plebeios, decretæ fuerunt, eæ partim vel jam sumptæ sunt, vel nunc quoque suniuntur, vel postea exigentur. Neminem autem ex vobis puto quidquam horum ignorare, tantus tumultus totam urbem personuit. Oportet itaque vos, non conservanda vite cupidos, sed animo forti instructos, istis certaminibus vosmet objicere. Mortalem naturam sortiti estis. Proinde etsi licet nunc vobis mortem effugere, tamen naturæ debitum ejusmodi est, ut ætate longius provectis omnino mori necesse futurum sit. Nec vos decet, gloriosa morte posthabita, eam exspectare, quæ laude caritura peratoris vocatu tam barbara concilia sine me adire. Quamobrem veritus, ne illi qui omnem in nos lapidem movent, hac occasione arrepta, sententiam in nos, velut deserti vadimonii reos, facile pron:- tiarent, gre tandem e sede excitatus, cum iis omnibus moriturus, et inveteratos capitis morbos simul cum vita dimissurus, illuc me contu!!. Γ. Μια δ' ἀπειρηκότων φωνῇ, μὴ ἐθέλειν χωρεῖν III. Illi vero una voce renuntiant, nolle se imἐς βασιλείου; προκλήσεις καὶ οὕτω βαρβαρικά συ νέδρια πλὴν ἐμοῦ, δείσας ἐγὼ μὴ πρόφασιν τοῦτ' εἰληφόσιν ἐκείνοις, οἷς πάντα λίθον κινεῖν καθ᾿ ἡμῶν περίεστιν, ἐρήμην καθ᾿ ἡμῶν εὐχερῶς καταδιαιταν ἐπιγένηται, μάλα μόλις τῆς καθέδρας ἐξαναστάς ἅμα πᾶσιν ἐκείνοις ἀπῄειν ἐκεῖσε ἀποθανούμενος, καὶ τῇ ἐκεῖ τελευτῇ συμπαραπέμψων τὰ πολυετή μου τῆς κεφαλῆς νοσήματα. Ο Δ'. Αρτι δὲ περί που τα μέσα γενομένοις τῆς βασιλείου αὐλῆς ἀπήντησε τις ἡμῖν τῶν πάνυ τῷ βασιλεί προσηκειωμένων, καὶ μόνον ἁπάντων ἔμεγε ἀπειληφώς προσήγε τῷ βασιλεῖ. Κοινολογήσασθαι γὰρ ἔλεγε βούλεσθαι μοι τῶν αὐτῷ γε ἀπορρήτων ἔστιν ἄ. Προσεληλυθότι μοι γοῦν τυχεῖν προσγεγέντας μὲν, παρὰ δόξαν μὲν ἐμοὶ, σφίσι δ' ἐξεπίτη. " δε; σφόδρα, τινὸς τῶν πάνυ μοι φίλων ἐκ παλαιοῦ, διὰ βασιλικῆς κἀκείνου προκλήσεως ἐκεῖσε τηνικαῦτα παρόντος ἐμοῦ γε είνεκα. ἂν μεταξύ καθεσθέντι μοι λέγειν ήρξαντο κατά συνεκδοχὴν καὶ ἀμοιβαδόν, παρὰ θατέρου άτερος τὰς τῶν λόγων ἀφορμές που ρίζοντές τι καὶ ποριζόμενοι, καὶ πείθειν ἐπιχει ρούντες, πρῶτον μὲν χρημάτων επαγγελίαις ἀφθό νοις, καὶ ὅ μας πρὸς βουλήσεως εἴη ἂν ἕτερον ἅπαν. Ἐπεὶ δ' ἐντεῦθεν τῶν σκοπουμένων ἠλαύνοντο, μηδὲ IV. Jam nos fere in media palatii aula versaba· mur, cum cx intimis imperatoris quidam accurit. Is unum me ex omnibus assumptum ad imperatorem deducit. Eum scilicet nonnulla mecum velle communicaro aiebat, quæ arcana sihi essent. Ubi propius accessi, quemdam veteri amicitia mili conjunctissimum olendo, qui et ipse imperatoris vocatu illic tum aderat mei gratia. Id ut mihi nec opinanti, ita illis omnino 987 praemeditalis accidit. Ego vero inter illos consedi. Tum autem ii cœperunt vicissin et alternis me alloqui, alter alleri mutua suppeditantes dicendi argumenta. Ac magna primum pecuniæ vi et omni alia re, quamcunque optavissem, promissa, inflectere conati sunt. Deinde, quia hac non succedebat, propterea quod nec prima quidem dicta auribus vel miniVariorum notë. ($) Nempo Palamas auctor Cantacuzeno fuerat, ut quoiquor de infima plebe non vererentur capin sau altiora affectare, ii vestibus exuti virgis ca'dePATROL. GR. CXLVIII rentur, et in carcerem, detruderentur, pag. 617, D. supra, Βοινι.

PG 148:1259ἦ πολλὴ μεντἂν εἴη ῥᾳθυμία, καὶ θανάτου φάναι γείτων κομιδῇ, περιορᾷν καθημένους ἡμᾶς οὑτωσὶ ἀργοὺς, καὶ τὰ μέγιστα περὶ ἐλαχίστου τιθέντας, μὴ πρὶν ἢ πᾶν τι παθεῖν, ἀντιπεριάγειν ἐκείνοις ὅλῃ δυνάμει τἀγκλήματα καὶ τοὺς ἐντεῦθεν κινδύνους, ἡμᾶς δὲ καθῆσθαι κριτὰς ἐκείνων καὶ ἄρχοντας, καὶ ὅπερ ἂν ἡμῖν δόξειε, τοῦτ’ εἶναι σφίσι νόμον καὶ δόγμα, καὶ πᾶν ὅτιπερ ἂν ἡμῖν αὐτοῖς ἐπικλώσειε πεπρωμένη καὶ τύχη, τοῦτ’ εἶναι στεῤῥὰν τῶν σφίσι πραγμάτων κρηπῖδα καὶ ἀμετάκλωστον βίου παντὸς ἐφόδιον. (Γ.) Καὶ ταῦτα μὲν οὕτως εἴρηται τῷ θαυμαστῷ Παλαμᾷ· καὶ οὐκ εἴρηται μὲν, οὐ πέπρακται δ’ εὐθύς· οὐδὲ πέπρακται μὲν εὐθὺς, οὐχ ὡς συντέτακται δέ· ἀλλὰ καὶ πέπρακται μὲν αὐθημερὸν, τελεώτερον δ’ ἢ καθ’ ἅπαν τὸ σύνθημα. οὕτως ὀξύῤῥοπον δείκνυσιν εἰς ἔργα τὸν βασιλέα τῆς τοῦ Παλαμᾶ τιμῆς ὁ πόθος, καὶ πάντων ἔργων ἔμπροσθεν τὰ τῆς ἐκείνου γνώμης τίθεται δόγματα. τὰ μὲν γὰρ ἔπραττε παραχρῆμα, τὰ δ’ ἐπηγγείλατο παραχρῆμα.

NICEPHORI GREGOR.F [igr. a. CSST:CLz.:] mum admitteren, altero demum et velut subsidia- τὴν πρώτην ἀκοὴν ἐμοῦ γε προτισμένου μηδέ μικρό, γούν, τον δεύτερον πλούν διαλέγεσθαι ἐπεχείρηrio conatu, ad disputandum mecum aggressi sunt. V. Disputationem hinc ordiri visum est, quod nomen θεότητος inferius esset substantia divina, et magis propric operationibus increatis conveniret: item quod operationes bæ increatæ magno et infinito discrimine a divina substantia distarent; quodque ex operationibus Deum cognoscerenius, dicente magno Basilio: • Deum ex operationibus quidem cognoscere nos dicimus; at appropinquaturos esse ad ejus substantiami non promittimus: quoniam ejus operationes ad nos descendunt; substantia vero ejusdem inaccessibilis manet. › Hre et similia cum dictitarent, perversas de suo interpretationes, argumentationesque absurdas, impias, et insanas subjungebant: quoniam nempe operationes ad nos descenderent, atque ex iis nos Deum cognosceremus, oportere eas increatas esse divini614. Ε'. Καὶ ἦν ἡ τῆς διαλέξεως εισαγωγή· ὅτι τε τῆς θεότητος ὄνομα δεύτερόν ἐστι τῆς θείας οὐσίας καὶ ταῖς ἀκτίστοις ἐνεργείαις κυρίως μᾶλλον αρμόττει· καὶ ὅτι τῶν τοιούτων ἀκτίσεων ενεργειών πολλή καὶ ἄπειρος ἐκ τῆς θείας οὐσία; ἐστὶν ἡ διαφορά, κἐκ τῶν ἐνεργειῶν γινώσκομεν τὸν Θεόν· καὶ ὡς ὁ μέγας φησ. Βασίλειος «Εκ μὲν τῶν ἐνεργειῶν γνωρίζειν λέγομεν τὸν Θεὸν ἡμῶν, τῇ δ' οὐσίᾳ αὐτ τοῦ προσεγγίζειν οὐχ ὑπισχνούμεθα. Δἱ μὲν γὰρ δ' ενέργειαι αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς καταβαίνουσιν· ἡ οὐσία αὐτοῦ μένει ἀπρόσιτος... Ταῦτα καὶ τὰ τ ραπλήσια λέγοντες ἐπῆγεν οἰκείας παρεξηγήσεις και συλλογισμοὺς ἐκτόπους καὶ ἀνοσίους καὶ μαινομέν νους· ὡς ἐπειδὴ πρὸς ἡμᾶς οἱ ἐνέργεια κατεβαί νουσι, κακ τούτων γνωρίζομεν τὸν Θεὸν, ἄκτιστον ἄρα εἰσὶ θεότητες· καὶ ὅσοι μὴ συμφωνούσιν ἡμῖν, tates; et quorum dicta cum suis non consentirent, βλασφήμους ἑαυτοὺς [Ρ. 621] καθιστῶσι περιφε eos palam blasphemiæ reos sese constituere. VI. Ego vero, qui et ægrotabam, et cæteris sociis exclusis unus prærter spem insidiosis retibus interceptus 985 hærebam, quid aliud facere debui, nisi ut me, si possen, brevi oratione quamprimam inde expedirem? Pugnam certe detreclare statim haud oportuit, tametsi declinandi ¡douea ratio erat morbus ipse cum solitudine conjunctus. ¡¡ enim a tergo instantes crimen mihi timiditatis objecturi, et quod locum deseruissem, reum acturi fuissent. Ad argumentum igitur ex eo ductum, quod nomen θεότητος proprie et primario non ma Kis substantiæ quam operationibus conveniret, primum respondi; eique refellendo suffecit statim illud divi doctoris, quod tum mihi præsto in ore exstitit: «Cum Dei dico, Patris dico et Filii et Spiritus sancti. Divinitas nec ultra hæc diffunditur, ne deorum turbam inducamus; nec citra hos fines consistit, ne de inopia divinitatis daınnemur. › Et rursus: ‹ Dei autem cum dico, uno lumine et tribus circumfusi irradiemini: uno quidem, secundum rationem substantiæ seu divinitatis; tribus autem, secundum proprietates seu hypostases (si quis malit ita vocare) seu personas. Nam de nominibus nulla nobis rixa futura est, quandiu syllaliæ ad eamdem notionem ferent. Quippe et indivisim dividitur, ut ita dicam, et divisim connectitur: quoniam divinitas unum est in tribus, et tria illa, in quibus est divinitas, seu quæ, ut accuratius loquar, divinitas est, unum sunt. Excessus autem ac defectus omittamus. › Pariter et Gregorius Nyssenus ait: «Si hoc noinen, Deus, substantiam significat, unam divinæ Trinitatis substantiam 989 confitendo, unum Deum statuere nos apparet, quoniam unius subνῶς. Ϛ'. Ἐμοὶ δὲ καὶ ἀσθενῶς ἔχοντι, καὶ μόνῳ τῶν ἄλλων ἀπειλημμένων συμμάχων ἀπροσδοκήτω; ἐνε δρευόντων δικτύων ἐντὸς, τί ἔδει ποιεῖν ἕτερον, ξ βραχυλογία χρησαμένῳ, εἰ δυναίμην, ἀπαλλάττεσθα τὴν ταχίστην; Οὐ γὰρ φυγομαχεῖν εὐθὺς ἐχρῆν, καὶ ταῦτα πρόφασιν ἱκανὴν κεκτημένους ἀποφυγής την τε νόσον καὶ ἅμα τὴν μένωσιν. Η γὰρ ἂν καὶ νώτου κείσεσθαι έμελλον, δειλίας γραφόμενοι και λειποταξίου δίκην ἐπάγοντες. Πρὸς μὲν οὖν τὸ τῆς θεότητος όνομα, μὴ τῇ οὐσίμ μᾶλλον ἢ ταἶ; ἐπερ γείαις ἁρμόττειν κυρίως καὶ πρώτως, πρώτην το μένῳ καὶ τὴν ἀπάντησιν, ἤρχεσε παραχρήμα προς λύσιν τὸ τοῦ θείου Πατρὸς ἐκεῖνο γεγονός ανά στόμα· • Θεοῦ δὲ ὅταν εἴπω, λέγω Πατρὸς, Υἱοῦ, καὶ ἐγκο Πνεύματος, οὔτε ὑπὲρ ταῦτα τῆς θεότητος χεομένης, ἵνα μὴ δῆμον θεῶν εἰσαγάγωμεν, οὔτε ἐντὸς τούτωσι οριζομένης, ἵνα μὴ πενίαν θεότητος κατακριθώμεν. Καὶ πάλιν·ι Θεοῦ δὲ ὅταν εἶπω, ἐνὶ φωτί παρα. στράφθητε καὶ τρισίν· ἐνὶ μὲν κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, εἴτ' οὖν θεότητος· τρισὶ κατὰ τὰς ιδιότητες, εἴτ' οὖν ὑποστάσεις, εἴ τινα φίλον καλεῖν, ἢ πρόσ ωπα. Οὐδὲν γὰρ περὶ τῶν ὀνομάτων ζυγομαχήσε μεν, ἕως ἂν πρὸς τὴν αὐτὴν ἔννοιαν οἱ συλλαβεί φέρωσι. Διαιρεῖται γὰρ ἀδιαιρέτως, ἵνα οὕτως είναι καὶ συνάπτεται διηρημένως. Εν γὰρ ἐν τρισὶν ἡ θεότης, καὶ τὰ τρία ἐν, τὰ ἐν οἷς ή θεότης, ἢ τό γε ἀκριβέστερον εἰπεῖν, ἃ ἡ θεότης· εά; δὲ ὑπερα λὰς καὶ ἐλλείψεις ἐλλείψωμεν.» Καὶ ὁ Μυστάνι δ' ὁμοίως φάσκει Γρηγόριος ο Εἰ τὸ Θεὸς ὄνομα οὐσία; σημαντικών έστι, μίαν εσίαν ὁμολογοῦντε; τῆς ἁγίας Τριάδος ένα Θεὸν εἰκότως δογματίζομαι ἐπειδὴ μιᾶς οὐσίας ἐν ὄνομα τὸ Θεός ἐστι, καὶ τα λιν· ι Βστι τοίνυν Ιδίωμα τῆς ἀϊδίου οὐσίας, ἧς ἐπι Πατὴς καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τὰ πάντα ἐκ Variorum notæ. Citatur D. Basilii Epistola, quæ in eo codice, quo Gregoras usus est, 251ª numerabatur; in libris editis aut omnino deest, aut alium numerum przfert. Boivin,

(Δ.) Ἦν τότε ἰδεῖν παντοδαπῶν ἀνθρώπων μεριζομένας τὰς γνώμας, καὶ τῶν μὲν θαρσαλεωτέρων μάλιστα νῦν γινομένων, καὶ πλείονα πῆξιν τῇ πρὸς θεὸν ἐλπίδι καὶ πίστει παρεχομένων, καὶ πρὸς ἀθλητικοὺς ὁπλιζομένων τὴν γνώμην ἀγῶνας καὶ μαρτυρικὰ παλαίσματα· τοὺς δ’ ὑπ’ ὀδόντα τῇ θηριωδίᾳ λοιδορουμένους τῶν διωκτῶν· τοὺς δ’ ὑπεπτηχότας ὑπὸ φρίκης καὶ δέους τῶν τε παρόντων καὶ φαινομένων δεινῶν, τῶν θ’ ὑποπτευομένων μὲν, μείζω δ’ ἢ κατὰ τὰ φαινόμενα τὸν θόρυβον τῇ ψυχῇ προαναφωνούντων· καὶ νῦν μὲν καταδυομένους καὶ κρυπτομένους· νῦν δ’ ἀναδυομένους, ὡς ἐξ ᾅδου πυλῶν, καὶ φαινομένους οἷς ἐθάῤῥουν, καὶ στεναγμοῖς ἀφθόγγοις ὁμοῦ καὶ δάκρυσι κλεπτομένοις ὑποδηλοῦντας τὴν ἄδηλον κάμινον τῆς ψυχῆς. εἶεν. 2. Οὕτω γε μὴν τουτωνὶ γιγνομένων, καὶ οὕτω πανηγυρίζοντος διωγμοῦ τῆς πόλεως θέατρον γενομένης ἁπάσης, ἧκεν ἡ τρίτη τῆς προθεσμίας ἡμέρα, καθ’ ἣν ἐχρῆν τὴν δευτέραν συνιόντας αὖθις ἡμᾶς ἐκτελεῖν ἐκκλησίαν· καὶ πάλιν εἰς τὴν ἐμὴν οἰκίαν τὸ καθ’ ἡμᾶς ἠθροίζετο μέρος, κατὰ τὴν ἤδη ῥηθεῖσαν εἰκόνα τῆς πρώτης ἐκείνης ἡμέρας.

NICEPHORI GREGOR.F [igr. a. CSST:CLz.:] mum admitteren, altero demum et velut subsidia- τὴν πρώτην ἀκοὴν ἐμοῦ γε προτισμένου μηδέ μικρό, γούν, τον δεύτερον πλούν διαλέγεσθαι ἐπεχείρηrio conatu, ad disputandum mecum aggressi sunt. V. Disputationem hinc ordiri visum est, quod nomen θεότητος inferius esset substantia divina, et magis propric operationibus increatis conveniret: item quod operationes bæ increatæ magno et infinito discrimine a divina substantia distarent; quodque ex operationibus Deum cognoscerenius, dicente magno Basilio: • Deum ex operationibus quidem cognoscere nos dicimus; at appropinquaturos esse ad ejus substantiami non promittimus: quoniam ejus operationes ad nos descendunt; substantia vero ejusdem inaccessibilis manet. › Hre et similia cum dictitarent, perversas de suo interpretationes, argumentationesque absurdas, impias, et insanas subjungebant: quoniam nempe operationes ad nos descenderent, atque ex iis nos Deum cognosceremus, oportere eas increatas esse divini614. Ε'. Καὶ ἦν ἡ τῆς διαλέξεως εισαγωγή· ὅτι τε τῆς θεότητος ὄνομα δεύτερόν ἐστι τῆς θείας οὐσίας καὶ ταῖς ἀκτίστοις ἐνεργείαις κυρίως μᾶλλον αρμόττει· καὶ ὅτι τῶν τοιούτων ἀκτίσεων ενεργειών πολλή καὶ ἄπειρος ἐκ τῆς θείας οὐσία; ἐστὶν ἡ διαφορά, κἐκ τῶν ἐνεργειῶν γινώσκομεν τὸν Θεόν· καὶ ὡς ὁ μέγας φησ. Βασίλειος «Εκ μὲν τῶν ἐνεργειῶν γνωρίζειν λέγομεν τὸν Θεὸν ἡμῶν, τῇ δ' οὐσίᾳ αὐτ τοῦ προσεγγίζειν οὐχ ὑπισχνούμεθα. Δἱ μὲν γὰρ δ' ενέργειαι αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς καταβαίνουσιν· ἡ οὐσία αὐτοῦ μένει ἀπρόσιτος... Ταῦτα καὶ τὰ τ ραπλήσια λέγοντες ἐπῆγεν οἰκείας παρεξηγήσεις και συλλογισμοὺς ἐκτόπους καὶ ἀνοσίους καὶ μαινομέν νους· ὡς ἐπειδὴ πρὸς ἡμᾶς οἱ ἐνέργεια κατεβαί νουσι, κακ τούτων γνωρίζομεν τὸν Θεὸν, ἄκτιστον ἄρα εἰσὶ θεότητες· καὶ ὅσοι μὴ συμφωνούσιν ἡμῖν, tates; et quorum dicta cum suis non consentirent, βλασφήμους ἑαυτοὺς [Ρ. 621] καθιστῶσι περιφε eos palam blasphemiæ reos sese constituere. VI. Ego vero, qui et ægrotabam, et cæteris sociis exclusis unus prærter spem insidiosis retibus interceptus 985 hærebam, quid aliud facere debui, nisi ut me, si possen, brevi oratione quamprimam inde expedirem? Pugnam certe detreclare statim haud oportuit, tametsi declinandi ¡douea ratio erat morbus ipse cum solitudine conjunctus. ¡¡ enim a tergo instantes crimen mihi timiditatis objecturi, et quod locum deseruissem, reum acturi fuissent. Ad argumentum igitur ex eo ductum, quod nomen θεότητος proprie et primario non ma Kis substantiæ quam operationibus conveniret, primum respondi; eique refellendo suffecit statim illud divi doctoris, quod tum mihi præsto in ore exstitit: «Cum Dei dico, Patris dico et Filii et Spiritus sancti. Divinitas nec ultra hæc diffunditur, ne deorum turbam inducamus; nec citra hos fines consistit, ne de inopia divinitatis daınnemur. › Et rursus: ‹ Dei autem cum dico, uno lumine et tribus circumfusi irradiemini: uno quidem, secundum rationem substantiæ seu divinitatis; tribus autem, secundum proprietates seu hypostases (si quis malit ita vocare) seu personas. Nam de nominibus nulla nobis rixa futura est, quandiu syllaliæ ad eamdem notionem ferent. Quippe et indivisim dividitur, ut ita dicam, et divisim connectitur: quoniam divinitas unum est in tribus, et tria illa, in quibus est divinitas, seu quæ, ut accuratius loquar, divinitas est, unum sunt. Excessus autem ac defectus omittamus. › Pariter et Gregorius Nyssenus ait: «Si hoc noinen, Deus, substantiam significat, unam divinæ Trinitatis substantiam 989 confitendo, unum Deum statuere nos apparet, quoniam unius subνῶς. Ϛ'. Ἐμοὶ δὲ καὶ ἀσθενῶς ἔχοντι, καὶ μόνῳ τῶν ἄλλων ἀπειλημμένων συμμάχων ἀπροσδοκήτω; ἐνε δρευόντων δικτύων ἐντὸς, τί ἔδει ποιεῖν ἕτερον, ξ βραχυλογία χρησαμένῳ, εἰ δυναίμην, ἀπαλλάττεσθα τὴν ταχίστην; Οὐ γὰρ φυγομαχεῖν εὐθὺς ἐχρῆν, καὶ ταῦτα πρόφασιν ἱκανὴν κεκτημένους ἀποφυγής την τε νόσον καὶ ἅμα τὴν μένωσιν. Η γὰρ ἂν καὶ νώτου κείσεσθαι έμελλον, δειλίας γραφόμενοι και λειποταξίου δίκην ἐπάγοντες. Πρὸς μὲν οὖν τὸ τῆς θεότητος όνομα, μὴ τῇ οὐσίμ μᾶλλον ἢ ταἶ; ἐπερ γείαις ἁρμόττειν κυρίως καὶ πρώτως, πρώτην το μένῳ καὶ τὴν ἀπάντησιν, ἤρχεσε παραχρήμα προς λύσιν τὸ τοῦ θείου Πατρὸς ἐκεῖνο γεγονός ανά στόμα· • Θεοῦ δὲ ὅταν εἴπω, λέγω Πατρὸς, Υἱοῦ, καὶ ἐγκο Πνεύματος, οὔτε ὑπὲρ ταῦτα τῆς θεότητος χεομένης, ἵνα μὴ δῆμον θεῶν εἰσαγάγωμεν, οὔτε ἐντὸς τούτωσι οριζομένης, ἵνα μὴ πενίαν θεότητος κατακριθώμεν. Καὶ πάλιν·ι Θεοῦ δὲ ὅταν εἶπω, ἐνὶ φωτί παρα. στράφθητε καὶ τρισίν· ἐνὶ μὲν κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, εἴτ' οὖν θεότητος· τρισὶ κατὰ τὰς ιδιότητες, εἴτ' οὖν ὑποστάσεις, εἴ τινα φίλον καλεῖν, ἢ πρόσ ωπα. Οὐδὲν γὰρ περὶ τῶν ὀνομάτων ζυγομαχήσε μεν, ἕως ἂν πρὸς τὴν αὐτὴν ἔννοιαν οἱ συλλαβεί φέρωσι. Διαιρεῖται γὰρ ἀδιαιρέτως, ἵνα οὕτως είναι καὶ συνάπτεται διηρημένως. Εν γὰρ ἐν τρισὶν ἡ θεότης, καὶ τὰ τρία ἐν, τὰ ἐν οἷς ή θεότης, ἢ τό γε ἀκριβέστερον εἰπεῖν, ἃ ἡ θεότης· εά; δὲ ὑπερα λὰς καὶ ἐλλείψεις ἐλλείψωμεν.» Καὶ ὁ Μυστάνι δ' ὁμοίως φάσκει Γρηγόριος ο Εἰ τὸ Θεὸς ὄνομα οὐσία; σημαντικών έστι, μίαν εσίαν ὁμολογοῦντε; τῆς ἁγίας Τριάδος ένα Θεὸν εἰκότως δογματίζομαι ἐπειδὴ μιᾶς οὐσίας ἐν ὄνομα τὸ Θεός ἐστι, καὶ τα λιν· ι Βστι τοίνυν Ιδίωμα τῆς ἀϊδίου οὐσίας, ἧς ἐπι Πατὴς καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τὰ πάντα ἐκ Variorum notæ. Citatur D. Basilii Epistola, quæ in eo codice, quo Gregoras usus est, 251ª numerabatur; in libris editis aut omnino deest, aut alium numerum przfert. Boivin,

Chapter VICaput VI

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

CAPUT VII. Latini castelli obsidie soluta. Obsidentium fuga el pavor. Latini victoria moderate usi; pacem pelunt, Legati ab urbe Genua missi veniunt. Eorum interventu Galatæi, quanquam victores, iniquas pacis leges subeunt, Imperatoris, in summas angustias adducti, auimus fortis et invictus. 1. Cum classem eo compuisam viderent ii, qui ad Latinorum castellum e longinquo ac superiori de loco oppugnandum missi fuerant, Byzantiui milites, et quicunque auxilio vocati fuerant Thraces ac Persæ, ad tria hominum millia, eodem et ipsi terrore perculsi, relictis et clypeis et armis et machinis. palantes inordinatique fugerunt, cum nemo esset, qui hostile aut atros quidquam muti ret: nec prius substitere, quam fluvio celerrime trajecto libere respirare cœperint. II. Ac illius quidem furoris divini causas alit alias proponebant atque statuebant. Ego vero cas aliis enumerandas relinquam, orationemque ad alia convertam. Unum tamen hoc addo, si forte audaciores Latini tunc exstitissent, et maximo illo improvisoque successu elati fugientes Byzantios, et a se invicem fodissime proculcatos, ad portas usque persecuti essent, parum abfuturum fuisse quin illic penitus profligaretur variorum et omais generis hominum multitudo. Sed iram suam Deus continuit Latinosque induxit, ut victoria moderate uterentur, ac non aliorum adversos casus rei a se Ixne geste fructum putarent, qui ad tropaeum.868 bene illud insperatum nihil prorsus nec militaris operæ, nec solertis machinamenti contulissent: sed opus Dei esse statuerent, humanam diligentiam futilem declarantis, et corum qui se ipsos magnißce efferro non dubitant, arrogantiam merum esse mimam ostendentis. Miserunt,itaque statim ad imperatorem, qui pacem itidem ut auten, sed non iis:tem conditionibus, denuo exposcerent. III. Nondum toti quatuor ex eo dies emuxerant, cum triremis una expedita, ad Gɔlatæum castelIm appulsa, legatos ab urbe Genua advexit, nui Byzantiorum voluntati per omnia ultro satisfacerent; ac restitueret quidem quidquid Latini, propriis limitibus propagatis, ex agro Romano occupassent; deinde rependerent ad plenum, quidquid damni Byzantiis intulissent, persolutis. que insuper plus quam centum milibus, pacem pristinam impetrarent: jurarent denique horribi lissimum jusjurandum, se nunquam ad ejusmodi Novas res moliendas abductum iri; sed corum nemores, que sibi praeuer spem evenissecut, n. deratiores fore in posterum. Cum autem in legati advenissent, magnosque illos et inopinatos accrpissent suorual successus, luni quoque interposue- e se, et ut pax illa turpis fieret curavere; qualem et l'eloponnesios, Antalcida regnante, pridem cum Persis epigisse accepimus, classen veritos Atheni, usimu, qui maris tum aperte potiebantur.

ἐμοὶ μὲν οὖν ἅπαν ἀπηγορευκότι τὸ εὔελπι, δι’ ἅ μοι δεδήλωται, καὶ μηκέτι μηδὲν τὸ ἁμιλλώμενον λείπεσθαι πρὸς τοσαύτην ἐξ ἀντιπάλου ῥαγεῖσαν κακίαν σαφῶς ἐγνωκότι, καὶ ἅμα ῥοπὴν εἰληφυίας ἐκ τῶν παρόντων ἀγώνων καὶ λογισμῶν ἐπιπονώτερον ἤδη πολλῷ τῆς ἐμῆς συνορῶντι κατορχουμένας κεφαλῆς τὰς συνήθεις ὀδύνας αὐτῆς, βέλτιον ἔδοξεν, ἐῤῥῶσθαι φράσαντα συνόδους καὶ παῤῥησίας τοιαύτας οἴκοι καθῆσθαι, κἄν τι δέῃ παθεῖν, οἴκοι τοῦτο παθεῖν· ἵν’ εἰ μή τι τὸν ἅπαντα βίον οὐ μὴ τεθέαται οἶκος πρὸς ἀρετὴν διακείμενον εὖ, ἀλλ’ οὖν τοῖς ἐμοῖς τελευταίοις βαπτόμενος αἵμασιν ὀψὲ γοῦν μίαν ταύτην γνοίη με κεκτημένον ἀρετὴν πολλοῦ τινος ἀξίαν, τὸ μὴ πολλοῦ τινος ἄξιον νομίζειν τὸ ζῇν. (Β.) Διὸ τοῖς ἄλλοις ἀνάγκην προσῆγον μὴ βραδύνειν, ἀλλὰ τοῖς ἐμοῖς βοηθοῦντας νοσήμασιν ἀπιέναι προθύμως, οὐκ εἰς ἐλέγχους καὶ διαλέξεις ἀληθείας ζητουμένης· ἀπειρηκέναι γὰρ καὶ αὐτὴν ἤδη καὶ πρὸς αἰθερίους ἀποπτῆναι θαλάμους, ἀφανείᾳ κεκαλυμμένην μακρᾷ· ἀλλ’ εἰς σφαγὴν καὶ μαρτυρικὰ παλαίσματα καὶ θανάτου μακροῦ δεινότερα δεσμωτήρια.

NICEPHORI GREGOR.F [igr. a. CSST:CLz.:] mum admitteren, altero demum et velut subsidia- τὴν πρώτην ἀκοὴν ἐμοῦ γε προτισμένου μηδέ μικρό, γούν, τον δεύτερον πλούν διαλέγεσθαι ἐπεχείρηrio conatu, ad disputandum mecum aggressi sunt. V. Disputationem hinc ordiri visum est, quod nomen θεότητος inferius esset substantia divina, et magis propric operationibus increatis conveniret: item quod operationes bæ increatæ magno et infinito discrimine a divina substantia distarent; quodque ex operationibus Deum cognoscerenius, dicente magno Basilio: • Deum ex operationibus quidem cognoscere nos dicimus; at appropinquaturos esse ad ejus substantiami non promittimus: quoniam ejus operationes ad nos descendunt; substantia vero ejusdem inaccessibilis manet. › Hre et similia cum dictitarent, perversas de suo interpretationes, argumentationesque absurdas, impias, et insanas subjungebant: quoniam nempe operationes ad nos descenderent, atque ex iis nos Deum cognosceremus, oportere eas increatas esse divini614. Ε'. Καὶ ἦν ἡ τῆς διαλέξεως εισαγωγή· ὅτι τε τῆς θεότητος ὄνομα δεύτερόν ἐστι τῆς θείας οὐσίας καὶ ταῖς ἀκτίστοις ἐνεργείαις κυρίως μᾶλλον αρμόττει· καὶ ὅτι τῶν τοιούτων ἀκτίσεων ενεργειών πολλή καὶ ἄπειρος ἐκ τῆς θείας οὐσία; ἐστὶν ἡ διαφορά, κἐκ τῶν ἐνεργειῶν γινώσκομεν τὸν Θεόν· καὶ ὡς ὁ μέγας φησ. Βασίλειος «Εκ μὲν τῶν ἐνεργειῶν γνωρίζειν λέγομεν τὸν Θεὸν ἡμῶν, τῇ δ' οὐσίᾳ αὐτ τοῦ προσεγγίζειν οὐχ ὑπισχνούμεθα. Δἱ μὲν γὰρ δ' ενέργειαι αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς καταβαίνουσιν· ἡ οὐσία αὐτοῦ μένει ἀπρόσιτος... Ταῦτα καὶ τὰ τ ραπλήσια λέγοντες ἐπῆγεν οἰκείας παρεξηγήσεις και συλλογισμοὺς ἐκτόπους καὶ ἀνοσίους καὶ μαινομέν νους· ὡς ἐπειδὴ πρὸς ἡμᾶς οἱ ἐνέργεια κατεβαί νουσι, κακ τούτων γνωρίζομεν τὸν Θεὸν, ἄκτιστον ἄρα εἰσὶ θεότητες· καὶ ὅσοι μὴ συμφωνούσιν ἡμῖν, tates; et quorum dicta cum suis non consentirent, βλασφήμους ἑαυτοὺς [Ρ. 621] καθιστῶσι περιφε eos palam blasphemiæ reos sese constituere. VI. Ego vero, qui et ægrotabam, et cæteris sociis exclusis unus prærter spem insidiosis retibus interceptus 985 hærebam, quid aliud facere debui, nisi ut me, si possen, brevi oratione quamprimam inde expedirem? Pugnam certe detreclare statim haud oportuit, tametsi declinandi ¡douea ratio erat morbus ipse cum solitudine conjunctus. ¡¡ enim a tergo instantes crimen mihi timiditatis objecturi, et quod locum deseruissem, reum acturi fuissent. Ad argumentum igitur ex eo ductum, quod nomen θεότητος proprie et primario non ma Kis substantiæ quam operationibus conveniret, primum respondi; eique refellendo suffecit statim illud divi doctoris, quod tum mihi præsto in ore exstitit: «Cum Dei dico, Patris dico et Filii et Spiritus sancti. Divinitas nec ultra hæc diffunditur, ne deorum turbam inducamus; nec citra hos fines consistit, ne de inopia divinitatis daınnemur. › Et rursus: ‹ Dei autem cum dico, uno lumine et tribus circumfusi irradiemini: uno quidem, secundum rationem substantiæ seu divinitatis; tribus autem, secundum proprietates seu hypostases (si quis malit ita vocare) seu personas. Nam de nominibus nulla nobis rixa futura est, quandiu syllaliæ ad eamdem notionem ferent. Quippe et indivisim dividitur, ut ita dicam, et divisim connectitur: quoniam divinitas unum est in tribus, et tria illa, in quibus est divinitas, seu quæ, ut accuratius loquar, divinitas est, unum sunt. Excessus autem ac defectus omittamus. › Pariter et Gregorius Nyssenus ait: «Si hoc noinen, Deus, substantiam significat, unam divinæ Trinitatis substantiam 989 confitendo, unum Deum statuere nos apparet, quoniam unius subνῶς. Ϛ'. Ἐμοὶ δὲ καὶ ἀσθενῶς ἔχοντι, καὶ μόνῳ τῶν ἄλλων ἀπειλημμένων συμμάχων ἀπροσδοκήτω; ἐνε δρευόντων δικτύων ἐντὸς, τί ἔδει ποιεῖν ἕτερον, ξ βραχυλογία χρησαμένῳ, εἰ δυναίμην, ἀπαλλάττεσθα τὴν ταχίστην; Οὐ γὰρ φυγομαχεῖν εὐθὺς ἐχρῆν, καὶ ταῦτα πρόφασιν ἱκανὴν κεκτημένους ἀποφυγής την τε νόσον καὶ ἅμα τὴν μένωσιν. Η γὰρ ἂν καὶ νώτου κείσεσθαι έμελλον, δειλίας γραφόμενοι και λειποταξίου δίκην ἐπάγοντες. Πρὸς μὲν οὖν τὸ τῆς θεότητος όνομα, μὴ τῇ οὐσίμ μᾶλλον ἢ ταἶ; ἐπερ γείαις ἁρμόττειν κυρίως καὶ πρώτως, πρώτην το μένῳ καὶ τὴν ἀπάντησιν, ἤρχεσε παραχρήμα προς λύσιν τὸ τοῦ θείου Πατρὸς ἐκεῖνο γεγονός ανά στόμα· • Θεοῦ δὲ ὅταν εἴπω, λέγω Πατρὸς, Υἱοῦ, καὶ ἐγκο Πνεύματος, οὔτε ὑπὲρ ταῦτα τῆς θεότητος χεομένης, ἵνα μὴ δῆμον θεῶν εἰσαγάγωμεν, οὔτε ἐντὸς τούτωσι οριζομένης, ἵνα μὴ πενίαν θεότητος κατακριθώμεν. Καὶ πάλιν·ι Θεοῦ δὲ ὅταν εἶπω, ἐνὶ φωτί παρα. στράφθητε καὶ τρισίν· ἐνὶ μὲν κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, εἴτ' οὖν θεότητος· τρισὶ κατὰ τὰς ιδιότητες, εἴτ' οὖν ὑποστάσεις, εἴ τινα φίλον καλεῖν, ἢ πρόσ ωπα. Οὐδὲν γὰρ περὶ τῶν ὀνομάτων ζυγομαχήσε μεν, ἕως ἂν πρὸς τὴν αὐτὴν ἔννοιαν οἱ συλλαβεί φέρωσι. Διαιρεῖται γὰρ ἀδιαιρέτως, ἵνα οὕτως είναι καὶ συνάπτεται διηρημένως. Εν γὰρ ἐν τρισὶν ἡ θεότης, καὶ τὰ τρία ἐν, τὰ ἐν οἷς ή θεότης, ἢ τό γε ἀκριβέστερον εἰπεῖν, ἃ ἡ θεότης· εά; δὲ ὑπερα λὰς καὶ ἐλλείψεις ἐλλείψωμεν.» Καὶ ὁ Μυστάνι δ' ὁμοίως φάσκει Γρηγόριος ο Εἰ τὸ Θεὸς ὄνομα οὐσία; σημαντικών έστι, μίαν εσίαν ὁμολογοῦντε; τῆς ἁγίας Τριάδος ένα Θεὸν εἰκότως δογματίζομαι ἐπειδὴ μιᾶς οὐσίας ἐν ὄνομα τὸ Θεός ἐστι, καὶ τα λιν· ι Βστι τοίνυν Ιδίωμα τῆς ἀϊδίου οὐσίας, ἧς ἐπι Πατὴς καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τὰ πάντα ἐκ Variorum notæ. Citatur D. Basilii Epistola, quæ in eo codice, quo Gregoras usus est, 251ª numerabatur; in libris editis aut omnino deest, aut alium numerum przfert. Boivin,

τοιαύτην γὰρ καθ’ ἡμῶν ἐξενηνέχθαι χθὲς καὶ πρότριτα, δεσμοῖς ἀδαμαντίνοις τισὶ καὶ ἀῤῥήκτοις κεκυρωμένην, ψῆφον πρὸς τῶν ἀντιπάλων καὶ τῆς ἐξουσίας ἀρχόντων. τῶν γὰρ μετριωτέρων, ἃ τοῖς ἐξωτερικοῖς καὶ τὸ πλεῖστον δημοτικοῖς κατεψήφισται, τὰ μὲν ἤδη πέπρακται, τὰ δ’ ἔτι πράττεται, τὰ δὲ καὶ πραχθήσεται. καὶ τούτων οὐδὲν οὐδένα πάντων ὑμῶν ἀγνοεῖν οἴομαι, θορύβου τοσούτου τὴν πόλιν περιηχήσαντος ἅπασαν. χρεὼν οὖν, μὴ φιλοψυχοῦντας, ἀλλ’ ἐῤῥωμένους, ὁμόσε πρὸς τοὺς τοιούτους χωρεῖν ἀγῶνας. θνητῆς γὰρ λαχοῦσι φύσεως ἢν μὴ νῦν θανεῖν ἐξῇ, διὰ γοῦν τὸ τῆς φύσεως ὄφλημα τεθνήξεσθαι πάντως ἕψεται προϊοῦσι· καὶ δεῖ μὴ τὸν ἀκλεᾶ πρὸ τοῦ μετ’ εὐκλείας περιμεῖναι θάνατον. (Γ.) Μιᾷ δ’ ἀπειρηκότων φωνῇ, μὴ ἐθέλειν χωρεῖν ἐς βασιλείους προκλήσεις καὶ οὕτω βαρβαρικὰ συνέδρια πλὴν ἐμοῦ, δείσας ἐγὼ μὴ πρόφασιν τοῦτ’ εἰληφόσιν ἐκείνοις, οἷς πάντα λίθον κινεῖν καθ’ ἡμῶν περίεστιν, ἐρήμην καθ’ ἡμῶν εὐχερῶς καταδιαιτᾷν ἐπιγένηται, μάλα μόλις τῆς καθέδρας ἐξαναστὰς ἅμα πᾶσιν ἐκείνοις ἀπῄειν ἐκεῖσε ἀποθανούμενος, καὶ τῇ ἐκεῖ τελευτῇ συμπαραπέμψων τὰ πολυετῆ μου τῆς κεφαλῆς νοσήματα.

NICEPHORI GREGOR.F [igr. a. CSST:CLz.:] mum admitteren, altero demum et velut subsidia- τὴν πρώτην ἀκοὴν ἐμοῦ γε προτισμένου μηδέ μικρό, γούν, τον δεύτερον πλούν διαλέγεσθαι ἐπεχείρηrio conatu, ad disputandum mecum aggressi sunt. V. Disputationem hinc ordiri visum est, quod nomen θεότητος inferius esset substantia divina, et magis propric operationibus increatis conveniret: item quod operationes bæ increatæ magno et infinito discrimine a divina substantia distarent; quodque ex operationibus Deum cognoscerenius, dicente magno Basilio: • Deum ex operationibus quidem cognoscere nos dicimus; at appropinquaturos esse ad ejus substantiami non promittimus: quoniam ejus operationes ad nos descendunt; substantia vero ejusdem inaccessibilis manet. › Hre et similia cum dictitarent, perversas de suo interpretationes, argumentationesque absurdas, impias, et insanas subjungebant: quoniam nempe operationes ad nos descenderent, atque ex iis nos Deum cognosceremus, oportere eas increatas esse divini614. Ε'. Καὶ ἦν ἡ τῆς διαλέξεως εισαγωγή· ὅτι τε τῆς θεότητος ὄνομα δεύτερόν ἐστι τῆς θείας οὐσίας καὶ ταῖς ἀκτίστοις ἐνεργείαις κυρίως μᾶλλον αρμόττει· καὶ ὅτι τῶν τοιούτων ἀκτίσεων ενεργειών πολλή καὶ ἄπειρος ἐκ τῆς θείας οὐσία; ἐστὶν ἡ διαφορά, κἐκ τῶν ἐνεργειῶν γινώσκομεν τὸν Θεόν· καὶ ὡς ὁ μέγας φησ. Βασίλειος «Εκ μὲν τῶν ἐνεργειῶν γνωρίζειν λέγομεν τὸν Θεὸν ἡμῶν, τῇ δ' οὐσίᾳ αὐτ τοῦ προσεγγίζειν οὐχ ὑπισχνούμεθα. Δἱ μὲν γὰρ δ' ενέργειαι αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς καταβαίνουσιν· ἡ οὐσία αὐτοῦ μένει ἀπρόσιτος... Ταῦτα καὶ τὰ τ ραπλήσια λέγοντες ἐπῆγεν οἰκείας παρεξηγήσεις και συλλογισμοὺς ἐκτόπους καὶ ἀνοσίους καὶ μαινομέν νους· ὡς ἐπειδὴ πρὸς ἡμᾶς οἱ ἐνέργεια κατεβαί νουσι, κακ τούτων γνωρίζομεν τὸν Θεὸν, ἄκτιστον ἄρα εἰσὶ θεότητες· καὶ ὅσοι μὴ συμφωνούσιν ἡμῖν, tates; et quorum dicta cum suis non consentirent, βλασφήμους ἑαυτοὺς [Ρ. 621] καθιστῶσι περιφε eos palam blasphemiæ reos sese constituere. VI. Ego vero, qui et ægrotabam, et cæteris sociis exclusis unus prærter spem insidiosis retibus interceptus 985 hærebam, quid aliud facere debui, nisi ut me, si possen, brevi oratione quamprimam inde expedirem? Pugnam certe detreclare statim haud oportuit, tametsi declinandi ¡douea ratio erat morbus ipse cum solitudine conjunctus. ¡¡ enim a tergo instantes crimen mihi timiditatis objecturi, et quod locum deseruissem, reum acturi fuissent. Ad argumentum igitur ex eo ductum, quod nomen θεότητος proprie et primario non ma Kis substantiæ quam operationibus conveniret, primum respondi; eique refellendo suffecit statim illud divi doctoris, quod tum mihi præsto in ore exstitit: «Cum Dei dico, Patris dico et Filii et Spiritus sancti. Divinitas nec ultra hæc diffunditur, ne deorum turbam inducamus; nec citra hos fines consistit, ne de inopia divinitatis daınnemur. › Et rursus: ‹ Dei autem cum dico, uno lumine et tribus circumfusi irradiemini: uno quidem, secundum rationem substantiæ seu divinitatis; tribus autem, secundum proprietates seu hypostases (si quis malit ita vocare) seu personas. Nam de nominibus nulla nobis rixa futura est, quandiu syllaliæ ad eamdem notionem ferent. Quippe et indivisim dividitur, ut ita dicam, et divisim connectitur: quoniam divinitas unum est in tribus, et tria illa, in quibus est divinitas, seu quæ, ut accuratius loquar, divinitas est, unum sunt. Excessus autem ac defectus omittamus. › Pariter et Gregorius Nyssenus ait: «Si hoc noinen, Deus, substantiam significat, unam divinæ Trinitatis substantiam 989 confitendo, unum Deum statuere nos apparet, quoniam unius subνῶς. Ϛ'. Ἐμοὶ δὲ καὶ ἀσθενῶς ἔχοντι, καὶ μόνῳ τῶν ἄλλων ἀπειλημμένων συμμάχων ἀπροσδοκήτω; ἐνε δρευόντων δικτύων ἐντὸς, τί ἔδει ποιεῖν ἕτερον, ξ βραχυλογία χρησαμένῳ, εἰ δυναίμην, ἀπαλλάττεσθα τὴν ταχίστην; Οὐ γὰρ φυγομαχεῖν εὐθὺς ἐχρῆν, καὶ ταῦτα πρόφασιν ἱκανὴν κεκτημένους ἀποφυγής την τε νόσον καὶ ἅμα τὴν μένωσιν. Η γὰρ ἂν καὶ νώτου κείσεσθαι έμελλον, δειλίας γραφόμενοι και λειποταξίου δίκην ἐπάγοντες. Πρὸς μὲν οὖν τὸ τῆς θεότητος όνομα, μὴ τῇ οὐσίμ μᾶλλον ἢ ταἶ; ἐπερ γείαις ἁρμόττειν κυρίως καὶ πρώτως, πρώτην το μένῳ καὶ τὴν ἀπάντησιν, ἤρχεσε παραχρήμα προς λύσιν τὸ τοῦ θείου Πατρὸς ἐκεῖνο γεγονός ανά στόμα· • Θεοῦ δὲ ὅταν εἴπω, λέγω Πατρὸς, Υἱοῦ, καὶ ἐγκο Πνεύματος, οὔτε ὑπὲρ ταῦτα τῆς θεότητος χεομένης, ἵνα μὴ δῆμον θεῶν εἰσαγάγωμεν, οὔτε ἐντὸς τούτωσι οριζομένης, ἵνα μὴ πενίαν θεότητος κατακριθώμεν. Καὶ πάλιν·ι Θεοῦ δὲ ὅταν εἶπω, ἐνὶ φωτί παρα. στράφθητε καὶ τρισίν· ἐνὶ μὲν κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, εἴτ' οὖν θεότητος· τρισὶ κατὰ τὰς ιδιότητες, εἴτ' οὖν ὑποστάσεις, εἴ τινα φίλον καλεῖν, ἢ πρόσ ωπα. Οὐδὲν γὰρ περὶ τῶν ὀνομάτων ζυγομαχήσε μεν, ἕως ἂν πρὸς τὴν αὐτὴν ἔννοιαν οἱ συλλαβεί φέρωσι. Διαιρεῖται γὰρ ἀδιαιρέτως, ἵνα οὕτως είναι καὶ συνάπτεται διηρημένως. Εν γὰρ ἐν τρισὶν ἡ θεότης, καὶ τὰ τρία ἐν, τὰ ἐν οἷς ή θεότης, ἢ τό γε ἀκριβέστερον εἰπεῖν, ἃ ἡ θεότης· εά; δὲ ὑπερα λὰς καὶ ἐλλείψεις ἐλλείψωμεν.» Καὶ ὁ Μυστάνι δ' ὁμοίως φάσκει Γρηγόριος ο Εἰ τὸ Θεὸς ὄνομα οὐσία; σημαντικών έστι, μίαν εσίαν ὁμολογοῦντε; τῆς ἁγίας Τριάδος ένα Θεὸν εἰκότως δογματίζομαι ἐπειδὴ μιᾶς οὐσίας ἐν ὄνομα τὸ Θεός ἐστι, καὶ τα λιν· ι Βστι τοίνυν Ιδίωμα τῆς ἀϊδίου οὐσίας, ἧς ἐπι Πατὴς καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τὰ πάντα ἐκ Variorum notæ. Citatur D. Basilii Epistola, quæ in eo codice, quo Gregoras usus est, 251ª numerabatur; in libris editis aut omnino deest, aut alium numerum przfert. Boivin,

(Δ.) Ἄρτι δὲ περί που τὰ μέσα γενομένοις τῆς βασιλείου αὐλῆς ἀπήντησέ τις ἡμῖν τῶν πάνυ τῷ βασιλεῖ προσῳκειωμένων, καὶ μόνον ἁπάντων ἔμεγε ἀπειληφὼς προσῆγε τῷ βασιλεῖ. κοινολογήσασθαι γὰρ ἔλεγε βούλεσθαί μοι τῶν αὐτῷ γε ἀποῤῥήτων ἔστιν ἅ. προσεληλυθότι μοι γοῦν τυχεῖν προσγεγένηται μὲν, παρὰ δόξαν μὲν ἐμοὶ, σφίσι δ’ ἐξεπίτηδες σφόδρα, τινὸς τῶν πάνυ μοι φίλων ἐκ παλαιοῦ, διὰ βασιλικῆς κἀκείνου προκλήσεως ἐκεῖσε τηνικαῦτα παρόντος ἐμοῦ γε εἵνεκα. ὧν μεταξὺ καθεσθέντι μοι λέγειν ἤρξαντο κατὰ συνεκδοχὴν καὶ ἀμοιβαδὸν, παρὰ θατέρου ἅτερος τὰς τῶν λόγων ἀφορμὰς πορίζοντές τε καὶ ποριζόμενοι, καὶ πείθειν ἐπιχειροῦντες, πρῶτον μὲν χρημάτων ἐπαγγελίαις ἀφθόνοις, καὶ ὅ μοι πρὸς βουλήσεως εἴη ἂν ἕτερον ἅπαν. ἐπεὶ δ’ ἐντεῦθεν τῶν σκοπουμένων ἠλαύνοντο, μηδὲ τὴν πρώτην ἀκοὴν ἐμοῦ γε προσιεμένου μηδὲ μικρὸν γοῦν, τὸν δεύτερον πλοῦν διαλέγεσθαι ἐπεχείρησαν. (Ε.) Καὶ ἦν ἡ τῆς διαλέξεως εἰσαγωγή· ὅτι τε τῆς θεότητος ὄνομα δεύτερόν ἐστι τῆς θείας οὐσίας καὶ ταῖς ἀκτίστοις ἐνεργείαις κυρίως μᾶλλον ἁρμόττει·

NICEPHORI GREGOR.F [igr. a. CSST:CLz.:] mum admitteren, altero demum et velut subsidia- τὴν πρώτην ἀκοὴν ἐμοῦ γε προτισμένου μηδέ μικρό, γούν, τον δεύτερον πλούν διαλέγεσθαι ἐπεχείρηrio conatu, ad disputandum mecum aggressi sunt. V. Disputationem hinc ordiri visum est, quod nomen θεότητος inferius esset substantia divina, et magis propric operationibus increatis conveniret: item quod operationes bæ increatæ magno et infinito discrimine a divina substantia distarent; quodque ex operationibus Deum cognoscerenius, dicente magno Basilio: • Deum ex operationibus quidem cognoscere nos dicimus; at appropinquaturos esse ad ejus substantiami non promittimus: quoniam ejus operationes ad nos descendunt; substantia vero ejusdem inaccessibilis manet. › Hre et similia cum dictitarent, perversas de suo interpretationes, argumentationesque absurdas, impias, et insanas subjungebant: quoniam nempe operationes ad nos descenderent, atque ex iis nos Deum cognosceremus, oportere eas increatas esse divini614. Ε'. Καὶ ἦν ἡ τῆς διαλέξεως εισαγωγή· ὅτι τε τῆς θεότητος ὄνομα δεύτερόν ἐστι τῆς θείας οὐσίας καὶ ταῖς ἀκτίστοις ἐνεργείαις κυρίως μᾶλλον αρμόττει· καὶ ὅτι τῶν τοιούτων ἀκτίσεων ενεργειών πολλή καὶ ἄπειρος ἐκ τῆς θείας οὐσία; ἐστὶν ἡ διαφορά, κἐκ τῶν ἐνεργειῶν γινώσκομεν τὸν Θεόν· καὶ ὡς ὁ μέγας φησ. Βασίλειος «Εκ μὲν τῶν ἐνεργειῶν γνωρίζειν λέγομεν τὸν Θεὸν ἡμῶν, τῇ δ' οὐσίᾳ αὐτ τοῦ προσεγγίζειν οὐχ ὑπισχνούμεθα. Δἱ μὲν γὰρ δ' ενέργειαι αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς καταβαίνουσιν· ἡ οὐσία αὐτοῦ μένει ἀπρόσιτος... Ταῦτα καὶ τὰ τ ραπλήσια λέγοντες ἐπῆγεν οἰκείας παρεξηγήσεις και συλλογισμοὺς ἐκτόπους καὶ ἀνοσίους καὶ μαινομέν νους· ὡς ἐπειδὴ πρὸς ἡμᾶς οἱ ἐνέργεια κατεβαί νουσι, κακ τούτων γνωρίζομεν τὸν Θεὸν, ἄκτιστον ἄρα εἰσὶ θεότητες· καὶ ὅσοι μὴ συμφωνούσιν ἡμῖν, tates; et quorum dicta cum suis non consentirent, βλασφήμους ἑαυτοὺς [Ρ. 621] καθιστῶσι περιφε eos palam blasphemiæ reos sese constituere. VI. Ego vero, qui et ægrotabam, et cæteris sociis exclusis unus prærter spem insidiosis retibus interceptus 985 hærebam, quid aliud facere debui, nisi ut me, si possen, brevi oratione quamprimam inde expedirem? Pugnam certe detreclare statim haud oportuit, tametsi declinandi ¡douea ratio erat morbus ipse cum solitudine conjunctus. ¡¡ enim a tergo instantes crimen mihi timiditatis objecturi, et quod locum deseruissem, reum acturi fuissent. Ad argumentum igitur ex eo ductum, quod nomen θεότητος proprie et primario non ma Kis substantiæ quam operationibus conveniret, primum respondi; eique refellendo suffecit statim illud divi doctoris, quod tum mihi præsto in ore exstitit: «Cum Dei dico, Patris dico et Filii et Spiritus sancti. Divinitas nec ultra hæc diffunditur, ne deorum turbam inducamus; nec citra hos fines consistit, ne de inopia divinitatis daınnemur. › Et rursus: ‹ Dei autem cum dico, uno lumine et tribus circumfusi irradiemini: uno quidem, secundum rationem substantiæ seu divinitatis; tribus autem, secundum proprietates seu hypostases (si quis malit ita vocare) seu personas. Nam de nominibus nulla nobis rixa futura est, quandiu syllaliæ ad eamdem notionem ferent. Quippe et indivisim dividitur, ut ita dicam, et divisim connectitur: quoniam divinitas unum est in tribus, et tria illa, in quibus est divinitas, seu quæ, ut accuratius loquar, divinitas est, unum sunt. Excessus autem ac defectus omittamus. › Pariter et Gregorius Nyssenus ait: «Si hoc noinen, Deus, substantiam significat, unam divinæ Trinitatis substantiam 989 confitendo, unum Deum statuere nos apparet, quoniam unius subνῶς. Ϛ'. Ἐμοὶ δὲ καὶ ἀσθενῶς ἔχοντι, καὶ μόνῳ τῶν ἄλλων ἀπειλημμένων συμμάχων ἀπροσδοκήτω; ἐνε δρευόντων δικτύων ἐντὸς, τί ἔδει ποιεῖν ἕτερον, ξ βραχυλογία χρησαμένῳ, εἰ δυναίμην, ἀπαλλάττεσθα τὴν ταχίστην; Οὐ γὰρ φυγομαχεῖν εὐθὺς ἐχρῆν, καὶ ταῦτα πρόφασιν ἱκανὴν κεκτημένους ἀποφυγής την τε νόσον καὶ ἅμα τὴν μένωσιν. Η γὰρ ἂν καὶ νώτου κείσεσθαι έμελλον, δειλίας γραφόμενοι και λειποταξίου δίκην ἐπάγοντες. Πρὸς μὲν οὖν τὸ τῆς θεότητος όνομα, μὴ τῇ οὐσίμ μᾶλλον ἢ ταἶ; ἐπερ γείαις ἁρμόττειν κυρίως καὶ πρώτως, πρώτην το μένῳ καὶ τὴν ἀπάντησιν, ἤρχεσε παραχρήμα προς λύσιν τὸ τοῦ θείου Πατρὸς ἐκεῖνο γεγονός ανά στόμα· • Θεοῦ δὲ ὅταν εἴπω, λέγω Πατρὸς, Υἱοῦ, καὶ ἐγκο Πνεύματος, οὔτε ὑπὲρ ταῦτα τῆς θεότητος χεομένης, ἵνα μὴ δῆμον θεῶν εἰσαγάγωμεν, οὔτε ἐντὸς τούτωσι οριζομένης, ἵνα μὴ πενίαν θεότητος κατακριθώμεν. Καὶ πάλιν·ι Θεοῦ δὲ ὅταν εἶπω, ἐνὶ φωτί παρα. στράφθητε καὶ τρισίν· ἐνὶ μὲν κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, εἴτ' οὖν θεότητος· τρισὶ κατὰ τὰς ιδιότητες, εἴτ' οὖν ὑποστάσεις, εἴ τινα φίλον καλεῖν, ἢ πρόσ ωπα. Οὐδὲν γὰρ περὶ τῶν ὀνομάτων ζυγομαχήσε μεν, ἕως ἂν πρὸς τὴν αὐτὴν ἔννοιαν οἱ συλλαβεί φέρωσι. Διαιρεῖται γὰρ ἀδιαιρέτως, ἵνα οὕτως είναι καὶ συνάπτεται διηρημένως. Εν γὰρ ἐν τρισὶν ἡ θεότης, καὶ τὰ τρία ἐν, τὰ ἐν οἷς ή θεότης, ἢ τό γε ἀκριβέστερον εἰπεῖν, ἃ ἡ θεότης· εά; δὲ ὑπερα λὰς καὶ ἐλλείψεις ἐλλείψωμεν.» Καὶ ὁ Μυστάνι δ' ὁμοίως φάσκει Γρηγόριος ο Εἰ τὸ Θεὸς ὄνομα οὐσία; σημαντικών έστι, μίαν εσίαν ὁμολογοῦντε; τῆς ἁγίας Τριάδος ένα Θεὸν εἰκότως δογματίζομαι ἐπειδὴ μιᾶς οὐσίας ἐν ὄνομα τὸ Θεός ἐστι, καὶ τα λιν· ι Βστι τοίνυν Ιδίωμα τῆς ἀϊδίου οὐσίας, ἧς ἐπι Πατὴς καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τὰ πάντα ἐκ Variorum notæ. Citatur D. Basilii Epistola, quæ in eo codice, quo Gregoras usus est, 251ª numerabatur; in libris editis aut omnino deest, aut alium numerum przfert. Boivin,

καὶ ὅτι τῶν τοιούτων ἀκτίστων ἐνεργειῶν πολλὴ καὶ ἄπειρος ἐκ τῆς θείας οὐσίας ἐστὶν ἡ διαφορὰ, κἀκ τῶν ἐνεργειῶν γινώσκομεν τὸν θεόν· καὶ ὡς ὁ μέγας φησὶ Βασίλειος, ἐκ μὲν τῶν ἐνεργειῶν γνωρίζειν λέγομεν τὸν θεὸν ἡμῶν, τῇ δ’ οὐσίᾳ αὐτοῦ προσεγγίζειν οὐχ ὑπισχνούμεθα. αἱ μὲν γὰρ ἐνέργειαι αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς καταβαίνουσιν· ἡ δ’ οὐσία αὐτοῦ μένει ἀπρόσιτος. ταῦτα καὶ τὰ παραπλήσια λέγοντες ἐπῆγον οἰκείας παρεξηγήσεις καὶ συλλογισμοὺς ἐκτόπους καὶ ἀνοσίους καὶ μαινομένους· ὡς ἐπειδὴ πρὸς ἡμᾶς αἱ ἐνέργειαι καταβαίνουσι, κἀκ τούτων γνωρίζομεν τὸν θεὸν, ἄκτιστοι ἄρα εἰσὶ θεότητες· καὶ ὅσοι μὴ συμφωνοῦσιν ἡμῖν, βλασφήμους ἑαυτοὺς καθιστῶσι περιφανῶς. (2.) Ἐμοὶ δὲ καὶ ἀσθενῶς ἔχοντι, καὶ μόνῳ τῶν ἄλλων ἀπειλημμένῳ συμμάχων ἀπροσδοκήτως ἐνεδρευόντων δικτύων ἐντὸς, τί ἔδει ποιεῖν ἕτερον, ἢ βραχυλογίᾳ χρησαμένῳ, εἰ δυναίμην, ἀπαλλάττεσθαι τὴν ταχίστην; οὐ γὰρ φυγομαχεῖν εὐθὺς ἐχρῆν, καὶ ταῦτα πρόφασιν ἱκανὴν κεκτημένους ἀποφυγῆς τήν τε νόσον καὶ ἅμα τὴν μόνωσιν. ἦ γὰρ ἂν κατὰ νώτου κείσεσθαι ἔμελλον, δειλίας γραφόμενοι καὶ λειποταξίου δίκην ἐπάγοντες.

NICEPHORI GREGOR.F [igr. a. CSST:CLz.:] mum admitteren, altero demum et velut subsidia- τὴν πρώτην ἀκοὴν ἐμοῦ γε προτισμένου μηδέ μικρό, γούν, τον δεύτερον πλούν διαλέγεσθαι ἐπεχείρηrio conatu, ad disputandum mecum aggressi sunt. V. Disputationem hinc ordiri visum est, quod nomen θεότητος inferius esset substantia divina, et magis propric operationibus increatis conveniret: item quod operationes bæ increatæ magno et infinito discrimine a divina substantia distarent; quodque ex operationibus Deum cognoscerenius, dicente magno Basilio: • Deum ex operationibus quidem cognoscere nos dicimus; at appropinquaturos esse ad ejus substantiami non promittimus: quoniam ejus operationes ad nos descendunt; substantia vero ejusdem inaccessibilis manet. › Hre et similia cum dictitarent, perversas de suo interpretationes, argumentationesque absurdas, impias, et insanas subjungebant: quoniam nempe operationes ad nos descenderent, atque ex iis nos Deum cognosceremus, oportere eas increatas esse divini614. Ε'. Καὶ ἦν ἡ τῆς διαλέξεως εισαγωγή· ὅτι τε τῆς θεότητος ὄνομα δεύτερόν ἐστι τῆς θείας οὐσίας καὶ ταῖς ἀκτίστοις ἐνεργείαις κυρίως μᾶλλον αρμόττει· καὶ ὅτι τῶν τοιούτων ἀκτίσεων ενεργειών πολλή καὶ ἄπειρος ἐκ τῆς θείας οὐσία; ἐστὶν ἡ διαφορά, κἐκ τῶν ἐνεργειῶν γινώσκομεν τὸν Θεόν· καὶ ὡς ὁ μέγας φησ. Βασίλειος «Εκ μὲν τῶν ἐνεργειῶν γνωρίζειν λέγομεν τὸν Θεὸν ἡμῶν, τῇ δ' οὐσίᾳ αὐτ τοῦ προσεγγίζειν οὐχ ὑπισχνούμεθα. Δἱ μὲν γὰρ δ' ενέργειαι αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς καταβαίνουσιν· ἡ οὐσία αὐτοῦ μένει ἀπρόσιτος... Ταῦτα καὶ τὰ τ ραπλήσια λέγοντες ἐπῆγεν οἰκείας παρεξηγήσεις και συλλογισμοὺς ἐκτόπους καὶ ἀνοσίους καὶ μαινομέν νους· ὡς ἐπειδὴ πρὸς ἡμᾶς οἱ ἐνέργεια κατεβαί νουσι, κακ τούτων γνωρίζομεν τὸν Θεὸν, ἄκτιστον ἄρα εἰσὶ θεότητες· καὶ ὅσοι μὴ συμφωνούσιν ἡμῖν, tates; et quorum dicta cum suis non consentirent, βλασφήμους ἑαυτοὺς [Ρ. 621] καθιστῶσι περιφε eos palam blasphemiæ reos sese constituere. VI. Ego vero, qui et ægrotabam, et cæteris sociis exclusis unus prærter spem insidiosis retibus interceptus 985 hærebam, quid aliud facere debui, nisi ut me, si possen, brevi oratione quamprimam inde expedirem? Pugnam certe detreclare statim haud oportuit, tametsi declinandi ¡douea ratio erat morbus ipse cum solitudine conjunctus. ¡¡ enim a tergo instantes crimen mihi timiditatis objecturi, et quod locum deseruissem, reum acturi fuissent. Ad argumentum igitur ex eo ductum, quod nomen θεότητος proprie et primario non ma Kis substantiæ quam operationibus conveniret, primum respondi; eique refellendo suffecit statim illud divi doctoris, quod tum mihi præsto in ore exstitit: «Cum Dei dico, Patris dico et Filii et Spiritus sancti. Divinitas nec ultra hæc diffunditur, ne deorum turbam inducamus; nec citra hos fines consistit, ne de inopia divinitatis daınnemur. › Et rursus: ‹ Dei autem cum dico, uno lumine et tribus circumfusi irradiemini: uno quidem, secundum rationem substantiæ seu divinitatis; tribus autem, secundum proprietates seu hypostases (si quis malit ita vocare) seu personas. Nam de nominibus nulla nobis rixa futura est, quandiu syllaliæ ad eamdem notionem ferent. Quippe et indivisim dividitur, ut ita dicam, et divisim connectitur: quoniam divinitas unum est in tribus, et tria illa, in quibus est divinitas, seu quæ, ut accuratius loquar, divinitas est, unum sunt. Excessus autem ac defectus omittamus. › Pariter et Gregorius Nyssenus ait: «Si hoc noinen, Deus, substantiam significat, unam divinæ Trinitatis substantiam 989 confitendo, unum Deum statuere nos apparet, quoniam unius subνῶς. Ϛ'. Ἐμοὶ δὲ καὶ ἀσθενῶς ἔχοντι, καὶ μόνῳ τῶν ἄλλων ἀπειλημμένων συμμάχων ἀπροσδοκήτω; ἐνε δρευόντων δικτύων ἐντὸς, τί ἔδει ποιεῖν ἕτερον, ξ βραχυλογία χρησαμένῳ, εἰ δυναίμην, ἀπαλλάττεσθα τὴν ταχίστην; Οὐ γὰρ φυγομαχεῖν εὐθὺς ἐχρῆν, καὶ ταῦτα πρόφασιν ἱκανὴν κεκτημένους ἀποφυγής την τε νόσον καὶ ἅμα τὴν μένωσιν. Η γὰρ ἂν καὶ νώτου κείσεσθαι έμελλον, δειλίας γραφόμενοι και λειποταξίου δίκην ἐπάγοντες. Πρὸς μὲν οὖν τὸ τῆς θεότητος όνομα, μὴ τῇ οὐσίμ μᾶλλον ἢ ταἶ; ἐπερ γείαις ἁρμόττειν κυρίως καὶ πρώτως, πρώτην το μένῳ καὶ τὴν ἀπάντησιν, ἤρχεσε παραχρήμα προς λύσιν τὸ τοῦ θείου Πατρὸς ἐκεῖνο γεγονός ανά στόμα· • Θεοῦ δὲ ὅταν εἴπω, λέγω Πατρὸς, Υἱοῦ, καὶ ἐγκο Πνεύματος, οὔτε ὑπὲρ ταῦτα τῆς θεότητος χεομένης, ἵνα μὴ δῆμον θεῶν εἰσαγάγωμεν, οὔτε ἐντὸς τούτωσι οριζομένης, ἵνα μὴ πενίαν θεότητος κατακριθώμεν. Καὶ πάλιν·ι Θεοῦ δὲ ὅταν εἶπω, ἐνὶ φωτί παρα. στράφθητε καὶ τρισίν· ἐνὶ μὲν κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, εἴτ' οὖν θεότητος· τρισὶ κατὰ τὰς ιδιότητες, εἴτ' οὖν ὑποστάσεις, εἴ τινα φίλον καλεῖν, ἢ πρόσ ωπα. Οὐδὲν γὰρ περὶ τῶν ὀνομάτων ζυγομαχήσε μεν, ἕως ἂν πρὸς τὴν αὐτὴν ἔννοιαν οἱ συλλαβεί φέρωσι. Διαιρεῖται γὰρ ἀδιαιρέτως, ἵνα οὕτως είναι καὶ συνάπτεται διηρημένως. Εν γὰρ ἐν τρισὶν ἡ θεότης, καὶ τὰ τρία ἐν, τὰ ἐν οἷς ή θεότης, ἢ τό γε ἀκριβέστερον εἰπεῖν, ἃ ἡ θεότης· εά; δὲ ὑπερα λὰς καὶ ἐλλείψεις ἐλλείψωμεν.» Καὶ ὁ Μυστάνι δ' ὁμοίως φάσκει Γρηγόριος ο Εἰ τὸ Θεὸς ὄνομα οὐσία; σημαντικών έστι, μίαν εσίαν ὁμολογοῦντε; τῆς ἁγίας Τριάδος ένα Θεὸν εἰκότως δογματίζομαι ἐπειδὴ μιᾶς οὐσίας ἐν ὄνομα τὸ Θεός ἐστι, καὶ τα λιν· ι Βστι τοίνυν Ιδίωμα τῆς ἀϊδίου οὐσίας, ἧς ἐπι Πατὴς καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τὰ πάντα ἐκ Variorum notæ. Citatur D. Basilii Epistola, quæ in eo codice, quo Gregoras usus est, 251ª numerabatur; in libris editis aut omnino deest, aut alium numerum przfert. Boivin,

πρὸς μὲν οὖν τὸ τῆς θεότητος ὄνομα, μὴ τῇ οὐσίᾳ μᾶλλον ἢ ταῖς ἐνεργείαις ἁρμόττειν κυρίως καὶ πρώτως, πρώτην ποιουμένῳ καὶ τὴν ἀπάντησιν, ἤρκεσε παραχρῆμα πρὸς λύσιν τὸ τοῦ θείου πατρὸς ἐκεῖνο γεγονὸς ἀνὰ στόμα· θεοῦ δὲ ὅταν εἴπω, λέγω πατρὸς, υἱοῦ, καὶ ἁγίου πνεύματος, οὔτε ὑπὲρ ταῦτα τῆς θεότητος χεομένης, ἵνα μὴ δῆμον θεῶν εἰσαγάγωμεν, οὔτε ἐντὸς τούτων ὁριζομένης, ἵνα μὴ πενίαν θεότητος κατακριθῶμεν. καὶ πάλιν· θεοῦ δὲ ὅταν εἴπω, ἑνὶ φωτὶ περιαστράφθητε καὶ τρισίν· ἑνὶ μὲν κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, εἴτ’ οὖν θεότητος· τρισὶ κατὰ τὰς ἰδιότητας, εἴτ’ οὖν ὑποστάσεις, εἴ τινι φίλον καλεῖν, ἢ πρόσωπα. οὐδὲν γὰρ περὶ τῶν ὀνομάτων ζυγομαχήσομεν, ἕως ἂν πρὸς τὴν αὐτὴν ἔννοιαν αἱ συλλαβαὶ φέρωσι. διαιρεῖται γὰρ ἀδιαιρέτως, ἵνα οὕτως εἴπω, καὶ συνάπτεται διῃρημένως. ἓν γὰρ ἐν τρισὶν ἡ θεότης, καὶ τὰ τρία ἓν, τὰ ἐν οἷς ἡ θεότης, ἢ τό γε ἀκριβέστερον εἰπεῖν, ἃ ἡ θεότης· τὰς δὲ ὑπερβολὰς καὶ ἐλλείψεις ἐλλείψωμεν. καὶ ὁ Νυσσαέων δ’ ὁμοίως φάσκει Γρηγόριος·

NICEPHORI GREGOR.F [igr. a. CSST:CLz.:] mum admitteren, altero demum et velut subsidia- τὴν πρώτην ἀκοὴν ἐμοῦ γε προτισμένου μηδέ μικρό, γούν, τον δεύτερον πλούν διαλέγεσθαι ἐπεχείρηrio conatu, ad disputandum mecum aggressi sunt. V. Disputationem hinc ordiri visum est, quod nomen θεότητος inferius esset substantia divina, et magis propric operationibus increatis conveniret: item quod operationes bæ increatæ magno et infinito discrimine a divina substantia distarent; quodque ex operationibus Deum cognoscerenius, dicente magno Basilio: • Deum ex operationibus quidem cognoscere nos dicimus; at appropinquaturos esse ad ejus substantiami non promittimus: quoniam ejus operationes ad nos descendunt; substantia vero ejusdem inaccessibilis manet. › Hre et similia cum dictitarent, perversas de suo interpretationes, argumentationesque absurdas, impias, et insanas subjungebant: quoniam nempe operationes ad nos descenderent, atque ex iis nos Deum cognosceremus, oportere eas increatas esse divini614. Ε'. Καὶ ἦν ἡ τῆς διαλέξεως εισαγωγή· ὅτι τε τῆς θεότητος ὄνομα δεύτερόν ἐστι τῆς θείας οὐσίας καὶ ταῖς ἀκτίστοις ἐνεργείαις κυρίως μᾶλλον αρμόττει· καὶ ὅτι τῶν τοιούτων ἀκτίσεων ενεργειών πολλή καὶ ἄπειρος ἐκ τῆς θείας οὐσία; ἐστὶν ἡ διαφορά, κἐκ τῶν ἐνεργειῶν γινώσκομεν τὸν Θεόν· καὶ ὡς ὁ μέγας φησ. Βασίλειος «Εκ μὲν τῶν ἐνεργειῶν γνωρίζειν λέγομεν τὸν Θεὸν ἡμῶν, τῇ δ' οὐσίᾳ αὐτ τοῦ προσεγγίζειν οὐχ ὑπισχνούμεθα. Δἱ μὲν γὰρ δ' ενέργειαι αὐτοῦ πρὸς ἡμᾶς καταβαίνουσιν· ἡ οὐσία αὐτοῦ μένει ἀπρόσιτος... Ταῦτα καὶ τὰ τ ραπλήσια λέγοντες ἐπῆγεν οἰκείας παρεξηγήσεις και συλλογισμοὺς ἐκτόπους καὶ ἀνοσίους καὶ μαινομέν νους· ὡς ἐπειδὴ πρὸς ἡμᾶς οἱ ἐνέργεια κατεβαί νουσι, κακ τούτων γνωρίζομεν τὸν Θεὸν, ἄκτιστον ἄρα εἰσὶ θεότητες· καὶ ὅσοι μὴ συμφωνούσιν ἡμῖν, tates; et quorum dicta cum suis non consentirent, βλασφήμους ἑαυτοὺς [Ρ. 621] καθιστῶσι περιφε eos palam blasphemiæ reos sese constituere. VI. Ego vero, qui et ægrotabam, et cæteris sociis exclusis unus prærter spem insidiosis retibus interceptus 985 hærebam, quid aliud facere debui, nisi ut me, si possen, brevi oratione quamprimam inde expedirem? Pugnam certe detreclare statim haud oportuit, tametsi declinandi ¡douea ratio erat morbus ipse cum solitudine conjunctus. ¡¡ enim a tergo instantes crimen mihi timiditatis objecturi, et quod locum deseruissem, reum acturi fuissent. Ad argumentum igitur ex eo ductum, quod nomen θεότητος proprie et primario non ma Kis substantiæ quam operationibus conveniret, primum respondi; eique refellendo suffecit statim illud divi doctoris, quod tum mihi præsto in ore exstitit: «Cum Dei dico, Patris dico et Filii et Spiritus sancti. Divinitas nec ultra hæc diffunditur, ne deorum turbam inducamus; nec citra hos fines consistit, ne de inopia divinitatis daınnemur. › Et rursus: ‹ Dei autem cum dico, uno lumine et tribus circumfusi irradiemini: uno quidem, secundum rationem substantiæ seu divinitatis; tribus autem, secundum proprietates seu hypostases (si quis malit ita vocare) seu personas. Nam de nominibus nulla nobis rixa futura est, quandiu syllaliæ ad eamdem notionem ferent. Quippe et indivisim dividitur, ut ita dicam, et divisim connectitur: quoniam divinitas unum est in tribus, et tria illa, in quibus est divinitas, seu quæ, ut accuratius loquar, divinitas est, unum sunt. Excessus autem ac defectus omittamus. › Pariter et Gregorius Nyssenus ait: «Si hoc noinen, Deus, substantiam significat, unam divinæ Trinitatis substantiam 989 confitendo, unum Deum statuere nos apparet, quoniam unius subνῶς. Ϛ'. Ἐμοὶ δὲ καὶ ἀσθενῶς ἔχοντι, καὶ μόνῳ τῶν ἄλλων ἀπειλημμένων συμμάχων ἀπροσδοκήτω; ἐνε δρευόντων δικτύων ἐντὸς, τί ἔδει ποιεῖν ἕτερον, ξ βραχυλογία χρησαμένῳ, εἰ δυναίμην, ἀπαλλάττεσθα τὴν ταχίστην; Οὐ γὰρ φυγομαχεῖν εὐθὺς ἐχρῆν, καὶ ταῦτα πρόφασιν ἱκανὴν κεκτημένους ἀποφυγής την τε νόσον καὶ ἅμα τὴν μένωσιν. Η γὰρ ἂν καὶ νώτου κείσεσθαι έμελλον, δειλίας γραφόμενοι και λειποταξίου δίκην ἐπάγοντες. Πρὸς μὲν οὖν τὸ τῆς θεότητος όνομα, μὴ τῇ οὐσίμ μᾶλλον ἢ ταἶ; ἐπερ γείαις ἁρμόττειν κυρίως καὶ πρώτως, πρώτην το μένῳ καὶ τὴν ἀπάντησιν, ἤρχεσε παραχρήμα προς λύσιν τὸ τοῦ θείου Πατρὸς ἐκεῖνο γεγονός ανά στόμα· • Θεοῦ δὲ ὅταν εἴπω, λέγω Πατρὸς, Υἱοῦ, καὶ ἐγκο Πνεύματος, οὔτε ὑπὲρ ταῦτα τῆς θεότητος χεομένης, ἵνα μὴ δῆμον θεῶν εἰσαγάγωμεν, οὔτε ἐντὸς τούτωσι οριζομένης, ἵνα μὴ πενίαν θεότητος κατακριθώμεν. Καὶ πάλιν·ι Θεοῦ δὲ ὅταν εἶπω, ἐνὶ φωτί παρα. στράφθητε καὶ τρισίν· ἐνὶ μὲν κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον, εἴτ' οὖν θεότητος· τρισὶ κατὰ τὰς ιδιότητες, εἴτ' οὖν ὑποστάσεις, εἴ τινα φίλον καλεῖν, ἢ πρόσ ωπα. Οὐδὲν γὰρ περὶ τῶν ὀνομάτων ζυγομαχήσε μεν, ἕως ἂν πρὸς τὴν αὐτὴν ἔννοιαν οἱ συλλαβεί φέρωσι. Διαιρεῖται γὰρ ἀδιαιρέτως, ἵνα οὕτως είναι καὶ συνάπτεται διηρημένως. Εν γὰρ ἐν τρισὶν ἡ θεότης, καὶ τὰ τρία ἐν, τὰ ἐν οἷς ή θεότης, ἢ τό γε ἀκριβέστερον εἰπεῖν, ἃ ἡ θεότης· εά; δὲ ὑπερα λὰς καὶ ἐλλείψεις ἐλλείψωμεν.» Καὶ ὁ Μυστάνι δ' ὁμοίως φάσκει Γρηγόριος ο Εἰ τὸ Θεὸς ὄνομα οὐσία; σημαντικών έστι, μίαν εσίαν ὁμολογοῦντε; τῆς ἁγίας Τριάδος ένα Θεὸν εἰκότως δογματίζομαι ἐπειδὴ μιᾶς οὐσίας ἐν ὄνομα τὸ Θεός ἐστι, καὶ τα λιν· ι Βστι τοίνυν Ιδίωμα τῆς ἀϊδίου οὐσίας, ἧς ἐπι Πατὴς καὶ Υἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τὰ πάντα ἐκ Variorum notæ. Citatur D. Basilii Epistola, quæ in eo codice, quo Gregoras usus est, 251ª numerabatur; in libris editis aut omnino deest, aut alium numerum przfert. Boivin,

PG 148:1261εἰ τὸ ΘΕΟΣ ὄνομα οὐσίας σημαντικόν ἐστι, μίαν οὐσίαν ὁμολογοῦντες τῆς ἁγίας τριάδος ἕνα θεὸν εἰκότως δογματίζομεν, ἐπειδὴ μιᾶς οὐσίας ἓν ὄνομα τὸ ΘΕΟΣ ἐστι. καὶ πάλιν· ἔστι τοίνυν ἰδίωμα τῆς ἀϊδίου οὐσίας, ἧς ἐστι πατὴρ καὶ υἱὸς καὶ ἅγιον πνεῦμα, τὸ πάντα ἐποπτεύειν καὶ θεωρεῖν καὶ γινώσκειν, οὐ μόνον τὰ ἔργῳ γινόμενα, ἀλλὰ καὶ τὰ τῷ νῷ λαμβανόμενα· ὅπερ μόνης ἐστὶν ἐκείνης τῆς οὐσίας. ἐντεῦθεν εἰλημμένον τὸ ΘΕΟΣ ὄνομα, κυρίως λεγόμενον, σημαίνει τὴν οὐσίαν ἐκείνην, ἣ δεσπόζει πάντων ὡς ἀληθῶς. καὶ πάλιν· μιᾶς τοιγαροῦν ὑπαρχούσης τῆς οὐσίας, ἧς ἐστι πατὴρ καὶ υἱὸς καὶ ἅγιον πνεῦμα, καὶ ἑνὸς τοῦ παραδηλοῦντος αὐτὴν ὀνόματος, φημὶ δὴ τοῦ ΘΕΟΣ, εἷς θεὸς ἔσται κυρίως καὶ ἀκολουθότερον τῷ λόγῳ τῆς οὐσίας. (Ζ.) Ταῦτα μὲν δὴ οὖν, καὶ ὅσα ἄλλα τῶν θείων πατέρων ἐκ τοῦ προχείρου τέως ἐπῄει τῇ μνήμῃ, τὴν ὁμοίαν ἀκολουθίαν ἀεὶ διασώζοντα, καθόσον ἐφικτὸν, προενεγκόντες ἐκείνῃ τῇ διαλέξει περὶ τοῦ τῆς θεότητος ὀνόματος ἐξ αὐτοσχεδίου δεδώκαμεν.

{a. c. 1551]* BYZANTINE HISTORLE LIB XX. τεύειν καὶ θεωρεῖν καὶ γινώσκειν, οὐ μόνον τὰ ἔργῳ stantiz unum nomen est, Deus.» Et rursus: γινόμενα, ἀλλὰ καὶ τὰ τῷ νῷ λαμβανόμενα· ὅπερ • Est igitur proprietas æternæ substantie, cujus μόνης ἐστὶν ἐκείνης τῆς οὐσίας. Εντεῦθεν εἰλημ. μένον τὸ Θεὸς ἔνομα, κυρίως λεγόμενον, σημαίνει τὴν οὐσίαν ἐκείνην, ή δεσπόζει πάντων ὡς ἀληθῶς. Καὶ πάλιν· ι Μιᾶς τοιγαροῦν ὑπαρχούσης τῆς οὐ σίας, ἧς ἐστι Πατὴρ καὶ νἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, καὶ ἑνὸς τοῦ παραδηλοῦντος αὐτὴν ὀνόματος, φημὶ δὴ τοῦ Θεός, εἷς Θεὸς ἔσται κυρίως καὶ ἀκολουθότερον τῷ λόγῳ τῆς οὐσία;. ο et Spiritus sanctus, et unum nomen eam denotet, ipsius substantiæ rationi magis consentaneum est. › Ζ. Ταῦτα μὲν δὴ οὖν, καὶ ὅσα ἄλλα τῶν θείων Πα τέρων ἐκ τοῦ προχείρου τέως ἐπῄει τῇ μνήμῃ, την ὁμοίαν ἀκολουθίαν ἀεὶ διασώζοντα, [Ρ. 622] καθόσον ἐφικτέν, προενεγκόντες ἐκείνῃ τῇ διαλέξει περὶ τοῦ τῆς θεότητος ονόματος ἐξ αὐτοσχεδίου δεδώκαμεν. Καὶ μα ωνείδιζον ἔγωγε σφίσιν, ὅτι τῶν θείων Πατέρων τῇ θείᾳ οὐσία τὸ τῆς θεότητος όνομα διαρρήδην διδόντων, αὐτοὶ παρεξηγούμενοι προδήλως εκείνους συκοφαντούσ σιν. Ὄνομα γὰρ κύριον ἢ μὴ ὑπάρχειν ὅλως τῇ θείᾳ φασὶν οὐσίς, ἢ ἡμῖν γε μὴ ὑπάρχειν· δ δ' οὖν σφίσι δογματισθὲν ἐκ τῶν τιμιωτέρων ἡμῖν ἐκδέδοται, στέργειν καὶ ἡμᾶς εἶναι ἀνάγκην, καὶ μηδαμή περαι τέρω προβαίνειν, μηδὲ πολυπραγμονεῖν. Εἰ δέ που καὶ δι' οἰκονομίαν τινὰ ἐνίοις ἐνίοτε καὶ ἐνιαχοῦ παρ έφθεγκταί τι, δόξαν ἴσως εναντιολογίας παρέχον, μὴ νόμον εἶναι τὸ σπάνιόν τε καὶ δυσδιάγνωστον. substantiæ est Pater et Filius et Spiritus sanctus, quod omnia inspectet, contenipletur, et cognoscal, non solum quæ re ipsa exsistunt, sed et quæ intellectu tantum percipiuntur; quod est solius ejusco substantia. Hinc sumptum est nomen Θεός, quod proprie dictum substantiam illam significat, quæ omnium-vere domina est.» Εt rursus:. Cum itaque una sit substantia, cujus est Pater et Filias· nempe Deus; crit proprie unus Deus: idque VII. Hæc nos, et quæcunque alia sanctorum Patrum dicta in promptu tum fuerunt atque in imentem venerunt, similem usque consecutionem quoad deri potuit conservantia, produxinus, et ad illam de divinitatis nomine disputationem ex temporc adhibuimus. Tum hoc illis simul exprobravi, quod cum sancti Patres omnen θεότητος diserte tribuerent divinæ substantiæ, hi perperam interpretando aperte illos calumniarentur. Etenim aiunt ii, divinæ substantiæ nomen proprium vel non exsistere, vel nobis haud exsistere. Quod ilaque iidem, ab excellentioribus attributis ductum, in rebus dogmaticis usurparunt, et nobis tradiderunt, eo nos contentos esse necessario oportere, non autem ultra progredi et curiosius inquirere. Quod si qui singulari aliqua ratione aliquando et alicubi dissonum quid pronuntiassent, 990 quod contrarie dictum videri posset, id quidem, utpote rarum et obscurum, legem non esse. Η΄. Περὶ δ᾽ ὧν αὖθις τὸν μέγαν εἰσῆγον ἐκεῖνοι Baσίλειον, λέγοντα γινώσκειν ἐκ τῶν ἐνεργειῶν ἡμᾶς τὸν Θεόν· ἀλλὰ μὴν ἀκτίστους ἐκεῖνος ήκιστα φάσκει θεότητας εἶναι τὰς τοιαύτας ἐνεργείας, ἔγωγε έφα σκον. Η γοῦν μὴ δι᾿ ἑαυτῶν ἀναγινώσκειν ὅλως ἀπεφαινόμην αὐτοὺς, ἡ ἀναγινώσκοντας μὴ γινώσκειν ὅλως & ἀναγινώσκουσιν. Εἰπὼν γὰρ ὁ θεῖος Πατήρ, ἐκ τῶν ἐνεργειῶν γινώσκειν ἡμᾶς τὸν Θεὸν, ἐν τῇ αὐτῇ παρακατιὼν ἐπιστολῇ ἑαυτὸν αὐτὸς ἐξηγεῖται, φάσκων· «Οἱ μαθηταὶ πότε αὐτὸν προσεκύ. νησαν; οὐχ ὅτε τὴν κτίσιν αὐτῷ εἶδον ὑποτεταγμένην; Από γὰρ θαλάσσης καὶ ἀνέμων ὑπακουσάντων αὐτῷ ἐγνώρισαν αὐτοῦ τὴν θεότητα. Οὐκοῦν ἀπὸ μὲν τῶν ἐνεργειῶν ἡ γνῶτες· ἀπὸ δὲ τῆς γνώσεως ή προσκύνησις.». Καὶ ἅμα ὁρᾶτε, ἔφασκον, ἐνεργείας τὰ θαύματα λέγοντα τὸν θεῖον διδάσκαλον. Πῶς οὖν θάλασσαν καὶ ἀνέμους καὶ τὰ τοιαῦτα θεότητας ἀκτίστους φατέ, καὶ τοὺς θείους πρηστήρας οὐ φρίττετε; Ἔπειτα οὐδέ τοι τὸν τῶν ὄντων γινώσκομεν αἴτιον· κἀκ τῆς διαφορᾶς τῶν ὄντων τὴν τοῦ ἔντος διδασκόμεθα σοφίαν, τὸν δϊόν· καὶ ἐκ τῆς τῶν ὄντων φυσικῆς κινήσεως τὴν ἐνυπόστατον τοῦ ὄντος μανθά νομεν ζωήν, τὴν τῶν ὄντων ζωοποιόν δύναμιν, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον.» Θ'. "Ο βασιλεύς δ' εὐθὺς ἀνίσταται, γέμων ὀργῆς και θυμοῦ καὶ βραχύ προβὰς τοῦ θαλάμου τὸ ποιητέον ἐκοινολογεῖτο κρύφα τῷ τε Παλαμᾷ καὶ τοῖς ἐπισκόποις· εἶναι γὰρ ἀνίσχυρον ἐνταυθοί τὴν ἐκ λόγων πειθώ. Και βάρια πάντων ἄλλων εὕρισκε VIII. Quatenus autem Basilium Magnum inducebant, dicentem cognosci a nobis Deum ex operationibus; at cas operationes, inquam, miuin.e ille increatas divinitates case ait. Omnino ergo, aut ipsos per se non legere, aut legendo non intelligere ea quæ legerent, afirmabam. Nam sanctus bie Pater, postquam dixit, Deum ex operationibus cognosci a nobis, suamn ipse mentem infra in car dem epistola interpretatur his verbis: Discipuli quando eum adorarunt? Non cum creaturain ei submissam viderunt? Nempe ii divinitatem ejus ex co cognoverunt, quod et mare et venti obedi rent ei. Itaque ex operationibus nata cognitio, ex cognitione adoratio.». Ac videle, inquam, simul ɛauctum hunc doctorem operationes vocantem ea, quæ sunt miracula. Quomodo ilque vos mare ct ventos et similia increatas vocatis divinitates; tum iidem igneos Dei turbines haud exhorrescitis? Jam vero nec ipsum entium auctorem cognoscimus, sed ex varietate entium sapientiam ejus qui est, nempe Filium, cognoscimus; et ex motu entium naturali vitam ejus, qui est, per se subsistentem intelligimus, nempe entium vivificam virtutem, Spiritum sanctum. › IX. Ibi imperator iræ et indignationis plenus surrexit, et paulo extra cubiculum progressus cœpit clam cum Palama et episcopis quid agendum: esɛet consultare: verba quippe in præsenti negoείo vim persuadendi 901 minimum habere. Atque

καὶ ἅμα ὠνείδιζον ἔγωγε σφίσιν, ὅτι τῶν θείων πατέρων τῇ θείᾳ οὐσίᾳ τὸ τῆς θεότητος ὄνομα διαῤῥήδην διδόντων, αὐτοὶ παρεξηγούμενοι προδήλως ἐκείνους συκοφαντοῦσιν. ὄνομα γὰρ κύριον ἢ μὴ ὑπάρχειν ὅλως τῇ θείᾳ φασὶν οὐσίᾳ, ἢ ἡμῖν γε μὴ ὑπάρχειν· ὃ δ’ οὖν σφίσι δογματισθὲν ἐκ τῶν τιμιωτέρων ἡμῖν ἐκδέδοται, στέργειν καὶ ἡμᾶς εἶναι ἀνάγκην, καὶ μηδαμῆ περαιτέρω προβαίνειν, μηδὲ πολυπραγμονεῖν. εἰ δέ που καὶ δι’ οἰκονομίαν τινὰ ἐνίοις ἐνίοτε καὶ ἐνιαχοῦ παρέφθεγκταί τι, δόξαν ἴσως ἐναντιολογίας παρέχον, μὴ νόμον εἶναι τὸ σπάνιόν τε καὶ δυσδιάγνωστον. (Η.) Περὶ δ’ ὧν αὖθις τὸν μέγαν εἰσῆγον ἐκεῖνοι Βασίλειον, λέγοντα γινώσκειν ἐκ τῶν ἐνεργειῶν ἡμᾶς τὸν θεόν· ἀλλὰ μὴν ἀκτίστους ἐκεῖνος ἥκιστα φάσκει θεότητας εἶναι τὰς τοιαύτας ἐνεργείας, ἔγωγε ἔφασκον. ἢ γοῦν μὴ δι’ ἑαυτῶν ἀναγινώσκειν ὅλως ἀπεφαινόμην αὐτοὺς, ἢ ἀναγινώσκοντας μὴ γινώσκειν ὅλως ἃ ἀναγινώσκουσιν. εἰπὼν γὰρ ὁ θεῖος πατὴρ, ἐκ τῶν ἐνεργειῶν γινώσκειν ἡμᾶς τὸν θεὸν, ἐν τῇ αὐτῇ παρακατιὼν ἐπιστολῇ ἑαυτὸν αὐτὸς ἐξηγεῖται, φάσκων· οἱ μαθηταὶ πότε αὐτὸν προσεκύνησαν; οὐχ ὅτε τὴν κτίσιν αὐτῷ εἶδον ὑποτεταγμένην;

{a. c. 1551]* BYZANTINE HISTORLE LIB XX. τεύειν καὶ θεωρεῖν καὶ γινώσκειν, οὐ μόνον τὰ ἔργῳ stantiz unum nomen est, Deus.» Et rursus: γινόμενα, ἀλλὰ καὶ τὰ τῷ νῷ λαμβανόμενα· ὅπερ • Est igitur proprietas æternæ substantie, cujus μόνης ἐστὶν ἐκείνης τῆς οὐσίας. Εντεῦθεν εἰλημ. μένον τὸ Θεὸς ἔνομα, κυρίως λεγόμενον, σημαίνει τὴν οὐσίαν ἐκείνην, ή δεσπόζει πάντων ὡς ἀληθῶς. Καὶ πάλιν· ι Μιᾶς τοιγαροῦν ὑπαρχούσης τῆς οὐ σίας, ἧς ἐστι Πατὴρ καὶ νἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, καὶ ἑνὸς τοῦ παραδηλοῦντος αὐτὴν ὀνόματος, φημὶ δὴ τοῦ Θεός, εἷς Θεὸς ἔσται κυρίως καὶ ἀκολουθότερον τῷ λόγῳ τῆς οὐσία;. ο et Spiritus sanctus, et unum nomen eam denotet, ipsius substantiæ rationi magis consentaneum est. › Ζ. Ταῦτα μὲν δὴ οὖν, καὶ ὅσα ἄλλα τῶν θείων Πα τέρων ἐκ τοῦ προχείρου τέως ἐπῄει τῇ μνήμῃ, την ὁμοίαν ἀκολουθίαν ἀεὶ διασώζοντα, [Ρ. 622] καθόσον ἐφικτέν, προενεγκόντες ἐκείνῃ τῇ διαλέξει περὶ τοῦ τῆς θεότητος ονόματος ἐξ αὐτοσχεδίου δεδώκαμεν. Καὶ μα ωνείδιζον ἔγωγε σφίσιν, ὅτι τῶν θείων Πατέρων τῇ θείᾳ οὐσία τὸ τῆς θεότητος όνομα διαρρήδην διδόντων, αὐτοὶ παρεξηγούμενοι προδήλως εκείνους συκοφαντούσ σιν. Ὄνομα γὰρ κύριον ἢ μὴ ὑπάρχειν ὅλως τῇ θείᾳ φασὶν οὐσίς, ἢ ἡμῖν γε μὴ ὑπάρχειν· δ δ' οὖν σφίσι δογματισθὲν ἐκ τῶν τιμιωτέρων ἡμῖν ἐκδέδοται, στέργειν καὶ ἡμᾶς εἶναι ἀνάγκην, καὶ μηδαμή περαι τέρω προβαίνειν, μηδὲ πολυπραγμονεῖν. Εἰ δέ που καὶ δι' οἰκονομίαν τινὰ ἐνίοις ἐνίοτε καὶ ἐνιαχοῦ παρ έφθεγκταί τι, δόξαν ἴσως εναντιολογίας παρέχον, μὴ νόμον εἶναι τὸ σπάνιόν τε καὶ δυσδιάγνωστον. substantiæ est Pater et Filius et Spiritus sanctus, quod omnia inspectet, contenipletur, et cognoscal, non solum quæ re ipsa exsistunt, sed et quæ intellectu tantum percipiuntur; quod est solius ejusco substantia. Hinc sumptum est nomen Θεός, quod proprie dictum substantiam illam significat, quæ omnium-vere domina est.» Εt rursus:. Cum itaque una sit substantia, cujus est Pater et Filias· nempe Deus; crit proprie unus Deus: idque VII. Hæc nos, et quæcunque alia sanctorum Patrum dicta in promptu tum fuerunt atque in imentem venerunt, similem usque consecutionem quoad deri potuit conservantia, produxinus, et ad illam de divinitatis nomine disputationem ex temporc adhibuimus. Tum hoc illis simul exprobravi, quod cum sancti Patres omnen θεότητος diserte tribuerent divinæ substantiæ, hi perperam interpretando aperte illos calumniarentur. Etenim aiunt ii, divinæ substantiæ nomen proprium vel non exsistere, vel nobis haud exsistere. Quod ilaque iidem, ab excellentioribus attributis ductum, in rebus dogmaticis usurparunt, et nobis tradiderunt, eo nos contentos esse necessario oportere, non autem ultra progredi et curiosius inquirere. Quod si qui singulari aliqua ratione aliquando et alicubi dissonum quid pronuntiassent, 990 quod contrarie dictum videri posset, id quidem, utpote rarum et obscurum, legem non esse. Η΄. Περὶ δ᾽ ὧν αὖθις τὸν μέγαν εἰσῆγον ἐκεῖνοι Baσίλειον, λέγοντα γινώσκειν ἐκ τῶν ἐνεργειῶν ἡμᾶς τὸν Θεόν· ἀλλὰ μὴν ἀκτίστους ἐκεῖνος ήκιστα φάσκει θεότητας εἶναι τὰς τοιαύτας ἐνεργείας, ἔγωγε έφα σκον. Η γοῦν μὴ δι᾿ ἑαυτῶν ἀναγινώσκειν ὅλως ἀπεφαινόμην αὐτοὺς, ἡ ἀναγινώσκοντας μὴ γινώσκειν ὅλως & ἀναγινώσκουσιν. Εἰπὼν γὰρ ὁ θεῖος Πατήρ, ἐκ τῶν ἐνεργειῶν γινώσκειν ἡμᾶς τὸν Θεὸν, ἐν τῇ αὐτῇ παρακατιὼν ἐπιστολῇ ἑαυτὸν αὐτὸς ἐξηγεῖται, φάσκων· «Οἱ μαθηταὶ πότε αὐτὸν προσεκύ. νησαν; οὐχ ὅτε τὴν κτίσιν αὐτῷ εἶδον ὑποτεταγμένην; Από γὰρ θαλάσσης καὶ ἀνέμων ὑπακουσάντων αὐτῷ ἐγνώρισαν αὐτοῦ τὴν θεότητα. Οὐκοῦν ἀπὸ μὲν τῶν ἐνεργειῶν ἡ γνῶτες· ἀπὸ δὲ τῆς γνώσεως ή προσκύνησις.». Καὶ ἅμα ὁρᾶτε, ἔφασκον, ἐνεργείας τὰ θαύματα λέγοντα τὸν θεῖον διδάσκαλον. Πῶς οὖν θάλασσαν καὶ ἀνέμους καὶ τὰ τοιαῦτα θεότητας ἀκτίστους φατέ, καὶ τοὺς θείους πρηστήρας οὐ φρίττετε; Ἔπειτα οὐδέ τοι τὸν τῶν ὄντων γινώσκομεν αἴτιον· κἀκ τῆς διαφορᾶς τῶν ὄντων τὴν τοῦ ἔντος διδασκόμεθα σοφίαν, τὸν δϊόν· καὶ ἐκ τῆς τῶν ὄντων φυσικῆς κινήσεως τὴν ἐνυπόστατον τοῦ ὄντος μανθά νομεν ζωήν, τὴν τῶν ὄντων ζωοποιόν δύναμιν, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον.» Θ'. "Ο βασιλεύς δ' εὐθὺς ἀνίσταται, γέμων ὀργῆς και θυμοῦ καὶ βραχύ προβὰς τοῦ θαλάμου τὸ ποιητέον ἐκοινολογεῖτο κρύφα τῷ τε Παλαμᾷ καὶ τοῖς ἐπισκόποις· εἶναι γὰρ ἀνίσχυρον ἐνταυθοί τὴν ἐκ λόγων πειθώ. Και βάρια πάντων ἄλλων εὕρισκε VIII. Quatenus autem Basilium Magnum inducebant, dicentem cognosci a nobis Deum ex operationibus; at cas operationes, inquam, miuin.e ille increatas divinitates case ait. Omnino ergo, aut ipsos per se non legere, aut legendo non intelligere ea quæ legerent, afirmabam. Nam sanctus bie Pater, postquam dixit, Deum ex operationibus cognosci a nobis, suamn ipse mentem infra in car dem epistola interpretatur his verbis: Discipuli quando eum adorarunt? Non cum creaturain ei submissam viderunt? Nempe ii divinitatem ejus ex co cognoverunt, quod et mare et venti obedi rent ei. Itaque ex operationibus nata cognitio, ex cognitione adoratio.». Ac videle, inquam, simul ɛauctum hunc doctorem operationes vocantem ea, quæ sunt miracula. Quomodo ilque vos mare ct ventos et similia increatas vocatis divinitates; tum iidem igneos Dei turbines haud exhorrescitis? Jam vero nec ipsum entium auctorem cognoscimus, sed ex varietate entium sapientiam ejus qui est, nempe Filium, cognoscimus; et ex motu entium naturali vitam ejus, qui est, per se subsistentem intelligimus, nempe entium vivificam virtutem, Spiritum sanctum. › IX. Ibi imperator iræ et indignationis plenus surrexit, et paulo extra cubiculum progressus cœpit clam cum Palama et episcopis quid agendum: esɛet consultare: verba quippe in præsenti negoείo vim persuadendi 901 minimum habere. Atque

ἀπὸ γὰρ θαλάσσης καὶ ἀνέμων ὑπακουσάντων αὐτῷ ἐγνώρισαν αὐτοῦ τὴν θεότητα. οὐκοῦν ἀπὸ μὲν τῶν ἐνεργειῶν ἡ γνῶσις· ἀπὸ δὲ τῆς γνώσεως ἡ προσκύνησις. καὶ ἅμα ὁρᾶτε, ἔφασκον, ἐνεργείας τὰ θαύματα λέγοντα τὸν θεῖον διδάσκαλον. πῶς οὖν θάλασσαν καὶ ἀνέμους καὶ τὰ τοιαῦτα θεότητας ἀκτίστους φατὲ, καὶ τοὺς θείους πρηστῆρας οὐ φρίττετε; ἔπειτα οὐδέ τοι τὸν τῶν ὄντων γινώσκομεν αἴτιον· κἀκ τῆς διαφορᾶς τῶν ὄντων τὴν τοῦ ὄντος διδασκόμεθα σοφίαν, τὸν υἱόν· καὶ ἐκ τῆς τῶν ὄντων φυσικῆς κινήσεως τὴν ἐνυπόστατον τοῦ ὄντος μανθάνομεν ζωὴν, τὴν τῶν ὄντων ζωοποιὸν δύναμιν, τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον. (Θ.) Ὁ βασιλεὺς δ’ εὐθὺς ἀνίσταται, γέμων ὀργῆς καὶ θυμοῦ· καὶ βραχὺ προβὰς τοῦ θαλάμου τὸ ποιητέον ἐκοινολογεῖτο κρύφα τῷ τε Παλαμᾷ καὶ τοῖς ἐπισκόποις· εἶναι γὰρ ἀνίσχυρον ἐνταυθοῖ τὴν ἐκ λόγων πειθώ. καὶ ῥᾴονα πάντων ἄλλων εὕρισκε τρόπον οὐδένα, τὴν ταχίστην ἀποσκευάσασθαι πάντας ἡμᾶς, ἢ καθ’ ἃς ὁ Παλαμᾶς τε αὐτῷ προεζωγράφησεν ὑποθήκας καὶ αὐτὸς ἤδη πείρᾳ μεμάθηκεν ἀκριβῶς. αἱ δὲ ἦσαν ἀποψηφίζεσθαι κομιδῇ τὴν διὰ γραφικῶν ἀποδείξεων ἤδη διάλεξιν·

{a. c. 1551]* BYZANTINE HISTORLE LIB XX. τεύειν καὶ θεωρεῖν καὶ γινώσκειν, οὐ μόνον τὰ ἔργῳ stantiz unum nomen est, Deus.» Et rursus: γινόμενα, ἀλλὰ καὶ τὰ τῷ νῷ λαμβανόμενα· ὅπερ • Est igitur proprietas æternæ substantie, cujus μόνης ἐστὶν ἐκείνης τῆς οὐσίας. Εντεῦθεν εἰλημ. μένον τὸ Θεὸς ἔνομα, κυρίως λεγόμενον, σημαίνει τὴν οὐσίαν ἐκείνην, ή δεσπόζει πάντων ὡς ἀληθῶς. Καὶ πάλιν· ι Μιᾶς τοιγαροῦν ὑπαρχούσης τῆς οὐ σίας, ἧς ἐστι Πατὴρ καὶ νἱὸς καὶ ἅγιον Πνεῦμα, καὶ ἑνὸς τοῦ παραδηλοῦντος αὐτὴν ὀνόματος, φημὶ δὴ τοῦ Θεός, εἷς Θεὸς ἔσται κυρίως καὶ ἀκολουθότερον τῷ λόγῳ τῆς οὐσία;. ο et Spiritus sanctus, et unum nomen eam denotet, ipsius substantiæ rationi magis consentaneum est. › Ζ. Ταῦτα μὲν δὴ οὖν, καὶ ὅσα ἄλλα τῶν θείων Πα τέρων ἐκ τοῦ προχείρου τέως ἐπῄει τῇ μνήμῃ, την ὁμοίαν ἀκολουθίαν ἀεὶ διασώζοντα, [Ρ. 622] καθόσον ἐφικτέν, προενεγκόντες ἐκείνῃ τῇ διαλέξει περὶ τοῦ τῆς θεότητος ονόματος ἐξ αὐτοσχεδίου δεδώκαμεν. Καὶ μα ωνείδιζον ἔγωγε σφίσιν, ὅτι τῶν θείων Πατέρων τῇ θείᾳ οὐσία τὸ τῆς θεότητος όνομα διαρρήδην διδόντων, αὐτοὶ παρεξηγούμενοι προδήλως εκείνους συκοφαντούσ σιν. Ὄνομα γὰρ κύριον ἢ μὴ ὑπάρχειν ὅλως τῇ θείᾳ φασὶν οὐσίς, ἢ ἡμῖν γε μὴ ὑπάρχειν· δ δ' οὖν σφίσι δογματισθὲν ἐκ τῶν τιμιωτέρων ἡμῖν ἐκδέδοται, στέργειν καὶ ἡμᾶς εἶναι ἀνάγκην, καὶ μηδαμή περαι τέρω προβαίνειν, μηδὲ πολυπραγμονεῖν. Εἰ δέ που καὶ δι' οἰκονομίαν τινὰ ἐνίοις ἐνίοτε καὶ ἐνιαχοῦ παρ έφθεγκταί τι, δόξαν ἴσως εναντιολογίας παρέχον, μὴ νόμον εἶναι τὸ σπάνιόν τε καὶ δυσδιάγνωστον. substantiæ est Pater et Filius et Spiritus sanctus, quod omnia inspectet, contenipletur, et cognoscal, non solum quæ re ipsa exsistunt, sed et quæ intellectu tantum percipiuntur; quod est solius ejusco substantia. Hinc sumptum est nomen Θεός, quod proprie dictum substantiam illam significat, quæ omnium-vere domina est.» Εt rursus:. Cum itaque una sit substantia, cujus est Pater et Filias· nempe Deus; crit proprie unus Deus: idque VII. Hæc nos, et quæcunque alia sanctorum Patrum dicta in promptu tum fuerunt atque in imentem venerunt, similem usque consecutionem quoad deri potuit conservantia, produxinus, et ad illam de divinitatis nomine disputationem ex temporc adhibuimus. Tum hoc illis simul exprobravi, quod cum sancti Patres omnen θεότητος diserte tribuerent divinæ substantiæ, hi perperam interpretando aperte illos calumniarentur. Etenim aiunt ii, divinæ substantiæ nomen proprium vel non exsistere, vel nobis haud exsistere. Quod ilaque iidem, ab excellentioribus attributis ductum, in rebus dogmaticis usurparunt, et nobis tradiderunt, eo nos contentos esse necessario oportere, non autem ultra progredi et curiosius inquirere. Quod si qui singulari aliqua ratione aliquando et alicubi dissonum quid pronuntiassent, 990 quod contrarie dictum videri posset, id quidem, utpote rarum et obscurum, legem non esse. Η΄. Περὶ δ᾽ ὧν αὖθις τὸν μέγαν εἰσῆγον ἐκεῖνοι Baσίλειον, λέγοντα γινώσκειν ἐκ τῶν ἐνεργειῶν ἡμᾶς τὸν Θεόν· ἀλλὰ μὴν ἀκτίστους ἐκεῖνος ήκιστα φάσκει θεότητας εἶναι τὰς τοιαύτας ἐνεργείας, ἔγωγε έφα σκον. Η γοῦν μὴ δι᾿ ἑαυτῶν ἀναγινώσκειν ὅλως ἀπεφαινόμην αὐτοὺς, ἡ ἀναγινώσκοντας μὴ γινώσκειν ὅλως & ἀναγινώσκουσιν. Εἰπὼν γὰρ ὁ θεῖος Πατήρ, ἐκ τῶν ἐνεργειῶν γινώσκειν ἡμᾶς τὸν Θεὸν, ἐν τῇ αὐτῇ παρακατιὼν ἐπιστολῇ ἑαυτὸν αὐτὸς ἐξηγεῖται, φάσκων· «Οἱ μαθηταὶ πότε αὐτὸν προσεκύ. νησαν; οὐχ ὅτε τὴν κτίσιν αὐτῷ εἶδον ὑποτεταγμένην; Από γὰρ θαλάσσης καὶ ἀνέμων ὑπακουσάντων αὐτῷ ἐγνώρισαν αὐτοῦ τὴν θεότητα. Οὐκοῦν ἀπὸ μὲν τῶν ἐνεργειῶν ἡ γνῶτες· ἀπὸ δὲ τῆς γνώσεως ή προσκύνησις.». Καὶ ἅμα ὁρᾶτε, ἔφασκον, ἐνεργείας τὰ θαύματα λέγοντα τὸν θεῖον διδάσκαλον. Πῶς οὖν θάλασσαν καὶ ἀνέμους καὶ τὰ τοιαῦτα θεότητας ἀκτίστους φατέ, καὶ τοὺς θείους πρηστήρας οὐ φρίττετε; Ἔπειτα οὐδέ τοι τὸν τῶν ὄντων γινώσκομεν αἴτιον· κἀκ τῆς διαφορᾶς τῶν ὄντων τὴν τοῦ ἔντος διδασκόμεθα σοφίαν, τὸν δϊόν· καὶ ἐκ τῆς τῶν ὄντων φυσικῆς κινήσεως τὴν ἐνυπόστατον τοῦ ὄντος μανθά νομεν ζωήν, τὴν τῶν ὄντων ζωοποιόν δύναμιν, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον.» Θ'. "Ο βασιλεύς δ' εὐθὺς ἀνίσταται, γέμων ὀργῆς και θυμοῦ καὶ βραχύ προβὰς τοῦ θαλάμου τὸ ποιητέον ἐκοινολογεῖτο κρύφα τῷ τε Παλαμᾷ καὶ τοῖς ἐπισκόποις· εἶναι γὰρ ἀνίσχυρον ἐνταυθοί τὴν ἐκ λόγων πειθώ. Και βάρια πάντων ἄλλων εὕρισκε VIII. Quatenus autem Basilium Magnum inducebant, dicentem cognosci a nobis Deum ex operationibus; at cas operationes, inquam, miuin.e ille increatas divinitates case ait. Omnino ergo, aut ipsos per se non legere, aut legendo non intelligere ea quæ legerent, afirmabam. Nam sanctus bie Pater, postquam dixit, Deum ex operationibus cognosci a nobis, suamn ipse mentem infra in car dem epistola interpretatur his verbis: Discipuli quando eum adorarunt? Non cum creaturain ei submissam viderunt? Nempe ii divinitatem ejus ex co cognoverunt, quod et mare et venti obedi rent ei. Itaque ex operationibus nata cognitio, ex cognitione adoratio.». Ac videle, inquam, simul ɛauctum hunc doctorem operationes vocantem ea, quæ sunt miracula. Quomodo ilque vos mare ct ventos et similia increatas vocatis divinitates; tum iidem igneos Dei turbines haud exhorrescitis? Jam vero nec ipsum entium auctorem cognoscimus, sed ex varietate entium sapientiam ejus qui est, nempe Filium, cognoscimus; et ex motu entium naturali vitam ejus, qui est, per se subsistentem intelligimus, nempe entium vivificam virtutem, Spiritum sanctum. › IX. Ibi imperator iræ et indignationis plenus surrexit, et paulo extra cubiculum progressus cœpit clam cum Palama et episcopis quid agendum: esɛet consultare: verba quippe in præsenti negoείo vim persuadendi 901 minimum habere. Atque

PG 148:1263ἥκιστα γὰρ εἶναί σφισιν ἐντεῦθεν τὰς ἀποβάσεις λυσιτελούσας· θᾶττον γὰρ ἂν παθεῖν ὑφ’ ἡμῶν αὐτοὺς, ἃ δρᾷν καθ’ ἡμῶν ἐμελέτησαν, ἢ δρᾷν ἃ παθεῖν ἡμᾶς ἐμελέτησαν. συνέθεντο δ’ ἐξῶσαι τοῦ συνεδρίου καὶ τὸν Τύρου ἐπίσκοπον, τοῦ τῶν Ἀντιοχέων πατριάρχου τὰ δίκαια φέροντα· εἰ δ’ ἐπιμένων ἐνίσταιτο, προβαλλόμενος τὴν ἐκείνου κατὰ τοῦ Παλαμᾶ καθαίρεσίν τε καὶ ἀποκήρυξιν, κἀκεῖνον αὐτῷ συγκαθελεῖν εὐθὺς καὶ τῆς ἡμῶν ἐκτεμεῖν ἐκκλησίας. (Ι.) Ὅθεν ἔδοξεν, ὕβρεσι καὶ διαβολαῖς ἀποσκευασαμένοις πρότερον ἡμᾶς ἐκπληκτικώτερον τρόπον, καθ’ ἡσυχίαν ψηφίζεσθαί τε καὶ δογματίζειν τὰ τοιαῦθ’ ἅπαντα κατὰ βούλησιν, μηκέτ’ ὄντος ὃς ἀντιστήσεται μηδενός· εἶναι γὰρ ὡς τὰ πολλὰ πολλάκις ἔφασκον τὰ τῶν δρωμένων θρασύτερα πολλῷ τῶν πραοτέρων ἀνυσιμώτερα. ταῦτα πολὺν ἐνέσταξεν ἵμερον ταῖς τῶν ἐπισκόπων ψυχαῖς, ἐξ ἁμάξης ἀναίδην παῤῥησιάζεσθαι καθ’ ἡμῶν. καὶ τί γὰρ μοχθηροτέραις ψυχαῖς, ἀμαθίᾳ συντεθραμμέναις παντὸς ἀγαθοῦ, ῥᾷον ἄλλο τῶν ἄλλων ἕτερον, ἢ πρὸς ἀτόπους ὁρμὰς προτροπή; δείσαντες γὰρ, μὴ πρὸς τῶν θείων γραφῶν ἀσεβεῖς ἐξελεγχθῶσιν, ἀσέβειαν δρῶσι πάνυ πανηγυρικὴν ὁμοῦ καὶ θεατρικήν·

' ut nos quamprimum amoliretur, nullam plane τρόπον οὐδένα, τὴν ταχίστην ἀποσκευάζεσθαι πάν aliam rationem reperit faciliorem ca, quam et Pa - τας ἡμᾶς, ἡ καθ' &; ὁ Παλαμᾶς τε αὐτῷ προ ζωγρά lamias præceptis suis desigualam ei proposuisset, φησιν ὑποθήκας καὶ αὐτὸς ἤδη πείρα μεμάθηκαν et ipse jam usu probatam penitus cognovisset. Id ἀκριβῶς. Δὲ δὲ ἦσαν ἀποψηφίζεσθαι κομιδῆ τὴν διά autem erat, omnino jam abrogandam esse ejusmo- γραφικῶν ἀποδείξεων ήδη διάλεξιν· [P. 625] ήκιστα di disputationem, quæ ex Scripturis argumenta γὰρ εἶναί σφισιν ἐντεῦθεν εἰς ἀποβάσεις λυσιτελού repeteret: inde scilicet consequi eos exitus, qui σας θάττον γὰρ ἂν παθεῖν ὑφ᾽ ἡμῶν αὐτοὺς, ἃ δρον haudquaquam sibi expedirent: quæ enim illi in nos καθ' ἡμῶν ἐμελέτησαν, ή δρ ν & παθεῖν ἡμᾶς ἐμε exsequi meditarentur, ea ipsos a nobis passuros λέτησαν. Συνέθεντο δ' ἐξῶσαι τοῦ συνεδρίου καὶ τὸν citius, quam exsecuturos ea, quæ nos pati voluisΤύρου ἐπίσκοπον τοῦ τῶν 'Αντιοχέων πατριέρα sent. lidem concilio expellere constituunt episco- χου τὰ δίκαια φέροντα· εἰ δ᾽ ἐπιμένων ἐνίσταιτο, pum Tyri, qui patriarcha Antiocheni jura tueba- προβαλλόμενος τὴν ἐκείνου κατὰ τοῦ Παλαμᾶ καθαί tur: quod si is persisteret et instaret, illius pa- ρεσίν τε καὶ ἀποκήρυξιν, κἀκεῖνον αὐτῷ συγκαθελείν triarchae sententiam allegando, qua Palamas depo- εὐθὺς καὶ τῆς ἡμῶν ἐκτεμεῖν Εκκλησίας. situs damnatusque esset, tum ipsum quoque statim cum patriarcha exauctorare, et ab Ecclesia nostræ communione abscindere. ✗. Prius itaque nos, contumeliis et calumniis ntrocioribus perculsos, amovere statuunt; quo deinde illa omnia ad libitum tranquille decernant, et pro dogmatis haberi jubeant, ubi jam nemo ſuturus sit qui adversetur. Plerumque enim et s. pius efficaciora esse aiebant ea quæ audacius, quain quæ segnius agerentur. id episcoporum animis magnam instillavit libidinem incessendi nos convitiis palam ac petulanter, velut de plaustro. Ecquid porro deterioribus ingeniis, in quibus coalila inest boni omnis ignorantia, magis proclive, quam ad insanos affectus labi et impelli? Nempe ¡¡ veriti, ne ex sacris Scripturis impii arguerentur, magna pompa, magno apparatu velut in theatro expositam 992 impietatem suam re declaraut: perinde illi facientes, ac si quis in mari natans, stillis demum et levibus pluviæ præludiis conspe ctis, profundo mari sese immergat, ne aeriis illis roribus perfundatur. XI. Etenim Palamas, paulatim inde abscedens, auxiliares copias accitum ivit, et quoscunque circumstrependi, obstrependi, et importune obloquendi facultate pollentes reperit, eos omnes congregavit. Hi autem insolentes linguas in nos acuebant. Γ. Οθεν ἔδοξεν, ύβρεσι καὶ διαβολαῖς ἀποσκευε σαμένοις πρότερον ἡμᾶς ἐκπληκτικώτερον τρόπο», καθ᾿ ἡσυχίαν ψηφίζεσθαί τε καὶ δογματίζειν τὰ τοιαῦθ᾽ ἅπαντα κατὰ βούλησιν, μηκέτ' ὄντος ἐς ἐν τιστήσεται μηδενός· εἶναι γὰρ ὡς τὰ πολλὰ πολλά. κις ἔφασκον τὰ τῶν δρωμένων θρασύτερα πολλῷ τῶν πραοτέρων ἀνυσιμώτερα. Ταύτα πολὺν ἐνέπτυξαν ἵμερον ταῖς τῶν ἐπισκόπων ψυχαῖς, ἐξ ἁμάξης ἀναί Την παρρησιάζεσθαι καθ' ἡμῶν. Καὶ εἰ γὰρ μοχθη ροτέραις ψυχαῖς, ἀμαθίᾳ συντεθραμμένοις παντὸς ἀγαθοῦ, ῥᾷον ἄλλο τῶν ἄλλων ἕτερον, ἢ πρὸς ἀπό πους ὁρμᾶς προτροπή; Δείσαντες γάρ, μὴ πρὸς τῶν θείων Γραφῶν ἀσεβεῖς ἐξελεγχθῶσιν, ἀσέβειαν ὁρῶσι πάνυ πανηγυρικὴν ὁμοῦ καὶ θεατρικήν· ὅμοιον, ώσ περ ἂν εἴ τις ἐν πελάγει νηχόμενος, εἶτα ψεκάδες ἰδὼν καὶ βροχῆς ἀμυδρά προοίμια, ύφαλος κατεδύετα πρὸς τὸ πέλαγος, μὴ διάβροχος ὑπὸ τῶν ἱερίων με κάδων ἐκείνων γένηται. ΙΔ΄. Ὁ μὲν γὰρ Παλαμά, παρεγκλίνας μικρόν, εξενολόγει καὶ συνήθροιζε τῶν περιβομβεῖν καὶ τα ραβομβεῖν καὶ παραφθέγγεσθαι δυναμένων οἷς ἐν στύγχανεν· οἱ δ' ηκόνουν τὰς ἀτόπους καθ' ἡμῶν γλώττας. CAPUT VII. Gregoras aliique orthodoxi introvocantur. Cantacuzenus minatur gravissima. Ejus cum Xerze, Persarum rege, comparatio. Episcoporum Palamilarum imperitia. Orthodoxi frustra conantur contradicere. Cas tacuzeni vultus et verba. Gregoram discipuli timidiores deserunt; alii silent. Gregora et orthodoxorum episcoporum secessio; quos imperator primum exire vetat; deinde, suadente Palama, abire petitur. Palamitæ, egressis orthodoxis, 'imperatorem adulantur. Quidquid tibuit decernunt. 1. Tandem et nobis iracunde introvocatis, violenti prorsus et ad omne scelus prompti in nos consurgant; ac Ecclesiæ Dei antistites, ii scilicet, quibus pastorum munus obtigit, vineam Dei vastant. Omitto cætera, quæ adversus ejusmodi homines sacra Scriptura tragice olim declamavit. II. Ac primum quidem imperator, illo metu agitatus, quem triduo ante Palamas animo ejus altius impresserat, contumeliis et minis dirissimis, velut [P. 694] Α'. Εἰσκεκληκότες γὰρ καὶ ἡμᾶς ἀλλὰ μετ' ὀργῆς, βίαιοι καθάπαξ καὶ τἀνόσια πάντα γίνονται τολμηροί καθ' ἡμῶν· καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ ἐκκλησίες προστάται καὶ οἱ ποιμαίνειν λαχόντες τὸν τοῦ Θεοῦ διαφθείρουσιν ἀμπελῶνα· καὶ ὅσα κατὰ τῶν νικούν των ή θεία ετραγώδησε πάλαι Γραφή. Β΄. Καὶ πρῶτον μὲν ὁ βασιλεὺς, ὑπὸ δειλίας έλεν νόμενος ἐκείνης, ἣν ὁ Παλαμᾶς πρότριτα ταῖς τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς ἐνέσπειρεν αὔλαξι, τις παλαμνιωτά Variorum nota. Hinc apparet episcopum Tyri in prima tantum actione præsentem concilio interfuisse. Vide adnolaba ad lib. xxi, cap. 4, num. 13, iufra. ΒοινιΝ.

Book XXI · Chapter ILiber Vicesimus Primus · Caput I

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

[A. C. 1550] BYZANTINE HISTORIE LIB. XVIII. [Mr. J. CANTACUZ. 4] 1126 IV. Hæc cum ita accidissent, imperator nec fortuna iniquitati 867 succumbendum, nec ilco desperationi mentis regimen animique robur prodenduin esse censuit, quod in summas angustias adductæ res essent. Nam et classis, quæ pecuniam omnem fernie exhauserat, in hostium potestato erat; et spes annuorum redituum, si nou omnino, at maxima ex parte præcisa erat. LIBER DECIMUS OCTAVUS. CAPUT PRIMUM. Cantacuzenum_res adversæ non frangunt. Classem reparat. Vectigalia imposita auget; nova imponit. Isidori patriarche falsa prædictio, tristitia, morbus, obitus. De eligendo ejus successore deliberatur. Qualem patriarcham Palamitæ voluerint. Callistus ex Atho monte arcessitur. Gregoras blanditiis, largitionibus, promissis frustra tentatus. Etiam patriarchalem dignitatem oblatam repudiat. Imperatorem et Augustum officii admonet. Callistus cur promolus. Ejus viri inhumanitas, in ipsos mortuos servientis. Cantacuzeni politica prudentia. Consilium de cogenda synodo. Paluma tergiversationes. Episcopi norum patriarcham Massalianismi accusant. Variorum criminum ab eo vicissim accusantur. Veniam dant et accipiunt. 547] 869 1. Alius fortasse, tanta calamitate præter ἀνήopinionem oppressus, animam statim despondisset. At imperator nequaquam-inter hæc desperabal; sed quemadmodum dus, in præliis conaerendis, laborantes et inclinatas partes exercitus, dato receptui signo, non sinit perrumpi, nec patitur integram hostibus victoriam ultro deferentes animo prorsus concidere; ita hic quoque non desperatione aut turpi ignavia relanguescebat; sed modo consilia alia ex aliis excogitabat, modo eas nave, quæ jampridem in navalibus repositz 870 erant, In mare trahebat, reficiebatque, et ad urgentem necessitatem accommodabat; item alias novas construebat, easque plures ac majores quam antea, navalibus lignis crebro et omni diligentia ex monte convectis. Quoniam vero pecunia in his opus erat, solitorum vectigalium modus aucu‹; tum nova quædam subinde instituta, cum að cas Variorum nota. Gregoras initio hujus libri ea repetit, quæ in fine superioris jam dixit. Itaque aut prima hæc, aut illa ultima recidenda sunt, BoiviN.

PG 148:1271(Γ.) Ἓξ παρῆλθον ἐκεῖθεν ἡμέραι, μέχρις ἂν ἐς αὐτάρκη παρασκευὴν τὰ ἐκείνων ἀπαρτισθῇ καθ’ ἡμῶν δίκτυα. ὧν γὰρ ἐν τοῖς δυσὶν ἐκείνοις ἀπετύγχανον συνεδρίοις, ταῦτ’ ἐπανορθοῦντες (ὡς ᾤοντο) νῦν πρὸς τὸ σφίσι βέλτιον, θαῤῥαλεώτερον ἤδη τὸ τοῦ ἀγῶνος ἀνεκαλοῦντο στάδιον. καὶ πάλιν εἶχεν ἡμᾶς τὸ συνέδριον ἐκεῖνο καὶ τὸ βασίλειον βῆμα. β. Βέλτιον δ’ ἔδοξεν ἡμῖν, ἐκ πρώτης εἰπεῖν ἀφετηρίας ἀποκρουομένοις τὰς τῶν ἐφεδρευόντων ἐκείνων ἐπιβουλὰς, παῤῥησίᾳ τὸ τῆς καθολικῆς ἀναγνῶναι πίστεως ἱερὸν σύμβολον, ἐς κοινὴν καὶ συνήθη τοῖς ὀρθοδόξοις ὁμολογίαν. (Β.) Οὗ δὴ γενομένου, τῶν τοῦ Παλαμᾶ βλασφήμων δογμάτων τὰ γνωριμώτερα τοῖς πολλοῖς, ὑφ’ ἡμῶν ἐκλεγέντα, πρὸς τοῦ ἡμετέρου μέρους ἀνεγινώσκετο παῤῥησίᾳ, παρακειμένων ἅμα καὶ τῶν αὐτοῦ συγγραμμάτων, καὶ τὸ ἀπαράλλακτον ἅπαν περιφανῶς μαρτυρούντων. ὅθεν οὐκ ἦν αὐτῷ πρὸς οὐδὲν ἀναδύεσθαι τῶν ἐγκεκλημένων, καίτοι πολλάκις μὲν ἐπιχειρήσαντι, πολλάκις δ’ ἐπισχεθέντι, ἐμποδὼν τῶν αὐτοῦ συγγραμμάτων ἐκ τοῦ προφανοῦς ἱσταμένων καὶ ἐπιστομιζόντων λαμπρῶς. καὶ τὰ μὲν πλεῖστα διὰ μῆκος καὶ κόρον παρεῖται.

[IMP. J. CASTACoz. 5) [F. 628] Γ'. Εξ παρῆλθον ἐκεῖθεν ἡμέραι, μέχρις ἂν ἐς αὐτάρκη παρασκευὴν τὰ ἐκείνων ἀπαρτισθ καθ' ἡμῶν δίκτυα, ἂν γὰρ ἐν τοῖς δυσὶν ἐκείνη ἀπετύγχανον συνεδρίοις, ταῦτ' ἐπανορθοῦντες (ως φοντο) νῦν πρὸς τὸ σφίσι βέλτιον, θαῤῥαλεώτερον ἤδη τὴ τοῦ ἀγῶνος ἀνεκαλούντο στάδιον. Καὶ πάν λιν είχεν ἡμᾶς τὸ συνέδριον ἐκεῖνο καὶ τὸ βασίλειο βήμα. NICEPHORI GRECOR III. Dies inde sex elluunt, dum retia, quæ nobis tendebantur, perfecte parata et instructa essent. Quæ enim in illis duabus prioribus sessionibus nullo successu gesserant, ea nunc, prout melius sibi futurum esset, reformare se existimantes, n'ajore jam audacia stadium et certamen repetebant. Ac nos rursus idem concilium et Ula principalis curia præsentes habuit. CAPUT II. Sessionem tertiam orthodoxi a fidei professione auspicantur. Excerpta ez libris Palamæ leguntur et expenduntur. Illius in se defendendo labor irritus. Gregoras unum ex discipulis producit, qui disputenti munus excipiat. Palamas, victus ab adolescente, omnibus deridiculo est. És viginti capitibus tris lentua ercussa. Exitus tertiæ sessionis. 1. Porro melius visum nobis est, insidiantium fraudes in ipso, ut aiunt, limine eludere, sacro catholice fidei symbolo palam et alta voce, secun· dum communem et usitatam orthodoxorum professionem, perlecto. II. Id ubi factum est, cœperunt deinde impia Palamæ dogmata, ea scilicet quæ vulgo notiora excerpseramus, palam et ipsa a nostris perlegi, appositis ejusdem scriptis, quæ differentiam omnem prorsus abesse luculenter attestabantur. Itaque illi nullum crimen objiciebatur, unde pos³et fugiendo et elabendo se expedire: quod cum sæpO tentass "t, toties lasit suis 1000 ipsius scriptis mɔnifeste impeditus, et plane obimutescere coactus. Ac pleraque, quod longiora essent, fastidii vitandi causa omissa sunt. Erant quippe illa ejusdem oinnia naturæ. Quernadmodum enim mare ita amarum est, ut non aliqua parte gustum repellat, aliqua admittat, sed eumdem ubique gustantibus saporem objicit; ita et hujus viri scripta omnia ad casdem blasphemias pertinere evidens est. In quibus elsi fortasse aliquis majoris minorisque impietatis discrimina reperiat, tamen pars nulla usquam extra mali labem posita deprehendi potest. III. Quæ autem prolata sunt, ea ejusmodi fuerunt et ita habuere IV. Horum quædam primæ sessionis die prolata a me palamque et aperte refutata sunt, ut supra scripsi. In cateris quædam et ipse fatebatur perperam a se esse enuntiata, eaque se correcturum promittebat; at in omnibus sententiam ipsan sanam esse contendebat. Idem exorsus probando rem demonstrare. sanctorum nullum habebat sibi suffragantem, nisi cum dicta confundebat et corrumpe: at et male interpretabatur, et secum ipse quasi pugnabat. Quisquis videlicet verba sua cum sua ipsius mente conciliare et componere non potest, is secum invitus pugnat: qui vero secum pugnat, is haudquaqam cum alio ullo consenserit, nec facere unquam possit, quin ab omnibus sanelorum scriptis, 1001 partim ignorantia, partim Α'. Βέλτιον δ' ἔδοξεν ἡμῖν ἐκ πρώτης εἰπεῖν ἀφετηρίας ἀποκρουομένους τὰς τῶν ἐφεδρευόντων ἐκείνων ἐπιβουλάς, παρρησίᾳ τὸ τῆς καθολικής ἀναγνῶναι πίστεως Ἱερὸν σύμβολον, ἐς κοινὴν καὶ συνήθη τοῖς ὀρθοδόξοις ομολογίαν. Β΄. Οὗ δὴ γενομένου, τῶν τοῦ Παλαμᾶ βλαστη μων δογμάτων τὰ γνωριμώτερα τοῖς πολλοῖς, κ ἡμῶν ἐκλεγέντα, πρὸς τοῦ ἡμετέρου μέρους έπε νώσκετο παρρησίᾳ, παρακειμένων ἅμα καὶ τῶν αὐτο συγγραμμάτων. καὶ τὸ ἀπαράλλακτον όταν περιοχ νῶς μαρτυρούντων. Οθεν οὐκ ἦν αὐτῷ πρὸς τάσει ἀναδύεσθαι τῶν ἐγκεκλημένων, καίτοι πολλάτες με επιχειρήσαντι, πολλάκις δ' επισχεθέντι, ἐμεῖ τῶν αὐτοῦ συγγραμμάτων ἐκ τοῦ προφανούς [πε νων καὶ ἐπιστομιζόντων λαμπρώς. Καὶ τὰ μὲν α στα διὰ μήκος καὶ κόρον παρεῖται. Τῆς γέρος κἀκεῖνα ποιότητος ἦν. Ωσπερ γὰρ ἐπὶ θαλές πικρᾶς οὗ τόδε μὲν τῶν μερῶν ἀπωθεῖται τὴν γεν ἐκεῖνο δ' οὗ· ἀλλὰ πάνθ᾽ ὁμοῦ τὴν αὐτὴν παρέχει τοῖς γενομένοις ποιότητα· οὕτω καὶ πάντ' tzis τἀνδρὸς τουτους συγγράμματα τῶν αὐτῶν ἀ· πέφανται βλασφημιών εχόμενα. Διαφοράν μὲν γὰρ ἴσως εὗρεν ἄν τις κατὰ τὸ μάλλον καὶ ἧττον επί βλασφημεῖν· κακίας δ' οὐδὲν οὐδαμὴ τῶν μερών ἐξιστάμενον. [Ρ. 629] Γ'. Τν γε μὴν καδὶ τὰ προκομισθέντα, καὶ οὕτως ἔχοντα Δ'. Τούτων ένια μεν καν τῷ πρώτη τῆς ἡμέρα; βήματι, προκομισθέντα πρὸς ἐμοῦ, περιφανή την ἀντίρρησιν ἔσχηκεν, ὡς ἀνωτέρω μας γέγραπται τῶν δ' ἄλλων ἔνια καὶ αὐτῆς ὡμολόγει κατά την λέξιν ἡμαρτῆσθαι αὐτῷ, καὶ διορθούσθαι ὑπισχείν κατὰ μέντοι τὸν νοῦν πάντ' ἔχειν υγιώς διετείναι. Αποδεικνύειν δ' ἀρξάμενος οὐκ εἶχεν ἁγίων αλέκ σύμμαχον, ὅτι μὴ συγχέων καὶ παραφθείρων τε ἅμα παρεξηγούμενος, καὶ οἷον αὐτὸς ἑευση μεγάλ νος. Ὁ γὰρ τῷ οἰκείῷ νῷ τὰς οἰκείας λέξεις με το και συμφώνους δυνάμενος άκισε αὐτὸς ἑαυτῷ μέγι ται· ὁ δ᾽ ἑαυτῷ μαχόμενος σχείν μέσα ἂν μέσω συμφωνοίη τῶν πάντων, σχολη δ᾽ ἂν ἐπίτας δεύτε πάσεις ἁγίων γραφαῖς διαφέρεσθαι, πώς μὲν δ' αμαθίαν, πὼς δὲ δι᾿ ἀγνωμοσύνην καὶ μοχθηκε Variorum notæ Sessio 3, Junii die 8 vel 9. Βοινικ. Vide lib. xxui, cap. 3, num. 3, infra. Boivin.

τῆς γὰρ αὐτῆς κἀκεῖνα ποιότητος ἦν. ὥσπερ γὰρ ἐπὶ θαλάττης πικρᾶς οὐ τόδε μὲν τῶν μερῶν ἀπωθεῖται τὴν γεῦσιν, ἐκεῖνο δ’ οὔ· ἀλλὰ πάνθ’ ὁμοῦ τὴν αὐτὴν παρέχει τοῖς γευομένοις ποιότητα· οὕτω καὶ πάντ’ ἐκεῖνα τἀνδρὸς τουτουὶ̈ συγγράμματα τῶν αὐτῶν ἐκπέφανται βλασφημιῶν ἐχόμενα. διαφορὰν μὲν γὰρ ἴσως εὗρεν ἄν τις κατὰ τὸ μᾶλλον καὶ ἧττον τοῦ βλασφημεῖν· κακίας δ’ οὐδὲν οὐδαμῆ τῶν μερῶν ἐξιστάμενον. (Γ.) Ἦν γε μὴν τοιαδὶ τὰ προκομισθέντα, καὶ οὕτως ἔχοντα. (Δ.) Τούτων ἔνια μὲν κἀν τῷ πρώτῳ τῆς ἡμέρας βήματι, προκομισθέντα πρὸς ἐμοῦ, περιφανῆ τὴν ἀντίῤῥησιν ἔσχηκεν, ὡς ἀνωτέρω μοι γέγραπται· τῶν δ’ ἄλλων ἔνια καὶ αὐτὸς ὡμολόγει κατὰ τὴν λέξιν ἡμαρτῆσθαι αὐτῷ, καὶ διορθοῦσθαι ὑπισχνεῖτο· κατὰ μέντοι τὸν νοῦν πάντ’ ἔχειν ὑγιῶς διετείνετο. ἀποδεικνύειν δ’ ἀρξάμενος οὐκ εἶχεν ἁγίων οὐδένα σύμμαχον, ὅτι μὴ συγχέων καὶ παραφθείρων καὶ ἅμα παρεξηγούμενος, καὶ οἷον αὐτὸς ἑαυτῷ μαχόμενος. ὁ γὰρ τῷ οἰκείῳ νῷ τὰς οἰκείας λέξεις μὴ τιθέναι συμφώνους δυνάμενος ἄκων αὐτὸς ἑαυτῷ μάχεται·

[IMP. J. CASTACoz. 5) [F. 628] Γ'. Εξ παρῆλθον ἐκεῖθεν ἡμέραι, μέχρις ἂν ἐς αὐτάρκη παρασκευὴν τὰ ἐκείνων ἀπαρτισθ καθ' ἡμῶν δίκτυα, ἂν γὰρ ἐν τοῖς δυσὶν ἐκείνη ἀπετύγχανον συνεδρίοις, ταῦτ' ἐπανορθοῦντες (ως φοντο) νῦν πρὸς τὸ σφίσι βέλτιον, θαῤῥαλεώτερον ἤδη τὴ τοῦ ἀγῶνος ἀνεκαλούντο στάδιον. Καὶ πάν λιν είχεν ἡμᾶς τὸ συνέδριον ἐκεῖνο καὶ τὸ βασίλειο βήμα. NICEPHORI GRECOR III. Dies inde sex elluunt, dum retia, quæ nobis tendebantur, perfecte parata et instructa essent. Quæ enim in illis duabus prioribus sessionibus nullo successu gesserant, ea nunc, prout melius sibi futurum esset, reformare se existimantes, n'ajore jam audacia stadium et certamen repetebant. Ac nos rursus idem concilium et Ula principalis curia præsentes habuit. CAPUT II. Sessionem tertiam orthodoxi a fidei professione auspicantur. Excerpta ez libris Palamæ leguntur et expenduntur. Illius in se defendendo labor irritus. Gregoras unum ex discipulis producit, qui disputenti munus excipiat. Palamas, victus ab adolescente, omnibus deridiculo est. És viginti capitibus tris lentua ercussa. Exitus tertiæ sessionis. 1. Porro melius visum nobis est, insidiantium fraudes in ipso, ut aiunt, limine eludere, sacro catholice fidei symbolo palam et alta voce, secun· dum communem et usitatam orthodoxorum professionem, perlecto. II. Id ubi factum est, cœperunt deinde impia Palamæ dogmata, ea scilicet quæ vulgo notiora excerpseramus, palam et ipsa a nostris perlegi, appositis ejusdem scriptis, quæ differentiam omnem prorsus abesse luculenter attestabantur. Itaque illi nullum crimen objiciebatur, unde pos³et fugiendo et elabendo se expedire: quod cum sæpO tentass "t, toties lasit suis 1000 ipsius scriptis mɔnifeste impeditus, et plane obimutescere coactus. Ac pleraque, quod longiora essent, fastidii vitandi causa omissa sunt. Erant quippe illa ejusdem oinnia naturæ. Quernadmodum enim mare ita amarum est, ut non aliqua parte gustum repellat, aliqua admittat, sed eumdem ubique gustantibus saporem objicit; ita et hujus viri scripta omnia ad casdem blasphemias pertinere evidens est. In quibus elsi fortasse aliquis majoris minorisque impietatis discrimina reperiat, tamen pars nulla usquam extra mali labem posita deprehendi potest. III. Quæ autem prolata sunt, ea ejusmodi fuerunt et ita habuere IV. Horum quædam primæ sessionis die prolata a me palamque et aperte refutata sunt, ut supra scripsi. In cateris quædam et ipse fatebatur perperam a se esse enuntiata, eaque se correcturum promittebat; at in omnibus sententiam ipsan sanam esse contendebat. Idem exorsus probando rem demonstrare. sanctorum nullum habebat sibi suffragantem, nisi cum dicta confundebat et corrumpe: at et male interpretabatur, et secum ipse quasi pugnabat. Quisquis videlicet verba sua cum sua ipsius mente conciliare et componere non potest, is secum invitus pugnat: qui vero secum pugnat, is haudquaqam cum alio ullo consenserit, nec facere unquam possit, quin ab omnibus sanelorum scriptis, 1001 partim ignorantia, partim Α'. Βέλτιον δ' ἔδοξεν ἡμῖν ἐκ πρώτης εἰπεῖν ἀφετηρίας ἀποκρουομένους τὰς τῶν ἐφεδρευόντων ἐκείνων ἐπιβουλάς, παρρησίᾳ τὸ τῆς καθολικής ἀναγνῶναι πίστεως Ἱερὸν σύμβολον, ἐς κοινὴν καὶ συνήθη τοῖς ὀρθοδόξοις ομολογίαν. Β΄. Οὗ δὴ γενομένου, τῶν τοῦ Παλαμᾶ βλαστη μων δογμάτων τὰ γνωριμώτερα τοῖς πολλοῖς, κ ἡμῶν ἐκλεγέντα, πρὸς τοῦ ἡμετέρου μέρους έπε νώσκετο παρρησίᾳ, παρακειμένων ἅμα καὶ τῶν αὐτο συγγραμμάτων. καὶ τὸ ἀπαράλλακτον όταν περιοχ νῶς μαρτυρούντων. Οθεν οὐκ ἦν αὐτῷ πρὸς τάσει ἀναδύεσθαι τῶν ἐγκεκλημένων, καίτοι πολλάτες με επιχειρήσαντι, πολλάκις δ' επισχεθέντι, ἐμεῖ τῶν αὐτοῦ συγγραμμάτων ἐκ τοῦ προφανούς [πε νων καὶ ἐπιστομιζόντων λαμπρώς. Καὶ τὰ μὲν α στα διὰ μήκος καὶ κόρον παρεῖται. Τῆς γέρος κἀκεῖνα ποιότητος ἦν. Ωσπερ γὰρ ἐπὶ θαλές πικρᾶς οὗ τόδε μὲν τῶν μερῶν ἀπωθεῖται τὴν γεν ἐκεῖνο δ' οὗ· ἀλλὰ πάνθ᾽ ὁμοῦ τὴν αὐτὴν παρέχει τοῖς γενομένοις ποιότητα· οὕτω καὶ πάντ' tzis τἀνδρὸς τουτους συγγράμματα τῶν αὐτῶν ἀ· πέφανται βλασφημιών εχόμενα. Διαφοράν μὲν γὰρ ἴσως εὗρεν ἄν τις κατὰ τὸ μάλλον καὶ ἧττον επί βλασφημεῖν· κακίας δ' οὐδὲν οὐδαμὴ τῶν μερών ἐξιστάμενον. [Ρ. 629] Γ'. Τν γε μὴν καδὶ τὰ προκομισθέντα, καὶ οὕτως ἔχοντα Δ'. Τούτων ένια μεν καν τῷ πρώτη τῆς ἡμέρα; βήματι, προκομισθέντα πρὸς ἐμοῦ, περιφανή την ἀντίρρησιν ἔσχηκεν, ὡς ἀνωτέρω μας γέγραπται τῶν δ' ἄλλων ἔνια καὶ αὐτῆς ὡμολόγει κατά την λέξιν ἡμαρτῆσθαι αὐτῷ, καὶ διορθούσθαι ὑπισχείν κατὰ μέντοι τὸν νοῦν πάντ' ἔχειν υγιώς διετείναι. Αποδεικνύειν δ' ἀρξάμενος οὐκ εἶχεν ἁγίων αλέκ σύμμαχον, ὅτι μὴ συγχέων καὶ παραφθείρων τε ἅμα παρεξηγούμενος, καὶ οἷον αὐτὸς ἑευση μεγάλ νος. Ὁ γὰρ τῷ οἰκείῷ νῷ τὰς οἰκείας λέξεις με το και συμφώνους δυνάμενος άκισε αὐτὸς ἑαυτῷ μέγι ται· ὁ δ᾽ ἑαυτῷ μαχόμενος σχείν μέσα ἂν μέσω συμφωνοίη τῶν πάντων, σχολη δ᾽ ἂν ἐπίτας δεύτε πάσεις ἁγίων γραφαῖς διαφέρεσθαι, πώς μὲν δ' αμαθίαν, πὼς δὲ δι᾿ ἀγνωμοσύνην καὶ μοχθηκε Variorum notæ Sessio 3, Junii die 8 vel 9. Βοινικ. Vide lib. xxui, cap. 3, num. 3, infra. Boivin.

Chapter IICaput II

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

PG 148:1273ὁ δ’ ἑαυτῷ μαχόμενος σχολῇ μεντἂν ἑτέρῳ συμφωνοίη τῶν πάντων, σχολῇ δ’ ἂν ἀπόσχοιτο πάσαις ἁγίων γραφαῖς διαφέρεσθαι, πὼς μὲν δι’ ἀμαθίαν, πὼς δὲ δι’ ἀγνωμοσύνην καὶ μοχθηρίαν ψυχῆς. λόγος μὲν γὰρ ἀνθρώποις ἅπασι δίδοται· τρόπος δ’ ἀγαθὸς οὐ πᾶσιν, οὐ μὴν οὐδὲ τὸν λόγον εὖ διοικοῦσα σύνεσις. ὅθεν ἀποκρουόμενος πανταχόθεν καὶ ἐπιστομιζόμενος καὶ μὴ ἔχων μηδαμῆ βεβαίαν ἀποστροφὴν ἐπὶ τὸ Θαβώριον αὖθις ἐποιεῖτο τὴν ἀναχώρησιν, Βαρλαὰμ καὶ βίον αὐτοῦ προφασιζόμενος, καὶ ὅσα τισὶν ἀραχνίοις ὑφαίνεσθαι προσεῴκει. ὅθεν καὶ λίαν εὐχεροῦς καὶ προδήλου τυγχάνοντα τῆς ἀναλύσεως μόνον εἶχε τὸν βασιλέα λαμπρῶς ὑπερείδοντα, κατὰ τὸ μηδαμῆ προσῆκον, μηδὲ καλύπτειν τὴν ἀδικίαν ἰσχῦον, τοσούτου παρόντος πλήθους ἀνδρῶν. (Ε.) Ἐγὼ μὲν οὖν βραχύ τι ὑπειπὼν, ἔπειτα πὼς μὲν διὰ τὴν εἰρημένην ἀδικίαν, πὼς δὲ διὰ τὰς τῆς κεφαλῆς ἀλγηδόνας, τοῖς σοφοῖς ἐκείνοις συμμάχοις ἀφῆκα διαγωνίζεσθαι. ἐπιῤῥαπίζειν δ’ ὅμως καὶ οὑτωσί πως τοῦ Παλαμᾶ τὴν ὀφρὺν σκεψαμένῳ ἕνα τῶν ἐμῶν εἰσάγειν ἐπῄει μοι φοιτητῶν ἀντ’ ἐμοῦ πρὸς τὴν ἐκείνου πάλην, ἵνα μᾶλλον αἰσχύνοιτο.

[A. c. 1351] BYZANTINE HISTORIE LIB. XXI. [IMP. 1. CANTACUZ. 5] 1274 ψυχῆς. Λόγος μὲν γὰρ ἀνθρώποις ἅπασι δίδοται· 4 malitia et perversu ingenio, discrepet. Ratio quippe τρόπος δ' ἀγαθὸς οὗ πᾶσιν, οὐ μὴν οὐδὲ τὸν λόγον εὖ διοικοῦσα σύνεσις. Οθεν ἀποκρουόμενος πανταχόθεν καὶ ἐπιστημιζόμενος καὶ μὴ ἔχων μηδαμή βεβαίαν ἀποστροφὴν ἐπὶ τὸ Θαβώριον αὖθις ἐποιεῖτο τὴν ἀναχώρησιν, Βαρλαάμ καὶ βίον αὐτοῦ προφασι ζόμενος, καὶ ὅσα τισὶν ἀραχνίοις ὑφαίνεσθαι προσω εῴκει. "Οθεν καὶ λίαν εὐχεροῦς καὶ προδήλου τυγ χάνοντα τῆς ἀναλύσεως μόνον εἶχε τὸν βασιλέα λαμπρῶς ὑπερείδοντα, κατὰ τὸ μηδαμή προσήκον, μηδὲ καλύπτειν τὴν ἀδικίαν ἰσχύον, τοσούτου παρόντος πλήθους ἀνδρῶν. Ε'. Ἐγὼ μὲν οὖν βραχύ τι ὑπειπών, ἔπειτα τως μὲν διὰ τὴν εἰρημένην ἀδικίαν, πὼς δὲ διὰ τὰς τῆς κεφαλῆς ἀλγηδόνας, τοῖς σοφοῖς ἐκείνοις συμμάχοις, ἀφῆκα διαγωνίζεσθαι. Επιῤῥαπίζειν δ' ὅμως καὶ ούτωσί πως τοῦ Παλαμᾶ τὴν ὀφρίν σκεψαμένω ένα τῶν ἐμῶν εἰσάγειν ἐπῄει μοι φοιτητῶν ἀντ᾿ ἐμοῦ πρὸς τὴν ἐκείνου πάλην, ἵνα μᾶλλον αἰσχύνοιτο. Τὸ γὰρ ἄντικρυς πρὸς ἐκεῖνον ἐμὲ διαλέγεσθαι καὶ τὴν ἀκαιρίαν ἐκείνου φιλονεικεῖν ἐκείνῳ μὲν εἶχε τιμὴν, ἐμοὶ δὲ καὶ μάλα πάντων ἥκιστα. Τοσαύτην τοίνυν ἔδοξε πᾶσι τοῖς τότε παροῦσιν αἰσχύνην ὁ Παλαμᾶς ὠφληκέναι καὶ κωμικήν τινα χλεύην, ὑπ' ἐκείνου τοῦ νεανίου κατὰ κράτος ήττώμενος, όσην λεγόντων ἐστὶν ἀκούειν ἁπάντων, Κοινὸν γὰρ τοῖς ὅλοι, ἀφήγημα γέγονε Παλαμᾶ; ἐκεῖθεν καὶ γελοῖον τοῖς ὅλοις ἐντρύφημα. omnibus hominibus data; morum probitas nou data omuibus, nec quæ rationem recte noderetur solers intelligentia. Quamobrem undecunque repulsus, quia os ei obstruebatur, nec ullum usquam perfugium erat, in quo posset consistere, rursus se ad Thaborium recipiebat, Barlaamum et illius mores prætexens, et alia aranearum telis similia. Quæ facili et evidenti ratione cum resolverentur, solus imperator aperte tuebatur, idque indecore et eo modo, qui tot hominibus præsentibus iniquitatem velare haud posset. V. Ego igitur pauca subjeci. Tum doctos illos adjutores, partim ob eam quam dixi iniquitatem, partim ob capitis dolores, sivi decertare. Tanen Palamæ arrogantiam sic quoque sugillare cum instituissem, libuit unum ex discipulis meis producere, qui, ut major esset illius ignominia, meam cum co luctam vicarius exciperet. Nam quod per me ipse contra disputarem, et cum homine importuLo rixarer, id quidem illi honorificum erat, mihi sutem minime. Quanto itaque Palamas pudore affectus, quantum omnibus, quotquot tum aderant cum ab illo adolescente profligatus est, comico risu dignus visus sit, ex omnium sermone accipi poust. Quippe ex eo publica omnium fabula ac omnibus deridiculo et ludibrio Palamas luit. Γ. Ἀλλὰ νὺξ ἐπὶ τούτοις ἰοῦσα τῶν οἴκοι μεμνή VI. Sed nox superveniens coegit quemque, et σθαι καὶ μάλιστα πάντων τοὺς ἡμετέρους ἠνάγκαζε, 2002 omnium maxime nostros, domi suæ memtνήστεις τ' ὄντας καὶ πόρρω που βαδίζειν ἄλλον - λαθι τῆς πόλεως ὀφείλοντας, προμηθείας ἁπάσης ἐρήμους, καθάπερ ἀπόλιδάς τε καὶ ἀνεστίους τινάς γεγονότας ὑπὸ τοῦ διωγμοῦ τουτουί. Μετὰ γὰρ τὰς αποψηφίσεις καὶ παντελείς καταδίκας καὶ τιμωρίας, τά τα δικαστήρια [P. 650] καὶ τὰ τῶν ἐξετάσεων βή ματα συνιστᾶν ἐπῄει τοῖς ἀῤῥεπέσι τούτοις κριταΐ;, τοῖς καὶ ἀκαπηλευτον όμωμοκόσι φυλάττειν τὸ συνει δός. Τριών οὖν μένων, ηναγκασμένως καὶ τούτων καὶ μάλα μόλις, ἐκ τῶν τῆς διπλῆς δεκάδος κεφαλαίων τὴν ἐξέτασιν είληχότων, κάν τοῖς τρισὶ δημοσίαν τὴν ήτταν ειληφότος τοῦ Παλαμᾶ, ἐς τὴν ἐπιοῦσαν τὰ ἐφεξῆς παρεπέμπετο ψῆφον. Καὶ ταῦτα μὲν, ἐς τοῦτο τύχης ἐλάσαντα, τοὺς ἐλέγχους ἐκείνου τάν δρὸς καὶ τὸν σύλλογον ἔλυσεν. nisse; jejunos scilicet, et alium alio per urbem ilurus, neglectos prorsus et incuratos, utpote qui per ean persecutionem erronibus urbe et domo carentibus pares evasissent. Etenim æquissimis illis judicibus, qui se juraverunt conscientiam integram servaturos, tum demum placuit judicia et tribunalia cognoscendi causa constituere, cum istos abdicationibus, ultima damnatione et suppliciis coercuissent. Idcirco, cum ex bis decem capiuibus tria tantum, eaque vix et perquam agre, excussa essent, et in illis ipsis tribus Palamas victus publice esset, sequentia subsecuturæ sessionis suffragiis reservata sunt. Ilis ad eum exitum deductis, illum hominem refutandi finis factus, cœtusque dimissus est. CAPUT III. Acta post sessionem tertiam. Sessio quarta, eademque ultima. Orthodozi partim volentes, partim etiam nolentes adsunt. Imperatoris iracundie, protinus eruptura, Gregoras caute occurrit. Recitantur aliquot capita, ex libris Palama excerpta. Episcopi nonnulli, ez illius amicis, dogmatum novorum insolentia offensi, turbas cient. Palamæ violentia. Cantacuseni iniquitas. Testimonia a Palamitis allata examiHantur. Gregoras fusiorem narrationem et accuratas refutationes editurum se promittit, si mortis pericula imminentia effugiat. Redit ad propositum. Tumultus et confusio. Quid tandem decretum sit. Orthodori vapulant. Episcopis duobus adempta insignia dignitatis; barba vellicata. Gregore discipulis quid acciderit. Episcopus Tyri cur sessioni ultimæ haud interfuerit. Gregoras et alii ut dimissi sint. Α'. Οὐκ ἦν δὲ ἠρεμεῖν οὐδαμή Παλαμᾶν ἐπὶ τού τοις, οὐδὲ τὸν τύφον μετριάζειν ἐκεῖνον, ὡς ποῤῥως τάτω τὴν λῆξιν ἢ κατὰ τὰ προσδοκώμενα τῶν μελετηθέντων ούτωσι σχεδιασάντων, Κενοδοξία γάρ, ἀποτυγχάνουσα τῆς ἐφέσεως, μεμηνίας τινὸς ἀναι δείας γίνεται μήτηρ, καὶ πᾶσαν ψυχῆς ἐλευθερίαν 1. At Palamas, cujus cogitata longe alium quam speravisset exitum sic derepente nacta fuerant, bis acquiescere nullo pacto ncc mnodum ponere arroganti suæ poterat. Etenim van gloriæ cupiditas, ubi ea re excidit quan appetebat, furiosæ cujusdam impudentia mater elicitur, omnem animai

τὸ γὰρ ἄντικρυς πρὸς ἐκεῖνον ἐμὲ διαλέγεσθαι καὶ τὴν ἀκαιρίαν ἐκείνου φιλονεικεῖν ἐκείνῳ μὲν εἶχε τιμὴν, ἐμοὶ δὲ καὶ μάλα πάντων ἥκιστα. τοσαύτην τοίνυν ἔδοξε πᾶσι τοῖς τότε παροῦσιν αἰσχύνην ὁ Παλαμᾶς ὠφληκέναι καὶ κωμικήν τινα χλεύην, ὑπ’ ἐκείνου τοῦ νεανίου κατὰ κράτος ἡττώμενος, ὅσην λεγόντων ἐστὶν ἀκούειν ἁπάντων. κοινὸν γὰρ τοῖς ὅλοις ἀφήγημα γέγονε Παλαμᾶς ἐκεῖθεν καὶ γελοῖον τοῖς ὅλοις ἐντρύφημα. (2.) Ἀλλὰ νὺξ ἐπὶ τούτοις ἰοῦσα τῶν οἴκοι μεμνῆσθαι καὶ μάλιστα πάντων τοὺς ἡμετέρους ἠνάγκαζε, νήστεις τ’ ὄντας καὶ πόῤῥω που βαδίζειν ἄλλον ἄλλοθι τῆς πόλεως ὀφείλοντας, προμηθείας ἁπάσης ἐρήμους, καθάπερ ἀπόλιδάς τε καὶ ἀνεστίους τινὰς γεγονότας ὑπὸ τοῦ διωγμοῦ τουτουί̈. μετὰ γὰρ τὰς ἀποψηφίσεις καὶ παντελεῖς καταδίκας καὶ τιμωρίας, τά τε δικαστήρια καὶ τὰ τῶν ἐξετάσεων βήματα συνιστᾷν ἐπῄει τοῖς ἀῤῥεπέσι τούτοις κριταῖς, τοῖς καὶ ἀκαπήλευτον ὀμωμοκόσι φυλάττειν τὸ συνειδός.

[A. c. 1351] BYZANTINE HISTORIE LIB. XXI. [IMP. 1. CANTACUZ. 5] 1274 ψυχῆς. Λόγος μὲν γὰρ ἀνθρώποις ἅπασι δίδοται· 4 malitia et perversu ingenio, discrepet. Ratio quippe τρόπος δ' ἀγαθὸς οὗ πᾶσιν, οὐ μὴν οὐδὲ τὸν λόγον εὖ διοικοῦσα σύνεσις. Οθεν ἀποκρουόμενος πανταχόθεν καὶ ἐπιστημιζόμενος καὶ μὴ ἔχων μηδαμή βεβαίαν ἀποστροφὴν ἐπὶ τὸ Θαβώριον αὖθις ἐποιεῖτο τὴν ἀναχώρησιν, Βαρλαάμ καὶ βίον αὐτοῦ προφασι ζόμενος, καὶ ὅσα τισὶν ἀραχνίοις ὑφαίνεσθαι προσω εῴκει. "Οθεν καὶ λίαν εὐχεροῦς καὶ προδήλου τυγ χάνοντα τῆς ἀναλύσεως μόνον εἶχε τὸν βασιλέα λαμπρῶς ὑπερείδοντα, κατὰ τὸ μηδαμή προσήκον, μηδὲ καλύπτειν τὴν ἀδικίαν ἰσχύον, τοσούτου παρόντος πλήθους ἀνδρῶν. Ε'. Ἐγὼ μὲν οὖν βραχύ τι ὑπειπών, ἔπειτα τως μὲν διὰ τὴν εἰρημένην ἀδικίαν, πὼς δὲ διὰ τὰς τῆς κεφαλῆς ἀλγηδόνας, τοῖς σοφοῖς ἐκείνοις συμμάχοις, ἀφῆκα διαγωνίζεσθαι. Επιῤῥαπίζειν δ' ὅμως καὶ ούτωσί πως τοῦ Παλαμᾶ τὴν ὀφρίν σκεψαμένω ένα τῶν ἐμῶν εἰσάγειν ἐπῄει μοι φοιτητῶν ἀντ᾿ ἐμοῦ πρὸς τὴν ἐκείνου πάλην, ἵνα μᾶλλον αἰσχύνοιτο. Τὸ γὰρ ἄντικρυς πρὸς ἐκεῖνον ἐμὲ διαλέγεσθαι καὶ τὴν ἀκαιρίαν ἐκείνου φιλονεικεῖν ἐκείνῳ μὲν εἶχε τιμὴν, ἐμοὶ δὲ καὶ μάλα πάντων ἥκιστα. Τοσαύτην τοίνυν ἔδοξε πᾶσι τοῖς τότε παροῦσιν αἰσχύνην ὁ Παλαμᾶς ὠφληκέναι καὶ κωμικήν τινα χλεύην, ὑπ' ἐκείνου τοῦ νεανίου κατὰ κράτος ήττώμενος, όσην λεγόντων ἐστὶν ἀκούειν ἁπάντων, Κοινὸν γὰρ τοῖς ὅλοι, ἀφήγημα γέγονε Παλαμᾶ; ἐκεῖθεν καὶ γελοῖον τοῖς ὅλοις ἐντρύφημα. omnibus hominibus data; morum probitas nou data omuibus, nec quæ rationem recte noderetur solers intelligentia. Quamobrem undecunque repulsus, quia os ei obstruebatur, nec ullum usquam perfugium erat, in quo posset consistere, rursus se ad Thaborium recipiebat, Barlaamum et illius mores prætexens, et alia aranearum telis similia. Quæ facili et evidenti ratione cum resolverentur, solus imperator aperte tuebatur, idque indecore et eo modo, qui tot hominibus præsentibus iniquitatem velare haud posset. V. Ego igitur pauca subjeci. Tum doctos illos adjutores, partim ob eam quam dixi iniquitatem, partim ob capitis dolores, sivi decertare. Tanen Palamæ arrogantiam sic quoque sugillare cum instituissem, libuit unum ex discipulis meis producere, qui, ut major esset illius ignominia, meam cum co luctam vicarius exciperet. Nam quod per me ipse contra disputarem, et cum homine importuLo rixarer, id quidem illi honorificum erat, mihi sutem minime. Quanto itaque Palamas pudore affectus, quantum omnibus, quotquot tum aderant cum ab illo adolescente profligatus est, comico risu dignus visus sit, ex omnium sermone accipi poust. Quippe ex eo publica omnium fabula ac omnibus deridiculo et ludibrio Palamas luit. Γ. Ἀλλὰ νὺξ ἐπὶ τούτοις ἰοῦσα τῶν οἴκοι μεμνή VI. Sed nox superveniens coegit quemque, et σθαι καὶ μάλιστα πάντων τοὺς ἡμετέρους ἠνάγκαζε, 2002 omnium maxime nostros, domi suæ memtνήστεις τ' ὄντας καὶ πόρρω που βαδίζειν ἄλλον - λαθι τῆς πόλεως ὀφείλοντας, προμηθείας ἁπάσης ἐρήμους, καθάπερ ἀπόλιδάς τε καὶ ἀνεστίους τινάς γεγονότας ὑπὸ τοῦ διωγμοῦ τουτουί. Μετὰ γὰρ τὰς αποψηφίσεις καὶ παντελείς καταδίκας καὶ τιμωρίας, τά τα δικαστήρια [P. 650] καὶ τὰ τῶν ἐξετάσεων βή ματα συνιστᾶν ἐπῄει τοῖς ἀῤῥεπέσι τούτοις κριταΐ;, τοῖς καὶ ἀκαπηλευτον όμωμοκόσι φυλάττειν τὸ συνει δός. Τριών οὖν μένων, ηναγκασμένως καὶ τούτων καὶ μάλα μόλις, ἐκ τῶν τῆς διπλῆς δεκάδος κεφαλαίων τὴν ἐξέτασιν είληχότων, κάν τοῖς τρισὶ δημοσίαν τὴν ήτταν ειληφότος τοῦ Παλαμᾶ, ἐς τὴν ἐπιοῦσαν τὰ ἐφεξῆς παρεπέμπετο ψῆφον. Καὶ ταῦτα μὲν, ἐς τοῦτο τύχης ἐλάσαντα, τοὺς ἐλέγχους ἐκείνου τάν δρὸς καὶ τὸν σύλλογον ἔλυσεν. nisse; jejunos scilicet, et alium alio per urbem ilurus, neglectos prorsus et incuratos, utpote qui per ean persecutionem erronibus urbe et domo carentibus pares evasissent. Etenim æquissimis illis judicibus, qui se juraverunt conscientiam integram servaturos, tum demum placuit judicia et tribunalia cognoscendi causa constituere, cum istos abdicationibus, ultima damnatione et suppliciis coercuissent. Idcirco, cum ex bis decem capiuibus tria tantum, eaque vix et perquam agre, excussa essent, et in illis ipsis tribus Palamas victus publice esset, sequentia subsecuturæ sessionis suffragiis reservata sunt. Ilis ad eum exitum deductis, illum hominem refutandi finis factus, cœtusque dimissus est. CAPUT III. Acta post sessionem tertiam. Sessio quarta, eademque ultima. Orthodozi partim volentes, partim etiam nolentes adsunt. Imperatoris iracundie, protinus eruptura, Gregoras caute occurrit. Recitantur aliquot capita, ex libris Palama excerpta. Episcopi nonnulli, ez illius amicis, dogmatum novorum insolentia offensi, turbas cient. Palamæ violentia. Cantacuseni iniquitas. Testimonia a Palamitis allata examiHantur. Gregoras fusiorem narrationem et accuratas refutationes editurum se promittit, si mortis pericula imminentia effugiat. Redit ad propositum. Tumultus et confusio. Quid tandem decretum sit. Orthodori vapulant. Episcopis duobus adempta insignia dignitatis; barba vellicata. Gregore discipulis quid acciderit. Episcopus Tyri cur sessioni ultimæ haud interfuerit. Gregoras et alii ut dimissi sint. Α'. Οὐκ ἦν δὲ ἠρεμεῖν οὐδαμή Παλαμᾶν ἐπὶ τού τοις, οὐδὲ τὸν τύφον μετριάζειν ἐκεῖνον, ὡς ποῤῥως τάτω τὴν λῆξιν ἢ κατὰ τὰ προσδοκώμενα τῶν μελετηθέντων ούτωσι σχεδιασάντων, Κενοδοξία γάρ, ἀποτυγχάνουσα τῆς ἐφέσεως, μεμηνίας τινὸς ἀναι δείας γίνεται μήτηρ, καὶ πᾶσαν ψυχῆς ἐλευθερίαν 1. At Palamas, cujus cogitata longe alium quam speravisset exitum sic derepente nacta fuerant, bis acquiescere nullo pacto ncc mnodum ponere arroganti suæ poterat. Etenim van gloriæ cupiditas, ubi ea re excidit quan appetebat, furiosæ cujusdam impudentia mater elicitur, omnem animai

PG 148:1275τριῶν οὖν μόνων, ἠναγκασμένως καὶ τούτων καὶ μάλα μόλις, ἐκ τῶν τῆς διπλῆς δεκάδος κεφαλαίων τὴν ἐξέτασιν εἰληχότων, κἀν τοῖς τρισὶ δημοσίαν τὴν ἧτταν εἰληφότος τοῦ Παλαμᾶ, ἐς τὴν ἐπιοῦσαν τὰ ἐφεξῆς παρεπέμπετο ψῆφον. καὶ ταῦτα μὲν, ἐς τοῦτο τύχης ἐλάσαντα, τοὺς ἐλέγχους ἐκείνου τἀνδρὸς καὶ τὸν σύλλογον ἔλυσεν. γ. Οὐκ ἦν δὲ ἠρεμεῖν οὐδαμῆ Παλαμᾶν ἐπὶ τούτοις, οὐδὲ τὸν τῦφον μετριάζειν ἐκεῖνον, ὡς ποῤῥωτάτω τὴν λῆξιν ἢ κατὰ τὰ προσδοκώμενα τῶν μελετηθέντων οὑτωσὶ σχεδιασάντων. κενοδοξία γὰρ, ἀποτυγχάνουσα τῆς ἐφέσεως, μεμηνυίας τινὸς ἀναιδείας γίνεται μήτηρ, καὶ πᾶσαν ψυχῆς ἐλευθερίαν ἀνδραποδίζεται, καὶ ὅλους ἀναμοχλεύει θεμελίους ἀγάπης. ναὶ μὴν οὐδ’ αὐτῷ τὰ τοιαῦτ’ ἔδοξεν ἀρεστὰ βασιλεῖ, ἔρεισμα κράτιστον ἐπαγγειλαμένῳ καὶ τεῖχος εἶναι μὴ ῥᾷστα μηδέσι ῥηγνύμενον παρ’ ὅλον αὐτῷ καθίστασθαι ἀγῶνα. ὅθεν Εὐρίπου δίκην ἅπαντ’ εὐθὺς ἐκεῖνα ἀνετρέπετο, καὶ κρατῆρες ὅρκων ἐκείνων ἀνεκίρναντό τε καὶ συνεχέοντο, καὶ εἰρηναίων ἐπαγγελιῶν ἐκείνων ἐπατοῦντο θεσμοὶ καὶ συμβόλαια. καὶ πάλιν βουλαὶ καὶ μελέται παλίνστροφοι διενυκτέρευόν τε καὶ κύβων δίκην ἀνεῤῥίπτοντο.

1275 (a. m. 6859, ind. 4] libertatem captivem rapit, omnia caritatis fund:- ἀνδραποδίζεται, καὶ ὅλους αναμοχλεύει θεμελίω wenta convellit. Sed nec imperatur ipsi illa placuerunt, qui Grmissimum præsidium, et murum haud facile perrumpendum, per omne certamen fore se illi promiserat. Quanolirem illa omnia, Eutipi instar, statim retro conversa sunt; sancitum 1003 jurejurando fœdus turhatum et confummn; pacificarum promissionum leges et pacta conventa pedibus conculcata. Tum rursus dellberationes et consilia per totam noctem versata in omnem partem ac tesserarum instar jactata sunt. Sic illi principes, cum de sessionibus deinceps futuris consultassent, machinasque et fabricas in nos ap• parassent, quales et quantas timori suo absterfendo, nobis vero funditus delendis ae pessumdan dis pares fore arbitrabantur, concionem vocant sententiis injustis et impiis speciosum justitiæ nomen imponentes. II. Nos vero aluimus, partim nolentes, partim eliam volentes: nolentes quidem, quoniam structas nobis frau les haud nesciebamus, sive eas quarum molitio ad exitum perducta esset, sive illas quæ exsecutionem, velut in limine morantem, adhuc integram sibi reservabant, efficiebantque ut introduci nos inutile palam foret: volentes autem propterea quod in Deum iutuentes, et co præmia statuente istud martyrii stadium currentes, bonas de futuro spes non refugiebamus; tametsi religionis auctoritatem, annis plurimis et sanctorum libris multis Armatam, præseus tempus non admittebat, sed libertate ipsa diremti nobis prorsus ablata, ac illis qui absurda quælibet facile perpetrarent concessa, sacra veritatis præsidia demoliri et evertere omni armorum genere festinabat, nullis auribus, nullis animis, seu indignationis divinæ metum, sea hominum reverentiam accipientibus. III. Conflato in 1004 hunc modum tribunali, cum et scirem et viderem imperatorem adversus nos præfari sic velle, ut in cjus verbis magna dominaretur iracundia, primam ipse impressionem, quantum in me fuit, repressi: ac nos (olisi) ad propositum argumen'um et ad iustitutam disceptatiotem prioribus ves:igiis insistendo releamus, οι Lee disputatio ordine procedat, adeoque louum esitum sortiatur. Alioqui faccre haud possumus, quin præc'pites ruamus, ze tanquam in voragines delati, aut ad scopulos allisi, in absurda incidanus, et erroribus gravioribus jactemur quam quibus ipse Ulysses: nec Gne: nobis, sed aliarum ex aliis turbarum persecutionnmque initium, hodier. uns dies spondebit, Ilis imperator præter sententam auditis, de vehementia remisit; non quidem libenter, nec more cjus qui haud gravaretur, remisit tamen paululum, quantum scilicet necesse erat ad suspicionem et indignationem eorum qui aulerant amovendam. ἀγάπης. Ναὶ μὴν οὐδ᾽ αὐτῷ τὰ τοιαῦτ' ἔδοξεν άρ.. στα βασιλεῖ, ἔρεισμα κράτιστον επαγγειλαμένη και τείχος εἶναι μὴ ἐᾷντα μηδέσι ψηγνύμενον παρ' οι αὐτῷ καθίστασθαι ἀγῶνα. "Οθεν Κυρίπου κα ἅπαντ᾽ εὐθὺς ἐκεῖνα ἀνετρέπετο, καὶ κρατήρες δρ των εκείνων ἀνεκίρναντό τε καὶ συνεχέοντο, κα εἰρηναίων ἐπαγγελῶν ἐκείνων ἐπατοῦντο θεσμι καὶ συμβόλαια. Καὶ πάλιν βουλαὶ καὶ μελέτες το λίστροφοι διενυκτερευόν τε καὶ κύβων δίκην ἐκμ ρίπτοντο. Ούτω μὲν οὖν ἡγεμόνες ἐκεῖνοι, είν ἐφεξῆς συνεδρίων τὰς καθ' ἡμῶν εἰληφότες μελέτες καὶ συσκευές, ἐποίας καὶ ὅσας ικανές μοντ' είπε τήν τ' οἰκείαν ἀποτρέψεσθαι δειλίαν καὶ ἅμα ἐμί; τὴν ταχίστην αποσκευάσασθαι, προς βαρεία ἀφανείας ὡσάμενοι, ἐκκλησίαν ἐκήρυτων, και ὄνομα χρηστὸν ἀναθέμενοι γνώμαις ἀδίκοις καὶ ἀνοσίοις. IV. Ingressus itaque lector a capite quarto exersus est. Namı superiori die tria perfecta et damhva fuerant: ac nulli mederi is a quo scripta et ο [Ρ. 631] Β. Καὶ παρῆμεν ἡμεῖς, πώς με τ σφόδρα εκόντες, πὼς δὲ καὶ σφόδρα του ί· μπ μὲν, ἐπεὶ μὴ λέληθεν ἡμᾶς τὰ καθ᾿ ἡμῶν, ὅ τι την μελέτην έμπρακτον ἔσχε καὶ ἃ τὴν πράξιν ἐν τῷ ρας ἔτι σφίσιν αὐλιζομένην ἐταμιεύετο, και μέσα εἰς τοὐμφανὲς τὴν ἡμῶν παρεἶχεν εἰσαγωγής και τες, ὅτι πρὸς Θεὸν βλέποντες, καὶ τὴν τεκονται ἀθλήσεως ὑπ' ἀθλοθέτῃ τρέχοντες ἐκείνῳ είναι τὰς ἀγαθὰς οὐκ ἐφεύγομεν τοῦ μέλλοντος τες εἰ καὶ τὸ τῆς εὐσεβείας κράτος, έτεσι πλείτης: βίβλοις ἁγίων μακραίς κυρωθέν, ο παρών αι καλίζετο χρόνο;· ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν τοῦ ὅ Έπεσαν ἄδειαν ἡμῶν τε ἀφαιρούμενος γείτο δρόν εὐχερῶς τὰ κατά βούλησιν ἔχουσιν έκτια ριζόμενος τὰ τῆς ἀληθείας ανάκτορα είαν ίνα καθαιρεῖν τε καὶ λύειν ἠπείγετο, μήτ' ἀκαι μία γνώμης εὐδεμιᾶς μήτε νέμεσιν θείαν μήτ' ἀνθρώπι προσδεχομένης αιδώ. Γ. Τοῦ μέντοι βήματος οὕτω συγκροτημένα εἰδώς τε άμα καὶ ἰδὼν μεγάλη στρατηγωμένος θυμῷ τὴν βασιλέα καθ᾿ ἡμῶν προοιμιάζεσια - λοντα λόγου; τὴν πρώτην, ὅσον ἐφικτόν, επέτ λον ἔφιδον ἔγωγ' αὐτὸς, Ἐπὶ τὸ προκείμενον επί τ πρότερον ίχνος τοῦ λόγου (φάσκων) ἐπετέλλωση, ὡς ἂν ὁ λόγος καθ' εἱρμὸν ἐδεύων λέξεσιν ἐστὶν χρησταῖς. Οὐ γὰρ ἂν φθάνοιμεν Είως χρειά καὶ φάραγξι καὶ σκοπέλοις ατόποις εἰπεῖν αρ πίπτοντες, καὶ πλάνους ἀντλοῦντες τῶν Ὀλυτές χαλεπωτέρους· καὶ οὐ τέλος θορύβων ἡμῖν ὁ τιμές έσται καιρὸς ἐγγνώμενος, ἀλλ' ἀρχές θερίδου ἐφ' ἑτέροις ετέρων, κἀπὶ διωγμείς διωγμών. Τέα παρὰ τὴν πρόθεσιν τῆς ψυχῆς ἀπη κούτι τῷ μπελά οὐ προθύμως μὲν οὐδ᾽ ἀνεπαχθέσιν ήθεσιν, ενώ και δ' οὖν ἐξεγένετο βραχύ τι, καὶ ἔουν προσ σθαι τὴν τῶν παρόντων ὑπόνων το μεσιν. Δ΄. Οθεν εἰσ:ὧν ὁ ἀναγινώσκων ἀρχὴν ἐπ κεφαλαίων τὸ τέταρτον. Τὰ γὰρ τρία εξ ερατική εν γνωστοί τε και κατέγνωσται, με δυνηθέντα το

οὕτω μὲν οὖν ἡγεμόνες ἐκεῖνοι, τῶν ἐφεξῆς συνεδρίων τὰς καθ’ ἡμῶν εἰληφότες μελέτας καὶ συσκευὰς, ὁποίας καὶ ὅσας ἱκανὰς ᾤοντ’ εἶναι, τήν τ’ οἰκείαν ἀποτρίψασθαι δειλίαν καὶ ἅμα ἡμᾶς τὴν ταχίστην ἀποσκευάσασθαι, πρὸς βάραθρον ἀφανείας ὠσάμενοι, ἐκκλησίαν ἐκήρυττον, δίκης ὄνομα χρηστὸν ἀναθέμενοι γνώμαις ἀδίκοις καὶ ἀνοσίοις (Β.) Καὶ παρῆμεν ἡμεῖς, πὼς μὲν οὐ σφόδρα ἑκόντες, πὼς δὲ καὶ σφόδρα τουτί· ἄκοντες μὲν, ἐπεὶ μὴ λέληθεν ἡμᾶς τὰ καθ’ ἡμῶν, ἅ τε τὴν μελέτην ἔμπρακτον ἔσχεν καὶ ἃ τὴν πρᾶξιν ἐν προθύροις ἔτι σφίσιν αὐλιζομένην ἐταμιεύετο, καὶ μάταιον εἰς τοὐμφανὲς τὴν ἡμῶν παρεῖχεν εἰσαγωγήν· ἑκόντες, ὅτι πρὸς θεὸν βλέποντες, καὶ τὸν τοιοῦτον τῆς ἀθλήσεως ὑπ’ ἀθλοθέτῃ τρέχοντες ἐκείνῳ δίαυλον, τὰς ἀγαθὰς οὐκ ἐφεύγομεν τοῦ μέλλοντος ἐλπίδας, εἰ καὶ τὸ τῆς εὐσεβείας κράτος, ἔτεσι πλείστοις καὶ βίβλοις ἁγίων μακραῖς κυρωθὲν, ὁ παρὼν οὐκ ἠγκαλίζετο χρόνος·

1275 (a. m. 6859, ind. 4] libertatem captivem rapit, omnia caritatis fund:- ἀνδραποδίζεται, καὶ ὅλους αναμοχλεύει θεμελίω wenta convellit. Sed nec imperatur ipsi illa placuerunt, qui Grmissimum præsidium, et murum haud facile perrumpendum, per omne certamen fore se illi promiserat. Quanolirem illa omnia, Eutipi instar, statim retro conversa sunt; sancitum 1003 jurejurando fœdus turhatum et confummn; pacificarum promissionum leges et pacta conventa pedibus conculcata. Tum rursus dellberationes et consilia per totam noctem versata in omnem partem ac tesserarum instar jactata sunt. Sic illi principes, cum de sessionibus deinceps futuris consultassent, machinasque et fabricas in nos ap• parassent, quales et quantas timori suo absterfendo, nobis vero funditus delendis ae pessumdan dis pares fore arbitrabantur, concionem vocant sententiis injustis et impiis speciosum justitiæ nomen imponentes. II. Nos vero aluimus, partim nolentes, partim eliam volentes: nolentes quidem, quoniam structas nobis frau les haud nesciebamus, sive eas quarum molitio ad exitum perducta esset, sive illas quæ exsecutionem, velut in limine morantem, adhuc integram sibi reservabant, efficiebantque ut introduci nos inutile palam foret: volentes autem propterea quod in Deum iutuentes, et co præmia statuente istud martyrii stadium currentes, bonas de futuro spes non refugiebamus; tametsi religionis auctoritatem, annis plurimis et sanctorum libris multis Armatam, præseus tempus non admittebat, sed libertate ipsa diremti nobis prorsus ablata, ac illis qui absurda quælibet facile perpetrarent concessa, sacra veritatis præsidia demoliri et evertere omni armorum genere festinabat, nullis auribus, nullis animis, seu indignationis divinæ metum, sea hominum reverentiam accipientibus. III. Conflato in 1004 hunc modum tribunali, cum et scirem et viderem imperatorem adversus nos præfari sic velle, ut in cjus verbis magna dominaretur iracundia, primam ipse impressionem, quantum in me fuit, repressi: ac nos (olisi) ad propositum argumen'um et ad iustitutam disceptatiotem prioribus ves:igiis insistendo releamus, οι Lee disputatio ordine procedat, adeoque louum esitum sortiatur. Alioqui faccre haud possumus, quin præc'pites ruamus, ze tanquam in voragines delati, aut ad scopulos allisi, in absurda incidanus, et erroribus gravioribus jactemur quam quibus ipse Ulysses: nec Gne: nobis, sed aliarum ex aliis turbarum persecutionnmque initium, hodier. uns dies spondebit, Ilis imperator præter sententam auditis, de vehementia remisit; non quidem libenter, nec more cjus qui haud gravaretur, remisit tamen paululum, quantum scilicet necesse erat ad suspicionem et indignationem eorum qui aulerant amovendam. ἀγάπης. Ναὶ μὴν οὐδ᾽ αὐτῷ τὰ τοιαῦτ' ἔδοξεν άρ.. στα βασιλεῖ, ἔρεισμα κράτιστον επαγγειλαμένη και τείχος εἶναι μὴ ἐᾷντα μηδέσι ψηγνύμενον παρ' οι αὐτῷ καθίστασθαι ἀγῶνα. "Οθεν Κυρίπου κα ἅπαντ᾽ εὐθὺς ἐκεῖνα ἀνετρέπετο, καὶ κρατήρες δρ των εκείνων ἀνεκίρναντό τε καὶ συνεχέοντο, κα εἰρηναίων ἐπαγγελῶν ἐκείνων ἐπατοῦντο θεσμι καὶ συμβόλαια. Καὶ πάλιν βουλαὶ καὶ μελέτες το λίστροφοι διενυκτερευόν τε καὶ κύβων δίκην ἐκμ ρίπτοντο. Ούτω μὲν οὖν ἡγεμόνες ἐκεῖνοι, είν ἐφεξῆς συνεδρίων τὰς καθ' ἡμῶν εἰληφότες μελέτες καὶ συσκευές, ἐποίας καὶ ὅσας ικανές μοντ' είπε τήν τ' οἰκείαν ἀποτρέψεσθαι δειλίαν καὶ ἅμα ἐμί; τὴν ταχίστην αποσκευάσασθαι, προς βαρεία ἀφανείας ὡσάμενοι, ἐκκλησίαν ἐκήρυτων, και ὄνομα χρηστὸν ἀναθέμενοι γνώμαις ἀδίκοις καὶ ἀνοσίοις. IV. Ingressus itaque lector a capite quarto exersus est. Namı superiori die tria perfecta et damhva fuerant: ac nulli mederi is a quo scripta et ο [Ρ. 631] Β. Καὶ παρῆμεν ἡμεῖς, πώς με τ σφόδρα εκόντες, πὼς δὲ καὶ σφόδρα του ί· μπ μὲν, ἐπεὶ μὴ λέληθεν ἡμᾶς τὰ καθ᾿ ἡμῶν, ὅ τι την μελέτην έμπρακτον ἔσχε καὶ ἃ τὴν πράξιν ἐν τῷ ρας ἔτι σφίσιν αὐλιζομένην ἐταμιεύετο, και μέσα εἰς τοὐμφανὲς τὴν ἡμῶν παρεἶχεν εἰσαγωγής και τες, ὅτι πρὸς Θεὸν βλέποντες, καὶ τὴν τεκονται ἀθλήσεως ὑπ' ἀθλοθέτῃ τρέχοντες ἐκείνῳ είναι τὰς ἀγαθὰς οὐκ ἐφεύγομεν τοῦ μέλλοντος τες εἰ καὶ τὸ τῆς εὐσεβείας κράτος, έτεσι πλείτης: βίβλοις ἁγίων μακραίς κυρωθέν, ο παρών αι καλίζετο χρόνο;· ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν τοῦ ὅ Έπεσαν ἄδειαν ἡμῶν τε ἀφαιρούμενος γείτο δρόν εὐχερῶς τὰ κατά βούλησιν ἔχουσιν έκτια ριζόμενος τὰ τῆς ἀληθείας ανάκτορα είαν ίνα καθαιρεῖν τε καὶ λύειν ἠπείγετο, μήτ' ἀκαι μία γνώμης εὐδεμιᾶς μήτε νέμεσιν θείαν μήτ' ἀνθρώπι προσδεχομένης αιδώ. Γ. Τοῦ μέντοι βήματος οὕτω συγκροτημένα εἰδώς τε άμα καὶ ἰδὼν μεγάλη στρατηγωμένος θυμῷ τὴν βασιλέα καθ᾿ ἡμῶν προοιμιάζεσια - λοντα λόγου; τὴν πρώτην, ὅσον ἐφικτόν, επέτ λον ἔφιδον ἔγωγ' αὐτὸς, Ἐπὶ τὸ προκείμενον επί τ πρότερον ίχνος τοῦ λόγου (φάσκων) ἐπετέλλωση, ὡς ἂν ὁ λόγος καθ' εἱρμὸν ἐδεύων λέξεσιν ἐστὶν χρησταῖς. Οὐ γὰρ ἂν φθάνοιμεν Είως χρειά καὶ φάραγξι καὶ σκοπέλοις ατόποις εἰπεῖν αρ πίπτοντες, καὶ πλάνους ἀντλοῦντες τῶν Ὀλυτές χαλεπωτέρους· καὶ οὐ τέλος θορύβων ἡμῖν ὁ τιμές έσται καιρὸς ἐγγνώμενος, ἀλλ' ἀρχές θερίδου ἐφ' ἑτέροις ετέρων, κἀπὶ διωγμείς διωγμών. Τέα παρὰ τὴν πρόθεσιν τῆς ψυχῆς ἀπη κούτι τῷ μπελά οὐ προθύμως μὲν οὐδ᾽ ἀνεπαχθέσιν ήθεσιν, ενώ και δ' οὖν ἐξεγένετο βραχύ τι, καὶ ἔουν προσ σθαι τὴν τῶν παρόντων ὑπόνων το μεσιν. Δ΄. Οθεν εἰσ:ὧν ὁ ἀναγινώσκων ἀρχὴν ἐπ κεφαλαίων τὸ τέταρτον. Τὰ γὰρ τρία εξ ερατική εν γνωστοί τε και κατέγνωσται, με δυνηθέντα το

ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν τοῦ λέγειν ἅπασαν ἄδειαν ἡμῶν τε ἀφαιρούμενος καὶ τοῖς δρᾷν εὐχερῶς τὰ κατὰ βούλησιν ἔχουσιν ἔκτοπα χαριζόμενος τὰ τῆς ἀληθείας ἀνάκτορα πᾶσιν ὅπλοις καθαιρεῖν τε καὶ λύειν ἠπείγετο, μήτ’ ἀκοῆς μήτε γνώμης οὐδεμιᾶς μήτε νέμεσιν θείαν μήτ’ ἀνθρώπων προσδεχομένης αἰδώ. (Γ.) Τοῦ μέντοι βήματος οὕτω συγκροτηθέντος, εἰδώς τε ἅμα καὶ ἰδὼν μεγάλῳ στρατηγουμένους θυμῷ τὸν βασιλέα καθ’ ἡμῶν προοιμιάζεσθαι θέλοντα λόγους τὴν πρώτην, ὅσον ἐφικτὸν, ἀνέστελλον ἔφοδον ἔγωγ’ αὐτὸς, ἐπὶ τὸ προκείμενον καὶ τὸ πρότερον ἴχνος τοῦ λόγου (φάσκων) ἐπανέλθωμεν, ὡς ἂν ὁ λόγος καθ’ εἱρμὸν ὁδεύων λήξεσιν ἐντύχοι χρησταῖς. οὐ γὰρ ἂν φθάνοιμεν ἄλλως κρημνοῖς καὶ φάραγξι καὶ σκοπέλοις ἀτόποις εἰπεῖν περιπίπτοντες, καὶ πλάνους ἀντλοῦντες τῶν Ὀδυσσέως χαλεπωτέρους· καὶ οὐ τέλος θορύβων ἡμῖν ὁ παρὼν ἔσται καιρὸς ἐγγυώμενος, ἀλλ’ ἀρχὰς θορύβων ἐφ’ ἑτέροις ἑτέρων, κἀπὶ διωγμοῖς διωγμῶν. ταῦτα παρὰ τὴν πρόθεσιν τῆς ψυχῆς ἀκηκοότι τῷ βασιλεῖ, οὐ προθύμως μὲν οὐδ’ ἀνεπαχθέσιν ἤθεσιν, ἐνδιδόναι δ’ οὖν ἐξεγένετο βραχύ τι, καὶ ὅσον ἀφοσιώσασθαι τὴν τῶν παρόντων ὑπόνοιάν τε καὶ νέμεσιν.

1275 (a. m. 6859, ind. 4] libertatem captivem rapit, omnia caritatis fund:- ἀνδραποδίζεται, καὶ ὅλους αναμοχλεύει θεμελίω wenta convellit. Sed nec imperatur ipsi illa placuerunt, qui Grmissimum præsidium, et murum haud facile perrumpendum, per omne certamen fore se illi promiserat. Quanolirem illa omnia, Eutipi instar, statim retro conversa sunt; sancitum 1003 jurejurando fœdus turhatum et confummn; pacificarum promissionum leges et pacta conventa pedibus conculcata. Tum rursus dellberationes et consilia per totam noctem versata in omnem partem ac tesserarum instar jactata sunt. Sic illi principes, cum de sessionibus deinceps futuris consultassent, machinasque et fabricas in nos ap• parassent, quales et quantas timori suo absterfendo, nobis vero funditus delendis ae pessumdan dis pares fore arbitrabantur, concionem vocant sententiis injustis et impiis speciosum justitiæ nomen imponentes. II. Nos vero aluimus, partim nolentes, partim eliam volentes: nolentes quidem, quoniam structas nobis frau les haud nesciebamus, sive eas quarum molitio ad exitum perducta esset, sive illas quæ exsecutionem, velut in limine morantem, adhuc integram sibi reservabant, efficiebantque ut introduci nos inutile palam foret: volentes autem propterea quod in Deum iutuentes, et co præmia statuente istud martyrii stadium currentes, bonas de futuro spes non refugiebamus; tametsi religionis auctoritatem, annis plurimis et sanctorum libris multis Armatam, præseus tempus non admittebat, sed libertate ipsa diremti nobis prorsus ablata, ac illis qui absurda quælibet facile perpetrarent concessa, sacra veritatis præsidia demoliri et evertere omni armorum genere festinabat, nullis auribus, nullis animis, seu indignationis divinæ metum, sea hominum reverentiam accipientibus. III. Conflato in 1004 hunc modum tribunali, cum et scirem et viderem imperatorem adversus nos præfari sic velle, ut in cjus verbis magna dominaretur iracundia, primam ipse impressionem, quantum in me fuit, repressi: ac nos (olisi) ad propositum argumen'um et ad iustitutam disceptatiotem prioribus ves:igiis insistendo releamus, οι Lee disputatio ordine procedat, adeoque louum esitum sortiatur. Alioqui faccre haud possumus, quin præc'pites ruamus, ze tanquam in voragines delati, aut ad scopulos allisi, in absurda incidanus, et erroribus gravioribus jactemur quam quibus ipse Ulysses: nec Gne: nobis, sed aliarum ex aliis turbarum persecutionnmque initium, hodier. uns dies spondebit, Ilis imperator præter sententam auditis, de vehementia remisit; non quidem libenter, nec more cjus qui haud gravaretur, remisit tamen paululum, quantum scilicet necesse erat ad suspicionem et indignationem eorum qui aulerant amovendam. ἀγάπης. Ναὶ μὴν οὐδ᾽ αὐτῷ τὰ τοιαῦτ' ἔδοξεν άρ.. στα βασιλεῖ, ἔρεισμα κράτιστον επαγγειλαμένη και τείχος εἶναι μὴ ἐᾷντα μηδέσι ψηγνύμενον παρ' οι αὐτῷ καθίστασθαι ἀγῶνα. "Οθεν Κυρίπου κα ἅπαντ᾽ εὐθὺς ἐκεῖνα ἀνετρέπετο, καὶ κρατήρες δρ των εκείνων ἀνεκίρναντό τε καὶ συνεχέοντο, κα εἰρηναίων ἐπαγγελῶν ἐκείνων ἐπατοῦντο θεσμι καὶ συμβόλαια. Καὶ πάλιν βουλαὶ καὶ μελέτες το λίστροφοι διενυκτερευόν τε καὶ κύβων δίκην ἐκμ ρίπτοντο. Ούτω μὲν οὖν ἡγεμόνες ἐκεῖνοι, είν ἐφεξῆς συνεδρίων τὰς καθ' ἡμῶν εἰληφότες μελέτες καὶ συσκευές, ἐποίας καὶ ὅσας ικανές μοντ' είπε τήν τ' οἰκείαν ἀποτρέψεσθαι δειλίαν καὶ ἅμα ἐμί; τὴν ταχίστην αποσκευάσασθαι, προς βαρεία ἀφανείας ὡσάμενοι, ἐκκλησίαν ἐκήρυτων, και ὄνομα χρηστὸν ἀναθέμενοι γνώμαις ἀδίκοις καὶ ἀνοσίοις. IV. Ingressus itaque lector a capite quarto exersus est. Namı superiori die tria perfecta et damhva fuerant: ac nulli mederi is a quo scripta et ο [Ρ. 631] Β. Καὶ παρῆμεν ἡμεῖς, πώς με τ σφόδρα εκόντες, πὼς δὲ καὶ σφόδρα του ί· μπ μὲν, ἐπεὶ μὴ λέληθεν ἡμᾶς τὰ καθ᾿ ἡμῶν, ὅ τι την μελέτην έμπρακτον ἔσχε καὶ ἃ τὴν πράξιν ἐν τῷ ρας ἔτι σφίσιν αὐλιζομένην ἐταμιεύετο, και μέσα εἰς τοὐμφανὲς τὴν ἡμῶν παρεἶχεν εἰσαγωγής και τες, ὅτι πρὸς Θεὸν βλέποντες, καὶ τὴν τεκονται ἀθλήσεως ὑπ' ἀθλοθέτῃ τρέχοντες ἐκείνῳ είναι τὰς ἀγαθὰς οὐκ ἐφεύγομεν τοῦ μέλλοντος τες εἰ καὶ τὸ τῆς εὐσεβείας κράτος, έτεσι πλείτης: βίβλοις ἁγίων μακραίς κυρωθέν, ο παρών αι καλίζετο χρόνο;· ἀλλὰ καὶ αὐτὴν τὴν τοῦ ὅ Έπεσαν ἄδειαν ἡμῶν τε ἀφαιρούμενος γείτο δρόν εὐχερῶς τὰ κατά βούλησιν ἔχουσιν έκτια ριζόμενος τὰ τῆς ἀληθείας ανάκτορα είαν ίνα καθαιρεῖν τε καὶ λύειν ἠπείγετο, μήτ' ἀκαι μία γνώμης εὐδεμιᾶς μήτε νέμεσιν θείαν μήτ' ἀνθρώπι προσδεχομένης αιδώ. Γ. Τοῦ μέντοι βήματος οὕτω συγκροτημένα εἰδώς τε άμα καὶ ἰδὼν μεγάλη στρατηγωμένος θυμῷ τὴν βασιλέα καθ᾿ ἡμῶν προοιμιάζεσια - λοντα λόγου; τὴν πρώτην, ὅσον ἐφικτόν, επέτ λον ἔφιδον ἔγωγ' αὐτὸς, Ἐπὶ τὸ προκείμενον επί τ πρότερον ίχνος τοῦ λόγου (φάσκων) ἐπετέλλωση, ὡς ἂν ὁ λόγος καθ' εἱρμὸν ἐδεύων λέξεσιν ἐστὶν χρησταῖς. Οὐ γὰρ ἂν φθάνοιμεν Είως χρειά καὶ φάραγξι καὶ σκοπέλοις ατόποις εἰπεῖν αρ πίπτοντες, καὶ πλάνους ἀντλοῦντες τῶν Ὀλυτές χαλεπωτέρους· καὶ οὐ τέλος θορύβων ἡμῖν ὁ τιμές έσται καιρὸς ἐγγνώμενος, ἀλλ' ἀρχές θερίδου ἐφ' ἑτέροις ετέρων, κἀπὶ διωγμείς διωγμών. Τέα παρὰ τὴν πρόθεσιν τῆς ψυχῆς ἀπη κούτι τῷ μπελά οὐ προθύμως μὲν οὐδ᾽ ἀνεπαχθέσιν ήθεσιν, ενώ και δ' οὖν ἐξεγένετο βραχύ τι, καὶ ἔουν προσ σθαι τὴν τῶν παρόντων ὑπόνων το μεσιν. Δ΄. Οθεν εἰσ:ὧν ὁ ἀναγινώσκων ἀρχὴν ἐπ κεφαλαίων τὸ τέταρτον. Τὰ γὰρ τρία εξ ερατική εν γνωστοί τε και κατέγνωσται, με δυνηθέντα το

Chapter IIICaput III

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

PG 148:1277(Δ.) Ὅθεν εἰσιὼν ὁ ἀναγινώσκων ἀρχὴν ἐποιεῖτο κεφαλαίων τὸ τέταρτον. τὰ γὰρ τρία τῇ προτεραίᾳ ἀνέγνωσταί τε καὶ κατέγνωσται, μὴ δυνηθέντος τοῦ γεγραφότος καὶ βεβλασφημηκότος ἰατρεύειν οὐδὲν οὐδαμῆ, οὐ μᾶλλόν γε ἢ λίθοις ὀπτικὴν προσααρμόττειν δύναμιν. μόλις οὖν καὶ μετὰ μάλα μακροῦ τοῦ τῆς ψυχῆς ἀκουσίου λαληθῆναι συγχωρηθέντων ἑνὸς καὶ δυοῖν κεφαλαίων, ὁ Παλαμᾶς αἰσχυνόμενος αὖθις ἐπὶ μετρίοις οὐκ ἤνεγκεν, ἅτε μᾶλλον ἤδη συνορῶν καὶ τῶν φίλων ἐπισκόπων ἐνίους ταραττομένους πρός γε τὸ ὑπερβάλλον τῶν ἐκτόπων ἐκείνων βλαςφημιῶν, καὶ θορυβεῖν ἐπιχειρούντων ἐκεῖνο τὸ βῆμα, καὶ ἀποσκώπτειν πεπαῤῥησιασμένῃ καὶ ἀπαρακαλύπτῳ τῇ γλώσσῃ, μηδὲ δύνασθαι λεγόντων φέρειν τὰς τῶν ἀρχόντων καὶ ἀρχομένων λοιδορίας, διὰ τὸ συσκιάζειν τοσούτους πειρᾶσθαι βλασφημιῶν θησαυροὺς, κἀκ τῶν ἀλλοτρίων κακῶν ἴδιον ὄλεθρον καρποῦσθαι ψυχῆς·

(A. c. 1351] γεγραφότος καὶ βεβλασφημηκότος ἰατρεύειν οὐδὲν impie pronuntiata erant ullo modo potuerat, non οὐδαμή, οὐ μᾶλλον γε ἡ λίθοις ὀπτικὴν προσαρμόττειν δύναμιν. Μόλις οὖν καὶ μετὰ μάλα μακροῦ τοῦ τῆς ψυχῆς ἀκουσίου λαληθῆναι συγχωρηθέντων ἑνὸς καὶ δυοῖν κεφαλαίων, ὁ Παλαμᾶς αἰσχυνόμενος αὖθις ἐπὶ μετρίοις οὐκ ἤνεγκεν, ἅτε μᾶλλον ἤδη συνορῶν καὶ τῶν φίλων ἐπισκόπων ἐνίους ταραττομένους πρός γε τὸ ὑπερβάλλον τῶν ἐκτόπων ἐκεί των βλασφημιών, καὶ θορυβεῖν ἐπιχειρούντων ἐκεῖνο τὸ βῆμα, καὶ ἀποσκώπτειν πεπαρρησιασμένη καὶ ἀπα ρακαλύπτω [Ρ. 632] τῇ γλώσσῃ, μηδὲ δύνασθαι λεγόντων φέρειν τὰς τῶν ἀρχόντων καὶ ἀρχομένων λυιδορίας, διὰ τὸ συσκιάζειν τοσούτους πειράσθαι βλαστημιών θησαυρούς, κἀκ τῶν ἀλλοτρίων κακῶν ἴδιον δια θρον καρποῦσθαι ψυχῆς· ὥστε καὶ πάνυ τοι ἐλαχί στον ἐδέησεν ἐκπολεμωθῆναι κατ' ἀλλήλων ἐκείνους, Έριδος ἐξ ἀλλήλων μεριζομένων ἀλλήλοις ἐγγινομένης καὶ ἀναῤῥιπιζομένης ἀεὶ πρὸς τὸ μεῖζον, καὶ οὔσης λοιπὸν αὐτάρκους, ἡμῶν σιωπώντων, ἀπονητί πρὸς εὐδίαν τοὺς τῆς Ἐκκλησίας κατευνασθῆναι χει μώνας. BYZANTINE HISTORIE LIB XXI. [1MP. J. CANTACUz. 5] 1278 Ε΄. Οὐ γὰρ ἔχων οὐδὲν ὑγιὲς ἀντιλέγειν ὁ Παλαμᾶς ἤχθετο, νῦν μὲν πρὸς ἐκείνους θυμομαχῶν καὶ βιαζόμενος ανήνυτα· νῦν δ᾽ ὀνειδίζων τῷ βασιλεῖ, καὶ φανερῶς προδοσίαν ἐγκαλῶν, παρὰ τὰς συνθήκαι όλως ἐνδεδωκότι τοῖς ἐγκαλοῦσιν· ὥστε καὶ τοὺς παρόντας ἐρεθίζειν οἷς διεξίασι κατ' αὐτοῦ. Ὅθεν καὶ συχνά στρεφόμενος ἐπὶ τῆς καθέδρας οἷς μὲν διελοιδορεῖτο θρασύτερον μᾶλλον ἢ πικρότερον, καὶ πικρότερον μᾶλλον ἢ κατὰ τὴν οἰκείαν λῆξιν ἔκαστον· οἷς δ' ἠπείλει κολάσεις πικροτέρας μᾶλλον ἢ ἐδύνατα· νῦν δὲ ἐμήνυε κρύφα τῷ βασιλεῖ πρὸς οὓς διὰ τῶν θαλαμηπόλων τὴν ἀπόῤῥητον φλεγμονὴν τῆς ψυχής. Γ'. Ὁ δὲ καὶ γὰρ οὐδὲ πρότερον τελέως ἀπεί γε το συμμαχῶν αὐτῷ σποράδην κἐκ συχνῶν τῶν διαστημάτων ἀκροβολίζων καὶ ξιφῶν ὀξυτέρους λό γους καθ' ἡμῶν καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ) ἀλλὰ νῦν ἀπάσας πύλας ἀναπετάσας ἐκείνης τῆς σκηνῆς καὶ τοῦ δράματος πρὸς ἐμφανοῦς κακίας καθ' ἡμῶν ἐξερ βάγη πυρσόν, οὐ θυραῖόν τινα τουτονὶ οὐδ᾽ ἔπηλυν ἢ νέηλυν καὶ ἐπεισόδιον τέως ἀνειληφώς, ἀλλ' ἐγχώ ρ:ύν τε καὶ ἐγκείμενον, καὶ ὅλον πάθεσιν ἐμφύτοις magis quam lapidibus facultatera videndi acconmodare. Cum igitur unum et alterum caput recitari gre et voluntate admodum repugnante permissum esset, Palamas rursum pudore affectus non tulit amplius moderate, præsertim ubi dilectorum etiam episcoporum nonnullos vidit blasphemiarum illarum nimia insolentia vehementius Jam commovcri, et illi tribunali turbas ciere, palamque 1005 et aperte mordacibus dictis illudere, ac negare se principum privatorumque convitia posse ferre, ideo in se jacta, quod tot tantosque acervos blasphemiarum olumbrare conarentur, et ex alienis morbis suæ ipsorum animæ exitium colligerent: ut perparum abfuerit, quin sibi invicem bellum indiccrent, orta inter dissidentes inutua contentione, quae magis ac magis iustar ventilati incen dii exardescens poterat jam sola, tacentibus nobis, tempestales Ecclesin sedare, et in serenitatem vertere. V. Etenim Palamas, qui nihil valili habel:at quod reponeret, angebatur, ac nunc quidem cu illis stomachabatur et incassum sæviebat; nunc imperatori conciliabatur, eumque proditionis pa lam arguebat, q::od accusatoribus, præterquam convenerat, omnino cessisset, sic ut illi insectando se cos etiam qui aderant irritarent. Itaque e cathedra, corpore subindle buc illic converso, alios contumeliose objurgabat, audacius quidem ille quam acerbius, et acerbius quam pro sua conditione singulos; aliis pœnas minabatur graviores quam posset decernere: nunc denique imperatori per cubicularios, in aurem insusurrare jussos, arcanum animi dolorem furtim indicabat. VI. At hic, qui nec antea auxilium ei suum omnino denegarat, sed sparsim et crebris intervallis verba in nos gladiis acutiora pro eo eminus intorserat, tum den:um, velut portis omnibus illius scenæ et tragici spectaculi patefactis, aperti furoris Bammam in nos effudit; non illam quidem foris 1006 petitan, non adventitiam ac novam, ΠΟΙ extrinsecus ascitain; sed domesticam et insitam, et ingenitis affectibus penitus commistam, et nunc συμπεφυρμένον, και μέσης εκπυρσευόμενον νῦν de intimo corde accensau, quemadmodum illa τῆς καρδίας, καθάπερ τοὺς τοῦ Σικελικοῦ πυρὸς ἀναφυσωμένους κρατήρας ἐκ τῶν ὑποχθονίων τυ φώνων ἀκούομεν, καὶ τῷ φίλῳ Παλαμά, καθάπερ Θεῷ τινι, προθυμούμενον σπένδειν, οὐ μόνον ὅσα γῆ καὶ θάλασσα βαλαντίοις καὶ τραπέζαις ἀναθήματα γεωργεῖ· οὐδ᾽ ὅσα παραπλήσιον ἔχει πρὸς ἡδονὴν, ἀλλ' ἐναγίζειν ἤδη καὶ τὰς ἡμετέρας ὕβρεις τε καὶ τις καταδίκας καὶ τοὺς πολυτρόπους θανάτους αὐτῷ. Ἀσάμενος οὖν τοὺς ἡμετέρους λόγους, ὡς φορτίον ἀβούλητον καὶ σφόδρα μισούμενον, καὶ τὸ πρόσωπον ἀποστρέψας πρὸς τοὺς ἀμφὶ τὸν Παλαμὲν ὁ ἀῤῥεπής διαμένειν όμωμοκώς δικαστής, την τε ἐδίδου σφίσι τὴν ἀκοὴν μετὰ τῆς καρδίας καὶ δια τὰ κατὰ βούλησιν ἐπέτρεπε λέγειν 73 καὶ ἀναSiculi ignis spiracula subterraneorum Typhonum Batu accendi audivimus. Nempe is dilecto Palamæ, velut Deo alicui, non solum quidquid marsupiis et mensis consecrari solitum terra et mare producunt, aut quidquid similem affert voluptatem, cupiebat offerre; sed nostra quoque ignominia et damnatione, et multiplici morte, litare gesticbat. Nostris igitur sermonilius, velut ingrato et impor tunissimo onere excussis, vultuque a nobis ad Palamitas detorto, hic, qui se æquum judicem fore juraverat, aures iis totas, totum animum applicabat, omnia ipsis, prout vellent, planiora et explicatiora dicere ac legere permittebat; ut haud me◄ tuerent, ne quis sibi ulla in re contrariam et ad-

ὥστε καὶ πάνυ τοι ἐλαχίστου ἐδέησεν ἐκπολεμωθῆναι κατ’ ἀλλήλων ἐκείνους, ἔριδος ἐξ ἀλλήλων μεριζομένων ἀλλήλοις ἐγγινομένης καὶ ἀναῤῥιπιζομένης ἀεὶ πρὸς τὸ μεῖζον, καὶ οὔσης λοιπὸν αὐτάρκους, ἡμῶν σιωπώντων, ἀπονητὶ πρὸς εὐδίαν τοὺς τῆς ἐκκλησίας κατευνασθῆναι χειμῶνας. (Ε.) Οὐ γὰρ ἔχων οὐδὲν ὑγιὲς ἀντιλέγειν ὁ Παλαμᾶς ἤχθετο, νῦν μὲν πρὸς ἐκείνους θυμομαχῶν καὶ βιαζόμενος ἀνήνυτα· νῦν δ’ ὀνειδίζων τῷ βασιλεῖ, καὶ φανερῶς προδοσίαν ἐγκαλῶν, παρὰ τὰς συνθήκας ὅλως ἐνδεδωκότι τοῖς ἐγκαλοῦσιν· ὥστε καὶ τοὺς παρόντας ἐρεθίζειν οἷς διεξίασι κατ’ αὐτοῦ. ὅθεν καὶ συχνὰ στρεφόμενος ἐπὶ τῆς καθέδρας οἷς μὲν διελοιδορεῖτο θρασύτερον μᾶλλον ἢ πικρότερον, καὶ πικρότερον μᾶλλον ἢ κατὰ τὴν οἰκείαν λῆξιν ἕκαστον· οἷς δ’ ἠπείλει κολάσεις πικροτέρας μᾶλλον ἢ ἐδύνατο· νῦν δὲ ἐμήνυε κρύφα τῷ βασιλεῖ πρὸς οὖς διὰ τῶν θαλαμηπόλων τὴν ἀπόῤῥητον φλεγμονὴν τῆς ψυχῆς.

(A. c. 1351] γεγραφότος καὶ βεβλασφημηκότος ἰατρεύειν οὐδὲν impie pronuntiata erant ullo modo potuerat, non οὐδαμή, οὐ μᾶλλον γε ἡ λίθοις ὀπτικὴν προσαρμόττειν δύναμιν. Μόλις οὖν καὶ μετὰ μάλα μακροῦ τοῦ τῆς ψυχῆς ἀκουσίου λαληθῆναι συγχωρηθέντων ἑνὸς καὶ δυοῖν κεφαλαίων, ὁ Παλαμᾶς αἰσχυνόμενος αὖθις ἐπὶ μετρίοις οὐκ ἤνεγκεν, ἅτε μᾶλλον ἤδη συνορῶν καὶ τῶν φίλων ἐπισκόπων ἐνίους ταραττομένους πρός γε τὸ ὑπερβάλλον τῶν ἐκτόπων ἐκεί των βλασφημιών, καὶ θορυβεῖν ἐπιχειρούντων ἐκεῖνο τὸ βῆμα, καὶ ἀποσκώπτειν πεπαρρησιασμένη καὶ ἀπα ρακαλύπτω [Ρ. 632] τῇ γλώσσῃ, μηδὲ δύνασθαι λεγόντων φέρειν τὰς τῶν ἀρχόντων καὶ ἀρχομένων λυιδορίας, διὰ τὸ συσκιάζειν τοσούτους πειράσθαι βλαστημιών θησαυρούς, κἀκ τῶν ἀλλοτρίων κακῶν ἴδιον δια θρον καρποῦσθαι ψυχῆς· ὥστε καὶ πάνυ τοι ἐλαχί στον ἐδέησεν ἐκπολεμωθῆναι κατ' ἀλλήλων ἐκείνους, Έριδος ἐξ ἀλλήλων μεριζομένων ἀλλήλοις ἐγγινομένης καὶ ἀναῤῥιπιζομένης ἀεὶ πρὸς τὸ μεῖζον, καὶ οὔσης λοιπὸν αὐτάρκους, ἡμῶν σιωπώντων, ἀπονητί πρὸς εὐδίαν τοὺς τῆς Ἐκκλησίας κατευνασθῆναι χει μώνας. BYZANTINE HISTORIE LIB XXI. [1MP. J. CANTACUz. 5] 1278 Ε΄. Οὐ γὰρ ἔχων οὐδὲν ὑγιὲς ἀντιλέγειν ὁ Παλαμᾶς ἤχθετο, νῦν μὲν πρὸς ἐκείνους θυμομαχῶν καὶ βιαζόμενος ανήνυτα· νῦν δ᾽ ὀνειδίζων τῷ βασιλεῖ, καὶ φανερῶς προδοσίαν ἐγκαλῶν, παρὰ τὰς συνθήκαι όλως ἐνδεδωκότι τοῖς ἐγκαλοῦσιν· ὥστε καὶ τοὺς παρόντας ἐρεθίζειν οἷς διεξίασι κατ' αὐτοῦ. Ὅθεν καὶ συχνά στρεφόμενος ἐπὶ τῆς καθέδρας οἷς μὲν διελοιδορεῖτο θρασύτερον μᾶλλον ἢ πικρότερον, καὶ πικρότερον μᾶλλον ἢ κατὰ τὴν οἰκείαν λῆξιν ἔκαστον· οἷς δ' ἠπείλει κολάσεις πικροτέρας μᾶλλον ἢ ἐδύνατα· νῦν δὲ ἐμήνυε κρύφα τῷ βασιλεῖ πρὸς οὓς διὰ τῶν θαλαμηπόλων τὴν ἀπόῤῥητον φλεγμονὴν τῆς ψυχής. Γ'. Ὁ δὲ καὶ γὰρ οὐδὲ πρότερον τελέως ἀπεί γε το συμμαχῶν αὐτῷ σποράδην κἐκ συχνῶν τῶν διαστημάτων ἀκροβολίζων καὶ ξιφῶν ὀξυτέρους λό γους καθ' ἡμῶν καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ) ἀλλὰ νῦν ἀπάσας πύλας ἀναπετάσας ἐκείνης τῆς σκηνῆς καὶ τοῦ δράματος πρὸς ἐμφανοῦς κακίας καθ' ἡμῶν ἐξερ βάγη πυρσόν, οὐ θυραῖόν τινα τουτονὶ οὐδ᾽ ἔπηλυν ἢ νέηλυν καὶ ἐπεισόδιον τέως ἀνειληφώς, ἀλλ' ἐγχώ ρ:ύν τε καὶ ἐγκείμενον, καὶ ὅλον πάθεσιν ἐμφύτοις magis quam lapidibus facultatera videndi acconmodare. Cum igitur unum et alterum caput recitari gre et voluntate admodum repugnante permissum esset, Palamas rursum pudore affectus non tulit amplius moderate, præsertim ubi dilectorum etiam episcoporum nonnullos vidit blasphemiarum illarum nimia insolentia vehementius Jam commovcri, et illi tribunali turbas ciere, palamque 1005 et aperte mordacibus dictis illudere, ac negare se principum privatorumque convitia posse ferre, ideo in se jacta, quod tot tantosque acervos blasphemiarum olumbrare conarentur, et ex alienis morbis suæ ipsorum animæ exitium colligerent: ut perparum abfuerit, quin sibi invicem bellum indiccrent, orta inter dissidentes inutua contentione, quae magis ac magis iustar ventilati incen dii exardescens poterat jam sola, tacentibus nobis, tempestales Ecclesin sedare, et in serenitatem vertere. V. Etenim Palamas, qui nihil valili habel:at quod reponeret, angebatur, ac nunc quidem cu illis stomachabatur et incassum sæviebat; nunc imperatori conciliabatur, eumque proditionis pa lam arguebat, q::od accusatoribus, præterquam convenerat, omnino cessisset, sic ut illi insectando se cos etiam qui aderant irritarent. Itaque e cathedra, corpore subindle buc illic converso, alios contumeliose objurgabat, audacius quidem ille quam acerbius, et acerbius quam pro sua conditione singulos; aliis pœnas minabatur graviores quam posset decernere: nunc denique imperatori per cubicularios, in aurem insusurrare jussos, arcanum animi dolorem furtim indicabat. VI. At hic, qui nec antea auxilium ei suum omnino denegarat, sed sparsim et crebris intervallis verba in nos gladiis acutiora pro eo eminus intorserat, tum den:um, velut portis omnibus illius scenæ et tragici spectaculi patefactis, aperti furoris Bammam in nos effudit; non illam quidem foris 1006 petitan, non adventitiam ac novam, ΠΟΙ extrinsecus ascitain; sed domesticam et insitam, et ingenitis affectibus penitus commistam, et nunc συμπεφυρμένον, και μέσης εκπυρσευόμενον νῦν de intimo corde accensau, quemadmodum illa τῆς καρδίας, καθάπερ τοὺς τοῦ Σικελικοῦ πυρὸς ἀναφυσωμένους κρατήρας ἐκ τῶν ὑποχθονίων τυ φώνων ἀκούομεν, καὶ τῷ φίλῳ Παλαμά, καθάπερ Θεῷ τινι, προθυμούμενον σπένδειν, οὐ μόνον ὅσα γῆ καὶ θάλασσα βαλαντίοις καὶ τραπέζαις ἀναθήματα γεωργεῖ· οὐδ᾽ ὅσα παραπλήσιον ἔχει πρὸς ἡδονὴν, ἀλλ' ἐναγίζειν ἤδη καὶ τὰς ἡμετέρας ὕβρεις τε καὶ τις καταδίκας καὶ τοὺς πολυτρόπους θανάτους αὐτῷ. Ἀσάμενος οὖν τοὺς ἡμετέρους λόγους, ὡς φορτίον ἀβούλητον καὶ σφόδρα μισούμενον, καὶ τὸ πρόσωπον ἀποστρέψας πρὸς τοὺς ἀμφὶ τὸν Παλαμὲν ὁ ἀῤῥεπής διαμένειν όμωμοκώς δικαστής, την τε ἐδίδου σφίσι τὴν ἀκοὴν μετὰ τῆς καρδίας καὶ δια τὰ κατὰ βούλησιν ἐπέτρεπε λέγειν 73 καὶ ἀναSiculi ignis spiracula subterraneorum Typhonum Batu accendi audivimus. Nempe is dilecto Palamæ, velut Deo alicui, non solum quidquid marsupiis et mensis consecrari solitum terra et mare producunt, aut quidquid similem affert voluptatem, cupiebat offerre; sed nostra quoque ignominia et damnatione, et multiplici morte, litare gesticbat. Nostris igitur sermonilius, velut ingrato et impor tunissimo onere excussis, vultuque a nobis ad Palamitas detorto, hic, qui se æquum judicem fore juraverat, aures iis totas, totum animum applicabat, omnia ipsis, prout vellent, planiora et explicatiora dicere ac legere permittebat; ut haud me◄ tuerent, ne quis sibi ulla in re contrariam et ad-

(2.) Ὁ δὲ (καὶ γὰρ οὐδὲ πρότερον τελέως ἀπείχετο συμμαχῶν αὐτῷ σποράδην κἀκ συχνῶν τῶν διαστημάτων ἀκροβολίζων καὶ ξιφῶν ὀξυτέρους λόγους καθ’ ἡμῶν καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ) ἀλλὰ νῦν ἁπάσας πύλας ἀναπετάσας ἐκείνης τῆς σκηνῆς καὶ τοῦ δράματος πρὸς ἐμφανοῦς κακίας καθ’ ἡμῶν ἐξεῤῥάγη πυρσὸν, οὐ θυραῖόν τινα τουτονὶ οὐδ’ ἔπηλυν ἢ νέηλυν καὶ ἐπεισόδιον τέως ἀνειληφὼς, ἀλλ’ ἐγχώριόν τε καὶ ἐγκείμενον, καὶ ὅλον πάθεσιν ἐμφύτοις συμπεφυρμένον, κἀκ μέσης ἐκπυρσευόμενον νῦν τῆς καρδίας, καθάπερ τοὺς τοῦ Σικελικοῦ πυρὸς ἀναφυσωμένους κρατῆρας ἐκ τῶν ὑποχθονίων τυφώνων ἀκούομεν, καὶ τῷ φίλῳ Παλαμᾷ, καθάπερ θεῷ τινι, προθυμούμενον σπένδειν, οὐ μόνον ὅσα γῆ καὶ θάλασσα βαλαντίοις καὶ τραπέζαις ἀναθήματα γεωργεῖ· οὐδ’ ὅσα παραπλήσιον ἔχει πρὸς ἡδονὴν, ἀλλ’ ἐναγίζειν ἤδη καὶ τὰς ἡμετέρας ὕβρεις τε καὶ τὰς καταδίκας καὶ τοὺς πολυτρόπους θανάτους αὐτῷ.

(A. c. 1351] γεγραφότος καὶ βεβλασφημηκότος ἰατρεύειν οὐδὲν impie pronuntiata erant ullo modo potuerat, non οὐδαμή, οὐ μᾶλλον γε ἡ λίθοις ὀπτικὴν προσαρμόττειν δύναμιν. Μόλις οὖν καὶ μετὰ μάλα μακροῦ τοῦ τῆς ψυχῆς ἀκουσίου λαληθῆναι συγχωρηθέντων ἑνὸς καὶ δυοῖν κεφαλαίων, ὁ Παλαμᾶς αἰσχυνόμενος αὖθις ἐπὶ μετρίοις οὐκ ἤνεγκεν, ἅτε μᾶλλον ἤδη συνορῶν καὶ τῶν φίλων ἐπισκόπων ἐνίους ταραττομένους πρός γε τὸ ὑπερβάλλον τῶν ἐκτόπων ἐκεί των βλασφημιών, καὶ θορυβεῖν ἐπιχειρούντων ἐκεῖνο τὸ βῆμα, καὶ ἀποσκώπτειν πεπαρρησιασμένη καὶ ἀπα ρακαλύπτω [Ρ. 632] τῇ γλώσσῃ, μηδὲ δύνασθαι λεγόντων φέρειν τὰς τῶν ἀρχόντων καὶ ἀρχομένων λυιδορίας, διὰ τὸ συσκιάζειν τοσούτους πειράσθαι βλαστημιών θησαυρούς, κἀκ τῶν ἀλλοτρίων κακῶν ἴδιον δια θρον καρποῦσθαι ψυχῆς· ὥστε καὶ πάνυ τοι ἐλαχί στον ἐδέησεν ἐκπολεμωθῆναι κατ' ἀλλήλων ἐκείνους, Έριδος ἐξ ἀλλήλων μεριζομένων ἀλλήλοις ἐγγινομένης καὶ ἀναῤῥιπιζομένης ἀεὶ πρὸς τὸ μεῖζον, καὶ οὔσης λοιπὸν αὐτάρκους, ἡμῶν σιωπώντων, ἀπονητί πρὸς εὐδίαν τοὺς τῆς Ἐκκλησίας κατευνασθῆναι χει μώνας. BYZANTINE HISTORIE LIB XXI. [1MP. J. CANTACUz. 5] 1278 Ε΄. Οὐ γὰρ ἔχων οὐδὲν ὑγιὲς ἀντιλέγειν ὁ Παλαμᾶς ἤχθετο, νῦν μὲν πρὸς ἐκείνους θυμομαχῶν καὶ βιαζόμενος ανήνυτα· νῦν δ᾽ ὀνειδίζων τῷ βασιλεῖ, καὶ φανερῶς προδοσίαν ἐγκαλῶν, παρὰ τὰς συνθήκαι όλως ἐνδεδωκότι τοῖς ἐγκαλοῦσιν· ὥστε καὶ τοὺς παρόντας ἐρεθίζειν οἷς διεξίασι κατ' αὐτοῦ. Ὅθεν καὶ συχνά στρεφόμενος ἐπὶ τῆς καθέδρας οἷς μὲν διελοιδορεῖτο θρασύτερον μᾶλλον ἢ πικρότερον, καὶ πικρότερον μᾶλλον ἢ κατὰ τὴν οἰκείαν λῆξιν ἔκαστον· οἷς δ' ἠπείλει κολάσεις πικροτέρας μᾶλλον ἢ ἐδύνατα· νῦν δὲ ἐμήνυε κρύφα τῷ βασιλεῖ πρὸς οὓς διὰ τῶν θαλαμηπόλων τὴν ἀπόῤῥητον φλεγμονὴν τῆς ψυχής. Γ'. Ὁ δὲ καὶ γὰρ οὐδὲ πρότερον τελέως ἀπεί γε το συμμαχῶν αὐτῷ σποράδην κἐκ συχνῶν τῶν διαστημάτων ἀκροβολίζων καὶ ξιφῶν ὀξυτέρους λό γους καθ' ἡμῶν καὶ ὑπὲρ αὐτοῦ) ἀλλὰ νῦν ἀπάσας πύλας ἀναπετάσας ἐκείνης τῆς σκηνῆς καὶ τοῦ δράματος πρὸς ἐμφανοῦς κακίας καθ' ἡμῶν ἐξερ βάγη πυρσόν, οὐ θυραῖόν τινα τουτονὶ οὐδ᾽ ἔπηλυν ἢ νέηλυν καὶ ἐπεισόδιον τέως ἀνειληφώς, ἀλλ' ἐγχώ ρ:ύν τε καὶ ἐγκείμενον, καὶ ὅλον πάθεσιν ἐμφύτοις magis quam lapidibus facultatera videndi acconmodare. Cum igitur unum et alterum caput recitari gre et voluntate admodum repugnante permissum esset, Palamas rursum pudore affectus non tulit amplius moderate, præsertim ubi dilectorum etiam episcoporum nonnullos vidit blasphemiarum illarum nimia insolentia vehementius Jam commovcri, et illi tribunali turbas ciere, palamque 1005 et aperte mordacibus dictis illudere, ac negare se principum privatorumque convitia posse ferre, ideo in se jacta, quod tot tantosque acervos blasphemiarum olumbrare conarentur, et ex alienis morbis suæ ipsorum animæ exitium colligerent: ut perparum abfuerit, quin sibi invicem bellum indiccrent, orta inter dissidentes inutua contentione, quae magis ac magis iustar ventilati incen dii exardescens poterat jam sola, tacentibus nobis, tempestales Ecclesin sedare, et in serenitatem vertere. V. Etenim Palamas, qui nihil valili habel:at quod reponeret, angebatur, ac nunc quidem cu illis stomachabatur et incassum sæviebat; nunc imperatori conciliabatur, eumque proditionis pa lam arguebat, q::od accusatoribus, præterquam convenerat, omnino cessisset, sic ut illi insectando se cos etiam qui aderant irritarent. Itaque e cathedra, corpore subindle buc illic converso, alios contumeliose objurgabat, audacius quidem ille quam acerbius, et acerbius quam pro sua conditione singulos; aliis pœnas minabatur graviores quam posset decernere: nunc denique imperatori per cubicularios, in aurem insusurrare jussos, arcanum animi dolorem furtim indicabat. VI. At hic, qui nec antea auxilium ei suum omnino denegarat, sed sparsim et crebris intervallis verba in nos gladiis acutiora pro eo eminus intorserat, tum den:um, velut portis omnibus illius scenæ et tragici spectaculi patefactis, aperti furoris Bammam in nos effudit; non illam quidem foris 1006 petitan, non adventitiam ac novam, ΠΟΙ extrinsecus ascitain; sed domesticam et insitam, et ingenitis affectibus penitus commistam, et nunc συμπεφυρμένον, και μέσης εκπυρσευόμενον νῦν de intimo corde accensau, quemadmodum illa τῆς καρδίας, καθάπερ τοὺς τοῦ Σικελικοῦ πυρὸς ἀναφυσωμένους κρατήρας ἐκ τῶν ὑποχθονίων τυ φώνων ἀκούομεν, καὶ τῷ φίλῳ Παλαμά, καθάπερ Θεῷ τινι, προθυμούμενον σπένδειν, οὐ μόνον ὅσα γῆ καὶ θάλασσα βαλαντίοις καὶ τραπέζαις ἀναθήματα γεωργεῖ· οὐδ᾽ ὅσα παραπλήσιον ἔχει πρὸς ἡδονὴν, ἀλλ' ἐναγίζειν ἤδη καὶ τὰς ἡμετέρας ὕβρεις τε καὶ τις καταδίκας καὶ τοὺς πολυτρόπους θανάτους αὐτῷ. Ἀσάμενος οὖν τοὺς ἡμετέρους λόγους, ὡς φορτίον ἀβούλητον καὶ σφόδρα μισούμενον, καὶ τὸ πρόσωπον ἀποστρέψας πρὸς τοὺς ἀμφὶ τὸν Παλαμὲν ὁ ἀῤῥεπής διαμένειν όμωμοκώς δικαστής, την τε ἐδίδου σφίσι τὴν ἀκοὴν μετὰ τῆς καρδίας καὶ δια τὰ κατὰ βούλησιν ἐπέτρεπε λέγειν 73 καὶ ἀναSiculi ignis spiracula subterraneorum Typhonum Batu accendi audivimus. Nempe is dilecto Palamæ, velut Deo alicui, non solum quidquid marsupiis et mensis consecrari solitum terra et mare producunt, aut quidquid similem affert voluptatem, cupiebat offerre; sed nostra quoque ignominia et damnatione, et multiplici morte, litare gesticbat. Nostris igitur sermonilius, velut ingrato et impor tunissimo onere excussis, vultuque a nobis ad Palamitas detorto, hic, qui se æquum judicem fore juraverat, aures iis totas, totum animum applicabat, omnia ipsis, prout vellent, planiora et explicatiora dicere ac legere permittebat; ut haud me◄ tuerent, ne quis sibi ulla in re contrariam et ad-

PG 148:1282ὠσάμενος οὖν τοὺς ἡμετέρους λόγους, ὡς φόρτιον ἀβούλητον καὶ σφόδρα μισούμενον, καὶ τὸ πρόσωπον ἀποστρέψας πρὸς τοὺς ἀμφὶ τὸν Παλαμᾶν ὁ ἀῤῥεπὴς διαμένειν ὀμωμοκὼς δικαστὴς, ὅλην τε ἐδίδου σφίσι τὴν ἀκοὴν μετὰ τῆς καρδίας καὶ ὅλα τὰ κατὰ βούλησιν ἐπέτρεπε λέγειν τε καὶ ἀναγινώσκειν πλατείᾳ τε καὶ ἀπηγκωνισμένῃ τῇ γλώττῃ, μηδεμίαν ὑφορωμένους ἐν οὐδενὶ πρὸς οὐδένων ἀντιφατικὴν καὶ ἀντίπαλον ἔφοδον λόγων. ἤδη γὰρ καὶ τοῖς τῶν ἐπισκόπων ταραττομένοις τὰ ἔσχατα τῶν κακῶν ἀπειλήσας φρίττειν ἐπεπράχει καὶ τρέμειν σιγῇ. (Ζ.) Ἀναγινωσκομένων τοίνυν παρεκβολῶν γραφικῶν, αἱ μὲν ἐπ’ ἄλλον ἠλέγχοντο τοῖς συνετωτέροις φερόμεναι νοῦν, καὶ οὐδαμῆ κατὰ τὴν σφῶν παραφερομένην ἐξήγησιν· αἱ δ’ εἰσήγοντο παρακεκομμέναι τε καὶ ἀνεστραμμέναι παντοδαπῶς. ἃ γὰρ τοῖς ὑγιαίνουσι δόγμασιν ἀναγκαῖα, ταῦτα τῷ ἐκείνων ἀχρεῖα ἐδόκει σκοπῷ· ἃ δ’ ἐκείνοις ἀναγκαῖα, ταῦτα κῆρες ἐπισφαλεῖς καὶ νοσήματα τοῖς ὑγιαίνουσι μέγιστα δόγμασιν ἦν. δι’ ὃ καὶ ὧν τὴν κτῆσιν συνεφιλοτιμοῦντο καὶ ἐπεδείκνυντο, τούτων τὴν ὑγιαίνουσαν χρῆσιν ἐς τὸ νοσῶδες ἤλαυνον ἀδεῶς.

PG 148:1284(Η.) Ὅσα μὲν οὖν τηνικαῦτα παρηνομήθη, καὶ ὅσα μυσαρῶν ἐκείνων δογμάτων κεκύρωται, ἐροῦμεν ἕκαστα προϊόντες πλουσιωτέρᾳ τῇ γλώττῃ. κατὰ σχολὴν γὰρ ἡμῖν γενομένοις, καὶ ἀδείας ἐπειλημμένοις ξύν γε θεῷ τῆς ὀφειλομένης, ἐξέσται ῥᾳδίως ἐκτιθέναι μὲν ἐκεῖνα καθ’ ἓν, ἐπάγειν δ’ ἑξῆς καὶ ὅσαι προσήκουσιν ἀντιῤῥήσεις κατὰ συζυγίαν καὶ συστοιχίαν ἀμοιβαδὸν, ὑπὸ μάρτυσι καὶ στάθμαις ἀπαραγράπτοις ταῖς τῶν ἁγίων φωναῖς· ὡς ἂν εἴη τοῖς ὀψιγόνοις ὅπλα μὲν κατὰ τῆς σφῶν ἀσεβείας ταυτὶ, προτειχίσματα δὲ καὶ θυρεοί τινες πολεμουμένης εὐσεβείας. ἐμοὶ γὰρ νύκτωρ καὶ μεθ’ ἡμέραν ἐπισείουσι μὲν τὴν τῆς τελευτῆς ἀπειλὴν αἱ συνεχεῖς τῆς κεφαλῆς ἀλγηδόνες, λύπας δ’ ἐπάγουσιν οἱ τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας πολεμουμένης ἀεὶ πρὸς τὸ κραταιότερον κλύδωνες, θανάτων πολλῷ πικροτέρας. ἐῶ λέγειν τὰς τῶν Παλαμιτῶν ἐπιβουλάς τε καὶ πολυτρόπους ἐφεδρείας, αἵ μοι καὶ αὐταὶ τὰς ἀνδροφόνους ἐπισείουσι χεῖρας, τοῦ ἡμετέρου νύκτωρ καὶ μεθ’ ἡμέραν διψώσας αἵματος·

PG 148:1286καὶ δέος μὴ, πρὶν ἡμᾶς (οἷς ἀκριβῶς εἰδέναι τὰ τοιαῦτ’ ἐγεγόνει, αὐτόπταις καὶ αὐτηκόοις καὶ αὐτοπαθέσιν αὐτοῖς ἡμῖν γεγονόσι) παραδοῦναι ταυτὶ, τὸν βίον γένηται μεταθεῖναι, κἀντεῦθεν τὸ κράτος τῆς ἀληθείας ἀμαυρωθὲν ἀπορίας παράσχῃ μακρὰς, οἷς ἀναζητεῖν ποτ’ ἐξείη τὰ ἴχνη τῆς εὐθείας τῶν θείων δογμάτων ὁδοῦ, τριβόλων καὶ ἀκανθῶν καὶ ζιζανίων ἐκτόπων καὶ πολυτρόπων ἐπιφυέντων, καὶ δυσείκαστα πάνυ τοι σφόδρα πεποιηκότων ἴσως τῆς πάλαι εὐδαιμονίας τὰ ὑπομνήματα. οὐ γὰρ μόνοις ἡμῖν τὰς ἀνδροφόνους ὁπλίζουσι χεῖρας αὐτῶν· ἀλλὰ καὶ τῶν ἱερῶν βίβλων μεγάλας ἀφαιροῦσιν ἀποτομίας, ὅλας δυάδας καὶ τετράδας φύλλων χαρτῴων ὀξείαις μαχαίραις ἐκτέμνοντες, κἀκεῖνα τῶν θείων ἀποῤῥηγνύντες γραφῶν, ἃ μὴ παραφέρειν ταῖς παρανομουμέναις ἐξηγήσεσι πρὸς τὸ βουλόμενον δύνανται τῆς ψυχῆς, ἰσχυρὰν καὶ δυσεκβίαστον τὴν ἀντίπαλον ἰσχὺν κεκτημένα. τοῖς μὲν γὰρ κεφαλὰς ἀνθρώπων ἀφαιρεῖν οὐ φρίττουσιν οὐδὲ μόγις μέγα ἄν ποτε φανείη γραφῶν κεφαλὰς ἀφαιρεῖν εὐσεβῶν.

(Θ.) Ἀλλ’ ἐκεῖσε ἐπάνειμι, τῶν αὐθημερὸν ἐκεῖ παρανομηθέντων ἑνός που καὶ δυοῖν εἰς ἔνδειξιν μνησθησόμενος, ἐξ ὀνύχων φάναι τὸν λέοντα, κἀκ τοῦ κρασπέδου τὸ ὕφασμα. ἐπειδὴ γὰρ ἡμῖν μὲν τὸ λέγειν οὐκ ἔτι ἐνῆν, τὸ δὲ σιωπᾷν ἐνῆν, καταψηφισθὲν οὑτωσί· ἐκείνοις τὸ μὲν σιγᾷν οὐκ ἐνῆν, τὸ δὲ λαλεῖν ἀνέδην καὶ μάλα ἐνῆν ἐκ διαμέτρου τὰ κατὰ βούλησιν ἅπαντα· πολὺς κατέσχε τὸ βῆμα σάλος ἐκεῖνο καὶ θόρυβος, καὶ οἷος ἂν γένοιτο νηὶ̈, πνευμάτων ἀγρίων τὸ πέλαγος συγκυκώντων, καὶ βροντῶν αἰθερίων τὸν πέριξ ἀέρα κρατούντων, καὶ πᾶσαν ἐπικλυζόντων ἀκοὴν καὶ σύνεσιν λαλιᾶς. οὐ γὰρ μόνον ἐκ τῆς πολυγλώσσου κραυγῆς ἐκείνης καὶ τρικυμίας καὶ τῆς τῶν λεγομένων ἀκοσμίας· ἀλλὰ καὶ ὁ τῶν χειρῶν πάταγος πλείονα τὸν θόρυβον ἐνεποίει τῷ συνεδρίῳ, οὐ παροδικῶς πως συνενεχθεὶς, κατὰ τὰς ἀπροσδοκήτους ἐπιούσας ὁπώσποτε τύχας, ἀλλὰ καὶ μάλα γέ τοι ἐξεπίτηδες· ἵνα μηδὲν τῶν παρανόμως ἐκεῖ δογματιζομένων, κατὰ τὸ πρόσφατόν τε καὶ ἄηθες τῇ τοῦ θεοῦ ἐκκλησίᾳ, ἡμῖν ἠκουσμένον γένοιτο, μηδὲ μικρά τις ἀντιλογίας ἐκεῖ πρὸς ἡμῶν τολμηθείη ῥοπή.

ὅμως εἰ καὶ μὴ πάντων ἐν ἀκηράτῳ γεγόναμεν ἀκοῇ, ἀλλ’ οὖν ἀπέχρησε, τῶν γε πλειόνων ἀκηκοόσιν, ὡς ἔχειν εἰκάζειν ἐντεῦθεν καὶ τῶν μὴ σαφῶς ἠκουσμένων τὴν φύσιν. οὐδὲ γὰρ οὐδ’ ἐκείνων τελέως ἀνηκόους ἡμᾶς γενέσθαι ξυμπέπτωκεν. τὰ γὰρ ὑστερόφωνα τῆς συνεχοῦς ἑκάστων ἐκείνων ἠχοῦς, τῶν πέριξ τῆς βασιλικῆς ἐκείνης οἰκίας ἐκπηδῶντα σφαιρῶν καὶ ἡμισφαιρίων, καί τινων ἰχνῶν ἐκεῖθεν ἀποσυλῶντα μιμήσεις, φιλανθρώπως εἰπεῖν ἡμᾶς ἐδεξιοῦτό τε καὶ ἐξένιζε, τὸ λυπούμενον τῆς ψυχῆς ἡμῶν οὑτωσὶ κολακεύοντα. (Ι.) Εἰς τοσαύτην γε μὴν τὸ πρᾶγμα κακίαν ἤλασε τότε, καὶ τοσαύτην εὗρον τὴν εὐκαιρίαν βλασφημίαι μεταξὺ τῆς ἀτόπου καὶ ἀμαθοῦς τῶν ἐπισκόπων ἐκείνης φάλαγγος, ὡς καὶ ψήφῳ κοινῇ βασιλέως ἅμα καὶ πατριάρχου, ξύν γε πᾶσιν αὐτοῖς, δεδιόσι τὴν ἀρχοντικὴν ἐξουσίαν τοῖς πλείστοις, κυρωθῆναι μὲν, θεότητα λέγεσθαί πως καὶ τὴν οὐσίαν· κυρίως δὲ θεότητα ἄκτιστον καὶ σφόδρα διάφορον τῆς θείας οὐσίας, τὴν ἐνέργειαν, ἀνούσιόν τινα καθ’ αὑτὴν οὖσαν·

μεριζομένην δ’ ὅμως εἰς διαφόρους καὶ μερικωτέρας ἀκτίστους ἐνεργείας, δύναμιν δηλαδὴ καὶ σοφίαν καὶ ζωὴν καὶ ἀλήθειαν καὶ φῶς καὶ κρίσιν καὶ μέθην καὶ ὕπνον καὶ ὅσα ταῖς τῶν ἀνθρώπων ἐφεύρηταί πως ἀπορίαις ὀνόματα. καὶ ἅμα κατόπιν κεκύρωται, μὴ τὴν οὐσίαν εἶναι, τὴν τὸν ἡμῖν μεταλαμβανόμενον ἁγιάζουσαν ἄρτον, οὐ μὴν οὐδ’ ὃ βαπτιζόμεθα θεῖον βάπτισμα, ἀλλ’ ἄκτιστόν τινα χάριν καὶ ἐνέργειαν, τῆς θείας οὐσίας ἑτέραν καὶ πάντη διάφορον. οὕτω τοῦ συνεδρίου καὶ τοῦ βήματος ὁ δαίμων ἀσελγῶς ἐκείνου κατωρχήσατο. (ΙΑ.) Ταῦτα ὁρώντων τοίνυν καὶ ἀκουόντων ἡμῶν, ὢ δίκη καὶ ἀνοχὴ θεοῦ, κατὰ ποταμοὺς ἐχώρει τὰ δάκρυα, σιωπῇ κυπτόντων εἰς γῆν. περιττὸς γὰρ ὑπὲρ τοῦ τὰ δέοντα ποιεῖν λόγος ἅπας, ὅτε ᾖ τῶν ἀκουόντων πρὸς τὸ χεῖρον ὁμόνοια.

ἤδη δὲ καὶ πόῤῥω νυκτῶν ἦν τὸ τῆς ὥρας, καὶ πρὸ μικροῦ τινος δᾷδες εἰσῄεσαν ἡμμέναι, ὅτε καὶ χεῖρας ἐπιβάλλειν ἤρξαντο μετ’ ὀργῆς βαθείας ἀναπηδήσαντες σύν γε τῷ πατριάρχῃ οἱ ἐπίσκοποι καθ’ ἡμῶν, μηδ’ ἀκούειν τά γε τοιαῦτα ἀνασχομένων, ἀλλὰ μόνοις στεναγμοῖς ἀφθόγγοις τοὺς ἀκάπνους καπνοὺς ἀναπεμπόντων τῆς ψυχῆς, τοῦ καιροῦ μὴ διδόντος ἄλλως ἡμῖν θεραπεύειν τοῦ ζήλου τὴν φλόγα καὶ τὴν τῶν σπλάγχνων ὀδύνην ἀπογυμνοῦν, ἐν τοιαύταις τύχαις οὖσι, καὶ τοιούτοις ἐξαίφνης θηρσὶ περιπεπτωκόσι, καὶ μηδενὸς ἡμῖν ἡμέρου καὶ φιλανθρώπου παρ’ οὐδένων οὔτε νῦν ἀπαντῶντος, οὔτ’ ἔπειτ’ ἐλπιζομένου. καὶ τί γὰρ ἂν ὑγιὲς ἔδει δρᾷν ἀμαθέσιν ἀνδράσιν, ἐς κρίσιν θείων ἐληλυθόσι δογμάτων, ἀπὸ κώπης καὶ χύτρας τοῖς πλείοσιν ἀναχθεῖσιν ἐς τὸ ἐπισκοπεῖον σχεδὸν εἰπεῖν αὐθημερὸν, καὶ παντοδαπῆς καὶ μακρᾶς ἀναπλάσεως καὶ τυπώσεως σφόδρα δεομένοις, πρὸς φαντασίαν σκιᾶς γοῦν τινος παιδευτικῆς; πολλοῦ γὰρ εἰπεῖν δεῖ, πρὸς ἀναθεώρησιν μούσης τινὸς ἐλλογίμου· εἶναι γὰρ τῶν χαλεπωτάτων, ἔμφυτον μοχθηρίαν ἐπὶ πλεῖστον λανθάνειν, περιστελλομένην τοῖς παρὰ φύσιν σχηματισμοῖς τοῦ βελτίονος.

τὸ γὰρ παρὰ φύσιν, βίαιον ὂν, διηνεκῶς ἐνοχλεῖται τῇ φύσει, μὴ δυναμένῃ πολύν τινα χρόνον τῆς ἐλευθερίας τὸ συμφυὲς ζημιοῦσθαι, ἀλλὰ δυσανασχετούσῃ καὶ ἀναζωπυρούσῃ τὸ ἦθος, μέχρις ἂν εἰς τὸν ἔμφυτον ἐθισμὸν τῆς κακίας ἐκείνης παλινδρομήσῃ. (ΙΒ.) Καὶ πρῶτον μὲν τοῖς δυσὶν ἐκείνοις ἀρχιερεῦσιν ἡμῶν, καθάπερ θῆρες, ἐπεισπεσόντες, ἤθεσιν ἀγρίοις καὶ λόγοις ἀσέμνοις τε καὶ μεμηνόσι, κατεῤῥήγνυον τὰς ἐσθῆτας καὶ κατέσπων τὰ τῆς ἀρχιερωσύνης σημεῖα, οἷς συνανεσπῶντο καὶ τρίχες τῆς ὑπήνης τῶν ταλαιπώρων ἐκείνων· οὐκ ἐξεπίτηδες μὲν, ἐγίγνετο δ’ οὖν τῇ ῥύμῃ τῆς ἀκαθέκτου βίας ἐκείνης, τῇ σκέψει καιρὸν οὐ παρεχομένης, ἐν σκότει προσέχειν ἅ τέ σφισιν ἐδρᾶτο καὶ ἃ τοῖς δρωμένοις ἐπηκολούθει. τοὺς γὰρ δᾳδούχους μετὰ τῶν ἑσπερίων φώτων ἐκείνων ὀπίσω κατὰ νώτου λιπόντες διὰ σπουδὴν, καὶ ταῖς ἑαυτῶν σκιαῖς τοὺς κολαζομένους συγκρύπτοντες, ἔλαθον τἀνόσια λῃστρικώτερον ἢ ἐβούλοντο δράσαντες τρόπον. τυφλὸν γὰρ θυμὸς ἅπας.

ἂν δὲ καὶ τῶν ἀγροίκων καὶ ἀμαθῶν ὁ θυμούμενος ᾖ, βαβαὶ καθ’ ὧν ὁρμᾶται, φλογὸς ἁπάσης ὀξύτερον κεχυμένος, ἣ τὰ πρόσω πάντα σφοδρότερον ἐλπίδος ἁπάσης ἐπινεμομένη καὶ κατεσθίουσα δαπανᾷ καὶ κακῶς διατίθησιν. (ΙΓ.) Ἔπειτα τῶν ἐμῶν χειρῶν τοὺς ἐμοὺς βιαίως ἀφήρπαζον μαθητὰς, οἳ μέχρι τέλους ἐμοὶ παραμείναντες συνεμάχουν ἐν τῷ σταδίῳ ἐκείνῳ, καὶ τοῖς ἄθλοις τῶν διαλέξεων ἐκείνων συνηγωνίζοντο, καθάπερ σκύλακες εὐγενεῖς, ὧν τὸ ὑλακτικὸν ἐγκαίρως γινόμενον καὶ ὁ μέγας ὑμνῶν Χρυσόστομος, διὰ τὸ τῶν ζώων εὐνοϊκὸν, καὶ θεὸν ἀποδέχεσθαι φάσκει τοὺς ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας ὑλακτοῦντας ἀνθρώπους καθ’ ὁμοιότητα τῶν κυνῶν. τούτων δὲ τοὺς μὲν δεσμωτηρίοις τοῖς πικροτέροις παρέπεμψαν· τοῖς δ’ ἠπείλησαν τὰ δεινότατα, εἰ μὴ τὴν ἐμὴν ὁμιλίαν ἑκόντες ἐξομόσαιντο τέλεον. οἱ γὰρ πλείους, ὡς εἴρηται, δείσαντες ἐκείνας αἳ τῇ προτεραίᾳ σφίσι κολάσεις ἠπείληνται, τὴν ἐμήν τε ἀπείπαντο φθάσαντες συνδιαίτησιν παραχρῆμα καὶ ᾤχοντο διασπαρέντες ἄλλος ἄλλοθι τῶν τῆς ἀφανείας μυχῶν·

Chapter IVCaput IV

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

ὅτε δηλαδὴ καὶ ὁ τῆς Τύρου διαληφθεὶς ἐπίσκοπος, εἷς τῶν τῆς Ἀντιοχέων ἐπαρχίας ἐπισκόπων ὑπάρχων, ἰταμώτερον τότε διωχθεὶς ἐκεῖθεν τάς τε συνόδους ἐκείνας ἀπείπατο τοῦ λοιποῦ καὶ τῇ οἰκίᾳ συσπειραθεὶς τὸν ἡσύχιον καὶ ἄκων ἤνυε βίον ἐκεῖθεν. εἶεν. (ΙΔ.) Ἔμοιγε μέντοι τέως εἰπόντες μὲν οὐδὲν ἀγεννὲς οὐδ’ ἄκοσμον ἀφῆκαν οἴκαδε ἀπιέναι ξύν γε τοῖς δυσὶν ἐκείνοις ἀρχιερεῦσι, καὶ οὓς τῶν ἐλλογίμων ἀνδρῶν λογάδας ἔφημεν συναθλεῖν ἐς τέλος ἡμῖν. δ. Μετὰ δ’ ἡμέρας ἔστιν ἃς πέμψαντες οἴκοι καθεῖρξαν καὶ ἡμᾶς, οὐ πενταετηρικήν τινα σιωπὴν ἡμῖν ἐπιτάξαντες, κατὰ τὴν τῶν Πυθαγορείων ἐκείνων, ἀλλ’ ἀί̈διόν τινα καὶ εὖ μάλα ἀτερπῆ, οὐ διὰ τὸ βίαιον καὶ ἀκούσιον μόνον, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν ἔτι προσθήκην τοῦ μήτε γράφειν, μήτε βλέπειν, μήτ’ ἀκούειν μηδενὸς τῶν ἁπάντων. μηδὲ γὰρ μόνων τῶν γνωρίμων καὶ φίλων, οὐδ’ αὖ τῶν γνησίων καὶ γειτόνων ἡμᾶς ἐγύμνωσαν, ἀλλὰ καὶ παντὸς θεράποντός τε καὶ ὑπηρέτου, οὓς ὡς τὰ πολλὰ βακτηρίαν τῷ γήρᾳ γίγνεσθαι εἴωθεν.

οὕτως ἀπηνῶς καὶ αὐτοχειρίᾳ ταῖς ἡμετέραις ψυχαῖς ἐκεῖνοι ἐπεπήδησαν, καὶ οὕτω θηριωδῶς ταῖς ἡμετέραις ἐχρήσαντο συμφοραῖς, μᾶλλον δ’ αὐτοί γε αὐτόχρημα συμφορῶν γινόμενοι πλοῦτος ἡμῖν, οἱ ποιμένες τότε τῆς ἐκκλησίας εἶναι καυχώμενοι. οἱ δὲ παιδευταὶ τῶν κακῶν κεραυνοὶ ῥᾳθυμεῖν καὶ καθεύδειν ἐῴκεσαν. ἦ γὰρ ἂν αἰθερίας πληγῆς πειραθέντες, καὶ τῆς τῶν οἰκείων λόγων καὶ πράξεων παρανοίας καὶ ἀσελγείας αἰσθόμενοι, βελτίους ὀψὲ γοῦν ἑαυτῶν ἐγίγνοντο. καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον. (Β.) Ἐμοὶ δ’ ἄχθεσθαι καὶ δακρύειν ἂν περιῆν, τὴν ὀξεῖαν ὁρῶντι φορὰν τῆς κακίας εὐδρομοῦσαν ἀεὶ, καὶ κόρον οὐδένα τῆς ἐς τὰ καίρια τὴν τοῦ θεοῦ ἐκκλησίαν βλαπτούσης ὁρμῆς μεμνημένην λαμβάνειν, εἰ μὴ λόγοι τῶν πάλαι σοφῶν ἀνέψυχον ἡμῶν τὸ τῆς ψυχῆς ἐμπαθὲς, τὴν τῶν πραγμάτων ἀστάθμητον χύσιν ἡμῖν προβαλλόμενοι. ὅσα γὰρ τῶν πραγμάτων μὴ κανόνες καὶ νόμων στάθμαι χειροτονοῦσιν, ἀλλὰ τύχαι καὶ δυναστεύουσαι χεῖρες, ταῦτα καὶ τὸν δρόμον ἀνώμαλον ἔχει διηνεκῶς, καὶ οἷον ἀμπώτιδες εἰκονίζουσι καὶ πλήμμυραι θαλάττης, καὶ ὅσαι μεταβολαὶ τῶν ἐντεῦθεν Εὐρίπων·

PG 148:1287οἷς οὔτε τὸ χαίρειν ἄκλαυστον συγχωρεῖται μένειν ἐς μῆκος ἀεὶ, οὔτε τῷ λυπεῖσθαι καθάπαξ ἄμικτον ἔχειν ἀεὶ τὸ χαῖρον· ἀλλὰ μέμικται πάντα. κἀκ τοῦ τοιούτου πλάνου καὶ κύβου, τοῖς διαφόροις ἐντρέχοντος βίοις, ἔστιν ἐφιστῶντας τὴν διάνοιαν τοὺς συνετωτέρους μανθάνειν, ὥσπερ ἐκ στοιχείων καὶ συλλαβῶν, ἔστιν ἃ τῶν ἐγκεκρυμμένων τοῖς πράγμασι μυστηρίων, καὶ μὴ θορυβεῖσθαι καὶ ξενοπαθεῖν πρὸς τὴν τῶν φαινομένων ἀήθειαν, ἀλλὰ κἀν μέσαις ταῖς συμφοραῖς, καὶ μάλιστα ταῖς κατὰ θεὸν, τῷ τῆς γνώμης ἑστῶτι βεβαίως ἐγκαρτερεῖν. αἰνίγματι γὰρ ἐοικότες οἱ τῶν ἀνθρώπων βίοι δι’ ἑτέρων ἕτερα συντελοῦσί τε καὶ διακονοῦνται τῇ πάντα σοφῶς οἰκονομούσῃ προνοίᾳ, τὴν ἡμῶν λανθάνοντα σύνεσιν. καὶ νῦν μὲν ἀλλήλοις ἐχθρὰ καὶ πολέμια φαίνεται· νῦν δὲ πρὸς ἕνωσίν τινα καὶ συγγενικὴν ἁρμονίαν δοκεῖ συμπλέκεσθαι, κἂν ᾖ πολλὰ τὰ μεταξὺ χρονικὰ διαστήματα. (Γ.) Ἀλλὰ ταῦτα καθολικὸν εἴρηται τρόπον. συντελεῖ δ’ ὅμως κατὰ τὰ νῦν καὶ ἡμῖν ὁμοίως συμβαίνοντα. οὐ γὰρ ἔκφυλα πάντη τῆς τῶν ἀνθρώπων πάσχομεν φύσεως· ἀλλ’ ἔχει τὴν ἀναφορὰν καὶ ταυτὶ πρὸς παλαιοτέρων πραγμάτων ὁμοιότητα καὶ συγγένειαν.

1287 (A. M. GƐ59, INd. 4} [IMP. J. CANTACOZ.5] Β. Ἐμοὶ δ᾽ ἄχθεσθαι καὶ δακρύειν ἂν τιμήν τὴν ἐξεῖαν ἐρῶντι φορὰν τῆς κακίας εὐδρομούσαν ἀεὶ, καὶ κόρον οὐδένα τῆς ἐς τὰ καίρια τὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν βλαπτούσης ὁρμῆς μεμνημένην λαμβάνειν, εἰ μὴ λόγοι τῶν πάλαι σοφῶν ἀνέψυχαν ἡμῶν τὸ τῆς ψυχῆς ἐμπαθές, τὴν τῶν πραγμάτων ἀστάθμητον χύσιν ἡμῖν προβαλλόμενοι. στα γύρ τῶν πραγμάτων μὴ κανόνες καὶ νόμων στάθμει χειροτονοῦσιν, ἀλλὰ τύχαι καὶ δυναστεύουσαι χείρες, ταῦτα καὶ τὸν δρόμον ἀνώμαλον έχει διηνεκώς, καὶ οἷον αμπώτιδες εἰκονίζουσι καὶ πλημμύρει θαλάτ της, καὶ ὅσαι μεταβολαὶ τῶν ἐντεῦθεν Ευρίπων οἷς οὔτε τὸ χαίρειν άκλαυστον συγχωρείται μένειν ἐς μῆκος ἀεὶ, οὔτε τῷ λυπείσθαι καθάπαξ ἄμικτον ἔχειν ἀεὶ τὸ χαῖρον· ἀλλὰ μέμικται πάντι, Κἀκ τοῦ τοιούτου πλάνου καὶ κύβου, τοῖς διαφόροις έντρέχοντος βίοις, ἔστιν ἀφιστῶντας τὴν διάνουν τοὺς συνετωτέρους μανθάνειν, ὥσπερ ἐκ στοιχείων καὶ συλλαβῶν, [Ρ. 638] ἔστιν & τῶν ἐγκεκρυμμένων τοῖς πράγμασι μυστηρίων, και μη θορυβείσθαι και ξενοπαθεῖν πρὸς τὴν τῶν φαινομένων δήθειαν, αλλά κάν μέσαις ταῖς συμφοραῖς, καὶ μάλιστα ταῖς κατὰ Θεόν, τῷ τῆς γνώμη; ἑστῶτι βεβαίως εγκαρτερείν. Αἰνίγματι γὰρ ἐοικότες οἱ τῶν ἀνθρώπων βίοι δ' ἑτέρων ἕτερα συντελοῦσί τε καὶ διακονοῦνται η πάντα σοφῶς οἰκονομούσῃ προνοίᾳ τὴν ἡμῶν λεν θάνονται σύνεσιν. Καὶ νῦν μὲν ἀλλήλοις εχθρά π πολέμια φαίνεται· νῦν δὲ πρὸς ἕνωσίν τινα κ συγγενικὴν ἁρμονίαν δοκεῖ συμπλέκεσθαι, καν πολλὰ τὰ μεταξύ χρονικά διαστήματα, H. Ego vero, qui mali violentiam prospero nisque cursu progredi video, nec istius noxii impetus, qui Ecclesiam Dei penitus afligit, capere ullam satietatem; ego, inquam, 1014 moleste fcrrem ac lugerem, nisi veterum sapientium dicta, quæ res humanas instabiles ac fluxas esse declarant, ægritudinem animi mei solarentur. Nam quæcunque res non ex regulis et legum præscriptis, sed ex fortunæ majorisque potestatis suffragiis pendent, earum cursus semper inæqualis est; similis nempe fluctibus in se recurrentibus, et andantis pelagi incrementis, aliisque fretorum reciprocantium vicissitudinibus. Itaque illis nec ejusmodi gaudium datur, quod lacrymarum perpetuo expers maneat, nec ejusmodi tristitia, quæ nullo unquam gaudio temperetur, sed mista omne nia. Ex hac autem, quæ in varias vite conditiones incurrit, temeritate et fortunæ alea potest intelligentior quisque, si animum attendat, latentium in ipsis rebus mysteriorum aliquam partem velut ex elementis et syllabis cognoscere, adeoque eventorum insolentia nec perturbari nec obstupescere; sed in mediis calamitatibus, præsertim iis quæ ad Deum ipsum referuntur, immoto animi statu durare. Nimirum ænigmati similes humanæ res providentiæ omnia sapienter disponenti sic serviunt, ut ei alia per alias causas (eventa), intellectum nostrum fugientia, velut contribuant atque subministrent. Eaque nunc secum invicem inimica et infesta pugnare, nunc in unum coalescere et quodam veluti cognationis fœdere videntur colligari, tametsi magnis temporum intervallis disjagantur. ¡ll. Sed hæc quidem generatim dicta sunt; ap· posite tamen 2015 ad eos casus, qui et nobis hodie similes accidunt. Neque enim nos ea perpe - timur, quæ ab humana conditione omnino aliena xint, sed quæ ad similia cognataque exempla rerum antiquitus gestarum referentur. Atque ut martyrum luculenta certamina et illam quæ tum, id est temporibns martyrum, exstitit procellam omittamus, Basilii, Gregorii, et alii plures, quotquot lumina Ecclesiæ in ejusmodi calamitates inciderunt, tragicam illorum temporum historiam in libris suis perpetuo et passim narrant, æstusque illos persecutionum, quas sibi et religioni simul illatas ab improbis tetrarchis et illius sæculi illarumque reram dominis passi fuerunt. Sic autem ab ipsis narrantur, ut iis que nunc funt, si quera hæc cum illis conferre haud pigeat, simillima et pene gemella esse videantur. Eorum unum mihi hoc loco ad consolationem, ad fortis animi æmulationem, denique ad melioris instituti imitationem producere visum est. IV. Magnus Basilius in iis, quæ ad Amphilo chium scripsit, cum alia tradidit, tum ea, quæ nos Sic supra lib. xii, cap. 1. Βοινιν. Id est, temporibus märtyrum. Bo:vrs. Γ. Ἀλλὰ ταῦτα καθολικὸν εἴρηται τρόπον. Συ τελεῖ δ' ὅμως κατὰ τὰ νῦν καὶ ἡμῖν ὁμοίως συν βαίνοντα. Οὐ γὰρ ἔκφυλα πάντη τῆς τῶν ἀνθρώπων πάσχομεν φύσεω;· ἀλλ' ἔχει τὴν ἀναφοράν και ταυτὶ πρὸς παλαιοτέρων πραγμάτων ομοιότητα και συγγένειαν. Καὶ ἵνα τοὺς τῶν μαρτύρων ἐκείνων πλουσίους φίλους καὶ τῶν καιρῶν ἐκείνων την ζάλην ἐάσω· Βασίλειοι καὶ Γρηγόριοι καὶ πλείων; Στεροι τῶν τῆς Ἐκκλησίας φωστήρων, ὅσοι τοιεί. ταις ἐνέτυχον περιστάσεσιν, οὐ διαλείπουσι την ταχῇ τῶν σφετέρων βιβλίων τὴν τῶν τότε καιρών ἀφηγούμενοι τραγωδίαν, καὶ τοὺς φλεγμαίνοντας διωγμοὺς ἐκείνου;, οὔς οἱ πονηροί τετράρχες και δυνάστας τῶν καιρῶν καὶ πραγμάτων ἐκείνων ἐπί γον σφίσιν ὁμοῦ τῇ εὐσεβείς· ὡς ἀδελφὰ τοῖς ντ έκεῖνα δοκεῖν, εἴ τις ἑκατέροις εκάτερα παραδεί λειν οὐ μάλα ὀκνεῖ· ὧν ἕνα κἀνταῦθά μοι παραθεί και δίδονται πρὸς παράκλησιν καὶ ζῆλον ευψυχία; καὶ μίμησιν τοῦ βελτίονος. Δ΄. Φησὶ τοίνυν ὁ μέγας Βασίλειος ἐν τοῖς πλ Αμφιλόχιον τά τε ἄλλα καὶ δὴ καὶ ὅσα νῦν Variorum nola. De Spirit sancto. Operum sancti Basli tum. Il, pag. 291. Βο νιν.

καὶ ἵνα τοὺς τῶν μαρτύρων ἐκείνων πλουσίους ἄθλους καὶ τῶν καιρῶν ἐκείνων τὴν ζάλην ἐάσω· Βασίλειοι καὶ Γρηγόριοι καὶ πλείονες ἕτεροι τῶν τῆς ἐκκλησίας φωστήρων, ὅσοι τοιαύταις ἐνέτυχον περιστάσεσιν, οὐ διαλείπουσι πανταχῆ τῶν σφετέρων βιβλίων τὴν τῶν τότε καιρῶν ἀφηγούμενοι τραγῳδίαν, καὶ τοὺς φλεγμαίνοντας διωγμοὺς ἐκείνους, οὓς οἱ πονηροὶ τετράρχαι καὶ δυνάσται τῶν καιρῶν καὶ πραγμάτων ἐκείνων ἐπῆγον σφίσιν ὁμοῦ τῇ εὐσεβείᾳ· ὡς ἀδελφὰ τοῖς νῦν ἐκεῖνα δοκεῖν, εἴ τις ἑκατέροις ἑκάτερα παραβάλλειν οὐ μάλα ὀκνεῖ· ὧν ἕνα κἀνταῦθά μοι παραθεῖναι δέδοκται πρὸς παράκλησιν καὶ ζῆλον εὐψυχίας καὶ μίμησιν τοῦ βελτίονος. (Δ.) Φησὶ τοίνυν ὁ μέγας Βασίλειος ἐν τοῖς πρὸς Ἀμφιλόχιον τά τε ἄλλα καὶ δὴ καὶ ὅσα νῦν ἡμεῖς ἐράνου δίκην εἰληφότες ἐκεῖθεν ἐνταυθοῖ παρεθήκαμεν. Ὁ σάλος γὰρ (φησὶ) τῶν ἐκκλησιῶν οὗτος τίνος οὐκ ἔστι θαλασσίου κλύδωνος ἀγριώτερος; ἐν ᾧ πᾶν μὲν ὅριον πατέρων κεκίνηται, πᾶς δὲ θεμέλιος, καὶ εἴ τι ὀχύρωμα δογμάτων, διασαλεύεται· κλονεῖται δὲ πάντα καὶ κατασείεται.

1287 (A. M. GƐ59, INd. 4} [IMP. J. CANTACOZ.5] Β. Ἐμοὶ δ᾽ ἄχθεσθαι καὶ δακρύειν ἂν τιμήν τὴν ἐξεῖαν ἐρῶντι φορὰν τῆς κακίας εὐδρομούσαν ἀεὶ, καὶ κόρον οὐδένα τῆς ἐς τὰ καίρια τὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν βλαπτούσης ὁρμῆς μεμνημένην λαμβάνειν, εἰ μὴ λόγοι τῶν πάλαι σοφῶν ἀνέψυχαν ἡμῶν τὸ τῆς ψυχῆς ἐμπαθές, τὴν τῶν πραγμάτων ἀστάθμητον χύσιν ἡμῖν προβαλλόμενοι. στα γύρ τῶν πραγμάτων μὴ κανόνες καὶ νόμων στάθμει χειροτονοῦσιν, ἀλλὰ τύχαι καὶ δυναστεύουσαι χείρες, ταῦτα καὶ τὸν δρόμον ἀνώμαλον έχει διηνεκώς, καὶ οἷον αμπώτιδες εἰκονίζουσι καὶ πλημμύρει θαλάτ της, καὶ ὅσαι μεταβολαὶ τῶν ἐντεῦθεν Ευρίπων οἷς οὔτε τὸ χαίρειν άκλαυστον συγχωρείται μένειν ἐς μῆκος ἀεὶ, οὔτε τῷ λυπείσθαι καθάπαξ ἄμικτον ἔχειν ἀεὶ τὸ χαῖρον· ἀλλὰ μέμικται πάντι, Κἀκ τοῦ τοιούτου πλάνου καὶ κύβου, τοῖς διαφόροις έντρέχοντος βίοις, ἔστιν ἀφιστῶντας τὴν διάνουν τοὺς συνετωτέρους μανθάνειν, ὥσπερ ἐκ στοιχείων καὶ συλλαβῶν, [Ρ. 638] ἔστιν & τῶν ἐγκεκρυμμένων τοῖς πράγμασι μυστηρίων, και μη θορυβείσθαι και ξενοπαθεῖν πρὸς τὴν τῶν φαινομένων δήθειαν, αλλά κάν μέσαις ταῖς συμφοραῖς, καὶ μάλιστα ταῖς κατὰ Θεόν, τῷ τῆς γνώμη; ἑστῶτι βεβαίως εγκαρτερείν. Αἰνίγματι γὰρ ἐοικότες οἱ τῶν ἀνθρώπων βίοι δ' ἑτέρων ἕτερα συντελοῦσί τε καὶ διακονοῦνται η πάντα σοφῶς οἰκονομούσῃ προνοίᾳ τὴν ἡμῶν λεν θάνονται σύνεσιν. Καὶ νῦν μὲν ἀλλήλοις εχθρά π πολέμια φαίνεται· νῦν δὲ πρὸς ἕνωσίν τινα κ συγγενικὴν ἁρμονίαν δοκεῖ συμπλέκεσθαι, καν πολλὰ τὰ μεταξύ χρονικά διαστήματα, H. Ego vero, qui mali violentiam prospero nisque cursu progredi video, nec istius noxii impetus, qui Ecclesiam Dei penitus afligit, capere ullam satietatem; ego, inquam, 1014 moleste fcrrem ac lugerem, nisi veterum sapientium dicta, quæ res humanas instabiles ac fluxas esse declarant, ægritudinem animi mei solarentur. Nam quæcunque res non ex regulis et legum præscriptis, sed ex fortunæ majorisque potestatis suffragiis pendent, earum cursus semper inæqualis est; similis nempe fluctibus in se recurrentibus, et andantis pelagi incrementis, aliisque fretorum reciprocantium vicissitudinibus. Itaque illis nec ejusmodi gaudium datur, quod lacrymarum perpetuo expers maneat, nec ejusmodi tristitia, quæ nullo unquam gaudio temperetur, sed mista omne nia. Ex hac autem, quæ in varias vite conditiones incurrit, temeritate et fortunæ alea potest intelligentior quisque, si animum attendat, latentium in ipsis rebus mysteriorum aliquam partem velut ex elementis et syllabis cognoscere, adeoque eventorum insolentia nec perturbari nec obstupescere; sed in mediis calamitatibus, præsertim iis quæ ad Deum ipsum referuntur, immoto animi statu durare. Nimirum ænigmati similes humanæ res providentiæ omnia sapienter disponenti sic serviunt, ut ei alia per alias causas (eventa), intellectum nostrum fugientia, velut contribuant atque subministrent. Eaque nunc secum invicem inimica et infesta pugnare, nunc in unum coalescere et quodam veluti cognationis fœdere videntur colligari, tametsi magnis temporum intervallis disjagantur. ¡ll. Sed hæc quidem generatim dicta sunt; ap· posite tamen 2015 ad eos casus, qui et nobis hodie similes accidunt. Neque enim nos ea perpe - timur, quæ ab humana conditione omnino aliena xint, sed quæ ad similia cognataque exempla rerum antiquitus gestarum referentur. Atque ut martyrum luculenta certamina et illam quæ tum, id est temporibns martyrum, exstitit procellam omittamus, Basilii, Gregorii, et alii plures, quotquot lumina Ecclesiæ in ejusmodi calamitates inciderunt, tragicam illorum temporum historiam in libris suis perpetuo et passim narrant, æstusque illos persecutionum, quas sibi et religioni simul illatas ab improbis tetrarchis et illius sæculi illarumque reram dominis passi fuerunt. Sic autem ab ipsis narrantur, ut iis que nunc funt, si quera hæc cum illis conferre haud pigeat, simillima et pene gemella esse videantur. Eorum unum mihi hoc loco ad consolationem, ad fortis animi æmulationem, denique ad melioris instituti imitationem producere visum est. IV. Magnus Basilius in iis, quæ ad Amphilo chium scripsit, cum alia tradidit, tum ea, quæ nos Sic supra lib. xii, cap. 1. Βοινιν. Id est, temporibus märtyrum. Bo:vrs. Γ. Ἀλλὰ ταῦτα καθολικὸν εἴρηται τρόπον. Συ τελεῖ δ' ὅμως κατὰ τὰ νῦν καὶ ἡμῖν ὁμοίως συν βαίνοντα. Οὐ γὰρ ἔκφυλα πάντη τῆς τῶν ἀνθρώπων πάσχομεν φύσεω;· ἀλλ' ἔχει τὴν ἀναφοράν και ταυτὶ πρὸς παλαιοτέρων πραγμάτων ομοιότητα και συγγένειαν. Καὶ ἵνα τοὺς τῶν μαρτύρων ἐκείνων πλουσίους φίλους καὶ τῶν καιρῶν ἐκείνων την ζάλην ἐάσω· Βασίλειοι καὶ Γρηγόριοι καὶ πλείων; Στεροι τῶν τῆς Ἐκκλησίας φωστήρων, ὅσοι τοιεί. ταις ἐνέτυχον περιστάσεσιν, οὐ διαλείπουσι την ταχῇ τῶν σφετέρων βιβλίων τὴν τῶν τότε καιρών ἀφηγούμενοι τραγωδίαν, καὶ τοὺς φλεγμαίνοντας διωγμοὺς ἐκείνου;, οὔς οἱ πονηροί τετράρχες και δυνάστας τῶν καιρῶν καὶ πραγμάτων ἐκείνων ἐπί γον σφίσιν ὁμοῦ τῇ εὐσεβείς· ὡς ἀδελφὰ τοῖς ντ έκεῖνα δοκεῖν, εἴ τις ἑκατέροις εκάτερα παραδεί λειν οὐ μάλα ὀκνεῖ· ὧν ἕνα κἀνταῦθά μοι παραθεί και δίδονται πρὸς παράκλησιν καὶ ζῆλον ευψυχία; καὶ μίμησιν τοῦ βελτίονος. Δ΄. Φησὶ τοίνυν ὁ μέγας Βασίλειος ἐν τοῖς πλ Αμφιλόχιον τά τε ἄλλα καὶ δὴ καὶ ὅσα νῦν Variorum nola. De Spirit sancto. Operum sancti Basli tum. Il, pag. 291. Βο νιν.

Αἱ δ’ ἐκ τῶν ἀρχόντων τοῦ κόσμου τούτου ἐπαγόμεναι ταραχαὶ ποίας οὐχὶ θυέλλης καὶ καταιγίδος βαρύτερον τοὺς λαοὺς ἀνατρέπουσι; κατηφὴς δέ τις ὄντως καὶ στυγνὴ σκοτομήνη τὰς ἐκκλησίας ἐπέχει. Διὸ πάντες ὁμοίως, καθ’ ὃν ἂν ἕκαστος δύνηται τρόπον, τὰς φονικὰς χεῖρας ἀλλήλοις ἀντεπιφέρουσι. τραχεῖα δέ τις κραυγὴ τῶν ἐξ ἀντιλογίας παρατριβομένων ἀλλήλοις καὶ βοὴ ἄσημος καὶ δύσκριτος ἦχος ἐκ τῶν ἀσιγήτων θορύβων πᾶσαν ἤδη σχεδὸν ἐκκλησίαν πεπλήρωκεν, ἐπὶ ὑπερβολὰς καὶ ἐλλείψεις τὸ εὐθὲς δόγμα τῆς εὐσεβείας παρατρεπόντων. Εἷς δὲ ὅρος φιλίας τὸ καθ’ ἡδονὴν εἰπεῖν, καὶ ἔχθρας ἀρκοῦσα πρόφασις τὸ μὴ συμβῆναι ταῖς δόξαις. πάσης δὲ συνωμοσίας πιστότερον πρὸς κοινωνίαν στάσεως ἡ τοῦ σφάλματος ὁμοιότης. θεολόγος δὲ πᾶς, καὶ ὁ μυρίαις κηλῖσι τὴν ψυχὴν στιγματίας. Τοιγαροῦν αὐτοχειροτόνητοι τὰς προστασίας τῶν ἐκκλησιῶν διαλαγχάνουσι, τὴν οἰκονομίαν τοῦ ἁγίου πνεύματος παρωσάμενοι· καὶ παντελῶς ἤδη τῶν εὐαγγελικῶν θεσμῶν ἐξ ἀκοσμίας συγκεχυμένων, ἀμύθητος ὠθισμὸς ἐπὶ τὰς προεδρίας ἐστίν. Ἐμὲ δὲ καὶ τὸ προφητικὸν ἐκεῖνο κατέχει λόγιον, ὅτι ὁ συνιὼν σιωπήσεται·

1287 (A. M. GƐ59, INd. 4} [IMP. J. CANTACOZ.5] Β. Ἐμοὶ δ᾽ ἄχθεσθαι καὶ δακρύειν ἂν τιμήν τὴν ἐξεῖαν ἐρῶντι φορὰν τῆς κακίας εὐδρομούσαν ἀεὶ, καὶ κόρον οὐδένα τῆς ἐς τὰ καίρια τὴν τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίαν βλαπτούσης ὁρμῆς μεμνημένην λαμβάνειν, εἰ μὴ λόγοι τῶν πάλαι σοφῶν ἀνέψυχαν ἡμῶν τὸ τῆς ψυχῆς ἐμπαθές, τὴν τῶν πραγμάτων ἀστάθμητον χύσιν ἡμῖν προβαλλόμενοι. στα γύρ τῶν πραγμάτων μὴ κανόνες καὶ νόμων στάθμει χειροτονοῦσιν, ἀλλὰ τύχαι καὶ δυναστεύουσαι χείρες, ταῦτα καὶ τὸν δρόμον ἀνώμαλον έχει διηνεκώς, καὶ οἷον αμπώτιδες εἰκονίζουσι καὶ πλημμύρει θαλάτ της, καὶ ὅσαι μεταβολαὶ τῶν ἐντεῦθεν Ευρίπων οἷς οὔτε τὸ χαίρειν άκλαυστον συγχωρείται μένειν ἐς μῆκος ἀεὶ, οὔτε τῷ λυπείσθαι καθάπαξ ἄμικτον ἔχειν ἀεὶ τὸ χαῖρον· ἀλλὰ μέμικται πάντι, Κἀκ τοῦ τοιούτου πλάνου καὶ κύβου, τοῖς διαφόροις έντρέχοντος βίοις, ἔστιν ἀφιστῶντας τὴν διάνουν τοὺς συνετωτέρους μανθάνειν, ὥσπερ ἐκ στοιχείων καὶ συλλαβῶν, [Ρ. 638] ἔστιν & τῶν ἐγκεκρυμμένων τοῖς πράγμασι μυστηρίων, και μη θορυβείσθαι και ξενοπαθεῖν πρὸς τὴν τῶν φαινομένων δήθειαν, αλλά κάν μέσαις ταῖς συμφοραῖς, καὶ μάλιστα ταῖς κατὰ Θεόν, τῷ τῆς γνώμη; ἑστῶτι βεβαίως εγκαρτερείν. Αἰνίγματι γὰρ ἐοικότες οἱ τῶν ἀνθρώπων βίοι δ' ἑτέρων ἕτερα συντελοῦσί τε καὶ διακονοῦνται η πάντα σοφῶς οἰκονομούσῃ προνοίᾳ τὴν ἡμῶν λεν θάνονται σύνεσιν. Καὶ νῦν μὲν ἀλλήλοις εχθρά π πολέμια φαίνεται· νῦν δὲ πρὸς ἕνωσίν τινα κ συγγενικὴν ἁρμονίαν δοκεῖ συμπλέκεσθαι, καν πολλὰ τὰ μεταξύ χρονικά διαστήματα, H. Ego vero, qui mali violentiam prospero nisque cursu progredi video, nec istius noxii impetus, qui Ecclesiam Dei penitus afligit, capere ullam satietatem; ego, inquam, 1014 moleste fcrrem ac lugerem, nisi veterum sapientium dicta, quæ res humanas instabiles ac fluxas esse declarant, ægritudinem animi mei solarentur. Nam quæcunque res non ex regulis et legum præscriptis, sed ex fortunæ majorisque potestatis suffragiis pendent, earum cursus semper inæqualis est; similis nempe fluctibus in se recurrentibus, et andantis pelagi incrementis, aliisque fretorum reciprocantium vicissitudinibus. Itaque illis nec ejusmodi gaudium datur, quod lacrymarum perpetuo expers maneat, nec ejusmodi tristitia, quæ nullo unquam gaudio temperetur, sed mista omne nia. Ex hac autem, quæ in varias vite conditiones incurrit, temeritate et fortunæ alea potest intelligentior quisque, si animum attendat, latentium in ipsis rebus mysteriorum aliquam partem velut ex elementis et syllabis cognoscere, adeoque eventorum insolentia nec perturbari nec obstupescere; sed in mediis calamitatibus, præsertim iis quæ ad Deum ipsum referuntur, immoto animi statu durare. Nimirum ænigmati similes humanæ res providentiæ omnia sapienter disponenti sic serviunt, ut ei alia per alias causas (eventa), intellectum nostrum fugientia, velut contribuant atque subministrent. Eaque nunc secum invicem inimica et infesta pugnare, nunc in unum coalescere et quodam veluti cognationis fœdere videntur colligari, tametsi magnis temporum intervallis disjagantur. ¡ll. Sed hæc quidem generatim dicta sunt; ap· posite tamen 2015 ad eos casus, qui et nobis hodie similes accidunt. Neque enim nos ea perpe - timur, quæ ab humana conditione omnino aliena xint, sed quæ ad similia cognataque exempla rerum antiquitus gestarum referentur. Atque ut martyrum luculenta certamina et illam quæ tum, id est temporibns martyrum, exstitit procellam omittamus, Basilii, Gregorii, et alii plures, quotquot lumina Ecclesiæ in ejusmodi calamitates inciderunt, tragicam illorum temporum historiam in libris suis perpetuo et passim narrant, æstusque illos persecutionum, quas sibi et religioni simul illatas ab improbis tetrarchis et illius sæculi illarumque reram dominis passi fuerunt. Sic autem ab ipsis narrantur, ut iis que nunc funt, si quera hæc cum illis conferre haud pigeat, simillima et pene gemella esse videantur. Eorum unum mihi hoc loco ad consolationem, ad fortis animi æmulationem, denique ad melioris instituti imitationem producere visum est. IV. Magnus Basilius in iis, quæ ad Amphilo chium scripsit, cum alia tradidit, tum ea, quæ nos Sic supra lib. xii, cap. 1. Βοινιν. Id est, temporibus märtyrum. Bo:vrs. Γ. Ἀλλὰ ταῦτα καθολικὸν εἴρηται τρόπον. Συ τελεῖ δ' ὅμως κατὰ τὰ νῦν καὶ ἡμῖν ὁμοίως συν βαίνοντα. Οὐ γὰρ ἔκφυλα πάντη τῆς τῶν ἀνθρώπων πάσχομεν φύσεω;· ἀλλ' ἔχει τὴν ἀναφοράν και ταυτὶ πρὸς παλαιοτέρων πραγμάτων ομοιότητα και συγγένειαν. Καὶ ἵνα τοὺς τῶν μαρτύρων ἐκείνων πλουσίους φίλους καὶ τῶν καιρῶν ἐκείνων την ζάλην ἐάσω· Βασίλειοι καὶ Γρηγόριοι καὶ πλείων; Στεροι τῶν τῆς Ἐκκλησίας φωστήρων, ὅσοι τοιεί. ταις ἐνέτυχον περιστάσεσιν, οὐ διαλείπουσι την ταχῇ τῶν σφετέρων βιβλίων τὴν τῶν τότε καιρών ἀφηγούμενοι τραγωδίαν, καὶ τοὺς φλεγμαίνοντας διωγμοὺς ἐκείνου;, οὔς οἱ πονηροί τετράρχες και δυνάστας τῶν καιρῶν καὶ πραγμάτων ἐκείνων ἐπί γον σφίσιν ὁμοῦ τῇ εὐσεβείς· ὡς ἀδελφὰ τοῖς ντ έκεῖνα δοκεῖν, εἴ τις ἑκατέροις εκάτερα παραδεί λειν οὐ μάλα ὀκνεῖ· ὧν ἕνα κἀνταῦθά μοι παραθεί και δίδονται πρὸς παράκλησιν καὶ ζῆλον ευψυχία; καὶ μίμησιν τοῦ βελτίονος. Δ΄. Φησὶ τοίνυν ὁ μέγας Βασίλειος ἐν τοῖς πλ Αμφιλόχιον τά τε ἄλλα καὶ δὴ καὶ ὅσα νῦν Variorum nola. De Spirit sancto. Operum sancti Basli tum. Il, pag. 291. Βο νιν.

PG 148:1289διότι ὁ καιρὸς πονηρός ἐστιν, ἐν ᾧ οἱ μὲν ὑποσκελίζονται νῦν, οἱ δὲ ἐνάλλονται τῷ πεσόντι, ἄλλοι δὲ ἐπικροτοῦσιν· ὁ δὲ τῷ ὀκλάσαντι χεῖρα ὀρέγων ἐκ συμπαθείας οὐκ ἔστι. Τῆς γὰρ ἀγάπης ψυγείσης, ἀνῄρηται μὲν ἀδελφῶν σύμπνοια· ὁμονοίας δὲ ἀγνοεῖται καὶ τοὔνομα· ἀνῄρηνται ἀγαπητικαὶ νουθεσίαι· οὐδαμοῦ σπλάγχνον χρηστόν· οὐδαμοῦ δάκρυον συμπαθές. Ἐντεῦθεν ἀσύγγνωστοι μὲν καὶ πικροὶ κάθηνται τῶν ἀποτυγχανόντων ἐξετασταὶ, ἀγνώμονες δὲ καὶ δυσμενεῖς τῶν κατορθουμένων κριταί. καὶ ἀλλαχοῦ· Γνώριμα τὰ θλίβοντα ἡμᾶς, κἂν ἡμεῖς μὴ λέγωμεν. εἰς πᾶσαν γὰρ τὴν οἰκουμένην ἐκκέχυται. καταπεφρόνηται τὰ τῶν πατέρων δόγματα· ἀποστολικαὶ παραδόσεις ἐξουθένηνται· νεωτέρων ἀνθρώπων ἐφευρήματα ταῖς ἐκκλησίαις ἐμπολιτεύεται. τεχνολογοῦσι λοιπὸν, οὐ θεολογοῦσιν, οἱ ἄνθρωποι. Ποιμένες ἀπελαύνονται· ἀντεισάγονται δὲ λύκοι βαρεῖς, διασπῶντες τὸ ποίμνιον τοῦ Χριστοῦ. οἶκοι εὐκτήριοι ἔρημοι τῶν ἐκκλησιαζόντων· αἱ ἐρημίαι πλήρεις τῶν ὀδυρομένων. καὶ ἀλλαχοῦ·

[a. c. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝ.Ε HISTORIR LIB. XXI. [1MP. 1. CANTACUZ. 5] ἡμεῖς ἐράνου δίκην εἰληφότες ἐκεῖθεν ἐνταυθοί inde excerpta et velut corrogata hic nunc apponinius. παρεθήκαμεν. • Ο σάλος γὰρ (φησί) τῶν Ἐκκλη σιῶν οὗτος τίνος οὐκ ἔστι θαλασσίου κλύδωνος ἀγριώτερος; ἐν ᾧ πᾶν μὲν ἔριον πατέρων κεκίνη ται, πᾶς δὲ θεμέλιος, καὶ εἴ τι οχύρωμα δογμάτων, διασαλεύεται· κλονεῖται δὲ πάντα καὶ κατασείεται. Αἱ δ' ἐκ τῶν ἀρχόντων τοῦ κόσμου τούτου ἐπαγό μεναι ταραχαὶ ποίας οὐχὶ θυέλλης καὶ καταιγίδος βαρύτερον τοὺς λαοὺς ἀνατρέπουσι; κατηφής δέ τις ὄντως καὶ στυγνή σκοτομήνη τὰς Ἐκκλησίας ἐπέ χει. Διὸ πάντες ὁμοίως, καθ᾿ ὃν ἂν ἕκαστος δύνηται τρόπον, τὰς φονικὰς χεῖρας ἀλλήλοις ἀντεπιφέρουσι. Τραχεία δέ τις κραυγὴ τῶν ἐξ ἀντιλογίας παρατρι Εομένων ἀλλήλοις καὶ βοὴ ἄσημος καὶ δύσκριτος ἦχος ἐκ τῶν ἀσιγήτων θορύβων πᾶσαν [Ρ. 639] ήδη σχεδόν Ἐκκλησίαν πεπλήρωκεν, ἐπὶ ὑπερβολὰς καὶ ἐλλείψεις τὸ εὐθὲς δόγμα τῆς εὐσεβείας παρατρε τόντων. Εἰς δὲ ὄρος φιλίας τὸ καθ᾽ ἡδονὴν εἰπεῖν, καὶ ἔχθρας ἀρκοῦσα πρόφασις τὸ μὴ συμβῆναι ταῖς δέξα:ς. Πάσης δὲ συνωμοσίας πιστότερον πρὸς κοινωνίαν στάσεως ἡ τοῦ σφάλματος όμοιότης. Θεολό γος δὲ πᾶς καὶ ὁ μυρίαις κηλέσι τὴν ψυχὴν στιγματίας. Τοιγαρουν αυτοχειροτόνητοι τὰς προστασίας τῶν ἐκκλησιῶν διαλαγχάνουσι, τὴν οἰκονομίαν τοῦ ἁγίου Πνεύματος παρωσάμενοι· καὶ παντελῶς ἤδη τῶν εὐαγγελικῶν θεσμῶν ἐξ ἀκοσμίας συγκεχυμένων, ἀμύθητος ὠθισμὸς ἐπὶ τὰς προεδρίας ἐστίν. Ἐμὲ δὲ καὶ τὸ προφητικὸν ἐκεῖνο κατέχει λόγιον, ὅτι ὁ συνιών σιωπήσεται· διότι ὁ καιρὸς πονηρός ἐστιν, ἐν ᾧ οἱ μὲν ὑποσκελίζονται νῦν, οἱ δὲ ἐνάλλονται τῷ πεσόντι, ἄλλοι δὲ ἐπικροτοῦσιν· ὁ δὲ τῷ ὀκλάσαντι χεῖρα ὀρέγων ἐκ συμπαθείας οὐκ ἔστι. Τῆς γὰρ ἀγάπης ψυγείσης, ανήρηται μὲν ἀδελφῶν σύμπνοια· ὁμονοίας δὲ ἀγνοεῖται καὶ τοὔνομα ἐνῄρηναι ἀγαπητικαὶ νουθεσίαι· οὐδαμοῦ σπλάγχνον χρηστών· οὐδαμοῦ δάκρυον συμπαθές. Ἐντεῦθεν ἀσύγγνωστοι μὲν καὶ πικροὶ κάθηνται τῶν ἀποτυγχανόντων ἐξετασταί, ἀγνώμονες δὲ καὶ δυσμενεῖς τῶν κατορθουμένων κριταί, ο Καὶ ἀλλαχοῦ «Γνώρι μα τὰ θλίβοντα ἡμᾶς, κἂν ἡμεῖς μὴ λέγωμεν. Εἰς πᾶσαν γὰρ τὴν οἰκουμένην ἐκκέχυται. Καταπεφρόνηται τὰ τῶν Πατέρων δόγματα· ἀποστολικαὶ παραδόσεις ἐξουθένηνται· νεωτέρων ἀνθρώπων ἐφευρήματα ταῖς ἐκκλησίαις ἐμπολιτεύεται. Τεχνολογοῦσι λοιπόν, οὐ θεολογοῦσιν, οἱ ἄνθρωποι. Ποιμένες ἀπελαύνονται• recentiorum iuventa in ecclesiis dominantur. Ηυἀντεισάγονται δὲ λύκοι βαρεῖς, διασπώντες τὸ ποίμνιον τοῦ Χριστοῦ. Οἶκο: εὐκτήριοι ἔρημοι τῶν Εκκλησιαζόντων· αἱ ἐρημίαι πλήρεις τῶν ὀδυρομένων.» Καὶ ἀλλαχοῦ (22)·. Οἱ ἀνταποδιδόντες μας πονηρὰ ἀντὶ ἀγαθῶν καὶ μίσος ἀντὶ τῆς ἀγαπήσεώς μου τῆς εἰς αὐτοὺς διαβάλλουσί με νῦν ἐπ' ἐκείνοις, εἰς & αὐτοὶ εὑρίσκονται ἐγγράφους ὁμολογίας εκτι θέμενοι, ο Καὶ πάλιν ο Ινοιξαν στόματά τινες κατὰ τῶν ἐμοδούλων ἀφειδῶς· λαλεῖται τὸ ψεῦδος ἀφόβως· ἡ ἀλήθεια συγκεκάλυπται. Καὶ cl • Hæc tempestas, inquit, Ecclesiarum, qua tandem marina procella non est atrocior? lu qua ut omnes Patrum termini loco moti sunt, ita omne fundamentu'n, et si quod dogmatum munimentum, convulsum est. Volvuntur insuper et quassantur omnia. Tur bationes ab hujus mundi principibus proficiscentes an non quavis procella, quovis turbine horribilius subvertunt populus? Quaedam 1016 lugubris vere el tristis caligo Ecclesias occupat. Eoque onines pariter quocunque possunt modo parricidiales manus sibi invicem afferunt. Acerbus autem quidam clamor corum, qui per contentionem inter se disceptant, confusaque vociferatio, et indistinctus sonitus e nunquam silentibus tumultibus, totam prope 5 jam Ecclesiam implevit, per excessus ac defectus rectum pietatis dogma evertentibus. Unicus amicitiæ finis est, ad gratiam loqui: ac sufficiens est inimicitiæ causa, opinionibus dissentire. Porro erroris similitudo res est quavis conjuratione fidelior ad seditionis societatem. Theologus vero quilibet est, etiamsi maculis innumerabilibus conscientiam habeat notatam. Itaque qui se ipsos suis elegere suffragiis, quique affectant principatum, il Ecclesiarum prefecturas sortiuntur, repulsa sancti Spiritus administratione, jamque prorsus evangelicis ritibus ad sublatuın rerum ordinem confusis, ineffabilis est ad præfecturas irruptio eorum. Me veru etiam illud propheticum dictum reprimit: intellic gens in tempore illo tacebit: eo quod tempus malum est, in quo alii quidem supplantant, alii vero insultant lapso, alii vero applaudunt: cæterum qui lapso manum ex misericordia porrigat, nullus est. Refrigerata enim omnium charitate, sublata est fratrum conspiratío, concordiæ vero etiam nomen ignoratur: sublatæ sunt autem etiam amica admonitiones: nusquam viscera humana, nusquam lacryma ex condolentia. Hinc implacabiles et amari sedent erratorum 1017 examinatores, iniqui vero et malevoli recte factorum indices. ▸ Et alibi: «Tribulationes nostra, vel nobis tacentibus, vobis sunt cognitæ, ut quæ in totum orbem sunt invulgatæ. Patrum dogmata contemnuntur, apostolicæ traditiones nullo numero babentur, Variorum Senarius iambicus, alicuius, ut opinor, poetæ tragici. Boivin. Idem Basil. episcopis Occidentis. Borvix. PATROL. GR. CXLVIII mines in posterum artificiosc disputant, non theologos agunt. Pastores aliguntur, lupi graves introducuntur, qui Christi gregem discerpunt. Domus oratoriæ deseruntur ab ecclesiastico cœtu: solitudines refertæ sunt plorantibus.» Et alibi: ‹ Qui mala mihi reddiderunt pro bonis et odium pro dilectione mea, qua eos prosecutus sum, jam me calumniantur eorum gratia, quæ ipsi deprehenduntur scripto editis confessionibus approbasse. Temere nonnulli ora sua adversus conservos renotæ. Idem Evæsenis. BorvixN. Idem monachis suis. BoiVIN.

PG 148:1295Οἱ ἀνταποδιδόντες μοι πονηρὰ ἀντὶ ἀγαθῶν καὶ μῖσος ἀντὶ τῆς ἀγαπήσεώς μου τῆς εἰς αὐτοὺς διαβάλλουσί με νῦν ἐπ’ ἐκείνοις, εἰς ἃ αὐτοὶ εὑρίσκονται ἐγγράφους ὁμολογίας ἐκτιθέμενοι. καὶ πάλιν· Ἤνοιξαν στόματά τινες κατὰ τῶν ὁμοδούλων ἀφειδῶς· λαλεῖται τὸ ψεῦδος ἀφόβως· ἡ ἀλήθεια συγκεκάλυπται. καὶ οἱ μὲν κατηγορούμενοι καταδικάζονται ἀκρίτως· οἱ δὲ κατηγοροῦντες πιστεύονται ἀνεξετάστως. ὅθεν ἀκούσας, ὅτι πολλαὶ κατ’ ἐμοῦ περιφέρονται ἐπιστολαὶ, στίζουσαι ἡμᾶς καὶ στηλιτεύουσαι καὶ κατηγοροῦσαι ἐπὶ πράγμασι, ὧν τὴν ἀπολογίαν ἑτοίμην ἔχομεν ἐπὶ τοῦ δικαστηρίου τῆς ἀληθείας, ὥρμησα μὲν σιωπῆσαι, ὃ καὶ ἐποίησα. τρίτον γὰρ ἤδη τοῦτο ἔτος ἐστὶν, ἐν ᾧ τυπτόμενος ὑπὸ τῶν διαβολῶν φέρω τὰς τῆς κατηγορίας μάστιγας, ἀρκούμενος ὅτι ἔχω κύριον, τὸν τῶν κρυπτῶν γνώστην καὶ μάρτυρα τῆς συκοφαντίας·

1295 {A. M. 6859, ind. 4]| statim persecutores, posito omni metu, quasi ex έκεῖνον εὐθὺς καὶ φόβους ἅπαντας οἱ διώκται ψυχή; naufragio et tempestate præter spem omnem iucolumnes servati, jucunde respirare, et quadam reluti libertatis aura recreari. Tum ex eo jam frequentius diu noctuque, præside imperatore, privatim et sine nobis concilia habentes, nihil negligere, quo nos factis dictisque violatos oppugnent. Ac primum illi in iis conciliis inter se certant, cum plausu et risu narrantes, quis plura in nos convitia fuderit; item quis pauciora quidem, sed acriora; tum quis sero et post alios, sed opportonius; idque summa animi impudentia et scurrili linguæ procacitate: nec sacrilegi illi verentur erubescuntve de iis rebus gloriari, quarum pudore ipsos oportebat capite obvoluto latere. Porro hoc ii Dioscori more faciant, impii illius Alexandria: praesulis, qui in concilio episcoporum, Ephesi olim congregatorum, occiso præter alios complures patriarcha ipso Flaviano, de 1022 ea cæde ambitiose et ipse tanquam de egregia aliqua victoria gloriabatur, antiquum Neronem imitatus, tibiarum cantibus et tripudiis gloriantem, quibus ille in ipso suggesta solii imperatorii, assidentibus veteris Roma patriciis et senatoriis viris, nec iis quidem admodum volentibus, de nocte operabatur. ἀποσκευπτάμενος, καθάπερ ἐκ ναυαγίου καὶ κλύδω νος παρ' ἐλπίδας ἀνατωθέντες ἀπάσας, ἀνεπεπνεύ. χεσαν τέως ἡδύ τι καὶ ἐλευθέριον· καὶ συχνότερον νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν ἤδη λοιπόν συνέδρια δρών τες ὑπὸ βασιλεῖ καὶ ἰδίᾳ καὶ ἄνευ ἡμῶν πᾶν ποιεῖν καὶ λέγειν καθ' ἡμῶν οὐχ ἡμέλουν. Ἐν δὲ τοῖς τοιούτοις διημιλλήσαντο πρὸς ἀλλήλους τὰ πρῶτα, ἔστις τε καθ' ἡμῶν πλείους ἀφῆκε λοιδορίας άφη γούμενοι σὺν κράτῳ καὶ γέλωτι· καὶ ὅστις ἧστους μὲν, δριμυτέρας δέ· καὶ αὖ ὅστις ὕστερον μέν, χαιριώτερον δέ· καὶ μάλα γέ τοι σὺν ἀσελγεινούση γνώμῃ καὶ βωμολοχούσῃ γλώττη, ἐν οἷς ἐγκαίν πτεσθαι ἔδει, τούτοις εγκαλλωπίζεσθαι οι θεομιείς οὐκ αἰδούμενοι, οὐδ᾽ ἐρυθριώντες· ἀλλ' ὅμοιον ποιοῦντές γ' ἐκείνῳ τῷ Διοσκόρῳ, τῷ δυσσεβεί πρι δρῳ τῆς Ἀλεξανδρείας· ὃς μετὰ τὸ πλείους τ ἄλλους καὶ Φλαβιανός πεφονευκέναι τὸν το τριάρχην ἐν τῇ κατ' Ἔφεσον άθροισθείσῃ πάλει συνόδῳ τῶν ἐπισκόπων ἐνεκαλλωπίσατο κανείς ἐκείνῳ τῷ φόνῳ, καθάπερ ἐπὶ μεγάλῳ τινὶ πρότι ρήματι, τὸν πάλαι Νέρωνα μιμησάμενος, τους αν κείοις αὐλήματί τε καὶ ὀρχήμασιν εγκαυχώμενον, δ ταῖς νυξιν ἐπετέλει τῷ βασιλικῷ βήματι, ἐκεῖ καί μένων τῶν τῆς πάλαι Ῥώμης εὐπατριδῶν καὶ συν κλητικῶν οὐ μάλα εκόντων. ἐν Β'. Οὕτω τοίνυν καὶ ἡ σεμνὴ τῶν ἐπισκότωνες φατρία, τοὺς ἡμῶν διωγμούς ὀρχησαμένη, τῷ ἐν λαμᾷ καὶ ἀλλήλοις συνεχώρουν ἑξῆς τὰ τῆς ἀσεβείας ἐγκλήματα, προτερήματα μάλλον αὐτὰ προσιτή τες καὶ δόγματα εὐσεβείας, τῆς ἀντιμισθίας εὐθὺς ἑπομένης αὐτοῖς ἀναλόγως καὶ τῶν ἐπάθλων, ἐὰ τῶν ἐκ βασιλικοῦ τρίποδος θεσπισμάτων. Διανομεί ταῦτα χρημάτων καὶ κτημάτων πρόσοδοι καὶ ἱερώ φροντιστηρίων πολυανθρώπων εκδόσεις πρὸς ότι θρώπους ἀμαθεστάτους ὡς τὰ πολλὰ, καὶ πλην ενώ χρηματίζεσθαι πλέον εἰδότες οὐδέν παραπλησίας ὥσπερ τὰς φονικές προγραφής των πάλαι τῆς Τύ μης [Ρ. 643] εὐπατριδῶν καὶ συγκλητικών Σύλλα, μὲν Κορνήλιος πρότερον, Αντώνιος δ' ύστερον, τυραννικώτερον τῇ ἐξουσίᾳ ἐπιπηδήσαντες· πλην ὅτι ἐκείνοις μὲν σωμάτων γίνεσθαι φονευταῖς ἐγε γόνει διὰ τὴν τῶν κτήσεων ἀρπαγὴν καὶ διανομήν τούτοις δὲ ψυχῶν ὁμοῦ καὶ σωμάτων διεθρος όπως II. Pari modo venerabile illud episcoporum collegium, nostris calamitatibus velut sallatis, Palamæ et sibi invicem deinceps læsæ pietatis crimina condonabant; imo ea ab illis facta eximia et veræ religionis dogmata appellabantur. Atque ipsis statim salaria et præmia, pro cujusque dignitate, dalis ex imperatorio tripodle responsis, constituuntur; pecuniarum scilicet largitiones, et reditus ex prediis percipiendi: ac res monasteriorum frequentissimorum locantur hominibus, imperitissiinis plerisque, et nihil nisi pecuniam facere doctis: itidem fere at olim nobilium et senatoril ordinis civium Romanorum sanguinaria proscriptiones factæ sunt, primum a Cornelio Sylla, deinde ab Antonio, qui summam potestatem tyrranice iuva serant; nisi quod illi ut bona diriperent ac distribuerent, corporum interfectores exstitere; ll vero animabus simul et corporibus exitium moliuntur, animabus quidem suis, quibus prodesse, corpori- η πραγματεύετο· ψυχῶν μὲν τῶν ἰδίων, ὑπὲρ ὧν bus autem alienis, quibus nocere contendunt. III. Distributiones deinde pœnarum alias ex aliis perpetuo in nos decernunt, quemadmodum apud veteres Romanos in comitiis fiebat; nisi quod illis comitia habentibus honores et 1023 præmia præstantissimo cuique decernebantur; his vero, non solum in vivos, sed et in ipsos jam denique mortuos, grassandi cause et rationes statnuntur. Nam cos etiam de gradu dejiciunt et anatheἠπείγοντα· σωμάτων δὲ τῶν ἀλλοτρίων, καθ' ὧν ἠπείγοντο. Γ'. Έπειτα ψηφίζονται καθ᾿ ἡμῶν ἐφ᾽ ἑτέρας ετέρας διανομὰς κολάσεων ἀϊδίους· ὥσπερ ἐν ταῖς ἀρχαιρεσίαις τοῖς πάλαι Ρωμαίοις ἐδράτο· πλην ότι ἐκείνοις μὲν ἀρχαιρεσ:άζουσι τιμεὶ καὶ βραβεία τοῖς ἀριστεύουσιν ἐψηφίζοντο· τούτοις δ' ἀφορμες καὶ σκέμματα κακίας, μὴ ὅτι κατὰ τῶν ζώντων, ἀλλ' ἤδη καὶ αὐτῶν τῶν τεθνεώτων. Καθαιρούσι γέρ κακείνου; καὶ ἀναθεματίζουσιν, ύφ' ων αυτο Variorum notæ. Flavianus in exsilium missus post habitam synodum. Itaque non potrit Dioscorus in ipsa synodo gloriari occisum a se Flavianum. BOIVIN.

PG 148:1298ἐπεὶ δὲ ὁρῶ, ὅτι πολλοὶ τὴν σιωπὴν ἡμῶν εἰς βεβαίωσιν τῶν διαβολῶν παρεδέξαντο, καὶ οὐ διὰ μακροθυμίαν ἐνόμισαν ἡμᾶς σιωπᾷν, ἀλλὰ διὰ τὸ μὴ ἔχειν στόμα διᾶραι πρὸς τὴν ἀλήθειαν, τούτου ἕνεκα ἐπειράθην ἐπιστεῖλαι ὑμῖν, παρακαλῶν τὴν ἐν Χριστῷ ἀγάπην ὑμῶν, ὥστε τὰς ἐξ ἑνὸς μέρους γινομένας διαβολὰς μὴ πάντη παραδέχεσθαι ὡς ἀληθεῖς· διότι, καθὼς γέγραπται, οὐδένα κρίνει ὁ νόμος, ἐὰν μὴ πρῶτον ἀκούσῃ καὶ γνῷ τί ποιεῖ. καὶ ἀλλαχοῦ· Εἰ γὰρ καὶ τὰ ἄλλα ἡμῶν στεναγμῶν ἄξια, ἀλλ’ ἔγωγε τοῦτο τολμῶ καυχᾶσθαι ἐν κυρίῳ, ὅτι οὐδέποτε πεπλανημένας ἔσχον τὰς περὶ τοῦ θεοῦ ὑπολήψεις, ἢ ἑτέρως φρονῶν μετέμαθον ὕστερον· ἀλλ’ ἣν ἐκ παιδὸς ἔλαβον ἔννοιαν περὶ θεοῦ παρὰ τῆς μακαρίας μητρός μου καὶ τῆς μάμμης μου Μακρίνης, ταύτην αὐξηθεῖσαν ἔσχον ἐν ἐμαυτῷ. καὶ πάλιν· Ἐγὼ πρὸς τὴν ἐπάλληλον τῶν ἐχθρῶν ἡμῶν καὶ ποικίλην καθ’ ἡμῶν ἐπιχείρησιν ἀποβλέπων σιωπᾷν δ’ ᾤμην δεῖν, καὶ δέχεσθαι καθ’ ἡσυχίαν τὰ ἐπαγόμενα, μηδ’ ἀνταίρειν τοῖς καθωπλισμένοις τῷ ψεύδει, τῷ πονηρῷ τούτῳ ὅπλῳ. ἔδοξαν γάρ μοι παραπλήσιόν τι ποιεῖν τῷ Αἰσωπείῳ μύθῳ οἱ τὸ ἀπροφάσιστον καθ’ ἡμῶν ἀναλαβόντες μῖσος.

PG 148:1300ὡς γὰρ ἐκεῖνος ἐγκλήματά τινα τῷ ἀρνίῳ τὸν λύκον προσφέρειν ἐποίησεν, αἰσχυνόμενον δῆθεν τὸ δοκεῖν ἄνευ δικαίας προφάσεως ἀναιρεῖν τὸν μηδὲν προλυπήσαντα· τοῦ δ’ ἀρνὸς πᾶσαν τὴν ἐκ συκοφαντίας ἐπαγομένην αἰτίαν εὐχερῶς διαλύοντος, μηδὲν μᾶλλον ὑφίεσθαι τῆς ὁρμῆς τὸν λύκον· ἀλλὰ τοῖς μὲν δικαίοις ἡττᾶσθαι, τοῖς δ’ ὀδοῦσι νικᾷν· οὕτως οἷς τὸ καθ’ ἡμῶν μῖσος ὥς τι τῶν ἀγαθῶν ἐσπουδάσθη, ἐρυθριῶντες τάχα τῷ δοκεῖν ἄνευ αἰτίας μισεῖν, αἰτίας πλάςσουσι καθ’ ἡμῶν καὶ ἐγκλήματα, καὶ οὐδενὶ τῶν λεγομένων μέχρι παντὸς ἐπιμένουσιν. ἀλλὰ νῦν μὲν τοῦτο, μετ’ ὀλίγον δ’ ἄλλο, καὶ αὖθις ἕτερον τῆς καθ’ ἡμῶν δυσμενείας τὸ αἴτιον λέγουσι. καὶ πάλιν· Οὐκοῦν καὶ τοῦτο ἡμῖν ἐγκαλοῦσι, τὸ τὰ ἐπιλεγόμενα τῇ θείᾳ φύσει ὀνόματα μοναδικῶς ἐξαγγέλλειν. ἀλλ’ ἕτοιμος ἡμῖν πρὸς τοῦτο καὶ σαφὴς ὁ λόγος. ὁ γὰρ καταγινώσκων τῶν μίαν λεγόντων θεότητα ἐξ ἀνάγκης τῷ πολλὰς λέγοντι, ἢ τῷ μηδεμίαν, συνθήσεται. οὐ γάρ ἐστι δυνατὸν, ἕτερόν τι παρὰ τὸ εἰρημένον ἐπινοῆσαι.

Εἰ οὖν τὸ εἰς πλῆθος ἐκτείνειν τὸν ἀριθμὸν τῶν θεοτήτων, μόνων τῶν τὴν πολύθεον πλάνην νενοσηκότων ἐστὶ, τὸ δὲ καθόλως ἀρνεῖσθαι τὴν θεότητα, τῶν ἀθέων ἂν εἴη, τίς λόγος ἐστὶν ὁ διαβάλλων ἡμᾶς ἐπὶ τὸ μίαν ὁμολογεῖν τὴν θεότητα; καὶ μετ’ ὀλίγον· πάντα τὰ θεοπρεπῆ νοήματά τε καὶ ὀνόματα ὁμοτίμως ἔχουσι πρὸς ἄλληλα, τῷ μηδὲν παρὰ τὴν τοῦ ὑποκειμένου διαφωνεῖν σημασίαν. οὐ γὰρ ἐπ’ ἄλλο τι ὑποκείμενον χειραγωγεῖ τὴν διάνοιαν τοῦ ἀγαθοῦ ἡ προσηγορία, ἐφ’ ἕτερον δὲ ἡ τοῦ σοφοῦ καὶ ἡ τοῦ δυνατοῦ καὶ ἡ τοῦ δικαίου· ἀλλ’ ὅσαπερ ἂν εἴπῃς ὀνόματα, ἓν διὰ πάντων ἐστὶ τὸ σημαινόμενον· κἂν θεὸν εἴπῃς, τὸν αὐτὸν ἐνεδείξω, ὃν διὰ τῶν λοιπῶν ὀνομάτων ἐνόησας. Καταμανθανόμενα γὰρ καὶ συγκρινόμενα πρὸς ἄλληλα τὰ ὀνόματα διὰ τῆς ἐν ἑκάστοις ἐνθεωρουμένης ἐμφάσεως εὑρεθήσεται μηδὲν τῆς τοῦ θεοῦ προσηγορίας ἔλαττον ἔχοντα. τεκμήριον δὲ, ὅτι τούτῳ μὲν τῷ ὀνόματι πολλὰ καὶ τῶν καταδεεστέρων ἐπονομάζεται, καὶ ἐπὶ τῶν ἀπεμφαινόντων ὁμοίως λεγομένῳ.

Chapter VCaput V

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

(A. M. Ü859, IND. 4] se, antequam nos introducemur, quomodo ea, que jampridem animo meditarentur et adversumn uos struerent, oblata tandem occasione, facile ad exisum perducturi essent; ita ut mox affuturi auditores non intelligerent, dolum eam esse multis annis fabricatum et artificiose compositum. Tandem et no3 quoque, a janitoribus vocati, introivimus. Tune statim imperator appositum Evangelium brevi nduratione prosecutus est, nobis videlicet ea opera „satisfacturus. Nam ut sacrosancti sexti concilii generalis acta exhiberentur, prout cautum essel constitutione principis illo tempore imperantis, ct pt Bunc quoque præsentibus nobis juraretur, etiam atque etiain petieramus. Deinde et ipse sedit, et nos etiam simul cum aliis sedere jussit. } [P. IV. Atque ille lequi exorsus orationi suæ "interserebat juramenta quædam vaga et perplexa, sibi ipsi et liberis suis exitium quasi imprecando, si quovis modo alteri parti faveret: erantque ejus 899 dicta, ut re ipsa patuit, dilemmata. Ecquid porro mirum, ubi ille am inde ab initio cum Palama plane conspirabat, et ejas consuetudinem tanti faciebat, ut eam diu noctuque publicis negotiis urgentibus antehaberet, et cum eo dolos consueret ac retia nobis tenderet; idemque tam privatis quam publicis sermonibus mecum sic solitus esset pugnare, ut ipso etiam Palama violentior esse vicleretur? Itaque ille, cum promittebat se erga alteram partem propenso animo haud fore, si nos solos respexit, non pejeravit, quidem, at animam suam perdidit, autiquam illum Herodem prorsus imitatus; qui, prophetam cum occideret, sceleri suo jusjurandum prætexebat. Quod si neutram partem respicere mens jurisjurandi potuit, sed æqua lance suspensus affectus parem se utrisque præbere de ‹ reverat, atque ille deinde juratis von stetit (id quod re ipsa declaravit, cum in theatro illo frequentissimo corrupit juris æquitatem) nunquam certe perjurii crimen effugiet, qui sua sponte commisit ut esset perjurus. V. Nempe ille, eamdem Palamæ et sui ipsius ruinam esse statuens, cuin nunc videret, aliter quam putaverat, nostris disputationibus funditus profligari, puppem in medio cursu contorsit; et vulpina abjecta statim ursinam pellem induit, totusque ex alio alius evasit; nec´se amplius potuit cohibere, quin el vociferaretur, et uos, nisi tacoremus, minis terreret: quippe haud ferendos esse nos, qui in ejus domo tum loqui vellemus, COM ipse molles audire: 800 quasi nempe sui ipsius et præstiterum juramentorum foret oblitus, nec hominum qui illuc multi convenerant, conscientiam, nec tacita judicia revereretur illorum, coram quibus in manifesto scelere deprehensas mendacii et iniquitatis argueretur. Nam ille id quod erat, minime erat; et quod non erat, id ipsum revera erat, pro iinperatore merus tyrannus, pro judice secusator noster et inexcusabilis persecutor. Adeo infelix ille, divima ope destitutus, de suo statu decli.vit, et speη

Τὸ δὲ τοῦ ἁγίου ὄνομα καὶ τοῦ ἀφθάρτου καὶ τοῦ εὐθέος καὶ τοῦ ἀγαθοῦ οὐδαμοῦ κοινοποιούμενον πρὸς τὰ μὴ δέοντα παρὰ τῆς γραφῆς ἐδιδάχθημεν. (Ε.) Ἐμοὶ δὲ καὶ πλείους εἰς τὴν τῶν λεγομένων ἀπόδειξιν ὡρμημένῳ παράγειν ἁγίους ῥᾷον ἔδοξεν εἶναι, πρότερον δι’ ἑνὸς τουτουὶ̈ τὴν τῶν πάλαι πρὸς τὰ παρόντα συγγένειαν διευκρινήσαντας, ἔπειτα ἐπενεγκεῖν καὶ τὰς τῶν ἄλλων μαρτυρίας διὰ τοὺς ἀμφιβόλους καὶ σμικρογνώμονας. ἐπεὶ κἀκ τούτου νῦν μέτριά τινά μοι δίκην ἐράνου συνῆκται, καὶ ὅσον ἀφοσιώσασθαι πρὸς τὴν ζήτησιν καὶ χρείαν τῆς νῦν ὑποθέσεως. ἐξέσται γὰρ, ὅτῳ ἂν ᾖ βουλομένῳ, τοῖς εἰρημένοις παρατιθέντας ἓν ἑνὶ καὶ πλείοσι πλείω τῶν καθ’ ἡμᾶς ἀκήρατον εὑρίσκειν τὴν συμφωνίαν τοῦ νῦν διωγμοῦ πρὸς τὸν τότε· καὶ μανθάνειν σαφέστερον, ὡς ἃ διί̈στησι χρόνος, ταῦτα χρόνος ἐπαναλαμβάνων αὖθις συνίστησι· καὶ ἃ ῥοῦς χειμερίων φάναι πραγμάτων συγχεῖ, πραγμάτων αὖθις συνάπτει παλίῤῥοια·

καὶ ἃ βίων πολυπλόκων λαβύρινθοι διασπείρουσι πρὸς λήθης μυχοὺς καὶ κρυπτῆρας, ἀντίστροφοι πάλιν λαβύρινθοι βίων πρὸς τὰ συγγενῆ καὶ ὁμόφυλα τῶν πάλαι τῷ χρόνῳ γεγενημένων ἀναφέρουσιν ὕστερον ἴχνη, οἷον ἀνακαλυπτήρια ταῖς ἀλλήλων διὰ μακροῦ τοῦ μέσου συμφυί̈αις καὶ ὁμοιότησι θύοντες. ε. Μετὰ γὰρ τὸν ἡμέτερον διωγμὸν ἐκεῖνον εὐθὺς καὶ φόβους ἅπαντας οἱ διῶκται ψυχῆς ἀποσκευασάμενοι, καθάπερ ἐκ ναυαγίου καὶ κλύδωνος παρ’ ἐλπίδας ἀνασωθέντες ἁπάσας, ἀνεπεπνεύκεσαν τέως ἡδύ τι καὶ ἐλευθέριον· καὶ συχνότερον νύκτωρ καὶ μεθ’ ἡμέραν ἤδη λοιπὸν συνέδρια δρῶντες ὑπὸ βασιλεῖ καὶ ἰδίᾳ καὶ ἄνευ ἡμῶν πᾶν ποιεῖν καὶ λέγειν καθ’ ἡμῶν οὐκ ἠμέλουν. ἐν δὲ τοῖς τοιούτοις διημιλλήσαντο πρὸς ἀλλήλους τὰ πρῶτα, ὅστις τε καθ’ ἡμῶν πλείους ἀφῆκε λοιδορίας ἀφηγούμενοι σὺν κρότῳ καὶ γέλωτι· καὶ ὅστις ἥττους μὲν, δριμυτέρας δέ· καὶ αὖ ὅστις ὕστερον μὲν, καιριώτερον δέ· καὶ μάλα γέ τοι σὺν ἀσελγαινούσῃ γνώμῃ καὶ βωμολοχούσῃ γλώττῃ, ἐφ’ οἷς ἐγκαλύπτεσθαι ἔδει, τούτοις ἐγκαλλωπίζεσθαι οἱ θεομισεῖς οὐκ αἰδούμενοι, οὐδ’ ἐρυθριῶντες·

ἀλλ’ ὅμοιον ποιοῦντές γ’ ἐκείνῳ τῷ Διοσκόρῳ, τῷ δυσσεβεῖ προέδρῳ τῆς Ἀλεξανδρείας· ὃς μετὰ τὸ πλείους τε ἄλλους καὶ Φλαβιανὸν πεφονευκέναι τὸν πατριάρχην ἐν τῇ κατ’ Ἔφεσον ἀθροισθείσῃ πάλαι συνόδῳ τῶν ἐπισκόπων ἐνεκαλλωπίσατο κἀκεῖνος ἐκείνῳ τῷ φόνῳ, καθάπερ ἐπὶ μεγάλῳ τινὶ προτερήματι, τὸν πάλαι Νέρωνα μιμησάμενος, τοῖς οἰκείοις αὐλήμασί τε καὶ ὀρχήμασιν ἐγκαυχώμενον, ἃ ταῖς νυξὶν ἐπετέλει τῷ βασιλικῷ βήματι, ἐκεῖ καθημένων τῶν τῆς πάλαι Ῥώμης εὐπατριδῶν καὶ συγκλητικῶν οὐ μάλα ἑκόντων. (Β.) Οὕτω τοίνυν καὶ ἡ σεμνὴ τῶν ἐπισκόπων αὕτη φατρία, τοὺς ἡμῶν διωγμοὺς ὀρχησαμένη, τῷ Παλαμᾷ καὶ ἀλλήλοις συνεχώρουν ἑξῆς τὰ τῆς ἀσεβείας ἐγκλήματα, προτερήματα μᾶλλον αὐτὰ προσειπόντες καὶ δόγματα εὐσεβείας, τῆς ἀντιμισθίας εὐθὺς ἑπομένης αὐτοῖς ἀναλόγως καὶ τῶν ἐπάθλων, διὰ τῶν ἐκ βασιλικοῦ τρίποδος θεσπισμάτων. διανομαὶ ταῦτα χρημάτων καὶ κτημάτων πρόσοδοι καὶ ἱερῶν φροντιστηρίων πολυανθρώπων ἐκδόσεις πρὸς ἀνθρώπους ἀμαθεστάτους ὡς τὰ πολλὰ, καὶ πλὴν τοῦ χρηματίζεσθαι πλέον εἰδότας οὐδέν·

παραπλησίως ὥσπερ τὰς φονικὰς προγραφὰς τῶν πάλαι τῆς Ῥώμης εὐπατριδῶν καὶ συγκλητικῶν Σύλλας μὲν Κορνήλιος πρότερον, Ἀντώνιος δ’ ὕστερον, τυραννικώτερον τῇ ἐξουσίᾳ ἐπιπηδήσαντες· πλὴν ὅτι ἐκείνοις μὲν σωμάτων γίνεσθαι φονευταῖς ἐγεγόνει διὰ τὴν τῶν κτήσεων ἁρπαγὴν καὶ διανομήν· τούτοις δὲ ψυχῶν ὁμοῦ καὶ σωμάτων ὄλεθρος ἅπας ἐπραγματεύετο· ψυχῶν μὲν τῶν ἰδίων, ὑπὲρ ὧν ἠπείγοντο· σωμάτων δὲ τῶν ἀλλοτρίων, καθ’ ὧν ἠπείγοντο. (Γ.) Ἔπειτα ψηφίζονται καθ’ ἡμῶν ἐφ’ ἑτέραις ἑτέρας διανομὰς κολάσεων ἀϊδίους· ὥσπερ ἐν ταῖς ἀρχαιρεσίαις τοῖς πάλαι Ῥωμαίοις ἐδρᾶτο· πλὴν ὅτι ἐκείνοις μὲν ἀρχαιρεσιάζουσι, τιμαὶ καὶ βραβεῖα τοῖς ἀριστεύουσιν ἐψηφίζοντο· τούτοις δ’ ἀφορμαὶ καὶ σκέμματα κακίας, μὴ ὅτι κατὰ τῶν ζώντων, ἀλλ’ ἤδη καὶ αὐτῶν τῶν τεθνεώτων. καθαιροῦσι γὰρ κἀκείνους καὶ ἀναθεματίζουσιν, ὑφ’ ὧν αὐτοὶ καθῃρέθησαν διὰ τὴν ἀσέβειαν τῶν καινοτομηθέντων δογμάτων, οὑτωσὶ τοὺς τῆς ἀσεβείας ἐλέγχους διαδρᾶναι νομίσαντες, μὴ πρὸς ἐπισκόπων δῆθεν, ἀλλ’ ὑπὸ καθῃρημένων καθαιρεθέντες·

καὶ ταῦτα τῶν γε πλειόνων ὑπαρχόντων αὐτῶν, οἳ σὺν τῷ πατριάρχῃ τότε καὶ τοῖς ἐπισκόποις ἐκείνοις ἦσαν οἱ Παλαμᾶν τε αὐτὸν καθῃρηκότες καὶ ἀναθεματίσαντες καὶ ἅμα τοὺς ἀμφ’ αὐτόν· δι’ ἃ σήμερον ἑαυτοὺς ἀναθεματίζουσιν, ὑπερμαχοῦντες τοῦ Παλαμᾶ. ἐζήτουν γὰρ μᾶλλον ἁμαρτάνειν ἀνέγκλητα, ἢ τοῖς ἐπιτιμίοις ὑπείκοντας εὐσεβεῖν, καὶ δι’ ἀπώλειαν μᾶλλον ψυχῆς σωματικῶς εὐπραγεῖν. (Δ.) Ὅμως οὐδ’ ἀπώλειαν ᾤοντ’ εἶναι ψυχῆς τὰ δρώμενα. πῶς γὰρ, οἳ τυραννικώτερον τρόπον τὸ αὐτεξούσιόν τε καὶ βουλόμενον τοῦ θεοῦ σφετερισάμενοι, τό γ’ εἰς αὐτοὺς ἧκον, αὐτὸν μὲν ἐν κόλποις δήπου τῶν οὐρανίων θαλάμων περιγράψαντες συνεκάλυψαν, ἀνυπόστατον δέ τινα καὶ ἀνούσιον ἐθεοποίησαν ἐνέργειαν, ταὐτὸν εἰπεῖν ἀθεί̈αν· ἵν’ ἁμαρτάνωσιν ἀνέγκλητα, καὶ ἄφεσιν ἀλλήλοις ἁμαρτημάτων διδόναι τε καὶ ἀντιλαμβάνειν αὐτεξουσίως ἔχωσι, καθάπερ οἱ τὰ ἐν ἀγοραῖς ὄψα πιπράσκοντές τε καὶ ὠνούμενοι. εἰς τοῦτο γὰρ οἶμαι τείνειν καὶ ὃ πρὸς τοῖς ἄλλοις ὑπὸ τοῦ Παλαμᾶ καὶ τοῦτο δογματιζόμενον βλασφημεῖται· ἀνάρχους δηλαδὴ τοὺς ἀνθρώπους καθίστασθαι καὶ ἀκτίστους·

ταὐτὸν δ’ εἰπεῖν ἐνυποστάτους καὶ ἐνουσίους θεοὺς, ἀπειράκις ἀπείρους, τῶν ἀπειράκις ἀπείρων (χρὴ γὰρ κατ’ ἐκεῖνον ἐνταῦθα καλεῖν) ἐνεργειῶν καὶ θεοτήτων, ἀκτίστων καὶ ἀνουσίων θεῶν, ταὐτὸν δ’ εἰπεῖν μηδένων. τῷ γὰρ ἀκτίστῳ καὶ ἀνυποστάτῳ τὸ μηδὲν μήτ’ εἶναι μήτε πιστεύεσθαι πᾶσιν ἀνθρώποις δοκεῖ καὶ πιστεύεται, καὶ αὐτοῖς γε τοῖς βρέφεσιν, εἶναι ταὐτόν. οὐδεμία γὰρ (φησὶ) φύσις, ὅτι μὴ τόδε ἐστὶν, ἀλλ’ ὅτι τόδε. ἡ τοῦ ὄντος θέσις οὐχ ἡ τοῦ μὴ ὄντος ἀναίρεσις. (Ε.) Οὕτω μειρακιωδῶς ἐνεανιεύσαντο κατὰ τῆς εὐσεβείας, καὶ οὕτως ἀσύνετα καθ’ ἡμῶν εἰργάσαντό τε καὶ ἐβουλεύσαντο, ταῖς ἡμετέραις συμφοραῖς τὴν ἑαυτῶν ἑστιῶντες θηριωδίαν, καὶ πᾶν πονηρὸν ῥῆμα καθ’ ἡμῶν ψευδόμενοι συνέθεντο, καθ’ ὅσα καὶ οἷά σφισιν ὑπηγόρευε τὸ θυμούμενον τῆς ψυχῆς· καὶ ἀγορὰς καὶ θέατρα πάντ’ ἐμπεπλήκασι δι’ ἐμμίσθων κηρύκων, λαμπρὸν εἰς ἀνανταγώνιστον πίστωσιν τῶν ἀκουόντων ἐπιτηδεύσαντες τὸν ἡμέτερον συγκλεισμόν·

ἵνα καθ’ ἡμῶν τε πλάττοντες ἐπιψηφίζωσιν ὁποῖα καὶ ὅσα βούλοιντο καὶ ἅμα πλείους τῶν ἀσυνέτως ἐχόντων μαθήσεως πρὸς τὴν σφετέραν αὐτῶν ἀσέβειαν προσεταιρίζωνται, τοῦ παρὰ πόδας ἐλέγχου κατὰ διάμετρον ἱσταμένου, μήτε θεὸν φοβούμενοι, μήτ’ ἀνθρώπους αἰδούμενοι, μήτ’ εἰς τὸ μέλλον εἶναι πιστεύοντές τινα τῶν ἐνταῦθα δρωμένων κρίσιν, μήτε κατάστασιν ἀμοιβῆς ἀγαθῶν καὶ κακῶν, ὡς τὰ ἱερὰ διδάσκουσι λόγια. (2.) Ἀλλὰ ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα μακραῖς τισι βίβλοις καὶ κύρβεσιν ἀναγράψαντες καὶ τομογραφήσαντες οἰκειοχείροις ὑπογραφαῖς ἐβεβαίωσαν ἅμα βασιλεῖ τε καὶ πατριάρχῃ πάντες ἐπίσκοποι καὶ πρεσβύτεροι· οἱ μὲν καὶ χειρὶ καὶ γνώμῃ θελούσῃ· οἱ δὲ χειρὶ μὲν, γνώμῃ δ’ οὔ· καὶ τοὐναντίον αὖθις ἕτεροι. ἦσαν γὰρ οἳ γνώμῃ μὲν καὶ γλώττῃ δημοσίᾳ τὴν ὁμολογίαν παρέσχον, χειρὶ δ’ οὒ, τὴν μέλλουσαν φεύγοντες λοιδορίαν. προὔκειντο γὰρ, οἷς μὲν ἂν μὴ συμφωνεῖν ἐξῇ, βασανιστικαὶ ἀδοξίαι· οἷς δ’ ἐνῆν τὸ πείθεσθαι ῥᾴδιον, τούτοις δ’ ἀμοιβαὶ χρημάτων καὶ τιμῶν παντοδαπῶν.

τούτοις πολλοὶ καὶ τῶν ἐμῶν ἑάλωσαν φίλων, κἀξ ἐναντίου μοι ἔστησαν, καὶ ἐξεβιάζοντο μᾶλλον αὐτοὶ προδιδόντες καὶ ζητοῦντες τὴν ψυχήν μου, καὶ δολιότητας ὅλην τὴν ἡμέραν μελετῶντες, καὶ γλῶτταν κινοῦντες ἀεὶ κατ’ ἐμοῦ. (Ζ.) Τούτων εἷς μοι καὶ ὁ καλὸς ἐγεγόνει Καβασίλας, τῶν φίλων ὁ βέλτιστος, πρᾶγμα, πρὶν γενέσθαι, μηδ’ εἰς ἐνθύμησιν ἧκον· ὃ καὶ σφόδρα τοι κομιδῇ τεθαύμακα, καὶ θαυμάζων οὐ παύομαι, πρός τε τὸ βαθὺ γῆρας ἀποβλέπων τἀνδρὸς καὶ τὴν διὰ βίου βαθεῖαν ἐγκράτειαν καὶ ἀκτημοσύνην. ἀλλὰ γὰρ ἦ σοφὸς ἦν ἐκεῖνος, ὃς πρῶτος ἐν γνώμῃ τόδ’ ἐβάστασε καὶ γλώττῃ διεμυθολόγησε, τὸν μακρὸν ἅπαντα φύειν τ’ ἄδηλα χρόνον καὶ τὰ φανέντα καλύπτειν. τἄλλα γὰρ ὢν καὶ φαινόμενος καὶ ὁ ἀνὴρ οὑτοσὶ καλὸς κἀγαθὸς ἔλαθε δόξης ἐρῶν ἀνθρωπίνης καὶ κομιδῇ κολακείας ἡττώμενος. καὶ συγγνώμη τἀνδρὶ, δύσμαχον τυραννίδα ψυχῆς ἐνεγκεῖν οὐδαμῆ δυνηθέντι. καίτοι ἐχρῆν τοῦ σοφοῦ Διογένους πεισθῆναι τοῖς λόγοις· ὃς πυθομένου τινὸς, ὅπως ἄν τις ἔνδοξος τάχιστα γένοιτο καὶ ῥᾳδίως, ἀπεκρίνατο· εἰ δόξης καταφρονεῖν δυνηθείη.

εἰ δέ τῳ δοκοίη, τὸ πάθος ἐθέλοντι θεραπεύειν καί τι τῆς μέμψεως ὑφαιρεῖν, μὴ διὰ δόξης ἔρωτα καταψηφίζεσθαι, πρὸς τοιοῦτον πτῶμα κατενηνέχθαι τὸν φίλον, ἀλλὰ τῷ μήτε θεμελίους στεῤῥοὺς ὑποστῆσαι τῇ γλώττῃ σοφίας τῆς θύραθεν, μήτε πεῖραν ἱερῶν εἰληφέναι δογμάτων, οὐκ ἔγωγε διοίσομαι. πολλῷ γὰρ μᾶλλον ἂν τοῦθ’ ἑλοίμην ἢ ἐκεῖνο· ὅτι τοῦτο μὲν, ἀκούσιον ὂν, ἐξαιρεῖται τοῦ τῆς κακίας ὑπερβάλλοντος τὸν φίλον, καὶ συγγνώμης ἰνδάλματα δίδωσιν ἀμωσγέπως αὐτῷ· ἐκεῖνο δ’ ἁπάσας αὐτόχρημα συγγνώμης ἐλπίδας ἀνασοβεῖ, τοῦ ἑκουσίου τῆς γνώμης δίκην ἀχλύος αὐτὰς συνθολούσης. τῇ γάρ τοι φύσει καὶ τῷ πλουσίῳ τῆς γλώττης τεθαῤῥηκὼς ὁ ἀνὴρ ἐξ ἀρχῆς ταύτῃ τοὺς ἐντυγχάνοντας διὰ βίου κατέκλυζε, καὶ τροφῆς αὐτῆς ἐπιλανθανόμενος. διὸ καὶ πάντας σοφίας ἐς τοῦτο συγκλείσας τοὺς ἔρωτας, καὶ τοῦτο μόνον ἱκανὸν ἡγησάμενος, τὸ χρυσοῦν ἀπονητὶ συγκομίζειν θέρος αὐτῷ τῶν ἐπαίνων πάντων, ἥκιστα διὰ φροντίδος πεποίηται σοφίᾳ καὶ δόγμασιν ἱεροῖς τὸν τῆς γλώττης κοσμῆσαι δρόμον. ἦ γὰρ ἂν τῶν δυοῖν οὐδενὸς ἐξέπιπτε χρόνων· ἀλλ’ ἀεὶ μὲν τὸ τῆς πολυλογίας, ὡς ἐπὶ πλεῖστον ἁμαρτάνον, διέφευγεν ἄν·

νῦν δ’ εἰς τὸ τῆς ἀσεβείας οὐκ ἂν ἐνέπιπτε βάραθρον. (Η.) Τοιούτοις οἶμαι καὶ ὁ μέγας ἐν θεολογίᾳ Γρηγόριος ἀνδράσι περιτυχὼν, ἐν τῇ τῶν πνευματομάχων περιπεσοῦσιν αἱρέσει, τοσοῦτον ὑμῶν, φησὶ, περιέχομαι καὶ τοσοῦτον ὑμῶν αἰδοῦμαι τὴν εὔκοσμον ταύτην στολὴν καὶ τὸ χρῶμα τῆς ἐγκρατείας καὶ τὰ ἱερὰ ταῦτα συστήματα καὶ τὴν σεμνὴν παρθενίαν καὶ κάθαρσιν καὶ τὴν πάννυχον ψαλμῳδίαν καὶ τὸ φιλόπτωχον καὶ φιλάδελφον καὶ φιλόξενον, ὥστε καὶ ἀνάθεμα εἶναι ἀπὸ Χριστοῦ καὶ παθεῖν τι ὡς κατάκριτος δέχομαι· μόνον εἰ σταίητε μεθ’ ἡμῶν, καὶ κοινῇ τὴν τριάδα δοξάσαιμεν. περὶ γὰρ τῶν ἄλλων τί χρὴ καὶ λέγειν, σαφῶς τεθνηκότων; οὓς Χριστοῦ μόνου ἐγεῖραι, τοῦ ζωοποιοῦντος τοὺς νεκροὺς κατὰ τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν· οἳ κακῶς τῷ τόπῳ χωρίζονται, τῷ λόγῳ συνδεδεμένοι, καὶ τοσοῦτον πρὸς ἀλλήλους ζυγομαχοῦσιν, ὅσον ὀφθαλμοὶ διάστροφοι τὸ ἓν βλέποντες, καὶ οὐ τῇ ὄψει, τῇ θέσει δὲ στασιάζοντες· εἴ γε καὶ διαστροφὴν αὐτοῖς ἐγκλητέον, ἀλλὰ μὴ τύφλωσιν. (Θ.) Ἐγὼ δὲ καὶ ταῦτα καλῶς τε καὶ εὐφυῶς πρὸς τὴν παροῦσαν εὑρίσκων ὑπόθεσιν ἁρμοζόμενα καὶ πλέον ἔχω τι λέγειν αὐτός.

PG 148:1301ἀνῄρηται γὰρ ἀγάπη πᾶσα καὶ παραμυθία καὶ λόγος φίλων παρήγορος. οὐδαμοῦ σπλάγχνον ἀδελφικὸν, οὐδαμοῦ δάκρυον συμπαθές. ὅθεν καὶ ἀνεμνήσθην ἐκείνων τοῦ Σολομῶντος· ἀπέβλεψα γὰρ, ἐκεῖνός φησι, καὶ εἶδον ὑπὸ τὸν ἥλιον, ὅτι οὐ τοῖς κούφοις ὁ δρόμος, οὐδὲ τοῖς δυνατοῖς ὁ πόλεμος· καί γε οὐ τοῖς σοφοῖς ἡ φρόνησις· καί γε οὐ τοῖς φίλοις τὸ εὔελπι· ἀλλὰ καιρὸς καὶ ἀπάντημα συμβήσεται πᾶσιν αὐτοῖς ἀπροσδόκητον ἐκ θεοῦ, πᾶσαν ὑπερβαῖνον σοφίαν καὶ δύναμιν ἀνθρωπίνην, καὶ πάντα φαυλίζον ἀνθρώπινον ὄγκον καὶ τῦφον. διὸ καὶ σιγᾷν ἔκρινα δεῖν, καὶ τῶν τοῦ βίου παιγνίων θαυμάζειν τὰς ἀγχιστρόφους μεταβολὰς, καὶ μηδένα πρὸ τελευτῆς μακαρίζειν.

(A. c. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝΕ HISTORI LIB. XXI. [1WP. 3. CANTACUZ. 5] 1302 βηκὼς ὁ ἀνὴρ ἐξ ἀρχῆς ταύτῃ τοὺς ἐντυγχάνοντας quadam et voluntario animi motu caligine turbidis, διὰ βίου κατέκλυζε, καὶ τροφῆς αὐτῆς ἐπιλανθανό- repellit. Ingenio quippe et dicendi copia vir ište μενος. Διὰ καὶ πάντας σοφίας ἐς τοῦτο συγκλείσας jam inde ab initio confisus, eo tanquam diluvio τοὺς ἔρωτας, καὶ τοῦτο μόνον ἱκανὸν ἡγησάμενος, obvios quosque perpetuo inundabat, ctiam capiendi τὸ χρυσοῦν ἀπονητί συγκομίζειν θέρος αὐτῷ τῶν cibi immemor. Omnibus itaque doctrinæ amoribus ἐπαίνων πάντων, ἥκιστα διὰ φροντίδος πεποίηται hoc îne circumscriptis, cum unum hoc satis esse σερίᾳ καὶ δόγμασιν ἱεροῖς τὸν τῆς γλώττης κοσμή arbitraretur ad colligendam sibi laudum omnium στο δρόμον. "Η γὰρ ἂν τῶν δυοῖν οὐδενὸς ἐξέπιπτε messem auream, minimum curavit illam lingue χρόνων· ἀλλ' ἀεὶ μὲν τὸ τῆς πολυλογίας, ὡς ἐπὶ volubilitatem scientiarum et sacrorum dogmatum πλεῖστον ἁμαρτάνον διέφευγεν ἄν· νῦν δ' εἰς usu ornare. Alioqui nullo tempore male ei cessisτὰ τῆς ἀσεβείας οὐκ ἂν ἐνέπιπτε βάραθρον. set: sed et verborum abundantiam, quae plerumque peccat, semper effugisset, nec in barathrum impietatis 1027 præceps nunc corruisset. ΙΙ. Τοιούτοι; οἶμαι καὶ ὁ μέγας εν θεολογία Γρηγόριος ἀνδράσι περιτυχών, ἐν τῇ τῶν Πνευματομά χων περιπεσοῦσιν αἱρέσει, «Τοσοῦτον ὑμῶν, ο φησί, • περιέχομαι καὶ τοσοῦτον ὑμῶν αἰδοῦναι τὴν εὔκόσμον ταύτην στολὴν καὶ τὸ χρῶμα τῆς ἐγκριτείας καὶ τὰ ἱερὰ ταῦτα συστήματα καὶ τὴν σεμνήν παρθενίαν καὶ κάθαρσιν καὶ τὴν πάννυχον ψαλμηδίαν καὶ τὸ φιλόπτωχον καὶ φιλάδελφον καὶ φιλό ξένον, ὥστε καὶ ἀνάθεμα εἶναι ἀπὸ Χριστοῦ καὶ παθεῖν τι ὡς κατάκριτος δέχομαι· μόνον εἰ σταίητε μεθ' ἡμῶν, καὶ κοινῇ τὴν Τριάδα δοξάσαιμεν. Περὶ γὰρ τῶν ἄλλων τί χρὴ καὶ λέγειν, σαφῶς τεθνηκό των; ο; Χριστοῦ μόνου ἐγείραι, τοῦ ζωοποιοῦντος τοὺς νεκροὺς κατὰ τὴν ἑαυτοῦ δύναμιν' οι κακώς τῷ τόπῳ χωρίζονται, τῷ λόγῳ συνδεδεμένοι, καὶ τοσοῦτον πρὸς ἀλλήλους ζυγομαχοῦσιν, ὅσον ὀφθαλ μοὶ διάστροφοι τὸ ἓν βλέποντες, καὶ οὐ τῇ ἔψει, VIII. Tales credo magnus ille theologus Gregorius homines nactus, in Pneumatomachorum hæresin prolapsos, Adeo (inquit) vos amplector atque exosculor, adeo concinnam hanc vestram et compositam vestem revereor, et contractum ex continentia coloreni, et sacros hos catus, et venerundam virginitatem ac purgationem, et noctes, quas in psalmorum cantione insomnes transigitis, et propensum in pauperes et fratres et hospites studium atque amorem, ut anathema etiam a Christo esse, ac nonnihil, ut damnatus, perpeti non recusem: modo nobiscum adjungamini, communibusque - animis Trinitatem celebremus. Nan quid de aliis dicam, perspicue mortuis (quos ad vitam revocare Christi solius est, qui sua potentia mortuos vivificat), qui loco male atque improbe distrahuntur, cum doctrinæ vinculo constricti sint, tantumque inter se conteudunt, quantum distorti oculi, unam eamdemque rem cernentes, ac non obtitu, sed situ duntaxat inter se dissidentes; si tamen illis distortio et perversitas, non autem căcitas objicienda est. › τῇ θέσει δὲ στασιάζοντες· εἴ γε καὶ διαστροφὴν αὐτ τοῖς ἐγκλητέον, ἀλλὰ μὴ τύφλωσιν.» [Ρ. 646] Θ'. Εγὼ δὲ καὶ ταῦτα καλῶς τε καὶ εἰς φυῶς πρὸς τὴν παροῦσαν εὑρίσκων ὑπόθεσιν άρμοζα μενα καὶ πλέον ἔχω τι λέγειν αὐτό;. Ανῄρηται γάρ ἀγάπη πᾶσα καὶ παραμυθία καὶ λόγος φίλων παρήγόρος. Οὐδαμοῦ σπλάγχνον ἀδελφικὸν οὐδαμοῦ δάκρυον συμπαθές. Οθεν καὶ ἀνεμνήσθην ἐκείνων τοῦ Σολομῶντος - Απέβλεψα γάρ, ἐκεῖνος φησι, καὶ εἶδον ὑπὸ τὸν ἥλιον, ὅτι οὐ τοῖς κούφοις ὁ δρόμος, οὐδὲ τοῖς δυνατοῖς ὁ πόλεμος· καί γε οὐ τοῖς σοφοίς ἡ φρόνησις· καί γε οὐ τοῖς φίλοις τὸ εὔελπι· ἀλλὰ καιρὸς καὶ ἁπάντημα συμβήσεται πᾶσιν αὐτοῖς ἀπροσδόκητον ἐκ Θεοῦ, πᾶσαν ὑπερβαίνον σοφίαν καὶ δύναμιν ἀνθρωπίνην, καὶ πάντα φαυλίζον ἀνθρώπινον ὄγκον καὶ τύφον. Διὸ καὶ σιγαν ἔκρινα δεῖν, καὶ τῶν τοῦ βίου παιγνίων θαυμάζειν τὰς ἀγχιστρόφους μεταβολάς, καὶ μηδένα πρὴ τελευ τῆς μακαρίζειν. Καὶ ὁ μὲν Δαρεῖος ἐκεῖνος ὑπὸ πληγών και τραυμάτων ἐπιβούλων εἰς θάνατον ἐλαυνόμενος, ἐπειδὴ διψήσας ήτησεν ὕδωρ, καὶ παρὴν οὐδεὶς ἐν ἐρήμῳ καὶ ἀβάτῳ διωνομένῳ γῇ, • Eccle, 15, 11. ΙΧ. Ego vero, etsi hæc ad praesens institutun pulchre et apte accommodata reperio, lamen ipse plus dico. Sublata scilicet omnis charitas el corsalatio, et amicorum blauda allocutio. Nusquam fraterna viscera: nusquam lacrymæ condolentes. Unde et illa Salomonis recordatus sum: Respexi enim (inquit ille) et vidi sub sole, quoniam non est velocibus cursus, nec potentibus prælium, nec quilem sapientibus prudentia, nec quidem amicis 1028 spes bona; sed tempus et eventus occurret omnibus illis inopinatus a Deo, omnem super- "grediens sapientiain et virtutem humanam, omnem deprimens humanum tumorem et fastum. Quamobrem et silere, et corum qui vitam hanc exerceut Judorum crebras vicissitudines mirari, et meminem ante obitum dici felicem oportere judicavi ‘. Ac Darius quidem ille, plagis et vulneribus per insidias acceptis, adeoque morte instante, cum aquat sitiens petiisset, et ei per deserta et invia loca fugienti nemo adesset, uno excepto, eoque inline Variorum nolæ. Gregoras suum ipsius vitium alteri objicit. Βοινικ. Sic supra in excerptis cx D. Basilia de Spiritu sancto. BOIVIN.

PG 148:1303καὶ ὁ μὲν Δαρεῖος ἐκεῖνος ὑπὸ πληγῶν καὶ τραυμάτων ἐπιβούλων εἰς θάνατον ἐλαυνόμενος, ἐπειδὴ διψήσας ᾔτησεν ὕδωρ, καὶ παρῆν οὐδεὶς ἐν ἐρήμῳ καὶ ἀβάτῳ διωκομένῳ γῇ, πλὴν ἑνός τινος ἀνδρὸς εὐτελοῦς, ὃς ὕδωρ τε ἐκόμισε βραχὺ καὶ ἀνέψυξε πρὸ τῆς τελευτῆς, βύθιον ἀνακλαυσάμενος καὶ δακρύσας, τοῦτό μοι τελευταῖον, ἔφησε, τῶν δυστυχημάτων, εὖ παθόντι μὴ δύνασθαι τὸ προσῆκον ἀμείψασθαι. ἐγὼ δ’ ἁπάντων ἀπόντων γνωρίμων, φίλων, οἰκείων, γειτόνων, ἐν ἀπαραμυθήτῳ καθείρξει μόνος καθήμενος μεῖζον εὑρίσκω καὶ τελευταῖον τῶν ἐμῶν δυςτυχημάτων τουτὶ, μὴ δύνασθαι παντάπασι, μὴ ὅτι τῷ ψυχροῦ ποτήριον παρασχόντι τό γε προσῆκον ἀμείβεσθαι, ἀλλὰ μηδ’ ἔχειν ὃς ἄν μοι τοῦτο διακονήσηται. φέρω τοίνυν ἀρκούμενος, ὅτι ἔχω κύριον, τὸν τῶν κρυπτῶν γνώστην, μάρτυρα τῆς ἀδικίας. ἀλλ’ ἐκεῖσε ἐπάνειμι. 2. Οὐ γὰρ ἠρέμει τὸ βάρβαρον ἐκεῖνο καὶ φονικὸν τῆς γνώμης τῶν παλαμναίων ἐκείνων ἀνδρῶν· ἀλλ’ ἐξ οὐρίας ὠθοῦν τὴν ὀθόνην τῆς γνώμης τὸ τοῦ βασιλέως ἔχοντες πνεῦμα Σκύλλαν πελάγους καὶ Χάρυβδιν ἅπασαν κούφως διέπλεον, ἐμποδὼν οὐδενὸς τῶν ἁπάντων καθισταμένου.

(A. M. 6859, IND. 4) {IN?. J. CANTACUZ. 5) sortis homine, qui et paulum aquæ attulit, et illum πλὴν ἑνός τινος ἀνδρὸς εὐτελοῦν, ὃς ὕδωρ τι επί ante mortem refrigerato æstu recreavit, gemitura ab imo ducens, obortisque lacrymis, Hoc mihi (inquit) post omnia ultimum accidit infortunium, quod beneficio affectus gratiam referre non possim. Ego autem, cum omnes familiares, amici, necessarii, vicini absint, solusque hic sedeam inclusus, ubi nullum solatium datur, maximum hoc infortuniorum meorum et ultimum esse duco, non solum haud posse me gratiam referre ei, qui frigide poculum dederit, sed nec eum quidem præsto mihi esse, qui ejusmodi poculum ministret. Fero Itaque patienter, hac re contentus, quod Dominum, qui occulta cognoscit, ejusce injuriæ testem babeam. Sed illuc redeo. μισε βραχὺ καὶ ἀνέψυξε πρὸ τῆς τελευτής, βύθιον ἀνακλαυσάμενος καὶ δακρύσας, ο Τοῦτό μου τελευ ταῖον ο έφησε, «τῶν δυστυχημάτων, εὖ πε θέντι μὴ δύνασθαι τὸ προσῆκον ἀμείψασθαι.» Εγώ δ' ἁπάντων ἀπόντων γνωρίμων, φίλων, οἰκείων, γειτόνων, ἐν ἀπαραμυθήτω καθείρξει μόνος καθέ μενος μεῖζον εὑρίσκω καὶ τελευταίον τῶν ἐμῶν δυστυχημάτων τουτί, μὴ δύνασθαι παντάπασι, μή ὅτι τῷ ψυχροῦ ποτήριον παρασχόντι τό γε προστ, των αμείβεσθαι, ἀλλὰ μηδ' ἔχειν ὃς ἂν μοι τούτο διεκ νήσηται. Φέρω τοίνυν αρκούμενος ότι έχω δύο ριον, τὸν τῶν κρυπτών γνώστη, μάρτυρα τῆς ἀδι κίας. 'Αλλ' ἐκεῖος ἐπάνειμι. CAPUT VI. Tomus synodicus inusitatis cæremoniis consecratus. Auctoribus probro est. Palamitæ magna et præcları imperatori promittunt. Byzantina suburbia a Genuitis Galatais incenduntur. Palamitarum premis exitu ipsa refutata. Rerum hodiernarum cum antiquis comparatio. Qui hodis persecutionem patiuntur, corum conditio pejor est quam antiquitus fuit. Orthodoxi non habent quo fugiant. Imperium angulisni. mis finibus comprehensum. Somnia prophetica explosa; idque verbis D. Basilii, que in Palemites apte admodum cadunt. I. Non desinebat sceleratorum illorum animus barbarus et sanguinarius sævire: sed ii secundam ab imperatore auram adspirantem et voluntatis 1029 sus vela impellenten nacti, quamlibet suæ pelagi Scyllam, quamlibet Charybdim, nemine obstante, facili et expedito cursu pernavigabant. Itaque blasphema dogmata et implos libros, jactis In nos et in religionem contumeliis aspersos, cum publice perlegissent, statim imperatori per vaticinationes ex suis somniis depromptas persuadent, ut insignibus imperii redimitus et accinctus cum patriarcha et episcopis Palamitis rem divinam faciat, et propriis manibus libros illos imponat Imensæ sacrosanctæ, novum donarium novæ religionis, novis Diis et divinitatibus infinite infinitis oblatum. Porro ejus voluntatem, facile alioqui cedentem, ad id exsequendum maxime impulerunt vaticini illi tripodės, ex quibus maximum terræ et maris imperium per somnia huic spondebatur, si his ritibus istorum doginata firmaret. II. Id, ut ipsi putabant, probro erat nobis piæVariorum Vide Q. Curtium lib. v in îne. Βοινικ. Ex epistola D. Basilii ad monachos suos, ut supra cap. 4, sect. 4, num. 12. Βοινικ. Die Assumptionis B. Virginis Dei Matris, Augusti 15. Philotbeus patriarcha, Antirrhet, i (cod. Reg. 1996, fol. 9, ν.), rem ita narrat: Τῆς δ' ἱερᾶς ἐπιστάση; μετὰ μικρὸν τῆς Θεομήτορος τε λετῆς τε καὶ πανηγύρεως, ἣν ετησίως ἐπὶ τῇ ταύτης ἱερᾷ τε καὶ σεπτῇ μεταστάσει πάνδημόν τινα καὶ περιφανεστάτην ἐν τῷ μεγίστῳ ναῷ τῆς ἐνυποστά τοῦ καὶ συνανάρχου Θεού σοφίας τελούμεν, πᾶσαν ἐκεῖ σχεδόν συγκαλοῦντες τὴν πόλιν, μετὰ τοὺς Εωθινούς ύμνους, δευτέραν ήδη τῆς ἡμέρας ὥραν ἐχούσης, ἐπ' ὀκρίβαντος ἱεροῦ λαμπράν τε καὶ πα παρρησιασμένην εποιησάμεθα τὴν ἀνάγνωσιν τούτου, αὐτοῦ τε τοῦ πατριαρχούντος τότε προκαθημένου καὶ ἀρχιερέων καὶ πρεσβυτέρων σύναμα παντί παρο ισταμένων τῷ κλήρῳ, καὶ δὴ καὶ ἀρχόντων, καὶ τοῦ [P. 647] Α'. Οὐ γὰρ ἡρέμει το βάρβαρον ἐχει α καὶ φονικὸν τῆς γνώμης τῶν παλαμναίων ἐκείναι ἀνδρῶν· ἀλλ' ἐξ οὐρίας ὠθοῦν τὴν ὀθόνην τῆς γι μης τὸ τοῦ βασιλέως ἔχοντες πνεῦμα Σκυλίοντ λάγους καὶ Χάρυβδιν άπασαν κούφως διέτικη ἐμποδὼν οὐδενὸς τῶν ἁπάντων καθισταμένου. Μπ τὰ βλάσφημα δόγματα καὶ τὰς ἀνοσίους βίζας ἐκείνας ἐς δημόσιον ἀνεγνωκότες άκουσμα ( ταῖς ἡμῶν καὶ τῆς εὐσεβείας θέρεσιν ἀναπτερο μένα, πείθουσιν αὐτίκα μάλα τὸν βασιλέα τοῖς ἐι τῶν σφετέρων ὀνείρων προφοιβασμούς, τὰ τῆς βασ λείας ἀναδησάμενον σύμβολα, τῷ τε πατριάρχη κ τοῖς Παλαμικοῖς ἐπισκόποις συλλειτουργῆσαί τε καὶ τῇ θείᾳ τραπέζῃ ταῦτ' ἐπιθεῖναι χερσίν ιδία νέον ἀνάθημα νέας θρησκείας νέοις θεοῖς καὶ θεσ τησιν ἀπειράκις ἀπείροις. '[], δὲ τὸ μάλιστα στ ωθῆσαν τὴν τῆς γνώμης εὐκολίαν αὐτοῦ πρός τήνδε τὴν πράξιν οἱ δι᾿ ὀνείρων μαντικοί τρίποδες, είν στην υπισχνούμενοι γῆς καὶ θαλάττης αρχής, τούτοις τοῖς τρόποις τὰ σφέτερα βεβαιώσαντι δέξο ματα. Β. Καὶ τοῦτο, κατὰ μὲν τὸ σφίσι δόξαν, λοιδορίαν notæ. πλείστου μέρους της μεγάλης ταυτησί πόλεως τα ριισταμένων· ἡνίκα δὴ καὶ βασιλεὺς ὁ κράτιστο ἄνωθεν ἐκ τῶν ἱερῶν ὑπερῴων ἀκροώμενος τῆς ἀνα γνώσεως ἦν, τῆς τε συγκλήτου περιισταμένης αυτή, κάκ τοῦ στρατιωτικοῦ, καὶ δὴ καὶ τῶν πολιτῶν εἰ τῶν ἄλλου πλήθους μυρίου. Τρεῖς δ' ἦμεν οἱ α:: διαδοχὴν ἀνεγνωκότες ἐκεῖνον· Γαλησαύτης φημί, καὶ Μάξιμος ὁ σοφὸς, καὶ τρίτος ἐπ' ἐκείνοις και τελευταῖος ὁ Ἡρακλείας· δ; δὴ καὶ προτρατεία, και διδασκαλικόν τινα βραχὺν περὶ τῶν προκειμένων ἀπὸ στόματος εξέδωκε μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν λέγει. Ἐκεῖθεν δ' ὁ ἱερὸς ὁρμηθεὶς ὥσπερ ἐξ ἀφετηρία; τικός τόμος, μᾶλλον δ' οι τόμοι τρεῖς γὰρ ἦσαν κατὰ ταὐτὸ κύριοι τη συνόδια συντεθειμένοι καὶ ὑπ γεγραμμένοι κατὰ ταῦτα, ὁμοῦ μὲν και ξυνημμένος οἱ δύο μετὰ μικρὸν δ' ὡσαύτως ο τρίτος· αυτό απ γὰρ κρύπτετο παρ' ἡμῶν ὁ τόμο; ἐν σκότει τε και γωνί), ἐκεῖθεν οὖν ὁρμηθέντε;, etc. Βριτικ.

Chapter VICaput VI

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

ὅθεν τὰ βλάσφημα δόγματα καὶ τὰς ἀνοσίους βίβλους ἐκείνας ἐς δημόσιον ἀνεγνωκότες ἄκουσμα, ταῖς ἡμῶν καὶ τῆς εὐσεβείας ὕβρεσιν ἀνακεκραμένα, πείθουσιν αὐτίκα μάλα τὸν βασιλέα τοῖς ἐκ τῶν σφετέρων ὀνείρων προφοιβασμοῖς, τὰ τῆς βασιλείας ἀναδησάμενον σύμβολα, τῷ τε πατριάρχῃ καὶ τοῖς Παλαμικοῖς ἐπισκόποις συλλειτουργῆσαί τε καὶ τῇ θείᾳ τραπέζῃ ταῦτ’ ἐπιθεῖναι χερσὶν ἰδίαις, νέον ἀνάθημα νέας θρησκείας νέοις θεοῖς καὶ θεότησιν ἀπειράκις ἀπείροις. ἦν δὲ τὸ μάλιστα συνωθῆσαν τὴν τῆς γνώμης εὐκολίαν αὐτοῦ πρὸς τήνδε τὴν πρᾶξιν οἱ δι’ ὀνείρων μαντικοὶ τρίποδες, πλείστην ὑπισχνούμενοι γῆς καὶ θαλάττης ἀρχὴν, τούτοις τοῖς τρόποις τὰ σφέτερα βεβαιώσαντι δόγματα. (Β.) Καὶ τοῦτο, κατὰ μὲν τὸ σφίσι δόξαν, λοιδορίαν εἶχεν ἡμῶν καὶ τῆς εὐσεβείας· τῇ δ’ ἀληθείᾳ γνώμης ἐκείνων εἶχεν εἰκόνα καὶ στήλην ἀσεβείας τὰ γράμματα. ἐπεὶ γὰρ οἱ λόγοι νῦν μὲν εἰκόνες εἰσὶ τῶν πραγμάτων, ὅτε πρὸ τῶν πράξεων ἐν τοῖς τῆς διανοίας ἔτι θαλάμοις γυμνάζονται, καὶ τὰ τέλη ζωγραφοῦσιν ἐκεῖ πως αὐτῶν·

(A. M. 6859, IND. 4) {IN?. J. CANTACUZ. 5) sortis homine, qui et paulum aquæ attulit, et illum πλὴν ἑνός τινος ἀνδρὸς εὐτελοῦν, ὃς ὕδωρ τι επί ante mortem refrigerato æstu recreavit, gemitura ab imo ducens, obortisque lacrymis, Hoc mihi (inquit) post omnia ultimum accidit infortunium, quod beneficio affectus gratiam referre non possim. Ego autem, cum omnes familiares, amici, necessarii, vicini absint, solusque hic sedeam inclusus, ubi nullum solatium datur, maximum hoc infortuniorum meorum et ultimum esse duco, non solum haud posse me gratiam referre ei, qui frigide poculum dederit, sed nec eum quidem præsto mihi esse, qui ejusmodi poculum ministret. Fero Itaque patienter, hac re contentus, quod Dominum, qui occulta cognoscit, ejusce injuriæ testem babeam. Sed illuc redeo. μισε βραχὺ καὶ ἀνέψυξε πρὸ τῆς τελευτής, βύθιον ἀνακλαυσάμενος καὶ δακρύσας, ο Τοῦτό μου τελευ ταῖον ο έφησε, «τῶν δυστυχημάτων, εὖ πε θέντι μὴ δύνασθαι τὸ προσῆκον ἀμείψασθαι.» Εγώ δ' ἁπάντων ἀπόντων γνωρίμων, φίλων, οἰκείων, γειτόνων, ἐν ἀπαραμυθήτω καθείρξει μόνος καθέ μενος μεῖζον εὑρίσκω καὶ τελευταίον τῶν ἐμῶν δυστυχημάτων τουτί, μὴ δύνασθαι παντάπασι, μή ὅτι τῷ ψυχροῦ ποτήριον παρασχόντι τό γε προστ, των αμείβεσθαι, ἀλλὰ μηδ' ἔχειν ὃς ἂν μοι τούτο διεκ νήσηται. Φέρω τοίνυν αρκούμενος ότι έχω δύο ριον, τὸν τῶν κρυπτών γνώστη, μάρτυρα τῆς ἀδι κίας. 'Αλλ' ἐκεῖος ἐπάνειμι. CAPUT VI. Tomus synodicus inusitatis cæremoniis consecratus. Auctoribus probro est. Palamitæ magna et præcları imperatori promittunt. Byzantina suburbia a Genuitis Galatais incenduntur. Palamitarum premis exitu ipsa refutata. Rerum hodiernarum cum antiquis comparatio. Qui hodis persecutionem patiuntur, corum conditio pejor est quam antiquitus fuit. Orthodoxi non habent quo fugiant. Imperium angulisni. mis finibus comprehensum. Somnia prophetica explosa; idque verbis D. Basilii, que in Palemites apte admodum cadunt. I. Non desinebat sceleratorum illorum animus barbarus et sanguinarius sævire: sed ii secundam ab imperatore auram adspirantem et voluntatis 1029 sus vela impellenten nacti, quamlibet suæ pelagi Scyllam, quamlibet Charybdim, nemine obstante, facili et expedito cursu pernavigabant. Itaque blasphema dogmata et implos libros, jactis In nos et in religionem contumeliis aspersos, cum publice perlegissent, statim imperatori per vaticinationes ex suis somniis depromptas persuadent, ut insignibus imperii redimitus et accinctus cum patriarcha et episcopis Palamitis rem divinam faciat, et propriis manibus libros illos imponat Imensæ sacrosanctæ, novum donarium novæ religionis, novis Diis et divinitatibus infinite infinitis oblatum. Porro ejus voluntatem, facile alioqui cedentem, ad id exsequendum maxime impulerunt vaticini illi tripodės, ex quibus maximum terræ et maris imperium per somnia huic spondebatur, si his ritibus istorum doginata firmaret. II. Id, ut ipsi putabant, probro erat nobis piæVariorum Vide Q. Curtium lib. v in îne. Βοινικ. Ex epistola D. Basilii ad monachos suos, ut supra cap. 4, sect. 4, num. 12. Βοινικ. Die Assumptionis B. Virginis Dei Matris, Augusti 15. Philotbeus patriarcha, Antirrhet, i (cod. Reg. 1996, fol. 9, ν.), rem ita narrat: Τῆς δ' ἱερᾶς ἐπιστάση; μετὰ μικρὸν τῆς Θεομήτορος τε λετῆς τε καὶ πανηγύρεως, ἣν ετησίως ἐπὶ τῇ ταύτης ἱερᾷ τε καὶ σεπτῇ μεταστάσει πάνδημόν τινα καὶ περιφανεστάτην ἐν τῷ μεγίστῳ ναῷ τῆς ἐνυποστά τοῦ καὶ συνανάρχου Θεού σοφίας τελούμεν, πᾶσαν ἐκεῖ σχεδόν συγκαλοῦντες τὴν πόλιν, μετὰ τοὺς Εωθινούς ύμνους, δευτέραν ήδη τῆς ἡμέρας ὥραν ἐχούσης, ἐπ' ὀκρίβαντος ἱεροῦ λαμπράν τε καὶ πα παρρησιασμένην εποιησάμεθα τὴν ἀνάγνωσιν τούτου, αὐτοῦ τε τοῦ πατριαρχούντος τότε προκαθημένου καὶ ἀρχιερέων καὶ πρεσβυτέρων σύναμα παντί παρο ισταμένων τῷ κλήρῳ, καὶ δὴ καὶ ἀρχόντων, καὶ τοῦ [P. 647] Α'. Οὐ γὰρ ἡρέμει το βάρβαρον ἐχει α καὶ φονικὸν τῆς γνώμης τῶν παλαμναίων ἐκείναι ἀνδρῶν· ἀλλ' ἐξ οὐρίας ὠθοῦν τὴν ὀθόνην τῆς γι μης τὸ τοῦ βασιλέως ἔχοντες πνεῦμα Σκυλίοντ λάγους καὶ Χάρυβδιν άπασαν κούφως διέτικη ἐμποδὼν οὐδενὸς τῶν ἁπάντων καθισταμένου. Μπ τὰ βλάσφημα δόγματα καὶ τὰς ἀνοσίους βίζας ἐκείνας ἐς δημόσιον ἀνεγνωκότες άκουσμα ( ταῖς ἡμῶν καὶ τῆς εὐσεβείας θέρεσιν ἀναπτερο μένα, πείθουσιν αὐτίκα μάλα τὸν βασιλέα τοῖς ἐι τῶν σφετέρων ὀνείρων προφοιβασμούς, τὰ τῆς βασ λείας ἀναδησάμενον σύμβολα, τῷ τε πατριάρχη κ τοῖς Παλαμικοῖς ἐπισκόποις συλλειτουργῆσαί τε καὶ τῇ θείᾳ τραπέζῃ ταῦτ' ἐπιθεῖναι χερσίν ιδία νέον ἀνάθημα νέας θρησκείας νέοις θεοῖς καὶ θεσ τησιν ἀπειράκις ἀπείροις. '[], δὲ τὸ μάλιστα στ ωθῆσαν τὴν τῆς γνώμης εὐκολίαν αὐτοῦ πρός τήνδε τὴν πράξιν οἱ δι᾿ ὀνείρων μαντικοί τρίποδες, είν στην υπισχνούμενοι γῆς καὶ θαλάττης αρχής, τούτοις τοῖς τρόποις τὰ σφέτερα βεβαιώσαντι δέξο ματα. Β. Καὶ τοῦτο, κατὰ μὲν τὸ σφίσι δόξαν, λοιδορίαν notæ. πλείστου μέρους της μεγάλης ταυτησί πόλεως τα ριισταμένων· ἡνίκα δὴ καὶ βασιλεὺς ὁ κράτιστο ἄνωθεν ἐκ τῶν ἱερῶν ὑπερῴων ἀκροώμενος τῆς ἀνα γνώσεως ἦν, τῆς τε συγκλήτου περιισταμένης αυτή, κάκ τοῦ στρατιωτικοῦ, καὶ δὴ καὶ τῶν πολιτῶν εἰ τῶν ἄλλου πλήθους μυρίου. Τρεῖς δ' ἦμεν οἱ α:: διαδοχὴν ἀνεγνωκότες ἐκεῖνον· Γαλησαύτης φημί, καὶ Μάξιμος ὁ σοφὸς, καὶ τρίτος ἐπ' ἐκείνοις και τελευταῖος ὁ Ἡρακλείας· δ; δὴ καὶ προτρατεία, και διδασκαλικόν τινα βραχὺν περὶ τῶν προκειμένων ἀπὸ στόματος εξέδωκε μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν λέγει. Ἐκεῖθεν δ' ὁ ἱερὸς ὁρμηθεὶς ὥσπερ ἐξ ἀφετηρία; τικός τόμος, μᾶλλον δ' οι τόμοι τρεῖς γὰρ ἦσαν κατὰ ταὐτὸ κύριοι τη συνόδια συντεθειμένοι καὶ ὑπ γεγραμμένοι κατὰ ταῦτα, ὁμοῦ μὲν και ξυνημμένος οἱ δύο μετὰ μικρὸν δ' ὡσαύτως ο τρίτος· αυτό απ γὰρ κρύπτετο παρ' ἡμῶν ὁ τόμο; ἐν σκότει τε και γωνί), ἐκεῖθεν οὖν ὁρμηθέντε;, etc. Βριτικ.

PG 148:1305νῦν δ’ ἕτερον τρόπον καὶ εἰκόνες καθίστανται τῆς ψυχῆς, ὅτε μετὰ τὴν ἔνδον διάσκεψιν ἔργα γίνονται καὶ αὐτοὶ, ψυχῆς ἀπόζοντα ὡς εἰπεῖν, καὶ ὅπως ἕξεως ἔχει καὶ γνώμης αὐτὴ τοῖς ἔξω διατυποῦντα· τὰς τῆς ἔνδον κακοδοξίας τε καὶ θηριωδίας εἰκόνας τοῖς ἔξω λοιπὸν καὶ τάδε πομπεύει τὰ γράμματα, μεσημβρινῆς ἀκτῖνος περιφανέστερον τὸ βδέλυγμα τῆς ἐσχάτης ὑπάρχειν ἐρημώσεως αὐτόχρημα. ἀλλὰ τοῦ γε θεομισοῦς ἀναθήματος ἐκείνου τῇ ἱερᾷ τραπέζῃ ἐπιτεθέντος ἡ θεία μὲν οὐχ ἥψατο ψῆφος, εὐθὺς τὴν ἀνάλογον ἐπιφέρουσα τῇ τόλμῃ κόλασιν. (Γ.) Ἀλλ’ οἱ κύκλῳ περιϊστάμενοι τέως ἐπίσκοποι καὶ πρεσβύτεροι πάντες ἐβόησαν, οὐχ ἥνπερ ἐχρῆν ἐπιτίμησιν· ὅτι πῶς, ἄνθρωπε, τῷ μόνῳ πάντων ποιητῇ θεῷ θεοτήτων ἐπενεγκεῖν διαφόρων τετόλμηκας πλῆθος, καὶ ἥκιστα δέδιας κατὰ σαυτοῦ τε καὶ ἡμῶν καὶ Ῥωμαίων ἁπάντων προκαλούμενος τὴν ἄμαχον ἐκείνην ῥομφαίαν καὶ τοὺς τῶν κακῶν παιδευτὰς αἰθερίους κεραυνούς; τούτων μὲν οὖν οὐδὲν τῶν ἁπάντων οὔτ’ εἶπον, οὔθ’ ἧκεν αὐτοῖς οὐδὲν ἐπὶ νοῦν, ἃ καὶ τῆς ἀληθείας ἐγγύτερα ἦν·

[A. c. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ HISTORIE LIB. XXI IMP. 1. CANTACUZ. 3] 1306 εἶχεν ἡμῶν καὶ τῆς εὐσεβείας· τῇ δ' ἀληθείᾳ γνώ- que doctrina: reipsa autem ineral scriptis illi μῆς ἐκείνων εἶχεν εἰκόνα καὶ στήλην ἀσεβείας τὰ γράμματα. Ἐπεὶ γὰρ οἱ λόγοι νῦν μὲν εἰκόνες εἰσὶ τῶν πραγμάτων, ὅτι πρὸ τῶν πράξεων ἐν τοῖς τῆς διανοίας ἔτι θαλάμοις γυμνάζονται, καὶ τὰ τέλη ζωγραφοῦσιν ἐκεῖ πως αὐτῶν· νῦν δ' ἕτερον τρόπον καὶ εἰκόνες καθίστανται τῆς ψυχῆς, ὅτε μετὰ τὴν Ενδον διάσκεψιν Έργα γίνονται καὶ αὐτοὶ, ψυχῆς ἀπόζοντα ὡς εἰπεῖν, καὶ ὅπως ἔξεως ἔχει καὶ γνώ μης αὐτὴ τοῖς ἔξω διατυποῦντα· τὰς τῆς ἔνδον κακοδοξίας τε καὶ θηριωδίας εἰκόνας τοῖς ἔξω λοιπόν καὶ τάδε πομπεύει τὰ γράμματα, μεσημβρινής ἀκτῖνος περιφανέστερον τὸ βδέλυγμα τῆς ἐσχάτης ὑπάρχειν ἐρημώσεως αυτόχρημα ᾿Αλλὰ τοῦ γε θεομισοῦς ἀναθήματος ἐκείνου τῇ ἱερᾷ τρα πέζῃ ἐπιτεθέντος [Ρ. 648] ή θεία μὲν οὐχ ἥψατο ψῆφος, εὐθὺς τὴν ἀνάλογον ἐπιφέρουσα τῇ τόλμη κόλασιν. Γ. 'Αλλ' οἱ κύκλῳ περιιστάμενοι τέως ἐπίσκο ποι καὶ πρεσβύτεροι πάντες εβόησαν, οὐχ ήνπερ ἐχρῆν ἐπιτίμησιν· ὅτι Πῶς, ἄνθρωπε, τῷ μόνῳ πάντων ποιητῇ Θεῷ θεοτήτων ἐπενεγκεῖν διαφόρων τετόλμηκας πλῆθος, καὶ ἥκιστα δέδιας κατά σαυτού τε καὶ ἡμῶν καὶ Ῥωμαίων ἁπάντων προκαλούμε νας τὴν ἄμαχον ἐκείνην ρομφαίαν καὶ τοὺς τῶν κακῶν παιδευτὰς αἰθερίους κεραυνούς; Τούτων μὲν οὖν οὐδὲν τῶν ἁπάντων οὔτ᾽ εἶπον, οὔθ᾽ ἧκεν αὐτοῖς οὐδὲν ἐπὶ νοῦν, ἃ καὶ τῆς ἀληθείας ἐγγύτερα ἦν· ἀλλὰ κόλακας ἕκαστοι λόγους προμελετήσαντες ὑπισχνοῦντο καὶ προὔφερον, & φύσις δίκης περαίνειν οὐκ οἶδεν· ὅτι τοῖς μὲν πάλαι βασιλεῦσι κοινόν τι καὶ πάτριον σπούδασμα ἦν, κομίζειν ἐν ταῦθα χρυσῷ καὶ ἀργύρῳ καὶ λίθοις πολυτίμοις κεκοσμημένα σκεύη καὶ ἔπιπλα, καὶ τοιαῦτα ἅττα κειμήλια. Σὺ δὲ προσήνεγκας δῶρον ἔπηλυ, καὶ οὐ διμή ποτ' ἐγχώριον τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ· ἀλλ' οἷον τῶν ἐξ αἰῶνος κεκόμικεν οὐδεὶς οὐδέπω βασι λεύς. Καὶ σοὶ πλατυσμὸν ὑπισχνούμεθα τῆς ἐξου σίας κατά τ' Ευρώπην καὶ 'Ασίαν, οἷον οὔπω τῶν πάλαι βασιλέων εὗρεν οὐδεὶς, οὐδὲ μείζονος ἀντιδόσεως τετύχηκε πρὸς Θεοῦ, τοῦ τὸ ἀνάλογον τῆς προσαγωγῆς ἀντιδιδόντος κατόπιν, καὶ διὰ τὸ τῆς ἀντιδόσεως πρόδηλον ἐμφανίζοντος πᾶσι τὴν μὴ φαινομένην ποιότητά τε καὶ δύναμιν αὐτῆς, πρός τε τὸ βέλτιστον καὶ τὸ χείριστον. Δ'. "Α δὴ καὶ ἀκουσθέντα μὲν Βυζαντίοις, ὑπὲρ ῶν τὴν πρόβῥησιν προεθέσπιζον, ἀκουσθέντα δὲ Θεῷ, πρὸς ἐν ἡ προσαγωγὴ καὶ ἡ τῶν μελλόντων κρίσις ἀνετίθετο, ταχείαν ειλήφει την έκβασιν· οὐχ οἷαν αὐτοὶ κατὰ τὴν σφετέραν προεθέσπιζον βούλησιν, ἀλλ᾽ οἷαν αἱ τῆς θείας δίκης ἀῤῥεπεῖς ἐπεψήφιζον πλάστιγγες, ὑπὸ μάρτυσι τοῖς εἰδόσι. Βραχεῖαι γὰρ ἐκεῖθεν ἡμέραι, καὶ πυρὶ κατανηλωκότες πάσας imago eorum animi, et quædam veluti statua im pietatis. Etenim ut verba nunc rerum imagines sant, tum scilicet cum ante exsecutionem in intimis animi penetralibus adhuc proludunt, et illic suos exitus adumbratos quodammodo informant: nane eadem, sed aliter, sunt simulacra animi, cum et ipsa post arcanam illam consultationem res et facta esse incipiunt, animum (ut ita dicam) redolen - tia, ac ejus həbitum et affectum apud eos qui foris sint exprimentia: ita etiam hæc scripta sensus pravi et moris belluini intus latentis imagines 1030 spectandas publice exhibent iis qui foris sunt, ut meridiano sole clarius pateat, eam esse revera abominationem ultimæ desolationis. Enimvero Deus invisum sibi donum, sancto altari impositum, suffragio suo baud dignatus est; sed parem statim audaciæ pœnam rependit. III. At episcopi et presbyteri tum circumstantes universi acclamabant: non illi quidem bis verbis, sicut decebat, eum objurgantes: Heus tu, homo, quomodo ausus es unico omnium auctori Deo of ferro diversarum divinitatum multitudinem, nec veritus es in te ipsum, in nos, in omnes Romanos, ciere gladlum illum intolerabilem, et colestia fulmina, per quæ improbi castigantur? Horum nihil ab iis dictum, imo ne cogitatum quidem: quæ tamen veris propiora erant. Sed verba unusquisque adulantia præmeditati, pollicebantur et proponebant ca quæ, ut est natura justitie, perfici non debebant. Veterum imperatorum commune illud et patrium institutum fuit (aiebant), ut vasa et supellectilia, auro, argento, et pretiosis lapidibus ornata, et alias ejusmodi gazas afferre huc studerent. Tu vero obtulisti donum adventitium, et rem minime indigenam Ecclesiæ Dei; sed qualem ab omni ævo nullus unquam princeps intulerat. Nos autem tibi finium imperii et ditionis per Europam et per Asiam propagationem pollicemur; sic ut veterum principum nemini unquam talis obtigerit, nec major cuiquani merces data a Deo fuerit; qui quidem, pro oblati muneris ratione, 1031 solel dignam deinde mercedem persolvere, et per evidens præmium latentem doni accepti conditionem et naturam, quatenus ea vel optima vel pessima sit, prodere et declarare. › IV. Hæc audita a Byzantiis, quorum gratia oraculuin illud cagebatur; audita itèm a Deo, cui et oferebatur donum, et futuroruin judicium permittebatur, celerem exitum habuerunt; non qualem illi pro sua voluntate vaticinati erant; sel eum ipsum, quem justitia divina æquissimis lanci - bus ponderatum irrogavit. Testes fuere ii qui sciunt. Etenim paucis ex eo dicbus elapsis, illas Variorum notæ. Cum Palamita mulla et preclara Cantacuarno promisissent, si Tomum suuin altari ipse imponeret, ac novo ritu consecraret. Gregoras, ubi id rescivit, Imo, inquit, cum videritis abominațiouem desolationis stantem in loco sancto, cognoscite quaniam appropinquavit desolatio imperii Romani. Vide Hist. lib. xxv, cap. ult. Boivin.

ἀλλὰ κόλακας ἕκαστοι λόγους προμελετήσαντες ὑπισχνοῦντο καὶ προὔφερον, ἃ φύσις δίκης περαίνειν οὐκ οἶδεν· ὅτι τοῖς μὲν πάλαι βασιλεῦσι κοινόν τι καὶ πάτριον σπούδασμα ἦν, κομίζειν ἐνταῦθα χρυσῷ καὶ ἀργύρῳ καὶ λίθοις πολυτίμοις κεκοσμημένα σκεύη καὶ ἔπιπλα, καὶ τοιαῦτα ἄττα κειμήλια. σὺ δὲ προσήνεγκας δῶρον ἔπηλυ, καὶ οὐδαμῆ ποτ’ ἐγχώριον τῇ τοῦ θεοῦ ἐκκλησίᾳ· ἀλλ’ οἷον τῶν ἐξ αἰῶνος κεκόμικεν οὐδεὶς οὐδέπω βασιλεύς. καὶ σοὶ πλατυσμὸν ὑπισχνούμεθα τῆς ἐξουσίας κατά τ’ Εὐρώπην καὶ Ἀσίαν, οἷον οὔπω τῶν πάλαι βασιλέων εὗρεν οὐδεὶς, οὐδὲ μείζονος ἀντιδόσεως τετύχηκε πρὸς θεοῦ, τοῦ τὸ ἀνάλογον τῆς προσαγωγῆς ἀντιδιδόντος κατόπιν, καὶ διὰ τὸ τῆς ἀντιδόσεως πρόδηλον ἐμφανίζοντος πᾶσι τὴν μὴ φαινομένην ποιότητά τε καὶ δύναμιν αὐτῆς, πρός τε τὸ βέλτιστον καὶ τὸ χείριστον. (Δ.) Ἃ δὴ καὶ ἀκουσθέντα μὲν Βυζαντίοις, ὑπὲρ ὧν τὴν πρόῤῥησιν προεθέσπιζον, ἀκουσθέντα δὲ θεῷ, πρὸς ὃν ἡ προσαγωγὴ καὶ ἡ τῶν μελλόντων κρίσις ἀνετίθετο, ταχεῖαν εἰλήφει τὴν ἔκβασιν· οὐχ οἵαν αὐτοὶ κατὰ τὴν σφετέραν προεθέσπιζον βούλησιν·

[A. c. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ HISTORIE LIB. XXI IMP. 1. CANTACUZ. 3] 1306 εἶχεν ἡμῶν καὶ τῆς εὐσεβείας· τῇ δ' ἀληθείᾳ γνώ- que doctrina: reipsa autem ineral scriptis illi μῆς ἐκείνων εἶχεν εἰκόνα καὶ στήλην ἀσεβείας τὰ γράμματα. Ἐπεὶ γὰρ οἱ λόγοι νῦν μὲν εἰκόνες εἰσὶ τῶν πραγμάτων, ὅτι πρὸ τῶν πράξεων ἐν τοῖς τῆς διανοίας ἔτι θαλάμοις γυμνάζονται, καὶ τὰ τέλη ζωγραφοῦσιν ἐκεῖ πως αὐτῶν· νῦν δ' ἕτερον τρόπον καὶ εἰκόνες καθίστανται τῆς ψυχῆς, ὅτε μετὰ τὴν Ενδον διάσκεψιν Έργα γίνονται καὶ αὐτοὶ, ψυχῆς ἀπόζοντα ὡς εἰπεῖν, καὶ ὅπως ἔξεως ἔχει καὶ γνώ μης αὐτὴ τοῖς ἔξω διατυποῦντα· τὰς τῆς ἔνδον κακοδοξίας τε καὶ θηριωδίας εἰκόνας τοῖς ἔξω λοιπόν καὶ τάδε πομπεύει τὰ γράμματα, μεσημβρινής ἀκτῖνος περιφανέστερον τὸ βδέλυγμα τῆς ἐσχάτης ὑπάρχειν ἐρημώσεως αυτόχρημα ᾿Αλλὰ τοῦ γε θεομισοῦς ἀναθήματος ἐκείνου τῇ ἱερᾷ τρα πέζῃ ἐπιτεθέντος [Ρ. 648] ή θεία μὲν οὐχ ἥψατο ψῆφος, εὐθὺς τὴν ἀνάλογον ἐπιφέρουσα τῇ τόλμη κόλασιν. Γ. 'Αλλ' οἱ κύκλῳ περιιστάμενοι τέως ἐπίσκο ποι καὶ πρεσβύτεροι πάντες εβόησαν, οὐχ ήνπερ ἐχρῆν ἐπιτίμησιν· ὅτι Πῶς, ἄνθρωπε, τῷ μόνῳ πάντων ποιητῇ Θεῷ θεοτήτων ἐπενεγκεῖν διαφόρων τετόλμηκας πλῆθος, καὶ ἥκιστα δέδιας κατά σαυτού τε καὶ ἡμῶν καὶ Ῥωμαίων ἁπάντων προκαλούμε νας τὴν ἄμαχον ἐκείνην ρομφαίαν καὶ τοὺς τῶν κακῶν παιδευτὰς αἰθερίους κεραυνούς; Τούτων μὲν οὖν οὐδὲν τῶν ἁπάντων οὔτ᾽ εἶπον, οὔθ᾽ ἧκεν αὐτοῖς οὐδὲν ἐπὶ νοῦν, ἃ καὶ τῆς ἀληθείας ἐγγύτερα ἦν· ἀλλὰ κόλακας ἕκαστοι λόγους προμελετήσαντες ὑπισχνοῦντο καὶ προὔφερον, & φύσις δίκης περαίνειν οὐκ οἶδεν· ὅτι τοῖς μὲν πάλαι βασιλεῦσι κοινόν τι καὶ πάτριον σπούδασμα ἦν, κομίζειν ἐν ταῦθα χρυσῷ καὶ ἀργύρῳ καὶ λίθοις πολυτίμοις κεκοσμημένα σκεύη καὶ ἔπιπλα, καὶ τοιαῦτα ἅττα κειμήλια. Σὺ δὲ προσήνεγκας δῶρον ἔπηλυ, καὶ οὐ διμή ποτ' ἐγχώριον τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ· ἀλλ' οἷον τῶν ἐξ αἰῶνος κεκόμικεν οὐδεὶς οὐδέπω βασι λεύς. Καὶ σοὶ πλατυσμὸν ὑπισχνούμεθα τῆς ἐξου σίας κατά τ' Ευρώπην καὶ 'Ασίαν, οἷον οὔπω τῶν πάλαι βασιλέων εὗρεν οὐδεὶς, οὐδὲ μείζονος ἀντιδόσεως τετύχηκε πρὸς Θεοῦ, τοῦ τὸ ἀνάλογον τῆς προσαγωγῆς ἀντιδιδόντος κατόπιν, καὶ διὰ τὸ τῆς ἀντιδόσεως πρόδηλον ἐμφανίζοντος πᾶσι τὴν μὴ φαινομένην ποιότητά τε καὶ δύναμιν αὐτῆς, πρός τε τὸ βέλτιστον καὶ τὸ χείριστον. Δ'. "Α δὴ καὶ ἀκουσθέντα μὲν Βυζαντίοις, ὑπὲρ ῶν τὴν πρόβῥησιν προεθέσπιζον, ἀκουσθέντα δὲ Θεῷ, πρὸς ἐν ἡ προσαγωγὴ καὶ ἡ τῶν μελλόντων κρίσις ἀνετίθετο, ταχείαν ειλήφει την έκβασιν· οὐχ οἷαν αὐτοὶ κατὰ τὴν σφετέραν προεθέσπιζον βούλησιν, ἀλλ᾽ οἷαν αἱ τῆς θείας δίκης ἀῤῥεπεῖς ἐπεψήφιζον πλάστιγγες, ὑπὸ μάρτυσι τοῖς εἰδόσι. Βραχεῖαι γὰρ ἐκεῖθεν ἡμέραι, καὶ πυρὶ κατανηλωκότες πάσας imago eorum animi, et quædam veluti statua im pietatis. Etenim ut verba nunc rerum imagines sant, tum scilicet cum ante exsecutionem in intimis animi penetralibus adhuc proludunt, et illic suos exitus adumbratos quodammodo informant: nane eadem, sed aliter, sunt simulacra animi, cum et ipsa post arcanam illam consultationem res et facta esse incipiunt, animum (ut ita dicam) redolen - tia, ac ejus həbitum et affectum apud eos qui foris sint exprimentia: ita etiam hæc scripta sensus pravi et moris belluini intus latentis imagines 1030 spectandas publice exhibent iis qui foris sunt, ut meridiano sole clarius pateat, eam esse revera abominationem ultimæ desolationis. Enimvero Deus invisum sibi donum, sancto altari impositum, suffragio suo baud dignatus est; sed parem statim audaciæ pœnam rependit. III. At episcopi et presbyteri tum circumstantes universi acclamabant: non illi quidem bis verbis, sicut decebat, eum objurgantes: Heus tu, homo, quomodo ausus es unico omnium auctori Deo of ferro diversarum divinitatum multitudinem, nec veritus es in te ipsum, in nos, in omnes Romanos, ciere gladlum illum intolerabilem, et colestia fulmina, per quæ improbi castigantur? Horum nihil ab iis dictum, imo ne cogitatum quidem: quæ tamen veris propiora erant. Sed verba unusquisque adulantia præmeditati, pollicebantur et proponebant ca quæ, ut est natura justitie, perfici non debebant. Veterum imperatorum commune illud et patrium institutum fuit (aiebant), ut vasa et supellectilia, auro, argento, et pretiosis lapidibus ornata, et alias ejusmodi gazas afferre huc studerent. Tu vero obtulisti donum adventitium, et rem minime indigenam Ecclesiæ Dei; sed qualem ab omni ævo nullus unquam princeps intulerat. Nos autem tibi finium imperii et ditionis per Europam et per Asiam propagationem pollicemur; sic ut veterum principum nemini unquam talis obtigerit, nec major cuiquani merces data a Deo fuerit; qui quidem, pro oblati muneris ratione, 1031 solel dignam deinde mercedem persolvere, et per evidens præmium latentem doni accepti conditionem et naturam, quatenus ea vel optima vel pessima sit, prodere et declarare. › IV. Hæc audita a Byzantiis, quorum gratia oraculuin illud cagebatur; audita itèm a Deo, cui et oferebatur donum, et futuroruin judicium permittebatur, celerem exitum habuerunt; non qualem illi pro sua voluntate vaticinati erant; sel eum ipsum, quem justitia divina æquissimis lanci - bus ponderatum irrogavit. Testes fuere ii qui sciunt. Etenim paucis ex eo dicbus elapsis, illas Variorum notæ. Cum Palamita mulla et preclara Cantacuarno promisissent, si Tomum suuin altari ipse imponeret, ac novo ritu consecraret. Gregoras, ubi id rescivit, Imo, inquit, cum videritis abominațiouem desolationis stantem in loco sancto, cognoscite quaniam appropinquavit desolatio imperii Romani. Vide Hist. lib. xxv, cap. ult. Boivin.

PG 148:1307ἀλλ’ οἵαν αἱ τῆς θείας δίκης ἀῤῥεπεῖς ἐπεψήφιζον πλάστιγγες, ὑπὸ μάρτυσι τοῖς εἰδόσι. βραχεῖαι γὰρ ἐκεῖθεν ἡμέραι, καὶ πυρὶ κατανηλωκότες πάσας οἰκίας, συλλήβδην εἰπεῖν, ὅσαι Ῥωμαίοις πάλαι πολυτελῶς ᾠκοδόμηντο ἐφ’ ἑκάτερα τοῦ πορθμοῦ περί τε τὸ τεῖχος δηλαδὴ τῶν Βυζαντίων καὶ τὴν ἀντιπέρας ἤπειρον, πρὸς τοσαύτην τὰ Ῥωμαίων συνήλασαν στενοχωρίαν πράγματα οἱ τὸ βραχύτατον τουτὶ κατοικοῦντες φρούριον Γεννουῖ̈ται, ὥστε πᾶσαν παράλιον ἠσφαλίσθαι πύλην τοῖς Βυζαντίοις· δεδιέναι δ’ ἤδη καὶ περὶ τῆς πόλεως αὐτῆς, μὴ δραμόντες ἐξαίφνης πυρὸς τὰς πύλας ἔργον ποιήσωνταί τε καὶ εἰσελάσωσιν ἀσχέτῳ ῥύμῃ, ἢ κλίμαξιν ὀλίγαις χρησάμενοι διὰ τῶν τειχῶν εἰσπηδήσωσι. διὸ τάφροις βαθείαις διειληφότες ἔξωθεν ἅπαν τὸ πρὸς ἄρκτον τετραμμένον τῶν Βυζαντίων πρὸς θάλατταν τεῖχος θαλάττης αὐτὰς ἐν βραχεῖ δεδείχασι πλήρεις, ὡς ἄβατον ἐντεῦθεν τοῖς πολεμίοις Λατίνοις ἐκ τοῦ σχεδὸν τὸ μέρος ἐκεῖνο γενέσθαι.

1307 [A. m. 6859, Ind 4} TIMP. 3. CANTA(ty. 51 1308 domós, quas quondam Romani in utroque freti lil- οἰκίας, συλλήβδην εἰπεῖν, ὅται Ῥωμαίος πάλαι tore, apud murum Byzantii et in ea continenti quæ e regione est, magno sumptu ædificaverant, universas simul igne consumunt et rem Romanam in eas angustias adducunt Genuite (isti scilicet qui parvulum castellum habitant), ut cives Byzantii, portis omnibus maritimis munitis, urbi ipsi jam timeant, ne hostes subito accurrentes, portis crematis, introrumpant eo impetu qui sustineri non possit, aut paucis scalis admotis per ipsos muros insiliant. Quamobrem murum Byzantii maritimum, septentrioni obversum, fossis profundis extrinsecus ductis circumplexi, eas quamprimum immisso mari inundant, ut continuo illa pars hostibus Latinis Gat cominus ¡uaccessa. V. Sic Deus pro Tomo oblato celerem quidem, sed imperatoris desiderio et proposito plane contrariam 1032 mercedem retribuit. Atque ejus rei testes fuerunt non episcopi solum assentatores, qui ea pronuntiaverant, quæ unius tantum dierukæ voluptatem auribus pepererunt, fructum autem omnino et undecunque nullum, imo res illis promissis et vaticinationibus maxime et per omnia oppositas, sed et populi quilibet circum habitantes; ita ut omnium risui et sannæ res nostræ expositæ paterent, ac ipse ille rerum exitus argumento certissimo Adem omnibus faceret, Tomum esse iniquissimum et impietatis plenum: siquidem ex ultimo eventu anteacta quæque æstimantur. Nempe `munns illud profanumque donarium melioris notæ esse arbitrantibus episcopis, visum erat meliores eventus canere, ac prædicendo denuntiare imperatori; eum scilicet ad Euphratem et Tigrim usque imperii sui fines prolaturum. Verum quia oblata illa ejusmodi erant, ut ea Deus omnino aversaretur, ideo contra quam speratum erat accidit, ac pro maximis illis luviis, Euphrate et Tigride, imperator Cantacuzenus fossas perenssit, quæ marina aqua plenæ Byzantii muros alluerent; isque exiguu'n hoc adversus hostes præsidium, cogente necessitate, per artem munivit; ut argumentumti cuilibet facilis et evidens occurrat hæc conclusio: quoniam Tomus, ab illis scriptus, malum fuisset et impium munus oliatum, ideo infelicem exitum consecutum esse; cum videlicet, qui maxime contrarius, et eorum prædictionibus quam longissima distantia interjecta oppositus, 1033 exitium Romanis attulisset. VI. Cæterum et hinc quoque, si tempora confefantur et inter se componantur, rerum hodiernarum cum iis quæ olim geste sunt cognationeta perspicere est. Quippe et hisce temporibus quolib t maris æstu violentior agitatio areem invasit ccclesiarum. Tera:ini constituti et tradita a Putriπολυτελῶς ᾠκοδόμηντο ἐφ' ἑκάτερα του πορθμοί περί τε τὸ τεῖχος δηλαδὴ τῶν Βυζαντίων καὶ τὴν ἀντιπέρας ἤπειρον, προς τοσαύτήν τὰ Ῥωμαίων συνήλασαν στενοχωρίαν πράγματα οἱ τὸ βραχύτα του τουτί κατοικοῦντες φρούριον Γεννουίται, ὡσε πᾶσαν παράλιον ἡσφαλίσθαι πύλην τοῖς Βυζαντίοις· δεδιέναι δ' ήδη καὶ περὶ τῆς πόλεως αυτής, μή δραμόντες ἐξαίφνης πυρὸς τὰς πύλας ἔργον πή σωνταί τε καὶ εἰσελάσωσιν ἀσχέτῳ ρύμη, η κλίμαξαν ὀλίγαις χρησάμενοι διὰ τῶν τειχῶν εἰσπηδήσωσι. Διὸ τάφροις βαθείαις διειληφότες έξωθεν ἅπαν τη πρὸς ἄρκτον τετραμμένον τῶν Βυζαντίων προς βο λατταν τείχος θαλάττης [P. 649] αὐτὰς ἐν βραχεί δεδείχατι πλήρεις, ὡς ἄβατον ἐντεῦθεν τοῖς πο μίοις Λατίνοις ἐκ τοῦ σχεδὸν τὸ μέρος ἐκεῖνο γενέσθαι. Ε΄. Οὕτω τῆς τοῦ τόμου προσαγωγής ταχείαν μὲν, ἀντίθετον δὲ τῇ τοῦ βασιλέως παντάπας: ὁρμῇ καὶ προθέσει, τὴν ἀντίδοσιν ὁ Θεὸς παρέσχεν, ὑπὸ μάρτυσι, μὴ ὅτι τοῖς θωπεύουσιν ἐπισκόπης ἐκείνοις καὶ προθεσπίζουσιν & τέρψιν αυθημερόν. ταῖς ἀκοαῖς ἐβλάστησε μόνην, καρπὸν δ' οὐδένα τη παράπαν οὐδαμόθεν, ὅτι μὴ τὰ τῶν ἐπισκοπικών ἐπαγγελιῶν ἐκείνων καὶ τροφοιβασμών πατάτας ἐναντιώτατα· ἀλλὰ καὶ πᾶσι τοῖς πέριξ ἔθνεσιν ως μυκτηρισμὸν καὶ χλευασμὸν ἅπασι προκεῖσθαι τ καθ' ἡμᾶς, καὶ παράστασιν ἅπαντας είναι νομίζει αναμφισβήτητον τὸ τῆς ἐκβάσεως πέρας, ὅτι της νομίας καὶ ἀσεβείας ο τόμος μεστός. Προς τέρα τελευταῖον ἐκδὲν ἔκαστον τῶν πρὶν ὑπαρξάντωνη κρίνεται. Τοῖς μὲν γὰρ ἐπισκόποις, οιομένοις είναι τὰ τῆς προσαγωγή: καὶ τοῦ δυσσεβοῦς ἐκείνον εκα· θήματος, του τόμου δηλαδή, τῆς βελτίονος μέρες προθεσπίζειν καὶ προαναφωνεῖν ἐπῇε: καὶ κηρύττειν τὰς βελτίους ἐκβάσεις περὶ τῆς τοῦ αὐτοκρατορί ἀρχῆς, ὅτι μέχρι; Εὐφράτου καὶ Τίγρητος έχτε κεί τοὺς ὄρους. Ἐπεὶ δ᾽ ἀνεκτὰ τῷ Θεῷ τὸ παράπαν οὐκ ἦν τὰ τῆς προσενέξεως, ἀντέστραπται τὰ τῶν Ελπίδων· καὶ ἀντ' Ευφράτου καὶ Τίγρητος, τῶν με γίστων ἐκείνων ποταμών, τάφρους υδάτων μεστούς θαλαττίων ὁ βασιλεὺς Καντακουζηνὸς τὰ τῶν Βα ζαντίων τείχη προσκλύζειν ἀνώρυξε τε καὶ ἐπο χιούργησε, τοῖς πολεμίοις ἐξ ἀπορίας μικρὸν ἐπιτείν χισμα· ὡς εἶναι τοῖς συλλογίζεσθαι δουλεμένες ῥᾴδιον καὶ σαφὲς τὸ συμπέρασμα· ὅτι κακὴν ἄρα καὶ δυσσεβὲς τὸ τῆς τομογραφίας ἐκείνων ἀναση με δε κακοδαιμονούσης έτυχε καὶ τῆς ἐκβάσεων, καὶ πάνω το σφύρα ἐναντιωτάτης, κακ διαμέτρο ταῖς σφῶν προβήσεσι τὴν τῶν Ρωμαίων ἐνεγκό μένης ἀπώλειαν. Γ. Εξεστι μὲν οὖν ἐντεῦθεν, παρεξετάζοντα καὶ παρατιθέντας, τὴν τῶν παρόντων όρων τας οι πάλαι συγγένειαν. Σάλος γὰρ καὶ νῦν κατέσχε τὴν τῶν ἐκκλησιῶν ἀκρόπολιν, θαλασσίου κινάσης; παντὸς ἀγριώτερος. Τα Πατέρων όριά τε καὶ δέγ μετα κατασάσεισται. Τῶν ἀρχόντων ό εύρος μετά Variorum note. Verba sancti Basilii, ut supra map, seet. 4, num. 1. B‚ivis.

(Ε.) Οὕτω τῆς τοῦ τόμου προσαγωγῆς ταχεῖαν μὲν, ἀντίθετον δὲ τῇ τοῦ βασιλέως παντάπασιν ὁρμῇ καὶ προθέσει, τὴν ἀντίδοσιν ὁ θεὸς παρέσχεν, ὑπὸ μάρτυσι, μὴ ὅτι τοῖς θωπεύουσιν ἐπισκόποις ἐκείνοις καὶ προθεσπίζουσιν ἃ τέρψιν αὐθημερὸν ταῖς ἀκοαῖς ἐβλάστησε μόνην, καρπὸν δ’ οὐδένα τὸ παράπαν οὐδαμόθεν, ὅτι μὴ τὰ τῶν ἐπισκοπικῶν ἐπαγγελιῶν ἐκείνων καὶ προφοιβασμῶν παντάπασιν ἐναντιώτατα· ἀλλὰ καὶ πᾶσι τοῖς πέριξ ἔθνεσιν· ὡς μυκτηρισμὸν καὶ χλευασμὸν ἅπασι προκεῖσθαι τὰ καθ’ ἡμᾶς, καὶ παράστασιν ἅπαντας εἶναι νομίζειν ἀναμφισβήτητον τὸ τῆς ἐκβάσεως πέρας, ὅτι παρανομίας καὶ ἀσεβείας ὁ τόμος μεστός. πρὸς γὰρ τὸ τελευταῖον ἐκβὰν ἕκαστον τῶν πρὶν ὑπαρξάντων κρίνεται. τοῖς μὲν γὰρ ἐπισκόποις, οἰομένοις εἶναι τὸ τῆς προσαγωγῆς καὶ τοῦ δυσσεβοῦς ἐκείνου ἀναθήματος, τοῦ τόμου δηλαδὴ, τῆς βελτίονος μοίρας, προθεσπίζειν καὶ προαναφωνεῖν ἐπῄει καὶ κηρύττειν τὰς βελτίους ἐκβάσεις περὶ τῆς τοῦ αὐτοκράτορος ἀρχῆς, ὅτι μέχρις Εὐφράτου καὶ Τίγρητος ἐκτενεῖ τοὺς ὅρους. ἐπεὶ δ’ ἀνεκτὰ τῷ θεῷ τὸ παράπαν οὐκ ἦν τὰ τῆς προσενέξεως, ἀντέστραπται τὰ τῶν ἐλπίδων·

1307 [A. m. 6859, Ind 4} TIMP. 3. CANTA(ty. 51 1308 domós, quas quondam Romani in utroque freti lil- οἰκίας, συλλήβδην εἰπεῖν, ὅται Ῥωμαίος πάλαι tore, apud murum Byzantii et in ea continenti quæ e regione est, magno sumptu ædificaverant, universas simul igne consumunt et rem Romanam in eas angustias adducunt Genuite (isti scilicet qui parvulum castellum habitant), ut cives Byzantii, portis omnibus maritimis munitis, urbi ipsi jam timeant, ne hostes subito accurrentes, portis crematis, introrumpant eo impetu qui sustineri non possit, aut paucis scalis admotis per ipsos muros insiliant. Quamobrem murum Byzantii maritimum, septentrioni obversum, fossis profundis extrinsecus ductis circumplexi, eas quamprimum immisso mari inundant, ut continuo illa pars hostibus Latinis Gat cominus ¡uaccessa. V. Sic Deus pro Tomo oblato celerem quidem, sed imperatoris desiderio et proposito plane contrariam 1032 mercedem retribuit. Atque ejus rei testes fuerunt non episcopi solum assentatores, qui ea pronuntiaverant, quæ unius tantum dierukæ voluptatem auribus pepererunt, fructum autem omnino et undecunque nullum, imo res illis promissis et vaticinationibus maxime et per omnia oppositas, sed et populi quilibet circum habitantes; ita ut omnium risui et sannæ res nostræ expositæ paterent, ac ipse ille rerum exitus argumento certissimo Adem omnibus faceret, Tomum esse iniquissimum et impietatis plenum: siquidem ex ultimo eventu anteacta quæque æstimantur. Nempe `munns illud profanumque donarium melioris notæ esse arbitrantibus episcopis, visum erat meliores eventus canere, ac prædicendo denuntiare imperatori; eum scilicet ad Euphratem et Tigrim usque imperii sui fines prolaturum. Verum quia oblata illa ejusmodi erant, ut ea Deus omnino aversaretur, ideo contra quam speratum erat accidit, ac pro maximis illis luviis, Euphrate et Tigride, imperator Cantacuzenus fossas perenssit, quæ marina aqua plenæ Byzantii muros alluerent; isque exiguu'n hoc adversus hostes præsidium, cogente necessitate, per artem munivit; ut argumentumti cuilibet facilis et evidens occurrat hæc conclusio: quoniam Tomus, ab illis scriptus, malum fuisset et impium munus oliatum, ideo infelicem exitum consecutum esse; cum videlicet, qui maxime contrarius, et eorum prædictionibus quam longissima distantia interjecta oppositus, 1033 exitium Romanis attulisset. VI. Cæterum et hinc quoque, si tempora confefantur et inter se componantur, rerum hodiernarum cum iis quæ olim geste sunt cognationeta perspicere est. Quippe et hisce temporibus quolib t maris æstu violentior agitatio areem invasit ccclesiarum. Tera:ini constituti et tradita a Putriπολυτελῶς ᾠκοδόμηντο ἐφ' ἑκάτερα του πορθμοί περί τε τὸ τεῖχος δηλαδὴ τῶν Βυζαντίων καὶ τὴν ἀντιπέρας ἤπειρον, προς τοσαύτήν τὰ Ῥωμαίων συνήλασαν στενοχωρίαν πράγματα οἱ τὸ βραχύτα του τουτί κατοικοῦντες φρούριον Γεννουίται, ὡσε πᾶσαν παράλιον ἡσφαλίσθαι πύλην τοῖς Βυζαντίοις· δεδιέναι δ' ήδη καὶ περὶ τῆς πόλεως αυτής, μή δραμόντες ἐξαίφνης πυρὸς τὰς πύλας ἔργον πή σωνταί τε καὶ εἰσελάσωσιν ἀσχέτῳ ρύμη, η κλίμαξαν ὀλίγαις χρησάμενοι διὰ τῶν τειχῶν εἰσπηδήσωσι. Διὸ τάφροις βαθείαις διειληφότες έξωθεν ἅπαν τη πρὸς ἄρκτον τετραμμένον τῶν Βυζαντίων προς βο λατταν τείχος θαλάττης [P. 649] αὐτὰς ἐν βραχεί δεδείχατι πλήρεις, ὡς ἄβατον ἐντεῦθεν τοῖς πο μίοις Λατίνοις ἐκ τοῦ σχεδὸν τὸ μέρος ἐκεῖνο γενέσθαι. Ε΄. Οὕτω τῆς τοῦ τόμου προσαγωγής ταχείαν μὲν, ἀντίθετον δὲ τῇ τοῦ βασιλέως παντάπας: ὁρμῇ καὶ προθέσει, τὴν ἀντίδοσιν ὁ Θεὸς παρέσχεν, ὑπὸ μάρτυσι, μὴ ὅτι τοῖς θωπεύουσιν ἐπισκόπης ἐκείνοις καὶ προθεσπίζουσιν & τέρψιν αυθημερόν. ταῖς ἀκοαῖς ἐβλάστησε μόνην, καρπὸν δ' οὐδένα τη παράπαν οὐδαμόθεν, ὅτι μὴ τὰ τῶν ἐπισκοπικών ἐπαγγελιῶν ἐκείνων καὶ τροφοιβασμών πατάτας ἐναντιώτατα· ἀλλὰ καὶ πᾶσι τοῖς πέριξ ἔθνεσιν ως μυκτηρισμὸν καὶ χλευασμὸν ἅπασι προκεῖσθαι τ καθ' ἡμᾶς, καὶ παράστασιν ἅπαντας είναι νομίζει αναμφισβήτητον τὸ τῆς ἐκβάσεως πέρας, ὅτι της νομίας καὶ ἀσεβείας ο τόμος μεστός. Προς τέρα τελευταῖον ἐκδὲν ἔκαστον τῶν πρὶν ὑπαρξάντωνη κρίνεται. Τοῖς μὲν γὰρ ἐπισκόποις, οιομένοις είναι τὰ τῆς προσαγωγή: καὶ τοῦ δυσσεβοῦς ἐκείνον εκα· θήματος, του τόμου δηλαδή, τῆς βελτίονος μέρες προθεσπίζειν καὶ προαναφωνεῖν ἐπῇε: καὶ κηρύττειν τὰς βελτίους ἐκβάσεις περὶ τῆς τοῦ αὐτοκρατορί ἀρχῆς, ὅτι μέχρι; Εὐφράτου καὶ Τίγρητος έχτε κεί τοὺς ὄρους. Ἐπεὶ δ᾽ ἀνεκτὰ τῷ Θεῷ τὸ παράπαν οὐκ ἦν τὰ τῆς προσενέξεως, ἀντέστραπται τὰ τῶν Ελπίδων· καὶ ἀντ' Ευφράτου καὶ Τίγρητος, τῶν με γίστων ἐκείνων ποταμών, τάφρους υδάτων μεστούς θαλαττίων ὁ βασιλεὺς Καντακουζηνὸς τὰ τῶν Βα ζαντίων τείχη προσκλύζειν ἀνώρυξε τε καὶ ἐπο χιούργησε, τοῖς πολεμίοις ἐξ ἀπορίας μικρὸν ἐπιτείν χισμα· ὡς εἶναι τοῖς συλλογίζεσθαι δουλεμένες ῥᾴδιον καὶ σαφὲς τὸ συμπέρασμα· ὅτι κακὴν ἄρα καὶ δυσσεβὲς τὸ τῆς τομογραφίας ἐκείνων ἀναση με δε κακοδαιμονούσης έτυχε καὶ τῆς ἐκβάσεων, καὶ πάνω το σφύρα ἐναντιωτάτης, κακ διαμέτρο ταῖς σφῶν προβήσεσι τὴν τῶν Ρωμαίων ἐνεγκό μένης ἀπώλειαν. Γ. Εξεστι μὲν οὖν ἐντεῦθεν, παρεξετάζοντα καὶ παρατιθέντας, τὴν τῶν παρόντων όρων τας οι πάλαι συγγένειαν. Σάλος γὰρ καὶ νῦν κατέσχε τὴν τῶν ἐκκλησιῶν ἀκρόπολιν, θαλασσίου κινάσης; παντὸς ἀγριώτερος. Τα Πατέρων όριά τε καὶ δέγ μετα κατασάσεισται. Τῶν ἀρχόντων ό εύρος μετά Variorum note. Verba sancti Basilii, ut supra map, seet. 4, num. 1. B‚ivis.

καὶ ἀντ’ Εὐφράτου καὶ Τίγρητος, τῶν μεγίστων ἐκείνων ποταμῶν, τάφρους ὑδάτων μεστοὺς θαλαττίων ὁ βασιλεὺς Καντακουζηνὸς τὰ τῶν Βυζαντίων τείχη προσκλύζειν ἀνώρυξέ τε καὶ ἐτεχνούργησε, τοῖς πολεμίοις ἐξ ἀπορίας μικρὸν ἐπιτείχισμα· ὡς εἶναι τοῖς συλλογίζεσθαι βουλομένοις ῥᾴδιον καὶ σαφὲς τὸ συμπέρασμα· ὅτι κακὸν ἄρα καὶ δυςσεβὲς τὸ τῆς τομογραφίας ἐκείνων ἀνάθημα ὂν κακοδαιμονούσης ἔτυχε καὶ τῆς ἐκβάσεως, καὶ πάνυ τοι σφόδρα ἐναντιωτάτης, κἀκ διαμέτρου ταῖς σφῶν προῤῥήσεσι τὴν τῶν Ῥωμαίων ἐνεγκαμένης ἀπώλειαν. (2.) Ἔξεστι μὲν οὖν ἐντεῦθεν, παρεξετάζοντας καὶ παρατιθέντας, τὴν τῶν παρόντων ὁρᾷν πρὸς τὰ πάλαι συγγένειαν. σάλος γὰρ καὶ νῦν κατέσχε τὴν τῶν ἐκκλησιῶν ἀκρόπολιν, θαλασσίου κλύδωνος παντὸς ἀγριώτερος. τὰ πατέρων ὅριά τε καὶ δόγματα κατασέσεισται. τῶν ἀρχόντων ὁ τῦφος μετὰ τῆς ἀμαθίας ταράττει δίκην θυέλλης ἅπαντα, πρὸς ὑπερβολὰς καὶ ἐλλείψεις τὰ τῆς εὐσεβείας παρασυρόντων δόγματα. τοῖς μὲν τῶν ἀνθισταμένων χεῖρες ἐπάγονται φονικαί· τοὺς δ’ ἐξορίαι καὶ διωγμοὶ παντοῖοι μερίζονται·

1307 [A. m. 6859, Ind 4} TIMP. 3. CANTA(ty. 51 1308 domós, quas quondam Romani in utroque freti lil- οἰκίας, συλλήβδην εἰπεῖν, ὅται Ῥωμαίος πάλαι tore, apud murum Byzantii et in ea continenti quæ e regione est, magno sumptu ædificaverant, universas simul igne consumunt et rem Romanam in eas angustias adducunt Genuite (isti scilicet qui parvulum castellum habitant), ut cives Byzantii, portis omnibus maritimis munitis, urbi ipsi jam timeant, ne hostes subito accurrentes, portis crematis, introrumpant eo impetu qui sustineri non possit, aut paucis scalis admotis per ipsos muros insiliant. Quamobrem murum Byzantii maritimum, septentrioni obversum, fossis profundis extrinsecus ductis circumplexi, eas quamprimum immisso mari inundant, ut continuo illa pars hostibus Latinis Gat cominus ¡uaccessa. V. Sic Deus pro Tomo oblato celerem quidem, sed imperatoris desiderio et proposito plane contrariam 1032 mercedem retribuit. Atque ejus rei testes fuerunt non episcopi solum assentatores, qui ea pronuntiaverant, quæ unius tantum dierukæ voluptatem auribus pepererunt, fructum autem omnino et undecunque nullum, imo res illis promissis et vaticinationibus maxime et per omnia oppositas, sed et populi quilibet circum habitantes; ita ut omnium risui et sannæ res nostræ expositæ paterent, ac ipse ille rerum exitus argumento certissimo Adem omnibus faceret, Tomum esse iniquissimum et impietatis plenum: siquidem ex ultimo eventu anteacta quæque æstimantur. Nempe `munns illud profanumque donarium melioris notæ esse arbitrantibus episcopis, visum erat meliores eventus canere, ac prædicendo denuntiare imperatori; eum scilicet ad Euphratem et Tigrim usque imperii sui fines prolaturum. Verum quia oblata illa ejusmodi erant, ut ea Deus omnino aversaretur, ideo contra quam speratum erat accidit, ac pro maximis illis luviis, Euphrate et Tigride, imperator Cantacuzenus fossas perenssit, quæ marina aqua plenæ Byzantii muros alluerent; isque exiguu'n hoc adversus hostes præsidium, cogente necessitate, per artem munivit; ut argumentumti cuilibet facilis et evidens occurrat hæc conclusio: quoniam Tomus, ab illis scriptus, malum fuisset et impium munus oliatum, ideo infelicem exitum consecutum esse; cum videlicet, qui maxime contrarius, et eorum prædictionibus quam longissima distantia interjecta oppositus, 1033 exitium Romanis attulisset. VI. Cæterum et hinc quoque, si tempora confefantur et inter se componantur, rerum hodiernarum cum iis quæ olim geste sunt cognationeta perspicere est. Quippe et hisce temporibus quolib t maris æstu violentior agitatio areem invasit ccclesiarum. Tera:ini constituti et tradita a Putriπολυτελῶς ᾠκοδόμηντο ἐφ' ἑκάτερα του πορθμοί περί τε τὸ τεῖχος δηλαδὴ τῶν Βυζαντίων καὶ τὴν ἀντιπέρας ἤπειρον, προς τοσαύτήν τὰ Ῥωμαίων συνήλασαν στενοχωρίαν πράγματα οἱ τὸ βραχύτα του τουτί κατοικοῦντες φρούριον Γεννουίται, ὡσε πᾶσαν παράλιον ἡσφαλίσθαι πύλην τοῖς Βυζαντίοις· δεδιέναι δ' ήδη καὶ περὶ τῆς πόλεως αυτής, μή δραμόντες ἐξαίφνης πυρὸς τὰς πύλας ἔργον πή σωνταί τε καὶ εἰσελάσωσιν ἀσχέτῳ ρύμη, η κλίμαξαν ὀλίγαις χρησάμενοι διὰ τῶν τειχῶν εἰσπηδήσωσι. Διὸ τάφροις βαθείαις διειληφότες έξωθεν ἅπαν τη πρὸς ἄρκτον τετραμμένον τῶν Βυζαντίων προς βο λατταν τείχος θαλάττης [P. 649] αὐτὰς ἐν βραχεί δεδείχατι πλήρεις, ὡς ἄβατον ἐντεῦθεν τοῖς πο μίοις Λατίνοις ἐκ τοῦ σχεδὸν τὸ μέρος ἐκεῖνο γενέσθαι. Ε΄. Οὕτω τῆς τοῦ τόμου προσαγωγής ταχείαν μὲν, ἀντίθετον δὲ τῇ τοῦ βασιλέως παντάπας: ὁρμῇ καὶ προθέσει, τὴν ἀντίδοσιν ὁ Θεὸς παρέσχεν, ὑπὸ μάρτυσι, μὴ ὅτι τοῖς θωπεύουσιν ἐπισκόπης ἐκείνοις καὶ προθεσπίζουσιν & τέρψιν αυθημερόν. ταῖς ἀκοαῖς ἐβλάστησε μόνην, καρπὸν δ' οὐδένα τη παράπαν οὐδαμόθεν, ὅτι μὴ τὰ τῶν ἐπισκοπικών ἐπαγγελιῶν ἐκείνων καὶ τροφοιβασμών πατάτας ἐναντιώτατα· ἀλλὰ καὶ πᾶσι τοῖς πέριξ ἔθνεσιν ως μυκτηρισμὸν καὶ χλευασμὸν ἅπασι προκεῖσθαι τ καθ' ἡμᾶς, καὶ παράστασιν ἅπαντας είναι νομίζει αναμφισβήτητον τὸ τῆς ἐκβάσεως πέρας, ὅτι της νομίας καὶ ἀσεβείας ο τόμος μεστός. Προς τέρα τελευταῖον ἐκδὲν ἔκαστον τῶν πρὶν ὑπαρξάντωνη κρίνεται. Τοῖς μὲν γὰρ ἐπισκόποις, οιομένοις είναι τὰ τῆς προσαγωγή: καὶ τοῦ δυσσεβοῦς ἐκείνον εκα· θήματος, του τόμου δηλαδή, τῆς βελτίονος μέρες προθεσπίζειν καὶ προαναφωνεῖν ἐπῇε: καὶ κηρύττειν τὰς βελτίους ἐκβάσεις περὶ τῆς τοῦ αὐτοκρατορί ἀρχῆς, ὅτι μέχρι; Εὐφράτου καὶ Τίγρητος έχτε κεί τοὺς ὄρους. Ἐπεὶ δ᾽ ἀνεκτὰ τῷ Θεῷ τὸ παράπαν οὐκ ἦν τὰ τῆς προσενέξεως, ἀντέστραπται τὰ τῶν Ελπίδων· καὶ ἀντ' Ευφράτου καὶ Τίγρητος, τῶν με γίστων ἐκείνων ποταμών, τάφρους υδάτων μεστούς θαλαττίων ὁ βασιλεὺς Καντακουζηνὸς τὰ τῶν Βα ζαντίων τείχη προσκλύζειν ἀνώρυξε τε καὶ ἐπο χιούργησε, τοῖς πολεμίοις ἐξ ἀπορίας μικρὸν ἐπιτείν χισμα· ὡς εἶναι τοῖς συλλογίζεσθαι δουλεμένες ῥᾴδιον καὶ σαφὲς τὸ συμπέρασμα· ὅτι κακὴν ἄρα καὶ δυσσεβὲς τὸ τῆς τομογραφίας ἐκείνων ἀναση με δε κακοδαιμονούσης έτυχε καὶ τῆς ἐκβάσεων, καὶ πάνω το σφύρα ἐναντιωτάτης, κακ διαμέτρο ταῖς σφῶν προβήσεσι τὴν τῶν Ρωμαίων ἐνεγκό μένης ἀπώλειαν. Γ. Εξεστι μὲν οὖν ἐντεῦθεν, παρεξετάζοντα καὶ παρατιθέντας, τὴν τῶν παρόντων όρων τας οι πάλαι συγγένειαν. Σάλος γὰρ καὶ νῦν κατέσχε τὴν τῶν ἐκκλησιῶν ἀκρόπολιν, θαλασσίου κινάσης; παντὸς ἀγριώτερος. Τα Πατέρων όριά τε καὶ δέγ μετα κατασάσεισται. Τῶν ἀρχόντων ό εύρος μετά Variorum note. Verba sancti Basilii, ut supra map, seet. 4, num. 1. B‚ivis.

PG 148:1309τοὺς δ’ εἱρκταὶ συγκρύπτουσι καταχθόνιοι, αὐτοσχέδιοι τοῖς ἔτι ζῶσι δρώμενοι τάφοι. θεολογοῦσιν ἀδεῶς οἱ βάναυσοι, ἀγορὰς καὶ θέατρα πάντα τοιούτων φωνῶν ἐμπιπλῶντες. ποιμένες ἐλαύνονται· βαρεῖς δ’ ἀντεισάγονται λύκοι κατὰ τῶν ποιμνίων. θεοτήτων ἀκτίστων ὁ ἀριθμὸς εἰς ἄπειρον ἐκτείνεται πλῆθος. λαλεῖται τὸ ψεῦδος ἀφόβως· ἡ ἀλήθεια συγκαλύπτεται. διαβάλλουσιν ἡμᾶς ἐφ’ οἷς αὐτοί γε ἐνέχονται ἐγκλήμασι. θεσμοὶ πατέρων πεπάτηνται. (Ζ.) Καὶ τί δεῖ καθ’ ἕκαστα πάντα διεξιέναι ζητεῖν, ἐξὸν τοὺς ἀναγινώσκοντας παραβάλλειν τοῖς πράγμασι, καὶ συνάγειν ἐκ παραθέσεως τὴν τῶν πάλαι πρὸς τὰ νῦν ὁμοιότητα· φαίην δ’ ἂν καὶ μείζω τὴν νῦν εὑρίσκειν κακίαν, ἢ κατὰ τὰς θρυλλουμένας τῶν πάλαι· παρόσον τῆς τότε Ῥωμαίων ἀρχῆς εὐρυτέρας οὔσης ἐν ἠπείρῳ καὶ θαλάσσῃ, καὶ σοφῶν ἀνδρῶν πανταχῆ τῆς οἰκουμένης ἀκμαζόντων, καὶ πάντων μὲν πατριαρχῶν σχεδὸν, καὶ ἐπισκόπων τῶν πλείστων, ἐχόντων μετὰ σοφίας ἀνάλογον καὶ τὴν ἐν δόγμασι πεῖραν, ὡς ἔχειν τοὺς διωκομένους πλατεῖαν τὴν χώραν, ἐκ τῆσδε τῆς πόλεως φεύγειν εἰς τὴν ἑτέραν, κἀκεῖθεν εἰς ἄλλην, καὶ αὖθις ἐκεῖθεν ἐντεῦθεν·

[A. c. 1551] BYZANTINE HISTORIÆ LIB. XXI. [IMP. J. CANTA(uz. 5} 1310 τῆς ἀμαθίας ταράττει δίκην θυέλλης ἅπαντα, προς bus dognata labefactantur. Omnia procellae instar ὑπερβολὰς καὶ ἐλλείψεις τὰ τῆς εὐσεβείας παρασι μόντων δίγματα. Τοῖς μὲν τῶν ἀνθισταμένων χεῖρες ἐπάγονται φονικαί· τοὺς δ' ἐξορίαι καὶ διωγμο! παντεῖοι μερίζονται· τοὺς δ' εἰρκαὶ συγκρύπτουσι καταχθόνιοι, αυτοσχέδιοι τοῖς ἔτι ζῶσι δρώμενοι τά φοι. θεολογοῦσιν ἀδεῶς οἱ βάναυσοι, ἀγορὰς καὶ θέα. τρα πάντα τοιούτων [Ρ. 650] φωνῶν ἐμπιπλώντες. Ποιμένες ἐλαύνονται· βαρεῖς δ᾽ ἀντεισάγονται λύκοι κατὰ τῶν ποιμνίων. Θεοτήτων ἀκτίστων ὁ ἀριθμὸς εἰς ἄπειρον ἐκτείνεται πλῆθος. Λαλεῖται τὸ ψεῦδος ἀφόβως· ἡ ἀλήθεια συγκαλύπτεται. Διαβάλλουσιν ἡμᾶς ἐφ' οἷς αὐτοί γε ἐνέχονται ἐγκλήμασι. Θεσμοί Πατέρων πεπάτηνται. conturbal junctus cum ignorantia fastus prone ipa, qui et superflua adlendo, et detrahento neres saria, doctrinam fidei pervertunt. Si qui resistunt, eorum aliis manus inferuntur sanguinarie; alios exsilia et omnis generis persecutiones dispertiunt: allos denique carcer subterraneus operit, velut tumulus quidam subitarius, hominibus adhuc vivis paratus. Fabri vilissimi de rebus divinis dispntant impune, fora theatraque omnia ejusmodi sermonibus implentes. Pastores expelluntur. Lupi crudeles in eorum locum adversus greges introducuntur. Divinitatum increatarum numerus in infi. nitum extenditur. Mentiendi nullus metus. Veritas involucris tegitur, Quorum criminum rei ip♫ sunt, ca in nos per calumniam transferunt. Patrum præscripta pedibus proteruntur. VII. Et quid necesse est velle omnia persequi sigillatim, quæ qui legunt facile ipsi possunt cum rebus conferre, ut priscarum cum hodiernis similitudo ex comparatione colligatur: imo, ausim dicere, ut majus bodie malum grassari comperiatur, quam fuerint vetera et pervulgata illa: propterea quod iis temporibus, cum Romanum imperium terra et mari latius porrigeretur, et ubique gentium viri docti florerent, patriarchæ autem fere omines, et episcopi plerique, 1034 eruditione justɔ ac dogmatum usu præstarent, patebant fugientibus magna locorum spatia, ut pulsi hac urbe in aliam fugerent, et inde in aliam, et rursus inde aloversumn: adeoque, si pars una laboraret, aliæ vero adhuc valerent ac resisterent, posset erigi id quod cecidisset. lloc autem tempore, cum omnis fere principatus in solo Byzantio consistit, cum patriarchales ecclesiæ, et episcopales pene dixerim universæ, principibus barbaris subjiciuntur; atque idcirco persecutores simul et ii qui persecutionem patiuntur, seu, quod idem est, lupi promiscue et agni in eodem ovili, Byzantio urbe, includuntur, boc inquam tempore oves Christi magna com licentia disperduntur, quia nulla tutum usquam perfu - gium habet, nec spem bonam concipere ullo modo potest. Ita fit, ut violentia multo nunc major sævial, quam ut narratur in illa Aisopi fabula, qua magnus Basilius in tempore usus est, ut inimanem persecutorum sevitiam co exemplo declararet. Ζ'. Καὶ τί δεῖ καθ᾽ ἕκαστα πάντα διεξιέναι ζητεῖν, ἐξὴν τοὺς ἀναγινώσκοντας παραβάλλειν τοῖς πράγμασι, καὶ συνάγειν ἐκ παραθέσεως τὴν τῶν πάλαι πρὸς τὰ νῦν ὁμοιότητα· φαίην δ' ἂν καὶ μείζω τὴν νῦν εὑρίσκειν κακίαν, ἢ κατὰ τὰς θρυλο λουμένας τῶν παλαι· παρόσον τῆς τότε Ρωμαίων ἀρχῆς εὐρυτέρας οὔσης ἐν ἠπείρῳ καὶ θαλάσσῃ, καὶ σοφῶν ἀνδρῶν πανταχῆ τῆς οἰκουμένης ἀκμαζόντων, καὶ πάντων μὲν πατριαρχῶν σχεδόν, καὶ ἐπισκόπων τῶν πλείστων, ἐχόντων μετὰ σοφίας ἀνάλογον καὶ τὴν ἐν δίγμασι πεῖραν, ὡς ἔχειν τοὺς διωκομένους πλατείαν τὴν χώραν, ἐκ τῆσδε τῆς πό λεως φεύγειν εἰς τὴν ἑτέραν, κἀκεῖθεν εἰς ἄλλην, καὶ αὖθις ἐκεῖθεν ἐντεῦθεν· καὶ δύνασθαι τοῦ μὲν ἑνὸς κινδυνεύοντας μέρους, τῶν δ' ἄλλων υγιαινόν. των ἔτι καὶ ἀνθισταμένων, ἐγείρεσθαι τὸ πεπτω κός. Νῦν δ' ἐν μόνῳ τῷ Βυζαντίῳ σχεδὸν τῆς ἐξο σίας καθισταμένης ἀπάτης, πατριαρχικῶν δ' ἐκκλησ σιῶν καὶ ἐπισκοπικῶν, ὀλίγου δέω λέγειν ἀπασῶν, γενομένων ὑφ' ἡγεμόσι βαρβάροις, καὶ διὰ ταῦτα τῶν διωκόντων ὁμοῦ καὶ διωκομένων, ταυτὸν δ᾽ εἰ πεῖν λύκων ὁμοῦ καὶ ἀρνίων, ἐν μάνδρα μια, τῷ Βυ ζαντίῳ φημί, συγκλεισθέντων, μετὰ πολλῆς ἀδείας τὸ τοῦ Χριστοῦ δαπανᾶται ποίμνιον, μηδενός μηδαμή μηδεμίαν καταφυγὴν ἀσφαλῆ κεκτημένου, μηδ' ἐν ψυχῇ λαβεῖν ἐπωσούν δυναμένου τὸ εὔελπι. Καὶ γίνεται τὸ πρᾶγμα πολλῷ βιαιότερον νῦν, ἢ κατὰ τὸν Αἰσώπειον μύθον ἐκεῖνον, ᾧ ἐπὶ καιροῦ Βασίλειος ὁ μέγας ἐχρήσατο παραδείγματι πρὸς παράστασιν τῆς θηριωδίας τῶν τότε διωκτών. Η'. Ἐπεὶ δὲ καὶ τῆς δι᾿ ὀνείρων αναγκάσμεθά πως μαντικῆς ὑπ' αὐτῶν διὰ μνήμης ἐλθεῖν δι' ὧν εἰς τὰ μάλιστα τῆς τοῦ βασιλέως γνώμη; τὴν εὐκολίαν ἐξέπληξαν τε ῥᾳδίως καὶ ὑπηγάγοντο, φέρε καὶ περὶ τούτων μέτρια λέξωμεν, καὶ ὅσα παρὰ τοῦ προτεθέντος ἀρτίως ἡμῖν εἰς ἀρχέτυπον ἀφηγήσεως Βασιλείου τοῦ θείου έρανίσασθαι δύνηθείημεν ἄν. Τοὺς γὰρ ἄλλους διὰ συντομίαν παρή. VIII. Quoniam vero ejus ipsius quam habent per somnia divinandi facultatis mentionem facere coacti ab illis sumus, qua potissimum re credulaın imperatoris mentem facile perculerunt, ac velut domitam subegerunt, age de his etiam pauca a nobis dicantur; ea scilicet, que ex sancto Basilio, quem nobis in his rebus enarrandis imitandum moto proposuimus, corrogare licuerit. N:m caVariorum notæ. Gregoras hoc loco Palamitas notat, ut pro- fol. 297, cumdem morbum objicit; qua de re plura pris sommis intentos. At ipsi quoque Gregora: Phi- nos supra in Vila Gregoræ. Bɔvis, I ticus patriarcha Antirrhet, xn, cod. Reg. 1990,

καὶ δύνασθαι τοῦ μὲν ἑνὸς κινδυνεύοντος μέρους, τῶν δ’ ἄλλων ὑγιαινόντων ἔτι καὶ ἀνθισταμένων, ἐγείρεσθαι τὸ πεπτωκός. νῦν δ’ ἐν μόνῳ τῷ Βυζαντίῳ σχεδὸν τῆς ἐξουσίας καθισταμένης ἁπάσης, πατριαρχικῶν δ’ ἐκκλησιῶν καὶ ἐπισκοπικῶν, ὀλίγου δέω λέγειν ἁπασῶν, γενομένων ὑφ’ ἡγεμόσι βαρβάροις, καὶ διὰ ταῦτα τῶν διωκόντων ὁμοῦ καὶ διωκομένων, ταὐτὸν δ’ εἰπεῖν λύκων ὁμοῦ καὶ ἀρνίων, ἐν μάνδρᾳ μιᾷ, τῷ Βυζαντίῳ φημὶ, συγκλεισθέντων, μετὰ πολλῆς ἀδείας τὸ τοῦ Χριστοῦ δαπανᾶται ποίμνιον, μηδενὸς μηδαμῆ μηδεμίαν καταφυγὴν ἀσφαλῆ κεκτημένου, μηδ’ ἐν ψυχῇ λαβεῖν ὁπωσοῦν δυναμένου τὸ εὔελπι. καὶ γίνεται τὸ πρᾶγμα πολλῷ βιαιότερον νῦν, ἢ κατὰ τὸν Αἰσώπειον μῦθον ἐκεῖνον, ᾧ ἐπὶ καιροῦ Βασίλειος ὁ μέγας ἐχρήσατο παραδείγματι πρὸς παράστασιν τῆς θηριωδίας τῶν τότε διωκτῶν.

[A. c. 1551] BYZANTINE HISTORIÆ LIB. XXI. [IMP. J. CANTA(uz. 5} 1310 τῆς ἀμαθίας ταράττει δίκην θυέλλης ἅπαντα, προς bus dognata labefactantur. Omnia procellae instar ὑπερβολὰς καὶ ἐλλείψεις τὰ τῆς εὐσεβείας παρασι μόντων δίγματα. Τοῖς μὲν τῶν ἀνθισταμένων χεῖρες ἐπάγονται φονικαί· τοὺς δ' ἐξορίαι καὶ διωγμο! παντεῖοι μερίζονται· τοὺς δ' εἰρκαὶ συγκρύπτουσι καταχθόνιοι, αυτοσχέδιοι τοῖς ἔτι ζῶσι δρώμενοι τά φοι. θεολογοῦσιν ἀδεῶς οἱ βάναυσοι, ἀγορὰς καὶ θέα. τρα πάντα τοιούτων [Ρ. 650] φωνῶν ἐμπιπλώντες. Ποιμένες ἐλαύνονται· βαρεῖς δ᾽ ἀντεισάγονται λύκοι κατὰ τῶν ποιμνίων. Θεοτήτων ἀκτίστων ὁ ἀριθμὸς εἰς ἄπειρον ἐκτείνεται πλῆθος. Λαλεῖται τὸ ψεῦδος ἀφόβως· ἡ ἀλήθεια συγκαλύπτεται. Διαβάλλουσιν ἡμᾶς ἐφ' οἷς αὐτοί γε ἐνέχονται ἐγκλήμασι. Θεσμοί Πατέρων πεπάτηνται. conturbal junctus cum ignorantia fastus prone ipa, qui et superflua adlendo, et detrahento neres saria, doctrinam fidei pervertunt. Si qui resistunt, eorum aliis manus inferuntur sanguinarie; alios exsilia et omnis generis persecutiones dispertiunt: allos denique carcer subterraneus operit, velut tumulus quidam subitarius, hominibus adhuc vivis paratus. Fabri vilissimi de rebus divinis dispntant impune, fora theatraque omnia ejusmodi sermonibus implentes. Pastores expelluntur. Lupi crudeles in eorum locum adversus greges introducuntur. Divinitatum increatarum numerus in infi. nitum extenditur. Mentiendi nullus metus. Veritas involucris tegitur, Quorum criminum rei ip♫ sunt, ca in nos per calumniam transferunt. Patrum præscripta pedibus proteruntur. VII. Et quid necesse est velle omnia persequi sigillatim, quæ qui legunt facile ipsi possunt cum rebus conferre, ut priscarum cum hodiernis similitudo ex comparatione colligatur: imo, ausim dicere, ut majus bodie malum grassari comperiatur, quam fuerint vetera et pervulgata illa: propterea quod iis temporibus, cum Romanum imperium terra et mari latius porrigeretur, et ubique gentium viri docti florerent, patriarchæ autem fere omines, et episcopi plerique, 1034 eruditione justɔ ac dogmatum usu præstarent, patebant fugientibus magna locorum spatia, ut pulsi hac urbe in aliam fugerent, et inde in aliam, et rursus inde aloversumn: adeoque, si pars una laboraret, aliæ vero adhuc valerent ac resisterent, posset erigi id quod cecidisset. lloc autem tempore, cum omnis fere principatus in solo Byzantio consistit, cum patriarchales ecclesiæ, et episcopales pene dixerim universæ, principibus barbaris subjiciuntur; atque idcirco persecutores simul et ii qui persecutionem patiuntur, seu, quod idem est, lupi promiscue et agni in eodem ovili, Byzantio urbe, includuntur, boc inquam tempore oves Christi magna com licentia disperduntur, quia nulla tutum usquam perfu - gium habet, nec spem bonam concipere ullo modo potest. Ita fit, ut violentia multo nunc major sævial, quam ut narratur in illa Aisopi fabula, qua magnus Basilius in tempore usus est, ut inimanem persecutorum sevitiam co exemplo declararet. Ζ'. Καὶ τί δεῖ καθ᾽ ἕκαστα πάντα διεξιέναι ζητεῖν, ἐξὴν τοὺς ἀναγινώσκοντας παραβάλλειν τοῖς πράγμασι, καὶ συνάγειν ἐκ παραθέσεως τὴν τῶν πάλαι πρὸς τὰ νῦν ὁμοιότητα· φαίην δ' ἂν καὶ μείζω τὴν νῦν εὑρίσκειν κακίαν, ἢ κατὰ τὰς θρυλο λουμένας τῶν παλαι· παρόσον τῆς τότε Ρωμαίων ἀρχῆς εὐρυτέρας οὔσης ἐν ἠπείρῳ καὶ θαλάσσῃ, καὶ σοφῶν ἀνδρῶν πανταχῆ τῆς οἰκουμένης ἀκμαζόντων, καὶ πάντων μὲν πατριαρχῶν σχεδόν, καὶ ἐπισκόπων τῶν πλείστων, ἐχόντων μετὰ σοφίας ἀνάλογον καὶ τὴν ἐν δίγμασι πεῖραν, ὡς ἔχειν τοὺς διωκομένους πλατείαν τὴν χώραν, ἐκ τῆσδε τῆς πό λεως φεύγειν εἰς τὴν ἑτέραν, κἀκεῖθεν εἰς ἄλλην, καὶ αὖθις ἐκεῖθεν ἐντεῦθεν· καὶ δύνασθαι τοῦ μὲν ἑνὸς κινδυνεύοντας μέρους, τῶν δ' ἄλλων υγιαινόν. των ἔτι καὶ ἀνθισταμένων, ἐγείρεσθαι τὸ πεπτω κός. Νῦν δ' ἐν μόνῳ τῷ Βυζαντίῳ σχεδὸν τῆς ἐξο σίας καθισταμένης ἀπάτης, πατριαρχικῶν δ' ἐκκλησ σιῶν καὶ ἐπισκοπικῶν, ὀλίγου δέω λέγειν ἀπασῶν, γενομένων ὑφ' ἡγεμόσι βαρβάροις, καὶ διὰ ταῦτα τῶν διωκόντων ὁμοῦ καὶ διωκομένων, ταυτὸν δ᾽ εἰ πεῖν λύκων ὁμοῦ καὶ ἀρνίων, ἐν μάνδρα μια, τῷ Βυ ζαντίῳ φημί, συγκλεισθέντων, μετὰ πολλῆς ἀδείας τὸ τοῦ Χριστοῦ δαπανᾶται ποίμνιον, μηδενός μηδαμή μηδεμίαν καταφυγὴν ἀσφαλῆ κεκτημένου, μηδ' ἐν ψυχῇ λαβεῖν ἐπωσούν δυναμένου τὸ εὔελπι. Καὶ γίνεται τὸ πρᾶγμα πολλῷ βιαιότερον νῦν, ἢ κατὰ τὸν Αἰσώπειον μύθον ἐκεῖνον, ᾧ ἐπὶ καιροῦ Βασίλειος ὁ μέγας ἐχρήσατο παραδείγματι πρὸς παράστασιν τῆς θηριωδίας τῶν τότε διωκτών. Η'. Ἐπεὶ δὲ καὶ τῆς δι᾿ ὀνείρων αναγκάσμεθά πως μαντικῆς ὑπ' αὐτῶν διὰ μνήμης ἐλθεῖν δι' ὧν εἰς τὰ μάλιστα τῆς τοῦ βασιλέως γνώμη; τὴν εὐκολίαν ἐξέπληξαν τε ῥᾳδίως καὶ ὑπηγάγοντο, φέρε καὶ περὶ τούτων μέτρια λέξωμεν, καὶ ὅσα παρὰ τοῦ προτεθέντος ἀρτίως ἡμῖν εἰς ἀρχέτυπον ἀφηγήσεως Βασιλείου τοῦ θείου έρανίσασθαι δύνηθείημεν ἄν. Τοὺς γὰρ ἄλλους διὰ συντομίαν παρή. VIII. Quoniam vero ejus ipsius quam habent per somnia divinandi facultatis mentionem facere coacti ab illis sumus, qua potissimum re credulaın imperatoris mentem facile perculerunt, ac velut domitam subegerunt, age de his etiam pauca a nobis dicantur; ea scilicet, que ex sancto Basilio, quem nobis in his rebus enarrandis imitandum moto proposuimus, corrogare licuerit. N:m caVariorum notæ. Gregoras hoc loco Palamitas notat, ut pro- fol. 297, cumdem morbum objicit; qua de re plura pris sommis intentos. At ipsi quoque Gregora: Phi- nos supra in Vila Gregoræ. Bɔvis, I ticus patriarcha Antirrhet, xn, cod. Reg. 1990,

(Η.) Ἐπεὶ δὲ καὶ τῆς δι’ ὀνείρων ἠναγκάσμεθά πως μαντικῆς ὑπ’ αὐτῶν διὰ μνήμης ἐλθεῖν, δι’ ὧν εἰς τὰ μάλιστα τῆς τοῦ βασιλέως γνώμης τὴν εὐκολίαν ἐξέπληξάν τε ῥᾳδίως καὶ ὑπηγάγοντο, φέρε καὶ περὶ τούτων μέτρια λέξωμεν, καὶ ὅσα παρὰ τοῦ προτεθέντος ἀρτίως ἡμῖν εἰς ἀρχέτυπον ἀφηγήσεως Βασιλείου τοῦ θείου ἐρανίσασθαι δυνηθείημεν ἄν. τοὺς γὰρ ἄλλους διὰ συντομίαν παρήκαμεν, ὅσοι τε τὴν τῶν τότε δεινῶν τραγῳδίαν καὶ ὅσοι τὰς ἄλλοτ’ ἄλλως ἄλλας ἑξῆς ἀναφυείσας ἐμπαθέστερον διεξίασι. φησὶ τοίνυν οὑτωσί πως ἐκεῖνος· ἐγὼ διὰ τὴν ἐκ παιδός μοι πρὸς τὸ χωρίον τουτὶ συνήθειαν, βραχείας σχολῆς ἐκ τῶν κατεχουσῶν ἡμᾶς ἀσχολιῶν ἐπιτυχὼν, ἄσμενος ἦλθον ἐπὶ τὴν ἐσχατιὰν ταύτην. Τί οὖν χρὴ πρὸς ὀνείρους καταφεύγειν, καὶ ὀνειροσκόπους μισθοῦσθαι, κἀν ταῖς πανδήμοις ἑστιάσεσιν ἡμᾶς ποιεῖσθαι παροίνιον διήγημα; Τὸ γὰρ τοῦ Σαβελλίου κακὸν, πάλαι μὲν κινηθὲν, κατασβεσθὲν δὲ παρὰ τῶν πατέρων, ἐπιχειροῦσι νῦν ἀνανεοῦσθαι οὗτοι, οἱ φόβῳ τῶν ἐλέγχων τοὺς καθ’ ἡμῶν ὀνείρους πλάττοντες.

[A. c. 1551] BYZANTINE HISTORIÆ LIB. XXI. [IMP. J. CANTA(uz. 5} 1310 τῆς ἀμαθίας ταράττει δίκην θυέλλης ἅπαντα, προς bus dognata labefactantur. Omnia procellae instar ὑπερβολὰς καὶ ἐλλείψεις τὰ τῆς εὐσεβείας παρασι μόντων δίγματα. Τοῖς μὲν τῶν ἀνθισταμένων χεῖρες ἐπάγονται φονικαί· τοὺς δ' ἐξορίαι καὶ διωγμο! παντεῖοι μερίζονται· τοὺς δ' εἰρκαὶ συγκρύπτουσι καταχθόνιοι, αυτοσχέδιοι τοῖς ἔτι ζῶσι δρώμενοι τά φοι. θεολογοῦσιν ἀδεῶς οἱ βάναυσοι, ἀγορὰς καὶ θέα. τρα πάντα τοιούτων [Ρ. 650] φωνῶν ἐμπιπλώντες. Ποιμένες ἐλαύνονται· βαρεῖς δ᾽ ἀντεισάγονται λύκοι κατὰ τῶν ποιμνίων. Θεοτήτων ἀκτίστων ὁ ἀριθμὸς εἰς ἄπειρον ἐκτείνεται πλῆθος. Λαλεῖται τὸ ψεῦδος ἀφόβως· ἡ ἀλήθεια συγκαλύπτεται. Διαβάλλουσιν ἡμᾶς ἐφ' οἷς αὐτοί γε ἐνέχονται ἐγκλήμασι. Θεσμοί Πατέρων πεπάτηνται. conturbal junctus cum ignorantia fastus prone ipa, qui et superflua adlendo, et detrahento neres saria, doctrinam fidei pervertunt. Si qui resistunt, eorum aliis manus inferuntur sanguinarie; alios exsilia et omnis generis persecutiones dispertiunt: allos denique carcer subterraneus operit, velut tumulus quidam subitarius, hominibus adhuc vivis paratus. Fabri vilissimi de rebus divinis dispntant impune, fora theatraque omnia ejusmodi sermonibus implentes. Pastores expelluntur. Lupi crudeles in eorum locum adversus greges introducuntur. Divinitatum increatarum numerus in infi. nitum extenditur. Mentiendi nullus metus. Veritas involucris tegitur, Quorum criminum rei ip♫ sunt, ca in nos per calumniam transferunt. Patrum præscripta pedibus proteruntur. VII. Et quid necesse est velle omnia persequi sigillatim, quæ qui legunt facile ipsi possunt cum rebus conferre, ut priscarum cum hodiernis similitudo ex comparatione colligatur: imo, ausim dicere, ut majus bodie malum grassari comperiatur, quam fuerint vetera et pervulgata illa: propterea quod iis temporibus, cum Romanum imperium terra et mari latius porrigeretur, et ubique gentium viri docti florerent, patriarchæ autem fere omines, et episcopi plerique, 1034 eruditione justɔ ac dogmatum usu præstarent, patebant fugientibus magna locorum spatia, ut pulsi hac urbe in aliam fugerent, et inde in aliam, et rursus inde aloversumn: adeoque, si pars una laboraret, aliæ vero adhuc valerent ac resisterent, posset erigi id quod cecidisset. lloc autem tempore, cum omnis fere principatus in solo Byzantio consistit, cum patriarchales ecclesiæ, et episcopales pene dixerim universæ, principibus barbaris subjiciuntur; atque idcirco persecutores simul et ii qui persecutionem patiuntur, seu, quod idem est, lupi promiscue et agni in eodem ovili, Byzantio urbe, includuntur, boc inquam tempore oves Christi magna com licentia disperduntur, quia nulla tutum usquam perfu - gium habet, nec spem bonam concipere ullo modo potest. Ita fit, ut violentia multo nunc major sævial, quam ut narratur in illa Aisopi fabula, qua magnus Basilius in tempore usus est, ut inimanem persecutorum sevitiam co exemplo declararet. Ζ'. Καὶ τί δεῖ καθ᾽ ἕκαστα πάντα διεξιέναι ζητεῖν, ἐξὴν τοὺς ἀναγινώσκοντας παραβάλλειν τοῖς πράγμασι, καὶ συνάγειν ἐκ παραθέσεως τὴν τῶν πάλαι πρὸς τὰ νῦν ὁμοιότητα· φαίην δ' ἂν καὶ μείζω τὴν νῦν εὑρίσκειν κακίαν, ἢ κατὰ τὰς θρυλο λουμένας τῶν παλαι· παρόσον τῆς τότε Ρωμαίων ἀρχῆς εὐρυτέρας οὔσης ἐν ἠπείρῳ καὶ θαλάσσῃ, καὶ σοφῶν ἀνδρῶν πανταχῆ τῆς οἰκουμένης ἀκμαζόντων, καὶ πάντων μὲν πατριαρχῶν σχεδόν, καὶ ἐπισκόπων τῶν πλείστων, ἐχόντων μετὰ σοφίας ἀνάλογον καὶ τὴν ἐν δίγμασι πεῖραν, ὡς ἔχειν τοὺς διωκομένους πλατείαν τὴν χώραν, ἐκ τῆσδε τῆς πό λεως φεύγειν εἰς τὴν ἑτέραν, κἀκεῖθεν εἰς ἄλλην, καὶ αὖθις ἐκεῖθεν ἐντεῦθεν· καὶ δύνασθαι τοῦ μὲν ἑνὸς κινδυνεύοντας μέρους, τῶν δ' ἄλλων υγιαινόν. των ἔτι καὶ ἀνθισταμένων, ἐγείρεσθαι τὸ πεπτω κός. Νῦν δ' ἐν μόνῳ τῷ Βυζαντίῳ σχεδὸν τῆς ἐξο σίας καθισταμένης ἀπάτης, πατριαρχικῶν δ' ἐκκλησ σιῶν καὶ ἐπισκοπικῶν, ὀλίγου δέω λέγειν ἀπασῶν, γενομένων ὑφ' ἡγεμόσι βαρβάροις, καὶ διὰ ταῦτα τῶν διωκόντων ὁμοῦ καὶ διωκομένων, ταυτὸν δ᾽ εἰ πεῖν λύκων ὁμοῦ καὶ ἀρνίων, ἐν μάνδρα μια, τῷ Βυ ζαντίῳ φημί, συγκλεισθέντων, μετὰ πολλῆς ἀδείας τὸ τοῦ Χριστοῦ δαπανᾶται ποίμνιον, μηδενός μηδαμή μηδεμίαν καταφυγὴν ἀσφαλῆ κεκτημένου, μηδ' ἐν ψυχῇ λαβεῖν ἐπωσούν δυναμένου τὸ εὔελπι. Καὶ γίνεται τὸ πρᾶγμα πολλῷ βιαιότερον νῦν, ἢ κατὰ τὸν Αἰσώπειον μύθον ἐκεῖνον, ᾧ ἐπὶ καιροῦ Βασίλειος ὁ μέγας ἐχρήσατο παραδείγματι πρὸς παράστασιν τῆς θηριωδίας τῶν τότε διωκτών. Η'. Ἐπεὶ δὲ καὶ τῆς δι᾿ ὀνείρων αναγκάσμεθά πως μαντικῆς ὑπ' αὐτῶν διὰ μνήμης ἐλθεῖν δι' ὧν εἰς τὰ μάλιστα τῆς τοῦ βασιλέως γνώμη; τὴν εὐκολίαν ἐξέπληξαν τε ῥᾳδίως καὶ ὑπηγάγοντο, φέρε καὶ περὶ τούτων μέτρια λέξωμεν, καὶ ὅσα παρὰ τοῦ προτεθέντος ἀρτίως ἡμῖν εἰς ἀρχέτυπον ἀφηγήσεως Βασιλείου τοῦ θείου έρανίσασθαι δύνηθείημεν ἄν. Τοὺς γὰρ ἄλλους διὰ συντομίαν παρή. VIII. Quoniam vero ejus ipsius quam habent per somnia divinandi facultatis mentionem facere coacti ab illis sumus, qua potissimum re credulaın imperatoris mentem facile perculerunt, ac velut domitam subegerunt, age de his etiam pauca a nobis dicantur; ea scilicet, que ex sancto Basilio, quem nobis in his rebus enarrandis imitandum moto proposuimus, corrogare licuerit. N:m caVariorum notæ. Gregoras hoc loco Palamitas notat, ut pro- fol. 297, cumdem morbum objicit; qua de re plura pris sommis intentos. At ipsi quoque Gregora: Phi- nos supra in Vila Gregoræ. Bɔvis, I ticus patriarcha Antirrhet, xn, cod. Reg. 1990,

PG 148:1311ἀλλ’ ὑμεῖς τὰς οἰνοβαρεῖς κεφαλὰς, ἃς ὁ ἐκ τῆς κραιπάλης ἀναφερόμενος ἀτμὸς εἶτα ἐγκυμαίνων καταφωτίζει, χαίρειν ἀφέντες παρὰ τῶν ἐγρηγορότων ἡμῶν, καὶ διὰ τὸν τοῦ θεοῦ φόβον μὴ δυναμένων ἡσυχάζειν, τὴν βλάβην ὑμῶν ἀκούσατε. (Θ.) Ὁρᾷς καὶ διὰ τῆς τῶν ὀνείρων πλάνης ἐντεῦθεν εἰς ἐκείνην σαφῆ γινομένην τὴν ἐξομοίωσιν· ἅτε τὴν ἡγεμονίαν τοῦ τὰ τοιαῦτα διδάσκοντος ὄντος ἑνὸς ἀεὶ, τοῦ διαβόλου φημί. τρυφῶντες γὰρ καὶ οὗτοι, καὶ λαμπρὸν ἀκρατοποσίας ἀγώνισμα τὸ τῆς ἁβρᾶς τραπέζης ἔδαφος ἔχοντες, παροίνιον ἀφήγημα τὰς αὐτῶν ἀναπλάττουσι θεοπτείας, καὶ τὴν τῶν μελλόντων ἐξερεύγονται πρόγνωσιν εὐπετῶς, καθάπερ ἐγγάστριον πνεῦμα, ὑπὸ τῆς περὶ τὸν ἐγκέφαλον συναγομένης οἰνηρᾶς ἀναδόσεως ναυαγούσης τῆς γλώττης καὶ πλημμελούσης ἀναίδην. καὶ ἅμα θεολογίας ἄρχονται, τὸ θαῤῥεῖν ἔχοντες ἤδη προειλημμένον ἐκ τῆς τῶν ἰδίων ὀνείρων μαντικῆς, καὶ ἀντιθέσεις καὶ λύσεις ἐρωτημάτων ἐπάγουσιν, ὁποίας ἂν αὐτοῖς εἴη βουλομένοις.

{a. m. 6859, ind. 4} ters, qui calamitates tragicas recensuerunt, quæ καμεν, ὅσοι τε τὴν τῶν τότε δεινῶν τραγῳδίαν καὶ vel tum exstitere, vel aliis temporibus aliæ deinceps el 1035 variæ subortæ sunt, compendii causa on³isimus. Hic autem sie ferme loquitur: • Ego propter hujus loci consuetudinem, qua illi s puero. assuevi, brevem aliquam a negotiis, quibus diſtinebamur, respirationem adeptus, cum gaudio ad solitudinem hanc accessi. Quid igitur opus est ad inania soupnia confugere, et somniorum conjectores istos conducere, nosque publicis conviviis teinolentorum inter pocula fabulam facere? Sabellii namque pestem, olim quidem molam, ο Patribus autem consopitam, renovare conantur; qui, ne deprehendantur et convincantur, ista contra nos somnia confinxerunt. Vos itaque valedicto temulentis hisce capitibus, quibus suffumigatio illa crapulæ sursum inæstuans phantasmata gignit, vestrum damuum a uobis discite, qui et vigilamus, et propter timorem Dei tacere nequimas. › IX. Vides, ut in eo etiam quem pariunt somnia errore, hoe illi manifeste simile sit exemplum? Nimirum quia unus semper his moderandis præest, qui et hæc docet, diabolus. Quippe et hi quoque genio indulgentes, et illustre bibendi certamen in plano mensæ opiparæ campo instituentes, oblatas sibi Numinis species Angunt, convenienten hominibus ebriis narrationem. lidem rerum futurarum præsagia facile eructant, velut inclusum ventre spiritum'; lingua scilicet, ob vaporem vini in corebro colletum, tanquam naufragio aliquo elisa, ο et turpiter titubante. Tam ii ipsi de rebus divinis disputare incipiunt, præsumpta jam audacia ex 1036 suorum somniorum divinatione, et argumentis quibuslibet objectis solutisque, subinde ad interrogata respondent. Proponunt enim (inquit ille) quæstiones, non ut freetum aliquem ex iis capiant, sed eo ut si minus cum eorum volis responßiones congruant, justam hanc videantur occasionem habere oppugnandi et calumniandi homines bene et pie sentientes. › Sed de his satis. ὅπως τὰς ἄλλοτ' άλλως ἄλλας (R. 651] ἐξῆς ἀναφθεί σας ἐμπαθέστερον διεξίασι. Φησὶ τοίνυν οὕτως πως ἐκεῖνος· «Εγώ διὰ τὴν ἐκ παιδός μοι πρὸς τὸ χωρίον τουτί συνήθειαν, βραχείας σχολῆς ἐκ τῶν κατεχουσῶν ἡμᾶς ἀσχολιῶν ἐπιτυχών, ἄσμενος ἦλθον ἐπὶ τὴν ἐσχατιάν ταύτην. Τί οὖν χρὴ πρὸς ὀνείρους καταφεύγειν, καὶ ὀνειροσκόπους μισθοῦσθαι, κάν ταῖς πανδήμοις ἐστιάσεσιν ἡμᾶς ποιεῖσθαι παρε νιον διήγημα; Τὸ γὰρ τοῦ Σαβελλίου κακόν, πάλει μὲν κινηθέν, κατασβεσθὲν δὲ παρὰ τῶν Πατέρων, επιχειροῦσι νῦν ἀναντοῦσθαι οὗτοι, ει φόβος των ἐλέγχων τοὺς καθ᾿ ἡμῶν ὀνείρους πλάττοντες. 'Αλ ὑμεῖς τὰς οἰνοβαρείς κεφαλὰς, ὡς ὁ ἐκ τῆς κραιπά λης αναφερόμενος ἀτμὸς εἶτα ἐγκυμαίνων κατεφωτίζει, χαίρειν ἀγέντες παρὰ τῶν ἐγρηγορά των ἡμῶν, καὶ διὰ τὸν τοῦ Θεοῦ τόδον μή δυναμένων ησυχάζειν, την βλάβην ὑμῶν ἐν. GETI. ▸ Β. Ορες καὶ διὰ τῆς τῶν ὀνείρων πλάνης εν τεῦθεν εἰς ἐκείνην σαφή γινομένην τὴν ἐξομοίωσιν· ἅτε τὴν ἡγεμονίαν τοῦ τὰ τοιαῦτα διδάσκοντος όντος ἑνὸς ἀεὶ, τοῦ διαβόλου φημί. Τρυφῶντες γάρ και οὗτοι, καὶ λαμπρὸν ἀκρατοποσίας ἀγώνισμα τὸ τῆς ἀδρας τραπέζης έδαφος ἔχοντες, παροίνιον ἀφήγημα τὰς αὐτῶν ἀναπλάττουσι θεοπτείας, καὶ τὴν τῶν μελλόντων ἐξερεύγονται πρόγνωσιν εὐπετῶς, και περ ἐγγάστριον πνεῦμα, ὑπὸ τῆς περὶ τὸν ἐγκέψ λον συναγομένης οινηρᾶς ἀναδόσεως ναυαγούσης της γλώττης καὶ πλημμελούσης ἀναίδην. Καὶ ἅμα θα λογία; ἄρχονται, τὸ θαῤῥεῖν ἔχοντες ήδη προεύη μένον ἐκ τῆς τῶν ἰδίων ὀνείρων μαντικῆς, καὶ ἀνα θέσεις καὶ λύσεις ερωτημάτων επάγουσιν, ὁποίας ἂν αὐτοῖς εἴη βουλομένοις. • Προβάλλουσι γάρ (φησί) λόγους, οὐχ ἵνα τι χρήσιμον λάβωσι παρ' εν τῶν, ἀλλ' ὅπως, ἐὰν μὴ συμβαινούσας τῇ αὐτῶν ἐπιθυμίᾳ τὰς ἀποκρίσεις εύρωσι, ταύτην ἀφορμὴν δικαίαν ἔχειν δόξωσι τοῦ πολέμου καὶ τῆς κατά των εὐσεβούντων διαβολής, ο Είεν. Sanctus Basilius, epist. 64. Βοινικ. ♥ar,orum nota.

PG 148:1313προβάλλουσι γὰρ (φησὶ) λόγους, οὐχ ἵνα τι χρήσιμον λάβωσι παρ’ αὐτῶν, ἀλλ’ ὅπως, ἐὰν μὴ συμβαινούσας τῇ αὐτῶν ἐπιθυμίᾳ τὰς ἀποκρίσεις εὕρωσι, ταύτην ἀφορμὴν δικαίαν ἔχειν δόξωσι τοῦ πολέμου καὶ τῆς κατὰ τῶν εὐσεβούντων διαβολῆς. εἶεν. α. Τούτων δ’ ὅμως οὕτως ἐχόντων, καὶ οὕτως ἡμῶν ἐπὶ μακρὸν, ὡς εἴρηται, φρουρουμένων πάνυ τοι ἀσφαλῶς, πάταγος ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν μεταξὺ παρὰ τὰς ἡμετέρας ἠκούετο θύρας· οὗ τὸ ἀπροσδόκητον ἔκπληξίν τινα καὶ θόρυβον ἐνέσταξε τῇ ψυχῇ, τῆς συνεχείας ἐκείνης τῶν ἀεὶ προσιόντων παμπόλλων ἡμῖν λήθης ἤδη πυθμέσι κρυβείσης. διασαφησάντων δ’ ὅμως ἐκείνων οἵτινες εἶεν, αἵ τε θύραι πρὸς ἡμῶν ἀνεῴγνυντο κἀκεῖνοι εἰσῄεσαν. ἀγγελιαφόροι δ’ ἦσαν οὗτοι· πρὸς μὲν βασιλέως, ἄνδρες τῆς συγκλήτου καὶ εὐγενῶν· πρὸς αὖ τοῦ πατριάρχου, ἐπίσκοποί τε καὶ τῶν ἄλλως ἐλλογίμων ἔνιοι.

[1. c. 1551] BYZANTINE NISTORIÆ LIB. XXII. [imp. 3. cantacuz. 5] liber viceSIMUS SECUNDUS CAPUT PRIMUM. Internuntii, ab imperatore et patriarcha missi, ad Gregoram veniunt. Mandata exponnut. Nova decreta et Palama libellum jubentur exhibere. Negant libellis opus esse: decreta allaturos se promittunt. Gregoras, »t utrumque exhibeatur, multis rationibus contendit, Internuntii, re infecta, discedunt. [P. 652] Α'. Τούτων δ' ὅμως οὕτως ἐχόντων, καὶ οὕτως ἡμῶν ἐπὶ μακρὸν, ὡς εἴρηται, φρουρουμένων πάνυ τοι ἀσφαλῶς, πάταγος ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν μεταξύ παρὰ τὰς ἡμετέρας ηκούετο θύρας· οὗ τὸ ἀπροσδόκητον ἔκπληξιν τινα καὶ θόρυβον ἐνέσταξε τῇ ψυχή, τῆς συνεχείας ἐκείνης τῶν ἀε: προσιόντων παμ τ. άλλων ἡμῖν λήθης ήδη πυθμέσι κρυβείσης. Διασα φησάντων δ' ὅμως ἐκείνων οἵτινες εἶεν, αί τε θύραι πρὸς ἡμῶν ἀνεῴγνυντο κἀκεῖνοι εἰσήεσαν. Αγγελια - φόροι δ' ἦσαν οὗτοι· πρὸς μὲν βασιλέω; ἄνδρες της συγκλήτου καὶ εὐγενῶν· πρὸς αὐ τοῦ πατριάρχου επίσκοποί τε καὶ τῶν ἄλλως ἐλλογίμων ἔνιοι. Προσειπόντες οὖν τὰ εἰωθότα καὶ καθεσθέντες ήγγελλον τὰ ἐπιταχθέντα, λέγοντες ὡς «Εκ μέσου γενομένων τῶν καινοτέρων ἐκείνων φωνῶν, δι' ἂς τὴν Ἐκκλησίαν ταράξει συμπέπτωκε, τομογραφίας καὶ νέα κατέστη ψηφίσματα πρὸς ἀπάντων ἡμῶν, τῶν τε ἐπισκόπων δηλαδὴ καὶ συγκλητικῶν, ἅμα βασιλεί τε καὶ πατριάρχη, ἔχουσαι πρὸς ἀκρίβειαν άριστα ἡρμοσμένως· ὡς εἶναί σοι τὸ κωλύον οὐδὲν ἔτι, κοι νωνούς ἔχειν ἡμᾶς τοῦ λοιποῦ καὶ ταυτά σοι φρο νοῦντας.» Β΄. Πολλῶν οὖν μεταξύ τηνικαῦτα ραγέντων λόγων καὶ ἀντιθέσεων, τέλος ἀπῃτήθησαν ἐμφανίζειν τά τα νέα ἐκεῖνα ψηφίσματα καὶ ἅμα τὸν ὀφειλόμενον τούτοις τοῦ Παλαμᾶ λίβελλον, κατὰ τὴν τῶν θείων κανόνων ἔκδοσιν καὶ νομοθεσίαν. Φησὶ γὰρ εὐθὺς ἡ πρὸς τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ἔκτης συν όξου προενεχθεῖσα ψῆφος πρὸς τοὺς ὁμοίως ἔχον τας τούτοις, ὡς «Οὐκ ἄλλοις ἡμᾶς πληροφορείτε ὑμεῖς οἱ ἐπιστρέφειν πρὸς τὴν ἀλήθειαν λέγοντες, εἰ μὴ ἐγγράφου; λιβέλλους τῆς πίστεως ὑμῶν ἀγάγητε [P. 653] καθ' ἑτέραν σύνοδον, ἡμῶν ἔμπροσθεν ὀφείλοντες ἐπὶ τῶν ἁγίων καὶ ἀχράντων τοῦ Θεοῦ λογίων τούτου; ἐπιδοῦναι.» Εἰ οὖν ἐπέμενοι καὶ 1037 l. Tamen cum haec ita se haberent, et nos, sicuti dictum est, summa cautione jamdiu custodiremur, interea pulsatis die quadam foribus nostris, strepitus auditor; quæ res, quod improvisa esset, terroris aliquid et trepidationis 1038 animo injecit. Nam continuam illam et perpetuam hominum quam plurimorum ad nos ventitantium affluentiam penitus jam obliti eramus. Ceterum illi, ubi quinam essent indicarunt, foribus per nos reseratis admissi ingrediuntur. Erant porro internuntii, ab imperatore quidem nissi. senatores et patricii; & pali iarcha autem, episcopi et hominum præteres eruditorum nonnulli: qui de more allocuti me consederunt, ac mandata exponentes, • Sublatis de medio (inquiebant) iis vocibus, per quas turba in Ecclesia excitatæ fuerant, omnes quoiquot sumus. cum imperatore et patriarcha episcopi ac viri senatorii, novos Tomos, nova decreta composuimus, ad accuratam rationem perfectissime exacta; ut nihil jam obstet, quominus nos in posterum communione tecum junctos et idem sentientes admittas, › 11. Multis tum dictis responsisque et interpellationibus interjectis, demum nova illa decreta exliibere jussi sunt; item Palamæ libellum, cum his conjungendum, prout sacris canonibus traditum et constitutum esset. Etenim decretum, per sanctam œcumenicam synodum sextam promulgatum, sic eos, quorum similis causa erat, alloquitur: c Qui dicitis vos converti ad veritatem, non alias nobis satisfacitis, nisi scriptos fidei vestre libellos producacis apud aliam synodum, debentes coram nobis super sanctis et intemeratis Dei oraculis eos deponere. › 1039 Si igitur (aiebam) sacrosancto et generali. Patrum concilio ipsi quoque

προσειπόντες οὖν τὰ εἰωθότα καὶ καθεσθέντες ἤγγελλον τὰ ἐπιταχθέντα, λέγοντες ὡς ἐκ μέσου γενομένων τῶν καινοτέρων ἐκείνων φωνῶν, δι’ ἃς τὴν ἐκκλησίαν ταρᾶξαι συμπέπτωκε, τομογραφίαι καὶ νέα κατέστη ψηφίσματα πρὸς ἁπάντων ἡμῶν, τῶν τε ἐπισκόπων δηλαδὴ καὶ συγκλητικῶν, ἅμα βασιλεῖ τε καὶ πατριάρχῃ, ἔχουσαι πρὸς ἀκρίβειαν ἄριστα ἡρμοσμένως· ὡς εἶναί σοι τὸ κωλύον οὐδὲν ἔτι, κοινωνοὺς ἔχειν ἡμᾶς τοῦ λοιποῦ καὶ ταὐτά σοι φρονοῦντας. (Β.) Πολλῶν οὖν μεταξὺ τηνικαῦτα ῥαγέντων λόγων καὶ ἀντιθέσεων, τέλος ἀπῃτήθησαν ἐμφανίζειν τά τε νέα ἐκεῖνα ψηφίσματα καὶ ἅμα τὸν ὀφειλόμενον τούτοις τοῦ Παλαμᾶ λίβελλον, κατὰ τὴν τῶν θείων κανόνων ἔκδοσιν καὶ νομοθεσίαν.

[1. c. 1551] BYZANTINE NISTORIÆ LIB. XXII. [imp. 3. cantacuz. 5] liber viceSIMUS SECUNDUS CAPUT PRIMUM. Internuntii, ab imperatore et patriarcha missi, ad Gregoram veniunt. Mandata exponnut. Nova decreta et Palama libellum jubentur exhibere. Negant libellis opus esse: decreta allaturos se promittunt. Gregoras, »t utrumque exhibeatur, multis rationibus contendit, Internuntii, re infecta, discedunt. [P. 652] Α'. Τούτων δ' ὅμως οὕτως ἐχόντων, καὶ οὕτως ἡμῶν ἐπὶ μακρὸν, ὡς εἴρηται, φρουρουμένων πάνυ τοι ἀσφαλῶς, πάταγος ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν μεταξύ παρὰ τὰς ἡμετέρας ηκούετο θύρας· οὗ τὸ ἀπροσδόκητον ἔκπληξιν τινα καὶ θόρυβον ἐνέσταξε τῇ ψυχή, τῆς συνεχείας ἐκείνης τῶν ἀε: προσιόντων παμ τ. άλλων ἡμῖν λήθης ήδη πυθμέσι κρυβείσης. Διασα φησάντων δ' ὅμως ἐκείνων οἵτινες εἶεν, αί τε θύραι πρὸς ἡμῶν ἀνεῴγνυντο κἀκεῖνοι εἰσήεσαν. Αγγελια - φόροι δ' ἦσαν οὗτοι· πρὸς μὲν βασιλέω; ἄνδρες της συγκλήτου καὶ εὐγενῶν· πρὸς αὐ τοῦ πατριάρχου επίσκοποί τε καὶ τῶν ἄλλως ἐλλογίμων ἔνιοι. Προσειπόντες οὖν τὰ εἰωθότα καὶ καθεσθέντες ήγγελλον τὰ ἐπιταχθέντα, λέγοντες ὡς «Εκ μέσου γενομένων τῶν καινοτέρων ἐκείνων φωνῶν, δι' ἂς τὴν Ἐκκλησίαν ταράξει συμπέπτωκε, τομογραφίας καὶ νέα κατέστη ψηφίσματα πρὸς ἀπάντων ἡμῶν, τῶν τε ἐπισκόπων δηλαδὴ καὶ συγκλητικῶν, ἅμα βασιλεί τε καὶ πατριάρχη, ἔχουσαι πρὸς ἀκρίβειαν άριστα ἡρμοσμένως· ὡς εἶναί σοι τὸ κωλύον οὐδὲν ἔτι, κοι νωνούς ἔχειν ἡμᾶς τοῦ λοιποῦ καὶ ταυτά σοι φρο νοῦντας.» Β΄. Πολλῶν οὖν μεταξύ τηνικαῦτα ραγέντων λόγων καὶ ἀντιθέσεων, τέλος ἀπῃτήθησαν ἐμφανίζειν τά τα νέα ἐκεῖνα ψηφίσματα καὶ ἅμα τὸν ὀφειλόμενον τούτοις τοῦ Παλαμᾶ λίβελλον, κατὰ τὴν τῶν θείων κανόνων ἔκδοσιν καὶ νομοθεσίαν. Φησὶ γὰρ εὐθὺς ἡ πρὸς τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ἔκτης συν όξου προενεχθεῖσα ψῆφος πρὸς τοὺς ὁμοίως ἔχον τας τούτοις, ὡς «Οὐκ ἄλλοις ἡμᾶς πληροφορείτε ὑμεῖς οἱ ἐπιστρέφειν πρὸς τὴν ἀλήθειαν λέγοντες, εἰ μὴ ἐγγράφου; λιβέλλους τῆς πίστεως ὑμῶν ἀγάγητε [P. 653] καθ' ἑτέραν σύνοδον, ἡμῶν ἔμπροσθεν ὀφείλοντες ἐπὶ τῶν ἁγίων καὶ ἀχράντων τοῦ Θεοῦ λογίων τούτου; ἐπιδοῦναι.» Εἰ οὖν ἐπέμενοι καὶ 1037 l. Tamen cum haec ita se haberent, et nos, sicuti dictum est, summa cautione jamdiu custodiremur, interea pulsatis die quadam foribus nostris, strepitus auditor; quæ res, quod improvisa esset, terroris aliquid et trepidationis 1038 animo injecit. Nam continuam illam et perpetuam hominum quam plurimorum ad nos ventitantium affluentiam penitus jam obliti eramus. Ceterum illi, ubi quinam essent indicarunt, foribus per nos reseratis admissi ingrediuntur. Erant porro internuntii, ab imperatore quidem nissi. senatores et patricii; & pali iarcha autem, episcopi et hominum præteres eruditorum nonnulli: qui de more allocuti me consederunt, ac mandata exponentes, • Sublatis de medio (inquiebant) iis vocibus, per quas turba in Ecclesia excitatæ fuerant, omnes quoiquot sumus. cum imperatore et patriarcha episcopi ac viri senatorii, novos Tomos, nova decreta composuimus, ad accuratam rationem perfectissime exacta; ut nihil jam obstet, quominus nos in posterum communione tecum junctos et idem sentientes admittas, › 11. Multis tum dictis responsisque et interpellationibus interjectis, demum nova illa decreta exliibere jussi sunt; item Palamæ libellum, cum his conjungendum, prout sacris canonibus traditum et constitutum esset. Etenim decretum, per sanctam œcumenicam synodum sextam promulgatum, sic eos, quorum similis causa erat, alloquitur: c Qui dicitis vos converti ad veritatem, non alias nobis satisfacitis, nisi scriptos fidei vestre libellos producacis apud aliam synodum, debentes coram nobis super sanctis et intemeratis Dei oraculis eos deponere. › 1039 Si igitur (aiebam) sacrosancto et generali. Patrum concilio ipsi quoque

Book XXII · Chapter ILiber Vicesimus Secundus · Caput I

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

φησὶ γὰρ εὐθὺς ἡ πρὸς τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ἕκτης συνόδου προενεχθεῖσα ψῆφος πρὸς τοὺς ὁμοίως ἔχοντας τούτοις, ὡς οὐκ ἄλλοις ἡμᾶς πληροφορεῖτε ὑμεῖς, οἱ ἐπιστρέφειν πρὸς τὴν ἀλήθειαν λέγοντες, εἰ μὴ ἐγγράφους λιβέλλους τῆς πίστεως ὑμῶν ἀγάγητε καθ’ ἑτέραν σύνοδον, ἡμῶν ἔμπροσθεν ὀφείλοντες ἐπὶ τῶν ἁγίων καὶ ἀχράντων τοῦ θεοῦ λογίων τούτους ἐπιδοῦναι. εἰ οὖν ἑπόμενοι καὶ ὑμεῖς ἐκείνῃ τῇ θείᾳ καὶ οἰκουμενικῇ τῶν πατέρων συνόδῳ τὰ ὅμοια κἀπὶ τῷ Παλαμᾷ πεπράχατε, κἀπὶ τοῖς ὁμοίοις αὐτὸν ἐδέξασθε, ἔργοις ἡμῖν τὰ τῆς γνώμης ἐνδείξασθε, παῤῥησίᾳ τὰ γράμματα φέροντες· καὶ ὁμόφρων ὑμῖν ἔσομαι. εἰ δὲ διανομαὶ γερῶν καὶ βασιλικῆς τραπέζης τρυφὴ καὶ χρημάτων ἄφθονος χορηγία συνεχέστερον ἀντλουμένη τοῖς βαλαντίοις ὑμῶν καὶ τὸ χαῖρον τῆς ψυχῆς ἐντεῦθεν ἐφελκομένη, προςκείσθω δ’ ἅμα καὶ τῶν προσηκόντων ἀπειρία μετὰ τῆς ἀμαθίας, ῥᾳδίως ἐξόμνυσθαι τὰ πάτρια πέπεικε δόγματα καὶ τὴν τῶν καθεστώτων νομίμων φαυλίζειν εὐγένειαν, εἰδέναι χρεὼν, ὡς οὐδεὶς ἡμῖν οὐδαμῆ ποτε κοινωνίας ἐγγίνεται τρόπος. οὐχ ἧττον γὰρ ἂν ᾖ φωτὶ πρὸς σκότος, καὶ γαλήνῃ πρὸς διαποντίους κλύδωνας.

[1. c. 1551] BYZANTINE NISTORIÆ LIB. XXII. [imp. 3. cantacuz. 5] liber viceSIMUS SECUNDUS CAPUT PRIMUM. Internuntii, ab imperatore et patriarcha missi, ad Gregoram veniunt. Mandata exponnut. Nova decreta et Palama libellum jubentur exhibere. Negant libellis opus esse: decreta allaturos se promittunt. Gregoras, »t utrumque exhibeatur, multis rationibus contendit, Internuntii, re infecta, discedunt. [P. 652] Α'. Τούτων δ' ὅμως οὕτως ἐχόντων, καὶ οὕτως ἡμῶν ἐπὶ μακρὸν, ὡς εἴρηται, φρουρουμένων πάνυ τοι ἀσφαλῶς, πάταγος ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν μεταξύ παρὰ τὰς ἡμετέρας ηκούετο θύρας· οὗ τὸ ἀπροσδόκητον ἔκπληξιν τινα καὶ θόρυβον ἐνέσταξε τῇ ψυχή, τῆς συνεχείας ἐκείνης τῶν ἀε: προσιόντων παμ τ. άλλων ἡμῖν λήθης ήδη πυθμέσι κρυβείσης. Διασα φησάντων δ' ὅμως ἐκείνων οἵτινες εἶεν, αί τε θύραι πρὸς ἡμῶν ἀνεῴγνυντο κἀκεῖνοι εἰσήεσαν. Αγγελια - φόροι δ' ἦσαν οὗτοι· πρὸς μὲν βασιλέω; ἄνδρες της συγκλήτου καὶ εὐγενῶν· πρὸς αὐ τοῦ πατριάρχου επίσκοποί τε καὶ τῶν ἄλλως ἐλλογίμων ἔνιοι. Προσειπόντες οὖν τὰ εἰωθότα καὶ καθεσθέντες ήγγελλον τὰ ἐπιταχθέντα, λέγοντες ὡς «Εκ μέσου γενομένων τῶν καινοτέρων ἐκείνων φωνῶν, δι' ἂς τὴν Ἐκκλησίαν ταράξει συμπέπτωκε, τομογραφίας καὶ νέα κατέστη ψηφίσματα πρὸς ἀπάντων ἡμῶν, τῶν τε ἐπισκόπων δηλαδὴ καὶ συγκλητικῶν, ἅμα βασιλεί τε καὶ πατριάρχη, ἔχουσαι πρὸς ἀκρίβειαν άριστα ἡρμοσμένως· ὡς εἶναί σοι τὸ κωλύον οὐδὲν ἔτι, κοι νωνούς ἔχειν ἡμᾶς τοῦ λοιποῦ καὶ ταυτά σοι φρο νοῦντας.» Β΄. Πολλῶν οὖν μεταξύ τηνικαῦτα ραγέντων λόγων καὶ ἀντιθέσεων, τέλος ἀπῃτήθησαν ἐμφανίζειν τά τα νέα ἐκεῖνα ψηφίσματα καὶ ἅμα τὸν ὀφειλόμενον τούτοις τοῦ Παλαμᾶ λίβελλον, κατὰ τὴν τῶν θείων κανόνων ἔκδοσιν καὶ νομοθεσίαν. Φησὶ γὰρ εὐθὺς ἡ πρὸς τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ἔκτης συν όξου προενεχθεῖσα ψῆφος πρὸς τοὺς ὁμοίως ἔχον τας τούτοις, ὡς «Οὐκ ἄλλοις ἡμᾶς πληροφορείτε ὑμεῖς οἱ ἐπιστρέφειν πρὸς τὴν ἀλήθειαν λέγοντες, εἰ μὴ ἐγγράφου; λιβέλλους τῆς πίστεως ὑμῶν ἀγάγητε [P. 653] καθ' ἑτέραν σύνοδον, ἡμῶν ἔμπροσθεν ὀφείλοντες ἐπὶ τῶν ἁγίων καὶ ἀχράντων τοῦ Θεοῦ λογίων τούτου; ἐπιδοῦναι.» Εἰ οὖν ἐπέμενοι καὶ 1037 l. Tamen cum haec ita se haberent, et nos, sicuti dictum est, summa cautione jamdiu custodiremur, interea pulsatis die quadam foribus nostris, strepitus auditor; quæ res, quod improvisa esset, terroris aliquid et trepidationis 1038 animo injecit. Nam continuam illam et perpetuam hominum quam plurimorum ad nos ventitantium affluentiam penitus jam obliti eramus. Ceterum illi, ubi quinam essent indicarunt, foribus per nos reseratis admissi ingrediuntur. Erant porro internuntii, ab imperatore quidem nissi. senatores et patricii; & pali iarcha autem, episcopi et hominum præteres eruditorum nonnulli: qui de more allocuti me consederunt, ac mandata exponentes, • Sublatis de medio (inquiebant) iis vocibus, per quas turba in Ecclesia excitatæ fuerant, omnes quoiquot sumus. cum imperatore et patriarcha episcopi ac viri senatorii, novos Tomos, nova decreta composuimus, ad accuratam rationem perfectissime exacta; ut nihil jam obstet, quominus nos in posterum communione tecum junctos et idem sentientes admittas, › 11. Multis tum dictis responsisque et interpellationibus interjectis, demum nova illa decreta exliibere jussi sunt; item Palamæ libellum, cum his conjungendum, prout sacris canonibus traditum et constitutum esset. Etenim decretum, per sanctam œcumenicam synodum sextam promulgatum, sic eos, quorum similis causa erat, alloquitur: c Qui dicitis vos converti ad veritatem, non alias nobis satisfacitis, nisi scriptos fidei vestre libellos producacis apud aliam synodum, debentes coram nobis super sanctis et intemeratis Dei oraculis eos deponere. › 1039 Si igitur (aiebam) sacrosancto et generali. Patrum concilio ipsi quoque

(Γ.) Ἐκεῖνοι μὲν οὖν μὴ χρείαν εἶναι λιβέλλων ἔφασαν ἐνταυθοῖ, μηδὲ τοιούτων σφίσιν ἀπαίτησιν νῦν. νόμον γὰρ εἶναι λιβέλλων ἁπάντων στεῤῥότερον τὸ σφίσι δεδεγμένον τε καὶ δεδογμένον. περὶ δ’ ὧν αὐτοῖς γέγραπται νέα ψηφίσματα, καὶ τομογραφικῶν συνθημάτων, αὐτοὶ ἑαυτοῖς μὴ κεκομικόσιν ἐμέμφοντό τε καὶ ἐς τὴν τῆς λήθης αὐτόνομον τυραννίδα τὴν τοῦ συμβάντος διαμαρτίαν ἀνέφερον· ὃ διορθοῦν τὴν ὑστεραίαν σφόδρα ἐπηγγέλλοντο. (Δ.) Μηδὲ γὰρ εἶναι τῶν εἰκότων, πλὴν ἐκείνων, λόγους ὁμοῦ τῷ πληγέντι διαλυομένους ἀέρι κομίζειν, ἔφασκον ἔγωγε. μᾶλλον γὰρ ἂν ἐκεῖνά γε χρῆναι ποιεῖν ἐμφανῆ, πρὶν ἢ ἐκείνους αὐτούς. ἐπεὶ καὶ τὰ θεῖα τοῖς ἀποστόλοις εὐαγγέλια καὶ τῶν σοφῶν τῆς ἐκκλησίας μυσταγωγῶν αἱ διδασκαλίαι καὶ τὰ ἱερὰ δόγματα γέγραπται μὲν, οὐκ ἐκδέδοται δέ· οὐδ’ ἐκδέδοται μὲν, σεσιώπηται δέ·

[1. c. 1551] BYZANTINE NISTORIÆ LIB. XXII. [imp. 3. cantacuz. 5] liber viceSIMUS SECUNDUS CAPUT PRIMUM. Internuntii, ab imperatore et patriarcha missi, ad Gregoram veniunt. Mandata exponnut. Nova decreta et Palama libellum jubentur exhibere. Negant libellis opus esse: decreta allaturos se promittunt. Gregoras, »t utrumque exhibeatur, multis rationibus contendit, Internuntii, re infecta, discedunt. [P. 652] Α'. Τούτων δ' ὅμως οὕτως ἐχόντων, καὶ οὕτως ἡμῶν ἐπὶ μακρὸν, ὡς εἴρηται, φρουρουμένων πάνυ τοι ἀσφαλῶς, πάταγος ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν μεταξύ παρὰ τὰς ἡμετέρας ηκούετο θύρας· οὗ τὸ ἀπροσδόκητον ἔκπληξιν τινα καὶ θόρυβον ἐνέσταξε τῇ ψυχή, τῆς συνεχείας ἐκείνης τῶν ἀε: προσιόντων παμ τ. άλλων ἡμῖν λήθης ήδη πυθμέσι κρυβείσης. Διασα φησάντων δ' ὅμως ἐκείνων οἵτινες εἶεν, αί τε θύραι πρὸς ἡμῶν ἀνεῴγνυντο κἀκεῖνοι εἰσήεσαν. Αγγελια - φόροι δ' ἦσαν οὗτοι· πρὸς μὲν βασιλέω; ἄνδρες της συγκλήτου καὶ εὐγενῶν· πρὸς αὐ τοῦ πατριάρχου επίσκοποί τε καὶ τῶν ἄλλως ἐλλογίμων ἔνιοι. Προσειπόντες οὖν τὰ εἰωθότα καὶ καθεσθέντες ήγγελλον τὰ ἐπιταχθέντα, λέγοντες ὡς «Εκ μέσου γενομένων τῶν καινοτέρων ἐκείνων φωνῶν, δι' ἂς τὴν Ἐκκλησίαν ταράξει συμπέπτωκε, τομογραφίας καὶ νέα κατέστη ψηφίσματα πρὸς ἀπάντων ἡμῶν, τῶν τε ἐπισκόπων δηλαδὴ καὶ συγκλητικῶν, ἅμα βασιλεί τε καὶ πατριάρχη, ἔχουσαι πρὸς ἀκρίβειαν άριστα ἡρμοσμένως· ὡς εἶναί σοι τὸ κωλύον οὐδὲν ἔτι, κοι νωνούς ἔχειν ἡμᾶς τοῦ λοιποῦ καὶ ταυτά σοι φρο νοῦντας.» Β΄. Πολλῶν οὖν μεταξύ τηνικαῦτα ραγέντων λόγων καὶ ἀντιθέσεων, τέλος ἀπῃτήθησαν ἐμφανίζειν τά τα νέα ἐκεῖνα ψηφίσματα καὶ ἅμα τὸν ὀφειλόμενον τούτοις τοῦ Παλαμᾶ λίβελλον, κατὰ τὴν τῶν θείων κανόνων ἔκδοσιν καὶ νομοθεσίαν. Φησὶ γὰρ εὐθὺς ἡ πρὸς τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ἔκτης συν όξου προενεχθεῖσα ψῆφος πρὸς τοὺς ὁμοίως ἔχον τας τούτοις, ὡς «Οὐκ ἄλλοις ἡμᾶς πληροφορείτε ὑμεῖς οἱ ἐπιστρέφειν πρὸς τὴν ἀλήθειαν λέγοντες, εἰ μὴ ἐγγράφου; λιβέλλους τῆς πίστεως ὑμῶν ἀγάγητε [P. 653] καθ' ἑτέραν σύνοδον, ἡμῶν ἔμπροσθεν ὀφείλοντες ἐπὶ τῶν ἁγίων καὶ ἀχράντων τοῦ Θεοῦ λογίων τούτου; ἐπιδοῦναι.» Εἰ οὖν ἐπέμενοι καὶ 1037 l. Tamen cum haec ita se haberent, et nos, sicuti dictum est, summa cautione jamdiu custodiremur, interea pulsatis die quadam foribus nostris, strepitus auditor; quæ res, quod improvisa esset, terroris aliquid et trepidationis 1038 animo injecit. Nam continuam illam et perpetuam hominum quam plurimorum ad nos ventitantium affluentiam penitus jam obliti eramus. Ceterum illi, ubi quinam essent indicarunt, foribus per nos reseratis admissi ingrediuntur. Erant porro internuntii, ab imperatore quidem nissi. senatores et patricii; & pali iarcha autem, episcopi et hominum præteres eruditorum nonnulli: qui de more allocuti me consederunt, ac mandata exponentes, • Sublatis de medio (inquiebant) iis vocibus, per quas turba in Ecclesia excitatæ fuerant, omnes quoiquot sumus. cum imperatore et patriarcha episcopi ac viri senatorii, novos Tomos, nova decreta composuimus, ad accuratam rationem perfectissime exacta; ut nihil jam obstet, quominus nos in posterum communione tecum junctos et idem sentientes admittas, › 11. Multis tum dictis responsisque et interpellationibus interjectis, demum nova illa decreta exliibere jussi sunt; item Palamæ libellum, cum his conjungendum, prout sacris canonibus traditum et constitutum esset. Etenim decretum, per sanctam œcumenicam synodum sextam promulgatum, sic eos, quorum similis causa erat, alloquitur: c Qui dicitis vos converti ad veritatem, non alias nobis satisfacitis, nisi scriptos fidei vestre libellos producacis apud aliam synodum, debentes coram nobis super sanctis et intemeratis Dei oraculis eos deponere. › 1039 Si igitur (aiebam) sacrosancto et generali. Patrum concilio ipsi quoque

PG 148:1315ἀλλὰ καὶ διὰ πάσης τῆς οἰκουμένης ἀεὶ κηρύττεται, καὶ τῶν γεγραφότων θανόντων ἀθάνατα μένει τὰ γράμματα, στήλης ἁπάσης καὶ ἀνδριάντων ἁπάντων μακρῷ μονιμώτερα, μὴ μόνον ζῶσαν καὶ ἔμπνουν τινὰ τοῖς χρωμένοις παρεχόμενα τὴν ὠφέλειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν τῶν γεγραφότων προαίρεσίν τε καὶ οἰκονομικὴν σύνεσιν διηνεκῶς εἰκονίζοντα, καὶ τὸ ἀθάνατον ἔμπρακτόν σφισι διδόντων. πέφυκε γὰρ ἀεὶ χειροῦσθαι μετὰ ῥᾳστώνης τὰ αἰσθητὰ τὴν τῶν αἰσθητηρίων ἀντίληψιν, διὰ τὸ συγγενὲς καὶ οἰκεῖον, καὶ πεῖραν ἅμα καὶ γνωστικὴν ἐμπειρίαν συνάγεσθαι τὸ καίριον ἔχουσαν ἐκ τῆς ὁμιλίας ἀμφοῖν. νοῦς μὲν γὰρ δικαστὴς τῶν ἐν κόσμῳ πραγμάτων ὑπάρχων νῦν μὲν εἰς αἰθέρα νῦν δ’ εἰς γῆν ἐνεργεῖ, καὶ διὰ τῶν αἰσθητηρίων τὰς τῶν πραγμάτων ἀναγινώσκει ποιότητας· καὶ νῦν μὲν διὰ τῆς ἁφῆς ἐρωτᾷ καὶ μανθάνει σωμάτων τραχύτητας καὶ λειότητας, καὶ ὅσα τῷ τοιούτῳ πέφυκεν ὑποκεῖσθαι αἰσθητηρίῳ· καὶ αὖ διὰ τῆς ὀσφρήσεως ὅσα εὐώδη καὶ μή· καὶ νῦν μὲν διὰ τῆς ἀκοῆς τῶν ἐναρμονίων φωνῶν τὴν ἀντίληψιν ἴσχει· νῦν δὲ ταῖς διαφόροις διὰ τῶν ὄψεων βαφαῖς ὁμιλεῖ τῶν χρωμάτων·

1315 [A. ■. GS5J, IND. 4] obsecuti cum Palama sic egistis, eumque iisdem ὑμεῖς ἐκείνῃ τῇ θείᾳ καὶ οἰκουμενικῇ τῶν Πατέ conditionibus recepistis; jam vos, scripta illa palam proferentes, animum re declarate, et me vobis consentientem habetote. Quod si et præmia distributa, et mensæ imperatoriæ luxus, et larga pecuniæ el nim copia in vestrus sacculos jugiter defluens et ɔnimum, ea parte qua gaudium sentit, blande alliciens; si denique (ut et hoc addamus) officii igno. ratio et inscitia vobis persuaserunt, facile ut Patrum dogmata ejuraretis et constitutarum legum nobilitatem parvi faceretis; hoc scitote, nullo pacto fieri posse, ut ulla unquam inter nos commun o sit; non magis scilicet, quam aut luci cum tenebris, aut serenitati cum sævientis pelagi Auctibus. > III. At illi nec libellis opus esse in præsenti, nec talia nunc exigenda ab se aiebant. Nam quod ipsis approbatum decretumque esset, id legem esse oinnibus libellis firmiorem. Quod ad nova decreta, que scripsissent, et ad synodici Tomi constitutiones attineret; ea quia non attulissent, se ipsos ineusabant, et ejus rei culpam conferebant in oblivionem, cujus potestas summa et tyrantica esset; atque id peccatum postera die correcturos se alfirmate promittebant. IV. Enimvero negabam ego rationi consentaneum esse, aut aliis convenire præterquam istis, ejusmodi verba afferre, quæ aere percusso statim ernescerent; imo illa decreta, prius quam ipsi comparerent, oportuisse 1050 coram exhiberi. ( Quippe (aicbam) nec divina Evangelia ab apostolis, nec sapientum Ecclesi: antistitum præceptiones, nec sacra dogmata sic scripta sunt, ut in lacom edita haud fuerint; nec sic quidem edita sunt, ut tacita latuerint; sed et toto orbe, quacunque habitabilis est, praedicantur sine liac, et, mortuis iis qui scripserunt, permanent scripta immortalia, quovis cippo, quibuslibet simulacris perenniora: caque non solum iis, qui utantur, vivum et veluti spirantem fructum afferunt; sed et illorum, a quibus scripta sunt, voluntatem oficiosanique providentiam perpetuo representant, et veram ipsis immortalitatem tribuuat. Nempe ea est natura rerum sensilium, ut quia sensibus cognatæ et quasi familiares sunt, idcirco ad sui perceptionem facile eos semper quasi mancipatos adducant, atque adeo ex utrisque conjunctis usus et opportune agendi sagax experientia colligatur. Eorum enim, quæ in mundo sunt, judex constituta mens vim suam Dunc in caelum, nunc in terram exercet, et rerum qualitates ope sensuum cognoscit; ac modo per factum aperitates levitatesque corporum, et quæ cunque ei sensui a natura subjiciuntur, explorat et intelligit; modo per odoratum, quæ suaveolentia sint et contra; modo per auditum voces modulaLis percipit; niodo per oculos variis colorum fucis interest; atque eadem præterea hominum mores nunc linguæ nunc scripturæ ope assequitur, et quales si sint discit. In iis sensibus duo principaρων συνόδω τὰ ὅμοια κἀπὶ τῷ Παλαμά πεπλάγκτα, κατὶ τοῖς ὁμοίως; αὐτὸν ἐδέξασθε, ἔργοις ἡμῖν τὰ τῆς γνώμης ἐνδείξασθε, παρρησίᾳ τὰ γράμματα φέροντες· καὶ ὁμόφρων ὑμῖν ἔσομα:. Ε: δὲ διανομεί γερῶν καὶ βασιλικής τραπέζης τρυφὴ καὶ χρημά των άφθονος χορηγία συνεχέστερον ἀντλουμένη τους βαλαντίοις ὑμῶν καὶ τὸ χαῖρον τῆς ψυχῆς ἐντεύθεν ἐφελκομένη, προσκεί30» δ' ἅμα καὶ τῶν προσηκόν των ἀπειρία μετὰ τῆς ἀμαθίας, βαδίως εξόμνυσθαι τὰ πάτρια πέπεικε δόγματα καὶ τὴν τῶν καθεστώ των νομίμων φαυλίζειν εὐγένειαν, εἰδέναι χρεών, ὡς οὐδεὶς ἡμῖν οὐδαμή ποτε κοινωνίας ἐγγίνεται τρόπο;. Οὐχ ἧττον γὰρ ἂν ᾖ φωτὶ πρὸς σκέτος, καὶ γαλήνῃ πρὸς διαποντίους κλύδωνας. Γ. Ἐκεῖνοι μὲν οὖν μὴ χρείαν είναι λιθίμων ἔφασαν ἐνταυθοί, μηδὲ τοιούτων σφίσιν ἀπαίτησιν νῦν. Νόμον γὰρ εἶναι λιβέλλων ἁπάντων στιβα ρον τὸ σφίσι δεδεγμένον τε καὶ δεδογμένον. Περί τ ὧν αὐτοῖς γέγραπται νέα ψηφίσματα, καὶ τομογραφικῶν συνθημάτων, αὐτοὶ ἑαυτοῖς μὴ κεκομείων ἐμέμφοντό τε καὶ ἐς τὴν τῆς λήθης αυτόνομου συμβο νίδα τὴν τοῦ συμβάντος διαμαρτίαν ἀνέφεραν διορθοῦν τὴν ὑστεραίαν σφόδρα ἐπηγγέλλοντα. Δ'. Μηδὲ γὰρ εἶναι τῶν εἰκότων, πλὴν ἐκείνη, λόγους ὁμοῦ τῷ πληγέντι διαλυομένους ἀέρι τη ζειν, ἔφασκον ἔγωγε. Μάλλον γὰρ ἂν ἐκεῖν τ χρῆναι ποιεῖν ἐμφανῆ, πρὶν ἢ ἐκείνους αυτής. Ἐπεὶ καὶ τὰ θεῖα τοῖς ἀποστόλοις Ευαγγέλια και τῶν σοφῶν τῆς Εκκλησίας μυσταγωγῶν οἱ διδασ λίαι καὶ τὰ ἱερὰ δόγματα γέγραπται μὲν, οὐκ ἔτι δέδοται δέ· οὐδ᾽ ἐκδέδοται μὲν, σεσιώπηται δέ· άλλα καὶ διὰ πάσης τῆς οἰκουμένης ἀεὶ κηρύττεται, καὶ τῶν γεγραφήτων θανόντων ἀθάνατα μένει τὰ γράμματα, στήλης ἀπάτης καὶ ἀνδριάντων ἀπάντων μακρών μου. μώτερα, μή μόνον ζῶσαν καὶ ἔμπνουν τις τας χρωμένοις παρεχόμενα τὴν ὠμέλειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν τῶν γεγραφότων προαίρεσίν τε και οικονομικής σύνεσιν διηνεκῶς εἰκονίζοντα, καὶ τὸ ἀθάνατοι ἔμπρακτόν σφισι διδόντων. Πέφυκε γὰρ ἀεὶ χειρον. ούαι μετά ραστώνης τὰ αἰσθητὰ τὴν τῶν αἰσθητη ρίων ἀντίληψιν, διὰ τὸ συγγενὲς καὶ οἰκεῖον, καὶ πειραν ἅμα καὶ γνωστικὴν ἐμπειρίαν συνάγεσία τὸ καίριον ἔχουσαν ἐκ τῆς ἐμιλίας ἀμφοῖν. Νούς μὲν γὰρ δικαστὴς τῶν ἐν κόσμῳ πραγμάτων ὑπάρ χων νῦν μὲν εἰς αἰθέρα, νῦν δ' εἰς γῆν ἐνεργεῖ, καὶ δις τῶν [Ρ. 654 | αισθητηρίων τὰς τῶν πραγμάτων άναγινώσκει ποιότητας· καὶ νῦν μὲν διὰ τῆς ἀφῆς ἐρωτ καὶ μανθάνει σωμάτων τραχύτητας καὶ λειότητας, καὶ ὅσα τῷ τοιούτῳ πέφυκεν ὑποκεῖσθαι αίσθηση. ρίῳ· καὶ αὖ διὰ τῆς ὀσφρήσεως ὅσα ενεβη καὶ μ καὶ νῦν μὲν διὰ τῆς ἀκοῆς τῶν ἐναρμονίων φυσικών τὴν ἀντίληψιν ἴσχει· νῦν δὲ ταῖς διαφόρα; ἐπὶ ταν Εψεων βαφεῖς ὁμιλεῖ τῶν χρωμάτων και ερίς τ ἔτι νῦν μὲν διὰ γλώττης, νῦν δὲ διὰ γραμμάτων, ἐφάπτεται τῶν ἀνθρωπίνων ἠθῶν καὶ εἰς ταύτα ἀναγινώσκει ποιότητας. Τούτων τοίνυν δυών ενε ήγεμονικωτέρων, στα γε πρὸς τὸ διακονεῖσθα:

PG 148:1317καὶ πρός γε ἔτι νῦν μὲν διὰ γλώττης, νῦν δὲ διὰ γραμμάτων, ἐφάπτεται τῶν ἀνθρωπίνων ἠθῶν καὶ τὰς τούτων ἀναγινώσκει ποιότητας. τούτων τοίνυν δυοῖν ὄντων ἡγεμονικωτέρων, ὅσα γε πρὸς τὸ διακονεῖσθαι τῷ τῆς ψυχῆς βελτίονι μέρει, νῦν μὲν θατέρῳ μᾶλλον ἐνίους τῶν πάλαι παρέχειν σοφῶν τὴν βελτίονα μοῖραν ἀκούομεν, νῦν δ’ ἐνίους θατέρῳ. ἡ μὲν γὰρ τῶν ἐνεστώτων ἀντιληπτικὴ καὶ παρόντων μόνον ἡ ὄψις ὑπάρχουσα δραστικωτέραν ὅμως ὡς τὰ πολλὰ τὴν τῶν ὑποκειμένων παρέχεται γνῶσιν· ἡ δ’ ἀκοὴ ἀμβλυτέραν μέν πως, πλατυτέραν δ’ ὅμως. τῶν τε γὰρ παρόντων εὐχερῶς ἀντιλαμβάνεται καὶ τῶν ἀπόντων ὡς παρόντων αἰσθάνεται, δαιμονίως τὰς τοπικὰς συνάπτουσα διαστάσεις. εἰ δέ τῳ μὴ φορτικὸς ὁ λόγος, αὕτη καὶ τῶν μελλόντων ἑρμηνεὺς ὁρᾶται τοῖς νῦν, εἴ τις Μωσῆς καὶ Δαβὶδ διὰ πνεύματος θείου τὴν τούτων ἀποθεσπίζει πρόγνωσιν.

[A. C. 1551] ΒΥΖΑΝΤΙΝ.Ε HISTORIE LIB. XXI. [IMP. J. CANTACUZ. 5] 1918 τῆς ψυχῆς βελτίονι μέρει, νῦν μὲν θατέρῳ μᾶλλον tun 1041 tenent, in quantum scilicet excellen Ἁγίους τῶν πάλαι παρέχειν σοφῶν τὴν βελτίονα μοίραν ἀκούομεν, νῦν δ' ἐνίους θατέρῳ. Η μὲν γὰρ τῶν ἐνεστώτων ἀντιληπτικὴ καὶ παρόντων μέτον ἡ ὄψις ὑπάρχουσα δραστικωτέραν ὅμως ὡς τὰ πολλὰ τὴν τῶν ὑποκειμένων παρέχεται γνῶσιν· ἡ δ' ἀκοὴ ἀμβλυτέραν μὲν πως, πλατυτέραν δ' ὅμως. Τῶν τε γὰρ παρόντων εὐχερῶς ἀντιλαμβάνεται καὶ τῶν ἀπόντων ὡς παρόντων αἰσθάνεται, δαιμονίως τὰς τοπικές συνάπτουσα διαστάσεις. Εἰ δέ τῷ μὴ φορτικὸς ὁ λόγος, αὕτη καὶ τῶν μελλόντων ἑρμη νεὺς ὁρᾶται τοῖς νῦν, εἴ τις Μωσῆ; καὶ Δαβὶδ διὰ Πνεύματος θείου τὴν τούτων ἀποθεσπίζει πρόγνω σιν. Εἰ οὖν ἐν τοῖς ἄλλως ἔχουσι πράγμασιν οὕτω ταῦτ' ἔχει, καὶ χρημάτων καὶ χωρίων κρίσεις α πλείους αὐτοπροσώπους ἐπιζητοῦσιν ἐπιστασίας, και χρόνου δέονται μακροτέρου πολλάκι;, καὶ ὄψεως ἅμα καὶ ἀκοῆς ἐν ταυτῷ τὰ κριτήρια διὰ τὴν ἀκρί σε αν τἀσφαλούς ἀπαιτοῦσι, πῶς οὐκ ἄν τις ἐνταῦθα τὸ τοῦ ὑπερβάλλοντος ἔφλημα τοῖς δόγμασιν ἐνεῖναι τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας σταθμῷτο μετὰ πολλοῦ τοῦ κρείττονος; Διτέον οὖν καὶ ἡμῖν, καὶ μετὰ πολλῆς καὶ σφόδρα κατεσπουδασμένης Ερεύνης ἐξεταστέον καπὶ μακροῖς νυχθημέροις τὰ νέα ταυτί γράμματα, Τοὺς γὰρ τῶν λόγων καινούς καὶ κρίσεις καινὰς ἐπιφέρειν, φασὶν οἱ σοφοι, ἢν μὴ Θεοῦ μεστός τις ὁ καινοτομῶν ἦν καὶ οἷος ὁ θεόπτης ἐκεῖνος ὑπῆρχε Μωσῆς, ὁ τὰ μυρία τῶν Εβραίων στρατόπεδα διὰ τῶν ὑγρῶν τῆς θαλάσσης ἀβύσσων ὡς δι᾿ ἀνύδρων διαβιβάσας, καὶ τοὐναντίον αὖ διὰ τῆς ἀνύδρου πέτρας μεῖν ὑδάτων θαλάσσας παρασκευάσας. Θεοῦ γαρ κελεύοντής τε καὶ συναιρομένου, και νόμοι λύονκαι φύσεως. Ην δέ τις τῶν ἀπὸ τρυφῆς καὶ τῆς ὀψὲ κραιπάλης έωθεν ἀνατελλόντων ᾖ, ἀνάγκη νοσήματα φύεσθαι μοχθηρὰ καὶ παντοδαπά, καὶ διαφόρων εἶσαγωγάς αἱρέσεων πρὸς τὴν καθεστῶσαν ἐκ παλαιοῦ πολιτείαν, καὶ ἀναλύσεις δογματικῆς ἁρμονίας, καὶ στάθμης ἁπάσης ευνομουμένης. Διόπερ οὐκ ἀταλαι πωρόν τινα καὶ μάλιστά τοι εὔωνον ἡγεῖσθαι χρεών τὴν τῆς ἀληθείας εύρεσιν. [Γ. 655] Οὐ γὰρ αὐτοσχέδια καὶ αὐτόματα φύεσθαι, καθάπερ τὰς ἐν τοῖς ἄλσεσι βάτους, ἴσμεν τὰ χρήσιμα· ἀλλὰ πόνοις παι ρέμιξε πλείστοις, καὶ κομιδή μακροῖς περιετείχισε τοῖς ἱδρῶσιν, ὅ τι περ κεφάλαιον τῶν τῆς ψυχῆς ἀγα θῶν. Τί δ' ἄλλο ψυχῇ τιμιώτερον ἀγαθὸν, ἢ πίστεως ἀκριβῆς ἀσφάλεια πρὸς Θεόν; Σώματος μὲν γὰρ νοσήματα παῖδας ἰατρῶν εἰσκαλοῦσι θεραπευτάς· κἂν μὴ εὐστοχεῖν τὸ σπούδασμα δόξῃ, τὸ βλάβος οὐ πάνυ τοι χαλεπόν, οὐδὲ τοῦ παρόντος βίου μακρύτε ρον· τὰ δὲ τῶν θείων δογμάτων άρρωστήματα οὐχ αἱμάτων ῥήγνυσι βύακας, ἀλλ' αὐτῇ γε αυτόχρημα τῇ πίστει παρέχει την βλάβην, ἀναίμακτον μὲν, ἀλλὰ μάλα τοι σφόδρα καιρίαν καὶ ψυχῆς αἰώνιον καὶ ἀθάνατον πράττουσαν θάνατον, ἧς κόσμος ἅπας οὐκ ἔστιν ἀντάξιος. Διὸ παρρησιαστέον ἐστὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ πρό γε τούτων τοὺς ἐκείνους λιβέλα λους, τὰς τῶν ἑπταισμένων μετανοίας κομίζοντας, ἵνα μὴ χεῖρον τῇ Ἐκκλησίᾳ τὸ σχίσμα γένηται. Εἰ δέ γε μή βούλοισθε, τίς ἔτι χρεία μαρτύρων; Αὐτοὶ tiori animi parti inserviunt. Ex veteribus philosophis alii huic, alii illi primas tribuunt. Ac visus quidem, tametsi ea tantum percipere potest, quu adsunt et præsentia obversantur, tamen effìcaciorem plerumque rerum objectarum cognitionem parit: auditus vero hebetiorem quodammodo, at latius diffusam; utpote qui et præsentia facile arripit, et locorum intervallis disjuncta sic conjungit mirabiliter, ut absentium tanquam præsentium sensu»fficiatur: eumdenique, si fas dicere, etiam futurorum iis qui nunc vivunt interpretem exsistere videmus, si quis vel Moses, vel David, divino Spiritu allatus, præcognita ea vaticinctur. Si ita que in iis rebus, quarum diversa est ratio, ita ha∙c se habent; si pleraque de pecuniis et prædiis judicia oculatam et attentam inspectionem requirunt, ac longo sæpe tempore egent, et, ut certiora sint, utrumque simul, oculorum dico et aurium examen conjunctum exigunt; quidni hoc loco, ubi de Ecclesiæ Dei dogmatis agitur, id cumulatius debere præstari longe potiori jure quisque existimet? Et nobis igitur nova illa decreta dari oportet, quæ multo et diligentissimo examine longis diebus et noctibus perpendamus. Quæ enim nove dicta proferuntur, ea novis judiciis subeundis obnoxia esse sapientes pronuntiant; nisi is qui nova profert, numine sit plenus; qualis fuit ille Deum præsĽntem intuitus Moses; qui innumerabiles 1042 Hebraeorum exercitus per liquidos maris gurgites, velut per aridum solum, transmisit, et vicissim elecit, ut per aridam petram aquarum vis maxima flueret. Scilicet Deo jubente et adjuvante ipsæ solvuntur leges naturæ. At si is sit unus ex iis, qui ex luxu et nocturna crapula excitati mano expergiscuntur, profecto necesse est, perniciosos omnis generis morbos exsisture, et varias hæreses in constitutam antiquitus disciplinam invchi, et harmoniam dogmaticam regulasque omnes legitimnas aboleri atque dissolvi. Non debet itaque veritatis investigatio facili labore parabilis et minimo pretio venalis existimari. Nam quæ utilia sunt, ea non videmus subito et sua sponte nasci, ut rubos in silvis. Quod autem summum est animi bonorum, id plurimos labores intermistes habet, et maximis sudoribus objectis præcluditur. Quid porro pretiosius animæ est, quaiu religiosa et constans veræ erga Deum fidei observatio? Ad sanandos corporis morbos medici arcessuntur; qua quidem opera si minus successerit, damnum certe non adeo grave, neque hac mortali vita diuturnius futurum, accipitur. At ii morbi, qui ad degnata theologica pertinent, quanquam sanguinis rivos ruptis venis non effundunt, fidei ipsi plagam revera inûigunt, incruentam quidem illam, sed maxime lethalem, sempiternum quippe et immortale exitium allaturam animæ, cui nec totus mundus æquiparandus est. Quamobrem palam ista proferri, atque in primis illos, 1043 qui penitentiam er

PG 148:1319εἰ οὖν ἐν τοῖς ἄλλως ἔχουσι πράγμασιν οὕτω ταῦτ’ ἔχει, καὶ χρημάτων καὶ χωρίων κρίσεις αἱ πλείους αὐτοπροσώπους ἐπιζητοῦσιν ἐπιστασίας, καὶ χρόνου δέονται μακροτέρου πολλάκις, καὶ ὄψεως ἅμα καὶ ἀκοῆς ἐν ταὐτῷ τὰ κριτήρια διὰ τὴν ἀκρίβειαν τἀσφαλοῦς ἀπαιτοῦσι, πῶς οὐκ ἄν τις ἐνταῦθα τὸ τοῦ ὑπερβάλλοντος ὄφλημα τοῖς δόγμασιν ἐνεῖναι τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας σταθμῷτο μετὰ πολλοῦ τοῦ κρείττονος; δοτέον οὖν καὶ ἡμῖν, καὶ μετὰ πολλῆς καὶ σφόδρα κατεσπουδασμένης ἐρεύνης ἐξεταστέον κἀπὶ μακροῖς νυχθημέροις τὰ νέα ταυτὶ γράμματα. τοὺς γὰρ τῶν λόγων καινοὺς καὶ κρίσεις καινὰς ἐπιφέρειν, φασὶν οἱ σοφοὶ, ἢν μὴ θεοῦ μεστός τις ὁ καινοτομῶν ᾖ, καὶ οἷος ὁ θεόπτης ἐκεῖνος ὑπῆρχε Μωσῆς, ὁ τὰ μυρία τῶν Ἑβραίων στρατόπεδα διὰ τῶν ὑγρῶν τῆς θαλάσσης ἀβύσσων ὡς δι’ ἀνύδρων διαβιβάσας, καὶ τοὐναντίον αὖ διὰ τῆς ἀνύδρου πέτρας ῥεῖν ὑδάτων θαλάσσας παρασκευάσας. θεοῦ γὰρ κελεύοντός τε καὶ συναιρομένου, καὶ νόμοι λύονται φύσεως.

1319 [A. x. 6859, IND. 41 [1. 1. CANTACUZ. 5] 1390 ralorum preferunt, libellos exhiberi oportet, ne γὰρ αὐτοὺς ἀντὶ μυρίων ἑαυτοῖς ἐπ' αὐτοχωρι 12. pejus schisma Ecclesiæ accidat. Quod si vos nolitis, quid jam opus est testibus? In manifesto scelere deprehensi, instar mille accusatorum Ipsi contra vos statis, quatenus scilicet ingenuam fiduciam odistis, et veritatis lucem aversamini, «Omnis τηγόρων ἐστήσατε, παρρησίαν μισοῦντες καὶ τῆς ἀληθείας ἀποστρεφόμενοι. ο Πᾶς γὰρ ὁ τὰ φανα πράσσων μισεῖ τὸ φῶς καὶ οὐκ ἔρχεται, ο φησί, ι πρὸς τὸ φῶς, ἵνα μὴ φανερωθῇ τὸ πονηρά έργα αὐτοῦ. ὁ enim qui male agit, odit luceni, et non venit (inquit Christus) ad lucem, ut non manifestentur mala opera ejus ‘. › V. Hac ego. Illi autem modo nata et recens in lucem edita decreta ac eum, qui scriptus erat, Tomum allaturos se promittebant. Veram libellos dare, et erratorum pœnitentiam fateri, ita ut, crosancia ef generalia Patrum concilia juberent, minime iis placebat. Imo uno consensu onines negabant, Palamam talia literis consignata daturum ullo modo, aut cuiquam omniuin nostrum vel sine scripto ostensurum esse se pœnitentem corumi quæ peccasset. Ecquomodo autem hoc iis placuisset, cum illo consentientibus, et a se ipsis quoque similia nos repetituros esse suspicantibus? Itaque his transactis surgunt abennique, imperatori et paIriarcha celerisque episcopis, quæ dicta sint, renuntiuuri. Nos vero in ea solitudine, quæ nobis aliquanto ante indicta fuerat, domi remansimus. Ε'. 'Αλλ' ἐγὼ μὲν ταῦτ᾽ εἶπον· οἱ δὲ τὰ μὲν του γιά καὶ ἀρτιγενῆ ψηφίσματα καὶ τὰς τομογραφίας ἐκείνας κομίζειν ὑπισχνοῦντο· τούς γε μὴν ταῖς θείαις ἐκείναις καὶ οἰκουμενικαῖς τῶν Πατέρων συν ίδοις ἀπαιτουμένους λιβέλλους, καὶ τὸν ἐπὶ ταῖς ἑπταισμένοις μετάμελον, τοῦτο δὲ καὶ μάλα επιτε ήρεσκεν. 'Αλλ' ὅλαις ἀπηγόρευτο γνώμαις, μήτι γραφῇ τοιαῦθ᾽ ὅλως πρός του Παλαμά ἐσθῆται, μήθ' ἡμῖν οὐδέσι μεταμελείας ἐφ᾽ οἷς ημαρτήκει τρόπους ἀγράφως γοῦν ἐπιδείξασθαι. Καὶ πῶς γὰρ ἀρέσκειν ἔμελλέ σφισιν, ὁμόφροσιν οὖσι καὶ ἄμε τὴν ὁμοίαν ύφορωμένοις ἀπαίτησιν καὶ αὐτο;; Ὅθεν ἐκεῖνοι μὲν ἀναστάντες ἐπὶ τούτοις ἀπήεσαν, τῷ τ βασιλεῖ καὶ πατριάρχῃ καὶ τοῖς λοιποῖς ἐπισκόπως τὰ εἰρημένα ἀπαγγελοῦντες· ἡμεῖς δὲ τὴν χθες και πρώην καταδικασθείσαν ἡμῖν ἐρημίαν ἔγειν ότι λελείμμεθα. CAPUT II. Palamas negat se libellos daturum. Nova decreta omnibus ostenduntur, præterquam Gregore. Nonachum custodum sævitia: Gregoræ in cos meri'a. Davidis prophetæ verba in similibus rerum angustiis. Lik rientia vis. 1. de celeri quidem illi, audito responso, assentiebantur, et ea ipsa scripta danda nobis esse ju - dicabant. Palamæ aulem, id quod proponebatur, iniquum et quovis Olympo onus gravius ac proposito suo alienum 1044 prorsus esse visum est. Quapropter totus iracundiam et oris habitu et corde: spirans ad imperatorem accedit; sc, puliusquam id concedat, omnia perpessurum profitetur; et mori quidem malle alirmat, quam scripta illa dare Gregorz. «Nec enim (inquit) temperabit sibi iile, quominus statim ad ca refutationibus, tam scriptis quam non scriptis, evertenda aggrediatur. Tam vero labores nostri ad nihilum recasuri sunt, et (ut in proverbio est) ſumum fugientes in ignem incurremus; ac paulisper visi, eo utcunque submoto, respirasse, majores denuo contentionum fluctus, majores procellas, ipsi in nos volentes excitabimus. s []. Hæc et talia vociferando lamentandoque, cum alia omnibus persuasit, tum ut nova hæc edieta decretaque, sparsim et per occultas vias emissa, aliis nota facerent; iis pompe, qui ubicunque ' Joan. 11, 20. [Ρ. 656] Δ'. Τοῖς μὲν οὖν ἄλλοις ἐκείνοις ἀκούσει ἤρεσέ τε καὶ δέδοκτας δοθῆναι τα γράμματα έχει ἐκεῖνα. Παλαμᾷ δὲ φορτικός τις καὶ παντὸ; Ολυμ που βαρύτερος ὁ λόγος ἔδοξε καὶ μάλα ἀπέδων τῆς γνώμης. Διὸ καὶ θυμοῦ τὸ ἦθος καὶ τὴν καρδίαν ὑποπλησθεὶς προσῄει τῷ βασιλεῖ, πέντε μάλλον ὑπισχνούμενος πάσχειν ἢ τουτον συγχωρεῖν, καὶ τεθνάναι μάλλον αἱρεῖσθαι ἡ Γρηγορα διδόναι τα γράμματα· μηδὲ γὰρ ἀνέξεσθαι (φησί) μὴ οὐ τὴν ταχίστην εἰς ἐγγράφους τε καὶ ἀγράφους των τιμών των ιέναι ἀνατροπάς· καὶ φροῦδα τὰ τῶν τόνων ἡμῖν ὅνται λοιπόν· καὶ καπνὸν φεύγοντες εἰς πύρ ἐμπεσούμεθα, τούτω δὴ τὸ τῆς παροιμίες· καὶ βραχύ τι δόξαντες αναπεπνευκέναι, τοῦτον δε ποτε ἀποσκευοσάμενοι, μείζους καθ᾿ ἑαυτῶν ἱιότ τις αὖθις ἡμεῖς ἐγεροῦμεν θαλάσσης καὶ κλύδωνε; Έριδος. Β'. Ταῦτα δὴ καὶ τὰ τοιαῦτα βοῶν καὶ ἀποθυρί μενος ἔπειθεν ἅπαντας τά τε ἄλλα καὶ ἅμα τελ; μὲν ἄλλοις σποράδην καὶ δι' ἀδήλων πόρων δήλα ποιείν σθαι τὰ νέα ταυτί θεσπίσματά τε καὶ δόγματα Variorum notæ. Philotheus patriarcha Antirrhet. 1, cod. Reg. 4996, fol. 10: Ἐκεῖθεν οὖν ἐρμηθέντες οἱ τόμοι, οὐ τὴν μεγάλην ταυτηνί διῆλθον ἐν βραχεῖ μόνον πόλιν, καὶ ἀναγινωσκόμενοι καὶ μεταγραφόμενοι παρὰ τῶν σπουδαστών του λόγου τῆς εὐσεβείας, μᾶλλον δὲ καὶ τῶν ἀντιθέτων αὐτῶν· ἀλλά καὶ μέχρι τῆς ὑπερορίας τρέχοντες ὀξέως προῆλθον, Θεσσαλονίκη, το καὶ ᾿Αθω τὸν ἱερὸν, καὶ τὰς ἑξῆς νήσους τε καὶ τ λεις διαλαβόντες. Ὅθεν καὶ οἱ τῆς ἀντιθέτου μαύρα; μετὰ πάσης ἐκεῖνον ἀδείας λαβόντες ἔχουσιν, σε με νον οὐδὲν ἀπειργόντων ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ διδότων καὶ προτρεπομένων τους βουλομένους εἰς τοῦτο BOIVIN.

ἢν δέ τις τῶν ἀπὸ τρυφῆς καὶ τῆς ὀψὲ κραιπάλης ἕωθεν ἀνατελλόντων ᾖ, ἀνάγκη νοσήματα φύεσθαι μοχθηρὰ καὶ παντοδαπὰ, καὶ διαφόρων εἰσαγωγὰς αἱρέσεων πρὸς τὴν καθεστῶσαν ἐκ παλαιοῦ πολιτείαν, καὶ ἀναλύσεις δογματικῆς ἁρμονίας, καὶ στάθμης ἁπάσης εὐνομουμένης. διόπερ οὐκ ἀταλαίπωρόν τινα καὶ μάλιστά τοι εὔωνον ἡγεῖσθαι χρεὼν τὴν τῆς ἀληθείας εὕρεσιν. οὐ γὰρ αὐτοσχέδια καὶ αὐτόματα φύεσθαι, καθάπερ τὰς ἐν τοῖς ἄλσεσι βάτους, ἴσμεν τὰ χρήσιμα· ἀλλὰ πόνοις παρέμιξε πλείστοις, καὶ κομιδῇ μακροῖς περιετείχισε τοῖς ἱδρῶσιν, ὅτιπερ κεφάλαιον τῶν τῆς ψυχῆς ἀγαθῶν. τί δ’ ἄλλο ψυχῇ τιμιώτερον ἀγαθὸν, ἢ πίστεως ἀκριβὴς ἀσφάλεια πρὸς θεόν; σώματος μὲν γὰρ νοσήματα παῖδας ἰατρῶν εἰσκαλοῦσι θεραπευτάς· κἂν μὴ εὐστοχεῖν τὸ σπούδασμα δόξῃ, τὸ βλάβος οὐ πάνυ τοι χαλεπὸν, οὐδὲ τοῦ παρόντος βίου μακρότερον· τὰ δὲ τῶν θείων δογμάτων ἀῤῥωστήματα οὐχ αἱμάτων ῥήγνυσι ῥύακας, ἀλλ’ αὐτῇ γε αὐτόχρημα τῇ πίστει παρέχει τὴν βλάβην, ἀναίμακτον μὲν, ἀλλὰ μάλα τοι σφόδρα καιρίαν καὶ ψυχῆς αἰώνιον καὶ ἀθάνατον πράττουσαν θάνατον, ἧς κόσμος ἅπας οὐκ ἔστιν ἀντάξιος.

1319 [A. x. 6859, IND. 41 [1. 1. CANTACUZ. 5] 1390 ralorum preferunt, libellos exhiberi oportet, ne γὰρ αὐτοὺς ἀντὶ μυρίων ἑαυτοῖς ἐπ' αὐτοχωρι 12. pejus schisma Ecclesiæ accidat. Quod si vos nolitis, quid jam opus est testibus? In manifesto scelere deprehensi, instar mille accusatorum Ipsi contra vos statis, quatenus scilicet ingenuam fiduciam odistis, et veritatis lucem aversamini, «Omnis τηγόρων ἐστήσατε, παρρησίαν μισοῦντες καὶ τῆς ἀληθείας ἀποστρεφόμενοι. ο Πᾶς γὰρ ὁ τὰ φανα πράσσων μισεῖ τὸ φῶς καὶ οὐκ ἔρχεται, ο φησί, ι πρὸς τὸ φῶς, ἵνα μὴ φανερωθῇ τὸ πονηρά έργα αὐτοῦ. ὁ enim qui male agit, odit luceni, et non venit (inquit Christus) ad lucem, ut non manifestentur mala opera ejus ‘. › V. Hac ego. Illi autem modo nata et recens in lucem edita decreta ac eum, qui scriptus erat, Tomum allaturos se promittebant. Veram libellos dare, et erratorum pœnitentiam fateri, ita ut, crosancia ef generalia Patrum concilia juberent, minime iis placebat. Imo uno consensu onines negabant, Palamam talia literis consignata daturum ullo modo, aut cuiquam omniuin nostrum vel sine scripto ostensurum esse se pœnitentem corumi quæ peccasset. Ecquomodo autem hoc iis placuisset, cum illo consentientibus, et a se ipsis quoque similia nos repetituros esse suspicantibus? Itaque his transactis surgunt abennique, imperatori et paIriarcha celerisque episcopis, quæ dicta sint, renuntiuuri. Nos vero in ea solitudine, quæ nobis aliquanto ante indicta fuerat, domi remansimus. Ε'. 'Αλλ' ἐγὼ μὲν ταῦτ᾽ εἶπον· οἱ δὲ τὰ μὲν του γιά καὶ ἀρτιγενῆ ψηφίσματα καὶ τὰς τομογραφίας ἐκείνας κομίζειν ὑπισχνοῦντο· τούς γε μὴν ταῖς θείαις ἐκείναις καὶ οἰκουμενικαῖς τῶν Πατέρων συν ίδοις ἀπαιτουμένους λιβέλλους, καὶ τὸν ἐπὶ ταῖς ἑπταισμένοις μετάμελον, τοῦτο δὲ καὶ μάλα επιτε ήρεσκεν. 'Αλλ' ὅλαις ἀπηγόρευτο γνώμαις, μήτι γραφῇ τοιαῦθ᾽ ὅλως πρός του Παλαμά ἐσθῆται, μήθ' ἡμῖν οὐδέσι μεταμελείας ἐφ᾽ οἷς ημαρτήκει τρόπους ἀγράφως γοῦν ἐπιδείξασθαι. Καὶ πῶς γὰρ ἀρέσκειν ἔμελλέ σφισιν, ὁμόφροσιν οὖσι καὶ ἄμε τὴν ὁμοίαν ύφορωμένοις ἀπαίτησιν καὶ αὐτο;; Ὅθεν ἐκεῖνοι μὲν ἀναστάντες ἐπὶ τούτοις ἀπήεσαν, τῷ τ βασιλεῖ καὶ πατριάρχῃ καὶ τοῖς λοιποῖς ἐπισκόπως τὰ εἰρημένα ἀπαγγελοῦντες· ἡμεῖς δὲ τὴν χθες και πρώην καταδικασθείσαν ἡμῖν ἐρημίαν ἔγειν ότι λελείμμεθα. CAPUT II. Palamas negat se libellos daturum. Nova decreta omnibus ostenduntur, præterquam Gregore. Nonachum custodum sævitia: Gregoræ in cos meri'a. Davidis prophetæ verba in similibus rerum angustiis. Lik rientia vis. 1. de celeri quidem illi, audito responso, assentiebantur, et ea ipsa scripta danda nobis esse ju - dicabant. Palamæ aulem, id quod proponebatur, iniquum et quovis Olympo onus gravius ac proposito suo alienum 1044 prorsus esse visum est. Quapropter totus iracundiam et oris habitu et corde: spirans ad imperatorem accedit; sc, puliusquam id concedat, omnia perpessurum profitetur; et mori quidem malle alirmat, quam scripta illa dare Gregorz. «Nec enim (inquit) temperabit sibi iile, quominus statim ad ca refutationibus, tam scriptis quam non scriptis, evertenda aggrediatur. Tam vero labores nostri ad nihilum recasuri sunt, et (ut in proverbio est) ſumum fugientes in ignem incurremus; ac paulisper visi, eo utcunque submoto, respirasse, majores denuo contentionum fluctus, majores procellas, ipsi in nos volentes excitabimus. s []. Hæc et talia vociferando lamentandoque, cum alia omnibus persuasit, tum ut nova hæc edieta decretaque, sparsim et per occultas vias emissa, aliis nota facerent; iis pompe, qui ubicunque ' Joan. 11, 20. [Ρ. 656] Δ'. Τοῖς μὲν οὖν ἄλλοις ἐκείνοις ἀκούσει ἤρεσέ τε καὶ δέδοκτας δοθῆναι τα γράμματα έχει ἐκεῖνα. Παλαμᾷ δὲ φορτικός τις καὶ παντὸ; Ολυμ που βαρύτερος ὁ λόγος ἔδοξε καὶ μάλα ἀπέδων τῆς γνώμης. Διὸ καὶ θυμοῦ τὸ ἦθος καὶ τὴν καρδίαν ὑποπλησθεὶς προσῄει τῷ βασιλεῖ, πέντε μάλλον ὑπισχνούμενος πάσχειν ἢ τουτον συγχωρεῖν, καὶ τεθνάναι μάλλον αἱρεῖσθαι ἡ Γρηγορα διδόναι τα γράμματα· μηδὲ γὰρ ἀνέξεσθαι (φησί) μὴ οὐ τὴν ταχίστην εἰς ἐγγράφους τε καὶ ἀγράφους των τιμών των ιέναι ἀνατροπάς· καὶ φροῦδα τὰ τῶν τόνων ἡμῖν ὅνται λοιπόν· καὶ καπνὸν φεύγοντες εἰς πύρ ἐμπεσούμεθα, τούτω δὴ τὸ τῆς παροιμίες· καὶ βραχύ τι δόξαντες αναπεπνευκέναι, τοῦτον δε ποτε ἀποσκευοσάμενοι, μείζους καθ᾿ ἑαυτῶν ἱιότ τις αὖθις ἡμεῖς ἐγεροῦμεν θαλάσσης καὶ κλύδωνε; Έριδος. Β'. Ταῦτα δὴ καὶ τὰ τοιαῦτα βοῶν καὶ ἀποθυρί μενος ἔπειθεν ἅπαντας τά τε ἄλλα καὶ ἅμα τελ; μὲν ἄλλοις σποράδην καὶ δι' ἀδήλων πόρων δήλα ποιείν σθαι τὰ νέα ταυτί θεσπίσματά τε καὶ δόγματα Variorum notæ. Philotheus patriarcha Antirrhet. 1, cod. Reg. 4996, fol. 10: Ἐκεῖθεν οὖν ἐρμηθέντες οἱ τόμοι, οὐ τὴν μεγάλην ταυτηνί διῆλθον ἐν βραχεῖ μόνον πόλιν, καὶ ἀναγινωσκόμενοι καὶ μεταγραφόμενοι παρὰ τῶν σπουδαστών του λόγου τῆς εὐσεβείας, μᾶλλον δὲ καὶ τῶν ἀντιθέτων αὐτῶν· ἀλλά καὶ μέχρι τῆς ὑπερορίας τρέχοντες ὀξέως προῆλθον, Θεσσαλονίκη, το καὶ ᾿Αθω τὸν ἱερὸν, καὶ τὰς ἑξῆς νήσους τε καὶ τ λεις διαλαβόντες. Ὅθεν καὶ οἱ τῆς ἀντιθέτου μαύρα; μετὰ πάσης ἐκεῖνον ἀδείας λαβόντες ἔχουσιν, σε με νον οὐδὲν ἀπειργόντων ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ διδότων καὶ προτρεπομένων τους βουλομένους εἰς τοῦτο BOIVIN.

διὸ παῤῥησιαστέον ἐστὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ πρό γε τούτων τοὺς ἐκείνους λιβέλλους, τὰς τῶν ἐπταισμένων μετανοίας κομίζοντας, ἵνα μὴ χεῖρον τῇ ἐκκλησίᾳ τὸ σχίσμα γένηται. εἰ δέ γε μὴ βούλοισθε, τίς ἔτι χρεία μαρτύρων; αὐτοὶ γὰρ αὑτοὺς ἀντὶ μυρίων ἑαυτοῖς ἐπ’ αὐτοφώρῳ κατηγόρων ἐστήσατε, παῤῥησίαν μισοῦντες καὶ φῶς ἀληθείας ἀποστρεφόμενοι. πᾶς γὰρ ὁ τὰ φαῦλα πράσσων μισεῖ τὸ φῶς καὶ οὐκ ἔρχεται, φησὶ, πρὸς τὸ φῶς, ἵνα μὴ φανερωθῇ τὰ πονηρὰ ἔργα αὐτοῦ. (Ε.) Ἀλλ’ ἐγὼ μὲν ταῦτ’ εἶπον· οἱ δὲ τὰ μὲν νεογνὰ καὶ ἀρτιγενῆ ψηφίσματα καὶ τὰς τομογραφίας ἐκείνας κομίζειν ὑπισχνοῦντο· τούς γε μὴν ταῖς θείαις ἐκείναις καὶ οἰκουμενικαῖς τῶν πατέρων συνόδοις ἀπαιτουμένους λιβέλλους, καὶ τὸν ἐπὶ τοῖς ἐπταισμένοις μετάμελον, τοῦτο δὲ καὶ μάλα ἥκιστα ἤρεσκεν. ἀλλ’ ὅλαις ἀπηγόρευτο γνώμαις, μήτε γραφῇ τοιαῦθ’ ὅλως πρὸς τοῦ Παλαμᾶ δοθῆναι, μήθ’ ἡμῖν οὐδέσι μεταμελείας ἐφ’ οἷς ἡμαρτήκει τρόπους ἀγράφως γοῦν ἐπιδείξασθαι. καὶ πῶς γὰρ ἀρέσκειν ἔμελλέ σφισιν, ὁμόφροσιν οὖσι καὶ ἅμα τὴν ὁμοίαν ὑφορωμένοις ἀπαίτησιν καὶ αὐτοῖς;

1319 [A. x. 6859, IND. 41 [1. 1. CANTACUZ. 5] 1390 ralorum preferunt, libellos exhiberi oportet, ne γὰρ αὐτοὺς ἀντὶ μυρίων ἑαυτοῖς ἐπ' αὐτοχωρι 12. pejus schisma Ecclesiæ accidat. Quod si vos nolitis, quid jam opus est testibus? In manifesto scelere deprehensi, instar mille accusatorum Ipsi contra vos statis, quatenus scilicet ingenuam fiduciam odistis, et veritatis lucem aversamini, «Omnis τηγόρων ἐστήσατε, παρρησίαν μισοῦντες καὶ τῆς ἀληθείας ἀποστρεφόμενοι. ο Πᾶς γὰρ ὁ τὰ φανα πράσσων μισεῖ τὸ φῶς καὶ οὐκ ἔρχεται, ο φησί, ι πρὸς τὸ φῶς, ἵνα μὴ φανερωθῇ τὸ πονηρά έργα αὐτοῦ. ὁ enim qui male agit, odit luceni, et non venit (inquit Christus) ad lucem, ut non manifestentur mala opera ejus ‘. › V. Hac ego. Illi autem modo nata et recens in lucem edita decreta ac eum, qui scriptus erat, Tomum allaturos se promittebant. Veram libellos dare, et erratorum pœnitentiam fateri, ita ut, crosancia ef generalia Patrum concilia juberent, minime iis placebat. Imo uno consensu onines negabant, Palamam talia literis consignata daturum ullo modo, aut cuiquam omniuin nostrum vel sine scripto ostensurum esse se pœnitentem corumi quæ peccasset. Ecquomodo autem hoc iis placuisset, cum illo consentientibus, et a se ipsis quoque similia nos repetituros esse suspicantibus? Itaque his transactis surgunt abennique, imperatori et paIriarcha celerisque episcopis, quæ dicta sint, renuntiuuri. Nos vero in ea solitudine, quæ nobis aliquanto ante indicta fuerat, domi remansimus. Ε'. 'Αλλ' ἐγὼ μὲν ταῦτ᾽ εἶπον· οἱ δὲ τὰ μὲν του γιά καὶ ἀρτιγενῆ ψηφίσματα καὶ τὰς τομογραφίας ἐκείνας κομίζειν ὑπισχνοῦντο· τούς γε μὴν ταῖς θείαις ἐκείναις καὶ οἰκουμενικαῖς τῶν Πατέρων συν ίδοις ἀπαιτουμένους λιβέλλους, καὶ τὸν ἐπὶ ταῖς ἑπταισμένοις μετάμελον, τοῦτο δὲ καὶ μάλα επιτε ήρεσκεν. 'Αλλ' ὅλαις ἀπηγόρευτο γνώμαις, μήτι γραφῇ τοιαῦθ᾽ ὅλως πρός του Παλαμά ἐσθῆται, μήθ' ἡμῖν οὐδέσι μεταμελείας ἐφ᾽ οἷς ημαρτήκει τρόπους ἀγράφως γοῦν ἐπιδείξασθαι. Καὶ πῶς γὰρ ἀρέσκειν ἔμελλέ σφισιν, ὁμόφροσιν οὖσι καὶ ἄμε τὴν ὁμοίαν ύφορωμένοις ἀπαίτησιν καὶ αὐτο;; Ὅθεν ἐκεῖνοι μὲν ἀναστάντες ἐπὶ τούτοις ἀπήεσαν, τῷ τ βασιλεῖ καὶ πατριάρχῃ καὶ τοῖς λοιποῖς ἐπισκόπως τὰ εἰρημένα ἀπαγγελοῦντες· ἡμεῖς δὲ τὴν χθες και πρώην καταδικασθείσαν ἡμῖν ἐρημίαν ἔγειν ότι λελείμμεθα. CAPUT II. Palamas negat se libellos daturum. Nova decreta omnibus ostenduntur, præterquam Gregore. Nonachum custodum sævitia: Gregoræ in cos meri'a. Davidis prophetæ verba in similibus rerum angustiis. Lik rientia vis. 1. de celeri quidem illi, audito responso, assentiebantur, et ea ipsa scripta danda nobis esse ju - dicabant. Palamæ aulem, id quod proponebatur, iniquum et quovis Olympo onus gravius ac proposito suo alienum 1044 prorsus esse visum est. Quapropter totus iracundiam et oris habitu et corde: spirans ad imperatorem accedit; sc, puliusquam id concedat, omnia perpessurum profitetur; et mori quidem malle alirmat, quam scripta illa dare Gregorz. «Nec enim (inquit) temperabit sibi iile, quominus statim ad ca refutationibus, tam scriptis quam non scriptis, evertenda aggrediatur. Tam vero labores nostri ad nihilum recasuri sunt, et (ut in proverbio est) ſumum fugientes in ignem incurremus; ac paulisper visi, eo utcunque submoto, respirasse, majores denuo contentionum fluctus, majores procellas, ipsi in nos volentes excitabimus. s []. Hæc et talia vociferando lamentandoque, cum alia omnibus persuasit, tum ut nova hæc edieta decretaque, sparsim et per occultas vias emissa, aliis nota facerent; iis pompe, qui ubicunque ' Joan. 11, 20. [Ρ. 656] Δ'. Τοῖς μὲν οὖν ἄλλοις ἐκείνοις ἀκούσει ἤρεσέ τε καὶ δέδοκτας δοθῆναι τα γράμματα έχει ἐκεῖνα. Παλαμᾷ δὲ φορτικός τις καὶ παντὸ; Ολυμ που βαρύτερος ὁ λόγος ἔδοξε καὶ μάλα ἀπέδων τῆς γνώμης. Διὸ καὶ θυμοῦ τὸ ἦθος καὶ τὴν καρδίαν ὑποπλησθεὶς προσῄει τῷ βασιλεῖ, πέντε μάλλον ὑπισχνούμενος πάσχειν ἢ τουτον συγχωρεῖν, καὶ τεθνάναι μάλλον αἱρεῖσθαι ἡ Γρηγορα διδόναι τα γράμματα· μηδὲ γὰρ ἀνέξεσθαι (φησί) μὴ οὐ τὴν ταχίστην εἰς ἐγγράφους τε καὶ ἀγράφους των τιμών των ιέναι ἀνατροπάς· καὶ φροῦδα τὰ τῶν τόνων ἡμῖν ὅνται λοιπόν· καὶ καπνὸν φεύγοντες εἰς πύρ ἐμπεσούμεθα, τούτω δὴ τὸ τῆς παροιμίες· καὶ βραχύ τι δόξαντες αναπεπνευκέναι, τοῦτον δε ποτε ἀποσκευοσάμενοι, μείζους καθ᾿ ἑαυτῶν ἱιότ τις αὖθις ἡμεῖς ἐγεροῦμεν θαλάσσης καὶ κλύδωνε; Έριδος. Β'. Ταῦτα δὴ καὶ τὰ τοιαῦτα βοῶν καὶ ἀποθυρί μενος ἔπειθεν ἅπαντας τά τε ἄλλα καὶ ἅμα τελ; μὲν ἄλλοις σποράδην καὶ δι' ἀδήλων πόρων δήλα ποιείν σθαι τὰ νέα ταυτί θεσπίσματά τε καὶ δόγματα Variorum notæ. Philotheus patriarcha Antirrhet. 1, cod. Reg. 4996, fol. 10: Ἐκεῖθεν οὖν ἐρμηθέντες οἱ τόμοι, οὐ τὴν μεγάλην ταυτηνί διῆλθον ἐν βραχεῖ μόνον πόλιν, καὶ ἀναγινωσκόμενοι καὶ μεταγραφόμενοι παρὰ τῶν σπουδαστών του λόγου τῆς εὐσεβείας, μᾶλλον δὲ καὶ τῶν ἀντιθέτων αὐτῶν· ἀλλά καὶ μέχρι τῆς ὑπερορίας τρέχοντες ὀξέως προῆλθον, Θεσσαλονίκη, το καὶ ᾿Αθω τὸν ἱερὸν, καὶ τὰς ἑξῆς νήσους τε καὶ τ λεις διαλαβόντες. Ὅθεν καὶ οἱ τῆς ἀντιθέτου μαύρα; μετὰ πάσης ἐκεῖνον ἀδείας λαβόντες ἔχουσιν, σε με νον οὐδὲν ἀπειργόντων ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ διδότων καὶ προτρεπομένων τους βουλομένους εἰς τοῦτο BOIVIN.

Chapter IIICaput III

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

1191 [A. m. 6859, Ind. 4] [¡mp. j. caxtaguz. 5] 119º buntur, nec altero jubente alter parebit: seul omnia permiscebuntur, et illis primis detrimentum afferent, qui auctores aliis fuerint et exemplum dederint. Cum igitur, si minus 928 ob alias causas, saltem ob ipsa incomnola, quæ inde oriuntur, necesse sit instituta ac dogmata ea servari, quæ logo tempore confirmata et litteris consiguala sint; superest jam, ut episcopos et principes aliis temporibus alios approlemus et recipiamus, quidquid ii pro quolibet vel contra quemlibet decermant. Unde necessario consequitur, anathematismos, qui adversus Palamam ob cæieras ejus blasphemias ab Joanne patriarcha decreti et scripti fuerunt, approbandos esse in præsenti, æque ac ordinationes ab eo factas, et alia ejusdemn acta, quæ ad hodiernam usque diem firma et stabilia permanent. Quod cum ita sit, et nos necessc est recta facere, qui Palanum communionem omnino respuamus et aversemur. › [P. VI. Ibi imperator longiorem sermonem exproLrare et uus reprimere coepit, «Ego vero, inquam, ubi pauca addidero, finem faciam. › Tum oratio. nem inde repetens, ‹ Facillimum (dixì), si velis, o imperatur, in Dei Ecclesia fuerit piam tranquillilatem restituere, et ad prima simplicitatis vestigia revocare. Nempe ubi potestas cum voluntate probe conspiral, nihil est praterea, quo sive ad optima sive ad pessima festinantibus moram oljiciat. It que trecentorum ferme annorum idololatriam Constantinus ille imperator brevi tempore correxit. Contra Juliano, ad idolorum cultum reverso, oinnes pene populi obsequentes ad eandem superstitionem celerrime 929 revoluti sunt. Ita quilibet deinceps usque progrediendo populos principibus facile obsequi videbit, ut ventorum fabellis decidua quercuum folia, aut si quid aliud mobile et leve est. Age igitur, imperator, pristinum illum splendorem restituito Ecclesiæ Dei, quam nova Palamæ dogmata lacerarunt ac discerpserunt, toto fere orbe infinitis turbis repleto. Id autem facillitili fuerit, si velis integrum ejus librum, hoc est omnium promiscue hæreseon farraginem, igni donare. Quod si ea quæ insunt blasphema et impia imperitos quosdam ideo fugiunt, quia verbis confusis et obscuro tenebrosoque sermone involvuntur, nus singula et universa explicando indicabimus. Ejusmodi sunt hæreticorum commentationes, perplexæ videlicet et indiscretæ, montium silvis condensis abruptisque voraginibus persimiles; ut quemadmodum latrones iude improvisi insiliunt in eos, qui illac animo simplici et incauto portranseunt, ita hi ex confusione et obscuritate ef.c:ionum. plura codem vocabulo aut eadem ribus significantium, quasi es tenebris, in veritatis s mplicitatem tela iutorqueant. Ac fortasse oportelat co quod pietati ornamento esset simplicitas, l: entraria ratione impictatem nltiplicem cast

1193 [1 c. 4581] BYZANTINE HISTORIE LIB. XIX. [iar. 1 CNTALUZ 5] 1194 ei variam. id autem statim magnus theologie doὁ [P. In laudem Athanasii. PATROL. (in. CXLVIII ctor Gregorius ita esse declarat, cum ait: «Fuit quondanı tempus, cum res nostræ florerent ac præclare se haberent; cum nimirum superflua hæc et verborum lepore atque arte fucata tractand:e theologia 930 ratio ad divinas caulas ne aditum quidem babebat: verum idem erat calculis ludere, inversionis celeritate obtutum oculorum fallentibus, aut omnigenis et lascivis corporum flexibus spectatores ludificari, quod novi quidpiam ac curiosi de Deo vel dicere vel andire: simplex contra ingenuaque oratio atque doctrina pietas existima-, batur. At posteaquam Sexti et Pyrrhones, et contradicendi libidine incitata lingua, velut gravis quidam ac malignus morius, in ecclesias nostras maguo nostro malo irrepserunt ac, uugacitas doctrinæ atque eruditionis opinionem tulit, quodque Actorum liber de Atheniensibus narrat, ad nihil alind vɔcamus, quam ut novi aliquid dicamus vel audiamus, o quis Jeremias confusionem nostram caliginemque deplorabit, qui solus lanientationes calamitatibus exæquare novit!» Viden' ut magnus vir veterem dog:natum simplicitatem beatam ducat, idemque theologia supertuas et multiplices quastiones maximis lamentis dignas júdicet, quod in Dei Ecclesiam procellæ et naufragia per eas invehantur? Quæ scilicet necessaria erant, ca naturæ auctor simplicia et omnibus parabilia proposuit; ne si ca, quibus natura necessario indiget, parall difficilia essent, consequeretur inde rerum interitus. Ac primunı quidem in rebus corporeis prolu̸š dentes, ex iis quæ sensui notiora sunt, velut grádatim, ad sacra Ecclesia dogmata sie adscendamus, ut quivis facile assequi possit. Equidem vas'uri hoc elementum, aerem dico, naturæ universæ 931 divitem censum, idcirco (ut opinor) omnibus montibus, speluncis, insulis, continentibus, Linc usque ad æthera et ad cœlestes orbęs, unum et simplicem Deus pratendit, ut ne eo vivendi principio quidquam eorum que indigerent ullo modo fraudaretur; nihil ut prorsus in toto orbe expers ejus sit, nisi quod rerum genitarum coalitione omnino caret. Deinde in rebus necessariis secundo loco numeres nihi oportet atherie illius lamplis lucem, illam cœlestis pepli purpuram, illam dico terrestrium omniumi altricem solis flammam. Quippe et iste volentibus quibusque publice et privatim prostat perpetuo, sacrum et inviolabile donum, divitibus æque et pauperibus, principibus et privatis; ac uihil est in terra ejus beneficiorum expers, nisi quod omnino nullum est. Ad haec tertium esto bonitan, natura necessarium, humida aquarum substantia, que et ipsa aere, terra, om nibus locis, tam apparentibus quam latentions, in immensum funditur. Testes mihi sunt fluvii, laens, Variorum fontes, et quæcunque in st terre visceribus na nota.

PG 148:1323εἰ μὴ γὰρ ἀπέβαλέ τις θανάτῳ γονέας, οὐκ ἂν ἀντίληψίς τις τοῦ πάθους προσήκουσα γίνοιτο τούτῳ, οὐδὲ γνῶσις ἀκίβδηλος, ὁρῶντι τὰ ὅμοια πεπονθότα τὸν γείτονα· ἀλλὰ μενεῖ πρὸς τὸ πάθος παρὰ τοσοῦτον ἀνάλγητος, παρόσον καὶ τοὺς ἐκ γενέσεως ὁρῶμεν τυφλοὺς ἀναισθήτως διακειμένους, εἴ τις αὐτοὺς ἐς χρωμάτων κρίσεις καλοίη. καὶ εἰ μὴ ἀλγηδόνας ὀδόντων ὑπέμεινέ τις, οὐκ ἂν ἄλλου πάσχοντος συναλγήσειε. καὶ εἰ μὴ ἐῤῥίγωσέ τις περιτυχὼν ἀκμῇ χειμῶνος γυμνὸς, οὐκ ἄν ποτε ῥιγούντων ἑτέρων αἴσθοιτο. χρῆναι γὰρ ἀνάμνησίν τινα γίνεσθαι καὶ ἀναφορὰν ἀφ’ ἑκάστων ὡς παρ’ ἀρχέτυπον τὸ προπεπονθός. εἰς δὴ τοιαῦτα πραγμάτων ναυάγια καὶ αὐτὸς ἐμπεσὼν τὰς ἐκείνου φωνὰς ἀφίημι, καιριωτέρας οὐκ ἔχων εὑρεῖν· καὶ ὁμοίως ἐπιβοῶμαι θεὸν, ἐξελέσθαι με πονηρῶν καὶ γλώσσης δολίας καὶ συκοφαντίας ἀνθρώπων καὶ οὐ θηρίων. θηρία μὲν γὰρ αἷμα καὶ σάρκα ἐσθίει, οὗτοι δὲ μυελοὺς δαπανῶσι ψυχῶν. γ. Ἀλλὰ γὰρ τούτων οὕτως ἐχόντων, συχναὶ παρῆλθον ἐκεῖθεν ἡμέραι, καὶ ὁ πατριάρχης ἧκεν ἡμῖν· οὐκ οἶδ’, εἴτ’ οἴκοθεν, εἴτε βασιλέως προστεταχότος· ἧκε δ’ οὖν· γράμμα μὲν οὐδὲν κομίζων ἡμῖν, ὧν ἀπῃτοῦμεν·

1323 [4. Μ. 6959, 190. 4] quot huc primum adveniens religiosos reperi, ii βίον ἀπολιπόντε; εἰσίν· εἶἶδ᾽ εἰσὶ νῦν, πάντες εἰσὶν omnes jampridem e vita excesserunt: qui hodie ἐμοῦ βουλομένου τὴν μονὴν ἄλλος άλλως οἰκήσαντις sunt, ii me volente omnes hoc monasterium alias τήνδε. alizer ingressi habitarunt. Ε΄. Διὰ δὴ ταῦτα κἀκεῖνα φιλίας ἡμῖν οἱ σε πλ Πατέρες καὶ 'Αδελφοὶ καὶ πνευματικής αγάπης βρεί λοντες ἐκτίνειν σημεία, οἱ δ᾽ ὡς ταῦρος περιέσχον με, καιρὸν εἰληφότες, όπλον ὡς ἔοικεν ἐπεζήτουν· επ ὡς ἐν ἀποκρύφοις οἰκοῦντες θῆρες έδρυξαν ἐπ' ἐμὲ τοὺς ὀδόντας αὐτῶν, ἀντὶ ἀγαθῶν ἀνταπολύντες καὶ Ηνοιξαν ἐπ᾿ ἐμὲ τὸ στόμα αὐτῶν, ὡς λέων ἁρπάζων καὶ ὠρυόμενος. Εκραταίωσαν ἑαυτοῖς λόγον του ρόν. Ηκόνησαν, ὡς βομφαίαν, της γλώσσας αὐτόν, Εἶπον, Τίς ὄψεται; δεῦτε καὶ ἐξολοθρεύσωμεν εύτο, καὶ οὐδεὶς οὐ μὴ μνησθῇ τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἔτι. Κ γάρ μοι κατά καιρὸν καὶ τὰ τοῦ Προφήτου λέγειν ἐπῄει. Τὸν γὰρ ἅπαντα βίον αὐτὰ διδόντι μοι τρίτι ρον οὐχ οὕτω μαθεῖν ἀκριβῶς συνηνέχθη ταυτί της ἀκρίβειαν, ὡς ἀρτίως [P. 658] ἐκ πείρας αὐτῆς, όπως ἐκεῖνος καὶ ὅσας ἔβο:κέ τε καὶ συνέβαλε περί τὰς ἀθέλατους λύπας ἐν ψυχῇ. Με δὲ γὰρ ἐν Ελλας γινώσκειν δύνασθα: μηδένα τῶν ὄντων καὶ γιαρέ νων τὰς φύσεις ἐς τἀκριβές, μὴ διά πάντων έλθτα πραγμάτων ὡς δεῖ, πεῖραν τὴν ἑκάστῳ προτήτων σαν ἑαυτῷ ποριζόμενον. Εντεῦθεν γὰρ οἷμα το τὰς ἀρχὰς εἰληφότας τῶν πάλαι, τῷ ὁμοίῳ τὸ μν γίνεσθαι φάναι γνώριμον. Εἰ μὴ γὰρ ἐπέβαι θανάτῳ γονέας, οὐκ ἂν ἀντίληψίς τις τοῦ εἰκ προσήκουσα γίνος το τούτῳ, οὐδὲ γνώσις ἐπίθες βρῶντι τὰ ὅμοια πεπονθότα τὸν γείτονα· ἀλλὰ μεί πρὸς τὸ πάθος παρὰ τοσοῦτον ἀνάλγητος, περίπο καὶ τοὺς ἐκ γενέσεως ἐρῶμεν τυφλούς αναισθητες διακειμένους, εἴ τις αὐτοὺς ἐς χρωμάτων κρέας καλοίη. Καὶ εἰ μὴ ἀλγηδόνας οδόντων ὑπέμεινε τις οὐκ ἂν ἄλλου πάσχοντος συνελγήσεις. Καὶ εἰ μὴ ἐῤῥίγωσε τις περιτυχὸν ἀκμῇ χειμῶνας γυμνές, τα ἂν ποτε ριγούντων ἑτέρων εἶσθοιτο. Χρήσει γὰρ ἀνάμνησίν τινα γίνεσθαι καὶ ἀναφορὰν ἀφ' ἑκάστην ὡς παρ' ἀρχέτυπον τὸ προπεπονθό;. Εἰς & ταύτα πραγμάτων ναυάγια καὶ αὐτὸς ἐμπισὼν τὰς ἐκείνων φωνὰς ἀφίημι, καιριωτέρας οὐκ ἔχων εὑρεῖν· και ὁμοίως ἐπιβοῶμαι Θεόν, ἐξελέσθαι με πονηρών και γλώσσης δολίας καὶ συκοφαντίας ἀνθρώπων και ν θηρίων. Θηρία μὲν γὰρ αἷμα καὶ σάρπα ἰsti, · V. Ob has simul et illas causas, cum deberent reverendi Patres et Fraires amicitiæ et charitatis Christianae signa rependere, iidem contra, sicut lauri, obsederunt me ', occasionem nacti, qualem videlicet requirebant; et sicut in absconditis bab}- tantes fera bestiæ frenducrunt snper me dcatibus suis, pro bonis retribuentes mala. Aperuerunt super me os suum, sicut leo rapiens et rugiens ³. Firmaverunt sibi sermonem malignum. Exacuerunt sicut gladium linguas suas. Dixerunt, Quis videbit‘? Venite et disperdamus cum, et nemo meminerit nominis ejus amplius*. Nam mihi nonc Kla Prophetæ verba in tempore usurpanda occurrunt: quæ cum ego per totam vitam antehac recitaverim, nunquam ita penitus intellexi, ut nunc usu ipso doctus intelligo, qualem ille et quantam in animo aleret foveretque mæroris inconsolabilis acerbitatem. Neque enim videtur quisquam earum 1047 rerum, quae sunt quæve fiunt, naturam aliter posse explorate cognoscere, nisi in omnibus quatenus par est versatus, convenientem singulis notionem usa sibi comparaverit. Atque ex his (ut opinor) principiis ducto argumento, dixere veteres, simile simili innotescere. Si quis parentes morte sublatos non amiserit, is vicinum ejusmodi casu alictum intuens, eum qui huic calamitati convesit sensum non babebit, nec veram cognitioncm assequetur; sed eo in luctu doloris expers mansurus est; ut eos qui cæci sunt a natura, si að dijudicandos colores advocentur, nullo corum sensu alici videmus. Pari modo, nisi quis dentium dolores pertulerit, altero dolente non indolebit: nisi acutissimo hiemis frigori nudus expositus obriguerit, alicnum frigus non sentiel. Οportet quippe singulos id quod ante passi sunt reminisci, et animum co referre, tanquam ad primum aliquod exemplar. Itaque et ego, qui in similia rerum naufragia incidi, quoniam nullas invenio voces huic tempori convenientiores, eas ipsas profero, quibus ille usus est; et Deum pariter iuclamans rogo, ut cruat me a malignis, et a lingua dolosa, et a ca- οὗτοι δὲ μυελούς δαπανώσι ψυχῶν. lumniis hominum: hominum dico, non ferarum. Feræ enim sanguine et carnibus ve-cuntur; hi vero ipsas medullas animarum consumunt. CAPUT III. Patriarcha ipse Gregoram invisit. Eum amice alloquitur. Ut omne contentionis studium abjiciat, vložk admonet. Gregoras perstal in proposito. D. Busilii verba sibi accommodat. Tentutores, et in his enes pulus, magistri proditor. Frustra isti quoque discedunt. Custodia ex co durior. Alii rursus temalına i patriarcha submissi. 1. Hec cuin ita se haberent, multis ex eo diebus clapsis, patriarcha ad nos venit: utrum sua sponte, an imperatoris jussu, nescio: caterum 1048 venit; scriptum quidem, cujusmodi petieranius, nul. lum exhibitarus; blandos autem et urbanos mores Δ'. Ἀλλὰ γὰρ τούτων οὕτω; ἐχόντων, συχνοί επι ήλθον ἐκεῖθεν ἡμέρα, καὶ πατριάρχης έχει μείν οὐκ οἶδ', εἶτ' οίκοθεν, είτε βασιλέως πραγίας ήκε δ' οὖν· γράμμα μὲν οὐδὲν νομίζων ἡμῖν, ἐν ἀπητούμεν· προσηνή δέ τινα καὶ ἀστεῖς ἐπεγῆς· * Psal xxs, 45. * Psal, xxxiv, 12, 13. ª Psal. xxı, 11. * Ps 1. Lyin, 6, 4, G. * Psal. LXXI, &

PG 148:1326προσηνῆ δέ τινα καὶ ἀστεῖα ἐπαγόμενος ἤθη, πειθοῦς ὡς ᾤετο δημιουργὰ, καὶ πλείστην ἔχοντα τὴν αἰδὼ πρὸς ἡμᾶς, παρὰ τὴν αὐτοῦ λίαν ὑπάρχοντα φύσιν. οἷς συνύφαινέ πως καὶ προὐβάλλετο, διὰ τὸ ἀνυσιμώτερον τῆς βουλήσεως, καὶ τὸ μακρὸν καὶ δυσχερὲς τῆς οἴκοθεν ὁδοῦ, τὸ σῶμα καχεξίας τινὸς ἐνοχλούσης τηνικαῦτα. κἄπειτα πολλά μοι τἀγαθὰ ἐπηγγέλλετο, δέχεσθαι θελήσαντι τὴν τοῦ Παλαμᾶ κοινωνίαν ἀντιλογίας ἁπάσης ἐκτός. τὰς γὰρ τοιαύτας ἀντιλογίας, ἔλεγεν, Ὁμήρου καὶ Πλάτωνος εἶναι ἀκούω, τῶν σῶν διδασκάλων· οἳ σοφοὶ μὲν ἦσαν, ἀλλὰ μὴ δεξάμενοι τὸν Χριστὸν ἀπεκηρύχθησαν ὡς αἱρετικοί. ὥσπερ οὖν ὕστερον ἐλθοῦσαι αἱ σύνοδοι τῶν ἁγίων πατέρων καὶ ἀποστόλων καὶ προφητῶν κατέλυσαν ἐκείνους, ἀγράμματοι ὄντες, οὕτω δὴ κἀγὼ ἀγράμματος ὢν τὴν σὴν καταλύσω σοφίαν· καὶ πληροῦται τὸ ῥηθὲν διὰ τοῦ προφήτου· ποῦ σοφὸς, ποῦ γραμματεύς; (Β.) Λόγων δὲ κἀνταῦθα τοῖς ἄλλοις ὁμοίων δαπανηθέντων, διελύθημεν ἐν κενοῖς, μηδενὸς ὧν ἐκεῖνος ἐβούλετο γενομένου, καὶ ὧν ἕνεκα κεκοπίακεν.

PG 148:1328οὐδὲ γὰρ πολλῶν ἡμῖν ἐδέησε λόγων πρὸς ἄνδρα βαναυσώδη καὶ ζάκοτον, καὶ τοῦ λέγειν ἁπλῶς προχειρότερον τὸ πλήττειν ἔχοντος καὶ γλώττῃ καὶ χειρί. διὸ τὰ τοῦ θείου πατρὸς Βασιλείου δανεισάμενος προὔτεινα καὶ αὐτὸς ἐν βραχεῖ, ὡς ἕν γε τοῦτο τολμῶ καυχᾶσθαι ἐν κυρίῳ, ὅτι οὐδέποτε πεπλανημένας ἔσχον τὰς περὶ θεοῦ ὑπολήψεις· ἀλλ’ ἣν ἐκ παιδὸς ἔλαβον ἔννοιαν περὶ θεοῦ παρὰ τῶν μακάρων γονέων μου καὶ τῶν θρεψαμένων ἐμὲ, ταύτην αὐξηθεῖσαν ἔσχον ἐν ἐμαυτῷ· πίστιν δὲ οὔτε παρ’ ἄλλων γραφομένην νεωτέρων παραδεχόμεθα, οὔτ’ αὐτοὶ τὰ τῆς ἡμετέρας διανοίας γεννήματα παραδιδόναι τολμῶμεν, ἵνα μὴ ἀνθρώπινα ποιήσωμεν τὰ τῆς εὐσεβείας ῥήματα· ἀλλ’ ἃ παρὰ τῶν ἁγίων πατέρων δεδιδάγμεθα, ταῦτα τοῖς ἐρωτῶσι διαγγέλλομεν. καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον. (Γ.) Ἐς δὲ τὴν ἐπιοῦσαν παρῆσαν αὖθις ἐκεῖθεν ἀπεσταλμένοι συχνοὶ τῶν τῆς ἐκκλησίας ἀρχόντων, καὶ μετ’ αὐτῶν εἷς τις τῶν ἐμῶν μαθητῶν, ἄντικρυς ἄλλος τοῦδε· ὃς ἀφ’ οὗ τὸ μοναδικὸν ἐνδέδυται σχῆμα, ταὐτὸν ἐπεπόνθει καὶ οὗτος, ὅπερ ἐκεῖνος χερσὶν εἰληφὼς ἐκ τοῦ δείπνου τὸν σωτήριον ἄρτον.

ὡς γὰρ εἰς ἐκεῖνον εὐθὺς τὸν διάβολον εἰσελθεῖν ἐγεγόνει, παραπλησίως δὴ καὶ τἀνδρὶ τουτωὶ̈ σαφῶς ὁ αὐτὸς ἐπεπήδησε διάβολος, εὐθὺς ἀμείψαντι τὸ σχῆμα. εἰς γὰρ κακότεχνον ψυχὴν χώραν οὐκ ἔχειν φασὶ καὶ χάριν θεοῦ. τοσοῦτον γὰρ ταῖς ἄλλαις καθ’ ἡμῶν ἐπιβουλαῖς καθάπαξ οὗτος ἐκεῖνον ὑπερβαλέσθαι πεφιλοτίμηται, ὡς μηδ’ ἐνταῦθα γενόμενον μόνον ἐᾶσαι τὴν πρόδοσιν Ἰούδαν ἐκεῖνον ἐγκαλεῖσθαι. ἀλλὰ γὰρ πλείστους καὶ οὗτοι κενώσαντες λόγους, τὸν ὅμοιον τρόπον τοῖς ἄλλοις, καὶ πλείστας τοῖς λεχθεῖσι τὰς ἀπειλὰς ἐπῳκοδομηκότες ἀπῄεσαν ἄπρακτοι καὶ αὐτοί. (Δ.) Καὶ ἅμα συνῄεσαν αὖθις συχνότεραι τῶν προτέρων παραγγελίαι παμπληθὲς, παριοῦσαι τὰς πρὶν, ἐς τοὺς γείτονας φύλακας ἡμῶν· οὓς ἐπόπτας ἡμῖν πικροτάτους ἐπέστησαν, πανόπτας δ’ εἰπεῖν οἰκειότερον, κατὰ τὸν ἀττικίζοντα μῦθον ἐκεῖνον· εἰ μὴ καὶ πολλῷ δεινοτέρους τούτους εἴπῃ τις ἄν· ὅτι ἐκεῖ μὲν ἑνί τινι ὄντι πολλοὺς παρέχουσιν ὀφθαλμούς· ἐνταῦθα δὲ πολλοί τινες ὄντες, καὶ διαφόρους καὶ πολυμόρφους τρέφοντες γνώμας, ἅμιλλαν ἔχουσιν ἐς τὸ πλείους ἄλλος ἄλλου φανῆναι τὰς ἐποπτικὰς κεκτημένος δυνάμεις.

Chapter IVCaput IV

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

(Ε.) Μετὰ πολλὰς δ’ αὖθις ἡμέρας κατὰ δή τινα χρείαν ἐδέησε πατριάρχης ἰέναι ἐς τὴν καθ’ ἡμᾶς αὖθις ἱερὰν μάνδραν· καὶ αὐτοπροσώπως μὲν τέως ἡμῖν αὐτὸς οὐχ ὡμίλησε, δι’ ἀποστόλων δ’, ὅσα καὶ πρότερον εἶχε πεφροντισμένος, μηδὲ νῦν τὰ ζητούμενα γράμματά μοι κεκομικώς. καὶ πάλιν ἦμεν ἐν τοῖς αὐτοῖς. κἀκεῖνος ἀπῄει λοιπὸν, τὰς τοιαύτας ἐλπίδας εἶναι γρηγορούντων μανθάνων ἐνύπνια. δ. Ἐκεῖθεν αὖθις ἡμέραι παρίππευον πέντε καὶ δέκα, καὶ ὁ τῶν φίλων ἡμῖν βέλτιστος ἐκεῖνος ἧκε Καβασίλας, λαθραίων καὶ ποικίλων βουλευμάτων πατριαρχικῶν ὁμοῦ καὶ βασιλικῶν ἐπαγόμενος φόρτον, καὶ μηχαναῖς οἱονεί τισιν ἑλεπόλεσι πεφραγμένος ἐκεῖθεν παντοδαπαῖς, ἅτε συνετὸς καὶ πολυπράγμων ἀνὴρ καὶ ποικίλων ἴδρις πραγμάτων καὶ λόγων πολιτικῶν· σὺν δ’ αὐτῷ καὶ τῶν πατριαρχικῶν ἀρχόντων εἷς, τοῖς πανόπταις ἐκείνοις καὶ δεινοῖς ἡμῶν φύλαξιν ἀκώλυτον ἐπιτάττων τουτωὶ̈ τὴν εἴσοδον παρασχεῖν. καί μοι κατὰ τὸ εἰωθὸς προσειπὼν, εἶτα ἐκάθισε κύψας τὸ πρόσωπον εἰς γῆν.

ἐμοὶ μὲν οὖν ἐμπαθέστερον ἔδοξε τοῦτον διατεθῆναι, τὴν τῆς ἐμῆς οἰκίας εὐθὺς θεασάμενον συμφορὰν καὶ τὴν καινὴν τραγῳδίαν, καὶ διὰ τοῦτο καθ’ ἑαυτὸν γενόμενον ἐπὶ τούτου καθίσαι τοῦ σχήματος, ἡσυχῇ πάθος (ἐντὸς τὰς αἰσθήσεις εἰς τὰ τῆς ψυχῆς ἀπόῤῥητα στρέψαντα) καὶ τὰς τῆς τύχης ἐν νῷ συνορῶντα μεταβολάς· πῶς ὁ τὰ πλεῖστα φθεγξάμενος οἶκος ἄφθογγος ἐξαίφνης κατέστη; καὶ πῶς αἱ τῶν ἀεὶ προσιόντων ἄλλοτ’ ἄλλων σοφῶν συναυλίαι καὶ λογικαὶ πανηγύρεις καὶ τὰ σεμνὰ τῶν ἀγώνων ἐκείνων παλαίσματα φροῦδα γέγονεν ἐν βραχεῖ; καὶ πῶς οἱ τῶν μαθηματικῶν πηγῶν ἀταμίευτοι ῥύακες νῦν ἀταμίευτα σιγῶσαν τὴν ἐρημίαν ἠλλάξαντο; καὶ πῶς οἱ τῶν πολλαχόθεν ἀποριῶν καὶ λύσεων τῆς ἀστροθεάμονος σοφίας δίαυλοι νῦν ἐν τοῖς τῆς λήθης ἐκρύβησαν τάφοις; ἐμοὶ μὲν οὖν τοιαῦτ’ ἐδίδου τὸ σχῆμα τοῦ φίλου λογίζεσθαι, καὶ ὅσα πλείω τούτοις ἕπεται. (Β.) Διὸ καὶ λέγειν ἀρξάμενος ἔγωγε περὶ μὲν τῶν ἡμετέρων ἥκιστά σε, φίλων ἄριστε, χαλεπαίνειν ἔφασκον εἶναι χρεὼν, ἐπεὶ μηδὲν τῶν ἐν βίῳ χρηστῶν ἀμιγὲς οὐδ’ ἄκρατον ἔχει τὸ χαῖρον·

PG 148:1329ἀλλὰ μέμικται πάντα πρὸς τοῦ Θεοῦ, καθάπερ χαλινῷ τινι τὴν διαμονὴν τοῦ φρονεῖν ἐν μέτροις κατέχοντος· εἶναι γὰρ παγχάλεπον, εὐροοῦντα ταῖς ἀμωσγέπως μακαριζομέναις τύχαις τοῦ βίου μένειν ἐν τῷ καθεστῶτι τοῦ ἤθους. περὶ δὲ σοῦ μοι θαυμάζειν ἔπεισι, πῶς τοσούτου χειμῶνος τὰ τῆς ἐκκλησίας ταράξαντος δόγματα, ἥκιστα γινώσκειν τοῖς φίλοις ἡμῖν, οἷς τὰ μάλιστα θαῤῥεῖν ἐδόκεις, οὔπω δέδωκας ἡμῖν οὐδὲν ἀκριβές· ἀλλ’ ἀφῆκας παντοδαπαῖς πλανᾶσθαι φήμαις, καὶ ἀμφισβητεῖν, πότερον τοῖς ὅροις ἐκείνοις ἐμμένεις καὶ σὺ, καθάπερ ἡμεῖς· ἢ καθάπερ θυέλλης τῆς τοῖς δόγμασιν ἐνσκηψάσης νῦν καταιγίδος, καὶ ἄλλων ἄλλοθι φερομένων, καθάπερ τῶν πλοίων τὰ ἀκυβέρνητα, φέρων καὶ σὺ σαυτὸν τοῖς ἐναντίοις ἐπέῤῥιψας, καὶ γλώττης ἀφειδῶς καθ’ ἡμῶν ὁμοίως ἔχεις ἐκείνοις. καίτοι γ’ ἀνάγκην ἥκιστ’ ἴσμεν οὐδεμίαν βίᾳ περιοῦσαν, πείθειν τῇ θρησκείᾳ καὶ τὴν φιλίαν ὁμοῦ συνεξίστασθαι· ἐπεὶ καὶ Λιβάνιον, Ἕλληνα τὴν θρησκείαν ὄντα, Βασιλείῳ φίλον εἶναι ἐνῆν τῷ μεγάλῳ· καὶ τοιούτων ὁ βίος γέμει παραβολῶν. Ἔπειτ’, οὐδὲ θέλων, τῷ Παλαμᾷ προστίθεσθαι δυνηθείης ἄν.

[A. c. 1351] BYZANTINÆ HISTORIE LIB. XXII. [MP. J. CANTACUZ. 5) 1330 ρεῶν καὶ λύσεων τῆς ἀστροθεάμονος σοφίας δίαυλοι & fundam et tacitam solitulinem commutati sunt? νῦν ἐν τοῖς τῆς λήθης ἐκρύβησαν τάφοις; Ἐμοὶ μὲν οὖν τοιαῦτ' ἐδίδου τὸ σχῆμα τοῦ φίλου λογίζεσθαι, καὶ ὅσα πλείω τούτοις έπεται. quomodo denique illae subinde recurrentes quastionum ac solutionum astronomicarum exercitationes jam oblivione deletæ sunt? Hæc, et alia plura his consimilia, `mihi cogitanda objiciebat amici nostri habitus. II. Itaque loqui exorsus, ‹ Calamitates (inquant) nostras ægre ferre non debes, amicorum optime, quandoquidem nullum est lac in vita commodum, quod puram et plane sincerain laetitiam afferat: quin imo Deus omnia comuniscuit, atque ita los freno quodam coercet; ne quid nimis, sed ad mediocritatem semper sapiamus. Si quis enim utcunque prosperis fortunæ flatibus utatur, is animi morumque constantiam difficillime conservat. Illud autem mihi permirum accidit, quod cum tanta tempestas Ecclesiae dogmata perturbarit, nos ani cos tuos, quibus confidere maxime 1052 videbaris, necdum feceris certiores, sed variis huc illuc abduci rumoribus et dubitare permiseris, utrum, quemadmodum nos, tu quoque in illis deGinitionibus permaneas; an vero, cum veluti procella quædam vehemens Ecclesiæ dogmatibus incubuerit, et alii alio ferantur de more navigiorum, quæ gubernaculo carent, in adversariorum partes te ipsum conjeceris, nec parce linguam adversus nos acuas, sicut illi hactenus acuerunt. Atqui tamen nullam novimus esse necessitatem, quæ adigat ut simul cum religione amicitia ipsa deponatur; Β. Διὰ καὶ λέγειν ἀρξάμενο; Έγωγε περὶ μὲν τῶν ἡμετέρων ἥκιστα σε, φίλων άριστε, χαλεπαίνειν, ἔφασκον, εἶναι χρεών, ἐπεὶ μηδὲν τῶν ἐν βίῳ χρήστῶν ἀμιγές οὐδ᾽ ἄκρατον ἔχει τὸ χαῖρον· ἀλλὰ μέμικται πάντα πρὸς τοῦ Θεοῦ, καθάπερ χαλινῷ εινι τὴν διαμονὴν τοῦ φρονεῖν ἐν μέτροις κατέχον τος· εἶναι γὰρ παγχάλεπον, εὑροῦντα ταῖς ἀμωςγέπως μακαριζομένοις τύχαις τοῦ βίου μένειν ἐν τῷ καθεστῶτι τοῦ ἦθου;. Περὶ δὲ σοῦ μοι θαυμάτ ζειν ἔπεισι, πῶς τοσούτου χειμώνος τὰ τῆς Ἐκκλη σίας ταράξαντος δόγματα, ήκιστα γινώσκειν [P. 662] τοῖς φίλοις ἡμῖν, οἷς τὰ μάλιστα θαῤῥεῖν ἐδόκεις, οὔπω δέδωκας ἡμῖν οὐδὲν ἀκριβές· ἀλλ' ἀφῆκας παντοδαπαῖς πλανάσθαι φήμαις, καὶ ἀμφισβητεῖν, πότερον τοῖς ὅροις ἐκείνοις ἐμμένεις καὶ σὺ, καθάπερ ἡμεῖς· ἡ καθάπερ θυέλλης τῆς τοῖς δόγμασιν ἀνσκηψάσης νῦν καταιγίδος, καὶ ἄλλων ἄλλοθι φε βομένων, καθάπερ τῶν πλοίων τὰ ἀκυβέρνητα, φέρων καὶ σὺ σαυτὸν τοῖς ἐναντίοις ἐπέρριψας, καὶ γλώττης ἀφειδώς καθ' ἡμῶν ὁμοίως ἔχεις ἐκείνοις. Καίτοι γ' ἀνάγκην ἥκιστ᾽ ἴσμεν οὐδεμίαν βίᾳ πεβιοῦσαν, πείθειν τῇ θρησκείᾳ καὶ τὴν φιλίαν ὁμοῦ συνεξίστασθαι· ἐπεὶ καὶ Λιβάνιον, Ελληνα τὴν θρησκείαν όντα, Βασιλείῳ φίλον εἶναι ἐνῆν τῷ μεγάλῳ· quandoquidem Libanio, ethnicæ religionis cultori, καὶ τοιούτων ὁ βίος γέμει παραβολῶν. Επειτ', οὐδὲ θέλων, τῷ Παλαμά προστίθεσθαι δυνηθείης ἄν. Οἶσθα γὰρ ὡς Ιωάννῃ τῷ πατριάρχῃ ζῶντι συχνά καὶ μετά γε πολλῆς τῆς αἰδοῦς προσιών, αὐτὸν μὲν τοῖς ἁγίοις συνέταττες όλαις προθέσεσι τῆς ψυχῆς· Παλαμᾶν δ' ὁμοῦ βασιλεῖ Καντακουζηνῷ πάσαις Έπλυνες ύδρεσι νύκτωρ καὶ μεθ᾿ ἡμέραν, καὶ ἀσε βῶν ἀπεβεστέρους ἁπάντων ἐκάλεις· καί σφισι τα χὺν τὸν ἀφανισμὸν ἔσεσθαι προὔλεγες· ὡς ἥκιστά μάλα σοι περιΐστασθαι νῦν, τὴν πρὸς τἀναντία με ταβολὴν ἁρμόττουσαν εἶναι, συνέσεως οὕτω καὶ γής ρω; ἔχοντι, καὶ συνοραν δυναμένῳ τῆς αἰσχύνης τὸ μέγεθος. Ποιον γὰρ ἔτι χρόνον τῶν καθηκόντων αναμενεί τις σύμβουλον, ἐν τοιαύτῃ γεγονώς ήλιο κίς; Καὶ πάσαις μὲν γὰρ ἡλικίαις καὶ τύχαις ἀνάγκη φόβον εἶναι θανάτου, ἀγνωσίᾳ μυστικῇ τοὺς κανόνας ἡμῖν τῆς ζωῆς τοῦ Θεοῦ συγκαλύπτοντος, μάλιστα δὲ τοῖς τὸν ἔσχατον οὕτως ὅρον τῆς ἡλικίας σκηνοβατοῦσιν· ὅτε μάλιστα καὶ τῆς ἀκμῆς ἐκείνης ή πανήγυρις ήδη σβέννυται, καὶ τὸ τῶν μακρῶν ἐλω πίδων ὡς τὰ πολλὰ παρατρέχει θέατρον. Ο δὴ κἀπὶ νοῦν ἀεί με στρέφοντι τῶν ἀνδριαντοποιών τε καὶ τῶν ζωγράφων ἐκείνους επήει θαυμάζειν, ὅσοι τῆς χρονικῆς περιόδου τὸ τάχος μιμεῖσθαι διὰ τῆς τέχνης ἐθέλοντες άνδρα ποιοῦσιν ἐπισθοφαλακρον μὲν ὡς ἐπίπαν, οὐ δ' ἀναφαλαντίαν· ἀλλὰ μέτωπον amicitia cum magno Basilio esse potuit: et humana vita hujusmodi exemplis referta est. Adde quod Palamæ, nec si velis quidem, assentiri queas. Nam, ut nosti, ad Joannem patriarcham mulla cum reverentia sæpe accessisti, eumque tota intentione anini sanctis adnumerabas; in Palamam autem et imperatorem Cantacuzenumn oninia ma¦cdicta diu noctuque conferebas. Vocabantur isti a te omnium impiorum maxime impii: quos etiam de medio confestim sublatum iri prædicebas: ita ut non amplius jam te deceat in alteram parteni converti, cuin tantam prudentiam et senectutem adeptus fueris, et facile perpicere valeas, quantum in te dedecus exinde sit redundaturum. Qui enim eo ætatis provectus est, quale tempus exspectabit, quod eum sui oficii admoneal? Nam cum omuis ætalis et fortuna hominibus limcuda sit mors, co quod vitæ nostræ metas mystica quadam ignoratione Deus obvelarit, tum maxime iis timenda est, qui 1053 terminum vitæ et ultinumn actum sic velut in scena produnt: quando præsertim festivus ille vigor ætatis exstinguitur, et quæ nos diu spes præclaræ luserant, earum fere theatrum præterlabitur. Quod animo dum semper mccum voluto, statuarios illos et pictores admirari subit, qui velocem convertentis aesc (enporis cursum Variorum not Sic supra lib. xii, cap. 1, sect. 3. CAPPERONN,

οἶσθα γὰρ ὡς Ἰωάννῃ τῷ πατριάρχῃ ζῶντι συχνὰ καὶ μετά γε πολλῆς τῆς αἰδοῦς προσιὼν, αὐτὸν μὲν τοῖς ἁγίοις συνέταττες ὅλαις προθέσεσι τῆς ψυχῆς· Παλαμᾶν δ’ ὁμοῦ βασιλεῖ Καντακουζηνῷ πάσαις ἔπλυνες ὕβρεσι νύκτωρ καὶ μεθ’ ἡμέραν, καὶ ἀσεβῶν ἀσεβεστέρους ἁπάντων ἐκάλεις· καί σφισι ταχὺν τὸν ἀφανισμὸν ἔσεσθαι προὔλεγες· ὡς ἥκιστα μάλα σοι περιί̈στασθαι νῦν, τὴν πρὸς τἀναντία μεταβολὴν ἁρμόττουσαν εἶναι, συνέσεως οὕτω καὶ γήρως ἔχοντι, καὶ συνορᾷν δυναμένῳ τῆς αἰσχύνης τὸ μέγεθος. ποῖον γὰρ ἔτι χρόνον τῶν καθηκόντων ἀναμενεῖ τις σύμβουλον, ἐν τοιαύτῃ γεγονὼς ἡλικίᾳ; καὶ πάσαις μὲν γὰρ ἡλικίαις καὶ τύχαις ἀνάγκη φόβον εἶναι θανάτου, ἀγνωσίᾳ μυστικῇ τοὺς κανόνας ἡμῖν τῆς ζωῆς τοῦ θεοῦ συγκαλύπτοντος, μάλιστα δὲ τοῖς τὸν ἔσχατον οὕτως ὅρον τῆς ἡλικίας σκηνοβατοῦσιν· ὅτε μάλιστα καὶ τῆς ἀκμῆς ἐκείνης ἡ πανήγυρις ἤδη σβέννυται, καὶ τὸ τῶν μακρῶν ἐλπίδων ὡς τὰ πολλὰ παρατρέχει θέατρον.

[A. c. 1351] BYZANTINÆ HISTORIE LIB. XXII. [MP. J. CANTACUZ. 5) 1330 ρεῶν καὶ λύσεων τῆς ἀστροθεάμονος σοφίας δίαυλοι & fundam et tacitam solitulinem commutati sunt? νῦν ἐν τοῖς τῆς λήθης ἐκρύβησαν τάφοις; Ἐμοὶ μὲν οὖν τοιαῦτ' ἐδίδου τὸ σχῆμα τοῦ φίλου λογίζεσθαι, καὶ ὅσα πλείω τούτοις έπεται. quomodo denique illae subinde recurrentes quastionum ac solutionum astronomicarum exercitationes jam oblivione deletæ sunt? Hæc, et alia plura his consimilia, `mihi cogitanda objiciebat amici nostri habitus. II. Itaque loqui exorsus, ‹ Calamitates (inquant) nostras ægre ferre non debes, amicorum optime, quandoquidem nullum est lac in vita commodum, quod puram et plane sincerain laetitiam afferat: quin imo Deus omnia comuniscuit, atque ita los freno quodam coercet; ne quid nimis, sed ad mediocritatem semper sapiamus. Si quis enim utcunque prosperis fortunæ flatibus utatur, is animi morumque constantiam difficillime conservat. Illud autem mihi permirum accidit, quod cum tanta tempestas Ecclesiae dogmata perturbarit, nos ani cos tuos, quibus confidere maxime 1052 videbaris, necdum feceris certiores, sed variis huc illuc abduci rumoribus et dubitare permiseris, utrum, quemadmodum nos, tu quoque in illis deGinitionibus permaneas; an vero, cum veluti procella quædam vehemens Ecclesiæ dogmatibus incubuerit, et alii alio ferantur de more navigiorum, quæ gubernaculo carent, in adversariorum partes te ipsum conjeceris, nec parce linguam adversus nos acuas, sicut illi hactenus acuerunt. Atqui tamen nullam novimus esse necessitatem, quæ adigat ut simul cum religione amicitia ipsa deponatur; Β. Διὰ καὶ λέγειν ἀρξάμενο; Έγωγε περὶ μὲν τῶν ἡμετέρων ἥκιστα σε, φίλων άριστε, χαλεπαίνειν, ἔφασκον, εἶναι χρεών, ἐπεὶ μηδὲν τῶν ἐν βίῳ χρήστῶν ἀμιγές οὐδ᾽ ἄκρατον ἔχει τὸ χαῖρον· ἀλλὰ μέμικται πάντα πρὸς τοῦ Θεοῦ, καθάπερ χαλινῷ εινι τὴν διαμονὴν τοῦ φρονεῖν ἐν μέτροις κατέχον τος· εἶναι γὰρ παγχάλεπον, εὑροῦντα ταῖς ἀμωςγέπως μακαριζομένοις τύχαις τοῦ βίου μένειν ἐν τῷ καθεστῶτι τοῦ ἦθου;. Περὶ δὲ σοῦ μοι θαυμάτ ζειν ἔπεισι, πῶς τοσούτου χειμώνος τὰ τῆς Ἐκκλη σίας ταράξαντος δόγματα, ήκιστα γινώσκειν [P. 662] τοῖς φίλοις ἡμῖν, οἷς τὰ μάλιστα θαῤῥεῖν ἐδόκεις, οὔπω δέδωκας ἡμῖν οὐδὲν ἀκριβές· ἀλλ' ἀφῆκας παντοδαπαῖς πλανάσθαι φήμαις, καὶ ἀμφισβητεῖν, πότερον τοῖς ὅροις ἐκείνοις ἐμμένεις καὶ σὺ, καθάπερ ἡμεῖς· ἡ καθάπερ θυέλλης τῆς τοῖς δόγμασιν ἀνσκηψάσης νῦν καταιγίδος, καὶ ἄλλων ἄλλοθι φε βομένων, καθάπερ τῶν πλοίων τὰ ἀκυβέρνητα, φέρων καὶ σὺ σαυτὸν τοῖς ἐναντίοις ἐπέρριψας, καὶ γλώττης ἀφειδώς καθ' ἡμῶν ὁμοίως ἔχεις ἐκείνοις. Καίτοι γ' ἀνάγκην ἥκιστ᾽ ἴσμεν οὐδεμίαν βίᾳ πεβιοῦσαν, πείθειν τῇ θρησκείᾳ καὶ τὴν φιλίαν ὁμοῦ συνεξίστασθαι· ἐπεὶ καὶ Λιβάνιον, Ελληνα τὴν θρησκείαν όντα, Βασιλείῳ φίλον εἶναι ἐνῆν τῷ μεγάλῳ· quandoquidem Libanio, ethnicæ religionis cultori, καὶ τοιούτων ὁ βίος γέμει παραβολῶν. Επειτ', οὐδὲ θέλων, τῷ Παλαμά προστίθεσθαι δυνηθείης ἄν. Οἶσθα γὰρ ὡς Ιωάννῃ τῷ πατριάρχῃ ζῶντι συχνά καὶ μετά γε πολλῆς τῆς αἰδοῦς προσιών, αὐτὸν μὲν τοῖς ἁγίοις συνέταττες όλαις προθέσεσι τῆς ψυχῆς· Παλαμᾶν δ' ὁμοῦ βασιλεῖ Καντακουζηνῷ πάσαις Έπλυνες ύδρεσι νύκτωρ καὶ μεθ᾿ ἡμέραν, καὶ ἀσε βῶν ἀπεβεστέρους ἁπάντων ἐκάλεις· καί σφισι τα χὺν τὸν ἀφανισμὸν ἔσεσθαι προὔλεγες· ὡς ἥκιστά μάλα σοι περιΐστασθαι νῦν, τὴν πρὸς τἀναντία με ταβολὴν ἁρμόττουσαν εἶναι, συνέσεως οὕτω καὶ γής ρω; ἔχοντι, καὶ συνοραν δυναμένῳ τῆς αἰσχύνης τὸ μέγεθος. Ποιον γὰρ ἔτι χρόνον τῶν καθηκόντων αναμενεί τις σύμβουλον, ἐν τοιαύτῃ γεγονώς ήλιο κίς; Καὶ πάσαις μὲν γὰρ ἡλικίαις καὶ τύχαις ἀνάγκη φόβον εἶναι θανάτου, ἀγνωσίᾳ μυστικῇ τοὺς κανόνας ἡμῖν τῆς ζωῆς τοῦ Θεοῦ συγκαλύπτοντος, μάλιστα δὲ τοῖς τὸν ἔσχατον οὕτως ὅρον τῆς ἡλικίας σκηνοβατοῦσιν· ὅτε μάλιστα καὶ τῆς ἀκμῆς ἐκείνης ή πανήγυρις ήδη σβέννυται, καὶ τὸ τῶν μακρῶν ἐλω πίδων ὡς τὰ πολλὰ παρατρέχει θέατρον. Ο δὴ κἀπὶ νοῦν ἀεί με στρέφοντι τῶν ἀνδριαντοποιών τε καὶ τῶν ζωγράφων ἐκείνους επήει θαυμάζειν, ὅσοι τῆς χρονικῆς περιόδου τὸ τάχος μιμεῖσθαι διὰ τῆς τέχνης ἐθέλοντες άνδρα ποιοῦσιν ἐπισθοφαλακρον μὲν ὡς ἐπίπαν, οὐ δ' ἀναφαλαντίαν· ἀλλὰ μέτωπον amicitia cum magno Basilio esse potuit: et humana vita hujusmodi exemplis referta est. Adde quod Palamæ, nec si velis quidem, assentiri queas. Nam, ut nosti, ad Joannem patriarcham mulla cum reverentia sæpe accessisti, eumque tota intentione anini sanctis adnumerabas; in Palamam autem et imperatorem Cantacuzenumn oninia ma¦cdicta diu noctuque conferebas. Vocabantur isti a te omnium impiorum maxime impii: quos etiam de medio confestim sublatum iri prædicebas: ita ut non amplius jam te deceat in alteram parteni converti, cuin tantam prudentiam et senectutem adeptus fueris, et facile perpicere valeas, quantum in te dedecus exinde sit redundaturum. Qui enim eo ætatis provectus est, quale tempus exspectabit, quod eum sui oficii admoneal? Nam cum omuis ætalis et fortuna hominibus limcuda sit mors, co quod vitæ nostræ metas mystica quadam ignoratione Deus obvelarit, tum maxime iis timenda est, qui 1053 terminum vitæ et ultinumn actum sic velut in scena produnt: quando præsertim festivus ille vigor ætatis exstinguitur, et quæ nos diu spes præclaræ luserant, earum fere theatrum præterlabitur. Quod animo dum semper mccum voluto, statuarios illos et pictores admirari subit, qui velocem convertentis aesc (enporis cursum Variorum not Sic supra lib. xii, cap. 1, sect. 3. CAPPERONN,

PG 148:1333ὃ δὴ κἀπὶ νοῦν ἀεί μοι στρέφοντι τῶν ἀνδριαντοποιῶν τε καὶ τῶν ζωγράφων ἐκείνους ἐπῄει θαυμάζειν, ὅσοι τῆς χρονικῆς περιόδου τὸ τάχος μιμεῖσθαι διὰ τῆς τέχνης ἐθέλοντες ἄνδρα ποιοῦσιν ὀπισθοφάλακρον μὲν ὡς ἐπίπαν, οὐ δ’ ἀναφαλαντίαν· ἀλλὰ μέτωπον προϊσχόμενον λάσιον, καὶ κόμην ἐκεῖθεν μακρὰν καθειμένον. τἄλλα γὰρ ὄντες σοφοὶ μόνης λείπονται φωνῆς ἐνταυθοῖ, καὶ ταύτην ἥκιστα βαφαῖς ταῖς ἐκ χρωμάτων δύνανται μιμεῖσθαι. ὅθεν σιγῶσαν οὑτωσί πως ἱστᾶσι νομοθεσίας εἰκόνα, καὶ ἀνεκλάλητον κήρυκα πᾶσιν ἀεὶ διανέμουσιν, οἷς ἐῤῥᾳθυμημένον τὸν βίον ἀνύειν οὐκ ἔστιν αἰδὼς, μονονουχὶ βοῶντες, ὡς κατόπιν ἰοῦσι τριχῶν οὐ παρέξει λαβὴν ὁ Καιρὸς, ἀλλ’ ὄλισθον καὶ ἀποτυχίαν τοῦ ποθουμένου μακρὰν, τῆς ἐμπροσθίας ἤδη τοῦ χρόνου λαβῆς παρεῤῥυηκυίας, καὶ ὅλως ἀπηγορευκυίας ἅπαν τὸ ἁμιλλώμενον. (Γ.) Ἐγὼ μὲν δὴ ταῦτ’ εἰπὼν ἐπεπαύμην. τῷ δ’ εὐθὺς ἀρχομένῳ λέγειν, ὧν ἡμῖν εἰκάζειν ἐκείνου ἐπῄει διὰ φιλίαν ἀρχαίαν, γνώρισμα τῶν ἁπάντων τοῖς λεγομένοις ὑπῆρχεν οὐδὲν, ὅ,τι μὴ πᾶν τοὐναντίον. καὶ γὰρ τὰ λεγόμενα πικρίαν ὑπέφαινεν οἰκουροῦσαν ἐν τῇ ψυχῇ, καὶ μάλα τοι σφόδρα βαθεῖαν·

[A. c. 1351] BYZANTINE HISTORIE LIB. XXII. [1. 1. CANTACUZ Παλαμᾶ καὶ ὅσα ἐγγέγραπται οἱ ταῖς βίβλοις. to:us in celebraudis libris, quoscun ine falas13:3 • Πάντα γὰρ αὐτῷ μοι, ο φησί, ο τεθέαται προς ἀκρίβειαν, καὶ ἐξήτασται τελεώτατα· καὶ ὅλως οὐδὲν οὐδαμή συννενόηται, οὗ καθάπτεσθαι ἔξει τις τῶν ἁπάντων ὀπώστοτε καὶ ὁπωσούν, και πάντα λίθον θέλῃ κινείν. ο Καὶ ἅμα ταῖς τοιαύταις ηύχετο συναποθνήσκειν Ρ. 664] ὁμολογίαις, καὶ ὑπὲρ τούτων Έτοιμος είναι μυρίας κακώσεις ὑφίστασθαι. η composuisset. llos enim onnes, inquit, dilige tissime perpendi, neque uspiam in eis depretenci quidquam, quod ex omnibus hominibus possit quis quomodocunque carpere, licet omnem movere lapidem voluerit. Hac etians in confessione immori oplabal, pro qua infinitas perpeti calanitates paratum se jactitabat. V. Cui ego respondi: < Vellem sane, ut ad majorem borum demonstrationem quædam clarius explicares; ut et ego plenius cognoscere valean, an re ipsa Palaue libros legeris, an lectus intellexeris, et quæuam sit corum summa, quæ in iis laudas. Nam nec miles quærit, an suus equus ex equo natus sit, set au generosus et laudabilis, an utilis et aptus ad opera necessaria. › Tum illi simul adðuxi quedam loca e blasphemis Palange libris deprompta, quæ sic habent. ‹ Hæc, inquit, sufficiunt ut persuladeatur, neque creatam esse Spiritus sancti gratiam et operationem, quæ accipitur et datur iis, quos ca donare Deus voluerit (hæc enim est Spiritus Ε'. Εγώ δ' ὑπολαβὼν. Ηξίουν ἔνια πρὸς τὸ σαφέστερον ἀναπτύσσειν, μηκύνοντά πως τὴν ἔνδειξιν, ἵνα καὶ αὐτὸς τελεώτερον ἔχω γινώσκειν, εἰ ἀληθῶς ἀνέγνως ἐκείνου τὰς βίβλους, καὶ εἰ ἔγνω; ἀναγνούς. καὶ ὁποῖον, τί σοι τὸ τῶν ἐπαινουμένων κεφάλαιον πέφυκε. Καὶ στρατιώτης γὰρ οὐχ ἵππον ὅτι ἐξ ἵππου ζητεῖ, ἀλλ᾽ εἰ: τῶν ἐπαινουμένων τις εἴη, καὶ ἅμα πρὸς τὴν χρείαν ἔργοις αρμόττων αὐτοῖς.» Αμα δ' αὐτῷ παρεισήγον καί τινας ζήσεις τῶν ἐκείνου βλασφήμων βιβλίων ἐγώ. • Ικανὰ μὲν οὖν, ὦ φησί, · καὶ ταῦτα πεῖται, μήτε κτιστὴν ὑπάρχειν τὴν δι δομένην καὶ λαμβανομένην τοῖς κεχαριτωμένοις τοῦ Πνεύματος χάριν τε καὶ ἐνέργειαν (αὕτη γάρ ἐστι τε Πνεῦμα τὸ ἅγιον [51]) μήτε τὴν οὐσίαν εἶναι τοῦ sanctus), neque etiam esse Spiritus sancti substanΠνεύματος, ο Καὶ μετ' ὀλίγον·. Αύτη γάρ καθ ἑαυτὴν ἡ θεία μετεχομένη τε καὶ λαμβανομένη φύ σις ἢ φυρμόν πείσεται, ἢ τὴν παθητὴν ἐξαναλώσει φύσιν, πρὶν ἂν ληφθῇ.» Ορᾶς πῶς τὴν ἔνσαρκον οικονομίαν σαφῶς ἀναιρεί, καθὰ καὶ ἀνωτέρω που δεδείχαμεν; Καὶ πάλιν· Τί ἔτι σύνθεσιν δέδοιχα; ἐπὶ τοῦ Θεοῦ, καὶ τῶν ἐνεργειῶν ἀκτίστων οὐσῶν τε και λεγομένων: πολλῷ μᾶλλον δέδιθι, μὴ κτίσμα ποιήσῃς τὸν Θεόν, τὰς αὐτοῦ φυσικὰς ἐνεργείας ἡγού μενος κτιστές, ὡς διαφόρους τῆς οὐσίας.» Καὶ πάν λιν· «Ἡμῖν δ' οὐδεμία ποτ' ἔσται λέξις ἀποχρῶτα πείθειν, τὰς ἐνεργείας τοῦ θείου Πνεύματος, ἂς δ προφήτης κεφαλαιωδῶς ἑπτὰ προσείπε μετά τῶν κτισμάτων τάττειν. Τῶν δὲ θείων καὶ φυσικῶν τοῦ Θεοῦ ἐνεργειῶν μία καὶ ἡ κρίσις. Αρ' οὖν καὶ αὕτη τῶν κτισμάτων ἐν, καθὰ ᾽Αβραὰμ ἔφη· Ο κρίνων πᾶσαν τὴν γῆν οὐ ποιήσεις κρίσιν;. Καὶ πάλιν· ι Πῶς οὐκ ἄκτιστος ἡ χάρις, δι᾿ ἣν καὶ οἱ μετVariorum Hec enim gratia est Spiritus sanctus; id est, hæc gratia et operatio sacris in Scripturis nomine sancti Spiritus designatur. Unde infert Palamas hanece gratiam non esse quid creatum. Addit tamen hujusmodi gratiam non esse ipsammet sancui Spiritus substantiam. Quæ duo conciliari vix posse videntur, nisi advertamus a Palamitis admissas esse inferiores quasdam deitates, quæ Deum inter et creaturas medium locuin tenerent. Nostris quidem e theologis Petras Lombardus, Magister scntentiarum, negavit, sancti Spiritus gratiam esse quidpiam creatum: sed simul statuebat istam grasiam sen charitatem esse ipsummet Spiritum sanCLum, ipsum Deum: quæ tamen sententia ab omnibus deinceps theologis reprobata est. Vide lib. 1 Sentent. distinct. 17, et articulos Parisiis damualos ad calcem operis Petri Lombardi. Divus etiam Bernardus censuit charitatem, seu gratiam sanctificantem, esse ipsum Deum: sed charitatem speetabat ex parte dantis, seu ipsius Dei: aliunde vero fatebatur gratiain et charitatem iu nobis esse quoddamn accidens. Hinc aiebat, Substantiva charitas tiam. › Et paulo post: «Si ipsa per se ipsam divina natura participetur et recipiatur, aut mistionew patietur, aut patibilem naturam absumet, antequam recepta fuerit.» Vides quomodo incare nationis 1056 mysterium evidenter evertat, ut supra quoque ostendimus? Et iterum: «Quid adhuc times ne compositio in Deo admittatur, si divinæ operationes increatæ sint et dicantur? Multo magis time, ne Deum in creaturarum numero reponas, dum naturales ejus operationes 'anquam a substantia distinctas, creatas esse arbitraris.» Et iterum: ‹ Nulla unquam nobis persuadebit oratio, ut divini Spiritus operationes, quas propheta septem summatim appellavit, inter creatas res collocemus: sed divinarum et naturalium Dei operationum una est ipsum judicium. Num igitur Dei judicium est e numero rerum creatarum, quemadmodum dixit Abraham: Qui judicas omnem terram non facies notæ. accidentalem dat charitatem. Lege divi Bernardi epistolam 9, að Guigonem Carthusiensium priorein, et tractatum De diligendo Deo, cap. 12. CAPPERONN. Quas propheta septem summatim appellavit. Isaias, cap. xi. vers. 2 et 5, ubi sic recensentur septem sancti Spiritus dona: Et requiescet_super eum Spiritus Domini, spiritus sapientiæ et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiæ et pietatis, et replebit cum spiritus timoris Domini. CapPERONN. Locum hunc laudavit Palamas ex versione LXX Interpretum. Vulgata nostra habet absque interrogationc, Genes. xviit, vers. 23: Qui judicas omnem terram, non facies judicium hoc. Helr.rus textus est hujusmodi: Don יאל DDW7. Id est, numquid qui judicat omnem terram, ille non faciet judicium? Οὐ ποιήσεις? Non fucics Vis argumenti sistit in hoc verbo. Nam motiv facere apud Græcos theologos significat creare. Forsan ex Genes. cap. I. ubi apud τοὺς LXX legitur, Εν ἀρχῇ ἐποίησεν ὁ Θεός. In principe Deus

PG 148:1335οὐχ οἵαν ἐπισπείρουσι βίων τινῶν περιστάσεις, ἔξωθεν ἐπεισρέουσαι, καὶ πόλεων πραγματικαὶ συμφοραὶ, τὸ πεδίον νεμόμεναι τῆς ψυχῆς· ἀλλ’ οἵαν ἀδοξοῦντες βλαστάνουσι λογισμοὶ, τὰ πρεσβύτερά τε καὶ πολυχρονιώτερα τῶν νοσημάτων ἐμφωλεύοντα πάλαι προκατέχοντες, ὧν πατὴρ καὶ δημιουργὸς τὸ τῆς φιλοτιμίας ἀστάθμητον. εἶναι γὰρ τὴν φιλοτιμίαν μέγα τι ψυχῆς ἐμπύρευμα πρὸς τὰ καλὰ μὲν, ὅταν ἀκαπήλευτον κομιδῇ τῆς κρίσεως ἐξάγῃ τὸν τόκον· ὅταν δὲ κενοδοξίαν κατασπῶσιν ἐφεδρεύουσαι κῆρες, ψυχῆς λεληθότα νοσήματα, τότε δὴ μακρός τις γίνεται τοῦ παρόντος λόγου λόγος, εἴ τις ἔξωθεν ἀπαθῶς συνορῴη· καὶ ὁ πρὶν θαυμαζόμενος ἐπὶ τῷ μὴ θαυμάζειν πλοῦτον καὶ τρυφὴν καὶ τύχης εὐγένειαν φαυλίζεται μᾶλλον ἐπὶ τῷ μὴ φαυλίζειν κενοδοξίαν, μηδὲ τὸ κακὸν ἡγούμενος ἄδοξον, ἀλλὰ τὸ ἄδοξον κακὸν, κατὰ τὰ ἀντίστροφά τε καὶ τὴν θέσιν ἐκ διαμέτρου λαχόντα. ἔλαθε γὰρ αὐτὸς ἑαυτὸν οἰκείῳ καὶ ἐγκαρδίῳ πυρὶ καταστρατηγούμενος, καθεύδοντι μὲν ἐπὶ μακρὸν ἐνίοτε χρόνον δι’ ἔνδειαν ὑπεκκαύματος, ἀναλάμποντι δ’ ὀψὲ, καιροῦ καὶ τύχης οὐρίου τινὸς δραξαμένου πνεύματος.

[A. M. 6839, IND. 4] [:: 8. CANTACU2. Ε] 1236 judicium'?. Et iterum:. Quomodo increata non & εσχηκότες αὐτῆς ἀναρχοι καὶ ἄκτιστοι καὶ ἀτείς; esset illa gratia, per quam qui ejus participes facti sunt, experies principii, increati, immortales et alerni evadunt? VI. Cum autem plures adhuc e multis illius blasphemiis interserere vellem, dicentem me interpellavit amicus Cabasilas, qui magnas Palamæ laudes recensuit. Deinde, primum quidem increatarum multitudinem operationum aperte confessus est, ct eas a substantia omnino distinctas esse assentiebatur: secundo asserebat, sanctum et increatum Spiritum non esse unum, neque septem esse duntaxat bujusmodi Spiritus (quales super Christum requieturos esse prædixit Isaias "), sed septuagies septem, et quotquot præter hos possit, quis mente comprehendere, et infinities inūnitos: quibus et adnumerandas esse dicebat igneas duodecim linguas, quæ super apostolos apparuerunt, itemque 1057 columbam illam, qua miper Christumn, dum lic laptizaretur, conspecta est. Nam ure omnia modo spiritus vocare solet sacra Scriptura, modo increatas operationes, et gratias, et virtutes. Addidic Cabasilas harum quidem participes feri posse creaturas, et iisdem insuper increatos homines evadere, sanctificari omnia quæ sanctificantur, et præter cætera panem illum, qui in divinorum mysteriorum celebratione sacrificatur et a nobis participatur: verum divinam substantiam nullatenus posse participari. VII. Sub hæc sociale bellum nobis inferebatur a Cabasilæ adjutore, qui exemplis in nos pugnabat; illum intelligo, qui a patriarchico senatu missus ad nus venerat, et e litteratorum numero esse dicebatur. Hic cum ad dicenda quæ decrant sese aceinxisset, tum animo tum oculis truculentior mihi obstitit. Jam enim fortunas meas conculcare et despicere ominibus licebat, tum quía solitarius degebam, tum quia omnigeni me custodes undequaque circumcludebant; et hoc est quod trito fertur adagio: cum lapsa est quercus, ligna quivis colligit: Gil: omnis vero pudor, ut videtur, in mare præcipitatus erat, eunique maritimus æstus sublatum demerserat. Itaque cum hoc certamen Cabasilæ adjutor truculentius suscepisset, de participabili et imparticipabili disserere allatis exemplis conatus est. ‹ Et certe, inquit, sicut de sole judicare solemus; cujus substantiam, in cœlo mauentem immotam, participare non possumus, sed ejus illuminativæ virtutis, 1058 quæ ad nos descendit, sumus participes, ita et de Deo nobis cogitandum est. Nam eius substantiam residentem in coelo (quem * Gen. xviii, 25. • Isa. xɩ, 2, 3. τητοι καὶ ἀἴδιοι; ν Γ'. Ἐμοῦ δὲ καὶ πλείους πολλών τῶν τοιούτων ἐκείνου βλασφημιών παρενείρειν ἐθέλοντος, ἀνέπηξε τὸν λόγον ὁ φίλος, καὶ μακρούς του Παλαμά δις. θεν ἐπαίνους. Επειτα πρῶτον μὲν κἀκεῖνος ἀκτίσεως ἐνεργειῶν εἶναι πλῆθος σαφῶς ὡμολόγει το επί ἐπῄνει, τῆς οὐσίας πάντη διωρισμένας. Δεύτερον Γ. ότι Πνεῦμα ἅγιόν τε καὶ ἄκτιστον οὐχ ἂν ἔλεγεν εν ναι, οὐδ᾽ ἑπτὰ μόνον (ὁποῖα καὶ τῷ Χριστῷ κρείς: κεν Ησαΐας ἐπαναπαύσεσθαι), ἀλλ᾽ ἑβδομη κοντάκις ἑπτὰ, καὶ ὅσα πρὸς τούτης δύναιτο ἄν τις εξετ νοία περιλαμβάνειν, καὶ ἀπειράκις άπειρα με τα καὶ τὰς ἐπὶ τῶν ἀποστόλων πυρίνας φανείσας δίνετα γλώσσας τακτέον ἔλεγεν εἶναι καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ Ιο. στοῦ βαπτιζομένου φανείσαν περιστερών. Ταύτα γας ποτὲ μὲν πνεύματα καλεῖν οἶδεν ή Γραφή, κα ενεργεία; [Ρ. 665] ἀκτίστους και χάριτας καὶ ἀπ μεις. Καὶ ταύτας μὲν εἶναι τὰς τοῖς κτίσμασι μής κτές, καὶ πρὸς τούτοις ἀκτίστου; γίνεσθαι τοῖς ἐν Ορώπους, καὶ ἁγιάζεσθαι τὰ ἁγιαζόμενα πάντα τε ἄλλα καὶ τὸ θεῖον ἡμῶν βάπτισμα, καὶ πρός ὁ θυόμενος καὶ μεταλαμβανόμενος ἡμῖν ἄρτες δι ταῖς θείαις μυσταγωγίαις· τὴν δὲ θείαν ούσαν επ τάπασιν εἶναι ἀμέθεκτον ἅπασι. Ζ. Καὶ ἐπὶ τούτοις ὁ συμμαχικός εἰσήγετο τ μας μετὰ τῶν ὑποδειγμάτων· λέγω δὴ τὴν ε αὐτῷ πρὸς τῆς πατριαρχικῆς γερουσίας Ελπίδα ἡμῖν, τῶν ἐλλογίμων είναι λεγόμενον καὶ αὐτόν. Ὃς δὴ καὶ λέγειν παρεσκευακώς ἑαυτὸν τὰ ἐνδύσα δριμύτερον ἡμῖν ἀντέστησε καὶ ἦθος καὶ ὀφθαλμός Πᾶσι γὰρ ἐξὴν ἤδη τὰς ἐμὰς πατ:ῖν καὶ περιτρική τύχας, μεμονωμένου τε ἅμα καὶ παντοδαποί, ται· χόθεν περιειλημμένου τοῖς δεσμοφύλαξε ο καθένα καὶ δρυός πεσούσης πᾶσιν ἐξ:ίη, ὡς φασιν, ἀνδρές. ξυλεύεσθαι εἰδὼς δὲ πᾶσα καθ᾽ ὑγρών (α; βοικεν) ἐῤῥύη, καὶ ἄμπωτις ἀφελομένη κατεβέτια. Δριμύτερον οὖν ἐκείνῳ τὴν τοιαύτην διαδεξαμένῳ εν λην τὸν πεοὶ ἀμεθέκτου καὶ μεθεκτοῦ δι' υπολείμμα τοῦ ἐπῄει λόγον.: Καὶ δὴ καὶ καθάπερ, φησίν, ἐπὶ τοῦ ἡλίου, τῆς μὲν οὐσίας, ἀκινήτου μενούσης εν ο ρανῷ, μετέχειν οὐκ ἔχομεν τῆς δὲ φωτιστικής περι γείας αὐτοῦ, πρὸ; ἡμᾶς κατιούσης, μετέχομεν ετοι κἀπὶ Θεοῦ χρὴ νοεῖν. Τῆς γὰρ ουσίας αὐτοῦ καθηκό νης ἐν οὐρανῷ (ἐν θρόνον είρηκεν ή Γραφή θειό) μετέχειν οὐκ ἐφικνούμεθα μετέχομεν δ' οὖν τῆς ἐν εργεία; αὐτοῦ καὶ τῆς βουλήσεως καὶ ζωῆς καὶ διὰ Variorum nolæ. fecit, id est creavit. Hinc olim Ariani argutabantur Christum esse creaturam, quia epistolæ ad Hebr. cap. uli, dicitur Χριστὸν Ἰησοῦν πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν· Christum Jesum qui fidelis est ei qui fecit illum. CAPPERONN. 154) Unum est e Monostichis Menandro tributis. Vide Coni orum Græcor. Sententias edit. Henric. Steph. pag. 191. Meminit Erasmus chiliad. w, centur. 1. proverb. 80, et sic exponit: e si qucm fortuna præcipitem dederit, in hunc passim onines incurrunt, et quisque quod potest diripit. Jam ruim sibi putant impune fore. Exemplum est apud Jues nal, de Sejano. › Capperons.

ἐπεὶ καὶ εἴωθεν ὡς τὰ πολλὰ πολλάκις ἡ τῶν ἐπαίνων ἔκπτωσις πρὸς μανιῶδες ἦθος ἐρεθίζειν τὸν ἐραστὴν καὶ ζηλότυπον, καὶ διὰ τῶν χρονικῶν ἐλέγχων ἐναργέστερον παριστᾷν, εἴδωλον ἀρετῆς καὶ οὐδαμῶς ἀρετὴν εἶναι τὸ μέχρι νῦν αὐτῷ διωκόμενον, καθάπερ τὰ μυθευόμενα πάλαι περὶ νεφέλης ὁμοῦ καὶ Ἰξίονος. ἀλλὰ ταῦτα μὲν σιγῆς ἐῤῥίφθω βυθοῖς. ἐπανιτέον δ’ ἐκεῖσε. (Δ.) Πρὸς γὰρ λόγων κατάστασιν ὁ φίλος ἐντείνας, καὶ τὰ πρὶν ἐπικαλύμματα παρωσάμενος ἅπαντα, πᾶς τῶν ἐγκωμίων ἐγίνετο καὶ θειασμῶν τῶν τοῦ Παλαμᾶ καὶ ὅσα ἐγγέγραπταί οἱ ταῖς βίβλοις. πάντα γὰρ αὐτῷ μοι, φησὶ, τεθέαται πρὸς ἀκρίβειαν, καὶ ἐξήτασται τελεώτατα· καὶ ὅλως οὐδὲν οὐδαμῆ συννενόηται, οὗ καθάπτεσθαι ἕξει τις τῶν ἁπάντων ὁπώσποτε καὶ ὁπωσοῦν, κἂν πάντα λίθον θέλῃ κινεῖν. καὶ ἅμα ταῖς τοιαύταις ηὔχετο συναποθνήσκειν ὁμολογίαις, καὶ ὑπὲρ τούτων ἕτοιμος εἶναι μυρίας κακώσεις ὑφίστασθαι.

[A. M. 6839, IND. 4] [:: 8. CANTACU2. Ε] 1236 judicium'?. Et iterum:. Quomodo increata non & εσχηκότες αὐτῆς ἀναρχοι καὶ ἄκτιστοι καὶ ἀτείς; esset illa gratia, per quam qui ejus participes facti sunt, experies principii, increati, immortales et alerni evadunt? VI. Cum autem plures adhuc e multis illius blasphemiis interserere vellem, dicentem me interpellavit amicus Cabasilas, qui magnas Palamæ laudes recensuit. Deinde, primum quidem increatarum multitudinem operationum aperte confessus est, ct eas a substantia omnino distinctas esse assentiebatur: secundo asserebat, sanctum et increatum Spiritum non esse unum, neque septem esse duntaxat bujusmodi Spiritus (quales super Christum requieturos esse prædixit Isaias "), sed septuagies septem, et quotquot præter hos possit, quis mente comprehendere, et infinities inūnitos: quibus et adnumerandas esse dicebat igneas duodecim linguas, quæ super apostolos apparuerunt, itemque 1057 columbam illam, qua miper Christumn, dum lic laptizaretur, conspecta est. Nam ure omnia modo spiritus vocare solet sacra Scriptura, modo increatas operationes, et gratias, et virtutes. Addidic Cabasilas harum quidem participes feri posse creaturas, et iisdem insuper increatos homines evadere, sanctificari omnia quæ sanctificantur, et præter cætera panem illum, qui in divinorum mysteriorum celebratione sacrificatur et a nobis participatur: verum divinam substantiam nullatenus posse participari. VII. Sub hæc sociale bellum nobis inferebatur a Cabasilæ adjutore, qui exemplis in nos pugnabat; illum intelligo, qui a patriarchico senatu missus ad nus venerat, et e litteratorum numero esse dicebatur. Hic cum ad dicenda quæ decrant sese aceinxisset, tum animo tum oculis truculentior mihi obstitit. Jam enim fortunas meas conculcare et despicere ominibus licebat, tum quía solitarius degebam, tum quia omnigeni me custodes undequaque circumcludebant; et hoc est quod trito fertur adagio: cum lapsa est quercus, ligna quivis colligit: Gil: omnis vero pudor, ut videtur, in mare præcipitatus erat, eunique maritimus æstus sublatum demerserat. Itaque cum hoc certamen Cabasilæ adjutor truculentius suscepisset, de participabili et imparticipabili disserere allatis exemplis conatus est. ‹ Et certe, inquit, sicut de sole judicare solemus; cujus substantiam, in cœlo mauentem immotam, participare non possumus, sed ejus illuminativæ virtutis, 1058 quæ ad nos descendit, sumus participes, ita et de Deo nobis cogitandum est. Nam eius substantiam residentem in coelo (quem * Gen. xviii, 25. • Isa. xɩ, 2, 3. τητοι καὶ ἀἴδιοι; ν Γ'. Ἐμοῦ δὲ καὶ πλείους πολλών τῶν τοιούτων ἐκείνου βλασφημιών παρενείρειν ἐθέλοντος, ἀνέπηξε τὸν λόγον ὁ φίλος, καὶ μακρούς του Παλαμά δις. θεν ἐπαίνους. Επειτα πρῶτον μὲν κἀκεῖνος ἀκτίσεως ἐνεργειῶν εἶναι πλῆθος σαφῶς ὡμολόγει το επί ἐπῄνει, τῆς οὐσίας πάντη διωρισμένας. Δεύτερον Γ. ότι Πνεῦμα ἅγιόν τε καὶ ἄκτιστον οὐχ ἂν ἔλεγεν εν ναι, οὐδ᾽ ἑπτὰ μόνον (ὁποῖα καὶ τῷ Χριστῷ κρείς: κεν Ησαΐας ἐπαναπαύσεσθαι), ἀλλ᾽ ἑβδομη κοντάκις ἑπτὰ, καὶ ὅσα πρὸς τούτης δύναιτο ἄν τις εξετ νοία περιλαμβάνειν, καὶ ἀπειράκις άπειρα με τα καὶ τὰς ἐπὶ τῶν ἀποστόλων πυρίνας φανείσας δίνετα γλώσσας τακτέον ἔλεγεν εἶναι καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ Ιο. στοῦ βαπτιζομένου φανείσαν περιστερών. Ταύτα γας ποτὲ μὲν πνεύματα καλεῖν οἶδεν ή Γραφή, κα ενεργεία; [Ρ. 665] ἀκτίστους και χάριτας καὶ ἀπ μεις. Καὶ ταύτας μὲν εἶναι τὰς τοῖς κτίσμασι μής κτές, καὶ πρὸς τούτοις ἀκτίστου; γίνεσθαι τοῖς ἐν Ορώπους, καὶ ἁγιάζεσθαι τὰ ἁγιαζόμενα πάντα τε ἄλλα καὶ τὸ θεῖον ἡμῶν βάπτισμα, καὶ πρός ὁ θυόμενος καὶ μεταλαμβανόμενος ἡμῖν ἄρτες δι ταῖς θείαις μυσταγωγίαις· τὴν δὲ θείαν ούσαν επ τάπασιν εἶναι ἀμέθεκτον ἅπασι. Ζ. Καὶ ἐπὶ τούτοις ὁ συμμαχικός εἰσήγετο τ μας μετὰ τῶν ὑποδειγμάτων· λέγω δὴ τὴν ε αὐτῷ πρὸς τῆς πατριαρχικῆς γερουσίας Ελπίδα ἡμῖν, τῶν ἐλλογίμων είναι λεγόμενον καὶ αὐτόν. Ὃς δὴ καὶ λέγειν παρεσκευακώς ἑαυτὸν τὰ ἐνδύσα δριμύτερον ἡμῖν ἀντέστησε καὶ ἦθος καὶ ὀφθαλμός Πᾶσι γὰρ ἐξὴν ἤδη τὰς ἐμὰς πατ:ῖν καὶ περιτρική τύχας, μεμονωμένου τε ἅμα καὶ παντοδαποί, ται· χόθεν περιειλημμένου τοῖς δεσμοφύλαξε ο καθένα καὶ δρυός πεσούσης πᾶσιν ἐξ:ίη, ὡς φασιν, ἀνδρές. ξυλεύεσθαι εἰδὼς δὲ πᾶσα καθ᾽ ὑγρών (α; βοικεν) ἐῤῥύη, καὶ ἄμπωτις ἀφελομένη κατεβέτια. Δριμύτερον οὖν ἐκείνῳ τὴν τοιαύτην διαδεξαμένῳ εν λην τὸν πεοὶ ἀμεθέκτου καὶ μεθεκτοῦ δι' υπολείμμα τοῦ ἐπῄει λόγον.: Καὶ δὴ καὶ καθάπερ, φησίν, ἐπὶ τοῦ ἡλίου, τῆς μὲν οὐσίας, ἀκινήτου μενούσης εν ο ρανῷ, μετέχειν οὐκ ἔχομεν τῆς δὲ φωτιστικής περι γείας αὐτοῦ, πρὸ; ἡμᾶς κατιούσης, μετέχομεν ετοι κἀπὶ Θεοῦ χρὴ νοεῖν. Τῆς γὰρ ουσίας αὐτοῦ καθηκό νης ἐν οὐρανῷ (ἐν θρόνον είρηκεν ή Γραφή θειό) μετέχειν οὐκ ἐφικνούμεθα μετέχομεν δ' οὖν τῆς ἐν εργεία; αὐτοῦ καὶ τῆς βουλήσεως καὶ ζωῆς καὶ διὰ Variorum nolæ. fecit, id est creavit. Hinc olim Ariani argutabantur Christum esse creaturam, quia epistolæ ad Hebr. cap. uli, dicitur Χριστὸν Ἰησοῦν πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν· Christum Jesum qui fidelis est ei qui fecit illum. CAPPERONN. 154) Unum est e Monostichis Menandro tributis. Vide Coni orum Græcor. Sententias edit. Henric. Steph. pag. 191. Meminit Erasmus chiliad. w, centur. 1. proverb. 80, et sic exponit: e si qucm fortuna præcipitem dederit, in hunc passim onines incurrunt, et quisque quod potest diripit. Jam ruim sibi putant impune fore. Exemplum est apud Jues nal, de Sejano. › Capperons.

(Ε.) Ἐγὼ δ’ ὑπολαβὼν ἠξίουν ἔνια πρὸς τὸ σαφέστερον ἀναπτύσσειν, μηκύνοντά πως τὴν ἔνδειξιν, ἵνα καὶ αὐτὸς τελεώτερον ἔχω γινώσκειν, εἰ ἀληθῶς ἀνέγνως ἐκείνου τὰς βίβλους, καὶ εἰ ἔγνως ἀναγνοὺς, καὶ ὁποῖόν τί σοι τὸ τῶν ἐπαινουμένων κεφάλαιον πέφυκε. καὶ στρατιώτης γὰρ οὐχ ἵππον ὅτι ἐξ ἵππου ζητεῖ, ἀλλ’ εἰ τῶν ἐπαινουμένων τις εἴη, καὶ ἅμα πρὸς τὴν χρείαν ἔργοις ἁρμόττων αὐτοῖς. ἅμα δ’ αὐτῷ παρεισῆγον καί τινας ῥήσεις τῶν ἐκείνου βλασφήμων βιβλίων ἐγώ. Ἱκανὰ μὲν οὖν, φησὶ, καὶ ταῦτα πεῖσαι, μήτε κτιστὴν ὑπάρχειν τὴν διδομένην καὶ λαμβανομένην τοῖς κεχαριτωμένοις τοῦ πνεύματος χάριν τε καὶ ἐνέργειαν (αὕτη γάρ ἐστι τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον) μήτε τὴν οὐσίαν εἶναι τοῦ πνεύματος. καὶ μετ’ ὀλίγον· αὕτη γὰρ καθ’ ἑαυτὴν ἡ θεία μετεχομένη τε καὶ λαμβανομένη φύσις ἢ φυρμὸν πείσεται, ἢ τὴν παθητὴν ἐξαναλώσει φύσιν, πρὶν ἂν ληφθῇ. ὁρᾷς πῶς τὴν ἔνσαρκον οἰκονομίαν σαφῶς ἀναιρεῖ, καθὰ καὶ ἀνωτέρω που δεδείχαμεν; καὶ πάλιν· τί ἔτι σύνθεσιν δέδοικας ἐπὶ τοῦ Θεοῦ, καὶ τῶν ἐνεργειῶν ἀκτίστων οὐσῶν τε καὶ λεγομένων;

[A. M. 6839, IND. 4] [:: 8. CANTACU2. Ε] 1236 judicium'?. Et iterum:. Quomodo increata non & εσχηκότες αὐτῆς ἀναρχοι καὶ ἄκτιστοι καὶ ἀτείς; esset illa gratia, per quam qui ejus participes facti sunt, experies principii, increati, immortales et alerni evadunt? VI. Cum autem plures adhuc e multis illius blasphemiis interserere vellem, dicentem me interpellavit amicus Cabasilas, qui magnas Palamæ laudes recensuit. Deinde, primum quidem increatarum multitudinem operationum aperte confessus est, ct eas a substantia omnino distinctas esse assentiebatur: secundo asserebat, sanctum et increatum Spiritum non esse unum, neque septem esse duntaxat bujusmodi Spiritus (quales super Christum requieturos esse prædixit Isaias "), sed septuagies septem, et quotquot præter hos possit, quis mente comprehendere, et infinities inūnitos: quibus et adnumerandas esse dicebat igneas duodecim linguas, quæ super apostolos apparuerunt, itemque 1057 columbam illam, qua miper Christumn, dum lic laptizaretur, conspecta est. Nam ure omnia modo spiritus vocare solet sacra Scriptura, modo increatas operationes, et gratias, et virtutes. Addidic Cabasilas harum quidem participes feri posse creaturas, et iisdem insuper increatos homines evadere, sanctificari omnia quæ sanctificantur, et præter cætera panem illum, qui in divinorum mysteriorum celebratione sacrificatur et a nobis participatur: verum divinam substantiam nullatenus posse participari. VII. Sub hæc sociale bellum nobis inferebatur a Cabasilæ adjutore, qui exemplis in nos pugnabat; illum intelligo, qui a patriarchico senatu missus ad nus venerat, et e litteratorum numero esse dicebatur. Hic cum ad dicenda quæ decrant sese aceinxisset, tum animo tum oculis truculentior mihi obstitit. Jam enim fortunas meas conculcare et despicere ominibus licebat, tum quía solitarius degebam, tum quia omnigeni me custodes undequaque circumcludebant; et hoc est quod trito fertur adagio: cum lapsa est quercus, ligna quivis colligit: Gil: omnis vero pudor, ut videtur, in mare præcipitatus erat, eunique maritimus æstus sublatum demerserat. Itaque cum hoc certamen Cabasilæ adjutor truculentius suscepisset, de participabili et imparticipabili disserere allatis exemplis conatus est. ‹ Et certe, inquit, sicut de sole judicare solemus; cujus substantiam, in cœlo mauentem immotam, participare non possumus, sed ejus illuminativæ virtutis, 1058 quæ ad nos descendit, sumus participes, ita et de Deo nobis cogitandum est. Nam eius substantiam residentem in coelo (quem * Gen. xviii, 25. • Isa. xɩ, 2, 3. τητοι καὶ ἀἴδιοι; ν Γ'. Ἐμοῦ δὲ καὶ πλείους πολλών τῶν τοιούτων ἐκείνου βλασφημιών παρενείρειν ἐθέλοντος, ἀνέπηξε τὸν λόγον ὁ φίλος, καὶ μακρούς του Παλαμά δις. θεν ἐπαίνους. Επειτα πρῶτον μὲν κἀκεῖνος ἀκτίσεως ἐνεργειῶν εἶναι πλῆθος σαφῶς ὡμολόγει το επί ἐπῄνει, τῆς οὐσίας πάντη διωρισμένας. Δεύτερον Γ. ότι Πνεῦμα ἅγιόν τε καὶ ἄκτιστον οὐχ ἂν ἔλεγεν εν ναι, οὐδ᾽ ἑπτὰ μόνον (ὁποῖα καὶ τῷ Χριστῷ κρείς: κεν Ησαΐας ἐπαναπαύσεσθαι), ἀλλ᾽ ἑβδομη κοντάκις ἑπτὰ, καὶ ὅσα πρὸς τούτης δύναιτο ἄν τις εξετ νοία περιλαμβάνειν, καὶ ἀπειράκις άπειρα με τα καὶ τὰς ἐπὶ τῶν ἀποστόλων πυρίνας φανείσας δίνετα γλώσσας τακτέον ἔλεγεν εἶναι καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ Ιο. στοῦ βαπτιζομένου φανείσαν περιστερών. Ταύτα γας ποτὲ μὲν πνεύματα καλεῖν οἶδεν ή Γραφή, κα ενεργεία; [Ρ. 665] ἀκτίστους και χάριτας καὶ ἀπ μεις. Καὶ ταύτας μὲν εἶναι τὰς τοῖς κτίσμασι μής κτές, καὶ πρὸς τούτοις ἀκτίστου; γίνεσθαι τοῖς ἐν Ορώπους, καὶ ἁγιάζεσθαι τὰ ἁγιαζόμενα πάντα τε ἄλλα καὶ τὸ θεῖον ἡμῶν βάπτισμα, καὶ πρός ὁ θυόμενος καὶ μεταλαμβανόμενος ἡμῖν ἄρτες δι ταῖς θείαις μυσταγωγίαις· τὴν δὲ θείαν ούσαν επ τάπασιν εἶναι ἀμέθεκτον ἅπασι. Ζ. Καὶ ἐπὶ τούτοις ὁ συμμαχικός εἰσήγετο τ μας μετὰ τῶν ὑποδειγμάτων· λέγω δὴ τὴν ε αὐτῷ πρὸς τῆς πατριαρχικῆς γερουσίας Ελπίδα ἡμῖν, τῶν ἐλλογίμων είναι λεγόμενον καὶ αὐτόν. Ὃς δὴ καὶ λέγειν παρεσκευακώς ἑαυτὸν τὰ ἐνδύσα δριμύτερον ἡμῖν ἀντέστησε καὶ ἦθος καὶ ὀφθαλμός Πᾶσι γὰρ ἐξὴν ἤδη τὰς ἐμὰς πατ:ῖν καὶ περιτρική τύχας, μεμονωμένου τε ἅμα καὶ παντοδαποί, ται· χόθεν περιειλημμένου τοῖς δεσμοφύλαξε ο καθένα καὶ δρυός πεσούσης πᾶσιν ἐξ:ίη, ὡς φασιν, ἀνδρές. ξυλεύεσθαι εἰδὼς δὲ πᾶσα καθ᾽ ὑγρών (α; βοικεν) ἐῤῥύη, καὶ ἄμπωτις ἀφελομένη κατεβέτια. Δριμύτερον οὖν ἐκείνῳ τὴν τοιαύτην διαδεξαμένῳ εν λην τὸν πεοὶ ἀμεθέκτου καὶ μεθεκτοῦ δι' υπολείμμα τοῦ ἐπῄει λόγον.: Καὶ δὴ καὶ καθάπερ, φησίν, ἐπὶ τοῦ ἡλίου, τῆς μὲν οὐσίας, ἀκινήτου μενούσης εν ο ρανῷ, μετέχειν οὐκ ἔχομεν τῆς δὲ φωτιστικής περι γείας αὐτοῦ, πρὸ; ἡμᾶς κατιούσης, μετέχομεν ετοι κἀπὶ Θεοῦ χρὴ νοεῖν. Τῆς γὰρ ουσίας αὐτοῦ καθηκό νης ἐν οὐρανῷ (ἐν θρόνον είρηκεν ή Γραφή θειό) μετέχειν οὐκ ἐφικνούμεθα μετέχομεν δ' οὖν τῆς ἐν εργεία; αὐτοῦ καὶ τῆς βουλήσεως καὶ ζωῆς καὶ διὰ Variorum nolæ. fecit, id est creavit. Hinc olim Ariani argutabantur Christum esse creaturam, quia epistolæ ad Hebr. cap. uli, dicitur Χριστὸν Ἰησοῦν πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν· Christum Jesum qui fidelis est ei qui fecit illum. CAPPERONN. 154) Unum est e Monostichis Menandro tributis. Vide Coni orum Græcor. Sententias edit. Henric. Steph. pag. 191. Meminit Erasmus chiliad. w, centur. 1. proverb. 80, et sic exponit: e si qucm fortuna præcipitem dederit, in hunc passim onines incurrunt, et quisque quod potest diripit. Jam ruim sibi putant impune fore. Exemplum est apud Jues nal, de Sejano. › Capperons.

πολλῷ μᾶλλον δέδιθι, μὴ κτίσμα ποιήσῃς τὸν Θεὸν, τὰς αὐτοῦ φυσικὰς ἐνεργείας ἡγούμενος κτιστὰς, ὡς διαφόρους τῆς οὐσίας. καὶ πάλιν· ἡμῖν δ’ οὐδεμία ποτ’ ἔσται λέξις ἀποχρῶσα πείθειν, τὰς ἐνεργείας τοῦ θείου πνεύματος, ἃς ὁ Προφήτης κεφαλαιωδῶς ἑπτὰ προσεῖπε, μετὰ τῶν κτισμάτων τάττειν. τῶν δὲ θείων καὶ φυσικῶν τοῦ Θεοῦ ἐνεργειῶν μία καὶ ἡ κρίσις. ἆρ’ οὖν καὶ αὕτη τῶν κτισμάτων ἓν, καθὰ Ἀβραὰμ ἔφη· ὁ κρίνων πᾶσαν τὴν γῆν οὐ ποιήσεις κρίσιν; καὶ πάλιν· πῶς οὐκ ἄκτιστος ἡ χάρις, δι’ ἣν καὶ οἱ μετεσχηκότες αὐτῆς ἄναρχοι καὶ ἄκτιστοι καὶ ἀτελεύτητοι καὶ ἀί̈διοι; (2.) Ἐμοῦ δὲ καὶ πλείους πολλῶν τῶν τοιούτων ἐκείνου βλασφημιῶν παρενείρειν ἐθέλοντος, ἀνέκοψε τὸν λόγον ὁ φίλος, καὶ μακροὺς τοῦ Παλαμᾶ διεξῆλθεν ἐπαίνους. ἔπειτα πρῶτον μὲν κἀκεῖνος ἀκτίστων ἐνεργειῶν εἶναι πλῆθος σαφῶς ὡμολόγει τε καὶ ἐπῄνει, τῆς οὐσίας πάντη διωρισμένας.

[A. M. 6839, IND. 4] [:: 8. CANTACU2. Ε] 1236 judicium'?. Et iterum:. Quomodo increata non & εσχηκότες αὐτῆς ἀναρχοι καὶ ἄκτιστοι καὶ ἀτείς; esset illa gratia, per quam qui ejus participes facti sunt, experies principii, increati, immortales et alerni evadunt? VI. Cum autem plures adhuc e multis illius blasphemiis interserere vellem, dicentem me interpellavit amicus Cabasilas, qui magnas Palamæ laudes recensuit. Deinde, primum quidem increatarum multitudinem operationum aperte confessus est, ct eas a substantia omnino distinctas esse assentiebatur: secundo asserebat, sanctum et increatum Spiritum non esse unum, neque septem esse duntaxat bujusmodi Spiritus (quales super Christum requieturos esse prædixit Isaias "), sed septuagies septem, et quotquot præter hos possit, quis mente comprehendere, et infinities inūnitos: quibus et adnumerandas esse dicebat igneas duodecim linguas, quæ super apostolos apparuerunt, itemque 1057 columbam illam, qua miper Christumn, dum lic laptizaretur, conspecta est. Nam ure omnia modo spiritus vocare solet sacra Scriptura, modo increatas operationes, et gratias, et virtutes. Addidic Cabasilas harum quidem participes feri posse creaturas, et iisdem insuper increatos homines evadere, sanctificari omnia quæ sanctificantur, et præter cætera panem illum, qui in divinorum mysteriorum celebratione sacrificatur et a nobis participatur: verum divinam substantiam nullatenus posse participari. VII. Sub hæc sociale bellum nobis inferebatur a Cabasilæ adjutore, qui exemplis in nos pugnabat; illum intelligo, qui a patriarchico senatu missus ad nus venerat, et e litteratorum numero esse dicebatur. Hic cum ad dicenda quæ decrant sese aceinxisset, tum animo tum oculis truculentior mihi obstitit. Jam enim fortunas meas conculcare et despicere ominibus licebat, tum quía solitarius degebam, tum quia omnigeni me custodes undequaque circumcludebant; et hoc est quod trito fertur adagio: cum lapsa est quercus, ligna quivis colligit: Gil: omnis vero pudor, ut videtur, in mare præcipitatus erat, eunique maritimus æstus sublatum demerserat. Itaque cum hoc certamen Cabasilæ adjutor truculentius suscepisset, de participabili et imparticipabili disserere allatis exemplis conatus est. ‹ Et certe, inquit, sicut de sole judicare solemus; cujus substantiam, in cœlo mauentem immotam, participare non possumus, sed ejus illuminativæ virtutis, 1058 quæ ad nos descendit, sumus participes, ita et de Deo nobis cogitandum est. Nam eius substantiam residentem in coelo (quem * Gen. xviii, 25. • Isa. xɩ, 2, 3. τητοι καὶ ἀἴδιοι; ν Γ'. Ἐμοῦ δὲ καὶ πλείους πολλών τῶν τοιούτων ἐκείνου βλασφημιών παρενείρειν ἐθέλοντος, ἀνέπηξε τὸν λόγον ὁ φίλος, καὶ μακρούς του Παλαμά δις. θεν ἐπαίνους. Επειτα πρῶτον μὲν κἀκεῖνος ἀκτίσεως ἐνεργειῶν εἶναι πλῆθος σαφῶς ὡμολόγει το επί ἐπῄνει, τῆς οὐσίας πάντη διωρισμένας. Δεύτερον Γ. ότι Πνεῦμα ἅγιόν τε καὶ ἄκτιστον οὐχ ἂν ἔλεγεν εν ναι, οὐδ᾽ ἑπτὰ μόνον (ὁποῖα καὶ τῷ Χριστῷ κρείς: κεν Ησαΐας ἐπαναπαύσεσθαι), ἀλλ᾽ ἑβδομη κοντάκις ἑπτὰ, καὶ ὅσα πρὸς τούτης δύναιτο ἄν τις εξετ νοία περιλαμβάνειν, καὶ ἀπειράκις άπειρα με τα καὶ τὰς ἐπὶ τῶν ἀποστόλων πυρίνας φανείσας δίνετα γλώσσας τακτέον ἔλεγεν εἶναι καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ Ιο. στοῦ βαπτιζομένου φανείσαν περιστερών. Ταύτα γας ποτὲ μὲν πνεύματα καλεῖν οἶδεν ή Γραφή, κα ενεργεία; [Ρ. 665] ἀκτίστους και χάριτας καὶ ἀπ μεις. Καὶ ταύτας μὲν εἶναι τὰς τοῖς κτίσμασι μής κτές, καὶ πρὸς τούτοις ἀκτίστου; γίνεσθαι τοῖς ἐν Ορώπους, καὶ ἁγιάζεσθαι τὰ ἁγιαζόμενα πάντα τε ἄλλα καὶ τὸ θεῖον ἡμῶν βάπτισμα, καὶ πρός ὁ θυόμενος καὶ μεταλαμβανόμενος ἡμῖν ἄρτες δι ταῖς θείαις μυσταγωγίαις· τὴν δὲ θείαν ούσαν επ τάπασιν εἶναι ἀμέθεκτον ἅπασι. Ζ. Καὶ ἐπὶ τούτοις ὁ συμμαχικός εἰσήγετο τ μας μετὰ τῶν ὑποδειγμάτων· λέγω δὴ τὴν ε αὐτῷ πρὸς τῆς πατριαρχικῆς γερουσίας Ελπίδα ἡμῖν, τῶν ἐλλογίμων είναι λεγόμενον καὶ αὐτόν. Ὃς δὴ καὶ λέγειν παρεσκευακώς ἑαυτὸν τὰ ἐνδύσα δριμύτερον ἡμῖν ἀντέστησε καὶ ἦθος καὶ ὀφθαλμός Πᾶσι γὰρ ἐξὴν ἤδη τὰς ἐμὰς πατ:ῖν καὶ περιτρική τύχας, μεμονωμένου τε ἅμα καὶ παντοδαποί, ται· χόθεν περιειλημμένου τοῖς δεσμοφύλαξε ο καθένα καὶ δρυός πεσούσης πᾶσιν ἐξ:ίη, ὡς φασιν, ἀνδρές. ξυλεύεσθαι εἰδὼς δὲ πᾶσα καθ᾽ ὑγρών (α; βοικεν) ἐῤῥύη, καὶ ἄμπωτις ἀφελομένη κατεβέτια. Δριμύτερον οὖν ἐκείνῳ τὴν τοιαύτην διαδεξαμένῳ εν λην τὸν πεοὶ ἀμεθέκτου καὶ μεθεκτοῦ δι' υπολείμμα τοῦ ἐπῄει λόγον.: Καὶ δὴ καὶ καθάπερ, φησίν, ἐπὶ τοῦ ἡλίου, τῆς μὲν οὐσίας, ἀκινήτου μενούσης εν ο ρανῷ, μετέχειν οὐκ ἔχομεν τῆς δὲ φωτιστικής περι γείας αὐτοῦ, πρὸ; ἡμᾶς κατιούσης, μετέχομεν ετοι κἀπὶ Θεοῦ χρὴ νοεῖν. Τῆς γὰρ ουσίας αὐτοῦ καθηκό νης ἐν οὐρανῷ (ἐν θρόνον είρηκεν ή Γραφή θειό) μετέχειν οὐκ ἐφικνούμεθα μετέχομεν δ' οὖν τῆς ἐν εργεία; αὐτοῦ καὶ τῆς βουλήσεως καὶ ζωῆς καὶ διὰ Variorum nolæ. fecit, id est creavit. Hinc olim Ariani argutabantur Christum esse creaturam, quia epistolæ ad Hebr. cap. uli, dicitur Χριστὸν Ἰησοῦν πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν· Christum Jesum qui fidelis est ei qui fecit illum. CAPPERONN. 154) Unum est e Monostichis Menandro tributis. Vide Coni orum Græcor. Sententias edit. Henric. Steph. pag. 191. Meminit Erasmus chiliad. w, centur. 1. proverb. 80, et sic exponit: e si qucm fortuna præcipitem dederit, in hunc passim onines incurrunt, et quisque quod potest diripit. Jam ruim sibi putant impune fore. Exemplum est apud Jues nal, de Sejano. › Capperons.

δεύτερον δ’, ὅτι πνεῦμα ἅγιόν τε καὶ ἄκτιστον οὐχ ἓν ἔλεγεν εἶναι, οὐδ’ ἑπτὰ μόνον (ὁποῖα καὶ τῷ Χριστῷ προείρηκεν Ἡσαί̈ας ἐπαναπαύσεσθαι) ἀλλ’ ἑβδομηκοντάκις ἑπτὰ, καὶ ὅσα πρὸς τούτοις δύναιτο ἄν τις τῇ διανοίᾳ περιλαμβάνειν, καὶ ἀπειράκις ἄπειρα· μεθ’ ὧν καὶ τὰς ἐπὶ τῶν ἀποστόλων πυρίνας φανείσας δώδεκα γλώςσας τακτέον ἔλεγεν εἶναι καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ βαπτιζομένου φανεῖσαν περιστεράν. ταῦτα γὰρ ποτὲ μὲν πνεύματα καλεῖν οἶδεν ἡ γραφὴ, ποτὲ δ’ ἐνεργείας ἀκτίστους καὶ χάριτας καὶ δυνάμεις. καὶ ταύτας μὲν εἶναι τὰς τοῖς κτίσμασι μεθεκτὰς, καὶ πρὸς τούτοις ἀκτίστους γίνεσθαι τοὺς ἀνθρώπους, καὶ ἁγιάζεσθαι τὰ ἁγιαζόμενα πάντα, τά τε ἄλλα καὶ τὸ θεῖον ἡμῶν βάπτισμα, καὶ πρός γε ὁ θυόμενος καὶ μεταλαμβανόμενος ἡμῖν ἄρτος ἐν ταῖς θείαις μυσταγωγίαις· τὴν δὲ θείαν οὐσίαν παντάπασιν εἶναι ἀμέθεκτον ἅπασι. (Ζ.) Καὶ ἐπὶ τούτοις ὁ συμμαχικὸς εἰσήγετο πόλεμος μετὰ τῶν ὑποδειγμάτων· λέγω δὴ τὸν σύν γε αὐτῷ πρὸς τῆς πατριαρχικῆς γερουσίας ἐληλυθότα ἡμῖν, τῶν ἐλλογίμων εἶναι λεγόμενον καὶ αὐτόν.

[A. M. 6839, IND. 4] [:: 8. CANTACU2. Ε] 1236 judicium'?. Et iterum:. Quomodo increata non & εσχηκότες αὐτῆς ἀναρχοι καὶ ἄκτιστοι καὶ ἀτείς; esset illa gratia, per quam qui ejus participes facti sunt, experies principii, increati, immortales et alerni evadunt? VI. Cum autem plures adhuc e multis illius blasphemiis interserere vellem, dicentem me interpellavit amicus Cabasilas, qui magnas Palamæ laudes recensuit. Deinde, primum quidem increatarum multitudinem operationum aperte confessus est, ct eas a substantia omnino distinctas esse assentiebatur: secundo asserebat, sanctum et increatum Spiritum non esse unum, neque septem esse duntaxat bujusmodi Spiritus (quales super Christum requieturos esse prædixit Isaias "), sed septuagies septem, et quotquot præter hos possit, quis mente comprehendere, et infinities inūnitos: quibus et adnumerandas esse dicebat igneas duodecim linguas, quæ super apostolos apparuerunt, itemque 1057 columbam illam, qua miper Christumn, dum lic laptizaretur, conspecta est. Nam ure omnia modo spiritus vocare solet sacra Scriptura, modo increatas operationes, et gratias, et virtutes. Addidic Cabasilas harum quidem participes feri posse creaturas, et iisdem insuper increatos homines evadere, sanctificari omnia quæ sanctificantur, et præter cætera panem illum, qui in divinorum mysteriorum celebratione sacrificatur et a nobis participatur: verum divinam substantiam nullatenus posse participari. VII. Sub hæc sociale bellum nobis inferebatur a Cabasilæ adjutore, qui exemplis in nos pugnabat; illum intelligo, qui a patriarchico senatu missus ad nus venerat, et e litteratorum numero esse dicebatur. Hic cum ad dicenda quæ decrant sese aceinxisset, tum animo tum oculis truculentior mihi obstitit. Jam enim fortunas meas conculcare et despicere ominibus licebat, tum quía solitarius degebam, tum quia omnigeni me custodes undequaque circumcludebant; et hoc est quod trito fertur adagio: cum lapsa est quercus, ligna quivis colligit: Gil: omnis vero pudor, ut videtur, in mare præcipitatus erat, eunique maritimus æstus sublatum demerserat. Itaque cum hoc certamen Cabasilæ adjutor truculentius suscepisset, de participabili et imparticipabili disserere allatis exemplis conatus est. ‹ Et certe, inquit, sicut de sole judicare solemus; cujus substantiam, in cœlo mauentem immotam, participare non possumus, sed ejus illuminativæ virtutis, 1058 quæ ad nos descendit, sumus participes, ita et de Deo nobis cogitandum est. Nam eius substantiam residentem in coelo (quem * Gen. xviii, 25. • Isa. xɩ, 2, 3. τητοι καὶ ἀἴδιοι; ν Γ'. Ἐμοῦ δὲ καὶ πλείους πολλών τῶν τοιούτων ἐκείνου βλασφημιών παρενείρειν ἐθέλοντος, ἀνέπηξε τὸν λόγον ὁ φίλος, καὶ μακρούς του Παλαμά δις. θεν ἐπαίνους. Επειτα πρῶτον μὲν κἀκεῖνος ἀκτίσεως ἐνεργειῶν εἶναι πλῆθος σαφῶς ὡμολόγει το επί ἐπῄνει, τῆς οὐσίας πάντη διωρισμένας. Δεύτερον Γ. ότι Πνεῦμα ἅγιόν τε καὶ ἄκτιστον οὐχ ἂν ἔλεγεν εν ναι, οὐδ᾽ ἑπτὰ μόνον (ὁποῖα καὶ τῷ Χριστῷ κρείς: κεν Ησαΐας ἐπαναπαύσεσθαι), ἀλλ᾽ ἑβδομη κοντάκις ἑπτὰ, καὶ ὅσα πρὸς τούτης δύναιτο ἄν τις εξετ νοία περιλαμβάνειν, καὶ ἀπειράκις άπειρα με τα καὶ τὰς ἐπὶ τῶν ἀποστόλων πυρίνας φανείσας δίνετα γλώσσας τακτέον ἔλεγεν εἶναι καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ Ιο. στοῦ βαπτιζομένου φανείσαν περιστερών. Ταύτα γας ποτὲ μὲν πνεύματα καλεῖν οἶδεν ή Γραφή, κα ενεργεία; [Ρ. 665] ἀκτίστους και χάριτας καὶ ἀπ μεις. Καὶ ταύτας μὲν εἶναι τὰς τοῖς κτίσμασι μής κτές, καὶ πρὸς τούτοις ἀκτίστου; γίνεσθαι τοῖς ἐν Ορώπους, καὶ ἁγιάζεσθαι τὰ ἁγιαζόμενα πάντα τε ἄλλα καὶ τὸ θεῖον ἡμῶν βάπτισμα, καὶ πρός ὁ θυόμενος καὶ μεταλαμβανόμενος ἡμῖν ἄρτες δι ταῖς θείαις μυσταγωγίαις· τὴν δὲ θείαν ούσαν επ τάπασιν εἶναι ἀμέθεκτον ἅπασι. Ζ. Καὶ ἐπὶ τούτοις ὁ συμμαχικός εἰσήγετο τ μας μετὰ τῶν ὑποδειγμάτων· λέγω δὴ τὴν ε αὐτῷ πρὸς τῆς πατριαρχικῆς γερουσίας Ελπίδα ἡμῖν, τῶν ἐλλογίμων είναι λεγόμενον καὶ αὐτόν. Ὃς δὴ καὶ λέγειν παρεσκευακώς ἑαυτὸν τὰ ἐνδύσα δριμύτερον ἡμῖν ἀντέστησε καὶ ἦθος καὶ ὀφθαλμός Πᾶσι γὰρ ἐξὴν ἤδη τὰς ἐμὰς πατ:ῖν καὶ περιτρική τύχας, μεμονωμένου τε ἅμα καὶ παντοδαποί, ται· χόθεν περιειλημμένου τοῖς δεσμοφύλαξε ο καθένα καὶ δρυός πεσούσης πᾶσιν ἐξ:ίη, ὡς φασιν, ἀνδρές. ξυλεύεσθαι εἰδὼς δὲ πᾶσα καθ᾽ ὑγρών (α; βοικεν) ἐῤῥύη, καὶ ἄμπωτις ἀφελομένη κατεβέτια. Δριμύτερον οὖν ἐκείνῳ τὴν τοιαύτην διαδεξαμένῳ εν λην τὸν πεοὶ ἀμεθέκτου καὶ μεθεκτοῦ δι' υπολείμμα τοῦ ἐπῄει λόγον.: Καὶ δὴ καὶ καθάπερ, φησίν, ἐπὶ τοῦ ἡλίου, τῆς μὲν οὐσίας, ἀκινήτου μενούσης εν ο ρανῷ, μετέχειν οὐκ ἔχομεν τῆς δὲ φωτιστικής περι γείας αὐτοῦ, πρὸ; ἡμᾶς κατιούσης, μετέχομεν ετοι κἀπὶ Θεοῦ χρὴ νοεῖν. Τῆς γὰρ ουσίας αὐτοῦ καθηκό νης ἐν οὐρανῷ (ἐν θρόνον είρηκεν ή Γραφή θειό) μετέχειν οὐκ ἐφικνούμεθα μετέχομεν δ' οὖν τῆς ἐν εργεία; αὐτοῦ καὶ τῆς βουλήσεως καὶ ζωῆς καὶ διὰ Variorum nolæ. fecit, id est creavit. Hinc olim Ariani argutabantur Christum esse creaturam, quia epistolæ ad Hebr. cap. uli, dicitur Χριστὸν Ἰησοῦν πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν· Christum Jesum qui fidelis est ei qui fecit illum. CAPPERONN. 154) Unum est e Monostichis Menandro tributis. Vide Coni orum Græcor. Sententias edit. Henric. Steph. pag. 191. Meminit Erasmus chiliad. w, centur. 1. proverb. 80, et sic exponit: e si qucm fortuna præcipitem dederit, in hunc passim onines incurrunt, et quisque quod potest diripit. Jam ruim sibi putant impune fore. Exemplum est apud Jues nal, de Sejano. › Capperons.

ὃς δὴ καὶ λέγειν παρεσκευακὼς ἑαυτὸν τὰ ἐνδέοντα δριμύτερον ἡμῖν ἀντέστησε καὶ ἦθος καὶ ὀφθαλμόν. πᾶσι γὰρ ἐξῆν ἤδη τὰς ἐμὰς πατεῖν καὶ περιφρονεῖν τύχας, μεμονωμένου τε ἅμα καὶ παντοδαποῖς πανταχόθεν περιειλημμένου τοῖς δεσμοφύλαξι· καθάπερ καὶ δρυὸς πεσούσης πᾶσιν ἐξείη, ὥς φασιν, ἀνδράσι ξυλεύεσθαι· αἰδὼς δὲ πᾶσα καθ’ ὑγρῶν (ὡς ἔοικεν) ἐῤῥύη, καὶ ἄμπωτις ἀφελομένη κατεβάπτισε. δριμύτερον οὖν ἐκείνῳ τὴν τοιαύτην διαδεξαμένῳ πάλην τὸν περὶ ἀμεθέκτου καὶ μεθεκτοῦ δι’ ὑποδείγματος ἐπῄει λόγον. Καὶ δὴ καὶ καθάπερ, φησὶν, ἐπὶ τοῦ ἡλίου, τῆς μὲν οὐσίας, ἀκινήτου μενούσης ἐν οὐρανῷ, μετέχειν οὐκ ἔχομεν· τῆς δὲ φωτιστικῆς ἐνεργείας αὐτοῦ, πρὸς ἡμᾶς κατιούσης, μετέχομεν· οὕτω κἀπὶ θεοῦ χρὴ νοεῖν. τῆς γὰρ οὐσίας αὐτοῦ καθημένης ἐν οὐρανῷ (ὃν θρόνον εἴρηκεν ἡ γραφὴ θεοῦ) μετέχειν οὐκ ἐφικνούμεθα· μετέχομεν δ’ οὖν τῆς ἐνεργείας αὐτοῦ καὶ τῆς βουλήσεως καὶ ζωῆς καὶ δυνάμεως καὶ ἰσχύος, ἄνευ οὐσίας πρὸς ἡμᾶς κατιούσης ἑκάστης καὶ ποιούσης ἀκτίστους· ἄλλης μὲν οὔσης, καὶ μακρὸν τὸ διάφορον ἐκ τῆς οὐσίας ἐχούσης·

[A. M. 6839, IND. 4] [:: 8. CANTACU2. Ε] 1236 judicium'?. Et iterum:. Quomodo increata non & εσχηκότες αὐτῆς ἀναρχοι καὶ ἄκτιστοι καὶ ἀτείς; esset illa gratia, per quam qui ejus participes facti sunt, experies principii, increati, immortales et alerni evadunt? VI. Cum autem plures adhuc e multis illius blasphemiis interserere vellem, dicentem me interpellavit amicus Cabasilas, qui magnas Palamæ laudes recensuit. Deinde, primum quidem increatarum multitudinem operationum aperte confessus est, ct eas a substantia omnino distinctas esse assentiebatur: secundo asserebat, sanctum et increatum Spiritum non esse unum, neque septem esse duntaxat bujusmodi Spiritus (quales super Christum requieturos esse prædixit Isaias "), sed septuagies septem, et quotquot præter hos possit, quis mente comprehendere, et infinities inūnitos: quibus et adnumerandas esse dicebat igneas duodecim linguas, quæ super apostolos apparuerunt, itemque 1057 columbam illam, qua miper Christumn, dum lic laptizaretur, conspecta est. Nam ure omnia modo spiritus vocare solet sacra Scriptura, modo increatas operationes, et gratias, et virtutes. Addidic Cabasilas harum quidem participes feri posse creaturas, et iisdem insuper increatos homines evadere, sanctificari omnia quæ sanctificantur, et præter cætera panem illum, qui in divinorum mysteriorum celebratione sacrificatur et a nobis participatur: verum divinam substantiam nullatenus posse participari. VII. Sub hæc sociale bellum nobis inferebatur a Cabasilæ adjutore, qui exemplis in nos pugnabat; illum intelligo, qui a patriarchico senatu missus ad nus venerat, et e litteratorum numero esse dicebatur. Hic cum ad dicenda quæ decrant sese aceinxisset, tum animo tum oculis truculentior mihi obstitit. Jam enim fortunas meas conculcare et despicere ominibus licebat, tum quía solitarius degebam, tum quia omnigeni me custodes undequaque circumcludebant; et hoc est quod trito fertur adagio: cum lapsa est quercus, ligna quivis colligit: Gil: omnis vero pudor, ut videtur, in mare præcipitatus erat, eunique maritimus æstus sublatum demerserat. Itaque cum hoc certamen Cabasilæ adjutor truculentius suscepisset, de participabili et imparticipabili disserere allatis exemplis conatus est. ‹ Et certe, inquit, sicut de sole judicare solemus; cujus substantiam, in cœlo mauentem immotam, participare non possumus, sed ejus illuminativæ virtutis, 1058 quæ ad nos descendit, sumus participes, ita et de Deo nobis cogitandum est. Nam eius substantiam residentem in coelo (quem * Gen. xviii, 25. • Isa. xɩ, 2, 3. τητοι καὶ ἀἴδιοι; ν Γ'. Ἐμοῦ δὲ καὶ πλείους πολλών τῶν τοιούτων ἐκείνου βλασφημιών παρενείρειν ἐθέλοντος, ἀνέπηξε τὸν λόγον ὁ φίλος, καὶ μακρούς του Παλαμά δις. θεν ἐπαίνους. Επειτα πρῶτον μὲν κἀκεῖνος ἀκτίσεως ἐνεργειῶν εἶναι πλῆθος σαφῶς ὡμολόγει το επί ἐπῄνει, τῆς οὐσίας πάντη διωρισμένας. Δεύτερον Γ. ότι Πνεῦμα ἅγιόν τε καὶ ἄκτιστον οὐχ ἂν ἔλεγεν εν ναι, οὐδ᾽ ἑπτὰ μόνον (ὁποῖα καὶ τῷ Χριστῷ κρείς: κεν Ησαΐας ἐπαναπαύσεσθαι), ἀλλ᾽ ἑβδομη κοντάκις ἑπτὰ, καὶ ὅσα πρὸς τούτης δύναιτο ἄν τις εξετ νοία περιλαμβάνειν, καὶ ἀπειράκις άπειρα με τα καὶ τὰς ἐπὶ τῶν ἀποστόλων πυρίνας φανείσας δίνετα γλώσσας τακτέον ἔλεγεν εἶναι καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ Ιο. στοῦ βαπτιζομένου φανείσαν περιστερών. Ταύτα γας ποτὲ μὲν πνεύματα καλεῖν οἶδεν ή Γραφή, κα ενεργεία; [Ρ. 665] ἀκτίστους και χάριτας καὶ ἀπ μεις. Καὶ ταύτας μὲν εἶναι τὰς τοῖς κτίσμασι μής κτές, καὶ πρὸς τούτοις ἀκτίστου; γίνεσθαι τοῖς ἐν Ορώπους, καὶ ἁγιάζεσθαι τὰ ἁγιαζόμενα πάντα τε ἄλλα καὶ τὸ θεῖον ἡμῶν βάπτισμα, καὶ πρός ὁ θυόμενος καὶ μεταλαμβανόμενος ἡμῖν ἄρτες δι ταῖς θείαις μυσταγωγίαις· τὴν δὲ θείαν ούσαν επ τάπασιν εἶναι ἀμέθεκτον ἅπασι. Ζ. Καὶ ἐπὶ τούτοις ὁ συμμαχικός εἰσήγετο τ μας μετὰ τῶν ὑποδειγμάτων· λέγω δὴ τὴν ε αὐτῷ πρὸς τῆς πατριαρχικῆς γερουσίας Ελπίδα ἡμῖν, τῶν ἐλλογίμων είναι λεγόμενον καὶ αὐτόν. Ὃς δὴ καὶ λέγειν παρεσκευακώς ἑαυτὸν τὰ ἐνδύσα δριμύτερον ἡμῖν ἀντέστησε καὶ ἦθος καὶ ὀφθαλμός Πᾶσι γὰρ ἐξὴν ἤδη τὰς ἐμὰς πατ:ῖν καὶ περιτρική τύχας, μεμονωμένου τε ἅμα καὶ παντοδαποί, ται· χόθεν περιειλημμένου τοῖς δεσμοφύλαξε ο καθένα καὶ δρυός πεσούσης πᾶσιν ἐξ:ίη, ὡς φασιν, ἀνδρές. ξυλεύεσθαι εἰδὼς δὲ πᾶσα καθ᾽ ὑγρών (α; βοικεν) ἐῤῥύη, καὶ ἄμπωτις ἀφελομένη κατεβέτια. Δριμύτερον οὖν ἐκείνῳ τὴν τοιαύτην διαδεξαμένῳ εν λην τὸν πεοὶ ἀμεθέκτου καὶ μεθεκτοῦ δι' υπολείμμα τοῦ ἐπῄει λόγον.: Καὶ δὴ καὶ καθάπερ, φησίν, ἐπὶ τοῦ ἡλίου, τῆς μὲν οὐσίας, ἀκινήτου μενούσης εν ο ρανῷ, μετέχειν οὐκ ἔχομεν τῆς δὲ φωτιστικής περι γείας αὐτοῦ, πρὸ; ἡμᾶς κατιούσης, μετέχομεν ετοι κἀπὶ Θεοῦ χρὴ νοεῖν. Τῆς γὰρ ουσίας αὐτοῦ καθηκό νης ἐν οὐρανῷ (ἐν θρόνον είρηκεν ή Γραφή θειό) μετέχειν οὐκ ἐφικνούμεθα μετέχομεν δ' οὖν τῆς ἐν εργεία; αὐτοῦ καὶ τῆς βουλήσεως καὶ ζωῆς καὶ διὰ Variorum nolæ. fecit, id est creavit. Hinc olim Ariani argutabantur Christum esse creaturam, quia epistolæ ad Hebr. cap. uli, dicitur Χριστὸν Ἰησοῦν πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν· Christum Jesum qui fidelis est ei qui fecit illum. CAPPERONN. 154) Unum est e Monostichis Menandro tributis. Vide Coni orum Græcor. Sententias edit. Henric. Steph. pag. 191. Meminit Erasmus chiliad. w, centur. 1. proverb. 80, et sic exponit: e si qucm fortuna præcipitem dederit, in hunc passim onines incurrunt, et quisque quod potest diripit. Jam ruim sibi putant impune fore. Exemplum est apud Jues nal, de Sejano. › Capperons.

θεότητος δ’ οὔσης καὶ αὐτῆς, ἀκτίστου μὲν, ὑφειμένης δ’ οὖν. ταῦτα δ’ αὐτοῦ διεξιόντος, κῦμα καὶ σάλον εἶχε τὸ ἦθος αὐτοῦ· καὶ ἐνέκειτο μάλα σφοδρῶς, ἐκ τοῦ μείζονος ἀπαιτῶν, ὁπότερον ἂν ἑλοίμην αὐτὸς δυοῖν ὄντοιν πραγμάτοιν, ἀντιθέσεως καὶ συγκαταθέσεως. (Η.) Ὑπολαβὼν γοῦν ἐγὼ πρὸς δύο τὴν παροιμίαν μηδὲ τὸν Ἡρακλέα διδοῦσαν ἀκούω τὸ δύνασθαι πρὸς ἀντίπαλον ἔφασκον μάχην. ἐγὼ δὲ καὶ μόνος ὢν ἐνταυθοῖ, καὶ δέσμιος, καὶ μηδὲ βραχὺ τὸ θαῤῥεῖν ἔχων ἐκ τοῦ καιροῦ, πρὸς δύο τὸν ἀγῶνα ποιεῖσθαι ἀναγκαζόμενος, τεθαῤῥηκυίας ὁπλίσαντας ἐν ταὐτῷ καὶ γλώττας καὶ γνώμας, ἐν ἀμαρτύρῳ σταδίῳ τὰ κατὰ βούλησιν ἅπαντα λέγειν ἀφόβως ἐχούσας καὶ ἀποφαίνεσθαι, καὶ διαβάλλειν πρὸς ἀπόντας ἀπιόντας, μήτ’ ἐμοῦ παρόντος, μήτ’ οὐδενὸς ἑτέρου τοῦ τὴν ἀλήθειαν ἀντ’ ἐμοῦ μαρτυρήσοντος, ἐν στενῷ κομιδῇ τὴν τῆς ἀμηχανίας ὁρῶ μοι περίστασιν ἑστηκυῖαν.

[A. M. 6839, IND. 4] [:: 8. CANTACU2. Ε] 1236 judicium'?. Et iterum:. Quomodo increata non & εσχηκότες αὐτῆς ἀναρχοι καὶ ἄκτιστοι καὶ ἀτείς; esset illa gratia, per quam qui ejus participes facti sunt, experies principii, increati, immortales et alerni evadunt? VI. Cum autem plures adhuc e multis illius blasphemiis interserere vellem, dicentem me interpellavit amicus Cabasilas, qui magnas Palamæ laudes recensuit. Deinde, primum quidem increatarum multitudinem operationum aperte confessus est, ct eas a substantia omnino distinctas esse assentiebatur: secundo asserebat, sanctum et increatum Spiritum non esse unum, neque septem esse duntaxat bujusmodi Spiritus (quales super Christum requieturos esse prædixit Isaias "), sed septuagies septem, et quotquot præter hos possit, quis mente comprehendere, et infinities inūnitos: quibus et adnumerandas esse dicebat igneas duodecim linguas, quæ super apostolos apparuerunt, itemque 1057 columbam illam, qua miper Christumn, dum lic laptizaretur, conspecta est. Nam ure omnia modo spiritus vocare solet sacra Scriptura, modo increatas operationes, et gratias, et virtutes. Addidic Cabasilas harum quidem participes feri posse creaturas, et iisdem insuper increatos homines evadere, sanctificari omnia quæ sanctificantur, et præter cætera panem illum, qui in divinorum mysteriorum celebratione sacrificatur et a nobis participatur: verum divinam substantiam nullatenus posse participari. VII. Sub hæc sociale bellum nobis inferebatur a Cabasilæ adjutore, qui exemplis in nos pugnabat; illum intelligo, qui a patriarchico senatu missus ad nus venerat, et e litteratorum numero esse dicebatur. Hic cum ad dicenda quæ decrant sese aceinxisset, tum animo tum oculis truculentior mihi obstitit. Jam enim fortunas meas conculcare et despicere ominibus licebat, tum quía solitarius degebam, tum quia omnigeni me custodes undequaque circumcludebant; et hoc est quod trito fertur adagio: cum lapsa est quercus, ligna quivis colligit: Gil: omnis vero pudor, ut videtur, in mare præcipitatus erat, eunique maritimus æstus sublatum demerserat. Itaque cum hoc certamen Cabasilæ adjutor truculentius suscepisset, de participabili et imparticipabili disserere allatis exemplis conatus est. ‹ Et certe, inquit, sicut de sole judicare solemus; cujus substantiam, in cœlo mauentem immotam, participare non possumus, sed ejus illuminativæ virtutis, 1058 quæ ad nos descendit, sumus participes, ita et de Deo nobis cogitandum est. Nam eius substantiam residentem in coelo (quem * Gen. xviii, 25. • Isa. xɩ, 2, 3. τητοι καὶ ἀἴδιοι; ν Γ'. Ἐμοῦ δὲ καὶ πλείους πολλών τῶν τοιούτων ἐκείνου βλασφημιών παρενείρειν ἐθέλοντος, ἀνέπηξε τὸν λόγον ὁ φίλος, καὶ μακρούς του Παλαμά δις. θεν ἐπαίνους. Επειτα πρῶτον μὲν κἀκεῖνος ἀκτίσεως ἐνεργειῶν εἶναι πλῆθος σαφῶς ὡμολόγει το επί ἐπῄνει, τῆς οὐσίας πάντη διωρισμένας. Δεύτερον Γ. ότι Πνεῦμα ἅγιόν τε καὶ ἄκτιστον οὐχ ἂν ἔλεγεν εν ναι, οὐδ᾽ ἑπτὰ μόνον (ὁποῖα καὶ τῷ Χριστῷ κρείς: κεν Ησαΐας ἐπαναπαύσεσθαι), ἀλλ᾽ ἑβδομη κοντάκις ἑπτὰ, καὶ ὅσα πρὸς τούτης δύναιτο ἄν τις εξετ νοία περιλαμβάνειν, καὶ ἀπειράκις άπειρα με τα καὶ τὰς ἐπὶ τῶν ἀποστόλων πυρίνας φανείσας δίνετα γλώσσας τακτέον ἔλεγεν εἶναι καὶ τὴν ἐπὶ τοῦ Ιο. στοῦ βαπτιζομένου φανείσαν περιστερών. Ταύτα γας ποτὲ μὲν πνεύματα καλεῖν οἶδεν ή Γραφή, κα ενεργεία; [Ρ. 665] ἀκτίστους και χάριτας καὶ ἀπ μεις. Καὶ ταύτας μὲν εἶναι τὰς τοῖς κτίσμασι μής κτές, καὶ πρὸς τούτοις ἀκτίστου; γίνεσθαι τοῖς ἐν Ορώπους, καὶ ἁγιάζεσθαι τὰ ἁγιαζόμενα πάντα τε ἄλλα καὶ τὸ θεῖον ἡμῶν βάπτισμα, καὶ πρός ὁ θυόμενος καὶ μεταλαμβανόμενος ἡμῖν ἄρτες δι ταῖς θείαις μυσταγωγίαις· τὴν δὲ θείαν ούσαν επ τάπασιν εἶναι ἀμέθεκτον ἅπασι. Ζ. Καὶ ἐπὶ τούτοις ὁ συμμαχικός εἰσήγετο τ μας μετὰ τῶν ὑποδειγμάτων· λέγω δὴ τὴν ε αὐτῷ πρὸς τῆς πατριαρχικῆς γερουσίας Ελπίδα ἡμῖν, τῶν ἐλλογίμων είναι λεγόμενον καὶ αὐτόν. Ὃς δὴ καὶ λέγειν παρεσκευακώς ἑαυτὸν τὰ ἐνδύσα δριμύτερον ἡμῖν ἀντέστησε καὶ ἦθος καὶ ὀφθαλμός Πᾶσι γὰρ ἐξὴν ἤδη τὰς ἐμὰς πατ:ῖν καὶ περιτρική τύχας, μεμονωμένου τε ἅμα καὶ παντοδαποί, ται· χόθεν περιειλημμένου τοῖς δεσμοφύλαξε ο καθένα καὶ δρυός πεσούσης πᾶσιν ἐξ:ίη, ὡς φασιν, ἀνδρές. ξυλεύεσθαι εἰδὼς δὲ πᾶσα καθ᾽ ὑγρών (α; βοικεν) ἐῤῥύη, καὶ ἄμπωτις ἀφελομένη κατεβέτια. Δριμύτερον οὖν ἐκείνῳ τὴν τοιαύτην διαδεξαμένῳ εν λην τὸν πεοὶ ἀμεθέκτου καὶ μεθεκτοῦ δι' υπολείμμα τοῦ ἐπῄει λόγον.: Καὶ δὴ καὶ καθάπερ, φησίν, ἐπὶ τοῦ ἡλίου, τῆς μὲν οὐσίας, ἀκινήτου μενούσης εν ο ρανῷ, μετέχειν οὐκ ἔχομεν τῆς δὲ φωτιστικής περι γείας αὐτοῦ, πρὸ; ἡμᾶς κατιούσης, μετέχομεν ετοι κἀπὶ Θεοῦ χρὴ νοεῖν. Τῆς γὰρ ουσίας αὐτοῦ καθηκό νης ἐν οὐρανῷ (ἐν θρόνον είρηκεν ή Γραφή θειό) μετέχειν οὐκ ἐφικνούμεθα μετέχομεν δ' οὖν τῆς ἐν εργεία; αὐτοῦ καὶ τῆς βουλήσεως καὶ ζωῆς καὶ διὰ Variorum nolæ. fecit, id est creavit. Hinc olim Ariani argutabantur Christum esse creaturam, quia epistolæ ad Hebr. cap. uli, dicitur Χριστὸν Ἰησοῦν πιστὸν ὄντα τῷ ποιήσαντι αὐτόν· Christum Jesum qui fidelis est ei qui fecit illum. CAPPERONN. 154) Unum est e Monostichis Menandro tributis. Vide Coni orum Græcor. Sententias edit. Henric. Steph. pag. 191. Meminit Erasmus chiliad. w, centur. 1. proverb. 80, et sic exponit: e si qucm fortuna præcipitem dederit, in hunc passim onines incurrunt, et quisque quod potest diripit. Jam ruim sibi putant impune fore. Exemplum est apud Jues nal, de Sejano. › Capperons.

PG 148:1337ὄντος γὰρ ἑκατέρου κομιδῇ φορτικοῦ, τοῦ τε σιγῇ τὰς τῆς νῦν ἀκοῆς ἐνεγκεῖν τρικυμίας καὶ τοῦ παραχρῆμα τοὺς τῆς ἀτοπίας ἐλέγχους κομίζειν ὑμῖν, οὓς τἀμὰ διαβάλλειν οὐδὲν τῶν ἁπάντων ἐπὶ τῆς ἐρημίας ταύτης κωλύσει, δύσεργός μοι καὶ μάλα δυσέμβολος ἡ ἐπιχείρησις πρὸς ἑκάτερον ἀναφαίνεται. ἀναιμάκτου γὰρ οὔσης τῆς μάχης, καὶ τῶν λογικῶν ξιφῶν καὶ τραυμάτων τὰς ἀντερείσεις τῆς ἀσωμάτου ψυχῆς δεχομένης, εὐδιάβολα μὲν διὰ τὸ ἀφανὲς φανεῖται τὰ τροπαῖα, ἀγχίστροφος δ’ ἡ τῆς γλώττης διάθεσις, πρὸς τὴν τῆς γνώμης αἵρεσιν καπηλεύουσα τὴν γνώμην τῆς κρίσεως. ἔπειτα οὐδ’ ἔχω πῶς ὀνομάσω τὴν παράταξιν ἐγὼ τοῦ τοιούτου πολέμου. οὔτε γὰρ μονομαχία τίς ἐστι, δύο καθ’ ἑνὸς ὁπλιζομένων γλωσσῶν· οὔτε μὴν στρατευομένων καὶ βλεπόντων ἔξωθεν ἕστηκε πλῆθος, ἵν’ ἐμφανὲς ᾖ τῶν ἀγωνιζομένων τὸ στάδιον, ὥσπερ οἷον πολεμικαὶ περιτρέχουσι καὶ περιηχοῦσι σάλπιγγες, τὰ παρακλητικὰ συγκροτοῦσαι τῶν ἐν ὑπαίθροις πολέμων· ὡς ἀναγκάζεσθαί με λοιπὸν ἀμφίστομον τὸ τῆς ἡμετέρας τιθέναι φάλαγγος πρόσωπον τήμερον·

[A. C. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ HISTORIE LIB. XXII. [13. 3. CANTACUZ. 5] 1338 μεως καὶ ἰσχύος, ἄνευ οὐσίας πρὸς ἡμᾶς κατιούσης Dei thronum sacra Scriptura vocavit) participare ἑκάστης καὶ ποιούσης ἀκτίστους· ἄλλης μὲν οὔσης καὶ μακρὸν τὸ διάφορον ἐκ τῆς οὐσίας ἐχούσης· θεό τητος δ' οὔσης καὶ αὐτῆς, ἀκτίστου μὲν, υφειμένης δ' οὖν.» Ταῦτα δ' αὐτοῦ διεξιόντος, κῦμα καὶ σάλον εἶχε τὸ ἦθος αὐτοῦ· καὶ ἐνέκειτο μάλα σφοδρῶς, ἐκ τοῦ μείζονος ἀπαιτῶν, ὁπότερον ἂν ἐλοίμην αὐτὸς δυοῖν ὄντοιν πραγμάτοιν, ἀντιθέσεως καὶ συγκαταθέ σεως. non valeinus, sed cjus operationem, voluntatem, vitam, potentiam et virtutem participanius, quarum unaquæque absque substantia descendit ad nos, quos et increatos efficit. Et quidem illarımı quælibet alia est a divina substantia, a qua longe distat; attamen ipsa quoque Deitas est increata, quamvis inferior. › Cum ista dicendo percurreret, maris adinstar æstuabat et commorebatur ejus animus: tum multo magis instabat, me quærens, utrum e duobus eligerem; num scilicet contradicerem, an vero assentirer. Η'. Υπολαβὼν γοῦν ἐγὼ πρὸς δύο την παροιμίαν, • Μηδὲ τὸν Ηρακλέα διδοῦσαν ἀκούω τὸ δύνασθαι πρὶς ἀντίπαλον ἔφασκον μάχην. Ἐγὼ δὲ καὶ μόνος ὧν ἐνταυθοῖ, καὶ δέσμιος, καὶ μηδὲ βραχὺ τὸ θαῤῥεῖν ἔχων ἐκ τοῦ καιροῦ, πρὸς δύο τὸν ἀγῶνα ποιεῖσθαι ἀναγκαζόμενος, τεθαῤῥηκυίας ἐπείσαντας ἐν ταυτῷ καὶ γλώττας καὶ γνώμας, ἐν ἁμαρτύρων σταδίω τὰ κατὰ βούλησιν [Ρ. 606] ἅπαντα λέγειν ἀφόβως ἐχούσας και ἀποφαίνεσθαι, καὶ διαβάλλειν πρὸς ἀπόντας ἀπιόντας, μήτ' ἐμοῦ παρόντος, μήτ' οὐδενὸς ἑτέρου τοῦ τὴν ἀλήθειαν ἀντ᾿ ἐμοῦ μαρτυρήσοντος, ἐν στενῷ κομιδή τὴν τῆς ἀμηχανίας ὁρῶ μοι περίστασιν εστηκυίαν. Οντος γὰρ εκατέρου κομιδή φορτικοῦ, τοῦ τε σιγή τάς τῆς νῦν ἀκοῆς ἐνεγκεῖν τρικυμίας καὶ τοῦ παραχρήμα τοὺς τῆς ἀτοπίας ἐλέγχους κομίζειν ὑμῖν, οὗ; τἀμὰ διαβάλλειν οὐδὲν τῶν ἁπάντων ἐπὶ τῆς ἐρημίας ταύτης κωλύσει, δύσεργός μοι καὶ μάλα δυτέμβολος ἡ ἐπιχείρησις πρὸς ἑκάτερον ἀναφαίνεται. Αναιμάκτου γὰρ οὔσης τῆς μάχης, καὶ τῶν λογικῶν ξιφῶν καὶ τραυμάτων τὰς ἀντερείσεις τῆς ἀσωμάτου ψυχῆς δεχομένης, εὐδιάβολα μὲν διὰ τὸ ἀφανές φανείται τὰ τροπαίς, ἀγχίστροφο; δ' ἡ τῆς γλώττης διάθεσις, προς τὴν τῆς γνώμης αἵρεσιν καπηλεύουσα τὴν γνώμην τῆς κρίσεως. Επειτα οὐδ᾽ ἔχω πῶς ὀνομάσω τὴν παράταξιν ἐγὼ τοῦ τοιούτου πολέμου. Ούτε γὰρ μονομαχία τίς ἐστι, δύο καθ' ἑνὸς ἐπλιζομένων γλωσσών· οὔτε μὴν στρατευομένων καὶ βλεπόντων ἔξωθεν ἔστηκε πλήθος, ἵν' ἐμφανὲς ἡ τῶν ἀγωνιζομένων τὸ στάδιον, ὥσπερ οἷον πολεμικαὶ περ ριτρέχουσι καὶ περιηχοῦσι σάλπιγγες, τα παρακλη τικά συγκροτούσαι τῶν ἐν ὑπαίθροις πολέμων· ὡς ἀναγκάζεσθα! με λοιπὸν ἀμφίστομον τὸ τῆς ἡμετέμας τιθέναι φάλαγγος πρόσωπον τήμερον· ἵν' ούτωσι πρὸς ἑκατέρας τὰς γλώττας ἐφικνῆται πως καὶ τὰ ἡμέτερα, νῦν μὲν ἀθλοθέτην καὶ δικαστὴν ἀδέκαστον ἔχοντα τὸν ἀκοίμητον ὀφθαλμὸν τοῦ Θεοῦ, ὑπὲρ οὗ τοὺς ἄθλους ἀνύω τούτους ὕστερον δὲ, καὶ τῶν ὅσοι μὴ πάρεισι νῦν οὐκ ὀλίγους· παραπομποις χρησάμε νον τοῖς ἡμετέροις γράμμασιν, εἰ χρόνον ἡμῖν παρά σχοι Θεός βραχείας μέν τινος ζωῆς, ἐλευθέρας δ' οὖν. Vill. Ego itaque hunc in modum resonli: «Ne Hercules quidem adversus duos æquis viribus puguare posset, ut ex veteri proverbio didici. Porio sum hic solus, et vinctus, cui ne tantillum quidem audere per hoc tempus licet. Cogor tamen certare adversus duros, qui audaces linguas et nentes pari ter arınarunt, et in stadio hoc testibus vacuo quacnnque voluerint loqui et pronuntiare possunt: ubi autem recesserint, ipsis facile erit apud absent s calumniari, dum nec ego adero, nec alius, qui mea vice veritati testimonium perhibeat: unde in magnas rerum angustias et difficultates redactum me video. Nam cum utrumque valde molestum ac grave sit, seu verborum, quæ audivimus, qua-i decumanos fluctus cum silentio tolerare, seu extemporalem harum 1059 ineptiarum refutationem vobis afferre, quos nibil quidquam in hac solitudine prohibere poterit, quominus mcas res obtrectetis; hiue difficite mihi videtur ac valde arduum, utrumlibet horum aggredi. Quia cuim incruenta est haec pugna, et adversos dialecticorum gladiorum ictlus ac vulnera animus incorporeus accipit, tropica propter suam obscuritatem calumniis facile obnoxia esse videbuntur. Aliunde vero linguæ dispositio ad meutis arbitrium versatilis est, et judicis senten– tiam corrumpit. Deinde nescio quo demum nomine appellem belli aciem hoc modo instructam. Neque enim est singulare certamen, quandoquidem duæ contra unum linguæ armantur; neque militantium et spectantium ingens extra consistit multitudo, at palam fial certaulium stadium; quale est illac, quod circumcurrunt et circumsonant bellice tuba, dun classicum canunt et ad aperta bella incitant. Cæterum hodie acies nostra necessario mihi anceps et bifrons quasi instruenda est; ut sic utriusque adversarii sermonein aggredi quomodocunque pos sim. Et nunc quidem habeo certaminis hujus nostri moderatoren et incorruptumn judicem, Dei, propter quem hac in pugna tantum laboris consumo, pervigilem oculum: sed in posterum non pauci ex iis, qui nunc adsunt, ejusdein controversiæ judices erunt, ad quorum me tribunal deducent libri; quo», si mihi brevis quidem, at liberæ tempus vita Dous prabuerit, conscribam.» Θ'. «Τὸ μὲν οὖν τὰ ζητούμενα ὡς ὁμολογούμενα τίθεσθαι, πολλὴν, ο Ερην, ο αμαθίαν τοῦ ὁρῶντος κατηγορεί, καὶ ἅμα πολύν τε όφλισκαίνει τὸν τῆς αἰσχύνης ἔλεγχον καὶ μεσημβρινῆς ἀκεῖνος περιφε νέστερον. Ηλίου γὰρ τὴν μὲν οὐσίαν αὐτῷ οὐρανίω IX. Hæc præfatus, responsionem meam his verbis institui. «Quicunque controversam rem tanquam concessam 1060 ponit, is magnum imperitie sur argumentum praebet: et multo dedecore dignus est ignominiaque turpissima, quæ maridiane jacis

PG 148:1339ἵν’ οὑτωσὶ πρὸς ἑκατέρας τὰς γλώττας ἐφικνῆταί πως καὶ τὰ ἡμέτερα, νῦν μὲν ἀθλοθέτην καὶ δικαστὴν ἀδέκαστον ἔχοντα τὸν ἀκοίμητον ὀφθαλμὸν τοῦ θεοῦ, ὑπὲρ οὗ τοὺς ἄθλους ἀνύω τούτους· ὕστερον δὲ, καὶ τῶν ὅσοι μὴ πάρεισι νῦν οὐκ ὀλίγους· παραπομποῖς χρησάμενον τοῖς ἡμετέροις γράμμασιν, εἰ χρόνον ἡμῖν παράσχοι θεὸς βραχείας μέν τινος ζωῆς, ἐλευθέρας δ’ οὖν. (Θ.) Τὸ μὲν οὖν τὰ ζητούμενα ὡς ὁμολογούμενα τίθεσθαι, πολλὴν, ἔφην, ἀμαθίαν τοῦ δρῶντος κατηγορεῖ, καὶ ἅμα πολύν τε ὀφλισκάνει τὸν τῆς αἰσχύνης ἔλεγχον καὶ μεσημβρινῆς ἀκτῖνος περιφανέστερον. ἡλίου γὰρ τὴν μὲν οὐσίαν αὐτῷ οὐρανίῳ ἐγκαθιδρύων ἐδάφει τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ κατιέναι συγχωρεῖς πρὸς ἡμᾶς, ἀνούσιον καθ’ ἑαυτὴν, οὐσίαν μὲν τὸν ἡλίου δίσκον ἀποφαινόμενος· ἐνέργειαν δὲ ἀνούσιον, ἐκείνου τὸ φῶς. ἐχρῆν οὖν σοι δεικνύειν πρότερον μὲν, εἰ καὶ τοῖς σοφοῖς διδασκάλοις τῆς ἐκκλησίας, οἳ σὺν ἐπιστήμῃ λέγουσιν ἃ λέγουσι, νομίζεταί τε καὶ συνδοκεῖ τὰ τοιαῦτα· εἶναι δηλαδὴ τὸν μὲν δίσκον οὐσίαν ἡλίου·

[A. M. 6859, IND. 4] [IMP. J. Cantacuz. 5] 1360 radio clarius pateat. Jam vero tu, cum substantiam ἐγκαθιδρύων ἐδάψει τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ κατ solis in cœlesti solo colloces, ejus virtutem seu operationem, quæ per se minime subsistat, ad nos usque descendere concedis, Solarem nempe orbem substantiam esse promuntias; ejus antem lumen, virtutem sen operationem esse minime për se subsistentem definis. Declarare itaque primo delebas, num sapientes Ecclesiæ doctores, qui nihil dicent, quoi non sit cum scientia conjunctu…», ita quoque sentiant; videlicet substantiam solis esse ipsius orbem; lumen autem solare esse operationem minime per se subsistentem, potentiam, et accidens quod suam in nos vin georsum exserit, ita ut subjecta substantia cum eo ad nos usque non descendat. Secundo declarandum tibi incumbebat, num ex materialibus et sensibilibus substantiis accuratamn haurire possimus incorporearum et insensibilium substantiarum eognitionem, et simul divinæ illius substantiæ, quæ omnes illas superat, quamque super onile nomen et omnem intellectum esse audivimus: ita ut quæcunque in hac rerum universitate conspiciuntur miracula, theologicorum materiam suppeditent nominum, a quibus sapientem, potentem, bouum, sanctum, beatum, æternum, julicem, servatorem, etc., Deum denominamus. Ει quidem hæc omnia (quibus exigua divini unguenti qualitas demonstratur) creatura quælibet per aspectabilia mundi miracula, unguentarii vasis adinslar, in se ipsa expressit. Et ei, qui super ominɑ nomen est, multa pro beneficiorum ejus varietate indimus nomina. Cum ignorantiæ nostræ tenebras 1061 depellit, lux quidem appellatur; vita autem, cum immortalitatem largitur. Τu vero neque intelligere potes, quain ex aspectabilibus creaturis demonstrationem adducis; neque nosti ea esse supra omnem sensum posita, quorum nobis vis præbere notitiam. Quin imo, cum hæc sensilia videns ignores, insensibilia illa, quæ uon vides, multo minus potcris cognoscere. Qui enim fieri istud posset, quandoquidem per ignorantiam simul et fraudem decipere nos conaris? Jam vero libens ex to quærerem, cür ista non intellexeris, quæ sancti Patres diserte afirmaut et ubique docent? Et vero ex duobus alterum necessario.consequitur. Vel enim loqueris hodie verba e venire deprompta, ac ea quæ non legisti; et ita velut pueriliter ludentem te despiciemus: vel denique, si legeris, ex duobus rursum alterum trum sequetur. Vel enim a te lecta non intellexisti, quod perspicaciz defectum arguit: vel intellesisti quidem, at sponte blasphemas. Tuo nempe doctori Palaınæ assentiri et obsecundare videris, nec ulla te res habet sollicitum: ideo repellis a te omnem impictatis suspicionem, eamque in Palamam refundis, et ita Endymionis somnum dormis, ratus cam ob causam minori te apud homines infamia, quandiu vives, notatum iri, et in futurum mitiores και συγχωρεῖς πρὸς ἡμᾶς, ἀνούσιον καθ᾿ ἑαυτὴν, ού σίαν μὲν τὸν ἡλίου δίσκον ἀποφαινόμενος· ἐνέργειων δὲ ἀνούσιον, ἐκείνου τὸ φῶς. Εχρήν ούν σοι δειχνύειν πρότερον μὲν, εἰ καὶ τοῖ; σοφοῖς διδασκάλοις τῆς δε κλησίας, οἱ σὺν ἐπιστήμῃ λέγουσιν & λέγουσι, μίζεται τε καὶ συνδοκεῖ τὰ τοιαῦτα· εἶναι δηλαδή τὸν μὲν δίσκον οὐσίαν ἡλίου· [P. 667] τὸ δὲ φῶς, ἀνα στον ἐνέργειαν καὶ δύναμιν καὶ συμβεβηκός εἰς ἡμᾶς ενεργοῦν ἰδίᾳ, καὶ χωρὶς ὑποκειμένης οὐσίας συγκε ιούσης ἄχρις ἡμῶν· ἔπειτα δειχνύειν καὶ εἰ δυνατόν, ἐκ τῶν αἰσθητῶν καὶ ὑλικῶν οὐσιῶν ἀκριβεῖς 21:3. λήψεις δύνασθαι γίνεσθαι τῶν ἀσωμάτων και νατών, καὶ ἅμα τῆς τούτων απάντων ἐπέκεινα θείας ουσία, ἣν ὑπὲρ πᾶν ὄνομά τε καὶ νόημα τῶν ἁγίων ἀκούον εἶναι· τὰ δ' ἐν τῷ παντὶ θεωρούμενα θαύματα τη Θεολογικῶν ὀνομάτων τὴν ὕλην διδόναι, δι' ὧν ουρές δυνατόν, ἀγαθὸν, ἅγιον, μακάριόν τε καὶ ἀἴδιον, και τὴν καὶ σωτῆρα, καὶ τὰ τοιαῦτα, κατονομάζομα ἅπερ πάντα, ποιότητά τινα βραχείαν τοῦ θείου μύρο ἐνδεικνύντα, ἡ πᾶσα κτίσις, διὰ τῶν ἐνθεωρημέν θαυμάτων, σκεύους τινὸς μυρεψικοῦ δίκην, ἐν ἐιπή άπεμάξατο. Καὶ ὁ ὑπὲρ τῶν ὄνομα ὧν ἡμῖν των νυμο; γίνεται, κατὰ τὰς τῶν εὐεργεσιών ποικιλία ὀνομαζόμενος· φῶς μὲν, ὅταν ἐξαφανίζη της έγκε τὴν ζόφον· ζωὴ δ', ὅταν ἀθανασίαν χαρίζηται. Ε' οὔθ᾽ ἣν παράγεις ἡμῖν ἐκ τῶν φαινομένων όπλ συνορῶν ἔχεις, ούθ' & βούλει γνωρίζειν ἡμῖν ἐπ αἴσθησιν οἶδα:. ᾿Αλλὰ καὶ ταῦτα βλέπων ἐγκα κἀκεῖνα, μὴ βλέπων, οὐκ ἂν ποτε γνοίης πως για δι' ἀγνοίας ἄγνοιαν καὶ δι' ἀπάτης ἀπάτην και σκευάζειν πειρώμενος; Ηδέως δ' ἄν σε βροίμην, τάς τῶν ἁγίων διαρρήδην ταῦτα λεγόντων καὶ διδακτή των διὰ παντὸς οὐ συνῆκας αὐτός; Δυοῖν γυρί ἂν θάτερον· ἡ γὰρ οὐκ ἀναγνούς όλως ἐπὶ τας; φωνείς σήμερον, καὶ ὡς παίζοντας σου καταφρονά μεν· ἡλοιπὸν ἀναγνόντι σο: δυοῖν αὐθις έπεται θάτερα ἢ γὰρ οὐκ ἔγνως, δ τῶν ἀσυνέτων ἐστὶ τεκμή την γνοὺς ἑκὼν βλασφημεῖς, τῷ σῷ διδασκάλῳ πειθόμτες απραγμόνως, ὡς ἔοικε, Παλαμά. Διὸ καὶ πᾶσαν εὐτῷ βλασφημίας ἔννοιαν ἐπιρρίπτων τὸ Ενδυμίωνος υπο καθεύδεις αὐτός, κουφοτέραν σου διὰ τοῦτο τὴν ὕτη, ἐνταῦθα μὲν τῆς τῶν ἀνθρώπων αἰσχύνης mutίσία: νομίζων, ἐς δὲ τὸ μέλλον τῆς ἀθανάτου χαλάσου ὥσπερ ἂν εἰ τῆς ἐκείνου θελήσεως ἐξηρτίσθαι το πράγματα, πέπρωται, καὶ τὸ μένειν ἀθάνατον δύνασθα δραν τὸ κακόν· μὴ συνιες, ὡς ῥᾷον ἀναλαβεῖν τὴν εὐσέβειαν ἅπερ ἐδίκηται, ἢ τὴν ἀσέβειαν ἔχειν άπερ ἠδ᾽κησε. Σὺ μὲν οὖν οὐκ οἶδ' ὁ κρίνεις βελτι σαυτῷ καὶ κουρότερον εις κακίαν, εἴτε τὴν ἐχούσα ἄγνοιαν τῶν κακῶν, εἴτε τὸν τοῦ ἀκουσίου σχημ σμόν. Ἐγὼ δὲ οὐκ οἶδ' αὖθις, ᾧ τὴν χείρω δίκην ίτι· ρίψω, τῆς τοῦ κακοῦ διανομής παραπλησίως (Ρ. 600 ἐγ'. Εκάτερον σχιζομένης. Εἰ μὲν γὰρ ἁγνῶν ἐμως πως ἀπείχου θεολογίας, ξεται το πάντως της και κῆς τὴν ψῆφον ὁ τῆς ἀληθείας παρείχετο λόγο; Οι Variorum notæ. In cœlesti solo. Sic Ovid. Metamorphos.1 b.1: Astra tenent cœleste solum. Carrenoxa.

τὸ δὲ φῶς, ἀνούσιον ἐνέργειαν καὶ δύναμιν καὶ συμβεβηκὸς εἰς ἡμᾶς ἐνεργοῦν ἰδίᾳ, καὶ χωρὶς ὑποκειμένης οὐσίας συγκατιούσης ἄχρις ἡμῶν· ἔπειτα δεικνύειν καὶ εἰ δυνατὸν, ἐκ τῶν αἰσθητῶν καὶ ὑλικῶν οὐσιῶν ἀκριβεῖς καταλήψεις δύνασθαι γίνεσθαι τῶν ἀσωμάτων καὶ νοητῶν, καὶ ἅμα τῆς τούτων ἁπάντων ἐπέκεινα θείας οὐσίας, ἣν ὑπὲρ πᾶν ὄνομά τε καὶ νόημα τῶν ἁγίων ἀκούομεν εἶναι· τὰ δ’ ἐν τῷ παντὶ θεωρούμενα θαύματα τῶν θεολογικῶν ὀνομάτων τὴν ὕλην διδόναι, δι’ ὧν σοφὸν, δυνατὸν, ἀγαθὸν, ἅγιον, μακάριόν τε καὶ ἀί̈διον, κριτὴν καὶ σωτῆρα, καὶ τὰ τοιαῦτα, κατονομάζομεν· ἅπερ πάντα, ποιότητά τινα βραχεῖαν τοῦ θείου μύρου ἐνδεικνύντα, ἡ πᾶσα κτίσις, διὰ τῶν ἐνθεωρουμένων θαυμάτων, σκεύους τινὸς μυρεψικοῦ δίκην, ἐν ἑαυτῇ ἀπεμάξατο. καὶ ὁ ὑπὲρ πᾶν ὄνομα ὢν ἡμῖν πολυώνυμος γίνεται, κατὰ τὰς τῶν εὐεργεσιῶν ποικιλίας ὀνομαζόμενος· φῶς μὲν, ὅταν ἐξαφανίζῃ τῆς ἀγνοίας τὸν ζόφον· ζωὴ δ’, ὅταν ἀθανασίαν χαρίζηται. σὺ δ’ οὔθ’ ἣν παράγεις ἡμῖν ἐκ τῶν φαινομένων ἀπόδειξιν συνορᾷν ἔχεις, οὔθ’ ἃ βούλει γνωρίζειν ἡμῖν ὑπὲρ αἴσθησιν οἶδας. ἀλλὰ καὶ ταῦτα βλέπων ἀγνοεῖς·

[A. M. 6859, IND. 4] [IMP. J. Cantacuz. 5] 1360 radio clarius pateat. Jam vero tu, cum substantiam ἐγκαθιδρύων ἐδάψει τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ κατ solis in cœlesti solo colloces, ejus virtutem seu operationem, quæ per se minime subsistat, ad nos usque descendere concedis, Solarem nempe orbem substantiam esse promuntias; ejus antem lumen, virtutem sen operationem esse minime për se subsistentem definis. Declarare itaque primo delebas, num sapientes Ecclesiæ doctores, qui nihil dicent, quoi non sit cum scientia conjunctu…», ita quoque sentiant; videlicet substantiam solis esse ipsius orbem; lumen autem solare esse operationem minime per se subsistentem, potentiam, et accidens quod suam in nos vin georsum exserit, ita ut subjecta substantia cum eo ad nos usque non descendat. Secundo declarandum tibi incumbebat, num ex materialibus et sensibilibus substantiis accuratamn haurire possimus incorporearum et insensibilium substantiarum eognitionem, et simul divinæ illius substantiæ, quæ omnes illas superat, quamque super onile nomen et omnem intellectum esse audivimus: ita ut quæcunque in hac rerum universitate conspiciuntur miracula, theologicorum materiam suppeditent nominum, a quibus sapientem, potentem, bouum, sanctum, beatum, æternum, julicem, servatorem, etc., Deum denominamus. Ει quidem hæc omnia (quibus exigua divini unguenti qualitas demonstratur) creatura quælibet per aspectabilia mundi miracula, unguentarii vasis adinslar, in se ipsa expressit. Et ei, qui super ominɑ nomen est, multa pro beneficiorum ejus varietate indimus nomina. Cum ignorantiæ nostræ tenebras 1061 depellit, lux quidem appellatur; vita autem, cum immortalitatem largitur. Τu vero neque intelligere potes, quain ex aspectabilibus creaturis demonstrationem adducis; neque nosti ea esse supra omnem sensum posita, quorum nobis vis præbere notitiam. Quin imo, cum hæc sensilia videns ignores, insensibilia illa, quæ uon vides, multo minus potcris cognoscere. Qui enim fieri istud posset, quandoquidem per ignorantiam simul et fraudem decipere nos conaris? Jam vero libens ex to quærerem, cür ista non intellexeris, quæ sancti Patres diserte afirmaut et ubique docent? Et vero ex duobus alterum necessario.consequitur. Vel enim loqueris hodie verba e venire deprompta, ac ea quæ non legisti; et ita velut pueriliter ludentem te despiciemus: vel denique, si legeris, ex duobus rursum alterum trum sequetur. Vel enim a te lecta non intellexisti, quod perspicaciz defectum arguit: vel intellesisti quidem, at sponte blasphemas. Tuo nempe doctori Palaınæ assentiri et obsecundare videris, nec ulla te res habet sollicitum: ideo repellis a te omnem impictatis suspicionem, eamque in Palamam refundis, et ita Endymionis somnum dormis, ratus cam ob causam minori te apud homines infamia, quandiu vives, notatum iri, et in futurum mitiores και συγχωρεῖς πρὸς ἡμᾶς, ἀνούσιον καθ᾿ ἑαυτὴν, ού σίαν μὲν τὸν ἡλίου δίσκον ἀποφαινόμενος· ἐνέργειων δὲ ἀνούσιον, ἐκείνου τὸ φῶς. Εχρήν ούν σοι δειχνύειν πρότερον μὲν, εἰ καὶ τοῖ; σοφοῖς διδασκάλοις τῆς δε κλησίας, οἱ σὺν ἐπιστήμῃ λέγουσιν & λέγουσι, μίζεται τε καὶ συνδοκεῖ τὰ τοιαῦτα· εἶναι δηλαδή τὸν μὲν δίσκον οὐσίαν ἡλίου· [P. 667] τὸ δὲ φῶς, ἀνα στον ἐνέργειαν καὶ δύναμιν καὶ συμβεβηκός εἰς ἡμᾶς ενεργοῦν ἰδίᾳ, καὶ χωρὶς ὑποκειμένης οὐσίας συγκε ιούσης ἄχρις ἡμῶν· ἔπειτα δειχνύειν καὶ εἰ δυνατόν, ἐκ τῶν αἰσθητῶν καὶ ὑλικῶν οὐσιῶν ἀκριβεῖς 21:3. λήψεις δύνασθαι γίνεσθαι τῶν ἀσωμάτων και νατών, καὶ ἅμα τῆς τούτων απάντων ἐπέκεινα θείας ουσία, ἣν ὑπὲρ πᾶν ὄνομά τε καὶ νόημα τῶν ἁγίων ἀκούον εἶναι· τὰ δ' ἐν τῷ παντὶ θεωρούμενα θαύματα τη Θεολογικῶν ὀνομάτων τὴν ὕλην διδόναι, δι' ὧν ουρές δυνατόν, ἀγαθὸν, ἅγιον, μακάριόν τε καὶ ἀἴδιον, και τὴν καὶ σωτῆρα, καὶ τὰ τοιαῦτα, κατονομάζομα ἅπερ πάντα, ποιότητά τινα βραχείαν τοῦ θείου μύρο ἐνδεικνύντα, ἡ πᾶσα κτίσις, διὰ τῶν ἐνθεωρημέν θαυμάτων, σκεύους τινὸς μυρεψικοῦ δίκην, ἐν ἐιπή άπεμάξατο. Καὶ ὁ ὑπὲρ τῶν ὄνομα ὧν ἡμῖν των νυμο; γίνεται, κατὰ τὰς τῶν εὐεργεσιών ποικιλία ὀνομαζόμενος· φῶς μὲν, ὅταν ἐξαφανίζη της έγκε τὴν ζόφον· ζωὴ δ', ὅταν ἀθανασίαν χαρίζηται. Ε' οὔθ᾽ ἣν παράγεις ἡμῖν ἐκ τῶν φαινομένων όπλ συνορῶν ἔχεις, ούθ' & βούλει γνωρίζειν ἡμῖν ἐπ αἴσθησιν οἶδα:. ᾿Αλλὰ καὶ ταῦτα βλέπων ἐγκα κἀκεῖνα, μὴ βλέπων, οὐκ ἂν ποτε γνοίης πως για δι' ἀγνοίας ἄγνοιαν καὶ δι' ἀπάτης ἀπάτην και σκευάζειν πειρώμενος; Ηδέως δ' ἄν σε βροίμην, τάς τῶν ἁγίων διαρρήδην ταῦτα λεγόντων καὶ διδακτή των διὰ παντὸς οὐ συνῆκας αὐτός; Δυοῖν γυρί ἂν θάτερον· ἡ γὰρ οὐκ ἀναγνούς όλως ἐπὶ τας; φωνείς σήμερον, καὶ ὡς παίζοντας σου καταφρονά μεν· ἡλοιπὸν ἀναγνόντι σο: δυοῖν αὐθις έπεται θάτερα ἢ γὰρ οὐκ ἔγνως, δ τῶν ἀσυνέτων ἐστὶ τεκμή την γνοὺς ἑκὼν βλασφημεῖς, τῷ σῷ διδασκάλῳ πειθόμτες απραγμόνως, ὡς ἔοικε, Παλαμά. Διὸ καὶ πᾶσαν εὐτῷ βλασφημίας ἔννοιαν ἐπιρρίπτων τὸ Ενδυμίωνος υπο καθεύδεις αὐτός, κουφοτέραν σου διὰ τοῦτο τὴν ὕτη, ἐνταῦθα μὲν τῆς τῶν ἀνθρώπων αἰσχύνης mutίσία: νομίζων, ἐς δὲ τὸ μέλλον τῆς ἀθανάτου χαλάσου ὥσπερ ἂν εἰ τῆς ἐκείνου θελήσεως ἐξηρτίσθαι το πράγματα, πέπρωται, καὶ τὸ μένειν ἀθάνατον δύνασθα δραν τὸ κακόν· μὴ συνιες, ὡς ῥᾷον ἀναλαβεῖν τὴν εὐσέβειαν ἅπερ ἐδίκηται, ἢ τὴν ἀσέβειαν ἔχειν άπερ ἠδ᾽κησε. Σὺ μὲν οὖν οὐκ οἶδ' ὁ κρίνεις βελτι σαυτῷ καὶ κουρότερον εις κακίαν, εἴτε τὴν ἐχούσα ἄγνοιαν τῶν κακῶν, εἴτε τὸν τοῦ ἀκουσίου σχημ σμόν. Ἐγὼ δὲ οὐκ οἶδ' αὖθις, ᾧ τὴν χείρω δίκην ίτι· ρίψω, τῆς τοῦ κακοῦ διανομής παραπλησίως (Ρ. 600 ἐγ'. Εκάτερον σχιζομένης. Εἰ μὲν γὰρ ἁγνῶν ἐμως πως ἀπείχου θεολογίας, ξεται το πάντως της και κῆς τὴν ψῆφον ὁ τῆς ἀληθείας παρείχετο λόγο; Οι Variorum notæ. In cœlesti solo. Sic Ovid. Metamorphos.1 b.1: Astra tenent cœleste solum. Carrenoxa.

κἀκεῖνα, μὴ βλέπων, οὐκ ἄν ποτε γνοίης· πῶς γὰρ, δι’ ἀγνοίας ἄγνοιαν καὶ δι’ ἀπάτης ἀπάτην κατασκευάζειν πειρώμενος; ἡδέως δ’ ἄν σε ἐροίμην, πῶς τῶν ἁγίων διαῤῥήδην ταῦτα λεγόντων καὶ διδασκόντων διὰ παντὸς οὐ συνῆκας αὐτός; δυοῖν γὰρ ἕποιτ’ ἂν θάτερον· ἢ γὰρ οὐκ ἀναγνοὺς ὅλως ἀπὸ κοιλίας φωνεῖς τήμερον, καὶ ὡς παίζοντος σοῦ καταφρονοῦμεν· ἢ λοιπὸν ἀναγνόντι σοι δυοῖν αὖθις ἕπεται θάτερον· ἢ γὰρ οὐκ ἔγνως, ὃ τῶν ἀσυνέτων ἐστὶ τεκμήριον· ἢ γνοὺς ἑκὼν βλασφημεῖς, τῷ σῷ διδασκάλῳ πειθόμενος ἀπραγμόνως, ὡς ἔοικε, Παλαμᾷ. διὸ καὶ πᾶσαν αὐτῷ βλασφημίας ἔννοιαν ἐπιῤῥίπτων τὸν Ἐνδυμίωνος ὕπνον καθεύδεις αὐτὸς, κουφοτέραν σοι διὰ τοῦτο τὴν δίκην, ἐνταῦθα μὲν τῆς τῶν ἀνθρώπων αἰσχύνης ποιεῖσθαι νομίζων, ἐς δὲ τὸ μέλλον τῆς ἀθανάτου κολάσεως· ὥσπερ ἂν εἰ τῆς ἐκείνου θελήσεως ἐξηρτῆσθαι τὰ πράγματα πέπρωται, καὶ τὸ μένειν ἀθάνατον δύνασθαι δρᾷν τὸ κακόν· μὴ συνιεὶς, ὡς ῥᾷον ἀναλαβεῖν τὴν εὐσέβειαν ἅπερ ἠδίκηται, ἢ τὴν ἀσέβειαν ἔχειν ἅπερ ἠδίκησε.

[A. M. 6859, IND. 4] [IMP. J. Cantacuz. 5] 1360 radio clarius pateat. Jam vero tu, cum substantiam ἐγκαθιδρύων ἐδάψει τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ κατ solis in cœlesti solo colloces, ejus virtutem seu operationem, quæ per se minime subsistat, ad nos usque descendere concedis, Solarem nempe orbem substantiam esse promuntias; ejus antem lumen, virtutem sen operationem esse minime për se subsistentem definis. Declarare itaque primo delebas, num sapientes Ecclesiæ doctores, qui nihil dicent, quoi non sit cum scientia conjunctu…», ita quoque sentiant; videlicet substantiam solis esse ipsius orbem; lumen autem solare esse operationem minime per se subsistentem, potentiam, et accidens quod suam in nos vin georsum exserit, ita ut subjecta substantia cum eo ad nos usque non descendat. Secundo declarandum tibi incumbebat, num ex materialibus et sensibilibus substantiis accuratamn haurire possimus incorporearum et insensibilium substantiarum eognitionem, et simul divinæ illius substantiæ, quæ omnes illas superat, quamque super onile nomen et omnem intellectum esse audivimus: ita ut quæcunque in hac rerum universitate conspiciuntur miracula, theologicorum materiam suppeditent nominum, a quibus sapientem, potentem, bouum, sanctum, beatum, æternum, julicem, servatorem, etc., Deum denominamus. Ει quidem hæc omnia (quibus exigua divini unguenti qualitas demonstratur) creatura quælibet per aspectabilia mundi miracula, unguentarii vasis adinslar, in se ipsa expressit. Et ei, qui super ominɑ nomen est, multa pro beneficiorum ejus varietate indimus nomina. Cum ignorantiæ nostræ tenebras 1061 depellit, lux quidem appellatur; vita autem, cum immortalitatem largitur. Τu vero neque intelligere potes, quain ex aspectabilibus creaturis demonstrationem adducis; neque nosti ea esse supra omnem sensum posita, quorum nobis vis præbere notitiam. Quin imo, cum hæc sensilia videns ignores, insensibilia illa, quæ uon vides, multo minus potcris cognoscere. Qui enim fieri istud posset, quandoquidem per ignorantiam simul et fraudem decipere nos conaris? Jam vero libens ex to quærerem, cür ista non intellexeris, quæ sancti Patres diserte afirmaut et ubique docent? Et vero ex duobus alterum necessario.consequitur. Vel enim loqueris hodie verba e venire deprompta, ac ea quæ non legisti; et ita velut pueriliter ludentem te despiciemus: vel denique, si legeris, ex duobus rursum alterum trum sequetur. Vel enim a te lecta non intellexisti, quod perspicaciz defectum arguit: vel intellesisti quidem, at sponte blasphemas. Tuo nempe doctori Palaınæ assentiri et obsecundare videris, nec ulla te res habet sollicitum: ideo repellis a te omnem impictatis suspicionem, eamque in Palamam refundis, et ita Endymionis somnum dormis, ratus cam ob causam minori te apud homines infamia, quandiu vives, notatum iri, et in futurum mitiores και συγχωρεῖς πρὸς ἡμᾶς, ἀνούσιον καθ᾿ ἑαυτὴν, ού σίαν μὲν τὸν ἡλίου δίσκον ἀποφαινόμενος· ἐνέργειων δὲ ἀνούσιον, ἐκείνου τὸ φῶς. Εχρήν ούν σοι δειχνύειν πρότερον μὲν, εἰ καὶ τοῖ; σοφοῖς διδασκάλοις τῆς δε κλησίας, οἱ σὺν ἐπιστήμῃ λέγουσιν & λέγουσι, μίζεται τε καὶ συνδοκεῖ τὰ τοιαῦτα· εἶναι δηλαδή τὸν μὲν δίσκον οὐσίαν ἡλίου· [P. 667] τὸ δὲ φῶς, ἀνα στον ἐνέργειαν καὶ δύναμιν καὶ συμβεβηκός εἰς ἡμᾶς ενεργοῦν ἰδίᾳ, καὶ χωρὶς ὑποκειμένης οὐσίας συγκε ιούσης ἄχρις ἡμῶν· ἔπειτα δειχνύειν καὶ εἰ δυνατόν, ἐκ τῶν αἰσθητῶν καὶ ὑλικῶν οὐσιῶν ἀκριβεῖς 21:3. λήψεις δύνασθαι γίνεσθαι τῶν ἀσωμάτων και νατών, καὶ ἅμα τῆς τούτων απάντων ἐπέκεινα θείας ουσία, ἣν ὑπὲρ πᾶν ὄνομά τε καὶ νόημα τῶν ἁγίων ἀκούον εἶναι· τὰ δ' ἐν τῷ παντὶ θεωρούμενα θαύματα τη Θεολογικῶν ὀνομάτων τὴν ὕλην διδόναι, δι' ὧν ουρές δυνατόν, ἀγαθὸν, ἅγιον, μακάριόν τε καὶ ἀἴδιον, και τὴν καὶ σωτῆρα, καὶ τὰ τοιαῦτα, κατονομάζομα ἅπερ πάντα, ποιότητά τινα βραχείαν τοῦ θείου μύρο ἐνδεικνύντα, ἡ πᾶσα κτίσις, διὰ τῶν ἐνθεωρημέν θαυμάτων, σκεύους τινὸς μυρεψικοῦ δίκην, ἐν ἐιπή άπεμάξατο. Καὶ ὁ ὑπὲρ τῶν ὄνομα ὧν ἡμῖν των νυμο; γίνεται, κατὰ τὰς τῶν εὐεργεσιών ποικιλία ὀνομαζόμενος· φῶς μὲν, ὅταν ἐξαφανίζη της έγκε τὴν ζόφον· ζωὴ δ', ὅταν ἀθανασίαν χαρίζηται. Ε' οὔθ᾽ ἣν παράγεις ἡμῖν ἐκ τῶν φαινομένων όπλ συνορῶν ἔχεις, ούθ' & βούλει γνωρίζειν ἡμῖν ἐπ αἴσθησιν οἶδα:. ᾿Αλλὰ καὶ ταῦτα βλέπων ἐγκα κἀκεῖνα, μὴ βλέπων, οὐκ ἂν ποτε γνοίης πως για δι' ἀγνοίας ἄγνοιαν καὶ δι' ἀπάτης ἀπάτην και σκευάζειν πειρώμενος; Ηδέως δ' ἄν σε βροίμην, τάς τῶν ἁγίων διαρρήδην ταῦτα λεγόντων καὶ διδακτή των διὰ παντὸς οὐ συνῆκας αὐτός; Δυοῖν γυρί ἂν θάτερον· ἡ γὰρ οὐκ ἀναγνούς όλως ἐπὶ τας; φωνείς σήμερον, καὶ ὡς παίζοντας σου καταφρονά μεν· ἡλοιπὸν ἀναγνόντι σο: δυοῖν αὐθις έπεται θάτερα ἢ γὰρ οὐκ ἔγνως, δ τῶν ἀσυνέτων ἐστὶ τεκμή την γνοὺς ἑκὼν βλασφημεῖς, τῷ σῷ διδασκάλῳ πειθόμτες απραγμόνως, ὡς ἔοικε, Παλαμά. Διὸ καὶ πᾶσαν εὐτῷ βλασφημίας ἔννοιαν ἐπιρρίπτων τὸ Ενδυμίωνος υπο καθεύδεις αὐτός, κουφοτέραν σου διὰ τοῦτο τὴν ὕτη, ἐνταῦθα μὲν τῆς τῶν ἀνθρώπων αἰσχύνης mutίσία: νομίζων, ἐς δὲ τὸ μέλλον τῆς ἀθανάτου χαλάσου ὥσπερ ἂν εἰ τῆς ἐκείνου θελήσεως ἐξηρτίσθαι το πράγματα, πέπρωται, καὶ τὸ μένειν ἀθάνατον δύνασθα δραν τὸ κακόν· μὴ συνιες, ὡς ῥᾷον ἀναλαβεῖν τὴν εὐσέβειαν ἅπερ ἐδίκηται, ἢ τὴν ἀσέβειαν ἔχειν άπερ ἠδ᾽κησε. Σὺ μὲν οὖν οὐκ οἶδ' ὁ κρίνεις βελτι σαυτῷ καὶ κουρότερον εις κακίαν, εἴτε τὴν ἐχούσα ἄγνοιαν τῶν κακῶν, εἴτε τὸν τοῦ ἀκουσίου σχημ σμόν. Ἐγὼ δὲ οὐκ οἶδ' αὖθις, ᾧ τὴν χείρω δίκην ίτι· ρίψω, τῆς τοῦ κακοῦ διανομής παραπλησίως (Ρ. 600 ἐγ'. Εκάτερον σχιζομένης. Εἰ μὲν γὰρ ἁγνῶν ἐμως πως ἀπείχου θεολογίας, ξεται το πάντως της και κῆς τὴν ψῆφον ὁ τῆς ἀληθείας παρείχετο λόγο; Οι Variorum notæ. In cœlesti solo. Sic Ovid. Metamorphos.1 b.1: Astra tenent cœleste solum. Carrenoxa.

σὺ μὲν οὖν οὐκ οἶδ’ ὃ κρίνεις βέλτιον σαυτῷ καὶ κουφότερον εἰς κακίαν, εἴτε τὴν ἀκούσιον ἄγνοιαν τῶν κακῶν, εἴτε τὸν τοῦ ἀκουσίου σχηματισμόν. Ἐγὼ δ’ οὐκ οἶδ’ αὖθις, ᾧ τὴν χείρω δίκην ἐπιῤῥίψω, τῆς τοῦ κακοῦ διανομῆς παραπλησίως ἐφ’ ἑκάτερον σχιζομένης. εἰ μὲν γὰρ ἀγνοῶν ἀμωσγέπως ἀπείχου θεολογίας, ἥττω σοι πάντως τῆς καταδίκης τὴν ψῆφον ὁ τῆς ἀληθείας παρείχετο λόγος. οὐ γὰρ θέλων ἐνόσεις ἂν, ἀλλὰ νοσῶν ἤθελες ἄν. νῦν δ’ εἰς τὴν θατέρου χώραν καὶ τοῦτο παραδυόμενον μείζω διὰ τὴν ἀναίδειαν τὴν τῆς κακίας κομίζεται ψῆφον. Καὶ ἵνα τὰ πλείω τῶν ἐνταῦθα λέγεσθαι ὀφειλόντων ἐάσω διὰ τὸ μῆκος, ἑνὸς καὶ δυοῖν μνησθήσομαι. ὁ θεῖος τοίνυν ἐκ Δαμασκοῦ τάδε φησὶν Ἰωάννης· ὥσπερ ὁ ἥλιος εἷς μέν ἐστιν, ἔχει δὲ οὐσίας δύο, τοῦ τε φωτὸς, ὃ γεγένηται πρότερον, καὶ τοῦ τῇ κτίσει ἐφυστερίζοντος σώματος· δι’ ὅλου τε τοῦ σώματος τὸ φῶς ἀδιαιρέτως ἥνωται, καὶ τοῦ σώματος ἐφ’ ἑαυτοῦ μένοντος, πάσης τῆς γῆς ἐφαπλοῦται τοῖς πέρασιν·

[A. M. 6859, IND. 4] [IMP. J. Cantacuz. 5] 1360 radio clarius pateat. Jam vero tu, cum substantiam ἐγκαθιδρύων ἐδάψει τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ κατ solis in cœlesti solo colloces, ejus virtutem seu operationem, quæ per se minime subsistat, ad nos usque descendere concedis, Solarem nempe orbem substantiam esse promuntias; ejus antem lumen, virtutem sen operationem esse minime për se subsistentem definis. Declarare itaque primo delebas, num sapientes Ecclesiæ doctores, qui nihil dicent, quoi non sit cum scientia conjunctu…», ita quoque sentiant; videlicet substantiam solis esse ipsius orbem; lumen autem solare esse operationem minime per se subsistentem, potentiam, et accidens quod suam in nos vin georsum exserit, ita ut subjecta substantia cum eo ad nos usque non descendat. Secundo declarandum tibi incumbebat, num ex materialibus et sensibilibus substantiis accuratamn haurire possimus incorporearum et insensibilium substantiarum eognitionem, et simul divinæ illius substantiæ, quæ omnes illas superat, quamque super onile nomen et omnem intellectum esse audivimus: ita ut quæcunque in hac rerum universitate conspiciuntur miracula, theologicorum materiam suppeditent nominum, a quibus sapientem, potentem, bouum, sanctum, beatum, æternum, julicem, servatorem, etc., Deum denominamus. Ει quidem hæc omnia (quibus exigua divini unguenti qualitas demonstratur) creatura quælibet per aspectabilia mundi miracula, unguentarii vasis adinslar, in se ipsa expressit. Et ei, qui super ominɑ nomen est, multa pro beneficiorum ejus varietate indimus nomina. Cum ignorantiæ nostræ tenebras 1061 depellit, lux quidem appellatur; vita autem, cum immortalitatem largitur. Τu vero neque intelligere potes, quain ex aspectabilibus creaturis demonstrationem adducis; neque nosti ea esse supra omnem sensum posita, quorum nobis vis præbere notitiam. Quin imo, cum hæc sensilia videns ignores, insensibilia illa, quæ uon vides, multo minus potcris cognoscere. Qui enim fieri istud posset, quandoquidem per ignorantiam simul et fraudem decipere nos conaris? Jam vero libens ex to quærerem, cür ista non intellexeris, quæ sancti Patres diserte afirmaut et ubique docent? Et vero ex duobus alterum necessario.consequitur. Vel enim loqueris hodie verba e venire deprompta, ac ea quæ non legisti; et ita velut pueriliter ludentem te despiciemus: vel denique, si legeris, ex duobus rursum alterum trum sequetur. Vel enim a te lecta non intellexisti, quod perspicaciz defectum arguit: vel intellesisti quidem, at sponte blasphemas. Tuo nempe doctori Palaınæ assentiri et obsecundare videris, nec ulla te res habet sollicitum: ideo repellis a te omnem impictatis suspicionem, eamque in Palamam refundis, et ita Endymionis somnum dormis, ratus cam ob causam minori te apud homines infamia, quandiu vives, notatum iri, et in futurum mitiores και συγχωρεῖς πρὸς ἡμᾶς, ἀνούσιον καθ᾿ ἑαυτὴν, ού σίαν μὲν τὸν ἡλίου δίσκον ἀποφαινόμενος· ἐνέργειων δὲ ἀνούσιον, ἐκείνου τὸ φῶς. Εχρήν ούν σοι δειχνύειν πρότερον μὲν, εἰ καὶ τοῖ; σοφοῖς διδασκάλοις τῆς δε κλησίας, οἱ σὺν ἐπιστήμῃ λέγουσιν & λέγουσι, μίζεται τε καὶ συνδοκεῖ τὰ τοιαῦτα· εἶναι δηλαδή τὸν μὲν δίσκον οὐσίαν ἡλίου· [P. 667] τὸ δὲ φῶς, ἀνα στον ἐνέργειαν καὶ δύναμιν καὶ συμβεβηκός εἰς ἡμᾶς ενεργοῦν ἰδίᾳ, καὶ χωρὶς ὑποκειμένης οὐσίας συγκε ιούσης ἄχρις ἡμῶν· ἔπειτα δειχνύειν καὶ εἰ δυνατόν, ἐκ τῶν αἰσθητῶν καὶ ὑλικῶν οὐσιῶν ἀκριβεῖς 21:3. λήψεις δύνασθαι γίνεσθαι τῶν ἀσωμάτων και νατών, καὶ ἅμα τῆς τούτων απάντων ἐπέκεινα θείας ουσία, ἣν ὑπὲρ πᾶν ὄνομά τε καὶ νόημα τῶν ἁγίων ἀκούον εἶναι· τὰ δ' ἐν τῷ παντὶ θεωρούμενα θαύματα τη Θεολογικῶν ὀνομάτων τὴν ὕλην διδόναι, δι' ὧν ουρές δυνατόν, ἀγαθὸν, ἅγιον, μακάριόν τε καὶ ἀἴδιον, και τὴν καὶ σωτῆρα, καὶ τὰ τοιαῦτα, κατονομάζομα ἅπερ πάντα, ποιότητά τινα βραχείαν τοῦ θείου μύρο ἐνδεικνύντα, ἡ πᾶσα κτίσις, διὰ τῶν ἐνθεωρημέν θαυμάτων, σκεύους τινὸς μυρεψικοῦ δίκην, ἐν ἐιπή άπεμάξατο. Καὶ ὁ ὑπὲρ τῶν ὄνομα ὧν ἡμῖν των νυμο; γίνεται, κατὰ τὰς τῶν εὐεργεσιών ποικιλία ὀνομαζόμενος· φῶς μὲν, ὅταν ἐξαφανίζη της έγκε τὴν ζόφον· ζωὴ δ', ὅταν ἀθανασίαν χαρίζηται. Ε' οὔθ᾽ ἣν παράγεις ἡμῖν ἐκ τῶν φαινομένων όπλ συνορῶν ἔχεις, ούθ' & βούλει γνωρίζειν ἡμῖν ἐπ αἴσθησιν οἶδα:. ᾿Αλλὰ καὶ ταῦτα βλέπων ἐγκα κἀκεῖνα, μὴ βλέπων, οὐκ ἂν ποτε γνοίης πως για δι' ἀγνοίας ἄγνοιαν καὶ δι' ἀπάτης ἀπάτην και σκευάζειν πειρώμενος; Ηδέως δ' ἄν σε βροίμην, τάς τῶν ἁγίων διαρρήδην ταῦτα λεγόντων καὶ διδακτή των διὰ παντὸς οὐ συνῆκας αὐτός; Δυοῖν γυρί ἂν θάτερον· ἡ γὰρ οὐκ ἀναγνούς όλως ἐπὶ τας; φωνείς σήμερον, καὶ ὡς παίζοντας σου καταφρονά μεν· ἡλοιπὸν ἀναγνόντι σο: δυοῖν αὐθις έπεται θάτερα ἢ γὰρ οὐκ ἔγνως, δ τῶν ἀσυνέτων ἐστὶ τεκμή την γνοὺς ἑκὼν βλασφημεῖς, τῷ σῷ διδασκάλῳ πειθόμτες απραγμόνως, ὡς ἔοικε, Παλαμά. Διὸ καὶ πᾶσαν εὐτῷ βλασφημίας ἔννοιαν ἐπιρρίπτων τὸ Ενδυμίωνος υπο καθεύδεις αὐτός, κουφοτέραν σου διὰ τοῦτο τὴν ὕτη, ἐνταῦθα μὲν τῆς τῶν ἀνθρώπων αἰσχύνης mutίσία: νομίζων, ἐς δὲ τὸ μέλλον τῆς ἀθανάτου χαλάσου ὥσπερ ἂν εἰ τῆς ἐκείνου θελήσεως ἐξηρτίσθαι το πράγματα, πέπρωται, καὶ τὸ μένειν ἀθάνατον δύνασθα δραν τὸ κακόν· μὴ συνιες, ὡς ῥᾷον ἀναλαβεῖν τὴν εὐσέβειαν ἅπερ ἐδίκηται, ἢ τὴν ἀσέβειαν ἔχειν άπερ ἠδ᾽κησε. Σὺ μὲν οὖν οὐκ οἶδ' ὁ κρίνεις βελτι σαυτῷ καὶ κουρότερον εις κακίαν, εἴτε τὴν ἐχούσα ἄγνοιαν τῶν κακῶν, εἴτε τὸν τοῦ ἀκουσίου σχημ σμόν. Ἐγὼ δὲ οὐκ οἶδ' αὖθις, ᾧ τὴν χείρω δίκην ίτι· ρίψω, τῆς τοῦ κακοῦ διανομής παραπλησίως (Ρ. 600 ἐγ'. Εκάτερον σχιζομένης. Εἰ μὲν γὰρ ἁγνῶν ἐμως πως ἀπείχου θεολογίας, ξεται το πάντως της και κῆς τὴν ψῆφον ὁ τῆς ἀληθείας παρείχετο λόγο; Οι Variorum notæ. In cœlesti solo. Sic Ovid. Metamorphos.1 b.1: Astra tenent cœleste solum. Carrenoxa.

οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς, φῶς ἐκ φωτὸς ἄναρχον ὂν καὶ ἀπρόσιτον, ἐν τῷ χρονικῷ καὶ κτιστῷ γενόμενος σώματι, εἷς ἐστι δικαιοσύνης ἥλιος. ὁρᾶς πῶς ἑνὸς ὀνόματος δύο φησὶ τὰς ὑποκειμένας οὐσίας ὑπάρχειν, τὴν μὲν σῶμα, τὴν δ’ ἀσώματον, ὥσπερ δὴ καὶ τὸν δικαιοσύνης ἥλιον Χριστόν· εἰκονίζων μὲν ἐκεῖθεν, ὅσον ἐφικτόν· ὀνομάζων δ’ ἀνὰ μέρος ἑκάτερά τ’ ἐκεῖνα καὶ τοῦτον, ἥλιον, κατὰ τοὺς τῆς ὁμωνυμίας τρόπους· καὶ δεικνὺς διπλᾶς καὶ τὰς οὐσίας εἶναι κἀνταῦθα κἀκεῖ, καὶ οὐ τὸ μὲν οὐσίαν, τὸ δ’ οὔ· οὐδὲ τὸ μὲν ἀνυπόστατον ἐνέργειαν, τὸ δ’ ὑφιστάμενον μὲν, ἀνενέργητον δὲ καθ’ ἑαυτὸ, διϊσταμένης ἰδίᾳ τῆς ἐνεργείας ἀπείροις τοῖς τοπικοῖς διαστήμασιν. Ὅρα δὴ καὶ τὸν μέγαν ἐν θεολογίᾳ Γρηγόριον, φάσκοντα, ὡς τοῖς μὲν ἀϊδίοις αὐτός ἐστι φῶς ὁ θεὸς, καὶ οὐκ ἄλλος. Τί γὰρ ἔδει φωτὸς δευτέρου τοῖς τὸ μέγιστον ἔχουσι· τοῖς κάτω δὲ καὶ περὶ ἡμᾶς πρώτην ἐκλάμπει τὴν τοῦ φωτὸς τούτου δύναμιν. καὶ γὰρ ἔπρεπε τῷ μεγάλῳ φωτὶ τῆς δημιουργίας ἐκ φωτὸς ἄρξασθαι, ᾧ λύει τὸ σκότος καὶ τὴν ἐπέχουσαν τέως ἀκοσμίαν καὶ ἀταξίαν·

[A. M. 6859, IND. 4] [IMP. J. Cantacuz. 5] 1360 radio clarius pateat. Jam vero tu, cum substantiam ἐγκαθιδρύων ἐδάψει τὴν ἐνέργειαν αὐτοῦ κατ solis in cœlesti solo colloces, ejus virtutem seu operationem, quæ per se minime subsistat, ad nos usque descendere concedis, Solarem nempe orbem substantiam esse promuntias; ejus antem lumen, virtutem sen operationem esse minime për se subsistentem definis. Declarare itaque primo delebas, num sapientes Ecclesiæ doctores, qui nihil dicent, quoi non sit cum scientia conjunctu…», ita quoque sentiant; videlicet substantiam solis esse ipsius orbem; lumen autem solare esse operationem minime per se subsistentem, potentiam, et accidens quod suam in nos vin georsum exserit, ita ut subjecta substantia cum eo ad nos usque non descendat. Secundo declarandum tibi incumbebat, num ex materialibus et sensibilibus substantiis accuratamn haurire possimus incorporearum et insensibilium substantiarum eognitionem, et simul divinæ illius substantiæ, quæ omnes illas superat, quamque super onile nomen et omnem intellectum esse audivimus: ita ut quæcunque in hac rerum universitate conspiciuntur miracula, theologicorum materiam suppeditent nominum, a quibus sapientem, potentem, bouum, sanctum, beatum, æternum, julicem, servatorem, etc., Deum denominamus. Ει quidem hæc omnia (quibus exigua divini unguenti qualitas demonstratur) creatura quælibet per aspectabilia mundi miracula, unguentarii vasis adinslar, in se ipsa expressit. Et ei, qui super ominɑ nomen est, multa pro beneficiorum ejus varietate indimus nomina. Cum ignorantiæ nostræ tenebras 1061 depellit, lux quidem appellatur; vita autem, cum immortalitatem largitur. Τu vero neque intelligere potes, quain ex aspectabilibus creaturis demonstrationem adducis; neque nosti ea esse supra omnem sensum posita, quorum nobis vis præbere notitiam. Quin imo, cum hæc sensilia videns ignores, insensibilia illa, quæ uon vides, multo minus potcris cognoscere. Qui enim fieri istud posset, quandoquidem per ignorantiam simul et fraudem decipere nos conaris? Jam vero libens ex to quærerem, cür ista non intellexeris, quæ sancti Patres diserte afirmaut et ubique docent? Et vero ex duobus alterum necessario.consequitur. Vel enim loqueris hodie verba e venire deprompta, ac ea quæ non legisti; et ita velut pueriliter ludentem te despiciemus: vel denique, si legeris, ex duobus rursum alterum trum sequetur. Vel enim a te lecta non intellexisti, quod perspicaciz defectum arguit: vel intellesisti quidem, at sponte blasphemas. Tuo nempe doctori Palaınæ assentiri et obsecundare videris, nec ulla te res habet sollicitum: ideo repellis a te omnem impictatis suspicionem, eamque in Palamam refundis, et ita Endymionis somnum dormis, ratus cam ob causam minori te apud homines infamia, quandiu vives, notatum iri, et in futurum mitiores και συγχωρεῖς πρὸς ἡμᾶς, ἀνούσιον καθ᾿ ἑαυτὴν, ού σίαν μὲν τὸν ἡλίου δίσκον ἀποφαινόμενος· ἐνέργειων δὲ ἀνούσιον, ἐκείνου τὸ φῶς. Εχρήν ούν σοι δειχνύειν πρότερον μὲν, εἰ καὶ τοῖ; σοφοῖς διδασκάλοις τῆς δε κλησίας, οἱ σὺν ἐπιστήμῃ λέγουσιν & λέγουσι, μίζεται τε καὶ συνδοκεῖ τὰ τοιαῦτα· εἶναι δηλαδή τὸν μὲν δίσκον οὐσίαν ἡλίου· [P. 667] τὸ δὲ φῶς, ἀνα στον ἐνέργειαν καὶ δύναμιν καὶ συμβεβηκός εἰς ἡμᾶς ενεργοῦν ἰδίᾳ, καὶ χωρὶς ὑποκειμένης οὐσίας συγκε ιούσης ἄχρις ἡμῶν· ἔπειτα δειχνύειν καὶ εἰ δυνατόν, ἐκ τῶν αἰσθητῶν καὶ ὑλικῶν οὐσιῶν ἀκριβεῖς 21:3. λήψεις δύνασθαι γίνεσθαι τῶν ἀσωμάτων και νατών, καὶ ἅμα τῆς τούτων απάντων ἐπέκεινα θείας ουσία, ἣν ὑπὲρ πᾶν ὄνομά τε καὶ νόημα τῶν ἁγίων ἀκούον εἶναι· τὰ δ' ἐν τῷ παντὶ θεωρούμενα θαύματα τη Θεολογικῶν ὀνομάτων τὴν ὕλην διδόναι, δι' ὧν ουρές δυνατόν, ἀγαθὸν, ἅγιον, μακάριόν τε καὶ ἀἴδιον, και τὴν καὶ σωτῆρα, καὶ τὰ τοιαῦτα, κατονομάζομα ἅπερ πάντα, ποιότητά τινα βραχείαν τοῦ θείου μύρο ἐνδεικνύντα, ἡ πᾶσα κτίσις, διὰ τῶν ἐνθεωρημέν θαυμάτων, σκεύους τινὸς μυρεψικοῦ δίκην, ἐν ἐιπή άπεμάξατο. Καὶ ὁ ὑπὲρ τῶν ὄνομα ὧν ἡμῖν των νυμο; γίνεται, κατὰ τὰς τῶν εὐεργεσιών ποικιλία ὀνομαζόμενος· φῶς μὲν, ὅταν ἐξαφανίζη της έγκε τὴν ζόφον· ζωὴ δ', ὅταν ἀθανασίαν χαρίζηται. Ε' οὔθ᾽ ἣν παράγεις ἡμῖν ἐκ τῶν φαινομένων όπλ συνορῶν ἔχεις, ούθ' & βούλει γνωρίζειν ἡμῖν ἐπ αἴσθησιν οἶδα:. ᾿Αλλὰ καὶ ταῦτα βλέπων ἐγκα κἀκεῖνα, μὴ βλέπων, οὐκ ἂν ποτε γνοίης πως για δι' ἀγνοίας ἄγνοιαν καὶ δι' ἀπάτης ἀπάτην και σκευάζειν πειρώμενος; Ηδέως δ' ἄν σε βροίμην, τάς τῶν ἁγίων διαρρήδην ταῦτα λεγόντων καὶ διδακτή των διὰ παντὸς οὐ συνῆκας αὐτός; Δυοῖν γυρί ἂν θάτερον· ἡ γὰρ οὐκ ἀναγνούς όλως ἐπὶ τας; φωνείς σήμερον, καὶ ὡς παίζοντας σου καταφρονά μεν· ἡλοιπὸν ἀναγνόντι σο: δυοῖν αὐθις έπεται θάτερα ἢ γὰρ οὐκ ἔγνως, δ τῶν ἀσυνέτων ἐστὶ τεκμή την γνοὺς ἑκὼν βλασφημεῖς, τῷ σῷ διδασκάλῳ πειθόμτες απραγμόνως, ὡς ἔοικε, Παλαμά. Διὸ καὶ πᾶσαν εὐτῷ βλασφημίας ἔννοιαν ἐπιρρίπτων τὸ Ενδυμίωνος υπο καθεύδεις αὐτός, κουφοτέραν σου διὰ τοῦτο τὴν ὕτη, ἐνταῦθα μὲν τῆς τῶν ἀνθρώπων αἰσχύνης mutίσία: νομίζων, ἐς δὲ τὸ μέλλον τῆς ἀθανάτου χαλάσου ὥσπερ ἂν εἰ τῆς ἐκείνου θελήσεως ἐξηρτίσθαι το πράγματα, πέπρωται, καὶ τὸ μένειν ἀθάνατον δύνασθα δραν τὸ κακόν· μὴ συνιες, ὡς ῥᾷον ἀναλαβεῖν τὴν εὐσέβειαν ἅπερ ἐδίκηται, ἢ τὴν ἀσέβειαν ἔχειν άπερ ἠδ᾽κησε. Σὺ μὲν οὖν οὐκ οἶδ' ὁ κρίνεις βελτι σαυτῷ καὶ κουρότερον εις κακίαν, εἴτε τὴν ἐχούσα ἄγνοιαν τῶν κακῶν, εἴτε τὸν τοῦ ἀκουσίου σχημ σμόν. Ἐγὼ δὲ οὐκ οἶδ' αὖθις, ᾧ τὴν χείρω δίκην ίτι· ρίψω, τῆς τοῦ κακοῦ διανομής παραπλησίως (Ρ. 600 ἐγ'. Εκάτερον σχιζομένης. Εἰ μὲν γὰρ ἁγνῶν ἐμως πως ἀπείχου θεολογίας, ξεται το πάντως της και κῆς τὴν ψῆφον ὁ τῆς ἀληθείας παρείχετο λόγο; Οι Variorum notæ. In cœlesti solo. Sic Ovid. Metamorphos.1 b.1: Astra tenent cœleste solum. Carrenoxa.

PG 148:1341καὶ τοῦτο οὐκ ὀργανικὸν ἀπ’ ἀρχῆς ἀναδείξας, οὐδ’ ἡλιακὸν, ὡς ὁ ἐμὸς λόγος, ἀλλ’ ἀσώματον καὶ ἀνήλιον· ἔπειτα δὲ καὶ ἡλίῳ δοθὲν, καταφωτίζειν πᾶσαν τὴν οἰκουμένην. ἐπειδὴ γὰρ τοῖς ἄλλοις τὴν ὕλην προϋποστήσας εἰδοποίησεν ὕστερον, ἑκάστῳ τάξιν καὶ σχῆμα καὶ μέγεθος περιθεὶς, ἵνα θαυματουργήσῃ τι μεῖζον, ἐνταῦθα τῆς ὕλης τὸ εἶδος προὐστήσατο. εἶδος γὰρ ἡλίου τὸ φῶς. μετὰ δὲ τοῦτο τὴν ὕλην ἐπάγει, τὸν ὀφθαλμὸν τῆς ἡμέρας δημιουργήσας τοῦτον τὸν ἥλιον. ἰδοὺ καὶ οὗτος ἕτερον φάσκει τὸ φῶς τοῦ ἡλίου, καὶ πρὸ τοῦ ἡλιακοῦ μὲν σκεύους καθ’ ἑαυτὸ ὑφιστάμενον, ἔπειτα δὲ καὶ ἡλίῳ δοθέν· ἥλιον μὲν ὀνομάζων τὸ σκεῦος, τὸ δὲ φῶς εἶδος αὐθυπόστατον τοῦ ἡλίου, εἴτ’ οὖν οὐσίαν ἀσώματον καὶ ψυχὴν ἐκείνου τοῦ σώματος. οὐ γὰρ ἂν ἐνήργει καθ’ ἑαυτὸ, μὴ ὂν αὐθυπόστατον· οὐδ’ ἂν αὐθυπόστατον ἦν, μὴ ὂν οὐσία. ὡς γὰρ πᾶσαν οὐσίαν αὐθυπόστατον εἶναι ὁρίζονται πρᾶγμα, οὕτω δὴ καὶ ἅπαν αὐθυπόστατον πρᾶγμα, οὐσίαν.

[A. c. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ HISTORIE LIB. XXII. 19. 3. CANTACU2. 3 132 γὰρ θέλων ἐνόσεις ἂν, ἀλλὰ νητῶν ἤθελες ἄν. Νῦνδ' εἰς & æterni supplicii punas esse daturum: quasi vero ab illius arbitrio cunctæ res fatali quadam necessiinte penderent, et improbitas immortalitatem ho· minibus comparare posset. Sane (quod non animadvertis) pietas facilius ea quibus inique privata est recuperabit, quam sur iniquitatis fructibus impietas poliatur. Ego vero nescio quid tibi mag's 1062 expedire pules, quo levior culpa tua videstur; an involuntariam malorum ignorationem, an vero involuntarii peccati prætextum. Rursus nescio utri graviores pœnas infligam, cum hæc difusa improbitas fere similiter in utrumque dividatur. Si enim theologicarum rerum ignarus quodammodo ab eis abstinuisses, mitiorem damnationis sententiam in te ferret vera et catholica doctrina. Nec enim hunc tuum ignorantiæ morbum voluntas tua, sed voluntatem morbus ipse prævenisset. Jam vero cum in alterius locum id quoque vitii obrepserit, majoris ob hanc impudentiam improbitatis cus habendus es. Et certe, ut plura ex iis, quæ hic dicenda forent, utpote prolixiora, silentio prætermillam, unius et duorum duntaxat SS. Patrum testimonia referam. Primo itaque S. Joannes Damascenus sic loquitur: «Quemadmodum sol unus quidem est, verum duas habet substantias, umam luminis, quod prius factum est, alteram corporis solaris, quod nonnisi post creationem factuus est: lumen autem indivisim unitum est per totum solaro corpus, quod dum in se manet, in universæ terræ terminos lux expanditur: sic et Christus lumen de lumine, initii expers et inacessum, in temporali et creato corpore factus, unus est Sol justitiæ.› Vides quomodo duas uni nonini suljelas esse assert substantias, unam corporalem, alteram incorpoream, utpote qui etiam justitiæ solem Christum bac imagine, quantumn fieri potest, exprimal, et sigillatim tum duas priores substantias, tum hunc, nempe Christum, pro æquivocorum more solem appellet; declarans insuper duas esse tum in Christo, tum in sole, substantias. Non dicit unam quidem esso 1063 veram substantiam, alteram vero minime: non dicit unam quidem esse operationem subsi - stentia vacuan, alteram vero esse per se subsistentem et ratione sui minime operativam, quasi operatio seorsum posita infinitis locorum spatiis a την θατέρου χώραν καὶ τοῦτο παρανόμενον μείζω διὰ τὴν ἀναίδειαν τὴν τῆς κακίας κομίζεται ψήφον. Καὶ ἵνα τὰ πλείω τῶν ἐνταῦθα λέγεσθαι ὀφειλόντων Βάσω διὰ τὸ μῆκος, ἑνὸς καὶ δυοῖν μνησθήσομαι. Ο θεῖος τοίνυν ἐκ Δαμασκοῦ τάδε φησὶν Ιωάννης • Ωσπερ δήλιος εἷς μέν ἐστιν, ἔχει δὲ οὐσίας δύο, τοῦ τα φωτός. Ο γεγένηται πρότερον, καὶ τοῦ τῇ κτίσει έφυστερίζοντος σώματος· δι' ὅλου τε τοῦ σώματος τὸ φῶς ἀδιαιρέτως ἤνωται, καὶ τοῦ σώματος ἐφ' ἑαυτοῦ μένοντος, πάσης τῆς γῆς ἐφαπλοῦται τοῖς πέρασιν· οὕτω καὶ ὁ Χριστός, φῶς ἐκ φωτός αναρχον ἂν καὶ ἀπρόσιτον, ἐν τῷ χρονικῷ καὶ κτιστῷ γενόμενος σώματι, εἰς ἐστι δικαιοσύνης ἥλιος.» Θρᾷς πῶς ἑνὸς ὀνόματος δύο φησὶ τὰς ὑποκειμένα; οὐσίας υπάρχειν, τὴν μὲν σῶμα, τὴν δ᾽ ἀσώματον, ὥσπερ δὴ καὶ τὸν δικαιοσύνης ήλιον Χριστόν· εἰκονίζων μὲν ἐκεῖθεν, ὅσον ἐφικτόν· ὀνομάζων δ' ἀνὰ μέρος ἐκά τερά τ' ἐκεῖνα καὶ τοῦτον, ἥλιον, κατὰ τοὺς τῆς ὁμων νυμίας τρόπους· καὶ δεικνὺς διπλᾶς καὶ τὰς οὐσίας εἶναι κανταῦθα κἀκεῖ, καὶ οὐ τὸ μὲν οὐσίαν, τὸ δ' οὐ· οὐδὲ τὸ μὲν ἀνυπόστατον ἐνέργειαν, τὸ δ' ὄφιστάμε νον μὲν, ἀνενέργητον δὲ καθ' ἑαυτὸ, διισταμένης ιδία τῆς ἐνεργείας ἀπείροις τοῖς τοπικοῖς διαστήμασιν. Ορα δὴ καὶ τὸν μέγαν ἐν θεολογία Γρηγόριον φάσκοντα, ὡς ο Τοῖς μὲν ἀἰδίοις αὐτός ἐστι φῶς ὁ Θεός, καὶ οὐκ ἄλλο;. Τί γὰρ ἔδει φωτής δευτέρου τοῖς τὸ μέγιστον ἔχουσι· τοῖς κάτω δὲ καὶ περὶ ἡμᾶς πρώτην ἐκλάμπει τὴν τοῦ φωτὸς τούτου δύναμιν. Καὶ γὰρ ἔπρεπε τῷ μεγάλῳ φωτὶ τῆς δημιουργίας ἐκ φωτὸς ἄρξασθαι, ᾧ λύει τὸ σκότος καὶ τὴν ἐπέσ χουσαν τέως ἀκοσμίαν καὶ ἀταξίαν· καὶ τοῦτο οὐκ ὀργανικὴν ἀπ' ἀρχῆς ἀναδείξας, οὐδ᾽ ἡλιακὴν, ὡς ὁ ἐμὸς λόγος, ἀλλ' ἀσώματων καὶ ἀνήλιον· ἔπειτα δὲ καὶ ἡλίῳ δοθέν, καταφωτίζειν πᾶσαν τὴν οἰκουμένην. Ἐπειδὴ γὰρ τοῖς ἄλλοις τὴν ὕλην προϋποστήσας είν δοποίησεν ὕστερον, ἑκάστῳ τάξιν καὶ σχῆμα καὶ μέγεθος περιθείς, ένα θαυματουργήσῃ τι μείζον, εν ταῦθα τῆς ὕλης τὸ εἶδος προστήσατο. [Ρ. 669] ΕΤδος γὰρ ἡλίου τὸ φῶς. Μετὰ δὲ τοῦτο τὴν ὕλην ἐπά γει, τὸν ὀφθαλμὸν τῆς ἡμέρας δημιουργήσας τοῦτον τὸ ἥλιον. ο Ἰδοὺ καὶ οὗτος ἕτερον φάσκει τὸ φῶς τοῦ Ηλίου, καὶ πρὸ τοῦ ἡλιακοῦ μὲν σκεύους καθ' ἑαυτὸ ὑφιστάμενον, ἔπειτα δὲ καὶ ἡλίῳ δοθέν· ήλιον μὲν ὀνομάζων τὸ σκεῦος, τὸ δὲ φῶς εἶδος αὐθυπόστατον” τοῦ ἡλίου, εἶτ' οὖν οὐσίαν ἀσώματον καὶ ψυχὴν ἐκείνου τοῦ σώματος. Οὐ γὰρ ἂν ἐνήργει καθ' ἑαυτό, μὴ ὂν ἀνθυπόστατον· οὐδ᾽ ἂν ἀνθυπόστατον ἦν, μὴ δν ουσία. Ὡς γὰρ πᾶσαν οὐσίαν αὐθυπόστατον εἶναι ὁρίζονται πράγμα, οὕτω δὴ καὶ ἅπαν αὐθυπόστατον πράγμα, οὐσίαν. Ἐπεὶ οὖν τὸ εἶδος ἐνταυθοί του ἡλίου, εἶτ᾽ οὖν τὸ φῶς, ὁ ἅγιος καὶ πρὸ τῆς ὕλης (δηλαδὴ τοῦ σκεύους) δείκνυσιν ἔχειν ἔνεργον την Variorum Id quoque vitii obrepserit; quod nimirum de rebus theologicis ignarus disserere volueris. CAPPERONN. Alteram vero substantiam corporis solaris, quod non n'si post creationem [luminis] factum est. substantia distaret. Velim etiam consideres illius verba Gregorii, qui sibi magnum in theologia nomen fecit: Æternis quidem rebus, inquit, non aliud lumen est præter ipsum Deum. Quid enim secundo [lumine iis opus erat, qui maximum babebant? Inferioribus autem et humanis primam hujus luminis vim protulit. Magno quippe lumini conveniebat, opificium suum a lumine auspicari, notæ. Alludit ad Genes. cap. 1, ubi lux prima die facta narratur, sol autem nonnisi die quarta formatus. CAPPERONN. Gregor. Nazianz. orat. 43, quæ est in no. vam Dominicam. CarreronN.

PG 148:1343ἐπεὶ οὖν τὸ εἶδος ἐνταυθοῖ τοῦ ἡλίου, εἴτ’ οὖν τὸ φῶς, ὁ ἅγιος καὶ πρὸ τῆς ὕλης (δηλαδὴ τοῦ σκεύους) δείκνυσιν ἔχειν ἔνεργον τὴν φωτιστικὴν ὑπόστασιν καὶ ὕπαρξιν οἴκοθεν, μηδαμῆ τῆς ὕλης ταύτης δεηθὲν, τὴν δ’ ὕλην μᾶλλον τοῦ φωτιστικοῦ δεηθεῖσαν εἴδους, ἵν’, ὡς εἰπεῖν, οὐσιωθῇ ψυχωθεῖσα· μᾶλλον ἂν εἴη τουτὶ τὸ φωτιστικὸν εἶδος ἡ οὐσία, ἢ τὸ ἡλιακὸν σκεῦος ἐκεῖνο, ὃ ὕλην εἶναί φησιν, οἷον ἀνείδεόν τε καὶ ἀνυπόστατον. εἶναι τοίνυν διὰ ταῦτα δεῖ καὶ τὸ θεῖον οὐσίαν αὐθυπόστατον καὶ ἀνενδεᾶ παντάπασι. τὸ γὰρ ἄλλου δεόμενον ὕστερον εἶναι πέφυκεν οὗ δεῖται, κἀκείνῳ δουλεύειν ἐξ ἀνάγκης, οὗ ἐστιν ἐνδεές. καὶ δεήσεται λοιπὸν θατέρου θάτερον. τῇ δὲ κυρίως ἀρχῇ γνήσιον τὸ ἀνενδεὲς, καὶ κυρίως εἶναι ἀνάγκη, καὶ πρότερον τοῦ ἐνδεοῦς. δεῖ γὰρ τὴν ἀρχὴν αὐτὸ τοῦτο εἶναι μόνον, ἀρχὴν, καὶ μὴ δεῖσθαι μηδενός. Φησὶ γὰρ καὶ ὁ θεῖος Μάξιμος· μόνη ἁπλῆ καὶ μονοειδὴς καὶ ἀνενδεὴς καὶ ἄτρεπτος ἡ δημιουργικὴ τῶν ὅλων οὐσία τῆς ἁγίας Τριάδος. πᾶσα δὲ κτίσις σύνθετός ἐστιν ἐξ οὐσίας καὶ συμβεβηκότος καὶ ἐπιδεὴς ἀεὶ τῆς θείας προνοίας, ὡς οὐκ ἐλευθέρα τροπῆς.

[A. 2. 6839, inn. 4| [IMP. 3. CANTACoz. 5) quo tm: tenebras 'tum rudem indigestamque mo- φωτιστικὴν ὑπόστασιν καὶ ὕπαρξιν οίκοθεν, μελανή Iem ac confusionem depulit. Nec vero, inea quidem sententia, instrumentale illud nec solare ab initio protulit lumen, sed incorporeum quoddam, et a sole minime productum, quod, deinceps ad illustrandum terrarum orbem soli datum est. Nam cum aliis in rebus hanc agendi rationem tenuisset, ut materiam prius conderet, ac cam deinde forma convestiret, ordine videlicet, figura, et magnitu dine unicuique rei creatæ impositis; hic ut major's cujusdam miraculi specimen ederet, formam materia priorem produxit (forma enim solis lumen est) ac postea materiam induxit, solem hunc nimi - rum diei oculum fabricatus. › Ecce sanctus iste doctor aliud a sole lumen asserit, quod ante solare instrumentum per se subsiterit, as soli deinceps " tra:itum fuerit. Et soli quidem justrumenti nomen tribuit, lumen autem vocat substantialem seu per se subsistentem solis formam, id est substantiam incorporalem, quæ sit illius corporis anima. 1064 Nec enim per se operaretur istud lumen, nisi per se subsisteret; nec per se subsisteret, uisi esset substantia. N.um quemnadio lum omnem substantiam definiunt rem per se subsistentem, ita profecto rem omnem per se subsistentem deluiant substantiam. Cum igitur hoc loco sanctus Gregorius solis formanı, sen lumen, ante materiam (hoc est ante solare instrumentum) declaret habere per se et ex propria natura exsistentiam et cubstant.am operativ:m ac illuminativam, acque illa solari materia indiguisse, sed hane potius materiam illuminativa eguisse forma, qua (ut ita loquar) animata substantiaretur; cum, inquam, ita se res habeat, hac illuminativa forma longe potiori ra tione substantia erit, quam solare illud instrumen· tw:; quod veluti per se minine subsistens atque informe sanctus Gregorius materiam esse affirmat. Quapropter need est Deum csse substantialn, quæ propria polleat subsistentia, nec ullius plane rei zit indig». Nam quod altero indiget, natura1.ter co posterius est, quo indiget; et ei necessario inservit, cujus indigum est. llinc superest, ut alterum altero indigeat. Porro veri ac proprie dicti principii vera est ac genuina proprietas, nulla re indigere, et hujusmodi principium debet proprie esse, et omni eo prius, quod indigum est. Oportet enim ut principium sit hoc ipsum duntaxat, nempe principium, nec ulla re alia indigeat: ‹ Et vero,, ut ait,D. Maximus, ‹ sanctæ Trinitatis substantia universaruin rerum opifex est, sola simplex, nihil habens admistum dispar sui alque dissimile, rei nullius inliga et immutabilis; omnis autem creatura ex substantia et accidente composita est ac divina semper eget providentia, quippe que non sit a 1065 mutatione τῆς ὕλης ταύτης δεηθέν, την δ' ύλην μέλλον του φιν τιστικού δεηθεῖσαν εἴδους, ἵν᾽, ὡς εἰπεῖν, οὐσιωθ ψυχωθεῖσα· μᾶλλον ἂν εἴη τουτὶ τὸ φωτιστικὸν εἶδος ἡ οὐσία, ἢ τὸ ἡλιακὸν σκεῦος ἐκεῖνο, δ ύλην είναι τ σιν, οἷον ἀνείδεόν τε καὶ ἀνυπόστατον. Είναι τοίνυν διὰ ταῦτα δεῖ καὶ τὸ θεῖον οὐσίαν αὐθυπόστατΟΥ ΚΑΙ ἀνενδεξ παντάπασι. Τὸ γὰρ ἄλλου δεόμενον ὕστερον εἶναι πέφυκεν οὗ δεῖται, κἀκείνῳ δουλεύειν ἐξ ἀνέγ κης, οὗ ἐστιν ἐνδεές. Καὶ δεήσεται λοιπὸν θατέρω θάτερον. Τῇ δὲ κυρίως ἀρχῇ γνήσιον τὸ ἀνενδεῖς, καὶ κυρίως εἶναι ἀνάγκη, καὶ πρότερον τοῦ ἐνδεούς. Δε γὰρ τὴν ἀρχὴν αὐτὸ τοῦτο εἶναι μόνον, ἀρχὴν, καὶ με δεῖσθαι μηδενός. Φησὶ γὰρ καὶ ὁ θεῖος Μάξιμος ο Μάνη ἀπλῆ καὶ μονοειδής καὶ ἀνενδεής καὶ ἀτρέπτης δημιουργικὴ τῶν διων οὐσία τῆς ἁγίας Τριάδης, [ᾶσα δὲ κτίσις σύνθετός ἐστιν ἐξ οὐσίας καὶ συμβεί. κότος καὶ ἐπιδεή; ἀεὶ τῆς θείας προνοίας, ὡς οὐκ ἐλε θέρα τροπῆς. Χρὴ οὖν μήτε συμβεβηκε; ἐπ! θεώ λέγειν, μήτε ποιότητα. Τῶν γὰρ συνθέτων τετε Πάντα δ' ὅσα ἔχει Θεός. φύσει ἔχει καὶ σὺν ἐπ. κτητα. Εἶτ' οὖν οὐσίαν εἶποιμεν τὴν ἐνέργειαν τα τὴν ἐπὶ Θεοῦ, τῆς οὐσίας ἐκείνης διάφορον, και ποιότητα συμβεβηκυίαν οὐσιωδῶς κατὰ σὲ τὸ σχ Ἱερὸν ἀνίατον. Ούτε γάρ δύο οὐσίας δύναται τις τ εὐσεβῶν θεϊκὸς ὀνομάσαι, καὶ δύο ποιητικές άρα (ὡς ἄνω που δενειχότες έφθημεν ἐν πολλαῖς σκάλων ἁγίαις γραφαῖς), οὔτε τῆς θείας ουσίας ἐκία; ποιότης ποτέ νοηθήναι δύναται διάφορος, 4 καλούσι δης. Τὸ γὰρ οὐσιῶδες, [P. 670) μέρος ουσίες φετ οἱ τε τῆς Ἐκκλησίας. οοὶ διδάσκαλοι, ὡς ἀνωτέρω δέδεικται, καὶ οἱ θύραθεν τῆς ἐπιστήμης τῶν λόγων εὑρεταὶ καὶ κανόνες καὶ στάθμαι. Οι γάρ αφαιρεθέν τις κολοβοῦνται τὸ ὅλον, μέρο; ἀνάγκη τοῦτ' είναι τοῦ ὅλου. Εἰ οὖν ἡ ἐνέργεια αὐτῇ μέρος ἐστὶ τῆς οὐσίας κατὰ σὲ, ὡς οὐσιώδης, εἰπὶ πῶς ἄλλο παρά τὴν οὐσίαν, ἢ πῶς μέρος τοῦ ἀμερούς; Ε: Τα ποιήτης διάφορος, πως χωρὶς ὑποκειμένου δύναται νηλή. ναι ἡ φανῆναι; Οὐδὲ γὰρ ἄνευ υποκειμένου σχοίη ποτ' ἂν ὑπαρξιν τὸ δὲ μὴ ὑπάρχον πως θεός; Ορι; πῶς διὰ τῆς ἐνεργείας ταύτης εἰς ἀθεῖαν ὁ Παλα μᾶς ἐλαύνει τοὺς νῦν ἀμαθεῖς τῆς Ἐκκλησίας τ στάτας; Έπειτα πῶς διάφορον; • Οὐδὲν γέρ, ο φησί, ο τῶν εἶναι λεγομένων τὸ σύνολον ἔχει τὸ κοι ρίως εἶναι. Οὐκοῦν οὐδὲν τῷ Θεῷ τὸ παράπαν ἐξ ἄν δίου συνθεωρείται κατ᾽ οὐσίαν διάφορα, οὐκ αἰώνι, οὐ χρόνος, οὐδέ τι τῶν τούτοις ἐνδιαιτωμένων. Οι γὰρ συμβαίνουσιν ἀλληλοι; ποτὲ τὸ κυρίως εἶναι καὶ οὐ κυρίως.» Καὶ πάλιν • 'Em: A:?): ἀγαθὸς καὶ τὸ Θεό; καὶ τὸ δημιουργός, καὶ τὰ ὑπο ούσιος καὶ τὸ ἄπειρος καὶ τὸ ἀθάνατο; καὶ τὰ π αῦτα οὐ λέγομεν οὐσιώδεις διαφορές, ἵνα μὴ σύνιτον αὐτὸν ἐκ τούτων δηγματίσωμεν, ἀλλὰ προσην ρίας τινῶν μὲν ἐμφατικὰς τῶν θεωρωμένων περί αὐτόν, οὐδενὸς δὲ τῶν κατὰ τὴν οὐσίαν αὐτοῦ καὶ Variorum notæ. Nihil habens admistum dispar sui atque dissimile. lla Cicero vertii το μοναει; apud Plato31, quod ad litteram soust, uniform.. CATEROSS. Tractatu cui titulas: Ducenta capita, tom. I. edit. Camlelis. Sed ibi paulo aliter ja:ct hic k.ts CAFFERONN. Digieed by Google

χρὴ οὖν μήτε συμβεβηκὸς ἐπὶ θεοῦ λέγειν, μήτε ποιότητα. τῶν γὰρ συνθέτων ταῦτα, πάντα δ’ ὅσα ἔχει θεὸς, φύσει ἔχει καὶ οὐκ ἐπίκτητα. εἴτ’ οὖν οὐσίαν εἴποιμεν τὴν ἐνέργειαν ταύτην ἐπὶ θεοῦ, τῆς οὐσίας ἐκείνης διάφορον, εἴτε ποιότητα συμβεβηκυῖαν οὐσιωδῶς κατὰ σὲ, τὸ σφαλερὸν ἀνίατον. οὔτε γὰρ δύο οὐσίας δύναταί τις τῶν εὐσεβῶν θεϊκὰς ὀνομάσαι, καὶ δύο ποιητικὰς ἀρχὰς (ὡς ἄνω που δεδειχότες ἔφθημεν ἐν πολλαῖς διδασκάλων ἁγίαις γραφαῖς) οὔτε τῆς θείας οὐσίας ἐκείνης ποιότης ποτὲ νοηθῆναι δύναται διάφορος, ἢ καὶ οὐσιώδης. τὸ γὰρ οὐσιῶδες, μέρος οὐσίας φασὶν οἵ τε τῆς ἐκκλησίας σοφοὶ διδάσκαλοι, ὡς ἀνωτέρω δέδεικται, καὶ οἱ θύραθεν τῆς ἐπιστήμης τῶν λόγων εὑρεταὶ καὶ κανόνες καὶ στάθμαι. οὗ γὰρ ἀφαιρεθέντος κολοβοῦται τὸ ὅλον, μέρος ἀνάγκη τοῦτ’ εἶναι τοῦ ὅλου. εἰ οὖν ἡ ἐνέργεια αὐτὴ μέρος ἐστὶ τῆς οὐσίας κατὰ σὲ, ὡς οὐσιώδης, εἰπὲ πῶς ἄλλο παρὰ τὴν οὐσίαν, ἢ πῶς μέρος τοῦ ἀμεροῦς; εἰ δὲ ποιότης διάφορος, πῶς χωρὶς ὑποκειμένου δύναται νοηθῆναι ἢ φανῆναι; οὐδὲ γὰρ ἄνευ ὑποκειμένου σχοίη ποτ’ ἂν ὕπαρξιν· τὸ δὲ μὴ ὑπάρχον πῶς θεός;

[A. 2. 6839, inn. 4| [IMP. 3. CANTACoz. 5) quo tm: tenebras 'tum rudem indigestamque mo- φωτιστικὴν ὑπόστασιν καὶ ὕπαρξιν οίκοθεν, μελανή Iem ac confusionem depulit. Nec vero, inea quidem sententia, instrumentale illud nec solare ab initio protulit lumen, sed incorporeum quoddam, et a sole minime productum, quod, deinceps ad illustrandum terrarum orbem soli datum est. Nam cum aliis in rebus hanc agendi rationem tenuisset, ut materiam prius conderet, ac cam deinde forma convestiret, ordine videlicet, figura, et magnitu dine unicuique rei creatæ impositis; hic ut major's cujusdam miraculi specimen ederet, formam materia priorem produxit (forma enim solis lumen est) ac postea materiam induxit, solem hunc nimi - rum diei oculum fabricatus. › Ecce sanctus iste doctor aliud a sole lumen asserit, quod ante solare instrumentum per se subsiterit, as soli deinceps " tra:itum fuerit. Et soli quidem justrumenti nomen tribuit, lumen autem vocat substantialem seu per se subsistentem solis formam, id est substantiam incorporalem, quæ sit illius corporis anima. 1064 Nec enim per se operaretur istud lumen, nisi per se subsisteret; nec per se subsisteret, uisi esset substantia. N.um quemnadio lum omnem substantiam definiunt rem per se subsistentem, ita profecto rem omnem per se subsistentem deluiant substantiam. Cum igitur hoc loco sanctus Gregorius solis formanı, sen lumen, ante materiam (hoc est ante solare instrumentum) declaret habere per se et ex propria natura exsistentiam et cubstant.am operativ:m ac illuminativam, acque illa solari materia indiguisse, sed hane potius materiam illuminativa eguisse forma, qua (ut ita loquar) animata substantiaretur; cum, inquam, ita se res habeat, hac illuminativa forma longe potiori ra tione substantia erit, quam solare illud instrumen· tw:; quod veluti per se minine subsistens atque informe sanctus Gregorius materiam esse affirmat. Quapropter need est Deum csse substantialn, quæ propria polleat subsistentia, nec ullius plane rei zit indig». Nam quod altero indiget, natura1.ter co posterius est, quo indiget; et ei necessario inservit, cujus indigum est. llinc superest, ut alterum altero indigeat. Porro veri ac proprie dicti principii vera est ac genuina proprietas, nulla re indigere, et hujusmodi principium debet proprie esse, et omni eo prius, quod indigum est. Oportet enim ut principium sit hoc ipsum duntaxat, nempe principium, nec ulla re alia indigeat: ‹ Et vero,, ut ait,D. Maximus, ‹ sanctæ Trinitatis substantia universaruin rerum opifex est, sola simplex, nihil habens admistum dispar sui alque dissimile, rei nullius inliga et immutabilis; omnis autem creatura ex substantia et accidente composita est ac divina semper eget providentia, quippe que non sit a 1065 mutatione τῆς ὕλης ταύτης δεηθέν, την δ' ύλην μέλλον του φιν τιστικού δεηθεῖσαν εἴδους, ἵν᾽, ὡς εἰπεῖν, οὐσιωθ ψυχωθεῖσα· μᾶλλον ἂν εἴη τουτὶ τὸ φωτιστικὸν εἶδος ἡ οὐσία, ἢ τὸ ἡλιακὸν σκεῦος ἐκεῖνο, δ ύλην είναι τ σιν, οἷον ἀνείδεόν τε καὶ ἀνυπόστατον. Είναι τοίνυν διὰ ταῦτα δεῖ καὶ τὸ θεῖον οὐσίαν αὐθυπόστατΟΥ ΚΑΙ ἀνενδεξ παντάπασι. Τὸ γὰρ ἄλλου δεόμενον ὕστερον εἶναι πέφυκεν οὗ δεῖται, κἀκείνῳ δουλεύειν ἐξ ἀνέγ κης, οὗ ἐστιν ἐνδεές. Καὶ δεήσεται λοιπὸν θατέρω θάτερον. Τῇ δὲ κυρίως ἀρχῇ γνήσιον τὸ ἀνενδεῖς, καὶ κυρίως εἶναι ἀνάγκη, καὶ πρότερον τοῦ ἐνδεούς. Δε γὰρ τὴν ἀρχὴν αὐτὸ τοῦτο εἶναι μόνον, ἀρχὴν, καὶ με δεῖσθαι μηδενός. Φησὶ γὰρ καὶ ὁ θεῖος Μάξιμος ο Μάνη ἀπλῆ καὶ μονοειδής καὶ ἀνενδεής καὶ ἀτρέπτης δημιουργικὴ τῶν διων οὐσία τῆς ἁγίας Τριάδης, [ᾶσα δὲ κτίσις σύνθετός ἐστιν ἐξ οὐσίας καὶ συμβεί. κότος καὶ ἐπιδεή; ἀεὶ τῆς θείας προνοίας, ὡς οὐκ ἐλε θέρα τροπῆς. Χρὴ οὖν μήτε συμβεβηκε; ἐπ! θεώ λέγειν, μήτε ποιότητα. Τῶν γὰρ συνθέτων τετε Πάντα δ' ὅσα ἔχει Θεός. φύσει ἔχει καὶ σὺν ἐπ. κτητα. Εἶτ' οὖν οὐσίαν εἶποιμεν τὴν ἐνέργειαν τα τὴν ἐπὶ Θεοῦ, τῆς οὐσίας ἐκείνης διάφορον, και ποιότητα συμβεβηκυίαν οὐσιωδῶς κατὰ σὲ τὸ σχ Ἱερὸν ἀνίατον. Ούτε γάρ δύο οὐσίας δύναται τις τ εὐσεβῶν θεϊκὸς ὀνομάσαι, καὶ δύο ποιητικές άρα (ὡς ἄνω που δενειχότες έφθημεν ἐν πολλαῖς σκάλων ἁγίαις γραφαῖς), οὔτε τῆς θείας ουσίας ἐκία; ποιότης ποτέ νοηθήναι δύναται διάφορος, 4 καλούσι δης. Τὸ γὰρ οὐσιῶδες, [P. 670) μέρος ουσίες φετ οἱ τε τῆς Ἐκκλησίας. οοὶ διδάσκαλοι, ὡς ἀνωτέρω δέδεικται, καὶ οἱ θύραθεν τῆς ἐπιστήμης τῶν λόγων εὑρεταὶ καὶ κανόνες καὶ στάθμαι. Οι γάρ αφαιρεθέν τις κολοβοῦνται τὸ ὅλον, μέρο; ἀνάγκη τοῦτ' είναι τοῦ ὅλου. Εἰ οὖν ἡ ἐνέργεια αὐτῇ μέρος ἐστὶ τῆς οὐσίας κατὰ σὲ, ὡς οὐσιώδης, εἰπὶ πῶς ἄλλο παρά τὴν οὐσίαν, ἢ πῶς μέρος τοῦ ἀμερούς; Ε: Τα ποιήτης διάφορος, πως χωρὶς ὑποκειμένου δύναται νηλή. ναι ἡ φανῆναι; Οὐδὲ γὰρ ἄνευ υποκειμένου σχοίη ποτ' ἂν ὑπαρξιν τὸ δὲ μὴ ὑπάρχον πως θεός; Ορι; πῶς διὰ τῆς ἐνεργείας ταύτης εἰς ἀθεῖαν ὁ Παλα μᾶς ἐλαύνει τοὺς νῦν ἀμαθεῖς τῆς Ἐκκλησίας τ στάτας; Έπειτα πῶς διάφορον; • Οὐδὲν γέρ, ο φησί, ο τῶν εἶναι λεγομένων τὸ σύνολον ἔχει τὸ κοι ρίως εἶναι. Οὐκοῦν οὐδὲν τῷ Θεῷ τὸ παράπαν ἐξ ἄν δίου συνθεωρείται κατ᾽ οὐσίαν διάφορα, οὐκ αἰώνι, οὐ χρόνος, οὐδέ τι τῶν τούτοις ἐνδιαιτωμένων. Οι γὰρ συμβαίνουσιν ἀλληλοι; ποτὲ τὸ κυρίως εἶναι καὶ οὐ κυρίως.» Καὶ πάλιν • 'Em: A:?): ἀγαθὸς καὶ τὸ Θεό; καὶ τὸ δημιουργός, καὶ τὰ ὑπο ούσιος καὶ τὸ ἄπειρος καὶ τὸ ἀθάνατο; καὶ τὰ π αῦτα οὐ λέγομεν οὐσιώδεις διαφορές, ἵνα μὴ σύνιτον αὐτὸν ἐκ τούτων δηγματίσωμεν, ἀλλὰ προσην ρίας τινῶν μὲν ἐμφατικὰς τῶν θεωρωμένων περί αὐτόν, οὐδενὸς δὲ τῶν κατὰ τὴν οὐσίαν αὐτοῦ καὶ Variorum notæ. Nihil habens admistum dispar sui atque dissimile. lla Cicero vertii το μοναει; apud Plato31, quod ad litteram soust, uniform.. CATEROSS. Tractatu cui titulas: Ducenta capita, tom. I. edit. Camlelis. Sed ibi paulo aliter ja:ct hic k.ts CAFFERONN. Digieed by Google

ὁρᾷς πῶς διὰ τῆς ἐνεργείας ταύτης εἰς ἀθεί̈αν ὁ Παλαμᾶς ἐλαύνει τοὺς νῦν ἀμαθεῖς τῆς ἐκκλησίας προστάτας; Ἔπειτα πῶς διάφορον; οὐδὲν γὰρ, φησὶ, τῶν εἶναι λεγομένων τὸ σύνολον ἔχει τὸ κυρίως εἶναι. οὐκοῦν οὐδὲν τῷ θεῷ τὸ παράπαν ἐξ ἀϊδίου συνθεωρεῖται κατ’ οὐσίαν διάφορον, οὐκ αἰὼν, οὐ χρόνος, οὐδέ τι τῶν τούτοις ἐνδιαιτωμένων. οὐ γὰρ συμβαίνουσιν ἀλλήλοις ποτὲ τὸ κυρίως εἶναι καὶ οὐ κυρίως. καὶ πάλιν· ἐπὶ θεοῦ τὸ ὢν καὶ τὸ ἀγαθὸς καὶ τὸ θεὸς καὶ τὸ δημιουργὸς καὶ τὸ ὑπερούσιος καὶ τὸ ἄπειρος καὶ τὸ ἀθάνατος καὶ τὰ τοιαῦτα οὐ λέγομεν οὐσιώδεις διαφορὰς, ἵνα μὴ σύνθετον αὐτὸν ἐκ τούτων δογματίσωμεν, ἀλλὰ προσηγορίας τινῶν μὲν ἐμφατικὰς τῶν θεωρουμένων περὶ αὐτὸν, οὐδενὸς δὲ τῶν κατὰ τὴν οὐσίαν αὐτοῦ καὶ φύσιν δηλωτικάς. τινὰ μὲν γὰρ πρέποντα τῇ θείᾳ φύσει σημαίνουσιν, οὐκ αὐτὴν δὲ τὴν φύσιν μηνύουσιν, ὅπερ ἴδιον τῶν οὐσιωδέων καὶ συστατικῶν διαφορῶν. καὶ πάλιν·

[A. 2. 6839, inn. 4| [IMP. 3. CANTACoz. 5) quo tm: tenebras 'tum rudem indigestamque mo- φωτιστικὴν ὑπόστασιν καὶ ὕπαρξιν οίκοθεν, μελανή Iem ac confusionem depulit. Nec vero, inea quidem sententia, instrumentale illud nec solare ab initio protulit lumen, sed incorporeum quoddam, et a sole minime productum, quod, deinceps ad illustrandum terrarum orbem soli datum est. Nam cum aliis in rebus hanc agendi rationem tenuisset, ut materiam prius conderet, ac cam deinde forma convestiret, ordine videlicet, figura, et magnitu dine unicuique rei creatæ impositis; hic ut major's cujusdam miraculi specimen ederet, formam materia priorem produxit (forma enim solis lumen est) ac postea materiam induxit, solem hunc nimi - rum diei oculum fabricatus. › Ecce sanctus iste doctor aliud a sole lumen asserit, quod ante solare instrumentum per se subsiterit, as soli deinceps " tra:itum fuerit. Et soli quidem justrumenti nomen tribuit, lumen autem vocat substantialem seu per se subsistentem solis formam, id est substantiam incorporalem, quæ sit illius corporis anima. 1064 Nec enim per se operaretur istud lumen, nisi per se subsisteret; nec per se subsisteret, uisi esset substantia. N.um quemnadio lum omnem substantiam definiunt rem per se subsistentem, ita profecto rem omnem per se subsistentem deluiant substantiam. Cum igitur hoc loco sanctus Gregorius solis formanı, sen lumen, ante materiam (hoc est ante solare instrumentum) declaret habere per se et ex propria natura exsistentiam et cubstant.am operativ:m ac illuminativam, acque illa solari materia indiguisse, sed hane potius materiam illuminativa eguisse forma, qua (ut ita loquar) animata substantiaretur; cum, inquam, ita se res habeat, hac illuminativa forma longe potiori ra tione substantia erit, quam solare illud instrumen· tw:; quod veluti per se minine subsistens atque informe sanctus Gregorius materiam esse affirmat. Quapropter need est Deum csse substantialn, quæ propria polleat subsistentia, nec ullius plane rei zit indig». Nam quod altero indiget, natura1.ter co posterius est, quo indiget; et ei necessario inservit, cujus indigum est. llinc superest, ut alterum altero indigeat. Porro veri ac proprie dicti principii vera est ac genuina proprietas, nulla re indigere, et hujusmodi principium debet proprie esse, et omni eo prius, quod indigum est. Oportet enim ut principium sit hoc ipsum duntaxat, nempe principium, nec ulla re alia indigeat: ‹ Et vero,, ut ait,D. Maximus, ‹ sanctæ Trinitatis substantia universaruin rerum opifex est, sola simplex, nihil habens admistum dispar sui alque dissimile, rei nullius inliga et immutabilis; omnis autem creatura ex substantia et accidente composita est ac divina semper eget providentia, quippe que non sit a 1065 mutatione τῆς ὕλης ταύτης δεηθέν, την δ' ύλην μέλλον του φιν τιστικού δεηθεῖσαν εἴδους, ἵν᾽, ὡς εἰπεῖν, οὐσιωθ ψυχωθεῖσα· μᾶλλον ἂν εἴη τουτὶ τὸ φωτιστικὸν εἶδος ἡ οὐσία, ἢ τὸ ἡλιακὸν σκεῦος ἐκεῖνο, δ ύλην είναι τ σιν, οἷον ἀνείδεόν τε καὶ ἀνυπόστατον. Είναι τοίνυν διὰ ταῦτα δεῖ καὶ τὸ θεῖον οὐσίαν αὐθυπόστατΟΥ ΚΑΙ ἀνενδεξ παντάπασι. Τὸ γὰρ ἄλλου δεόμενον ὕστερον εἶναι πέφυκεν οὗ δεῖται, κἀκείνῳ δουλεύειν ἐξ ἀνέγ κης, οὗ ἐστιν ἐνδεές. Καὶ δεήσεται λοιπὸν θατέρω θάτερον. Τῇ δὲ κυρίως ἀρχῇ γνήσιον τὸ ἀνενδεῖς, καὶ κυρίως εἶναι ἀνάγκη, καὶ πρότερον τοῦ ἐνδεούς. Δε γὰρ τὴν ἀρχὴν αὐτὸ τοῦτο εἶναι μόνον, ἀρχὴν, καὶ με δεῖσθαι μηδενός. Φησὶ γὰρ καὶ ὁ θεῖος Μάξιμος ο Μάνη ἀπλῆ καὶ μονοειδής καὶ ἀνενδεής καὶ ἀτρέπτης δημιουργικὴ τῶν διων οὐσία τῆς ἁγίας Τριάδης, [ᾶσα δὲ κτίσις σύνθετός ἐστιν ἐξ οὐσίας καὶ συμβεί. κότος καὶ ἐπιδεή; ἀεὶ τῆς θείας προνοίας, ὡς οὐκ ἐλε θέρα τροπῆς. Χρὴ οὖν μήτε συμβεβηκε; ἐπ! θεώ λέγειν, μήτε ποιότητα. Τῶν γὰρ συνθέτων τετε Πάντα δ' ὅσα ἔχει Θεός. φύσει ἔχει καὶ σὺν ἐπ. κτητα. Εἶτ' οὖν οὐσίαν εἶποιμεν τὴν ἐνέργειαν τα τὴν ἐπὶ Θεοῦ, τῆς οὐσίας ἐκείνης διάφορον, και ποιότητα συμβεβηκυίαν οὐσιωδῶς κατὰ σὲ τὸ σχ Ἱερὸν ἀνίατον. Ούτε γάρ δύο οὐσίας δύναται τις τ εὐσεβῶν θεϊκὸς ὀνομάσαι, καὶ δύο ποιητικές άρα (ὡς ἄνω που δενειχότες έφθημεν ἐν πολλαῖς σκάλων ἁγίαις γραφαῖς), οὔτε τῆς θείας ουσίας ἐκία; ποιότης ποτέ νοηθήναι δύναται διάφορος, 4 καλούσι δης. Τὸ γὰρ οὐσιῶδες, [P. 670) μέρος ουσίες φετ οἱ τε τῆς Ἐκκλησίας. οοὶ διδάσκαλοι, ὡς ἀνωτέρω δέδεικται, καὶ οἱ θύραθεν τῆς ἐπιστήμης τῶν λόγων εὑρεταὶ καὶ κανόνες καὶ στάθμαι. Οι γάρ αφαιρεθέν τις κολοβοῦνται τὸ ὅλον, μέρο; ἀνάγκη τοῦτ' είναι τοῦ ὅλου. Εἰ οὖν ἡ ἐνέργεια αὐτῇ μέρος ἐστὶ τῆς οὐσίας κατὰ σὲ, ὡς οὐσιώδης, εἰπὶ πῶς ἄλλο παρά τὴν οὐσίαν, ἢ πῶς μέρος τοῦ ἀμερούς; Ε: Τα ποιήτης διάφορος, πως χωρὶς ὑποκειμένου δύναται νηλή. ναι ἡ φανῆναι; Οὐδὲ γὰρ ἄνευ υποκειμένου σχοίη ποτ' ἂν ὑπαρξιν τὸ δὲ μὴ ὑπάρχον πως θεός; Ορι; πῶς διὰ τῆς ἐνεργείας ταύτης εἰς ἀθεῖαν ὁ Παλα μᾶς ἐλαύνει τοὺς νῦν ἀμαθεῖς τῆς Ἐκκλησίας τ στάτας; Έπειτα πῶς διάφορον; • Οὐδὲν γέρ, ο φησί, ο τῶν εἶναι λεγομένων τὸ σύνολον ἔχει τὸ κοι ρίως εἶναι. Οὐκοῦν οὐδὲν τῷ Θεῷ τὸ παράπαν ἐξ ἄν δίου συνθεωρείται κατ᾽ οὐσίαν διάφορα, οὐκ αἰώνι, οὐ χρόνος, οὐδέ τι τῶν τούτοις ἐνδιαιτωμένων. Οι γὰρ συμβαίνουσιν ἀλληλοι; ποτὲ τὸ κυρίως εἶναι καὶ οὐ κυρίως.» Καὶ πάλιν • 'Em: A:?): ἀγαθὸς καὶ τὸ Θεό; καὶ τὸ δημιουργός, καὶ τὰ ὑπο ούσιος καὶ τὸ ἄπειρος καὶ τὸ ἀθάνατο; καὶ τὰ π αῦτα οὐ λέγομεν οὐσιώδεις διαφορές, ἵνα μὴ σύνιτον αὐτὸν ἐκ τούτων δηγματίσωμεν, ἀλλὰ προσην ρίας τινῶν μὲν ἐμφατικὰς τῶν θεωρωμένων περί αὐτόν, οὐδενὸς δὲ τῶν κατὰ τὴν οὐσίαν αὐτοῦ καὶ Variorum notæ. Nihil habens admistum dispar sui atque dissimile. lla Cicero vertii το μοναει; apud Plato31, quod ad litteram soust, uniform.. CATEROSS. Tractatu cui titulas: Ducenta capita, tom. I. edit. Camlelis. Sed ibi paulo aliter ja:ct hic k.ts CAFFERONN. Digieed by Google

PG 148:1345πᾶσα οὐσία, τὸν ἴδιον ὅρον ἑαυτῇ συνεισάγουσα, τουτέστιν ὁριζομένη, ἀρχὴ πέφυκεν εἶναι τῆς ἐπιθεωρουμένης αὐτῇ κατὰ δύναμιν κινήσεως, πᾶσα δὲ οὐσιώδης πρὸς ἐνέργειαν κίνησις μεσότης ἐστὶ μετεπινοουμένη μὲν τῆς οὐσίας, προεπινοουμένη δὲ τῆς ἐνεργείας. καὶ πᾶσα ἐνέργεια, τῷ καθ’ ἑαυτὴν λόγῳ φυσικῶς περιγραφομένη, τέλος ἐστὶ τῆς πρὸ αὐτῆς κατ’ ἐπίνοιαν θεωρουμένης οὐσιώδους κινήσεως. ὁ δὲ θεὸς οὔτε ἀρχή ἐστιν, οὔτε μεσότης, οὔτε τέλος. ταῦτα γὰρ τῶν χρόνῳ διαιρετῶν εἰσι γνωρίσματα· εἴποι δ’ ἄν τις, ὅτι καὶ τῶν αἰῶνι συνορωμένων. ὁ γὰρ χρόνος, μετρουμένην ἔχων τὴν κίνησιν, ἀριθμῷ περιγράφεται· ὁ δὲ αἰὼν, συνεπινοουμένην ἔχων τῇ ὑπάρξει τὴν πότε κατηγορίαν, πάσχει διάστασιν, ὡς ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαβών. εἰ δὲ χρόνος καὶ αἰὼν οὐκ ἄναρχα, πολλῷ μᾶλλον τὰ ἐν τούτοις περιεχόμενα. ὁ θεὸς τοίνυν, οὔτε οὐσία ὢν, ἵνα μὴ ἀρχὴ νομισθείη· οὔτε δύναμις, ἵνα μὴ μεσότης· οὔτε ἐνέργεια, ἵνα μὴ τέλος·

(A. c. 1551] BYZANTIN.E HISTORIE LIB. XXII. [IMP. J. GINTAUUz. 5} 1346 φύσιν δηλωτικάς. Τινὰ μὲν γὰρ πρέποντα τῇ θείᾳ in.munis. fine in Deo neque acci.eus esse diφύσει σημαίνουσιν, οὐκ αὐτὴν δὲ τὴν φύσιν μηνύου σιν, ὅπερ ἴδιον τῶν οὐσιωδέων καὶ συστατικών δια φορών. ο Καὶ πάλιν·. Πᾶσα οὐσία, τὸν ἴδιον ὅρον ἑαυτῇ συνεισάγουσα, τουτέστιν έριζομένη, ἀρχὴ πέφυκεν εἶναι τῆς ἐπιθεωρουμένης αὐτῇ κατὰ δύναμιν κινήσεως, πᾶσα δὲ οὐσιώδης πρὸς ἐνέργειαν κίνησις μεσότης ἐστὶ μετεπινοουμένη μὲν τῆς οὐσίας, προετ πινοουμένη δὲ τῆς ἐνεργείας. Καὶ πᾶσα ἐνέργεια, τῷ καθ' ἑαυτὴν λόγῳ φυσικώς περιγραφομένη, τέλος ἐστὶ τῆς πρὸ αὐτῆς κατ᾽ ἐπίνοιαν θεωρουμένης ούσ σιώδους κινήσεως. Ὁ δὲ θεὸς οὔτε ἀρχή ἐστιν οὔτε μεσότης, ούτε τέλος. Ταῦτα γὰρ τῶν χρόνῳ διαιρετῶν εἰσι γνωρίσματα· εἴποι δ' ἄν τις, ὅτι καὶ τῶν αἰῶνι συνορωμένων. Ο γὰρ χρόνος, μετρουμέ την ἔχων τὴν κίνησιν, ἀριθμῷ περιγράφεται· ὁ δὲ αιών, συνεπινοουμένην ἔχων τῇ ὑπάρξει τὴν πότε κατηγορίαν, πάσχει διάστασιν, ὡς ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαβών. [Ρ. 671] Εἰ δὲ χρόνος καὶ αἰῶν οὐκ ἄναρχα, πολλῷ μᾶλλον τὰ ἐν τούτοις περιεχόμενα. Ο Θεὸς τοίνυν, ούτε οὐσία ὤν, ἵνα μὴ ἀρχὴ νομισθείη· οὔτε δύναμις, ἵνα μὴ μεσότης· οὔτε ἐνέργεια, ἵνα μὴ τέ 2ος· ἔστιν οὐσιοποιὸς καὶ ὑπερούσιος οντότης, καὶ δυναμοποιὸς καὶ ὑπερδύναμος πανσθένεια, καὶ πάσης ενεργείας δραστικὴ καὶ ἀτελεύτητος ἕξις και, συντόμως εἰπεῖν, πάσης ουσίας καὶ δυνάμεως καὶ ἐνεργείας ἀρχῆς τε καὶ μεσότητος καὶ τέλους ποιητική, ο Οράς όπως οὔτε κατ' οὐσίαν διάφορον, ούτε καθ' οἷον δή τινα τρόπον, ποιότητα συγχωροῦσιν οἱ θεῖοι Πατέρες -ὶ τῆς θείας δογματίζειν ἐκείνης οὐσίας; • Ωσπερ γὰρ ἡ μονὰς οὐκ ἂν, ο φησί, τμηθείη εἰς μονάδας δύο (ή γὰρ εἰς ταῦτα διαιρουμένη οὐκ ἂν εἴη μονάς, ἀλλὰ δυάς), οὕτω ἡ ἑνάς, κατὰ τὴν ἄκραν ἔνωσιν, οὐκ ἂν εἰς δύο διαιρεθείη φύσεις. Οὐ γὰρ ἁπλοῦς ἔσται, φησίν, ὁ τῶν ὅλων Θεὸς ὅτι τὴν φύσιν, εἴπερ ἐστὶν ἑτέρα παρ' αὐτὸν ἢ ἐν αὐτῷ ζωή. Είη δ' ἂν καὶ μείζων αὐτοῦ, καὶ ἐν ἀμείνοσιν ἀσυγκρίτως, ὁ ὡς οὐκ ἔχοντι δοὺς τὴν ζωήν, είπερ ὅλως αλοίη λαβών.» 'Αλλ' ὁ ὑμέτερος διδάσκαλος Παλαμᾶς (δεῖ γὰρ ἐκείνα περιγράφειν τὰς τῶν τοιούτων αἰτίας κακῶν, οὐ μόνοις ὑμῖν ἐκείνῳ μαθητευθείσιν ἐγκαλεῖ.) οὐ μεθ' ἀποστολῆς τινος, οὐδ' αἰνιγματωδῶς τως, ἀλλ' ἀναιδῶς καὶ διαρρήδην, κυρίως θεότητας δογματίζει την ἐνέργειαν, καὶ ἅμα ζωὴν καὶ σοφίαν καὶ βούλησιν καὶ φρόνησιν καὶ ἰσχὺν, καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ ἀσυγκρίτως denominationes, quæ licet deuolent quidpiam ἀμείνω τῆς οὐσίας έκαστα, διαφορά τε ὄντα τῆς οὐσία; καὶ ἀλλήλων. Περὶ ὧν καὶ ὁ θεῖος ἔφθη προειρηκώς Αθανάσιος· ὡς «Οἱ ἀσεβεῖς οὐ θέλουσι λόγον καὶ σοφίαν καὶ βουλὴν ζῶσαν εἶναι τὸν Υἱόν, περὶ δὲ τὸν Θεὸν φρόνησιν καὶ βούλησιν καὶ σοφίαν, ὡς Έξιν συμβαίνουσαν καὶ ἀποσυμβαίνουσαν.» Καὶ αὐΟις ὁ μέγας ἔφησε Μάξιμος·. Μὴ ἕξεις καὶ ἐπιτηδειότητας ζητήσῃς ἐπὶ τῆς ἁπλῆς καὶ ἀπείρου οὐσίας τῆς ἁγίας Τριάδος, ἵνα μὴ σύνθετον αὐτὴν cendum est, neque qualitatem: hæc enim compositis entibus conveniunt: sed quæcunque Deus babet, sunt illi naturalia, non autem adventitia.» Igitur sive dicamus hanc Dei operationem iu co esse distinctam a substantia, sive (ul existimas) qualitatem esse substantialiter accidentem, in errorem insanabilem impingemus. Nam piorum nemo duas potest Dei substantias nominare, et duo effectiva principia; ut jam antea multis sanctorum doctorum testimoniis demonstravimus. Neque unquam in Deo excogitari qualitas poterit, quæ a divina substantia distinguatur, aut quæ sit substantialis. Quod enim substantiale est, pars est substantiæ, ut docent tum sapientes Ecclesiæ doctores, tu: scriptores profani, qui verborum scientiam adinvenerunt; ad quorum proinde canones et regulas ea perpendenda est. Et certe id, quo sublato mutilatur totum, totius partem esse necesse est. Si ergo ipsa operatio, utpote substantialis, ex tua sententia pars est substantiæ, dic nobis qua tandem ratione aliud sit a substantia, aut sit pars illius, quod nullas habet partes? Si vero ista operatio qualitas est a substantia distincta, quomodo sine subjecto intelligi aut conspici potest? Nam sine subjecto exsistentiam habere nunquam poterit. Quod autem non exsistil, quomodo Deus erit? Vides qua ratione, per banc de divinis operationibus opinionem, imperitos Ecclesia antistites in atheismun Palamas impellat? Deinde vero qui fieri posset, ut ista divina operatio esset a Dei substantia distincta? Ut enim ait sanctus Maximus, ‹ Eorum quæ esse dicuntur nihil habet omnino proprie esse. Igitur nihil prorsus una cum Deo 1066 intelligi ab æterno potest, quod ab ipso substantialiter differat, non ævum, non tempus, neque quidquam eorum, quæ in ævo aut in tempore exsistunt. Nam ista duo, proprie esse, et non proprie esse, nunquam sibi invicem convenient. › Et iterum: ‹ Cum de Deo dicimus, ipsum esse ens, bonum, Deum, opificem, supersubstantilem, iu@nitum, immortalem, et alia hujusmodi, non substantiales differentias significamus (ne ipsum ex iis compositum esse pradicanus), sed quis lam eorum, quæ circa ipsum Demin considerantur, nihil tamen de ejus substantia et natura delarant. Quædam enim significant, qua diving natura congruunt, ipsam vero naturam non designant: quod constitutivis et substantialibus differentiis proprium est. Εt rursus: e Substantia omnis, cum propriam secum importet definitionem, ex natura sua principium est illius motus, qui ei substantia saltem de potentia inesse intelligitur. Variorum notæ. Deus neque principium est... neque substantia. Subinicllige, creatarum rerum more, prout inculenter explicat idem sanctus Maximus, tom. I, pag. 462 et 463. Ipsummet consule, si lubet. CarreΚΟΙΝ. Orat. 4, contra Arian, lon. 1, pag. 515, edit. vet. CApperonn. Capit:bus de charitate tom. I, pag. 544. CATERUN

ἔστιν οὐσιοποιὸς καὶ ὑπερούσιος ὀντότης, καὶ δυναμοποιὸς καὶ ὑπερδύναμος πανσθένεια, καὶ πάσης ἐνεργείας δραστικὴ καὶ ἀτελεύτητος ἕξις καὶ, συντόμως εἰπεῖν, πάσης οὐσίας καὶ δυνάμεως καὶ ἐνεργείας ἀρχῆς τε καὶ μεσότητος καὶ τέλους ποιητική. ὁρᾷς ὅπως οὔτε κατ’ οὐσίαν διάφορον, οὔτε καθ’ οἷον δή τινα τρόπον, ποιότητα συγχωροῦσιν οἱ θεῖοι πατέρες ἐπὶ τῆς θείας δογματίζειν ἐκείνης οὐσίας; ὥσπερ γὰρ ἡ μονὰς οὐκ ἂν, φησὶ, τμηθείη εἰς μονάδας δύο (ἡ γὰρ εἰς ταῦτα διαιρουμένη οὐκ ἂν εἴη μονὰς, ἀλλὰ δυάς), οὕτω ἡ ἑνὰς, κατὰ τὴν ἄκραν ἕνωσιν, οὐκ ἂν εἰς δύο διαιρεθείη φύσεις. οὐ γὰρ ἁπλοῦς ἔσται, φησὶν, ὁ τῶν ὅλων θεὸς ἔτι τὴν φύσιν, εἴπερ ἐστὶν ἑτέρα παρ’ αὐτὸν ἡ ἐν αὐτῷ ζωή.

(A. c. 1551] BYZANTIN.E HISTORIE LIB. XXII. [IMP. J. GINTAUUz. 5} 1346 φύσιν δηλωτικάς. Τινὰ μὲν γὰρ πρέποντα τῇ θείᾳ in.munis. fine in Deo neque acci.eus esse diφύσει σημαίνουσιν, οὐκ αὐτὴν δὲ τὴν φύσιν μηνύου σιν, ὅπερ ἴδιον τῶν οὐσιωδέων καὶ συστατικών δια φορών. ο Καὶ πάλιν·. Πᾶσα οὐσία, τὸν ἴδιον ὅρον ἑαυτῇ συνεισάγουσα, τουτέστιν έριζομένη, ἀρχὴ πέφυκεν εἶναι τῆς ἐπιθεωρουμένης αὐτῇ κατὰ δύναμιν κινήσεως, πᾶσα δὲ οὐσιώδης πρὸς ἐνέργειαν κίνησις μεσότης ἐστὶ μετεπινοουμένη μὲν τῆς οὐσίας, προετ πινοουμένη δὲ τῆς ἐνεργείας. Καὶ πᾶσα ἐνέργεια, τῷ καθ' ἑαυτὴν λόγῳ φυσικώς περιγραφομένη, τέλος ἐστὶ τῆς πρὸ αὐτῆς κατ᾽ ἐπίνοιαν θεωρουμένης ούσ σιώδους κινήσεως. Ὁ δὲ θεὸς οὔτε ἀρχή ἐστιν οὔτε μεσότης, ούτε τέλος. Ταῦτα γὰρ τῶν χρόνῳ διαιρετῶν εἰσι γνωρίσματα· εἴποι δ' ἄν τις, ὅτι καὶ τῶν αἰῶνι συνορωμένων. Ο γὰρ χρόνος, μετρουμέ την ἔχων τὴν κίνησιν, ἀριθμῷ περιγράφεται· ὁ δὲ αιών, συνεπινοουμένην ἔχων τῇ ὑπάρξει τὴν πότε κατηγορίαν, πάσχει διάστασιν, ὡς ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαβών. [Ρ. 671] Εἰ δὲ χρόνος καὶ αἰῶν οὐκ ἄναρχα, πολλῷ μᾶλλον τὰ ἐν τούτοις περιεχόμενα. Ο Θεὸς τοίνυν, ούτε οὐσία ὤν, ἵνα μὴ ἀρχὴ νομισθείη· οὔτε δύναμις, ἵνα μὴ μεσότης· οὔτε ἐνέργεια, ἵνα μὴ τέ 2ος· ἔστιν οὐσιοποιὸς καὶ ὑπερούσιος οντότης, καὶ δυναμοποιὸς καὶ ὑπερδύναμος πανσθένεια, καὶ πάσης ενεργείας δραστικὴ καὶ ἀτελεύτητος ἕξις και, συντόμως εἰπεῖν, πάσης ουσίας καὶ δυνάμεως καὶ ἐνεργείας ἀρχῆς τε καὶ μεσότητος καὶ τέλους ποιητική, ο Οράς όπως οὔτε κατ' οὐσίαν διάφορον, ούτε καθ' οἷον δή τινα τρόπον, ποιότητα συγχωροῦσιν οἱ θεῖοι Πατέρες -ὶ τῆς θείας δογματίζειν ἐκείνης οὐσίας; • Ωσπερ γὰρ ἡ μονὰς οὐκ ἂν, ο φησί, τμηθείη εἰς μονάδας δύο (ή γὰρ εἰς ταῦτα διαιρουμένη οὐκ ἂν εἴη μονάς, ἀλλὰ δυάς), οὕτω ἡ ἑνάς, κατὰ τὴν ἄκραν ἔνωσιν, οὐκ ἂν εἰς δύο διαιρεθείη φύσεις. Οὐ γὰρ ἁπλοῦς ἔσται, φησίν, ὁ τῶν ὅλων Θεὸς ὅτι τὴν φύσιν, εἴπερ ἐστὶν ἑτέρα παρ' αὐτὸν ἢ ἐν αὐτῷ ζωή. Είη δ' ἂν καὶ μείζων αὐτοῦ, καὶ ἐν ἀμείνοσιν ἀσυγκρίτως, ὁ ὡς οὐκ ἔχοντι δοὺς τὴν ζωήν, είπερ ὅλως αλοίη λαβών.» 'Αλλ' ὁ ὑμέτερος διδάσκαλος Παλαμᾶς (δεῖ γὰρ ἐκείνα περιγράφειν τὰς τῶν τοιούτων αἰτίας κακῶν, οὐ μόνοις ὑμῖν ἐκείνῳ μαθητευθείσιν ἐγκαλεῖ.) οὐ μεθ' ἀποστολῆς τινος, οὐδ' αἰνιγματωδῶς τως, ἀλλ' ἀναιδῶς καὶ διαρρήδην, κυρίως θεότητας δογματίζει την ἐνέργειαν, καὶ ἅμα ζωὴν καὶ σοφίαν καὶ βούλησιν καὶ φρόνησιν καὶ ἰσχὺν, καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ ἀσυγκρίτως denominationes, quæ licet deuolent quidpiam ἀμείνω τῆς οὐσίας έκαστα, διαφορά τε ὄντα τῆς οὐσία; καὶ ἀλλήλων. Περὶ ὧν καὶ ὁ θεῖος ἔφθη προειρηκώς Αθανάσιος· ὡς «Οἱ ἀσεβεῖς οὐ θέλουσι λόγον καὶ σοφίαν καὶ βουλὴν ζῶσαν εἶναι τὸν Υἱόν, περὶ δὲ τὸν Θεὸν φρόνησιν καὶ βούλησιν καὶ σοφίαν, ὡς Έξιν συμβαίνουσαν καὶ ἀποσυμβαίνουσαν.» Καὶ αὐΟις ὁ μέγας ἔφησε Μάξιμος·. Μὴ ἕξεις καὶ ἐπιτηδειότητας ζητήσῃς ἐπὶ τῆς ἁπλῆς καὶ ἀπείρου οὐσίας τῆς ἁγίας Τριάδος, ἵνα μὴ σύνθετον αὐτὴν cendum est, neque qualitatem: hæc enim compositis entibus conveniunt: sed quæcunque Deus babet, sunt illi naturalia, non autem adventitia.» Igitur sive dicamus hanc Dei operationem iu co esse distinctam a substantia, sive (ul existimas) qualitatem esse substantialiter accidentem, in errorem insanabilem impingemus. Nam piorum nemo duas potest Dei substantias nominare, et duo effectiva principia; ut jam antea multis sanctorum doctorum testimoniis demonstravimus. Neque unquam in Deo excogitari qualitas poterit, quæ a divina substantia distinguatur, aut quæ sit substantialis. Quod enim substantiale est, pars est substantiæ, ut docent tum sapientes Ecclesiæ doctores, tu: scriptores profani, qui verborum scientiam adinvenerunt; ad quorum proinde canones et regulas ea perpendenda est. Et certe id, quo sublato mutilatur totum, totius partem esse necesse est. Si ergo ipsa operatio, utpote substantialis, ex tua sententia pars est substantiæ, dic nobis qua tandem ratione aliud sit a substantia, aut sit pars illius, quod nullas habet partes? Si vero ista operatio qualitas est a substantia distincta, quomodo sine subjecto intelligi aut conspici potest? Nam sine subjecto exsistentiam habere nunquam poterit. Quod autem non exsistil, quomodo Deus erit? Vides qua ratione, per banc de divinis operationibus opinionem, imperitos Ecclesia antistites in atheismun Palamas impellat? Deinde vero qui fieri posset, ut ista divina operatio esset a Dei substantia distincta? Ut enim ait sanctus Maximus, ‹ Eorum quæ esse dicuntur nihil habet omnino proprie esse. Igitur nihil prorsus una cum Deo 1066 intelligi ab æterno potest, quod ab ipso substantialiter differat, non ævum, non tempus, neque quidquam eorum, quæ in ævo aut in tempore exsistunt. Nam ista duo, proprie esse, et non proprie esse, nunquam sibi invicem convenient. › Et iterum: ‹ Cum de Deo dicimus, ipsum esse ens, bonum, Deum, opificem, supersubstantilem, iu@nitum, immortalem, et alia hujusmodi, non substantiales differentias significamus (ne ipsum ex iis compositum esse pradicanus), sed quis lam eorum, quæ circa ipsum Demin considerantur, nihil tamen de ejus substantia et natura delarant. Quædam enim significant, qua diving natura congruunt, ipsam vero naturam non designant: quod constitutivis et substantialibus differentiis proprium est. Εt rursus: e Substantia omnis, cum propriam secum importet definitionem, ex natura sua principium est illius motus, qui ei substantia saltem de potentia inesse intelligitur. Variorum notæ. Deus neque principium est... neque substantia. Subinicllige, creatarum rerum more, prout inculenter explicat idem sanctus Maximus, tom. I, pag. 462 et 463. Ipsummet consule, si lubet. CarreΚΟΙΝ. Orat. 4, contra Arian, lon. 1, pag. 515, edit. vet. CApperonn. Capit:bus de charitate tom. I, pag. 544. CATERUN

εἴη δ’ ἂν καὶ μείζων αὐτοῦ, καὶ ἐν ἀμείνοσιν ἀσυγκρίτως, ὁ ὡς οὐκ ἔχοντι δοὺς τὴν ζωὴν, εἴπερ ὅλως ἁλοίη λαβών. Ἀλλ’ ὁ ὑμέτερος διδάσκαλος Παλαμᾶς (δεῖ γὰρ ἐκείνῳ περιγράφειν τὰς τῶν τοιούτων αἰτίας κακῶν, οὐ μόνοις ὑμῖν ἐκείνῳ μαθητευθεῖσιν ἐγκαλεῖν) οὐ μεθ’ ὑποστολῆς τινος, οὐδ’ αἰνιγματωδῶς πως, ἀλλ’ ἀναιδῶς καὶ διαῤῥήδην, κυρίως θεότητας δογματίζει τὴν ἐνέργειαν, καὶ ἅμα ζωὴν καὶ σοφίαν καὶ βούλησιν καὶ φρόνησιν καὶ ἰσχὺν, καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ ἀσυγκρίτως ἀμείνω τῆς οὐσίας ἕκαστα, διάφορά τε ὄντα τῆς οὐσίας καὶ ἀλλήλων. περὶ ὧν καὶ ὁ θεῖος ἔφθη προειρηκὼς Ἀθανάσιος· ὡς οἱ ἀσεβεῖς οὐ θέλουσι λόγον καὶ σοφίαν καὶ βουλὴν ζῶσαν εἶναι τὸν υἱὸν, περὶ δὲ τὸν θεὸν φρόνησιν καὶ βούλησιν καὶ σοφίαν, ὡς ἕξιν συμβαίνουσαν καὶ ἀποσυμβαίνουσαν. καὶ αὖθις ὁ μέγας ἔφησε Μάξιμος· μὴ ἕξεις καὶ ἐπιτηδειότητας ζητήσῃς ἐπὶ τῆς ἁπλῆς καὶ ἀπείρου οὐσίας τῆς ἁγίας τριάδος, ἵνα μὴ σύνθετον αὐτὴν δογματίσῃς, ὥσπερ τὰ κτίσματα. πάντα γὰρ ὅσα ἔχει ὁ θεὸς, φύσει ἔχει καὶ οὐκ ἐπίκτητα. καὶ πάλιν·

(A. c. 1551] BYZANTIN.E HISTORIE LIB. XXII. [IMP. J. GINTAUUz. 5} 1346 φύσιν δηλωτικάς. Τινὰ μὲν γὰρ πρέποντα τῇ θείᾳ in.munis. fine in Deo neque acci.eus esse diφύσει σημαίνουσιν, οὐκ αὐτὴν δὲ τὴν φύσιν μηνύου σιν, ὅπερ ἴδιον τῶν οὐσιωδέων καὶ συστατικών δια φορών. ο Καὶ πάλιν·. Πᾶσα οὐσία, τὸν ἴδιον ὅρον ἑαυτῇ συνεισάγουσα, τουτέστιν έριζομένη, ἀρχὴ πέφυκεν εἶναι τῆς ἐπιθεωρουμένης αὐτῇ κατὰ δύναμιν κινήσεως, πᾶσα δὲ οὐσιώδης πρὸς ἐνέργειαν κίνησις μεσότης ἐστὶ μετεπινοουμένη μὲν τῆς οὐσίας, προετ πινοουμένη δὲ τῆς ἐνεργείας. Καὶ πᾶσα ἐνέργεια, τῷ καθ' ἑαυτὴν λόγῳ φυσικώς περιγραφομένη, τέλος ἐστὶ τῆς πρὸ αὐτῆς κατ᾽ ἐπίνοιαν θεωρουμένης ούσ σιώδους κινήσεως. Ὁ δὲ θεὸς οὔτε ἀρχή ἐστιν οὔτε μεσότης, ούτε τέλος. Ταῦτα γὰρ τῶν χρόνῳ διαιρετῶν εἰσι γνωρίσματα· εἴποι δ' ἄν τις, ὅτι καὶ τῶν αἰῶνι συνορωμένων. Ο γὰρ χρόνος, μετρουμέ την ἔχων τὴν κίνησιν, ἀριθμῷ περιγράφεται· ὁ δὲ αιών, συνεπινοουμένην ἔχων τῇ ὑπάρξει τὴν πότε κατηγορίαν, πάσχει διάστασιν, ὡς ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαβών. [Ρ. 671] Εἰ δὲ χρόνος καὶ αἰῶν οὐκ ἄναρχα, πολλῷ μᾶλλον τὰ ἐν τούτοις περιεχόμενα. Ο Θεὸς τοίνυν, ούτε οὐσία ὤν, ἵνα μὴ ἀρχὴ νομισθείη· οὔτε δύναμις, ἵνα μὴ μεσότης· οὔτε ἐνέργεια, ἵνα μὴ τέ 2ος· ἔστιν οὐσιοποιὸς καὶ ὑπερούσιος οντότης, καὶ δυναμοποιὸς καὶ ὑπερδύναμος πανσθένεια, καὶ πάσης ενεργείας δραστικὴ καὶ ἀτελεύτητος ἕξις και, συντόμως εἰπεῖν, πάσης ουσίας καὶ δυνάμεως καὶ ἐνεργείας ἀρχῆς τε καὶ μεσότητος καὶ τέλους ποιητική, ο Οράς όπως οὔτε κατ' οὐσίαν διάφορον, ούτε καθ' οἷον δή τινα τρόπον, ποιότητα συγχωροῦσιν οἱ θεῖοι Πατέρες -ὶ τῆς θείας δογματίζειν ἐκείνης οὐσίας; • Ωσπερ γὰρ ἡ μονὰς οὐκ ἂν, ο φησί, τμηθείη εἰς μονάδας δύο (ή γὰρ εἰς ταῦτα διαιρουμένη οὐκ ἂν εἴη μονάς, ἀλλὰ δυάς), οὕτω ἡ ἑνάς, κατὰ τὴν ἄκραν ἔνωσιν, οὐκ ἂν εἰς δύο διαιρεθείη φύσεις. Οὐ γὰρ ἁπλοῦς ἔσται, φησίν, ὁ τῶν ὅλων Θεὸς ὅτι τὴν φύσιν, εἴπερ ἐστὶν ἑτέρα παρ' αὐτὸν ἢ ἐν αὐτῷ ζωή. Είη δ' ἂν καὶ μείζων αὐτοῦ, καὶ ἐν ἀμείνοσιν ἀσυγκρίτως, ὁ ὡς οὐκ ἔχοντι δοὺς τὴν ζωήν, είπερ ὅλως αλοίη λαβών.» 'Αλλ' ὁ ὑμέτερος διδάσκαλος Παλαμᾶς (δεῖ γὰρ ἐκείνα περιγράφειν τὰς τῶν τοιούτων αἰτίας κακῶν, οὐ μόνοις ὑμῖν ἐκείνῳ μαθητευθείσιν ἐγκαλεῖ.) οὐ μεθ' ἀποστολῆς τινος, οὐδ' αἰνιγματωδῶς τως, ἀλλ' ἀναιδῶς καὶ διαρρήδην, κυρίως θεότητας δογματίζει την ἐνέργειαν, καὶ ἅμα ζωὴν καὶ σοφίαν καὶ βούλησιν καὶ φρόνησιν καὶ ἰσχὺν, καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ ἀσυγκρίτως denominationes, quæ licet deuolent quidpiam ἀμείνω τῆς οὐσίας έκαστα, διαφορά τε ὄντα τῆς οὐσία; καὶ ἀλλήλων. Περὶ ὧν καὶ ὁ θεῖος ἔφθη προειρηκώς Αθανάσιος· ὡς «Οἱ ἀσεβεῖς οὐ θέλουσι λόγον καὶ σοφίαν καὶ βουλὴν ζῶσαν εἶναι τὸν Υἱόν, περὶ δὲ τὸν Θεὸν φρόνησιν καὶ βούλησιν καὶ σοφίαν, ὡς Έξιν συμβαίνουσαν καὶ ἀποσυμβαίνουσαν.» Καὶ αὐΟις ὁ μέγας ἔφησε Μάξιμος·. Μὴ ἕξεις καὶ ἐπιτηδειότητας ζητήσῃς ἐπὶ τῆς ἁπλῆς καὶ ἀπείρου οὐσίας τῆς ἁγίας Τριάδος, ἵνα μὴ σύνθετον αὐτὴν cendum est, neque qualitatem: hæc enim compositis entibus conveniunt: sed quæcunque Deus babet, sunt illi naturalia, non autem adventitia.» Igitur sive dicamus hanc Dei operationem iu co esse distinctam a substantia, sive (ul existimas) qualitatem esse substantialiter accidentem, in errorem insanabilem impingemus. Nam piorum nemo duas potest Dei substantias nominare, et duo effectiva principia; ut jam antea multis sanctorum doctorum testimoniis demonstravimus. Neque unquam in Deo excogitari qualitas poterit, quæ a divina substantia distinguatur, aut quæ sit substantialis. Quod enim substantiale est, pars est substantiæ, ut docent tum sapientes Ecclesiæ doctores, tu: scriptores profani, qui verborum scientiam adinvenerunt; ad quorum proinde canones et regulas ea perpendenda est. Et certe id, quo sublato mutilatur totum, totius partem esse necesse est. Si ergo ipsa operatio, utpote substantialis, ex tua sententia pars est substantiæ, dic nobis qua tandem ratione aliud sit a substantia, aut sit pars illius, quod nullas habet partes? Si vero ista operatio qualitas est a substantia distincta, quomodo sine subjecto intelligi aut conspici potest? Nam sine subjecto exsistentiam habere nunquam poterit. Quod autem non exsistil, quomodo Deus erit? Vides qua ratione, per banc de divinis operationibus opinionem, imperitos Ecclesia antistites in atheismun Palamas impellat? Deinde vero qui fieri posset, ut ista divina operatio esset a Dei substantia distincta? Ut enim ait sanctus Maximus, ‹ Eorum quæ esse dicuntur nihil habet omnino proprie esse. Igitur nihil prorsus una cum Deo 1066 intelligi ab æterno potest, quod ab ipso substantialiter differat, non ævum, non tempus, neque quidquam eorum, quæ in ævo aut in tempore exsistunt. Nam ista duo, proprie esse, et non proprie esse, nunquam sibi invicem convenient. › Et iterum: ‹ Cum de Deo dicimus, ipsum esse ens, bonum, Deum, opificem, supersubstantilem, iu@nitum, immortalem, et alia hujusmodi, non substantiales differentias significamus (ne ipsum ex iis compositum esse pradicanus), sed quis lam eorum, quæ circa ipsum Demin considerantur, nihil tamen de ejus substantia et natura delarant. Quædam enim significant, qua diving natura congruunt, ipsam vero naturam non designant: quod constitutivis et substantialibus differentiis proprium est. Εt rursus: e Substantia omnis, cum propriam secum importet definitionem, ex natura sua principium est illius motus, qui ei substantia saltem de potentia inesse intelligitur. Variorum notæ. Deus neque principium est... neque substantia. Subinicllige, creatarum rerum more, prout inculenter explicat idem sanctus Maximus, tom. I, pag. 462 et 463. Ipsummet consule, si lubet. CarreΚΟΙΝ. Orat. 4, contra Arian, lon. 1, pag. 515, edit. vet. CApperonn. Capit:bus de charitate tom. I, pag. 544. CATERUN

ὁ θεὸς οὐ ποιοτήτων, ἀλλ’ οὐσιῶν πεποιωμένων, ἐστὶ δημιουργός. ὁρᾷς ὡς ἕξεις καὶ διαθέσεις καὶ ποιότητας πάσας ἀλλοτριοῦσι παντάπασι τῆς θείας οὐσίας, διὰ τὸ μὴ εἶναι καθ’ ἑαυτὴν οὐδεμίαν συνθέσεως ἄνευ. ἀλλ’ ὁ σὸς Παλαμᾶς οὐ βούλεται τοῦτο, οὐδὲ δύναται γινώσκειν, ὡς τὰ ἑκτὰ πάντα καὶ αἱ ἕξεις αὐταὶ ληπταὶ τοῖς ἔχουσι ποιήμασίν εἰσι, δεκτικοῖς οὖσι τῶν ἔξωθεν ἐπιγινομένων. καὶ εἰ μὴ λάβοι τις, οὐδ’ ἕξει. τί γὰρ ἔχεις, φησὶν, ὃ οὐκ ἔλαβες; ὥσθ’ ὃ ἔχει τις, ἀλλότριόν τέ ἐστι καὶ ἐπείσακτον· ὥσπερ καὶ τὰ ἔξωθεν οὑτωσί πως ἐπεισιόντα ταῦτα νοήματα τύποι γίνονται καὶ αὐτὰ καὶ παθήματα ταῖς ὑποκειμέναις ψυχαῖς, παθηταῖς οὔσαις φύσει. ἐπὶ θεοῦ δὲ τὸ ἔχειν τὰ πρὸς ἡμᾶς ὀνομαζόμενα τίμιά τε καὶ ἀγαθὰ, καταχρηστικῶς λέγεται, οὐ κυρίως. ἀπαθὴς γάρ. ἢ λεγέτω μοί τις παρελθών· πόθεν καὶ παρὰ τίνος ἔχει λαβὼν πρεσβυτέρου καὶ μείζονος, ἢ τελειοτέρου; ἦν μὲν γὰρ αὐτὸς ἀεὶ φύσει πάντα τἀγαθά· παρωνόμασται δ’ αὐτὰ πρὸς τῶν ἀνθρώπων ὕστερον, ἀφ’ οὗ πρὸς ἔννοιαν τῶν ἐνταῦθα καλῶν καὶ τιμίων ἐληλύθεσαν, καὶ διαιρεῖν ἐκ τῆς χείρονος ἔγνωσαν μοίρας.

(A. c. 1551] BYZANTIN.E HISTORIE LIB. XXII. [IMP. J. GINTAUUz. 5} 1346 φύσιν δηλωτικάς. Τινὰ μὲν γὰρ πρέποντα τῇ θείᾳ in.munis. fine in Deo neque acci.eus esse diφύσει σημαίνουσιν, οὐκ αὐτὴν δὲ τὴν φύσιν μηνύου σιν, ὅπερ ἴδιον τῶν οὐσιωδέων καὶ συστατικών δια φορών. ο Καὶ πάλιν·. Πᾶσα οὐσία, τὸν ἴδιον ὅρον ἑαυτῇ συνεισάγουσα, τουτέστιν έριζομένη, ἀρχὴ πέφυκεν εἶναι τῆς ἐπιθεωρουμένης αὐτῇ κατὰ δύναμιν κινήσεως, πᾶσα δὲ οὐσιώδης πρὸς ἐνέργειαν κίνησις μεσότης ἐστὶ μετεπινοουμένη μὲν τῆς οὐσίας, προετ πινοουμένη δὲ τῆς ἐνεργείας. Καὶ πᾶσα ἐνέργεια, τῷ καθ' ἑαυτὴν λόγῳ φυσικώς περιγραφομένη, τέλος ἐστὶ τῆς πρὸ αὐτῆς κατ᾽ ἐπίνοιαν θεωρουμένης ούσ σιώδους κινήσεως. Ὁ δὲ θεὸς οὔτε ἀρχή ἐστιν οὔτε μεσότης, ούτε τέλος. Ταῦτα γὰρ τῶν χρόνῳ διαιρετῶν εἰσι γνωρίσματα· εἴποι δ' ἄν τις, ὅτι καὶ τῶν αἰῶνι συνορωμένων. Ο γὰρ χρόνος, μετρουμέ την ἔχων τὴν κίνησιν, ἀριθμῷ περιγράφεται· ὁ δὲ αιών, συνεπινοουμένην ἔχων τῇ ὑπάρξει τὴν πότε κατηγορίαν, πάσχει διάστασιν, ὡς ἀρχὴν τοῦ εἶναι λαβών. [Ρ. 671] Εἰ δὲ χρόνος καὶ αἰῶν οὐκ ἄναρχα, πολλῷ μᾶλλον τὰ ἐν τούτοις περιεχόμενα. Ο Θεὸς τοίνυν, ούτε οὐσία ὤν, ἵνα μὴ ἀρχὴ νομισθείη· οὔτε δύναμις, ἵνα μὴ μεσότης· οὔτε ἐνέργεια, ἵνα μὴ τέ 2ος· ἔστιν οὐσιοποιὸς καὶ ὑπερούσιος οντότης, καὶ δυναμοποιὸς καὶ ὑπερδύναμος πανσθένεια, καὶ πάσης ενεργείας δραστικὴ καὶ ἀτελεύτητος ἕξις και, συντόμως εἰπεῖν, πάσης ουσίας καὶ δυνάμεως καὶ ἐνεργείας ἀρχῆς τε καὶ μεσότητος καὶ τέλους ποιητική, ο Οράς όπως οὔτε κατ' οὐσίαν διάφορον, ούτε καθ' οἷον δή τινα τρόπον, ποιότητα συγχωροῦσιν οἱ θεῖοι Πατέρες -ὶ τῆς θείας δογματίζειν ἐκείνης οὐσίας; • Ωσπερ γὰρ ἡ μονὰς οὐκ ἂν, ο φησί, τμηθείη εἰς μονάδας δύο (ή γὰρ εἰς ταῦτα διαιρουμένη οὐκ ἂν εἴη μονάς, ἀλλὰ δυάς), οὕτω ἡ ἑνάς, κατὰ τὴν ἄκραν ἔνωσιν, οὐκ ἂν εἰς δύο διαιρεθείη φύσεις. Οὐ γὰρ ἁπλοῦς ἔσται, φησίν, ὁ τῶν ὅλων Θεὸς ὅτι τὴν φύσιν, εἴπερ ἐστὶν ἑτέρα παρ' αὐτὸν ἢ ἐν αὐτῷ ζωή. Είη δ' ἂν καὶ μείζων αὐτοῦ, καὶ ἐν ἀμείνοσιν ἀσυγκρίτως, ὁ ὡς οὐκ ἔχοντι δοὺς τὴν ζωήν, είπερ ὅλως αλοίη λαβών.» 'Αλλ' ὁ ὑμέτερος διδάσκαλος Παλαμᾶς (δεῖ γὰρ ἐκείνα περιγράφειν τὰς τῶν τοιούτων αἰτίας κακῶν, οὐ μόνοις ὑμῖν ἐκείνῳ μαθητευθείσιν ἐγκαλεῖ.) οὐ μεθ' ἀποστολῆς τινος, οὐδ' αἰνιγματωδῶς τως, ἀλλ' ἀναιδῶς καὶ διαρρήδην, κυρίως θεότητας δογματίζει την ἐνέργειαν, καὶ ἅμα ζωὴν καὶ σοφίαν καὶ βούλησιν καὶ φρόνησιν καὶ ἰσχὺν, καὶ τὰ τοιαῦτα, καὶ ἀσυγκρίτως denominationes, quæ licet deuolent quidpiam ἀμείνω τῆς οὐσίας έκαστα, διαφορά τε ὄντα τῆς οὐσία; καὶ ἀλλήλων. Περὶ ὧν καὶ ὁ θεῖος ἔφθη προειρηκώς Αθανάσιος· ὡς «Οἱ ἀσεβεῖς οὐ θέλουσι λόγον καὶ σοφίαν καὶ βουλὴν ζῶσαν εἶναι τὸν Υἱόν, περὶ δὲ τὸν Θεὸν φρόνησιν καὶ βούλησιν καὶ σοφίαν, ὡς Έξιν συμβαίνουσαν καὶ ἀποσυμβαίνουσαν.» Καὶ αὐΟις ὁ μέγας ἔφησε Μάξιμος·. Μὴ ἕξεις καὶ ἐπιτηδειότητας ζητήσῃς ἐπὶ τῆς ἁπλῆς καὶ ἀπείρου οὐσίας τῆς ἁγίας Τριάδος, ἵνα μὴ σύνθετον αὐτὴν cendum est, neque qualitatem: hæc enim compositis entibus conveniunt: sed quæcunque Deus babet, sunt illi naturalia, non autem adventitia.» Igitur sive dicamus hanc Dei operationem iu co esse distinctam a substantia, sive (ul existimas) qualitatem esse substantialiter accidentem, in errorem insanabilem impingemus. Nam piorum nemo duas potest Dei substantias nominare, et duo effectiva principia; ut jam antea multis sanctorum doctorum testimoniis demonstravimus. Neque unquam in Deo excogitari qualitas poterit, quæ a divina substantia distinguatur, aut quæ sit substantialis. Quod enim substantiale est, pars est substantiæ, ut docent tum sapientes Ecclesiæ doctores, tu: scriptores profani, qui verborum scientiam adinvenerunt; ad quorum proinde canones et regulas ea perpendenda est. Et certe id, quo sublato mutilatur totum, totius partem esse necesse est. Si ergo ipsa operatio, utpote substantialis, ex tua sententia pars est substantiæ, dic nobis qua tandem ratione aliud sit a substantia, aut sit pars illius, quod nullas habet partes? Si vero ista operatio qualitas est a substantia distincta, quomodo sine subjecto intelligi aut conspici potest? Nam sine subjecto exsistentiam habere nunquam poterit. Quod autem non exsistil, quomodo Deus erit? Vides qua ratione, per banc de divinis operationibus opinionem, imperitos Ecclesia antistites in atheismun Palamas impellat? Deinde vero qui fieri posset, ut ista divina operatio esset a Dei substantia distincta? Ut enim ait sanctus Maximus, ‹ Eorum quæ esse dicuntur nihil habet omnino proprie esse. Igitur nihil prorsus una cum Deo 1066 intelligi ab æterno potest, quod ab ipso substantialiter differat, non ævum, non tempus, neque quidquam eorum, quæ in ævo aut in tempore exsistunt. Nam ista duo, proprie esse, et non proprie esse, nunquam sibi invicem convenient. › Et iterum: ‹ Cum de Deo dicimus, ipsum esse ens, bonum, Deum, opificem, supersubstantilem, iu@nitum, immortalem, et alia hujusmodi, non substantiales differentias significamus (ne ipsum ex iis compositum esse pradicanus), sed quis lam eorum, quæ circa ipsum Demin considerantur, nihil tamen de ejus substantia et natura delarant. Quædam enim significant, qua diving natura congruunt, ipsam vero naturam non designant: quod constitutivis et substantialibus differentiis proprium est. Εt rursus: e Substantia omnis, cum propriam secum importet definitionem, ex natura sua principium est illius motus, qui ei substantia saltem de potentia inesse intelligitur. Variorum notæ. Deus neque principium est... neque substantia. Subinicllige, creatarum rerum more, prout inculenter explicat idem sanctus Maximus, tom. I, pag. 462 et 463. Ipsummet consule, si lubet. CarreΚΟΙΝ. Orat. 4, contra Arian, lon. 1, pag. 515, edit. vet. CApperonn. Capit:bus de charitate tom. I, pag. 544. CATERUN

PG 148:1347καὶ οὐρανὸς γὰρ, σφαιρικός τε καὶ ἀεικίνητος καὶ πρὶν ἀνθρώπους εἶναι ὑπάρχων, ὅμως ἔγνωσται καὶ προσωνόμασται πρὸς ἀνθρώπων ὕστερον, ἃ πρότερον αὐτὸς ἦν. οἰκτίρμων γὰρ, φησὶ, καὶ ἐλεήμων ὁ κύριος, μακρόθυμος καὶ πολυέλεος. τί τοίνυν; ταῦτα λέγουσιν ἐνεργείας ἔχειν τὴν σημασίαν, ἢ φύσεως; οὐκ ἄν τις ἄλλο τι παρὰ τὴν ἐνέργειαν εἴποι. πότε τοίνυν ἐνεργήσας τοὺς οἰκτιρμοὺς ὁ θεὸς καὶ τὸν ἔλεον ἔσχεν ἐκ τῆς ἐνεργείας τοὔνομα; ἆρα πρὸ τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς; καὶ τίς ὁ τοῦ ἐλέους δεόμενος; ἀλλὰ μετὰ τὴν ἁμαρτίαν πάντως· ἡ δ’ ἁμαρτία μετὰ τὸν ἄνθρωπον. οὐκοῦν μετὰ τὸν ἄνθρωπον καὶ ἡ τοῦ ἐλεεῖν ἐνέργεια καὶ τοῦ ἐλέου τὸ ὄνομα. Καὶ ὁμοίως ὁ μέγας φησὶν Ἀθανάσιος· οὐχ αἱ λέξεις τὴν φύσιν παραιροῦνται· ἀλλὰ μᾶλλον ἡ φύσις τὰς λέξεις εἰς ἑαυτὴν ἕλκουσα μεταβάλλει. καὶ γὰρ οὐ πρότεραι τῶν οὐσιῶν αἱ λέξεις· ἀλλ’ αἱ οὐσίαι πρῶτον, καὶ δεύτεραι τούτων αἱ λέξεις. ὁ γὰρ θεὸς, ἁπλοῦς ὢν καὶ ἀσύνθετος φύσει, ἁπλῶς καὶ μονοειδῶς τὰ φύσει πάντα πέφυκεν εἶναι καλὰ ὑπὲρ νοῦν καὶ λόγον ἀνθρώπινον. τὰ δ’ ἐν κόσμῳ καλὰ θέσει καὶ οὐ κυρίως εἰσὶ, καὶ εἰκόνες ἀμυδραὶ τῶν ἐκείνου καλῶν.

1347 [4 - 6839, IND. 4] Omnis autem substantialis notus ad operationem, & Σιγματίσῃ, ὥσπερ τὰ κτίσματα. Πάντα γάρ ίσι medium locum tenet inter substantiam, qua posterior concipitur, et operationem, qua prior intelligitur; et omnis operatio propria sua et formali ratione circumscripta finis est motus substantialis, qui saltem per mentem prius ipsa operatione consideratur. Atqui Deus neque principium est, neque medium, neque finis. Ilæ siquidem notæ sunt eorum quæ tempore divisibilia sunt, imo (si quis dicere voluerit) etiam eorum quæ in ævo exsistere considerantur. Nam tempus, cujus moins mensuratur, certo nuniero 1067 circumscribitur: avun: autem, cum in sua exsistentia inciadere intelligatur specialem illam categoriam, quæ dicitur quando, intervallum et spatium durationis admittit, utpote quod exsistentiæ initium habuerit. Quol si tempus et erum non sunt sine initio, Jonge potiori ratione sine initio non erunt ea, quæ in illis comprehenduntur. Itaque Deus, cum non sit substantia, ne priucipium esse existimetur; neque potentia, ne medium esse putetur; neque operatio, ue finis esse intelligatur; Deus, inquam, entitas est substantiarum creatrix,et supra omnem substantiam posita, omnipotentia est potentiarum effectrix, ct supra omnem potentiam posita habitus est cujuscunque operationis efecLivus et fiue carens, atque (ut uno verbo complectar omnia) omnis substantiæ, potentiæ, operatiouis, principii, medii, et linis, causa elli. icus. Vides ut neque secundum substantiam, neque sec ἔχει ὁ Θεὸς. φύσει ἔχει καὶ οὐκ ἐπίκτητα.» Και κάτ λιν· ι Ο θεὶς οὐ ποιοτήτων, ἀλλ' οὐσιῶν πεποιημέν των ἐστὶ δημιουργός, ο Ορος ὡς ἕξεις καὶ διαθέσεις καὶ ποιότητας πάσας αλλοτριούσι παντάπασι τῆς θείας ουσίας, διὰ τὸ μὴ εἶναι καθ᾿ ἑαυτὴν οὐδεμίαν συνθέσεω; ἄνευ. 'Αλλ' ὁ σὸς Παλαμάς οὐ βούλεται τοῦτο, οὐδὲ δύναται γινώσκειν, ὡς τὰ ἐκεί πέντε καὶ [P. 672] αἱ ἔξεις αὐτοὶ ληπταὶ τοῖς ἔχουσι καλή. μασίν εἰσι, δεκτικοῖς οὔτι τῶν ἔξωθεν ἐπιγινομένων. Καὶ εἰ μὴ λάβοι τις, οὐδ' έξει. «Τί γὰρ ἔχεις, ο φησίν, • δοὐκ ἔλαβες;» ὥσθ' δ ἔχει τις, άλλότριόν τέ ἐστι καὶ ἐπείσακτον· ὥσπερ καὶ τὰ ἔξωθεν αίτωσε πω; ἐπι σιόντα ταῦτα νοήματα τύποι γίνονται καὶ αὐτὰ καὶ παθήματα ταῖς ὑποκειμένεις ψυχαῖς, παθηταῖς οἴσεις φύσει. Ἐπὶ Θεοῦ δὲ τὸ ἔχειν τὰ πρὸς ἡμᾶς ἀναμε ζόμενα τίμιά τε καὶ ἀγαθὰ, καταχρηστικώς λέγεται, οὐ κυρίως. ᾿Απαθής γάρ. "Η λεγέτω μοί τις παρελ θών· πόθεν καὶ παρὰ τίνος έχει λαβών προσόντα ρου καὶ μείζονος, η τελειοτέρου; Ην μὲν γὰρ εὐτή ἀεὶ φύσει πάντα ταγαθά· παρωνόμασται δ' είτε πρὸς τῶν ἀνθρώπων ὕστερον, ἀφ᾽ οὗ πρὸς ἔναν τῶν ἐνταῦθα καλῶν καὶ τιμίων ἐληλύθεσαν, και ένα ρεῖν ἐκ τῆς χείρονος ἔγνωσαν μοίρας. Καὶ οὐρανός γάρ, σφαιρικής τε καὶ ἀεικίνητος καὶ πρὶν ἀνθρώ πους εἶναι ὑπάρχων, ὅμως ἔγνωσται καὶ προσπά μασται πρὸς ἀνθρώπων ύστερον, & πρότερον αὐτῇ. • Οικτίρμων γάρ, ο φησί, ο καὶ ἐλεήμων ὁ Κύρι μακρόθυμος και πολυέλεος.» Τί τοίνυν; ταῦτα λέγω σιν ενεργείας ἔχειν τὴν σημασίαν, ή φύσεως; Ούτε ἄν τις ἄλλο τι παρὰ τὴν ἐνέργειαν εἴποι. Πότε π νυν ἐνεργήσας τοὺς οἰκτιρμούς ὁ Θεὸς καὶ τὸν Πλεον ἔσχεν ἐκ τῆς ἐνεργείας τούνομα; ἄρα πρὸ τῆς ἐπι Ορωπίνης ζωῆς; καὶ τὶς ὁ τοῦ ἐλέους δείχτης; Αλλά μετὰ τὴν ἁμαρτίαν πάντως· ἡ δ' Αμερ τία μετὰ τὸν ἄνθρωπον. Οὐκοῦν μετὰ τὸν ἄνθρωπο καὶ ἡ τοῦ ἐλεεῖν ἐνέργεια καὶ τοῦ ἐλέου τὸ ὄνομα. Κα όμοίως ὁ μέγας φησὶν Αθανάσιος· «Οὐχαὶ λέξεις την φύσιν παραιροῦνται· ἀλλὰ μᾶλλον ἡ φύσις τὰς λέξεις εἰς ἑαυτὴν δάκουσα μεταβάλλει. Καὶ γὰρ οὐ πρότι και τῶν οὐσιῶν αἱ λέξεις· ἀλλ᾽ αἱ οὐσίας πρώτον, καὶ δεύτεραι τούτων αἱ λέξει;. Ο γὰρ Θεός, ἁπλοῖς ὢν καὶ ἀσύνθετος φύσει, ἁπλῶς καὶ μονοειδώς τὰ φύσει πάντα πέφυκεν εἶναι καλὰ ὑπὲρ κατ cundum alinm quemcunque modum, distinctam qualitatem in divina illa substantia prædicare permittant sancti Patres? Nam sicut unilas, inquit, in duas unitales dividi non posset (quæ enim unitas ita divideretur, non jam esset unitas, sed dualitas), pariter quod summa unitate unum est, duas in naturas dividi nunquam poterit. Etenim, mnquit, umversorum Deus non erit amplius natura sua simplex, si vita, quæ in ipso est, aliud ab ipso sit. Praeterea Deo major et conditionis incomparabiliter præstantioris esset is, qui Deo ipsi vitam, ut non habenti, dedisset, si omnino accepisse ille deprehenderetur. › Sed magister vester Palamas (horum quippe malorum causa est illi ascribenda, non in vos duntaxat cjus disci- καὶ λόγον ἀνθρώπινον. Τὰ δ᾽ ἐν κόσμῳ καλά pulos cu'pa conferenda) non cum formidine aliqua aut obscuritate, 1068 sed impudenter et conceptis verbis, pravum hoc dogma introducit; quod scilicet, propric et stricte loquendo, divinitates totidem sint, operatio, vila, sapientia, voluntas, prudentia, fortitudo, et alia generis ejusdem: ita ut horum singula et a se invicem, et ab ipsa Dei substantia distinguantur, qua ctiam incomparabiliter siul meliora. De quibus jam pradiserat dirus Athanasius ita scribens: «Noluut, inquit, impii Filium esse Verbum, sapientiam, vivumque consilium; sed contendunt ipsum case apad Deum prudenθέλει καὶ οὐ κυρίως εἰσὶ, καὶ εἰκόνες ἀμνές! τῶν ἐκείνου καλῶν. Ἡμεῖς δ' υστερογενείς όσες υστερογενῆ καὶ τὰ ἀγαθὰ διδασκόμεθα όντα διὰ τῆς πείρας· κἀντεῦθεν καὶ πρὸς Θεὸν τὰ τοιαῦτα ἀνά γοντες ἐκ πάντων αυτόν παρανομάζομεν, ὁ ἐστινα τὸς φύσει, καὶ οὐχ ὡς ἐξ αὐτῶν ἐμοίως ἡμῖν συγκεί μενος. Ονόματα γὰρ εἰσι ταῦτα καὶ νοήματα των ἡμετέρων ψυχικῶν ὠδίνων, ὅταν πολυπραγμονείν το μῶσι Θεόν, ἐν προθύροις αὐλιζομένων τοῦ ἀδίκου, καὶ οὐδὲν μὲν τῶν ἐκείνου ἐξαγγέλλειν εχουσών 1.67. τὰ δ' οἰκεῖα πάθη περὶ αὐτὸν καὶ τὰς ἀπορίας και διαπτώσεις μηνυουσῶν ἑαυτῶν, ο δε σαφώς ενώ Variorum nota. S: legas szyŵ;, vertendum, non quidem evidenter, sed indiciis quibusdam demonstrant in CANDEROS.

ἡμεῖς δ’ ὑστερογενεῖς ὄντες ὑστερογενῆ καὶ τὰ ἀγαθὰ διδασκόμεθα ὄντα διὰ τῆς πείρας· κἀντεῦθεν καὶ πρὸς θεὸν τὰ τοιαῦτα ἀνάγοντες ἐκ πάντων αὐτὸν παρονομάζομεν, ἅ ἐστιν αὐτὸς φύσει καὶ οὐχ ὡς ἐξ αὐτῶν ὁμοίως ἡμῖν συγκείμενος. ὀνόματα γάρ εἰσι ταῦτα καὶ νοήματα τῶν ἡμετέρων ψυχικῶν ὠδίνων, ὅσαι πολυπραγμονεῖν τολμῶσι θεὸν, ἐν προθύροις αὐλιζομένων τοῦ ἀδύτου, καὶ οὐδὲν μὲν τῶν ἐκείνου ἐξαγγέλλειν ἐχουσῶν, τὰ δ’ οἰκεῖα πάθη περὶ αὐτὸν καὶ τὰς ἀπορίας τε καὶ διαπτώσεις μηνυουσῶν ἑαυτῶν, οὐδὲ σαφῶς, ἀλλὰ δι’ ἐνδείξεων καὶ ταῦτα, καὶ τοῖς ἐπαί̈ειν καὶ τούτων δυναμένοις. ἀλλ’ ὁ ὑμέτερος διδάσκαλος Παλαμᾶς πάντα τὰ θεοπρεπῆ ὀνόματά τε καὶ νοήματα θεότητας ἀκτίστους νομίζει, διῃρημένας ἀλλήλων καὶ ἀτελεῖς καθ’ ἑαυτὰς, αἷς συνάπτει καὶ τὴν κρίσιν τοῦ θεοῦ καὶ τὴν αἰδεσιμότητα αὐτοῦ, καὶ μυρίας καὶ ὅσας δείξομεν, εἰς μέσον προαγαγόντες αὐτὰς τὰς ῥήσεις αὐτοῦ (καθὰ καὶ ἀνωτέρω που πεποιήκαμεν ὀλιγάκις τε καὶ μετρίως) μὴ συνιεὶς τῶν ἁγίων λεγόντων·

1347 [4 - 6839, IND. 4] Omnis autem substantialis notus ad operationem, & Σιγματίσῃ, ὥσπερ τὰ κτίσματα. Πάντα γάρ ίσι medium locum tenet inter substantiam, qua posterior concipitur, et operationem, qua prior intelligitur; et omnis operatio propria sua et formali ratione circumscripta finis est motus substantialis, qui saltem per mentem prius ipsa operatione consideratur. Atqui Deus neque principium est, neque medium, neque finis. Ilæ siquidem notæ sunt eorum quæ tempore divisibilia sunt, imo (si quis dicere voluerit) etiam eorum quæ in ævo exsistere considerantur. Nam tempus, cujus moins mensuratur, certo nuniero 1067 circumscribitur: avun: autem, cum in sua exsistentia inciadere intelligatur specialem illam categoriam, quæ dicitur quando, intervallum et spatium durationis admittit, utpote quod exsistentiæ initium habuerit. Quol si tempus et erum non sunt sine initio, Jonge potiori ratione sine initio non erunt ea, quæ in illis comprehenduntur. Itaque Deus, cum non sit substantia, ne priucipium esse existimetur; neque potentia, ne medium esse putetur; neque operatio, ue finis esse intelligatur; Deus, inquam, entitas est substantiarum creatrix,et supra omnem substantiam posita, omnipotentia est potentiarum effectrix, ct supra omnem potentiam posita habitus est cujuscunque operationis efecLivus et fiue carens, atque (ut uno verbo complectar omnia) omnis substantiæ, potentiæ, operatiouis, principii, medii, et linis, causa elli. icus. Vides ut neque secundum substantiam, neque sec ἔχει ὁ Θεὸς. φύσει ἔχει καὶ οὐκ ἐπίκτητα.» Και κάτ λιν· ι Ο θεὶς οὐ ποιοτήτων, ἀλλ' οὐσιῶν πεποιημέν των ἐστὶ δημιουργός, ο Ορος ὡς ἕξεις καὶ διαθέσεις καὶ ποιότητας πάσας αλλοτριούσι παντάπασι τῆς θείας ουσίας, διὰ τὸ μὴ εἶναι καθ᾿ ἑαυτὴν οὐδεμίαν συνθέσεω; ἄνευ. 'Αλλ' ὁ σὸς Παλαμάς οὐ βούλεται τοῦτο, οὐδὲ δύναται γινώσκειν, ὡς τὰ ἐκεί πέντε καὶ [P. 672] αἱ ἔξεις αὐτοὶ ληπταὶ τοῖς ἔχουσι καλή. μασίν εἰσι, δεκτικοῖς οὔτι τῶν ἔξωθεν ἐπιγινομένων. Καὶ εἰ μὴ λάβοι τις, οὐδ' έξει. «Τί γὰρ ἔχεις, ο φησίν, • δοὐκ ἔλαβες;» ὥσθ' δ ἔχει τις, άλλότριόν τέ ἐστι καὶ ἐπείσακτον· ὥσπερ καὶ τὰ ἔξωθεν αίτωσε πω; ἐπι σιόντα ταῦτα νοήματα τύποι γίνονται καὶ αὐτὰ καὶ παθήματα ταῖς ὑποκειμένεις ψυχαῖς, παθηταῖς οἴσεις φύσει. Ἐπὶ Θεοῦ δὲ τὸ ἔχειν τὰ πρὸς ἡμᾶς ἀναμε ζόμενα τίμιά τε καὶ ἀγαθὰ, καταχρηστικώς λέγεται, οὐ κυρίως. ᾿Απαθής γάρ. "Η λεγέτω μοί τις παρελ θών· πόθεν καὶ παρὰ τίνος έχει λαβών προσόντα ρου καὶ μείζονος, η τελειοτέρου; Ην μὲν γὰρ εὐτή ἀεὶ φύσει πάντα ταγαθά· παρωνόμασται δ' είτε πρὸς τῶν ἀνθρώπων ὕστερον, ἀφ᾽ οὗ πρὸς ἔναν τῶν ἐνταῦθα καλῶν καὶ τιμίων ἐληλύθεσαν, και ένα ρεῖν ἐκ τῆς χείρονος ἔγνωσαν μοίρας. Καὶ οὐρανός γάρ, σφαιρικής τε καὶ ἀεικίνητος καὶ πρὶν ἀνθρώ πους εἶναι ὑπάρχων, ὅμως ἔγνωσται καὶ προσπά μασται πρὸς ἀνθρώπων ύστερον, & πρότερον αὐτῇ. • Οικτίρμων γάρ, ο φησί, ο καὶ ἐλεήμων ὁ Κύρι μακρόθυμος και πολυέλεος.» Τί τοίνυν; ταῦτα λέγω σιν ενεργείας ἔχειν τὴν σημασίαν, ή φύσεως; Ούτε ἄν τις ἄλλο τι παρὰ τὴν ἐνέργειαν εἴποι. Πότε π νυν ἐνεργήσας τοὺς οἰκτιρμούς ὁ Θεὸς καὶ τὸν Πλεον ἔσχεν ἐκ τῆς ἐνεργείας τούνομα; ἄρα πρὸ τῆς ἐπι Ορωπίνης ζωῆς; καὶ τὶς ὁ τοῦ ἐλέους δείχτης; Αλλά μετὰ τὴν ἁμαρτίαν πάντως· ἡ δ' Αμερ τία μετὰ τὸν ἄνθρωπον. Οὐκοῦν μετὰ τὸν ἄνθρωπο καὶ ἡ τοῦ ἐλεεῖν ἐνέργεια καὶ τοῦ ἐλέου τὸ ὄνομα. Κα όμοίως ὁ μέγας φησὶν Αθανάσιος· «Οὐχαὶ λέξεις την φύσιν παραιροῦνται· ἀλλὰ μᾶλλον ἡ φύσις τὰς λέξεις εἰς ἑαυτὴν δάκουσα μεταβάλλει. Καὶ γὰρ οὐ πρότι και τῶν οὐσιῶν αἱ λέξεις· ἀλλ᾽ αἱ οὐσίας πρώτον, καὶ δεύτεραι τούτων αἱ λέξει;. Ο γὰρ Θεός, ἁπλοῖς ὢν καὶ ἀσύνθετος φύσει, ἁπλῶς καὶ μονοειδώς τὰ φύσει πάντα πέφυκεν εἶναι καλὰ ὑπὲρ κατ cundum alinm quemcunque modum, distinctam qualitatem in divina illa substantia prædicare permittant sancti Patres? Nam sicut unilas, inquit, in duas unitales dividi non posset (quæ enim unitas ita divideretur, non jam esset unitas, sed dualitas), pariter quod summa unitate unum est, duas in naturas dividi nunquam poterit. Etenim, mnquit, umversorum Deus non erit amplius natura sua simplex, si vita, quæ in ipso est, aliud ab ipso sit. Praeterea Deo major et conditionis incomparabiliter præstantioris esset is, qui Deo ipsi vitam, ut non habenti, dedisset, si omnino accepisse ille deprehenderetur. › Sed magister vester Palamas (horum quippe malorum causa est illi ascribenda, non in vos duntaxat cjus disci- καὶ λόγον ἀνθρώπινον. Τὰ δ᾽ ἐν κόσμῳ καλά pulos cu'pa conferenda) non cum formidine aliqua aut obscuritate, 1068 sed impudenter et conceptis verbis, pravum hoc dogma introducit; quod scilicet, propric et stricte loquendo, divinitates totidem sint, operatio, vila, sapientia, voluntas, prudentia, fortitudo, et alia generis ejusdem: ita ut horum singula et a se invicem, et ab ipsa Dei substantia distinguantur, qua ctiam incomparabiliter siul meliora. De quibus jam pradiserat dirus Athanasius ita scribens: «Noluut, inquit, impii Filium esse Verbum, sapientiam, vivumque consilium; sed contendunt ipsum case apad Deum prudenθέλει καὶ οὐ κυρίως εἰσὶ, καὶ εἰκόνες ἀμνές! τῶν ἐκείνου καλῶν. Ἡμεῖς δ' υστερογενείς όσες υστερογενῆ καὶ τὰ ἀγαθὰ διδασκόμεθα όντα διὰ τῆς πείρας· κἀντεῦθεν καὶ πρὸς Θεὸν τὰ τοιαῦτα ἀνά γοντες ἐκ πάντων αυτόν παρανομάζομεν, ὁ ἐστινα τὸς φύσει, καὶ οὐχ ὡς ἐξ αὐτῶν ἐμοίως ἡμῖν συγκεί μενος. Ονόματα γὰρ εἰσι ταῦτα καὶ νοήματα των ἡμετέρων ψυχικῶν ὠδίνων, ὅταν πολυπραγμονείν το μῶσι Θεόν, ἐν προθύροις αὐλιζομένων τοῦ ἀδίκου, καὶ οὐδὲν μὲν τῶν ἐκείνου ἐξαγγέλλειν εχουσών 1.67. τὰ δ' οἰκεῖα πάθη περὶ αὐτὸν καὶ τὰς ἀπορίας και διαπτώσεις μηνυουσῶν ἑαυτῶν, ο δε σαφώς ενώ Variorum nota. S: legas szyŵ;, vertendum, non quidem evidenter, sed indiciis quibusdam demonstrant in CANDEROS.

PG 148:1349πιστεύομεν εἰς ἕνα θεὸν, μίαν ἀρχὴν ἄναρχον, ἄκτιστον, καὶ τὰ ἑξῆς, μίαν ἐξουσίαν, μίαν κυριότητα, μίαν βασιλείαν, ἐν τρισὶ τελείαις ὑποστάσεσι γνωριζομένην τε καὶ προσκυνουμένην μιᾷ προσκυνήσει. ἰδοὺ γὰρ τὰς πολλὰς ὑφ’ ἡμῶν ἀναγομένας τῷ θεῷ προσωνυμίας ὁ πολὺς Ἰωάννης ἑνὶ συνέκλεισε καὶ μοναδικῷ συμπεράσματι. εἰ γὰρ ταὐτὸν κατά τι φύσει καὶ ἄκτιστον ἔχει τὸ πλῆθος τῶν Παλαμικῶν ἀκτίστων θεοτήτων, οὐ πλῆθος ἂν εἴη τὸ πλῆθος, ἀλλὰ μονάς· καὶ λέληθεν ἆρα ταὐτὸν τῇ οὐσίᾳ φάσκων αὐτὰς, καὶ μὴ νοῶν ὑγιῶς ἅ φησιν ὑγιῶς. τὸ γὰρ ταὐτὸν, οὐχ ἕτερον, οὐδὲ πλῆθος τῇ φύσει τε καὶ οὐσίᾳ. εἰ δὲ χάριτι, καθάπερ καὶ τοὺς ἀνθρώπους νομοθετεῖ, λέληθεν ἆρα ταὐτὸν τοῖς ἀνθρώποις φάσκων τὸ πλῆθος τῶν ἀκτίστων τούτων θεοτήτων· καὶ γίνεταί οἱ τὸ ἄκτιστον οὐκ ἄκτιστον, ἀλλὰ κτιστόν. ἑνίζονται γὰρ τὰ πολλὰ τῷ ταὐτῷ τῆς ὑπάρξεως, φύσιν ἐχόντων ἀλλήλοις τῶν μὴ ἑτέρων ἀεὶ συνεῖναι κατὰ τὸ συμφυὲς καὶ ὁμότιμον, μὴ παρούσης τῆς ἑτερότητος. πῶς γὰρ ἂν μιγείη τὰ ἐκ διαμέτρου κληρωσάμενα τὴν ἀντίθεσιν, καὶ ἀεὶ μαχόμενα κατ’ αὐτό γε τουτὶ τὸ τῆς ἑτερότητος μέρος;

[A. c. 1551] ΒΥΖΑΝΤΙΝ.Ε HISTORIE LIB. XXII. [1. 3. CANTACUZ. 51 1350 δι' ἐνδείξεων καὶ ταῦτα, καὶ τοῖς ἐπαίειν καὶ τούτων liam, voluntatem, et sapientium; que velut babiδυναμένοις. 'Αλλ' ὁ ὑμέτερος διδάσκαλος Παλαιάς πάντα τὰ θεοπρεπῆ ὀνόματά τε καὶ νοήματα θεότη τας ἀκτίστους νομίζει, διῃρημένας ἀλλήλων καὶ ὁτελεῖ. καθ' ἑαυτές, αἷς συνάπτει καὶ τὴν κρίσιν τοῦ Θεοῦ καὶ τὴν αἰδεσιμότητα αὐτοῦ, καὶ μυρίας καὶ ὅσας δείξομεν, εἰς μέσον προαγαγόντες αὐτὰς τὰς βήσεις αὐτοῦ (καθὰ καὶ ἀνωτέρω που πεποιήκαμεν ἐλιγάκις τε καὶ μετρίως), μὴ συνιεῖς τῶν ἁγίων λεγόντων· «Πιστεύομεν εἰς ἕνα Θεόν, μίαν ἀρχὴν ἄναρχον, ἄκτιστον, καὶ τὰ ἑξῆς, μίαν ἐξουσίαν, μίαν κυριό τητα, μίαν βασιλείαν, ἐν τρισὶ τελείαις ὑποστάσεσι γνωριζομένην τε καὶ προσκυνουμένην μια προσκυνή σει. ο Ἰδοὺ γὰρ τὰς πολλὰς ὑφ᾽ ἡμῶν ἀναγομένας τῷ Θεῷ προσωνυμίας ὁ πολὺς Ἰωάννης ἐνὶ συνέκλεισε καὶ μοναδικῷ συμπεράσματι. Εἰ γὰρ ταυτόν κατά τι φύσει καὶ ἄκτιστον ἔχει τὸ πλῆθος τῶν Παλαμικών ἀκτίστων θεοτήτων, οὐ πλῆθος ἂν εἴη τὸ πλῆθος, ἀλλὰ μονάς· καὶ λέληθεν ἄρα ταὐτὸν τῇ οὐσί, φάσκων αὐ τὰς, καὶ μὴ νοῶν ὑγιῶς & φησιν υγιώς. Τὸ γὰρ ταυτίν, οὐχ ἕτερον, οὐδὲ πλῆθος τῇ φύσει τε καὶ οὐσία. Εἰ δὲ χάριτι, καθάπερ καὶ τοὺς ἀνθρώ τους νομοθετεί, λέληθεν ἄρα ταὐτὸν τοῖς ἀνθρώ τοῖς φάσκων τὸ πλῆθος τῶν ἀκτίστων τούτων θεοτήτων· καὶ γίνεται͵ οἱ τὸ ἄκτιστον οὐκ ἄκτιστον, ἀλλὰ κτιστών. Ενίζονται γὰρ τὰ πολλὰ τῷ ταυτῷ τῆς ὑπάρξεως, φύσιν ἐχόντων ἀλλήλοις τῶν μὴ ἑτέ ρίων ἀεὶ συνεἶναι κατὰ τὸ συμφυὲς καὶ ὁμότιμον, μὴ παρούσης τῆς ἑτερότητος. Πῶς γὰρ ἂν μιγείη τὰ ἐκ διαμέτρου κληρωσάμενα τὴν ἀντίθεσιν, καὶ ἀεὶ κα χόμενα κατ' αὐτό γε τουτὶ τὸ τῆς ἑτερότητος μέρος; ex natura sua semper fuit omne bonum. Seal Iona tus quidam Deo adveniant, aut ab eo recedant. › Et magnus iterum Maximus ita loquitur: «In simplici atque infinita sanctæ Trinitatis substantia noli habitus et habilitates quærere; ne creaturaram more compositam esse ipsam prædices. Nam quæcunque Deus habet, ex natura sua et non recens advcutitia possidet.» Et rursus: ● Deus non qualitatum, sed substantiarum qualitatibus adfecarum, est creator.» Cernis jam quo pacto habi las, dispositiones et quascunque qualitates a divina substantia ut alienas removeant SS. Patres, τo quod earum nulla sit compositionis expers. Hoc autem tuo non placet Palamæ, qui intelligere non valet, hoc esse de natura omnium habituum et rerum quæ haberi possunt, ut a creaturis ba bentibus, et ad res extrinsecus advenientes reci piendas idoneis, accipiantur. Nec habebit quis, nisi acceperit. Quid enim habes, inquit, quod οὐ γὰρ ἂν φθάνει θάτερον θατέρῳ, θάττον λόγου παντός, λαμπρὶν τὸν τοῦ θανάτου κιρνών κρατήρα. Ο γοῦν παρὰ τὴν θείαν οὐσίαν ἄλλας νομοθετών ἀκτίστους θεότητας καὶ ἐνεργείας τὸ ἑνιαῖον διέφθαρκε τῆς τοῦ πάντων δημιουργοῦ θεότητος· μηδὲ γὰρ εἶ καὶ τῶν δυναμένων, εἰς ταυτότητα φυσικὴν τὴν ἑτερα τητα συνιέναι τῶν θεοτήτων. Οὐκ ἄρα θεότης ἄκτι στο;, ἑτέρα παρὰ τὴν θείαν καὶ μένην τρισυπόστα. τον οὐσίαν, οὔτ᾽ ἔσται, κἂν πάντες διαῤῥαγώσι φά σκοντες Παλαμᾶται· οὐδὲ θεῶν πλῆθος Ελληνικόν. Ο γὰρ τὰ θεῖα πολὺς Ἰωάννης, ο Εἰ πολλούς, ο φησίν, • ἐροῦμεν [P. 676] θεοὺς, ἀνάγκῃ διαφορὰ ἐν αὐτοῖς. Ο μὲν κατὰ πάντα τέλειος, οὗτος ἂν εἴη κατὰ πάντα μόνος Θεός· πᾶς δὲ ὁ τοῦ τελείου λειπόμενος, ἢ κατὰ ἀγαθότητα, ἢ κατὰ σοφίαν, ἢ κατὰ δύναμιν, ή όλως κατά τι, οὐκ ἂν εἴτ Θεός. Πῶς δὲ καὶ πολλοῖς ουσι τὸ ἀπερίγραπτο φυλαχθήσεται; ἔνθα γὰρ ἂν εἴη ὁ εἶ;, οὐκ ἂν εἴη ὁ ἕτερος. Δεῖ δὲ τὸν Θεὸν ἀπερίγραπτον εἶναι καὶ πάντα πληροῦντα, ο Σκεπτέον οὖν καντεύθεν, ὅπως ἐνὸς Θεοῦ παντάπασιν ἀναίσθητος καὶ πά σης ασύνετο; θείας Γραφῆς ὁ Παλαμᾶς ἐμεμενήκει διηνεκώς, διάφορον οὐσίαν καὶ ἐνέργειαν ἐς τούμε φανές δογματίζων, καὶ μὴ μόνον μίαν δεικνὺς ἑτερό τητα, ἀλλὰ καὶ ἀπείρους· καὶ μὴ μόνον ἀπείρους, ἀλλὰ καὶ ἀκτίστους· καὶ μὴ μόνον ἀκτίστους, ἀλλὰ καὶ μείζους καὶ ἐλάττους. Ὁ δὲ μείζους καὶ ἐλάτο 3 feal. c. 3; LXSIV, 15; CXLIν, 8. non acceperis? Ergo quod habet quis, alienum est et ascititium: sicut et quæ extrinsecus hac fere ratione adveniunt hujusmodi cogitationes, Hola 1069 sunt impressæ et passiones, quæ in animabus, tanquam in subjectis ex natura sun palibilibus, recipiuntur. Deus autem, cum nentiquam sit patibilis, vioof proprie, sed per abusionem, ea dicitur habere, que respectu nostri bona et honorabilia nuncupauter. Alioquin huc prodeat quispiam mihi dicturus, a quo antiquiori, majori, et perfectiori, acceptum quid habeat Deus. Ipse enimu temporis progressa ab hominibus denominata sunt, ex quo in cogitationem eorum venerunt,'quæ praclara et honorabilia in hac rerum universitate conspiciuntur, et a deterioribus ea secernere decreverunt. Nam cœlum rotundum et jugi molu agitatum erat, etiam antequam homines exsisterent tamen nonnisi deinceps ab hominibus cognitum est et tale denominatum, quale prius erat. • Miserator enim, inquit, et misericors Dominus, longanimis et multum misericors '. Quid igitur? dicente his nominibus naturam, an ope rationem significari? Nemo sane aliud præter ope. rationem his vocibus designari aflirmarių, Quandonam itaque misericordiam operatus est Deus, et sic ex illa operatione nomen misericordis habuit? Num antequam homines viverent? Sed quis tune misericordiæ indigebat? Certe nonnisi post peccatum. Atqui peceatuin post hominem fuit. Ergo etiam post hominem miserationis operatio fuit, ut et misericordia: nomen. Maguus pariter Athanasius ita loquitur: «Non verba naturam toltunt, sed natura potius ad se ipsum verba trahit et commutat. 1070 Nam verba non sunt substantiis priora, sed substantiae primitus exsistunt, quibus posteriora sunt verba. Dcus quippe cum sit ex natura sua simplex et composition is expers, sim-

PG 148:1351οὐ γὰρ ἂν φθάνει θάτερον θατέρῳ, θᾶττον λόγου παντὸς, λαμπρὸν τὸν τοῦ θανάτου κιρνῶν κρατῆρα. ὁ γοῦν παρὰ τὴν θείαν οὐσίαν ἄλλας νομοθετῶν ἀκτίστους θεότητας καὶ ἐνεργείας τὸ ἑνιαῖον διέφθαρκε τῆς τοῦ πάντων δημιουργοῦ θεότητος· μηδὲ γὰρ εἶναι τῶν δυναμένων, εἰς ταὐτότητα φυσικὴν τὴν ἑτερότητα συνιέναι τῶν θεοτήτων. οὐκ ἄρα θεότης ἄκτιστος, ἑτέρα παρὰ τὴν θείαν καὶ μόνην τρισυπόστατον οὐσίαν, οὔτ’ ἔσται, κἂν πάντες διαῤῥαγῶσι φάσκοντες Παλαμῖται· οὐδὲ θεῶν πλῆθος Ἑλληνικόν. ὁ γὰρ τὰ θεῖα πολὺς Ἰωάννης, εἰ πολλοὺς, φησὶν, ἐροῦμεν θεοὺς, ἀνάγκῃ διαφορὰ ἐν αὐτοῖς. ὁ μὲν κατὰ πάντα τέλειος, οὗτος ἂν εἴη κατὰ πάντα μόνος θεός· πᾶς δὲ ὁ τοῦ τελείου λειπόμενος, ἢ κατὰ ἀγαθότητα, ἢ κατὰ σοφίαν, ἢ κατὰ δύναμιν, ἢ ὅλως κατά τι, οὐκ ἂν εἴη θεός. πῶς δὲ καὶ πολλοῖς οὖσι τὸ ἀπερίγραπτον φυλαχθήσεται; ἔνθα γὰρ ἂν εἴη ὁ εἷς, οὐκ ἂν εἴη ὁ ἕτερος.

[^ ■. 6859, IND. 4] (IMP. J. CANTACez. 5] pliciter etiam et uniformiter est ex natura sua τους δογματίζων ἐκτίστους θεότη:2; πάντως διάomne bonnin, et omne pulchrum essentiale, supra στημά τι νοεί μεταξύ. Τοῦτο δ' άπειρον ὁ τῆς με quam quisquam hominum intelligere possit aut σότητος εἶναι οὐ δίδωσι λόγος· μηδὲ γὰρ πεφυκένα: enarrare. Quæ vero in hac rerum universitare τὴν ἀπειρίαν βαθμοῖς καὶ μέτροις τισὶ διακκα. pulchra habentur, non ex propria natura, verum σθαι. Πῶς γὰρ ἂν (φησὶν ὁ θεῖος Γρηγόριος) μετρη dependenter a constituto aliquo, pulchra sual, et θείη τὸ ἄπειρον, ἵν' δ τῶν περατουμένων ἐστί, το divinæ pulchritudinis nonnisi obscuram imaginem πάθῃ θεότης, βαθμολ; μετρουμένη καὶ ὑπεδάσεσι; exhibent. Nos autem, posteriores facti, bona quædam exsistere posterius etiain facta, experientia teşte discimus: atque exinde ad Deum hujusmodi bona referentes, ex iis omnibus Deum talem denentinamus, qualis est ex natura sua: non quod ex illis compositus sit, quemadmodum nobis acci dit. llæc enim sunt nomina et nostrarum cogitationes animarum; quæ cum in adyti vestibulo degant, Dei tamen naturam curiosius audent perscrutari, veram de divinis attributis nihil eauntiare possunt, suas duntaxat passiones et erga Deum affectiones declarant, tum difficultates qua patiuntur et errata in quæ impingunt, non quidem evidenter; sed indiciis quibusdam de monstrant iis qui ea valent intelligere., Vester autem magister Palamas quæcunque de Des spte prædicantur, et intelliguntur, totidem divinitates esse increatas, a se invicem distinctas, el alia infinits; independentes existimat: quibus Dei judicium et majestatem adnumerat, raf quæ, adductis in medium ipsius Palamæ verbis, ostendemus; ut supra, moderate licet el a nobis factum est. Nimirum non intelligit hæc 1071 SS. Patrum verba: Credimus in norg Deum, unum principium principii expers, increatum etc., unam potestatem, unam dominationen, unum regnum; quod in tribus perfectis personis agnoscitur, et adoratione unica adoratur. › Qui enim Deo tribuimus appellationes plurimas, unica et solitaria conclusione maguus Joannes conclusit. Et vero si multitudo increatarum divinitatum, quas Palamas invexit, habet ex natura sua identtatem, et increatæ rei conditionem, jam illa multitudo non erit multitudo, sed unitas. Hoc igitu non animadvertit Palamas; quod scilicet deitates illas asserat esse quid noum cum substantiu. unde non recte intelligit, quæ recte enuntiat. Quod enim idem est, non est aliud, neque multitudo, ■ naturam, seu substantiam spectes. Si vero gratia duntaxat, quemadmodum homines, illas d vínitates esse quid unum et increatum statuat Palamas, non advertit a se aflirmari deitatum hujusmodi increa'area multitudinem esso quid idem cum hominibus: et sic juxta Palamıæ sententiam, quod increatum est, non erit increatum, sed creatum. Nam quæ multa sunt, exsistentiæ identitate uniuntur: quandoquidem a natura ita comparatum est, ut quæ diversa non sunt, secum invicem conveniant secundum naturæ et gradus similitudinem, ubi nulla est diversitas. Alias quomodo commiscerentur es que directe ac veluti e diametro sibi invicem opponuntur, et saltem ratione suæ diversitatis naaquam non fecum pugnant? Neque enim fieri posset, ut alterum alteri luculentum scilicet imteritni jamjam omni dieto citius non pararet. Igitur qui præter 1072 divinam substantiam, increatas divinitates alias et operationes statuit, is omnium creatricis divinitatis unitatem evertit. Namqu prorsus impossibile est, ut deitatum diversitas in identitatem naturalem coeat. Itaque nulla fuit nee erit unquam increata divinitas alia, præter divinam et solam substantiam in tribus personis sal sistentem; etiamsi Palamitæ istud eſſutientes disrumpantur. Neque vero admittenda est paganitarum deorum multitudo. Ita enim præclare habet celeberrimus theologus sanctus Joannes Damasĉenus: • Si plures, inquit, esse deus dixerimus, necesse est ut ipsi inter se differant. Et quidem solus ille omnino et totaliter Deus erit, qui totaliter et omnino perfectos crit: quicunque autem a summe” perfecto illo superabitur secundum bonitatem, aut sapientiam, aut potentiam, aut secusdum aliud quidpiam, Deus non erit. Deinde vero, si multi sint dii, quomodo incircumscripti mane bunt? Ubi enim fuerit unus, ibi alter non crit. Atqui tamen necesse est ut incircumscriptes si³ Deus, et omnia repleat.»´Igitur hine etiam considerandum est, quomodo stolidus Palamas, neque sacram Scripturam ullatenus intelligens, manifeste semper censuerit et docuerit, unius Dei substautian et operationem a se invicem differre, neque unam duntaxat divinitatem admitti a se declaraverit, sed infinitas; nec infinitas solum, sed et increatas; nec tantummodo increatas, sed majores el minorez. Pɔr qui majores et minores increatas deitates introducit, is profecto intervallum quoddam inter eas exeog:lal. Hoc autem intervallum infinitum esse 1073 non patitur ipsius medii, seu intervalli, ratio formalit Piec enim infinitatis natura ejusmodi est, ut gradibus tum superioribus tum inferioribus mensaretur.» X. Equidem poteram alia plura SS. Patrum proferre testimonia, quibus constaret, neque ope. rationem, neque ullam qualitatem, neque aliud omnino quidpiam, divinæ substantiæ coæternum et 1. Εμὲ δὲ καὶ πλείους μαρτυρίας ἑτέρας έχοντε φέρειν ἁγίων, περί γε τοῦ μήτε ενέργειαν, μήτε τη ποιότητα μήτε τι τῶν πάντων ἐξ ἀϊδου συνείναι διάφο pasta briz obsiz, xatāma vī, vip Kašasis

δεῖ δὲ τὸν θεὸν ἀπερίγραπτον εἶναι καὶ πάντα πληροῦντα. σκεπτέον οὖν κἀντεῦθεν, ὅπως ἑνὸς θεοῦ παντάπασιν ἀναίσθητος καὶ πάσης ἀσύνετος θείας γραφῆς ὁ Παλαμᾶς ἐμεμενήκει διηνεκῶς, διάφορον οὐσίαν καὶ ἐνέργειαν ἐς τοὐμφανὲς δογματίζων, καὶ μὴ μόνον μίαν δεικνὺς ἑτερότητα, ἀλλὰ καὶ ἀπείρους· καὶ μὴ μόνον ἀπείρους, ἀλλὰ καὶ ἀκτίστους· καὶ μὴ μόνον ἀκτίστους, ἀλλὰ καὶ μείζους καὶ ἐλάττους. ὁ δὲ μείζους καὶ ἐλάττους δογματίζων ἀκτίστους θεότητας πάντως διάστημά τι νοεῖ μεταξύ. τοῦτο δ’ ἄπειρον ὁ τῆς μεσότητος εἶναι οὐ δίδωσι λόγος· μηδὲ γὰρ πεφυκέναι τὴν ἀπειρίαν βαθμοῖς καὶ μέτροις τισὶ διακόπτεσθαι.

[^ ■. 6859, IND. 4] (IMP. J. CANTACez. 5] pliciter etiam et uniformiter est ex natura sua τους δογματίζων ἐκτίστους θεότη:2; πάντως διάomne bonnin, et omne pulchrum essentiale, supra στημά τι νοεί μεταξύ. Τοῦτο δ' άπειρον ὁ τῆς με quam quisquam hominum intelligere possit aut σότητος εἶναι οὐ δίδωσι λόγος· μηδὲ γὰρ πεφυκένα: enarrare. Quæ vero in hac rerum universitare τὴν ἀπειρίαν βαθμοῖς καὶ μέτροις τισὶ διακκα. pulchra habentur, non ex propria natura, verum σθαι. Πῶς γὰρ ἂν (φησὶν ὁ θεῖος Γρηγόριος) μετρη dependenter a constituto aliquo, pulchra sual, et θείη τὸ ἄπειρον, ἵν' δ τῶν περατουμένων ἐστί, το divinæ pulchritudinis nonnisi obscuram imaginem πάθῃ θεότης, βαθμολ; μετρουμένη καὶ ὑπεδάσεσι; exhibent. Nos autem, posteriores facti, bona quædam exsistere posterius etiain facta, experientia teşte discimus: atque exinde ad Deum hujusmodi bona referentes, ex iis omnibus Deum talem denentinamus, qualis est ex natura sua: non quod ex illis compositus sit, quemadmodum nobis acci dit. llæc enim sunt nomina et nostrarum cogitationes animarum; quæ cum in adyti vestibulo degant, Dei tamen naturam curiosius audent perscrutari, veram de divinis attributis nihil eauntiare possunt, suas duntaxat passiones et erga Deum affectiones declarant, tum difficultates qua patiuntur et errata in quæ impingunt, non quidem evidenter; sed indiciis quibusdam de monstrant iis qui ea valent intelligere., Vester autem magister Palamas quæcunque de Des spte prædicantur, et intelliguntur, totidem divinitates esse increatas, a se invicem distinctas, el alia infinits; independentes existimat: quibus Dei judicium et majestatem adnumerat, raf quæ, adductis in medium ipsius Palamæ verbis, ostendemus; ut supra, moderate licet el a nobis factum est. Nimirum non intelligit hæc 1071 SS. Patrum verba: Credimus in norg Deum, unum principium principii expers, increatum etc., unam potestatem, unam dominationen, unum regnum; quod in tribus perfectis personis agnoscitur, et adoratione unica adoratur. › Qui enim Deo tribuimus appellationes plurimas, unica et solitaria conclusione maguus Joannes conclusit. Et vero si multitudo increatarum divinitatum, quas Palamas invexit, habet ex natura sua identtatem, et increatæ rei conditionem, jam illa multitudo non erit multitudo, sed unitas. Hoc igitu non animadvertit Palamas; quod scilicet deitates illas asserat esse quid noum cum substantiu. unde non recte intelligit, quæ recte enuntiat. Quod enim idem est, non est aliud, neque multitudo, ■ naturam, seu substantiam spectes. Si vero gratia duntaxat, quemadmodum homines, illas d vínitates esse quid unum et increatum statuat Palamas, non advertit a se aflirmari deitatum hujusmodi increa'area multitudinem esso quid idem cum hominibus: et sic juxta Palamıæ sententiam, quod increatum est, non erit increatum, sed creatum. Nam quæ multa sunt, exsistentiæ identitate uniuntur: quandoquidem a natura ita comparatum est, ut quæ diversa non sunt, secum invicem conveniant secundum naturæ et gradus similitudinem, ubi nulla est diversitas. Alias quomodo commiscerentur es que directe ac veluti e diametro sibi invicem opponuntur, et saltem ratione suæ diversitatis naaquam non fecum pugnant? Neque enim fieri posset, ut alterum alteri luculentum scilicet imteritni jamjam omni dieto citius non pararet. Igitur qui præter 1072 divinam substantiam, increatas divinitates alias et operationes statuit, is omnium creatricis divinitatis unitatem evertit. Namqu prorsus impossibile est, ut deitatum diversitas in identitatem naturalem coeat. Itaque nulla fuit nee erit unquam increata divinitas alia, præter divinam et solam substantiam in tribus personis sal sistentem; etiamsi Palamitæ istud eſſutientes disrumpantur. Neque vero admittenda est paganitarum deorum multitudo. Ita enim præclare habet celeberrimus theologus sanctus Joannes Damasĉenus: • Si plures, inquit, esse deus dixerimus, necesse est ut ipsi inter se differant. Et quidem solus ille omnino et totaliter Deus erit, qui totaliter et omnino perfectos crit: quicunque autem a summe” perfecto illo superabitur secundum bonitatem, aut sapientiam, aut potentiam, aut secusdum aliud quidpiam, Deus non erit. Deinde vero, si multi sint dii, quomodo incircumscripti mane bunt? Ubi enim fuerit unus, ibi alter non crit. Atqui tamen necesse est ut incircumscriptes si³ Deus, et omnia repleat.»´Igitur hine etiam considerandum est, quomodo stolidus Palamas, neque sacram Scripturam ullatenus intelligens, manifeste semper censuerit et docuerit, unius Dei substautian et operationem a se invicem differre, neque unam duntaxat divinitatem admitti a se declaraverit, sed infinitas; nec infinitas solum, sed et increatas; nec tantummodo increatas, sed majores el minorez. Pɔr qui majores et minores increatas deitates introducit, is profecto intervallum quoddam inter eas exeog:lal. Hoc autem intervallum infinitum esse 1073 non patitur ipsius medii, seu intervalli, ratio formalit Piec enim infinitatis natura ejusmodi est, ut gradibus tum superioribus tum inferioribus mensaretur.» X. Equidem poteram alia plura SS. Patrum proferre testimonia, quibus constaret, neque ope. rationem, neque ullam qualitatem, neque aliud omnino quidpiam, divinæ substantiæ coæternum et 1. Εμὲ δὲ καὶ πλείους μαρτυρίας ἑτέρας έχοντε φέρειν ἁγίων, περί γε τοῦ μήτε ενέργειαν, μήτε τη ποιότητα μήτε τι τῶν πάντων ἐξ ἀϊδου συνείναι διάφο pasta briz obsiz, xatāma vī, vip Kašasis

πῶς γὰρ ἂν (φησὶν ὁ θεῖος Γρηγόριος) μετρηθείη τὸ ἄπειρον, ἵν’ ὃ τῶν περατουμένων ἐστὶ, τοῦτο πάθῃ θεότης, βαθμοῖς μετρουμένη καὶ ὑποβάσεσι; (Ι.) Ἐμὲ δὲ καὶ πλείους μαρτυρίας ἑτέρας ἔχοντα φέρειν ἁγίων, περί γε τοῦ μήτε ἐνέργειαν, μήτε τινὰ ποιότητα, μήτε τι τῶν πάντων ἐξ ἀϊδίου συνεῖναι διάφορον δύνασθαι τῇ θείᾳ οὐσίᾳ, καὶ ἅμα τοῖς τῷ Καβασίλᾳ προτεθεῖσι κενοφωνήμασιν ἐπιφέρειν τὰς τῶν ἁγίων ἀντιλογίας βουλόμενον, ἐπέσχεν ἐπαγγειλάμενος τὴν ἐκείνων ἀντίῤῥησιν μάλα ἀσμένως ἀκούσεσθαι μετ’ ὀλίγον. αὐτὸς δ’ ἐν σπουδῇ μεγίστῃ πεποίηται, πρότερον παρεισενεγκεῖν τὴν συνήθη καὶ κοινὴν καταφυγὴν αὐτῶν ἐν οὐ καιρῷ, τὸ ἐν Θαβωρίῳ λέγω φῶς, ἐνέργειαν ἄκτιστον καὶ θεότητα πρὸς τῶν ἁγίων ὀνομαζόμενον. φῶς γὰρ, ἔλεγεν, ἡ παραδειχθεῖσα θεότης, φησὶν ὁ θεῖος Γρηγόριος, ἐπὶ τοῦ ὄρους. καὶ ὁ Μελῳδὸς αὖθις τὰς τοιαύτας ἐνεργείας βολίδας γράφει θεότητος. ἀκτίστου γοῦν οὔσης τῆς θείας οὐσίας, ἄκτιστοι καὶ αἱ βολίδες ἐκεῖναι, παρὰ τὴν οὐσίαν ἄλλο τι οὖσαι. τὸ γὰρ ἄλλο παρὰ τὴν οὐσίαν οὐκ ἐκείνη, ἀλλ’ ἐκείνης.

[^ ■. 6859, IND. 4] (IMP. J. CANTACez. 5] pliciter etiam et uniformiter est ex natura sua τους δογματίζων ἐκτίστους θεότη:2; πάντως διάomne bonnin, et omne pulchrum essentiale, supra στημά τι νοεί μεταξύ. Τοῦτο δ' άπειρον ὁ τῆς με quam quisquam hominum intelligere possit aut σότητος εἶναι οὐ δίδωσι λόγος· μηδὲ γὰρ πεφυκένα: enarrare. Quæ vero in hac rerum universitare τὴν ἀπειρίαν βαθμοῖς καὶ μέτροις τισὶ διακκα. pulchra habentur, non ex propria natura, verum σθαι. Πῶς γὰρ ἂν (φησὶν ὁ θεῖος Γρηγόριος) μετρη dependenter a constituto aliquo, pulchra sual, et θείη τὸ ἄπειρον, ἵν' δ τῶν περατουμένων ἐστί, το divinæ pulchritudinis nonnisi obscuram imaginem πάθῃ θεότης, βαθμολ; μετρουμένη καὶ ὑπεδάσεσι; exhibent. Nos autem, posteriores facti, bona quædam exsistere posterius etiain facta, experientia teşte discimus: atque exinde ad Deum hujusmodi bona referentes, ex iis omnibus Deum talem denentinamus, qualis est ex natura sua: non quod ex illis compositus sit, quemadmodum nobis acci dit. llæc enim sunt nomina et nostrarum cogitationes animarum; quæ cum in adyti vestibulo degant, Dei tamen naturam curiosius audent perscrutari, veram de divinis attributis nihil eauntiare possunt, suas duntaxat passiones et erga Deum affectiones declarant, tum difficultates qua patiuntur et errata in quæ impingunt, non quidem evidenter; sed indiciis quibusdam de monstrant iis qui ea valent intelligere., Vester autem magister Palamas quæcunque de Des spte prædicantur, et intelliguntur, totidem divinitates esse increatas, a se invicem distinctas, el alia infinits; independentes existimat: quibus Dei judicium et majestatem adnumerat, raf quæ, adductis in medium ipsius Palamæ verbis, ostendemus; ut supra, moderate licet el a nobis factum est. Nimirum non intelligit hæc 1071 SS. Patrum verba: Credimus in norg Deum, unum principium principii expers, increatum etc., unam potestatem, unam dominationen, unum regnum; quod in tribus perfectis personis agnoscitur, et adoratione unica adoratur. › Qui enim Deo tribuimus appellationes plurimas, unica et solitaria conclusione maguus Joannes conclusit. Et vero si multitudo increatarum divinitatum, quas Palamas invexit, habet ex natura sua identtatem, et increatæ rei conditionem, jam illa multitudo non erit multitudo, sed unitas. Hoc igitu non animadvertit Palamas; quod scilicet deitates illas asserat esse quid noum cum substantiu. unde non recte intelligit, quæ recte enuntiat. Quod enim idem est, non est aliud, neque multitudo, ■ naturam, seu substantiam spectes. Si vero gratia duntaxat, quemadmodum homines, illas d vínitates esse quid unum et increatum statuat Palamas, non advertit a se aflirmari deitatum hujusmodi increa'area multitudinem esso quid idem cum hominibus: et sic juxta Palamıæ sententiam, quod increatum est, non erit increatum, sed creatum. Nam quæ multa sunt, exsistentiæ identitate uniuntur: quandoquidem a natura ita comparatum est, ut quæ diversa non sunt, secum invicem conveniant secundum naturæ et gradus similitudinem, ubi nulla est diversitas. Alias quomodo commiscerentur es que directe ac veluti e diametro sibi invicem opponuntur, et saltem ratione suæ diversitatis naaquam non fecum pugnant? Neque enim fieri posset, ut alterum alteri luculentum scilicet imteritni jamjam omni dieto citius non pararet. Igitur qui præter 1072 divinam substantiam, increatas divinitates alias et operationes statuit, is omnium creatricis divinitatis unitatem evertit. Namqu prorsus impossibile est, ut deitatum diversitas in identitatem naturalem coeat. Itaque nulla fuit nee erit unquam increata divinitas alia, præter divinam et solam substantiam in tribus personis sal sistentem; etiamsi Palamitæ istud eſſutientes disrumpantur. Neque vero admittenda est paganitarum deorum multitudo. Ita enim præclare habet celeberrimus theologus sanctus Joannes Damasĉenus: • Si plures, inquit, esse deus dixerimus, necesse est ut ipsi inter se differant. Et quidem solus ille omnino et totaliter Deus erit, qui totaliter et omnino perfectos crit: quicunque autem a summe” perfecto illo superabitur secundum bonitatem, aut sapientiam, aut potentiam, aut secusdum aliud quidpiam, Deus non erit. Deinde vero, si multi sint dii, quomodo incircumscripti mane bunt? Ubi enim fuerit unus, ibi alter non crit. Atqui tamen necesse est ut incircumscriptes si³ Deus, et omnia repleat.»´Igitur hine etiam considerandum est, quomodo stolidus Palamas, neque sacram Scripturam ullatenus intelligens, manifeste semper censuerit et docuerit, unius Dei substautian et operationem a se invicem differre, neque unam duntaxat divinitatem admitti a se declaraverit, sed infinitas; nec infinitas solum, sed et increatas; nec tantummodo increatas, sed majores el minorez. Pɔr qui majores et minores increatas deitates introducit, is profecto intervallum quoddam inter eas exeog:lal. Hoc autem intervallum infinitum esse 1073 non patitur ipsius medii, seu intervalli, ratio formalit Piec enim infinitatis natura ejusmodi est, ut gradibus tum superioribus tum inferioribus mensaretur.» X. Equidem poteram alia plura SS. Patrum proferre testimonia, quibus constaret, neque ope. rationem, neque ullam qualitatem, neque aliud omnino quidpiam, divinæ substantiæ coæternum et 1. Εμὲ δὲ καὶ πλείους μαρτυρίας ἑτέρας έχοντε φέρειν ἁγίων, περί γε τοῦ μήτε ενέργειαν, μήτε τη ποιότητα μήτε τι τῶν πάντων ἐξ ἀϊδου συνείναι διάφο pasta briz obsiz, xatāma vī, vip Kašasis

εἰ γὰρ ταὐτὸν ἦν, μεθεκτὴ ἂν ἦν καὶ οὐσία ὁμοῦ ταῖς ἐνεργείαις, καὶ διαφορά τις οὐκ ἄν ποτ’ ἦν οὐδεμία· τοῦτο δ’ ἀδύνατον. ἀμέθεκτος γὰρ τοῖς κτίσμασιν ἅπασι πέφυκεν ἡ οὐσία· καὶ δαιμόνων εὕρημα σκοτεινῶν, ἄλλως λέγειν τε καὶ πιστεύειν τοῖς λέγουσι. διὰ γὰρ τοῦτο καὶ τὴν οὐσίαν τῆς ἐνεργείας διάφορον εἶναί φαμεν, ἐκποδὼν γινομένης ἁπάσης ταὐτότητος. Καὶ ἅμα παρεισῆγεν ἔνια τῶν Παλαμικῶν δογμάτων ἀπὸ γλώττης καὶ μνήμης, σποράδην μέν· παρῆγε δ’ οὖν, ὁλόκληρον τὴν διάνοιαν σώζοντα καὶ ὡς ἔχουσιν ἐπὶ λέξεως ἀκριβῶς. κοινὸν γὰρ, φησὶ, δόγμα τῶν ἔξωθεν καὶ τῶν καθ’ ἡμᾶς φιλοσόφων, ἐπὶ ἁπλῆς καὶ ἀσωμάτου φύσεως τὸν αὐτὸν ἐπιδέχεσθαι λόγον τὴν ἐνέργειαν τῇ οὐσίᾳ. τὰ δὲ τὸν αὐτὸν λόγον ἐπιδεχόμενα δύο ἐστὶ, καὶ οὐχ ἕν. καὶ εἰ δύο, πῶς χωρὶς ἡστινοσοῦν πρὸς ἄλληλα διαφορᾶς; ἆρ’ οὖν οὐ διενήνοχε τὸ θεᾶσθαι τοῦ θεοποιοῦν; ἢ καὶ θεοποιεῖ πάνθ’ ὅσα θεᾶται θεός; ἐπεὶ δὲ διενήνοχε, μή τι τούτων ἐστὶ κτιστόν; εἶτα ἐπανελάμβανε καθ’ ἕκαστα τὸ προγνωστικὸν, τὸ δημιουργὸν, τὴν πρὸς τὸ ἐνεργεῖν ἑτοιμότητα, καὶ τἄλλα.

[^ ■. 6859, IND. 4] (IMP. J. CANTACez. 5] pliciter etiam et uniformiter est ex natura sua τους δογματίζων ἐκτίστους θεότη:2; πάντως διάomne bonnin, et omne pulchrum essentiale, supra στημά τι νοεί μεταξύ. Τοῦτο δ' άπειρον ὁ τῆς με quam quisquam hominum intelligere possit aut σότητος εἶναι οὐ δίδωσι λόγος· μηδὲ γὰρ πεφυκένα: enarrare. Quæ vero in hac rerum universitare τὴν ἀπειρίαν βαθμοῖς καὶ μέτροις τισὶ διακκα. pulchra habentur, non ex propria natura, verum σθαι. Πῶς γὰρ ἂν (φησὶν ὁ θεῖος Γρηγόριος) μετρη dependenter a constituto aliquo, pulchra sual, et θείη τὸ ἄπειρον, ἵν' δ τῶν περατουμένων ἐστί, το divinæ pulchritudinis nonnisi obscuram imaginem πάθῃ θεότης, βαθμολ; μετρουμένη καὶ ὑπεδάσεσι; exhibent. Nos autem, posteriores facti, bona quædam exsistere posterius etiain facta, experientia teşte discimus: atque exinde ad Deum hujusmodi bona referentes, ex iis omnibus Deum talem denentinamus, qualis est ex natura sua: non quod ex illis compositus sit, quemadmodum nobis acci dit. llæc enim sunt nomina et nostrarum cogitationes animarum; quæ cum in adyti vestibulo degant, Dei tamen naturam curiosius audent perscrutari, veram de divinis attributis nihil eauntiare possunt, suas duntaxat passiones et erga Deum affectiones declarant, tum difficultates qua patiuntur et errata in quæ impingunt, non quidem evidenter; sed indiciis quibusdam de monstrant iis qui ea valent intelligere., Vester autem magister Palamas quæcunque de Des spte prædicantur, et intelliguntur, totidem divinitates esse increatas, a se invicem distinctas, el alia infinits; independentes existimat: quibus Dei judicium et majestatem adnumerat, raf quæ, adductis in medium ipsius Palamæ verbis, ostendemus; ut supra, moderate licet el a nobis factum est. Nimirum non intelligit hæc 1071 SS. Patrum verba: Credimus in norg Deum, unum principium principii expers, increatum etc., unam potestatem, unam dominationen, unum regnum; quod in tribus perfectis personis agnoscitur, et adoratione unica adoratur. › Qui enim Deo tribuimus appellationes plurimas, unica et solitaria conclusione maguus Joannes conclusit. Et vero si multitudo increatarum divinitatum, quas Palamas invexit, habet ex natura sua identtatem, et increatæ rei conditionem, jam illa multitudo non erit multitudo, sed unitas. Hoc igitu non animadvertit Palamas; quod scilicet deitates illas asserat esse quid noum cum substantiu. unde non recte intelligit, quæ recte enuntiat. Quod enim idem est, non est aliud, neque multitudo, ■ naturam, seu substantiam spectes. Si vero gratia duntaxat, quemadmodum homines, illas d vínitates esse quid unum et increatum statuat Palamas, non advertit a se aflirmari deitatum hujusmodi increa'area multitudinem esso quid idem cum hominibus: et sic juxta Palamıæ sententiam, quod increatum est, non erit increatum, sed creatum. Nam quæ multa sunt, exsistentiæ identitate uniuntur: quandoquidem a natura ita comparatum est, ut quæ diversa non sunt, secum invicem conveniant secundum naturæ et gradus similitudinem, ubi nulla est diversitas. Alias quomodo commiscerentur es que directe ac veluti e diametro sibi invicem opponuntur, et saltem ratione suæ diversitatis naaquam non fecum pugnant? Neque enim fieri posset, ut alterum alteri luculentum scilicet imteritni jamjam omni dieto citius non pararet. Igitur qui præter 1072 divinam substantiam, increatas divinitates alias et operationes statuit, is omnium creatricis divinitatis unitatem evertit. Namqu prorsus impossibile est, ut deitatum diversitas in identitatem naturalem coeat. Itaque nulla fuit nee erit unquam increata divinitas alia, præter divinam et solam substantiam in tribus personis sal sistentem; etiamsi Palamitæ istud eſſutientes disrumpantur. Neque vero admittenda est paganitarum deorum multitudo. Ita enim præclare habet celeberrimus theologus sanctus Joannes Damasĉenus: • Si plures, inquit, esse deus dixerimus, necesse est ut ipsi inter se differant. Et quidem solus ille omnino et totaliter Deus erit, qui totaliter et omnino perfectos crit: quicunque autem a summe” perfecto illo superabitur secundum bonitatem, aut sapientiam, aut potentiam, aut secusdum aliud quidpiam, Deus non erit. Deinde vero, si multi sint dii, quomodo incircumscripti mane bunt? Ubi enim fuerit unus, ibi alter non crit. Atqui tamen necesse est ut incircumscriptes si³ Deus, et omnia repleat.»´Igitur hine etiam considerandum est, quomodo stolidus Palamas, neque sacram Scripturam ullatenus intelligens, manifeste semper censuerit et docuerit, unius Dei substautian et operationem a se invicem differre, neque unam duntaxat divinitatem admitti a se declaraverit, sed infinitas; nec infinitas solum, sed et increatas; nec tantummodo increatas, sed majores el minorez. Pɔr qui majores et minores increatas deitates introducit, is profecto intervallum quoddam inter eas exeog:lal. Hoc autem intervallum infinitum esse 1073 non patitur ipsius medii, seu intervalli, ratio formalit Piec enim infinitatis natura ejusmodi est, ut gradibus tum superioribus tum inferioribus mensaretur.» X. Equidem poteram alia plura SS. Patrum proferre testimonia, quibus constaret, neque ope. rationem, neque ullam qualitatem, neque aliud omnino quidpiam, divinæ substantiæ coæternum et 1. Εμὲ δὲ καὶ πλείους μαρτυρίας ἑτέρας έχοντε φέρειν ἁγίων, περί γε τοῦ μήτε ενέργειαν, μήτε τη ποιότητα μήτε τι τῶν πάντων ἐξ ἀϊδου συνείναι διάφο pasta briz obsiz, xatāma vī, vip Kašasis

PG 148:1353ὡς γὰρ ὁ νοῦς, φησὶ, τὰς ἐπιστήμας προσλαμβάνων σύνθετος οὐ γίνεται, τὸν αὐτὸν τρόπον, καὶ πολλῷ μᾶλλον, τὸ προγνωστικὸν καὶ πάσας ἁπλῶς τὰς τοιαύτας δυνάμεις τε καὶ ἐνεργείας φυσικῶς ἡ θεία φύσις ἔχουσα σύνθετος οὐκ ἔστι. καὶ λέγειν φανερῶς τοὺς ἁγίους ἔφασκε μὲν, οὐ παρήγαγε δ’ οὔτ’ εἰς ὄψιν οὔτ’ εἰς ἀκοὴν γραφικὰς οὐδενὸς μαρτυρίας. καὶ πάλιν· ὡς γὰρ ἐκ θεοῦ πατρὸς θεὸς ὢν καὶ ὁ υἱὸς, οὐκ ἄλλος μὲν καθὸ θεὸς ἄκτιστός ἐστιν, ἄλλος δὲ καθὸ υἱός· καὶ καθὸ μὲν ἄκτιστος θεὸς, ἴσος κατὰ πάντα τῷ πατρί· καθὸ δὲ υἱὸς, μείζονα ὡς αἴτιον ἔχων τὸν πατέρα, δεύτερος ὑπάρχει τοῦ πατρὸς, οὐ δεύτερος θεὸς, ἄπαγε, ἀλλὰ δεύτερος τῇ τάξει· καθάπερ ὁ μέγας φησὶ Βασίλειος· οὕτω καὶ ἐκ θεότητος ἀκτίστου τῆς οὐσίας θεότης ἄκτιστος ἡ ἐνέργεια· οὐκ ἄλλη μὲν, καθὸ θεότης ἄκτιστος· ἄλλη δὲ κατ’ ἐνέργειαν· τῷ μὲν ἀκτίστῳ, τῆς οὐσίας μηδὲν διαφέρουσα, μηδὲ διαιρουμένη ὅλως· ὡς δ’ αἰτίαν ἑαυτῆς ὑπερκειμένην ἔχουσα.

[A. c. 1331] BYZANTINE HISTORIE LIB. XXII. [IMP. J. CANTAGUZ, προτεθείσι κενοφωνήμασιν ἐπιφέρειν τὰς τῶν ἁγίων ab ipsa distinct: esse posse. Erat etiam in animo, ἀντιλογίας βουλόμενον, ἐπέσχεν ἐπαγγειλάμενος τὴν ἐκείνων ἀντίῤῥησιν μάλα ἀσμένως ἀκούσεσθαι μετ' ὀλίγον. Αὐτὸς δ' ἐν σπουδῇ μεγίστη πεποίηται, πρότερον παρεισενεγκεῖν τὴν συνήθη καὶ κοινὴν κατα φυγὴν αὐτῶν ἐν οὐ καιρῷ, τὸ ἐν Θαβωρίῳ λέγω φῶς, ἐνέργειαν ἄκτιστον καὶ θεότητα πρὸς τῶν ἁγίων ονομαζόμενον. • Φῶς γὰρ, ο ἔλεγεν, ο ή παραδειχθεῖσα θεότης, φησὶν ὁ θεῖος Γρηγόριος, ἐπὶ τοῦ ὄρους. Καὶ ὁ Μελῳδὸς αὖθις τας τοιαύτας ενερ γείας βολίδας γράφει θεότητος. 'Ακτίστου γοῦν οὐ σης τῆς θείας ουσίας, ἄκτιστοι καὶ αἱ βολίδες ἐκεῖ. ναι, παρὰ τὴν οὐσίαν ἄλλο τι οὖσαι. Τὸ γὰρ ἄλλο παρά τὴν οὐσίαν οὐκ ἐκείνη, ἀλλ' ἐκείνης. Εἰ γὰρ ταυτὸν ἦν, μεθεκτὴ ἂν ἦν καὶ οὐσία ὁμοῦ ταῖς ἐνεργεία:;, καὶ διαφορά τις οὐκ ἂν ποτ᾽ ἦν οὐδεμία· τοῦτο δ' ἀδύνατον. Αμέθεκτος γὰρ τοῖς κτίσμασιν ἅπασι πέφυκεν ἡ ουσία· καὶ δαιμόνων εὕρημασκο τεινών, [P. 675] άλλως λέγειν τε καὶ πιστεύειν τοῖς λέγουσι. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ τὴν οὐσίαν τῆς ἐνεργεία; διάφορον εἶναί φαμεν, ἐκποδών γινομένης ἀπάσης ταυτότητος.» Καὶ ἅμα παρεισῆγεν ἔνια τῶν Παλαμι κῶν δογμάτων ἀπὸ γλώττης καὶ μνήμη;, σποράδην μὲν, παρῆγε δ' οὖν, ὁλόκληρον τὴν διάνοιαν σώζοντα καὶ ὡς ἔχουσιν ἐπὶ λέξεως ἀκριβῶς. «Κοινὴν γὰρο • φησί, ο δίγμα τῶν ἔξωθεν καὶ τῶν καθ' ἡμᾶς φιλοσόφων, ἐπὶ ἁπλῆς καὶ ἀσωμάτου φύσεως τὸν αὐτὸν ἐπι δέχεσθαι λόγον τὴν ἐνέργειαν τῇ οὐσία. Τὰ δὲ τὸν απο τὸν λόγον ἐπιδεχόμενα δύο ἐστι, καὶ οὐχ ἔν. Καὶ εἰ δύο, πῶς χωρὶς ἡστινοτοῦν πρὸς ἄλληλα διαφορά;; "Αρ' ς οὖν οὐ διενήνοχε τὸ θεάσθαι τοῦ θεοποιοῦν; ἢ καὶ θεο ποιεῖ πάνθ' ὅσα θεᾶται Θεός; Ἐπεὶ δὲ διενήνοχε, μή τι τούτων ἐστὶ κτιστόν;· Εἶτα ἐπανελάμβανε καθ' ἕκαστα τὸ προγνωστικόν, τὸ δημιουργὸν, τὴν πρὸς τὸ ἐνεργεῖν ἑτοιμότητα, καὶ τἆλλα. ι Ω; γὰρ ὁ νοῦς, ο φησί, ο τὰς ἐπιστήμας προσλαμβάνων σύνθετος οὐ γινεται, τὸν αὐτὸν τρόπον, καὶ πολλῷ μᾶλλον, τὸ προγνωστικὴν καὶ πάσας ἁπλῶς τὰς τοιαύτας δυνάμεις τε καὶ ἐνεργείας φυσικῶς ἡ θεία φύσις ἔχουσα σύνθετο; οὐκ ἔστι.» Καὶ λέγειν φανερώς τοὺς ἁγίους ἔφασκε μὲν, οὐ παρήγαγε δ' οὔτ᾽ εἰς ὄψιν οὔτ᾽ εἰς ἀκοὴν γρα φικὰς οὐδενὸς μαρτυρίας. Καὶ πάλιν· ε; γὰρ ἐκ Θεοῦ Πατρὸς Θεὸς ὢν καὶ ὁ Υἱός, οὐκ ἄλλος μὲν καθ Θεὸς ἄκτιστός ἐστιν, ἄλλος δὲ καθὸ Υιός· καὶ καθη μὲν ἄκτιστος Θεό;, ἴσος κατὰ πάντα τῷ Πατρί· καθό δὲ Υἱὸς, μείζονα ὡς αἴτιον ἔχων τὸν Πατέρα, δεύτε ρος ὑπάρχει τοῦ Πατρός, οὐ δεύτερο; Θεός, ἅπαγε, ἀλλὰ δεύτερος τῇ τάξει· καθάπερ ὁ μέγας φησὶ Baσίλειος· οὕτω καὶ ἐκ θεότητος ἀκτίστου τῆς οὐσίας Θεότης ἄκτιστος ἡ ἐνέργεια· οὐκ ἄλλη μὲν, καθό θεό της άκτιστος, ἄλλη δὲ κατ' ἐνέργειαν τῷ μὲν ἀκτι στῷ, τῆς οὐσίας μηδὲν διαφέρουσα μηδὲ διαιρουμένη ὅλως· ὡς δ᾽ αἰτίαν ἑαυτῆς ὑπερκειμένην έχουσα. Είεν.» vanis et futilibus Cabasile verbis depromptas e SS. Patribus refutationes subjicere. Sed ne inter - pellavit, pollicitus paulo post lubenter se ilorum refutationem esse auditurum. Ipse autem omne studium, omnem operam adhibuit, ut prius consuetum et commune Palamitarum effugium nobis importune obtruderet, Thaboricum lumen intelligo, quod SS. Patres increatam operationem et de:tatem appellant. Nam, inquiebat, deitatem in monte ostensanı lumen fuisse dicit divus Gregorius. Et iterum Cosmas Melodus hujusmodi opera - tiones fuisse divinitatis ejaculationes scribit. Cura ergo divina substantia sit increata, istæ pariter ejaculationes increate sunt, et a substantia distincta. Nam quod aliud est a substantia, non est ipsa substantia, sed ad substantiam pertinet. Si cuim esset quid idem cum substantia, hæc simul cum operationibus esset participabilis, nec ulla inter eas foret admittenda distinctio. Atqui hoz imposibile est. Nam substantia Dei ex natura sua participari a creaturis non potest: et quicunque aliud vel dicunt vel dicentibus credunt, ii doctriDam a tenebrionibus diabolis inventam 1074 sectantur. Idcirco quippe substantiam Dei ab ejus operatione distinctam esse asserimus, identitate qualibet e medio sublata. › Pariter nounulla e Palamæ dogmatibus adducebat, quæ hinc inde nullo fere ordine collecta nenioriter ipse recitabat: servata nihilo minus integra scriptoris mente, et ejusdem sententiis de verbo ad verbum accura tissime relatis. Hæc enim communis est, inquit Palamas, tum gentilium tum Christianorum doctrina philosophorum; nempe in simplici et incorporea natura operationem et substantiam ejusdem prorsus esse rationis. Porro qui sunt ejusdem rationis, duo sunt, non autem unum quid. Quod si duo sint, quomodo nullam inter se haberent differentiam? Num igitur inter se non differunt videre et deificare? An quaecunque Deus videt, etiam deificat? Jam vero quoniam hæc duo diſſerunt, num quid Lorum creatum est?» Deinde vim Dei precognitivam, creativum, et ad operandum promptitudinem, et alia sig:llatim repetebat. Sicnt enim, inquit, mens, dumn scientias acquirit, non fit composita, ita etiam et longe potiori raLione divina natura, cum viu precognitivam, preintellectivam, et omnes simpliciter hujusmodi ta - cullates et operationes, naturaliter habeat, cum:- posita non cst.» Et jactitabat quidem istud a SS. Patribus evidenter aflirmari: sed nulitus e scriptis testimonia proferebat, quae videre aut audire possemus. Et iterum; ‹ Nam quemadmodum Fitius, ex Deo Patre procedens Deus, non alins est a Patre, quatenus Deus est increatus, sed alius est quatenus Filius: et in quantum Deus est Increatus, Pati per omnia æqualis 1075 est; sed in quantum Filius, secundus est a Patre; quem majorem se, ut sui causam, agnoscit, non tamen secundus Deus, absit, sed secundus ordine, ut ait magnus Basilius: sic etiam ex increata divinitate, nempe substantia Dei, procedit divinitas increata, nempe operatio: et hæc quidem non est alia a div:ni ate, quatenus deilas est increata; guatenus drug incre. PATHOL. GR. CXLVIII

PG 148:1355εἶεν. (ΙΑ.) Πρὸς δὲ ταῦτα παρελθὼν ἔγωγε, ὡς ἡδὺς εἶ, ὦ λῷστε, ἔφασκον, καὶ νῦν μᾶλλον εἴπερ ποτὲ, καὶ σὺ μᾶλλον εἴπερ τις ἁπάντων, ἔμοιγε τήμερον καὶ πολλῷ μᾶλλον ἡδίων, ἢ εἴ μοι τὰ Λυδῶν καὶ Μήδων παρεῖχες χρήματα. πάρεργον γὰρ ὂν τὸ συμπεπτωκὸς, ὅμως, εἰ μή τῳ δὴ τῶν πάντων ἄλλῳ, καὶ τοῦτο δὲ τῶν πάνυ τοι καλλίστων ἔμοιγε δοκεῖ. χρόνιον γάρ μοι λέλυκας ζήτημα, βέλτιστε, λίαν ἀπονητί· καὶ τὸ τοῦ πράγματος χαρίεν, ὅτι καὶ μάλα ἄκων μάλα ἑκόντι· καὶ συμβέβηκεν ἀμφοῖν, σὲ μὲν εὐεργέτην ἄκοντα γίνεσθαι, καθ’ οὗ τὰ ὅπλα ἐξῆγες· ἐμὲ δ’ εὖ πάσχειν ὑπ’ ἀνδρῶν πολεμίων, ὧν οὐκ ἄν ποτε προσεδόκησα· ἐμοὶ γὰρ ἔργον ἦν ἔν γε τῷ παρόντι, τά τ’ ἄλλα δεῖξαι βεβλασφημηκότας ἔτι καὶ ἅμα παντάπασιν ἀρνουμένους τὴν ἔνσαρκον τοῦ θεοῦ λόγου οἰκονομίαν, ὃ τῶν αἱρέσεων καὶ βλασφημιῶν κορωνὶς ἐπεφύκει. πάντας γὰρ ἐν ταὐτῷ συλλαβὸν προφήτας, ἀποστόλους, μάρτυρας, διδασκάλους, ὁμοῦ ταῖς ἁγίαις συνόδοις ἁπάσαις, περιφανῶς ἐξηπατημένους δείκνυσι τουτί.

1355 [A. M. 68359, IND. 41 sed alia est secundum formalem operationis rationcin; et penes increati nullatenus differt nec distinguitur; eam tamen, ut sui causam se Esto. [IMP. J. CANTACU2. 5) 1356 rationem, a substantia Dei ipsa superiorem agnoscit. NI. Quibus ego ita responıli:. Quam jucundus ΙΑ'. Πρὸς δὲ ταῦτα παρελθὼν ἔγωγε, ο Ώς τους es, vir optime. Si quando ipse fuisti aut alius quis ef, ὦ λῷστε, ο ἔφασκον, «καὶ νῦν μᾶλλον εἴτε fuit jucundus mihi, certe hodie multo jucundior ποτέ, καὶ σὺ μᾶλλον, εἴπερ τις ἁπάντων, έμοιγε mihi accedis, et longe suavior, quam si Lydorum τήμερον καὶ πολλῷ μᾶλλον, ἡδίων, ἢ εἴ μοι το Αμ aut Medorum divitias præberes. Quod enim acces δῶν καὶ Μήδων παρείχες χρήματα. Πάρεργον γέρ sionis loco ae veluti obiter contigit, si non alteri ἂν τὸ συμπεπτωκός, ὅμως, εἰ μή την δὴ τῶν πάν cuipiam, at mihi saltem videtur hoc esse præclaτων ἄλλῳ, καὶ τοῦτο δὲ τῶν πάνυ τοι καλλίπω rissime factum. Nam quæ me jampridem torque- Έμοιγε δοκεῖ. Χρόνιον γάρ μοι λέλυκας ζήτημα, hat, questionem nullo negotio solvisti, vir optime. βέλτιστε, λίαν ἀπονητί· καὶ τὸ τοῦ πράγματα; Hoc autem ca in re festivum ac jucundum est, χαρίεν, ὅτι καὶ μέλα ἔχων μάλα ἐκόντι· καὶ συμ quod invitus volentem me mea e dificultate expe- βέβηκεν ἀμφοῖν, [p. 676] σὲ μὲν εὐεργέτην άκοντα dieris; idque nobis necilerit, ut tu quidem invito γίνεσθαι, καθ' οὗ τὰ ὅπλα ἐξῆγες· ἐμὲ δ' εὖ πάσχειν beneficus in eum esses, adversus quem arma edi- ὑπ' ἀνδρῶν πολεμίων, ὧν οὐκ ἂν ποτε προσεδόκησε rebus: ego vero a viris hostibus acciperem bene- ἐμοὶ γὰρ ἔργον ἦν ἔν γε τῷ παρόντι, τά τ' δὺς ficium, a quibus nihil tale accepturum me unquam δείξαι βεβλασφημηκότες ἔτι καὶ ἅμε παντάτεση esse speravissen. In il enim operis Impresentia- άρνουμένους τὴν ἔνσαρκον τοῦ Θεοῦ Λόγου επη μίαν, δ τῶν αἱρέσεων καὶ βλασφημιών πορων επεφύκει. Πάντα; γὰρ ἐν ἑαυτῷ συλλαβών προφή τας. ἀποστόλους, μάρτυρας, διδασκάλους, κα ταῖς ἁγίαις συνόδοις ἁπάσαις, περιφανώς έξητα μένους δείκνυσι τουτί. Σε δ' οὐκ οἶδ' είτ' ἐπίσης ἑτέρου χάριν ὅτου δή, εἶτ᾽ ἐκ τοῦ παρήκοντος, ε δὴ τὸ αὐτόματον πάμπολλα φέρει μετά μυστηρια τε καὶ λόγων ὑπὲρ λόγον, ὅμως εὐπρεπεστέροι πολλῷ μοι τὴν ἀνθολκὴν ἐπιπράχεις αὐτὸς ἢ κατά πᾶσαν ἀγωγὴν καὶ κατεσπουδασμένην πρόνοια ἐμήν. γὰρ προύργου παντὸς ἐποιούμην πάει πολύν τινα χρόνον ἐπ' αὐτοφώρο κατασχεῖν ἐκεῖν ομολογοῦντα δημοσίαις γλώτταις, & λαθραίοις εξ " rum incumbebam, ut ostenderem tum alias a vobis prolatas fuisse blasphemias, tum penitus Regatam Dei Verbi incarnationem: quod sane blasphemiis et haeresibus velut coronidem iniponit; cum omnes simul prophetas, apostolos, martyres, doctores, cu: sanctis 1076 omnibus synodis, errore deceptos fuisse manifeste argut. Τα sutem nescio an de industria, alterius cujuscunque rei gratia, an obiter nec data opera; cujusmodi multa casu feruntur, arcanis quibusdam rationibus, supra omnem rationem positis; utut sit, multo decentiorein mihi ut vobis obsisterem ausam præbuisti, quam ego inca cura, omni studio ac providentia propria comparare potuerim. Jampridem μαις άλλοτ' άλλως καταγγέλλων αλίσκεται κεντή enim nihil eniti potius aut antiquius erat, quam illum Palamam velut in flagranti delicto deprehendere, publicis vocibus confitentem ea, quæ occultis rumoribus alias aliter prædicare conviucitur: id videlicet intelligo, quod ubique jactitat, oniues sive Christianos sive paganos sapientes numeroso agmine suis a partibus stare. Hoc autem ultro nobis et libere supra omnem exspectationem nostram hodie ob oculos posuisti: atque hoc est quod trito fertur adagio: Adversus te ipsum Bellerophontes.»Nain tria erant, quibus omnium maxime ad vulgus semper decipiendum usus est. Primo quidem Thaboricum ad montem setper confugiens, claritatem et divinam gratiam, quæ grandi miraculo ibi ostensa est, prava sua explicatione semper corrumpit et calumniatur: item λέγω δὴ τὸ λέγειν αὐτὸν, ὡς πάντες εἰς τὴν αὐτ συμμαχίαν ποταμηδὲν ἀπαντώσι σοφοί, όσοι θα είν ἡμετέρων καὶ ὅσο: τῶν ἔξωθεν, ταῦτα φέρων τρ θηκας ἡμῖν παρρησία τήμερον, προσδοκίας ἀπάση: ὑπερβαλόμενος· τοῦτο δὲ τὸ τῆς παροιμίας και σαυτοῦ Βελλεροφόντης» Τρία γὰρ ἦν, ας μάλιστα κεχρημένος ἁπάντων αὐτὸς παρακρούεται τοὺς πολλοὺς ἀεὶ, Εν μέν, ὅτι καταφυγὴν ἀεὶ τ Θαβώριον όρος ποιεῖται, τὴν ἐκεῖθεν θαυματουργ θεῖσαν ἔλλαμψίν τε καὶ θείαν χάριν κατελεύσει καὶ διαβάλλων ἀεὶ, καὶ τοῖς ἀνδροφόνοις ετών παραπλήσια, οι γε λόχμας υποδυόμενοι τους είν παριόντων ἀπερισκέπτως τρυφώσιν αἷμασιν· ἡ μᾶλλον ἐπόσα κατὰ τὰς μάχας Αττώμενοι βρεταν of βάρβαροι, τοῖς ἡμετέροις ἱεροῖ, καὶ τεμένων καταφεύγοντες, καὶ ἀντὶ θυρεῶν καὶ τάφρων κατο χρώμενοι ταῖς ἁγίας; εἰκόσι. Τοῦτο δ' εἴ τις με πάρεργον τοῖς ἀνωτέρω λεχθεῖσιν ἡμῖν ἐντετυχ χὼς εἴη, ἔργον Εικονομάχων εὑρήσει το σπου τατον λέγω δὴ τὴ τῇ γε τοῦ Σωτῆρας με τα με φώσει καταφυγή κεχρήσθαι προχείρῳ τῆς ἀπίτι Variorum notæ. faciens quod homicide, qui apta insidiis loca subcunt et inconsiderate prælereuntium sanguine luxuriantur: seu potius quod faciunt Barbari præliis victi, dum ad templa et fana nostra confugiunt, et sacris imaginibus quasi scutis et vallis Adversus te ipsum Bellerophonies. Ita effertur hoc proverbium apud Luciarum. Vulgo autem sic ele fcrutal Βελλεροφόντης τα γράμματα Bellerophonies litteras Sappe contra se ipsum affert, qua de re Græcoram labulam commemorat et docte expast Erasmus, chiltad. 11, centur. 6, proverb. 82. Cap. PERONN.

σὺ δ’ οὐκ οἶδ’ εἴτ’ ἐπίτηδες, ἑτέρου χάριν ὅτου δὴ, εἴτ’ ἐκ τοῦ παρήκοντος, οἷα δὴ τὸ αὐτόματον πάμπολλα φέρει μετὰ μυστηρίων τε καὶ λόγων ὑπὲρ λόγον, ὅμως εὐπρεπεστέραν πολλῷ μοι τὴν ἀνθολκὴν ἐπεπράχεις αὐτὸς, ἢ κατὰ πᾶσαν ἀγωγὴν καὶ κατεσπουδασμένην πρόνοιαν ἐμήν. ἃ γὰρ προὔργου παντὸς ἐποιούμην πάλαι πολύν τινα χρόνον ἐπ’ αὐτοφώρῳ κατασχεῖν ἐκεῖνον ὁμολογοῦντα δημοσίαις γλώτταις, ἃ λαθραίαις φήμαις ἄλλοτ’ ἄλλοτ’ ἄλλως καταγγέλλων ἁλίσκεται πανταχῆ, λέγω δὴ τὸ λέγειν αὐτὸν, ὡς πάντες εἰς τὴν αὐτοῦ συμμαχίαν ποταμηδὸν ἀπαντῶσι σοφοὶ, ὅσοι τε τῶν ἡμετέρων καὶ ὅσοι τῶν ἔξωθεν, ταῦτα φέρων προὔθηκας ἡμῖν παῤῥησίᾳ τήμερον, προσδοκίας ἁπάσης ὑπερβαλόμενος· τοῦτο δὲ τὸ τῆς παροιμίας· κατὰ σαυτοῦ Βελλεροφόντης. Τρία γὰρ ἦν, οἷς μάλιστα κεχρημένος ἁπάντων αὐτὸς παρακρούεται τοὺς πολλοὺς ἀεί. ἓν μὲν, ὅτι καταφυγὴν ἀεὶ τὸ Θαβώριον ὄρος ποιεῖται, τὴν ἐκεῖθεν θαυματουργηθεῖσαν ἔλλαμψίν τε καὶ θείαν χάριν καπηλεύων καὶ διαβάλλων ἀεὶ, καὶ τοῖς ἀνδροφόνοις ποιῶν παραπλήσια, οἵ γε λόχμας ὑποδυόμενοι τοῖς τῶν παριόντων ἀπερισκέπτως τρυφῶσιν αἵμασιν·

1355 [A. M. 68359, IND. 41 sed alia est secundum formalem operationis rationcin; et penes increati nullatenus differt nec distinguitur; eam tamen, ut sui causam se Esto. [IMP. J. CANTACU2. 5) 1356 rationem, a substantia Dei ipsa superiorem agnoscit. NI. Quibus ego ita responıli:. Quam jucundus ΙΑ'. Πρὸς δὲ ταῦτα παρελθὼν ἔγωγε, ο Ώς τους es, vir optime. Si quando ipse fuisti aut alius quis ef, ὦ λῷστε, ο ἔφασκον, «καὶ νῦν μᾶλλον εἴτε fuit jucundus mihi, certe hodie multo jucundior ποτέ, καὶ σὺ μᾶλλον, εἴπερ τις ἁπάντων, έμοιγε mihi accedis, et longe suavior, quam si Lydorum τήμερον καὶ πολλῷ μᾶλλον, ἡδίων, ἢ εἴ μοι το Αμ aut Medorum divitias præberes. Quod enim acces δῶν καὶ Μήδων παρείχες χρήματα. Πάρεργον γέρ sionis loco ae veluti obiter contigit, si non alteri ἂν τὸ συμπεπτωκός, ὅμως, εἰ μή την δὴ τῶν πάν cuipiam, at mihi saltem videtur hoc esse præclaτων ἄλλῳ, καὶ τοῦτο δὲ τῶν πάνυ τοι καλλίπω rissime factum. Nam quæ me jampridem torque- Έμοιγε δοκεῖ. Χρόνιον γάρ μοι λέλυκας ζήτημα, hat, questionem nullo negotio solvisti, vir optime. βέλτιστε, λίαν ἀπονητί· καὶ τὸ τοῦ πράγματα; Hoc autem ca in re festivum ac jucundum est, χαρίεν, ὅτι καὶ μέλα ἔχων μάλα ἐκόντι· καὶ συμ quod invitus volentem me mea e dificultate expe- βέβηκεν ἀμφοῖν, [p. 676] σὲ μὲν εὐεργέτην άκοντα dieris; idque nobis necilerit, ut tu quidem invito γίνεσθαι, καθ' οὗ τὰ ὅπλα ἐξῆγες· ἐμὲ δ' εὖ πάσχειν beneficus in eum esses, adversus quem arma edi- ὑπ' ἀνδρῶν πολεμίων, ὧν οὐκ ἂν ποτε προσεδόκησε rebus: ego vero a viris hostibus acciperem bene- ἐμοὶ γὰρ ἔργον ἦν ἔν γε τῷ παρόντι, τά τ' δὺς ficium, a quibus nihil tale accepturum me unquam δείξαι βεβλασφημηκότες ἔτι καὶ ἅμε παντάτεση esse speravissen. In il enim operis Impresentia- άρνουμένους τὴν ἔνσαρκον τοῦ Θεοῦ Λόγου επη μίαν, δ τῶν αἱρέσεων καὶ βλασφημιών πορων επεφύκει. Πάντα; γὰρ ἐν ἑαυτῷ συλλαβών προφή τας. ἀποστόλους, μάρτυρας, διδασκάλους, κα ταῖς ἁγίαις συνόδοις ἁπάσαις, περιφανώς έξητα μένους δείκνυσι τουτί. Σε δ' οὐκ οἶδ' είτ' ἐπίσης ἑτέρου χάριν ὅτου δή, εἶτ᾽ ἐκ τοῦ παρήκοντος, ε δὴ τὸ αὐτόματον πάμπολλα φέρει μετά μυστηρια τε καὶ λόγων ὑπὲρ λόγον, ὅμως εὐπρεπεστέροι πολλῷ μοι τὴν ἀνθολκὴν ἐπιπράχεις αὐτὸς ἢ κατά πᾶσαν ἀγωγὴν καὶ κατεσπουδασμένην πρόνοια ἐμήν. γὰρ προύργου παντὸς ἐποιούμην πάει πολύν τινα χρόνον ἐπ' αὐτοφώρο κατασχεῖν ἐκεῖν ομολογοῦντα δημοσίαις γλώτταις, & λαθραίοις εξ " rum incumbebam, ut ostenderem tum alias a vobis prolatas fuisse blasphemias, tum penitus Regatam Dei Verbi incarnationem: quod sane blasphemiis et haeresibus velut coronidem iniponit; cum omnes simul prophetas, apostolos, martyres, doctores, cu: sanctis 1076 omnibus synodis, errore deceptos fuisse manifeste argut. Τα sutem nescio an de industria, alterius cujuscunque rei gratia, an obiter nec data opera; cujusmodi multa casu feruntur, arcanis quibusdam rationibus, supra omnem rationem positis; utut sit, multo decentiorein mihi ut vobis obsisterem ausam præbuisti, quam ego inca cura, omni studio ac providentia propria comparare potuerim. Jampridem μαις άλλοτ' άλλως καταγγέλλων αλίσκεται κεντή enim nihil eniti potius aut antiquius erat, quam illum Palamam velut in flagranti delicto deprehendere, publicis vocibus confitentem ea, quæ occultis rumoribus alias aliter prædicare conviucitur: id videlicet intelligo, quod ubique jactitat, oniues sive Christianos sive paganos sapientes numeroso agmine suis a partibus stare. Hoc autem ultro nobis et libere supra omnem exspectationem nostram hodie ob oculos posuisti: atque hoc est quod trito fertur adagio: Adversus te ipsum Bellerophontes.»Nain tria erant, quibus omnium maxime ad vulgus semper decipiendum usus est. Primo quidem Thaboricum ad montem setper confugiens, claritatem et divinam gratiam, quæ grandi miraculo ibi ostensa est, prava sua explicatione semper corrumpit et calumniatur: item λέγω δὴ τὸ λέγειν αὐτὸν, ὡς πάντες εἰς τὴν αὐτ συμμαχίαν ποταμηδὲν ἀπαντώσι σοφοί, όσοι θα είν ἡμετέρων καὶ ὅσο: τῶν ἔξωθεν, ταῦτα φέρων τρ θηκας ἡμῖν παρρησία τήμερον, προσδοκίας ἀπάση: ὑπερβαλόμενος· τοῦτο δὲ τὸ τῆς παροιμίας και σαυτοῦ Βελλεροφόντης» Τρία γὰρ ἦν, ας μάλιστα κεχρημένος ἁπάντων αὐτὸς παρακρούεται τοὺς πολλοὺς ἀεὶ, Εν μέν, ὅτι καταφυγὴν ἀεὶ τ Θαβώριον όρος ποιεῖται, τὴν ἐκεῖθεν θαυματουργ θεῖσαν ἔλλαμψίν τε καὶ θείαν χάριν κατελεύσει καὶ διαβάλλων ἀεὶ, καὶ τοῖς ἀνδροφόνοις ετών παραπλήσια, οι γε λόχμας υποδυόμενοι τους είν παριόντων ἀπερισκέπτως τρυφώσιν αἷμασιν· ἡ μᾶλλον ἐπόσα κατὰ τὰς μάχας Αττώμενοι βρεταν of βάρβαροι, τοῖς ἡμετέροις ἱεροῖ, καὶ τεμένων καταφεύγοντες, καὶ ἀντὶ θυρεῶν καὶ τάφρων κατο χρώμενοι ταῖς ἁγίας; εἰκόσι. Τοῦτο δ' εἴ τις με πάρεργον τοῖς ἀνωτέρω λεχθεῖσιν ἡμῖν ἐντετυχ χὼς εἴη, ἔργον Εικονομάχων εὑρήσει το σπου τατον λέγω δὴ τὴ τῇ γε τοῦ Σωτῆρας με τα με φώσει καταφυγή κεχρήσθαι προχείρῳ τῆς ἀπίτι Variorum notæ. faciens quod homicide, qui apta insidiis loca subcunt et inconsiderate prælereuntium sanguine luxuriantur: seu potius quod faciunt Barbari præliis victi, dum ad templa et fana nostra confugiunt, et sacris imaginibus quasi scutis et vallis Adversus te ipsum Bellerophonies. Ita effertur hoc proverbium apud Luciarum. Vulgo autem sic ele fcrutal Βελλεροφόντης τα γράμματα Bellerophonies litteras Sappe contra se ipsum affert, qua de re Græcoram labulam commemorat et docte expast Erasmus, chiltad. 11, centur. 6, proverb. 82. Cap. PERONN.

ἢ μᾶλλον ὁπόσα κατὰ τὰς μάχας ἡττώμενοι δρῶσιν οἱ βάρβαροι, τοῖς ἡμετέροις ἱεροῖς καὶ τεμένεσι καταφεύγοντες, καὶ ἀντὶ θυρεῶν καὶ τάφρων καταχρώμενοι ταῖς ἁγίαις εἰκόσι. τοῦτο δ’, εἴ τις μὴ πάρεργον τοῖς ἀνωτέρω λεχθεῖσιν ἡμῖν ἐντετυχηκὼς εἴη, ἔργον εἰκονομάχων εὑρήσει τὸ σπουδαιότατον· λέγω δὴ τὸ τῇ γε τοῦ σωτῆρος μεταμορφώσει καταφυγῇ κεχρῆσθαι προχείρῳ τῆς ἀτόπου κακίας αὐτοῦ. καὶ πάντα λοιπὸν διεξήλθομεν ἤδη καὶ ἐπ’ αὐτῶν ἀποτάδην, ὡς ἀνωτέρω που γέγραπται καθ’ ἕκαστα ἡμῖν· καὶ οἷς ἔστι βουλομένοις, ἔξεστιν ἐπιέναι. Δεύτερον δ’ αὐτῷ κακουργίας μηχάνημα κατὰ τῶν ἀπειροκάλων, ἢ μᾶλλον κατὰ τῆς ἰδίας ψυχῆς, ἐξεύρηται· κουρέων δίκην, παμπόλλους ἀνὰ πᾶν ἔτος συνάγειν εἰς τὸ κουρεῖον αὐτοῦ, ὁπόσοι πρὸς τὸ ξέειν καὶ τέμνειν πεφύκασιν ἔχοντες εὐφυῶς, καὶ γραμμάτων γράμματα, καὶ φύλλα φύλλων ἀλλάττεσθαι, ἵνα, τῶν ἀντιῤῥήσεων αὐτοῖς προβαλλομένων, ὡς διαβάλλοντας παρὰ φαῦλον ἐκ τοῦ ῥᾴστου ποιῆται τοὺς ἀντιλέγοντας· ὡς ἀπαγορεύειν τοὺς διώκοντας, ὁμοίως τοῖς τοξεύουσιν ἐς ἀνθρώπους ὑπὸ δειλίας φυγομαχοῦντας, καὶ μηδὲ βραχύ τι μόριον ὥρας στῆναι γοῦν ἐφ’ ἑνὸς δυναμένους.

1355 [A. M. 68359, IND. 41 sed alia est secundum formalem operationis rationcin; et penes increati nullatenus differt nec distinguitur; eam tamen, ut sui causam se Esto. [IMP. J. CANTACU2. 5) 1356 rationem, a substantia Dei ipsa superiorem agnoscit. NI. Quibus ego ita responıli:. Quam jucundus ΙΑ'. Πρὸς δὲ ταῦτα παρελθὼν ἔγωγε, ο Ώς τους es, vir optime. Si quando ipse fuisti aut alius quis ef, ὦ λῷστε, ο ἔφασκον, «καὶ νῦν μᾶλλον εἴτε fuit jucundus mihi, certe hodie multo jucundior ποτέ, καὶ σὺ μᾶλλον, εἴπερ τις ἁπάντων, έμοιγε mihi accedis, et longe suavior, quam si Lydorum τήμερον καὶ πολλῷ μᾶλλον, ἡδίων, ἢ εἴ μοι το Αμ aut Medorum divitias præberes. Quod enim acces δῶν καὶ Μήδων παρείχες χρήματα. Πάρεργον γέρ sionis loco ae veluti obiter contigit, si non alteri ἂν τὸ συμπεπτωκός, ὅμως, εἰ μή την δὴ τῶν πάν cuipiam, at mihi saltem videtur hoc esse præclaτων ἄλλῳ, καὶ τοῦτο δὲ τῶν πάνυ τοι καλλίπω rissime factum. Nam quæ me jampridem torque- Έμοιγε δοκεῖ. Χρόνιον γάρ μοι λέλυκας ζήτημα, hat, questionem nullo negotio solvisti, vir optime. βέλτιστε, λίαν ἀπονητί· καὶ τὸ τοῦ πράγματα; Hoc autem ca in re festivum ac jucundum est, χαρίεν, ὅτι καὶ μέλα ἔχων μάλα ἐκόντι· καὶ συμ quod invitus volentem me mea e dificultate expe- βέβηκεν ἀμφοῖν, [p. 676] σὲ μὲν εὐεργέτην άκοντα dieris; idque nobis necilerit, ut tu quidem invito γίνεσθαι, καθ' οὗ τὰ ὅπλα ἐξῆγες· ἐμὲ δ' εὖ πάσχειν beneficus in eum esses, adversus quem arma edi- ὑπ' ἀνδρῶν πολεμίων, ὧν οὐκ ἂν ποτε προσεδόκησε rebus: ego vero a viris hostibus acciperem bene- ἐμοὶ γὰρ ἔργον ἦν ἔν γε τῷ παρόντι, τά τ' δὺς ficium, a quibus nihil tale accepturum me unquam δείξαι βεβλασφημηκότες ἔτι καὶ ἅμε παντάτεση esse speravissen. In il enim operis Impresentia- άρνουμένους τὴν ἔνσαρκον τοῦ Θεοῦ Λόγου επη μίαν, δ τῶν αἱρέσεων καὶ βλασφημιών πορων επεφύκει. Πάντα; γὰρ ἐν ἑαυτῷ συλλαβών προφή τας. ἀποστόλους, μάρτυρας, διδασκάλους, κα ταῖς ἁγίαις συνόδοις ἁπάσαις, περιφανώς έξητα μένους δείκνυσι τουτί. Σε δ' οὐκ οἶδ' είτ' ἐπίσης ἑτέρου χάριν ὅτου δή, εἶτ᾽ ἐκ τοῦ παρήκοντος, ε δὴ τὸ αὐτόματον πάμπολλα φέρει μετά μυστηρια τε καὶ λόγων ὑπὲρ λόγον, ὅμως εὐπρεπεστέροι πολλῷ μοι τὴν ἀνθολκὴν ἐπιπράχεις αὐτὸς ἢ κατά πᾶσαν ἀγωγὴν καὶ κατεσπουδασμένην πρόνοια ἐμήν. γὰρ προύργου παντὸς ἐποιούμην πάει πολύν τινα χρόνον ἐπ' αὐτοφώρο κατασχεῖν ἐκεῖν ομολογοῦντα δημοσίαις γλώτταις, & λαθραίοις εξ " rum incumbebam, ut ostenderem tum alias a vobis prolatas fuisse blasphemias, tum penitus Regatam Dei Verbi incarnationem: quod sane blasphemiis et haeresibus velut coronidem iniponit; cum omnes simul prophetas, apostolos, martyres, doctores, cu: sanctis 1076 omnibus synodis, errore deceptos fuisse manifeste argut. Τα sutem nescio an de industria, alterius cujuscunque rei gratia, an obiter nec data opera; cujusmodi multa casu feruntur, arcanis quibusdam rationibus, supra omnem rationem positis; utut sit, multo decentiorein mihi ut vobis obsisterem ausam præbuisti, quam ego inca cura, omni studio ac providentia propria comparare potuerim. Jampridem μαις άλλοτ' άλλως καταγγέλλων αλίσκεται κεντή enim nihil eniti potius aut antiquius erat, quam illum Palamam velut in flagranti delicto deprehendere, publicis vocibus confitentem ea, quæ occultis rumoribus alias aliter prædicare conviucitur: id videlicet intelligo, quod ubique jactitat, oniues sive Christianos sive paganos sapientes numeroso agmine suis a partibus stare. Hoc autem ultro nobis et libere supra omnem exspectationem nostram hodie ob oculos posuisti: atque hoc est quod trito fertur adagio: Adversus te ipsum Bellerophontes.»Nain tria erant, quibus omnium maxime ad vulgus semper decipiendum usus est. Primo quidem Thaboricum ad montem setper confugiens, claritatem et divinam gratiam, quæ grandi miraculo ibi ostensa est, prava sua explicatione semper corrumpit et calumniatur: item λέγω δὴ τὸ λέγειν αὐτὸν, ὡς πάντες εἰς τὴν αὐτ συμμαχίαν ποταμηδὲν ἀπαντώσι σοφοί, όσοι θα είν ἡμετέρων καὶ ὅσο: τῶν ἔξωθεν, ταῦτα φέρων τρ θηκας ἡμῖν παρρησία τήμερον, προσδοκίας ἀπάση: ὑπερβαλόμενος· τοῦτο δὲ τὸ τῆς παροιμίας και σαυτοῦ Βελλεροφόντης» Τρία γὰρ ἦν, ας μάλιστα κεχρημένος ἁπάντων αὐτὸς παρακρούεται τοὺς πολλοὺς ἀεὶ, Εν μέν, ὅτι καταφυγὴν ἀεὶ τ Θαβώριον όρος ποιεῖται, τὴν ἐκεῖθεν θαυματουργ θεῖσαν ἔλλαμψίν τε καὶ θείαν χάριν κατελεύσει καὶ διαβάλλων ἀεὶ, καὶ τοῖς ἀνδροφόνοις ετών παραπλήσια, οι γε λόχμας υποδυόμενοι τους είν παριόντων ἀπερισκέπτως τρυφώσιν αἷμασιν· ἡ μᾶλλον ἐπόσα κατὰ τὰς μάχας Αττώμενοι βρεταν of βάρβαροι, τοῖς ἡμετέροις ἱεροῖ, καὶ τεμένων καταφεύγοντες, καὶ ἀντὶ θυρεῶν καὶ τάφρων κατο χρώμενοι ταῖς ἁγίας; εἰκόσι. Τοῦτο δ' εἴ τις με πάρεργον τοῖς ἀνωτέρω λεχθεῖσιν ἡμῖν ἐντετυχ χὼς εἴη, ἔργον Εικονομάχων εὑρήσει το σπου τατον λέγω δὴ τὴ τῇ γε τοῦ Σωτῆρας με τα με φώσει καταφυγή κεχρήσθαι προχείρῳ τῆς ἀπίτι Variorum notæ. faciens quod homicide, qui apta insidiis loca subcunt et inconsiderate prælereuntium sanguine luxuriantur: seu potius quod faciunt Barbari præliis victi, dum ad templa et fana nostra confugiunt, et sacris imaginibus quasi scutis et vallis Adversus te ipsum Bellerophonies. Ita effertur hoc proverbium apud Luciarum. Vulgo autem sic ele fcrutal Βελλεροφόντης τα γράμματα Bellerophonies litteras Sappe contra se ipsum affert, qua de re Græcoram labulam commemorat et docte expast Erasmus, chiltad. 11, centur. 6, proverb. 82. Cap. PERONN.

περὶ δὲ τῶν τοιούτων καὶ ὁμοίως δρώντων αἱρετικῶς καὶ ὁ μέγας διέξεισιν Ἀθανάσιος τοῖς ἐπισκόποις Αἰγύπτου καὶ Λιβύης ἐπιστέλλων. κατ’ ἐνιαυτὸν γὰρ, φησὶν, ὡς οἱ τὰς διαθήκας γράφοντες, συνερχόμενοι καὶ αὐτοὶ, προσποιοῦνται περὶ πίστεως γράφειν. ἵνα κἂν τούτῳ γέλωτα μᾶλλον ὀφλήσωσι καὶ αἰσχύνωνται, ὅτι μὴ παρ’ ἑτέρων, ἀλλὰ παρ’ αὐτῶν ἐκβάλλεται. εἰ γὰρ ἐθάῤῥουν οἷς ἔγραφον προτέροις, οὐκ ἂν δεύτερα γράφειν ἐζήτουν, οὐδ’ αὖ πάλιν ἔγραφον νῦν, ἀφέντες ἅπερ ἔγραψαν· πάντως τοῦτο μελετήσαντες, ὅτι πάλιν ἀλλάξουσιν ἐὰν ὀλίγος παρέλθῃ χρόνος, καὶ πρόφασιν λάβωσι τοῦ συνήθως τισὶν ἐπιβουλεύειν. τότε γὰρ, ὅταν ἐπιβουλεύωσι, μάλιστα προσποιοῦνται περὶ πίστεως γράφειν, ἵν’ ὡς Πιλάτος ἐνίψατο τὰς χεῖρας, οὕτω καὶ οὗτοι γράφοντες ἀποκτείνωσι τοὺς εἰς Χριστὸν εὐσεβοῦντας. καὶ ἵν’, ὡς περὶ πίστεως ὁρίζοντες, δόξωσιν (ὡς πολλάκις εἶπον) φεύγειν τὸ τῆς ἑτεροδοξίας ἔγκλημα. ἀλλ’ οὔτε λαθεῖν οὔτε φυγεῖν δυνήσονται. ἕως γὰρ ἑαυτοῖς ἀπολογοῦνται, ἑαυτῶν ἀεὶ κατήγοροι γίνονται· καὶ δικαίως γε. οὐ γὰρ τοῖς ἐλέγχουσιν αὐτοὺς ἀποκρίνονται· ἀλλ’ ἑαυτοὺς, ὡς βούλονται, πείθουσι.

1355 [A. M. 68359, IND. 41 sed alia est secundum formalem operationis rationcin; et penes increati nullatenus differt nec distinguitur; eam tamen, ut sui causam se Esto. [IMP. J. CANTACU2. 5) 1356 rationem, a substantia Dei ipsa superiorem agnoscit. NI. Quibus ego ita responıli:. Quam jucundus ΙΑ'. Πρὸς δὲ ταῦτα παρελθὼν ἔγωγε, ο Ώς τους es, vir optime. Si quando ipse fuisti aut alius quis ef, ὦ λῷστε, ο ἔφασκον, «καὶ νῦν μᾶλλον εἴτε fuit jucundus mihi, certe hodie multo jucundior ποτέ, καὶ σὺ μᾶλλον, εἴπερ τις ἁπάντων, έμοιγε mihi accedis, et longe suavior, quam si Lydorum τήμερον καὶ πολλῷ μᾶλλον, ἡδίων, ἢ εἴ μοι το Αμ aut Medorum divitias præberes. Quod enim acces δῶν καὶ Μήδων παρείχες χρήματα. Πάρεργον γέρ sionis loco ae veluti obiter contigit, si non alteri ἂν τὸ συμπεπτωκός, ὅμως, εἰ μή την δὴ τῶν πάν cuipiam, at mihi saltem videtur hoc esse præclaτων ἄλλῳ, καὶ τοῦτο δὲ τῶν πάνυ τοι καλλίπω rissime factum. Nam quæ me jampridem torque- Έμοιγε δοκεῖ. Χρόνιον γάρ μοι λέλυκας ζήτημα, hat, questionem nullo negotio solvisti, vir optime. βέλτιστε, λίαν ἀπονητί· καὶ τὸ τοῦ πράγματα; Hoc autem ca in re festivum ac jucundum est, χαρίεν, ὅτι καὶ μέλα ἔχων μάλα ἐκόντι· καὶ συμ quod invitus volentem me mea e dificultate expe- βέβηκεν ἀμφοῖν, [p. 676] σὲ μὲν εὐεργέτην άκοντα dieris; idque nobis necilerit, ut tu quidem invito γίνεσθαι, καθ' οὗ τὰ ὅπλα ἐξῆγες· ἐμὲ δ' εὖ πάσχειν beneficus in eum esses, adversus quem arma edi- ὑπ' ἀνδρῶν πολεμίων, ὧν οὐκ ἂν ποτε προσεδόκησε rebus: ego vero a viris hostibus acciperem bene- ἐμοὶ γὰρ ἔργον ἦν ἔν γε τῷ παρόντι, τά τ' δὺς ficium, a quibus nihil tale accepturum me unquam δείξαι βεβλασφημηκότες ἔτι καὶ ἅμε παντάτεση esse speravissen. In il enim operis Impresentia- άρνουμένους τὴν ἔνσαρκον τοῦ Θεοῦ Λόγου επη μίαν, δ τῶν αἱρέσεων καὶ βλασφημιών πορων επεφύκει. Πάντα; γὰρ ἐν ἑαυτῷ συλλαβών προφή τας. ἀποστόλους, μάρτυρας, διδασκάλους, κα ταῖς ἁγίαις συνόδοις ἁπάσαις, περιφανώς έξητα μένους δείκνυσι τουτί. Σε δ' οὐκ οἶδ' είτ' ἐπίσης ἑτέρου χάριν ὅτου δή, εἶτ᾽ ἐκ τοῦ παρήκοντος, ε δὴ τὸ αὐτόματον πάμπολλα φέρει μετά μυστηρια τε καὶ λόγων ὑπὲρ λόγον, ὅμως εὐπρεπεστέροι πολλῷ μοι τὴν ἀνθολκὴν ἐπιπράχεις αὐτὸς ἢ κατά πᾶσαν ἀγωγὴν καὶ κατεσπουδασμένην πρόνοια ἐμήν. γὰρ προύργου παντὸς ἐποιούμην πάει πολύν τινα χρόνον ἐπ' αὐτοφώρο κατασχεῖν ἐκεῖν ομολογοῦντα δημοσίαις γλώτταις, & λαθραίοις εξ " rum incumbebam, ut ostenderem tum alias a vobis prolatas fuisse blasphemias, tum penitus Regatam Dei Verbi incarnationem: quod sane blasphemiis et haeresibus velut coronidem iniponit; cum omnes simul prophetas, apostolos, martyres, doctores, cu: sanctis 1076 omnibus synodis, errore deceptos fuisse manifeste argut. Τα sutem nescio an de industria, alterius cujuscunque rei gratia, an obiter nec data opera; cujusmodi multa casu feruntur, arcanis quibusdam rationibus, supra omnem rationem positis; utut sit, multo decentiorein mihi ut vobis obsisterem ausam præbuisti, quam ego inca cura, omni studio ac providentia propria comparare potuerim. Jampridem μαις άλλοτ' άλλως καταγγέλλων αλίσκεται κεντή enim nihil eniti potius aut antiquius erat, quam illum Palamam velut in flagranti delicto deprehendere, publicis vocibus confitentem ea, quæ occultis rumoribus alias aliter prædicare conviucitur: id videlicet intelligo, quod ubique jactitat, oniues sive Christianos sive paganos sapientes numeroso agmine suis a partibus stare. Hoc autem ultro nobis et libere supra omnem exspectationem nostram hodie ob oculos posuisti: atque hoc est quod trito fertur adagio: Adversus te ipsum Bellerophontes.»Nain tria erant, quibus omnium maxime ad vulgus semper decipiendum usus est. Primo quidem Thaboricum ad montem setper confugiens, claritatem et divinam gratiam, quæ grandi miraculo ibi ostensa est, prava sua explicatione semper corrumpit et calumniatur: item λέγω δὴ τὸ λέγειν αὐτὸν, ὡς πάντες εἰς τὴν αὐτ συμμαχίαν ποταμηδὲν ἀπαντώσι σοφοί, όσοι θα είν ἡμετέρων καὶ ὅσο: τῶν ἔξωθεν, ταῦτα φέρων τρ θηκας ἡμῖν παρρησία τήμερον, προσδοκίας ἀπάση: ὑπερβαλόμενος· τοῦτο δὲ τὸ τῆς παροιμίας και σαυτοῦ Βελλεροφόντης» Τρία γὰρ ἦν, ας μάλιστα κεχρημένος ἁπάντων αὐτὸς παρακρούεται τοὺς πολλοὺς ἀεὶ, Εν μέν, ὅτι καταφυγὴν ἀεὶ τ Θαβώριον όρος ποιεῖται, τὴν ἐκεῖθεν θαυματουργ θεῖσαν ἔλλαμψίν τε καὶ θείαν χάριν κατελεύσει καὶ διαβάλλων ἀεὶ, καὶ τοῖς ἀνδροφόνοις ετών παραπλήσια, οι γε λόχμας υποδυόμενοι τους είν παριόντων ἀπερισκέπτως τρυφώσιν αἷμασιν· ἡ μᾶλλον ἐπόσα κατὰ τὰς μάχας Αττώμενοι βρεταν of βάρβαροι, τοῖς ἡμετέροις ἱεροῖ, καὶ τεμένων καταφεύγοντες, καὶ ἀντὶ θυρεῶν καὶ τάφρων κατο χρώμενοι ταῖς ἁγίας; εἰκόσι. Τοῦτο δ' εἴ τις με πάρεργον τοῖς ἀνωτέρω λεχθεῖσιν ἡμῖν ἐντετυχ χὼς εἴη, ἔργον Εικονομάχων εὑρήσει το σπου τατον λέγω δὴ τὴ τῇ γε τοῦ Σωτῆρας με τα με φώσει καταφυγή κεχρήσθαι προχείρῳ τῆς ἀπίτι Variorum notæ. faciens quod homicide, qui apta insidiis loca subcunt et inconsiderate prælereuntium sanguine luxuriantur: seu potius quod faciunt Barbari præliis victi, dum ad templa et fana nostra confugiunt, et sacris imaginibus quasi scutis et vallis Adversus te ipsum Bellerophonies. Ita effertur hoc proverbium apud Luciarum. Vulgo autem sic ele fcrutal Βελλεροφόντης τα γράμματα Bellerophonies litteras Sappe contra se ipsum affert, qua de re Græcoram labulam commemorat et docte expast Erasmus, chiltad. 11, centur. 6, proverb. 82. Cap. PERONN.

PG 148:1357πότε οὖν, τοῦ ὑπευθύνου κρίνοντος ἑαυτὸν, λύσις γίνεται τοῦ ἐγκλήματος; διὰ τοῦτο γοῦν ἀεὶ γράφουσι, καὶ ἀεὶ τὰ ἴδια μεταποιοῦντες ἄδηλον ἔχουσι τὴν πίστιν, μᾶλλον δὲ φανερὰν ἔχουσι τὴν ἀπιστίαν καὶ τὴν κακοφροσύνην. ὁρᾶτε πῶς ὁ μέγας τῆς ἀληθείας ἀγωνιστὴς Ἀθανάσιος σαφέστατα πάνυ παρέστησεν ἡμῖν, ὡς τὰ νῦν πρὸς τοῦ Παλαμᾶ γιγνόμενα τῶν πάλαι γενομένων τῆς κακίας εἰκόνων καὶ ἀρχετύπων μακρὰν ἀποσώζουσι μίμησιν. ἐῶ γὰρ νῦν λέγειν, οὓς ἐπὶ κακοῖς κακοὺς προσέθηκεν Ὀλύμπους οὗτος. διὰ δὴ ταῦτα καὶ χαίρω νῦν, εἴπερ ποτὲ, μᾶλλον ἐγὼ, καὶ ἡδίους μοι νῦν μᾶλλον ὑμεῖς εἴπερ ποτὲ φαίνεσθε, ἄφυκτόν μοι τὸ πάλαι ζητούμενον θήραμα νῦν παραθέντες, ὡς μηκέτι μὴ δεῖσθαι μηδ’ ὅλως μήτ’ ἐμὲ μαρτύρων· μήτ’ ἐκεῖνον ἔχειν ἔτι ἀρνεῖσθαι, μήθ’ ἡμᾶς τἀκείνου διὰ μνήμης ἄγοντας, καὶ γινομένους μάρτυρας ἀπαραγράπτους τῶν ἐκείνου βλασφημιῶν· ὡς ἐξεῖναι κἀμὲ τῶν ἐλέγχων ἤδη μὴ πρὸς ἀνέδραστα καὶ ἀστατοῦντα σημεῖα τὴν τοξικὴν μετὰ τῶν βελῶν ἀναλοῦν, μηδὲ τυφλὰ παρέχειν τὰ τραύματα τῷ ἐχθρῷ, ἀλλὰ σαφῆ καὶ ἀναμφισβήτητον ἔχοντα τὴν ἀλήθειαν.

BYZANTINE HISTORIE LIB. XXH ix 3. Ca...tetz. κακία; αὐτοῦ. Καὶ πάντα λοιπόν διεξήλθομεν ήδη \ abutuntur. Porro si quis non obiter aut perfunκαὶ ἐπ' αὐτῶν ἀποτάδην, ὡς ἀνωτέρω που γέν γραπται καθ' ἑκαπα ἡμῖν· καὶ οἷς ἔστι βουλομάνει;, ἔξεστιν ἐπιέναι. Δεύτερον δ' αὐτῷ κακουργίας μηχάνημα κατὰ τῶν άπειρο άλων, ἢ μᾶλλον κατά τῆς ἰδίας ψυχῆς, ἐξεύρηται· [Ρ.677] κουρέων δίκην, παμπόλλους ἀνὰ πᾶν ἔτος συνάγειν εἰς τὸ κουρείον αὐτοῦ, ὁπότοι πρὸς τὸ ξέειν καὶ τέμνειν πεφύκατιν ἔχοντες εὐφυῶν, καὶ γραμμάτων γράμματα, καὶ φύλλα φύλλων ἀλλάττεσθαι, (:α, τῶν ἀντιῤῥή σεων αὐτοῖς προβαλλομένων, ώς διαβάλλοντας παρά φαῦλον ἐκ τοῦ ῥάστου ποιῆτα: τοὺς ἀντιλέγοντας· ὡς ἀπαγορεύειν τους διώκοντας, ὁμοίως τοῖς τοξεύουσιν ἐς ἀνθρώπους ὑπὸ δειλίας φυγομαχούν τας. καὶ μηδὲ βραχύ τι μόριον ώρας στήναι γούν · ἐφ' ἑνὸς δυναμένους. Περὶ δὲ τῶν το ούτων κα! ὁμοίως δρώντων αἱρετικῶς καὶ ὁ μέγας διέξεισιν Αθανάσιος τοῖς ἐπισκόποις Αἰγύπτου καὶ Λιβύης Επιστέλλων, ο Κατ' ἐνιαυτὸν γὰρ, ο φησίν, τώς · οἱ τὰς διαθήκας γράφοντες, συνερχόμενοι καὶ αὐ · τοί, προσποιούνται περὶ πίστεως γράφειν, ἵνα κάν · τούτῳ γέλωτα μᾶλλον ἐφλήσωσι καὶ αἰσχύνωνται, ὅτι μὴ παρ' ετέρων, ἀλλὰ παρ' αὐτῶν ἐκβάλλεται. " ο : Εἰ γὰρ ἐθάρρουν οἷς ἔγραφον προτέροις, οὐκ ἂν - δεύτερα γράφειν ἐζήτουν, οὐδ᾽ αὖ πάλιν ἔγραφον · νῦν, ἀφέντες ἅπερ ἔγραψαν· πάντως τοῦτο μελε · τήσαντε;, ὅτι πάλιν ἀλλάξουσιν, ἐὰν ὀλίγος παρέλθῃ : χρόνος, καὶ πρόφασιν λάβωσι τοῦ συνήθως τισὶν ἐπιβουλεύειν. Τότε γάρ, ὅταν ἐπιβουλεύωσι, μάθ λιστα προσποιούνται περὶ πίστεως γράφειν, εν ὡς Πελάτος ενίψατο τὰς χεῖρας, οὕτω καὶ οὗτοι γράφ φοντε; ἀποκτείνωσι τοὺς εἰς Χριστὸν εὐσεβοῦντας. καὶ ἵν', ὡς περὶ πίστεως ορίζοντες, δόξωσιν (ὡς πολλάκις εἶπον) φεύγειν τὸ τῆς ἑτεροδοξίας ἔγκλημα. Αλλ' ούτε λαθεῖν οὔτε φυγεῖν δυνήσονται. Ἕως γὰρ ἑαυτοῖς ἀπολογοῦνται, ἑαυτῶν ἀεὶ κατήγοροι γίνονται· καὶ δικαίως γε. Οὐ γὰρ τοῖς ἐλέγχουσιν αὐτοὺς ἀποκρίνονται· ἀλλ᾽ ἑαυτούς, ὡς βούλονται, πείθουσι. Πότε οὖν, τοῦ ὑπευθύνου κρίνοντος ἑαυ τόν, λύσις γίνεται τοῦ ἐγκλήματος; Διὰ τοῦτο γοῦν ἀεὶ γράφουσι, καὶ ἀεὶ τὰ ἴδια μεταποιοῦντες άδηλον ἔχουσι τὴν πίστιν, μᾶλλον δὲ φανερὰν ἔχουσι τὴν ἀπιστίαν καὶ τὴν κακοφροσύνην.» Ορᾶτε πως ὁ μέγας τῆς ἀληθείας ἀγωνιστής Αθανάσιος σα φέστατα πάνω παρέστησεν ἡμῖν, ὡς τὰ νῦν πρὸς τοῦ Παλαμᾶ γιγνόμενα τῶν πάλαι γενομένων τῆς κακίας εἰκόνων καὶ ἀρχετύπων μακρὰν ἀποσώνοντι μίμησιν. Ἐὼ γὰρ νῦν λέγειν, οὓς ἐπὶ κακοῖς κακούς προσέθηκεν Ολύμπους οὗτος. Διὰ δὴ ταῦτα καὶ χαίρω νῦν, εἴπερ ποτέ, μᾶλλον ἐγώ, καὶ ἡ τους μοι νῦν μᾶλλον ὑμεῖς εἴπερ ποτέ φαίνεσθε, ἄφυ κτόν μοι τὸ πάλαι ζητούμενον θήραμα νῦν παρχ θέντες, ὡς μηκέτι μὴ δεῖσθαι μηδ' ὅλως μήτ' ἐμὲ μαρτύρων, μήτ' ἐκεῖνον ἔχειν ἔτι ἀρνεῖσθαι, μήθ' ἡμᾶς τακείνου διά μνήμης ἄγοντας, καὶ γινομένους μάρτυρας ἀπαραγράπτους τῶν ἐκείνου βλασφημιῶν· [Ρ. 678] ὡς ἐξεῖναι κἀμὲ τῶν ἐλέγχων ἤδη μὴ ποὺς ἀνέραστα καὶ ἀστατοῦντα σημεία την εξικὴν μετὰ τῶν βελῶν ἀναλούν, μηδὲ τυριά cloric quæ supra sunt a nobis dicta legerit, is comperiet 1077 hoc opus esse, in quod Icon machi diligentissime incubuerint; prompte vide - licet confugere ad Salvatoris transfigurationem, caque ad absurdas et pravas opiniones suas facilo abuti. Ceterum haec omnia dicendo jam percurrimus, et supra de iisdem prolixe ac sigillatim scripsimus, quæ qui voluerint legere ac perpendere poterunt. Altera, quam contra rudes et imperitos, seu potius contra propriam animam cuminolitur Palamas, improbitatis machina hæc est; qual nempe tonsorum in morem quotannis in tonstrinam suam permultos congreget, quicunque ad radendum et secandum idonci sint, et litteras litLeris, librorum folia foliis, apprime possint commutare: ut cum prolata fuerint contraria opinioni snæ testimonia, statim adversarios suos velut ca lumniantes nibili facial, sicque ipsius oppugnatores incepto desistere cogantur: quemadmodum qui homines ignavos, pugnam fuga detrectantes, neque vel brevissimo saltem horæ spatio ibidemi consistentes, sagittis impetunt. De hujusmodi et bac se ratione gerentibus hæreticis inagnus Athanasius in epistola, quam ad Ægypti et Libye episcopos misit, ita loquitur:. Nam singulis annis. inquit, velut qui pacta scribunt, ipsi quoque cuveniunt, et de fide scripto statuere simulant, ut etiam inde potius deridendos se-et ignominia notundos praebcant: quippe quorum decreta non al aliis sed ab ipsis rescindantur. Si enim his, qυτ prius definierunt, confderent certe, sccundam fidei non quererent 1078 conscriptionem; neque rursus nune scriberent, dimissis iis quæ olim scripserunt; cum utique medlitarentur, se post aliquod tempus ea esse immutaturos, ubi scilicet novam insidias aliqui, ut assolent, struendi ansam nacti fuissent. Si quidem tunc in primis cum insidias alicui parant, fingunt se de fide scribere; ut, quemadmodum Pilatus manus lavit, sic ci illi scriben:lo pios Christi cultures interimant; et ut, quod quidem sapius disi, tanquam qui definienda fide sint distenti, hæresis accusationem possint declinare. Verum nec latere nec fugere poterunt. Quandiu enim se ipsi sibi duntaxat purgalut, sui semper accusatores crunt: et merito quidem; cum illis non respondeant, a quibus coarguuntur, sed sibi tantum quidquid voluerint persuadeant. Quis igitur unquam rcus absolvitur, qui sui ipsius sil julex? Hinc ergo nunquam cessant scribere; atqu ila sua perpetuo decreta mutantes incertam Gidem, vel potius certam manifestamque infidelitatem et mentis pravitatem habcnt.» Magnus, ut videtis, propugnator veritatis Athanasius manifeste pro:- sus nobis ostendit, Palamam iis quæ nune agi³, antiquas improbitatis imagines et primigenia exemplaria imitando maxime assequi. Jum enim silentio prætermittam quos hic mális malos cumalos ac veluti Olympos imposuerit. Quapropter

Book XXIII · Gregoras continues to dispute with CabasilasLiber Vicesimus Tertius · Pergit Gregoras disputare cum Cabasila

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

(A. c. 15511 BYZANTINÆ HISTORIE LIB. XIX. 0898tatov ostw; äveiðiv sl; th 6po;, mp¡v zzðap- ▲ confingit, ea qui dicat sanctorum nullus reperitur. tòv Špantòv rpoxelpicájievol dià th Gúvtquov, Eam vero falsam et infirmam hypothesin sibi constituens sic in montem ascendit, EngĦa et mente nondum purgatis. III. Quippe jampridem iconomachia hic vir làborans (quod et ipsum a multis sepe testificatum, imperatore auribus non admittente, dissimulatum est), eum morbum velut ænigmatice suis libris inspergit. Nimirum in transfiguratione carnem Domini mutatam esse in lumen incorruptibile, et in divinitatem increatam, Iconomachi· dictitabant. Id ex viris Deo plenis et in theologia versatis, qui adversus illam hæresin tüm temporis pugnarunt, liquilo discimus: quod nos, unum Theodorum mam aliam esse in primo versu, aliam in secundo et tertio, facile erit cuivis perspicere. Ejusce facinoris auctorem suspicari l'cet vei Palamam, vel Palamitam aliquem, penes quem fuerit is codex. antequam ad Cantacuzenum pervenisset: nec enim Cantacuzenuin ipsum ansim falsi insimulare, Gregoras Historiæ lib. xx1, infra cap. 3 (sect 8; vide et lib. xxın, pag.676 et 677), ejusmodi fraudes, imo majores objicit Palamitis. Neque enim in nos solos, inquit, manus ii armaul sanguinarias, sed ex ipsis sacris libris recisa multa auferunt, folia chartacea bina et quaterna aculis cultris desecant, et er divinis Scripturis ea avellunt, quæ validum_et expugnatu difficile robur opponentia, ad suum libi tum iniquis interpretationibus detorquere non possunt. Porro intererat Palamitarum, ut libris illis, quibus multa continerentur eorum erroribus contraria, Theodori Grapti potius quam Nicephori (patriarchæ videlicet Constantinopolitani) nomen inscriberetur. Initio certe Theodorus Graptus parvi ab illis factus; quanquam iidem postea, ejus testimoniis ad suum sensum accommodatis, miris laudibus ipsum ornaverint. Exstat apud Gregoram in libro nondum edito (cod. reg. 2952, fol. 157) gravis querela de Palamita quodam, qui de Theodoro Grapto et de ejus libris non satis reverenter loqueretur. Ecqua enim (inquiebat Palam:e sectator) novit illum Ecclesia? Quis nostrorum illius unquam meminit? Tum addebat, Quæcunque is contra Iconomachos_scripta composuisse diceretur, en crroribus gravissimis scalere. Quod si alii quipiam nonnulla interservissent spuria et supposititia, el iis nomen illius inscripsissent, ipsum quidem irreprehensum futurum, non item ejus libros sin eu ejus essent reipsa et indubitate, jam eum simul cum libris rejiciendum, et in hæreticorum numero ponendum. Hæc Palamita ille, in quem Gregoras äerībus verbis invehitur, ad Cantacuzenum ipsum couversus: Ecquem tu, inquit, hunc derepente in sanctum illum Patrem sapientemque doctorem armnus novam Archilochum, ac potius Archilochi simium?…. Cur hæc præsente te abjectissimus furibundusque homuNculus evomuit? etc. (Vide et annotata infra ad capitis 4 sect. 7.) Non mirum itaque homines improbos, quales illi videntur fuisse, vetustissimımı codicem nactos, cui auctoris nomen esset inscrip‐ tom, nomen prælixisse illud, quod arbitrarentur contemptius obscuriusque esse, quam ut magnæ contra cos auctoritatis esse posset. Ut ut sit, manifestum certe est, interpolatum fuisse codicis antiquissimi titulum. additamque esse recentiori manu, ut diximus, eam Imeam, in qua Theodori Grapti nomen legitur. Superest jam ut ost 'ndamus, librorum, co volumine comprekensorum, auctorem esse patriarcham Nicephorum. Prima constat Nicephorum multa pro imaginibus contra Iconomachos variis temporibus scripta edid'ssť. Exstat inter codd. mss. Regios volumen ingens chartaceum, quo continentur libri pro imaRinibus contra Iconomachos scripti. li libri sunt, Apologia pro fide orthodoxa; Antirrhotici tres contra Mammonam; Eusebii denique et Epiphanidır refutatio. Ei codici præfixum est nomen Theodori Grapti tanquam auctoris. In calce legitur: To hid est, Præsens hoc opus S. Theodori Grupti, longo tempore obscuratum, tandem religioso în divinas Scripturas studio ac laudabili curiositate divi domini nostri et imperatoris dom. Jonsephi Cantacuzeni perquisitum, unico exemplari reperto, coque ob vetustatem admodum corrupto, ac præterea librarii ipsius ignorantia depravuto, in usum corum qui fecturi sunt transcriptum est, unno mundi 6826 mense Martio, indic. 6 (Christi 1563). Vetus exemplar, ex quo Cantacuzeuns describi suum curavit, ipsum quoque exstat in bibliotheca Regia, et hanc inscriptionem prafert TOY MAKAPIOT GEOMRΡΟΥ OPOSKEKYNIJKENAI. Ea codicis pervetusti inscriptione deceptus Cantacuzenus Theodori Grapti libros cos esse credidit, qui Nicephori patriarchæ erant: manavitque ca opinio ad omnes illius sæculi eruditos. Nam et Palamitæ, inter quos eminebant Cantacuzenus ipse Philotheusque patriarcha; et Palamitarum adversarii Gregoras, Cyparissiata (cod. Reg. 2408, Jul. 105, 154, 175, 195, 196, 199, 263, 375), el alit, Opera et Tucodori Grapti genuina esse uno umines ore pronuntiarunt. Cæterum Cantacuzenus, et cæteri, si prælixum vetustissimo exemplari titulum propius attentiusque inspexissent, commissam in ea parte fraudem statim animadvertissent; primam scilicet tituli lineam, in qua Theodori nomen occurreret, manu recentiori exaratam esse. Cai rei argomento est primum ipsa positio ilhus lineæ: est enim altior quam que illi in ejusdem folii versi tergo respondet; eoque lit ut prima pagina subsequentem cæterasque omnes ino versu excedat, quod apud librarios vitium est, scripturæ accoratæ legibus contrarium. Deinde versus ille, in quo Theodori nomen legitur, non eodem scriplus est atramento, quo cateri qui proximi sequantur. Denique ipsa scripture lineamenta diVersa sunt, ut mecum latebitur quisquis litteras contul,rit, præsertim E, 6, M et Y, quarum for

[A. M. C859, IND. 4| Graptum compendii causa deligentes, breviter os- & WYTTE hoyi Tip =pwap supalztendemus. Hic cum Eusel:io, qui inter ejus tem poris eruditos primas obtinebat, per colloquium congressus sic loquitur. IV. Primo inducit illum dicentem, corpus Christi transformnatum et immortale factum et incorruptibile esse, ac servi formam inter hære totam ex toto in lumen incſſabile et inenarrabile, et 941 ipsi Deo Verho conveniens, mutatain fuisse. Deinde cum refellit his verbis: • Sed Eusebius carnem Domini in lun en inedabile et incuarrabile, et Deo Verbo conveniens, mutatam esse magnifice prædicat. Id lumen quid sit necesse est inquirere. Nondum enim vir egregius quodnain illud esset clare indicavit, hoc tantum adjecit: Deo Verbo convoniens. At infra apertius declarabit. Nos tamen, ad Variorum U Ignatius Diaconus, qui ejus vitam scripsit, enm nit aliquanto post Nicænam synoduin, cum esset adhuc laicus, in fidei hostes insurrexisse: Tórz inquit, Inaxsinushsat. Quibus Ignatii verbis indicari puto Apologiam pro fide. In synodica epistola Orientalium ad imperatorem Theophilum memoratur liber contra Christi imaginem a Joanne Anagnosta editus, idemque a Nicephoro refutatus. Theophanes Confessor integram de Copronymi obitu narrationein ex tertio contra Manimonam Antirrhetico translatam, Chronico suo inseruit; atque ejus narrationis auctor in codice Joycusano Nicephorus patriarcha indicatur, teste Petavio. Vide fragmenia, Breviario Chronico Nicephori patriarchæ subjuncta, edition. Petav. Cum codice Joycusano consentit Michael Glycas, Annalium parte II, pag. 137 edit. Reg. ubi excerpta ex secundo contra Mammonam Antirrhetico verba tanquam Nicephori laudantur. Praterea et in Anastasii Quæstionibus, et in Panoplia dogmatica Euthymii Zygabeni, Nicephoro patriarchæ, tanquam vero auctori, asseruntur varia fraginenta, excerpta ex iis libris quus Cantacuzeniani codicis titulus corruptus perperam Theodoro Grapto ascribit. Denique ii ipsi libri in codicibus multis præferunt nomen patriarchæ Nicephori. Unus autem cæteris omnibus longe antiquior, nec longo post ætatem auctoris scriptus (is est codex n. 354 Colbertinus) non ca sulum continet quæ Cantacuzenianus, sed et duos præterea libros, quorum primus est De testimoniis Macarii Magnetis; in altero agitur de divina imagine, quæ ab Iconomachis idolum dicta fuerat: item quæritur quid sil περίYparto: tum quomodo intelligendum illud, facies ullam imaginem, etc. Ejus codicis titulus, omnibus partibus integer et mulla fraude corruplus, ita habet, 10T EN AFIO12 HATPOE HMON KENAL. Haque mimme dubium est, quin ea Nicephori patriarchæ Opera sint (m), quả Cantacuzejin, Gregoras, Philotheus, Joannes Cyparissinia («) Vide hujusce Patrologia tesnumi C. Noir. Non ch iv tolostos ysvoµdvŋ ¿Ę blwv Dàn perabébiqta (C4), notæ et ali¡ complures, Theodori Gr.pti esse putaverunt. Boivin, Gregoras in libro nouium edito, cujus initium pavelas, queritur fraude adversariorum surreplas sibi Theodori Grapti libros. Kafret, inquit, ki Venia itane e danda est, quod quæ contra Eusebium Cæsarie sem scripta essent, iis putaverit refelli Eusebins aliquem recentiorem, ipsius videlicet Themler Grapti qualem. Ignoscendum pariter, que de Christi in cælum translati corpore Eusebies dixisset, ca ad Christum in monte transfiguratın pertinere existim. uti. Borvas, flæc et quæ sequuntur, verba sunt Emse lji, excerpta ex cjus ad Constantiam· epistula, quam et Nicana»yuodus secunda ab iconomach's laudatam (action, vi, edit. Labb. p. 494) explosit, et Nicephorus patriarcha (non, ut Gregoras pstabat, Theodorus Graptus) libro singulari refstare instituit. Ejus epistolæ fragmenta antehac disper sa, pleraque anecdota, juvabit, credo, lectures suo quæque nunc demum loco reddita et collecta habere. BGIVIK. Sequitur Eusebii epistola, quum jam edidimus inter ejus Opera. Vide tomam XI. col. 1515. Edit. Patr. Hanc epistolam, qua imaginum cultus aperic improbatur, Eusebii esse aiebant Ironomiački; es Orthodoxs quoque fatebantur. Verum cum idem Eusebius in Historia sua ĉerlesiastica, lab, st, cap. 18, celebret mulierem Syrophữnissam, que s-nguinis profluvio liberata, statuam Christu kieratori erexerat, idcirco a quibusdam dubi a'um est, an illa epistola esset re ipsx Eusebii. Set tautum abest, ut ejusmodi argumento constel kul scriptam cam esse ab Eusebio; ex ea ipsa mattan tione, quam objiciunt, apparet eumdem fur-SE INetorem tum Historiæ ecclesiasticæ, tam ejos ylum dicimus epistolæ. Nam quod a mulere Syrupla nissa factum in Historin ecclesiastica nartasur, 18 ipsum ibidem ¿Oviký œuvrÚžis, kuc est, consuů/8dine ethnica, seu usu apud gentes jam inde 2011quitus recepto, factum esse dicitur; quem scilicet usum minime probahat Eusebius. Boivis, Vide cu 1. Reg. 1986, ful. 200, v. Horvix, Vide Eusebi. Epistolam ad Constangus,

[A. c. 1351] BYZANTINE HISTORIÆ LIB. XIX. [IMP. J. Cantacuz 5] 1210 ea que ipse in prasculia statuit attendentes, cliτι * | Gior. S. 57. ctum illud expendamus. Quid est igitur? An substantia aliqua et res per se subsistens, quæ ut exsistat alio non egeat? An qualitas incorporea et substantiæ expers, quæ esse in alio, non in se ipsa consideratum habeat? At si sub-tantia quidem est, utrumne angelica? Nam angelus quoque est lumen, et primi supremique luminis coruscatio emissusque ex eo fulgor. Sed hoc ille non dixerit. › Tum paulo post: «Si substantia divina est, quomodo ea in illud lumien transiit? Si in propria subsi stentia et per se ipsam considerata trausiit, el ita divisa, ut aliam et specialem et Verbi imagine insignem distinctanique personam constituat, cum nulla hypostasi, carnın quæ in Trinitate intelliguntnr, simul subsistens et coalescens, palam est eum ex Trinitate quadrinitatem fecisse. Porro videle, erga divinam substantiam quam ambitiose liberəliy sit Eusebius, qui hypostasibuɛ multiplicatis ca multiplicet et augeat, quæ nec multiplicari nec minal possunt, nec ullum prorsus seu defectum seu ¢xcessum ullo modo 942 admittunt. Sin velut confusa et quasi cousubstantialis facta in Verbi hypostasin transiit, major est Eusebii benignitas, qui accessionem et augmentum ipsi Verbi hypostasi largitur, quæ natura sua non alia est ab substantia Patris, sola autern proprietate characteristica per generationem differt. Sic superplenam et ab omni indigentia alienam naturam amplificaudo suam insaniam palam declarat; adeo ut in substantia, quæ supersimplex seu omni simplicitate simplicior est, compositionem excogitet; ex qua illud etiam conseqnetur, passionem locuni habere in beata et impassibili divinitate.» Ac paulo post: «Super est itaque ut quæramus, si qualitatem illud lumen incorpoream vel substantia carentem esse dixit, quid accidat: aliquid scilicet esse velut emanans et effulgens ex substantia, in quod forma illa mutata sit. At uibilo minus ultimum omnium et absurdissimuın dedecus divino corpori imprimetur. Ratione quippe esse sui mulctabitur, et ita futurum est quid non exsistens. Nec vero qualitas sine subjecto per se ipsam quid sit declarari potest, etiamsi quis cam substantialem dicat; cujusmodi qualitas pars substantia csse censetur. Atque, ut exemplo utamur, rationalitas absque subjecto, quod est animal, nusquam consistat, (hoc est) nisi quis prius supponat substantiam animatam sensitivam. Idem est si vel mortalitas, vel immortalitas, vel aliquid ejusmodi proponatur. In quo enim habebit exsistentiam? Et alio loco: «Nam quod 943 corruptibile hoc induere oporteat incorruptibilitatem, et mortale immortalitatem, mysterium est a magno Apostolo traditum '. At corpus incorporeitatem induisse, aut creatum evasisse increatum, aut circumscriptum in incircumps riptum transiisse, id quidem nondum ad banc diem usque auditum est,»

PG 148:1361Καὶ τρίτον, ὅτι συχνὰ ταῖς τῶν αὐτοῦ λόγων αὔλαξιν ἐντίθησι καὶ διασπείρει, κηρύττων εἶναι πολλοὺς τοὺς αὐτῷ συμφωνοῦντας, ἐπὶ σοφίᾳ καὶ θαυμαζομένους, ὡς εἴρηται, ὅσοι τε τῶν ἡμετέρων καὶ ὅσοι τῶν θύραθεν. ὧν ἑκάστων τοὔνομα ἢ σιγῇ παντελεῖ παραπέμπει, μήθ’ ὁποῖοί τινες, μήθ’ ἅ φασι, διασαφῶν οὐδέν· ἢ λέγει μὲν ἐνίων ὀνόματα σωρηδόν· ἃ δ’ εἰσὶν ἃ λέγουσιν ἐκεῖνοι, καὶ οἷα, τὸ παράπαν οὐδὲν οὔτε προτίθησιν, οὔτ’ ἐπιτίθησιν, ὅσα γ’ εἰδέναι ἐμέ, ἵνα διὰ μὲν τῶν ὀνομάτων τὰς τῶν ἀκροωμένων ἀναρτῶν καὶ ἀνασοβῶν ἀκοὰς ῥᾷστα καὶ ἀπονητὶ πρὸς τὸ βουλόμενον πειθομένους ἔχῃ (τοῦ γε καινοφωνεῖν δοκεῖν τοῖς πολλοῖς ἀπεωσμένου δῆθεν παντάπασι) διὰ δὲ τῆς τῶν ῥητῶν ἐκείνων σιγῆς διαδιδράσκῃ τὸν ἔλεγχον, ἅτ’ ἐκείνοις ἥκιστ’ ἀπᾴδοντα λέγων αὐτός. καὶ ποιεῖ διπλοῦν ἀνθ’ ἁπλοῦ κακὸν, αὐτός τε βλασφημῶν ἀνέγκλητα καὶ ἅμα κἀκείνους διαβάλλων, καὶ φέρων εἰς μέσον ὁμοίως αὐτῷ βλασφημοῦντας. α. Ἀλλ’ ἡμεῖς γε οὐκ αὐτὸν μιμησόμεθα, οὐδὲ τὰς τῆς κακίας ζηλώσομεν μηχανὰς, οὔκουν οὐχ ἕως γ’ ἂν ἐν τῷ τοῦ φρονεῖν ἡμᾶς καθεστῶτι φυλάττουσαν ἔχωμεν τὴν τοῦ μόνου θεοῦ δεξιάν.

' t ! | [4. c 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ HISTORIK LIB. XXIII. [i. s. CANTACUZ. 5] 1362 νική: μαθήσεως (ἧς οἱ μὲν θύραθεν ἔφθησαν παρα- scientiatn parit disciplina. Eam profani quidem 5 - pientes prins tradiderunt; sed divinorum Ecclesiae dogmatuin patroni acceptam inde suos in usus conFerterunt: ca scilicet suam tuto linguam armarunt; et delectu habito, quidquid ad contemplationem et indagationem veritatis conferre poterat, susceperunt: 1081 quod autem ad demonum caltum et perditionis gurgitem ducebat, respuerunt. Hinc ex pejori meliora pernoscentes, ipsa profanorum imbecillitate piam et catholicam doctrinam corroborarunt. Cum ergo profanarum, ut jam diceham, scientiarum rudis sit Palamas, instabile de cætero linguæ fulcimentum habuit, et ruinosa maleque compacta sermonis fundamenta. Tu: quasi partu immaturo ventris onus parturiendo torum ſetus ab ipso editus est. Quapropter intelligendo non intelligit, videndo non videt: cumque sensum dictionibus congruum accommodare vellet, sed non posset, idem illi quod olim Icaro, ut patet, accidit. Nam inter alias, quibus jampridem aures nostræ diu personuerunt, fabulas, hanc quoque de Icaro litterarum monumentis mandatam esse novimus. Is nimirum vanus homo, cum terr:2:1 calcare amplius nollet, alas expetivil, et ob nimiaın temeritatem præscriptos a natura limites transilire cupiebat. Sed valde perniciosum homini fuit hujusmodi adminiculum; quippe quod Icarum ultra ferret quam prudentiæ ratio postulare videbatur. Æque imprudenti ac malo consilio hic usus esse δίντες σοφοί, τῶν τε θείων προστάται δογμάτων τῆς Εκκλησία, ἐκεῖθεν παρειληφότες τήν τε γλώτταν ὤπλισαν ἀσφαλῶς καὶ ἅμα κατ' ἐκλογὴν τὸ μὲν εξεταστικόν τε καὶ θεωρητικὸν ἐδέξαντο, ὅσον δ' εἰς δαίμονας φέρει καὶ ἀπωλείας βυθὸν διέπτυξαν, ἐκ τοῦ χείρονος το κρείττον καταμαθόντες, καὶ τὴν ἐκείνων ἀσθένειαν ἰσχὺν τοῦ εὐσεβοῦς ποιησάμενοι λόγου) ἀνέδραστον οὗτος ἔσχε λοιπὸν τὴν βάσιν τῆς γλώττης, καὶ ἀπαγεῖς τὰς τοῦ λόγου κρηπίδας, ἐν ὡμῷ τῷ τόκῳ φάναι τὰς [Ρ. 679] τῆς γαστρός ἀναλύσις ὠδῖνα;, καὶ τὸ κύημα τῶν πρώτων ἐξαμΕλώσας τοῦ λόγου στοιχείων. Διὸ καὶ νοῶν οὐ νοεῖ, καὶ βλέπων οὐ βλέπει, καὶ τὴν ἐγκειμένην ταῖς λέξεσι βουλόμενος μὲν, οὐ δυνάμενος δὲ, συναρ μάττειν διάνοιαν ἐκεῖνο σαφῶς ἐπεπόνθει τὸ τοῦ exsolvisset, abortivus primorum sermonis clemenΙκάρου. Τά τε γὰρ ἄλλα διαπορθμεύουσι ταῖς ἡμῶν ἀκοαῖς τὸν μακρόν δολιχεύοντες χρόνον οι μύθοι, καὶ δὴ καὶ Ἰκάρου τινός υπομνήματα ἔχομεν ἐξ αὐτῶν· ὡς ἐπιθυμήσειεν ὁ μάταιος πτερῶν, ἐπεὶ μὴ ἐβούλετο μήτε γῆν ἐκεῖνος ἔτι πατεῖν· ὁ δὲ καὶ φύσεως υπερόρια διὰ θράσους πλεονεξίαν ἤδη ἐπί θεῖ, καὶ ἦν ταῦτα ἐφόδια τἀνδρὶ σφαλερὰ καὶ πρόσω ἡ ὥστε σωφρονοῦντος εἶναι δοκεῖν. Τῆς ὁμοίας εἶναι κακοβουλίας δοκῶ μοι, καὶ ἵπερ ὁ βαρυδαίμων ἄνε Ορωπος οὗτος ἐπεπόνθει τὰ νῦν. Λέληθε γὰρ τοῖς ὑπὲρ δύναμιν καὶ αὐτὸς ἑαυτὸν ἐξαρτήτες (λέγω δή ταῖς τῶν γραφῶν διανοίαις τῶν τε ἡμετέρων σοφῶν καὶ τῶν θύραθεν), κάπειτα, διὰ ξενίζοντα κρότον ἀμαθῶν ἀκοῶν, ἐνίας τῶν Ἑλληνίδων ἐρανισάμενος λάξεων, αἷς περὶ τὰ σφέτερα αὐτῶν ἐκεῖνοι κέχρην και δόγματα, καὶ τοῖς θείοις ἀναιδώς παραμιγνύς καὶ ὑποσπείρων αὐτὸς δόγμασιν, ἔλαβε κατὰ τῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας σφοδρὸν ἀναῤῥιπίσας κυκεώνα καὶ θόρυβον και μετάμελον αψέ ποτε λαμβάνειν ὀφείλων, ἐφ' οἷς ἁμαρτάνων οὐκ ᾔσθετο. Ο δ' ἐξε μάνη κατὰ τῶν διορθοῦν πειρωμένων ἡμῶν, καὶ ἐρα λοιπὸν ἀκρατῶς μείζω μὲν ἢ κατὰ θηρίου μανίαν παντίς, ἥττω δ' ή κατά βούλησιν τὴν αὐ τοῦ· καὶ τοῖς μὲν ἄρχουσιν ὑπέρχεται, ποριζόμενος ἰσχὺν ἑαυτῷ, τὴν δ᾽ εὐσέβειαν ἀδικεῖ· κἀκείνων μὲν τὴν εὐμένειαν πραγματεύεται, τὴν δὲ τοῦ Θεοῦ διωθεῖται· καὶ οὗ μὲν ἡττᾶται, δεινῶς φεύγει· καθ' δ δὲ ὑπερέχειν νομίζει, πρὸς τοῦτο συχνά και ταφεύγει. Αληθείας γὰρ σὺν παρρησίᾳ δικάζειν qui errores ipsius emendare conamur, furere ca ζητούσης, ἡττώμενος φεύγει· μοχθηρίᾳ δὲ γνώμης μία; et ita de cætero animi est impos, ut fere om - εὐδοκιμῶν πρὸς διαβολάς, ταύτης ἀντέχεται. Δικαιο nis furorem superet, licet suam furendi voluntatem σύντς γὰρ καὶ ἀληθείας κρινούσης, ἣν μὲν ἔφευγε needum expleverit. Εt principes quidem ciseqaiπολλάκις δίκην ήνω· ἦν δ' ἐδίωκεν, οὐχ εἷλεν. ose atque assentatoric colit, ut vires sibi comparet; sed injuria pietatem afficit. Et principum benevolentiam captando sibi conciliat; at Dei graI am expellit. Et id quidem mirum in modum effugit, quo se aliis inferiorem esse animadvertit; að live autem confugit, quo præstare se aliis existimal. Cum enim a veritate, quæ liberum vult ferre judicium, vincatur, eam fugit: sed cum insigni ad calumniandum mentis pravitate polleat, hanc libens amplectitur. Nam justitiæ veritatisque judicio, ubi rei personam sustinuit, sepins damnatus est: ubi vero actoris partes egit, litem minime obtinuit. Β'. Ἐγὼ μὲν βὖν ειρήσεται γὰρ ἀληθὲς τὴν ἀρχὴν ἐδεδίειν, μὴ πάντα διαστρέφων ὁ τὸς Πελα μᾶς διαβάλῃ καμέ, βουληθέντα κατά καιρόν ἐνταυ- (οι τοῖς οἰκείοις καὶ συντρόφοις χρήσασθα: ὅπλοις, mihi videtur infelix ille Palamas. Nec enim se animadvertit iis se implicasse, quæ ipsius vires longe superault. Loquor auten de sensu, qui philosophorum tum Christianorum lum genti lium scriptis inest. Deinde propter imperitarum aurium insolentem plausum quasdam Græcanicas dictiones quibus li að suorum dogmatum expositionem usi sunt, emendicávit; et cus divinis nostris dogmatibns impudenter inmiscet et occulte inserit. 1082 Nec advertit quanlar perturbationem, quamque vehementem tumultum in Ecclesia Dei concitaverit. Cum autem peccatorum, quæ a se admissa esse non sensit, tandem aliquando pœnitere ipsum deberet, adversus nos II. Ego itaque (dicam enim quod res est) initio timebam, ne tuus Palamas omnia pervertens me calumniaretur, cum hic opportune propriis mihique consuetis uti armis vellem, gentilium intelligo

PG 148:1363τῶν γὰρ ἐναντίων ἀρχῶν ἐναντίας καὶ τὰς ἀποβάσεις εἶναι τῶν εἰκότων παντί που δῆλον. πάσης γὰρ ὢν αὐτὸς ἀσύνετος Μούσης Ἑλληνικῆς καὶ πάσης ἐπιστημονικῆς μαθήσεως (ἧς οἱ μὲν θύραθεν ἔφθησαν παραδόντες σοφοὶ, τῶν τε θείων προστάται δογμάτων τῆς ἐκκλησίας ἐκεῖθεν παρειληφότες τήν τε γλῶτταν ὥπλισαν ἀσφαλῶς καὶ ἅμα κατ’ ἐκλογὴν τὸ μὲν ἐξεταστικόν τε καὶ θεωρητικὸν ἐδέξαντο, ὅσον δ’ εἰς δαίμονας φέρει καὶ ἀπωλείας βυθὸν διέπτυσαν, ἐκ τοῦ χείρονος τὸ κρεῖττον καταμαθόντες, καὶ τὴν ἐκείνων ἀσθένειαν ἰσχὺν τοῦ εὐσεβοῦς ποιησάμενοι λόγου) ἀνέδραστον οὗτος ἔσχε λοιπὸν τὴν βάσιν τῆς γλώττης, καὶ ἀπαγεῖς τὰς τοῦ λόγου κρηπῖδας, ἐν ὠμῷ τῷ τόκῳ φάναι τὰς τῆς γαστρὸς ἀναλύσας ὠδῖνας, καὶ τὸ κύημα τῶν πρώτων ἐξαμβλώσας τοῦ λόγου στοιχείων. διὸ καὶ νοῶν οὐ νοεῖ, καὶ βλέπων οὐ βλέπει, καὶ τὴν ἐγκειμένην ταῖς λέξεσι βουλόμενος μὲν, οὐ δυνάμενος δὲ, συναρμόττειν διάνοιαν ἐκεῖνο σαφῶς ἐπεπόνθει τὸ τοῦ Ἰκάρου. τά τε γὰρ ἄλλα διαπορθμεύουσι ταῖς ἡμῶν ἀκοαῖς τὸν μακρὸν δολιχεύοντες χρόνον οἱ μῦθοι, καὶ δὴ καὶ Ἰκάρου τινὸς ὑπομνήματα ἔχομεν ἐξ αὐτῶν·

1369 [4. Μ. 6859, IND. 4] scientias, quarum usus est in disputationibus. Cen- λέγω δὴ ταῖς τῶν θύραθεν πρὸς τὰς διαλέξεις ἐπι seo enim eorum artibus et testimoniis multam demonstrationum nobis vim suppetere. Quoniam vero adversus veritatem profanorum armis, ut¡ we propriis destitutus, instruere se conatur, longe potiori ratione nos inde pro veritate Ormissime pugnantes armabimur, qui sumus iis assuefacti et peromnem ætatem huic pugnæ 1083 operam navavimus. Nam lingua nostra affinitatem et ingenium potius cognoscemus, quam ipse Palanias nothus, qui profanorum testimoniis adulteratis utitur. Itaque tum ob hanc unicam rationem, tum propter nostrorum theologorum et Ecclesiæ doctorum adhortationem, non pigebit nos his armis instrui adversus istos veluti murorum effractores et sacrilegos scurras, qui monstrosas et insolentes in sententias et errores præ inscitia cæteros abducunt. Unde, si vobis etiam ita visum fuerit, ubi prius de his pauca et quircunque ad institutum nostrum pertinent, consideraverimus, statim propositum nobis certamen ineamus. Nam si rei controversæ principia firmia et idonea præstituerimus, ulterius progredi longe nobis facilius erit, quam si infirma et debilia tantum præstruxissemus. III. Primum igitur magni et clarissimi Dionysii mentionem faciam, qui duplicem esse theologorum traditionem asserit; unam quidem arcanam et myst cam; alteram vero plilosophicam ac demonstrativam: et, «Est, inquit, arcanum cum aperto et declarato connexum. Hoc quidem persuadet et eorum quæ dicuntur veritatem astringit: illud autem efficax est, et in Deo nos fundat atque collo - cal occultis, quas a nemine docemur, iustitutionibus.» Magnus vero Athanasius, de hujus vocis ‹ non factus significatione adversus Arianos disputans, ‹ Interrogent (inquit) gentiles, ut cum audierint ab ipsis, quot significatus habeat hæc vox, (lon factus, o intelligant se nec de his quidem, de quibus disserunt, recte nosse interrogare. 1084 Mul- » tum deinde vir iste divinus habet sermonem, quem accuratius discere poterunt quicunque legere illum voluerint. Nam cum impræsentiarum nobis ad ulteriora festinantibus nihil otii sit, pauca saltem divinorum hominum illorum verba hic proponere visum est, quantumn scilicet instituti operis ratio a nobis postulat: cantera vero legere volentibus reliquimus, cum semper ampla cunctis ut id faciant data sit potestas. Consonat etiam illis magnus Basilius, ubi ait, dialectica disciplinæ facultatem esse instar muri, nec permittere, ut dogmata diripiantur, aut a volentibus facile expugnentur. llis fere similia profert divus Chrysostomus, ubi sic loquitur: «Quod spectat ad optimam vita institutionem, alterius vita posset nos ad vile similis mulationem inducere. Sed cum suima spuriorum στήμαις, (Ρ. 680] ὡς καὶ τέχναις καὶ μαρτυρίας, ἐκεῖθεν ἡμῖν τὴν ἰσχὺν περιγίνεσθαι φάσκων των ἀποδειγμάτων. Ἐπεὶ δ᾽ ἄοπλος οίκοθεν υπάρχον αὐτὸς ἐκ τούτων ἑαυτὸν ὁπλίζειν πειρᾶται κατά τ ἀληθείας, πολλῷ μᾶλλον ἡμᾶς ἐς τὸ κράτιστον τελ ὑπὲρ τῆς ἀληθείας ἀγωνιζομένους οπλίζουσι, της μάλα συνήθεις τε καὶ ἡλικιώτας. Επιγνωσόμεθα γὰρ ἡμεῖς τὴν τῆς ἡμῶν γλώττης μάλλον συγγένειαν καὶ τὸ ἦθος ἢ αὐτὸς νόθος νόθοις χρώμενος το τοῖς. Διὰ γοῦν ἔν γε τοιοῦτο, καὶ πρός γε διά την τῶν ἡμετέρων θεολόγων καὶ διδασκάλων τῆς Ἐκείν σίας παραίνεσιν, οὐκ ἐκνήσαμεν οὐδ᾽ ἡμεῖς ούτως πως ἐπλίσασθαι κατὰ τῶν τοιχωρυχούντων καὶ βωμολοχούντων ταυτὶ καὶ εἰς ἀλλοκότους διετές καὶ πλάνας ἐξ ἀμαθίας παραγόντων. Εἰ ὧν τὰ ὑμῖν συνδοκεῖ, βραχέα σκεψάμενοι περὶ τῶν τιν των πρώτων, καὶ ὅσα τῇ προκειμένη προσήκοντ' εἴη ἐφόδια, ἔπειτ' ἐς τὸν προκείμενον ἀγώνα χωρί σωμεν. Ράσι γὰρ ἂν εἴη χωρεῖν ἐς τὰ πρόσω, της τῶν ὑποθέσεων ἀρχὰς καὶ προκαταστάσεις επικες πηγνυμένοις ή βαθυμούσας. Γ. Διονυσίου τοίνυν ἐκείνου τοῦ πάνω και σο: αι πρῶτον, διττήν εἶναι τὴν τῶν θέση παράδοσιν λέγοντος, τὴν μὲν ἀπόρρητον καὶ με κιν, τὴν δὲ φιλόσοφον καὶ ἀποδεικτικήν Ε. • Συμπλέκεται τῷ ῥητῷ τὸ ἄῤῥητον· καὶ τὰ χε πείθει καὶ καταδεῖται τῶν λεγομένων τὴν ἀλήμων τὸ δὲ ὁρᾷ καὶ ἐνιδρύει τῷ Θεῷ ταῖς ἀδιβάτες μυσταγωγίαις. • Περὶ δὲ τοῦ ἀγενή του λέγων μέγας κατ' Αρειανῶν ὁ ᾿Αθανάσιος ο Έρωτα σάτωσαν, ο φάσκει, ο τοὺς Ἕλληνας, ἵνα ἀκούειν τες πόσα σημαινόμενα ή λέξις ἔχει μάθωσιν ἐπ οὐδὲ περὶ ὧν λέγουσιν ἐπίστανται καλῶς ἐρωτήν, Καὶ πολὺν ἐξῆς ὁ θεῖος ἐκεῖνος ἀνὴρ το εί:α γον, ᾧ ταῖς ἐθέλουσιν ἐντυχεῖν ἐξέσται μαθείν τελεώτερον. Ἡμῖν γὰρ ἥκιστ' ἐν τῷ παρόντι την λὴν ἄγουσι, διὰ τὴν ἐς τὰ πρόσω σπουδήν, βραχέα τῶν θείων ἐκείνων ἀνδρῶν ἐνταυθοί προτιθέσει δέδοκται, καὶ ὅσα πρὸς τὸν σκοπὸν ἀφοσιούσθαι χρεών· τὰ δ᾽ ἐξῆς τοῖς βουλομένοις παρήκαμε, ἐξουσίας ἀφθόνου διηνεκώς ήνεωγμένης επει Συνοδά τοιγαροῦν καὶ ὁ μέγας ἐκείνοις Βασίλειος φάσκει, ὡς «'Η τῆς διαλεκτικής δύναμις τείχός ἐστι τοῖς δόγμασιν, οὐκ ἐῶσα αὐτὰ εὐδιάρπαστα είναι καὶ εὐάλωτα τοῖς βουλομένοις.» Τα παρατάξει δὲ καὶ ὁ θεῖος διέξεισι τούτοις Χρυσόστομος, ο Πρά μὲν βίου, ο λέγων, ε κατάστασιν ὁρίστην μας Έτερο; εἰς τὸν ἴσον ἂν ἐναγάγοι ζῆλον. Ὅταν ὁ περὶ δόγματα νοσῇ ἡ ψυχὴ τὰ νόθα, πολλές από λόγου ἐνταῦθα ἡ χρεία, οὐ πρὸς τὴν τῶν οἰκείων ὀσφάλειαν μόνον, [P. 681] ἀλλὰ καὶ πρὸς Εξωθεν πολέμους. Εἰ μὲν γὰρ τις ἔχει τὴν μάχε Variorum notæ. (GG) Dionysii mentionem faciam. Locus est in epistola 9 Pseudo-Dionysii ad Titum, sect. 1; quem ad locum vide sancti Maximi et Pachymera schop lia. CAPPERONA. l). Athanasii oral. 2 contra Arian. teel, Dag. 306 edit. antiq. CapperoNK.

ὡς ἐπιθυμήσειεν ὁ μάταιος πτερῶν, ἐπεὶ μὴ ἐβούλετο μήτε γῆν ἐκεῖνος ἔτι πατεῖν· ὁ δὲ καὶ φύσεως ὑπερόρια διὰ θράσους πλεονεξίαν ἤδη ἐπόθει, καὶ ἦν ταῦτα ἐφόδια τἀνδρὶ σφαλερὰ καὶ πρόσω ἢ ὥστε σωφρονοῦντος εἶναι δοκεῖν. τῆς ὁμοίας εἶναι κακοβουλίας δοκῶ μοι, καὶ ὅπερ ὁ βαρυδαίμων ἄνθρωπος οὗτος ἐπεπόνθει τὰ νῦν. λέληθε γὰρ τοῖς ὑπὲρ δύναμιν καὶ αὐτὸς ἑαυτὸν ἐξαρτήσας (λέγω δὴ ταῖς τῶν γραφῶν διανοίαις, τῶν τε ἡμετέρων σοφῶν καὶ τῶν θύραθεν) κἄπειτα, διὰ ξενίζοντα κρότον ἀμαθῶν ἀκοῶν, ἐνίας τῶν Ἑλληνίδων ἐρανισάμενος λέξεων, αἷς περὶ τὰ σφέτερα αὐτῶν ἐκεῖνοι κέχρηνται δόγματα, καὶ τοῖς θείοις ἀναιδῶς παραμιγνὺς καὶ ὑποσπείρων αὐτὸς δόγμασιν, ἔλαθε κατὰ τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας σφοδρὸν ἀναῤῥιπίσας κυκεῶνα καὶ θόρυβον καὶ μετάμελον ὀψέ ποτε λαμβάνειν ὀφείλων, ἐφ’ οἷς ἁμαρτάνων οὐκ ᾔσθετο. ὁ δ’ ἐξεμάνη κατὰ τῶν διορθοῦν πειρωμένων ἡμῶν, καὶ δρᾷ λοιπὸν ἀκρατῶς μείζω μὲν ἢ κατὰ θηρίου μανίαν παντὸς, ἥττω δ’ ἢ κατὰ βούλησιν τὴν αὐτοῦ· καὶ τοῖς μὲν ἄρχουσιν ὑπέρχεται, ποριζόμενος ἰσχὺν ἑαυτῷ, τὴν δ’ εὐσέβειαν ἀδικεῖ· κἀκείνων μὲν τὴν εὐμένειαν πραγματεύεται, τὴν δὲ τοῦ θεοῦ διωθεῖται·

1369 [4. Μ. 6859, IND. 4] scientias, quarum usus est in disputationibus. Cen- λέγω δὴ ταῖς τῶν θύραθεν πρὸς τὰς διαλέξεις ἐπι seo enim eorum artibus et testimoniis multam demonstrationum nobis vim suppetere. Quoniam vero adversus veritatem profanorum armis, ut¡ we propriis destitutus, instruere se conatur, longe potiori ratione nos inde pro veritate Ormissime pugnantes armabimur, qui sumus iis assuefacti et peromnem ætatem huic pugnæ 1083 operam navavimus. Nam lingua nostra affinitatem et ingenium potius cognoscemus, quam ipse Palanias nothus, qui profanorum testimoniis adulteratis utitur. Itaque tum ob hanc unicam rationem, tum propter nostrorum theologorum et Ecclesiæ doctorum adhortationem, non pigebit nos his armis instrui adversus istos veluti murorum effractores et sacrilegos scurras, qui monstrosas et insolentes in sententias et errores præ inscitia cæteros abducunt. Unde, si vobis etiam ita visum fuerit, ubi prius de his pauca et quircunque ad institutum nostrum pertinent, consideraverimus, statim propositum nobis certamen ineamus. Nam si rei controversæ principia firmia et idonea præstituerimus, ulterius progredi longe nobis facilius erit, quam si infirma et debilia tantum præstruxissemus. III. Primum igitur magni et clarissimi Dionysii mentionem faciam, qui duplicem esse theologorum traditionem asserit; unam quidem arcanam et myst cam; alteram vero plilosophicam ac demonstrativam: et, «Est, inquit, arcanum cum aperto et declarato connexum. Hoc quidem persuadet et eorum quæ dicuntur veritatem astringit: illud autem efficax est, et in Deo nos fundat atque collo - cal occultis, quas a nemine docemur, iustitutionibus.» Magnus vero Athanasius, de hujus vocis ‹ non factus significatione adversus Arianos disputans, ‹ Interrogent (inquit) gentiles, ut cum audierint ab ipsis, quot significatus habeat hæc vox, (lon factus, o intelligant se nec de his quidem, de quibus disserunt, recte nosse interrogare. 1084 Mul- » tum deinde vir iste divinus habet sermonem, quem accuratius discere poterunt quicunque legere illum voluerint. Nam cum impræsentiarum nobis ad ulteriora festinantibus nihil otii sit, pauca saltem divinorum hominum illorum verba hic proponere visum est, quantumn scilicet instituti operis ratio a nobis postulat: cantera vero legere volentibus reliquimus, cum semper ampla cunctis ut id faciant data sit potestas. Consonat etiam illis magnus Basilius, ubi ait, dialectica disciplinæ facultatem esse instar muri, nec permittere, ut dogmata diripiantur, aut a volentibus facile expugnentur. llis fere similia profert divus Chrysostomus, ubi sic loquitur: «Quod spectat ad optimam vita institutionem, alterius vita posset nos ad vile similis mulationem inducere. Sed cum suima spuriorum στήμαις, (Ρ. 680] ὡς καὶ τέχναις καὶ μαρτυρίας, ἐκεῖθεν ἡμῖν τὴν ἰσχὺν περιγίνεσθαι φάσκων των ἀποδειγμάτων. Ἐπεὶ δ᾽ ἄοπλος οίκοθεν υπάρχον αὐτὸς ἐκ τούτων ἑαυτὸν ὁπλίζειν πειρᾶται κατά τ ἀληθείας, πολλῷ μᾶλλον ἡμᾶς ἐς τὸ κράτιστον τελ ὑπὲρ τῆς ἀληθείας ἀγωνιζομένους οπλίζουσι, της μάλα συνήθεις τε καὶ ἡλικιώτας. Επιγνωσόμεθα γὰρ ἡμεῖς τὴν τῆς ἡμῶν γλώττης μάλλον συγγένειαν καὶ τὸ ἦθος ἢ αὐτὸς νόθος νόθοις χρώμενος το τοῖς. Διὰ γοῦν ἔν γε τοιοῦτο, καὶ πρός γε διά την τῶν ἡμετέρων θεολόγων καὶ διδασκάλων τῆς Ἐκείν σίας παραίνεσιν, οὐκ ἐκνήσαμεν οὐδ᾽ ἡμεῖς ούτως πως ἐπλίσασθαι κατὰ τῶν τοιχωρυχούντων καὶ βωμολοχούντων ταυτὶ καὶ εἰς ἀλλοκότους διετές καὶ πλάνας ἐξ ἀμαθίας παραγόντων. Εἰ ὧν τὰ ὑμῖν συνδοκεῖ, βραχέα σκεψάμενοι περὶ τῶν τιν των πρώτων, καὶ ὅσα τῇ προκειμένη προσήκοντ' εἴη ἐφόδια, ἔπειτ' ἐς τὸν προκείμενον ἀγώνα χωρί σωμεν. Ράσι γὰρ ἂν εἴη χωρεῖν ἐς τὰ πρόσω, της τῶν ὑποθέσεων ἀρχὰς καὶ προκαταστάσεις επικες πηγνυμένοις ή βαθυμούσας. Γ. Διονυσίου τοίνυν ἐκείνου τοῦ πάνω και σο: αι πρῶτον, διττήν εἶναι τὴν τῶν θέση παράδοσιν λέγοντος, τὴν μὲν ἀπόρρητον καὶ με κιν, τὴν δὲ φιλόσοφον καὶ ἀποδεικτικήν Ε. • Συμπλέκεται τῷ ῥητῷ τὸ ἄῤῥητον· καὶ τὰ χε πείθει καὶ καταδεῖται τῶν λεγομένων τὴν ἀλήμων τὸ δὲ ὁρᾷ καὶ ἐνιδρύει τῷ Θεῷ ταῖς ἀδιβάτες μυσταγωγίαις. • Περὶ δὲ τοῦ ἀγενή του λέγων μέγας κατ' Αρειανῶν ὁ ᾿Αθανάσιος ο Έρωτα σάτωσαν, ο φάσκει, ο τοὺς Ἕλληνας, ἵνα ἀκούειν τες πόσα σημαινόμενα ή λέξις ἔχει μάθωσιν ἐπ οὐδὲ περὶ ὧν λέγουσιν ἐπίστανται καλῶς ἐρωτήν, Καὶ πολὺν ἐξῆς ὁ θεῖος ἐκεῖνος ἀνὴρ το εί:α γον, ᾧ ταῖς ἐθέλουσιν ἐντυχεῖν ἐξέσται μαθείν τελεώτερον. Ἡμῖν γὰρ ἥκιστ' ἐν τῷ παρόντι την λὴν ἄγουσι, διὰ τὴν ἐς τὰ πρόσω σπουδήν, βραχέα τῶν θείων ἐκείνων ἀνδρῶν ἐνταυθοί προτιθέσει δέδοκται, καὶ ὅσα πρὸς τὸν σκοπὸν ἀφοσιούσθαι χρεών· τὰ δ᾽ ἐξῆς τοῖς βουλομένοις παρήκαμε, ἐξουσίας ἀφθόνου διηνεκώς ήνεωγμένης επει Συνοδά τοιγαροῦν καὶ ὁ μέγας ἐκείνοις Βασίλειος φάσκει, ὡς «'Η τῆς διαλεκτικής δύναμις τείχός ἐστι τοῖς δόγμασιν, οὐκ ἐῶσα αὐτὰ εὐδιάρπαστα είναι καὶ εὐάλωτα τοῖς βουλομένοις.» Τα παρατάξει δὲ καὶ ὁ θεῖος διέξεισι τούτοις Χρυσόστομος, ο Πρά μὲν βίου, ο λέγων, ε κατάστασιν ὁρίστην μας Έτερο; εἰς τὸν ἴσον ἂν ἐναγάγοι ζῆλον. Ὅταν ὁ περὶ δόγματα νοσῇ ἡ ψυχὴ τὰ νόθα, πολλές από λόγου ἐνταῦθα ἡ χρεία, οὐ πρὸς τὴν τῶν οἰκείων ὀσφάλειαν μόνον, [P. 681] ἀλλὰ καὶ πρὸς Εξωθεν πολέμους. Εἰ μὲν γὰρ τις ἔχει τὴν μάχε Variorum notæ. (GG) Dionysii mentionem faciam. Locus est in epistola 9 Pseudo-Dionysii ad Titum, sect. 1; quem ad locum vide sancti Maximi et Pachymera schop lia. CAPPERONA. l). Athanasii oral. 2 contra Arian. teel, Dag. 306 edit. antiq. CapperoNK.

καὶ οὗ μὲν ἡττᾶται, δεινῶς φεύγει· καθ’ ὃ δὲ ὑπερέχειν νομίζει, πρὸς τοῦτο συχνὰ καταφεύγει. ἀληθείας γὰρ σὺν παῤῥησίᾳ δικάζειν ζητούσης, ἡττώμενος φεύγει· μοχθηρίᾳ δὲ γνώμης εὐδοκιμῶν πρὸς διαβολὰς, ταύτης ἀντέχεται. δικαιοσύνης γὰρ καὶ ἀληθείας κρινούσης, ἣν μὲν ἔφευγε, πολλάκις δίκην ἥλω· ἣν δ’ ἐδίωκεν, οὐχ εἷλεν. (Β.) Ἐγὼ μὲν οὖν (εἰρήσεται γὰρ τἀληθὲς) τὴν ἀρχὴν ἐδεδίειν, μὴ πάντα διαστρέφων ὁ σὸς Παλαμᾶς διαβάλῃ κἀμὲ, βουληθέντα κατὰ καιρὸν ἐνταυθοῖ τοῖς οἰκείοις καὶ συντρόφοις χρήσασθαι ὅπλοις, λέγω δὴ ταῖς τῶν θύραθεν πρὸς τὰς διαλέξεις ἐπιστήμαις, ὡς καὶ τέχναις καὶ μαρτυρίαις, ἐκεῖθεν ἡμῖν τὴν ἰσχὺν περιγίνεσθαι φάσκων τῶν ἀποδειγμάτων. ἐπεὶ δ’ ἄοπλος οἴκοθεν ὑπάρχων αὐτὸς ἐκ τούτων ἑαυτὸν ὁπλίζειν πειρᾶται κατὰ τῆς ἀληθείας, πολλῷ μᾶλλον ἡμᾶς ἐς τὸ κράτιστον ταῦθ’ ὑπὲρ τῆς ἀληθείας ἀγωνιζομένους ὁπλίζουσι, τοὺς μάλα συνήθεις τε καὶ ἡλικιώτας. ἐπιγνωσόμεθα γὰρ ἡμεῖς τὴν τῆς ἡμῶν γλώττης μᾶλλον συγγένειαν καὶ τὸ ἦθος, ἢ αὐτὸς νόθος νόθοις χρώμενος τούτοις.

1369 [4. Μ. 6859, IND. 4] scientias, quarum usus est in disputationibus. Cen- λέγω δὴ ταῖς τῶν θύραθεν πρὸς τὰς διαλέξεις ἐπι seo enim eorum artibus et testimoniis multam demonstrationum nobis vim suppetere. Quoniam vero adversus veritatem profanorum armis, ut¡ we propriis destitutus, instruere se conatur, longe potiori ratione nos inde pro veritate Ormissime pugnantes armabimur, qui sumus iis assuefacti et peromnem ætatem huic pugnæ 1083 operam navavimus. Nam lingua nostra affinitatem et ingenium potius cognoscemus, quam ipse Palanias nothus, qui profanorum testimoniis adulteratis utitur. Itaque tum ob hanc unicam rationem, tum propter nostrorum theologorum et Ecclesiæ doctorum adhortationem, non pigebit nos his armis instrui adversus istos veluti murorum effractores et sacrilegos scurras, qui monstrosas et insolentes in sententias et errores præ inscitia cæteros abducunt. Unde, si vobis etiam ita visum fuerit, ubi prius de his pauca et quircunque ad institutum nostrum pertinent, consideraverimus, statim propositum nobis certamen ineamus. Nam si rei controversæ principia firmia et idonea præstituerimus, ulterius progredi longe nobis facilius erit, quam si infirma et debilia tantum præstruxissemus. III. Primum igitur magni et clarissimi Dionysii mentionem faciam, qui duplicem esse theologorum traditionem asserit; unam quidem arcanam et myst cam; alteram vero plilosophicam ac demonstrativam: et, «Est, inquit, arcanum cum aperto et declarato connexum. Hoc quidem persuadet et eorum quæ dicuntur veritatem astringit: illud autem efficax est, et in Deo nos fundat atque collo - cal occultis, quas a nemine docemur, iustitutionibus.» Magnus vero Athanasius, de hujus vocis ‹ non factus significatione adversus Arianos disputans, ‹ Interrogent (inquit) gentiles, ut cum audierint ab ipsis, quot significatus habeat hæc vox, (lon factus, o intelligant se nec de his quidem, de quibus disserunt, recte nosse interrogare. 1084 Mul- » tum deinde vir iste divinus habet sermonem, quem accuratius discere poterunt quicunque legere illum voluerint. Nam cum impræsentiarum nobis ad ulteriora festinantibus nihil otii sit, pauca saltem divinorum hominum illorum verba hic proponere visum est, quantumn scilicet instituti operis ratio a nobis postulat: cantera vero legere volentibus reliquimus, cum semper ampla cunctis ut id faciant data sit potestas. Consonat etiam illis magnus Basilius, ubi ait, dialectica disciplinæ facultatem esse instar muri, nec permittere, ut dogmata diripiantur, aut a volentibus facile expugnentur. llis fere similia profert divus Chrysostomus, ubi sic loquitur: «Quod spectat ad optimam vita institutionem, alterius vita posset nos ad vile similis mulationem inducere. Sed cum suima spuriorum στήμαις, (Ρ. 680] ὡς καὶ τέχναις καὶ μαρτυρίας, ἐκεῖθεν ἡμῖν τὴν ἰσχὺν περιγίνεσθαι φάσκων των ἀποδειγμάτων. Ἐπεὶ δ᾽ ἄοπλος οίκοθεν υπάρχον αὐτὸς ἐκ τούτων ἑαυτὸν ὁπλίζειν πειρᾶται κατά τ ἀληθείας, πολλῷ μᾶλλον ἡμᾶς ἐς τὸ κράτιστον τελ ὑπὲρ τῆς ἀληθείας ἀγωνιζομένους οπλίζουσι, της μάλα συνήθεις τε καὶ ἡλικιώτας. Επιγνωσόμεθα γὰρ ἡμεῖς τὴν τῆς ἡμῶν γλώττης μάλλον συγγένειαν καὶ τὸ ἦθος ἢ αὐτὸς νόθος νόθοις χρώμενος το τοῖς. Διὰ γοῦν ἔν γε τοιοῦτο, καὶ πρός γε διά την τῶν ἡμετέρων θεολόγων καὶ διδασκάλων τῆς Ἐκείν σίας παραίνεσιν, οὐκ ἐκνήσαμεν οὐδ᾽ ἡμεῖς ούτως πως ἐπλίσασθαι κατὰ τῶν τοιχωρυχούντων καὶ βωμολοχούντων ταυτὶ καὶ εἰς ἀλλοκότους διετές καὶ πλάνας ἐξ ἀμαθίας παραγόντων. Εἰ ὧν τὰ ὑμῖν συνδοκεῖ, βραχέα σκεψάμενοι περὶ τῶν τιν των πρώτων, καὶ ὅσα τῇ προκειμένη προσήκοντ' εἴη ἐφόδια, ἔπειτ' ἐς τὸν προκείμενον ἀγώνα χωρί σωμεν. Ράσι γὰρ ἂν εἴη χωρεῖν ἐς τὰ πρόσω, της τῶν ὑποθέσεων ἀρχὰς καὶ προκαταστάσεις επικες πηγνυμένοις ή βαθυμούσας. Γ. Διονυσίου τοίνυν ἐκείνου τοῦ πάνω και σο: αι πρῶτον, διττήν εἶναι τὴν τῶν θέση παράδοσιν λέγοντος, τὴν μὲν ἀπόρρητον καὶ με κιν, τὴν δὲ φιλόσοφον καὶ ἀποδεικτικήν Ε. • Συμπλέκεται τῷ ῥητῷ τὸ ἄῤῥητον· καὶ τὰ χε πείθει καὶ καταδεῖται τῶν λεγομένων τὴν ἀλήμων τὸ δὲ ὁρᾷ καὶ ἐνιδρύει τῷ Θεῷ ταῖς ἀδιβάτες μυσταγωγίαις. • Περὶ δὲ τοῦ ἀγενή του λέγων μέγας κατ' Αρειανῶν ὁ ᾿Αθανάσιος ο Έρωτα σάτωσαν, ο φάσκει, ο τοὺς Ἕλληνας, ἵνα ἀκούειν τες πόσα σημαινόμενα ή λέξις ἔχει μάθωσιν ἐπ οὐδὲ περὶ ὧν λέγουσιν ἐπίστανται καλῶς ἐρωτήν, Καὶ πολὺν ἐξῆς ὁ θεῖος ἐκεῖνος ἀνὴρ το εί:α γον, ᾧ ταῖς ἐθέλουσιν ἐντυχεῖν ἐξέσται μαθείν τελεώτερον. Ἡμῖν γὰρ ἥκιστ' ἐν τῷ παρόντι την λὴν ἄγουσι, διὰ τὴν ἐς τὰ πρόσω σπουδήν, βραχέα τῶν θείων ἐκείνων ἀνδρῶν ἐνταυθοί προτιθέσει δέδοκται, καὶ ὅσα πρὸς τὸν σκοπὸν ἀφοσιούσθαι χρεών· τὰ δ᾽ ἐξῆς τοῖς βουλομένοις παρήκαμε, ἐξουσίας ἀφθόνου διηνεκώς ήνεωγμένης επει Συνοδά τοιγαροῦν καὶ ὁ μέγας ἐκείνοις Βασίλειος φάσκει, ὡς «'Η τῆς διαλεκτικής δύναμις τείχός ἐστι τοῖς δόγμασιν, οὐκ ἐῶσα αὐτὰ εὐδιάρπαστα είναι καὶ εὐάλωτα τοῖς βουλομένοις.» Τα παρατάξει δὲ καὶ ὁ θεῖος διέξεισι τούτοις Χρυσόστομος, ο Πρά μὲν βίου, ο λέγων, ε κατάστασιν ὁρίστην μας Έτερο; εἰς τὸν ἴσον ἂν ἐναγάγοι ζῆλον. Ὅταν ὁ περὶ δόγματα νοσῇ ἡ ψυχὴ τὰ νόθα, πολλές από λόγου ἐνταῦθα ἡ χρεία, οὐ πρὸς τὴν τῶν οἰκείων ὀσφάλειαν μόνον, [P. 681] ἀλλὰ καὶ πρὸς Εξωθεν πολέμους. Εἰ μὲν γὰρ τις ἔχει τὴν μάχε Variorum notæ. (GG) Dionysii mentionem faciam. Locus est in epistola 9 Pseudo-Dionysii ad Titum, sect. 1; quem ad locum vide sancti Maximi et Pachymera schop lia. CAPPERONA. l). Athanasii oral. 2 contra Arian. teel, Dag. 306 edit. antiq. CapperoNK.

διὰ γοῦν ἕν γε τοιοῦτο, καὶ πρός γε διὰ τὴν τῶν ἡμετέρων θεολόγων καὶ διδασκάλων τῆς ἐκκλησίας παραίνεσιν, οὐκ ὀκνήσομεν οὐδ’ ἡμεῖς οὑτωσί πως ὁπλίσασθαι κατὰ τῶν τοιχωρυχούντων καὶ βωμολοχούντων ταυτὶ καὶ εἰς ἀλλοκότους διανοίας καὶ πλάνας ἐξ ἀμαθίας παραγόντων. εἰ οὖν καὶ ὑμῖν συνδοκεῖ, βραχέα σκεψάμενοι περὶ τῶν τοιούτων πρῶτον, καὶ ὅσα τῇ προκειμένῃ προσήκοντ’ ἂν εἴη ἐφόδια, ἔπειτ’ ἐς τὸν προκείμενον ἀγῶνα χωρήσωμεν. ῥᾴοσι γὰρ ἂν εἴη χωρεῖν ἐς τὰ πρόσω, τὰς τῶν ὑποθέσεων ἀρχὰς καὶ προκαταστάσεις ἀνενδεεῖς πηγνυμένοις, ἢ ῥᾳθυμούσας. (Γ.) Διονυσίου τοίνυν ἐκείνου τοῦ πάνυ μεμνήσομαι πρῶτον, διττὴν εἶναι τὴν τῶν θεολόγων παράδοσιν λέγοντος, τὴν μὲν ἀπόῤῥητον καὶ μυστικὴν, τὴν δὲ φιλόσοφον καὶ ἀποδεικτικήν· καὶ συμπλέκεται τῷ ῥητῷ τὸ ἄῤῥητον· καὶ τὸ μὲν πείθει καὶ καταδεῖται τῶν λεγομένων τὴν ἀλήθειαν·

1369 [4. Μ. 6859, IND. 4] scientias, quarum usus est in disputationibus. Cen- λέγω δὴ ταῖς τῶν θύραθεν πρὸς τὰς διαλέξεις ἐπι seo enim eorum artibus et testimoniis multam demonstrationum nobis vim suppetere. Quoniam vero adversus veritatem profanorum armis, ut¡ we propriis destitutus, instruere se conatur, longe potiori ratione nos inde pro veritate Ormissime pugnantes armabimur, qui sumus iis assuefacti et peromnem ætatem huic pugnæ 1083 operam navavimus. Nam lingua nostra affinitatem et ingenium potius cognoscemus, quam ipse Palanias nothus, qui profanorum testimoniis adulteratis utitur. Itaque tum ob hanc unicam rationem, tum propter nostrorum theologorum et Ecclesiæ doctorum adhortationem, non pigebit nos his armis instrui adversus istos veluti murorum effractores et sacrilegos scurras, qui monstrosas et insolentes in sententias et errores præ inscitia cæteros abducunt. Unde, si vobis etiam ita visum fuerit, ubi prius de his pauca et quircunque ad institutum nostrum pertinent, consideraverimus, statim propositum nobis certamen ineamus. Nam si rei controversæ principia firmia et idonea præstituerimus, ulterius progredi longe nobis facilius erit, quam si infirma et debilia tantum præstruxissemus. III. Primum igitur magni et clarissimi Dionysii mentionem faciam, qui duplicem esse theologorum traditionem asserit; unam quidem arcanam et myst cam; alteram vero plilosophicam ac demonstrativam: et, «Est, inquit, arcanum cum aperto et declarato connexum. Hoc quidem persuadet et eorum quæ dicuntur veritatem astringit: illud autem efficax est, et in Deo nos fundat atque collo - cal occultis, quas a nemine docemur, iustitutionibus.» Magnus vero Athanasius, de hujus vocis ‹ non factus significatione adversus Arianos disputans, ‹ Interrogent (inquit) gentiles, ut cum audierint ab ipsis, quot significatus habeat hæc vox, (lon factus, o intelligant se nec de his quidem, de quibus disserunt, recte nosse interrogare. 1084 Mul- » tum deinde vir iste divinus habet sermonem, quem accuratius discere poterunt quicunque legere illum voluerint. Nam cum impræsentiarum nobis ad ulteriora festinantibus nihil otii sit, pauca saltem divinorum hominum illorum verba hic proponere visum est, quantumn scilicet instituti operis ratio a nobis postulat: cantera vero legere volentibus reliquimus, cum semper ampla cunctis ut id faciant data sit potestas. Consonat etiam illis magnus Basilius, ubi ait, dialectica disciplinæ facultatem esse instar muri, nec permittere, ut dogmata diripiantur, aut a volentibus facile expugnentur. llis fere similia profert divus Chrysostomus, ubi sic loquitur: «Quod spectat ad optimam vita institutionem, alterius vita posset nos ad vile similis mulationem inducere. Sed cum suima spuriorum στήμαις, (Ρ. 680] ὡς καὶ τέχναις καὶ μαρτυρίας, ἐκεῖθεν ἡμῖν τὴν ἰσχὺν περιγίνεσθαι φάσκων των ἀποδειγμάτων. Ἐπεὶ δ᾽ ἄοπλος οίκοθεν υπάρχον αὐτὸς ἐκ τούτων ἑαυτὸν ὁπλίζειν πειρᾶται κατά τ ἀληθείας, πολλῷ μᾶλλον ἡμᾶς ἐς τὸ κράτιστον τελ ὑπὲρ τῆς ἀληθείας ἀγωνιζομένους οπλίζουσι, της μάλα συνήθεις τε καὶ ἡλικιώτας. Επιγνωσόμεθα γὰρ ἡμεῖς τὴν τῆς ἡμῶν γλώττης μάλλον συγγένειαν καὶ τὸ ἦθος ἢ αὐτὸς νόθος νόθοις χρώμενος το τοῖς. Διὰ γοῦν ἔν γε τοιοῦτο, καὶ πρός γε διά την τῶν ἡμετέρων θεολόγων καὶ διδασκάλων τῆς Ἐκείν σίας παραίνεσιν, οὐκ ἐκνήσαμεν οὐδ᾽ ἡμεῖς ούτως πως ἐπλίσασθαι κατὰ τῶν τοιχωρυχούντων καὶ βωμολοχούντων ταυτὶ καὶ εἰς ἀλλοκότους διετές καὶ πλάνας ἐξ ἀμαθίας παραγόντων. Εἰ ὧν τὰ ὑμῖν συνδοκεῖ, βραχέα σκεψάμενοι περὶ τῶν τιν των πρώτων, καὶ ὅσα τῇ προκειμένη προσήκοντ' εἴη ἐφόδια, ἔπειτ' ἐς τὸν προκείμενον ἀγώνα χωρί σωμεν. Ράσι γὰρ ἂν εἴη χωρεῖν ἐς τὰ πρόσω, της τῶν ὑποθέσεων ἀρχὰς καὶ προκαταστάσεις επικες πηγνυμένοις ή βαθυμούσας. Γ. Διονυσίου τοίνυν ἐκείνου τοῦ πάνω και σο: αι πρῶτον, διττήν εἶναι τὴν τῶν θέση παράδοσιν λέγοντος, τὴν μὲν ἀπόρρητον καὶ με κιν, τὴν δὲ φιλόσοφον καὶ ἀποδεικτικήν Ε. • Συμπλέκεται τῷ ῥητῷ τὸ ἄῤῥητον· καὶ τὰ χε πείθει καὶ καταδεῖται τῶν λεγομένων τὴν ἀλήμων τὸ δὲ ὁρᾷ καὶ ἐνιδρύει τῷ Θεῷ ταῖς ἀδιβάτες μυσταγωγίαις. • Περὶ δὲ τοῦ ἀγενή του λέγων μέγας κατ' Αρειανῶν ὁ ᾿Αθανάσιος ο Έρωτα σάτωσαν, ο φάσκει, ο τοὺς Ἕλληνας, ἵνα ἀκούειν τες πόσα σημαινόμενα ή λέξις ἔχει μάθωσιν ἐπ οὐδὲ περὶ ὧν λέγουσιν ἐπίστανται καλῶς ἐρωτήν, Καὶ πολὺν ἐξῆς ὁ θεῖος ἐκεῖνος ἀνὴρ το εί:α γον, ᾧ ταῖς ἐθέλουσιν ἐντυχεῖν ἐξέσται μαθείν τελεώτερον. Ἡμῖν γὰρ ἥκιστ' ἐν τῷ παρόντι την λὴν ἄγουσι, διὰ τὴν ἐς τὰ πρόσω σπουδήν, βραχέα τῶν θείων ἐκείνων ἀνδρῶν ἐνταυθοί προτιθέσει δέδοκται, καὶ ὅσα πρὸς τὸν σκοπὸν ἀφοσιούσθαι χρεών· τὰ δ᾽ ἐξῆς τοῖς βουλομένοις παρήκαμε, ἐξουσίας ἀφθόνου διηνεκώς ήνεωγμένης επει Συνοδά τοιγαροῦν καὶ ὁ μέγας ἐκείνοις Βασίλειος φάσκει, ὡς «'Η τῆς διαλεκτικής δύναμις τείχός ἐστι τοῖς δόγμασιν, οὐκ ἐῶσα αὐτὰ εὐδιάρπαστα είναι καὶ εὐάλωτα τοῖς βουλομένοις.» Τα παρατάξει δὲ καὶ ὁ θεῖος διέξεισι τούτοις Χρυσόστομος, ο Πρά μὲν βίου, ο λέγων, ε κατάστασιν ὁρίστην μας Έτερο; εἰς τὸν ἴσον ἂν ἐναγάγοι ζῆλον. Ὅταν ὁ περὶ δόγματα νοσῇ ἡ ψυχὴ τὰ νόθα, πολλές από λόγου ἐνταῦθα ἡ χρεία, οὐ πρὸς τὴν τῶν οἰκείων ὀσφάλειαν μόνον, [P. 681] ἀλλὰ καὶ πρὸς Εξωθεν πολέμους. Εἰ μὲν γὰρ τις ἔχει τὴν μάχε Variorum notæ. (GG) Dionysii mentionem faciam. Locus est in epistola 9 Pseudo-Dionysii ad Titum, sect. 1; quem ad locum vide sancti Maximi et Pachymera schop lia. CAPPERONA. l). Athanasii oral. 2 contra Arian. teel, Dag. 306 edit. antiq. CapperoNK.

τὸ δὲ δρᾷ καὶ ἐνιδρύει τῷ θεῷ ταῖς ἀδιδάκτοις μυσταγωγίαις. Περὶ δὲ τοῦ ἀγενήτου λέγων ὁ μέγας κατ’ Ἀρειανῶν ὁ Ἀθανάσιος, ἐρωτησάτωσαν, φάσκει, τοὺς Ἕλληνας, ἵνα ἀκούσαντες πόσα σημαινόμενα ἡ λέξις ἔχει μάθωσιν ὅτι οὐδὲ περὶ ὧν λέγουσιν ἐπίστανται καλῶς ἐρωτᾷν. καὶ πολὺν ἑξῆς ὁ θεῖος ἐκεῖνος ἀνὴρ ποιεῖται λόγον, ᾧ τοῖς ἐθέλουσιν ἐντυχεῖν ἐξέσται μαθεῖν τελεώτερον. ἡμῖν γὰρ ἥκιστ’ ἐν τῷ παρόντι σχολὴν ἄγουσι, διὰ τὴν ἐς τὰ πρόσω σπουδὴν, βραχέα τῶν θείων ἐκείνων ἀνδρῶν ἐνταυθοῖ προτιθέναι δέδοκται, καὶ ὅσα πρὸς τὸν σκοπὸν ἀφοσιοῦσθαι χρεών· τὰ δ’ ἑξῆς τοῖς βουλομένοις παρήκαμεν, ἐξουσίας ἀφθόνου διηνεκῶς ἠνεῳγμένης ἅπασι. συνῳδὰ τοιγαροῦν καὶ ὁ μέγας ἐκείνοις Βασίλειος φάσκει, ὡς ἡ τῆς διαλεκτικῆς δύναμις τεῖχός ἐστι τοῖς δόγμασιν, οὐκ ἐῶσα αὐτὰ εὐδιάρπαστα εἶναι καὶ εὐάλωτα τοῖς βουλομένοις. τὰ παραπλήσια δὲ καὶ ὁ θεῖος διέξεισι τούτοις Χρυσόστομος, πρὸς μὲν βίου, λέγων, κατάστασιν ἀρίστην βίος ἕτερος εἰς τὸν ἴσον ἂν ἐναγάγοι ζῆλον.

1369 [4. Μ. 6859, IND. 4] scientias, quarum usus est in disputationibus. Cen- λέγω δὴ ταῖς τῶν θύραθεν πρὸς τὰς διαλέξεις ἐπι seo enim eorum artibus et testimoniis multam demonstrationum nobis vim suppetere. Quoniam vero adversus veritatem profanorum armis, ut¡ we propriis destitutus, instruere se conatur, longe potiori ratione nos inde pro veritate Ormissime pugnantes armabimur, qui sumus iis assuefacti et peromnem ætatem huic pugnæ 1083 operam navavimus. Nam lingua nostra affinitatem et ingenium potius cognoscemus, quam ipse Palanias nothus, qui profanorum testimoniis adulteratis utitur. Itaque tum ob hanc unicam rationem, tum propter nostrorum theologorum et Ecclesiæ doctorum adhortationem, non pigebit nos his armis instrui adversus istos veluti murorum effractores et sacrilegos scurras, qui monstrosas et insolentes in sententias et errores præ inscitia cæteros abducunt. Unde, si vobis etiam ita visum fuerit, ubi prius de his pauca et quircunque ad institutum nostrum pertinent, consideraverimus, statim propositum nobis certamen ineamus. Nam si rei controversæ principia firmia et idonea præstituerimus, ulterius progredi longe nobis facilius erit, quam si infirma et debilia tantum præstruxissemus. III. Primum igitur magni et clarissimi Dionysii mentionem faciam, qui duplicem esse theologorum traditionem asserit; unam quidem arcanam et myst cam; alteram vero plilosophicam ac demonstrativam: et, «Est, inquit, arcanum cum aperto et declarato connexum. Hoc quidem persuadet et eorum quæ dicuntur veritatem astringit: illud autem efficax est, et in Deo nos fundat atque collo - cal occultis, quas a nemine docemur, iustitutionibus.» Magnus vero Athanasius, de hujus vocis ‹ non factus significatione adversus Arianos disputans, ‹ Interrogent (inquit) gentiles, ut cum audierint ab ipsis, quot significatus habeat hæc vox, (lon factus, o intelligant se nec de his quidem, de quibus disserunt, recte nosse interrogare. 1084 Mul- » tum deinde vir iste divinus habet sermonem, quem accuratius discere poterunt quicunque legere illum voluerint. Nam cum impræsentiarum nobis ad ulteriora festinantibus nihil otii sit, pauca saltem divinorum hominum illorum verba hic proponere visum est, quantumn scilicet instituti operis ratio a nobis postulat: cantera vero legere volentibus reliquimus, cum semper ampla cunctis ut id faciant data sit potestas. Consonat etiam illis magnus Basilius, ubi ait, dialectica disciplinæ facultatem esse instar muri, nec permittere, ut dogmata diripiantur, aut a volentibus facile expugnentur. llis fere similia profert divus Chrysostomus, ubi sic loquitur: «Quod spectat ad optimam vita institutionem, alterius vita posset nos ad vile similis mulationem inducere. Sed cum suima spuriorum στήμαις, (Ρ. 680] ὡς καὶ τέχναις καὶ μαρτυρίας, ἐκεῖθεν ἡμῖν τὴν ἰσχὺν περιγίνεσθαι φάσκων των ἀποδειγμάτων. Ἐπεὶ δ᾽ ἄοπλος οίκοθεν υπάρχον αὐτὸς ἐκ τούτων ἑαυτὸν ὁπλίζειν πειρᾶται κατά τ ἀληθείας, πολλῷ μᾶλλον ἡμᾶς ἐς τὸ κράτιστον τελ ὑπὲρ τῆς ἀληθείας ἀγωνιζομένους οπλίζουσι, της μάλα συνήθεις τε καὶ ἡλικιώτας. Επιγνωσόμεθα γὰρ ἡμεῖς τὴν τῆς ἡμῶν γλώττης μάλλον συγγένειαν καὶ τὸ ἦθος ἢ αὐτὸς νόθος νόθοις χρώμενος το τοῖς. Διὰ γοῦν ἔν γε τοιοῦτο, καὶ πρός γε διά την τῶν ἡμετέρων θεολόγων καὶ διδασκάλων τῆς Ἐκείν σίας παραίνεσιν, οὐκ ἐκνήσαμεν οὐδ᾽ ἡμεῖς ούτως πως ἐπλίσασθαι κατὰ τῶν τοιχωρυχούντων καὶ βωμολοχούντων ταυτὶ καὶ εἰς ἀλλοκότους διετές καὶ πλάνας ἐξ ἀμαθίας παραγόντων. Εἰ ὧν τὰ ὑμῖν συνδοκεῖ, βραχέα σκεψάμενοι περὶ τῶν τιν των πρώτων, καὶ ὅσα τῇ προκειμένη προσήκοντ' εἴη ἐφόδια, ἔπειτ' ἐς τὸν προκείμενον ἀγώνα χωρί σωμεν. Ράσι γὰρ ἂν εἴη χωρεῖν ἐς τὰ πρόσω, της τῶν ὑποθέσεων ἀρχὰς καὶ προκαταστάσεις επικες πηγνυμένοις ή βαθυμούσας. Γ. Διονυσίου τοίνυν ἐκείνου τοῦ πάνω και σο: αι πρῶτον, διττήν εἶναι τὴν τῶν θέση παράδοσιν λέγοντος, τὴν μὲν ἀπόρρητον καὶ με κιν, τὴν δὲ φιλόσοφον καὶ ἀποδεικτικήν Ε. • Συμπλέκεται τῷ ῥητῷ τὸ ἄῤῥητον· καὶ τὰ χε πείθει καὶ καταδεῖται τῶν λεγομένων τὴν ἀλήμων τὸ δὲ ὁρᾷ καὶ ἐνιδρύει τῷ Θεῷ ταῖς ἀδιβάτες μυσταγωγίαις. • Περὶ δὲ τοῦ ἀγενή του λέγων μέγας κατ' Αρειανῶν ὁ ᾿Αθανάσιος ο Έρωτα σάτωσαν, ο φάσκει, ο τοὺς Ἕλληνας, ἵνα ἀκούειν τες πόσα σημαινόμενα ή λέξις ἔχει μάθωσιν ἐπ οὐδὲ περὶ ὧν λέγουσιν ἐπίστανται καλῶς ἐρωτήν, Καὶ πολὺν ἐξῆς ὁ θεῖος ἐκεῖνος ἀνὴρ το εί:α γον, ᾧ ταῖς ἐθέλουσιν ἐντυχεῖν ἐξέσται μαθείν τελεώτερον. Ἡμῖν γὰρ ἥκιστ' ἐν τῷ παρόντι την λὴν ἄγουσι, διὰ τὴν ἐς τὰ πρόσω σπουδήν, βραχέα τῶν θείων ἐκείνων ἀνδρῶν ἐνταυθοί προτιθέσει δέδοκται, καὶ ὅσα πρὸς τὸν σκοπὸν ἀφοσιούσθαι χρεών· τὰ δ᾽ ἐξῆς τοῖς βουλομένοις παρήκαμε, ἐξουσίας ἀφθόνου διηνεκώς ήνεωγμένης επει Συνοδά τοιγαροῦν καὶ ὁ μέγας ἐκείνοις Βασίλειος φάσκει, ὡς «'Η τῆς διαλεκτικής δύναμις τείχός ἐστι τοῖς δόγμασιν, οὐκ ἐῶσα αὐτὰ εὐδιάρπαστα είναι καὶ εὐάλωτα τοῖς βουλομένοις.» Τα παρατάξει δὲ καὶ ὁ θεῖος διέξεισι τούτοις Χρυσόστομος, ο Πρά μὲν βίου, ο λέγων, ε κατάστασιν ὁρίστην μας Έτερο; εἰς τὸν ἴσον ἂν ἐναγάγοι ζῆλον. Ὅταν ὁ περὶ δόγματα νοσῇ ἡ ψυχὴ τὰ νόθα, πολλές από λόγου ἐνταῦθα ἡ χρεία, οὐ πρὸς τὴν τῶν οἰκείων ὀσφάλειαν μόνον, [P. 681] ἀλλὰ καὶ πρὸς Εξωθεν πολέμους. Εἰ μὲν γὰρ τις ἔχει τὴν μάχε Variorum notæ. (GG) Dionysii mentionem faciam. Locus est in epistola 9 Pseudo-Dionysii ad Titum, sect. 1; quem ad locum vide sancti Maximi et Pachymera schop lia. CAPPERONA. l). Athanasii oral. 2 contra Arian. teel, Dag. 306 edit. antiq. CapperoNK.

ὅταν δὲ περὶ δόγματα νοσῇ ἡ ψυχὴ τὰ νόθα, πολλὴ τοῦ λόγου ἐνταῦθα ἡ χρεία, οὐ πρὸς τὴν τῶν οἰκείων ἀσφάλειαν μόνον, ἀλλὰ καὶ πρὸς τοὺς ἔξωθεν πολέμους. εἰ μὲν γάρ τις ἔχει τὴν μάχαιραν τοῦ πνεύματος καὶ θυρεὸν πίστεως τοιοῦτον, ὡς δύνασθαι θαυματουργεῖν κἀκ τῶν τεραστίων τὸ τῶν ἀναισχύντων ἐμφράττειν στόμα, οὐδὲν ἂν δέοιτο τῆς ἀπὸ τοῦ λόγου βοηθείας· μᾶλλον δὲ οὐδὲ τότε ἄχρηστος ἡ τούτου φύσις. ἀλλὰ καὶ ὁ θαυμάσιος τάδε διέξεισι Μάξιμος. δίχα λογικῆς, φησὶ, δυνάμεως ἐπιστημονικὴ γνῶσις οὐκ ἔστι· καὶ γνώσεως χωρὶς οὐ συνίσταται πίστις, ἀφ’ ἧς τὸ καλὸν γέννημα πρόεισιν ἡ ἐλπίς. καὶ ἐπὶ τούτοις ὁ θεῖος ἐκ Δαμάσκου φησὶ Ἰωάννης· ὡς εἰ καὶ παρὰ τῶν ἔξωθεν χρήσιμόν τι καρπώσασθαι δυνηθείημεν, οὐ τῶν ἀπηγορευμένων ἐστί. γενώμεθα δόκιμοι τραπεζῖται, τὸ μὲν γνήσιον καὶ καθαρὸν χρυσίον σωρεύοντες, τὸ δὲ κίβδηλον παραιτούμενοι. λάβωμεν λόγους καλλίστους· θεοὺς δὲ γελοίους καὶ μύθους ἀλλοτρίους τοῖς κυσὶν ἀποῤῥίψωμεν.

1369 [4. Μ. 6859, IND. 4] scientias, quarum usus est in disputationibus. Cen- λέγω δὴ ταῖς τῶν θύραθεν πρὸς τὰς διαλέξεις ἐπι seo enim eorum artibus et testimoniis multam demonstrationum nobis vim suppetere. Quoniam vero adversus veritatem profanorum armis, ut¡ we propriis destitutus, instruere se conatur, longe potiori ratione nos inde pro veritate Ormissime pugnantes armabimur, qui sumus iis assuefacti et peromnem ætatem huic pugnæ 1083 operam navavimus. Nam lingua nostra affinitatem et ingenium potius cognoscemus, quam ipse Palanias nothus, qui profanorum testimoniis adulteratis utitur. Itaque tum ob hanc unicam rationem, tum propter nostrorum theologorum et Ecclesiæ doctorum adhortationem, non pigebit nos his armis instrui adversus istos veluti murorum effractores et sacrilegos scurras, qui monstrosas et insolentes in sententias et errores præ inscitia cæteros abducunt. Unde, si vobis etiam ita visum fuerit, ubi prius de his pauca et quircunque ad institutum nostrum pertinent, consideraverimus, statim propositum nobis certamen ineamus. Nam si rei controversæ principia firmia et idonea præstituerimus, ulterius progredi longe nobis facilius erit, quam si infirma et debilia tantum præstruxissemus. III. Primum igitur magni et clarissimi Dionysii mentionem faciam, qui duplicem esse theologorum traditionem asserit; unam quidem arcanam et myst cam; alteram vero plilosophicam ac demonstrativam: et, «Est, inquit, arcanum cum aperto et declarato connexum. Hoc quidem persuadet et eorum quæ dicuntur veritatem astringit: illud autem efficax est, et in Deo nos fundat atque collo - cal occultis, quas a nemine docemur, iustitutionibus.» Magnus vero Athanasius, de hujus vocis ‹ non factus significatione adversus Arianos disputans, ‹ Interrogent (inquit) gentiles, ut cum audierint ab ipsis, quot significatus habeat hæc vox, (lon factus, o intelligant se nec de his quidem, de quibus disserunt, recte nosse interrogare. 1084 Mul- » tum deinde vir iste divinus habet sermonem, quem accuratius discere poterunt quicunque legere illum voluerint. Nam cum impræsentiarum nobis ad ulteriora festinantibus nihil otii sit, pauca saltem divinorum hominum illorum verba hic proponere visum est, quantumn scilicet instituti operis ratio a nobis postulat: cantera vero legere volentibus reliquimus, cum semper ampla cunctis ut id faciant data sit potestas. Consonat etiam illis magnus Basilius, ubi ait, dialectica disciplinæ facultatem esse instar muri, nec permittere, ut dogmata diripiantur, aut a volentibus facile expugnentur. llis fere similia profert divus Chrysostomus, ubi sic loquitur: «Quod spectat ad optimam vita institutionem, alterius vita posset nos ad vile similis mulationem inducere. Sed cum suima spuriorum στήμαις, (Ρ. 680] ὡς καὶ τέχναις καὶ μαρτυρίας, ἐκεῖθεν ἡμῖν τὴν ἰσχὺν περιγίνεσθαι φάσκων των ἀποδειγμάτων. Ἐπεὶ δ᾽ ἄοπλος οίκοθεν υπάρχον αὐτὸς ἐκ τούτων ἑαυτὸν ὁπλίζειν πειρᾶται κατά τ ἀληθείας, πολλῷ μᾶλλον ἡμᾶς ἐς τὸ κράτιστον τελ ὑπὲρ τῆς ἀληθείας ἀγωνιζομένους οπλίζουσι, της μάλα συνήθεις τε καὶ ἡλικιώτας. Επιγνωσόμεθα γὰρ ἡμεῖς τὴν τῆς ἡμῶν γλώττης μάλλον συγγένειαν καὶ τὸ ἦθος ἢ αὐτὸς νόθος νόθοις χρώμενος το τοῖς. Διὰ γοῦν ἔν γε τοιοῦτο, καὶ πρός γε διά την τῶν ἡμετέρων θεολόγων καὶ διδασκάλων τῆς Ἐκείν σίας παραίνεσιν, οὐκ ἐκνήσαμεν οὐδ᾽ ἡμεῖς ούτως πως ἐπλίσασθαι κατὰ τῶν τοιχωρυχούντων καὶ βωμολοχούντων ταυτὶ καὶ εἰς ἀλλοκότους διετές καὶ πλάνας ἐξ ἀμαθίας παραγόντων. Εἰ ὧν τὰ ὑμῖν συνδοκεῖ, βραχέα σκεψάμενοι περὶ τῶν τιν των πρώτων, καὶ ὅσα τῇ προκειμένη προσήκοντ' εἴη ἐφόδια, ἔπειτ' ἐς τὸν προκείμενον ἀγώνα χωρί σωμεν. Ράσι γὰρ ἂν εἴη χωρεῖν ἐς τὰ πρόσω, της τῶν ὑποθέσεων ἀρχὰς καὶ προκαταστάσεις επικες πηγνυμένοις ή βαθυμούσας. Γ. Διονυσίου τοίνυν ἐκείνου τοῦ πάνω και σο: αι πρῶτον, διττήν εἶναι τὴν τῶν θέση παράδοσιν λέγοντος, τὴν μὲν ἀπόρρητον καὶ με κιν, τὴν δὲ φιλόσοφον καὶ ἀποδεικτικήν Ε. • Συμπλέκεται τῷ ῥητῷ τὸ ἄῤῥητον· καὶ τὰ χε πείθει καὶ καταδεῖται τῶν λεγομένων τὴν ἀλήμων τὸ δὲ ὁρᾷ καὶ ἐνιδρύει τῷ Θεῷ ταῖς ἀδιβάτες μυσταγωγίαις. • Περὶ δὲ τοῦ ἀγενή του λέγων μέγας κατ' Αρειανῶν ὁ ᾿Αθανάσιος ο Έρωτα σάτωσαν, ο φάσκει, ο τοὺς Ἕλληνας, ἵνα ἀκούειν τες πόσα σημαινόμενα ή λέξις ἔχει μάθωσιν ἐπ οὐδὲ περὶ ὧν λέγουσιν ἐπίστανται καλῶς ἐρωτήν, Καὶ πολὺν ἐξῆς ὁ θεῖος ἐκεῖνος ἀνὴρ το εί:α γον, ᾧ ταῖς ἐθέλουσιν ἐντυχεῖν ἐξέσται μαθείν τελεώτερον. Ἡμῖν γὰρ ἥκιστ' ἐν τῷ παρόντι την λὴν ἄγουσι, διὰ τὴν ἐς τὰ πρόσω σπουδήν, βραχέα τῶν θείων ἐκείνων ἀνδρῶν ἐνταυθοί προτιθέσει δέδοκται, καὶ ὅσα πρὸς τὸν σκοπὸν ἀφοσιούσθαι χρεών· τὰ δ᾽ ἐξῆς τοῖς βουλομένοις παρήκαμε, ἐξουσίας ἀφθόνου διηνεκώς ήνεωγμένης επει Συνοδά τοιγαροῦν καὶ ὁ μέγας ἐκείνοις Βασίλειος φάσκει, ὡς «'Η τῆς διαλεκτικής δύναμις τείχός ἐστι τοῖς δόγμασιν, οὐκ ἐῶσα αὐτὰ εὐδιάρπαστα είναι καὶ εὐάλωτα τοῖς βουλομένοις.» Τα παρατάξει δὲ καὶ ὁ θεῖος διέξεισι τούτοις Χρυσόστομος, ο Πρά μὲν βίου, ο λέγων, ε κατάστασιν ὁρίστην μας Έτερο; εἰς τὸν ἴσον ἂν ἐναγάγοι ζῆλον. Ὅταν ὁ περὶ δόγματα νοσῇ ἡ ψυχὴ τὰ νόθα, πολλές από λόγου ἐνταῦθα ἡ χρεία, οὐ πρὸς τὴν τῶν οἰκείων ὀσφάλειαν μόνον, [P. 681] ἀλλὰ καὶ πρὸς Εξωθεν πολέμους. Εἰ μὲν γὰρ τις ἔχει τὴν μάχε Variorum notæ. (GG) Dionysii mentionem faciam. Locus est in epistola 9 Pseudo-Dionysii ad Titum, sect. 1; quem ad locum vide sancti Maximi et Pachymera schop lia. CAPPERONA. l). Athanasii oral. 2 contra Arian. teel, Dag. 306 edit. antiq. CapperoNK.

PG 148:1365πλείστην γὰρ ἐξ αὐτῶν κατ’ αὐτῶν ἰσχὺν κτήσασθαι δυνηθείημεν. Καὶ τί δεῖ μέτροις ἀριθμητικοῖς πειρᾶσθαι συγκλείειν τὰ καὶ αὐτοὺς σχεδὸν ἀριθμητικοὺς παραιτούμενα νόμους; ὅσα τε δηλαδὴ διεξίασιν, οὓς διελάβομεν καὶ ὧν ἐμνήσθημεν, ἕτερα· καὶ ὅσαπερ οὐδαμῆ διελάβομεν. οἷς γὰρ οὐκ ἀπέχρησε τὰ κεκομισμένα, τούτοις οὐδ’ ὅλας βίβλων ἁμάξας κομίζων τις σύνεσιν κομιεῖσθαι παρασκευάσει· ἢ μᾶλλον, ᾧ μὴ σύνεσιν ἀπέχρησε τοῖς λογισμοῖς ἐνθεῖναι, ἄφυκτον ἀνάγκην εἶναι τοὺς Ἑλλάδι χρωμένους φωνῇ, καὶ τοῖς τῶν συλλαβῶν καὶ στοιχείων ταύτης εὑρεταῖς ἀναφέρειν τὴν μίμησιν, καὶ τάς γε τῶν ἀμφισβητουμένων ἀνατιθέναι κρίσεις καὶ λύσεις, καθάπερ στάθμαις καὶ κανόσι τέκτονες καὶ λιθουργοὶ, τῷ ποτ’ ἂν τῶν πάντων οὗτος ἑτέρῳ πεισθείη; οἶμαι τῶν πάντων ἥκιστ’ ἄν ποτ’ οὐδενί. τὸν γὰρ τοῖς θείοις ἐκκλησίας φωστῆρσι τοῦτο δρῶσιν οὐχ ἑπόμενον λόγοις οὐδείς ποτε πείσειεν ἂν, οὐ βαρβάρων, οὐχ Ἑλλήνων, οὐκ ἀγγέλων, οὐκ ἀνθρώπων, οὐκ ἀσόφων, οὐ σοφῶν τῶν ὄντων οὐδενός.

[4. c. 4551] ΒΥΖΑΝΤΙΝΕ HISTORIE LIB. XXII. [191. J. CANTACUZ. 5] 1366 ραν τοῦ Πνεύματος καὶ θυρεὸν πίστεως τοιοῦτον, atque adulteriuorum morbo dogmatum laborarit, ὡς δύνασθαι θαυματουργεῖν κακ τῶν τεραστίων τὸ tune multa est sermonis et doctrina necessitas; τῶν ἀναισχύντων εμφράττειν στόμα, οὐδὲν ἂν non solum ut nostra sint in tuto, sed etiam ut adδέοιτο τῆς ἀπὸ τοῦ λόγου βοηθείας· μᾶλλον δὲ οὐδὲ Versus externa bella muniamur. Nam si quis glaτότε ἄχρηστος ἡ τούτου φύσις.» ᾿Αλλὰ καὶ ὁ θαυ dium Spiritus et scntum fidei tale habeat, ut miraμάσιος τάδε διέξεισι Μάξιμος Δίχα λογικής, ο cula edere atque iis editis impudentium ora obφησί, ο δυνάμεως επιστημονική γνῶσις οὐκ ἔστι· struere possit, sermonis vel doctrinæ auxilio neuκαὶ γνώσεως χωρίς οὐ συνίσταται πίστις, ἀφ᾿ ἧς Liquam opus haberet: imo vero neque tunc inutiles τὸ καλὸν γέννημα πρόεισιν ἡ ἐλπίς.» Καὶ ἐπὶ ex natura sua forent. Sed et mirabilis Maximus τούτοις ὁ θεῖος ἐκ Δαμασκοῦ φησὶν Ιωάννης, ὡς alicubi sic disserit: Sine rationali facultate nulla εἰ καὶ παρὰ τῶν ἔξωθεν χρήσιμόν τι καρπώσασθαι est scientifica cognitio; et absque cognitione non δυνηθείημεν, οὐ τῶν ἀπηγορευμένων ἐστί. Γενώ- consistit fides, ex qua progenies preclara, spes μεθα δόκιμοι τραπεζίται τὸ μὲν γνήσιον και videlicet, enascitur.» Agmen claudet divus Joannes καθαρὸν χρυσίον σωρεύοντες, τὸ δὲ κίβδηλον πα Damascenus, qui sic ait: «Si quid profanis e scriραιτούμενοι. Λάβωμεν λόγους καλλίστους· θεοὺς δὲ ptoribus utilitatis percipere possimus, 1085 call γελοίους καὶ μύθους ἀλλοτρίους τοῖς κυσὶν ἀποῤ consectari nullatenus est prohibitum. Probi simus ρίψωμεν. Πλείστην γὰρ ἐξ αὐτῶν κατ' αὐτῶν ἰσχὺν nummularii: genuinum ac sincerum coacervemas κτήσασθαι δυνηθείημεν, ο Καὶ τί δεῖ μέτροις aurum; adulterinum vero et scoria plenum reἀριθμητικοῖς πειρᾶσθαι συγκλείειν τὰ καὶ αὐτοὺς spuamus. Sermones praeclarissimos assumnanus; σχεδόν ἀριθμητικούς παραιτούμενα νόμους; 032 τε ridiculos autem deos alienasque fabulas canibus δηλαδὴ διεξίασιν, οὓς διελάβομεν καὶ ὧν ἐμνήσθη- projiciamus. Multum enim roboris contra se nobis μεν, ἕτερα· καὶ ὅσαπερ οὐδαμή διελάβομεν. Οι ipsi suppeditare poterunt. Sed quid opus est ul γὰρ οὐκ ἀπέχρησε τα κεκομισμένα, τούτοις οὐδ certo numero ea concludere conemur, quæ ipsas όλας βίβλων ἀμάξας κομίζων τις σύνεσιν κομιεί ferme arithmeticas leges ferre recusant? Ea intelσθαι παρασκευάσει· ἢ μᾶλλον, ᾧ μή σύνεσιν ligo quæ disserunt laudati a nobis SS. Patres, et ἀπέχρησε τοῖς λογισμοῖς ἐνθεῖναι, ἄφυκτον ἀνάγκην alia que vel commemoravimus, vel alto silentio εἶναι τοὺς Ελλάδι χρωμένους φωνῇ, καὶ τοῖς τῶν prætermisimus. Quibus enim non sufficiunt a nobis συλλαβῶν καὶ στοιχείων ταύτης εὑρεταῖς ἀναφέρειν allata testimonia, iis etiam si solida plaustra libris τὴν μίμησιν, καὶ τὰς γε τῶν ἀμφισβητουμένων onusta quispiam adveheret, intelligen li vim afferre ἀνατιθέναι κρίσεις καὶ λύσεις, καθάπερ στάθμαις non poterit. Potius dicam: quicunque ex allatis καὶ κανόσι τέκτονες καὶ λιθουργοί, τῷ ποτ' ἂν τῶν testimoniis non potuit mente comprehendere, inπάντων οὗτος ἑτέρῳ πεισθείη; οἶμαι τῶν πάντων evitabilis hoc esse necessitatis, ut qui Græca utunἥκιστ᾽ ἂν ποτ' οὐδεν!. Τὸν γὰρ τοῖς θείοις Εκκλη- tur lingua, eos sibi proponant imitandos, qui liuσίας φωστῆρι τοῦτο ὁρῶσιν οὐχ ἑπόμενον λόγοις guæ hujus elementa et syllabas adinvenerunt, et οὐδείς ποτε πείσειεν ἄν, οὐ βαρβάρων, οὐχ Ἑλλή a eorundem judicium controversias illi suas ac των, οὐκ ἀγγέλων, οὐκ ἀνθρώπων, οὐκ ἀσόφων, οὐ lites componendas referant (quemadmodum fabri, σιφῶν τῶν ὄντων οὐδενός. Πάρεστι τοίνυν σκοποῦσιν et qui scalpendo lapides elaborant, amussi ac reὀρθῶς, οἷς ἐμπάθειά τις αχλύος δίκην ήκιστα gulæ omnia subjiciunt), quisquis, inquam, ineluctaἐνοχλεῖ τῇ ψυχῇ, μηδὲ τοῦ βραδυτης τὸ θαῤῥουν bilemn lianc necessitatem mente concipere non ἀμβλύνει τῆς γνώμης, ἀδεκάστους φέρειν τὰς ψήφους. potuit, cuinam alteri ex omnibus fidem habebit? Nemini unquam omnium, ut opinor. Si quis enim boc etiam a divinis Ecclesiæ luminibus factitatum non imitetur, huie nemo unquam persuadere poterit, cujuscunque tandem sive Barbarorum, sive Græcorum, sive angelorum, sive hominum, sive imperitorum, sive sapientium sermonibus ad hoc utatur. Igitur quicunque recte et attente rem considerarint, nec ullo affectu, quasi quadam caligine, perturbatum animum, nec ingenii tardidate 1086 alacritatem mentis hebetatam habuerint, his rectum licebit atque incorruptum ferre judicium. Δ'. Καὶ πρῶτον μὲν δὴ κείσθω ζήτημα τουτί ταῖς IV. Et quidem, in hujusce commoditatis articulo, παρούσαις χρείαις· εἰ ἐπὶ τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσωμάτου φύσεως (λέγω δὴ τοῦ Θεοῦ) διαφοράν ήντινούν δογματίζειν οὐσίας καὶ ἐνεργείας ἐξείη· [P. 682] ώς τὴν μὲν οὐσίαν ἀμέθεκτον εἶναι κτίσμασιν ἅπασι Ακομιδή (ο αὐτὴ γὰρ καθ' αὐτὴν, ο φησίν, ο ή θεία μετεχομένη τε καὶ λαμβανομένη φύσις ή φυρμόν πείσεται, ἢ τὴν παθητὴν ἐξαναλώσει φύσιν, πριν ἂν ληφθῇ· οὐδεὶς γὰρ, φησίν, ὄψεται τὸ πρόσωπόν prima hac proponatur quaestio: utrum in simplici et incorporca natura (de divina loquor) aliquod substantiæ et operationis discrimen statuere liceat; adeo ut substantia quidem a nulla creatura possit ull.tenus participari («Divina enim natura, inquit, si ipsa per sc ipsam participetur et recipiatur, aut mistionem patietur, aut patibilem naturam absumet, antequam recepta fuerit: nemo quippe videbit Variorum notæ. D. Maxim. capitibus theolog. quingentis centuria 2, artic. 74. CappeROVN. Probi simus nummularii. Hec sententia ipsi Christo a veteribus tribuitur Cappekonn.

PG 148:1367πάρεστι τοίνυν σκοποῦσιν ὀρθῶς, οἷς ἐμπάθειά τις ἀχλύος δίκην ἥκιστα ἐνοχλεῖ τῇ ψυχῇ, μηδὲ νοῦ βραδυτὴς τὸ θαῤῥοῦν ἀμβλύνει τῆς γνώμης, ἀδεκάστους φέρειν τὰς ψήφους. (Δ.) Καὶ πρῶτον μὲν δὴ κείσθω ζήτημα τουτὶ ταῖς παρούσαις χρείαις· εἰ ἐπὶ τῆς ἁπλῆς καὶ ἀσωμάτου φύσεως (λέγω δὴ τοῦ θεοῦ) διαφορὰν ἡντινοῦν δογματίζειν οὐσίας καὶ ἐνεργείας ἐξείη· ὡς τὴν μὲν οὐσίαν ἀμέθεκτον εἶναι κτίσμασιν ἅπασι κομιδῇ (αὐτὴ γὰρ καθ’ αὑτὴν, φησὶν, ἡ θεία μετεχομένη τε καὶ λαμβανομένη φύσις ἢ φυρμὸν πείσεται, ἢ τὴν παθητὴν ἐξαναλώσει φύσιν, πρὶν ἂν ληφθῇ· οὐδεὶς γὰρ, φησὶν, ὄψεται τὸ πρόσωπόν μου, καὶ ζήσεται) τὴν δ’ ἐνέργειαν μόνην ἅπασι κτίσμασι γίνεσθαι μεθεκτὴν, μόνῳ μὲν τῷ ἀκτίστῳ μηδὲν ἐκείνης διαφέρουσαν· ὡς δ’ αἰτίαν ὑπερκειμένην ἔχουσαν ἐκείνην, τούτῳ δὲ διαφέρουσαν· εἶναι δὲ τὴν ἐνέργειαν εἰς εἴδη διαιρουμένην, σοφίαν, δύναμιν, ζωὴν, ἀλήθειαν, βούλησιν, ἁγιασμὸν, καὶ ὅσα μυρία τοῖς ἐντυγχάνουσι ταῖς αὐτοῦ διαιρέσεσιν ἔξεστι διαγινώσκειν σαφέστερον, ὄψεσιν ἄγουσιν οἰκείαις εἰς πίστιν ἑαυτοὺς ἀκριβῆ.

[INP. 1. CANTACUz. 5] 1368 ἅπασι κτίσμασι γίνεσθαι μεθεκτὴν, μόνῳ μὲν τῷ ἀκτίστῳ μηδὲν ἐκείνης διαφέρουσαν· ὡς δ' αἰτίαν ὑπερκειμένην έχουσαν ἐκείνην, τούτῳ δὲ διαφέ ρουσαν· εἶναι δὲ τὴν ἐνέργειαν εἰς είδη διαιρουμέν νην, σοφίαν, δύναμιν, ζωὴν, ἀλήθειαν, βούλησιν, ἁγιασμὸν, καὶ ὅσα μυρία τοῖς ἐντυγχάνουσι ταῖς αὐτοῦ διαιρέσεσιν ἔξεστι διαγινώσκειν σαφέστερο, ὄψεσιν ἄγουσιν οἰκείαις εἰς πίστιν ἑαυτοὺς ἀκριβή. faciemn neam, et vivet ',), operatio vero sola possit μου, καὶ ζήσεται»), τὴν δ᾽ ἐνέργειαν μόνην ab omnibus creaturis participari: et tamen, quat-nus increata est præcise et formaliter, nibil a substantia differat; sed quatenus eam ut sui causam et se ipsa superiorem agnoscit, eatenus duntaxat ab ea distet, et in multas dividatur species; nimirum in sapientiam, potentiam, viuin, verit tem, voluntatem, sanctificationem, et sexcenta hajasmodi; quæ manifestius poterunt deprehendere, qui divisiones ejus legerint, et propriis oculis plenam sibi ipsi fidem fecerint. V. Cum igitur a sanctis doctoribus nostris perΕ'. Επειδή τοίνυν ἐκ τῶν ἁγίων ἡμῶν διδασκόν snaderi sibi magister vester Palamas nolit, sicul λων οὔθ᾽ ὁ ὑμέτερος ἔγνω πεισθῆναι διδάσκεις nec vos eidem obsequentes; qui etiam, ut videtur, Παλαμάς, 180' ὑμεῖς ἐκείνῳ πειθόμενοι, διαμαρτίας sanctos Patres accusɔtis, quod suis in verbis aber- (ὡς ἔοικ:) λέξεων καταγνόντες, φέρε τούς τε άλλους rarint: age, cum alios sanctos Palres, ut dictum μιμησόμεθα καὶ ἡμεῖς θείους Πατέρας, ὡς εἴρηται, est, imitemur, tum maxime Justinum, divinum καὶ δὴ καὶ Ἰουστῖνον τὸν θεῖον καὶ σοφώτατο sapientissimumque virum, et magnum pietatis ἄνδρα, καὶ μέγαν τῆς εὐσεβείας μάρτυρα με martyrem ac propugnatorem. Nam 1087 inter ἀθλητήν. Εἶναι γὰρ τῶν ἐκείνου βιβλίων καὶ λόγοι alios ejus libros ac tractains unum De monarchis καὶ τὸν περὶ μοναρχίας λόγον, ἐν ᾧ πλείστα: πι habemus, in quo plurima e gentilibus philosophis, ράγει τάς μαρτυρίας ἐξ Ελλήνων φιλοτέρων, poetis et oratoribus adducit testimonia, quibus ποιητῶν τε καὶ ῥητόρων, οἷς ὁμολογεῖν εἶναι στ isti neque duo, neque plures, sed unum csse Deum νέχθη μὴ δύο, μηδὲ πολλούς, ἀλλ' ένα Θεόν. Επ aperte confessi sunt. Hoc enim esse verisimile γὰρ ᾠήθη τοῖς πλείστοις ἀξιοπιστοτέρους εἶναι τις putavit, inimicorum scilicet testimonia majorem τῶν ἐχθρῶν μαρτυρίας. Καὶ τὸν τοιοῦτον καὶ ἡμεῖς apnd plurimos fidem mereri. Eadem nos hodie σήμερον τρόπον ἐκ τῆς τῶν θύραθεν ἐπιστήμης τὰ ratione e scientiis profanorum petita testimonia, μαρτυρίας ἀγάγωμεν κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν στο sicut polliciti sumus, proferemus, repudiata tamen παρωσάμενοι θρησκείαν. Μηδὲ γὰρ εἶναι τῆς θρη corum religione. Neque enim ad religionem scien- σκείας τὴν ἐπιστήμην, μηδὲ βλάβην ἐκεῖθεν όμι tia pertinet; neque hanc potius nobis fore noxiam ρᾶσθαι μηδ' ἡντινοῦν, οὐ μάλλόν γε ἢ τῶν τροφίμων suspicari debemus, quam alimenta, quæ e Barbaris τὰ πλείω κομιζομένους ἐκ βαρβάρων καὶ ἀλλοφύλω et alienigenis asportamus. Profanorum autem γενῶν· αἷς ἐπενεγκεῖν ἀξιώσομεν αὖθις τὰς τῶν testimoniis esse subjungenda censemus SS. Patrum ἁγίων, ὁπόσες καὶ οἴας επίτηδες έταμιευσάμεθα dicța quæcunque condidimus et veluti ad mensam τράπεζαν· καὶ δεῖξαι σύμφωνον μὲν ἐκείνους οδον opipare iustruendam consulto asservavimus. Ostell- της μέλος καὶ ἐναρμόνιον κἂν ταῖς τῶν λέξεων demus etiam, scriptores profanos, quasi æqualiter σημασίαις· τὸν δ᾽ ὑμέτερον Παλαμᾶν μήτε τούτος effecto coucentu, SS. Patribus plane consona pro- μήτ' ἐκείνοις συνάδοντα, ἀλλ' ὅμοιον πάσχοντα, ferre, etiam quantum ad verborum significationes: καθάπερ ἂν εἴ τις νοσώδης τὴν φύσιν καὶ χαύνες vestrum autem Palamam neque his neque illis ὑπάρχων ἀνὴρ χρείας ἡστενοσούν, είληφώς οπουδή concinere, sed ita se gerere, ac si quis ex natura ποτε μάχαιραν τῆς οἰκείας δυνάμεως ὑπερτέρια, sua valetudinarius, et ad quamlibe! operam præ ἔπειτα μὴ δυνάμενος ἄλλοθεν, ἐκ τῶν οἰκείων της languore ineptus, cujuscunque demum ensem, qui κῶν ὠμοβόρον ἑαυτῷ παρετίθει τράπεζαν, αὐτή; suas vires superet, arripiat; ac deinde, cum aliunde ἑαυτὸν ἑστιῶν μοχθηρώς, κάν τοιούτων φιλοφρονού non possit, saltem propriis e carnibus crudivoram μενος πόνων, [Ρ. 683] εστιάτωρ καὶ δαιτυμὼν ἐν sibi mensam apponat, ipse se ipsum male pascens, ταυτῷ γενόμενος αὐτὸς ἑαυτῷ, ως γε εἴρηταί τε καὶ et ex hisce laboribus suis benevolus et comis ipse εἰρήσεται. Ὑπὲρ γὰρ ὧν ἐπείγ το, τούτων ἐκπέsibi convirator simul et conviva flat, ut jam dictum πτωχε· καθ' ὧν δ' ἐπόνει, τούτοις δ' έλαθεν άθυρμα est, et etiamnum dicetur. Nam de quibus tanto γεγονώς προφανές· ἀμφοῖν, οι:σεως ἅμα και εμε studio tantoque contendebat opere, iis excidit; cou θίας, ἑκατέροιν ἐκείνον αὐτῷ γενομένων αιτίων. tra quos autem tantum laboris impendebat ac studii, se iisdem manifeste ludos factum non animadvertit: 1088 quæ damna duo arrogans existimatio sui et inscitia ipsi intulergat, VI. Plotinum itaque primo audiamus, de Dei : distantia el operatione ita disserentem: ‹ Si Exod. 3ΥΣ!!!, Γ'. Πλωτίνου τοίνυν ἀκουσώμεθα πρώτος, περί οὐσίας καὶ ἐνεργείας Θεοῦ τάδε διεξιόντες ο Η Variorum note. Nemo enim videbit faciem meam, et vivet. Exod. xxxm, v. 20, ubi sic habetur apud toù 1.ΧΧ, οὐ γὰρ μὴ ἴδῃ ἄνθρωπος τὸ πρόσωπόν μου καὶ ζήσεται. Non enim videbit homo faciem meam,et rivet. In Vulgata Latina: Non enim videbit we kame, et rivet. Quod magis llebraicam ad veritatem æcedit. CAFFERON.

(Ε.) Ἐπειδὴ τοίνυν ἐκ τῶν ἁγίων ἡμῶν διδασκάλων οὔθ’ ὁ ὑμέτερος ἔγνω πεισθῆναι διδάσκαλος Παλαμᾶς, οὔθ’ ὑμεῖς ἐκείνῳ πειθόμενοι, διαμαρτίας (ὡς ἔοικε) λέξεων καταγνόντες, φέρε τούς τε ἄλλους μιμησόμεθα καὶ ἡμεῖς θείους πατέρας, ὡς εἴρηται, καὶ δὴ καὶ Ἰουστῖνον τὸν θεῖον καὶ σοφώτατον ἄνδρα, καὶ μέγαν τῆς εὐσεβείας μάρτυρα καὶ ἀθλητήν. εἶναι γὰρ τῶν ἐκείνου βιβλίων καὶ λόγων καὶ τὸν περὶ μοναρχίας λόγον, ἐν ᾧ πλείστας παράγει τὰς μαρτυρίας ἐξ Ἑλλήνων φιλοσόφων, ποιητῶν τε καὶ ῥητόρων, οἷς ὁμολογεῖν εἶναι συνηνέχθη μὴ δύο, μηδὲ πολλοὺς, ἀλλ’ ἕνα θεόν. εἰκὸς γὰρ ᾠήθη τοῖς πλείστοις ἀξιοπιστοτέρους εἶναι τὰς τῶν ἐχθρῶν μαρτυρίας. καὶ τὸν τοιοῦτον καὶ ἡμεῖς τήμερον τρόπον ἐκ τῆς τῶν θύραθεν ἐπιστήμης τὰς μαρτυρίας ἀγάγωμεν κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν σφῶν παρωσάμενοι θρησκείαν. μηδὲ γὰρ εἶναι τῆς θρησκείας τὴν ἐπιστήμην, μηδὲ βλάβην ἐκεῖθεν ὑφορᾶσθαι μηδ’ ἡντινοῦν, οὐ μᾶλλόν γε ἢ τῶν τροφίμων τὰ πλείω κομιζομένους ἐκ βαρβάρων καὶ ἀλλοφύλων γενῶν· αἷς ἐπενεγκεῖν ἀξιώσομεν αὖθις τὰς τῶν ἁγίων, ὁπόσας καὶ οἵας ἐπίτηδες ἐταμιευσάμεθα τράπεζαν·

[INP. 1. CANTACUz. 5] 1368 ἅπασι κτίσμασι γίνεσθαι μεθεκτὴν, μόνῳ μὲν τῷ ἀκτίστῳ μηδὲν ἐκείνης διαφέρουσαν· ὡς δ' αἰτίαν ὑπερκειμένην έχουσαν ἐκείνην, τούτῳ δὲ διαφέ ρουσαν· εἶναι δὲ τὴν ἐνέργειαν εἰς είδη διαιρουμέν νην, σοφίαν, δύναμιν, ζωὴν, ἀλήθειαν, βούλησιν, ἁγιασμὸν, καὶ ὅσα μυρία τοῖς ἐντυγχάνουσι ταῖς αὐτοῦ διαιρέσεσιν ἔξεστι διαγινώσκειν σαφέστερο, ὄψεσιν ἄγουσιν οἰκείαις εἰς πίστιν ἑαυτοὺς ἀκριβή. faciemn neam, et vivet ',), operatio vero sola possit μου, καὶ ζήσεται»), τὴν δ᾽ ἐνέργειαν μόνην ab omnibus creaturis participari: et tamen, quat-nus increata est præcise et formaliter, nibil a substantia differat; sed quatenus eam ut sui causam et se ipsa superiorem agnoscit, eatenus duntaxat ab ea distet, et in multas dividatur species; nimirum in sapientiam, potentiam, viuin, verit tem, voluntatem, sanctificationem, et sexcenta hajasmodi; quæ manifestius poterunt deprehendere, qui divisiones ejus legerint, et propriis oculis plenam sibi ipsi fidem fecerint. V. Cum igitur a sanctis doctoribus nostris perΕ'. Επειδή τοίνυν ἐκ τῶν ἁγίων ἡμῶν διδασκόν snaderi sibi magister vester Palamas nolit, sicul λων οὔθ᾽ ὁ ὑμέτερος ἔγνω πεισθῆναι διδάσκεις nec vos eidem obsequentes; qui etiam, ut videtur, Παλαμάς, 180' ὑμεῖς ἐκείνῳ πειθόμενοι, διαμαρτίας sanctos Patres accusɔtis, quod suis in verbis aber- (ὡς ἔοικ:) λέξεων καταγνόντες, φέρε τούς τε άλλους rarint: age, cum alios sanctos Palres, ut dictum μιμησόμεθα καὶ ἡμεῖς θείους Πατέρας, ὡς εἴρηται, est, imitemur, tum maxime Justinum, divinum καὶ δὴ καὶ Ἰουστῖνον τὸν θεῖον καὶ σοφώτατο sapientissimumque virum, et magnum pietatis ἄνδρα, καὶ μέγαν τῆς εὐσεβείας μάρτυρα με martyrem ac propugnatorem. Nam 1087 inter ἀθλητήν. Εἶναι γὰρ τῶν ἐκείνου βιβλίων καὶ λόγοι alios ejus libros ac tractains unum De monarchis καὶ τὸν περὶ μοναρχίας λόγον, ἐν ᾧ πλείστα: πι habemus, in quo plurima e gentilibus philosophis, ράγει τάς μαρτυρίας ἐξ Ελλήνων φιλοτέρων, poetis et oratoribus adducit testimonia, quibus ποιητῶν τε καὶ ῥητόρων, οἷς ὁμολογεῖν εἶναι στ isti neque duo, neque plures, sed unum csse Deum νέχθη μὴ δύο, μηδὲ πολλούς, ἀλλ' ένα Θεόν. Επ aperte confessi sunt. Hoc enim esse verisimile γὰρ ᾠήθη τοῖς πλείστοις ἀξιοπιστοτέρους εἶναι τις putavit, inimicorum scilicet testimonia majorem τῶν ἐχθρῶν μαρτυρίας. Καὶ τὸν τοιοῦτον καὶ ἡμεῖς apnd plurimos fidem mereri. Eadem nos hodie σήμερον τρόπον ἐκ τῆς τῶν θύραθεν ἐπιστήμης τὰ ratione e scientiis profanorum petita testimonia, μαρτυρίας ἀγάγωμεν κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν στο sicut polliciti sumus, proferemus, repudiata tamen παρωσάμενοι θρησκείαν. Μηδὲ γὰρ εἶναι τῆς θρη corum religione. Neque enim ad religionem scien- σκείας τὴν ἐπιστήμην, μηδὲ βλάβην ἐκεῖθεν όμι tia pertinet; neque hanc potius nobis fore noxiam ρᾶσθαι μηδ' ἡντινοῦν, οὐ μάλλόν γε ἢ τῶν τροφίμων suspicari debemus, quam alimenta, quæ e Barbaris τὰ πλείω κομιζομένους ἐκ βαρβάρων καὶ ἀλλοφύλω et alienigenis asportamus. Profanorum autem γενῶν· αἷς ἐπενεγκεῖν ἀξιώσομεν αὖθις τὰς τῶν testimoniis esse subjungenda censemus SS. Patrum ἁγίων, ὁπόσες καὶ οἴας επίτηδες έταμιευσάμεθα dicța quæcunque condidimus et veluti ad mensam τράπεζαν· καὶ δεῖξαι σύμφωνον μὲν ἐκείνους οδον opipare iustruendam consulto asservavimus. Ostell- της μέλος καὶ ἐναρμόνιον κἂν ταῖς τῶν λέξεων demus etiam, scriptores profanos, quasi æqualiter σημασίαις· τὸν δ᾽ ὑμέτερον Παλαμᾶν μήτε τούτος effecto coucentu, SS. Patribus plane consona pro- μήτ' ἐκείνοις συνάδοντα, ἀλλ' ὅμοιον πάσχοντα, ferre, etiam quantum ad verborum significationes: καθάπερ ἂν εἴ τις νοσώδης τὴν φύσιν καὶ χαύνες vestrum autem Palamam neque his neque illis ὑπάρχων ἀνὴρ χρείας ἡστενοσούν, είληφώς οπουδή concinere, sed ita se gerere, ac si quis ex natura ποτε μάχαιραν τῆς οἰκείας δυνάμεως ὑπερτέρια, sua valetudinarius, et ad quamlibe! operam præ ἔπειτα μὴ δυνάμενος ἄλλοθεν, ἐκ τῶν οἰκείων της languore ineptus, cujuscunque demum ensem, qui κῶν ὠμοβόρον ἑαυτῷ παρετίθει τράπεζαν, αὐτή; suas vires superet, arripiat; ac deinde, cum aliunde ἑαυτὸν ἑστιῶν μοχθηρώς, κάν τοιούτων φιλοφρονού non possit, saltem propriis e carnibus crudivoram μενος πόνων, [Ρ. 683] εστιάτωρ καὶ δαιτυμὼν ἐν sibi mensam apponat, ipse se ipsum male pascens, ταυτῷ γενόμενος αὐτὸς ἑαυτῷ, ως γε εἴρηταί τε καὶ et ex hisce laboribus suis benevolus et comis ipse εἰρήσεται. Ὑπὲρ γὰρ ὧν ἐπείγ το, τούτων ἐκπέsibi convirator simul et conviva flat, ut jam dictum πτωχε· καθ' ὧν δ' ἐπόνει, τούτοις δ' έλαθεν άθυρμα est, et etiamnum dicetur. Nam de quibus tanto γεγονώς προφανές· ἀμφοῖν, οι:σεως ἅμα και εμε studio tantoque contendebat opere, iis excidit; cou θίας, ἑκατέροιν ἐκείνον αὐτῷ γενομένων αιτίων. tra quos autem tantum laboris impendebat ac studii, se iisdem manifeste ludos factum non animadvertit: 1088 quæ damna duo arrogans existimatio sui et inscitia ipsi intulergat, VI. Plotinum itaque primo audiamus, de Dei : distantia el operatione ita disserentem: ‹ Si Exod. 3ΥΣ!!!, Γ'. Πλωτίνου τοίνυν ἀκουσώμεθα πρώτος, περί οὐσίας καὶ ἐνεργείας Θεοῦ τάδε διεξιόντες ο Η Variorum note. Nemo enim videbit faciem meam, et vivet. Exod. xxxm, v. 20, ubi sic habetur apud toù 1.ΧΧ, οὐ γὰρ μὴ ἴδῃ ἄνθρωπος τὸ πρόσωπόν μου καὶ ζήσεται. Non enim videbit homo faciem meam,et rivet. In Vulgata Latina: Non enim videbit we kame, et rivet. Quod magis llebraicam ad veritatem æcedit. CAFFERON.

καὶ δεῖξαι σύμφωνον μὲν ἐκείνους ᾄδοντας μέλος καὶ ἐναρμόνιον, κἀν ταῖς τῶν λέξεων σημασίαις· τὸν δ’ ὑμέτερον Παλαμᾶν μήτε τούτοις μήτ’ ἐκείνοις συνᾴδοντα, ἀλλ’ ὅμοιον πάσχοντα, καθάπερ ἂν εἴ τις νοσώδης τὴν φύσιν καὶ χαῦνος ὑπάρχων ἀνὴρ χρείας ἡστινοσοῦν, εἰληφὼς ὁτουδήποτε μάχαιραν τῆς οἰκείας δυνάμεως ὑπερτέραν, ἔπειτα μὴ δυνάμενος ἄλλοθεν, ἐκ τῶν οἰκείων σαρκῶν ὠμοβόρον ἑαυτῷ παρετίθει τράπεζαν, αὐτὸς ἑαυτὸν ἑστιῶν μοχθηρῶς, κἀκ τοιούτων φιλοφρονούμενος πόνων, ἑστιάτωρ καὶ δαιτυμὼν ἐν ταὐτῷ γινόμενος αὐτὸς ἑαυτῷ, ὥς γε εἴρηταί τε καὶ εἰρήσεται. ὑπὲρ γὰρ ὧν ἠπείγετο, τούτων ἐκπέπτωκε· καθ’ ὧν δ’ ἐπόνει, τούτοις δ’ ἔλαθεν ἄθυρμα γεγονὼς προφανές· ἀμφοῖν, οἰήσεως ἅμα καὶ ἀμαθίας, ἑκατέροιν ἐκείνοιν αὐτῷ γενομένοιν αἰτίοιν. (2.) Πλωτίνου τοίνυν ἀκουσώμεθα πρώτως, περὶ οὐσίας καὶ ἐνεργείας θεοῦ τάδε διεξιόντος. εἰ ὑποθοῖτό τις (φησὶν) ἑλέσθαι τὸν θεὸν ἀλλάξασθαι τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, μήτ’ ἂν ἄλλο τι γενέσθαι βουληθῆναι, μήτ’ ἂν ἑαυτῷ μέμψασθαι, ὡς ὑπ’ ἀνάγκης τοῦτο ἦν. ἔστι γὰρ ὄντως ἡ ἀγαθοῦ φύσις θέλησις αὐτοῦ· ὅτι μηδὲν ἦν ἄλλο, ἵνα πρὸς ἐκεῖνο λεχθῇ.

[INP. 1. CANTACUz. 5] 1368 ἅπασι κτίσμασι γίνεσθαι μεθεκτὴν, μόνῳ μὲν τῷ ἀκτίστῳ μηδὲν ἐκείνης διαφέρουσαν· ὡς δ' αἰτίαν ὑπερκειμένην έχουσαν ἐκείνην, τούτῳ δὲ διαφέ ρουσαν· εἶναι δὲ τὴν ἐνέργειαν εἰς είδη διαιρουμέν νην, σοφίαν, δύναμιν, ζωὴν, ἀλήθειαν, βούλησιν, ἁγιασμὸν, καὶ ὅσα μυρία τοῖς ἐντυγχάνουσι ταῖς αὐτοῦ διαιρέσεσιν ἔξεστι διαγινώσκειν σαφέστερο, ὄψεσιν ἄγουσιν οἰκείαις εἰς πίστιν ἑαυτοὺς ἀκριβή. faciemn neam, et vivet ',), operatio vero sola possit μου, καὶ ζήσεται»), τὴν δ᾽ ἐνέργειαν μόνην ab omnibus creaturis participari: et tamen, quat-nus increata est præcise et formaliter, nibil a substantia differat; sed quatenus eam ut sui causam et se ipsa superiorem agnoscit, eatenus duntaxat ab ea distet, et in multas dividatur species; nimirum in sapientiam, potentiam, viuin, verit tem, voluntatem, sanctificationem, et sexcenta hajasmodi; quæ manifestius poterunt deprehendere, qui divisiones ejus legerint, et propriis oculis plenam sibi ipsi fidem fecerint. V. Cum igitur a sanctis doctoribus nostris perΕ'. Επειδή τοίνυν ἐκ τῶν ἁγίων ἡμῶν διδασκόν snaderi sibi magister vester Palamas nolit, sicul λων οὔθ᾽ ὁ ὑμέτερος ἔγνω πεισθῆναι διδάσκεις nec vos eidem obsequentes; qui etiam, ut videtur, Παλαμάς, 180' ὑμεῖς ἐκείνῳ πειθόμενοι, διαμαρτίας sanctos Patres accusɔtis, quod suis in verbis aber- (ὡς ἔοικ:) λέξεων καταγνόντες, φέρε τούς τε άλλους rarint: age, cum alios sanctos Palres, ut dictum μιμησόμεθα καὶ ἡμεῖς θείους Πατέρας, ὡς εἴρηται, est, imitemur, tum maxime Justinum, divinum καὶ δὴ καὶ Ἰουστῖνον τὸν θεῖον καὶ σοφώτατο sapientissimumque virum, et magnum pietatis ἄνδρα, καὶ μέγαν τῆς εὐσεβείας μάρτυρα με martyrem ac propugnatorem. Nam 1087 inter ἀθλητήν. Εἶναι γὰρ τῶν ἐκείνου βιβλίων καὶ λόγοι alios ejus libros ac tractains unum De monarchis καὶ τὸν περὶ μοναρχίας λόγον, ἐν ᾧ πλείστα: πι habemus, in quo plurima e gentilibus philosophis, ράγει τάς μαρτυρίας ἐξ Ελλήνων φιλοτέρων, poetis et oratoribus adducit testimonia, quibus ποιητῶν τε καὶ ῥητόρων, οἷς ὁμολογεῖν εἶναι στ isti neque duo, neque plures, sed unum csse Deum νέχθη μὴ δύο, μηδὲ πολλούς, ἀλλ' ένα Θεόν. Επ aperte confessi sunt. Hoc enim esse verisimile γὰρ ᾠήθη τοῖς πλείστοις ἀξιοπιστοτέρους εἶναι τις putavit, inimicorum scilicet testimonia majorem τῶν ἐχθρῶν μαρτυρίας. Καὶ τὸν τοιοῦτον καὶ ἡμεῖς apnd plurimos fidem mereri. Eadem nos hodie σήμερον τρόπον ἐκ τῆς τῶν θύραθεν ἐπιστήμης τὰ ratione e scientiis profanorum petita testimonia, μαρτυρίας ἀγάγωμεν κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν, τὴν στο sicut polliciti sumus, proferemus, repudiata tamen παρωσάμενοι θρησκείαν. Μηδὲ γὰρ εἶναι τῆς θρη corum religione. Neque enim ad religionem scien- σκείας τὴν ἐπιστήμην, μηδὲ βλάβην ἐκεῖθεν όμι tia pertinet; neque hanc potius nobis fore noxiam ρᾶσθαι μηδ' ἡντινοῦν, οὐ μάλλόν γε ἢ τῶν τροφίμων suspicari debemus, quam alimenta, quæ e Barbaris τὰ πλείω κομιζομένους ἐκ βαρβάρων καὶ ἀλλοφύλω et alienigenis asportamus. Profanorum autem γενῶν· αἷς ἐπενεγκεῖν ἀξιώσομεν αὖθις τὰς τῶν testimoniis esse subjungenda censemus SS. Patrum ἁγίων, ὁπόσες καὶ οἴας επίτηδες έταμιευσάμεθα dicța quæcunque condidimus et veluti ad mensam τράπεζαν· καὶ δεῖξαι σύμφωνον μὲν ἐκείνους οδον opipare iustruendam consulto asservavimus. Ostell- της μέλος καὶ ἐναρμόνιον κἂν ταῖς τῶν λέξεων demus etiam, scriptores profanos, quasi æqualiter σημασίαις· τὸν δ᾽ ὑμέτερον Παλαμᾶν μήτε τούτος effecto coucentu, SS. Patribus plane consona pro- μήτ' ἐκείνοις συνάδοντα, ἀλλ' ὅμοιον πάσχοντα, ferre, etiam quantum ad verborum significationes: καθάπερ ἂν εἴ τις νοσώδης τὴν φύσιν καὶ χαύνες vestrum autem Palamam neque his neque illis ὑπάρχων ἀνὴρ χρείας ἡστενοσούν, είληφώς οπουδή concinere, sed ita se gerere, ac si quis ex natura ποτε μάχαιραν τῆς οἰκείας δυνάμεως ὑπερτέρια, sua valetudinarius, et ad quamlibe! operam præ ἔπειτα μὴ δυνάμενος ἄλλοθεν, ἐκ τῶν οἰκείων της languore ineptus, cujuscunque demum ensem, qui κῶν ὠμοβόρον ἑαυτῷ παρετίθει τράπεζαν, αὐτή; suas vires superet, arripiat; ac deinde, cum aliunde ἑαυτὸν ἑστιῶν μοχθηρώς, κάν τοιούτων φιλοφρονού non possit, saltem propriis e carnibus crudivoram μενος πόνων, [Ρ. 683] εστιάτωρ καὶ δαιτυμὼν ἐν sibi mensam apponat, ipse se ipsum male pascens, ταυτῷ γενόμενος αὐτὸς ἑαυτῷ, ως γε εἴρηταί τε καὶ et ex hisce laboribus suis benevolus et comis ipse εἰρήσεται. Ὑπὲρ γὰρ ὧν ἐπείγ το, τούτων ἐκπέsibi convirator simul et conviva flat, ut jam dictum πτωχε· καθ' ὧν δ' ἐπόνει, τούτοις δ' έλαθεν άθυρμα est, et etiamnum dicetur. Nam de quibus tanto γεγονώς προφανές· ἀμφοῖν, οι:σεως ἅμα και εμε studio tantoque contendebat opere, iis excidit; cou θίας, ἑκατέροιν ἐκείνον αὐτῷ γενομένων αιτίων. tra quos autem tantum laboris impendebat ac studii, se iisdem manifeste ludos factum non animadvertit: 1088 quæ damna duo arrogans existimatio sui et inscitia ipsi intulergat, VI. Plotinum itaque primo audiamus, de Dei : distantia el operatione ita disserentem: ‹ Si Exod. 3ΥΣ!!!, Γ'. Πλωτίνου τοίνυν ἀκουσώμεθα πρώτος, περί οὐσίας καὶ ἐνεργείας Θεοῦ τάδε διεξιόντες ο Η Variorum note. Nemo enim videbit faciem meam, et vivet. Exod. xxxm, v. 20, ubi sic habetur apud toù 1.ΧΧ, οὐ γὰρ μὴ ἴδῃ ἄνθρωπος τὸ πρόσωπόν μου καὶ ζήσεται. Non enim videbit homo faciem meam,et rivet. In Vulgata Latina: Non enim videbit we kame, et rivet. Quod magis llebraicam ad veritatem æcedit. CAFFERON.

PG 148:1369εἰ μὲν οὖν εἴη τις ἐνέργεια ἐν αὐτῷ, καὶ τῇ ἐνεργείᾳ θείημεν αὐτὸν, οὐδ’ ἂν διὰ τοῦτο εἴη ἕτερος αὐτοῦ, καὶ οὐκ αὐτὸς αὐτοῦ κύριος, ἀφ’ οὗ ἡ ἐνέργεια· ὅτι μὴ ἕτερον ἐνέργεια καὶ αὐτός. ἐπεὶ γὰρ οὐσία καὶ ἐνέργεια ἐκεῖ ἐλέγετο, δύο πως ὄντα, ἐκ τῆς ἐνεργείας ἐδίδου τὴν ἔννοιαν τοῦ κυρίου· τοῦτο δ’ ἦν τῇ οὐσίᾳ ταὐτόν. διὰ τοῦτο καὶ οὐ χωρὶς ἐγένετο τὸ κύριον εἶναι, ἀλλ’ αὐτὸ ἑαυτοῦ κύριον ἐλέγετο. οὐ γὰρ δύο ὡς ἓν, ἀλλ’ ἕν. ἢ γὰρ ἐνέργεια μόνον, ἢ οὐδ’ ὅλως ἐνέργεια. εἰ δ’ οὐσίαν ἄνευ ἐνεργείας τις λέγοι, ἐλλιπὴς ἡ ἀρχὴ καὶ ἀτελὴς ἡ τελειοτάτη πασῶν ἔσται. καὶ εἰ προσθείη ἐνέργειαν, οὐχ ἓν τηρεῖ, ἀλλ’ ἠλάττωσε τῇ προσθήκῃ. εἰ οὖν τελειότερον ἡ ἐνέργεια τῆς οὐσίας, τελειότερον δὲ τὸ πρῶτον, πρῶτον ἂν ἐνέργεια εἴη. ἐνέργεια δὲ, οὐ δουλεύουσα οὐσίᾳ, καθαρῶς ἐστιν ἐλευθέρα. καὶ οὕτως αὐτὸς παρ’ αὑτοῦ ὁ θεὸς, εἴτ’ οὐσίαν εἴποις, εἴτ’ ἐνέργειαν. οὐ γὰρ δύο, ἀλλ’ ἕν. πῶς γὰρ ἂν εἴη βούλησις ἐξ οὐσίας ἀνενεργήτου; οὐχ ἕτερον ἄρα τῆς οὐσίας οὐδέν. φύσις οὖν ἁπλῆ, καὶ ἐνέργεια μία, καὶ οὐδὲ τὸ δυνάμει ἔχουσα ἄλλο, ἄλλο δὲ τὸ ἐνεργεῖν, πῶς οὐκ ἐλευθέρα;

[4. c. 1751] DYZANTINE HISTORIÆ LIB. XXIII. [MP. J. CANTACUZ. 5j 1370 ὑποθετεί τις (φησίν) ελέσθαι τὸν Θεὸν ἀλλ ξασία: & quis, inquit, supponeret velle Deum suam commn - τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, μήτ' ἂν ἄλλο τι γενέσθαι βουλη θῆναι, μήτ' ἂν ἑαυτῷ μέμψασθαι, ὡς ὑπ' ἀνάγκης τούτο ἦν. Εστι γὰρ ὄντως ἡ ἀγαθοῦ φύσι; θέλησις αὐτοῦ· ὅτι μηδὲν ἦν ἄλλο, ἵνα πρὸς ἐκεῖνο λεχθῇ. Εἰ μὲν οὖν εἴη τις ενέργεια ἐν αὐτῷ, καὶ τῇ ἐνερ γεία θείημεν αὐτὸν, οὐδ' ἂν διὰ τοῦτο εἴη ἕτερος αὐτοῦ, καὶ οὐκ αὐτὸς αὐτοῦ κύριος, ἀφ' οὗ ἡ ἐνερ γεια· ὅτι μὴ ἕτερον ἐνέργεια καὶ αὐτό;. Ἐπεὶ γὰρ οὐσία καὶ ἐνέργεια ἐκεῖ ἐλέγετο, δύο πως δντα. ἐκ τῆς ἐνεργείας ἐδίδου τὴν ἔννοιαν τοῦ Κυρίου· τοῦτο δ' ήν τῇ οὐσία ταυτόν. Διὰ τοῦτο καὶ οὐ χωρίς ἐγένετο τὸ κύριον εἶναι, ἀλλ᾿ αὐτὸ ἑαυτοῦ χύριον ἐλέγετο. Οὐ γὰρ δύο ὡς ἂν, ἀλλ' ἔν. Η γὰρ ἐνέργεια μόνον, ἢ οὐδ᾽ ὅλως ενέργεια. Εἰ δ᾽ οὐσίαν ἄνευ ενεργείας τις λέγει, ἐλλιπῆς ἡ ἀρχὴ καὶ ἀτελὴ; ἡ τελειοτάτη πασῶν ἔσται. Καὶ εἰ προσθετη ενέργειαν, οὐχ ἂν τηρεῖ, ἀλλ' ἡλάττωσε τῇ προσθήκῃ. Εἰ οὖν τελειότερον ἡ ἐνέργεια τῆς οὐσίας, τελειότερον δὲ τὸ πρώτον, πρώτον ἂν ἐνέργεια εἴη. Ενέργεια δὲ, σὺ δουλεύουσα οὐσία, καθαρῶ; ἐστιν ἐλευθέρα. Καὶ οὕτω; αὐτὸς παρ' αὐτοῦ ὁ Θεὸς, εἶτ᾽ οὐσίαν εἶποις, εἴτ' Ενέργειαν. Οὐ γὰρ δύο, ἀλλ᾽ ἔν. Πῶς γὰρ ἂν εἴη βούλησις ἐξ οὐσίας ἀνενεργήτου; οὐχ ἕτερον Δρα τῆς οὐσίας οὐδέν. Φύσις οὖν ἁπλῆ, καὶ ἐνέρ γεια μία, καὶ οὐδὲ τὸ δυνάμει ἔχουσα ἄλλο, ἄλλο δὲ τὸ ἐνεργεῖν, πῶς οὐκ ἐλευθέρα; Οὐδὲ γὰρ πεφυκέναι λέγοιτ' ἂν ἐνεργεῖν, ἄλλης οὔσης τῆς οὐσίας, καὶ τῆς ἐνεργείας άλλης. ο tare naturam, neque tunc aliud fieri Deus vellet, neque id sibi vitio daret, quod necessario talis esset. Nam boni natura est revera Dei voluntas: quia nihil esset aliud, cujus habita ratione Deus velle diceretur. Si quis igitur esset in co acliis, el euw eɛse în actu poneremus, non ideo esset alius a se ipso, nec ideo non esset sui dominus, a quo actus procederet: quoniam aliud non est actus, et aliud ipse Deus. Cum enim ibi substantia et actus esse quadamtenus duo dicerentur, ex actu Ip-o i!eam alicujus domini darent. lloc auten, quod domini rationem haberet, esset iden cuis substantia. Ideo, esse dominum, non esset quid separatum ac divisum; sed idem sui ipsius domi, nus diceretur. Non enim duo ut unum, sed re ipfa ::m furent. Aut enim actus duntaxat, aut mallo monly actus esset. Quod si quis absque actu, seu op ratione, substantiam esse dixerit, tunc substantia, quæ principium est, in aliquo deficiet; et que omnium est perfectissima, erit imperfecta. Jaza vero si quis ei substantie actum seu operationeni ad·lat, non servat unitatem; sed hocce additamento subtantiam imminuit. Si ergo actus perfectior sit substantia, et aliunde quod primum est, illud quoque sit perfectius, sequitur actum esse quid primum. Actus autem substantie non inserviens est pure liber. Et sic ipse a se ipso Deus est, sirı: substantiam dicas, sive actum. Nec enim duo sunt, sed unum quid. Et vero quomodo volitio procederet a substantia, 1089 quæ actu et efl'« cacia careret? Ergo nihil aliud est actus præter substantiam. Itaque natura simplex, et aclus unicus, in quo alind non est esse in potentia, et aliud esse in actu, quomodo nun erit Eber? Nec enim diceretur Deus ex natura sua esse in actu, si aliud esset ipsius substantia, et aliud actus seu opera. tio. › Ζ΄. Φησὶ δὲ καὶ ᾿Αριστοτέλης, ότι «Τὸ ἐξ ἀνάγκης ὃν κατ' ἐνέργειάν ἐστι καὶ ἀΐδιον καὶ χωρὶς δυνά μεως είτουν αὐτοενέργεια καὶ πρώτη ουσία. ο Καὶ ἀλλαχοῦ· ο Εκαστον τῶν ὄντων, ὧν ἔργον τί ἐστιν, ἤτοι ενέργεια, ένεκα τοῦ ἔργου αὐτοῦ ἐστι. Θεοῦ δ᾽ ἐνέργειά ἐστιν ἀθανασία, ὅπερ ἐστὶ ταυτὸν εἰπεῖν ζωὴ ἀΐδιος· ὥστε ἀνάγκη τὸν Θεὸν κίνησιν ἀΐδιον ὑπάρχειν, εἴτουν ενέργειαν.» Ορᾶς τὰς μαρτυρίας, σὺν ἐπιστήμης εὐροίᾳ προενεχθείσης, καὶ ὅσην αὐτόχρημα τοῖς περὶ Θεοῦ λεγομένοις [Ρ. 684] πρὸς τῶν σοφῶν διδασκάλων ἡμῶν καὶ φωστήρων τῆς Ἐκκλησία; τὴν συμφωνίαν ἔχουσιν ὡς ταυτὸν ἐπὶ Θεοῦ σαφῶς οὐσία τε καὶ ἐνέργεια, μηδὲν οὐδαμῶς διαφέροντα καθάπερ καὶ ἡμῖν ἀνωτέξω λαβοῦσιν εἰς μήκος ἐκτέθειται· Αθανασίου φημί, Βασιλείου, Κυρίλλου, καὶ Θεοδώρου, τοῦ τὴν εικονομαχία, ἐλάσαντος σορωτάτοις ἐκ μέσου λό γεις, ὡς Ἀθηναῖοι πάλα: τὸ Κυλώνιον άγος ἐξ › VII. Aristoteles etiam ita loquitur: «Quod nccessario est, actu est et æternum et absque potentialitate, seu potius est ex natura sua ek per se actus sive operatio, et prima substantia,» Et alibi ş «Unumquodque entium, quorum est aliquod opns proprium, seu operatio, est propter suum opus. Porro Dei operatio est immortalitas; quod idem est ac si dicas, est vita æterna; ita ut Deus 10cessario sit aterna motio seu operatio. Vides testimonia, cum facili expeditaque scientia hue usque prolata. Cernis quantum re ipsa consona sint iis quæ sapientes nostri doctores et Ecclesiæ lumina de Deo disserunt; nempe in Deo substan• tiam et actum, seu operationem, esse manifeste unum quid, nec ullatenus a se invicem differre; quemadmodum et supra fusius exposuimus. Porro cum sapientes nostros doctores dico, loquor de sanctis Athanasio, Basilio, Cyrillo et Theodoro, Variorum nolæ; Absque potenrialitate. Nostri sie in scholis Luq:antur; non quod impotens sit Deus, sed quod non habest merain potentiam ab actu suo distinclam el separatam CAPPERONN. Cylonia cudis labent. Cyto nobilis Atheniensi-, et in 0.ympicis victor, ex falsa Delphiei oracusi interpretatione Athenarum arcem occupavit, tanquain tyraunum acturus. Tum Athenienses ips: ejusque socios ibi obsessos oppugnarunt. Cylo autem et ejus frater clam aufugerunt; carteri fame consumpti, supplices adl aram quae erat in arre confugerunt. Sed eos inde abductos intereserunt ¡¡ quibus commissa erat urbis custodia. Quosdam eta: in ipso transitu et prope deorum altaria se-

οὐδὲ γὰρ πεφυκέναι λέγοιτ’ ἂν ἐνεργεῖν, ἄλλης οὔσης τῆς οὐσίας, καὶ τῆς ἐνεργείας ἄλλης. (Ζ.) Φησὶ δὲ καὶ Ἀριστοτέλης, ὅτι τὸ ἐξ ἀνάγκης ὂν κατ’ ἐνέργειάν ἐστι καὶ ἀί̈διον καὶ χωρὶς δυνάμεως, εἴτουν αὐτοενέργεια καὶ πρώτη οὐσία. καὶ ἀλλαχοῦ· ἕκαστον τῶν ὄντων, ὧν ἔργον τί ἐστιν, ἤτοι ἐνέργεια, ἕνεκα τοῦ ἔργου αὐτοῦ ἐστι. θεοῦ δ’ ἐνέργειά ἐστιν ἀθανασία, ὅπερ ἐστὶ ταὐτὸν εἰπεῖν ζωὴ ἀί̈διος· ὥστε ἀνάγκη τὸν θεὸν κίνησιν ἀί̈διον ὑπάρχειν, εἴτουν ἐνέργειαν. Ὁρᾷς τὰς μαρτυρίας, σὺν ἐπιστήμης εὐροίᾳ προενεχθείσας, καὶ ὅσην αὐτόχρημα τοῖς περὶ θεοῦ λεγομένοις πρὸς τῶν σοφῶν διδασκάλων ἡμῶν καὶ φωστήρων τῆς ἐκκλησίας τὴν συμφωνίαν ἔχουσιν· ὡς ταὐτὸν ἐπὶ θεοῦ σαφῶς οὐσία τε καὶ ἐνέργεια, μηδὲν οὐδαμῶς διαφέροντα· καθάπερ καὶ ἡμῖν ἀνωτέρω λαβοῦσιν εἰς μῆκος ἐκτέθειται· Ἀθανασίου φημὶ, Βασιλείου, Κυρίλλου, καὶ Θεοδώρου, τοῦ τὴν Εἰκονομαχίαν ἐλάσαντος σοφωτάτοις ἐκ μέσου λόγοις, ὡς Ἀθηναῖοι πάλαι τὸ Κυλώνιον ἅγος ἐξ Ἀθηνῶν. τότε μὲν γὰρ ἐγὼ τῶν ἁγίων ἐκείνων βίβλους σχὼν ἀνὰ χεῖρας ὑπ’ ὄψιν ἦγον λαμπρὰν τὰ λεγόμενα·

[4. c. 1751] DYZANTINE HISTORIÆ LIB. XXIII. [MP. J. CANTACUZ. 5j 1370 ὑποθετεί τις (φησίν) ελέσθαι τὸν Θεὸν ἀλλ ξασία: & quis, inquit, supponeret velle Deum suam commn - τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, μήτ' ἂν ἄλλο τι γενέσθαι βουλη θῆναι, μήτ' ἂν ἑαυτῷ μέμψασθαι, ὡς ὑπ' ἀνάγκης τούτο ἦν. Εστι γὰρ ὄντως ἡ ἀγαθοῦ φύσι; θέλησις αὐτοῦ· ὅτι μηδὲν ἦν ἄλλο, ἵνα πρὸς ἐκεῖνο λεχθῇ. Εἰ μὲν οὖν εἴη τις ενέργεια ἐν αὐτῷ, καὶ τῇ ἐνερ γεία θείημεν αὐτὸν, οὐδ' ἂν διὰ τοῦτο εἴη ἕτερος αὐτοῦ, καὶ οὐκ αὐτὸς αὐτοῦ κύριος, ἀφ' οὗ ἡ ἐνερ γεια· ὅτι μὴ ἕτερον ἐνέργεια καὶ αὐτό;. Ἐπεὶ γὰρ οὐσία καὶ ἐνέργεια ἐκεῖ ἐλέγετο, δύο πως δντα. ἐκ τῆς ἐνεργείας ἐδίδου τὴν ἔννοιαν τοῦ Κυρίου· τοῦτο δ' ήν τῇ οὐσία ταυτόν. Διὰ τοῦτο καὶ οὐ χωρίς ἐγένετο τὸ κύριον εἶναι, ἀλλ᾿ αὐτὸ ἑαυτοῦ χύριον ἐλέγετο. Οὐ γὰρ δύο ὡς ἂν, ἀλλ' ἔν. Η γὰρ ἐνέργεια μόνον, ἢ οὐδ᾽ ὅλως ενέργεια. Εἰ δ᾽ οὐσίαν ἄνευ ενεργείας τις λέγει, ἐλλιπῆς ἡ ἀρχὴ καὶ ἀτελὴ; ἡ τελειοτάτη πασῶν ἔσται. Καὶ εἰ προσθετη ενέργειαν, οὐχ ἂν τηρεῖ, ἀλλ' ἡλάττωσε τῇ προσθήκῃ. Εἰ οὖν τελειότερον ἡ ἐνέργεια τῆς οὐσίας, τελειότερον δὲ τὸ πρώτον, πρώτον ἂν ἐνέργεια εἴη. Ενέργεια δὲ, σὺ δουλεύουσα οὐσία, καθαρῶ; ἐστιν ἐλευθέρα. Καὶ οὕτω; αὐτὸς παρ' αὐτοῦ ὁ Θεὸς, εἶτ᾽ οὐσίαν εἶποις, εἴτ' Ενέργειαν. Οὐ γὰρ δύο, ἀλλ᾽ ἔν. Πῶς γὰρ ἂν εἴη βούλησις ἐξ οὐσίας ἀνενεργήτου; οὐχ ἕτερον Δρα τῆς οὐσίας οὐδέν. Φύσις οὖν ἁπλῆ, καὶ ἐνέρ γεια μία, καὶ οὐδὲ τὸ δυνάμει ἔχουσα ἄλλο, ἄλλο δὲ τὸ ἐνεργεῖν, πῶς οὐκ ἐλευθέρα; Οὐδὲ γὰρ πεφυκέναι λέγοιτ' ἂν ἐνεργεῖν, ἄλλης οὔσης τῆς οὐσίας, καὶ τῆς ἐνεργείας άλλης. ο tare naturam, neque tunc aliud fieri Deus vellet, neque id sibi vitio daret, quod necessario talis esset. Nam boni natura est revera Dei voluntas: quia nihil esset aliud, cujus habita ratione Deus velle diceretur. Si quis igitur esset in co acliis, el euw eɛse în actu poneremus, non ideo esset alius a se ipso, nec ideo non esset sui dominus, a quo actus procederet: quoniam aliud non est actus, et aliud ipse Deus. Cum enim ibi substantia et actus esse quadamtenus duo dicerentur, ex actu Ip-o i!eam alicujus domini darent. lloc auten, quod domini rationem haberet, esset iden cuis substantia. Ideo, esse dominum, non esset quid separatum ac divisum; sed idem sui ipsius domi, nus diceretur. Non enim duo ut unum, sed re ipfa ::m furent. Aut enim actus duntaxat, aut mallo monly actus esset. Quod si quis absque actu, seu op ratione, substantiam esse dixerit, tunc substantia, quæ principium est, in aliquo deficiet; et que omnium est perfectissima, erit imperfecta. Jaza vero si quis ei substantie actum seu operationeni ad·lat, non servat unitatem; sed hocce additamento subtantiam imminuit. Si ergo actus perfectior sit substantia, et aliunde quod primum est, illud quoque sit perfectius, sequitur actum esse quid primum. Actus autem substantie non inserviens est pure liber. Et sic ipse a se ipso Deus est, sirı: substantiam dicas, sive actum. Nec enim duo sunt, sed unum quid. Et vero quomodo volitio procederet a substantia, 1089 quæ actu et efl'« cacia careret? Ergo nihil aliud est actus præter substantiam. Itaque natura simplex, et aclus unicus, in quo alind non est esse in potentia, et aliud esse in actu, quomodo nun erit Eber? Nec enim diceretur Deus ex natura sua esse in actu, si aliud esset ipsius substantia, et aliud actus seu opera. tio. › Ζ΄. Φησὶ δὲ καὶ ᾿Αριστοτέλης, ότι «Τὸ ἐξ ἀνάγκης ὃν κατ' ἐνέργειάν ἐστι καὶ ἀΐδιον καὶ χωρὶς δυνά μεως είτουν αὐτοενέργεια καὶ πρώτη ουσία. ο Καὶ ἀλλαχοῦ· ο Εκαστον τῶν ὄντων, ὧν ἔργον τί ἐστιν, ἤτοι ενέργεια, ένεκα τοῦ ἔργου αὐτοῦ ἐστι. Θεοῦ δ᾽ ἐνέργειά ἐστιν ἀθανασία, ὅπερ ἐστὶ ταυτὸν εἰπεῖν ζωὴ ἀΐδιος· ὥστε ἀνάγκη τὸν Θεὸν κίνησιν ἀΐδιον ὑπάρχειν, εἴτουν ενέργειαν.» Ορᾶς τὰς μαρτυρίας, σὺν ἐπιστήμης εὐροίᾳ προενεχθείσης, καὶ ὅσην αὐτόχρημα τοῖς περὶ Θεοῦ λεγομένοις [Ρ. 684] πρὸς τῶν σοφῶν διδασκάλων ἡμῶν καὶ φωστήρων τῆς Ἐκκλησία; τὴν συμφωνίαν ἔχουσιν ὡς ταυτὸν ἐπὶ Θεοῦ σαφῶς οὐσία τε καὶ ἐνέργεια, μηδὲν οὐδαμῶς διαφέροντα καθάπερ καὶ ἡμῖν ἀνωτέξω λαβοῦσιν εἰς μήκος ἐκτέθειται· Αθανασίου φημί, Βασιλείου, Κυρίλλου, καὶ Θεοδώρου, τοῦ τὴν εικονομαχία, ἐλάσαντος σορωτάτοις ἐκ μέσου λό γεις, ὡς Ἀθηναῖοι πάλα: τὸ Κυλώνιον άγος ἐξ › VII. Aristoteles etiam ita loquitur: «Quod nccessario est, actu est et æternum et absque potentialitate, seu potius est ex natura sua ek per se actus sive operatio, et prima substantia,» Et alibi ş «Unumquodque entium, quorum est aliquod opns proprium, seu operatio, est propter suum opus. Porro Dei operatio est immortalitas; quod idem est ac si dicas, est vita æterna; ita ut Deus 10cessario sit aterna motio seu operatio. Vides testimonia, cum facili expeditaque scientia hue usque prolata. Cernis quantum re ipsa consona sint iis quæ sapientes nostri doctores et Ecclesiæ lumina de Deo disserunt; nempe in Deo substan• tiam et actum, seu operationem, esse manifeste unum quid, nec ullatenus a se invicem differre; quemadmodum et supra fusius exposuimus. Porro cum sapientes nostros doctores dico, loquor de sanctis Athanasio, Basilio, Cyrillo et Theodoro, Variorum nolæ; Absque potenrialitate. Nostri sie in scholis Luq:antur; non quod impotens sit Deus, sed quod non habest merain potentiam ab actu suo distinclam el separatam CAPPERONN. Cylonia cudis labent. Cyto nobilis Atheniensi-, et in 0.ympicis victor, ex falsa Delphiei oracusi interpretatione Athenarum arcem occupavit, tanquain tyraunum acturus. Tum Athenienses ips: ejusque socios ibi obsessos oppugnarunt. Cylo autem et ejus frater clam aufugerunt; carteri fame consumpti, supplices adl aram quae erat in arre confugerunt. Sed eos inde abductos intereserunt ¡¡ quibus commissa erat urbis custodia. Quosdam eta: in ipso transitu et prope deorum altaria se-

PG 148:1371ἐνταυθοῖ δ’ οὐ παρέθηκα, περιττὸν ἡγησάμενος πανταχοῦ τὴν ὁμοίαν ἔκθεσιν δρᾷν. εἶναι γὰρ τοῖς βουληθεῖσι ῥᾴδιον, ἀναδραμοῦσι μικρὸν τῆς ἡμῶν ταυτησὶ διάστημα συγγραφῆς, ἐντυχεῖν· εἰς πλάτος ἡμῖν εἰρημένου αὐτοῖς, ἔνθα λαληθέντα τε καὶ πραχθέντα παρὰ τὴν λῃστρικὴν ἡμῖν ἐκείνην ἐκτέθειται σύνοδον. ἀλλ’ ἐπιλείψει με (εἶπον) τὰ παραπλήσια κομίζειν ὁ χρόνος ἐθέλοντα. (Η.) Ὅμως καὶ ἐπεὶ τὴν εἰκόνα θεοῦ φασιν οἱ θεῖοι πατέρες τὸν νοῦν, πολλαχῆ δὲ καὶ νοῦν καλοῦσιν αὐτὸν, καὶ πρό γε τῶν θεοπρεπῶν ὀνομάτων ἐμάθομεν εἶναι τὸ ἓν καὶ τὸ ὂν καὶ τὸν νοῦν καὶ τὴν βούλησιν, φέρε σκεψώμεθα, τί καὶ περὶ τούτων τεχνολογοῦσιν οἱ τῆς ἡμετέρας γλώττης ἐπιστήμονες ἁρμοσταὶ καὶ παιδευταί. ἐς γὰρ τὴν αὐτὴν ἀγάγοι ἂν καὶ ταῦθ’ ἡμᾶς ἐπιστημονικὴν τεχνολογίαν καὶ γνῶσιν, οἷς ἔφθημεν περί γε οὐσίας ἐκείνης, μοναδικοῦ τε καὶ ἑνιαίου. φησὶ τοίνυν εὐθὺς ὁ Πλωτῖνος αὖθις· τὴν τοῦ παντὸς διάθεσιν εἴ τις ὀνομάζει πρόνοιαν, οὕτω νοείτω· ὅτι ἐστὶ πρὸ τοῦδε νοῦς τοῦ παντὸς ἑστὼς, ἀφ’ οὗ καὶ καθ’ ὃν πᾶν τόδε.

1371 [A. M. 6859, IND. }] [1XP. 3. CANTACUZ. 5) qui Iconomachorum læresin sapientissimis suis ᾿Αθηνῶν. Τότε μὲν γὰρ ἐγὼ τῶν ἁγίων ἐκείνη lilirise medio sustulit, sicut Athenienses olim Cytoniæ cædis labem Athenis exegerunt. Et vero cuni sauctorum illorum libros præ manibus haberem, tunc eorum verba palam ob oculos ponebam. flie autem ea non apposui, supervacaneum quid facturum me ratus, si eadem ubique similiter exhiberem. Qui enim ea repetere voluerint, quæ paulo ante hocce 1090 in opere nostro scripsimus, iis facile fuerit legere quæ fuse supra exposnimus, ubi de dictis et factis in prædatoria illa synodo Palamitica egimus. Verum, inquam, deficiet me tempus, si totidem et similia hic proferre voluero. βίβλους σχὼν ἀνὰ χεῖρας ὑπ' ὄψιν ἦγον λαμπρές τα λεγόμενα· ἐνταυθοί δ᾽ οὐ παρέθηκα, περιττές ἡγησάμενος πανταχοῦ τὴν ὁμοίαν ἔκθεσιν ἐμᾶς. Εἶναι γὰρ τοῖς βουληθεῖσι ῥᾴδιον, ἀναδραμούσι μ κρὸν τῆς ἡμῶν ταυτησὶ διάστημα συγγραφῆς, ἐν τυχεῖν· εἰ; πλάτος ἡμῖν εἰρημένου αὐτοῖς, ἔνθα κα ληθέντα τε καὶ πραχθέντα παρά την ληστρική ἡμῖν ἐκείνην ἐκτέθειται σύνοδον. Αλλ' επιλείψει με (ίπου) τὰ παραπλήσια κομίζειν ο χρόνος - λοντα. VIII. Quoniam tamen sancti Patres humanam Η΄. Όμως καὶ ἐπεὶ τὴν εἰκόνα Θεοῦ φασιν mentem esseĝDei imaginem asserunt, multisque in θεῖοι Πατέρες τὸν νοῦν, πολλαχῆ δὲ καὶ νοῦν Σε· locis ipsum Deum vocant mentem; et præterea, λοῦσιν αὐτὸν, καὶ πρό γε τῶν θεοπρεπών ονομές, unum, eus, mentem, voluntatem, inter divina no- ἐμάθομεν εἶναι τὸ ἓν καὶ τὸ ὂν καὶ τὸν νοῦν επ mina locum habere didicimus, agedum perpenda- τὴν βούλησιν, φέρε σκεψώμεθα, τί καὶ περὶ τούτων nus, quid de his quoque ex artis cum præceptis τεχνολογοῦσιν οἱ τῆς ἡμετέρας γλώττης ἐπιστήμη. disserant linguæ nostræ periti moderatores ac ma- νες ἀρμοσταὶ καὶ παιδευτεί. Ες γὰρ τὴν αὐτ gistri. llæc enim in camdem scientificam artis me- ἀγάγοι ἂν καὶ ταῦθ᾽ ἡμᾶς ἐπιστημονικών τεχνώ thodum et cognitionem nos ducent, ac illa quæ γίαν καὶ γνῶσιν, οἷς ἔφθημεν περί γε ουσίες ἐπί prius de substantia et operatione, itemque de sim- νης, μοναδικοῦ τε καὶ ἐνιαίου. Φησὶ τοίνυν αὐτό; Η plicis illius substantiæ singularitate et unitate dixi- Πλωτίνος αὖθις· Τὴν τοῦ παντὸς διάθεσιν ες mus. Statim igitur Plotinus lterum sic loquitur: ονομάζει πρόνοιαν, οὕτω νοείτω· ὅτι ἐστὶ πρὸ τοῦ • Si quis hujus universi dispositionem appellet νοῦς τοῦ παντὸς ἑστὼς, ἀφ᾽ οὗ καὶ καθ᾿ ἐν τ providentiam, id ita intelligat, ut ante hancce reτ δε. Εἰ μὲν οὖν νοῦς πρὸ πάντων καὶ ἀρχὴ ὁ τ rum universitatem exstiterit mens, a qua et per τος νοῦς, οὐκ ἂν εἴη ὡς ἔτυχε. • Καὶ αὖθις φτε quam hoc universum factum est. Itaque si ante ὡς • Απλῆ ἐστιν ἡ τοῦ νοῦ οὐσία, καὶ οὐκ δύν omuia exstitit mens, quæ est omnium principium, νόησις, καὶ ἄλλο νούς. Οἱ γὰρ λέγοντες Πύλος sane omnia non erunt fortuita.» Et rursus hæc προστιθέασιν αὐτῇ, ὥσπερ ὀφθαλμοῖς τὸ ὁρᾷ. dicit: «Simplex est mentis seu intellectus sub-C Κατέον οὖν ἐπὶ τῆς ἁπλῆς φύσεως, τάλλα μηδεμιάς stantis, nec aliud est intellectio, et aliud intelle επικουρίας δεομένης. Ο γὰρ ἂν προσθῇς, ηλάττωσ etus. Qui enim aliter loquuntur, ipsi substantiæ τῇ προσθήκῃ τὴν οὐδενὸς δεομένην.» Καὶ πολλά π addunt quidpiam, sicut oculis visionem. Hæc igitur λαχὴ περὶ τούτου διεξελθὼν ἐπιφέρει καὶ πλέ omittenda est additio in simplici uatura, que βεβαιοῦντα τὸν λόγον αὐτοῦ. ο Νους γάρ, φησί, τη aliunde nulla ope indiget. Quidquid enim addide- νιῶν ἀνόητος ἂν εἴη. «Καὶ Ἀριστοτέλης δ' ὁμοίως. ris, hoc sui additamento naturam nullius indigam • Τέλειος, φησί, τους αυτοφυής ἐστιν ἐνέργεια, imminuet. › Cumque hac re super multis in locis καὶ ταυτόν ἐστιν ἐπ' αὐτοῦ, ταυτὸν καὶ ἐνέργε multa disseruisset Plotinus, subjungit Platonis οὐ μεταβάλλει, [Ρ. 685] άλλο τι ὧν τὴν αἰτία testimonium, qui hauc sententiam suo calculo con- καὶ ἄλλο τὴν ἐνέργειαν. Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐπείνα. firmet, 1091 et dicat, intellectionem esse intellectum seu mentem. ‹ Mens enim, inquit, sine intellectione amens esset.» Pariter Aristoteles, «Perfecta mens, inquit, est etiam per se et ex natur; sua actus, seu operatio, et in ea idem sunt substantia et actus. Vel nullam patitur mutationem, cum aliud non sit ejus substantia, aliud ejus operatio.» Et hæc quidem ill¡ scriptores profani dixerunt. IX. Videamus porro quantum sapientes et sancti Θ'. Ιδωμεν δὲ καὶ τῶν σοφῶν καὶ ἀγών Ecclesi: doctores ipsis concinant: • Deus (inquit sanctus Maximus) neque intelligens proprie dicitur, neque res intellecta, nie compositus esse esistió netur. Nam substantia intelligens habet intelliσκάλων της Εκκλησίας την συμφωνίαν, ουλές οὔτε νοῶν λέγεται κυρίως ούτε νιούμενος, ότι μὴ σύνθετος λογισθῇ Τό τε γὰρ νοοῦν της θεωρουμένην ἔχει τὴν τοῦ νοεῖν δύναμιν, τί Variorum notæ. dentes interfecerunt. Unde impii et profani ab Atheniensibus appellati sunt, et in exsilium seti: et hoc dictum est Cylonium sce us sive labem Cylonia caulis expiare. Narrant Thucydid lib. 1. circa Ginent, Plutarchus in Solone, CAPPERONΝ. Vide capita cc theologica sancti Maximi tom. II, pag. 479. ubi locus hic paulo aliter se habet. Sed videtur Gregoras non ad verbum hujus sancti Contessoris testimonium laudare. Et san supra innuit se sanctorum Patrum testimonia, se eorum libros, præ manibus non habere. Vide num 7, initio bujus paginæ. CAPPERONN. Eral in manuscripto, συνθεολογιστή eniendavi ex sancto Maximo, apud quem legitur,ha μὴ σύνθ το;. CaPPERONS.

εἰ μὲν οὖν νοῦς πρὸ πάντων καὶ ἀρχὴ ὁ τοιοῦτος νοῦς, οὐκ ἂν εἴη ὡς ἔτυχε. καὶ αὖθίς φησιν, ὡς ἁπλῆ ἐστιν ἡ τοῦ νοῦ οὐσία, καὶ οὐκ ἄλλο νόησις, καὶ ἄλλο νοῦς. οἱ γὰρ λέγοντες ἄλλως προστιθέασιν αὐτῇ, ὥσπερ ὀφθαλμοῖς τὸ ὁρᾷν. ἐατέον οὖν ἐπὶ τῆς ἁπλῆς φύσεως, τἄλλα μηδεμιᾶς ἐπικουρίας δεομένης. ὃ γὰρ ἂν προσθῇς, ἠλάττωσε τῇ προσθήκῃ τὴν οὐδενὸς δεομένην. καὶ πολλὰ πολλαχῆ περὶ τούτου διεξελθὼν ἐπιφέρει καὶ Πλάτωνα, βεβαιοῦντα τὸν λόγον αὐτοῦ. νοῦς γὰρ, φησὶ, μὴ νοῶν ἀνόητος ἂν εἴη. καὶ Ἀριστοτέλης δ’ ὁμοίως· τέλειος, φησὶ, νοῦς αὐτοφυής ἐστιν ἐνέργεια, καὶ ταὐτόν ἐστιν ἐπ’ αὐτοῦ, ταὐτὸν καὶ ἐνέργεια· ἢ οὐ μεταβάλλει, ἄλλο τι ὢν τὴν οὐσίαν καὶ ἄλλο τὴν ἐνέργειαν. ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἐκεῖνοι. (Θ.) Ἴδωμεν δὲ καὶ τῶν σοφῶν καὶ ἁγίων διδασκάλων τῆς ἐκκλησίας τὴν συμφωνίαν. ὁ θεὸς οὔτε νοῶν λέγεται κυρίως, οὔτε νοούμενος, ἵνα μὴ σύνθετος λογισθῇ. τό,τε γὰρ νοοῦν συνεπιθεωρουμένην ἔχει τὴν τοῦ νοεῖν δύναμιν, τό,τε νοούμενον τὴν τοῦ νοεῖσθαι. ἀλλ’ οὐδὲ νόησις· ἡ γὰρ νόησις ἔχει φυσικῶς ὑποκειμένην δεκτικὴν αὐτῆς οὐσίαν. λοιπὸν οὖν, ὑπὲρ ταῦτα πάντα·

1371 [A. M. 6859, IND. }] [1XP. 3. CANTACUZ. 5) qui Iconomachorum læresin sapientissimis suis ᾿Αθηνῶν. Τότε μὲν γὰρ ἐγὼ τῶν ἁγίων ἐκείνη lilirise medio sustulit, sicut Athenienses olim Cytoniæ cædis labem Athenis exegerunt. Et vero cuni sauctorum illorum libros præ manibus haberem, tunc eorum verba palam ob oculos ponebam. flie autem ea non apposui, supervacaneum quid facturum me ratus, si eadem ubique similiter exhiberem. Qui enim ea repetere voluerint, quæ paulo ante hocce 1090 in opere nostro scripsimus, iis facile fuerit legere quæ fuse supra exposnimus, ubi de dictis et factis in prædatoria illa synodo Palamitica egimus. Verum, inquam, deficiet me tempus, si totidem et similia hic proferre voluero. βίβλους σχὼν ἀνὰ χεῖρας ὑπ' ὄψιν ἦγον λαμπρές τα λεγόμενα· ἐνταυθοί δ᾽ οὐ παρέθηκα, περιττές ἡγησάμενος πανταχοῦ τὴν ὁμοίαν ἔκθεσιν ἐμᾶς. Εἶναι γὰρ τοῖς βουληθεῖσι ῥᾴδιον, ἀναδραμούσι μ κρὸν τῆς ἡμῶν ταυτησὶ διάστημα συγγραφῆς, ἐν τυχεῖν· εἰ; πλάτος ἡμῖν εἰρημένου αὐτοῖς, ἔνθα κα ληθέντα τε καὶ πραχθέντα παρά την ληστρική ἡμῖν ἐκείνην ἐκτέθειται σύνοδον. Αλλ' επιλείψει με (ίπου) τὰ παραπλήσια κομίζειν ο χρόνος - λοντα. VIII. Quoniam tamen sancti Patres humanam Η΄. Όμως καὶ ἐπεὶ τὴν εἰκόνα Θεοῦ φασιν mentem esseĝDei imaginem asserunt, multisque in θεῖοι Πατέρες τὸν νοῦν, πολλαχῆ δὲ καὶ νοῦν Σε· locis ipsum Deum vocant mentem; et præterea, λοῦσιν αὐτὸν, καὶ πρό γε τῶν θεοπρεπών ονομές, unum, eus, mentem, voluntatem, inter divina no- ἐμάθομεν εἶναι τὸ ἓν καὶ τὸ ὂν καὶ τὸν νοῦν επ mina locum habere didicimus, agedum perpenda- τὴν βούλησιν, φέρε σκεψώμεθα, τί καὶ περὶ τούτων nus, quid de his quoque ex artis cum præceptis τεχνολογοῦσιν οἱ τῆς ἡμετέρας γλώττης ἐπιστήμη. disserant linguæ nostræ periti moderatores ac ma- νες ἀρμοσταὶ καὶ παιδευτεί. Ες γὰρ τὴν αὐτ gistri. llæc enim in camdem scientificam artis me- ἀγάγοι ἂν καὶ ταῦθ᾽ ἡμᾶς ἐπιστημονικών τεχνώ thodum et cognitionem nos ducent, ac illa quæ γίαν καὶ γνῶσιν, οἷς ἔφθημεν περί γε ουσίες ἐπί prius de substantia et operatione, itemque de sim- νης, μοναδικοῦ τε καὶ ἐνιαίου. Φησὶ τοίνυν αὐτό; Η plicis illius substantiæ singularitate et unitate dixi- Πλωτίνος αὖθις· Τὴν τοῦ παντὸς διάθεσιν ες mus. Statim igitur Plotinus lterum sic loquitur: ονομάζει πρόνοιαν, οὕτω νοείτω· ὅτι ἐστὶ πρὸ τοῦ • Si quis hujus universi dispositionem appellet νοῦς τοῦ παντὸς ἑστὼς, ἀφ᾽ οὗ καὶ καθ᾿ ἐν τ providentiam, id ita intelligat, ut ante hancce reτ δε. Εἰ μὲν οὖν νοῦς πρὸ πάντων καὶ ἀρχὴ ὁ τ rum universitatem exstiterit mens, a qua et per τος νοῦς, οὐκ ἂν εἴη ὡς ἔτυχε. • Καὶ αὖθις φτε quam hoc universum factum est. Itaque si ante ὡς • Απλῆ ἐστιν ἡ τοῦ νοῦ οὐσία, καὶ οὐκ δύν omuia exstitit mens, quæ est omnium principium, νόησις, καὶ ἄλλο νούς. Οἱ γὰρ λέγοντες Πύλος sane omnia non erunt fortuita.» Et rursus hæc προστιθέασιν αὐτῇ, ὥσπερ ὀφθαλμοῖς τὸ ὁρᾷ. dicit: «Simplex est mentis seu intellectus sub-C Κατέον οὖν ἐπὶ τῆς ἁπλῆς φύσεως, τάλλα μηδεμιάς stantis, nec aliud est intellectio, et aliud intelle επικουρίας δεομένης. Ο γὰρ ἂν προσθῇς, ηλάττωσ etus. Qui enim aliter loquuntur, ipsi substantiæ τῇ προσθήκῃ τὴν οὐδενὸς δεομένην.» Καὶ πολλά π addunt quidpiam, sicut oculis visionem. Hæc igitur λαχὴ περὶ τούτου διεξελθὼν ἐπιφέρει καὶ πλέ omittenda est additio in simplici uatura, que βεβαιοῦντα τὸν λόγον αὐτοῦ. ο Νους γάρ, φησί, τη aliunde nulla ope indiget. Quidquid enim addide- νιῶν ἀνόητος ἂν εἴη. «Καὶ Ἀριστοτέλης δ' ὁμοίως. ris, hoc sui additamento naturam nullius indigam • Τέλειος, φησί, τους αυτοφυής ἐστιν ἐνέργεια, imminuet. › Cumque hac re super multis in locis καὶ ταυτόν ἐστιν ἐπ' αὐτοῦ, ταυτὸν καὶ ἐνέργε multa disseruisset Plotinus, subjungit Platonis οὐ μεταβάλλει, [Ρ. 685] άλλο τι ὧν τὴν αἰτία testimonium, qui hauc sententiam suo calculo con- καὶ ἄλλο τὴν ἐνέργειαν. Αλλὰ ταῦτα μὲν ἐπείνα. firmet, 1091 et dicat, intellectionem esse intellectum seu mentem. ‹ Mens enim, inquit, sine intellectione amens esset.» Pariter Aristoteles, «Perfecta mens, inquit, est etiam per se et ex natur; sua actus, seu operatio, et in ea idem sunt substantia et actus. Vel nullam patitur mutationem, cum aliud non sit ejus substantia, aliud ejus operatio.» Et hæc quidem ill¡ scriptores profani dixerunt. IX. Videamus porro quantum sapientes et sancti Θ'. Ιδωμεν δὲ καὶ τῶν σοφῶν καὶ ἀγών Ecclesi: doctores ipsis concinant: • Deus (inquit sanctus Maximus) neque intelligens proprie dicitur, neque res intellecta, nie compositus esse esistió netur. Nam substantia intelligens habet intelliσκάλων της Εκκλησίας την συμφωνίαν, ουλές οὔτε νοῶν λέγεται κυρίως ούτε νιούμενος, ότι μὴ σύνθετος λογισθῇ Τό τε γὰρ νοοῦν της θεωρουμένην ἔχει τὴν τοῦ νοεῖν δύναμιν, τί Variorum notæ. dentes interfecerunt. Unde impii et profani ab Atheniensibus appellati sunt, et in exsilium seti: et hoc dictum est Cylonium sce us sive labem Cylonia caulis expiare. Narrant Thucydid lib. 1. circa Ginent, Plutarchus in Solone, CAPPERONΝ. Vide capita cc theologica sancti Maximi tom. II, pag. 479. ubi locus hic paulo aliter se habet. Sed videtur Gregoras non ad verbum hujus sancti Contessoris testimonium laudare. Et san supra innuit se sanctorum Patrum testimonia, se eorum libros, præ manibus non habere. Vide num 7, initio bujus paginæ. CAPPERONN. Eral in manuscripto, συνθεολογιστή eniendavi ex sancto Maximo, apud quem legitur,ha μὴ σύνθ το;. CaPPERONS.

PG 148:1373εἰ μή που νόησιν αὐτὸν εἴποιμεν αὐτὸ κατ’ οὐσίαν. καὶ ὅλον νόησιν, καὶ μόνον νόησιν, καὶ νόησιν ὑπὲρ νόησιν. καὶ ἀλλαχοῦ· ἡ αὐτοϋπεραγαθότης, νοῦς οὖσα καὶ ὅλη ἐνέργεια, εἰς ἑαυτὴν ἐστραμμένη, ἐνεργείᾳ δ’, οὐ δυνάμει, πρότερον οὖσα ἀφροσύνη, εἶτα νοῦς ἐνεργείᾳ γινομένη. ὅθεν καί ἐστι νοῦς μόνον καθαρὸς, οὐκ ἐπείσακτον ἔχων τὸ φρονεῖν, ἀλλὰ παρ’ ἑαυτοῦ πάντα νοεῖ. εἰ γὰρ ἡ μὲν οὐσία αὐτοῦ ἄλλο ἐστὶν, ἃ δὲ νοεῖ ἕτερα αὐτοῦ, αὐτὸς ἀνόητος ἔσται, ἤγουν ἡ οὐσία αὐτοῦ. (Ι.) Καὶ ταῦτα μὲν ἐξ αὐτοσχεδίου τέως ἡμῖν εἴρηται. σχολῆς δέ μοι προσγενομένης, εἰρήσεται κἀκ τῶν ἄλλων σοφῶν καὶ θείων τῆς ἐκκλησίας ἡμῶν διδασκάλων κατὰ πλῆθος τὰ παραπλήσια. ἔξεστι δ’ οὖν ὅμως κἀκ τούτων ἐπιγνῶναι τῆς συμφωνίας τὸ κράτιστον, ὡς ἐπὶ τῆς ἁπλῆς καὶ θείας οὐσίας ταὐτὸν εἶναι πρὸς πάντων ὁμοῦ μαρτυρεῖται, τῶν τε θύραθεν καὶ τῶν καθ’ ἡμᾶς σοφωτάτων ἀνδρῶν, οὐσία τε καὶ ἐνέργεια.

1373 [4. c. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝ.Ε HISTORIE LIB. XXIII. IMP. 3, CANTACUζ. 5 1371 νυνύμενον τὴν τοῦ νοείσθαι. Αλλ' οὐδὲ νόησις· ἡ geuli potentiam, quæ in ipsa esse cointelligitur. και γὰρ νόησις ἔχει φυσικῶς ὑποκειμένην δεκτικὴν αὐτῆς οὐσίαν. Λοιπόν οὖν, ὑπὲρ ταῦτα πάντα· εἰ μή που νόησιν αὐτὸν εἴποιμεν κατ' ουσίαν, ὅλον νόησιν, καὶ μόνον νόησιν, καὶ νόησιν ὑπὲρ ντο σιν.» Καὶ ἀλλαχοῦ·. Ἡ αὐτοῦ περαγαθότης νοῦς οὖσα καὶ ὅλη ἐνέργεια, εἰς ἑαυτὴν ἑστραμ μένη, ἐνεργεία δ', οὐ δυνάμει, πρότερον οὗτα ἀφροσύνη, εἶτα νοῦς ἐνεργείᾳ γινομένη. Οθεν καὶ ἔστι νοῦς μόνον καθαρός, οὐκ ἐπείσακτον ἔχων τὸ φρονεῖν, ἀλλὰ παρ' ἑαυτοῦ πάντα νοεῖ. Εἰ γὰρ ἡ μὲν οὐ τία αὐτοῦ ἄλλο ἐστὶν, ἃ δὲ νοεῖ ἕτερα αὐτοῦ, αὐτ τῆς ἀνόητος ἔσται, ήγουν ἡ ουσία αὐτοῦ. Pariter intellecta res habet potentiam seu capaciU tem ut intelligatur. Sed neque intellectio est Deus. Nam intellectio ex natura sua babet subje. ctam substantiam, ipsius intellectionis capacem, Restat igitur, ut super omnia sit Deus: nisi forte dicamus ipsum esse intellectionem per essentiam. ipsum totum esse intellectionem, esse solum inte)- lectionem, et intellectionem supra intellectionem.» Et alibi: «Bonitas essentialis omni bonitate superior, cum sit mens et tota operatio, ad se ipsam conversa, est actu non vero potentia; quasi prius fuisset amentia, deinde nuens actu Geret. Unde niens est solummodo pura, nec adventitiam sapientiam habet; sed a se ipsa omnia intelligit. Si enim substantia ejus aliud esset, et ab ipsa alia essent ea quæ intelligit, mens ipsa, sive i¡ sius substantia, uon esset intelligibili«,» Γ. Καὶ ταῦτα μὲν ἐξ αὐτοσχεδίου τέως ἡμῖν εἴρηται. Σχολῆς δέ μοι προσγενομένης, ειρήσετα: κακ τῶν ἄλλων σοφῶν καὶ θείων τῆς Ἐκκλησίας ἡμῶν διδασκάλων κατὰ πλῆθος τὰ παραπλήσια. Έξεστι δ' οὖν όμως κακ τούτων ἐπιγνῶναι τῆς συμφωνίας τὸ κράτιστον, ὡς ἐπὶ τῆς ἁπλῆς καὶ θείας οὐσίας ταυτὸν εἶναι πρὸς πάντων ὁμοῦ μαρτυρεί ται, τῶν τε θύραθεν καὶ τῶν καθ' ἡμᾶς σοφωτάτων ἀνδρῶν, οὐσία τε καὶ ἐνέργεια. Ἐπεὶ τοίνυν ἐς τὸ ἀναμφίλεκτόν τε καὶ ἀναντίρρητον ἐπιεικῶς ἡμῖν δέδεικται τὸ ἀδιαιρετόν τε καὶ ἀδιάφορον τῆς οὐσίας καὶ ἐνεργείας ἐπὶ τῆς θείας καὶ ἁπλῆς φύσεως πανταχόθεν, φέρε κακ τῆς μονάδος καὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἀγαθοῦ τὴν τῆς οὐσίας καὶ ἐνεργείας ταυτό τητα δείξωμεν αὖθις ὁμοίως. Πάντα τὰ ὄντα τῷ ἐνὶ ἐστιν ὄντα, φησίν, ὅσα τε πρώτως ἐστὶν ὄντα καὶ ὅσα ἐπωσούν λέγεται ἐν τοῖς οὖσιν εἶναι. Τι γὰρ ἂν καὶ εἴη, εἰ μὴ ἐν εἴη; ἐπείπερ ἀφαιρεθέντος τοῦ ἑνὸς οὐκ ἔστιν ἐκεῖνα· οὔτε γὰρ στρατός, οὔτε χορός, εἰ μὴ ἐστι τὸ ἔν. Καὶ δὴ καὶ τὰ τῶν φυτών και ζώων σώματα, εἰ φεύγει τὸ ἓν εἰς πλῆθος θρυπτόμενα, τὴν οὐσίαν αὐτῶν ἦν εἶχεν ἀπώλε σεν οὐκ ἔτι ὄντα & ἦν. Οστις δ' οίεται τὰ ὄντα τύχῃ καὶ τῷ αὐτομάτων διοικεῖσθαι, καὶ σω ματικαῖς συνέχεσθαι αἰτίαις, οὗτος πόρξω ἀπελήλαται θεοῦ καὶ ἐννοίας ἑνός. Εἶπερ δεῖ τι αὐταρκέστα τον εἶναι, τὸ ἓν εἶναι δεῖ. [Ρ. 686] Τόπος δὲ οὐδεὶς αὐτοῦ. Οὐ γὰρ δεῖτα: ἱδρύσεως, ὡς αὐτὸ φέρειν μὴ δυνάμενον· τό τε ιδρυθησόμενον άψυχον, καὶ ὄγκος πίπτων, ἐὰν μήπω ίδρυθῇ. Ενδεὶς γάρ, καὶ τόπον ζητοῦν. Ἀρχὴ δὲ οὐκ ἐνδεὲς τῶν μετ' αὐτό. Ἡ δὲ πάντων ἀρχὴ ἀνενδεὶς ἀπάντων. Ο τι γὰρ ἐνδεὶς, ἐφιέμενον ἀρχῆς, ἔστιν ἐνδεές. Εἰ οὖν τὸ ἐν ἐνδεὶς, τη ζητεῖν δηλονότι μὴ εἶναι ἔν· ὥστε ἐνδεὲς ἔσται τοῦ φθεμοῦντος. Ωστε τῷ ἑνὶ οὐδὲν ἀγαθόν ἐστιν· οὐδὲ βούλησις τοίνυν οὐδενός· ἀλλ' ἔστιν ὑπὲρ ἀγαθὸν, καὶ αὐτὴ οὐχ ἑαυτῷ τοῖς δ᾽ ἄλλοις ἀγαθν, εἴ τι αὐτοῦ, δύναται μεταλαμβάνειν· οὐδὲ νόησις, ἵνα μὴ ἑτερότης, οὐδὲ κίνησις. Πρὸ γὰρ κινήσεως p Variorum Locus est in scholiis sancti Maximi ad liDrum Pseudo-Dionysii De dirin. nominib. cap. 5, meet. 6, ad voce: α του περαγ. θότης, pag. 692 edit. Corder. CAPPERONN. X. Et hæc quidem hactenus ex tempore nec ita præmeditate a nobis dicta sunt. Cum autem otii 1092 quidpiam uactus fuero, justa sapientium et divinorum Ecclesiæ doctorum sententiam, toli dem et similia fusius exponam. Tamen ex supra dictis auimadvertere licet, in quo præcipue sapientissimi, tum inter Ecclesiæ doctores, tum inter gentiles philosophos, viri consentiant. Nimirum unanimi consensu illi omnes testantur, in simplici ac divina substantia idem esse substantiam ac operationem. Quoniam itaque indivisam et indistinclam esse ab operatione substantiam in divina el andequaque simplici natura suficienter demonstra - vimus, ita ut hac de re nemo dubitare aut contradicere possit, agedum ex singularitate, unitate ac bonitate, identitatem substantia et operationis adem rursus ratione demonstremus: «Omnia entia, inquit, per unitatein sunt entia, tum quacunque primario exsistunt, tum quæcunque aliqua ratione entibus inesse dicuntur. Quid enim exsisteret, nisi unum esset? quandoquidem sublata unitate, illa non amplius exsisterent. Nam neque exercitus neque chorus esset, nisi esset unitas. Quin imo plantarum et animalium corpora, si unitatem effugerent in multitudinem comminuta, substantiam suam, quam habebant, amitterent, nec esscnt quae prius erant. Quisquis autem fortuito ac temere hanc rerum universitatem gubernari et corporalibus contineri causis existimat, is a Deo et ab uni talis idea longissime remotus est. Siquidem op tet quidpiam esse per se sibi suflicientissimum, hoc sit unum necesse est. Hujus vero locus nullus est.. Nec enim sede indiget, quasi se ipsum sustinere non posset; quemadmodum eus inaninatum, quod certa in sede collocari debet; el moles que caderet, nisi firma in sede collocaretur. Indiget 1093 enim loco, quem quærit. Sed principium iis, qua snnt post ipsum, non indiget. Εt omnium principium nulla omnino re indiget? Quidquid enim innotæ. Substantiam suam amitterent. Similia PseudoDionysius habet lib. De divin. nomin. cap. 13, sect. 2. CAPPERONN.

PG 148:1376ἐπεὶ τοίνυν ἐς τὸ ἀναμφίλεκτόν τε καὶ ἀναντίῤῥητον ἐπιεικῶς ἡμῖν δέδεικται τὸ ἀδιαίρετόν τε καὶ ἀδιάφορον τῆς οὐσίας καὶ ἐνεργείας ἐπὶ τῆς θείας καὶ ἁπλῆς φύσεως πανταχόθεν, φέρε κἀκ τῆς μονάδος καὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἀγαθοῦ τὴν τῆς οὐσίας καὶ ἐνεργείας ταὐτότητα δείξωμεν αὖθις ὁμοίως. πάντα τὰ ὄντα τῷ ἑνί ἐστιν ὄντα, φησὶν, ὅσα τε πρώτως ἐστὶν ὄντα καὶ ὅσα ὁπωσοῦν λέγεται ἐν τοῖς οὖσιν εἶναι. τί γὰρ ἂν καὶ εἴη, εἰ μὴ ἓν εἴη; ἐπείπερ ἀφαιρεθέντος τοῦ ἑνὸς, οὐκ ἔστιν ἐκεῖνα· οὔτε γὰρ στρατὸς, οὔτε χορὸς, εἰ μή ἐστι τὸ ἕν. καὶ δὴ καὶ τὰ τῶν φυτῶν καὶ ζώων σώματα, εἰ φεύγει τὸ ἓν εἰς πλῆθος θρυπτόμενα, τὴν οὐσίαν αὐτῶν ἣν εἶχεν ἀπώλεσεν, οὐκ ἔτι ὄντα ἃ ἦν. ὅστις δ’ οἴεται τὰ ὄντα τύχῃ καὶ τῷ αὐτομάτῳ διοικεῖσθαι, καὶ σωματικαῖς συνέχεσθαι αἰτίαις, οὗτος πόῤῥω ἀπελήλαται θεοῦ καὶ ἐννοίας ἑνός. εἴπερ δεῖ τι αὐταρκέστατον εἶναι, τὸ ἓν εἶναι δεῖ. τόπος δὲ οὐδεὶς αὐτοῦ. οὐ γὰρ δεῖται ἱδρύσεως, ὡς αὑτὸ φέρειν μὴ δυνάμενον· τό,τε ἱδρυθησόμενον ἄψυχον, καὶ ὄγκος πίπτων, ἐὰν μήπω ἱδρυθῇ. ἐνδεὲς γὰρ, καὶ τόπον ζητοῦν. ἀρχὴ δὲ οὐκ ἐνδεὲς τῶν μετ’ αὐτό. ἡ δὲ πάντων ἀρχὴ ἀνενδεὲς ἁπάντων.

PG 148:1378ὅ,τι γὰρ ἐνδεὲς, ἐφιέμενον ἀρχῆς, ἐστὶν ἐνδεές. εἰ οὖν τὸ ἓν ἐνδεὲς, τῷ ζητεῖν δηλονότι μὴ εἶναι ἕν· ὥστε ἐνδεὲς ἔσται τοῦ φθεροῦντος. ὥστε τῷ ἑνὶ οὐδὲν ἀγαθόν ἐστιν· οὐδὲ βούλησις τοίνυν οὐδενός· ἀλλ’ ἔστιν ὑπὲρ ἀγαθὸν, καὶ αὐτὸ οὐχ ἑαυτῷ τοῖς δ’ ἄλλοις ἀγαθὸν, εἴ τι αὐτοῦ δύναται μεταλαμβάνειν· οὐδὲ νόησις, ἵνα μὴ ἑτερότης, οὐδὲ κίνησις. πρὸ γὰρ κινήσεως καὶ πρὸ νοήσεως. ἢ νοήσεως δεήσεται, ἵνα γνῷ ἑαυτὸν ὁ αὐτάρκης ἑαυτῷ. νόησις γὰρ οὐ νοεῖ, ἀλλ’ αἰτία τοῦ νοεῖν ἄλλῳ. τὸ δ’ αἴτιον οὐ ταὐτὸν τῷ αἰτιατῷ. τὸ δὲ πάντων αἴτιον οὐδέν ἐστιν ἐκείνων. οὐ τοίνυν οὐδ’ ἀγαθὸν λεκτέον τοῦτο ὃ παρέχει, ἀλλ’ ἄλλως τἀγαθὸν ὑπὲρ τὰ ἄλλα ἀγαθά. (ΙΑ.) Τὰ δ’ αὐτὰ ὁ Πλατωνικὸς διέξεισι Πρόκλος περὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ ἀγαθοῦ· καὶ ὁ τοῖς θεολογικοῖς ἐντυγχάνων ἐκείνου εἴσεται σαφῶς τὴν συμφωνίαν. ἐμοὶ γὰρ οὐ σχολάζειν αἱ τῆς κεφαλῆς ἐῶσιν ἀλγηδόνες ἐν τούτοις. εἴσεται δ’ ἐν ταὐτῷ καὶ τὴν Πλάτωνος περὶ τὰ τοιαῦτα δόξαν ἐξ αὐτοῦ, εἴπερ αὐτὸς τῷ γε πλείονι μέρει τἀκείνου φθέγγεται πάντα. Δεικτέον δ’ ὅμως ἐκ μέρους τὰ πλείω. φησὶν οὖν· πᾶν τὸ γινόμενον ἐν μεθέξει τοῦ ἑνὸς γίνεται ἕν.

αὐτὸ μὲν γὰρ οὐχ ἕν ἐστι. καθὸ δὲ πέπονθε τὴν μετοχὴν τοῦ ἑνὸς, ἕν ἐστιν. εἰ γὰρ γίνοιτο ἓν, ἃ μή ἐστιν ἓν καθ’ ἑαυτὰ, συνιόντα δήπου καὶ κοινωνοῦντα ἀλλήλοις, γίνεται ἓν καὶ ὑπομένει τὴν τοῦ ἑνὸς παρουσίαν, οὐκ ὄντα ὅπερ ἕν. μετέχει ἄρα τοῦ ἑνὸς ταύτῃ, ᾗ πάσχει τὸ ἓν γενέσθαι. εἰ μὲν γὰρ ἤδη ἐστὶν ἓν, οὐ γίνεται ἕν. τὸ γὰρ ὂν οὐ γίνεται ὃ ἤδη ἐστίν. εἰ δὲ γίνεται, τῷ μὴ ἓν εἶναι πρότερον, ἕξει τὸ ἓν, ἐγγενομένου τινὸς ἐν αὐτοῖς ἑνός. β. Ἐγὼ μὲν οὖν ταῦτα εἰπὼν ᾤμην λόγου ἀπηλλάχθαι· μηδὲ γὰρ δεῖσθαι πλειόνων ἔτι καὶ σαφεστέρων μαρτυριῶν, εἰς παράστασιν τῆς ἑνιαίας ἐκείνης καὶ μοναδικῆς καὶ θείας ἁπλότητος, καὶ ὅσα δεικνῦσιν ἕτερα περὶ θεοῦ τῶν πάλαι σοφῶν οἱ λόγοι, ὑπεράγαθον αὐτὸν καλοῦντες, καὶ τόπον ὑπὲρ τόπον, καὶ νόησιν ὑπὲρ νόησιν, καὶ κίνησιν ὑπὲρ κίνησιν, τοῖς ἁγίοις ὁμοίως, ἅτε ὑφ’ ἑνὶ καὶ τῷ αὐτῷ τούτοις κανόνι τυπούμενοι τῆς τεχνικῆς παιδείας καὶ ἐπιστήμης, κοινῇ τοῖς πᾶσι πρὸς τοῦ θεοῦ βραβευθείσης, ὁπόσοι διαλέκτῳ κέχρηνται τῇ αὐτῇ. (Β.) Οἱ δ’ οὐκ ἀφίσταντό μου, τὴν συμφωνίαν κἀκ τῶν ἱερῶν ἀπαιτοῦντες ὄψεσιν αὐταῖς ἀναλαμβάνειν βιβλίων.

οὐ γὰρ ἐνέτυχον οὐδαμῆ πω οὔθ’ ἱεραῖς, οὔτε τισὶ τῶν θύραθεν περὶ ὅτων δήποτε βίβλων φιλοπονώτερον, ἵν’ εἴη καὶ ἡμῖν, πρὸς εἰδότας γε ποιουμένοις τὸν λόγον, τὰ τῶν πόνων κουφότερα· ἀλλ’ ἃ πρὸς τοῦ διδασκάλου Παλαμᾶ συνέβαινέ σφισιν ἄκροις ἀκούειν ὠσὶ, ταῦτ’ ἐδέχοντο καὶ ἐπίστευον λίαν ἀπονητὶ, ἀταλαίπωρον ἀπιστίαν πίστεως ἀλλαττόμενοι, δι’ ἀκαιρίαν νοῦ, μᾶλλον δὲ διὰ γνώμης καίριον μοχθηρίαν, ἀσέβειαν παρά γε τοῦ μὴ εἰδότος οἱ μὴ εἰδότες λαμβάνοντες. ταύτῃ τοι καὶ παραχρῆμα παράγειν ἐπῄει μοι Διονυσίου τοῦ Ἀρειοπαγίτου ταυτί. Ἓν μέν ἐστι τὸ ὄντως ὂν καὶ καλὸν καὶ ἀγαθὸν καὶ σοφὸν, οὗ πάντες οἱ ἑνοειδεῖς ἐφίενται· μετέχουσι δ’ αὐτοῦ οὐχ ἑνιαίως, καίτοι ἑνὸς καὶ ταὐτοῦ ὄντος· ἀλλ’ ὡς ἑκάστῳ τὰ θεῖα διανέμει ζυγὰ, κατὰ τὴν ἑκάστου ἐπιτηδειότητα. καὶ πάλιν· ὥσπερ ἓν μὲν ἡ μονὰς, πρὸ πάντων δέ ἐστι τῶν ἀριθμῶν, καὶ αἰτία ἐστὶ παντὸς ἀριθμοῦ καὶ οὐκ ἔστιν ἀριθμὸς, ἀλλ’ ἀρχὴ ἀριθμῶν, καὶ τὰ ἑξῆς·

οὕτω καὶ ὁ θεὸς ἓν λέγεται, οὐ μόνον ὡς μόνος καὶ ἐξῃρημένος πάντων τῶν ὄντων κατὰ πάντα, καὶ ὡς ἁπλοῦς καὶ ἀμερὴς καὶ ἀδιαίρετος καὶ ἀπαθὴς, ἀλλὰ καὶ ὡς πρὸ πάντων τῶν ὄντων, καὶ ὡς πάντων αἴτιος· ἓν γὰρ τὸ πάντων τῶν ὄντων αἴτιον, καὶ ἑνικῶς ἓν, ἤτοι ἰδικῶς, ἐξαιρέτως, καὶ πρὸ πάντων· τὰ πάντα δ’ ἐξ αὐτοῦ καὶ μετ’ αὐτό· καὶ ὡς ὑπὸ πάντων τῶν ὄντων μετεχόμενος κατὰ τὴν ἑκάστου ἐπιτηδειότητα. τὸ γὰρ πάντη ἀμέτοχον αὐτοῦ πάντη μὴ ὄν ἐστι. καὶ τῷ εἶναι τὸ ἓν, πάντα ἐστὶ τὰ ὄντα. καὶ οὐκ ἔστι τὸ πάντων αἴτιον ἓν, ἓν τῶν πάντων, ἀλλ’ ὑπὲρ πᾶν ἓν, καὶ παντὸς ἑνὸς καὶ πλήθους ὥσπερ ποιητικὸν, οὕτω καὶ ὁριστικόν. καὶ ὡς ἡ μονὰς πρὸ παντὸς ἀριθμοῦ πεπληθυσμένου, καὶ πάντα ἐν ἑαυτῷ τὸ ἓν καὶ τὰ ἐναντία ἑνοειδῶς καὶ ἀσυγχύτως προείληφε. καὶ πάλιν ὁ αὐτός φησιν· ἐπὶ θεοῦ ταὐτόν ἐστι τὸ καλὸν τῷ ἀγαθῷ· τοῦ καλοῦ γὰρ καὶ ἀγαθοῦ πάντα ἐφίεται. καλὸν δὲ καὶ κάλλος οὐ διαιρετέον ἐπὶ τῆς ἐν ἑνὶ τὰ ὅλα συνειληφυίας αἰτίας. ταῦτα γὰρ ἐπὶ μὲν τῶν ὄντων ἁπάντων, εἰς μετέχοντα καὶ μετοχὰς διαιροῦντες, καλὸν λέγομεν τὸ κάλλους μετέχον· κάλλος δὲ τὴν μετοχὴν τῆς καλλοποιοῦ τῶν ὄντων αἰτίας.

PG 148:1379ὁ δὲ θεὸς ταῦτα λέγεται, ὡς αἴτιος τούτων. ἐκ θεοῦ γὰρ καὶ ἐν θεῷ καὶ αὐτὸ τὸ εἶναι, καὶ αἱ τῶν ὄντων πάντων ἀρχαὶ, καὶ τὰ ὄντα πάντα, καὶ τὰ ἀλλήλοις ἐναντία· καὶ τοῦτο ἀσχέτως καὶ ἐξαιρέτως καὶ συνειλημμένως καὶ ἑνιαίως. καὶ γὰρ ἐν μονάδι πᾶς ἀριθμὸς ἑνοειδῶς προϋφέστηκε, καὶ ἔχει πάντα ἀριθμὸν ἡ μονὰς ἐν ἑαυτῇ μοναχῶς, ὡς αἰτία παντὸς ἀριθμοῦ· καὶ πᾶς ἀριθμὸς ἥνωται μὲν ἐν τῇ μονάδι· καθ’ ὅσον δὲ τῆς μονάδος πρόεισι, κατὰ τοσοῦτον διακρίνεται καὶ πληθύνεται· ὡς καὶ ἐν κέντρῳ πᾶσαι αἱ τοῦ κύκλου γραμμαὶ κατὰ μίαν ἕνωσιν συνυφεστήκασι, καὶ πάσας ἔχει τὸ κέντρον τὰς εὐθείας ἑνοειδῶς. ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ὅλῃ τῶν ὅλων φύσει πάντες οἱ λόγοι τῆς καθ’ ἕκαστον φύσεως συνειλημμένοι εἰσὶ κατὰ μίαν ἀσύγχυτον ἕνωσιν, καὶ ἐν τῇ ψυχῇ μονοειδῶς αἱ τῶν κατὰ μέρος πάντων προνοητικαὶ τοῦ ὅλου σώματος δυνάμεις. οὐδὲν οὖν ἄτοπον, ἐξ ἀμυδρῶν εἰκόνων ἐπὶ τὸ πάντων αἴτιον ἀναβάντας ὑπερκοσμίοις ὀφθαλμοῖς θεωρῆσαι πάντα ἐν τῷ πάντων αἰτίῳ μονοειδῶς καὶ ἡνωμένως.

1379 [A. m. 6839, ixD = {} [IMP. 3. CANTACı'2. šj 1380 chritudinis est particeps: pulchritudinem vero στηκε, καὶ ἔχει πάντα ἀριθμὸν ἡ μονὰς ἐν ἑαυτῇ μοναχῶς, ὡς αιτία παντὸς ἀριθμοῦ· καὶ πᾶς ἀριθ. μὲς ἔνεται μὲν ἐν τῇ μονάδι· καθ᾽ ὅσον δὲ τῆς μονάδα, πρόεισι, κατὰ τοσοῦτον διακρίνεται καὶ πληθύνεται· ὡς καὶ ἐν κέντρῳ πᾶσαι αἱ τοῦ καν κλου γραμμα! κατὰ μίαν ένωσιν συνυφεστήκασι, καὶ πάσας ἔχει τὸ κέντρον τὰς εὐθείας ἐνοειδώς. ᾿Αλλὰ καὶ ἐν τῇ ὅλῃ τῶν ὅλων φύσει πάντες οἱ λόγοι τῆς καθ' έκαστον φύσεως συνειλημμένοι εἰσὶ κατὰ μίαν ἀσύγχυτον ἔνωσιν, καὶ ἐν τῇ ψυχῇ και νοειδώς αἱ τῶν κατὰ μέρος πάντων προνοητικαὶ τοῦ ὅλου σώματος δυνάμεις. Οὐδὲν οὖν ἄτοπον, ἐξ όμο δρῶν εἰκόνων ἐπὶ τὸ πάντων αἴτιον ἀναβάντες υπερκοσμίοις ὀφθαλμοῖς θεωρῆσαι πάντα ἐν τῷ πάντων αἰτίῳ μονοειδῶς καὶ ήνωμένως. Εἰ @ καλ 6 καθ᾿ ἡμᾶς ήλιος τὰς τῶν αἰσθητῶν οὐσίας καὶ ποιότητας, καίτοι πολλὰς καὶ διαφόρους ούσας, ε αὐτὸς ὤν, καὶ μονοειδές ἐπιλάμπων φῶς, ζωοί κε! τρέφει, πολλῷ μᾶλλον ἐν τῷ καὶ αὐτοῦ τοῦ είναι καὶ πάντων τῶν ὄντων αἰτίῳ προτεστάνει τι πάντων τῶν ὄντων παραδείγματα κατά μίαν ύπν ούσιον ἔνωσιν, συγχωρητέον· καθάπερ ή ζωής μία καὶ ἡ αὐτὴ πρὸς πολλῶν ἀκοῦν ὡς μία μετέχει Vocamus participationcm cause omnia pulchra efficientis. Deus autem hæc esse dicitur, quatenus horum causa est. Ex Deo enim et in Deo sunt ipsum esse, entium omnium principia, entia omnia, et quæ sibi invicem suut contraria; idque sine ulla proportione, exinie, comprehense et singulariter. Etenim in unitate numerus omnis uniformiter præexsistit; et muitas, tanquam omnis numeri cansa, singulariter in se ipsa oninem numerum habet. Εt omnis numerus in unilate unitus est; in quantum vero ah unitate progreditur, in tantum dividitur et multiplicatur; quemadmodum et omnes circuli lineæ in centro uuite, et simplici unitione coexsistant, et centrum omnes rectas lineas uniformiter habet. Imo et in tota hujus uni. H versi natura omnes uniuscujusque naturæ rationes unica et inconfursa unitione sunt comprehens:; el onines facultates, quæ singulis totius corporis partibus provident, uniformiter in anima copulata sunt. Non est igitur absurdum, ex obscuri; imaginibus ad universalem omnium causam ascendentes, omnia 1097 uniformiter et unite in omnium causa superinundanis oculis conspicere. Si vero sol noster. multas ac diversas rerum sensilium substantias et qualitates, unus ipse, et uniforme Jumen difunders, vivificat et nutrit; longe potiori ratione concedendum est, in solis ipsius et omnium entium causa, per unicam supersubstantialem unitionem, omnium rerum exemplaria præexstitisse: quemadmodum es vos cum una sit et eadem, a multis quoque auribus, ut una, participatur. ● III. Sed quoniam hic sese dedit occasio, ut de Joco dissererem, quippe qui continenter et uniformiter complectatur quæcunque sunt in ipso, etiam quæ contraria sibi invicem esse videntur; necesse est, ut divinorum Ecclesiæ doctorum hac quoque in re concentum expleam, et quasi necessarium quoddam debitum exsolvam. ● Deus, cum sit immaterialis et incircumscriptus, in loco non est. Suus enim sibi locus est ipse, qui omnia replet: supra omnia est, licet omnia ipse contineat. Sciendum est porro, divinitatem esse partium expertem; totam totaliter esse ubique; non ejus partem in parte, quasi corporaliter divisam, sed totaw in omnibus, et totam supra omnia. Angelus autem non quidem corporaliter in loco continetur, ita ut em poralibus figuris conformetur; attamen in loco .se dicitur, quia spirituali et intelligibili quodam modo præsens in loco sistitur, ibique secundum propriam suam naturam operatur, nee est alibi. › IV. Ego vero cum e multis SS. Patribus multa hic connectere 1098 possem testimonia, unius Dionysii Areopagit.e verba mihi sufleere consui, eo quod eruditis viris abunde facerent satis. Nam Imperitorum hominum nullam prorsus rationem habro. Isti enim deliriorum loco habent omnem fationem, omnem qua instituimur doctrinam et ται. Γ. Ἐπεὶ δὲ καὶ περὶ τόπου διαλαβεῖν ἡμᾶς ἐν ἐκείνοις συμπέπτωκεν, ἅτε καὶ αὐτοῦ συνεκτικώς τε καὶ ἐνοειδῶς τὰ ἐν αὐτῷ περιέχοντος άπαντα, καὶ τὰ διάφορα εἶναι δοκοῦντα, ἀναγκαῖον καὶ το του τὴν τῶν θείων τῆς Ἐκκλησίας διδασκάλων, 21θάπερ τι τῶν ἀναγκαίων χρεῶν, συμφωνίαν ἐπ πιμπλάναι.» Ο Θεός αῦλος ὤν, καὶ ἀπερίγραπται, ἐν τόπῳ οὐκ ἔστιν. Αὐτὸς γὰρ ἑαυτοῦ τόπος ἐστίν, ὁ τὰ πάντα πληρῶν καὶ ὑπὲρ τὰ πάντα ὤν, τον αυτός συνέχων τὰ πάντα. Ιστέον δὲ ὅτι τὸ θεῖον ἀμερές ἐστιν, ὅλον ὑλικῶς πανταχοῦ ὄν, καὶ οὐ μέσ ρο; ἐν μέρει σωματικώς διαιρούμενον, ἀλλ' διαν ἐν πᾶσι καὶ ὅλον ὑπὲρ τὸ πᾶν. Ο δ' ἄγγελος σωμα τικῶς μὲν ἐν τόπῳ οὐ περιέχεται, ὥστε τυποῦσαι καὶ σχηματίζεσθαι· όμως λέγεται εἶναι ἐν τόπῳ, διὰ τὸ παρεῖναι νοητώς [Ρ. 689] που καὶ ἐνεργών κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, καὶ μὴ εἶναι ἀλλαχοῦ, ο Δ'. Ἐγὼ δ' ἐκ πολλῶν πολλὰ συνείρει, δυνάμενες ὅμοια μόνοι; ἀρχεῖσθαι κέκρικα τοῖ; Διονυσίου τ Αρειοπαγίτου, πλήρη πεπαιδευμένοις ίνες ἀνδράσι. Περὶ γάρ τοι τῶν ἀπαιδεύτων λόγος ἡμῖν οὐξένων οὐδείς. Λῆρος γάρ σφισι λόγος όπως κα! μοῦσα παιδευτικὴ καὶ ἤθους ρυθμὸς καὶ οὐδ᾽ ἐλε χίστου δέω λέγειν) εὐσέβεια πᾶσα καὶ κανόνες Variorum uola. 185) Textumn intelligo quasi scripsisset Grego τ... τὰ τοῦ Διονυσίου κεκρικώς πλήρη ἔντα τοῖς πεπαιδευμένοι;. Erit, fateor, enallage quædam, δου ἀντίπτωσις (positio unius casus pro alterol. sed quæ nec ipsi Platoni, quem Gregoras in verberum structura nonnunquanı imitari comatar, insolita est. CapPERONN. F

εἰ δὲ καὶ ὁ καθ’ ἡμᾶς ἥλιος τὰς τῶν αἰσθητῶν οὐσίας καὶ ποιότητας, καίτοι πολλὰς καὶ διαφόρους οὔσας, εἷς αὐτὸς ὢν, καὶ μονοειδὲς ἐπιλάμπων φῶς, ζωοῖ καὶ τρέφει, πολλῷ μᾶλλον ἐν τῷ καὶ αὐτοῦ τοῦ ἡλίου καὶ πάντων τῶν ὄντων αἰτίῳ προϋφεστάναι τὰ πάντων τῶν ὄντων παραδείγματα κατὰ μίαν ὑπερούσιον ἕνωσιν, συγχωρητέον· καθάπερ ἡ φωνὴ μία καὶ ἡ αὐτὴ πρὸς πολλῶν ἀκοῶν ὡς μία μετέχεται. (Γ.) Ἐπεὶ δὲ καὶ περὶ τόπου διαλαβεῖν ἡμᾶς ἐν ἐκείνοις συμπέπτωκεν, ἅτε καὶ αὐτοῦ συνεκτικῶς τε καὶ ἑνοειδῶς τὰ ἐν αὐτῷ περιέχοντος ἅπαντα, καὶ τὰ διάφορα εἶναι δοκοῦντα, ἀναγκαῖον καὶ τούτου τὴν τῶν θείων τῆς ἐκκλησίας διδασκάλων, καθάπερ τι τῶν ἀναγκαίων χρεῶν, συμφωνίαν ἀποπιμπλάναι. ὁ θεὸς ἄϋλος ὢν, καὶ ἀπερίγραπτος, ἐν τόπῳ οὐκ ἔστιν. αὐτὸς γὰρ ἑαυτοῦ τόπος ἐστὶν, ὁ τὰ πάντα πληρῶν καὶ ὑπὲρ τὰ πάντα ὢν, κἂν αὐτὸς συνέχων τὰ πάντα. ἰστέον δὲ ὅτι τὸ θεῖον ἀμερές ἐστιν, ὅλον ὁλικῶς πανταχοῦ ὂν, καὶ οὐ μέρος ἐν μέρει σωματικῶς διαιρούμενον, ἀλλ’ ὅλον ἐν πᾶσι καὶ ὅλον ὑπὲρ τὸ πᾶν. ὁ δ’ ἄγγελος σωματικῶς μὲν ἐν τόπῳ οὐ περιέχεται, ὥστε τυποῦσθαι καὶ σχηματίζεσθαι·

1379 [A. m. 6839, ixD = {} [IMP. 3. CANTACı'2. šj 1380 chritudinis est particeps: pulchritudinem vero στηκε, καὶ ἔχει πάντα ἀριθμὸν ἡ μονὰς ἐν ἑαυτῇ μοναχῶς, ὡς αιτία παντὸς ἀριθμοῦ· καὶ πᾶς ἀριθ. μὲς ἔνεται μὲν ἐν τῇ μονάδι· καθ᾽ ὅσον δὲ τῆς μονάδα, πρόεισι, κατὰ τοσοῦτον διακρίνεται καὶ πληθύνεται· ὡς καὶ ἐν κέντρῳ πᾶσαι αἱ τοῦ καν κλου γραμμα! κατὰ μίαν ένωσιν συνυφεστήκασι, καὶ πάσας ἔχει τὸ κέντρον τὰς εὐθείας ἐνοειδώς. ᾿Αλλὰ καὶ ἐν τῇ ὅλῃ τῶν ὅλων φύσει πάντες οἱ λόγοι τῆς καθ' έκαστον φύσεως συνειλημμένοι εἰσὶ κατὰ μίαν ἀσύγχυτον ἔνωσιν, καὶ ἐν τῇ ψυχῇ και νοειδώς αἱ τῶν κατὰ μέρος πάντων προνοητικαὶ τοῦ ὅλου σώματος δυνάμεις. Οὐδὲν οὖν ἄτοπον, ἐξ όμο δρῶν εἰκόνων ἐπὶ τὸ πάντων αἴτιον ἀναβάντες υπερκοσμίοις ὀφθαλμοῖς θεωρῆσαι πάντα ἐν τῷ πάντων αἰτίῳ μονοειδῶς καὶ ήνωμένως. Εἰ @ καλ 6 καθ᾿ ἡμᾶς ήλιος τὰς τῶν αἰσθητῶν οὐσίας καὶ ποιότητας, καίτοι πολλὰς καὶ διαφόρους ούσας, ε αὐτὸς ὤν, καὶ μονοειδές ἐπιλάμπων φῶς, ζωοί κε! τρέφει, πολλῷ μᾶλλον ἐν τῷ καὶ αὐτοῦ τοῦ είναι καὶ πάντων τῶν ὄντων αἰτίῳ προτεστάνει τι πάντων τῶν ὄντων παραδείγματα κατά μίαν ύπν ούσιον ἔνωσιν, συγχωρητέον· καθάπερ ή ζωής μία καὶ ἡ αὐτὴ πρὸς πολλῶν ἀκοῦν ὡς μία μετέχει Vocamus participationcm cause omnia pulchra efficientis. Deus autem hæc esse dicitur, quatenus horum causa est. Ex Deo enim et in Deo sunt ipsum esse, entium omnium principia, entia omnia, et quæ sibi invicem suut contraria; idque sine ulla proportione, exinie, comprehense et singulariter. Etenim in unitate numerus omnis uniformiter præexsistit; et muitas, tanquam omnis numeri cansa, singulariter in se ipsa oninem numerum habet. Εt omnis numerus in unilate unitus est; in quantum vero ah unitate progreditur, in tantum dividitur et multiplicatur; quemadmodum et omnes circuli lineæ in centro uuite, et simplici unitione coexsistant, et centrum omnes rectas lineas uniformiter habet. Imo et in tota hujus uni. H versi natura omnes uniuscujusque naturæ rationes unica et inconfursa unitione sunt comprehens:; el onines facultates, quæ singulis totius corporis partibus provident, uniformiter in anima copulata sunt. Non est igitur absurdum, ex obscuri; imaginibus ad universalem omnium causam ascendentes, omnia 1097 uniformiter et unite in omnium causa superinundanis oculis conspicere. Si vero sol noster. multas ac diversas rerum sensilium substantias et qualitates, unus ipse, et uniforme Jumen difunders, vivificat et nutrit; longe potiori ratione concedendum est, in solis ipsius et omnium entium causa, per unicam supersubstantialem unitionem, omnium rerum exemplaria præexstitisse: quemadmodum es vos cum una sit et eadem, a multis quoque auribus, ut una, participatur. ● III. Sed quoniam hic sese dedit occasio, ut de Joco dissererem, quippe qui continenter et uniformiter complectatur quæcunque sunt in ipso, etiam quæ contraria sibi invicem esse videntur; necesse est, ut divinorum Ecclesiæ doctorum hac quoque in re concentum expleam, et quasi necessarium quoddam debitum exsolvam. ● Deus, cum sit immaterialis et incircumscriptus, in loco non est. Suus enim sibi locus est ipse, qui omnia replet: supra omnia est, licet omnia ipse contineat. Sciendum est porro, divinitatem esse partium expertem; totam totaliter esse ubique; non ejus partem in parte, quasi corporaliter divisam, sed totaw in omnibus, et totam supra omnia. Angelus autem non quidem corporaliter in loco continetur, ita ut em poralibus figuris conformetur; attamen in loco .se dicitur, quia spirituali et intelligibili quodam modo præsens in loco sistitur, ibique secundum propriam suam naturam operatur, nee est alibi. › IV. Ego vero cum e multis SS. Patribus multa hic connectere 1098 possem testimonia, unius Dionysii Areopagit.e verba mihi sufleere consui, eo quod eruditis viris abunde facerent satis. Nam Imperitorum hominum nullam prorsus rationem habro. Isti enim deliriorum loco habent omnem fationem, omnem qua instituimur doctrinam et ται. Γ. Ἐπεὶ δὲ καὶ περὶ τόπου διαλαβεῖν ἡμᾶς ἐν ἐκείνοις συμπέπτωκεν, ἅτε καὶ αὐτοῦ συνεκτικώς τε καὶ ἐνοειδῶς τὰ ἐν αὐτῷ περιέχοντος άπαντα, καὶ τὰ διάφορα εἶναι δοκοῦντα, ἀναγκαῖον καὶ το του τὴν τῶν θείων τῆς Ἐκκλησίας διδασκάλων, 21θάπερ τι τῶν ἀναγκαίων χρεῶν, συμφωνίαν ἐπ πιμπλάναι.» Ο Θεός αῦλος ὤν, καὶ ἀπερίγραπται, ἐν τόπῳ οὐκ ἔστιν. Αὐτὸς γὰρ ἑαυτοῦ τόπος ἐστίν, ὁ τὰ πάντα πληρῶν καὶ ὑπὲρ τὰ πάντα ὤν, τον αυτός συνέχων τὰ πάντα. Ιστέον δὲ ὅτι τὸ θεῖον ἀμερές ἐστιν, ὅλον ὑλικῶς πανταχοῦ ὄν, καὶ οὐ μέσ ρο; ἐν μέρει σωματικώς διαιρούμενον, ἀλλ' διαν ἐν πᾶσι καὶ ὅλον ὑπὲρ τὸ πᾶν. Ο δ' ἄγγελος σωμα τικῶς μὲν ἐν τόπῳ οὐ περιέχεται, ὥστε τυποῦσαι καὶ σχηματίζεσθαι· όμως λέγεται εἶναι ἐν τόπῳ, διὰ τὸ παρεῖναι νοητώς [Ρ. 689] που καὶ ἐνεργών κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, καὶ μὴ εἶναι ἀλλαχοῦ, ο Δ'. Ἐγὼ δ' ἐκ πολλῶν πολλὰ συνείρει, δυνάμενες ὅμοια μόνοι; ἀρχεῖσθαι κέκρικα τοῖ; Διονυσίου τ Αρειοπαγίτου, πλήρη πεπαιδευμένοις ίνες ἀνδράσι. Περὶ γάρ τοι τῶν ἀπαιδεύτων λόγος ἡμῖν οὐξένων οὐδείς. Λῆρος γάρ σφισι λόγος όπως κα! μοῦσα παιδευτικὴ καὶ ἤθους ρυθμὸς καὶ οὐδ᾽ ἐλε χίστου δέω λέγειν) εὐσέβεια πᾶσα καὶ κανόνες Variorum uola. 185) Textumn intelligo quasi scripsisset Grego τ... τὰ τοῦ Διονυσίου κεκρικώς πλήρη ἔντα τοῖς πεπαιδευμένοι;. Erit, fateor, enallage quædam, δου ἀντίπτωσις (positio unius casus pro alterol. sed quæ nec ipsi Platoni, quem Gregoras in verberum structura nonnunquanı imitari comatar, insolita est. CapPERONN. F

ὅμως λέγεται εἶναι ἐν τόπῳ, διὰ τὸ παρεῖναι νοητῶς που καὶ ἐνεργῶν κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, καὶ μὴ εἶναι ἀλλαχοῦ. (Δ.) Ἐγὼ δ’ ἐκ πολλῶν πολλὰ συνείρειν δυνάμενος ὅμοια μόνοις ἀρκεῖσθαι κέκρικα τοῖς Διονυσίου τοῦ Ἀρειοπαγίτου, πλήρη πεπαιδευμένοις ὄντα ἀνδράσι. περὶ γάρ τοι τῶν ἀπαιδεύτων λόγος ἡμῖν οὐδένων οὐδείς. λῆρος γάρ σφισι λόγος ἅπας καὶ μοῦσα παιδευτικὴ καὶ ἤθους ῥυθμὸς καὶ (οὐδ’ ἐλαχίστου δέω λέγειν) εὐσέβεια πᾶσα καὶ κανόνες ἐκκλησίας εὐνομουμένης. ὅμως τε περὶ βουλήσεως καὶ δυνάμεως καὶ ζωῆς καὶ σοφίας καὶ τῶν τοιούτων ἐπ’ ἐκείνοις μὲν παμπληθὲς διεξῆλθον· ὑμῖν δ’ ἐνταυθοῖ προτιθέναι, φορτικὸν ἐμοί γε φαίνεται καὶ οὐδ’ ἄλλως ἀναγκαῖον. τὴν γὰρ ἐν τούτοις ἀνάγκην καὶ καιρῶν δεῖσθαι πολεμίων ἀνάγκη, ὅτε δὴ μαχίμου (φάναι) κόνεως ἀναῤῥιπιζομένης ἐν μέσῳ μάλα σφοδρῶς ἀναφλεγόμενον τὸ θερμὸν τῆς ψυχῆς ἀκάθεκτον ἔχει τὴν οἴκοθεν ὁρμὴν, ἐπὶ ξυροῦ τῶν κινδύνων αἰωρουμένων·

1379 [A. m. 6839, ixD = {} [IMP. 3. CANTACı'2. šj 1380 chritudinis est particeps: pulchritudinem vero στηκε, καὶ ἔχει πάντα ἀριθμὸν ἡ μονὰς ἐν ἑαυτῇ μοναχῶς, ὡς αιτία παντὸς ἀριθμοῦ· καὶ πᾶς ἀριθ. μὲς ἔνεται μὲν ἐν τῇ μονάδι· καθ᾽ ὅσον δὲ τῆς μονάδα, πρόεισι, κατὰ τοσοῦτον διακρίνεται καὶ πληθύνεται· ὡς καὶ ἐν κέντρῳ πᾶσαι αἱ τοῦ καν κλου γραμμα! κατὰ μίαν ένωσιν συνυφεστήκασι, καὶ πάσας ἔχει τὸ κέντρον τὰς εὐθείας ἐνοειδώς. ᾿Αλλὰ καὶ ἐν τῇ ὅλῃ τῶν ὅλων φύσει πάντες οἱ λόγοι τῆς καθ' έκαστον φύσεως συνειλημμένοι εἰσὶ κατὰ μίαν ἀσύγχυτον ἔνωσιν, καὶ ἐν τῇ ψυχῇ και νοειδώς αἱ τῶν κατὰ μέρος πάντων προνοητικαὶ τοῦ ὅλου σώματος δυνάμεις. Οὐδὲν οὖν ἄτοπον, ἐξ όμο δρῶν εἰκόνων ἐπὶ τὸ πάντων αἴτιον ἀναβάντες υπερκοσμίοις ὀφθαλμοῖς θεωρῆσαι πάντα ἐν τῷ πάντων αἰτίῳ μονοειδῶς καὶ ήνωμένως. Εἰ @ καλ 6 καθ᾿ ἡμᾶς ήλιος τὰς τῶν αἰσθητῶν οὐσίας καὶ ποιότητας, καίτοι πολλὰς καὶ διαφόρους ούσας, ε αὐτὸς ὤν, καὶ μονοειδές ἐπιλάμπων φῶς, ζωοί κε! τρέφει, πολλῷ μᾶλλον ἐν τῷ καὶ αὐτοῦ τοῦ είναι καὶ πάντων τῶν ὄντων αἰτίῳ προτεστάνει τι πάντων τῶν ὄντων παραδείγματα κατά μίαν ύπν ούσιον ἔνωσιν, συγχωρητέον· καθάπερ ή ζωής μία καὶ ἡ αὐτὴ πρὸς πολλῶν ἀκοῦν ὡς μία μετέχει Vocamus participationcm cause omnia pulchra efficientis. Deus autem hæc esse dicitur, quatenus horum causa est. Ex Deo enim et in Deo sunt ipsum esse, entium omnium principia, entia omnia, et quæ sibi invicem suut contraria; idque sine ulla proportione, exinie, comprehense et singulariter. Etenim in unitate numerus omnis uniformiter præexsistit; et muitas, tanquam omnis numeri cansa, singulariter in se ipsa oninem numerum habet. Εt omnis numerus in unilate unitus est; in quantum vero ah unitate progreditur, in tantum dividitur et multiplicatur; quemadmodum et omnes circuli lineæ in centro uuite, et simplici unitione coexsistant, et centrum omnes rectas lineas uniformiter habet. Imo et in tota hujus uni. H versi natura omnes uniuscujusque naturæ rationes unica et inconfursa unitione sunt comprehens:; el onines facultates, quæ singulis totius corporis partibus provident, uniformiter in anima copulata sunt. Non est igitur absurdum, ex obscuri; imaginibus ad universalem omnium causam ascendentes, omnia 1097 uniformiter et unite in omnium causa superinundanis oculis conspicere. Si vero sol noster. multas ac diversas rerum sensilium substantias et qualitates, unus ipse, et uniforme Jumen difunders, vivificat et nutrit; longe potiori ratione concedendum est, in solis ipsius et omnium entium causa, per unicam supersubstantialem unitionem, omnium rerum exemplaria præexstitisse: quemadmodum es vos cum una sit et eadem, a multis quoque auribus, ut una, participatur. ● III. Sed quoniam hic sese dedit occasio, ut de Joco dissererem, quippe qui continenter et uniformiter complectatur quæcunque sunt in ipso, etiam quæ contraria sibi invicem esse videntur; necesse est, ut divinorum Ecclesiæ doctorum hac quoque in re concentum expleam, et quasi necessarium quoddam debitum exsolvam. ● Deus, cum sit immaterialis et incircumscriptus, in loco non est. Suus enim sibi locus est ipse, qui omnia replet: supra omnia est, licet omnia ipse contineat. Sciendum est porro, divinitatem esse partium expertem; totam totaliter esse ubique; non ejus partem in parte, quasi corporaliter divisam, sed totaw in omnibus, et totam supra omnia. Angelus autem non quidem corporaliter in loco continetur, ita ut em poralibus figuris conformetur; attamen in loco .se dicitur, quia spirituali et intelligibili quodam modo præsens in loco sistitur, ibique secundum propriam suam naturam operatur, nee est alibi. › IV. Ego vero cum e multis SS. Patribus multa hic connectere 1098 possem testimonia, unius Dionysii Areopagit.e verba mihi sufleere consui, eo quod eruditis viris abunde facerent satis. Nam Imperitorum hominum nullam prorsus rationem habro. Isti enim deliriorum loco habent omnem fationem, omnem qua instituimur doctrinam et ται. Γ. Ἐπεὶ δὲ καὶ περὶ τόπου διαλαβεῖν ἡμᾶς ἐν ἐκείνοις συμπέπτωκεν, ἅτε καὶ αὐτοῦ συνεκτικώς τε καὶ ἐνοειδῶς τὰ ἐν αὐτῷ περιέχοντος άπαντα, καὶ τὰ διάφορα εἶναι δοκοῦντα, ἀναγκαῖον καὶ το του τὴν τῶν θείων τῆς Ἐκκλησίας διδασκάλων, 21θάπερ τι τῶν ἀναγκαίων χρεῶν, συμφωνίαν ἐπ πιμπλάναι.» Ο Θεός αῦλος ὤν, καὶ ἀπερίγραπται, ἐν τόπῳ οὐκ ἔστιν. Αὐτὸς γὰρ ἑαυτοῦ τόπος ἐστίν, ὁ τὰ πάντα πληρῶν καὶ ὑπὲρ τὰ πάντα ὤν, τον αυτός συνέχων τὰ πάντα. Ιστέον δὲ ὅτι τὸ θεῖον ἀμερές ἐστιν, ὅλον ὑλικῶς πανταχοῦ ὄν, καὶ οὐ μέσ ρο; ἐν μέρει σωματικώς διαιρούμενον, ἀλλ' διαν ἐν πᾶσι καὶ ὅλον ὑπὲρ τὸ πᾶν. Ο δ' ἄγγελος σωμα τικῶς μὲν ἐν τόπῳ οὐ περιέχεται, ὥστε τυποῦσαι καὶ σχηματίζεσθαι· όμως λέγεται εἶναι ἐν τόπῳ, διὰ τὸ παρεῖναι νοητώς [Ρ. 689] που καὶ ἐνεργών κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν, καὶ μὴ εἶναι ἀλλαχοῦ, ο Δ'. Ἐγὼ δ' ἐκ πολλῶν πολλὰ συνείρει, δυνάμενες ὅμοια μόνοι; ἀρχεῖσθαι κέκρικα τοῖ; Διονυσίου τ Αρειοπαγίτου, πλήρη πεπαιδευμένοις ίνες ἀνδράσι. Περὶ γάρ τοι τῶν ἀπαιδεύτων λόγος ἡμῖν οὐξένων οὐδείς. Λῆρος γάρ σφισι λόγος όπως κα! μοῦσα παιδευτικὴ καὶ ἤθους ρυθμὸς καὶ οὐδ᾽ ἐλε χίστου δέω λέγειν) εὐσέβεια πᾶσα καὶ κανόνες Variorum uola. 185) Textumn intelligo quasi scripsisset Grego τ... τὰ τοῦ Διονυσίου κεκρικώς πλήρη ἔντα τοῖς πεπαιδευμένοι;. Erit, fateor, enallage quædam, δου ἀντίπτωσις (positio unius casus pro alterol. sed quæ nec ipsi Platoni, quem Gregoras in verberum structura nonnunquanı imitari comatar, insolita est. CapPERONN. F

PG 148:1381τῆς δ’ ἀκμῆς ἐκείνης παρελθούσης, καὶ τοῦ μαχίμου θώρακος καὶ τῶν ὅπλων ἐκείνων ῥιφέντων, ἐς τοὐναντίον χωρεῖ καὶ τὰ τῆς σπουδῆς, μαραινομένου τοῦ ὑπεκκαύματος καὶ τῆς ἀφορμῆς τοῦ πολέμου κατὰ μικρὸν ἀπιούσης ἐς λήθην, μετά γε τῆς τῶν ὅπλων ἀπαλλαγῆς. διὸ καὶ ἡμῖν ἐῤῥᾳθυμημένως πως ἤδη τῇ πρὸς ὑμᾶς διηγήσει μετὰ τὴν ζάλην ἐκείνην χρωμένοις ἐνεῖναι συγγνώμην οὐδὲν ἀπεικός· ἐξεῖναι γὰρ, κἀκ τῶν εἰρημένων, συνεῖναι ὑμᾶς τὴν τῶν σοφῶν ἑκατέρων συμφωνίαν, τῶν τε ἡμετέρων δηλαδὴ καὶ τῶν θύραθεν, ὅπως ταὐτὰ καὶ φρονοῦσι καὶ φθέγγονται περὶ τῆς θείας ἁπλότητος, εἶναι παγχάλεπον καὶ σφόδρα τῶν ἀδυνάτων, σύνθεσιν ἐννοεῖν ἢ διαφορὰν, πλὴν ὀνομάτων μόνον, οὐσίας τε καὶ βουλήσεως καὶ δυνάμεως καὶ ζωῆς καὶ σοφίας, καὶ ἁπλῶς ἐνεργείας ἁπάσης. ὥσπερ γὰρ ἐπίσης δίδωσιν ὁ θεὸς εὐσεβέσι καὶ ἀσεβέσιν, Ἕλλησί τε καὶ βαρβάροις, καὶ συλλήβδην πᾶσιν ἔθνεσιν εἰπεῖν, οὐρανὸν καὶ γῆν, ἀέρα τε καὶ ὑετὸν, ἥλιόν τε καὶ σελήνην, καὶ τἀναγκαῖα πάντα· οὕτω καὶ τοὺς τῶν ἀναγκαίων τεχνῶν κανόνας ἐπίσης παρέχεται πᾶσιν, ὁμοφύλοις καὶ ἀλλοφύλοις.

[4. c 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝ.Ε HISTORIE LIB. XXIII. P. 1. CASTIGLZ. ] 1382 κλησίας εὐνομουμένης. Όμως τε περί βουλήσεως ingenii concinnitatem, neque tantillum abest quin καὶ δυνάμεως καὶ ζωῆς καὶ σοφίας καὶ τῶν τοιούτων ἐπ' ἐκείνοις μὲν παμπληθές διεξῆλθον· ὑμῖν δ' ἐνταυθεί προτιθέναι, φορτικὸν ἐμοί γε φαίνεται καὶ οὐδ᾽ ἄλλως ἀναγκαῖον. Τὴν γὰρ ἐν τούτοις ἀνάγκην καὶ καιρῶν δεῖσθαι πολεμίων ἀνάγκῃ, ὅτε δὴ μα χίμου (φάναι) κόνεως αναῤῥιπιζομένης ἐν μέσῳ μάλα σφοδρῶς ἀναφλεγόμενον τὸ θερμὸν τῆς ψυχῆς ἀκάθεκτον ἔχει τὴν οίκοθεν ὁρμὴν, ἐπὶ ξυροῦ τῶν κινδύνων αιωρουμένων· τῆς δ' ἀκμῆς ἐκείνης πα ρελθούσης, καὶ τοῦ μαχίμου θώρακος καὶ τῶν ὅπλων ἐκείνων ῥιφέντων, ἐς τοὐναντίον χωρεῖ καὶ τὰ τῆς σπουδής, μαραινομένου τοῦ ὑπεκκαύματος καὶ τῆς ἀφορμῆς τοῦ πολέμου κατά μικρὸν ἐπιούσης ἐς λήθην, μετά γε τῆς τῶν ὅπλων ἀπαλλαγής. Διδ καὶ ἡμῖν ἐῤῥᾳθυμημένως πως ήδη τῇ πρὸς ὑμᾶς διηγήσει μετὰ τὴν ζάλην ἐκείνην χρωμένοις ἐνεῖναι συγγνώμην οὐδὲν ἀπεικός· ἐξεῖναι γὰρ, κἀκ τῶν εἰρημένων, συνεἶναι ὑμᾶς τὴν τῶν σοφῶν ἑκατέρων συμφωνίαν, τῶν τε ἡμετέρων δηλαδὴ καὶ τῶν θύο ραθεν, όπως ταυτὰ καὶ φρονοῦσι καὶ φθέγγονται περὶ τῆς θείας ἁπλότητος, εἶναι παγχάλεπον και σφόδρα τῶν ἀδυνάτων, σύνθεσιν ἐννοεῖν ἢ διαφο ράν, πλὴν ὀνομάτων μόνον, οὐσίας τε καὶ βουλή σεως καὶ δυνάμεως καὶ ζωῆς καὶ σοφίας, καὶ ἁπλῶς Ενεργείας απάσης. Ωσπερ γὰρ ἐπίσης δίδωσιν ὁ Θεὸς εὐσεβέσι καὶ ἀσεβέσιν, Ελλησί τε καὶ βαρβάροις, καὶ συλλήβδην πᾶσιν ἔθνεσιν εἰπεῖν, οὐρανὸν καὶ γῆν, αέρα τε καὶ ὑετὸν, ἥλιόν τε καὶ σελήνην, καὶ τἀναγκαῖα πάντα· οὕτω καὶ τοὺς τῶν ἀναγ καίων τεχνῶν κανόνας επίσης παρέχεται πᾶσιν, ὁμοφύλοις καὶ ἀλλοφύλοις. Οὐ γὰρ ἄλλη μὲν ἡ τεκτονική παρ' Έλλησι στάθμη, παρὰ Σκύθαις δ' ἄλλη· καὶ Μήδοις καὶ Πέρσαις ὁμοίως. Οὐ μὴν οὐδὲ τοῦ γεωργεῖν καὶ κυνηγετεῖν, καὶ τῶν τοιούτων, διαφορά. 'Αλλὰ τῆς θρησκείας διαφερούσης, τὰ τῆς τέχνης έχει συνάφειαν. Οὕτω δὲ καπὶ τῆς λεξικῆς ἐπιστήμης ἔστιν ὁρᾷν. Ὅσοι μὲν γὰρ τῇ αὐτῇ κέχρην τα: διαλέκτῳ, τῇ τῶν πρώτων εὐδοκιμησάντων όμογενῶν ἐπιστήμη (Ρ. 690] καὶ τέχνη τούτους κεχρήσθαι χρεών, Φοίνικας λέγω καὶ Πέρσας καὶ 'Ασσυ ρίους. Καὶ ἵνα τοὺς ἄλλους παρέλθωμεν, καὶ ὁπόσοι τῇ Ελλάδι κέχρηνται γλώσσῃ, ἀνάγκη καὶ τούτοις τῇ τῶν ἀρχηγῶν τῆς εὑρέσεως χρῆσθαι μεθόδῳ καὶ τέχνῃ, καθάπερ στάθμη τινί, εἰ μὴ βούλοιτό τις πλείω σολοικίζειν ή φθέγγεσθαι. Ο δὴ καὶ Ιουλιανῷ τῷ δυσσεβεῖ ληφθὲν ἐπὶ νοῦν ἐμποδών τοῖς εὐσεβοῦσι στῆναι πέπεικεν, Ελληνικοῖς βυθο μίζεσθαι λόγοις τὴν γλῶτταν. Μόνον τῆς ἐκλογῆς Ογιῶς ἀνθεκτέον ἐκεῖθεν, καὶ κατὰ τὴν ἐμμελῆ τε καὶ ἐναρμόνιον τῶν ἁγίων ἡμῶν συμφωνίαν. Η γὰρ οὐκ ἂν φθάνοι ταράττων τὰ πάτρια τῆς Ἐκκλησίας Ιερά δόγματα, δι' ἀμαθίαν ή μοχθηρίαν ἀπόπου γνώμης καὶ προαιρέσεως, κακῶς ἐκλαμβάνων καὶ διαστρέφων τὸν ἐγκείμενον ταῖς λέξεσι νοῦν, ὁμοίως τῷ σῷ Παλαμᾷ καὶ ὑμῖν, ἐκείνῳ ταυτά φθεγγομένοις ἀρτίως τά τε ἄλλα καὶ τρεῖς ὁμολογοῦσι φύσεις ἐπὶ τοῦ Σωτῆρος μεταμορφώσεως, μίαν μὲν τῆς ἀνθρωπότητος, δύο δὲ ταῖν δυεῖν θερ addam, omnem pietatem atque Ecclesiæ bene ordinale cauones. Tanien de voluntate, potentia, vita, sapientia, et aliis hujusmodi, propter illos plenissime disserui. Quæ vobis hic proponere, ut grave ac molestum videtur mihi, ita nec aliunde necessarium. Nam quæ in his occurrit necessitas, hostiles et bellicas occasiones necessario postulat; cụm scilicet bellicus pulvis (ut ita dicam) in medio palam excitatur, et ferventissimus æstus animæ indomitum intrinsecus babet impetum, eo quod res sit in summum atque imminens discrimen adducta. Ubi vero acrior ille contentionis æstus deferbuit, et militaris lorica simul cum armis iliis projecta est, tunc etiam vehemens pugnæ studium in contrarium vergit, eo quod ipsius exstinctum sit suscitabulums, et bellicus impetus statim atque arma projecta zunt, paulatim in oblivionem abierit. Itaque non immerito dabilis hanc veniam, si furte post illam tempestatem utcunque remissiori animo in hæc vobis enarranda incumbam. Namque unanimem sapientium tum Christianorum tum gentilium sententiam vel etiam ex dictis poteritis intelligere; qua nempe ratione de divina simplicitate eademn sapiant et pronuntient, esse perquam difficile, inio maxime impossibile, ut quis compositionem aut differentiam, præterquam nominum duntaxat, inter 1099 substantiam, et voluntatem, potentiam, vitam, sapicntiain et, ut summatim dicam, omnem operationem, excogitet. Quemadmodum enim piis æque ac impiis, Græcis et Barbaris, et (ut uno verbo complectar omnia) gentibus omnibus, caelum, terram, aera, imbrem, solem, lunam, et omnia necessaria, Dens tribuit; sic et necessariarum rrgulas artium indigenis et alienigenis æqualiter omnibus exhibet. Nam neque fabrilis norma et libella alia est apud Gracos, et alia apud Scythas; neque apud Medos alia, et alia item apud Persas; neque agriculturæ aut venationis, et aliorum hujusmodi, ulla est apud hos onines differentia: sed cum diversa sentiant de religione, in artibus conveniunt. Idem videas in ea scientia, quæ circa vocabula et dictiones versatur. Et vero quicunque dialecto eadem utuntur, ii primorum e sua gente et præslantium vernaculi sermonis auctorum scientia et arte utantur oportet, Phoenices intellige, Persas, Assyrios. Et, ut cæteros omittam, certe spu quoscunque Græcæ linguæ usus est, ii methodum el artem eorum qui reperti Græcismi duces et au - ctores fuerunt, necessario sequi debent, velut amussim quamdam; nisi plures in loquendo solu: - cismos quam voces proferre voluerint. Quod cum Juliano impio apostatæ in mentem venisset, ipsi suasit ut piis Christianis Græcarum litterarum studia, quibus linguam illi suam exornarent, interdiceret. Id unum bic notari velim, ut nempe profanarum litterarum delectus recte habeatur, juxtaæ congrucutem et piissimam sanctorum Patrum concordiam: alioqui jamjam unusquisque antiqua es

PG 148:1383οὐ γὰρ ἄλλη μὲν ἡ τεκτονικὴ παρ’ Ἕλλησι στάθμη, παρὰ Σκύθαις δ’ ἄλλη· καὶ Μήδοις καὶ Πέρσαις ὁμοίως. οὐ μὴν οὐδὲ τοῦ γεωργεῖν καὶ κυνηγετεῖν, καὶ τῶν τοιούτων, διαφορά. ἀλλὰ τῆς θρησκείας διαφερούσης, τὰ τῆς τέχνης ἔχει συνάφειαν. οὕτω δὲ κἀπὶ τῆς λεξικῆς ἐπιστήμης ἐστὶν ὁρᾷν. ὅσοι μὲν γὰρ τῇ αὐτῇ κέχρηνται διαλέκτῳ, τῇ τῶν πρώτων εὐδοκιμησάντων ὁμογενῶν ἐπιστήμῃ καὶ τέχνῃ τούτους κεχρῆσθαι χρεὼν, Φοίνικας λέγω καὶ Πέρσας καὶ Ἀσσυρίους. καὶ ἵνα τοὺς ἄλλους παρέλθωμεν, καὶ ὁπόσοι τῇ Ἑλλάδι κέχρηνται γλώσσῃ, ἀνάγκη καὶ τούτοις τῇ τῶν ἀρχηγῶν τῆς εὑρέσεως χρῆσθαι μεθόδῳ καὶ τέχνῃ, καθάπερ στάθμῃ τινὶ, εἰ μὴ βούλοιτό τις πλείω σολοικίζειν ἢ φθέγγεσθαι. ὃ δὴ καὶ Ἰουλιανῷ τῷ δυσσεβεῖ ληφθὲν ἐπὶ νοῦν ἐμποδὼν τοῖς εὐσεβοῦσι στῆναι πέπεικεν, Ἑλληνικοῖς ῥυθμίζεσθαι λόγοις τὴν γλῶτταν. μόνον τῆς ἐκλογῆς ὑγιῶς ἀνθεκτέον ἐκεῖθεν, καὶ κατὰ τὴν ἐμμελῆ τε καὶ ἐναρμόνιον τῶν ἁγίων ἡμῶν συμφωνίαν.

[\. M. (859, IND. 4] ἀκτίστου δευτέρας θεότητος καθ' ὑμᾶς· ὧν τὴν μὲν ὀμέθεκτον πᾶσι πάντη φατέ, τὴν δὲ μεθεκτήν· ὡς ἀναγκάζεσθαι πάλιν ἡμᾶς, καὶ τούτων τὴν ἀπ πίαν ἐλέγχειν. sara Ecclesia dogmata 1100 perturbaret, seu ή τήτων, τῆς τε ἀφανοῦς καὶ τῆς παραδειχθείσης imperitia, sen stolidæ mentis ac voluntatis praviLale, verborum sensum unale intelligens ac perverters; quemadmodum nunc Palamæ contigit, et vobis, qui tum aliis de rebus eadem prorsus cuin Alo pronuntiatis, tum in Christo Salvatore transfigurato tres naturas admittitis, unam quidem ha. mananı et duas alias duarum deitatum, quarum una sit invisibilis, altera vero deitas increas (juxta ``vestram sententiam) suf:ostendatur, ita ut harum quidem alteram ab omnibus creaturis į arīįcipari omnino non posse asseratis. Unde Lujus vestræ opinionis ineptias arguere iterum cogimur, V. Et primam quidem de participatione sermowem instituamuus et in medium adducamus. Consideremus, quomodo Palamas tuus ex scriptis tuın SS. Patrum, tum profanorum, delectum quendam habuerit. Ut enim, inquit, multi quidem sunt vocati, pauci vero cleati, sic licet multi scriptorum delectum habeant, pauci tamen tuto id faciunt. Nam quosdam e paganis nemini partim similia sanctis Patribus nostris dixisse (quorum quædam, cun SS. Patribus comparanda, in mediuin protelimus), partim vero absimilia et contraria; e quibus Palamas ejusque gregales, quæ suæ opinioni favebant, quodam quasi falo elegerunt, de more scarabæorum, qui ita sunt a natura comparati, ut quæcunque bene olent, aversentur, quæcunque amplectantur. Ε'. Καὶ πρῶτον γε τὸν περὶ μεθέξεως λέγνη ενεγκόντες εἰς μέσον ζωμεν πῶς ὁ σὸς Παλαμάς ότ τῶν γραφῶν ποιεῖται τὴν ἐκλογὴν τῶν τε ἡμετέρων καὶ θύραθεν. Ως γὰρ πολλοὶ μὲν, φησί, κάτω ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί, οὕτω καὶ πολλῶν τὴν τῶν προ φῶν ἐκλογὴν ποιουμένων, τἀσφαλὲς ὀλίγοις τρει στι. Μέμνημαι γὰρ τῶν Ἑλλήνων ἐνίους τὴ μὲν ὁμοία τοῖς ἡμῶν φθεγγομένους αγίους, ἂν κα ένια παρειληφύσιν ἐς τὴν τῶν ἁγίων ἅμιλλαν στ εισενεγκεῖν ἐγεγόνει, πὴ δ' ἀνόμοιά τε καὶ ἐνσης ἀφ' ὧν τοῖς περὶ Παλαμᾶν ἐκλέγεσθαι τὰ κατὰ τὰ μην πέπρωται, κανθάρου, ίσα, οἷς μισεῖν μὲν τ φυκεν ὅσα εὐώδη, ὅσα δ' ἀπόζει μακράς δυοίν, ταῦτα δ' ἀσμένως προσίεσθαι. vero gravem ac fœtidum odorem spirant, libenter VI. Itaque Platonicus Prochus ita in suis theologicis iustitutionibus habet: Omne quod partici- ‹ pat, 1101 ignobilius est eo, quod participatur, et quoul participatur, ignobilius est co, quod parti- " cipari 1:on potest. Nanı quod participat, cum ante participationem iunperfectum sit et participatione sua perfectum evadat, certe posterius est co, quod participatur, in quantum perfectum est postquam participavit. Nam quatenus imperfectum erat, eitenus ignobilius est co, quod participatur, quodque ipsum perfectumn reddit. Quod autem ab aliquo, non ab omnibus participatur, id substantiam sørtitum est inferiorem eo, quod ab omnibus, non; b aliquo duntaxat, participauur. Nam hoc magis, et illud minus ad universalissimæ omnium vorum causæ naturam accedit. Ergo quod participari nequit, præstat iis quæ participantur, et vicissima q: a participantur praestantiora sunt illis qua par tic pant. Etenim, ut uno verbo complectar omnia, quod participari non potest, hoc ante multa unum est, quod autem participatur, in multis unani est sin:el et non unum; denique quidquid participa, e t non unum simul et unum. › Per Deum vos obestor, ut hoc in loco perpendatis quomodo, cum jag-nus iste Proclus multa de Deo dogmata tradiderit, quorum pleraque sunt ab omni erroris vitio libera et pura, vitiosissimum ex illis dognalijus Palamas fuerit amplexus: quod sane pagano suie scriptori pœnitendi locum daret, si præsens pse al surðam hanc opinionem videret divulgari. Γ. Φησὶ τοίνυν ο Πλατωνικής Πρόκλος 1 τοῖς αὐτοῦ θεολογικοί;· ο Παν το μετέχον τοῦ μετι χομένου καταδεέστερον· καὶ τὰ μετεχόμενον, και άμεθέκτου. Τὸ γὰρ μετέχον, ἀτελὲς μὲν δν πρότε μεθέξεως, τέλειον δὲ τῇ μεθέξει γενόμενον, δεύτε μόν ἐστι πάντως τοῦ μετεχομένου, και τέλειόν ἐστι μετασχόν. Η γὰρ ἀτελὲς ἦν, ταύτῃ τοῦ μεταπ θέντος, δ ποιεῖ τέλειον αὐτό, καταδεέστερον. 16 Κ μετεχόμενόν τινες ὂν, καὶ οὐ πάντων, τοῦ πάντων ὄντος, καὶ οὗ τινός, πάλιν ὑφειμένην ἔλαχεν υπαρ Το μὲν γὰρ τῷ πάντων αἰτίῳ συγγενέστερον, το τ ἧττον συγγενές. Ρ. 601] Ἡγείται ἄρα τὸ μὲν ἀμίξει στον τῶν μετεχομένων· ταῦτα δὲ, τῶν μετεχόντων, Ως γάρ, συνελόντι φάναι, τὸ μὲν ἔστιν ἐν πρὸ τῶν πολλῶν· τὸ δὲ μετεχόμενον ἐν τοῖς πολλοῖς ἐν δ καὶ οὐχ ἔν· τὸ δὲ μετέχον τῶν οὐχ ἐν ἅμα το ἐν. ο Σκεπτέον ἐνταῦθα πρὸς Θεοῦ, πως ποιών ) τῶν τοῦ Ἕλληνος ὄντων δογμάτων περὶ Θεοῦ, τ τὰ πλείω τοῦ νοσεῖν πως ἀπή λακται, δια το μεις νοσούντι προσετετήκει μέρει, δ καν αὐτῷ παρόν τῷ Ελληνι μετάμελον ἐχυρήσει, τἰτόπημα δημα σιευόμενου βλέποντα ή πῶς οὐκ ἂν Ηλέσθη της ἔλεγχον αὐτόθεν αἰσχύνοντα, βλέπων ὡς εἰ; ἑαυτῷ μάχοιτο, τἀναντία τοῖς πρότερον ἐντινής δογματίζων; Τρεῖς μὲν γὰρ ἐνταῦτα τάξεις παιδία ται· μίαν μὲν τὴν τοῦ ἀμεθέν του καὶ ὑπερκειμέν Θεοῦ, δευτέραν δὲ τὴν τοῦ μεθεκτοῦ γένους. τρίτην τῶν μετεχόντων. Καὶ ἡγεῖται εἰσούτον όπως κεῖσθαι τῶν μεθεκτῶν τὸ ἐμέθεκτιν, έχων της τῶν μετεχόντων. Πρόσθεν δ' ἐξείκου την εν Variorum not. Proel, Insitut. theo!ogic. lib. vn, cap. 24. Locum hunc Proch laudavit Gregoras libro etiam XXXVI Histor. Rom., qui liber sextus est inter daş maticos ejuzlem Gregore tractatus. Cieronna,

ἦ γὰρ οὐκ ἂν φθάνοι ταράττων τὰ πάτρια τῆς ἐκκλησίας ἱερὰ δόγματα, δι’ ἀμαθίαν ἢ μοχθηρίαν ἀτόπου γνώμης καὶ προαιρέσεως, κακῶς ἐκλαμβάνων καὶ διαστρέφων τὸν ἐγκείμενον ταῖς λέξεσι νοῦν, ὁμοίως τῷ σῷ Παλαμᾷ καὶ ὑμῖν, ἐκείνῳ ταὐτὰ φθεγγομένοις ἀρτίως τά τε ἄλλα καὶ τρεῖς ὁμολογοῦσι φύσεις ἐπὶ τοῦ Σωτῆρος μεταμορφώσεως, μίαν μὲν τῆς ἀνθρωπότητος, δύο δὲ ταῖν δυεῖν θεοτήτων, τῆς τε ἀφανοῦς καὶ τῆς παραδειχθείσης ἀκτίστου δευτέρας θεότητος καθ’ ὑμᾶς· ὧν τὴν μὲν ἀμέθεκτον πᾶσι πάντη φατὲ, τὴν δὲ μεθεκτήν· ὡς ἀναγκάζεσθαι πάλιν ἡμᾶς, καὶ τούτων τὴν ἀτοπίαν ἐλέγχειν. (Ε.) Καὶ πρῶτόν γε τὸν περὶ μεθέξεως λόγον ἐνεγκόντες εἰς μέσον ἴδωμεν πῶς ὁ σὸς Παλαμᾶς ἐκ τῶν γραφῶν ποιεῖται τὴν ἐκλογὴν τῶν τε ἡμετέρων καὶ θύραθεν. ὡς γὰρ πολλοὶ μὲν, φησὶ, κλητοὶ, ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί, οὕτω καὶ πολλῶν τὴν τῶν γραφῶν ἐκλογὴν ποιουμένων, τἀσφαλὲς ὀλίγοις πρόσεστι. μέμνημαι γὰρ τῶν Ἑλλήνων ἐνίους πὴ μὲν ὅμοια τοῖς ἡμῶν φθεγγομένους ἁγίοις, ὧν ἡμῖν ἔνια παρειληφόσιν ἐς τὴν τῶν ἁγίων ἅμιλλαν συνεισενεγκεῖν ἐγεγόνει, πὴ δ’ ἀνόμοιά τε καὶ ἐναντία·

[\. M. (859, IND. 4] ἀκτίστου δευτέρας θεότητος καθ' ὑμᾶς· ὧν τὴν μὲν ὀμέθεκτον πᾶσι πάντη φατέ, τὴν δὲ μεθεκτήν· ὡς ἀναγκάζεσθαι πάλιν ἡμᾶς, καὶ τούτων τὴν ἀπ πίαν ἐλέγχειν. sara Ecclesia dogmata 1100 perturbaret, seu ή τήτων, τῆς τε ἀφανοῦς καὶ τῆς παραδειχθείσης imperitia, sen stolidæ mentis ac voluntatis praviLale, verborum sensum unale intelligens ac perverters; quemadmodum nunc Palamæ contigit, et vobis, qui tum aliis de rebus eadem prorsus cuin Alo pronuntiatis, tum in Christo Salvatore transfigurato tres naturas admittitis, unam quidem ha. mananı et duas alias duarum deitatum, quarum una sit invisibilis, altera vero deitas increas (juxta ``vestram sententiam) suf:ostendatur, ita ut harum quidem alteram ab omnibus creaturis į arīįcipari omnino non posse asseratis. Unde Lujus vestræ opinionis ineptias arguere iterum cogimur, V. Et primam quidem de participatione sermowem instituamuus et in medium adducamus. Consideremus, quomodo Palamas tuus ex scriptis tuın SS. Patrum, tum profanorum, delectum quendam habuerit. Ut enim, inquit, multi quidem sunt vocati, pauci vero cleati, sic licet multi scriptorum delectum habeant, pauci tamen tuto id faciunt. Nam quosdam e paganis nemini partim similia sanctis Patribus nostris dixisse (quorum quædam, cun SS. Patribus comparanda, in mediuin protelimus), partim vero absimilia et contraria; e quibus Palamas ejusque gregales, quæ suæ opinioni favebant, quodam quasi falo elegerunt, de more scarabæorum, qui ita sunt a natura comparati, ut quæcunque bene olent, aversentur, quæcunque amplectantur. Ε'. Καὶ πρῶτον γε τὸν περὶ μεθέξεως λέγνη ενεγκόντες εἰς μέσον ζωμεν πῶς ὁ σὸς Παλαμάς ότ τῶν γραφῶν ποιεῖται τὴν ἐκλογὴν τῶν τε ἡμετέρων καὶ θύραθεν. Ως γὰρ πολλοὶ μὲν, φησί, κάτω ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί, οὕτω καὶ πολλῶν τὴν τῶν προ φῶν ἐκλογὴν ποιουμένων, τἀσφαλὲς ὀλίγοις τρει στι. Μέμνημαι γὰρ τῶν Ἑλλήνων ἐνίους τὴ μὲν ὁμοία τοῖς ἡμῶν φθεγγομένους αγίους, ἂν κα ένια παρειληφύσιν ἐς τὴν τῶν ἁγίων ἅμιλλαν στ εισενεγκεῖν ἐγεγόνει, πὴ δ' ἀνόμοιά τε καὶ ἐνσης ἀφ' ὧν τοῖς περὶ Παλαμᾶν ἐκλέγεσθαι τὰ κατὰ τὰ μην πέπρωται, κανθάρου, ίσα, οἷς μισεῖν μὲν τ φυκεν ὅσα εὐώδη, ὅσα δ' ἀπόζει μακράς δυοίν, ταῦτα δ' ἀσμένως προσίεσθαι. vero gravem ac fœtidum odorem spirant, libenter VI. Itaque Platonicus Prochus ita in suis theologicis iustitutionibus habet: Omne quod partici- ‹ pat, 1101 ignobilius est eo, quod participatur, et quoul participatur, ignobilius est co, quod parti- " cipari 1:on potest. Nanı quod participat, cum ante participationem iunperfectum sit et participatione sua perfectum evadat, certe posterius est co, quod participatur, in quantum perfectum est postquam participavit. Nam quatenus imperfectum erat, eitenus ignobilius est co, quod participatur, quodque ipsum perfectumn reddit. Quod autem ab aliquo, non ab omnibus participatur, id substantiam sørtitum est inferiorem eo, quod ab omnibus, non; b aliquo duntaxat, participauur. Nam hoc magis, et illud minus ad universalissimæ omnium vorum causæ naturam accedit. Ergo quod participari nequit, præstat iis quæ participantur, et vicissima q: a participantur praestantiora sunt illis qua par tic pant. Etenim, ut uno verbo complectar omnia, quod participari non potest, hoc ante multa unum est, quod autem participatur, in multis unani est sin:el et non unum; denique quidquid participa, e t non unum simul et unum. › Per Deum vos obestor, ut hoc in loco perpendatis quomodo, cum jag-nus iste Proclus multa de Deo dogmata tradiderit, quorum pleraque sunt ab omni erroris vitio libera et pura, vitiosissimum ex illis dognalijus Palamas fuerit amplexus: quod sane pagano suie scriptori pœnitendi locum daret, si præsens pse al surðam hanc opinionem videret divulgari. Γ. Φησὶ τοίνυν ο Πλατωνικής Πρόκλος 1 τοῖς αὐτοῦ θεολογικοί;· ο Παν το μετέχον τοῦ μετι χομένου καταδεέστερον· καὶ τὰ μετεχόμενον, και άμεθέκτου. Τὸ γὰρ μετέχον, ἀτελὲς μὲν δν πρότε μεθέξεως, τέλειον δὲ τῇ μεθέξει γενόμενον, δεύτε μόν ἐστι πάντως τοῦ μετεχομένου, και τέλειόν ἐστι μετασχόν. Η γὰρ ἀτελὲς ἦν, ταύτῃ τοῦ μεταπ θέντος, δ ποιεῖ τέλειον αὐτό, καταδεέστερον. 16 Κ μετεχόμενόν τινες ὂν, καὶ οὐ πάντων, τοῦ πάντων ὄντος, καὶ οὗ τινός, πάλιν ὑφειμένην ἔλαχεν υπαρ Το μὲν γὰρ τῷ πάντων αἰτίῳ συγγενέστερον, το τ ἧττον συγγενές. Ρ. 601] Ἡγείται ἄρα τὸ μὲν ἀμίξει στον τῶν μετεχομένων· ταῦτα δὲ, τῶν μετεχόντων, Ως γάρ, συνελόντι φάναι, τὸ μὲν ἔστιν ἐν πρὸ τῶν πολλῶν· τὸ δὲ μετεχόμενον ἐν τοῖς πολλοῖς ἐν δ καὶ οὐχ ἔν· τὸ δὲ μετέχον τῶν οὐχ ἐν ἅμα το ἐν. ο Σκεπτέον ἐνταῦθα πρὸς Θεοῦ, πως ποιών ) τῶν τοῦ Ἕλληνος ὄντων δογμάτων περὶ Θεοῦ, τ τὰ πλείω τοῦ νοσεῖν πως ἀπή λακται, δια το μεις νοσούντι προσετετήκει μέρει, δ καν αὐτῷ παρόν τῷ Ελληνι μετάμελον ἐχυρήσει, τἰτόπημα δημα σιευόμενου βλέποντα ή πῶς οὐκ ἂν Ηλέσθη της ἔλεγχον αὐτόθεν αἰσχύνοντα, βλέπων ὡς εἰ; ἑαυτῷ μάχοιτο, τἀναντία τοῖς πρότερον ἐντινής δογματίζων; Τρεῖς μὲν γὰρ ἐνταῦτα τάξεις παιδία ται· μίαν μὲν τὴν τοῦ ἀμεθέν του καὶ ὑπερκειμέν Θεοῦ, δευτέραν δὲ τὴν τοῦ μεθεκτοῦ γένους. τρίτην τῶν μετεχόντων. Καὶ ἡγεῖται εἰσούτον όπως κεῖσθαι τῶν μεθεκτῶν τὸ ἐμέθεκτιν, έχων της τῶν μετεχόντων. Πρόσθεν δ' ἐξείκου την εν Variorum not. Proel, Insitut. theo!ogic. lib. vn, cap. 24. Locum hunc Proch laudavit Gregoras libro etiam XXXVI Histor. Rom., qui liber sextus est inter daş maticos ejuzlem Gregore tractatus. Cieronna,

ἀφ’ ὧν τοῖς περὶ Παλαμᾶν ἐκλέγεσθαι τὰ κατὰ γνώμην πέπρωται, κανθάροις ἴσα, οἷς μισεῖν μὲν πέφυκεν ὅσα εὐώδη, ὅσα δ’ ἀπόζει μακρᾶς δυσωδίας, ταῦτα δ’ ἀσμένως προσίεσθαι. (2.) Φησὶ τοίνυν ὁ Πλατωνικὸς Πρόκλος ἐν τοῖς αὐτοῦ θεολογικοῖς· πᾶν τὸ μετέχον τοῦ μετεχομένου καταδεέστερον· καὶ τὸ μετεχόμενον, τοῦ ἀμεθέκτου. τὸ γὰρ μετέχον, ἀτελὲς μὲν ὂν πρὸ τῆς μεθέξεως, τέλειον δὲ τῇ μεθέξει γινόμενον, δεύτερόν ἐστι πάντως τοῦ μετεχομένου, καθὸ τέλειόν ἐστι μετασχόν. ᾗ γὰρ ἀτελὲς ἦν, ταύτῃ τοῦ μετασχεθέντος, ὃ ποιεῖ τέλειον αὐτὸ, καταδεέστερον. τὸ δὲ μετεχόμενόν τινος ὂν, καὶ οὐ πάντων, τοῦ πάντων ὄντος, καὶ οὔ τινος, πάλιν ὑφειμένην ἔλαχεν ὕπαρξιν. τὸ μὲν γὰρ τῷ πάντων αἰτίῳ συγγενέστερον, τὸ δὲ ἧττον συγγενές. ἡγεῖται ἄρα τὸ μὲν ἀμέθεκτον τῶν μετεχομένων· ταῦτα δὲ, τῶν μετεχόντων. ὡς γὰρ, συνελόντι φάναι, τὸ μέν ἐστιν ἓν πρὸ τῶν πολλῶν· τὸ δὲ μετεχόμενον ἐν τοῖς πολλοῖς ἓν ἅμα καὶ οὐχ ἕν·

[\. M. (859, IND. 4] ἀκτίστου δευτέρας θεότητος καθ' ὑμᾶς· ὧν τὴν μὲν ὀμέθεκτον πᾶσι πάντη φατέ, τὴν δὲ μεθεκτήν· ὡς ἀναγκάζεσθαι πάλιν ἡμᾶς, καὶ τούτων τὴν ἀπ πίαν ἐλέγχειν. sara Ecclesia dogmata 1100 perturbaret, seu ή τήτων, τῆς τε ἀφανοῦς καὶ τῆς παραδειχθείσης imperitia, sen stolidæ mentis ac voluntatis praviLale, verborum sensum unale intelligens ac perverters; quemadmodum nunc Palamæ contigit, et vobis, qui tum aliis de rebus eadem prorsus cuin Alo pronuntiatis, tum in Christo Salvatore transfigurato tres naturas admittitis, unam quidem ha. mananı et duas alias duarum deitatum, quarum una sit invisibilis, altera vero deitas increas (juxta ``vestram sententiam) suf:ostendatur, ita ut harum quidem alteram ab omnibus creaturis į arīįcipari omnino non posse asseratis. Unde Lujus vestræ opinionis ineptias arguere iterum cogimur, V. Et primam quidem de participatione sermowem instituamuus et in medium adducamus. Consideremus, quomodo Palamas tuus ex scriptis tuın SS. Patrum, tum profanorum, delectum quendam habuerit. Ut enim, inquit, multi quidem sunt vocati, pauci vero cleati, sic licet multi scriptorum delectum habeant, pauci tamen tuto id faciunt. Nam quosdam e paganis nemini partim similia sanctis Patribus nostris dixisse (quorum quædam, cun SS. Patribus comparanda, in mediuin protelimus), partim vero absimilia et contraria; e quibus Palamas ejusque gregales, quæ suæ opinioni favebant, quodam quasi falo elegerunt, de more scarabæorum, qui ita sunt a natura comparati, ut quæcunque bene olent, aversentur, quæcunque amplectantur. Ε'. Καὶ πρῶτον γε τὸν περὶ μεθέξεως λέγνη ενεγκόντες εἰς μέσον ζωμεν πῶς ὁ σὸς Παλαμάς ότ τῶν γραφῶν ποιεῖται τὴν ἐκλογὴν τῶν τε ἡμετέρων καὶ θύραθεν. Ως γὰρ πολλοὶ μὲν, φησί, κάτω ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί, οὕτω καὶ πολλῶν τὴν τῶν προ φῶν ἐκλογὴν ποιουμένων, τἀσφαλὲς ὀλίγοις τρει στι. Μέμνημαι γὰρ τῶν Ἑλλήνων ἐνίους τὴ μὲν ὁμοία τοῖς ἡμῶν φθεγγομένους αγίους, ἂν κα ένια παρειληφύσιν ἐς τὴν τῶν ἁγίων ἅμιλλαν στ εισενεγκεῖν ἐγεγόνει, πὴ δ' ἀνόμοιά τε καὶ ἐνσης ἀφ' ὧν τοῖς περὶ Παλαμᾶν ἐκλέγεσθαι τὰ κατὰ τὰ μην πέπρωται, κανθάρου, ίσα, οἷς μισεῖν μὲν τ φυκεν ὅσα εὐώδη, ὅσα δ' ἀπόζει μακράς δυοίν, ταῦτα δ' ἀσμένως προσίεσθαι. vero gravem ac fœtidum odorem spirant, libenter VI. Itaque Platonicus Prochus ita in suis theologicis iustitutionibus habet: Omne quod partici- ‹ pat, 1101 ignobilius est eo, quod participatur, et quoul participatur, ignobilius est co, quod parti- " cipari 1:on potest. Nanı quod participat, cum ante participationem iunperfectum sit et participatione sua perfectum evadat, certe posterius est co, quod participatur, in quantum perfectum est postquam participavit. Nam quatenus imperfectum erat, eitenus ignobilius est co, quod participatur, quodque ipsum perfectumn reddit. Quod autem ab aliquo, non ab omnibus participatur, id substantiam sørtitum est inferiorem eo, quod ab omnibus, non; b aliquo duntaxat, participauur. Nam hoc magis, et illud minus ad universalissimæ omnium vorum causæ naturam accedit. Ergo quod participari nequit, præstat iis quæ participantur, et vicissima q: a participantur praestantiora sunt illis qua par tic pant. Etenim, ut uno verbo complectar omnia, quod participari non potest, hoc ante multa unum est, quod autem participatur, in multis unani est sin:el et non unum; denique quidquid participa, e t non unum simul et unum. › Per Deum vos obestor, ut hoc in loco perpendatis quomodo, cum jag-nus iste Proclus multa de Deo dogmata tradiderit, quorum pleraque sunt ab omni erroris vitio libera et pura, vitiosissimum ex illis dognalijus Palamas fuerit amplexus: quod sane pagano suie scriptori pœnitendi locum daret, si præsens pse al surðam hanc opinionem videret divulgari. Γ. Φησὶ τοίνυν ο Πλατωνικής Πρόκλος 1 τοῖς αὐτοῦ θεολογικοί;· ο Παν το μετέχον τοῦ μετι χομένου καταδεέστερον· καὶ τὰ μετεχόμενον, και άμεθέκτου. Τὸ γὰρ μετέχον, ἀτελὲς μὲν δν πρότε μεθέξεως, τέλειον δὲ τῇ μεθέξει γενόμενον, δεύτε μόν ἐστι πάντως τοῦ μετεχομένου, και τέλειόν ἐστι μετασχόν. Η γὰρ ἀτελὲς ἦν, ταύτῃ τοῦ μεταπ θέντος, δ ποιεῖ τέλειον αὐτό, καταδεέστερον. 16 Κ μετεχόμενόν τινες ὂν, καὶ οὐ πάντων, τοῦ πάντων ὄντος, καὶ οὗ τινός, πάλιν ὑφειμένην ἔλαχεν υπαρ Το μὲν γὰρ τῷ πάντων αἰτίῳ συγγενέστερον, το τ ἧττον συγγενές. Ρ. 601] Ἡγείται ἄρα τὸ μὲν ἀμίξει στον τῶν μετεχομένων· ταῦτα δὲ, τῶν μετεχόντων, Ως γάρ, συνελόντι φάναι, τὸ μὲν ἔστιν ἐν πρὸ τῶν πολλῶν· τὸ δὲ μετεχόμενον ἐν τοῖς πολλοῖς ἐν δ καὶ οὐχ ἔν· τὸ δὲ μετέχον τῶν οὐχ ἐν ἅμα το ἐν. ο Σκεπτέον ἐνταῦθα πρὸς Θεοῦ, πως ποιών ) τῶν τοῦ Ἕλληνος ὄντων δογμάτων περὶ Θεοῦ, τ τὰ πλείω τοῦ νοσεῖν πως ἀπή λακται, δια το μεις νοσούντι προσετετήκει μέρει, δ καν αὐτῷ παρόν τῷ Ελληνι μετάμελον ἐχυρήσει, τἰτόπημα δημα σιευόμενου βλέποντα ή πῶς οὐκ ἂν Ηλέσθη της ἔλεγχον αὐτόθεν αἰσχύνοντα, βλέπων ὡς εἰ; ἑαυτῷ μάχοιτο, τἀναντία τοῖς πρότερον ἐντινής δογματίζων; Τρεῖς μὲν γὰρ ἐνταῦτα τάξεις παιδία ται· μίαν μὲν τὴν τοῦ ἀμεθέν του καὶ ὑπερκειμέν Θεοῦ, δευτέραν δὲ τὴν τοῦ μεθεκτοῦ γένους. τρίτην τῶν μετεχόντων. Καὶ ἡγεῖται εἰσούτον όπως κεῖσθαι τῶν μεθεκτῶν τὸ ἐμέθεκτιν, έχων της τῶν μετεχόντων. Πρόσθεν δ' ἐξείκου την εν Variorum not. Proel, Insitut. theo!ogic. lib. vn, cap. 24. Locum hunc Proch laudavit Gregoras libro etiam XXXVI Histor. Rom., qui liber sextus est inter daş maticos ejuzlem Gregore tractatus. Cieronna,

τὸ δὲ μετέχον πᾶν οὐχ ἓν ἅμα καὶ ἕν. σκεπτέον ἐνταῦθα πρὸς θεοῦ, πῶς πολλῶν τῶν τοῦ Ἕλληνος ὄντων δογμάτων περὶ θεοῦ, ὧν τὰ πλείω τοῦ νοσεῖν πως ἀπήλλακται, ὅδε τῷ μάλα νοσοῦντι προσετετήκει μέρει, ὃ κἂν αὐτῷ παρόντι τῷ Ἕλληνι μετάμελον ἐχορήγει, τἀτόπημα δημοσιευόμενον βλέποντι· ἢ πῶς οὐκ ἂν ᾐδέσθη τὸν ἔλεγχον αὐτόθεν αἰσχύνοντα, βλέπων ὡς αὐτὸς ἑαυτῷ μάχοιτο, τἀναντία τοῖς πρότερον ἐνταυθοῖ δογματίζων; τρεῖς μὲν γὰρ ἐνταῦθα τάξεις ποιεῖται· μίαν μὲν τὴν τοῦ ἀμεθέκτου καὶ ὑπερκειμένου θεοῦ, δευτέραν δὲ τὴν τοῦ μεθεκτοῦ γένους, καὶ τρίτην τῶν μετεχόντων. καὶ ἡγεῖται τοσοῦτον ὑπερκεῖσθαι τῶν μεθεκτῶν τὸ ἀμέθεκτον, ὅσον ταῦτα τῶν μετεχόντων. πρόσθεν δ’ ἐδείκνυ πᾶν τοὐναντίον. τὸ γὰρ ἓν ἔλεγεν εἶναι πάντων ἀρχὴν καὶ πάντη μετεχόμενον ὑπὸ τοῦ πλήθους, τουτέστιν ὑπὸ πάντων. πῶς γὰρ ἂν ὑπὲρ τὰ πάντα ἦν καὶ πάντων αἴτιον τῶν ὄντων, εἴπερ τὸ ἀσχέτῳ τε καὶ ἀμεθέκτῳ πρὸς ταῦτ’ εἶναι προσῆν αὐτῷ; τοῦ γὰρ τὰ πάντα πληροῦντος καὶ ἐν πᾶσιν ὄντος, πῶς οὐ μεθέξει πάντα; ἀλλ’ ἔοικε δεδιότι, μὴ καὶ τὸ θεῖον ὑπὸ τῶν πασχόντων, καθάπερ τὰ σώματα, μερισθῇ.

[\. M. (859, IND. 4] ἀκτίστου δευτέρας θεότητος καθ' ὑμᾶς· ὧν τὴν μὲν ὀμέθεκτον πᾶσι πάντη φατέ, τὴν δὲ μεθεκτήν· ὡς ἀναγκάζεσθαι πάλιν ἡμᾶς, καὶ τούτων τὴν ἀπ πίαν ἐλέγχειν. sara Ecclesia dogmata 1100 perturbaret, seu ή τήτων, τῆς τε ἀφανοῦς καὶ τῆς παραδειχθείσης imperitia, sen stolidæ mentis ac voluntatis praviLale, verborum sensum unale intelligens ac perverters; quemadmodum nunc Palamæ contigit, et vobis, qui tum aliis de rebus eadem prorsus cuin Alo pronuntiatis, tum in Christo Salvatore transfigurato tres naturas admittitis, unam quidem ha. mananı et duas alias duarum deitatum, quarum una sit invisibilis, altera vero deitas increas (juxta ``vestram sententiam) suf:ostendatur, ita ut harum quidem alteram ab omnibus creaturis į arīįcipari omnino non posse asseratis. Unde Lujus vestræ opinionis ineptias arguere iterum cogimur, V. Et primam quidem de participatione sermowem instituamuus et in medium adducamus. Consideremus, quomodo Palamas tuus ex scriptis tuın SS. Patrum, tum profanorum, delectum quendam habuerit. Ut enim, inquit, multi quidem sunt vocati, pauci vero cleati, sic licet multi scriptorum delectum habeant, pauci tamen tuto id faciunt. Nam quosdam e paganis nemini partim similia sanctis Patribus nostris dixisse (quorum quædam, cun SS. Patribus comparanda, in mediuin protelimus), partim vero absimilia et contraria; e quibus Palamas ejusque gregales, quæ suæ opinioni favebant, quodam quasi falo elegerunt, de more scarabæorum, qui ita sunt a natura comparati, ut quæcunque bene olent, aversentur, quæcunque amplectantur. Ε'. Καὶ πρῶτον γε τὸν περὶ μεθέξεως λέγνη ενεγκόντες εἰς μέσον ζωμεν πῶς ὁ σὸς Παλαμάς ότ τῶν γραφῶν ποιεῖται τὴν ἐκλογὴν τῶν τε ἡμετέρων καὶ θύραθεν. Ως γὰρ πολλοὶ μὲν, φησί, κάτω ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί, οὕτω καὶ πολλῶν τὴν τῶν προ φῶν ἐκλογὴν ποιουμένων, τἀσφαλὲς ὀλίγοις τρει στι. Μέμνημαι γὰρ τῶν Ἑλλήνων ἐνίους τὴ μὲν ὁμοία τοῖς ἡμῶν φθεγγομένους αγίους, ἂν κα ένια παρειληφύσιν ἐς τὴν τῶν ἁγίων ἅμιλλαν στ εισενεγκεῖν ἐγεγόνει, πὴ δ' ἀνόμοιά τε καὶ ἐνσης ἀφ' ὧν τοῖς περὶ Παλαμᾶν ἐκλέγεσθαι τὰ κατὰ τὰ μην πέπρωται, κανθάρου, ίσα, οἷς μισεῖν μὲν τ φυκεν ὅσα εὐώδη, ὅσα δ' ἀπόζει μακράς δυοίν, ταῦτα δ' ἀσμένως προσίεσθαι. vero gravem ac fœtidum odorem spirant, libenter VI. Itaque Platonicus Prochus ita in suis theologicis iustitutionibus habet: Omne quod partici- ‹ pat, 1101 ignobilius est eo, quod participatur, et quoul participatur, ignobilius est co, quod parti- " cipari 1:on potest. Nanı quod participat, cum ante participationem iunperfectum sit et participatione sua perfectum evadat, certe posterius est co, quod participatur, in quantum perfectum est postquam participavit. Nam quatenus imperfectum erat, eitenus ignobilius est co, quod participatur, quodque ipsum perfectumn reddit. Quod autem ab aliquo, non ab omnibus participatur, id substantiam sørtitum est inferiorem eo, quod ab omnibus, non; b aliquo duntaxat, participauur. Nam hoc magis, et illud minus ad universalissimæ omnium vorum causæ naturam accedit. Ergo quod participari nequit, præstat iis quæ participantur, et vicissima q: a participantur praestantiora sunt illis qua par tic pant. Etenim, ut uno verbo complectar omnia, quod participari non potest, hoc ante multa unum est, quod autem participatur, in multis unani est sin:el et non unum; denique quidquid participa, e t non unum simul et unum. › Per Deum vos obestor, ut hoc in loco perpendatis quomodo, cum jag-nus iste Proclus multa de Deo dogmata tradiderit, quorum pleraque sunt ab omni erroris vitio libera et pura, vitiosissimum ex illis dognalijus Palamas fuerit amplexus: quod sane pagano suie scriptori pœnitendi locum daret, si præsens pse al surðam hanc opinionem videret divulgari. Γ. Φησὶ τοίνυν ο Πλατωνικής Πρόκλος 1 τοῖς αὐτοῦ θεολογικοί;· ο Παν το μετέχον τοῦ μετι χομένου καταδεέστερον· καὶ τὰ μετεχόμενον, και άμεθέκτου. Τὸ γὰρ μετέχον, ἀτελὲς μὲν δν πρότε μεθέξεως, τέλειον δὲ τῇ μεθέξει γενόμενον, δεύτε μόν ἐστι πάντως τοῦ μετεχομένου, και τέλειόν ἐστι μετασχόν. Η γὰρ ἀτελὲς ἦν, ταύτῃ τοῦ μεταπ θέντος, δ ποιεῖ τέλειον αὐτό, καταδεέστερον. 16 Κ μετεχόμενόν τινες ὂν, καὶ οὐ πάντων, τοῦ πάντων ὄντος, καὶ οὗ τινός, πάλιν ὑφειμένην ἔλαχεν υπαρ Το μὲν γὰρ τῷ πάντων αἰτίῳ συγγενέστερον, το τ ἧττον συγγενές. Ρ. 601] Ἡγείται ἄρα τὸ μὲν ἀμίξει στον τῶν μετεχομένων· ταῦτα δὲ, τῶν μετεχόντων, Ως γάρ, συνελόντι φάναι, τὸ μὲν ἔστιν ἐν πρὸ τῶν πολλῶν· τὸ δὲ μετεχόμενον ἐν τοῖς πολλοῖς ἐν δ καὶ οὐχ ἔν· τὸ δὲ μετέχον τῶν οὐχ ἐν ἅμα το ἐν. ο Σκεπτέον ἐνταῦθα πρὸς Θεοῦ, πως ποιών ) τῶν τοῦ Ἕλληνος ὄντων δογμάτων περὶ Θεοῦ, τ τὰ πλείω τοῦ νοσεῖν πως ἀπή λακται, δια το μεις νοσούντι προσετετήκει μέρει, δ καν αὐτῷ παρόν τῷ Ελληνι μετάμελον ἐχυρήσει, τἰτόπημα δημα σιευόμενου βλέποντα ή πῶς οὐκ ἂν Ηλέσθη της ἔλεγχον αὐτόθεν αἰσχύνοντα, βλέπων ὡς εἰ; ἑαυτῷ μάχοιτο, τἀναντία τοῖς πρότερον ἐντινής δογματίζων; Τρεῖς μὲν γὰρ ἐνταῦτα τάξεις παιδία ται· μίαν μὲν τὴν τοῦ ἀμεθέν του καὶ ὑπερκειμέν Θεοῦ, δευτέραν δὲ τὴν τοῦ μεθεκτοῦ γένους. τρίτην τῶν μετεχόντων. Καὶ ἡγεῖται εἰσούτον όπως κεῖσθαι τῶν μεθεκτῶν τὸ ἐμέθεκτιν, έχων της τῶν μετεχόντων. Πρόσθεν δ' ἐξείκου την εν Variorum not. Proel, Insitut. theo!ogic. lib. vn, cap. 24. Locum hunc Proch laudavit Gregoras libro etiam XXXVI Histor. Rom., qui liber sextus est inter daş maticos ejuzlem Gregore tractatus. Cieronna,

PG 148:1385οὐδὲ γὰρ ἔφθη μαθὼν, ὡς ὁ θεὸς ἁπλοῦς ὢν πανταχῆ ἐστιν ὁλικῶς, καὶ οὐδαμοῦ· καὶ μετέχεται μὲν ὑφ’ ἁπάντων, ἀμεθέκτως δέ· καὶ μερίζεται μὲν, ἀμερίστως δέ· κατὰ τὴν εἰκόνα τῆς ἡμετέρας ψυχῆς, ἁπλῆς οἷον οὐσίας καὶ αὐτῆς. καὶ γὰρ καὶ αὕτη πανταχοῦ τοῦ σώματος ὅλη ὁλικῶς ὑπάρχουσα μετέχεται μὲν ὑφ’ ἑκάστου τῶν τοῦ σώματος μερῶν, ἀμεθέκτως δέ. οὐδὲ γὰρ οὐδὲν ἰδίᾳ τούτων οὐδαμῆ γίνεσθαι πέφυκε ψυχή· πλὴν ἕκαστον τῶν τοῦ σώματος μερῶν, ὡς ἔχει φύσεως ἅμα καὶ θέσεως, ὑπό γε τῆς κινούσης ὁμοῦ καὶ ζωούσης ἐνεργεῖται ψυχῆς· ὥστε καὶ εἰ ἦν ἐν τραχήλῳ ἢ ἐν χειρὶ κατασκευὴ στόματος, λάλος ἂν (οἶμαι) ἦν καὶ ἡ χεὶρ καὶ ὁ τράχηλος. εἰ οὖν οὕτω τοῦτο, πολλῷ ἂν μᾶλλον ὑπὸ πάντων μετέχοιτο θεὸς, ὁ πανταχοῦ παρὼν καὶ τὰ πάντα πληρῶν. καὶ ἐν ἑκάστῳ γὰρ τῶν πάντων γινόμενος ὅλος ἐστί· καὶ ὅλος μένει καθ’ ἑαυτὸν καὶ ἐν πᾶσι καὶ πρὸ τῶν πάντων· καὶ ὅλος μεθεκτὸς ὁ αὐτὸς καὶ ὅλος ἀμέθεκτος. (Ζ.) Ἀλλὰ τοῦτον ὁ Χριστιανὸς ἐμιμήσατο Παλαμᾶς ἀμαθῶς τε καὶ κακοτρόπως, καὶ μιμησάμενος οὐκ ἠνέσχετο μέχρι μιμήσεως εἶναι τἀγώνισμα·

[A. c. 1551] BYZANTINE HISTORIE LIB. XXIII. [IMP. J. CANTACUz. 5ļ 1386 τίων. Τὸ γὰρ ἐν ἔλεγον εἶναι πάντων ἀρχὴν καὶ Alioqui quoinodo non erubesceret, si statin cerneπάντη μετεχόμενον ὑπὸ τοῦ πλήθους, τουτέστιν ὑπὸ πάντων. Πῶς γὰρ ἂν ὑπὲρ τὰ πάντα ἦν καὶ πάντων αἴτιον τῶν ὄντων, εἴπερ τὸ ἀσχέτῳ τε καὶ ἀμεθέκτῳ πρὸς ταῦτ᾽ εἶναι προσὴν αὐτῷ; Τοῦ γὰρ τὰ πάντα πληροῦντος καὶ ἐν πᾶσιν ὄντος πῶς οὐ μεθέξει πάντα; 'Αλλ' ἔοικε δεδιότι, μὴ καὶ τὴ Θεῖον ὑπὸ τῶν πασχόντων, καθάπερ τα σώματα, μερι σθῇ. Οὐδὲ γὰρ ἔφθη μαθών, ὡς ὁ Θεὸς ἁπλοῦς ὢν πανταχῆ ἐστιν ὁλικῶς, καὶ οὐδαμοῦ καὶ μεςἔχεται μὲν ὑφ᾽ ἁπάντων, ἀμεθέκ: ως δέ· καὶ μερίζεται μὲν, ἀμερίστως δέ· κατὰ τὴν εἰκόνα τῆς ἡμετέρας ψυχῆς, ἁπλῆς οἷον οὐσίας καὶ αὐτῆς. Καὶ γὰρ καὶ αὕτη πανταχοῦ τοῦ σώματος όλη όλιπῶς ὑπάρχουσα μετέχεται μὲν ὑφ' ἑκάστου τῶν τοῦ σώματος μερῶν, ἀμεθέκτως δέ. Οὐδὲ γὰρ οὐδὲν ἰδία τούτων οὐδαμή γίνεσθαι πέφυκε ψυχής πλην Εκαστον τῶν τοῦ σώματος μερών, ώς έχει φύσ σεως ἅμα καὶ θέσεως, ὑπό γε τῆς κινούσης ὁμοῦ καὶ ζωούσης ἐνεργεῖται ψυχῆς· ὥστε καὶ εἰ ἦν ἐν τραχήλῳ ἢ ἐν χειρί κατασκευή στόματος, λάλος ἂν (είμαι) ἦν καὶ ἡ χεὶρ καὶ ὁ τράχηλος. Εἰ οὖν οὕτω τοῦτο, πολλῷ ἂν μᾶλλον [Ρ. 692] ὑπὸ πάντων μετέ χοιτο Θεὸς, ὁ πανταχοῦ παρὼν καὶ τὰ πάντα πληρῶν. Καὶ ἐν ἑκάστῳ γὰρ τῶν πάντων γινόμενος όλος ἐπτί· καὶ ὅλος μένει καθ' ἑαυτὸν καὶ ἐν πᾶσι καὶ πρὶ τῶν πάντων· καὶ ὅλος μεθεκτὸς ὁ αὐτὸς καὶ Όλος ἀμέθεκτος. ret probrosam atque ignominiosam sententiæ sue refutationem, quatenus nimirum secum ipse pugnat, contraria prioribus dogmata hoc in loco proferens? Hic enim tres rerum ordines esse statuit, quorum in primo reponit ens quod participari nequit et supremum Deum; in secundo collocat genus entis, quod participari potest; in tertio demum ordine constituit entia, quæ participart, 1102 et existimat ens, quod participari nequit, ius quæ participari possunt tantum præstare, quan, tum hæc entibus participativis præstant. Antea vero contrarium prorsus demonstrarat. Dicebat enim unum esse omnium principium, et a multitudine, id est ab omnibus, plane participatum. Quomodo enim super omnia esset et omnium entium causa, si nullam cum his habitudinem aut relationem includeret, nec ab iis possit partici - pari? Nan qui feri poss t, ut illud omnia non participent, quod omnia replet, et in omnibus exsistit? sed prorsus timuisse videtur, ne corporum more Deus a participautibus se divide. retur. Nondum quippe didicerat, Deum, utpote simplicem, ease ubique totaliter, et nusquam: ilom ab omnibus participari, sine ulla lauren sui ipsius participatione, et absque ulla sui divisione dividi. Cujus rei exemplum nobis suppeditat anima nostra, quippe quæ simplex ipsa sit substantia. Hæc enim cum tota sit et totaliter in stagulis corporis partibus, ab iis participatur, sed sine sui ipsius participatione. Nain anima per se et ex natura sua proprie nulla est e cor° pois partibus: attamen unaquæque corporis pars, secundum propriam naturam et positionem snam, ab anima vivificante et movente suum in actum educitur, adeo ut, si in collo vel in manu esset mechanica oris structura, loquax esset, ut opinor, et manus et collum. Si de»uima ita se res habet, longe potiori ratione ab omuibus participabitur Deus, qui ubique præsens omnia replet. Nam in unoquoque omnium entium totus exsistit: et cum totus per se solus ac seorsum maneat, est tamen in omnibus et aute omnis: 1103 idem totus participabilis est, et tamen totus participaci aequit. Ζ'. ᾿Αλλὰ τοῦτον ὁ Χριστιανός εμιμήσατο Παλαμᾶς ἀμαθῶς τε καὶ κακοτρόπως, καὶ μιμησάμενος οὐχ ἡνέσχετο μέχρι μιμήσεως είναι τἀγώνισμα ἀλλὰ φιλότιμος ὢν ἐν κακοῖς ἐκείνου μὲν ἐξ ἀμπθίας διέφθαρκε τὴν λέξιν, αὐτὸς δὲ τῇ κακές και κίαν προστίθησι διανοίας. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ ο δαμή δογματίζων ἀκτίστων θεοτήτων ἠλώνει πλή θος· μηδὲ γὰρ ἐγχωρεῖν ἐνεργεῖ τῇ φύσει· ὁ δ' ἀμέθεκτόν τε καὶ ὑπερκείμενον ἔφησεν εἶναι πρώτ τον Θεόν δευτέρα δ' ἔπειτα δίδωσι τάξει τὸ τῶν μεθεκτῶν καὶ ὑφειμένων θεοτήτων πλῆθος τρί τὴν δὲ χώραν ἔνειμε τοῖς τε ἀνθρώποις καὶ ὅτι ὑπὲ τὴν αἴσθησιν ἐνάρετα πράγματα, καθά πολλάκι; VII. Sed hunc paganum Christianus Palamas imperite atque improbe iuitatus est, nec intra imitationis limites hoc suum cum Proclo certamien contineri passus est: sed perpetrandis in wualis an bitiosus Proeli quidem verba præ imperitia corrupit: ipse autem huic priori malitiæ malitiam s nsus adjecit. Nam ille increatarum deitatum multitudinemi statuisse nusquam deprehenditur. Eam enim natura per se operativa admittere non potest: Palamas vero asseruit Deum esse primum, onibus superiorem, nec posse participari: participabilium et inferiorum multitudinem deititum secundo in ordine collocat: hominibus et cunctis Variorum nolæ. Celebre est philosopho-theologorum axio ma: Quod ubique est, nullibi est; umtellige, in nullo delinite aut circumscripte loco ita ut alibi quoque non reperiatur. CAPPERONN. llec breviter simul et apposite sanctus Masinus explanat scholiis ad cap. i, tib. De div. nom. seel. 5. Τὸ κατ' ουσίαν μὲν ἡ θεότης ου μετα εχεται με εκτὴ δὲ ἐστιν ἐν τῇ ἐξ αὐτῆς εἶναι τὰ PATROL. GR. CXLVIII πάντα καὶ ὑπ' αὐτῆς συνέχεσθαι εἰς τὸ εἶναι. let est, Secundum substantiam quidem divinitus Ron participatur, sed est participubilis quatenus ab ca ersistunt omnia et ab ea continentur alque conservantur ut sint. Idem fere habet paulo post auctor ipse libri De div. nom. seu potius ipsemet sanctus Maximus, ut mox adnotabo. CAPPERONN.

PG 148:1390ἀλλὰ φιλότιμος ὢν ἐν κακοῖς ἐκείνου μὲν ἐξ ἀμαθίας διέφθαρκε τὴν λέξιν, αὐτὸς δὲ τῇ κακίᾳ κακίαν προστίθησι διανοίας. ἐκεῖνος μὲν γὰρ οὐδαμῆ δογματίζων ἀκτίστων θεοτήτων ἡλώκει πλῆθος· μηδὲ γὰρ ἐγχωρεῖν ἐνεργεῖ τῇ φύσει· ὁ δ’ ἀμέθεκτόν τε καὶ ὑπερκείμενον ἔφησεν εἶναι πρῶτον θεόν· δευτέρᾳ δ’ ἔπειτα δίδωσι τάξει τὸ τῶν μεθεκτῶν καὶ ὑφειμένων θεοτήτων πλῆθος· τρίτην δὲ χώραν ἔνειμε τοῖς τε ἀνθρώποις καὶ ὅσα ὑπὸ τὴν αἴσθησιν ἐνάρετα πράγματα, καθὰ πολλάκις εἴρηταί τε καὶ εἰρήσεται ἡμῖν· καὶ ἅμα ἄναρχά τε καὶ ἄκτιστα εἶναι ὡρίσατο, μετὰ πολλῆς τῆς αὐθεντίας ποιησάμενος τὴν προσθήκην. οὕτω ὁ φιλότιμος ἀνὴρ γίνεται χορηγὸς τῶν μήτ’ ὄντων μήτ’ ἐσομένων, ἀναρχίαν καὶ ἀκτισίαν ἐπευωνίζων οὕτως ἀφθόνῳ χειρὶ τοῖς κτίσμασι, καὶ τὰς μὲν ὡς ὕδωρ σπείρων, τὰς δ’ ὡς ἄμμον διασκορπίζων. θαυμάσειε δ’ ἄν τις, πῶς ἃ μὲν μήτ’ ἔχει μήθ’ ἕξει δίδωσιν, ὥσπερ αὐτοματίζων τῶν μήτ’ ὄντων μήτ’ ἐσομένων τὴν γένεσιν· τῶν δὲ χρημάτων τὰ μὲν ὡς ἄμμον θησαυρίζει, τῶν θείων εἰκόνων ἀσελγῶς ἀφαιρούμενος, τὰ δ’ ὅθεν οὔτ’ ἔσπειρεν οὔτε διεσκόρπισεν, ἀπονητὶ συνάγει, τοῦ βασιλικοῦ κελεύοντος τρίποδος.

PG 148:1392ἀλλ’ ἀναίσχυντον ἡ ἀμαθία, καὶ φιλεῖ γε ὡς τὰ πολλὰ τὸ τῆς φύσεως ἐλλιπὲς τῇ θρασύτητι διασώζειν βιάζεσθαι· καθάπερ οἱ χωλεύοντες τὸ λεῖπον τοῦ ποδὸς ξυλίνῳ διασώζουσιν ἐνίοτε. ἀλλ’ ὁ περὶ τοῦ ἀκτίστου λόγος εἰς ἑτέραν ἡμῖν τεταμιεύσθω τράπεζαν· περὶ δ’ ἀμεθέκτου τῶν ἁγίων ὅ,τι φασὶν ἀκουσώμεθα. (Η.) Διονύσιος τοίνυν ὁ Ἀρειοπαγίτης τάδε διέξεισι. μεθεκτὸς μὲν ὁ θεὸς, κατὰ τὰς μεταδόσεις αὐτοῦ· ἀμέθεκτος δὲ, κατὰ τὸ μηδὲν μετέχον αὐτῆς τῆς οὐσίας αὐτοῦ, ἢ τῆς ζωῆς αὐτοῦ, ἢ τῆς σοφίας αὐτοῦ, ἤ τινος τῶν τοιούτων, ἅπερ ἔχει πάντα καθ’ ὑπεροχὴν καὶ ἐξαιρέτως. καὶ πάλιν· ἓν μέν ἐστι τὸ ὄντως ὂν καὶ καλὸν καὶ ἀγαθὸν καὶ σοφὸν, οὗ πάντες οἱ ἑνοειδεῖς ἐφίενται· μετέχουσι δ’ αὐτοῦ οὐχ ἑνιαίως, καίτοι ἑνὸς καὶ ταὐτοῦ ὄντος, ἀλλ’ ὡς ἑκάστῳ τὰ θεῖα διανέμει ζυγὰ κατὰ τὴν ἑκάστου ἐπιτηδειότητα· καθὰ καὶ πάσας ἔχειν ἔφαμεν τοῦ κύκλου τὰς γραμμὰς τὸ κέντρον ἑνοειδῶς. ἐπιστῆσαι δ’ ἄξιον ἐνταυθοῖ, πῶς ὁ μέγας Διονύσιος οὕτω λόγῳ βραχεῖ πᾶσαν παλαμναίαν κακόνοιαν, ὡς ἀράχνης ἱστὸν, διαλέλυκε.

PG 148:1394διαιρῶν γὰρ τῆς οὐσίας ὁ Παλαμᾶς σοφίαν καὶ δύναμιν καὶ ἀγαθότητα καὶ ζωὴν, καὶ ὅσα φησὶν ἐνεργείας τε καὶ ἀκτίστους θεότητας, τὴν μὲν οὐσίαν ἀμέθεκτον εἶναι τὸ παράπαν ὁρίζεται, ἰδιαζόντως γε μὴν αὐτὰς μεθεκτὰς, καὶ τοσαύτην ἐχούσας ἰδιότροπον ἑκάστην ἰσχὺν, ὡς δύνασθαι καὶ τοὺς ἀνθρώπους ἀκτίστους θεοὺς ἀπεργάζεσθαι καὶ ἀνάρχους. Διονύσιος ὁ τὰ θεῖα σοφὸς συνελὼν ἀμεθέκτους καὶ ταύτας ὁμοῦ τῇ οὐσίᾳ φησὶ, ἅτε μηδὲν τὸ διάφορον μηδαμῆ κεκτημένας, πλήν γε δὴ τοῦ ὀνόματος μόνου. δυοῖν οὖν ἀνάγκη θάτερον. ἢ γὰρ οὐ παραδέχεται Διονύσιον ὁ παράφρων οὑτοσί· ἢ τῆς ἐκείνου σοφῆς διανοίας ἀσύνετος μένει καθάπαξ· ἢ καὶ ἀμφοῖν ὁ ταλαίπωρος ἔνοχος εἶναι δοκεῖ. ἔπειτα μήτε νοῶν, μήτε δεχόμενος, οὐκ ἐρυθριᾷ διαβάλλων ἑτέρους καὶ τὰ οἰκεῖα μετάγων σκώμματα κατ’ ἐκείνων, οἳ τελέως ἅμα καὶ ἀπρὶξ ἔχονται τῶν ἐκείνου. ἀπηναισχύντησε γὰρ ὁ μεμηνὼς, καὶ ὄψις πόρνης καὶ μοιχαλίδος ἐγένετό οἱ, ἣ ὅτε πράξῃ (φησὶ Σολομὼν) ἀπονιψαμένη οὐδὲν ἄτοπον πεπραχέναι φησίν.

(Θ.) Ἀλλὰ γὰρ οὐκ ἄν ποτε δεξαίμην ἐγὼ (φησὶ) μεθεκτὴν ὅλως τὴν θείαν ὑπάρχειν οὐσίαν, οὐχ ἕως ἂν ἐν τοῖς ζῶσίν εἰμι καὶ τοῖς ἀέρος πνέουσι. τάχιστα γὰρ ἂν ἐξαναλώσῃ τὴν μετασχεῖν ἐθέλουσαν φύσιν, πρὶν ἂν μετάσχῃ. οὐδεὶς γὰρ ὄψεται τὸ πρόσωπόν μου, καὶ ζήσεται, φησὶν ἡ θεία γραφή. ἰοὺ ἰοὺ τῆς εὐηθείας καὶ τῶν σεμνῶν λογαρίων, μᾶλλον δὲ τῆς ἀσέμνου βωμολοχίας εἶτα ἐλάνθανεν ἡμᾶς ὕθλων ὑπάρχων μεστὸς, καὶ μύθων Ἑλληνικῶν, καὶ οὐδὲ τούτων σοφῶν, ἀλλ’ οἵους φασὶ τὰ γραί̈δια παρὰ τὰς ἐπ’ ἀλέα λέσχας. εἰς γὰρ τὰς Διὸς καὶ Σεμέλης ψευδεῖς καὶ μυθώδεις μετήνεγκεν ὁ ταλαίπωρος τὴν σμικρόνοιαν κοινονοίας καὶ θείου φωτὸς ἐπιδημίας· οὗ γενομένου, θνητὴν οὖσαν καὶ οὐρανίου Διὸς ἐνεγκεῖν οὐδαμῆ δυνηθεῖσαν λαμπρότητα, μηδ’ αἰθερίων κεραυνῶν ἐνδημίαν, ἀναλωθῆναι τὴν δυστυχῆ. οὕτω σμικροπρεπῶς τε καὶ ἀγεννῶς τὰς εὐγενεῖς τῶν ἁγίων ἐννοίας καὶ λέξεις ἐξ ἀμαθίας ὁ Παλαμᾶς ἐκλαμβάνων καὶ διαστρέφων τὰ θεῖα τῆς ἐκκλησίας ἐμόλυνε δόγματα, ὥσπερ ἀποσειομένης τῆς σφῶν ἐπιστήμης τὴν αὐτοῦ κακοήθειαν· καθάπερ τὰ τῶν ῥόδων εὔοσμα καὶ εὐανθῆ τὴν μαραίνουσαν αὐτὰ καὶ πρὸ τοῦ χρόνου χεῖρα.

τοιοῦτον οἱ σεμνοὶ τῆς νῦν ἐκκλησίας ποιμένες νέον διδάσκαλον τῶν θείων δογμάτων προὐστήσαντο, τυφλὸν τυφλῷ ὁδηγόν. ὅτι δ’ οὐχ ἁπλῷ τινι λόγῳ πρὸς ταῦτα χρώμενος φαίνεται, ἀλλ’ ὀξεῖαν καὶ σφόδρα γε κατεσπουδασμένην ἔχει τὴν πρόθεσιν τῆς ψυχῆς, καὶ ταὐτὸν ἀεὶ τοῖς γυψὶ καὶ κανθάροις ποιεῖ, τὰ ὑγιαίνοντα καὶ ὅσα εὐώδη παριὼν, τῶν τε λέξεων καὶ ἐννοιῶν τοῖς νοσοῦσί τε καὶ ὅσα μακρᾶς δυσωδίας ἀπόζει, προστέτηκε, καὶ ἅμα διαστρέφων οὐ μάλα αἰδεῖται τὰ πλεῖστα (τοῦτο δὲ καὶ γυπῶν καὶ κανθάρων ὑπέρτερον) δῆλον ἐντεῦθεν. ἐν γὰρ Τιμαίῳ Πλάτων θεολογεῖν ἑλόμενος θεὸν ὑπερκείμενον τίθησι πρῶτον, ταῖς ὑφειμέναις ἐγκελευόμενον ἑαυτοῦ δυνάμεσι καὶ θεότησι τῶν παρ’ Ἕλλησι σεβομένων δαιμόνων, τὰ ὄντα πάντα κατ’ εἶδος ἕκαστα δημιουργεῖν, καὶ πάντων ἐμπλῆσαι κτισμάτων οὐρανόν τε καὶ γῆν, καὶ ὅσον ἐν μέσῳ σύγκριμά τε καὶ σύστημα· θεοὶ θεῶν, λέγων, ὧν ἐγὼ δημιουργὸς πατήρ τε ἔργων, ἃ δι’ ἐμοῦ γέγονε, τρέπεσθε κατὰ φύσιν ὑμεῖς ἐπὶ τὴν τῶν ζώων δημιουργίαν, μιμούμενοι τὴν ἐμὴν δύναμιν περὶ τὴν ὑμῶν γένεσιν, καὶ ἀπεργάζεσθε ζῶα, καὶ γεννᾶτε, τροφήν τε διδόντες αὐξάνετε·

καὶ φθίνοντα πάλιν δέχεσθε. (Ι.) Ὁρᾶτε τίνων μαθητὴς ἐγεγόνει, καὶ οἷς ἠκολούθησε δόγμασι, καὶ ὅθεν ἀρυσάμενος ἐξηρεύξατο καὶ αὐτὸς ἀνατροπὴν θολερὰν κατὰ τῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας, ὅσα τὰ ὄντα κατ’ εἶδος, φάσκων τοσαύτας εἶναι καὶ τὰς ὑφειμένας τε καὶ ἀκτίστους θεότητας, οἷον ἰδέας Πλατωνικὰς, τῷ δημιουργῷ συνανάρχους μὲν καὶ συναϊδίους, ἑτεροφυεῖς δέ· καὶ ἄλλας ἄλλων γίνεσθαι ποιητικὰς ἀκτίστων καὶ κτιστῶν (τοῦτο δὴ τὸ τῆς αὐτοῦ συνηθείας προσθετικὸν) οἷον τῆς μὲν ζωῆς τὴν ζωὴν, τῆς δὲ σοφίας τὴν σοφίαν, τῆς δὲ δυνάμεως τὴν δύναμιν, καὶ τἄλλα ὁμοίως. ὃ γὰρ Πλάτωνι προστεθεικέναι οὐ γέγονε διὰ μνήμης, τοῦτο προσεξεῦρεν αὐτὸς, τὸ τῶν ἀκτίστων δηλαδὴ, ἐν τοῖς κακοῖς ἀεὶ φιλοτιμούμενος ἔχειν τῶν κακῶν τὰ πρωτεῖα, ἵν’ εἴη σαφέστατα κακῶν ἁπάντων ὁ κάκιστος. οὐδὲ γὰρ οὐδ’ Ἑλλήνων οὐδέσι τετόλμηται πώποτε, δεύτερον ἄκτιστον ἐπὶ νοῦν εἰληφέναι, παρὰ τὴν τὰ πάντα κτίσασαν μίαν δύναμιν. πλείστους δ’ ἔχων παράγειν εἰς μαρτυρίαν ἐκεῖθεν παρίημι συντομίας ἐχόμενος.

Πλούταρχος δ’ ὅμως ὁ ἐκ Χαιρωνείας Νουμᾶν τὸν Πομπήλιον ἀναγράφων, ὃς Ῥωμαίων τοῖς πάλαι τὰ κράτιστα ἐνενομοθετήκει (καθὰ Σπαρτιάταις Λυκοῦργος, καὶ Λοκροῖς τοῖς Ἐπιζεφυρίοις Ζάλευκος, καὶ πρός γε Σικελιώταις Χαρώνδας ὁ Καταναῖος) τά τ’ ἄλλα σὺν δίκῃ πάσῃ καὶ εὐνομίᾳ τὴν τότε Ῥωμαϊκὴν συστησάμενον πολιτείαν καὶ τάδε περὶ αὐτοῦ καταλέγει. ἔστι γὰρ, φησὶ, καὶ τὰ περὶ τῶν ἀφιδρυμάτων νομοθετήματα παντάπασιν ἀδελφὰ τῶν Πυθαγόρου δογμάτων. οὔτε γὰρ ἐκεῖνος αἰσθητὸν ἢ παθητὸν ἐνόμιζε τὸ θεῖον, ἀόρατον δὲ καὶ ἄκτιστον, καὶ νοητὸν ὑπελάμβανεν εἶναι τὸ πρῶτον. οὗτος δὲ διεκώλυσεν ἀνθρωποειδῆ καὶ ζωόμορφον εἰκόνα θεοῦ Ῥωμαίους νομίζειν, ὡς οὔθ’ ὅσιον ἀφομοιοῦν τὰ βελτίω τοῖς χείροσι, οὔτ’ ἐφάπτεσθαι θεοῦ δυνατὸν ἄλλως, ἢ νοήσει. ἠκούσατε τριῶν ἐν ταὐτῷ θαυμασίων ἀνδρῶν ἐξ ἀλλοδαπῆς θρησκείας, ὁπόσην τῷ ἑνὶ καὶ μόνῳ θεῷ ἀκτίστῳ τὴν εὐλάβειαν ἀπονέμουσι, καὶ ὅπως οὐδὲν τῶν ἁπάντων ἄνευ αὐτοῦ δογματίζουσιν ἄκτιστον, Πυθαγόρου λέγω, καὶ Πομπηλίου Νουμᾶ, καὶ τρίτου δὴ τοῦ τἀκείνων τοιαῦτα ἐπαινοῦντος δόγματα, Πλουτάρχου τοῦ Χαιρωνέως.

ὁ δὲ Παλαμᾶς, ἄναρχόν τε καὶ ἀβασίλευτον ἑαυτὸν καταστήσας ἀνομοθέτητον, εἰς τὴν ὑπ’ οὐρανὸν ἐξήνεγκεν ἐξουσίαν, ἄκτιστα γίνεσθαι πάντα τά τ’ οὐράνια τά τε χθονοστιβῆ καὶ ὑδραῖα γένη. τῆς ἀναισθησίας τῶν ἑπομένων (ΙΑ.) Ἔγνωτε πάντως πανταχόθεν καὶ πολυτρόπως, ὅπως οὔτε τοῖς ἁγίων ἥκισθ’ ἕπεσθαι νομίζει δόγμασιν, οὔθ’ Ἑλλήνων τοῖς ὑγιῶς πως ἔχουσιν· οἷς καὶ τῶν ἡμετέρων ἁγίων πολλοὶ συνηνέχθησαν· ἀλλὰ τοῖς πάνυ τοι σφόδρα διεφθορόσι. καὶ θαῦμα, πῶς ἐκεῖ μὲν ὀξυδερκῶν ἀκολάστοις ὄψεσιν ἐπιβόσκεται τὰ νοσοῦντα καὶ σεσηπότα κατὰ τοὺς γύπας, πρὸς δὲ τὰς τῶν ἡμετέρων ἁγίων γραφὰς ἐκτετύφλωται, μήτε βουλόμενος μήτε δυνάμενος ὀρθῶς ἐνορᾷν. καί μοι δοκεῖ τὸ τῆς Λαμίας πάσχειν ἐκείνης τῆς μυθικῆς, ἥν φασιν οἴκοι μὲν οὖσαν ἀβλεψίᾳ συζῇν, οὐκ ἔχουσαν ὄψεις· ἐξιοῦσαν δὲ τῆς οἰκίας οὕτω βλεπούσας κτᾶσθαι τὰς ὄψεις ἐξαίφνης, ὡς ἅπαντα βλέπειν τὰ τῶν ἄλλων ἐς τἀκριβές.

PG 148:1395εἰ δ’ οὖν λεγέτω μοί τις παρελθὼν, πῶς, πάμπολλα λεγόντων διαῤῥήδην τῶν ἁγίων ἀκούων, περὶ τοῦ μὴ διάφορον τὴν ἐνέργειαν τῆς οὐσίας ὑπάρχειν ἐπὶ θεοῦ, καὶ μάλιστα τοῦ θείου Διονυσίου τά τε ἄλλα περὶ τῶν τοιούτων διεξιόντος, ὁπόσα εἰρήκειμεν, καὶ ὅτι οὐκ ἄλλο τἀγαθὸν εἶναι, φάσκοντος, καὶ ἄλλο τὸ ὂν, καὶ ἄλλο τὴν ζωὴν, ἢ τὴν σοφίαν, οὐδὲ πολλὰ τὰ αἴτια, καὶ ἄλλων ἄλλας παρακτικὰς θεότητας ὑπερεχούσας καὶ ὑφειμένας· ὁ δὲ τοῖς τοιούτοις ἅπασι κωφὸς καὶ τυφλὸς γεγονὼς τοῖς ἐναντίοις ἀσμένως προσετετήκει, τοῖς τε ἄλλοις καὶ μάλιστα Εὐνομίῳ τῷ δυσσεβεῖ, μὴ χρῆναι λέγοντι γνώμαις ἑτέρων πειθομένους ἑνοῦν τῇ οὐσίᾳ τὴν ἐνέργειαν περὶ θεοῦ, ἀλλὰ πάντη διαφέρουσαν εἶναι πιστεύειν, καὶ ἅμα ἀνούσιόν τε καὶ ἀνυπόστατον. οἷς ἀνθιστάμενος ὁ Νυσσαέων θεῖος Γρηγόριος, τί ἂν, φησὶ, λέγοι εἶναι καθ’ ἑαυτὴν τὴν ἐνέργειαν, τὴν οὔτ’ οὖσαν οὔτε χαρακτῆρα, οὔθ’ ὑπόστασιν; οὐκοῦν τοῦ ἀνυπάρκτου εἶπεν ὁμοίωμα. τὸ δὲ τῷ ἀνυπάρκτῳ ὅμοιον οὐδ’ αὐτὸ πάντως ἐστίν. αὕτη τῶν καινῶν δογμάτων ἡ τερατεία, τὸ πιστεύειν εἰς τὸ μὴ ὄν.

asserit, non aliud esse bonum, et aliud ens, et aliud πολλά τα αίτια, και άλλων άλλας παρακτικές έρ τητας ὑπερεχούσας καὶ ὄφειμένας· ὁ δὲ τοῖς του τοις ἅπασι κωφός και τυφλός γεγονώς ταῖς ένδι τίοις ἀσμένως προσετετήκει, τοῖς τε άλλοις καὶ μέ λιστα Ευνομίῳ τῷ δυσσεβεί, μὴ χρήναι λέγοπ γνώμαις ἑτέρων πειθομένους ἐνοῦν τῇ οὐσία τῆς ενέργειαν περὶ Θεοῦ, ἀλλὰ πάντη διαφέρουσαν ε. ναι πιστεύειν, καὶ ἅμα ἀνούσιόν τε καὶ ἀνυπέπει τον. Οἷς ἀνθιστάμενος ὁ Νισσαέων θεος Γρη ριος «Τί ἂν, ο φησί, ο λέγοι εἶναι καθ' έτι. τὴν τὴν ἐνέργειαν, τὴν οὔτ᾽ οὖσαν οὔτε χαρακτήρα οὔθ᾽ ὑπόστασιν; Οὐκοῦν τοῦ ἀνυπάρκτου α όμοίωμα Τὸ δὲ τῷ ἀνυπάρκτῳ ἔμοσιε αὐτὸ πάντως ἐστίν. Αὕτη τῶν κοινῶν δογμάτων ή τερατεία, τὸ πιστεύειν εἰς τὸ μέ ἐν. Τὸ γὰς τὰ τὴ ὄντι ἔμοιον οὐκ ἔστι πάντως. ο Τίς, προς και τῶν ἁπάντων γένοιτ' ἂν δραστικώτερος Ελεγκ του νέου τουτουί δυσσεβοῦς Ευνομίου, το μὲν τοσαύτην Εκκλησίαν πιστεύειν εἰς τὸ με τι συνελαύνοντος, νῦν δ' εἰς πολυθείαν, διὰ τὴν τῆς συνήθους αὐτῷ φιλοτιμίας προσθήκην, ἵνα τὸν διδάσκαλον αὐτοῦ τῇ κακίᾳ κανταύθα ἐλθῃ; vitam vel sapientiam; neque plures esse causas, aut deitates alias aliarum productivas, alias aliis superiores et inferiores; cur, inquam, cum isthe audiat Palamas, ipse tamen in omnibus his surdus et cæcus factus tum aliis orthodoxæ doctrinæ adversariis adhusserit, tum præsertin impio Eunomio; qui aliorum sententiis non eo usque assentiendum esse dicebat, ut in Deo substantiam et operationem, unum quid esse putaremus. Quinimo volebat, ut a Dei sulistantia plane differre ipsius operatio nem, et hanc substantia atque hypostasi carere crederemus. Quam refrulens divus Gregorius, Nysse norum 110 episcopus, • Quid per se ipsam, inquit, esse diceret operationem, quæ nec rst substantia, neque character, neque hyp" slasis? Itaque rei non exsistentis imaginem et simil tu linen ipsum Christum esse dicit. Atqui quod simile est rei non exsistenti, hoc ipsum nullatenus exsistit. Eu nanque tendunt nova illa et portentosa dogmata, ut in id quod non est credainr. Nam quod non enti simile est, istud ipsum nullo modo est.. Per Deum vos obtestor, ut dicatis, quæ præsentior aut efficacior esse refutatio possit novi hujus impii Eunomii, qui tantam capellit Ecclesiam, ut modo in id quod non est, modo in plures deitates credat. Hoc autem præstat f. lamas ob consuetæ sibi ambitionis additamentum, ut magistrum suum hic etiara improbitate superet, XH. Eamdem stoliditatem habet, quod ipse rursus de divinitate in Thaborico monte subostensa profert. Ibi quippe ob ignorantiam, seu potius ob morum perversitatem, in absurdum et alienum sensum detorquet hanc vocem subostendere. Unde Thaboricum montem effecit quasi quædam castra diversarum deitatum, quæ secum invicem de superioritate et inferioritate certent. Scilicet necdum didicerat, hoc verbo παραδεικνύειν, subostendere, non puram et evidentissimam designari manifestationem, sed ænigmaticani, quæque sensibilibus signis ea quæ nondum visa sunt prædicat. Hanc esse prædicti verbi significationem, cum ex aliis multis, tum ex divino viro Cosma Melodo patet. lic enim ita loquitur: Multiplicatis visionibus, sepulturæ tuæ|1111 symbola subostendisti. › Rursus ex Gregorio Theologo, ubi de Pascha sic disserit: «Quando Verbum in regno Patris novina illud vinum nobiscum bibet, revelaus ac edocens, qua nunc mediocriter subostendit. Εt iterum: • Dedicatur, et quidem magnificentissime, testinιοnii tabernaculum, quod Deus subostendit, Moses construxit, et Bezelecl perfecit... Et angeli, ο ait divinus Chrysostomus, hominibus apparontes, splendidum suæ naturæ subostenderunt. › Nam in hujusmodi sententiis isthæc præpositio ΙΒ'. Τῆς τοιαύτης οὖν ἔχεται παραπληξίες κ ὅ φησιν αὖθις αὐτὸς καὶ περὶ της παραδειχθείας ἐπὶ τοῦ ὄρους θεότητος. Ἰδοὺ γὰρ κἀκεῖ διαστρ ἐξ ἀμαθίας, ἢ μᾶλλον κακοτροπίας, τὴν λέξινα; ἀλλόκοτον καὶ ἔκφυλον τῆς λέξεως έννοιεν στ πεδον θεοτήτων διαφόρων πεποίηκε τὸ Βαλέραι δρος, ἁμιλλωμένων ἀλλήλαις ὑπερθέσεως καὶ ἐ σεως ἔνεκα· μήπω μαθών ὡς τὸ παραδεικνύειν ε τὴν καθαρὰν καὶ ἀναμφίβολον δείξιν δηλοί, κα τὴν αἰνιγματώδη, καὶ ἡ διὰ τῶν φαινομένων τι μήπω φανέντα κηρύττει. Δήλον δὲ καὶ ἄλλοθεν μέν πολλαχόθεν, οὐχ ἧττον δὲ κἀξ ὧν εἰρῆσθαι τῷ Με λιδῷ καὶ θείῳ ἐπῇε: ἐκείνῳ ἀνδρι, ο Συμβολα (γεν σκούντι) τῆς ταφῆς σου παρέδειξας, τὰς δράσεις της Ούνας. ο Καὶ αὖ ἐξ ὧν Γρηγορίῳ τῷ Θεολόγῳ ιδι περὶ τοῦ Πάσχα λέλεκται·. Ὅταν αὐτὸ πίνη και ν μεθ' ἡμῶν ὁ Λόγο; ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ Πατρός, ἐπὶ καλύπτων καὶ διδάσκων. ἃ νῦν μετρίως παράδε Καὶ πάλιν «Εγκαινίζεται δὲ καὶ ἡ υπηρ [P. 697] τοῦ μαρτυρίου, καὶ λίαν πολυτείων, Θεός παρέδειξε, καὶ Μωσῆ; ἐπήξατο, καὶ Βεσείς ἐτελείωσε.» ι Καὶ ἄγγελοι δὲ, ο φησινό δρά μας, ο παρ' ἀνθρώποις φανέντες, τὸ τῆς κατα φύσεως ἀπαστράπτον φῶς παρήνοιξαν. ο Ηγ παρὰ πρόθεσις χολαστικών τινα δείκνυσι τόπι ἐν τούτοις, ὥσπερ διὰ παραπετάσματος τὴν εἰ Variorum notæ. Gregor. Nyss., lib. 11 Contra Eunom., tom. II, pag. 473. CAPPERONN. Scilicet paulo supra dixerat Eunomius apud S. Gregorium loco ciiato, Υἱός ἐστιν εἰκὼν καὶ σφραγὶς τῆς τοῦ παντοκράτορος ἐν ργείας. Filiwe est imago et sigillum operationis [Dei] qui cst omnipolens, CAPPERONN. Gregor. Nazianzen. oral. 49, in Paris, pag. 692. CAPPERONN. Idem, orat. 42, in novam Dominicam. Cor PERONN.

PG 148:1303τὸ γὰρ τῷ μὴ ὄντι ὅμοιον οὐκ ἔστι πάντως. τίς, πρὸς θεοῦ, τῶν ἁπάντων γένοιτ’ ἂν δραστικώτερος ἔλεγχος κατὰ τοῦ νέου τουτουὶ̈ δυσσεβοῦς Εὐνομίου, τοῦ νῦν μὲν τοσαύτην ἐκκλησίαν πιστεύειν εἰς τὸ μὴ ὂν συνελαύνοντος, νῦν δ’ εἰς πολυθεί̈αν, διὰ τὴν τῆς συνήθους αὐτῷ φιλοτιμίας προςθήκην, ἵνα καὶ τὸν διδάσκαλον αὐτοῦ τῇ κακίᾳ κἀνταῦθα παρέλθῃ; (ΙΒ.) Τῆς τοιαύτης οὖν ἔχεται παραπληξίας καὶ ὅ φησιν αὖθις αὐτὸς καὶ περὶ τῆς παραδειχθείσης ἐπὶ τοῦ ὄρους θεότητος. ἰδοὺ γὰρ κἀκεῖ διαστρέψας ἐξ ἀμαθίας, ἢ μᾶλλον κακοτροπίας, τὴν λέξιν πρὸς ἀλλόκοτον καὶ ἔκφυλον τῆς λέξεως ἔννοιαν στρατόπεδον θεοτήτων διαφόρων πεποίηκε τὸ Θαβώριον ὄρος, ἁμιλλωμένων ἀλλήλαις ὑπερθέσεως καὶ ὑφέσεως ἕνεκα· μήπω μαθὼν ὡς τὸ παραδεικνύειν οὐ τὴν καθαρὰν καὶ ἀναμφίβολον δεῖξιν δηλοῖ, ἀλλὰ τὴν αἰνιγματώδη, καὶ ἣ διὰ τῶν φαινομένων τὰ μήπω φανέντα κηρύττει. δῆλον δὲ καὶ ἄλλοθεν μὲν πολλαχόθεν, οὐχ ἧττον δὲ κἀξ ὧν εἰρῆσθαι τῷ Μελῳδῷ καὶ θείῳ ἐπῄει ἐκείνῳ ἀνδρὶ, σύμβολα (φάσκοντι) τῆς ταφῆς σου παρέδειξας, τὰς ὁράσεις πληθύνας. καὶ αὖ ἐξ ὧν Γρηγορίῳ τῷ θεολόγῳ περὶ τοῦ Πάσχα λέλεκται·

(A. M. 6859, IND. 4) {IN?. J. CANTACUZ. 5) sortis homine, qui et paulum aquæ attulit, et illum πλὴν ἑνός τινος ἀνδρὸς εὐτελοῦν, ὃς ὕδωρ τι επί ante mortem refrigerato æstu recreavit, gemitura ab imo ducens, obortisque lacrymis, Hoc mihi (inquit) post omnia ultimum accidit infortunium, quod beneficio affectus gratiam referre non possim. Ego autem, cum omnes familiares, amici, necessarii, vicini absint, solusque hic sedeam inclusus, ubi nullum solatium datur, maximum hoc infortuniorum meorum et ultimum esse duco, non solum haud posse me gratiam referre ei, qui frigide poculum dederit, sed nec eum quidem præsto mihi esse, qui ejusmodi poculum ministret. Fero Itaque patienter, hac re contentus, quod Dominum, qui occulta cognoscit, ejusce injuriæ testem babeam. Sed illuc redeo. μισε βραχὺ καὶ ἀνέψυξε πρὸ τῆς τελευτής, βύθιον ἀνακλαυσάμενος καὶ δακρύσας, ο Τοῦτό μου τελευ ταῖον ο έφησε, «τῶν δυστυχημάτων, εὖ πε θέντι μὴ δύνασθαι τὸ προσῆκον ἀμείψασθαι.» Εγώ δ' ἁπάντων ἀπόντων γνωρίμων, φίλων, οἰκείων, γειτόνων, ἐν ἀπαραμυθήτω καθείρξει μόνος καθέ μενος μεῖζον εὑρίσκω καὶ τελευταίον τῶν ἐμῶν δυστυχημάτων τουτί, μὴ δύνασθαι παντάπασι, μή ὅτι τῷ ψυχροῦ ποτήριον παρασχόντι τό γε προστ, των αμείβεσθαι, ἀλλὰ μηδ' ἔχειν ὃς ἂν μοι τούτο διεκ νήσηται. Φέρω τοίνυν αρκούμενος ότι έχω δύο ριον, τὸν τῶν κρυπτών γνώστη, μάρτυρα τῆς ἀδι κίας. 'Αλλ' ἐκεῖος ἐπάνειμι. CAPUT VI. Tomus synodicus inusitatis cæremoniis consecratus. Auctoribus probro est. Palamitæ magna et præcları imperatori promittunt. Byzantina suburbia a Genuitis Galatais incenduntur. Palamitarum premis exitu ipsa refutata. Rerum hodiernarum cum antiquis comparatio. Qui hodis persecutionem patiuntur, corum conditio pejor est quam antiquitus fuit. Orthodoxi non habent quo fugiant. Imperium angulisni. mis finibus comprehensum. Somnia prophetica explosa; idque verbis D. Basilii, que in Palemites apte admodum cadunt. I. Non desinebat sceleratorum illorum animus barbarus et sanguinarius sævire: sed ii secundam ab imperatore auram adspirantem et voluntatis 1029 sus vela impellenten nacti, quamlibet suæ pelagi Scyllam, quamlibet Charybdim, nemine obstante, facili et expedito cursu pernavigabant. Itaque blasphema dogmata et implos libros, jactis In nos et in religionem contumeliis aspersos, cum publice perlegissent, statim imperatori per vaticinationes ex suis somniis depromptas persuadent, ut insignibus imperii redimitus et accinctus cum patriarcha et episcopis Palamitis rem divinam faciat, et propriis manibus libros illos imponat Imensæ sacrosanctæ, novum donarium novæ religionis, novis Diis et divinitatibus infinite infinitis oblatum. Porro ejus voluntatem, facile alioqui cedentem, ad id exsequendum maxime impulerunt vaticini illi tripodės, ex quibus maximum terræ et maris imperium per somnia huic spondebatur, si his ritibus istorum doginata firmaret. II. Id, ut ipsi putabant, probro erat nobis piæVariorum Vide Q. Curtium lib. v in îne. Βοινικ. Ex epistola D. Basilii ad monachos suos, ut supra cap. 4, sect. 4, num. 12. Βοινικ. Die Assumptionis B. Virginis Dei Matris, Augusti 15. Philotbeus patriarcha, Antirrhet, i (cod. Reg. 1996, fol. 9, ν.), rem ita narrat: Τῆς δ' ἱερᾶς ἐπιστάση; μετὰ μικρὸν τῆς Θεομήτορος τε λετῆς τε καὶ πανηγύρεως, ἣν ετησίως ἐπὶ τῇ ταύτης ἱερᾷ τε καὶ σεπτῇ μεταστάσει πάνδημόν τινα καὶ περιφανεστάτην ἐν τῷ μεγίστῳ ναῷ τῆς ἐνυποστά τοῦ καὶ συνανάρχου Θεού σοφίας τελούμεν, πᾶσαν ἐκεῖ σχεδόν συγκαλοῦντες τὴν πόλιν, μετὰ τοὺς Εωθινούς ύμνους, δευτέραν ήδη τῆς ἡμέρας ὥραν ἐχούσης, ἐπ' ὀκρίβαντος ἱεροῦ λαμπράν τε καὶ πα παρρησιασμένην εποιησάμεθα τὴν ἀνάγνωσιν τούτου, αὐτοῦ τε τοῦ πατριαρχούντος τότε προκαθημένου καὶ ἀρχιερέων καὶ πρεσβυτέρων σύναμα παντί παρο ισταμένων τῷ κλήρῳ, καὶ δὴ καὶ ἀρχόντων, καὶ τοῦ [P. 647] Α'. Οὐ γὰρ ἡρέμει το βάρβαρον ἐχει α καὶ φονικὸν τῆς γνώμης τῶν παλαμναίων ἐκείναι ἀνδρῶν· ἀλλ' ἐξ οὐρίας ὠθοῦν τὴν ὀθόνην τῆς γι μης τὸ τοῦ βασιλέως ἔχοντες πνεῦμα Σκυλίοντ λάγους καὶ Χάρυβδιν άπασαν κούφως διέτικη ἐμποδὼν οὐδενὸς τῶν ἁπάντων καθισταμένου. Μπ τὰ βλάσφημα δόγματα καὶ τὰς ἀνοσίους βίζας ἐκείνας ἐς δημόσιον ἀνεγνωκότες άκουσμα ( ταῖς ἡμῶν καὶ τῆς εὐσεβείας θέρεσιν ἀναπτερο μένα, πείθουσιν αὐτίκα μάλα τὸν βασιλέα τοῖς ἐι τῶν σφετέρων ὀνείρων προφοιβασμούς, τὰ τῆς βασ λείας ἀναδησάμενον σύμβολα, τῷ τε πατριάρχη κ τοῖς Παλαμικοῖς ἐπισκόποις συλλειτουργῆσαί τε καὶ τῇ θείᾳ τραπέζῃ ταῦτ' ἐπιθεῖναι χερσίν ιδία νέον ἀνάθημα νέας θρησκείας νέοις θεοῖς καὶ θεσ τησιν ἀπειράκις ἀπείροις. '[], δὲ τὸ μάλιστα στ ωθῆσαν τὴν τῆς γνώμης εὐκολίαν αὐτοῦ πρός τήνδε τὴν πράξιν οἱ δι᾿ ὀνείρων μαντικοί τρίποδες, είν στην υπισχνούμενοι γῆς καὶ θαλάττης αρχής, τούτοις τοῖς τρόποις τὰ σφέτερα βεβαιώσαντι δέξο ματα. Β. Καὶ τοῦτο, κατὰ μὲν τὸ σφίσι δόξαν, λοιδορίαν notæ. πλείστου μέρους της μεγάλης ταυτησί πόλεως τα ριισταμένων· ἡνίκα δὴ καὶ βασιλεὺς ὁ κράτιστο ἄνωθεν ἐκ τῶν ἱερῶν ὑπερῴων ἀκροώμενος τῆς ἀνα γνώσεως ἦν, τῆς τε συγκλήτου περιισταμένης αυτή, κάκ τοῦ στρατιωτικοῦ, καὶ δὴ καὶ τῶν πολιτῶν εἰ τῶν ἄλλου πλήθους μυρίου. Τρεῖς δ' ἦμεν οἱ α:: διαδοχὴν ἀνεγνωκότες ἐκεῖνον· Γαλησαύτης φημί, καὶ Μάξιμος ὁ σοφὸς, καὶ τρίτος ἐπ' ἐκείνοις και τελευταῖος ὁ Ἡρακλείας· δ; δὴ καὶ προτρατεία, και διδασκαλικόν τινα βραχὺν περὶ τῶν προκειμένων ἀπὸ στόματος εξέδωκε μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν λέγει. Ἐκεῖθεν δ' ὁ ἱερὸς ὁρμηθεὶς ὥσπερ ἐξ ἀφετηρία; τικός τόμος, μᾶλλον δ' οι τόμοι τρεῖς γὰρ ἦσαν κατὰ ταὐτὸ κύριοι τη συνόδια συντεθειμένοι καὶ ὑπ γεγραμμένοι κατὰ ταῦτα, ὁμοῦ μὲν και ξυνημμένος οἱ δύο μετὰ μικρὸν δ' ὡσαύτως ο τρίτος· αυτό απ γὰρ κρύπτετο παρ' ἡμῶν ὁ τόμο; ἐν σκότει τε και γωνί), ἐκεῖθεν οὖν ὁρμηθέντε;, etc. Βριτικ.

PG 148:1257ὅταν αὐτὸ πίνῃ καινὸν μεθ’ ἡμῶν ὁ λόγος ἐν τῇ βασιλείᾳ τοῦ πατρὸς, ἀποκαλύπτων καὶ διδάσκων, ἃ νῦν μετρίως παρέδειξε. καὶ πάλιν· ἐγκαινίζεται δὲ καὶ ἡ σκηνὴ τοῦ μαρτυρίου, καὶ λίαν πολυτελῶς, ἣν θεὸς παρέδειξε, καὶ Μωσῆς ἐπήξατο, καὶ Βεσελεὴλ ἐτελείωσε. καὶ ἄγγελοι δὲ, φησὶν ὁ Χρυσόστομος, παρ’ ἀνθρώποις φανέντες, τὸ τῆς οἰκείας φύσεως ἀπαστράπτον φῶς παρήνοιξαν. ἡ γὰρ παρὰ πρόθεσις κολαστικόν τινα δείκνυσι τρόπον ἐν τούτοις, ὥσπερ διὰ παραπετάσματος τὴν ἀλήθειαν κρυπτομένην συμβολικῶς ὑπεμφαίνουσα. εἶεν. γ. Ἐμοὶ δὲ καὶ μάλα ἐθέλοντι τῶν ἐκεῖ λαληθέντων πάντα διεξιέναι καθ’ ἕκαστα, τάς τε ἐκδρομὰς τῶν λόγων ἐκείνων καὶ τὰς ἀγχιστρόφους τῆς μάχης ἐκείνης μεταβολὰς, καὶ τὰς κατὰ στόμα τῶν ἀντιθέσεων ἀπαντήσεις· καὶ ὅπως, καθάπερ ἐν ἐρημίᾳ λυσσῶντες κύνες, κυκλώσαντες μονωθέντα με κατὰ ταὐτὸν, ὁ μὲν κατὰ τῶν ἐμῶν ὠθεῖν ἠπείγετο στέρνων τῆς ἀσεβείας τὸ ξίφος, ὁ δὲ τὰ τῶν ὀπισθίων μοι κράσπεδα σφόδρα ἐπιβούλως παρέσπα καὶ παρεῤῥήγνυ, καὶ πρὸς ἑαυτὸν μετὰ τῆς γλώττης ἑκάτερος ὅλον ἀνθεῖλκε τὸν νοῦν ἡμέτερον·

[A. c. 1351] BYZANTINE HISTORLE LIB. XX. [IMP. 3. CANTAGuz. 5] 1258 τοῦτο παθεῖν· ἵν᾽ εἰ μή τι τὸν ἅπαντα βίον οὐ μὴ totam vitam ad virtutem recte institutum vidisse, τεθέαται οἶκος πρὸς ἀρετὴν διακείμενον εὖ, ἀλλ' οὖν τοῖς ἐμοῖς τελευταίοις βαπτόμενος αἷμασιν ὀψὲ γοῦν μίαν ταύτην γνοίη με κεκτημένον ἀρετὴν πολύ τοῦ τινος ἀξίαν, τὸ μὴ πολλοῦ τινος ἄξιον νομίζειν το ζην. Β. Διὰ τοῖς ἄλλοις ἀνάγκην προσήγον μή βραδύνειν, ἀλλὰ τοῖς ἐμοῖς βοηθοῦντας νοσήμασιν ἀπιέναι προθύμως, οὐκ εἰς ἐλέγχους καὶ διαλέξεις ἀληθείας ζητουμένης· ἀπειρηκέναι γὰρ καὶ αὐτὴν ἤδη καὶ πρὸς αἰθερίους ἀποπτῆναι θαλάμους, ἀφανείᾳ κει καλυμμένην μακρᾷ· ἀλλ' εἰς σφαγὴν καὶ μαρτυρικά παλαίσματα καὶ θανάτου μακρού δεινότερα δεσμω τήρια. Τοιαύτην γάρ καθ᾿ ἡμῶν ἐξενηνέχθαι χθες καὶ πρότριτα, δεσμοῖς ἀδαμαντίνοις τισὶ καὶ ἀῤῥήκτοις κεκυρωμένην, ψῆφον πρὸς τῶν ἀντιπάλων και τῆς ἐξουσίας ἀρχόντων. Τῶν γὰρ μετριωτέρων, δ τοῖς ἐξωτερικοῖς καὶ τὸ πλεῖστον δημοτικοῖς και τεψήφισται, τὰ μὲν ἤδη πέπρακται, τὰ δ᾽ ἔτι πράτο τεται, τὰ δὲ καὶ πραχθήσεται. Καὶ τούτων οὐδὲν οὐδένα πάντων ὑμῶν ἀγνοεῖν οἴομαι, [Ρ.620] θορύβου τοσούτου τὴν πόλιν περιηχήσαντος ἅπασαν. Χρεών οὖν, μὴ φιλοψυχοῦντας, ἀλλ' ἐῤῥωμένους, ὁμόσε πρὸς τους τοιούτους χωρεῖν ἀγῶνας. Θνητῆς γὰρ λαχοῦσι φύσεως ἂν μὴ νῦν θανεῖν ἐξῃ, διὰ γοῦν τὸ τῆς φύσ σεως όφλημα τεθνήξεσθαι πάντως έψεται προϊοῦσι· καὶ δεῖ μὴ τὸν ἀκλεὰ πρὸ τοῦ μετ' εὐκλείας περιμεἶναι θάνατον. saltem cruore meo ad extremum tincta, quanturvis sero agnosceret instructum ea virtute, quc, cum vitam haud magni faceret, magni ipsa fieri deberet. II. Quamobrem ab aliis vehementer capi contendere, ne cunctarentur, sed ut mihi ægro succurrentes abirent alacriter, non ad veritatem per argumenta et disputationes investigandam; jam quippe et ipsam cessisse, et densa caligine involutam in coelum avolasse; sed ad cadem, ad marlyrii luctamina, ad vincula denique omni morte graviora. Nempe eam in nos ab adversariis, et ab iis, penes quos polestus esset, heri et nudiustertius latam esse sententiam, adamantinis quibus dam et irruptis nodis munitam. Nam mitiores 986 pœnæ, quæ in laicos, eosque maximam partem plebeios, decretæ fuerunt, eæ partim vel jam sumptæ sunt, vel nunc quoque suniuntur, vel postea exigentur. Neminem autem ex vobis puto quidquam horum ignorare, tantus tumultus totam urbem personuit. Oportet itaque vos, non conservanda vite cupidos, sed animo forti instructos, istis certaminibus vosmet objicere. Mortalem naturam sortiti estis. Proinde etsi licet nunc vobis mortem effugere, tamen naturæ debitum ejusmodi est, ut ætate longius provectis omnino mori necesse futurum sit. Nec vos decet, gloriosa morte posthabita, eam exspectare, quæ laude caritura peratoris vocatu tam barbara concilia sine me adire. Quamobrem veritus, ne illi qui omnem in nos lapidem movent, hac occasione arrepta, sententiam in nos, velut deserti vadimonii reos, facile pron:- tiarent, gre tandem e sede excitatus, cum iis omnibus moriturus, et inveteratos capitis morbos simul cum vita dimissurus, illuc me contu!!. Γ. Μια δ' ἀπειρηκότων φωνῇ, μὴ ἐθέλειν χωρεῖν III. Illi vero una voce renuntiant, nolle se imἐς βασιλείου; προκλήσεις καὶ οὕτω βαρβαρικά συ νέδρια πλὴν ἐμοῦ, δείσας ἐγὼ μὴ πρόφασιν τοῦτ' εἰληφόσιν ἐκείνοις, οἷς πάντα λίθον κινεῖν καθ᾿ ἡμῶν περίεστιν, ἐρήμην καθ᾿ ἡμῶν εὐχερῶς καταδιαιταν ἐπιγένηται, μάλα μόλις τῆς καθέδρας ἐξαναστάς ἅμα πᾶσιν ἐκείνοις ἀπῄειν ἐκεῖσε ἀποθανούμενος, καὶ τῇ ἐκεῖ τελευτῇ συμπαραπέμψων τὰ πολυετή μου τῆς κεφαλῆς νοσήματα. Ο Δ'. Αρτι δὲ περί που τα μέσα γενομένοις τῆς βασιλείου αὐλῆς ἀπήντησε τις ἡμῖν τῶν πάνυ τῷ βασιλεί προσηκειωμένων, καὶ μόνον ἁπάντων ἔμεγε ἀπειληφώς προσήγε τῷ βασιλεῖ. Κοινολογήσασθαι γὰρ ἔλεγε βούλεσθαι μοι τῶν αὐτῷ γε ἀπορρήτων ἔστιν ἄ. Προσεληλυθότι μοι γοῦν τυχεῖν προσγεγέντας μὲν, παρὰ δόξαν μὲν ἐμοὶ, σφίσι δ' ἐξεπίτη. " δε; σφόδρα, τινὸς τῶν πάνυ μοι φίλων ἐκ παλαιοῦ, διὰ βασιλικῆς κἀκείνου προκλήσεως ἐκεῖσε τηνικαῦτα παρόντος ἐμοῦ γε είνεκα. ἂν μεταξύ καθεσθέντι μοι λέγειν ήρξαντο κατά συνεκδοχὴν καὶ ἀμοιβαδόν, παρὰ θατέρου άτερος τὰς τῶν λόγων ἀφορμές που ρίζοντές τι καὶ ποριζόμενοι, καὶ πείθειν ἐπιχει ρούντες, πρῶτον μὲν χρημάτων επαγγελίαις ἀφθό νοις, καὶ ὅ μας πρὸς βουλήσεως εἴη ἂν ἕτερον ἅπαν. Ἐπεὶ δ' ἐντεῦθεν τῶν σκοπουμένων ἠλαύνοντο, μηδὲ IV. Jam nos fere in media palatii aula versaba· mur, cum cx intimis imperatoris quidam accurit. Is unum me ex omnibus assumptum ad imperatorem deducit. Eum scilicet nonnulla mecum velle communicaro aiebat, quæ arcana sihi essent. Ubi propius accessi, quemdam veteri amicitia mili conjunctissimum olendo, qui et ipse imperatoris vocatu illic tum aderat mei gratia. Id ut mihi nec opinanti, ita illis omnino 987 praemeditalis accidit. Ego vero inter illos consedi. Tum autem ii cœperunt vicissin et alternis me alloqui, alter alleri mutua suppeditantes dicendi argumenta. Ac magna primum pecuniæ vi et omni alia re, quamcunque optavissem, promissa, inflectere conati sunt. Deinde, quia hac non succedebat, propterea quod nec prima quidem dicta auribus vel miniVariorum notë. ($) Nempo Palamas auctor Cantacuzeno fuerat, ut quoiquor de infima plebe non vererentur capin sau altiora affectare, ii vestibus exuti virgis ca'dePATROL. GR. CXLVIII rentur, et in carcerem, detruderentur, pag. 617, D. supra, Βοινι.

PG 148:1234καὶ συνελόντι φάναι, τοὺς συχνοὺς καὶ ἐπαλλήλους ἐκείνους ἱδρῶτας, οὓς ἀπαθῶς ὁ τῶν ἀδήλων μόνος ἔβλεπεν ὀφθαλμὸς, διεξιέναι καθ’ ἕκαστα βουλομένῳ μοι αἱ τῆς κεφαλῆς ἀλγηδόνες οὐκ ἐνεδίδουν. διὸ παραιτεῖσθαι βουλόμενον δι’ αὐτό γε τοῦτο, καὶ πρός γε διὰ τὴν πάλαι τοῦ Καβασίλα φιλίαν ἐκείνην, ἐκπομπεύειν οὐ μάλα ἐθέλων, ὁπόσα κἀκείνῳ κατὰ τῶν πατρίων τηνικαῦτα ἐθῶν καὶ δογμάτων τῆς ἐκκλησίας λελάληται δύσφημα δι’ ἀμαθίαν (οὐ γὰρ ἄν ποτε φαίην ἐγὼ, μοχθηρίαν ψυχῆς) ἐμποδὼν οἱ φίλοι μοι σφόδρα καθίσταντο. διὸ καὶ μικρὸν ἀναπνεύσας ἀνελάμβανον αὖθις ἐμαυτὸν, καὶ ἐς τὸ πρότερον ἴχνος τῆς διηγήσεως ἀνῆγον τὸν λόγον, ἐκεῖνα μεταξὺ παραλείπων, ὅσα τὸ πρότερον ἔτος ἡμῖν λεπτότερόν τε καὶ τεχνικώτερον ἐν τοῖς Ἀντιῤῥητικοῖς ἐκδέδοται, ἢ μᾶλλον ἃ τὴν τοῦ Παλαμᾶ στηλιτεύει κακίαν ἐς τἀκριβέστερον. (Β.) Πρῶτον μὲν οὖν ἀναλαβὼν ἐξεθέμην εἰς προὖπτον τῶν Παλαμικῶν δογμάτων ἐκεῖνα, ἃ τηνικαῦτα Καβασίλᾳ προενεγκεῖν εἰς αὐτοῦ συμμαχίαν συμπέπτωκεν· ἵν’, ὥσπερ οἱ τοξόται κατὰ σκοπὸν, καὶ ἡμῖν ἀσφαλῶς τοξεύειν προσγίγνηται.

PG 148:1222ἔχει δ’ οὕτως ἐν ταῖς διανοίαις καὶ λέξεσιν ἀμεταποίητα πάντα παντάπασιν. ἑρμηνεύων ὁ προφήτης καὶ διακρίνων, τί τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ τοῦτο, πνεῦμα, φησὶ, σοφίας καὶ συνέσεως, πνεῦμα βουλῆς καὶ ἰσχύος, πνεῦμα γνώσεως καὶ εὐσεβείας, πνεῦμα φόβου θεοῦ· ὥστε ταῦτ’ ἐστὶ τὸ πνεῦμα τοῦ θεοῦ. ἴδοις δ’ ἂν καὶ τὸν μέγαν ἐν θεολογίᾳ Γρηγόριον τοῦτ’ αὐτὸ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον εἶναι δεικνύντα τὰ ἑπτὰ πνεύματα ταῦτα, ὡς κἀν τῷ εἰς τὴν ἁγίαν πεντηκοστὴν λόγῳ αὐτοῦ παρέστησεν ἡμῖν· τοῦτο, λέγων, τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐκηρύχθη μὲν, καὶ τὰ ἑξῆς. καὶ μετ’ ὀλίγον· καὶ μὴν τὴν μίαν τῶν τοῦ πνεύματος ἐνεργειῶν ὁ κύριος ἐν εὐαγγελίοις κατὰ μὲν τὸν Λουκᾶν δάκτυλον θεοῦ, κατὰ δὲ τὸν Ματθαῖον πνεῦμα τοῦ θεοῦ καλεῖ. ἐν τίνι δὲ πνεύματι ὁ κύριος ἐκβάλλειν ἔφη τὰ δαιμόνια, εἰ μὴ ἐν τῷ ἁγίῳ πνεύματι; τὸ ἓν ἄρα τῶν κατὰ διαίρεσιν χαρισμάτων πνεῦμα ἅγιόν ἐστι. εἰ δὲ τὸ ἓν, καὶ τὰ ἄλλα πάντα. καὶ πάλιν·

PG 148:1211ἱκανὰ μὲν, φησὶ, καὶ ταῦτα πεῖσαι, μήτε κτιστὴν ὑπάρχειν τὴν διδομένην καὶ λαμβανομένην τοῖς κεχαριτωμένοις τοῦ πνεύματος χάριν τε καὶ ἐνέργειαν (αὕτη γάρ ἐστι τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον), μήτε τὴν οὐσίαν εἶναι τοῦ πνεύματος. οὐδενὶ γὰρ ὁ θεὸς τὴν οἰκείαν οὐσίαν δίδωσι. καὶ μετ’ ὀλίγον· ὁ τοίνυν λέγων τὴν λαμπρότητα τῆς θείας φύσεως, ἧς καὶ οἱ θεῷ λειτουργοῦντες ἄγγελοι μετέχουσι, καθ’ ἣν καὶ οἱ δίκαιοι λάμψουσιν ὡς ὁ ἥλιος, μήτ’ οὐσίαν εἶναι θείαν μήτ’ ἀγγελικὴν, οὐ τίθησι μεταξὺ θεοῦ καὶ τῶν ἀγγέλων φῶς, ὃ μήτε θεός ἐστι μήτ’ ἄγγελος. ἀλλ’ ὁ μέγας Διονύσιος τὰς προαιωνίους μετοχάς τε καὶ ἀρχὰς καὶ τοὺς ἐν θεῷ τῶν ὅλων λόγους καὶ προορισμοὺς, ὧν ἄγγελοί τε καὶ ἄνθρωποι μετέχουσιν, οὐκ εἶναί φησιν οὐσίαν, οὔτε θείαν οὔτ’ ἀγγελικήν· πληθυντικῶς δὲ προενεγκὼν ταύτην τὰς ἐλλάμψεις ἔδειξεν οὐκ οὐσίαν οὔσας θείαν. οὐδέποτε γὰρ ἐκείνη πληθυντικῶς προάγεται. ἀνάρχους δὲ καὶ ἀτελευτήτους προσειπὼν ἀκτίστους ὑπαρχούσας ἔδειξε. καὶ πάλιν· τί οὖν; σύνθεσιν δέδοικας ἐπὶ θεοῦ, καὶ τῶν ἐνεργειῶν ἀκτίστων οὐσῶν τε καὶ λεγομένων;

[a. m. 6859, ixd. 4] [IMP. J. CANTACız. 5) 1219 Fa alio loco: e Qual natura sua simplex est, id τὸν εἶεν, οὐ δύο ἂν εἶεν, ἀλλὰ μία φύσις. Η γύρ ejusmodi est, ut nec effingi nec pati quicquam ullo σύνθεσις τὴ διάφορον τῶν συντρεχόντων έδει και moto possit. Iupassibile enim et incorruptibile, ἑτεριούσια εἶναι δηλοί. atque omnino incomprehensibile et incircunscriptum est. Hoc vero quid aliud fuerit nisi Deus? 1 Et paulo post: ‹ Nam si idem forent, non duo essent, sed unica natura. Eorum quippe, quæ simul coeunt, dißerentiam ipsa compositio arguit, eaque diversæ substantiæ esse indicat. › V. Iline, ut put», volenti cuique facile est perspicere, Palauram una cum impio illo Eusebio ipsum quoque refulari, utpote qui eadem atque ille scribat et sentiat Nempe el sacras sanctorum imagines ab sectatoribus Palama: fuisse aliquando in ignem conjectas, norunt ii qui videront, el arcanum illud vulgarunt, et apud plurimos jurejurando id ita esse confirmarunt. Verum illi deprehensi, et plebis impetum veriti, eo maxime, quod alia accusationum nubes in eos eruperit, Ongunt se cas adorare, et cum carteris divinas ædes introeunt: adeoque effecerunt, ut illud silentio tegeretur. Quapropter et nos in præsenti silcɔmus. VI. Cæterum amborum consensuill ex iis quæ passim ipsi dicunt, et ex refutationibus, quas maguus ille doctor edidit, oportet ostendere. luagio um hostis Eusebius totum in transfguratione corpus Domini mutatum sit in lumen diversum), 944 incorruptibile, et increatum. Palamas vero His succensens, qui divinitatem unata increatam prædicant, et lumiui sto es Tlaborio lumine fundamentuin strucns, aliud al substantia esse illud statuit, increatam nempe et incorruptililem divinitatem, Deum inter et angelos mediam. Etenim corruptis sanctorum verbis, diserte ait: «Qui igitur divine natura splendorem, qucm angeli Dew ministrantes participant, et quo justi fulgebunt sieut sol, nec substantiam divinəın esse dicit, nec angelicam, is Dcum inter et augelos non ponit ejusmodi lumea, quod nec Deus sit nec angelus: quoniam et divus Dionysius rerum causas, quæ in Deo sunt, quas angeli et homines participant, xec divinam nec angelicam substantiam esse dicit.» Videu ut hic, dum increatum et incorruptibile et aliam divinitatem esse lumien illud ostendere nititar, Diagnum quoque Dionysium calumniatur, ejus verba perperam interpretana, ut nos fusius in iis quos contra illum scripsimus, stelikuticis et planius in antirrheticis libris declaravimus? Clarioribus verbis utitur in co opere, ubi de lumine ipso agit. Nam ibi sic loquitur: «Substantia Dei nou est, quoniam ea tangi non potest. Angelus non est, quoniam Dominicos gerit characteres. › VII. Nec solum Domini corpus increatum exstitisse hic ait, sed et corpora virorum virtute pr.estantium. Ac nominatim quidem Melchisedecum príncipii expertem et increatum fuisse staΕ΄. Εντεύθεν ἐξεῖναι τοῖς βουλομένοις εἶμαι συν ομο», ὁμοῦ τῷ καταράτῳ Κασεβίῳ ἐκείνῳ καὶ Πε. λαμᾶν ἐλεγχόμενον, ὅτ' ἐκείνῳ ταυτά γράφοντα καὶ φρονοῦντα. Ὅτι μὲν γὰρ καὶ θεῖαι τῶν ἁγίων εἰκόνες καὶ τοῖς περὶ τὸν Παλαμᾶν ἐῤῥιπτοῦντο πρὸς κύρι δῆλον μὲν τοῖς θεασαμένοις τε καὶ τὸ ἀπόρθητον ἐξειποῦσι καὶ ὄρχῳ 9:6ειωσαμένοις τουτί πρὸς πολ. λούς· ἔτι δὲ φωραθέντες, καὶ δείσαντες τὴν τοῦ πλή θους ὁρμὴν, καὶ μάλιστα διὰ τὸ ἐπεισπεσὸν ἕτερη νέφος τῶν ἐγκλημάτων αὐτοῖς, προσκυνεῖν ὑποκρίν νονται καὶ αὐτοὶ, καὶ πρὸς τοὺς θείους συνεισιέναι ναούς, σιωπῇ καλύπτεσθαι ἐπεπράχεσαν. Σιωπη:έν καὶ ἡμῖν ἐν τῷ ἄρτι. Γ'. Δεικτέον δ' οὖν τὴν συμφωνίαν ἀμφοῖν ἔκπ τῶν σφίσιν ἀεὶ λεγομένων καὶ ἅμα τῶν τοῦ μεγά του τούδε Πατρὸς ἐλέγχων. Ο μὲν γὰρ Εικονομάχης Ευσέβιο; ὅλον ἐν τῇ μεταμορφώσει μεταβ.δέξ σθαί φησι τὸ τοῦ Κυρίου σῶμα της φω. ἔτι μου, έ φθαρτόν τε καὶ ἄκτιστον. Ὁ δὲ Παλαμά, τα; μία ἄκτιστον θεότητα κηρύττουσι μεφόμενος, καὶ με. μέλιον ἐκ τοῦ Θαβωρίου τούτου κατασκευάζε φωτί, άλλο τίθησιν εἶναι παρὰ τὴν οὐσίαν ἐκεῖνο: φῶς, ἄκτιστόν τε καὶ ἄφθαρτων θεότητα μετά Θεοῦ καὶ ἀγγέλων. Φησὶ γὰρ ούτωσὶ κατὰ λέξη παραφθείρων τῶν ἁγίων τους λόγους· ο υ τέτοι λέγων τὴν λαμπρότητα τῆς θείας φύσεως, ή καὶ εἰ Θεῷ λειτουργοῦντες άγγελοι μετέχουσι, κα ἦν καὶ οἱ δίκαιοι λάμψουσι ὡς ήλιος, μήτ' ουσίαν εἶναι θείαν, μήτ' ἀγγελικήν, οὐ τίθησι μεταξύ θεού καὶ τῶν ἀγγέλων φως, ο μήτε Θεός ἐστι μήτ' ἄγγε λος· ἐπεὶ καὶ Διονύσιος ὁ θεῖος τοὺς ἐν θεῷ τῶν ἦτα των λόγου;, ὧν ἄγγελοι καὶ ἄνθρωποι μετέχουσιν, οὐκ εἶναί φησιν οὐσίαν οὔτε θείαν οὔτε ἀγγελικήν. Ορᾶς πῶς ἐπειγόμενος ἄκτιστόν τε καὶ ἄφθαρτο καὶ ἄλλην θεότητα δεῖξαι τόδε τὸ φῶς καὶ Διονύσι διαβάλλει τὸν μέγαν, τἀκείνου παρεξηγούμενος· ω; ἡμῖν με πλατύτερον ἐν ταῖς κατ' αὐτού στηλιτευτι χας καὶ ἀντιῤῥητικοῖς δίδεικται λόγοις τρανότερον; σαφέστερον δὲ ἐν τῷ περὶ φωτὸς αὐτοῦ τίθησι λό γον. (Ρ. 596] • Ουσία μὲν γὰρ Θεοῦ (εζέ») οὐκ ἔστι· καὶ γὰρ ἀνέπαφος ἐκείνη, "Αγγελος κα ἔπτι· δεσποτικοὺς γὰρ φέρει χαρακτήρα;. Ζ'. Καὶ οὐ μόνον δὲ τὸ τοῦ Κυρίου σῶμα καὶ οὗτος γεγενῆσθαί φησιν ἄκτιστον, ἀλλὰ καὶ τὰ τῶν ἐν ρέτων ἀνθρώπων· καὶ ὀνομαστὶ μὲν τὸν Μείχ δὲκ τίθησιν αναρχόν τε γενέσθαι καὶ ἄκτιστον, 20 Variorum nols. Now ἐν τῇ μεταμορφώσει, sed μετα τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον. Vile Epistolam ipsam Eueel ii supra allatam. Boivin, Τοῦ Παλαμᾶ ἐκ τοῦ εἰ λόγου, οὗ ἡ ἀρχ 'Akkä tig äv dövaito. Vide cod. Reg. 2109, 1. 152. BOIVIN. Ἐκ τοῦ π'εὶ φωτί. λόγου αὐτοῦ. Fassi 10 conlice Regio 2109, fol. 53, vratio sen liber Palame ad Ath nasium Cyzici archiepiscopum, Rigt τοῦ θείου φωτός και της θείας χαριτας. Και

PG 148:1306πολλῷ μᾶλλον δέδιθι, μὴ κτίσμα ποιήσῃς τὸν θεὸν, τὰς αὐτοῦ φυσικὰς ἐνεργείας ἡγούμενος κτιστάς· τί οὖν; οὐχὶ τὰ ὑποστατικὰ τῆς ἀνωτάτω τριάδος, πολλὰ ὄντα, ἄκτιστά ἐστι; πῶς οὖν οὐ πολλοὶ θεοὶ, ἢ σύνθετος διὰ ταῦτα εἷς; ἢ σὺ κἀκεῖνα ἓν καὶ ταὐτὸν ἐρεῖς τῇ τοῦ θεοῦ οὐσίᾳ καὶ ἀδιάφορον παντάπασι, καθάπερ καὶ τὴν ἐνέργειαν; καὶ πάλιν· ἡμῖν δ’ οὐδεμία ποτ’ ἔσται λέξις ἀποχρῶσα πείθειν, τὰς ἐνεργείας τοῦ θείου πνεύματος, ἃς ὁ προφήτης κεφαλαιωδῶς ἑπτὰ προσεῖπε, μετὰ τῶν κτισμάτων τάττειν. τῶν δὲ θείων καὶ φυσικῶν ἐνεργειῶν τοῦ θεοῦ μία καὶ ἡ κρίσις, καθὰ Ἀβραὰμ ἔφη· ὁ κρίνων πᾶσαν τὴν γῆν οὐ ποιήσεις κρίσιν; ἆρ’ οὖν καὶ αὕτη τῶν κτισμάτων ἕν; ἆρα οὖν καὶ τὴν ἑαυτοῦ κρίσιν ἄξει ὁ θεὸς εἰς κρίσιν; καὶ πάλιν· πῶς οὐκ ἄκτιστος ἡ χάρις, δι’ ἣν καὶ οἱ μετεσχηκότες αὐτῆς ἄκτιστοι καὶ ἄναρχοι καὶ ἀτελεύτητοι καὶ ἀί̈διοι καὶ οὐράνιοι κατ’ αὐτὴν παρὰ τῶν πατέρων προσηγορεύθησαν; καὶ πάλιν· ἀλλ’ ἐπεὶ πολλὰς καὶ διαφόρους ὑποστάσεις καὶ δυνάμεις καὶ ἐνεργείας ὁ θεὸς ἔχει, εἰ μὴ ἕν τι τὸ αἴτιον ἐν αὐταῖς, πολλαὶ καὶ διάφοροι ἔσονται ἀρχαὶ τῆς θεότητος. καὶ μετ’ ὀλίγον·

PG 148:1401ὁ μὲν υἱὸς καὶ τὸ πνεῦμα ἐκ τοῦ πατρός· αἱ δὲ δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι ἐκ τῆς μιᾶς τρισυποστάτου φύσεως. καὶ γὰρ οὐχ ἡ οὐσία ἐκ τῆς σοφίας, ἀλλ’ ἡ σοφία ἐκ τῆς οὐσίας. καὶ πάλιν· πῶς δὲ καὶ κτιστὸν, τὸ ἀπὸ καταβολῆς κόσμου μὴ ἐκτισμένον, ἀλλ’ ἡτοιμασμένον; καὶ πάλιν· ποῖος βάσκανος δαίμων τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ θεοῦ τολμηρῶς ἐπεισήγαγεν, ὅτι ἡ οὐσία τοῦ θεοῦ, ἐνοικοῦσα τοῖς κτίσμασι, τοὺς καθαιρομένους καθαίρει, καὶ τοὺς ἁγιαζομένους ἁγιάζει; καὶ ἐπὶ τούτοις, περὶ τῆς θείας μεταλήψεως καὶ τοῦ θείου βαπτίσματος, ὅσα καὶ ἀνωτέρω που δεδηλώκαμεν. (Γ.) Ἀλλὰ γὰρ ἡμεῖς ἐνταυθοῖ τὰ καιριώτερα τῶν ἀτόπων, ἃ τοῖς δυσὶν ἐκείνοις ἀνδράσιν, ἐκ μόνων δυοῖν Παλαμικῶν ἀναλεξαμένοις λόγων, εἰς ἀντίπαλον προενεγκεῖν καθ’ ἡμῶν τηνικαῦτα συμπέπτωκε, κατὰ τὸ ἀπαράλλακτον ἐξεθήκαμεν ὡς ἐν κεφαλαίῳ. ὧν γὰρ ἔργον καὶ μόνον ἀκούειν, ἦπου διεξιέναι καθ’ ἕκαστον ἐργωδέστατον ἅπαντα· καὶ οὐδὲ πολλοῦ ἂν δεῖν οἶμαι χρῆμα τουτὶ πονηρὸν νομισθῆναι, καὶ ἴλιγγον ἐμποιοῦν ἀκοαῖς εὐσεβείᾳ συντεθραμμέναις, καὶ μηδὲν μηδαμῆ τῶν πατρίων δογμάτων ἐκτὸς εἰθισμέναις ἀκούειν.

(A. c. 1551] BYZANTINE HISTORIE LIB. XXIII [imp. 3. cantatuz. 5] 1402 Πατέρων προσηγορεύθησαν;» Καὶ πάλιν· ο 'Αλλ' ἐπεὶ larum numero crit? Ergo et suum Deus judicium πολλὰς καὶ διαφόρους υποστάσεις καὶ δυνάμεις καὶ ενεργεία; ὁ Θεὸς ἔχει, εἰ μὴ ἔν τι τὸ αἴτιον ἐν αὐτ ταῖς, πολλαὶ καὶ διάφοροι ἔσονται ἀρχαὶ τῆς θεότη της, ο Καί μετ' ἐλίγον·. Ὁ μὲν Σϊὸς καὶ τὸ Πνεῦμα ἐκ τοῦ Πατρός· αἱ δὲ δυνάμεις καὶ ἐνέργειαι ἐκ τῆς μιᾶς τρισυποστάτου φύσεως. Καὶ γὰρ οὐχ ἡ οὐσία ἐκ τῆς σοφίας, ἀλλ' ἡ σοφία ἐκ τῆς οὐσίας.» Καὶ πάλιν·. Πῶς δὲ καὶ κτιστὸν, τὸ ἀπὸ καταβολῆς κόσμου μὴ ἐκτισμένον, ἀλλ᾽ ἑτοιμασμένον (10);» Και πάλιν· ο Ποῖος βάσκανος δαίμων τῇ Ἐκκλησίᾳ τοῦ Θεοῦ τολμηρῶς ἐπεισήγαγεν, ὅτι ἡ οὐσία τοῦ Θεοῦ, ἐνοικοῦσα τοῖς κτίσμασι, τοὺς καθαιρομένους καθαίρει, καὶ τοὺς ἁγιαζομένους ἁγιάζει;» Καὶ ἐπὶ τούτοις, περὶ τῆς θείας μεταλήψεως καὶ τοῦ θείου βαπτίσματος, ὅσα καὶ ἀνωτέρω που δεδηλώ χαμεν. judicabit?, Et rursus: • Quomodo increata non esset illa gratia, per quam qui ejus participes facti sunt, increati, principii et Anis expertes, æterni el cœlestes ob eam a sanctis Patribus fuerunt appellati?, Et rursus: • Sed quoniam multas diversasque bypostases et virtutes et operationes habet Deus, nisi in iis una quæpiam esset causa, mulia et diversa forent divinitatis principia.» Et paulo post: • Filius quidem et Spiritus sanctus ex Patre procedunt: at virtutes 1115 et operationes divinæ ex unica, quæ tribus in personis subsistit, natura profluunt. Etenim non ex sapientia procedit substantia: sed ex substantia manat sapientia.» Et iterum: «Quomodo creatum esset illud, quod a constitutione mundi non creatum, sed paratum dicitur? Et rursus: «Qualis dæmon invidus boc in Dei Ecclesiam dogma invehere ausus est? quod nempe Dei substantia, in creaturis inhabitans, mundet eos qui mundantur, et eos qui sanctificantur sanctificet.» Ad bæc adduxit impia illa, quæ de divinæ Eucharistiæ participatione et divino Baptismate dogmata propugnavit Palamas, et quæcunque supra declaravimus. Γ. Ἀλλὰ γὰρ ἡμεῖς ἐνταυθοῖ τὰ καιριώτερα των ἀτόπων, δ τοῖς δυσὶν ἐκείνοις ἀνδράσιν, ἐκ μόνων δυοῖν Παλαμικῶν ἀναλεξαμένοις λόγων, εἰς ἀντίπαλον προενεγκεῖν καθ' ἡμῶν τηνικαῦτα συμπέπτωκε, κατὰ τὸ ἀπαράλλακτον ἐξεθήκαμεν ὡς ἐν κεφαλαίῳ. ῶν γὰρ ἔργον καὶ μόνον ἀκούειν, ήπου διεξιέναι καθ' ἕκαστον ἐργωδέστατον ἅπαντα· καὶ οὐδὲ πολλοῦ ἂν δεῖν οἶμαι χρήμα τουτί πονηρὸν νομισθῆναι, καὶ Γλιγγον ἐμποιοῦν ἀκοαῖς εὐσεβείᾳ συντεθραμμέναις, καὶ μηδέν μηδαμὴ τῶν πατρίων δογμάτων ἐκτὸς εἰθισμέναις ἀκούειν. Εξεστι δ', οἷς ἂν ὀρθῶς ἐξείη, σκοπεῖν κἀκ τούτων, ὡς εἰ μικρὸν μέρος δυοῖν τῶν ἐκείνου λόγων τοσαύτας ἔχει τὰς ἀτοπίας, καὶ ταῦτα ἐκ τοῦ παρέχοντος τοῖς θιασώταις ἐκείνου λεχθέν, τόσας ἄν τις καὶ οἷας εἶναι λογίσαιτο πᾶσι τοῖς ἄλ λοις, ὑπὲρ ἐξήχοντα ούσι Πολύχους γὰρ ἐν και III. Sed bic præcipuas ineptias, quas duo illi viri ex duobus duntaxat Palamæ libris contra nos lune pugnando protulerunt, summatim ut se habebant sine ulla prorsus mutatione esposuimus. Nam qu vel audire solummodo est onerosym, hæc certe omnia sigillatim dicendo percurrere, longe operosissimum fuerit; nec multum abesse puto, quin id malum esse videatur et quamdam quasi vertiginem afferre innutritis pietati auribus, quæ nibil a patriis G et auliquis dogmatibus alienum audire solent. Porro (quod facile ex prædictis animadvertent, qui recto ad hoc perpendendum judicio pollent) si duorum Palamæ librorum particula, obiter ab ipsius gregalibus prolata, tot ineptias continet; quot et qua - les putarit quispiam in cæteris illius libris, quos plus sexaginta scripsit, contineri? Cum enim in notæ. Variorum Alludit Palamas ad Matth. cap. xxv: Venite, benedicti Patris mei, possidete paratum vobis reguum constitutione mandi. CAPPEΒΟΝΝ. Ita Græci vocant sacre Eucharistiz sumplionem: quia nt belle habet S. Juan. Damasc., lib. in Orthod fid., δι' αὐτῆς τῆς Ἰησοῦ θεότητος μεταλαμβάνομεν • Per eam Christi divinitatis participes efficimur. Differunt autem apud Græcos interdum μετάληψις οι μετάδοσις. Quippe μετάληψιν vocant sanguinis, μετάδοσιν vero corporis dominici communionem. Unde in Imaginibus quæ depingi solent in sacri altaris conchis, Christus eflingitur sacræ mensæ assidens manibus in crucem decusxalis: dextra quidem, cui vox μετάληψις inscripla est, calicem; sinistra, ubi vox alia μετάδοσις le. gitur, panem sanctum porrigens. Hinc in liturgia, Chrysostomi uomine inscripta, μετάδος μοι, δέτ. ποτα, τὸ τίμιον καὶ τὸ ἅγιον σώμα του Κυρίου, Domine, impertire mihi honorabile ac sanctum Domini corpus. Εt postea, καὶ μετά μετάληψιν απογο γίνει το καλύμματι τὸ ἅγιον ποτήριον, Εἰ ροεί participationem (sacri sanguinis] abstergit velamine saucisis cubiccm. Μετάληψις sumitur ctiam ole perceptione του αντιδώρου, εeu panis bencdicte. rachyaner., lib. v, cap. 8: Ἐν μεταλήψει δὲ θείου αρτού ή αντίδωρον λέγουσι, την percepti me dici.. panis quem vocant ἀντίδωρον, id est, Eucharist supplementum; denique de perceptione aquæ benedicta, Eucholog. Allatian. Πάντων δὲ μεταλαμ βανομένων καὶ ἁγιαζομένων ἐκ τῶν ἁγιασμάτων Cum omnes participarent aquam benedictam a¡que sanctificarentur. CAPPERORN. Palamas orationes scripsit multo plures quam sexaginta. Exstant in uno codice Regio (is est codex 2404) homiliæ variaque ejus opuscula plus septuaginta. Exstant et in aliis codicibus non pauca alia. Gregoras hoc loco de Palamæ oratio nibus lis tantum loqui videtur, quæ de rebus controversis scriptæ erant. Earum multas continet codex Regius 2409. In iis sunt: 1. Libri contra Acindynum decem continui; qui omnes, exceptis tribus, ἀντιῤῥητικοί inscribuntur. ll. Libri no Αpologetici prinus περὶ θείων ἐνεργειῶν καὶ τῆς κατ᾿ αὐτὰς μεθέξεως. Secundus περὶ θείας καὶ θειοποιοῦ μεθέξεως, ἢ περὶ τῆς θείας καὶ ὑπερ φυοῦς ἁπλότητος. lli. Liber singularis, ότι Βαρο λαὰμ καὶ ᾿Ακίνδυνος εἰσιν οἱ διχοτομούν τις κακῶς ὄντως καὶ ἀθέως εἰς δύο ἀνίσους θεότητας τὴν μίαν. IV. Dialogi duo. Primus Orikodori cum Barlaamita. Secundus Theophanis Orthodoxi cuin Theotimo ex Barlaumita. V. Refutatio eorum quæ Aciadynes contra Palamam scriserat. In hoe

PG 148:1403ἔξεστι δ’, οἷς ἂν ὀρθῶς ἐξείη, σκοπεῖν κἀκ τούτων, ὡς εἰ μικρὸν μέρος δυοῖν τῶν ἐκείνου λόγων τοσαύτας ἔχει τὰς ἀτοπίας, καὶ ταῦτα ἐκ τοῦ παρήκοντος τοῖς θιασώταις ἐκείνου λεχθὲν, πόσας ἄν τις καὶ οἵας εἶναι λογίσαιτο πᾶσι τοῖς ἄλλοις, ὑπὲρ ἑξήκοντα οὖσι; πολύχους γὰρ ἐν κακοῖς ὁ ἀνὴρ, καὶ τεχνικοῦ κανόνος ὡς ποῤῥωτάτω λεγεῶνας ὅλους δυνάμενος ἐξεμεῖν λογαρίων ἐξ αὐτομάτου. ὅμως ἱκανὰ καὶ ταυτὶ τοῖς τὸ συνειδὸς ἀδέκαστον τρέφουσι, δεῖξαι· (Δ.) Πρῶτον μὲν, ὅπως οὐχ ἓν εἶναι δογματίζει τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὐ μεντἂν οὐδ’ ἑπτά τινων ἓν, ἀλλὰ τῶν γε ὑπὲρ τὰ ἑβδομηκοντάκις ἑπτά. Δεύτερον δ’, ὅπως ἐν τούτοις οὐ φρίττει διαβάλλων τόν τε μέγαν ἐν θεολογίᾳ Γρηγόριον, καὶ ἅμα τῶν θείων εὐαγγελιστῶν Λουκᾶν καὶ Ματθαῖον, δάκτυλον θεοῦ μὴ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον λέγοντας, ἀλλ’ ἕτερον τῆς οὐσίας καὶ μίαν τῶν ἀπείρων καὶ διαφόρων ἐνεργειῶν ἐνέργειαν.

1:03 [a. n. 6859, iND. [IMP. J. CANTACxz. 5] Hii λεγεώνας ὅλους δυνάμενος ἐξεμεῖν λογαρίων ἐξ ε.. τομάτου. Όμως ἱκανὰ καὶ ταυτὶ τοῖς τὸ συνεις ἀδέκαστον τρέφουσι, δείξαι· palis profundendis vir iste sit uberrimus, et artis & καῖς ὁ ἀνὴρ, καὶ τεχνικού κανόνος ὡς παρακάτω regulas longe pretergressus fuerit, integras libellorum quasi legiones, quæ illi sponte ac ultro fluunt, potest evomere. 1116 Hære tamen iis qui sinceram incorruptamque nutriunt conscientiam, sufficiunt, ut demonstretur: IV. Primum, quomodo non unum esse sanctum Spiritum, neque septem tantummolo; sed plus etiam septuagies septem spiritus esse statuat, quoruin muus sit sanctus Spiritus. Secundo, qua ratione magnum in theologia Gregorium absque horrore ullo calumnietur, et e divinis evangelistis Lucam et Matthæum, quasi Dei digitum appellarent non sanctum Spiritum, sed aliud quidpiam a divina substantia, et unam operationem ex infinitis ac diversis, quas Palmas inducit, operationibus. Tertio, quomodo Deum inter et angelos novum quod dam et proprium genus ponat increatarum operationum, quas Dei fulgorem et lumen ineffabile nominat. Qua in re magnumn Dionysium calumniatur, quem sibi adstipulari oftendit, Rallem quautum attinet ad hoc divinarum operationum genus, quod principii expers atque increatum esse affirinat. Quarto, quomodo cuilibet homini facile atque, ut ita loquar, in proclivi esse doceat, ut, modo να Juerit, increatus et expers principii subito fat; quandoquidem e copiosis atque arcanis fontibus tantæ munificentiæ rivus absque ullo strepitu proruanat. Quin:o, quod preparatum est, hoc etiamn increatum a Palaua predicari; adeo ut inde neces sario concludatur, increatum esse illum quoque ignem, quem diabolo Deus præparavit. Sexto, quomodo non solum increatas hasce operationes multas atque a Dei substantia distinctas esse asserat: sed etiam tres divinæ nature hypostases multas et a divina substantia distinctas esse statuat: ο Δ'. Πρῶτον μέν, όπως οὐχ ἂν εἶναι δογματίζει τ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὐ μεντἂν οὐδ᾽ ἑπτά τινων εν, ἀλλὰ τῶν γε ὑπὲρ τὰ ἑβδομηκοντάκις επτά. Δεύτερον δ'. ὅπως ἐν τούτοις οὐ φρίττει διαβάλλων τόν τε μέγαν ἐν θεολογία Γρηγόριον, καὶ ἅμα τῶν θείων εὐαγγε λιστῶν Λουκᾶν καὶ Matay. [P. 700 δάκτυλον θετ μὴ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον λέγοντας, ἀλλ᾽ ἕτερον τῆς σίας καὶ μίαν τῶν ἀπείρων καὶ διαφόρων ενεργών ενέργεια. Τρίτον δ', όπως μεταξύ Θεοῦ καὶ ἀγγέλων καινόν τι καὶ ἴδιον ἀκτίστων τίθησε γένος ενεργειών, λαμπρότητα Θεοῦ καὶ φῶς ἄῤῥητον όνομάζων, ἐν οἷς καὶ τὸν μέγαν διαβάλλε: Διονύσιον, συμφωνείς αὐτὸν αὐτῷ προβαλλόμενος, Ες γε το παρόν τε τε! ἄκτιστον εἶναι γένος τουτί. Τέταρτον δ᾽, ὅπως ἔσω ποτ᾽ ἀνθρώπων ἀκτίστῳ γε ἐκ τοῦ σχεδὸν ἐθελοντι γίνεσθαι καὶ ἀνάρχω ῥᾷττον καὶ ὡς ἐπὶ πρανούς εἰσ πεῖν, ἐξ ἀφθόνων καὶ ἀποῤῥήτων πηγών αγορητ καταφερομένου τοῦ τῆς τοσαύτης χορηγίας ρεύματος, Πέμπτον, ὅτι τὸ ἡτοιμασμένον ἄκτιστον δογματίζει ὡς ἐντεῦθεν ἀνάγκην εἶναι καὶ, δ τῷ διαβίῳ ήταν μασε πῦρ ὁ Θεὸς, ἄκτιστον εἶναι. Καὶ ἅμα ἔχει, όπως οὐ μόνον τὰς ἀκτίστους ταύτης ενεργείας του. λες και διαφόρους εἶναί φησιν, ἀλλὰ καὶ τὰς εμείς της θείας φύσεως υποστάσεις πολλὰς καὶ διαφόρον; είναι νομοθετεί καὶ μικρόν τι συγχέας τὸν ἐ γον ὑποστάσεις μὲν ονομάζει τὰς πολλὰς ἐκεῖνας καὶ ἀπείρους ενεργείας, καὶ τούμπαλιν πολλὰς εἰς ὑποστάσεις, ἃς ἄχρι και τήμερον δόγμα πάτρων τρεῖς γε καὶ μόνας ἅπασιν ἀκούειν καὶ σέβειν ἀπ· σιν ὀρθοδόξοις ἐνήν. Εβδομον, ὅπως καὶ περὶ τῆς et confuso paululum 1117 ac perturbato sermone ἁγίας μεταλήψεως καὶ τοῦ θείου απτίσματος τόν us's bypostases quidem vocet multas illas atque σια τούτοις λελάληται. infinitas operationes, et vice versa multas appellet cas ipsas hypostases, quas ad hanc usque diem tres et solas, juxta patriam et antiquam doctrinam, andire et colere omnibus orthodoxis licuit. Septimo, quomodo de sancta Eucharistiæ participatione deque divino baptismɔ nefanda et impia isti Palamita fuerint prolocuti. V. Il.vc autem sigill.tim a robis, si non omnia, Ε'. Εἰρήσεται δέ γε καθ' έκαστον, εἰ μὴ πάντα, Variorum notæ. jus conantur perspicere, an recte agant. Vide Risto riam Litterariam Guil. Cave, paris n. pag. 507 et 509. Omitto que in aliis codicibus Regiis spam ot disjecta reperire est. Asservantur in bibholbeca Segnieriana tres tomi Operum Gregorii Palamr. Sed ad eam b.bliothecam aditus non palel. Βοινιν. opusculo proponuntur primum Palame verba; et responsiones, de iis qui propriam mentem întru cor deinde ea quæ Acindynus contra objecit; tuin denique ea quæ. Palamas contra reposuit. VI. Epistolæ seu potius Orationes dogmatica, apologetica et ontirrhetic variæ ad varios. Continet præterva idem codex Delectum testimoniorum ex S. Scriptura et ex Patrum libris excerptornm et in capita seu hypotheses sexdecim distributorum; item: Narrationem disputationis coram imperatore inter Palamam et Gregoram habiter in Palatio; nec non lambicum poema contra Acindynum. Quæ omnia vel Palamas ipse, vel insignis aliquis Palamita, elucubravit. In codice 2404 due sunt homiliæ de re controversa, nempe de Thaborio lumine, quod et increatum et a substantia divina diversum Palamas statuit. In codice 24,2 Gregorio Palaue, tanquam auctori, tribuuntur Capita CL physica, theologica, morulia et practica Caura Bialaamiticos errores; item Interrogationes Tres divina natura hyposinses a sirina k stantia distinctas esse statuit. Ita intelligendum esse Gregoram patet, tum quia non posset Palamz simpliciter expro rare divinarum hypostasion plaralitatem, et distinctionem; turn quia supra PalaEuas negabat, τὰ ὑποστας κά της ανωτάτω Γρος ἓν καὶ ταυτὸν εἶναι τῇ τοῦ Θεοῦ στίς, Εφη Trinitatis personas esse UNILIN et idem cum Do substantia. CAPPERONN.

PG 148:1406Τρίτον δ’, ὅπως μεταξὺ θεοῦ καὶ ἀγγέλων καινόν τι καὶ ἴδιον ἀκτίστων τίθησι γένος ἐνεργειῶν, λαμπρότητα θεοῦ καὶ φῶς ἄῤῥητον ὀνομάζων, ἐν οἷς καὶ τὸν μέγαν διαβάλλει Διονύσιον, συμφωνεῖν αὐτὸν αὑτῷ προβαλλόμενος, ἔς γε τὸ ἄναρχόν τε καὶ ἄκτιστον εἶναι γένος τουτί. Τέταρτον δ’, ὅπως ὅτῳ ποτ’ ἀνθρώπων ἀκτίστῳ γε ἐκ τοῦ σχεδὸν ἐθέλοντι γίνεσθαι καὶ ἀνάρχῳ ῥᾷστον καὶ ὡς ἐπὶ πρανοῦς εἰπεῖν, ἐξ ἀφθόνων καὶ ἀποῤῥήτων πηγῶν ἀψοφητὶ καταφερομένου τοῦ τῆς τοσαύτης χορηγίας ῥεύματος. Πέμπτον, ὅτι τὸ ἡτοιμασμένον ἄκτιστον δογματίζει, ὡς ἐντεῦθεν ἀνάγκην εἶναι καὶ, ὃ τῷ διαβόλῳ ἡτοίμασε πῦρ ὁ θεὸς, ἄκτιστον εἶναι. Καὶ ἅμα ἕκτον, ὅπως οὐ μόνον τὰς ἀκτίστους ταύτας ἐνεργείας πολλὰς καὶ διαφόρους εἶναί φησιν, ἀλλὰ καὶ τὰς τρεῖς τῆς θείας φύσεως ὑποστάσεις πολλὰς καὶ διαφόρους εἶναι νομοθετεῖ· καὶ μικρόν τι συγχέας τὸν λόγον ὑποστάσεις μὲν ὀνομάζει τὰς πολλὰς ἐκείνας καὶ ἀπείρους ἐνεργείας, καὶ τοὔμπαλιν πολλὰς τὰς ὑποστάσεις, ἃς ἄχρι καὶ τήμερον δόγμα πάτριον τρεῖς γε καὶ μόνας ἅπασιν ἀκούειν καὶ σέβειν ἅπασιν ὀρθοδόξοις ἐνῆν.

PG 148:1408Ἕβδομον, ὅπως καὶ περὶ τῆς ἁγίας μεταλήψεως καὶ τοῦ θείου βαπτίσματος τἀνόσια τούτοις λελάληται. (Ε.) Εἰρήσεται δέ γε καθ’ ἕκαστον, εἰ μὴ πάντα, τὰ γοῦν πλείω, μεθ’ ὧν ἀντιῤῥήσεων τούτοις καθήκει, οὐχ ὅσας καὶ οἵας αὐτοῖς ἀντεστήσαμεν τότε, σὺν ᾠδῇ μυρία τῶν θείων λογίων ἀγωνιστικώτερον ἐπιόντες, ὁπόσα ὁ τῶν διδασκάλων τῆς ἐκκλησίας πάλαι ὕμνησε χορὸς, ἀλλ’ ἃ κατὰ τὸ ἐπιτρέχον ἡ μνήμη σχεδιάζουσα ἡμῶν χορηγήσει τῇ γλώττῃ· οὔκουν δι’ ἔνδειαν ἀφορμῶν ἀντιπάλων (τοῦτο γὰρ οὐδέ του τῶν ἐναντίων λέγειν τολμῶντος, οἶμαι, δεήσει ποτέ) πῶς γάρ; ἀφθονίας μακρᾶς προκειμένης ἡμῖν, ὁπόσην ἐμοὶ τῶν ἁγίων βίβλοι κατὰ τὸ δαψιλὲς ἐπαντλοῦσι. τῶν μὲν γὰρ ἄλλων ἐνίοις, πρὸς λόγων ἀγῶνας ἰοῦσιν, ἐξ ἀποριῶν ἀπορίας ἐνίοτε ἀντλεῖν περιγίνεται, ὃ καίριον εἴποιεν ἥκιστα ἔχουσιν· ἐμὲ δ’ ἐξ ἀπορίας μακρᾶς εἰς ἀπορίαν μακρὰν καινόν τινα καὶ παράδοξον περιί̈στησι τρόπον τὸ τῶν περιόντων ὅπλων πλῆθος, καὶ βελῶν καὶ τόξων καὶ δοράτων (φάναι) παντοδαπῶν, εἰς ἄμυναν τῶν τῆς ἀληθείας ἐχθρῶν.

ἀπορεῖν γὰρ ἔμοιγε φαίη τις ἂν ἴσως νῦν περιεῖναι, οὐχ ὁποίων ἂν εὐποροίην ἀφορμῶν ἐς τὴν τοῦ λέγειν παρασκευήν· ἀλλ’ ὁπόσας ἂν ἁγίων καὶ οἵας ἂν παραλιπὼν συμμαχίδας γραφὰς, μέρους λαβόμενος βραχυτάτου καὶ ἀποχρῶντος πρὸς ἔνδειξιν τῆς τῶν ἐχθρῶν ἀῤῥωστίας, ἀπαλλαγῆναι γένοιτ’ ἂν ἐν βραχεῖ. α. Ἐμοὶ δ’ ὃ κἀν τοῖς πρόσθεν πολλάκις δεδρακέναι γέγονε, μετρίων διὰ μῆκος ἁπτομένῳ, καὶ ὅσοις ἀφοσιοῦσθαι τὸ τῆς ἀληθείας κράτος ἐνῆν, τοῦτο δὲ κἀνταῦθα δρᾷν οὐκ ἔγωγ’ ἂν ὀκνήσαιμι. τί γὰρ δεῖ πανοπλίας ἐνταῦθα καὶ σπουδῆς πολεμικῆς, τῆς τῶν ἀγώνων παραῤῥυείσης ὥρας, καὶ μαρανθέντος τοῦ ὑπεκκαύματος, καὶ τῶν τότε ἀντιβαινόντων καὶ τὸ θυμούμενον τῆς ψυχῆς ἀναπτόντων, οὐκ ἐνὸν εἶναι μηδενὸς ἐν τῷ νῦν εἶναι. ἄλλως τε κἀπειδὴ τῶν γε πλειόνων ἔφθημεν ἀνωτέρω μνησθέντες μάλα γε ἀποχρώντως, ὡς ἔμοιγε φαίνεται, περιττόν μοι δοκεῖ καὶ τῶν περιέργων οὐ μάλα τὸν πόδα κεκτημένον ἐλεύθερον, περὶ τῶν αὐτῶν ταὐτὰ στρέφοντας ἀεὶ τὴν ἀκοὴν ἀποκναίειν.

οὐδὲ γὰρ οὐδ’ ὡς ἐκείνοις δήπου τότε πλεῖστα μὲν εἴρηται, τυφλὰ δὲ πάντα καὶ ἄγονα καὶ πρὸς τὸν αὐτὸν τῆς ἀτοπίας ἄγοντα πάντα κρημνὸν, οὕτω πολλῆς ἐνταυθοῖ κἀμοὶ δεήσει τῆς συμμαχίας. ἀλλ’ ὥσπερ ἐν τῷ τοῦ ἀγῶνος ἐκείνου καιρῷ διὰ βραχέων εἰς τὸν ἐκείνων ἐκείνους ὠθήσας κρημνὸν ἀπήλλαγμαι, οὕτω καὶ πολλῷ μᾶλλον ἡσυχίας οὔσης, νῦν μετριώτερον ἢ κατὰ τὴν τότ’ ἀνάγκην μνησθέντος, οὐκ ἂν εἴη φάναι οὐδενὶ τῶν ἁπάντων, ὡς οὐχ ἱκανῶς τῆς προθυμίας καὶ βουλήσεως ἔσχον ἐγὼ, κἀν τοῖς ἔργοις αὐτοῖς αἰσθέσθαι σαφῶς τοὺς ἐντυγχάνοντας ἐπεπείκειν. ἃ γὰρ ἡμῖν τε πρόσθεν εἴρηται καὶ ὁρᾷν τοῖς βουλομένοις πρόκειται, ἦπου πολλή τις ἂν εἴη ἄνοια, λέγειν ὁμοίως ἀεὶ τὰ αὐτά. ὅσον γὰρ τοῖς ἀντιθέτοις ἐκείνοις δεῖ τῶν ἀεὶ παραλλάξεων, δι’ ἀῤῥωστίαν τῶν ἀεὶ λεγομένων αὐτοῖς, τοσοῦτον ἡμῖν, δι’ εὐρωστίαν τῶν εἰρημένων, δεῖ πρὸς τὰ ἑξῆς σιωπᾷν. παραπλησίως ὥσπερ, οἷς μὲν ἐν ἡλίῳ καὶ φωτὶ δρᾷν ἔνεστιν ἃ δρῶσι, τούτοις δήπουθεν οὐδὲ μαρτύρων ἄν ποτ’ οὐδένων δεήσοι, αὐτῶν ἐξ αὐτομάτου (φάναι) τῶν πραγμάτων τὴν ἀλήθειαν μαρτυρούντων·

οἷς δ’ ἐν σκότῳ καὶ νυκτὸς ἀδήλοις ἔνεστι βυθοῖς ἐγκυβιστᾷν τοὺς τῆς σπουδῆς θεμελίους, τούτοις οὐκ ἔστιν ὀρθῶς συνορᾷν οὔθ’ ὅθεν ἄρχεται, οὔθ’ ὅπη τελευτᾷ τῶν δρωμένων ἡ βάσις. (Β.) Καὶ πρῶτόν γε δὴ λεκτέον ἡμῖν ἐστι περὶ τῶν πνευμάτων, ὧν ὁ προφήτης ἐπὶ τὸν κύριον ἡμῶν καὶ σωτῆρα Χριστὸν ἀναπαύσεσθαι ἔφησεν· ἐπειδὴ καὶ ὁ τῶν φίλων βέλτιστος ἡμῖν Καβασίλας τοῦτο πρῶτον ἡμῖν ὡς ἰσχυρὸν ἐπεπράχει τῶν λόγων ἐκείνων πρόβλημα. ταῦτα τοίνυν ἑπτὰ ὄντα ἄκτιστά τε καὶ ἅγια πνεύματα δεδογμάτικεν ἅπαντα εἶναι καθάπαξ ὁ Παλαμᾶς, καὶ οἱ θιασῶται. ἦν οὖν ἐκ πρώτης ἐπιβολῆς προαγαγόντας εἰς μέσον ἡμᾶς αὐτὴν τοῦ σωτῆρος τὴν ῥῆσιν, ἣν τοῖς ἀποστόλοις εἰρήκει, μηδενὸς τὸ παράπαν ἑτέρου δεήσεσθαι πρὸς πειθὼ τῶν ἀκροωμένων, λέγω δὴ τὴν, πορευθέντες μαθητεύσατε πάντα τὰ ἔθνη, βαπτίζοντες αὐτοὺς εἰς τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος. οὐ πληθυντικῶς γὰρ ἐνταῦθα πνεύματα δέδωκε λέγειν· ἢ πῶς ἂν τὸ τρισυπόστατον τῇ θείᾳ φυλάττοιτο φύσει, πολλῶν καὶ οὐχ ἑνὸς τοῦ πνεύματος ὄντος;

PG 148:1409ἀλλ’ ἐπειδὴ τὸ πάνυ βραχυλογεῖν ὁ πολὺς τοῖς Λάκωσιν ἐκλήρωσε χρόνος ὡς τὰ πολλὰ, τοῖς δὲ φιλολογωτέροις δεῖ πλειόνων ἐνταῦθα μαρτυριῶν εἰς ἀκριβεστέραν τῶν ἐναντίων καθαίρεσιν, φέρε καὶ ἡμεῖς τὰ τοῦ πόθου τοῖς φίλοις ἀποδῶμεν ἀκροαταῖς, ὄκνων ἐκλαθόμενοι πάντων. Μάξιμος τοίνυν ὁ θεῖος τάδε περὶ τῶν ἑπτὰ διέξεισι πνευμάτων, ταὐτὸν δ’ εἰπεῖν, ἀρετῶν. καὶ ἐπαναπαύσεται, φησὶν, ἐπ’ αὐτὸν ἑπτὰ πνεύματα· πνεῦμα σοφίας, πνεῦμα συνέσεως, πνεῦμα γνώσεως, πνεῦμα ἐπιστήμης, πνεῦμα βουλῆς, πνεῦμα ἰσχύος, πνεῦμα φόβου θεοῦ. ἔστι δὲ ἴδιον τῶν πνευματικῶν τούτων χαρισμάτων· φόβου μὲν, ἡ ἀποχὴ τῶν κακῶν· ἰσχύος δὲ, ἡ πρᾶξις τῶν ἀγαθῶν· βουλῆς δὲ, ἡ τῶν ἀντικειμένων διάκρισις· ἐπιστήμης δὲ, ἡ τῶν καθηκόντων ἀνόθευτος εἴδησις· γνώσεως δὲ, ἡ κατὰ ἐνέργειαν τῶν ἐν ταῖς ἀρεταῖς θείων λόγων περίληψις· συνέσεως δὲ, ἡ πρὸς τὰ γνωσθέντα διόλου τῆς ψυχῆς συνδιάθεσις· σοφίας δὲ, ἡ πρὸς τὸν θεὸν ἀδιάγνωστος ἕνωσις·

[A. c. 1351] BYZANTINE HISTORIE LIB. XXIV. {:MP. J. CANTACUz. 5} 1410 τάδε περὶ τῶν ἑπτὰ διέξεισι πνευμάτων siderio faciamus aiis, et omnem adeundi laboris ταυτὸν δ' εἰπεῖν, ἀρετῶν. «Καὶ ἐπαναπαύσεται, ο mctum oblivioue conteramus. Divus itaque Maxiφησίν, ο ἐπ' αὐτὸν ἑπτὰ πνεύματα πνεῦμα σοφίας, mus hæc de septem spiritibus seu (quod idem est; πνεῦμα συνέσεως, πνεύμα γνώσεως, πνεῦμα ἐπισ virtutibus disserit: «Et requiescent, inquit, super στήμης πνεῦμα βουλῆς, πνεῦμα ισχύος, πνεύμα cum Christum septem spiritas; spiritus sapientiæ, φόβου Θεοῦ. Ἔστι δὲ ἴδιον τῶν πνευματικών τούτων spiritus intelligentiæ, spiritus cognitionis, spiritus χαρισμάτων· φόβου μὲν, ἡ ἀποχὴ τῶν κακῶν· scientia, spiritus consilii, spiritus fortitudinis, Ισχύος δέ, ή πράξις τῶν ἀγαθῶν· βουλῆς δὲ, ἡ τῶν 1122 spiritns tiinoris Dei. He sunt autem spiri ἀντικειμένων διάκρισις· ἐπιστήμης δὲ, ἡ τῶν καθη talium horumce donorum proprietates. Timoris κέντων ἀνόθευτος εἴδησις· γνώσεως δὲ, ἡ κατὰ ἐνέρ- proprietas est abstinentia a malis. Fortitudini, γειαν τῶν ἐν ταῖς ἀρεταῖς θείων λόγων περίληψις bonorum operatio. Consilii propriumi opus est, ad συνέσεως δε, ἡ πρὸς τὰ γνωσθέντα διόλου τῆς ψυχῆς versarios nostros dignoscere. Scientiæ proprietas συνδιάθεσις· σοφία; δ, ή πρό; τὸν Θεὸν ἀδιά est genuina et sincera officiorum nostrorum notitia. γνωστος Ένωσις· καθ᾽ ἦν τοῖς ἀξίοις ἡ ἔφεσις ἀπό Cognitioni propria est actualis comprehensio diviλαυσις γίνεται, μεθέξει ποιοῦσα θεὸν τὸν μετέχοντα, norum, quæ in virtutibus sunt, rationem. Proκαὶ τῆς θείας αὐτὸν ὑποφήτην καθιστώσα μακαριό. Η priuu intelligentia munus est, efficere ut anima τητός, κατὰ τὴν ἀένναον πρὸς [Ρ. 703] τοὺς δεομένους rebus in universum cognitis assentiatur. Sapient: τῶν θείων μυστηρίων ἀνεκπόμπευτον προβολὴν καὶ proprietas est ignota cum Deo unitio, per quam διέξοδον, ο Εξηγούμενος δ' αὐτὸς τὰ αὐτά φησι·. Το eorum qui digni habentur desiderium in fruitioπρὸς ἡμᾶς κατ' ἐνέργειαν πρῶτον ἀγαθὸν, ὅπερ ἐστὶν nem vertitur. Hæc enim sapientia Deum participaΟ φόβος, τελευταῖον ἀπηριθμήσατο τῆς Γραφῆς ὁ λό tive saltem facit eum, qui particeps ipsius efieiγος, καὶ σοφίας ἀρχὴν ἀφ' οὗ κινούμενοι πρὸς τὸ tur, eumdemque divina beatitudinis interpretem τῆς σοφίας τέλη, τὴν σύνεσιν, ἀναβαίνομεν· μεθ' constituit, per jugem et continuam divinorum ἣν προσεχεῖς αὐτῷ γινόμενοι τῷ Θεῷ, μόνην τὴν mysteriorum propositionem, et ab omnis arroganσοφίαν τῆς πρὸς αὐτὸν ἑνώσεως μεσιτεύουσαν ἔχον tiæ fastu alienam enarrationem, in gratiam eorum, τες· οὐ γὰρ ἐστι δυνατὸν ἐπιλαβέσθαι σοφίας τὸν μὴ qui hujusmodi explicatione indigent. Porro iden πρότερον διὰ τοῦ φόβου καὶ τῶν διὰ μέσου λοιπῶν sanctus Maximus hæc planius exponems ita loqui - χαρισμάτων. τήν τε λήμην τῆς ἀγνοίας καὶ τὸν τῆς tur: «Quod respectu nostri primum actu bonum κακίας κονιορτὸν ἑαυτῷ παντελῶς ἀποσεισάμενον. Διὰ est (nempe timor) hoc sacra Scriptura postremum τοῦτο, Θεῷ μὲν προσεχῆ τὴν σοφίαν, ἡμῖν δὲ τὸν φόδον, σε numeravit', et sapientiæ initium vocavit, η φυσ Η γραφική τάξις διέθηκεν, ἵν᾿ ἡμεῖς εὐταξίας μάθω- uns impulsi, ad sapientiæ finem (scilicet intelligenμεν όρον καὶ νόμον. ο Ορᾷς ὡς ἀρετὰς, καὶ οὐχ άγια Liam) adscendimus: quam adepti si fuerimus, Deo τα τα τίθησι πνεύματα. proximi et, conjun cti, adhæremus: unam sapientiam babentes, qua media et interjecta, cum ipso Deo adunamur. Nec enim fieri potest, ut sapientiam adipiscatur, qui non prius per timorem, et reliqua intermedia sancti Spiritus dona, ignorantie lipp - tudinem et vitiorum pulverem a se prorsus excusserit. Quapropter l'eo proximam sapientiam, nobis vero proximum 1123 timorem, a sacra Scriptura factus ordo disposuit; ut recti ordinis normanı ac legem disceremu‹.» Vides ut hæc dona virtutes, non autem sanctos spiritus esse statuat. Γ. Περὶ δὴ τῶν τοιούτων ὁμοίως καὶ ὁ μέγας - φησε πάλαι Χρυσόστομος τά τ' ἄλλα καὶ ι Οταν τις ἔχῃ χάρισμα ἀγάπης, λέγεται ότι πνεῦμα ἀγάπης ἔχει· όταν λάβῃ χάρισμα μαρτυρίου, λέγεται πνεύμα δυνάμεως ἔχειν, τουτέστι χάρισμα. Ἐπεὶ γὰρ τὸ Σωρού μενον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐστι, καλεῖται δὲ καὶ • Psal. cx. • Eccles. 1. a III. Magnus pariter Chrysostomus de iisdem bæc olim inter alia protulit: ‹ Cum quis donanı charitatis habet, spiritum charitatis habere dicitur; cum martyrii donum acceperit, spiritum, hoc est donum, virtutis et fortitudinis dicitur habere. Quoniam enim qui donat, Spiritus sanctus est, do. Variorum notæ. Locus est tom. I edit. Combefis. In scholiis vobis el paz ab eo qui est et qui erat et qui ventuad si question. in sacram Scripturam. Porro scholia ista sunt ipsiusmet sancti Maximi, qui ea prolixioris explicationis causa subjunxit, ut ipse de se testatur præfatione scholiis prælixa, quam habes town. I, pag. 13. CAPPERONN. Sex tantum sunt_in_Hebraico texto. Nam 1 x timor Domini his reperitur; nempe versibus 2 et 3, licet has voces modo per pietatem, modo per timorem l'omini verterint of LXX et Latinus interpres. Hebræis itaque spiritus pietatis et timoris Domini umens est, qui iisdem vocibus (SV) Me"? designatur. Sed ut a Grutio annotatum est, divinus ille Spiritus crèvit in Christianismo: ideo in septem jam min a theologis Christianis distribuitur, forsan ex Apocalyps. it, v. 4: Gratia TNS est, et a septem spiritibus qui in conspectu throni ejus sunt; quanquam fateatur Grotius ex multorum interpretum sententia, hic a sancto Joanne augelos designari; quia receptum est apud Hebræos, septem esse maximos angelos qui Deo astent, nempe quomodo septein principes astabant regi Persarumi, quæ aula quia erat magnificentissima, ideo ad ejus formam Dei aulam formabant veteres Hebraei. CAPPERONA. Apud τους LXX legitur εὐσεβείας. Apud Latin. vulgat. pietatis, rect us. Hinc laboravit sanctus Maximus at exponeret diversas proprietates γνώσεως εἰ ἐπιστήμης, cognitionis et scientis. CAPPERONN.

Book XXIV · Gregoras continues to dispute with Cabasilas and an anonymous theologianLiber Vicesimus Quartus · Gregoras cum Abasila et anonymo theologo disputare pergit

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

1215 [A. M. 6859, IN. 4] (IMP. ). CANTALUr, K| 1316 XI. A: de ipso quidem lumine pauca sufficient. Etenim sancti illius doctoris sapientissimæ et altissime questioni, utrum ipse voluerit respondeat; s ve substantiam dicat esse hoc lumen, et rem per se subsistentem nec alterius indigentem ad exsistendum; sive qualitatem quamdam substantia carentem et incorpoream, que esse in ali, non in ipsa considerafum habeat, Ex tribus absordis unum certe colligetur. Nam si illud substantiam esse dicat, 947 vel angelus erit; quo posito nec increatum nec divinitus est: vel erit quarta hypostasis; quod quam absurdum sit, sanctus Pater et doctor ostendint: si qualitatem quandam substantia caruntem, et fluentem ex alia substantia emanatlonem, tum divinitas ejusmodi introducetur, quæ careat exsistentia. Imo, inquit, fieri non potest, ut qualitas ulla per se ipsam sine subjecto consistat quemadmodum nec rationalitatém, quæ est hominis differentia substantialis, quisquam dixerit posse constare nisi prius ei subjectum sit animal, quod est substantia animata sensu prædita: etenim substanţiæ et naturæ partes substantiales et naturales per scientiam posse defiuiri. Quæ quidem sie dieta si locum habent in compositis, multo magis in autem in natura divina. indivisis et simplicibus habitura sunt, præserum CAPUT IV. De corpore Domini, an increatum fuerit; et de hominibus, quos Palamas dixeral fieri increa'os. Veh Theodori Grapti Pulamos una cum Exsebio Iconomacho refutatur. Energiæ nomen ab Eunomie inta ductum, ab Iconomachis receptum a Pulama revocatum in lucem. Theodori Grapti cum sanctie Basin et Gregorio consensus. Conclusio: Pulamam Iconomachorum vestigiis insistere. Substantiæ et operami cadem definitio convenit. Si corpus Christi incorporeum et increatum fieri non potest, multo minas minis corpus. Qui virtute proficiunt, ii de novo creari dicuntur. 1. Quoniam ilarite ab sapientissino et satis i-C mo doctore Palamas, simul cum Iconomachis, per hæc refellitur; age, eodein rursus sancto doctore nobis scio adjuncto, et aliis armis usi, quibus ile plurimis et accommodis Icononachus aggrossiis est, cumulum ab impio komine ex»bundanti superadditum deramus, ut multis argumentis constet lemonachus longe ab hoc superari improbitate; tum simul appareat, hunc non obiter, nec at aliud agentem,, sed cum solertia, eaque crudelissime insidiosa, semper ad montem Thabor configere. ft. Illud igitur nobis inquirendum, quomodo corpus Domini evasisse increatum dicat, cum aperte ab leclesia repulsi sunt ii. qui id olim efutiverunt; item quomodo homines, ejusdem 948 instituti cujus Palamas, increati et principii experLes flant. Qu ppe hec ad similem errorem omnino pertinent, nempe ad Iconomachorum hæresin, quam ille toti sur, velut principium et li.missimam fundamentum, vanæ ædificationi pra‐posuit. Hi. Nam ut ea, quie ab aliis viris sanctis contra allata sunt, in præsenti omittam, et illo solo hic quoque utar sapiente divinoque ductore; qui lennomachorum bello tum, cum sæviret, så oppnsuit, ac multa passus, multa in eos locutus, crtoremi tandem, velut Chalanes turrim, ita profligavit, ut ad nihilum redegerit, idemque cos qui similibus [P.296]Α'.

καθ’ ἣν τοῖς ἀξίοις ἡ ἔφεσις, ἀπόλαυσις γίνεται, μεθέξει ποιοῦσα θεὸν τὸν μετέχοντα, καὶ τῆς θείας αὐτὸν ὑποφήτην καθιστῶσα μακαριότητος, κατὰ τὴν ἀένναον πρὸς τοὺς δεομένους τῶν θείων μυστηρίων ἀνεκπόμπευτον προβολὴν καὶ διέξοδον. ἐξηγούμενος δ’ αὐτὸς τὰ αὐτά φησι· τὸ πρὸς ἡμᾶς κατ’ ἐνέργειαν πρῶτον ἀγαθὸν, ὅπερ ἐστὶν ὁ φόβος, τελευταῖον ἀπηριθμήσατο τῆς γραφῆς ὁ λόγος, καὶ σοφίας ἀρχήν· ἀφ’ οὗ κινούμενοι πρὸς τὸ τῆς σοφίας τέλος, τὴν σύνεσιν, ἀναβαίνομεν· μεθ’ ἣν προσεχεῖς αὐτῷ γινόμενοι τῷ θεῷ, μόνην τὴν σοφίαν τῆς πρὸς αὐτὸν ἑνώσεως μεσιτεύουσαν ἔχοντες· οὐ γάρ ἐστι δυνατὸν ἐπιλαβέσθαι σοφίας, τὸν μὴ πρότερον διὰ τοῦ φόβου καὶ τῶν διὰ μέσου λοιπῶν χαρισμάτων τήν τε λήμην τῆς ἀγνοίας καὶ τὸν τῆς κακίας κονιορτὸν ἑαυτῷ παντελῶς ἀποσεισάμενον. διὰ τοῦτο θεῷ μὲν προσεχῆ τὴν σοφίαν, ἡμῖν δὲ τὸν φόβον, ἡ γραφικὴ τάξις διέθηκεν, ἵν’ ἡμεῖς εὐταξίας μάθωμεν ὅρον καὶ νόμον. ὁρᾷς ὡς ἀρετὰς καὶ οὐχ ἅγια ταῦτα τίθησι πνεύματα. (Γ.) Περὶ δὴ τῶν τοιούτων ὁμοίως καὶ ὁ μέγας ἔφησε πάλαι Χρυσόστομος τά τ’ ἄλλα καί· ὅταν τις ἔχῃ χάρισμα ἀγάπης, λέγεται ὅτι πνεῦμα ἀγάπης ἔχει·

[A. c. 1351] BYZANTINE HISTORIE LIB. XXIV. {:MP. J. CANTACUz. 5} 1410 τάδε περὶ τῶν ἑπτὰ διέξεισι πνευμάτων siderio faciamus aiis, et omnem adeundi laboris ταυτὸν δ' εἰπεῖν, ἀρετῶν. «Καὶ ἐπαναπαύσεται, ο mctum oblivioue conteramus. Divus itaque Maxiφησίν, ο ἐπ' αὐτὸν ἑπτὰ πνεύματα πνεῦμα σοφίας, mus hæc de septem spiritibus seu (quod idem est; πνεῦμα συνέσεως, πνεύμα γνώσεως, πνεῦμα ἐπισ virtutibus disserit: «Et requiescent, inquit, super στήμης πνεῦμα βουλῆς, πνεῦμα ισχύος, πνεύμα cum Christum septem spiritas; spiritus sapientiæ, φόβου Θεοῦ. Ἔστι δὲ ἴδιον τῶν πνευματικών τούτων spiritus intelligentiæ, spiritus cognitionis, spiritus χαρισμάτων· φόβου μὲν, ἡ ἀποχὴ τῶν κακῶν· scientia, spiritus consilii, spiritus fortitudinis, Ισχύος δέ, ή πράξις τῶν ἀγαθῶν· βουλῆς δὲ, ἡ τῶν 1122 spiritns tiinoris Dei. He sunt autem spiri ἀντικειμένων διάκρισις· ἐπιστήμης δὲ, ἡ τῶν καθη talium horumce donorum proprietates. Timoris κέντων ἀνόθευτος εἴδησις· γνώσεως δὲ, ἡ κατὰ ἐνέρ- proprietas est abstinentia a malis. Fortitudini, γειαν τῶν ἐν ταῖς ἀρεταῖς θείων λόγων περίληψις bonorum operatio. Consilii propriumi opus est, ad συνέσεως δε, ἡ πρὸς τὰ γνωσθέντα διόλου τῆς ψυχῆς versarios nostros dignoscere. Scientiæ proprietas συνδιάθεσις· σοφία; δ, ή πρό; τὸν Θεὸν ἀδιά est genuina et sincera officiorum nostrorum notitia. γνωστος Ένωσις· καθ᾽ ἦν τοῖς ἀξίοις ἡ ἔφεσις ἀπό Cognitioni propria est actualis comprehensio diviλαυσις γίνεται, μεθέξει ποιοῦσα θεὸν τὸν μετέχοντα, norum, quæ in virtutibus sunt, rationem. Proκαὶ τῆς θείας αὐτὸν ὑποφήτην καθιστώσα μακαριό. Η priuu intelligentia munus est, efficere ut anima τητός, κατὰ τὴν ἀένναον πρὸς [Ρ. 703] τοὺς δεομένους rebus in universum cognitis assentiatur. Sapient: τῶν θείων μυστηρίων ἀνεκπόμπευτον προβολὴν καὶ proprietas est ignota cum Deo unitio, per quam διέξοδον, ο Εξηγούμενος δ' αὐτὸς τὰ αὐτά φησι·. Το eorum qui digni habentur desiderium in fruitioπρὸς ἡμᾶς κατ' ἐνέργειαν πρῶτον ἀγαθὸν, ὅπερ ἐστὶν nem vertitur. Hæc enim sapientia Deum participaΟ φόβος, τελευταῖον ἀπηριθμήσατο τῆς Γραφῆς ὁ λό tive saltem facit eum, qui particeps ipsius efieiγος, καὶ σοφίας ἀρχὴν ἀφ' οὗ κινούμενοι πρὸς τὸ tur, eumdemque divina beatitudinis interpretem τῆς σοφίας τέλη, τὴν σύνεσιν, ἀναβαίνομεν· μεθ' constituit, per jugem et continuam divinorum ἣν προσεχεῖς αὐτῷ γινόμενοι τῷ Θεῷ, μόνην τὴν mysteriorum propositionem, et ab omnis arroganσοφίαν τῆς πρὸς αὐτὸν ἑνώσεως μεσιτεύουσαν ἔχον tiæ fastu alienam enarrationem, in gratiam eorum, τες· οὐ γὰρ ἐστι δυνατὸν ἐπιλαβέσθαι σοφίας τὸν μὴ qui hujusmodi explicatione indigent. Porro iden πρότερον διὰ τοῦ φόβου καὶ τῶν διὰ μέσου λοιπῶν sanctus Maximus hæc planius exponems ita loqui - χαρισμάτων. τήν τε λήμην τῆς ἀγνοίας καὶ τὸν τῆς tur: «Quod respectu nostri primum actu bonum κακίας κονιορτὸν ἑαυτῷ παντελῶς ἀποσεισάμενον. Διὰ est (nempe timor) hoc sacra Scriptura postremum τοῦτο, Θεῷ μὲν προσεχῆ τὴν σοφίαν, ἡμῖν δὲ τὸν φόδον, σε numeravit', et sapientiæ initium vocavit, η φυσ Η γραφική τάξις διέθηκεν, ἵν᾿ ἡμεῖς εὐταξίας μάθω- uns impulsi, ad sapientiæ finem (scilicet intelligenμεν όρον καὶ νόμον. ο Ορᾷς ὡς ἀρετὰς, καὶ οὐχ άγια Liam) adscendimus: quam adepti si fuerimus, Deo τα τα τίθησι πνεύματα. proximi et, conjun cti, adhæremus: unam sapientiam babentes, qua media et interjecta, cum ipso Deo adunamur. Nec enim fieri potest, ut sapientiam adipiscatur, qui non prius per timorem, et reliqua intermedia sancti Spiritus dona, ignorantie lipp - tudinem et vitiorum pulverem a se prorsus excusserit. Quapropter l'eo proximam sapientiam, nobis vero proximum 1123 timorem, a sacra Scriptura factus ordo disposuit; ut recti ordinis normanı ac legem disceremu‹.» Vides ut hæc dona virtutes, non autem sanctos spiritus esse statuat. Γ. Περὶ δὴ τῶν τοιούτων ὁμοίως καὶ ὁ μέγας - φησε πάλαι Χρυσόστομος τά τ' ἄλλα καὶ ι Οταν τις ἔχῃ χάρισμα ἀγάπης, λέγεται ότι πνεῦμα ἀγάπης ἔχει· όταν λάβῃ χάρισμα μαρτυρίου, λέγεται πνεύμα δυνάμεως ἔχειν, τουτέστι χάρισμα. Ἐπεὶ γὰρ τὸ Σωρού μενον τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐστι, καλεῖται δὲ καὶ • Psal. cx. • Eccles. 1. a III. Magnus pariter Chrysostomus de iisdem bæc olim inter alia protulit: ‹ Cum quis donanı charitatis habet, spiritum charitatis habere dicitur; cum martyrii donum acceperit, spiritum, hoc est donum, virtutis et fortitudinis dicitur habere. Quoniam enim qui donat, Spiritus sanctus est, do. Variorum notæ. Locus est tom. I edit. Combefis. In scholiis vobis el paz ab eo qui est et qui erat et qui ventuad si question. in sacram Scripturam. Porro scholia ista sunt ipsiusmet sancti Maximi, qui ea prolixioris explicationis causa subjunxit, ut ipse de se testatur præfatione scholiis prælixa, quam habes town. I, pag. 13. CAPPERONN. Sex tantum sunt_in_Hebraico texto. Nam 1 x timor Domini his reperitur; nempe versibus 2 et 3, licet has voces modo per pietatem, modo per timorem l'omini verterint of LXX et Latinus interpres. Hebræis itaque spiritus pietatis et timoris Domini umens est, qui iisdem vocibus (SV) Me"? designatur. Sed ut a Grutio annotatum est, divinus ille Spiritus crèvit in Christianismo: ideo in septem jam min a theologis Christianis distribuitur, forsan ex Apocalyps. it, v. 4: Gratia TNS est, et a septem spiritibus qui in conspectu throni ejus sunt; quanquam fateatur Grotius ex multorum interpretum sententia, hic a sancto Joanne augelos designari; quia receptum est apud Hebræos, septem esse maximos angelos qui Deo astent, nempe quomodo septein principes astabant regi Persarumi, quæ aula quia erat magnificentissima, ideo ad ejus formam Dei aulam formabant veteres Hebraei. CAPPERONA. Apud τους LXX legitur εὐσεβείας. Apud Latin. vulgat. pietatis, rect us. Hinc laboravit sanctus Maximus at exponeret diversas proprietates γνώσεως εἰ ἐπιστήμης, cognitionis et scientis. CAPPERONN.

PG 148:1411ὅταν λάβῃ χάρισμα μαρτυρίου, λέγεται πνεῦμα δυνάμεως ἔχειν, τουτέστι χάρισμα. ἐπεὶ γὰρ τὸ δωρούμενον τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιόν ἐστι, καλεῖται δὲ καὶ τὸ δῶρον ὁμωνύμως τῷ διδόντι, ἐὰν ᾖ τις πρᾶος καὶ ταπεινὸς τὴν καρδίαν, δῶρον ἔλαβε τῆς πραότητος, καί ἐστι θεοῦ χάρισμα. καὶ πάλιν· ὅπου δεῖ μαθεῖν τὰ βάθη, καλεῖται πνεῦμα ἀποκαλύψεως. ὅπου δεῖ ἀγάπην ἔχειν, καλεῖται πνεῦμα ἀγάπης. ὅπου δεῖ σαφῆ λαλῆσαι τὸν διδάσκαλον, καλεῖται πνεῦμα σοφίας. ὅπου δεῖ λαλῆσαι τὸν ἀκροατὴν συνετῶς, καλεῖται πνεῦμα συνέσεως. καὶ τί δεῖ πάντα καταλέγειν, τοῦ παντὸς λόγου τὰ ἴσα διεξιόντος τοῖς βουλομένοις ὁρᾷν; λεγέτω γάρ τις ἐμοὶ πρὸς θεοῦ παρελθὼν, εἰ πλείονος τῷ σκέμματι δεῖ σαφηνείας, ὥστε μαθεῖν, τὸ μὲν πνεῦμα τὸ ἅγιον εἶναι ἓν, τὴν ἄκτιστον δηλαδὴ καὶ μίαν φύσιν τοῦ θεοῦ· ἃ δὲ τοῖς κτίσμασι χαρίσματα δίδοται, ἀρετὰς καὶ δῶρα διάφορα, καὶ ποιήματα αὐτοῦ, πνεύματα μὲν καλούμενα καὶ ταῦθ’ ὁμωνύμως τῷ παρέχοντι πνεύματι, οὐχ ἅγια δέ· καθ’ ἃ ὁ μέγας τούτοις συνᾴδει Βασίλειος, εἴρηταί τισι, φάσκων, ὅτι αἱ ἑπτὰ γυναῖκες (αἱ τῷ προφήτῃ λεγόμεναι Ἡσαί̈ᾳ·

[^. m. 6839, ind. 4] ταπεινὸς τὴν καρδίαν, δώρον ἔλαβε την πραότητος, καὶ ἔστι θεοῦ χάρισμα. Καὶ πάλιν· Οπων δεῖ μετ θεῖν τὰ βάθη, καλείται πνεῦμα ἀποκαλύψεως. Ὅπο δεῖ ἀγάπην ἔχειν, καλεῖται πνεῦμα ἀγάπης. Ὅπου λεί σαφῆ λαλῆσαι τὸν διδάσκαλον, καλείται πνεῦμα φίας. Ὅπου δεῖ λαλῆσαι τὴν ἀκροατήν συνετώς, 21λεῖται πνεῦμα συνέσεως.» Και τί δεῖ πάντα κατε λέγειν, τοῦ παντὸς λόγου τὰ ἴσα διεξιόντος τοῖς βα λομένοις ὁρᾶν; Λεγέτω γάρ τις ἐμοί, προς Θεού, παρελθὼν, εἰ πλείονος το σκέμματι δεῖ σαφηνεία;. ὥστε μαθεῖν, τὸ μὲν Πνεῦμα τὸ ἅγιον εἶναι ἕν, τὴν ἄκτιστον δηλαδὴ καὶ μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ· 2 δὲ τοῖ; κτίσμασι χαρίσματα δίδοται, ἀρετὰς καὶ δῶρα διά φορά, καὶ ποιήματα αὐτοῦ, πνεύματα μὲν καλούμενα num vero idem cum donante nomen habet; si τὸ δῶρον ὁμωνύμως τῷ διδόντι, ἐὰν ᾗ τις πρᾶς, καὶ quis fuerit mitis et humilis corde, mansuetudinis donum, qua Dei gratia est, accepit. Et iterum: «Ubi profunda discere mysteria necesse est, revelationis tunc spiritus appellatur. Ubi charitas necessario est habenda, charitatis tunc spiritus vocatur. Quando necessuin est ut clare et liquido loquatur doctor, sapientiæ spiritus dicitur. Quando auditor intelligenter loqui debet, intelligentia spiritus nominatur.) Et certe quid opus est ut singula sancti hujus Patris verba recenseam, quandoquidem toto illo sermone sanctus Chrysostomus cadem edisserit, ut iis, qui legere illum voluerint, patebit? Per Deum enim adjuro quemlibet, ut mihi dicturus accedat, an in bac nostra quæstione majori sit opus evidentia, at discamus unum qui- καὶ ταῦθ' ὁμωνύμως τον παρέχοντι Πνεύματι, σχ dem esse Spiritum sanctum, increatam scilicet et ἅγια δέ· καθ' & ο μέγας τούτοις συνάδει Βασιλευς, unam Dei naturam: quas vero creaturis gratias • Είρηταί τισι, ο φάσκων, ο ὅτι οἱ ἑπτὰ γυναί Deus largitur, eas esse virtutes, varia dona el κες (αἱ τῷ προφήτῃ λεγόμεναι Ησαΐας Επιλέγοντα ipsius opera; quæ spiritus quidem nomen com- ἑπτὰ γυναῖκες ἀνθρώπου ἑνὸς, λέγουσαι, Το όνομά του mune habeant cum illo, qui ea impertitur: sed κεκλήσθω ἐφ' ἡμᾶς ν) ἑπτὰ πνεύματά εἰσιν, ὦ μικρόν nunquam sancti spiritus appellentur. His consona [Ρ. 704] ὕστερον ὁ αὐτὸς οὗτος προφήτης καταριθμεί sunt, quæ Magnus Basilius disserit: «Quidamı, inσθαι μέλλει, ὡς ἐπαναπαυόμενα ἐπὶ τὴν ἐκ ρίζης τ quit, dixerunt septem 1124 illas mulieres (de σαὶ ἐξανθεῖν μέλλοντα· πνεῦμα σοφίας καὶ συνέσεω quibus ita loquitur Isaias propheta: llominem πνεῦμα βουλῆς καὶ ἰσχύος, πνεύμα γνώσεως καὶ το unum septem apprehendent mulieres et dicent: σεβείας, πνεύμα φόβου Θεού. Απερ διὰ τὸ πάντες Nomen tuum super nos invocetur ½›), septem esse ἐκκλῖναι, καὶ ἅμα ἀχρειωθῆναι, οὐκ ἔχοντα ᾧ ἐπει spiritus, quos paulo post enumeraturus est pro- ναπαύσεται ἀγαπητῶν, τοῦ κατὰ τὸν Κύριον άνθρ pheta, velut super cum requieturos, qui de radice που λαβόμενα, ποιεῖ τὰ ἀναγεγραμμένα. Αργεί Jesse floris in modumi egressurus erat; spiritum γὰρ τὸ πνεῦμα τῆς γνώσεως καὶ τῆς εὐσεβείας videlicet sapientiæ et intellectus, spiritum consilii καιροῖς, ὅτε οὐκ ἔστιν ὁ συνιών, οὐκ ἔστιν ὁ ἐκζητών et fortitudinis, spiritum scientiæ et pietatis, spi⚫ τὸν Θεόν· καὶ οἱονεὶ ὄνειδός ἐστι ταῖς ἀρεται δι ritum timoris Dei. Qui quidem spiritus, eo quod μηδένα εἶναι τὸν ἀντεχόμενον αὐτῶν, ἀλλ' οἱονεὶ χι onnes a rectitudine declinassent et simul iantiles ρεύειν αὐτὰ;, ἀπορίᾳ τῆς ὑποδεχομένης αὐτὰς ἐν facti essent, cum jam nihil haberent loci, ubi ju- χῆς. Τὸ γὰρ μηδένα δυνηθήναι ἑλεῖν τῷ οἰκείῳ κάλλει, cunde requiescerent; eam quifuit in Domino Jesu ἀλλ᾽ ἐναπομεῖναι τῇ ἐρημίᾳ, ὥσπερ καὶ τῶν ἀρετῶν hominem apprehendunt, et ita quæcunque scripta δοκεῖ καθάπτεσθαι. Ο δ' ἐν ἑαυτῷ πᾶν εἶδος ἀρετῆς sunt adimplcnt. Tunc enim feriatur spiritus scien- κατὰ τὴν ἄκραν τελείωσιν ἐπιδεικνύναι μέλων tim et pietatis, cum non est quispiam intelligens, ἀφαιρεῖ τὸν ὀνειδισμὸν ἀπ' αὐτῶν. ὁ Ἰδοὺ καὶ οτ; neque quispiam Deum requirens; et quasi dede οὐχ ἅγια πνεύματα λέγει ταυτί, ἀλλ' ἀρετᾶς ἀνθρι one virtutes afficiuntur, cum nemo eas amplecti- πίνας ἐπαναπαυόμενα Χριστῷ κατὰ τὰ ἀνθρώπινοι, tur: sed viduarum more nullam possunt reperire animam, quæ ipsas velit suscipere. Quod enim propria sua pulchritudine capere neminem possint, sed in solitudine sua permaneant, hoe virtutes repretensione quadam perstringere videtur. Verum qui omnem virtutis in se speciem ad sulaniæ perfectionis apices ostensurus est, is opprobrium ab eis aufert.» Ecce hic quoque sanctus doctor spirtus hos non sanctos appellat spiritus, verum humanas virtutes, quæ in Christo quatenus homine requiescant. IV. Magnus item Athanasius, epistola prima ad Serapionem, Thmuitenam episcopum, de sancto Spirita scribens, et Pneumatomachos refellens, ↑ Isa. xi, 2, 4. Variorum S. Basil. in cap. sv Isa., tour. 1, pag. 529. CAPPERONN. Sic Origenes, quem magni faciebat S. Basilius, Christum sæpe vocat, maxime libris contra Ceisum. Nihil ibi frequentius ea locutione, 6 ×ª¬à Ἰησοῦν ἄνθρωπο;, id est, Christus homo, Christi humanitas. Nec ad Nestorianismum vergit hæve loquendi formula, si recte perpendatur. Nam Græce Δ'. Καὶ ὁ μέγα; δ' αὖθις Αθανάσιος πρ Σεραπίωνα τὸν ἐπίσκοπον περὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματο γράφων καὶ τοὺς Πνευματομάχους ἐλέγχων, ἐν τῷ volm. dicunt etiam, ὁ κατὰ μὲ λόγος, pro ἐμοῖς λέγε liaque 6 xati 'Iŋosův ävlipuina; et ipse Chridas honio, Christi humanitas. Unite hac phrasi con prorsus inepte divini Verbi cum humana natura unitio exprimitur. Capperoxy. Ailianas. epist. 1 ad Scrapina., tom. 1. CAPPERONN.

PG 148:1413ἐπιλήψονται ἑπτὰ γυναῖκες ἀνθρώπου ἑνὸς, λέγουσαι, τὸ ὄνομά σου κεκλήσθω ἐφ’ ἡμᾶς) ἑπτὰ πνεύματά εἰσιν, ἃ μικρὸν ὕστερον ὁ αὐτὸς οὗτος προφήτης καταριθμεῖσθαι μέλλει, ὡς ἐπαναπαυόμενα ἐπὶ τὸν ἐκ ῥίζης Ἰεσσαὶ ἐξανθεῖν μέλλοντα· πνεῦμα σοφίας καὶ συνέσεως, πνεῦμα βουλῆς καὶ ἰσχύος, πνεῦμα γνώσεως καὶ εὐσεβείας, πνεῦμα φόβου θεοῦ. ἅπερ διὰ τὸ πάντας ἐκκλῖναι, καὶ ἅμα ἀχρειωθῆναι, οὐκ ἔχοντα ᾧ ἐπαναπαύσεται ἀγαπητῶς, τοῦ κατὰ τὸν κύριον ἀνθρώπου λαβόμενα, ποιεῖ τὰ ἀναγεγραμμένα. ἀργεῖ γὰρ τὸ πνεῦμα τῆς γνώσεως καὶ τῆς εὐσεβείας ἐν καιροῖς, ὅτε οὐκ ἔστιν ὁ συνιὼν, οὐκ ἔστιν ὁ ἐκζητῶν τὸν θεόν· καὶ οἱονεὶ ὄνειδός ἐστι ταῖς ἀρεταῖς τὸ μηδένα εἶναι τὸν ἀντεχόμενον αὐτῶν, ἀλλ’ οἱονεὶ χηρεύειν αὐτὰς, ἀπορίᾳ τῆς ὑποδεχομένης αὐτὰς ψυχῆς. τὸ γὰρ μηδένα δυνηθῆναι ἑλεῖν τῷ οἰκείῳ κάλλει, ἀλλ’ ἐναπομεῖναι τῇ ἐρημίᾳ, ὥσπερ καὶ τῶν ἀρετῶν δοκεῖ καθάπτεσθαι. ὁ δ’ ἐν ἑαυτῷ πᾶν εἶδος ἀρετῆς κατὰ τὴν ἄκραν τελείωσιν ἐπιδεικνύναι μέλλων ἀφαιρεῖ τὸν ὀνειδισμὸν ἀπ’ αὐτῶν. ἰδοὺ καὶ οὗτος οὐχ ἅγια πνεύματα λέγει ταυτὶ, ἀλλ’ ἀρετὰς ἀνθρωπίνας ἐπαναπαυόμενα Χριστῷ κατὰ τὸ ἀνθρώπινον.

[A. c. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ HISTORIA LIB. XXVI. [ime. 3. CANTACUZ. 5] 141 προφήτῃ φάσκοντας Αμὼς ἀκούειν λέγοντος τοῦ qui sese jactitabant apud 1125 prophetam Amos Θεοῦ, ὅτι Ἰδοὺ ἐγὼ στερεών βροντὴν καὶ κτίζων πνεῦμα· «Είπατε,» φησίν, ο εἴ που τῆς θείας Γραφῆς εὑρίσκεται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον εἰρημένον ἁπλῶς πνεῦμα, χωρίς προσθήκης τοῦ λέγεσθαι τοῦ Θεοῦ, ἡ τοῦ Πατρός, ἢ ὅτι ἐμοῦ, ἡ ὅτι αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ καὶ τοῦ Υἱοῦ, ἡ παρ' ἐμοῦ (5 ἐστι παρὰ τοῦ Θεοῦ) ἢ μετὰ τοῦ ἄρθρου· ἵνα μὴ ἁπλῶς λέγηται πνεῦμα, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα, ἢ αὐτὸ τοῦτο, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἢ Παράκλητος, ἢ ἀληθείας· ὅ ἐστι τοῦ γιοῦ, τοῦ λέγοντος «Εγώ είμαι ἡ ἀλήθεια· ο ἵνα ἀκούσαντες ἁπλῶς πνεῦμα υπονοήσητε εἶναι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; ο 'Αλλ' ὁ μέγας ἐν προιμίοις ταῦτ᾽ εἰπὼν, καὶ προκαταστήσας τὸν λόγον, πολὺς ἐγγύη παρ' ὅλον τὸν λόγον, τὰς ἐκ τῆς θείας Γραφῆς εἰς πλάτος ἐκτιθέμενο; μαρτυρίας, ὡς ἐξεῖναι μανθάνειν τοὺς βουλομένους ἐκεῖθεν ἀρκούντως, ὡς ἔν ἐστι, καὶ οὐ πολλά, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὐχ ὡς Παλαμάς φησι πάντας Πνευματομάχους υπερβαλλόμενος· οὐδ᾽ ἐκ πολλῶν ἐν, ὡς αὐτὸς καὶ τοῦτο προστίθησι, τῇ και κίς κακίαν προσεξευρὼν καὶ ἐπιδαψιλευόμενος. Ὅμως διὰ τοὺς ἀσθενεστέρου; ἔνια τῷ παρόντι συντάγματι καὶ ἡμῖν ἐρανισαμένοις ἐκεῖθεν ἐκτέθειται. • Ωσπερ γέννημα μονογενὲς ὁ Υἱός ἐστιν, [P. 7051 οὕτω καὶ τὸ Πνεῦμα παρὰ τοῦ Υἱοῦ διδόμενον καὶ πεμπόμενον καὶ αὐτὸ ἕν, καὶ οὐ πολλά, οὐδὲ ἐκ πολ λῶν ἐν, ἀλλὰ μόνον αὐτὸ τὸ Πνεῦμα. Ἑνὸς γὰρ ὄνο τος τοῦ γιοῦ, τοῦ ζῶντος Λόγου, μίαν εἶναι δεῖ τελείαν καὶ πλήρη τὴν ἁγιαστικὴν καὶ φωτιστικὴν ζωήν, οὗτ σαν ενέργειαν αὐτοῦ καὶ δωρεάν, ἥτις ἐκ Πατρός λέ - γεται ἐκπορεύεσθαι.» Εντεῦθεν ἔχειν οἶμαι πάντα τινὰ συνείναι τὴν τῶν παλαμναίων ἀνατροπὴν, καὶ μή πλειόνων ἔτι ῥημάτων δεήσεσθαι πρὸς ἀκραιφνή μαρτυρίαν. Ομως ἐπείπερ καὶ οὕτως ἂν ἦν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον πολλοῖ; καὶ διαφόροις αὐτὸ τοῖς ὀνόματι κέκληκεν ή Γραφή, βραχέα καὶ περὶ τούτου λεκτέον. «Εἰ ὁ Υἱὸς, ἐπεὶ ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν, ίδιος τῆς οὐσίας αὐτοῦ ἐστιν, ἀνάγκη καὶ τὸ Πνεῦμα, ἐκ τοῦ Θεοῦ λεγόμενον, ἴδιον εἶναι κατ' οὐσίαν τοῦ Υιού. Αμέλει τοῦ Κυρίου ὄντος Υἱοῦ αὐτὸ τὸ Πνεῦμα εἴρηται πνεῦμα υἱο επίz;. Καὶ πάλιν· «Τοῦ Υἱοῦ διτος σοφίας καὶ ἀληθείας, γέγραπται τὸ Πνεῦμα εἶναι σοφίας καὶ ἀληθεία.. Πάλιν·. Ο μὲν υἱὸς δύναμίς έστι Θεοῦ καὶ Κύριος τῆς δόξης, τὸ δὲ Πνεῦμα λέγεται πνεῦμα δυνάμεως καὶ πνεῦμα τῆς δύξης. ο Jesus est Filius; ita Spiritus ipse spiritus adoptionis filiorum dictus est. Et iterum: «Ut Filius est sapientia et veritas, ita scriptum est Spiritum esse sapientiæ spiritum et veritatis³. Ut item Filius est Dei virtus et gloriæ Dominus, pariter Spiritus dicitur virtutis et gloriæ spiritus *. Deum ita loquentem audire: Ecce ego firmans tonitru et spiritum creans: «Dicite, inquit, an in aliquo divina Scripture loco sanctum Spiritum dici simpliciter Spiritum reperiatur, sine hac addila voce Dei, vel Patris, vel meum, vel ipsius Christi et Filii, vel a me (hoc est a Deo) vel aliter nisi cum articulo; ita ut non spiritus simpliciter dicatur: sed ille Spiritus, vel conceptis verbis, Spiritus ille sanctus, vei Paracleius, vel Spiritus veritatis, id est Filii, dicentis nimirum: «Ego sum veritas'; ut vos nuda et simplici spiritus voce audita, sanctum Spiritum ibi esse designatum suspicemini?, Sed unagnus iste doctor, cum lac epi stolæ initio dixisset, et veluti futuri sermonis fundamentum præstruxisset, per totam deinceps epistołam multus est in adducendis et fusius exponendis divinæ Scripturæ testimoniis, ut inde satis discere potuerunt, qui eum legere voluerint, quibus probetur unum esse Spiritum sanctum: non vero multiplicem, neque ex multis unum, ut Palamas asserit, omnes Pneumatomachos hac in re superans, et corum improbitati recens inventam & se magna veluti liberalitate addens improbitatem. Attamen in gratiam infirmiorum huic operi non, nulla inseruimus, quæ ex eadem epistola collegimus. Quemadmodum, inquit, Filius est unigenita Patris æterni proles, ita Spiritus, qui a Filio datur et mittitur, unus ipse, non multiplex, neque ex multis unus, sed solus idem Spiritus est. Cum enim sit unus Filius, Verbum 1126 vivens, necessario etiam una est perfecta et plena, sanctificans et illuminans vita, ipsius videlicet efficacia et gratia, quæ ex Patre procedere dicitur. Ex his, opinor, perspicere quisque nullo negotio poterit, quomodo prava et conscelerata Palamæ dogmata refellantur, nec pluribus verbis opus erit, ut sincerum atque incorruptum veritati testimonium perhibeatur. Quia tamen, licet unus omino sit Spiritus sanctus, multa et diversa ipsi nomina Scripturæ sacræ contextus indidit, hǝc quoque de re paucis disserendum est. Si Filius, inquit, quia est ex Deo Patre, idcirco proprius est ipsius Dei P.tris substantia, pariter Spiritu, sanctus, qui ex Deo esse dicitur, proprius filii secundum substantiam esse necessario debet. Nimirum sicut Dominus noster Ε΄. Ἐγὼ δὲ μεταξὺ λέγων ἐμνήσθην καὶ Γρηγο V. Ego autem inter disputandum de magno Ecρίου του μεγάλου τῆς Ἐκκλησίας φωστήρα;, clesia luminari Gregorio, qui eadem atque Atha- * Isa. xt; Joan, xvut. * 1 Cor. 1 et 1; 1 Cor. 1; Sap. 1; Rom. vm, Joan. · Joan. xiv, 6. • Ron:. vol. Iv; H Cor. 1; Isa. xi. Variorum notæ. In Hebræo textu legitur #77 yy, id est formans montes, ut et valgatus interpres Latinus vertit. Doctissimus Drusius recte conjicit τους Ι.ΧΧ, : id est monics, legisse or hoc est lonis īru, sicut mox ibidem pro 172, id est quæ sit cogitatio ejus, legerunt conjunctim e quod vertunt τὸν Χριστὸν αὐτοῦ, Christum ejus. Cur PERONN. Gregor. Νazianz. orat. 57, quae est postrema de theologia, et inscribatur de Spiritu sancto. CAPPERONN.

(Δ.) Καὶ ὁ μέγας δ’ αὖθις Ἀθανάσιος, πρὸς Σεραπίωνα τὸν ἐπίσκοπον περὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος γράφων καὶ τοὺς Πνευματομάχους ἐλέγχων, ἐν τῷ προφήτῃ φάσκοντας Ἀμὼς ἀκούειν λέγοντος τοῦ θεοῦ, ὅτι ἰδοὺ ἐγὼ στερεῶν βροντὴν καὶ κτίζων πνεῦμα· εἴπατε, φησὶν, εἴπου τῆς θείας γραφῆς εὑρίσκεται τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον εἰρημένον ἁπλῶς πνεῦμα, χωρὶς προσθήκης τοῦ λέγεσθαι τοῦ θεοῦ, ἢ τοῦ πατρὸς, ἢ ὅτι ἐμοῦ, ἢ ὅτι αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ καὶ τοῦ υἱοῦ, ἢ παρ’ ἐμοῦ (ὅ ἐστι παρὰ τοῦ θεοῦ) ἢ μετὰ τοῦ ἄρθρου· ἵνα μὴ ἁπλῶς λέγηται πνεῦμα, ἀλλὰ τὸ πνεῦμα, ἢ αὐτὸ τοῦτο, τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἢ Παράκλητος, ἢ ἀληθείας· ὅ ἐστι τοῦ υἱοῦ, τοῦ λέγοντος· ἐγώ εἰμι ἡ ἀλήθεια· ἵνα ἀκούσαντες ἁπλῶς πνεῦμα ὑπονοήσητε εἶναι τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον; ἀλλ’ ὁ μέγας ἐν προοιμίοις ταῦτ’ εἰπὼν, καὶ προκαταστήσας τὸν λόγον, πολὺς ἐῤῥύη παρ’ ὅλον τὸν λόγον, τὰς ἐκ τῆς θείας γραφῆς εἰς πλάτος ἐκτιθέμενος μαρτυρίας, ὡς ἐξεῖναι μανθάνειν τοὺς βουλομένους ἐκεῖθεν ἀρκούντως, ὡς ἕν ἐστι, καὶ οὐ πολλὰ, τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὐχ ὡς Παλαμᾶς φησι πάντας Πνευματομάχους ὑπερβαλλόμενος·

[A. c. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ HISTORIA LIB. XXVI. [ime. 3. CANTACUZ. 5] 141 προφήτῃ φάσκοντας Αμὼς ἀκούειν λέγοντος τοῦ qui sese jactitabant apud 1125 prophetam Amos Θεοῦ, ὅτι Ἰδοὺ ἐγὼ στερεών βροντὴν καὶ κτίζων πνεῦμα· «Είπατε,» φησίν, ο εἴ που τῆς θείας Γραφῆς εὑρίσκεται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον εἰρημένον ἁπλῶς πνεῦμα, χωρίς προσθήκης τοῦ λέγεσθαι τοῦ Θεοῦ, ἡ τοῦ Πατρός, ἢ ὅτι ἐμοῦ, ἡ ὅτι αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ καὶ τοῦ Υἱοῦ, ἡ παρ' ἐμοῦ (5 ἐστι παρὰ τοῦ Θεοῦ) ἢ μετὰ τοῦ ἄρθρου· ἵνα μὴ ἁπλῶς λέγηται πνεῦμα, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα, ἢ αὐτὸ τοῦτο, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἢ Παράκλητος, ἢ ἀληθείας· ὅ ἐστι τοῦ γιοῦ, τοῦ λέγοντος «Εγώ είμαι ἡ ἀλήθεια· ο ἵνα ἀκούσαντες ἁπλῶς πνεῦμα υπονοήσητε εἶναι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; ο 'Αλλ' ὁ μέγας ἐν προιμίοις ταῦτ᾽ εἰπὼν, καὶ προκαταστήσας τὸν λόγον, πολὺς ἐγγύη παρ' ὅλον τὸν λόγον, τὰς ἐκ τῆς θείας Γραφῆς εἰς πλάτος ἐκτιθέμενο; μαρτυρίας, ὡς ἐξεῖναι μανθάνειν τοὺς βουλομένους ἐκεῖθεν ἀρκούντως, ὡς ἔν ἐστι, καὶ οὐ πολλά, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὐχ ὡς Παλαμάς φησι πάντας Πνευματομάχους υπερβαλλόμενος· οὐδ᾽ ἐκ πολλῶν ἐν, ὡς αὐτὸς καὶ τοῦτο προστίθησι, τῇ και κίς κακίαν προσεξευρὼν καὶ ἐπιδαψιλευόμενος. Ὅμως διὰ τοὺς ἀσθενεστέρου; ἔνια τῷ παρόντι συντάγματι καὶ ἡμῖν ἐρανισαμένοις ἐκεῖθεν ἐκτέθειται. • Ωσπερ γέννημα μονογενὲς ὁ Υἱός ἐστιν, [P. 7051 οὕτω καὶ τὸ Πνεῦμα παρὰ τοῦ Υἱοῦ διδόμενον καὶ πεμπόμενον καὶ αὐτὸ ἕν, καὶ οὐ πολλά, οὐδὲ ἐκ πολ λῶν ἐν, ἀλλὰ μόνον αὐτὸ τὸ Πνεῦμα. Ἑνὸς γὰρ ὄνο τος τοῦ γιοῦ, τοῦ ζῶντος Λόγου, μίαν εἶναι δεῖ τελείαν καὶ πλήρη τὴν ἁγιαστικὴν καὶ φωτιστικὴν ζωήν, οὗτ σαν ενέργειαν αὐτοῦ καὶ δωρεάν, ἥτις ἐκ Πατρός λέ - γεται ἐκπορεύεσθαι.» Εντεῦθεν ἔχειν οἶμαι πάντα τινὰ συνείναι τὴν τῶν παλαμναίων ἀνατροπὴν, καὶ μή πλειόνων ἔτι ῥημάτων δεήσεσθαι πρὸς ἀκραιφνή μαρτυρίαν. Ομως ἐπείπερ καὶ οὕτως ἂν ἦν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον πολλοῖ; καὶ διαφόροις αὐτὸ τοῖς ὀνόματι κέκληκεν ή Γραφή, βραχέα καὶ περὶ τούτου λεκτέον. «Εἰ ὁ Υἱὸς, ἐπεὶ ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν, ίδιος τῆς οὐσίας αὐτοῦ ἐστιν, ἀνάγκη καὶ τὸ Πνεῦμα, ἐκ τοῦ Θεοῦ λεγόμενον, ἴδιον εἶναι κατ' οὐσίαν τοῦ Υιού. Αμέλει τοῦ Κυρίου ὄντος Υἱοῦ αὐτὸ τὸ Πνεῦμα εἴρηται πνεῦμα υἱο επίz;. Καὶ πάλιν· «Τοῦ Υἱοῦ διτος σοφίας καὶ ἀληθείας, γέγραπται τὸ Πνεῦμα εἶναι σοφίας καὶ ἀληθεία.. Πάλιν·. Ο μὲν υἱὸς δύναμίς έστι Θεοῦ καὶ Κύριος τῆς δόξης, τὸ δὲ Πνεῦμα λέγεται πνεῦμα δυνάμεως καὶ πνεῦμα τῆς δύξης. ο Jesus est Filius; ita Spiritus ipse spiritus adoptionis filiorum dictus est. Et iterum: «Ut Filius est sapientia et veritas, ita scriptum est Spiritum esse sapientiæ spiritum et veritatis³. Ut item Filius est Dei virtus et gloriæ Dominus, pariter Spiritus dicitur virtutis et gloriæ spiritus *. Deum ita loquentem audire: Ecce ego firmans tonitru et spiritum creans: «Dicite, inquit, an in aliquo divina Scripture loco sanctum Spiritum dici simpliciter Spiritum reperiatur, sine hac addila voce Dei, vel Patris, vel meum, vel ipsius Christi et Filii, vel a me (hoc est a Deo) vel aliter nisi cum articulo; ita ut non spiritus simpliciter dicatur: sed ille Spiritus, vel conceptis verbis, Spiritus ille sanctus, vei Paracleius, vel Spiritus veritatis, id est Filii, dicentis nimirum: «Ego sum veritas'; ut vos nuda et simplici spiritus voce audita, sanctum Spiritum ibi esse designatum suspicemini?, Sed unagnus iste doctor, cum lac epi stolæ initio dixisset, et veluti futuri sermonis fundamentum præstruxisset, per totam deinceps epistołam multus est in adducendis et fusius exponendis divinæ Scripturæ testimoniis, ut inde satis discere potuerunt, qui eum legere voluerint, quibus probetur unum esse Spiritum sanctum: non vero multiplicem, neque ex multis unum, ut Palamas asserit, omnes Pneumatomachos hac in re superans, et corum improbitati recens inventam & se magna veluti liberalitate addens improbitatem. Attamen in gratiam infirmiorum huic operi non, nulla inseruimus, quæ ex eadem epistola collegimus. Quemadmodum, inquit, Filius est unigenita Patris æterni proles, ita Spiritus, qui a Filio datur et mittitur, unus ipse, non multiplex, neque ex multis unus, sed solus idem Spiritus est. Cum enim sit unus Filius, Verbum 1126 vivens, necessario etiam una est perfecta et plena, sanctificans et illuminans vita, ipsius videlicet efficacia et gratia, quæ ex Patre procedere dicitur. Ex his, opinor, perspicere quisque nullo negotio poterit, quomodo prava et conscelerata Palamæ dogmata refellantur, nec pluribus verbis opus erit, ut sincerum atque incorruptum veritati testimonium perhibeatur. Quia tamen, licet unus omino sit Spiritus sanctus, multa et diversa ipsi nomina Scripturæ sacræ contextus indidit, hǝc quoque de re paucis disserendum est. Si Filius, inquit, quia est ex Deo Patre, idcirco proprius est ipsius Dei P.tris substantia, pariter Spiritu, sanctus, qui ex Deo esse dicitur, proprius filii secundum substantiam esse necessario debet. Nimirum sicut Dominus noster Ε΄. Ἐγὼ δὲ μεταξὺ λέγων ἐμνήσθην καὶ Γρηγο V. Ego autem inter disputandum de magno Ecρίου του μεγάλου τῆς Ἐκκλησίας φωστήρα;, clesia luminari Gregorio, qui eadem atque Atha- * Isa. xt; Joan, xvut. * 1 Cor. 1 et 1; 1 Cor. 1; Sap. 1; Rom. vm, Joan. · Joan. xiv, 6. • Ron:. vol. Iv; H Cor. 1; Isa. xi. Variorum notæ. In Hebræo textu legitur #77 yy, id est formans montes, ut et valgatus interpres Latinus vertit. Doctissimus Drusius recte conjicit τους Ι.ΧΧ, : id est monics, legisse or hoc est lonis īru, sicut mox ibidem pro 172, id est quæ sit cogitatio ejus, legerunt conjunctim e quod vertunt τὸν Χριστὸν αὐτοῦ, Christum ejus. Cur PERONN. Gregor. Νazianz. orat. 57, quae est postrema de theologia, et inscribatur de Spiritu sancto. CAPPERONN.

οὐδ’ ἐκ πολλῶν ἓν, ὡς αὐτὸς καὶ τοῦτο προστίθησι, τῇ κακίᾳ κακίαν προσεξευρὼν καὶ ἐπιδαψιλευόμενος. ὅμως διὰ τοὺς ἀσθενεστέρους ἔνια τῷ παρόντι συντάγματι καὶ ἡμῖν ἐρανισαμένοις ἐκεῖθεν ἐκτέθειται. ὥσπερ γέννημα μονογενὲς ὁ υἱός ἐστιν, οὕτω καὶ τὸ πνεῦμα παρὰ τοῦ υἱοῦ διδόμενον καὶ πεμπόμενον καὶ αὐτὸ ἓν, καὶ οὐ πολλὰ, οὐδὲ ἐκ πολλῶν ἓν, ἀλλὰ μόνον αὐτὸ τὸ πνεῦμα. ἑνὸς γὰρ ὄντος τοῦ υἱοῦ, τοῦ ζῶντος λόγου, μίαν εἶναι δεῖ τελείαν καὶ πλήρη τὴν ἁγιαστικὴν καὶ φωτιστικὴν ζωὴν, οὖσαν ἐνέργειαν αὐτοῦ καὶ δωρεὰν, ἥτις ἐκ πατρὸς λέγεται ἐκπορεύεσθαι. ἐντεῦθεν ἔχειν οἶμαι πάντα τινὰ συνιέναι τὴν τῶν παλαμναίων ἀνατροπὴν, καὶ μὴ πλειόνων ἔτι ῥημάτων δεήσεσθαι πρὸς ἀκραιφνῆ μαρτυρίαν. ὅμως ἐπείπερ καὶ οὕτως ἓν ὂν τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον πολλοῖς καὶ διαφόροις αὐτὸ τοῖς ὀνόμασι κέκληκεν ἡ γραφὴ, βραχέα καὶ περὶ τούτου λεκτέον. εἰ ὁ υἱὸς, ἐπεὶ ἐκ τοῦ θεοῦ ἐστιν, ἴδιος τῆς οὐσίας αὐτοῦ ἐστιν, ἀνάγκη καὶ τὸ πνεῦμα, ἐκ τοῦ θεοῦ λεγόμενον, ἴδιον εἶναι κατ’ οὐσίαν τοῦ υἱοῦ. ἀμέλει τοῦ Κυρίου ὄντος υἱοῦ αὐτὸ τὸ πνεῦμα εἴρηται πνεῦμα υἱοθεσίας. καὶ πάλιν·

[A. c. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ HISTORIA LIB. XXVI. [ime. 3. CANTACUZ. 5] 141 προφήτῃ φάσκοντας Αμὼς ἀκούειν λέγοντος τοῦ qui sese jactitabant apud 1125 prophetam Amos Θεοῦ, ὅτι Ἰδοὺ ἐγὼ στερεών βροντὴν καὶ κτίζων πνεῦμα· «Είπατε,» φησίν, ο εἴ που τῆς θείας Γραφῆς εὑρίσκεται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον εἰρημένον ἁπλῶς πνεῦμα, χωρίς προσθήκης τοῦ λέγεσθαι τοῦ Θεοῦ, ἡ τοῦ Πατρός, ἢ ὅτι ἐμοῦ, ἡ ὅτι αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ καὶ τοῦ Υἱοῦ, ἡ παρ' ἐμοῦ (5 ἐστι παρὰ τοῦ Θεοῦ) ἢ μετὰ τοῦ ἄρθρου· ἵνα μὴ ἁπλῶς λέγηται πνεῦμα, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα, ἢ αὐτὸ τοῦτο, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἢ Παράκλητος, ἢ ἀληθείας· ὅ ἐστι τοῦ γιοῦ, τοῦ λέγοντος «Εγώ είμαι ἡ ἀλήθεια· ο ἵνα ἀκούσαντες ἁπλῶς πνεῦμα υπονοήσητε εἶναι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; ο 'Αλλ' ὁ μέγας ἐν προιμίοις ταῦτ᾽ εἰπὼν, καὶ προκαταστήσας τὸν λόγον, πολὺς ἐγγύη παρ' ὅλον τὸν λόγον, τὰς ἐκ τῆς θείας Γραφῆς εἰς πλάτος ἐκτιθέμενο; μαρτυρίας, ὡς ἐξεῖναι μανθάνειν τοὺς βουλομένους ἐκεῖθεν ἀρκούντως, ὡς ἔν ἐστι, καὶ οὐ πολλά, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὐχ ὡς Παλαμάς φησι πάντας Πνευματομάχους υπερβαλλόμενος· οὐδ᾽ ἐκ πολλῶν ἐν, ὡς αὐτὸς καὶ τοῦτο προστίθησι, τῇ και κίς κακίαν προσεξευρὼν καὶ ἐπιδαψιλευόμενος. Ὅμως διὰ τοὺς ἀσθενεστέρου; ἔνια τῷ παρόντι συντάγματι καὶ ἡμῖν ἐρανισαμένοις ἐκεῖθεν ἐκτέθειται. • Ωσπερ γέννημα μονογενὲς ὁ Υἱός ἐστιν, [P. 7051 οὕτω καὶ τὸ Πνεῦμα παρὰ τοῦ Υἱοῦ διδόμενον καὶ πεμπόμενον καὶ αὐτὸ ἕν, καὶ οὐ πολλά, οὐδὲ ἐκ πολ λῶν ἐν, ἀλλὰ μόνον αὐτὸ τὸ Πνεῦμα. Ἑνὸς γὰρ ὄνο τος τοῦ γιοῦ, τοῦ ζῶντος Λόγου, μίαν εἶναι δεῖ τελείαν καὶ πλήρη τὴν ἁγιαστικὴν καὶ φωτιστικὴν ζωήν, οὗτ σαν ενέργειαν αὐτοῦ καὶ δωρεάν, ἥτις ἐκ Πατρός λέ - γεται ἐκπορεύεσθαι.» Εντεῦθεν ἔχειν οἶμαι πάντα τινὰ συνείναι τὴν τῶν παλαμναίων ἀνατροπὴν, καὶ μή πλειόνων ἔτι ῥημάτων δεήσεσθαι πρὸς ἀκραιφνή μαρτυρίαν. Ομως ἐπείπερ καὶ οὕτως ἂν ἦν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον πολλοῖ; καὶ διαφόροις αὐτὸ τοῖς ὀνόματι κέκληκεν ή Γραφή, βραχέα καὶ περὶ τούτου λεκτέον. «Εἰ ὁ Υἱὸς, ἐπεὶ ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν, ίδιος τῆς οὐσίας αὐτοῦ ἐστιν, ἀνάγκη καὶ τὸ Πνεῦμα, ἐκ τοῦ Θεοῦ λεγόμενον, ἴδιον εἶναι κατ' οὐσίαν τοῦ Υιού. Αμέλει τοῦ Κυρίου ὄντος Υἱοῦ αὐτὸ τὸ Πνεῦμα εἴρηται πνεῦμα υἱο επίz;. Καὶ πάλιν· «Τοῦ Υἱοῦ διτος σοφίας καὶ ἀληθείας, γέγραπται τὸ Πνεῦμα εἶναι σοφίας καὶ ἀληθεία.. Πάλιν·. Ο μὲν υἱὸς δύναμίς έστι Θεοῦ καὶ Κύριος τῆς δόξης, τὸ δὲ Πνεῦμα λέγεται πνεῦμα δυνάμεως καὶ πνεῦμα τῆς δύξης. ο Jesus est Filius; ita Spiritus ipse spiritus adoptionis filiorum dictus est. Et iterum: «Ut Filius est sapientia et veritas, ita scriptum est Spiritum esse sapientiæ spiritum et veritatis³. Ut item Filius est Dei virtus et gloriæ Dominus, pariter Spiritus dicitur virtutis et gloriæ spiritus *. Deum ita loquentem audire: Ecce ego firmans tonitru et spiritum creans: «Dicite, inquit, an in aliquo divina Scripture loco sanctum Spiritum dici simpliciter Spiritum reperiatur, sine hac addila voce Dei, vel Patris, vel meum, vel ipsius Christi et Filii, vel a me (hoc est a Deo) vel aliter nisi cum articulo; ita ut non spiritus simpliciter dicatur: sed ille Spiritus, vel conceptis verbis, Spiritus ille sanctus, vei Paracleius, vel Spiritus veritatis, id est Filii, dicentis nimirum: «Ego sum veritas'; ut vos nuda et simplici spiritus voce audita, sanctum Spiritum ibi esse designatum suspicemini?, Sed unagnus iste doctor, cum lac epi stolæ initio dixisset, et veluti futuri sermonis fundamentum præstruxisset, per totam deinceps epistołam multus est in adducendis et fusius exponendis divinæ Scripturæ testimoniis, ut inde satis discere potuerunt, qui eum legere voluerint, quibus probetur unum esse Spiritum sanctum: non vero multiplicem, neque ex multis unum, ut Palamas asserit, omnes Pneumatomachos hac in re superans, et corum improbitati recens inventam & se magna veluti liberalitate addens improbitatem. Attamen in gratiam infirmiorum huic operi non, nulla inseruimus, quæ ex eadem epistola collegimus. Quemadmodum, inquit, Filius est unigenita Patris æterni proles, ita Spiritus, qui a Filio datur et mittitur, unus ipse, non multiplex, neque ex multis unus, sed solus idem Spiritus est. Cum enim sit unus Filius, Verbum 1126 vivens, necessario etiam una est perfecta et plena, sanctificans et illuminans vita, ipsius videlicet efficacia et gratia, quæ ex Patre procedere dicitur. Ex his, opinor, perspicere quisque nullo negotio poterit, quomodo prava et conscelerata Palamæ dogmata refellantur, nec pluribus verbis opus erit, ut sincerum atque incorruptum veritati testimonium perhibeatur. Quia tamen, licet unus omino sit Spiritus sanctus, multa et diversa ipsi nomina Scripturæ sacræ contextus indidit, hǝc quoque de re paucis disserendum est. Si Filius, inquit, quia est ex Deo Patre, idcirco proprius est ipsius Dei P.tris substantia, pariter Spiritu, sanctus, qui ex Deo esse dicitur, proprius filii secundum substantiam esse necessario debet. Nimirum sicut Dominus noster Ε΄. Ἐγὼ δὲ μεταξὺ λέγων ἐμνήσθην καὶ Γρηγο V. Ego autem inter disputandum de magno Ecρίου του μεγάλου τῆς Ἐκκλησίας φωστήρα;, clesia luminari Gregorio, qui eadem atque Atha- * Isa. xt; Joan, xvut. * 1 Cor. 1 et 1; 1 Cor. 1; Sap. 1; Rom. vm, Joan. · Joan. xiv, 6. • Ron:. vol. Iv; H Cor. 1; Isa. xi. Variorum notæ. In Hebræo textu legitur #77 yy, id est formans montes, ut et valgatus interpres Latinus vertit. Doctissimus Drusius recte conjicit τους Ι.ΧΧ, : id est monics, legisse or hoc est lonis īru, sicut mox ibidem pro 172, id est quæ sit cogitatio ejus, legerunt conjunctim e quod vertunt τὸν Χριστὸν αὐτοῦ, Christum ejus. Cur PERONN. Gregor. Νazianz. orat. 57, quae est postrema de theologia, et inscribatur de Spiritu sancto. CAPPERONN.

τοῦ υἱοῦ ὄντος σοφίας καὶ ἀληθείας, γέγραπται τὸ πνεῦμα εἶναι σοφίας καὶ ἀληθείας. πάλιν· ὁ μὲν υἱὸς δύναμίς ἐστι θεοῦ καὶ κύριος τῆς δόξης, τὸ δὲ πνεῦμα λέγεται πνεῦμα δυνάμεως καὶ πνεῦμα τῆς δόξης. (Ε.) Ἐγὼ δὲ μεταξὺ λέγων ἐμνήσθην καὶ Γρηγορίου, τοῦ μεγάλου τῆς ἐκκλησίας φωστῆρος, τὰ ὅμοια τούτῳ διεξιόντος. ὅθεν οὐκ ἔμοιγε δέδοκται, μὴ οὐ κἀκείνου τινὰ μαρτυρίαν ἐνταῦθα συνειληφέναι. λέγει γὰρ οὑτωσίν. ἐγὼ φρίττω, τὸν πλοῦτον ἐννοῶν τῶν κλήσεων, καὶ καθ’ ὅσων ἀναισχυντοῦσιν ὀνομάτων οἱ τῷ πνεύματι ἀντιπίπτοντες. πνεῦμα θεοῦ λέγεται, πνεῦμα Χριστοῦ, πνεῦμα Κυρίου, πνεῦμα υἱοθεσίας, ἀληθείας, ἐλευθερίας, πνεῦμα σοφίας, συνέσεως, βουλῆς, ἰσχύος, γνώσεως, εὐσεβείας, φόβου θεοῦ. καὶ γὰρ ποιητικὸν τούτων ἁπάντων, πάντα τῇ οὐσίᾳ πληροῦν· μετεχόμενον, οὐ μετέχον· συνέχον, οὐ συνεχόμενον· δάκτυλος θεοῦ, πῦρ ὡς θεός· σοφώτατον, καὶ πολύτροπον ταῖς ἐνεργείαις. καὶ τί δεῖ πλείους κἀνταῦθα λόγων ἡμᾶς ἀνελίττειν φάλαγγας, μνήμης εἵνεκά γε καὶ ταυτὶ τὰ μέτρια παρειληφότας ἐκεῖθεν;

[A. c. 1351] ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ HISTORIA LIB. XXVI. [ime. 3. CANTACUZ. 5] 141 προφήτῃ φάσκοντας Αμὼς ἀκούειν λέγοντος τοῦ qui sese jactitabant apud 1125 prophetam Amos Θεοῦ, ὅτι Ἰδοὺ ἐγὼ στερεών βροντὴν καὶ κτίζων πνεῦμα· «Είπατε,» φησίν, ο εἴ που τῆς θείας Γραφῆς εὑρίσκεται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον εἰρημένον ἁπλῶς πνεῦμα, χωρίς προσθήκης τοῦ λέγεσθαι τοῦ Θεοῦ, ἡ τοῦ Πατρός, ἢ ὅτι ἐμοῦ, ἡ ὅτι αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ καὶ τοῦ Υἱοῦ, ἡ παρ' ἐμοῦ (5 ἐστι παρὰ τοῦ Θεοῦ) ἢ μετὰ τοῦ ἄρθρου· ἵνα μὴ ἁπλῶς λέγηται πνεῦμα, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα, ἢ αὐτὸ τοῦτο, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἢ Παράκλητος, ἢ ἀληθείας· ὅ ἐστι τοῦ γιοῦ, τοῦ λέγοντος «Εγώ είμαι ἡ ἀλήθεια· ο ἵνα ἀκούσαντες ἁπλῶς πνεῦμα υπονοήσητε εἶναι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; ο 'Αλλ' ὁ μέγας ἐν προιμίοις ταῦτ᾽ εἰπὼν, καὶ προκαταστήσας τὸν λόγον, πολὺς ἐγγύη παρ' ὅλον τὸν λόγον, τὰς ἐκ τῆς θείας Γραφῆς εἰς πλάτος ἐκτιθέμενο; μαρτυρίας, ὡς ἐξεῖναι μανθάνειν τοὺς βουλομένους ἐκεῖθεν ἀρκούντως, ὡς ἔν ἐστι, καὶ οὐ πολλά, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὐχ ὡς Παλαμάς φησι πάντας Πνευματομάχους υπερβαλλόμενος· οὐδ᾽ ἐκ πολλῶν ἐν, ὡς αὐτὸς καὶ τοῦτο προστίθησι, τῇ και κίς κακίαν προσεξευρὼν καὶ ἐπιδαψιλευόμενος. Ὅμως διὰ τοὺς ἀσθενεστέρου; ἔνια τῷ παρόντι συντάγματι καὶ ἡμῖν ἐρανισαμένοις ἐκεῖθεν ἐκτέθειται. • Ωσπερ γέννημα μονογενὲς ὁ Υἱός ἐστιν, [P. 7051 οὕτω καὶ τὸ Πνεῦμα παρὰ τοῦ Υἱοῦ διδόμενον καὶ πεμπόμενον καὶ αὐτὸ ἕν, καὶ οὐ πολλά, οὐδὲ ἐκ πολ λῶν ἐν, ἀλλὰ μόνον αὐτὸ τὸ Πνεῦμα. Ἑνὸς γὰρ ὄνο τος τοῦ γιοῦ, τοῦ ζῶντος Λόγου, μίαν εἶναι δεῖ τελείαν καὶ πλήρη τὴν ἁγιαστικὴν καὶ φωτιστικὴν ζωήν, οὗτ σαν ενέργειαν αὐτοῦ καὶ δωρεάν, ἥτις ἐκ Πατρός λέ - γεται ἐκπορεύεσθαι.» Εντεῦθεν ἔχειν οἶμαι πάντα τινὰ συνείναι τὴν τῶν παλαμναίων ἀνατροπὴν, καὶ μή πλειόνων ἔτι ῥημάτων δεήσεσθαι πρὸς ἀκραιφνή μαρτυρίαν. Ομως ἐπείπερ καὶ οὕτως ἂν ἦν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον πολλοῖ; καὶ διαφόροις αὐτὸ τοῖς ὀνόματι κέκληκεν ή Γραφή, βραχέα καὶ περὶ τούτου λεκτέον. «Εἰ ὁ Υἱὸς, ἐπεὶ ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν, ίδιος τῆς οὐσίας αὐτοῦ ἐστιν, ἀνάγκη καὶ τὸ Πνεῦμα, ἐκ τοῦ Θεοῦ λεγόμενον, ἴδιον εἶναι κατ' οὐσίαν τοῦ Υιού. Αμέλει τοῦ Κυρίου ὄντος Υἱοῦ αὐτὸ τὸ Πνεῦμα εἴρηται πνεῦμα υἱο επίz;. Καὶ πάλιν· «Τοῦ Υἱοῦ διτος σοφίας καὶ ἀληθείας, γέγραπται τὸ Πνεῦμα εἶναι σοφίας καὶ ἀληθεία.. Πάλιν·. Ο μὲν υἱὸς δύναμίς έστι Θεοῦ καὶ Κύριος τῆς δόξης, τὸ δὲ Πνεῦμα λέγεται πνεῦμα δυνάμεως καὶ πνεῦμα τῆς δύξης. ο Jesus est Filius; ita Spiritus ipse spiritus adoptionis filiorum dictus est. Et iterum: «Ut Filius est sapientia et veritas, ita scriptum est Spiritum esse sapientiæ spiritum et veritatis³. Ut item Filius est Dei virtus et gloriæ Dominus, pariter Spiritus dicitur virtutis et gloriæ spiritus *. Deum ita loquentem audire: Ecce ego firmans tonitru et spiritum creans: «Dicite, inquit, an in aliquo divina Scripture loco sanctum Spiritum dici simpliciter Spiritum reperiatur, sine hac addila voce Dei, vel Patris, vel meum, vel ipsius Christi et Filii, vel a me (hoc est a Deo) vel aliter nisi cum articulo; ita ut non spiritus simpliciter dicatur: sed ille Spiritus, vel conceptis verbis, Spiritus ille sanctus, vei Paracleius, vel Spiritus veritatis, id est Filii, dicentis nimirum: «Ego sum veritas'; ut vos nuda et simplici spiritus voce audita, sanctum Spiritum ibi esse designatum suspicemini?, Sed unagnus iste doctor, cum lac epi stolæ initio dixisset, et veluti futuri sermonis fundamentum præstruxisset, per totam deinceps epistołam multus est in adducendis et fusius exponendis divinæ Scripturæ testimoniis, ut inde satis discere potuerunt, qui eum legere voluerint, quibus probetur unum esse Spiritum sanctum: non vero multiplicem, neque ex multis unum, ut Palamas asserit, omnes Pneumatomachos hac in re superans, et corum improbitati recens inventam & se magna veluti liberalitate addens improbitatem. Attamen in gratiam infirmiorum huic operi non, nulla inseruimus, quæ ex eadem epistola collegimus. Quemadmodum, inquit, Filius est unigenita Patris æterni proles, ita Spiritus, qui a Filio datur et mittitur, unus ipse, non multiplex, neque ex multis unus, sed solus idem Spiritus est. Cum enim sit unus Filius, Verbum 1126 vivens, necessario etiam una est perfecta et plena, sanctificans et illuminans vita, ipsius videlicet efficacia et gratia, quæ ex Patre procedere dicitur. Ex his, opinor, perspicere quisque nullo negotio poterit, quomodo prava et conscelerata Palamæ dogmata refellantur, nec pluribus verbis opus erit, ut sincerum atque incorruptum veritati testimonium perhibeatur. Quia tamen, licet unus omino sit Spiritus sanctus, multa et diversa ipsi nomina Scripturæ sacræ contextus indidit, hǝc quoque de re paucis disserendum est. Si Filius, inquit, quia est ex Deo Patre, idcirco proprius est ipsius Dei P.tris substantia, pariter Spiritu, sanctus, qui ex Deo esse dicitur, proprius filii secundum substantiam esse necessario debet. Nimirum sicut Dominus noster Ε΄. Ἐγὼ δὲ μεταξὺ λέγων ἐμνήσθην καὶ Γρηγο V. Ego autem inter disputandum de magno Ecρίου του μεγάλου τῆς Ἐκκλησίας φωστήρα;, clesia luminari Gregorio, qui eadem atque Atha- * Isa. xt; Joan, xvut. * 1 Cor. 1 et 1; 1 Cor. 1; Sap. 1; Rom. vm, Joan. · Joan. xiv, 6. • Ron:. vol. Iv; H Cor. 1; Isa. xi. Variorum notæ. In Hebræo textu legitur #77 yy, id est formans montes, ut et valgatus interpres Latinus vertit. Doctissimus Drusius recte conjicit τους Ι.ΧΧ, : id est monics, legisse or hoc est lonis īru, sicut mox ibidem pro 172, id est quæ sit cogitatio ejus, legerunt conjunctim e quod vertunt τὸν Χριστὸν αὐτοῦ, Christum ejus. Cur PERONN. Gregor. Νazianz. orat. 57, quae est postrema de theologia, et inscribatur de Spiritu sancto. CAPPERONN.

PG 148:1415ἐξὸν, ὅτῳ μὴ ταυτὶ πρὸς ἔνδειξιν ἤρκεσεν, οὐ μόνον ἑπτὰ τοῦ θείου πνεύματος ἀπονητὶ λαμβάνειν ἐκεῖθεν ὀνόματα, ὅτι μὴ καὶ πλεονάκις τε καὶ πεντεκαιδεκάκις ταῦτα, καὶ εἰ δεῖ κατ’ αὐτόν γε φάναι τὸν νέον διδάσκαλον Παλαμᾶν, ἀπειράκις ἄπειρα, ἅπερ ἄκτιστά τε καὶ ἅγια πάντα δεδογμάτικε πνεύματα· πρᾶγμα τῶν ἐξ αἰῶνος οὐδενὶ, μηδ’ ἐς ψιλὴν γοῦν ἐπίνοιαν ἀναληφθὲν, μὴ ὅτι γε τῶν εὐσεβεῖν αἱρουμένων· ἀλλ’ οὐδ’ Ἑλλήνων ἢ βαρβάρων, ἢ ὅσοι φύσεως γοῦν ἄγονται θεσμῷ. σκοπεῖν οὖν ἄξιον, ὡς ἓν τοῖς ἁγίοις ὁμολογεῖται τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ οὐ πολλὰ, οὐδ’ ἐκ πολλῶν ἓν, ὡς Παλαμᾷ καὶ τοῖς αὐτοῦ θιασώταις κηρύττεται νῦν, οὐδ’ ἔστιν ἄκτιστον οὐδὲν τῶν ἁπάντων, ὡς ἡμῖν πολλαχῆ τῶν θείων δέδεικταί τε σοφῶν διδασκάλων καὶ ἔτι δειχθήσεται προϊοῦσι τρανότερον.

(A. M. 6859, IXD. 4) NICEPTORI CRECOR.B uasius e lisserit, mentionem feci. Undle mihi visum τὰ ἔμοια τούτῳ διεξιόντος. Ὅθεν οὐκ ἔμοιγε δέδο. est, quoddām saltem illius testimonium hic adhibere. Sic enim habet: «Equidem ipse ad tantam appellationum copiam dnm attendo, atque adverses quot et quanta nomina frontem perfricent qui Spiritui sancto adversantur, totus cohorresco. Spiritus 1127 Dei dicitur, spiritus Christi, spiritus Domini, spiritus adoptionis, veritatis, libertatis, spiritus sapientia, intelligentis, consilii, foro titudinis, scientiæ, pietatis, timoris Dei; utpote cum omnia hæc efficiat, et cuncta per essentiam suam repleat: participatur, non participat: continet, non continetur: dicitur Dei digitus, ignis ut Deus, sapientissimus et in suis operationibus varius ac multiplex.» Quid necesse est plures hic verborum quasi turmas explicare, postquam inde hæc modica, saltem recordationis gratia, excerpsimus? cum liceat, cuicunque hæc minus sufficientem demonstrationem suppeditariut, non solumi septem divini Spiritus nomina ex illa sancti Gregorii oratione mullo negotio desumere, sed etiam pluries et quindecies tanta, atque ut novi doctoris Palamæ verbis utar, infinities infinita; quæ omnia tanquam totidem iucreatos et sanctos esse spiritus docuit: quæ res post kominum memoriam ne quidem in meram ac simplicem mentis cogitatioacm cuiquum venit, nedum eorum qui pietatem profitentur, sed nec ulli gentilium aut barbarorum, vel cæterorum, quicunque scilicet naturæ legibus ducuntur. Igitur operæ pretium est advertere, juxta unanime sanctorum Patrum consensum, ότι δειχθήσεται προϊούσι τρανότερον. κται, μὴ οὐ κἀκείνου τινὰ μαρτυρίαν ἐνταῦθα το ειληφέναι. Λέγει γὰρ οὐπως ο Εγώ τρίτου, τὸν πλοῦτον ἐννοῶν τῶν κλήσεων, και καθ' δν ἀναισχυντοῦσιν ὀνομάτων εἰ τῷ Πνεύματι αντιτί πτοντες. Πεύμα Θεοῦ λέγεται, πνεύμα Χριστού, πνεῦμα Κυρίου, πνεῦμα υιοθεσίας, ἀληθείας, κλει θερίας, πνεῦμα σοφίας, συνέσεως, βουλής, ισχύος, γνώσεως, εὐσεβείας, φόβου Θεοῦ. Καὶ γὰρ ποιητι κὴν τούτων ἁπάντων, πάντα τῇ οὐσία πληρούν μετεχόμενον, οὐ μετέχον· συνέχον, οὐ συνεχόμενον· δάκτυλος Θεοῦ, πῦρ ὡς Θεός· σοφώτατον, κ} πολύτροπον ταῖς ἐνεργείαις. ο Καὶ τί δεῖ κλείως πανταῦθα λόγων ἡμᾶς ἀνελίττειν φάλαγγες, μη μης εἶνεκά γε καὶ ταυτὶ τὰ μέτρια παρειληφότας ἐκεῖθεν; ἐξόν, ὅτῳ μὴ ταυτὶ πρὸς ἔνδειξιν ἡρκετ», οὐ μόνον ἑπτὰ τοῦ θείου Πνεύματος απονητί λαμβά νειν ἐκεῖθεν ὀνόματα (22-25), ότι μὴ καὶ πλεονέεις τε καὶ πεντεκαιδεκάκις ταῦτα, καὶ εἰ δεῖ κατ' αὐτό γε φάναι τὸν νέον διδάσκαλον Παλαμών, ἀπειρίες Σπειρα, ἅπερ ἄκτιστά τε καὶ ἄγια πάντα δεδογμάτων πνεύματα πράγμα τῶν ξὶ αἰῶνος οὐδεν, μηδ' έ; ψιλήν γοῦν ἐπίνοιαν ἀναληφθεν, μὴ ὅτι γε τῶν εὐσεβεῖν αἱρουμένων· ἀλλ' οὐδ' [Ρ. 706] Ἑλλήνων ή βαρβα ρων, ἢ ὅσοι φύσεως γοῦν ἄγονται θεσμῷ. Σκοτεινούν ἄξιον, ὡς ἐν τοῖς ἁγίοις ὁμολογεῖται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ οὐ πολλὰ, οὐδ᾽ ἐκ πολλῶν ἐν, ὡς Παλαμά καὶ τοῖς αὐτοῦ διασώσεις κηρύττεται νῦν, απ' Έστιν ἄκτιστον οὐδὲν τῶν ἁπάντων, ὡς ἡμῖν λαχὴ τῶν θείων δέδεικταί τε σοφῶν διδασκάλων καὶ unum esse sanctum Spiritum, non multiplicem, neque ex multis sanctorum et sapientum Ecclesia docturum locis ostendimus, et adhuc evidentius in disputationis nostræ progressu ostendemas. VI. Post hæc secundio loco animadvertendum eat, tuin quod a 1128 magno Gregorio effertns divini Spiritus appellentur (horum enim omnium, inquit, causa efficiens est sanctus Spiritu‹) es. ipsæ proprietates, quas Palamas deitates increatas v0cat, et propterea ipsum, ut diximus, Gregorium unanifeste ac nominatim calumniatur; tum quod inter hac multa, quæ divino Spiritui nomina in didit, ipsum etiam Dei digitum nominari divinus ille vir asseruerit. Licet autem supra dictis immorari amplius vellem, hæc tamen, quam sancto Gregorio Palamas impegit, calumnia vi quadam ad se me rapit et manifeste attrahit. Necesse est igitur, ut illa ipsa Palamæ blasphema verba in medium rursus adducam, ne illorum nos memoria 'fugiat. Parum enim abfuit quin me effugerent, dum falama: oblitus ad alia, que me distinebaut, avocarer. Sic porro habe: Unam e sancti Spiritus operationibus, in Evangelio quidem, secundum Lucam', Dei digitum vocat Dominus; in Evangelio των Πνεύμα άγιόν ἐστιν· εἰ δὲ τὸ ἐν, καὶ τὰ μις Γ. Δεύτερον δ' ἐπὶ τούτοι; σκεπτέον ἐστὶν, μ σε ποιήματα τοῦ θείου Πνεύματος τῷ πολλῷ & σκάλῳ ταῦτ' εἴρηται Γρηγορία (ποιητικών γάρ τε των έφησε πάντων) & Πολεμᾶς ἀκτίστους λίγων θεότητας αὐτὸν ὡς εἴρηται) διαβάλλει τρανῶς καὶ όνομαστὶ, καὶ ἔει πρὸς τοῖς πολλοῖς τούτοις ανόμοι καὶ δάκτυλον τὸ θεῖον ἔφησεν ὁ θεῖος ἀνὴρ όνομά ζεσθαι Πνεῦμα. Ὁ καὶ βουλόμενον τοῖς προτέροι; ένδιατρίβειν ἔτι βιαίως απάγει με πρὸς ἑαυτή λεμπρῶς ἐφελκόμενον. Δεῖ τοίνυν τὴν βῆσιν ἐκ ἰην την βλάσφημον τοῦ ἀνδρὸς εἰς μέσον αὖθις κομίζει ἀναμνήσεως είνεκα. Μικροῦ γὰρ καὶ εως.! εδέησεν, ἀπασχολησάσης τῆς τούτου λήθης ἐφ' ἑπρα. Έχει δ' οὕτως· «Την μίαν τῶν τοῦ Πνεύματα ενεργειών ή Κύριος ἐν Εὐαγγελίας κατά γένει Λουκᾶν δάκτυλον Θεοῦ, κατά δὲ τὴν Ματal Hai μα τοῦ Θεοῦ καλεῖται. Εν τίνι δὲ πνεύματι ὁ Κ ριος ἐκβάλλειν ἔφη τὰ δαιμόνια, εἰ μὴ ἐν τῷ 1 Πνεύματι; Τὸ ἐν ἄρα τῶν κατὰ διαίρεσιν χαρισμ 5 L.uc. x1, 20. Variorum nole. (22-45) El sane permulta ibi sanctus Gregorius recenset sancti Spiritus nomina et attributa, quæ przesertim sacris e Scripturis excerpsit. In ea ipsa duntaxat pagina, unde testimoninim hic laudatum sumpsit Gregoras, septuaginta duo numeravi sancu Spiritus nomina, qu. legere poteris tom. 1, pag. 610, rdit. Bi.l. CAPPEROAN.

PG 148:1417(2.) Δεύτερον δ’ ἐπὶ τούτοις σκεπτέον ἐστὶν, ὅτι τε ποιήματα τοῦ θείου πνεύματος τῷ πολλῷ διδασκάλῳ ταῦτ’ εἴρηται Γρηγορίῳ (ποιητικὸν γὰρ τούτων ἔφησε πάντων) ἃ Παλαμᾶς ἀκτίστους λέγων θεότητας αὐτὸν (ὡς εἴρηται) διαβάλλει τρανῶς καὶ ὀνομαστὶ, καὶ ὅτι πρὸς τοῖς πολλοῖς τούτοις ὀνόμασι καὶ δάκτυλον τὸ θεῖον ἔφησεν ὁ θεῖος ἀνὴρ ὀνομάζεσθαι πνεῦμα. ὃ καὶ βουλόμενον τοῖς προτέροις ἐνδιατρίβειν ἔτι βιαίως ἀπάγει με πρὸς ἑαυτὸ λαμπρῶς ἐφελκόμενον. δεῖ τοίνυν τὴν ῥῆσιν ἐκείνην τὴν βλάσφημον τοῦ ἀνδρὸς εἰς μέσον αὖθις κομίζειν, ἀναμνήσεως εἵνεκα. μικροῦ γὰρ κἀμὲ διαφυγεῖν ἐδέησεν, ἀπασχολησάσης τῆς τούτου λήθης ἐφ’ ἕτερα. ἔχει δ’ οὕτως. τὴν μίαν τῶν τοῦ πνεύματος ἐνεργειῶν ὁ κύριος ἐν εὐαγγελίοις κατὰ μὲν τὸν Λουκᾶν δάκτυλον θεοῦ, κατὰ δὲ τὸν Ματθαῖον πνεῦμα τοῦ θεοῦ καλεῖται. ἐν τίνι δὲ πνεύματι ὁ κύριος ἐκβάλλειν ἔφη τὰ δαιμόνια, εἰ μὴ ἐν τῷ ἁγίῳ πνεύματι; τὸ ἓν ἄρα τῶν κατὰ διαίρεσιν χαρισμάτων πνεῦμα ἅγιόν ἐστιν· εἰ δὲ τὸ ἓν, καὶ τὰ ἄλλα πάντα. ὁρᾶτε τὴν κηφηνώδη τοῦ δυσσεβοῦς διάνοιαν, οἵας ἐξηγήσεις τοῖς θείοις ἐπάγει ῥήμασι·

πάντα. [A. c. 1551] BYZANTINE HISTORIE LIB. XXIV. [IMP. 3. CANTACUZ. 51 1418 Ορᾶτε την κηφηνώθη τοῦ δυσσεβούς διά- autem secundum Matthaeum Dei Spiritum appellat. Atqui quo in piritu Dominus a'se demonia ejici dixi, misi in sancto Spiritu? Ergo e gratiis gratuitis, quas Deus diversimode distribuit, una est Spiruns sanrtus. Quod si de una dicitur, de caters quoque dici poterit. Videtis jam, quid sentiat impins ille ac fuco similis Palamas, qualem divinis verbis interpretationem subjungat, et quomodo ete imp ritus, dum syllogismos conficere conatur, ex talsis atque impiis propositionihus præmissis falsam et impiam deducat conclusionem. Nam omnium sanctorum, quas nunc audiistis, interpretation s nihili faciens ipse digitum Dei statuit unam esse ex multis illis operationibus divinis, quas idem increatas esse hodie confinxit; ubi sanctos Christi 1129 «liscipulos Luran et Matthæum, imo ipsum simul Christum, cujus est vor illa: digitus Dei. calumniatur. Deinde absurdam pariter conclusionem futilis iste Palamas his verbis colligit: Ergo, in. quit, e donis gratuitis, quæ Deus diversimode distribuit, unum est sanctus ipse Spiritus. Quod si de uno vere dicitur, alia quoque Dei dona totidem erunt sancti Spiritus. Attamen si artificialibns uti liceat syllogismis in iis rebus, quæ omnem artem superant, argumentari sie oportebat: quoniam Spiritus sanctus Dei digitos per metaphoram appellatus est, et aliun:le reliquo totique corpori consubstantialis est ex natura sua digitus; necessario itaque Spiritus sanctus ei, cujus diνοιαν, οἷας εξηγήσεις τοῖς θείοις επάγει ρήμασι καὶ ὅπως συλλογίζεσθαι πειρώμενος ὁ ἀμαθῆς ἐκ ψευδῶν τε καὶ ἀσεβῶν προτάσεων ψευδές τε καὶ ἀσεβες συνάγει συμπέρασμα. Παρὰ γὰρ οὐδὲν λογισάμενος τῶν ἁγίων ἀπάντων, ἃς ήκηκόειτε νῦν, ἐξηγήσεις δάκτυλον εἶναι προτίθησι μίαν αὐτὸς τῶν πολλῶν ἐκείνων ἐνεργειῶν, ὃς ἀκτίστους αὐτός πεποίηκε τήμερον, διαβάλλων ὁμοῦ Λουκᾶν καὶ Ματθαῖον τοὺς τοῦ Χριστοῦ μαθητάς, καὶ ἅμα αὐτὸν τὸν Χριστόν. Αὐτοῦ γάρ ἐστιν ἡ τοιαύτη φωνή. Έπειτα συμπεραίνει τὴν ἀκόλουθον ὁ μάταιος άτοπίαν, «Τὸ ἐν ἄρα (λέγων) τῶν κατὰ διαίρεσιν χα ρισμάτων Πνεῦμα ἅγιον ἐστι. Εἰ δὲ τὸ ἐν, καὶ τὰ ἄλλα πάντα πνεύματα εἰσιν ἅγια, ο Καὶ μὴν εἶπερ ἐχρὴν κατὰ τέχνην συλλογίζεσθαι τὰ ὑπὲρ τὴν τέ χνην, οὕτω πάντως λέγειν ἐχρῆν· ἐπεὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον δάκτυλος ώνομάσθη Θεοῦ μεταφορικώς, 5 δὲ δάκτυλο; τῷ λοιπῷ [1. 707] καὶ ὅλῳ σώματι πέ φυχεν ὁμούσιος, ἐξ ἀνάγκης ὁμούσιον ἄρα καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὗ δάκτυλος είρηται, δηλαδὴ τῷ Θεῷ. 'Αλλ' ἀμαθής ὑπάρχων ἐκεῖνος, καὶ συλλογί ζεσθαι οὐκ εἰδὼς, ἔδοξεν, ἐν οὐκ εἰδόσι τοιαῦτα βλασφημῶν καὶ συλλογιζόμενοι, τῶν εἰδότων πολλῷ γε δίπου πιθανώτερος είναι, μήτ' αὐτὸς, ὡς ἔοικε, μεθ' οἱ ἐπόμενοι μήπω καὶ τήμερον αυτήκοοι τοῦ Εὐαγγελίου γενόμενοι, λέγοντος· ὡς Ο εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον βλασφημῶν ἀσυγχώρητόν τε καὶ ἄψυκτον ἕξει την κόλασιν. "Αρ' οὖν οὐ τοῦ ἐναντίου πνεύμα τος σαφῶς ἡ ἐνέργεια, ἣν ὁ ἀσεβῆς ἐνεργεῖτα:; ἆρ' gitus dicitur, Deo videlicet, est consubstanοὐχὶ καὶ Ἰουδαίων ἐστὶν ἀπεβέστερος; Ο γὰρ ὡς tialis. Verum licet imperitus sit Palamas, neὕδρεων ἐσχάτην προὔφερον τέως ἐκεῖνοι Χριστοῦ, que conficiendorum artem syllogismorum calἐν Βεελζεβούλ ἐκβάλλειν λέγοντες αὐτὸν τὰ leat, tamen apud imperitos blasphemas hasce conδαιμόνια, καὶ οὐκ ἐν δαχτύλῳ Θεοῦ, εἴτουν ἐν πνεύ- clusiones deducens dignus visus est, qui longe ματι Θεοῦ, τοῦθ᾽ οὗτος ὑμῶν τῇ Ἐκκλησίᾳ χαρίζεται majorem doctis et eruditis fidem obtineret. Hucusτήμερον, ὡς ἥδιστον ἀνάθημα· φεῦ τῆς τῶν ἑπομέ- que, ut apparet, necdum ipse, neque sectatores νων εἰηθείας· μᾶλλον δὲ, βαβαὶ τῆς ἀνοχῆς σου, ejus, illud quod in Evangelio dictum est, audieΧριστέ! runt: «Qui sanctum in Spiritum blasphemat, is inevitabili nallaque venia digno supplicio subjacebit'. › Nonne igitur adversarii et diabolicí spiritas operatio ea est, qua impius iste possidetur et vexatur? Nonne Judæos ipsos impietate superat? Quod enim illi antea velut summam in Christum contumeliam proferebant, dum in Beelzebub, non vero in Dei digito seu in Dei spiritu, dicebant ab ipso dæmonia ejici, hoc Palamas Ecclesiæ vestræ quasi gratissimum donarium largitur. O sectatorum cjus st: liditatem! potius dicam, o quanta est tua, 1130 Christe, patientia! Vil. • Verum, inquit, verba haec ποιεῖν εἰ ἐνερο γεῖν, id est facere et operari, sunt de illorum 110mero, que plures babent significatus. Nec enim Ζ. Αλλὰ τὸ ποιεῖν, ο φησί, «καὶ ἐνεργεῖν τῶν πολλαχώς λεγομένων ἐστίν. Οὐ γὰρ τὸ κτίζειν σημαίνει μόνον, ἀλλὰ πρὸς πολλοῖς ἑτέροις καὶ τὸ φυσικῶς ἐνεργεῖν· ὡς καὶ τὸν ἥλιόν φαμεν ποιητικόν creare solummodo significant, sed prater ali τῆς ἡμέρας, ἅτε φυσικῶς αὐτὴν ἐκτελοῦντα, οὕτω καὶ τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας, καὶ τὰ τούτῳ συναπηριθμημένα, διατελοῦσιν ἄκτιστα, ἐπεὶ ποιεῖ καὶ ἐνερ γεῖ ταῦτα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὡς ἐμφύτους ενερ- • Matth. Xit, 28. Luc. xi, 10. multa significant etiam naturaliter operari. Nam quemadmodum a nobis dicitur sol diem facere. utpote quam naturaliter perficit; ita tum spiritus veritatis, tum alii, quos eidem adnuimeravimU·, Variorum notæ. lta Graci pro Beelzebub constanter legunt Βεελζεβούλ, quam scripturam retinendam esse censet eruditissimus Drusius tantisper dui quis probaverit eam a scribis corruptam fuisse, et non ab usu, et vulgo. Nam si ab usi est illius temporis, et Evangeliste cam retinuerunt, cur nos miuPATROL. GR. CXLVIII tabimus? Cæterum Beelzebub est ab Hebræo 201 , quod significat Dominum muscarum: el est nomen idoli Accaronitarum, de quo IV Reg. cap. 1. Iloc nomen Israelite postmodum in contemptum hujus idol dabant dæmoniorum principi, ut patet Matth. x et x11. Capperons.

καὶ ὅπως συλλογίζεσθαι πειρώμενος ὁ ἀμαθὴς ἐκ ψευδῶν τε καὶ ἀσεβῶν προτάσεων ψευδές τε καὶ ἀσεβὲς συνάγει συμπέρασμα. παρὰ γὰρ οὐδὲν λογισάμενος τῶν ἁγίων ἁπάντων, ἃς ἠκηκόειτε νῦν, ἐξηγήσεις δάκτυλον εἶναι προτίθησι μίαν αὐτὸς τῶν πολλῶν ἐκείνων ἐνεργειῶν, ἃς ἀκτίστους αὐτὸς πεποίηκε τήμερον, διαβάλλων ὁμοῦ Λουκᾶν καὶ Ματθαῖον τοὺς τοῦ Χριστοῦ μαθητὰς, καὶ ἅμα αὐτὸν τὸν Χριστόν. αὐτοῦ γάρ ἐστιν ἡ τοιαύτη φωνή. ἔπειτα συμπεραίνει τὴν ἀκόλουθον ὁ μάταιος ἀτοπίαν, τὸ ἓν ἄρα (λέγων) τῶν κατὰ διαίρεσιν χαρισμάτων πνεῦμα ἅγιόν ἐστι. εἰ δὲ τὸ ἓν, καὶ τὰ ἄλλα πάντα πνεύματά εἰσιν ἅγια. καὶ μὴν εἴπερ ἐχρῆν κατὰ τέχνην συλλογίζεσθαι τὰ ὑπὲρ τὴν τέχνην, οὕτω πάντως λέγειν ἐχρῆν· ἐπεὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον δάκτυλος ὠνομάσθη θεοῦ μεταφορικῶς, ὁ δὲ δάκτυλος τῷ λοιπῷ καὶ ὅλῳ σώματι πέφυκεν ὁμούσιος, ἐξ ἀνάγκης ὁμούσιον ἄρα καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὗ δάκτυλος εἴρηται, δηλαδὴ τῷ θεῷ.

πάντα. [A. c. 1551] BYZANTINE HISTORIE LIB. XXIV. [IMP. 3. CANTACUZ. 51 1418 Ορᾶτε την κηφηνώθη τοῦ δυσσεβούς διά- autem secundum Matthaeum Dei Spiritum appellat. Atqui quo in piritu Dominus a'se demonia ejici dixi, misi in sancto Spiritu? Ergo e gratiis gratuitis, quas Deus diversimode distribuit, una est Spiruns sanrtus. Quod si de una dicitur, de caters quoque dici poterit. Videtis jam, quid sentiat impins ille ac fuco similis Palamas, qualem divinis verbis interpretationem subjungat, et quomodo ete imp ritus, dum syllogismos conficere conatur, ex talsis atque impiis propositionihus præmissis falsam et impiam deducat conclusionem. Nam omnium sanctorum, quas nunc audiistis, interpretation s nihili faciens ipse digitum Dei statuit unam esse ex multis illis operationibus divinis, quas idem increatas esse hodie confinxit; ubi sanctos Christi 1129 «liscipulos Luran et Matthæum, imo ipsum simul Christum, cujus est vor illa: digitus Dei. calumniatur. Deinde absurdam pariter conclusionem futilis iste Palamas his verbis colligit: Ergo, in. quit, e donis gratuitis, quæ Deus diversimode distribuit, unum est sanctus ipse Spiritus. Quod si de uno vere dicitur, alia quoque Dei dona totidem erunt sancti Spiritus. Attamen si artificialibns uti liceat syllogismis in iis rebus, quæ omnem artem superant, argumentari sie oportebat: quoniam Spiritus sanctus Dei digitos per metaphoram appellatus est, et aliun:le reliquo totique corpori consubstantialis est ex natura sua digitus; necessario itaque Spiritus sanctus ei, cujus diνοιαν, οἷας εξηγήσεις τοῖς θείοις επάγει ρήμασι καὶ ὅπως συλλογίζεσθαι πειρώμενος ὁ ἀμαθῆς ἐκ ψευδῶν τε καὶ ἀσεβῶν προτάσεων ψευδές τε καὶ ἀσεβες συνάγει συμπέρασμα. Παρὰ γὰρ οὐδὲν λογισάμενος τῶν ἁγίων ἀπάντων, ἃς ήκηκόειτε νῦν, ἐξηγήσεις δάκτυλον εἶναι προτίθησι μίαν αὐτὸς τῶν πολλῶν ἐκείνων ἐνεργειῶν, ὃς ἀκτίστους αὐτός πεποίηκε τήμερον, διαβάλλων ὁμοῦ Λουκᾶν καὶ Ματθαῖον τοὺς τοῦ Χριστοῦ μαθητάς, καὶ ἅμα αὐτὸν τὸν Χριστόν. Αὐτοῦ γάρ ἐστιν ἡ τοιαύτη φωνή. Έπειτα συμπεραίνει τὴν ἀκόλουθον ὁ μάταιος άτοπίαν, «Τὸ ἐν ἄρα (λέγων) τῶν κατὰ διαίρεσιν χα ρισμάτων Πνεῦμα ἅγιον ἐστι. Εἰ δὲ τὸ ἐν, καὶ τὰ ἄλλα πάντα πνεύματα εἰσιν ἅγια, ο Καὶ μὴν εἶπερ ἐχρὴν κατὰ τέχνην συλλογίζεσθαι τὰ ὑπὲρ τὴν τέ χνην, οὕτω πάντως λέγειν ἐχρῆν· ἐπεὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον δάκτυλος ώνομάσθη Θεοῦ μεταφορικώς, 5 δὲ δάκτυλο; τῷ λοιπῷ [1. 707] καὶ ὅλῳ σώματι πέ φυχεν ὁμούσιος, ἐξ ἀνάγκης ὁμούσιον ἄρα καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὗ δάκτυλος είρηται, δηλαδὴ τῷ Θεῷ. 'Αλλ' ἀμαθής ὑπάρχων ἐκεῖνος, καὶ συλλογί ζεσθαι οὐκ εἰδὼς, ἔδοξεν, ἐν οὐκ εἰδόσι τοιαῦτα βλασφημῶν καὶ συλλογιζόμενοι, τῶν εἰδότων πολλῷ γε δίπου πιθανώτερος είναι, μήτ' αὐτὸς, ὡς ἔοικε, μεθ' οἱ ἐπόμενοι μήπω καὶ τήμερον αυτήκοοι τοῦ Εὐαγγελίου γενόμενοι, λέγοντος· ὡς Ο εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον βλασφημῶν ἀσυγχώρητόν τε καὶ ἄψυκτον ἕξει την κόλασιν. "Αρ' οὖν οὐ τοῦ ἐναντίου πνεύμα τος σαφῶς ἡ ἐνέργεια, ἣν ὁ ἀσεβῆς ἐνεργεῖτα:; ἆρ' gitus dicitur, Deo videlicet, est consubstanοὐχὶ καὶ Ἰουδαίων ἐστὶν ἀπεβέστερος; Ο γὰρ ὡς tialis. Verum licet imperitus sit Palamas, neὕδρεων ἐσχάτην προὔφερον τέως ἐκεῖνοι Χριστοῦ, que conficiendorum artem syllogismorum calἐν Βεελζεβούλ ἐκβάλλειν λέγοντες αὐτὸν τὰ leat, tamen apud imperitos blasphemas hasce conδαιμόνια, καὶ οὐκ ἐν δαχτύλῳ Θεοῦ, εἴτουν ἐν πνεύ- clusiones deducens dignus visus est, qui longe ματι Θεοῦ, τοῦθ᾽ οὗτος ὑμῶν τῇ Ἐκκλησίᾳ χαρίζεται majorem doctis et eruditis fidem obtineret. Hucusτήμερον, ὡς ἥδιστον ἀνάθημα· φεῦ τῆς τῶν ἑπομέ- que, ut apparet, necdum ipse, neque sectatores νων εἰηθείας· μᾶλλον δὲ, βαβαὶ τῆς ἀνοχῆς σου, ejus, illud quod in Evangelio dictum est, audieΧριστέ! runt: «Qui sanctum in Spiritum blasphemat, is inevitabili nallaque venia digno supplicio subjacebit'. › Nonne igitur adversarii et diabolicí spiritas operatio ea est, qua impius iste possidetur et vexatur? Nonne Judæos ipsos impietate superat? Quod enim illi antea velut summam in Christum contumeliam proferebant, dum in Beelzebub, non vero in Dei digito seu in Dei spiritu, dicebant ab ipso dæmonia ejici, hoc Palamas Ecclesiæ vestræ quasi gratissimum donarium largitur. O sectatorum cjus st: liditatem! potius dicam, o quanta est tua, 1130 Christe, patientia! Vil. • Verum, inquit, verba haec ποιεῖν εἰ ἐνερο γεῖν, id est facere et operari, sunt de illorum 110mero, que plures babent significatus. Nec enim Ζ. Αλλὰ τὸ ποιεῖν, ο φησί, «καὶ ἐνεργεῖν τῶν πολλαχώς λεγομένων ἐστίν. Οὐ γὰρ τὸ κτίζειν σημαίνει μόνον, ἀλλὰ πρὸς πολλοῖς ἑτέροις καὶ τὸ φυσικῶς ἐνεργεῖν· ὡς καὶ τὸν ἥλιόν φαμεν ποιητικόν creare solummodo significant, sed prater ali τῆς ἡμέρας, ἅτε φυσικῶς αὐτὴν ἐκτελοῦντα, οὕτω καὶ τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας, καὶ τὰ τούτῳ συναπηριθμημένα, διατελοῦσιν ἄκτιστα, ἐπεὶ ποιεῖ καὶ ἐνερ γεῖ ταῦτα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὡς ἐμφύτους ενερ- • Matth. Xit, 28. Luc. xi, 10. multa significant etiam naturaliter operari. Nam quemadmodum a nobis dicitur sol diem facere. utpote quam naturaliter perficit; ita tum spiritus veritatis, tum alii, quos eidem adnuimeravimU·, Variorum notæ. lta Graci pro Beelzebub constanter legunt Βεελζεβούλ, quam scripturam retinendam esse censet eruditissimus Drusius tantisper dui quis probaverit eam a scribis corruptam fuisse, et non ab usu, et vulgo. Nam si ab usi est illius temporis, et Evangeliste cam retinuerunt, cur nos miuPATROL. GR. CXLVIII tabimus? Cæterum Beelzebub est ab Hebræo 201 , quod significat Dominum muscarum: el est nomen idoli Accaronitarum, de quo IV Reg. cap. 1. Iloc nomen Israelite postmodum in contemptum hujus idol dabant dæmoniorum principi, ut patet Matth. x et x11. Capperons.

ἀλλ’ ἀμαθὴς ὑπάρχων ἐκεῖνος, καὶ συλλογίζεσθαι οὐκ εἰδὼς, ἔδοξεν, ἐν οὐκ εἰδόσι τοιαῦτα βλασφημῶν καὶ συλλογιζόμενος, τῶν εἰδότων πολλῷ γε δήπου πιθανώτερος εἶναι, μήτ’ αὐτὸς, ὡς ἔοικε, μήθ’ οἱ ἑπόμενοι μήπω καὶ τήμερον αὐτήκοοι τοῦ εὐαγγελίου γενόμενοι, λέγοντος· ὡς ὁ εἰς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον βλασφημῶν ἀσυγχώρητόν τε καὶ ἄφυκτον ἕξει τὴν κόλασιν. ἆρ’ οὖν οὐ τοῦ ἐναντίου πνεύματος σαφῶς ἡ ἐνέργεια, ἣν ὁ ἀσεβὴς ἐνεργεῖται; ἆρ’ οὐχὶ καὶ Ἰουδαίων ἐστὶν ἀσεβέστερος; ὃ γὰρ ὡς ὕβρεων ἐσχάτην προὔφερον τέως ἐκεῖνοι Χριστοῦ, ἐν Βεελζεβοὺλ ἐκβάλλειν λέγοντες αὐτὸν τὰ δαιμόνια, καὶ οὐκ ἐν δακτύλῳ θεοῦ, εἴτουν ἐν πνεύματι θεοῦ, τοῦθ’ οὗτος ὑμῶν τῇ ἐκκλησίᾳ χαρίζεται τήμερον, ὡς ἥδιστον ἀνάθημα· φεῦ τῆς τῶν ἑπομένων εὐηθείας· μᾶλλον δὲ, βαβαὶ τῆς ἀνοχῆς σοῦ, Χριστέ (Ζ.) Ἀλλὰ τὸ ποιεῖν, φησὶ, καὶ ἐνεργεῖν τῶν πολλαχῶς λεγομένων ἐστίν. οὐ γὰρ τὸ κτίζειν σημαίνει μόνον, ἀλλὰ πρὸς πολλοῖς ἑτέροις καὶ τὸ φυσικῶς ἐνεργεῖν·

πάντα. [A. c. 1551] BYZANTINE HISTORIE LIB. XXIV. [IMP. 3. CANTACUZ. 51 1418 Ορᾶτε την κηφηνώθη τοῦ δυσσεβούς διά- autem secundum Matthaeum Dei Spiritum appellat. Atqui quo in piritu Dominus a'se demonia ejici dixi, misi in sancto Spiritu? Ergo e gratiis gratuitis, quas Deus diversimode distribuit, una est Spiruns sanrtus. Quod si de una dicitur, de caters quoque dici poterit. Videtis jam, quid sentiat impins ille ac fuco similis Palamas, qualem divinis verbis interpretationem subjungat, et quomodo ete imp ritus, dum syllogismos conficere conatur, ex talsis atque impiis propositionihus præmissis falsam et impiam deducat conclusionem. Nam omnium sanctorum, quas nunc audiistis, interpretation s nihili faciens ipse digitum Dei statuit unam esse ex multis illis operationibus divinis, quas idem increatas esse hodie confinxit; ubi sanctos Christi 1129 «liscipulos Luran et Matthæum, imo ipsum simul Christum, cujus est vor illa: digitus Dei. calumniatur. Deinde absurdam pariter conclusionem futilis iste Palamas his verbis colligit: Ergo, in. quit, e donis gratuitis, quæ Deus diversimode distribuit, unum est sanctus ipse Spiritus. Quod si de uno vere dicitur, alia quoque Dei dona totidem erunt sancti Spiritus. Attamen si artificialibns uti liceat syllogismis in iis rebus, quæ omnem artem superant, argumentari sie oportebat: quoniam Spiritus sanctus Dei digitos per metaphoram appellatus est, et aliun:le reliquo totique corpori consubstantialis est ex natura sua digitus; necessario itaque Spiritus sanctus ei, cujus diνοιαν, οἷας εξηγήσεις τοῖς θείοις επάγει ρήμασι καὶ ὅπως συλλογίζεσθαι πειρώμενος ὁ ἀμαθῆς ἐκ ψευδῶν τε καὶ ἀσεβῶν προτάσεων ψευδές τε καὶ ἀσεβες συνάγει συμπέρασμα. Παρὰ γὰρ οὐδὲν λογισάμενος τῶν ἁγίων ἀπάντων, ἃς ήκηκόειτε νῦν, ἐξηγήσεις δάκτυλον εἶναι προτίθησι μίαν αὐτὸς τῶν πολλῶν ἐκείνων ἐνεργειῶν, ὃς ἀκτίστους αὐτός πεποίηκε τήμερον, διαβάλλων ὁμοῦ Λουκᾶν καὶ Ματθαῖον τοὺς τοῦ Χριστοῦ μαθητάς, καὶ ἅμα αὐτὸν τὸν Χριστόν. Αὐτοῦ γάρ ἐστιν ἡ τοιαύτη φωνή. Έπειτα συμπεραίνει τὴν ἀκόλουθον ὁ μάταιος άτοπίαν, «Τὸ ἐν ἄρα (λέγων) τῶν κατὰ διαίρεσιν χα ρισμάτων Πνεῦμα ἅγιον ἐστι. Εἰ δὲ τὸ ἐν, καὶ τὰ ἄλλα πάντα πνεύματα εἰσιν ἅγια, ο Καὶ μὴν εἶπερ ἐχρὴν κατὰ τέχνην συλλογίζεσθαι τὰ ὑπὲρ τὴν τέ χνην, οὕτω πάντως λέγειν ἐχρῆν· ἐπεὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον δάκτυλος ώνομάσθη Θεοῦ μεταφορικώς, 5 δὲ δάκτυλο; τῷ λοιπῷ [1. 707] καὶ ὅλῳ σώματι πέ φυχεν ὁμούσιος, ἐξ ἀνάγκης ὁμούσιον ἄρα καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, οὗ δάκτυλος είρηται, δηλαδὴ τῷ Θεῷ. 'Αλλ' ἀμαθής ὑπάρχων ἐκεῖνος, καὶ συλλογί ζεσθαι οὐκ εἰδὼς, ἔδοξεν, ἐν οὐκ εἰδόσι τοιαῦτα βλασφημῶν καὶ συλλογιζόμενοι, τῶν εἰδότων πολλῷ γε δίπου πιθανώτερος είναι, μήτ' αὐτὸς, ὡς ἔοικε, μεθ' οἱ ἐπόμενοι μήπω καὶ τήμερον αυτήκοοι τοῦ Εὐαγγελίου γενόμενοι, λέγοντος· ὡς Ο εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον βλασφημῶν ἀσυγχώρητόν τε καὶ ἄψυκτον ἕξει την κόλασιν. "Αρ' οὖν οὐ τοῦ ἐναντίου πνεύμα τος σαφῶς ἡ ἐνέργεια, ἣν ὁ ἀσεβῆς ἐνεργεῖτα:; ἆρ' gitus dicitur, Deo videlicet, est consubstanοὐχὶ καὶ Ἰουδαίων ἐστὶν ἀπεβέστερος; Ο γὰρ ὡς tialis. Verum licet imperitus sit Palamas, neὕδρεων ἐσχάτην προὔφερον τέως ἐκεῖνοι Χριστοῦ, que conficiendorum artem syllogismorum calἐν Βεελζεβούλ ἐκβάλλειν λέγοντες αὐτὸν τὰ leat, tamen apud imperitos blasphemas hasce conδαιμόνια, καὶ οὐκ ἐν δαχτύλῳ Θεοῦ, εἴτουν ἐν πνεύ- clusiones deducens dignus visus est, qui longe ματι Θεοῦ, τοῦθ᾽ οὗτος ὑμῶν τῇ Ἐκκλησίᾳ χαρίζεται majorem doctis et eruditis fidem obtineret. Hucusτήμερον, ὡς ἥδιστον ἀνάθημα· φεῦ τῆς τῶν ἑπομέ- que, ut apparet, necdum ipse, neque sectatores νων εἰηθείας· μᾶλλον δὲ, βαβαὶ τῆς ἀνοχῆς σου, ejus, illud quod in Evangelio dictum est, audieΧριστέ! runt: «Qui sanctum in Spiritum blasphemat, is inevitabili nallaque venia digno supplicio subjacebit'. › Nonne igitur adversarii et diabolicí spiritas operatio ea est, qua impius iste possidetur et vexatur? Nonne Judæos ipsos impietate superat? Quod enim illi antea velut summam in Christum contumeliam proferebant, dum in Beelzebub, non vero in Dei digito seu in Dei spiritu, dicebant ab ipso dæmonia ejici, hoc Palamas Ecclesiæ vestræ quasi gratissimum donarium largitur. O sectatorum cjus st: liditatem! potius dicam, o quanta est tua, 1130 Christe, patientia! Vil. • Verum, inquit, verba haec ποιεῖν εἰ ἐνερο γεῖν, id est facere et operari, sunt de illorum 110mero, que plures babent significatus. Nec enim Ζ. Αλλὰ τὸ ποιεῖν, ο φησί, «καὶ ἐνεργεῖν τῶν πολλαχώς λεγομένων ἐστίν. Οὐ γὰρ τὸ κτίζειν σημαίνει μόνον, ἀλλὰ πρὸς πολλοῖς ἑτέροις καὶ τὸ φυσικῶς ἐνεργεῖν· ὡς καὶ τὸν ἥλιόν φαμεν ποιητικόν creare solummodo significant, sed prater ali τῆς ἡμέρας, ἅτε φυσικῶς αὐτὴν ἐκτελοῦντα, οὕτω καὶ τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας, καὶ τὰ τούτῳ συναπηριθμημένα, διατελοῦσιν ἄκτιστα, ἐπεὶ ποιεῖ καὶ ἐνερ γεῖ ταῦτα τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὡς ἐμφύτους ενερ- • Matth. Xit, 28. Luc. xi, 10. multa significant etiam naturaliter operari. Nam quemadmodum a nobis dicitur sol diem facere. utpote quam naturaliter perficit; ita tum spiritus veritatis, tum alii, quos eidem adnuimeravimU·, Variorum notæ. lta Graci pro Beelzebub constanter legunt Βεελζεβούλ, quam scripturam retinendam esse censet eruditissimus Drusius tantisper dui quis probaverit eam a scribis corruptam fuisse, et non ab usu, et vulgo. Nam si ab usi est illius temporis, et Evangeliste cam retinuerunt, cur nos miuPATROL. GR. CXLVIII tabimus? Cæterum Beelzebub est ab Hebræo 201 , quod significat Dominum muscarum: el est nomen idoli Accaronitarum, de quo IV Reg. cap. 1. Iloc nomen Israelite postmodum in contemptum hujus idol dabant dæmoniorum principi, ut patet Matth. x et x11. Capperons.

PG 148:1419ὡς καὶ τὸν ἥλιόν φαμεν ποιητικὸν τῆς ἡμέρας, ἅτε φυσικῶς αὐτὴν ἐκτελοῦντα, οὕτω καὶ τὸ πνεῦμα τῆς ἀληθείας, καὶ τὰ τούτῳ συναπηριθμημένα, διατελοῦσιν ἄκτιστα, ἐπεὶ ποιεῖ καὶ ἐνεργεῖ ταῦτα τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὡς ἐμφύτους ἐνεργείας. ἀκούετε γραϊδίων φληνάφων, αὐτόχρημα φάναι, ληρήματα. Πνευματομάχος γὰρ ὑπάρχων σαφὴς, ἔπειτα φεύγειν πειρώμενος τοὔνομα, γίνεται χείρων ἔτι μᾶλλον ἐκείνων μακροῖς τισι μέτροις· καὶ κακὸν ποιῶν ἑαυτὸν ἀλλοπρόσαλλον, ἵνα δῆθεν λανθάνῃ διαδιδράσκων τοὺς τῆς κακίας ἐλέγχους, ὁ δὲ λέληθε μᾶλλον αὐτὸς ἑαυτὸν ἁλισκόμενος πανταχόθεν. οἱ γὰρ τῆς αὐτοῦ κακίας πατέρες Πνευματομάχοι, ποίημα λέγοντες εἶναι τὸ πνεῦμα, καθάπερ Ἄρειος τὸν υἱὸν, ἀκολούθως καὶ κτίσμα τοῦτ’ ἐξ ἀνάγκης ἔφασκον· ἅτε μὴ δυναμένης μήτε τῆς τεχνικῆς μεθόδου, μήτε φυσικῆς τῶν ἀνθρώπων γνώσεως, ἄκτιστον ποίημα λέγειν ποτέ. ὁ δὲ μηδὲν αἰσχυνόμενος ἄκτιστον ποίημα τετόλμηκεν ἤδη νομοθετεῖν ἐν ταῖς ἐσχάταις ταύταις ἡμέραις. ἐχρῆν οὖν καὶ ἡμᾶς ἐνταυθοῖ σιωπῇ τὰ τοιαῦτα μισήσαντάς τε καὶ τὰ ὦτα βύσαντας φυγεῖν ἀπὸ ἀκοῆς πονηρᾶς.

1419 [A. M. 6859, IND. 4| cus ipse Spiritus γείας. ο 'Ακούετε γραϊδίων φληνάφων, αυτό σημα φάναι, ληρήματα. Πνευματομάχος γὰρ ὑπάρχων σαφής, έπειτα φεύγειν πειρώμενος τούνομα, γίνεται χείρων ἔτι μᾶλλον ἐκείνων μακροῖς τισι μέτροις· καὶ κακὸν ποιῶν ἑαυτὸν ἀλλοπρόσαλλον, ἵνα δήθεν λανθάνῃ διαδιδράσκων τοὺς τῆς κακίας ἐλέγχους, ο δὲ λέληθε μᾶλλον αὐτὸς ἑαυτὸν ἀλισκόμενος παντε χόθεν. Οἱ γὰρ τῆς αὐτοῦ κακίας πατέρες Πνευμε. τομάχοι, ποίημα λέγοντες εἶναι τὸ Πνεῦμα, καθάπερ Αρειος τὸν Υἱόν, ἀκολούθως καὶ κτίσμα τοῦτ' ἐξ ἀνάγκης ἔφασκον· ἅτε μὴ δυναμένης μήτε της π χνικῆς μεθόδου, μήτε φυσικής τῶν ἀνθρώπων για σεως, ἄκτιστον ποίημα λέγειν ποτέ. Ο δὲ μηδὲν εἰσχ νόμενος άκτιστον ποίημα τετόλμηκεν ήδη νομοθετι ἐν ταῖς ἐσχάταις ταύταις ἡμέραις. Εχρήν οὖν καὶ ἡμε ἐνταυθοί σιωπῇ τὰ τοιαῦτα μισήσαντάς τε καὶ τὰ Στα βύσαντας φυγεῖν ἀπὸ ἀκοῆς πονηράς. Αλλ' ἐπί [P. 708] διὰ τοῦ ἀνέλεγκτα ψεύδεσθαι τοῦτον ἀνόσιον τι καὶ αὐτοχειροτόνητον δίκαιον, αἱ τε ἀρχει καὶ ἐξουσίαι καὶ οἱ τοῦ αἰῶνος τούτους κοσμοκράτημα; χορηγούσιν αὐτῷ δι᾿ ἀμαθίαν τρόπαιον τούτο κα τῆς ἀληθείας ἐγείρειν εἰς πλάνην τῶν ἁπλουστέρων ἀνάγκη καὶ ἡμᾶς ἐνταυθοί γρηγορεῖν τε ἅμα καὶ τ τῆς ἀληθείας ἀναλαμβάνοντας ξίφος παρρησία κατά τοῦ ψεύδους ἐλαύνειν, τό γε ἡμῖν ἐφικτόν, ὅπλα τ τεῖχος ἀκροπόλεω; ἰσχυρὸν τὰς ἡμετέρας τοῖς ὀρθο δόξεις γραφάς παρεχόμενοι, ἢ μᾶλλον τὰς τῶν θείων Γραφών μαρτυρίας, ἵνα μὴ ἀκοῇ σκοτεινή τ καὶ ἀλαμπεῖ κατακολουθήσαντες εἰς βάραθρον έτι τοὺς συνωθήσωσιν ἀπωλείας. Ἐπεὶ γὰρ τοιούτ αὐτῷ καὶ τοιαύτας ἐγὼ συμφορήσας πρότερον μέν διά τε τῶν στηλιτευτικῶν ἐκείνων καὶ ἀντιμητι κῶν, καὶ αὖ δι' ὧν ἡκηκόειτε νῦν, οὐκ ἐμπέπλητα, οὐδέ γε συνιέναι πέπεικα, άκτιστον ἥκιστα πάνω εἶναι ποίημα· φέρε λεπὸν σαφεστέρων τινῶν, καὶ αὐτοῖς γνωρίμων εἰπεῖν σκαπανεῦσιν, ἀψώμεθα μ γων. Ενδηλον γὰρ δ' που τοῖς ὅλοις, ὡς τὰ τῆς πίστεως ἡμῶν ἱερὸν Σύμβολον, ἐν ἡμέραις πέδι καὶ νυξιν, ὁμολογία πάσιν ὀρθοδόξοις κοινή περιέ δεται πάντη διηνεκές, ἐν χώμαι, ἅμα καὶ πόλεις καὶ σπηλαίοις καὶ ὄρεσι καὶ συλλήβδην ειπείν, εν πάσῃ γε τῇ γῇ καὶ ὑπη τῆς ὑγρᾶς ουσίας διήκε: τ βᾴδιον. Εχει δὲ οὕτως· «Πιστεύομεν εἰς ἕνα θείν Πατέρα παντοκράτορα, ποιητὴν οὐρανοῦ καὶ τῆς όρατων τε πάντων καὶ ἀοράτων, και εἰς ἕνα Κύριο Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν 17ὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενή, γεννηθέντα, οὐ ποιηθέντα, ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο.» Ορᾶτε πῶς ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς τοῖς θείοις ἀναιρεῖται Πατράσι διαρρήδην τι ποίημα εἶναι τὸν δι᾽ οὗ τὰ πάντα πεποίηται. Για νηθέντα γάρ φησιν, ου ποιηθέντα. increati permanent, quoniam sanctus, ut innatas et insitas operationes, facit nique operatur.» Auditis, ut dicam plane quod res est, nugacium anicularum deliramenta. Cum enim ipsum esse Pneumatomachum liquido constet, ac deinde istam appellationem effugere conetur, Pneumatomachorum improbitatem longo superat intervallo, et mutabile malum se facit, ut nempe clam nobis efugit, nec cjus improbitas arguatur. Verum undequaque, quod non animadvertit, hac potissimum ratione certe captus est. Nam Palamiticæ improbitatis patres Pneumatomachi, cum sanctum Spiritum esse factum dicerent (sicnt Filium divinum Arius factum esse dixerat), necessaria quadam consecutione creatum esse ipsum asserebant; quandoquidem sive arte comparatas, sive a natura insitas hominum cognitiones consulamus, id quod factum est, increatum dici nunquam poterit. Sed Palamas, quem nullius rei pudet, novissimis hisce diebus, id quod factum esset, increatum statuere non dubitavit. Οporteret itaque ut hæc omnia summo prosecuti odio sileremus, et obstructis auribus ab auditione mala declinaremnus. Verum quonian (ex eo quod impune mentiatur nefarius ille et suomet 1131 suffragio justus Palamas) principes, potestates, quippe sacularem hunc in mulum habent imperium, ipsi ob imperitiam suppeditant, unde ad simpliciores decipiendos hoc adversus veritatem tropæum erigat el statuat, necesse est ut hic etiam vigilemus, etassumptum veritatis cusem libere in mendacium exseramus et, quantum in nobis erit, adigamus: arma pariter et aeneum arcis murum orthodoxis præbcamus, nostra videlicet conscripta opera, seu potius sacrarum Scripturarum testimonia; ne illi tenebricosam et caliginosam auditionem sequantur, sicque se ipsos in perditionis gurgitem conjiciant. Cum enim tot, tanta et talia, prius quidem in nostris invectivis et Antirrheticis, nunc autem in ea, quam audiistis, disputatione testimonia ipsi Palamæ protulerim, nec tamen plene huic persuaserim, ut id, quod factum est, minime omnium increatum esse posse intelligeret: agedum de cætero clariora et ipsis fossoribus, ut ita dicam, nota verba usurpemus. Omnibus quippe motum est, sacrum fidei nostræ Symbolum, diebus cunctis et noctibus, communi omnium orthodoxorum confessione ubique jugiter, in pagis, urbibus, montibus et speluncis, atque, ut uno verbo complectar omnia, in universa terra, el quacunque aquarum natura facile pervadit, decantari. Porro sic habet istud Symbolum: Credimus in unum Deum Patrem omnipotentems, factorem cœli et terra, bilium omnium et invisibilium; et in unum Dominum Jesum Christum, 1132 Filium Dei unigeni tum, genitum, non factum, Patri consubstantialem; per queui omnia facta sunt.» Videtis ut jam ab initio divini Patres Nicæni illum, per quem omnia fuerunt facts, factum esse diserte negaria Genitum enim inquiunt, non factum. VIII. Sed et magnus Athanasius in prima, quam ad Serapionem conscripsit, epistola hæc edisserit. • In học, inquit, (Spiritu videlicet) Verbum res Η΄. Ἀλλὰ καὶ ὁ μέγας Αθανάσιος ἐν εξ επ Σεραπίωνα πρώτῃ τάδε διέξεισιν Επιστολή Εν τούτη, ο φάσκων (τῷ πνεύματι δηλαδή), ο την από

ἀλλ’ ἐπεὶ, διὰ τοῦ ἀνέλεγκτα ψεύδεσθαι τοῦτον ἀνόσιόν τε καὶ αὐτοχειροτόνητον δίκαιον, αἵ τε ἀρχαὶ καὶ ἐξουσίαι καὶ οἱ τοῦ αἰῶνος τουτουὶ̈ κοσμοκράτορες χορηγοῦσιν αὐτῷ δι’ ἀμαθίαν τρόπαιον τοῦτο κατὰ τῆς ἀληθείας ἐγείρειν εἰς πλάνην τῶν ἁπλουστέρων· ἀνάγκη καὶ ἡμᾶς ἐνταυθοῖ γρηγορεῖν τε ἅμα καὶ τὸ τῆς ἀληθείας ἀναλαμβάνοντες ξίφος παῤῥησίᾳ κατὰ τοῦ ψεύδους ἐλαύνειν, τό γε ἡμῖν ἐφικτὸν, ὅπλα καὶ τεῖχος ἀκροπόλεως ἰσχυρὸν τὰς ἡμετέρας τοῖς ὀρθοδόξοις γραφὰς παρεχόμενοι, ἢ μᾶλλον τὰς τῶν θείων γραφῶν μαρτυρίας, ἵνα μὴ ἀκοῇ σκοτεινῇ τε καὶ ἀλαμπεῖ κατακολουθήσαντες εἰς βάραθρον ἑαυτοὺς συνωθήσωσιν ἀπωλείας. ἐπεὶ γὰρ τοσαύτας αὐτῷ καὶ τοιαύτας ἐγὼ συμφορήσας πρότερον μὲν διά τε τῶν στηλιτευτικῶν ἐκείνων καὶ ἀντιῤῥητικῶν, καὶ αὖ δι’ ὧν ἠκηκόειτε νῦν, οὐκ ἐμπέπληκα, οὐδέ γε συνιέναι πέπεικα, ἄκτιστον ἥκιστα πάντων εἶναι ποίημα· φέρε λοιπὸν σαφεστέρων τινῶν, καὶ αὐτοῖς γνωρίμων εἰπεῖν σκαπανεῦσιν, ἁψώμεθα λόγων.

1419 [A. M. 6859, IND. 4| cus ipse Spiritus γείας. ο 'Ακούετε γραϊδίων φληνάφων, αυτό σημα φάναι, ληρήματα. Πνευματομάχος γὰρ ὑπάρχων σαφής, έπειτα φεύγειν πειρώμενος τούνομα, γίνεται χείρων ἔτι μᾶλλον ἐκείνων μακροῖς τισι μέτροις· καὶ κακὸν ποιῶν ἑαυτὸν ἀλλοπρόσαλλον, ἵνα δήθεν λανθάνῃ διαδιδράσκων τοὺς τῆς κακίας ἐλέγχους, ο δὲ λέληθε μᾶλλον αὐτὸς ἑαυτὸν ἀλισκόμενος παντε χόθεν. Οἱ γὰρ τῆς αὐτοῦ κακίας πατέρες Πνευμε. τομάχοι, ποίημα λέγοντες εἶναι τὸ Πνεῦμα, καθάπερ Αρειος τὸν Υἱόν, ἀκολούθως καὶ κτίσμα τοῦτ' ἐξ ἀνάγκης ἔφασκον· ἅτε μὴ δυναμένης μήτε της π χνικῆς μεθόδου, μήτε φυσικής τῶν ἀνθρώπων για σεως, ἄκτιστον ποίημα λέγειν ποτέ. Ο δὲ μηδὲν εἰσχ νόμενος άκτιστον ποίημα τετόλμηκεν ήδη νομοθετι ἐν ταῖς ἐσχάταις ταύταις ἡμέραις. Εχρήν οὖν καὶ ἡμε ἐνταυθοί σιωπῇ τὰ τοιαῦτα μισήσαντάς τε καὶ τὰ Στα βύσαντας φυγεῖν ἀπὸ ἀκοῆς πονηράς. Αλλ' ἐπί [P. 708] διὰ τοῦ ἀνέλεγκτα ψεύδεσθαι τοῦτον ἀνόσιον τι καὶ αὐτοχειροτόνητον δίκαιον, αἱ τε ἀρχει καὶ ἐξουσίαι καὶ οἱ τοῦ αἰῶνος τούτους κοσμοκράτημα; χορηγούσιν αὐτῷ δι᾿ ἀμαθίαν τρόπαιον τούτο κα τῆς ἀληθείας ἐγείρειν εἰς πλάνην τῶν ἁπλουστέρων ἀνάγκη καὶ ἡμᾶς ἐνταυθοί γρηγορεῖν τε ἅμα καὶ τ τῆς ἀληθείας ἀναλαμβάνοντας ξίφος παρρησία κατά τοῦ ψεύδους ἐλαύνειν, τό γε ἡμῖν ἐφικτόν, ὅπλα τ τεῖχος ἀκροπόλεω; ἰσχυρὸν τὰς ἡμετέρας τοῖς ὀρθο δόξεις γραφάς παρεχόμενοι, ἢ μᾶλλον τὰς τῶν θείων Γραφών μαρτυρίας, ἵνα μὴ ἀκοῇ σκοτεινή τ καὶ ἀλαμπεῖ κατακολουθήσαντες εἰς βάραθρον έτι τοὺς συνωθήσωσιν ἀπωλείας. Ἐπεὶ γὰρ τοιούτ αὐτῷ καὶ τοιαύτας ἐγὼ συμφορήσας πρότερον μέν διά τε τῶν στηλιτευτικῶν ἐκείνων καὶ ἀντιμητι κῶν, καὶ αὖ δι' ὧν ἡκηκόειτε νῦν, οὐκ ἐμπέπλητα, οὐδέ γε συνιέναι πέπεικα, άκτιστον ἥκιστα πάνω εἶναι ποίημα· φέρε λεπὸν σαφεστέρων τινῶν, καὶ αὐτοῖς γνωρίμων εἰπεῖν σκαπανεῦσιν, ἀψώμεθα μ γων. Ενδηλον γὰρ δ' που τοῖς ὅλοις, ὡς τὰ τῆς πίστεως ἡμῶν ἱερὸν Σύμβολον, ἐν ἡμέραις πέδι καὶ νυξιν, ὁμολογία πάσιν ὀρθοδόξοις κοινή περιέ δεται πάντη διηνεκές, ἐν χώμαι, ἅμα καὶ πόλεις καὶ σπηλαίοις καὶ ὄρεσι καὶ συλλήβδην ειπείν, εν πάσῃ γε τῇ γῇ καὶ ὑπη τῆς ὑγρᾶς ουσίας διήκε: τ βᾴδιον. Εχει δὲ οὕτως· «Πιστεύομεν εἰς ἕνα θείν Πατέρα παντοκράτορα, ποιητὴν οὐρανοῦ καὶ τῆς όρατων τε πάντων καὶ ἀοράτων, και εἰς ἕνα Κύριο Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν 17ὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενή, γεννηθέντα, οὐ ποιηθέντα, ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο.» Ορᾶτε πῶς ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς τοῖς θείοις ἀναιρεῖται Πατράσι διαρρήδην τι ποίημα εἶναι τὸν δι᾽ οὗ τὰ πάντα πεποίηται. Για νηθέντα γάρ φησιν, ου ποιηθέντα. increati permanent, quoniam sanctus, ut innatas et insitas operationes, facit nique operatur.» Auditis, ut dicam plane quod res est, nugacium anicularum deliramenta. Cum enim ipsum esse Pneumatomachum liquido constet, ac deinde istam appellationem effugere conetur, Pneumatomachorum improbitatem longo superat intervallo, et mutabile malum se facit, ut nempe clam nobis efugit, nec cjus improbitas arguatur. Verum undequaque, quod non animadvertit, hac potissimum ratione certe captus est. Nam Palamiticæ improbitatis patres Pneumatomachi, cum sanctum Spiritum esse factum dicerent (sicnt Filium divinum Arius factum esse dixerat), necessaria quadam consecutione creatum esse ipsum asserebant; quandoquidem sive arte comparatas, sive a natura insitas hominum cognitiones consulamus, id quod factum est, increatum dici nunquam poterit. Sed Palamas, quem nullius rei pudet, novissimis hisce diebus, id quod factum esset, increatum statuere non dubitavit. Οporteret itaque ut hæc omnia summo prosecuti odio sileremus, et obstructis auribus ab auditione mala declinaremnus. Verum quonian (ex eo quod impune mentiatur nefarius ille et suomet 1131 suffragio justus Palamas) principes, potestates, quippe sacularem hunc in mulum habent imperium, ipsi ob imperitiam suppeditant, unde ad simpliciores decipiendos hoc adversus veritatem tropæum erigat el statuat, necesse est ut hic etiam vigilemus, etassumptum veritatis cusem libere in mendacium exseramus et, quantum in nobis erit, adigamus: arma pariter et aeneum arcis murum orthodoxis præbcamus, nostra videlicet conscripta opera, seu potius sacrarum Scripturarum testimonia; ne illi tenebricosam et caliginosam auditionem sequantur, sicque se ipsos in perditionis gurgitem conjiciant. Cum enim tot, tanta et talia, prius quidem in nostris invectivis et Antirrheticis, nunc autem in ea, quam audiistis, disputatione testimonia ipsi Palamæ protulerim, nec tamen plene huic persuaserim, ut id, quod factum est, minime omnium increatum esse posse intelligeret: agedum de cætero clariora et ipsis fossoribus, ut ita dicam, nota verba usurpemus. Omnibus quippe motum est, sacrum fidei nostræ Symbolum, diebus cunctis et noctibus, communi omnium orthodoxorum confessione ubique jugiter, in pagis, urbibus, montibus et speluncis, atque, ut uno verbo complectar omnia, in universa terra, el quacunque aquarum natura facile pervadit, decantari. Porro sic habet istud Symbolum: Credimus in unum Deum Patrem omnipotentems, factorem cœli et terra, bilium omnium et invisibilium; et in unum Dominum Jesum Christum, 1132 Filium Dei unigeni tum, genitum, non factum, Patri consubstantialem; per queui omnia facta sunt.» Videtis ut jam ab initio divini Patres Nicæni illum, per quem omnia fuerunt facts, factum esse diserte negaria Genitum enim inquiunt, non factum. VIII. Sed et magnus Athanasius in prima, quam ad Serapionem conscripsit, epistola hæc edisserit. • In học, inquit, (Spiritu videlicet) Verbum res Η΄. Ἀλλὰ καὶ ὁ μέγας Αθανάσιος ἐν εξ επ Σεραπίωνα πρώτῃ τάδε διέξεισιν Επιστολή Εν τούτη, ο φάσκων (τῷ πνεύματι δηλαδή), ο την από

ἔνδηλον γὰρ δήπου τοῖς ὅλοις, ὡς τὸ τῆς πίστεως ἡμῶν ἱερὸν σύμβολον, ἐν ἡμέραις πάσαις καὶ νυξὶν, ὁμολογίᾳ πᾶσιν ὀρθοδόξοις κοινῇ περιᾴδεται πάντη διηνεκὲς, ἐν κώμαις ἅμα καὶ πόλεσι καὶ σπηλαίοις καὶ ὄρεσι καὶ, συλλήβδην εἰπεῖν, ἐν πάσῃ γε τῇ γῇ καὶ ὅπη τῆς ὑγρᾶς οὐσίας διήκει τὸ ῥᾴδιον. ἔχει δὲ οὕτως· πιστεύομεν εἰς ἕνα θεὸν πατέρα παντοκράτορα, ποιητὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς, ὁρατῶν τε πάντων καὶ ἀοράτων, καὶ εἰς ἕνα κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ τὸν μονογενῆ, γεννηθέντα, οὐ ποιηθέντα, ὁμοούσιον τῷ πατρὶ, δι’ οὗ τὰ πάντα ἐγένετο. ὁρᾶτε πῶς ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς τοῖς θείοις ἀναιρεῖται πατράσι διαῤῥήδην τὸ, ποίημα εἶναι τὸν δι’ οὗ τὰ πάντα πεποίηται. γεννηθέντα γάρ φησιν, οὐ ποιηθέντα. (Η.) Ἀλλὰ καὶ ὁ μέγας Ἀθανάσιος ἐν τῇ πρὸς Σεραπίωνα πρώτῃ τάδε διέξεισιν ἐπιστολῇ· ἐν τούτῳ, φάσκων, (τῷ πνεύματι δηλαδὴ) τὴν κτίσιν ὁ λόγος δοξάζει θεοποιῶν, καὶ υἱοποιῶν δὲ προσάγει τῷ πατρί· τὸ δὲ συνδοξάζον τῷ λόγῳ τὴν κτίσιν οὐκ ἂν εἴη αὐτὸ τῶν κτισμάτων. καὶ μετ’ ὀλίγα·

1419 [A. M. 6859, IND. 4| cus ipse Spiritus γείας. ο 'Ακούετε γραϊδίων φληνάφων, αυτό σημα φάναι, ληρήματα. Πνευματομάχος γὰρ ὑπάρχων σαφής, έπειτα φεύγειν πειρώμενος τούνομα, γίνεται χείρων ἔτι μᾶλλον ἐκείνων μακροῖς τισι μέτροις· καὶ κακὸν ποιῶν ἑαυτὸν ἀλλοπρόσαλλον, ἵνα δήθεν λανθάνῃ διαδιδράσκων τοὺς τῆς κακίας ἐλέγχους, ο δὲ λέληθε μᾶλλον αὐτὸς ἑαυτὸν ἀλισκόμενος παντε χόθεν. Οἱ γὰρ τῆς αὐτοῦ κακίας πατέρες Πνευμε. τομάχοι, ποίημα λέγοντες εἶναι τὸ Πνεῦμα, καθάπερ Αρειος τὸν Υἱόν, ἀκολούθως καὶ κτίσμα τοῦτ' ἐξ ἀνάγκης ἔφασκον· ἅτε μὴ δυναμένης μήτε της π χνικῆς μεθόδου, μήτε φυσικής τῶν ἀνθρώπων για σεως, ἄκτιστον ποίημα λέγειν ποτέ. Ο δὲ μηδὲν εἰσχ νόμενος άκτιστον ποίημα τετόλμηκεν ήδη νομοθετι ἐν ταῖς ἐσχάταις ταύταις ἡμέραις. Εχρήν οὖν καὶ ἡμε ἐνταυθοί σιωπῇ τὰ τοιαῦτα μισήσαντάς τε καὶ τὰ Στα βύσαντας φυγεῖν ἀπὸ ἀκοῆς πονηράς. Αλλ' ἐπί [P. 708] διὰ τοῦ ἀνέλεγκτα ψεύδεσθαι τοῦτον ἀνόσιον τι καὶ αὐτοχειροτόνητον δίκαιον, αἱ τε ἀρχει καὶ ἐξουσίαι καὶ οἱ τοῦ αἰῶνος τούτους κοσμοκράτημα; χορηγούσιν αὐτῷ δι᾿ ἀμαθίαν τρόπαιον τούτο κα τῆς ἀληθείας ἐγείρειν εἰς πλάνην τῶν ἁπλουστέρων ἀνάγκη καὶ ἡμᾶς ἐνταυθοί γρηγορεῖν τε ἅμα καὶ τ τῆς ἀληθείας ἀναλαμβάνοντας ξίφος παρρησία κατά τοῦ ψεύδους ἐλαύνειν, τό γε ἡμῖν ἐφικτόν, ὅπλα τ τεῖχος ἀκροπόλεω; ἰσχυρὸν τὰς ἡμετέρας τοῖς ὀρθο δόξεις γραφάς παρεχόμενοι, ἢ μᾶλλον τὰς τῶν θείων Γραφών μαρτυρίας, ἵνα μὴ ἀκοῇ σκοτεινή τ καὶ ἀλαμπεῖ κατακολουθήσαντες εἰς βάραθρον έτι τοὺς συνωθήσωσιν ἀπωλείας. Ἐπεὶ γὰρ τοιούτ αὐτῷ καὶ τοιαύτας ἐγὼ συμφορήσας πρότερον μέν διά τε τῶν στηλιτευτικῶν ἐκείνων καὶ ἀντιμητι κῶν, καὶ αὖ δι' ὧν ἡκηκόειτε νῦν, οὐκ ἐμπέπλητα, οὐδέ γε συνιέναι πέπεικα, άκτιστον ἥκιστα πάνω εἶναι ποίημα· φέρε λεπὸν σαφεστέρων τινῶν, καὶ αὐτοῖς γνωρίμων εἰπεῖν σκαπανεῦσιν, ἀψώμεθα μ γων. Ενδηλον γὰρ δ' που τοῖς ὅλοις, ὡς τὰ τῆς πίστεως ἡμῶν ἱερὸν Σύμβολον, ἐν ἡμέραις πέδι καὶ νυξιν, ὁμολογία πάσιν ὀρθοδόξοις κοινή περιέ δεται πάντη διηνεκές, ἐν χώμαι, ἅμα καὶ πόλεις καὶ σπηλαίοις καὶ ὄρεσι καὶ συλλήβδην ειπείν, εν πάσῃ γε τῇ γῇ καὶ ὑπη τῆς ὑγρᾶς ουσίας διήκε: τ βᾴδιον. Εχει δὲ οὕτως· «Πιστεύομεν εἰς ἕνα θείν Πατέρα παντοκράτορα, ποιητὴν οὐρανοῦ καὶ τῆς όρατων τε πάντων καὶ ἀοράτων, και εἰς ἕνα Κύριο Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν 17ὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενή, γεννηθέντα, οὐ ποιηθέντα, ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο.» Ορᾶτε πῶς ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς τοῖς θείοις ἀναιρεῖται Πατράσι διαρρήδην τι ποίημα εἶναι τὸν δι᾽ οὗ τὰ πάντα πεποίηται. Για νηθέντα γάρ φησιν, ου ποιηθέντα. increati permanent, quoniam sanctus, ut innatas et insitas operationes, facit nique operatur.» Auditis, ut dicam plane quod res est, nugacium anicularum deliramenta. Cum enim ipsum esse Pneumatomachum liquido constet, ac deinde istam appellationem effugere conetur, Pneumatomachorum improbitatem longo superat intervallo, et mutabile malum se facit, ut nempe clam nobis efugit, nec cjus improbitas arguatur. Verum undequaque, quod non animadvertit, hac potissimum ratione certe captus est. Nam Palamiticæ improbitatis patres Pneumatomachi, cum sanctum Spiritum esse factum dicerent (sicnt Filium divinum Arius factum esse dixerat), necessaria quadam consecutione creatum esse ipsum asserebant; quandoquidem sive arte comparatas, sive a natura insitas hominum cognitiones consulamus, id quod factum est, increatum dici nunquam poterit. Sed Palamas, quem nullius rei pudet, novissimis hisce diebus, id quod factum esset, increatum statuere non dubitavit. Οporteret itaque ut hæc omnia summo prosecuti odio sileremus, et obstructis auribus ab auditione mala declinaremnus. Verum quonian (ex eo quod impune mentiatur nefarius ille et suomet 1131 suffragio justus Palamas) principes, potestates, quippe sacularem hunc in mulum habent imperium, ipsi ob imperitiam suppeditant, unde ad simpliciores decipiendos hoc adversus veritatem tropæum erigat el statuat, necesse est ut hic etiam vigilemus, etassumptum veritatis cusem libere in mendacium exseramus et, quantum in nobis erit, adigamus: arma pariter et aeneum arcis murum orthodoxis præbcamus, nostra videlicet conscripta opera, seu potius sacrarum Scripturarum testimonia; ne illi tenebricosam et caliginosam auditionem sequantur, sicque se ipsos in perditionis gurgitem conjiciant. Cum enim tot, tanta et talia, prius quidem in nostris invectivis et Antirrheticis, nunc autem in ea, quam audiistis, disputatione testimonia ipsi Palamæ protulerim, nec tamen plene huic persuaserim, ut id, quod factum est, minime omnium increatum esse posse intelligeret: agedum de cætero clariora et ipsis fossoribus, ut ita dicam, nota verba usurpemus. Omnibus quippe motum est, sacrum fidei nostræ Symbolum, diebus cunctis et noctibus, communi omnium orthodoxorum confessione ubique jugiter, in pagis, urbibus, montibus et speluncis, atque, ut uno verbo complectar omnia, in universa terra, el quacunque aquarum natura facile pervadit, decantari. Porro sic habet istud Symbolum: Credimus in unum Deum Patrem omnipotentems, factorem cœli et terra, bilium omnium et invisibilium; et in unum Dominum Jesum Christum, 1132 Filium Dei unigeni tum, genitum, non factum, Patri consubstantialem; per queui omnia facta sunt.» Videtis ut jam ab initio divini Patres Nicæni illum, per quem omnia fuerunt facts, factum esse diserte negaria Genitum enim inquiunt, non factum. VIII. Sed et magnus Athanasius in prima, quam ad Serapionem conscripsit, epistola hæc edisserit. • In học, inquit, (Spiritu videlicet) Verbum res Η΄. Ἀλλὰ καὶ ὁ μέγας Αθανάσιος ἐν εξ επ Σεραπίωνα πρώτῃ τάδε διέξεισιν Επιστολή Εν τούτη, ο φάσκων (τῷ πνεύματι δηλαδή), ο την από

ὁ γὰρ πατὴρ διὰ τοῦ λόγου ἐν πνεύματι ἁγίῳ τὰ πάντα ποιεῖ, καὶ οὕτως ἡ ἑνότης τῆς ἁγίας τριάδος σώζεται. καὶ πάλιν· εἰ τὰ ποιήματα βουλήσει καὶ εὐδοκίᾳ ὑπέστη καὶ ἡ κτίσις πᾶσα θελήματι γέγονεν, ἐκτός ἐστιν οὗτος τῶν βουλήσει γεγονότων, καὶ μᾶλλον οὗτός ἐστιν ἡ ζῶσα βουλὴ τοῦ πατρὸς, ἐν ᾗ τὰ πάντα γέγονε. καὶ πάλιν· εἰ ἐν χειρὶ θεοῦ τὰ ποιήματα εἰργάσθη (γέγραπται γὰρ ὅτι διὰ τοῦ λόγου πάντα γέγονε, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἕν), εὔδηλον ὡς οὐκ ἂν εἴη ὁ υἱὸς ἔργον· ἀλλ’ αὐτός ἐστιν ἡ χεὶρ τοῦ θεοῦ καὶ σοφία. καὶ τί δεῖ περὶ τὰ αὐτὰ διηνεκῶς ἀνειλουμένους τὰς ὑμῶν ἀκοὰς ἀποκναίειν; παριστᾷν ἱκανῶς τῶν λεχθέντων ἐχόντων, ὡς διῄρηταί τε πανταχοῦ τῆς γραφῆς τὰ ποιήματα τῆς ποιούσης οὐσίας· καὶ ὡς κτίσματα εἴη ποιήματα πάντως· καὶ ὡς τοὺς θείους διαβάλλει πατέρας, δέει μὲν τῶν οἰκείων ἐλέγχων τὰ ἐκείνοις λεχθέντα σιγῇ παριὼν, σκιωδῶς δ’ ἐνίων ἐνιαχοῦ προσεμβάλλων γυμνά πως ὀνόματα, ἵνα δι’ αὐτῶν συναρπάζῃ δῆθεν τῶν ἁπλουστέρων τὰς ἀκοάς.

1419 [A. M. 6859, IND. 4| cus ipse Spiritus γείας. ο 'Ακούετε γραϊδίων φληνάφων, αυτό σημα φάναι, ληρήματα. Πνευματομάχος γὰρ ὑπάρχων σαφής, έπειτα φεύγειν πειρώμενος τούνομα, γίνεται χείρων ἔτι μᾶλλον ἐκείνων μακροῖς τισι μέτροις· καὶ κακὸν ποιῶν ἑαυτὸν ἀλλοπρόσαλλον, ἵνα δήθεν λανθάνῃ διαδιδράσκων τοὺς τῆς κακίας ἐλέγχους, ο δὲ λέληθε μᾶλλον αὐτὸς ἑαυτὸν ἀλισκόμενος παντε χόθεν. Οἱ γὰρ τῆς αὐτοῦ κακίας πατέρες Πνευμε. τομάχοι, ποίημα λέγοντες εἶναι τὸ Πνεῦμα, καθάπερ Αρειος τὸν Υἱόν, ἀκολούθως καὶ κτίσμα τοῦτ' ἐξ ἀνάγκης ἔφασκον· ἅτε μὴ δυναμένης μήτε της π χνικῆς μεθόδου, μήτε φυσικής τῶν ἀνθρώπων για σεως, ἄκτιστον ποίημα λέγειν ποτέ. Ο δὲ μηδὲν εἰσχ νόμενος άκτιστον ποίημα τετόλμηκεν ήδη νομοθετι ἐν ταῖς ἐσχάταις ταύταις ἡμέραις. Εχρήν οὖν καὶ ἡμε ἐνταυθοί σιωπῇ τὰ τοιαῦτα μισήσαντάς τε καὶ τὰ Στα βύσαντας φυγεῖν ἀπὸ ἀκοῆς πονηράς. Αλλ' ἐπί [P. 708] διὰ τοῦ ἀνέλεγκτα ψεύδεσθαι τοῦτον ἀνόσιον τι καὶ αὐτοχειροτόνητον δίκαιον, αἱ τε ἀρχει καὶ ἐξουσίαι καὶ οἱ τοῦ αἰῶνος τούτους κοσμοκράτημα; χορηγούσιν αὐτῷ δι᾿ ἀμαθίαν τρόπαιον τούτο κα τῆς ἀληθείας ἐγείρειν εἰς πλάνην τῶν ἁπλουστέρων ἀνάγκη καὶ ἡμᾶς ἐνταυθοί γρηγορεῖν τε ἅμα καὶ τ τῆς ἀληθείας ἀναλαμβάνοντας ξίφος παρρησία κατά τοῦ ψεύδους ἐλαύνειν, τό γε ἡμῖν ἐφικτόν, ὅπλα τ τεῖχος ἀκροπόλεω; ἰσχυρὸν τὰς ἡμετέρας τοῖς ὀρθο δόξεις γραφάς παρεχόμενοι, ἢ μᾶλλον τὰς τῶν θείων Γραφών μαρτυρίας, ἵνα μὴ ἀκοῇ σκοτεινή τ καὶ ἀλαμπεῖ κατακολουθήσαντες εἰς βάραθρον έτι τοὺς συνωθήσωσιν ἀπωλείας. Ἐπεὶ γὰρ τοιούτ αὐτῷ καὶ τοιαύτας ἐγὼ συμφορήσας πρότερον μέν διά τε τῶν στηλιτευτικῶν ἐκείνων καὶ ἀντιμητι κῶν, καὶ αὖ δι' ὧν ἡκηκόειτε νῦν, οὐκ ἐμπέπλητα, οὐδέ γε συνιέναι πέπεικα, άκτιστον ἥκιστα πάνω εἶναι ποίημα· φέρε λεπὸν σαφεστέρων τινῶν, καὶ αὐτοῖς γνωρίμων εἰπεῖν σκαπανεῦσιν, ἀψώμεθα μ γων. Ενδηλον γὰρ δ' που τοῖς ὅλοις, ὡς τὰ τῆς πίστεως ἡμῶν ἱερὸν Σύμβολον, ἐν ἡμέραις πέδι καὶ νυξιν, ὁμολογία πάσιν ὀρθοδόξοις κοινή περιέ δεται πάντη διηνεκές, ἐν χώμαι, ἅμα καὶ πόλεις καὶ σπηλαίοις καὶ ὄρεσι καὶ συλλήβδην ειπείν, εν πάσῃ γε τῇ γῇ καὶ ὑπη τῆς ὑγρᾶς ουσίας διήκε: τ βᾴδιον. Εχει δὲ οὕτως· «Πιστεύομεν εἰς ἕνα θείν Πατέρα παντοκράτορα, ποιητὴν οὐρανοῦ καὶ τῆς όρατων τε πάντων καὶ ἀοράτων, και εἰς ἕνα Κύριο Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν 17ὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενή, γεννηθέντα, οὐ ποιηθέντα, ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο.» Ορᾶτε πῶς ἄνωθεν καὶ ἐξ ἀρχῆς τοῖς θείοις ἀναιρεῖται Πατράσι διαρρήδην τι ποίημα εἶναι τὸν δι᾽ οὗ τὰ πάντα πεποίηται. Για νηθέντα γάρ φησιν, ου ποιηθέντα. increati permanent, quoniam sanctus, ut innatas et insitas operationes, facit nique operatur.» Auditis, ut dicam plane quod res est, nugacium anicularum deliramenta. Cum enim ipsum esse Pneumatomachum liquido constet, ac deinde istam appellationem effugere conetur, Pneumatomachorum improbitatem longo superat intervallo, et mutabile malum se facit, ut nempe clam nobis efugit, nec cjus improbitas arguatur. Verum undequaque, quod non animadvertit, hac potissimum ratione certe captus est. Nam Palamiticæ improbitatis patres Pneumatomachi, cum sanctum Spiritum esse factum dicerent (sicnt Filium divinum Arius factum esse dixerat), necessaria quadam consecutione creatum esse ipsum asserebant; quandoquidem sive arte comparatas, sive a natura insitas hominum cognitiones consulamus, id quod factum est, increatum dici nunquam poterit. Sed Palamas, quem nullius rei pudet, novissimis hisce diebus, id quod factum esset, increatum statuere non dubitavit. Οporteret itaque ut hæc omnia summo prosecuti odio sileremus, et obstructis auribus ab auditione mala declinaremnus. Verum quonian (ex eo quod impune mentiatur nefarius ille et suomet 1131 suffragio justus Palamas) principes, potestates, quippe sacularem hunc in mulum habent imperium, ipsi ob imperitiam suppeditant, unde ad simpliciores decipiendos hoc adversus veritatem tropæum erigat el statuat, necesse est ut hic etiam vigilemus, etassumptum veritatis cusem libere in mendacium exseramus et, quantum in nobis erit, adigamus: arma pariter et aeneum arcis murum orthodoxis præbcamus, nostra videlicet conscripta opera, seu potius sacrarum Scripturarum testimonia; ne illi tenebricosam et caliginosam auditionem sequantur, sicque se ipsos in perditionis gurgitem conjiciant. Cum enim tot, tanta et talia, prius quidem in nostris invectivis et Antirrheticis, nunc autem in ea, quam audiistis, disputatione testimonia ipsi Palamæ protulerim, nec tamen plene huic persuaserim, ut id, quod factum est, minime omnium increatum esse posse intelligeret: agedum de cætero clariora et ipsis fossoribus, ut ita dicam, nota verba usurpemus. Omnibus quippe motum est, sacrum fidei nostræ Symbolum, diebus cunctis et noctibus, communi omnium orthodoxorum confessione ubique jugiter, in pagis, urbibus, montibus et speluncis, atque, ut uno verbo complectar omnia, in universa terra, el quacunque aquarum natura facile pervadit, decantari. Porro sic habet istud Symbolum: Credimus in unum Deum Patrem omnipotentems, factorem cœli et terra, bilium omnium et invisibilium; et in unum Dominum Jesum Christum, 1132 Filium Dei unigeni tum, genitum, non factum, Patri consubstantialem; per queui omnia facta sunt.» Videtis ut jam ab initio divini Patres Nicæni illum, per quem omnia fuerunt facts, factum esse diserte negaria Genitum enim inquiunt, non factum. VIII. Sed et magnus Athanasius in prima, quam ad Serapionem conscripsit, epistola hæc edisserit. • In học, inquit, (Spiritu videlicet) Verbum res Η΄. Ἀλλὰ καὶ ὁ μέγας Αθανάσιος ἐν εξ επ Σεραπίωνα πρώτῃ τάδε διέξεισιν Επιστολή Εν τούτη, ο φάσκων (τῷ πνεύματι δηλαδή), ο την από

PG 148:1421δῆλον δ’ ἔσται μᾶλλον ἐξ ὧν ὀνομαστί τε ἐμνήσθη καὶ ὧν τὰς ῥήσεις ἐκτέθειται, παρασπῶν τὴν αὐτῶν ὁλοκληρίαν, καὶ ἄλλα ἄλλως ἄλλοσε δεικνὺς καὶ διασπείρων τεμάχια, καὶ ἀνελευθέρῳ πανταχοῦ χρώμενος ἀναιδείᾳ, ὅπη ἂν καὶ ὅθεν οἴηται τὸ βουλόμενον εὐχερέστερον ἀνύσειν τῆς γνώμης, ὡς ἐκείνους τε προφανῶς διαβάλλοι καὶ ὡς οὐκ οἶδ’ ὁπότερον, εἴτ’ ἐξ ἀμαθίας μᾶλλον ἢ κακοηθείας δέδρακέ τε καὶ δρᾷ τουτοὶ̈, εἴτε τοῦτο μὲν οὐχὶ, διὰ δὲ κακοήθειαν καὶ μάλα μόνην μάλιστα ψυχῆς· εἰ δὲ καὶ ἐξ ἀμφοῖν, ὡς ἡ τῶν πολλῶν μακρὰ κεκράτηκε φήμη, ἥκιστ’ ἔγωγε διοίσομαι. πολλαχοῦ γὰρ (ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰπεῖν) ἡλώκει τε καὶ ἁλισκόμενος ὁρᾶται μάλα περιπετὴς καθιστάμενος ἑκατέροις, ὥστε ὁπότερον ἄν τις βούλοιτο προφέρειν κατ’ αὐτοῦ, δεξιὸν ὑποκείμενον, οἶμαι, εὑρήσει τὸν ἄνθρωπον καὶ μάλα γέ τοι δεκτικόν. καὶ εἰκότερον τουτί.

[4. c. 1531] ΒΥΖΑΝΤΙΝ.Ε HISTORIE LIB. XXIV. Timp. J. GantaGUZ. 3) 1422 σιν ὁ λόγος δοξάζει θεοποιῶν, καὶ υἱοποιῶν δὲ προς- creatas glorificat deificans, et in filios adoptars άγει τῷ Πατρί· τὸ δὲ συνδοξάζον τῷ λόγῳ τὴν κτίσιν οὐκ ἂν εἴη αὐτὸ τῶν κτισμάτων.» Και μετ' ὀλίγα· ο Ο γὰρ Πατὴρ διὰ τοῦ Λόγου ἐν Πνεύ ματι ἁγίῳ τὰ πάντα ποιεῖ, καὶ οὕτως ἡ ἑνότη; τῆς ἁγίας Τριάδος σώζεται.» Καὶ πάλιν ΕΙ τα ποιήματα βουλήσει καὶ εὐδοκίᾳ ὑπέστη καὶ ἡ κτίσι; πᾶσα θελήματι γέγονεν, ἐκτός ἐστιν οὗτος τῶν βουλήσει γεγονότων καὶ μᾶλλον οὗτός ἐστιν ἡ ζῶτα βουλὴ τοῦ Πατρός, ἐν ᾗ τὰ πάντα γέγονε. Καὶ πάλιν. Ε! ἐν χειρὶ Θεοῦ τὰ ποιήματα εἰργάσθη (γέγραπται γὰρ ὅτι διὰ τοῦ Λόγου πάντα γέγονε, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ Εν), Ρ. 709] εύδηλον ὡς οὐκ ἂν εἴη ὁ Υἱὸς ἔργου ἀλλ' αὐτό; ἐστιν ἡ χεὶρ τοῦ Θεοῦ καὶ σοφία.» Καὶ τί δεν περὶ τὰ αὐτὰ διηνεκώς ανειλουμένους τὰς ὑμῶν ἀκοὰς ἀποκναίειν; παριστῶν ἱκανῶς τῶν λεχθέντων ἐχόντων, ὡς διήρηταί τε πανταχοῦ τῆς Γραφῆς τὰ ποιήματα τῆς ποιούσης οὐσίας· καὶ ὡς κτίσματα εἴη ποιήματα πάντως· καὶ ὡς τοὺς θείους διαβάλλει Πατέρας, δέει μὲν τῶν οἰκείων ἐλέγχων τὰ ἐκείνοις λεχθέντα σιγή παριών, σκιωδῶς δ᾽ ἐνίων ενιαχοῦ προσεμβάλλων γυμνά πως ονόματα, ἵνα δι' αὐτῶν συναρπάζῃ δῆθεν τῶν ἁπλουστέρων τὰς ἀκοά;. Δῆλον δ' ἔσται μᾶλλον ἐξ ὧν ὀνομαστί τε ἐμνήσθη καὶ ὧν τὰς ῥήσεις ἐκτέθειται, παρασπῶν τὴν αὐτῶν ολοκληρίαν, καὶ ἄλλα ἄλλως ἄλλοτε δεικνὺς καὶ διασπειρων τεμάχια, καὶ ἀνελευθέρω πανταχοῦ χρώ μενο; ἀναιδείς, όπη ἂν καὶ ὅθεν οἴηται τὸ βουλόμε νον ευχερέστερον ἀνύσειν τῆς γνώμης, ὡς ἐκείνους τε προφανώς διαβάλλοι καὶ ὡς οὐκ οἶδ᾽ ὁπότερον, εἶτ᾽ ἐξ ἀμαθίας μᾶλλον ἢ κακοηθείας δέδρακε τε καὶ ὁρᾷ τουτοί, εἴτε τοῦτο μὲν οὐχὶ, διὰ δὲ κακοή - θειαν καὶ μάλα μόνην μάλιστα ψυχῆς· εἰ δὲ καὶ ἐξ ἀμφοῖν, ὡς ἡ τῶν πολλῶν μακρὰ κεκράτηκε φήμη, ἥκιστ' έγωγε διοίσομαι. Πολλαχοῦ γὰρ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον εἰπεῖν ἡλώκει τε καὶ ἁλισκόμενος ὁρᾶτα: μάλα περιπετής καθιστάμενος ἑκατέροις, ὥστε ὁπότερον ἄν τις βούλοιτο προφέρειν κατ' αὐτοῦ, δεξιών ὑποκείμενον, οἶμαι; εὑρήσει τὸν ἄνθρωπον καὶ μάλα γε το: δεκτικόν. Καὶ εἰκότερον τουτί. "Ος γὰρ ἂν οἴήσεως ἀωρίᾳ τὴν ἡγεμονίαν της γνώμης πιστεύσας ἐπὶ τὰς τῶν θείων δογμάτων θύρας ἄνευ ἐπιστήμης, ὡς δέδεικται, λεξικῆς ἀφίκηται, αὐτὸς Patri adducit. Porro qui simul cum Verbo creatas res glorificat, ipse neutiquam creata res esse potest.» Εt paulo post: • Nam Pater per Verbum in sancto Spiritu omnia facit, eoque modo sanctæ Trinitatis unitas servatur. Et iterum: ‹ Si creatæ res voluntate ac mero Dei beneplacito subsistunt, et omnis creatura voluntate Dei facta est, hand dubie istud Verbum extra eorum númerum est, quæ libera Dei voluntate facta sunt, vel potius vivens est Patris voluntas et consilium, in quo facta sunt omnia.. Εt rursus: Si per Dei manum facta sunt ipsius opera, scriptum autem est, omnia per Verbum esse facta, et sine ipso factum esse nihil, clarum est utique Filium non esse opus, sed Dei manum et sapientiam. Et sane quid necesse est ut, in iisdem perpetuo versati, vestras aures `obtundamus, cum ex supra dictis abunde probetur, ubique sacris in Scripturis facias res a causa sa efficiente distingui, neque creatas res inter et factas quidquam esse discriminis? Satis etiam demnonstratum est, quomodo sanctos Patres calumnietur Palamas, eorum verba, ne ipse 1133 redarguatur, silentio prætermittens; alicubi tamen mera et uuda quorumdam nomina obscure interserens. ut iis ad se simpliciorum aures rapiat. Hoc autemi magis patebit ex illis SS. Patribus, quos nomina - tim citavit, et quorum verba ita in medium addusit, ut eorum sinceritatem atque integritatem detruncaret, aliter aliis in locis alia fragmenta exhibens et disseminans. Hinc illiberali ubique impudentia utitur, dummodo animi sui propositum adimpleat, undecunque et quomodocunque facilius sese illud adimpleturum esse opinatur. Hinc etiam sanctos illos Patres manifeste calunniatur: atque haud scio an ex ignorantia potius quam ex improbitate hoc fecerit et faciat: an vero non ita quidem se res habeat, sed sola presertim animi malignitate id perpetrarit. Quod si, ut multus vulgi rumor obtinuit, per ignorantiam simul et improbitatem ita se gesserit, ego minime repngnabo. Nam ut plurimum multis in locis deprehensus est, et etiamnum deprehenditur in utrumque vitium impegisse; adeo ut utrumlibet adverἑαυτὸν πεπεικώς ὡς γνοίη καλῶς, ἐαυτόν τε ἔσφηλε sus ipsum proferre quispiam voluerit, idoneum, Variorum notæ. In editionibus Athanasii veter. ct nov. Jegitur συνάπτων, sensu minus commolo. Nam ex Athanasii sententia Spiritus sanctus creaturas Verbo non conjungit, sed Spiritus sanctus simul cum Verbo cas Patri conjungit, seu adducit, προ σάγει, ut hic habetur. Rectius itaque legitur συνδοξάζον, ita ut τῷ λόγῳ συνδοξάζον τὴν κτίσιν sit idem quod supra, ἐν τούτῳ [πνεύματι] τὴν κτίσιν ὁ λόγος δοξάζει. Editionis nova auctor eruditissimus recte jam adnotarat in 4 mss. cod. legi συνδιξάζον. CAFPERONN. Athanas, orat. olim 4, jam 3, contra Arianos. CAPPERONN. Verbum est extra numerum eorum, quæ li bera Dei voluntate facta sunt. Hoc solemine est apud S. Athan. et alios SS. Patres, ut dicant Fi lium divinum τῇ φύσει genitum esse, non autem θελήματι factum: ita ut τὸ φύσει intelligatur de operatione Dei, ut jam in scholis loquimur, ad ἐπίνα; εἰ τὸ θελήματι de operationibus ad extra, non quod filius sit αθέλητος τῷ Πατρὶ, καὶ μὴ βουλομένου του Πατρός, id est, prater voluntatem Patris et nolente Patre; hoc enim diserte negat Athanasius ibidem: sed quod non sit productus in tempore quando Deus primum 'voluerit ita ut potuerit nolle. Hoc quippe sensu creaturas duntaxat voluntate Deifactas fuisse docet codem loco Sanctus ductor. CAPPERON. Atbanas orat. olimı. 3, jam 2, contra Arianos. CapperONN.

PG 148:1423ὃς γὰρ ἂν οἰήσεως ἀωρίᾳ τὴν ἡγεμονίαν τῆς γνώμης πιστεύσας ἐπὶ τὰς τῶν θείων δογμάτων θύρας ἄνευ ἐπιστήμης, ὡς δέδεικται, λεξικῆς ἀφίκηται, αὐτὸς ἑαυτὸν πεπεικὼς ὡς γνοίη καλῶς, ἑαυτόν τε ἔσφηλε τὰ μέγιστα καὶ σύν γε αὐτῷ πολλοῖς πολλῶν κακῶν ἑτέροις γίνεται τὰ ἐς ψυχὴν αἰτιώτατος. (Θ.) Τούτων οὕτως ἐχόντων, ὑπόλοιπόν ἐστι διδάξαι τὸν ἄνδρα καὶ τῆς τοῦ ἑτοιμάζειν τε καὶ κρίνειν λέξεως τὸ σημαινόμενον. ὁ μὲν γὰρ, ὥσπερ τὸ ποιούμενον καὶ τὸ κτιζόμενον ἀποίητόν τε καὶ ἄκτιστον ἥγηται, οὕτω καὶ τὸ ἑτοιμαζόμενον καὶ τὴν κρίσιν ἄκτιστα εἶναι σημαίνειν ἡγεῖται, ἅττα ποτ’ ἂν εἴη τὰ ἑτοιμαζόμενα καὶ κρινόμενα. ὁ μέγας τοίνυν φησὶν εὐθὺς Ἀθανάσιος· ὡς οἱ ἀσεβεῖς οὐ θέλουσι λόγον μὲν καὶ βουλὴν ζῶσαν εἶναι τὸν υἱὸν, περὶ δὲ τὸν θεὸν βούλησιν καὶ φρόνησιν καὶ σοφίαν, ὡς ἕξιν συμβαίνουσαν· πειθέσθωσαν οὖν Σολομῶντι λέγοντι· ὁ θεὸς τῇ σοφίᾳ ἐθεμελίωσε τὴν γῆν, ἡτοίμασε δὲ οὐρανοὺς ἐν φρονήσει. οὕτως ἐν ψαλμοῖς· πάνθ’ ὅσα ἠθέλησεν, ἐποίησεν.

1423 [1. M. 6839, IND. 4] Θ. Τούτων οὕτως ἐχόντων, ὑπόλοιπόν ἐστι δείξει τὸν ἄνδρα καὶ τῆς τοῦ ἑτοιμάζειν τε καὶ κρίνειν λέ ξεως τὸ σημαινόμενον. Ο μεν γάρ, ώσπερ τὸ ποιούμ νον καὶ τὸ κτιζόμενον ἀποίητόντε καὶ ἄκτιστονἡγια οὕτω καὶ τὸ ἑτοιμαζόμενον καὶ τὴν κρίσιν άντσε εἶναι σημαίνειν ἡγεῖται, ἅττα ποιτ' ἂν εἴη τὰ ἐποιμεν ζόμενα καὶ κρινόμενα. Ο μέγας τοίνυν φησίν είδος ᾿Αθανάσιος ὡς • Οἱ ἀσεβεῖς οὐ θέλουσι λόγο μὲν καὶ βουλὴν ζῶσαν εἶναι τὸν Υἱόν, περὶ δὲ Θεόν βούλησιν καὶ φρόνησιν καὶ σοφίαν, ὡς ἔξα συμβαίνουσαν· [P. 710] πειθέσθωσαν οὖν Σολομώντι λέγοντι· Ὁ Θεὸς τῇ σοφίᾳ ἐθεμελίωσε την γήν, ἡτοίμασε δὲ οὐρανοὺς ἐν φρονήσει.» Οὕτως ἐν φαίν μοῖς· «Πάνθ' ὅσα ἐθέλησεν, ἐποίησεν.» Εἰ δὲ βούιζες τοῦ Θεοῦ ἡ σοφία ἐστὶ καὶ ἡ φρόνησις, ὁ δὲ Τις ἐστιν ἡ σοφία, δρα μὴ ὁ λέγων βουλήσει τον Τία, ἴσον λέγῃ τὴν σοφίαν ἐν σοφίᾳ γεγονέναι, καὶ να Υἱὸν ἐν Υἱῷ καποιῆσθαι, καὶ διὰ τοῦ λόγου τὸν γον ἐκτίσθαι.» Ορᾶτε πῶς εἰς ταυτὸν συνάγει σημασίαν τοῦ θεμελιοῦν καὶ ποιεῖν καὶ χτίζειν τ σημασία τοῦ ἑτοιμάζειν. ᾿Αλλὰ καὶ Δαδιά, ή πό θείου Πνεύματος έμψυχος κιθάρα καὶ μοῦσε ἀρμα νική, ο Ετοιμάζων ὄρη, φησίν, ἐν τῇ ἰσχὺς αὐτοῦ. ο Καὶ πάλιν· «Σὺ ἡτοίμασας εὐθύτητας κρίσιν και δικαιοσύνην ἐν Ἰακὼβ σὺ ἐποίησας. ο Ιδού καὶ ε τος ταυτοσήματον ἔδειξεν εἶναι τὴν ποίησιν τῇ έτοι μασίς. Ούτε γὰρ οὐρανοὺς ἀκτίστους, οὔτ' όρη της ἄκτιστα Κύριος έκτισε. Ναὶ μὴν οὐδ' εὐθύτης, ούτε κρίσις, οὐδέ τι τῶν πάντων, όσα τε πεποίηκε 21 1 ἡτοίμασεν, ἄκτιστην οὐδὲν οὔτ᾽ ἔφησέ τις, οὔτε σεις ποτε, πλὴν εἰ μὴ μαίνοιτό τις. Ακούομεν δε κάν τοῖς Εὐαγγελίοις, πῦρ ήτοιμασμένον είναι τ διαβόλω καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ. Εἰ οὖν έκτισαν κἀκεῖνο κατὰ τὸν Παλαμᾶν, καὶ Θεὸς ἄκτιστός ο καὶ ἄναρχος εἴη ἂν αὐτό, καὶ ἔσται διὰ ταῦτα θέλ καὶ ὁ διάβολος ἄκτιστός τε καὶ ἄναρχος, θεωθείς τη ἀκτίστῳ κλήρῳ αὐτοῦ τῷ τυρί· καὶ γενήσεται τὰ τῆς ὀφειλομένης αὐτῷ κολάσεως, ὧν κατὰ τῆς ἐν [18. 3. CANTACUz. 51 opinor, suljeetum et howitem ad utrumque τὰ μέγιστα καὶ σύν γε αὐτῷ πολλοῖς πολλών ταχ maxime habilem sit reperturus. Et hoc profecto ἑτέροις γίνεται τὰ ἐς ψυχὴν αἰτιώτατος. longe probabilius est. Qui enim importuna, quam de se imbibit semel, opinioni principalem srim partem concredidit, ac deinde ad aperiendas quasi divinerum doginatum fores accedit, ea, quæ VAIbulorum rationem ut ostendimus expendit, scientia destitutus, et tamen sibi se illam pulebre callere persuasit; is maximos primum se in crrores inducit, et tum in se tum in alios multa mala conferi, unde ipsorum animæ non leve 1134 detrimentum accipiant. IX. Quæ cum ita sint, restat at horum verborum (parare et judicare) significationem Palamam doceamus. Ilic enim, sicut nonfactum et increatum existimavit esse illud, quod revera factum creatumque fuit, ita vocibus lis (praparatione et judivio) res increatas designari putat, quæcunque tandem præparentur et judicentur. Statim itaque magaus Athanasins ita loquitur: «Noluut impii Filium esse Verbum et vivens consilium; sed contendunt ipsum esse apud Deum voluntatem, prudentiam et sapientiam, quæ velut habitus quidam Teo adveniant. Salomoni potius fidem adhilant dicenti: • Deus terram sapientia fundavit, et ca los in prudentia paravit '.. Sic in Psaluis dicitur: • Omuia quæcunque voluit, fccit ".» Quolsi voluntas Dei sit sapientia et prudentia, et aliunde Filius ipsa sit sapientia, cavendum est, ne qui Filium voluntate factum esse asserit, idem omnino dicat, ac si sapientiam in sapientia factam esse, Filium in Filio esse factum, et Verbum per Verham creatum fuisse, affirmaret.»Videtis at verborum fundare, facere et creare significationem candem esse, quæ verbi parare propria est, censeal sanctus Athanasius. Sed et David, animals illa Spiritus divini cithara et harmonica musa, • Preparans, inquit, in fortitudine sua montes 3, It iterum: • Tu parasti directiones; judicium et justitiam in Jacob tu fecisti.. Ecce hic etiam Propheta verborum facere et parare unam eamdemque esse significationem ostendit. Nec enim cœlos increatos, nec increatos terræ 1135 montes Dominus creavit. Et certe neque directionem, neque judicium, neque quidpiam eorum omnium, quæ fecit et præparavit Deus, increatum dixerit quis, neque dicet nuquam, nisi desipiat. in divinis etiam Evangeliis diabolo et ejus angelis paratum esse ignem audimus. Igitur si secundum Palamam increatus ignis ille sit, idem quoque increatus Deus et principii expers erit: ac proinde diabolus θρωπίνης ἁπάσης έδρασε φύσεως ἐξ αἰῶνος, ἔπελλας erit increatus et principii expers Deus, increato igne illo, quæ ipsius hæreditas est, deificatus; el 1.œna ipsi debita, ob məla quæ a sæculo in universum genus humanum contulit, in hujusmodi præmium convertetur. Etenim istud ipsum præcipue videtur esse, quod semper tanto molitur opere Palamas, ut, cum ad Dei conditionem diabolum evexerit, simul cum eo ignis illius increati hæres • Prov. 111, 19. › Psal. cxii!, 9. • Psal. lxiv, 7. Variorum notæ. Athanas. orat. olim 4, jam 5, in Arianos. CAPPERONN. (30-31) Proverbium est, quod varie simul atτοῦτο. Καὶ γὰρ τὸ κράτιστον καὶ τοῦθ', ὡς ἔπιπει, ἐστὶν 8 παρὰ πάντα μοχθεῖ τὸν χρόνον ὁ Παλαμάς, ἵνα θεὸν τὸν διάβολον καταστησάμενος ἅμα αυτό καὶ τοῦ πυρὸς κληροῦχος ἐκείνου γένετο τοῦ ἐκτί στον, καὶ οὐκ ἔτι φοβοῖτο την κρίσιν τοῦ πάντως δημιουργοῦ καὶ Θεοῦ, πρόξενον οὖσαν τοσούται με λοῦ κατ' αὐτόν. ᾿Αλλὰ γὰρ ἐλάβομεν ἐρῶντες ἐν πίθῳ τὴν κεραμείαν (30-31), έτερον τρόπον επ • Psal. xcili, 4. que erudite Desiderius Erasm, exponit chiliad. 1, centur. 6, proverb. 15. Ipsum consule, si lobet CAPPERONN.

εἰ δὲ βούλησις τοῦ θεοῦ ἡ σοφία ἐστὶ καὶ ἡ φρόνησις, ὁ δὲ υἱός ἐστιν ἡ σοφία, ὅρα μὴ ὁ λέγων βουλήσει τὸν υἱὸν, ἴσον λέγῃ τὴν σοφίαν ἐν σοφίᾳ γεγονέναι, καὶ τὸν υἱὸν ἐν υἱῷ πεποιῆσθαι, καὶ διὰ τοῦ λόγου τὸν λόγον ἐκτίσθαι. ὁρᾶτε πῶς εἰς ταὐτὸν συνάγει τὴν σημασίαν τοῦ θεμελιοῦν καὶ ποιεῖν καὶ κτίζειν τῇ σημασίᾳ τοῦ ἑτοιμάζειν. ἀλλὰ καὶ Δαβὶδ, ἡ τοῦ θείου πνεύματος ἔμψυχος κιθάρα καὶ μοῦσα ἁρμονικὴ, ἑτοιμάζων ὄρη, φησὶν, ἐν τῇ ἰσχύι αὐτοῦ. καὶ πάλιν· σὺ ἡτοίμασας εὐθύτητας· κρίσιν καὶ δικαιοσύνην ἐν Ἰακὼβ σὺ ἐποίησας. ἰδοὺ καὶ οὗτος ταὐτοσήμαντον ἔδειξεν εἶναι τὴν ποίησιν τῇ ἑτοιμασίᾳ. οὔτε γὰρ οὐρανοὺς ἀκτίστους, οὔτ’ ὄρη γῆς ἄκτιστα κύριος ἔκτισε. ναὶ μὴν οὐδ’ εὐθύτης, οὐδὲ κρίσις, οὐδέ τι τῶν πάντων, ὅσα τε πεποίηκε καὶ ἃ ἡτοίμασεν, ἄκτιστον οὐδὲν οὔτ’ ἔφησέ τις, οὔτε φήσειέ ποτε, πλὴν εἰ μὴ μαίνοιτό τις. ἀκούομεν δὲ κἀν τοῖς εὐαγγελίοις, πῦρ ἡτοιμασμένον εἶναι τῷ διαβόλῳ καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ.

1423 [1. M. 6839, IND. 4] Θ. Τούτων οὕτως ἐχόντων, ὑπόλοιπόν ἐστι δείξει τὸν ἄνδρα καὶ τῆς τοῦ ἑτοιμάζειν τε καὶ κρίνειν λέ ξεως τὸ σημαινόμενον. Ο μεν γάρ, ώσπερ τὸ ποιούμ νον καὶ τὸ κτιζόμενον ἀποίητόντε καὶ ἄκτιστονἡγια οὕτω καὶ τὸ ἑτοιμαζόμενον καὶ τὴν κρίσιν άντσε εἶναι σημαίνειν ἡγεῖται, ἅττα ποιτ' ἂν εἴη τὰ ἐποιμεν ζόμενα καὶ κρινόμενα. Ο μέγας τοίνυν φησίν είδος ᾿Αθανάσιος ὡς • Οἱ ἀσεβεῖς οὐ θέλουσι λόγο μὲν καὶ βουλὴν ζῶσαν εἶναι τὸν Υἱόν, περὶ δὲ Θεόν βούλησιν καὶ φρόνησιν καὶ σοφίαν, ὡς ἔξα συμβαίνουσαν· [P. 710] πειθέσθωσαν οὖν Σολομώντι λέγοντι· Ὁ Θεὸς τῇ σοφίᾳ ἐθεμελίωσε την γήν, ἡτοίμασε δὲ οὐρανοὺς ἐν φρονήσει.» Οὕτως ἐν φαίν μοῖς· «Πάνθ' ὅσα ἐθέλησεν, ἐποίησεν.» Εἰ δὲ βούιζες τοῦ Θεοῦ ἡ σοφία ἐστὶ καὶ ἡ φρόνησις, ὁ δὲ Τις ἐστιν ἡ σοφία, δρα μὴ ὁ λέγων βουλήσει τον Τία, ἴσον λέγῃ τὴν σοφίαν ἐν σοφίᾳ γεγονέναι, καὶ να Υἱὸν ἐν Υἱῷ καποιῆσθαι, καὶ διὰ τοῦ λόγου τὸν γον ἐκτίσθαι.» Ορᾶτε πῶς εἰς ταυτὸν συνάγει σημασίαν τοῦ θεμελιοῦν καὶ ποιεῖν καὶ χτίζειν τ σημασία τοῦ ἑτοιμάζειν. ᾿Αλλὰ καὶ Δαδιά, ή πό θείου Πνεύματος έμψυχος κιθάρα καὶ μοῦσε ἀρμα νική, ο Ετοιμάζων ὄρη, φησίν, ἐν τῇ ἰσχὺς αὐτοῦ. ο Καὶ πάλιν· «Σὺ ἡτοίμασας εὐθύτητας κρίσιν και δικαιοσύνην ἐν Ἰακὼβ σὺ ἐποίησας. ο Ιδού καὶ ε τος ταυτοσήματον ἔδειξεν εἶναι τὴν ποίησιν τῇ έτοι μασίς. Ούτε γὰρ οὐρανοὺς ἀκτίστους, οὔτ' όρη της ἄκτιστα Κύριος έκτισε. Ναὶ μὴν οὐδ' εὐθύτης, ούτε κρίσις, οὐδέ τι τῶν πάντων, όσα τε πεποίηκε 21 1 ἡτοίμασεν, ἄκτιστην οὐδὲν οὔτ᾽ ἔφησέ τις, οὔτε σεις ποτε, πλὴν εἰ μὴ μαίνοιτό τις. Ακούομεν δε κάν τοῖς Εὐαγγελίοις, πῦρ ήτοιμασμένον είναι τ διαβόλω καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ. Εἰ οὖν έκτισαν κἀκεῖνο κατὰ τὸν Παλαμᾶν, καὶ Θεὸς ἄκτιστός ο καὶ ἄναρχος εἴη ἂν αὐτό, καὶ ἔσται διὰ ταῦτα θέλ καὶ ὁ διάβολος ἄκτιστός τε καὶ ἄναρχος, θεωθείς τη ἀκτίστῳ κλήρῳ αὐτοῦ τῷ τυρί· καὶ γενήσεται τὰ τῆς ὀφειλομένης αὐτῷ κολάσεως, ὧν κατὰ τῆς ἐν [18. 3. CANTACUz. 51 opinor, suljeetum et howitem ad utrumque τὰ μέγιστα καὶ σύν γε αὐτῷ πολλοῖς πολλών ταχ maxime habilem sit reperturus. Et hoc profecto ἑτέροις γίνεται τὰ ἐς ψυχὴν αἰτιώτατος. longe probabilius est. Qui enim importuna, quam de se imbibit semel, opinioni principalem srim partem concredidit, ac deinde ad aperiendas quasi divinerum doginatum fores accedit, ea, quæ VAIbulorum rationem ut ostendimus expendit, scientia destitutus, et tamen sibi se illam pulebre callere persuasit; is maximos primum se in crrores inducit, et tum in se tum in alios multa mala conferi, unde ipsorum animæ non leve 1134 detrimentum accipiant. IX. Quæ cum ita sint, restat at horum verborum (parare et judicare) significationem Palamam doceamus. Ilic enim, sicut nonfactum et increatum existimavit esse illud, quod revera factum creatumque fuit, ita vocibus lis (praparatione et judivio) res increatas designari putat, quæcunque tandem præparentur et judicentur. Statim itaque magaus Athanasins ita loquitur: «Noluut impii Filium esse Verbum et vivens consilium; sed contendunt ipsum esse apud Deum voluntatem, prudentiam et sapientiam, quæ velut habitus quidam Teo adveniant. Salomoni potius fidem adhilant dicenti: • Deus terram sapientia fundavit, et ca los in prudentia paravit '.. Sic in Psaluis dicitur: • Omuia quæcunque voluit, fccit ".» Quolsi voluntas Dei sit sapientia et prudentia, et aliunde Filius ipsa sit sapientia, cavendum est, ne qui Filium voluntate factum esse asserit, idem omnino dicat, ac si sapientiam in sapientia factam esse, Filium in Filio esse factum, et Verbum per Verham creatum fuisse, affirmaret.»Videtis at verborum fundare, facere et creare significationem candem esse, quæ verbi parare propria est, censeal sanctus Athanasius. Sed et David, animals illa Spiritus divini cithara et harmonica musa, • Preparans, inquit, in fortitudine sua montes 3, It iterum: • Tu parasti directiones; judicium et justitiam in Jacob tu fecisti.. Ecce hic etiam Propheta verborum facere et parare unam eamdemque esse significationem ostendit. Nec enim cœlos increatos, nec increatos terræ 1135 montes Dominus creavit. Et certe neque directionem, neque judicium, neque quidpiam eorum omnium, quæ fecit et præparavit Deus, increatum dixerit quis, neque dicet nuquam, nisi desipiat. in divinis etiam Evangeliis diabolo et ejus angelis paratum esse ignem audimus. Igitur si secundum Palamam increatus ignis ille sit, idem quoque increatus Deus et principii expers erit: ac proinde diabolus θρωπίνης ἁπάσης έδρασε φύσεως ἐξ αἰῶνος, ἔπελλας erit increatus et principii expers Deus, increato igne illo, quæ ipsius hæreditas est, deificatus; el 1.œna ipsi debita, ob məla quæ a sæculo in universum genus humanum contulit, in hujusmodi præmium convertetur. Etenim istud ipsum præcipue videtur esse, quod semper tanto molitur opere Palamas, ut, cum ad Dei conditionem diabolum evexerit, simul cum eo ignis illius increati hæres • Prov. 111, 19. › Psal. cxii!, 9. • Psal. lxiv, 7. Variorum notæ. Athanas. orat. olim 4, jam 5, in Arianos. CAPPERONN. (30-31) Proverbium est, quod varie simul atτοῦτο. Καὶ γὰρ τὸ κράτιστον καὶ τοῦθ', ὡς ἔπιπει, ἐστὶν 8 παρὰ πάντα μοχθεῖ τὸν χρόνον ὁ Παλαμάς, ἵνα θεὸν τὸν διάβολον καταστησάμενος ἅμα αυτό καὶ τοῦ πυρὸς κληροῦχος ἐκείνου γένετο τοῦ ἐκτί στον, καὶ οὐκ ἔτι φοβοῖτο την κρίσιν τοῦ πάντως δημιουργοῦ καὶ Θεοῦ, πρόξενον οὖσαν τοσούται με λοῦ κατ' αὐτόν. ᾿Αλλὰ γὰρ ἐλάβομεν ἐρῶντες ἐν πίθῳ τὴν κεραμείαν (30-31), έτερον τρόπον επ • Psal. xcili, 4. que erudite Desiderius Erasm, exponit chiliad. 1, centur. 6, proverb. 15. Ipsum consule, si lobet CAPPERONN.

εἰ οὖν ἄκτιστον κἀκεῖνο κατὰ τὸν Παλαμᾶν, καὶ θεὸς ἄκτιστός τε καὶ ἄναρχος εἴη ἂν αὐτὸ, καὶ ἔσται διὰ ταῦτα θεὸς καὶ ὁ διάβολος ἄκτιστός τε καὶ ἄναρχος, θεωθεὶς τῷ ἀκτίστῳ κλήρῳ αὐτοῦ τῷ πυρί· καὶ γενήσεται τὰ τῆς ὀφειλομένης αὐτῷ κολάσεως, ὧν κατὰ τῆς ἀνθρωπίνης ἁπάσης ἔδρασε φύσεως ἐξ αἰῶνος, ἔπαθλον τοῦτο. καὶ γὰρ τὸ κράτιστον καὶ τοῦθ’, ὡς ἔοικεν, ἐστὶν ὃ παρὰ πάντα μοχθεῖ τὸν χρόνον ὁ Παλαμᾶς, ἵνα θεὸν τὸν διάβολον καταστησάμενος ἅμα αὐτῷ καὶ τοῦ πυρὸς κληροῦχος ἐκείνου γένοιτο τοῦ ἀκτίστου, καὶ οὐκ ἔτι φοβοῖτο τὴν κρίσιν τοῦ πάντων δημιουργοῦ καὶ θεοῦ, πρόξενον οὖσαν τοσούτου καλοῦ κατ’ αὐτόν. ἀλλὰ γὰρ ἐλάθομεν δρῶντες ἐν πίθῳ τὴν κεραμείαν, ἕτερον τρόπον οὕτω γηρῶντα παιδεύοντές τε καὶ ἀσκοῦντες ἄνθρωπον τὴν τῶν λέξεων σημασίαν καὶ τέχνην, ἃ πεντεκαιδεκέτην μανθάνειν ἐχρῆν· καὶ δέος, μὴ οἱ φιλοσκώμμονες αἴσθωνταί τε ἡμᾶς περὶ τὰ τοιαῦτα ἀσχολουμένους καὶ οὐ ῥᾷστα καταγελᾷν ἡμᾶς γε ἀπόσχωνται.

1423 [1. M. 6839, IND. 4] Θ. Τούτων οὕτως ἐχόντων, ὑπόλοιπόν ἐστι δείξει τὸν ἄνδρα καὶ τῆς τοῦ ἑτοιμάζειν τε καὶ κρίνειν λέ ξεως τὸ σημαινόμενον. Ο μεν γάρ, ώσπερ τὸ ποιούμ νον καὶ τὸ κτιζόμενον ἀποίητόντε καὶ ἄκτιστονἡγια οὕτω καὶ τὸ ἑτοιμαζόμενον καὶ τὴν κρίσιν άντσε εἶναι σημαίνειν ἡγεῖται, ἅττα ποιτ' ἂν εἴη τὰ ἐποιμεν ζόμενα καὶ κρινόμενα. Ο μέγας τοίνυν φησίν είδος ᾿Αθανάσιος ὡς • Οἱ ἀσεβεῖς οὐ θέλουσι λόγο μὲν καὶ βουλὴν ζῶσαν εἶναι τὸν Υἱόν, περὶ δὲ Θεόν βούλησιν καὶ φρόνησιν καὶ σοφίαν, ὡς ἔξα συμβαίνουσαν· [P. 710] πειθέσθωσαν οὖν Σολομώντι λέγοντι· Ὁ Θεὸς τῇ σοφίᾳ ἐθεμελίωσε την γήν, ἡτοίμασε δὲ οὐρανοὺς ἐν φρονήσει.» Οὕτως ἐν φαίν μοῖς· «Πάνθ' ὅσα ἐθέλησεν, ἐποίησεν.» Εἰ δὲ βούιζες τοῦ Θεοῦ ἡ σοφία ἐστὶ καὶ ἡ φρόνησις, ὁ δὲ Τις ἐστιν ἡ σοφία, δρα μὴ ὁ λέγων βουλήσει τον Τία, ἴσον λέγῃ τὴν σοφίαν ἐν σοφίᾳ γεγονέναι, καὶ να Υἱὸν ἐν Υἱῷ καποιῆσθαι, καὶ διὰ τοῦ λόγου τὸν γον ἐκτίσθαι.» Ορᾶτε πῶς εἰς ταυτὸν συνάγει σημασίαν τοῦ θεμελιοῦν καὶ ποιεῖν καὶ χτίζειν τ σημασία τοῦ ἑτοιμάζειν. ᾿Αλλὰ καὶ Δαδιά, ή πό θείου Πνεύματος έμψυχος κιθάρα καὶ μοῦσε ἀρμα νική, ο Ετοιμάζων ὄρη, φησίν, ἐν τῇ ἰσχὺς αὐτοῦ. ο Καὶ πάλιν· «Σὺ ἡτοίμασας εὐθύτητας κρίσιν και δικαιοσύνην ἐν Ἰακὼβ σὺ ἐποίησας. ο Ιδού καὶ ε τος ταυτοσήματον ἔδειξεν εἶναι τὴν ποίησιν τῇ έτοι μασίς. Ούτε γὰρ οὐρανοὺς ἀκτίστους, οὔτ' όρη της ἄκτιστα Κύριος έκτισε. Ναὶ μὴν οὐδ' εὐθύτης, ούτε κρίσις, οὐδέ τι τῶν πάντων, όσα τε πεποίηκε 21 1 ἡτοίμασεν, ἄκτιστην οὐδὲν οὔτ᾽ ἔφησέ τις, οὔτε σεις ποτε, πλὴν εἰ μὴ μαίνοιτό τις. Ακούομεν δε κάν τοῖς Εὐαγγελίοις, πῦρ ήτοιμασμένον είναι τ διαβόλω καὶ τοῖς ἀγγέλοις αὐτοῦ. Εἰ οὖν έκτισαν κἀκεῖνο κατὰ τὸν Παλαμᾶν, καὶ Θεὸς ἄκτιστός ο καὶ ἄναρχος εἴη ἂν αὐτό, καὶ ἔσται διὰ ταῦτα θέλ καὶ ὁ διάβολος ἄκτιστός τε καὶ ἄναρχος, θεωθείς τη ἀκτίστῳ κλήρῳ αὐτοῦ τῷ τυρί· καὶ γενήσεται τὰ τῆς ὀφειλομένης αὐτῷ κολάσεως, ὧν κατὰ τῆς ἐν [18. 3. CANTACUz. 51 opinor, suljeetum et howitem ad utrumque τὰ μέγιστα καὶ σύν γε αὐτῷ πολλοῖς πολλών ταχ maxime habilem sit reperturus. Et hoc profecto ἑτέροις γίνεται τὰ ἐς ψυχὴν αἰτιώτατος. longe probabilius est. Qui enim importuna, quam de se imbibit semel, opinioni principalem srim partem concredidit, ac deinde ad aperiendas quasi divinerum doginatum fores accedit, ea, quæ VAIbulorum rationem ut ostendimus expendit, scientia destitutus, et tamen sibi se illam pulebre callere persuasit; is maximos primum se in crrores inducit, et tum in se tum in alios multa mala conferi, unde ipsorum animæ non leve 1134 detrimentum accipiant. IX. Quæ cum ita sint, restat at horum verborum (parare et judicare) significationem Palamam doceamus. Ilic enim, sicut nonfactum et increatum existimavit esse illud, quod revera factum creatumque fuit, ita vocibus lis (praparatione et judivio) res increatas designari putat, quæcunque tandem præparentur et judicentur. Statim itaque magaus Athanasins ita loquitur: «Noluut impii Filium esse Verbum et vivens consilium; sed contendunt ipsum esse apud Deum voluntatem, prudentiam et sapientiam, quæ velut habitus quidam Teo adveniant. Salomoni potius fidem adhilant dicenti: • Deus terram sapientia fundavit, et ca los in prudentia paravit '.. Sic in Psaluis dicitur: • Omuia quæcunque voluit, fccit ".» Quolsi voluntas Dei sit sapientia et prudentia, et aliunde Filius ipsa sit sapientia, cavendum est, ne qui Filium voluntate factum esse asserit, idem omnino dicat, ac si sapientiam in sapientia factam esse, Filium in Filio esse factum, et Verbum per Verham creatum fuisse, affirmaret.»Videtis at verborum fundare, facere et creare significationem candem esse, quæ verbi parare propria est, censeal sanctus Athanasius. Sed et David, animals illa Spiritus divini cithara et harmonica musa, • Preparans, inquit, in fortitudine sua montes 3, It iterum: • Tu parasti directiones; judicium et justitiam in Jacob tu fecisti.. Ecce hic etiam Propheta verborum facere et parare unam eamdemque esse significationem ostendit. Nec enim cœlos increatos, nec increatos terræ 1135 montes Dominus creavit. Et certe neque directionem, neque judicium, neque quidpiam eorum omnium, quæ fecit et præparavit Deus, increatum dixerit quis, neque dicet nuquam, nisi desipiat. in divinis etiam Evangeliis diabolo et ejus angelis paratum esse ignem audimus. Igitur si secundum Palamam increatus ignis ille sit, idem quoque increatus Deus et principii expers erit: ac proinde diabolus θρωπίνης ἁπάσης έδρασε φύσεως ἐξ αἰῶνος, ἔπελλας erit increatus et principii expers Deus, increato igne illo, quæ ipsius hæreditas est, deificatus; el 1.œna ipsi debita, ob məla quæ a sæculo in universum genus humanum contulit, in hujusmodi præmium convertetur. Etenim istud ipsum præcipue videtur esse, quod semper tanto molitur opere Palamas, ut, cum ad Dei conditionem diabolum evexerit, simul cum eo ignis illius increati hæres • Prov. 111, 19. › Psal. cxii!, 9. • Psal. lxiv, 7. Variorum notæ. Athanas. orat. olim 4, jam 5, in Arianos. CAPPERONN. (30-31) Proverbium est, quod varie simul atτοῦτο. Καὶ γὰρ τὸ κράτιστον καὶ τοῦθ', ὡς ἔπιπει, ἐστὶν 8 παρὰ πάντα μοχθεῖ τὸν χρόνον ὁ Παλαμάς, ἵνα θεὸν τὸν διάβολον καταστησάμενος ἅμα αυτό καὶ τοῦ πυρὸς κληροῦχος ἐκείνου γένετο τοῦ ἐκτί στον, καὶ οὐκ ἔτι φοβοῖτο την κρίσιν τοῦ πάντως δημιουργοῦ καὶ Θεοῦ, πρόξενον οὖσαν τοσούται με λοῦ κατ' αὐτόν. ᾿Αλλὰ γὰρ ἐλάβομεν ἐρῶντες ἐν πίθῳ τὴν κεραμείαν (30-31), έτερον τρόπον επ • Psal. xcili, 4. que erudite Desiderius Erasm, exponit chiliad. 1, centur. 6, proverb. 15. Ipsum consule, si lobet CAPPERONN.

PG 148:1425διὸ δὴ τῶν τοιούτων ἀπαλλάττεσθαι τάχιον χρὴ, μὴ ἀσθενέστερα γένηταί πως εἰς τοὔμπροσθεν τὰ τῆς σπουδαιοτέρας ἡμῶν ἀσχολίας, ἀνακεραννύμενα πολλαῖς τε καὶ πολλάκις ταῖς ἐκείνου τἀνδρὸς μειρακιώδεσι παιδείαις, καὶ τοσοῦτον οἴκοθεν ζημιούμενα, ὅσον τῆς ἐκεῖθεν μεταλαμβάνει φαυλότητος. (Ι.) Καὶ μὲν δὴ λοιπόν ἐστιν ἡμᾶς ἀναδραμόντας ἐκεῖσε δεικνύειν περί τε τῆς θείας μεταλήψεως καὶ ἅμα τοῦ θείου βαπτίσματος. μέμνησθε γὰρ (σφίσιν ἔφην) εἰπόντες, ὅσα καὶ περὶ τουτωνὶ τῷ ὑμῶν ἑταίρῳ νενομοθέτηται Παλαμᾷ καὶ πρός γε Ἡρακλείας τῷ τούτου θερμῷ θιασώτῃ· ὡς δαιμόνων εἴη σκοτεινῶν εὕρημα, μὴ τὴν διάφορον τῆς οὐσίας ἐνέργειαν, ἀλλὰ τὴν θείαν εἶναι νομίζειν οὐσίαν αὐτὴν τὴν ἁγιάζουσαν ταῦτα. μήτε γὰρ τὴν θείαν πεφυκέναι βαδίζειν οὐσίαν ἐς ὅσα ὑφ’ ἥλιον, μήθ’ ὅσιον αὖθις εἶναι πιστεύειν, αἷμα καὶ σῶμα τόν τ’ οἶνον γίνεσθαι καὶ τὸν ἄρτον ποτὲ τοῦ Χριστοῦ· τύπον γὰρ ταῦτ’ εἶναι ἐκείνου, καὶ οὐκ ἐκεῖνον αὐτόχρημα. μακρὸς δ’ ἂν εἴη χρόνος μηκύνειν, ἃ περὶ τῶν τοιούτων αὐτοί τε ἔφασαν καὶ τοῖς γε σφετέροις συνέθεσαν γράμμασι·

[A. c. 1351] BYZANTINE HISTORIE LIB. XXIV. [DMP. J. CANTACuz. 5) 1126 γηρῶντα παιδεύοντές τε καὶ ἀσκοῦντες ἄνθρωπον την elficiatur; neque amplius omnium opificis et Dei τῶν λέξεων σημασίαν καὶ τέχνην, & πεντεκαιδεκέ την μανθάνειν ἐχρῆν· καὶ δέος, μὴ οἱ φιλοσκώμμο νες αίσθωνταί τε ἡμᾶς περὶ τὰ τοιαῦτα ἀσχολουμένους καὶ οὐ ῥᾷστα καταγελάν ἡμᾶς γε ἀπόσχωνται. Διὸ δὴ τῶν τοιούτων ἀπαλλάττεσθαι τάχιον χρή, μὴ ἀσθενέστερα γένηταί πως εἰς τουμπροσθεν τὰ τῆς σπουδαιοτέρας ἡμῶν ἀσχολίας, ἀνακεραννύμενα πολύ λαῖς τε καὶ πολλάκις ταῖς ἐκείνου τἀνδρὸς μειρα κιώδεσι παιδείαις, καὶ τοσοῦτον οίκοθεν ζημιούμενα, ὅσον τῆς ἐκεῖθεν μεταλαμβάνει φαυλότητος. judicium pertimescat, utpote quod juxta ipsius opinionem tantum bonum conciliet. At enim non advertimus nos in dolio Aglinam exercere, dum jam senem hominem deducentes, verborum sign fcationcm docemus, et ea instituimus arte, quam decimo quinto ætatis anno discere debuerat; et locus timendi est, ne qui mordacibus dicteriis et scommatis gaudent, nos hujusmodi rebus occupari animadvertant, et a deridendis nobis ægre abstineant. Unde his defungi citius nos oportet, ne deinceps in gravioris momenti negotiis defetiscamur, neve multis et juvenilibus Palama disciplinis nostrum studium commiscentes 1136 tantum in nobis ipsis detrimenti patiamur, quantum inde vitii participando contraxerimus. 1. Καὶ μὲν δὴ λοιπόν ἐστιν ἡμᾶς ἀναδραμόντας ἐκεῖσε δεικνύειν περί τε τῆς θείας μεταλήψεως καὶ ἅμα τοῦ θείου βαπτίσματος. [Ρ. 711]. Μέμνησθε γὰρ (σφίσιν ἔφην εἰπόντες, ὅσα καὶ περὶ τουτωνί τῷ ὑμῶν ἑταίρῳ νενομοθέτηται Παλαμᾷ καὶ πρός γε Ηρακλείας τῷ τούτου θερμῷ θιασώτῃ ὡς δαι μόνων εἴη σκοτεινων εὕρημα, μὴ τὴν διάφορον τῆς οὐσίας ενέργειαν, ἀλλὰ τὴν θείαν εἶναι νομίζειν αὐ· σαν αὐτὴν τὴν ἁγιάζουσαν ταῦτα. Μήτε γὰρ τὴν θείαν πεφυκέναι βαδίζειν οὐσίαν ἐς ὅσα ὑφ᾽ ἥλιον, μήθ' ὅσιον αὖθις εἶναι πιστεύειν, αἷμα καὶ σῶμα τόν τ' οἶνον γίνεσθαι καὶ τὸν ἄρτον ποτὲ τοῦ Χρισ στοῦ· τύπον γὰρ ταῦτ᾽ εἶναι ἐκείνου, καὶ οὐκ ἐκεῖ του αυτόχρημα ο Μακρός δ' ἂν εἴη χρόνος μηκύνειν, & περὶ τῶν τοιούτων αὐτοί τε ἔφασαν καὶ τοῖς γε σφετέροις συνέθεσαν γράμμασι· καὶ ἅμα οὐχ ὁσίον ὁσίων ἀνδρῶν ἀκοὰς ἐμπιπλὴν ἀσεβείας τοσαύτης· ἐξὸν ἐνί γε τῷ τρόπῳ ταυτί προεμένους ἐκεῖνα διεξιέναι, ἃ ἂν λέγων οἷομαι τοῖς τὰ ὅσια βουλομένοις λαμπρῶς χαριεῖσθαι. “ X. Et sane superest, ut ad propositum reversi, quæ divinam Eucharistiæ participationem ac divinum simul baptisma spectant, declaremus. ‹ Nam (illis aiebam) meministis vos dixisse, quæcumque de his amicus vester Palamas, et insuper Heracleensis episcopus, ardentissimus ipsius assecla, statuerunt; a tenebrionibus videlicet dæmonibus adinventam esse opinionem, qua quis a divina substantia operationem non distingui, sed ab ipsa divina substantia isthæc, Eucharistiam et baptissanctificari existimet. Nec enim, inquiunt, divina substantia ejusmodi naturæ est, ut ad ca quæcunque sub sole sunt descendat: neque rursus fas est credere, vinum et panem Christi sanguinem et corpus unquam fieri. Illa quippe Christi figuram, non autem re ipsa Christum esse dicunt. Porro multum temporis insumerem, si fusius vellem recensere, quæ de istis dixerunt ipsi, suisque scriptis consignarunt: aliunde vero nefas est aures piorum impietate tanta implere, cum his omissis una et eadem ratione liceat ea dicendo percurrere, quæ ubi protulero in medium, iis qui sancta piaque desiderant rem, ut opinor, gratissimam fecero. Γλ'. Ο τοίνυν ἐκ Δαμασκοῦ φησιν εὐθὺς Ιωάννης ότι ο Καθάπερ ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος, ἐπειδὴ ἔθος τοῖς ἀνθρώποις ὕδατι λούεσθαι καὶ ἐλαίῳ χρίεσθαι, συνέζευξε τῷ ἐλαίῳ καὶ ὕδατι τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος [ὁ Θεὸς], καὶ ἐποίησεν αὐτὰ λουτρόν αναγεννήσεως, οὕτως ἐπεὶ ἔθος τοῖς ἀνθρώποις ἐσθίειν ἄρτον, ὕδωρ τε καὶ οἶνον πίνειν, συνέζευξεν αὐτοῖς τὴν αὐτοῦ θεότητα, καὶ πεποίηκεν αὐτὰ σῶμα καὶ αἷμα αὐτοῦ, ἵνα διὰ τῶν συνήθων καὶ κατὰ φύσιν ἐν τοῖς ὑπὲρ φύσιν γενώμεθα. Σωμά ἐστιν ἀληθῶς ἡνωμένον θεότητι τὸ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου σῶμα· οὐχ ὅτι αὐτὸ τὸ ἀναληφθὲν σῶμα Variorum καὶ ✓ ‹ XI. Statim itaque sanctus Joannes Damascenus ita loquitur: Quemadmodum in baptismate, quia boc est in more positum apud homines, ut aqua laventur et oleo ungantur, sancti Spiritus gratiam oleo et aquæ conjunxit Deus, et fecit ut ea regenerationis lavacrum essent; ita quoniam 1137 moris est hominum, panem manducare, et aquam ac vinum bibere, suam iis divinitatem con· junxit, et eadem corpus et sanguinem suum eft:- cit, ut per consueta et naturalia ad supernaturalia perveniamus. Vere corpus est divinitati unitum, quod ex sancta Virgine sumptum est corpus; non nota. Μήθ' ὅσιον εἶναι πιστεύειν.. spectat essentie divinæ ab attributis distinctionem, οὐκ ἐκεῖνον αυτόχρημα. His Palamitarum ver- ei Thaborici luminis divinitatem: nec enim obtibis errorem Sacramentariorum contineri, ΠΟΙ omnino negaverim. Verum illorum patrocinio haud scio an suam opiniouem tueri velint recentiores hæretici, cum in haue Palamitarum sententiam tara seriter invehatur Gregoras, eam impietatis ream arguat, et luculentis SS. Patrum testimoniis confodiat. Aliquando, fateor, apud plurimom Ecclesiæ Grace partem obtinuit Palamitarumo doctrina, ut patet ex Palamitica synodo: sed nonnisi quod nuit quantum ad illa consectaria, quae Palamitis exprobrabat Gregoras. Sie verbi gratia Palamitis Iconomachorum errorem sæpius objicit Gregoras: at Palamitas revera fconomachos fuisse, aut Iconmachorum errorem apud Orientalem Feel siam tuin instauratum et approbatum fuisse, nemo dix‹- rit. CapperoNN. S. Joan. Damasc. lib. in Orthod. fd. cap. 1 CAPTERONN.

PG 148:1433καὶ ἅμα οὐχ ὅσιον ὁσίων ἀνδρῶν ἀκοὰς ἐμπιπλᾷν ἀσεβείας τοσαύτης· ἐξὸν ἑνί γε τῷ τρόπῳ ταυτὶ προεμένους ἐκεῖνα διεξιέναι, ἃ ἂν λέγων οἴομαι τοῖς τὰ ὅσια βουλομένοις λαμπρῶς χαριεῖσθαι. (ΙΑ.) Ὁ τοίνυν ἐκ Δαμασκοῦ φησιν εὐθὺς Ἰωάννης, ὅτι καθάπερ ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος, ἐπειδὴ ἔθος τοῖς ἀνθρώποις ὕδατι λούεσθαι καὶ ἐλαίῳ χρίεσθαι, συνέζευξε τῷ ἐλαίῳ καὶ ὕδατι τὴν χάριν τοῦ πνεύματος [ὁ θεὸς], καὶ ἐποίησεν αὐτὰ λουτρὸν ἀναγεννήσεως, οὕτως ἐπεὶ ἔθος τοῖς ἀνθρώποις ἐσθίειν ἄρτον, ὕδωρ τε καὶ οἶνον πίνειν, συνέζευξεν αὐτοῖς τὴν αὐτοῦ θεότητα, καὶ πεποίηκεν αὐτὰ σῶμα καὶ αἷμα αὐτοῦ, ἵνα διὰ τῶν συνήθων καὶ κατὰ φύσιν ἐν τοῖς ὑπὲρ φύσιν γενώμεθα. σῶμά ἐστιν ἀληθῶς ἡνωμένον θεότητι τὸ ἐκ τῆς ἁγίας παρθένου σῶμα· οὐχ ὅτι αὐτὸ τὸ ἀναληφθὲν σῶμα ἐξ οὐρανοῦ κατέρχεται, ἀλλ’ ὅτι αὐτὸς ὁ ἄρτος καὶ ὁ οἶνος μεταποιεῖται εἰς σῶμα καὶ αἷμα Χριστοῦ. εἰ δὲ τὸν τρόπον ἐπιζητεῖς πῶς γίνεται, ἀρκεῖ σοι ἀκοῦσαι ὅτι διὰ πνεύματος ἁγίου. (ΙΒ.) Ἀκούετε, πῶς οὐκ ἐνέργειαν ἀνούσιόν τε καὶ διάφορόν φησι τῆς θείας οὐσίας ὁ μέγας τῆς ἐκκλησίας φωστὴρ, ἀλλ’ αὐτήν γε τὴν θείαν οὐσίαν τοῦ πνεύματος·

[A. C. 1331] BYZANTINE HISTORIE LIB. XXIV. [Mp. j. cantacuz. 5] 1434 τικοί φασιν, ὅτι ἐνέργεια παρὰ τοῦ Πνεύματος ἐγέ- seque factum et creatum agnoscat, non conjectabit νετό τις ἐν τῇ Παρθένω, τοῦ τελεσθῆναι τὴν falsas quidem esse Scripturas divinas, et sibi mulσάρκωσιν.» lam esse cum Christo communionem?». Et paucis interjectis: «Nam sola deitatis substantia inereata esse intelligitur, ita ut impium sil, vel increatam substantiam vocare patibilem, vel patibilein increatam appellare.» Et rursus: Profecto inter creatas res illud increatum dicitur, quod nondum exsistit, quia factum non est.» Et alibi: ‹ Non, quod aiunt hæretici, aliqua energia, seu operatio, a sancto Spiritu facta est, ut incarnatio compleretur.» XV. De increato eadem profert sanctus Gregorius Nyssenus contra Eunomium. ‹ Sola (inquit) divina et increata Dei natura supra ominem creaturan posita est. Et iterumi: • Prater divinam naturam nihil est increatum. › Videtis, ut a sanclis Patribus confodiantur Manichæi, Apollinarios, Arius et Eunomius, qui eadem cum Palama diceΙΕ΄. Τὰ δ᾽ αὐτὰ περὶ ἀκτίστου καὶ ὁ Λυσσεύς πρὸς Ευνόμιον φάσκει Γρηγόριος· ε Μόνη της κτί σεω; ὑπέρκειται ἡ θεία τε καὶ ἄκτιστος φύσις τοῦ Θεοῦ, καὶ πάλιν· Δκτιστον, πλην θείας φύσεως, οὐδέν.» Ορᾶτε πῶς ὑπὸ τῶν ἁγίων περιφανῶς ἀναι ρούνται Μανιχαίο! τε καὶ ᾿Απολλινάριος, "Αρειος τε καὶ Εὐνόμεν;, οἱ ταυτὰ τῷ Παλαμά πάντες φθεγγόμενοι· ὡς νῦν γε καὶ αὐτὸς ἐκείνοις ταυτά ᾖ bant; quemadmodum nunc etiam ipse Palamas, φθεγγόμενος ὑπὸ τῶν αὐτῶν ἐκείνοις συναναιρεῖται ξιφῶν. Ὅτι δὲ καὶ Εἰκονομάχος ὢν πεφώραται μὲν καὶ πρότερον ἐκ πολλῶν, ὡς ἐδείξαμεν, [P. 715] οὐχ ἧττον δὲ κἀκ τούτων, ἀκούσατε καὶ Θεοδώρου τοῦ μεγάλου καὶ σοφοῦ τῆς Ἐκκλησίας ἐκείνου κιρυχος, τηνικαῦτα παρόντο, καὶ πολεμοῦντος συχνά τοῖς εἰκονομάχοις, ἅτε ἐν χερσὶ τῆς μάχης καθιστα μένης. • Τὸ μὲν φθαρτὸν τοῦτο, ο φησίν, ο ἐνδύσασθαι δεῖν ἀφθαρσίαν, καὶ τὸ θνητὸν ἀθανασία, δ μέγας μυσταγωγεί ᾿Απόστολος· τὸ δὲ σῶμα ἀσωματότητα ἐνδύσασθαι, ἢ τὸ κτιστὸν γενέσθαι ἄκτιστον, ἢ τὸ περίγραπτον εἰς ἀπεριγραψίαν μετατεθεῖσθαι, οὔπω μέχρι καὶ τήμερον ήκουσται. ο Καὶ πάλιν· • Εἰς θεότητος φύσιν οὐκ ἄν τι τῶν γεννητῶν καὶ τελούντων ἐν κτίσμασι μετασταίη ἄν ποτε, καν μυ ριάκις βλασφημούντες οἱ Εικονομάχοι φαίνωνται. Καὶ πάλιν· «Τί οὖν, φθείρει ἡ ἀφθαρσία, καὶ ἡ ἀθανασία ἀπόλλυσιν; ἀλλ' οὐκ ἔστι λόγον ἔχον τοῦτό γε· ο 'Ακούετε πῶς καὶ Εἰκονομάχοις ταυτά φθεγγόμενος Παλαμᾶς, ὁ τῆς νῦν Ἐκκλησίας διδά και λος, τοῖς αὐτοῖς βάλλεται βέλεσι πρὸς τοῦ στρατη γούντος γενναίως ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας Πατρὸς καὶ διδασκάλου τῆς Ἐκκλησίας. Καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον· καὶ οὕτω σύν γε Θεῷ τοὺς λόγους ἠνύσαμεν, τούς τε νῦν ὑμῖν προστεθέντα; καὶ ο; μεταξὺ μὲν τότε τοῦ ἀγῶνος ἐνεστηκότος καὶ τῆς χρείας αναγκαζούσης διῄειμεν, νῦν δὲ διὰ μῆκος παρελίπομεν. easdem cum ipsis voces proferens, una cum ipsis eodem gladio jugulatur. Porro Iconomachus esse Palamas ex multis antea deprehensus est, sicut ostendimus, nec minus ex his potest nepreboudi: quod ut pateat, audiatis velim magnum et sapientem illum Ecclesiæ prædicatorenï Theodorum, qui tune aderat et cum Iconomachis 1143 assidue decertabat, utpote cum ad manus tune ventum esset et pugna ferveret • Quod, inquit, hoc qui dem corruptibile oporteat induere incorruptibili atem, et mortale hoc immortalitatem, magnus nos edocet Apostolus: at hucusque non est aud.tum, quod corpus incorporcitatem induere debeat, aut increatum Geri, quod creatum est, aut circumscriptum in incircumscriptum commutari.» Et iterum: e în divinitatis naturam nihil reru:u factarum et quæ in creaturarum albo recensentur, converti poterit, quamvis id Iconomachi sexcenties blasphemando effutiant.» Et rursus: «Quid igitur? incorruptibilitas corrumpit, et immortalitas mortem infert? at hoc ab omni ratione alienum est. • Auditis, quomodo Palamas, praesentis Ecclesize ductur, eadem cum iconomachis verba proferens, is lem quoque telis configatur a sancto Patre et Ecclesiæ doctore, qui suscepti pro catholica fide belli generosum sese ducem præbuit. Et hæc quidem ita se habuerunt: sicque Deo juvante sermones illos absolvimus, tuần quos nunc in medium vobis referendo proposuimus, tum quos calente pugua et cogente tunc necessitate habitos, ob nimiam Jongitudinem modo præterinisimus. CAPUT II. Α'. Εκείνοι; μὲν δι' ἀπε, θείας καὶ βάρους μακρού 1. Isti porio sermones illis vahle odiosi ac m τα λεγόμενα ήκε, καὶ ἐς πολὺν τὸ θυμούμενον τῆς ψυ- lesti acciderunt, et crumpente ipɔorum ex animis Variorum nota. non judicat, cum sole clarior se prodat styli hujusce ab Athanasiano discrepantia. Vide clarissimum et doctissimum auctorem novæ editionis zov Athanas, tom. II, pag. 389. CAPPERONN. Bie auctor, quisquis 8.1, non negat incarnationem peractam fuisse divina sameti Spiritus virtute: sed vult hocce mysterium non consistere duntaxat în illa speciali sancti Spiritus operatione: vult insuper ut ipsum Dei Verbum cum humana patura hypostatice seu substantialiter unitum fuerit. Non ergo solummodo specialiter operabatur in Christo divinitas, verum ejus humanitati vere conjuncta erat; et hoc juvare potest, ut catholicæ fidei a Nestoriana hæresi discrimen intelligatur. CAPPERONN. Si legas &ς νῦν γε, sic vertendum erit. Arius et Eunomius proferentes eadem cum Palama; qui nunc etiam easdem cum ipsis voces emittens, und_cam ipsis eodem gladio jugulatur. CarpERONN.

PG 148:1437οὐδὲ τύπον γινόμενον σώματος ἐκείνου τοῦ σωτηρίου τὸν ἄρτον, ἀλλ’ αὐτό γε ἐκεῖνο, καὶ οὐκ ἄλλο ἐκείνου. καὶ τό γε μεῖζον, ὡς οὐχ ἁπλῶς οὑτωσὶ παρῆλθεν εἰπὼν ἐν βραχεῖ, ἀλλ’ ὅλον ποιεῖται λόγον, καὶ λίαν πεφροντισμένον, καὶ σύν γε μακραῖς ἐπιεικῶς ἀποδείξεσι φυσικαῖς τε καὶ γραφικαῖς. πολλὴ γάρ τις τότ’ ἦν ἡ θάλασσα τῶν τῆς ἐκκλησίας πολέμων, καὶ ὁ τῶν κυμάτων ἐκείνων ὄγκος σφόδρα γε ᾤδει πρὸς τῶν Εἰκονομάχων πάνυ σφοδρῶς ἀναῤῥιπιζόμενος, περί γε δὴ τῶν εἰρημένων, καὶ πρός γε τοῦ ἐν Θαβωρίῳ φωτός· ἐξ ὧν ἀφορμὰς οὐχ ὁσίας ἀναπλάττοντες τόν τε τῆς εἰκονομαχίας ἠρέθιζον θόρυβον καὶ τὴν ἔνσαρκον τοῦ κυρίου διέβαλλον παρουσίαν· ὡς ἀνωτέρω που διελάβομεν καὶ ἡμεῖς, οὐκ ἐῤῥᾳθυμημένον τινὰ μηκύναντες λόγον·

ΒΥΖΑΝΤΙΝΑ HISTORIE LIB. XXIV. φοὶ τοῖς λεχθησομένοις ἀπιόντες ᾤχοντο. Εἶναι γὰρ viletur, perspecta sua ipsorum ignominia, obsur Παλαμίταις τὸ σκοπιμώτατον, παῦσαι μὲν τὰς ἑορ τὰς τοῦ Θεοῦ, τὴν ἔνσαρκον οικονομίαν μηδαμώς αὐτοῦ προσεμένοις· παῦσαι δὲ καὶ τοὔνομα τοῖς λόγοις τούτοις τοὐμὸν μετὰ τῆς ἐμῆς ἐμφαινόμενον εὐσεβείας. Εἰ οὖν τοῦτο διδείη τις, οὐκ ἂν φθάνοι τὰς Μωσέως καὶ Δαβὶδ καὶ πάσας Ἰουδαϊκές δια γράφων βίβλους, ἅτε χρόνοις ὕστερον ἐκκηρύκτου καταστάντος τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους ἡμῖν. Καί μας θαυμάζειν περίεστι, πῶς Νεστόριον μὲν καὶ Εἰκονο μάχου; τάλλα ζηλοῦσιν αὐτοῖ;, ᾧ μάλιστά γε ἐχρῆν οπωσοῦν ἐχομένῳ φιλαυτίᾳ, ἐν τούτῳ μάλιστα ζηλοῦν οὐ γεγένηται νῦν. Τὴν γὰρ τοῦ Θεοῦ λόγου συγχέοντες ἐνανθρώπησιν ἐκεῖνοι, καὶ τὰς θείας ἐκ μέσου ποιοῦντες εἰκόνας, ὅσα μουσουργοί και λογα γράφοι τῇ Ἐκκλησίᾳ [P. 717] καταλελοίπασιν ᾄσματα καὶ λόγους, τούτων δ' οὐδὲν οὐδαμή συνεξώθησαν· ἀλλ ἶδον καὶ ἐτησίοις ἐγέραιρον πανηγύρεσιν. Οὗτοι δὲ, τό σφισιν εἰωθὰς κανταῦθα ποιεῖν οὐδαμή γε ὀκνοῦντες, καὶ ταύτῃ κἀκείνους τῇ κακίᾳ φιλονεικοῦσι νικῆται. Αἰσχύνη γάρ τοῦτο, καὶ μέλα ἀπόβλητον είναι νομίζεται Παλαμά, καθ' ἐπεσα τοῖς ἀρχηγοῖς τῶν αἱρέσεων εὕρηται σπέρμα δυσσεβείας ἀρχεῖσθαι, εἰ μὴ καὶ τὴν παρ' ἑαυτοῦ συνεισφέροι και κίαν ἐπὶ κακίμ. Ενεργὸν γὰρ ἀεὶ τὸ φιλότιμον ὁ ἀνὴρ ἐνδείκνυται, πανταχή πάντας κακοὺς ἐν κακοῖς υπερβάλλων duerunt ad res dicendas, et discesserunt. Hune enim sibi præcipuum Palamitæ scopum proponunt, ut tum omnes Dei festos dies`aboleant (quoniam incarnationis ejus mysterium nullatenus admit. tunt), tum ctiam impediant, ne amplius in istis bomiliis ac sermonibus nomen meum mea cum pietate appareat. Quod si concederet quispiam, 1146 fieri non posset, quin protinus Mosis, Davidis, et omnes Judæorum libros oblitteraret, utpote cum jampridem Judaeorum gens a nobis damnala et proscripta fuerit. Et hoc mihi valde mirumn accidit, quomodo Nestorium et Iconomachos in aliis æmulentur, nec tamen eosdem nunc æmulati fuerint, hac præsertim in re, in qua illos æmulari deberet is, qui qualicunque sui amore teneretur. Nam licet Dei Verbi incarnationem everterent Iconomachi, et divinas imagines e medio tollerent, attamen nullos hymnnos, nullas homilias, nulla cantica, ex iis quæ scriptores hujusmodi operum Ecclesiæ reliquerunt, abolevere, immo canebant et anniversariis honorabant solemnitatibus. At vero cum Palanitas, quod sui moris est, bic etiam perpetrare.neutiquam pigeat, ista quoque Iconomachos improbitate superare contendunt. Probrosum enim et rejectaneum Palamæ videtur, sibi satis habere quæcunque ab hæreseon ducibus reperta sunt semina impietatis, nisi illorum improbisati suam quoque improbitatem conferat et adjungat. Namque actuosam semper ambitionem præ se fert Palamas, et malitia malos omnes ubique superat. [Cod. Vat. fol. 95 α] Ε'. "Ηδη δὲ τοῦ φθινοπώρου λήγοντος, καὶ τῆς ἑορτῆς ἐπιστάσης ἢ τοῖς ἐμοῖς δεσμοφύλαξιν ἐτήσιος τῇ πανάγνῳ τελεῖται Μητρό τοῦ Θεοῦ, καὶ μὲν δὴ πολλῶν καὶ παντοδαπῶν ἀπο δρῶν ἀναμὶς εἰσιόντων ἅμα καὶ ἐξιόντων ἐς τὸ ἰερόν, ἔλαθέ τις τῶν οὐκ ἀγενῶν καὶ [fol. 95 6] πάλαι φοιτητῶν καὶ ἐς τὰ μάλιστα φίλων ἐμοὶ περὶ δευτέ ραν στη φυλακὴν τῆς νυκτὸς διὰ θυρίδος τινὸς εἰς τὴν ἐμὴν παρεισρυεὶς οἰκίαν. Ετυχε γάρ πως κάτ κείνην ἀσέληνον εἶναι τὴν νύκτα, ἅτε καθ' ἓν ζώδιον, δηλαδὴ τὴν Τοξότην, τῶν δυοῖν διατριβόντων φωστήρων τηνικαῦτα, καὶ μόλις που πεντεκαίδεκα μοίρας ἀφισταμένων ἀλλήλων, μετὰ σύνοδον ἤδη της σελήνης φευγούσης τὸν ἥλιον, καὶ μήπω μηδ' αὐτῆς μηδ' ἐπὶ βραχύ δυναμένης βραχείας γοῦν τῇ καθ' ἡμᾶς οἰκουμέν να χορηγεῖν τῶν οἰκείων αὐτῶν τὰς λαμπάδας. Ἐγὼ γοῦν ἀήθους καὶ ξένου τινὸς αἰσθόμενος ἐντεῦθεν πατάγου τὰ μὲν πρῶτα διὰ τὴν ἀωρίαν ἐξεπεπλήγ μην· εἶτα φωτός κομισθέντος καὶ ἰδὼν οὐδ᾽ οὕτως οὐδέπω τῶν γνωρίμων ἐντὸς ἐνόμιζον εἶναί τινα, μακρῶν διὰ τὴν ἐκδημίαν ἤδη που παραβξυέντων ἐτῶν, καὶ αὐτὰ σχεδὸν τῶν χαρακτήρων της όψεως αὐτοῦ τὰ σημεῖα τῆς ἐμῆς ἀφηρημένων μνήμης. Αλλ' ἐκεῖνος ἐπεί τε ἴδοι καὶ ἀναγνοίη βεβαίως ἐμὲ, βύθιόν τι καὶ σφόδρα περιπαθές ἀνώμωξεν, οἷον ἄθρουν τινὰ καὶ ἐμιχλώδη καπνὸν καμινιαίας αι V. Exeunte jam autumno cum instante festo' quod a meis custodibus quotannis castissime CClebratur Matri Dei, turba hominum omnis generis promiscue intraret templum atque egrede - retur, vir nobilis quidam, qui quondam meus fuerat discipulus mibique maxime familiaris, clam secunda jam noctis vigilia per fenestram quamdam in meam irrepsit domum. Evenit enim forte ut illa nox esset illuuis, quod in uno zodiaci signo, Sagittario, utrumque lumen tum versabatur et vis quindecim fere partibus alterum ab altero distabat luna post congressum jam solem fugiente, ita ut ipsa ne in breve quidem tempus vel exigua nostram terram luce collustrare posset. Ego autem cum nocte intempesta novum atque insolitum audirem strepitum, primum quidem metu perterritus eram; deinde vero lumine allɔto cum jam cernere oculis possem, nequaquam notum quemdam mihi hominem intus esse putabam. Multos enim jam annos ille peregrinatus fuerat, ita ut temporis longitudine signa atque lineamenta oris ejus ex mea memoria fere excidissent. 11464 Ille autem cum me videret atque plane agnosceret, vehementer commotus ab imo pectore suspirium eduxit, et velmi densum atque nebulosum fumum et fuliginem fornacalem animi intus summo dolore æstuantis ex fic desinit editio Boiviui, nempe in libri xxιν parte priori; partem alteram, quam subnectinus, cum libris x et xxvi, ex codice Vaticano; libros xxVH-XXXV ex codd. Paris, primus edidit lmm. Bekkerus, Bonn e 1855, Quod autem Boivinius libros xxxvm numeraverit, hoc inde fluxisse videtur quod libri xxiv partem posteriorem pro libro novo habuerit. EDIT.

PG 148:1439ὅτε δὴ καὶ πάσας μὲν ἀρχὰς, πάσας δ’ ἐξουσίας, οἱ τῆς νόσου ταύτης ὑπηρέται διενενέμηντο, καὶ πᾶσα πάντων ἅμιλλα πρὸς τὸν ὅμοιον τῆς κακίας ταύτης ἐτέτακτο δρόμον, καὶ σχεδὸν ὁ τῶν τηνικαῦτα βίος ἀνθρώπων, διὰ τρυφὴν καὶ βλακείαν, εἰς τὴν τῶν βασιλικῶν θεσπισμάτων ἔκλινε κολακείαν, καὶ πάνυ βραχεῖς τινες ἦσαν, ὧν ἐλεύθερον τῆς ψυχῆς ὑπῆρχε τὸ φρόνημα, καὶ ἔζει τὸ τῆς καρδίας πῦρ, μεθ’ οὗ καὶ πρὸς τὸ πολέμιον ἐκεῖνο γενναίως ἀντεστρατεύοντο πῦρ, καὶ τοῖς λόγοις τοῦ σοφοῦ τοῦδ’ ἀνδρὸς συνεμάχουν ἐκ τῶν ἐνόντων, οἱ μὲν λόγοις, οἱ δ’ ἔργοις, οἱ δὲ δι’ ἑκατέρων. ὧν εἷς καὶ Θεόδωρος ἦν, ὁ πολλὴν μὲν τὴν ἐκ λόγων σοφίαν, πολλὴν δὲ τὴν τοῦ σώματος καρτερίαν πρὸς τὰς τῶν πολεμίων ἐκείνων πληγὰς ἐνδειξάμενος, καὶ δι’ αὐτῶν τοῖς πατρίοις τὸ βέβαιον καὶ ἀσάλευτον χαρισάμενος δόγμασι τὸ νεμόμενον ἔπαυσε τῆς κακίας ἐκείνης. καὶ μὲν δὴ πολλῶν ὄντων, ἃ τῇ τοῦ θεοῦ ἐκκλησίᾳ καταλελοίπει συγγράμματα, πλήρη σοφίας ἐπιστημονικῆς καὶ ἅμα δ’ εὐσεβείας σεμνῶς πανηγυριζούσης, ὁ μέγας οὗτος διδάσκαλος, ἔνια μὲν καὶ ἡμῖν εἰς τὴν ἀνωτέρω που χρείαν μεγίστην παρέσχετο συμμαχίαν·

ore exhalavit, meque circumidalis collo brachiis θάλης τῆς Ενδον ἐπιεικῶς ἐξυνωμένης ψυχής ανα amplexatus a lacrymis sibi temperare non potuit, neque-save so tenere quominus diceret, quæ sensus mœrore atque lætitia commistus, cum secum ipse conflictatur animumque quasi aliq colore in buit, nobis suggerere atque injicere solet. Deinde manibus sublatis, Gratias tibi ago, inquit, Deus omnipotens, quod ante mortem optatissimi mihi hominis aspectu frui permisisti, quem ego adhuc usque omnibus quæ sunt in vita dulcia, semper potiorein babui, adeo ut nunc prae nimia atque immodica voluptate n.ei ipsius prope oblitus esse videar, neque satis certo sciam utrum dormiens an vigilans inmensa hac voluptate perfundar. Tam vehemens erima tamque prorsus insolita commotio invasit animum, ut multo mibi melius videatur, & omnibus illis longis terra marique itineribus et tam incertis vitæ erroribus omissis, qui me longum per tempus molestiis perpetuis obruerunt, Milne bic, o venerandum mihi caput, ad pedes tuis aliseram finire vitam. › Multa igitur ejusmodi cum ille Diagnal.crymarum vies oculis prorumpente diceret, ego quoque attentius in eum oculis defixis sensim paulatimque signa, quibus cuan agnoscerem, quædara in auimo colligebam, et posteaquam plane, quinam esset, tautem cognovi, etiam ipse lucrymas fudi oblectatione affectus morore temperato. Solet enim etiam ex voluptate interdum Magrans erumpere lacryma, cum contrați, animi afectionis viagritudinem dissipante atque propulsante natura quasi per foramina oculorum tristitiæ salsuginem exhauriat et grave hoc onus tanquam nothas atque perniciales pestes, que irrepserint, morbumque animi adventitium et alienum abjiciat. Affuil autern Agathangelus, Callistrati Bliorum major natu. Cum vero uterque postremo animum recepisset, alter cum altero narrationes communicabat cum de aliis rebus tum maxime de calamitatibus, quas fortuna incertis casibus Dei Ecclesiæ rebusque publicis inflixisset, Deo eas admittente ob eversionem patriarum religionis dogmatum, quam ne tibi quidem, ignotam e se ego arbitror. Memimi enim te tune temporis affuisse et accurate Palamam cognovisse,cam dogmata polytheismi simulque atheismi parturiret, interdum vero etiam non Solum hac erutaret, sed etiam varius improbitates quæ passim atque diversis temporibus a veteribus hæreticis inventæ atque memoratæ sunt. Haud ita multo post ea peperit atque in lucem produxit obsecundantibus iis, qui tunc suo arbitrio omnia moderari poterant. Quare eversumi est maximum atque celeberrimum templum, eversumļes! sacrum illud altare Deo itam suam in hisce rebus adumbrante quam ob nefariam haue impietatem concepit. Cum autem iis jam procedente tempore họ - Beste agere non liceret, sed improba facinora nou possent non edere, factum est ut perpetno res Romana diripereiur et conturbaretur, neque unquam Dei ira otiosa esse posset 1148 line nos πέμπων του στόματος· καὶ μα περιχυθείς και περιβαλών με οὐκέθ' ἑαυτὴν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνα το, οὐδ᾽ ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅτι για μη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχούσα και πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἐξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς. Ἔπειτ' ἀνασχὼν εἰς ύψος τὰς χεῖ ρα, ο Ευχαριστώ σοι, πάντων, ο έλεγε, ο Θεός, ότι με πρὶν ἢ θανείν, θεατήν ἐδεδώκεις γενέσθα: τοῦ πολου μένου, ἐν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τότε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν πκούμενος· ὡς νίκ γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντες κινδυνεύω τ κεῖν ἐκλαθέσθαι πω; καὶ ἐμαυτού, μηδ' ἀκριβῶς εἰδέναι είτε καθεύδοντος το τοσούτον χρήμα της 4δονής περιγίνεται, εἴτε ἐγρηγορώει. Ούτω μοι π δρὸν τὸ πέθο, καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακαι τε ψυχή, και μας μακρώ τινι βέλτιον εἶναι δοκεί, παι σας τὰς τέως μακρές περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφιμένω, καὶ τὰ; οὕτως ἀτεκμάρτους κλίνας του βίου, αν με μακρού τινος περιεντούσε χρόνου χθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα, νῦν ἐνταυθοί, Θεία σμία μοι κεφαλή, παρὰ τοὺς πόδας τους σους τον λαίπωρον κάψειν βίον.. Πολλά τε οὖν ἐκείνα τοιαῦτα λέγοντος, καὶ ἅμα δακρύων ἀναβληγνύναι ἐξ ὀφθαλμῶν μύακας, ἀτενέστερον καγώ της ε απερεισάμενος ἐς αὐτὸν, κρέμα καὶ κατ' ολίγον ἀναγνωρισμάτων ίχνη τινὰ συνέλεγον ήδη καὶ αὐτό; εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὥστε καὶ τελέω; ὁδη εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπιπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς, ξυμμιγή πως τῷ λυποῦνει την τέρψιν καρπούμενος· φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆ; - νίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον, τοῦ τῆς εθν μίας καπνού διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἔξεως ἀντιπαθείς, [ί. 96 ε] καθάπερ δε σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἄλμην πενα σης τῆς λύπης, καὶ τὸ βάρος ἀποτ:νασσομένη; ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγρά τους είν ρας καὶ νόσημα έπηλυ λογισμῶν. "Ην γε μὴν τ Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος Αγαθάγγε λος ὄνομα τἀνδρί. Χρόνω γε μήν ἑαυτοὺς ἀνεύη τες ἑκάτεροι, ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα δ δασκάλοις διηγημάτων, τά τε ἄλλα καὶ ὅσα; τών ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχοι κεκομίκασι τη γ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ δια της πολιτικούς προ γμασι τας συμφοράς, τοῦ Θεοῦ συγκεχωρηκότας δια τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας ταγμάτων αθέτησιν, ἦν οὐδὲ σὲ λεος θάναι δοκεί μοι, έγωγε έφασκον ἐπι γὰρ ἐνταυθοί παρείναι σε μέμνημαι, καὶ επέτει σαφῶς Παλαμον κύοντα μὲν ἐτ᾽ ἐν γαστρὶ μοχθης, καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθείας ἅμα καὶ ἀθεια; δέ ματα, ἔστι δ' οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταυτά τα 2.1 ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην και κατά διαφόρους ενός χρόνους αἱρέσεως εὔγητα: καλυειδή κακίας ἐπι μνήματα. "Α και μικρόν ύστερον γεγέννηκε πέ προύπτον και θρεψε, μαιευτα μένων των την ε δυναμένων ἄγειν και φέρειν τα πράγματα, καθῄρηται μὲν τὸ μέγα και περιβόητον τέμενος, συγκαθώρηται δ' ἅμ᾽ αὐτῷ καὶ τὸ θέξειν ἐκεῖνα θε σιαστήριον, τοῦ Θεοῦ ζωγραφοῦντας ἐν αὐτὸς τὴν και

καὶ νῦν δ’ αὖθις κατὰ γνώμην ἂν εἴη καὶ οὐ μάλα γέ τοι ἀηδὲς ἐμοὶ, τῶν ἐκείνου βίβλων, ὡς ἐξ ἱερᾶς τινος ὁπλοθήκης, τὸ καίριον καὶ τῇ παρούσῃ χρείᾳ πάλιν ἀνειληφέναι ξίφος. προτίθησι γὰρ ἐκεῖ τὰ τῶν προέδρων τῆς εἰκονομαχίας ἐναγώνια ῥήματα πρότερον, ἔχοντα οὕτως. (ΙΓ.) Προγνοὺς, φησὶν, ὁ Χριστὸς τὸν θάνατον αὐτοῦ ἠθέλησε τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ μαθηταῖς καὶ ἀποστόλοις παραδοῦναι, δι’ οὗ ἠράσθη πράγματος, τύπον εἰς σῶμα αὐτοῦ· ἵνα διὰ τῆς ἱερατικῆς ἀναγωγῆς λάβωμεν ὡς κυρίως καὶ ἀληθῶς σῶμα αὐτοῦ. εἶτα ἐπιφέρει τὴν ἐκείνην οὗτος καθαίρεσιν οὑτωσί. ἡμεῖς δὲ, φησὶν, οὔτε εἰκόνα οὔτε τύπον τοῦ σώματος ἐκείνου ταῦτα λέγομεν, εἰ καὶ συμβολικῶς ἐπιτελεῖται, ἀλλ’ αὐτὸ τὸ σῶμα τοῦ Χριστοῦ τὸ τεθεωμένον. τοῦτο καὶ τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ παρεδίδου, λάβετε, φάγετε τὸ σῶμά μου, λέγων, οὐχὶ τὴν εἰκόνα τοῦ σώματός μου. ὡς γὰρ ἐκ τῆς παρθένου τὴν σάρκα διὰ τοῦ πνεύματος τοῦ ἁγίου ἑαυτῷ ὑπεστήσατο·

ore exhalavit, meque circumidalis collo brachiis θάλης τῆς Ενδον ἐπιεικῶς ἐξυνωμένης ψυχής ανα amplexatus a lacrymis sibi temperare non potuit, neque-save so tenere quominus diceret, quæ sensus mœrore atque lætitia commistus, cum secum ipse conflictatur animumque quasi aliq colore in buit, nobis suggerere atque injicere solet. Deinde manibus sublatis, Gratias tibi ago, inquit, Deus omnipotens, quod ante mortem optatissimi mihi hominis aspectu frui permisisti, quem ego adhuc usque omnibus quæ sunt in vita dulcia, semper potiorein babui, adeo ut nunc prae nimia atque immodica voluptate n.ei ipsius prope oblitus esse videar, neque satis certo sciam utrum dormiens an vigilans inmensa hac voluptate perfundar. Tam vehemens erima tamque prorsus insolita commotio invasit animum, ut multo mibi melius videatur, & omnibus illis longis terra marique itineribus et tam incertis vitæ erroribus omissis, qui me longum per tempus molestiis perpetuis obruerunt, Milne bic, o venerandum mihi caput, ad pedes tuis aliseram finire vitam. › Multa igitur ejusmodi cum ille Diagnal.crymarum vies oculis prorumpente diceret, ego quoque attentius in eum oculis defixis sensim paulatimque signa, quibus cuan agnoscerem, quædara in auimo colligebam, et posteaquam plane, quinam esset, tautem cognovi, etiam ipse lucrymas fudi oblectatione affectus morore temperato. Solet enim etiam ex voluptate interdum Magrans erumpere lacryma, cum contrați, animi afectionis viagritudinem dissipante atque propulsante natura quasi per foramina oculorum tristitiæ salsuginem exhauriat et grave hoc onus tanquam nothas atque perniciales pestes, que irrepserint, morbumque animi adventitium et alienum abjiciat. Affuil autern Agathangelus, Callistrati Bliorum major natu. Cum vero uterque postremo animum recepisset, alter cum altero narrationes communicabat cum de aliis rebus tum maxime de calamitatibus, quas fortuna incertis casibus Dei Ecclesiæ rebusque publicis inflixisset, Deo eas admittente ob eversionem patriarum religionis dogmatum, quam ne tibi quidem, ignotam e se ego arbitror. Memimi enim te tune temporis affuisse et accurate Palamam cognovisse,cam dogmata polytheismi simulque atheismi parturiret, interdum vero etiam non Solum hac erutaret, sed etiam varius improbitates quæ passim atque diversis temporibus a veteribus hæreticis inventæ atque memoratæ sunt. Haud ita multo post ea peperit atque in lucem produxit obsecundantibus iis, qui tunc suo arbitrio omnia moderari poterant. Quare eversumi est maximum atque celeberrimum templum, eversumļes! sacrum illud altare Deo itam suam in hisce rebus adumbrante quam ob nefariam haue impietatem concepit. Cum autem iis jam procedente tempore họ - Beste agere non liceret, sed improba facinora nou possent non edere, factum est ut perpetno res Romana diripereiur et conturbaretur, neque unquam Dei ira otiosa esse posset 1148 line nos πέμπων του στόματος· καὶ μα περιχυθείς και περιβαλών με οὐκέθ' ἑαυτὴν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνα το, οὐδ᾽ ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅτι για μη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχούσα και πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἐξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς. Ἔπειτ' ἀνασχὼν εἰς ύψος τὰς χεῖ ρα, ο Ευχαριστώ σοι, πάντων, ο έλεγε, ο Θεός, ότι με πρὶν ἢ θανείν, θεατήν ἐδεδώκεις γενέσθα: τοῦ πολου μένου, ἐν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τότε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν πκούμενος· ὡς νίκ γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντες κινδυνεύω τ κεῖν ἐκλαθέσθαι πω; καὶ ἐμαυτού, μηδ' ἀκριβῶς εἰδέναι είτε καθεύδοντος το τοσούτον χρήμα της 4δονής περιγίνεται, εἴτε ἐγρηγορώει. Ούτω μοι π δρὸν τὸ πέθο, καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακαι τε ψυχή, και μας μακρώ τινι βέλτιον εἶναι δοκεί, παι σας τὰς τέως μακρές περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφιμένω, καὶ τὰ; οὕτως ἀτεκμάρτους κλίνας του βίου, αν με μακρού τινος περιεντούσε χρόνου χθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα, νῦν ἐνταυθοί, Θεία σμία μοι κεφαλή, παρὰ τοὺς πόδας τους σους τον λαίπωρον κάψειν βίον.. Πολλά τε οὖν ἐκείνα τοιαῦτα λέγοντος, καὶ ἅμα δακρύων ἀναβληγνύναι ἐξ ὀφθαλμῶν μύακας, ἀτενέστερον καγώ της ε απερεισάμενος ἐς αὐτὸν, κρέμα καὶ κατ' ολίγον ἀναγνωρισμάτων ίχνη τινὰ συνέλεγον ήδη καὶ αὐτό; εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὥστε καὶ τελέω; ὁδη εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπιπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς, ξυμμιγή πως τῷ λυποῦνει την τέρψιν καρπούμενος· φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆ; - νίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον, τοῦ τῆς εθν μίας καπνού διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἔξεως ἀντιπαθείς, [ί. 96 ε] καθάπερ δε σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἄλμην πενα σης τῆς λύπης, καὶ τὸ βάρος ἀποτ:νασσομένη; ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγρά τους είν ρας καὶ νόσημα έπηλυ λογισμῶν. "Ην γε μὴν τ Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος Αγαθάγγε λος ὄνομα τἀνδρί. Χρόνω γε μήν ἑαυτοὺς ἀνεύη τες ἑκάτεροι, ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα δ δασκάλοις διηγημάτων, τά τε ἄλλα καὶ ὅσα; τών ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχοι κεκομίκασι τη γ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ δια της πολιτικούς προ γμασι τας συμφοράς, τοῦ Θεοῦ συγκεχωρηκότας δια τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας ταγμάτων αθέτησιν, ἦν οὐδὲ σὲ λεος θάναι δοκεί μοι, έγωγε έφασκον ἐπι γὰρ ἐνταυθοί παρείναι σε μέμνημαι, καὶ επέτει σαφῶς Παλαμον κύοντα μὲν ἐτ᾽ ἐν γαστρὶ μοχθης, καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθείας ἅμα καὶ ἀθεια; δέ ματα, ἔστι δ' οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταυτά τα 2.1 ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην και κατά διαφόρους ενός χρόνους αἱρέσεως εὔγητα: καλυειδή κακίας ἐπι μνήματα. "Α και μικρόν ύστερον γεγέννηκε πέ προύπτον και θρεψε, μαιευτα μένων των την ε δυναμένων ἄγειν και φέρειν τα πράγματα, καθῄρηται μὲν τὸ μέγα και περιβόητον τέμενος, συγκαθώρηται δ' ἅμ᾽ αὐτῷ καὶ τὸ θέξειν ἐκεῖνα θε σιαστήριον, τοῦ Θεοῦ ζωγραφοῦντας ἐν αὐτὸς τὴν και

εἰ χρὴ δὲ κἀκ τῶν καθ’ ἡμᾶς τοῦτο δηλῶσαι, ὡς ὁ ἄρτος καὶ ὁ οἶνος καὶ τὸ ὕδωρ φυσικῶς εἰς σῶμα καὶ αἷμα τοῦ ἐσθίοντος καὶ πίνοντος μεταβάλλεται, καὶ οὐκ ἂν εἴπομεν ἕτερον σῶμα γίνεσθαι παρὰ τὸ πρότερον, οὕτω δὴ καὶ ταῦτα ὑπερφυῶς ἐπικλήσει τοῦ ἱερατεύοντος, ἐπιφοιτήσει τε τοῦ ἁγίου πνεύματος, εἰς σῶμα καὶ αἷμα Χριστοῦ μεταβάλλεται. ἰδοὺ καὶ ὁ μέγας οὗτος διδάσκαλος ταὐτὰ τῷ ἁγίῳ ἐκείνῳ φθέγγεται πατρὶ, καὶ πολλῷ πλέον, ἢ Παλαμᾶς τοῖς ἀτοπωτάτοις ἐκείνοις Εἰκονομάχοις. ἁλίσκεται γὰρ κἀνταῦθα καὶ τούτους ἐς τὴν ὁμοίαν κακίαν ὑπερβαλόμενος, εἴ τις τὰ ἀμφοῖν παράλληλα θέμενος συνορῴη ἐγκλήματα· μάλα εἰκότως. τὰ γὰρ θεῖα δόγματα, κανόσι πατέρων ὀρθῶς ῥυθμιζόμενα, παραλύειν οὐκ οἶδεν οὔθ’ ἣν ἅπαξ ἥρμοσται συμφωνίαν πρὸς ἑαυτὰ, οὔθ’ ἣν αὖ πρὸς τὰ ὁμόστιχα. τὸ δὲ κακὸν, οὐδέσι κανόσιν ἑπόμενον, συμφωνεῖν οὐκ οἶδεν οὐδέσιν· ἀλλὰ μάχεται μὲν τῷ φύσει καλῷ, μάχεται δ’ οἷς ἔναγχος γέγηθε συμφωνῶν, μάχεται δ’ ἐπίσης καὶ ἑαυτῷ. οὕτως ἐμμανῆ τε καὶ ἄτοπον ἔσχε τὴν ἕξιν ἀεὶ τὰ κακά.

ore exhalavit, meque circumidalis collo brachiis θάλης τῆς Ενδον ἐπιεικῶς ἐξυνωμένης ψυχής ανα amplexatus a lacrymis sibi temperare non potuit, neque-save so tenere quominus diceret, quæ sensus mœrore atque lætitia commistus, cum secum ipse conflictatur animumque quasi aliq colore in buit, nobis suggerere atque injicere solet. Deinde manibus sublatis, Gratias tibi ago, inquit, Deus omnipotens, quod ante mortem optatissimi mihi hominis aspectu frui permisisti, quem ego adhuc usque omnibus quæ sunt in vita dulcia, semper potiorein babui, adeo ut nunc prae nimia atque immodica voluptate n.ei ipsius prope oblitus esse videar, neque satis certo sciam utrum dormiens an vigilans inmensa hac voluptate perfundar. Tam vehemens erima tamque prorsus insolita commotio invasit animum, ut multo mibi melius videatur, & omnibus illis longis terra marique itineribus et tam incertis vitæ erroribus omissis, qui me longum per tempus molestiis perpetuis obruerunt, Milne bic, o venerandum mihi caput, ad pedes tuis aliseram finire vitam. › Multa igitur ejusmodi cum ille Diagnal.crymarum vies oculis prorumpente diceret, ego quoque attentius in eum oculis defixis sensim paulatimque signa, quibus cuan agnoscerem, quædara in auimo colligebam, et posteaquam plane, quinam esset, tautem cognovi, etiam ipse lucrymas fudi oblectatione affectus morore temperato. Solet enim etiam ex voluptate interdum Magrans erumpere lacryma, cum contrați, animi afectionis viagritudinem dissipante atque propulsante natura quasi per foramina oculorum tristitiæ salsuginem exhauriat et grave hoc onus tanquam nothas atque perniciales pestes, que irrepserint, morbumque animi adventitium et alienum abjiciat. Affuil autern Agathangelus, Callistrati Bliorum major natu. Cum vero uterque postremo animum recepisset, alter cum altero narrationes communicabat cum de aliis rebus tum maxime de calamitatibus, quas fortuna incertis casibus Dei Ecclesiæ rebusque publicis inflixisset, Deo eas admittente ob eversionem patriarum religionis dogmatum, quam ne tibi quidem, ignotam e se ego arbitror. Memimi enim te tune temporis affuisse et accurate Palamam cognovisse,cam dogmata polytheismi simulque atheismi parturiret, interdum vero etiam non Solum hac erutaret, sed etiam varius improbitates quæ passim atque diversis temporibus a veteribus hæreticis inventæ atque memoratæ sunt. Haud ita multo post ea peperit atque in lucem produxit obsecundantibus iis, qui tunc suo arbitrio omnia moderari poterant. Quare eversumi est maximum atque celeberrimum templum, eversumļes! sacrum illud altare Deo itam suam in hisce rebus adumbrante quam ob nefariam haue impietatem concepit. Cum autem iis jam procedente tempore họ - Beste agere non liceret, sed improba facinora nou possent non edere, factum est ut perpetno res Romana diripereiur et conturbaretur, neque unquam Dei ira otiosa esse posset 1148 line nos πέμπων του στόματος· καὶ μα περιχυθείς και περιβαλών με οὐκέθ' ἑαυτὴν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνα το, οὐδ᾽ ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅτι για μη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχούσα και πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἐξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς. Ἔπειτ' ἀνασχὼν εἰς ύψος τὰς χεῖ ρα, ο Ευχαριστώ σοι, πάντων, ο έλεγε, ο Θεός, ότι με πρὶν ἢ θανείν, θεατήν ἐδεδώκεις γενέσθα: τοῦ πολου μένου, ἐν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τότε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν πκούμενος· ὡς νίκ γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντες κινδυνεύω τ κεῖν ἐκλαθέσθαι πω; καὶ ἐμαυτού, μηδ' ἀκριβῶς εἰδέναι είτε καθεύδοντος το τοσούτον χρήμα της 4δονής περιγίνεται, εἴτε ἐγρηγορώει. Ούτω μοι π δρὸν τὸ πέθο, καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακαι τε ψυχή, και μας μακρώ τινι βέλτιον εἶναι δοκεί, παι σας τὰς τέως μακρές περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφιμένω, καὶ τὰ; οὕτως ἀτεκμάρτους κλίνας του βίου, αν με μακρού τινος περιεντούσε χρόνου χθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα, νῦν ἐνταυθοί, Θεία σμία μοι κεφαλή, παρὰ τοὺς πόδας τους σους τον λαίπωρον κάψειν βίον.. Πολλά τε οὖν ἐκείνα τοιαῦτα λέγοντος, καὶ ἅμα δακρύων ἀναβληγνύναι ἐξ ὀφθαλμῶν μύακας, ἀτενέστερον καγώ της ε απερεισάμενος ἐς αὐτὸν, κρέμα καὶ κατ' ολίγον ἀναγνωρισμάτων ίχνη τινὰ συνέλεγον ήδη καὶ αὐτό; εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὥστε καὶ τελέω; ὁδη εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπιπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς, ξυμμιγή πως τῷ λυποῦνει την τέρψιν καρπούμενος· φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆ; - νίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον, τοῦ τῆς εθν μίας καπνού διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἔξεως ἀντιπαθείς, [ί. 96 ε] καθάπερ δε σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἄλμην πενα σης τῆς λύπης, καὶ τὸ βάρος ἀποτ:νασσομένη; ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγρά τους είν ρας καὶ νόσημα έπηλυ λογισμῶν. "Ην γε μὴν τ Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος Αγαθάγγε λος ὄνομα τἀνδρί. Χρόνω γε μήν ἑαυτοὺς ἀνεύη τες ἑκάτεροι, ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα δ δασκάλοις διηγημάτων, τά τε ἄλλα καὶ ὅσα; τών ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχοι κεκομίκασι τη γ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ δια της πολιτικούς προ γμασι τας συμφοράς, τοῦ Θεοῦ συγκεχωρηκότας δια τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας ταγμάτων αθέτησιν, ἦν οὐδὲ σὲ λεος θάναι δοκεί μοι, έγωγε έφασκον ἐπι γὰρ ἐνταυθοί παρείναι σε μέμνημαι, καὶ επέτει σαφῶς Παλαμον κύοντα μὲν ἐτ᾽ ἐν γαστρὶ μοχθης, καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθείας ἅμα καὶ ἀθεια; δέ ματα, ἔστι δ' οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταυτά τα 2.1 ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην και κατά διαφόρους ενός χρόνους αἱρέσεως εὔγητα: καλυειδή κακίας ἐπι μνήματα. "Α και μικρόν ύστερον γεγέννηκε πέ προύπτον και θρεψε, μαιευτα μένων των την ε δυναμένων ἄγειν και φέρειν τα πράγματα, καθῄρηται μὲν τὸ μέγα και περιβόητον τέμενος, συγκαθώρηται δ' ἅμ᾽ αὐτῷ καὶ τὸ θέξειν ἐκεῖνα θε σιαστήριον, τοῦ Θεοῦ ζωγραφοῦντας ἐν αὐτὸς τὴν και

(ΙΔ.) Προςοιστέον δ’ ὑμῖν καὶ ἃ Γρηγορίῳ τῷ Νυσσαέων εἴρηται πρότερον, ἵνα γνῶτε τὴν τοῦ καλοῦ συμφωνίαν ἑκασταχόθεν καὶ πολλαχόθεν ὁμοίως ἔχουσαν. ὁ ἄρτος, φησὶν, ἄρτος ἐστὶ τέως κοινός· ἀλλ’ ὅταν αὐτὸν τὸ μυστήριον ἱερουργήσῃ, σῶμα Χριστοῦ λέγεταί τε καὶ γίνεται. ἦ που μακρά τις ἂν εἴη σχολῆς ἀωρία, μὴ τοῖς οὕτω λεχθεῖσιν ἀρκουμένους πλείω ζητεῖν εἰς ἐκλογὴν τοῦ καλοῦ τε καὶ χείρονος ἔτι. ὁρᾶτε γὰρ ὑμεῖς, ὅπως ἀμογητὶ, καὶ κατὰ τὸ αὐτόματον εἰπεῖν, ἀναῤῥήγνυται πανταχόθεν τὰ τῆς πονηρᾶς τοῦ ἀνδρὸς ἑορτῆς ἀνακαλυπτήρια, καὶ δέδεικται σαφῶς πάσαις μὲν αἱρέσεσιν ἔνοχος ὢν, πάσας δ’ ὑπερβάλλων ἑκασταχοῦ, πάσας δ’ εἰς ἀναίρεσιν τῆς ἐνσάρκου θείας συνάπτων οἰκονομίας· ὡς ἀνωτέρω τε πολλάκις ἡμῖν δέδεικται καὶ πολλῷ πρότερον ἐν τοῖς ἡμῶν Ἀντιῤῥητικοῖς. πηγὴ δ’ ἁπάντων κακῶν τουτωνὶ καὶ θεμέλιος ἀμαθία καὶ οἴησις, οἷς φάρμακον οὐκ ἔστιν εὑρεῖν τῶν ἁπάντων οὐδὲν οὐδαμῆ· οὐδ’ ἁλώσιμα ταῦτα τέχνῃ γένοιτ’ ἂν οὐδενί γε τῷ τρόπῳ τῶν πάντων τινί.

ore exhalavit, meque circumidalis collo brachiis θάλης τῆς Ενδον ἐπιεικῶς ἐξυνωμένης ψυχής ανα amplexatus a lacrymis sibi temperare non potuit, neque-save so tenere quominus diceret, quæ sensus mœrore atque lætitia commistus, cum secum ipse conflictatur animumque quasi aliq colore in buit, nobis suggerere atque injicere solet. Deinde manibus sublatis, Gratias tibi ago, inquit, Deus omnipotens, quod ante mortem optatissimi mihi hominis aspectu frui permisisti, quem ego adhuc usque omnibus quæ sunt in vita dulcia, semper potiorein babui, adeo ut nunc prae nimia atque immodica voluptate n.ei ipsius prope oblitus esse videar, neque satis certo sciam utrum dormiens an vigilans inmensa hac voluptate perfundar. Tam vehemens erima tamque prorsus insolita commotio invasit animum, ut multo mibi melius videatur, & omnibus illis longis terra marique itineribus et tam incertis vitæ erroribus omissis, qui me longum per tempus molestiis perpetuis obruerunt, Milne bic, o venerandum mihi caput, ad pedes tuis aliseram finire vitam. › Multa igitur ejusmodi cum ille Diagnal.crymarum vies oculis prorumpente diceret, ego quoque attentius in eum oculis defixis sensim paulatimque signa, quibus cuan agnoscerem, quædara in auimo colligebam, et posteaquam plane, quinam esset, tautem cognovi, etiam ipse lucrymas fudi oblectatione affectus morore temperato. Solet enim etiam ex voluptate interdum Magrans erumpere lacryma, cum contrați, animi afectionis viagritudinem dissipante atque propulsante natura quasi per foramina oculorum tristitiæ salsuginem exhauriat et grave hoc onus tanquam nothas atque perniciales pestes, que irrepserint, morbumque animi adventitium et alienum abjiciat. Affuil autern Agathangelus, Callistrati Bliorum major natu. Cum vero uterque postremo animum recepisset, alter cum altero narrationes communicabat cum de aliis rebus tum maxime de calamitatibus, quas fortuna incertis casibus Dei Ecclesiæ rebusque publicis inflixisset, Deo eas admittente ob eversionem patriarum religionis dogmatum, quam ne tibi quidem, ignotam e se ego arbitror. Memimi enim te tune temporis affuisse et accurate Palamam cognovisse,cam dogmata polytheismi simulque atheismi parturiret, interdum vero etiam non Solum hac erutaret, sed etiam varius improbitates quæ passim atque diversis temporibus a veteribus hæreticis inventæ atque memoratæ sunt. Haud ita multo post ea peperit atque in lucem produxit obsecundantibus iis, qui tunc suo arbitrio omnia moderari poterant. Quare eversumi est maximum atque celeberrimum templum, eversumļes! sacrum illud altare Deo itam suam in hisce rebus adumbrante quam ob nefariam haue impietatem concepit. Cum autem iis jam procedente tempore họ - Beste agere non liceret, sed improba facinora nou possent non edere, factum est ut perpetno res Romana diripereiur et conturbaretur, neque unquam Dei ira otiosa esse posset 1148 line nos πέμπων του στόματος· καὶ μα περιχυθείς και περιβαλών με οὐκέθ' ἑαυτὴν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνα το, οὐδ᾽ ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅτι για μη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχούσα και πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἐξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς. Ἔπειτ' ἀνασχὼν εἰς ύψος τὰς χεῖ ρα, ο Ευχαριστώ σοι, πάντων, ο έλεγε, ο Θεός, ότι με πρὶν ἢ θανείν, θεατήν ἐδεδώκεις γενέσθα: τοῦ πολου μένου, ἐν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τότε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν πκούμενος· ὡς νίκ γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντες κινδυνεύω τ κεῖν ἐκλαθέσθαι πω; καὶ ἐμαυτού, μηδ' ἀκριβῶς εἰδέναι είτε καθεύδοντος το τοσούτον χρήμα της 4δονής περιγίνεται, εἴτε ἐγρηγορώει. Ούτω μοι π δρὸν τὸ πέθο, καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακαι τε ψυχή, και μας μακρώ τινι βέλτιον εἶναι δοκεί, παι σας τὰς τέως μακρές περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφιμένω, καὶ τὰ; οὕτως ἀτεκμάρτους κλίνας του βίου, αν με μακρού τινος περιεντούσε χρόνου χθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα, νῦν ἐνταυθοί, Θεία σμία μοι κεφαλή, παρὰ τοὺς πόδας τους σους τον λαίπωρον κάψειν βίον.. Πολλά τε οὖν ἐκείνα τοιαῦτα λέγοντος, καὶ ἅμα δακρύων ἀναβληγνύναι ἐξ ὀφθαλμῶν μύακας, ἀτενέστερον καγώ της ε απερεισάμενος ἐς αὐτὸν, κρέμα καὶ κατ' ολίγον ἀναγνωρισμάτων ίχνη τινὰ συνέλεγον ήδη καὶ αὐτό; εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὥστε καὶ τελέω; ὁδη εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπιπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς, ξυμμιγή πως τῷ λυποῦνει την τέρψιν καρπούμενος· φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆ; - νίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον, τοῦ τῆς εθν μίας καπνού διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἔξεως ἀντιπαθείς, [ί. 96 ε] καθάπερ δε σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἄλμην πενα σης τῆς λύπης, καὶ τὸ βάρος ἀποτ:νασσομένη; ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγρά τους είν ρας καὶ νόσημα έπηλυ λογισμῶν. "Ην γε μὴν τ Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος Αγαθάγγε λος ὄνομα τἀνδρί. Χρόνω γε μήν ἑαυτοὺς ἀνεύη τες ἑκάτεροι, ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα δ δασκάλοις διηγημάτων, τά τε ἄλλα καὶ ὅσα; τών ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχοι κεκομίκασι τη γ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ δια της πολιτικούς προ γμασι τας συμφοράς, τοῦ Θεοῦ συγκεχωρηκότας δια τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας ταγμάτων αθέτησιν, ἦν οὐδὲ σὲ λεος θάναι δοκεί μοι, έγωγε έφασκον ἐπι γὰρ ἐνταυθοί παρείναι σε μέμνημαι, καὶ επέτει σαφῶς Παλαμον κύοντα μὲν ἐτ᾽ ἐν γαστρὶ μοχθης, καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθείας ἅμα καὶ ἀθεια; δέ ματα, ἔστι δ' οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταυτά τα 2.1 ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην και κατά διαφόρους ενός χρόνους αἱρέσεως εὔγητα: καλυειδή κακίας ἐπι μνήματα. "Α και μικρόν ύστερον γεγέννηκε πέ προύπτον και θρεψε, μαιευτα μένων των την ε δυναμένων ἄγειν και φέρειν τα πράγματα, καθῄρηται μὲν τὸ μέγα και περιβόητον τέμενος, συγκαθώρηται δ' ἅμ᾽ αὐτῷ καὶ τὸ θέξειν ἐκεῖνα θε σιαστήριον, τοῦ Θεοῦ ζωγραφοῦντας ἐν αὐτὸς τὴν και

ἦ γὰρ ἂν ᾔδει καὶ αὐτὸς, ἀκούων τῶν ἱερῶν καὶ σοφῶν διδασκάλων τῆς ἐκκλησίας, μὴ εἶναι διαφορὰν οὐσίας καὶ ἐνεργείας ἐφ’ ἁπλῆς καὶ ἀσωμάτου φύσεως, καὶ μάλιστα πάντων τῆς θείας ἐκείνης καὶ ὑπὲρ νοῦν, μηδ’ ἐς τοσαύτην ἥκειν διαίρεσιν, ὡς τὴν μὲν ἀμέθεκτον εἶναι παντάπασι κτίσμασιν ἅπασι καὶ ἄνω που περιγεγραμμένην, τὴν δ’ ἐνέργειαν ἐς τὰ περίγεια κατιοῦσαν ἀνούσιον σάρκα τε δύνασθαι φορέσαι μεθ’ ἱλαρότητος καὶ αὐτήν τε μένουσαν ἄκτιστον ἄφλεκτόν τε διατηρεῖν τὴν ἀνθρωπότητα, καὶ πρός γε μεταδιδόναι καὶ τῆς οἰκείας ἀκτιστότητος αὐτῇ· ὃ τῇ θείᾳ οὐσίᾳ ἐνεῖναι οὐ συγκεχώρηταί οἱ. φθείρεσθαι γάρ φησι τὴν σάρκα, πρὶν αὐτῆς μετασχεῖν. τῆς γοῦν ἁγίας παρθένου μηδαμῆ φλεχθείσης μηδ’ ἀναλωθείσης τῷ πυρὶ τῆς θείας οὐσίας, συνάγεται κατ’ αὐτὸν, μὴ τὴν θείαν οὐσίαν ἐξ αὐτῆς σεσαρκῶσθαι τοῦ λόγου, ἐνέργειαν δ’ οὖν, ἄκτιστον οὖσαν μὲν καὶ αὐτὴν, ἀνούσιον δὲ καὶ ὑφειμένον πως καὶ μὴ πάνυ τοι φλέγον τὸ πῦρ κεκτημένην. οὐ γάρ ποτ’ οὔτε του τῶν ἄλλων ἁγίων, οὔτ’ οὖν Ἀθανασίου τοῦ θείου ἀκήκοε βοῶντος τοῖς Μανιχαίοις·

ore exhalavit, meque circumidalis collo brachiis θάλης τῆς Ενδον ἐπιεικῶς ἐξυνωμένης ψυχής ανα amplexatus a lacrymis sibi temperare non potuit, neque-save so tenere quominus diceret, quæ sensus mœrore atque lætitia commistus, cum secum ipse conflictatur animumque quasi aliq colore in buit, nobis suggerere atque injicere solet. Deinde manibus sublatis, Gratias tibi ago, inquit, Deus omnipotens, quod ante mortem optatissimi mihi hominis aspectu frui permisisti, quem ego adhuc usque omnibus quæ sunt in vita dulcia, semper potiorein babui, adeo ut nunc prae nimia atque immodica voluptate n.ei ipsius prope oblitus esse videar, neque satis certo sciam utrum dormiens an vigilans inmensa hac voluptate perfundar. Tam vehemens erima tamque prorsus insolita commotio invasit animum, ut multo mibi melius videatur, & omnibus illis longis terra marique itineribus et tam incertis vitæ erroribus omissis, qui me longum per tempus molestiis perpetuis obruerunt, Milne bic, o venerandum mihi caput, ad pedes tuis aliseram finire vitam. › Multa igitur ejusmodi cum ille Diagnal.crymarum vies oculis prorumpente diceret, ego quoque attentius in eum oculis defixis sensim paulatimque signa, quibus cuan agnoscerem, quædara in auimo colligebam, et posteaquam plane, quinam esset, tautem cognovi, etiam ipse lucrymas fudi oblectatione affectus morore temperato. Solet enim etiam ex voluptate interdum Magrans erumpere lacryma, cum contrați, animi afectionis viagritudinem dissipante atque propulsante natura quasi per foramina oculorum tristitiæ salsuginem exhauriat et grave hoc onus tanquam nothas atque perniciales pestes, que irrepserint, morbumque animi adventitium et alienum abjiciat. Affuil autern Agathangelus, Callistrati Bliorum major natu. Cum vero uterque postremo animum recepisset, alter cum altero narrationes communicabat cum de aliis rebus tum maxime de calamitatibus, quas fortuna incertis casibus Dei Ecclesiæ rebusque publicis inflixisset, Deo eas admittente ob eversionem patriarum religionis dogmatum, quam ne tibi quidem, ignotam e se ego arbitror. Memimi enim te tune temporis affuisse et accurate Palamam cognovisse,cam dogmata polytheismi simulque atheismi parturiret, interdum vero etiam non Solum hac erutaret, sed etiam varius improbitates quæ passim atque diversis temporibus a veteribus hæreticis inventæ atque memoratæ sunt. Haud ita multo post ea peperit atque in lucem produxit obsecundantibus iis, qui tunc suo arbitrio omnia moderari poterant. Quare eversumi est maximum atque celeberrimum templum, eversumļes! sacrum illud altare Deo itam suam in hisce rebus adumbrante quam ob nefariam haue impietatem concepit. Cum autem iis jam procedente tempore họ - Beste agere non liceret, sed improba facinora nou possent non edere, factum est ut perpetno res Romana diripereiur et conturbaretur, neque unquam Dei ira otiosa esse posset 1148 line nos πέμπων του στόματος· καὶ μα περιχυθείς και περιβαλών με οὐκέθ' ἑαυτὴν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνα το, οὐδ᾽ ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅτι για μη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχούσα και πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἐξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς. Ἔπειτ' ἀνασχὼν εἰς ύψος τὰς χεῖ ρα, ο Ευχαριστώ σοι, πάντων, ο έλεγε, ο Θεός, ότι με πρὶν ἢ θανείν, θεατήν ἐδεδώκεις γενέσθα: τοῦ πολου μένου, ἐν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τότε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν πκούμενος· ὡς νίκ γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντες κινδυνεύω τ κεῖν ἐκλαθέσθαι πω; καὶ ἐμαυτού, μηδ' ἀκριβῶς εἰδέναι είτε καθεύδοντος το τοσούτον χρήμα της 4δονής περιγίνεται, εἴτε ἐγρηγορώει. Ούτω μοι π δρὸν τὸ πέθο, καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακαι τε ψυχή, και μας μακρώ τινι βέλτιον εἶναι δοκεί, παι σας τὰς τέως μακρές περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφιμένω, καὶ τὰ; οὕτως ἀτεκμάρτους κλίνας του βίου, αν με μακρού τινος περιεντούσε χρόνου χθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα, νῦν ἐνταυθοί, Θεία σμία μοι κεφαλή, παρὰ τοὺς πόδας τους σους τον λαίπωρον κάψειν βίον.. Πολλά τε οὖν ἐκείνα τοιαῦτα λέγοντος, καὶ ἅμα δακρύων ἀναβληγνύναι ἐξ ὀφθαλμῶν μύακας, ἀτενέστερον καγώ της ε απερεισάμενος ἐς αὐτὸν, κρέμα καὶ κατ' ολίγον ἀναγνωρισμάτων ίχνη τινὰ συνέλεγον ήδη καὶ αὐτό; εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὥστε καὶ τελέω; ὁδη εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπιπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς, ξυμμιγή πως τῷ λυποῦνει την τέρψιν καρπούμενος· φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆ; - νίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον, τοῦ τῆς εθν μίας καπνού διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἔξεως ἀντιπαθείς, [ί. 96 ε] καθάπερ δε σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἄλμην πενα σης τῆς λύπης, καὶ τὸ βάρος ἀποτ:νασσομένη; ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγρά τους είν ρας καὶ νόσημα έπηλυ λογισμῶν. "Ην γε μὴν τ Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος Αγαθάγγε λος ὄνομα τἀνδρί. Χρόνω γε μήν ἑαυτοὺς ἀνεύη τες ἑκάτεροι, ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα δ δασκάλοις διηγημάτων, τά τε ἄλλα καὶ ὅσα; τών ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχοι κεκομίκασι τη γ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ δια της πολιτικούς προ γμασι τας συμφοράς, τοῦ Θεοῦ συγκεχωρηκότας δια τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας ταγμάτων αθέτησιν, ἦν οὐδὲ σὲ λεος θάναι δοκεί μοι, έγωγε έφασκον ἐπι γὰρ ἐνταυθοί παρείναι σε μέμνημαι, καὶ επέτει σαφῶς Παλαμον κύοντα μὲν ἐτ᾽ ἐν γαστρὶ μοχθης, καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθείας ἅμα καὶ ἀθεια; δέ ματα, ἔστι δ' οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταυτά τα 2.1 ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην και κατά διαφόρους ενός χρόνους αἱρέσεως εὔγητα: καλυειδή κακίας ἐπι μνήματα. "Α και μικρόν ύστερον γεγέννηκε πέ προύπτον και θρεψε, μαιευτα μένων των την ε δυναμένων ἄγειν και φέρειν τα πράγματα, καθῄρηται μὲν τὸ μέγα και περιβόητον τέμενος, συγκαθώρηται δ' ἅμ᾽ αὐτῷ καὶ τὸ θέξειν ἐκεῖνα θε σιαστήριον, τοῦ Θεοῦ ζωγραφοῦντας ἐν αὐτὸς τὴν και

εἴπατε, οἱ ἐφευρεταὶ τοῦ καινοῦ καθ’ ὑμᾶς εὐαγγελίου, πόθεν ὑμῖν κατηγγέλη, σάρκα ἄκτιστον λέγειν, ὥστε ἢ τὴν θεότητα τοῦ λόγου εἰς μετάπτωσιν σαρκὸς φαντάζεσθαι, ἢ τὴν οἰκονομίαν τοῦ πάθους καὶ τοῦ θανάτου καὶ τῆς ἀναστάσεως, δόκησιν νομίζειν καὶ φαντασίαν. ἄκτιστος μὲν γὰρ πέφηνε μόνη ἡ ἁγία τριὰς τῆς θεότητος, ἀί̈διός τε καὶ ἄτρεπτος καὶ ἀναλλοίωτος. καὶ μετ’ ὀλίγα· τὸ γὰρ ἄκτιστον τῇ φύσει λέγεται ἄκτιστον, μήτε αὔξησιν μήτ’ ἐλάττωσιν ἐπιδεχόμενον. καὶ πάλιν· τίς γὰρ ἀκούων ἄκτιστον τὸ τοῦ κυρίου σῶμα, ἑαυτὸν δὲ ποιηθέντα καὶ κτισθέντα εἰδὼς, οὐκ ἐννοήσει, ψευδεῖς μὲν εἶναι τὰς θείας γραφὰς, ἑαυτὸν δὲ μὴ ἔχειν πρὸς τὸν Χριστὸν κοινωνίαν. καὶ μετ’ ὀλίγα· ἄκτιστος γὰρ ὕπαρξις μόνη ἡ τῆς θεότητος νοεῖται· ὥστε καὶ τὴν ἄκτιστον παθητὴν λέγειν ἀσεβὲς, καὶ τὴν παθητὴν ἄκτιστον ὀνομάζειν. καὶ πάλιν· ὅλως ἐν τοῖς ποιήμασι τὸ λεγόμενον ἄκτιστον τὸ μηδέπω ὑπάρξαν λέγεται, ὅτι μὴ γέγονε. καὶ ἀλλαχοῦ·

ore exhalavit, meque circumidalis collo brachiis θάλης τῆς Ενδον ἐπιεικῶς ἐξυνωμένης ψυχής ανα amplexatus a lacrymis sibi temperare non potuit, neque-save so tenere quominus diceret, quæ sensus mœrore atque lætitia commistus, cum secum ipse conflictatur animumque quasi aliq colore in buit, nobis suggerere atque injicere solet. Deinde manibus sublatis, Gratias tibi ago, inquit, Deus omnipotens, quod ante mortem optatissimi mihi hominis aspectu frui permisisti, quem ego adhuc usque omnibus quæ sunt in vita dulcia, semper potiorein babui, adeo ut nunc prae nimia atque immodica voluptate n.ei ipsius prope oblitus esse videar, neque satis certo sciam utrum dormiens an vigilans inmensa hac voluptate perfundar. Tam vehemens erima tamque prorsus insolita commotio invasit animum, ut multo mibi melius videatur, & omnibus illis longis terra marique itineribus et tam incertis vitæ erroribus omissis, qui me longum per tempus molestiis perpetuis obruerunt, Milne bic, o venerandum mihi caput, ad pedes tuis aliseram finire vitam. › Multa igitur ejusmodi cum ille Diagnal.crymarum vies oculis prorumpente diceret, ego quoque attentius in eum oculis defixis sensim paulatimque signa, quibus cuan agnoscerem, quædara in auimo colligebam, et posteaquam plane, quinam esset, tautem cognovi, etiam ipse lucrymas fudi oblectatione affectus morore temperato. Solet enim etiam ex voluptate interdum Magrans erumpere lacryma, cum contrați, animi afectionis viagritudinem dissipante atque propulsante natura quasi per foramina oculorum tristitiæ salsuginem exhauriat et grave hoc onus tanquam nothas atque perniciales pestes, que irrepserint, morbumque animi adventitium et alienum abjiciat. Affuil autern Agathangelus, Callistrati Bliorum major natu. Cum vero uterque postremo animum recepisset, alter cum altero narrationes communicabat cum de aliis rebus tum maxime de calamitatibus, quas fortuna incertis casibus Dei Ecclesiæ rebusque publicis inflixisset, Deo eas admittente ob eversionem patriarum religionis dogmatum, quam ne tibi quidem, ignotam e se ego arbitror. Memimi enim te tune temporis affuisse et accurate Palamam cognovisse,cam dogmata polytheismi simulque atheismi parturiret, interdum vero etiam non Solum hac erutaret, sed etiam varius improbitates quæ passim atque diversis temporibus a veteribus hæreticis inventæ atque memoratæ sunt. Haud ita multo post ea peperit atque in lucem produxit obsecundantibus iis, qui tunc suo arbitrio omnia moderari poterant. Quare eversumi est maximum atque celeberrimum templum, eversumļes! sacrum illud altare Deo itam suam in hisce rebus adumbrante quam ob nefariam haue impietatem concepit. Cum autem iis jam procedente tempore họ - Beste agere non liceret, sed improba facinora nou possent non edere, factum est ut perpetno res Romana diripereiur et conturbaretur, neque unquam Dei ira otiosa esse posset 1148 line nos πέμπων του στόματος· καὶ μα περιχυθείς και περιβαλών με οὐκέθ' ἑαυτὴν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνα το, οὐδ᾽ ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅτι για μη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχούσα και πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἐξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς. Ἔπειτ' ἀνασχὼν εἰς ύψος τὰς χεῖ ρα, ο Ευχαριστώ σοι, πάντων, ο έλεγε, ο Θεός, ότι με πρὶν ἢ θανείν, θεατήν ἐδεδώκεις γενέσθα: τοῦ πολου μένου, ἐν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τότε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν πκούμενος· ὡς νίκ γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντες κινδυνεύω τ κεῖν ἐκλαθέσθαι πω; καὶ ἐμαυτού, μηδ' ἀκριβῶς εἰδέναι είτε καθεύδοντος το τοσούτον χρήμα της 4δονής περιγίνεται, εἴτε ἐγρηγορώει. Ούτω μοι π δρὸν τὸ πέθο, καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακαι τε ψυχή, και μας μακρώ τινι βέλτιον εἶναι δοκεί, παι σας τὰς τέως μακρές περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφιμένω, καὶ τὰ; οὕτως ἀτεκμάρτους κλίνας του βίου, αν με μακρού τινος περιεντούσε χρόνου χθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα, νῦν ἐνταυθοί, Θεία σμία μοι κεφαλή, παρὰ τοὺς πόδας τους σους τον λαίπωρον κάψειν βίον.. Πολλά τε οὖν ἐκείνα τοιαῦτα λέγοντος, καὶ ἅμα δακρύων ἀναβληγνύναι ἐξ ὀφθαλμῶν μύακας, ἀτενέστερον καγώ της ε απερεισάμενος ἐς αὐτὸν, κρέμα καὶ κατ' ολίγον ἀναγνωρισμάτων ίχνη τινὰ συνέλεγον ήδη καὶ αὐτό; εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὥστε καὶ τελέω; ὁδη εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπιπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς, ξυμμιγή πως τῷ λυποῦνει την τέρψιν καρπούμενος· φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆ; - νίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον, τοῦ τῆς εθν μίας καπνού διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἔξεως ἀντιπαθείς, [ί. 96 ε] καθάπερ δε σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἄλμην πενα σης τῆς λύπης, καὶ τὸ βάρος ἀποτ:νασσομένη; ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγρά τους είν ρας καὶ νόσημα έπηλυ λογισμῶν. "Ην γε μὴν τ Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος Αγαθάγγε λος ὄνομα τἀνδρί. Χρόνω γε μήν ἑαυτοὺς ἀνεύη τες ἑκάτεροι, ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα δ δασκάλοις διηγημάτων, τά τε ἄλλα καὶ ὅσα; τών ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχοι κεκομίκασι τη γ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ δια της πολιτικούς προ γμασι τας συμφοράς, τοῦ Θεοῦ συγκεχωρηκότας δια τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας ταγμάτων αθέτησιν, ἦν οὐδὲ σὲ λεος θάναι δοκεί μοι, έγωγε έφασκον ἐπι γὰρ ἐνταυθοί παρείναι σε μέμνημαι, καὶ επέτει σαφῶς Παλαμον κύοντα μὲν ἐτ᾽ ἐν γαστρὶ μοχθης, καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθείας ἅμα καὶ ἀθεια; δέ ματα, ἔστι δ' οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταυτά τα 2.1 ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην και κατά διαφόρους ενός χρόνους αἱρέσεως εὔγητα: καλυειδή κακίας ἐπι μνήματα. "Α και μικρόν ύστερον γεγέννηκε πέ προύπτον και θρεψε, μαιευτα μένων των την ε δυναμένων ἄγειν και φέρειν τα πράγματα, καθῄρηται μὲν τὸ μέγα και περιβόητον τέμενος, συγκαθώρηται δ' ἅμ᾽ αὐτῷ καὶ τὸ θέξειν ἐκεῖνα θε σιαστήριον, τοῦ Θεοῦ ζωγραφοῦντας ἐν αὐτὸς τὴν και

οὐχ ὡς αἱρετικοί φασιν, ὅτι ἐνέργεια παρὰ τοῦ πνεύματος ἐγένετό τις ἐν τῇ παρθένῳ, τοῦ τελεσθῆναι τὴν σάρκωσιν. (ΙΕ.) Τὰ δ’ αὐτὰ περὶ ἀκτίστου καὶ ὁ Νυσσαεὺς πρὸς Εὐνόμιον φάσκει Γρηγόριος· μόνη τῆς κτίσεως ὑπέρκειται ἡ θεία τε καὶ ἄκτιστος φύσις τοῦ θεοῦ. καὶ πάλιν· ἄκτιστον, πλὴν θείας φύσεως, οὐδέν. ὁρᾶτε πῶς ὑπὸ τῶν ἁγίων περιφανῶς ἀναιροῦνται Μανιχαῖοί τε καὶ Ἀπολλινάριος, Ἄρειός τε καὶ Εὐνόμιος, οἱ ταὐτὰ τῷ Παλαμᾷ πάντες φθεγγόμενοι· ὡς νῦν γε καὶ αὐτὸς ἐκείνοις ταὐτὰ φθεγγόμενος ὑπὸ τῶν αὐτῶν ἐκείνοις συναναιρεῖται ξιφῶν. ὅτι δὲ καὶ Εἰκονομάχος ὢν πεφώραται μὲν καὶ πρότερον ἐκ πολλῶν, ὡς ἐδείξαμεν, οὐχ ἧττον δὲ κἀκ τούτων, ἀκούσατε καὶ Θεοδώρου τοῦ μεγάλου καὶ σοφοῦ τῆς ἐκκλησίας ἐκείνου κήρυκος, τηνικαῦτα παρόντος καὶ πολεμοῦντος συχνὰ τοῖς Εἰκονομάχοις, ἅτε ἐν χερσὶ τῆς μάχης καθισταμένης. τὸ μὲν φθαρτὸν τοῦτο, φησὶν, ἐνδύσασθαι δεῖν ἀφθαρσίαν, καὶ τὸ θνητὸν ἀθανασίαν, ὁ μέγας μυσταγωγεῖ ἀπόστολος· τὸ δὲ σῶμα ἀσωματότητα ἐνδύσασθαι, ἢ τὸ κτιστὸν γενέσθαι ἄκτιστον, ἢ τὸ περίγραπτον εἰς ἀπεριγραψίαν μετατεθεῖσθαι, οὔπω μέχρι καὶ τήμερον ἤκουσται. καὶ πάλιν·

ore exhalavit, meque circumidalis collo brachiis θάλης τῆς Ενδον ἐπιεικῶς ἐξυνωμένης ψυχής ανα amplexatus a lacrymis sibi temperare non potuit, neque-save so tenere quominus diceret, quæ sensus mœrore atque lætitia commistus, cum secum ipse conflictatur animumque quasi aliq colore in buit, nobis suggerere atque injicere solet. Deinde manibus sublatis, Gratias tibi ago, inquit, Deus omnipotens, quod ante mortem optatissimi mihi hominis aspectu frui permisisti, quem ego adhuc usque omnibus quæ sunt in vita dulcia, semper potiorein babui, adeo ut nunc prae nimia atque immodica voluptate n.ei ipsius prope oblitus esse videar, neque satis certo sciam utrum dormiens an vigilans inmensa hac voluptate perfundar. Tam vehemens erima tamque prorsus insolita commotio invasit animum, ut multo mibi melius videatur, & omnibus illis longis terra marique itineribus et tam incertis vitæ erroribus omissis, qui me longum per tempus molestiis perpetuis obruerunt, Milne bic, o venerandum mihi caput, ad pedes tuis aliseram finire vitam. › Multa igitur ejusmodi cum ille Diagnal.crymarum vies oculis prorumpente diceret, ego quoque attentius in eum oculis defixis sensim paulatimque signa, quibus cuan agnoscerem, quædara in auimo colligebam, et posteaquam plane, quinam esset, tautem cognovi, etiam ipse lucrymas fudi oblectatione affectus morore temperato. Solet enim etiam ex voluptate interdum Magrans erumpere lacryma, cum contrați, animi afectionis viagritudinem dissipante atque propulsante natura quasi per foramina oculorum tristitiæ salsuginem exhauriat et grave hoc onus tanquam nothas atque perniciales pestes, que irrepserint, morbumque animi adventitium et alienum abjiciat. Affuil autern Agathangelus, Callistrati Bliorum major natu. Cum vero uterque postremo animum recepisset, alter cum altero narrationes communicabat cum de aliis rebus tum maxime de calamitatibus, quas fortuna incertis casibus Dei Ecclesiæ rebusque publicis inflixisset, Deo eas admittente ob eversionem patriarum religionis dogmatum, quam ne tibi quidem, ignotam e se ego arbitror. Memimi enim te tune temporis affuisse et accurate Palamam cognovisse,cam dogmata polytheismi simulque atheismi parturiret, interdum vero etiam non Solum hac erutaret, sed etiam varius improbitates quæ passim atque diversis temporibus a veteribus hæreticis inventæ atque memoratæ sunt. Haud ita multo post ea peperit atque in lucem produxit obsecundantibus iis, qui tunc suo arbitrio omnia moderari poterant. Quare eversumi est maximum atque celeberrimum templum, eversumļes! sacrum illud altare Deo itam suam in hisce rebus adumbrante quam ob nefariam haue impietatem concepit. Cum autem iis jam procedente tempore họ - Beste agere non liceret, sed improba facinora nou possent non edere, factum est ut perpetno res Romana diripereiur et conturbaretur, neque unquam Dei ira otiosa esse posset 1148 line nos πέμπων του στόματος· καὶ μα περιχυθείς και περιβαλών με οὐκέθ' ἑαυτὴν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνα το, οὐδ᾽ ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅτι για μη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχούσα και πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἐξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς. Ἔπειτ' ἀνασχὼν εἰς ύψος τὰς χεῖ ρα, ο Ευχαριστώ σοι, πάντων, ο έλεγε, ο Θεός, ότι με πρὶν ἢ θανείν, θεατήν ἐδεδώκεις γενέσθα: τοῦ πολου μένου, ἐν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τότε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν πκούμενος· ὡς νίκ γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντες κινδυνεύω τ κεῖν ἐκλαθέσθαι πω; καὶ ἐμαυτού, μηδ' ἀκριβῶς εἰδέναι είτε καθεύδοντος το τοσούτον χρήμα της 4δονής περιγίνεται, εἴτε ἐγρηγορώει. Ούτω μοι π δρὸν τὸ πέθο, καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακαι τε ψυχή, και μας μακρώ τινι βέλτιον εἶναι δοκεί, παι σας τὰς τέως μακρές περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφιμένω, καὶ τὰ; οὕτως ἀτεκμάρτους κλίνας του βίου, αν με μακρού τινος περιεντούσε χρόνου χθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα, νῦν ἐνταυθοί, Θεία σμία μοι κεφαλή, παρὰ τοὺς πόδας τους σους τον λαίπωρον κάψειν βίον.. Πολλά τε οὖν ἐκείνα τοιαῦτα λέγοντος, καὶ ἅμα δακρύων ἀναβληγνύναι ἐξ ὀφθαλμῶν μύακας, ἀτενέστερον καγώ της ε απερεισάμενος ἐς αὐτὸν, κρέμα καὶ κατ' ολίγον ἀναγνωρισμάτων ίχνη τινὰ συνέλεγον ήδη καὶ αὐτό; εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὥστε καὶ τελέω; ὁδη εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπιπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς, ξυμμιγή πως τῷ λυποῦνει την τέρψιν καρπούμενος· φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆ; - νίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον, τοῦ τῆς εθν μίας καπνού διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἔξεως ἀντιπαθείς, [ί. 96 ε] καθάπερ δε σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἄλμην πενα σης τῆς λύπης, καὶ τὸ βάρος ἀποτ:νασσομένη; ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγρά τους είν ρας καὶ νόσημα έπηλυ λογισμῶν. "Ην γε μὴν τ Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος Αγαθάγγε λος ὄνομα τἀνδρί. Χρόνω γε μήν ἑαυτοὺς ἀνεύη τες ἑκάτεροι, ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα δ δασκάλοις διηγημάτων, τά τε ἄλλα καὶ ὅσα; τών ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχοι κεκομίκασι τη γ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ δια της πολιτικούς προ γμασι τας συμφοράς, τοῦ Θεοῦ συγκεχωρηκότας δια τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας ταγμάτων αθέτησιν, ἦν οὐδὲ σὲ λεος θάναι δοκεί μοι, έγωγε έφασκον ἐπι γὰρ ἐνταυθοί παρείναι σε μέμνημαι, καὶ επέτει σαφῶς Παλαμον κύοντα μὲν ἐτ᾽ ἐν γαστρὶ μοχθης, καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθείας ἅμα καὶ ἀθεια; δέ ματα, ἔστι δ' οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταυτά τα 2.1 ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην και κατά διαφόρους ενός χρόνους αἱρέσεως εὔγητα: καλυειδή κακίας ἐπι μνήματα. "Α και μικρόν ύστερον γεγέννηκε πέ προύπτον και θρεψε, μαιευτα μένων των την ε δυναμένων ἄγειν και φέρειν τα πράγματα, καθῄρηται μὲν τὸ μέγα και περιβόητον τέμενος, συγκαθώρηται δ' ἅμ᾽ αὐτῷ καὶ τὸ θέξειν ἐκεῖνα θε σιαστήριον, τοῦ Θεοῦ ζωγραφοῦντας ἐν αὐτὸς τὴν και

εἰς θεότητος φύσιν οὐκ ἄν τι τῶν γεννητῶν καὶ τελούντων ἐν κτίσμασι μετασταίη ἄν ποτε, κἂν μυριάκις βλασφημοῦντες οἱ Εἰκονομάχοι φαίνωνται. καὶ πάλιν· τί οὖν, φθείρει ἡ ἀφθαρσία, καὶ ἡ ἀθανασία ἀπόλλυσιν; ἀλλ’ οὐκ ἔστι λόγον ἔχον τοῦτό γε. ἀκούετε πῶς καὶ Εἰκονομάχοις ταὐτὰ φθεγγόμενος Παλαμᾶς, ὁ τῆς νῦν ἐκκλησίας διδάσκαλος, τοῖς αὐτοῖς βάλλεται βέλεσι πρὸς τοῦ στρατηγοῦντος γενναίως ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας πατρὸς καὶ διδασκάλου τῆς ἐκκλησίας. καὶ ταῦτα μὲν τοῦτον ἔσχε τὸν τρόπον· καὶ οὕτω σύν γε θεῷ τοὺς λόγους ἠνύσαμεν, τούς τε νῦν ὑμῖν προστεθέντας καὶ οὓς μεταξὺ μὲν τότε τοῦ ἀγῶνος ἐνεστηκότος καὶ τῆς χρείας ἀναγκαζούσης διῄειμεν, νῦν δὲ διὰ μῆκος παρελίπομεν. β. Ἐκείνοις μὲν δι’ ἀπεχθείας καὶ βάρους μακροῦ τὰ λεγόμενα ἧκε, καὶ ἐς πολὺν τὸ θυμούμενον τῆς ψυχῆς ἐξεῤῥάγη σφίσι πυρσόν· καὶ ὥσπερ ἐμμανεῖς γενόμενοι δυοῖν ἔφασκον εἶναι θάτερον ἐξ ἀνάγκης· ἢ γὰρ, ἁγίους ὄντας, μὴ λέγειν τοιαῦτα· ἢ λέγοντας, ἁγίους οὐκ ἂν εἶναι·

ore exhalavit, meque circumidalis collo brachiis θάλης τῆς Ενδον ἐπιεικῶς ἐξυνωμένης ψυχής ανα amplexatus a lacrymis sibi temperare non potuit, neque-save so tenere quominus diceret, quæ sensus mœrore atque lætitia commistus, cum secum ipse conflictatur animumque quasi aliq colore in buit, nobis suggerere atque injicere solet. Deinde manibus sublatis, Gratias tibi ago, inquit, Deus omnipotens, quod ante mortem optatissimi mihi hominis aspectu frui permisisti, quem ego adhuc usque omnibus quæ sunt in vita dulcia, semper potiorein babui, adeo ut nunc prae nimia atque immodica voluptate n.ei ipsius prope oblitus esse videar, neque satis certo sciam utrum dormiens an vigilans inmensa hac voluptate perfundar. Tam vehemens erima tamque prorsus insolita commotio invasit animum, ut multo mibi melius videatur, & omnibus illis longis terra marique itineribus et tam incertis vitæ erroribus omissis, qui me longum per tempus molestiis perpetuis obruerunt, Milne bic, o venerandum mihi caput, ad pedes tuis aliseram finire vitam. › Multa igitur ejusmodi cum ille Diagnal.crymarum vies oculis prorumpente diceret, ego quoque attentius in eum oculis defixis sensim paulatimque signa, quibus cuan agnoscerem, quædara in auimo colligebam, et posteaquam plane, quinam esset, tautem cognovi, etiam ipse lucrymas fudi oblectatione affectus morore temperato. Solet enim etiam ex voluptate interdum Magrans erumpere lacryma, cum contrați, animi afectionis viagritudinem dissipante atque propulsante natura quasi per foramina oculorum tristitiæ salsuginem exhauriat et grave hoc onus tanquam nothas atque perniciales pestes, que irrepserint, morbumque animi adventitium et alienum abjiciat. Affuil autern Agathangelus, Callistrati Bliorum major natu. Cum vero uterque postremo animum recepisset, alter cum altero narrationes communicabat cum de aliis rebus tum maxime de calamitatibus, quas fortuna incertis casibus Dei Ecclesiæ rebusque publicis inflixisset, Deo eas admittente ob eversionem patriarum religionis dogmatum, quam ne tibi quidem, ignotam e se ego arbitror. Memimi enim te tune temporis affuisse et accurate Palamam cognovisse,cam dogmata polytheismi simulque atheismi parturiret, interdum vero etiam non Solum hac erutaret, sed etiam varius improbitates quæ passim atque diversis temporibus a veteribus hæreticis inventæ atque memoratæ sunt. Haud ita multo post ea peperit atque in lucem produxit obsecundantibus iis, qui tunc suo arbitrio omnia moderari poterant. Quare eversumi est maximum atque celeberrimum templum, eversumļes! sacrum illud altare Deo itam suam in hisce rebus adumbrante quam ob nefariam haue impietatem concepit. Cum autem iis jam procedente tempore họ - Beste agere non liceret, sed improba facinora nou possent non edere, factum est ut perpetno res Romana diripereiur et conturbaretur, neque unquam Dei ira otiosa esse posset 1148 line nos πέμπων του στόματος· καὶ μα περιχυθείς και περιβαλών με οὐκέθ' ἑαυτὴν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνα το, οὐδ᾽ ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅτι για μη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχούσα και πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἐξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς. Ἔπειτ' ἀνασχὼν εἰς ύψος τὰς χεῖ ρα, ο Ευχαριστώ σοι, πάντων, ο έλεγε, ο Θεός, ότι με πρὶν ἢ θανείν, θεατήν ἐδεδώκεις γενέσθα: τοῦ πολου μένου, ἐν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τότε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν πκούμενος· ὡς νίκ γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντες κινδυνεύω τ κεῖν ἐκλαθέσθαι πω; καὶ ἐμαυτού, μηδ' ἀκριβῶς εἰδέναι είτε καθεύδοντος το τοσούτον χρήμα της 4δονής περιγίνεται, εἴτε ἐγρηγορώει. Ούτω μοι π δρὸν τὸ πέθο, καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακαι τε ψυχή, και μας μακρώ τινι βέλτιον εἶναι δοκεί, παι σας τὰς τέως μακρές περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφιμένω, καὶ τὰ; οὕτως ἀτεκμάρτους κλίνας του βίου, αν με μακρού τινος περιεντούσε χρόνου χθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα, νῦν ἐνταυθοί, Θεία σμία μοι κεφαλή, παρὰ τοὺς πόδας τους σους τον λαίπωρον κάψειν βίον.. Πολλά τε οὖν ἐκείνα τοιαῦτα λέγοντος, καὶ ἅμα δακρύων ἀναβληγνύναι ἐξ ὀφθαλμῶν μύακας, ἀτενέστερον καγώ της ε απερεισάμενος ἐς αὐτὸν, κρέμα καὶ κατ' ολίγον ἀναγνωρισμάτων ίχνη τινὰ συνέλεγον ήδη καὶ αὐτό; εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὥστε καὶ τελέω; ὁδη εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπιπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς, ξυμμιγή πως τῷ λυποῦνει την τέρψιν καρπούμενος· φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆ; - νίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον, τοῦ τῆς εθν μίας καπνού διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἔξεως ἀντιπαθείς, [ί. 96 ε] καθάπερ δε σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἄλμην πενα σης τῆς λύπης, καὶ τὸ βάρος ἀποτ:νασσομένη; ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγρά τους είν ρας καὶ νόσημα έπηλυ λογισμῶν. "Ην γε μὴν τ Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος Αγαθάγγε λος ὄνομα τἀνδρί. Χρόνω γε μήν ἑαυτοὺς ἀνεύη τες ἑκάτεροι, ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα δ δασκάλοις διηγημάτων, τά τε ἄλλα καὶ ὅσα; τών ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχοι κεκομίκασι τη γ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ δια της πολιτικούς προ γμασι τας συμφοράς, τοῦ Θεοῦ συγκεχωρηκότας δια τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας ταγμάτων αθέτησιν, ἦν οὐδὲ σὲ λεος θάναι δοκεί μοι, έγωγε έφασκον ἐπι γὰρ ἐνταυθοί παρείναι σε μέμνημαι, καὶ επέτει σαφῶς Παλαμον κύοντα μὲν ἐτ᾽ ἐν γαστρὶ μοχθης, καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθείας ἅμα καὶ ἀθεια; δέ ματα, ἔστι δ' οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταυτά τα 2.1 ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην και κατά διαφόρους ενός χρόνους αἱρέσεως εὔγητα: καλυειδή κακίας ἐπι μνήματα. "Α και μικρόν ύστερον γεγέννηκε πέ προύπτον και θρεψε, μαιευτα μένων των την ε δυναμένων ἄγειν και φέρειν τα πράγματα, καθῄρηται μὲν τὸ μέγα και περιβόητον τέμενος, συγκαθώρηται δ' ἅμ᾽ αὐτῷ καὶ τὸ θέξειν ἐκεῖνα θε σιαστήριον, τοῦ Θεοῦ ζωγραφοῦντας ἐν αὐτὸς τὴν και

οὐδὲ γὰρ ἄν ποτε φαῖμεν ἡμεῖς, οὔτε τὰ διειλημμένα πνεύματα, οὔκουν οὐδὲ τὰς τοῖς κτίσμασι διδομένας χάριτάς τε καὶ ἐνεργείας ἐκ τοῦ παντὸς αἰῶνος, ὡς οὐκ εἶεν κατὰ τὸ ἀναμφίλεκτον ἄκτιστα. εἰ γὰρ καὶ θεὸν διδόναι κτιστὰ συγχωροίημεν, τί ἂν εἴη τὸ τῆς θείας ὑπεροχῆς ἐξαίρετον; τοῦτο γὰρ καὶ ἀνθρώποις ἔξεστι ποιεῖν ἀεὶ, καὶ διδόναι οἷς ἄν τις ἐθέλοι ὁπόσα ἂν τῶν προσκαίρων καὶ ὅσα τῶν κτισμάτων ἐθέλοι. θεὸς οὖν ἄκτιστος ἄκτιστα διδοίη ἂν κατὰ τὸ εἰκός. εἰ δέ τις ἄλλως ἐθέλοι λέγειν, ἀπόβλητος ἂν εἴη ἡμῖν ἐκ παντός γε τρόπου, κἂν οὐρανοῦ βοῶσι βρονταὶ, κἂν στοιχεῖα πάντα φωνήεντα καταστάντα λέγῃ ταυτί. (Β.) Ἐμοῦ δὲ τῶν ἁγίων προκομίζειν ἐπιχειροῦντος τὰς βίβλους, ἐκεῖνοι μηδὲ μικρὸν γοῦν ἀνασχόμενοι ἐξανέστησαν, πολλὴν ἐμοῦ καταχέοντες χλεύην καὶ πλεῖστά τε λέγοντες ἕτερα καὶ ὡς ἀσύνετα δρᾷς κατὰ σεαυτοῦ, βασιλικοῖς ἀντιπράττων προστάγμασιν, ἐξὸν ἐνδόντα βραχὺ μείζονος ἢ κατὰ τὴν πρὶν ἀπολαύειν εὐμένειαν, ἔκ τε βασιλέων καὶ βασιλίδων, καὶ ἅμα πρὸς πάντων, ὅσοι τε τῶν συγκλητικῶν καὶ ὅσοι τῶν ἄλλως ἐχόντων αἰδοῦς καὶ τιμῆς.

ore exhalavit, meque circumidalis collo brachiis θάλης τῆς Ενδον ἐπιεικῶς ἐξυνωμένης ψυχής ανα amplexatus a lacrymis sibi temperare non potuit, neque-save so tenere quominus diceret, quæ sensus mœrore atque lætitia commistus, cum secum ipse conflictatur animumque quasi aliq colore in buit, nobis suggerere atque injicere solet. Deinde manibus sublatis, Gratias tibi ago, inquit, Deus omnipotens, quod ante mortem optatissimi mihi hominis aspectu frui permisisti, quem ego adhuc usque omnibus quæ sunt in vita dulcia, semper potiorein babui, adeo ut nunc prae nimia atque immodica voluptate n.ei ipsius prope oblitus esse videar, neque satis certo sciam utrum dormiens an vigilans inmensa hac voluptate perfundar. Tam vehemens erima tamque prorsus insolita commotio invasit animum, ut multo mibi melius videatur, & omnibus illis longis terra marique itineribus et tam incertis vitæ erroribus omissis, qui me longum per tempus molestiis perpetuis obruerunt, Milne bic, o venerandum mihi caput, ad pedes tuis aliseram finire vitam. › Multa igitur ejusmodi cum ille Diagnal.crymarum vies oculis prorumpente diceret, ego quoque attentius in eum oculis defixis sensim paulatimque signa, quibus cuan agnoscerem, quædara in auimo colligebam, et posteaquam plane, quinam esset, tautem cognovi, etiam ipse lucrymas fudi oblectatione affectus morore temperato. Solet enim etiam ex voluptate interdum Magrans erumpere lacryma, cum contrați, animi afectionis viagritudinem dissipante atque propulsante natura quasi per foramina oculorum tristitiæ salsuginem exhauriat et grave hoc onus tanquam nothas atque perniciales pestes, que irrepserint, morbumque animi adventitium et alienum abjiciat. Affuil autern Agathangelus, Callistrati Bliorum major natu. Cum vero uterque postremo animum recepisset, alter cum altero narrationes communicabat cum de aliis rebus tum maxime de calamitatibus, quas fortuna incertis casibus Dei Ecclesiæ rebusque publicis inflixisset, Deo eas admittente ob eversionem patriarum religionis dogmatum, quam ne tibi quidem, ignotam e se ego arbitror. Memimi enim te tune temporis affuisse et accurate Palamam cognovisse,cam dogmata polytheismi simulque atheismi parturiret, interdum vero etiam non Solum hac erutaret, sed etiam varius improbitates quæ passim atque diversis temporibus a veteribus hæreticis inventæ atque memoratæ sunt. Haud ita multo post ea peperit atque in lucem produxit obsecundantibus iis, qui tunc suo arbitrio omnia moderari poterant. Quare eversumi est maximum atque celeberrimum templum, eversumļes! sacrum illud altare Deo itam suam in hisce rebus adumbrante quam ob nefariam haue impietatem concepit. Cum autem iis jam procedente tempore họ - Beste agere non liceret, sed improba facinora nou possent non edere, factum est ut perpetno res Romana diripereiur et conturbaretur, neque unquam Dei ira otiosa esse posset 1148 line nos πέμπων του στόματος· καὶ μα περιχυθείς και περιβαλών με οὐκέθ' ἑαυτὴν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνα το, οὐδ᾽ ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅτι για μη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχούσα και πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἐξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς. Ἔπειτ' ἀνασχὼν εἰς ύψος τὰς χεῖ ρα, ο Ευχαριστώ σοι, πάντων, ο έλεγε, ο Θεός, ότι με πρὶν ἢ θανείν, θεατήν ἐδεδώκεις γενέσθα: τοῦ πολου μένου, ἐν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τότε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν πκούμενος· ὡς νίκ γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντες κινδυνεύω τ κεῖν ἐκλαθέσθαι πω; καὶ ἐμαυτού, μηδ' ἀκριβῶς εἰδέναι είτε καθεύδοντος το τοσούτον χρήμα της 4δονής περιγίνεται, εἴτε ἐγρηγορώει. Ούτω μοι π δρὸν τὸ πέθο, καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακαι τε ψυχή, και μας μακρώ τινι βέλτιον εἶναι δοκεί, παι σας τὰς τέως μακρές περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφιμένω, καὶ τὰ; οὕτως ἀτεκμάρτους κλίνας του βίου, αν με μακρού τινος περιεντούσε χρόνου χθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα, νῦν ἐνταυθοί, Θεία σμία μοι κεφαλή, παρὰ τοὺς πόδας τους σους τον λαίπωρον κάψειν βίον.. Πολλά τε οὖν ἐκείνα τοιαῦτα λέγοντος, καὶ ἅμα δακρύων ἀναβληγνύναι ἐξ ὀφθαλμῶν μύακας, ἀτενέστερον καγώ της ε απερεισάμενος ἐς αὐτὸν, κρέμα καὶ κατ' ολίγον ἀναγνωρισμάτων ίχνη τινὰ συνέλεγον ήδη καὶ αὐτό; εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὥστε καὶ τελέω; ὁδη εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπιπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς, ξυμμιγή πως τῷ λυποῦνει την τέρψιν καρπούμενος· φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆ; - νίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον, τοῦ τῆς εθν μίας καπνού διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἔξεως ἀντιπαθείς, [ί. 96 ε] καθάπερ δε σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἄλμην πενα σης τῆς λύπης, καὶ τὸ βάρος ἀποτ:νασσομένη; ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγρά τους είν ρας καὶ νόσημα έπηλυ λογισμῶν. "Ην γε μὴν τ Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος Αγαθάγγε λος ὄνομα τἀνδρί. Χρόνω γε μήν ἑαυτοὺς ἀνεύη τες ἑκάτεροι, ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα δ δασκάλοις διηγημάτων, τά τε ἄλλα καὶ ὅσα; τών ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχοι κεκομίκασι τη γ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ δια της πολιτικούς προ γμασι τας συμφοράς, τοῦ Θεοῦ συγκεχωρηκότας δια τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας ταγμάτων αθέτησιν, ἦν οὐδὲ σὲ λεος θάναι δοκεί μοι, έγωγε έφασκον ἐπι γὰρ ἐνταυθοί παρείναι σε μέμνημαι, καὶ επέτει σαφῶς Παλαμον κύοντα μὲν ἐτ᾽ ἐν γαστρὶ μοχθης, καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθείας ἅμα καὶ ἀθεια; δέ ματα, ἔστι δ' οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταυτά τα 2.1 ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην και κατά διαφόρους ενός χρόνους αἱρέσεως εὔγητα: καλυειδή κακίας ἐπι μνήματα. "Α και μικρόν ύστερον γεγέννηκε πέ προύπτον και θρεψε, μαιευτα μένων των την ε δυναμένων ἄγειν και φέρειν τα πράγματα, καθῄρηται μὲν τὸ μέγα και περιβόητον τέμενος, συγκαθώρηται δ' ἅμ᾽ αὐτῷ καὶ τὸ θέξειν ἐκεῖνα θε σιαστήριον, τοῦ Θεοῦ ζωγραφοῦντας ἐν αὐτὸς τὴν και

καὶ μὲν δὴ κεφάλαιον, ἔφασαν, ἔστω σοι τοῦτο τῶν λόγων, ὡς ἐπιμένων ταύτῃ τῇ σκληρότητι πολλῶν μὲν στερήσῃ τῶν ἀγαθῶν, πολλῶν δὲ πειραθήσῃ τῶν λυπηρῶν· καὶ ἅμα τῶν μὲν σῶν λόγων ὅσοι ἐπ’ ἐκκλησίας ἐν ταῖς τῶν ἁγίων ἀναγινώσκονται μνήμαις, πῦρ δαπανήσει πολέμιον καὶ ἀντίθετον ἅπαντας ἐν βραχεῖ, προστάττοντος βασιλέως· σὺ δ’ ἄταφος θανὼν ἔξω που ῥιφήσῃ τῆς πόλεως. (Γ.) Ἐγὼ δ’ ὑπολαβὼν Διοκλητιανοῦ καὶ τῶν ἐκείνου καιρῶν ἔφασκον εἶναι ταυτὶ τὰ ῥήματα· καὶ μὴ, τὰ μέγιστα χαριζόμενοι τῶν καλῶν, συγχεῖτε τὴν χάριν ἐν τῷ τῆς ἀπειλῆς σχήματι. τοὺς γὰρ μαρτύρων ἐμοὶ στεφάνους ὑπισχνούμενοι χορηγεῖν κακίστοις ὀνόμασι τὰ βέλτιστα δοκεῖτε συγχεῖν· καὶ ὑμεῖς μὲν ὧν βασιλεὺς κύριος, ἀπειλεῖτε· ἐγὼ δ’ ὧν ἐγὼ κύριος σύν γε θεῷ καὶ πάνυ φυλάττειν, ἀγωνιοῦμαι καὶ μέχρι θανάτου στήσομαι, τὸ φρόνημα τηρῶν ἀδούλωτον. εὐσεβεῖν μὲν γὰρ ἀνάγκη, ζῇν δ’ οὐκ ἀνάγκη· καὶ θνήσκειν μὲν ὑπὲρ εὐσεβείας ἀνάγκη, θάπτεσθαι δ’ οὐκ ἂν ἀνάγκη. κἀκεῖνοι μὲν ἐν τούτοις ἀπῄεσαν. (Δ.) Ἐμοὶ δὲ πάλιν κλεῖθρα καὶ μοχλοὶ θυρῶν ἐπήγοντο, καὶ τῶν προτέρων πικρότεροι φύλακες.

ore exhalavit, meque circumidalis collo brachiis θάλης τῆς Ενδον ἐπιεικῶς ἐξυνωμένης ψυχής ανα amplexatus a lacrymis sibi temperare non potuit, neque-save so tenere quominus diceret, quæ sensus mœrore atque lætitia commistus, cum secum ipse conflictatur animumque quasi aliq colore in buit, nobis suggerere atque injicere solet. Deinde manibus sublatis, Gratias tibi ago, inquit, Deus omnipotens, quod ante mortem optatissimi mihi hominis aspectu frui permisisti, quem ego adhuc usque omnibus quæ sunt in vita dulcia, semper potiorein babui, adeo ut nunc prae nimia atque immodica voluptate n.ei ipsius prope oblitus esse videar, neque satis certo sciam utrum dormiens an vigilans inmensa hac voluptate perfundar. Tam vehemens erima tamque prorsus insolita commotio invasit animum, ut multo mibi melius videatur, & omnibus illis longis terra marique itineribus et tam incertis vitæ erroribus omissis, qui me longum per tempus molestiis perpetuis obruerunt, Milne bic, o venerandum mihi caput, ad pedes tuis aliseram finire vitam. › Multa igitur ejusmodi cum ille Diagnal.crymarum vies oculis prorumpente diceret, ego quoque attentius in eum oculis defixis sensim paulatimque signa, quibus cuan agnoscerem, quædara in auimo colligebam, et posteaquam plane, quinam esset, tautem cognovi, etiam ipse lucrymas fudi oblectatione affectus morore temperato. Solet enim etiam ex voluptate interdum Magrans erumpere lacryma, cum contrați, animi afectionis viagritudinem dissipante atque propulsante natura quasi per foramina oculorum tristitiæ salsuginem exhauriat et grave hoc onus tanquam nothas atque perniciales pestes, que irrepserint, morbumque animi adventitium et alienum abjiciat. Affuil autern Agathangelus, Callistrati Bliorum major natu. Cum vero uterque postremo animum recepisset, alter cum altero narrationes communicabat cum de aliis rebus tum maxime de calamitatibus, quas fortuna incertis casibus Dei Ecclesiæ rebusque publicis inflixisset, Deo eas admittente ob eversionem patriarum religionis dogmatum, quam ne tibi quidem, ignotam e se ego arbitror. Memimi enim te tune temporis affuisse et accurate Palamam cognovisse,cam dogmata polytheismi simulque atheismi parturiret, interdum vero etiam non Solum hac erutaret, sed etiam varius improbitates quæ passim atque diversis temporibus a veteribus hæreticis inventæ atque memoratæ sunt. Haud ita multo post ea peperit atque in lucem produxit obsecundantibus iis, qui tunc suo arbitrio omnia moderari poterant. Quare eversumi est maximum atque celeberrimum templum, eversumļes! sacrum illud altare Deo itam suam in hisce rebus adumbrante quam ob nefariam haue impietatem concepit. Cum autem iis jam procedente tempore họ - Beste agere non liceret, sed improba facinora nou possent non edere, factum est ut perpetno res Romana diripereiur et conturbaretur, neque unquam Dei ira otiosa esse posset 1148 line nos πέμπων του στόματος· καὶ μα περιχυθείς και περιβαλών με οὐκέθ' ἑαυτὴν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνα το, οὐδ᾽ ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅτι για μη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχούσα και πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἐξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς. Ἔπειτ' ἀνασχὼν εἰς ύψος τὰς χεῖ ρα, ο Ευχαριστώ σοι, πάντων, ο έλεγε, ο Θεός, ότι με πρὶν ἢ θανείν, θεατήν ἐδεδώκεις γενέσθα: τοῦ πολου μένου, ἐν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τότε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν πκούμενος· ὡς νίκ γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντες κινδυνεύω τ κεῖν ἐκλαθέσθαι πω; καὶ ἐμαυτού, μηδ' ἀκριβῶς εἰδέναι είτε καθεύδοντος το τοσούτον χρήμα της 4δονής περιγίνεται, εἴτε ἐγρηγορώει. Ούτω μοι π δρὸν τὸ πέθο, καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακαι τε ψυχή, και μας μακρώ τινι βέλτιον εἶναι δοκεί, παι σας τὰς τέως μακρές περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφιμένω, καὶ τὰ; οὕτως ἀτεκμάρτους κλίνας του βίου, αν με μακρού τινος περιεντούσε χρόνου χθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα, νῦν ἐνταυθοί, Θεία σμία μοι κεφαλή, παρὰ τοὺς πόδας τους σους τον λαίπωρον κάψειν βίον.. Πολλά τε οὖν ἐκείνα τοιαῦτα λέγοντος, καὶ ἅμα δακρύων ἀναβληγνύναι ἐξ ὀφθαλμῶν μύακας, ἀτενέστερον καγώ της ε απερεισάμενος ἐς αὐτὸν, κρέμα καὶ κατ' ολίγον ἀναγνωρισμάτων ίχνη τινὰ συνέλεγον ήδη καὶ αὐτό; εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὥστε καὶ τελέω; ὁδη εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπιπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς, ξυμμιγή πως τῷ λυποῦνει την τέρψιν καρπούμενος· φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆ; - νίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον, τοῦ τῆς εθν μίας καπνού διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἔξεως ἀντιπαθείς, [ί. 96 ε] καθάπερ δε σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἄλμην πενα σης τῆς λύπης, καὶ τὸ βάρος ἀποτ:νασσομένη; ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγρά τους είν ρας καὶ νόσημα έπηλυ λογισμῶν. "Ην γε μὴν τ Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος Αγαθάγγε λος ὄνομα τἀνδρί. Χρόνω γε μήν ἑαυτοὺς ἀνεύη τες ἑκάτεροι, ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα δ δασκάλοις διηγημάτων, τά τε ἄλλα καὶ ὅσα; τών ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχοι κεκομίκασι τη γ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ δια της πολιτικούς προ γμασι τας συμφοράς, τοῦ Θεοῦ συγκεχωρηκότας δια τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας ταγμάτων αθέτησιν, ἦν οὐδὲ σὲ λεος θάναι δοκεί μοι, έγωγε έφασκον ἐπι γὰρ ἐνταυθοί παρείναι σε μέμνημαι, καὶ επέτει σαφῶς Παλαμον κύοντα μὲν ἐτ᾽ ἐν γαστρὶ μοχθης, καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθείας ἅμα καὶ ἀθεια; δέ ματα, ἔστι δ' οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταυτά τα 2.1 ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην και κατά διαφόρους ενός χρόνους αἱρέσεως εὔγητα: καλυειδή κακίας ἐπι μνήματα. "Α και μικρόν ύστερον γεγέννηκε πέ προύπτον και θρεψε, μαιευτα μένων των την ε δυναμένων ἄγειν και φέρειν τα πράγματα, καθῄρηται μὲν τὸ μέγα και περιβόητον τέμενος, συγκαθώρηται δ' ἅμ᾽ αὐτῷ καὶ τὸ θέξειν ἐκεῖνα θε σιαστήριον, τοῦ Θεοῦ ζωγραφοῦντας ἐν αὐτὸς τὴν και

καίτοι γε ἐβουλόμην γ’ ἂν ἐπ’ αὐτῶν καὶ θάτερον μέρος τῆς σφῶν ἀπειλῆς τῇ προσηκούσῃ παραπέμψαι χλεύῃ, καὶ δεῖξαι κἀνταῦθα δαψιλέστερον, ὅσον τῆς ἀπονοίας τὸ ἄγνωμόν τε καὶ εὔηθες. οἱ δὲ, ὡς ἔοικε, τὴν ἑαυτῶν αὐτοὶ καταγνόντες αἰσχύνην, κωφοὶ τοῖς λεχθησομένοις ἀπιόντες ᾤχοντο. εἶναι γὰρ Παλαμίταις τὸ σκοπιμώτατον, παῦσαι μὲν τὰς ἑορτὰς τοῦ θεοῦ, τὴν ἔνσαρκον οἰκονομίαν μηδαμῶς αὐτοῦ προσιεμένοις· παῦσαι δὲ καὶ τοὔνομα τοῖς λόγοις τούτοις τοὐμὸν μετὰ τῆς ἐμῆς ἐμφαινόμενον εὐσεβείας. εἰ οὖν τοῦτο διδοίη τις, οὐκ ἂν φθάνοι τὰς Μωσέως καὶ Δαβὶδ καὶ πάσας Ἰουδαϊκὰς διαγράφων βίβλους, ἅτε χρόνοις ὕστερον ἐκκηρύκτου καταστάντος τοῦ Ἰουδαίων ἔθνους ἡμῖν. καί μοι θαυμάζειν περίεστι, πῶς Νεστόριον μὲν καὶ Εἰκονομάχους τἄλλα ζηλοῦσιν αὐτοῖς, ᾧ μάλιστά γε ἐχρῆν ὁπωσοῦν ἐχομένῳ φιλαυτίᾳ, ἐν τούτῳ μάλιστα ζηλοῦν οὐ γεγένηται νῦν. τὴν γὰρ τοῦ θεοῦ λόγου συγχέοντες ἐνανθρώπησιν ἐκεῖνοι, καὶ τὰς θείας ἐκ μέσου ποιοῦντες εἰκόνας, ὅσα μουσουργοὶ καὶ λογογράφοι τῇ ἐκκλησίᾳ καταλελοίπασιν ᾄσματα καὶ λόγους, τούτων δ’ οὐδὲν οὐδαμῆ συνεξώθησαν· ἀλλ’ ᾖδον καὶ ἐτησίοις ἐγέραιρον πανηγύρεσιν.

ore exhalavit, meque circumidalis collo brachiis θάλης τῆς Ενδον ἐπιεικῶς ἐξυνωμένης ψυχής ανα amplexatus a lacrymis sibi temperare non potuit, neque-save so tenere quominus diceret, quæ sensus mœrore atque lætitia commistus, cum secum ipse conflictatur animumque quasi aliq colore in buit, nobis suggerere atque injicere solet. Deinde manibus sublatis, Gratias tibi ago, inquit, Deus omnipotens, quod ante mortem optatissimi mihi hominis aspectu frui permisisti, quem ego adhuc usque omnibus quæ sunt in vita dulcia, semper potiorein babui, adeo ut nunc prae nimia atque immodica voluptate n.ei ipsius prope oblitus esse videar, neque satis certo sciam utrum dormiens an vigilans inmensa hac voluptate perfundar. Tam vehemens erima tamque prorsus insolita commotio invasit animum, ut multo mibi melius videatur, & omnibus illis longis terra marique itineribus et tam incertis vitæ erroribus omissis, qui me longum per tempus molestiis perpetuis obruerunt, Milne bic, o venerandum mihi caput, ad pedes tuis aliseram finire vitam. › Multa igitur ejusmodi cum ille Diagnal.crymarum vies oculis prorumpente diceret, ego quoque attentius in eum oculis defixis sensim paulatimque signa, quibus cuan agnoscerem, quædara in auimo colligebam, et posteaquam plane, quinam esset, tautem cognovi, etiam ipse lucrymas fudi oblectatione affectus morore temperato. Solet enim etiam ex voluptate interdum Magrans erumpere lacryma, cum contrați, animi afectionis viagritudinem dissipante atque propulsante natura quasi per foramina oculorum tristitiæ salsuginem exhauriat et grave hoc onus tanquam nothas atque perniciales pestes, que irrepserint, morbumque animi adventitium et alienum abjiciat. Affuil autern Agathangelus, Callistrati Bliorum major natu. Cum vero uterque postremo animum recepisset, alter cum altero narrationes communicabat cum de aliis rebus tum maxime de calamitatibus, quas fortuna incertis casibus Dei Ecclesiæ rebusque publicis inflixisset, Deo eas admittente ob eversionem patriarum religionis dogmatum, quam ne tibi quidem, ignotam e se ego arbitror. Memimi enim te tune temporis affuisse et accurate Palamam cognovisse,cam dogmata polytheismi simulque atheismi parturiret, interdum vero etiam non Solum hac erutaret, sed etiam varius improbitates quæ passim atque diversis temporibus a veteribus hæreticis inventæ atque memoratæ sunt. Haud ita multo post ea peperit atque in lucem produxit obsecundantibus iis, qui tunc suo arbitrio omnia moderari poterant. Quare eversumi est maximum atque celeberrimum templum, eversumļes! sacrum illud altare Deo itam suam in hisce rebus adumbrante quam ob nefariam haue impietatem concepit. Cum autem iis jam procedente tempore họ - Beste agere non liceret, sed improba facinora nou possent non edere, factum est ut perpetno res Romana diripereiur et conturbaretur, neque unquam Dei ira otiosa esse posset 1148 line nos πέμπων του στόματος· καὶ μα περιχυθείς και περιβαλών με οὐκέθ' ἑαυτὴν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνα το, οὐδ᾽ ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅτι για μη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχούσα και πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἐξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς. Ἔπειτ' ἀνασχὼν εἰς ύψος τὰς χεῖ ρα, ο Ευχαριστώ σοι, πάντων, ο έλεγε, ο Θεός, ότι με πρὶν ἢ θανείν, θεατήν ἐδεδώκεις γενέσθα: τοῦ πολου μένου, ἐν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τότε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν πκούμενος· ὡς νίκ γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντες κινδυνεύω τ κεῖν ἐκλαθέσθαι πω; καὶ ἐμαυτού, μηδ' ἀκριβῶς εἰδέναι είτε καθεύδοντος το τοσούτον χρήμα της 4δονής περιγίνεται, εἴτε ἐγρηγορώει. Ούτω μοι π δρὸν τὸ πέθο, καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακαι τε ψυχή, και μας μακρώ τινι βέλτιον εἶναι δοκεί, παι σας τὰς τέως μακρές περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφιμένω, καὶ τὰ; οὕτως ἀτεκμάρτους κλίνας του βίου, αν με μακρού τινος περιεντούσε χρόνου χθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα, νῦν ἐνταυθοί, Θεία σμία μοι κεφαλή, παρὰ τοὺς πόδας τους σους τον λαίπωρον κάψειν βίον.. Πολλά τε οὖν ἐκείνα τοιαῦτα λέγοντος, καὶ ἅμα δακρύων ἀναβληγνύναι ἐξ ὀφθαλμῶν μύακας, ἀτενέστερον καγώ της ε απερεισάμενος ἐς αὐτὸν, κρέμα καὶ κατ' ολίγον ἀναγνωρισμάτων ίχνη τινὰ συνέλεγον ήδη καὶ αὐτό; εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὥστε καὶ τελέω; ὁδη εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπιπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς, ξυμμιγή πως τῷ λυποῦνει την τέρψιν καρπούμενος· φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆ; - νίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον, τοῦ τῆς εθν μίας καπνού διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἔξεως ἀντιπαθείς, [ί. 96 ε] καθάπερ δε σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἄλμην πενα σης τῆς λύπης, καὶ τὸ βάρος ἀποτ:νασσομένη; ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγρά τους είν ρας καὶ νόσημα έπηλυ λογισμῶν. "Ην γε μὴν τ Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος Αγαθάγγε λος ὄνομα τἀνδρί. Χρόνω γε μήν ἑαυτοὺς ἀνεύη τες ἑκάτεροι, ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα δ δασκάλοις διηγημάτων, τά τε ἄλλα καὶ ὅσα; τών ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχοι κεκομίκασι τη γ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ δια της πολιτικούς προ γμασι τας συμφοράς, τοῦ Θεοῦ συγκεχωρηκότας δια τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας ταγμάτων αθέτησιν, ἦν οὐδὲ σὲ λεος θάναι δοκεί μοι, έγωγε έφασκον ἐπι γὰρ ἐνταυθοί παρείναι σε μέμνημαι, καὶ επέτει σαφῶς Παλαμον κύοντα μὲν ἐτ᾽ ἐν γαστρὶ μοχθης, καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθείας ἅμα καὶ ἀθεια; δέ ματα, ἔστι δ' οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταυτά τα 2.1 ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην και κατά διαφόρους ενός χρόνους αἱρέσεως εὔγητα: καλυειδή κακίας ἐπι μνήματα. "Α και μικρόν ύστερον γεγέννηκε πέ προύπτον και θρεψε, μαιευτα μένων των την ε δυναμένων ἄγειν και φέρειν τα πράγματα, καθῄρηται μὲν τὸ μέγα και περιβόητον τέμενος, συγκαθώρηται δ' ἅμ᾽ αὐτῷ καὶ τὸ θέξειν ἐκεῖνα θε σιαστήριον, τοῦ Θεοῦ ζωγραφοῦντας ἐν αὐτὸς τὴν και

οὗτοι δὲ, τό σφισιν εἰωθὸς κἀνταῦθα ποιεῖν οὐδαμῆ γε ὀκνοῦντες, καὶ ταύτῃ κἀκείνους τῇ κακίᾳ φιλονεικοῦσι νικῆσαι. αἰσχύνη γὰρ τοῦτο, καὶ μάλα ἀπόβλητον εἶναι νομίζεται Παλαμᾷ, καθ’ ὁπόσα τοῖς ἀρχηγοῖς τῶν αἱρέσεων εὕρηται σπέρμα δυσσεβείας ἀρκεῖσθαι, εἰ μὴ καὶ τὴν παρ’ ἑαυτοῦ συνεισφέροι κακίαν ἐπὶ κακίᾳ. ἐνεργὸν γὰρ ἀεὶ τὸ φιλότιμον ὁ ἀνὴρ ἐνδείκνυται, πανταχῆ πάντας κακοὺς ἐν κακοῖς ὑπερβάλλων. ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΑ ΡΩΜΑΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΛΟΓΟΥ ΚΔ ΤΟ ΤΕΛΟΣ. ἤδη δὲ τοῦ φθινοπώρου λήγοντος, καὶ τῆς ἑορτῆς ἐπιστάσης ἣ τοῖς ἐμοῖς δεσμοφύλαξιν ἐτήσιος τῇ πανάγνῳ τελεῖται μητρὶ τοῦ θεοῦ, καὶ μὲν δὴ πολλῶν καὶ παντοδαπῶν ἀνδρῶν ἀναμὶξ εἰσιόντων ἅμα καὶ ἐξιόντων ἐς τὸ ἱερόν, ἔλαθέ τις τῶν οὐκ ἀγενῶν καὶ πάλαι φοιτητῶν καὶ ἐς τὰ μάλιστα φίλων ἐμοὶ περὶ δευτέραν ἤδη φυλακὴν τῆς νυκτὸς διὰ θυρίδος τινὸς εἰς τὴν ἐμὴν παρεισρυεὶς οἰκίαν·

ore exhalavit, meque circumidalis collo brachiis θάλης τῆς Ενδον ἐπιεικῶς ἐξυνωμένης ψυχής ανα amplexatus a lacrymis sibi temperare non potuit, neque-save so tenere quominus diceret, quæ sensus mœrore atque lætitia commistus, cum secum ipse conflictatur animumque quasi aliq colore in buit, nobis suggerere atque injicere solet. Deinde manibus sublatis, Gratias tibi ago, inquit, Deus omnipotens, quod ante mortem optatissimi mihi hominis aspectu frui permisisti, quem ego adhuc usque omnibus quæ sunt in vita dulcia, semper potiorein babui, adeo ut nunc prae nimia atque immodica voluptate n.ei ipsius prope oblitus esse videar, neque satis certo sciam utrum dormiens an vigilans inmensa hac voluptate perfundar. Tam vehemens erima tamque prorsus insolita commotio invasit animum, ut multo mibi melius videatur, & omnibus illis longis terra marique itineribus et tam incertis vitæ erroribus omissis, qui me longum per tempus molestiis perpetuis obruerunt, Milne bic, o venerandum mihi caput, ad pedes tuis aliseram finire vitam. › Multa igitur ejusmodi cum ille Diagnal.crymarum vies oculis prorumpente diceret, ego quoque attentius in eum oculis defixis sensim paulatimque signa, quibus cuan agnoscerem, quædara in auimo colligebam, et posteaquam plane, quinam esset, tautem cognovi, etiam ipse lucrymas fudi oblectatione affectus morore temperato. Solet enim etiam ex voluptate interdum Magrans erumpere lacryma, cum contrați, animi afectionis viagritudinem dissipante atque propulsante natura quasi per foramina oculorum tristitiæ salsuginem exhauriat et grave hoc onus tanquam nothas atque perniciales pestes, que irrepserint, morbumque animi adventitium et alienum abjiciat. Affuil autern Agathangelus, Callistrati Bliorum major natu. Cum vero uterque postremo animum recepisset, alter cum altero narrationes communicabat cum de aliis rebus tum maxime de calamitatibus, quas fortuna incertis casibus Dei Ecclesiæ rebusque publicis inflixisset, Deo eas admittente ob eversionem patriarum religionis dogmatum, quam ne tibi quidem, ignotam e se ego arbitror. Memimi enim te tune temporis affuisse et accurate Palamam cognovisse,cam dogmata polytheismi simulque atheismi parturiret, interdum vero etiam non Solum hac erutaret, sed etiam varius improbitates quæ passim atque diversis temporibus a veteribus hæreticis inventæ atque memoratæ sunt. Haud ita multo post ea peperit atque in lucem produxit obsecundantibus iis, qui tunc suo arbitrio omnia moderari poterant. Quare eversumi est maximum atque celeberrimum templum, eversumļes! sacrum illud altare Deo itam suam in hisce rebus adumbrante quam ob nefariam haue impietatem concepit. Cum autem iis jam procedente tempore họ - Beste agere non liceret, sed improba facinora nou possent non edere, factum est ut perpetno res Romana diripereiur et conturbaretur, neque unquam Dei ira otiosa esse posset 1148 line nos πέμπων του στόματος· καὶ μα περιχυθείς και περιβαλών με οὐκέθ' ἑαυτὴν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνα το, οὐδ᾽ ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅτι για μη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχούσα και πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἐξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς. Ἔπειτ' ἀνασχὼν εἰς ύψος τὰς χεῖ ρα, ο Ευχαριστώ σοι, πάντων, ο έλεγε, ο Θεός, ότι με πρὶν ἢ θανείν, θεατήν ἐδεδώκεις γενέσθα: τοῦ πολου μένου, ἐν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τότε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν πκούμενος· ὡς νίκ γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντες κινδυνεύω τ κεῖν ἐκλαθέσθαι πω; καὶ ἐμαυτού, μηδ' ἀκριβῶς εἰδέναι είτε καθεύδοντος το τοσούτον χρήμα της 4δονής περιγίνεται, εἴτε ἐγρηγορώει. Ούτω μοι π δρὸν τὸ πέθο, καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακαι τε ψυχή, και μας μακρώ τινι βέλτιον εἶναι δοκεί, παι σας τὰς τέως μακρές περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφιμένω, καὶ τὰ; οὕτως ἀτεκμάρτους κλίνας του βίου, αν με μακρού τινος περιεντούσε χρόνου χθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα, νῦν ἐνταυθοί, Θεία σμία μοι κεφαλή, παρὰ τοὺς πόδας τους σους τον λαίπωρον κάψειν βίον.. Πολλά τε οὖν ἐκείνα τοιαῦτα λέγοντος, καὶ ἅμα δακρύων ἀναβληγνύναι ἐξ ὀφθαλμῶν μύακας, ἀτενέστερον καγώ της ε απερεισάμενος ἐς αὐτὸν, κρέμα καὶ κατ' ολίγον ἀναγνωρισμάτων ίχνη τινὰ συνέλεγον ήδη καὶ αὐτό; εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὥστε καὶ τελέω; ὁδη εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπιπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς, ξυμμιγή πως τῷ λυποῦνει την τέρψιν καρπούμενος· φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆ; - νίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον, τοῦ τῆς εθν μίας καπνού διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἔξεως ἀντιπαθείς, [ί. 96 ε] καθάπερ δε σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἄλμην πενα σης τῆς λύπης, καὶ τὸ βάρος ἀποτ:νασσομένη; ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγρά τους είν ρας καὶ νόσημα έπηλυ λογισμῶν. "Ην γε μὴν τ Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος Αγαθάγγε λος ὄνομα τἀνδρί. Χρόνω γε μήν ἑαυτοὺς ἀνεύη τες ἑκάτεροι, ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα δ δασκάλοις διηγημάτων, τά τε ἄλλα καὶ ὅσα; τών ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχοι κεκομίκασι τη γ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ δια της πολιτικούς προ γμασι τας συμφοράς, τοῦ Θεοῦ συγκεχωρηκότας δια τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας ταγμάτων αθέτησιν, ἦν οὐδὲ σὲ λεος θάναι δοκεί μοι, έγωγε έφασκον ἐπι γὰρ ἐνταυθοί παρείναι σε μέμνημαι, καὶ επέτει σαφῶς Παλαμον κύοντα μὲν ἐτ᾽ ἐν γαστρὶ μοχθης, καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθείας ἅμα καὶ ἀθεια; δέ ματα, ἔστι δ' οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταυτά τα 2.1 ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην και κατά διαφόρους ενός χρόνους αἱρέσεως εὔγητα: καλυειδή κακίας ἐπι μνήματα. "Α και μικρόν ύστερον γεγέννηκε πέ προύπτον και θρεψε, μαιευτα μένων των την ε δυναμένων ἄγειν και φέρειν τα πράγματα, καθῄρηται μὲν τὸ μέγα και περιβόητον τέμενος, συγκαθώρηται δ' ἅμ᾽ αὐτῷ καὶ τὸ θέξειν ἐκεῖνα θε σιαστήριον, τοῦ Θεοῦ ζωγραφοῦντας ἐν αὐτὸς τὴν και

ἔτυχε γάρ πως κἀκείνην ἀσέληνον εἶναι τὴν νύκτα, ἅτε καθ’ ἓν ζώδιον, δηλαδὴ τὸν τοξότην, τῶν δυοῖν διατριβόντων φωστήρων τηνικαῦτα, καὶ μόλις που πεντεκαίδεκα μοίρας ἀφισταμένων ἀλλήλων, μετὰ σύνοδον ἤδη τῆς σελήνης φευγούσης τὸν ἥλιον, καὶ μήπω μηδ’ αὐτῆς μηδ’ ἐπὶ βραχὺ δυναμένης βραχείας γοῦν τῇ καθ’ ἡμᾶς οἰκουμένῃ χορηγεῖν τῶν οἰκείων αὐγῶν τὰς λαμπάδας. ἐγὼ γοῦν ἀήθους καὶ ξένου τινὸς αἰσθόμενος ἐντεῦθεν πατάγου τὰ μὲν πρῶτα διὰ τὴν ἀωρίαν ἐξεπεπλήγμην· εἶτα φωτὸς κομισθέντος καὶ ἰδὼν οὐδ’ οὕτως οὐδέπω τῶν γνωρίμων ἐντὸς ἐνόμιζον εἶναι τινά, μακρῶν διὰ τὴν ἐκδημίαν ἤδη που παραρρυέντων ἐτῶν, καὶ αὐτὰ σχεδὸν τῶν χαρακτήρων τῆς ὄψεως αὐτοῦ τὰ σημεῖα τῆς ἐμῆς ἀφῃρημένων μνήμης. ἀλλ’ ἐκεῖνος ἐπεί τε ἴδοι καὶ ἀναγνοίη βεβαίως ἐμέ, βύθιόν τι καὶ σφόδρα περιπαθὲς ἀνῴμωξεν, οἷον ἄθρουν τινὰ καὶ ὁμιχλώδη καπνὸν καμινιαίας αἰθάλης τῆς ἔνδον ἐπιεικῶς ὀδυνωμένης ψυχῆς ἀναπέμπων τοῦ στόματος·

ore exhalavit, meque circumidalis collo brachiis θάλης τῆς Ενδον ἐπιεικῶς ἐξυνωμένης ψυχής ανα amplexatus a lacrymis sibi temperare non potuit, neque-save so tenere quominus diceret, quæ sensus mœrore atque lætitia commistus, cum secum ipse conflictatur animumque quasi aliq colore in buit, nobis suggerere atque injicere solet. Deinde manibus sublatis, Gratias tibi ago, inquit, Deus omnipotens, quod ante mortem optatissimi mihi hominis aspectu frui permisisti, quem ego adhuc usque omnibus quæ sunt in vita dulcia, semper potiorein babui, adeo ut nunc prae nimia atque immodica voluptate n.ei ipsius prope oblitus esse videar, neque satis certo sciam utrum dormiens an vigilans inmensa hac voluptate perfundar. Tam vehemens erima tamque prorsus insolita commotio invasit animum, ut multo mibi melius videatur, & omnibus illis longis terra marique itineribus et tam incertis vitæ erroribus omissis, qui me longum per tempus molestiis perpetuis obruerunt, Milne bic, o venerandum mihi caput, ad pedes tuis aliseram finire vitam. › Multa igitur ejusmodi cum ille Diagnal.crymarum vies oculis prorumpente diceret, ego quoque attentius in eum oculis defixis sensim paulatimque signa, quibus cuan agnoscerem, quædara in auimo colligebam, et posteaquam plane, quinam esset, tautem cognovi, etiam ipse lucrymas fudi oblectatione affectus morore temperato. Solet enim etiam ex voluptate interdum Magrans erumpere lacryma, cum contrați, animi afectionis viagritudinem dissipante atque propulsante natura quasi per foramina oculorum tristitiæ salsuginem exhauriat et grave hoc onus tanquam nothas atque perniciales pestes, que irrepserint, morbumque animi adventitium et alienum abjiciat. Affuil autern Agathangelus, Callistrati Bliorum major natu. Cum vero uterque postremo animum recepisset, alter cum altero narrationes communicabat cum de aliis rebus tum maxime de calamitatibus, quas fortuna incertis casibus Dei Ecclesiæ rebusque publicis inflixisset, Deo eas admittente ob eversionem patriarum religionis dogmatum, quam ne tibi quidem, ignotam e se ego arbitror. Memimi enim te tune temporis affuisse et accurate Palamam cognovisse,cam dogmata polytheismi simulque atheismi parturiret, interdum vero etiam non Solum hac erutaret, sed etiam varius improbitates quæ passim atque diversis temporibus a veteribus hæreticis inventæ atque memoratæ sunt. Haud ita multo post ea peperit atque in lucem produxit obsecundantibus iis, qui tunc suo arbitrio omnia moderari poterant. Quare eversumi est maximum atque celeberrimum templum, eversumļes! sacrum illud altare Deo itam suam in hisce rebus adumbrante quam ob nefariam haue impietatem concepit. Cum autem iis jam procedente tempore họ - Beste agere non liceret, sed improba facinora nou possent non edere, factum est ut perpetno res Romana diripereiur et conturbaretur, neque unquam Dei ira otiosa esse posset 1148 line nos πέμπων του στόματος· καὶ μα περιχυθείς και περιβαλών με οὐκέθ' ἑαυτὴν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνα το, οὐδ᾽ ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅτι για μη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχούσα και πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἐξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς. Ἔπειτ' ἀνασχὼν εἰς ύψος τὰς χεῖ ρα, ο Ευχαριστώ σοι, πάντων, ο έλεγε, ο Θεός, ότι με πρὶν ἢ θανείν, θεατήν ἐδεδώκεις γενέσθα: τοῦ πολου μένου, ἐν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τότε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν πκούμενος· ὡς νίκ γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντες κινδυνεύω τ κεῖν ἐκλαθέσθαι πω; καὶ ἐμαυτού, μηδ' ἀκριβῶς εἰδέναι είτε καθεύδοντος το τοσούτον χρήμα της 4δονής περιγίνεται, εἴτε ἐγρηγορώει. Ούτω μοι π δρὸν τὸ πέθο, καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακαι τε ψυχή, και μας μακρώ τινι βέλτιον εἶναι δοκεί, παι σας τὰς τέως μακρές περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφιμένω, καὶ τὰ; οὕτως ἀτεκμάρτους κλίνας του βίου, αν με μακρού τινος περιεντούσε χρόνου χθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα, νῦν ἐνταυθοί, Θεία σμία μοι κεφαλή, παρὰ τοὺς πόδας τους σους τον λαίπωρον κάψειν βίον.. Πολλά τε οὖν ἐκείνα τοιαῦτα λέγοντος, καὶ ἅμα δακρύων ἀναβληγνύναι ἐξ ὀφθαλμῶν μύακας, ἀτενέστερον καγώ της ε απερεισάμενος ἐς αὐτὸν, κρέμα καὶ κατ' ολίγον ἀναγνωρισμάτων ίχνη τινὰ συνέλεγον ήδη καὶ αὐτό; εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὥστε καὶ τελέω; ὁδη εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπιπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς, ξυμμιγή πως τῷ λυποῦνει την τέρψιν καρπούμενος· φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆ; - νίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον, τοῦ τῆς εθν μίας καπνού διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἔξεως ἀντιπαθείς, [ί. 96 ε] καθάπερ δε σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἄλμην πενα σης τῆς λύπης, καὶ τὸ βάρος ἀποτ:νασσομένη; ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγρά τους είν ρας καὶ νόσημα έπηλυ λογισμῶν. "Ην γε μὴν τ Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος Αγαθάγγε λος ὄνομα τἀνδρί. Χρόνω γε μήν ἑαυτοὺς ἀνεύη τες ἑκάτεροι, ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα δ δασκάλοις διηγημάτων, τά τε ἄλλα καὶ ὅσα; τών ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχοι κεκομίκασι τη γ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ δια της πολιτικούς προ γμασι τας συμφοράς, τοῦ Θεοῦ συγκεχωρηκότας δια τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας ταγμάτων αθέτησιν, ἦν οὐδὲ σὲ λεος θάναι δοκεί μοι, έγωγε έφασκον ἐπι γὰρ ἐνταυθοί παρείναι σε μέμνημαι, καὶ επέτει σαφῶς Παλαμον κύοντα μὲν ἐτ᾽ ἐν γαστρὶ μοχθης, καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθείας ἅμα καὶ ἀθεια; δέ ματα, ἔστι δ' οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταυτά τα 2.1 ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην και κατά διαφόρους ενός χρόνους αἱρέσεως εὔγητα: καλυειδή κακίας ἐπι μνήματα. "Α και μικρόν ύστερον γεγέννηκε πέ προύπτον και θρεψε, μαιευτα μένων των την ε δυναμένων ἄγειν και φέρειν τα πράγματα, καθῄρηται μὲν τὸ μέγα και περιβόητον τέμενος, συγκαθώρηται δ' ἅμ᾽ αὐτῷ καὶ τὸ θέξειν ἐκεῖνα θε σιαστήριον, τοῦ Θεοῦ ζωγραφοῦντας ἐν αὐτὸς τὴν και

καὶ ἅμα περιχυθεὶς καὶ περιβαλών με οὐκέθ’ ἑαυτὸν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνατο, οὐδ’ ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅσα γνώμη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχοῦσα καί πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἕξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς. ἔπειτ’ ἀνασχὼν εἰς ὕψος τὰς χεῖρας εὐχαριστῶ σοι, πάντων ἔλεγε θεός, ὅτι με, πρὶν ἢ θανεῖν, θεατὴν ἐδεδώκεις γενέσθαι τοῦ ποθουμένου, ὃν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τόδε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν ποιούμενος· ὡς νῦν γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντι κινδυνεύω δοκεῖν ἐκλαθέσθαι πως καὶ ἐμαυτοῦ, μηδ’ ἀκριβῶς εἰδέναι εἴτε καθεύδοντος τὸ τοσοῦτον χρῆμα τῆς ἡδονῆς περιγίνεται, εἴτε ἐγρηγορότι. οὕτω μοι σφοδρὸν τὸ πάθος καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακται τῇ ψυχῇ, καί μοι μακρῷ τινὶ βέλτιον εἶναι δοκεῖ, πάσας τὰς τέως μακρὰς περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφεμένῳ, καὶ τὰς οὕτως ἀτεκμάρτους πλάνας τοῦ βίου, αἵ με μακροῦ τινὸς περιαντλοῦσι χρόνου μόχθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα, νῦν ἐνταυθοῖ, σεβασμία μοι κεφαλή, παρὰ τοὺς πόδας τοὺς σοὺς τὸν ταλαίπωρον κάμψειν βίον.

ore exhalavit, meque circumidalis collo brachiis θάλης τῆς Ενδον ἐπιεικῶς ἐξυνωμένης ψυχής ανα amplexatus a lacrymis sibi temperare non potuit, neque-save so tenere quominus diceret, quæ sensus mœrore atque lætitia commistus, cum secum ipse conflictatur animumque quasi aliq colore in buit, nobis suggerere atque injicere solet. Deinde manibus sublatis, Gratias tibi ago, inquit, Deus omnipotens, quod ante mortem optatissimi mihi hominis aspectu frui permisisti, quem ego adhuc usque omnibus quæ sunt in vita dulcia, semper potiorein babui, adeo ut nunc prae nimia atque immodica voluptate n.ei ipsius prope oblitus esse videar, neque satis certo sciam utrum dormiens an vigilans inmensa hac voluptate perfundar. Tam vehemens erima tamque prorsus insolita commotio invasit animum, ut multo mibi melius videatur, & omnibus illis longis terra marique itineribus et tam incertis vitæ erroribus omissis, qui me longum per tempus molestiis perpetuis obruerunt, Milne bic, o venerandum mihi caput, ad pedes tuis aliseram finire vitam. › Multa igitur ejusmodi cum ille Diagnal.crymarum vies oculis prorumpente diceret, ego quoque attentius in eum oculis defixis sensim paulatimque signa, quibus cuan agnoscerem, quædara in auimo colligebam, et posteaquam plane, quinam esset, tautem cognovi, etiam ipse lucrymas fudi oblectatione affectus morore temperato. Solet enim etiam ex voluptate interdum Magrans erumpere lacryma, cum contrați, animi afectionis viagritudinem dissipante atque propulsante natura quasi per foramina oculorum tristitiæ salsuginem exhauriat et grave hoc onus tanquam nothas atque perniciales pestes, que irrepserint, morbumque animi adventitium et alienum abjiciat. Affuil autern Agathangelus, Callistrati Bliorum major natu. Cum vero uterque postremo animum recepisset, alter cum altero narrationes communicabat cum de aliis rebus tum maxime de calamitatibus, quas fortuna incertis casibus Dei Ecclesiæ rebusque publicis inflixisset, Deo eas admittente ob eversionem patriarum religionis dogmatum, quam ne tibi quidem, ignotam e se ego arbitror. Memimi enim te tune temporis affuisse et accurate Palamam cognovisse,cam dogmata polytheismi simulque atheismi parturiret, interdum vero etiam non Solum hac erutaret, sed etiam varius improbitates quæ passim atque diversis temporibus a veteribus hæreticis inventæ atque memoratæ sunt. Haud ita multo post ea peperit atque in lucem produxit obsecundantibus iis, qui tunc suo arbitrio omnia moderari poterant. Quare eversumi est maximum atque celeberrimum templum, eversumļes! sacrum illud altare Deo itam suam in hisce rebus adumbrante quam ob nefariam haue impietatem concepit. Cum autem iis jam procedente tempore họ - Beste agere non liceret, sed improba facinora nou possent non edere, factum est ut perpetno res Romana diripereiur et conturbaretur, neque unquam Dei ira otiosa esse posset 1148 line nos πέμπων του στόματος· καὶ μα περιχυθείς και περιβαλών με οὐκέθ' ἑαυτὴν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνα το, οὐδ᾽ ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅτι για μη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχούσα και πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἐξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς. Ἔπειτ' ἀνασχὼν εἰς ύψος τὰς χεῖ ρα, ο Ευχαριστώ σοι, πάντων, ο έλεγε, ο Θεός, ότι με πρὶν ἢ θανείν, θεατήν ἐδεδώκεις γενέσθα: τοῦ πολου μένου, ἐν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τότε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν πκούμενος· ὡς νίκ γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντες κινδυνεύω τ κεῖν ἐκλαθέσθαι πω; καὶ ἐμαυτού, μηδ' ἀκριβῶς εἰδέναι είτε καθεύδοντος το τοσούτον χρήμα της 4δονής περιγίνεται, εἴτε ἐγρηγορώει. Ούτω μοι π δρὸν τὸ πέθο, καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακαι τε ψυχή, και μας μακρώ τινι βέλτιον εἶναι δοκεί, παι σας τὰς τέως μακρές περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφιμένω, καὶ τὰ; οὕτως ἀτεκμάρτους κλίνας του βίου, αν με μακρού τινος περιεντούσε χρόνου χθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα, νῦν ἐνταυθοί, Θεία σμία μοι κεφαλή, παρὰ τοὺς πόδας τους σους τον λαίπωρον κάψειν βίον.. Πολλά τε οὖν ἐκείνα τοιαῦτα λέγοντος, καὶ ἅμα δακρύων ἀναβληγνύναι ἐξ ὀφθαλμῶν μύακας, ἀτενέστερον καγώ της ε απερεισάμενος ἐς αὐτὸν, κρέμα καὶ κατ' ολίγον ἀναγνωρισμάτων ίχνη τινὰ συνέλεγον ήδη καὶ αὐτό; εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὥστε καὶ τελέω; ὁδη εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπιπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς, ξυμμιγή πως τῷ λυποῦνει την τέρψιν καρπούμενος· φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆ; - νίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον, τοῦ τῆς εθν μίας καπνού διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἔξεως ἀντιπαθείς, [ί. 96 ε] καθάπερ δε σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἄλμην πενα σης τῆς λύπης, καὶ τὸ βάρος ἀποτ:νασσομένη; ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγρά τους είν ρας καὶ νόσημα έπηλυ λογισμῶν. "Ην γε μὴν τ Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος Αγαθάγγε λος ὄνομα τἀνδρί. Χρόνω γε μήν ἑαυτοὺς ἀνεύη τες ἑκάτεροι, ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα δ δασκάλοις διηγημάτων, τά τε ἄλλα καὶ ὅσα; τών ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχοι κεκομίκασι τη γ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ δια της πολιτικούς προ γμασι τας συμφοράς, τοῦ Θεοῦ συγκεχωρηκότας δια τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας ταγμάτων αθέτησιν, ἦν οὐδὲ σὲ λεος θάναι δοκεί μοι, έγωγε έφασκον ἐπι γὰρ ἐνταυθοί παρείναι σε μέμνημαι, καὶ επέτει σαφῶς Παλαμον κύοντα μὲν ἐτ᾽ ἐν γαστρὶ μοχθης, καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθείας ἅμα καὶ ἀθεια; δέ ματα, ἔστι δ' οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταυτά τα 2.1 ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην και κατά διαφόρους ενός χρόνους αἱρέσεως εὔγητα: καλυειδή κακίας ἐπι μνήματα. "Α και μικρόν ύστερον γεγέννηκε πέ προύπτον και θρεψε, μαιευτα μένων των την ε δυναμένων ἄγειν και φέρειν τα πράγματα, καθῄρηται μὲν τὸ μέγα και περιβόητον τέμενος, συγκαθώρηται δ' ἅμ᾽ αὐτῷ καὶ τὸ θέξειν ἐκεῖνα θε σιαστήριον, τοῦ Θεοῦ ζωγραφοῦντας ἐν αὐτὸς τὴν και

πολλά τε οὖν ἐκείνου τοιαῦτα λέγοντος, καὶ ἅμα δακρύων ἀναρρηγνύντος ἐξ ὀφθαλμῶν ῥύακας, ἀτενέστερον κἀγὼ τὰς ὄψεις ἀπερεισάμενος ἐς αὐτόν, ἠρέμα καὶ κατ’ ὀλίγον ἀναγνωρισμάτων ἴχνη τινὰ συνέλεγον ἤδη καὶ αὐτὸς εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὥστε καὶ τελέως ὅστις εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπεπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς, ξυμμιγῆ πως τῷ λυποῦντι τὴν τέρψιν καρπούμενος· φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆς ἐνίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον, τοῦ τῆς ἀθυμίας καπνοῦ διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἕξεως ἀντιπαθείᾳ, καθάπερ διὰ σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἅλμην κενούσης τῆς λύπης, καὶ τὸ βάρος ἀποτινασσομένης ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγράπτους κῆρας καὶ νόσημα ἔπηλυ λογισμῶν. ἦν γε μὴν τῶν Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος· Ἀγαθάγγελος ὄνομα τἀνδρί.

ore exhalavit, meque circumidalis collo brachiis θάλης τῆς Ενδον ἐπιεικῶς ἐξυνωμένης ψυχής ανα amplexatus a lacrymis sibi temperare non potuit, neque-save so tenere quominus diceret, quæ sensus mœrore atque lætitia commistus, cum secum ipse conflictatur animumque quasi aliq colore in buit, nobis suggerere atque injicere solet. Deinde manibus sublatis, Gratias tibi ago, inquit, Deus omnipotens, quod ante mortem optatissimi mihi hominis aspectu frui permisisti, quem ego adhuc usque omnibus quæ sunt in vita dulcia, semper potiorein babui, adeo ut nunc prae nimia atque immodica voluptate n.ei ipsius prope oblitus esse videar, neque satis certo sciam utrum dormiens an vigilans inmensa hac voluptate perfundar. Tam vehemens erima tamque prorsus insolita commotio invasit animum, ut multo mibi melius videatur, & omnibus illis longis terra marique itineribus et tam incertis vitæ erroribus omissis, qui me longum per tempus molestiis perpetuis obruerunt, Milne bic, o venerandum mihi caput, ad pedes tuis aliseram finire vitam. › Multa igitur ejusmodi cum ille Diagnal.crymarum vies oculis prorumpente diceret, ego quoque attentius in eum oculis defixis sensim paulatimque signa, quibus cuan agnoscerem, quædara in auimo colligebam, et posteaquam plane, quinam esset, tautem cognovi, etiam ipse lucrymas fudi oblectatione affectus morore temperato. Solet enim etiam ex voluptate interdum Magrans erumpere lacryma, cum contrați, animi afectionis viagritudinem dissipante atque propulsante natura quasi per foramina oculorum tristitiæ salsuginem exhauriat et grave hoc onus tanquam nothas atque perniciales pestes, que irrepserint, morbumque animi adventitium et alienum abjiciat. Affuil autern Agathangelus, Callistrati Bliorum major natu. Cum vero uterque postremo animum recepisset, alter cum altero narrationes communicabat cum de aliis rebus tum maxime de calamitatibus, quas fortuna incertis casibus Dei Ecclesiæ rebusque publicis inflixisset, Deo eas admittente ob eversionem patriarum religionis dogmatum, quam ne tibi quidem, ignotam e se ego arbitror. Memimi enim te tune temporis affuisse et accurate Palamam cognovisse,cam dogmata polytheismi simulque atheismi parturiret, interdum vero etiam non Solum hac erutaret, sed etiam varius improbitates quæ passim atque diversis temporibus a veteribus hæreticis inventæ atque memoratæ sunt. Haud ita multo post ea peperit atque in lucem produxit obsecundantibus iis, qui tunc suo arbitrio omnia moderari poterant. Quare eversumi est maximum atque celeberrimum templum, eversumļes! sacrum illud altare Deo itam suam in hisce rebus adumbrante quam ob nefariam haue impietatem concepit. Cum autem iis jam procedente tempore họ - Beste agere non liceret, sed improba facinora nou possent non edere, factum est ut perpetno res Romana diripereiur et conturbaretur, neque unquam Dei ira otiosa esse posset 1148 line nos πέμπων του στόματος· καὶ μα περιχυθείς και περιβαλών με οὐκέθ' ἑαυτὴν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνα το, οὐδ᾽ ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅτι για μη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχούσα και πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἐξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς. Ἔπειτ' ἀνασχὼν εἰς ύψος τὰς χεῖ ρα, ο Ευχαριστώ σοι, πάντων, ο έλεγε, ο Θεός, ότι με πρὶν ἢ θανείν, θεατήν ἐδεδώκεις γενέσθα: τοῦ πολου μένου, ἐν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τότε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν πκούμενος· ὡς νίκ γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντες κινδυνεύω τ κεῖν ἐκλαθέσθαι πω; καὶ ἐμαυτού, μηδ' ἀκριβῶς εἰδέναι είτε καθεύδοντος το τοσούτον χρήμα της 4δονής περιγίνεται, εἴτε ἐγρηγορώει. Ούτω μοι π δρὸν τὸ πέθο, καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακαι τε ψυχή, και μας μακρώ τινι βέλτιον εἶναι δοκεί, παι σας τὰς τέως μακρές περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφιμένω, καὶ τὰ; οὕτως ἀτεκμάρτους κλίνας του βίου, αν με μακρού τινος περιεντούσε χρόνου χθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα, νῦν ἐνταυθοί, Θεία σμία μοι κεφαλή, παρὰ τοὺς πόδας τους σους τον λαίπωρον κάψειν βίον.. Πολλά τε οὖν ἐκείνα τοιαῦτα λέγοντος, καὶ ἅμα δακρύων ἀναβληγνύναι ἐξ ὀφθαλμῶν μύακας, ἀτενέστερον καγώ της ε απερεισάμενος ἐς αὐτὸν, κρέμα καὶ κατ' ολίγον ἀναγνωρισμάτων ίχνη τινὰ συνέλεγον ήδη καὶ αὐτό; εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὥστε καὶ τελέω; ὁδη εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπιπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς, ξυμμιγή πως τῷ λυποῦνει την τέρψιν καρπούμενος· φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆ; - νίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον, τοῦ τῆς εθν μίας καπνού διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἔξεως ἀντιπαθείς, [ί. 96 ε] καθάπερ δε σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἄλμην πενα σης τῆς λύπης, καὶ τὸ βάρος ἀποτ:νασσομένη; ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγρά τους είν ρας καὶ νόσημα έπηλυ λογισμῶν. "Ην γε μὴν τ Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος Αγαθάγγε λος ὄνομα τἀνδρί. Χρόνω γε μήν ἑαυτοὺς ἀνεύη τες ἑκάτεροι, ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα δ δασκάλοις διηγημάτων, τά τε ἄλλα καὶ ὅσα; τών ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχοι κεκομίκασι τη γ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ δια της πολιτικούς προ γμασι τας συμφοράς, τοῦ Θεοῦ συγκεχωρηκότας δια τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας ταγμάτων αθέτησιν, ἦν οὐδὲ σὲ λεος θάναι δοκεί μοι, έγωγε έφασκον ἐπι γὰρ ἐνταυθοί παρείναι σε μέμνημαι, καὶ επέτει σαφῶς Παλαμον κύοντα μὲν ἐτ᾽ ἐν γαστρὶ μοχθης, καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθείας ἅμα καὶ ἀθεια; δέ ματα, ἔστι δ' οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταυτά τα 2.1 ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην και κατά διαφόρους ενός χρόνους αἱρέσεως εὔγητα: καλυειδή κακίας ἐπι μνήματα. "Α και μικρόν ύστερον γεγέννηκε πέ προύπτον και θρεψε, μαιευτα μένων των την ε δυναμένων ἄγειν και φέρειν τα πράγματα, καθῄρηται μὲν τὸ μέγα και περιβόητον τέμενος, συγκαθώρηται δ' ἅμ᾽ αὐτῷ καὶ τὸ θέξειν ἐκεῖνα θε σιαστήριον, τοῦ Θεοῦ ζωγραφοῦντας ἐν αὐτὸς τὴν και

χρόνῳ γε μὴν ἑαυτοὺς ἀνειληφότες ἑκάτεροι, ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα διδασκάλοις διηγημάτων, τά τε ἄλλα καὶ ὅσας τῶν ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχαι κεκομίκασι τῇ γε τοῦ θεοῦ ἐκκλησίᾳ καὶ ἅμα τοῖς πολιτικοῖς πράγμασι τὰς συμφοράς, τοῦ θεοῦ συγκεχωρηκότος διὰ τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας δογμάτων ἀθέτησιν, ἣν οὐδὲ σὲ λεληθέναι δοκεῖ μοι, ἔγωγε ἔφασκον· ἔτι γὰρ ἐνταυθοῖ παρεῖναί σε μέμνημαι, καὶ εἰδέναι σαφῶς Παλαμᾶν κύοντα μὲν ἔτ’ ἐν γαστρὶ μοχθηρά, καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθεί̈ας ἅμα καὶ ἀθεί̈ας δόγματα, ἔστι δ’ οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταῦτά τε καὶ ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην καὶ κατὰ διαφόρους τοὺς χρόνους αἱρέσεως εὕρηται πολυειδῆ κακίας ὑπομνήματα. ἃ καὶ μικρὸν ὕστερον γεγέννηκέ τε ἐς προῦπτον καὶ ἔθρεψε, μαιευσαμένων τῶν τηνικαῦτα δυναμένων ἄγειν καὶ φέρειν τὰ πράγματα. διὸ καὶ καθῄρηται μὲν τὸ μέγα καὶ περιβόητον τέμενος, συγκαθῄρηται δ’ ἅμα αὐτῷ καὶ τὸ θεῖον ἐκεῖνο θυσιαστήριον, τοῦ θεοῦ ζωγραφοῦντος ἐν αὐτοῖς τὴν ὀργὴν ἣν διὰ τὸ τῆς ἀσεβείας ταύτης ἔσχεν ἀθέμιτον.

ore exhalavit, meque circumidalis collo brachiis θάλης τῆς Ενδον ἐπιεικῶς ἐξυνωμένης ψυχής ανα amplexatus a lacrymis sibi temperare non potuit, neque-save so tenere quominus diceret, quæ sensus mœrore atque lætitia commistus, cum secum ipse conflictatur animumque quasi aliq colore in buit, nobis suggerere atque injicere solet. Deinde manibus sublatis, Gratias tibi ago, inquit, Deus omnipotens, quod ante mortem optatissimi mihi hominis aspectu frui permisisti, quem ego adhuc usque omnibus quæ sunt in vita dulcia, semper potiorein babui, adeo ut nunc prae nimia atque immodica voluptate n.ei ipsius prope oblitus esse videar, neque satis certo sciam utrum dormiens an vigilans inmensa hac voluptate perfundar. Tam vehemens erima tamque prorsus insolita commotio invasit animum, ut multo mibi melius videatur, & omnibus illis longis terra marique itineribus et tam incertis vitæ erroribus omissis, qui me longum per tempus molestiis perpetuis obruerunt, Milne bic, o venerandum mihi caput, ad pedes tuis aliseram finire vitam. › Multa igitur ejusmodi cum ille Diagnal.crymarum vies oculis prorumpente diceret, ego quoque attentius in eum oculis defixis sensim paulatimque signa, quibus cuan agnoscerem, quædara in auimo colligebam, et posteaquam plane, quinam esset, tautem cognovi, etiam ipse lucrymas fudi oblectatione affectus morore temperato. Solet enim etiam ex voluptate interdum Magrans erumpere lacryma, cum contrați, animi afectionis viagritudinem dissipante atque propulsante natura quasi per foramina oculorum tristitiæ salsuginem exhauriat et grave hoc onus tanquam nothas atque perniciales pestes, que irrepserint, morbumque animi adventitium et alienum abjiciat. Affuil autern Agathangelus, Callistrati Bliorum major natu. Cum vero uterque postremo animum recepisset, alter cum altero narrationes communicabat cum de aliis rebus tum maxime de calamitatibus, quas fortuna incertis casibus Dei Ecclesiæ rebusque publicis inflixisset, Deo eas admittente ob eversionem patriarum religionis dogmatum, quam ne tibi quidem, ignotam e se ego arbitror. Memimi enim te tune temporis affuisse et accurate Palamam cognovisse,cam dogmata polytheismi simulque atheismi parturiret, interdum vero etiam non Solum hac erutaret, sed etiam varius improbitates quæ passim atque diversis temporibus a veteribus hæreticis inventæ atque memoratæ sunt. Haud ita multo post ea peperit atque in lucem produxit obsecundantibus iis, qui tunc suo arbitrio omnia moderari poterant. Quare eversumi est maximum atque celeberrimum templum, eversumļes! sacrum illud altare Deo itam suam in hisce rebus adumbrante quam ob nefariam haue impietatem concepit. Cum autem iis jam procedente tempore họ - Beste agere non liceret, sed improba facinora nou possent non edere, factum est ut perpetno res Romana diripereiur et conturbaretur, neque unquam Dei ira otiosa esse posset 1148 line nos πέμπων του στόματος· καὶ μα περιχυθείς και περιβαλών με οὐκέθ' ἑαυτὴν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνα το, οὐδ᾽ ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅτι για μη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχούσα και πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἐξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς. Ἔπειτ' ἀνασχὼν εἰς ύψος τὰς χεῖ ρα, ο Ευχαριστώ σοι, πάντων, ο έλεγε, ο Θεός, ότι με πρὶν ἢ θανείν, θεατήν ἐδεδώκεις γενέσθα: τοῦ πολου μένου, ἐν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τότε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν πκούμενος· ὡς νίκ γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντες κινδυνεύω τ κεῖν ἐκλαθέσθαι πω; καὶ ἐμαυτού, μηδ' ἀκριβῶς εἰδέναι είτε καθεύδοντος το τοσούτον χρήμα της 4δονής περιγίνεται, εἴτε ἐγρηγορώει. Ούτω μοι π δρὸν τὸ πέθο, καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακαι τε ψυχή, και μας μακρώ τινι βέλτιον εἶναι δοκεί, παι σας τὰς τέως μακρές περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφιμένω, καὶ τὰ; οὕτως ἀτεκμάρτους κλίνας του βίου, αν με μακρού τινος περιεντούσε χρόνου χθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα, νῦν ἐνταυθοί, Θεία σμία μοι κεφαλή, παρὰ τοὺς πόδας τους σους τον λαίπωρον κάψειν βίον.. Πολλά τε οὖν ἐκείνα τοιαῦτα λέγοντος, καὶ ἅμα δακρύων ἀναβληγνύναι ἐξ ὀφθαλμῶν μύακας, ἀτενέστερον καγώ της ε απερεισάμενος ἐς αὐτὸν, κρέμα καὶ κατ' ολίγον ἀναγνωρισμάτων ίχνη τινὰ συνέλεγον ήδη καὶ αὐτό; εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὥστε καὶ τελέω; ὁδη εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπιπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς, ξυμμιγή πως τῷ λυποῦνει την τέρψιν καρπούμενος· φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆ; - νίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον, τοῦ τῆς εθν μίας καπνού διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἔξεως ἀντιπαθείς, [ί. 96 ε] καθάπερ δε σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἄλμην πενα σης τῆς λύπης, καὶ τὸ βάρος ἀποτ:νασσομένη; ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγρά τους είν ρας καὶ νόσημα έπηλυ λογισμῶν. "Ην γε μὴν τ Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος Αγαθάγγε λος ὄνομα τἀνδρί. Χρόνω γε μήν ἑαυτοὺς ἀνεύη τες ἑκάτεροι, ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα δ δασκάλοις διηγημάτων, τά τε ἄλλα καὶ ὅσα; τών ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχοι κεκομίκασι τη γ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ δια της πολιτικούς προ γμασι τας συμφοράς, τοῦ Θεοῦ συγκεχωρηκότας δια τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας ταγμάτων αθέτησιν, ἦν οὐδὲ σὲ λεος θάναι δοκεί μοι, έγωγε έφασκον ἐπι γὰρ ἐνταυθοί παρείναι σε μέμνημαι, καὶ επέτει σαφῶς Παλαμον κύοντα μὲν ἐτ᾽ ἐν γαστρὶ μοχθης, καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθείας ἅμα καὶ ἀθεια; δέ ματα, ἔστι δ' οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταυτά τα 2.1 ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην και κατά διαφόρους ενός χρόνους αἱρέσεως εὔγητα: καλυειδή κακίας ἐπι μνήματα. "Α και μικρόν ύστερον γεγέννηκε πέ προύπτον και θρεψε, μαιευτα μένων των την ε δυναμένων ἄγειν και φέρειν τα πράγματα, καθῄρηται μὲν τὸ μέγα και περιβόητον τέμενος, συγκαθώρηται δ' ἅμ᾽ αὐτῷ καὶ τὸ θέξειν ἐκεῖνα θε σιαστήριον, τοῦ Θεοῦ ζωγραφοῦντας ἐν αὐτὸς τὴν και

ἐπεὶ δὲ τὸ μὲν καλὸν ποιεῖν προϊοῦσιν ἀπῆν, τὸ δὲ κακὸν ἀπεῖναι οὐκ ἦν, ἀνατρέπεται καὶ συγχεῖται διηνεκῶς τὰ Ῥωμαίων ὁρῶν πράγματα, καὶ τὸ γενόμενον τῆς θείας ὀργῆς οὐκ ἔγνωκεν ἀπρακτεῖν οὐδαμῇ. διὰ δὴ ταῦτα καὶ δέσμιοι τήμερον ἡμεῖς, ἀνθιστάμενοι τῇ ῥύμῃ τῆς ἀσεβείας, ὅσον ἐφικτόν. Ταῦτα τοίνυν καὶ τὰ τοιαῦτα διεξεληλυθότων ἡμῶν, ἔπειτ’ ἐκείνου πυθέσθαι τῆς ἐγγὺς εἰκοσαετοῦς ἐκδημίας τὸν τρόπον ἐζήτουν ἐγώ, ὅπως τε ἔσχε καὶ ὅπως αὐτὸς ἐβίω, καὶ ὅπῃ τὴν δίαιταν ὁ μεταξὺ καὶ οἵαν αὐτῷ παρέσχετο χρόνος. οἶσθα γάρ, ἔλεγον, ὡς ἱστορίας ἐμοὶ συγγράφοντι βίβλους μακρά τις οὖσα τυγχάνει καὶ μάλα πεφροντισμένη σπουδή, πεῖραν ξυνειλοχέναι παντοίων πραγμάτων, ὅσην ὅ τε χρόνος ἡμῖν ἀκριβέστερον σκοπουμένοις ἀεὶ παρέχεται, καὶ ὅση ἐκ τῆς τῶν ἄλλοθεν ἄλλοτ’ ἄλλως ἡμῖν ὁμιλίας εἵνεκα προσιόντων ἀσχολίας ἀεὶ περιγίνεται, διηγήματα προτιθείσης ὅσα τ’ ἐξ ἀκοῆς καὶ ὅσα δι’ ὄψεων παρειληφὼς τῷ φανταστικῷ τῆς ψυχῆς ἐνετύπωσεν ἕκαστος πίνακι. ὑπερφυῶς γὰρ καὶ Διογένης ἐκεῖνος ὁ κυνικὸς εἰρηκέναι δοκεῖ μοι, σχολαζόντων ἀσχολίαν ὧν ἄν τις ἐφίεται λίαν πραγμάτων τοὺς ἔρωτας εἶναι·

ore exhalavit, meque circumidalis collo brachiis θάλης τῆς Ενδον ἐπιεικῶς ἐξυνωμένης ψυχής ανα amplexatus a lacrymis sibi temperare non potuit, neque-save so tenere quominus diceret, quæ sensus mœrore atque lætitia commistus, cum secum ipse conflictatur animumque quasi aliq colore in buit, nobis suggerere atque injicere solet. Deinde manibus sublatis, Gratias tibi ago, inquit, Deus omnipotens, quod ante mortem optatissimi mihi hominis aspectu frui permisisti, quem ego adhuc usque omnibus quæ sunt in vita dulcia, semper potiorein babui, adeo ut nunc prae nimia atque immodica voluptate n.ei ipsius prope oblitus esse videar, neque satis certo sciam utrum dormiens an vigilans inmensa hac voluptate perfundar. Tam vehemens erima tamque prorsus insolita commotio invasit animum, ut multo mibi melius videatur, & omnibus illis longis terra marique itineribus et tam incertis vitæ erroribus omissis, qui me longum per tempus molestiis perpetuis obruerunt, Milne bic, o venerandum mihi caput, ad pedes tuis aliseram finire vitam. › Multa igitur ejusmodi cum ille Diagnal.crymarum vies oculis prorumpente diceret, ego quoque attentius in eum oculis defixis sensim paulatimque signa, quibus cuan agnoscerem, quædara in auimo colligebam, et posteaquam plane, quinam esset, tautem cognovi, etiam ipse lucrymas fudi oblectatione affectus morore temperato. Solet enim etiam ex voluptate interdum Magrans erumpere lacryma, cum contrați, animi afectionis viagritudinem dissipante atque propulsante natura quasi per foramina oculorum tristitiæ salsuginem exhauriat et grave hoc onus tanquam nothas atque perniciales pestes, que irrepserint, morbumque animi adventitium et alienum abjiciat. Affuil autern Agathangelus, Callistrati Bliorum major natu. Cum vero uterque postremo animum recepisset, alter cum altero narrationes communicabat cum de aliis rebus tum maxime de calamitatibus, quas fortuna incertis casibus Dei Ecclesiæ rebusque publicis inflixisset, Deo eas admittente ob eversionem patriarum religionis dogmatum, quam ne tibi quidem, ignotam e se ego arbitror. Memimi enim te tune temporis affuisse et accurate Palamam cognovisse,cam dogmata polytheismi simulque atheismi parturiret, interdum vero etiam non Solum hac erutaret, sed etiam varius improbitates quæ passim atque diversis temporibus a veteribus hæreticis inventæ atque memoratæ sunt. Haud ita multo post ea peperit atque in lucem produxit obsecundantibus iis, qui tunc suo arbitrio omnia moderari poterant. Quare eversumi est maximum atque celeberrimum templum, eversumļes! sacrum illud altare Deo itam suam in hisce rebus adumbrante quam ob nefariam haue impietatem concepit. Cum autem iis jam procedente tempore họ - Beste agere non liceret, sed improba facinora nou possent non edere, factum est ut perpetno res Romana diripereiur et conturbaretur, neque unquam Dei ira otiosa esse posset 1148 line nos πέμπων του στόματος· καὶ μα περιχυθείς και περιβαλών με οὐκέθ' ἑαυτὴν τοῦ δακρύειν κατέχειν ἐδύνα το, οὐδ᾽ ἀπάγειν ῥᾳδίως ἐκεῖνα δήπου λέγειν ὅτι για μη δίδωσιν ἐκ λύπης καὶ χαρᾶς ἀνακεραννυμένη καὶ ζυγομαχούσα και πως μεταχρωννυμένη τὴν τῆς ἐξεως βαφὴν τῆς ψυχῆς. Ἔπειτ' ἀνασχὼν εἰς ύψος τὰς χεῖ ρα, ο Ευχαριστώ σοι, πάντων, ο έλεγε, ο Θεός, ότι με πρὶν ἢ θανείν, θεατήν ἐδεδώκεις γενέσθα: τοῦ πολου μένου, ἐν ἐγὼ μέχρι καὶ ἐς τότε τῶν ἐν βίῳ πάντων ἡδέων ἐπίπροσθεν διετετελέκειν πκούμενος· ὡς νίκ γε καὶ τῷ τῆς ἡδονῆς ὑπερβάλλοντες κινδυνεύω τ κεῖν ἐκλαθέσθαι πω; καὶ ἐμαυτού, μηδ' ἀκριβῶς εἰδέναι είτε καθεύδοντος το τοσούτον χρήμα της 4δονής περιγίνεται, εἴτε ἐγρηγορώει. Ούτω μοι π δρὸν τὸ πέθο, καὶ ἐπιεικῶς ἄτοπον ἐνέστακαι τε ψυχή, και μας μακρώ τινι βέλτιον εἶναι δοκεί, παι σας τὰς τέως μακρές περιόδους γῆς καὶ θαλάττης ἀφιμένω, καὶ τὰ; οὕτως ἀτεκμάρτους κλίνας του βίου, αν με μακρού τινος περιεντούσε χρόνου χθοις ἀνηνύτοις λατρεύοντα, νῦν ἐνταυθοί, Θεία σμία μοι κεφαλή, παρὰ τοὺς πόδας τους σους τον λαίπωρον κάψειν βίον.. Πολλά τε οὖν ἐκείνα τοιαῦτα λέγοντος, καὶ ἅμα δακρύων ἀναβληγνύναι ἐξ ὀφθαλμῶν μύακας, ἀτενέστερον καγώ της ε απερεισάμενος ἐς αὐτὸν, κρέμα καὶ κατ' ολίγον ἀναγνωρισμάτων ίχνη τινὰ συνέλεγον ήδη καὶ αὐτό; εἰς τὴν ἐμαυτοῦ διάνοιαν, ὥστε καὶ τελέω; ὁδη εἴη ἀναγνοὺς ὀψὲ δακρύων καὶ αὐτὸς ἐπιπλήσμην τοὺς ὀφθαλμούς, ξυμμιγή πως τῷ λυποῦνει την τέρψιν καρπούμενος· φιλεῖ γὰρ κἀκ τῆς ἡδονῆ; - νίοτε θερμὸν ἀναρρήγνυσθαι δάκρυον, τοῦ τῆς εθν μίας καπνού διαλυομένου τε καὶ ὠθουμένου τῇ τῆς ἐναντίας ἔξεως ἀντιπαθείς, [ί. 96 ε] καθάπερ δε σωλήνων τῶν ὄψεων τῆς φύσεως τὴν ἄλμην πενα σης τῆς λύπης, καὶ τὸ βάρος ἀποτ:νασσομένη; ἐκεῖνο καθάπερ τινὰς νόθους καὶ παρεγγρά τους είν ρας καὶ νόσημα έπηλυ λογισμῶν. "Ην γε μὴν τ Καλλιστράτου παίδων ὁ πρεσβύτερος Αγαθάγγε λος ὄνομα τἀνδρί. Χρόνω γε μήν ἑαυτοὺς ἀνεύη τες ἑκάτεροι, ἑκατέροις τῶν οἰκείων ἐχρώμεθα δ δασκάλοις διηγημάτων, τά τε ἄλλα καὶ ὅσα; τών ἀδήλων συμπτωμάτων αἱ τύχοι κεκομίκασι τη γ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ καὶ δια της πολιτικούς προ γμασι τας συμφοράς, τοῦ Θεοῦ συγκεχωρηκότας δια τὴν τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας ταγμάτων αθέτησιν, ἦν οὐδὲ σὲ λεος θάναι δοκεί μοι, έγωγε έφασκον ἐπι γὰρ ἐνταυθοί παρείναι σε μέμνημαι, καὶ επέτει σαφῶς Παλαμον κύοντα μὲν ἐτ᾽ ἐν γαστρὶ μοχθης, καὶ ὠδίνοντα τὰ τῆς πολυθείας ἅμα καὶ ἀθεια; δέ ματα, ἔστι δ' οὗ καὶ ἐξερευγόμενον ταυτά τα 2.1 ὅσα τοῖς πάλαι σποράδην και κατά διαφόρους ενός χρόνους αἱρέσεως εὔγητα: καλυειδή κακίας ἐπι μνήματα. "Α και μικρόν ύστερον γεγέννηκε πέ προύπτον και θρεψε, μαιευτα μένων των την ε δυναμένων ἄγειν και φέρειν τα πράγματα, καθῄρηται μὲν τὸ μέγα και περιβόητον τέμενος, συγκαθώρηται δ' ἅμ᾽ αὐτῷ καὶ τὸ θέξειν ἐκεῖνα θε σιαστήριον, τοῦ Θεοῦ ζωγραφοῦντας ἐν αὐτὸς τὴν και

PG 148:1441μικρὰ γὰρ ἢ οὐδὲν τῶν ἔξω θορύβων ἀνθέλκειν ἐχόντων, σχολῇ γ’ ἂν ἄλλως φανείη τὸ κινούμενον ἀπρακτοῦν τῆς ψυχῆς. ἐμοὶ δ’ ἣν τῶν ἔξω θεάτρων σχολὴν ὁ τῶν ἐμῶν Προμηθεὺς παρέσχετο λόγων, διπλοῦ καὶ τριπλοῦ τινὸς ἔρωτος ἀσχολίαν ὅπως ποτ’ ἐξεγένετο δρᾶν, νῦν μὲν τοῖς ἀεὶ προσιοῦσιν ἄλλοτ’ ἄλλοις, ὁπόσα τῷ καιρῷ καὶ τῇ χρείᾳ προσήκειν δοκεῖ, διὰ γλώττης οὐ μάλα ὀκνεῖν ὁμιλοῦντι, νῦν δὲ διὰ γραμμάτων, οἷς ἡμᾶς καὶ πόρρωθεν φιλεῖν προθυμίας ἐμπύρευμα ἔνεστι, δεξιοῦσθαι τὸν ὅμοιον τρόπον, καὶ τρίτον, ὁπόσα τῷ τῆς ἱστορίας ξυντείνει συλλέγειν σκοπῷ·

BYZANTINE HISTORIE LIB. XXIV. ὀργὴν ἢ διὰ τὸ τῆς ἀσεβείας ταύτης ἔσχεν ἀθέμι- in vinculis hodie sumus, quod, quantum fieri poτον. Ἐπεὶ δὲ τὸ μὲν καλὸν ποιεῖν προϊοῦσιν ἀν tuit, irruenti impietati restitimus. VI. Hire atque alia ejusmodi cum nos fornti essemus, ne peregrinatione, quæ per viginti fere annos duraverat, ex eo quærere tentabam, quomodo sese habuisset, qualem vitam ipse degisset, nbi commoratus esset, ubi sedes per id tempus fuisset. ‹Scis enim, dixi, mihi historiæ libros conscribenti quam maxime cure cordique esse variarum rerumi usum colligere, qui et tempore nobis res accuratius pervestigando suppeditatur, et studio eorum, qui undecunque nos alii aliis temporibus colloquendi gratia conveniunt, ad nos redundat, cum quisque enarret quæ vel fando vel videndo accepit atque memoriæ suæ et menti impressit. Ingeniose enim Diogenes ille cynicus dixisse mihi videtur, amores esse otiosorum hominum studia in iis rebus collocata, quæ quis maxime appetat. Cum enim paulam vel nibil externi tumultus nos distrahere posεint, in otio motus animi quiescere videbitur. Mill vero quantum otii ab externis spectaculis meornin verborum Prometheus impertiit, in duplici vel triplici amore explendo, utcunque tempus ferebal, studium licebat collocare, ut tum cum iis, qui me alii aliis temporibus adirent, quæ tempori et rei convenire viderentur, fuse atque copiose εἶν, τὸ δὲ κακὸν ἀπεῖναι οὐκ ἦν, ἀνατρέπεται καὶ συγχεῖται διηνεκῶς τὰ Ῥωμαίων ὁρῶν πράγματα, καὶ τὸ νεμόμενον τῆς θείας ὀργῆς οὐκ ἔγνωκεν ἀπρακτεῖν οὐδαμή. Διὰ δὴ ταῦτα καὶ δέσμιος τήμε μον ἡμεῖς, ἀνθιστάμενοι τῇ ζύμῃ τῆς ἀσεβείας, ὅσον ἐφικτόν. Γ'. Ταῦτα τοίνυν καὶ τὰ τοιαῦτα διεξεληλυθότων ἡμῶν, ἔπειτ' ἐκείνου πυθέσθαι τῆς ἐγγὺς εἰκισαςτοὺς ἐκδημίας τὸν τρόπον ἐζήτουν ἐγώ, όπως τε ἔσχε καὶ ὅπως αὐτὸς ἐβίω, καὶ ὅπη τὴν δίαιταν δ μεταξύ καὶ οἷαν αὐτῷ παρέσχετο χρόνος. Οισθα γάρ, ἔλεγον, ὡς ἱστορίας ἐμοὶ συγγράφοντι βίβλους μας κρά τις ούσα τυγχάνει καὶ μάλα πεφροντισμένη σπουδή, πεῖραν ξυνειλοχέναι παντοίων πραγμάτων, ὅτην ὅ τε χρόνος ἡμῖν ἀκριβέστερον σκοπουμένοις ἀεὶ παρέχεται, καὶ ὅση ἐκ τῆς τῶν ἄλλοθεν ἄλλος' ἄλλως ἡμῖν ὁμιλίας είνεκα προσιόντων ασχολίας ἀεὶ περιγίνεται, διηγήματα προτιθείσης ὅσα τ' ἐξ ἀκοῆς καὶ ὅσα δι' δψεων παραληφώς τῷ φανταστικῷ τῆς ψυχῆς ἐνατύπωσεν έκαστος πίνακι. Υπερφυῶς γὰρ καὶ Διογένης ἐκεῖνος ὁ κυνικὸς εἰρηκέναι δοκεί μοι, σχολαζόντων ασχολίαν ὧν ἂν τις εφίεται λίαν πρα γμάτων τοὺς ἔρωτα; εἶναι· μικρὰ γὰρ ἢ οὐδὲν τῶν Έξω θορύβων ἀνθέλκειν ἐχόντων, σχολή γ᾽ ἂν ἄλλως φανείη τὸ κινούμενον ἀπρακτοῦν τῆς ψυχῆς. Ἐμοὶ δ' ήν τῶν ἔξω θεάτρων σχολὴν ὁ τῶν ἐμῶν Προμηβείς παρέσχετο λόγων, διπλοῦ καὶ τριπλού τινος Έρωτος ἀσχολίαν όπως ποτ' εξεγένετο δρᾷν, νῦν μὲν τῆς ἀεὶ προτιοῦσιν ἄλλοτ᾽ ἄλλοις, ὁπόσα τῷ καιρῷ καὶ τῇ χρεία προσήκειν δοκεῖ, [Γ. 96 6] διὰ γλώττης οὐ μάλα ὀκνεῖν ὁμιλοῦντι, νῦν δὲ διὰ γραμμάτων, σε confabularer, tum epistolis amicos, qui etiam οἷς ἡμᾶς καὶ πόρρωθεν φιλεῖν προθυμία; ἐμπού ρευμα ένεστι, δεξιοῦσθαι τὴν ὅμοιον τρόπον, και τρίτον, ὁπόσα τῷ τῆς ἱστορίας ξυντείνει συλλέγειν σκοπος· είεται γάρ πως η ψυχή καὶ χειραγωγόν ἐπὶ τὰ κάλλιστα τῶν τῆς ἱστορίας πραγμάτων ἔξω δεν έμπρακτον λόγον δανειζομένη, πλὴν εἰ μὴ δύσ μαχος χώρου τινὸς αὐτὸν ἐνοχλεῖ τυραννίς, ή τάναν τιώτατα μέν πως ἔχει τῇ τῶν Σειρήνων ἐκείνων οὐδὲν πρὸς δὲ τὴν ὁμοίαν ἐκείνῃ φέρει ζημίαν λαν θάνουσα, ἐπειδήπερ ἐκείνη μὲν τῇ τῆς ἐμμελούς ἁρμονίας ἀβρότητι κατακηλοῦσά τε καὶ γοητεύουσα τὰς ἀκοὰς, δέσμιον, ὅστις ποτ' ἄρ᾽ ἦν ὁ τῆς ᾠδῆς Εκείνης κατατρυφῶν, πρὸς τὰς τοῦ θανάτου συνε θες πύλας, μηδὲν μᾶλλον ἐκ τοῦ μέλους τῇ ψυχῇ προκατατιθεμένη λυσιτελὲς ἢ βραχύ τι κέρδος ἀκοῆς ἀκολάστου, ζημίας μεγίστης πρόξενον. Ὁ δὲ παι δείας ἡλικιώτης λόγος ὠφελεῖ μὲν νεαρόν καὶ χλοάτον εἰπεῖν τὸ ἐπαγωγὸν κεκτημένος, ἕως ἂν καὶ τὴν συμμετρίαν πάρεδρον ἔχῃ καὶ πρὸς βραχύτητα τὸ τοῦ δρόμου συστέλλῃ στάδιον· ἐπὰν δὲ τῇ τοῦ κόρου πλεονεξίᾳ τὰς θύρας αναπετάσῃ, πολέμιος εὐθὺς καὶ αὐτὸς ἑαυτῷ φωρᾶται γιγνόμενος, καὶ ἅμα ἀηδίας μακρᾶς τὸ τῆς ψυχῆς ἡδόμενον ἐμπιπλῶν, καὶ ὅλην ἐκείνην ἀναμοχλεύων καὶ ἀνατρέπων τὴν χάριν. Η δέως γοῦν ἔγωγ᾽ ἀκούσαιμ᾽ ἂν, νῦν μᾶλλον, εἴπερ ποτέ, σχολὴν ἄγων ἀπράγμονα κομιδῆ καὶ ἀθόρυσαν, ἅττα ποτ' ἂν αὐτὸς ἐμοὶ προτιθέναι βούλοιο ὧν ή μακρά σοι περίοδος εχαρίσατο γῆς ἐμοῦ καὶ θα λάσσης· οὐδὲν γὰρ οὕτω; εὐφραίνειν οἶδῖν οὐδένα mei amore arderent, simili ratione amplecterer, tertium ut colligerem quæ ad historiam pertinent. Delectatur enim animus, cum extrinsecus narrationem efficacem percipit, que quasi manu ducat ad pulcherrimas quasque historiæ res, nisi immodica rerum saturitate oppressa teneatur, quæ, quamquam prorsus contraria est Sirenum illarum cantui, allumen camdem fere clam adducit ponant. Cantus enim ille concordi vocum concentu aures deliniens atque demulcens, quisquis suavitate cjus delinitur, cum vinculis captum ad mortis compellit portas, quamquam ex eo ad animum nullum aliud commodum redundat nisi brevis aurium oblectatio quam maxima sequitur pœna. Narratio autem prodest, si quidem juvenile atque foridum, ut ita dicam, incitamentum aptam partium omnium congruentiam habeat brevibusque finibus suum cursum circumscribat. Sin autem nimiæ abundantiæ atque satietati portas patefaciat, statim ipsa sibi inimica evadit animique latitiam tedio magno implet, atque omnem illain voluptatem› sponte 1146c evertit. Libenter vero equidem nune quam maxime otium omnibus negotiis atque turhis vacuum agens ex te audiverim, quæcunque mihi referre velis de rebus quarum cognitionem tibi longa illa terra marique peregrinatio suppeditavit. Nihil enim animum tanta oblectatione afficere potest quam istæ res, quæ sua sponte et suapto natura ad anini nostri desiderium inclinaut. One

ἥδεται γάρ πως ἡ ψυχὴ καὶ χειραγωγὸν ἐπὶ τὰ κάλλιστα τῶν τῆς ἱστορίας πραγμάτων ἔξωθεν ἔμπρακτον λόγον δανειζομένη, πλὴν εἰ μὴ δύσμαχος κόρου τινὸς αὐτὸν ἐνοχλεῖ τυραννίς, ἣ τἀναντιώτατα μέν πως ἔχει τῇ τῶν Σειρήνων ἐκείνων ᾠδῇ, πρὸς δὲ τὴν ὁμοίαν ἐκείνῃ φέρει ζημίαν λανθάνουσα, ἐπειδήπερ ἐκείνη μὲν τῇ τῆς ἐμμελοῦς ἁρμονίας ἁβρότητι κατακηλοῦσά τε καὶ γοητεύουσα τὰς ἀκοάς, δέσμιον, ὃς τίς ποτ’ ἄρ’ ἦν ὁ τῆς ᾠδῆς ἐκείνης κατατρυφῶν, πρὸς τὰς τοῦ θανάτου συνώθει πύλας, μηδὲν μᾶλλον ἐκ τοῦ μέλους τῇ ψυχῇ προκατατιθεμένη λυσιτελὲς ἢ βραχύ τι κέρδος ἀκοῆς ἀκολάστου, ζημίας μεγίστης πρόξενον. ὁ δὲ παιδείας ἡλικιώτης λόγος ὠφελεῖ μὲν νεαρὸν καὶ χλοάζον εἰπεῖν τὸ ἐπαγωγὸν κεκτημένος, ἕως ἂν καὶ τὴν συμμετρίαν πάρεδρον ἔχῃ καὶ πρὸς βραχύτητα τὸ τοῦ δρόμου συστέλλῃ στάδιον· ἐπὰν δὲ τῇ τοῦ κόρου πλεονεξίᾳ τὰς θύρας ἀναπετάσῃ, πολέμιος εὐθὺς καὶ αὐτὸς ἑαυτῷ φωρᾶται γιγνόμενος, καὶ ἅμα ἀηδίας μακρᾶς τὸ τῆς ψυχῆς ἡδόμενον ἐμπιπλῶν, καὶ ὅλην ἐκείνην ἀναμοχλεύων καὶ ἀνατρέπων τὴν χάριν.

BYZANTINE HISTORIE LIB. XXIV. ὀργὴν ἢ διὰ τὸ τῆς ἀσεβείας ταύτης ἔσχεν ἀθέμι- in vinculis hodie sumus, quod, quantum fieri poτον. Ἐπεὶ δὲ τὸ μὲν καλὸν ποιεῖν προϊοῦσιν ἀν tuit, irruenti impietati restitimus. VI. Hire atque alia ejusmodi cum nos fornti essemus, ne peregrinatione, quæ per viginti fere annos duraverat, ex eo quærere tentabam, quomodo sese habuisset, qualem vitam ipse degisset, nbi commoratus esset, ubi sedes per id tempus fuisset. ‹Scis enim, dixi, mihi historiæ libros conscribenti quam maxime cure cordique esse variarum rerumi usum colligere, qui et tempore nobis res accuratius pervestigando suppeditatur, et studio eorum, qui undecunque nos alii aliis temporibus colloquendi gratia conveniunt, ad nos redundat, cum quisque enarret quæ vel fando vel videndo accepit atque memoriæ suæ et menti impressit. Ingeniose enim Diogenes ille cynicus dixisse mihi videtur, amores esse otiosorum hominum studia in iis rebus collocata, quæ quis maxime appetat. Cum enim paulam vel nibil externi tumultus nos distrahere posεint, in otio motus animi quiescere videbitur. Mill vero quantum otii ab externis spectaculis meornin verborum Prometheus impertiit, in duplici vel triplici amore explendo, utcunque tempus ferebal, studium licebat collocare, ut tum cum iis, qui me alii aliis temporibus adirent, quæ tempori et rei convenire viderentur, fuse atque copiose εἶν, τὸ δὲ κακὸν ἀπεῖναι οὐκ ἦν, ἀνατρέπεται καὶ συγχεῖται διηνεκῶς τὰ Ῥωμαίων ὁρῶν πράγματα, καὶ τὸ νεμόμενον τῆς θείας ὀργῆς οὐκ ἔγνωκεν ἀπρακτεῖν οὐδαμή. Διὰ δὴ ταῦτα καὶ δέσμιος τήμε μον ἡμεῖς, ἀνθιστάμενοι τῇ ζύμῃ τῆς ἀσεβείας, ὅσον ἐφικτόν. Γ'. Ταῦτα τοίνυν καὶ τὰ τοιαῦτα διεξεληλυθότων ἡμῶν, ἔπειτ' ἐκείνου πυθέσθαι τῆς ἐγγὺς εἰκισαςτοὺς ἐκδημίας τὸν τρόπον ἐζήτουν ἐγώ, όπως τε ἔσχε καὶ ὅπως αὐτὸς ἐβίω, καὶ ὅπη τὴν δίαιταν δ μεταξύ καὶ οἷαν αὐτῷ παρέσχετο χρόνος. Οισθα γάρ, ἔλεγον, ὡς ἱστορίας ἐμοὶ συγγράφοντι βίβλους μας κρά τις ούσα τυγχάνει καὶ μάλα πεφροντισμένη σπουδή, πεῖραν ξυνειλοχέναι παντοίων πραγμάτων, ὅτην ὅ τε χρόνος ἡμῖν ἀκριβέστερον σκοπουμένοις ἀεὶ παρέχεται, καὶ ὅση ἐκ τῆς τῶν ἄλλοθεν ἄλλος' ἄλλως ἡμῖν ὁμιλίας είνεκα προσιόντων ασχολίας ἀεὶ περιγίνεται, διηγήματα προτιθείσης ὅσα τ' ἐξ ἀκοῆς καὶ ὅσα δι' δψεων παραληφώς τῷ φανταστικῷ τῆς ψυχῆς ἐνατύπωσεν έκαστος πίνακι. Υπερφυῶς γὰρ καὶ Διογένης ἐκεῖνος ὁ κυνικὸς εἰρηκέναι δοκεί μοι, σχολαζόντων ασχολίαν ὧν ἂν τις εφίεται λίαν πρα γμάτων τοὺς ἔρωτα; εἶναι· μικρὰ γὰρ ἢ οὐδὲν τῶν Έξω θορύβων ἀνθέλκειν ἐχόντων, σχολή γ᾽ ἂν ἄλλως φανείη τὸ κινούμενον ἀπρακτοῦν τῆς ψυχῆς. Ἐμοὶ δ' ήν τῶν ἔξω θεάτρων σχολὴν ὁ τῶν ἐμῶν Προμηβείς παρέσχετο λόγων, διπλοῦ καὶ τριπλού τινος Έρωτος ἀσχολίαν όπως ποτ' εξεγένετο δρᾷν, νῦν μὲν τῆς ἀεὶ προτιοῦσιν ἄλλοτ᾽ ἄλλοις, ὁπόσα τῷ καιρῷ καὶ τῇ χρεία προσήκειν δοκεῖ, [Γ. 96 6] διὰ γλώττης οὐ μάλα ὀκνεῖν ὁμιλοῦντι, νῦν δὲ διὰ γραμμάτων, σε confabularer, tum epistolis amicos, qui etiam οἷς ἡμᾶς καὶ πόρρωθεν φιλεῖν προθυμία; ἐμπού ρευμα ένεστι, δεξιοῦσθαι τὴν ὅμοιον τρόπον, και τρίτον, ὁπόσα τῷ τῆς ἱστορίας ξυντείνει συλλέγειν σκοπος· είεται γάρ πως η ψυχή καὶ χειραγωγόν ἐπὶ τὰ κάλλιστα τῶν τῆς ἱστορίας πραγμάτων ἔξω δεν έμπρακτον λόγον δανειζομένη, πλὴν εἰ μὴ δύσ μαχος χώρου τινὸς αὐτὸν ἐνοχλεῖ τυραννίς, ή τάναν τιώτατα μέν πως ἔχει τῇ τῶν Σειρήνων ἐκείνων οὐδὲν πρὸς δὲ τὴν ὁμοίαν ἐκείνῃ φέρει ζημίαν λαν θάνουσα, ἐπειδήπερ ἐκείνη μὲν τῇ τῆς ἐμμελούς ἁρμονίας ἀβρότητι κατακηλοῦσά τε καὶ γοητεύουσα τὰς ἀκοὰς, δέσμιον, ὅστις ποτ' ἄρ᾽ ἦν ὁ τῆς ᾠδῆς Εκείνης κατατρυφῶν, πρὸς τὰς τοῦ θανάτου συνε θες πύλας, μηδὲν μᾶλλον ἐκ τοῦ μέλους τῇ ψυχῇ προκατατιθεμένη λυσιτελὲς ἢ βραχύ τι κέρδος ἀκοῆς ἀκολάστου, ζημίας μεγίστης πρόξενον. Ὁ δὲ παι δείας ἡλικιώτης λόγος ὠφελεῖ μὲν νεαρόν καὶ χλοάτον εἰπεῖν τὸ ἐπαγωγὸν κεκτημένος, ἕως ἂν καὶ τὴν συμμετρίαν πάρεδρον ἔχῃ καὶ πρὸς βραχύτητα τὸ τοῦ δρόμου συστέλλῃ στάδιον· ἐπὰν δὲ τῇ τοῦ κόρου πλεονεξίᾳ τὰς θύρας αναπετάσῃ, πολέμιος εὐθὺς καὶ αὐτὸς ἑαυτῷ φωρᾶται γιγνόμενος, καὶ ἅμα ἀηδίας μακρᾶς τὸ τῆς ψυχῆς ἡδόμενον ἐμπιπλῶν, καὶ ὅλην ἐκείνην ἀναμοχλεύων καὶ ἀνατρέπων τὴν χάριν. Η δέως γοῦν ἔγωγ᾽ ἀκούσαιμ᾽ ἂν, νῦν μᾶλλον, εἴπερ ποτέ, σχολὴν ἄγων ἀπράγμονα κομιδῆ καὶ ἀθόρυσαν, ἅττα ποτ' ἂν αὐτὸς ἐμοὶ προτιθέναι βούλοιο ὧν ή μακρά σοι περίοδος εχαρίσατο γῆς ἐμοῦ καὶ θα λάσσης· οὐδὲν γὰρ οὕτω; εὐφραίνειν οἶδῖν οὐδένα mei amore arderent, simili ratione amplecterer, tertium ut colligerem quæ ad historiam pertinent. Delectatur enim animus, cum extrinsecus narrationem efficacem percipit, que quasi manu ducat ad pulcherrimas quasque historiæ res, nisi immodica rerum saturitate oppressa teneatur, quæ, quamquam prorsus contraria est Sirenum illarum cantui, allumen camdem fere clam adducit ponant. Cantus enim ille concordi vocum concentu aures deliniens atque demulcens, quisquis suavitate cjus delinitur, cum vinculis captum ad mortis compellit portas, quamquam ex eo ad animum nullum aliud commodum redundat nisi brevis aurium oblectatio quam maxima sequitur pœna. Narratio autem prodest, si quidem juvenile atque foridum, ut ita dicam, incitamentum aptam partium omnium congruentiam habeat brevibusque finibus suum cursum circumscribat. Sin autem nimiæ abundantiæ atque satietati portas patefaciat, statim ipsa sibi inimica evadit animique latitiam tedio magno implet, atque omnem illain voluptatem› sponte 1146c evertit. Libenter vero equidem nune quam maxime otium omnibus negotiis atque turhis vacuum agens ex te audiverim, quæcunque mihi referre velis de rebus quarum cognitionem tibi longa illa terra marique peregrinatio suppeditavit. Nihil enim animum tanta oblectatione afficere potest quam istæ res, quæ sua sponte et suapto natura ad anini nostri desiderium inclinaut. One

ἡδέως γοῦν ἔγωγ’ ἀκούσαιμ’ ἄν, νῦν μᾶλλον, εἴπερ ποτέ, σχολὴν ἄγων ἀπράγμονα κομιδῇ καὶ ἀθόρυβον, ἅττα ποτ’ ἂν αὐτὸς ἐμοὶ προτιθέναι βούλοιο ὧν ἡ μακρά σοι περίοδος ἐχαρίσατο γῆς ὁμοῦ καὶ θαλάσσης· οὐδὲν γὰρ οὕτως εὐφραίνειν οἶδεν οὐδένα τῶν πάντων, καθάπερ ἐκεῖνα πρὸς τὸ φιλητικὸν τῆς ψυχῆς οἴκοθέν τε κἀκ φύσεως τὴν ῥοπὴν ἐκτήσατο· δημόσιον γάρ τινα βάσανον τἀν κόσμῳ τοῖς πᾶσι προκεῖσθαι γίνεται πράγματα, καθάπερ εἴδους ἄνευ ὕλην τὸ αὐτόνομον τῆς τῶν ἀνθρώπων διαθέσεως προκαλουμένων, οἷόν τινα δημιουργὸν καὶ τεχνίτην πρὸς τὴν αὐτῆς εἰδοποίησιν καὶ μορφήν, ἵνα δὴ τοῦ βελτίονος ἢ τοῦ χείρονος σχῇ τὴν ἐπωνυμίαν, καὶ πάσης βροντῆς μεγαλοφωνότεροι τῆς τῶν χρωμένων γένωνται κήρυκες διαθέσεως αὐτόθεν τὰ πράγματα. εἰ μὲν οὖν καὶ ἄλλοις εἴη πρὸς τρόπου τὰ τῆς ἡμετέρας ἕξεως τῆσδε, εἰδεῖεν ἂν οἵ τινές ποτ’ ἄρ’ εἶεν ἐκεῖνοι· εἰ δ’ οὖν, ἀλλ’ ἔμοιγε καὶ σφόδρα γέ τι κατὰ γνώμην ὁπόσα τῆς τοιᾶσδε μαθήσεως ἔχεται. Καὶ μὲν δὴ ταῦτα διεξιόντος ἐμοῦ, τοιάδε κἀκεῖνος ἀρξάμενος διεξῄει. πάντα μὲν χαλεπὸν ἂν εἴη, φησί, διηγεῖσθαι καθ’ ἕκαστον ὡς ἔσχε τἀμά·

BYZANTINE HISTORIE LIB. XXIV. ὀργὴν ἢ διὰ τὸ τῆς ἀσεβείας ταύτης ἔσχεν ἀθέμι- in vinculis hodie sumus, quod, quantum fieri poτον. Ἐπεὶ δὲ τὸ μὲν καλὸν ποιεῖν προϊοῦσιν ἀν tuit, irruenti impietati restitimus. VI. Hire atque alia ejusmodi cum nos fornti essemus, ne peregrinatione, quæ per viginti fere annos duraverat, ex eo quærere tentabam, quomodo sese habuisset, qualem vitam ipse degisset, nbi commoratus esset, ubi sedes per id tempus fuisset. ‹Scis enim, dixi, mihi historiæ libros conscribenti quam maxime cure cordique esse variarum rerumi usum colligere, qui et tempore nobis res accuratius pervestigando suppeditatur, et studio eorum, qui undecunque nos alii aliis temporibus colloquendi gratia conveniunt, ad nos redundat, cum quisque enarret quæ vel fando vel videndo accepit atque memoriæ suæ et menti impressit. Ingeniose enim Diogenes ille cynicus dixisse mihi videtur, amores esse otiosorum hominum studia in iis rebus collocata, quæ quis maxime appetat. Cum enim paulam vel nibil externi tumultus nos distrahere posεint, in otio motus animi quiescere videbitur. Mill vero quantum otii ab externis spectaculis meornin verborum Prometheus impertiit, in duplici vel triplici amore explendo, utcunque tempus ferebal, studium licebat collocare, ut tum cum iis, qui me alii aliis temporibus adirent, quæ tempori et rei convenire viderentur, fuse atque copiose εἶν, τὸ δὲ κακὸν ἀπεῖναι οὐκ ἦν, ἀνατρέπεται καὶ συγχεῖται διηνεκῶς τὰ Ῥωμαίων ὁρῶν πράγματα, καὶ τὸ νεμόμενον τῆς θείας ὀργῆς οὐκ ἔγνωκεν ἀπρακτεῖν οὐδαμή. Διὰ δὴ ταῦτα καὶ δέσμιος τήμε μον ἡμεῖς, ἀνθιστάμενοι τῇ ζύμῃ τῆς ἀσεβείας, ὅσον ἐφικτόν. Γ'. Ταῦτα τοίνυν καὶ τὰ τοιαῦτα διεξεληλυθότων ἡμῶν, ἔπειτ' ἐκείνου πυθέσθαι τῆς ἐγγὺς εἰκισαςτοὺς ἐκδημίας τὸν τρόπον ἐζήτουν ἐγώ, όπως τε ἔσχε καὶ ὅπως αὐτὸς ἐβίω, καὶ ὅπη τὴν δίαιταν δ μεταξύ καὶ οἷαν αὐτῷ παρέσχετο χρόνος. Οισθα γάρ, ἔλεγον, ὡς ἱστορίας ἐμοὶ συγγράφοντι βίβλους μας κρά τις ούσα τυγχάνει καὶ μάλα πεφροντισμένη σπουδή, πεῖραν ξυνειλοχέναι παντοίων πραγμάτων, ὅτην ὅ τε χρόνος ἡμῖν ἀκριβέστερον σκοπουμένοις ἀεὶ παρέχεται, καὶ ὅση ἐκ τῆς τῶν ἄλλοθεν ἄλλος' ἄλλως ἡμῖν ὁμιλίας είνεκα προσιόντων ασχολίας ἀεὶ περιγίνεται, διηγήματα προτιθείσης ὅσα τ' ἐξ ἀκοῆς καὶ ὅσα δι' δψεων παραληφώς τῷ φανταστικῷ τῆς ψυχῆς ἐνατύπωσεν έκαστος πίνακι. Υπερφυῶς γὰρ καὶ Διογένης ἐκεῖνος ὁ κυνικὸς εἰρηκέναι δοκεί μοι, σχολαζόντων ασχολίαν ὧν ἂν τις εφίεται λίαν πρα γμάτων τοὺς ἔρωτα; εἶναι· μικρὰ γὰρ ἢ οὐδὲν τῶν Έξω θορύβων ἀνθέλκειν ἐχόντων, σχολή γ᾽ ἂν ἄλλως φανείη τὸ κινούμενον ἀπρακτοῦν τῆς ψυχῆς. Ἐμοὶ δ' ήν τῶν ἔξω θεάτρων σχολὴν ὁ τῶν ἐμῶν Προμηβείς παρέσχετο λόγων, διπλοῦ καὶ τριπλού τινος Έρωτος ἀσχολίαν όπως ποτ' εξεγένετο δρᾷν, νῦν μὲν τῆς ἀεὶ προτιοῦσιν ἄλλοτ᾽ ἄλλοις, ὁπόσα τῷ καιρῷ καὶ τῇ χρεία προσήκειν δοκεῖ, [Γ. 96 6] διὰ γλώττης οὐ μάλα ὀκνεῖν ὁμιλοῦντι, νῦν δὲ διὰ γραμμάτων, σε confabularer, tum epistolis amicos, qui etiam οἷς ἡμᾶς καὶ πόρρωθεν φιλεῖν προθυμία; ἐμπού ρευμα ένεστι, δεξιοῦσθαι τὴν ὅμοιον τρόπον, και τρίτον, ὁπόσα τῷ τῆς ἱστορίας ξυντείνει συλλέγειν σκοπος· είεται γάρ πως η ψυχή καὶ χειραγωγόν ἐπὶ τὰ κάλλιστα τῶν τῆς ἱστορίας πραγμάτων ἔξω δεν έμπρακτον λόγον δανειζομένη, πλὴν εἰ μὴ δύσ μαχος χώρου τινὸς αὐτὸν ἐνοχλεῖ τυραννίς, ή τάναν τιώτατα μέν πως ἔχει τῇ τῶν Σειρήνων ἐκείνων οὐδὲν πρὸς δὲ τὴν ὁμοίαν ἐκείνῃ φέρει ζημίαν λαν θάνουσα, ἐπειδήπερ ἐκείνη μὲν τῇ τῆς ἐμμελούς ἁρμονίας ἀβρότητι κατακηλοῦσά τε καὶ γοητεύουσα τὰς ἀκοὰς, δέσμιον, ὅστις ποτ' ἄρ᾽ ἦν ὁ τῆς ᾠδῆς Εκείνης κατατρυφῶν, πρὸς τὰς τοῦ θανάτου συνε θες πύλας, μηδὲν μᾶλλον ἐκ τοῦ μέλους τῇ ψυχῇ προκατατιθεμένη λυσιτελὲς ἢ βραχύ τι κέρδος ἀκοῆς ἀκολάστου, ζημίας μεγίστης πρόξενον. Ὁ δὲ παι δείας ἡλικιώτης λόγος ὠφελεῖ μὲν νεαρόν καὶ χλοάτον εἰπεῖν τὸ ἐπαγωγὸν κεκτημένος, ἕως ἂν καὶ τὴν συμμετρίαν πάρεδρον ἔχῃ καὶ πρὸς βραχύτητα τὸ τοῦ δρόμου συστέλλῃ στάδιον· ἐπὰν δὲ τῇ τοῦ κόρου πλεονεξίᾳ τὰς θύρας αναπετάσῃ, πολέμιος εὐθὺς καὶ αὐτὸς ἑαυτῷ φωρᾶται γιγνόμενος, καὶ ἅμα ἀηδίας μακρᾶς τὸ τῆς ψυχῆς ἡδόμενον ἐμπιπλῶν, καὶ ὅλην ἐκείνην ἀναμοχλεύων καὶ ἀνατρέπων τὴν χάριν. Η δέως γοῦν ἔγωγ᾽ ἀκούσαιμ᾽ ἂν, νῦν μᾶλλον, εἴπερ ποτέ, σχολὴν ἄγων ἀπράγμονα κομιδῆ καὶ ἀθόρυσαν, ἅττα ποτ' ἂν αὐτὸς ἐμοὶ προτιθέναι βούλοιο ὧν ή μακρά σοι περίοδος εχαρίσατο γῆς ἐμοῦ καὶ θα λάσσης· οὐδὲν γὰρ οὕτω; εὐφραίνειν οἶδῖν οὐδένα mei amore arderent, simili ratione amplecterer, tertium ut colligerem quæ ad historiam pertinent. Delectatur enim animus, cum extrinsecus narrationem efficacem percipit, que quasi manu ducat ad pulcherrimas quasque historiæ res, nisi immodica rerum saturitate oppressa teneatur, quæ, quamquam prorsus contraria est Sirenum illarum cantui, allumen camdem fere clam adducit ponant. Cantus enim ille concordi vocum concentu aures deliniens atque demulcens, quisquis suavitate cjus delinitur, cum vinculis captum ad mortis compellit portas, quamquam ex eo ad animum nullum aliud commodum redundat nisi brevis aurium oblectatio quam maxima sequitur pœna. Narratio autem prodest, si quidem juvenile atque foridum, ut ita dicam, incitamentum aptam partium omnium congruentiam habeat brevibusque finibus suum cursum circumscribat. Sin autem nimiæ abundantiæ atque satietati portas patefaciat, statim ipsa sibi inimica evadit animique latitiam tedio magno implet, atque omnem illain voluptatem› sponte 1146c evertit. Libenter vero equidem nune quam maxime otium omnibus negotiis atque turhis vacuum agens ex te audiverim, quæcunque mihi referre velis de rebus quarum cognitionem tibi longa illa terra marique peregrinatio suppeditavit. Nihil enim animum tanta oblectatione afficere potest quam istæ res, quæ sua sponte et suapto natura ad anini nostri desiderium inclinaut. One

PG 148:1443ὡς δ’ οὖν ἐν κεφαλαίῳ διεξιέναι τὰ πλείω, τοῦτο δ’ οὐκ ἄν ποτ’ ἀπαγορεύσαιμ’ αὐτός, ὡς μάλα ὂν οὐδὲν ἐργῶδες. οἶσθα γάρ, εἴπερ τις ἁπάντων, δι’ ὅσης ἐγὼ τῆς ἐφέσεως ἦγον πολύν τινα πάλαι χρόνον ταυτησὶ τῆς ἐμῆς ἔκδημος γεγενῆσθαι πατρίδος, ἱστορίας τε ἕνεκα πραγμάτων παντοδαπῶν καὶ ἅμα πόλεων καὶ λιμένων, καὶ οἵαν ἕκαστα τούτων ἔχει τὴν θέσιν πρός τε ἄλληλα καὶ ὅλον τὸ σχῆμα τῆς γῆς, ἅτε τῇ τῆς ἀστρονομικῆς ἐπιστήμης χρείᾳ μεγίστην παρεχόμενα τὴν συντέλειαν. ὃ δέ με πάντων μάλιστα ἐπεπείκει τὸν ἔκπλουν ἐπιταχῦναι, τά τε τῆς ἐκκλησίας ναυάγια ἦν, καὶ ὅσα τοῖς πολιτικοῖς ἐπεφύη τηνικαῦτα νοσήματα πράγμασι τούτων γε ἕνεκα. οἷς γὰρ τότε μάλιστα πάντων σώζειν ἐνῆν τὰ τῆς πολιτείας πράγματα, ταῦτα τότε μάλιστα πάντων ἠλαύνετο καὶ σφόδρα δυστυχῶς διέκειτο, λέγω δὴ τὰ τῆς εὐσεβείας πράγματα· δόγματα γὰρ ἀλλαττομένης τηνικαῦτα ἐκείνης, τὰ Παλαμικὰ δηλαδὴ τῶν πατρίων, πονηρῶς εἶχε τὸ σῶμα τῆς πολιτείας, καὶ πᾶσαν ἔφραζε χαίρειν ἐλπίδα χρηστήν·

NICEPRORI GREGOR nes enim res in mundo publico cuidam omnium τῶν πάντων, καθάπερ ἐκεῖνα πρὸς τὸ φιλητικόν της examini subjectac veluti informis materies suain dispositionem ab auctoritate hominis petunt, ut ab eo tanquam artifice atque opifice figura atque forma indutæ în bonam aut malam partem nomina accipiant, et ita vocibus omni tonitru clarioribus dispositionem hominum tauquam præcones prædi - cent. Si etiam alii eandem quam nos amplectuntur sententiam, res tales cognoscent, quicunque illi sunt: sin minus, at mihi quidem quam maxinie ex animi sententia sunt, quæ ad ejusmodi reruin cognitionem pertinent. ψυχῆς οἰκηθέν τε κακ φύσεω; τὴν βοπὴν ἐκτήσα δημόσιον γάρ τινα βάσανον τὸν κόσμῳ τοῖς πάει προκεῖσθαι γίνεται πράγματα, καθάπερ είδους έγιν ὕλην τὸ αὐτόνομον τῆς τῶν ἀνθρώπων διαθέσεως προκαλουμένων, οἷόν τινα δημιουργὸν καὶ τεχνίτης πρὸς τὴν αὐτῆς εἰδοποίησιν καὶ μορφὴν, ἵνα δὴ τοῦ βελτίονος ἢ τοῦ χείρονος σχῇ τὴν ἐπωνυμίαν, καὶ πάσης βροντῆς μεγαλοφωνότεροι τῆς τῶν χρωμένων γένωνται κήρυκες διαθέσεως αὐτόθεν τὰ πράγματα. Εἰ μὲν οὖν καὶ ἄλλοις εἴη πρὸς τρόπου τὰ τῆς ἡμε τέρα; ἔξεως τήσδε, εἰδεῖεν ἂν οἵτινές ποτ' βρ' εἶεν ἐκεῖνοι· εἰ δ' οὖν, ἀλλ᾽ ἔμοιγε καὶ σφόδρα γέ τοι κατὰ γνώμην ὁπόσα τῆς τοιάσδε μαθήσεως ἔχεται. VII. Quod cum ego dixissem, etiam ille ita exorsus est. Omnia, inquit, tibi enarrare vl:z meæ lata, difficile est; breviter autem aliqua perstringere, id quidem ut non valde operosuin non abnegaverim. Tu enim, si quis alius, probe scis quanto ego animi ardore ex hac mea patria abire longum quondam tempus optaverin, ut res omnis generis urbesque ac portus viscrem, et quemnain corum quidque haberet situm inter se et ad totam terræ: faciem cognoscerem, quippe cum id plurimum conferat ad scientiam astronomicam perficiendam. Quod autem plurinum me, ut profectionem accelerarem, adhortabatur, Ecclesiæ erat naufragium et qui inde rebus publicis adnascebantur morbi. Quod enim tum vel maxime reipublicæ slatum servare potuit, id vehementissime veaabatur et pessime jacebat, religio inquam. Quæ cum commutaret dogmata Palama cum iis quæ a patribus nobis tradita sunt, civitatis corpus ¡egre affectum erat nullamque probam spem præ se ferebat. Homines enim qui tum rebus praeerant, qua erant sordida et inculta animi indole, veritatem ipsam impudentissime venditabant et inexorabiles erant obtrectatores spei, quæ tum unice genus servare potuisset. Qua in re cum iram divinam velut typis adumbratam atque veluti incunabulis delitescentem ac lactentem viderem, terram cum terra mihi commutandam esse decrevi, antequam cam armis apertis improbos acriter invadentem viderem. Homo enim cordatus prudentique animo praeditus temporis rationem nunquam non habere 1146d debet, neque sese ad rerum fortunæque conditionem applicare quæ firmo fundamento indigeat, præsertim ubi animæ immortali mors sempiterna imuiueat, non praesentem oportet eum volupta tem captare, sed ea quæ in futurum tempus utilia sint curare, non metu mendaciis indulgere, sed veritatis propugnaculo improbitatis causam repriniere; non detestabilia et odiosa desiderare, sed rebus noxiis rerum salutarium possessionem præferre. VIII. Statim igitur post æquinoction vernum navem nactus in Egyptum profecturam lubenti Ζ'. Καὶ μὲν δὴ ταῦτα διεξιόντος ἐμοῦ, τα δε και κεῖνος ἀρξάμενος διεξῄει. Πάντα μὲν χαλεπὸν ἂν εἴη. φησί, διηγεῖσθαι καθ' έκαστον ὡς ἔσχε τέμεν ὡς δ᾽ οὖν ἐν κεφαλαίῳ διεξιέναι τὰ πλείω, τοῦτο δ' οὐκ ἂν ποτ' ἀπαγορεύσαιμ' αὐτὸς, ὡς μάλα δν ούδεν ἐργῶδες. Οἶσθα γάρ, εἴπερ τις απάντων, δ᾽ ἔδης ἐγὼ τῆς ἐφέσεως ήγον πολύν τινς πάλαι χρόνοι ταυτησὶ τῆς ἐμῆς ἐκδημος γεγενήσθαι πατρίδας, ἱστορίας τε ένεκα πραγμάτων παντοδαπών καὶ ἄμε πόλεων καὶ λιμένων, καὶ οἶεν εκαστα τούτων έχει τὴν θέσιν πρός τε άλληλα καὶ ὅλον τὸ σχῆμα της γῆς, ἅτε τῇ τῆς ἀστρονομικῆς (Γ. 37 α} ἐπιστήμη; χρεία μεγίστην παρεχόμενα την συντέλειαν. Ο δι με πάντων μάλιστα ἐπεπείκει τὸν ἔκπλουν ἐπιτυχί ναι, τά τε τῆς Ἐκκλησίας ναυάγια ἦν, καὶ ἔσε τις πολιτικοῖς ἐπεφύη τηνικαῦτα νοσήματα πράγματ τούτων γε ένεκα. Οἷς γάρ τότε μάλιστα πάντων σώζειν ἐνὴν τὰ τῆς πολιτείας πράγματα, τότε τότε μάλιστα πάντων ελαύνετο και σφόδρα χῶς διέκειτο, λέγω δὴ τὰ τῆς εὐσεβείας πράγματα δόγματα γὰρ ἀλλαττομένης τηνικαῦτα ἐκείνης, τὰ Παλαμικά δηλαδὴ τῶν πατρίων, πονηρώς είχε τὸ σῶμα τῆς πολιτείας, καὶ πᾶσαν ἔφραζε χείρων ἐλπίδα χρηστήν τὸ γὰρ φορτικὸν καὶ ἀμαθες τῶν ἡγεμονικῶν ἀνδρῶν αὐτὴν τε εκατέλευσαν ἀσελγῶς τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἀπαραίτητο; ἶπε· το κολαστής της μόνης σώζειν δυναμένης τότε τὸ γένος ἐλπίδος. Ὅθεν ζωγραφουμένην ἐν τύ ποις ἔτι τὴν θείαν βλέπων ὀργὴν, καὶ οἷον ἐν σπαργάνοις ἔτι καὶ γάλαξι κρυπτομένην, την ε λάττεσθαι γῆς ἐνόμισα δεῖν, πρὶν ἐν ἔπλε; ὑπ θροις στρατευομένης κατὰ τῶν ἀδικούντων αὐτή πειραθήναι κραταιότερον χρόνου [γαρ] ἀεὶ στολέ ζεσθαι δεῖν ὅτῳ νοῦς συνοικεί σωφρονών, καὶ μὲ καιρῷ καὶ τύχαις προσομιλεῖν ἀβέβαιον κεκτημένα; θεμέλιον, καὶ μάλισθ' ότε ψυχῆς ἀθανάτου θέματ ἀθάνατος εἰκονομοίτο, τας τῷ παρόντι συνείναι ζητεῖν ἡδεῖ, ἀλλὰ τὸ μέλλον πραγματεύεσθαι χρήσιμον, μηδὲ διὰ φόβον τοῖς παροῦσιν ἡττᾶσία: δεσιν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀληθοῦς προβολήν του 200 κολάζειν τὴν πρόφασιν, οὐδὲ τὸ μίσους ἄξιον εἰς τὴν χώραν εἰσάγειν τοῦ πόθου, ἀλλ᾽ ἀντὶ τοῦ βλάπτον τος τὴν τῶν ὠφελίμων ἀνθαιρείσθαι συνοίεςεπ. ['· Αρτ: τοίνυν τὰς ἡρινὰς τοῦ ἡλίου τρατεί ραλλάττοντος νεὼς ἐπιτυχών ναυστολίας άρχει

τὸ γὰρ φορτικὸν καὶ ἀμαθὲς τῶν ἡγεμονικῶν ἀνδρῶν αὐτήν τε ἐκαπήλευσεν ἀσελγῶς τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἀπαραίτητος ἵστατο κολαστὴς τῆς μόνης σώζειν δυναμένης τότε τὸ γένος ἐλπίδος. ὅθεν ζωγραφουμένην ἐν τύποις ἔτι τὴν θείαν βλέπων ὀργήν, καὶ οἷον ἐν σπαργάνοις ἔτι καὶ γάλαξι κρυπτομένην, γῆν ἀλλάττεσθαι γῆς ἐνόμισα δεῖν, πρὶν ἐν ὅπλοις ὑπαίθροις στρατευομένης κατὰ τῶν ἀδικούντων αὐτῆς πειραθῆναι κραταιότερον· χρόνου [γὰρ] ἀεὶ στοχάζεσθαι δεῖν ὅτῳ νοῦς συνοικεῖ σωφρονῶν, καὶ μὴ καιρῷ καὶ τύχαις προσομιλεῖν ἀβέβαιον κεκτημένοις θεμέλιον, καὶ μάλισθ’ ὅτε ψυχῆς ἀθανάτου θάνατος ἀθάνατος οἰκονομοῖτο, μηδὲ τῷ παρόντι συνεῖναι ζητεῖν ἡδεῖ, ἀλλὰ τὸ μέλλον πραγματεύεσθαι χρήσιμον, μηδὲ διὰ φόβον τοῖς παροῦσιν ἡττᾶσθαι ψεύδεσιν, ἀλλὰ διὰ τὴν τἀληθοῦς προβολὴν τοῦ κακοῦ κολάζειν τὴν πρόφασιν, οὐδὲ τὸ μίσους ἄξιον εἰς τὴν χώραν εἰσάγειν τοῦ πόθου, ἀλλ’ ἀντὶ τοῦ βλάπτοντος τὴν τῶν ὠφελίμων ἀνθαιρεῖσθαι συνοίκησιν. Ἄρτι τοίνυν τὰς ἠρινὰς τοῦ ἡλίου τροπὰς παραλλάττοντος νεὼς ἐπιτυχὼν ναυστολίας ὡρμημένης ἐπ’ Αἴγυπτον, ἄσμενος εὐθὺς αὐτῇ φέρων ἐμαυτὸν ἐνεβίβασα.

NICEPRORI GREGOR nes enim res in mundo publico cuidam omnium τῶν πάντων, καθάπερ ἐκεῖνα πρὸς τὸ φιλητικόν της examini subjectac veluti informis materies suain dispositionem ab auctoritate hominis petunt, ut ab eo tanquam artifice atque opifice figura atque forma indutæ în bonam aut malam partem nomina accipiant, et ita vocibus omni tonitru clarioribus dispositionem hominum tauquam præcones prædi - cent. Si etiam alii eandem quam nos amplectuntur sententiam, res tales cognoscent, quicunque illi sunt: sin minus, at mihi quidem quam maxinie ex animi sententia sunt, quæ ad ejusmodi reruin cognitionem pertinent. ψυχῆς οἰκηθέν τε κακ φύσεω; τὴν βοπὴν ἐκτήσα δημόσιον γάρ τινα βάσανον τὸν κόσμῳ τοῖς πάει προκεῖσθαι γίνεται πράγματα, καθάπερ είδους έγιν ὕλην τὸ αὐτόνομον τῆς τῶν ἀνθρώπων διαθέσεως προκαλουμένων, οἷόν τινα δημιουργὸν καὶ τεχνίτης πρὸς τὴν αὐτῆς εἰδοποίησιν καὶ μορφὴν, ἵνα δὴ τοῦ βελτίονος ἢ τοῦ χείρονος σχῇ τὴν ἐπωνυμίαν, καὶ πάσης βροντῆς μεγαλοφωνότεροι τῆς τῶν χρωμένων γένωνται κήρυκες διαθέσεως αὐτόθεν τὰ πράγματα. Εἰ μὲν οὖν καὶ ἄλλοις εἴη πρὸς τρόπου τὰ τῆς ἡμε τέρα; ἔξεως τήσδε, εἰδεῖεν ἂν οἵτινές ποτ' βρ' εἶεν ἐκεῖνοι· εἰ δ' οὖν, ἀλλ᾽ ἔμοιγε καὶ σφόδρα γέ τοι κατὰ γνώμην ὁπόσα τῆς τοιάσδε μαθήσεως ἔχεται. VII. Quod cum ego dixissem, etiam ille ita exorsus est. Omnia, inquit, tibi enarrare vl:z meæ lata, difficile est; breviter autem aliqua perstringere, id quidem ut non valde operosuin non abnegaverim. Tu enim, si quis alius, probe scis quanto ego animi ardore ex hac mea patria abire longum quondam tempus optaverin, ut res omnis generis urbesque ac portus viscrem, et quemnain corum quidque haberet situm inter se et ad totam terræ: faciem cognoscerem, quippe cum id plurimum conferat ad scientiam astronomicam perficiendam. Quod autem plurinum me, ut profectionem accelerarem, adhortabatur, Ecclesiæ erat naufragium et qui inde rebus publicis adnascebantur morbi. Quod enim tum vel maxime reipublicæ slatum servare potuit, id vehementissime veaabatur et pessime jacebat, religio inquam. Quæ cum commutaret dogmata Palama cum iis quæ a patribus nobis tradita sunt, civitatis corpus ¡egre affectum erat nullamque probam spem præ se ferebat. Homines enim qui tum rebus praeerant, qua erant sordida et inculta animi indole, veritatem ipsam impudentissime venditabant et inexorabiles erant obtrectatores spei, quæ tum unice genus servare potuisset. Qua in re cum iram divinam velut typis adumbratam atque veluti incunabulis delitescentem ac lactentem viderem, terram cum terra mihi commutandam esse decrevi, antequam cam armis apertis improbos acriter invadentem viderem. Homo enim cordatus prudentique animo praeditus temporis rationem nunquam non habere 1146d debet, neque sese ad rerum fortunæque conditionem applicare quæ firmo fundamento indigeat, præsertim ubi animæ immortali mors sempiterna imuiueat, non praesentem oportet eum volupta tem captare, sed ea quæ in futurum tempus utilia sint curare, non metu mendaciis indulgere, sed veritatis propugnaculo improbitatis causam repriniere; non detestabilia et odiosa desiderare, sed rebus noxiis rerum salutarium possessionem præferre. VIII. Statim igitur post æquinoction vernum navem nactus in Egyptum profecturam lubenti Ζ'. Καὶ μὲν δὴ ταῦτα διεξιόντος ἐμοῦ, τα δε και κεῖνος ἀρξάμενος διεξῄει. Πάντα μὲν χαλεπὸν ἂν εἴη. φησί, διηγεῖσθαι καθ' έκαστον ὡς ἔσχε τέμεν ὡς δ᾽ οὖν ἐν κεφαλαίῳ διεξιέναι τὰ πλείω, τοῦτο δ' οὐκ ἂν ποτ' ἀπαγορεύσαιμ' αὐτὸς, ὡς μάλα δν ούδεν ἐργῶδες. Οἶσθα γάρ, εἴπερ τις απάντων, δ᾽ ἔδης ἐγὼ τῆς ἐφέσεως ήγον πολύν τινς πάλαι χρόνοι ταυτησὶ τῆς ἐμῆς ἐκδημος γεγενήσθαι πατρίδας, ἱστορίας τε ένεκα πραγμάτων παντοδαπών καὶ ἄμε πόλεων καὶ λιμένων, καὶ οἶεν εκαστα τούτων έχει τὴν θέσιν πρός τε άλληλα καὶ ὅλον τὸ σχῆμα της γῆς, ἅτε τῇ τῆς ἀστρονομικῆς (Γ. 37 α} ἐπιστήμη; χρεία μεγίστην παρεχόμενα την συντέλειαν. Ο δι με πάντων μάλιστα ἐπεπείκει τὸν ἔκπλουν ἐπιτυχί ναι, τά τε τῆς Ἐκκλησίας ναυάγια ἦν, καὶ ἔσε τις πολιτικοῖς ἐπεφύη τηνικαῦτα νοσήματα πράγματ τούτων γε ένεκα. Οἷς γάρ τότε μάλιστα πάντων σώζειν ἐνὴν τὰ τῆς πολιτείας πράγματα, τότε τότε μάλιστα πάντων ελαύνετο και σφόδρα χῶς διέκειτο, λέγω δὴ τὰ τῆς εὐσεβείας πράγματα δόγματα γὰρ ἀλλαττομένης τηνικαῦτα ἐκείνης, τὰ Παλαμικά δηλαδὴ τῶν πατρίων, πονηρώς είχε τὸ σῶμα τῆς πολιτείας, καὶ πᾶσαν ἔφραζε χείρων ἐλπίδα χρηστήν τὸ γὰρ φορτικὸν καὶ ἀμαθες τῶν ἡγεμονικῶν ἀνδρῶν αὐτὴν τε εκατέλευσαν ἀσελγῶς τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἀπαραίτητο; ἶπε· το κολαστής της μόνης σώζειν δυναμένης τότε τὸ γένος ἐλπίδος. Ὅθεν ζωγραφουμένην ἐν τύ ποις ἔτι τὴν θείαν βλέπων ὀργὴν, καὶ οἷον ἐν σπαργάνοις ἔτι καὶ γάλαξι κρυπτομένην, την ε λάττεσθαι γῆς ἐνόμισα δεῖν, πρὶν ἐν ἔπλε; ὑπ θροις στρατευομένης κατὰ τῶν ἀδικούντων αὐτή πειραθήναι κραταιότερον χρόνου [γαρ] ἀεὶ στολέ ζεσθαι δεῖν ὅτῳ νοῦς συνοικεί σωφρονών, καὶ μὲ καιρῷ καὶ τύχαις προσομιλεῖν ἀβέβαιον κεκτημένα; θεμέλιον, καὶ μάλισθ' ότε ψυχῆς ἀθανάτου θέματ ἀθάνατος εἰκονομοίτο, τας τῷ παρόντι συνείναι ζητεῖν ἡδεῖ, ἀλλὰ τὸ μέλλον πραγματεύεσθαι χρήσιμον, μηδὲ διὰ φόβον τοῖς παροῦσιν ἡττᾶσία: δεσιν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀληθοῦς προβολήν του 200 κολάζειν τὴν πρόφασιν, οὐδὲ τὸ μίσους ἄξιον εἰς τὴν χώραν εἰσάγειν τοῦ πόθου, ἀλλ᾽ ἀντὶ τοῦ βλάπτον τος τὴν τῶν ὠφελίμων ἀνθαιρείσθαι συνοίεςεπ. ['· Αρτ: τοίνυν τὰς ἡρινὰς τοῦ ἡλίου τρατεί ραλλάττοντος νεὼς ἐπιτυχών ναυστολίας άρχει

καὶ μὲν δὴ ἄραντος ἐς τὴν ὑστεραίαν ἐκ Βυζαντίων λιμένων ἑβδομαῖοι τοῖς Ῥοδίων προσέσχομεν λιμέσιν, ἔνθα συχνὰς διατετριφότες ἡμέρας οὐρίων πνοῶν ἀπορίᾳ περιῄειμέν τε τὴν νῆσον, καὶ περιεργότερον ἅττα ἦν θέας ἄξια ἐθεώμεθα. κολοσσοῦ μὲν οὖν ἐκείνου μνημεῖον οὐδέν τι ἐλέλειπτο, οὐ μέντ’ ἂν οὐδ’ εἴ ποτε γέγονεν ὅστις ποτ’ ἄρ’ ἦν ἐκεῖνος, εἰκασίαν ἐδίδου τινά· οὔτε γὰρ χαλκοῦ μόριον οὐδέν, οὐ μὴν οὐδ’ εἴ τινες εἶεν ἐκ λίθων ἐκείνῳ κρηπῖδες, ἐλέλειπτο λείψανον πάντων οὐδέν. πόλεων δὲ τῶν πάλαι αἳ μὲν σεισμοῖς ἐκτριβεῖσαι κατέδυσαν, ὧν ἡ καλλίστη Ῥόδος ἦν ἡ τῇ νήσῳ ὁμώνυμος, καὶ σημεῖα τούτων ἐδείκνυσαν ἡμῖν οἱ ἐγχώριοι· αἳ δ’ ἔτι σωζόμεναί τε διαμένουσι καὶ λαμπραὶ λαμπρῶς ἑστηκυῖαι εἰσί. τούτων δ’ εἶναι κατ’ ἐμαυτὸν ἐνενόουν ἐκ σημείων τινῶν Λίνδον Ἰηλυσσόν τε καὶ ἀργινόεντα Κάμειρον, ὧν ἡ τοῦ Μελησιγενοῦς Ὁμήρου μέμνηται Καλλιόπη. πρόσοικοι δ’ ἦσαν τῇ νήσῳ, τὸ πλεῖστον εἰπεῖν, ὁμόφυλοί τε ἡμῖν καὶ τὴν πίστιν ὀρθόδοξοι, καὶ ταύτῃ δὴ τῇ καθ’ ἡμᾶς Ἑλλάδι χρώμενοι φωνῇ·

NICEPRORI GREGOR nes enim res in mundo publico cuidam omnium τῶν πάντων, καθάπερ ἐκεῖνα πρὸς τὸ φιλητικόν της examini subjectac veluti informis materies suain dispositionem ab auctoritate hominis petunt, ut ab eo tanquam artifice atque opifice figura atque forma indutæ în bonam aut malam partem nomina accipiant, et ita vocibus omni tonitru clarioribus dispositionem hominum tauquam præcones prædi - cent. Si etiam alii eandem quam nos amplectuntur sententiam, res tales cognoscent, quicunque illi sunt: sin minus, at mihi quidem quam maxinie ex animi sententia sunt, quæ ad ejusmodi reruin cognitionem pertinent. ψυχῆς οἰκηθέν τε κακ φύσεω; τὴν βοπὴν ἐκτήσα δημόσιον γάρ τινα βάσανον τὸν κόσμῳ τοῖς πάει προκεῖσθαι γίνεται πράγματα, καθάπερ είδους έγιν ὕλην τὸ αὐτόνομον τῆς τῶν ἀνθρώπων διαθέσεως προκαλουμένων, οἷόν τινα δημιουργὸν καὶ τεχνίτης πρὸς τὴν αὐτῆς εἰδοποίησιν καὶ μορφὴν, ἵνα δὴ τοῦ βελτίονος ἢ τοῦ χείρονος σχῇ τὴν ἐπωνυμίαν, καὶ πάσης βροντῆς μεγαλοφωνότεροι τῆς τῶν χρωμένων γένωνται κήρυκες διαθέσεως αὐτόθεν τὰ πράγματα. Εἰ μὲν οὖν καὶ ἄλλοις εἴη πρὸς τρόπου τὰ τῆς ἡμε τέρα; ἔξεως τήσδε, εἰδεῖεν ἂν οἵτινές ποτ' βρ' εἶεν ἐκεῖνοι· εἰ δ' οὖν, ἀλλ᾽ ἔμοιγε καὶ σφόδρα γέ τοι κατὰ γνώμην ὁπόσα τῆς τοιάσδε μαθήσεως ἔχεται. VII. Quod cum ego dixissem, etiam ille ita exorsus est. Omnia, inquit, tibi enarrare vl:z meæ lata, difficile est; breviter autem aliqua perstringere, id quidem ut non valde operosuin non abnegaverim. Tu enim, si quis alius, probe scis quanto ego animi ardore ex hac mea patria abire longum quondam tempus optaverin, ut res omnis generis urbesque ac portus viscrem, et quemnain corum quidque haberet situm inter se et ad totam terræ: faciem cognoscerem, quippe cum id plurimum conferat ad scientiam astronomicam perficiendam. Quod autem plurinum me, ut profectionem accelerarem, adhortabatur, Ecclesiæ erat naufragium et qui inde rebus publicis adnascebantur morbi. Quod enim tum vel maxime reipublicæ slatum servare potuit, id vehementissime veaabatur et pessime jacebat, religio inquam. Quæ cum commutaret dogmata Palama cum iis quæ a patribus nobis tradita sunt, civitatis corpus ¡egre affectum erat nullamque probam spem præ se ferebat. Homines enim qui tum rebus praeerant, qua erant sordida et inculta animi indole, veritatem ipsam impudentissime venditabant et inexorabiles erant obtrectatores spei, quæ tum unice genus servare potuisset. Qua in re cum iram divinam velut typis adumbratam atque veluti incunabulis delitescentem ac lactentem viderem, terram cum terra mihi commutandam esse decrevi, antequam cam armis apertis improbos acriter invadentem viderem. Homo enim cordatus prudentique animo praeditus temporis rationem nunquam non habere 1146d debet, neque sese ad rerum fortunæque conditionem applicare quæ firmo fundamento indigeat, præsertim ubi animæ immortali mors sempiterna imuiueat, non praesentem oportet eum volupta tem captare, sed ea quæ in futurum tempus utilia sint curare, non metu mendaciis indulgere, sed veritatis propugnaculo improbitatis causam repriniere; non detestabilia et odiosa desiderare, sed rebus noxiis rerum salutarium possessionem præferre. VIII. Statim igitur post æquinoction vernum navem nactus in Egyptum profecturam lubenti Ζ'. Καὶ μὲν δὴ ταῦτα διεξιόντος ἐμοῦ, τα δε και κεῖνος ἀρξάμενος διεξῄει. Πάντα μὲν χαλεπὸν ἂν εἴη. φησί, διηγεῖσθαι καθ' έκαστον ὡς ἔσχε τέμεν ὡς δ᾽ οὖν ἐν κεφαλαίῳ διεξιέναι τὰ πλείω, τοῦτο δ' οὐκ ἂν ποτ' ἀπαγορεύσαιμ' αὐτὸς, ὡς μάλα δν ούδεν ἐργῶδες. Οἶσθα γάρ, εἴπερ τις απάντων, δ᾽ ἔδης ἐγὼ τῆς ἐφέσεως ήγον πολύν τινς πάλαι χρόνοι ταυτησὶ τῆς ἐμῆς ἐκδημος γεγενήσθαι πατρίδας, ἱστορίας τε ένεκα πραγμάτων παντοδαπών καὶ ἄμε πόλεων καὶ λιμένων, καὶ οἶεν εκαστα τούτων έχει τὴν θέσιν πρός τε άλληλα καὶ ὅλον τὸ σχῆμα της γῆς, ἅτε τῇ τῆς ἀστρονομικῆς (Γ. 37 α} ἐπιστήμη; χρεία μεγίστην παρεχόμενα την συντέλειαν. Ο δι με πάντων μάλιστα ἐπεπείκει τὸν ἔκπλουν ἐπιτυχί ναι, τά τε τῆς Ἐκκλησίας ναυάγια ἦν, καὶ ἔσε τις πολιτικοῖς ἐπεφύη τηνικαῦτα νοσήματα πράγματ τούτων γε ένεκα. Οἷς γάρ τότε μάλιστα πάντων σώζειν ἐνὴν τὰ τῆς πολιτείας πράγματα, τότε τότε μάλιστα πάντων ελαύνετο και σφόδρα χῶς διέκειτο, λέγω δὴ τὰ τῆς εὐσεβείας πράγματα δόγματα γὰρ ἀλλαττομένης τηνικαῦτα ἐκείνης, τὰ Παλαμικά δηλαδὴ τῶν πατρίων, πονηρώς είχε τὸ σῶμα τῆς πολιτείας, καὶ πᾶσαν ἔφραζε χείρων ἐλπίδα χρηστήν τὸ γὰρ φορτικὸν καὶ ἀμαθες τῶν ἡγεμονικῶν ἀνδρῶν αὐτὴν τε εκατέλευσαν ἀσελγῶς τὴν ἀλήθειαν, καὶ ἀπαραίτητο; ἶπε· το κολαστής της μόνης σώζειν δυναμένης τότε τὸ γένος ἐλπίδος. Ὅθεν ζωγραφουμένην ἐν τύ ποις ἔτι τὴν θείαν βλέπων ὀργὴν, καὶ οἷον ἐν σπαργάνοις ἔτι καὶ γάλαξι κρυπτομένην, την ε λάττεσθαι γῆς ἐνόμισα δεῖν, πρὶν ἐν ἔπλε; ὑπ θροις στρατευομένης κατὰ τῶν ἀδικούντων αὐτή πειραθήναι κραταιότερον χρόνου [γαρ] ἀεὶ στολέ ζεσθαι δεῖν ὅτῳ νοῦς συνοικεί σωφρονών, καὶ μὲ καιρῷ καὶ τύχαις προσομιλεῖν ἀβέβαιον κεκτημένα; θεμέλιον, καὶ μάλισθ' ότε ψυχῆς ἀθανάτου θέματ ἀθάνατος εἰκονομοίτο, τας τῷ παρόντι συνείναι ζητεῖν ἡδεῖ, ἀλλὰ τὸ μέλλον πραγματεύεσθαι χρήσιμον, μηδὲ διὰ φόβον τοῖς παροῦσιν ἡττᾶσία: δεσιν, ἀλλὰ διὰ τὴν ἀληθοῦς προβολήν του 200 κολάζειν τὴν πρόφασιν, οὐδὲ τὸ μίσους ἄξιον εἰς τὴν χώραν εἰσάγειν τοῦ πόθου, ἀλλ᾽ ἀντὶ τοῦ βλάπτον τος τὴν τῶν ὠφελίμων ἀνθαιρείσθαι συνοίεςεπ. ['· Αρτ: τοίνυν τὰς ἡρινὰς τοῦ ἡλίου τρατεί ραλλάττοντος νεὼς ἐπιτυχών ναυστολίας άρχει

PG 148:1445παῖδες γάρ εἰσι τῶν οὐ πάνυ πρὸ μακροῦ τεθνηκότων ἐκείνων ἀνδρῶν, οἳ πλεῖστα μὲν ἠγωνίσαντο, Λατίνοις μαχόμενοι τριήρεσί τε καὶ ὅπλοις παμπόλλοις τὴν ἔφοδον ἐπ’ αὐτοὺς ποιουμένοις, ἡττήθησαν δὲ δι’ ὀλιγότητα καὶ ὑπετάγησαν ἄκοντες. ὧν ἔνιοι κἀν γήραι ζῶσιν ἔτι βαθεῖ, τῆς πρίν τε εὐδαιμονίας ἀεὶ μεμνημένοι, καὶ διήγημα ταῦτα τοῖς παριοῦσι τῶν ξένων ἡδὺ προτιθέντες, οἳ καὶ δυστυχεῖν μέν πως ἔλεγον ὅτι ζυγὸν ἐλευθερίας ἠλλάξαντο δούλειον, εὐτυχεῖν δ’ ἄλλως, πολεμίων μὲν ἥκιστα ἔξωθεν ἐνοχλεῖν μὴ δυναμένων τὴν νῆσον ἔτι, ἅτε τῶν τῆς νήσου κρατούντων ἐν ὅπλοις ζῆν εἰωθότων, καὶ ὅσα εἰς πόλεμον ἐπεφύκει ἐπιτηδεύματα, καὶ ἅμα εὐνομίας ἐν ἀγοραῖς καὶ δίκαις ἐπιπολαζούσης τῇ νήσῳ, πλεονεξίας ἀπούσης ὡς τὰ πολλά, καὶ πρὸς τούτοις εὖ ἐχόντων κράσεως ἀέρων λαχόντων τὴν νῆσον, ἔτι τε λιμένων καὶ νεωρίων παγκάλην ἐχόντων τὴν θέσιν, καὶ πάντας μετὰ ῥαστώνης ὑποδεχομένων τοὺς ὁθενδήποτε χρείας ἐμπορικῆς καταίροντας ἕνεκα, ὡς γίνεσθαι διὰ ταῦτα τὴν τῶν ὠνίων χρείαν ἀφθονωτέραν πλουσίοις καὶ πένησι, καὶ βίον ἀταλαίπωρον ἄγειν τοὺς προσοικοῦντας ἐντεῦθεν.

BYZANTINE HISTORIÆ LIB. XXIV. νης ἐπ' Αίγυπτο, ἄσμενος εὐθὺς αὐτῇ φέρων έμαυ- animo statim conscendi, atque ancoris insequenti τὴν ἐνεβίβασα. Καὶ μὲν δὴ ἄραντος ἐς τὴν ὑστε ραίαν ἐκ Βυζαντίων λιμένων εβδομαῖοι τοῖς Ῥοδίων προσέσχομεν λιμέσιν, ἔνθα συχνὰς διατετριφότες ἡμέρας ουρίων πνοῶν ἀπορίᾳ περιῄειμέν τε την νῆσον, καὶ περιεργότερον ἅττα ἦν θέας ἄξια εθεώμεθα Κολοσσοῦ μὲν οὖν ἐκείνου μνημεῖον οὐδέν τι ἐλέλειπτο, οὐ μέντ' ἂν οὐδ᾽ εἴ ποτε γέγονεν ὅστις ποτ' ἄρα ἦν ἐκεῖνος, εἰκασίαν ἐδίδου τινά· οὔτε γὰρ χαλκοῦ μόριον οὐδὲν, οὐ μὴν οὐδ' εἰ τινες εἶεν ἐκ λίθων ἐκείνῳ κρηπίδες, ἐλέλειπτο λείψανον πάντων οὐδέν. Πόλεων δὲ τῶν πάλαι αἱ μὲν σεισμοῖς ἐκτρι6:ῖσαι κατέδυσαν, ὧν ἡ καλλίστη Ρόδος ἦν ἡ τῇ νήσῳ ὁμώνυμος, καὶ σημεῖα τούτων ἐδείκνυσαν ήμῖν οἱ ἐγχώριοι· αἱ δ' ἔτι σωζόμεναί τε διαμένουσε καὶ λαμπραί λαμπρῶς ἑστηκυίαί εἰσι. Τούτων δ' εἶναι κατ' ἐμαυτὸν ἐνενόουν ἐκ σημείων τινῶν Δίν δεν Ἰηλυσσάν τε καὶ ἀργινόεντα Κάμειρον, ὧν ἡ τοῦ Μελησιγενούς 'Ομήρου μέμνηται Καλλιόπη. Πρότοιχοι δ' ἦσαν τῇ νήσῳ, τὸ πλεῖστον εἰπεῖν, 6μόφυλοί τε ἡμῖν καὶ τὴν πίστιν ὀρθόδοξοι, καὶ ταύτῃ δὴ τῇ καθ᾽ ἡμα; Ελλάδι χρώμενοι φωνῇ· παῖδες γάρ εἰσι τῶν οὐ πάνυ πρὸ μακροῦ τεθνηκότων ἐκεί νων ἀνδρῶν, οἱ πλεῖστα μὲν ἡγωνίσαντο, Λατίνοις μαχόμενοι τριήρεσί τε καὶ ὅπλοις παμπόλλοις τὴν ἔφοδον ἐπ' αὐτοὺς ποιουμένοις, [Γ. 976] ηττήθησαν δὲ δι' ὀλιγότητα καὶ ὑπετάγησαν ἄκοντες. ἂν ἔνιοι κἂν γήρα ζῶσιν ἔτι βαθεῖ, τῆς πρίν τε εὐδαιμονία; ἀεὶ μεμνημένοι, καὶ διήγημα ταῦτα τοῖς παροῦσε τῶν ξένων ἡδὺ προτιθέντες, οἱ καὶ δυστυχεῖν μέν πως ἔλεγον ὅτι ζυγὸν ἐλευθερίας Αλλάξαντο δούλειον, εὐτυχεῖν δ' ἄλλως, πολεμίων μὲν ἥκιστα ἔξωθεν ἐνοχλεῖν μὴ δυναμένων τὴν νῆσον ἔτι, ἅτε τῶν τῆς νήσου κρατούντων ἐν ὅπλοις ζῆν ειωθότων, καὶ ὅσα εἰς πόλεμον ἐπεφύκει ἐπιτηδεύματα, καὶ ἅμα εύνοι μίας ἐν ἀγοραῖς καὶ δίκαις ἐπιπολαζούσης τῇ νήσῳ, πλεονεξίας ἀπούσης ὡς τὰ πολλὰ, καὶ πρὸς τούτοις εὖ ἐχόντων κράσεως ἀέρων λαχόντων τὴν νῆσον, ἔτι τε λιμένων καὶ νεωρίων παγκάλην ἐχόντων τὴν θέσ σιν, καὶ πάντας μετὰ ῥᾳστώνης ὑποδεχομένων τοὺς σθενδήποτε χρείας εμπορικῆς καταίροντας ένεκα, ὡς γίνεσθαι διὰ ταῦτα τὴν τῶν ὠνίων χρείαν άφθο νωτέραν πλουσίωι; καὶ πένησι, καὶ βίον ἀταλαίπω ρον ἄγειν τοὺς προσοικοῦντας ἐντεῦθεν. Εἰ δὲ διὰ ταῦτα καὶ χρυσόν ποτε Ροδίοις ἔσαι νεφέλας κατέχει λόγος τοῖς τῶν Ἑλληνικῶν μύθων ἀποῤῥήτοις ἐνδιαιτώμενος, ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν ποτ᾽ εἰδείην, τοιούτων υπολήψεων ἀμείνω κτησάμενος ἄνωθεν γνώμην, λεγέτω δ' ὅστις ἄμεινον εἰδείη ἂν ἐμοῦ. Θ'. Είεν. Προς δ' ήδη χωροῦντος, ἐν ᾧ καὶ πλειά δες ἄρχονται κήρυκες τε καὶ πρόδρομοι γίνεσθαι τῆς ἡμέρας, οὐρίοις κἀκεῖθεν χρησάμενοι πνεύμα σιν ἀνήχθημεν, ὡς πεμπταίους ἡμᾶς ἐς μεγάλην τε καὶ λίαν εὐδαίμονα αφικέσθαι πόλιν, τὴν ᾿Αλεξάνὀρειάν φημι, πεντακισχιλίους σταδίους ἀπέχουσαν Ρόδου, κειμένην δ' ἐν δεξιᾷ, εἴ τις ἐς τὸ Ἡρακλεωτικόν καταίρειν ἐθέλοι στόμα του Νείλου. Μέγιστος γάρ ῶν ποταμῶν ὁ Νεῖλος, καὶ ὅλην άρδων ἐκ μέσου τὴν Αίγυπτον μόνος αὐτὸς, ὁλόκληρος κάτεισι ζωννύων die sublatis ex portubus Byzantinis die septimo ad Rhodiorum portus pervenimus, ubi ventorum secundorum inopia multos dies commorati perlustravimus insulam resque visu dignas asperimus. Colossi vero illius vestigium exstabat nullum, imo ne conjecturæ quidem dabat locum, năm unquam exstitisset, quisquis ille fuit; nulla enim æris particula, nullae prorsus erant lapidum reliqniz, si forte ex iis fundamenta exstructa fuerant. Urbium antiquarum aliæ terræ motibus absumptæ erant atque submersa, quarum pulcherrima erat Rhodus insulæ cognominis, earumque vestigia nobis ab indigenis nonstrabuntur: aliæ adhuc servata sunt atque splendidae exstant, in quorum numero esseex indiciis quibusdam credidi Lindum, Jalysum et splendidam Camirum, quarum urbium Homeri Melesigenis meminit Calliope. Iurole insule crant maxima ex parte nostri populares atque orthodoxæ fidei, nostraque utuntur Græca lingua. Filii enim sunt virorum illorum, qui abhinc non ita longo tempore interiere, et quanquam plurima certamina serebant cum Latinis, qui triremibus armisque multis eos adoriebantur, ob paucitatem tamen inferiores discessere et sese inviti subjecere. Eoruin nonnulli prægrandes natu adhuc in vivis sunt, pristinæ felicitatis nunquam non memores, et peregrinis, qui illuc transeunt suaviter hæc euarrant; hi dicebant sese quidem infelices essc, quod jugum servitutis cum libertate commutassent, allamen alioquin bona fortuna uti, quod externi hostes, cum insulæ domini in armis studiisque, quæ ad bellum pertinent, vivere assucti essent, now amplius infestare insulam possent, et quod bonæ leges in foris judiciisque insulæ versarentur, avaritia autem fere abesset. Iluc accedere quod sortiti essent insulam, quæ gauderet bona cœli temperie et portuum ac navalium præclarum haberet situm, ut omnes facile accipere possent qui mercaturæ faciendæ causa undecunque advenirent. Inde fack ut rerum venalium facultas largior et divitibus et pauperibus contingeret, atque vitam sine molestia incolae agerent. Num idco fama orla sit, quæ inest in Græcarum fabularum arcanis, auro quondamn Rhodiis pluisse nubes, id equidem nescio, talibus opinionibus meliorem senientiam calitus adeptus: dicat, quisquis me mclius scil. IX. Ceterum vere jam procedente, quo tempore etiam Pleiades incipiunt præcones esse et precur sores diei, ventis secundis usi in altum provecti sumus, ut quinto die Alexandriam, maximam et opulentissimam urbem, veniremus, que quinque millia stadiorum distat a Rhodo, dextra sita, si quis in Heracleoticum Nili ostium decurrere velit. Nilus enim, fuviorum maximus, qui totam Egyptum es medio solns irrigat, ex superioribus regionibus alicunde ortus cingens eam universus atque imteger

εἰ δὲ διὰ ταῦτα καὶ χρυσόν ποτε Ῥοδίοις ὗσαι νεφέλας κατέχει λόγος τοῖς τῶν Ἑλληνικῶν μύθων ἀπορρήτοις ἐνδιαιτώμενος, ἐγὼ μὲν οὐκ ἄν ποτ’ εἰδείην, τοιούτων ὑπολήψεων ἀμείνω κτησάμενος ἄνωθεν γνώμην, λεγέτω δ’ ὅστις ἄμεινον εἰδείη ἂν ἐμοῦ. Εἶεν. ἦρος δ’ ἤδη χωροῦντος, ἐν ᾧ καὶ πλειάδες ἄρχονται κήρυκές τε καὶ πρόδρομοι γίνεσθαι τῆς ἡμέρας, οὐρίοις κἀκεῖθεν χρησάμενοι πνεύμασιν ἀνήχθημεν, ὡς πεμπταίους ἡμᾶς ἐς μεγάλην τε καὶ λίαν εὐδαίμονα ἀφικέσθαι πόλιν, τὴν Ἀλεξάνδρειάν φημι, πεντακισχιλίους σταδίους ἀπέχουσαν Ῥόδου, κειμένην δ’ ἐν δεξιᾷ, εἴ τις ἐς τὸ Ἡρακλεωτικὸν καταίρειν ἐθέλοι στόμα τοῦ Νείλου. μέγιστος γὰρ ὢν ποταμῶν ὁ Νεῖλος, καὶ ὅλην ἄρδων ἐκ μέσου τὴν Αἴγυπτον μόνος αὐτός, ὁλόκληρος κάτεισι ζωννύων αὐτὴν ἄνωθέν ποθεν ἀρξάμενος, ἄχρι καὶ εἰς Βαβυλῶνα τὴν περὶ τὸ Δέλτα καλούμενον οὕτωσι πως κειμένην. ἐκεῖθεν δ’ ἐννέα μεριζόμενος στόμασιν εἰς τὴν Αἰγυπτίαν ἐκδίδοται θάλασσαν, ὧν ἄλλως μὲν τἆλλα, τὸ δὲ πρὸς δύσιν καὶ ζέφυρον ἄνεμον Ἡρακλεωτικὸν ὀνομάζεται. τούτου τοίνυν νοτιωτέρα μικρὸν ἡ περιβόητος Ἀλεξανδρέων αὕτη κεῖται μακρόπολις.

BYZANTINE HISTORIÆ LIB. XXIV. νης ἐπ' Αίγυπτο, ἄσμενος εὐθὺς αὐτῇ φέρων έμαυ- animo statim conscendi, atque ancoris insequenti τὴν ἐνεβίβασα. Καὶ μὲν δὴ ἄραντος ἐς τὴν ὑστε ραίαν ἐκ Βυζαντίων λιμένων εβδομαῖοι τοῖς Ῥοδίων προσέσχομεν λιμέσιν, ἔνθα συχνὰς διατετριφότες ἡμέρας ουρίων πνοῶν ἀπορίᾳ περιῄειμέν τε την νῆσον, καὶ περιεργότερον ἅττα ἦν θέας ἄξια εθεώμεθα Κολοσσοῦ μὲν οὖν ἐκείνου μνημεῖον οὐδέν τι ἐλέλειπτο, οὐ μέντ' ἂν οὐδ᾽ εἴ ποτε γέγονεν ὅστις ποτ' ἄρα ἦν ἐκεῖνος, εἰκασίαν ἐδίδου τινά· οὔτε γὰρ χαλκοῦ μόριον οὐδὲν, οὐ μὴν οὐδ' εἰ τινες εἶεν ἐκ λίθων ἐκείνῳ κρηπίδες, ἐλέλειπτο λείψανον πάντων οὐδέν. Πόλεων δὲ τῶν πάλαι αἱ μὲν σεισμοῖς ἐκτρι6:ῖσαι κατέδυσαν, ὧν ἡ καλλίστη Ρόδος ἦν ἡ τῇ νήσῳ ὁμώνυμος, καὶ σημεῖα τούτων ἐδείκνυσαν ήμῖν οἱ ἐγχώριοι· αἱ δ' ἔτι σωζόμεναί τε διαμένουσε καὶ λαμπραί λαμπρῶς ἑστηκυίαί εἰσι. Τούτων δ' εἶναι κατ' ἐμαυτὸν ἐνενόουν ἐκ σημείων τινῶν Δίν δεν Ἰηλυσσάν τε καὶ ἀργινόεντα Κάμειρον, ὧν ἡ τοῦ Μελησιγενούς 'Ομήρου μέμνηται Καλλιόπη. Πρότοιχοι δ' ἦσαν τῇ νήσῳ, τὸ πλεῖστον εἰπεῖν, 6μόφυλοί τε ἡμῖν καὶ τὴν πίστιν ὀρθόδοξοι, καὶ ταύτῃ δὴ τῇ καθ᾽ ἡμα; Ελλάδι χρώμενοι φωνῇ· παῖδες γάρ εἰσι τῶν οὐ πάνυ πρὸ μακροῦ τεθνηκότων ἐκεί νων ἀνδρῶν, οἱ πλεῖστα μὲν ἡγωνίσαντο, Λατίνοις μαχόμενοι τριήρεσί τε καὶ ὅπλοις παμπόλλοις τὴν ἔφοδον ἐπ' αὐτοὺς ποιουμένοις, [Γ. 976] ηττήθησαν δὲ δι' ὀλιγότητα καὶ ὑπετάγησαν ἄκοντες. ἂν ἔνιοι κἂν γήρα ζῶσιν ἔτι βαθεῖ, τῆς πρίν τε εὐδαιμονία; ἀεὶ μεμνημένοι, καὶ διήγημα ταῦτα τοῖς παροῦσε τῶν ξένων ἡδὺ προτιθέντες, οἱ καὶ δυστυχεῖν μέν πως ἔλεγον ὅτι ζυγὸν ἐλευθερίας Αλλάξαντο δούλειον, εὐτυχεῖν δ' ἄλλως, πολεμίων μὲν ἥκιστα ἔξωθεν ἐνοχλεῖν μὴ δυναμένων τὴν νῆσον ἔτι, ἅτε τῶν τῆς νήσου κρατούντων ἐν ὅπλοις ζῆν ειωθότων, καὶ ὅσα εἰς πόλεμον ἐπεφύκει ἐπιτηδεύματα, καὶ ἅμα εύνοι μίας ἐν ἀγοραῖς καὶ δίκαις ἐπιπολαζούσης τῇ νήσῳ, πλεονεξίας ἀπούσης ὡς τὰ πολλὰ, καὶ πρὸς τούτοις εὖ ἐχόντων κράσεως ἀέρων λαχόντων τὴν νῆσον, ἔτι τε λιμένων καὶ νεωρίων παγκάλην ἐχόντων τὴν θέσ σιν, καὶ πάντας μετὰ ῥᾳστώνης ὑποδεχομένων τοὺς σθενδήποτε χρείας εμπορικῆς καταίροντας ένεκα, ὡς γίνεσθαι διὰ ταῦτα τὴν τῶν ὠνίων χρείαν άφθο νωτέραν πλουσίωι; καὶ πένησι, καὶ βίον ἀταλαίπω ρον ἄγειν τοὺς προσοικοῦντας ἐντεῦθεν. Εἰ δὲ διὰ ταῦτα καὶ χρυσόν ποτε Ροδίοις ἔσαι νεφέλας κατέχει λόγος τοῖς τῶν Ἑλληνικῶν μύθων ἀποῤῥήτοις ἐνδιαιτώμενος, ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν ποτ᾽ εἰδείην, τοιούτων υπολήψεων ἀμείνω κτησάμενος ἄνωθεν γνώμην, λεγέτω δ' ὅστις ἄμεινον εἰδείη ἂν ἐμοῦ. Θ'. Είεν. Προς δ' ήδη χωροῦντος, ἐν ᾧ καὶ πλειά δες ἄρχονται κήρυκες τε καὶ πρόδρομοι γίνεσθαι τῆς ἡμέρας, οὐρίοις κἀκεῖθεν χρησάμενοι πνεύμα σιν ἀνήχθημεν, ὡς πεμπταίους ἡμᾶς ἐς μεγάλην τε καὶ λίαν εὐδαίμονα αφικέσθαι πόλιν, τὴν ᾿Αλεξάνὀρειάν φημι, πεντακισχιλίους σταδίους ἀπέχουσαν Ρόδου, κειμένην δ' ἐν δεξιᾷ, εἴ τις ἐς τὸ Ἡρακλεωτικόν καταίρειν ἐθέλοι στόμα του Νείλου. Μέγιστος γάρ ῶν ποταμῶν ὁ Νεῖλος, καὶ ὅλην άρδων ἐκ μέσου τὴν Αίγυπτον μόνος αὐτὸς, ὁλόκληρος κάτεισι ζωννύων die sublatis ex portubus Byzantinis die septimo ad Rhodiorum portus pervenimus, ubi ventorum secundorum inopia multos dies commorati perlustravimus insulam resque visu dignas asperimus. Colossi vero illius vestigium exstabat nullum, imo ne conjecturæ quidem dabat locum, năm unquam exstitisset, quisquis ille fuit; nulla enim æris particula, nullae prorsus erant lapidum reliqniz, si forte ex iis fundamenta exstructa fuerant. Urbium antiquarum aliæ terræ motibus absumptæ erant atque submersa, quarum pulcherrima erat Rhodus insulæ cognominis, earumque vestigia nobis ab indigenis nonstrabuntur: aliæ adhuc servata sunt atque splendidae exstant, in quorum numero esseex indiciis quibusdam credidi Lindum, Jalysum et splendidam Camirum, quarum urbium Homeri Melesigenis meminit Calliope. Iurole insule crant maxima ex parte nostri populares atque orthodoxæ fidei, nostraque utuntur Græca lingua. Filii enim sunt virorum illorum, qui abhinc non ita longo tempore interiere, et quanquam plurima certamina serebant cum Latinis, qui triremibus armisque multis eos adoriebantur, ob paucitatem tamen inferiores discessere et sese inviti subjecere. Eoruin nonnulli prægrandes natu adhuc in vivis sunt, pristinæ felicitatis nunquam non memores, et peregrinis, qui illuc transeunt suaviter hæc euarrant; hi dicebant sese quidem infelices essc, quod jugum servitutis cum libertate commutassent, allamen alioquin bona fortuna uti, quod externi hostes, cum insulæ domini in armis studiisque, quæ ad bellum pertinent, vivere assucti essent, now amplius infestare insulam possent, et quod bonæ leges in foris judiciisque insulæ versarentur, avaritia autem fere abesset. Iluc accedere quod sortiti essent insulam, quæ gauderet bona cœli temperie et portuum ac navalium præclarum haberet situm, ut omnes facile accipere possent qui mercaturæ faciendæ causa undecunque advenirent. Inde fack ut rerum venalium facultas largior et divitibus et pauperibus contingeret, atque vitam sine molestia incolae agerent. Num idco fama orla sit, quæ inest in Græcarum fabularum arcanis, auro quondamn Rhodiis pluisse nubes, id equidem nescio, talibus opinionibus meliorem senientiam calitus adeptus: dicat, quisquis me mclius scil. IX. Ceterum vere jam procedente, quo tempore etiam Pleiades incipiunt præcones esse et precur sores diei, ventis secundis usi in altum provecti sumus, ut quinto die Alexandriam, maximam et opulentissimam urbem, veniremus, que quinque millia stadiorum distat a Rhodo, dextra sita, si quis in Heracleoticum Nili ostium decurrere velit. Nilus enim, fuviorum maximus, qui totam Egyptum es medio solns irrigat, ex superioribus regionibus alicunde ortus cingens eam universus atque imteger

ἣν καὶ αὐτὴν θεασάμενος ὅσον ἐξῆν, καὶ τῶν ἀξιολογωτέρων κατατρυφήσας αὐτῆς θεαμάτων ὡς ἡμῖν γε ἐχρῆν, ἔπειτ’ ἐξῄειν ἐκεῖθεν, μετά γε τὰς Ὠρίωνός τε καὶ κυνὸς ἐπιτολάς, θεάσασθαι ζητῶν καὶ τὰς ᾀδομένας πυραμίδας ἐκείνας, καὶ εἴ τις εἴη πόλις κατ’ Αἴγυπτον ἑκατοντάπυλοι λεγομένη Θῆβαι, καὶ ἅμα τοῖς τῶν Αἰγυπτίων ἱερογραμματεῦσι μάλα ἐθέλων συμμῖξαι. μεγάλης γάρ, ὡς οἶσθ’, αὐτοὺς ἡμῖν θιασώτας εἶναι σοφίας βίβλοι παρέπεμψαν παλαιαί. ἀλλ’ ἦσαν ἄρα ταυτὶ γρηγορούντων ἐνύπνια, μόνοις σωζόμενα τοῖς ὀνόμασιν, ὅσα παρὰ τὸν βίον ἀεὶ καλινδούμενα γένεσιν ἔρωτος βόσκει διὰ τῶν ὤτων ἐνσπειρομένην τοῖς μικρογνώμοσι λογισμοῖς. Τοῦ μέντοι φθινοπώρου μεσοῦντος ἤδη ἀφῖγμαι καὶ ἐς θέαν τῶν ἐν Παλαιστίνῃ τόπων καὶ πόλεων, ὅσαι τῶν σωτηρίων ποδῶν τὰς τρίβους ἐδέξαντο. καὶ μὲν δὴ κἀνταῦθα τὸν ἔρωτα καθ’ ὅσον ἐξῆν ἀφοσιωσάμενος τῆς ψυχῆς, εἶτα ἀπῄειν μετὰ χειμερινὰς τοῦ ἡλίου τροπάς.

BYZANTINE HISTORIÆ LIB. XXIV. νης ἐπ' Αίγυπτο, ἄσμενος εὐθὺς αὐτῇ φέρων έμαυ- animo statim conscendi, atque ancoris insequenti τὴν ἐνεβίβασα. Καὶ μὲν δὴ ἄραντος ἐς τὴν ὑστε ραίαν ἐκ Βυζαντίων λιμένων εβδομαῖοι τοῖς Ῥοδίων προσέσχομεν λιμέσιν, ἔνθα συχνὰς διατετριφότες ἡμέρας ουρίων πνοῶν ἀπορίᾳ περιῄειμέν τε την νῆσον, καὶ περιεργότερον ἅττα ἦν θέας ἄξια εθεώμεθα Κολοσσοῦ μὲν οὖν ἐκείνου μνημεῖον οὐδέν τι ἐλέλειπτο, οὐ μέντ' ἂν οὐδ᾽ εἴ ποτε γέγονεν ὅστις ποτ' ἄρα ἦν ἐκεῖνος, εἰκασίαν ἐδίδου τινά· οὔτε γὰρ χαλκοῦ μόριον οὐδὲν, οὐ μὴν οὐδ' εἰ τινες εἶεν ἐκ λίθων ἐκείνῳ κρηπίδες, ἐλέλειπτο λείψανον πάντων οὐδέν. Πόλεων δὲ τῶν πάλαι αἱ μὲν σεισμοῖς ἐκτρι6:ῖσαι κατέδυσαν, ὧν ἡ καλλίστη Ρόδος ἦν ἡ τῇ νήσῳ ὁμώνυμος, καὶ σημεῖα τούτων ἐδείκνυσαν ήμῖν οἱ ἐγχώριοι· αἱ δ' ἔτι σωζόμεναί τε διαμένουσε καὶ λαμπραί λαμπρῶς ἑστηκυίαί εἰσι. Τούτων δ' εἶναι κατ' ἐμαυτὸν ἐνενόουν ἐκ σημείων τινῶν Δίν δεν Ἰηλυσσάν τε καὶ ἀργινόεντα Κάμειρον, ὧν ἡ τοῦ Μελησιγενούς 'Ομήρου μέμνηται Καλλιόπη. Πρότοιχοι δ' ἦσαν τῇ νήσῳ, τὸ πλεῖστον εἰπεῖν, 6μόφυλοί τε ἡμῖν καὶ τὴν πίστιν ὀρθόδοξοι, καὶ ταύτῃ δὴ τῇ καθ᾽ ἡμα; Ελλάδι χρώμενοι φωνῇ· παῖδες γάρ εἰσι τῶν οὐ πάνυ πρὸ μακροῦ τεθνηκότων ἐκεί νων ἀνδρῶν, οἱ πλεῖστα μὲν ἡγωνίσαντο, Λατίνοις μαχόμενοι τριήρεσί τε καὶ ὅπλοις παμπόλλοις τὴν ἔφοδον ἐπ' αὐτοὺς ποιουμένοις, [Γ. 976] ηττήθησαν δὲ δι' ὀλιγότητα καὶ ὑπετάγησαν ἄκοντες. ἂν ἔνιοι κἂν γήρα ζῶσιν ἔτι βαθεῖ, τῆς πρίν τε εὐδαιμονία; ἀεὶ μεμνημένοι, καὶ διήγημα ταῦτα τοῖς παροῦσε τῶν ξένων ἡδὺ προτιθέντες, οἱ καὶ δυστυχεῖν μέν πως ἔλεγον ὅτι ζυγὸν ἐλευθερίας Αλλάξαντο δούλειον, εὐτυχεῖν δ' ἄλλως, πολεμίων μὲν ἥκιστα ἔξωθεν ἐνοχλεῖν μὴ δυναμένων τὴν νῆσον ἔτι, ἅτε τῶν τῆς νήσου κρατούντων ἐν ὅπλοις ζῆν ειωθότων, καὶ ὅσα εἰς πόλεμον ἐπεφύκει ἐπιτηδεύματα, καὶ ἅμα εύνοι μίας ἐν ἀγοραῖς καὶ δίκαις ἐπιπολαζούσης τῇ νήσῳ, πλεονεξίας ἀπούσης ὡς τὰ πολλὰ, καὶ πρὸς τούτοις εὖ ἐχόντων κράσεως ἀέρων λαχόντων τὴν νῆσον, ἔτι τε λιμένων καὶ νεωρίων παγκάλην ἐχόντων τὴν θέσ σιν, καὶ πάντας μετὰ ῥᾳστώνης ὑποδεχομένων τοὺς σθενδήποτε χρείας εμπορικῆς καταίροντας ένεκα, ὡς γίνεσθαι διὰ ταῦτα τὴν τῶν ὠνίων χρείαν άφθο νωτέραν πλουσίωι; καὶ πένησι, καὶ βίον ἀταλαίπω ρον ἄγειν τοὺς προσοικοῦντας ἐντεῦθεν. Εἰ δὲ διὰ ταῦτα καὶ χρυσόν ποτε Ροδίοις ἔσαι νεφέλας κατέχει λόγος τοῖς τῶν Ἑλληνικῶν μύθων ἀποῤῥήτοις ἐνδιαιτώμενος, ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν ποτ᾽ εἰδείην, τοιούτων υπολήψεων ἀμείνω κτησάμενος ἄνωθεν γνώμην, λεγέτω δ' ὅστις ἄμεινον εἰδείη ἂν ἐμοῦ. Θ'. Είεν. Προς δ' ήδη χωροῦντος, ἐν ᾧ καὶ πλειά δες ἄρχονται κήρυκες τε καὶ πρόδρομοι γίνεσθαι τῆς ἡμέρας, οὐρίοις κἀκεῖθεν χρησάμενοι πνεύμα σιν ἀνήχθημεν, ὡς πεμπταίους ἡμᾶς ἐς μεγάλην τε καὶ λίαν εὐδαίμονα αφικέσθαι πόλιν, τὴν ᾿Αλεξάνὀρειάν φημι, πεντακισχιλίους σταδίους ἀπέχουσαν Ρόδου, κειμένην δ' ἐν δεξιᾷ, εἴ τις ἐς τὸ Ἡρακλεωτικόν καταίρειν ἐθέλοι στόμα του Νείλου. Μέγιστος γάρ ῶν ποταμῶν ὁ Νεῖλος, καὶ ὅλην άρδων ἐκ μέσου τὴν Αίγυπτον μόνος αὐτὸς, ὁλόκληρος κάτεισι ζωννύων die sublatis ex portubus Byzantinis die septimo ad Rhodiorum portus pervenimus, ubi ventorum secundorum inopia multos dies commorati perlustravimus insulam resque visu dignas asperimus. Colossi vero illius vestigium exstabat nullum, imo ne conjecturæ quidem dabat locum, năm unquam exstitisset, quisquis ille fuit; nulla enim æris particula, nullae prorsus erant lapidum reliqniz, si forte ex iis fundamenta exstructa fuerant. Urbium antiquarum aliæ terræ motibus absumptæ erant atque submersa, quarum pulcherrima erat Rhodus insulæ cognominis, earumque vestigia nobis ab indigenis nonstrabuntur: aliæ adhuc servata sunt atque splendidae exstant, in quorum numero esseex indiciis quibusdam credidi Lindum, Jalysum et splendidam Camirum, quarum urbium Homeri Melesigenis meminit Calliope. Iurole insule crant maxima ex parte nostri populares atque orthodoxæ fidei, nostraque utuntur Græca lingua. Filii enim sunt virorum illorum, qui abhinc non ita longo tempore interiere, et quanquam plurima certamina serebant cum Latinis, qui triremibus armisque multis eos adoriebantur, ob paucitatem tamen inferiores discessere et sese inviti subjecere. Eoruin nonnulli prægrandes natu adhuc in vivis sunt, pristinæ felicitatis nunquam non memores, et peregrinis, qui illuc transeunt suaviter hæc euarrant; hi dicebant sese quidem infelices essc, quod jugum servitutis cum libertate commutassent, allamen alioquin bona fortuna uti, quod externi hostes, cum insulæ domini in armis studiisque, quæ ad bellum pertinent, vivere assucti essent, now amplius infestare insulam possent, et quod bonæ leges in foris judiciisque insulæ versarentur, avaritia autem fere abesset. Iluc accedere quod sortiti essent insulam, quæ gauderet bona cœli temperie et portuum ac navalium præclarum haberet situm, ut omnes facile accipere possent qui mercaturæ faciendæ causa undecunque advenirent. Inde fack ut rerum venalium facultas largior et divitibus et pauperibus contingeret, atque vitam sine molestia incolae agerent. Num idco fama orla sit, quæ inest in Græcarum fabularum arcanis, auro quondamn Rhodiis pluisse nubes, id equidem nescio, talibus opinionibus meliorem senientiam calitus adeptus: dicat, quisquis me mclius scil. IX. Ceterum vere jam procedente, quo tempore etiam Pleiades incipiunt præcones esse et precur sores diei, ventis secundis usi in altum provecti sumus, ut quinto die Alexandriam, maximam et opulentissimam urbem, veniremus, que quinque millia stadiorum distat a Rhodo, dextra sita, si quis in Heracleoticum Nili ostium decurrere velit. Nilus enim, fuviorum maximus, qui totam Egyptum es medio solns irrigat, ex superioribus regionibus alicunde ortus cingens eam universus atque imteger

καὶ δὴ λοιπὸν ἐν δεξιᾷ καὶ πρὸς ἕω τὰ τῆς εὐδαίμονος Ἀραβίας ὄρη λιπών, ἐς τὰς μεσογείους τῆς κοίλης Συρίας ἐνέβαλον πόλεις, καὶ μετὰ πλείους κἀκεῖ περιόδους ἧκον ἐς Δαμασκόν, πολλῶν ὑπερέχουσαν τῶν ἐκεῖ πόλεων τά τε ἄλλα καὶ πολυανθρωπίᾳ καὶ ἀγορῶν ἰσονομίᾳ καὶ πολιτικῆς καταστάσεως εὐκοσμίᾳ, καὶ πρός γε συνέσει τῶν οἰκητόρων βαθείᾳ τινὶ καὶ γεγυμνασμένῃ καλῶς πρὸς τὰ κάλλιστα, ὡς μὴ μάλα τι πλεῖστον ἐνδεῖν τῆς μεγάλης ἐκείνης Ἀλεξανδρέων πόλεως. εἰ γὰρ μὴ δι’ ἄλλο γέ τι, διὰ γοῦν ἕν γέ τι, τὸ τὴν εὐσέβειαν ἐκεῖ πλατυτέραν κεκτῆσθαι τὴν παρρησίαν, ἔχει μὲν εὐλαβῶς συγκρύπτειν εἴ τι ἧττον ἔτυχεν ἐκείνης ἔχουσα, ἔχει δὲ καὶ θεατρικωτέραν ἀπὸ τοῦ μείζονος πρὸς ἐκείνην ἤδη ποιεῖσθαι τὴν τοῦ σχήματος ἕξιν. ὅπλων γὰρ ἕνεκα καὶ πολεμικῶν ἐπιτηδευμάτων καὶ ἡγεμονικῆς πολιτείας ἠθῶν, καὶ ὅσα περὶ ἀγορανόμους ἔχει καὶ δικασπόλους, προέχειν τὴν Ἀλεξάνδρειαν δοίη τις ἄν·

BYZANTINE HISTORIÆ LIB. XXIV. νης ἐπ' Αίγυπτο, ἄσμενος εὐθὺς αὐτῇ φέρων έμαυ- animo statim conscendi, atque ancoris insequenti τὴν ἐνεβίβασα. Καὶ μὲν δὴ ἄραντος ἐς τὴν ὑστε ραίαν ἐκ Βυζαντίων λιμένων εβδομαῖοι τοῖς Ῥοδίων προσέσχομεν λιμέσιν, ἔνθα συχνὰς διατετριφότες ἡμέρας ουρίων πνοῶν ἀπορίᾳ περιῄειμέν τε την νῆσον, καὶ περιεργότερον ἅττα ἦν θέας ἄξια εθεώμεθα Κολοσσοῦ μὲν οὖν ἐκείνου μνημεῖον οὐδέν τι ἐλέλειπτο, οὐ μέντ' ἂν οὐδ᾽ εἴ ποτε γέγονεν ὅστις ποτ' ἄρα ἦν ἐκεῖνος, εἰκασίαν ἐδίδου τινά· οὔτε γὰρ χαλκοῦ μόριον οὐδὲν, οὐ μὴν οὐδ' εἰ τινες εἶεν ἐκ λίθων ἐκείνῳ κρηπίδες, ἐλέλειπτο λείψανον πάντων οὐδέν. Πόλεων δὲ τῶν πάλαι αἱ μὲν σεισμοῖς ἐκτρι6:ῖσαι κατέδυσαν, ὧν ἡ καλλίστη Ρόδος ἦν ἡ τῇ νήσῳ ὁμώνυμος, καὶ σημεῖα τούτων ἐδείκνυσαν ήμῖν οἱ ἐγχώριοι· αἱ δ' ἔτι σωζόμεναί τε διαμένουσε καὶ λαμπραί λαμπρῶς ἑστηκυίαί εἰσι. Τούτων δ' εἶναι κατ' ἐμαυτὸν ἐνενόουν ἐκ σημείων τινῶν Δίν δεν Ἰηλυσσάν τε καὶ ἀργινόεντα Κάμειρον, ὧν ἡ τοῦ Μελησιγενούς 'Ομήρου μέμνηται Καλλιόπη. Πρότοιχοι δ' ἦσαν τῇ νήσῳ, τὸ πλεῖστον εἰπεῖν, 6μόφυλοί τε ἡμῖν καὶ τὴν πίστιν ὀρθόδοξοι, καὶ ταύτῃ δὴ τῇ καθ᾽ ἡμα; Ελλάδι χρώμενοι φωνῇ· παῖδες γάρ εἰσι τῶν οὐ πάνυ πρὸ μακροῦ τεθνηκότων ἐκεί νων ἀνδρῶν, οἱ πλεῖστα μὲν ἡγωνίσαντο, Λατίνοις μαχόμενοι τριήρεσί τε καὶ ὅπλοις παμπόλλοις τὴν ἔφοδον ἐπ' αὐτοὺς ποιουμένοις, [Γ. 976] ηττήθησαν δὲ δι' ὀλιγότητα καὶ ὑπετάγησαν ἄκοντες. ἂν ἔνιοι κἂν γήρα ζῶσιν ἔτι βαθεῖ, τῆς πρίν τε εὐδαιμονία; ἀεὶ μεμνημένοι, καὶ διήγημα ταῦτα τοῖς παροῦσε τῶν ξένων ἡδὺ προτιθέντες, οἱ καὶ δυστυχεῖν μέν πως ἔλεγον ὅτι ζυγὸν ἐλευθερίας Αλλάξαντο δούλειον, εὐτυχεῖν δ' ἄλλως, πολεμίων μὲν ἥκιστα ἔξωθεν ἐνοχλεῖν μὴ δυναμένων τὴν νῆσον ἔτι, ἅτε τῶν τῆς νήσου κρατούντων ἐν ὅπλοις ζῆν ειωθότων, καὶ ὅσα εἰς πόλεμον ἐπεφύκει ἐπιτηδεύματα, καὶ ἅμα εύνοι μίας ἐν ἀγοραῖς καὶ δίκαις ἐπιπολαζούσης τῇ νήσῳ, πλεονεξίας ἀπούσης ὡς τὰ πολλὰ, καὶ πρὸς τούτοις εὖ ἐχόντων κράσεως ἀέρων λαχόντων τὴν νῆσον, ἔτι τε λιμένων καὶ νεωρίων παγκάλην ἐχόντων τὴν θέσ σιν, καὶ πάντας μετὰ ῥᾳστώνης ὑποδεχομένων τοὺς σθενδήποτε χρείας εμπορικῆς καταίροντας ένεκα, ὡς γίνεσθαι διὰ ταῦτα τὴν τῶν ὠνίων χρείαν άφθο νωτέραν πλουσίωι; καὶ πένησι, καὶ βίον ἀταλαίπω ρον ἄγειν τοὺς προσοικοῦντας ἐντεῦθεν. Εἰ δὲ διὰ ταῦτα καὶ χρυσόν ποτε Ροδίοις ἔσαι νεφέλας κατέχει λόγος τοῖς τῶν Ἑλληνικῶν μύθων ἀποῤῥήτοις ἐνδιαιτώμενος, ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν ποτ᾽ εἰδείην, τοιούτων υπολήψεων ἀμείνω κτησάμενος ἄνωθεν γνώμην, λεγέτω δ' ὅστις ἄμεινον εἰδείη ἂν ἐμοῦ. Θ'. Είεν. Προς δ' ήδη χωροῦντος, ἐν ᾧ καὶ πλειά δες ἄρχονται κήρυκες τε καὶ πρόδρομοι γίνεσθαι τῆς ἡμέρας, οὐρίοις κἀκεῖθεν χρησάμενοι πνεύμα σιν ἀνήχθημεν, ὡς πεμπταίους ἡμᾶς ἐς μεγάλην τε καὶ λίαν εὐδαίμονα αφικέσθαι πόλιν, τὴν ᾿Αλεξάνὀρειάν φημι, πεντακισχιλίους σταδίους ἀπέχουσαν Ρόδου, κειμένην δ' ἐν δεξιᾷ, εἴ τις ἐς τὸ Ἡρακλεωτικόν καταίρειν ἐθέλοι στόμα του Νείλου. Μέγιστος γάρ ῶν ποταμῶν ὁ Νεῖλος, καὶ ὅλην άρδων ἐκ μέσου τὴν Αίγυπτον μόνος αὐτὸς, ὁλόκληρος κάτεισι ζωννύων die sublatis ex portubus Byzantinis die septimo ad Rhodiorum portus pervenimus, ubi ventorum secundorum inopia multos dies commorati perlustravimus insulam resque visu dignas asperimus. Colossi vero illius vestigium exstabat nullum, imo ne conjecturæ quidem dabat locum, năm unquam exstitisset, quisquis ille fuit; nulla enim æris particula, nullae prorsus erant lapidum reliqniz, si forte ex iis fundamenta exstructa fuerant. Urbium antiquarum aliæ terræ motibus absumptæ erant atque submersa, quarum pulcherrima erat Rhodus insulæ cognominis, earumque vestigia nobis ab indigenis nonstrabuntur: aliæ adhuc servata sunt atque splendidae exstant, in quorum numero esseex indiciis quibusdam credidi Lindum, Jalysum et splendidam Camirum, quarum urbium Homeri Melesigenis meminit Calliope. Iurole insule crant maxima ex parte nostri populares atque orthodoxæ fidei, nostraque utuntur Græca lingua. Filii enim sunt virorum illorum, qui abhinc non ita longo tempore interiere, et quanquam plurima certamina serebant cum Latinis, qui triremibus armisque multis eos adoriebantur, ob paucitatem tamen inferiores discessere et sese inviti subjecere. Eoruin nonnulli prægrandes natu adhuc in vivis sunt, pristinæ felicitatis nunquam non memores, et peregrinis, qui illuc transeunt suaviter hæc euarrant; hi dicebant sese quidem infelices essc, quod jugum servitutis cum libertate commutassent, allamen alioquin bona fortuna uti, quod externi hostes, cum insulæ domini in armis studiisque, quæ ad bellum pertinent, vivere assucti essent, now amplius infestare insulam possent, et quod bonæ leges in foris judiciisque insulæ versarentur, avaritia autem fere abesset. Iluc accedere quod sortiti essent insulam, quæ gauderet bona cœli temperie et portuum ac navalium præclarum haberet situm, ut omnes facile accipere possent qui mercaturæ faciendæ causa undecunque advenirent. Inde fack ut rerum venalium facultas largior et divitibus et pauperibus contingeret, atque vitam sine molestia incolae agerent. Num idco fama orla sit, quæ inest in Græcarum fabularum arcanis, auro quondamn Rhodiis pluisse nubes, id equidem nescio, talibus opinionibus meliorem senientiam calitus adeptus: dicat, quisquis me mclius scil. IX. Ceterum vere jam procedente, quo tempore etiam Pleiades incipiunt præcones esse et precur sores diei, ventis secundis usi in altum provecti sumus, ut quinto die Alexandriam, maximam et opulentissimam urbem, veniremus, que quinque millia stadiorum distat a Rhodo, dextra sita, si quis in Heracleoticum Nili ostium decurrere velit. Nilus enim, fuviorum maximus, qui totam Egyptum es medio solns irrigat, ex superioribus regionibus alicunde ortus cingens eam universus atque imteger

συνέσεως δὲ καὶ μαθήσεως ἄλλης δι’ ἣν τὸ κοινωνικὸν ἐς Ἕλληνας ἀναφέρειν μᾶλλον Ἀλεξανδρέων, καὶ ἅμα διὰ τὸ τῆς εὐσεβείας εἱλικρινέστερον μακροῖς τοῖς μέτροις ὑπερέχειν Ἀλεξανδρείας ἅπαντες ἂν συγχωρήσαιεν Δαμασκόν. διὰ δὴ ταῦτα καὶ τριετίαν ὅλην αὐτῇ τε καὶ ταῖς πέριξ πόλεσιν ἡδέως εἱλόμην ἐνδιατρίβειν, ἄλλως τε καὶ σχολὴν πολέμων ἀλλοφύλων καὶ φόβων τοιούτων ἄδειαν ἐχούσης τῆς γῆς ἐκείνης. Ἐκεῖθεν ἀφικόμην ἐς τὰς παραλίους τῆς Φοινίκης πόλεις. καὶ ὅλον ἔτος ἓν καὶ τῇ τούτων ἀνηλωκὼς ἱστορίᾳ, εἶτα ἀπῄειν εἰς Ἀντιόχειαν, πόλιν μεγίστην Συρίας, ἣν Ἀντίοχος ἔκτισεν ὁ Σελεύκου τοῦ μετ’ Ἀλέξανδρον ἄρξαντος μὴ μόνον Συρίας ἐκείνης ἀλλὰ καὶ Βαβυλῶνος τῆς Σεμιράμιδος, καὶ πρός γε Ἀσσυρίων καὶ Περσῶν καὶ Μήδων, καὶ ὅσα Σούσων καὶ Ἐκβατάνων ἐπέκεινα. ταύτην ἔγωγ’ ἀκούων ἐκ παλαιοῦ τὸ σωτήριον κήρυγμα πρώτην αὐτὴν πρὸς τῶν ἱερῶν δεδεγμένην ἀποστόλων, λίαν ἀσμένως εἶδον ἔτι σημεῖα ψυχῶν εἰς εὐσέβειαν θερμοτέρων. ταύτῃ τοι καὶ ἐθαύμασα μᾶλλον αὐτὴν δι’ αὐτό γε τουτὶ ἢ διὰ τἆλλα, ὁπόσα τῇ πόλει περίεστι τὰ καλά.

BYZANTINE HISTORIÆ LIB. XXIV. νης ἐπ' Αίγυπτο, ἄσμενος εὐθὺς αὐτῇ φέρων έμαυ- animo statim conscendi, atque ancoris insequenti τὴν ἐνεβίβασα. Καὶ μὲν δὴ ἄραντος ἐς τὴν ὑστε ραίαν ἐκ Βυζαντίων λιμένων εβδομαῖοι τοῖς Ῥοδίων προσέσχομεν λιμέσιν, ἔνθα συχνὰς διατετριφότες ἡμέρας ουρίων πνοῶν ἀπορίᾳ περιῄειμέν τε την νῆσον, καὶ περιεργότερον ἅττα ἦν θέας ἄξια εθεώμεθα Κολοσσοῦ μὲν οὖν ἐκείνου μνημεῖον οὐδέν τι ἐλέλειπτο, οὐ μέντ' ἂν οὐδ᾽ εἴ ποτε γέγονεν ὅστις ποτ' ἄρα ἦν ἐκεῖνος, εἰκασίαν ἐδίδου τινά· οὔτε γὰρ χαλκοῦ μόριον οὐδὲν, οὐ μὴν οὐδ' εἰ τινες εἶεν ἐκ λίθων ἐκείνῳ κρηπίδες, ἐλέλειπτο λείψανον πάντων οὐδέν. Πόλεων δὲ τῶν πάλαι αἱ μὲν σεισμοῖς ἐκτρι6:ῖσαι κατέδυσαν, ὧν ἡ καλλίστη Ρόδος ἦν ἡ τῇ νήσῳ ὁμώνυμος, καὶ σημεῖα τούτων ἐδείκνυσαν ήμῖν οἱ ἐγχώριοι· αἱ δ' ἔτι σωζόμεναί τε διαμένουσε καὶ λαμπραί λαμπρῶς ἑστηκυίαί εἰσι. Τούτων δ' εἶναι κατ' ἐμαυτὸν ἐνενόουν ἐκ σημείων τινῶν Δίν δεν Ἰηλυσσάν τε καὶ ἀργινόεντα Κάμειρον, ὧν ἡ τοῦ Μελησιγενούς 'Ομήρου μέμνηται Καλλιόπη. Πρότοιχοι δ' ἦσαν τῇ νήσῳ, τὸ πλεῖστον εἰπεῖν, 6μόφυλοί τε ἡμῖν καὶ τὴν πίστιν ὀρθόδοξοι, καὶ ταύτῃ δὴ τῇ καθ᾽ ἡμα; Ελλάδι χρώμενοι φωνῇ· παῖδες γάρ εἰσι τῶν οὐ πάνυ πρὸ μακροῦ τεθνηκότων ἐκεί νων ἀνδρῶν, οἱ πλεῖστα μὲν ἡγωνίσαντο, Λατίνοις μαχόμενοι τριήρεσί τε καὶ ὅπλοις παμπόλλοις τὴν ἔφοδον ἐπ' αὐτοὺς ποιουμένοις, [Γ. 976] ηττήθησαν δὲ δι' ὀλιγότητα καὶ ὑπετάγησαν ἄκοντες. ἂν ἔνιοι κἂν γήρα ζῶσιν ἔτι βαθεῖ, τῆς πρίν τε εὐδαιμονία; ἀεὶ μεμνημένοι, καὶ διήγημα ταῦτα τοῖς παροῦσε τῶν ξένων ἡδὺ προτιθέντες, οἱ καὶ δυστυχεῖν μέν πως ἔλεγον ὅτι ζυγὸν ἐλευθερίας Αλλάξαντο δούλειον, εὐτυχεῖν δ' ἄλλως, πολεμίων μὲν ἥκιστα ἔξωθεν ἐνοχλεῖν μὴ δυναμένων τὴν νῆσον ἔτι, ἅτε τῶν τῆς νήσου κρατούντων ἐν ὅπλοις ζῆν ειωθότων, καὶ ὅσα εἰς πόλεμον ἐπεφύκει ἐπιτηδεύματα, καὶ ἅμα εύνοι μίας ἐν ἀγοραῖς καὶ δίκαις ἐπιπολαζούσης τῇ νήσῳ, πλεονεξίας ἀπούσης ὡς τὰ πολλὰ, καὶ πρὸς τούτοις εὖ ἐχόντων κράσεως ἀέρων λαχόντων τὴν νῆσον, ἔτι τε λιμένων καὶ νεωρίων παγκάλην ἐχόντων τὴν θέσ σιν, καὶ πάντας μετὰ ῥᾳστώνης ὑποδεχομένων τοὺς σθενδήποτε χρείας εμπορικῆς καταίροντας ένεκα, ὡς γίνεσθαι διὰ ταῦτα τὴν τῶν ὠνίων χρείαν άφθο νωτέραν πλουσίωι; καὶ πένησι, καὶ βίον ἀταλαίπω ρον ἄγειν τοὺς προσοικοῦντας ἐντεῦθεν. Εἰ δὲ διὰ ταῦτα καὶ χρυσόν ποτε Ροδίοις ἔσαι νεφέλας κατέχει λόγος τοῖς τῶν Ἑλληνικῶν μύθων ἀποῤῥήτοις ἐνδιαιτώμενος, ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν ποτ᾽ εἰδείην, τοιούτων υπολήψεων ἀμείνω κτησάμενος ἄνωθεν γνώμην, λεγέτω δ' ὅστις ἄμεινον εἰδείη ἂν ἐμοῦ. Θ'. Είεν. Προς δ' ήδη χωροῦντος, ἐν ᾧ καὶ πλειά δες ἄρχονται κήρυκες τε καὶ πρόδρομοι γίνεσθαι τῆς ἡμέρας, οὐρίοις κἀκεῖθεν χρησάμενοι πνεύμα σιν ἀνήχθημεν, ὡς πεμπταίους ἡμᾶς ἐς μεγάλην τε καὶ λίαν εὐδαίμονα αφικέσθαι πόλιν, τὴν ᾿Αλεξάνὀρειάν φημι, πεντακισχιλίους σταδίους ἀπέχουσαν Ρόδου, κειμένην δ' ἐν δεξιᾷ, εἴ τις ἐς τὸ Ἡρακλεωτικόν καταίρειν ἐθέλοι στόμα του Νείλου. Μέγιστος γάρ ῶν ποταμῶν ὁ Νεῖλος, καὶ ὅλην άρδων ἐκ μέσου τὴν Αίγυπτον μόνος αὐτὸς, ὁλόκληρος κάτεισι ζωννύων die sublatis ex portubus Byzantinis die septimo ad Rhodiorum portus pervenimus, ubi ventorum secundorum inopia multos dies commorati perlustravimus insulam resque visu dignas asperimus. Colossi vero illius vestigium exstabat nullum, imo ne conjecturæ quidem dabat locum, năm unquam exstitisset, quisquis ille fuit; nulla enim æris particula, nullae prorsus erant lapidum reliqniz, si forte ex iis fundamenta exstructa fuerant. Urbium antiquarum aliæ terræ motibus absumptæ erant atque submersa, quarum pulcherrima erat Rhodus insulæ cognominis, earumque vestigia nobis ab indigenis nonstrabuntur: aliæ adhuc servata sunt atque splendidae exstant, in quorum numero esseex indiciis quibusdam credidi Lindum, Jalysum et splendidam Camirum, quarum urbium Homeri Melesigenis meminit Calliope. Iurole insule crant maxima ex parte nostri populares atque orthodoxæ fidei, nostraque utuntur Græca lingua. Filii enim sunt virorum illorum, qui abhinc non ita longo tempore interiere, et quanquam plurima certamina serebant cum Latinis, qui triremibus armisque multis eos adoriebantur, ob paucitatem tamen inferiores discessere et sese inviti subjecere. Eoruin nonnulli prægrandes natu adhuc in vivis sunt, pristinæ felicitatis nunquam non memores, et peregrinis, qui illuc transeunt suaviter hæc euarrant; hi dicebant sese quidem infelices essc, quod jugum servitutis cum libertate commutassent, allamen alioquin bona fortuna uti, quod externi hostes, cum insulæ domini in armis studiisque, quæ ad bellum pertinent, vivere assucti essent, now amplius infestare insulam possent, et quod bonæ leges in foris judiciisque insulæ versarentur, avaritia autem fere abesset. Iluc accedere quod sortiti essent insulam, quæ gauderet bona cœli temperie et portuum ac navalium præclarum haberet situm, ut omnes facile accipere possent qui mercaturæ faciendæ causa undecunque advenirent. Inde fack ut rerum venalium facultas largior et divitibus et pauperibus contingeret, atque vitam sine molestia incolae agerent. Num idco fama orla sit, quæ inest in Græcarum fabularum arcanis, auro quondamn Rhodiis pluisse nubes, id equidem nescio, talibus opinionibus meliorem senientiam calitus adeptus: dicat, quisquis me mclius scil. IX. Ceterum vere jam procedente, quo tempore etiam Pleiades incipiunt præcones esse et precur sores diei, ventis secundis usi in altum provecti sumus, ut quinto die Alexandriam, maximam et opulentissimam urbem, veniremus, que quinque millia stadiorum distat a Rhodo, dextra sita, si quis in Heracleoticum Nili ostium decurrere velit. Nilus enim, fuviorum maximus, qui totam Egyptum es medio solns irrigat, ex superioribus regionibus alicunde ortus cingens eam universus atque imteger

τῆς γὰρ ἀλλοφύλου θρησκείας συμπεφυρμένως ἐπιπολαζούσης ἐκεῖ πανταχόθεν καὶ πανταχῇ, ἅτε τῆς Ἀράβων ἐπικρατείας ἐξ Αἰγύπτου, μᾶλλον δ’ ἐκ Κυρήνης καὶ Πενταπόλεως καὶ τῶν γε ἔτι τούτου προσωτέρω διηκούσης ἄχρι καὶ ἐς τὰ τῆς Ἀντιοχείας ἐπέκεινα, συμβαίνει καὶ τῆς Ἀραβικῆς θρησκείας δείγματα πανταχῇ τῆς γῆς ὑπάρχειν ἐκείνης. διὸ καὶ ἀντεχομένους ἐκεῖ κομιδῇ τῶν Ἀντιοχέων αὐτὸς ὁρῶν τοὺς εὐσεβῶς ἑλομένους ζῆν ὑπὲρ τῶν πατρίων τῆς εὐσεβείας δογμάτων ἄχρι θανάτου δεῆσαν, διὰ μακροῦ τοῦ θαύματος ἐποιούμην τέως ἐγὼ τὸ ἐκείνων πρᾶγμα, καὶ ἐς τὴν πάλαι μνήμην ἀνῆγον εὐθὺς ἐκείνην τὸν νοῦν. Εἶεν. ἀλλὰ μετὰ βραχὺ κἀκεῖθεν ἀπάρας ἀπῄειν ἄχρι καὶ εἰς Ἰσσόν, ἔνθα τοὺς Κιλικίους αὐλῶνας τῶν Ταυρικῶν παραψαύειν ὀρῶν σχεδὸν εἰπεῖν ἐκ φύσεως συνηνέχθη· ἐς τοσοῦτο γὰρ βραχύτητος ὁ μεταξὺ συστέλλεται χῶρος ἐκεῖ ἔκ τε θαλάττης καὶ ὀρῶν ἐκείνων ὥστε καὶ πύλαι τοῖς πάλαι προσηγορεύθησαν Ἰσσικαί τε ἅμα καὶ Συριακαί. καὶ πόλις δ’ ἔστιν Ἀντιοχείας ἀρχαιοτέρα παρακειμένη, ξύν γε πλείσταις ἑτέραις Ἀλεξάνδρεια καλουμένη.

BYZANTINE HISTORIÆ LIB. XXIV. νης ἐπ' Αίγυπτο, ἄσμενος εὐθὺς αὐτῇ φέρων έμαυ- animo statim conscendi, atque ancoris insequenti τὴν ἐνεβίβασα. Καὶ μὲν δὴ ἄραντος ἐς τὴν ὑστε ραίαν ἐκ Βυζαντίων λιμένων εβδομαῖοι τοῖς Ῥοδίων προσέσχομεν λιμέσιν, ἔνθα συχνὰς διατετριφότες ἡμέρας ουρίων πνοῶν ἀπορίᾳ περιῄειμέν τε την νῆσον, καὶ περιεργότερον ἅττα ἦν θέας ἄξια εθεώμεθα Κολοσσοῦ μὲν οὖν ἐκείνου μνημεῖον οὐδέν τι ἐλέλειπτο, οὐ μέντ' ἂν οὐδ᾽ εἴ ποτε γέγονεν ὅστις ποτ' ἄρα ἦν ἐκεῖνος, εἰκασίαν ἐδίδου τινά· οὔτε γὰρ χαλκοῦ μόριον οὐδὲν, οὐ μὴν οὐδ' εἰ τινες εἶεν ἐκ λίθων ἐκείνῳ κρηπίδες, ἐλέλειπτο λείψανον πάντων οὐδέν. Πόλεων δὲ τῶν πάλαι αἱ μὲν σεισμοῖς ἐκτρι6:ῖσαι κατέδυσαν, ὧν ἡ καλλίστη Ρόδος ἦν ἡ τῇ νήσῳ ὁμώνυμος, καὶ σημεῖα τούτων ἐδείκνυσαν ήμῖν οἱ ἐγχώριοι· αἱ δ' ἔτι σωζόμεναί τε διαμένουσε καὶ λαμπραί λαμπρῶς ἑστηκυίαί εἰσι. Τούτων δ' εἶναι κατ' ἐμαυτὸν ἐνενόουν ἐκ σημείων τινῶν Δίν δεν Ἰηλυσσάν τε καὶ ἀργινόεντα Κάμειρον, ὧν ἡ τοῦ Μελησιγενούς 'Ομήρου μέμνηται Καλλιόπη. Πρότοιχοι δ' ἦσαν τῇ νήσῳ, τὸ πλεῖστον εἰπεῖν, 6μόφυλοί τε ἡμῖν καὶ τὴν πίστιν ὀρθόδοξοι, καὶ ταύτῃ δὴ τῇ καθ᾽ ἡμα; Ελλάδι χρώμενοι φωνῇ· παῖδες γάρ εἰσι τῶν οὐ πάνυ πρὸ μακροῦ τεθνηκότων ἐκεί νων ἀνδρῶν, οἱ πλεῖστα μὲν ἡγωνίσαντο, Λατίνοις μαχόμενοι τριήρεσί τε καὶ ὅπλοις παμπόλλοις τὴν ἔφοδον ἐπ' αὐτοὺς ποιουμένοις, [Γ. 976] ηττήθησαν δὲ δι' ὀλιγότητα καὶ ὑπετάγησαν ἄκοντες. ἂν ἔνιοι κἂν γήρα ζῶσιν ἔτι βαθεῖ, τῆς πρίν τε εὐδαιμονία; ἀεὶ μεμνημένοι, καὶ διήγημα ταῦτα τοῖς παροῦσε τῶν ξένων ἡδὺ προτιθέντες, οἱ καὶ δυστυχεῖν μέν πως ἔλεγον ὅτι ζυγὸν ἐλευθερίας Αλλάξαντο δούλειον, εὐτυχεῖν δ' ἄλλως, πολεμίων μὲν ἥκιστα ἔξωθεν ἐνοχλεῖν μὴ δυναμένων τὴν νῆσον ἔτι, ἅτε τῶν τῆς νήσου κρατούντων ἐν ὅπλοις ζῆν ειωθότων, καὶ ὅσα εἰς πόλεμον ἐπεφύκει ἐπιτηδεύματα, καὶ ἅμα εύνοι μίας ἐν ἀγοραῖς καὶ δίκαις ἐπιπολαζούσης τῇ νήσῳ, πλεονεξίας ἀπούσης ὡς τὰ πολλὰ, καὶ πρὸς τούτοις εὖ ἐχόντων κράσεως ἀέρων λαχόντων τὴν νῆσον, ἔτι τε λιμένων καὶ νεωρίων παγκάλην ἐχόντων τὴν θέσ σιν, καὶ πάντας μετὰ ῥᾳστώνης ὑποδεχομένων τοὺς σθενδήποτε χρείας εμπορικῆς καταίροντας ένεκα, ὡς γίνεσθαι διὰ ταῦτα τὴν τῶν ὠνίων χρείαν άφθο νωτέραν πλουσίωι; καὶ πένησι, καὶ βίον ἀταλαίπω ρον ἄγειν τοὺς προσοικοῦντας ἐντεῦθεν. Εἰ δὲ διὰ ταῦτα καὶ χρυσόν ποτε Ροδίοις ἔσαι νεφέλας κατέχει λόγος τοῖς τῶν Ἑλληνικῶν μύθων ἀποῤῥήτοις ἐνδιαιτώμενος, ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν ποτ᾽ εἰδείην, τοιούτων υπολήψεων ἀμείνω κτησάμενος ἄνωθεν γνώμην, λεγέτω δ' ὅστις ἄμεινον εἰδείη ἂν ἐμοῦ. Θ'. Είεν. Προς δ' ήδη χωροῦντος, ἐν ᾧ καὶ πλειά δες ἄρχονται κήρυκες τε καὶ πρόδρομοι γίνεσθαι τῆς ἡμέρας, οὐρίοις κἀκεῖθεν χρησάμενοι πνεύμα σιν ἀνήχθημεν, ὡς πεμπταίους ἡμᾶς ἐς μεγάλην τε καὶ λίαν εὐδαίμονα αφικέσθαι πόλιν, τὴν ᾿Αλεξάνὀρειάν φημι, πεντακισχιλίους σταδίους ἀπέχουσαν Ρόδου, κειμένην δ' ἐν δεξιᾷ, εἴ τις ἐς τὸ Ἡρακλεωτικόν καταίρειν ἐθέλοι στόμα του Νείλου. Μέγιστος γάρ ῶν ποταμῶν ὁ Νεῖλος, καὶ ὅλην άρδων ἐκ μέσου τὴν Αίγυπτον μόνος αὐτὸς, ὁλόκληρος κάτεισι ζωννύων die sublatis ex portubus Byzantinis die septimo ad Rhodiorum portus pervenimus, ubi ventorum secundorum inopia multos dies commorati perlustravimus insulam resque visu dignas asperimus. Colossi vero illius vestigium exstabat nullum, imo ne conjecturæ quidem dabat locum, năm unquam exstitisset, quisquis ille fuit; nulla enim æris particula, nullae prorsus erant lapidum reliqniz, si forte ex iis fundamenta exstructa fuerant. Urbium antiquarum aliæ terræ motibus absumptæ erant atque submersa, quarum pulcherrima erat Rhodus insulæ cognominis, earumque vestigia nobis ab indigenis nonstrabuntur: aliæ adhuc servata sunt atque splendidae exstant, in quorum numero esseex indiciis quibusdam credidi Lindum, Jalysum et splendidam Camirum, quarum urbium Homeri Melesigenis meminit Calliope. Iurole insule crant maxima ex parte nostri populares atque orthodoxæ fidei, nostraque utuntur Græca lingua. Filii enim sunt virorum illorum, qui abhinc non ita longo tempore interiere, et quanquam plurima certamina serebant cum Latinis, qui triremibus armisque multis eos adoriebantur, ob paucitatem tamen inferiores discessere et sese inviti subjecere. Eoruin nonnulli prægrandes natu adhuc in vivis sunt, pristinæ felicitatis nunquam non memores, et peregrinis, qui illuc transeunt suaviter hæc euarrant; hi dicebant sese quidem infelices essc, quod jugum servitutis cum libertate commutassent, allamen alioquin bona fortuna uti, quod externi hostes, cum insulæ domini in armis studiisque, quæ ad bellum pertinent, vivere assucti essent, now amplius infestare insulam possent, et quod bonæ leges in foris judiciisque insulæ versarentur, avaritia autem fere abesset. Iluc accedere quod sortiti essent insulam, quæ gauderet bona cœli temperie et portuum ac navalium præclarum haberet situm, ut omnes facile accipere possent qui mercaturæ faciendæ causa undecunque advenirent. Inde fack ut rerum venalium facultas largior et divitibus et pauperibus contingeret, atque vitam sine molestia incolae agerent. Num idco fama orla sit, quæ inest in Græcarum fabularum arcanis, auro quondamn Rhodiis pluisse nubes, id equidem nescio, talibus opinionibus meliorem senientiam calitus adeptus: dicat, quisquis me mclius scil. IX. Ceterum vere jam procedente, quo tempore etiam Pleiades incipiunt præcones esse et precur sores diei, ventis secundis usi in altum provecti sumus, ut quinto die Alexandriam, maximam et opulentissimam urbem, veniremus, que quinque millia stadiorum distat a Rhodo, dextra sita, si quis in Heracleoticum Nili ostium decurrere velit. Nilus enim, fuviorum maximus, qui totam Egyptum es medio solns irrigat, ex superioribus regionibus alicunde ortus cingens eam universus atque imteger

ταύτην γὰρ Ἀλέξανδρος ἀνήγειρε πρώτην ἄγαλμα νίκης εἰπεῖν, ἣν αὐτόθι Δαρεῖον τὸν Πέρσην ἐνίκησε πρῶτον, ἐκ Βαβυλωνίας καὶ τῶν γε ἀνωτέρω τόπων μυρίαν μὲν ἵππον ἐλάσαντα, πάντα δ’ Ἀσίας ὅπλα συγκινήσαντα μέχρις αὐτοῦ. σπεύδων γάρ, πρὶν Ἀλέξανδρον διαβῆναι, τὰς τῶν εἰρημένων στενῶν ἀποκλεῖσαι παρόδους τῷ πλήθει τῆς στρατιᾶς ἐκείνης, ἔλαθε καθ’ ἑαυτοῦ μᾶλλον ἢ κατ’ Ἀλεξάνδρου τὸν ὄλεθρον μεμηχανημένος· πλῆθος γὰρ δυσαρίθμητον στρατιᾶς ἐπαγόμενος, καὶ ὀφείλων ἐν ὑπτίοις καὶ ἀναπεπταμένοις πεδίοις τὰς πολεμικὰς διατάττειν φάλαγγας, καὶ ταῦτα γυναῖκας ἅμα καὶ παῖδας ἄγων καὶ ὅλον αὐτοῦ τὸν βασίλειον οἶκον κατὰ δή τι πάτριον ἔθος, ὃ δὲ τἀναντία πάντ’ ἐδεδράκει. μηδὲ γὰρ ἐχούσης τῆς τοσαύτης ἐκείνης ἵππου ῥύμῃ πολλῇ φερομένης ῥᾳδίως προχωρεῖν τε καὶ ἀναχωρεῖν ἐν στενοῖς καὶ τάς γε ἀναστροφὰς καὶ συστροφὰς καὶ ἀγχιστρόφους περιφορὰς καὶ διεξόδους ποιεῖσθαι, συνεπάτουν ἀλλήλους αὐτοὶ ὑπ’ ἀλλήλων συμποδιζόμενοι, καὶ περιέπιπτον ἑαυτοῖς αὐτοί, κακῶς βουλευσάμενοι. ἀλλὰ τούτων μὲν ἅλις. ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΡΩΜΑΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΛΟΓΟΣ Δ Η ΚΕ ΤΗΣ ΟΛΗΣ ΑΥΤΟΥ ΡΩΜΑΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ.

BYZANTINE HISTORIÆ LIB. XXIV. νης ἐπ' Αίγυπτο, ἄσμενος εὐθὺς αὐτῇ φέρων έμαυ- animo statim conscendi, atque ancoris insequenti τὴν ἐνεβίβασα. Καὶ μὲν δὴ ἄραντος ἐς τὴν ὑστε ραίαν ἐκ Βυζαντίων λιμένων εβδομαῖοι τοῖς Ῥοδίων προσέσχομεν λιμέσιν, ἔνθα συχνὰς διατετριφότες ἡμέρας ουρίων πνοῶν ἀπορίᾳ περιῄειμέν τε την νῆσον, καὶ περιεργότερον ἅττα ἦν θέας ἄξια εθεώμεθα Κολοσσοῦ μὲν οὖν ἐκείνου μνημεῖον οὐδέν τι ἐλέλειπτο, οὐ μέντ' ἂν οὐδ᾽ εἴ ποτε γέγονεν ὅστις ποτ' ἄρα ἦν ἐκεῖνος, εἰκασίαν ἐδίδου τινά· οὔτε γὰρ χαλκοῦ μόριον οὐδὲν, οὐ μὴν οὐδ' εἰ τινες εἶεν ἐκ λίθων ἐκείνῳ κρηπίδες, ἐλέλειπτο λείψανον πάντων οὐδέν. Πόλεων δὲ τῶν πάλαι αἱ μὲν σεισμοῖς ἐκτρι6:ῖσαι κατέδυσαν, ὧν ἡ καλλίστη Ρόδος ἦν ἡ τῇ νήσῳ ὁμώνυμος, καὶ σημεῖα τούτων ἐδείκνυσαν ήμῖν οἱ ἐγχώριοι· αἱ δ' ἔτι σωζόμεναί τε διαμένουσε καὶ λαμπραί λαμπρῶς ἑστηκυίαί εἰσι. Τούτων δ' εἶναι κατ' ἐμαυτὸν ἐνενόουν ἐκ σημείων τινῶν Δίν δεν Ἰηλυσσάν τε καὶ ἀργινόεντα Κάμειρον, ὧν ἡ τοῦ Μελησιγενούς 'Ομήρου μέμνηται Καλλιόπη. Πρότοιχοι δ' ἦσαν τῇ νήσῳ, τὸ πλεῖστον εἰπεῖν, 6μόφυλοί τε ἡμῖν καὶ τὴν πίστιν ὀρθόδοξοι, καὶ ταύτῃ δὴ τῇ καθ᾽ ἡμα; Ελλάδι χρώμενοι φωνῇ· παῖδες γάρ εἰσι τῶν οὐ πάνυ πρὸ μακροῦ τεθνηκότων ἐκεί νων ἀνδρῶν, οἱ πλεῖστα μὲν ἡγωνίσαντο, Λατίνοις μαχόμενοι τριήρεσί τε καὶ ὅπλοις παμπόλλοις τὴν ἔφοδον ἐπ' αὐτοὺς ποιουμένοις, [Γ. 976] ηττήθησαν δὲ δι' ὀλιγότητα καὶ ὑπετάγησαν ἄκοντες. ἂν ἔνιοι κἂν γήρα ζῶσιν ἔτι βαθεῖ, τῆς πρίν τε εὐδαιμονία; ἀεὶ μεμνημένοι, καὶ διήγημα ταῦτα τοῖς παροῦσε τῶν ξένων ἡδὺ προτιθέντες, οἱ καὶ δυστυχεῖν μέν πως ἔλεγον ὅτι ζυγὸν ἐλευθερίας Αλλάξαντο δούλειον, εὐτυχεῖν δ' ἄλλως, πολεμίων μὲν ἥκιστα ἔξωθεν ἐνοχλεῖν μὴ δυναμένων τὴν νῆσον ἔτι, ἅτε τῶν τῆς νήσου κρατούντων ἐν ὅπλοις ζῆν ειωθότων, καὶ ὅσα εἰς πόλεμον ἐπεφύκει ἐπιτηδεύματα, καὶ ἅμα εύνοι μίας ἐν ἀγοραῖς καὶ δίκαις ἐπιπολαζούσης τῇ νήσῳ, πλεονεξίας ἀπούσης ὡς τὰ πολλὰ, καὶ πρὸς τούτοις εὖ ἐχόντων κράσεως ἀέρων λαχόντων τὴν νῆσον, ἔτι τε λιμένων καὶ νεωρίων παγκάλην ἐχόντων τὴν θέσ σιν, καὶ πάντας μετὰ ῥᾳστώνης ὑποδεχομένων τοὺς σθενδήποτε χρείας εμπορικῆς καταίροντας ένεκα, ὡς γίνεσθαι διὰ ταῦτα τὴν τῶν ὠνίων χρείαν άφθο νωτέραν πλουσίωι; καὶ πένησι, καὶ βίον ἀταλαίπω ρον ἄγειν τοὺς προσοικοῦντας ἐντεῦθεν. Εἰ δὲ διὰ ταῦτα καὶ χρυσόν ποτε Ροδίοις ἔσαι νεφέλας κατέχει λόγος τοῖς τῶν Ἑλληνικῶν μύθων ἀποῤῥήτοις ἐνδιαιτώμενος, ἐγὼ μὲν οὐκ ἂν ποτ᾽ εἰδείην, τοιούτων υπολήψεων ἀμείνω κτησάμενος ἄνωθεν γνώμην, λεγέτω δ' ὅστις ἄμεινον εἰδείη ἂν ἐμοῦ. Θ'. Είεν. Προς δ' ήδη χωροῦντος, ἐν ᾧ καὶ πλειά δες ἄρχονται κήρυκες τε καὶ πρόδρομοι γίνεσθαι τῆς ἡμέρας, οὐρίοις κἀκεῖθεν χρησάμενοι πνεύμα σιν ἀνήχθημεν, ὡς πεμπταίους ἡμᾶς ἐς μεγάλην τε καὶ λίαν εὐδαίμονα αφικέσθαι πόλιν, τὴν ᾿Αλεξάνὀρειάν φημι, πεντακισχιλίους σταδίους ἀπέχουσαν Ρόδου, κειμένην δ' ἐν δεξιᾷ, εἴ τις ἐς τὸ Ἡρακλεωτικόν καταίρειν ἐθέλοι στόμα του Νείλου. Μέγιστος γάρ ῶν ποταμῶν ὁ Νεῖλος, καὶ ὅλην άρδων ἐκ μέσου τὴν Αίγυπτον μόνος αὐτὸς, ὁλόκληρος κάτεισι ζωννύων die sublatis ex portubus Byzantinis die septimo ad Rhodiorum portus pervenimus, ubi ventorum secundorum inopia multos dies commorati perlustravimus insulam resque visu dignas asperimus. Colossi vero illius vestigium exstabat nullum, imo ne conjecturæ quidem dabat locum, năm unquam exstitisset, quisquis ille fuit; nulla enim æris particula, nullae prorsus erant lapidum reliqniz, si forte ex iis fundamenta exstructa fuerant. Urbium antiquarum aliæ terræ motibus absumptæ erant atque submersa, quarum pulcherrima erat Rhodus insulæ cognominis, earumque vestigia nobis ab indigenis nonstrabuntur: aliæ adhuc servata sunt atque splendidae exstant, in quorum numero esseex indiciis quibusdam credidi Lindum, Jalysum et splendidam Camirum, quarum urbium Homeri Melesigenis meminit Calliope. Iurole insule crant maxima ex parte nostri populares atque orthodoxæ fidei, nostraque utuntur Græca lingua. Filii enim sunt virorum illorum, qui abhinc non ita longo tempore interiere, et quanquam plurima certamina serebant cum Latinis, qui triremibus armisque multis eos adoriebantur, ob paucitatem tamen inferiores discessere et sese inviti subjecere. Eoruin nonnulli prægrandes natu adhuc in vivis sunt, pristinæ felicitatis nunquam non memores, et peregrinis, qui illuc transeunt suaviter hæc euarrant; hi dicebant sese quidem infelices essc, quod jugum servitutis cum libertate commutassent, allamen alioquin bona fortuna uti, quod externi hostes, cum insulæ domini in armis studiisque, quæ ad bellum pertinent, vivere assucti essent, now amplius infestare insulam possent, et quod bonæ leges in foris judiciisque insulæ versarentur, avaritia autem fere abesset. Iluc accedere quod sortiti essent insulam, quæ gauderet bona cœli temperie et portuum ac navalium præclarum haberet situm, ut omnes facile accipere possent qui mercaturæ faciendæ causa undecunque advenirent. Inde fack ut rerum venalium facultas largior et divitibus et pauperibus contingeret, atque vitam sine molestia incolae agerent. Num idco fama orla sit, quæ inest in Græcarum fabularum arcanis, auro quondamn Rhodiis pluisse nubes, id equidem nescio, talibus opinionibus meliorem senientiam calitus adeptus: dicat, quisquis me mclius scil. IX. Ceterum vere jam procedente, quo tempore etiam Pleiades incipiunt præcones esse et precur sores diei, ventis secundis usi in altum provecti sumus, ut quinto die Alexandriam, maximam et opulentissimam urbem, veniremus, que quinque millia stadiorum distat a Rhodo, dextra sita, si quis in Heracleoticum Nili ostium decurrere velit. Nilus enim, fuviorum maximus, qui totam Egyptum es medio solns irrigat, ex superioribus regionibus alicunde ortus cingens eam universus atque imteger

1227 {a. m. 635), inD. 4} (.xp. 1. cantaluz. 5] 1298 erat idcirco aliis, inquit, parietibus opus fuit, nempe exterioribus. Tum idem rursus: ‹ Genera tionem audis: modum ne curiosius inquiras. Audis Spiritum ex Patre procedere: id quomodo fat, ne auxio studie perscruteris. Quod si in Filii generatione et Spiritus processione pervestiganda curìosum te praebes, ego quoque pari curiositate tuam animæ corporisque conjunctionem et temperamentum inquiram. Quomodo pulvis es ct Dei imago? Quid est quod te moveat, aut quid quod moveatur? Quomodo idem movet et movetur? Quomodo sensus in eodem manet, et externa attrahit? Quomodo mens in te manet, et in alia mente sermonem gignit? Quomodo cogitatio per sermonem impertitur? Si te ipsum non uosti, quisquis es qui de his rebus disputas, si hæc nondum intellectu comprehendisti, quorum sensus ipse testis est, quo tan dem n:odo, quid et quantus sit Deus, to cerlo tenere ac scire arbitraris? Magnæ profecto id stultitiae est. Tum rursus: «Promptus esto, usque ad fidei confessionem, si quando a te exigatur. Quod superat, timidior sis oportet. Etenim illic cunctatio, hic celeritas periculosa est.» Si quis velit instare, prodeat ac dicat mihi, quid sit cur magnus iste doctor simili ſerme verborum figura haud raro utatur adversus cos qui contraria objiciunt, ac nunc cum qui exsisteret, genitum fuisse, nunc Fi lium creaturam 959 esse, nunc voluntatis esse filium, perperam argumentantur. Nempe insolen tissimis et naturæ captum excedentibns interrogatis responsiones et ipse plane insolentes opponit, et ait: «Rursus corporci curpurea. Hæc enim ad me et ad te pertinent.» Item, «Volensne, inquit, pater tuus te genuit, an nolens?, Item hæc: «T^npus estne în tempore, an non? › Reliqua omitto, quæ ille velut arma nobis suppeditat, quïbes ( nos voluerimus insolentes rixan:ium adversariorum quæstiones resolvere. Porro hæc nou ejus suni, qui de Deo velit disputare, sel ejus, qui valde id fugiat, ac nos non meris verbis, aut meris vj eribus, sed et operibus disertis et eflicacibus verbis admoneat. IV. Ego vero tametsi multa magni istius Patris et Ecclesiæ doctoris testimonia possim afferre, ad meorum dic:orum confirmationem, tamen quæ illic attuli, ut ostenderem non oportere disputari de Deo, nec aut in cos qui vetarent, aut quain ob causam velarent, inquirendum esse curiosius, ca ipsa certe suflicere arbitror cum ad declarandam sententiæ meæ Gaia Variorum nola. veritatem, tumn ad refellendum errorem adversario rum. Non enim loquimur nunc iis, qui minime intel ligant, sic ut pluribus verbis opus sit. Deinde cui non satis fuerit id quod satis est, ci milil satis erit. Parum autem cui satis sit, ei opinor quælibet satis futura sunt. Pergamus itaque ad alios, ut ex ɛingulis pauca excerpendo os facile ilis obstrua mus, quibus acc desistere a pugna nec intelligere facile 960 est. Basilius, in divinis multum verSalus, «Contentus esto, inquit, ita loqui, ut eloctus es: nec tu mihi subtilia haec dicas; vel ingeVel qui repugnantia. Gregor. Nazianz oral. 1, d. Fuio, pag. 307. (SG) Gregor. Nazianz. orat De filio, pag. 500, (*) Basilius Magnas contra Sabellianos. Dorris.

[4. c. 1551] BYZANTIN HI-TORLE LIB XX. nitus, Filius; si horum neutrum, creatura est. Nam ego Spiritum scio cum Patre esse, at non et P. Irem esse. Item cum cum filio esse, ton ault Filium nominatum fuisse didici,» Rursus: ‹Consequeus erat Filium, eo quo.l genitus esset. geniu raca appellari potius quam Filium. Nɔn tamen ita dictus fuit. Qui igitur Christi judicium præ oculis babeat, et aliquid sive demere sive addere iis, qua: a Spiritu tradita sunt quam periculosum sit intelligat, cum oportet nihil de suo norum autitiose comminisci, sed iis acquiescere, quæ olim sancti pronuntiarunt. › Rursus: ‹ Nos vero nec filem, quam recentiores alii nobis præscripserint, admittimus, ucc que neus nostra pepererit, cu ipsi tradere audemus, ne humana per nos faut ver.e religionis verba: sed quæ ex sanctis Patribus didicimus, ea interroganti cuique denuntian:u$.> Rursus: Quoniam divinitatis mysterium f.le citra examen assentientem requi.it, credere opor tet (inquit) Deum esse, ac non quid sit quærere et contentjose disputare.» Vides quantam et hic doetor eximius reverentiam his rebus præstet, a:que ut fateatur, nec se in divina Inquirere curiosius, nec recens quidquam aut ab aliis accipere, aut 961 de suo obtrudere: sed quæ a priscis Ecclesiæ doctoribus de fide et theologia dogmata tradita sint, in iis se profiteatur ominino perseverare, et nos ut perseveremus hortetur? Quisnam itaque adeo excors futurus est, ut cum ejusmodi regulam normamquc Ecclesiæ videat tanta uti modestia, tamen eam parvi faciat, et ad servilia ingenia malit transcurrere; nempe ad eos homines, qui nihil aliud sciunt, nisi cupediis et crapulis gloriari et totam mentem in pecuniæ cogitatione defixam habere, nec aliam sibi æquitatis regulam constituere, nisi iniquitatem? Verum plerisque etiam hujus testimoniis omissis, ad aliam Ecclesiæ tubam illustrem venio. Ait et divinus egregia cordis humilitate Chrysostomus: «Quæ scripta sunt, accipio qua: haud scripta, non requiro. Tradita amplector lud tradita now invcaligo curiose.» Rursus, Quadam (inquit) sententia sapienter a.lmonet Altiora te ne quæsieris, et fortiora te ne scrutatus mitus est, vel genitus: si ingenitus, Pater; si geεἰ * Ec lc. 111, 22. fueris. Quae mandala sunt tibi, hac cogita. Rursus: • Ad veram pietatem satis est sciri, Deum esse, ac nihil amplius exquiri.» Rursus: «Si Manichæus ad te (inquit) accedat, dicatque materiam praexsistere, si Marcion, si quis ex Græcis, die illis ‹lu principio creavit Deus cœlum et terram. At Scripturæ non credit? Eum tu, tanquam fariosum et mente alienatum, aversare.» Rursus; ● Non desincs, o homo, supervacanea quærere? Nam hæc teinere scrutari supervacaneuin est. Ejusmodi ignorantia nihil doctius. 962 ln his rebus qui se niVariorum notæ. Basilius Magnus, contra Eunom. lib. u. Boiss. (SS) Iler, epist. 6. Borris

[4. c. 1351] BYZANTIN HISTORIE LIB. XX. 19. 3. CANTACtz. 5] 1238 visum est solitam viam ingredi, et illust rursus inopiæ suæ velamen obtendere, ut cochle.e testas et quas perpetuo gestant domos exiguas. Erst porro illud mons Thabor, al quem iste de indu stria passim et semper in orationibus suis digreditur, et in qua parte diutissime plerumque immoratur. V. «Ego, inquit, cum Patres audiam, lumen illud, quod in monte Thabor exstitit, increatum, aliam a Dei substantia divinitatem operationemque esse dictitantes, nunquam certe unum et idem dixerim operationem et substantiam Dei, nec Filium et Verbum Dei, sapientiam, et potentiam, et sanctificationem, et vitam, et veritatem, et consilium (vocaverim). Item quippe esset, ac si dicerem Deum expertem operationis, insipientem, impotentum, voluntate, vita, omnibus denique (attributis) carentem. Nisi enim dicamus operationem illic a substantia Dei distingui, et aliamı quamdain per se divinitatem esse eam, quæ est sapientia, et lumen, et vita, et potentia, et sanctificatio, et quae cunque Deo nomina tribuit sacra Scriptura, superest ut Deum operationis expertem, et talem prorsus, qualem 968 supra diximus, colere nos arbi ↑ emur. Alioqui quomodo trium bypostaseon ci mimunis esse possit divinitas, a natura et ab illis ipsis hypostasibus diversa, nisi per se ipsa: careal subsistentia? Aut quanam alia ratione communis Deo et hominibus fuerit increata et substantialis et uaturalis operatio? Neque enim fas est credere substantiam Dei ad terrestria descendis e, camdeinque et sapientes facere, et sanctificare et vivificare (apage; quippe hæc blasphemia est, et dæmonum inventio tenebrosa), sed singula ex singulis hisce increatis operationibus oriri: quas qui participant, ¡¡ increati exsistunt. Item increata sunt tum ea quæ hoc tempore, tam quæcunque olim prophetis mira apparuerunt: in quibus rubus ardens et inconsumptus; igneus Elite currus, columna illa ignea, quæ Israclitis præivit, et is qui rapido impetu centum octoginta millia Assyriorum interfecit angelus. Quin etiain adeo asimam Balami, que humanam vocem emisit, et quotquot his similia miracula variis temporibus exstiterunt. Etenin ex iis, que in mundo sunt, rebus creatis nulla prorsus est, quæ Dei substantiam participet. Quippe on:nia statim pereant prius quam hujus participes fiant; quoniam ea est vis ipsius, ut cos perdal ef consumat, qui ad eam accdere cupiant. Mihi ita que cum sanctorum Patrum dictis congrua dicenti scribentique eos, a quibus accusor, parvi facere animus est: cum illad semel sancitum decretumque sit, cos omnés cum Barlaamo ponendos, et ut illum explodendos, qui haud dubitent me 969 accusare et reum agere erroris deos multos slatuentis, aliorumque criminum, quæc iidem enumerarunt, et argumentando in me collegerunt. An ignorant cum ti me ut multas divinitates statuentem damrant, tum me cosdem ut unam divinitatem stalucntes dammare? lloc illis crimen gravius objicitur, [P.

[a. m. 6859, ind. 4] (imp. 1. cant:gez. 5] 1940 quam quo ipse aceusor. Ego enim nec Judæorum nec Persarum sum Glius, ut quemadımodum miscri įsti unius divinitatis cultor andiam. Quod si iidem, ad solas voces attendendo, minime eas cum senfentiis possunt conciliare, hoc quidem veritati quid nocet, cùm sanussit verborum sensus? › VI. Hæc ille dixit; tum quæ constituit nunquam & approbare, quibus re ipsaĝet bellum Indicit et passim in orationibus suis vebementer adversatur, cornin partem excerptam profert. Nam sacrosancti e! generalis concilii sexti acta in primis studet oppugnare et infringere, ut infra ostendetur. Horum sententiam, quam ob insitas labes, malignitatem dico et ignorantiam, nullo modo potest intelligere, depravat. Quod quidem wore Epicureorum facit. Nam ut illi solem, quatenus apparet, pro suo captu metientes, pedalis moduli esse dicebant, sie įɔte mentis suæ stuporem scriptis sanctorum affingit: et quemadmodum ipse orationes suas verlis couponit minime cum sententia congruentibus, ejusmodi quoque esse sanctorum scripta existimat, caque sic male interpretatur. Quod autem unum ex sancta sexta synodo excerptum proferebst, illud fuit: per increatam 970 operationem increatan substantiam certo charactere signari: item illød ex 13. Basilii scriptis: Deum ex operationibus cognos cimus; quoniam ejus substantia imparticipabilis Manet [P. CAPUT III. Quo consilio Palamas D. Basilii et concilii acumenici sexti verba protulerit, Sanctos Patres laudat, uz nominat. Operationem et substantiam idem esse in Deo constat ex illis ipsis testimoniis ab co alleta Item ex verbis sanctorum Athanasii et Cyrilli. In divinis notiones nominibus minime respondent. (u ix duabus rebus (substantia et operatione) constant, ca nou sunt simplicia, sed duplicia. D. Maximu de binario numero. Conclusio. 1. Porro haec ille non ideo dicebat, quod verborum mentem assequi posset, ut postea osten:lemus. Etenim quascunque ejus blasphemias audivistis, illas ne litremiui sic prætermissuros esse 108, ut non redarguamus. Ac earum quidem aliæ paulo supra nostris disputationibus et Scripture testimoniis refutata jau fuerunt; alius, juvante, nt aïanearum telas, ulterius progressi resolvemus. illa itaque, non quia intelligeret, proferebat; sed ubi los vilit sacris Scripturis armatus et cumlatissime instructor, veritus nc ab ipsis (ut aiunt) carceribus infelicem exitum sortiretur, expedira sibi credidit, antequam ventum esset ad majus perfectiusque examen, vulgi auribus arrectis ac suspensis, ostendere se ipsum quoque sacras synolios et sanctos Patres habere suis blasphiciis patro cinantes, et hanc veluti escam errori suo tanquam hamo circumjectam simpliciori cuique porrigere. 11. Enimvero cum hanc formulam, cut saneti Patres loquuntur, › subinde repetit, obscuram scilicet et incertam, non declarans quinam ii sint, vec quæ dicant, cum puto non alios Patres in animo habere, nisi semetipsum, et quotquot jampridem in eosdem quibus ipse errores prolapsi sunt. Quippe, eo excepto, nunquam alius quisquam 971 ex omnibus ad hanc diem usque ab eo aut a nobis repertus est, qui sie vel scripserit vel senserit. Alioquin hic protulisset, et se ipso loquacior, omΔ΄.

(IP. 3. CANTACUS. 5) 1256 ipsi patiamur, crimina et imminentia inde pericula in mos totis viribus aduixi retorqueamus: ut eorum judices et præsides sedeamus, eaque illis lex sėl, illud placitum, quod a nobis decretum fuerit: de nique ut quidquid nobis latum ac fortuna præfinierint, 4d ii rerum suarum fundamentum År mum et totius vitæ præsidium immotum ducant. III. Atque hæc quidem in hunc modum dicts sunt ab inclyto illo Palama: neque vero sie dicta sunt, ut non statim perfecta sint; neque perfecta quidem statim, sed aliter quam convenerat: cnim vero et ea ipsa die, et cumulatius quam quidquid convenerat, peracta fuerunt. Adco imperatorem, quoties Palamam cupit ornare, ea ipsa cupiditas ad res agendas promptum elicit: adeo quidquid Palamas animo decreverit, id ille rebus omnibus agendis antevertendum putat. Quædam enim statim exsecutus est, quædam exsecuturum se stalin promisit. IV. Ac tum videre erat, homines omnis generis scindi in diversos affectus; aliis tum maxime confdentibus, et firmiorem in Deo spem cum firmiori Side conjunctam collocantibus, animumque ad certamina athletica et að martyrii loctas armantibus; aliis persecutorum immanitatem mussando accusantibus; aliis consternatis meta et formidine maJorum, cum præsentium et oculis obversantium, tur eorum, quorum exspectatio, etsi incerta, majorem tamen anxietatem animo denuntiabat, quam quæ ob oculos posita essent; ac modo quideın abdentibas se et latitantibus; modo emergentibus, tanquam ex inferorum portis, et in cerum, quibus fderent, conspectum prodeuntibes, occultumque animi dolorem per suspiria muta et per lacrymas furtivas significantibus. Esto. CAPUT VI. Gregoras sese in concilio iterum sis'ere recusat. Socios hortatur ad veritatem fortiter defendrudem. Illi si serum veniat, ægre tandem persuadent. Ab imperatore scorsum seductus promissis et aliis artibus tentatur. Proponitur ei quastio de substantia el operationibus dixinis. Testimonium D). Basilři. Respor det Gregoras. Cantacuzenus de noua disputandi ratione incunda deliberal cum Pulama. Episcopan Tyri excludere statuunt. Îiem contumeliis et calumniis orthodazos terrere. Palumas socios suos adreceiva avit. 1. Hæc cum ita ferent, et orantis persecutionis 619] theatrum tota civitas exstitisset, advenit predniti umporis dies tertius, que nos oportebat rursuin convenire, et alteram concionem celebrare. Atque in meam donium rursus, ut prima illa die, eodem quo dixi modo, confluxere ii, qui nostrarum partium erant. Αt ego, qui ob eas, quas declarari, causis spem omnem bonam abjeccram, ac nibi nim bil jam reliquam esse certo sciebam, quod ei quæ tanta ex adverso erupisset improbitati sustinendæ par foret, simulque eos dolores, qui in caput meum grassari solerent, majorem in modum certamini bus et curis præsentibus aggravari videbam, satius duxi, conciliis et liberrimis illis sermonibus valere jussis, domi sedere, et si quid perferendum esset, ad domi perferre; ut me domus mea, si minus per Variorum poles. Etsi mori oporteat. Sic rpnd Ti.cocritum, ne si quidein caulando no riaris. lois.

[1. c. 1359] BYZANTINE HISTORIE LIB. XX. [IMP. 3. CANTACUz. 5 1266 telis quibusdam, nos incessit; non ille incolendum Atlanticum mare, nec extra terram babitabilem quærenda exsi'ia comminatus (quippe hæc Xersem et barbaricam ejus dementiam ac lasciviam decebant), sed alia bis graviora et multum abhorrentia, ut infra dicetur. Scilicet ubi principia et instituta inæqualia et dissimilia sunt, ibi etiam inæquales et dissimiles utrinque esse actionum exitus plane consentaneum est. Porro ille nec religionem pa‍ triam abjuraverat, nec morem doctrinamque veterem novo recensque constituto more doctrinaque mutaverat, nec fidem, ei quem colebɔt Deo 993 juratam, pedibus subjecerat. III. Quod si quis Xerxem illum miratus instet ac dicat, eum terræ et maris tractibus quam longissimis imperasse, et innumerabiles secum exercitos ductasse, quibus nos rebus omnino delicianur: at is (respondebitur) divinilates deosque inûnitos et increatos in castris minime habebåt; sed erant illi omnia creata et mortalia, eique similia. Cujns rei et ipse sibi testis fuit, nunc ridendo, nunc fendo. Ridebat autem, quod imperium terra et mari latissime patens et exercitus numerosissimos haberet; idem lebat, quod cum hi mortales et caduci ad certum tempus duraturi essent, nemo post centesimum annum usquam compariturus foret, non ipse, non ullus alius ex iis, qui se sequerentur. Nimirum eo tempore Palamas nondum erat, nec in tanto exercitu cum rege potentissimo versabatur quisquam huic Palame similis, qui immortalitatem et increatam nturam per artem crearet, quemadmodum de terra olim fulmina et tela ignea Jovi fabulosi illi Cyclopes. Hinc vero longe absunt ii metus, altissima oblivione velut demersi, propterea quod increati et immortales sint tum principes, tum ii qui princivibus parent. Aristid. in Panathen. Boivin, IV. Deinceps cum et episcopi loqui cœpissent, audire erat eos sermones, qui nunc retia et nare redolerent, nunc sarculum et ligonem saperent. nunc fornacis fuligine tincti viderentur. Adeo obscura, el sono ipso dura, nec bene articulis distincta, illorum oratio erat. Ut paucis dicam, nihil Lum frugi, 994 praeter episcopalem habitum, illic vel videres vel audires. V. Volentibus autem nobis paululum contra hiscere, illi de industria indistinctis confusisque clamoribus editis, et complosis usque manibus, nostras voces vincebaut, et nos, velut sævientis pelagi furentes undæ eos, qui in littore placide colloquuntur, conticescere cogebant. Nam quod nibil abfuerit, quin nos illi, ut olim Pentheum Baccha fabulis Atticis celebratæ, membratim discerperent, id quidem ego sileo. Ac quanquam adbuc exspectantes maneremus, et ut nobis exiguus saltem dicendi locus esset postularemus, ncino nec audivit nec animum advertit. Sta quoque Vaticanum exemplar. Sensum puto cum esse quem expressi. Boivin.

[A. M. 6839, IND. 4] NICEP RI GREGOR VI. Demum imperator, torvo quodam et efferato ▲ obtutu in nos fixo: (Lepidum sane istud, inquit, homines voluntati meæ infensissimos, quos equidem pro nomine appellem nescio, velle mea in domo me invito orationes habere accurate elaboratas.› flæc judex æquus, qui se medium et indeclinabilem fore et neutram in partem propensurum unquam juraverat. VII. Mihi igitur, qui capitis dolore vehementissimo jampridem laborabam, novus dolor accessit, eo quod ab adversariis nec tertia quidem mihi pars relicta esset mei discipulorum chori: qnorum plurimos circumnstare me, plurimos item prosine assidere, cum vidissent superiori dio; gravi zelotypia afecti multo vehementiorem invidiam in nos suam reconflarunt, ac velut incendium ventilando 895 cxcitarunt, bonorum publicationem minati, eaque indicta pœna, ut qui mecum in altero consessu affuturus esset, is deprehensus in carcerem duceretur. llinc factum est, ut quotquot ad ejusmodi certamina et pericula subeunda animo erant minus forti, ii paulatim a latere meo discesserint; alii vero in priore silentio perstiterint, pro sua quisque voluntate et sententia. VIII. Ego itaque, cum et hæc viderem, et simul imperatorem multis modis palem nobis adversari intelligerem; tum præterea episcopos cernerem in nos sævire et cædem spirare, surrexi et e curia excessi; ac eos, qui partium nostrarum erant, mecum omnes exeuntes conspicatus sum. Ibi magnus rumor exortus, cum et imperator lictoribus ediceret, ne abire sinerent sed tenerent; et nos mortem præoplaremus, quam ut concilium illad latrocinii simile intueremur fixis oculis. Tandem venerabilis ille Palamas, qui absentiam nostram sibi jucundam esse sentiebat, auctor imperatori exstitit, ut nos missos faceret. Facilius quippe futurum sibi aiebat, detrectati judicii nos accusare, atque ita ferendis in nos decretis finem imponere, quam si et adessemus et contradiceremus. IX., Quare Palamite, abeuntibus nobis, imperatorem, quod secundam et optatamı puppi sur 20– ram aspirasset, profusis landibus remunerabantur, et ejusmodi adulationibus titillatum ejus animun permulcebant. Nempe ut patentes canopi equis certantibua facilem cursum offerunt, sic ille 996 assentatoribus vacuas aures commodare omni tempore prorsus consuevit. Itaque illi jam soli secum, quidquid animi libido dictavisset, verbis paritur el factis exsequebantur. Variorum Cum vidissent superiori die; non quidem prozime superiori, sed eo die qui primus concilit fuit. Sic ctiam infra lib. xxi, cap. 3. secl. 15 Vide admotata ad eum locum. Philotheus, Antirrhet. 1 notæ. cod. Reg. v. Is congruunt et ea quæ ibidem leguntur, føl. 15, Dorris

1279 [4. x. 68:39, ixd. 4) NICEPHORI GREGOR.B (IMP. J. CANTACUz 5j 1900 versam rationum vim opponeret. Jam quippe et episcopos illos, qui turbaverant, extrema quæque minatus, co redegerat, ut metu horrerent, ac trementes obmutescerent. VII. Cum itaque excerpta ex Scripturis testimonia legerentur, eorum quædam ii qui intelligentiores erant alio spectare, nec ita ut isti perverse interpretarentur accipienda esse demonstrabant quardam adulterata et omnibus mollis inversa derebantur. Nam quæ saniori doctrinæ necessaria craut, ea illorum proposito nequaquam 1007 conducere videbantur: quæ autem ipsis necessaria fuissent, ea saniori doctrinæ noxia erant et [P. perniciosa. Itaque illi, que tanquam sua affecta. bant et ambitiose ostentabant, corum sanum usum audl. cler corrumpebant. VIII. Nos vero quæ tunc præter jus fasque acta sint, quotque ex abominandis illis dogmatis conQrmata fuerint, sigillatim postea fusiori oratione declarabimus. Nam ea quidem nobis, ubi otium nacti, et eam qua egemus libertatem divino munere consecuti fuerimus, facile erit singula exponere; tum deinceps ea 1psa” convenientibus refutationibus refellere, quæ propositionibus aliæ aliis copulate et alternis subjunctr continenti ordine procedant, testimoniis et regulis omni exceptione majoribus subnizz, ipsis sanctorum vocibus; nt hac posteris contra illorum impietatem arma parata sint, atque ut bis propugnaculis, quibusdam velut clypeis, religio oppugnaia prolegatur. Mihi euim nocte pariter et interdiu capitis quidem dolores continui metum mortis incutiunt: at eæ lempestates, quæ Dei Ecclesiam majori quotidie violentia infesta adoriuntur, mororem adferunt morte omni longe acerbiorem. Nibil dico de Palamitarum machinationibus ĉet insidiis, quæ mihi et ipsæ multis modis mortiferas manus intentant, nostrum videlicet sanguinem diu noctuque sitientcs; ut periculum sit, ue nos, qui hac coram ipsi vidimus et audivimus et perpessi sumus, adeoque explorate cognovimus, ad alteram vitam ante transcamus, 1008 quam hac posteris tradiderinus; atque hinc, veritatis vi obscurata, magne iis dimicultates oboriantur, qui rectam divinarom dogmatum viam aliquando vestigaturi sunt, tribulorum, spinarum zizaniorumque adnatorum importuna ac multiplici segete ita obductam, ut pristini splendoris inonumenta conjectando agnoscere difficillimum fortasse futuruin sit. Neque enim in nos selos manus ii armant sanguinarias; sed ex ipsis sacris libris recisa multa auferunt, folia chartacea Gregoras promittit se, ubi libertatem rece perit, Palamitica synodi decreta fusius exposita refutaturum: quæ tamen ille, nondum recuperata libertate, refutavit; siquidem libros in Tonium l'alamiticum decem Antirrheticos domo sua inclusus, et a monachis contubernalibns obsessuI, KA psit: ut adnotatum in ejus Vila. Borris. Vide Philothei patriarcha Apologitikes, cod. Reg. 1996, fol. 316 v. BoivIN.

[A. 1351] BYZANTINE HISTORIE LIB. XXI. [IMP. J. CANTACUZ 5] 1282 biua et quaterna acutis cultris desccantes, et ex [P. sacris Libris ea avellentes, quæ validum et expugnatu difficile robur opponentia, ad suum sensum et libitum iniquis interpretationibus detorquere non possunt. Nimirum qui hominibus capita au ferre non exhorrescunt, iis vix magnum vider unquam potest capita ex libris orthodoxis auferre IX. Verum ego illuc redeo. Es iis qua: illa ipsa die præter jus perpetrata sunt, unum alterumque facinus exempli cau-a commemorabo. Ita leonem ex ungue, et ex fubria textum omne licebit cognoscere. Cum ea in nos sententia lata esset, ut nobis quidem nihil loqui amplius, sed tacere; contra illis non tacere, sed licenter et immodeste quidquid libuisset loqui permitteretur; magna agitatio et turbulentissimi motus in illo tribunali exstiterunt, quales navis experiri possit, æquore sævientibus ventis turbato, cœlo autem æıberiis fragoribus, omnem audiendi sensum et cujuscunque vocis intellectum absorbentibus, undique circumtonante. 1009 Quippe non solum ille maltorum dissonus clamor, procellosumque murmur, et inconditæ loquentium voces, sed et crepitus manuum complosarum, major ut tumultus in ea concione exsisteret efficiebant; non ille obiter et temere excitatus, ut in iis casibus, qui fortuiti et improvisi quocunque modo accidunt, sed consulto et data plane opera: ne scilicet eorum dogmatum, quæ illic contra fas statuebantur ac in Ecclesiain Dei nova et inaudita invehebantur, ullum ad aures nostras perveniret, atque ut ne ibidem vel minimum contradicendi locum audacius captaremus. Galerum etsi non omnia distincto et clare, at pleraque a nobis catenus audita sunt, ut quæ non liquido audissemus, eorum etiam sensun facile inde conjectaremus. Nam in illa continua singulorum vociferatione voces ultimæ superstites, ex circumpositis imperatorii illius domicilii splæris et hemisphæriis resultantes, et quorumdam quasi vestigiorum imaginem illinc referentes, amice ut ita dicam nos ad se admittebant et velut introducebant, eaque ratione ægritudinem animi nostri blande selabantur. X. Res porro ipsa in tantum scelus erupit, ita apud illam insanam et rudem pontifcum catervain opportunus blasphemiis locus obtigit, ut et impe [P. tor et patriarcha, et illi omnes episcopi, supremæ auctoritatis metu plerique, communi decreto pronuntiaverint, ipsam quoque substantiam divinitatem dici aliquatenus: at proprie divinitatem increatam, et a substantia divina longe diversam, [vocari] operationem; quæ quidem per se 1010 substantiæ expers foret, et tamen in diversas specialesque operationes increatas divideretur, potentiam nempe, sapientiam, vitam, veritatem, lumen, judicium, ebrietatem, somnum, et quæcunque nomina, prout ſere usus indiguit, ab hominibus excogitata sunt. Tum et illud statim decreto confiran tum est, substantiam non esse, quæ sanctificare & eim panem, quem in communione sumeremus,

1283 (A. M. 6859, IND. 4] & Elxŋ xal ávoxý 8:0ů! xatà motapovę tyúpu, så dixpua, alwaỹ xuntóvzwv zi; yŵjv. Hlɛp:stkę yàp xúc tá y Traūra vaxojeémov, állá póveų sacrumve illud lavacrum, quo baptizaremur, sed ¿hh' áxtiotóv tiva zápiv za! ¿vépysiav, tỷ; Ozia; increatam quamdam gratiam et operationem, aliaw et omnino diversam ab su!:stantia divina. Adco proterve illi concilio ac tribunali diabolus illusit, XI. Nobis igitur hac et videntibus et audientibus (prob justitia et patientia divina!) lacrymæ ibant Quminum more undantes: prono autem in terram vultu silebamus. Nam cum ii qui audiunt ad pejora approbanda conspirant, supervacanea est omnis oratio, qua quid facere debeant admoneantur. Nocte jam multa, paulo postquain faces acconsa et intromissæ essent, gravi iracundia commoti patriarcha et episcopi prosiliunt, el manus in nos injiciunt, qui ea nec audire quidem sustinobamus, sed mutis tantum suspiriis dolorem animi velut fumum quemdam exhalabamus. Quippe j; fuxis, coû xaipeů ph šikóves; §. aec aeli ardorem levare, nec inbaum visceribus vuluus aliter nudare per illud tempus uobis licelal, eo scilicet statu rerum mostrarum, cum in Istas feras repente incidissemus, ac nullus essel, » quo mansuclum et humanum quidquam nobis seu jam tum exsisteret, 1011 seu in posterum speraretur. Ecqnid vero sanum et frugi f.cere oportuit komines imperitos, qui ad judicandum de divinis dogmatis processissent, plerique ab remo aut ab olla ad epi:copalem sedem codem pene discrim die evecti: quos proinde multiplici et longa disciplina reformari et ângi valde necesse fuisset; ut inanem saltem doctrina umbram se ferre, nedum ut aliquam politioris litteraturæ elegantiam perfecta cognoscere viderentur? Sciliret vitinsam indolem, virtutis habitu præter naluram induto, distissime latere difficillimum est. Nam quod Et præter naturam, id cum sit violentum, a natura usque sullicitatur, quæ congenita libertate diu fraudări non potest, sed raw abesse agreš patitur, et morem suum tandiu refovet atque izzivąg szinópop:53. excitat, donec ad insitam illum babuam, hoc est ad suam pravitatem, recurrerit. XI. Ac primum quidem in illos dues antistites nostros facta irruptione, vetat immanes bellex, Jerine more, recibus immodestis et fariahb-406, vestes lacerant, et ponuâicæ dignitatis insignia arula detrabunt; quibus el pili avulsi illorum; avaksi tamen, hi, efrenar jupeču abrepti, non habuissent spation consul Dad, attendendive per tenebras quad perpetraIval, qenie ex perpetraui constarem exci Nam et iis, qui faces perferebant, el sectorzis ilis smal bummibus per fescinsin kype, can, in 1613 fom ipserum umbra munkası den Lam, in üks sceleriba kri aa ni præferea el I STERLIN, zap' cùšávny efTe voy Erases, oft' fæur' il. ró trɩommies excödy sixeĭv můôquepòv, xs! rodexij; xal pexpil; ¿vezhësım; xal suziak, VOG KRIŠAUTINĖ;; Belle yap elzziv bel, xpd; n pels marimov, Exputav porêrgiay ini siun br, &prezi; tryktīvai tā piesı, på &ɔvaping z cha, za čo zavsystewey zal éveļam.poisy z įkype; àu sắc sòu lppatos ibispos si; 111; 15. Kıl mów płu vi; lusin kustwa; byja peson {pòv, zabázep Oēcas, txxzzzoba;, H sx dysine; azi hiyoos desprong ze met peştir, zatzjętyvos sk; Łabīte; nel nazismov và vị; dệ pipuusive; szuela, di; evansnövse zal 47% są; šzjvą; nie alemipers kushan via lịc qui pin, tin t do sự tải Sia; szives, tË caėje: zzpėvo ob zapezopóny, o cz: {P. 66} spanėjac à zë spiste šòpin x 1 vė; Špunčų; ixpace To Tip tiɔ kadrı; ki smoliņu, zzi ui; inte mi Tag mele quis, nyuzants;, ligben zitz ht 2·30ɔ i fupa.pove; 5. Real at ipata Ejupa syača, Lİ SEEN èxtazė azė sani, badlys bann depascende descandeque aux by

[A. c. 1351] BYZANTINE HISTORIÆ LIB. XXI. [IMP. J. CANTACuz. 5] 1286 Eiev. XIII. Deinde iidem discipulos meos per vim e mauibus meis abstrahunt, qui mihi in illo stad:o ad extremum socii defensoresque assidui fuerant ac mecum in illis disputandi certaminibus propugnaverant, velut catuli generosi; quorum animalium, ut benevolentium, latratus opportunos Chry sostomus magnus ita celebrat, ut et homines canum more pro religione latrautes ipsi Deo acceplos esse dicat. Ilorum alios in sævissimas custodias tradunt; aliis, nisi ultro omnem Becam consuetudinem ejurarint, extrema miuitantur. Ac jan, plerique, ut dictum est, veriti cas pœnas, quæ novissime ipsis denuntiatæ erant, statim mihi societatem renuntiare maturaverant, et alii alio dispersi in ignotas latebras abditum se iverant; tum cum scililet et ipse quem diximus Tyri episcopus, uous provincia Antiochenæ suffragantium, insolentius inde expulsus, et illis conciliis in posterum valedixit, et domi clausum se involvens vitam illic tranquillam et solitariam vel invitus deinceps agere instituit. Sed de his quidem satis. 1013 XIV. Cæterum me, nullo inter hæc illiberali fœdove dicto violatum, cum iis duobus pontificibus domum abire permiserunt: item eos, quos perpetuos nobis certaminis socios aßuisse diximus, viros eruditione præstantes. CAPUT IV. Gregoras domo includitur. Silentium ei perpetuum indicitur. Consolatur se melioris fortuna spe, quam ei spondet ipsa rerum humanarum mutabilitas. Idem cum ilustrium sunctorum casibus suam calamitatem comparat. S. Basilii verba ad præsens tempus accommodat. Aliu sanctorum Patrum dicta subjuncturam se promittit, qua tamen haud profert. 637 ] 1. Aliquot ex eo diebus elapsis, eliam nos ill! missis mandatis domi includunt, ac silentium nobis indicunt, non quinquennale, ut illud Pythagoreorum, sed perpetuum et plane injucundum; non solum quia violentum et miuime voluntarium; verum etiam ob additam præterea legem, qua nobis nihil quidquam seu scribere, seu videre, scu audire permissum erat. Neque enim illi nos hominibus notis et amicis, nec cognatis duntaxat vicinisque orbaverunt, sed et famulis et quolibet ministro; quibus senectus ut plurimum tanquam baculis inniti solet. Adeo crudeliter et facinorose ¡i animabus nostris insultarunt; tanta cum feritate abusi sunt calamitatibus nostris: imo ipsi nobis rovera quidam veluti calamitatum thesaurus fuerunt; illi scilicet, qui se Ecclesiæ pastores esso tum jactal aut. At interim fulmina, per quae improbi castigantur, desidia el somno torpere videbantur. Alioqui sane calesten virgam experti, morumque cum dictorum tum factorum dementia impudentiaque intellecta, sero saltem ad meliorem frugem evasissent. Et hæc quidem ita se habuerunt lloc loco non est pridie, ut nec supra pag. 625 E. Neque etiam primum habíti concilii diem significat. Nam pœnas postridie primæ actionis denuntiatas fuisse didicimus ex lb. xx, cap. 4, sect. 9. Itaque apud Gregoram non est d'es proxime superior, sed dies primus, vel dies utcunque superior. Boivin,

1291 [A. M. 6859, IND. 4] obscuratur. Et ii quidem, qui accusantur, mox sine judicio condemnantur; qui vero accusant, illis absque ulla examinatione fides adhibetur, Unde et ego, ubi complures percepi contra me epistolas circumferri, quibus perstringamur ac notemur, propterque scripta quædam accusemur, quorum tutelarein defensionem habemus coram veritatis tribunali paratam: cogitavi quidem silendum esse; quod et feci. Nam tertius jam annus bic est, ex quo a calumniatoribus notatus accusationis flagella sustinere cœpi, hoc uno contentus, 1018 quod Dominum habeo secretorum cognitorem ac calumniæ istius testem. Quoniam vero multos jam silentiam nostrum eo rapuisse video, ut ex illo intentatas calumnias confirmarint: nosque non lenitatis ac patientiae gratia, sed quod ad expromendam veritatem os aperire neutiquam audeamus, ideo silere arbitrentur; ob cam causam scribere vobis conatus sum, obsecrans vestram in Christo dilectionem, ut calumnias, quas una pars objicit, non mox ut prorsus veras admittatis propterea quod, ut scriptum est, neminem judical lex, nisi prius audiat et cognoscat quid faciat.» Et alibi: ‹ Licet enim reliqua vita nostra digna sit, cujus gratia ingemiscamus: de hoc tamen uno in Domino gloriari ansim, quod nunquam falsas opiniones habuerim de Deo: neque aliter sentiendo animi postea jndicium mutaverim: sed quam a puero sententiam de Deo a beata matre, deinde et avia mea Macrina recepi, illam justis incrementis auctam et adultam in me ipso conservaverim.» Et rursus: «Ego sane ad crebros et varios hostium nostrorum adversum nos conatus respiciens, silendum esse, et quae inferentur animo quieto toleranda putavi, nec resisten lum illis qui mendacio muniti sunt, pessima scilicet armatura. Videntur enim mihi qui odium hoc inexcusabile contra nos induerunt, haud dissimile ab co facere quod habet Æsopica fabula. Quemadmodum enim illa lupum culpas quasdam adversus agnum producere facit, quasi is turpe sibi ac dedecorosum fore 1019 pulet, si præter justarn rationem interimas agnum, a quo nihil sit læsus, et tamen, licet om nem quæ ex adornata calunnia intenditur accusa-D tionem agnus placide diluat, nibilo magis tupum ab inŋpetu sibi temperare, sed etiamsi justis rationibus vincatur, dentibus tamen victorem pervincere: ita et qui odio nostri non secus alque rei honesta student, turpe forsan putantes, si absque ratione nos odio persequi videantur, causas odii contra nos el crimina fingunt. Nihil autem eorum quæ contra nos feruntur, constanter tuentur; sed nune hane, paulo post aliam, et rursus quoque alram inimicitiæ causam assignant.» Et rursus «ſtaque et boc illi nobis crimini daht, quod com serarunt. Mendacium sine timore elutitur, veritas Variorum nolæ. ldem kustathio episcop. Sebastie. De qua vide et epistolam tolg Neozarsag. Boivin,

[A. c. 1531] BYZANTINE HISTORIE LIB. XXI. [IMP. 1. CANTAGUZ. [P. 641] petentia divinae nature nomina singulariter pr nuntiamus. Verum paratam habemus ad hoc et manifestam rationem. Quisquis enim unam docen tes divinitatem condemnat, necessario mula, vel prorsus nullam tra:lenti astipulabitur. Impossit:il namque est, ut præterea aliud quid excogitetur. Cum ergo numerum divinitatum ad multitudinem extendere corum tantum sit, qui errore multorum deorum tanquam morbo laborant: prorsus vero in universum negare divinitatem eorum sit, qui nullum consent esse Denim, ut impii: quamobrem nos traducimur ob id, quod unam confitemur di vinitatem?» Et paulo post: Omnia Deo compeτὰ tentia, tam cogitata quam nomina, ejusdem inter se sunt conditionis, eo quod circa subjecti fcationem nihil habent discriminis. Non enim mentis cogitationem ad aliud subjectum ducit appellatio boni, et ad aliud, sapientis, tentis, et justi: sed quæcunque ejusmodi nomina protuleris, unum est perpetuo quod significatur. Et si Deum dixeris, eumdem significasti, quem et in reliquis nominibus cogitasti. Nam si expendantur hujusmodi nomina, et inter se considerata cujusque significatione conferantur, nihil appellatione Del minus habere differreque deprehendentur. Argumentam hujus est, quod ab appellatione Dei multa ex inferioribus quoque cognominantur, qua etiam absimilibus et dissentaneis rebus attribuitur. Sancti vero et incorrupti, et recti bonique non:ina nusquam illis, quibus haud oportet, communicari per Scripturam edocti sumus., olim gestarum vestigia retroagi, conjunctionemque et similitudinem suam post longa temporum spatia quasi revelare. V. Ad ea quæ dixi confirmanda testes citare sanctos plures animus fuit. At commodius rss☺ visum est, præteritarum et præsentium rerum aflinitatem per unum hunc primo declarare, deinde, at vacillantes et pusillos animos confirmarem, aliorum quoque testimonia subjungere. Atque ex hoc ipso modica quædam a nie collecta et corrogata sunt, sic videlicet, ut quæ ad quæstionem et ad præsens institutum attinebant, ea sola leviter quasi delibarim. Etenim cuivis facile erit, nostra cum iis quæ dicta sunt, unum cum uno, plura cum pluribus conferenti, perfectissimam utriusquo persecutionis, hodiernæ et ejus quæ lun seviit, similitudinem intelligere; item explorate illud discere, quæ tempus disjungit, ea per tempus redintegrata iterum conjungit: quæ rerum, 1021 ut ita dicam, æstu procelloso turbantur, ea reciproco rerum astu rursus componi; que denique per varias hominum ætates, velut per multiplicas labyrinthos, profunda et obscura oblivione merguntur ac dissipata evanescunt, ea deinde, revolutis ætatum labyrinthis, ad cognata et aflinia rerum CAPUT V. Palamitæ victores impudenter exsultant. Præmiu cis data. Pœnce orthodoxis irrogate. Pulamitarum dogma impium. Satiria. Tomas synodicus. Gregoram mulli ex amicis deserunt; aique etiam Cabasilas. Hujus ingenium et studia. Ut Gregorius Nazianzenus ejusmodi homines allocutus sit. Gregoras snam surtem deplorat. Salomonis verba. Darii morientis apophthegma. 642] 1. Cum: cam nos persecutionem passi fuissemus, Variorum no!. Que tamen non subjunget. Vide infra cap. 6, sert 7 BoviN, SS. Patribus, Baudio et aliis fi.ts.

[4. c. 4551] HISTORIE LIB. XXI. [IMP. 3. CANTACUZ. 5] 1298 male feriunt, per quos ipsi, ut novorum impiorunδογμάτων, que dogmatum auctores, dejecti fuerant, eoque se impietatis notam effugituros arbitrantur, quod a quibus dejecti sint, ii videlicet non episcopi, seul dejecti ipsi de gradu fuerint. Εt haec qui faciunt, eorum plerique iidem sunt, qui cnm patriarcha et episcopis illis tum conjuncti Palamam et ejus asseclas anathemati subjecerunt. Itaque iidem hodie, pro Palama pugnantes, se ipsos anathemati subjiciunt. Neinpe illi impune peccare maluerunt, quam puenas dando colere pietatem, et ut corpori bene esset, animam ultro perdiderunt. IV., Atqui illi nec ea quæ fierent perniciosa animæ esse credidere. Ecquomodo autem credidissent, qui auctoritate et voluntate divina Lyrannice sibi ipsis subjecta, quantum quidem in se fuit, ipsum Deum in recessibus cœlestium thalamorula circumscriptum occultarunt, quamdam autem insubsistenten substantiæque expertem operationem, scu, quod idem est, atheismum ipsum deilicarunt, nimirum ut peccent impune et peccatorum veniam, perinde ut obsonia in foro vendentes ementesque, invicem dare et accipere privata aucloritate possint. Eo enim spectare illud puto, quod Palamas præter cætera impie docet et pronuntiat: homines effici principii expertes 1024 et increatos; seu, quod idem est, Deos per se subsistentes, et substantia præeditos infinities infinitos, infinities infinitarum (oportet enim hoc loco sic vocare ut ab eo vocantur) energiarum et divinitatum, quæ sint increati et substantia carentes dii; seu, quod idem est, nulli. Nam quod est increatum simul et substantiæ expers, id omnibus hominibus, et ipsis quoque infantibus, videtur crediturque idem esse atque illud, quod nihil est nihilque consistit, quod non sit hoc, sed in eo, quod hoc id quod non est. esse creditur. Nulla enim, inquit, natura in eo sit. Non ponitur id quod est, hoc ipso quod tollitur V. Ita saniori doctrinæ juveniliter illi insultarunt, ita nos factis consiliisque dementibus oppugnarunt, calamitatibus nostris immanitatem suam cibantes, iidemque omne inalum verbum adversum nos mentientes ex composito locuti sunt, quidquid ira suggereret, qualiacunque animus dictaret: iis fora theatraque omnia per conductitios præcones impleverunt. Atque ut ea quæ dicebant, audienti cuilibet invicto argumento confirmarent, magno apparatu nos incluserunt, quo scilicet in nos, quot et qualia libuisset, contingerent ac decernorent, simulque ut ex iis qui tardo essent ad discendum ingenio, socios sibi plures adjungerent, remotis quam longissime illis, quibus præsentibus facile poterant redargui, non Dei metu, non hominom reverentia deterriti, non de hujus vitæ facinoríbus judicium olim futurum esse credentes, nec mercedem bonis et malis, quemadmodum docent sacra oracula ', constitutam 1025 esse arbitraples. Matth. v, 11.

1A. M. 6839, IND. I| VI. Hac et talia, in longis voluminibus et tabulis perscripta, et in Tomum redacta, cum imperature et patriarcha episcopi et presbyteri omnes propriis subscriptionibus muniverunt, quidam manu pariter et sententia sponte approbantes, ali non sententia, sed manu, contra autem alii. Nam fuerunt qui sententia et lingua publice professionem ediderint; maun vero non item, eo quod futura convidia pertimescerent. Nempe iis qui assentiri nefas putarent, proposita eral pœnarum infamia: qui facilem assensum præberent, ii pecuniis et omni honorum genere donabantur. Ilis illecebris etiam amicorum meorum muhi capti sunt, et contra me steterunt. li vero særiebaut vehementius, prodentes quærentesque animam meam, et dolos tota die meditantes, et linguam in me perpetuo exserentes '. VII. Horum mihi unus fuit ipse Cabasilas, amicorum optimus: id quod, antequam contigisset, ne in mentem quidem venerat. Eoque valde admiratus sum, et admirari haud desino, cum et ad summam viri senectutem, et ad eam quam tota professus est, summain continentism paupertatemque respicio. Nimirum vere is sapiens fuit, hoc qui primus o 3. CASTACLZ. 5] [P. nente concepit, et lingua divulgavit, omnia longum tempus et obscura promere, et in lucem prolata obscurare. Cætera quippe vir honestus et bonus cum et esset et esse videretur, non videbatur is esse, ut erat reipsa, qui et humanae gloriae appe tens foret, et adulatione perfacillime vinceretur. Tamen illi dandi est venia, qui difficilem affectus 1026 tyrannici pugnam sustinere non potuerit. Cuanquam cum sapientis Diogenis parere dictis oporiebat, qui ab aliquo interrogatus, qua quis ratione celerrime et facile gloriam adipiscerctur Nimirum (respondit) si gloriam possit contemnere. Quod si quis, ut huic malo medeatur, et ut reprebensionem aliquantum minuat, non putet amicuma rondemnandum, quasi is amore gloriæ prolapsus sic corruerit, sed eo quod nec linguam doctrina profana, tanquam firmo fundamento, subnixam baberet, nec sacrorum dogmatum usum sibi comparasset, equidem nihil moror. Multo enim học quam illud malim; quoniam hoc, cum sit præter voluntatem, majoris improbitatis crimine amicum absolvit, et aliquam excusationis umbrai utcunque ei tribuit; illud autem veniæ spes omnes, offusa Psal. xxxvn, 12 seqq. Variorum Tomus editus anno mundi mense Augusto. ind. 4, ut legitur apud Lambecium, Biblioth. Casar lib. v, pag. 202. Subscripserunt inperatores Joannes Caularuzenus, et Joannes Paleo lazns: tum Callistus patriarcha, et ceteri deinde pontifices. Anno autem mundi 6862, Christi 1354, mense Februario, ind. 7. Matthæus Car'aenzenus, eini esset a patre socius imperii ascitus, subseripsit ipse quoque; atque ejus subscription s. formula in Anetario novissimo Gombelisiano pseudoτῆς notæ. synodo Palamitarum suljuncta est. Borein. Nicolaus scilicet, quem sit Cantacuz lib. iv. cap. 16. pag. 764. Ejus epistolæ aliɔque opera exstant in codicibes Regiis, pleraque rusdium typis edita. In iis est Satyricon es quo quriam deliliata ineruinius Gregore Elogiis. Prater bune Cabasilaur memorantur et alii, Nilus scilicet, Demi c. rius, chuil, etc. BOIVIN. Eschyl. in Prometh. Boisl.

[A. c. 1351] BYZANTINE HISTORLE LIB. XXII. [IMP. J. CANTACUZ. 5}.326 afferens, ad persuadendum (ut puta!pt) accommo datos, el cum reverentia erga nos maxima conjunctos, atque adeo ab ipsius ingenio longe alcuntes. llis ille, ut voluntas esset efficacior, ali attexebat, et laborem viæ a domo sua usque lengæ ac difficilis objectabat'; co scilicet tempore saperatum, cum aliquo valetudinis vitio corpus laboraret. Deinde si vellem, posita omni verborumn contentione, Palame communionem admittere, multa mihi bona pollicebatur. Etenim (inquicbat) istas contentiones Homeri et Platonis esse audio, Luorum magistrorum: qui sapientes quidein erant; at quia Christum non receperunt, circo ut hæretici proscripti sunt. Quemadmodum igitur subsecuta sanctorum Patrum et apostolorum prophetarumque concilia, qui homines erant illitterati, eos profligarunt; ita et ego, qui illitteratus sum, tuam sapientiam hodie profligabo: et adimpletur illud, quod dictum est per prophetam: Cbi sapiens? ubi scriba ¹? › Cor. id1. Post sermones, prioribus haud dissimiles, illic quoque consumptos, frustra tandem discessum est; nec quæ is tieri voluerat, et de quibus labora verat, corum quidquam est perfectum. Neque enim multa nobis oratione opus fuit apud hominem illiberalis ingenii, eumdemque iracundum, linguaque et manu promptiorem ad feriendum quam ad diccndum. Quamobrem illa a sancto Patre Basilio verba mutuatus, breviter ipse quoque reposui unum hoc saltem posse me in Domino gloriari, opiniones de Deo falsas nunquam habuisse me; sed quam 1049 olim puer a beatis parentibus et al educatoribus notionem Dei accepissem, eam apud me auctam retinuisse: fidem autem neque ab aliis recentioribus descriptam admittere, nec quæ mens nostra parturiret, ca tradere aliis audere, ne humana per nos fierent veræ religionis verba: sed quæ a sanctis Patribus didicissemus, ea nos interroganti cuique annuntiare. hæc quidem ita se habuerunt. III. Postridie ejus diei aſſuerunt rursus inde huc missi plurimi Ecclesiæ præsules: item cum iis discipulorum meorum unus, alius plane a discipulo. Scilicet buic, ex quo monasticum habitum induerat, idem contigerat atque illi, qui de cœna salutarem panem manibus apprehendit. Quippe ut diabolus in illumn statin introivit; ita et in hunc, post mutalam vestem, idem profecto diabolus confestim insiluit. Nimirum in anima, artibus malis instructa, gratiam Dei negant locum habere. Adeo autem hic illum, aliis præterea in nos structis insidiis, omnnino superare certavit, ut nec in hac parte Judam proditionis reum argui unam voluerit. Enimvero cum et hi multa, itidem ut cæteri, verba eſſudisVariorum nolm. Epist. 79, Eustathio Sebastiæ episcopo.BotVide supra lib. xxi, cap 4, scil. 4, num. VIN. Idein epist. 60, Ecclesiæ Antiochenæ, BotVIN.

[4. v. 6939, IND. [INP. 1. CANTACUZ. 5] 1398 sent, et adjunctas dictis minas quamplurimas ex aggerassent; ipsi quoque re infecta discesserunt. IV. Tum vero crebriora quain antehac et prioribus impensiora, velut facto aginine, mandata ad i!los vicinos custodes nostros venerunt; ad illos dico appositos nobis acerbissinos exploratores, 1050 vel (ut congruentius loquar) omnia videntes speculatores, quales fabula Attica memorat nisi quis istos multo terribiliores idcirco dicat, quia uni bomini multos oculos fabulæ tribuebant, hic vero homines multi, iique diverso et multiplici ingenio præditi, inter se certant, quis quemque facultate videndi et plurium quasi oculorum perspicacia superaturus sit. V. Rursum multis post diebus patriarcha ad sacrum hoc nostrum hospitinm se contulit, quo cum aliud quiddam negotii vocabat. Ac tum quidem haud per se ipse nobiscum coram collocutus est; sed per internuntios ca significavit, quorum et prius jam sategerat. Scripta autem, qualia petieram, nec tum quoque ulla attulit. Nostræ itaque res eodem rursus elatu fuerunt. Et ille, cum ejusmodi spes suas mera vigilantium somnia esse intel ligeret, hinc denique abiit. [P. CAPUT IV Cum Cabasila et anonymo de Palamæ erroribus disputatio. 1. Elapsis exinde quindecim rursus diebus, nostrorum amicorum optimus ille Cabasilas venit, occultis et variis tum patriarcha, tum imperatoris onustus consiliis, atque inde omnigenis machinis, velut muralibus quibusdam tormentis, instructus quippe qui vir esset intelligens, aridus mulla agcndi, variarum rerum peritus, nec in civilibus negotiis rudis orator. Ipsum comitəbatur unus e patriarchalium ecclesiarum præfectis, qui nostris custodibus (isti porro erant oculei toti atque adeo terribiles) præcepit, ut huicce Cabasila liberum ingressum praberent. llic autem, ubi me pro more suo salulavit, postea demisso in terram vultu consedit: et 1051 quia domus meæ calamitatem novamque tragediam conspiceret, visus est inibi plus solito commoveri, atque ideo ad se reversus hocce corporis habitu sedisse, sensus externos ad animi secreta convertisse, et cum nostros casus ac fortunae vicissitudines tranquilla mente considerasset, iu hæc fere verba crupisse: Quomodo qua lot vocibus personuit domus, derepente obmutuit? quomodo cœtus illi, ad quos alii alias semper accedebant sapientes, quomodo rationales illi conventus et veneranda illa certamina subito evanuerunt? quomodo disciplinarum fontes, qui tot scientiarum rivulos omnibus fundebant, nunc in pru Variorum note. Horum verborum hic videtur esse sensus, illum discipulum adeo se ad exemplum Judæ compoSuisse, ut ne tum quidem, cum habitum monasticum induisset, magistri proditi crimen solius Judæ proprium esse voluerit. Boivin. Vide Goari Eucholog, pag. 268 et seq. Gar PRTONN.

1381 {A. m. 6859, IND. 4] exprimere arte sua cum volunt, hominem cmin gunt, occipiti quidem omni ex parte glabro, nec plane tamen calvo capite, sed fronte birsuta, c qua promissiores coma pendent. Nam licet alibi quoque magnum peritiæ suæ specimen exhibeant, hie ipsam duntaxat vocem non assequuntur; quamn quia colorum pigmentis exprimere nequeunt, deo tacitam legis imaginem sic fere proponunt, et mutum præconem perpetuo præbent omnibus iis quos desidiosam vitam vivere non pudet: quibus cliam tantumnon clamant, Occasionem post terga eantibus præbituram non esse capillos arripiendos, [P. sed lubricum, et longam a voto aberrationem, ubi anterior temporis ansa jam fuerit elapsa, es id onne, de quo certabatur, penitus interdixerit.» III. His dictis, ego quidem loquendi finem feci, cum vero loqui Cabasilas inciperet, conjiciebam ab eo illa dictum iri, quæ vetus amicitia nostra postulabat: sed lorum nullum vestigium in cjus verbis apparuit; imo prorsus contraria protulit. Nam quæcunque dixit, profundissime desidentem in ejus anima subindicabant acerbitatem; non qua lem aspergunt seu rerum humanarum vices quæ dam extrinsecus ingruentes; seu civilium negotiorum exitus tristes, unde dolor per totam animam serpit: sed qualem producunt animæ de genères, quæ antiquos et diuturniores morbos jam pridem apud se delitescentes retinent: quorum pater atque opifex est levis et inconsideratus glo rize amor. Illa enim gloriæ cupiditate, quasi qu dam ignis sopiti suscitabulo, ad res honestas anima vehementer accenditur, quando purum ac valile sincerum judicii fructum profert: sed cum vanam gloriain cliciunt exitiales morbi, qui in anima la tenter insident, tunc alia plane res est, si quis foris, velut spectator absque ulla perturbatione animi consideret: et qui prius magnam sui admni rationem concitabat, eo quod divitias, delicias, et fortunæ nobilitatem non miraretur, is contemniλαχόντα. sur magis, eo quod vanam gloriam non contemnat, neque vitium in ignominia loco ponat, sed contra potius ignominiam vitii loco habeat: neque vero animadvertit, se domestico et intestino igne oppri mi; qui nonnunquam fomitis et suscitabuli defecta diutius sopitur, sed ubi sero tandem casus tulit et sese dedit occasio, secundum quempiam ventum nactus, relucet. Nam laudum jactura sæpe solet ad furiosam indolem suscitare gloriæ amatorem et zmulatorem; qui sic progressu temporis mani festius convincitur, non ipsam virtutem, sed ejus inane simulacruın, hactenus fuisse persecutus: qualia fere sunt quæ de nube et Izione veteres fibulantur. Sed hæc quidem silentio obruantur; 1055 jam vero redeamus ad illud unde divertimus. IV. Cum enim sermonem instituere contendisset Cabasiłas, sublatis quibus antea sese occultabat involucris omnibus, totus fuit in laudando Palama, Non omni suspicione mnendi caret hic locus. Forsan legendtunι Qua lectione admissa verterem, tune hujusce dicti mull ferme ratio habenda est. CarPERONX.

1359 [4. 5. 6359, IND. 4] NICEPHORI CREGORÆ [IMP. 2. CANTICrz. 5] 1300 majori quam alias unquam latitia nunc aficior, et si quando gratam mihi rem fecistis, nunc certe inulto facitis gratiorem, cum id qu'd olim adiustar 1079 prede conquirebam, ita mihi offeratis, nt effugere amplius non possit, nec ego jam testibus ullo pacto indigeam, nec ipse negare quæ ili ascribuntur valeat; quemadmodum nec vos, qui opiniones ejus memoria tenetis, et ipsius blasphemiarum testes estis omni exceptione majores. Unde mihi licebit non jam in signa inconstantia et instabilia refutationes mostras quasi totidem tela per artem sagittariam contorquere, nec cæca hosti vulnera infligere, sed manifesta, et quæ indubitatam veritatem præ se ferant.Tertio suis libris passion inserit et pradicat, sibi assentiri nullos, ut dictum est, sapientia mirabiles,tum Christianus, tum paganos; quorum omnium nomen aut alto silentio prætermittit, neque quales sint nec quæ dicant explicat; aut quorumdam quidem acervatim vomină recenset, sed quæ aut qualia divant nullatenas, quod saltem scium, præmittit aut subjungit: ut illorum nominibus aures auditorum suorum suspensas teneat et conturbet, sicque facillime quidquid voluerit eis persuadeat (qui enim noras introducere voces videtur, a vulgu plane repudiatur), sed corumI dicta reticendo reprehensionem effugiat, quasi minime illis dimu proferret. Ilie autem pro unico ac simplici duplex malum perpetrat. Nam et ipse impune blasphen et illos simul philosophos calumniatur, et tanquam ejusdem secum blasphemiæ reos in mein adducit. LIBER VICESIMUS TERTIUS. Pergit Gregoras disputare cum Cabasila. CAPUT PRIMUM. 1080 1. Verum nos ipsum non imitabimur, ncc improbitatis machinas et fraudes æmulabimur, quandiu saltem solius Dei dextra nobis mentem sɔnam conservabit. Nam ut contrariorum principiorum contrarii sint effectus, consentaneum esse ojunibus patet. El vero Palamas Græcanice omnis litterature imperitus est, et longe remotus ab ouiui quæ

1375 [A. M. 6859, IND. 4] [IMP. J. CASTACuz. 5] 1376 digum est, indiget quatenus principii cupidium est. Si ergo unitas est indiga; est hujusmodi, quatenus quærit non amplius esse unum quid: et sic erit illius indign, quod sit ipsam corrupturum. Itaque unitati nihil est bonum. Proinde nec ullius rei voluntas ei est: sed est supra omnem bonitatem posita, nec ipsa sibi bona est, verum aliis, si quid tandem illius particeps esse possit. Non est etiam intel'ectio, ne diversitas in eo occurrat; nec motio, cum sit aute motionem et intellectionem, alias intellectione indigebit, ut se ipsum cognoscat, qui sibi ipse sufficit. Intellectio quippe non intelligit, sed in causa est cur alins intelligat. Causa vero non est quid idem cum effectu, et universalis omnium causa, nihil est corum quorum causa est. Igitur neque id bonum dicendum est, quod bonum aliis præbet: sed alio nomine appellandum, videlicet bonum super alia bona.» XI. Eadem de uno et bono Platonicus disserit Proclus, cujus theologicas institutiones qui legerit, summam cum prædictis consonantiam manifeste deprehendet. Nam ut his diutius immorer, capitis dolores non permittunt. Quid vero hac de re Plato quoque senserit, ex eodem Proclo cognoscet qui hujus scripta evolverit. Nam plurimam partem omnia Platonis verba usurpat. Pleraque tamen eorum, quæ scripsit Proclus, ex parte saltem demonstranda sunt. Sic porro habet: • Quidquid unum fit, unius participatione fit unum. Ipsum enim per se unum non est: sed quatenus unius fit particeps, unum est. Nam si unum fant, quæ. jer se ipsa non sunt unum; fiunt unum, quatenus secum invicem cocunt et inutuam in communionem 1094 veniunt, nec non unitatis presentiain suscipiunt; licet non sint istud ipsum, quod unum cal. Igitur eatenus unitatein participant, quatenus per accidentalem et adventitiam sibi qualitatem Kali mium fiunt. Nam si jam antea unum essent, unum non Gerent. Quod enim est, non fit istud ipsum quod jam est. Sin unum fant, eo quod unum prius non essent, unitatem habebunt, qualesus unum quid ipsis recens inerit. CAPUT II. 1. Hæc ego cum dixissem, loquendi officio abunde perfunctum me esse putabam. Neque enim existimabam pluribus et evidentioribus opus esse testimoniis, ut umica illa singularis et divina sim plicitas ostenderetur, ut et alia quæcunque de Deo demonstrantur ex veterum placitis philosophorum, qui ipsum super omnem bonitatem bonum, locum super ouinem locum, intellectum super omnem intellectum, motionem super omnem motionem appellant. Qua in re SS. Patribus consentiunt, utpole cam sermones illi suos conformarint ad uoam canulenique regulam, art:fcialis doctrina et sciensie, quam Deus communiter omnibus, quicunque lingua eadem utuntur, tribuit. il. lili autem a me non recedebant, sed postu labant, ut ipsis ob oculos ponerem testimonia e SS. Patrum libris deprompta, quæ philosophorum placitis consona esse viderentur. Etenim ncque SS. Patrum neque gentilium philosophoΑ'. Proclus, Institut. theologic. lib. vi. cap. 3. CAPPERONN. Secundum lectionem marginalemn, iis verles: Six amm fiunt, ex nullo, id est ex privatione funt prins unum, quatenus unum quid ipsis rece, & ineris, CarFER INN.

[*. c. 1331] BYZANTINE HISTORIE LIB. XXIII. [IMP. 3. CANTACUZ. 5] 1378 rum libros (quacunque tandem de re conscripti προϋφέforent) hucusque diligentius unquain legerant, 118 nobis, cum rerum controversarum peritis, sermonem habentibus, levior labor esset: sed quæ a magistro suo Palama extremis auribus audierant, 1095 haee nullo negotio approbabant, iisque fdcin hæc habebant, inertem ac desidiosam indlelitatem fide commutantes, importunum ob ingenium suum, seu potius propter eximiam mentis suæ malitiam, ignari ab ignaro impietatem suscipientes. Ideo statim mihi fuit in animo, bæc Dionysii Areopagitæ verba in medium afferre: • Verum ens est unum, pulchrum, et bonum, et sapiens, cujus desiderio te nentur omnes, qui divinam unitatem participant. Porro ens isɩnd, tametsi unum et idem, non unico modo participant: sed ut unicuique, pro uniuscujusque habilitate, divina statera distribnit. › Et iterum: ‹ Sicut unitas est unuin quid aute omnes numeros, et omnis numeri causa; nec tamen ipsa numerus est: sed numerorum principium, etc., ita etiam Deus unum quid esse dicitur, non solumn quatenus solus est et a cunctis entibus omnino secretus, et quatenus simplex est, partium expers, indivisus et impatibilis: sed etiam quatenus ante omnia entia exsistit et quatenus omnium est cansa (una est enim omnium entium causa, et unice scu specialiter et eximie una: ante omnia exsistit, omnia vero ex ipsa et post ipsam exsistunt), item quatenus a cunctis entibus, juxta uniuscujusque habilitatem, participatur. Nam quidquid ipsum Dcum nullatenus participat, nullatenus exsistit. Et omnia entia exsistunt, quatenus unum exsistīt. Item unica omnium causa non est unum quid ex ominibus sed est super omne unum, et est omnis unitatis et multitudinis, ut effectivum, principium, ita et finis. Et sicut unitas est ante omnem numerum multiplicatum, ita unum ens, divinum scilicet, omnia etiam contraria in 1096 se ipso uniformiter atque inconfuse anticipavit. › herum idem Dionysius sic habet: In Deo idem est pulchrum et bonum. Pulchrum enim et bounı omnia appetunt. Pulchrum autem et pulchritudo separanda non sunt in ea causa, quæ universa in uno comprehendit. Hæc enim in omnibus rebus creatis dividimus in participationes, et in eutia participantia; sicque pulchrum dicimus, quod Variorum nota. Locum hunc non reperi in vulgatis Dionysii Set hic auctor, quisquis tandem sit, alia etiam scripserat que monde. edita sunt, v. g. opus quod citat. lib. De eccles, hierarch. cap. 2, part. 111, sect. 2. CAPPE Vos iure invenitur etiam in Dionys. lib. De eccles. hierarch. cap. 2, part. 111, sect. 2. Eam san. etus Masimius ibidem explicat per d formin, guam opponit id est, vulgo et profanis. Item Pachymeres ibidem illam exponit per il est, dirina. ut sublimia et sola men:le comprehensibilia. His interpretation bus versionem nostram accommodavimus. Capperman, Dionys. lil. De div. nom. cap. 4 sqq. CarPERONN. Nimirum p:chrum et pulchri udo, ut loc loco fuse postea explicat Dionysius ille, quem bic, ut et alibi, contrahit Gregoras. GaPPERONN. In editis Dionysii legitur, supple, que vox Deum ipsum designat. CAPPERONN. Sine ulla proportione. lta vocem banc Dienysii explicant sanctus Maximus et Pachymeres in suis scholiis. Haec sunt eorum verba, id est, nulla enim ratione cle. Lirini:as habitudinem aut commurione. cum cateris ent bus habet, Carrebonn.

[A. m. 6859, inD 11 [Imp. J. Cantacus 51 1346 rebus, quæ sub sensum cadere ac virtutis partici þes esse possunt, tertium locum attribuit, ut sæpius a nobis dictum est, et rursus dicetur: porro hæc postremia principii expertia esse atque increata definiit. Quam accessionem summa auctoritate adjunxit. Sic liberalis iste vir ac munificus ea quæ nee sunt nec erunt, subministrat; adeo larga manu et vili pretio creaturis præbens, ut principii expertes sint et increatæ: quas præclaras dotes partim ut aquam eſſfundit, partim ut arenam dispergit. Hoc autem possit quempiam in admirationem rapere, quomodo Palamas det, quæ non habet nec habebit, quasi fortuito casu aut ad libimum ea_crcaret, quæ nec sunt, nec erunt, divitias autem partim ut arenam iu besauris recoudat, die vinas imagines petulanter atque improbe sufuralus; partim ad imperatorii tripodis jussum nullo labore inde colligat, ubi nec seminavit nec dispersit. Al er ubescere 1104 nescit imperitia, et sapissime homines cogit, ut naturæ defectum audacia sua tucantur: quemadmodum claudi quandoque ligno ad aliam veluti mensam recondamus, et quid SS. Patres de ente non participabili pronuntient, a diamus. defectum pedis tuentur. Sed de increato sermones Vill. Igitur Dionysius Areopagita næc disserit ● Participabilis est Deus secundum suas conimunicationes: non participabilis vero, quatenus nihil substantiam ejus participat, aut vitam, aut aliquid hujusmodi, quæ omnia Deus eminenter et eximie possidet.» Et iterum: • Verum ens est unum, pulchrum et bonum, et sapiens, cujus desiderio G tenentur omnes, qui divinam humanitatem participant. Porro ens istud, tametsi unum et idem, non unico modo participant: sed ut unicuique, pro uniuscujusque habilitate, divina statera d:stribuit; quemadmodum etiam omnes circuli lineas uniformiter centro contineri diximus. Porro hic operæ pretium est animadvertere, quomodo magnus Dionysius tam paucis verbis omnem pravam et conscelera:an Palane mentem, veluti aranez leJam, dissolvat. Nam Palamas a divina substantia dividens sapientiam, potentia::, bquitatem, vitam, et quascunque operationes atque increztas dcitates appellat; substantiam quidem nullatenus esse participabilem definit; illas vero proprie ac specialiur participabiles esse statuit, et earum unamquamque in sua propria et speciali ratione tantæ esse virtutis allrmal, ut homines ipsos increatus et principii expertes deos efficere possit. Contra Dionysius, rerom 1105 divinarum peritissimus, Dei operationes cum ejus substantia conjungens, eas æque ac substantia» ipsam participari non posse asserit; et rursu, easdem æque ac substantiam participari [P. Locum hunc in vulgatis Dionysii reperire non potui. Et sane sancto Maximo sententiaui hanc treat Corderius in notis ad Dionys. De div. mmm. cap. It, secl. i, ubi eam ad verbum ut hic jacet describit, et sic habet: Adhuc idem (loquitur de sancto Maximo) in is qua in dogmatica panopliu feruntur, participabilis est Deus secundum, etc. CAPPERONN. Vide supra not. 80. Alludit auctor ad nomen quod sceleratum sigmitical: banc auten allusionem quia exprimere non potest La tina versio, ipsius Palama nomen inserui. Carte RUNN.

[4. c. 1351] BYZANTINE HISTORIE LIB. XXIII. {MP. 1. CANTAGUz. 5} 1390 posse decernit, utpote cum a substantia nonnisi IX. ‹ At enim, ait Palamas, quandiu vixero et aerem hunc spiravero, illud approbare nunquam potuerim, divinam scilicet substantiam totaliter esse participabilem. Nam divina natura, si participetur, statim eam naturam, quæ participare ipsam voluerit, etiam antequam participaverit, absumet. Nemo enim videbit faciem meam et vivet, inquit divina Scriptura '.. virum simplicem! › O fabellas graves et decoras, imo o fabulam scurrilitatem! et deinde ignorabamus, Palamam nugis refertum esse et Græcanicis fabulis, neque his quidem sapientibus: sed quales narrant amicule, dum ca!:. dis in locis otiose confabulantur. N:m quantulum cunque communis sensus habebat miser ille, hoe totum transtulit ad fictitios Jovis et fabulosos, quibus Semele consumpta 1106 est, ignes; quibuscum divini luminis immissiones confert. Fingunt nimirum poetæ Semelem, utpote mortalem, cuele stis fulgorem Jovis et ætherei fulminis accessum ferre non potuisse, et ideo miseram hanc mulierem fuisse consumptam. Adeo abjecte et ignobiliter genesolo nomine differant. Igitur e duobus alterum contingat necesse est. Vel enim insipiens iste Pala mas Dionysii auctoritatem respuit; vel sapientissimam ejus mentem prorsus non intelligit; vel etiam utrique vitio miser ille obnoxius esse videtur. Deinde cum sancti hujus Patris nec mentem intelligat, nec auctoritatem sequi velit, alios calumniari, et in eos qui Dionysii dictis perfecte simul et tenaciter adhærent, cavillationes et dicteria quibus ipse merito appeti posset, transferre non erubescit. Nam insanus Palamas frontem perfricuit: facta est illi facies meretricis et adulteræ; quæ, ut ait Salomon'. cum fecerit malumn, sese abluit, et dicit, nihil a se mali fuisse perpetratum. [P. Prov. xxx 20. • Exol. xxxIII, 20. Variorum Quæ cum fecerit [malum¡ etc., in vulgata Latura sic habetur: Quæ comedit, et tergens os suant dicit: Non sum operaia malum. Huic interpretatiqui consonat Hebraica lectio. CapperonN. la Mesiodi Oper. et diet. vers. 431 Ηoc est præteri æneam sedem (seu officinas ferrarias) et confabulationes quæ calidis in locis habentur. Quidamn won obstante metro legunt id est propter tezorem, seu teporiš captandi gratia. Ita Eurosas ac nobiles sanctorum Patrum sententias et voces præ imperitia Palamas accipit et pervertit; sicque divina Ecclesiæ dogmata contaminavit, tanquam illorum scientia malum hujus ingenium repellat; quemadmodum bene olentes et floridæ rosæ manum respuunt corum qui eas ante tempus flaccescere faciunt. Talem virum venerandi præsentis Ecclesiæ paſtores recentem divinorum dogmatum doctorem sibi ipsis præfecerunt, et cæcum cæci vise ducen secuti sunt. Porro non simplici quadam aut quali cunque ratione, sed acri studio et maxima intentione animi fabulis istis ad firmandam suam opinienem uti videtur, et de vulturum atque scarabæcorum more, sana et bene olentia quæque preterit: vocibus autem et sententiis, errorum morbo laborantibus, gravemque ac fœtidum odorem spinola. stathius. Guilelmus Canterus una voce legit Cæterum dicelantur olim philosophorum conventicula. Deinde quia inter ipsos plerumque levissimis de rebus agitabatur, factum est ut mendicorum et vulgi conventus etiam hoc nomine vocarentur, atque male etiam ipse mage dicte fuerunt. CAPPERONN. De hac fabula vide qua habet Ovidius, Metamorphos., lib. I. CAPPERON».

1391 [A. M. G839, IND. 4] rantibus adhæret. Plurima etiam e veterum dictis pervertere, ipsum non pudet; qua in re vultures el scarabaos ipsos longe superat: cujus quidens dicti evidens hinc nobis argumentum suppetit. Cum enim in Timæo divivis de rebus disserere Plato voluisset, primum supremumque Deum supponit, inferioribus potestatibus suis et deitatibus corum quos pagani colunt dæmonum imperare, ut omnia entia secundum uniuscujusque speciem condant, et ut cœlum, terram, nec non quæcunque inter hæc conimista sunt et consistunt, creaturis 1107 omnibus repleant. Ilæc sunt Platonis verba, ‹ Dii deoram progenies, quorum ego opiles a sparens operum, quæ per me facta sunt, convertite vosmetipsos ex naturæ legibus ad animalium eres tionem, et vim meam, quam ad vos procreandos exserui, imitemini: efficitote el generate anima. lia; et alimenta dantes, nutrite ac augete: cumque consumpta et corrupta fuerint, iterum recipite.» X. Videtis quorumnam sit discipulus Palamas, 1. quæuam amplectatur dogmata, et uude bauscrit, quam adversus Del Ecclesiam evomait turbulentam labem, dum ait oinnia secandum suam speciem entia, totidem esse inferiores et increatas divini tates, quæ tanquam Platonica ideæ Deo creatori sint cartera, et principii pariter expertes; aliam tanien ab ipso naturam habeant, et aliæ aliarum tum increatarum tum creatarum cau æ sint effcotrices (quod Palamas pro suo more Platonis dog gnatibus addidit, ita ut, verbi gratia, vita sil vilæ causa eficiens, sapientia sapientiæ, potentia polentiæ, et sic de cæteris. Quod enim Platoni in mente: non venit ut ipse adderet, hoc Palamas proprio Marte adinvenit, illam videlicet increatarum deitatum multitudinem. Sic in maiīts primas tenere, multo sibi honori esse ducit; ut omnium ¡mproborum evialeatissime sit improbissimus. Nam me gen îlium quidem ullus unquam ausus esi secundam increatam excogitare virtutem, præter unicam illam, que omuia creavit. Licet autem plures in hujusce rei testimonium proferre possem, iis recensendis hic supersedeo; quod brevitati consulain. Plutarchum tanien Chæronensem laudabo. Conscripsit hule Vitam Nums 1108 Ponpilii, qui veteribus Romanis optimas leges condidit, ut Spartanis Lycurgus, Locris Epizephyriis Zaleucus, et Siculis Charondas Catanzus. Porro cum æquissimis aliunde et optimis legibus Romamam illius platis rempublicam a Numa Pompilio stabilitam fuisse narret Plutarchus, tum hæc de ipso refert: «llujus de crigenis statuis leges Pythagore placitis congruunt. Nec enim ille Pythς goras seusilem aut patibilem csse divinitatcm exi. stimabat: sed invisibile, increatum, et intelligibile esse primum hoc omnium rerum principium (arti Variorum nolm. Plato in Timæo, tom. III, pag. 41, edit. Juan. Serran). Capperons. (96, Ita dicti sunt a promontorio Zephyrio, quod crat în Magna Grecia. Vide Strabon. Geographicon, lib. vi, pag. 176. Capperonn. Plutarch. in Numa, pag. 65, edit. 1621, ubi paulo fusius have referuntur. Cappexonn. Nec enim ille [Pythagorus). Hoc videtur esse contra grammaticæ leges, ul éxɛive; referatur að subjectum proximum: non est la reipsa Pythagoras cuusideratur hic ut antiquior e a narratione remotior. CAPPEROUN,

1393 [A. c. 13511 BYZANTIN.E HISTORIE LIB. XXIII. [imp. j. cantatuz. 5] 1394 sebat. llic vero Numa prohibuit Romanos humu. nam aut animalis cujuscunque imaginem Peo attribuere, quod nefas sit augustiora et prestantiora deterioribus assimilare, quodque Deum non aliter quam intellectu attingere possimus.» Audristis quantam adversus unicum et solum Deum reverentiam adhibeant tres simul mirabiles aliena ex religione viri, et quomodo nihil quicquam, præter eum, increatum esse statuant; Pythagoram intelligo. et Nunam Pompilium; tertium vero Plutarchum Chæronensem, qui hæc præclara illorum dogmata landavit. Sed Palamas, cum liberum sese atque immunem a principio, rege, et legibus constituisset, ad majorent cœlesti se potestatem evexit, qua scilicet increata efficeret, quæcunque in cœlo, terra et aquis, entium genera consistunt. O stuporem sectatorum ejus Variorum Difficilis et intricatus mihi visus est locus iste. Pro legi Forsan legendum quod apud Piaton. Apolog. Socrat. signiBical supra celus positum, aut eodem sensu. Alia quoque hujus loci potest interpretatio afferri hunc in modum: at Palainas, cum se principii espertem et mulli imperio subditum lege inusitata constituisset, rebus sub cœlo positis hanc potestatem tribuit, ut increata fieri possint p quecunque in aere, terra, el aquis, entium genera Cunsistunt. CAPPERONN. Sic postea Sed sæpe Græci subintelligunt gù et. Dicunt tās O qualem fortunam! etc. CAPPEBONY. De lamiis duplex occurrit focus in sacrarum Scripturarum versione vulgata. Alter Isa. XXXιν Ibi cubavit lamia. Hebr. m quod vertunt of LXX Symmach. alii striz. Aller est Jerem. Threa.1V: Lamia n.daverunt mammas. Hebr. an quot of LXX, vertunt alii celos, alii serpentes, et sane hoc nomine monstrosura quoddam animal desiguari oinnes fatentur. De iisdem lam is plura narrant profani scriptores. Mubarebus initio libri De curiositute, (male in edi [male in editis XI. Undequaque et multifariam omnino cognovistis, quomodo neque snctorum Patrum dogmata, neque sanas 1109 ethnicorum opiniones, quibus multi e sanctis Patribus nostris consenserunt, sed corruptas potius et perniciosas paganorum sententias sequi decernat. Et sane mirum est, quod ibi quidem intemperantibus ocuiis acutum ceruens, morbida et putrida vulturum more depascatur, in nostrorum vero SS. Patrum scriptis plane cacatiat, cum recte videre neque velit neque possit. Etut mihi quidem videtur, Palamæ idem contingit, quod fabulosæ illi Lamiæ; quam dicunt; quandiu domi manet, carcnteni cculis cæcam vivere: al ubi domo sua exierit, tam acutos et perspicaces habere statim oculos, ut omnia quæ sunt aliorum apprime videat. Sin minus, prodeat quispiam mili dicturus, cur, cum sanctos Patres luculenter et diserte afurmare audiat, operationem in Deo a substantia non distingui, et divinum imprimis audiat Dionysium, qui tum alia multa, que jam retulimus, his de rebus disseruit, tum illud præsertim note. loc est, in fabulis fertur Lamiam domi quidem dormire cæcam, oculis in quodam vusculo reposilis, at foris egressam, suo sibi oculos inserere. et videre. Philostratus de vita Apollonii Tyanæi, lib. iv, cap. 8. inter il est spectra nunierat. Ibi quippe dicit, Menippi cujusdain sponsam fuisse unam empusarum, quas lamias et larvas, seu lemures vulgus esse ducit ad amorem promas esse, et humanas præsertim carnes expetere. Porro cum Apollonius Tyanæus istam Menippi sponsam interrogasset, el acrius instando torsisset, fassam esse merum se spectrumi esse, et Empusam, et Menippi corpore voluisse satiari. Duris Samius, Livycorum lib. 1. narrat Lamiam fuisse mulierem pulchram: cum Jupiter rem cum ea habuisset, a Junone zelotypa adactam ad prolem neca.dam: ex hoc mcrore factam deformnem, aliarum pueros rapuisse et interfecisse eam Junonis ob iram noctes diesque insoumes duxisse, ut co majore esset in luctu; Jovis vero miseratione exemptiles tandem nactam oculos, quos pro libito modo tolleret, modo apponere posset, ab eodem obtindisse ut in quam vellet, se mitaret formam. Testis scholiastes Aristophanis, qui Belt et Libyæ fuisse filiam ait. Alitalia insuper narrant. Vide, si lubel, Diodorum S.culum, lib. xx; Pausaniam in Phocicis, etc. Capperonn, eas

[1. c. 1331] BYZANTINÆ HISTORIE LIB. XXII. [EMP. J. cantacuz. 5) 1375 ‹ sub › emollitivam et castigativam loquendi ratio. nem innuit, et tanquam per velamen abscondita veritatem symbolice subiudicatam fuisse declarat. Sit ita sane. CAPUT III. I. Jam vero volebam equidem: quaecunque it dieta sunt, sigillatim recensere, sermonuni illorum excursiones, subitas illius pugnae mutationes, art. versariorum oppositiones, quæ coram et in os OCcurrebant; quomodo, ceu rabidi canes, ambo simul me solitarium circulatim illi concluserint, ita ut alter meum in pectus impictatis ensem adigere festinaret; alter vestium, quas a tergo gestabam, fimbrias insidiosissime avelleret ac dilaceraret; quomodo etiam uterque totam meam mentein ad se cum lingua diversas in partes vicissim traheret. Verbo dicam erat in animo sigillatim enumerare multos illos, quibus continenter mənabam, sudores, quos absque ulla passione solus vidit oculus divibus, qui arcana cuncta perspicit: 1112 sed nar rationem persequi capitis dolores non sinebant. Unde cum eam ob causam in hoc excusatum me vellem, et præterea ob antiquam illam, quæ mihi cum Cabasila intercesserat, amicitiam, velut ad pompam evulgare nollem, quascunque adversus patria et antiqua Ecclesiae instituta et dogmata blasphemias, imperitiam (nunquam enim dixerim, ob improbitatem) protulisset; valde obstiterunt amici, quominus iustitutam narrationem interrumperem. Hinc ut paululum respirare mihi datum est, et me statim recepi; tum ad primum narrationis vestigium orationem revocavi, iis interim prætermissis, quæcunque minutatim anno proxime elapso subtilius, et magis ad vulgares disputandi regulas, in Antirrheticis nostris edidimus, sive potius quæ Palamæ improbitatem accuratius proscribunt [P. * Isa, xt, I. 11. Primo naque param in medium rursus addux® ea Palamre dogmata, que tunc ad ejus defensionem Cabasilas protulerat, ut sagittariorum more ac scopum tuto collimaremus. Sic autem habent citra yllam iimulationem Palamæ verba et sententiz. Explicans propheta et distinguens, quid sit hic Spiritus Dei: Spiritus, inquit, sapientiæ et intellectus, spiritus consilii et fortitudinis, spiritus scientiæ et pietatis, spiritus timoris Dei': adeo ut hæc omnia sint Dei Spiritus. Videas autem quomodo etiam Gregorius, qui magnum sibi ob theologiam nomen fecit, declaret hos septem spiritus ipsummet sanctum esse Spiritum, ut sermone in Gregoras Acta synodi Palamitice et suam hanc cum Cabasila disputationem descripsit anno Christi 1352, mensibus Julio et Augusto. Libros Antirrheticos, priores quidem, condiderat antequam Cantacuzenus occupato Byzantio rerum potiretur, boc est, ante ann. 1347; posteriores vero pon edidit, nisi anno demum 1353, in ejus Vita dictum est. Itaque hoc loco 40 significat editos a se libros Antirrheticos, non potest esse ANNIS proxime clansus: nisi Antirrheticos iterum priores semel quidem ante ann. 1347, autem ann. 1351 editos ponamus: id quod minus verum puto. Malim igitur interpretari primo vel priore anno, ut intelligatur annus primus susceptæ adversus Palamam disputationis, non anten novissimus, seu proxime elapsus. Sic idem Gregoras, list., lib. xxt, pag. 625 E. vocat eun diem, qui primus fuit, non qui proxime precessit. Vide notas ad cam paginam, ubi et simile aliud exemplum affertur. Boiss.

1399 (^. m. 6859, ind. 4] Fanelaum Pentecosten nobis innuit Iris verbis: Sanctus hic Spiritus prædicatus quidem fuit, etc.» Et paulo post: Et certe unam e saneti Spiritus operationibus, in Evangelio quidem secundum Lucam, Dei digitum vocat Dominus; in Evangelio autem secundum Matthæum Dei Spiritum appellat. Porro quo in spiritu Dominus dixit a se dæmonia ejici, nisi in sancto Spiritu? Ergo e gratiis gratuitis, quas Deus diversimode distribuit, una est Spiritus sanctus. Quod si de una dicitur, de cæteris quoque dici poterit.» Et iterum: ‹ Hæc, inquit, sufficiunt ut persuadeatur, neque creatam esse Spiritus sancti gratiam, et operationem, quæ accipitur et datur iis quos ea donare Deus vo!uerit thic enim est Spiritus sanctus), neque etiam esse Spiritus sancti substantiam. Nemini quippe Deus B. suam largitur substantiamn.» Εt post paura: «Ergo qui divinæ naturæ fulgorem, cujus participes fiunt angeli Deo ininistrantes, et per quem justi fulgebunt sicut sol, neque divinam neque augelic esce substantiam asserit, is Deum inter et angeius quoddam lumen, quod neque Deus sit neque anRelus, nequaquam statuit. Sed magnus Dionysius æternas participationes. principia, et universorum tum rationes tum prædefinitiones, quæ in Deo sunt, quasque angeli pariter ac homines participant, divinam aut angelicain esse substantiam pernegat. Cum vero fulgorem, de quo loquimur, {plurali numero fulgores efferat, ostendit cos divinam non esse substantiam. Hæc enim 1114 nunquam plurali numero effertur. Sed quia eosdem divinos fulgores principii ac finis expertes appellat, increatos esse demonstravit. Et iterum: • Quid igitur? times ne compositio in Dew admittatur, si divium operationes increate sint et dicantur? Mullo magis time, Be Deum in creaturarum numero reponas, dum naturales ejus operationes creatas esse arbitravis. Quid igitur? nonne supremns Triuitatis supposita multa sunt et increata? Quomodo ergo non sunt multi dii, vel quomodo propterea Deus unus compositus non est? Numquid ea etiam supposita unuin et idem esse cum Dei substantia et ab ea plane indistinctum quid, ut et operationem, asseres?» Et iterum: • Nulla unquam nobis persuadebit oratio, ut divini Spiritus operationes, quas prophcta septem suðumatim appellavit, inter creatas res collocemus. Porro divinarum et naturalium Dei operationum una est ipsum judicium, sicut ait Abraham: «Qui judicas omnem terram, non facies judicium '?, Num igitur Dei judicium e rerun crea Gen. xvus, 25. Sic vocant theologi ea externa Dei dona, quæ potius ad cæterorum utilitatem dantur, quam ad emolumentum illius in quem conferuntur; ut dona a iraculorum, linguarum, etc. CAPPEBONN. Videtur hic Palamas in p. gisse in eum errarem, qui abbati Joachino tributus est, et in concilio Lateran. iv. sub Innocent. 111, mini 1215 damnatus: quod nempe tres personlæ divinæ, non tantum inter se, sed et ab eest divina realiter distinguerentur. Ilse suicm caler licæ fidei maxime adversatur. Nam in hoc pratijie stat sanctissimæ Trinitatis mysterium, quad sit omnino natura, et tres persouse realiter dané cle: quæ tamen ab uitica illa natura realiter om distinguantur. CAPPERONS.

[A. c. 1551] BYZANTINE HISTORIE LIB. XXIV. [imp. J. Cantacuz. 3] 1406 pleraque saltem exponentur; quibus congruas etiam subjungens refutationes, non quot et quales magis ad pugnam accommodatas tune opposuimus, cum multis sacrarum Scripturarum oraculis veluti centum fecimus, recensitis etiam omnibus, que sanctorum Ecclesiæ doctorum chorus olim cecinit sed quæcunque obvia solummodo linguæ nostra memoria ex tempore suggesserit: non quod arguγάρ; inentis, quibus oppugnemus adversarios, eareamus (quod quidem dicere nonnullus, opinor, adversaΤῶν riorum nostrorum semper audebit), qui enim istud feri posset? cum ingentem argumentorum copiam sepositam habeamus, quantam mihi sanctorun Patrum libri abunde suppeditant. Nam aliorum quidam, dum in disputationis arenam descendant, [P. 701] difficultates alias ex aliis exhauriant aliquando ne cesse est, quia quid præcipuum atque idoneum proferant, minime reperire possunt: me vero e magna difficultate in magnam difficultatem nova quadam et inopinata ratione conjiciunt atm, ut ita loquar, omnis generis, lastæ, arcus, tela, qu ad expugnandos veritatis hostes multa mihi suppeξιν tuut. Jam enim dixerit quispiam, ad maximas me dubitationis 1118 angustias esse redactum, non quidem qualia consecter argumenta, quibus ad dicendum paratus et accinctus abunde videar: sed potius quot et qualia sanctorum Patrum testimonia, quæ plurimum causæ meæ patrocinantur. omittam; ut minimam eorum partem, quæ adversariorum imbecillitati demonstrandæ par sit, seligam: et sic breviter hac tola, quam suscepi, disputatione defungar. BYZANTINÆ HISTORIA LIBER VICESIMUS QUARTUS. Gregoras cum Cabasila et anonymo thcologo disputare pergit. CAPUT PRIMUM. 1119 1. Quod saepe mili supra facere contigit, ut ob rerum dicendarum multitudinem pauca solummodo delibarem, quantum nempe ad comparandam veritati, cujus defendenda oficio defungcbar, victoriam sufficeret; idem me hoc etiam in loco facere non pigebit. Nam quid hic armatura universa opus est ant bellico studio, ubi jam certaminis tempus

(A. M. 6839, IND 4] [P. {imp. 3. cantatuz. 5] effluxit, ejusque suscitabulum prorsus castinctum & est, neque modo quidquam esse potest eorum, quæ tine nobis obsistebant et igne: irascentis suimi greendebant? Aliunde vero pleraque supra, quair t.gr ut opinor satis erat, commemoravimus. Unde milii superflua et supervacanea res videtur, 1120 neque saus procul ab inutili remota, de iisdeın eadem semper verba versare, et aliorum aures obLundere. Nec enim, ut illi tunc multa ceca el s'erilia clutierunt, quae omnia in casdem ineptias veluti præcipitant, ita milii quoque bac in pugna multorum suxilio opus fuerit. Sed quemadmodunt certaminis illius tempore ipsos in suum præcipi tium paucis detrusi, et sic eo defunctus sum; isa nuuc longe potiori ratione, cum disputationis æslus deferbuerit, panciora quam pro illius temporis necessitate proferre mihi licebit: nec ullus omnium dicere merito poterit, me anımi studio ac vulnutate non satis promptum fuisse, licet iis qui ista legit, reipsa persuasero ut haec eviolenter perspiciant. Et certe stultum valde fuerit, eodem semper mo:lo cadem repetere, quæ prius a nobis dicta in prompte est quibuslitet conspi ere. Quantumn enim meresse est, ut illi adversarii dicta sua indesinenter varicnt, ob eorum quæ proferunt infirmitatem; tantum necesse habemus ob dictoruni nostrorum firuitatem et robur, catera silentio pretermiuere; eo fere modo, quo testibus nullis indigent ii, qui quæ agunt luce et palam fulgente sole faciunt; quandoquidem ipsa per se res ultro, ut ita dicam, veritati testimonium perhilent: contra vero qui in tenebris et profundæ noctis caligine studii sui fundamenta præcipitanter jaciunt, ii recte conspicere desinat suppositum operis sui fulcimentum. 1121 II. Et primo quidemi de septem spiritibus, quus propheta super Denimum nostrum Salvatorem Christum requieturos esse aflirmavit, nobis est disserendum; quoniam amicorum nostrorum optimous ille Cabasilas primum hoc veluti Armum ilJus di-sertationis propugnaculum nobis objecerat. Hos itaque septem omnes omnino increatos et sanetos esse spiritus Palamas ejusque gregales decreverunt. Statim igitur possemus nulla prorsus alia re ad persuadelos auditores indigere, si prima aggressione ipsa hæc nostri Salvatoris in medium proferremus verba, que apostolis dixit Euntes, inquit, docete omnes gentes, baptizantes eos in nomine Patris et Filii et Spiritus sancti *.» Plurali numero spiritus efferre hic non permisit alioqui, quomodo divinæ naturæ saria tecla servaretur persarum Trinitas, si non unus, at plures essent Spiritus? Sed quia jamdiu obtinuit, uk summam breviloquentiam veluti proprio sili jure Lacones ut plurimum vindicarent, litteratiores autem pluribus boc in loco testimoniis opus ha beat, quibus adversarii accuratius refellantur; age um, nos etiam amicorum qui nos audiunt deMatth. xxvi, 19, 20. non possunt, neque unde încipiat, neque ali

1427 (A. M. 6859, IND. 4| quod assumptum in calos corpus inde descendat, sed quia ipse panis et vinum in corpus et sangui nem Christi convertuntur. Si autem quæras, quo modo hæc fiant, satis tibi sit audire, per sanctum Spiritum hæc fieri. › XII. Audițis, quomodo magnuin Ecclesiæ luminare non operationem substantia vacuam et a divina substantia distinctam, sed ipsam divinam sancti Spiritus substantiam, neque salutaris illius corporis figuram, sed ipsum illud corpus nec ɔb illo aliud esse. panem eucharisticum asserat. Porro, quod majus est, non simpliciter neque in transcursu paucis hæc verbis protulit: sed solidum atque integrum libri quarti caput magno studio hanc in rem elaboravit, et valde prolixas demonstrationes, tum ex naturalium reruin penu, tum sacris e Scripturis deprompsit. Tunc enim Ecclesia gravi bello velut marina tempestate jacta. batur, ct valde intumescebat illorum moles Quctuum, quos vehementissime concitabant Iconomachi, tum de predictis, tum de Thabarico lumine, disceptantes. Iline erroris occasionibus, quas impie confinxerant, captatis, hæreseos iconomachica tumukum excitabant, et domini Jesu incarnationem calumniabantur, ut supra exposuimus, ubi nec nos piguit prolixiorem hac de re sermonem instituere. Tunc certe magistratus 1138 omnes, et cæteras imperii dignitates, hujus, quæ velut morbus cunctos infecerat, hæreseos ministri distribuebant, et certatim omnes maxima contentione ad similem currebant improbitatem; quin et illius statis homines, ob vitæ delicias et luxum, eo fere p inclinabant animum, ut sanctionibus imperatoriis aduiarentur. Supererant paucissimi, quorum generosus ac liberior animus, itemque ardentissimus in corde ignis, contra inimicum illum ignem fortiter decertabant; et hoc in bello sapientis hujusce viri sancti Joannis Damasceni sermonibus pro sua quisque facultate, alii verbo, alii opere, utroque alii, opitulabantur. Horum unus fuit Theodorus Graptus, qui multam tum scriptis in sermonibus sapientiam, tum ad perferendas liostium illorum plagas corporis patientiam demonstravit. Unde firma et inconcussa, quæ e mɔjoribus accepimus, dogmata servavit, et grassantem ubique malitiam compescuit. Porro magnus hic doctor scripsit plures et Dei Ecclesia reliquit libros, qui uberem sapientiam cum scientia conjunctam et pietateni augusto splendore festam continent; ex quibus nonnulli quidem maximum et necessarium ad superiorem controversiam adjumentum nobis attulerunt: attamen perlibenti animo, nec sine quadam voluptate, rursus ex ipsius libris, ccu sacro ex armamentario, nunc opportunam að pre sentis disputationis necessitatem gladium educam. Ibi quippe statim proponit verba, quæ velat das sicum canentia proferebant Iconomachorum hæreseos antistites. Sunt autem hujusmodi XIII. «Christus, inquiunt, cum sua14 Variorum nolæ. Lib. xix, cap. 3 et 1. CAPPERONN. Vide lib. xis, cap. 3 et 4. CAPTERONS,

[A. c. 1351} HISTORIE LIB. XXIV. [IMP. J. GANTACnz. 51 1430 pranovisset mortem, Sanctis discipulis et aposto. lis suis, per id quod valde concupivit, figuram sui corporis tradere voluit, ut, accedente mystica sacerdotis benedictione, velut proprie ac vere corpus ipsius accipiamus.» Deinde illorum verborum refutationem ita suljungit hic doctor: «Nos autem, inquit, neque imaginem neque figuram illius corporis hæc sacra Eucharistiæ mysteria esse dicimus, quanquam symbolice conficiantur; sed ipsum Christi corpus deificatum. Hoc et suis discipulis tradebat: Accipite, manducate corpus neum, dicens, non mei corporis imaginem. Ut enim ipse sibi per Spiritum sanctum carnem ex Virgine produxit; aut, si exemplo a nobis tito istud explicari oporteat, sicut panis et vinumı et aqua naturaliter in corpus et sanguinem comedentis et bibentis transmutantur, nec dicemus unquam aliud a priori diversum corpus fieri; ita hæc etiam Eucharistiæ symbola, sacerdotis invocatione et sancti Spiritus adventu, în corpus et sanguinem Christi supernaturaliter transmutantur. › Ecce hic quoque magnus doctor eadem profert, quæ protulit olim sanctus ille Pater Joannes Dainascenus, et quidem multo magis quam Palamas eadem cum ineptissimis illis leonomachis proferat. Hos enim hic etiam in similis malitiæ collatione superat, si quis ea secum invicem collata couspiciat, quæ possent ambobus exprobrari. Nec sane immerito. Nam divina catholicæ fidei dogmata, cum sanctorum Patrum regulis apprime 1140 congruant, quem inter se semel effecerunt aut cum similibus aliis servant concentum, hunc dissolvere nequaquain possunt: malum autem, cum nullis regulis accommodatum sit, nullis consonat; et iis, quorum concentu, paulo ante gaudebat, semper et absurde mala sese habuerunt. sed ei, quod ex natura sua bonum est repugnat, ut imo secum etiam peræque pugnat. Adco insane Variorum Allulunt, opinor, ad Christi verba, Luce cap. xu, v. Desiderio desiderari hoc Pascha manducare vobiscum antequam patiar. Capperonn. Velnt propric ac vere corpus ipsius accipiamus. Notanda sunt hæc verba, quibus Iconomachi reaJein Christi præsentiam in Eucharistia videntur admisisse, aut sibi ipsis contradixisse; quod eis exprobrat Nicephorus patriarcha Constantinopolitanus, Antirrhelica 11, apu«quem tamen (ubi Icononachorun verba refert) deest vocula quae hic emollitiva videri possit, Vide clarissimum auctorem Perperuitutis fidei circa Eucharist. tom. 1, lib. vul, cap. CAPPERONN. Locus hic Theodoro Grapto attributus javet iu fragmento ejus operum apud Combefisium libro XIV. Verum operæ pretium est ut ea vobis afferam, quæ sanctus Gregorius, Nyssenorum episcopus, olim protulit, ut multis e locis et undecunque bonuin sui semper esse simile cognoscatis. Panis, inquit, hucusque communis est panis cum autem eucharistico mysterio fuerit consecra tus, Christi corpus dicitur et elicitur.» Certe multo intempestivoque otio abundarent, qui supra nola. cui titulus: Manipulus originum Constantinopolitanarum. Idem locus reperitur ad verbum in Nicephoro patriarcha Constantinopolitano (Tarasii suecessure) Antirrhetico II, apud Allatium lib. 111 De perpel. consens. cap. 15, ubi plenior describitur atque hinc etiam possit confirmari, Nicephorum patriarcham auctorem esse illorum operni quæ sub Theodori Grapti nomine circumiferuntur. Capperonn. Locus hic ad verbum non legitur, cap. 37 Orationis catechetice, ubi de Eucharistiæ mysterio agit s. Gregorius: sed in eundem sensum ib dem plurima edisserit sanctus doctor, An vero alium Saneti Gregorii librum hic citaverit Gregoras, ut megara non ausim, ita nec affirmare” vellem. CAPPERONN.

dicus minime contenti adhuc plura quærerent, boni ac pejoris delectus baberetur. Ipsi enim videtis, ut nullo negotio atque, ut ita loquar, sponte ac ultro erumpan! undequaque nefanda hominis istius festa, et impia mysteria retegantur. Omnium hærescon Palamam reum evidenter peregimus; demonstravimus omnes hæreticos ab ipso ubique superari; cunctas ab codem connecti simul hæreses, ut divinæ incarnationis mysterium evertat, quemadmodum sæpe supra et nostris in Antirrheticis multa antea ostendimus. Horum autem omuium fons atque causa malorum est ignorantia et arrogans de se concepta opinio, quibus nullum omnino inveniri potest remedium; neque ars ulla est, quæ qualibet ratione possit hæc sanare. Alioqui artem hujusmodi nosset ipse l'alamas, qui a sacris et sapientibus Ecclesiæ doctoribus audiit, 1141 in simplici atque incorporea et omnium maxime in divina illa, quæ omnem intellectum superat, natura, nullum essentiæ et operationis esse discrimen, nec eas inter se tantopere diferre, ut essentia quidem ab nulla creatura possit ullo modo participari, et cœlestibus locis quo.iain modo circumscripta sit. Operatio autem, seu elicacia per se minime subsistens, ad res terrenas descendat, libenter et hilare carnem gestet, ipsa jucreata et inconṣumpta manens conservet humanitatem, cum qua insuper sibi propriam increati conditiouem communicet, quod in divinam subHumliam convenire Palamas iufciatur. Caro enim, inquit, prius absumeretur, quam divinæ fieret substantia particeps.» Cum itaque saucla Virgo diviuæ substantiæ igne combusta aut consumpia pou fuerit, colligitur secundum cjus opinionem, divinam Verbi substantiam ex ipsa beata Virgine non fuisse incarnatam, sed operationem wu ellicaciam quandam duntaxat, increatam quidem, sed per se minime subsistentem, quæ inferiorem seu remissum ignem nec omnino combustivum possidebat. Nunquam enim ullum e sanctis Patribus, sanctum præsertim Adranasium, audiit Manichæis clamantem: Dicite, auctores novi secundum vos Evangelii, undenam vobis prædicatum est, carnem increatam esse dicendam, ita ut aut deitatem verbi in carnam dilapsam et mutatam fuisse comminiscamini, aut œconomiam passionis, mortis et resurrectionis, neram appareutiam et plantasiant existimetis? Sola enim saucta deitatis Trinitas est increata et meteria, 1142 immutabilis et iuvariabilis. › Et post pauca: Nam quod increatum est, natura sua increatum dicitur, nec accessionem vel diminutionem admittit.» Et iterum ‹ Quis enim, increatum si audiat Domini corpus, Variorum nola. Manichæis clamantem, seu potius Apolinaristis; ut patet oratione S. Athanasii de incarnatione Christi, ubi in Apollinaristas totus invelitur. Et certe oratio illa inscribitur et postea dicit S. Athanasius, Apollinaristas xazi Μan chæorum sententiam amplecti. Capperonn. Alludit Gregoras ad soleumes Lvangeliorus titulos xã¾. CAPPERONN. Nempe oratione de sauctissima Delpara: sed spurium esse bune sermonem nemo jam eraciurow

[A M. 6:59, IND. 引 ira excanduerunt; ct veluti quodam furore perciti e duobus alterum necessario consequi asserebant Vel enim, inquiebant, sancti sunt, et sic ista nor diserant; vel ista dixcrunt, ac proinde sancti non sunt. Absi: enim, ut dicamus unquam, non esse dubio procul increata, tum illa sancti Spiritus duna, quæ Deus varie distribuit, tum tias et operationes, quas ab omni ævo creaturis largitur. Nam si creatas res dari etiam a Deo teremur, quid egregii præter cætera et eximii vina majestas haberet? lloc enim facere semper ipsi homines possunt; nempe quibuslibet dare quotquot temporaria et quæcunque cresta quispiam voluerit. Deus itaque, cum sit increatus, par est ut increa sa largiatur. Si quis autem aliter loqui volit, hunc omni prorsus ratione rejicimus, licet cœlestis to nitruuni clamor audiatur, licet omnia quoque ele mienta fiant vocalia et isthæc proferant. › II. Cum vero me accingerem ad afferendos sanetorum Patrum libros, illi ne tantillum quidem sustinuere: sed statim surrexerunt, valde me irridentes, et hæc inter alia pluriına mihi dixerunt: Nae tu, inquiebant, imprudenter et insipienter adversus tenet ipsum agis, quod sanctionitus imperatortis obsistas; cum liceret (si paulo remissior esses) longe majorem quam antea imperatorum, imperatricum, et omnium quicunque vel senatorii sunt ordinis, vel aliqua dignitate alia et honore fulgent, benevolentiam consequi. Cæterum (aiebant) sermonis nostri sumnia illa sit: si ita obstinatus perinanseris, multorum quidem bonorum jacturam facies, nulla vero tristia malaque habebis. Adde, quod sermones tuos omnes, qui per festumi sanctorum dies in ecclesia leguntur, 1145 jubente imperatore, inimicus et infestus ignis brevi absumet; tu vero post obitum tuum extra urbem insepultus aliquo projicieris. › II. Illorum ego sermonem excipiens, ‹ llæc, inquam, Diocletiano ejusque temporibus verba congruunt Et certe cum maxima mili bona gratificantes offeratis, nolite minarum obtenia gratiam istam confundere. Nain dum pollicemini fore at martyrum mihi coronas impertiatis, res optimas pessimis, ut videtur, nominibus confunditis. Et vus quidem ca minitamini, quæ sunt peues imperato rem: ego autem (quæ juvante Deo constanter servare penes me est) certabo et usque ad mortem stabo, nemini mancipatam mentem conservans. Nam pietatis exercenda summa est necessitas, nulla autem vivendi: pro pietate quoque mori necesse est, non item sepeliri.» Interim illi abierunt. IV. Ut autem arctins iterum custodirer, foribus admoventur seræ, pessuli obduntur, et custodes {:ioribus acerbiores apponuntur. Maxime tamcn optarem, ut alteram partem eorum comminationis congruo derisu prosequi coram ipsis mihi licuisse:, et ibi fuculentius ostendere, quanta fuerit vesanosum hominum amentia et stoliditas. Illi autem, ut Ki

descendit, donec Babylonem ad Delta, quod dici 1 ir, sitam veniat, lude in novem ostia divisms in viare Ægyptium influit, quorum ostiorum alia aliter roaiuntur, ostium vero occidentem atque zephyrum ventum versus Heracleoticum appellatur. Ad hoc igitur panlulum meridiem versus Alexandria sita est, celeberrim • atque magnificentissima urbs. Quam cum vidissem, quanum licebat et aspectit rerum visu digniorum, ut nobis consentaneum erat, ollectatus 1146′ essem, inde abii post Orionis et Canicule ortum, ut viderem celebratas illas pyramides atque Thebas hecatompylas, quæ dicuntur, si forte ea urbs in Ægypto exstare!; præterea valde cupiebai sacros Ægyptiorum scribas converire, quos, ut scis, magnæ sapientiæ nobiscum Pedales esse veteres libri tradiderunt. Sed hære erant utique mera vigilantium somnia, nominibus solis nobis servata, quæ vitam semper pervagantnr et desideria per aures animis pusillis injecta excitant atque alunt. X. Medlio vere autumno profectus sum ad visendos Pal:estin:e locos urbesque pedibus Salvatoris calcalas. Ibi cum, quantum feri potuit, animi ammori satisfecissem, abii post brumam. Atque jam dextra et orientem versus montibus Felicis Arabiæ relictis urbes petii mediterraneas Calesyris, ubi cum complura fecissem itinera, Damaseum perveni, quæ ejus regionis urbes quum aliis rebus longe superat, tum hominum frequentia es fororum æquitate ac publicorum institutorum præclara descriptione, incolarum præterea intelligentia quadam profunda et ad optima quæque egregie comparata, it, ut non multuın absit quin æquiparet maguam illam Alexandrinorum urbeın. Nam si non ob aliud, vel propter hoc unum, quod religio ibi majorem libertatem assecula est, pie reticere licet, si quid minus quam illa habeat: superat autem Blum jam speciosiore formæ suæ atque habitus amplitudine. Armis enim studiisque rei militaris et imperii administratione atque ædilitiorum muneruin.a:que judiciorum descriptione Alexandriam superiorem esse facile quis dederit; prudentia vero et doctrina reliqua magis quam Alexandrinos Grecis appropinquare, sinceriore præterea religiositate Damascuin superiorem esse Alexandria omines concesserint. Hasce ob causas ego per tres integros amos ibi atquc in urbibus circumjacentibus conumorari libenter constitui, cum præsertim a ellis externis et ejusmodi turbis illa terra securitatem præberet. X1. Deinde ad maritimas urbes Fhœniciæ perveni, in quarum cognitione cum totum annum consumpsissem, Antiochiam abii, urbem maximam Syriæ, quam condidit Antiochus, Alius Selenci, qui post Alexandrum non solum Syriæ imperitavit, sed etiam Babyloni a Semiramide conditæ, præterea

BYZANTINE HISTORIE LIB. XXIV. Assyriis Persis, Medis terrisque ultra Susa el Eet Lana jacentibus. Ilanc urben quum antiquis salutare Evangelium primam ab ipsis apostolis accepisse audivissem, betissimo adbuc in:licta animorum fervidiore pictate accensorum cognosi. Quare ob hanc ipsam rem magis urbem adural::s sum quam ob alia commoda et ornamenta, quæ ci suppetant. Cultu enim peregrino undequaque promiscue gliscente omnibusque locis exstante (cum cnim Arabum imperium inde ab Ægypto aut potius a Cyrene et Pentapoli ae regionibus etiam remotioribus usque Antiochiam et ultra pertineat, asa venit at Arabica religionis vestigia abique in illa terra occurrant), ubi Autiochenses, qui quidem – pic ac recte de religione sentirent, pro patriis pic 986] @ talis dogmatis fortiter resistentes videbam, etiamsi mortem perpessuri essent, in summa cam rem admiratione habebam atque ad veterem memoriam talem sentiendi rationem statim referebam. XII. Cæterum paulo post cum me dedissem in viam, usque Issam profectus sum, ubi convalles Cilicia cum Tauri montibus a natura fere ipsa conjunctas esse dixeris. Tam breve enim spatium interest inter mare et montes illos, nt portæ a veteribus et Issicæ et Syriacæ cognominarentur. Urbs ibi sita est antiquior Antiochia, cum plurimis ca-. teris Alexandria appellata. Eam cuim Alexander excitavit quasi primum tropaum victoriæ quain ibi de Dario Persa primum reportavit, qui ex Babylonia locisque etiam superioribus ianumiera bilem equitatum adduxerat omniaque Asiæ arma ad se contraxerat. Cum enim autequam Alexander transgrederetur, angustiarum, de quibus diximus, transitus multitudine illius excrcitus intercludere properaret, sibi potius quam Alexandro perniciem sese machiuari non intellexit. Nam cum innume rabiles copias secum duceret atque aciem in locis planis atque patentibus instruere deberet, entu præsertim feminas atque liberos el totam regiam domum ex patrio quodam more secum haberet, ipse contraria prorsus fecit. Ita factum est, u.i cum equitum ingens turba concitato impetu in hostes se inferens, in angustiis nec facile progredi nec se recipere neque se convertere aut contrabere aut coleres circumactiones atque excursus facere posset, ipst inter se inspediti se contererent et iu semet ipsos incurrerent malo usi consilio. Sed hæc hactenus. PATROL GR. CXLYHI

INDEX RERUM, NOMINUM ET VERBORUM TAM IN NICEPHORI HISTORIA QUAM IN ANNOTATIONIBUS MAXIME MEMORABILIUM. (Revocatur Lector ad numeros grandiores textui insertos.) Abasgi, 36. not. Abii, 31. Abraham, 1114. Absolutionis syngrapha. 108. "Abusang, adjective, 475 not. Academia, 326, 334, 344, 471, 176, 897. Acarnania, 658. Acarnanes, 110. Acarnanum metropolis, 551. Obsidetur Androuico juniore, ibid. Acclamationes, 896, 611. Achaia, 128, 250, 251. Achaia et Peloponnesi principis uxor vidua, 546. Achæi, 714. Achelous, 110. Achilles, 958. Doloris impatiens, 491. Achris, 3. Patria Justiniani, 27 not. Acindynus, 906. Acroceraunia, 110. Acronycha lux, 619. Acropolita. Vide not. ad pagg. 13, 13, 55, 62, 83, 8, 87. Acta apostolorum, 930. Actuarius medicus, 568 not. Adamus, 367. Γide Monasterium. Adonis, 285. Adrianopolis, 315, 430, 516, 797, 798. Vide Orestias. Adrianus imp., 824. Æge, 194, 195. Egæum mare, 37, 311. Ejus fauces, 766. Insula, 98, 283. 523, 534, 597, 797. Littus, 626. Egyptus, 323, 348. Primum sapientiæ domicilium, 826. Egypti imperium divisum, et princeps, 592. Migratio Israelitarum ex Egypto, 369. Ægyptiorum Arabum imperium latissime patens, 102, 106. Ægyptii, effeminati et imbelles, militibus e Scythia ascitis, Africam et Libyam domant Gallos Phenicia et Syria exterminant, 101. Agyptiis mercatoribus navigatio per Bosporum tenero concessa, 101. Egyptii circulatores Constantin‹ polin veninut, 548. Mira spectacula ab iis exhibita, 349, 349, 330. Ex artes, ut quæstuose, ita etiam exitiosa artifici bas Byzantio egressi Europam pervagantur: Gades usque penetrant, 350). Ægypti et Arabia sultanus. F.de Sultanus. Anus, maritimum oppidulum, 100, 101. Eolia, 214. Aquinoctium verum et proprie dictum, 365, 366, ICH. Tempore mortis Christi, 366. Aer, 930. Erarii penuria, 834. Eschylus in Prometh., 383. Esopi Phrygii dictum, 813. Fəbula de Inpo et agno, Estas media, pro vere exeunte, 728 not. Etherea Palatu ædicula, 616. Ætolica res, 538, 541. Africa ab Egyptiis domita, 102. Aganiemuon, 725. Agarcui Asian populantes, 301. Agathangelus Gregoram iu monasterio detentum, iastante festo Conceptionis SS. Matris Dei, morte clam invisit, 1146. Lamentationes mutuæ de rebus Ecclesian et imperii ob impietatem Palamiticam profligatis, 1146 a. Peregrinationes suas narrat Agath ngelus, 1146 c. Aghias, 27, 431, in not. Agesilans Spartanus, 124. Fugiens, 486. Alani, 422. Vide Mamagela. Alemani, qui et Galaue orcidal, 277. Alemannus (Nicolaus). 26. 27, in nol. Alexander Magnus, 810, 401, 494, 519, 701, 807, 818. Alexandri M. diadema, 319, Alexander, Mysorum seu Bulgarorum rex, príncipulum adeptus, Romanos fines vastat: urbes amaxas reripii, 458. Pacem pelit ab Andronicu juniore: von Impetrol, 484. Viribus superior, rum Homanis roufligit, ibid. Em fundit fugatque, 487. Misericordis motus, pacem vieta ultro concedit imperatorem, benigna admonitione tasti gatum, dimittit, 488 Sociura se adjungit Byzantiıs contri Cantacuzenum, 708. Vide 596, 616. Alexandri Mysorum principis Alio uxor deter Andronici juntoris Bilia, 516. Alexandria Egypt, 102, 216, 592, 1146 d. Alexandrinus patriarcha. Vide Athanasius, Alexius. Vide Angelus, Apocaucus, Cominenus, Lascaris, Palæologus, l'hilanthropenus. Strategopulus Allage, loci nomen, 150 et ibid. not. Allaius (Leo). Vide not. ad pagr. 26. 46, 13, 61, 177, 128, 129, 168, 171, 180, 265, 379, 620, 7×6, 850. Tempres confundit, 520 not. Allatii indignatio in recratiorum Græcorum poesin, 309 not. Allatii Euchologium, 1115 noi, Allusio ad nomen Palame, 1101 et nol. Almansurus (Nuraddimus), 101 el not. Almugavari, 220 et ibid not. Alpes, 102, 210, 286. Superalm ab Annibale, 91. Amagabari. Vide Almogavari. Amazones, 54. 'Aµribe:v, 576 in not, 'Aµoupréxic, Amorəbəkin, Amourabsqnin, etc., 15., 708 in not. Amos, 1125. Amphipolis, 437, 626. Amurius Satrapa Meloeum Azatinæ flium vincit, 197. Amurii liberi a Sangario ad Paphlagoniam dominantur, Amarins, Lydiæ, et lonie princeps, reliquis Satrapès potentior: maris imperio pofitus, 597. CantacureM) AMcus fidelissimus, ibid. Fum defensurus mɔguam elmen apparat eodem inbente domi remanet, 398. Nexia bieme Hellespontum trajicit, illum quæsiturus: Irewa imperatricem uon adit, ne dolorem conspectu sagPA. 648. Acre et vehemens amici desiderium verhis decani mira in homine harbaro humanitas, 619. Litri prina kan tribenda, Cantacuzeno an Amurio, 630. De amies solare tus, oblata ab Irene cibaria el vestimenta repuulizi, 65 Eamdem in summas angustias adductain consolator, bil Hieme exercitum infestante, domain realit, 151 Thess+ Janicam ri expugnaniam rens 1, 676. Cautăruzesum re prehendit, 677. Byzantis pecunim armpit: in Lusa irajicit, brevi rediturus, 191. Latina classis ad Son appulsa eum detinet, 70%. Idem in Thraciam redu Byzantium usque progreditur cum Cantacuzeno: uzins aspects obstupescit, 726. Com enpois mare transmisvirus, Smyrnæam Latinorum arcem it expugnatum: mesnih tela occisus cadit, 834. Vide 661, 666, 673, Amurii milites alsı d'mum redeunt, alii Cantacuzenum sequantur, 667. Anacharsidis apophthezin³, 613. Anagnosta (Joannes), H10 not. ei mat., el onl Anathematizati ab episcopis Canitarizeniani, *32. Anathematismi in Palamata p onuntiati a Joanne pa triarcha debent valere, 9:3.

Anaxagoras, 555. Anchialus, 487. Andreas (S.) Vide Monasterium. Andronicus imp. tis qui Senior dictus est) receptam ex Latinis Urbem bimulus ingreditur, 87. Uxorem ducit Annam (Hungaram), 167. Imperii insignibus ornatur; jusjurandum prastat et accipit: ejus nomen edicus sub scriptum, 109. Trailes instaurat, 142. Patris cadaver sine honore sepeliendum curat, 153. Patri succedit: imperij initia turbulents, 158. Equitas, 162 Vidnus uxorem pelit ab Hispanorum rege: Irene el datur, idque inconsulto Papa, 167. Paterul sceleris vindictam timet: Jascarem cæcum invisit: in Orientem abit, 173. Quinam ei aucto res fuerint, ne sumptum faceret in classem, 174. Constan tinum Porphyrogenitum fratrem suspectum habet; quas nɔm ob causas, 187. In Asiam transit: Porphyrogénitum in carcerem conjicit; item ejus amicos, 190. Romanis diffisus, ad auxilia externa se convertit; quanto rei Roizuri damno, 205. Athanasium in sedem patriarchałem restituendum censet, 215. Plurimi refragantur: quidam obtemperant, 216. Illum Chrysostomo æquiparat, 216. Uxores duas babuit, liberos sex, 231. Uxoris Irenes peti tioni refragatur, ibid. Lenis et miti ingenio, 257. Christo politanas angustias munit: milites conscribi curat, Cata Tanis opponendos, 246. Mercenarios milites peregre accire statuit: a Crale genero auxilium pelit, 263. Accipit ab eo el a latínis, 263, 268 Triremibus obstructo Hellesponto, cavel ne auxilia Barbaris ex Asia submittantur, ibid. Mavult vetera ædilieia instaurare quam nova exstruere ejus modestia laudata, 273. Templa ab eo restituta opera alla publica, 274. Andronicum nepotem cæteris omnibus præfert: apud se educat, 283. De Manuelis occisi noite maret gravissime, 286. Nepotem judicio publico reum agere constituit, 502. Ejus cum Metochita de ea re deliberatio, 503. Pontifices convocat; nepotem arcessit: paternis verbis objurgat: jusjuranduin dat et accipit, 312. Indignantis exclamatio: anxietas: delibe ratio de nepote comprehendendo, 315 Legatos ad eum mittit, 520. Com ipso pariscitur, 321. Aula studiis bona runi artium Boret, 327. Imperatoris sapientia; eloquen tia, 328. Renevolentia erga Gregorain, 339. Consulto I'salterio pacem spectat, 358. Colloquitur cunt nepole; reconciliatur, 359. Consilium Gregora de die Paschali constituendo probat: rem aggredi metuit, 572. Equo dejicitur, 373. De nepolis consiliis per transfugam cer tior factus, 393. Urbis aditu ei interdicit: multa crimina objicit, ibid. Litteris ad Cralem et ad Demetrium despo tam scriptis, copias cogi et urbes præsidiis firmari jubet ab ipso Alio Theodoro Marchione proditur, 394. Suorum perdidia irritatus, aninom patriarchæ Isaiæ explorare staluit; item aliorum pontificum, 30%, 402. Oratione coram vis habita, rationem affert cur inperium non abdi cel; nepotem notat; pœuis ecclesiasticis coercendum renset, 405. Ac rbe conqueritur de patriarcha, qui nepoti Sveal, 405. Beli pertesus, inita cum Bulgaro societate, animum erigit, 411. Victo ad Mauropolamum exercitu ($15.) népole exorari non potest, 418. Bis præ monitus, cavendum censet, 420. Valde auxius; nepotis adventu cognito, ad imaginem Deiparæ confugit, 4×2. Nepost supplicat miserabiliter: ab eo benigne traciatur, 42%. Sula imperit insignia retinet: annuus reditus ei assignatus, 428 Ciroque oculo captus, omnibus ludibrio est, 451. Synadeno instante habitum et nomen invitus mutat, 441. Dictus Antonius Monachus, $42, 444. 416. Suan sortem deflet: in patriarcham invebitur, 443. Ad ejos interrogata nibil respondet, 444. De ejus nomine in ecclesia commemorando quid patriarcha decreverit, 442, 416. Synadeni minis territus, imperium ejurat: scriptani formulam ut consignaverit, ibid. Pota aqua frigida, subito morbo corripitur: peccata precibus et lacrymis expiat sacris mysteriis destitutus, Deiparæ imaginem ori suo admiuril: exspiral, 162. Ostenta, quæ ejus obitum præ cesserunt, 4GD. Corpus ejus quonam perlatum: justa de more persoluta, 463. Ætas, formna, mores, 472. In summa inopia liberalitas, duobus exemplis, declarata, 475. Æs alienum post ejus mortem repertum, 174. Anni vita, imperi, monachatus, 113, 472 not, Clementia, 201. Amor erga nepotem, 232. Invectiva in historicos maledicos et mondaces, J. Statuam Michaelis Archstrategi dejectam restituit, 292, Partem Thessalicí principatus acquisivit, 274 Muitarum urbium at in Europa et in Asia conditor, 469. Byzantii instaurator, ìbill. Andronici Seuioris uxor prima, ex llungaris oriunda. Fide Anna. Andronicus Junior uxorem accipit Irenen Alemannum, 277. Avo dilectus: apud ipsam educatus, 283. Mores, consilii, ambitio. 284. Meretricem amat: rizali instars struit: Mauue fiater pro risalt ovendita e, 283, Andicar eus Cathari nothi apud asum gratia offenditur, 291 Tras rum causa justior, 295 Defecti nem meditatur: consu's fat cum Syrgianne, 298. Armatus armatos secum addu cit, causain apud avum dicturus: ab avo objurgatur ju-jurandum dat et acccipit, 513. Pro conjuratis. prodi los se querentibus intercedit apud logothetam; gravi ter increpatur: 313. Redit ad priora consilia, 313: Fu git, 315. Legati ad eum tuissi ab avo, 320. Parla com avo, 521. Chim Cantacuzeno conjunctissimus, 351. Prope urbem castra pouit, andita Syrgiannis excursione terit tus fugit, 353. Synadenum Syrgianni opponit; despo Iam edictis terrel: rumores "pargit de avi nece; despo tam captivum corpore suo protegit, 356. Pacis cupidus, cum maire deliberat, 359. Colloquitar et reconciliatur cum avo, 359. Curonatur, 373. Mortua Irene Alemanna, Aunan Logobardani uxorem ducit, 383. Com Tureis man fragis in Chersoneso pugnans vulneratur, 381. Ejus f. etio Seniorem tollere e medio statuit, 590. Junier Seniort insaliatur: pecuniami per vim a purl.cants aufert: Tara ciæ urbes sibi mancipat: Byzantium multis comitantibus proficiscitur; quo prætextu, 392. Excluditut: variorum criminum accusatur ab avo: in quibus amica Crafane pudicitia attentata, 394. Vinnium animi in eum propen siores, 393. Magnilleis promissis multus sibi devincit petit ut sibi liceat Byzantium ingredi; aut ut idʊnei in ternuntii ad se mittantur: mittuntur ex omnibus or.h nibus delecti, 597. Oratione artificiosa se ipsum apud eus commendat: avum insectatur: causam rebellionis probabilem affert: crimina objects diluit: postulata sva exponit, 398. Ejus blanditiis corrupti internuntii Byzatı tium redeuntei apud omnes aperte patrocinantur, 102. Ad urbis meruia accedit: ab ingressu contuineliose are tur, 407. Quidam ex populo operam ei suam promittent Dovicula consceuss aditus omnes vestigat: re infecial discedit, 40%. Thessalonicensibus clam evocatus, pres lustratorem Byzantio insidiari jubet: Thessalonicom, adversariis dissidentibus, astu occupat: arcem vi expu gnat, 409. Demetrio et a'iis ducibus færde dissipatis, Sere rhas in de ditionem accipit: cæteris Naced: nie urbibus. item adversariorum liberis, uxoribus, et aliis rebus po titur, 410. Præfecto: urbium Macedonicarum capit; in carcerem conjicit, 4 3. Basilici Nicephori fidem ut remu neratus sit, ibid. Byzantium ire properat, 415, Veuetis auxilium haud impeirat, 416. Urbeni ingredi frustra es hatur; avum exorare non potest, 418. Cum Bulgaro re conciliatur, 4.3. duobus urbis custodibus nociu in tromittitur, 419. Injuriam avo fieri retat: suos, ne vieto ria abutantur, admonet, 422. Civiles discordias prudentia sua comprimit, 42. Michaeli Buigaro bellum inferen.i occurrere statuit: cum co reconcitatur matris interven Au, 430, In Astam transit, Nicæam obsessani liberaturus castra apud Philocreuen ponit, 453. Confligit cum Or chane Koinani eæduntur: imperator volueratus 431. Philocrenen ingreditur: Romani consternati effuse fu giunt, 433. (Vide cætera in Orchanes.) Byzantium redit Deum offensum putat: quibus delictis, 136. Classem in struit: Martinum Chai rectorem capit, et vinctum Cou stantinopolim mittit, 458. Egrotat, mort proximus cu cullum petit: reos carcere educi jubet: ultimam volun tɔlem dictat ¦ uxori et postumo imperium, Cantacuzeno tutelam relinquit, 159. Aquam po-cit ex sacro Deipara fonte: qua capilt inspersa convalescit, 441. Michaells Bulgari hortatu bellum Crali infert, 454. Bulgaro a Tri ballis victo, ipse nulla re gesta byzantium redit, 454. Mesembriam et alia (Bulgarorum) oppida invadit, 457. Annos natus 36 cum obiit arus, 474. Bellum infert Alexandro Bulgarorum principi: Bulgarorum agros vaslat castella reliqua recuperal, 483. Impar cam hoste congreditur, 481. Suos hortatur ad pugnam, 495, Cruentum prælium, 486. Romani efuse fugiuat: in castellum proximum și irrumpunt: labor at oinni parte, 487. Imperator, consilii inops, spent in Deo collocal, sij mulante tamen conscientia, 488. Bemyna admonitione ab Alexandro castigatus, dimittitur, ibia. Nato filio, lie tus Didymotichtum redit; vestem mutat; 1: dos celebrat, 482. Ludicris certaminibus se inmiscet, 482. Belium in ferente Syrgianne valde anxius, 495. Paratioia munit patriarcham creat Joan. Apremum; conjugem et liberos ei commendat, $96. In Macedomam sine exercitu proficisc) tur: Romanis emnibus dillidit, præterquam Cantacuzeno et pancis domesticis: hostem dolo apgredi statuit, illu Sirium virorum exemplo, 496. Sphran za opera ad eam rem utitur, 497. Rebis desperatis, fugæ subsidia sibi et Spirantem providet, 500. Syrgianne per dolum occiso, prem peit a Crale, et obtmet, 501. Inita cum Latinis adversus Tireus societate, pecunias cogit: classem re Latinora a adventum exspecial: navarchum ipse pet sight: Latur inter se dissidentes, exspectationem

INDEX ANALYTRIUS. ejus frustrantur, 521 Galatrorum munitiones incendit eusdem bellum aperte mulientes 0;pugnare negligit, ai majora intentus, 527. Pacem petentibus concedit, 528. Mitylenen proficiscitur: naves quinque hos'iles comprehendit, et Chium perducit: adjunctis sibi Turcis, l'hoceam obsidet, 5-8. Pax lacta Rhodiorum intervents facis conditiones, 321. Byzantium rédit cum omni classe questionem habet de conjuratis: eos pro concione couvincit: ejus clementia, 531. Orationis exordio lacrymas elicit, 331. In Demetrium despotam inquiri vetat, Cratznæ amice reverentia adductus; item Gregure acclamiaLionibus et applausu delinitus: solos Asani alios in custodiam includit, eamque minime duram, 553. Mityleuen recuperat, Alexii Philanthropeni asta, 531. Turcos in Chersoneso præ·lantes cædit: ire in Ætolism parat, oblatum principatum accepturus, 539. Cum tribus navibus Turcicam classem invadit: captæ naves quatuorJeci:n, 540. St..dioruin XI.V iter nociu pedibus emensus. Deipara Holegetriæ templum ingreditur ad agendas gratios, 511. Epirum invasurus, Illyriam vastat: Tureos auziliares prada onustos dimittit: Epiri principatu pulitur, 544. Eum Thessalonica detinet splenis morbus, 5.50. Byzantium venit, fulirma adinodum valetudine; medicis undecunque accitis, suo arbitratu visit: morbo spleuis ingravescente, Deipara Hodegetriæ templum petit, 554. Eregiam orationem habet in synodo coutra Barlaamum hanita: Gregoram absentem desiderat, 558. Morbo rursum ingravescente, mogasterium Hodegetria desuo ingreditur: in ethargum incidit: ægre expergefactus, modicos arcessit: ad Gregoram millit, qui interrugeut sa a-tra amica sint: moritur: vita et imperil tempus, 554, 474 not. Mores et ingenium defuncti principis, 563. Romanorum Imperatorum instituta neglexit: aves et canes aluit maximis sumptibus, 565. Deo fretus, pericula comtempsit, 566. Dignitati sum non satis consulmit, ibid. Pileorum et vestium discrimina sustulit: hæc et alia imminentem imperit rutuam portendere credita: Triballorum et Mysurum duces perterrefecit, 562. la Thessaliam contra Syrgiannem [sire lanni] proficiscens, Joanni patriarche uxorein et liberos commendavit, 579. Morbus in Epirum profectio, 583. Mandala de tutela et aduluistratione imperil, 593, 611, 612, 611, 818. Erga Cantacuzeuum benevolentia, et gratus animus, 581. Judicium de arce Epibatarum et de ejus arcis conditore spocauco, 603. Commemoratio in sacris per errorem omissa 879. Error postmodum correctus, ibid. Androuicus. Vide Asanes, Cantacuzenus, Mazalo, PaJaologus, Protovestiarius. Anocdota iudicata. Vide Excerpta. Angelus, Assyriorum interfector, 968. ANGELUS Alexius imp. Constant. a marchione Montislerrsii rapi¬ tur: ab eodem dimissus, genere so Theodoro Lascari invidel, 16. Jathatinem Turcum sucium sibi adjungit, 17. Virtus capitur a Lascare, 21. Michael Thesaliam et Epirum invadit, 13. Michael nothus. Vide Michael. Michael Michaelis nothi alius. Vide Michael. Theodorus, Michaeli fratri succedit, limperii sul facs promover; Thessalouica ipsa potitur absente Montisferfart marchione: imperator inauguratur ab archiepiscopo tulgariæ, præter morem legitimum, 2. Provincias Latinis, Bulgaris et Scythis desolatas, impune pervadit: omnia Byzantium usque vastat: fuble grassatur, 27. Joanne Asque vincitur, cpitur, e cicatur, 28. Joanues, Cantacuzent imperatoris apiereģiča) po; en prunus consobris, 68, 657. Jubetur manirepidum l'amphili,621. Comes longingnæ expeditionis a Cantacuzeno susceptar, 656. Molis et Thessalis præfectus: jubetur primios honores Aunæ et Joaзuut Paleologn tribuere, 644. Thessaliel principatus maximam parteni recuperat: ¿Etolos, Locros et Acarnanas subigit: Amaia rehellem capit: quibusdam it occutat suadentibus, eam dare in costodiain mavult, 627. Beirat ad Camacuzeum venit, Anima quemadimodum a singulis corporis membris participetur, 1103. Aana Alemanua. Manfredi, Siciliæ regis, surma, JoanDis Duca uxor altera, 13. Anua Commena. Vide not, ad pp 7, 26, 718. Anna Michaelis Angeli Ülia, nopia pricipi Peliponcesi, 71. Anua Michaelis Palæologi 1. imp. ex sorore Eulogia nepuis, nubit Niechoro volo, 92, 138. Aunnix Masywy Andronico Sea, nubit, 199, Ex ¡¡un1456 garis oriunda mater Michaelis imp. et Constantımı despola, 271. Anna Michaelis Valrol. Il Klia, Thomm Epiri et Almlia principi nupta, 283. Tumi postea eliam (Theme) wmdi Cephalienia, 283. Auwa Protovestiarii dia, 343. Comitis Cephaleme uxor (altera) virum neral: cum puerulis duobus, žur forau et Acarnanum principatum obtinet, 535. Audincum Junioremi ad occupandum principatum arerssil, 50. Dedit se imperaturi, 515. Themsionica subsistit, šil Rebellət; capitur; in custodiam detur, 636. Anna Longobardics, altera uzor Andromici Jusioni, 381. Viro absente factiosus in urbe comprimit, 550. Fini viri obitum, tertio luctus die in palatium se recipit, blitt, 579. Cantacuzenum supplex oral, 586. (Palamiñas) laven do, pacem Ecclesia turbavit, 290. Jusjurandum dat Cas tacuzeno et ab eo accipii, 598. Agrolat, 599. Ar07 m. 14 cæca; spes inanes, 702. Anna Gailum astrolorum aa Gregora committit, 722. Anum inhanismitas, 739. Ohei admonita coutumelinse respradel: pessime res scunustrat: saerts Imaginibus non parrit, 748. Divilis test ex ipso S. Sophie temple sleptos in vincula conj c³, 7+8. Patriarcha, pacem suadenti, irascitor, 760. Annɔ Cantacızenum el freuen odium es z·lo¡ypia natum; has malorum omnian, 761. Anua Persas are sit, 763 kj a animus dorus et immitis, 761. Patriarcham dignitate apo liare statuit, 767. l'alamam carcere incluseral: enken adversus patriarcham adjutore utitur, 768. Vom Palaz tis adversus patriarcham conspiral, 768. Episcopis inicil, 781. Tabellas, per quas ollicis admonetur, a fossore oblatas rumpit; ipsum domo esigli, 281. lain.s viribus foros et contumax; tralalmos auversus Cantas zenum, jam urbem ingremum, advocat: mequinimas pars conditiones proterva respeit, 77%. Legatonem supertum ad Cantat zenum mittit: in estremam discrimen aik» cia, pacem oblatam vix tandem sccunt, 779. Anɛəstək 11a, 789. luiquitas, 799. Caum cur princijalu eICKITŲ, 887. Viin, 788, 878. Annales Turcici, 711 not. Fide Lounciar. Annibal, 91, 311, 688, 732. Anui initiam alte-l apud alios perales, 569. Quod fuerat apud Alexandrines, Anni Philippi Aridai, 366. Annoum copia apud l'yzanting, AS3. Anonymus poeta Girsco-Barbarus de bellis tran nis, 83, 116, 253, in not. Vide cod. Reg. 1500 Antaicidas, 866. Autigonus, 116, 197. Antucheas provincia, 1012. Antiocheni patriarchæ derreta et literæ contra l'alaMan, 823. Antiochia ad Maandrum, 216. Turcis obscura, 11. Ejus laue, 1116 c. Antipodes, 12, 16. Antirrheticl libri Gregora, 1112, 1131, ILIQ. Anteci, 12, 11. Antonil (D.) festum, 400. Autonina (S.), martyr Nica ma, 4'8 not. Antonius (Lriumvir), 189, 311, 606, 1021 Autorius (S.) Fide Templum. 'Avúcobar spint Gregoram quid significet, 83 nat. Apɛidioc. Vide A…öðus. Apocaucus (Alexius), domesticus themalum, On dentalium el saliuis præfectus: cum Andronio, juan în seniorcm couspírai, 301. Ejus perniciosa consita chars exímiæ, genus, furtuua, melas artes, 577, Cantzɔener ma hortatur ad capesseuda imperii insignlı, 57th. Emman calumniatur, Wid. tpse et patriarcha Anne porsadni, ut omnem Cantacuzcuo auctoritatem abroget. Wl. ip. cauct vires inērnīæ, ɔnimus, ambitio, itul. Milės siries ġ adio in eum fruit, 586 Apecaucus CantacuZENTA OR se optime meritum perdere cusatur, 531 in cadras Epibalarum se resipil, 599. Cantacuzeno insolist, 64. Apocanci molitiones detecta; fuga; ennšíllum divat> dendo imperio, 602. Cantuczeno stiriam prill, Urbi prædicitur et aliis dignitatibus ornatur, 685 Orie vium Casarem imitatur, GAR. (auticuro injerature sese professo, velut victor cum patriarcha exsi, 6Classi præfectus, Tessa onicam appelist, 651, Aries de struit; congredi non and t. 457. Duit tritique els s Byzante el Persiez: Cantacuzenusu abeunten (16 sequitur, 678 Tinddar et imbel is, 660 Amilium ind a Crale: munit Quvii astia; ex Cantare stufill quid de se ipse statua, 661. Apraximis petieru Berrhæam teutat per esereitum: ipse Thesalonice: 1 bel, arrogans tilēni et timiques, 665 bentlarium snied til, qui Caulberton ca tecla veebial. ** pondents select toga premeeliisa, unha [keasshomon»

bus, 670. Patriarcham et Joannem Gabalam sibi mancipare stainit, 696. Joanni Gabala fiham suam desponsrum se promittit; quid vicissiti ab co pactus, 701. Perithum abit cum patriarcha el imperatore l'aleologo; quew Epibatarum castello includere cogitat, 70%. Bellum sp parat: Didymotichum infesto exercitu pelit, 708. Pythium castellum obsidet, ibid. Apud Aunam accusatus ab Joanne Gabala, 710. Byzantium redit: Augustam placat: urbis maros rolicit, 711. Intestinos plebis motus veretur, 727. Quando, ubt, et a quibus esus, 729. Anxielas, stipatores, hondorata an.bitio, ibid. Carcer ab eo editieatus, 750. Apocaucus imprudens, stipatoribus in atrio relictis arcem ingressus, 731. Raule et aliis nobilibus interimitur, 731. Interempti caput abscissum summo muri fastigio imponitur, 755. Apocauct avaritia, 789. Ejus liberi Ares, 1278. Imago, 577, not. Medicina studium, ibid. Apocauci Blius Thessalonicæ præficitur, in Natatze locum sofectus, 741. Mortuo patre Thessalonicam tradere Cantacuzeno statuit: arcem occupat: impetu plebis opprimitur, 740. Apocanci Alia, nupta primum Andronico Palæologo, Joanni Asani nubit, 797. 'Ascóyovac, 152 et pot. et not. Apographum regium, 753 in not. 'Axodúcaabas, 563 et not. 'Anoxpine. Vide Geniales dies. Apollinarius, 1142. Apollonius, 55. Apophthegms veteris sapientis de eo, qui bis navigat, 591. Thaletis vel Platonis de eo, qui natus sit Græcus, 383. Cantacuzeni de modo servando, 432. Regis gyjaii de amico ad extremam inopiam redacto, 445. Vide et Anacharsis, Darius, Zeno. Apostoli (SS). Vide Templum. Apostolius, 27 not. Appendis Vaticana, 16 not. Apri oppidulum, 239, 244. Urbs, 218. Prælium ad Apros, Arabes, 58, 41, 81, 105. Obsistunt Gallis, Syriam et Phraciam ingressuris. 105. Arabes Egyptli, 106. Arabicus sinus, 107 Arabia, 81, Felix, 107. Arachosia, 38. Area Nom, 470. Arca (fœderis), 518 Archistrategus. Vide Michael et Monasterium. Archivum Camera computorum, 93 in not. Arcturi ortus, 49, 596 et not., 813. Primus exortus autumbo medio, 245. Argyrolimue, quæ el Gyrolimne, 1127. Ariadnes Corona, sidus 54& Arianorum argutatio, 1056 not. Aridaus (Philippus), 366. Aries, 518. Anni portas aperit, 831. Aristagoras, 155. Aristoteles de Dei substantia et operatione, 1089. De mente perfecta, 1091. Aristotelice linguæ labyrinthi, 478. Arius, 1143. Filium siebat esse roínua, 1130. Amani sicbant se secundum Scripturas direre, 918. Armenia, 285, 318. Cilicia fuitima, 193. Major, 38. Armenia res generum ambit Michaelem Andronici Senio ris illum. 193. Armentorum religio, 633. Arseniale, 128. Postulant ut Arsenii corpus in orbem referatur, 167. Ob inanis gloriæ studium avulsi ab Erciesla, ad communionem admittuntur a patriarcha Niphoue corum petitiones, 261. Quiuam ex bis schisma redovaverint, 251 Arsenius eligitur patriarcha: ejus eingium, 55. Tutor Lestamento datur Joanni Lascari, 62. Vir simp:ex et sauetus, administrandæ reipub. minime aplus, €6. Male omuino saluti pupilli consulit, 67. Pisci claves tradit Palaologo, 69. Michaelem Palæologum salutatum esse imperaturem moleste fert, 78. Seredit: secessionis cɔusa, 80. Relit, 88. Palæologo sacris interdicit, 93. Veniam petenti denegal, 93. Accusstus, judicio se non sistit: damnatur ut contumax: Preconnesuin deportatur, 91. Ejus corpus in 8. Sophia templo deponitur: quouam deinde transla tum, 167. Reliquia, 262. Simplicitas, 579. Socordia, 759. Artaxerxes Xerxe Blius, 190 Artaxerxes Moemon, Darii et Parysatidis Blius, Cyri frater, 124, 189. Ariasersæ stratagems, 191. Artemisium, 808. Aran. Andro lens proto vestiarius, dissidentibus imperatoribus, avo el nipote, Romanis Peloponuesiis præcèrat: a Syr1458 gianne tentator: cum defert, 262. Vide, 591, 396, 40) Constantinus ad Mauropotanium victus et captus a Prostratore Synadeno, 415. Joannes 1, Bulgarorum princeps, Latinos profligat; Balduinum capit, 1. Thraciam et Macedoniami vastat, 16. Theodoru: Angelum vincit, capit, excæcal, 28. Morilur, 60. Joannes II, Bulgarorum princeps, Mytzæ filius; Irene Michaelis Patologi filia et despondetur; ipse cum niaguis copiis iu Bulgariam mittitur, 131. Lachaua subisto regnat: sororem suam Perteri despondet: qui exitinm ei machinatur; Asan reguo spoliatus, Byzantium aufugit, 138, Joannes, Irenes Augustæ frater, in custodiam includitur cum fratre Manuele, 854. Carcere educitur, 624, 626. Comes longinqua expeditionis a Cantacuzeno susceptæ, 628. Jubetur Chreli tradere arcem Melenici, 631 Creatur Sebastocrator: Apocauci filiam uxorem ducit: socrui 3:spectus, doinum cum uxore dimittitur, 797. Matthæum Cantacuzeni imp. filium ad defectionem hortatur, 798. Manuel, alter Irenes Auguste frater, in custodiam datur, 534. Educitur, 624. Dilymoticho cum sorore Augusta præfcitur, 627. Creatur Sebastocrator, 797, Michael, 391, 536, 409, 411. Prosiacum occupat: ad Cralem se recipit, 413. Asn uterque Joaunes et Manuel, sæpe ad defectiouem sollicitati ab Auna Augusta, 799. Asia cis Euphratem, 81, 116. Intra Euphratein, 41, Inferior, 58, 140. Intra Halym, 105. Asta prata, 324. Asim principes, ex Scythis oriundi inter se præliantur, 689. Asie recuperando occasio cur omissa, 221. Asopus 0., 251. Assyrii, 38, 40, etc. Astrologus Gallus placentia Annæ Auguste prædicit, 722. Vide et 769. Asyli jus vetustissimum; apud omnes gentes sanctum; a Christianis neglectum, 718. Athanasius patriarcha, Gregorii Cyprii successor, frillitteratus, sed austeris moribus: clericos castigat, 18). Nec pontißleibus parcit: ¡is residendi necessitatem imponit, 181.Ipsos principes censuræ metu continet: quas res monachis interdixerit: de equitatione quid statuerit. 183. In monachos bypocritas severe animadvertit; item in fanaticos; poenæ impositas: ejus constitutiones nou d:u viguerunt, 183. Mirum Ecclesia Grace desolationem in Athanasii tempora incidisso, 186. Tumultus contra illum publicus: Athanasius secedit, 191. Excommunicationis scntentia, ejus manu scripta, ut a pueris inventa sit quos motus excitaverit, 191. Athanasil føma imminula ut is apud Imperatorem se excusaverit: venia:n dat et petit, 192. Imminentem Dei fram prænuntial: præ cæteris patriarchato dignus ab imperatore judicatur, 215. Iterum Ecclesia Constantinopolit. præficitur, 216. Altera ejus secessio, 258. Eiņus epistolæ aliaque opuscula 180 et sey. in not. Vita, incerto auctore, ibid. Epistola ad Augustami, 233. Ad imperatorem de Joanne ejus filio, ibid. llapaityσις 29 mol ibid. pappa ordSTENTIXOV in Joannem Drimyn, 919 not. (Athanasius) patriarcha Alexandrinus Athanasium patriarcham Coustantinop. fabella perstringit, 216 cum not. Athanasius (S.), 962, 972, 1068, 1069, 1077, 1078, 1083, 1099, 1132, 1134, 1141. Oratio ejus spuria, 1112 et nut. Athanasius Gregoræ adversus Palamam socius: ejus ologium, 891. Atheisms ipse deificatas, 1023. Athena, 525, 1089. Eloquentiae domiciliam: a Lysandro Lacedæmonio destructæ, 477. Athénis quinam olim ex albo judicum delerentur, 8. Athenarum dux Joannes Sebastocratorem auxilio juvat, 114. Oblatain ab Irene Augusta conditionem repudiat, 237. Diversus a superiore Athenarum rector, dictus Magnus Duz. Atheniense, 209, 252, 1089. Sapientes, 723. Atheniensis exercitus in limun impingit: internecione deleine 252. Atheniensium zůɣevnené, 270. Sapientia, 326. Cioria Socrates et Piatones, 177, Triremes expeditissime, Paralus et Salaminia, 556. Status democraticus, 796. Classis Peloponnesiis metuenda. 866. Athos M. laudatus, 714. Ubi vil. annot. 717, 500, not. ibid. Atlanticum mare. Vide Mare. Alman satrapa Bithyniæ, 214. Atramyltium, 162, 168. Atrides Agamemnon, 725.

Attalus Trojans. Trat i un conditor, lik Attari urbs, 17. Attica, 114, 251, 323, 357. Artica ætas, 336. Atticus peplus, 332. cuin not. Vide Greha Auctor de divinis nominibus, 1103 not. Auctor Perpetuitatis Fidei landatus, 1139 not. Auderorum monasterium. Vide Monasterium. Audimus seu audiendi sensus. Vile Visus. Atifidus f. 'Apɛídio;, 752. Auguria sinistra, 303, 301, 303, 373, 460, 695. File et 98, 310, 618, 619, 621, 763. Augusteonis cphrasis Pachymerianɔ. Vide Pachym. Augusti, 238, Augustus. Avyovato povzpyiz, 125. Octavius Cæsar, 696. Antonium et Cleopatram præter spem vicit, 311. Aula Dei, ad formam aule Persicar, 1319. Anda studiis honarum artium floret sub Andronico seniore, 327. Antix spia ventoruin, 837. Ais, 21. Sus justa Eubœam, 878. Aulonis p'anities, 73. Avawy Kinixloc, 191 cum not. Aurer palatii portæ, 711. Auria (Paganus) qui et Doria 688, cum not. cum uol. Axius fluvins, 380. Nomine mutato dictus Bardarius, 630. Vide et 63), 747. Azatines Sultanus Michaelem Palæologum supplex adit, 82. Sacre dosologie interest, 94. Constantinum Buigarum promissis sollicitat, 100 Liberatur, 101 Fjus uxor et liberi in custodiam dali: comites baptizati, ibid. Ejusdem obitus, 157. Vide et 229, 218. Babylon, 582. Capta a Cvro, 91. Capta a Dario, 197 Babylon Egyptia, 102, 1166. d. Babylonis fummua, 581, 471. Babylone divitia. 80%. Taiospyiai, 45. Babyloni, 38, 40. Legati, 721. Bactriani, 57. Bajutus ¿ritporne. Venetorum magistratus apud Ga'alaus, 97. Bxx, Monas, 729. Bax, 184. Balaatat asina incresta, 968. Balonus, comes Fiandrie, Byzantis imperator creatus, 14. Caplus a Bulgaris, 15. Balduinus Roberti imp. frater, quartus et ultimus Byzanti imperator Latimus, 86. Balduint primi ex sorore Hepɔs rymbia arrepta anfugit, 85. Byzantium amissurus, equi pieti hinuitum audivit, 304. Baldwini 1 filius Caroli regis filiam uxorem dacit, 98. Bluint I filia, 193. Baptismia, 932, 1136. Bira rasa. Latinorum insigue, 244, 396. Barbarorum mores notati, 383. Barbissa Mar. 847 not. Barbysa, Barbyssus; qui el Citataricus, 858 not. Bardarius, 580. Vide Axius Barlamus advena Italus; non tam Grace quam Latine eruditus; Byzsutios contemnit; his obtrectando gloriam sibi quærit, 535. Traducitur et exsibilatur, ibid. Monachos græcos oppugnal, ut Latinorum dognia confirmel, 66. Palamam pro monachis propugnantem hæresens el blaspheniis accusat, ibid. In syudo damnatus ad suos et ad patria instituta revertitor, 558. Gregora victus, 901, 918. Notatur a Cantacuzeno, 903. Qua sententia damnatus sit, eadem omnes Palamm adversarii damnati dicuntur, 907. Barisami nomen a l'alama semper objícitor, 918. Barlaami adventus, doctrina, gratia, apud priti epes, 919. Præsertim apud Cantacuzenam, 919, 922. Barlaamus Palamam accusat, 920. Ab eo Imprudenter laudatur, 921. Vetera in Barlaanum decreta rursus leguntur, 976. Barlanmus advena Calaber, 901. Cum Palamcgressus, 911, 318 Activity, 903. Decreta in cum ab Ecclesia eta patriarcha, 907. Tomis comprehensa, 906. Ejus nomen cur Graciso iiosum, 918, 920. Barlanmus S. Dionysii doctrinæ magister et S. theologiæ interpres, 923. Vide ejns opuscula indicata, in not. að p. not. et not. Basilius Magnus, 770, 951, 960, 970, 987, 1018, 1018, 123, 1032. Vide annouat, ad pp. 511, 915 et 987. Basilius (Nicephorus) castellum Melenici munit ac tugHer, juntori Andronico non redditurus nisi pust muriem Semmeris: fidelitatis merces. 1!3 Basilius Bulgaruëtonus, 27. Pasillus Alex álrus, ump Trapezunt. Vide Commenɔs. Basilii imp. Trapez uxor. Vide Eudoria. Batatzes, ignobilis genere; ut ad opulentiam pervene. rit, 711. Thessalonice præfcitur: inde ejectus ab Ap. cauci filio, ad Cantacuzenum deficit: Solyminni geuen armis adjuvatur, 741 Mortuo Apocauco earn Anna A. gusta reconciliatur: majores copias arcessit ex Am in Cantacuzenianos sævil, 743. Perse præda el viatico fraudati cum occidunt, 762. Beus. Vide Verrus. Bederina, Cederians, 27 in not. Beelzebub, 112). Vide annot. Relesus, $8. Belicurto (seu Velirurio) Latino Theodɔra, Thenkori Lascaris junioris filia, despondetur, 92. Bella per totum fere orbem, 65. Civilia cum externis comparaia, 632. Bellegrada castellum inspiredov obsidetur a Michaele Angelo et ejus sociis, 73. Vide etiam p. 136 et 394. Bellerophontes adversus seipsum, 1076 cum not. Bema, 749, 787. Bripas Hov (Abbie de Ferois 'ne ap. Villhardoinum), 61 cum not. Vide 'AĞòrça. Berengarius Entença, Catalanas, fit Magnus Dar, 2 Capitura Genuensibus; deinde redimitur, 227. Pugnal cum Rocaforto, occiditur, 238. Bernardi (S.) dogma de charitate, 1035 in not. Bernardus (Ď.) Montefalconins, 374 in not. Berrh.ra, 198, 631, 679, 650, 656. 66. Subacla a Crak, 793. us urbis cura commnissa Manueli tanlieuzens, 673. Berrleenses legati, Cralu miquas coadiuvnes priŷs noute, cum Cantacuzeno clam agunt, 651. Bezeleel, 1111. Billius, 508 not. Binarins numerus, 974. Bithyni milites, 83 Equites, 111. Romani, 334. Bithynia, 171, 171, 215, etc. Præsidiis munita adversus Turcos, 10. Bithyniæ ora maritima, 458. Urbes, 401. Turcis subacle, 381. Rizarus (Petrus). Vide not. adi pp. 286, 548, GUT, GSU, Bizya, 263. Bizyna urbs, 856. Blüchernense palstium, 87. Templum, 130, 171, 778, Blachi principis filia, Cralis prima usor, 203. Blemmydes (Nicephorus) Marcesinam templo exclusi juhet eam semper insectatus est, 46. Malier irala et aulici assentatores BlemmyJam frustra criminantur, 46. Ejus elogiin, ibid. Patriarchatu dignissimus; oblatem honorem recusat, 55. Libri pro Latino doginate ad es scripti, 12). Vide annot. ad pp. 46 et 129. Bondus, 116%. Blondus (Mich. Auxelus), 81 in bent. Bogomili in monte Atho comprehensi, 711. Bogoniliana hæresis, 876. Beoti, 209, 75%. Berolia, 113, 250, 251. Brolia et Theharum rector, dictus Magnus Primicerius, 259. Postea Máya; Kúpuz ibid. Bollandus, 460 in not. Bona contingentia, 953, Bonde montius, 275 in notis. Borystheuitæ, 36. Bosporus, 101. Mæoticus, 683. Bouys, 965. Brielius, 380 not., 626 not. Britanni in Galliam irrumpual, 689. Britanniæ episcopi, 911. Bromptonas, 169 in not. Brutus, 178. Bruti et Cassii conflictus cum Octariɔ Cæsare, 638. Beyennius (Nicephorus). Vide not. ad µp 35, 37, II. Bulga fluv., 26. Buigari, 116 Per interregnum dessident, 457. 'Enx To, 39). Bulgarorum origa, migratio et vars kil tuna, 26. Res, 60. Exercitus, Byzanto me'newing. [10 Bulgarns in Thraciam irrumpit, 53. Viribus Romanus timpar, anlata restituit, et pacem impetrat, 56 Bulgaria urbs, qua et Prima Justiniana, 26 l'ale nomeu acceperit, 27. Bjus urliis archiep scripus unperstorem inaugural Theodorum Angelum, 26, Bulgarocionus. Vide Rusilius. Bullialdus (Ismael), bä not. Byzantii, rei navalis cora abjeeta, injuriæ expediti,

despiciuntur a Venetis, Andronico juniori favent, 85. Aperte et clam exitium Cantacuzeno moliuntur, 613. Amurio pecuniam offerunt, ut donium redeat, 693. Inopia laborant, 748. Fullis vestibus passim utuntur, 752. Viri bus bello civili attritis infirmi, 841. Injurias patienter ferunt, 843. Coactis undique navibus, classem instruunt; ubsident et obsidentur, 857. Portas claudunt, ibid. Bellum deposcunt, 838. In altum provehuntur, rudes plerique el inezereitali, ibid. Hostium navem onerariam incendunt, 889. Classeni amittunt, 862, 863, 861. Terrestrium copia rum trepidatio, 884. Byzantinæ rei status miserrimus, 751. Byzantium rei frumentariæ inopia laborat, 683. Byzantii celebritas, 678 Ingens circuitus: militum paucitas eivium ardor, 850. Suburbia a Genuitis Galatæls incen Juatur, 1031. Ryzǝs Byzantii conditor: ejus columna dies complures agitatur, 303. Cabasilas ipse Gregoram descrit: illius ingenium et studia, 1025. Gregoram adit, 1050. J. patriarcham vivum venerabatur: Palamanı et Cantacuzenum exsecrabatur aðimolum senex idem animum mutat, 1032. Inanis gloriæ appelens, 1055. Palame libros commendat, 1055. Pala nam ipsum laudat, 10%6. Operationes increatas multas in Deo statuit a substantia distinctas, ibid. Sanctum Spiritum non unum, nec seplein solum, sed septuagies septem, imo infinities influitos agnoscit, ibid. Negat sun stantiɔm divinam participari posse, 1057. Operationum increatarum participatione honitnes ait Geri increatos, et mysticum Eucharistiæ panem sanctificari, ibid. Thaborii luminis quæstionem obtrudit, 1073. Verba ex scriptis Palama excerpta profert, 1112. Ejus opera exstant in Cod. Reg., 13:8. Cabasils, et ejus socii, violentia ne pro racitas, 1112, 1143. Discedentium monita et minæ, 1141. Cabasi autor de participabili et imparticipabili disse ril, 1037. Cancias ventus, 179. Capsarissa (quæ antes Panhypersebasta, Metochita filia) vidua convenitur a Gregora et ab aliis legatis: ejus mulieris mæror et habitus miserabilis, 380, (rales audita legatione, earn dimittit: abeuntem prosequitur non satis splendide, 582. Illa Thessalonicam abit, ut viro justa per solvat. Cæsarissæ frater, 374. Cain, 421. Calaines satrapa imperat a Lydia et Æolia usque ad Mysiam, 214. Callinicus legatus, 395 in not. Calliope, 536. Callistus ex Atho monte arcessitur, 871. Cur promotus ad patriarchatem dignitatem: ejus inhumanitas, in ipsos mortuos sævientis, 873. Massalianismi accusatur ab ep scopis, quos ipse variorum criminum accusat; veniam dat et accipit, 876. Gregoram inclusum visit, ɔmice allo qitur omne contentionis studium abjiciat, stolide admonet, 1047. Tentatores ad illam submittit, 1050. Calliupolis capta a J. Duca, 29. Munitur a Catalanis, 227. VI e 222 et 221. Calyptra imperatoris, 358. Vide Chatel. Camaris, Byzantii proditor, 419. Cambyses Persa, Susis profectus in Egyptum, 413. regem Mgypti capit; flendi causam regat, ibid. Camelus cornia appetens, Vide Proverb. Camerino (de) (Franciscus) Vosprensis, seu Bospori archiepiscopus, 501 in not. Canicleum, 251. Canicula exortus, 528, 666. Cannensis pugna: aurum post illam interdictum mulie ribus, 751, Caunensis ager, tanones el constitutiones apostolorum, 983. Canonum editiones vulgatæ, 407 not, Cantacuzena, mater Cantacuzeni, factiosos comprimit, 830. In carcerem conjicitur, 609. Jacta in eam probra, 6.17. Do or et morbus, ibid. Obitus, 618. Consilis et area nis imperatoriis præfuit, 619. Palame err. ribus patroci nata fedissimo vite exitu punas dedit, 886. Fame et fri gore absumpta, ibid. Caut cuzenus (Joannes) solus fortuna moderate utitur cjus elogium: apophthegma, 122. Turcos prædatores profigal, 579. Egregiam Andronico juniori operain naval in Acarnania: vir magnæ indolis, apud milites gratiosis simus, 51. Conjurati oppressi: deprehensa Sphranize Palæologi perlidia; alia res divers & locis prudenter ad ministrats, 533. Ipso silentio magnas res gerit, 354, Asium et canum curam negligit, 563. Juniorüth pituiet pum saluti consulit, 576, Postulat ut blive sma et junioris imp. nuptise perficiantur, 513. Potens idem et maleratus, 581. Milites palam ei favent: tumultus eo consperto statim sedatus, 586, Cantacuzenus una re damu idus, 590. Multa et præclara meditatur, 593. Populis finitima gratus, 596. In Mysos exercitum educit: Thraciam lustrat 596 Byzantium redit: patriarchæ inconstantiam mollibus verbis castigat, 599. Jusjurandum duplex ab eo accipit, 600. Rursum urbe egreditur; magnam pecunie vim et omnis generis vasa exportal, 600. Imperatorii honores ei delati in safutationibus, 604 Multi ut Apocaucum in vincula conjiciat hortantur, sed frustra, 601 Maror.an xietas, 609. Mater in carcerem conjecta: constantia in adversis, 609. Mors intentata a nobilibus, nisi se impe ratorem salutari patiatur. 610. Imperii insignia coactus induit, jam pridem ei variis auguriis pron:issa, 611. Sibe et conjugi acclamari non sinit, nisi postquam Anne et Joanni imp. acclamatum sit. defuncti imp. mandata ob servat, 611. Cur albis vestibus toto exsilii tempore usus sit, 612. Cuoctatio: copiæ militares, 614. Legationes sub inde Byzantium missæ: postulata æquitatis plenɔ, 611. Multi ut desider et ignavum deserunt: res valde afflicta litteræ intercept, 615. Jacta in eum probra, 617. Non frangitur rebus adversis: ejus nuntiis contumeliose illu ditur a Byzantiis: per monachos montis Atho de pace agit, 620. Ab Orestiadis primoribus evocatus, 620. Fluvi interjecti repentino auctu bis repulsus, re infecta dis redit, 621. Apophtbegnia de bello civili, 622. Didymoti chum uxori et Manueli Asani committit: Polystylum instaurat et muuit, 626. Christopolitanas angustias ut evaserit: circa Philippos castrametatur, 631. threlem suspectum amice excipit; dimittit, 632. Rhentinam in deditionem accipit: Thessalonicam ire cunctatur: Mele nici castellum in deditionem accipit, 632. Gynæcocastrum usque progressus cum Synadeno colloquitur, 634. Stru clas sibi a Synadeno insidias deprehendit: dispersos milites cogit, 635. Acie instructa Apocaucum exspecial, suos quoque instruentem, at congredi non andentem, 633. Pedetentim et composito recedit ad Triballos; ex teris magis quam popularibus suis confisus, 636. Ubinani pernoctarit: legatos ad Cralem præmittit, qui ab homine Triballo comprehensi ad Aporaucun deducuntur, 636. Liberio Triballo benigne excipitur: vasa el pretiosa dono dat: generum eidem pollicetur Manuelem filium. 638. Crali per litteras commendatus, Scopiam venit, ad Axium flumen, 639. Tolerabili hospitio contentus, illic cuin exercitu subsistit, 639. Cralem postridie convenit: Can lacuzeni et Cralis dispar magnificentia, 640. Altera a Serrias expeditio irrita: ad Cralem invitus redit, 653. Berrhram ex pacto ingreditur, 655. Melior ex eo fortu na. 65. Thressalonicani dolo aggressus, irrito conatu d.s celit, 658. In magnas angustias adductus, C9. Indicato fluvii transitu salvos evadit, 660. Ab Apocauco interro gatus respondet, 661. Legatos ad Amurium mittit, 666. Sagittario ignoscit, confert se ad Amurium, 670. De metrium martyrem reveritus, Thessalonicensium voluu Tariam deditionem exspectat, 676. Amurio comite, urbes Thraciæ it sollicitatum, 676. Christopolitanas fauces trans greuitur, 677,692. Perithorium frustra oppugnal: Didy motichum abit, ibid. Ibi se et suos reficit, ibid. Comote nam et Gratianopolim in deditionem accipit, 703. Apud Mosinopolin castrametatur, 705. Obdoriniscit amnissi mo in loco: res visu et auditu mirabiles ei oblatæ, ibid. Subito Momitilæ adventu pæne opprimitur, 706. Tumultua riam et iniquam pugna'n committit, 707. Armigeri beneficio salvus evadit: hostibus coactis retrocedere, Didymotichum abit, ibid. Multi et suis ipsum deserunt, 708. Intenipe stiva postulata ducum et militum, 709. Illius respouse, ibid. Momitilam it debellatum, 727. Juxta Peritorium castrametatur, 728. Laboral pecuniæ inopia, 718. Niminu supplex et abjectus in epistolis: multam sibi et reipu blica obfuit cunctando, 754. In Joannem patriarcham officia ad eum epistola, scripta rubris litteris, 755. Selybrian in deditionein accipit: Orestiade coronalar ab Hierosolymitano patriarcha: Byzantium clandestinis mo litionibus invadere conatur, 762. Hyrcanum Bithyniæ sutra pam, generum adsumit, 762. Byzantium noctu ingreditur l'haceolati opera, 771. Alteram et tertiam legationem ad Annam inavult mittere quam vim facere, 776. Mira cle mentia, 778. Verba apud legatos ad Annam iturus, 776. Palatio cedit, ne aut Annæ aut Palæologo incommodet comici ium sibi constituit circa Alexii triclinium, 785. Qualein se erga patriarchain gesserit: cum monasterio includit; Didymotichum ablegat, 784. Iterum inaugura tur quam ob causam, 787. Car in Blachernensi non ju S. Soplita temp'o, 787. Pecunias non repetit ab iis qui terarium exhauserant, 790. Suorum postulala el querelas ut elas 11, 790. Audita Matthæi lili defectione, anxius

et consilit ¡amps, 801. Uxorem freren að filium legat, 1.05. Didymotichum proficiscitur, ut motus composal ab asore jain spitos, 813, Provinciam illio Matthæo assi rust, 811. Orationein apud eum habet, 814. In urbem Petit, 819. Crebra colloquia babet ein Gregora, 823. Lenitate Hadriano similis, 824. Tumultuin veritus, Byzan tium venit: Gregoram hortatur ut sideat, 827. Cralem ❤ificii admonet: non auditur: bellum parat, 831. Renumi morbo laborat: ob hanc et alias causas a bello suscepto desist, 833. Equestre prædouum agmen cedit, fundit et fugal, 859. Classem construit, 842. Missis auxilih el naıı Mis, Byzantiorum animos conUrinal, 819. Orestiado rever Kos, bellum terra et mari apparat, 851. Byzantios ne ↓ligentim arguit: pecuniam in classem contribni jubet, Pecunia promittitur: ingemș omnium ardor: exa innes, 855. Canlaruzení, post amissam classem, animus Fortis et invictus, 866 Classem reperal: veeligalia impe pia auget: nova impoult, 869. Ejus politica prudentia, 8.1. Consilium de eugenia synodo, 875. Thessalonicam abit, Palæologam generum ei urbi prefecturus, $76. admodum latus Ryzantium rodit: concilium convocare gitat, $78. Gregoræ verbis exacerbatus: roacia syno– do ulcisci eum statuit, 890. Notatur iniquitatis, 891. Per plexis et ambiguis verbis jurat, 896. Manifesta iniquitas, 193. Convocata synodo orationein habet, 903. Equum se »trisque fore jurato promittit, 907. Impations; lenia, 917. Gregoranı interpellat, et ut brevior sit adinonet, 988. Pa Emitis addictus, 929. Patronun olim et amicus Bariza n.j, 955. Palama uni favel, 936. Gregoram interpellat: libe sius loqui solitum, majestatis reverentia comprimit, 936. Gregore tria objicit, 957. Paura loculos, respondendi munus Palama concedit, 961, Animo ab orthodoxis aver set duro, 978. Palame jussa exsequitur, 964. De nova disputandi ratione deliberal cum Palama: Tyri episco pon concilio excludere statuunt, 990. Item contumeliis et calumniis othodoxos terrere, 931. Minator gravissima comparatur cum Xerxe, 993. Voltas et verba, 991. Paura Inculus, respondendi munus Palamon concedit: Gregoram #rcessit: animum ejus teutal soluts artibus, 986. Quæ hactenus in concilio dixerit, ea pacis et concordise six din, disisse se aflirmat: majorem in posterum æquitatem suam fore promittit, 998. Notatur al saliquus, 1006. Joan. imp. (idem de quo supra) Magnus laptas: so rtus conjurationis adversus Andronicum seniorem inite a juntore, 319. Cum hoc ad inesute vo conjunct lui mius, 501. Comecenes muricals, urbis adites simul explo rant, 408. Cum prediitor.bus deliberant, 419. SolusCauts ruzenus As-ironico juniori haud suspretus, ¿06. Quibus meritis ei conciliatus, 580. Etiam eo vivo imperium ad ministravit: com 60 vixit semper conjunctissime, 579. Imperii enasortium eo superstite repudiavit, 582. Rupi assimilatur, 388. Joannem Palmologum. coronari vu!t: pe triarcha probibet. 616. Milites et duces,687. quamdiu apod Triballos manserit, 610. Ab omuibus periculis eur serva tus, 615. Injuriarum immemor, 613. Exul Aum et pu pilli dignitati ubique cousuluit, ibid. Pallentiæ diuturna Murces, 641. Byzantii potitur, 772. Ejus opes quantæ pri unitus fuerint, 811. Ad imperii insignia Lanquam ad præ silium nccessarium confugit, 818. Mathæi tii causa Di gjymotichum ire festina, 825. Palama defeusor acer et for viilus, 830. Primus cuin mitre patrocinatus est Palamæ impietati, 886. Persarum dogmata coactus participare, 80. ibid. Ipso Palaua violentior, 899. Herodem imitator, ibid. Proʻjudice accusator et persecutor, 900. Ambitio sus sul ostentator, 963. Matthæus (Joannis & ius) socius longinqua expeditionis a patre suscepta, 68. Canticu zeni imperatoris liberorum natu maximas: Thraciæ Nrbibus præfectus: ab Asauc avunculo sollicitatur að pectionum, 798. Orationem habet apul ipsum, 801. Orestiadis arcem occupal: animos sibi conciliat, 804. Matri obviam,, procedit, 803 Obsequium pollicetur; ro kat ut se meta liberet, ibid. Principatus ci a paire assignatus, 81 §. Persas prædones ut debellaverit, 837. Spes ex illustri victoria, 838. Quando subscripserit tomo l'alamilico, 1095, in vot, Manuel (alter Joannis filius) longiaqua expeditionis a pure suscepte socis, 638. Liberio Triballo gemer pro multitur: magnis laudibus ornatur, 638. Eximia indolis ainlescens; Herrhoea arbi præfectus a jutre, 673. Sub urbana Galateorum ædicia Incontit, 819. Andronicus, Joaunis liberorum natus mjakans: mori tur ex peste, 815. 768. Ejus mors Caulacuzeão prænun Mala a Gregora, 887. Cantacuzeuus et Syrgianne, corruptis aulæ primoribus provincts Thraciæ administrandas obtinent: varits artibus viam defectioni muajunt, 301. Cantacuzenus et Apocaucus, diversis institutis diverses exitus sortiti, 590. Cantacuzemus et lakierus mutuam sibi operam pæ. tant, 787. Orationum Cantacuzeni indicem hab:s infra. Vide Or). tio. Cantacuzenus an litteratus fuerit, 986 in Bot. (Alici vetustiss. inscriptione deceptus, 910. not. Theodures Graptum laudat is Autirbelico contra Proctoria, olatur, 468, sol. AGregors discrepat in rebus narraukt 859, not. Item in rationibos chredologicis, 472, 174, 859, 977, 780, 788, in motis ad eas paginas. Cantararsi chronologia, 831 in not. Vitloss aut suspecia, 127, 13, 496 not. Ubi præferenda. 791 sot. Cantacuzent imperatoris Alia Helens et Marks Tile in H. Et in M. Mater. Vide Cantacusena. Consebra Ph. de Guito Armenias. Canticum canticorum, 750. Capha, sou (aphas, Genmensium colomis, 886. Încais. rum factus, 685. Bellum cum Scytharum principe, ind. Cappadocia, 81. Carases satrapa, Altus Calama, Waldo_Cerams, 21. Cardianorum orbs capla Joanne Duca, 29. Cormania, 58. Carmenus Aliserina, Phrygiæ satrapa, 211. Carnisprivium. Vide 'Axtupeus. Carolus, rex Italia, flism suam despendet Alin, 98. Fondus facit com Balduins, 125. Caroli prodest ambitio, bellica virtutes: quid illum impulerit ad belo Palaningo inferendum, ibid. Belli apparatus: cope terrestres: classis, 135. Non desistit incepto, G. Tulos el Palrologus, diversis artibus pares, sibi jenis officiunt; Carolus hostis perpetuus Falmentori, sed 18TH semper cunata. Byzantinos terra marique aggrediu reta adversus eos male gerll, item alveriam Scale Blium amittit maiore confectus moritur: sumiam na i rum capal, 174. Carolus, Italia rex (diversus a superiore, Sinka regem Theodoricum (Federicane ) imparstum for i rique oppugnat: variis cladibus albeit per biezanina, 2:1 Urbes captas amittit adrents Negerti, easdem inn repetit: re male gesta discedit; bellum reparat; vincks; pacem a Sicilia rega et affinitatem petit, 219. Carolus, Italier res (imo Robertus ($85. Caspia angustio, S.. Caspium mare.Vide Mare. Carsumiria, 215, 266, 1309. Cassius, 178. Castellanus Byzantil proditor, 419. Cistoria, 48. Catilani, ibid. In. Asiam traficinast: hospites el mis vesant, 2:30. Philadelphiam obsessam liberant, 221. £4 pendiis fraudall, Romanas urbes bostili mure pervstual enrum crudelitas, 223 Calliopolin cæsis oppidants i sigut terra et mari bellum apparant: mari vaciz a Genuensibus, 227. Forum consternatio: aman ya infexta: toleraud» obsidioni se scringunt: Turan xilio a∙ressuut: prædas agunt, 217. Michariem \raper» Inrem juniorem ad Apros vincunt,230. Ducha descales, 232. Cum Turcopulis juncti, Massageias proligant, S Thfaciam vastant; locuin quærial in que cuarta quanta eorum copia fuerint, 231. la Macedoni 1,771 Cassandriam hibernant: urbibus MacedoniČÍ NEBESİ, imprimis Thessalonica, 215. Commcatu desutiti, redi va Thraciam parant: audiunt præclusum sibi her. Sá In miguo metu versantur: Thossaliam pelust, 344 Ji ta Olympum castrametablur, agros Quitimos popu ja aer, ibid. Qui et quot Turci in eorum exercito fum, Turcis dimissis, in Thessaliam irrumpnut, 219. The rum pecuniam et societatem incerte spei preferaat, 2 Superatis Thermopylis, jutta Ceplusum castrametar. ibid. Atheniensem exercitum callido stratagemulé při fligant: Thebas et Athenas capiunt: in lis Inais car duul, 251. Partem Thessaliæ sub raat, mortuo ju Duca Sebastocratore, 279. Cum Sperantat Palmoles a Andronicum juniorem conspirant, 555. Socios se l'esen aljungunt. 880. Catalanorum, in Thessalia domina.me, vires laxa debilitats, 657. Calanes, dux Phocæorum Mityleara sibi vindicat;» vium numero soclis superior: uxorem el liberos Pu arcessit; quonam jure buic urbi præfueril, SK 13 Vide annot. Mitylenen nuit, 5. Calliara ancilla, a Constantino despota clam comprisi onde natus Michael Catharus, FR. 191. Catbaratos (Michael) Constantini despotzallus Babes, patri ipsi odiowns. ab eo neglectas, 213, Aped w lorem Andronicum potens, gratiora, 291, 19. Fak + Catulus (Lactatius), 34. Caucasus, 36, 91.

Carsler, 18. Cecrophile, nomen firlam, 556. Cedrus Libani, 382. Celte, 51, 101. Belliensissimi. Fide Galli. Cellica, 238. Vide Gallia. Celtogalate, 106, 107. Ceph llenes, 110. (pballenia, 110. Cephallen' comes, 318. Cephallenka rozaitis Blius Thessalonicam invitus redit cam imperato re, S. Cephisas, 252. Ejus furti cursus, 251. Caras, seu sinus Ceratious, 176, 209, 416, 858. Cerasus Turra. Vide Carases. Chalanes turris, 852, 884. Chalaus et Telepugas (fili) Sitzischanis) exercitum dividunt, 55. Chalaus ad Taurum montem hiberuat, 37. Chalcedonensis concilii canon decimus octavus, 105. Chicoenadyles, 434 not. Vide Laonicus. Chaldæi, 58, 40, 91. Chalinorum imperium, 582. Oracula, 724. Sapientia, Chalel, Turcorum dux, in Macedonia snhsistit: pacem offert Romanis pacis conditiones, 254. Imperatoris calyptram capiti sun imponit, 258. Vide et 231, 248, 265. Chandrenus, 219 nol. Charondas Calanus: status reipublica ab eo in Sicilia cɔnstiutus, 796, Siculorum legislator, 1108. Chartarum collectio, subjuncta Historia Franco-Byzantmæ, 116 in not. Chartarum species duas, 893 enw not. ibid. Chariophylacis dignitas, 540. Charybdis, 241, 860, 1029. Clasan et Mahomet, Amuril liberi, 215 cum not. Chelm (scorpil), 518. Cherano, 877. Ibique annot., 880. Chersonesus, 267, 381, 538, 598, 605, 747. Occupata a Joanne Duca, 29. Chetir, Altina Olius, 187 not. Chilas Ephesius et Daniel Cyzicenus, Gregorii Cypril accusatores, 177. Animi ingrsti dant pœnas: accusentur Ipsi quoque a charissimis, 179. Imperator eos aversatur contemnuntur a collegis: vitam is urbe tiniunt, inœrore eunfecti, 180. Chingis, Chingischam, 55 cum not. Chius, 98, 458, 529, 702, 842, 851. Capta a Joanne Duca, 29. netulibus Genua exactis, 765. Chore monasterium, a quo conditum, a quihas instauratum. Metochitæ ab exilio reversi domicilium, 458. Ab alem Metochita oratum ac renovatum, 303. Gregoræ danielium, 309, 1045. (hortaites, Woldo Chartailes. Vide Monasterium. Chreles Tribalius perduellis, 626. Strummitzæ principain potitus: Craliipsi metuendus; a Byzantiis a∙lulatur, 6:26 Cantacuzeno suppetias venit, 627. Eidem occurrit, Christi transmutati corpus an increatum fuerit, 947, 91. Servatoris gloriosa obscuritas, 701. Verba ex Evangelin, 1043. Christopolis. 246, 319, 321, 354, 595, 625, 627, 612, 780. Longus murus ibi exstructus, 217. Ejus urbis 1.bristopniltanæ angustiæ, 254, 627, 631, 653, 677, 746, Faures, 617, 6:38. Chronicon Orientale, 101 in not. Chronicon Paschale, 27, 59, in not. Chironicon breve, editum a Builialdo, 85 not. Chronologia corrupta ab exscriptoribus, 252 in not. Chronologica series imperatorum ex cod. ms., Vide mut, ad pp. 13, 21, 53, 61. Chrysostomus, 961, 216, 1012, 1084, 1123. Chummus (Nicephorus, qui et Nathanael), 107, 162, in not. Canicleo prefectus, 211 in not. Chumni doya ypuσóBoula, 107, 162, in not. Epistolæ, 178 in not. Oratio in obitum Theolepti, 221 not. Alia opuscula, 211, 259, 209, tu not Chytrees, 85 in not. Cilicia, 82, 102. Cilicia villis, Cilices, 103, 599. Trausitum dant Christiano exercitui, Cimbri, 52, Vieti a C. Mario et Luctatio Catu!o, 31. Cmmerii, St. Cinnamus (Leo) bibliographus, 167 not. Caulzustra. Vide Justa, Claudius. Vide Ptolemæus. Cleidus, dicrophylax et archidiaconus, 157 not. Clemens Petri successor, 506. Cleopatra, 511. Ægyptia, 606. Clerus imperatorius, 496. Climacus (Joannes), 962. Clisthenes ex quatuor tribubus decem effecit apud Athenienses, 796. Clopa, 672 not. Clypeo impositi imperatores, 55, 78. Codex Regius operum Theodori Grapti (imo Nicephor i patriarcha CP.) membraneus vetustissimus, 951 not. Chartaceus, 940 not, Operum Hippoeralis, 568 not. Operum Cabasile, 1025 not. Codex Regius (olim Telleriaaus) operum Manuelis Phila, 159 not. Operum Athanasii patriarchæ CP., 180, 253 et 29 in not. Codex Cantacuzeni, 462 not. Procopil Vaticanus, 27 in not. Codices mss. venditi a Turcis Nicæ potitis, 458. Codiuus. Vide not. ad pp. 578, €12, 701, 797. Calexyria, 41, 107. Colchi, 148. Colebis, 39, 128, 548. Colossus Bhodius, nullum illius vestigium exstabat Gregora tempore, 1146. Columba, quæ super Christo baptizato apparuit, 1037. Columna ignea, quæ Israelitis præivit, 968. Columns, ante ædem XL martyrum posita, corruit, Columna porphyretica, cui crux imposita, 383. Columna et statua (Justinianea) in vestibulo 8. Sophiæ, 275. ibid. annot. Comani, 36, 111. Ex Hyperboreis Scythis ad Joannem (beam) imp, sese transferunt, 36, 296. Comanorum minitum sacrilegia, 112. Cometa, 98, 512, 548, 765. Commemoratio imperatorum et patriarcharum, 303. COMNENI Alexius (imp. Constantinop.) cum Gallis paciscitur, 101. Cours iisdem coplas jungit: magna Asia parte subacta, urbibus ipse, Galli omni prada potiuntur, 101. Vir acer et promptus, 754. Ejus socrus Chora monasterium instauravit, 459. Alexius Angelus Vide Angelas. Michael Angelus. Vide Angelus. Alexius (Trapezuntis imp.), 13, 148. Joannes Trapezunt. imp. Alexii 1. nepos, Byzantium venit: Eudociam. Michaelis Paleologi imp. filiam, uxorem ducit: unde natus Alexius II, 148, 203. Alexius II, Trapezuutis imp Joanuis et Endoria filius, 148. Joanni patri succedit in imperium, 20%. Andronici senioris depus ex sorore, 678. Michael, Trapezunteni mittitur ad capessendum imperium, 679. Honorifice excipitur a senatoribus: exporfalur et in custodiam datur, 680. Restituitur per schoJarios, 681. Omis auctoritate spoliatur, 682. Quam deiude recuperal, 683. Comnenorum familiæ jus præcipuum apud. Trapezuna tios, 679. Cosmolena. Comparatio rerum hodiernarum cum antiquis, 1033,, Concilia quatuor de iisdem rebus habita per annos deeem, 830 not. Concilium. Ephesinum, 507. Generale quartum, 915. Generale sextum seu Truilamum, 916, 969, 106, 898, 911, 1138. Vide Synodus. Congilii generalis convocatio din promissa a Cantacuzeno, 882. Concilii auspicandi ratio, 890. Concilii Nicæni Il acta, 910, not. Conciliorum generalium acta, 963. Quæstionės de Üdei dogmatis agitandæ in generalibus conciliis, 921. Concordia veteris Romæ cum nova: de ea agitatum imperante J. Duca, 129. Quibus conditionibus iuita sit Mich. Palæologo imperante, 125. Quinam adversati sint, 125. Redintegrata, 166. Concordia Gregora et Palamitarum, sumptuoso convivio sancita, 828. Conjuratio. Junioris Andronici contra seniorem conjurationis socii tres, 299. Patriarchæ et pontifcum contra eundem, 405. Sphrantzæ Palæologi. Fide Sphranizes. Factiosorum quorundam in Andronicum juntorem abseptem, 331. Conostaulus (comes stabuli ). Magni conostauli digoftas. Gu. Consensus imperatorum et Augustorum, 788. i on «tantinopolis, Capta a Latiuis, 14. Græcis recuperata, 85. Urbis a pectus ruinis deform:tus, 87. Vide Byzantium. Constantinus Magnus concessa urbibus priviległa non ali ngavit, 164. Urbis conditor. 169. Nonores Roma veteris ad novam cum imperio transtulit, 6.7, Idololatriam sustulit, 928. Ejus temporibus institutes dignitates par latinie, 250.

Constantinus Bulgarus, Zagoræ princeps. Vide Tue. Chus. Constantinus Cæsar, uterinus frater Michaelis Paleologi, 72. Fit Sebastocrator, 79 Præficitur Monembasie, Mene, et Sparta: Latinos Peloponnesios multis cladibus aflicit, 80. Constantinus despota Simonidis sororis cucullum discindit; Tribaliis abducendam tradit, 288. Mater: prima uxor: filius ex ancilla susceptus, nemine Catbarus, 29.3. Secunda uxor Eudocia Palæologina. Thessalonicæ præfectus, ibid. Eo proficiscitur sinistris ominibus: junioris imperatoris matre Byzantium missa exercituin per Christopolitanas angustias ducit, 554 Thessalonicam s: recipit, 356. Cives factiosos comprehendere jubetur: seditione ab illis excitata cogitur cucullum induerjuniori Andronico traditus, vix mortem effugit, 556. Dydimotichi in teterrimum carcerem conjicitur inde tandem in alium telerabiliorem transfertur, 367. Libertatem recipit, et rursum amittit: prima nominis Fittera imperium ei portendere credita, 441. Moritur, ibid. Vide et 577. Constantinus, etc. Vide el Asan, Palæologus, PorphyroKenitus, Tornicius Consul, Græce, ¿çupoç, Pisanorum magistratus apud Galateos, 97. Consules Romani, 258. Coutares, 1171. Copaides paludes, 417. Coreyra, 110. Corcyræorum navale: Senatus, 5.6. Coriolanus. Vile Martius. Cornu, seu, sinus Ceratinus. 858, in not. Corona ovata cur sic dieta, 43. Cos capta a Joanne Duca. 29. [Cosmas] Melodus, 1170, 1110. Cosmidium. Vide Monasterium. Cralæna, 241, 212. Vide Simonis. *RALES tres Primus, Andronici senioris gener: maritus inconstans, 202. Ei despondetur Simonis, Androntei imp. filia: Thessalonicam conveniunt, 203, Crales obsides dat Simonidem sponsam quinquennem abducit, major ipse quadragenario, 205. Irene (socru) urgente, successorem sibi designat, primo Demetrium, deinde Theodorum marchionem, uxoris sue fratres, 213. Ni uxor redeat, minatur extrema, 287. Moritur, 269. Vile, 202, 255, et 237. Secundus, Cæsaris gener, addictissimus Andronico seniori, propter affinitatem, 590. Cesaris Gliam uxorem duxit duodecim annos natam. ispe quinquagenarius, 46. Cum Michaele Bulgaro confligit: Gallorum equitum virtute adjutus eumdem vincit et capit, 455. Uxores duas habuit: filius ex prima suscepius rebeilat: politur principatu: ipse Crales a factiosis in carrere suffocatus, 457. Vide Cæsarissa. Tertius (filius secundi) Syrgiannem cupide ad se rei cipit, exercitum cogit, 495. Bellum Andronico juniori infert, 498. Syrgianne Sphrantzæ Palæologi fraude sublato, pacem facit, ac domum redit, 501. Cantacuzenum el exercitum ejus apud se excipit, 655. Conditiones ei oblate a Byzantiis ut Cantacuzenum prodat, 641. Animum mutat, 611. Dolet se elusum, ibid. Pactionum memor, bellum indicere non audet, 656. Romanis dissidentibus, invalescit, 746. Urbes multas invadit: Serrhas ipsas ad deditionem subigit: Romanum se imperatorem pronuntiat: imperium cum filio partitur, 746. Omnem fere Macedoniam possidet: Berrliceam capit, 795. Offiicii admonitus, Cantacuzeni legatos jubet facessere, 931. Vide et 616, 637. Cralis uxor, 640. Cratai monasterium. Vide Monasterium. Crateres Vulcanii, 44. Creta, 311. P'enes Venetos, 878. Cretensium et Eubæensium classis, 117. Nares Romamas in sinu Palasgico stantes prue occupat, 118. Cretenses, 117, 118. Transfuge Philanthropenum horfantur ad defectionem, 197. l'ecunia corrupt eumdem vinctum Libadario tradunt, 201. Critobulus, 556. Crocodilos cadaveris caput lacrymis perfundit, 414. Croesus, 152, 310, 453. Crucis imago in nube, 386. Cutrules (Michael) Andronici senioris sororem rem duxit: cuni surore Sphendostlavi (Wenceslai) a Crale dimissa furtim consuevit: tum camdem palam uxUrem duxit, 201. Cranes, 134. Cyclades. 325. Cycladum rector seu princeps, 438, 825, 526. Vide Rhodii. Cyclopes, 993, Cyeni, matutino Zephyro adspirante, præclare cannot, Cyloneum pisenlum, 793 1089. Cyparissiotes (Joannes) Vide not. ad pp. 793, WI, Cypričet Rhodii orthodoxi litteras dant contra Palamani, 787. Cyprus, 194. Cypsella oppidalum, 299. Cyrillus (S. 1089. Cyriotissa. Vide Monssterium. Cyrus, 91, 152, 310. Cyrus junior, Daril et Parysatidis Alius, cur fratrem in se armaverit, 189. Cyzicus, 259.. AGITURY el toriarop, quid differant, 862 in not. Damascenus (Joannes), 976, 106?, 1071, 1972, 1081, (Henricus), Dus Damascus arbs. Ejus descriptio, 1146. Dandulus (Andreas). 95 in not. Venetiarum: ex vulneribus moritur, 16. Daniel Cyzicenus. Vide Chilas Ephesius. Daplinusia, urbs apud Pontum Euxinum; a Latinis obsessa, 83. Dardani Europæi, 27 not. Darius, 189, 808. Per Zopyrum Babylocem erpi), 497. Ejus in Zopyrum affectus, SK2. Morientis apoja thegma, 1028. David. 184, 953. Propheta, 261. Davidis zırvúpe, 334 Libri, 1146. Verba, 511, 1016. Davi, Bogomilus, 718. Deabolis, præsidium Hace lonir munitissimum, 73. Debrorum (alias Debrarum) episcopus, 161 Decreta l'alamitarum unt Gregera haud ostenduntur, Deipara, Hodegetria, 298. Nixonis. Пappszip. 10. The yñs, sea Poutana, 83. Vide Im‹gu, docel um. Templum. Delphics laurus, 524. Delphica tripus, 151. De phorum theologi, 518. Demetrias Vide Sicyon. Demetrius, Andro: jet senioris el Irenes filius, 51. Successor a Crale designatus; in Tribalta haud assges cil, 213. Despotes: Thessalonica præfectus, 591. Facir> sorum bona diripit, 596 Fugit, 113. Aceisalur ms¡CstaAis. 533. Vide el 409, 410. Demetrius Martyr, 596. Ejus festum, 611. Fade Templum. Demetrias Poliorcetes, Olius Antigoni, 116 Democritus, 373, 957. Demonax, 351. not. Demosthenes, 355. Philippo Macedone beaias pra. dicabatur, 414 Demosthenis dictum, a Gregora corrEelum, 589 Lucernæ, 314. Dercus, 747. Dereybidas, 209. Dernschwain (Joannes) laudatus, 80 ant. Aionowa, mater iniper., 140. 208vyo;, 516. Deus, victoriæ auctor, St. Henrimum morbislenir me detur, 753 Facilius ædificat quam destruit, 905. Quamin Lux appeletur; quando Vira. 1061. QueRGIN I veta, 1067 In loco non est, 1097. Dei justumi judicrası, 544, 863 Et paterna bonitas, 889. Natura simples, a que substantie et operationis discrimime 106), 1105 111, etc. Nomina 1090. Oculus pervigil, 822. Severa indulgens, 318. De Den disputare quatenus liceat. 5%% 955, 937 Ubi de Deo agitur, nefas mentiri, aut dissueJare, 943. Deuteromom., 776. Dexius, Gregoram socius contra Palamam: ilius elogim, Diaboli principatus et vectigalia. ¡60. pro mol. Diasis Atheniensium, 380 Jaclatores Romani, 238, Didymotichum,:32, 579, 130, 159, 112, 180, 538, 194 607, 609, etc. Oppidulum, 61*. Rius præfecture quibes commissa. G. Ibig amniot, suburbia, 618. Situs, MI. Didymotichensis exercitus, 708. Dignitatum titult, 238.

Engastrimythus, 411, 732. Diogenis “vnici modestia laudata ab Alexandro Magno, 701. Delem, 86.8 Dictum, 1026 Dionysius Sietive tyrannus, 73). Ejus regia pulvere opp ela ob aidventum Platonis, 517. Dioscorns, impius Alexandriæ præsul, 1021. Divinitas in substantiain et gratiain divisa a Palama, Dogmata Ecclesiæ eversa, 749. Dogmalice altercationes, 768. In dogmaticis contentionibus Deus solus imperator; cæteri omnes pari jure conservi, 905. Dolis duo in Jovis anla, 196, 523. Doloicus. Vide Ludovicus. Metathesis, 14 not. Dalupes, 110. Dorica harmonia, 316, 717. Dorotheus Monembasiensis, 85 not., 560 not. Doxologia sacra, 94, Davonis (sideris) spira, 542. Drama, oppidulum, 273. Trimys (Gregorius) Palamæ magister; a Gregora repretensus, 919. Ibiq. annot. !rusius laudatus, 1125 et 1129 in not. Ducangii Glossaria, Historia Franco-Byzantina, Constantinopolis Christiana, aliaque opera, passim. Dicas (Joannes) Theodoro socero succedit, 24. Generi cun! socero comparatio, 24. Classem instruit; insulas maris Egæi et Rhodum occupat: in Europam transit mul is urbibus potitur, 28. Pacem init cum Bulgaris Asamis filiam alio suo uxorem jungit, 29. Omnibus a Byzantio ad Strymonem urbibus receptis, Nicæam reverlitur, 70. Scythis Comanis perfugium præbet, 37. (Vide Comani.) Pacem init cum Turcis, utilem admodumi rei Komauæ: agrorum cultu et rei pecuaria cura sibi et pauperibus consulit: cognatis et nobilibus, idem ut faciɔnt, auctor est: quantæ inde divitie, 41. Edicit ne quis vestibus ulatur, extra inipe'iì fines quæsitis, 43 Templa exstruit, monasteria constituit, it m hospitia ad ægros curandos et alendos pauperes, 41. Secundam uxorem ducit Annam Alemaniam, 45. Marcesinam, Annæ uxoris magistram et educatricem, perdite amat; imperatoriis insignibus ornari patitur; uxori ipsi præfert, 45. Conscientiæ stimulis urgetur, 4%. Seipsum damnat, et culpam Brain deplorat, 47. Exercitum cogit adversus Michaelem Notham: urbes adventu são alias confirmat, alias, recuperat: fordus cum Michele renovat: despota dignitatem er concedit: stem ejus filio, ob affinitatem, 48. In Asian reversus morbo corripitur: anuum integrum ægrotat moritur, sepelitur, ibid. Duca imp. uxor 'altera, Manfredi soror. Vide Anna Alemanna. Lucas (Joannes) Sebastocratoram principum ultimus, Irenen Andronici senioris tiliam notham uxorem duxit Se Iberis moritur: provincie et urbes ejus distractæ, 278. Tempus mortis, 318. Vide et 278. Ducis Magni nomen, mutatum in nomen Aouxò; 'AANνών. 239. Dyrrhachii episcopus Gregoræ asentitur: quis vir et qualis, 520. Ebrietas, operatin divina, apud Palamam, 915. kerlesia Græcɔ: duæ in ea sectæ, 127. Tres factiones, $70 Status ejus in pejus mutata: rationis et doctrinæ lux exstincia, 185. Ejusce mutationis causæ: cur illam desalari oporiuent, 186. Ecclesiæ mala, omnium gravisSima, 714, 826, res, 159 Tempestates, 881. Ecclesim patrarchales et episcopales pene omnes principibus barbaris subjects, 1934. Ecclesiæ et imperii mutua concessiones, $13. Ecclestastes, 889, 1027. Ecclesiasticus, 961. Eclipsis so is, 131, 160, 336. Futura a Turcis mala portendit, 108. In morte Christi monstrosa visa est astrouomis, 370. Eclipsis lune, 383, 460. 536, 624. Eclipses duæ, solis paa, lunæ altera, Scythicam 1.cursionem præcedunt, 536. Eliæ currus inconsumptus, 958. *8:27zvolixy;. Vide Hellanodicas. Epapoodi, demite, posten, 59, 627. Euallage, sen antiptosis, 169% not. Enertia, 716. Endymionis somnus, 1061. 'Evepyɛiv verbum quid significet, 1130. Energia uomen ab Eunomin introductum; ab tempomachis receptum; a Palama revocatum in lumen, 950. Evoudsic. 1098, 1104 in not. Entença. Vide Berengarius. 'Eluciasrý: (Potestas), Genuensium magistratus apud Galstos, 97. Epaminondas, 360, 752. Pecunia ab Artaxerxe accepta, bellum gessit cum Agesilao, 124. Victor ad Haliartum et ad Leucura, 486. Ephectici, 732. Ibique annot. Ephesus, 21. Ephesi metropolita: ejus elogium, 802. Ephremius poeta, 35, 89, in not. Epibatarum castellum, 385, 797. Omnibus rebus instructum ab Apocauco: Androniei juuioris judicium de ca arce, et de ejus conditore, 602. Epicuri atomi, 790. Epicurei, 722. Magistrorum decreta non audent in dubium revocare, 516. Solem pedalis motuli esse dicebant, 969. Epigramma de libris Barlaami indicatum, 556 not. Epirus, 110. Recepta, 546. Velus, imperio adjecta, 573, Epiri princeps, filius comitis Cephalleniæ, fuga elabitur, 545 Thessalonicam adducitur, 353. Epizephyria barathra, 449. Epizephyri. Vide Locri. Episcopi, variorum criminum accusantur a Callisto patriarcha: ventam daul et accipiunt, 876. Episcopi Palamitæ: eorum imperitia, 993. Nonnulli dogmatum nevormin insolentia offensi, turbas in concilio cient, 100%. Assentatores, 1032 Episcopis duobus orthodoxis adempta insignia dignitatis; harba vellicata, 1011. Epistola Cantacuzent ad Joannem patriarcham, 753. Gregoræ ad amicum de vanis prædictionibus, 419. EpiRola ad Contentiam, 940 not. Epistola synodica Orientalium ad imp. Theophilum, 910 but. Entásxalov, navale, 854 not. Equi mira constantia, 487. Equi pieti binnitus, 303. Equitis fidelis virtus, 231. Eretria, 802. tris, 161, 829. "Epons, Henricus 16 mt. Esaias, vir simplex et indoctus'; multorum criminum accusatus; favente imperatore, creatur patriarcha: fovoris injusti merces, 360. Ejus patriarcha opera Philanthropenus in pristinum gratiæ locum restitutus, 360. Esaias in Andronicum sen. conspirat: junioris nomen sileri in ecclestis vetat: adversæ factioni sacris interdicit, 405. Ipse sententia canonica damnatus, in monasterium Manganorum ablegatur, 406. Triumphans in urbem reducitur, idque immodeste, 424. Andronico sentori insultat pœnas irrogat epis opis et sacerdotibus, 428. De illius nomine in ecclesia commemorando quid decreverit, 429 Populum absolvit; non item episcopos; neque sicerdotes, nisi quosdam tantum, 431. Imperatoris calamitate Eetus, ex ipso quærit, qualem sui mentionem iu ecclesia fieri velit 422. Moritur, 496. Vide e: 402. topálev ejus verbi signitivatio, 1134. Evangelium passimo circumlatuin, cani populus sacramento adigeretur, 319. Eubora, 189, 490, 672. Penes Venetos, 878. Eubose princeps, in insidias delapsus, ab leario capitur, 96. Ad imperatorem Mich. Palæologum perducitur subito exspiral, 96. Euheenses, 115, 117, 118, 597. Eboicum mare. Vide Mare. Eucharistica commauio, 1136, 1139. Eucharisticum panein utrum substantia sanctificet, an operatio divina, seu grilia quedam increata, 1010. Endoca, Mich. Palaologi imp. lilia, Joaunis Trapezun tis imperatori nupla, 145. Maier Alexii junioris, 149. Byzantium venit vidna, 202 Crali mbere recusat, 203. Eu loria (quæ et Irene) filia Andronici junioris notba Basilio Trapezuntis principi uxor data, 536. Vide Irene. Eudocia Palmologina, Neocæsaritæ Protosecretarii filia, Constantini Palæologi uzor: ejus mulieris elogium: ut Constantino despote nupserit, 293. Eugenius Vide Porte Byzant. Eulogia Michaelis Palologi imp.soror, 130, 167. Eumenes, Antigoui dolis circumventus, 497. Eunomins, 1142. Energian voinen introduxit, 950. Operationem a substantia in Deo distingui aflirmabat, Eunnchus Limniis præfectus, 680). Moritur, 683. Euphrates, 81, 1032. Furipides. 311. Eurotas fluv., 486. Eurymedou fluv. tit.

Eusebius Iconomachus, 910, 911, 963, 945, 950. Loxinus, 131, 207, 375, 683, 796, 819, 877,830. Clausus per Genuitas, 877. Ejus fauces a Venetis obsessa, 850. Exactiones, 855. Excerpta anecdota. Vide not. ad pp. 13, 16, 87, 107, Exodus, 369, 1087, 1105. Exsules, religionis causa pulsi, domum redeunt, 16). Exundatio, 69%, not. F Fabula felis monachæ et murium, 216. Avis et aucuIts Glit. Fabula Attica, i. o. Græcanica, 524, 994, 1070. ¡ actiones due apud Byzantinos, 613. Fames Ryzanti, 416. Turcorum, 12. kamilia delle Carceri, 95 not. (i Chisi. ibid. de la Fohe, 95 1:01. Fatum, 721. Favorinas philosophus, 825, vides, Chrisnatio necesaria, 971. Fides humilis inani gloriæ præferenda: Odei controversie in concilio generðhiti. imeulæ, S12. Fidei symbolam, 512. 44 kei inopia, 263, 351. Opulenti«, in quos usus rezervam a. 517. Flavianus patriarcha, in synodo Ephesina verisus, 10121. Ibique annot. Flavins. Vide Josephus. Florenties, dialogus contra Markhamuni, Gingera, 556. anclore Fundus a Baklulan initum cam Carolo Italia rege Bacium de Constantinopoli recuperania, 123. Forminæ principes in Synodo l'alamitica, 903. trips, 130. Fretum Gaditanum, 688. Hellesponti, 161, 254. Ilieri, 416. Siculum, 217. Federicus, Siliciæ rex, a Palæologo in Carulum arma11.r, 146. I'roiskarius, Vide not. ad pp., 137, 633, 708. Funsmbali. Pute.f.gypili circulatures. G Gitalas (Joannes) rerum administrationi præficitur ab Aporaneo, 701. Qui et fliam ei desponsunum se promiltil, 701. Apocs cum apud Annam accusal, 710. Metu Apuca iei, monasticum habitum induit, 726. tindes, 102, 28, 351. Ultra Gades, 888. Gaditanum fretum. Vide Fretum. Galactophagi, 31. Galata (que et Pera), 281, 718, 776. Oppidislum. 87. Convensibus et alus Latinix -ignatum. 97. Parvutuın Castellum, 1031. Præsidium, 751, 748, 870. Obressum a Mich. Palæologn, 8). Itein a Manuele Cantacuzeni úlio, 8.99. Obsidio suluta: obsidentium fuga e' pavor, 860). Galate (Galli) 34, 102 Bellicusissimi, 103. Galatæ necid.), 177. Vide Galți. Galati Genuenses insolesmunt; veniam fimpetrant ab imp, Mich. Palæologo, 133. Triremibus duabus piraticis Crastantinopolin prætervehantur, insalutato impératɔre, 131. Cum imperatoriis confligunt, 135. Vieti fastuin pomant, 156. Imimunitate donati, 526. Venetis bellum inferentibus, quemadmodum sibi et rebus suis consuluerint, 207. Veneris oppugnantur, 416. Insulescunt: eorum opalentia unde creveril: variis artibus castellum suum prop iiicant se muniunt, 526. Turcis favent, 539. Hellum Aperte moliuntur, ibid. In summas angustias redacti ab Andronico juniore, ferociani exuun!: pacem impetraut, 880. Veratos ab Anna excipiunt, 748. Ab adrehendo Byzantium fromento abstment: receptis rebus suis, redeunt in gratiam cum Byzantiis, 766. Suppetias veniunt Anna Augusta cum duabus triremibus: repelluntur, 739. Rebellant, 833. 841. Quibus artibus opulenti et puples evaserint, Bit. Classem atantaruzeno construi gre ferunt codes ab iis perpetrato, 812. Viribus prævalentes, 814 Inita cum imperatoribns fustera aperte olant: piscatoriam navin per latrocinium captant Hemnes occidunt 811. Be lain clam apparant: navale niunt, 843. Legatus de paer ad imp. Trenen mittunt, 81% fuiqua et superba postulant, 8ki, Premeditati, ByZonios imparatos adoriuntur: oram maritimam incendis vastant, 818. Castellum suum amplificant et muniant, Bis. Byzantium oppugnaut: repelluntur: frumentarias el operarias intercipiant, 818. Eorum spes deceplay nova consilia, 550 Copiis domesticis et al:unde aceitis instructissimi; Byzantios facile repellant: machinam ingentem bavi imponunt, 831. Machina muro arba ad mota, acerrimam pugnam committant, 952 Wallis suerse amiasis, consternati recedunt: antequam domum redeant, mortuos clam sepeliunt. 83. Pacem per legates frown petunt: beilum diuturnius parant, 833. Nates s cunt: auxilia et pacis arbitros apressunt, 836. Pace BUR impetrata, pretiosam supellectilem, quidam etiam res et liberos legatis Rhodiis exportaudos commitime, ibid. Galataorum anxia deliberatio: omnes redendum esse statuunt: soius navarchus refragatur, KWY. İnstrecla sua classe. Byzantinam exspectat, consilium es» capturus; 880. Vacuis Pyzantiorum navibus politur, 13. Galateorum æquitas et clementia, 861. Victoria moder te usi, pacem petuut, 865. Iniquas pacis leges suliesst. 866. Poatum Euxinum Byzantiis et Venelis clander 877. Byzantina suburbia incendunt, 1031. Galiesius mons, 107. Ibiq. annoi. Galli S. Sepulcrum vindtraturi in Syriam proficisces. tur: Danubil oram leguat: in Thracia castrametania, 105. Legatos mittunt ad Abextum Commeur eodem paciscuntur de Turcis Komano solo espellendu, 103. Romanis joncti magnam Asm partem sabigua omnt præda potiuntur: Cilices transitum dant, IH. Syriam et Phænicism ingressuris Arabes absistor Galli, commeatu interclusi, be lum gerunt. bar debellatis, domicilium sibi in Syria constituant obliviscuntur, 105. Phonicia el Syris exterminantur að Egyptiis, 102. Gallorum equium viris, 455. asirulugus placentia Aunæ Aug. præncil, 787. Vide et Galia, 238. Utraque, 103. Extrema, 351. Træmipia, Galliæ limites, 109. Gani metropolita: ejas elogium, 892. Ganos: moules sapi rò l'ávoc 100. roŭ Téva, 11Ɛ Gasmuli ab uzore Apocauci vides armantur: arcem expugnant: obvios quosque ingulant, 736. Gasmulica gens, 98. Turba ob inopum dispersa, Graeseos liber, 961, 1056, 1114. Genaies fius, 305. Genua urbs un sita, 286. Proprits motihes at ricius belis laborat, 853. Nobiles Genua exacul, 70%. Genuenses mari vincunt Calalanos, 227. Optimalini urbe exactis, unum sibi ducem more Venetoriam pres. ciunt, 518. Mercaturis dedili; colonias in uris manumi constituunt, 683. Capha ab is fundata, 681. Duces chi 01 plebe creant, 687. Vide Tuzas. Genuenses Ryzantio Galatam transferuntur, 97. Leeurs. ses Galata't. Vide Galati Genuenses pirata, ¿IE. Geuuensis Ducis dignitas consulari similis, 518. Gentiles cum SS. Patribus consonantes, 1087. Georgius Cyprius Aattroppar, 150. Pide Gregurus. Georgius Larissæus. 718. Georgius Martyr: ejus imago, 308. Gerasimus monarhus, vir simplex el indoctus; patriarcha port Glycyn, 291, Ab Audronico semiere 1½ cenditur, 513. Comnussum sibi ab ou arcanum prudil, 315. Moritur. Germani, 34. Germanus, patriarcha Constantinopolitanus arte Are alum. 58. Germanus, episcopus Adrianopolitanus; patriarcha (P post Arsentur ejus merita erga Mich. Palæolnym, 95. Patriarchatum abdicat, 107. Germanus Heraclea Thracia metropolitanss, 161. Gibellinorum factio, 286. Gigantes, 885, xxproi et ty, pepivoi, 793. Girardo (Franciscus), Tricamus, sculptur exisine 277 in not. Giustandil, 27 nol. Gisbas (Michael) péyác Kovógravjeç. Reliqui duas pri eo puert, 150 Protistrator: Thraciæ præfectus, OSTA in monte Hæmo quinderim partim munil, pertim a fear mentis exstruit, 484. (ilyrys (Joannes) Logothela Tüv oʻzɛızzire ses m private legatus de altinitate mittitur cam The Metochita in insulam Cyprum et in Armenian li Suum illud iter ipse descripsit, 191. Laicus; legiti². Dromi; Niphone expulso, it patriarcha Glycem e giam cur habituni monasticum induerit; tras auditorem assiduum hybmit, 270 Norbe ingYSPEKTİR. in monasterium secedit; minime avarus, adecque paña dives: Gregorain arcensit, cui ultimara volumtatemčkis, 2) Qua ætate in aulam veuerit: honores genti Tudo: secessionis ratio, 249. Vids el 275. I'vūnai, vicurii, 485 aut.

Gotthi, 56. Græci Persarum adventu consternali, 310. Græcum dogma quibus fundamentis nitatur, 502. Grando, G. Clades per eam illata: natura grandinis grando furoris divini instrumentum, 711, 712, 713. Grapias (Theodorus). 1089. Ejus verha, 940, 918. Cum 85. Gregorio et Basilio consensus, 950. Item. 97!. Elogium, $138. Libri, 1138. Testimonium de Eucharislim mysterio, 1139. Verba ex quibus arguitur Palamam esse iconomachum, 1142. Graptus (Theodorus) parvi factus a Palamitis, 910 not. Ab iisdem celebratas, ibid. Grapti nomen præfixum operibus Nicephori patriarcha, ibid. Gratis gratuita (xapíopera), 1317. Gratianopolis, 703, 836. Gregoras (Nicephorus) de seipso et de opere suscepto, 6, 24. Juvenis, rloquentiae studiosis; G.ycens auditor assiduus, 270. Testamentum huic scribit, 289. Gregorm officia ergs Theodorum Metochitam, 308. Oratio, qua eum afflictum solatur, 309. Andronici senioris familiaritatem expetit: philosophiam et astronomia jam tum a magno Ingothera edoctus: qualem hunc initio expertus fuerit, 521. Oratio, qua hortatus est, ut philosophie el astronomia præcepta plenius sibi traderet, 319. Quantum es oratio apud loguthetam valuerit, 327. Beuigue exceptus ab Andronicol juniore, 327. Orationem apud illum habet, 328. Chartophylacis diguitatem oblałam repudiat, 310. Oratio, quaia de ea re coram imperatore babuit, ibid. Repudianti vis pæne illata, 318. De Paschate disputat, fivepte imperatore, refragantibus frustra adversariis, 564. Legatus in Serviam ad Cralem of Cæsarissam viduam missus: que sibi al sociis in ifpere acciderint narrat, 374 Acceptis a Casarissa mandatis, Ryzantium revertitur, 385. Androuico seniori addictus; calamitatis particeps, 427. Vitam Joatinis, Heraclea metropolitani, avunculi sui, scripsi, 429. Amicis fastantibus, vanas predictiones refellendas suscipit, 447. Andrunicuim seniorem invisere soktus: cum eo ultimum colloquitur, 461. Cralæna hortante, monodiam canit in obitum Andronici senioris, 465. Tb. Metochite moriem lamentatur monodia recitata, 474. Orationem consulatoriam apud Andronicum juniorem habet de obita matris ejus, 490). Quanquam laicus, a Josune patriarcha advocatur ad disputaudum cum episcopis Latinis: silentium primo suadet: delude patriarchain et selerlos episcopes privatim convenit, 501. Orationem, corain lis babet, qua sententiam suam fusius exponit, 803. Acclamationibus et applausu Efficit, ne Andronicus junior inquiral in Demetrium despotam, 533. Dialogum scribit, cuí titulus Florentius sea de Sapientia, 585. Cur synodo contra Barlaamum habitæ haud interfuerit, ab imperatore Invitatus; item a patriarcha et toto concilio, 558. Jibetur astra consulere super morbo Andronici juatoris, 559. En mortno, lamentandi munus suscipit, 560. Monoctiam recitat, ibid. Now simplicem historiam scribit, 677. Ab aula secedit, 720. Ab Anna arcessitur, nt cum astrehigo disputet, 723. Astrologorum prædictiones vallas esse argnit ex Ptolemæo, D. Basilio, et ex oraculis Chaldaorum: fatum to:lit: providentiam agnoscit, 725. Hariolo refutato, Annæ odium in se movet, 725. Patriarcham inter et l'amam arbiter constitutus, 769 Novas opiniones Camual: Annam offendit: sententiam scriptu tradere jubetur, 769. Es occasione data, noves doctores refellit, 770. Nom kden reprehendendus, quod victoriam de adversariis non reportarit, 771. Imo constantim el religionis ergo landindus, 772. Muita aliis relinquit a.Curating Barranda, 781, 786, 793. Præclaras spes de Cantacuzeun concepiral, antequam is rerum potiretor, KB. Eundem, sua spe deceptus, errore liberare statuit, 821. Crebra cum eo colloquía habet: Patrum dogmata studiose defendit, 82%. Imperatorem confidentius arguit, 821 adit, Qiii morte afflictain: eam nurtem curruptorum dogmatum puruam esse aflirmat: ita partes Suas Augusto patrocinio roborat: Isidorum variorum © rorum accusal, 8:7. Negat`nova disputatione opus esse, 82) Palauam redarguit, 850, Item Contac, zenum, hid. Assentaturein objurgat, 655. Blanditiis, largitionibus, promis is frustra tentatus, 871. Entara patriarchalem diguitat m obřatam repudiat: imperaturra et Augustam ullžejí a 'monet, 872 Oratio apud Cantacuzen: m 891. Cui mortem üli prammatist, NS7. Pro reliione paguataras, habitum non-slicum iadult: vriæ antica Tebunfiat, 891, Gregoræ discipuli, 891. Oratio apud s cins orthodoxos, ibid. Ijse el soni eselndznior adith Vulge interioris, 896, Per auium disjienst, diu exspectant, M17 Introd cuntur, Sik+, „Stare debilis: captis morbo et aliis in,mutvedis, a'n rug, F08 Parliam is c or 2 sprinitate atuerans anilor, 991. Sema fractus, iffit. Contacuzeum a tea istia um cur demum vituperel, 902, Orationem habet apud synodum Palamiticam, 909. Barlaani victi et repressi constans inimicus, 917. Cantacuzeno interpellatur: liberies loqni solitus, majestatis reverentia comprimitur, 956. Suam dicendi libertatem defendit exemplis et rationibus, 938. Cum sæpla comparatus: aspes et flecti nescius. 937. Objecta sibi a Cantacuzeno refellit, 958. De Thaborio Jumine dicturum se promittit, 939. Subinde interpellatur, ibid. Capitis doloribus afligitur, 955. Æger et jeje, nus, disputandi munus sociis tradit, 975. Sese in concilio iterum sistere recusat, 985. Socios horiatur ad veritatem fortiter defendendam, ibid. Illi, ut secum veniat, a gre tandem persuadent, 988. Ab imperature scorsum seduetus, promissis et aliis artibus tentatur, ibid. Ad Palamitarum argumenta respondet, 987. Cum sociis introvocatur, 991. Discipuli timidiores eum deserunt; alji silent, 991. Secedentem orthodoxi episcopi sequuntur; quos Imperator primum exire vetat; deinde, suadente Palama, abire patitur, 993. Unum ex discipulis producit, qui disputandi munus excipiat, 1001. Caute occurrit imperatoris iracundiæ, 1003. Fusiorem narrationem et accuratas refutationes promittit, 1007. Ejus discipulis quid acrideril, 1013. Ut e concillo ipse dimissus sit, ibid. Domo includitor silentium ei perpetuam indicitur, 1013. Consolatur se melioris fortunæ spe, ibid. Cum illustrium) sanclorum casibus suam calamitatem comparat, 1015. S. Basilii verba ad præsens tempus accommodat, 1015. Alia SS. Patrum dicta subjuncturum se promittit; quæ times haud profert, 1020. Multi ex amicis illum deserunt, 1025, Atque etiam (abasilas: Gregoras sortem suam deplorat, ibid. Ab internuntits ad se missis nova decreta et l'alamm libellum exigit, 1038, 1039. De custodum monachorun sævitia queritur sua in eos et chora monasterium m²rita commemoral, 1014. Callisto patriarcha commone factus, perstat in proposito: D. Hasilil verba iterum síbi accommodat, 1018. Tentator a discipulo et ab altis; sed frustra, 1049 Duriort custodia premiitur, ibid. Cabas la convenitur, 1050. Unus contra duos, 1058. Ad argumientam petitam ex substantia et virtute sulis respondet, 1060. Gaudet oblatam sibi a Cabasila facultateni argumealsadi ex gentilium scriptis, 1075. In profanorina libris versatus; libenter lis armis contra Palamitas utitur, 1083. Atque id Justini martyris exemplo facit, 1086 Sanetorum libris destitutum se innuit, 1089. Jubetur ifsa Patrum testimonia exhibere, 1094. I'lura uarrare capitis dolores non sinunt: amicis rogantibus pergit, 1112. Veteris cum Cabasila amicitiæ memor, famæ ejus parcere voluit, ibid. Laborat in seligendis Patrum testimontis, 1117. multis pauca seligit, 1119. Adversariorum minas refellit, 1145. Mori paratus pro fide defendenda, sepultu ram non curat, ibid. Arctiori custodia premitur, ibid. Gregoras (idem) in Chora monasterio collocatus a Th. Metochita; astronomicam disciplinam ex eo didicit, 30%. Hares doctrina ab eo institutus, 509. Metochite filium et filiam eruðiit, ibid. Alienus ab omni affectu, studiums veritatis profitetur. 615. Qualia seu laudare seu riturerare decreverit, ibid. Quid ostendere, quid persuadere lectoribus opiat, 646. Gregor cum Cantacuzeno familiaritas, Gif. Amicitia, 820, 823. Capitis dolores, 975, 1112. Domus celebritas in sollundinem, fortuna in calamitatem versa, 1050. Libri antirrhetici et steliteurici, 901, 941. Sermones, per ccc esias in sauctorum commemorationibus legebantur, 1116. Socil commentarins ipsi quoque scripserunt de suis cura Palama concertationibus, 975. Gregoras, Cantacuzeno diligentior in Chronologia, 427, 496, in not. Gregoræ scite dictum de tonio Palamitico, 1030 nol. Gregoras defensus, 621,797,940, in unt. Temore reprehensus, 501 not. Libros.SS. Patrum non habuit pras manibus, 10:01 not. Theoderi (rapti libros surreptos sibi queritur, 910 not. Platonis imitator, 1698 not Gregore epistola ad Pepagonienum, 277 not. Dialogus Florentins, 90 not., 224 not.. 458 not. Parene icus de obitu The lepti, 320 not. Quando singulas Historiae partes scripserit, 590, 831, in not. Quando libros Antirrheticos, 1007, til., in not. Gregoræ opuscula indicata, 364, 573, not. Greens ras geographus, 251 not. Poeta, 475 not. Gregoræ domi× quo iu loro sita fuerit, 1045 not. Gregoras notatus, 152, 688 in not. Ducangio, 523, 621, 762 in not. Pontana, 80l not. Satyrπος Bot. Gregoras chronologus parum diligens, 360, 560, *:8 in not. Ut anui tempora digesserit. 728 in not. Totam a statem diebns triginta concludit, G17 in not. In geopraplis peccat, 217, 238 not item in historia, 1021 in uct, Olseures, 613, 687, 702, 731, 1019, 1108 in not. Alteri objicit id quod ipsi objicitur, 1020, 1071 not, Sophistico dicendi genere untur. 331 in not. Dithyrambicum sapit, 882 in mot. Poetice audax, 41,7 not. Note 603, SP

not. Antiptoses apud eum non paucæ, 961 in not. Phrasis Insolens, 91 not. Locos communes provisos habuit, 221, 302, 931 in not. Dicta repetit, 869 in not. Sua ipsius scrinia compilat, 374, 633, 805 in not. Eruditionis astronomica ostentator, 376 not. Oscitans, 55 not. Nugator, 258 not. Antium fabularum narrator, 239 not. Memoria vitin lapsus, 193 not. Memoriæ nimis fidit, 916 not. Secum haud consentit, 714 not. Secum pugnat, 87 not. Fallitur, 16, 944 not. Augio){ deceptus, 883 not Promissa haud exsequitur, 10, 309, 153, 658, 931 in pot. Cantacuzeno passim adulari videtur, 554 rot. Quantum fide dignus in iis quæ de illo narɲat, 902 not, Metuens fustis, 70% not. Senio fractus ante annum a:tatis utt. 901 not. ♪ exagenarius, 1045 not. Gregorius ('yprius, 142, 883 in not. Ejus eloquentia ut patriarcha designatus sit: cur dista consecratio, 163. quo ordinatus et inauguratus, 161. Zelotis suspectus latinismi, 165. Stabilitur ipsius auctoritas, 1.6. Beco invidet: eum relegari curat, 168. Apud synodum refellit, 170. Supplier opem negat: justo Dei judicio punitur, 176. Accusatur a suis ut blasphenius: ab ainicis ingratis proditur idem et accidit quod olim Julio Casari. 177. Onni præsidio destitutus, secedit in monasteriam Hodegetriæ inde in aliud transit, a mulierė nobili evocatus moritur, 178. Viros doctos et eruditos ecclesiis præfecoral, 181. Gregorius Nazianzenus (Theologust, 508, 770, 911,918, 937, 1027. 513, 99, 934, 1013, 1063, 1073, 1126. AdJ., 750, 862, 902 in not. Gregorius Nyssenus, 509, 988, 1109, 1110, 1112. Guelphorum factio, 286. Guido Armenius, Byzantium arcessitus a sorore patris sui Maria Serrhis et aliis Christopolim usque oppidis præfectus: Cantacuzeni consobrinam uxorem duxit item Syrgiannis Blism: in patria religione perseveravit, €23. In Cantacuzenum allinen: sævil, ibid. Thessalonicenses armis adjuvat, (31. Camacuzeno Zupyy,vclsliávo et Supyy veel svou【120, 1:23 mut. Gyomrocastrum; quol stadiis distet ab urbe Thessalonica, 631. Gyrolimne, 315, etc. Vide Portæ Byzant. H Hadrianopolis. Vide Adrianopolis. Hadrianus imp. Vide Adrianus. Hamus mons, 435, 485, 484, 483, 62G. 635. Castella in en monte exstructa ab Andronico seniore, 181. Vicina oppidula, 457, 458 Heresis maxima prænuntiata. Vide Pradictio. Hæretici, 506. Dificillime corriguntur, 888 Noɑ repudi inda quæcunque ab iis dicuntur, 928, Eorum commenfationes obscura et perplex, 929. Quomodo imperitus seducant, ibid. Haliartus, 251, 486. Halys fluv., 310, 453. Ilamaxobii, 36. Hario ationes fanaticorum, 128. Harioli Itali hario'i a Persis oriundi, Colchidem habilautes: corum prædi ta, 417. Hariolis tides habita, 722. Harmostæ Lacedemonii, 209. Hebræi, plenituntum quod post æquinoctium existil cite observent in sun Paschate, 568. l'er mare velut per aridum solum transmissi, 1041. Hebras fluv., 70%. Hecuba Trojana, 112. Helena, Michaelis Angeli filia, nupta Manfredo Sicilia regi. 72. Helena, Asanis filia, decem annos nata, despondetar Theodoro Lascari, Joannis Ducæ filio impuberi, 29. Helena, Cantacuzent filia, 788. Joanni Palæoingo nubit, Ielice, 321, 476, 683, 76. He'icon, 477. Hellanodicæ (judices incorruptiļ, 347, 503, 804, ibique annot. Hellespontas, 167, 268, 578, 849, 85°. Vide Fretum. Henricus Dandulus, Vile Dandulus. Henricus, Balduíni primi frater et successor in imperi:mi, x6. Heraclea Pontica, 137. Metropolis, 429. Ejus urbis pontifex Joannes, Gregoræ avunculus, Frie leinnes. Heraclea Thracica, 164. Ejus urbis pontifex patriarchæ Constantinopolitano inanus fimponit, 163. Heracles (Thracica) episcopus (l'hilotheus) Palamæ Heraclide et Cecropida, ficta nomina, 556. Ibiq, annət, Herachtus, 575, 957. Herba tupis mortifers, sulpeculis innoxia, 597. ferentes orbem peragravit, 480. Herculis columur, 481, 70%, 797.· Fretum, St. Sidus, 542. Herculis simula crum a lysimacho effictum, 1221. Herodes, 899. Herodotus, Heroes (irari, 250. Herricus, Ryzant up. Fide Henricus. Hesiodus, 1314 Hesychius, 1269. Hierosolyma, 750. Hierosolymorum patriarcha, 507 Hierum, sen Fanum, 339, 841. Hiert prom- alorium, 134 Os Ponti, ibid. Hierum duplex, 616 not. Hippocratis image, 1256. Hippodromus, 3:5, 851, 912, Hispania rex, alicujus scandali occasione Inter·li in damnatus a Papa, 168. Historiæ initium, Lrbs a latinis capta, 12, 15. Historiz Laes. 571. Historim dogmatic» exordium, 881 Historici munus excellens, 1. Quinam historici digni miut reprehensione, ibid. Invectiva in historicos maledicus et mendaces, 6. Hodegetria Deipara. Hudegi. Vide Imago, Monasie. rium, Templum. Homerida, 38.5. Homerus, 31, 32, 480, 560, 586, 661, 725, 1018, Hunni, 36. Hyacinthia Spartanorum, 380. Hyemis periphrasi<, 878. Hymai Sanctorum de Trinitate, 827. Antiquitus canlıli in ecclesia; ab Isidoro patiarcha abolentur, ìbid. Hypatia, 294. Hyperborei, 35. Hyrcanus (seu Orchanes), Rithyniæ satrapa, Cantarmzeni gener, 153. Potentia au'eit Persicos sui tempora satrapas, ibid. Vide Orchanes. lapyx, rentns, 455. thatines sultanus Alexium armis juvat, 17. lascort occiditur, 20. Isxartes fluv., 55, 38. Iberi occidentales, a Scythis subacti, 34. Iberia (Hispan ). 238. Inferior, 218, 210. Iberia Caucase finitima, 34%, Colchidi, 39. Icaria ins capta a Joanne Dura. 29. learmısab Kuboes principe deficit: confirmalis virībus, societatem init cum Palæologo: Eutres subaciarum se promittit, 95. Iconit sultanus, Mirhaelem Palæologni leghini Roma nm præßleit; Sey this opponit: sultani cognatus ad Seythas transit, 38. Iconomiachia, 940, 932. Iconomachia morbus, 26. Lītriasque tempora, 172. Iconomachi homiliis, hymnis, et canticis perpercerust, 1116. Eorum error de Domini transfigurail carne, 914. Heresis quantas in Ecclesia turbas excitaverit, 1157, Verba de Eucharistiæ mysterio, 1138. Thique Janol. Idololatria (928, 21) et hæreses a diabolo, inreaz sunt, 903. Ignatius diaconus, auctor Vi: Nicephori patriarcha, 910 not. Iguatif patriarcha Antiocheni, Tomus indicatus, 186 Hot. Ignis Atramyllenus, 166, 171. Myria a Bulgaria occupatur, 27. Vastatur ab Andm Bico jun., 515. Illyrii, 116, 176. Bellum l'alæologo inferunt, 116. Per di et fuifragi, 311. Imago Deipare, 461 Hodegetriæ, 87, 295, 193. Imagines crir, a Palamitis in ignem conjecta 92 Ad Por phyreticam columnam refert more comportar solitz, 585 Pro imaginibus libri varii. 930 not. Imperantiuni culpæ excusata”, 753. Imperatorio prærogativa, 783. Fartes el munus, 90). Imperii et Ecclesiæ perturbatio maxima, 721. Imperi Byzantini finesaugastissinn, MS, 1131 Incarnatio Dei Verbi negata penitus a l'alama, Ikä Increati homines, 918, 968. Indi, 332, Indorum sapientum præceptum, 148. Indu, Indica monstra, 9, 21. Induk Blustorum maximus, 58. {nopia_ingens in aula Ryzantina, 7PR. Ionjica exer duplex, 789. Stannes etfeilia vəsait enamɔ man lưỡi gemma vilre.r, 198. Inopia rerum necessariorum apud Byzantis, $10.

Instrumentum ex Thesauro Chartarum, 1167, 11, 1180, Internuntii ad juniorem Andronicum missi a seniore, 397. Internuntii ab imperatore et patriarcha ad Grego ram missi, mandata exponunt, 1038. Nova decreta et l'alamæ libellnm jubentur exhibere, 1058. Negart ti bellis opus esse: decreta allaturos se promittudi, 1059. Re infecta discedunt, 1043. lolenta, soror imperatorum Balduini primi et Henrici, eademque mater Roberti imp, 88. Ioniae loca maritima, 200. Ionicae urbes, 196. Ionius si Bus, 747. Ireur, Glia Theodori Lascaris; Joannis Ducæ uxor, 24. Mater Theoduri: ex equo lapsa desinit liberos parere rempublicam præclare cum marito administrat, 44. Tem pluni Joannis Baptista in urbe Prusa a'dificat, 44. Mori tur, 45. Fide el 92. Irene, avia materna Michaelis Palæologi; filia primo genita Alexii Comneni imperatoris; uxor Alexii Palæo logi, 69. Irene, Theodori l.ascaris junioris filia, Comiti Viginti milia Genuensi despondetur, 93. Irene, Michaelis l'alæologi ülia, spondetur Juanni Asa ni, 132. Irene, ejusdem Palæologi filia notha, Noga Scythæ nupta, 119. frene (1.ongobardica) neptis marchionis Montisferrati, Thessalonica regis: Andronico seniori nubit, pala annos undecim ejus mulieris elogium, 168. Privilegium Mi chaclem exosa, liberos suos conatur el exquare, 233. Maritum, petitioni suæ refragantem, ulciscitur fastidits unde dissidium, 234. Thessalonicam secedit: maritum traducit, 235. Filio suo Theodoro uxorem queril: con ditione ab Athenarum duce repudiata, ad Spinulam sese convertit; non admodum ipsa genere illustris, 237. ¡re nes erga Cralem generum profusa liberalitas, 241. Ab eo exigit ut successorem sibi designet, primo Nemetrium deiude Theodorum, Simonidis fratres, 213. Ætolorum, Areananum, et Epiri principem facere filium suum fru stra conatur, 210. Moritur: ejus sepultura de ejusdem pecuncis quid actum sit, 273. Vide et 245. Irene, lia Andronici senioris notha, Joanni Duca Se bastorratori nupta, 219, 278 Irene Alemanua, Andronico jnuiori nubil, moritur si ne liberis, 383. Irene (que et Eudocia) filia Andronici jun. notha; uxor Basil Trapezuntis imp 678. Viri per insidias clan destinas sublati suspecta: eo mortuo, pellicem cogbomi ner foras ejicit, ibid et 536. Legatis ad pairem Andro nicum semel et iterum missis, alium sibi maritum petit utriusque legationis more, 679. Rumor de frenes cum Magno Trapezuntis Domestico consuetudine; belꞌum ci vile excitat apu | Trapezuntios, 531. Vide Eudocia. Treue (Cantacuzena, 788.) Cantacuzeni imp. uxor: Lau dator, 625, 629. Egregiam marito operam navat: fratres ei conciliat, 623. Didymoticho præficitur, 626. Cibaria et vestimenta offert Amurio, 6:0. Hic cam conjuge absente mustam et flebilem solatur, 631. Irene Matthæum fhium, novas res molientem, adit: Orestiadem clain ingreditur, 803. Orationem longam apud filium habet, 805. Persua del: Byzantium redit: filii Andronici mortem luget, 813. Gregora patrocinatur; ad Galalæorum postulata respon det, 846 Manuell filiobellum foris administrandum com mittit, 849. Bellum ipsa intus apparat, 850. Irenes (Cantacuzena) fratres in carcerem conjecti ab Andronico juniore, 624. Vide Joannes Asan, et Manuel Asan. Isaac Ascela, 963. Isaac Bogomilus, 718. Isaias, 513, 777, 437, 1056, 1124, 1310, 1313. Isidorus, Monembasia episcopus electus, fit patriar cha, Palamæ studio et opera: ejns erga Palamam meri ta, 786. Anathematismi undecunque in eum ab ortho Alexis scripti, 786. Episcopus punit, 786. Pronuntiatum a Joanne decessore sun in Cautacuzenianos anathema abro Fat: risum movel, qui reus sit et alios ahrulval, 792. Episcopos eligit rudes et indocios, 795. Palamam Thes salonica episcopum ordinat, conatur Irenen Augustam a Gregora alienare, tiregoræ suadet ut sileat. Isidori Ca jonès igni damınantur, 793. Falsa prædictio, tristitia, mor jus, obitus, 870. Commemoratio in sacris per errorem missa: erior postmodum correctus, 879. Doctrina de ubstantia et operatione divina, 827. 1simenus auv., 251. Israel, 56!), Issieus sinus, 191. 1ster Muv., 157, 139, 747, 877. Seythis trajecine, 26. Baximus fluvius, 103. Ex Alpibus erumpens, quziuque ostiis in Pontum Euxinum influit. 103. Gallis trajicitur, ibid. In Egyptum ut perveniat. 323, 953, Maximus corain qu Scythiam perfluunt, 375 Istri partes boreales, 15. Istiæus, 155. Itali: cum Italis disputare, non enivis permittendum, 504. Syllogismo armati disputant, 507. Abutuntur theo logia, ethnicis minus circumspecti, 517. Italorum milita ris disciplina ut suo fastu sibi noceant: dulis et levibus pugnis lacessuntur, 147. Italia rex Michaelem, Andronici sentoris filium, ambit sibi generum: non auditur, 193. Halicæ vestes ex lana, 600. libaccases, 110. Ixion, 1051. Joachimus Abbas, 1317. Joannes apostolus et evangelista, 883, 915, 1125, 112K, Joannes XXII papa, 285 not. Ejus epistola indicata, 501 Joannes, Andronici senioris et Trenes filius, 231. Ni cephori (Chumni) filiam uxorem accipit: matre, socero, et uxore superstitibus, Thessalonica sine liberis mori tur, 211. Joannes Aprenus, cleri imperatorii sacerdos; patriar cha post Esaiam creatus: ejus fidei Andronicus junior conjugem et liberos commendat, 496. Joannes, suæ et suorum episcoporum facundiæ difusus, Gregoram advo cat contra episcopos Latinos, 501. Suadente Apocauco, codicillos profert a defuncto imp. scriptos: tutelam et rerum administrationem conatur sibi arrogare, 579. Jus jurandum dat Cantacuzeno, et ab eo accipit, 695. ('an tacuzeno a suis imperatore salutato, exsultat, 612. Pro Apocauco apud imperatricem agit, 599. In Cantacu zenum perlidus: in Apocaucum officiosus; quem oblata impunitate ex arce evocat, 603. Eodem in urbem rever so, vita institutum mutat: in Cantacuzenum ipse quoqua conspirat, 605. Imperii procuratorem se instituit: Apo cauco urbis præfecturam et alias dignitates confert, 60. Res ab eodem patriarcha in Cantacuzenum designatæ, 607. Joannes et Apocaucus juraut se nunquam recepturos Cantacuzenum, 605. Joannis familia numerosa, ab Apo cauco ornata et ditata, 697. Joannes rubros calceos rec 1 sat; alia ornamenta admittit; ambitious et imprudens, 698. Se et imperium perdidit, 700. In Cantacuzenum in gratus, 755. Sese el Cantacuzenuni partim excusal partim damuat, 758. Pacem suadendo, Annam oflendit, 760. Summa apud hanc auctoritate floruit, 780. Ut eam a se alienaverit. 781. Absens et inauditis damnatur, 785. Monasterio primum includitur; deinde Didymotichum ablegatur, 784. Byzantium transfertur: moritur non longo post: ejus elogium, 813. Patriarcha fuij usque ad eain noctem, qua Cantacuzenus Byzantium cepit: ejus arla utra præferenda, 996. Priora decreta riseissa þer posteriora, 827. Joannes (Cephallenim comes) Etolise et Acarnaniæ princeps, caso fratre Thoma rerum potitus: veneno tol litur ab usore, $36. Joannes despoles in Thessaliam cum magro exercitu proficiscitur contra Joannein Nothum Sebastocratorem, 110. Novas Patras obsidet, 112. Obsidionem deserit, 115. Romanis fugientibus, navalem pugnam instaurat: hostes in fugam vertit: Insignia despotica cur nunquam dem to gesserit, 119. Joannes, Michaelis Nothi Glins (legitimus), 47. Ad Mi cbaelem Palæologum confugit, 110. Joannes, Michaelis Nothi tilius nothus, 47. Thessali:e princeps. 110. Sebastocratoris dignitate ornatus: fordi Tragus: Romanas provincias populatur, 110. Multa oppida anillit: Novarum Patrarum mænibus se defendit: les sus longa obsidione, exire statuit; consilium uni ta: tom homini indirst, 112. Noctu per funem demissuni lapsus, Romana castra pervadit: Athenarum ducem adit; a quo delectos milites quingentos accipit, 113 In Romanus nec opinantes impetum facit. 114. Romana castra diripit, 115. Fidem rursus frangit, 149. Vide et 115. Joannes, Michaelis Palæologi frater, Sebastocrator, cum magnis copiis missus contra Michaelem Angelum et ejus generos viros principes secum ducit: Thraciæ et Macedoniæ legiones suis adjungit, 72. Fil despota, 79. Joannes, Porphyrogeniti filius. Vide Panhyperscia Joannes Patrologus (imp.) nascitur: Andronici p. tris lætitia natales ludicris certaminibus celebrati, 482. No veunis puer, mortuo patre, in palatium cum fratre trans fertur a Cantacuzeno, 576. Coronatur die non festo, 616. Thessalonicæ praticitur, 876. Vide et 550, 510.

Joannes Sozopolitanus, Ot patriarcha: Michaelem, Andronici senioris filium, diademate ornal, 195 Contemnitur ut simplex et inductus: secedit: în patriam revertitur, 210. Joannes Heracles episcopus, Gregore avunculus, 419. Vide præterea, Angelus, Asun, Vecius, CasaCUZENUS. Commenus, Damascenus, Ducas, Glycys, Lascaris, etc Jobi liber, 308, 718. Jobus Bogomilus, 718. Josephus fit patriarcha post Germanum: Michaelem Paleologum perjurii et crudelitatis absolvit, 107. Couror diam improbat: secedit, 125. Iterum fit patriarcha, 160. Iterum patriarchatu cedit, 161. Josephbi sectatores, see Josephia. 128, 167. Josephus Cretensis, 718. Josephus Hebræos, ex Palestins oriundus, 258. Flavii costionica unde acceperit, 258. Judæi, 161. Nisan suum ordiuntur alias ab alio Marti nostri die, 360. MovoleTras, 969. Populus dilectus, 776, Gens damnata et proscripta, 1146. Judas proditor, $96. Judices (jurati) quatuor juri dicundo præficiuntur annui reditus is assignati, 457. Crimisa ipsis deinde objects: unus absolvitur. Poena exteris irrogatæ: episcopu sacerdotalis dignitas adempta, 856. Judicis justi oflictum, 913. Julianus (A posiata) idolorum en)tum restitutt, 928. Cur Gracarum litterarum studia Ghristionis interdixerit, 1099. Julius Cæsar ab amicis predites, 178. Jupiter, 342. Olympicus, Phidia opus, 324. Ejus tela a Cyclopibus fabricata, 993. Concubitus cum Semele, 15, Jurandi licentia, 185. Jusjurandum ab imperatore præstitum. 189. populo, 109. patriarcha et ab omni clero, ibid. Justa, ludicrum certamen, 483. Justinians prima, 165. Fide Bulgaria. Justinianus imperator Bulgariam urbem, patriam IESVIR, quibus privilegiis donaverit, 27. Chore monasterium prí x.us exstruxit, 459. Justinus martyr, in libro de monarchii, e gentiliumm Scriptis multa testimonia pretulit, 1086. Justitia divina, 253. Justitia divinæ ratio, 5:2 Ocalus, 777. Oculus vindex, 850. Tribunal, ibid, et 709. Justitia vindicis tribunal, 901. K Kabeer Hy vry, baisser le pavillon, 859 not. Kabelixol xoital, 437 not. not. Bol. harálva, destructio, 88 not. ('autacuzeno Aonaic, Wollo crepido, 491 not. Apivery. Ejus verbi significatio, 1181. Wem sunt, Awzatose dipvas, 417 nol. Lacedæmoni, victi ab Epaminonda, 488. Pust I enetricam puguam aurum mulieribus interdixere, 732. Lacedæmoni trecenti ab Thermopylas, 627. Lacedamoniorum Aristocratia, 796. Lachanas Buigarus latrociniis ditescil: Constantinum Tuchum vincit et occidit: ejus reguum et insorem accipit: oppidis Romanis imminet, 130. Michɔe¦is l'alæologi dolo occiditur, 132. Laconuin exercitur navalis, 98. Lamentatio rhetorica, 11. Lamia; domi cæca, foris perspicax, 1109, ibiq. annol. Lampades, creata luning afferentes, 976. Lampsacus, 25. Lanizarelus, 1274. Laonicus (Chalcocondyles). Vide nut, að pp. 21 1, 335. LASCARIS Theodorus | in mbe Nicxa imperator salutatur, 13. Ejus imperium quam late patuerit: socer Alexius fpes: invž– det, 16 Theodori celerita, 18. Jathatinem Turcum occidit, 1. Victis Turcis pacem concedit victori; clemextia, uxores duæ, 21. Murs, elogina, 2+. Comparatio cum Joanne Duca, 24. Theodorus II, Jeann's Duca Clius: Helenama Asaris Glia decentem impubes sponsami zeripd, 19. Natus ev tempore, quo pater imperare empit, 51. Patri succeii cur vivo patre imperator non designates, 83. Telias po puli suffragiis creatur: Arvenit electionem ratam kahrt ab eo inungitur, 55. Firdus cum Turcis repural: Her lespontum trajicit cum magno exercitu, 56. Bulgaro 12. cem petenti concedit: bellum in Thessalism transfer, 87. Egrotal: monasticum habitum induit paulo ante mortem: peccata explat: moritur, 61. Ejus filiæ quatuor, quos martios habuerint, 63. Joannes, Theodori Il filius unicus, 63. Contemmlier Magnesian mittitur a Mich. l'almologa, 80. Esexentur, 95. Ab Andronico imperatore cæcus visiter, 173. Alexius et lancius, fratres Theoderi primi, prælatum sibi Joannem Duram ægre ferunt: Latinorum annisad¸u'i rebeliant: vineuatur, 25. Issacius. Vide Alexius, proxime supra. Latini frustra se D. Petri successores joctant, 509. Questiones jampridem agitatas renovare cur studeau, 515. In multis recte seations, 995. Latini duo episcopi de ecclesiarum concilia, agunt, 501. Latini, capta Us stantinopoli, imperium tripartito dividout: expeditin nem parant in Asiam, 14. Joenne Asane Bulgaronus principe profligantur, 15. Alexium et Issacium Lescares armis adjuvant contra Joannem Dueam: vincuntur: Asiaticas urbes amittunt, 25. Daphmundam classe absident, 83. Constantinopolia amittunt, ibid. Reversi, swsfaxien tes excipiunt: in Italiam vela dent, 86. Latini print. pes quatuor Byzantii imperarunt, 85. Eorum incuria, 87. Latini principes cum Græcis affinitatem haud jungusi, Inconsulto papa, 11.8. Mos surcadendi, apud eos receptus, 233. Latini principes cum Italia rege, et cum imperstore Andronice juniore, agunt de incunda adversus Turcos societale, $25. Inter se dissident, 515. Latini foderati in piraticas Persarum maves flasorm armant: Smyrnæam arcem captunt: minimum demás promovent, 689, I atini barbam redunt, 396. Latind in ventores Justa et Torneamentorum, 481. Mercatoris dedili, præsertim Genuouses, 683 Latini mobiles im¡n ratorum Byzantinorum affinitatem vis dignantur, 217. latini prædones, solin imperatorio potiti, 169. La hi Scythis crudeliores, 27. Avari et rapaces; ret-ribos monumentis hauri pepercerunt, 276. Latinorum equitum ocdugentorum intelis virtus, 19 Latimorum gravis armatura. 32. Arrogantia, 834. Bellum interuecinum, 84 Latinorum (Galateorum) potestas, 268. Vires aucie ob neglectam a Byzantis rei navelis curam, 173. msch:nz, 268. Vide Galatzt. laurentius (Joannes) Lydus l'hiladelphiensis, 721 not. Lazarus: duplex in Lazaro miraculum, 445. Lazi, 148. Lebadia, 251. Legati Dilymotichum ab Anna ad Cantacuzenum miesi, 776. Legati de concontia Ecclesiarum, a papa Joanie XXII Byzantium missi, 1217. Legatio de concor·lia utriusque Ecclesiæ, 12%, Menigne auditur a Romano pontifier: laitur concordia, 125 Legile ad Cialem Service, 205. Fide Cris Leges et imperii majestas an invicem sustcatami, 916. Lemna mala. Vide Proverbia. Lemnus, 98, 285, 709. Leonida Spart. apophthegma, 636, 835. Leonis imp. Oracula, 305 not Lesbia structura. Vide Proverbia. Lesbos, 207, 438, 526, 535, 71º2, 709. feurtra, 186. Lentries pugna, 7×2. Lex Seren imp, 161. 1.sbadarius pro'brestiarites in Asiam mittitur: ejus elogium, 193. Phibn:hropedum suspretum habet, 196 Aunita ejus defectione, (199.) Pecuniam et milités git: in lydia castrametatur: Philanthropenum a trelen sibus traditum accipit, 200. Capin insultat: visumados; netatur ut insolens et crudelis, 201. Vide thilanthropinus. Libanius ethnicus, amiens full Basilii Vagni, (052 Liber, in quo imperato:um fats Ugaris zuigmalick in renta fuerunt, 463. Libri falið ei, 305, Liberius Tuhallus Cantacuzenti hospitio excipit, 633 Vine CamacuZEN US. 1.ibs. Vide Mosa:ter. Libya, 80% etc, ab Egyptiis si.bacia, 102 Limuti, cusdistans Trapezente ducentis forestačila, 63. Fale et 681. Dithe genitum, 125. Lingus Antics, lus.

1.quores dulces ex Egypto et Arabia adveli soliti, 437. Littere charlaces; lintea, 595. Littera Ryzaulium allata: in Palamam et in Isidorum scripta, 786. Lilleræ Acarnanom, Triballorum, Thessalorum et Latinorgın l'eloponnesiorum ad Cantacuzenim, 596. Liturgia semel cum Latinis post tuitam concordiam eclebrala, 130 Locri, 131. Epienemuilli, 231. Epizephyrii, 796. UpustLit, 251. Uzole, 110, 657. Locri, 251. Logolbela Dronil. Fide Glycys. Logolbela Genici. Vide Th. Metochites. Aóyo;, proprio nomine raret, 514. Aoyour, nomen loci, 419. Longobardia, 26. 1.ongobardorum marchionum provincia, 259. [Lucianus] sophista Græcus, auctor Aiędóywy wexpszwy, Luctus indietas, 189. Ludovici (D,) expeditio sacra, silentio præterita, 107 not. Ludovicus, comes Blesensis, partem imperii Byzantini accipit, 14. Cum Bulgaris pugnans cadit, 15. luminum solemne, duodecimus dies post Natalem Christi, 617. Luma in secunda quadratura ad solem, 619. Lyceum,326, 234, 471. Lycia, tio. Lychnites lapis, 31, 958. Lycurgus, 326. Spartanorum legishitor, 1106. Aristocratiam consutuit apud Lacedæmonios, 796. Lyd8, 153. Lydorum et Medorum divitiæ, 1075, Lydia, 190, 199, 200, 214. Lydbus lapis, 361. Lysander Lacedæmonius, 209, 477, 486. Lysimachia, 095. Lysis Pythagoreus, 522. Macedonia et Illyria a Bulgaris occupata, 27. Macedonia et Thracia Turcorum el Bulgarorum cursiuuibus vexatæ, 521. Machabæus, 421, 723. Macrima, avia S. Hasilii, 1018. Mæcaucler, 18, 140, 142, 195. Mane, urbs Peloponnesi, sita ad Leuctra; olim Tis marlum promontorium, 80 Maolis, 686, 797, 877, 880. Palus maxima, 55, 56. Məguesia, 78, 80, 205, 207, 214. Majestatis (xator) crimen, 625, Maudrabolas. Fide l'roverbia. Mautredus Siciliæ rex, geuer Michaelis Angeli: cum soeeru in Romanʊs lives irrumpit, 71. Foga elabitur, 75. Vide Anna Alemanna. Manfredi sorur, naupta Joannt Luca: cum Consare Alexio Strategupulo permutata, 91. Mangana. Fide Monaster. Manichæus, si divat materiam præexistere, quid dicendum, 961. Manichæ eadem dicebant quas Palamas, 1142. Manichimorum doctor, cum aliis ejusdem secta, abjuratis erroribus baptizatur, 384. Manuel Asan. Vide Axau. Manuel Despota, Audronici junior frater, utoccisus, Manuel Cantacuzenus. Vide Cantacuzenus. Marathon, 557. Marbascianus, 1274. Marcesius, Joannis Ducæ amasia, 45. Templo excluditur a monachis jussu Blemmyda, 46. Bleaimydam criminatur, ibid. Marchionun diguitas, 218. Ibiq, annot. Marcion, 961. Mare, Adriaticum, 110. Ægrum. Vide in de Atlanticum, 8, 172, 888, 992. Caspium, "33. 25, 18, 13. Euboicum, 251. Galaticum, 141. Judicum, 107. Interum, 416. Iomium, 110, 124, 326. Cartum, Lycium, Ponticum, 141. Maria, Glia Theodori Lascaris, 57, 63. Wespondetur Nicephoro, Michaelis nothi ülio, 17. Maria, Michalis Paleologi ueptis ex sorore Eulogia, Constantino (Tascho) principi Zagoræ nupta, 150. MichaeIts mater, 132. Maria Armena (quæ et Xene), regis Armenim soror, Byzantium adducitur, Michaeli uuptura, 195. Junioris Audrovici mater, Thessalonica comprehensa, a Constantino Despota Byzantium mittitur, 354. Andronicus junior cum ea deliberat: hæc Glio timet; eum cum Michaele Bulgaro reconciliat, 130. Præternam se testamento filii dolet Syrgannem adoptat: Thessalonicenses sacramento sibi obligat, 410. Thessalonica moritur, 490. Oratio de ejus Pathol. Gr. CXLVIJE obilu, 490. Maria a religione patria ad Græcum dogma transiit, 493. Mater Annæ et Theodora, 283. Cantacuzent et ejus matris inimica, 440. Wenceslat et Michaelis Bulgari socrus, 390, 391. Vide et 277, 283, 554, 623. Maria Andronici senioris neptis ex sorore, eademque Asauis filia, 220. Nubit Rogerio, ibid Maria (in Theodorn) Cantacuzeni filia, nubit llyr. can litbyniæ satrapa, 762. Marius (Caius) Cimbros et Teutonas vicit, 54. Maronea, 244. Martinus, Chit rector; ejus insulm præfecturam i adeptus sit: multis rebus gestis claras, ideoque suspe etus: capitur et Byzantium vinctus mittitur, 438. Marupi frater a Martino elusus, 438. Marties (Coriolanus).10. Martyrum certamina, 1013. Massageim (seu 4lani), 34, 36. Christiani antiquitus; a Scythis subacti, legatos mittunt ad Andronicum senlorem; eorum postulata et promissa, 201. ('um uxoribus et liberis admissi. acerbis exactionibus occasioneu præbent in Asiam transeunt, Michaelis imperatoris quetu: circa Magnesiam castrametantur, 205. Turcis funduntur: Christianorum agros populantur, 207. Massager tae, et Turcopuli Michaelem imperatorem in pugna it; serunt, 230. Massagetæ in Scythiam transituri. a Turcop lis et Catalanis profligantur, 252. Vide et 226, 228, 249, Massaliani et Bogomili, in monte Atho comprebensi, 714 Deprehensorum nomina, 718. Doginata impura, 718. Varlis penis coerciti: quidam fuga elapsi, recipiunt so iu magnas urbes; imitantur picos Martios, 719. Vide el Maubaus Cantacuzenus. Vide Cantacuzenus. Matthæus evangelista, 792, 1113, 1128, 1116, 1129. Mauri in Hispaniam irrumpunt, 688. Mauritani (Maupoúo 101), 107. Mauritius David, Divionensis, Vide not. ad pp. 13, 53, Mauropolanum, 415. Ibig. annot. Maximus (S.) 912, 971, 1061, 1065, 1068, 1084. 1691, 1131, et aquot. ad pp., 1065, 1083, 1091, 1095, 1096, 1102, Medea, urbs maritims, 796, 795 ACantacuzeno obsessa et ad deditionem compulsa, 796. Medi, 38, 91. Medorum classis profigata a Themisto cle. 497. Medici et Perside acciti, 354. Querela de medicis, 291, Megareuses, 252. Melanchlani, 34. Melchisedecus, 941. Melecus, cum Azaline fratre ad Michaelem Palæologum confugit, K. Melecus, Azatina filius, paternum imperium repetit: ab Amurio satrapa vincitur: Jomuin reversus, occiditur, 137. Molecus, Turcorum dux, 251. Recipit se ad Cra'em, Melenici castellum, 413. Munitissimum: Cantacuzena deditum. Joanni Ireues fratri custodiendum committitur, Meliteniotes, cleri imperatorii archidiaconus, Aztivippev, 130. In exsilium mittitur, 171. Melitenintes, legatus cum Vecco niissus ad S. Ludovicum, 130 nol. not. Melodus Vide Cosmas. Menas, 460 Bol. Menander Comicus, 1057 not. Mendacit crimen excusatuın, (66. Meridiani nebulones, 4:0 Mesembris urbs, 60 Munita el xolavoproc. 197. Deficit et præsidium Romanum cædit, 487. Mesopotamia, 58. Messana, Stente urbs maritima, 217. Excix Mɛgryn, quatenus differaut, not. METOCHITES. [Georgius] imperatorii cleri archidiaconus, Activóppwy 130 In exsilium mittitur, 171. Ibiq, snuot. Theodorus, legorheta Drond; legatus de affinitate milllitur cum Jomne Glycy: utriusque elogium, 197, kund in insulam Cyprum: reinfecta, in Armeniam proficiɛrune tur, 194, Theodori Metochitas Logothetæ Génici aurtontas: lilia Joan i Panhypersebasto nupta: laus Mitoch tæ: auim et corporis doies: summa cruditio, 271. Diz cendi genus: ut filterarum studium cum reipubl, admitnistratione conjunxerit, 272. Seniori Andronico anctor est, ne jauiorem in carcerem conjiciat, antequam gentas les dies effluxerint, 503. In Choræ monasterio cousulys

de equi pieti hinnitu, quid responderit, 505. Areanum cum Andronico seniore colloquium, 303 Stupor el silentium: exoris et liberorum anxietas, 506 Filia Pashypersebasta eum alloquitur, et amice inerepat, 306. Oratione filiæ excitatus faimentatur:onguam cladem præ dheit: iterum silet: recumbit, 307. Ejus merita erga Gregoram: astronomicam disciplinami solus norat perfectissime sua ætate, 308. Andronieum jun., pro conjuratis intorredentem, graviter increpat, 514. De se admodum auxius: somnio lerretur: suis rebus consulit: secessit în palatium, 411. Senioris Andronici providentiam non probat, 420. Metochita domus diripitur: bona omnia aut expilata, aut în fiscum redacta: ipse maledictis rezatus, 428. Didymotichium 'relegatur, 428. Exsul stranguria doloribus cruciatur. 431. Ab exsilio revertitur: in" Chora: monasterio babitat: Metelitæ ædes dirute: pavi. mentum evulsum, occidenta.juin Scytharum principi do no datum zadempta libertas alloquendi seniorem, 458. Tribus malis afflictus, habitum monasticum induit: mo ritur, $71. Luetus cognatoriin: breve elogium Metochita, 481. Menodia in ejus ebitum, 475. Metochita žµmvou; Aristotelicæ linguæ labyrinthos explicuit, 478. De PaJamæ et de Gregorii Drimeos erroribus quid senserit, 919. Choræ monasterium instauravit, 1045. Versilicator pessimus, 475 not. Fjus versus, 143, 309 not. Epitaphium, auctore Gregora, 475 Hot. Metrodorus, nomen fictum, 538 not. Michael archistrategus; ejus statua dejects: quis illam primus erexit: quis lapsam restituit, 202. Mirbae) (fedifiagus) Michaelis Angelt Glins nothus, Thessale et Ætolia princeps: quatuor Aliorum pater Baram Joannis Ducas neptem, sponsum ambit tilio suo Nicephoro, 47. Uxorem habuit, pomine Theodoram, ibid. Rapio fudere, urbibus Thracia immunet: fa'dus cum no reuoratur: fit despota, ipse et filius, 48. Macedoniam et Thraciam invadere statuit: socios sibi aseisent generus suos, Peloponnesi principem et Manfredum Siciliæ regem, 71. Bellegrada obsident, 75. Michael per trauslugam deripitur: prodam se a sociis putat: cos noctu ĉnserit, 74 Pacein rumpit, 83. Romanos fines vastat: Cæsarem vincit, ac virum capit, 90. Attiuitatem jungit cum imperatore, 92 Fidem denuo frangit, 98. Ejus obitus: quatuor liberi: hæreditas duobus divisa: natu minimis ut consultum eoruin fuga ad Michaelem Palmologuin, 109. Michael, Michaelis Nothi alius, 47. Ad Mich. i'almologum confugit, 110. Michael, Constantini Tarchi Bilbus, Byzantium palsus venit cum Maria matre, 132. Michael Bulgarus (Stranzimeri Elius) Wenceslai uxore vidua et principatu potitus: per legatos arcessitur ab Androzito juniore, uxoris sum fratre, 390. Dydimotichum venil: societatem init cum illo alversus senjorem, 591. Juit kodus cum seniore, 4ff. Cam juniore reconciliatus; copias suas domum reducit, 419. Eidem bellum infert utrinque se ad pugnam parant; reconciliantur ab Angusta, 459. Car bellium Crali intolerit: Andronicum juniorem ta belli societatem asciscit, 451. Triballorum agros vastal: a Crate victus et captus, moritur ex vulueribus, 495. Michael (Pavologus) affectati imperii accusatur: pas gat se jurejurando, 49. Nicam urbi præfectus, ad Turcos fugit, 57. Fuge causa: ibid. Legioni Koman» prædicitur an leouli sultano: Seyilus opponitur, 58. Rogatu Theodori imperatoris in aulam redit: jusjuraudum præental: (900stauli dignitatem recipit, 59. Ob eximias corporis et ami dotes omuibus gratus: variis praesagis imperio destinatur, 68. Bis Palæologus: avi et patris diguitates biser claves a patriarcha accipit: largitionibus animos no3. fuum sibi mancipat: item muitum et concionatorum, 61. Ipso patriarcha assentiente, imperii administraties ui suscipit, donec hæres equimus ado escat, 70. Desjino mulo ornatur, 71. Fratrem cum exercita mittit in Micedontam, 72. imperator silinatur: novum jusjurandatu priestat: diadenia accipit ab Ar-enio: quibus (Cachtreint bus, 79. Galatam frustra obsider: Pyzankom pros das ringit: Nicæam redit, &). Recuperatæ urbis nuntio quemadmodum affectus, 85. Ut per portam Aurezin intraverit, 87. Urbem instaurat, 88. (Michaelis archistrategi statura columas imponit, 202). Stabilit priestatea suam: Thro dori Lascaris úllas muptum collocat: Joannem eartın fradrem excæcit, 92. Ei: Arsenio sacris interdicitur: vemam petit, 93. Non auditur: concilium indicit adver¬us patriarcham, 93 Maximame assem instruit contra Er: Inizi & tumezinsulas recuperat, 98, Michach Ætolo neilum juiert; Fisə Camejatenetur; imuninenten Sevillaruin irruptionen kampt: domum redit, 98 Thi emes duas nactus, luga ele bitur, 100. Per-uritel crudeltans absolvitur, 108. Dec:paLahuis suas classe vexat, 117. Byzantium muuit Siciliæ regem et Venetos in Carolum cometal, 121. Legs. tos ad papain mittit, per quos de exertendo Carola el de concordia agit, 125. Palmologi blatula el artificima eratio concordiam Ecclesiarum suaden is, 156. Severilas in contumaces, 127. Patrologus Lachanam Bulgarum, op. pidis Romanis imminentem, antevertere statuit: Janui Asani, legitimo Bulgarici regni hæredi, fi iam suam frenen despondet: eumdem eum magnis copi sinßo gariam milki, 152. Ob unius civis Byzantini cædem minatur estrem Genuensibus Galatris: venianu dat, 151, Encum fastum hmminuit, magnam exercitum Turcis opponit: duces pra ficit incautos, 139, Romant to insidias pertracti cædiutur, 140. Palavologus, munita Sangarii rips, Bithyniam lokator Copie cjus terrestres at navales aliis helis distracts. 110. Cum Carolo rege comparatur, 111. Fredericum the regem in Carolum armat: en a tu classem ('aroli in Sieglos avertit, 146. Publicis precibus indietis, exercitum regil, 146. Legatos mittit al Nogam Seytham affinem suum: Juxilia ab eo accipit: Thessaliæ exitio imminet, 149. Rabi's morbo correptus, non potest destinata exsequi: audito licorum nomine, remuiscitur maculi: dolet se, ugniai deceptumn, oculos vero in«nt effodisse, 150. Monter es claver neglectam, 152. Notes cumie: comBrien)}; charitas in liberos nimia, 153. Lihernrum amore jus enuviolavit: scelerum fructus, 1954. Mortui corpus Kelybri translatum: luctus indictus, 159. In summam potestatem tyrannice invasit, 501. Michael imperator, Audronici senioris ¡us: Nas. sagetas in Turcos ducit: a Turcis victus, recipit se in urbem Magnesiam, 205. Rogeriumi coram se obtruncan port tur, 221. J Catalanos movet: Turcopulos e: Masopis Breum ducit, justa Aprox castrametatur, 229), Manag lis et Turcopulis deseritur, 230, Turbalai seki frudra conatur restituere: in hostes (emere invectus, vix er2d", 250. Recipit se Didymotichum: objurgatur a paire, il vita prodigus; Roinsnorum fuga et elades, 272. Michael da Turcos movet, 256. militibus destituitur: Debris et ius Vitus discedit: insignia ejus direpla et Indibrio kabiu, 257. Thessalonicam abit: benndi causa: ibidem mariu, 277. Oraculum de ejus moric, 2:8. Vide et 221, 2:8, K1, Michae) Despota, frator Joannis l'aLeologi imperxor's qudrimus, 576. Michael Muachus, auctor Vitæ S. Theodori Stmkita. 5 not. Michael Asm, Catharus, Cutrules, Glabas, Strategyalus. Vide nomina. Miltiades, 357. Mithridatis imperium quam late potuerit; remeNƏ NDAU ab eo explorata, 612. Mitylene, 325, 38, 528,529, 531. Recuperata perib lanthropenum, 531. Homitike genus: varia fortuna; ut per fatmeinia metu. endus evaserit, 703. Spletatem fuit cum Canticazeno, Il. bespoticæ dignitatis in-iguia accipit a Byzantis: ('aulary zeno insidiatur, 704. Remanas urbes fuvalit, TA. Fja audaria, 728. Circumventi consternatio: puguæ el on militum strages, 728. Momitilas, Cantacuano (m, 7) ✗omus Jovi succensens, 313. Honsebi, ah Athanasio palifardha severe correpti Castigati, 182, 183. Sub patriarcha Joanne Sozopolisa respirant, 193. Monachi Enchite et Omphalojnychi, 53, Monachorum montis Atho diligentia et zelus in hæreticos, 719 Litteræ ad eos de al Anna et Joaune Pa'sning, 7C9. Monachorum (bora sevitia adversus Gregorām, 1011 Monasterium Adelorum. 891. Proximum Trɔjānojuri cartellum, ibid. - S Andrew, 171, 302. - Arehistrategy, ad Hosporum, 123. Anderorum, proximum Rhodje monte 624.- S. Basili, 781. — (brrr, 303, 309, 1015 gan conditum, a quibus instantralım, 459. Chrralla. 316 - Cosmidis, 353. — Crauei (monasterium virginum). 260 - Cyriots 288. - Hodegelnia, seu Deiparæ sin 0,553. $59, 576. — Libis, 193.- Manganorum, 481 Nex, 757 ibique admd? Deejima,išić. – Elz«zzpárn, 161. • Putocratoris, Ni, l'aschasii, M.). Uz6420,270. Pertze, 20. Monasterion virgiaras, inf.. Fos idea, 30, 63. -— Studi, a Constantino Porfi fi agentis instauratum: a Latins desolatum, 190. Xerokight, 131, Moncada, 259, 232 in not. Menembasta, m Epidaurus, hodie Malvasia, 80, shique aunot., 786. Moneres, 847, 8.7, 853, 676. Monodia, in obitula Autronici sen oris, 15. In ethics Theodori Melechite, 47. In obitum Andronici jumts,

Novo 1061 et not. Monomachus Mysticus Sergiannem dolo capit, 298. Montanerius (Ramondus). Vide not, ad pp. 218, 224, Montes inter Ciliciam et Pamphyliam, 10%, Montes continui ab Euxino Ponto usque ad Ionium mare, 375. Nuntisferrati marchio fit rex Thessalonica, 14. 168. Peloponnesome ingreditur, 14 Alexium imperatorem capil: diuittit, 16. In patriam Longobardiam proficiscitur co absente capitur Thessalonica a Theodoro Angelo, 26. Mortis contemplatio omnibus necessaria, 289. Mortuorum colloquia, 959, Morum depravatio, 185. Mos Francorum, 79 vot. Principum, 255, 254 in not. Mos veteruni imperatorum, 1030. Mos vetus interpretandi sacras Scripturas: item prædiraudi verbum divinum, 184. Uterque mos novissime abrogalus, 185. Mos vetus comportandi sacras imagines ad columnam Porphyreticam, 385. Moses, 1111. Præsentem Deum intuitus, 1011. Musis ¡¡bri, 11 ¡6. Moses Pictor, 718. Mosinopolis, 703. Motus Bulgarici, Thessalici et Illyrici, 140. Mozyles episcopus, Nicephori Ætolicæ principis legatus, 184. Debrorum episcopo prælatus, Heracleensem inaugural, Berengarius, sol. Mulie rum impudentia, 255. Musarum Helicon, 477. MUZALO Georgius; homo novus, ut in aulam irrepserit: Theodorn juniori pergratus: protovestiarij dignitate ornatur uxorem ducit cognatam imperatoris, 62. Tutor testamento datur Joanni Lascari, ibid. Nobilibus prælatum euin sibi agre feremibus, proceres convocat: intela et rerum adin.nistratione vult se abdicare, 63. Prohibetur: novum jusjurandum exigit, 65. Cum duobus fratribus in templo ocenditur, ibid. Andronicus, magnus domesticus, in templo casus, 65. Theodorus, venatorum princeps, in templo casus, 66. Magnus logotheta: Becum in synodo refellit, 170. Muzanis auctoritas: zadúnīpa, insigne dignitatis, ibid. Wide Theodora. Muzalonis protovestiarii filia, Constantino Despotæ nupla, sine liberis decessit, 293. Mysi, 575, 578, 703, 704. Orthodoxi, 787. Vide Proverbia. Mysia, 548. Ad Istri ostia, 16. Ad lle¦lespontum, 21 §. Mysta utraque, 27 Vile Bulgari. Mystica contemplatio et reip. administratio is fere con ungi solent, 66. Mysticus. Vide Monomachus. Myizes, Asanis amoyovo; (sororis maritus), 132. Pater Joannis Asanis, ibid. In Asiam fugit. Mesembriam Theodoro i ascari juniori tradit: annuos reditus et prædia ab eo obtinet, 60. N Nabonassar, 586, Anni Nabonassaris, ibid. Nabuchodonosor Assyrius, 750. Navalis rei cura neglecta a Byzantinis, 171. Nauparti metropolitanus, 164. Nazira-1, 800 ibique adnot. Nea. Vide Monaster, Neda, que et Dommica, 391 not. Neocasarita protosecretarius, pater Eudocia Palu oloKil, 293. Nere, tibiis et tripudis operain dans, 1013. Nestor, 533, 476. Nestus, maximus Thraciæ fluvius, 626 ibique adnot., Nirma imperii sedes, 13. Bithyniæ urbs primaria: ab Orchane obsessa, 433. Turcis capitur, 158. Vide et 101. Nicagoras, Gregoræ nomen fictum, 836 not. Nicephorus Basilicus. Vide Basilicus. Nicephorus Biemmydes. Vide Blemmydes. Nicephorus (Chumnus) Canielei præfectus: virɛapiens magus auctoritatis: filiam habuit (Eulogiam) suplam Joanni, Andronici senioris et Irenes tile. 211. Nicephorus Despotes, Michaelis Nothi filius natu maximus: Epiri princeps relictus a patre, 110. Ei despondetur Maria, Joannis Ducæ neptis ex Theodoro filio, 47, 65. Viduus uxorem accipit Annam, Michaelis Palæologi neptem ex sorore Eulogia, 92, 130. Nicephorus, Ephesi metropolita: Arsenio succedit in patriarchstum, 80. Nicephorus, patriarcha CP., verus auctor operum quæ Theodoro Grapto ascribuntur, 910, 1139 in not. Nicephorus Gregoras. Vide Gregoras. Nicetas (Choniates). Vide not. ad pp. 15, 21, 621. De statuis Constantinopolitanis, 276 not. Nicomedia, Bithyniæ metropolis, a Turcis capta, 8). Nilus fluvius: ut aquas cum Miro de communicet, 325. Nili cataractæ, 358. Fontes, 12, 469. Inundationes, quas Ægyptii metiuntur cubitis, 331. Niobe, 142. Niphon, Cyzici metropolitanus, fit patriarcha post Athanasium: vir illitteratus: ejus studia et male artes, 259. Uno laudandus, quod Arseuiates a communionem admiserit, 261. Ob sacrilegia e patriarchali sedė ejicitur, 269. Cur Andronico seniori intensus: ejus male tractandi auetor, invidus, ingratus, 427. Nisan (Martins) mensis primus Judæoram, 369. Nivium copia, 621. Nobilium Inga, 608. Noe. Vide Arca. Noga, Seytha Trans-Istrianus, Irenes nothæ Michaelis Palæologi filie maritus, 119. Nomades, 379. Nomen mutant qui cucullum induúnt, 919 not, Notiones (Evvocat) cominibus non res¡ondent in divinis, Notitia Thronorum, 164 not. Novendiale sacrum, 65. Novendialis Inclus, 378. Vide Justa. Numa Pompilius, Romanorum legis'ator, 1107. Vetuit imaginem Dei efſingi hominis vel anímalis specie, 1108 Numismata 447. Nummi aurei antiqui, în finibus Persarum inventi multi a Latinis mercatoribus in varias oras transmissi quanti apud Byzantios estimati sint, 446. Nymphæum, 50, 137. in l.ydia, 190. Oblirii arx, 730. Occasionis eiligies, 653, 1055. Oceanus Britannicus, 103, Oceani accolæ, 352. Octavius Cæsar. Vide Augustus. Olympici athletæ, 447, 505. Ludi, 482. Olympica certamina, 329. Olympicus oleaster, 324. Olympus, inons Thessaliæ, 110, 218, 219, 722. Onu♥ Olympo gravius, 1043. Olympus, mons Asiæ, 169, 214. Ejus montis angustiæ Bithyniam et Phrygiain disterminant, 19. Omer-oglios, 215 not. Omphalopsychia, monachis objecta a Barlaamo, 557. Onomasticon urbium indicatum. Vide not. ad pp. 379 Operatio et substantis idem sunt in Deo, 971, 1092. In operationibus divinis opinio Palama, 967. Operationtim divinarum varia nomina, 915, 1009, Ophiuchus, 512 Oraculum de Michaelis Palapologi I obitu, 150. Be Tranibus ab Andronico sen. instaurandis, 143 ibique adnot. De morte Michaelis II imp., 278. De seniore Andronico, 463. Oracula Chaldæorum, 72) ibique adnot. Oraculorum ortus et inventio: cur ambigua et obscura quænam cavenda, 150. Oratio Andronici senioris in historicos maledicos et mendaces, 6. In nepotem, apud patriarcham Esaiam et pontifices, 405. Andronici Jantoris, ad internuutios ab avo mussos, 398. Ad milites, 410. In conjuratos, 523, Cantacuzeni, adversus Joannem patriarcham, 879. In adversarios, apud Annam Augustam, 587. In eosdem, apud Annam Aug. et Joannem patriarcham, 591. In Apocaucem. 630. Item, 661. Ad Matthæum filium, 814. Ad Byzantios, 851. Apud synodum Palamit., 903. Asunis, ad Matthæum Cantacuzenum sororis Glium, 799. Matthæi Cantac, ad Asanem avunculum, 801. – Irenes Augustæ, ad Matthaum filium, 803. Syrgiannis, 299. Apocauci, in Cantacuzenum, 666. Gregore ad Logothetam, 821. Ad Andronicum seniorem, 52H. Apud patriarcham et selectos pontifices, 502. Ad Andronicum juniorem de obitu matris ejus, 430. Apud Cantacuzemum, 881. Apud socios orthodoxos, 891. In synodo Pəłamilica, 909, 918, 923, 928. Apud Cabasilam, 1951, etc. Palama, in Gregoram, 980 Omitto disputationes. De Monodiis ride in Mono

Orchanes, Rithyniæ princeps, Nicam obsidet: imperatori advenienti occurrit, 433. Romanos cadit, 434. Helictis equitibus trecentis, recedit: hi Romanorum castra pars diripiunt, pars instant fugientibus, 435. Orchanes, & 'Aroupa, Tircorum manum haud parvam mittit in Thraciam, Byzantii ovenpandi spe, 559 ibique aduot. Turci caduntur a Cantacuzeno, 559. Vide ByresHUS. Orchestra Orestes. Orestas et Pylada, 583, 619, 718, 799. Oresitas, 15, 231, 502, 219, 520, 559, 458, 099, 691, 762, 803, 859. Vide Adrianopolis. Oreum, sinus justs Eubram, 878. Origenis libri contra Celsum et alii commentarii, a SS. l'atribus laudantur, 925. Orionis ortus, 610 ibique admol., 768, 855. Cam ortu Caniculæ conjunctus, 72. uol. Orontes Quv., 107. Orpheus, 60. Orphei cithara, 355. Tragadim, 471 ibique adnot. Orthodoxi frequentes ad Gregoram conveniant. set, 891. Orthodoxorum diversi affectus, fiducia, trepidatio, mæror, 984. Principis animus ab ipais averses, 979. Fra tra conautur contradicere Palamitis, 994. a Adel rofessione auspicantur actionem synodi tertiam, 999. Action quaria inter-unt, partim volentes, partim now Jentes, 1003. Vapulant, 1010. Vexati, non habent quo lugiaat, 1034. Os Pouli, 184. Ossa noms, 117, 248, 219. Ostenta et poligia, futuram imperii calamitatem portendentia, 584. Vide Sinistra auguria. "Oorpanov, concha, Lesia, 191 not. Oraia corona. Vide Coruna. Oửna in cűre mutatum, 483 Bot. Oxus Sogdus, 37. Uzz audacia punita, 518, 957. P Pachomius, vel Parbomium, Jorus, 150. Pach mius, vir homestus: a Mich. l'almologo·cze>

X3 Sixmoc, ibid. Palamas et Philotheus ja Eucharistia non corpus et sanguinem Christi agnoscunt, sed typum sen figuram. 1136. Palamas dicit humanitatem consumptom iri, si divinæ naturæ particeps fat, 1141. Jennomachus, 1142. lisdem telis configitur quibus Iconomachi, 1143. Tennomachis pejor, 1116. [conomachis pofus do Eucharistia senti:, 1139. Omainm hærescon reus, 11. Divina Incarnationis mysterium evertere co..atur, ibid. liem, 1143. Nova ná basplådder, 11 16. Palame insectatio, 1080, 1106, 1107, 1129, 1130, 1134, 1159, et passim. Quæ et quot seriquer. rit.1115 not.Adl.ejns opera indicata in not. ad p. 557 et 718. Epistola ad Gabram, 722 net. Ad Annam Augustam, 768 not. Oratio adversus Joannem Calecam patriarcham CP.. 830 not, 911 not. Verba ex cod. ms., 830 not. Dogma de 8. Spiritus gratia, 1055 not. Palama doctrina qualenus in Ecclesia Græca obtinueril, 116 not. Rerum a Palama per annos quatuor gestarum chronologia, 768 nct. Palkmas et Palamitæ segregati a communione: imo il qni illos in communionom admiserint, 791. Cum scarabæis comparati, 1100. Et cum valturibus, 1106. Cum Lamia, ibid. Palamitæ, Joanni patriarchæ infensi ob rescissum tomum. 767. Quibus artibus Antam simul et Cantacuzenum sibi mancipaverint, 783. Cantacuzenum Instigant in Gregoram, 824. Irenen conantur ab eo alienare: ab ea male secepti, Cantacuzenom arcessunt, 826. Qualem patriarcham voluerint 871. Ad synodum vocati, in interiore auta epulantur, 896. Post epulas in Alexii triclinium transeunt illie inter se primum consultant, 898. Ad lumen Thaborium perpetuo recurrunt, 1073. De gloria divina Impium dogina apud synodum explicant, in eos populus savil, erresis orthodoxls, Inperaturem alulantur: quidquid libuit decernunt, 977. Palamitarum duli, consilium. fiducia, 999. Testimonia ab iis allata expenduntur, 1006. Paramita victores impuidenter exsultant, 1021. Præmia eis data, 1022. Eorum dogma impium, 1023. Sævitia, 1021. Tomus synodicus, 1025. Magin et præclara imperatori promition:, 1030. missa exitu ipso refutata, 1051. Palanuit sacred libros mutilant, 1008. Negant substantiam divinam participari posse, 10N6. In Christo transfigurato tres naturas admittant, 1100. Nestorium et Iconomachos in uno haud æmulanlar, 1146. id est, Palamits, vora, 111th Palatium Adrianopolitanum, 278. Hippodromo proximum, 87. Orientale, 354. Vetas, 729, 730. Painphilum urbs, 80%. Oppidulum, 621. Pamphylia, 108, 138. avaxpavroc. Vide Monasterium. Nav. 475, 599. Quadriennio quoque excunte Olympie celebrala, 599. Panbypersebasta, Theodori Metochita filia. 306. Patrem tacentem amice increpat, ibid. Ejus mulieris elugium, ibid et 309. Vide Cæsarissa. Panhypersebasius (Joaunes), Blius Porphyrogeniti unicus, Theodori Metochite gener, 271. Cralis sorer generi armis adjutus, rebellat: oblata Casaris dignitate contentus, arma ponit, moritur: legatio de ejus uxure Byzantium reducenda, 37°. Pantypersebasti filia Crali nubit, 373. Пxvóru qúlaxaç, 1049, 1080. Pantocrator. Vide Monasterium. Papa inconsulto, affinitas juncta cam Græcis, 168. Episeupt a papa delegati, 501. Paphlagones equites, 111. Paphlagonia, 158, 215. Papyrus Egyptiaca (tulexápriov) 595 not. Hapavúry: ejus verbi significatio, 1110. Aped Cosmam Melodam, ibid. Apud Gregor. Theologum, ibid. Nápado:, navis, 556. Napawiysi, apud D. Chrysostomum, 1111. Parnassus mons, 110, 251. Parthi, S. Parthici principes, 259. Partus monstruows, 516. Parysalis, Darii uxor, mater Cyri junioris, 189. Pancha: disputatio de Paschate, ut primum in palatio nuta sit, 564. Pascha legale, 565, 367, 371. Julaicum, 571, 373. Velus correctio Paschatis; quandia obtinuerit, 367. Pascha ritu barbaro celebratum in urbe Strummitza, Panchakli monasteriolum, 80. Paire Nova obsess a Juanne Despota, 112. Oppidant eino Sehastocratore Romana castra diripiunt: hatant fugirntibus; "poliis coutenti, cæde abstinent, 115. Pawa Valeres, 516. Patriarchæ infula, calcei, subscribemili mos, 697. Auetorikas, ibid. Patriarchm indocti ct simplices maximo placent imperatoribus, 292. Patres, Spiritus sancti instruments, $11. In Scripturis explicandis inter se hand consentiunt; tamen diversis riis eodem tendant: hæretiel non itenr, 506. SS. Patres quatenns in theologia argumentati sint, 867. Cur hæreticos refutaverint. 509. Definita a Patribus non sunt in d'ibium revocanda: eorum scripta non omnia sunt ejusdein generis et auctoritatis, 516. Patrum præscripta servanda, 916. Termini a Patribus constituti.quantɔm vim habeant, ibil. Patribali, 703. Paulus (apostolus) 513, 583, 703, 769,831, 916, 932, 931, 935, 953. Magnus, 184, 943. Vas ipsius Spiritus sancil, 955. Vide Templum. Paulus (lege Petrus), 407. Paulus, pictorum præstantissimus, 501. Pausanias, oraculi Tralliani auctor, 1180. Pecuniæ use in pace et in bello, 803. Nyh. Vide Deipara. Pelagonum regio, 451. Pelasgi, 110. Pelasgorum et Thessalorum princeps, Pelasgicus sinus, 117. Pelei et Thetidis nuptiæ, 161. Pelius mons, 117, 218. Pelopes, 718. Pelopidas, pecunia ab Artaxerxo accepta, bellum gessit cun Agesilao, 121. Peloponnesis, etc., 128, 217, 285. Peloponnesi princeps, gener Michaelis Angeli; cum soceri in Romanes fines irrumpit, 71. Capitur, 75. Captum se rediit, tribus urbibus datis, 79. Peloponnesì et Achaia princeps, 113. Peloponnesii, veriti classem Atheniensium, turpem pacein fecere cum Persis, &6. Penelope. Vila Proverbia. Pentheus discerplus a Bacchis, 994. Ilegala, ripa opposita, 1163. epianto. Vide Monasterium. Pericles, 333. Perintis, 702, 708, 710. Perithorium frustra oppugnatum, 693 ibique adnot., Perso (veteres) 91, 152, 808. Persarum vires ad Salaminem profligate a Themistocle, 486. Classix ad Eretriam et Artemisium, 802. Sapientia et scientia, 526, 450. Lex adversus ingratos, 591. Persæ (Turci) relicti Thessaloutea, de et imple grassantur, 671. Persarum classis, duce Amurio, naufragium passa; and Eubovam primumi, deinde prope Thessalonicam appellitur, 671. Excursio in Triballorum fines, 672. Pers, Batatze occiso, ad CanLacuzenum transeunt, 742. Persæ ab Anna acciti prædas agunt: captivorum ibgentem numerum cogunt, 765. Pace eum Cantacuzeno facta, domum redeant, 763. P'ersæ prædones in Thraciam ex Asia trajiciunt: pedites a Mattheo Canteenzeno, equites ab ipso imperatore delentur, 855, 857. Vide Turci. Pera equites, 763. Persarum navalis exercitus, 596. Classis, 693. Copiæ auxiliares, 865. Cuptæ piraticæ, 816. Imperium in satrapias divisum, 397. Persicorum reguin et satraparum constantia, Persicus sinus, 107. Pertze. Vide Monasteriuım. Pestilentis, 797. Petarius, 569 not. Codicis male interpuncti lectione deceptus, 536 not. Mentem Gregore band assecutus). 296, et 552 in not. Phocenses pro l'hocais posuit, 553 DOL. Petrus. Magni Petri sedes, 506. Phaceolatus fimperatorias triremes armat: duas Latinorum naves capit, 766. Galatæorum metu stipatores circa se habere cogitur, 767. Clain agit de intruducendo in urbem Cantacuzeno, 773. Aucto stipatorum numero, rem aggreditur, ibid. Urbis portas noctu reseral, 774. Fh.crases (Gregorins), dux copiarum Didymotichi relietarum, 627. Pharenza Tzymes. Vide Ximenes. Phavorinus philosophus. Vide Favorimus. Phidias, ob Cicada sculpturam magnus apud Græcos, 33. At non tantus quantus ob Jovem Olynipicum, ibid. Phylie sculptura (Lasution), 729. Pùiladelphia a Turcis obsessa: Catalanorum armis et Theolenti coiscopi virtute servətə, 561. Eadem adventus

Pärznthropeni liberata; maxima frumenti copia in urhem Aperatem invecta, 361. Vide et 200, 214, et 763. Phile (Manuelis), Poema De historia animalium. 263 not. De Michaele Glaba, 759 not. Philanthropenus (Alexius), Romana classis præfectus, Sos adhortatur, 118. Pincerna; in Aslam mittftur; ejus elogium: omnia ei prospere succedunt: multi ad ipsiun se adjungunt, 193. Cretenses transfugam cum hortantur ad defectionem, 197, Hæsitst: consentit: imperit insignia noa admittit, 197. Imprudens Libadarium imparatum omittit: Theodorum in peratoris fratrem invadit, 199. Cretensibus proditur, et vinctus Libalarin traditur: excæcatur, 201. Esaja: patriarche opera in pristinum gratiam locum restituitur, 360. Philanthropeni elogium ejus adventu solu'a a Tures obsidio Philadelphia, 361. Lesbum inissus, Mitylenen astu recuperat: laudatur ab Historico, 534. Vide et 205. Philes. Fide Paleologus. Philippi, urb, 19, 642, 635. Philipporum pontifex, legalus à Cantacuzeno ad Annam, 776. Philipporum planities, 632. Philippus Aridens. Vide Aridæus, Philippus Macedo Alexandrum fillum derisit, quod cithara belle caneret, 454. Philippi Macedonis apophthegmata, 411, 454. Philocrene, 43, 433. Pagna ad Philocrenen, ibid. Philosophorum profanorum axioma, 591. Philotheus, Heracler episcopus, Palama scripta Evangelio æquiparat, 938. Ejus de Eucharistia impium degina, Philotheus, patriarcha CP. Vide not. ad pp. 883, 821, 940. Ejus libri Antirrhetici, not. ad pp. 978, 980, 995, 1029, 1034, 1044, 1045. Theofruin Graptum passim in its laudat, 932 uot. Laus mont.s Atho, inde excerpta, 714 uol. Phocæa maritima, prope Smyrnam sita, 25. Romapis recuperatur, 525. nobilibus Genua exactis capitur, Phocæenses, 525. Turco filios restituunt, 531. Longa obsidione fracti, Rhodiorum interventu pacem Impetrant pacis conditiones, 331. Latinis subiguntur, Phocæi, non fidem ac Phocenses, 1252. Phocenses, 253. Phenices, 81, 1099. Phoenicia, 41, 102, 10K, 100. Phranzes, 1160, 1161, 1163, 1165, 1164, 1165, et passim; notatus, 1189. (Fratres Minores, vulgo tbique aduot. Phryges. Vide Proverbia. Phrygia, 140. Phthiote, 110. Pici Martii, 720. Pilatus, manibus lotis, Christum occidit, 1078. Pilei (lir. xalúnta) pyramidati, 567. Latini, Mysił, Tribalilei, Syrii, Phoenicii, 568. Pindarus, 337 ibique adnot. Piræeus portus, 511. Piraticarum navium audacia, 175. Piringerius. Vide Berengarius. Pisau opifices Galatam ex urbe transferuntur, 97. Vide Consul. Piscationis reditus annuus, 428. Pisistratus Atheniensis, 740. Planete, 131. Planudes (Maximus) 143, 167, 178, in not. Ejus tria Epigrammata correcta, 167 not. Platrenses, 252. Plato, 306, 323, 334, 335, 477, 480, 518, 910. Aristonis filius 508, 383. Proscriptus ut hæreticus, 1018. Ad Dionysium Sicilia tyrannum profectus, 317, 933. Platonix dieta, 134, 257, 204. De Deo, 508. De Mente, seu Deo, 1090. De amatoris anima, 601. Verba ex Timæo, 1106. Platonis Dialogus Pla topis idem, 9. Plectrorum vis in pisces et in colubros, 308. Scbol. Pleindum exortus, 56. Plenilunii observatio, 565, 368, 371, 572. Plotinus, de Dei substantia et operatione, 1089. De Meute, omnium rerum parente, 1090. De unitate, Plutarchus Chæronensis, 32, 1107, et in aduot. að pp. 915 et 1109. Pneumatomachi Spiritum sanctum noiŋpa el conso1492 quenter utique esse diezbant 1130. Preumatomachoru:n huresis, 1027. Pre factiosis ab Ecclesia indictæ, 319. Orthodoxis irr_gatæ, 1022, Poesis Graecorum recentiorum, 133 not. Poetæ fabularum parentes, JGI. Pogonias, 542. Iloteiv, verbum, quid significet, 1129 et 1036 in not. Hɔ)vletz, 959. Polystylum castellum olim Abdern, G26 ibique adnot. Pema equestris, 788. Pomperis, 91, Pompeit virtus et fortona, 612. Pontanus, Cantacuzeni interpres, &17 not. Laudatus, 318 not. Notatus, 501 not. Ex quatuor diebus septem efferit, 560) not. Pontifex Christum imitari debet, 701. Pontifices, fra. ternæ charitatis expertes, 91. Punti avy, sen fauces, 416, 811, 877, 830. Meți05. seu ora maritima. 30. Populus in Palamitas stevit: orthodoxis favet et gratulstur, 977. Porphyrogenitus (Constantinus) pitri charior quam frater Andronicus (senfor scilicet) fit fratri suspertus, 186, 187, 188, 189, Uxorem ducit unam ex Baŭlis filiabus: Stulii monasterium instaurat: in carcerem cojí citur, 190. Pratrem vinctus sequitur, 195. Porte Byzantii: Aurea, 771. Ad Gyrolimnam, 515. 420, 421. — Eugenil, 167, 275. Romaui, 420. Porta, i. e. Regi 1, 458. Possinus (Petrus). Vido not. ad pp. 53, 61, 78, DS, 108, 125, 130, 131, 191, 203, 204, 210, 218, 252, 460. Notatus, 16 not. 220 not. Potestas, Genuensium magistratus apud Galatzos (Gr. Predictio de maxima hæresi futura, el de concilio generali eam correcturo, 919. Prædictiones vanæ, es ltalia et ex Colchide Byzantium allates, 447. Præmia Palamitis data, 1021. Præstigiatores. Vide Egyptii cirmilatores. Preca:jo vitiosa objicitur monachis a liarlaamo, 536. Quæstio de precatione agitatur in synodo, 537. Prælium navale, 117, 118. Prespa, 48. Priene, 214. Prillapis, 48. Primicerii Magni nomen mutatum in péɣe: Kúpio;, Principis nomen datum rectort Peloponnesit, 234. Principis insula, 585. Principes incauti et imperandi rules. 881. Principum concionantium conditin optima: privatorum contradireullum pessima, 932. Salutis publicæ præsidia a principibus neglects, 843. Proclus Platonicus, de uno el unitate: plurimam partem verhaPlatonis usurpat, 1092. De participatione, 1100. Secum ipse pugnat, 1101. Refellitur, 1102. Procli BożoYixa, seu theologica institutiones, 1095. Prodigia. Vide Auguria sinistra. Proditores Byzantii urbis, 419. Praconesus, 93. Profanarum scientiarum quis usus esse possit in theologicis, 1052. Patet ex sanctorum Patrum lesumuniis, Professio ti lei sanctorum Patrum, 1071. Prometheus. Gregoras Cantacuzeni Prometheus, 890. Promontorium boreale Byzantii, 869, Prophetarum verha, 915. Propontis, 83, 539. Propontilis sinus Asiaticus, 5in Insula, 210. Proscriptiones nobilium sub Cornelio Sylla et sub An tonio, 1022. Prosiaci oppidulum, 413. Prospectus solemnis e palatio, 788. Noorapaia, an dies proxime superior? nol Proteus Pharins, 578. not. Ilpotoaxostolápłoc, 1177, 1985, 130, 163 in not. pore, nomen dignitatis, 429 ibique adnot. Protosebastus (Cæsaris filius, Porphyrogeniti nepʊų fortissime pugnat contra Bulgaros, 16. Protostratoricus baculus, 263. Proverbia Salomonts, 511, 910, 1103, 1131. Proverbia Græca, 'Ací tɩ Albúm pepɛs xxvòv, 803. Vide Georgii Cyprii Proverbiorem (flectionem, in tomo nostro CXLII.

sridev zó űpasuz, 1008. 'E, Kapo; polpe. 607, 910. upper decipher, 859 Calreus ab istiro cousulus, ab Arisiagora induendus, 153. Camelus, cornua appeteas, eliam auribus orbata est, 760. Fumina fugiens, in ignem inci‹lit, 93 later Phrygum et l'erzarum limites multum interest, 323, Lerunia mala, 28. Lushia structura, 915. Monieni parturientes, murem pepererunt, 885. Mysorum præda, 47, 426, 7155. Ne Hercules quidem contra duos, 10%8. Penelopes tola, 129, 430, 666. Trojane uania, 28. Proverbia de re impossibili, 342 not. Providentia, 152. Divina, 63, 1:5, 176, 222, 511, 572, 621. 725, 735, 753, 754, 774, 1014. Providentia divinæ decretis non resistendum, 221. Providentiæ divinæ consilia. 687. Ratio, 932. Provincia Astause a Turcis occupantur: earum parti. tio: nomina satraparum, 21 4. Prusa a Turcis capta, 581. Prusæorum metropolis, ad Olympum montem sits, 41. Psalmi Davidis, 1121, 113, 1018, 170, 1019, 955, 126, l'salmi, 393. Psalterium consultum ab Andronico seniore, 355. Paellas, 721 not. Pseudo-synodi Palamitica Tomus, editus a Combelisio, 843 ant. Fux. proprio nomine caret, 514. Ptolemæus, 480. Astronomus, 721, Magnus, 767, Claudii cognomea unde acceperit, 238. Publicani. In publicanos sævitur, 317. Publicanorum savitia, 402. viditas, 517. l'uer triennis, robore virili, anno ætatis quinto moritur: mortis causa physice expliesta, 317. Pugua Acarnanum et Ætolorum, 83. Pugna ad Mauropotamum, 415 l'yɗlaus moes, 110. I'vlada, 583. Vide Orestes. Pyrrhones, 930. Pythagoras, 306, 333, 910. Cura Ægyptiorum sapientibus congressus, 523. In Græcia landari rupit, ibid, Item, 525 Deum invisibi'em et intelligibilem statuebat, 1108. lythagoras, Numa et Plutarchus Deum increatum statuunt. 1108. l'ythagorei, 723, 956. Magistrorum decreta non sudent in dubium revocare, 516. Pythagoreorum silentium quin4moale, 936, 1013. Pythium castelluin ab Apocauco obsidetur, 708 iblque asinet. iluppápo: izpésc, 839 not. Páxo, 555 not. R Raul, nnus e nobilibus carcere inclusis, in Apocaurum irruit: cum eo confligit, 732. Raul Protovestiarius, alter maritus Theodora Protovestiarize, 167. Raulis Alia, nupta Constantino Porphyregenito, 190. Railiorum familia unde orta, 733 not. Recaforts. Vide Rocaforts. Regula fabrilis. 883. Eadem apud Græens, Scythas, Medos el Persas, 1099. Regule artium necessariarum, eædem apud omnes Senica, 1099. Regiæ ecclesiastica, per metaphoram sic dieta, 835. Reliquia sicræ vendita a Tarcis. 454. Rhegiam in Thracia, 83, 321, 358, 397 ibique adnɔt., theginm Italienm, 860. Rheutina castellum dedit sc Cantacuzeno, 632. Rheaus, 103. 'End 'Phroic, A3 not. Rhodii, 797, Lesbum insulam adoriuntur, 523, Rhodioram interventu pax Latinis Phocæensibus concessa, 531. Rhodiorum legati de pace doinum redeunt irrita legatione: Galateorum pretiosum supellectilem, quorumdam e:iam uxores et liberos, rogall secune exportant, 836. Bkodus, 98, 836. Capta a Joatine Duca, 29, Rhodi incoke, orbes et status politions tempore (regore, 1116 d. Rhodope mons, 56, 214, 302, 524, 703, 727, 836. Rhusucasira, castellum, 484. Ricardus, episcopus Chersonensis, 1317. Robertus, fimperator Byzantinus, 21. Henrici &e)piłoù; (ex sorore nepos, non ex fratre, ut Wolfius vertit), 25. lolentæ Slus priniogenitus, 86. Rocaforta, dux Catalanorum, genere ignobilis: cum Ximene et Rutença conflight, 232. De la Roche(Joannes), 114, 257. Rogerius, dux Catalanorum, maris et insularum terrur: quas copias serum habuerit: a Siciliæ rege arressitur: ejus adventa urbes redeunt ad, legitimum dominum, 218. Byzantium venit: C'atalanos secum mille adducit Almngavaros totidem, 220. Mariam, Andronici senjoris neplein es sorore, uxorem ducit: fit magnus dux primum; delado Cesar, ibid. Ex Asia in Thraciam redit Michaelem imperatorem edit: stipendia persolvi postulat obtruncatur, 221 et 226. Eo occiso, Romani cum Catalanis debellatum putant. 224. Roma Nove privilegia, 697. Romani, post maximas clades ab Annibale areeplas, evadunt potentiores, 310. Romanorum Cæsarum el consiJum constantia, 494. Vetus Romanorum potentia, 538, 789. Romana reipublice status, plebe dissidente a consularibus, 79i. Romani (Byzantii) Turcarum pecunia_ditescunt. 42. Romanarum cladium cause, 226. Vires Romanæ adversus Turcos infirmæ, 317. Romanum imperium Thracis finibus circumscriptum, 816. Romani imperii status lurpis et amictus, 351. Romanus, id est Byzantinus, 332 mot. Rontzerius. Vide Rogerios. Rososules (Wolfio Ressus de Suulis, nobis Rufus de Soliaco) terrestribus Caroli copiis præfectus, Tonivin: trajicit, 146. Bellegrada obsidere pergit: cumi paucis progreditur ad aquatores defendendos: a Byzantinis circumvenitur ejus exercitus deletur. 147. Rossicus princeps, Dapifer dictus, 239. Rubræ litteræ, 75x. Rusticanorum militum temeritas, 256. Sabellius hæreticus, 1035. S Sacellum Deipar: Nicopmæ, 303. Sacerdolli et imperii diverse functiones: habitus dispar alterum ab altero quatenus adjuvetur, 699. Sacramentariorum error, 1136 not. Sacramentum inusitatum a populo exigitur, 295, 515, Sapie mos, 957. Salaminia et Paralus, 536. Salamis, 310, Salomon, 1027, 336. 910. Sapicntia (liber), 1112, 1127. Samus capta Joanne Duca, 2. Sangarius fluvius, 140, 213, Sanutus (Nicolaus) dux Navi, 525 not. Sarapidis fanum, 877 ibique adust. Sarchanes, loniæ satrapa, uli. Sardinia, 311. Sardonius risus, 957. Sarmata Asiani. 34. Basan, satrapa Magnestæ, Prienes et Ephesi, 24. Satrapa Persici, 537. Satraparum Turcicorum nomina, 211. Varia fortuna, Satural et Martis in uno signo congressus quid portendal, 452, 453. Saulis dæmonium, 55%. Scala ascetica, 962. Scamander, 60. Schisma in Ecclesia Græca, 870. Scholiastes Aristophanis, 1109 not. Euripidis, 839 vot. Homeri, 862 not. Scholarii principein adolescentem, Michaells Comment filium, Trapezuntem introducunt, 681. Adversarios punin, ibid. lidem juniorem principem in carcerem conjiciunt: Michaelem ejus patrem e carcere eductum in solo collocant, 683. Eorum cum Michaele pactiones: auctoritas maxima, ibid. Selentia Christiano nou necessaria, 931. Scipiones, 360. Scopis, 619. Oppidulum, 380 ibique adnot. Urbs, 747, Ejus urbis situs, 580. Scriptura verb sepe obscura sunt, vel ambigua, 510. Qualia afferri debeant, 512. Scylla, 360, 1029. Scyllæum, Italiæ pro:nontoriu:n, 217. Scythe, juncti cum Rulgaris, Latinos vineunt, 15. Seythal um regio: vitæ genus: moderatio, justitia, aliæque

*Mutes, 30. Varia nomina: Scythæ divinæ indignatiouis finistri: multas provincias variis temporibus vastarunt, 31. Mores asciscunt eorum apud quos consederint: Scythe Europæi, veteri Scythle proximi, 33. Scytharum mirationes hr Astam, in Europam, ibid. In Africam ipsam, 34. In Indiam usque penetrant: hinc retro conversi, citeriores provincias pervadunt: demum in Mesopotamia sedem figunt, 38. Aurum et delicias primo negligunt deinde communi naturæ humanæ vitio degenerant vielis tribula imponunt, 39. Assyriorum ac Persarum Consuetudine mansuescunt: eorum habitumi, religionem el ritus omnés amplectuntur, 40. Scytharum imperator Persas, Parthos el Medos per satrapas subigit: imperium littoribus maris terminare statuit, 38. Scytharum vicinia Turcis et Arabibus suspecta, 41. Scythm Syriam et Arabiam occupant: in Asiam cis Euphratem irrumpunt, &1. Turcici imperii sede potiuntur, 82. Scytharum irruptio, 99. Scythæ Azatime Turcum liberant: præda onusti discedunt, 101. Massagetas seu Alanos subigunt, 204. Prædabundi Thraciam pervadunt: Turcos prædones opprimunt: ‘jebus quinquaginta continuis Romanos tines vastant: Captivoruni ingens Bunierus: causa incursionis, 575. Scytharum princeps bellum gerit cum Genuensibus Capham incolentibus, 683, 686. Scytba, terrores Hyperborei, 52. Mercenarii in exercitu Bulgarico, 155, 481. Scytharum subita in Thracism incursio, 544. Ora mariAina, 877. Scythæ Asiani, 137. Comani, Scytharum Hyperboreorum metu, Istrum trajiciunt: a Joanne Duca benigne excepti, in Romanas legiones referuatur: iisdem sedes in Europa et in Asia assignatæ, 36. Europael, 229. Marotidin paludem et Tanain incolentes, 102. Hyperbores, 296. Ad Caspium mare descendunt, 35. Istriani (xapiorpiol), 93. Accitf a Constantino Bulgaro, in Thratiam irrumpunt, 100, 30%, 450. Occidentales, 439. Trans Istrum habitantes, 542. Scythia, 132. Cur a nemine subacta: cur aliarum gentiuni facile victrix, 34. Scythia vetus, 83. Scythica auxilia, a Michaele Palæologo accita, 149. Ab Audronico ejus Blio dimissa, 158, 159. Scythica incursionis fama, 374. Scythisse erga Thracem et Threissam, quos captivos redemerat, summa æquitas, 512. Sebastocratorum principum hæres ultimus morti vici hus ejus uxor: liberi ex ea nulli, 278. Vide Ducas Sebastocratorici honores, 383. Selybria (seu Selymbria), 159, 320, 604, 747, 762, 765. Semele, Jovis ignibus absumpta, 1105. Senatus Cæsareus, 258. Sennacherin, magnus stratopedarcha, Turcos ad Hellespontum perducit: Romani Adem violant, 255. Sensilium rerum natura, 1040. An ex substantiis sensibilibus cognosci possint substantis insensibiles, 1060. Sepulcrum (3.), 103, 106. Vide not. Serapis. Vide Sarapis. Seres, 43. Serică texta, 697. Serpens Libyeus, viperæ similis, 261. Serpentis veleris ti'us, 934. Serrba, 574. Oppidulum, 288. Urbs magna el mira, 716. Olim Phera, 1263, 1267. Audrouien juniori deditur, 410. Cantacuzeno frustra tentatur, 647, 655. & Crate subigifur, 740. Serrbaram præfectura, 623. Sertorius (Messer Poria, Sire Dorie), Genua exactus, 088 ibique adnot. Servia, 617, etc. Sestus capta a Joanne Duca, 2. Severi imp. lex, 164. Sextus Empiricus, 930. Sicilia, magna et populosa insula, a Carolo Italiæ rege occupata; Theodorico restituitur, 217, 218. Sicilie priceps. 121. Dictus 'P½E, 259. Sicuti ignis spiracula (xforñpec), 1005. Sicyou urbs; cnr Demetrias dicta, 116. not. Smionis (Cralens) Andronici senioris filia quinquennis, Crati despondetur, 204. Cur sterilix, 243. Ad matris essequias veuit, 273. Ad maritum redire cunctatur: cucullum Induit frater Constantinus, cuentlo discisso, Triballis abducendam tradit, 257. Ab hariolis decepta, patrem Audrouicum vana spe implet, 411. In fuuere Audronici seuioris luctuf præest: Gregoram bortatur ut monodiam canat, 465. Habitum sanctum et angelicum induta; Demotrio Despotæ adest in judicio, 533. Vidua, 359. Ad inceatum sollicitata ab Andronico juo., 391. Vide et 234, 461. Sion, 471. Sure, le Grand Sire, 96, 259 in mol. Sirenum vocês, 335. Sisunius Novatianus, primæ synodi adjutor comira Arium, 925. Sitzischan, Scytharum Hyperboreorum dux; moritur, 35. Smyrna, 214. Smyram arx capta a Latiuis, 869. Ab Amurto obsessa, 834. Smyrnaorum navale, 598. Socrates, 325, 8354, 336. 477, 518, 910. Socratiei auditores, 897. Sogdiana, 35, 37. Sogdus. Vide Oxus. Sol, 931. Solis substantiam participare non pomUMUI, 1057. Solis defectio. Vide Eclipsis. Solisco (Rufus de), 146, 148 in not. (Henricus), 146 mat. Solou, 323. Apud Cresum 1.ydum. 93K. Præcipit de quis (diviso in factiones populo) partis neutrius sit, $27, Solyma, funditus eversa a Nabuchodonosore Assyrio, Solymanous satrapa, gener Batatze, 761. Soninia prophetica Palamitarum, 1034. Somaus, operatio divina apud l'alaməm, 945. Sophia (S.) templum. Vide Templum. Sorores due, a Turcis captæ, in mutuo complexu azspirant, 141. Sortes, 503. Sosandra, templum Deiparæ scrum apud Magnesium, 41. Vide Monasterium. Souleimasas, 157 not. Sozopolis, 193, 210. Sparta, princeps Laconia urbs, 80. Lysandrum amikil, 486. Sparta robur excisum, 751. Spartani veteres, pane et aqua contenti, 610. Sphæræ et hemisphæria domus imperatoris, 1009. Spendostlari, Bulgariæ principis, soror Crali nupta, 20. Vide Venceslaus et Cutrules. Spinula (seu Spinola) affinitas ambitur ab Irene Augu sta, 137. Spinula, Genua exactus, 684 ibique adnot. Spiritus sanctus unus; et de septem spiritibus, 1121. Vide et 1124, 1125, 1127. Eppávene, François, 497 not. Status Angell area, 695. Status equestris Justintani viri et equi dimensio, 276. Status imperatoria, simulecrum urbie manu tenens, 695. Statuarum quinque pulcherrimarum dimensiones, 277 not. Steliteatici libri Gregora, 1131. Stentor, 354 Stephanus (S.). Vide Templum. Stoa (Porticus), 326, 334, 335, 471, 476, 571 Strabo, 251, 417 in uot. Strascimirus (Michael), rex Bulgariæ, 590 not. Stralagema, 74. Strategopulus (Alexius), post victoriam de Mickaela Notho, de Manfredo et de Peloponnesi principe reportatam (72, 73, 74), ex magno domestico fit Casar, 79. A4versus Michaelem iterum missus; paucos secum milites duell: Byzantion jubetur transousɗo licensere: Ryzantii recuperandi rationem init cum proditoribus, 85. In urbem noctu intromittitur, 85. Triumphat, 89. Michaele Notho vincitur et capitur, 90. Com sorore Manfredi Siciliæ regis permutatur: Byzantium redit, 91. Strategopalus (Michael), in carceram conjicitur, 190, Stratocles Epidaurius; tibicen bonus, at mea item vir bonus, 577. Strummitza, 579 ibique adnot., 457, 654. Castellum situ munitissimum, 696. Oppidulum. 379. Pascha ab oppidanis ritu barbaro celebratum, ibid. Strymon, Bav., 574, 375, 457, 625, 696. 639. Ut Pum Gregoras et alii ad Cralem legati trajecerint, 573 Suy moois fontes, 455. Subscriptio imperatoria, 109. Substantia divina utrum participari possit, 968. Quæstio de substantia et operatiouibus divinis, 988. Substan tiæ et operationi eadem definitio convenit. 951. Sultanus Egypti et Arabiæ legatos miltil að Mich. Paleologum, 101. Suxa, 445. Sybaritica meosm, YTX. Sylla (Cornelius), 1023. Syllogismus, ubi de Deo disputatur, locum non habet, 507. ali syllogismo armati disputant, ibid, et no Symbolum fidei catholica, 999. Pilium gemitum, factum, docet, 1131. Appendix Symbolo adjecta, 125. Synudenus (Theodorus), domesticus menam imperatoria: sucius conjuratiouis inite ob Andrunice (aulare adversus seniorem: cum Michaele imp. conjunelimimus, 301. Protostrator, Syrgiaunt opponitur: navicula

conseensa, Andronicum juniorem comitatur, adītus urõis exploraniem, 10%. Jubetur castris Byzantium cingere, 409. Constantinum Asanem vincit ad Mauropotamum, 415. Synadeni inhumanutas erga Andronicum seniorem, 452. 431, 416. Epiro præfectus, principi reverso vinctus traditur; Thessalonica et aliis urbibus præpositus, 623. lavadenin Thessalomes spem Cantacuzeno facit per litteras, 625. Es urbe per seditionem pellitor: Gyürcocastrum se recipit, 653. Animum mutat: Cantacuzeno insidiator, 634. Insidiæ deprehensa, 635. Suvantov, pro suvdoláľov, apud S. Athanasium, 1132 nol. Synesius, 522. Synodus Ephesina, 1021. Iconomarhorum rúvočos Agorpıxaí, 955. Contra Arsenium patriarcham, 94. Airamyttena: judicium de libris igni periniesum: ignis neutris lavet, 166.- Contra Beccum, 169. - Contre Barla.mum, habita in templo S Sophie: in ea synodo disputatum de sola precatione: aliarum quæstionum Tractatio vel consulto omissa, ve! dilata, 557. Contra Massalianos et Rogomilos, Byzantina, 718. Contra Joannem patriarcham eam synodum meusa sumptuosa et unmodesti risus excipiunt: es ipsa nocte Byzantium a Cautacuzeno captum, 783. – Contra Isidorum patiarcham, una et altera, 786. Palamatica 890. Vide Concilium. Synodus pœnas indicit Thessalis, nisi se imperatori submittant, 279. Synodus dici non debet, quæ fit præter ecclesiasticas regulas, 885. divero signifcatu, DOL. Syracuseni, 730. Syrgiannes (sire Ianni), custos ad-jitus Andronico junior, 296. Syrgiannis genus, institutio, virtutes, 296. Provincia præfectus, omnium animos sibi deviucit: mira hominis solertia, 297. Perfidus et fædifragus, populos finitimos vexat: provinciam ademptam ut recuperaveril Pincerne dignitate ornatur: rebellat, ibid. Comprehensi tur: in carcerem conjectus, precibus matris restituitur jurat se fidelem fore, 298. Junioris imperatoris consilia jubetur explorare: senioris cousilia juniori aperit: oratio, qua istum hortatur ad defectionem, ibid. Pactiones et juramenta, 301. Syrgiannes et Cantacuzenus, corruptis autæ primoribus, provincias Thracia administrandas obtinent: vartis artibus viam defectioni muniant, 302. Syrgiannes urbem expugnatum venit: omnia permiscet, 320. Matris precibus mollitur, ibid. Ab Audronico juniore neglectus clam cum seniore agit: mutatæ sententiæ speciosam causam affert, 351. Audronico seniori optatissimus, lide data et accepts, Byzantium ingreditur: ejus res nuntio quinam læstati sint, 332. Imperatorum concordia minime lætus: Asauis Andronici fidem tentat: ab eo apud imperatorem accusatus, in carcerem conjicitur cantibus bonis multatur, 562. Fide variis modis sancita, e carcere educitur, 432. Adoptatur ab Augusta, Audronici jun, matre, 440. Cur suspectus: lasw majestatis accusatur a Zamplacone: non convincitur: vades dare non potest: fugit, 188. Litteris ex Eubœa datis, veniam petit, et locum in quo cum suis cousistat: aula of minus tuta: jusjurandum ab eo obiatum, 489. Nou impetrata venta, ad Cralem transit: el gratissimus advenit: magna pollicetur, 490. Populorum lidem promissis tentat, nec frustra, 495. Insidim et struuntur: ab aímicis admonitus, fraudem non sentit: perjurus perjurio decipitur, 497. Thessalonicam contendit: urbes tuterjeclas occupat: a Sphrantze deluditur, 498. ObiruaCatar, 501. Syrgiannis elogium, 377. Vide et 315, Syrgiannis filia, uxor altera Guidonis Armenii, 625, Syri, 81, 105. Syria, 81, 109, 103, 106. Dot. T Tanarium promontorium. Vide Mæne. Tæperus, 576. Tanais, 238, 877. In Greciam ut feratur, 315, 955. Tauaidis foutes, 33. Ostia, 797. Taváičeç morajoí, 417. Tautales vita, 808, 855. Tantaleum saxum, 29, 30, Tantalus, 922. Tarchanioles (Manuel) dux copiarum Didymotichi relictarum, 617. Ejus elogium: ut Cantacuzeno quæsito at invento Didymotichum reversus, auxiæ Irenæ gratissimus advenerit, 652 ibique aduot. Taoresjum, 37 not. Tauroseytha, 56, Taurus, omnium Asiæ montium maximus, 89. Tauri montis descriptio. 37. Tauri signum, 98, 542. Telehines, 90, 361, 590, 821, 979. Telepugas, Sitzischans filius, in Europam transit plurimas gentes subigit, 35. Tellerius (Carolus Mauritius) archiepiscopus dux Rhemensis, quot mss. codices Bibliotheca Regiæ dunaverit, 180 not. Tempe, 249. Thessalica, 895. Templain, S. Andreæ, & Theodora protovestiaria instauratum, 167 not. — S. Antonii, in urbe Nicæa, 44. Blbernense, 787. Vide Blachern. SS. apostolorum, 786. — Leiparæ apud Magnesiam, 44. Vide Sosandra. Deipare Hodegetria, 512. Vide Monasterium. - Deiparas 65, 339. 8. Demetrii CP., 860. - DiscipuJorum Christi duodechin, 275. Joannis Baptiste in urbe Prusa, 44. Martyrum quadraginta, 460. - Pavli Magni (templum maximum) prope portam Eugenii, 275. Salomonicum, 750. - S. Sophia, pvc, etc., 787. Ruinam minatur: duabus pyramidibus exstructis fulcitur, 273. Ortentem versus dehiscit, 696. Asylum olim inviolatum: a Gabala et a patriarcha temeratum, 726. Kuinis deformatum, quasiam ob causas, 749. Para orientalis, collapso hemisph.rio, dehiscit, ibid. Cirium concursus et comploratio: ipsorum nobilium, ac in primis feminarum pia sedulitas, 750. Sabstructa ab Andronico imp. fundamenta ruinam sistunt, 751. S. Stephani protomartyris, 786. Tenedius portus, 766. Teotza. Fide Entença. not. Cantacuzeno Termini a Patribus constituti quantain vim habeant, Ternobus, urbs Bulgaria, 591, 484. Obsidetur, 60. Ternobi episcopus metropolitano subesse desinit, 30. Terra inutus, 202, 215, 460, 694, 693. Terteres Bulgarus, priori uxore cam liberis Nicæam missa, filiam Asauis sibi sponsam asciscit, 133. Asani socero exitium machinatur: eum regno spoliat, 155. Testimonia ex Veteri et ex Novo Testamento, 915. Testimonia Patrum ea tantum producenda, quæ perspicua sunt, 509. Teutones, 32. Ficti C. Mario et Luctatio consulibus, 51. Thabor mons, 967. Thaborium lumen, 944, 967, 957, 939, 940, 1001, 1073, Thales Milesins, 585. Theano Pythagorica, 294. Theba, ab Alexandro M. vastate, 810. Thebarum et Athenarum princeps, olim Magnus Primicerius; nunc Thebani, 115, 252, 752. Themistocles, 337, 455, 488, 490. Medorum classem astu profligavit, 487. Theocritus, 1150, 1305. Theodora uxor Michaelis Nothi, 48. Imperatori (Theodoro Lascari jun.) occurrit: reconciliata gratia, Mariam filit sni spousam secum abducit, $7. Theodora, Theodori Lascaris junioris Alia, Belicurto, seu Velicurto, despondetur, 92, Theodora (Irene Acropolita) Theodori Lascaris junioris Alia, nubit Constantino Techo, 61, 65. Maritum stimulat adversus Michactem Palæologum, 99. Theodora Bionoiva, Michaelis l'alæologi uxor; Audronici senioris mater, 159. Theodora (Protorestiaria) uxor, primum Muzalonis, deinde Raulis, utriusque Protovestiarii, 167. Neptis Michaelis Palæologi ex Eulugia sorore, ibid. Fundatrix monasterii S. Art: en: mulier pidokóyo;: Gregorli Cyprit eloquentiam magni ficit: eum ad se recipit, 178 ibique adnot. Theodors, Andronic senioris neptis ex sorore, nubit vidua Ferrando Ximeni, 232 ibique adnot. Theodor, Michaelis junioria imperatoris et Maria Armena tilia, Venceslao Bulgaro uupla, 283, 590. Theodoretus, Cari episcopus: maguas turbas excitavit in Ecclesia, 507. Theodoricus (imo Fredericus), Sicilia rex, Manfredi pater, 92, 217. Vide Carolus rex Italiæ. Theodorus Angelus. Vide Angelus. Theodorus, Andronici senioris frater, a Philanthropero comprehenditur, 199.

Theodorus (Marchio) Audronici senioris et frenes fimus, 234. In Longobardium mittitur: multas opes secom trans'ert, 210. Arcessitur inde, et redit rasa barba, 244. Successor Crali designatus; in Triballia hand a-suescit, 213. Redit in Longobardiam ad uxorem, 244. Patrem Andromicum prodit, sucurs, ambitiosus: vilas genus; religio, 596. Theodorus etc Vide Angelus, Lascaris, Metochiles, Muzalo, Synadenus. Thenduti rhetoris oratio pro Chandreno. Vide nut. ad pp. 229, 215, 217, 248, 251, 253. (Integre edita est in Como CXLY.) Theo eptus, vir apud Græcos sanctus; Philadelphiæ episcopus: ejus urbis a Turcis obsessa servator, 221 que adnot. Legatus ad Syrgianuem ab Amirenico semore, 320, Ejusdem encomium, auctore Nicephoto Chumno, 221 not. Theologi Byzantimi nec in ipso belt civilis astu altercari desíunal, 722. Theologia mystica, 57. In theologiam plerique insiliunt, at pecudes in pascua, 956. Hoc nonien, an significet substantiam: ejus nominis elymou, 988. Vide Deus, Hɛótyg nomien, 987, A88, 989. et Thermodon Aumen, 82. Thermopyle, 251,627, 636. Thern.opylarum mons, 11 §. Thersites, 938. Thesaurus repertus. Vide Nummt. Theseus, 718. Thesproti, 110. Thessali, 110, 116. Catalanos sibi conciliare amicitia statuunt, 219. Thessalorum et l'elasgorum tumultos, 977. Principatus, 278. Thessalia, 128, 217, 2:8. Thessalia status perturbatissimus, 657. Thessalica pianities, 249, Thessalico res, 279. Thessalicus equitatus, 663, 664. Thessalonica, 203, 255, 241, 245, 246, 217, et passiin, Regui sades, 11. Capitur a Theodoro Angelo, 25. Obsidetur a Syrgiaune et a Crale, 498. Synadenum præfectum, Cantacuzemo faventom, per vim expellit, 653. Obsidetur a CanLaeuzetio et ab Amurio, 676. Laboral factionibus et civium discordiis, 673, 674, 675. Nec Cantacuzenu nec Crait parel, 795. Ejus urbis status valde perturbatus,795. Thessalonica prefecti. Fide Apocaucus, Batatzes, Synɔdegus Thessalonicenses junforem Andronicum ad se vocant, 409. Ejus matri sacramento se obligant, 410, 488. Apocancum præfectum et ejus socios obiruucant, 741. Palamam archiepiscopum suum urbis ingressu prohibent, Thetidis nuptiale convivium, 829. Thetidis et Pelei mupliæ, 161. Thomas, comes Cephalleniæ, Thomam Epiri et Muliæ principem occidit, 283. Occiditur a Joanne fratre, G. Thomas, Epiri et Ætoliæ princeps, a sororis Allo comite Cephalenia occiditur, 283, 318. Ætolorum et Acarnanum deσróty,c, ibid. Thraces crebris exactionibus vexati ab Audronico seniore, 300. Oblata immunitate allecti, Andromicum junioren sequuntur: in publicanus sæviuut: Constantnopoliin oppignatum eunt, 519. Thracia vastata et vexala incursionibus barbaricis Seytharum, 101, Persarum, seu Turcorum, 545, 717. Bulgarorwn, 524. Tola fere paret Cantacuzeno, 795. Thraciæ status miserabilis, 399. Unius Thraciæ linibus Romanum omue imperium circumscriptum, 883. Thrascias ventas, 455. Hovor, 697 et not. Tigris, 1052. Titull Vide Dignitatum tituli. Techus (Constantinus) regni Bulgarici sedem obtinet, 60. Theodori Lascaris junioris últam Theodoram uzorem ambit: voli compus, priorem uxorem repudiat, el fidei obsidem dat, 61. Ab uvore stimulatus, ab Azatue sollicitatus, Seythas contra Palæologuin ciet, 99. Zagoræ princeps; quas uxores habuerit, 63, 293. Tullius, 714 not. Tomi varii, pro Palama el contra l'alamam promulgati, 850 not. Tomus Hagiornicus, ibid. Tommnus synodicus in Ma salianos et in Bogomilos, 7:9. Tumus contra Barlaamum. 920. Tomus Palamiticus, 1052 ibique adnot. inusitatis ca remontis consecratus, 1029. Auctoribus probest, ibid. Tornicins (Constantinus ) Sebstocratoris socer; magnus primicerius, 72. Post victoriam Macedonicam lit Sebastocrator, Torucamentum, ludicrum certames, 485 ibique adnot. ibid. Tragelaphi, 9. Trajanopolis, 517, 797. Tralies, urbs ab Attalo Trujano condita, sie dieta quasi Tpoix álàŋ, 112. Instaurata ab Andronico: quadriennio post Turcis dedita, ¡bid, ibique aduot. Oraculum, de ea urbe, 143. Trapezus, 119, 556, 518, Laborat hello civilt, 518. In Latinos accolas, sovit, 687. Traprzuntis motus; imparatores aliquot, 678. Pontifex, 500, Magnus DMUCHANIES, 531. Trapezuntis elogium in Cod. Reg. 149 not. Triballi, 116, 269, 288, 559, et passim. Romanorum hostes in'estissimi, 159, Cantacrzenu tusidiantur, 679. Triballorum clandestina incursiones, 816. Vires plus justu auctæ, 817, Morbus, 617, Timiditas, 653. Triballorum Ecclesia, 203. Tribalica auxilia, 268, 419. 410. Triballus quidam legatos Caulatuzeni comprehendit, et ad Apocaucun deducit, 657. Tribunal infiduin, 917. Tributa aucta, 517. Tribntorum exsciores, 524. Triclinium Alexii, 784, 898 Triclima tmperaturii suggestus, imperante Andronico juniore, ominibus paluit, Trierarchorum Ryzantinorum culpa, 861. Tripus Delphicus, 321. Troja, 60, 251.7.1. Trojana regio, 538. Trojnuar vænta. Vide Proverbia. Trophonit autrum, 376. Trullanum concilium. Vide Coucilium. Tuba Tyrrhena, 105. Turei victi pacem obtinent a Theodoro Isseare, 21. Legatos mittant de pace ad Joannem Duram, 11. Labnraut fame, 43. Vincuntur a Seythis, 59. Et latrocitiari ceperint: Romanas provincias populantur: adversus Scythas infirmi; adversus Komiques validissimi, 157. Præparatis insidils, prælium cam Bomanis jacuat sue more, 15%. Terga vertun': Romanos in insidias pertræ clos circumvenient et opprimunt, 133. Ad Sangarium usque prædabuudi excurrunt, 160. Asianis provinciis occupatis grassantur, 151. Prædam partiuatur, ibid. Tralles in deditionem accipiunt, 143. Romanns lines populantur, 193. Massagetas in fugam vertunt: usque ad oram lesbi progrediuntur, 206. Philadelphiam obsident, 221 Qui el quot Tarci fuerint in exercitu l'alalauorum, 215. Quos duces habuerint: ut in itinere Thessalico prædam partiti discesserint a Catalanis, 248. Uin relictis suos duces sequuntur, 251. magno stratuped. archa ad Hellespontum perducuntur. 23. Bomanis Adem violantibus (ibid.) castellum occupant: auxilia arcessunt regioneni vastant, 255. Michaele imperatore adversus eos movente, sibi et rebus suis optime consu Inut: vexillum imperatorium adoriuntur, 256. Imparator Debitis discedit: duces capiuutor: imperil insignia direpta, et ludibrio habita, 257. Turci Thraciam vastant, 262. Pbile Palæologo debellantur, 265, 266. Nocturnis eruptionibus frustra tentatis, spēm salutis abjiciunt, 268. Se et sua omnia Latinis dedunt: multi per auctem a Romanis intercepti et trucidati: de ceteris quid actum, 269. Turci quando primum maria et terras infestare eperint, 351. Magnam partem Bithynia subigunt, 381. Duce Orchane, Niczami obsident, 433. Captum imagines libros, et sacras reliquias vendunt Hyzanuis; maritimam Bithyniæ oram occupsal: tributarios vauzibus modis vexant, 458. Latinos ac Romanus terra et mari afflictant, 523. Turea prodones a Scythis prædabendas in Thracia opprimuntar, 353. Turci Chersonesum el Thraciam incursant: casi lectissimi reliqui paco impetrati, domum redeunt, 538. Illyrics præda on usb, domum dimittuntur ab Andronico junture, 545. Thraciam vastant: diu immorautur, nemíus ubsistente, bis. Väls Perse. Turel, Alexio Commeno imperante. Nicmam urbem tenebant, 104. Scythis fugantur, 196. Turci Ioniam incolentes, fudere cum Romanis icio, quiescunt, Na Turci Smyrnam el ioniam incolentes. 214. Turcorum incursiones crebra, 317, 62:5. Classis, 202. Vide Pese. Turcopuli, sultani Azatinæ comites, 219, 270. Mickaelem, juniorem imperatorem, in pugna deserunt, 230. Ad Calalanos transeunt, 232. Cum us juncti, Massageta, prolligant, 332 Vide el pag. 244

DRDO RERUM QUE IN HOC TOMO CONTINENTUR Tuzus (Simon Buccanegra) ab ligone ad Ducis dignitatem evectus; ídem biennio post ejectus, 688 ibique addnot. Ejus edicto nobiles Genua exacti, ibid. el Tyrrheni, 286. Tyrus, ab Alexandro M. oppugnata, 510. Expugnata, ibid. Tyri episcopus: quæ ejus partes fuerint in synodo Palamitica, 893. Cur actioni ultimæ nou interfuerit, 991, Tzacones (barbare, pro Lacones), 98. Tzanychites interemptus, 551. Tzetzes. Vide not. ad pp. 276, 795, 859. Tzymes. Vide Ximenes. Ulysses, 1004. U 'rosius, cogn. Sanctus et Milutinus, 287, 318 not. Ursa minor, 542. Valaincourt (Mahien de), 92 et not. Valachia, hodie Iflakia, 203 not, Varangi, 303, 398. Vassallus, Couo;, 438 et not. Veccus, chartophylax: ejus elogium: concordiam ipse quoque repudiat: imperatorem el cæteros eruditos facile refellit ingenio et eloquentia longe omnibus præstat, 128. In carcerem cum omni fere cognatione conjicitur: Blemmydæ libros pro Latino dogmate scriplos accurate legit: confert cum scriptis SS. Patrum sententiam mutal, 129. Creatur patriarcha: imperatori "gregiam operam navat: quos adjutores habuerit, 150, Mortuo Michaele imperatore clam secedit, 160. RelegaTur: ejus querela, 169. Eloquentia in synode, 170. Becus refellitur Gregorio Cypri patriarcha, et a Muzalone magno logotheta: disputando nihil proficit: communionem adversariorum repudiat: in exsilium denuo mittitur cum Meliteniute et Metochita, 170. Vectigalia aucta, ut pax auro redimatur, 317. Velicurtus. Vide Belicurtus, Venationis ministri in militum numerum relati, K6. Venceslaus (Gr. £pevtool)áboc) Bulgarorum princeps, 283. Moritur, 318. Duas uxores habuit; primam, Cralis sororem; alteram, junioris Andronici sororem, Theodoram, 590 Veneti a Genuensibus sæpius victi, magnam classem fustruunt: Galatzorum domos et naves vacuas incendunt; in Venetos sævitum a Byzantiis, ob incensa suburlīta, 207. Veueti satisfieri sibi ab imperatore postulant non audiuntur: Byzantios despiciunt, 208. Iisdem superbe illudunt: præda onusti, domum redeunt, 209. Classis Venetorum, Genuensibus Galatæis Intensa; Ponti fances obsidet: plurimas naves operarias intercipit Venetorum equitas et moderatio: auxilium ab iis Andronico juniori denegatum, 416. Eorumdem classis alia, Genuensibus pariter infesta, Byzantium advenit, 877. Cur Veneti obsidionem Galstæ deseruerint, ibid. Ve. netorum triremes quatuordecim Ponti Euxini fauces obsident, 880. Veneti opifices Galatam ex urbe transferuntur, 97. Venetiarum princeps, 121. Dax, 548. Ventus quid sit, 450, 451. De vi ventorum, ibid. et 451. Veris paraphrasis poetica, 433, 834, 880. Veritatis commendatio, 6. Potissinia ratio esse debet In historia, 881. Vestiaria lex, 43. Vestimenta, quæ ex Serum regione afferuntur, 277. Vestis alla, vestis imperatorum lugubris, 612. Victoria Macedonica nuntius, 79. Villaneus (Joannes). Vide not. ad pp. 146, 219, 286, Villbarduinus, 14, 15 not. Vincentius Belvacensis. Vide not. ad pp. 15, 26, 50, Viutimiliæ comes; ei despondetur Ireue, Theodori Lascaris junioris filia, 93 et not. Virginis Spica, sidus, 548. Visus et auditus principatum tenent in sensibus: cter alteri præstet, 1040. Vulcani crateres. Vide Crateres. W Wenceslaus. Vide Venceslaus. Willelmus Tyrius, 41 not. Xanthia (Eavera) oppidulum. 727, 814. Xanthopulus (Nicephorus), 475 not. Xene. Vide Maria Armena. ✗erogypsus fluv.. 265. Xerolophus. Vide Monasterium. Enpopayia, 182 not. Xerxes, 337. Per Thermopylas transiturus, 697. Xiphilinus, 9 not, Eudoxeproc, Hippodromus, 735 et not. Evloxápriov. Vide Papyrus. Z Zachariarum, seu Jaqueriarum, familia Genuensis, 95 not. Zeroobius, 16, 27, 839 in not. Zephyrium promontorium, 1108 not. Zonaras, 45, 407 in not. QUÆ IN HOC IN HOC TOMO CONTINENTUR. NICEPHORUS GREGORAS. HISTORIA BYZANTINE LIBRI XXXVIL PROLEGOMENA. Joannis Roivini Dedicatio ad Ludovicum X¡V. Ejusdem Præfatio. Nicephori Grogorm Vita, Opera, Elogia, ab codem Joaune Botvino scripta. 1. — Vita. Opera. JL. III. - Eingia. Hieronymi Wolffi Præfatio. Notitia ex Bibliotheca Græca Fabricil. Immanuelis Bekkeri ad Nicephort Gregoræ Libros postremos Præfatio, editioni Bonnenst anni 1855 prælixa. NICEPHORI GREGORÆ HISTORIE BYZANTINE LIBER PRIMUS. Cap. I. Historici minus excellens. Historia laus. Veritatis commendatio. Historiæ scriptores quinam re prehensione digni, Andronici senioris invectiva in historicos maledicos et mendaces. Auctor de seipso et de opere suscepto. Cap. II. - Initium narrationis: Constantinopolis capta a latinis. Theodorus Lascaris in urbe Nicæa imperator salutatur. Alexius Comnenus Trapezuntem, Michael Angelus Comnenus Thessaliam et Epirum invadit. Latini reliquas provincias inter se partiuntur. In Asiam expeditionem parant. lidem a Joanne Asane, Bulgarorum prine cipe, prodigati. Balduinos captus. Aliorum ducum exitus. Thracia et Macedonia vastantur. CAP. III. Alexius Angelus, antes Byzantii imperator, a marchione Montisferrati captus; mox dimissus; genero suo Theodoro Lascari invidet. Jathatinem Tarcum soclum sibi adjungit. Antiochia a Turcis obsessa. Theodori celeritas. 13.j C.AP. IV.· Turcus aciem instruit. Puguatur. Latinorum equitum infelix virtus. Jathatines a Lascare occisus. Victis Tureis pax coneessa. Alexius captus. Victoris clementia. Uxores Theodori Lascaris.

CAP. 1. Mortuo Lascarf succedit gener Joannes Du cas. Imperatrix vidua, marito non diu superstes. Theo dori ascaris elogium. Laus Joannis Ducæ cum Theodoro comparati. Robertus imperator Byzantinus. Alexius et Isaacius Lascaris prælatum sibi Ducam ægre ferunt. La tinorum armis adjuti a Joanne Duca vincuntur. Latini Asiaticas urbes amittunt. CAP. II. Theodorus Angelus Michaeli fratri succe dit. Imperii sní lines promovet. Thessalonica ipsa poti tur, absente Moutisferrati marchione. Imperator mau guratur ab archiepiscopo Bulgariæ præter morem legi timum. Prima Justiniana cur dicta sit Bulgaria. Bulga rorum origo, migratio et varia fortuna. Theodorus An gelus provincias a Latinis, Bulgaris et Scythis desolatas, impune pervadit. Omnia Byzantium usque vastat. Reruni status miserabilis. Cap. II. Joannes Asan Bulgarus Theodorum Ange Jum scie vincit, capit, excæcat. Joannes Ducas classem instruit. Insulas maris Ægai et Rhodum occupat. In En repam transit. Multis urbibus potitur. Pacem init cum Bulgaris. Asanix filiam Blio suo uxorem jungit. Ternobi episcopus metropolitani jurisdictioni subesse desiaf. Imperator, omnibus a Byzantio ad Strymonein urbibus receptis, Nicram revertitur. CAP. IV. - De rebus Scythicis Earum notitia neces saria. Sey:harum regio. Vita genua. Moderatio, Justitia alisque virtutes. Varia nomina. Scythæ, divina indigna tionis ministri. Nultas provincias variis temporibus va staruut. Nores eorum, apud quos consederint, asciscunt. De Scythis Europeis, veteri Scythia proximis. Scytha ruin migrationes in Asiam. In Europam. In Africain ip sam. Scythia eur a nemine subacta. Cur aliarum gentium facile victrix. Hyperborei Scythm ad Caspium mare de scendunt. Mors Sitzischanis eorum ducis. Hujus Alit Cha Jaus et Telepngas exercitum dividunt. Telepogas in Europam suos ducit. Plurimas gentes subigit. Scytha Comani Scytharum Hyperboreorum metu Istrum traji ciunt. Joanne Duca bruigne excepti. In Romanas le Kiones referuntur. Iisdem sedes in Europa et in Asia signate. Altera pars Hyperboreorum Scytharum, se euta Chalaum ducem, ad Taurum montem hibernat. Ejus montis descriptio. Scythe in Indiam usque penetrant. Hine retro conversi citeriores provincias pervadunt. De Bum in Mesopotamia sedem ligunt. Eorum imperator quietis impatiens Persas, Parthos et Medos per satrapas subigit. Imperium littoribus maris terminare constituit. Seythm aurum ac delicias primo negligunt: deindi: com mul natura humanæ vitio degeneraat. Victis tributa imponunt. Assyriorum ac Persarum consuetudine man Suescunt. Eorum religionem, habitum ac ritus omues amplectuntur. CAP. VI. • Scytharum vicinia Turcis et Arabibus su specta. Turcorum legatio de pace ad Joannem Ducam. Ejus facienda necessitas par utrinque. Pas inita quam uitlis rei Komana. Agrorum cultu ei rei pecantaria cura imperator sibi et pauperibus consulit. Cognatis et aliis nobilibus, klem: ut faciant auctor est. Quo einstlio. Quan la lade divitia. Fames apud Turcos. Romani iliorum pecunia ditescual. Ex oris renditis corona imperatricis, victa Ovata. Edirtum imperatoris, ne quis vestibus uta înr extra imperil fines quæsitis. Pœns addits. Aquilas rjus legis. CAP. VU. Imperatrix Theodori mater ex equo lapma desinit liberos parere. Rempublicam præclare cum marito administrat. Templa ab utroque exstructs. Ades curandis siendisque pauperibus assignatæ. Moritur Irene. Imperator vidaus Annam Alemanam, sororem Manfredi Siciliæ regis, uxorem ducit. Marcesinam, Anow Diagi stram et educatricem, perdite amat. Imperatoriis insigni bus ornari patitur. Uxori ipsi præfert. Conscientiæ sti mulis urgetur. Monachi Marcesinam templo escludunt jussu præpositi Blemmydæ. Hujus elogium. Ut Marce siuam semper insectatus sit. Mulier irata et aulici as sentatores Blemnydanı criminantur. Imperator seipsum damnat et culpam suam deplural. CAP. VIII. Michael notbus. Thessalia et tolia princeps Quatuor filiorum pater. Mariam imperaturis neptem spousam ambil filio suo Nicephorn. Sponsalium celebratio. Idem statim rupto fundere urbibus Thracie imminet. Imperator exercituin cogit. Lirbes adventu suo alias confirmat, alias recuperat. Fordus cum Michaele renovatum. Despotæ dignitas ei concessa; item ejus klio ob affinitatem. Michael Palæologus affectati imperii ac Cusatur. Purgat se jurejurandos. Mitites in biberna di missi. Imperator in Asiam reversus morbo corripitur, Ægrotat annum integrum. Moritur. Sepelitur. Uhi. Qua ætate. Quo imperii auno. Etas Theodori s ejus. 173 Cap. J. - Theodorus Lascaris patri succedit. Carr vlro patra imperator non designatus. Totins pop. fi suffragits creator. Mortno Germano, de patriarcha eligendo doli beratur. Nicephorus Rlemmydes omnium diguissions. Oblatum honorem recusat. Arsenins e igitur. I jus eln gium. Princeps electionem ratam habet. anun patri archa inungitur. Bulgarus et Thematus in Thraciam irrumpuni. Imperatur findun com Torets removal, fle lespontum trajicit cum magno excreita. Venalinnis mi nistri in militum numerum relait. Bulgarns viribus Ho manis impar ablata restituit et parem impetral, Hellum in Thessaliam transfertur. Theodora Michaelis uxor im peratori occurrit. Reconciliata gratia, Mariam Olii sui sponsam secum abduxit. CAP. II. Michael Palæologus, Niews præfectus, ad Turcos fugit. Fugæ causa. Iconii Sultanus eum legioni Romanæ præfcit. Scythis opponit. Saltani cognalus ad hortes transit. Turci vincuntur. Palæologus rogatu im peratoris in aulam redit. Jusjarandum prestal. Cone slauli dignitatem recipit. Res Bulgarien, Asanis aintus, Ejus successor Myizes, mollis et ignavus. Constantians Techus regol sedem obsidet. Myizes in Asiam fugit, Mesembriam imperatori tradit. Aunuos reditus et præ dia ab eo obtinet. Tochus per legatos Theodoram, im peratoris filiam, uxorem ambit. Voli compos, priorem conjugem repudiat et Adel obsidem dat. Imperative grotus. Monasticum habitum pauio ante mortem in duit. Peccata expiat. Moritur. CAP. III. Georgius Muzain, home soTER, al is aulam irrepserit. Theodoro juniori pergratus. Prouir vestiarii dignitate ornatur. Uxorem ducit cognatam in peratoris. Cum patriarcha Arsenio tutor testamen!o datur Joanni Laseari. Imperatoris filæ quatuor. Filius vairus, Jusjurandum pupulo et Lutort bis præstitum. Nobites ægre ferunt prælatum sibi Muzalouem. Qui proceres convocat. Tutela et rerum administratione voli se ab dicare. Prohibetur. Novum insjurandum exigit. Nobilimi invidia. Tumultus in exercílu. Novendiale mcrum L. lonis duorumque ejus fratrum crdes in templo perpe trala. Mulierum, sacerdotum, aliurumque irepulatio. Arsenius patriarcha suxius et consilii inups. Vir simplet et sanctus, admnistrandæ reipublier minime splus Inita cum nobilibus deliberatione mala ownine saluti pupilij consulit, CAP. IV. Michael Palæologus ob eximias corporis et animi dutes omnibus gratus. Variis præsagits imperio destinatur. Generis nobilitas. Avi et pairis dignilalas. Fisci claves a patriarchia accipit. Largitionibus animan noblllum sibi mancipat item militum et concionatorum. His auctoribus ipso patriarcha assentiente imperii admi nistrationem suscipit, donec bæres legitimus adolescat. Despota titulo ornatur. CAP. V. - Michael Angelus Macedoniam et Thraciam statult invadere. Exercitum cogit. Socios sibi ascisrit generos suos, Peloponnesi principer of Manfredum Sicillæ regem. Hi provincias nondum subactas sorte dividunt. Josanes Sebestocrator, Micheclis Palæologi frater, illis opponitur. Viros principes secum duet. Thraciæ et Macedoniæ legiones suis adjungit. Prozimma hostem cantrametstor. Hostes Bell-gradum obsident. Viribus suis nimium confidunt. Komanum exercilem contemnunt, militum numero iniparem, sed divies mpe subnixum. Michael Angelus per transfugam decipitur. Proditum se a sociis putat. Kus noctu deserit. Soci, cognito Michaelis discessu, ipsi se proditos pulaut. Ter bati et trepidantes a Romanis cuntur. Princare le Joponnesi capitur. Rex Sicilia cum paucis fuga elabitar CAP. I. - Michael Palmologus imperator saİGLMET, Arsenius moleste fort. Novum jusjurandum ab eo çılgıl. Eudem diadema imponit. Quibus conditionibus Vichina Macedonica pustius. Honores victoribus detall. f'rin ceps l'eioponnesi captum se rednau. Libes ab en data, quibus præficitur Constantinus sebastoerelor Laviburnia Peloponnesiorum clades, Arsenius necedit. Si reevinimas Causa Nicephorus ei subrogatur. Palmwingi timam frustra obsidet Byzantium præsidiis cinxit, unde latino rum inopia. Idiemi Nicæam redit. Scythe Syriam v Ara hism occupant in Asiam quæ est cia Euforaleen irrum punt. Tašcii imperii sede potiuntur, Sultanus Azalimes Palæologum supplex adit. CAP. 1. Michael Aitolus parem rumit. Førker Sita Argupulus adversus illum missus. l'auto secum molekce

decil. Byzantinns jubetur transeundo lacessere. Uhi rimum castramelatus. Quos homines obvios habuerit. De divine Providentia. Lotiorum vires exigue. Hapka sia ab iis obeans. Byzzutil recuperandi ratio fuita cum proditoribus. Cæsar in urbom noctu intromittitur. Do morum incentia. Latinorum, qui Byzantii imperaruul, enumeratio. Balduini conatus irritus. Fuga. Classis, qua Dephausiam obsidebal. Byzantium redit. Latinos fugien tes excipit. In Italiam vela dat. Michael l'alæologus recuperaiæ urbis nuntio quemadmodum affectus. I't per purtam Auream intraverit. Ut imago Deipara Hode Kiria satelata sit. Urbis aspectus ruinis deformalus. Latimorum incuria. Imperator urbem instaurat. Arse nius iterum patriarcha. Alexii Casaris triumphus. Car. I. - Us bumana felicitate, quam Quza el ca duca sit. l'hélipul Mace-louis apoplitbegina. Casari mɔ fun genius invidet. Michael Ætolus Romanos fines vastat. Cæsarem vincil ac visum capit. Kerum humanarum vi ces. Cyrus. Hannibal. Pompeius. Casar cum sorore Man fridi Sicilia regis permutatur. Byzantium redit. Michael talus affinitatem jungit cum imperatore. CAP. IV. - Palao ogus stabilit potestatem suam. Theoderi Lascaris tilias nuptum collocal. Quibus mari tis. Juennem carum fratrem excarat. Quis inter hæc sensus Arsenio fuerit. Ut Palæologo sacris interdixerit. Palmologus veniam sceleris petit. Non auditur. ('onel hium indicit adversus patriarcham. Pontifices fraterna charitatis expertes. Crimen Arsenio objectum. De Aza Line Turco. Patriarcha judicio se non sistit. Damnatur ut contumax. Germanus ei succedit. Quænam ejus morita erga l'almulogum fuerint. Cap. V. icarius ab Bubam principe deficit. Conőr malis viribus societatem fuit cum Palæologo. Euboeam subscturum se promittit. Eubos princeps in insidias dolapsus capitur. Ad imperatorem perducitur. Ut sabito exspiraverti. Veneti et Pisani opilices Galatam transfe runtur. Item Genuenses. lisdem immunitas concessa. Eorum magistratus. Balduini filius Caroli regis aliam usorem ducit. Palæologus maxima classe instructa ejus apes frustratur. lusulas recuperat. Michael Atolus denuo fidem frangit. Palaologus ei bellum infert. Viso cometa terretur. Immineutem Scytharum irruptionem timet. Domum redit. CAP. VI. - Joanals excæcati soror maritum suum Constaulinum Bulgarum adversus l'alæologum stimulət, Azatimes Tureus ausulem promissis sullicitat. Scythicus exercit arcilu Constantial in Thraciam irrumpit. Pa langus triremes duas nactus fuga elabitur. Scytha Azıtınem liberant. Præda unusti discedunt. Ibracts valitas. De Az.tiae uxore, liberis, pecuuin el comitt bus quid actum sit. Cap. VII. — Legatio sb Ægypti et Arabia sultano ad Paleologum. Navigatio per Bosporum Ægypuis morca toribus temere concessa. Egyptii effeminati et jubet les. Millibus e Scythia ascitis Africam et Libyam du mant. Gallos PhaDicta et Syria exterminant. Digressiu. Galim limites. Galli sanctum sepulcrum vindicaturi in Syriam proficiscuntur. Danubii oram legunt. În Thracia castramalantur. kurum legatio ad Alexium Comuenumi de commicala el do trajiciendo Hellesponto. Pactum cum eodem de Tureis Roniano solo expellendis. Gallic® co Romanis juncta maguam Asiæ partem subigunt. Lrbibus Alexius, Gaili omat præja potiuntur. Cilices transitum Christiano éxercitui dant. Syriam et l'hɩcut ciam ingressuria Arabestunt. Galli commeatu ex clusi bellum gerunt. Hostibus debellatis domicilium in Syria constituunt. Voti obliviscuntur. Finis digressionis. Ægyptiorum Arabum imperium latissime pateus. CAP. VIII.-Germanus cur patriarchatum abdicaverit. Josephus ejus successor, quis, unde, quo ingenio, qua doctrina. Mihaelem Paleo.ogum perjurii et crudelita tis quomodo absolver. Solis defectus futura a Turcis mala portendit. Quæ et quanta sit vis astrorum. Audro nicus usorem ducit Annam. Imperii insignibus ornatur. Jusjurandum quibus præstiterit, a quibus acceperit. Ejus Мошей edictis subscriptum. Qua formula. CAP. IX. — Michaelis Ætoli obitus. Quatuor liberi. Hæreditas duobus divisa. Natu minimis ut consultum, Lorum fuga ad imperatorem. Joannes sebastocrator Thessalim princeps Humanas provincias populatur. Juan wes despotes culi maguo exercite Thessaliam ing edi tur. Sebastocratoris trepidatio. Militum Romanorum Sarrilegia. Sebastocrator muita oppida amittit. Novarum l'ətrarum manibus se defendit. Fessus longa obsidione c.am exire statuit. Consilium uni tantumu bomini indical. Noemi per livein demissus Romana castra pervadit. henarum ducem adit, a quo defectos millites quingen dos areipit, in Romos me opinantes impetum facit. Joaunes despotes obsidionem descrit. Oppidani cuan sebastocratore Romana castra diripiunt. Instant fugien tibus. Spoliis contenti cade abstinent. Mos vetus. Mili tes Bomani quonam se ex fuga receperint. Urbs Sicyon car Demetrias dieta. Car. X. be sinu Pelasgico. Imperatoria classis in sulas a Latinis occupalas vexat. Cretensium et Kuburn sium classis. Naves Romanss in sine Pelasgiro Hantes pene opprimit. Prælium navale. Navium moles, forma, apparatus. Philanthropenus Roman clanxis præfectus suos adhortatur. Pugam exitus. Romani fugiunt, Joan nes despotes recens a terrestri clade pugnam instaurat. Hostes in fugam vertit. Insignia despotica cur nunquam deincers gestaverit. CAP. 1. - Fudns a Balduino initum cum Carolo Italin rege. Pactum de Constantinopoli recuperanda. Caruli ambitio, prudentia, bellica virtutes Quid illum imm lerit ad bellum Palæologo inferendum. Bellt apperatus. Copla terrestres. Classis. Palæologus Byzantium munit. Sicilia regem et Venetos in Carolum concitat. Artaxerxa stratagema. Carolus incepto non desistit. Palæologus le galos ad papam mittit: per quus de avertende Carole et de Ecclesiarum eoncordia agil. Cap. II. Palæologi legatio benigne auditur a Kø mano Pontifice. Initur concordia. Quibus conditinsibus. Josephus patriarcha concordiam in:prohat. Secedit. Sa rerdotes et magistratus non pauci imperatori adversan tur. Imperatoris blanda et artificiosa oratio. Kjusdem severitas in contumaces. Pascorum zelus et constantia. Vulgus imperitum passim dispersum. Seera dus. Fana Heorum hariolationes. Verchi chartophylacis elogium. Concontiam ipse quoque repudiat. Imperaturem el en teros eruditos facile refellit. Ingenio et eloquentia longe omuibus præstat. In carcerem cum omni fere cognatione conjicitur. Blemmyda libros, pru Latino doginate seri plos, accurate legit. Confert cum scriptis SS. Patrum. Bententiam mutat. Creatur patriarcha. Imperatori egre. giam operam navst. Quos adjutores habuerit. Liturgia semel cum Latinis celebrata. Ubi. quibus. Quouam casu. CAP. III. Anna et Maria, imperatoris neples ex rore, quibus maritis nupserint. Lachanas Bulgarux_la trociniis ditescit. Exercitum cogit. Constantinum Tw chum vincit et occidit. Ejus regnum et uxorem accipit. Oppidis Romanis imminet. Palmologus eum antevertere statuit. Jouni Asani, legitimo Bulgarici regni hæredi, liam suam Iremen despondet. Eumdem cum magnis coplis in Bulgariam mittit. Lachanas Palmologi dole ne ciditur. Asan regnat, Constantini Tocki uxor et Situs expelluntur. Terteres Bulgarus Asani socero exitinia machinatur. Eum regno spoliat. Asan Byzantium aulugit. CAP. IV. - Genuenses Galati insolescunt. Palmolo gus ob unius civis Byzantini cadém minatur il.is exine a. Ut veniam impetraverint. Eorumdem triremes dua piratica, insalutaio imperatore. Constantinopolin præ tervebuntur. Earum reditum imperatoria exspectant. Genuenses conantur evadere. Cum imperatoriis cuallı gunt. Vincuatur. Latinorum fastus imminutus. CAP. V. - Azalina sultani obitus. Melecus ejus šlius pateruum imperium repelit. Ab Amurio Satrapa vincitur. Domum reversus occiditur. Turci ut latenciuari cume rint. Romanas provincias populantur. Adversus Scythas infirmi; adversus Romanos validissimi. Palæologus ma gnum exercitum eis oppont. Duces prælicit fucantos. Turet præparatis insidiis prælium ineunt suo more. Ter ga veriut. Romanos in insidias pertractos circumve sient et opprimunt. Ad Sangarium usque prædamdı excurrunt, l'alæologus munita Sangarii ripa Bithymra.n tulatur, Copiæ ejus terrestres ac navales allis bels distracte. Turci Asianis provinciis ocempatis grassantur, Lamenistio rhetorica. Plade partitio. Sorores dum in muino comp.exu exspirant. Andronicas jussu pairis Tralles instaurat. hadem urbs quadriennio post Turcis dedita. Oraculum de Trallibus et de Audronico mu.tix suspectum. Eventu comprobatur. Attalus Trojamas Tr»l bum conditor; unde urbis nomen. CAP. M. Carolus rex et l'alæologus imperator di veisis artibus pares. Sibi invicem officiunt. Providen.ia divina. Carolus hostis perpetuus Palæologi, sed irr.u seuper conatu. Byzantinos terra marique aggreditur. Rosousules terrestribus copiis præfectus Jonium trajicit; quo consilio; qua spe. Palaologus Fredericnm Sicilia regew in Carolum armat. Eo astu classem Caroli iu Si culos avertit. Publicis precibus indicts exercitum cogit. Italorum militaris discip ina. Ut suo fastų sibi nocgauļ

Dolis et levibus pugnis lacessuntur. Rosonsules Belle gradum obsidere pergit. Cum paucis progreditur ad aquatores defendendos. Byzantini eum circumvenjunt. Reliquas cius copias opprimunt. Carolus male adversus Siculus rem gerit. Filium amittit. Mirore confectus mo ritor. . CAP. VII. Joannes Trapezuntis imperator Byzan tium venit. Eudociam Palæologi filiam uxorem ducit, unde natus Alexius Joannis successor. Joannes seba stocrator dem rursus frangit. Palæologus legatos mittit ad Nogam Scytham sftinem suum. Auxilis ab eo accipit. Thessalia exitio imminet. Subito morbo correptus non polest destinata exsequi. Audito locorum nomine remi iscitur oracuti. Dolet se ænigmate deceptum oculos Viro insouth effodisse. Digressio de oraculis. Quis eorum auctor. Cur ambigua et obscura. Quænam cavenda. Quo anno mundi Michael Patologus obierit. Quo ætatis. Ejus cadaver neglectum et fortuito humiatum. Ejusdem dotes eximiæ. Couscientia. Charitas erga liberos niinia. Quantum cuique liceat sui ipsius et liberorum causa. Palæoingus suurum amore jus omne violavit. Scelerum fructus. Cap. 1.- Androniens patri succedit. Imperil initia turbulenta. Scythe auxiliares ut dimissi. Michael Gla bas. Corpus imperatoris que translatum. Luctus indi etus. Res ecclesiastice. Exsules domum redeunt. Vec. cus clam socedit. Josephus iterum patriarcha. Disboti principatus et vectigalia. Tres in Ecclesia Græca factio ues. Josephus (terum patriarchatu cedit. Imperatoris equitas. Factiosi Atramyitium conveniunt. Moritur J sephus. Gregorii (ypril eloquentis. Ut patriarcha desi guatus sit. Cur ditata consecratio. Cozylenus antistes Debreno prælatus. Heracleensem inaugurat. Hic novo patriarchæ manus imponit. Lex Severs imperatoris. Constantinus Magnus concessa urbibus privilegia non abrogavit. Zelute cur Gregorium Cyprium suspectum habeant. Eorum crudelitas, ambitio, avaritia. Synodus Airamyttena. Judicium de libris igni peruitssam. Ignis neutris favet. Concordia redintegrata, Patriarchæ ¨au curitas stabilita.jarseniatarum postulatio. Corpus Arsenti in Sophie tempo deponitur. Quonam delude trausla tum. De Theodora Eulogiæ tilis. CAP. II. - Audromicus viduus ab Hispanorum rege uxorem petit. [rene ei datur, idque inconsulto l'apa. Mos vetus Latinorum principumi, Irenes elogiuni, Gre Kornus Cyprius Yecco videt. Kuni relegari curat, Vecci querele. Synodus. Vecci eloquentia. Gregorius patriar cha et Huzalo magnus Logotheta eum refellunt. Muzalo mis auctoritas. Insigne diguitatis. Veccus disputando nihil proficit. Communionem adversatiorum repudial. la exsilium denuo inillitur cum Meliteniole et Metochita, Cruzelitas zelotarum in eos, qui Latinæ Ecclesiæ sulir kerant. Justa crudelitatis pœna Andronicus paterni sce teris vindictam timet. Lascarum cæcum invisit et solatur. In Orientem abit. Cap. III. Quinam Andronico auctores fuerint, ne Sumptum faceret in classem. Quami funcstum ið cousi hum rei Romane fuerit. Latinorum vires ex eo auctæ. Piraticarum navium audacia, Gasmulica turba ob ino piam dispersa. Neglecta tritemes multa pareuut. l'auce incolumes servatæ. CAP. IV. — Gregorins Cyprius Vecco supplici opein negat, Justo Dei judicio punitur. Accusatur a suis ut blasphemus. Ab amicis ingratis proditur. Idem ei accidit quod olim Julio Casari, Omni præsidio destitutus secedit to monasterium Hodegetræ. fude in ahud transit, a mu here nobili evocatus. Moritur. Chilas et Daniel ejus accusatores animit ingrati dant pœnas, Accusautur ipsi quoque a charissimis. Imperator eos aversatur. (ontein muntur a collegis. Vitam in urbe ducunt marote con lecti. CAP. V. — Gregorio Cyprio succedit Athanasius, vir illitteratus et austeris moribus. Clericos castigat. Nec pontificibus parcit. Gregorius Cyprius viros doctos et eru uitos ecclesiis præfecerat, lis Athanasius residenji ne^ cessitatem imponit. Ipsos príncipes censuræ metu com timet. Quas res monachis interdixerit. De equitatione quid statuerit. In mouachos hypocritas severe niwad Vertit. Hem in fanaticus, Puna imposita, Athanasii cou stitutiones non diu viguerunt Mos antiques interpre taudi publice sacras Scripturas; item prædicandi verbum divinum. Uterque mos uovissime abrogatus. Status Ec ciestas in pejus mutate. Morum depravatio. Jurandı li centra. Rat outs et doctrina lux exstincta. Ejus mutatio his cause expenduntur. Cur Ecclesiam Græcam desolari oportuerit. Mirum eam cladem in Athanasli tempora in cidisse. Car. VI. — Andronicus Constantinum Porphyrogeni tum fratrem suspectum haber. Prima simultatis causa. Secutida. Tertia. Priores dua prorsus iniqua. Tertia paulo justior. Cyrus junior cur fratrem in s armaverii. Cur Augustum Antonius. Porphyrogenitus uxorem ducit, Studii monasterium instaurat. Andrenicus in Astatu transit. Porphyrogenitum in carcerem conjicit: item ejus amicos. CAP. VII. - Tomultus publicus contra Athanasium. Irarum causa. Athanasius secedit. De excommuni cationis sententia manu ejus clanculum scripta. Ut a pueris inventa sit. Quos motus excitaverit. Atha nasii fama imminuta. Út is apud Imperatorem se exeu aaverit. Veniam dat et petit. De Joaune Sozopolitano. Eo patriarcha, monachi improbi respirant. Michael Au dronici filius diademate ornatur. CAP. VIII. - Italus et Armenus amnitatem imperaui» ris ambiunt per legatos. Italus cur non auditus. Meto chiles et Glycys, qui et quales viri. Eunt in insulanı (y prum legati de afiottate. Re infecta in Armenim proti eiscontur. Suum illud iter Glycys descripsit. Maria re gis Armenia soror Ryzantium adducitur. Turel Komatios fines populantur. Philanthropenus et Libadarius in Asiam mittuntur. Eorum elogium. Philanthropeno omnia pro spere succedunt. Muiti ad ilium se adjungunt. Libeda rius cum suspectum habet. Cretenses transfugæ ipsuna bortantur ad defectionem. Philanthroponus hæsitat. Consentit. Imperit insignia non admittit. Ejus defectio Bunitatur Libadario et imperatori. Philanthropenus ini prudens Libadarium imparatum omittit. Theodvrum im peratoris fratrem invadit. Libadarius pecuntəm el mliı tares copias cogit. In Lydia castramietatur. Creteuses pr cunia corrupti Philanthropeuum el vinctum tradust. Libadartus capto insultat. Visum adimit. Notatur ut fu solens et crudelis. CAP. IX. - Terra motus. Multæ ædes labefactm. M. chaelis archangeli statua dejects. Quis il ai primum erexerat. Quis lapsam restituit. Moritur Juannes Trajn zuntis imperator. Alexius fillus et succedit.;Eudocia v.. dua Byzantium venit. Crail nubere recusat. (ralls imou stantia erga uxores. Imperator Ollam suam Simoufdeur ei despondet. Thessalonicam conveniunt. Porphyroge. nitus fratrein vinctus sequitur. Obsides dati a Crate, Do Sphendostlavi sorore et de Cutrale, Simonis quinquen wis a sponso quadragenario abducitur. CAP. X. - Alant a Scythis subacti legatos mittunt aất imperatorem. Eorum postulata et proinissa. Andronicus Romanis diflisus; ad auxilia externa se Converti quauto rei Romause damno. Alani cum uxoritius et libe ris admissi. Acerbis excitonibus occasionem præbent, In Asiam transeunt Michaelis imperaturts ductu. Cirra Maguesiam castrametsutur. Turci eos observant. Inordı Datos adoriutur. In fugam vertunt. Imperatur recipit se in urbem Maguesiam, Alani Christianorum agros positie lantur. Turri usque ad orum Lesbi progedinutur. 361 Car. XI.- Veneti a Genuensibus sæpius victi magna.n classem instruunt. Genuenses Ga.atrei ut sibi et redus suis consuluerint. Eorum domus et uates vacua incen duntur. Byzantini ob incensa suburbia in Venetos sa viunt. Veneli satisfieri sibi ab imperatore postulant. Nos audiuntur. Byzantinos ob abjectam ret navalis curam injuria expositos despiciunt. lisden superbe illuduu'. Præda onusti domum redeunt. Joannes patriarcha ĉou teminitur, ut simplex et indoctus. Secedit. In patriani revertitur. Cap. 1. — Provinciæ Aslanæ a Turels occupuntur. Earum partitio. Nomina Satraparum. Athanasius tamil nentem Dei irain prænuntial. Tera motus. Laper-tur Athanasium pras cateris patriarchatu dignum judicat. Restituendum censet. I'luritui refragantur. Quidam ob temperant. Athanasius Constantinopolitane Ecclesiæ i{F rum prædicitur. Patriarcha Alexaudrinus fabeliam impe raluri nairal et Athanasium votəl, Cap. II. — Italia rex Sicilia: regem imparatum terra marique oppugnat. Varits cladibus afleit per bienalımı. Rogerius Catalanes, maris et insularum terror. Quir copias secum habuerit. Siciliæ rege arcessitur. Ejus adventu urbes redeunt ad dominom legitimum. kana rex eas artis repetit. Ne male gesta discedit. Belium reparat. Vincitur. Pacem petit ei afilmitatem. Cap. III, Rogertani mitites, rehus Siciliæ tranquillas, Incru quo se vertant. Byzantium runt ab Audroow, acciti; Catalani mille; Almugavari totidem. Honult's Rogerio delati; item Berengario Entence. Catalani in

Asiam missi; haspites et socios vexaat. Philadelphiam obsessain liberani. Episcopi Theolepti virtus. Asim re esperando occasia eur omissa, Romani et Mani domu. revertuntur. Catalam stipendiis frandati Romanas urbes bostili more pervadunt. Eorum crudelitas. Imperatorent have tulerit. Rogerius ex Asia in Thraciam redit. Junio rem imperatorem, adit. Stipendia persolvi postulat. Oh truncatur. CAP. IV. Milites Roiant, ocriso Rogerio, cum Cala Janis debeHatum pulant. Providentiæ diving decretis non resistendom. Ma.orum consiliorum malus exitus. Romanarum cla!tum causæ, Catalani Calliupolin, c:esis oppuanis, muniunt. Terra et mari bellum apparant. Miri vincuntur a Genuensibus. Berengarius, navarchus rapins; deinde redemptus. Catalanorum consternatio. Qumia ipsis infesta. Tolerandim obsidioni se accingunt. Turcis auxilio arcessunt. Prædas agunt. Michael impera for in ens movet. Turcopulos et Massagelas secum ducit. Justo Apres castrametatur. Exercitum insiruit. Mas sagetis et Turcopulis descritur. Turbatam aciem frustra Ponatur restituere. In bostes temere invectus VIS PLA dit. Equitis üdeiis virtus, Andronicus filium objurgəl nt vitæ prodigum. Romixnorum fuga et clades. Turropulo rum ad Catalanos transitio, Catalanorum duces inter se dissident. Berengarius occiditur. Ximenes Byzantium se recipit. Ornatur inagui ducis tituo et aflimitate impera toris. Massagetæ in Scythiam transituri:a Turcopulis_el tatalanis grüßligantur. Cap. V. - Himperatrix, privignom exosa, liheros mos emuatur ei exæquare. Mos succedendi apud Latinos prin cipes receptus. Andronics uxores duæ: liberi sex. AD dronicus uxoris petitioni refragatur. Hæc virum fastidiis meisei ur. Unde dissidium, Irene Thessalonicim secedit. Maritum traducit, Matterum impudentia Andronici Je Bilas. Irene ili suo Theodoro Hvorein quærit, Coordi– Bone ab Alienarum duce repudiata, ad Spinulam itur. Latini nobiles Imperatorum Byzantinorum allinitatem vix dignantur. Irenes genus. Marcbionum dignitas. Di gressio de di, mitatum tutulis. Marchionum Longobanjo Pia provincia. Theodorus eo mittitur. Multas opes se com transfert. Juannes, alter Irenes filius, Nicephori Chummi tiliam uxorem accipit. Sine liberis decedit. Ire nes profusa liberalitas erga Cralem generum. Spes de huar. Cralis uxor cur sterills. Crates, Irene urgente, successorem sibi designat, primo Demetrium; deinde Theodorum Marchionem, uxoris sure fratres. Neuter in Triballia assuescit. CAP. VI. Catalant Thraciam vaslant. Locum qua ruul, in quo consistant. Quantm corum copiæ fuerint, In Macedonia apud Cassandriam Inbernant, Urbibus Ma cedonicis imminent: in primis Thessalonicæ. Audrom eus Christopulitauas angustias monit. Milites conscribi eurat, qui urbes defendant. Hostes commeatu destituti Peditum in Thracian parant. Audiunt præclusum sibi iter. In magno metu versantor. Thessaliam petuut. Juxta Olympum castrametaatur. Agros (buitimos popu lantur. Qui et quot Turei fuerint in exercito Catalano ram. Quos duces habuerint. Ut in itinere Thessalico præ slam partítí discessermit a Cataianis. Cap. VII. - Catalani Turcis dimissis in Thessaliam irrumpunt. Principum sebastocratorum hæres ultimus morti viņuus. Ejus usor. Liberi ex ea uuzi. Thessali Catalanos sibi conciliare amicitia statuunt. Catalani Thessalorum pećnniam et societatem incerta spei præ Kerunt. Superatis Thermopylis juxta tephissum castra ponunt. Cephissi cursus. Athenarum princeps Catalanis transitum uegat. Eosdem contemnit, Cala'anorum vires. ('allxlui stratagems. Atheniensis exercitus numerosas sto Intercoma iraptugit. Internecione delemir. Catalani The bas et Athenas capiunt. In iis locis considunt. CAP. VIII. - Turci relictis Catalans nos dures se quuntur. Melecis recipit se ad Cralem. Chatel in Mace douin sulmistit. Pacem offert Romanis. Pacis conditiones. Magnus stratopēdarcha Turcos ad Heilespontuin perdi. eil. Romani lidem violant. Turci castellum occupant. Auxilia arressant, Regionem vastant. Michael impera tur ad eos debellandos evocatur. Milium rusticatiorum temeritas, Bominorui socordia. Barbari sibi et rebus suis upline consulent. Vexihum imperatorium adortun tur. Inperator a militibus destituitur. Flebilis et invitas dieedit. Dures resistunt. Ab hostibus capiuntur. Impe. ris insignia direpta et ludibrio babita. CAP. IV. Athanasii patriarchæ altera secessin Se Eesslinis causa. Nipho in eju«locum succedit, vir iffit feratos. Kjus klinika et male artes. Uno boe landandus, quís 1 Arsentatas ad communiouem simiserit, Arseniala Tum petitioues Quinam ex his schisma renovaverint, 427 C. X. - Turci The cam vastant. Imperator merces narios milites peregre accire statuit. Fisci Inojia. Petr tum a Crale auxilium. Philes Paleologus Turcicum sibi bellum deposit. Ejus elogium. Ab Andronico oh inno rentiam vite laudatus postulata impetral. Militum ani mos sibi mancipat. Hostium consiliis per exploratores cognitis legiones educit, Apud Xerogypsum fluvium ca stra poult. Turcorum adventus. Prgize apparatus. U1 aciem inclinatam Phites restituerit. Barbarorum strages. Romani instaut fugientibns In Chersoneso castrametan, tur. Imperatorie triremes Hellespontum obstrumt. An xilia Romanis a Crate et a Latinis missa. Turciei privist – dii oppugnatin. Latinorum machinæ. Barbari noctur: is eruptionibus frustra tentatis spem salutis abjiciunt. Se et sira omnis Latinis dedunt. Multi per nortem a Rom mis intercept el trucidati. De ceteris quid actum sit a Jatinis, Niphoni ob sacrilegia expulso Jeannes Glyeya taiens in patriarchatum succedit. Hujus elogium. Cur habitum mouasticum non induerit. Gregoras inve nis. Eloquentiæ studiosus. Glyrens arditor assiduus, Theodori Metoditæ auctoritas. Filia Joanni Panhyper sebasto nupta. Laus Metochita. Animi et corporis dotes. Summa eruditio. Dicendi genus. Ut litterarum studium cum rei publice administratione conjunxerit. CAP. XII. trenes imperatricia obitus, Sepultura. De ejns pecuniis quid actum sit. S. Sophie templum ras nam minatur. Duabus pyramidibus exstruetis fulcine, Andronicus mavult vetera ædificia instaurare, quain mova exstruere. Ejus modestia laudatur. Templa ɔb en restituta. Ejusdem opera alia publica. De column, statua et crace in vestibulo templi S. Sophiæ erectis. Crux dejecta reponitor. Ceters longo tempore labefacts renovantur. Statuæ dimensio. Item crucis et globi. kki CAP. XII. Andronico juniori uzor datur Irene Ale mana. Michael Imperator Thessalonicam abil. Atriumilt causa. Ibidem moritur. Oraculum de ejus more. ¡¡e re bus Thessalicis repetantur ea, que jam dieta fueranı. Joannis Duce sine liberis defuncti provincie et urbes distraet. Quædam Romano imperio adjectiv. Cæteris poenæ a synodo frustra indictæ. Cap. 1. - Michaelis imperatoris filiæ duæ. Quos mari tos habuerint. Ejusdem fi.ii duo, Avus Audronicum eave teris omnibus præfert. Eam apud se educat. Andronici junioris mores, consilia, ambitio, Meretricem amal. Ki vali insidias struit. Manuel frater pro rivali occiditur, Patris tristitia, morbus, obitus. Avi maror. De arbit Genuɔ. Ubi sita. Guelphorum et Gibellinorum factiones. Earum propagatio. Craula ad miritum redire cuneta Fur. Cralis minæ. Mulier að virumi redire jussa eucalioni indult. Constantious frater cucullo discisso Tribalius ab Jurendam tradit. CAP. I. Glycys patriarcha morbo ingravescente il monasterium secedit; minime avarus, adeoque piram dives. Gregoram arcessit, cui ultimam voluntatem die et. Patriarchæ testamentum. Luculentior narratio ab auctore Indicata. Gerasimus monachus, vir simplex et indoctus, Glyci subrogatur. Quales patriarchæ imperatoribus pla ceant. CAP. III. Constantini despotæ mater. Prima nxor. Filius ex ancilla susceptos, nomine Catharus. Cur a patre neglectus. Eudocia l'alæologinæ elogium. Ut Constantino despotie umpserit. Catharus nothus apud seniorem vape ratorem polens et gratiosus. Junioris Androniet indigna tio. Irarum causa justior, popalus inusitato sacramento adəclus. Syrgiaques custos uepoti additus ab avo, 467 CAP. IV. Syrgiannis genus, institutio, virtutes, Provincia preclus omuin animos sibi devinest, Mira hominis solertia. Perfidus et fœditragus populos finitivos. vexat, Provinciam ademptam ut recuper ivetit. Proveraæ dignitate ornatur, Rebellat. Comprehenditur. In careerem conjectus precibus matris restituitur. Jurat se fidelems fore. Junioris imperatoris cousilia jubetur explorare Senioris consitia juniori aperit. Oratio, qua istumi horta tur ad defectionem l'actiones et juramenta, Conjurationes socii Tres. Syrgiamnes et l'antacuzenus, corruptis autar primoribus, provmicias Thraciæ administrandas ublisert. Varns artibus viam defectioni muniunt. CAP. V. Avus nepotem judicio publico reuni agere constituit. Metochita chiferendum censet, donec geniales dies effluxerint. Equi preti kinnitus. Metochila de en re consultos in Chora monasterio. Ejus responsum. Verior interpretatin. Byzantis cokunna dies complures agitata. Imperatoris et Metocinitæ arcanum colloquium. Libri fati dict. Sortes. Sinistra anguria. Metochite stupor el sifen tínar Uzoris et liberorum anxietas. Filia Panhyperse baste elogium Ljusdem verb+. Wetorhita oratione Blis

excitatus lamentatur. Magnam cladem prædicit. Iterum silet. Recumbit. Ejus merita erga Gregoram. Ipsius tire pora officis erga Metochilam et ejus liberos. Oratio, cam sfflictum snlater. CAP. VI. Imperator pontifices convocat. Nepotem arcessit. Nepos armatos secum addurit. Paterna ohjurga tio, Jusjurandum ultro citroque præstitum. Conjuratorum querela. Androniens junior pro il is intercedit apud logo thetam. Graviter increpatur. Redit ad priora consilla. Avi indignantis exclamatio. Anxietas. Deliberatio de nepote comprehendendo. Patriarcha commissum sibi arcanum profit. Nepolis fugs. Providentia Def. Vires!Romaus adversus Turros infirma. Vectigalia aucta, ut pax auro redimeretar. Publicanorum aviditas. Fisci opulentia, in quos usus rezervata. Indulgens Dei severitas, Vicinorum principum obitus. Mors patriarcha. Puena factiosis ah Eerlesia indicta. Populus sovo sacramento adacius. Thraces oblata immunitate allecti juniorem sequnatur. In publicanos sæviunt. Constantinopolin expugnatum ennt. Legati ab avo ad nepotem misst. Syrgiannes mairis precibus mollitur. Pacta inter avum et nepolem. 449 CAP. VII. Gregoras Andronici senioris familiaritatem expetit: philosophiam et astronomiam jam tum a loge theis edoctus. Qualem hunc initio expertus fuerit. Oratis. qua bortalus est ut philosophia et astronomiæ præcepta p.onius sibi traderet. Quantum ea oratio apud logothelam valuerit. CAP. VIII. Aula studiis bonarum artium floret sub Andronico seniore. Ideirco hujus familiaritan a Gregora espelitur. De usu cum doctrina conjungendo. Gregoras benigne ab imperatore exceptus. Orationem spud illum habet. Duas in eo virtutes, sapientiam et eloquentiam, laudat. Panegyricum volo concludit. CAP. IX. Senioris Andromici benevolentia erga Gre goram; mle quorumdam invidis et indignatio. Therin phylacis dignitas eidem oblata. Cur eam repudiaverit. Oratio, quam de ea re coram imperatore habuit. Repu dianti vis pene illata. CAP. X. - Funambuli aliique Ægypti cirrulatores, multis regionibus pererralla, Byzantium veniunt. Mira spectacula ab iis exhibits. Em artes ut quasinosm, ila eriam exitiosa artikelhus. Byzantio egremi Europem parvagator. Gades usque penetrant, Tuni classibus tunc primum constructis maria et terras infestant. Fisci Imopia. (ar. XI. - Syrgiannes ab Andronico juniore neglectus elam eu seuinre agit. Nutate sententiæ speciosam cau xam affert. Seniert optatissimus, fire data et accepta Byzantium lagreditur. Ejus rei nuntio quinam imati simt. Junior prope urbem eqsira ponit. Audits Syrgiabats ex cursione territus fugit. Consisntines despota Thessiont cam proficiscitur sinistris ominibus, Junioris imperatoris maire Byzantium missa, exercitum per Christopolitamas angustias traducit. Junior Syuadenum Syrgianni opponit. Despotam edictis terret. Rumores spargit de avi nece. Despota Thessalonicam se recipit. Cives factiosos com prebendere jubetur. Seditione ab His excitata cogitur cucu fum loduere. Juniori Audronico traditus vix mortem fugit. Didynoichi in teterrimun carrerem conjicitur. Inde landen in allum tolerabiliorem tranfertur, Senior, consulto psalterio, pacem special Junior, pacis et ipse cupidus, cum matre deliberal. Imperatorum colloquium et reconciliatin, Junioris mater et amita ubinam intIT hee diversalæ sint. Cap. XII.· Esaias, vir simplex et indoctus, meliorum criminum accusatus, favente imperatore creator patriar cha, Faroris injusti merees. Ksaim opera. Philanthrope nas la pristinum gratia Incam restituitor. Hujus elo ginm. Turci Philadelphium obsidest. Audito Philanthr peni adventu arma witro abjiciunt. Car illum reveriti. Maxima frumenti copia in urbem liberatam tuvecta. Syr g'anues imperatorum concordia minime lætus. Asanis Andronici fidem tentat. Ab eo apud imperatorem del.lus in carcereni conjicitur. Omnibus honis multatur. CAP. XIII. Disputatio de Paschale ut primum is palatio mata sit. Eam Gregoras cupide amplexus, favente imperatore, refragantibus frustra adversariin. Kaponit sententiam suam de die paschali constituendo. Impera for consilium probat. Rem aggredi meluit. CAP. XIV. Junior An ironicus coronatur. Seator equo dejectus; sinistrum omen. Pachyperschastus Cralis socer. Geueri armis adjutus rebellar. Obidata Cæsaris diguitate contentus arma ponit. Moritur, Legatio de ejus vore Byzantium reducenda, Gregoras legatus cum aliis missas. Quæ sibi el socris suis to itinere acciderint, nar rat. Scythice incursionis fama. De Strymone Buvin, uit ean legali trajeceriut. Errores, pericula et alii casus. the Strummitza oppidulo, l'ascha ab oppidamis ritu bar baro celebratum. Sempiorum sites. De Axio Qumine. Casarissa a legatis convenitur. Ejus mulieris morar el habitus miserabilis. Crales audita legatione, Camarines dimittit. Abeuntem prosequitur, non satis mufendile. Barbarorum miores notati, Caribe Thessalonicam zħil, ut viro justa persnival, Gregoras, acceptis ab ea muzzdelių, Byzantium revertitur. CAP. XV. Andronicus junior, mortua Irene Ale manas, Annam 1.ongobarılam uxorem ducit. Com Turris naufragis in Chersonem pugnans vulnerator. Bithynia magna pars a Turcis subacts. Manichæi aliquot insignes, abjuralis erroribus suis, haptizantur. Ostenta ac prudligin, futuram imperii calamitatem porteudentia. CAP. 1. Junioris factio sexinrem tollere e mafio sa Init. Michael Bulgarus, Venceslai uxore vulus et priori patu potitus, per legaton arcessitur a juniore Antonio, uxoris am fratre. Didymotichum venit. Sorietas adver. sun seniorem inits; quibus conditionibus. Nepos_avo in sidatur. Pecuniam per vim s publicants sufert. Thracja urhex sibi mancipat. Byzantium multis comitantibus pro felscitur; quo prætexts. Avus du ejus consiliis per trans fugam certior factus. Urbis adite interdirit. Mukta mina eidem nbjieit. Literis ad Cralem et ad Demetriam despotam scriptis copias cogi et urhes præsidiis Armari jubet. Ükartscem litterm interceptæ. Lintes quo operie hat periata. Omnium animi in juniorem propensiores. Senes ab ipse to Theadoro marchione proditar. Hujus Ancordia, ambitio, vitæ genus, religio. Demetrius leopets factiosorum bona diripit. Junior magnificis prominis mal Los sibi devincit. CAP. II. Nepos duorum alterum polit; ut aut Byzan tium ingredi sibt liceat: aut if ad se mittantur, quibus Internuntiis uti possit. Mittuntur ex omnibus ordinibes Helecti. Oratione artificioss snipsum spad eos comeren dal. Avum insectatur. Cansam rahelidonis probabiles affert. Crimina objecta diluit. Postulata sus exprail. Kji hlanditiis corrupti falernuntii Byzantium redeual. apud omnes aperte patrocinsatUT. Cap. III.. Senior snorum perfidia irritates animu patriarcha explorare statuit: idem aliorum pontifcum. Oratina cream his habita rationem affert cur imperium Bon abdicet. Nepotem untat. Pirals reclesiasticis coer cendum ernsei. Perorationem ejus explo‹lit. Sapientis. simi quique asscatiuntur. Patriarcha com reliquis dis seauit. In seniorem conspirat. Junioris some sileri in ecclesiis velat. Adversa faction scris interdicit, Sevia ris dolor el acerba conquestio. Ipse patriarba mentralis canonica damnatus in monasterium Manganorum ablego tur. CAP. IV. - Junior Andronicum ad Urbis mania accedit. Ab ingress contumeliore arcetur. Quidam ex priuale operam suam ei promitinat. Navicula comeraka adilne omnee vestigat. Re infecta discedit. Thearalonicensi bus clam evocates protostratorem Ryzantio insidiari ju bet. Thessalonicam, adversariis dissidentibus, auta erre pat. Arcem vi expugnat. Demetrio et aliis chicibus fede dissipalis, Serrhas in deditionem accipit. Caterin Maco dontæ urbibus, item adversariorum liberis, uxuribus aliis rebus patitur. C.AP. V. Senior belli periais; Inita com Nulgars societate animum erigit, Cralina üilia, ab ariolis derepia, eumdem vana spe implet. Logntheta de se admalum anxius. Somain terretur. Suin rebus consulit. Recedit in palatium. Præfecti urbium Macedonicarum expli a ju Intore in carrerem conjiciuntur. Demetrii despata huga. Protovesitarii exitus miserabl is. Asam Prosiacum creu pat. Ad Cralem se recipit. Basilicus Nicephorus camello Melenici monit ac tuetur, juatori noa dedituras, nisi post mortom xenioris. Juntor ejus fdem ut remunerɔlım sil. Philippi Mareduais apophthegma. Pruna ad Manrugwily mum. Senioris copia vincuntur. Junior Dulgarns ante vertere ne Hyzantium ire properat. Tria Urius periro!a. Classis Veneta, Gennensibus Galatain infraes. Punti (r ces obsidet. Plurimas naves operarias intercipi. Use fames Byzantii. Venetorum æquitas ac. menderalio Aust Hum ab iis juniori denegatum. Bulgariene exMPETIES. siterum Urbis periculum. Junior Urham togredi frustr conatur. Senior ah en exorari non potest. Dus garn rum, juaiori reconcilisius, copias suas dumum refocit. CAP. VI. Deo nrhis custodes com jaulare sgnul ile proditione. Aliis custodibus 2511 irrum Ha Torto intromittunt Senior bis pramonaitis favewtem censet. Magnus logotheta providentiam ejas mm probst, Imperator valde anxius. Nepotis alventu nganto al imaginem Dei Matris confugit. Nepos lujuriam are Rest

vetat. Suns, no victoria abutantur, admonet. Avi suppli Catio miserabilis. Humanitas nepotis. Patriarcha trium phans reducitur. Triumphi pompa immodesta. Opulen tissima, des diripiuntur: in primis domus logotheta. Ejus bona omnia aut expila's, aut in fiscum redacta. Ipse maledictis vexatus. Civiles discordlæ junioris imperato ris prudentia compressæ. Gregoras seniori addictus. Calamitatis particeps. CAP. VII. Niphon seniori cur infensus. Ejus male tractandi suctor. Invidus. Ingratus. Andronicus senior sola imperii insignia retinet. Annuus reditus ei assigna tiis. Logotheta Didymotichum relegatur. Isaias patriarcha seniori insultat. Episcopis et sacerdotibus pœnas irrogat. Joannes, Heracles metropolitanus, Gregora avunculus, moritur. Ejus elogium. De eodem plura in ejus rita, quam Gregoras scriptam a se testator. CAP. VIII. Michael Bulgarus bellum Andronico juniori Infert Legatis ad se missis quid responderit. Uirinque se ad pugnam parant. Imperatrix filio timet. Eum cum Michaele genero reconciliat. Metochites exsul stranguria doloribus cruciatur Senior utroque oculo captus omnibus ludibrio est. Synadeni inhumanitas. Solus Cantacuzenus fortuna moderate utitur. Ejus elo gium. Apophthegma. Syrgiannes, de variis modis san cita, e carcere educitur. Annona copis apud Byzantion. CAP. IX. - Turei, duce Orchane, Nicæam obsident. Imperator in Asiam transit. Quales ejus milites fuerint. Orchanes et occurrit. Romani spud Philocrenen castra ponunt. Telitationes. Pugna, Romani cæduntur. Impera Loris vulaus. Orchanes, relictis equitibus trecentis, re cedit. Imperator Philocrenen ingreditur. Romanorum consternatio. Praceps ac turpis fuga. Equites trecenti partim castra diripiunt, partim instant fugientibus. Im perator Byzantium redit. Deum offensum putat: quibus nam deliciis? Patriarcha populum absolvit: nou item episcopos, neque sacerdotes, nisi quosdam tantum. Viri quatuor selecti jure dicundo præficiuntur. Annul reditus lis assignati. Cassis imperatoria, Martinus Chii rector. Ejus insula prefecturam ut adeptus sit. Multis rebus gestis clarus, ideoque suspectus. Ab imperatore capitor el Byzantium vinctus mittitur. Junior ægrotal Morti proximus cucullum petit. Reos carcere educi jubet. Ultimam voluntatem dictal. Uxori et postumo imperium, Cantacuzeno tutelam relinquit Mater præteritam se dolet. Syrgiannem ado plat Thessalonicenses sacramento sibi obligat. Constau uno despota libertas datur et adimitur. Prima nominis litters imperium ei portendere credits. Sentor Synadeno Instante babitum et nomen invitus matat. Junior aquaro poscit ex sacro Delparæ fonte: qua capiti inspersa Convalescit. Patriarcha senioris calamitate lætus. Ex ipso quærit, qualem sut mentionem in Ecclesia Bert velit. Senior suam sortem deflet. In patriarcham invehitur. Ad interrogala nihil respondet. Ex magno dolore stupor et silentium. Velus apophthegma regis Ægyptii. De senio ris nomine in Ecclesia commemorando quid patriarcha decreverit. Populi murmur et indignatio. Senior Syna deni minis territus imperium ejurat. Scriptam formulam ut consignaverit. Auri nummi antiqui in Onibus Persarům inventi. Nulit a Latjuis mercatoribus in varias oras trans missi. Quanti apud Byzantios æstimati sint. CAP. XI. Vaux prædictiones ex Italia et Colchide Byzantium afferuntur. Gregoras, amicis instantibus, eas refellendas suscipit. Epistola, quam de ea re ad amicum scripsit. CAP. XII. Michael Bulgarus cur bellum Crali intu lerit. Imperator in belli societatem ascitus. In l'elɔgonia castrametatur. Solis defectus. Bulgarus Triballorum agros vastal. Crales cum eo coufligit. Gallorum equitum virtute ajatus eumdem vincit et capit. Michael ex vulneribus moritur. Imperator nulla re gesta Ryzantium redit. For tunæ iscoustaulia. Cralis uxores duæ. Filius ex prima susceptos rebellat. Potitur principatu. Ipse Crales a factiusis in carcere suffocatus. Car. XIII. Bulgaris per Interregnum dissidentibus, imperator Mesenbriam et alia oppida invadit. Alexander, Bulgaria principatum adeptus, Romanorum Ones vastal. Urbes amissa recipit. Turci Nicæam capiunt. Imagines, libros et sacras reliquias vendunt Byzantis. Maritimam Bithynia oram ve upant. Tributarios omnibus mod.s vezant. Chore monasterium a quo conditum; a quibus instauratum. Metochita ab exsitio reversi domicilium. Hujus ades ut diruta siut. De evulso pavimento. Ad empla libertas alloquendi seniorem. Varia ostenta, solis et lunæ defectus. Terra motus. Cruces et columum dejects. Vox temere emissa; ipso eventu probata. Gregoras seniorem invisere solitus. Cum eo ultimum colloquitur. Senior, amissis di missis, cibum capit. Frigidam potat. Subito morto corri pitur. Peccata precibus et lacrymis expiat. Sacris myste riis destitutus. Dei inatris imaginem ori sun admovet. Exspirat. Liber, in quo imperatorum facta figuris ænigma ticis involuta fuerunt. Oraculum de seniore Andronico explicatur. Corpus ejus quodam perlatum. Justa de mor» persoluta. CAP. 1. Cralæna, defuncti filla, lucluf præest. Grego ras, ea hortante, ad canendam lamentationem prodit. Funebris lamentatio. Auditores ut ea oratione commoti sint. Principis mortul ætas. Forina. Mores. Ejusdem in summa inopia liberalitas duobus exemplis declarata. Es alienum post ejus mortem repertum. Annus mundi. Etes nepotis. Cap. II. — Metochites tribus malis afflictus. Habitum monas'icum indult. Moritur. Gregoras lamentandi munus suscipit. Monodia, seu funebris lamentatio, Luctus cogna torum. Breve elogium Metochilm. CAP. III. Joannes Palæologus nascitur, Andronicus pater, ea re audila, lætus Didymotichum rediit. Vestem mutat. Ludos celebrat. Duo certamina: Justa et Tornea meatum; utrumque periculosum. Imperator utrique se immiscet, senioribus frustra reclamantibus. Ludorını missio. CAP. IV. Imperator bellum infert Alexandro. Bulga rorum agros vastat. Castella aliqua recuperat. Alexander pacem per legatos petit. Non impetral. Quol castella in monte Hamo ab Andronico seniore exstructa aut inunita fuerint. Alexautri copiæ et improvisus adventus. Romanæ vires Bulgaricis impares. Acles utrinque instruuntur. Imperator suns hortatur ad pugnam. Cruentum prælium. Cantacuzenus et Protosebastus quantum virtute præstite riot. Equi mira constantia. Romani effuse fugiunt. In castellum proximum vi irrumpunt. Laborant omni parte. Præsidia Romana Mesembriæ et alibi exterminantur. Cum Alexandru offenso nulla spes pacis componenda. Imperator consilii inops spem in Deo collocat, stimulante tamen conscientia. Alexander misericordia motus pacem el ultro concedit. Benigna admonitione castigatum di mittit. CAP. V. Syrgiannes cur suspectus. L.æsæ majestatis accusatur a Zamplacone. Non convincitur. Vades dare non potest. Fugit. Litteris ex Euboea datis veniam petit el lorum, in quo cum suis consistat. Aula ei mínus tuta. Jusjurandum ab eo oblatum. Non impetrata venia ad Cralem trausit. El gratissimus advenit. Magna pollice tur. CAP. VI. Imperatoris mater Thessalonica moritur. Oratio cousulatoria, quam Gregoras apud imperatorem babuit. CAP. VII. Crales exercitum cogit. Syrgiannes popu lorum fidem promissis tentat; nec frustra. Imperatoris anxietas, metus, fiducia. Palatium munit. Patriarcham creat Joannem & prenum. Conjugem et liberos ei com mendat. In Macedoniam siue exercitu proficiscitur, Ko mani omnes ei suspecti, præter Cantacuzenum et paucos domesticos. Hostem dolo aggredi statuit, illustrium viro rum exemplo. Sphrantzes, doli fabricator, fuga simulata ad bostem transit. In absentem sævitur. Syrgiannes ab amicis admonitus fraudem non sentit. Perjurus perjurio decipitur. Thessalonicam contendit. Urbes interjectas occupat. Sphrantzes, Syrgianne deluso, nuntios mittit ad imperatorem. Quid significaverit. Imperator, rebus pene desperatis, fugæ subsidia sibi et Sphrantzi providet Sphrantzes fugit, se urbis Thessalonice nicenia explora tum ire. Cum duobus famulis exit. Syrgianues solus se quitur. Obtruncatur. Percussores in urbem se recipiunt. Crales pace facta discedit. CAP. VIII. Latini duo episcopi de Ecclesiarumi concordia disputatom veniunt Patriarcha suæ et suorum facundiæ dilfisus Gregoram, quanquam laicum, advocan dum censet. Hic primo silentium suadet. Deinde patriar cham et selectos episcopos privatim convenit. Orationem coram its habet, qua sententiam suam fusius exponit. Assentiuntur cum alii, tum Dyrrhachii episcopus. Quis vir et qualis. Constantinus Despota moritur. CAP. 1. Turei Latiuos ac Romanos terra et mari Infestant. Latini principes cum Italia rege et cum im peratore agunt de ineunda adversus communem hostem societate. Imperator pecunias cogit. Classem apparat. Latinorum adventum exspectat. Latini inter se dissiden tes ejus exspectationem frustrantur. Khodli, l'hocæ'enses et Cycladum rector in imperatorem conspirant. Mitylenen

pr ditione capiunt. Catones Genuita, dux Ploemensium, exam sibi vindical; naviuin numero soctis superior. lixo rem et liberos Phoca arcessit. Quonam jure huic urbi præfuerit. Genuenses Galatai insolescant. Forum opu lentia unde creverit. Varlis artibus castellum sumin anı plificant ac muniunt. Imperator munitiones eorum incen dit. Eosdem bellum aperte molientes oppugnare negligit, ad majora intentus. Galatææl in summas angustias redacti fernciam exuunt. Pacem impetrant. Imperator Mitylenen proficiscitur. Naves quinque hostiles comprehendit et Chium perducit. Interim Catanes Mitylenen muuit. Ro mani adjouctis sibi Turcis Phocæam obsident. CAP. I. Absente imperatore factiosi quidam res novas in Urbe moliuntur. Eorum conatus compressi Can tacuzens et imperatoris prudentia. Latini Phocæenses, longa obsidione fracti, Rhodiorum interventu parem im petrant. Pacis conditiones. Imperator Byzantium redit çain omni classe. Quæstionem habet de conjuratis. Eos pro concione convincit. Ejus clementia. Orationis exor do lacrymas elicit. In Demetrium despotam inquiri vetat, Cralænæ amitæ reverentia adductus, item Gregora accis mationibus et applausu delinitns. Solos Asanis Diios in custodiam includit, eamque minime duram. Alexins Phi Janthropenus Leshum missus Mitylenen astu recuperat. Ejus viri elogium. CAP. 1. Scythæ prædabundi Thraciam pervadunt, Turens predones opprimunt. Diebus quinquagluta conti Ruis Romanos Bnes vastant. Captivorum ingens numerus. Causa fucursionis. Cam cladem eclipses duæ precesse rant, Basi io Trapezuntis principi uxor datur Eudocia, fi ia imperatoris motha. Joannes Etolice el Acarnanim princeps, caso fraire. rerum politus, veneno tollitur ab uxore. Crimina juratis judicibus objecta. Unus absolvitur. Pene ceteris irrogatæ. CAP. IV. Turci Chersonesum et Thraciam incursant. Casi lectissimi. Reliqui pace timpetrata domum redeunt, Imperator Byzantium reversus ire in Etoliam parat, oblatum principatum accepturos. Nuntins afertur de fu tura postridie in Thraciam gravi Turcorum Impressione. Orchanis Turci spes et consilia. Romani sexaginta, Can tacuzeno duce, prædatoribus occurrunt. Ipse imperator cum tribus navibus hostilem classem invadit. Ingens Bar barorum strages. Ex Romanis ne unus quidem desidera tus. Capta hostium naves quatuordecim. Dens tantæ victorise auctor. Imperator postridie ad fretum Hieri pro gressus bostes avectos comperit. Stadiorum quadraginta quinque iter noctu pedibus emensus Deiparæ Hodegetrim templum ingreditur ad agendas gratias. CAP. V. Cometa apparet; qua forma; ejus ortus; progressus; interitus Scythias erga Thracem et Threis sam, quos captivos redemerat, suinma æquitas. Just_m Dei judicium. Imperator, Epirum invasurus, Illyriam vastat. Turcos auxiliares pada onustos dimittit. Epiri principatu pot tur. Nicomedia amissa. Thracia incursio nibus Turcicis vexata. Princeps Epiri figa elabitur. Ejus mater Thessalonicæ subsist t. Theodorus Synadenus, Epiro præfectus, priucipi reverso vinctus traditur. CAP. VII. Imperatoris filia impubes Alexandri Mysi Bilio nuptum datur. Pax eo pignore firmata. Partus m³n strosus. Trienuis puer robore virili; anno a tatis quinto moritur. Mortis causa physice explicats. Genuenses, optimatibus Urbe exactis, onuin sibí ducem more Vene torum præficiunt. Cometa el qui triennio ante appariierat similis vultu, at motu diversus. Turci Thraciam vastant. Diu immorantur nemine obsistente. CAP. VIII. - Basilius princeps Trapezuntiorum ob t. Uxor Irene pralatam sibi cognominem meretricem indi gnata, adeoque clandestini facinoris suspecta, viro mor to pellicem foras e icit. Legatis ad patrem Andronicum semel et iterum missis alium sibi maritum petit. Impe ratoris absentia; morbus; in Epirum profectio, atque utriusque legationis more. Ruinor de Irenes cum magno Trapezuntis domestico consuetudine bellum civile exci tat apud Trapezuntios. Zanychites et alii multi futer empti. CAP. IX. Acarnanix urbs primaria obsidetur ab im perature, cui Cantacuzenus egregiam operam naval vir maynæ indolis, apud milites grat osissimus. Bes en tem pore diversis locis ejus prudentia administrate. Conjurati uppressi. Depremensa Sphrantzis l'alæologi perlita Mors stius. Phocaram Romani recuperant. Epirus imperio ad jecta. Epiri princeps Thessalonicam abductus. Cantac ze mus ipso silentio naguas res gerit. Imperator Byzantium venit, intirma azimodum valetudine Medicis undecuuque aceitis, no arbitratu vivit, Morbo ingravescente Deipară Hodegetriæ temp'um petit. CAP. X. Rarlasinus advena Italus, non tam Græn quanı Fative eruditus; Byzantinos contemnit. Allis ol treetando gloriam sibi quærit. Traducitur et exsibilatur. Gregoras ea de re dialogum scripsit. Dialogi titulas et Initium. Pictorum nomiuum explicatio. Idem Marliamus monachos Grecos oppugnat. Palaniam, pro lis propu guantem, hæreseos et blasphemis arenat. Consecala synodo disputatur de sola precatione. Aliarum quæstin num tractatio vel consulto omissa, vel dilats, linperatur egregiam orationem habet. Gregoram absentem deslilr rat. Cause absentiæ. Barlasmus vietus ad suos et ad patria instituta revertitur. Cap. XI. — Imperator, morbo ingravescente, monaste rium Hodegetris denuo ingreditur. In lethargum lucidit, gre expergefactus medicos arcessit. Ad Gregoram mi tit qui interrogent, an eastra amica sint. Moritur. Quo anno muadi; quo die. Vitæ et imperii tempus. Lamen landi manus Gregore impositum. Monnifia ab eo recitata. Mores et ingenium principis defuncti, Romanorum impe ratorum instituta Beglexit. Aves et canes sluit maximis sumptions: quem morem Cantacuzenus eo mortan alın levit. Den fretus pericula contempsit. Dignitati suæ non satis consuluit. Tricliuii Imperatorii suggestus eo impe rante omnibus patait. Pileorum et vestium discrimina sustulit. Hæc et alia imminentem imperii ruinam porten dere credita. CAP. I. - Rerum gestarum narratin fusion promittitur. Earum cognitio quem tectoribus fructum allatura sil, Divine justitie ratio et summa æquitas. Historia, amping ism celebrata, rursum laudatur. Cum speculo confertur. Principibus maxime utilis. Naturæ ipsi præcel'ens Seri ptoris mores Informal. Animum varietate delectat. Hujos partis initium nade repetendum. CAP. II. Cantacuzenns juniornm principum salu!! consulit. Alexii Apocanci perniciosa consilia, dotes ext mix, genus, fortuna, malæ artes. Cantacuzenom bortatur ad capessenda Imperii insignia. Eumdem calumniatur. Imperatrix Anna tertio luctus die in palatium se recipit. Apocauco suadente Joannes patriarcha codicillos profert a defuncto inperatore scriptos. Tutelam et imperii admi nistrationem variis rationibus conatur sibi arrogare. 783 CAP 111. Cantacuzenus respondet: administratam a se rempublicam etiam vivo imperatore, cum quo semper conjunctissime vixerit. Sua erga illum merila cOMMEIBN rat. Illius erga se benevolentiam et gratum animum præ dieat. Imperií consortium cur eo superstite repndlaverit. Codicillos a patriarcha prolatos ad aliud tempus perti nuisse. Tutelam et imperil administrationem ipso jare penes se residere. Reliquum esse, ut filiæ suæ et junioris imperatoris nuptiæ perficiantur. CAP. IV. - Apocaucus et patriarcha imperatrici p·r suadent, ut omnem Cantacuzeno auctoritatem abréget. Prudentium conjecture de Apocauen, Cantaruzeni pošen tia el moderatio. Apreauer vires infirme. Animus per versus. Immoderata ambitio. Arx Epibatarum et alis Castella ab eo exstructa, in quos usos, Cap. V. — Milites Cantacuzeno palam farent. În so lemni sacramento mentionem ejus faciunt l'ous strictn gladio in Aporsucum irruit. Imperatrix cum suis Canta enzenum supples orat. En couspecto tumultus sedalas. Oratio, qua ille adversariorum improbitatem notat, cle mentiam et constantiam suam commendat. Demosthenis dictum, a Gregora correctum. Cantacuzeni et Apresuci diversa instituta, diversi exitus, et inceptis convenies tes. Cantacuzer us en uno damnandus, quod pacem Eccle sia torbari pernilserit. rum Apocaucus incepto non desistil. Cantacuze nuin, de se optime meritum, perdere conatur. Persarum lex adversus ingratos (ladium Romanarum cause. Can acuzeous imperatricem et patriarcham privatim conve nit. Oratio, quam apud eos habuit. Imperatris et patriar cha jusjurandum dant et accipinot. Cantacurenus multa et præclara meditatur. Pacis bellique consilia ab eo inila. Propensa erga ipsum voluntas ünitimorum populo CAP. VII. Cantacuzenns in Mysos exercitum educit. tis s:bi reconciliatis, Thraciam lustrat et præsichie musit. Futurus Amurii adventus nuntiatur. Persicorum sɔtrapa rum varia fortuna. Amurius, Lydia et loniæ princeps, reliquis potentior. Maris imperio potitur. Cantacuzat amicus fidelissimus. Ejus auctoritatem oppogustam de feasurus magnam classem apparat. Eodem jubente donit remanet. Velus Romanorum potentia. Ejus imagi quz dam sub Cantacuzenu oblita. Spes bello civili salırım. CAP. VIII. Imperatris ægrotat. Apraucos pens

metu in castellumi Epibatarum se recipit. Patriarcha pro eo apud imperatricem agit, Cantacuzenus Byzantium re dit. Patriarchæ inco stantiam mollibus verbis castigat. Jusjurandwu duplex ab eo accipit borrendis exsecratin nibus confirmatum. Rursum urbe egreditur. Magnam pecuniæ vim et omnis generis vasa exportat. Earum re Tum usus. Apocaneus, sun castello inclusus, Cantacuzeno insultat. Hujus responsum. CAP. IX. Apocanci molitiones detectie. Deprehensi difdentia se fuga Consilium de invadendo imperio. Arx Epibatarum omnibus rebus ab eo instructa. Imperatoris defuncti judicium de ea arce et de ejus comhtore. Canta cuzenum sero pinitet, quod illius de eo mandatis non paruerit. Patriarchæ in Cantacuzenum perfidia Ejusdem officia erga Apocaucum; quem oblata impunitate ex arre evocat. Spocaucus Cantacuzeno obviam prodit Imperato rii honores buic delati in salutationibus, Multi at Apocan cum in vincula conjiciat hortantur, sed frustri. CAP X. Reverso Apocauco patriarcha vitæ institu tum mutal. In Cantacuzentin ipse quoque conspirat. Im perii procuratorem se instituit. Apocauco urbis præfe cturam et alias dignitates confort. Pactio diris jurameutis firmata, ne Cantacuzenus unquam recipiatur. Apocaucus, Octavii Cæsaris exemplo, unbilibus curi m et civilia ne gotis committit; bellum sibi sumit administrandum. Res adversus Cantacuzeuum a patriarchy designata. 819 CAP XI. Factionis Cantacuzenianæ nobiles a patriar cha et ab Apocanco petunt, ne secum durius agatur Hi plebem in eos incitaut. Nobilium fuga. Eorain domus eversa, bona direpla. Cantacuzeni mu:ror el anxietas. Tristes nuntii de matre in carcerem confecia aliisque domesticis cladibus, Virí constantia. Litteræ sigillo ím peratorio munitæ, per quas ipse in ordinem cogitur, Alia és aliis gravía ei nuntata. Animus inter has angustias anceps et Buctuans, Mors intentata, nisi se imperatorem salutari patiatur. Eo recusante altus statim salutandus. Imperatrix per legatus offen admionita contume jose re sprudel. CAP. XII.· Cantacuzenus imperil insignia coactus in duit, jam olim sibi variis anguriis promissa. Actum in die festo S. Demetrit. Annæ et Joauni prius acclamari jubet quam sibij. Defuncti imperatoris mandata nihilominus ob serval. Terlin post die purpuram exuit. Tum lode usque ad captam urbem aibis vestibus utitur. Causæ ejus ret tres ab eo allate, Patriarcha et Apocaucus, nova Canta cuzeni dignitate audita, ut se gesserint. Dum apud Byzan tinos faction's diversissimi. Cantacuzeniani anathemate perculsi. Irritata plebis audacia. Cantacuzeni cunctatio. Ejnslem copiæ miliares Legationes subinde ab eo Byzan lium missa. Postulata æquitatis plena. Byzantii implaca biles; aperte et clam exilium ei moliuntur. Ma'ti e suis illum ui desidem et ignavum deserunt. Commeatowin inopia. Hiems asperrima. Li teræ a Byzantiis interceptæ. CAP. XIII. - Joannes Palæologus die non festo præter morem a patriarcha coronatur, I statim post impera toris mortem majore apparatu fieri voluerst Cantaru zenus, patriarcha probibuerat, Novus imperator in æthe rea palatii ædicula per solennem apóxuţiv denuo inaugu ratur. Plausu et lætis clamoribus excipitur a populo. Jacta in Cantacuzenum probra. Cantacuzenæ bæc audientis, id que e carcere, dolor et gravis morbus. Ejusdem obitus duodecimo post die, inter similes plebis acclamationes. Nocturna præsagia, quæ ejus mulieris calamitatem aute vesserunt. CAP. XIV.· Cantacuzenum res adversæ non frangunt. Ejus nuntiis contumeliose a Byzantiis illuditur. Monacho Tum intervento parem pelit, sed frustra Ab Orestiadis primioribus vocatus earn urhem occupatum venit. Parvii interjecti repentino aurlu bis repulsus re infecta disce dit Ejus prodigii ratio expenditur, Ho-tiles ultro citro que excursiones Delli civilis mala. Ejus cum bellis ex ternis comparatio facta a Cautacuzeno. Hujus fautores vana spe recreantur. CAP XV. Præcipuarum urbium præfecti Theodorus Svnadenus et Guido Armenius. Hujus ex Armenia mi pratio; uxores dum. Hostilis animus in Cautacuzenum afiuem, cujus et bona diripit et anticos rexat. Sinistra auguria. Solis ne lunce defectus et colores. Arbores nive oppresse et ranis exite. CAP. VI. ¡ie educendis carcere ambobus impera trie's Irenes fratribus Byzantil el Cantacuzentani certant. Irenes prudentin et aliæ virtutes. Egregiam Cantacuzeno uperam naval. Ut fratres ei conciliaverit. Cantacuzenus, Thessalonice invadendæ spe oblata per litteras Syna deni, Didymotichum uxori et Manueli Asaui custodien dum committit. Polystylum instaurat et munit, Chreles Triballus verduelis; Strummitzæ principatu politus; Crall ipsi metuendus. Romanis adulatur. Cantacuzeno suppetias venit; per Christopolitauas fauces transituro. Ducum et militum enumeratio. CAP 1. Cantacuzenus Christopolitanas angustias utl evaserit. Circa l'hilippos castrametatur. Oblata ei auxilia a Chrele quem suspectum amice excipit; mox dimittit. Rhentina in deditionem accepta, Thessalonicam ire con ctatur, suo more. Meleniel castellum ei deditor. Parergon de necasione non negligenda. Item de occasionis elligie. Synadenos et alii Cantacuzeno faventes. Thessalonica per seditionem puisi, Gynæcucastrum se recipiunt. Guido Armeniacus Thessalonicenses armis adjuvat. Classis By zantina, Apocauco dure, Thessalonicam appulsa. Canta cuzenus Gynæcocastrum usque progressus cum Synadeno colloquitur. Hic animum mutat, et illi insidiatur. 849 Cap. II. — Synadeni insidiæ deprehensa. Tumnitus in castris. Cantacuzenus dispersos inilites cogit. Acie in structa Apocaurum exsperta!, suos quoque instruentem, at congredi non audentem. Pedetentim e: composite re cedit ad Triballos, exteris magis quam popularibus suis confisus. Ubinam pernoctarit. Legatos ab eo að Cralem præmissos homo Triballus comprehendit et ad Aporan cum deducit. De Liberio Tribalto; cur nuntius ad eum missus. Exercitum transeuntem rustici lacessunt. Libe rins Cantacuzenum hospitio excipit. The hospiti vasa pretiosa dono dat. Generum eidem pollicetur Manuelem filium. Crali per litteras commentatus Scopiam veult, ad Axium flumen. Tolerabili hospitio contentus illic cum exercitu subsistit Cralem postridie couvenit, mutuæ sa lutationes, Dispar utriusque magnificentia. CAP. III. Quandiu apud Triballos Cantacuzenus man serit. Quæ et quam gratia milites perpessi sint. Quinam facilins mala toleraveriut. Habitæ in iis locis orationes quare omittantur. Conditiones Crali oblate a Byzantiis, ut Cantacuzenum proderet. Venena ab iisdem cam sub missa. Prergon de Mithridate Insidia varia. Omnes irrit. Quam ob causam Deus tot pericula averterit. Cantacuzenus, injuriarum immemor, Augustæ et pupilli dignitati ubique consulit. Lex ab eo imposita Joanni Anvelo, Etolis et Thessalis imperatum misso. Patientio diaturnæ merces. Gregoras alienus ab omni affectu veri tatis studium profitetur. Qualia seu laudare seu vitupe rare decreverit. Cuid ostendere, quid persuadere ferto ribus cupiat. Expeditio capta adversus Serrhas. Mochos Triballorum. Re inferta domum reditur CAP. IV. Amurius media hieme Hellespontum Traji cit, Cantacuzenum quæsiturus. Didymotichum usque pro greditur. Ireneu imperatricem non a lit, ne dolorem conspectu augeal. Acre et vehemens amici desideriuın verbis declarat, Mira in homine barbaro humanitas. Utri prima laus tribuenda, Cantacuzeno an Amurio. Quid ami citiam conciliet. Ejus cum musico concentu comparatio, Amurius, de amien sollicitus, oblata ab Irene cibaria ac vestimenta repudiat. Eamdem in summas angustias ad ductam solator. Hieme exercitum infestante domum re dit. Mannelis Tarchaniola eloginm. Ut Cantacuzeno que sito et invento Didymotichum reversus anxiæ imperatrici gratissimus advenerit, CAP. V. - Altera ad Serrhas Cantacuzeni expeditio irrita Didymotichum usque transire eum non sigit Tri Hallorum timiditas. Ad Cralem invitus redit. Comitem secum ducit Joannem Asanem, jussum Chrell tradere areem Meliņici. Legati Berrhorenses, Crale iniquas.condi tiones proponente, cum Cantaruzeno clam agunt. Hic Benthiram ex pacto Ingreditur. Cralis inconstantia. Me lior ex en Cantacuzeni fortune. Tribalius dolet se elusion Pactionum memor bellum indicere non audet. CAP VI. Joannes Angelus Berrham ad Cantacuze num venit, Thessalis rebus præclare administratis. Ejus provinciæ ante Angeli adventum status perturbatissinius Catalanorum illic dominantium vires luxu debilitat:r. Angelus, maxima Thessalici principatus parte recuperata, Ætolos, Locros et Acarnanas subegit Annam rebelleni cepit. Quibusdam ut occideret suadentibus, ean, dare in custodiam maluit. CAP. VII.· Cantaenzenus Thessaloniram dolo aggres sus: irrito conatu, discedit. Byzantiorum et Persaraan classis numerosa ad Thessalonicensem portum appulsa, Dax classis Apocaucus: Cantacuzenum abeuntem perse quitur. Plavins trajectu dificilis. Triballorum duo millia in insidiis collocata. Imperator in magoas angustias ad ductos. Ut indicato tandem trapsítu sǝlvus evaseril. Apo canci timiditas. CAP. VIII. Apocaucus, viribus suis merito diffisus, auxilium petit a Crale. Munit fluvii ostia, ne illac possit legatio ad Amurium mitti. Ex Cantacuzeno sciscitatur,

quid de se ipse statuat. Cantacuzenus eum verbis casti gat. Fabellam narrat de avi et aucupe. Simplus a-stimat, quornin magnitudine obrutum tandem adversarium suc cumbere necesse sit. Gratulatur sibi Thessa'ica auxilia in opportunum tempus reservata. Funestos exitus prædi eit Apocauco, sive abituro, sive Thessalonicæ mansur, Minatur se Persica auxilia ejus exemplo acciturum. Mala enumerat, quorum causam fuisse ait illus ambitionem. Animum durum et immitem exprobrat, Adinonet divinæ justitiæ, quæ se manifestatis indicijs prodat. Fugam deni que jubet maturare. Cymba in mare clam deportata, lega tox ad Amurium mitūt. CAP. IX. - Apocanci responsum; cujus duæ partes prima, de mendacii crimine; altera, de arcessitis Barb rs. Ejus viri mos perversus. Ut tentata per exercitum urbe Berrhua, ipse Thessalonica manserit: arrogans idem et timidus. Sagittariam summittit, qui Cantacuze num noctu occidat. Sagittarius ter frustra rem aggressus veniam pelit ac dimittitur. Apocaucus pericula impen dentia celeri fuga prevertitur, insciis Thessalonicensi bus, l'ersæ apud eos relicti forde et impune grassantur. Classis Persica, duce Amurio, multis navi bus tempestate amissis, ad Euboeam primum, deinde prope Thessalonicam appellitur l'erse prædatum in Tri bailorum fines exeunt. Cantacuzenus Beirhom urbis cura commissa Manuell Glio, indolis eximiæ adolescenti, con fert se ad Amurium. Thessalonicensium res valde angu stæ. Divitum et pauperum studia contraria. Tertia factio, duabus illis pejor. Divites in proditionis crimen vocantur. Pauperes ambitiosi, qui et zelote, in illos insurgunt. Plehem infimam sibi adjungunt. Vi, rapinis et cædibus prassantur. Divitum miserrima conditio. Forumdem spes irritæ. Amurins urbem vi expugnandam censet. Cantaru zeous, Demetrium martyrem reveritus, mavult deditio nem exspectare. Solita obsidione, milites Amuriani alli domum redeunt, shi cum duer Cantacuzenum sequuntur, Quem Amurius partim joco, partim serio reprehendit. Uterque junctis copiis urbes Thraciæ sollicitatum eunt. Cap. XI. -- Gregoras non simplicem historiam scribit. Res toto orbe gesiæ quatenus ad Byzantinas pertineant. Byzantii urbis celebritas. De Basilio Trapezuntis impera tore. Ut hajus uxor vidua pellicem Byzantium relegave rit. Ut novam sibi conjugem a patre Andronico juniore petierit. Legationis more, Mortuo inter hæc Andronico, Cantacuzenus mulieris postulita neglexit. Familia Com nens jus præcipuum apud Trapezuntios. Ad eos regen dos Michael Comnenus Byzantio mittitur. Senatores Tra pezuntini summam rerum sibi vindicant vano prætexto, Advenientem (omaenum honorifice excipient, Mox pro cal exportatum in custodiam includunt. Populo non pro bante, rempublicam administrant. Scholarii, illorum ina nibus elapsi, redeunt cum adolescente Michaelis Allo. Trapezuntem invadunt. Adversarius puniunt. Princeps junior in luxum effusus Scholarios contemnit. Hi Michae lem carere eductum in solio collocaut. Adolescens in custodiam datur. Scholariorum cum Michaele pactiones. Forumdem auctoritas maxima: principis nulla. Quam tamen integram posica recuperat. CAP. XII. Rei frumentariæ inopla Byzantium_alix que urbes laborant. Ejus mali cause dure. De Capha Genuensium colonia. Latini mercaturis dediti, præsertim Genuenses. Ut colonia in oris maritimis constituere so leant. Caphæ urbis parva initla. Ejusdem incrementa et vires. Genuensium incolarum fastus. Scytham indigenam unus gladio interimit. Scytharum princeps irascitur. La tinos jubet sas urbe excludere. Contumaces obsidet. Contemnitur ab obsessis, et variis cladibus afficitur. Ro manæ urbes interim, solitis commeatibus intercluse, ad vecto ex Asia frumento susteptantur. Trapezuntii in La tinos accolas sæviont, CAP. XIII. Bella et civites motus per totum fere or hem. Divinæ providentiæ consilia. Spinula et Sertorius (Sire Doria) Genna exacti. Duces ex plebe creati. Ægypu imperium divisom, et fraternis discordiis debilitatum. Mauri in Hispaniam i rumpant, Britanni in Galliam. Ariz principes, ex Scythis oriundi, inter se præliantur. Latini fœderati in piraticas Persarum naves classem armant. Ad Smyrnæorum portum appellunt, Arcem capiuut. Mielmum delude promoyent, Cantacuzenus, cum Amurio Christopolitanas fauces transgressus, oppida sollicitare constituit. Peri thorio frustra oppugnato, Didymotichum abit. Ibi se et suns reficit. Irenæ uxori gratias agit ob res præclare gestas. Fjus mulieris strenuitas et solertis. Byzantti Amurio pecuniam offerunt, nt domum redeat. Hie, ™ª cum Cantacuzeno communicata, pecuniam acc:pit. In Axiam trajicit, brevi rediturus. Terræ et maris agitatio violentia. Claden es terr moln. De exundatione. De terræ motu flerum. Erei angeli caput inclinatum, Urhis simulseruni exças sum e mann statuæ imperatoriæ. Quid ea res portendere visa sil. Templum S. Sophiæ orientem versus dehiscit. CAP. III. Apocaucus, rebus suis diffians, patriarcham et Joannem Gabalam sibi mancipare statuit. Patriarche familiam numerosam ornat et 'ditat. Ipsum, ut fufuism, calceos et subscribendi morem malet, hortatur. De Nova Roma privilegiis disserit: Item de auctoritate patriarclisit, quam alt maximum nunc esse. Patriarcha rubros calcens recusat. Carters admittit; ambitiosus el impru lens. Sacerdolli et imperit diverse functiones, Utriusque potestatis habitus dispar. Allera alteram gas tenus juvet. Joannes patriarcha se et imperium perdidit. Christum imitari pontifex debet. Laudata ah Alexanden Magno Diogenis modestia. Fructus ambitionis. Aporaurus Joanni Gabala filiam suam desponsarmin se promittit; quid vicissim ab eo pactus. Rerum administrationem es dem committit. Ipse cum patriarchs et juniore impera tore Perinthum abit. Scelus maximum meditatur Annæ imperatricis mens cæca. Spes inanes. CAP. IV. Cantacuzenus Comoterism et Gratlanınıılın in deditionem accipit. Momitila genus et varia fortuna. Ut per latrocinia metuendus evaserit. Societas al re inita cum Cantacuzeno. Viribus majorem in modum au etis despoticæ dignitatis insignia a Byzantits oblata arri pit. Cantacuzeno Insidiatur. Ilic vere uovo Comoteiinium urbe egressus apud Mostnopolin castrametatur Olaine miscit amnissimo in loco: ubi res vísu et auditu mira biles ei oblatæ. Momitilas imparatum opprimere festinal. Cantacuzanus cum suis in magnas angustias adblueton. Tumultuarium et iniquam pugnam committit. Armigeri beneficio salvus evadit. Hostibus tandem enactis rere. dere, Didymotichum abil. CAP. V. Apocaucus, opportunam occasionem nactus opprimendi Cantacuzeni, bellum apparal. Didymotichum exercita infesto pelit. Pythium rastellum obeidet Canta cuzenum molti suis deserant. Reliquorum intempe stiva postulata. Ipsius responsa. Audronicus Paleologus, Apocauei gener, fluvium transando subaiergitur. Apo caucus a Joanne Gabala apud Imperatricem Annam serg sutur. Byzantium redit. Imperatricem placat. Urbis murm relicit. CAP. VI. - Clades ex grandine. De natura grandinis Grando furoris divini instrumentum. Cap. VII. Ecclesiæ mala omnium gravissimua. De Massanialis et Bogomilis in monte Atho comprehensis. Ejus montis smonitates. Athos ferociam Xersæ domuit. Uni virtuti favet. Deprehensorum illic hæreticorum no mins. Eorumdem dogmata impura tomo synodiro_com prehensa. Piorum monachorum diligentia el zelus. Hære tici variis penis coerciti. Quidam fuga elapsi recipiunt se in magnas urbes. Picos Martios imitantur." CAP. VIII. Quando et cur Gregoras ab aula seepsse rit. Zenonis philosophi apophthegma. Imperii et Ecclesia perturbatio maxima. Veteres philosophi noa rizabantur inter se, nisi pecis tempore. Byzantini theologi nec in ipso belli astu altercari desinunt. Ariolis et ejus generis hominibus des habita. Gallus astrologus imperatrici placentia prædicit. Gregoras arcessitur, ut cum eo dispu tet. Astrologorum prædictiones vanas esse arguit es Ptolemæn et S. Basilio: Item ex Chaldæorum versibus. Patum tollit. Providentiam agnoscit. Ariolo refolato, an gusta odium in se movet. Ad rem redit. CAP. IX. Gabalas, metu Aporanci, monasticum kahi tum induit. S. Sophiæ templum, asylum olim invin!alım; Gabala et a patriarcha temeratum. Amurios, in Tura clam reversns, Byzantium usque com Cantacuzeno pro greditur. Urbis aspectu obatupescit. Pauci murorum Custodes. poranci diffidentia. Cantacuzenus et Amurina Momitilam debellatum eunt. Romonas urbes invadentes. Junta Perithorium castrametantar. Momitikes sedacia. Ejusdem circumventi consternatio. Acris pugna, Lati Momillas, Ejus milites omnes fere cœnsi. CAP. X. Apocanci cædes quando, ubi, et a quibas perpetrata sit. illius anxietas; stipatores; immoderata ambitio. Carcer ab eo ædificatus; quem ad finem. Bro Tum desperatio. Consilium audax. Apocaucus imprudeas, slipatoribus in atrin relicits arcem ingressus. & Raule es ab altis nobilibus interimitur. Documenta ex eo everðu capienda. Interempti exput abscissum: summo mort fastigio imponitur. ('ædis auctores, aliique stacoles soliti, partiuntur inter se rustodiam sreis. Rebus að tolerandam

obsidinaem necessariis destituuntur. Cibaria accipiunt a Galatæis, qui et promissis eos confirmant. Imperatriz Galatmos aditu sreis prohibet. Obsessi, in masinas angustias adducti, de pace agunt. Apocanci uxor vidua Gasmuloe armat Auguste permišu. Hi arcem expugnant. Obrios quosque jugulant. Spectaculum miserabile. Ara 1pm sanguine resperse. Contigni monasterii direptin. Csorum capita per urbem circumlata. Sicariorum et ipsius Angustæ inhumanitas. Cadavera sepelire vix lan dem permissum. Mortul Apocauci Blius Thessalonicam tradere Cantacuzeno statuit, Arcem occupat. Impetu ple bis opprimitur. Cap. XI. Hatatzes ignobilis genere; ut ad opulentiam pervenerit. Thessalonica præficitur: deinde, Apocanco illiam suum ei subrogante, ejicitur. Ad Cantacuzenum dellcit. Sulymanni generi armis adjuvatur. Mortwo Apo rauco cum Luna imperatrice reconciliatos majores copias ex Asia arcessit. In Cantacuzentano særit. Perse, prida et viatico defraudati, eum occidunt. Ad Cantacuzenum Iranseunt. CAP. I. Crates, Romanis dissidentibus, invalescit. Libes muitas invadit, Serrhas ipsas ad deditionem subi git. Romanum se imperatorem pronuntiat. imperium cum filio partitur. Quantam eo tempore Cantacuzenus Thraciæ partem tenuerit. Thracia Persarum incursioni bus crebris vastata. Cantacuzeni inopla: item Byzantino Twin Anna imperatris pessime res administrat. Sacris imaginibus non pareit. Divites vexat. Ex ipso S. Sophi templo abreptos in vineula conjicit. Galatæi profukos excipiunt. Asyli jos velust lasimum: apud omnes gentes sanium et inviolatum: > Christiants neglectum. Eversa Ferlesim tingmata. Ob eas causas templum subita ruina deformalum. CAP. II. - Templum Sancta Sophiæ, qua parte orien tem speriat, collapso hemisphærio, dehiscit. Ejus cladis magnitudo verbis amplificata. Cirium concorsus et com Horatio. Iparum nobilium, ac in primis feminarum in exportandis ruderibus pia sedulitas. Subetrueta ab impe ralore Andronico fundamenta ruinam sistunt. Rei Byzan tinæ status miserrimus. Lareds monii post Leurtricam, Romani post l'andensem pugnam, mulieribus anrum inter dixere. Byzantini cur vestibus puills passim uti cœperint. Deus hominum morbis lente medetur. Facilius ædificat, quam destruit. CAP. III. Imperantium calpe excusantur, rerum causis ad arcansm Dei providentiam relatis. Cantacuzenus aimiam supplex et abjectus in epistolis. Multum sibi et reipublic obfuit cunctando. Quosnam virus maxime Imitari debuerit. Gregoras epistolam ejus selectam pro laturus, qua fide eam exhibiturus sit, docet. Epistula ad patriarham. Scripta fuit rubris litteris, ipsius Cantacu zeni manu, Recisa sunt, quæ ad rem minus pertinebant. Cætera ornatius enuntiata, CAP. IV. Patriarcha minore landem fastu respondet. Sese el Cantacuzenom partim excusal, partim damaal. Rebus lapsis succurrendum censet. Pacem suadendo An Bam offendit. Hujus in Cantacuzenum et frenen odium, ez zelolypis natum; Sons malorum omnium. Patriarchæ tamen el folius curia Byzantina gravior quam Anna culpa. CAP. V. Cantacuzenus Selybriam in deditionem acci plt. Orestiades al. Hierosolymitano patriarcha coronatur, Bizantium clandestinis molitionibus conatur invadere. Hyrcanum, Bithynia satrapam, generum adsumit. Anna quoque l'ersica auxilia arcessit. Barbari acciti prædas agant. Captivorum ingens numerus. Animus Augusta dures et immitis. P'ers Romanos viæ socios ac Juces dari sibi frustra postulant. Pace cum Cantacuzeno facta domum redeunt. De cometa,qui»uperiore anuo apri rueral Cap. VI. Nobiles Genua exacti, classe instructa. Chium improviso adoriuntur. Chli se et mrenia sua stre nue defendant. Commeatu interclusi dedunt se hostibus. Hem et Phocæenses faciunt. Phaceolatus imperatorias triremes armat. Duas Latinorum naves capit. Galatari, ea re offensi, ab advehendo frumento statim abstinent. Re replis rebus mis, redeunt in gratiam cum Byzantiis. Phacrolatum minis terrent, qui idcirco stipatores circa se habere cogilur. Cap. VII. Augusta implacabilis; patriarcham digni tale spoliare statuit, idque per Palamitas, ob rescissum Tomum illi infensos. Palamam jampridem carcere inclu seral. Quanam ob causas. Eodem adversus patriarvham alju'ore utitur. Magnæ inde rixa et dogmaticæ alterea fiones. Gregoras patriarcham inter et Palsmam arbiter constitutes. Novas opiniones dawnat. Augusiam offendit. Sententiam scripto tradere jubetur. Ea occasione dala. Novas doctores refellit Gregorii Nazianzeni verha oppo Bit: item Basilit Magni. Non ideo reprehendendus, quod victoriam de adversariis non reportaverit. Imo constantiæ et religionis ergo laudandus. Exsulatorus fortasse, nisi Cantacuzenus Byzantium interea cepisset. CAP. VIII. Cum Phaceolato clam agitur de introdu cendo in nrbem Cantacuzeno. Phaceolatus, aucto stipato rum suorum numero, rem aggreditur, Cantacuzenum urger. Diem condicit. Urbis portas nocin reserat. Canta cuzeni incruentus ingressus. Palatio exclusus in proximo diversatur. Annus et dies captæ ab eo arhis. Augusta, infirinis viribus, ferox et contumax: Galateos auxilio vocat. Æquissimas pacis conditiones proterve respuit. Galalæorum triremes duæ suppetias ei veniual. Repel luntur. Cantacuzenus alteram et tertiam legationem ma vult mittere, quam vim facere. Hosdem legat, qui bien nio ante ad eun missi venerant. Jubet meminisse, quê tum prædixerit. Legat) re infecia redeunt. Cantacuzeni nutra clementia. Milites en inscio palatium oppugnant. Maritimam partem capiunt. Revocantur. Anne anxielas. 1.egatio superba. Extremum discrimen. Pacem oblatam vix tandem accipit. CAP. IX.. Quicunque in palatio vincti tenebantur, liberi omnes dimissi, solo patriarcha excepto, cujus res altius repetuntur. Ejus apud Annam auctoritas summa. Palamas, ob novas opiniones, non quia Cantacuzeno fare ret, in vincula conjectus. Ut patriarcha Angustam a se alienaverit. Ut hæc silversus eum cum Palamitis conspi rarit Episcopis dies indicitur ad ahrogandam patriarcha dignitatem. Interim Anns agrotat. Convalescit. Diem episcopis rursum indicit. Tabellas, per quas officit almo netur, a confessora oblatas, rumpit. Ipsum, minacibus verbis correptum, domo exigit. Patriarcha ahsens et Inauditus damnatur. Synodum mensa sumptunsa et im modesti risus excipiunt. Ea ipsa nocte Byzantium captum. Cantacuzenus, ne ant Annæ aut ejus filio incommodet, palatio cedit. Domiciliam sibi constituit cirea Alexil tri clinium. Qualem se erga patriarcham gesserit. Eum no nasterio primum includit; deinde Didymotichum ablegat. Ea omnia Gregoras aliis relinquit accuratius narranda. Ipse ad propositum redit. CAP. X. Quibus artibus Palamita Annam simul et Cantacuzenum sibi mancipaverint. Palamas, cum se ipsum nón posset, patriarcham fecit Isidorum, Monembasin epi scopum electum. Hujus erga Palamam merita Episeopi plerique patriarcham novum jubent anathema esse, hand Impune. Ut undecunque in eumdem ab orthodoxis scripti, et Byzantium misst anathematismi fuerint, CAP. XI. Cantacuzenus et Isidorus mutuam sibi operam ad summos bonores adipiscendos præstant. Cur i'le iterum inauguratus, Cur ea res non in S. Sophia templo, sed in Blacherneusi, celebrala sit. Duorum im peratorum et trium Augustarum sedilia. Pompa equestris. Solemnis e palatio prospectus. Epula. Stannes et fictilia vasa. Corium insuratum et gemmæ vitrer in diadematis ac vestimentis. Tanta inopiæ causa duplex. Pecunias ab jis qui ærarium exhauserant Cantacuzenos non repetit; incertum utrum legitate, an timiditate. Suorum poslu lala et querelas ut eluserit. Ejus Bila Helena Joanit Palrologo Bubit. Cap. XII. — Isidorus patriarcha pronuntiatum a deces sore suo in Cantacuzemianos anathematismum abrogat. Risum et indignationem movet, qui reus sit, et alins ab solvat. Episcopos eligit rudes et indoctos Palamas Thes salonic episcopos ab eo ordinatus ejusce urbis ingressu probibetur. Gregoras ecclesiasticarum rerum fusiorem expositionem attís relinquit. CAP. 1. ('antacuzenus lutam Thraciam, Meilea eire pta, Triballus omneni fere Maredoniam jam tum possi debat ipsam Berrhoram paulo post cepit. Thessalonica neutri parebat. Hujus urbis status perturbatissimus. Nedeæ urbis situs. Ut a Cantacuzeno obsessa et ad dedi tionem compulsa sit. Joannes et Manuel Asanes creantur sebastocratores. Prior uxorem ducit Alexil Apocauri filism, Andronico Palæologo primum nuplam. Socrui suspectus domum cum uxore dimittitur. Gravis pestilen tia. Andronicus, Cantacuzeni liberorum natu minimus, moritur. CAP. II Matthæus, Cantaruzeni filius natu maximus, Thracia arbibus a patre præfectus, ab Asane prunculo privalım convenitur. Asanes sua el fratris merita erga Cantacuzenum jactat: quem suorum saluti non consulere queritur. Matthæum ad defectionein hortatur. Matthæus respondet, id ipsum cupere 'se. Imminentium periculo rum met, et patri exemplo futuram defectionem excu

tem navi imponuut. Ea urbis mero silmnia, acerrimam pugnam conimittunt. Multix suorum antíssia coustertiall recedunt. Antequam domum redeant, mortuos elanı se peliunt. Pace per legatos pelita, nec impetrata, sesp aðl bellum diuturnius parant. sat. Avunculo adjutore rem aggreditur. Orestiadis arcem occupat. Animos sibi conciliat. CAP. III. Cantacuzenus anxius et consilit inops. Uxorem Irenen ad filium legat. Hic obviam matri pro cedit. Irene eum frustrata Orestiadem clam ingreditur. Matthæus eo reversus matrem salutat Obsequium polli cetur. Rogat, ut se metu liberet. Matris oratio. Quantam apud filiain vim habuerit. Irene Byzantium redit. Filii Andronici mortem luget. CAP. IV. - Cantacuzenns Didymotichum proficiscitur, uit motus componat al uxore jam sopitos. Joannes patriar cha, ne rebus novis faveat, Byzantium Inde transfertur. Moritur non longo post. Ejus elogium. Provinciæ Matthæo Can'acuzeno assignate a patre. Cantacuzeni imperatoris oratio ad filium. Reditus in urbem. CAP. V. Gregoras, de se ipso dicturus, docet quam obrem id nunc faciat. Ea dicere, quæ principibus hand placeant, periculosum est. Quorumdam aures veritate offendantur. Idcirco ait se multa omissurum. De Canita cuzeno, antequam is rerum potiretur, præclaras spes conceperat. Eumdem sua spe deceptus, errore liberare statuit. Dicenci libertas quantum et quibus id rebus si lentio præstet. Ea cultuin valet, si et opportunitas adsit, et amicitia antecesserit. Cantacuzeni et Gregoræ crebra colloquia Patrum dogmata quo studio quibus verbis ad hoc defensa, Contraria factio Cantacuzenum in Gregorain instigat. Hic imperatorem confilentius arguit, non ideo frascentem sed lenitate Hadriano similem. Treuen adit, filli morte afHictam, Eam mortem pouam corruptorum dogmatum esse afirmat et persuadet. Its partes suss August.v patrocinio roborat. Isidorus et alli Palamit.e Irenen a Gregora conantur alienare. Ab ea male accepti Cantacuzenuin arcessunt. Cantacuzenus, Lun'ultum veri tus, Byzantium statim venit. Gregoram hortatur ut sileat. fdem etiam suadet Isidorus. Quem Gregoras varioruin errorum accusat. Isidori canones musici seu hymnodle igni damnantur. Loquendi libertas reddita iis, quibus adempta fuerat Concordia sumptuoso convivio sancita. Palamas, Didymnoticho accitus. lites renovat, Cantacuzeno adjuvante. Negat Gregoras nova disputatione opus esse. Palamam redarguit. Item Cantacuzenuin. Asscntatorein quemdam objurgat. Scripta testimonia proferri a Palama non sinit. Conciliuma dimittitur. CAP. VI. Cantacuzenus Cralem officil admonet, Non auditur. Bellum parat. Amurius, cum copiis mare trans missurus, Smyrnæam Latinorum arcem it expugnatum. Missili telo occisus cadit. Cantacuzenum a suscepto bello Ires cause deterrent: nempe mors Amurii; renum mor bus; et Galatæorum rebellio. CAP. VI. Perse prædones in Thraciam ex Asis tra jiciunt Equites circumjecta Bizynæ urbi loca incursant. Pedites terius pergunt. Matthæus Cantacuzenus cum parva manu his occurrit. Barbari Romanos conspirati quid egerint, acris pugna. Matthæi strenuitas. Ejusdem In hostes temere invecti periculum. Barbari internecione deleti. Præclara spes ex illustri victoria. Equestre pras donam agmen ab ipso imperatore partim casum, partim præda erepta fusum et dispersuin, CAP. 1. De bello a Latinis Galatæis illato. Quibus nam artibus ii opulenti potentesque evaserint. Classem a Cantacuzeno construi cur ægre ferant. Cedes ab lis per petrate. Byzanti pacis cupidi, iidemque infirmi injurias patienter ferunt. Salutis publics præsidia a principilis neglecta, Latini viribus prævalentes. Inita cum impera toribus fœdera aperte violant. Piscatoriam mavim per la trocinium capiunt. Homines occidunt. Bellum clam appa rant. Navale muninnt. Porte Byzantii claufuntur. Orto Inter Latinos dissidio, legati de pace ad imperatricem Irenen veniunt. Eorum postulata iniqua et superba. Iro nes responsum Byzantii omnes be:tuin deposcunt. 1095 CAP. II - Galalæ præmeditati Byzantios imperatos adoriuntur. Oram maritimaın incendiis vastant. Aliquot naves, ad fluval ostia uoctu deducta a Byzantinis navar chis, in tutum evadunt. Reliquæ igni absumpte. Alte rau oram idem Latini iocendunt. Castellum suum am pificant et muniunt. Byzantium et nares eixiras uppit goant. Repelluntur. Frumentarias et onerarias interci– punt: de rerum necessariarum in pia apud Ryzantios, Irene imperatrix Manueli.ic bellum foris administran dum comuniuit. Hic suburbana hostium ædificia incendit. Milites et nuntii a Cantacuzeno missi Byzantioruin ani mos confirmant. CAP. III. - Galatæorum spes decepte Nora consulta. Byzantii urbis ingens circuitus. Militum pancitas. Civium ardor. Galater cupis domesticis et aliin le accitis in structissimi. Byzantios facile repellust. Machinam ingen CAP. IV. - Camacuzenus (Orestiade) revorms be'lum terra el mari apparat. Advocata concinne, Ryzantins ne gligentiæ arguit: pecuniam in classem contribut jubet. Pecunia promillitur. Ingens omnium ardor. Exactisnes. Latini suas naves subfurunt. Auxilia' et paris arbitrus arceasunt, Rhodierum legati de pace; legatione irrita domum redeunt. Galatæorum pretiosam supellectilem, quorundam eliam mores ac liberos, rogali secum es portant. Byzantii coactis undique oavibus classem in strunt. Obsident et obsidentur. CAP. V. Bizantil e porta in altum procehuntur rudes plerique et inexercitati. Hostium masem onera riam incendunt. Latinorum anxia deliberatio. Omnes cedendam esse statuunt. Solus navarebus refragatur. Instructa scorum classe Byzantinam exspectat, consilium ex re capturux. CAP VI. Terra et mari ad pugnam itur. Quid By zantinæ classi obtuerit. Ono ordine waves processerint. Notatur trierarchorum culpa. Ityzantii onwes subito metu perculsi; in mare desiliunt. Clades maxima. Justum Dei indicium. Latinorum navarchus rei miraculo obs npescil. Vacuis navibus potitur. Byzint ne classis altera pars in eamdem calamitate'n incidit. Terrestrium copiarum tre philatio non minor, Latinorum equitas et clementia. (117 CAP. VII.-atini castelli obsidio soluta. Obsidealium fuga et pavor. Latini victoris moderate usi; pacem pe tant Legati al urbe Genua inissi ventunt. Bordia inter ventu Galataæi, quanquam victores, iniquas pacis leges subeunt. Imperatoris, in summas angustias addušti, ani. mus fortis et invictus. CAP. I. — Cantacuzenum res advers™ ung frangunt. Classen reparat. Vectigalia imposita anget; bora impu̸ nit. Isidori patriarchæ falsa prædictin, tristitis, morbus, obilus. De eligendo ejus successore deliberatur. Qnalem patriarcham Palamita voluerint. Callistus es Alho monte arcessitur. Gregoras blanditis, largitionibus, promissis frustra teulatus. Etiam patriarchalein dignitatem oblatam repudiat. Imperatorem et Augustam officif ad:nonet. Callistus cur promotus. Ejus viri Inhumanita", in ipsos mortuos sævientis. Cantacuzeni polities pruden'i» l'on silium de cogenda synodo. Palame tergiversationes. Episcopi novum patriarcham Massalianismi arcusant. Va riorum criminum ab eo vicissim accusantur. Venism dant et accipiunt. Cap. II. Cantacuzenus Thessalonicam ahit, Palan Jogum generum el urbi præfecturus. Clansis Veneta Ge nuitis infesta Byzantium advenIL Genuitarum arrogan Lia. Pontus Envinus Byzantils et Venetis per illos clau sus. Quænam causa Venetos corgerint Galata nbditin nem cito deserere. Cantacuzenus admodum latus Byza17 tium redit. Concilium convocare cogitat. Palamæ fiducia. Junioris Amirovici et Isidori patriarchæ commemoratin În sacris per errorem omissa. Hominum sermones de es re. Error postmodum correctus. Triremes Venetæ qua tuordecim Pooti Euxini fauces obsident. Rellum Istine rum interneciuum. Catalaul socios se Venetis adjungunt. Cap. III. - Historiæ dogmatica exordium. Generatis enncilit convocatio diu promissa. Palamæ avēloritas, Ejusdem malas aries, publicum judicium meinentis, Quale tandem concilium haberi placuerit. Quot et cujus notæ episcopi adesse jussi. CAP. IV. Gregore apud Cantacuzenum oralin. Nra tionis capita: Expostulatio et scris reprehensin. Syto dus dici nou debet, quæ fit præter ecclesiasticas regn las. Palame doctrina quas clades unportaverit lis qui primi eam defenderunt, nempe Caulacazeno el ejus matri. Quas Annie Augustæ. Quas Cantacuzeug rursun; cui mors filii prænuntiata erat a Gregura. Vɔnæ hujus adhortationes Heretici dificillime corriguntur. Justom Dei judicium. Paterna bonitas. Auxlus oratoris affectus, Amica obtestatio, Cantacuzenus ambigue respondes. Gregora verbis exacerbatur. Coleta syundo ulesel eum sfatuit, Gregoras pro rongione pugnaturus habitum mo Basticum induit. Vite aut.com renuntiat. CAP. V. Mane diei, habendo concilio indie, from quentes orthodox ad Grezorain convenit. Filustriorum elogia; ac primum metropolitarum Ephes et Gaur. Cur printer hos unus tantum episcopus affuerit, nempe Tv rins. Quæ ejus portes fuerint. Laus Dexii. Athaman.t, Laus discipulorum Gregoræ. Carterorum sociovrum cum

mendatio. Gregoras circumstautes alloquitur. Suorum vires verbis extenuat. Priucipis iniquitatem amplificat. Leonida Spartani apophthegia ad præsens institutom accommodal. Orthodoxis in aulam cum Gregora euntibus passim acclamatur. Multi se ad illos adjungunt. Cap. VI. — Palapitis in intertore aula epulantibus, Gregoras et socit excluduntur. Per atrium dispersi diu exspectant. Palamite post epulas in Alexii triclinium transeunt. Illic inter se prinium consultant; deinde et orthodoxi introducuntur. Concilii auspicandi ratio ab his præscripta. Cantacuzenus perplexis et ambiguis veriðis jurat. Ejus adversus orthodoxos iniquitas manifesta. 1137 Cap. VII. — Gregoras, antequam actorum synodicoruin fusiorem narrationem ordiatur, negat se omnia posse st gillatim persequi; atate debilen; captis morbo et allis malis afflictuta; antiquo sensuum vigore destitutum. Vi clum olim a se Barlaamum gloriatur, varias lucubratio nes suas coumerat. Nunc sibi obstare queritur senectu tis incommoda; adversariorum violentiam; hominum judicis, vel ambigua, vel nielu corrupta, Cantacuzenus antea laudatus cur in hac historia parte vituperetur. Ubi de Deo agitur, nefas mentiri aut dissimulare. Cum imperatore, velut cum æquali, disputare quando liceat. CAP. VIII.· Convocats synodo Cantacuzenus oratio nem babet, cujus hæc sumina est: Idololatriam et hære ses a diabolo invectas. Eo impellente prodiisse Barlaa mum, et ácindynum, et cæteros ideni cuin Barlaaino sentientes. Puturum se deinceps severiorem quam antea fuerit. Imperatoris munus et partes. Qua sententia Bar laamus damnatus sit, eadem istus quoque damınari. De nique æquum se utriɛque fore jurejurando interposito promittit. Car. 1. — Imperator et Palamas totam rem uno die transigere cupiunt. Oratio apud synodum habita a Gre gora. Cantacuzeui impatientia, lenitas. Palamas, ironice dicto offeusus, obstrepit. Cautacuzenus Gregoram juter pellat, et ut brevior sit admonet. CAP. I. Imperator Palama uni favet. Gregoram ab instituto orationis cursu abstrahit. Liberius loqui soli tum regiæ majestatis reverentia comprimit. De consti turn lo disputationis argumento utrinque certatur: Can tacuzenus Gregoræ tria objicit. Palama scripta quanti a Palamitis facta. Gregoras suam dicendi libertatem de fendit exemplis et rationibus: ita ad tertiuin accusatio nis caput respondet. Refelit id, quod primo loco ob jectum fuerat. De Thaborio lumine dicturum se promit tit. Dicere exorsus subinde interpellatur. Cap. III.· Proœmium disputationis de lumine Tha borio. Palamas eam quastiouem frustra proponit. Ico nomischiæ nomine notatur Iconomachoruni crror de Do mint transligurati carne. Theodori Grapti verba. Sacræ imagines a l'alamitis in ignem conjecta. Palɔmæ cum Eusebio Icimomacho con-eusus. Palamas plura increata statuit. Eusebio pejus seutit in lis, quæ de lumine, ope ratione, substantia divina, et sacramento Eucharistiae loquitur. Palamæ impietas cum Theodori Grapti argu mientationibus conferenda. Il.jus de lumine opiujo quam absurda sit. Cap. IV. De corpore Domini, an increatum fuerit; et de hominibus, quos Palamas dixerat Deri increatos. Verba Theodori Grapti. Palanias una cum Eusebio co bemacho refutatur. Energize nomen ab Eunomio intro ductum, ab leonomachis receptum, a Palama revoca tum in lucem. Theodori Grapti cum sanctis Basilio et Gregorio cousensus. Conclusio: Palamam Iconoma chorum vestigiis insistere. Substantiæ et operationi cadem definitio convenit. Si corpus Christ incorporeum et increatum Beri non potest, multo minus hominis corpus. Qui virtute proficiunt, if de novo creari dicun lur. Soluta quæstione de lumine Thaborio, Gre goras ad alteram criunuationem refellendam transit. De Deo disputare periculosum est. Quid sancti Patres su per ea re præceperint, et quatenus ipsi de Deo disputa Fint. Gregorius Nazianzenus. Basilius Magnus. Chryso storius. Athanasius. Isaae monachus. Joannes Climacus. D. Paulus. Acta couciliorum generalium, CAP. II.· Cantacuzenus, panca locutus, respondendi munus Palamiæ concedit. Hajus imparati, et uilul tale praweditati, anxietas. Judicium de Palame doctrina, stylo, ingenio. Ejus suctoritas apud Cantacuzenum ui. miia. In maximas augustias adductus orationem a lumine Thaborio orditur. Operationem et substamtiam in Deo differre ait. Qui operationes participent, eos affirmat increatos fieri. Plura increata statuit. Substantiam divi nami negal posse participari. Adversarios contemnit, Acta concilii generalis sexti perperam interpretatur; item verba S. Basiiii. CAP. III. - Quo consilio Palamas D. Basilii et concilii œcumenici sexti verba protulerit, Sanctus Patres laudal, nec nominat, Operationem et substantiam idem esse in Deo constat ex it is ipsis testin.oniis ab eo allatis. Item ex verbis sanctorum Athanasii el Cyrilli, la divinis no tiones nominibus minime respondent. Quæ ex duabus rebus (substantia et operatione) constant, ea non sunt simplicia, sed duplicia. D. Maximus de binario numero, Conclusio. CAP. IV. - Gregoras æger et jejunus disputandi mu nus sociis tradit, qui et ipsi commentarios scripsero de suis cum Palama certaminibus. Vetera in Harlaamum decreta rursus leguntur. Palamitæ ad lumen Thaborium perpetuo recorrunt. De gloria divina impium dogma apud synodum explicant. Orthodoxorum unus ind goabundus exclamat. Minis terretur et obmutescit. Concilium di mittitur. Populus in Palamitas sævit. Orthodoxis favet et gratulatur. Hi, quanquam superiores, tamen suam sen tentiam adversartis approbare non potuerunt. Animus principi aversus et durus Quinam vere injuriam patian tur. CAP. V. Palamas Cantacuzenum adit. In Gregoram et in cæteros orthodoxos acri oratione invebitur. Ut l'a lame jussa imperator exsecutus sit. Orthodoxorum diversi slfectus, ducía, trepidatio, muror. CAP. VI. Gregoras sese in concilio iterum sistere recusat. Socios hortatur ad veritatem fortiter defendeu dam. Ili ut secum veniat, ægre tandem persuadent. Ab imperatore seorsum seductus promissis et aliis artibus tentatur. Proponitur el quæstio de substantia et opera tionibus divinis. Testimonium D. Basili. Respondet Gregoras. Cantacuzenus de nova disputandi ratione iueunda deliberat cum Palama. Episcopum Tyri exc.u dere statuunt. Item contumeliis et calumniis orthodoxos terrere. l'alamas socios suos advocatum adit. 12 5 CAP. VII. Gregoras aliique orthodoxi introvocantur. Cantacuzenus minatur gravissima. Ejus cum Xerxe, Per sarum rege, comparatio. Episcoporum Palamitarum im peritia. Orthodoxi frustra conantur contradicere. Canta cuzeni vultus et verba. Gregoram discipuli un.idiores deserunt; alii silent. Gregoræ et orthodoxorum episco porum secessio; quos imperator primum exire vetal; deinde, suadente l'alama, abire patitur. Palamilæ, egres sis orthodoxis, imperatorem adulantur. Quidquid libuit decernunt. cia. Cantacuzenus Gregoram arcessit. Animum ejus tentat soritis artibus; nullo autem successu. Quæ hactenus in concilio dixerit, ea pacis et concordie studio dixisse se affirmat. Majorem in posteruin æquitatem suam fore promittit. Palamitarum doli, consilium, lidus CAP. II. Sessionem tertiam orthodoxi a fidei pro fessione auspicantur. Excerpta ex libris Palama legin tur et expenduntur. Illius in se defendendo labor irri Lus. Gregoras unum ex discipulis producit, qui dispu tandi munus excipiat. Palamas, victus ab adolescente, ommibus deridiculo est. Ex viginti capitibus tria tantumu excusa. Exitus tertiæ sessionis. CAP. III. Acta post sessionem tertiam. Sessio quar ta, eadenique ultima. Orthodoxi partim volentes, partim etiam nolentes adsunt. Imperatoris iracundie, protinus eruptura, Gregoras cante occurrit. Recitantur aliquot capita, ex libris l'alamæ excerpta. Episcopi nonuulii, ex illius amicis, dogmatum novorum insolentia offensi, im bas cient. Palaniæ violentia. Cantacuzeni iniquitas. Te stimonia a Palamitis allata examinantur. Gregoras fusio rem narrationem et accuratas refutationes editurum se promiitit, si mortis pericala imminentia effugiat. Redit ad propositum. Tumultus et confusio. Quid tandem de cretum sit. Orthodoxi vapulant. Episcopis duobus adem pta insignia dignitatis; barba vellicata. Gregoræ discipu lis quid acciderit. Episcopus Tyri cur sessioni ultimæ haud interfuerit. Gregoras et alii ut dimissi sint. 1975 CAP. IV. Gregoras domo includitur. Si.entium ei perpetuum indicitur. Consolatur se melioris fortuna spe, quam ei spondet ipsa rerum humanarum mutabi¡i tas. Idem cum idustrium sanctorum casibus suam cala mitatem comparat. S. Basilit verba ad præsens tempus accommodat. Alia sanctorum Patrum dicta subjunctorum se promittit, que tamen haut profert. Palammæ victores impudenter exsultant.

ORDO RERUM QUE IN HOC TOMO CONTINENTUR. Præmia eis data. Pornæ orthodoxis irrogate. Palamita rum dogma impium. Saevitia. Tomus synodicns. Grego ram multi es amicis deserunt; atque etiam Cabasilas. Hujus ingenium et studia. Ut Gregorius Naziauzenus ejusmodi homines allocutus sit. Gregoras suam sortem deplorat. Salomonis verba. Darii morientis apophthegma. CAP. VI. Tomus synodicus inusitatis cæremoniis consecratus Auctoribus probro est. Palamitæ magna el præclara imperatori promittunt. Byzantina suburbia a Genuitis Galatais incenduntur. Palamitarum promissa exitu ipso reiulata. Herum hodiernarum cum antiquis comparatio. Qui hodie perseculionem patiuntur, corum conditio pejor est quam antiquitus fuit. Orthodoxi non habent quo fugiant. Imperium augustissimis finibus com prebensum. Somnia prophetica explosa; idque verbis D. Basilii, quæ in Palamitas apte adniodum cadunt. CAP. I. Internuntii, ab imperatore et patriarcha missi, ad Gregoram veniunt. Mandala exponunt. Nova decreta et Palamæ libellum jubentur exbibere. Neksat libellis opus esse: decrets ailaturos se promittunt. Gre goras, ut utrumque exhibeatur, multis rationibus con tendit. Internuntii, re infecta, discedunt. CAP. II. Pa'amas negat se libellos daturum. Keva decreta omnibus ostenduntur, præterquam Gregora. Monachorum custodum sævitia: Gregora in eos merits. Davidis prophetæ verba in similibus rerum angustiis. Experientia vis. CAP. III. Patriarcha ipse Gregoram invisit. Eum amice alloquitur. Ut omne contentionis studium abjiciat, stolide admonet. Gregoras perstat in proposito. D. Be silil verba sibi accommodat. Tentatores, et in his disci pulus, magistri proditor. Frustra isti quoque discedunt. Custodia ex eo durior. Alii rursus tentatores & patriar cha submisel. CAP. IV. Com Cabasila et anonymo de Palama er roribus disputatio. Pergil Gregoras disputare cum Cabasila. Gregoras cum Cabasila et anonymo theologo disputare pergit. Carceri mancipatus ab Agathangelo invisitor, qui peregrinationes suas enarral. INDEX in tomum priorem. Parisiis. Ex Trois J.-P. MIGNE.

Book I · Chapter ILiber Primus · Caput I

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

PG 148:119ΝΙΚΗΦΟΡΟΥ ΤΟΥ ΓΡΗΓΟΡΑ ΡΩΜΑΙΚΗΣ ΙΣΤΟΡΙΑΣ ΛΟΓΟΣ Α. α. Τοῖς τῶν πάλαι καὶ μέχρις ἡμῶν γενομένων τοὺς βίους διὰ τῆς ἱστορίας ἀθανατίζουσι πλείστοις πολλάκις αὐτὸς ἐντυγχάνων, καὶ θείαις τισὶ προτροπαῖς ἀκούων ὁμολογούντων ἐς τὴν τοιαύτην κεκινῆσθαι ἐγχείρησιν, μέχρι μέν τινος ἄκαιρόν τινα φιλοτιμίαν τῶν ἀνδρῶν κατεγίγνωσκον, κόμπου μεστὰ τὰ λεγόμενα εἶναι οἰόμενος· ἔπειτα δ’ ἔδοξαν εἶναί μοι οἱ ἄνδρες ἐπόπται μὲν αὐτῆς ἀληθείας σαφεῖς, θεοῦ δὲ τῷ ὄντι τὸ ἔργον, καθάπερ ὀργάνῳ χρωμένου τῇ τούτων χειρὶ, μικρὰ ἢ μηδὲν ἀποδέον, ὡς ἔπος εἰπεῖν, οὐρανοῦ τε καὶ γῆς, τῶν μεγίστων καὶ πρώτων αὐτοῦ ποιημάτων, πρός γε τὸ τὴν ἀπόῤῥητον δόξαν ἀναγγέλλειν, ὡς ἐφικτὸν, τοῦ θεοῦ. τὰ μὲν γὰρ καθάπερ σιγῶντες κήρυκες τῆς θείας μεγαλουργίας, τὸν ἅπαντα διαγίγνονται χρόνον, αἴσθησιν προκαλούμενα μάρτυρα μόνην.

ΛΟΓΟΙ ΛΖ' * LIBRI XXXVII. LIBER PRIMUS. CAPUT PRIMUM. Historici munus excellens. Historia laus. Veritatis commendatio. Historia scriptores quinam reprehensione digni. Andronici senioris invectiva in historicos maledicos et mendaces. Auctor de seipso et de opere suscepto. [Ed. Par. 1] Δ'. Τοῖς τῶν πάλαι καὶ μέχρις ἡμῶν γενομένων τους βίους διὰ τῆς ἱστορίας άθανατίζουσι πλείστοις πολλάκις αὐτὸς ἐντυγχάνων, καὶ θείαις τισὶ προτροπαῖς ἀκούων ὁμολογούντων ἐς τὴν τοιαύτην κεκινῆσθαι ἐγχείρησιν, μέχρι μέν τι νος ἀκαιρόν τινα φιλοτιμίαν τῶν ἀνδρῶν κατεγία γνωσκον, κόμπου μεστὰ τὰ λεγόμενα είναι οιόμενος· ἔπειτα δ' ἔδοξαν εἶναί μοι οἱ ἄνδρες επόπται μὲν αὐτῆς ἀληθείας σαφεῖς, Θεοῦ δὲ τῷ ὄντι τὸ ἔργον, καθάπερ ὀργάνῳ χρωμένου τῇ τούτων χειρί, μικρά ἢ μηδὲν ἀποδέον, ὡς ἔπος εἰπεῖν, οὐρανοῦ τε καὶ γῆς, τῶν μεγίστων καὶ πρώτων αὐτοῦ ποιημάτων, πρός γε τὸ τὴν ἀπόῤῥητον δόξαν ἀναγγέλλειν, ὡς ἐφικτόν, τοῦ Θεοῦ. [P. 2] Τὰ μὲν γὰρ καθάπερ σιγώντες κήρυκες τῆς θείας μεγαλουργίας, τὸν 1. Cum plerosque scriptores, qui hominum, seu veterum, seu recentiorum vitas per historiam immortalitati mandaverunt, leclilarem spenumero, 1-4 audiremque proftentes, se ad ejusmodi opus suscipiendum divino instinetu fuisse impulsos: aliquandiu eos ipeptæ ambitionis damnavi, illorum dieta arrogantiæ plena arbitratus. Postea vero, acu· tos veritatis inspectores viros illos, rem antem ipsam Dei opus esse judicavi, manu illorum tanquam instrumento ulentis; atque istud quidem Dei opus parum, ac nihil potius, ut paucis dicam, a colo et terra, maximis et primis ejus operibus, distare visum est, ad arcanam ejus gloriam quantum fieri potest prædicandam. Nam illa quidem, tanquam taciti præcones diving magnificentia, per omne tempus permanent, solos sensus attestantia. ἅπαντα διαγίγνονται χρόνον, αίσθησιν προκαλούμε να Mistoria vero, viva et clara vox, et vere animatum ac vocale præconium, ad omne ¡evum pertinet, et velut in universitatis tabula quadam, tum res quovis tempore ultro citroque inter homines gestas posteris intuendas exhibet, tum naturam rerum explicat, quatenus ex a philosophis perceple ignoratæve sint: tum quibus alias alii vel difficultatibuş implicati, vel prosperrimis successibus divinitus ornati, ac præter omnem exspectationem adjuli fuerint, ostendit. Αc, ut mea quidein fert opίμάρτυρα μόνην. Ἡ δ' ἱστορία, ζώσά τε καὶ λαλοῦσα φωνὴ, καὶ ὄντως ἔμψυχος καὶ διαπρύσιος κήρυξ αὐτ της, διαπερᾷ τὸν αἰῶνα καθάπερ ἐν πίνακι παγ κοσμίῳ δεικνύουσα τὰ προγεγονότα τοῖς ἐπιγιγνομένοις ἀεὶ, ὅτα ποτὲ ἐν ἀλλήλοις καὶ δι' ἀλλήλων οι ἐξ αἰῶνος ἐπεπράχεσαν ἐν τῷ βίῳ, καὶ ὅσα ποτέ πεφιλοσοφήκασι τῆς τῶν ὄντων φύσεως οἱ σοφοί, καὶ είνα κατείληπται τούτοι;, καὶ τίνα μή· καὶ είστ ποτέ δυσχερείας; ἄλλοτε ἄλλοι συνηντηκότες, τίνων ποτὲ τῶν ἐκ Θεοῦ καλῶν κἀγαθῶν ἐς κόρον ἀπαλε Variorum notæ. (*) In codice Regio, qui libros undecim priores complectitur, titulus est, Νικηφόρου του Γρηγορά Ρωμαϊκῆς σύνταξις ιστορίας, περιέχουσα ἐτῶν ἑκα τὸν καὶ πεντήκοντα διήγησιν· ήγουν ἀπὸ τοῦ βασι

PG 148:121ἡ δ’ ἱστορία, ζῶσά τε καὶ λαλοῦσα φωνὴ, καὶ ὄντως ἔμψυχος καὶ διαπρύσιος κήρυξ αὐτῆς, διαπερᾷ τὸν αἰῶνα καθάπερ ἐν πίνακι παγκοσμίῳ δεικνύουσα τὰ προγεγονότα τοῖς ἐπιγιγνομένοις ἀεὶ, ὅσα ποτὲ ἐν ἀλλήλοις καὶ δι’ ἀλλήλων οἱ ἐξ αἰῶνος ἐπεπράχεσαν ἐν τῷ βίῳ, καὶ ὅσα ποτὲ πεφιλοσοφήκασι περὶ τῆς τῶν ὄντων φύσεως οἱ σοφοὶ, καὶ τίνα κατείληπται τούτοις, καὶ τίνα μή· καὶ τίσι ποτὲ δυσχερείαις ἄλλοτε ἄλλοι συνηντηκότες, τίνων ποτὲ τῶν ἐκ θεοῦ καλῶν κἀγαθῶν ἐς κόρον ἀπολελαύκεσαν, καὶ πόσαις ποτὲ ταῖς ἀπροσδοκήτοις ἐκεῖθεν εὐεργεσίαις ἐνέτυχον. δοκεῖ δέ μοι καὶ τὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς δόξαν ἐνδοξοτέραν διὰ τῆς ἱστορίας καθίστασθαι, καὶ, ἵν’ εἴπω, λαμπροτέραν πολλῷ τὴν λαμπρότητα. ποῦ γὰρ ἂν ᾔδεσαν ἄνθρωποι, τῆς ἱστορίας οὐκ οὔσης, ὡς ὁ μὲν οὐρανὸς τὴν αὐτὴν ταύτην ἀρχῆθεν ἀεὶ καὶ ἀκίνητον κινούμενος κίνησιν, ἥλιον καὶ σελήνην καὶ πάντας ἀστέρας διηνεκῶς ἐξελίττει πρὸς ποικιλίαν ὁμοίως εὔτακτόν τε καὶ εὔρυθμον, καὶ ὁμοίως τὴν τοῦ θεοῦ διηγεῖται δόξαν ἐφ’ ἡμέρᾳ τε καὶ νυκτὶ δι’ αἰῶνος·

σιν; BYZANTINE HISTORLE LIB. illustratur, et magis exsplendescit. Nam, sublata historia, unde scirent mortales, calum primo illo et immutabili motu agitatum, solem et lunam cœterasque stellas continenter evolvere constanti et apla & varietate, Deique glorian noctes disque perpetuo enarrare: terram vero immutabilcm illan mutationem, qua ab initio prædita fuit, constanter retinere, ac eumdem ortum atque interitum poste. ris omnibus denuntiare? Quamobrem si non majori, pari certe admiratione cujusvis cordlati hominis digna est. Alioqui enim hujus mundi opifcium veluti mancum erat, quod e coli machina afirmare ac persuadere nemo possit, olim æque genera hominum exstitisse, quoique illa fuerint, et quandiu duraverint, et quid in vita egerint, quæque benedicia tum a Deo, tum a cœlo, tum a terra, aliis atque aliis temporibus atque ætatibus acceperint. Historia autem non id modo præstat, sed etiam lectores suos alio quodam modo vates reddit, quæ futura sint, ex iis quæ præterierunt conjicientes. Jam, ut is qui in exigua et definita terræ parte babitat, orbis terrarum fines et extremitates, et peculiares gentium et locoruni naturas, annorumque el temporum discrimina, quæ diversis terræ partibus exsistunt, aliaque bona infinita norit: quis largi tur hominibus, nisi una historiæ explicatio? His igitur de causis hoc genus eruditos nec magnopere diligo, nec magnifacio, qui comicis et tragicis fabulis et laudationum blandimentis linguas occupaλεύκεσαν, καὶ πόσαις ποτὲ ταῖς ἀπροσδοκήτοις ἐκεῖ. nio, calorum et terre gloria hoc scripti genere δεν εὐεργεσίαις ενέτυχον. Δοκεί δέ μοι καὶ τὴν οὐρα νοῦ καὶ γῆς δόξαν ἐνδοξοτέραν διὰ τῆς ἱστορίας καθίστασθαι, και, ἵν' είπω, λαμπροτέραν πολλῷ τὴν λαμπρότητα. Ποῦ γὰρ ἂν ᾔδεσαν ἄνθρωποι, τῆς ἱστο ρία; οὐκ οὔσης, ὡς ὁ μὲν οὐρανὸς τὴν αὐτὴν ταύτην ἀρχῆθεν ἀεὶ καὶ ἀκίνητον κινούμενος κίνησιν, ἥλιον καὶ σελήνην καὶ πάντας ἀστέρας διηνεκώς έξεαἴ:τει πρὸς ποικιλίαν ὁμοίως εύτακτόν τε καὶ εὐρυθμον, καὶ ὁμοίως τὴν τοῦ Θεοῦ διηγεῖται δόξαν ἐφ' ἡμέρᾳ τε καὶ νυκτὶ δι' αἰῶνος· ἡ δὲ γῆ τὴν άτρεπτον ταύτην ὁμοίως ἀρχῆθεν ἀεὶ τρεπομένη τροπήν τὴν αὐτὴν τοῖς ἀεὶ ἐπιγιγνομένοις ἀνθρώποις γένεσιν καὶ φθορὰν δι' αἰῶνος προδείχνυὥστ᾽ εἰ μή τι πλέον, ἀλλ᾽ οὖν οὐδ᾽ ἧττον ἂν καὶ ταύτην θαυμάσεις πᾶς τις, ὅτῳ διάνοια πρόσεστιν, υγιαίνουσα. Η γὰρ ἂν ἐλλιπὲς ἐδόκει τὸ δημιούργημα, μή τινος ισχυρίζεσθαι δυναμένου καὶ πείθειν, ὡς καὶ ἄλλαι τινὲς γενεαὶ προϋπῆρξαν ὁμοίως ἀνθρώπων, καὶ πόσαι τινὲς ὑπῆρξαν, καὶ μέχρι πόσου, καὶ τί ποτε ἄρα πεπράχεσαν ἐν τῷ βίιρ, καὶ οἷστισιν ἄρα τοῖς ἐκ Θεοῦ τε καὶ οὐρανοῦ καὶ τῆς ἀγαθοῖς κατὰ διαφόρους γενεάς τε καὶ χρόνου; ἐνέτυχον. Ἀλλὰ νῦν γε πρὸς τούτοις καὶ προφήτες έτερον τρόπον τους μετιόντας ποιεί, ἐκ τῶν φθασάντων στοχαζομένους τὰ μέλλοντα. Το γε μὴν βραχεί τινι τόπῳ καὶ ὡρισμένῳ τῆς οἰκου μένης οἰκοῦντά τινα πέρατα γιγνώσκειν γῆς, καὶ άκρα οἰκουμένης, μήκη τε καὶ πλάτη θαλαττῶν, καὶ ὅσοι ποταμοὶ καὶ λίμναι εἰσὶ, καὶ ἰδιοτροπίας ἐθνῶν καὶ τόπων, καὶ διαφορὰς ὡρῶν τε δὴ καὶ χρόνων runt: sed 6 eos potius, qui aut naturam rerum τῶν ἐν διαφόροις γινομένων μέρεσι τῆς γῆς, καὶ ὅσα ἕτερα τῶν ἀγαθῶν μυρία, τις χαρίζεται τοῖς ἀνα θρώποις. Η μόνη γε ἡ τῆς ἱστορίας εξάπλωσις; Διά τοι τοῦτο καὶ οὐ τούτους μᾶλλον ἠγάπησα τῶν σοφῶν, οὐδὲ τούτους ἐζήλωκα, οι κωμικοῖς τισι δράμασι καὶ σκηναίς τραγικαῖς καὶ θωπείαις ἐπιδειχτικαῖς τὴν ἑαυτῶν κατηνάλωσαν γλῶσσαν, ἀλλ' ὅσοι τῶν ὄντων τὴν φύσιν, καθόσον σφίσιν ἐξῆν, ἀκριβώσαντες, καὶ ὅσοι τὰς ἱστορίας ἐκ τῶν καθ' ἕκαστα καὶ ἄλλοτ' ἄλλοις εἰρημένων τε καὶ πεπραγ μένων ἐς τε ἀνδρίαν ψυχῆς βλεπόντων καὶ σύνεσιν, [Ρ. 5] κόποις ιδίοις ξυνειληχότες, εἰς μεγίστην ὠφέλειαν τοῖς ἑξῆς ἐκδεδώκασι. Καὶ μέντοι καὶ pro virili sua indagarunt: aut historias dispersas, et aliorum dicta factaque ad animi fortitud.nem ac prudentiam spectantia, suo labore collecta, ad maximam posteritatis utilitatem ediderunt. Quorum admiratio et emulatio nos ad imitationem impulit, bujusque conatus mihi causa fuit. Cum autem id sit historiæ veritas, quod animantibus oculus, hanc nos tanquam ducem in hoc opere sequi cum pri- - mis decet, duabus de causis: tum, ne ea res, quam veluti regulam et amussim posteris proponere statuimus, distorta et pernicioso morbo alllieta videatur: tum, ne ansain iis præbeamus, qui ex paucis totum scriptum nostrum cavillari, et Variorum notæ. cum tredecim tantum numerari oporteret. Vide notas infra ad eum locum. BOIVIN. Vel τὴν ἀκινησίαν intelligit: terra enim centrum immobile universitatis rerum a plerisque statuitur: vel vices temporum, quibus nunc sterilis squalet, nunc fecunda floret, sicut Fortuna et Luna constantes in levitate sua dicuntur. WOLFIUS. λέως Λάσκαρι κυρίου Θεοδώρου μέχρι τῆς βασιλείας peram anni viginti ab Urbe capla numerabantur, τοῦ Καντακουζηνού. id est, Nicephori Gregorre Romana historia liser, continens annorum 150 marrationem, nempe ab imperatore Dom. Theodoro Lascari usque ad imperium Cantacuzeni. Editio Waldana inscriptionem hanc praefert, Nicephori Gregora, Romane, hoc est Byzantine historic libri undecim. quibus res a Græcis imperatoribus per annos 115, a Theodoro Lascari priore usque ad Andronici posterioris obitum gesta describuntur, etc. Neutrum talum retiouimus, propierea quod in utroque male subducta erat annorum ratio. Nam undecim libri priores historiam continent, non 150 aut 145, sed tanium 137 annorum, 135 Davidi Chytræo. WolBain in errorem induxit codex suys, in quo scilieet hujusce historiæ lib. x1, cap. 11, sect. 1, perIta legendum, non ᾖ γὰρ ἂν, ut legebat Wolfius. Sic infra lib. xv, cap. 6, sect. 1, ἡ γὰρ ἂν ἐς, τὸ δαψιλέστερον ἐσκομισάμενοι ταπιτήδεια. Sic apud Homer. Iliad. a ἡ γὰρ ἂν, Ατρείδι, νῦν ὕστατα λωβήσα:ο. ΒοινΙΝ. Basilius imp. in Pareneluc. cap. 66, παρέλα θέντων τὰ πάθη τοῖς νῦν παροῦσιν ὑπάρχει δικα σκαλία. Duce.

ἡ δὲ γῆ τὴν ἄτρεπτον ταύτην ὁμοίως ἀρχῆθεν ἀεὶ τρεπομένη τροπὴν, τὴν αὐτὴν τοῖς ἀεὶ ἐπιγιγνομένοις ἀνθρώποις γένεσιν καὶ φθορὰν δι’ αἰῶνος προδείκνυσιν; ὥστ’ εἰ μή τι πλέον, ἀλλ’ οὖν οὐδ’ ἧττον ἂν καὶ ταύτην θαυμάσειε πᾶς τις, ὅτῳ διάνοια πρόσεστιν ὑγιαίνουσα. ἦ γὰρ ἂν ἐλλιπὲς ἐδόκει τὸ δημιούργημα, μή τινος ἰσχυρίζεσθαι δυναμένου καὶ πείθειν, ὡς καὶ ἄλλαι τινὲς γενεαὶ προϋπῆρξαν ὁμοίως ἀνθρώπων, καὶ πόσαι τινὲς ὑπῆρξαν, καὶ μέχρι πόσου, καὶ τί ποτε ἄρα πεπράχεσαν ἐν τῷ βίῳ, καὶ οἷστισιν ἄρα τοῖς ἐκ θεοῦ τε καὶ οὐρανοῦ καὶ γῆς ἀγαθοῖς κατὰ διαφόρους γενεάς τε καὶ χρόνους ἐνέτυχον. ἀλλὰ νῦν γε πρὸς τούτοις καὶ προφήτας ἕτερον τρόπον τοὺς μετιόντας ποιεῖ, ἐκ τῶν φθασάντων στοχαζομένους τὰ μέλλοντα.

σιν; BYZANTINE HISTORLE LIB. illustratur, et magis exsplendescit. Nam, sublata historia, unde scirent mortales, calum primo illo et immutabili motu agitatum, solem et lunam cœterasque stellas continenter evolvere constanti et apla & varietate, Deique glorian noctes disque perpetuo enarrare: terram vero immutabilcm illan mutationem, qua ab initio prædita fuit, constanter retinere, ac eumdem ortum atque interitum poste. ris omnibus denuntiare? Quamobrem si non majori, pari certe admiratione cujusvis cordlati hominis digna est. Alioqui enim hujus mundi opifcium veluti mancum erat, quod e coli machina afirmare ac persuadere nemo possit, olim æque genera hominum exstitisse, quoique illa fuerint, et quandiu duraverint, et quid in vita egerint, quæque benedicia tum a Deo, tum a cœlo, tum a terra, aliis atque aliis temporibus atque ætatibus acceperint. Historia autem non id modo præstat, sed etiam lectores suos alio quodam modo vates reddit, quæ futura sint, ex iis quæ præterierunt conjicientes. Jam, ut is qui in exigua et definita terræ parte babitat, orbis terrarum fines et extremitates, et peculiares gentium et locoruni naturas, annorumque el temporum discrimina, quæ diversis terræ partibus exsistunt, aliaque bona infinita norit: quis largi tur hominibus, nisi una historiæ explicatio? His igitur de causis hoc genus eruditos nec magnopere diligo, nec magnifacio, qui comicis et tragicis fabulis et laudationum blandimentis linguas occupaλεύκεσαν, καὶ πόσαις ποτὲ ταῖς ἀπροσδοκήτοις ἐκεῖ. nio, calorum et terre gloria hoc scripti genere δεν εὐεργεσίαις ενέτυχον. Δοκεί δέ μοι καὶ τὴν οὐρα νοῦ καὶ γῆς δόξαν ἐνδοξοτέραν διὰ τῆς ἱστορίας καθίστασθαι, και, ἵν' είπω, λαμπροτέραν πολλῷ τὴν λαμπρότητα. Ποῦ γὰρ ἂν ᾔδεσαν ἄνθρωποι, τῆς ἱστο ρία; οὐκ οὔσης, ὡς ὁ μὲν οὐρανὸς τὴν αὐτὴν ταύτην ἀρχῆθεν ἀεὶ καὶ ἀκίνητον κινούμενος κίνησιν, ἥλιον καὶ σελήνην καὶ πάντας ἀστέρας διηνεκώς έξεαἴ:τει πρὸς ποικιλίαν ὁμοίως εύτακτόν τε καὶ εὐρυθμον, καὶ ὁμοίως τὴν τοῦ Θεοῦ διηγεῖται δόξαν ἐφ' ἡμέρᾳ τε καὶ νυκτὶ δι' αἰῶνος· ἡ δὲ γῆ τὴν άτρεπτον ταύτην ὁμοίως ἀρχῆθεν ἀεὶ τρεπομένη τροπήν τὴν αὐτὴν τοῖς ἀεὶ ἐπιγιγνομένοις ἀνθρώποις γένεσιν καὶ φθορὰν δι' αἰῶνος προδείχνυὥστ᾽ εἰ μή τι πλέον, ἀλλ᾽ οὖν οὐδ᾽ ἧττον ἂν καὶ ταύτην θαυμάσεις πᾶς τις, ὅτῳ διάνοια πρόσεστιν, υγιαίνουσα. Η γὰρ ἂν ἐλλιπὲς ἐδόκει τὸ δημιούργημα, μή τινος ισχυρίζεσθαι δυναμένου καὶ πείθειν, ὡς καὶ ἄλλαι τινὲς γενεαὶ προϋπῆρξαν ὁμοίως ἀνθρώπων, καὶ πόσαι τινὲς ὑπῆρξαν, καὶ μέχρι πόσου, καὶ τί ποτε ἄρα πεπράχεσαν ἐν τῷ βίιρ, καὶ οἷστισιν ἄρα τοῖς ἐκ Θεοῦ τε καὶ οὐρανοῦ καὶ τῆς ἀγαθοῖς κατὰ διαφόρους γενεάς τε καὶ χρόνου; ἐνέτυχον. Ἀλλὰ νῦν γε πρὸς τούτοις καὶ προφήτες έτερον τρόπον τους μετιόντας ποιεί, ἐκ τῶν φθασάντων στοχαζομένους τὰ μέλλοντα. Το γε μὴν βραχεί τινι τόπῳ καὶ ὡρισμένῳ τῆς οἰκου μένης οἰκοῦντά τινα πέρατα γιγνώσκειν γῆς, καὶ άκρα οἰκουμένης, μήκη τε καὶ πλάτη θαλαττῶν, καὶ ὅσοι ποταμοὶ καὶ λίμναι εἰσὶ, καὶ ἰδιοτροπίας ἐθνῶν καὶ τόπων, καὶ διαφορὰς ὡρῶν τε δὴ καὶ χρόνων runt: sed 6 eos potius, qui aut naturam rerum τῶν ἐν διαφόροις γινομένων μέρεσι τῆς γῆς, καὶ ὅσα ἕτερα τῶν ἀγαθῶν μυρία, τις χαρίζεται τοῖς ἀνα θρώποις. Η μόνη γε ἡ τῆς ἱστορίας εξάπλωσις; Διά τοι τοῦτο καὶ οὐ τούτους μᾶλλον ἠγάπησα τῶν σοφῶν, οὐδὲ τούτους ἐζήλωκα, οι κωμικοῖς τισι δράμασι καὶ σκηναίς τραγικαῖς καὶ θωπείαις ἐπιδειχτικαῖς τὴν ἑαυτῶν κατηνάλωσαν γλῶσσαν, ἀλλ' ὅσοι τῶν ὄντων τὴν φύσιν, καθόσον σφίσιν ἐξῆν, ἀκριβώσαντες, καὶ ὅσοι τὰς ἱστορίας ἐκ τῶν καθ' ἕκαστα καὶ ἄλλοτ' ἄλλοις εἰρημένων τε καὶ πεπραγ μένων ἐς τε ἀνδρίαν ψυχῆς βλεπόντων καὶ σύνεσιν, [Ρ. 5] κόποις ιδίοις ξυνειληχότες, εἰς μεγίστην ὠφέλειαν τοῖς ἑξῆς ἐκδεδώκασι. Καὶ μέντοι καὶ pro virili sua indagarunt: aut historias dispersas, et aliorum dicta factaque ad animi fortitud.nem ac prudentiam spectantia, suo labore collecta, ad maximam posteritatis utilitatem ediderunt. Quorum admiratio et emulatio nos ad imitationem impulit, bujusque conatus mihi causa fuit. Cum autem id sit historiæ veritas, quod animantibus oculus, hanc nos tanquam ducem in hoc opere sequi cum pri- - mis decet, duabus de causis: tum, ne ea res, quam veluti regulam et amussim posteris proponere statuimus, distorta et pernicioso morbo alllieta videatur: tum, ne ansain iis præbeamus, qui ex paucis totum scriptum nostrum cavillari, et Variorum notæ. cum tredecim tantum numerari oporteret. Vide notas infra ad eum locum. BOIVIN. Vel τὴν ἀκινησίαν intelligit: terra enim centrum immobile universitatis rerum a plerisque statuitur: vel vices temporum, quibus nunc sterilis squalet, nunc fecunda floret, sicut Fortuna et Luna constantes in levitate sua dicuntur. WOLFIUS. λέως Λάσκαρι κυρίου Θεοδώρου μέχρι τῆς βασιλείας peram anni viginti ab Urbe capla numerabantur, τοῦ Καντακουζηνού. id est, Nicephori Gregorre Romana historia liser, continens annorum 150 marrationem, nempe ab imperatore Dom. Theodoro Lascari usque ad imperium Cantacuzeni. Editio Waldana inscriptionem hanc praefert, Nicephori Gregora, Romane, hoc est Byzantine historic libri undecim. quibus res a Græcis imperatoribus per annos 115, a Theodoro Lascari priore usque ad Andronici posterioris obitum gesta describuntur, etc. Neutrum talum retiouimus, propierea quod in utroque male subducta erat annorum ratio. Nam undecim libri priores historiam continent, non 150 aut 145, sed tanium 137 annorum, 135 Davidi Chytræo. WolBain in errorem induxit codex suys, in quo scilieet hujusce historiæ lib. x1, cap. 11, sect. 1, perIta legendum, non ᾖ γὰρ ἂν, ut legebat Wolfius. Sic infra lib. xv, cap. 6, sect. 1, ἡ γὰρ ἂν ἐς, τὸ δαψιλέστερον ἐσκομισάμενοι ταπιτήδεια. Sic apud Homer. Iliad. a ἡ γὰρ ἂν, Ατρείδι, νῦν ὕστατα λωβήσα:ο. ΒοινΙΝ. Basilius imp. in Pareneluc. cap. 66, παρέλα θέντων τὰ πάθη τοῖς νῦν παροῦσιν ὑπάρχει δικα σκαλία. Duce.

τό γε μὴν βραχεῖ τινι τόπῳ καὶ ὡρισμένῳ τῆς οἰκουμένης οἰκοῦντά τινα πέρατα γιγνώσκειν γῆς, καὶ ἄκρα οἰκουμένης, μήκη τε καὶ πλάτη θαλαττῶν, καὶ ὅσοι ποταμοὶ καὶ λίμναι εἰσὶ, καὶ ἰδιοτροπίας ἐθνῶν καὶ τόπων, καὶ διαφορὰς ὡρῶν τε δὴ καὶ χρόνων τῶν ἐν διαφόροις γινομένων μέρεσι τῆς γῆς, καὶ ὅσα ἕτερα τῶν ἀγαθῶν μυρία, τίς χαρίζεται τοῖς ἀνθρώποις, ἢ μόνη γε ἡ τῆς ἱστορίας ἐξάπλωσις; διά τοι τοῦτο καὶ οὐ τούτους μᾶλλον ἠγάπησα τῶν σοφῶν, οὐδὲ τούτους ἐζήλωκα, οἳ κωμικοῖς τισι δράμασι καὶ σκηναῖς τραγικαῖς καὶ θωπείαις ἐπιδεικτικαῖς τὴν ἑαυτῶν κατηνάλωσαν γλῶςσαν, ἀλλ’ ὅσοι τῶν ὄντων τὴν φύσιν, καθόσον σφίσιν ἐξῆν, ἀκριβώσαντες, καὶ ὅσοι τὰς ἱστορίας ἐκ τῶν καθ’ ἕκαστα καὶ ἄλλοτ’ ἄλλοις εἰρημένων τε καὶ πεπραγμένων ἔς τε ἀνδρίαν ψυχῆς βλεπόντων καὶ σύνεσιν, κόποις ἰδίοις ξυνειλοχότες, εἰς μεγίστην ὠφέλειαν τοῖς ἑξῆς ἐκδεδώκασι. καὶ μέντοι καὶ οὗτος ὁ πρὸς ἐκείνους πόθος καὶ ζῆλος κἀμὲ τὰ ἀκόλουθα πράττειν παρέπεισε, καὶ οὗτος αἴτιος ἐμοὶ τοῦ τοιοῦδε γέγονεν ἐγχειρήματος.

σιν; BYZANTINE HISTORLE LIB. illustratur, et magis exsplendescit. Nam, sublata historia, unde scirent mortales, calum primo illo et immutabili motu agitatum, solem et lunam cœterasque stellas continenter evolvere constanti et apla & varietate, Deique glorian noctes disque perpetuo enarrare: terram vero immutabilcm illan mutationem, qua ab initio prædita fuit, constanter retinere, ac eumdem ortum atque interitum poste. ris omnibus denuntiare? Quamobrem si non majori, pari certe admiratione cujusvis cordlati hominis digna est. Alioqui enim hujus mundi opifcium veluti mancum erat, quod e coli machina afirmare ac persuadere nemo possit, olim æque genera hominum exstitisse, quoique illa fuerint, et quandiu duraverint, et quid in vita egerint, quæque benedicia tum a Deo, tum a cœlo, tum a terra, aliis atque aliis temporibus atque ætatibus acceperint. Historia autem non id modo præstat, sed etiam lectores suos alio quodam modo vates reddit, quæ futura sint, ex iis quæ præterierunt conjicientes. Jam, ut is qui in exigua et definita terræ parte babitat, orbis terrarum fines et extremitates, et peculiares gentium et locoruni naturas, annorumque el temporum discrimina, quæ diversis terræ partibus exsistunt, aliaque bona infinita norit: quis largi tur hominibus, nisi una historiæ explicatio? His igitur de causis hoc genus eruditos nec magnopere diligo, nec magnifacio, qui comicis et tragicis fabulis et laudationum blandimentis linguas occupaλεύκεσαν, καὶ πόσαις ποτὲ ταῖς ἀπροσδοκήτοις ἐκεῖ. nio, calorum et terre gloria hoc scripti genere δεν εὐεργεσίαις ενέτυχον. Δοκεί δέ μοι καὶ τὴν οὐρα νοῦ καὶ γῆς δόξαν ἐνδοξοτέραν διὰ τῆς ἱστορίας καθίστασθαι, και, ἵν' είπω, λαμπροτέραν πολλῷ τὴν λαμπρότητα. Ποῦ γὰρ ἂν ᾔδεσαν ἄνθρωποι, τῆς ἱστο ρία; οὐκ οὔσης, ὡς ὁ μὲν οὐρανὸς τὴν αὐτὴν ταύτην ἀρχῆθεν ἀεὶ καὶ ἀκίνητον κινούμενος κίνησιν, ἥλιον καὶ σελήνην καὶ πάντας ἀστέρας διηνεκώς έξεαἴ:τει πρὸς ποικιλίαν ὁμοίως εύτακτόν τε καὶ εὐρυθμον, καὶ ὁμοίως τὴν τοῦ Θεοῦ διηγεῖται δόξαν ἐφ' ἡμέρᾳ τε καὶ νυκτὶ δι' αἰῶνος· ἡ δὲ γῆ τὴν άτρεπτον ταύτην ὁμοίως ἀρχῆθεν ἀεὶ τρεπομένη τροπήν τὴν αὐτὴν τοῖς ἀεὶ ἐπιγιγνομένοις ἀνθρώποις γένεσιν καὶ φθορὰν δι' αἰῶνος προδείχνυὥστ᾽ εἰ μή τι πλέον, ἀλλ᾽ οὖν οὐδ᾽ ἧττον ἂν καὶ ταύτην θαυμάσεις πᾶς τις, ὅτῳ διάνοια πρόσεστιν, υγιαίνουσα. Η γὰρ ἂν ἐλλιπὲς ἐδόκει τὸ δημιούργημα, μή τινος ισχυρίζεσθαι δυναμένου καὶ πείθειν, ὡς καὶ ἄλλαι τινὲς γενεαὶ προϋπῆρξαν ὁμοίως ἀνθρώπων, καὶ πόσαι τινὲς ὑπῆρξαν, καὶ μέχρι πόσου, καὶ τί ποτε ἄρα πεπράχεσαν ἐν τῷ βίιρ, καὶ οἷστισιν ἄρα τοῖς ἐκ Θεοῦ τε καὶ οὐρανοῦ καὶ τῆς ἀγαθοῖς κατὰ διαφόρους γενεάς τε καὶ χρόνου; ἐνέτυχον. Ἀλλὰ νῦν γε πρὸς τούτοις καὶ προφήτες έτερον τρόπον τους μετιόντας ποιεί, ἐκ τῶν φθασάντων στοχαζομένους τὰ μέλλοντα. Το γε μὴν βραχεί τινι τόπῳ καὶ ὡρισμένῳ τῆς οἰκου μένης οἰκοῦντά τινα πέρατα γιγνώσκειν γῆς, καὶ άκρα οἰκουμένης, μήκη τε καὶ πλάτη θαλαττῶν, καὶ ὅσοι ποταμοὶ καὶ λίμναι εἰσὶ, καὶ ἰδιοτροπίας ἐθνῶν καὶ τόπων, καὶ διαφορὰς ὡρῶν τε δὴ καὶ χρόνων runt: sed 6 eos potius, qui aut naturam rerum τῶν ἐν διαφόροις γινομένων μέρεσι τῆς γῆς, καὶ ὅσα ἕτερα τῶν ἀγαθῶν μυρία, τις χαρίζεται τοῖς ἀνα θρώποις. Η μόνη γε ἡ τῆς ἱστορίας εξάπλωσις; Διά τοι τοῦτο καὶ οὐ τούτους μᾶλλον ἠγάπησα τῶν σοφῶν, οὐδὲ τούτους ἐζήλωκα, οι κωμικοῖς τισι δράμασι καὶ σκηναίς τραγικαῖς καὶ θωπείαις ἐπιδειχτικαῖς τὴν ἑαυτῶν κατηνάλωσαν γλῶσσαν, ἀλλ' ὅσοι τῶν ὄντων τὴν φύσιν, καθόσον σφίσιν ἐξῆν, ἀκριβώσαντες, καὶ ὅσοι τὰς ἱστορίας ἐκ τῶν καθ' ἕκαστα καὶ ἄλλοτ' ἄλλοις εἰρημένων τε καὶ πεπραγ μένων ἐς τε ἀνδρίαν ψυχῆς βλεπόντων καὶ σύνεσιν, [Ρ. 5] κόποις ιδίοις ξυνειληχότες, εἰς μεγίστην ὠφέλειαν τοῖς ἑξῆς ἐκδεδώκασι. Καὶ μέντοι καὶ pro virili sua indagarunt: aut historias dispersas, et aliorum dicta factaque ad animi fortitud.nem ac prudentiam spectantia, suo labore collecta, ad maximam posteritatis utilitatem ediderunt. Quorum admiratio et emulatio nos ad imitationem impulit, bujusque conatus mihi causa fuit. Cum autem id sit historiæ veritas, quod animantibus oculus, hanc nos tanquam ducem in hoc opere sequi cum pri- - mis decet, duabus de causis: tum, ne ea res, quam veluti regulam et amussim posteris proponere statuimus, distorta et pernicioso morbo alllieta videatur: tum, ne ansain iis præbeamus, qui ex paucis totum scriptum nostrum cavillari, et Variorum notæ. cum tredecim tantum numerari oporteret. Vide notas infra ad eum locum. BOIVIN. Vel τὴν ἀκινησίαν intelligit: terra enim centrum immobile universitatis rerum a plerisque statuitur: vel vices temporum, quibus nunc sterilis squalet, nunc fecunda floret, sicut Fortuna et Luna constantes in levitate sua dicuntur. WOLFIUS. λέως Λάσκαρι κυρίου Θεοδώρου μέχρι τῆς βασιλείας peram anni viginti ab Urbe capla numerabantur, τοῦ Καντακουζηνού. id est, Nicephori Gregorre Romana historia liser, continens annorum 150 marrationem, nempe ab imperatore Dom. Theodoro Lascari usque ad imperium Cantacuzeni. Editio Waldana inscriptionem hanc praefert, Nicephori Gregora, Romane, hoc est Byzantine historic libri undecim. quibus res a Græcis imperatoribus per annos 115, a Theodoro Lascari priore usque ad Andronici posterioris obitum gesta describuntur, etc. Neutrum talum retiouimus, propierea quod in utroque male subducta erat annorum ratio. Nam undecim libri priores historiam continent, non 150 aut 145, sed tanium 137 annorum, 135 Davidi Chytræo. WolBain in errorem induxit codex suys, in quo scilieet hujusce historiæ lib. x1, cap. 11, sect. 1, perIta legendum, non ᾖ γὰρ ἂν, ut legebat Wolfius. Sic infra lib. xv, cap. 6, sect. 1, ἡ γὰρ ἂν ἐς, τὸ δαψιλέστερον ἐσκομισάμενοι ταπιτήδεια. Sic apud Homer. Iliad. a ἡ γὰρ ἂν, Ατρείδι, νῦν ὕστατα λωβήσα:ο. ΒοινΙΝ. Basilius imp. in Pareneluc. cap. 66, παρέλα θέντων τὰ πάθη τοῖς νῦν παροῦσιν ὑπάρχει δικα σκαλία. Duce.

PG 148:123ἐπεὶ δ’ ὅπερ ὀφθαλμὸς τοῖς ζώοις, τοῦτο τῇ ἱστορίᾳ ἀλήθεια, προπορευομένην ἔχειν ταύτην ἐνταῦθα χρεὼν καὶ ἡμᾶς πρὸ παντὸς, δυοῖν ἕνεκα· ἑνὸς μὲν, ἵνα μὴ, ὅπερ ὡς κανόνα καὶ στάθμην τοῖς ἐσομένοις προυθέμεθα προτιθέναι, τοῦτον στρεβλὸν καὶ νοσοῦντα ἐς τὰ καίρια δείξωμεν· ἑτέρου δὲ, καὶ ἵνα μὴ πρόφασιν δῶμεν τοῖς διασύρειν ἐξ ὀλίγων τὴν ὅλην πραγματείαν ἡμῶν βουλομένοις, καὶ ἐξελέγχειν ὡς οὐδὲν ὑγιὲς κεκτημένην· ὁποῖον δή τι καὶ τῶν ἐφ’ ἡμῶν τινες ἐλλογίμων ἐπεπόνθεσαν. ἀπειρίᾳ γὰρ πραγμάτων πλείστῃ συνεζηκότες οἱ ἄνδρες, ἔπειτα οὑτωσί πως ἐς τὸ συγγράφειν ἐμβεβληκότες, ἔλαθον πολλοῖς τισι καταχρησάμενοι ψεύδεσι, καὶ οὕτως ἐς τὸ ἀχρεῖον τὴν αὐτῶν παρασύραντες ἱστορίαν, ὡς καὶ πρόφασιν εὔλογον δεδωκέναι τῷ πολλῷ τὴν σύνεσιν βασιλεῖ Ἀνδρονίκῳ τῷ Παλαιολόγῳ, σὺν οὐδενὶ κόσμῳ διασύρειν καὶ ἐξελέγχειν ταύτην ἐκ τῶν καθ’ ἕκαστα· καὶ ταῦτα ἐπὶ τούτων τῶν ἀνδρῶν ἔτι παρόντων, ὧν δήπου ἐκεῖνοι τὰ πλεῖστα κατεψεύσαντο. (Β.) Καὶ ἵνα μιᾷ τῶν τοῦ βασιλέως δημηγοριῶν, ἣν ἐπ’ ἐμοῦ διεξῆλθεν, ἐν καιρῷ χρήσωμαι (φανείη γὰρ ἂν καὶ ἡμῖν εἰς τὴν παροῦσαν ἐγχείρησιν χρήσιμος)·

quasi nihil frugi in eo sit, traducere cupiunt: id οὗτος ὁ πρὸς ἐκείνους πόθος καὶ ζῆλο; καμὲ τὰ ἀκόν quod nostra ætate eruditis quibusdam viris usu λούθα πράττειν παρέπεισε, καὶ οὗτος αἴτιος ἐμοὶ venit, qui cum in maxima rerum ignoratione vitam τοῦ τοιοῦδε γέγονεν ἐγχειρήματος. Ἐπεὶ δ' ὅπερ exegissent, atque ita ad historiam scrit endam te- ὀφθαλμός τοῖς ζώοις, τοῦτο τῇ ἱστορία ἀλήθεια, merc accessissent, multis eam mendaciis ex insci- προπορευομένην ἔχειν ταύτην ἐνταῦθα χρεὼν καὶ tia contaminarunt, et omni utilitate spoliarunt: ἡμᾶς πρὸ παντὸς, δυοῖν ἔνεκα· ἑνὸς μὲν, ἵνα μὴ, causanique probabilem prudentissimo imperatori ὅπερ ὡς κανόνα καὶ στάθμην τοῖς ἐσομένοις πρού Andronico Palmologo ejus liberius reprehendendz θέμεθα προτιθέναι, τοῦτον στρεβλὸν καὶ νοσοῦντα et singulatim coarguendæ præbuerunt, idque iis ἐς τὰ καίρια δείξωμεν· ἑτέρου δὲ, καὶ ἵνα μὴ πρό hominibus adhuc viventibus ac præsentibus, quos φασιν δῶμεν τοῖς διασύρειν ἐξ ὀλίγων τὴν ὅλην illi plurimis mendaciis infamarant. πραγματείαν ἡμῶν βουλομένοις, καὶ ἐξελέγχειν ὡς οὐδὲν ὑγιὲς κεκτημένην· ὁποῖον δή τι καὶ τῶν ἐφ' ἡμῶν τινες ἀλλογίμων επεπόνθεσαν. Απειρία γάρ πραγμάτων πλείστῃ συνεζηκότες οἱ ἄνδρες, έπειτα οὕτωσί πως ἐς τὸ συγγράφειν ἐμβεβληκότες, έλαθον πολλοῖς τισι καταχρησάμενοι ψεύδεσι, καὶ οὕτως ἐς τὸ ἀχρεῖον τὴν αὐτῶν παρασύραντες ἱστορίαν, ὡς καὶ πρόφασιν εύλογον δεδωκέναι τῷ πολλῷ τὴν σύνεσιν βασιλεῖ 'Ανδρονίκῳ τῷ Παλαιολόγῳ σὺν οὐδενὶ κόσμῳ διασύρειν καὶ ἐξελέγχειν ταύτην ἐκ τῶν καθ᾿ ἕκαστα· καὶ ταῦτα ἐπὶ τούτων τῶν ἀνδρῶν ἔτι παρόντων ὧν δήπου ἐκεῖνοι τὰ πλεῖστα κατεψεύσαντο. « II. Atque ut imperatoris oratione una, quam is audiente me habuit, opportuno tempore utar (quippe ad prasens institutum 7 videri possit accommodata), Spe, inquit, mecum ipse miratus sum, qui feret, cum plerisque mortalium quietam et tranquillam prorsus agere vitam liceret, ac plurimos habere quibus admirationi essent, nullos vero penitus inimicos: ut ipsi ad quosvis proscindendos propensi, linguas improbas, futiles et contameliosas ultro exacuerent: idque nulla sæpe occasione data, quæ ad hujusmodi maledicentiam jure illos incenderet. illos vero magis etiam sun miratus, qui imperatores simul et patriarchas falsis maledictis incessere, ac impudenter proscindere audent. Sed hi admiratione onɔnium maxima me aßo- «erunt, qui tam falsa maledicta sua mandare litte- G ris non dubitarunt. Nam convitis, quæ lingua proferuntur, statim aura dissipat: quæ vero scriVariorum (4 Pachymeres, lib. 1, Hist. cap. 1: Ιστορίας, ὡς ἄν τις εἴποι, ψυχὴ ἡ ἀλήθεια, καὶ τὸ τῆς ἀλη θείας χρῆμα επαναγκες ἱερόν. Ideo Eunapius aiebat historicos, priusquam se ad scribendum accingerent, τῆς ἀληθείας πρόθυρα καὶ πύλας adware deDere. Vide Ciceronem, u. De oratore, et alius passim. Ducang. Seniori, quem πολύν τὴν σύνεσιν fuisse ait, cui proinde longe potius convenit, quam Juniori, quo imperante potissimum vixit ac notus fuit Gregoras. Ad quem vero ex istius tempestatis historicis pertineat, vel quem præsertim spectet ista Andronici imp. expostulatio, ex iis quæ in ea carpuntur, non ommino promptum est assequi, aisi Georgius Pachymeres intelligatur, cujus pars historiæ postrema res a seniore gestas complectitur, in qua forte eidem principi paulo æquior visus sit, et quam demum absolvit, illo imperante, et annum ætatis quinquagesimum agente, ut idem scriptor testatur lib. sui, cap. ult. DUCANG. Fortasse περιόντων, illis adhuc superstitibus. WOLFICS. 'Ανανταπόδοτον, nisi forte ab illo pendeat, ὡς καὶ πρόφασιν εύλογον δεδωκέναι etc., quod u mien valde duruma fuerit, Wolfics. Hic se hærere fletur Wolfius. Est autem hæc trausi:io similis ei, quæ occurrit infra lib. ix, cap. 10, sect. 8: "Iva dè πρὸς τὴν τοῦ παρόντος λόγον βεβαίωσιν καὶ πλειο Β'. Καὶ ἵνα μιᾷ τῶν τοῦ βασιλέως δημηγοριών. ἣν ἐπ᾿ ἐμοῦ διεξῆλθεν, ἐν καιρῷ χρήσωμαι (φανείη γὰρ ἂν καὶ ἡμῖν εἰς τὴν παροῦσαν ἐγχείρησιν χρήσιμος)· «Πολλάκις, ο φησίν, «ἐθαύμασα κατ' έμαυτὸν γενόμενος, πῶς τῶν ἀνθρώπων τοῖς πλείστοις ἐξὸν ἀστασίαστον καὶ εἰρήνης μεστον διαβό σκειν τὸν βίον, καὶ πλείστους μὲν ἔχειν οἱ θαυμάσου ται, μηδένας δ' οἱ τὸν τρόπον τούτων μισήσουσιν· οἱ Οι πρόθυμοι πρὸς τὸ λοιδορεῖν πάντα τινὰ ἀπαν τῶσι καὶ γλῶτταν ἐχόντες ἀσκοῦσι πονηρὰν καὶ ἀτο μίευτον καὶ ὑβρίζουσαν· καὶ ταῦτα μηδεμιᾶς πολύ λάκις προκειμένης προφάσεως, η προβαλλομένη τι τῶν δικαίων ἴσως ὑπέκκαυμα ἔσται προς τοιαύτες ἀναφλέγον ὁρμάς. Καὶ τούτων μᾶλλον ἐθαύμασα, τοὺς ὁπόσοι ψευδεῖς κατὰ βασιλέων ὁμοῦ καὶ πα. τριαρχών βλασφημίας συρράπτειν καὶ ἀναισχύντως προφέρειν τολμῶσι· καὶ πάντων ἐθαύμασα μάλιστα τοὺς ὅσοι γραφή παρατίθεσθαι τὰς οὕτω ψευδείς pots. τέρῳ τινὶ διηγήματι χρήσωμαι· οπότε γὰρ Καμ δύσου, etc. Itein lib. xi, cap. 9, sect. 2, καὶ ἴν' ὡς ἐν κεφαλαίῳ διεξέλθωμεν ὅσα ἐν τούτῳ τῷ χρόνῳ ἡ τοῦ ἀνδρὸς εὐφυώς κατέπραξε σύνεσις αὐτοῦ γὰρ ἅμα τῷ β. Βοινιν. Nea diale. Sed quia se familiarissimam Adronico fuisse testatur Gregoras, converti, senlestiam secutus, Me audiente. WOLFIUS. - Recte Wel lius, quam is audiente me kabuit.Sic kx' aútoù lıb. VIII, cap. 8, sect. 1; lib. ix, 1, sect. 6. Sic tp" pav lib. vill. cap. 10, sect. f. Sic denique in αὐτῶν lib. us, cap. 10, sect. 8. Aliter tamen veteres. Theocritus, Αἰθ᾽ ἐπ' ἐμεῦ ζωοῖς ἐναρίθμιος ώφελες ήμες. Οlinam mea ciate in vivis fuisse. BOIVIN. Contra receptain ab omnibus historiæ legem: Ὅταν γὰρ εἰς τὸ τῆς ἱστορίας ἦθος ἀναλαμβάνῃ, ἐπιλαθέσθαι χρὴ εὐνοίας καὶ μίσους, καὶ πολλάκις κοσμεῖν τοὺς ἐχθροὺς τοῖς μεγίστοις ἐπαίνοις, όταν αἱ πράξεις ἀπαιτώσι τοῦτο· πολλάκις δ' ἐλέγχειν τοὺς ἀναγκαιοτάτους, όταν αἱ τῶν ἐπιτηδευμάτων ἁμαρτίας τούτο καθυποδεικνύντι. Anna Comncus in Prologo ad Alexiad. Christodulus, seu Cantacuzenus, in Prologo Hist. p. 4. Ο γὰρ ἀπεχθείς τιν, η φιλία (ἐξ ὧν τὸ ψεῦδος ἐπιπολὺ τίκτεται) προς τους τους απήχθην τοὺς λόγους, ἀλλ' ἀληθείας ένεκα, καὶ πρὸς ἀληθείας ἐραστὴν τούτους ποιούμαι. δικα.

PG 148:125πολλάκις, φησὶν, ἐθαύμασα κατ’ ἐμαυτὸν γενόμενος, πῶς τῶν ἀνθρώπων τοῖς πλείστοις ἐξὸν ἀστασίαστον καὶ εἰρήνης μεστὸν διαβόσκειν τὸν βίον, καὶ πλείστους μὲν ἔχειν οἳ θαυμάσονται, μηδένας δ’ οἳ τὸν τρόπον τούτων μισήσουσιν· οἱ δὲ πρόθυμοι πρὸς τὸ λοιδορεῖν πάντα τινὰ ἀπαντῶσι καὶ γλῶτταν ἑκόντες ἀσκοῦσι πονηρὰν καὶ ἀταμίευτον καὶ ὑβρίζουσαν· καὶ ταῦτα μηδεμιᾶς πολλάκις προκειμένης προφάσεως, ἣ προβαλλομένη τι τῶν δικαίων ἴσως ὑπέκκαυμα ἔσται πρὸς τοιαύτας ἀναφλέγον ὁρμάς. καὶ τούτων μᾶλλον ἐθαύμασα, τοὺς ὁπόσοι ψευδεῖς κατὰ βασιλέων ὁμοῦ καὶ πατριαρχῶν βλασφημίας συῤῥάπτειν καὶ ἀναισχύντως προφέρειν τολμῶσι· καὶ πάντων ἐθαύμασα μάλιστα, τοὺς ὅσοι γραφῇ παρατίθεσθαι τὰς οὕτω ψευδεῖς βλασφημίας αὐτῶν οὐκ ὀκνοῦσι. τὰς γὰρ ἀπὸ μόνης τῆς γλώττης προϊούσας λοιδορίας αὖραι λαβοῦσαι ἐς αἰθέρος ἀβύσσους διασκεδάζουσιν. αἱ δὲ γραφαῖς καὶ βίβλοις ἐντυπούμεναι μονιμώτερον καὶ τυραννικώτερον κατὰ τῶν ὑβριζομένων τὸ κράτος ἐσχήκασι, τὴν ἡγεμονίαν τῆς γραφῆς λαμβανούσης καὶ διὰ μακροῦ πομπευούσης τοῦ χρόνου.

BYZANTINE HISTORIE LIB. I. eos quos laesere injuria premunt: scriptura aucloritatem nacta, e: longo tempore ostentata. Ignoro auteni quo consilio, nec scio qua gratia hæc facere studeant, aut cujus lucri spe in talia pracipitia incurrant. Sive enim, ut singularem suam improbi - tatem expleant, adeo falsa maledicta congerunt, male faciunt ac turpiter admodum, suoque, quod aiunt, capiti nocent. Nam improbitatis sua monumentum produnt posteris, quod & cum bene dicendo ct celebranda veritate innotescere auditoribus licuisset, plaustris convitiorum in innocentes effundendis semetipsos traducere publice maluerunt: hand secus ac si is, cui liceret in terra continente beate secureque vivere, in Atlantici maris tempestates ac fluctus ultro se conjiceret. Scelerum porro exempla scriptis suis proponere posteris, et interitus eorum sponte reum fieri, id vero quæ præcipitia non meretur, cum duplicibus aut triplicibus criminibus sese obstringant? Quas enim res ut insolitas civitatibus et improbatas quam longissime exterminaturi et abominaturi erant, corum metu quibus et insectari et urbibus eas exigere promptum esset, quemadmodum olin Athenis ex albo judicuni delebant per fraudem inscriptos et republica indignos: has jam cupide amplectentur, ut et ab aliis ante factas ac probatas, el a consuetudiue non abborrentes. Solent enim homines quorumvis criminum rei, suam imitationem ad exempla veterum referre, ut causam habeant invehendi in eos qui illa arguere instituerint. Sive igitur bac de causa ita conviliantur et mentiuntur, utroque peccant: sive ob diuturnitatem scriptorum suorum, eti:un sic procul a scopo aberrant, infirmis crimiNationum suarum jactis fundamentis. Sciunt illi quidem forsitan, vulgi aures insectatione aliorum quam collaudatione 9 magis delectari, ac injurias quam recte facta libentius legi, quamvis illas prolixa mendacia venditent, hæc vero lucem veritatis præviam habeant: eoque sic historias suas compo uunt, ut ii qui multis sæculis post futuri sunt, eas longissimo tempore cum voluptate legunt. Nec in boc vel justitiæ præsidem animis intuentur, vel æqua et recta judicia bonorum virorum reverentur. βλασφημίας αὐτῶν οὐκ ἐκνοῦσι. Τὰς γὰρ ἀπὸ μόνης luntur et libris imprimuntur, diutius et gravius τῆς γλώττης προϊούτας λοιδορίας αύρας λαβοῦσαι ἐς αἰθέρος ἀδύσσους διασκεδάζουσιν. Α' δὲ γραφαῖς καὶ βίβλοις ἐντυπούμενα μονιμώτερον καὶ τυραννικώτε ρον κατὰ τῶν ὑβριζομένων τὸ κράτος εσχήκασι, την ἡγεμονίαν τῆς γραφής λαμβανούση; καὶ διὰ μακρού πομπευούσης τοῦ χρόνου. Οὐκ οἶδα δ' ὁπότερον οὐδ᾽ έχω βαδίως ἐπιγιγνώσκειν οὗ χάριν ταῦτα ἐπείγονται ὁρᾷν, καὶ τίνος ἕνεκα κέρδους ἐς τοιούτους χρημτοὺς ἑαυτοὺς συνωθοῦσιν. Ε' τε γὰρ ἰδιότητά τινα κακίας αποπιμπλάντες ἑαυτῶν ἐπὶ τὰς οὕτω ψευδείς βλασφημίας χωροῦσι, κακῶς τοῦτο δρῶσι καὶ λίαν αἰσχρῶς καὶ κατὰ τῆς ἑαυτῶν, ὡς εἰπεῖν, κεφαλῆς. Στέλην τε γὰρ τῆς σφῶν κακίας τῷ χρόνῳ παρέ χουσιν. [Ρ. 4] ὅτι ἐξὸν ἐκ τοῦ λέγειν εὔφημα καὶ πρεσβεύειν ἀλήθειαν, γνωρίζεσθαι τοῖς ἀκούουσιν· οἱ δ' ἐκ τοῦ πλύνειν ἀμάξεις ὕβρεων τοὺς μηδὲν ἀδικήσαντες, δημοσιεύειν είλοντο ἑαυτούς, παραπλησίως ὥσπερ ἂν εἴ τις, ἐξὸν ἠπειρώτης εἶναι, καὶ βίον ἐπικερδέστερον καὶ ἀκίνδυνον ζῆν, ὁ δ᾽ ἐς Ατλαντικού πελάγους χειμῶνας καὶ κλύδωνας φέ των ἐμβέβληκεν ἑαυτόν. Τὸ δὲ καὶ κακῶν ἀρχές τυπα τοῖς ἐφεξῆς εἰς μίμησιν προτιθέναι τὰ γράμματα, καὶ εἰκῇ καθιστὴν ἑαυτοὺς αἰτίους τῆς ἐκείνων ἀπωλείας, τοῦτο δὲ ποίων κρημνῶν οὐκ ἐπάξιον, δίδυμα καὶ τριπλά προτείνον τἀγκλήματα; γὰρ ὡς λήθη ταῖς πολιτείαις καὶ νόθα ἐλαύνειν ὡς πορρωτάτω καὶ ἀποτρέπεσθαι ἔμελλον, δεδιότες εἰς τὰ τοιαῦτα πρόχειρον λοιδορεῖν, καὶ τῶν πόλεων ἐξωθεῖν, ὡς πρὶν τῶν δικαστικών Αθηναίοι πινάτων τοὺς ὅσοι παρέγγραπτοι καὶ τῆς σφῶν πολιτείας ἀνάξιοι· ταῦτα ἀσμένως ἤδη δέξαιντ' ἂν πράττειν αὐτοῦ, ὡς καὶ ἄλλοις ήδη πεπραγμένα καὶ δεδογμένα, καὶ τῶν ὅρων ὄντα τῆς συνηθείας ἐντός. Φιλοῦσι γὰρ ὡς τὰ πολλὰ τῶν ἀνθρώπων οἱ τοῖς οἱοισδηποτούν ἀτοπήμασιν ἁλισκόμενοι, ἐς ἀρχαιοτέρας εἰκόνας ἀνάγειν τὴν μίμησιν, ἵν' ἐκεῖθεν ὡς ἐξ ὁρμητηρίου κατατρέχωσιν, εἴ τινές ποτ᾽ ἄρ᾽ εἶεν οἱ πρὸς ἐλέγο χους ἀποδυόμενοι. Είτ' ούν διὰ τοῦτο λοιδορούσι καὶ ψεύδονται, ούτωσί πως εκατέρωθεν ἁμαρτάνουσιν· εἶτ᾽ αὖ διαμονῆς ἕνεκα τῆς αὐτῶν συγγραφῆς, καὶ οὕτω πόρρω θέουσι τοῦ σκοπού, τὰς κρηπίδας τῶν αἰτιῶν οὐ πάνυ τοι σφόδρα υποτιθέμενοι ἀσφα λεῖς. Αὐτοὶ μὲν γὰρ ἴσως εἰδότες τὰς τῶν πολλῶν ἀκους, ταῖς τῶν ἄλλων ύβρεσι μάλλον χαιρούσας ή Quæ res non adeo illis obest quos vituperant, quan τοῖς ἐπαίνοις, καὶ ὡς πολλῷ γε ἥδιον οἱ πολλοὶ τὰς ἀντινωνοῦν διεξέλθοιεν ὕβρεις ἢ τἀγαθά, κἂν τὰς μὲν ψεύδη μακρά καπηλεύωσι, τὰ δὲ φῶς ἀληθείας έχει προπορευόμενον, οὕτω τὴν ἱστορίαν αὐτῶν δια τίθενται, ἵν' ἐς μακροὺς δῆθεν τους χρόνους χαίρον τες διεξίοιεν αὐτὴν οἱ τὴν αἰῶνα κατά διαδοχὴν ἀμεί. δοντες άνθρωποι· καὶ οὔτε δίκης ἐπόπτην προ όμ · Στων διανοίας λαμβάνουσιν, οὔτ᾽ αἰδῶ τῶν καλῶς καὶ δικαίως κρίνειν εἰδότων ἀνδρῶν. Τοῦτο δ' ού του σούτον οὓς λοιδοροῦσι λυμαίνεται, ἢ αὐτούς γε δή ipsis obtrectatoribus, quod et homines cordati malis suspicionibus adversus illos conceptis, quæ mille probris scatent, eos inter improbes perpetuo numerabunt: et Deus justitiæ præses linguas corum gravioribus penis persequetur. Atque etiam interdum ex ignoratione veri, et imperitia rerum, quæ a quovis audierint, priusquam expendant, sintno probabilia et veritati consentanea, an vero absurda, et ab ea prorsus abhorreant, sic illa chartis illinunt, ac memoriae mandant, eaque crimina objiVariorum nolm. Maximus Tyrius, serm. 12, ubi le historia: Νῦν δὲ ἀναμίξ εισφύρεται πάντα ἐν τοῖς λόγοις, καὶ Σκεινάξει τὰ χείρω, καὶ κρατεῖ τὰ αἰσχρά, καὶ τὸ πολὺ τῆς ἱστορίας πλεονέκται, τύραννοι, καὶ πολέ μιας άδικοι, etc. DUCANG.

οὐκ οἶδα δ’ ὁπότερον οὐδ’ ἔχω ῥᾳδίως ἐπιγιγνώσκειν οὗ χάριν ταῦτα ἐπείγονται δρᾷν, καὶ τίνος ἕνεκα κέρδους ἐς τοιούτους κρημνοὺς ἑαυτοὺς συνωθοῦσιν. εἴ τε γὰρ ἰδιότητά τινα κακίας ἀποπίμπλαντες ἑαυτῶν ἐπὶ τὰς οὕτω ψευδεῖς βλασφημίας χωροῦσι, κακῶς τοῦτο δρῶσι καὶ λίαν αἰσχρῶς καὶ κατὰ τῆς ἑαυτῶν, ὡς εἰπεῖν, κεφαλῆς. στήλην τε γὰρ τῆς σφῶν κακίας τῷ χρόνῳ παρέχουσιν, ὅτι ἐξὸν ἐκ τοῦ λέγειν εὔφημα καὶ πρεσβεύειν ἀλήθειαν, γνωρίζεσθαι τοῖς ἀκούουσιν· οἱ δ’ ἐκ τοῦ πλύνειν ἁμάξαις ὕβρεων τοὺς μηδὲν ἀδικήσαντας, δημοσιεύειν εἵλοντο ἑαυτοὺς, παραπλησίως ὥσπερ ἂν εἴ τις, ἐξὸν ἠπειρώτης εἶναι, καὶ βίον ἐπικερδέστερον καὶ ἀκίνδυνον ζῇν, ὅδ’ ἐς Ἀτλαντικοῦ πελάγους χειμῶνας καὶ κλύδωνας φέρων ἐμβέβληκεν ἑαυτόν. τὸ δὲ καὶ κακῶν ἀρχέτυπα τοῖς ἐφεξῆς εἰς μίμησιν προτιθέναι τὰ γράμματα, καὶ εἰκῇ καθιστᾷν ἑαυτοὺς αἰτίους τῆς ἐκείνων ἀπωλείας, τοῦτο δὲ ποίων κρημνῶν οὐκ ἐπάξιον, δίδυμα καὶ τριπλᾶ προτεῖνον τἀγκλήματα;

BYZANTINE HISTORIE LIB. I. eos quos laesere injuria premunt: scriptura aucloritatem nacta, e: longo tempore ostentata. Ignoro auteni quo consilio, nec scio qua gratia hæc facere studeant, aut cujus lucri spe in talia pracipitia incurrant. Sive enim, ut singularem suam improbi - tatem expleant, adeo falsa maledicta congerunt, male faciunt ac turpiter admodum, suoque, quod aiunt, capiti nocent. Nam improbitatis sua monumentum produnt posteris, quod & cum bene dicendo ct celebranda veritate innotescere auditoribus licuisset, plaustris convitiorum in innocentes effundendis semetipsos traducere publice maluerunt: hand secus ac si is, cui liceret in terra continente beate secureque vivere, in Atlantici maris tempestates ac fluctus ultro se conjiceret. Scelerum porro exempla scriptis suis proponere posteris, et interitus eorum sponte reum fieri, id vero quæ præcipitia non meretur, cum duplicibus aut triplicibus criminibus sese obstringant? Quas enim res ut insolitas civitatibus et improbatas quam longissime exterminaturi et abominaturi erant, corum metu quibus et insectari et urbibus eas exigere promptum esset, quemadmodum olin Athenis ex albo judicuni delebant per fraudem inscriptos et republica indignos: has jam cupide amplectentur, ut et ab aliis ante factas ac probatas, el a consuetudiue non abborrentes. Solent enim homines quorumvis criminum rei, suam imitationem ad exempla veterum referre, ut causam habeant invehendi in eos qui illa arguere instituerint. Sive igitur bac de causa ita conviliantur et mentiuntur, utroque peccant: sive ob diuturnitatem scriptorum suorum, eti:un sic procul a scopo aberrant, infirmis crimiNationum suarum jactis fundamentis. Sciunt illi quidem forsitan, vulgi aures insectatione aliorum quam collaudatione 9 magis delectari, ac injurias quam recte facta libentius legi, quamvis illas prolixa mendacia venditent, hæc vero lucem veritatis præviam habeant: eoque sic historias suas compo uunt, ut ii qui multis sæculis post futuri sunt, eas longissimo tempore cum voluptate legunt. Nec in boc vel justitiæ præsidem animis intuentur, vel æqua et recta judicia bonorum virorum reverentur. βλασφημίας αὐτῶν οὐκ ἐκνοῦσι. Τὰς γὰρ ἀπὸ μόνης luntur et libris imprimuntur, diutius et gravius τῆς γλώττης προϊούτας λοιδορίας αύρας λαβοῦσαι ἐς αἰθέρος ἀδύσσους διασκεδάζουσιν. Α' δὲ γραφαῖς καὶ βίβλοις ἐντυπούμενα μονιμώτερον καὶ τυραννικώτε ρον κατὰ τῶν ὑβριζομένων τὸ κράτος εσχήκασι, την ἡγεμονίαν τῆς γραφής λαμβανούση; καὶ διὰ μακρού πομπευούσης τοῦ χρόνου. Οὐκ οἶδα δ' ὁπότερον οὐδ᾽ έχω βαδίως ἐπιγιγνώσκειν οὗ χάριν ταῦτα ἐπείγονται ὁρᾷν, καὶ τίνος ἕνεκα κέρδους ἐς τοιούτους χρημτοὺς ἑαυτοὺς συνωθοῦσιν. Ε' τε γὰρ ἰδιότητά τινα κακίας αποπιμπλάντες ἑαυτῶν ἐπὶ τὰς οὕτω ψευδείς βλασφημίας χωροῦσι, κακῶς τοῦτο δρῶσι καὶ λίαν αἰσχρῶς καὶ κατὰ τῆς ἑαυτῶν, ὡς εἰπεῖν, κεφαλῆς. Στέλην τε γὰρ τῆς σφῶν κακίας τῷ χρόνῳ παρέ χουσιν. [Ρ. 4] ὅτι ἐξὸν ἐκ τοῦ λέγειν εὔφημα καὶ πρεσβεύειν ἀλήθειαν, γνωρίζεσθαι τοῖς ἀκούουσιν· οἱ δ' ἐκ τοῦ πλύνειν ἀμάξεις ὕβρεων τοὺς μηδὲν ἀδικήσαντες, δημοσιεύειν είλοντο ἑαυτούς, παραπλησίως ὥσπερ ἂν εἴ τις, ἐξὸν ἠπειρώτης εἶναι, καὶ βίον ἐπικερδέστερον καὶ ἀκίνδυνον ζῆν, ὁ δ᾽ ἐς Ατλαντικού πελάγους χειμῶνας καὶ κλύδωνας φέ των ἐμβέβληκεν ἑαυτόν. Τὸ δὲ καὶ κακῶν ἀρχές τυπα τοῖς ἐφεξῆς εἰς μίμησιν προτιθέναι τὰ γράμματα, καὶ εἰκῇ καθιστὴν ἑαυτοὺς αἰτίους τῆς ἐκείνων ἀπωλείας, τοῦτο δὲ ποίων κρημνῶν οὐκ ἐπάξιον, δίδυμα καὶ τριπλά προτείνον τἀγκλήματα; γὰρ ὡς λήθη ταῖς πολιτείαις καὶ νόθα ἐλαύνειν ὡς πορρωτάτω καὶ ἀποτρέπεσθαι ἔμελλον, δεδιότες εἰς τὰ τοιαῦτα πρόχειρον λοιδορεῖν, καὶ τῶν πόλεων ἐξωθεῖν, ὡς πρὶν τῶν δικαστικών Αθηναίοι πινάτων τοὺς ὅσοι παρέγγραπτοι καὶ τῆς σφῶν πολιτείας ἀνάξιοι· ταῦτα ἀσμένως ἤδη δέξαιντ' ἂν πράττειν αὐτοῦ, ὡς καὶ ἄλλοις ήδη πεπραγμένα καὶ δεδογμένα, καὶ τῶν ὅρων ὄντα τῆς συνηθείας ἐντός. Φιλοῦσι γὰρ ὡς τὰ πολλὰ τῶν ἀνθρώπων οἱ τοῖς οἱοισδηποτούν ἀτοπήμασιν ἁλισκόμενοι, ἐς ἀρχαιοτέρας εἰκόνας ἀνάγειν τὴν μίμησιν, ἵν' ἐκεῖθεν ὡς ἐξ ὁρμητηρίου κατατρέχωσιν, εἴ τινές ποτ᾽ ἄρ᾽ εἶεν οἱ πρὸς ἐλέγο χους ἀποδυόμενοι. Είτ' ούν διὰ τοῦτο λοιδορούσι καὶ ψεύδονται, ούτωσί πως εκατέρωθεν ἁμαρτάνουσιν· εἶτ᾽ αὖ διαμονῆς ἕνεκα τῆς αὐτῶν συγγραφῆς, καὶ οὕτω πόρρω θέουσι τοῦ σκοπού, τὰς κρηπίδας τῶν αἰτιῶν οὐ πάνυ τοι σφόδρα υποτιθέμενοι ἀσφα λεῖς. Αὐτοὶ μὲν γὰρ ἴσως εἰδότες τὰς τῶν πολλῶν ἀκους, ταῖς τῶν ἄλλων ύβρεσι μάλλον χαιρούσας ή Quæ res non adeo illis obest quos vituperant, quan τοῖς ἐπαίνοις, καὶ ὡς πολλῷ γε ἥδιον οἱ πολλοὶ τὰς ἀντινωνοῦν διεξέλθοιεν ὕβρεις ἢ τἀγαθά, κἂν τὰς μὲν ψεύδη μακρά καπηλεύωσι, τὰ δὲ φῶς ἀληθείας έχει προπορευόμενον, οὕτω τὴν ἱστορίαν αὐτῶν δια τίθενται, ἵν' ἐς μακροὺς δῆθεν τους χρόνους χαίρον τες διεξίοιεν αὐτὴν οἱ τὴν αἰῶνα κατά διαδοχὴν ἀμεί. δοντες άνθρωποι· καὶ οὔτε δίκης ἐπόπτην προ όμ · Στων διανοίας λαμβάνουσιν, οὔτ᾽ αἰδῶ τῶν καλῶς καὶ δικαίως κρίνειν εἰδότων ἀνδρῶν. Τοῦτο δ' ού του σούτον οὓς λοιδοροῦσι λυμαίνεται, ἢ αὐτούς γε δή ipsis obtrectatoribus, quod et homines cordati malis suspicionibus adversus illos conceptis, quæ mille probris scatent, eos inter improbes perpetuo numerabunt: et Deus justitiæ præses linguas corum gravioribus penis persequetur. Atque etiam interdum ex ignoratione veri, et imperitia rerum, quæ a quovis audierint, priusquam expendant, sintno probabilia et veritati consentanea, an vero absurda, et ab ea prorsus abhorreant, sic illa chartis illinunt, ac memoriae mandant, eaque crimina objiVariorum nolm. Maximus Tyrius, serm. 12, ubi le historia: Νῦν δὲ ἀναμίξ εισφύρεται πάντα ἐν τοῖς λόγοις, καὶ Σκεινάξει τὰ χείρω, καὶ κρατεῖ τὰ αἰσχρά, καὶ τὸ πολὺ τῆς ἱστορίας πλεονέκται, τύραννοι, καὶ πολέ μιας άδικοι, etc. DUCANG.

ἃ γὰρ ὡς ἀήθη ταῖς ταῖς πολιτείαις καὶ νόθα ἐλαύνειν ὡς ποῤῥωτάτω καὶ ἀποτρέπεσθαι ἔμελλον, δεδιότες οἷς τὰ τοιαῦτα πρόχειρον λοιδορεῖν, καὶ τῶν πόλεων ἐξωθεῖν, ὡς πρὶν τῶν δικαστικῶν Ἀθηναῖοι πινάκων τοὺς ὅσοι παρέγγραπτοι καὶ τῆς σφῶν πολιτείας ἀνάξιοι· ταῦτα ἀσμένως ἤδη δέξαιντ’ ἂν πράττειν αὐτοὶ, ὡς καὶ ἄλλοις ἤδη πεπραγμένα καὶ δεδογμένα, καὶ τῶν ὅρων ὄντα τῆς συνηθείας ἐντός. φιλοῦσι γὰρ ὡς τὰ πολλὰ τῶν ἀνθρώπων οἱ τοῖς οἱοισδηποτοῦν ἀτοπήμασιν ἁλισκόμενοι, ἐς ἀρχαιοτέρας εἰκόνας ἀνάγειν τὴν μίμησιν, ἵν’ ἐκεῖθεν ὡς ἐξ ὁρμητηρίου κατατρέχωσιν, εἴ τινές ποτ’ ἄρ’ εἶεν οἱ πρὸς ἐλέγχους ἀποδυόμενοι. εἴτ’ οὖν διὰ τοῦτο λοιδοροῦσι καὶ ψεύδονται, οὑτωσί πως ἑκατέρωθεν ἁμαρτάνουσιν· εἴτ’ αὖ διαμονῆς ἕνεκα τῆς αὐτῶν συγγραφῆς, καὶ οὕτω πόῤῥω θέουσι τοῦ σκοποῦ, τὰς κρηπῖδας τῶν αἰτιῶν οὐ πάνυ τοι σφόδρα ὑποτιθέμενοι ἀσφαλεῖς.

BYZANTINE HISTORIE LIB. I. eos quos laesere injuria premunt: scriptura aucloritatem nacta, e: longo tempore ostentata. Ignoro auteni quo consilio, nec scio qua gratia hæc facere studeant, aut cujus lucri spe in talia pracipitia incurrant. Sive enim, ut singularem suam improbi - tatem expleant, adeo falsa maledicta congerunt, male faciunt ac turpiter admodum, suoque, quod aiunt, capiti nocent. Nam improbitatis sua monumentum produnt posteris, quod & cum bene dicendo ct celebranda veritate innotescere auditoribus licuisset, plaustris convitiorum in innocentes effundendis semetipsos traducere publice maluerunt: hand secus ac si is, cui liceret in terra continente beate secureque vivere, in Atlantici maris tempestates ac fluctus ultro se conjiceret. Scelerum porro exempla scriptis suis proponere posteris, et interitus eorum sponte reum fieri, id vero quæ præcipitia non meretur, cum duplicibus aut triplicibus criminibus sese obstringant? Quas enim res ut insolitas civitatibus et improbatas quam longissime exterminaturi et abominaturi erant, corum metu quibus et insectari et urbibus eas exigere promptum esset, quemadmodum olin Athenis ex albo judicuni delebant per fraudem inscriptos et republica indignos: has jam cupide amplectentur, ut et ab aliis ante factas ac probatas, el a consuetudiue non abborrentes. Solent enim homines quorumvis criminum rei, suam imitationem ad exempla veterum referre, ut causam habeant invehendi in eos qui illa arguere instituerint. Sive igitur bac de causa ita conviliantur et mentiuntur, utroque peccant: sive ob diuturnitatem scriptorum suorum, eti:un sic procul a scopo aberrant, infirmis crimiNationum suarum jactis fundamentis. Sciunt illi quidem forsitan, vulgi aures insectatione aliorum quam collaudatione 9 magis delectari, ac injurias quam recte facta libentius legi, quamvis illas prolixa mendacia venditent, hæc vero lucem veritatis præviam habeant: eoque sic historias suas compo uunt, ut ii qui multis sæculis post futuri sunt, eas longissimo tempore cum voluptate legunt. Nec in boc vel justitiæ præsidem animis intuentur, vel æqua et recta judicia bonorum virorum reverentur. βλασφημίας αὐτῶν οὐκ ἐκνοῦσι. Τὰς γὰρ ἀπὸ μόνης luntur et libris imprimuntur, diutius et gravius τῆς γλώττης προϊούτας λοιδορίας αύρας λαβοῦσαι ἐς αἰθέρος ἀδύσσους διασκεδάζουσιν. Α' δὲ γραφαῖς καὶ βίβλοις ἐντυπούμενα μονιμώτερον καὶ τυραννικώτε ρον κατὰ τῶν ὑβριζομένων τὸ κράτος εσχήκασι, την ἡγεμονίαν τῆς γραφής λαμβανούση; καὶ διὰ μακρού πομπευούσης τοῦ χρόνου. Οὐκ οἶδα δ' ὁπότερον οὐδ᾽ έχω βαδίως ἐπιγιγνώσκειν οὗ χάριν ταῦτα ἐπείγονται ὁρᾷν, καὶ τίνος ἕνεκα κέρδους ἐς τοιούτους χρημτοὺς ἑαυτοὺς συνωθοῦσιν. Ε' τε γὰρ ἰδιότητά τινα κακίας αποπιμπλάντες ἑαυτῶν ἐπὶ τὰς οὕτω ψευδείς βλασφημίας χωροῦσι, κακῶς τοῦτο δρῶσι καὶ λίαν αἰσχρῶς καὶ κατὰ τῆς ἑαυτῶν, ὡς εἰπεῖν, κεφαλῆς. Στέλην τε γὰρ τῆς σφῶν κακίας τῷ χρόνῳ παρέ χουσιν. [Ρ. 4] ὅτι ἐξὸν ἐκ τοῦ λέγειν εὔφημα καὶ πρεσβεύειν ἀλήθειαν, γνωρίζεσθαι τοῖς ἀκούουσιν· οἱ δ' ἐκ τοῦ πλύνειν ἀμάξεις ὕβρεων τοὺς μηδὲν ἀδικήσαντες, δημοσιεύειν είλοντο ἑαυτούς, παραπλησίως ὥσπερ ἂν εἴ τις, ἐξὸν ἠπειρώτης εἶναι, καὶ βίον ἐπικερδέστερον καὶ ἀκίνδυνον ζῆν, ὁ δ᾽ ἐς Ατλαντικού πελάγους χειμῶνας καὶ κλύδωνας φέ των ἐμβέβληκεν ἑαυτόν. Τὸ δὲ καὶ κακῶν ἀρχές τυπα τοῖς ἐφεξῆς εἰς μίμησιν προτιθέναι τὰ γράμματα, καὶ εἰκῇ καθιστὴν ἑαυτοὺς αἰτίους τῆς ἐκείνων ἀπωλείας, τοῦτο δὲ ποίων κρημνῶν οὐκ ἐπάξιον, δίδυμα καὶ τριπλά προτείνον τἀγκλήματα; γὰρ ὡς λήθη ταῖς πολιτείαις καὶ νόθα ἐλαύνειν ὡς πορρωτάτω καὶ ἀποτρέπεσθαι ἔμελλον, δεδιότες εἰς τὰ τοιαῦτα πρόχειρον λοιδορεῖν, καὶ τῶν πόλεων ἐξωθεῖν, ὡς πρὶν τῶν δικαστικών Αθηναίοι πινάτων τοὺς ὅσοι παρέγγραπτοι καὶ τῆς σφῶν πολιτείας ἀνάξιοι· ταῦτα ἀσμένως ἤδη δέξαιντ' ἂν πράττειν αὐτοῦ, ὡς καὶ ἄλλοις ήδη πεπραγμένα καὶ δεδογμένα, καὶ τῶν ὅρων ὄντα τῆς συνηθείας ἐντός. Φιλοῦσι γὰρ ὡς τὰ πολλὰ τῶν ἀνθρώπων οἱ τοῖς οἱοισδηποτούν ἀτοπήμασιν ἁλισκόμενοι, ἐς ἀρχαιοτέρας εἰκόνας ἀνάγειν τὴν μίμησιν, ἵν' ἐκεῖθεν ὡς ἐξ ὁρμητηρίου κατατρέχωσιν, εἴ τινές ποτ᾽ ἄρ᾽ εἶεν οἱ πρὸς ἐλέγο χους ἀποδυόμενοι. Είτ' ούν διὰ τοῦτο λοιδορούσι καὶ ψεύδονται, ούτωσί πως εκατέρωθεν ἁμαρτάνουσιν· εἶτ᾽ αὖ διαμονῆς ἕνεκα τῆς αὐτῶν συγγραφῆς, καὶ οὕτω πόρρω θέουσι τοῦ σκοπού, τὰς κρηπίδας τῶν αἰτιῶν οὐ πάνυ τοι σφόδρα υποτιθέμενοι ἀσφα λεῖς. Αὐτοὶ μὲν γὰρ ἴσως εἰδότες τὰς τῶν πολλῶν ἀκους, ταῖς τῶν ἄλλων ύβρεσι μάλλον χαιρούσας ή Quæ res non adeo illis obest quos vituperant, quan τοῖς ἐπαίνοις, καὶ ὡς πολλῷ γε ἥδιον οἱ πολλοὶ τὰς ἀντινωνοῦν διεξέλθοιεν ὕβρεις ἢ τἀγαθά, κἂν τὰς μὲν ψεύδη μακρά καπηλεύωσι, τὰ δὲ φῶς ἀληθείας έχει προπορευόμενον, οὕτω τὴν ἱστορίαν αὐτῶν δια τίθενται, ἵν' ἐς μακροὺς δῆθεν τους χρόνους χαίρον τες διεξίοιεν αὐτὴν οἱ τὴν αἰῶνα κατά διαδοχὴν ἀμεί. δοντες άνθρωποι· καὶ οὔτε δίκης ἐπόπτην προ όμ · Στων διανοίας λαμβάνουσιν, οὔτ᾽ αἰδῶ τῶν καλῶς καὶ δικαίως κρίνειν εἰδότων ἀνδρῶν. Τοῦτο δ' ού του σούτον οὓς λοιδοροῦσι λυμαίνεται, ἢ αὐτούς γε δή ipsis obtrectatoribus, quod et homines cordati malis suspicionibus adversus illos conceptis, quæ mille probris scatent, eos inter improbes perpetuo numerabunt: et Deus justitiæ præses linguas corum gravioribus penis persequetur. Atque etiam interdum ex ignoratione veri, et imperitia rerum, quæ a quovis audierint, priusquam expendant, sintno probabilia et veritati consentanea, an vero absurda, et ab ea prorsus abhorreant, sic illa chartis illinunt, ac memoriae mandant, eaque crimina objiVariorum nolm. Maximus Tyrius, serm. 12, ubi le historia: Νῦν δὲ ἀναμίξ εισφύρεται πάντα ἐν τοῖς λόγοις, καὶ Σκεινάξει τὰ χείρω, καὶ κρατεῖ τὰ αἰσχρά, καὶ τὸ πολὺ τῆς ἱστορίας πλεονέκται, τύραννοι, καὶ πολέ μιας άδικοι, etc. DUCANG.

αὐτοὶ μὲν γὰρ ἴσως εἰδότες τὰς τῶν πολλῶν ἀκοὰς, ταῖς τῶν ἄλλων ὕβρεσι μᾶλλον χαιρούσας ἢ τοῖς ἐπαίνοις, καὶ ὡς πολλῷ γε ἥδιον οἱ πολλοὶ τὰς ὡντινωνοῦν διεξέλθοιεν ὕβρεις ἢ τἀγαθὰ, κἂν τὰς μὲν ψεύδη μακρὰ καπηλεύωσι, τὰ δὲ φῶς ἀληθείας ἔχῃ προπορευόμενον, οὕτω τὴν ἱστορίαν αὐτῶν διατίθενται, ἵν’ ἐς μακροὺς δῆθεν τοὺς χρόνους χαίροντες διεξίοιεν αὐτὴν οἱ τὸν αἰῶνα κατὰ διαδοχὴν ἀμείβοντες ἄνθρωποι· καὶ οὔτε δίκης ἐπόπτην πρὸ ὀμμάτων διανοίας λαμβάνουσιν, οὔτ’ αἰδῶ τῶν καλῶς καὶ δικαίως κρίνειν εἰδότων ἀνδρῶν. τοῦτο δ’ οὐ τοσοῦτον οὓς λοιδοροῦσι λυμαίνεται, ἢ αὐτούς γε δὴ τοὺς ὑβρίζοντας, εἴπερ ἄνθρωποι μὲν σωφρονοῦντες ἀτόπους ὑπονοίας κατ’ ἐκείνων ταῖς ψυχαῖς ἐμφυτεύσαντες, μυρίοις βριθούσας ὀνείδεσιν, ἐν κακοῖς αὐτῶν ἐσαεὶ μεμνήσονται· θεὸς δ’ ὁ τῆς δίκης προστάτης δαψιλεστέραν αὐτοῖς ταμιεύσει τῆς γλώττης τὴν κόλασιν.

BYZANTINE HISTORIE LIB. I. eos quos laesere injuria premunt: scriptura aucloritatem nacta, e: longo tempore ostentata. Ignoro auteni quo consilio, nec scio qua gratia hæc facere studeant, aut cujus lucri spe in talia pracipitia incurrant. Sive enim, ut singularem suam improbi - tatem expleant, adeo falsa maledicta congerunt, male faciunt ac turpiter admodum, suoque, quod aiunt, capiti nocent. Nam improbitatis sua monumentum produnt posteris, quod & cum bene dicendo ct celebranda veritate innotescere auditoribus licuisset, plaustris convitiorum in innocentes effundendis semetipsos traducere publice maluerunt: hand secus ac si is, cui liceret in terra continente beate secureque vivere, in Atlantici maris tempestates ac fluctus ultro se conjiceret. Scelerum porro exempla scriptis suis proponere posteris, et interitus eorum sponte reum fieri, id vero quæ præcipitia non meretur, cum duplicibus aut triplicibus criminibus sese obstringant? Quas enim res ut insolitas civitatibus et improbatas quam longissime exterminaturi et abominaturi erant, corum metu quibus et insectari et urbibus eas exigere promptum esset, quemadmodum olin Athenis ex albo judicuni delebant per fraudem inscriptos et republica indignos: has jam cupide amplectentur, ut et ab aliis ante factas ac probatas, el a consuetudiue non abborrentes. Solent enim homines quorumvis criminum rei, suam imitationem ad exempla veterum referre, ut causam habeant invehendi in eos qui illa arguere instituerint. Sive igitur bac de causa ita conviliantur et mentiuntur, utroque peccant: sive ob diuturnitatem scriptorum suorum, eti:un sic procul a scopo aberrant, infirmis crimiNationum suarum jactis fundamentis. Sciunt illi quidem forsitan, vulgi aures insectatione aliorum quam collaudatione 9 magis delectari, ac injurias quam recte facta libentius legi, quamvis illas prolixa mendacia venditent, hæc vero lucem veritatis præviam habeant: eoque sic historias suas compo uunt, ut ii qui multis sæculis post futuri sunt, eas longissimo tempore cum voluptate legunt. Nec in boc vel justitiæ præsidem animis intuentur, vel æqua et recta judicia bonorum virorum reverentur. βλασφημίας αὐτῶν οὐκ ἐκνοῦσι. Τὰς γὰρ ἀπὸ μόνης luntur et libris imprimuntur, diutius et gravius τῆς γλώττης προϊούτας λοιδορίας αύρας λαβοῦσαι ἐς αἰθέρος ἀδύσσους διασκεδάζουσιν. Α' δὲ γραφαῖς καὶ βίβλοις ἐντυπούμενα μονιμώτερον καὶ τυραννικώτε ρον κατὰ τῶν ὑβριζομένων τὸ κράτος εσχήκασι, την ἡγεμονίαν τῆς γραφής λαμβανούση; καὶ διὰ μακρού πομπευούσης τοῦ χρόνου. Οὐκ οἶδα δ' ὁπότερον οὐδ᾽ έχω βαδίως ἐπιγιγνώσκειν οὗ χάριν ταῦτα ἐπείγονται ὁρᾷν, καὶ τίνος ἕνεκα κέρδους ἐς τοιούτους χρημτοὺς ἑαυτοὺς συνωθοῦσιν. Ε' τε γὰρ ἰδιότητά τινα κακίας αποπιμπλάντες ἑαυτῶν ἐπὶ τὰς οὕτω ψευδείς βλασφημίας χωροῦσι, κακῶς τοῦτο δρῶσι καὶ λίαν αἰσχρῶς καὶ κατὰ τῆς ἑαυτῶν, ὡς εἰπεῖν, κεφαλῆς. Στέλην τε γὰρ τῆς σφῶν κακίας τῷ χρόνῳ παρέ χουσιν. [Ρ. 4] ὅτι ἐξὸν ἐκ τοῦ λέγειν εὔφημα καὶ πρεσβεύειν ἀλήθειαν, γνωρίζεσθαι τοῖς ἀκούουσιν· οἱ δ' ἐκ τοῦ πλύνειν ἀμάξεις ὕβρεων τοὺς μηδὲν ἀδικήσαντες, δημοσιεύειν είλοντο ἑαυτούς, παραπλησίως ὥσπερ ἂν εἴ τις, ἐξὸν ἠπειρώτης εἶναι, καὶ βίον ἐπικερδέστερον καὶ ἀκίνδυνον ζῆν, ὁ δ᾽ ἐς Ατλαντικού πελάγους χειμῶνας καὶ κλύδωνας φέ των ἐμβέβληκεν ἑαυτόν. Τὸ δὲ καὶ κακῶν ἀρχές τυπα τοῖς ἐφεξῆς εἰς μίμησιν προτιθέναι τὰ γράμματα, καὶ εἰκῇ καθιστὴν ἑαυτοὺς αἰτίους τῆς ἐκείνων ἀπωλείας, τοῦτο δὲ ποίων κρημνῶν οὐκ ἐπάξιον, δίδυμα καὶ τριπλά προτείνον τἀγκλήματα; γὰρ ὡς λήθη ταῖς πολιτείαις καὶ νόθα ἐλαύνειν ὡς πορρωτάτω καὶ ἀποτρέπεσθαι ἔμελλον, δεδιότες εἰς τὰ τοιαῦτα πρόχειρον λοιδορεῖν, καὶ τῶν πόλεων ἐξωθεῖν, ὡς πρὶν τῶν δικαστικών Αθηναίοι πινάτων τοὺς ὅσοι παρέγγραπτοι καὶ τῆς σφῶν πολιτείας ἀνάξιοι· ταῦτα ἀσμένως ἤδη δέξαιντ' ἂν πράττειν αὐτοῦ, ὡς καὶ ἄλλοις ήδη πεπραγμένα καὶ δεδογμένα, καὶ τῶν ὅρων ὄντα τῆς συνηθείας ἐντός. Φιλοῦσι γὰρ ὡς τὰ πολλὰ τῶν ἀνθρώπων οἱ τοῖς οἱοισδηποτούν ἀτοπήμασιν ἁλισκόμενοι, ἐς ἀρχαιοτέρας εἰκόνας ἀνάγειν τὴν μίμησιν, ἵν' ἐκεῖθεν ὡς ἐξ ὁρμητηρίου κατατρέχωσιν, εἴ τινές ποτ᾽ ἄρ᾽ εἶεν οἱ πρὸς ἐλέγο χους ἀποδυόμενοι. Είτ' ούν διὰ τοῦτο λοιδορούσι καὶ ψεύδονται, ούτωσί πως εκατέρωθεν ἁμαρτάνουσιν· εἶτ᾽ αὖ διαμονῆς ἕνεκα τῆς αὐτῶν συγγραφῆς, καὶ οὕτω πόρρω θέουσι τοῦ σκοπού, τὰς κρηπίδας τῶν αἰτιῶν οὐ πάνυ τοι σφόδρα υποτιθέμενοι ἀσφα λεῖς. Αὐτοὶ μὲν γὰρ ἴσως εἰδότες τὰς τῶν πολλῶν ἀκους, ταῖς τῶν ἄλλων ύβρεσι μάλλον χαιρούσας ή Quæ res non adeo illis obest quos vituperant, quan τοῖς ἐπαίνοις, καὶ ὡς πολλῷ γε ἥδιον οἱ πολλοὶ τὰς ἀντινωνοῦν διεξέλθοιεν ὕβρεις ἢ τἀγαθά, κἂν τὰς μὲν ψεύδη μακρά καπηλεύωσι, τὰ δὲ φῶς ἀληθείας έχει προπορευόμενον, οὕτω τὴν ἱστορίαν αὐτῶν δια τίθενται, ἵν' ἐς μακροὺς δῆθεν τους χρόνους χαίρον τες διεξίοιεν αὐτὴν οἱ τὴν αἰῶνα κατά διαδοχὴν ἀμεί. δοντες άνθρωποι· καὶ οὔτε δίκης ἐπόπτην προ όμ · Στων διανοίας λαμβάνουσιν, οὔτ᾽ αἰδῶ τῶν καλῶς καὶ δικαίως κρίνειν εἰδότων ἀνδρῶν. Τοῦτο δ' ού του σούτον οὓς λοιδοροῦσι λυμαίνεται, ἢ αὐτούς γε δή ipsis obtrectatoribus, quod et homines cordati malis suspicionibus adversus illos conceptis, quæ mille probris scatent, eos inter improbes perpetuo numerabunt: et Deus justitiæ præses linguas corum gravioribus penis persequetur. Atque etiam interdum ex ignoratione veri, et imperitia rerum, quæ a quovis audierint, priusquam expendant, sintno probabilia et veritati consentanea, an vero absurda, et ab ea prorsus abhorreant, sic illa chartis illinunt, ac memoriae mandant, eaque crimina objiVariorum nolm. Maximus Tyrius, serm. 12, ubi le historia: Νῦν δὲ ἀναμίξ εισφύρεται πάντα ἐν τοῖς λόγοις, καὶ Σκεινάξει τὰ χείρω, καὶ κρατεῖ τὰ αἰσχρά, καὶ τὸ πολὺ τῆς ἱστορίας πλεονέκται, τύραννοι, καὶ πολέ μιας άδικοι, etc. DUCANG.

PG 148:127οὐ μὴν ἀλλ’ ἔσθ’ ὅτε καὶ δι’ ἀμαθίαν τοῦ βελτίονος καὶ ἀπειρίαν πραγμάτων ἅπερ ὁτουοῦν ἠκηκόεισαν, πρὶν βασανίσαι, εἰ τὰ μὲν τῶν εἰκότων τάδ’ ἥκιστα, καὶ τὰ μὲν ἔοικεν ἀληθείας οἴκοις ἐνδιαιτᾶσθαι, τάδ’ ὑπερόριον ἀληθείας τείνουσι γλῶσσαν, οὕτω ταῦτ’ ἐφαπλοῦσι ταῖς ἑαυτῶν συγγραφαῖς καὶ τῷ χρόνῳ, αἰτιώμενοί τε τὰ ἀναίτια, καὶ φάσκοντες ἃ μήτ’ ἐγένοντο, μήτε γενέσθαι τῶν δυνατῶν ἦν· οἵας τοῦ Πλάτωνος τὰς ἰδέας ἀκούομεν, καὶ ὅσοι τοὺς τραγελάφους ἐκ τῶν τῆς Ἰνδίας τεράτων ἐς τὰς τῆς Ἀσίας διαβιβάζουσιν ἀκοὰς, ἐκ μὴ ὄντων αὖθις μὴ ὄντα καθιστῶντες, ἵνα μᾶλλον ἐκπλήττωσι τοὺς ἀκούοντας. διὰ ταῦτα τοίνυν ἐλέγξων ἔρχομαι τὰ τοιαῦτα, καθόσον οἷόν τε, τῶν ἐφ’ ἡμῶν συγγραφέων.

ciunt quæ nulla sunt, et ca dicunt, quæ neque facta τοὺς ὑβρίζοντα;, εἴπερ ἄνθρωποι μὲν σωφρονούντες sunt, neque omniuo fieri possunt: quale esse Platonis ideas accepimus, et tragelaphos ex Indicis monstris in Asia ṇarrari ab iis qui ligmenta figmentis cumulant, ut majorem in animis auditorum admirationem excitent. Quapropter bujusmodi vitia scriptorum nostræ 10 ætatis, quoad potero, coarguam: qui nec acribus ingeniis præditi, nec in republica versati sunt, unde judicium gerendarum rerum peterent, usu et experientia partum: qua multas etiam segnes naturas velut e somno tandein excitari videmus et urbaniores reddi, ut inter cos numerantur qui prudentia' pollent, et aliorum eon - suetudine linguas excoluerunt, id quod fit civilibus quæstionibus pro tempore propositis. Sed quia stuἀτόπους ὑπονοίας κατ' ἐκείνων ταῖς ψυχαῖς ἐμφυ τεύσαντες, μυρίοις βρεθούσας ονείδεσιν, ἐν κακοῖς αὐτῶν ἐσαεὶ μεμνήσονται· Θεὸς δ' ὁ τῆς δίκης προστάτης δαψιλεστέραν αὐτοῖς ταμιεύσει τῆς γλώττης τὴν κόλασιν. Οὐ μὴν ἀλλ' ἔσθ' ὅτε καὶ δι' ἀμαθίαν τοῦ βελτίονος καὶ ἀπειρίαν πραγμάτων ἅπερ ότουούν Ακηκόεισαν πρὶν βασανίσαι, εἰ τὰ μὲν τῶν εἰκότων τάδ' ἥκιστα, καὶ τὰ μὲν ἔοικεν ἀληθείας οἴκοις ἐνδιαιτάσθαι, τάδ' ὑπερόριον ἀληθείας τείνουσι γλώσσαν, οὕτω ταῦτ' ἐφαπλοῦσι ταῖς ἑαυτῶν συγκ γραφαῖς καὶ τῷ χρόνῳ, αιτιώμενοί τε τὰ ἀναίτια, καὶ φάσκοντες & μήτ' ἐγένοντο, μήτε γενέσθαι τῶν δυνατῶν ἦν· οἷας τοῦ Πλάτωνος τὰς ἰδέας ἀκούομεν, καὶ ὅσοι τοὺς τραγελάφους ἐκ τῶν τῆς Ἰνδίας τεράdis litterarum, et iis quidem perperam jam inde των [P. 5] ἐς τὰς τῆς Ἀσίας διαβιβάζουσιν ἀκοὰς, ab adolescentia sese dedere et in earum otio unico- ἐκ μὴ ὄντων αὖθις μὴ ὄντα καθιστώντες, ίνα μάλλον qué usn longos dies consumpsere, ideo surdis au ἐκπλήττωσι τοὺς ἀκούοντας. Διὰ ταῦτα τοίνυν λέγο ribus res quolibet tempore gestas prætervecti, om- ξων έρχομαι τὰ τοιαῦτα, καθόσον οἷόν τε, τῶν ἐφ' nem ætatem exegerunt. Verum etsi litteris tolos ἡμῶν συγγραφέων. Ανθρωποι γὰρ οὔτε δραστήριο sese in hunc modum non dedissent, ne sic quidem τινες τὴν φύσιν, οὔτε πολιτικοίς τισι πράγμασι illi magno imati fuissent. Usque adeo tenebris συμμίξαντες, ἵνα τινὰ καὶ πρακτικὸν ὀφθαλμόν et angulis digni ilii homines, nullo ingenio, nulla ἐκεῖθεν ἑαυτοῖς παράσχοιεν, καὶ κρίσιν ἐμπειρία dexteritate, ad eloquentiæ exercitationem sese con- πεπορισμένην, ὑφ᾽ ἧς ὁρῶμεν πολλοὺς καὶ τῶν πάνυ tulerunt. Omnuis enim scientis et artis perfectio, νωθροτάτην εἰλοχότων τὴν φύσιν ἀφυπνιζομένους, tanquain fundamento et basi, natura innititur. Quæ ὡς εἰπεῖν, καὶ ἀνεγειρομένους οψέ ποτε, καὶ ἐς sana si fuerit, magnum est ad scientiam percipien- αστειότητα μετενηνεγμένους, κακείνοις ήδη έγκρι dam adjumentum: veluti ferrum et æs, quod fabro νομένους, οἷς βουλὴ καὶ κρίσις ἀνῆκται πραγμάτων, facile cedit. At idem fundamentum, si infirmum καὶ οἱ γλῶσσαν ἐξήσκησαν ἐκ τῆς τῶν ἄλλων συν fuerit, pessimus est doctrine adjutor, sociusque, η διαιτήσεως, τοῖς προτιθεμένοις πολιτικοῖς ζητήμα ut ita dicam, noxius et infidus. Id quod bonis istis σιν ἐν καιρῷ γινομένην· ἀλλὰ λόγοις, καὶ τούτοις viris accidit, 11 qui fere segnibus et inertibus in- πλημμελῶς, ἐξέτι νέου δεδωκότες καὶ μόνη τη geniis præditi, si quid ex institutione doctrinæ con- τούτων σχολῇ καὶ τριβῇ τοὺς μακρούς παραλλάξαν secuti sunt, caducum tamen illud et maximis vitiis τις ηλίους, οὕτω κωφοὶ τῶν ἀεὶ γιγνομένων, δίν inquinatum protulerunt. Ego vero quosdam vete- ἅπαντα διεμέτρησαν βίον. Εἰ δὲ μηδὲ τούτοις ούτωrum sapientum dixisse audio, iis qui ad scriben- σε πως ἐδίδουν, οὐδὲν μέγα τὸ ἐκείνων ὑπῆρχεν ἀντο dum adjecerint animum, bonos pictores esse imi- άλλαγμα οὕτω σκότει καὶ γωνία μάλα προςtandos: qui si archetypum aliquo natura vitio ήχοντες οἱ ἄνθρωποι οὐκ εὐφυῶς οὐδ᾽ εὐρύθμους οι laboret, sive excessu sive defectu partium corpo- ἐς τὴν τῶν λόγων ἐβάδισαν ἄσκησιν. Πάσα γὰρ ἐπιris, non id totumn in pictura muaginis exprimunt, στήμη καὶ τέχνη καθάπερ θεμελίῳ καὶ βάσει τῇ sed partim quillem ad similitudinem ostendendam φύσει τὴν ἑαυτῆς συντέλειαν εποικοδομεί. Αν γοῦν inserunt, partim vero prætereunt, ne vel perpetua ἡ φύσις ὀγιαίνουσα ᾖ, μέγα προς κατόρθωσιν γίνεται sit imaginis deformitas, vel nature probrum quod τῆς ἐπιστήμης ἐφόδιον· καθάπερ καὶ σίδηρο; καὶ dum oculis semper obversetur, ac derisoribus joci χαλκός ῥᾳδίως ὑπείκων τῷ χαλκοτύπων. Αν δ' ὁ τῆς cd satyra materiam præbeat. Δι praclari isti vel 13 φύσεως ἀσθενῶς ἔχῃ θεμέλιος, κάκιστος επίκουρος Variorum nolæ. Quo spectant quæ habet Dio in Augusto, et ex co Xiphilinus: Καὶ κατὰ τοῦτο πολλὰ μὲν οὐ για γνόμενα θρυλλείται, πολλὰ δὲ καὶ πάνυ συμβαίνοντα ἀγνοεῖται, πάντα δὲ, ὡς εἰπεῖν, ἄλλως πως ἢ ὡς πράττεται διαθροεῖται. DUCANG. — "Α παρ' ότουούν ἡκηκόεισαν. Γιa cod. Reg. 2078. Wolfius legit, ἅπερ ότι ἠχ. ut legitur in cod. leg. 2558. Βίνικ. - Wut Verieram, sed illa immatura alale perperam descripserunt. Sed videtur legendum, ἑαυτοὺς δεδ κότες: eumque seusum espressi. WoLries. lin: putat legendum esse εαυτούς δεδωκότες. Sed ni necesse est. Nam verbum δεδωχότες referri potest ad μακροὺς ἡλίους; ut constructio sit, δεδω κότες τους μακροὺς ἡλίους τῇ τούτων σχολῇ, tolis debus in carum otio consumptis. Facile tamen crediderim, non legendum quidem, sed subandien·lum esve pronomen έαυτούς. Certe post verbum διδόναι passim apud.Gregoram subauditur pronomen. Exempla habes, lib. vi. cap. 6, socl. 4; lib. τωι, cap. 5, sect. 1; et sect. 8, pag. 191; lib. 1, cap. 1, sect. 4, etc. Βοινικ. Davus sum, inquit ille in comcrfia, non adpus. Me vero, cum in Sphingem ineidissem, ŒEdipum esse oportait, quocunque eventu. Gratum mjhi facient; qui ænigma hoc desterius explicariat. WULFIUS. Wollius hoc loco Davam se ipse proMetur. Ego verti, Verum elai filteris tolos dies in hunc modum non dedissent, subaudiendo τους μα· κρούς ηλίου;, quod praecessit. Nunc autem malim subaudire εαυτούς, et sic vertere, Verum etsi Hiteris tolos sese in hunc modum non dedissent, eodem platic sensu. Βοιτια.

ἄνθρωποι γὰρ οὔτε δραστήριοί τινες τὴν φύσιν, οὔτε πολιτικοῖς τισι πράγμασι συμμίξαντες, ἵνα τινὰ καὶ πρακτικὸν ὀφθαλμὸν ἐκεῖθεν ἑαυτοῖς παράσχοιεν, καὶ κρίσιν ἐμπειρίᾳ πεπορισμένην, ὑφ’ ἧς ὁρῶμεν πολλοὺς καὶ τῶν πάνυ νωθροτάτην εἰλοχότων τὴν φύσιν ἀφυπνιζομένους, ὡς εἰπεῖν, καὶ ἀνεγειρομένους ὀψέ ποτε, καὶ ἐς ἀστειότητα μετενηνεγμένους, κἀκείνοις ἤδη ἐγκρινομένους, οἷς βουλὴ καὶ κρίσις ἀνῆπται πραγμάτων, καὶ οἳ γλῶσσαν ἐξήσκησαν ἐκ τῆς τῶν ἄλλων συνδιαιτήσεως, τοῖς προτιθεμένοις πολιτικοῖς ζητήμασιν ἐν καιρῷ γινομένην· ἀλλὰ λόγοις, καὶ τούτοις πλημμελῶς, ἐξέτι νέου δεδωκότες καὶ μόνῃ τῇ τούτων σχολῇ καὶ τριβῇ τοὺς μακροὺς παραλλάξαντες ἡλίους, οὕτω κωφοὶ τῶν ἀεὶ γιγνομένων, τὸν ἅπαντα διεμέτρησαν βίον. εἰ δὲ μηδὲ τούτοις οὑτωσί πως ἐδίδουν, οὐδὲν μέγα τὸ ἐκείνων ὑπῆρχεν ἀντάλλαγμα· οὕτω σκότει καὶ γωνίᾳ μάλα προσήκοντες οἱ ἄνθρωποι οὐκ εὐφυῶς οὐδ’ εὐρύθμως ἐς τὴν τῶν λόγων ἐβάδισαν ἄσκησιν. πᾶσα γὰρ ἐπιστήμη καὶ τέχνη καθάπερ θεμελίῳ καὶ βάσει τῇ φύσει τὴν ἑαυτῆς συντέλειαν ἐποικοδομεῖ. ἂν γοῦν ἡ φύσις ὑγιαίνουσα ᾖ, μέγα πρὸς κατόρθωσιν γίνεται τῆς ἐπιστήμης ἐφόδιον·

ciunt quæ nulla sunt, et ca dicunt, quæ neque facta τοὺς ὑβρίζοντα;, εἴπερ ἄνθρωποι μὲν σωφρονούντες sunt, neque omniuo fieri possunt: quale esse Platonis ideas accepimus, et tragelaphos ex Indicis monstris in Asia ṇarrari ab iis qui ligmenta figmentis cumulant, ut majorem in animis auditorum admirationem excitent. Quapropter bujusmodi vitia scriptorum nostræ 10 ætatis, quoad potero, coarguam: qui nec acribus ingeniis præditi, nec in republica versati sunt, unde judicium gerendarum rerum peterent, usu et experientia partum: qua multas etiam segnes naturas velut e somno tandein excitari videmus et urbaniores reddi, ut inter cos numerantur qui prudentia' pollent, et aliorum eon - suetudine linguas excoluerunt, id quod fit civilibus quæstionibus pro tempore propositis. Sed quia stuἀτόπους ὑπονοίας κατ' ἐκείνων ταῖς ψυχαῖς ἐμφυ τεύσαντες, μυρίοις βρεθούσας ονείδεσιν, ἐν κακοῖς αὐτῶν ἐσαεὶ μεμνήσονται· Θεὸς δ' ὁ τῆς δίκης προστάτης δαψιλεστέραν αὐτοῖς ταμιεύσει τῆς γλώττης τὴν κόλασιν. Οὐ μὴν ἀλλ' ἔσθ' ὅτε καὶ δι' ἀμαθίαν τοῦ βελτίονος καὶ ἀπειρίαν πραγμάτων ἅπερ ότουούν Ακηκόεισαν πρὶν βασανίσαι, εἰ τὰ μὲν τῶν εἰκότων τάδ' ἥκιστα, καὶ τὰ μὲν ἔοικεν ἀληθείας οἴκοις ἐνδιαιτάσθαι, τάδ' ὑπερόριον ἀληθείας τείνουσι γλώσσαν, οὕτω ταῦτ' ἐφαπλοῦσι ταῖς ἑαυτῶν συγκ γραφαῖς καὶ τῷ χρόνῳ, αιτιώμενοί τε τὰ ἀναίτια, καὶ φάσκοντες & μήτ' ἐγένοντο, μήτε γενέσθαι τῶν δυνατῶν ἦν· οἷας τοῦ Πλάτωνος τὰς ἰδέας ἀκούομεν, καὶ ὅσοι τοὺς τραγελάφους ἐκ τῶν τῆς Ἰνδίας τεράdis litterarum, et iis quidem perperam jam inde των [P. 5] ἐς τὰς τῆς Ἀσίας διαβιβάζουσιν ἀκοὰς, ab adolescentia sese dedere et in earum otio unico- ἐκ μὴ ὄντων αὖθις μὴ ὄντα καθιστώντες, ίνα μάλλον qué usn longos dies consumpsere, ideo surdis au ἐκπλήττωσι τοὺς ἀκούοντας. Διὰ ταῦτα τοίνυν λέγο ribus res quolibet tempore gestas prætervecti, om- ξων έρχομαι τὰ τοιαῦτα, καθόσον οἷόν τε, τῶν ἐφ' nem ætatem exegerunt. Verum etsi litteris tolos ἡμῶν συγγραφέων. Ανθρωποι γὰρ οὔτε δραστήριο sese in hunc modum non dedissent, ne sic quidem τινες τὴν φύσιν, οὔτε πολιτικοίς τισι πράγμασι illi magno imati fuissent. Usque adeo tenebris συμμίξαντες, ἵνα τινὰ καὶ πρακτικὸν ὀφθαλμόν et angulis digni ilii homines, nullo ingenio, nulla ἐκεῖθεν ἑαυτοῖς παράσχοιεν, καὶ κρίσιν ἐμπειρία dexteritate, ad eloquentiæ exercitationem sese con- πεπορισμένην, ὑφ᾽ ἧς ὁρῶμεν πολλοὺς καὶ τῶν πάνυ tulerunt. Omnuis enim scientis et artis perfectio, νωθροτάτην εἰλοχότων τὴν φύσιν ἀφυπνιζομένους, tanquain fundamento et basi, natura innititur. Quæ ὡς εἰπεῖν, καὶ ἀνεγειρομένους οψέ ποτε, καὶ ἐς sana si fuerit, magnum est ad scientiam percipien- αστειότητα μετενηνεγμένους, κακείνοις ήδη έγκρι dam adjumentum: veluti ferrum et æs, quod fabro νομένους, οἷς βουλὴ καὶ κρίσις ἀνῆκται πραγμάτων, facile cedit. At idem fundamentum, si infirmum καὶ οἱ γλῶσσαν ἐξήσκησαν ἐκ τῆς τῶν ἄλλων συν fuerit, pessimus est doctrine adjutor, sociusque, η διαιτήσεως, τοῖς προτιθεμένοις πολιτικοῖς ζητήμα ut ita dicam, noxius et infidus. Id quod bonis istis σιν ἐν καιρῷ γινομένην· ἀλλὰ λόγοις, καὶ τούτοις viris accidit, 11 qui fere segnibus et inertibus in- πλημμελῶς, ἐξέτι νέου δεδωκότες καὶ μόνη τη geniis præditi, si quid ex institutione doctrinæ con- τούτων σχολῇ καὶ τριβῇ τοὺς μακρούς παραλλάξαν secuti sunt, caducum tamen illud et maximis vitiis τις ηλίους, οὕτω κωφοὶ τῶν ἀεὶ γιγνομένων, δίν inquinatum protulerunt. Ego vero quosdam vete- ἅπαντα διεμέτρησαν βίον. Εἰ δὲ μηδὲ τούτοις ούτωrum sapientum dixisse audio, iis qui ad scriben- σε πως ἐδίδουν, οὐδὲν μέγα τὸ ἐκείνων ὑπῆρχεν ἀντο dum adjecerint animum, bonos pictores esse imi- άλλαγμα οὕτω σκότει καὶ γωνία μάλα προςtandos: qui si archetypum aliquo natura vitio ήχοντες οἱ ἄνθρωποι οὐκ εὐφυῶς οὐδ᾽ εὐρύθμους οι laboret, sive excessu sive defectu partium corpo- ἐς τὴν τῶν λόγων ἐβάδισαν ἄσκησιν. Πάσα γὰρ ἐπιris, non id totumn in pictura muaginis exprimunt, στήμη καὶ τέχνη καθάπερ θεμελίῳ καὶ βάσει τῇ sed partim quillem ad similitudinem ostendendam φύσει τὴν ἑαυτῆς συντέλειαν εποικοδομεί. Αν γοῦν inserunt, partim vero prætereunt, ne vel perpetua ἡ φύσις ὀγιαίνουσα ᾖ, μέγα προς κατόρθωσιν γίνεται sit imaginis deformitas, vel nature probrum quod τῆς ἐπιστήμης ἐφόδιον· καθάπερ καὶ σίδηρο; καὶ dum oculis semper obversetur, ac derisoribus joci χαλκός ῥᾳδίως ὑπείκων τῷ χαλκοτύπων. Αν δ' ὁ τῆς cd satyra materiam præbeat. Δι praclari isti vel 13 φύσεως ἀσθενῶς ἔχῃ θεμέλιος, κάκιστος επίκουρος Variorum nolæ. Quo spectant quæ habet Dio in Augusto, et ex co Xiphilinus: Καὶ κατὰ τοῦτο πολλὰ μὲν οὐ για γνόμενα θρυλλείται, πολλὰ δὲ καὶ πάνυ συμβαίνοντα ἀγνοεῖται, πάντα δὲ, ὡς εἰπεῖν, ἄλλως πως ἢ ὡς πράττεται διαθροεῖται. DUCANG. — "Α παρ' ότουούν ἡκηκόεισαν. Γιa cod. Reg. 2078. Wolfius legit, ἅπερ ότι ἠχ. ut legitur in cod. leg. 2558. Βίνικ. - Wut Verieram, sed illa immatura alale perperam descripserunt. Sed videtur legendum, ἑαυτοὺς δεδ κότες: eumque seusum espressi. WoLries. lin: putat legendum esse εαυτούς δεδωκότες. Sed ni necesse est. Nam verbum δεδωχότες referri potest ad μακροὺς ἡλίους; ut constructio sit, δεδω κότες τους μακροὺς ἡλίους τῇ τούτων σχολῇ, tolis debus in carum otio consumptis. Facile tamen crediderim, non legendum quidem, sed subandien·lum esve pronomen έαυτούς. Certe post verbum διδόναι passim apud.Gregoram subauditur pronomen. Exempla habes, lib. vi. cap. 6, socl. 4; lib. τωι, cap. 5, sect. 1; et sect. 8, pag. 191; lib. 1, cap. 1, sect. 4, etc. Βοινικ. Davus sum, inquit ille in comcrfia, non adpus. Me vero, cum in Sphingem ineidissem, ŒEdipum esse oportait, quocunque eventu. Gratum mjhi facient; qui ænigma hoc desterius explicariat. WULFIUS. Wollius hoc loco Davam se ipse proMetur. Ego verti, Verum elai filteris tolos dies in hunc modum non dedissent, subaudiendo τους μα· κρούς ηλίου;, quod praecessit. Nunc autem malim subaudire εαυτούς, et sic vertere, Verum etsi Hiteris tolos sese in hunc modum non dedissent, eodem platic sensu. Βοιτια.

PG 148:129καθάπερ καὶ σίδηρος καὶ χαλκὸς ῥᾳδίως ὑπείκων τῷ χαλκοτύπῳ. ἂν δ’ ὁ τῆς φύσεως ἀσθενῶς ἔχῃ θεμέλιος, κάκιστος ἐπίκουρος τοῖς τῆς ἐπιστήμης οἰκοδομήμασι γίνεται, καὶ ἵν’ εἴπω πλημμελὴς καὶ ἐπίβουλος σύμμαχος. ὡς νῦν γε καὶ οἱ χρηστοὶ οὗτοι νωθρὸν ὡς τὰ πολλὰ καὶ νοσοῦν τὸ συμφυὲς κτησάμενοι φρόνημα, εἰκότως ἄρα καὶ ὃν ἐκ τῆς τέχνης ἐπορίσαντο λόγον σεσαλευμένον ἔφηναν ὁμοῦ καὶ νοσοῦντα τὰ καίρια. ἐγὼ δὲ καὶ τῶν πάλαι σοφῶν ἔστιν οὓς ἐπυθόμην φαμένους, ὡς τοὺς ἀγαθοὺς τῶν ζωγράφων μιμεῖσθαι χρεὼν, ὁπόσοι ἐς τὸ συγγράφειν ὁρμῶσι. καὶ γὰρ κἀκεῖνοι εἴ τι που τοῖς ἀρχετύποις ἐκ φύσεως παρυπέστη πλημμέλημα, εἴτ’ ἐς τὸ ἧττον τοῦ δέοντος, εἴτ’ αὖ ἐς τὸ πλέον παρασῦρον ἔστιν ἃ τῶν τοῦ σώματος μερῶν, οὐχ ἅπαν ἀκριβῶς ἐναρμόσαι σπουδάζουσι τῇ γραφῇ τῆς εἰκόνος· ἀλλά πη μὲν ἐντιθέασιν, ὅσον ἐνδείξασθαι τὴν ὁμοιότητα, πὴ δ’ οὒ, ἵνα μήτε τὸ δύσμορφον καὶ αἰσχρὸν ἡ γραφὴ τῆς εἰκόνος ἔχῃ διηνεκῶς, μήτε φύσεως ὄνειδος ἀεὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς τοῦ χρόνου προφαίνηται, καὶ γίνηται τοῖς φιλοσκώμμοσι πρόφασις γέλωτος ἅμα καὶ χλεύης.

BYZANTINE HISTORLE LIB. I. verorum erratorum silentio dissimularint, ut etiam multa, quæ nec dicta nec facta fuere, litteris mandarint: adeo acerbi et immoderati veritatis hostes exstiterunt. In quas vero ineptias non inciderent, qui ea scribenda suscipiunt, quæ nec ipsi viderunt, nec ex iis qui res gesserint aut viderint, audire studuerunt, sed ea quæ lingua ebria a scortatoribus narrantur, aut ab aniculis vana et portentis similia effutiuntur. Cæterum eos linguas suas non contra nos, aut ad res meas convellendas exercuisse, neque contra veritatem: 12 nostram prorsus armavisse, liber eorum ostendet, qui multis in locis sparsim landes quoque nostras complectitur. Quæ rés claro et illustri testimonio me ab omni suspicione vindicabit: ne quisquam putet, vindicta causa haca me scribi, et si quid veri in iis insit, aboleri: cum ea causa abunde sublata sit, quæ talem opiniouem confirmare queat. Sed amor et veritatis, et coruin qui contumelia aficiuntur, huc me provesit. Nam illam veluti relegatam esse indignor: et his inju. riam feri, ferre non possum. Ac omnia recensere et refutare, munus eorum fuerit, qui abundantes otio, scribendis orationibus toti incumbunt: prasertim cum ea quæ illi scripserunt falsa esse omnia non dixerimus. Id enim crimen ne iis quidem facile impingi queat, qui se Nill fontes speclasse gloriantur: aut iis, qui Antipodas et Antœcos, quicunque illi sunt, scriptis suis inserunt. Sed cum multa variaque sint illorum mendacis, pauca, eaque quorum adiac testes supersunt, e multis selecta, judice veritate uos evidenter confutabimus, ο Imperator igitur, cum ad hunc sua concionis locum pervenissel, in refutando multus fuit: iis testibus productis, qui res a scriptore corruptas et depravatas ipsi per se gesserant. ευές τῆς ἐπιστήμης οικοδομήμασι γίνεται, καὶ ἵν' ignari vel inimici veritatis tantum abest ut aliquid είσω, πλημμελὲς καὶ ἐπίβουλος σύμμαχος. Ως νῦν με κ αἱ οἱ χρηστοὶ οὗτοι νωθρὸν ὡς τὰ πολλὰ καὶ νο σοῦν τὸ συμφυές κτησάμενοι φρόνημα, εἰκότως ἄρα καὶ ἐν ἐκ τῆς τέχνης ἐπορίσαντο λόγον σεσαλευμένον ἔφηναν ὁμοῦ καὶ νοσοῦντα τὰ καίρια. Ἐγὼ δὲ καὶ τῶν πάλαι σοφῶν ἔστιν ου; ἐπυθόμην φαμένους, ὡς τοὺς ἀγαθοὺς τῶν ζωγράφων μιμεῖσθαι χρεών, οπόσοι ἐς τὸ συγγράφειν ὁρμῶσι. Καὶ γὰρ κἀκεῖνοι εἴ εί που τοῖς ἀρχετύποις ἐκ φύσεως παρυπέστη πλημ μέλημα, εἴτ' ἐς τὸ ἧττον τοῦ δέοντος, εἶτ᾽ αὖ ἐς τὸ είδον παρασύρον ἔστιν & τῶν τοῦ σώματος μερῶν, οὐχ ἅπαν ἀκριβῶς ἐναρμόσαι σπουδάζουσι τῇ γραφή τῆς εἰκόνος· ἀλλὰ πὴ μὲν ἐντιθέασιν, ὅσον ἐνδείξα σθαι τὴν ὁμοιότητα, πὴ δ' οῦ, ἵνα μήτε τὸ δύσμορο φον καὶ αἰσχρὸν ἡ γραφὴ τῆς εἰκόνος ἔχῃ διηνεκώς, μήτε φύσεως όνειδος ἀεὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς τοῦ χρό του προφαίνηται, καὶ γίνηται τοῖς φιλοσκώμμασι πρόφατις γέλωτος ἅμα καὶ χλεύης. Οἱ δὲ σεμνοί οὗτοι, εἶτ᾽ οὐκ εἰδότες, εἴτε μισοῦντες τὴν ἀλήθειαν, οὐ μόνον οὐδὲ μικρὰ τῶν ἀληθευόντων ἁμαρτημά των υφελόμενοι, πυθμέσιν ἀφῆκαν σιγῆς, ἀλλὰ καὶ πολλὰ τῶν μήτε πραχθέντων ή λαληθέντων εφήρ μέσαν τῇ ἑαυτῶν συγγραφῇ· οὕτω πικροὶ καὶ ἀφειδεῖς ἀνεφάνησαν τῆς ἀληθείας ἐχθροί. Η ποῦ οὐκ ἂν ἀτοπίας ἐλαύνοιεν τοιαῦτα φιλοτιμούμενοι γράφειν, [Ρ. 6] ὧν μήτ' αὐτόπται αὐτοὶ ἐγεγόνεισαν, μήτ' εντήκοοι τῶν πραξάντων ἢ καὶ θεαταμένων γενέσθαι ἐσπούδασαν, ἀλλ' ὅσα μεθυούσῃ γλώσση δι εξίασιν οἱ τὰ χαμαιτυπεία πληροῦντες, καὶ ὅσαπερ εἰ γριες ληροῦσι καὶ τερατεύονται; ἀλλ' ὅτι μὲν οὐκ ἀντιστρατευομένην ἐμοὶ οὐδὲ τἀμὰ συγκυκῶσιν πράγματα τὴν ἑαυτῶν γλώσσαν οἱ ἄνθρωποι ἔστη σεν, οὐδὲ κατὰ τῆς ἐμῆς ὁλοσχερῶς ἐξώπλισαν ἀληθεία;, ή βίβλος εκείνων δηλώσει, σποράδες καὶ ἡμετέρους επαίνους πολλαχή περιφέρουσα· ὁ δὲ λαμ πρὶν ἐμοὶ καὶ περιφανῆ τὴν παραίτησιν ὑπισχνείται, μὴ ἂν ὑποπτεύσειν τῶν πάντων οὐδένα, πρὸς ἄμυ νεν λέγειν ἐμὲ, καὶ ἐξορύττειν εἴ τις καρπὸς ἀληθείας, τῆς αἰτίας εξαιρουμένης περιφανώς, ἀφ᾿ ἧς καλινώς βαδιεῖται τις πρὸς τὰ τοιαῦτα, ἀλλ᾽ εὐνοίας ἕνεκα τῆς τε ἀληθείας καὶ τῶν ὑβριζομένων· της μὲν, ότι εξοστρακίζοιτο ζηλοῦντα· τῶν δὲ, ὅτι ἀδικοῦντο, φέρειν οὐκ ἀνεχόμενον. Τὸ μὲν οὖν πάντα ἐθέλειν διεξιέναι καὶ ἀνατρέπειν καθ' έκαστα σχολάζοντας ἔργον ἂν εἴη, καὶ λόγοις καθάπαξ έγκεκυφέτος. "Αλλως τε οὐδὲ πάνθ' όσα γεγράφασι, τοὺς ἄνδρας ψεύδεσθαι ἔφαμεν. Τοῦτο γὰρ οὐδὲ τοῖς τὰς Νείλου πηγὰς ἰδεῖν τερατευομένοις προστρίψει το ἄν τις ῥᾳδίως, οὐδ᾽ ὅσοι τοὺς ᾿Αντίποδας κι Αντοίκους, οι τινές ποτ' ἄρ᾽ εἶεν κεῖνοι, τῷ λόγῳ παρεισκυκλοῦσιν. ᾿Αλλὰ πολλῶν ὄντων καὶ διαφ μεν όπόσα κατεψεύσαντο οἱ ἄνδρες, μέτρι᾿ ἅττα καὶ ὧν πολλοὶ μάρτυρες ἔτι τῷ βίῳ περίεισιν ἐκλεξ - μενοι, ταῦτα τῆ; ἀληθείας κρινούσης φαιδρῶς ἡμεῖς ἐξελέγξομεν.» Αλλ' ὁ μὲν βασιλεὺς τὴν τῆς ἑαυτοῦ δημηγορίας ἐνταῦθα του συνελάσας κατάστασιν, πολὺς ἔπειτα ἐῤῥύη πρὸς τοὺς ἐλέγχους, σύμφωνα βάσκων ἐκείνοις παροῦσιν, οι τοῖς ἑαυτῶν διεπράξαντο σώμασιν, ἅττα ὁ συγγραφείς διεφθορα εἰσήκει, καὶ ἥκιστα τῇ ἀληθείᾳ ὁμόλογα. Γ. Ἡμῖν δὲ ὁ μὲν περὶ τούτων λόγος ἀναμείνας ἐν τῷ παρόντι, ἔσται δῆλος ἐν τοῖς ἐξῆ; ἔτε καὶ ἡμῖν τὰς αὐτὰς διεξιέναι γένοιτο υποθέσεις· ὁ δὲ της μελετηθείσης Ιστορίας ἀρχὴν λαμβανέτω τὰ μετὰ τὴν ἄλωσιν τῆς βασιλευούσης τῶν πόλεων, ἣν III. Nos vero eam orationem diferemus eo usque dum et nobis eadem res explicandæ erunt. Institutant autem 13 historiam, a capta, prob deler! a laatinis imperatri. ● urbe auspicabimur: el ca qua quamvis ants nostram latem acciderint, tamen a Variorum nolæ. Videtur addendum, ἐπειδὴ οὐδέ. WoLrios. Quæ ali aliis depravata esse asserit, nusconvellit in hoc opere: veriore fortassis expositione citra cujusquam reprel:ensionem contenius. WoLries.

οἱ δὲ σεμνοὶ οὗτοι, εἴτ’ οὐκ εἰδότες, εἴτε μισοῦντες τὴν ἀλήθειαν, οὐ μόνον οὐδὲ μικρὰ τῶν ἀληθευόντων ἁμαρτημάτων ὑφελόμενοι, πυθμέσιν ἀφῆκαν σιγῆς, ἀλλὰ καὶ πολλὰ τῶν μήτε πραχθέντων ἢ λαληθέντων ἐφήρμοσαν τῇ ἑαυτῶν συγγραφῇ· οὕτω πικροὶ καὶ ἀφειδεῖς ἀνεφάνησαν τῆς ἀληθείας ἐχθροί. ἢ ποῦ οὐκ ἂν ἀτοπίας ἐλαύνοιεν τοιαῦτα φιλοτιμούμενοι γράφειν, ὧν μήτ’ αὐτόπται αὐτοὶ ἐγεγόνεισαν, μήτ’ αὐτήκοοι τῶν πραξάντων ἢ καὶ θεασαμένων γενέσθαι ἐσπούδασαν, ἀλλ’ ὅσα μεθυούσῃ γλώσσῃ διεξίασιν οἱ τὰ χαμαιτυπεῖα πληροῦντες, καὶ ὅσαπερ αἱ γρᾶες ληροῦσι καὶ τερατεύονται; ἀλλ’ ὅτι μὲν οὐκ ἀντιστρατευομένην ἐμοὶ οὐδὲ τἀμὰ συγκυκῶσαν πράγματα τὴν ἑαυτῶν γλῶσσαν οἱ ἄνθρωποι ἔστησαν, οὐδὲ κατὰ τῆς ἐμῆς ὁλοσχερῶς ἐξώπλισαν ἀληθείας, ἡ βίβλος ἐκείνων δηλώσει, σποράδας καὶ ἡμετέρους ἐπαίνους πολλαχῇ περιφέρουσα·

BYZANTINE HISTORLE LIB. I. verorum erratorum silentio dissimularint, ut etiam multa, quæ nec dicta nec facta fuere, litteris mandarint: adeo acerbi et immoderati veritatis hostes exstiterunt. In quas vero ineptias non inciderent, qui ea scribenda suscipiunt, quæ nec ipsi viderunt, nec ex iis qui res gesserint aut viderint, audire studuerunt, sed ea quæ lingua ebria a scortatoribus narrantur, aut ab aniculis vana et portentis similia effutiuntur. Cæterum eos linguas suas non contra nos, aut ad res meas convellendas exercuisse, neque contra veritatem: 12 nostram prorsus armavisse, liber eorum ostendet, qui multis in locis sparsim landes quoque nostras complectitur. Quæ rés claro et illustri testimonio me ab omni suspicione vindicabit: ne quisquam putet, vindicta causa haca me scribi, et si quid veri in iis insit, aboleri: cum ea causa abunde sublata sit, quæ talem opiniouem confirmare queat. Sed amor et veritatis, et coruin qui contumelia aficiuntur, huc me provesit. Nam illam veluti relegatam esse indignor: et his inju. riam feri, ferre non possum. Ac omnia recensere et refutare, munus eorum fuerit, qui abundantes otio, scribendis orationibus toti incumbunt: prasertim cum ea quæ illi scripserunt falsa esse omnia non dixerimus. Id enim crimen ne iis quidem facile impingi queat, qui se Nill fontes speclasse gloriantur: aut iis, qui Antipodas et Antœcos, quicunque illi sunt, scriptis suis inserunt. Sed cum multa variaque sint illorum mendacis, pauca, eaque quorum adiac testes supersunt, e multis selecta, judice veritate uos evidenter confutabimus, ο Imperator igitur, cum ad hunc sua concionis locum pervenissel, in refutando multus fuit: iis testibus productis, qui res a scriptore corruptas et depravatas ipsi per se gesserant. ευές τῆς ἐπιστήμης οικοδομήμασι γίνεται, καὶ ἵν' ignari vel inimici veritatis tantum abest ut aliquid είσω, πλημμελὲς καὶ ἐπίβουλος σύμμαχος. Ως νῦν με κ αἱ οἱ χρηστοὶ οὗτοι νωθρὸν ὡς τὰ πολλὰ καὶ νο σοῦν τὸ συμφυές κτησάμενοι φρόνημα, εἰκότως ἄρα καὶ ἐν ἐκ τῆς τέχνης ἐπορίσαντο λόγον σεσαλευμένον ἔφηναν ὁμοῦ καὶ νοσοῦντα τὰ καίρια. Ἐγὼ δὲ καὶ τῶν πάλαι σοφῶν ἔστιν ου; ἐπυθόμην φαμένους, ὡς τοὺς ἀγαθοὺς τῶν ζωγράφων μιμεῖσθαι χρεών, οπόσοι ἐς τὸ συγγράφειν ὁρμῶσι. Καὶ γὰρ κἀκεῖνοι εἴ εί που τοῖς ἀρχετύποις ἐκ φύσεως παρυπέστη πλημ μέλημα, εἴτ' ἐς τὸ ἧττον τοῦ δέοντος, εἶτ᾽ αὖ ἐς τὸ είδον παρασύρον ἔστιν & τῶν τοῦ σώματος μερῶν, οὐχ ἅπαν ἀκριβῶς ἐναρμόσαι σπουδάζουσι τῇ γραφή τῆς εἰκόνος· ἀλλὰ πὴ μὲν ἐντιθέασιν, ὅσον ἐνδείξα σθαι τὴν ὁμοιότητα, πὴ δ' οῦ, ἵνα μήτε τὸ δύσμορο φον καὶ αἰσχρὸν ἡ γραφὴ τῆς εἰκόνος ἔχῃ διηνεκώς, μήτε φύσεως όνειδος ἀεὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς τοῦ χρό του προφαίνηται, καὶ γίνηται τοῖς φιλοσκώμμασι πρόφατις γέλωτος ἅμα καὶ χλεύης. Οἱ δὲ σεμνοί οὗτοι, εἶτ᾽ οὐκ εἰδότες, εἴτε μισοῦντες τὴν ἀλήθειαν, οὐ μόνον οὐδὲ μικρὰ τῶν ἀληθευόντων ἁμαρτημά των υφελόμενοι, πυθμέσιν ἀφῆκαν σιγῆς, ἀλλὰ καὶ πολλὰ τῶν μήτε πραχθέντων ή λαληθέντων εφήρ μέσαν τῇ ἑαυτῶν συγγραφῇ· οὕτω πικροὶ καὶ ἀφειδεῖς ἀνεφάνησαν τῆς ἀληθείας ἐχθροί. Η ποῦ οὐκ ἂν ἀτοπίας ἐλαύνοιεν τοιαῦτα φιλοτιμούμενοι γράφειν, [Ρ. 6] ὧν μήτ' αὐτόπται αὐτοὶ ἐγεγόνεισαν, μήτ' εντήκοοι τῶν πραξάντων ἢ καὶ θεαταμένων γενέσθαι ἐσπούδασαν, ἀλλ' ὅσα μεθυούσῃ γλώσση δι εξίασιν οἱ τὰ χαμαιτυπεία πληροῦντες, καὶ ὅσαπερ εἰ γριες ληροῦσι καὶ τερατεύονται; ἀλλ' ὅτι μὲν οὐκ ἀντιστρατευομένην ἐμοὶ οὐδὲ τἀμὰ συγκυκῶσιν πράγματα τὴν ἑαυτῶν γλώσσαν οἱ ἄνθρωποι ἔστη σεν, οὐδὲ κατὰ τῆς ἐμῆς ὁλοσχερῶς ἐξώπλισαν ἀληθεία;, ή βίβλος εκείνων δηλώσει, σποράδες καὶ ἡμετέρους επαίνους πολλαχή περιφέρουσα· ὁ δὲ λαμ πρὶν ἐμοὶ καὶ περιφανῆ τὴν παραίτησιν ὑπισχνείται, μὴ ἂν ὑποπτεύσειν τῶν πάντων οὐδένα, πρὸς ἄμυ νεν λέγειν ἐμὲ, καὶ ἐξορύττειν εἴ τις καρπὸς ἀληθείας, τῆς αἰτίας εξαιρουμένης περιφανώς, ἀφ᾿ ἧς καλινώς βαδιεῖται τις πρὸς τὰ τοιαῦτα, ἀλλ᾽ εὐνοίας ἕνεκα τῆς τε ἀληθείας καὶ τῶν ὑβριζομένων· της μὲν, ότι εξοστρακίζοιτο ζηλοῦντα· τῶν δὲ, ὅτι ἀδικοῦντο, φέρειν οὐκ ἀνεχόμενον. Τὸ μὲν οὖν πάντα ἐθέλειν διεξιέναι καὶ ἀνατρέπειν καθ' έκαστα σχολάζοντας ἔργον ἂν εἴη, καὶ λόγοις καθάπαξ έγκεκυφέτος. "Αλλως τε οὐδὲ πάνθ' όσα γεγράφασι, τοὺς ἄνδρας ψεύδεσθαι ἔφαμεν. Τοῦτο γὰρ οὐδὲ τοῖς τὰς Νείλου πηγὰς ἰδεῖν τερατευομένοις προστρίψει το ἄν τις ῥᾳδίως, οὐδ᾽ ὅσοι τοὺς ᾿Αντίποδας κι Αντοίκους, οι τινές ποτ' ἄρ᾽ εἶεν κεῖνοι, τῷ λόγῳ παρεισκυκλοῦσιν. ᾿Αλλὰ πολλῶν ὄντων καὶ διαφ μεν όπόσα κατεψεύσαντο οἱ ἄνδρες, μέτρι᾿ ἅττα καὶ ὧν πολλοὶ μάρτυρες ἔτι τῷ βίῳ περίεισιν ἐκλεξ - μενοι, ταῦτα τῆ; ἀληθείας κρινούσης φαιδρῶς ἡμεῖς ἐξελέγξομεν.» Αλλ' ὁ μὲν βασιλεὺς τὴν τῆς ἑαυτοῦ δημηγορίας ἐνταῦθα του συνελάσας κατάστασιν, πολὺς ἔπειτα ἐῤῥύη πρὸς τοὺς ἐλέγχους, σύμφωνα βάσκων ἐκείνοις παροῦσιν, οι τοῖς ἑαυτῶν διεπράξαντο σώμασιν, ἅττα ὁ συγγραφείς διεφθορα εἰσήκει, καὶ ἥκιστα τῇ ἀληθείᾳ ὁμόλογα. Γ. Ἡμῖν δὲ ὁ μὲν περὶ τούτων λόγος ἀναμείνας ἐν τῷ παρόντι, ἔσται δῆλος ἐν τοῖς ἐξῆ; ἔτε καὶ ἡμῖν τὰς αὐτὰς διεξιέναι γένοιτο υποθέσεις· ὁ δὲ της μελετηθείσης Ιστορίας ἀρχὴν λαμβανέτω τὰ μετὰ τὴν ἄλωσιν τῆς βασιλευούσης τῶν πόλεων, ἣν III. Nos vero eam orationem diferemus eo usque dum et nobis eadem res explicandæ erunt. Institutant autem 13 historiam, a capta, prob deler! a laatinis imperatri. ● urbe auspicabimur: el ca qua quamvis ants nostram latem acciderint, tamen a Variorum nolæ. Videtur addendum, ἐπειδὴ οὐδέ. WoLrios. Quæ ali aliis depravata esse asserit, nusconvellit in hoc opere: veriore fortassis expositione citra cujusquam reprel:ensionem contenius. WoLries.

ὃ δὴ λαμπρὰν ἐμοὶ καὶ περιφανῆ τὴν παραίτησιν ὑπισχνεῖται, μὴ ἂν ὑποπτεύσειν τῶν πάντων οὐδένα, πρὸς ἄμυναν λέγειν ἐμὲ, καὶ ἐξορύττειν εἴ τις καρπὸς ἀληθείας, τῆς αἰτίας ἐξαιρουμένης περιφανῶς, ἀφ’ ἧς ἀκλινῶς βαδιεῖταί τις πρὸς τὰ τοιαῦτα, ἀλλ’ εὐνοίας ἕνεκα τῆς τε ἀληθείας καὶ τῶν ὑβριζομένων· τῆς μὲν, ὅτι ἐξοστρακίζοιτο ζηλοῦντα· τῶν δὲ, ὅτι ἀδικοῖντο, φέρειν οὐκ ἀνεχόμενον. τὸ μὲν οὖν πάντα ἐθέλειν διεξιέναι καὶ ἀνατρέπειν καθ’ ἕκαστα σχολάζοντος ἔργον ἂν εἴη, καὶ λόγοις καθάπαξ ἐγκεκυφότος. ἄλλως τε οὐδὲ πάνθ’ ὅσα γεγράφασι, τοὺς ἄνδρας ψεύδεσθαι ἔφαμεν. τοῦτο γὰρ οὐδὲ τοῖς τὰς Νείλου πηγὰς ἰδεῖν τερατευομένοις προστρίψαιτο ἄν τις ῥᾳδίως, οὐδ’ ὅσοι τοὺς Ἀντίποδας καὶ Ἀντοίκους, οἵ τινές ποτ’ ἄρ’ εἶεν ἐκεῖνοι, τῷ λόγῳ παρεισκυκλοῦσιν.

BYZANTINE HISTORLE LIB. I. verorum erratorum silentio dissimularint, ut etiam multa, quæ nec dicta nec facta fuere, litteris mandarint: adeo acerbi et immoderati veritatis hostes exstiterunt. In quas vero ineptias non inciderent, qui ea scribenda suscipiunt, quæ nec ipsi viderunt, nec ex iis qui res gesserint aut viderint, audire studuerunt, sed ea quæ lingua ebria a scortatoribus narrantur, aut ab aniculis vana et portentis similia effutiuntur. Cæterum eos linguas suas non contra nos, aut ad res meas convellendas exercuisse, neque contra veritatem: 12 nostram prorsus armavisse, liber eorum ostendet, qui multis in locis sparsim landes quoque nostras complectitur. Quæ rés claro et illustri testimonio me ab omni suspicione vindicabit: ne quisquam putet, vindicta causa haca me scribi, et si quid veri in iis insit, aboleri: cum ea causa abunde sublata sit, quæ talem opiniouem confirmare queat. Sed amor et veritatis, et coruin qui contumelia aficiuntur, huc me provesit. Nam illam veluti relegatam esse indignor: et his inju. riam feri, ferre non possum. Ac omnia recensere et refutare, munus eorum fuerit, qui abundantes otio, scribendis orationibus toti incumbunt: prasertim cum ea quæ illi scripserunt falsa esse omnia non dixerimus. Id enim crimen ne iis quidem facile impingi queat, qui se Nill fontes speclasse gloriantur: aut iis, qui Antipodas et Antœcos, quicunque illi sunt, scriptis suis inserunt. Sed cum multa variaque sint illorum mendacis, pauca, eaque quorum adiac testes supersunt, e multis selecta, judice veritate uos evidenter confutabimus, ο Imperator igitur, cum ad hunc sua concionis locum pervenissel, in refutando multus fuit: iis testibus productis, qui res a scriptore corruptas et depravatas ipsi per se gesserant. ευές τῆς ἐπιστήμης οικοδομήμασι γίνεται, καὶ ἵν' ignari vel inimici veritatis tantum abest ut aliquid είσω, πλημμελὲς καὶ ἐπίβουλος σύμμαχος. Ως νῦν με κ αἱ οἱ χρηστοὶ οὗτοι νωθρὸν ὡς τὰ πολλὰ καὶ νο σοῦν τὸ συμφυές κτησάμενοι φρόνημα, εἰκότως ἄρα καὶ ἐν ἐκ τῆς τέχνης ἐπορίσαντο λόγον σεσαλευμένον ἔφηναν ὁμοῦ καὶ νοσοῦντα τὰ καίρια. Ἐγὼ δὲ καὶ τῶν πάλαι σοφῶν ἔστιν ου; ἐπυθόμην φαμένους, ὡς τοὺς ἀγαθοὺς τῶν ζωγράφων μιμεῖσθαι χρεών, οπόσοι ἐς τὸ συγγράφειν ὁρμῶσι. Καὶ γὰρ κἀκεῖνοι εἴ εί που τοῖς ἀρχετύποις ἐκ φύσεως παρυπέστη πλημ μέλημα, εἴτ' ἐς τὸ ἧττον τοῦ δέοντος, εἶτ᾽ αὖ ἐς τὸ είδον παρασύρον ἔστιν & τῶν τοῦ σώματος μερῶν, οὐχ ἅπαν ἀκριβῶς ἐναρμόσαι σπουδάζουσι τῇ γραφή τῆς εἰκόνος· ἀλλὰ πὴ μὲν ἐντιθέασιν, ὅσον ἐνδείξα σθαι τὴν ὁμοιότητα, πὴ δ' οῦ, ἵνα μήτε τὸ δύσμορο φον καὶ αἰσχρὸν ἡ γραφὴ τῆς εἰκόνος ἔχῃ διηνεκώς, μήτε φύσεως όνειδος ἀεὶ τοῖς ὀφθαλμοῖς τοῦ χρό του προφαίνηται, καὶ γίνηται τοῖς φιλοσκώμμασι πρόφατις γέλωτος ἅμα καὶ χλεύης. Οἱ δὲ σεμνοί οὗτοι, εἶτ᾽ οὐκ εἰδότες, εἴτε μισοῦντες τὴν ἀλήθειαν, οὐ μόνον οὐδὲ μικρὰ τῶν ἀληθευόντων ἁμαρτημά των υφελόμενοι, πυθμέσιν ἀφῆκαν σιγῆς, ἀλλὰ καὶ πολλὰ τῶν μήτε πραχθέντων ή λαληθέντων εφήρ μέσαν τῇ ἑαυτῶν συγγραφῇ· οὕτω πικροὶ καὶ ἀφειδεῖς ἀνεφάνησαν τῆς ἀληθείας ἐχθροί. Η ποῦ οὐκ ἂν ἀτοπίας ἐλαύνοιεν τοιαῦτα φιλοτιμούμενοι γράφειν, [Ρ. 6] ὧν μήτ' αὐτόπται αὐτοὶ ἐγεγόνεισαν, μήτ' εντήκοοι τῶν πραξάντων ἢ καὶ θεαταμένων γενέσθαι ἐσπούδασαν, ἀλλ' ὅσα μεθυούσῃ γλώσση δι εξίασιν οἱ τὰ χαμαιτυπεία πληροῦντες, καὶ ὅσαπερ εἰ γριες ληροῦσι καὶ τερατεύονται; ἀλλ' ὅτι μὲν οὐκ ἀντιστρατευομένην ἐμοὶ οὐδὲ τἀμὰ συγκυκῶσιν πράγματα τὴν ἑαυτῶν γλώσσαν οἱ ἄνθρωποι ἔστη σεν, οὐδὲ κατὰ τῆς ἐμῆς ὁλοσχερῶς ἐξώπλισαν ἀληθεία;, ή βίβλος εκείνων δηλώσει, σποράδες καὶ ἡμετέρους επαίνους πολλαχή περιφέρουσα· ὁ δὲ λαμ πρὶν ἐμοὶ καὶ περιφανῆ τὴν παραίτησιν ὑπισχνείται, μὴ ἂν ὑποπτεύσειν τῶν πάντων οὐδένα, πρὸς ἄμυ νεν λέγειν ἐμὲ, καὶ ἐξορύττειν εἴ τις καρπὸς ἀληθείας, τῆς αἰτίας εξαιρουμένης περιφανώς, ἀφ᾿ ἧς καλινώς βαδιεῖται τις πρὸς τὰ τοιαῦτα, ἀλλ᾽ εὐνοίας ἕνεκα τῆς τε ἀληθείας καὶ τῶν ὑβριζομένων· της μὲν, ότι εξοστρακίζοιτο ζηλοῦντα· τῶν δὲ, ὅτι ἀδικοῦντο, φέρειν οὐκ ἀνεχόμενον. Τὸ μὲν οὖν πάντα ἐθέλειν διεξιέναι καὶ ἀνατρέπειν καθ' έκαστα σχολάζοντας ἔργον ἂν εἴη, καὶ λόγοις καθάπαξ έγκεκυφέτος. "Αλλως τε οὐδὲ πάνθ' όσα γεγράφασι, τοὺς ἄνδρας ψεύδεσθαι ἔφαμεν. Τοῦτο γὰρ οὐδὲ τοῖς τὰς Νείλου πηγὰς ἰδεῖν τερατευομένοις προστρίψει το ἄν τις ῥᾳδίως, οὐδ᾽ ὅσοι τοὺς ᾿Αντίποδας κι Αντοίκους, οι τινές ποτ' ἄρ᾽ εἶεν κεῖνοι, τῷ λόγῳ παρεισκυκλοῦσιν. ᾿Αλλὰ πολλῶν ὄντων καὶ διαφ μεν όπόσα κατεψεύσαντο οἱ ἄνδρες, μέτρι᾿ ἅττα καὶ ὧν πολλοὶ μάρτυρες ἔτι τῷ βίῳ περίεισιν ἐκλεξ - μενοι, ταῦτα τῆ; ἀληθείας κρινούσης φαιδρῶς ἡμεῖς ἐξελέγξομεν.» Αλλ' ὁ μὲν βασιλεὺς τὴν τῆς ἑαυτοῦ δημηγορίας ἐνταῦθα του συνελάσας κατάστασιν, πολὺς ἔπειτα ἐῤῥύη πρὸς τοὺς ἐλέγχους, σύμφωνα βάσκων ἐκείνοις παροῦσιν, οι τοῖς ἑαυτῶν διεπράξαντο σώμασιν, ἅττα ὁ συγγραφείς διεφθορα εἰσήκει, καὶ ἥκιστα τῇ ἀληθείᾳ ὁμόλογα. Γ. Ἡμῖν δὲ ὁ μὲν περὶ τούτων λόγος ἀναμείνας ἐν τῷ παρόντι, ἔσται δῆλος ἐν τοῖς ἐξῆ; ἔτε καὶ ἡμῖν τὰς αὐτὰς διεξιέναι γένοιτο υποθέσεις· ὁ δὲ της μελετηθείσης Ιστορίας ἀρχὴν λαμβανέτω τὰ μετὰ τὴν ἄλωσιν τῆς βασιλευούσης τῶν πόλεων, ἣν III. Nos vero eam orationem diferemus eo usque dum et nobis eadem res explicandæ erunt. Institutant autem 13 historiam, a capta, prob deler! a laatinis imperatri. ● urbe auspicabimur: el ca qua quamvis ants nostram latem acciderint, tamen a Variorum nolæ. Videtur addendum, ἐπειδὴ οὐδέ. WoLrios. Quæ ali aliis depravata esse asserit, nusconvellit in hoc opere: veriore fortassis expositione citra cujusquam reprel:ensionem contenius. WoLries.

PG 148:131ἀλλὰ πολλῶν ὄντων καὶ διαφόρων ὁπόσα κατεψεύσαντο οἱ ἄνδρες, μέτρι’ ἄττα καὶ ὧν πολλοὶ μάρτυρες ἔτι τῷ βίῳ περίεισιν ἐκλεξάμενοι, ταῦτα τῆς ἀληθείας κρινούσης φαιδρῶς ἡμεῖς ἐξελέγξομεν. ἀλλ’ ὁ μὲν βασιλεὺς τὴν τῆς ἑαυτοῦ δημηγορίας ἐνταῦθά που συνελάσας κατάστασιν, πολὺς ἔπειτα ἐῤῥύη πρὸς τοὺς ἐλέγχους, σύμφωνα φάσκων ἐκείνοις παροῦσιν, οἳ τοῖς ἑαυτῶν διεπράξαντο σώμασιν, ἅττα ὁ συγγραφεὺς διεφθορότα εἰρήκει, καὶ ἥκιστα τῇ ἀληθείᾳ ὁμόλογα. (Γ.) Ἡμῖν δὲ ὁ μὲν περὶ τούτων λόγος ἀναμείνας ἐν τῷ παρόντι, ἔσται δῆλος ἐν τοῖς ἑξῆς, ὅτε καὶ ἡμῖν τὰς αὐτὰς διεξιέναι γένοιτο ὑποθέσεις· ὁ δὲ τῆς μελετηθείσης ἱστορίας ἀρχὴν λαμβανέτω τὰ μετὰ τὴν ἅλωσιν τῆς βασιλευούσης τῶν πόλεων, ἣν ὑπὸ τῶν Λατίνων φεῦ ἐπεπόνθει· καὶ ἅπερ πρὸ τῶν ἡμετέρων μὲν ἐπέπρακτο χρόνων, παρείληπται δ’ ἡμῖν ἐκ τῶν, οἳ προβεβηκότες μάλιστα ἦσαν ἐφ’ ἡμῶν, ἐπιτροχάδην ῥητέον ἡμῖν· τοῦτο μὲν, ὅτι τὰ πλείω καὶ ἄλλοις εἴρηται· τοῦτο δὲ, καὶ ἵνα μὴ καὶ αὐτοί γε ἁλῶμεν ἔστιν οὗ τῆς ἱστορίας ψευδόμενοι, ἀφηγήσει διεξιέναι πειρώμενοι λεπτῇ τε καὶ ἐξειργασμένῃ, ὧν μὴ αὐτόπται αὐτοὶ γεγενήμεθα. β.

(a. m. 6712 ad 6730] [IMP. THEOD. LASC.] 132 natu maximis nostra aetate viris accepimus, bre- ὑπὸ τῶν Λατίνων φεῦ ἐπεπίνθει· καὶ ἅπερ πρό viter exponemus: cum quod pleraque ab aliis jai tractata sunt, tum necubi nos quoque mendacii arguamur, qui en subtilius et accuratius persequi conemur, quæ ipsi coram non vidimus. τῶν ἡμετέρων μὲν ἐπέπρακτη χρόνων, παρείληπται δ' ἡμῖν ἐκ τῶν, οι προβεβηκότες μάλιστα ἦσαν ἐφ' ἡμῶν, ἐπιτροχάδην ρητέον ἡμῖν· τοῦτο μὲν, ὅτι τὰ πλείω καὶ ἄλλοις εἴρηται· τοῦτο δὲ, καὶ ἵνα μὴ καὶ αὐτοί γε ἀλῶμεν ἔστιν οὗ τῆς ἱστορίας ψευδόμενοι, ἀφηγήσει διεξιέναι πειρώμενοι λεπτῇ τε καὶ ἐξειρ γασμένῃ, ὧν μὴ αὐτόπται αὐτοὶ γεγενήμεθα. CAPUT II. Epirum impedit. Initium narrationis: Constantinopolis capta a Latinis. Theodorus Lascaris in urbe Nican imperator salutatur. Alexius Comnenus Trapezuntem, Michael Angelus Comnenus Thessaliam et Epi Latini reliquas provincias inter se partiuntur. In Asiam expeditionem parant. lidem a Joanne Asane, Bulgarorum principe, profligati. Balduinus captus. Aliorum ducum exitus. Thracia et Macedonia rastantur. 1. Constantinopoli a Latinis capta, Romanorumque principatu, instar maguæ navis, a ventis et pelagi fluctibus comprehensæ, in plurimas partes et frusta discerpto, alius alibi, quocunque sors tulit, regnavit, donec vix tanden Theodorus Lascaris apud Nicæam metropolim tricesimo ætatis suæ anno imperator est renuntiatus. [P. 7] Α'. Τῆς γάρ τοι Κωνσταντινουπόλεως ὑπὸ τῶν Λατίνων ἀκούσης συνέβη τὴν τῶν Ῥωμαίων ἡγεμονίαν, καθάπερ ὁλκάδα μεγάλην, ανέμοις ἀγρίοις καὶ κύμασι θαλαττίοις συνειλημμένην, κατά τεμάχια καὶ μέρη πλεῖστα διαιρεθῆναι, καὶ ἄλλον ἄλλοθε κατὰ μόρια, καὶ ὡς ἕκαστοι τύχοιεν, ταύτην διαλαχόντας κληρώσασθαι, ἕως ὀψὲ καὶ μόλις περὶ τὴν Νικαέων μητρόπολιν ἀναγορευθῆναι συμπέπτωκε βασιλέα Θεόδωρον τὸν Λάσκαριν, (17; τριακοντούτη ἤδη τυγχάνοντα. 11. Tum cuim alii victi, alii supplices, ultro se ad illum contulerunt: præter eum qui Colchidem tenuit Alexium Comnenum, et qui in Europa Thessaliæ potitus est, et ejus provinciæ quam veterem Epirum nominarunt. Is erat ex Angelorum familia Comnenus Michael. Hi enim ab urbe imperatrice longissime remoti, et ipsa Romani imperii, ut ita dicam, extrema ex diametro opposita sortiti, locorumque munitionibus freti, imperium per tyrannidem arrogantius invaserunt, 14 stabilitumque in hunc usque diem liberis ac nepotibus suis vēluti patrimonium tradiderunt. III. Cum enim Latini verno tempore Urbem Β΄. Τηνικαῦτα γὰρ οἱ μὲν ἡττηθέντες, οἱ δ' ὑπο πεπτωκέτι χρησάμενος σχήματι, τούτῳ προσεγγύησαν μάλα εθελονταί· πλὴν τοῦ τῆς Κολχίδος κρατή σαντος γῆς ᾿Αλεξίου του Κομνηνού καὶ δς κατά τὴν Εὐρώπην Θετταλίας τε ήρξε και ἣν παλαιάν ὠνόμασαν Ηπειρον· ὁ ἐξ ᾿Αγγέλων οὗτος ἦν Κοι μνηνός Μιχαήλ Οὗτος γὰρ ὅσον πλεῖστον ἦν τῆς βασιλευούσης ἀπῳκισμένοι, καὶ αὐτά γε, ώ; εἰπεῖν, τῆς Ῥωμαϊκῆς ἡγεμονίας τὰ πέρατα λαχίν τες ἐκ διαμέτρου, καὶ ἅμα τοῖς τῶν τόπων ὀχυρώμα. οι σφόδρα τεθαρρηκότες, τυραννικώτερον ἐπεπήδη Ο σαν τῇ ἀρχῇ, καὶ ἴσχυσαν ἄχρι καὶ τήμερον παισί τε καὶ ἀπογόνοις αὐτῶν, καθάπερ τινὰ πατρώον κλῆρον, αὐτὴν παραπέμψαντες. ariorum Aprilis die 12, feria 11, hebdomadis 6 jejuniorum, anno mundi justa Græcos 671%, Christi 1204. DUCANG. Constantinopolis capta a Latinis anno mundi (ut Græci numerant 6712, Chr. 1204, Aprilis die 12, non, ut Maur. David putabat, anno mundi 6714, Chr. 1203. Cod. reg. 2525*, in catalogo imperatorum: 'Αλέξιος ὁ Δούκα, ὁ Μούρο τζουφίος, μήνας β', ἡμέρας ι'· οὐ βασιλεύοντας, παρεδόθη ή Κωνσταντινούπολις πρὸς τοὺς Λατίνου,, ἐν ἔτσι έψιβ', κατὰ τὴν ιβ' τοῦ Ἀπριλλίου μηνός, ἡμέρᾳ δευτέρα, Ινδικτιώνος ζ'· κατείχετο δὲ παρα τούτων χρόνοις νς', μησί γ', ἡμέρ, ιγ'. Contex 2022, in simili Catalogo, ᾿Αλέξιος ο Δούκας ὁ Μούρτζου φίλος, ἡμέρας ο'· καὶ αὐτίκα γέγονεν ἡ ἅλωσις τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὑπὸ τῶν Λατίνων, κατὰ τὴν το' τοῦ ᾿Απριλλίου μηνός, τῆς ζ' ἐνδικτ. τοῦ σψιμ έτους, ἐλθόντων καὶ πεσόντων ἀντικρύ ταύτης εἰς Χαλκηδόνα, κατὰ τὴν κζ' τοῦ Ιουνίου μηνός, τή; ς' ινδικτ. καὶ σκυλευόντων τὰ περικύκλῳ αὐτῆς χρόνον ¿vá, Cum his codicibus consentiunt Georgius Acrofolita, Villiarduinus, et alii. Mauritius David primam oppugnationem cum expu¸ natione confundit, Urbs primum a Latinis obsessa est anno mundi 6711, at non capta nisi anuo 6712. Vide Ni- ✦ Aunus mundi, quo quisque imperare desilt. Boırın. ** Auni imperii. Boivin, Γ. Ηρος μὲν οὖν ἐνειστήκει καιρός, ὅτι Λατίνοι notæ. celan Choniatam. Dorv. An. mundi 6713. Nam iniperavit annos 18, quorum ultimus_fuit_annus mundi 6730, ul constat ex cod, ms. Reg. 2731, fol. 46 Y, ubi hac imperatorum series chronologica occurrit: συλ΄. Θεόδωρος Λάσκαρις ὁ πρῶτος. μέγ. Ιωάννης Δούκας ὁ Βατάτζης. τιμέζι. Θεόδωρος Λάσκαρις παῖς Ἰωάννου. στις'. Μιχαήλ Παλαιολόγος. σωμα. Ανδρόνικος ο έγγονος αὐτοῦ. σωλ. Ανδρόνικος ὃς Αντώνιος μοναχός. σωξγ'. Ιωάννης ὁ Καντακουζηνός. 3. Ιωάννης ὁ Παλαιολόγος γαμβρός αὐτοῦ. δι'. αρμε αξι ασβ Βοινιά. Nicetas in Balduino, n. 7. DUCANG. Cognomine Magni, ducis Trapezuntini, Δε dronici Comneni tyranni ex filio Manuele nepolis, Vide Familias nostras Byzantinas, p. 192. Dutang. Ex Angelorum stemmate. Vocabatur autein Michael Angelus Commenus, Juzunis Angeli sebastecratoris filius nothus, de quo pariter egimus in cadem lucubratione, pag. 208. LUCANG. *** Anni a Philippo Aridaco. BowmN,

Chapter IICaput II

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

PG 148:147καὶ διαβάντες ἄμφω τὰς μετὰ τὸν Ἴστρον Μυσίας, καὶ πάντα λείαν Μυσῶν, τὸ θρυλλούμενον, ποιοῦντες τὰ ἐν ποσὶ, καθάπερ ἀκρὶς ἤ τις κεραυνὸς αἰθέριος, οἰκειοῦνται Μακεδονίαν μετὰ τῆς ἐπέκεινα Ἰλλυρίδος, ἀρεσθέντες τοῖς ἐκεῖσε καλοῖς. καὶ βασίλειον ἐνδιαίτημα τούτοις εἶναι ἐς τὸ λοιπὸν νενόμισται αὕτη ἡ πόλις, ἣν ἀρχιεπισκοπὴν ὁ βασιλεὺς τετίμηκεν Ἰουστινιανὸς, καὶ πράτην ὠνόμασεν, ὡς εἰρήκειμεν, Ἰουστινιανήν. εἶτα τῆς προσηγορίας τοῦ ἔθνους ἐκεῖσε διαδοθείσης, Βουλγαρία ὁ χῶρος μετωνομάσθη, καὶ μητρόπολις Βουλγαρίας ἡ πρώτη Ἰουστινιανή. χρόνοις μέντοι ὕστερον ὁ βασιλεὺς Βασίλειος ὁ Βουλγαροκτόνος μετὰ πολλὰς τὰς μάχας τέλος ἐξέτριψε καὶ ἐδουλώσατο τούτους· καὶ τῆς μὲν χώρας τοὺς ἐναπολειφθέντας ἐξορίστους πεποίηκεν ἐν τῇ παρὰ τὸν Ἴστρον κάτω Μυσίᾳ· τὸ δ’ ὄνομα, καθάπερ ἄλλο τι μνημεῖον ἐκείνων, ἐναπολέλειπται τῇ ἀρχιεπισκοπῇ. ἀλλ’ ἐς τὸ πρότερον ἴχνος τοῦ λόγου φέρε ἐπανακάμψωμεν.

(A. M. 6750 AD 6705) [ΙΗΡ. ΣΟΛΝ. DUCAS] 148 gitur. Nam olim Justinianus imperit r eam urb m, ἡ ἑαυτῷ περιτίθησιν ὄνομα, καὶ χρίεται βασιλικώς quod patria ipsius foret, cum aliis multis rebus παρὰ τοῦ τηνικαῦτα τὴν τῆς Βουλγαρίας ἀρχιε ornarat, tum primam Justinianam appellaverat, et πισκοπὴν διιθύνοντος. Πλείστοις τε γὰρ ἄλλοις liberam jurisdictionem ei in perpetuum attribue- αὐτὴν ὁ βασιλεὺς ἐκ παλαιοῦ τετίμηκεν Ἰουστι rat: eo tamen excepto, ne ejus archiepiscopi Ro- νιανός, ἑαυτοῦ γεγονυίαν πατρίδα καὶ πρώτην manos imperatores inungerent: quæ prærogativa ὠνόμασεν Ἰουστινιανήν. Καὶ δὴ καὶ αὐτονομεί per leges aliis est concessa. Verum Angeli jam σθαι ταύτην ἐς τὸ διηνεκές προτετετάχει, πλην rerum per vim potiti metu, et archiepiscopi illius οὐχ ὥστε καὶ βασιλέας χρίειν 'Ρωμαίων· τοῦτο γὰρ levitate et simplicitate res eo insolentiæ devoluta ἄλλοις ἐφεῖται παρὰ τῶν νόμων. Ἀλλὰ διὰ est. Nunc unde locus is Bulgarie nomen sit ade- φίλον ἤδη τοῦ τυραννούντος Αγγέλου, καὶ πρός γε plus explicabo. ἔτι διὰ κουφότητα καὶ ἀφέλειαν του τηνικαῦτα διέ παντο; τὴν ἀρχιεπισκοπὴν, ἐ; τοσοῦτον ἀτοπίας τὸ πρᾶγμα ἐκκεκύλισται. Ὅθεν δὲ τὸ τῆς Βουλγα ρίας ἐπώνυμον ὁ τόπος κεκλήρωται, δηλώσων έρχομαι. II. Trans Istrum versus septentrionem locus est, quem fluvius non exiguus, ab incolis Bulga dictus, interfluit: unde et ipsi Bulgaroruin nomen obilnuerunt, cum a prima origine Scythia essent. Tandem hi cum uxoribus et liberis Illinc profecti, qua tempestate iconomachiæ morbus pios infestabat, innumerabili multitudiue Istrum trajiciunt; et 27 ulronique Mysiam ab Istro usque pervagati, obvia quæque Mysorum prædam faciunt, ut fertur proverbio. Tum locustarum more aut fulininis instar Macedoniam cum ulteriore Illyria occupant, oblatis ibi commodis contenti; ac regia sedes corum deinceps urbs ea esse cuepit, quam Justinianus imperator archiepiscopatus honore primæque, ut diximus, Justinianae nomine ornavit. Post appellatione gentis illic vulgata locus ipse Bulgaria dictus est, et Bulgaria quoque metropolis prima Justiniana. Interjecto demum tempore Basilius imperator, cognomento fulgaroclonus, hos post multa prælia penitus attrivit et subegit: ac eos qui superfuerunt, inde exterminatos, in Mysiam inferiorem ad Istrum transtulit. Nomen tamen, velut aliud quoddam eorum monumentum, in archiepi - ecopatu hæsit. Sed age illuc revertamur, unde deflexit oratio. Β'. Χωρός τίς ἐστιν ἐς τὰ ἐπέκεινά τε καὶ βορειότερα του Ιστρου κείμενος, καὶ ποταμὸς βέων δι' αὐτοῦ οὐ μικρός· Βούλγαν αὐτὸν ὄνομά ζουσιν οἱ ἐγχώριοι; ὑφ' οὗ δὴ καὶ αὐτοὶ τὸ τῶν Βουλγάρων μετειλήφεσαν όνομα, Σκύθαι τὸ ἐξ ἀρ χῆς ὄντες. υψὲ δ' ἐκεῖθεν οὗτοι μετανάσται γενόμενοι τέκνοις ἅμα καὶ γυναιξὶν, ὁπότε τὸ τῆς εἰκη. νομαχίας νόσημα κατὰ τῶν εὐσεβούντων ἐπεχω ρίαζε, διατεραιοῦνται τὸν Ίστρον, πλῆθος ἀριθμὸν ὑπερβαῖνον· καὶ διαβάντες ἄμφω τὰς μετὰ τὸν Ιστρον Μυσίας, καὶ πάντα λείαν Μυσῶν τὸ θρυλλούμενον, ποιοῦντες τὰ ἐν ποσί, καθάπερ ἀκρὶς ή τις κεραυνός αιθέριος, οἰκειοῦνται Μακεδονίαν μετὰ τῆς ἐπέκεινα Ιλλυρίδος, ἀρεσθέντες τοῖς ἐκεῖσε καλοῖς. Καὶ βασίλειον ενδιαίτημα τούτοις εἶναι ἐς τὸ λοιπὸν νενόμισται αὕτη ἡ πόλις Αν αρχιεπισκοπὴν ὁ βασιλεὺς τετίμηκεν Ἰουστινια νός, [Ρ. 15] καὶ πρώτην ὠνόμασεν, ὡς εἰρήκειμεν, Ιουστινιανήν Εἶτα τῆς προσηγορίας τοῦ ἔθνους ἐκεῖσε διαδοθείσης, Βουλγαρία ο χώρος μετωνο μάσθη, καὶ μητρόπολις Βουλγαρίας ή Πρώτη του στινιανή. Χρόνοις μέντοι ὕστερον ὁ βασιλεὺς Βασί λειος ὁ Βουλγαροκτόνος μετὰ πολλὰς τὰς μάχας τέλος ἐξέτριψε καὶ ἐδουλώσατο τούτους· καὶ τῆς μὲν χώρας τοὺς ἐναπολειφθέντας εξορίστους πεποίηκεν Variorum notæ. De Achride a Justiniano privilegiis donata ngit cap. seq, de quibus consulendi præ cæteris Joan. Morin. lib. 1, exercit. 27; Leo Allatius, lib. 1 De consensu utriusque Eccl. cap. 23, n. 4. DucANG. At quæ fuerit Justiniani patria, disquisivit Nicolaus Alemannus ad Procopii Historiam arcanam p. 14. I. Edit. DUCANG. Alia fuit civitatum priscis sæculis autovoufa ab ea quæ bic recensetur, ut quæ archiepiscopalem dignitatem soluin respexerit, nulli patriarchatul vel metropolita subjectam. Vide Allatium loco laudato, et Gloss. med Græcit, in AvTOκέφαλος. DUCANG. Patriarcha Constantinopolitano. Decase. De primis Bulgarorum sedibus et migrationibus fuse satis egimus in regum Bulgaria serie historica, in Famil. Byzant. sect. 6. Dugang. De quo præ crleris Vincentius Belvacensis, lib. xxxu, cap. 11. DUCANG. Proverbium, de quo Zenol., Diogenian., Apostolius, Suidas et alii passim. DUCANG. 'Aypic, in capitis lemmate ap. Wolfium. DUCANG. An igitur Achris eadem fuit cum Bederina, quam Justiniani patriam fuisse scribant Procopios, Agathias, et auctor Chronici Paschalis; ac primam Justinianam appellari pariter is sanxit, ut exserte scribit idem Agathias lib. v. Dubiuin tamen ingerit codex Procopii Vaticanus, quem laudat Alemanmus, ubi scribitur apud Dardanos Europeos, qui post Epidamniorum terram habitant, ad præsidium quod Bederiana vocatur, oppidum esse Tauresium nomine, unde Justinianus ortus est, cum locum muro ac quatuor turribus circumdedisse, juxtaque urbem nobilissimam condidisse, quam Justinianam primam appellavit, nutricationis officium altrici patriæ.rependens: unde colligere liceret non revera Bederinæ, sed Tauresii natum Justinianum, ac Jutiniane primus nomen neutri oppido, sed alteri, quod proxime ædificaverit, id nomenclature joditum, atque adeo Achridi, cui attribuitur a Gregora et ali's. Lennelavius in Onomastico Turcico scribit Giustandil a Turcis appellari Justinianæ urbis regionem, quæ, inquit, priscis Justiniana prima diestur, Justiniani Augusu pairia, Macedoniæ quidem illam, sed versus Illyricum, vel in ipso potius Lilyrico sitam. Ducing,

(Γ.) Ὁ γὰρ Ἄγγελος Θεόδωρος ἤδη καὶ βασιλεὺς, ὡς εἴρηται, καταστὰς, ἐδῄου τὴν γῆν, προϊὼν καὶ παρεξελαύνων καὶ ὑπερβαίνων ὅρους ἄλλους ἐξ ἄλλων ἀεὶ, ἕως ἤλασε μέχρι καὶ αὐτῶν τῶν Βυζαντίων πυλῶν κατὰ πολλὴν τοῦ κωλύσοντος ἐρημίαν. αἱ γὰρ Μακεδονικαί τε καὶ Θρᾳκικαὶ πόλεις ἐς τέλος ἐξέκαμον, συχνὰς ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ καὶ δεινὰς ὑπομείνασαι τὰς αἰχμαλωσίας, νῦν μὲν τῶν Λατίνων, νῦν δὲ τῶν Βουλγάρων, καὶ τῶν Σκυθῶν. τί γὰρ οὐκ ἂν ἔδρασαν ἔθνος αἱμοβόρον οἱ Σκύθαι Χριστιανοῖς ἐπιβρίσαντες ἀπηνῶς; οἱ δὲ Λατῖνοι οὐδὲν ἡμερώτερον τῶν Σκυθῶν διετέθησαν, ὅτι μὴ καὶ πολλῷ τῷ μέτρῳ τὴν Σκυθικὴν ἀπήνειαν ὑπερέβησαν. καὶ οὐχ ἅπαξ τοῖς ταλαιπώροις ἐξ ἑκατέρων τῶν ἐθνῶν τὰ τῆς δεινῆς ταύτης αἰχμαλωσίας ξυνεπεπτώκει παθεῖν, ἀλλὰ καὶ δὶς καὶ τρὶς καὶ πολλάκις. τὸ δὲ νῦν τοῦτο τοῦ Ἀγγέλου μικροῦ πᾶν, εἴ τι ἐλλέλειπται, προσανάλωσε. καὶ ἦν ἰδεῖν οἰκίας κατεσκαμμένας, τείχη περιῃρημένα, Λήμνια κακὰ, θρήνους Τρωϊκοὺς, πολλῶν καὶ παντοδαπῶν κακῶν πανήγυριν. γ. Ἐν τούτοις γε μὴν τοῖς καιροῖς ἦρχε τῶν Βουλγάρων ὁ τοῦ πρώτου Ἀσὰν υἱὸς ὄνομα Ἰωάννης.

(A. M. 6750 AD 6705) [ΙΗΡ. ΣΟΛΝ. DUCAS] 148 gitur. Nam olim Justinianus imperit r eam urb m, ἡ ἑαυτῷ περιτίθησιν ὄνομα, καὶ χρίεται βασιλικώς quod patria ipsius foret, cum aliis multis rebus παρὰ τοῦ τηνικαῦτα τὴν τῆς Βουλγαρίας ἀρχιε ornarat, tum primam Justinianam appellaverat, et πισκοπὴν διιθύνοντος. Πλείστοις τε γὰρ ἄλλοις liberam jurisdictionem ei in perpetuum attribue- αὐτὴν ὁ βασιλεὺς ἐκ παλαιοῦ τετίμηκεν Ἰουστι rat: eo tamen excepto, ne ejus archiepiscopi Ro- νιανός, ἑαυτοῦ γεγονυίαν πατρίδα καὶ πρώτην manos imperatores inungerent: quæ prærogativa ὠνόμασεν Ἰουστινιανήν. Καὶ δὴ καὶ αὐτονομεί per leges aliis est concessa. Verum Angeli jam σθαι ταύτην ἐς τὸ διηνεκές προτετετάχει, πλην rerum per vim potiti metu, et archiepiscopi illius οὐχ ὥστε καὶ βασιλέας χρίειν 'Ρωμαίων· τοῦτο γὰρ levitate et simplicitate res eo insolentiæ devoluta ἄλλοις ἐφεῖται παρὰ τῶν νόμων. Ἀλλὰ διὰ est. Nunc unde locus is Bulgarie nomen sit ade- φίλον ἤδη τοῦ τυραννούντος Αγγέλου, καὶ πρός γε plus explicabo. ἔτι διὰ κουφότητα καὶ ἀφέλειαν του τηνικαῦτα διέ παντο; τὴν ἀρχιεπισκοπὴν, ἐ; τοσοῦτον ἀτοπίας τὸ πρᾶγμα ἐκκεκύλισται. Ὅθεν δὲ τὸ τῆς Βουλγα ρίας ἐπώνυμον ὁ τόπος κεκλήρωται, δηλώσων έρχομαι. II. Trans Istrum versus septentrionem locus est, quem fluvius non exiguus, ab incolis Bulga dictus, interfluit: unde et ipsi Bulgaroruin nomen obilnuerunt, cum a prima origine Scythia essent. Tandem hi cum uxoribus et liberis Illinc profecti, qua tempestate iconomachiæ morbus pios infestabat, innumerabili multitudiue Istrum trajiciunt; et 27 ulronique Mysiam ab Istro usque pervagati, obvia quæque Mysorum prædam faciunt, ut fertur proverbio. Tum locustarum more aut fulininis instar Macedoniam cum ulteriore Illyria occupant, oblatis ibi commodis contenti; ac regia sedes corum deinceps urbs ea esse cuepit, quam Justinianus imperator archiepiscopatus honore primæque, ut diximus, Justinianae nomine ornavit. Post appellatione gentis illic vulgata locus ipse Bulgaria dictus est, et Bulgaria quoque metropolis prima Justiniana. Interjecto demum tempore Basilius imperator, cognomento fulgaroclonus, hos post multa prælia penitus attrivit et subegit: ac eos qui superfuerunt, inde exterminatos, in Mysiam inferiorem ad Istrum transtulit. Nomen tamen, velut aliud quoddam eorum monumentum, in archiepi - ecopatu hæsit. Sed age illuc revertamur, unde deflexit oratio. Β'. Χωρός τίς ἐστιν ἐς τὰ ἐπέκεινά τε καὶ βορειότερα του Ιστρου κείμενος, καὶ ποταμὸς βέων δι' αὐτοῦ οὐ μικρός· Βούλγαν αὐτὸν ὄνομά ζουσιν οἱ ἐγχώριοι; ὑφ' οὗ δὴ καὶ αὐτοὶ τὸ τῶν Βουλγάρων μετειλήφεσαν όνομα, Σκύθαι τὸ ἐξ ἀρ χῆς ὄντες. υψὲ δ' ἐκεῖθεν οὗτοι μετανάσται γενόμενοι τέκνοις ἅμα καὶ γυναιξὶν, ὁπότε τὸ τῆς εἰκη. νομαχίας νόσημα κατὰ τῶν εὐσεβούντων ἐπεχω ρίαζε, διατεραιοῦνται τὸν Ίστρον, πλῆθος ἀριθμὸν ὑπερβαῖνον· καὶ διαβάντες ἄμφω τὰς μετὰ τὸν Ιστρον Μυσίας, καὶ πάντα λείαν Μυσῶν τὸ θρυλλούμενον, ποιοῦντες τὰ ἐν ποσί, καθάπερ ἀκρὶς ή τις κεραυνός αιθέριος, οἰκειοῦνται Μακεδονίαν μετὰ τῆς ἐπέκεινα Ιλλυρίδος, ἀρεσθέντες τοῖς ἐκεῖσε καλοῖς. Καὶ βασίλειον ενδιαίτημα τούτοις εἶναι ἐς τὸ λοιπὸν νενόμισται αὕτη ἡ πόλις Αν αρχιεπισκοπὴν ὁ βασιλεὺς τετίμηκεν Ἰουστινια νός, [Ρ. 15] καὶ πρώτην ὠνόμασεν, ὡς εἰρήκειμεν, Ιουστινιανήν Εἶτα τῆς προσηγορίας τοῦ ἔθνους ἐκεῖσε διαδοθείσης, Βουλγαρία ο χώρος μετωνο μάσθη, καὶ μητρόπολις Βουλγαρίας ή Πρώτη του στινιανή. Χρόνοις μέντοι ὕστερον ὁ βασιλεὺς Βασί λειος ὁ Βουλγαροκτόνος μετὰ πολλὰς τὰς μάχας τέλος ἐξέτριψε καὶ ἐδουλώσατο τούτους· καὶ τῆς μὲν χώρας τοὺς ἐναπολειφθέντας εξορίστους πεποίηκεν Variorum notæ. De Achride a Justiniano privilegiis donata ngit cap. seq, de quibus consulendi præ cæteris Joan. Morin. lib. 1, exercit. 27; Leo Allatius, lib. 1 De consensu utriusque Eccl. cap. 23, n. 4. DucANG. At quæ fuerit Justiniani patria, disquisivit Nicolaus Alemannus ad Procopii Historiam arcanam p. 14. I. Edit. DUCANG. Alia fuit civitatum priscis sæculis autovoufa ab ea quæ bic recensetur, ut quæ archiepiscopalem dignitatem soluin respexerit, nulli patriarchatul vel metropolita subjectam. Vide Allatium loco laudato, et Gloss. med Græcit, in AvTOκέφαλος. DUCANG. Patriarcha Constantinopolitano. Decase. De primis Bulgarorum sedibus et migrationibus fuse satis egimus in regum Bulgaria serie historica, in Famil. Byzant. sect. 6. Dugang. De quo præ crleris Vincentius Belvacensis, lib. xxxu, cap. 11. DUCANG. Proverbium, de quo Zenol., Diogenian., Apostolius, Suidas et alii passim. DUCANG. 'Aypic, in capitis lemmate ap. Wolfium. DUCANG. An igitur Achris eadem fuit cum Bederina, quam Justiniani patriam fuisse scribant Procopios, Agathias, et auctor Chronici Paschalis; ac primam Justinianam appellari pariter is sanxit, ut exserte scribit idem Agathias lib. v. Dubiuin tamen ingerit codex Procopii Vaticanus, quem laudat Alemanmus, ubi scribitur apud Dardanos Europeos, qui post Epidamniorum terram habitant, ad præsidium quod Bederiana vocatur, oppidum esse Tauresium nomine, unde Justinianus ortus est, cum locum muro ac quatuor turribus circumdedisse, juxtaque urbem nobilissimam condidisse, quam Justinianam primam appellavit, nutricationis officium altrici patriæ.rependens: unde colligere liceret non revera Bederinæ, sed Tauresii natum Justinianum, ac Jutiniane primus nomen neutri oppido, sed alteri, quod proxime ædificaverit, id nomenclature joditum, atque adeo Achridi, cui attribuitur a Gregora et ali's. Lennelavius in Onomastico Turcico scribit Giustandil a Turcis appellari Justinianæ urbis regionem, quæ, inquit, priscis Justiniana prima diestur, Justiniani Augusu pairia, Macedoniæ quidem illam, sed versus Illyricum, vel in ipso potius Lilyrico sitam. Ducing,

PG 148:149οὗτος ὁρῶν τὸν εἰρημένον Θεόδωρον τὸν Ἄγγελον οὐδὲ τῶν Βουλγαρικῶν ἀφίστασθαι πραγμάτων βουλόμενον, ἀλλ’ ἤδη κἀκείνοις βαρεῖαν καὶ βλάπτουσαν ἐπάγοντα χεῖρα, συμμάχους ἐκ τῶν Σκυθῶν· εἰληφὼς, συῤῥήγνυσιν αὐτῷ πόλεμον ἰσχυρὸν, καὶ νικᾷ καὶ χειροῦται τοῦτον καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς ἐξορύττει, τῆς δίκης ὀψὲ περιελθούσης αὐτὸν, ὧν τε τὴν νόμιμον περιεφρόνησε τῶν Ῥωμαίων βασιλείαν, βασιλείας ἑαυτῷ περιθεὶς ὄνομα· καὶ ὧν τοὺς ὁμοφύλους κακοπραγοῦντας ὑπὸ τῶν Ἰταλικῶν καὶ Βουλγαρικῶν ἐφόδων καὶ δακρύων ἄξια πάσχοντας, οὐκ ἠλέησεν, ἀλλὰ δυστυχήμασι δυστυχήματα προσετίθει καὶ φόνοις φόνους. (Β.) Ἤδη δὲ καὶ ὁ βασιλεὺς Ἰωάννης ἐπὶ μέγα δυνάμεως ηὔξησε τὰ Ῥωμαίων πράγματα, δεξιὸς οἰκονόμος φανεὶς καὶ κυβερνήτης ἄριστος τῆς ἡγεμονικῆς τῶν Ῥωμαίων ὁλκάδος. ναῦς τε γὰρ μακρὰς κατεσκευακὼς οὐκ ὀλίγας, ναυστολεῖ πρὸς τὰς κατὰ τὸν Αἰγαῖον νήσους, καὶ πάσας ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ λαμβάνει, Λέσβον καὶ Χίον, Σάμον τε καὶ Ἰκαρίαν καὶ Κὼ καὶ ὅσαι ταύταις εἰσὶ προσεχεῖς· οὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ διαβὰς καὶ ἐς Ῥόδον, ἐγκρατὴς καὶ αὐτῆς ἀναδείκνυται.

[A. c. 1222 AD 1255) BYZANTINE HISTORIE LIB. II. [IMP. JOAN. Ducas] ἐν τῇ παρὰ τὸν Ιστρον κάτω Μυσίᾳ· τὸ δ' ὄνομα, καθάπερ ἄλλο τι μνημεῖον ἐκείνων, ἐναπολέλειπται τῇ ἀρχιεπισκοπῇ. Ἀλλ᾿ ἐς τὸ πρότερον ἴχνος τοῦ λόγου φέρε επανακάμψωμεν. II. Angelus Theodorus, imperator, ut dictum est, constitutus, ulterius progrediendo et evagando et alios atque alios limites superando, agros vastabat, donec ad ipsas usque Byzantii portas nemine prorsus resistente pervenit. Nam Macedoniæ et Thra - ciæ urbes prorsus exhaust erant, crebris atque atrocibus exiguo tempore direptionibus vesatæ, nunc a Latinis, nunc a Bulgaris et Scythis. Quid enim non fecissent, gens sanguinaria, Scythæ Christianis crudeliter oppressis? Latini vero Scythis adeo clementiores 28 non fuerunt, ut illorum immanitatem longo intervallo superarint. Neque semel miseri illi ab utraque gente dira hujus predationis incommoda passi sunt, sed bis et ter et sepius. Tum vero hæc Angeli grassatio, si quid reliqui fuit, id fere totum absumpsit. Itaque domos eversas, me nia diruta, Lemmia mala, Trojanas nenias, omnis denique generis malorum spectaculum videres. Γ'. Ο γὰρι Αγγελος Θεόδωρος ήδη καὶ βασιλεὺς, ὡς εἴρηται, καταστάς, ἐδῄου τὴν γῆν, προϊὼν καὶ περεξελαύνων καὶ ὑπερβαίνων όρους άλλους ἐξ Είλων ἀεὶ, έως ήλασε μέχρι καὶ αὐτῶν τῶν Βυζαν είων πυλῶν κατὰ πολλὴν τοῦ κωλύσοντος ἐρημίαν. Δὶ γὰρ Μακεδονικαί τε καὶ Θρακικοί πόλεις ὡς τέλος ἐξέκαμον, συχνὰς ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ καὶ δεινὰς ὑπομείνασαι τὰς αἰχμαλωσίας, νῦν μὲν τῶν Λατί των, νῦν δὲ τῶν Βουλγάρων, καὶ τῶν Σκυθῶν. Τί γὰρ οὐκ ἂν ἔδρασαν ἔθνος αἱμοβόρον οι Σκύθαι Χριστιανοῖς ἐπιβρίσαντες ἀπηνῶς; οἱ δὲ Λατίνοι οὐδὲν ἡμερώτερον τῶν Σκυθῶν διετέθησαν, ὅτι μὴ καὶ πολλῷ τῷ μέτρῳ τὴν Σκυθικὴν ἀπήνειαν ὑπερέβησεν. Καὶ οὐχ ἅπαξ τοῖς ταλαιπώροι; ἐξ ἑκατέρων τῶν ἐθνῶν τὰ τῆς δεινῆς ταύτης αἰχμαλωσίας ξυνε πεπτώκει παθεῖν, ἀλλὰ καὶ δὶς καὶ τρὶς καὶ πολλάαι;. Τὸ δὲ νῦν τοῦτο τοῦ ᾿Αγγέλου μικρού πάν, εἴ τι ἀλλέλειπται, προσανάλωσε. Καὶ ἦν ἰδεῖν οἰκία, κατεσκαμμένας, τείχη περιῃρημένα, Λήμνια κακὰ θρήνους Τρωϊκούς, πολλῶν καὶ παντο δικῶν κακῶν πανήγυριν. CAPUT III. Joannes Asan Bulgarus Theodorum Angelum acie vincit, capit, excæcat. Joannes Ducas classem instruit. Insulas maris Egai et Rhodum occupat. In Europam transit. Multis urbibus politur. Pacem iuit cum Bulgaris. Asanis filiam filio sun uxorem jungit. Ternobi episcopus metropolitani jurisdictioni subesse desinit. Imperator, omnibus a Byzantio ad Strymonem urbibus receptis, Nicæam revertitur. Δ΄. Εν τούτοις γε μήν τοῖς καιρεῖς ἦρχε τῶν Βουλγάρων ὁ τοῦ πρώτου Ασὰν υἱὸς ὄνομα Ιωάννης. Οὗτος ὁμῶν τὸν εἰρημένον Θεόδωρον τὸν Αγγελον οὐδὲ τῶν Βουλγαρικῶν ἀφίστασθαι πραγμάτων βουλόμενον, ἀλλ᾽ ἤδη κἀκείνοις βαρείαν καὶ βλάπτουσαν επάγονται χεῖρα, συμμάχους ἐκ τῶν Σκυθῶν εἰληφώς, συμβήγνυσιν αὐτῷ πόλεμον ίσχυ ρὶν, καὶ νικᾷ καὶ χειροῦται τοῦτον καὶ τοὺς ὀφθαλ μούς ἐξορύττει (Ρ. 16) τῆς δίκης ὀψὲ περιελθούσης αὐτὸν, ὧν τε τὴν νόμιμον περιεφρόνησε τῶν 'Ρωμαίων βασιλείαν, βασιλείας ἑαυτῷ περιθεὶς ὄνομα καὶ ὧν τοὺς ὁμοφύλους κακοπραγοῦντας ὑπὸ τῶν Ιταλικῶν καὶ Βουλγαρικῶν ἐφόδων καὶ δακρύων άξια πάσχοντας, οὐκ ἠλέησεν, αλλά δυστυχήμασι δυστυχήματα προσετίθει καὶ φόνοις φόνους. Β. Ηδη δὲ καὶ ὁ βασιλεὺς Ἰωάννης ἐπὶ μέγα δυνάμεως ηύξησε τὰ Ῥωμαίων πράγματα, δεξιός οἰκονόμος φανεὶς καὶ κυβερνήτης ἄριστος τῆς ἡγεμονικῆς τῶν Ρωμαίων ολκάδος. Ναῦς τε γὰρ μα κράς κατεσκευακώς οὐκ ὀλίγας, ναυστολεῖ πρὸς τῆς κατὰ τὸν Αἰγαῖον νήσους, καὶ πάσας ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ λαμβάνει, Λέσβου καὶ Χίος, Σάμον τε καὶ Ικαρίαν καὶ Κὼ καὶ ἔσαι ταύταις εἰσὶ προσεχεῖς· εὐ μόνον δὲ, ἀλλὰ διαβὰς καὶ ἐς Ρόδον, ἐγκρατής καὶ αὐτῆς ἀναδείκνυται. Ἐπεὶ δ' ὁ μὲν βασιλικός στύλος οὕτω θαλαττοκρατῶν ἦν, ἐν δ' Ἀσίᾳ τὰ Περσικά στρατεύματα έμενεν άτρεμίζοντα, τὰ δὲ Λατίνων καταβραχύ σε υπέρξει καὶ ἀσθενῶς εἶχεν, 1. His temporibus imperabat Bulgaris primi Asanis Glius Joannes, Is cum Angelum Theodoruin ne Bulgaricis quidem rebus abstinere velle cerneret, sed jam illis quoque infestam et hostilem manum intentare, Scythicis auxiliis accersitis acre cum ilio prælium committit, illique victo et capto oculos effodit: vindicta tandem illum assecuta, tum ob ludibrio habitam Romani imperii legitimam auctoritem, cujus sibi nomen usurparat; tum quod populares suos Italicis et Bulgaricis impressionibus afflictos et deplorandis malis affectos adco non miseratus fuerat, ut etiam calamitates calamitatibus, cædes cædibus cumularet. II. Jam vero et imperator Joannes imperii Romani vires multum auxerat, callidi scilicet dispensaloris, et optimi reipublica gubernatoris officio functus. Nam haud paucis longis navibus, quas aedificarat, adl Exei maris insulas appulsis, 29 cas omnes brevi tempore capit, Lesbun, Chium, Samum, Icariam, Con, quæque his Guitimæ sunt. Nec his contentus Rhodum proficiscitur, et cam quoque potestati suæ subjicit. Cum vero imperatoria classis ita mare obtineret, et in Asia Persici excrcitus quiescerent, Latinorum autem vires flux:e et caduca paulatim minuerentur, jam imperator arma ex Asia etiam in Europam transferre constiVariorum nota. Michaelis Nothi, cujus supra meminit, lib. 1. cap. 3. DUCANG. Zenob., Viogenian, Suid. rte. Ducang. Acropol, n. 93, 26. Pachymer. lib. t, cap, 30; Richardus de S. Germano iu. 1230. Ducati.

PG 148:151ἐπεὶ δ’ ὁ μὲν βασιλικὸς στόλος οὕτω θαλαττοκρατῶν ἦν, ἐν δ’ Ἀσίᾳ τὰ Περσικὰ στρατεύματα ἔμενεν ἀτρεμίζοντα, τὰ δὲ Λατίνων καταβραχύ τε ὑπέῤῥει καὶ ἀσθενῶς εἶχεν, ἔγνω διαβιβάζειν ἤδη τὰ τῆς Ἀσίας ὅπλα καὶ ἐς τὴν Εὐρώπην ὁ βασιλεὺς, ἐλευθερώσων τὰς ἐκεῖ ταλαιπώρους πόλεις τῆς τε Βουλγαρικῆς καὶ Ἰταλικῆς χειρός. καὶ δὴ διαβὰς τὸν Ἑλλήσποντον ἅμα ἦρι, εἰσβάλλει πρῶτον ἐς τὴν Χεῤῥόνησον, κἀκεῖθεν τὴν ὅμορον ἐπόρθει καὶ ἔκαε χώραν, εἰς ἔκπληξιν τῶν ἐν ταῖς τῶν φρουρίων ἀκροπόλεσι Λατίνων. εἷλε δὲ καὶ πλείστας τῶν παραλίων πόλεων, Καλλιούπολίν τε καὶ Σηστὸν καὶ τὴν τῶν Καρδιανῶν καὶ ὁπόσαι τῶν ἀστυγειτόνων ἦσαν, τὰς μὲν βίᾳ καὶ μηχανήμασι, τὰς δὲ προσχωρούσας ἑκοντί. (Γ.) Ἐν τούτοις δ’ ὄντος τοῦ βασιλέως, ἥκουσι πρέσβεις ἐκ Βουλγάρων σπονδῶν τε εἵνεκα, καὶ ἅμα ἐπὶ τῇ θυγατρὶ τοῦ Ἀσὰν Ἑλένῃ τὸν τοῦ βασιλέως υἱὸν Θεόδωρον γαμβρὸν ἐξαιτούμενοι. ταῦτα ἀσμένῳ τῷ βασιλεῖ ἠγγέλλοντο καὶ ἅμα ἐθέλοντι·

[A. M. 6750 AD 6763] [IMP. JOAN. DUCAS] fuit, ut illic miseras urbes a Bulgarica et Italic ἔγνω διαβιβάζειν ἤδη τὰ τῆς Ἀσίας ὅπλα καὶ ἐς manu liberaret. Igitur ineunte statim vere, transmisso llellesponto, prinium in Chersonesum irrumpit. Deinde fnitimam regionem vastat et incendit, ad perterrefaciendos Latinos qui castellorum arces tnebantur. Capitque plurimas urbes maritimas, Calliupolim, Sestum et Cardianorum civitatem cœferasque illis vicinas, partim vi et machinis, partim deditione. III. Imperatore his rebus occupato, e Bulgaria legáti veniunt, tum pacis expetendæ causa, tum ut imperatoris filio Theodoro Helenæ Asanis filiæ nuplias offerrent. Quem nuntium imperator latus et cupidus accepit. Nolebat enim, aliis gravioribus negotiis distractus, illum adversarium liabere, Scythis trans Istrum positis adeo vicinum, illisque ascitis quoties libitum esset irruentem, et torrentis in morem obvia quæque secum abripienten. llac igi tur de causa legatio statim rata fuit simulque alfinitas. Congressi ergo circa Chersonesum 30 imperator et Asan, Ilelenam Asanis filiam decem annos natai imperatoris filio nondum puberi Theodoro Lascari juniori conjungunt. Tune cliam Ternobi episcopus liberaui jurisdictionem in perpetuum Impetrat, cum ad id usque tempus primæ Justinianæ archiepiscopo, propter veterem illus gentis cognationem, paruisset. IV. Imperator vero secuta æstate Thracke et Macedoniæ urbes circuit, ab ipsis, ut ita dicam, Byzantinis portis auspicatus,et ad Strymonem usque progressus omnes autumni initio recuperat: et sic, oumibus quæ voluerat expeditis, Nicæam recedit, militibus domum ad hibernandum dimissis. τὴν Εὐρώπην ὁ βασιλεὺς, ἐλευθερώσων τὰς ἐκεῖ ταλαιπώρους πόλεις τῆς τε Βουλγαρικῆς καὶ Ίταλικῆς χειρός. Καὶ δὴ διαβὰς τὸν Ἑλλήσποντον ἅμα ἦρι, εἰσβάλλει πρῶτον ἐς τὴν Χερρόνησον, κἀκεῖθεν τὴν ὅμορον ἐπόρθει καὶ ἔκας χώραν, εἰς ἔκπληξιν τῶν ἐν ταῖς τῶν φρουρίων ἀκροπόλεσι Λατίνων. Εἷλε δὲ καὶ πλείστας τῶν παραλίων πόλεων, Καλα λιούπολίν τε καὶ Σηστὸν καὶ τὴν τῶν Καρδιανών καὶ ὁπόσαι τῶν ἀστυγειτόνων ἦσαν, τὰς μὲν βία καὶ μηχανήμασι, τὰς δὲ προσχωρούσας ἐκοντί. Γ. Εν τούτοις δ' ὄντος τοῦ βασιλέως, ήκουσι πρέσβεις ἐκ Βουλγάρων σπονδῶν τε είνεκα, καὶ ἅμα ἐπὶ τῇ θυγατρὶ τοῦ Ἀσὰν Ἑλένῃ τὸν τοῦ βασιλέως υιόν Θεόδωρον γαμβρόν ἐξαιτούμενοι, υἱὸν Ταῦτα ἀσμένῳ τῷ βασιλεῖ ἡγγέλλοντο καὶ ἅμα ἐθέσ λοντι· οὐ γὰρ ἤθελεν ἐν ἄλλοις μείζοσι περισπώμενος ἀντίπαλον ἔχειν αὐτὸν, οὕτω τοῖς περιστρίας ὁμοροῦντα Σκύθαις, καὶ ἅμα αὐτοῖς, ὁπότε βούλοιτο, ἐπελαύνοντα, καὶ ὅσα ἐν ποσί, χειμάρξου δίκην, παρασύροντα. Ταύτη του καὶ τελεσιουργὰ τὰ τῆς πρεσβείας εὐθὺς ἦσαν καὶ ἅμα τὰ τοῦ κήδους. Καὶ συνελθόντες περὶ Χερρόνησον δ τε βασιλεὺς καὶ ὁ Ασάν, συζευγνύουσιν Ἑλένῃ τῇ τοῦ Ασὰν θυγα τρὶ δεκαετεῖ οὔσῃ τὸν τοῦ βασιλέω; υἱὸν Θεόδωρον τὸν νέον Λάσκαριν, μήπω ἐς τὸν ἔφηβον παραγγεί λαντα. Τηνικαῦτα δὲ καὶ ὁ τοῦ Τερνόδου ἐπίσκο πος αυτονομίαν λαμβάνει διηνεκή, τῷ τέως ὑπὸ τὸν ἀρχιεπίσκοπον τῆς πρώτης τελῶν Ἰουστι νιανῆς διὰ τὴν τοῦ ἔθνους ἐκεῖθεν ἀρχαίαν συγγέγειαν. Δ'. Ὁ δὲ βασιλεύς θέρους ἐπιγενομένου, τὰς Θρακικάς τε καὶ Μακεδονικὰς περίεισι πόλεις, αρξάμενος ἀπ' αὐτῶν, ὡς εἰπεῖν. [Ρ. 17] τῶν Βυζαντίων πυλῶν, καὶ ἐπελάσας ἄχρι Στρυμόνος, καὶ οἰκειοῦται πάσας, ὅτι ἱσταμένου του φθινοπώρου. Καὶ οὕτω πάντα σκοπόν διαθέμενος, αυτός τε εἰς Νίκαιαν ἀνεχώρησε, καὶ τὸν στρατὸν ἀφῆκεν ἐς τὰ οίχοι διαχειμάσοντα. CAPUT IV. De rebus Scythicis. Earum notitia necessaria. Scytharum regio. Vitæ genus. Moderatio. Justitia alioque virtutes. Varia nomina. Scythæ, divinæ indignationis ministri. Multas provincias variis temporibus vustarunt. Mores eorum, apud quos consederint, asciscunt. De Scythis Europais. veleri Scythia prurimis. Scytharum migrationes in Asiam. In Europam. In Africam ipsam. Scythia cur a nemine subacta. Cur uliarum gentium facile victrix. 1. Postquam autein ad hunc historiæ locum ventum est, non pretereundi silentio visi sunt Scythe, qui his temporibus Asiam et Europam sunt pervagati. Nam progressu orationis sæpe illorum mentio incidet. Quare breviter, quantum fieri potest, oportet nos corum res declarare, et ad intelligenda ea quæ sequuntur, luculentiorem earum notitiam præmittere; ne ea, quæ ipsi scimus, iis Α'. Ενταυθεῖ δὲ γενομένῳ τῆς ἱστορίας, οὐκ αρεστόν μοι ἔδοξεν εἶναι σιγῇ παρελθεῖν τὰ περὶ Σκυθῶν, ἐν τούτοις τοῖς χρόνοις ἐπιδραμόντων Ασίαν τε καὶ Εὐρώπην. Βιάσεται γὰρ ἡμᾶς ὁ λόγος προϊὼν εἰς τὰ αὐτῶν πολλάκις εμπίπτειν διηγή ματα, καὶ χρεὼν ἀνακεφαλαιωσαμένους ἡμᾶς, καθ. όσον οἷόν τε, διαλευκάνει τὰ περὶ αὐτῶν, καὶ ἐναρ γέστερα παραπέμψαι ταῖς ἐφεξῆς ὑποθέσεσιν, ἵνα Variorum nola. Cardiam vertit interpres: melius Cardiana, tametsi Cardia urbs occurrat in Thracia. Ducang. Inio a Juanne Vatatze ad Bulgarorum regem Asanem missos legatos scribit Acropolita cap. 31. DUCANG. Acropolita cap. 55. Vide Joan. Morin. lib. 1 exercit. 27, et Leonem Allatium lib.1, De concordia atriusque Eccl. cap. 25, n. 5; præterea gesta Iunocentii III papæ, a quo Trinovitanus archiepiscopus prumas totius Bulgariæ et Blachiæ constitutus ibi leg tur, p. 36 Edit. Baluzian.e. Ducang,

Chapter IIICaput III

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

PG 148:193τότε δὲ καὶ τῶν πραγμάτων ζεόντων καὶ ἀγωνίαν μεγίστην τῇ τούτου ψυχῇ προξενούντων, συνετώτερος αὐτὸς ἐδόκει πολλῷ ἑαυτοῦ. καὶ δὴ τὴν ταχίστην ἐς βουλευτήριον ἅπαντας μεγιστᾶνας συνηθροικὼς δεξιάν τε ἐδίδου τοῖς ὅλοις καὶ ἀπὸ τοῦ ἥττονος προὔφερε τὴν ὁμιλίαν· καὶ δῆλος ἦν παραχωρήσων ἀσμένως τῷ βουλομένῳ τὴν ἐπιτροπὴν τῶν τε κοινῶν πραγμάτων καὶ αὐτοῦ δὴ τοῦ παιδὸς τοῦ βασιλέως. (Δ.) Ἐπεὶ δὲ πάντες μὲν ὥσπερ ἀπὸ συνθήματος ὁμοῦ παρῃτοῦντο, αὐτὸν προτιμᾶσθαι τῶν ἄλλων ὁμολογοῦντες, ὃν καὶ βασιλεὺς αὐτὸς ὁ τῶν πραγμάτων καὶ τοῦ παιδὸς ἐδικαίωσε κύριός τε καὶ αὐτοκράτωρ, ὁ δὲ Μουζάλων οὐδ’ ὁπωσοῦν ἐνεδίδου, ἀλλὰ γενναίως ἀνθίστατο, τήν τε ἡσυχίαν αἱρούμενος καὶ τὸ πρᾶγμα ἀποσειόμενος ὅλαις ὁρμαῖς καὶ κινήσεσι τῆς ψυχῆς διά τε τὸν ὑφέρποντα φθόνον τῷ πράγματι καὶ μάλιστα διὰ τὸν ἐντεῦθεν ὑποφαινόμενόν τε καὶ πλαστουργούμενον κίνδυνον· φρικωδέστεροι τῶν προτέρων ὅρκοι πάλιν ἐγίγνοντο· καὶ ὤμνυον ἅπαντες ὅσοι τῶν ἐν ἀξιώματι καὶ ὅσοι τοῦ δήμου τοῦ στρατιωτικοῦ·

[Δ. c. 1958 19 1959] ΒΥΖΑNTINE HISTORIA LIB. III. [IMP. 2017. LASC. | imperatoris vero filio imperium insidiarum espers et per omnia inviolatum non solum ipsi, sed et futuris ejus liberis tuerentur. Sic illi discesserunt; res vero rursus a Muzalone administrabantur. τοῖς ορποις εμμένοιεν ἀσφαλῶς καὶ διατηροῖεν τῷ μὲν Μουζάλωνι τὴν ἐπιτροπήν, [Ρ. 38] τῷ δὲ τοῦ βασιλέως υἱῷ τὴν βασιλείαν ἀνεπιβουλευτόν τε καὶ ἀπαράτρεπτον μέχρι διαπαντός, αὐτῷ τε καὶ τοῖ; ἐξ αὐτοῦ γεννηθησομένοις. Καὶ οὕτως οἱ μὲν ἀπηλλάττοντο, τὰ δὲ πράγματα ἦταν αὖθις ὑπὸ τῷ Μουζά λων διοικούμενα. Ε΄. Ἀλλὰ τέλειαι μὲν οὔπω παρήλλαττον ἡμέραι Εννέα, καί τινες τῶν γένει καὶ πλούτῳ προυχόντων φθόνῳ δεινῷ στρατηγούμενοι τὸν στρατὸν συνεύχησαν καὶ τὰς αὐτῶν ὤπλισαν δεξιὰς κατὰ τῆς σφαγής τοῦ Μουζάλωνος, Τοὺς δὲ χθὲς καὶ πρότριτα τελε σθέντες φρικώδεις όρκους ἐκείνους καὶ τὰς παλα γεναιοτάτες ἀράς, φεῦ τῆς ἀρχῆς τῶν κακῶν, λήθης ἀπολαβόντες βυθοὶ καὶ πλημμύρας διέφθειραν. Εννάτη μὲν γὰρ ἡμέρα παρήν μετὰ τὴν τελευτὴν τοῦ βασιλέως καὶ ἅπασαι τῶν ἐνδόξων συνήεσαν γυναικῶν ἐπὶ τῇ μονῇ τῶν Σωσάνδρων, ἔνθα καὶ τὸ τοῦ βασιλέως τέθαπται σῶμα, τὸ νενομισμένον τε λέγουσαι πένθος καὶ τὰ μνημόσυνα Παρῆσαν δ' ὁμοῦ καὶ πάντες ἄρχοντες καὶ ἀρχόμενοι, ἐν οἷς καὶ οἱ τὴν ἐπιβουλὴν ἐξαρτύσαντες ἦσαν· καὶ συνέῤῥει πᾶς ὁ στρατὸς, οἱ μὲν πένθους ἕνεκα, οἱ δὲ φονικήν ὠδίνοντες ὁρμήν. Καὶ τί δεῖ διατρίβειν; Ετι τῆς ἰεμᾶς τελουμένης ὑμνῳδίας, τὰ ξίφη γυμνώσαντες πάντες οἱ στρατιῶται ἔνδον ἐξαίφνης τοῦ νεὼ εἰσε πήδησαν καὶ παρὰ τῇ θείᾳ καὶ ἱερᾷ τραπέζῃ καταφυγόνες τὴν Μουζάλωνα κατέσφαξαν ἀπηνῶς, κἀπὶ τούτῳ τοὺς δύο ἅμα ἀδελφούς, Ανδρόνικον τέ φημι τὸν μέγαν δομέστικον καὶ Θεόδωρον τὴν πρωτοκυνη γίν· καὶ πρὸς τούτοις τὸν σφῶν ὑπογραμματέα δι' ομοιότητα προσώπου τινά, συμβάν ούτωσί πως, στα λέντες. Καὶ οὕτως αἶ τε γυναῖκε; καὶ ὁ λοιπό; ὄχλος ἀτέλεστον ἀγέντε, τὸ πένθος ἄλλος ἐπ' ἄλλῳ συντρι Εύμενοι διὰ τὸν φόβον ἔφυγον ὅλοις ποσὶν ὅποι τύ χοιεν έκαστος. Τὸ δὲ ἱερατικὸν ἅπαν καὶ ὁ τῶν μονα χῶν σύλλογο; ἔνδον τοῦ ἱεροῦ τεμένους ἑκόντες άκοντες συνελαβέντες ὠλισθαινόν τε καὶ ἔπιπτον ἄλο 2ος ἐπ᾽ ἄλλῳ, τοῦτο μὲν καὶ διὰ τὸ βίᾳ καὶ ῥύμη σφοδρή παρ' ἀλλήλων συνωθεῖσθαι, τοῦτο δὲ καὶ ὅτι των αἱμάτων. Γ. Ολίγαι παρῆλθον ἡμέραι καὶ ὁ πατριάρχης Αρσένιος Επίτροπος ὢν καὶ αὐτὸς καὶ γινώσκων ὡ; εἰ μὴ διανασταίη νῦν, διὰ τοσούτου θορύβου τῶν 'Ρωμαϊκῶν φερομένων πραγμάτων καὶ μέγιστον ἐν ποσὶν εἶναι ὑπισχνουμένων τὸν κίνδυνον τοῦ τε παι ὺς καὶ τῶν ὅλων πραγμάτων, οὐδὲν ἔσται τὸ κωλύον ἐς κακίας ἔσχατα χωρήσειν αὐτίκα τὰ πράγματα δι Οι δὴ τὴν ψυχὴν μεριζόμενος ἐς διαφόρους ὁδοὺς λου γισμῶν ἀμφιβόλων οὐκ εἶχεν ὅ τι πράξεις καίριον. Εν μὲν γὰρ τὴν πρὸς ἀρετὴν φέρουσαν καὶ κατά θεὸν ἀγωγὴν ὁ ἀνὴρ οὐ πολὺ τῶν ἄκρων ἀπολειπό μενος· ἐς δὲ πραγμάτων (Ρ. 59) πεῖραν καὶ πολιτι τὴν διοίκησιν καὶ αὐτῶν ὡς εἰπεῖν τῶν ἀπὸ σκαπά τῆς ὀψὲ τῆς ὥρας ἀπαλλαττόντων ἀπολειπόμενος. Οὐ γὰρ θεωρία πνευματικὴ καὶ πράξις πολιτική ὡς τὰ V. Sed nondum toti dies novem elapsi erant, cum aliqui nobilitate et opibus præstantes, violenta invidia impulsi, tumultum in exercitu excitarunt, et dexteras suas in Muzalonis cædem armarunt. Scilicet juramenta illa horribilia novissime præsuita et funestissimas preces (hen principium malorum!) altissima oblivio excepit, et profundis quasi fucuibus demersit. Aderat dies nonus ab Imperatoris morte. Omnes matrona nobiles in Sosandrorum monasterium, ubi cadaver principis sepultum erat, convenerant, ut de more lugerent et ejus memoriam precibus prosequerentur. Aderaut omnes principes, plebeii omnes: inter quos ¡¡ quoque qui insidias instruxerant versabantur. Confuebat omnis exercitus, alii ob luctum. alii cadem spirantes. Quid multis morer? Dum adhuc hymni sucri cantarentur, milites nes strictis ensibus subito impetu in templum facto, Mosalonem qui ad sacrosanctam 66 mensam confngerat crudeliter occiderunt: item duos ejus fratres, nempe Andronicum` magnum Domesticum, et Theodorum venatorum principem, alque etiam borum scribam, formæ similitudine (ita fors voluit) decepti. Quamobrem et matronæ et omnis reliqua turba, inchoatum luctum omittentes, et alii alios ex metu urgentes, quo quemque pedes ferebant, celerrime aufugerunt. Sacerdotum vero ordo, et cœlus monachorum intus templum volentes nolentes compulsi, labentes alii in alios incidebant, tum quod vi et impetu vehementi invicem urgebant, tum quod ob lusum cruorem pede stabili cousistere non poterant. ἀνέδραστον εἶχον τὴν τῶν ποδῶν βάσιν ἐκ τῶν χεθέν VI. Paucis diebus ex eo elapsis, Arsenius patriarcha, qui et ipse tutor erat, tanto tumultu rem Romanam turbante, et maximum periculum pupillo et summæ rerum adesse nuntiante, intellexit nisi se ipse contra erigeret nihil deinde obstiturum esse, quominus omnia statim ad summum scelus evaderent. Itaque anime huc et illuc ambiguis cogitationibus diviso, quid potissimum agere deberet nesciebat. Nam quod ad virtutem et Dei cultum attinebat, ille vir parum a summis aberat: sed usu rerum et publica administratione illis ipsis inferior erat, qui sub vesperam a ligone discedunt. Scilicet mystica contemplatio et veipublicæ administratio via fere conjungi solent. Imo illud 67 optandum, ne videantur inter se plurimum pugnaVariorum notæ. Idem Pachymer, lib. 1, cap. 19. Ducang. Interpres, memoriam: imo, uti vertimus, Oficium ecclesiasticum exsequiarum, seu, uti vulgo loquimur, officium defunctorum. Vide Glossar. med Græcit. in Μνημόσυνον, et in Εννατα. DUCANG.

καὶ σφίσι τε αὑτοῖς ἦσαν ἐπαρώμενοι πανωλεθρίαν καὶ ἅπαντι τῷ γένει σφῶν ἕκαστος, εἰ μὴ τοῖς ὅρκοις ἐμμένοιεν ἀσφαλῶς καὶ διατηροῖεν τῷ μὲν Μουζάλωνι τὴν ἐπιτροπὴν, τῷ δὲ τοῦ βασιλέως υἱῷ τὴν βασιλείαν ἀνεπιβούλευτόν τε καὶ ἀπαράτρεπτον μέχρι διαπαντὸς, αὐτῷ τε καὶ τοῖς ἐξ αὐτοῦ γεννηθησομένοις. καὶ οὕτως οἱ μὲν ἀπηλλάττοντο, τὰ δὲ πράγματα ἦσαν αὖθις ὑπὸ τῷ Μουζάλωνι διοικούμενα. (Ε.) Ἀλλὰ τέλειαι μὲν οὔπω παρήλλαττον ἡμέραι ἐννέα, καί τινες τῶν γένει καὶ πλούτῳ προὐχόντων φθόνῳ δεινῷ στρατηγούμενοι τὸν στρατὸν συνεκύκησαν καὶ τὰς αὐτῶν ὥπλισαν δεξιὰς κατὰ τῆς σφαγῆς τοῦ Μουζάλωνος. τοὺς δὲ χθὲς καὶ πρότριτα τελεσθέντας φρικώδεις ὅρκους ἐκείνους καὶ τὰς παλαμναιοτάτας ἀρὰς, φεῦ τῆς ἀρχῆς τῶν κακῶν, λήθης ἀπολαβόντες βυθοὶ καὶ πλημμύραι διέφθειραν. ἐννάτη μὲν γὰρ ἡμέρα παρῆν μετὰ τὴν τελευτὴν τοῦ βασιλέως καὶ ἅπασαι τῶν ἐνδόξων συνῄεσαν γυναικῶν ἐπὶ τῇ μονῇ τῶν Σωσάνδρων, ἔνθα καὶ τὸ τοῦ βασιλέως τέθαπται σῶμα, τὸ νενομισμένον τελέσουσαι πένθος καὶ τὰ μνημόσυνα. παρῆσαν δ’ ὁμοῦ καὶ πάντες ἄρχοντες καὶ ἀρχόμενοι, ἐν οἷς καὶ οἱ τὴν ἐπιβουλὴν ἐξαρτύσαντες ἦσαν·

[Δ. c. 1958 19 1959] ΒΥΖΑNTINE HISTORIA LIB. III. [IMP. 2017. LASC. | imperatoris vero filio imperium insidiarum espers et per omnia inviolatum non solum ipsi, sed et futuris ejus liberis tuerentur. Sic illi discesserunt; res vero rursus a Muzalone administrabantur. τοῖς ορποις εμμένοιεν ἀσφαλῶς καὶ διατηροῖεν τῷ μὲν Μουζάλωνι τὴν ἐπιτροπήν, [Ρ. 38] τῷ δὲ τοῦ βασιλέως υἱῷ τὴν βασιλείαν ἀνεπιβουλευτόν τε καὶ ἀπαράτρεπτον μέχρι διαπαντός, αὐτῷ τε καὶ τοῖ; ἐξ αὐτοῦ γεννηθησομένοις. Καὶ οὕτως οἱ μὲν ἀπηλλάττοντο, τὰ δὲ πράγματα ἦταν αὖθις ὑπὸ τῷ Μουζά λων διοικούμενα. Ε΄. Ἀλλὰ τέλειαι μὲν οὔπω παρήλλαττον ἡμέραι Εννέα, καί τινες τῶν γένει καὶ πλούτῳ προυχόντων φθόνῳ δεινῷ στρατηγούμενοι τὸν στρατὸν συνεύχησαν καὶ τὰς αὐτῶν ὤπλισαν δεξιὰς κατὰ τῆς σφαγής τοῦ Μουζάλωνος, Τοὺς δὲ χθὲς καὶ πρότριτα τελε σθέντες φρικώδεις όρκους ἐκείνους καὶ τὰς παλα γεναιοτάτες ἀράς, φεῦ τῆς ἀρχῆς τῶν κακῶν, λήθης ἀπολαβόντες βυθοὶ καὶ πλημμύρας διέφθειραν. Εννάτη μὲν γὰρ ἡμέρα παρήν μετὰ τὴν τελευτὴν τοῦ βασιλέως καὶ ἅπασαι τῶν ἐνδόξων συνήεσαν γυναικῶν ἐπὶ τῇ μονῇ τῶν Σωσάνδρων, ἔνθα καὶ τὸ τοῦ βασιλέως τέθαπται σῶμα, τὸ νενομισμένον τε λέγουσαι πένθος καὶ τὰ μνημόσυνα Παρῆσαν δ' ὁμοῦ καὶ πάντες ἄρχοντες καὶ ἀρχόμενοι, ἐν οἷς καὶ οἱ τὴν ἐπιβουλὴν ἐξαρτύσαντες ἦσαν· καὶ συνέῤῥει πᾶς ὁ στρατὸς, οἱ μὲν πένθους ἕνεκα, οἱ δὲ φονικήν ὠδίνοντες ὁρμήν. Καὶ τί δεῖ διατρίβειν; Ετι τῆς ἰεμᾶς τελουμένης ὑμνῳδίας, τὰ ξίφη γυμνώσαντες πάντες οἱ στρατιῶται ἔνδον ἐξαίφνης τοῦ νεὼ εἰσε πήδησαν καὶ παρὰ τῇ θείᾳ καὶ ἱερᾷ τραπέζῃ καταφυγόνες τὴν Μουζάλωνα κατέσφαξαν ἀπηνῶς, κἀπὶ τούτῳ τοὺς δύο ἅμα ἀδελφούς, Ανδρόνικον τέ φημι τὸν μέγαν δομέστικον καὶ Θεόδωρον τὴν πρωτοκυνη γίν· καὶ πρὸς τούτοις τὸν σφῶν ὑπογραμματέα δι' ομοιότητα προσώπου τινά, συμβάν ούτωσί πως, στα λέντες. Καὶ οὕτως αἶ τε γυναῖκε; καὶ ὁ λοιπό; ὄχλος ἀτέλεστον ἀγέντε, τὸ πένθος ἄλλος ἐπ' ἄλλῳ συντρι Εύμενοι διὰ τὸν φόβον ἔφυγον ὅλοις ποσὶν ὅποι τύ χοιεν έκαστος. Τὸ δὲ ἱερατικὸν ἅπαν καὶ ὁ τῶν μονα χῶν σύλλογο; ἔνδον τοῦ ἱεροῦ τεμένους ἑκόντες άκοντες συνελαβέντες ὠλισθαινόν τε καὶ ἔπιπτον ἄλο 2ος ἐπ᾽ ἄλλῳ, τοῦτο μὲν καὶ διὰ τὸ βίᾳ καὶ ῥύμη σφοδρή παρ' ἀλλήλων συνωθεῖσθαι, τοῦτο δὲ καὶ ὅτι των αἱμάτων. Γ. Ολίγαι παρῆλθον ἡμέραι καὶ ὁ πατριάρχης Αρσένιος Επίτροπος ὢν καὶ αὐτὸς καὶ γινώσκων ὡ; εἰ μὴ διανασταίη νῦν, διὰ τοσούτου θορύβου τῶν 'Ρωμαϊκῶν φερομένων πραγμάτων καὶ μέγιστον ἐν ποσὶν εἶναι ὑπισχνουμένων τὸν κίνδυνον τοῦ τε παι ὺς καὶ τῶν ὅλων πραγμάτων, οὐδὲν ἔσται τὸ κωλύον ἐς κακίας ἔσχατα χωρήσειν αὐτίκα τὰ πράγματα δι Οι δὴ τὴν ψυχὴν μεριζόμενος ἐς διαφόρους ὁδοὺς λου γισμῶν ἀμφιβόλων οὐκ εἶχεν ὅ τι πράξεις καίριον. Εν μὲν γὰρ τὴν πρὸς ἀρετὴν φέρουσαν καὶ κατά θεὸν ἀγωγὴν ὁ ἀνὴρ οὐ πολὺ τῶν ἄκρων ἀπολειπό μενος· ἐς δὲ πραγμάτων (Ρ. 59) πεῖραν καὶ πολιτι τὴν διοίκησιν καὶ αὐτῶν ὡς εἰπεῖν τῶν ἀπὸ σκαπά τῆς ὀψὲ τῆς ὥρας ἀπαλλαττόντων ἀπολειπόμενος. Οὐ γὰρ θεωρία πνευματικὴ καὶ πράξις πολιτική ὡς τὰ V. Sed nondum toti dies novem elapsi erant, cum aliqui nobilitate et opibus præstantes, violenta invidia impulsi, tumultum in exercitu excitarunt, et dexteras suas in Muzalonis cædem armarunt. Scilicet juramenta illa horribilia novissime præsuita et funestissimas preces (hen principium malorum!) altissima oblivio excepit, et profundis quasi fucuibus demersit. Aderat dies nonus ab Imperatoris morte. Omnes matrona nobiles in Sosandrorum monasterium, ubi cadaver principis sepultum erat, convenerant, ut de more lugerent et ejus memoriam precibus prosequerentur. Aderaut omnes principes, plebeii omnes: inter quos ¡¡ quoque qui insidias instruxerant versabantur. Confuebat omnis exercitus, alii ob luctum. alii cadem spirantes. Quid multis morer? Dum adhuc hymni sucri cantarentur, milites nes strictis ensibus subito impetu in templum facto, Mosalonem qui ad sacrosanctam 66 mensam confngerat crudeliter occiderunt: item duos ejus fratres, nempe Andronicum` magnum Domesticum, et Theodorum venatorum principem, alque etiam borum scribam, formæ similitudine (ita fors voluit) decepti. Quamobrem et matronæ et omnis reliqua turba, inchoatum luctum omittentes, et alii alios ex metu urgentes, quo quemque pedes ferebant, celerrime aufugerunt. Sacerdotum vero ordo, et cœlus monachorum intus templum volentes nolentes compulsi, labentes alii in alios incidebant, tum quod vi et impetu vehementi invicem urgebant, tum quod ob lusum cruorem pede stabili cousistere non poterant. ἀνέδραστον εἶχον τὴν τῶν ποδῶν βάσιν ἐκ τῶν χεθέν VI. Paucis diebus ex eo elapsis, Arsenius patriarcha, qui et ipse tutor erat, tanto tumultu rem Romanam turbante, et maximum periculum pupillo et summæ rerum adesse nuntiante, intellexit nisi se ipse contra erigeret nihil deinde obstiturum esse, quominus omnia statim ad summum scelus evaderent. Itaque anime huc et illuc ambiguis cogitationibus diviso, quid potissimum agere deberet nesciebat. Nam quod ad virtutem et Dei cultum attinebat, ille vir parum a summis aberat: sed usu rerum et publica administratione illis ipsis inferior erat, qui sub vesperam a ligone discedunt. Scilicet mystica contemplatio et veipublicæ administratio via fere conjungi solent. Imo illud 67 optandum, ne videantur inter se plurimum pugnaVariorum notæ. Idem Pachymer, lib. 1, cap. 19. Ducang. Interpres, memoriam: imo, uti vertimus, Oficium ecclesiasticum exsequiarum, seu, uti vulgo loquimur, officium defunctorum. Vide Glossar. med Græcit. in Μνημόσυνον, et in Εννατα. DUCANG.

καὶ συνέῤῥει πᾶς ὁ στρατὸς, οἱ μὲν πένθους ἕνεκα, οἱ δὲ φονικὴν ὠδίνοντες ὁρμήν. καὶ τί δεῖ διατρίβειν; ἔτι τῆς ἱερᾶς τελουμένης ὑμνῳδίας, τὰ ξίφη γυμνώσαντες πάντες οἱ στρατιῶται ἔνδον ἐξαίφνης τοῦ νεὼ εἰσεπήδησαν καὶ παρὰ τῇ θείᾳ καὶ ἱερᾷ τραπέζῃ καταφυγόντα τὸν Μουζάλωνα κατέσφαξαν ἀπηνῶς, κἀπὶ τούτῳ τοὺς δύο ἅμα ἀδελφοὺς, Ἀνδρόνικόν τέ φημι τὸν μέγαν δομέστικον καὶ Θεόδωρον τὸν πρωτοκυνηγόν· καὶ πρὸς τούτοις τὸν σφῶν ὑπογραμματέα δι’ ὁμοιότητα προσώπου τινὰ, συμβὰν οὑτωσί πως, σφαλέντες. καὶ οὕτως αἵ τε γυναῖκες καὶ ὁ λοιπὸς ὄχλος ἀτέλεστον ἀφέντες τὸ πένθος ἄλλος ἐπ’ ἄλλῳ συντριβόμενοι διὰ τὸν φόβον ἔφυγον ὅλοις ποσὶν ὅποι τύχοιεν ἕκαστοι. τὸ δὲ ἱερατικὸν ἅπαν καὶ ὁ τῶν μοναχῶν σύλλογος ἔνδον τοῦ ἱεροῦ τεμένους ἑκόντες ἄκοντες συνελαθέντες ὠλίσθαινόν τε καὶ ἔπιπτον ἄλλος ἐπ’ ἄλλῳ, τοῦτο μὲν καὶ διὰ τὸ βίᾳ καὶ ῥύμῃ σφοδρᾷ παρ’ ἀλλήλων συνωθεῖσθαι, τοῦτο δὲ καὶ ὅτι ἀνέδραστον εἶχον τὴν τῶν ποδῶν βάσιν ἐκ τῶν χεθέντων αἱμάτων.

[Δ. c. 1958 19 1959] ΒΥΖΑNTINE HISTORIA LIB. III. [IMP. 2017. LASC. | imperatoris vero filio imperium insidiarum espers et per omnia inviolatum non solum ipsi, sed et futuris ejus liberis tuerentur. Sic illi discesserunt; res vero rursus a Muzalone administrabantur. τοῖς ορποις εμμένοιεν ἀσφαλῶς καὶ διατηροῖεν τῷ μὲν Μουζάλωνι τὴν ἐπιτροπήν, [Ρ. 38] τῷ δὲ τοῦ βασιλέως υἱῷ τὴν βασιλείαν ἀνεπιβουλευτόν τε καὶ ἀπαράτρεπτον μέχρι διαπαντός, αὐτῷ τε καὶ τοῖ; ἐξ αὐτοῦ γεννηθησομένοις. Καὶ οὕτως οἱ μὲν ἀπηλλάττοντο, τὰ δὲ πράγματα ἦταν αὖθις ὑπὸ τῷ Μουζά λων διοικούμενα. Ε΄. Ἀλλὰ τέλειαι μὲν οὔπω παρήλλαττον ἡμέραι Εννέα, καί τινες τῶν γένει καὶ πλούτῳ προυχόντων φθόνῳ δεινῷ στρατηγούμενοι τὸν στρατὸν συνεύχησαν καὶ τὰς αὐτῶν ὤπλισαν δεξιὰς κατὰ τῆς σφαγής τοῦ Μουζάλωνος, Τοὺς δὲ χθὲς καὶ πρότριτα τελε σθέντες φρικώδεις όρκους ἐκείνους καὶ τὰς παλα γεναιοτάτες ἀράς, φεῦ τῆς ἀρχῆς τῶν κακῶν, λήθης ἀπολαβόντες βυθοὶ καὶ πλημμύρας διέφθειραν. Εννάτη μὲν γὰρ ἡμέρα παρήν μετὰ τὴν τελευτὴν τοῦ βασιλέως καὶ ἅπασαι τῶν ἐνδόξων συνήεσαν γυναικῶν ἐπὶ τῇ μονῇ τῶν Σωσάνδρων, ἔνθα καὶ τὸ τοῦ βασιλέως τέθαπται σῶμα, τὸ νενομισμένον τε λέγουσαι πένθος καὶ τὰ μνημόσυνα Παρῆσαν δ' ὁμοῦ καὶ πάντες ἄρχοντες καὶ ἀρχόμενοι, ἐν οἷς καὶ οἱ τὴν ἐπιβουλὴν ἐξαρτύσαντες ἦσαν· καὶ συνέῤῥει πᾶς ὁ στρατὸς, οἱ μὲν πένθους ἕνεκα, οἱ δὲ φονικήν ὠδίνοντες ὁρμήν. Καὶ τί δεῖ διατρίβειν; Ετι τῆς ἰεμᾶς τελουμένης ὑμνῳδίας, τὰ ξίφη γυμνώσαντες πάντες οἱ στρατιῶται ἔνδον ἐξαίφνης τοῦ νεὼ εἰσε πήδησαν καὶ παρὰ τῇ θείᾳ καὶ ἱερᾷ τραπέζῃ καταφυγόνες τὴν Μουζάλωνα κατέσφαξαν ἀπηνῶς, κἀπὶ τούτῳ τοὺς δύο ἅμα ἀδελφούς, Ανδρόνικον τέ φημι τὸν μέγαν δομέστικον καὶ Θεόδωρον τὴν πρωτοκυνη γίν· καὶ πρὸς τούτοις τὸν σφῶν ὑπογραμματέα δι' ομοιότητα προσώπου τινά, συμβάν ούτωσί πως, στα λέντες. Καὶ οὕτως αἶ τε γυναῖκε; καὶ ὁ λοιπό; ὄχλος ἀτέλεστον ἀγέντε, τὸ πένθος ἄλλος ἐπ' ἄλλῳ συντρι Εύμενοι διὰ τὸν φόβον ἔφυγον ὅλοις ποσὶν ὅποι τύ χοιεν έκαστος. Τὸ δὲ ἱερατικὸν ἅπαν καὶ ὁ τῶν μονα χῶν σύλλογο; ἔνδον τοῦ ἱεροῦ τεμένους ἑκόντες άκοντες συνελαβέντες ὠλισθαινόν τε καὶ ἔπιπτον ἄλο 2ος ἐπ᾽ ἄλλῳ, τοῦτο μὲν καὶ διὰ τὸ βίᾳ καὶ ῥύμη σφοδρή παρ' ἀλλήλων συνωθεῖσθαι, τοῦτο δὲ καὶ ὅτι των αἱμάτων. Γ. Ολίγαι παρῆλθον ἡμέραι καὶ ὁ πατριάρχης Αρσένιος Επίτροπος ὢν καὶ αὐτὸς καὶ γινώσκων ὡ; εἰ μὴ διανασταίη νῦν, διὰ τοσούτου θορύβου τῶν 'Ρωμαϊκῶν φερομένων πραγμάτων καὶ μέγιστον ἐν ποσὶν εἶναι ὑπισχνουμένων τὸν κίνδυνον τοῦ τε παι ὺς καὶ τῶν ὅλων πραγμάτων, οὐδὲν ἔσται τὸ κωλύον ἐς κακίας ἔσχατα χωρήσειν αὐτίκα τὰ πράγματα δι Οι δὴ τὴν ψυχὴν μεριζόμενος ἐς διαφόρους ὁδοὺς λου γισμῶν ἀμφιβόλων οὐκ εἶχεν ὅ τι πράξεις καίριον. Εν μὲν γὰρ τὴν πρὸς ἀρετὴν φέρουσαν καὶ κατά θεὸν ἀγωγὴν ὁ ἀνὴρ οὐ πολὺ τῶν ἄκρων ἀπολειπό μενος· ἐς δὲ πραγμάτων (Ρ. 59) πεῖραν καὶ πολιτι τὴν διοίκησιν καὶ αὐτῶν ὡς εἰπεῖν τῶν ἀπὸ σκαπά τῆς ὀψὲ τῆς ὥρας ἀπαλλαττόντων ἀπολειπόμενος. Οὐ γὰρ θεωρία πνευματικὴ καὶ πράξις πολιτική ὡς τὰ V. Sed nondum toti dies novem elapsi erant, cum aliqui nobilitate et opibus præstantes, violenta invidia impulsi, tumultum in exercitu excitarunt, et dexteras suas in Muzalonis cædem armarunt. Scilicet juramenta illa horribilia novissime præsuita et funestissimas preces (hen principium malorum!) altissima oblivio excepit, et profundis quasi fucuibus demersit. Aderat dies nonus ab Imperatoris morte. Omnes matrona nobiles in Sosandrorum monasterium, ubi cadaver principis sepultum erat, convenerant, ut de more lugerent et ejus memoriam precibus prosequerentur. Aderaut omnes principes, plebeii omnes: inter quos ¡¡ quoque qui insidias instruxerant versabantur. Confuebat omnis exercitus, alii ob luctum. alii cadem spirantes. Quid multis morer? Dum adhuc hymni sucri cantarentur, milites nes strictis ensibus subito impetu in templum facto, Mosalonem qui ad sacrosanctam 66 mensam confngerat crudeliter occiderunt: item duos ejus fratres, nempe Andronicum` magnum Domesticum, et Theodorum venatorum principem, alque etiam borum scribam, formæ similitudine (ita fors voluit) decepti. Quamobrem et matronæ et omnis reliqua turba, inchoatum luctum omittentes, et alii alios ex metu urgentes, quo quemque pedes ferebant, celerrime aufugerunt. Sacerdotum vero ordo, et cœlus monachorum intus templum volentes nolentes compulsi, labentes alii in alios incidebant, tum quod vi et impetu vehementi invicem urgebant, tum quod ob lusum cruorem pede stabili cousistere non poterant. ἀνέδραστον εἶχον τὴν τῶν ποδῶν βάσιν ἐκ τῶν χεθέν VI. Paucis diebus ex eo elapsis, Arsenius patriarcha, qui et ipse tutor erat, tanto tumultu rem Romanam turbante, et maximum periculum pupillo et summæ rerum adesse nuntiante, intellexit nisi se ipse contra erigeret nihil deinde obstiturum esse, quominus omnia statim ad summum scelus evaderent. Itaque anime huc et illuc ambiguis cogitationibus diviso, quid potissimum agere deberet nesciebat. Nam quod ad virtutem et Dei cultum attinebat, ille vir parum a summis aberat: sed usu rerum et publica administratione illis ipsis inferior erat, qui sub vesperam a ligone discedunt. Scilicet mystica contemplatio et veipublicæ administratio via fere conjungi solent. Imo illud 67 optandum, ne videantur inter se plurimum pugnaVariorum notæ. Idem Pachymer, lib. 1, cap. 19. Ducang. Interpres, memoriam: imo, uti vertimus, Oficium ecclesiasticum exsequiarum, seu, uti vulgo loquimur, officium defunctorum. Vide Glossar. med Græcit. in Μνημόσυνον, et in Εννατα. DUCANG.

(2.) Ὀλίγαι παρῆλθον ἡμέραι καὶ ὁ πατριάρχης Ἀρσένιος ἐπίτροπος ὢν καὶ αὐτὸς καὶ γινώσκων ὡς εἰ μὴ διανασταίη νῦν, διὰ τοσούτου θορύβου τῶν Ῥωμαϊκῶν φερομένων πραγμάτων καὶ μέγιστον ἐν ποσὶν εἶναι ὑπισχνουμένων τὸν κίνδυνον τοῦ τε παιδὸς καὶ τῶν ὅλων πραγμάτων, οὐδὲν ἔσται τὸ κωλύον ἐς κακίας ἔσχατα χωρήσειν αὐτίκα τὰ πράγματα· δι’ ἃ δὴ τὴν ψυχὴν μεριζόμενος ἐς διαφόρους ὁδοὺς λογισμῶν ἀμφιβόλων οὐκ εἶχεν ὅ, τι πράξειε καίριον. ἦν μὲν γὰρ τὴν πρὸς ἀρετὴν φέρουσαν καὶ κατὰ θεὸν ἀγωγὴν ὁ ἀνὴρ οὐ πολὺ τῶν ἄκρων ἀπολειπόμενος· ἐς δὲ πραγμάτων πεῖραν καὶ πολιτικὴν διοίκησιν καὶ αὐτῶν ὡς εἰπεῖν τῶν ἀπὸ σκαπάνης ὀψὲ τῆς ὥρας ἀπαλλαττόντων ἀπολειπόμενος. οὐ γὰρ θεωρία πνευματικὴ καὶ πρᾶξις πολιτικὴ ὡς τὰ πολλὰ συνεῖναι πεφύκασιν· εὐκτὸν δ’ ἂν, εἰ μὴ μαχόμενα τὸ πλέον πρὸς ἄλληλα φαίνοιντο, καθάπερ σῶμα καὶ πνεῦμα καὶ αὖ ὅσα τῶν αἰσθητῶν πρός γε τὰ ὑπὲρ αἴσθησιν. ἐμοὶ δ’ ἀρέσκει κρᾶσιν ἐξ ἀμφοτέρων ἔχειν, ὅστις ποτέ ἐστιν ὁ βουλόμενος ἄρχειν, καθάπερ κἀν τοῖς μουσικοῖς ὁρῶμεν ὀργάνοις τοὺς αὐτῶν ἐπιστήμονας πράττοντας. οὐ γὰρ ἰσοτόνους τὰς νευρὰς καθιστῶσιν ἁπάσας·

[Δ. c. 1958 19 1959] ΒΥΖΑNTINE HISTORIA LIB. III. [IMP. 2017. LASC. | imperatoris vero filio imperium insidiarum espers et per omnia inviolatum non solum ipsi, sed et futuris ejus liberis tuerentur. Sic illi discesserunt; res vero rursus a Muzalone administrabantur. τοῖς ορποις εμμένοιεν ἀσφαλῶς καὶ διατηροῖεν τῷ μὲν Μουζάλωνι τὴν ἐπιτροπήν, [Ρ. 38] τῷ δὲ τοῦ βασιλέως υἱῷ τὴν βασιλείαν ἀνεπιβουλευτόν τε καὶ ἀπαράτρεπτον μέχρι διαπαντός, αὐτῷ τε καὶ τοῖ; ἐξ αὐτοῦ γεννηθησομένοις. Καὶ οὕτως οἱ μὲν ἀπηλλάττοντο, τὰ δὲ πράγματα ἦταν αὖθις ὑπὸ τῷ Μουζά λων διοικούμενα. Ε΄. Ἀλλὰ τέλειαι μὲν οὔπω παρήλλαττον ἡμέραι Εννέα, καί τινες τῶν γένει καὶ πλούτῳ προυχόντων φθόνῳ δεινῷ στρατηγούμενοι τὸν στρατὸν συνεύχησαν καὶ τὰς αὐτῶν ὤπλισαν δεξιὰς κατὰ τῆς σφαγής τοῦ Μουζάλωνος, Τοὺς δὲ χθὲς καὶ πρότριτα τελε σθέντες φρικώδεις όρκους ἐκείνους καὶ τὰς παλα γεναιοτάτες ἀράς, φεῦ τῆς ἀρχῆς τῶν κακῶν, λήθης ἀπολαβόντες βυθοὶ καὶ πλημμύρας διέφθειραν. Εννάτη μὲν γὰρ ἡμέρα παρήν μετὰ τὴν τελευτὴν τοῦ βασιλέως καὶ ἅπασαι τῶν ἐνδόξων συνήεσαν γυναικῶν ἐπὶ τῇ μονῇ τῶν Σωσάνδρων, ἔνθα καὶ τὸ τοῦ βασιλέως τέθαπται σῶμα, τὸ νενομισμένον τε λέγουσαι πένθος καὶ τὰ μνημόσυνα Παρῆσαν δ' ὁμοῦ καὶ πάντες ἄρχοντες καὶ ἀρχόμενοι, ἐν οἷς καὶ οἱ τὴν ἐπιβουλὴν ἐξαρτύσαντες ἦσαν· καὶ συνέῤῥει πᾶς ὁ στρατὸς, οἱ μὲν πένθους ἕνεκα, οἱ δὲ φονικήν ὠδίνοντες ὁρμήν. Καὶ τί δεῖ διατρίβειν; Ετι τῆς ἰεμᾶς τελουμένης ὑμνῳδίας, τὰ ξίφη γυμνώσαντες πάντες οἱ στρατιῶται ἔνδον ἐξαίφνης τοῦ νεὼ εἰσε πήδησαν καὶ παρὰ τῇ θείᾳ καὶ ἱερᾷ τραπέζῃ καταφυγόνες τὴν Μουζάλωνα κατέσφαξαν ἀπηνῶς, κἀπὶ τούτῳ τοὺς δύο ἅμα ἀδελφούς, Ανδρόνικον τέ φημι τὸν μέγαν δομέστικον καὶ Θεόδωρον τὴν πρωτοκυνη γίν· καὶ πρὸς τούτοις τὸν σφῶν ὑπογραμματέα δι' ομοιότητα προσώπου τινά, συμβάν ούτωσί πως, στα λέντες. Καὶ οὕτως αἶ τε γυναῖκε; καὶ ὁ λοιπό; ὄχλος ἀτέλεστον ἀγέντε, τὸ πένθος ἄλλος ἐπ' ἄλλῳ συντρι Εύμενοι διὰ τὸν φόβον ἔφυγον ὅλοις ποσὶν ὅποι τύ χοιεν έκαστος. Τὸ δὲ ἱερατικὸν ἅπαν καὶ ὁ τῶν μονα χῶν σύλλογο; ἔνδον τοῦ ἱεροῦ τεμένους ἑκόντες άκοντες συνελαβέντες ὠλισθαινόν τε καὶ ἔπιπτον ἄλο 2ος ἐπ᾽ ἄλλῳ, τοῦτο μὲν καὶ διὰ τὸ βίᾳ καὶ ῥύμη σφοδρή παρ' ἀλλήλων συνωθεῖσθαι, τοῦτο δὲ καὶ ὅτι των αἱμάτων. Γ. Ολίγαι παρῆλθον ἡμέραι καὶ ὁ πατριάρχης Αρσένιος Επίτροπος ὢν καὶ αὐτὸς καὶ γινώσκων ὡ; εἰ μὴ διανασταίη νῦν, διὰ τοσούτου θορύβου τῶν 'Ρωμαϊκῶν φερομένων πραγμάτων καὶ μέγιστον ἐν ποσὶν εἶναι ὑπισχνουμένων τὸν κίνδυνον τοῦ τε παι ὺς καὶ τῶν ὅλων πραγμάτων, οὐδὲν ἔσται τὸ κωλύον ἐς κακίας ἔσχατα χωρήσειν αὐτίκα τὰ πράγματα δι Οι δὴ τὴν ψυχὴν μεριζόμενος ἐς διαφόρους ὁδοὺς λου γισμῶν ἀμφιβόλων οὐκ εἶχεν ὅ τι πράξεις καίριον. Εν μὲν γὰρ τὴν πρὸς ἀρετὴν φέρουσαν καὶ κατά θεὸν ἀγωγὴν ὁ ἀνὴρ οὐ πολὺ τῶν ἄκρων ἀπολειπό μενος· ἐς δὲ πραγμάτων (Ρ. 59) πεῖραν καὶ πολιτι τὴν διοίκησιν καὶ αὐτῶν ὡς εἰπεῖν τῶν ἀπὸ σκαπά τῆς ὀψὲ τῆς ὥρας ἀπαλλαττόντων ἀπολειπόμενος. Οὐ γὰρ θεωρία πνευματικὴ καὶ πράξις πολιτική ὡς τὰ V. Sed nondum toti dies novem elapsi erant, cum aliqui nobilitate et opibus præstantes, violenta invidia impulsi, tumultum in exercitu excitarunt, et dexteras suas in Muzalonis cædem armarunt. Scilicet juramenta illa horribilia novissime præsuita et funestissimas preces (hen principium malorum!) altissima oblivio excepit, et profundis quasi fucuibus demersit. Aderat dies nonus ab Imperatoris morte. Omnes matrona nobiles in Sosandrorum monasterium, ubi cadaver principis sepultum erat, convenerant, ut de more lugerent et ejus memoriam precibus prosequerentur. Aderaut omnes principes, plebeii omnes: inter quos ¡¡ quoque qui insidias instruxerant versabantur. Confuebat omnis exercitus, alii ob luctum. alii cadem spirantes. Quid multis morer? Dum adhuc hymni sucri cantarentur, milites nes strictis ensibus subito impetu in templum facto, Mosalonem qui ad sacrosanctam 66 mensam confngerat crudeliter occiderunt: item duos ejus fratres, nempe Andronicum` magnum Domesticum, et Theodorum venatorum principem, alque etiam borum scribam, formæ similitudine (ita fors voluit) decepti. Quamobrem et matronæ et omnis reliqua turba, inchoatum luctum omittentes, et alii alios ex metu urgentes, quo quemque pedes ferebant, celerrime aufugerunt. Sacerdotum vero ordo, et cœlus monachorum intus templum volentes nolentes compulsi, labentes alii in alios incidebant, tum quod vi et impetu vehementi invicem urgebant, tum quod ob lusum cruorem pede stabili cousistere non poterant. ἀνέδραστον εἶχον τὴν τῶν ποδῶν βάσιν ἐκ τῶν χεθέν VI. Paucis diebus ex eo elapsis, Arsenius patriarcha, qui et ipse tutor erat, tanto tumultu rem Romanam turbante, et maximum periculum pupillo et summæ rerum adesse nuntiante, intellexit nisi se ipse contra erigeret nihil deinde obstiturum esse, quominus omnia statim ad summum scelus evaderent. Itaque anime huc et illuc ambiguis cogitationibus diviso, quid potissimum agere deberet nesciebat. Nam quod ad virtutem et Dei cultum attinebat, ille vir parum a summis aberat: sed usu rerum et publica administratione illis ipsis inferior erat, qui sub vesperam a ligone discedunt. Scilicet mystica contemplatio et veipublicæ administratio via fere conjungi solent. Imo illud 67 optandum, ne videantur inter se plurimum pugnaVariorum notæ. Idem Pachymer, lib. 1, cap. 19. Ducang. Interpres, memoriam: imo, uti vertimus, Oficium ecclesiasticum exsequiarum, seu, uti vulgo loquimur, officium defunctorum. Vide Glossar. med Græcit. in Μνημόσυνον, et in Εννατα. DUCANG.

PG 148:195ἄμουσον γὰρ τὸ τοιοῦτον καὶ ἐκμελές· ἀλλὰ τὰς μὲν πρὸς τὸ βαρύτερον τείναντες, τὰς δὲ πρὸς τὸ ὀξύτερον, καὶ τὰς μὲν μᾶλλον, τὰς δ’ ἧττον, οὕτω ποικίλην τινὰ καὶ ἔμμουσον καθιστῶσι τὴν ἁρμονίαν. τῷ γὰρ μόνῃ προσέχοντι τὸν νοῦν τῇ κατὰ θεὸν θεωρίᾳ ὄρεσι καὶ σπηλαίοις ἐνδιατρίβειν προσήκει, ἀκοινώνητον ὡς τὰ πολλὰ τὸ ἦθος ἀσκήσαντι καὶ πάνυ τοι ἄμικτον καὶ τοῖς πολλοῖς ἠλλοτριωμένον. ὅστις δὲ μετὰ τῆς ἀρετῆς καὶ πολιτικὸν ἤσκησεν ἦθος καὶ χάριεν καὶ κοινωνικὸν καὶ πεῖραν ἔσχε πραγμάτων παντοίων, οὗτος λαὸν ὁδηγεῖν ἐς τὰ βέλτιστα καὶ σωτήρια κράτιστος. ἐπεὶ καὶ ὁ σωτὴρ ἡμῶν καὶ θεὸς, εἰ μὴ τοῖς ἀνθρωπίνοις ὑπέκυπτε πάθεσι καὶ τελώναις συνήσθιε καὶ κοινωνικὸν ἐδείκνυτο ἦθος καὶ τοῖς πᾶσι τὰ πάντα μετὰ τοῦ καθήκοντος ἐγίγνετο λόγου, οὐκ ἂν οἶμαι πρὸς τὰ λυσιτελοῦντά τε καὶ σωτήρια ῥᾳδίως ὅλους ἦγε δήμους καὶ πόλεις. (Ζ.) Ἀλλ’ ἐκεῖσε ἐπάνειμι. διηπορεῖτο μὲν οὖν ὁ πατριάρχης Ἀρσένιος, μέσος ἐναποληφθεὶς τοσούτου θορύβου πραγμάτων, καὶ ἐπεσκοπεῖτο καθ’ ἑαυτὸν μὲν ἥκιστα· πῶς γὰρ, πεῖραν πραγμάτων τοιούτων καὶ λογισμῶν λαβυρίνθους οὐκ ἔχων, ὡς εἴρηται·

' ΓΑ. Μ. 6767 AD 6708] [IMP. JOAN. LASC.] re, ut caro cum spiritu, ut res quæ sentiuntur πολλὰ συνεἶναι πεφύκασιν· εὐκτὸν δ᾽ ἄν, εἰ μὴ μαχαί cum iis quæ sensum excedunt. Mihi vero placet, μενα τὸ πλέον πρὸς ἄλληλα φαίνοντο, καθάπερ σώμα eum qui ad principatum aspirat, ex utraque contemperatun; esse; at in musicis instrumentis Beri apud peritos cernimus. Neque enim ii chordas omnes æqualiter intendunt: quippe id inconcinnum et absonum esset: sed aliis ad graviorem, aliis ad acntiorem sonum aliis plus minusve intensis, variam quamdam et modulatam efliciunt karmoniam. Qui enim soli divinarum rerum speculationi est intentus, in montibus et speluncis debet vivere, utpote qui vitam instituerit societatis plerumque expertem ac plane solitariam et a vulgi consuetudine abhorrentem. Qui vero præter virtutem etiam morum civilitatem et emitatem gratam studiumque societatis excoluit, ac omnigenum rerum usum sibi comparavit, is populum ad res optimas et salutares facile deđuxerit. Nam et Servator ac Deus noster, nisi ad humanos affectus se demisisset, et cum publicanis cibum cepisset, et societatis studium præe se tulisset, et quatenos par erat, omuium ingeniis se accommodasset, haud facile, opinor, totas civitates ac populos ad amplectendas res utiles et salutares perduxisset. VII. Sed illuc redeo. Arsenius igitur patriarcba tanto rerum tumultu circumventus anceps erat að deliberabat: non tamen ille secum, (quomodo enim id faceret, qui, ut dictum est, nullo rerum usu, nullis consiliora ambagibus erat instructus?) sed cum proceribus quid agendum esset consultabat, priusquam per insidias 68 Joannes imperatoris filius ferro peteretur. Caeterum minime prospiciem bat id consilium, quod nullo nsu rerum, Bulla prudentia niteretur, facilius ei cui prospectum vellet exitio futurum, quam omnes gladios hostiles: ut progressu orationis declarabitur. καὶ πνεῦμα καὶ αὖ ὅσα τῶν αἰσθητῶν πρός γε τα ὑπὲρ αἴσθησιν. Ἐμοὶ δ' ἀρέσκει κρᾶσιν ἐξ ἀμφοτέρων ἔχειν, ὅστις ποτέ ἐστιν ὁ βουλόμενο; ἄρχειν, καθάς περ κάν τοῖς μουσικοῖς ὁρῶμεν οργάνοις τοὺς αὐτῶν ἐπιστήμονα; πράττοντας. Οὐ γὰρ ἐσοτόνους τὰς νευράς καθιστώσιν ἀπάτος· ἄμουσον γὰρ τὰ τοιοί τον καὶ ἐκμελές· ἀλλὰ τὰς μὲν πρὸς τὸ βαρύτερον τείναντες, τάς δὲ πρὸς τὸ ὀξύτερον, καὶ τὰς μὲν μᾶλ λον, τὰς δ' ἧττον, οὕτω ποικίλην τινὰ καὶ ἔμμούσαν καθιστῶσι τὴν ἁρμονίαν. Τῷ γὰρ μόνη προσέχοντι τὸν νοῦν τῇ κατὰ Θεὸν θεωρίᾳ ὄρεσι καὶ σπηλαίοι; ἐνδιατρίβειν προσήκει, ἀκοινώνητον ὡς τὰ πολλὰ τὸ ἦθος ἀσκήσαντι καὶ πάνυ τοι άμικτον καὶ τοῖς πολ λοῖς ἡλλοτριωμένον. Οστι; δὲ μετὰ τῆς ἀρετῆς καὶ πολιτικών ήσκησεν ἦθος καὶ χάριεν καὶ κοινωνικών καὶ πεῖραν ἔσχε πραγμάτων παντοίων, οὗτος απέν ὁδηγεῖν ἐς τὰ βέλτιστα καὶ σωτήρια κράτιστος. Επει καὶ ὁ Σωτὴρ ἡμῶν καὶ Θεός, εἰ μὴ τοῖς ἀνθρωπίνοις ὑπέκυπτε πάθεσι καὶ τελώναις συνήσθιε καὶ κοινωνι κὸν ἐδείκνυτο ἦθος καὶ τοῖς πᾶσι τὰ πάντα μετά τοῦ καθήκοντος ἐγίγνετο λόγου, οὐκ ἂν εἶμαι πρὸς τὰ λυσιτελοῦντά τε καὶ σωτήρια ῥᾳδίως δέους ήγε δήμους καὶ πόλεις. Ζ'. 'Αλλ' ἐκεῖσε ἐπάνειμι. Διηπορεῖτο μὲν οὖν ὁ πατριάρχης Αρσένιος, μέσος έναποληφθείς τοσού του θορύβου πραγμάτων, καὶ ἐπισκοπεῖτο καθ' ἑαυτὸν μὲν ἥκιστα· πῶς γὰρ, πεῖραν πραγμάτων τοιούτων καὶ λογισμῶν λαβυρίνθους οὐκ ἔχων; ὡς εἴρηται· ἐσκοπεῖτο δ' οὖν μετὰ τῶν ἐν τέλει τὸ ποιητέον, πρὶν ἐπίβουλον ἐκλισθῆναι σίδηρον κατά τῆς κεφαλῆς Ἰωάννου τοῦ βασιλέως υιέως. Ελά θανε δὲ ἄρα πάντως αὐτὸν, ὡς ἡ πεῖραν βαθείαν καὶ φρένας ποικίλας οὐκ ἔχουσα σκέψις αυτη μα λον ἂν εἴη ταχύτερος Όλεθρος ὑπὲρ οὗ γίνεται, Η πάντα ξίφη πολέμια. Δηλώσει δὲ προϊὼν ὁ άδο γας. CAPUT IV. Michael Pala ologus ob eximias corporis et animi dotes omnibus gratus. Variis præsagüs imperio destinatur. Generis nobilitas. Avi et patris dignitates. Fisci claves a patriarcha accipit. Largitionibus animos nobilium sibi muncipal. Item militum et concionatorum. His auctoribus ipso patriarcha assentien e impersi administrationem suscipit, donec hæres legitimus adolescat. Despotæ tituto ornatur. 1. Commenus Michael Palæologusį, cujus supra meutionem sæpe fecimus, inter proceres erat ca:te- [Ρ. 40] Λ'. ' Ο Κομνηνός Μιχαήλ ὁ Πελατολ γος, περὶ οὗ πολὺν ἀνωτέρω λόγον εποιησάμεθα, ἦν ris superior, vultu perquam hilari, consuetudine μεταξὺ τῶν ἐν τέλει τῶν ἄλλων ἐπέκεινα, πολλὴν commodus, moribus urbanus, að hæc manữ larga et liberali. Quæ res magnum ejus amorem in omnium animis accendebaut. Facile itaque cunctos ad se alliciebat, tribunos, centuriones, exercitum, duces, plebem universam, et quidquid senatorum erat. Movebantur etiam præsumpta imperii opinione, ut illi se adjungerent et ejus amore Bagrareut. Movebantur autem ejusmodi opinione, nescio unde accepta, sive ex rumoribus contra illum. ake Acropol. cap. 67, 63, DUCANG. * Auno Christi 1259 Possino. ἐπὶ τοῦ προσώπου φέρων τὴν ἱλαρότητα την π ὁμιλίαν χρηστὸς καὶ τὸ ἦθος αστείος καὶ πρὸς τούτοις τὴν χεῖρα φιλότιμος. "Α δὴ πάντα πολλὴν αὐτοῦ τὴν στοργὴν ἀνεῤῥίπιζαν ἐν ταῖς ἁπάντων ψυχαῖς· καὶ πάντας ῥᾳδίως ἐφείλκετο, ταξιάρχους, λοχαγούς, στρατόν, στρατηγούς, τοὺς ὅσοι του δήμ μου, καὶ ὅσοι τῆς συγκλήτου. Ἐνῆγε δή τούτους καὶ πρόληψις λογισμών βασιλείας προσέχειν αὐτῷ καὶ περιφανῶς αὐτοῦ γε ἐκκάεσθαι. Ἐνήγε δ' αὐτούς Variorum mol.

PG 148:197ἐσκοπεῖτο δ’ οὖν μετὰ τῶν ἐν τέλει τὸ ποιητέον, πρὶν ἐπίβουλον ὁπλισθῆναι σίδηρον κατὰ τῆς κεφαλῆς Ἰωάννου τοῦ βασιλέως υἱέως. ἐλάνθανε δὲ ἄρα πάντως αὐτὸν, ὡς ἡ πεῖραν βαθεῖαν καὶ φρένας ποικίλας οὐκ ἔχουσα σκέψις αὕτη μᾶλλον ἂν εἴη ταχύτερος ὄλεθρος ὑπὲρ οὗ γίνεται, ἢ πάντα ξίφη πολέμια. δηλώσει δὲ προϊὼν ὁ λόγος. δ. Ὁ Κομνηνὸς Μιχαὴλ ὁ Παλαιολόγος, περὶ οὗ πολὺν ἀνωτέρω λόγον ἐποιησάμεθα, ἦν μεταξὺ τῶν ἐν τέλει τῶν ἄλλων ἐπέκεινα, πολλὴν ἐπὶ τοῦ προσώπου φέρων τὴν ἱλαρότητα τήν τε ὁμιλίαν χρηστὸς καὶ τὸ ἦθος ἀστεῖος καὶ πρὸς τούτοις τὴν χεῖρα φιλότιμος. ἃ δὴ πάντα πολλὴν αὐτοῦ τὴν στοργὴν ἀνεῤῥίπιζον ἐν ταῖς ἁπάντων ψυχαῖς· καὶ πάντας ῥᾳδίως ἐφείλκετο, ταξιάρχους, λοχαγοὺς, στρατὸν, στρατηγοὺς, τοὺς ὅσοι τοῦ δήμου, καὶ ὅσοι τῆς συγκλήτου. ἐνῆγε δὴ τούτους καὶ πρόληψις λογισμῶν βασιλείας προσέχειν αὐτῷ καὶ περιφανῶς αὐτοῦ γε ἐκκάεσθαι. ἐνῆγε δ’ αὐτοὺς οὐκ οἶδ’ ὁποτέρωθεν, εἴτ’ ἐκ τῶν προλαληθέντων κατ’ αὐτοῦ, εἴτ’ ἐξ ὀνείρων καὶ κλῃδόνων τινῶν.

[A. c. 1258 AD 1239] ΒΥΖΑΝΤΙΝ HISTORIE LIB. III. [{IMP. JOAN. LASc.] οὐκ οἶδ' ὁποτέρωθεν, εἶτ᾽ ἐκ τῶν προϊαληθέντων κατ' tea sparsis, sive ex insomniis aliisve omnibus. 80αὐτοῦ, εἴτ' ἐξ ὀνείρων καὶ κληδόνων τινῶν. Φιλεί γὰρ καὶ ταῦτα περιπολοῦντα τὸν βίον πείθειν τους πλείστους, οὐ πάνυ τοι σφόδρα ἀλόγως οὐδ' ἀμαθῶς, οὐδ᾽ ὡσάν τινες φαῖον ἀπειρίαν νοσοῦντες. Πλείστα γὰρ καὶ τούτων μαρτύρια καλινδοῦνται παρὰ τοῖς όσοι σφίσι προσέσχον τὸν νοῦν. Β΄. Ησαν μέντοι καὶ ἀφορμαί τινες ἕτεραι μεί ζους τῶν ἄλλων, τὴν βασίλειον ταύτην ἀρχὴν ἄνω θεν αὐτῷ μνηστευόμεναι, καθάπερ μεγάλης πηγής ἀπορευαί τινες εὐγενεῖς ἐς αὐτὸν κατιούσαι. Ον αὐτό; τε καὶ ὅσοι τῶν φίλων δραστόμενοι τοῖς ὑπὲρ αὐτοῦ τοιούτοι; λογισμοῖς μέγα παρεῖχον τὸ δίκαιον. Η γὰρ τῆς μητρὸς αὐτοῦ μήτηρ Εἰρήνη ή πρώτη τῶν θαγατέρων ἦν Αλεξίου τοῦ βασιλέως· ὃς ἐπειδὴ γονῆς ἄῤῥενος αὐτὸς οὐκ τ μοίρει, ταύτην ερυθραῖς ἀποδεδέσθαι κρηπίαι προσετετάχει, Εν' εἴη αὐτή τε καὶ ὁ ταύτῃ συζευχθησόμενος της βασιλείας διάδοχος. "Οθεν συζεύξας αὐτὴν ᾿Αλεξίῳ τῷ Παλαιολόγῳ καὶ δεσπότην αὐτὸν αὐτίκα τετίμηκε, καὶ εἰ μὴ φθάσας αὐτὸν ὁ θάνατος ἐξῄρει του τεία βίου, αὐτὸς ἂν ἦν ὁ μετὰ τὸν πενθερὸν Αλέξιον βασιλούς. Ἐπεὶ δὲ θανών θυγατέρα μόνην καταλελείπει, ταύτην μετά βραχύν τινα χρόνον ἡ μήτηρ ἀνδρὶ συζεύγνυσιν 'Ανδρονίκῳ τῷ Παλαιολόγῳ, δν πεὶ μέγαν δομέστικον ὁ βασιλεὺς Θεόδωρος τετίμηκεν ὕστερον. Εκ τούτων ὁ Κομνηνός γεγένηται M:- χαὴλ ὁ Παλαιολόγος, διπλούς ὡς εἰπεῖν Παλαιον άγος ῶν, πατρόθεν ἅμα καὶ μητρόθεν. [Ρ. 44] Είχε μὲν οὖν καντεῦθεν ἀφορμάς, ὡς εἴρηται, οὐ μικρὰς ἐς ~ τὴν νῦν προκειμένην ὑπόθεσιν. Καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, τοῖς πᾶσι πολλαχόθεν ἐπίσημος ἦν ὁ ἀνὴρ καὶ περίβλεπτος, καὶ ἡ περὶ τούτου φήμη κρέμα περιήει τὰς ἁπάντων κλέπτουσα καὶ γοητεύουσα ἀκούς. Γ. Ο γε μὴν πατριάρχης ἀλλ' οὐδ᾽ αὐτὸς πόρρω τῶν ἐκεῖνον φιλούντων ἔκειτο· ἀλλ᾽ εἰ μὴ πλέον τῶν ἄλλων, οὐδενὸς μέντας ἧττον ἐκεῖνον καὶ αὐτός γε ἐφίλες καὶ μυστηρίων αὐτῷ ἐκοινώνει καὶ, τό γε μείζον, τὰς κλεῖς τοῦ βασιλικοῦ πρυτανείου μόνῳ ἐπίστευεν, οπότε χρημάτων ἐδεῖτο τὰ στρατιωτικά πράγματα καὶ ἡ κοινὴ τῶν ἀναγκαίων χρεία ἀπῄτει· δ δὴ ἀνυσιμώτατον ἐς τὰ λάθρα μελετώμενα καὶ πέρας ὀξύτατον τοῖς ἐκ πολλού θρυλλουμένοις παρέσχεν. 'Αδείας γὰρ ἐκεῖνο; λαβόμενος του σαῦτα μεταχειρίζεσθαι χρήματα, ο εὔξασθαι μὲν ἐνῆν αὐτῷ, ἐλπίσαι δ' οὐκ ἂν ποτ' ἐνῆν, ὅλαις λοιπὸν εξήντλει χοίνιξιν ἐς τὰς δεξιὰς τῶν τε προύχοντων ἐν γένει καὶ τῶν στρατείαι; κατειλεγμένων καὶ ἔσοι καὶ γλώττης πειθοί καταδημαγωγεῖν τὸν ὄχλον δύναντο. Ἐν οἷς ἦταν καὶ τοῦ ἱερατικοῦ βήματος οὐκ ολίγοι. Δ΄. Εντεῦθεν βουλευτήρια συνεχή παρὰ τούτων απάντων συνεκροτοῦντο, τὸν πατριάρχην συνωθούντα lent enim hujusmodi rebus passim in hac vita obviis plerique commoveri, idque non omnivo temere aut inscite, aut ita ut nonnulli imperiti fortasse dixerint. Nam plurima carum testimonia apud eos abundant, qui illas diligentius observarunt. II. Suppetebant tamen aliæ majores his rationes, quibus ad hoc imperii fastigium jam inde antiqui tus vocaretur: nempe a 69 veteri stirpe velut a magno fonte derivata et ad eum usque descendens nobilitas, qua ipse et amici ejus freti, bujusmodi de eo cogitationibus multum tribuebant. Nam ejus avia materna Irene primogenita filia fuit Alexii imperatoris: qui cum masculam prolem non lateret, illi rubras crepidas induci jussit, ut ipse, et qui illam duxisset, in imperio sibi succederent. Itaque idem Alesium Palmologum, cui eam nuptum dede ral, despote titulo ornavit: et hic nisi morte prius sublatus fuisset, post Alexium socerum imperator fuisset. Sed cum mortuus unam tantum filiamı reliquisset, eam now multo post mater Andronico Palæologo nuptui collocar, quem deinde Theodorus imperator magnum domesticum fecit. Εx his natus est Commenus Michael, duplex ut ita dicaṁı Palæologus, paterno simul malernoque geuere. Habuit igitur inde quoque, ut dictum est, adjumenta non parva ad eam ren; quâ de nunc agitur: et ut paucis dicam, omnibus rebus et ab omni parte vir ille illustris erat et suspiciendus, famaque ejus paulatim circumferebatur, omnium auribus seusim oviepens, et eas quasi incantalas deliniens. aul III. Ne ipse quidem patriarcha ab amore ejus abhorrebat, eumque si non plus quam cæteri, non minus tamen quam quisquam alius diligebat: et arcana consilia cum eo communicabat; et quod majus est, imperatorii fisci claves ei soli credebat, quoties opus erat pecunia ad militares usus cum publica 70 necessitas postulabat. id quod au clandestina consilia efficacissimum fuit, et colerem iis quæ diu jactata erant finem imposuit. Accepta enim tantæ pecuniæ tractandæ potestate, quantı oplare ille quidem potuit, sperare auten nunquain ausus fuisset, jam totis modiis eam in manus nobilium et militum effundebat, eorumque etiam qui eloquentia demulcere populum norant. In quibus et sacri ordinis haud pauci erant. IV. Hinc erebra concilia ab his omnibus coacia, quibus patriarcha urgebatur,ne cessaret, sed experVariorum notæ. Vide stemma Palæolugorum in Familiis Byzantinis. DUCANG. Vide quæ annotamus in notis ad Villharduinum. et Alesiadem, et in utroque Glos: ario, ubi de Tzangis, BucANG, Partim in urbe Magnesia, partim in Astyzıi arce ad Scamandrum, tum fisens imperatorum asservabatur, Pachymer. lib. 1, cap. 25. Ducang, Pachymeres, lib. 1, cap. 2o. PEGANG.

φιλεῖ γὰρ καὶ ταῦτα περιπολοῦντα τὸν βίον πείθειν τοὺς πλείστους, οὐ πάνυ τοι σφόδρα ἀλόγως οὐδ’ ἀμαθῶς, οὐδ’ ὡσάν τινες φαῖεν ἀπειρίαν νοσοῦντες. πλεῖστα γὰρ καὶ τούτων μαρτύρια καλινδοῦνται παρὰ τοῖς ὅσοι σφίσι προσέσχον τὸν νοῦν. (Β.) Ἦσαν μέντοι καὶ ἀφορμαί τινες ἕτεραι μείζους τῶν ἄλλων, τὴν βασίλειον ταύτην ἀρχὴν ἄνωθεν αὐτῷ μνηστευόμεναι, καθάπερ μεγάλης πηγῆς ἀποῤῥοαί τινες εὐγενεῖς ἐς αὐτὸν κατιοῦσαι. ὧν αὐτός τε καὶ ὅσοι τῶν φίλων δρασσόμενοι τοῖς ὑπὲρ αὐτοῦ τοιούτοις λογισμοῖς μέγα παρεῖχον τὸ δίκαιον. ἡ γὰρ τῆς μητρὸς αὐτοῦ μήτηρ Εἰρήνη ἡ πρώτη τῶν θυγατέρων ἦν Ἀλεξίου τοῦ βασιλέως· ὃς ἐπειδὴ γονῆς ἄῤῥενος αὐτὸς οὐκ ηὐμοίρει, ταύτην ἐρυθραῖς ὑποδεδέσθαι κρηπῖσι προσετετάχει, ἵν’ εἴη αὐτή τε καὶ ὁ ταύτῃ συζευχθησόμενος τῆς βασιλείας διάδοχος. ὅθεν συζεύξας αὐτὴν Ἀλεξίῳ τῷ Παλαιολόγῳ καὶ δεσπότην αὐτὸν αὐτίκα τετίμηκε καὶ εἰ μὴ φθάσας αὐτὸν ὁ θάνατος ἐξῄρει τοῦ τῇδε βίου, αὐτὸς ἂν ἦν ὁ μετὰ τὸν πενθερὸν Ἀλέξιον βασιλεύς.

[A. c. 1258 AD 1239] ΒΥΖΑΝΤΙΝ HISTORIE LIB. III. [{IMP. JOAN. LASc.] οὐκ οἶδ' ὁποτέρωθεν, εἶτ᾽ ἐκ τῶν προϊαληθέντων κατ' tea sparsis, sive ex insomniis aliisve omnibus. 80αὐτοῦ, εἴτ' ἐξ ὀνείρων καὶ κληδόνων τινῶν. Φιλεί γὰρ καὶ ταῦτα περιπολοῦντα τὸν βίον πείθειν τους πλείστους, οὐ πάνυ τοι σφόδρα ἀλόγως οὐδ' ἀμαθῶς, οὐδ᾽ ὡσάν τινες φαῖον ἀπειρίαν νοσοῦντες. Πλείστα γὰρ καὶ τούτων μαρτύρια καλινδοῦνται παρὰ τοῖς όσοι σφίσι προσέσχον τὸν νοῦν. Β΄. Ησαν μέντοι καὶ ἀφορμαί τινες ἕτεραι μεί ζους τῶν ἄλλων, τὴν βασίλειον ταύτην ἀρχὴν ἄνω θεν αὐτῷ μνηστευόμεναι, καθάπερ μεγάλης πηγής ἀπορευαί τινες εὐγενεῖς ἐς αὐτὸν κατιούσαι. Ον αὐτό; τε καὶ ὅσοι τῶν φίλων δραστόμενοι τοῖς ὑπὲρ αὐτοῦ τοιούτοι; λογισμοῖς μέγα παρεῖχον τὸ δίκαιον. Η γὰρ τῆς μητρὸς αὐτοῦ μήτηρ Εἰρήνη ή πρώτη τῶν θαγατέρων ἦν Αλεξίου τοῦ βασιλέως· ὃς ἐπειδὴ γονῆς ἄῤῥενος αὐτὸς οὐκ τ μοίρει, ταύτην ερυθραῖς ἀποδεδέσθαι κρηπίαι προσετετάχει, Εν' εἴη αὐτή τε καὶ ὁ ταύτῃ συζευχθησόμενος της βασιλείας διάδοχος. "Οθεν συζεύξας αὐτὴν ᾿Αλεξίῳ τῷ Παλαιολόγῳ καὶ δεσπότην αὐτὸν αὐτίκα τετίμηκε, καὶ εἰ μὴ φθάσας αὐτὸν ὁ θάνατος ἐξῄρει του τεία βίου, αὐτὸς ἂν ἦν ὁ μετὰ τὸν πενθερὸν Αλέξιον βασιλούς. Ἐπεὶ δὲ θανών θυγατέρα μόνην καταλελείπει, ταύτην μετά βραχύν τινα χρόνον ἡ μήτηρ ἀνδρὶ συζεύγνυσιν 'Ανδρονίκῳ τῷ Παλαιολόγῳ, δν πεὶ μέγαν δομέστικον ὁ βασιλεὺς Θεόδωρος τετίμηκεν ὕστερον. Εκ τούτων ὁ Κομνηνός γεγένηται M:- χαὴλ ὁ Παλαιολόγος, διπλούς ὡς εἰπεῖν Παλαιον άγος ῶν, πατρόθεν ἅμα καὶ μητρόθεν. [Ρ. 44] Είχε μὲν οὖν καντεῦθεν ἀφορμάς, ὡς εἴρηται, οὐ μικρὰς ἐς ~ τὴν νῦν προκειμένην ὑπόθεσιν. Καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, τοῖς πᾶσι πολλαχόθεν ἐπίσημος ἦν ὁ ἀνὴρ καὶ περίβλεπτος, καὶ ἡ περὶ τούτου φήμη κρέμα περιήει τὰς ἁπάντων κλέπτουσα καὶ γοητεύουσα ἀκούς. Γ. Ο γε μὴν πατριάρχης ἀλλ' οὐδ᾽ αὐτὸς πόρρω τῶν ἐκεῖνον φιλούντων ἔκειτο· ἀλλ᾽ εἰ μὴ πλέον τῶν ἄλλων, οὐδενὸς μέντας ἧττον ἐκεῖνον καὶ αὐτός γε ἐφίλες καὶ μυστηρίων αὐτῷ ἐκοινώνει καὶ, τό γε μείζον, τὰς κλεῖς τοῦ βασιλικοῦ πρυτανείου μόνῳ ἐπίστευεν, οπότε χρημάτων ἐδεῖτο τὰ στρατιωτικά πράγματα καὶ ἡ κοινὴ τῶν ἀναγκαίων χρεία ἀπῄτει· δ δὴ ἀνυσιμώτατον ἐς τὰ λάθρα μελετώμενα καὶ πέρας ὀξύτατον τοῖς ἐκ πολλού θρυλλουμένοις παρέσχεν. 'Αδείας γὰρ ἐκεῖνο; λαβόμενος του σαῦτα μεταχειρίζεσθαι χρήματα, ο εὔξασθαι μὲν ἐνῆν αὐτῷ, ἐλπίσαι δ' οὐκ ἂν ποτ' ἐνῆν, ὅλαις λοιπὸν εξήντλει χοίνιξιν ἐς τὰς δεξιὰς τῶν τε προύχοντων ἐν γένει καὶ τῶν στρατείαι; κατειλεγμένων καὶ ἔσοι καὶ γλώττης πειθοί καταδημαγωγεῖν τὸν ὄχλον δύναντο. Ἐν οἷς ἦταν καὶ τοῦ ἱερατικοῦ βήματος οὐκ ολίγοι. Δ΄. Εντεῦθεν βουλευτήρια συνεχή παρὰ τούτων απάντων συνεκροτοῦντο, τὸν πατριάρχην συνωθούντα lent enim hujusmodi rebus passim in hac vita obviis plerique commoveri, idque non omnivo temere aut inscite, aut ita ut nonnulli imperiti fortasse dixerint. Nam plurima carum testimonia apud eos abundant, qui illas diligentius observarunt. II. Suppetebant tamen aliæ majores his rationes, quibus ad hoc imperii fastigium jam inde antiqui tus vocaretur: nempe a 69 veteri stirpe velut a magno fonte derivata et ad eum usque descendens nobilitas, qua ipse et amici ejus freti, bujusmodi de eo cogitationibus multum tribuebant. Nam ejus avia materna Irene primogenita filia fuit Alexii imperatoris: qui cum masculam prolem non lateret, illi rubras crepidas induci jussit, ut ipse, et qui illam duxisset, in imperio sibi succederent. Itaque idem Alesium Palmologum, cui eam nuptum dede ral, despote titulo ornavit: et hic nisi morte prius sublatus fuisset, post Alexium socerum imperator fuisset. Sed cum mortuus unam tantum filiamı reliquisset, eam now multo post mater Andronico Palæologo nuptui collocar, quem deinde Theodorus imperator magnum domesticum fecit. Εx his natus est Commenus Michael, duplex ut ita dicaṁı Palæologus, paterno simul malernoque geuere. Habuit igitur inde quoque, ut dictum est, adjumenta non parva ad eam ren; quâ de nunc agitur: et ut paucis dicam, omnibus rebus et ab omni parte vir ille illustris erat et suspiciendus, famaque ejus paulatim circumferebatur, omnium auribus seusim oviepens, et eas quasi incantalas deliniens. aul III. Ne ipse quidem patriarcha ab amore ejus abhorrebat, eumque si non plus quam cæteri, non minus tamen quam quisquam alius diligebat: et arcana consilia cum eo communicabat; et quod majus est, imperatorii fisci claves ei soli credebat, quoties opus erat pecunia ad militares usus cum publica 70 necessitas postulabat. id quod au clandestina consilia efficacissimum fuit, et colerem iis quæ diu jactata erant finem imposuit. Accepta enim tantæ pecuniæ tractandæ potestate, quantı oplare ille quidem potuit, sperare auten nunquain ausus fuisset, jam totis modiis eam in manus nobilium et militum effundebat, eorumque etiam qui eloquentia demulcere populum norant. In quibus et sacri ordinis haud pauci erant. IV. Hinc erebra concilia ab his omnibus coacia, quibus patriarcha urgebatur,ne cessaret, sed experVariorum notæ. Vide stemma Palæolugorum in Familiis Byzantinis. DUCANG. Vide quæ annotamus in notis ad Villharduinum. et Alesiadem, et in utroque Glos: ario, ubi de Tzangis, BucANG, Partim in urbe Magnesia, partim in Astyzıi arce ad Scamandrum, tum fisens imperatorum asservabatur, Pachymer. lib. 1, cap. 25. Ducang, Pachymeres, lib. 1, cap. 2o. PEGANG.

Chapter IVCaput IV

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

PG 148:230ἐκεῖθεν δ’ ἀρτίως καὶ εἰς τὸν πατριαρχικὸν ἀναφέρεται. ε. Κατὰ τοῦτον τὸν χρόνον ἀποστάς τις, Ἰκάριος ὄνομα, τοῦ τῆς Εὐβοίας κρατοῦντος, (ἔστι δ’ αὕτη Βενετικῶν ἐπαρχία) ἀποστὰς τοίνυν οὗτος μετὰ τὴν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἅλωσιν καὶ προσεταιρισάμενος οὐκ ὀλίγους καὶ ἄλλους τῶν Εὐβοέων ἄκρας ἐκράτησεν ὀχυρᾶς· ἀφ’ ἧς συχνὰ παρακατιὼν ἐληί̈ζετο τοὺς ὁμοροῦντας ἀγροὺς καὶ τὰς κώμας· ὡς ἐν βραχεῖ τοὺς ἀγροίκους πάντας ἐς τοσοῦτον συνελαθῆναι δέους, ὡς μήτ’ ἔξω τείχους οἰκεῖν, μήτ’ ἄνευ ἡμεροσκόπων ταῖς κώμαις ἐνδιατρίβειν καὶ τοῖς ἀγροῖς. χρόνος οὐ μάλα συχνὸς παρεῤῥύη καὶ ὀχυροῦ τινος πολιχνίου γίνεται ἐγκρατὴς, ὡς ἐντεῦθεν καὶ πρὸς μάχας ἐμφανεῖς παρατάττεσθαι τοῦ τῆς Εὐβοίας κρατοῦντος. δείσας δ’ ὅμως μὴ πολὺς ἐπελθὼν ἐκεῖνος χειρώσηται τοῦτον, διαπρεσβεύεται περὶ συμμαχίας πρὸς βασιλέα· καὶ λαβὼν τέως μὲν φρουρὰν τῷ πολιχνίῳ καθίστησιν ἱκανήν· αὐτὸς δ’ αὐτόμολος ἥκει πρὸς βασιλέα, ἄλλα τε ὑπισχνούμενος καὶ ἢν στρατιὰν ἱκανὴν ἐκ Ῥωμαίων κομίσηται, μηδὲν εἶναι τὸ κωλύον ὑποχείριον τῷ βασιλεῖ καταστῆσαι τὴν ἅπασαν Εὔβοιαν.

PG 148:232(Β.) Ἄπεισι τοίνυν σπουδῇ μετὰ συχνοῦ τοῦ Ῥωμαίων στρατοῦ, πρὶν αἰσθέσθαι τοὺς Εὐβοέας τὴν ἔφοδον. εἰδὼς δὲ τὴν Λατινικὴν ὀφρῦν καὶ ὡς οὐκ ἀνέξεται ὁ τῆς Εὐβοίας ἀρχηγὸς μὴ αἰφνιδίως προάλασθαι τῆς πόλεως στρατὸν ἐπιτρέχοντα βλέπων ἀλλότριον, προλοχίζει νυκτὸς περὶ τὴν πόλιν συχνοὺς ὁπλίτας. ἔπειτα ἐπιφαίνεται πρωί̈ας αὐτὸς κατατρέχων τὰ κύκλῳ, ὡς ἐν ὅπλοις εὐθὺς ἀναγκασθῆναι γενέσθαι τοὺς ἔνδον τειχῶν εὑρεθέντας Λατίνους ἅμα τῷ σφῶν ἀρχηγῷ, καὶ μάλα τοι λίαν ὀξέως ἀπαντᾷν ἐς τοὺς πολεμίους. ὅθεν αὐτοῖς ἐξαπίνης ὄπισθεν μὲν ἐπιπεσόντες καὶ κυκλώσαντες μετὰ τῶν λόχων οἱ λοχαγοὶ, ἔμπροσθεν δ’ αὖ μεθ’ ὧν ἐπεφέρετο στρατοπέδων ὁ Ἰκάριος, τὸν μὲν ἀρχηγὸν τῆς Εὐβοίας ζῶντα χειροῦνται καὶ πλείστους ἄλλους ἅμα αὐτῷ· ὅσοι δ’ ἐπίλοιποι, τούτους δ’ ἔργον ἀπέφηναν ξίφους. (Γ.) Ἄγεται μέντοι παρ’ Ἰκαρίου πρὸς βασιλέα δέσμιος ὁ τῆς Εὐβοίας ἀρχηγὸς καὶ βραχύ τι ἐπιβιοὺς ἐτελεύτησεν. ἐτελεύτησε δὲ οὕτως.

εἰσελθὼν ἐν τοῖς βασιλείοις καὶ στὰς πρὸ τῆς πύλης ὡς δεσμίῳ χρεὼν καὶ ἰδὼν αὐτὸν μὲν βασιλέα καθήμενον ἐπὶ τοῦ βασιλείου θρόνου, περὶ δ’ αὐτὸν πᾶσαν τὴν σύγκλητον μετὰ λαμπροῦ καὶ κοσμίου τοῦ σχήματος ἱσταμένην, τὸν δ’ Ἰκάριον, τὸν χθὲς καὶ πρότριτα δοῦλον, νῦν μετὰ λαμπρᾶς μὲν τῆς ἐσθῆτος, σοβαροῦ δὲ τοῦ ἤθους εἰσιόντα καὶ ἐξιόντα καὶ πρὸς οὖς τῷ βασιλεῖ κοινολογούμενον, ἀποῤῥήγνυσιν εὐθὺς τὴν ψυχὴν καὶ πίπτει πρηνὴς ἐπ’ ἐδάφους ἐξαίφνης, μὴ δυνηθεὶς ἐνεγκεῖν τὸ τῆς βιαίας τύχης παράλογον. (Δ.) Μετὰ μέντοι τὸ ἐξωσθῆναι τῆς πόλεως τοὺς Λατίνους ἐναπελείφθη χειρωνακτικὸν καὶ ἀγοραῖς ἀσχολούμενον πλῆθος, σύμμικτον ἔκ τε Βενετικῶν καὶ Πισσαίων. ὅθεν οὐκ ἀσφαλὲς οὐδὲ πρὸς εἰρήνην βλέψειν ἐδόκει τὸ καὶ τοὺς ἐκ Γεννούας ἔνδον εἰσοικίζειν τῆς πόλεως. διὰ τοῦτο καί σφισιν ἀντιπέραν περὶ τὸν τοῦ Γαλάτου τόπον ἀπονέμει χωρίον εἰς οἴκησιν, χαρισάμενος αὐτοῖς καὶ τὴν τῆς ἐμπορίας ὑπεσχημένην ἀτέλειαν. πρὶν γὰρ ἁλῶναι τὴν βασιλεύουσαν συνεφώνησε τὴν τοιαύτην αὐτοῖς παρέχειν ἀτέλειαν ὁ βασιλεὺς, εἰ βοηθοῖεν αὐτῷ κατὰ τῶν κρατούντων τῆς πόλεως Λατίνων.

ὃ δὴ καὶ πεπλήρωκε νῦν, καὶ ταῦτα δίχα τῆς σφῶν βοηθείας γενόμενος αὐτῆς ἐγκρατής. οἵ γε μὴν κατὰ χρόνους τακτοὺς ἄρχειν ἀποστελλόμενοι τούτων ὁ μὲν ἐκ Βενετίας καλεῖται μπαί̈ουλος, ὁ δ’ ἐκ Πίσσης κούνσουλος, ὁ δ’ ἐκ Γεννούας ποτεστάτος· ἅπερ εἰς τὴν Ἑλλάδα φωνὴν μεταγόμενα τὸ μὲν τῶν ὀνομάτων καλεῖται ἐπίτροπος, τὸ δὲ ἔφορος, τὸ δὲ ἐξουσιαστής. (Ε.) Ὁ δὲ Βαλδουῖνος διαδρὰς τὸν τῆς Κωνσταντινουπόλεως κίνδυνον καὶ ἀποπλεύσας εἰς Ἰταλίαν ἐκήδευσε τῷ ῥηγὶ τῆς Ἰταλίας Καρούλῳ, νύμφην ἀγόμενος τῷ υἱῷ τὴν θυγατέρα ἐκείνου· ἐλπίζων ἐκείνῳ συμμάχῳ χρησάμενος τὴν Κωνσταντινούπολιν ἀναλήψεσθαι, μάταιος τῆς τε ἐφέσεως καὶ τῶν ἐλπίδων. ὁ γὰρ βασιλεὺς πλεῖστον ἐξήρτυσε ναυτικὸν, ἐμπλήσας τριήρεις ὑπὲρ τὰς ἑξήκοντα ἔκ τε ἄλλων καὶ γένους τοῦ Γασμουλικοῦ. ἦσαν δὲ οὗτοι συντεθραμμένοι τοῖς τε Ῥωμαϊκοῖς καὶ Λατινικοῖς ἔθεσιν, ὡς ἔχειν ἐκ μὲν Ῥωμαίων τὸ ἐσκεμμένως ἐς τὰς μάχας ἰέναι, ἐκ δὲ Λατίνων τὸ εὔτολμον. συνῆν δὲ τούτοις καὶ στρατὸς ἐν τοῖς ὅπλοις θαλάττιος, Λάκωνες ἄρτι προςελθόντες ἐκ Πελοποννήσου τῷ βασιλεῖ, οὓς ἡ κοινὴ παραφθείρασα γλῶσσα Τζάκωνας μετωνόμασεν.

Chapter VCaput V

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

PG 148:285(Ζ.) Ἐν μὲν οὖν τῇ πρώτῃ ἐκείνῃ ἐφόδῳ πλείστην καὶ ἀναρίθμητον ξυναγαγόντες οἱ βάρβαροι λείαν ἀνδρῶν τε καὶ γυναικῶν καὶ ὅσα τῶν πραγμάτων εὐζώνοις ἀνδράσιν ἐτύγχανον φορητὰ, διεμερίζοντο κατὰ σφᾶς. μετὰ μέντοι τῶν ἄλλων ἦσαν ἐν ἐκείνῃ τῇ λείᾳ καὶ ἀδελφαὶ δύο κόραι νεάζουσαι· αἳ δὴ, ἐπειδὴ χωρίζεσθαι ἤμελλον ἀπ’ ἀλλήλων διὰ τὸ μὴ ὑφ’ ἑνὶ δεσπότῃ λαχεῖν, στᾶσαι κατὰ πρόσωπον ἀλλήλαις ἥττους τοῖς θρήνοις ἀπέδειξαν τήν τε Ἑκάβην ἐκείνην τὴν ἀπὸ Τροίας καὶ Νιόβην ἐκείνην τὴν δι’ αἰῶνος δακρύουσαν καὶ πάσας ὁπόσας βίβλοι φέρουσι τραγικαί· ἐστερνοτυποῦντο πικρῶς, ῥύακας αἱμάτων ἐτρύγων τοῖς ὄνυξιν, ἐπυρπολοῦντο τὰ σπλάγχνα, στεναγμοὺς ἀνέπεμπον οἷα καπνὸν ἐκ μεγάλης καμίνου· τέλος περιπλακεῖσαι ἀλλήλαις ὑπὸ λειποθυμίας εὐθὺς τοῦ ζῇν ἀπεῤῥάγησαν, ὥσπερ οὐκ ἀνεχομένης ἐνδοῦναι τῆς φύσεως διαζευχθῆναι τὰ σώματα πρότερον ἢ τὰς ψυχάς.

(A. c. 1259 AD 1282) BYZANTINE HISTORIE LIB. V. [IMP. MICH. PALE››log.} Η'. Συνέβη δ' ἐπὶ τούτης ἀπελθόντα τὸν τοῦ βασιλέως υἱὸν ᾿Ανδρόνικον ἐντολαῖς πατρικαῖς ἀνο:- κολομνήσαν πάλαι πεπτωκυίαν τὴν πέραν Μπιάν δίου τοῦ ποταμοῦ πόλιν οὕτω πως ἐπικεκλημένην Τράλλεις, ἔρυμα δῆθεν γενησομένην τῶν ἔγγιστα χωρίων, οπότε κατατρέχοιεν οἱ πολέμιοι· ἀλλ᾽ οὔπω μετὰ τὴν κτίσιν τέτταρες όλοι παρῆλθον ἐνιαυτώ, καὶ κυκ ωσάντων τῶν Τούρκων καὶ περιστρατοπεδευσάντων ἐν ἱκανὸν, ηναγκάσθησαν ἔνδοθεν ἔστι μὴ τῇ δίψῃ καὶ τῷ λιμῷ ἐτεθνήκεσαν ἑαυτοὺς τοῖς πολεμίοις προδοῦναι, εἴκοσι χι' ιάδων τὸ πλῆθος εξ μείους υπάρχοντες· οἱ δὴ καὶ ἀπαγόμενοι δέσμιοι τους τελευτήσαντας εμακάριζον, ἅπαξ δουλείας καὶ τόνων ἀπαλλαγέντας μακρών. θ'. 'Αλλ' ἐκεῖνο μικρού με παρέδραμεν. 'Αντικοἱ μουμένης, ὡς εἰρήκειμεν, τῆς πόλεως ταυτης εύρη - και λίθο; [Ρ. 87] πάλαι πολύν κατορωρυγμένος ἐκεῖ που τὸν χρόνον, ἐν ᾧ ἐνεγέγρ πτο χρησμὸς ουτοσί· Τῆς δὲ πόλεως Τράλλεως τὸ κάλλος χρόνοις ἐπεῖται σβεννύμενων. Τὴ δὲ πολλοστὴν ταύτης καταλειφθὲν ἐν ὑστάτοις ἐκφοβηθήσεται έθνει ανά χερ. αλώσεται δὲ οὐδαμώς. Ανακαινισθήσεται δὲ παρά δυνατού νικωνύμου, ὃς ἐκταπλῆν ἀγλαῶς ἐνιάδη βιώσει δίσκων καὶ τρὶς ἑπτὰ κυκλών πάλιν 'Αττάλου λαμπρυνεί. "Η καὶ πόλεις ἑσπέριαι ὑποκύψουσι, καὶ ἀγέρωχοι ὑποκλιθήσονται παιδικῶς. Οὗτος ὁ χρησμὸς τοῖς πολλοῖς οὐ παλαιός εδόκει χρησμός, Αλλά νεωτέρων πλάσμα τινῶν. "Ησαν δ' οἱ καὶ πιο viii. Post hæc imperatoris filius Aulonicus abiit jussu patris instauration urbem jampridem eversani. Ea erat Tralles, ultra Mareudrum sita. luleo autem iustauravit, ut esset deinceps propagnaculum vicine regioni, quandocunque hostes ine cursuri essent. Sed priusquam ex eo tempore anni quatuor integri elaberentur, cum eamdem urbein Turci circumdedissent, et diuturna obsidione pressissent, coacti sunt se ipsos hosti dedere qui intus erant, quotquot videlicet nondum siti et fame per. ierant, viginti millibus baud pauciores: qui cum in servitutem abducerentur, felices eus prædicabant qui occubuissent, propterea quod semel et servitute et diuturnis laboribus defuncti essent. IX. Seul illud pene preterissem Cum ea urbs, ut diximus, instauraelur, saxum inventum 143 enl longo ibi tempore defossum, in quo hoc oraculum insculptum erat: flujus urtis Trallium pulchritudo armis exstinguetur: sed ejus exigua reliquis estreanis temporibus a populo, cui non erit princeps, perterrefient. Sed nequaquam capientur. Renovabitur autem a potente, cui a victoria nomen est: qui octuplicem splendide novenarium vivet discorum: et ter septem volvens Attali urbem illustrabit: qui et Occidentales urbes parebunt, et feroces puerorum instar se submittent. Hic oraciÎnm nuilti non vetus vaticinium, sed recentiorum hominum commentum putabant. Nec etiam deerant, qui id Variorum notæ. Pachymer. lib. vi, cap. 50, 31, 32. DucANG. - Ascriptus hic in margine annus Christi 1280, atque hoc urbis Trallium instauratæ tempus assignavit nobis Possinus in tabulis chronologicis. Quodsi Andronicus annos vixit 74, ut hoc capite infra el Ehri derinui capite primo Gregoras docet, referent: erit eus urbis instauratio ad annum Christi 1979. Nam si Audronicus annos vixit 74, oportet_eum @alum esse A. C. 1958, quippe quein constat obiisse A. C. 1352. Si natus est A. C. 1258, annum ætatis vicesimum primum excessit A. C. 1979. Porro loc capite Tralles instaurasse dicitur cum esset major an, 21. BOIVIN. le Trailibus instauratis ita Gregorius Cyprius in eucomio Andronici: Ησαν μὲν οὖν αἱ Τράλλεις πάλι; ἐν καλῷ τῆς Ασίας κειμένη, μεγέθους τε μείζονος ἢ κατὰ τὰς πόλεις ἀπολαύουσα, καὶ περι φανὴς ἐν ταύταις υπάρχουσα. Ησαν δὲ παλαίποτε, · ρὶν δηλονότι τὸν πάντα μεταβάλλοντα χρόνον καὶ οὐ ἂς εθεῖραι μεταβαλόντα, καὶ τοῦ ἀριθμοῦ ἐξῶσα: των πόλεων, δείχη τε καθελόντα, οἰκίας τε ἀνατρέ ψαντα, κακ τῶν ἐρειπίων μόνων γνωρίζεσθαι κατα λείψαντα. Ἀλλὰ μέχρι σου, βασιλεύ, ταῖς Τράλλεσιν ἡ γερά, καὶ τῷ χρόνῳ ἡ καύχησις· νυνὶ δὲ διὰ σαν πάλιν ἐν πόλεσιν ἐκεῖναι, etc. Vide cod. Reg. 1833 fol. 179. V. item codd. 3355 et 3118. Boivin, [Exstat hoc Andronici encomium in Boissounadii Anecdot., ex quo recudimus in Georgio sen Gregorio Cyprio ad an. 1280. Εριτ.] Ordo versuum sic restituendus: Τῆς δὲ πόλεως Τράλλεως τὸ κάλλος χρόνοις ἐσεῖται Σεβννύμενον· τὸ δὲ πολλοστὸν ταύτης καταλειφθὲν Εν ύστατοις ἐκφοβηθήσεται ἔθνες ἀνάρχῳ· Α1. κιαλών. Βαινια. Fort. ὑποκύψ., licentia apud ejus temporis poeta tsibala. Bouri. ᾿Αλωθήσεται δ' οὐδαμῶς. Ανακαινισθέν δὲ Ἐσθεῖται παρὰ δυνατοῦ Νικωνύμου, ὃς Οκταπλὴν ἀγλαῶς ἐννάδα βιώσει δίσκων, Και τρὶς ἑπτὰ κύκλων *) πόλιν Αττάλου λαμπρυνεία μι καὶ πόλεις ἑσπέρια: ὑποκύψουσι "), Καὶ ἀγέρωχοι ὑποκλιθήσονται παιδικώς. Sunt versus bexametri, omnes exceptis tribus primis sponda:ci, iidemque inconditi et iu:modulati, in quibus vocales a, i, u, longe sunt vel breves, prout poetæ libuit. Quin et syllabas natura breves, accentu acuto vel gravi notatas, producit in zò, in χρόνοις, in πόλεις. Item diph:bongum of corripit in χρόνος, et vocalem η in έκφοβηθήσεται, id quod factum videtur vitio iula@smi, quo η et or sic prenantiamur ut iota. Praeterca in uno versu συνιζήσεις adbibunt duas, πόλεως Τράλλεω;. Quæ oulia arguunt oraculum istud non fuisse Delphicum, aut Sibyl.inum, sed omnino recens. in codice Barberimaño, quo usus est Possinus, idem oracalam exstat panis auc ius "), eique prelisa hee miscrpίο, Οὗτος ὁ χρησμός βασανίου προέδρου, lluc est iraraculum Pausanie Præsidis. Ego vero facile crediderim foricatum illud fuisse ab aliquo An iros mei amico, sive is Theodorus Metochita fuent, sive alius. Masum: certe illis temporibus orat Graecarum Musarum à rousiz. Vide Carmina Theodori Metochite, el cuum istis conter. Suius, quem sciam, ca alate Maximus Planudes tolerabiles aniquos versus fecit. Sed de recentiorum Græcorum poesi etiam infra ad p. 190 dicturi sumus, ubi de Theodori Metochile poematibus, Boivin, Vide observationes Possiui Pachymicruau. lum. 1, pag. 479. Βο.

(Η.) Συνέβη δ’ ἐπὶ τούτοις ἀπελθόντα τὸν τοῦ βασιλέως υἱὸν Ἀνδρόνικον ἐντολαῖς πατρικαῖς ἀνοικοδομῆσαι πάλαι πεπτωκυῖαν τὴν πέραν Μαιάνδρου τοῦ ποταμοῦ πόλιν οὕτω πως ἐπικεκλημένην Τράλλεις, ἔρυμα δῆθεν γενησομένην τῶν ἔγγιστα χωρίων, ὁπότε κατατρέχοιεν οἱ πολέμιοι· ἀλλ’ οὔπω μετὰ τὴν κτίσιν τέτταρες ὅλοι παρῆλθον ἐνιαυτοὶ, καὶ κυκλωσάντων τῶν Τούρκων καὶ περιστρατοπεδευσάντων ἐφ’ ἱκανὸν, ἠναγκάσθησαν ἔνδοθεν ὅσοι μὴ τῇ δίψῃ καὶ τῷ λιμῷ ἐτεθνήκεσαν ἑαυτοὺς τοῖς πολεμίοις προδοῦναι, εἴκοσι χιλιάδων τὸ πλῆθος οὐ μείους ὑπάρχοντες· οἳ δὴ καὶ ἀπαγόμενοι δέσμιοι τοὺς τελευτήσαντας ἐμακάριζον, ἅπαξ δουλείας καὶ πόνων ἀπαλλαγέντας μακρῶν. (Θ.) Ἀλλ’ ἐκεῖνο μικροῦ με παρέδραμεν. ἀνοικοδομουμένης, ὡς εἰρήκειμεν, τῆς πόλεως ταυτησὶ εὕρηται λίθος πάλαι πολὺν κατορωρυγμένος ἐκεῖ που τὸν χρόνον, ἐν ᾧ ἐνεγέγραπτο χρησμὸς οὑτοσί· τῆς δὲ πόλεως Τράλλεως τὸ κάλλος χρόνοις ἐσεῖται σβεννύμενον. τὸ δὲ πολλοστὸν ταύτης καταλειφθὲν ἐν ὑστάτοις ἐκφοβηθήσεται ἔθνει ἀνάρχῳ. ἁλώσεται δὲ οὐδαμῶς.

(A. c. 1259 AD 1282) BYZANTINE HISTORIE LIB. V. [IMP. MICH. PALE››log.} Η'. Συνέβη δ' ἐπὶ τούτης ἀπελθόντα τὸν τοῦ βασιλέως υἱὸν ᾿Ανδρόνικον ἐντολαῖς πατρικαῖς ἀνο:- κολομνήσαν πάλαι πεπτωκυίαν τὴν πέραν Μπιάν δίου τοῦ ποταμοῦ πόλιν οὕτω πως ἐπικεκλημένην Τράλλεις, ἔρυμα δῆθεν γενησομένην τῶν ἔγγιστα χωρίων, οπότε κατατρέχοιεν οἱ πολέμιοι· ἀλλ᾽ οὔπω μετὰ τὴν κτίσιν τέτταρες όλοι παρῆλθον ἐνιαυτώ, καὶ κυκ ωσάντων τῶν Τούρκων καὶ περιστρατοπεδευσάντων ἐν ἱκανὸν, ηναγκάσθησαν ἔνδοθεν ἔστι μὴ τῇ δίψῃ καὶ τῷ λιμῷ ἐτεθνήκεσαν ἑαυτοὺς τοῖς πολεμίοις προδοῦναι, εἴκοσι χι' ιάδων τὸ πλῆθος εξ μείους υπάρχοντες· οἱ δὴ καὶ ἀπαγόμενοι δέσμιοι τους τελευτήσαντας εμακάριζον, ἅπαξ δουλείας καὶ τόνων ἀπαλλαγέντας μακρών. θ'. 'Αλλ' ἐκεῖνο μικρού με παρέδραμεν. 'Αντικοἱ μουμένης, ὡς εἰρήκειμεν, τῆς πόλεως ταυτης εύρη - και λίθο; [Ρ. 87] πάλαι πολύν κατορωρυγμένος ἐκεῖ που τὸν χρόνον, ἐν ᾧ ἐνεγέγρ πτο χρησμὸς ουτοσί· Τῆς δὲ πόλεως Τράλλεως τὸ κάλλος χρόνοις ἐπεῖται σβεννύμενων. Τὴ δὲ πολλοστὴν ταύτης καταλειφθὲν ἐν ὑστάτοις ἐκφοβηθήσεται έθνει ανά χερ. αλώσεται δὲ οὐδαμώς. Ανακαινισθήσεται δὲ παρά δυνατού νικωνύμου, ὃς ἐκταπλῆν ἀγλαῶς ἐνιάδη βιώσει δίσκων καὶ τρὶς ἑπτὰ κυκλών πάλιν 'Αττάλου λαμπρυνεί. "Η καὶ πόλεις ἑσπέριαι ὑποκύψουσι, καὶ ἀγέρωχοι ὑποκλιθήσονται παιδικῶς. Οὗτος ὁ χρησμὸς τοῖς πολλοῖς οὐ παλαιός εδόκει χρησμός, Αλλά νεωτέρων πλάσμα τινῶν. "Ησαν δ' οἱ καὶ πιο viii. Post hæc imperatoris filius Aulonicus abiit jussu patris instauration urbem jampridem eversani. Ea erat Tralles, ultra Mareudrum sita. luleo autem iustauravit, ut esset deinceps propagnaculum vicine regioni, quandocunque hostes ine cursuri essent. Sed priusquam ex eo tempore anni quatuor integri elaberentur, cum eamdem urbein Turci circumdedissent, et diuturna obsidione pressissent, coacti sunt se ipsos hosti dedere qui intus erant, quotquot videlicet nondum siti et fame per. ierant, viginti millibus baud pauciores: qui cum in servitutem abducerentur, felices eus prædicabant qui occubuissent, propterea quod semel et servitute et diuturnis laboribus defuncti essent. IX. Seul illud pene preterissem Cum ea urbs, ut diximus, instauraelur, saxum inventum 143 enl longo ibi tempore defossum, in quo hoc oraculum insculptum erat: flujus urtis Trallium pulchritudo armis exstinguetur: sed ejus exigua reliquis estreanis temporibus a populo, cui non erit princeps, perterrefient. Sed nequaquam capientur. Renovabitur autem a potente, cui a victoria nomen est: qui octuplicem splendide novenarium vivet discorum: et ter septem volvens Attali urbem illustrabit: qui et Occidentales urbes parebunt, et feroces puerorum instar se submittent. Hic oraciÎnm nuilti non vetus vaticinium, sed recentiorum hominum commentum putabant. Nec etiam deerant, qui id Variorum notæ. Pachymer. lib. vi, cap. 50, 31, 32. DucANG. - Ascriptus hic in margine annus Christi 1280, atque hoc urbis Trallium instauratæ tempus assignavit nobis Possinus in tabulis chronologicis. Quodsi Andronicus annos vixit 74, ut hoc capite infra el Ehri derinui capite primo Gregoras docet, referent: erit eus urbis instauratio ad annum Christi 1979. Nam si Audronicus annos vixit 74, oportet_eum @alum esse A. C. 1958, quippe quein constat obiisse A. C. 1352. Si natus est A. C. 1258, annum ætatis vicesimum primum excessit A. C. 1979. Porro loc capite Tralles instaurasse dicitur cum esset major an, 21. BOIVIN. le Trailibus instauratis ita Gregorius Cyprius in eucomio Andronici: Ησαν μὲν οὖν αἱ Τράλλεις πάλι; ἐν καλῷ τῆς Ασίας κειμένη, μεγέθους τε μείζονος ἢ κατὰ τὰς πόλεις ἀπολαύουσα, καὶ περι φανὴς ἐν ταύταις υπάρχουσα. Ησαν δὲ παλαίποτε, · ρὶν δηλονότι τὸν πάντα μεταβάλλοντα χρόνον καὶ οὐ ἂς εθεῖραι μεταβαλόντα, καὶ τοῦ ἀριθμοῦ ἐξῶσα: των πόλεων, δείχη τε καθελόντα, οἰκίας τε ἀνατρέ ψαντα, κακ τῶν ἐρειπίων μόνων γνωρίζεσθαι κατα λείψαντα. Ἀλλὰ μέχρι σου, βασιλεύ, ταῖς Τράλλεσιν ἡ γερά, καὶ τῷ χρόνῳ ἡ καύχησις· νυνὶ δὲ διὰ σαν πάλιν ἐν πόλεσιν ἐκεῖναι, etc. Vide cod. Reg. 1833 fol. 179. V. item codd. 3355 et 3118. Boivin, [Exstat hoc Andronici encomium in Boissounadii Anecdot., ex quo recudimus in Georgio sen Gregorio Cyprio ad an. 1280. Εριτ.] Ordo versuum sic restituendus: Τῆς δὲ πόλεως Τράλλεως τὸ κάλλος χρόνοις ἐσεῖται Σεβννύμενον· τὸ δὲ πολλοστὸν ταύτης καταλειφθὲν Εν ύστατοις ἐκφοβηθήσεται ἔθνες ἀνάρχῳ· Α1. κιαλών. Βαινια. Fort. ὑποκύψ., licentia apud ejus temporis poeta tsibala. Bouri. ᾿Αλωθήσεται δ' οὐδαμῶς. Ανακαινισθέν δὲ Ἐσθεῖται παρὰ δυνατοῦ Νικωνύμου, ὃς Οκταπλὴν ἀγλαῶς ἐννάδα βιώσει δίσκων, Και τρὶς ἑπτὰ κύκλων *) πόλιν Αττάλου λαμπρυνεία μι καὶ πόλεις ἑσπέρια: ὑποκύψουσι "), Καὶ ἀγέρωχοι ὑποκλιθήσονται παιδικώς. Sunt versus bexametri, omnes exceptis tribus primis sponda:ci, iidemque inconditi et iu:modulati, in quibus vocales a, i, u, longe sunt vel breves, prout poetæ libuit. Quin et syllabas natura breves, accentu acuto vel gravi notatas, producit in zò, in χρόνοις, in πόλεις. Item diph:bongum of corripit in χρόνος, et vocalem η in έκφοβηθήσεται, id quod factum videtur vitio iula@smi, quo η et or sic prenantiamur ut iota. Praeterca in uno versu συνιζήσεις adbibunt duas, πόλεως Τράλλεω;. Quæ oulia arguunt oraculum istud non fuisse Delphicum, aut Sibyl.inum, sed omnino recens. in codice Barberimaño, quo usus est Possinus, idem oracalam exstat panis auc ius "), eique prelisa hee miscrpίο, Οὗτος ὁ χρησμός βασανίου προέδρου, lluc est iraraculum Pausanie Præsidis. Ego vero facile crediderim foricatum illud fuisse ab aliquo An iros mei amico, sive is Theodorus Metochita fuent, sive alius. Masum: certe illis temporibus orat Graecarum Musarum à rousiz. Vide Carmina Theodori Metochite, el cuum istis conter. Suius, quem sciam, ca alate Maximus Planudes tolerabiles aniquos versus fecit. Sed de recentiorum Græcorum poesi etiam infra ad p. 190 dicturi sumus, ubi de Theodori Metochile poematibus, Boivin, Vide observationes Possiui Pachymicruau. lum. 1, pag. 479. Βο.

PG 148:287ἀνακαινισθήσεται δὲ παρὰ δυνατοῦ νικωνύμου, ὃς ὀκταπλῆν ἀγλαῶς ἐννάδα βιώσει δίσκων καὶ τρὶς ἑπτὰ κυκλῶν πόλιν Ἀττάλου λαμπρυνεῖ. ᾧ καὶ πόλεις ἑσπέριαι ὑποκύψουσι, καὶ ἀγέρωχοι ὑποκλιθήσονται παιδικῶς. οὗτος ὁ χρησμὸς τοῖς πολλοῖς οὐ παλαιὸς ἐδόκει χρησμὸς, ἀλλὰ νεωτέρων πλάσμα τινῶν. ἦσαν δ’ οἳ καὶ πιστὸν ἡγοῦντο καὶ ἀληθῆ· καὶ πολλοὺς ἐντεῦθεν ὑπέτεινον χρόνους τῷ βασιλεῖ τῆς ζωῆς. οὐ γὰρ ἐπὶ μόνην ἵσταντο τὴν ὀκταπλῆν ἐννάδα, ἣ πρὸς δύο καὶ ἑβδομήκοντα ἀναλύεται ἔτη· ἀλλὰ καὶ τοὺς τρὶς ἑπτὰ προσετίθεσαν κύκλους, ὡς ἔτη γίνεσθαι ἅμα τὰ πάντα τρία καὶ ἐνενήκοντα. ἀλλ’ ὥσπερ καὶ τἄλλα τῶν χρησμοδοτουμένων δυσείκαστά εἰσι καὶ δυσξύμβολα καὶ πλείστας δεχόμενα τὰς ἀνελίξεις καὶ ἀναπτύξεις μέχρις αὐτῆς ἐκβάσεως, οὕτω καὶ οὗτος ὁ χρησμὸς ἐπλάνα τοὺς πλείστους καὶ αὐτὸν δὴ τὸν βασιλέα Ἀνδρόνικον μέχρις αὐτῆς τελευτῆς, ὡς εἰρήσεται. ἐξ ἀνθρώπων δ’ αὐτοῦ γενομένου αὐτὸς ἑαυτὸν ὁ χρησμὸς διεσάφησεν. ἐγένοντο μὲν γὰρ ἔτη τὰ μὲν μετὰ τῶν βασιλικῶν παρασήμων τῆς τοῦ βασιλέως Ἀνδρονίκου ζωῆς δύο καὶ ἑβδομήκοντα· τὰ δὲ μετὰ τοῦ μοναχικοῦ σχήματος ἕτερα δύο ἔγγιστα.

[A. M. 6768 AD 6791] [IMP. MICH PAL.COLOG.] 288 fide dignum et verum judicarent, indeque impera- στὸν ἡγοῦντο καὶ ἀληθῆ· καὶ πολλοὺς ἐντεῦθεν ὑπέtorem longevum fore augurarentur. Nec enim in τεινον χρόνους τῷ βασιλεῖ τῆς ζωῆς. Οὐ γὰρ ἐπὶ octup'ici novenario resistebant, qui septuaginta μόνην ίσταντο τὴν ἐκταπλὴν ἐννάδι. Η πρὸς δύο καὶ duos annos conficit: sed et ter septem adjiciebant εβδομήκοντα ἀναλύεται ἔτη· ἀλλὰ καὶ τοὺς τρὶς circuitus; ut totus numerus annos nonaginta tres ἑπτὰ προσετίθεσαν κύκλους, ὡς ἔτη γίνεσθαι άμε imploret. Cæteram ut alia oracula obscura et in- τὰ πάντα τρία καὶ ἐνενήκοντα. Αλλ' ὥσπερ καὶ tellectu dificilia sunt, multasque explicationes et τἆλλα τῶν χρησμοδοτουμένων δυσείκαστά εἰσι καὶ interpretationes admittunt, donec ipso eventu coin- δυσξύμβολα καὶ πλείστας δεχόμενα τὰς ἀνελίξεις probentur; sic et hoc plerosque decipiebat, atque καὶ ἀναπτύξεις μέχρις αὐτῆς ἐκβάσεως, οὕτω καὶ ipsum adeo imperatorem Andronicum ad obitum οὗτος ὁ χρησμὸς ἐπλάνα τους πλείστους καὶ αὐτὸν usque decepit, nt paulo post dicetur. Eo vero hu - δὴ τὸν βασιλέα Ανδρόνικον μέχρις αὐτῆς τελευτής, mapis rebus exempto ipsum sese declaravit. Nam ὡς εἰρήσεται. Ἐξ ἀνθρώπων δ' αὐτοῦ γενομένου απο Andronicus cum imperii insignibus annos duos et τὸς ἑαυτὸν ὁ χρησμός διασάφησεν. Εγένοντο μὲν septuaginta exegit, et in habitu monastico fere γὰρ ἔτη τὰ μὲν μετὰ τῶν βασιλικών παρασήμων 1iemnium. Verum illud. 144 ter septem volvens, τῆς τοῦ βασιλέως Ανδρονίκου ζωῆς δύο καὶ ἑβδομή nihil volebat aliud, nisi quod, cum urbem instau- Xovta τὰ δὲ μετὰ τοῦ μοναχικού σχήματος έτερα raret et exornarel, annum platis excederet priinum δύο έγγιστα. Τὸ δὲ, τρὶς ἑπτὰ κυκλῶν, οὐδὲν et vicesimum. Prinus autem urbis illius conditor ἦν ἕτερον, ὡς φασιν, ἢ ὅτι πρῶτον καὶ εἰκοστὴν τη fuit Attalus, nobilis quidam Trojanus, qui cum νικαῦτα παρέμεινεν ἔτος οπότε τήνδε την πό vetus Troja capta esset, hane in patriæ memoriam λιν ἀνέστησε καὶ ἐλάμπρυνεν. "Ην δὲ τῆς πόλεως exstruxerat. Unde Τράλλεις, si nomen resolvatur, πρῶτος οἰκιστὴς ταυτησί "Ατταλός τις εύγενὴς non aliud est nisl Τροία άλλη, hoc est, altera Tro- ἄποικος Τροίας, εἰ; ὑπόμνημα ταύτην ἐγείρας τῆς ja. Sed de Audronici vita et obita singulatim post παλαιᾶς ἐκείνης Τροίας ἀλούσης· ὅθεν καὶ ἀναλυοsuo loco agemus. Nunc ad institutum redeat oratio. μένου τοῦ ὀνόματος τούτου Τροία άλλη καλείτ᾽ ἂν ἡ τοιαύτη πόλις. Ἀλλὰ τὰ μὲν περὶ τῆς τοῦ βασιλέως Ανδρονίκου βιοτῆς καὶ τελευτῆς εἰρήσεται καθ' έκαστον κατὰ τὸν προσήκοντα τόπον ἔμπροσθεν· νῦν δ᾽ ἐπὶ τὸ πρότερον ίχνος τοῦ λόγου φέρε ἐπανακάμψωμεν. CAPUT VI. Carolus rex et Palæologus_imperator diversis artibus pares. Sibi invicem officiunt. Providentia divina. Carolus hostis perpetuus Paleologi, sed irrito semper conatu. Byzantinos terra mariqne aggreditur. Roson™Nles terrestribus copiis præfectus Ionium trajicit; que consilio; qua spe. Palæologus Fredericum Sicilie regem in Carolum armat. Eo astu classem Curoli in Siculos avertit. Publicis precibus indictis exercitum cogit. Italorum militaris disciplina. Ut suo fastu sibi noceant. Dolis et levibus pugnis lacessnutur. Reson. sules Bellegradum obsidere pergit. Cum paucis progreditur ad aquatores defendendos. Bysantini cum circumveniunt. Reliquas ejus copias opprimunt. Carolus male adversus Siculos rem gerit. Filium amittit. Mærore confectus moritur. 1. Supra ostendimnus, Carolun Italiæ regem vi- [P. 88] Α'. Έφθημεν ἀποδεδειχότες τὸν ῥῆγα τῆς ruin fuisse magnis rebus gerendis intentum, et sillgulari ingenii vi cum in excogitandis et deliberandis, tum in administrandis negotiis uti solitum. Verum ei prorsus obstabat efficacior et vividior imperatoris virtus, ac velut e superiore loco illi repugnabal. Iua debat, ut neque huic sui contra Rom manos conatus, nec illi qur contra Latinos moliebatur succederent. Sed amborum vires longo tempore adeo pares et quasi æquilibres fuerunt, ut illud a viris prudentibus vulgo diceretur, nisi respublica Romana talem imperatorem habuisset, facile Romanum imperium ab Italiæ rege Carolo potuisse Ιταλίας Κάρουλον άνδρα μεγαλουργὸν καὶ βελτίστη δυνάμει συνέσεως χρώμενον ες τε τὰς ἐπινοίας καὶ τα βουλεύματα ὧν ἔμελλε δρᾶν ἐς τε αὐτὰ δὴ τὰ δρώμενα. 'Αλλ' ἀντέπραττεν αὐτῷ καθάπαξ εἰπεῖν ἡ τοῦ βασιλέως δραστικωτέρα οξύτης καὶ ἀντεκάθητο ὑπερδέξιος· καὶ πέρα; οὐ συνεχώρει χρηστὸν οὔθ' οὗτος ταῖς ἐκείνου κατὰ Ῥωμαίων ἐπακολουθήσει πράξεσιν, οὔτ' ἐκεῖνος ταῖς τοῦ βασιλέως κατά λε τίνων· ἀλλ᾽ ἦν οὕτως ἐπὶ μακρὸν τὰ ἐξ ἀμφοτέρων ἀντίπαλα καὶ ισόρροπα, ὡς καὶ φήμην ἐξενεχθῆκαι τοιαύτην πρὸς τῶν συνετωτέρων ἀνδρῶν ευστόχως ὑπ' ἀμφοῖν εἰρημένην, ὡς εἰ μὴ τηνικαῦτα τοιοῦτος Variorum noler. line verba έως τρὶς ἑπτὰ κύκλος σεληνιακοί, δ καὶ βέλτιον, quæ lanien Woldus non vertis. Abial a codice A, et scholium sapiunt. Boıvın, Asteriscum post έτερα apposuerat interpres. In editione Woldana post Στερα interseruatur nec quod statim sequitur vertit: et certe post frepa legendum δύο, lot enim annos iu habitu monacbico exegit Andronicus, ut scribit idem Gregoras lib. 18, cap. ult. seu ut est in nota marginali ad cap. 28, lib. 11, Cantacuzeni, ἐν μοναχῶν σχήματι διαγαγών ἑ αυτοὺς δύο παρ' ὀλίγον. Tunc audit: "Πως τρὶς ἑπτὰ κύκλοι σεληνιακοί, δ καὶ βέλτιον, δύο έγγιστα, il est, vel (ex quo monachum induit, intersunt; ter septem circuli lunares (seu menses 21, sex potius anni prope 12). DUCANG. Græci recentiores dicunt πως μια 4, vel ήτος. Vide Glossar. med. Gracit. Vertit Wolbus, annum ætatis ageret primem et vicesimum. Vertendum fuit, annum ast. excederet elc. praesertim si legatur, παρέμειναν, οι λογιων in codice Regio. Boivia. Tralles, urbem ad Maandrum, Pelasgarna coloniam fuisse scribit Agathias lib. v, duce forta Attalu isto Trojano. Ducane.

τὸ δὲ, τρὶς ἑπτὰ κυκλῶν, οὐδὲν ἦν ἕτερον, ὥς φασιν, ἢ ὅτι πρῶτον καὶ εἰκοστὸν τηνικαῦτα παρήμειβεν ἔτος, ὁπότε τήνδε τὴν πόλιν ἀνέστησε καὶ ἐλάμπρυνεν. ἦν δὲ τῆς πόλεως πρῶτος οἰκιστὴς ταυτησὶ Ἄτταλός τις εὐγενὴς, ἄποικος Τροίας, εἰς ὑπόμνημα ταύτην ἐγείρας τῆς παλαιᾶς ἐκείνης Τροίας ἁλούσης· ὅθεν καὶ ἀναλυομένου τοῦ ὀνόματος τούτου Τροία ἄλλη καλοῖτ’ ἂν ἡ τοιαύτη πόλις. ἀλλὰ τὰ μὲν περὶ τῆς τοῦ βασιλέως Ἀνδρονίκου βιοτῆς καὶ τελευτῆς εἰρήσεται καθ’ ἕκαστον κατὰ τὸν προσήκοντα τόπον ἔμπροσθεν· νῦν δ’ ἐπὶ τὸ πρότερον ἴχνος τοῦ λόγου φέρε ἐπανακάμψωμεν. 2. Ἔφθημεν ἀποδεδειχότες τὸν ῥῆγα τῆς Ἰταλίας Κάρουλον ἄνδρα μεγαλουργὸν καὶ βελτίστῃ δυνάμει συνέσεως χρώμενον ἔς τε τὰς ἐπινοίας καὶ τὰ βουλεύματα ὧν ἔμελλε δρᾷν ἔς τε αὐτὰ δὴ τὰ δρώμενα. ἀλλ’ ἀντέπραττεν αὐτῷ καθάπαξ εἰπεῖν ἡ τοῦ βασιλέως δραστικωτέρα ὀξύτης καὶ ἀντεκάθητο ὑπερδέξιος· καὶ πέρας οὐ συνεχώρει χρηστὸν οὔθ’ οὗτος ταῖς ἐκείνου κατὰ Ῥωμαίων ἐπακολουθῆσαι πράξεσιν, οὔτ’ ἐκεῖνος ταῖς τοῦ βασιλέως κατὰ Λατίνων·

[A. M. 6768 AD 6791] [IMP. MICH PAL.COLOG.] 288 fide dignum et verum judicarent, indeque impera- στὸν ἡγοῦντο καὶ ἀληθῆ· καὶ πολλοὺς ἐντεῦθεν ὑπέtorem longevum fore augurarentur. Nec enim in τεινον χρόνους τῷ βασιλεῖ τῆς ζωῆς. Οὐ γὰρ ἐπὶ octup'ici novenario resistebant, qui septuaginta μόνην ίσταντο τὴν ἐκταπλὴν ἐννάδι. Η πρὸς δύο καὶ duos annos conficit: sed et ter septem adjiciebant εβδομήκοντα ἀναλύεται ἔτη· ἀλλὰ καὶ τοὺς τρὶς circuitus; ut totus numerus annos nonaginta tres ἑπτὰ προσετίθεσαν κύκλους, ὡς ἔτη γίνεσθαι άμε imploret. Cæteram ut alia oracula obscura et in- τὰ πάντα τρία καὶ ἐνενήκοντα. Αλλ' ὥσπερ καὶ tellectu dificilia sunt, multasque explicationes et τἆλλα τῶν χρησμοδοτουμένων δυσείκαστά εἰσι καὶ interpretationes admittunt, donec ipso eventu coin- δυσξύμβολα καὶ πλείστας δεχόμενα τὰς ἀνελίξεις probentur; sic et hoc plerosque decipiebat, atque καὶ ἀναπτύξεις μέχρις αὐτῆς ἐκβάσεως, οὕτω καὶ ipsum adeo imperatorem Andronicum ad obitum οὗτος ὁ χρησμὸς ἐπλάνα τους πλείστους καὶ αὐτὸν usque decepit, nt paulo post dicetur. Eo vero hu - δὴ τὸν βασιλέα Ανδρόνικον μέχρις αὐτῆς τελευτής, mapis rebus exempto ipsum sese declaravit. Nam ὡς εἰρήσεται. Ἐξ ἀνθρώπων δ' αὐτοῦ γενομένου απο Andronicus cum imperii insignibus annos duos et τὸς ἑαυτὸν ὁ χρησμός διασάφησεν. Εγένοντο μὲν septuaginta exegit, et in habitu monastico fere γὰρ ἔτη τὰ μὲν μετὰ τῶν βασιλικών παρασήμων 1iemnium. Verum illud. 144 ter septem volvens, τῆς τοῦ βασιλέως Ανδρονίκου ζωῆς δύο καὶ ἑβδομή nihil volebat aliud, nisi quod, cum urbem instau- Xovta τὰ δὲ μετὰ τοῦ μοναχικού σχήματος έτερα raret et exornarel, annum platis excederet priinum δύο έγγιστα. Τὸ δὲ, τρὶς ἑπτὰ κυκλῶν, οὐδὲν et vicesimum. Prinus autem urbis illius conditor ἦν ἕτερον, ὡς φασιν, ἢ ὅτι πρῶτον καὶ εἰκοστὴν τη fuit Attalus, nobilis quidam Trojanus, qui cum νικαῦτα παρέμεινεν ἔτος οπότε τήνδε την πό vetus Troja capta esset, hane in patriæ memoriam λιν ἀνέστησε καὶ ἐλάμπρυνεν. "Ην δὲ τῆς πόλεως exstruxerat. Unde Τράλλεις, si nomen resolvatur, πρῶτος οἰκιστὴς ταυτησί "Ατταλός τις εύγενὴς non aliud est nisl Τροία άλλη, hoc est, altera Tro- ἄποικος Τροίας, εἰ; ὑπόμνημα ταύτην ἐγείρας τῆς ja. Sed de Audronici vita et obita singulatim post παλαιᾶς ἐκείνης Τροίας ἀλούσης· ὅθεν καὶ ἀναλυοsuo loco agemus. Nunc ad institutum redeat oratio. μένου τοῦ ὀνόματος τούτου Τροία άλλη καλείτ᾽ ἂν ἡ τοιαύτη πόλις. Ἀλλὰ τὰ μὲν περὶ τῆς τοῦ βασιλέως Ανδρονίκου βιοτῆς καὶ τελευτῆς εἰρήσεται καθ' έκαστον κατὰ τὸν προσήκοντα τόπον ἔμπροσθεν· νῦν δ᾽ ἐπὶ τὸ πρότερον ίχνος τοῦ λόγου φέρε ἐπανακάμψωμεν. CAPUT VI. Carolus rex et Palæologus_imperator diversis artibus pares. Sibi invicem officiunt. Providentia divina. Carolus hostis perpetuus Paleologi, sed irrito semper conatu. Byzantinos terra mariqne aggreditur. Roson™Nles terrestribus copiis præfectus Ionium trajicit; que consilio; qua spe. Palæologus Fredericum Sicilie regem in Carolum armat. Eo astu classem Curoli in Siculos avertit. Publicis precibus indictis exercitum cogit. Italorum militaris disciplina. Ut suo fastu sibi noceant. Dolis et levibus pugnis lacessnutur. Reson. sules Bellegradum obsidere pergit. Cum paucis progreditur ad aquatores defendendos. Bysantini cum circumveniunt. Reliquas ejus copias opprimunt. Carolus male adversus Siculos rem gerit. Filium amittit. Mærore confectus moritur. 1. Supra ostendimnus, Carolun Italiæ regem vi- [P. 88] Α'. Έφθημεν ἀποδεδειχότες τὸν ῥῆγα τῆς ruin fuisse magnis rebus gerendis intentum, et sillgulari ingenii vi cum in excogitandis et deliberandis, tum in administrandis negotiis uti solitum. Verum ei prorsus obstabat efficacior et vividior imperatoris virtus, ac velut e superiore loco illi repugnabal. Iua debat, ut neque huic sui contra Rom manos conatus, nec illi qur contra Latinos moliebatur succederent. Sed amborum vires longo tempore adeo pares et quasi æquilibres fuerunt, ut illud a viris prudentibus vulgo diceretur, nisi respublica Romana talem imperatorem habuisset, facile Romanum imperium ab Italiæ rege Carolo potuisse Ιταλίας Κάρουλον άνδρα μεγαλουργὸν καὶ βελτίστη δυνάμει συνέσεως χρώμενον ες τε τὰς ἐπινοίας καὶ τα βουλεύματα ὧν ἔμελλε δρᾶν ἐς τε αὐτὰ δὴ τὰ δρώμενα. 'Αλλ' ἀντέπραττεν αὐτῷ καθάπαξ εἰπεῖν ἡ τοῦ βασιλέως δραστικωτέρα οξύτης καὶ ἀντεκάθητο ὑπερδέξιος· καὶ πέρα; οὐ συνεχώρει χρηστὸν οὔθ' οὗτος ταῖς ἐκείνου κατὰ Ῥωμαίων ἐπακολουθήσει πράξεσιν, οὔτ' ἐκεῖνος ταῖς τοῦ βασιλέως κατά λε τίνων· ἀλλ᾽ ἦν οὕτως ἐπὶ μακρὸν τὰ ἐξ ἀμφοτέρων ἀντίπαλα καὶ ισόρροπα, ὡς καὶ φήμην ἐξενεχθῆκαι τοιαύτην πρὸς τῶν συνετωτέρων ἀνδρῶν ευστόχως ὑπ' ἀμφοῖν εἰρημένην, ὡς εἰ μὴ τηνικαῦτα τοιοῦτος Variorum noler. line verba έως τρὶς ἑπτὰ κύκλος σεληνιακοί, δ καὶ βέλτιον, quæ lanien Woldus non vertis. Abial a codice A, et scholium sapiunt. Boıvın, Asteriscum post έτερα apposuerat interpres. In editione Woldana post Στερα interseruatur nec quod statim sequitur vertit: et certe post frepa legendum δύο, lot enim annos iu habitu monacbico exegit Andronicus, ut scribit idem Gregoras lib. 18, cap. ult. seu ut est in nota marginali ad cap. 28, lib. 11, Cantacuzeni, ἐν μοναχῶν σχήματι διαγαγών ἑ αυτοὺς δύο παρ' ὀλίγον. Tunc audit: "Πως τρὶς ἑπτὰ κύκλοι σεληνιακοί, δ καὶ βέλτιον, δύο έγγιστα, il est, vel (ex quo monachum induit, intersunt; ter septem circuli lunares (seu menses 21, sex potius anni prope 12). DUCANG. Græci recentiores dicunt πως μια 4, vel ήτος. Vide Glossar. med. Gracit. Vertit Wolbus, annum ætatis ageret primem et vicesimum. Vertendum fuit, annum ast. excederet elc. praesertim si legatur, παρέμειναν, οι λογιων in codice Regio. Boivia. Tralles, urbem ad Maandrum, Pelasgarna coloniam fuisse scribit Agathias lib. v, duce forta Attalu isto Trojano. Ducane.

PG 148:289ἀλλ’ ἦν οὕτως ἐπὶ μακρὸν τὰ ἐξ ἀμφοτέρων ἀντίπαλα καὶ ἰσόῤῥοπα, ὡς καὶ φήμην ἐξενεχθῆναι τοιαύτην πρὸς τῶν συνετωτέρων ἀνδρῶν εὐστόχως ἐπ’ ἀμφοῖν εἰρημένην, ὡς εἰ μὴ τηνικαῦτα τοιοῦτος βασιλεὺς τοῖς Ῥωμαίων ἐπεστάτει πράγμασι, ῥᾳδίως ἂν ὑπὸ τῷ ῥηγὶ τῆς Ἰταλίας Καρούλῳ ἡ Ῥωμαίων ἡγεμονία ἐγεγόνει· καὶ αὖ τὸ ἀντίστροφον, εἰ μὴ τηνικαῦτα τοιοῦτος ῥὴξ τοῖς Ἰταλῶν ἐπεστάτει πράγμασι, ῥᾳδίως ἂν ὑπὸ τῷ βασιλεῖ ἡ Ἰταλῶν κατέστη ἡγεμονία. ὥστε καὶ θαυμάζειν ἔπεισί μοι τὴν ἀνεξιχνίαστον τοῦ θεοῦ πρόνοιαν, πῶς κἀκ τῶν ἄκρων ἐναντίων ἓν ποιεῖ συνάγεσθαι τέλος. ὁπόταν γὰρ ἐναντιουμένας ἀλλήλαις δύο τινὰς ἐπαρχίας συνίστασθαι καὶ ἄμφω βούληται καὶ μηδετέραν παρὰ τῆς ἑτέρας κυριευθῆναι, δυοῖν οἰκονομεῖ θάτερον· ἢ γὰρ μεγαλογνώμονας καὶ σπουδαίους ἑκατέραις τοὺς ἀρχηγοὺς ἐφευρίσκει καὶ ἐφιστᾷ, ὡς ἂν κατὰ ἀντιπερίστασιν παρ’ ἑκατέρων τὰ ἑκατέρων ὁρμήματα θραύηται καὶ ἀνενέργητα διαμένῃ, καί τ’ ἀσφαλὲς οὑτωσὶ τοῖς τόποις διασώζηται·

Italicis rebus præfuisset, Italiæ principatum facie ab. Imperatore occupari potuisse. Itaque mirari mibi subit impervestigabilem Dei sapientiam, qui extreme contraria uno fine conclusit. Nam cum binas adversarias provincias constabilire vult, nec alteram alteri subjicere, duorum alterum providet. Aut enim magnanimos et diligentes utrique moderatores suscitat ac præficit, ut uterque æquali:ım virium oppofitu alterius conatus retundat et irritos reddat, ac sic locorum securitati consulatur: aut utrosque animi pusilli et imbecillos deligit, ut neuter alterum tentare ac septa, quod aiunt, transilire audeat veteresque provinciarum limites convellere. Sic ex duobus extremis contrariis unam eamdemque securitatem efficit. 289 (Δ. Ε. 1989 ΔΕ 1962] ΒΥΖΑNTINE HISTORIE LIB. V. [IMP. MICH. PALÆOI.OG.] βασιλεὺς τοῖς Ῥωμαίων ἐπεστάτει πράγμασι, 7- invadi; 145 et contra, nisi talis rex eo tempore δίως ἂν ὑπὸ τῷ βηγὶ τῆς Ἰταλίας Καρούλη ή Ρωμαίων ἡγεμονία έγεγόνει· καὶ αὖ τὸ ἀντίστροφον, εἰ μὴ τηνικαῦτα τοιοῦτος ῥῆς τοῖς Ἰταλῶν ἐπεστάτει πράγμασι, ῥᾳδίως ἂν ὑπὸ τῷ βασιλεῖ ἡ Ἰταλῶν κατέστη ηγεμονία. Ὥστε καὶ θαυμάζειν έπεισί μοι τὴν ἀνεξιχνίαστον τοῦ Θεοῦ πρόνοιαν, πῶς κἀκ τῶν ἄκρων ἐναντίων ἐν ποιεῖ συνάγεσθαι τέλος. Οπόταν γὰρ ἐναντιουμένας ἀλλήλαις δύο τινὰς ἐπαρχίας συν ἐστασίας καὶ ἄμφω βούληται καὶ μηδετέραν παρά τῆς ἑτέρας κυριευθῆναι, δυοῖν οἰκονομεῖ θάτερον· ή. γὰρ μεγαλογνώμονας καὶ σπουδαίους ἑκατέραις τοὺς ἀρχηγούς εφευρίσκει καὶ ἐφιστῷ, ὡς ἂν κατὰ ἀν τιπερίστασιν παρ' ἑκατέρων τὰ ἑκατέρων ὁρμήματα θρεύηται καὶ ἀνενέργητα διαμένῃ, καὶ τ' ἀσφαλὲς ούτωσὶ τοῖς τύποις διασώζηται· ἢ καὶ ἄμφω τοὺς ἀρχηγοὺς ὀλιγογνώμονάς τε καὶ ἀσθενεῖς, ὡς μηδέτερον καθ' ἑτέρου κινείσθαι δύνασθαι, μηδ' ὑπέρτα εσκαμ μένα πτζιν καὶ συγχεῖν τοὺς ἀρχαιοτέρους τῶν ἐπαρχιῶν ὄρους· καὶ οὕτως ἐξ ἀμφοτέρων τῶν ἄκρων έναν τωμάτων μίαν ποιεῖται ἀσφάλειαν. Β. Ἰδοὺ γὰρ κανταῦθα παρὰ πάντα τὸν χρόνον τῆς αὐτοῦ βιοτῆς οὐκ ἔληξεν ἐπίβουλα δρῶν καὶ που λέμις κατὰ τῶν Ῥωμαίων ὁ Κάρουλος· ἀλλ' ἔμενεν άπρακτος παρευδοκιμούμενος ταῖς τοῦ βασιλέως οξείεις έντε μβολαῖς καὶ [Ρ. 89] ἀντεπιχειρήσεπ. Καὶ τὰ μὲν ἄλλα κατὰ τὴν οἰκείαν έκαστα διεξεληλύνειμεν χώραν· ἤδη δὲ τὸ τελευταῖον ἐρῶν ἔρχομαι. Οινε μὲν γὰρ ὁ Κάρουλος ἀεὶ κατὰ βασιλέως ἐπιβουλὴν καὶ καιρὸν ἐζήτει τὴν ὠδῖνα ἐκρῆξαι. Αρτι δ' ἐκπολεμωθέντας ἰδὼν κατὰ βασιλέως ἔνθεν μὲν Ἰωάννην τον σεβαστοκράτορα τὸν τῆς Θεττα λίας ἄρχοντα, ἐκεῖθεν δὲ τοὺς Ἰλλυριούς, ἔγνω και ρὸν καὶ αὐτὸς ἔχειν οὕτω τεταραγμένας τοῖς 'Ρωμείων ἐπιθέσθαι πράγμασιν ἐκ τε γῆς καὶ θαλάττης καὶ ἀνύσαι τὸ πάλαι σκοπούμενον. Καὶ δὴ πολλὰς τάς ναυτικὰς ἐξαρτύσες δυνάμεις πλείονα συγκρο αὶ τὰ ἐκ τῆς χέρσον στρατόπεδα, ὧν ἡγεμόνα και θίστησιν ἄνδρα γεννάδαν δνομα Ρωσονσουλήν Οὗτος τὰς ηπειρωτικές παρειληφώς δυνάμεις διαπερὶ τὸν Ιόνιον, καὶ ἦν αὐτῷ σκοπιμώτατον ἐκπολιορκήσαντι τὸ τῶν Βελλετράδων φρούριον καὶ ὅσα τῶν Μακεδονίας καιριωτέρων, ἔπειτα ἀδεῶς ἄχρι Βυζαντίου πορεύεσθαι. Μηδὲ γὰρ ἔσεσθαι μηδένα, ὡς πρὸς τοιαῦτα στρατόπεδα καὶ οὕτω στερρῶς ὡπλισμένα πολέμιον ὀφθαλμόν αντιστήσας ἔπειτα καλῶς ἀπαλλάξει. simII. Ecce enim praesens ejus rei exemplum. Nini rum res Carolus per omne vitæ suæ tempus Romanos et insidiis et armis appetere nunquam destiεit: nec tamen quidquam profecit, imperatore suite - ma celeritate ae pari contentione conatus illius evertente. Ac ca∙tera quidem singula suis locis supra commemoravimus: nunc quod postremo actum est id dicam. Carolus imperatori perpetnas sir:ebat insidias, easque perducendi ad exitum occasionem caplabal. Cum autem hine Joannem Sebastocratorem Thessaliæ Principem, inde Illyrios ¦ ellum inferre illi cerneret; 146 sibi quoque opportunitaten dari ratus est oppugnandi terra el mari rem Romanam ita turbatam, et ea quæ jam pridem animo destinasset exsequendi. Itaque magna classe instructa terr stres copias majores parat, quibus virum fortem nomine Rosonsulem præponit. Hic exercitum terrestrem secum ducens, Iouio mari trajecto, nihil spectabat magis, quam ut can tell Bellegrado et opportunioribus Macedonis luris expugnatis impune Byzantium usque progrederetur. Nequ» cnim fore quemquam, qui coutra hunc tantum et tain gravi armatura instructam exercitum oculos ausus attollere sine malo discederet. Variorum nola. Pachymer. lib. vs, rap. 52. DUCANG. Qui Pachym. hb. vi. cap. 51. Ρώς Σολυμᾶς appellatur. quem hic pariter depingit. Vule Hist Franco-Byzant. lib. vi, D.11. DucANG. - Ducangius, list. Franco-Byzant. lib. vi, n. 11, eum τουλί Solyman de Rossi. Ego antem non dubito, quin is fuerit Bufus de Seliaco, ille ipse scilicet, qui me: moratur in instrument» seu Diplomate regin, quod ex Thesauro Chartarum excerptum cum aliis actis et intrumentis publicis Durangius edidit. Vide Chartas Historia Franco-Byzantine subjunctas, pig.34. Nomen, ut videtur, Gallicum fuit Rousseau de Soli, quod est Gr.eris 'Ρούση ντε Σουλή. Poeta Greco-Barbarus coll. Reg. 2569, fol. 219, V, cum sie appellatum scribit, Τούσον τὴν ὀνομάζεσιν· ντι Σουὶ τὸν πίκλην. Ο Άνθρωπος ήταν ευγενής, στρατιώτης πεδευμένος. Rufuni hunc nominarunt, cognomento De Souli. Vir erat nobilis, miles exercitatus. llem poeta Græco-Barb. enalen Ῥούσον ντε Σουλή, post obitum principis Guil. de Villa-Harduini baitum Morea a Carolo rege Neapoli ano constitutum narrat. Gregoras non multum aberravit a vero nonline, siquidem ab eo vocatur Ρῶσον σουλής, seu, ut præfert diversa lectio, Ῥῶσος Σουλῆς. Pachymeres lib. vt, cap. 32, Ρώς Σολ μᾶν vocat: unde Ducangius nonin fecit Sulyman de Rossi. Præter hunc Rufum de Soliaco, recensetur inter aulæ Neapolitane nobiles fleuricus de Soliaco in illa quam dixi collectione chartarum, flistor. Franco-Byzantine subjuncta p. 21 et p. 32. Βοινιν.

ἢ καὶ ἄμφω τοὺς ἀρχηγοὺς ὀλιγογνώμονάς τε καὶ ἀσθενεῖς, ὡς μηδέτερον καθ’ ἑτέρου κινεῖσθαι δύνασθαι, μηδ’ ὑπὲρ τὰ ἐσκαμμένα πηδᾷν καὶ συγχεῖν τοὺς ἀρχαιοτέρους τῶν ἐπαρχιῶν ὅρους· καὶ οὕτως ἐξ ἀμφοτέρων τῶν ἄκρων ἐναντιωμάτων μίαν ποιεῖται ἀσφάλειαν. (Β.) Ἰδοὺ γὰρ κἀνταῦθα παρὰ πάντα τὸν χρόνον τῆς αὐτοῦ βιοτῆς οὐκ ἔληξεν ἐπίβουλα δρῶν καὶ πολέμια κατὰ τῶν Ῥωμαίων ὁ Κάρουλος· ἀλλ’ ἔμενεν ἄπρακτος παρευδοκιμούμενος ταῖς τοῦ βασιλέως ὀξείαις ἀντεμβολαῖς καὶ ἀντεπιχειρήσεσι. καὶ τὰ μὲν ἄλλα κατὰ τὴν οἰκείαν ἕκαστα διεξεληλύθειμεν χώραν· ἤδη δὲ τὸ τελευταῖον ἐρῶν ἔρχομαι. ὤδινε μὲν γὰρ ὁ Κάρουλος ἀεὶ κατὰ βασιλέως ἐπιβουλὴν καὶ καιρὸν ἐζήτει τὴν ὠδῖνα ἐκρῆξαι. ἄρτι δ’ ἐκπολεμωθέντας ἰδὼν κατὰ βασιλέως ἔνθεν μὲν Ἰωάννην τὸν σεβαστοκράτορα τὸν τῆς Θετταλίας ἄρχοντα, ἐκεῖθεν δὲ τοὺς Ἰλλυριοὺς, ἔγνω καιρὸν καὶ αὐτὸς ἔχειν οὕτω τεταραγμένοις τοῖς Ῥωμαίων ἐπιθέσθαι πράγμασιν ἔκ τε γῆς καὶ θαλάττης καὶ ἀνύσαι τὸ πάλαι σκοπούμενον. καὶ δὴ πολλὰς τὰς ναυτικὰς ἐξαρτύσας δυνάμεις πλείονα συγκροτεῖ τὰ ἐκ τῆς χέρσου στρατόπεδα, ὧν ἡγεμόνα καθίστησιν ἄνδρα γεννάδαν ὄνομα Ῥωσονσουλῆν.

Italicis rebus præfuisset, Italiæ principatum facie ab. Imperatore occupari potuisse. Itaque mirari mibi subit impervestigabilem Dei sapientiam, qui extreme contraria uno fine conclusit. Nam cum binas adversarias provincias constabilire vult, nec alteram alteri subjicere, duorum alterum providet. Aut enim magnanimos et diligentes utrique moderatores suscitat ac præficit, ut uterque æquali:ım virium oppofitu alterius conatus retundat et irritos reddat, ac sic locorum securitati consulatur: aut utrosque animi pusilli et imbecillos deligit, ut neuter alterum tentare ac septa, quod aiunt, transilire audeat veteresque provinciarum limites convellere. Sic ex duobus extremis contrariis unam eamdemque securitatem efficit. 289 (Δ. Ε. 1989 ΔΕ 1962] ΒΥΖΑNTINE HISTORIE LIB. V. [IMP. MICH. PALÆOI.OG.] βασιλεὺς τοῖς Ῥωμαίων ἐπεστάτει πράγμασι, 7- invadi; 145 et contra, nisi talis rex eo tempore δίως ἂν ὑπὸ τῷ βηγὶ τῆς Ἰταλίας Καρούλη ή Ρωμαίων ἡγεμονία έγεγόνει· καὶ αὖ τὸ ἀντίστροφον, εἰ μὴ τηνικαῦτα τοιοῦτος ῥῆς τοῖς Ἰταλῶν ἐπεστάτει πράγμασι, ῥᾳδίως ἂν ὑπὸ τῷ βασιλεῖ ἡ Ἰταλῶν κατέστη ηγεμονία. Ὥστε καὶ θαυμάζειν έπεισί μοι τὴν ἀνεξιχνίαστον τοῦ Θεοῦ πρόνοιαν, πῶς κἀκ τῶν ἄκρων ἐναντίων ἐν ποιεῖ συνάγεσθαι τέλος. Οπόταν γὰρ ἐναντιουμένας ἀλλήλαις δύο τινὰς ἐπαρχίας συν ἐστασίας καὶ ἄμφω βούληται καὶ μηδετέραν παρά τῆς ἑτέρας κυριευθῆναι, δυοῖν οἰκονομεῖ θάτερον· ή. γὰρ μεγαλογνώμονας καὶ σπουδαίους ἑκατέραις τοὺς ἀρχηγούς εφευρίσκει καὶ ἐφιστῷ, ὡς ἂν κατὰ ἀν τιπερίστασιν παρ' ἑκατέρων τὰ ἑκατέρων ὁρμήματα θρεύηται καὶ ἀνενέργητα διαμένῃ, καὶ τ' ἀσφαλὲς ούτωσὶ τοῖς τύποις διασώζηται· ἢ καὶ ἄμφω τοὺς ἀρχηγοὺς ὀλιγογνώμονάς τε καὶ ἀσθενεῖς, ὡς μηδέτερον καθ' ἑτέρου κινείσθαι δύνασθαι, μηδ' ὑπέρτα εσκαμ μένα πτζιν καὶ συγχεῖν τοὺς ἀρχαιοτέρους τῶν ἐπαρχιῶν ὄρους· καὶ οὕτως ἐξ ἀμφοτέρων τῶν ἄκρων έναν τωμάτων μίαν ποιεῖται ἀσφάλειαν. Β. Ἰδοὺ γὰρ κανταῦθα παρὰ πάντα τὸν χρόνον τῆς αὐτοῦ βιοτῆς οὐκ ἔληξεν ἐπίβουλα δρῶν καὶ που λέμις κατὰ τῶν Ῥωμαίων ὁ Κάρουλος· ἀλλ' ἔμενεν άπρακτος παρευδοκιμούμενος ταῖς τοῦ βασιλέως οξείεις έντε μβολαῖς καὶ [Ρ. 89] ἀντεπιχειρήσεπ. Καὶ τὰ μὲν ἄλλα κατὰ τὴν οἰκείαν έκαστα διεξεληλύνειμεν χώραν· ἤδη δὲ τὸ τελευταῖον ἐρῶν ἔρχομαι. Οινε μὲν γὰρ ὁ Κάρουλος ἀεὶ κατὰ βασιλέως ἐπιβουλὴν καὶ καιρὸν ἐζήτει τὴν ὠδῖνα ἐκρῆξαι. Αρτι δ' ἐκπολεμωθέντας ἰδὼν κατὰ βασιλέως ἔνθεν μὲν Ἰωάννην τον σεβαστοκράτορα τὸν τῆς Θεττα λίας ἄρχοντα, ἐκεῖθεν δὲ τοὺς Ἰλλυριούς, ἔγνω και ρὸν καὶ αὐτὸς ἔχειν οὕτω τεταραγμένας τοῖς 'Ρωμείων ἐπιθέσθαι πράγμασιν ἐκ τε γῆς καὶ θαλάττης καὶ ἀνύσαι τὸ πάλαι σκοπούμενον. Καὶ δὴ πολλὰς τάς ναυτικὰς ἐξαρτύσες δυνάμεις πλείονα συγκρο αὶ τὰ ἐκ τῆς χέρσον στρατόπεδα, ὧν ἡγεμόνα και θίστησιν ἄνδρα γεννάδαν δνομα Ρωσονσουλήν Οὗτος τὰς ηπειρωτικές παρειληφώς δυνάμεις διαπερὶ τὸν Ιόνιον, καὶ ἦν αὐτῷ σκοπιμώτατον ἐκπολιορκήσαντι τὸ τῶν Βελλετράδων φρούριον καὶ ὅσα τῶν Μακεδονίας καιριωτέρων, ἔπειτα ἀδεῶς ἄχρι Βυζαντίου πορεύεσθαι. Μηδὲ γὰρ ἔσεσθαι μηδένα, ὡς πρὸς τοιαῦτα στρατόπεδα καὶ οὕτω στερρῶς ὡπλισμένα πολέμιον ὀφθαλμόν αντιστήσας ἔπειτα καλῶς ἀπαλλάξει. simII. Ecce enim praesens ejus rei exemplum. Nini rum res Carolus per omne vitæ suæ tempus Romanos et insidiis et armis appetere nunquam destiεit: nec tamen quidquam profecit, imperatore suite - ma celeritate ae pari contentione conatus illius evertente. Ac ca∙tera quidem singula suis locis supra commemoravimus: nunc quod postremo actum est id dicam. Carolus imperatori perpetnas sir:ebat insidias, easque perducendi ad exitum occasionem caplabal. Cum autem hine Joannem Sebastocratorem Thessaliæ Principem, inde Illyrios ¦ ellum inferre illi cerneret; 146 sibi quoque opportunitaten dari ratus est oppugnandi terra el mari rem Romanam ita turbatam, et ea quæ jam pridem animo destinasset exsequendi. Itaque magna classe instructa terr stres copias majores parat, quibus virum fortem nomine Rosonsulem præponit. Hic exercitum terrestrem secum ducens, Iouio mari trajecto, nihil spectabat magis, quam ut can tell Bellegrado et opportunioribus Macedonis luris expugnatis impune Byzantium usque progrederetur. Nequ» cnim fore quemquam, qui coutra hunc tantum et tain gravi armatura instructam exercitum oculos ausus attollere sine malo discederet. Variorum nola. Pachymer. lib. vs, rap. 52. DUCANG. Qui Pachym. hb. vi. cap. 51. Ρώς Σολυμᾶς appellatur. quem hic pariter depingit. Vule Hist Franco-Byzant. lib. vi, D.11. DucANG. - Ducangius, list. Franco-Byzant. lib. vi, n. 11, eum τουλί Solyman de Rossi. Ego antem non dubito, quin is fuerit Bufus de Seliaco, ille ipse scilicet, qui me: moratur in instrument» seu Diplomate regin, quod ex Thesauro Chartarum excerptum cum aliis actis et intrumentis publicis Durangius edidit. Vide Chartas Historia Franco-Byzantine subjunctas, pig.34. Nomen, ut videtur, Gallicum fuit Rousseau de Soli, quod est Gr.eris 'Ρούση ντε Σουλή. Poeta Greco-Barbarus coll. Reg. 2569, fol. 219, V, cum sie appellatum scribit, Τούσον τὴν ὀνομάζεσιν· ντι Σουὶ τὸν πίκλην. Ο Άνθρωπος ήταν ευγενής, στρατιώτης πεδευμένος. Rufuni hunc nominarunt, cognomento De Souli. Vir erat nobilis, miles exercitatus. llem poeta Græco-Barb. enalen Ῥούσον ντε Σουλή, post obitum principis Guil. de Villa-Harduini baitum Morea a Carolo rege Neapoli ano constitutum narrat. Gregoras non multum aberravit a vero nonline, siquidem ab eo vocatur Ρῶσον σουλής, seu, ut præfert diversa lectio, Ῥῶσος Σουλῆς. Pachymeres lib. vt, cap. 32, Ρώς Σολ μᾶν vocat: unde Ducangius nonin fecit Sulyman de Rossi. Præter hunc Rufum de Soliaco, recensetur inter aulæ Neapolitane nobiles fleuricus de Soliaco in illa quam dixi collectione chartarum, flistor. Franco-Byzantine subjuncta p. 21 et p. 32. Βοινιν.

οὗτος τὰς ἠπειρωτικὰς παρειληφὼς δυνάμεις διαπερᾷ τὸν Ἰόνιον, καὶ ἦν αὐτῷ σκοπιμώτατον ἐκπολιορκήσαντι τὸ τῶν Βελλεγράδων φρούριον καὶ ὅσα τῶν Μακεδονίας καιριωτέρων, ἔπειτα ἀδεῶς ἄχρι Βυζαντίου πορεύεσθαι. μηδὲ γὰρ ἔσεσθαι μηδένα, ὃς πρὸς τοσαῦτα στρατόπεδα καὶ οὕτω στεῤῥῶς ὡπλισμένα πολέμιον ὀφθαλμὸν ἀντιστήσας ἔπειτα καλῶς ἀπαλλάξει. (Γ.) Τῷ γε μὴν βασιλεῖ τοσαύτην ἀκοὴν δεδεγμένῳ οὐκ ἐνῆν ἠρεμεῖν, ἀλλ’ ἀνθίστασθαι καὶ ὅπλοις καὶ χρήμασι καὶ τοῖς ἀπὸ συνέσεως μηχανήμασί τε καὶ ἀκροβολισμοῖς. ἐντεῦθεν ἔστιν ἰδεῖν, ὅσον ὑπερέχει σύνεσις ὅπλων καὶ φρονήσεως ἐπιτηδεύματα μυριάδων στρατοῦ. πρῶτον μὲν οὖν χρήματα πέμψας παντοδαπὰ τὸν Σικελίας ἐξεπολέμωσε ῥῆγα Φερδέριχον κατὰ τοῦ Καρούλου, ἵν’ εἰ μή τι ἄλλο, τῶν γοῦν ναυτικῶν δυνάμεων ἐκείνου κωλύῃ τὸν ἔκπλουν καὶ ἀντιπερισπᾷ τὰς καιριωτέρας φροντίδας πρὸς τοὺς ἐκ πλευρᾶς ὡς εἰπεῖν πόνους μᾶλλον ἢ τοὺς ὑπερορίους· ὃ δὴ καὶ μέγιστον ἔδοξεν ἔργον καὶ τελεσιουργὸν, εἴπερ τι τῶν πάντων ἕτερον.

Italicis rebus præfuisset, Italiæ principatum facie ab. Imperatore occupari potuisse. Itaque mirari mibi subit impervestigabilem Dei sapientiam, qui extreme contraria uno fine conclusit. Nam cum binas adversarias provincias constabilire vult, nec alteram alteri subjicere, duorum alterum providet. Aut enim magnanimos et diligentes utrique moderatores suscitat ac præficit, ut uterque æquali:ım virium oppofitu alterius conatus retundat et irritos reddat, ac sic locorum securitati consulatur: aut utrosque animi pusilli et imbecillos deligit, ut neuter alterum tentare ac septa, quod aiunt, transilire audeat veteresque provinciarum limites convellere. Sic ex duobus extremis contrariis unam eamdemque securitatem efficit. 289 (Δ. Ε. 1989 ΔΕ 1962] ΒΥΖΑNTINE HISTORIE LIB. V. [IMP. MICH. PALÆOI.OG.] βασιλεὺς τοῖς Ῥωμαίων ἐπεστάτει πράγμασι, 7- invadi; 145 et contra, nisi talis rex eo tempore δίως ἂν ὑπὸ τῷ βηγὶ τῆς Ἰταλίας Καρούλη ή Ρωμαίων ἡγεμονία έγεγόνει· καὶ αὖ τὸ ἀντίστροφον, εἰ μὴ τηνικαῦτα τοιοῦτος ῥῆς τοῖς Ἰταλῶν ἐπεστάτει πράγμασι, ῥᾳδίως ἂν ὑπὸ τῷ βασιλεῖ ἡ Ἰταλῶν κατέστη ηγεμονία. Ὥστε καὶ θαυμάζειν έπεισί μοι τὴν ἀνεξιχνίαστον τοῦ Θεοῦ πρόνοιαν, πῶς κἀκ τῶν ἄκρων ἐναντίων ἐν ποιεῖ συνάγεσθαι τέλος. Οπόταν γὰρ ἐναντιουμένας ἀλλήλαις δύο τινὰς ἐπαρχίας συν ἐστασίας καὶ ἄμφω βούληται καὶ μηδετέραν παρά τῆς ἑτέρας κυριευθῆναι, δυοῖν οἰκονομεῖ θάτερον· ή. γὰρ μεγαλογνώμονας καὶ σπουδαίους ἑκατέραις τοὺς ἀρχηγούς εφευρίσκει καὶ ἐφιστῷ, ὡς ἂν κατὰ ἀν τιπερίστασιν παρ' ἑκατέρων τὰ ἑκατέρων ὁρμήματα θρεύηται καὶ ἀνενέργητα διαμένῃ, καὶ τ' ἀσφαλὲς ούτωσὶ τοῖς τύποις διασώζηται· ἢ καὶ ἄμφω τοὺς ἀρχηγοὺς ὀλιγογνώμονάς τε καὶ ἀσθενεῖς, ὡς μηδέτερον καθ' ἑτέρου κινείσθαι δύνασθαι, μηδ' ὑπέρτα εσκαμ μένα πτζιν καὶ συγχεῖν τοὺς ἀρχαιοτέρους τῶν ἐπαρχιῶν ὄρους· καὶ οὕτως ἐξ ἀμφοτέρων τῶν ἄκρων έναν τωμάτων μίαν ποιεῖται ἀσφάλειαν. Β. Ἰδοὺ γὰρ κανταῦθα παρὰ πάντα τὸν χρόνον τῆς αὐτοῦ βιοτῆς οὐκ ἔληξεν ἐπίβουλα δρῶν καὶ που λέμις κατὰ τῶν Ῥωμαίων ὁ Κάρουλος· ἀλλ' ἔμενεν άπρακτος παρευδοκιμούμενος ταῖς τοῦ βασιλέως οξείεις έντε μβολαῖς καὶ [Ρ. 89] ἀντεπιχειρήσεπ. Καὶ τὰ μὲν ἄλλα κατὰ τὴν οἰκείαν έκαστα διεξεληλύνειμεν χώραν· ἤδη δὲ τὸ τελευταῖον ἐρῶν ἔρχομαι. Οινε μὲν γὰρ ὁ Κάρουλος ἀεὶ κατὰ βασιλέως ἐπιβουλὴν καὶ καιρὸν ἐζήτει τὴν ὠδῖνα ἐκρῆξαι. Αρτι δ' ἐκπολεμωθέντας ἰδὼν κατὰ βασιλέως ἔνθεν μὲν Ἰωάννην τον σεβαστοκράτορα τὸν τῆς Θεττα λίας ἄρχοντα, ἐκεῖθεν δὲ τοὺς Ἰλλυριούς, ἔγνω και ρὸν καὶ αὐτὸς ἔχειν οὕτω τεταραγμένας τοῖς 'Ρωμείων ἐπιθέσθαι πράγμασιν ἐκ τε γῆς καὶ θαλάττης καὶ ἀνύσαι τὸ πάλαι σκοπούμενον. Καὶ δὴ πολλὰς τάς ναυτικὰς ἐξαρτύσες δυνάμεις πλείονα συγκρο αὶ τὰ ἐκ τῆς χέρσον στρατόπεδα, ὧν ἡγεμόνα και θίστησιν ἄνδρα γεννάδαν δνομα Ρωσονσουλήν Οὗτος τὰς ηπειρωτικές παρειληφώς δυνάμεις διαπερὶ τὸν Ιόνιον, καὶ ἦν αὐτῷ σκοπιμώτατον ἐκπολιορκήσαντι τὸ τῶν Βελλετράδων φρούριον καὶ ὅσα τῶν Μακεδονίας καιριωτέρων, ἔπειτα ἀδεῶς ἄχρι Βυζαντίου πορεύεσθαι. Μηδὲ γὰρ ἔσεσθαι μηδένα, ὡς πρὸς τοιαῦτα στρατόπεδα καὶ οὕτω στερρῶς ὡπλισμένα πολέμιον ὀφθαλμόν αντιστήσας ἔπειτα καλῶς ἀπαλλάξει. simII. Ecce enim praesens ejus rei exemplum. Nini rum res Carolus per omne vitæ suæ tempus Romanos et insidiis et armis appetere nunquam destiεit: nec tamen quidquam profecit, imperatore suite - ma celeritate ae pari contentione conatus illius evertente. Ac ca∙tera quidem singula suis locis supra commemoravimus: nunc quod postremo actum est id dicam. Carolus imperatori perpetnas sir:ebat insidias, easque perducendi ad exitum occasionem caplabal. Cum autem hine Joannem Sebastocratorem Thessaliæ Principem, inde Illyrios ¦ ellum inferre illi cerneret; 146 sibi quoque opportunitaten dari ratus est oppugnandi terra el mari rem Romanam ita turbatam, et ea quæ jam pridem animo destinasset exsequendi. Itaque magna classe instructa terr stres copias majores parat, quibus virum fortem nomine Rosonsulem præponit. Hic exercitum terrestrem secum ducens, Iouio mari trajecto, nihil spectabat magis, quam ut can tell Bellegrado et opportunioribus Macedonis luris expugnatis impune Byzantium usque progrederetur. Nequ» cnim fore quemquam, qui coutra hunc tantum et tain gravi armatura instructam exercitum oculos ausus attollere sine malo discederet. Variorum nola. Pachymer. lib. vs, rap. 52. DUCANG. Qui Pachym. hb. vi. cap. 51. Ρώς Σολυμᾶς appellatur. quem hic pariter depingit. Vule Hist Franco-Byzant. lib. vi, D.11. DucANG. - Ducangius, list. Franco-Byzant. lib. vi, n. 11, eum τουλί Solyman de Rossi. Ego antem non dubito, quin is fuerit Bufus de Seliaco, ille ipse scilicet, qui me: moratur in instrument» seu Diplomate regin, quod ex Thesauro Chartarum excerptum cum aliis actis et intrumentis publicis Durangius edidit. Vide Chartas Historia Franco-Byzantine subjunctas, pig.34. Nomen, ut videtur, Gallicum fuit Rousseau de Soli, quod est Gr.eris 'Ρούση ντε Σουλή. Poeta Greco-Barbarus coll. Reg. 2569, fol. 219, V, cum sie appellatum scribit, Τούσον τὴν ὀνομάζεσιν· ντι Σουὶ τὸν πίκλην. Ο Άνθρωπος ήταν ευγενής, στρατιώτης πεδευμένος. Rufuni hunc nominarunt, cognomento De Souli. Vir erat nobilis, miles exercitatus. llem poeta Græco-Barb. enalen Ῥούσον ντε Σουλή, post obitum principis Guil. de Villa-Harduini baitum Morea a Carolo rege Neapoli ano constitutum narrat. Gregoras non multum aberravit a vero nonline, siquidem ab eo vocatur Ρῶσον σουλής, seu, ut præfert diversa lectio, Ῥῶσος Σουλῆς. Pachymeres lib. vt, cap. 32, Ρώς Σολ μᾶν vocat: unde Ducangius nonin fecit Sulyman de Rossi. Præter hunc Rufum de Soliaco, recensetur inter aulæ Neapolitane nobiles fleuricus de Soliaco in illa quam dixi collectione chartarum, flistor. Franco-Byzantine subjuncta p. 21 et p. 32. Βοινιν.

PG 148:291τὰς μὲν οὖν ναυτικὰς τοῦ Καρούλου δυνάμεις οὕτως ἀπράκτους ἀπέδειξεν ἡ τοῦ βασιλέως σύνεσις, πρὸς τοὺς ἐγγύθεν πολέμους ἀντιπερισπάσας αὐτάς. (Δ.) Μετὰ δὲ ταῦτα δεήσεις πρὸς θεὸν παραγγείλας ἁπάσαις ταῖς ἐκκλησίαις τὸν ὄντα Ῥωμαίοις τηνικαῦτα στρατὸν ἐκπέμπει κατὰ τοῦ Ῥωσονσουλῆ· οἷς δὴ καὶ ἀπελθοῦσιν οὐκ εὖ ἔχειν ἔδοξεν οὐδὲ πάνυ τοι ἀσφαλὲς πόλεμον ἐμφανῆ κατὰ τῶν ἐναντίων ἐγείρειν, πλείστων τε ὄντων καὶ λίαν ἀσφαλῶς ὡπλισμένων καὶ ἄριστα πεφραγμένων· ἀλλ’ ἐνέδραις καὶ λόχοις καὶ ἀκροβολισμοῖς ἐκ λόφων ὑπερδεξίων παρακειμένων τὴν ἐκείνων παροξύνειν ὀφρὺν καὶ τὸν τῦφον ἐς ἀσύντακτόν τινα κίνησιν καὶ ὁρμήν. τὸ γάρ τοι γένος τῶν Ἰταλῶν τοιούτοις ἀρχῆθεν συντέθραπται τοῖς ἤθεσι. ἂν μὲν γὰρ εὐτάκτως ἀπαντᾷ πρὸς τὸν πόλεμον, τεῖχός ἐστιν ὀχυρὸν καὶ ἀμήχανον· ἂν δὲ βραχύ τι τῆς νενομισμένης παραλύσῃ τάξεως, οὐδὲν ἂν εἴη τὸ κωλύον αἰχμαλώτους σφᾶς ὑπὸ τῶν πολεμίων αὐτίκα μάλα ἀχθήσεσθαι. ἐνίοτε δὲ καὶ τὸ τῆς ἐμφύτου κορύζης τε καὶ ὀφρύος μεγάλως παρέβλαψε τῷ μὴ ἐν καιρῷ τοῦ θυμοῦ στρατηγουμένους ῥᾳδίως.

[a. m. 6768 ad 6791] III. Quod cum imperatori nuntiatum esset, non cunciandum ratus, sed armis et pecuniis et pradentibu consiliis resistendum illi atque eminus cum eo velitandum censuit. Unde apparet, quanto prudentia sit armis polentior, et ingenii solertia m:lite numeroso. Primum itaque omnis generis opibus missis Siciliæ regem Fridericum ad bellum Carolo faciendum concitavit; ut si aliud non posset, saltem ejus classem foras progredi vetaret, atque ipsius curas pracipuas, a longinquis expeditionibus abstractas, ad negotia circumstantia revocaret. Id quod maximum et efficacissimum esso visum est. Ac navales copias Caroli, bellis vicinis occupatas, imperatoris prudentia hoc modo inutiles reddidit. IV. Deinde snpplicationibus 147 per omnes Ecclesias indictis Romanas copias, quæ tum erant, contra Rosonsulem mittit. Quibus profectis neque consultum neque totum visum est, aperto Marie congredi cum boste numerosissimo, firmissimis armis instructo et optime munito: sed dolis et insidiis et velitationibus e loco superiore lacessendos esse, et cum superbi atque impatientos essent, concitandos, ut per in.lignationem nullo ordine snfutaque acie erumperent. Nam Italorum a multis sæculis ea disciplina est, ut cum ordine conservato invadunt hostem, Grmus sint murus et inexpugnabilis: sin a consueto ordine nonnihil recesserint, nihil prohibeat quo minus statim ab hostibus capti abducntur. Neque raro iusitus illos fustiis et slolida arrogantia multum læsit, intempestivo animi i≈petu facile abreptos. Quæ cum Romanis olim nota essent, talibus eos dolis ac machiuis circumveniebant. Frumentarios mulos ex insidiis cædebant, et mercatum qui illos sequebatur impediebant. Velitationibus autem eos qui aquabantur ex editioribus locis occidebant. [MP. NICH. PALTOLOG.] Γ'. Τῷ γε μήν βασιλεῖ τοσαύτην ἀκοὴν διδε οὐκ ἐνὴν ἠρεμεῖν, ἀλλ' ἀνθίστασθαι καὶ ἔπλοις καὶ χρήματι καὶ τοῖς ἀπὸ συνέσεως μηχανήμασί τε καὶ ἀκροβολισμοῖς. Ἐντεῦθεν ἔστιν ἰδεῖν, ὅσον ὑπερέχει σύνεσις ὅπλων καὶ φρονήσεω: ἐπιτηδεύματα μυριάτων στρατού. Πρῶτον μὲν οὖν χρήματα πέμψας παντοδαπὰ τὸν Σικελίας εξεπολέμωτε μήνα Φερβέ ριχον κατά τοῦ Καρούλου, ἵν' εἰ μή τι ἄλλο, τῶν γοῦν ναυτικών δυνάμεων ἐκείνου κωλύῃ τὸν ἔκπλουν καὶ ἀντιπερισπῇ τὰς κτιριωτέρας φροντί δας πρὸς τοὺς ἐκ πλευρᾶς ὡς εἰπεῖν πόνους μᾶλλον ἢ τοὺς ὑπερορίους· ὁ δὴ καὶ μέγιστον ἔδοξεν ἔργον καὶ τελεσιουργόν, εἴπερ τι τῶν πάντων ἕτερον. Τὰ; μὲν οὖν ναυτικής του Καρούσου δυνάμεις οὕτως ἀπράκτους ἀπέδειξεν ἡ τοῦ βασιλέως σύνεσις, πρός τοὺς ἐγγύθεν πολέμους αντιπερισπάσας αὐτάς. Δ'. Μετὰ δὲ ταῦτα δεήσει; πρὸς Θεὸν παραγγεί λας ἀπάσαις ταῖς ἐκκλησίαις τὸν ὄντα Ρωμαίοις τηνικαῦτα στρατὸν ἐκπέμπει κατὰ τοῦ Ῥωσινσουλής οἷς δὴ καὶ ἀπελθοῦσιν οὐκ εὖ ἔχειν ἔδοξεν οὐδὲ πάν τοι ἀσφαλὲς πόλεμον ἐμφανή κατά τῶν ἐναντίων ἐγείρειν, πλείστων τε ὄντων καὶ λίαν ἀσφαλες ὡπλισμένων καὶ ἄριστα πεφραγμένων· ἀλλ᾽ ἐνέδραι; καὶ λόγοις καὶ ἀκροβολισμοί; ἐκ λόφων ὑπερδεξίων παρακειμένων τὴν ἐκείνων παροξύνειν ἀφοῦν καὶ τὸν τύφον ἐς ἀσύντακτόν τινα κίνησιν καὶ ἐρμήν. Τὸ γάρ τοι γένος τῶν Ἰταλών τοιούτοις ἀρχῆθεν συγ τέθραπται τοῖς ἤθεσι. [P. 90] Αν μὲν γὰρ εὐτάκτω; ἀπαντῇ πρὸς τὸν πόλεμον, τεῖχός ἐστιν ἐχυρὸν καὶ ἀμήχανον· ἂν δὲ βραχύ τι τῆς νενομισμένης παρε λύσῃ τάξεως, οὐδὲν ἂν εἴη τὸ κωλύον αἰχμαλώτους σφᾶς ὑπὸ τῶν πολεμίων αὐτίκα μάλα ἀχθήσεται. Ενίοτε δὲ καὶ τὸ τῆς ἐμφύτου κορύζης τε καὶ ὀφρύος μεγάλως παρέβλαψε τῷ μὴ ἐν καιρῷ τοῦ θυμοῦ στρατηγουμένους βαδίως. Ταῦτ' οὖν ἐκ πολ λου συνειδότες ὁ Ρωμαίων στρατὸς τοιούτοις αύτ τοὺς περιήρχοντο δόλοις καὶ μηχανήμασι· καὶ τοῖς μὲν λόχοις τὰς σιταγωγούς ἡμιόνους κατέκοπτον καὶ τὰς ἐπομένας κατέλυον ἀγοράς· τοῖς δ᾽ ἐκ τῶν λόφων ἀκροβολισμοῖς τοὺς ὑδρεύοντας ἔκτεινον. Ε΄. Τὸ μὲν οὖν αὐτίκα μεταστῆσαι τὰ ἑαυτοῦ στρατ τόπεδον ἐκ τῆς τῶν Βελεγράτων πολιορκίας ή Ρω σουσουλῆς εἰς ἀσφαλέστερον τόπον σφίδρα ἀνάξιον ἔκρινε τῆς οἰκείας οφρύος καὶ ἅμα οι πόμω μεγά V. Rosonsules vero copias suas a Bellegrali obsidione statim ad tutiorem locum reducere, suo spiritu indignum judicabat: prætereaque turpissimum ducebat: Mansisse diu, vacuumque reverti. Sed ira inflammatus cum perpaucis suorum invadit λης αἰσχύνης, Δηρόν τε μένειν κενεόν τε νέε cos qui aquationem infestam reddebant. 148 Quod nostri cum vidissent promptissime descenderunt, et hostibus circumdatis equos sagittis ebufixerunt; equites vero omnes in Romana castra vivos perduxerunt. Quæ res Latinos vehementer perturhavit, et maximuni apud eos tumultum excitavit; Romanos autem statim impulit, ut in cos turbatos i...petum facerent. Ita Romani insignem et omni σθαι. ῾Ο δὲ ἀλλὰ τῷ θυμῷ κινηθ ἐς ἔπεισι μετά πάνω βραχέων κατὰ τῶν βαλλόντων τοὺς ὑδρεύοντας ο; οἱ ἡμέτεροι θεασάμενοι σπουδῇ παρακατιόντε; ἐκύκλωσαν, καὶ αὐτίκα τοὺς μὲν ἵππους νεκρούς τοῖς τοξεύμασιν ἔφηναν, πάντας δ' αὐτοὺς εἰς τὰ τῶν Ῥωμαίων στρατόπεδον ζώντας εκόμισαν Τοῦτο μὲν Λατίνους τὰ ἔσχατα συνεχίκησέ τε καὶ συνετάραξε τοὺς δὲ Ῥωμαίους τὴν ταχίστην παρέ Variorum nola. Fredericum, Aragonum regem, qui demum Siciliae res factus est, hac Carolo postmodi: erepta. Vide Joarnem Vilianeum, lib. vn, cap. 57 Rcordan. cap. 206. Ducang. flomer, Miad. hib. I. Coss. Captus ipse quoque Rufus de Sulinco, ut or Pachymere discimus. Redemptum deinde in Italian rediisse verisimle est. Anno certe 1291 aderati! aula Caroli II regis Neapolitani Rufus de Solinco, ut patet es instrumento supra laudato. ta

ταῦτ’ οὖν ἐκ πολλοῦ συνειδότες ὁ Ῥωμαίων στρατὸς τοιούτοις αὐτοὺς περιήρχοντο δόλοις καὶ μηχανήμασι· καὶ τοῖς μὲν λόχοις τὰς σιταγωγοὺς ἡμιόνους κατέκοπτον καὶ τὰς ἑπομένας κατέλυον ἀγοράς· τοῖς δ’ ἐκ τῶν λόφων ἀκροβολισμοῖς τοὺς ὑδρεύοντας ἔκτεινον. (Ε.) Τὸ μὲν οὖν αὐτίκα μεταστῆσαι τὸ ἑαυτοῦ στρατόπεδον ἐκ τῆς τῶν Βελλεγράδων πολιορκίας ὁ Ῥωσονσουλῆς εἰς ἀσφαλέστερον τόπον σφόδρα ἀνάξιον ἔκρινε τῆς οἰκείας ὀφρύος καὶ ἅμα οὐ πόῤῥω μεγάλης αἰσχύνης, Δηρόν τε μένειν κενεόν τε νέεσθαι. ὁ δὲ ἀλλὰ τῷ θυμῷ κινηθεὶς ἔπεισι μετὰ πάνυ βραχέων κατὰ τῶν βαλλόντων τοὺς ὑδρεύοντας· οὓς οἱ ἡμέτεροι θεασάμενοι σπουδῇ παρακατιόντες ἐκύκλωσαν, καὶ αὐτίκα τοὺς μὲν ἵππους νεκροὺς τοῖς τοξεύμασιν ἔφηναν, πάντας δ’ αὐτοὺς εἰς τὸ τῶν Ῥωμαίων στρατόπεδον ζῶντας ἐκόμισαν. τοῦτο μὲν Λατίνους τὰ ἔσχατα συνεκύκησέ τε καὶ συνετάραξε· τοὺς δὲ Ῥωμαίους τὴν ταχίστην παρέπεισέ σφισιν ἐπιθέσθαι τεταραγμένοις. ἀλλ’ οἱ μὲν Ῥωμαῖοι οὕτω ῥᾳδίως καὶ πόνων μεγάλων χωρὶς κατὰ Λατίνων ἐστήσαντο τρόπαιον μέγιστόν τε καὶ πάσας ἐλπίδας εὐχερῶς ὑπερβαῖνον.

[a. m. 6768 ad 6791] III. Quod cum imperatori nuntiatum esset, non cunciandum ratus, sed armis et pecuniis et pradentibu consiliis resistendum illi atque eminus cum eo velitandum censuit. Unde apparet, quanto prudentia sit armis polentior, et ingenii solertia m:lite numeroso. Primum itaque omnis generis opibus missis Siciliæ regem Fridericum ad bellum Carolo faciendum concitavit; ut si aliud non posset, saltem ejus classem foras progredi vetaret, atque ipsius curas pracipuas, a longinquis expeditionibus abstractas, ad negotia circumstantia revocaret. Id quod maximum et efficacissimum esso visum est. Ac navales copias Caroli, bellis vicinis occupatas, imperatoris prudentia hoc modo inutiles reddidit. IV. Deinde snpplicationibus 147 per omnes Ecclesias indictis Romanas copias, quæ tum erant, contra Rosonsulem mittit. Quibus profectis neque consultum neque totum visum est, aperto Marie congredi cum boste numerosissimo, firmissimis armis instructo et optime munito: sed dolis et insidiis et velitationibus e loco superiore lacessendos esse, et cum superbi atque impatientos essent, concitandos, ut per in.lignationem nullo ordine snfutaque acie erumperent. Nam Italorum a multis sæculis ea disciplina est, ut cum ordine conservato invadunt hostem, Grmus sint murus et inexpugnabilis: sin a consueto ordine nonnihil recesserint, nihil prohibeat quo minus statim ab hostibus capti abducntur. Neque raro iusitus illos fustiis et slolida arrogantia multum læsit, intempestivo animi i≈petu facile abreptos. Quæ cum Romanis olim nota essent, talibus eos dolis ac machiuis circumveniebant. Frumentarios mulos ex insidiis cædebant, et mercatum qui illos sequebatur impediebant. Velitationibus autem eos qui aquabantur ex editioribus locis occidebant. [MP. NICH. PALTOLOG.] Γ'. Τῷ γε μήν βασιλεῖ τοσαύτην ἀκοὴν διδε οὐκ ἐνὴν ἠρεμεῖν, ἀλλ' ἀνθίστασθαι καὶ ἔπλοις καὶ χρήματι καὶ τοῖς ἀπὸ συνέσεως μηχανήμασί τε καὶ ἀκροβολισμοῖς. Ἐντεῦθεν ἔστιν ἰδεῖν, ὅσον ὑπερέχει σύνεσις ὅπλων καὶ φρονήσεω: ἐπιτηδεύματα μυριάτων στρατού. Πρῶτον μὲν οὖν χρήματα πέμψας παντοδαπὰ τὸν Σικελίας εξεπολέμωτε μήνα Φερβέ ριχον κατά τοῦ Καρούλου, ἵν' εἰ μή τι ἄλλο, τῶν γοῦν ναυτικών δυνάμεων ἐκείνου κωλύῃ τὸν ἔκπλουν καὶ ἀντιπερισπῇ τὰς κτιριωτέρας φροντί δας πρὸς τοὺς ἐκ πλευρᾶς ὡς εἰπεῖν πόνους μᾶλλον ἢ τοὺς ὑπερορίους· ὁ δὴ καὶ μέγιστον ἔδοξεν ἔργον καὶ τελεσιουργόν, εἴπερ τι τῶν πάντων ἕτερον. Τὰ; μὲν οὖν ναυτικής του Καρούσου δυνάμεις οὕτως ἀπράκτους ἀπέδειξεν ἡ τοῦ βασιλέως σύνεσις, πρός τοὺς ἐγγύθεν πολέμους αντιπερισπάσας αὐτάς. Δ'. Μετὰ δὲ ταῦτα δεήσει; πρὸς Θεὸν παραγγεί λας ἀπάσαις ταῖς ἐκκλησίαις τὸν ὄντα Ρωμαίοις τηνικαῦτα στρατὸν ἐκπέμπει κατὰ τοῦ Ῥωσινσουλής οἷς δὴ καὶ ἀπελθοῦσιν οὐκ εὖ ἔχειν ἔδοξεν οὐδὲ πάν τοι ἀσφαλὲς πόλεμον ἐμφανή κατά τῶν ἐναντίων ἐγείρειν, πλείστων τε ὄντων καὶ λίαν ἀσφαλες ὡπλισμένων καὶ ἄριστα πεφραγμένων· ἀλλ᾽ ἐνέδραι; καὶ λόγοις καὶ ἀκροβολισμοί; ἐκ λόφων ὑπερδεξίων παρακειμένων τὴν ἐκείνων παροξύνειν ἀφοῦν καὶ τὸν τύφον ἐς ἀσύντακτόν τινα κίνησιν καὶ ἐρμήν. Τὸ γάρ τοι γένος τῶν Ἰταλών τοιούτοις ἀρχῆθεν συγ τέθραπται τοῖς ἤθεσι. [P. 90] Αν μὲν γὰρ εὐτάκτω; ἀπαντῇ πρὸς τὸν πόλεμον, τεῖχός ἐστιν ἐχυρὸν καὶ ἀμήχανον· ἂν δὲ βραχύ τι τῆς νενομισμένης παρε λύσῃ τάξεως, οὐδὲν ἂν εἴη τὸ κωλύον αἰχμαλώτους σφᾶς ὑπὸ τῶν πολεμίων αὐτίκα μάλα ἀχθήσεται. Ενίοτε δὲ καὶ τὸ τῆς ἐμφύτου κορύζης τε καὶ ὀφρύος μεγάλως παρέβλαψε τῷ μὴ ἐν καιρῷ τοῦ θυμοῦ στρατηγουμένους βαδίως. Ταῦτ' οὖν ἐκ πολ λου συνειδότες ὁ Ρωμαίων στρατὸς τοιούτοις αύτ τοὺς περιήρχοντο δόλοις καὶ μηχανήμασι· καὶ τοῖς μὲν λόχοις τὰς σιταγωγούς ἡμιόνους κατέκοπτον καὶ τὰς ἐπομένας κατέλυον ἀγοράς· τοῖς δ᾽ ἐκ τῶν λόφων ἀκροβολισμοῖς τοὺς ὑδρεύοντας ἔκτεινον. Ε΄. Τὸ μὲν οὖν αὐτίκα μεταστῆσαι τὰ ἑαυτοῦ στρατ τόπεδον ἐκ τῆς τῶν Βελεγράτων πολιορκίας ή Ρω σουσουλῆς εἰς ἀσφαλέστερον τόπον σφίδρα ἀνάξιον ἔκρινε τῆς οἰκείας οφρύος καὶ ἅμα οι πόμω μεγά V. Rosonsules vero copias suas a Bellegrali obsidione statim ad tutiorem locum reducere, suo spiritu indignum judicabat: prætereaque turpissimum ducebat: Mansisse diu, vacuumque reverti. Sed ira inflammatus cum perpaucis suorum invadit λης αἰσχύνης, Δηρόν τε μένειν κενεόν τε νέε cos qui aquationem infestam reddebant. 148 Quod nostri cum vidissent promptissime descenderunt, et hostibus circumdatis equos sagittis ebufixerunt; equites vero omnes in Romana castra vivos perduxerunt. Quæ res Latinos vehementer perturhavit, et maximuni apud eos tumultum excitavit; Romanos autem statim impulit, ut in cos turbatos i...petum facerent. Ita Romani insignem et omni σθαι. ῾Ο δὲ ἀλλὰ τῷ θυμῷ κινηθ ἐς ἔπεισι μετά πάνω βραχέων κατὰ τῶν βαλλόντων τοὺς ὑδρεύοντας ο; οἱ ἡμέτεροι θεασάμενοι σπουδῇ παρακατιόντε; ἐκύκλωσαν, καὶ αὐτίκα τοὺς μὲν ἵππους νεκρούς τοῖς τοξεύμασιν ἔφηναν, πάντας δ' αὐτοὺς εἰς τὰ τῶν Ῥωμαίων στρατόπεδον ζώντας εκόμισαν Τοῦτο μὲν Λατίνους τὰ ἔσχατα συνεχίκησέ τε καὶ συνετάραξε τοὺς δὲ Ῥωμαίους τὴν ταχίστην παρέ Variorum nola. Fredericum, Aragonum regem, qui demum Siciliae res factus est, hac Carolo postmodi: erepta. Vide Joarnem Vilianeum, lib. vn, cap. 57 Rcordan. cap. 206. Ducang. flomer, Miad. hib. I. Coss. Captus ipse quoque Rufus de Sulinco, ut or Pachymere discimus. Redemptum deinde in Italian rediisse verisimle est. Anno certe 1291 aderati! aula Caroli II regis Neapolitani Rufus de Solinco, ut patet es instrumento supra laudato. ta

PG 148:293(2.) Ὁ δὲ Κάρουλος οὕτω καταστρατηγηθεὶς ὑπὸ τοῦ βασιλέως καὶ ἀντὶ μιᾶς μάχης εὐχεροῦς τε καὶ εὐμηχάνου διχόθεν συγκροτουμένης ἔκ τε γῆς ὁμοῦ καὶ θαλάττης ἐς δύο παρ’ ἐλπίδα μερισθεὶς καὶ τῇδε μὲν ὅλα συλλήβδην ζημιωθεὶς τὰ τὸν Ἰόνιον διαβάντα στρατόπεδα, κατὰ δὲ τὴν Σικελικὴν μάχην οὐχ ὅλα μὲν, τὸν υἱὸν δ’ οὖν ἀπολωλεκὼς ἐκάθητο πικροῖς βέλεσι τῆς λύπης κεντούμενος πυκνὰ τὴν ψυχὴν καὶ τὸ ζῇν ὑπὸ βαρυθυμίας ἀπολεγόμενος. βραχὺ τὸ μεταξὺ καὶ τὸ ζῇν ἐξεμέτρησεν, οὐ δυνηθεὶς ἐς τέλος καταπέψαι τὴν λύπην, πολλαπλῆν τινα καὶ δυςίατον οὖσαν. ζ. Ἀλλ’ ἐκεῖνο μικροῦ με παρέδραμεν. Ἰωάννης γὰρ ὁ τοῦ ῥηθέντος Ἀλεξίου ἀπόγονος, τοῦ μετὰ τὴν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἅλωσιν τῆς τῶν Κόλχων καὶ Λαζῶν τυραννήσαντος γῆς, ὅρκους ἐγγράφους παρὰ τοῦ βασιλέως ἐκεῖθεν δεξάμενος ἐπιδημεῖ τῇ βασιλευούσῃ καὶ τῇ τοῦ βασιλέως συζεύγνυται θυγατρὶ Εὐδοκίᾳ· καὶ βραχύν τινα τῷ βασιλεῖ παρὰ τῇ βασιλευούσῃ συνδιατρίψας χρόνον ἔπειτα ἐπανῆκεν ἅμα τῇ γυναικὶ Εὐδοκίᾳ πρὸς τὴν ἰδίαν ἀρχὴν, ἧς τὰ βασίλεια Τραπεζοῦς.

293 (a. c. 1259 ad 1282] BYZANTINÆ HISTORIE LIB. V. [MF. HIGH. PAL.KOLOG | 294 σιέ σφισιν ἐπιθέσθαι τεταραγμένεις. Αλλ' οἱ μὲν spe majorem victoriam de Latinis facile et minimo Ρωμαίος ούτοι βαθως καὶ πόνων μεγάλων χωρίς labore reportarunt. κατὰ Λατίνων ἐστήσαντο τρόπαιον μέγιστόν τε καὶ πάτα; ἐλπίδας εὐχερῶς ὑπερβαίνον. Γ'. Ὁ δὲ Κάρουλος ούτω καταστρατηγηθεὶς ὑπὸ τοῦ βασιλέως καὶ ἀντὶ μιᾶς μάχης εὐχερούς τε καὶ εὐμηχάνου διχόθεν συγκροτουμένης ἔκ τε γῆς ἐμοῦ καὶ θαλάττης ἐς δύο παρ' ἐλπίδα μερισθεὶς καὶ τῇς μὲν όλα συλλήβδην ζημιωθεί; τὰ τὸν Ιόνιον διαβάντα στρατόπεδα, κατὰ δὲ τὴν Σικελικὴν μάχην οὐχ ὅλα μὲν, τὸν υἱλι δ' οὖν ἀπολωλεκὺς ἐκάθητο πικροίς βέλεσι τῆς λύπης κεντούμενος πυχνὰ τὴν ψυχὴν καὶ τὸ ζῆν ἐπὶ βαρυθυμίας ἀπολεγόμενος. Βραχύ το μεταξύ καὶ τὴ ζῆν ἐξεμέτρησεν, οὐ δυνηθεὶς ἐς τέο λο; καταπέψαι την λύπην, πολλαπλήν τινα καὶ δυσία. τον ηταν. VI. Carolus vero artibus imperatoris ita superne tus, et uno bello facil: et expedito, quod terra marique paraverat, præter spem in duo diviso, ac als tero exercitu qui Ionium transierat prorsus perdito, altero vero qui cum Siculis pugnarat non quidem plane deleto, sed filio per illud bellum amisso; acribus doloris stimulis animum sub ado pungentibus eger et aflictus sedebat, ut eum his mális fractum vitæ tæderet. Nec longo post e vivis excessit confectus co mœrore, quem multiplicem et leratu difficilem concoquere ad extremuņi nou potuit. CAPUT VII. Joannes Trapezuntis imperator Byzantium venit. Eudociam Palæologi filiam uxorem ducit, unde natus Alezins Joannis successor. Joannes sebastocrator fidem rurkus frangit. Palæologus legatos mittit ad Nogam Scytham affinem suum. Auxilin ab eo accipit. Thessaliæ exitio imminet. Subito morbo correptus non potest destinata exsequi. Audito locorum nomine reminiscitur oraculi. Dolet se anigmate deceptum oculos viro insonti effodisse. Digressio de oraculis. Quis eorum auctor. Cur ambigua et obscura. Quæhow carenda. Quo anno mundi Michael Paleologus obieri. Quo alatis. Ejus cadaver neglectum et fortnito hmmatum. Ejusdem dotes eximia. Conscientia. Charitas erga liberos nimia. Quantum cuique liceat sui ipsius et liberorum causa. Palæologus suorum amore jus omne violavit. Scelerum fructus. [Γ. 91] Α'. 'Αλλ' ἐκεῖνο μικροῦ με παρέδραμεν. Ιωάννης γὰρ ὁ τοῦ ῥηθέντος ᾿Αλεξίου ἀπόγονος, τοῦ μετὰ τὴν τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἅλωσιν τῆς τῶν Κόλχων καὶ Λαζῶν τυραννήσαντος γῆς, ὅρκους ἐγγράφους παρὰ τοῦ βασιλέως ἐκεῖθεν δεξάμενο; Επιδημεῖ τῇ βασιλευούσῃ καὶ τῇ τοῦ βασιλέως συζεύγνυται θυγατρὶ Εὐδοκία· καὶ βραχύν τινα τῷ βασιλεῖ παρὰ τῇ βασιλευούση συνδιατρίψας χρόνον ἔπειτα ἐπανῆκεν ἅμα τῇ γυναικὶ Εὐδοκία πρὸς τὴν ἰδίαν ἀρχὴν, ἧς τὰ βασίλεια Τραπεζούς "Evia δὴ καὶ μήπω τελέως ἐνιαυτοῦ πληρωθέντος παιδι μετά τῆς Εὐδοκίας οὗτος γεγέννηκεν, 'Αλέξιον τὸν νέον Κομνηνός· ὃς δὴ καὶ διάδοχος ὕστερον γεγένηται τῆς ἐκείνου ἀρχῆς, ὡς εἰρήσεται. Β. Τούτων δ' οὕτως ἐχόντων άρχεται πάλιν παρασπονδεῖν ὁ τῆς Θετταλίας ἀρχηγὸ; Ἰωάννης ὁ Σεβαστοκράτωρ· δ δὴ καὶ εἰς λύπην καὶ ἀκα τάσχετον θυμὸν ἀνῆψε τὸν βασιλέα. Πάτα γὰρ ἤδη σπουδῶν καὶ φιλίας ἐλπὶς ἔσβη καὶ ὡς εἰπεῖν ἐτεθήκει. Τὸ γὰρ συχνὰ μὲν αὐτὴν διαῤῥήγνυσθαι, συχνὰ δ' αὖθις συνδεσθαι καὶ βίᾳ μὲν καὶ μόλις λαμβάνειν τὴν ἐπανόρθωσίν τε καὶ σύμπηξιν, ἐξ στα δὲ καὶ τὴν ταχίστην πρὸς σύγχυσιν καὶ διάλυσιν καταῤῥεῖν καὶ συμφύρεσθαι, πρὸς ἀπόγνωσιν ἤδη τὸν βασιλέα συνήλασε παντελή. Καὶ οὐκέτι σπονδών ἄλλων ἐμνημόνευσε τοῦ λοιποῦ, ἀλλὰ διαπρεσβεύε• ται πρὸς τὸν Σκύθην Νογάν, δ; τὰς διατριβὰς καὶ τὴν δίαιταν εἶχε πέραν του Ίστρου. "Ην γὰρ τ ύτῳ φιλία β.βαία πρὸς βασιλέα διὰ τὸ κῆδος· ηγάγετο G η Variorum Qui pr.mus ducum aut principum Trapezuntino: uni sese imperatorem appellavit. Vide Famil. Byzant, pag. 192. DUCANG. Cujus artus legium habetur in coll. Reg. noudum signato. DUCANG. 1. Sed me illud pæne præterierat. Nam Joannes Alexii nepos (illius qui post urbem captam Colchorum et Lazorum tyrannidem invaserat), cum jusjurandum scriptum ab imperatore accep'ss", Byzantium venit, et Eudociam ejusdem filium uxorem ducit. Ac paulisper in urbe apud imperatorem 149 commoratus una cu: Endoca conjuge tn regnum suum revertitur: cujus legia scdes erat Trapezes. Ubi antequam auuus elaberetur, filius ex Eudocia natus est, junior Alexius Comnenus: qui patri dcinde, ut infra dicetur, in regnum suce ccssil. ei 11. floc rerum statu rursus fidem fregit Thessalia: princeps Joannes sebastocrator: quæ res exacerbavit imperatoris animum et maxima iracundia inflammarit, exstincta et ut ita dicam mortua omni fœderis et amicitiæ spe. Nam quod societas et sæpe abrumperetur et saepe resarciretur et vix rcdintegrala per vini coiret, facile vero turbata ac dirempta difflueret et confunderetur, id quidem nullam prorsus imperatori retinendæ ejus spem relinquebat. Quare omni deinceps pacifi ationis mentione sublata legatos mittit ad Nogam Seytham, qui ultra Istrum sedes et domicilium labebat. Erat en'm buic cum imperatore firma amicitia ob aflinitatem: quippe Irenen, Gliam illius notham, paulo ante duxerat, atque iderco ejus amicus erat. notæ. Pachymer. lib. v, cap. 4; lib. vi, cap. 19, 35, 35. De Joanne egimus in Famil. Byzant, p. 206i, de Irene vero Michaelis notha et Noga ejus co' juge 1. 235. DrcanG

PG 148:295ἔνθα δὴ καὶ μήπω τελέως ἐνιαυτοῦ πληρωθέντος παῖδα μετὰ τῆς Εὐδοκίας οὗτος γεγέννηκεν, Ἀλέξιον τὸν νέον Κομνηνόν· ὃς δὴ καὶ διάδοχος ὕστερον γεγένηται τῆς ἐκείνου ἀρχῆς, ὡς εἰρήσεται. (Β.) Τούτων δ’ οὕτως ἐχόντων ἄρχεται πάλιν παρασπονδεῖν ὁ τῆς Θετταλίας ἀρχηγὸς Ἰωάννης ὁ Σεβαστοκράτωρ· ὃ δὴ καὶ εἰς λύπην καὶ ἀκατάσχετον θυμὸν ἀνῆψε τὸν βασιλέα. πᾶσα γὰρ ἤδη σπονδῶν καὶ φιλίας ἐλπὶς ἔσβη καὶ ὡς εἰπεῖν ἐτεθνήκει. τὸ γὰρ συχνὰ μὲν αὐτὴν διαῤῥήγνυσθαι, συχνὰ δ’ αὖθις συνδεῖσθαι καὶ βίᾳ μὲν καὶ μόλις λαμβάνειν τὴν ἐπανόρθωσίν τε καὶ σύμπηξιν, ῥᾷστα δὲ καὶ τὴν ταχίστην πρὸς σύγχυσιν καὶ διάλυσιν καταῤῥεῖν καὶ συμφύρεσθαι, πρὸς ἀπόγνωσιν ἤδη τὸν βασιλέα συνήλασε παντελῆ· καὶ οὐκέτι σπονδῶν ἄλλων ἐμνημόνευσε τοῦ λοιποῦ, ἀλλὰ διαπρεσβεύεται πρὸς τὸν Σκύθην Νογᾶν, ὃς τὰς διατριβὰς καὶ τὴν δίαιταν εἶχε πέραν τοῦ Ἴστρου. ἦν γὰρ τούτῳ φιλία βεβαία πρὸς βασιλέα διὰ τὸ κῆδος· ἠγάγετο γὰρ πρὸ βραχέος ἑαυτῷ σύζυγον Εἰρήνην τὴν ἐκ νοθείας γεννηθεῖσαν τῷ βασιλεῖ θυγατέρα, καὶ ἦν διὰ τοῦτο φίλος τῷ βασιλεῖ.

[A. M. 6768 AD 6791] Ab co accepta quatuor n:illia delectorum Seytha- γάρ προ βραχέος ἑαυτῷ σύζυγον Εἰρήνην τὴν ἐκ rum et iis adjunctas aliquas Romanas vires missurus erat imperator adversus Thessalum Joannem Sebastocratorem, tum ut eum ipsum deleret, tum ut omnes adultos, qui militiæ operam navarent, ac 150 Thessalis dos quodammodo essent, jugularet. νοθείας γεννηθεῖσαν τῷ βασιλεῖ θυγατέρα, καὶ ἦν διὰ τοῦτο φίλος τῷ βασιλεῖ. Ἐκεῖθεν οὖν εἰληφώς τετρακισχιλίους Σκυθῶν ἐπιλέκτους στρατιώτας μελα λε καὶ Ῥωμαίων οπλιτικήν τινα δύναμιν προσμίξας πέμψειν κατὰ τοῦ Θετταλοῦ Ἰωάννου τοῦ Σεβαστη κράτορος ἐπί τε αὐτοῦ τούτου ἀφανισμό και με ἐπὶ σφαγῇ τῆς ὅλης ηλικίας ἁπλῶς, [P. 92] ὁπόσοι τὸν ἔφηβον παραλλάξαντες πολέμιά τε έπετήδευον ἔργα καὶ ὄψις τῇ Θετταλίᾳ φάναι ἐτύγχανον. Γ. Αλλά πριν εἰς πέρας αὐτὸν ἀγαγεῖν τὴν μελέτην φθάσας ὁ θάνατος τοῦ δρόμου την βαστώ νην ἐξαίφνης ἀφείλετο. Αρτι γὰρ αὐτῷ Λυσιμαχία; ἐγγὺς περὶ τὴν κώμην τὴν μεταξὺ τῶν Παχω μίου καὶ ᾿Αλλαγής ούτωσί τω: αὐτῶν ὄνομα ζομένων τῶν χώρων, διατρίβοντι κἀκεῖσε τὸ Σκυθι τὸν ἐξετάζοντι στράτευμα καὶ τοὺς ἄξοντας ἐκ Ρω μαίων συγκαταλέγοντι στρατηγοὺς καὶ ἃ χρὴ βρεν σφισιν παρακελευομένῳ νόσος ενσκήπτει δεινὴ περὶ τὴν καρδίαν, θάνατον σύντομον ἀπαγγέλλουσα και πάσας ἰατρῶν τάς τε κρίσεις συνβολούσα καὶ συν ταράττουσα καὶ ἀπράκτους ἀποδεικνύσα τάς συμμαχίας τῆς τέχνης. Φασὶ δὲ καὶ αὐτὸν την ικαῦτα δείσαντα περὶ τοῦ θανάτου τους παρατυχόντα; ερέσθαι, ὅτῳ ποτὲ καλοῖ:ο ὁ χῶρος ονόματι· ἀκού σαντα δὲ Παχωμίου καὶ ᾿Αλλαγῆς ἐπικλήσεις βο διόν τι στενάξαντα ἐνταῦθα φάνει· Λοιπὸν τὸ πέρα; ἡμῖν, ὦ παρόντε;, καὶ τὴν ἀλλαγὴν κεκλῶσθαι τοῦ βίου· μέμψασθαί τε πολλὰ ἑαυτόν, ότι Παχώμιν III. Sed priusquam consilium boc ad rem conferretur, prosperum ejus cursum mors repente abrupit. Nam cum prope Lysimachiam versaretur, juxta pagum qui iuter Pachomium et Allagen (locorum hac nomina sunt) situs est, ibique Scribicum Η exercitum inspiceret, Romanosque duces lis copiis præficiendos deligeret, eosque quid agendum esset moneret: gravissimo cordis morbo corripitur, qui brevi mortem denuntiaret, ac inedicorum omnia judicia confunderet et turbaret, atque omnem opem artis inanem redderet. Ferunt et ipsum mortis metu eos qui adessent percontatum, quo nomine locus ille vocaretur, cum Pachomii et Allages nomina audisset, cuin alto suspirio dixisse: Hic nolis demnum fuis est, e socii, et vitae mutatio (Grace, allage) & tis decreta: deinde eum graviter se ipsum accusasse, quod honestum quemdam virum nomine Pachomium oculis multare occupasset; propterea quod vulgo ferebatur oraculum de imperatore his verbis conceptum, Sub vitæ mutationem fachomius te τινα άνδρα σεμνὸν ἐζημίωσε φθάσας τοὺς ὀφθα excipiet quo deceptus et imperii cupiditate amens Pachowium imperio inutilem efficere festinarat. μίου σε διαδέξεται Αφ' οὗ πλανηθεὶς ἅτε περὶ περὶ τὴν βασιλείαν ἔσπευσεν ἀποφῆναι Παχώμιον. IV. De ortu et inventione oraculorum, quæ alias alia passim apud homines circumferuntur, aliquis fortasse dubitaverit; Item qui fiat, cum futurorum necessariam significationem complectantur, ut intricatis verborum ambagibus eam obscurent. Nam quis ea composuerit, et ad posteros transmise rit, a nemine 151 unquam vel historiarum vel aliarum rerum scriptore traditum reperimus. Sed illud tantum ab omnibus adnotatum deprebendas, alio atque alio tempore hoc vel illud oraculum vulgo facta un hunc vel illum exitum postea babuisse. Quis vero primus ca singula pronuntiaverit, id vero omnibus pror: us iudictum et ignotum, misi quis mentiri velit. Sunt tamen qui existiment, spiritus quos·lamı famulantes et administros, alios bonos, alios velut quædam instrumienta supplicio - rum maledcos, suspectores esse eorum quae hic gerantur, acremque et terram peragrare; qui futuμούς· ἦν γάρ τις θρυλλούμενος χρησμός περὶ τοῦ βασιλέως, ὡς Περὶ τὴν ἀλλαγὴν τοῦ βίου τὰ Μαχω. τὴν τῆς βασιλείας πόθον λίαν επτοημένος ἄχρηστον Δ΄. Απορήσειε δ᾽ ἂν τις τὴν τῶν χρησμών, από σαι κατ' ἀνθρώπους ἄλλοτε ἄλλοι πλανώνται, γένει σίν τε καὶ εὕρεσιν· καὶ ὅπως μελλόντων φέροντες δήλωσιν ἀναγκαίαν εἶτα βυθοῖς αὐτὴν αἰνιγμάτων ἐπηλυγάζουσι. Πατέρα μὲν γὰρ τούτων ὅστις πολ ἦν ὁ τούτους πεποιηκώς τε καὶ τῷ χρόνῳ παρα σχών, οὐδένα ποτὲ τῶν πάντων ἀναγράφοντα εὗρο μεν, οὔθ᾽ ὅστις ιστοριογράφων ή συγγραφέων ἐγέν νοντο. ᾿Αλλὰ τοῦτο μόνον εὕρος τις ἂν ἐπισημαίνο μένους ἅπαντας, ὡς κατὰ τόνος ἢ τόνδε τὸν χρόνον συνέβη τόνδε ή τόνδε διαθρυλλούμενον τὸν χρησμόν τήνδε ή τήνδε τὴν ἔκβασιν καὶ τὸ πέρας ὕστερον σχεῖν. Τίς δ' ὁ πρῶτος λαλήσας ἔκαστον τούτων, τοῦτο δὲ πράγμα τοῖς πᾶσι καθάπαξ ἀνεκλάλητόν τε καὶ ἄγνωστον, πλὴν εἰ μὴ ψεύδεσθαι βουλοιτό τις. Τισὶ δὲ δοκεῖ, δυνάμεις τινάς υπηρετικές καὶ λειτουργικές, τὰς μὲν ἀγαθές, τὰς δὲ τοὐναντίον τιμωρητικά όργανα, επισκόπους οὖσας τῶν τοὺς Variorum notæ. Pachymer. lib. vi, cap. 36. Ducang. Tunc enim adversus Tartarus has provincias devastantes expeditionem susceperat Michael, de qua Pachymer. lib. vi, cap. 29, 30. Ducang. Islius loci, ubi de more Michaelis non meminit Pachymeres, sed tantum Pachomii. At secus Phranzes, qui Gregoram exscribit. Est autem åkLayh idem quod Latinis mutatio, locus scilicet obj mutantur equi publici. Vide Glossar. med. Grecit. in hac voce. DUCANG. Vertendum, Pachomins te excipiet; non, tibi successurus servetur αμφιβολία. BOIVIN. est,

ἐκεῖθεν οὖν εἰληφὼς τετρακισχιλίους Σκυθῶν ἐπιλέκτους στρατιώτας ἔμελλε καὶ Ῥωμαίων ὁπλιτικήν τινα δύναμιν προσμίξας πέμψειν κατὰ τοῦ Θετταλοῦ Ἰωάννου τοῦ Σεβαστοκράτορος ἐπί τε αὐτοῦ τούτου ἀφανισμῷ καὶ ἅμα ἐπὶ σφαγῇ τῆς ὅλης ἡλικίας ἁπλῶς, ὁπόσοι τὸν ἔφηβον παραλλάξαντες πολέμιά τε ἐπετήδευον ἔργα καὶ ὄψις τῇ Θετταλίᾳ φάναι ἐτύγχανον. (Γ.) Ἀλλὰ πρὶν εἰς πέρας αὐτὸν ἀγαγεῖν τὴν μελέτην φθάσας ὁ θάνατος τοῦ δρόμου τὴν ῥᾳστώνην ἐξαίφνης ἀφείλετο. ἄρτι γὰρ αὐτῷ Λυσιμαχίας ἐγγὺς περὶ τὴν κώμην τὴν μεταξὺ τῶν Παχωμίου καὶ Ἀλλαγῆς, οὑτωσί πως αὐτῶν ὀνομαζομένων τῶν χώρων, διατρίβοντι κἀκεῖσε τὸ Σκυθικὸν ἐξετάζοντι στράτευμα καὶ τοὺς ἄξοντας ἐκ Ῥωμαίων συγκαταλέγοντι στρατηγοὺς καὶ ἃ χρὴ δρᾷν σφισιν παρακελευομένῳ νόσος ἐνσκήπτει δεινὴ περὶ τὴν καρδίαν, θάνατον σύντομον ἀπαγγέλλουσα καὶ πάσας ἰατρῶν τάς τε κρίσεις συνθολοῦσα καὶ συνταράττουσα καὶ ἀπράκτους ἀποδεικνῦσα τὰς συμμαχίας τῆς τέχνης. φασὶ δὲ καὶ αὐτὸν τηνικαῦτα δείσαντα περὶ τοῦ θανάτου τοὺς παρατυχόντας ἐρέσθαι, ὅτῳ ποτὲ καλοῖτο ὁ χῶρος ὀνόματι·

[A. M. 6768 AD 6791] Ab co accepta quatuor n:illia delectorum Seytha- γάρ προ βραχέος ἑαυτῷ σύζυγον Εἰρήνην τὴν ἐκ rum et iis adjunctas aliquas Romanas vires missurus erat imperator adversus Thessalum Joannem Sebastocratorem, tum ut eum ipsum deleret, tum ut omnes adultos, qui militiæ operam navarent, ac 150 Thessalis dos quodammodo essent, jugularet. νοθείας γεννηθεῖσαν τῷ βασιλεῖ θυγατέρα, καὶ ἦν διὰ τοῦτο φίλος τῷ βασιλεῖ. Ἐκεῖθεν οὖν εἰληφώς τετρακισχιλίους Σκυθῶν ἐπιλέκτους στρατιώτας μελα λε καὶ Ῥωμαίων οπλιτικήν τινα δύναμιν προσμίξας πέμψειν κατὰ τοῦ Θετταλοῦ Ἰωάννου τοῦ Σεβαστη κράτορος ἐπί τε αὐτοῦ τούτου ἀφανισμό και με ἐπὶ σφαγῇ τῆς ὅλης ηλικίας ἁπλῶς, [P. 92] ὁπόσοι τὸν ἔφηβον παραλλάξαντες πολέμιά τε έπετήδευον ἔργα καὶ ὄψις τῇ Θετταλίᾳ φάναι ἐτύγχανον. Γ. Αλλά πριν εἰς πέρας αὐτὸν ἀγαγεῖν τὴν μελέτην φθάσας ὁ θάνατος τοῦ δρόμου την βαστώ νην ἐξαίφνης ἀφείλετο. Αρτι γὰρ αὐτῷ Λυσιμαχία; ἐγγὺς περὶ τὴν κώμην τὴν μεταξὺ τῶν Παχω μίου καὶ ᾿Αλλαγής ούτωσί τω: αὐτῶν ὄνομα ζομένων τῶν χώρων, διατρίβοντι κἀκεῖσε τὸ Σκυθι τὸν ἐξετάζοντι στράτευμα καὶ τοὺς ἄξοντας ἐκ Ρω μαίων συγκαταλέγοντι στρατηγοὺς καὶ ἃ χρὴ βρεν σφισιν παρακελευομένῳ νόσος ενσκήπτει δεινὴ περὶ τὴν καρδίαν, θάνατον σύντομον ἀπαγγέλλουσα και πάσας ἰατρῶν τάς τε κρίσεις συνβολούσα καὶ συν ταράττουσα καὶ ἀπράκτους ἀποδεικνύσα τάς συμμαχίας τῆς τέχνης. Φασὶ δὲ καὶ αὐτὸν την ικαῦτα δείσαντα περὶ τοῦ θανάτου τους παρατυχόντα; ερέσθαι, ὅτῳ ποτὲ καλοῖ:ο ὁ χῶρος ονόματι· ἀκού σαντα δὲ Παχωμίου καὶ ᾿Αλλαγῆς ἐπικλήσεις βο διόν τι στενάξαντα ἐνταῦθα φάνει· Λοιπὸν τὸ πέρα; ἡμῖν, ὦ παρόντε;, καὶ τὴν ἀλλαγὴν κεκλῶσθαι τοῦ βίου· μέμψασθαί τε πολλὰ ἑαυτόν, ότι Παχώμιν III. Sed priusquam consilium boc ad rem conferretur, prosperum ejus cursum mors repente abrupit. Nam cum prope Lysimachiam versaretur, juxta pagum qui iuter Pachomium et Allagen (locorum hac nomina sunt) situs est, ibique Scribicum Η exercitum inspiceret, Romanosque duces lis copiis præficiendos deligeret, eosque quid agendum esset moneret: gravissimo cordis morbo corripitur, qui brevi mortem denuntiaret, ac inedicorum omnia judicia confunderet et turbaret, atque omnem opem artis inanem redderet. Ferunt et ipsum mortis metu eos qui adessent percontatum, quo nomine locus ille vocaretur, cum Pachomii et Allages nomina audisset, cuin alto suspirio dixisse: Hic nolis demnum fuis est, e socii, et vitae mutatio (Grace, allage) & tis decreta: deinde eum graviter se ipsum accusasse, quod honestum quemdam virum nomine Pachomium oculis multare occupasset; propterea quod vulgo ferebatur oraculum de imperatore his verbis conceptum, Sub vitæ mutationem fachomius te τινα άνδρα σεμνὸν ἐζημίωσε φθάσας τοὺς ὀφθα excipiet quo deceptus et imperii cupiditate amens Pachowium imperio inutilem efficere festinarat. μίου σε διαδέξεται Αφ' οὗ πλανηθεὶς ἅτε περὶ περὶ τὴν βασιλείαν ἔσπευσεν ἀποφῆναι Παχώμιον. IV. De ortu et inventione oraculorum, quæ alias alia passim apud homines circumferuntur, aliquis fortasse dubitaverit; Item qui fiat, cum futurorum necessariam significationem complectantur, ut intricatis verborum ambagibus eam obscurent. Nam quis ea composuerit, et ad posteros transmise rit, a nemine 151 unquam vel historiarum vel aliarum rerum scriptore traditum reperimus. Sed illud tantum ab omnibus adnotatum deprebendas, alio atque alio tempore hoc vel illud oraculum vulgo facta un hunc vel illum exitum postea babuisse. Quis vero primus ca singula pronuntiaverit, id vero omnibus pror: us iudictum et ignotum, misi quis mentiri velit. Sunt tamen qui existiment, spiritus quos·lamı famulantes et administros, alios bonos, alios velut quædam instrumienta supplicio - rum maledcos, suspectores esse eorum quae hic gerantur, acremque et terram peragrare; qui futuμούς· ἦν γάρ τις θρυλλούμενος χρησμός περὶ τοῦ βασιλέως, ὡς Περὶ τὴν ἀλλαγὴν τοῦ βίου τὰ Μαχω. τὴν τῆς βασιλείας πόθον λίαν επτοημένος ἄχρηστον Δ΄. Απορήσειε δ᾽ ἂν τις τὴν τῶν χρησμών, από σαι κατ' ἀνθρώπους ἄλλοτε ἄλλοι πλανώνται, γένει σίν τε καὶ εὕρεσιν· καὶ ὅπως μελλόντων φέροντες δήλωσιν ἀναγκαίαν εἶτα βυθοῖς αὐτὴν αἰνιγμάτων ἐπηλυγάζουσι. Πατέρα μὲν γὰρ τούτων ὅστις πολ ἦν ὁ τούτους πεποιηκώς τε καὶ τῷ χρόνῳ παρα σχών, οὐδένα ποτὲ τῶν πάντων ἀναγράφοντα εὗρο μεν, οὔθ᾽ ὅστις ιστοριογράφων ή συγγραφέων ἐγέν νοντο. ᾿Αλλὰ τοῦτο μόνον εὕρος τις ἂν ἐπισημαίνο μένους ἅπαντας, ὡς κατὰ τόνος ἢ τόνδε τὸν χρόνον συνέβη τόνδε ή τόνδε διαθρυλλούμενον τὸν χρησμόν τήνδε ή τήνδε τὴν ἔκβασιν καὶ τὸ πέρας ὕστερον σχεῖν. Τίς δ' ὁ πρῶτος λαλήσας ἔκαστον τούτων, τοῦτο δὲ πράγμα τοῖς πᾶσι καθάπαξ ἀνεκλάλητόν τε καὶ ἄγνωστον, πλὴν εἰ μὴ ψεύδεσθαι βουλοιτό τις. Τισὶ δὲ δοκεῖ, δυνάμεις τινάς υπηρετικές καὶ λειτουργικές, τὰς μὲν ἀγαθές, τὰς δὲ τοὐναντίον τιμωρητικά όργανα, επισκόπους οὖσας τῶν τοὺς Variorum notæ. Pachymer. lib. vi, cap. 36. Ducang. Tunc enim adversus Tartarus has provincias devastantes expeditionem susceperat Michael, de qua Pachymer. lib. vi, cap. 29, 30. Ducang. Islius loci, ubi de more Michaelis non meminit Pachymeres, sed tantum Pachomii. At secus Phranzes, qui Gregoram exscribit. Est autem åkLayh idem quod Latinis mutatio, locus scilicet obj mutantur equi publici. Vide Glossar. med. Grecit. in hac voce. DUCANG. Vertendum, Pachomins te excipiet; non, tibi successurus servetur αμφιβολία. BOIVIN. est,

Chapter VICaput VI

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

PG 148:353(Δ.) Ἀλλ’ ἐπειδὴ ἔδει ἀνακεκρᾶσθαι τοῖς λυπηροῖς τὰ ἡδέα καὶ τρίτον πίθον ἥκιστά φασιν Ἑλλήνων παῖδες ἐν Διὸς εἶναι κακῶν ἀμιγῆ, ἱλαρὰ μὲν καὶ τούτῳ δείκνυσιν ἡ τύχη τὰ πρόθυρα καὶ πλήρη χαρᾶς· μεστὸν δ’ ὅλον τὸν οἶκον κακῶν ἀναῤῥήγνυσι κατ’ αὐτοῦ. ὁρῶντι γὰρ τῷ Λιβαδαρίῳ τὴν τύχην ἐξ οὐρίας ἑπομένην τοῖς τοῦ πιγκέρνη πράγμασι δειλίας καὶ ὑποψίας ὑποτρέχουσι λογισμοί. ἐδεδίει γὰρ, μὴ φρονήσας ὑπὲρ τὸ μέτριον ὁ πιγκέρνης κἄπειτα τῷ καιρῷ καὶ τῇ τύχῃ συμμάχῳ χρησάμενος ἐς ἀποστασίαν καὶ τυραννίδα χωρήσῃ, καὶ κινδυνεύσῃ πρῶτος αὐτὸς ἀντιστράτηγος ὤν. τὸ δ’ αὐτὸ καὶ πολλοὶ τῶν ἐν τέλει ὑπεψιθύριζον· καὶ ἦν τοῦτο βασκανία τις, ὡς εἰπεῖν, ἐν σπαργάνοις ἔτι κειμένη καὶ γάλαξιν, ἢ ὥσπερ ἄνθραξ ἐν σποδιᾷ τὸ ζώπυρον κρύπτων. ἀλλ’ οὐκ ἐλελήθει τοῦτο τοὺς Κρῆτας, οἳ πάντα ἦσαν αὐτοὶ τῷ πιγκέρνῃ, ἀφ’ οὗ σὺν γυναιξὶ καὶ τέκνοις ἄραντες ἐκ τῆς Κρήτης ηὐτομόλησαν πρὸς αὐτόν. τιμῆς τε γὰρ ἀπέλαυον πάνυ πολλῆς παρ’ αὐτοῦ καὶ τῶν πάνυ πλησιαζόντων ἦσαν οἱ πρῶτοι, οὐ μόνον αὐτῷ παρασπίζοντες, ἀλλ’ ὥσπερ καὶ παραδυναστεύοντες. ἃ δὴ πάντα πρὸς ἀλάστορα γνώμην αὐτοὺς ἐξοκεῖλαι παρέπεισαν·

353 (A. c. 1252 AD 1528) BYZANTINE HISTORIE LIB. VI. [IMP. ANDBONIC. SEN.] 354 et mu:rificentia quasi quibusdam illecebris tracti ac deliniti; ut et horum magnus numerus ad ilius exercitum accederet. τούτων γενέσθαι μοίραν τῷ τούτου στρατῷ. και ανατρεπόμενοι δ' ἐντεῦθεν [Ρ. 121] παρὰ τοῦ πιο haerentem metuentes, quam pincerum benignitate γκέρνη, τὴν κουφοτέραν ἐξ ἀνάγκη: οἱ πλείους τῶν ὁμο μούντων ἐξάδιξον καὶ ἅμα γυναιξί τε καὶ τέκνοις ηυτομόλουν πρὸς τὸν πιγκέρνην, οὐ τοσοῦτον δεδιό τες τοὺς κατὰ νώτων κειμένους εχθρούς, ὅσον οἷά τι πιν ξυγξιν ἑλκόμενοι ταῖς τοῦ πιγκέρνη δεξιώ σεσι καὶ φιλοδωρίαις· ὡς ἐν βραχεῖ μεγάλην κακ Δ'. Αλλ' ἐπειδὴ ἔδει ἀνακεκρᾶσθαι ταῖς λυπηροῖς τῇ ἡδέα καὶ τρίτον πίθον ήκιστά φασιν Ελλήνων παῖδες ἐν Διὸς είναι κακῶν ἀμιγῆ, Ἰλαρὰ μὲν καὶ τούτῳ δείκνυσιν ἡ τύχη τὰ πρόθυρα καὶ πλήρη χαρᾶς· μεστὸν δ' ὅλον τὸν οἶκον κακῶν ἀναῤῥήγνισι κατ' αὐτοῦ. Ὁρῶντι γὰρ τῷ Λιβαδαρίῳ τὴν τύχην ἐξ οὐρίας επομένην τοῖς τοῦ πιγκέρνη πράγμασι δειλίας καὶ ὑποψίας υποτρέχουσι λογισμοί. Εδε Και γάρ, μὴ φρονήσας ὑπὲρ τὸ μέτριον ὁ πιγκέρνης κάπειτα τῷ καιρῷ καὶ τῇ τύχῃ συμμάχω χρησάμι- " να; ἐς ἀποστασίαν καὶ τυραννίδα χωρήσῃ, καὶ δυνεύσῃ πρώτος αὐτὸς ἀντιστράτηγος ὤν. Τὸ δ' αὐτὸ καὶ πυλλοὶ τῶν ἐν τέλει ὑπεψιθύριζον· καὶ ἦν τοῦτο βασκανία τις, ὡς εἰπεῖν, ἐν σπαργάνοις ἔτι κειμένη καὶ γάλαξιν, ἢ ὥσπερ ἄνθραξ ἐν σποδιά τὸ ζώπυρον κρύπτων. Ἀλλ᾿ οὐκ ἐλελήθει τοῦτο τους Κρήτας οι πάντα ἦσαν αὐτοὶ τῷ πιγο κέρνη, ἀφ' οὗ σὺν γυναιξὶ καὶ τέκνοις ἄραντες ἐκ τῆς Κρήτης ηυτομόλησαν πρὸς αὐτόν. Τιμῆς τε γὰρ ἀπέλαυον πάνυ πολλῆς παρ' αὐτοῦ καὶ τῶν τον πλησιαζόντων ἦσαν οἱ πρῶτοι, οὐ μόνον αὐτῷ περασπίζοντες, ἀλλ' ὥσπερ καὶ παραδυναστεύοντες. δὴ πάντα πρὸς αλάστορα γνώμην αὐτοὺς ἐξοκείλει παρέπεισαν· καὶ οὐκ ἤθελον ἔτι μένειν ἐν τῷ καθεστῶτι, ἀλλ' ὑπέρτερα πολλῷ τῆς ἑαυτῶν ἀξίας καὶ τύχης εφρόνησαν. Στάδιον γάρ, ὡς εἰπεῖν, καθ ορίται και βάσανος ἀκριβὴς ταῖς ἀνθρωπίναις ψυ γεῖς, ἐπόσα κατά χρόνον εὐτυχήματα φύεται παρά τοσοῦτον ἐς δάρεως ὄγκον ὑψοῦντα τους άφρονας, παρόσον τοῖς εὖ φρονοῦσι βεβηκυίας γνώμης, βεβηκατα φέρει τρυγώντα πολλαχόθεν τὸν ἔπαινον. Ἐπει γε μὲν ἠκηκόεισαν καὶ αὐτοὶ τὰ περὶ τοῦ πιγκέρνη ψιθυριζόμενα, φόρτον εἰσάγουσι λογισμών χαλεπῶν ἐ; τὴν καρδίαν τἀνδρός, οὐχ ὡς ἦν τὰ τοῦ πράγματος ἀπαγγέλλοντες, ἀλλ᾽ οἷον ἐκ μυίας δημιουργοῦντες ἐλέφαντα, καὶ ἐπὶ τούτοι; πείθειν ἐπιχειροῦσι τάχιστα πρὸς ἀποστασίαν χωρῆσαι, πρὶν πιο θεῖν & πρὸ βραχέος οι δυστυχείς πεπόνθασιν ἄνδρες ἐκεῖνοι, τοὺς περὶ τὸν Στρατηγόπουλον λέγω καὶ τὸν Πορφυρογέννητον. IV. Sed cum tristia latis admiscenda essent, ar tertium dolium Græci nullis malis mistum in Jovis aula csse negeunt, letum quiden vestibulum el amanitatis plenum huic fortuna estendit, sed domum totam refertam malis in eum effudit. Nam cum ei Libadarius omnia prospere succedere viderel, tinere et suspicari aliquid capit. Verebatur enim, ne prosperis fortuna falibus pincerna elatus defectionem et lyrannidem spectaret, 197 et primus ipse velut zmulus potestatis plecteretur. Idem multi etiam e proceribus susurrabant. Sed invidia bac erat in cunis adbuc jaceus, latensque, ut ita dicam, et quasi quidam fomes sub cineribus iguem celans. Neque vero id l..tebat Cretenses, qui apud pincernam primum gratia et auctoritatis lɔcum obtinebant, ex quo cum uxoribus et liber's ad eum e Creta se contulerant. Nain in magno honore apud illum erant, et principatum inter intimos habebant: nec in acie tantum illius latera claudebant, sed et in potestatis quamdam communionem veniebant. Quæ res animos illorum depravarunt, et ut sorte, sua non contenti najora suo capta suaque conditione concupiscerent, impulerunt. Etenim prosperis quandoque successibus, veluti palastra quadam certeque examine, hominum animos explorari cernimus; quibus si sint minime sani tantum insolentiæ cumulum addunt secundæ res, quantaw et quam stabilem iisdem si mani sint constantie et gravitatis laudem undecunque afferunt. Nam cum et ipsi ea quæ de pincerna murmurabantur accepissent, magnum onus curarum molestissimorum ejas viri animo injiciunt, rem non im uti erat renuntiando, sed quasi clephantum e musca faciendo, conanturque ei persuadere, ut primo quoque tempore deficiat, prinsquam cadem patiatur, quæ paulo ante miseri ili Strategopolus et Porphyrogenitus experti fuissent. Ε'. Ταῦτα πρὸς ταραχὴν ἐξιστῶσι τὸν ἄνδρα καὶ ὥσπερ εἰς μεταίχμιον φέρουσι λογισμῶν ἀμφιβό. έων, ἑκατέρωθεν ἄλλα ἐπ' ἄλλοις συχνὰ ἐπαντλούντων τὰ τοῦ τοιούδε κλύδωνος κύματα. [1.122] Καὶ πρὶν διὰ θατέρου βουλεύματος ἰἶναι αὐτὸν, θάτερον ἀντιπῄει καὶ σύγχυσις τις ἅμα κατὰ τὸ συνεχὲς καὶ κυκεών Εγείρ:το λογισμών ἀνομοίων. Οἱ; γάρ ἐστι συνειΕίναι αφαλείςί σφισιν αὐτοῖς ἐφ' ὅτι δήποτε πράγ V. Ilis ille commovetur, 198 in metio veluti co::- dictu incertarum deliberationum constitutus, ct istius quasi procella alternis fuctibus oppressus. Itaque unum consilium ingresso alterum statim subit; ac in ejus animo diversarum cogitationum confusa quædam pugna tumultuosusque æstus excitatur. Nam qu¡ delictorum quacunquc in re sibi conscii sunt, iis si, ut par est, aliquid imminet mali, præsclis imminet et Variorum nols. Alter codes per;:eram habebat, πόλον ἐκ Δι... f guentum exstat in Homeri laude. WoLFIES. 1.0) Scribit Pachymer, lib. ix, cap. 8, extr. italos e Creta insula Latinis, seu Venet's, illis imperantibus, propter iuorum untolerandam dominationem, patria relicta, ad imperatorem transiisse: et ab eo lucis suae ditionis ac pensionibus donatos li lam Romanis seu Græcis, in bellis operam præestitisse. Vide Gloss, med. Gracil, in v. HapoXDI. LUCANG.

καὶ οὐκ ἤθελον ἔτι μένειν ἐν τῷ καθεστῶτι, ἀλλ’ ὑπέρτερα πολλῷ τῆς ἑαυτῶν ἀξίας καὶ τύχης ἐφρόνησαν. στάδιον γὰρ, ὡς εἰπεῖν, καθορᾶται καὶ βάσανος ἀκριβὴς ταῖς ἀνθρωπίναις ψυχαῖς, ὁπόσα κατὰ χρόνον εὐτυχήματα φύεται παρὰ τοσοῦτον ἐς ὕβρεως ὄγκον ὑψοῦντα τοὺς ἄφρονας, παρόσον τοῖς εὖ φρονοῦσι βεβηκυίας γνώμης βεβηκότα φέρει τρυγῶντα πολλαχόθεν τὸν ἔπαινον. ἐπεί γε μὴν ἠκηκόεισαν καὶ αὐτοὶ τὰ περὶ τοῦ πιγκέρνη ψιθυριζόμενα, φόρτον εἰσάγουσι λογισμῶν χαλεπῶν ἐς τὴν καρδίαν τἀνδρὸς, οὐχ ὡς ἦν τὰ τοῦ πράγματος ἀπαγγέλλοντες, ἀλλ’ οἷον ἐκ μυίας δημιουργοῦντες ἐλέφαντα, καὶ ἐπὶ τούτοις πείθειν ἐπιχειροῦσι τάχιστα πρὸς ἀποστασίαν χωρῆσαι, πρὶν παθεῖν ἃ πρὸ βραχέος οἱ δυστυχεῖς πεπόνθασιν ἄνδρες ἐκεῖνοι, τοὺς περὶ τὸν Στρατηγόπουλον λέγω καὶ τὸν Πορφυρογέννητον. (Ε.) Ταῦτα πρὸς ταραχὴν ἐξιστῶσι τὸν ἄνδρα καὶ ὥσπερ εἰς μεταίχμιον φέρουσι λογισμῶν ἀμφιβόλων, ἑκατέρωθεν ἄλλα ἐπ’ ἄλλοις συχνὰ ἐπαντλούντων τὰ τοῦ τοιοῦδε κλύδωνος κύματα. καὶ πρὶν διὰ θατέρου βουλεύματος ἰέναι αὐτὸν, θάτερον ἀντεπῄει καὶ σύγχυσίς τις ἅμα κατὰ τὸ συνεχὲς καὶ κυκεὼν ἠγείρετο λογισμῶν ἀνομοίων.

353 (A. c. 1252 AD 1528) BYZANTINE HISTORIE LIB. VI. [IMP. ANDBONIC. SEN.] 354 et mu:rificentia quasi quibusdam illecebris tracti ac deliniti; ut et horum magnus numerus ad ilius exercitum accederet. τούτων γενέσθαι μοίραν τῷ τούτου στρατῷ. και ανατρεπόμενοι δ' ἐντεῦθεν [Ρ. 121] παρὰ τοῦ πιο haerentem metuentes, quam pincerum benignitate γκέρνη, τὴν κουφοτέραν ἐξ ἀνάγκη: οἱ πλείους τῶν ὁμο μούντων ἐξάδιξον καὶ ἅμα γυναιξί τε καὶ τέκνοις ηυτομόλουν πρὸς τὸν πιγκέρνην, οὐ τοσοῦτον δεδιό τες τοὺς κατὰ νώτων κειμένους εχθρούς, ὅσον οἷά τι πιν ξυγξιν ἑλκόμενοι ταῖς τοῦ πιγκέρνη δεξιώ σεσι καὶ φιλοδωρίαις· ὡς ἐν βραχεῖ μεγάλην κακ Δ'. Αλλ' ἐπειδὴ ἔδει ἀνακεκρᾶσθαι ταῖς λυπηροῖς τῇ ἡδέα καὶ τρίτον πίθον ήκιστά φασιν Ελλήνων παῖδες ἐν Διὸς είναι κακῶν ἀμιγῆ, Ἰλαρὰ μὲν καὶ τούτῳ δείκνυσιν ἡ τύχη τὰ πρόθυρα καὶ πλήρη χαρᾶς· μεστὸν δ' ὅλον τὸν οἶκον κακῶν ἀναῤῥήγνισι κατ' αὐτοῦ. Ὁρῶντι γὰρ τῷ Λιβαδαρίῳ τὴν τύχην ἐξ οὐρίας επομένην τοῖς τοῦ πιγκέρνη πράγμασι δειλίας καὶ ὑποψίας υποτρέχουσι λογισμοί. Εδε Και γάρ, μὴ φρονήσας ὑπὲρ τὸ μέτριον ὁ πιγκέρνης κάπειτα τῷ καιρῷ καὶ τῇ τύχῃ συμμάχω χρησάμι- " να; ἐς ἀποστασίαν καὶ τυραννίδα χωρήσῃ, καὶ δυνεύσῃ πρώτος αὐτὸς ἀντιστράτηγος ὤν. Τὸ δ' αὐτὸ καὶ πυλλοὶ τῶν ἐν τέλει ὑπεψιθύριζον· καὶ ἦν τοῦτο βασκανία τις, ὡς εἰπεῖν, ἐν σπαργάνοις ἔτι κειμένη καὶ γάλαξιν, ἢ ὥσπερ ἄνθραξ ἐν σποδιά τὸ ζώπυρον κρύπτων. Ἀλλ᾿ οὐκ ἐλελήθει τοῦτο τους Κρήτας οι πάντα ἦσαν αὐτοὶ τῷ πιγο κέρνη, ἀφ' οὗ σὺν γυναιξὶ καὶ τέκνοις ἄραντες ἐκ τῆς Κρήτης ηυτομόλησαν πρὸς αὐτόν. Τιμῆς τε γὰρ ἀπέλαυον πάνυ πολλῆς παρ' αὐτοῦ καὶ τῶν τον πλησιαζόντων ἦσαν οἱ πρῶτοι, οὐ μόνον αὐτῷ περασπίζοντες, ἀλλ' ὥσπερ καὶ παραδυναστεύοντες. δὴ πάντα πρὸς αλάστορα γνώμην αὐτοὺς ἐξοκείλει παρέπεισαν· καὶ οὐκ ἤθελον ἔτι μένειν ἐν τῷ καθεστῶτι, ἀλλ' ὑπέρτερα πολλῷ τῆς ἑαυτῶν ἀξίας καὶ τύχης εφρόνησαν. Στάδιον γάρ, ὡς εἰπεῖν, καθ ορίται και βάσανος ἀκριβὴς ταῖς ἀνθρωπίναις ψυ γεῖς, ἐπόσα κατά χρόνον εὐτυχήματα φύεται παρά τοσοῦτον ἐς δάρεως ὄγκον ὑψοῦντα τους άφρονας, παρόσον τοῖς εὖ φρονοῦσι βεβηκυίας γνώμης, βεβηκατα φέρει τρυγώντα πολλαχόθεν τὸν ἔπαινον. Ἐπει γε μὲν ἠκηκόεισαν καὶ αὐτοὶ τὰ περὶ τοῦ πιγκέρνη ψιθυριζόμενα, φόρτον εἰσάγουσι λογισμών χαλεπῶν ἐ; τὴν καρδίαν τἀνδρός, οὐχ ὡς ἦν τὰ τοῦ πράγματος ἀπαγγέλλοντες, ἀλλ᾽ οἷον ἐκ μυίας δημιουργοῦντες ἐλέφαντα, καὶ ἐπὶ τούτοι; πείθειν ἐπιχειροῦσι τάχιστα πρὸς ἀποστασίαν χωρῆσαι, πρὶν πιο θεῖν & πρὸ βραχέος οι δυστυχείς πεπόνθασιν ἄνδρες ἐκεῖνοι, τοὺς περὶ τὸν Στρατηγόπουλον λέγω καὶ τὸν Πορφυρογέννητον. IV. Sed cum tristia latis admiscenda essent, ar tertium dolium Græci nullis malis mistum in Jovis aula csse negeunt, letum quiden vestibulum el amanitatis plenum huic fortuna estendit, sed domum totam refertam malis in eum effudit. Nam cum ei Libadarius omnia prospere succedere viderel, tinere et suspicari aliquid capit. Verebatur enim, ne prosperis fortuna falibus pincerna elatus defectionem et lyrannidem spectaret, 197 et primus ipse velut zmulus potestatis plecteretur. Idem multi etiam e proceribus susurrabant. Sed invidia bac erat in cunis adbuc jaceus, latensque, ut ita dicam, et quasi quidam fomes sub cineribus iguem celans. Neque vero id l..tebat Cretenses, qui apud pincernam primum gratia et auctoritatis lɔcum obtinebant, ex quo cum uxoribus et liber's ad eum e Creta se contulerant. Nain in magno honore apud illum erant, et principatum inter intimos habebant: nec in acie tantum illius latera claudebant, sed et in potestatis quamdam communionem veniebant. Quæ res animos illorum depravarunt, et ut sorte, sua non contenti najora suo capta suaque conditione concupiscerent, impulerunt. Etenim prosperis quandoque successibus, veluti palastra quadam certeque examine, hominum animos explorari cernimus; quibus si sint minime sani tantum insolentiæ cumulum addunt secundæ res, quantaw et quam stabilem iisdem si mani sint constantie et gravitatis laudem undecunque afferunt. Nam cum et ipsi ea quæ de pincerna murmurabantur accepissent, magnum onus curarum molestissimorum ejas viri animo injiciunt, rem non im uti erat renuntiando, sed quasi clephantum e musca faciendo, conanturque ei persuadere, ut primo quoque tempore deficiat, prinsquam cadem patiatur, quæ paulo ante miseri ili Strategopolus et Porphyrogenitus experti fuissent. Ε'. Ταῦτα πρὸς ταραχὴν ἐξιστῶσι τὸν ἄνδρα καὶ ὥσπερ εἰς μεταίχμιον φέρουσι λογισμῶν ἀμφιβό. έων, ἑκατέρωθεν ἄλλα ἐπ' ἄλλοις συχνὰ ἐπαντλούντων τὰ τοῦ τοιούδε κλύδωνος κύματα. [1.122] Καὶ πρὶν διὰ θατέρου βουλεύματος ἰἶναι αὐτὸν, θάτερον ἀντιπῄει καὶ σύγχυσις τις ἅμα κατὰ τὸ συνεχὲς καὶ κυκεών Εγείρ:το λογισμών ἀνομοίων. Οἱ; γάρ ἐστι συνειΕίναι αφαλείςί σφισιν αὐτοῖς ἐφ' ὅτι δήποτε πράγ V. Ilis ille commovetur, 198 in metio veluti co::- dictu incertarum deliberationum constitutus, ct istius quasi procella alternis fuctibus oppressus. Itaque unum consilium ingresso alterum statim subit; ac in ejus animo diversarum cogitationum confusa quædam pugna tumultuosusque æstus excitatur. Nam qu¡ delictorum quacunquc in re sibi conscii sunt, iis si, ut par est, aliquid imminet mali, præsclis imminet et Variorum nols. Alter codes per;:eram habebat, πόλον ἐκ Δι... f guentum exstat in Homeri laude. WoLFIES. 1.0) Scribit Pachymer, lib. ix, cap. 8, extr. italos e Creta insula Latinis, seu Venet's, illis imperantibus, propter iuorum untolerandam dominationem, patria relicta, ad imperatorem transiisse: et ab eo lucis suae ditionis ac pensionibus donatos li lam Romanis seu Græcis, in bellis operam præestitisse. Vide Gloss, med. Gracil, in v. HapoXDI. LUCANG.

οἷς γάρ ἐστι συνειδέναι σφαλεῖσί σφισιν αὐτοῖς ἐφ’ ὅτῳ δήποτε πράγματι, ἢν ἐπίωσιν ὅσα εἰκὸς τῶν δεινῶν, προειδόσιν ἔπεισι καὶ πάλαι καραδοκήσασιν, ἐξότου δὴ καὶ σφαλῆναι ξυνεπεπτώκει· οἷς εἰ μήτι ἄλλο, τὸ γοῦν προμαθεῖν λάθρα πως ὑφαιρεῖται τοῦ πάθους τὴν ἀκμήν. ὅσοις δὲ τοὐναντίον ἀπροσδοκήτως ἔπεισι τὰ χείρω, μὴ συνειδόσιν ἑαυτοῖς μηδὲν τῶν ὅσα πρόξενα σφῶν καθεστᾶσιν, ἐπιεικῶς ἐκπλήσσειν εἴωθε καὶ σφῶν αὐτῶν ἐξίστασθαι. ἀλλὰ μετὰ πολλὰς τῶν λογισμῶν τὰς παλαίστρας νικῶσιν οἱ τὰ τῆς ἀποστασίας ὑποτιθέμενοι. καὶ σιωπὴν ἐπὶ τοῦ στρατοῦ τῆς τῶν βασιλικῶν ὀνομάτων εὐφημίας ὁ πιγκέρνης προστάττει τὰ πρῶτα. διὸ καὶ ῥοπῆς οὐ μικρᾶς οἱ Κρῆτες δραξάμενοι καὶ βίαν ἐπάγουσιν, ἤδη διεγείροντες τὴν ταχίστην καὶ τοῖς τῆς βασιλείας συμβόλοις χρήσασθαι καὶ στηρίξαι τῶν ἑπομένων τὰς γνώμας. τὰ γὰρ τοιαῦτα τῶν βουλευμάτων κατ’ ἴχνος, φασὶν, ἑπομένην ἔχειν χρεὼν καὶ τὴν πρᾶξιν· καὶ οὐδὲν οὕτω τῶν πάντων ἕτερον ὀξύτητα γνώμης ὁμοῦ καὶ χειρὸς ἀπαιτεῖ καὶ φλέγουσαν ὥσπερ σπουδήν.

353 (A. c. 1252 AD 1528) BYZANTINE HISTORIE LIB. VI. [IMP. ANDBONIC. SEN.] 354 et mu:rificentia quasi quibusdam illecebris tracti ac deliniti; ut et horum magnus numerus ad ilius exercitum accederet. τούτων γενέσθαι μοίραν τῷ τούτου στρατῷ. και ανατρεπόμενοι δ' ἐντεῦθεν [Ρ. 121] παρὰ τοῦ πιο haerentem metuentes, quam pincerum benignitate γκέρνη, τὴν κουφοτέραν ἐξ ἀνάγκη: οἱ πλείους τῶν ὁμο μούντων ἐξάδιξον καὶ ἅμα γυναιξί τε καὶ τέκνοις ηυτομόλουν πρὸς τὸν πιγκέρνην, οὐ τοσοῦτον δεδιό τες τοὺς κατὰ νώτων κειμένους εχθρούς, ὅσον οἷά τι πιν ξυγξιν ἑλκόμενοι ταῖς τοῦ πιγκέρνη δεξιώ σεσι καὶ φιλοδωρίαις· ὡς ἐν βραχεῖ μεγάλην κακ Δ'. Αλλ' ἐπειδὴ ἔδει ἀνακεκρᾶσθαι ταῖς λυπηροῖς τῇ ἡδέα καὶ τρίτον πίθον ήκιστά φασιν Ελλήνων παῖδες ἐν Διὸς είναι κακῶν ἀμιγῆ, Ἰλαρὰ μὲν καὶ τούτῳ δείκνυσιν ἡ τύχη τὰ πρόθυρα καὶ πλήρη χαρᾶς· μεστὸν δ' ὅλον τὸν οἶκον κακῶν ἀναῤῥήγνισι κατ' αὐτοῦ. Ὁρῶντι γὰρ τῷ Λιβαδαρίῳ τὴν τύχην ἐξ οὐρίας επομένην τοῖς τοῦ πιγκέρνη πράγμασι δειλίας καὶ ὑποψίας υποτρέχουσι λογισμοί. Εδε Και γάρ, μὴ φρονήσας ὑπὲρ τὸ μέτριον ὁ πιγκέρνης κάπειτα τῷ καιρῷ καὶ τῇ τύχῃ συμμάχω χρησάμι- " να; ἐς ἀποστασίαν καὶ τυραννίδα χωρήσῃ, καὶ δυνεύσῃ πρώτος αὐτὸς ἀντιστράτηγος ὤν. Τὸ δ' αὐτὸ καὶ πυλλοὶ τῶν ἐν τέλει ὑπεψιθύριζον· καὶ ἦν τοῦτο βασκανία τις, ὡς εἰπεῖν, ἐν σπαργάνοις ἔτι κειμένη καὶ γάλαξιν, ἢ ὥσπερ ἄνθραξ ἐν σποδιά τὸ ζώπυρον κρύπτων. Ἀλλ᾿ οὐκ ἐλελήθει τοῦτο τους Κρήτας οι πάντα ἦσαν αὐτοὶ τῷ πιγο κέρνη, ἀφ' οὗ σὺν γυναιξὶ καὶ τέκνοις ἄραντες ἐκ τῆς Κρήτης ηυτομόλησαν πρὸς αὐτόν. Τιμῆς τε γὰρ ἀπέλαυον πάνυ πολλῆς παρ' αὐτοῦ καὶ τῶν τον πλησιαζόντων ἦσαν οἱ πρῶτοι, οὐ μόνον αὐτῷ περασπίζοντες, ἀλλ' ὥσπερ καὶ παραδυναστεύοντες. δὴ πάντα πρὸς αλάστορα γνώμην αὐτοὺς ἐξοκείλει παρέπεισαν· καὶ οὐκ ἤθελον ἔτι μένειν ἐν τῷ καθεστῶτι, ἀλλ' ὑπέρτερα πολλῷ τῆς ἑαυτῶν ἀξίας καὶ τύχης εφρόνησαν. Στάδιον γάρ, ὡς εἰπεῖν, καθ ορίται και βάσανος ἀκριβὴς ταῖς ἀνθρωπίναις ψυ γεῖς, ἐπόσα κατά χρόνον εὐτυχήματα φύεται παρά τοσοῦτον ἐς δάρεως ὄγκον ὑψοῦντα τους άφρονας, παρόσον τοῖς εὖ φρονοῦσι βεβηκυίας γνώμης, βεβηκατα φέρει τρυγώντα πολλαχόθεν τὸν ἔπαινον. Ἐπει γε μὲν ἠκηκόεισαν καὶ αὐτοὶ τὰ περὶ τοῦ πιγκέρνη ψιθυριζόμενα, φόρτον εἰσάγουσι λογισμών χαλεπῶν ἐ; τὴν καρδίαν τἀνδρός, οὐχ ὡς ἦν τὰ τοῦ πράγματος ἀπαγγέλλοντες, ἀλλ᾽ οἷον ἐκ μυίας δημιουργοῦντες ἐλέφαντα, καὶ ἐπὶ τούτοι; πείθειν ἐπιχειροῦσι τάχιστα πρὸς ἀποστασίαν χωρῆσαι, πρὶν πιο θεῖν & πρὸ βραχέος οι δυστυχείς πεπόνθασιν ἄνδρες ἐκεῖνοι, τοὺς περὶ τὸν Στρατηγόπουλον λέγω καὶ τὸν Πορφυρογέννητον. IV. Sed cum tristia latis admiscenda essent, ar tertium dolium Græci nullis malis mistum in Jovis aula csse negeunt, letum quiden vestibulum el amanitatis plenum huic fortuna estendit, sed domum totam refertam malis in eum effudit. Nam cum ei Libadarius omnia prospere succedere viderel, tinere et suspicari aliquid capit. Verebatur enim, ne prosperis fortuna falibus pincerna elatus defectionem et lyrannidem spectaret, 197 et primus ipse velut zmulus potestatis plecteretur. Idem multi etiam e proceribus susurrabant. Sed invidia bac erat in cunis adbuc jaceus, latensque, ut ita dicam, et quasi quidam fomes sub cineribus iguem celans. Neque vero id l..tebat Cretenses, qui apud pincernam primum gratia et auctoritatis lɔcum obtinebant, ex quo cum uxoribus et liber's ad eum e Creta se contulerant. Nain in magno honore apud illum erant, et principatum inter intimos habebant: nec in acie tantum illius latera claudebant, sed et in potestatis quamdam communionem veniebant. Quæ res animos illorum depravarunt, et ut sorte, sua non contenti najora suo capta suaque conditione concupiscerent, impulerunt. Etenim prosperis quandoque successibus, veluti palastra quadam certeque examine, hominum animos explorari cernimus; quibus si sint minime sani tantum insolentiæ cumulum addunt secundæ res, quantaw et quam stabilem iisdem si mani sint constantie et gravitatis laudem undecunque afferunt. Nam cum et ipsi ea quæ de pincerna murmurabantur accepissent, magnum onus curarum molestissimorum ejas viri animo injiciunt, rem non im uti erat renuntiando, sed quasi clephantum e musca faciendo, conanturque ei persuadere, ut primo quoque tempore deficiat, prinsquam cadem patiatur, quæ paulo ante miseri ili Strategopolus et Porphyrogenitus experti fuissent. Ε'. Ταῦτα πρὸς ταραχὴν ἐξιστῶσι τὸν ἄνδρα καὶ ὥσπερ εἰς μεταίχμιον φέρουσι λογισμῶν ἀμφιβό. έων, ἑκατέρωθεν ἄλλα ἐπ' ἄλλοις συχνὰ ἐπαντλούντων τὰ τοῦ τοιούδε κλύδωνος κύματα. [1.122] Καὶ πρὶν διὰ θατέρου βουλεύματος ἰἶναι αὐτὸν, θάτερον ἀντιπῄει καὶ σύγχυσις τις ἅμα κατὰ τὸ συνεχὲς καὶ κυκεών Εγείρ:το λογισμών ἀνομοίων. Οἱ; γάρ ἐστι συνειΕίναι αφαλείςί σφισιν αὐτοῖς ἐφ' ὅτι δήποτε πράγ V. Ilis ille commovetur, 198 in metio veluti co::- dictu incertarum deliberationum constitutus, ct istius quasi procella alternis fuctibus oppressus. Itaque unum consilium ingresso alterum statim subit; ac in ejus animo diversarum cogitationum confusa quædam pugna tumultuosusque æstus excitatur. Nam qu¡ delictorum quacunquc in re sibi conscii sunt, iis si, ut par est, aliquid imminet mali, præsclis imminet et Variorum nols. Alter codes per;:eram habebat, πόλον ἐκ Δι... f guentum exstat in Homeri laude. WoLFIES. 1.0) Scribit Pachymer, lib. ix, cap. 8, extr. italos e Creta insula Latinis, seu Venet's, illis imperantibus, propter iuorum untolerandam dominationem, patria relicta, ad imperatorem transiisse: et ab eo lucis suae ditionis ac pensionibus donatos li lam Romanis seu Græcis, in bellis operam præestitisse. Vide Gloss, med. Gracil, in v. HapoXDI. LUCANG.

εἰ δ’ ὑπερτίθεσθαι βούλει τὸν χρόνον, τάς τε ψυχὰς τῶν στρατιωτῶν μετεώρους ποιεῖς καὶ ἀμφιβόλους καὶ ὥσπερ ἐπὶ ξυροῦ ταλαντεύεις τὰς γνώμας αὐτῶν, τὴν τοῦ μέλλοντος ἀδηλίαν πολλὰ δεδιότων, καὶ αὐτὸς, ἀλλ’ οὐδ’ αὐτὸς ἂν φθάνοις προδεδομένος ὢν ὑπὸ τῶν τοιούτων. ὁ δ’ ἀκούων ἠμέλει, οὐκ οἶδ’ ὁπότερον, εἴτε τὸν ὄγκον τοῦ πράγματος δειλιῶν, εἴτ’ ἄλλο διανοούμενος τέως ἀπόῤῥητον, οἶμαι περιμένων χειρώσασθαι τὸν Λιβαδάριον πρότερον. (2.) Τούτων οὕτως ἐχόντων ἀπαγγελίαι φοιτῶσιν ὀξεῖαι παρά τε τὸν Λιβαδάριον παρά τε τὸν βασιλέα, σύγχυσιν καὶ μερισμὸν διακηρύττουσαι τῶν τε πραγμάτων καὶ τῆς βασιλείας αὐτῆς. τὸν μὲν οὖν βασιλέα τὸ τῆς ἀκοῆς αἰφνίδιον σφοδρῶς ἐθορύβησε, καὶ οἷον εἰπεῖν λύπης πυθμένες ὅλους ἐξεῤῥόφησαν τούτου τοὺς λογισμούς. ὅμως τῇ πρὸς θεὸν εὐσεβείᾳ τοῦ συνειδότος θαῤῥῶν καὶ τῷ μηδεμίαν αἰτίαν τῇ τοιᾷδε παρασχηκέναι ὑποθέσει ἔμεινε κατὰ χώραν, μήτε πρὸς ὅπλα βλέψας καὶ βέλη, μήτε πρὸς στρατευμάτων συμμαχούσας φάλαγγας·

353 (A. c. 1252 AD 1528) BYZANTINE HISTORIE LIB. VI. [IMP. ANDBONIC. SEN.] 354 et mu:rificentia quasi quibusdam illecebris tracti ac deliniti; ut et horum magnus numerus ad ilius exercitum accederet. τούτων γενέσθαι μοίραν τῷ τούτου στρατῷ. και ανατρεπόμενοι δ' ἐντεῦθεν [Ρ. 121] παρὰ τοῦ πιο haerentem metuentes, quam pincerum benignitate γκέρνη, τὴν κουφοτέραν ἐξ ἀνάγκη: οἱ πλείους τῶν ὁμο μούντων ἐξάδιξον καὶ ἅμα γυναιξί τε καὶ τέκνοις ηυτομόλουν πρὸς τὸν πιγκέρνην, οὐ τοσοῦτον δεδιό τες τοὺς κατὰ νώτων κειμένους εχθρούς, ὅσον οἷά τι πιν ξυγξιν ἑλκόμενοι ταῖς τοῦ πιγκέρνη δεξιώ σεσι καὶ φιλοδωρίαις· ὡς ἐν βραχεῖ μεγάλην κακ Δ'. Αλλ' ἐπειδὴ ἔδει ἀνακεκρᾶσθαι ταῖς λυπηροῖς τῇ ἡδέα καὶ τρίτον πίθον ήκιστά φασιν Ελλήνων παῖδες ἐν Διὸς είναι κακῶν ἀμιγῆ, Ἰλαρὰ μὲν καὶ τούτῳ δείκνυσιν ἡ τύχη τὰ πρόθυρα καὶ πλήρη χαρᾶς· μεστὸν δ' ὅλον τὸν οἶκον κακῶν ἀναῤῥήγνισι κατ' αὐτοῦ. Ὁρῶντι γὰρ τῷ Λιβαδαρίῳ τὴν τύχην ἐξ οὐρίας επομένην τοῖς τοῦ πιγκέρνη πράγμασι δειλίας καὶ ὑποψίας υποτρέχουσι λογισμοί. Εδε Και γάρ, μὴ φρονήσας ὑπὲρ τὸ μέτριον ὁ πιγκέρνης κάπειτα τῷ καιρῷ καὶ τῇ τύχῃ συμμάχω χρησάμι- " να; ἐς ἀποστασίαν καὶ τυραννίδα χωρήσῃ, καὶ δυνεύσῃ πρώτος αὐτὸς ἀντιστράτηγος ὤν. Τὸ δ' αὐτὸ καὶ πυλλοὶ τῶν ἐν τέλει ὑπεψιθύριζον· καὶ ἦν τοῦτο βασκανία τις, ὡς εἰπεῖν, ἐν σπαργάνοις ἔτι κειμένη καὶ γάλαξιν, ἢ ὥσπερ ἄνθραξ ἐν σποδιά τὸ ζώπυρον κρύπτων. Ἀλλ᾿ οὐκ ἐλελήθει τοῦτο τους Κρήτας οι πάντα ἦσαν αὐτοὶ τῷ πιγο κέρνη, ἀφ' οὗ σὺν γυναιξὶ καὶ τέκνοις ἄραντες ἐκ τῆς Κρήτης ηυτομόλησαν πρὸς αὐτόν. Τιμῆς τε γὰρ ἀπέλαυον πάνυ πολλῆς παρ' αὐτοῦ καὶ τῶν τον πλησιαζόντων ἦσαν οἱ πρῶτοι, οὐ μόνον αὐτῷ περασπίζοντες, ἀλλ' ὥσπερ καὶ παραδυναστεύοντες. δὴ πάντα πρὸς αλάστορα γνώμην αὐτοὺς ἐξοκείλει παρέπεισαν· καὶ οὐκ ἤθελον ἔτι μένειν ἐν τῷ καθεστῶτι, ἀλλ' ὑπέρτερα πολλῷ τῆς ἑαυτῶν ἀξίας καὶ τύχης εφρόνησαν. Στάδιον γάρ, ὡς εἰπεῖν, καθ ορίται και βάσανος ἀκριβὴς ταῖς ἀνθρωπίναις ψυ γεῖς, ἐπόσα κατά χρόνον εὐτυχήματα φύεται παρά τοσοῦτον ἐς δάρεως ὄγκον ὑψοῦντα τους άφρονας, παρόσον τοῖς εὖ φρονοῦσι βεβηκυίας γνώμης, βεβηκατα φέρει τρυγώντα πολλαχόθεν τὸν ἔπαινον. Ἐπει γε μὲν ἠκηκόεισαν καὶ αὐτοὶ τὰ περὶ τοῦ πιγκέρνη ψιθυριζόμενα, φόρτον εἰσάγουσι λογισμών χαλεπῶν ἐ; τὴν καρδίαν τἀνδρός, οὐχ ὡς ἦν τὰ τοῦ πράγματος ἀπαγγέλλοντες, ἀλλ᾽ οἷον ἐκ μυίας δημιουργοῦντες ἐλέφαντα, καὶ ἐπὶ τούτοι; πείθειν ἐπιχειροῦσι τάχιστα πρὸς ἀποστασίαν χωρῆσαι, πρὶν πιο θεῖν & πρὸ βραχέος οι δυστυχείς πεπόνθασιν ἄνδρες ἐκεῖνοι, τοὺς περὶ τὸν Στρατηγόπουλον λέγω καὶ τὸν Πορφυρογέννητον. IV. Sed cum tristia latis admiscenda essent, ar tertium dolium Græci nullis malis mistum in Jovis aula csse negeunt, letum quiden vestibulum el amanitatis plenum huic fortuna estendit, sed domum totam refertam malis in eum effudit. Nam cum ei Libadarius omnia prospere succedere viderel, tinere et suspicari aliquid capit. Verebatur enim, ne prosperis fortuna falibus pincerna elatus defectionem et lyrannidem spectaret, 197 et primus ipse velut zmulus potestatis plecteretur. Idem multi etiam e proceribus susurrabant. Sed invidia bac erat in cunis adbuc jaceus, latensque, ut ita dicam, et quasi quidam fomes sub cineribus iguem celans. Neque vero id l..tebat Cretenses, qui apud pincernam primum gratia et auctoritatis lɔcum obtinebant, ex quo cum uxoribus et liber's ad eum e Creta se contulerant. Nain in magno honore apud illum erant, et principatum inter intimos habebant: nec in acie tantum illius latera claudebant, sed et in potestatis quamdam communionem veniebant. Quæ res animos illorum depravarunt, et ut sorte, sua non contenti najora suo capta suaque conditione concupiscerent, impulerunt. Etenim prosperis quandoque successibus, veluti palastra quadam certeque examine, hominum animos explorari cernimus; quibus si sint minime sani tantum insolentiæ cumulum addunt secundæ res, quantaw et quam stabilem iisdem si mani sint constantie et gravitatis laudem undecunque afferunt. Nam cum et ipsi ea quæ de pincerna murmurabantur accepissent, magnum onus curarum molestissimorum ejas viri animo injiciunt, rem non im uti erat renuntiando, sed quasi clephantum e musca faciendo, conanturque ei persuadere, ut primo quoque tempore deficiat, prinsquam cadem patiatur, quæ paulo ante miseri ili Strategopolus et Porphyrogenitus experti fuissent. Ε'. Ταῦτα πρὸς ταραχὴν ἐξιστῶσι τὸν ἄνδρα καὶ ὥσπερ εἰς μεταίχμιον φέρουσι λογισμῶν ἀμφιβό. έων, ἑκατέρωθεν ἄλλα ἐπ' ἄλλοις συχνὰ ἐπαντλούντων τὰ τοῦ τοιούδε κλύδωνος κύματα. [1.122] Καὶ πρὶν διὰ θατέρου βουλεύματος ἰἶναι αὐτὸν, θάτερον ἀντιπῄει καὶ σύγχυσις τις ἅμα κατὰ τὸ συνεχὲς καὶ κυκεών Εγείρ:το λογισμών ἀνομοίων. Οἱ; γάρ ἐστι συνειΕίναι αφαλείςί σφισιν αὐτοῖς ἐφ' ὅτι δήποτε πράγ V. Ilis ille commovetur, 198 in metio veluti co::- dictu incertarum deliberationum constitutus, ct istius quasi procella alternis fuctibus oppressus. Itaque unum consilium ingresso alterum statim subit; ac in ejus animo diversarum cogitationum confusa quædam pugna tumultuosusque æstus excitatur. Nam qu¡ delictorum quacunquc in re sibi conscii sunt, iis si, ut par est, aliquid imminet mali, præsclis imminet et Variorum nols. Alter codes per;:eram habebat, πόλον ἐκ Δι... f guentum exstat in Homeri laude. WoLFIES. 1.0) Scribit Pachymer, lib. ix, cap. 8, extr. italos e Creta insula Latinis, seu Venet's, illis imperantibus, propter iuorum untolerandam dominationem, patria relicta, ad imperatorem transiisse: et ab eo lucis suae ditionis ac pensionibus donatos li lam Romanis seu Græcis, in bellis operam præestitisse. Vide Gloss, med. Gracil, in v. HapoXDI. LUCANG.

PG 148:355ἀλλ’ ὅλας εἰς τὴν ὑπέραγνον θεομήτορα τὰς ἐλπίδας ἀναρτήσας καὶ τὸν σωτῆρα Χριστὸν, εἰδὼς ὡς οὐκ ἔστιν οὐδὲν ὃ μὴ τῆς ἐκείνου χειρὸς ἐξῆπται, ἀλλὰ πάντα προνοίας ἐκεῖθεν ἀπόῤῥητοι βόσκουσι λόγοι, ὅπερ ἂν βούλοιτο τέλος ἐκεῖνος ἑκάστοις τῶν πραγμάτων ἐπάγειν. τὴν δὴ τοιαύτην αὐτοῦ συντριβὴν τῆς ψυχῆς ἐπιβλέψας ὁ κύριος ἔσφηλε τὰ τοῦ πιγκέρνη σκέμματα, καθάπερ φορτίδος νεὼς τοὺς ἰθύνοντας ἀφελόμενος οἴακας· καὶ ἀντὶ τοῦ Λιβαδαρίῳ ἐπιθέσθαι κατὰ τὴν πρώτην ἔφοδον ἀπαρασκεύῳ ἔτι τυγχάνοντι, ὁ δὲ Θεοδώρῳ τῷ τοῦ βασιλέως ἐπέθετο ἀδελφῷ ἐκεῖ που περὶ τὴν Λυδίαν καὶ αὐτῷ διατρίβοντι τότε. ἀνύποπτος γὰρ ἦν οὗτος τῷ βασιλεῖ καὶ πολλῆς ἐκείνου τῆς εὐμενείας ἀπέλαυε καὶ διὰ τοῦτο διέτριβεν ὅπῃ καὶ ὅπως ἐβούλετο. ἀφ’ οὗ γὰρ εἶδε κατασχεθέντα τὸν ἀδελφὸν, συνῆκεν ὡς καλὸν τὸ μετριώτερον φέρειν τὴν τύχην· καὶ ῥίψας τὰ ὀφειλόμενα τῆς ἀξίας σύμβολα ἰδιωτικοῖς καὶ αὐτὸς ἐχρῆτο ἐνδύμασι. διὸ καὶ πολλὴν ἐκαρποῦτο καὶ καθαρὰν τὴν τοῦ βασιλέως εὐμένειαν.

355 [A. M. 6791 AD 6836] [P. ANDRONIC. SEN.] 356 exspectantibus ex co tempore quo deliquerunt: Λ ματι, ἦν ἐπίωσιν ὅτε εἰκὸς τῶν δεινών, προει quibus si non aliud, ipsa tamen præscientia calami- δόσιν ἔπεισι καὶ πάλαι καραδοκήσασιν, ἐξότου δη tatem nonnihil levat. Contra, quos mala præter καὶ σφαλῆναι ξυνεπεπτώκει· οἷς εἰ μή τι ἄλλο, τὸ exspectationem opprimunt nullius peccati sibi γοῦν προμαθεῖν λάθρα πως ὑφαιρείται τοῦ πάθους conscios, quo pati illa meruerint, hos non mirum τὴν ἀκμήν. Οσοις δὲ τοὐναντίον ἀπροσδοκήτω; est obstupescere et extra sere quodammodo rapi. ἔπεισι τὰ χείρω, μὴ συνειδόσιν ἑαυτοῖς μηδὲν τῶν Tandem post longos cogitationum confictus defeΈνα πρόξενα σφῶν καθεστᾶσιν, ἐπιεικῶς ἐκπλήσσειν ctionis auctores vincunt. Ac initio quidem pincerna εἴωθε καὶ σφῶν αὐτῶν ἐξίστασθαι. 'Λλλά μετά πολ edicit, ne în exercitu nomini imperatoris de more λὰς τῶν λογισμῶν τὰς παλαίστρας νικώσιν οἱ τὰ acclametur. Quamobrem Cretenses un parvo inde τῆς ἀποστασίας ὑποτιθέμενοι. Καὶ σιωπὴν ἐπὶ τοῦ momento adjuti vim illi inferunt, et quamprimum στρατοῦ τῆς τῶν βασιλικῶν ὀνομάτων ευφημίας ὁ imperatoriis insignibus uti jubent ad confirmandos suorum animos. Consilia hujusmodi, inquiunt, μικρᾶς οἱ Κρήτες δραξάμενοι καὶ βίαν ἐπάγουσιν, πιγκέρνης προστάττει τὰ πρῶτα. Διὸ καὶ ῥοπῆς οὐ ipsa res sequi statim debet: neque quidquam est ἤδη διεγείροντες τὴν ταχίστην καὶ τοῖς τῆς βασιomnium, quod parem ingenii et manus promptitu- η λείας συμβόλοις χρήσασθαι καὶ στηρίξαι τῶν ἑπομέν dinem et adeo ardens studium flagitet. Sin tempus νων τάς γνώμας. «Τὰ γὰρ τοιαῦτα τῶν βουλευμά terere vis, militum animos suspensos atque ambiτων κατ' ίχνος, ο φασίν, ο ἑπομένην ἔχειν χρεών guos facis, in ipso rerum discrimine Auctuantes, καὶ τὴν πράξιν· καὶ οὐδὲν οὕτω τῶν πάντων ἕτερον el incerti erculus exspectatione trepidos. Neque ipse ἐξύτητα γνώμης ὁμοῦ καὶ χειρὸς ἀπαιτεῖ καὶ φλέ potes 199 effugere, quin ab iis statim prodendus γουσαν ὥσπερ σπουδήν. Εἰ δ' ὑπερτίθεσθαι βούλει sis. s lltec ille audiens negligebat, haud scio reine ma- τὸν χρόνον, τάς τε ψυχὰς τῶν στρατιωτών μετεών gnitudine territus, an aliquid secreti animo meditatus, ρους ποιεῖς καὶ ἀμφιβόλους καὶ ὥσπερ ἐπὶ ξυρού id credo exspectans ut Libadarium in primis subigeret, ταλαντεύεις τὰς γνώμας αὐτῶν, τὴν τοῦ μέλλοντος ἀδηλίαν πολλὰ δεδιότων, καὶ αὐτῆς, ἀλλ' οὐδ᾽ αὐτὸς ἂν φθάνοις προδεδομένος ῶν ὑπὸ τῶν τοιούτων. Η Ο δ' ἀκούων ἡμέλει, οὐκ οἶδ᾽ ὁπότερον, εἴτε τὸν ἔγκον τοῦ πράγματος δειλιῶν, εἴτ' άλ' ο διανοούμε νος τέως ἀπόῤῥητον, οἶμαι περιμένων χειρώσασθαι τὸν Λιβαδάριον πρότερον. Vl. lloc rerain statu celeres nuntii ad Libadarium et imperatorem perferuntur, confusionem et dissipationem rerum atque adeo ipsius imperii nuntiantes. Quibus imperator ex improviso auditis jta perturbatus est, ut totam ɔjus prudentiam profv::dus quidam mœror penitus absorberet. Tamen fretus conscientia sum erga Deum pietatis, et quia sciebat nullam se huic rei causam præbuisse, quietus mansit: non arma, non tela, non auxiliarium exercituum legiones quæærere constituit, sed ombem spem in sanctissima Dei Genitrice et Servatore Christo collocavit, nihil non ab ejus potentia prendere sciens, sed occultis illius providentia rationibus gubernari, et ad eum finein tendere omnia, quem ille præscripsisset. Ilanc ejus animi contritionem intuitus Dominus pincernæ consilia subvertit, veluti ademptis onerariæ navi guberna, culis. Atque hic cum Libadarium adhuc imparatum Ϛ'. Τούτων οὕτως ἐχόντων ἀπαγγελίαι φοιτῶσιν ἐξεῖαι παρά τε τὸν Λιβαδάριον παρά τε τον βια λέα, σύγχυσιν καὶ μερισμὸν διακηρύττουσαι των τε πραγμάτων καὶ τῆς βασιλείας αὐτῆς. Τὸν μὲν οὖν βασιλέα τὸ τῆς ἀκοῆς αἰφνίδιον σφοδρώς ἐθορύβησε, καὶ οἷον εἰπεῖν λύπης πυθμένες δίους ἐξ μότησαν τούτου τούς λογισμούς. Ομω; τῇ πρὸς θεὸν εὐσεβείᾳ τοῦ συνειδότος θαῤῥῶν καὶ τῷ μηδε· μίαν αἰτίαν τῇ τοιάδε παρασχηκέναι ὑποθέσει Έμεινε κατά χώραν, μήτε πρὸς ὅπλα βλέψας καὶ βέλη, μήτε πρό; στρατευμάτων συμμαχούσες φάσ λαγγας· ἀλλ᾿ ὅλας εἰς τὴν ὑπέραγνον Θεομήτορα τὰς ἐλπίδας ἀναρτήσας καὶ τὸν Σωτήρα Χριστόν, εἰδὼς ὡς οὐκ ἔστιν οὐδὲν ὁ μὴ τῆς ἐκείνου γεια»; ἐξῆπται, ἀλλὰ πάντα προνοίας ἐκεῖθεν ἀποῤῥη της βόσκουσι λόγοι, ὅπερ ἂν βούλοιτο τέλος ἐκεῖνος ἑκάστοις τῶν πραγμάτων ἐπάγειν. Τὴν δὴ τοιαύτην αὐτοῦ συντριβὴν τῆς ψυχῆς ἐπιβλέψας ο Κύριος | rimo impetu aggredi debuisset, Theodorum impe - ἔσφηλε τὰ τοῦ πιγκέρνη σκέμματα, καθάπερ φορratoris fratrem invasit, qui et ipse tum ill:s fere Jocis in Lydia versabatur. Is enim non suspectus imperatori liberalissime 200 ab illo tractabatur, et ubi libitum crat ad arbitrium suum vivebat. Ex quo enim fratrem comprehensuni esse cognorat, moderatius esse vivendum intelligebat: abjectisque dignitatis suæ debitis insignibus, privat habitu u.ebatur. Quibus de causis multum et sincere ab imperatore diligebatur. Nunc igitur pincerna invadit et comprehendit, ne ad illum imperatorio nomine ornatum alicui accurrerent, confaloque τίδος νεώς τους ιθύνοντας ἀφελόμενος οἷακας· καὶ ἔφοδον ἀπαρασκεύῳ ἔτι τυγχάνοντι, ὁ δὲ Θειδώ ἀντὶ τοῦ Λιβαδαρίῳ ἐπιθέσθα: κατὰ τὴν πρώτην ρῳ τῷ τοῦ βασιλέως ἐπίθετο ἀδελφῷ ἐκεῖ που περὶ τὴν Λυδίαν [P. 123] καὶ αὐτῷ διατρίβοντι τότε. Ανύποπτος γὰρ ἦν οὗτος τῷ βασιλεῖ καὶ πολλῆς ἐκείνου τῆς εὐμενείας ἀπέλανε καὶ διὰ τοῦτο διέτρι δὲν ἔπη καὶ ὅπως ἐβούλετο. ᾿Αφ' οὗ γὰρ εἶχε κατα σχεθέντα τὸν ἀδελφὸν, συνῆκεν ὡς καλὸν τὸ μετριώ τῆς ἀξία; σύμβολα ἰδιωτικοῖ; καὶ αὐτὸς ἐχρῆτο τερον φέρειν τὴν τύχην· καὶ ῥίψας τὰ ὀφειλόμενα Variorum noία Vidl: Famil. By:ant. pag. 251. Γιεινό.

Chapter VIICaput VII

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

PG 148:431ὁ δὲ τοιοῦτος τρόπος παρέπεισε τοῦτον καὶ τὴν ἐπιτροπὴν καὶ διοίκησιν ὕστερον τῶν γυναικείων πραγμάτων καὶ κτημάτων ὑπελθεῖν, λέγω δὴ τῶν δύο παρθενώνων, τοῦ τε Περτζὲ καλουμένου καὶ Κραταιοῦ, ἵνα ἅμα μὲν ἐκ τῶν προσόδων ἔστιν ἃ σφετερίζηται προφάσει τῶν οἰκοδομημάτων, ἅμα δὲ καὶ συχνοτέραν ἔχῃ ποιεῖσθαι τὴν ἐκεῖσε διατριβὴν μετά τινος γαύρου καὶ χλιδῶντος ἤθους. οὗτος ὁπόσους εὐδοκιμήσει χρωμένους ἑώρα φύσεως ἢ τέχνης ἡστινοσοῦν, ὁπόσαι πρὸς ἀρέσκειαν καὶ κοινῇ τοῖς πᾶσι καὶ ἰδίᾳ τοῖς βασιλεῦσι πεφύκασι, φίλος εἶναι σφῶν ὑπεκρίνετο μὲν ἔς γε τὸ φαινόμενον· κρύφα δ’ ἤχθετο πᾶσι καὶ βάσκανον ἔτρεφεν ὀφθαλμόν τε καὶ γνώμην κατ’ αὐτῶν· καὶ λάθρα προσιὼν ἀεὶ τοῦ βασιλέως ὑπορύττειν οὐκ ὤκνει τὰς ἀκοὰς, ἄλλοτε ἄλλοις λοιδορούμενος παραπλήσιον ποιῶν τῷ ὄφει τῷ Λιβυκῷ. γίνεσθαι γάρ φασι παρὰ τοῖς Λίβυσιν ὄφιν ἐχίδνῃ παρόμοιον, ὃς πολὺν ἐπιχεάμενος ψάμμον, ὡς μὴ θεῷτο τοῖς παριοῦσι, μόνον ἀνεῳγμένον ἔξω που τῆς ψάμμου τὸ στόμα μετὰ τῆς γλώττης ἀφίησι τοῖς παριοῦσιν ἀπροσδόκητον ὄλεθρον.

[A. M. 6791 AD 6836] contentus fuit. Quod si illam, quam a natura acce- ειδώς Οσον γὰρ ἄκρῳ δακτύλῳ ταύτης γευσάpera', intelligentiam et ingenii vim ad litterarum studia contulisset, inter doctissimos numerari certe posuisset. Sed divitiarum amore præoccupatus externique splendoris et inanis gloriæ desiderio abreptus omnem solertiam et excellentiam 260 animi naturalem eo convertit, et iis rebus velut fluctuumi reciprocoruin æstu sua omnia studia tam nocturna quam diurna absorberi passus est. Itaque omnium rerum ad usum vitæ pertinentium peritissimus erat administrator; seu plantandæ arbores forent, seu vites opportuno tempore colendæ, sen omnis generis ædificia exstruenda. Denique quidquid gramaria, quidquid cellas viuarias implet, quidquid loculos rumpit et capaciores quotannis exigit, solertissime prospiciebat. Omitto luxum in vestībus et ferocium atque altorum equorum armenta mensarumque delicias, quæ neque crassos humores gignerent, neque bonum faciei colorem corrumperent. Nam et mulieribus partem orcupaLionum suarum tribuebat, idque non segniter, ac / si parum interesset, sed necessario, et quasi baud posset detreclare. Qui mores eum post impulerunt, ut muliebrium rerum et possessiopuni (duo monasteria virginum intelligo, quorum alterum Pertze, alterum Crali dicitur) curam administrationemque susc`peret; simul ut aliquid de reditibus occasione :edificiorum subtraheret; simul ut sæpius ibi cum fastu et mollitie versari posset. Hic quoscunque vel excellenti indol, vel quavis earum artium, quæ aut publice omnibus aut privatim imperatoribus placerent, 261 præstare cerneret, eorum se palam amicum simulabat; clam vero oderal, animumque et oculum malignum in omnes intendebat; et alias alios criminando imperatoris aures forti pulsare non dubitabat. In quo Libycum serpentem imitabatur. Aiunt enim serpentem nasci in Africa vipere similem, qui ne a pretereuntibus conspiciatur, multa arena se ipsum cooperiat, et ore lulum cum lingua extra arenam exserto improvisum viatoribus exitium aferat. μον, ὡς μὴ θεῷτο τοῖς· παριοῦσι, μόνον ἀνεῳγμένον της ἀφίησι τοῖς παροῦσιν ἀπροσδόκητον έλεθρον. HI. Unicum imperatori rectum consilium dare ▷ visus est. In eo autem non voluntatem suam declaravit; sed cum imperatorem ardentissimo studio id cupere intellexisset, effecit ipse, ut in partem μενος ηρκέσθη τῇ φύσει χρώμενος. Σύνεσιν γὰρ πλουτῶν καὶ περίνοιαν φυσικήν, [Ρ. 460] εἰ καὶ πρὸς γραμμάτων ἀσχολίαν ταύτην εκίνει, τοῖς μά λιστα τῶν σοφῶν ἐξητάζετ᾽ ἄν. ᾿Αλλὰ φθάσας τῶν χρημάτων ὁ πάθος καὶ τῆς κοσμικῆς περιφανείας καὶ δόξης τὸ ἀπειρόκαλον ὅλην ἐς ταῦτε τὴν φυσι κὴν ἐκείνην ἀπησχόλησε σύνεσιν καὶ περίνοιαν, καὶ ὅλην ὥσπερ άμπωτις εξερρόφησε τὴν νύκτωρ καὶ μεθ' ἡμέραν μελέτην αὐτοῦ. Καὶ ἦν ἐμπειρότατες διὰ ταῦτα πρὸς πᾶσαν βιωτικῶν πραγμάτων ἐπιστασίαν, ὥς τε φυτηκομίας δηλαδὴ καὶ ἀμπελεί νων εργασίας εὐκαίρου; καὶ οίκων παντοίων οἰκοδο μὰς καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ὅσα τους σιτώνας καὶ τῶν οἴνων τὰς ἀποθήκας καὶ τὰ βαλάντια ρήγνυσι, μείζω τῶν ὄντων ἀπαιτοῦντα καθ᾿ ἕκαστον τῶν ἐνιαυτῶν. Ἐνῶ λέγειν ἐνδυμάτων βλακείαν καὶ ἵππων ἀγερώχων καὶ ὑψαυχένων κτήσεις καὶ τραπέζης ὅσπ θωπεύει τὸ σῶμα, καὶ μήτε ύλης πάχος ἐντίθησι, μήτε τὸ εὔχρουν απαγορεύει. Εβίδου γὰρ καὶ τῇ γυναικωνίτιδι καιρὸν ἀσχολίας οὐ ῥᾴθυμόν τινα καὶ κατὰ τὸ ἐπίσης ἐνδεχόμενον, ἀλλ' ἀναγκαῖον και ὡς εἰπεῖν, ἀπαραίτητον Ὁ δὲ τοιοῦτος τρόπος παρ έπεισε τοῦτον καὶ τὴν ἐπιτροπὴν καὶ διοίκησιν ὕστερον τῶν γυναικείων πραγμάτων καὶ κτημάτων ὑπελθεῖν, λέγω δὴ τῶν δύο παρθενώνων τοῦ τε Περτζι καλουμένου καὶ Κραταιοῦ, ἵνα ἅμα μὲν ἐκ τῶν προσόδων ἔστιν & σφετερίζη και προφάσει τῶν οἰκοδομημάτων, ἅμα δὲ καὶ συχνοτέραν ἔχῃ ποιείσθαι τὴν ἐκεῖσε διατριβὴν μετά τι νος γαύρου καὶ χλιδῶντος ήθους. Οὗτος ὑπόσους εὐδοκιμήσει χρωμένους εώρα φύσεως ἢ τέχνης ήστινοσοῦν, οπόσαι πρὸς ἀρέσκειαν καὶ κοινῇ τοῖς πᾶσι καὶ ἰδίᾳ τοῖς βασιλεῦσι πεφύκασι, φίλος εἶναι σφῶν ὑπεκρίνετο μὲν ἐς γε τὸ φαινόμενον κρύφε δ' ήχθετο πάσι καὶ βάσκανον ἔτρεφεν ὀφθαλμόν τι καὶ γνώμην κατ' αὐτῶν· καὶ λάθρα προσιὼν ἀεὶ τοῦ βασιλέως υπηρύττειν οὐκ ἔχνει τὰς ἀκους, άλλοτε ἄλλοις λοιδορούμενος, παραπλήσιον ποιῶν τῷ ὄρει τῷ Λιβυκῷ. Γίνεσθαι γάρ φασι παρὰ τοῖ; Λίβυσιν Ότιν ἐχίδνη παρόμοιον, ὃς πολὺν ἐπιχεάμενος ψάμ ἔξω που τῆς ψάμμου τὸ στόμα μετὰ τῆς γλώσ Γ'. Εν τι μόνον ἔδοξε τῷ βασιλεῖ συμβουλεύσει χρηστὸν, καὶ τοῦτο δ' οὐ τὸν οἰκεῖον ἐνδεικνύμενος τρόπον· ἀλλὰ τὴν τοῦ βασιλέως ἐς τοῦτο διάπυρον ξυννενοηκὼς ὁρμὴν συνεργό; ἔδοξεν ἐς τὸ βούλευμα Variorum aola. Ambigo quid velit: utrum, eum adeo sacraruin litterarum fuisse rudem, ut nec profanas scribere scierit: an vero, non æque fuisse rudem sacrarum, quod fere Bat, ac profanarum. WOLFIUS. Interpres, rei familiaris peritissimus fuit. Eniendavimus rei sa'cularis. Vide Gloss. med. Græcit. in βίος. DUCANG. Codex Regius habet, ὅ γε μὴν πρὸς εὐποιίας συμφυής τρόπος παρέπ. Ita eliam Codex Valicanus, ut arcepi ex Cl. Rustgaardio, qui tamen εὐπωι· Την legit, non εὐπονοίας. ΒοιιΝ. Interpres, de @dibus binis Vestalium cirginum. Elidimus, Sanctimonialium. DLCANG. Verba ἵνα-ήθως absunt a codice Regio: in Vaticano autem latent sub schedula, cujus pars dimidia discerpta est. In parte superstite legitur.... τράχεν, ἀλλὰ καὶ πλείστων άλλων άλλως πενία, παρε...λω τον ἐλευθερίαν ἐχαρίσατο, καὶ πιπτούσας μεγαλοπρεπῶς ἀνερ. δ τάς διεβέβλητο μέν τα παρὰ τῶν πλείστων, ὡς ὑπόσους, etc. iii quoque accepi ex Cl. V. P. Ro-tgaardio. Βοινιs. In codice Regio, ut et in Vaticano, legitur Διεβέβλητο μέν τοι παρὰ τῶν πλείστων, ὡς ἀπό σου:, etc. (ii codice Wolfiano minus consultum crat famæ Niphonis. Boivin,

PG 148:433(Γ.) Ἕν τι μόνον ἔδοξε τῷ βασιλεῖ συμβουλεύσειν χρηστὸν καὶ τοῦτο δ’ οὐ τὸν οἰκεῖον ἐνδεικνύμενος τρόπον· ἀλλὰ τὴν τοῦ βασιλέως ἐς τοῦτο διάπυρον ξυννενοηκὼς ὁρμὴν συνεργὸς ἔδοξεν ἐς τὸ βούλευμα καὶ αὐτός. συνήργησε γὰρ τῷ τοῦ βασιλέως δόγματι ἐς τὸ δέξασθαι τοὺς Ἀρσενιάτας ἅπαξ τῆς καθολικῆς τοῦ θεοῦ ἐκκλησίας ἀποῤῥαγέντας διὰ κενοδοξίαν, ἵνα μὴ αὐτοί τε τὸν ψυχικὸν κατὰ διαδοχὴν κινδυνεύσωσι θάνατον καὶ ἅμα ἄλλους ἐξαπατῶντες ἐς τὸν αὐτὸν συνελαύνωσιν ὄλεθρον. τοῦ δὴ βασιλέως εἴξαντος ταῖς πατριαρχικαῖς συμβουλαῖς οὑτωσὶ, ἅτ’ ἐκ πολλοῦ καὶ αὐτοῦ τουτὶ βουλομένου, συναθροίζονται πολλοὶ πολλαχόθεν ὥσπερ ἐκ πετρῶν καὶ βάτων αὐθήμεροι βλαστάνοντες Γίγαντες, ῥάκη μὲν περικείμενοι διεῤῥωγότα, πλεῖστον δ’ ἐν τοῖς τῆς καρδίας μυχοῖς τὸν τῆς κενοδοξίας καλύπτοντες ὄγκον. καὶ δὴ βαρέα τινὰ καὶ τὴν ἀκοὴν οὐ μετρίως κνίζοντα προβάλλονται τὰ ζητήματα, ἵν’ ἐς τοὺς πολλοὺς ἐμφανίσωσι δῆθεν οὐκ ἀναιτίως ἑαυτοὺς σχιζομένους. πρῶτον μὲν, ἵνα δηλαδὴ τὸ τοῦ πατριαρχεύσαντος Ἀρσενίου λείψανον ἐκ τῆς τοῦ ἁγίου Ἀνδρέου μονῆς ἐντίμως ἀνειληφότες ἐν τῷ μεγίστῳ τῆς τοῦ θεοῦ Σοφίας νεῷ μεταθῶσι.

|a. c. 1282 an 1328] BYZANTINÆ HISTORIE L.B. VI. [IMP. ANDRONIC. SEN.] 434 καὶ αὐτό;. Συνήργησε γὰρ τῷ του βασιλέως δόγματι & ejusdem consilii venisse creleretur. Etenim quod ἐς τὸ δέξασθαι τους Αρσενιάτας ἅπαξ τῆς καθολικῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας ἀποῤῥαγέντας διὰ κενοδοξίαν, [Ρ. 161] ἵνα μὴ αὐτοί τε τὸν ψυχικὸν κατὰ διαδοχήν κινδυνεύσωσι θάνατον καὶ ἅμα ἄλλους ἐξαπατῶντες ἐς τὸν αὐτὸν συνελαύνωσιν όλεθρον. Τοῦ δὴ βασιλέως είξαντος τοῖς πατριαρχικαῖς συμβουλαίς ούτ τωσί, ὅτ' ἐκ πολλοῦ καὶ αὐτοῦ τουτὶ βουλομένου, συναθροίζονται πολλοὶ πολλαχόθεν ὥσπερ ἐκ πετρῶν καὶ βάθων αὐθήμεροι βλαστάνοντες Γίγαντες, βάκη μὲν περικείμενοι διερρωγότα, πλεῖστον δ᾽ ἐν τοῖς τῆς καρδίας μυχοῖς τὸν τῆς κενοδοξίας καλύ πτοντε; ὄγκον. Καὶ δὴ βαρέα τινὰ καὶ τὴν ἀκοὴν οὐ μετρίως χτίζοντα προβάλλονται τὰ ζητήματα, ἵν' ἐς τοὺς πολλοὺς ἐμφανίσωσι δῆθεν οὐκ ἀναιτίως ἑαυτοὺς σχιζομένους. Πρῶτον μὲν, ἵνα δηλαδὴ τὸ του πατριαρχεύσαντος 'Αρσενίου λείψανον ἐκ τῆς τοῦ ἁγίου Ανδρέου μονῆς ἐντίμως ἀνειληφότες ἐν τῷ μεγίστῳ τῆς τοῦ Θεοῦ Σοφίας νεῷ μεταθῶσι. Δεύτερον, ἵνα καθαρτικῷ τινι καθυποβληθῶσιν ἐπι τιμέῳ τὰ γένη τῶν ἱερέων, ἀργίαν δηλονότι τῆς ἱερουργίας ἐφ' ἡμέραις τεσσαράκοντα. Τρίτον, για νηστείαις καὶ γονυκλισίαις ἐπὶ ῥητοῖς καὶ ὁ κοινός ἅπας λαός καθαρθώσε· καὶ ἐπὶ τούτοις ἕτερα τῆς ὁμοίας απονοίας ἐχόμενα, & πάντα διὰ τὸ τῆς εἰρήνης καὶ ὁμονοίας καλὸν σπεύσας ὁ βασιλεὺς ἐκπεραίνε:. Δ'. Εἶθ' ἑξῆς ὅσοι μὴ ἀξιώμασιν ἀναλόγοις τετίμηνται τῶν ἀπὸ τοῦ σχίσματος άθροισθέντων, προimperator heri decreverat, ut Arseniale semel a catholica Ecclesia ob inanis gloriæ studium avulsi reciperentur, id ut feret operam dedit; ne ii morbo per successiones propagato salutem animæ suæ in discrimen vocarent, et alius quoque deceptos in idom secum exitium traherent. Hoc patriarchæ consilium cum imperator approbasset, qui et ipse diu id animo agitaverat, multi multis e locis conveniunt, veluti terrigens quidam e sasis et rubis subito enati, laceris pannis obsiti: animis vero intimis tumorem vanæ gloriæ immodicum celantes. Et hi quidem quæstiones molestas, et quibus aures haud mediocriter norderentur, proponebant. ut vulgo scilicet probarent, se non sine causa discessionem 962 fecisse. Erant autem uæ. Primum, ut Arsenii patriarchæ reliquiæ, e divi Andreæ monasterio honorifice translatæ, in maximo Sanctæ. Sophiæ templo collocarentur. Deinde, ut pena alim qua piaculari sacerdotum ordines plecterentur: videlicet ne quadraginta diebus rei divinam facerent. Postremo, ut jejuniis et genuflexionibus ad certum tempus definitis populus universus mundaretur, aliaqne eidem amentiæ aflinia: quæ omnia imperator ob pacis et concordia bonum propere exsequitur. 19. Aliquanto post schismatici, quotquot conse nientibus præmiis ornati non fuerant, cujusmodi στασίαις δηλαδή μητροπόλεων, προστασίαις μονα- Count metropolitani episcopatus, monasteriorumn στηρίων, παρρησίαις ἐν βασιλείοι;, πορισμοῖς προσέδων ετησίων, οὗτοι δὴ πάντες μετά βραχὺ τῆς το αὐτῆς ἀπερράγησαν ομονοίας καί εἰσι ταῖς προς είναι: αὖθις ἐμμένοντες ιδιοτροπίαι; καὶ σχίσμασιν. Ο δὲ πατριάρχης προτραπείς παρ' αὐτῶν δὴ τῶν συνελθόντων Αρσενιατῶν ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ ἄμβωνος, ἐνδεδυμένος τὴν ἱερατικὴν στολήν, καὶ στὰς πρὸ τοῦ λειψάνου του Αρσενίου εξεφώνησεν ὡς ἐκ τοῦ Αρσενίου δήθεν συγχώρησιν άπαντι τῷ λαῷ. præfecturæ, prærogativæ in palatio, annuorum redituum emolumenta, omnes statim abrupta concordia ad pristinum propriumque morem redeunt et in schismate denuo perseverant. At patriarcha, ipsis Arseniatis qui eodem convenerant bortantibus, ambone conscenso et sacerdotali stola indulus, ante Arsenii reliquias stans, recitata velut Arsenii nonine absolutionis formula, omnem popu lum venia donavit, CAPUT X. Turci Thraciam vastant. Imperator mercenarios milites peregre accire statuit. Fisci inopia. Petitum a Crale auxilium. Priles Paleologus Turcicum sibi bellum deposcit. Ejus elogium. Ab Andronico ob innocentiam vitæ laudatus postulata impetral. Militum animos sibi mancipal. Hostium consiliis per exploratores cognitis legiones educit. Apud Xerogypsum fluvium casíra ponit. Turcorum adventus. Pugnæ apparatus. Ut aciem inclinatam Philes restituerit. Barbarorum strages. Romani instant fugientibus. In Chersoneso castrametantur. Imperatoriæ triremes Hellespontum obstruunt. Auxilia Romanis a Crate et a Latinis missa. Turcici præsidii oppugnatio. Latinorum machinæ. Barbari nocturnis eruptionibus frustra tentatis spem salulis abjiciunt. Se el sua omnia Latinis dedunt. Multi per noctem a Romanis intercepti et trucidati. De cæteris quid actum sit a Lasinis. [Ρ. 102] Α'. Εν τούτοις τοῖς χρόνοις μετά 1. His temporibus post victoriam illam Barbari Variorum notæ. De quo monasterio diximus supra ad lib. gius malcbat, ut a re divina per quadraginta dies τι, ep. 1. DucANG. Interpres, videlicet, ne XL diebus rem dirinam facerent: edidimus, ut a re divina per XL Gies abstinerent: mox, γονυκλισίας deprecationibns, emendavimus, genuflexionibus. Vide Gloss. mied. Græcil. in bac voce. Infra προστασίαις μοναστη ρίων, παρρησίαις ἐν βασιλείοις. Interpres, Aνα tie, manera: edidimus monasteriorum prefectura, prerogative in palatio. Lucare. Vertit Woldus. me quadraginta diebus rem divinum facerent. Ducan abstinerent: non video quam ob causam. BOIVIN. Certa lege definitis. Sic infra lib. xiii, sect. 2, ἐπὶ ῥητοῖς τὸ συγκεχωρηκός δεχόμενοι, και licentiam certis legibus dalam acceperunt. Videal tamen lector, an hoc loco analit subaudire χρόνοις, vel ἔτεσι. Sic infra lib. iv, cap. 7, sect. 3, καὶ τοὺς μὲν ἀργεῖν τῆς ἱερωσύνης ἐκέλευσεν ἐπὶ ῥητοῖς ἔτεσι. Βοινικ. Pachymer. lib. ▲ cao. 9. Ducang.

δεύτερον, ἵνα καθαρτικῷ τινι καθυποβληθῶσιν ἐπιτιμίῳ τὰ γένη τῶν ἱερέων, ἀργίαν δηλονότι τῆς ἱερουργίας ἐφ’ ἡμέραις τεσσαράκοντα. τρίτον, ἵνα νηστείαις καὶ γονυκλισίαις ἐπὶ ῥητοῖς καὶ ὁ κοινὸς ἅπας λαὸς καθαρθῶσι· καὶ ἐπὶ τούτοις ἕτερα τῆς ὁμοίας ἀπονοίας ἐχόμενα, ἃ πάντα διὰ τὸ τῆς εἰρήνης καὶ ὁμονοίας καλὸν σπεύσας ὁ βασιλεὺς ἐκπεραίνει. (Δ.) Εἶθ’ ἑξῆς ὅσοι μὴ ἀξιώμασιν ἀναλόγοις τετίμηνται τῶν ἀπὸ τοῦ σχίσματος ἀθροισθέντων, προστασίαις δηλαδὴ μητροπόλεων, προστασίαις μοναστηρίων, παῤῥησίαις ἐν βασιλείοις, πορισμοῖς προσόδων ἐτησίων, οὗτοι δὴ πάντες μετὰ βραχὺ τῆς τοιαύτης ἀπεῤῥάγησαν ὁμονοίας καί εἰσι ταῖς προτέραις αὖθις ἐμμένοντες ἰδιοτροπίαις καὶ σχίσμασιν. ὁ δὲ πατριάρχης προτραπεὶς παρ’ αὐτῶν δὴ τῶν συνελθόντων Ἀρσενιατῶν ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ ἄμβωνος, ἐνδεδυμένος τὴν ἱερατικὴν στολὴν, καὶ στὰς πρὸ τοῦ λειψάνου τοῦ Ἀρσενίου ἐξεφώνησεν ὡς ἐκ τοῦ Ἀρσενίου δῆθεν συγχώρησιν ἅπαντι τῷ λαῷ. ι.

|a. c. 1282 an 1328] BYZANTINÆ HISTORIE L.B. VI. [IMP. ANDRONIC. SEN.] 434 καὶ αὐτό;. Συνήργησε γὰρ τῷ του βασιλέως δόγματι & ejusdem consilii venisse creleretur. Etenim quod ἐς τὸ δέξασθαι τους Αρσενιάτας ἅπαξ τῆς καθολικῆς τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας ἀποῤῥαγέντας διὰ κενοδοξίαν, [Ρ. 161] ἵνα μὴ αὐτοί τε τὸν ψυχικὸν κατὰ διαδοχήν κινδυνεύσωσι θάνατον καὶ ἅμα ἄλλους ἐξαπατῶντες ἐς τὸν αὐτὸν συνελαύνωσιν όλεθρον. Τοῦ δὴ βασιλέως είξαντος τοῖς πατριαρχικαῖς συμβουλαίς ούτ τωσί, ὅτ' ἐκ πολλοῦ καὶ αὐτοῦ τουτὶ βουλομένου, συναθροίζονται πολλοὶ πολλαχόθεν ὥσπερ ἐκ πετρῶν καὶ βάθων αὐθήμεροι βλαστάνοντες Γίγαντες, βάκη μὲν περικείμενοι διερρωγότα, πλεῖστον δ᾽ ἐν τοῖς τῆς καρδίας μυχοῖς τὸν τῆς κενοδοξίας καλύ πτοντε; ὄγκον. Καὶ δὴ βαρέα τινὰ καὶ τὴν ἀκοὴν οὐ μετρίως χτίζοντα προβάλλονται τὰ ζητήματα, ἵν' ἐς τοὺς πολλοὺς ἐμφανίσωσι δῆθεν οὐκ ἀναιτίως ἑαυτοὺς σχιζομένους. Πρῶτον μὲν, ἵνα δηλαδὴ τὸ του πατριαρχεύσαντος 'Αρσενίου λείψανον ἐκ τῆς τοῦ ἁγίου Ανδρέου μονῆς ἐντίμως ἀνειληφότες ἐν τῷ μεγίστῳ τῆς τοῦ Θεοῦ Σοφίας νεῷ μεταθῶσι. Δεύτερον, ἵνα καθαρτικῷ τινι καθυποβληθῶσιν ἐπι τιμέῳ τὰ γένη τῶν ἱερέων, ἀργίαν δηλονότι τῆς ἱερουργίας ἐφ' ἡμέραις τεσσαράκοντα. Τρίτον, για νηστείαις καὶ γονυκλισίαις ἐπὶ ῥητοῖς καὶ ὁ κοινός ἅπας λαός καθαρθώσε· καὶ ἐπὶ τούτοις ἕτερα τῆς ὁμοίας απονοίας ἐχόμενα, & πάντα διὰ τὸ τῆς εἰρήνης καὶ ὁμονοίας καλὸν σπεύσας ὁ βασιλεὺς ἐκπεραίνε:. Δ'. Εἶθ' ἑξῆς ὅσοι μὴ ἀξιώμασιν ἀναλόγοις τετίμηνται τῶν ἀπὸ τοῦ σχίσματος άθροισθέντων, προimperator heri decreverat, ut Arseniale semel a catholica Ecclesia ob inanis gloriæ studium avulsi reciperentur, id ut feret operam dedit; ne ii morbo per successiones propagato salutem animæ suæ in discrimen vocarent, et alius quoque deceptos in idom secum exitium traherent. Hoc patriarchæ consilium cum imperator approbasset, qui et ipse diu id animo agitaverat, multi multis e locis conveniunt, veluti terrigens quidam e sasis et rubis subito enati, laceris pannis obsiti: animis vero intimis tumorem vanæ gloriæ immodicum celantes. Et hi quidem quæstiones molestas, et quibus aures haud mediocriter norderentur, proponebant. ut vulgo scilicet probarent, se non sine causa discessionem 962 fecisse. Erant autem uæ. Primum, ut Arsenii patriarchæ reliquiæ, e divi Andreæ monasterio honorifice translatæ, in maximo Sanctæ. Sophiæ templo collocarentur. Deinde, ut pena alim qua piaculari sacerdotum ordines plecterentur: videlicet ne quadraginta diebus rei divinam facerent. Postremo, ut jejuniis et genuflexionibus ad certum tempus definitis populus universus mundaretur, aliaqne eidem amentiæ aflinia: quæ omnia imperator ob pacis et concordia bonum propere exsequitur. 19. Aliquanto post schismatici, quotquot conse nientibus præmiis ornati non fuerant, cujusmodi στασίαις δηλαδή μητροπόλεων, προστασίαις μονα- Count metropolitani episcopatus, monasteriorumn στηρίων, παρρησίαις ἐν βασιλείοι;, πορισμοῖς προσέδων ετησίων, οὗτοι δὴ πάντες μετά βραχὺ τῆς το αὐτῆς ἀπερράγησαν ομονοίας καί εἰσι ταῖς προς είναι: αὖθις ἐμμένοντες ιδιοτροπίαι; καὶ σχίσμασιν. Ο δὲ πατριάρχης προτραπείς παρ' αὐτῶν δὴ τῶν συνελθόντων Αρσενιατῶν ἀνῆλθεν ἐπὶ τοῦ ἄμβωνος, ἐνδεδυμένος τὴν ἱερατικὴν στολήν, καὶ στὰς πρὸ τοῦ λειψάνου του Αρσενίου εξεφώνησεν ὡς ἐκ τοῦ Αρσενίου δήθεν συγχώρησιν άπαντι τῷ λαῷ. præfecturæ, prærogativæ in palatio, annuorum redituum emolumenta, omnes statim abrupta concordia ad pristinum propriumque morem redeunt et in schismate denuo perseverant. At patriarcha, ipsis Arseniatis qui eodem convenerant bortantibus, ambone conscenso et sacerdotali stola indulus, ante Arsenii reliquias stans, recitata velut Arsenii nonine absolutionis formula, omnem popu lum venia donavit, CAPUT X. Turci Thraciam vastant. Imperator mercenarios milites peregre accire statuit. Fisci inopia. Petitum a Crale auxilium. Priles Paleologus Turcicum sibi bellum deposcit. Ejus elogium. Ab Andronico ob innocentiam vitæ laudatus postulata impetral. Militum animos sibi mancipal. Hostium consiliis per exploratores cognitis legiones educit. Apud Xerogypsum fluvium casíra ponit. Turcorum adventus. Pugnæ apparatus. Ut aciem inclinatam Philes restituerit. Barbarorum strages. Romani instant fugientibus. In Chersoneso castrametantur. Imperatoriæ triremes Hellespontum obstruunt. Auxilia Romanis a Crate et a Latinis missa. Turcici præsidii oppugnatio. Latinorum machinæ. Barbari nocturnis eruptionibus frustra tentatis spem salulis abjiciunt. Se el sua omnia Latinis dedunt. Multi per noctem a Romanis intercepti et trucidati. De cæteris quid actum sit a Lasinis. [Ρ. 102] Α'. Εν τούτοις τοῖς χρόνοις μετά 1. His temporibus post victoriam illam Barbari Variorum notæ. De quo monasterio diximus supra ad lib. gius malcbat, ut a re divina per quadraginta dies τι, ep. 1. DucANG. Interpres, videlicet, ne XL diebus rem dirinam facerent: edidimus, ut a re divina per XL Gies abstinerent: mox, γονυκλισίας deprecationibns, emendavimus, genuflexionibus. Vide Gloss. mied. Græcil. in bac voce. Infra προστασίαις μοναστη ρίων, παρρησίαις ἐν βασιλείοις. Interpres, Aνα tie, manera: edidimus monasteriorum prefectura, prerogative in palatio. Lucare. Vertit Woldus. me quadraginta diebus rem divinum facerent. Ducan abstinerent: non video quam ob causam. BOIVIN. Certa lege definitis. Sic infra lib. xiii, sect. 2, ἐπὶ ῥητοῖς τὸ συγκεχωρηκός δεχόμενοι, και licentiam certis legibus dalam acceperunt. Videal tamen lector, an hoc loco analit subaudire χρόνοις, vel ἔτεσι. Sic infra lib. iv, cap. 7, sect. 3, καὶ τοὺς μὲν ἀργεῖν τῆς ἱερωσύνης ἐκέλευσεν ἐπὶ ῥητοῖς ἔτεσι. Βοινικ. Pachymer. lib. ▲ cao. 9. Ducang.

PG 148:435Ἐν τούτοις τοῖς χρόνοις μετὰ τὴν νίκην ἐκείνην θρασυνθέντες ὅσον πλεῖστον ἐξῆν οἱ βάρβαροι μικροῦ πᾶσαν ἐδῄωσάν τε καὶ κάκιστα διέθηκαν τὴν περὶ τὴν Θρᾴκην τῶν Ῥωμαίων χώραν, ὡς μήτε ἀροτριᾷν, μήτε σπείρειν τῶν πόλεων ἐξιόντας δύνασθαι Ῥωμαίους ἐφ’ ὅλοις ἔτεσι παρὰ βραχὺ δυσί. καὶ ἦσαν διὰ ταῦτα λύπῃ βαθείᾳ καὶ παλαμναιοτάταις φροντίσι τὴν ἑαυτῶν οἱ βασιλεῖς ψυχὴν κατατέμνοντες. τὴν μὲν γὰρ ἀπὸ τῶν Ῥωμαϊκῶν στρατευμάτων βοήθειαν ἀπεγνώκεσαν ἤδη τελέως, ξυνιέντες μὲν ὀψὲ θεομηνίαν τινὰ περὶ τούτοις ἐπιπολάζειν, τὰς δὲ τῆς θεομηνίας αἰτίας οὐκ οἶδ’ ὅπως οὐ ξυνιέντες. καὶ ἦν αὐτοῖς ἡ πᾶσα μελέτη μισθοφορικήν τινα προσκαλέσασθαι συμμαχίαν ὁθενδήποτε. καὶ μέντοι καὶ ἐπὶ τούτοις ἐτρίβετο χρόνος οὐ μέτριος, ἀναλογιζομένων τὴν τῶν χρημάτων δαπάνην ἐσομένην μεγάλην καὶ οὐ μάλα τοι φορητὴν τῷ βασιλικῷ ταμιείῳ, χρημάτων εἴπερ ποτὲ νῦν μάλιστα σπανίζοντι διὰ τὴν τῆς χώρας κάκωσιν. ὅμως μέντοι τῆς ἀνάγκης ἠρεμεῖν ἥκιστα συγχωρούσης πέμπει πρὸς τὸν ἐπὶ θυγατρὶ γαμβρὸν, τὸν Κράλην λέγω Σερβίας, ὁ βασιλεὺς Ἀνδρόνικος συμμαχίαν μεταπεμπόμενος.

435 [4.. 6799 AD 6836] [IMP. ANDRON:C, SEN.] 496 sumpta maxima audacia cumes fere Romanorum τὴν νίκην ἐκείνην θρασυνθέντες ὅσον πλεῖστον ἐξῆν agros circa Thraciam vastaverunt, et pessime illic grassati sunt; ut Romani duobus propemodum annis mœnibus egre:li nec ad arandum nec ad seren- «lum auderent. Quæ re gravi incrore et importunis simis 263 curis animnum amixit imperatorum. Jam enim a Romanis legionibus nulla prorsus auxilii spes supererat, sero tandem intellecta Numinis iracundia, quæ que illas comitabatur, causis vero illius iracundia haud scio quonodo non intellectis. In id igitur unum intenti erant imperatores, ut mercenarium undecunque militem conducerent. In quo mora temporis non parva intercessit, dun futuros aumplus reputant, magnos videlicet et quos fiscus ferre difficillime posset. Etenim fiscus, si unquam alias, tum vel maxime erat exhaustus ob provincias vastalas. Tamnen urgente necessitate et minimum quietis indulgente imperator Andronicus ad filiæ suæ maritum Cralem Serviæ auxilii arcessendi causa legationen miuit. 11. Sed priusquam auxilia inde advenirent, Deus, qui omnia perficit et in melius refert, nobilem et senatorium virum Andronici imperatoris cognatum excitat, et generoso quodam zelo inflammat. Is erat Philes Palæologus, qui et protostratoricum ab imperatore baculum deinde accepit. Qui cuin in palacio assiduus versaretur el magna apud principein gratia polleret, quem sincero et ardente animi affectu atque ipsa vitæ honestate sibi conciliaverat, ignarus et imperitus rei militaris habebatur; tum quia corpus natura sua tenue et morbis obnoxium habebat; tum maxime ob id, quia uni rerum divinarum contemplationi 264 immorabatur, et ferα in templis degebat, ac cultu religiosissimo sacra prosequebatur. Is cum imperatorem Andronicum fantis caris æstuantem videret, animo indoluit et ad illum ingressus, • Perinille, inquit, mihi ad Romana castra proficisci, ut et parvam militum manum, el centuriones ac tribunos quos ipse vntuerim deligam. Fac item, ut commeatum mihi suppedites, qui et hominibus et jumentis satis sit, Spem enim firmam et inconcussam in Deo collocavi, qua animumn subeunte ita confido, ut alirmare non dubitem victorem me barbaris hisce profigatis quamprimum affuturum. > οι βάρβαροι μικροῦ πᾶσαν ἐδῄωσάν τε καὶ κάκιστο διέθηκαν τὴν περὶ τὴν Θρᾴκην τῶν Ῥωμαίων χώμαν, ὡς μήτε ἀροτρα», μήτε σπείρειν τῶν πόλεων εξιόντας δύνασθαι Ῥωμαίους ἐφ᾿ ὅλοις έτεσι παρὰ βραχὺ δυσέ. Καὶ ἦσαν διὰ ταῦτα λύπῃ βαθείᾳ καὶ παλαμναιοτάταις φροντίσι τὴν ἑαυτῶν οἱ βασιλεῖς ψυχὴν κατατέμνοντες. Τὴν μὲν γὰρ ἀπὸ τῶν Ῥωμαϊκῶν στρατευμάτων βοήθειαν ἀπεγνώκεσαν ήδη τελέως, ξυνιέντες μὲν ὀψὲ θεομηνίαν τινὰ περὶ τούτοις ἐπ:- πολάζειν, τὰς δὲ τῆς θεομηνίας αἰτίας οὐκ οἶδ' ὅπως οὐ ξυνιέντες, καὶ ἦν αὐτοῖς ἡ πάσα μελέτη μισθοφορικὴν τινα προσκαλέσασθαι συμμαχίαν 60ενδι ποτε. Καὶ μέντοι καὶ ἐπὶ τούτοις ἐτρίβετο χρόνος οὐ μέτριος, ἀναλογιζομένων τὴν τῶν χρημάτων δαπάνην ἐσομένην μεγάλην καὶ οὐ μάλα τοι φορητὴν τῷ βασιλικῷ ταμιείῳ, χρημάτων εἴπερ ποτὲ νῦν μάλιστα σπανίζοντι διὰ τὴν τῆς χώρας κάκωσιν. Όμως μέντοι τῆς ἀνάγκης ἠρεμεῖν ἥκιστα συγχω ρούσης πέμπει πρὸς τὸν ἐπὶ θυγατρί γαμβρόν, τὸν Κράλην λέγω Σερβίας, ο βασιλεύς Ανδρόνικος συμμαχίαν μεταπεμπόμενος. 1. Ἀλλὰ πρὶν ἐκείνην ἐκεῖθεν ἀφικέσθαι τὴν συμμαχίαν, ὁ πάντα ποιῶν καὶ μετασκευάζων πρὸς τὸ βέλτιον Κύριος διανίστησι πρὸς ἀνδρικόν τινα ζῆλόν τινα τῶν εὐγενῶν τῆς συγκλήτου καὶ κατὰ γένος τῷ βασιλεῖ προσηκόντων, Φιλῆν τὸν Παλαιολόγον ὃς καὶ τὴν πρωτοστατορικήν παρά βασιλέως υπε τον παρειληφώς ἦν βακτηρίαν. Οὗτος οὖν περὶ τὰ βασίλεια διατρίβων ἀεὶ καὶ μάλα τοι πλείστην καρπούμενος τὴν τοῦ βασιλέω; εὐμένειαν διὰ τὸ τῆς γνώ μης ἀκίβδηλον καὶ διάπυρον πρὸς τὴν βασιλικήν εξο νοιαν καὶ ἔτι τὸ τοῦ βίου σεμνὸν, ἀδαής τις ἐδόκει καὶ ἄπειρος (Ρ. 165] τὰ πολέμια, ἅτε καὶ τὸ σῶμα κατά φύσιν ἔχων ἰσχνὸν καὶ τὰ πλεῖστα νοσηλευόμενον· καὶ μάλισθ' ὅτι καὶ μέναις ταῖς θειοτέραις μελέταις ἦν ἐνδιατρίβων καὶ ναοῖς προσεδρεύων ὡς τὰ πολλά καὶ πλείστην αἰδῶ τοῖς ἱεροῖς τῶν πραγμάτων παρ ἔχειν ἔργον ποιούμενος. Οὗτος γὰρ βαρείαις φροντίσε κάτοχον θεασάμενος τὸν βασιλέα 'Ανδρόνικον ἔπαθε τὴν ψυχὴν· καὶ προσελθών, ο Δός μοι, ο φησίν, «εἰς τὰ τῶν Ῥωμαίων στρατόπεδα παρελθόντι βραχύν τινα στρατὸν ἀπολέξασθαι καὶ λοχαγοὺς καὶ ταξιάρ χους, οὓς ἂν αὐτὸς ἐθέλοιμι, καὶ πρὸς τούτοις δαπά νην ἀνενδεἢ τῶν χρειωδῶν τῶν τε υποζυγίων καὶ αὐτῶν. Δ' γὰρ πρὸς Θεὸν στεβια μου καὶ ἀῤῥαγείς ἐλπίδες τὴν ἐμὴν ὑποτρέχουσαι περιθάλπουσι παρ δίαν και με πείθουσι διίσχυρίζεσθαι, ὡς ὄψει με τὴν ταχίστην τρόπαια φέροντα κατά τουτωνὶ τῶν βαρ βάρων. III. Paret dictis imperator, ac, Justus est Γ. Πείθεται τοῖς λεγομένοις ὁ βασιλεὺς ἐπειπών, Deus, inquit, cui non in tibiis viri beneplacitum ὡς δίκαια ποιῶν ὁ Θεὸς οὐκ ἐν ταῖς κνήμαις τοῦ Variorum nota. Phranzes lib. 1. cap. 9. Theodorum Philem ἐκ τῶν μεγιστάνων habet Pachymeres lib. Ι, cap. 8, et alterum Philem lib. m, cap. 17. Joannem Φλήν, τῶν εὐπατριδών, Ca:lacuzen. lib. iv, cap. 32. Exstant Mannelis Phike versus iambici in obitum ejusdem Georgii Pachymeris, woud Allatium de Georgiis pag. 375 Mem is, ni fallor, cuius cui tus habetur de animalium proprietate, quem Michaeli imp. τῷ νέῳ. ut prafert col. Reg. 2916. Andronici senioris filio, inscripsit. Vide Alhtii excerpta Romae edita pag. 339, in Crergulorum pag 702, 705. Law!ucium lib. ut, Bull (zar., μ 188. fress.

(Β.) Ἀλλὰ πρὶν ἐκείνην ἐκεῖθεν ἀφικέσθαι τὴν συμμαχίαν, ὁ πάντα ποιῶν καὶ μετασκευάζων πρὸς τὸ βέλτιον κύριος διανίστησι πρὸς ἀνδρικόν τινα ζῆλόν τινα τῶν εὐγενῶν τῆς συγκλήτου καὶ κατὰ γένος τῷ βασιλεῖ προσηκόντων, Φιλῆν τὸν Παλαιολόγον, ὃς καὶ τὴν πρωτοστρατορικὴν παρὰ βασιλέως ὕστερον παρειληφὼς ἦν βακτηρίαν. οὗτος οὖν περὶ τὰ βασίλεια διατρίβων ἀεὶ καὶ μάλα τοι πλείστην καρπούμενος τὴν τοῦ βασιλέως εὐμένειαν διὰ τὸ τῆς γνώμης ἀκίβδηλον καὶ διάπυρον πρὸς τὴν βασιλικὴν εὔνοιαν καὶ ἔτι τὸ τοῦ βίου σεμνὸν, ἀδαής τις ἐδόκει καὶ ἄπειρος τὰ πολέμια, ἅτε καὶ τὸ σῶμα κατὰ φύσιν ἔχων ἰσχνὸν καὶ τὰ πλεῖστα νοσηλευόμενον· καὶ μάλισθ’ ὅτι καὶ μόναις ταῖς θειοτέραις μελέταις ἦν ἐνδιατρίβων καὶ ναοῖς προσεδρεύων ὡς τὰ πολλὰ καὶ πλείστην αἰδῶ τοῖς ἱεροῖς τῶν πραγμάτων παρέχειν ἔργον ποιούμενος. οὗτος γὰρ βαρείαις φροντίσι κάτοχον θεασάμενος τὸν βασιλέα Ἀνδρόνικον ἔπαθε τὴν ψυχήν·

435 [4.. 6799 AD 6836] [IMP. ANDRON:C, SEN.] 496 sumpta maxima audacia cumes fere Romanorum τὴν νίκην ἐκείνην θρασυνθέντες ὅσον πλεῖστον ἐξῆν agros circa Thraciam vastaverunt, et pessime illic grassati sunt; ut Romani duobus propemodum annis mœnibus egre:li nec ad arandum nec ad seren- «lum auderent. Quæ re gravi incrore et importunis simis 263 curis animnum amixit imperatorum. Jam enim a Romanis legionibus nulla prorsus auxilii spes supererat, sero tandem intellecta Numinis iracundia, quæ que illas comitabatur, causis vero illius iracundia haud scio quonodo non intellectis. In id igitur unum intenti erant imperatores, ut mercenarium undecunque militem conducerent. In quo mora temporis non parva intercessit, dun futuros aumplus reputant, magnos videlicet et quos fiscus ferre difficillime posset. Etenim fiscus, si unquam alias, tum vel maxime erat exhaustus ob provincias vastalas. Tamnen urgente necessitate et minimum quietis indulgente imperator Andronicus ad filiæ suæ maritum Cralem Serviæ auxilii arcessendi causa legationen miuit. 11. Sed priusquam auxilia inde advenirent, Deus, qui omnia perficit et in melius refert, nobilem et senatorium virum Andronici imperatoris cognatum excitat, et generoso quodam zelo inflammat. Is erat Philes Palæologus, qui et protostratoricum ab imperatore baculum deinde accepit. Qui cuin in palacio assiduus versaretur el magna apud principein gratia polleret, quem sincero et ardente animi affectu atque ipsa vitæ honestate sibi conciliaverat, ignarus et imperitus rei militaris habebatur; tum quia corpus natura sua tenue et morbis obnoxium habebat; tum maxime ob id, quia uni rerum divinarum contemplationi 264 immorabatur, et ferα in templis degebat, ac cultu religiosissimo sacra prosequebatur. Is cum imperatorem Andronicum fantis caris æstuantem videret, animo indoluit et ad illum ingressus, • Perinille, inquit, mihi ad Romana castra proficisci, ut et parvam militum manum, el centuriones ac tribunos quos ipse vntuerim deligam. Fac item, ut commeatum mihi suppedites, qui et hominibus et jumentis satis sit, Spem enim firmam et inconcussam in Deo collocavi, qua animumn subeunte ita confido, ut alirmare non dubitem victorem me barbaris hisce profigatis quamprimum affuturum. > οι βάρβαροι μικροῦ πᾶσαν ἐδῄωσάν τε καὶ κάκιστο διέθηκαν τὴν περὶ τὴν Θρᾴκην τῶν Ῥωμαίων χώμαν, ὡς μήτε ἀροτρα», μήτε σπείρειν τῶν πόλεων εξιόντας δύνασθαι Ῥωμαίους ἐφ᾿ ὅλοις έτεσι παρὰ βραχὺ δυσέ. Καὶ ἦσαν διὰ ταῦτα λύπῃ βαθείᾳ καὶ παλαμναιοτάταις φροντίσι τὴν ἑαυτῶν οἱ βασιλεῖς ψυχὴν κατατέμνοντες. Τὴν μὲν γὰρ ἀπὸ τῶν Ῥωμαϊκῶν στρατευμάτων βοήθειαν ἀπεγνώκεσαν ήδη τελέως, ξυνιέντες μὲν ὀψὲ θεομηνίαν τινὰ περὶ τούτοις ἐπ:- πολάζειν, τὰς δὲ τῆς θεομηνίας αἰτίας οὐκ οἶδ' ὅπως οὐ ξυνιέντες, καὶ ἦν αὐτοῖς ἡ πάσα μελέτη μισθοφορικὴν τινα προσκαλέσασθαι συμμαχίαν 60ενδι ποτε. Καὶ μέντοι καὶ ἐπὶ τούτοις ἐτρίβετο χρόνος οὐ μέτριος, ἀναλογιζομένων τὴν τῶν χρημάτων δαπάνην ἐσομένην μεγάλην καὶ οὐ μάλα τοι φορητὴν τῷ βασιλικῷ ταμιείῳ, χρημάτων εἴπερ ποτὲ νῦν μάλιστα σπανίζοντι διὰ τὴν τῆς χώρας κάκωσιν. Όμως μέντοι τῆς ἀνάγκης ἠρεμεῖν ἥκιστα συγχω ρούσης πέμπει πρὸς τὸν ἐπὶ θυγατρί γαμβρόν, τὸν Κράλην λέγω Σερβίας, ο βασιλεύς Ανδρόνικος συμμαχίαν μεταπεμπόμενος. 1. Ἀλλὰ πρὶν ἐκείνην ἐκεῖθεν ἀφικέσθαι τὴν συμμαχίαν, ὁ πάντα ποιῶν καὶ μετασκευάζων πρὸς τὸ βέλτιον Κύριος διανίστησι πρὸς ἀνδρικόν τινα ζῆλόν τινα τῶν εὐγενῶν τῆς συγκλήτου καὶ κατὰ γένος τῷ βασιλεῖ προσηκόντων, Φιλῆν τὸν Παλαιολόγον ὃς καὶ τὴν πρωτοστατορικήν παρά βασιλέως υπε τον παρειληφώς ἦν βακτηρίαν. Οὗτος οὖν περὶ τὰ βασίλεια διατρίβων ἀεὶ καὶ μάλα τοι πλείστην καρπούμενος τὴν τοῦ βασιλέω; εὐμένειαν διὰ τὸ τῆς γνώ μης ἀκίβδηλον καὶ διάπυρον πρὸς τὴν βασιλικήν εξο νοιαν καὶ ἔτι τὸ τοῦ βίου σεμνὸν, ἀδαής τις ἐδόκει καὶ ἄπειρος (Ρ. 165] τὰ πολέμια, ἅτε καὶ τὸ σῶμα κατά φύσιν ἔχων ἰσχνὸν καὶ τὰ πλεῖστα νοσηλευόμενον· καὶ μάλισθ' ὅτι καὶ μέναις ταῖς θειοτέραις μελέταις ἦν ἐνδιατρίβων καὶ ναοῖς προσεδρεύων ὡς τὰ πολλά καὶ πλείστην αἰδῶ τοῖς ἱεροῖς τῶν πραγμάτων παρ ἔχειν ἔργον ποιούμενος. Οὗτος γὰρ βαρείαις φροντίσε κάτοχον θεασάμενος τὸν βασιλέα 'Ανδρόνικον ἔπαθε τὴν ψυχὴν· καὶ προσελθών, ο Δός μοι, ο φησίν, «εἰς τὰ τῶν Ῥωμαίων στρατόπεδα παρελθόντι βραχύν τινα στρατὸν ἀπολέξασθαι καὶ λοχαγοὺς καὶ ταξιάρ χους, οὓς ἂν αὐτὸς ἐθέλοιμι, καὶ πρὸς τούτοις δαπά νην ἀνενδεἢ τῶν χρειωδῶν τῶν τε υποζυγίων καὶ αὐτῶν. Δ' γὰρ πρὸς Θεὸν στεβια μου καὶ ἀῤῥαγείς ἐλπίδες τὴν ἐμὴν ὑποτρέχουσαι περιθάλπουσι παρ δίαν και με πείθουσι διίσχυρίζεσθαι, ὡς ὄψει με τὴν ταχίστην τρόπαια φέροντα κατά τουτωνὶ τῶν βαρ βάρων. III. Paret dictis imperator, ac, Justus est Γ. Πείθεται τοῖς λεγομένοις ὁ βασιλεὺς ἐπειπών, Deus, inquit, cui non in tibiis viri beneplacitum ὡς δίκαια ποιῶν ὁ Θεὸς οὐκ ἐν ταῖς κνήμαις τοῦ Variorum nota. Phranzes lib. 1. cap. 9. Theodorum Philem ἐκ τῶν μεγιστάνων habet Pachymeres lib. Ι, cap. 8, et alterum Philem lib. m, cap. 17. Joannem Φλήν, τῶν εὐπατριδών, Ca:lacuzen. lib. iv, cap. 32. Exstant Mannelis Phike versus iambici in obitum ejusdem Georgii Pachymeris, woud Allatium de Georgiis pag. 375 Mem is, ni fallor, cuius cui tus habetur de animalium proprietate, quem Michaeli imp. τῷ νέῳ. ut prafert col. Reg. 2916. Andronici senioris filio, inscripsit. Vide Alhtii excerpta Romae edita pag. 339, in Crergulorum pag 702, 705. Law!ucium lib. ut, Bull (zar., μ 188. fress.

καὶ προσελθὼν, δός μοι, φησὶν, εἰς τὰ τῶν Ῥωμαίων στρατόπεδα παρελθόντι βραχύν τινα στρατὸν ἀπολέξασθαι καὶ λοχαγοὺς καὶ ταξιάρχους, οὓς ἂν αὐτὸς ἐθέλοιμι, καὶ πρὸς τούτοις δαπάνην ἀνενδεῆ τῶν χρειωδῶν τῶν τε ὑποζυγίων καὶ αὐτῶν. αἱ γὰρ πρὸς θεὸν στεῤῥαί μου καὶ ἀῤῥαγεῖς ἐλπίδες τὴν ἐμὴν ὑποτρέχουσαι περιθάλπουσι καρδίαν καί με πείθουσι διϊσχυρίζεσθαι, ὡς ὄψει με τὴν ταχίστην τρόπαια φέροντα κατὰ τουτωνὶ τῶν βαρβάρων. (Γ.) Πείθεται τοῖς λεγομένοις ὁ βασιλεὺς ἐπειπὼν, ὡς δίκαια ποιῶν ὁ θεὸς οὐκ ἐν ταῖς κνήμαις τοῦ ἀνδρὸς εὐδοκεῖ, οὐδ’ ἐν πλήθει ἰσχύος, ὡς αὐτὸς διὰ Δαβὶδ τοῦ προφήτου φησὶν, ἀλλ’ ἐν συντετριμμένῃ καρδίᾳ καὶ πνεύματι ταπεινώσεως. τῷ μὲν οὖν υἱῷ τῷ ἐμῷ καὶ βασιλεῖ Μιχαὴλ οἶμαι ἀπεχθανόμενος διὰ τὰ τῶν φυσάντων πλημμελήματα τὴν παρ’ ἑαυτοῦ συμμαχίαν οὐ δίδωσι· δώσει δ’ ἴσως τουτωὶ̈ τῷ σεμνῷ τόν τε βίον καὶ τρόπον. τιμιωτέρα γὰρ παρὰ κυρίῳ σεμνότης καὶ βίος ἄληπτος ὑπὲρ δύναμιν ὅπλων.

435 [4.. 6799 AD 6836] [IMP. ANDRON:C, SEN.] 496 sumpta maxima audacia cumes fere Romanorum τὴν νίκην ἐκείνην θρασυνθέντες ὅσον πλεῖστον ἐξῆν agros circa Thraciam vastaverunt, et pessime illic grassati sunt; ut Romani duobus propemodum annis mœnibus egre:li nec ad arandum nec ad seren- «lum auderent. Quæ re gravi incrore et importunis simis 263 curis animnum amixit imperatorum. Jam enim a Romanis legionibus nulla prorsus auxilii spes supererat, sero tandem intellecta Numinis iracundia, quæ que illas comitabatur, causis vero illius iracundia haud scio quonodo non intellectis. In id igitur unum intenti erant imperatores, ut mercenarium undecunque militem conducerent. In quo mora temporis non parva intercessit, dun futuros aumplus reputant, magnos videlicet et quos fiscus ferre difficillime posset. Etenim fiscus, si unquam alias, tum vel maxime erat exhaustus ob provincias vastalas. Tamnen urgente necessitate et minimum quietis indulgente imperator Andronicus ad filiæ suæ maritum Cralem Serviæ auxilii arcessendi causa legationen miuit. 11. Sed priusquam auxilia inde advenirent, Deus, qui omnia perficit et in melius refert, nobilem et senatorium virum Andronici imperatoris cognatum excitat, et generoso quodam zelo inflammat. Is erat Philes Palæologus, qui et protostratoricum ab imperatore baculum deinde accepit. Qui cuin in palacio assiduus versaretur el magna apud principein gratia polleret, quem sincero et ardente animi affectu atque ipsa vitæ honestate sibi conciliaverat, ignarus et imperitus rei militaris habebatur; tum quia corpus natura sua tenue et morbis obnoxium habebat; tum maxime ob id, quia uni rerum divinarum contemplationi 264 immorabatur, et ferα in templis degebat, ac cultu religiosissimo sacra prosequebatur. Is cum imperatorem Andronicum fantis caris æstuantem videret, animo indoluit et ad illum ingressus, • Perinille, inquit, mihi ad Romana castra proficisci, ut et parvam militum manum, el centuriones ac tribunos quos ipse vntuerim deligam. Fac item, ut commeatum mihi suppedites, qui et hominibus et jumentis satis sit, Spem enim firmam et inconcussam in Deo collocavi, qua animumn subeunte ita confido, ut alirmare non dubitem victorem me barbaris hisce profigatis quamprimum affuturum. > οι βάρβαροι μικροῦ πᾶσαν ἐδῄωσάν τε καὶ κάκιστο διέθηκαν τὴν περὶ τὴν Θρᾴκην τῶν Ῥωμαίων χώμαν, ὡς μήτε ἀροτρα», μήτε σπείρειν τῶν πόλεων εξιόντας δύνασθαι Ῥωμαίους ἐφ᾿ ὅλοις έτεσι παρὰ βραχὺ δυσέ. Καὶ ἦσαν διὰ ταῦτα λύπῃ βαθείᾳ καὶ παλαμναιοτάταις φροντίσι τὴν ἑαυτῶν οἱ βασιλεῖς ψυχὴν κατατέμνοντες. Τὴν μὲν γὰρ ἀπὸ τῶν Ῥωμαϊκῶν στρατευμάτων βοήθειαν ἀπεγνώκεσαν ήδη τελέως, ξυνιέντες μὲν ὀψὲ θεομηνίαν τινὰ περὶ τούτοις ἐπ:- πολάζειν, τὰς δὲ τῆς θεομηνίας αἰτίας οὐκ οἶδ' ὅπως οὐ ξυνιέντες, καὶ ἦν αὐτοῖς ἡ πάσα μελέτη μισθοφορικὴν τινα προσκαλέσασθαι συμμαχίαν 60ενδι ποτε. Καὶ μέντοι καὶ ἐπὶ τούτοις ἐτρίβετο χρόνος οὐ μέτριος, ἀναλογιζομένων τὴν τῶν χρημάτων δαπάνην ἐσομένην μεγάλην καὶ οὐ μάλα τοι φορητὴν τῷ βασιλικῷ ταμιείῳ, χρημάτων εἴπερ ποτὲ νῦν μάλιστα σπανίζοντι διὰ τὴν τῆς χώρας κάκωσιν. Όμως μέντοι τῆς ἀνάγκης ἠρεμεῖν ἥκιστα συγχω ρούσης πέμπει πρὸς τὸν ἐπὶ θυγατρί γαμβρόν, τὸν Κράλην λέγω Σερβίας, ο βασιλεύς Ανδρόνικος συμμαχίαν μεταπεμπόμενος. 1. Ἀλλὰ πρὶν ἐκείνην ἐκεῖθεν ἀφικέσθαι τὴν συμμαχίαν, ὁ πάντα ποιῶν καὶ μετασκευάζων πρὸς τὸ βέλτιον Κύριος διανίστησι πρὸς ἀνδρικόν τινα ζῆλόν τινα τῶν εὐγενῶν τῆς συγκλήτου καὶ κατὰ γένος τῷ βασιλεῖ προσηκόντων, Φιλῆν τὸν Παλαιολόγον ὃς καὶ τὴν πρωτοστατορικήν παρά βασιλέως υπε τον παρειληφώς ἦν βακτηρίαν. Οὗτος οὖν περὶ τὰ βασίλεια διατρίβων ἀεὶ καὶ μάλα τοι πλείστην καρπούμενος τὴν τοῦ βασιλέω; εὐμένειαν διὰ τὸ τῆς γνώ μης ἀκίβδηλον καὶ διάπυρον πρὸς τὴν βασιλικήν εξο νοιαν καὶ ἔτι τὸ τοῦ βίου σεμνὸν, ἀδαής τις ἐδόκει καὶ ἄπειρος (Ρ. 165] τὰ πολέμια, ἅτε καὶ τὸ σῶμα κατά φύσιν ἔχων ἰσχνὸν καὶ τὰ πλεῖστα νοσηλευόμενον· καὶ μάλισθ' ὅτι καὶ μέναις ταῖς θειοτέραις μελέταις ἦν ἐνδιατρίβων καὶ ναοῖς προσεδρεύων ὡς τὰ πολλά καὶ πλείστην αἰδῶ τοῖς ἱεροῖς τῶν πραγμάτων παρ ἔχειν ἔργον ποιούμενος. Οὗτος γὰρ βαρείαις φροντίσε κάτοχον θεασάμενος τὸν βασιλέα 'Ανδρόνικον ἔπαθε τὴν ψυχὴν· καὶ προσελθών, ο Δός μοι, ο φησίν, «εἰς τὰ τῶν Ῥωμαίων στρατόπεδα παρελθόντι βραχύν τινα στρατὸν ἀπολέξασθαι καὶ λοχαγοὺς καὶ ταξιάρ χους, οὓς ἂν αὐτὸς ἐθέλοιμι, καὶ πρὸς τούτοις δαπά νην ἀνενδεἢ τῶν χρειωδῶν τῶν τε υποζυγίων καὶ αὐτῶν. Δ' γὰρ πρὸς Θεὸν στεβια μου καὶ ἀῤῥαγείς ἐλπίδες τὴν ἐμὴν ὑποτρέχουσαι περιθάλπουσι παρ δίαν και με πείθουσι διίσχυρίζεσθαι, ὡς ὄψει με τὴν ταχίστην τρόπαια φέροντα κατά τουτωνὶ τῶν βαρ βάρων. III. Paret dictis imperator, ac, Justus est Γ. Πείθεται τοῖς λεγομένοις ὁ βασιλεὺς ἐπειπών, Deus, inquit, cui non in tibiis viri beneplacitum ὡς δίκαια ποιῶν ὁ Θεὸς οὐκ ἐν ταῖς κνήμαις τοῦ Variorum nota. Phranzes lib. 1. cap. 9. Theodorum Philem ἐκ τῶν μεγιστάνων habet Pachymeres lib. Ι, cap. 8, et alterum Philem lib. m, cap. 17. Joannem Φλήν, τῶν εὐπατριδών, Ca:lacuzen. lib. iv, cap. 32. Exstant Mannelis Phike versus iambici in obitum ejusdem Georgii Pachymeris, woud Allatium de Georgiis pag. 375 Mem is, ni fallor, cuius cui tus habetur de animalium proprietate, quem Michaeli imp. τῷ νέῳ. ut prafert col. Reg. 2916. Andronici senioris filio, inscripsit. Vide Alhtii excerpta Romae edita pag. 339, in Crergulorum pag 702, 705. Law!ucium lib. ut, Bull (zar., μ 188. fress.

ἀπέστρεψα γὰρ, φησὶ, καὶ εἶδον ὑπὸ τὸν ἥλιον, ὅτι οὐ τοῖς κούφοις ὁ δρόμος, καὶ οὐ τοῖς δυνατοῖς ὁ πόλεμος, καί γε οὐ τῷ σοφῷ ὁ ἄρτος, καί γε οὐ τοῖς συνετοῖς ὁ πλοῦτος, καί γε οὐ τοῖς γινώσκουσιν ἡ χάρις· ὅτι καιρὸς καὶ ἀπάντημα συναντήσεται πᾶσιν αὐτοῖς. καὶ μὲν δὴ πᾶσαν τούτου τὴν αἴτησιν ὁ βασιλεὺς ἀσμένως ἀποπιμπλᾷ, χρήματά τε καὶ ὅπλα καὶ ἵππον ὅσην καὶ οἵαν ἐβούλετο δούς. (Δ.) Ἃ δὴ πάντα κατὰ γνώμην αὐτῷ γεγονότα παρειληφὼς ὁ Φιλῆς πρῶτα μὲν φιλοφροσύναις καὶ δεξιώσεσι παντοδαπαῖς ἀναῤῥιπίζει τοὺς στρατιώτας ἐς φλόγα πολεμικῆς ὁρμῆς, χρήματά τε χαριζόμενος καὶ ἵππους καὶ ὅπλα καὶ ἐκπώματα· ἔστι δ’ ὅτε καὶ τὴν ἑαυτοῦ ζώνην λυσάμενος στρατιώτῃ χαρίζεται, ἄλλῳ δὲ τὸ ἑαυτοῦ παραξιφίδιον· ὁμοδίαιτός τε αὐτοῖς γίνεται καὶ ὁμόπνους, τιμάς τε αὐτοῖς ὑπισχνεῖται καὶ δωρεὰς οὐ μικρὰς μετὰ τὸν πόλεμον ἀναλόγους τοῖς ἀγῶσιν ἑκάστου· ἔπειτα πάσης ἀδικίας ἀφέξεσθαι παραινεῖ, ἱερεῦσί τε πλεῖστα διανέμει χρήματα δεήσεων ἕνεκα τῶν ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ καὶ αὐτοῦ πρὸς θεόν.

435 [4.. 6799 AD 6836] [IMP. ANDRON:C, SEN.] 496 sumpta maxima audacia cumes fere Romanorum τὴν νίκην ἐκείνην θρασυνθέντες ὅσον πλεῖστον ἐξῆν agros circa Thraciam vastaverunt, et pessime illic grassati sunt; ut Romani duobus propemodum annis mœnibus egre:li nec ad arandum nec ad seren- «lum auderent. Quæ re gravi incrore et importunis simis 263 curis animnum amixit imperatorum. Jam enim a Romanis legionibus nulla prorsus auxilii spes supererat, sero tandem intellecta Numinis iracundia, quæ que illas comitabatur, causis vero illius iracundia haud scio quonodo non intellectis. In id igitur unum intenti erant imperatores, ut mercenarium undecunque militem conducerent. In quo mora temporis non parva intercessit, dun futuros aumplus reputant, magnos videlicet et quos fiscus ferre difficillime posset. Etenim fiscus, si unquam alias, tum vel maxime erat exhaustus ob provincias vastalas. Tamnen urgente necessitate et minimum quietis indulgente imperator Andronicus ad filiæ suæ maritum Cralem Serviæ auxilii arcessendi causa legationen miuit. 11. Sed priusquam auxilia inde advenirent, Deus, qui omnia perficit et in melius refert, nobilem et senatorium virum Andronici imperatoris cognatum excitat, et generoso quodam zelo inflammat. Is erat Philes Palæologus, qui et protostratoricum ab imperatore baculum deinde accepit. Qui cuin in palacio assiduus versaretur el magna apud principein gratia polleret, quem sincero et ardente animi affectu atque ipsa vitæ honestate sibi conciliaverat, ignarus et imperitus rei militaris habebatur; tum quia corpus natura sua tenue et morbis obnoxium habebat; tum maxime ob id, quia uni rerum divinarum contemplationi 264 immorabatur, et ferα in templis degebat, ac cultu religiosissimo sacra prosequebatur. Is cum imperatorem Andronicum fantis caris æstuantem videret, animo indoluit et ad illum ingressus, • Perinille, inquit, mihi ad Romana castra proficisci, ut et parvam militum manum, el centuriones ac tribunos quos ipse vntuerim deligam. Fac item, ut commeatum mihi suppedites, qui et hominibus et jumentis satis sit, Spem enim firmam et inconcussam in Deo collocavi, qua animumn subeunte ita confido, ut alirmare non dubitem victorem me barbaris hisce profigatis quamprimum affuturum. > οι βάρβαροι μικροῦ πᾶσαν ἐδῄωσάν τε καὶ κάκιστο διέθηκαν τὴν περὶ τὴν Θρᾴκην τῶν Ῥωμαίων χώμαν, ὡς μήτε ἀροτρα», μήτε σπείρειν τῶν πόλεων εξιόντας δύνασθαι Ῥωμαίους ἐφ᾿ ὅλοις έτεσι παρὰ βραχὺ δυσέ. Καὶ ἦσαν διὰ ταῦτα λύπῃ βαθείᾳ καὶ παλαμναιοτάταις φροντίσι τὴν ἑαυτῶν οἱ βασιλεῖς ψυχὴν κατατέμνοντες. Τὴν μὲν γὰρ ἀπὸ τῶν Ῥωμαϊκῶν στρατευμάτων βοήθειαν ἀπεγνώκεσαν ήδη τελέως, ξυνιέντες μὲν ὀψὲ θεομηνίαν τινὰ περὶ τούτοις ἐπ:- πολάζειν, τὰς δὲ τῆς θεομηνίας αἰτίας οὐκ οἶδ' ὅπως οὐ ξυνιέντες, καὶ ἦν αὐτοῖς ἡ πάσα μελέτη μισθοφορικὴν τινα προσκαλέσασθαι συμμαχίαν 60ενδι ποτε. Καὶ μέντοι καὶ ἐπὶ τούτοις ἐτρίβετο χρόνος οὐ μέτριος, ἀναλογιζομένων τὴν τῶν χρημάτων δαπάνην ἐσομένην μεγάλην καὶ οὐ μάλα τοι φορητὴν τῷ βασιλικῷ ταμιείῳ, χρημάτων εἴπερ ποτὲ νῦν μάλιστα σπανίζοντι διὰ τὴν τῆς χώρας κάκωσιν. Όμως μέντοι τῆς ἀνάγκης ἠρεμεῖν ἥκιστα συγχω ρούσης πέμπει πρὸς τὸν ἐπὶ θυγατρί γαμβρόν, τὸν Κράλην λέγω Σερβίας, ο βασιλεύς Ανδρόνικος συμμαχίαν μεταπεμπόμενος. 1. Ἀλλὰ πρὶν ἐκείνην ἐκεῖθεν ἀφικέσθαι τὴν συμμαχίαν, ὁ πάντα ποιῶν καὶ μετασκευάζων πρὸς τὸ βέλτιον Κύριος διανίστησι πρὸς ἀνδρικόν τινα ζῆλόν τινα τῶν εὐγενῶν τῆς συγκλήτου καὶ κατὰ γένος τῷ βασιλεῖ προσηκόντων, Φιλῆν τὸν Παλαιολόγον ὃς καὶ τὴν πρωτοστατορικήν παρά βασιλέως υπε τον παρειληφώς ἦν βακτηρίαν. Οὗτος οὖν περὶ τὰ βασίλεια διατρίβων ἀεὶ καὶ μάλα τοι πλείστην καρπούμενος τὴν τοῦ βασιλέω; εὐμένειαν διὰ τὸ τῆς γνώ μης ἀκίβδηλον καὶ διάπυρον πρὸς τὴν βασιλικήν εξο νοιαν καὶ ἔτι τὸ τοῦ βίου σεμνὸν, ἀδαής τις ἐδόκει καὶ ἄπειρος (Ρ. 165] τὰ πολέμια, ἅτε καὶ τὸ σῶμα κατά φύσιν ἔχων ἰσχνὸν καὶ τὰ πλεῖστα νοσηλευόμενον· καὶ μάλισθ' ὅτι καὶ μέναις ταῖς θειοτέραις μελέταις ἦν ἐνδιατρίβων καὶ ναοῖς προσεδρεύων ὡς τὰ πολλά καὶ πλείστην αἰδῶ τοῖς ἱεροῖς τῶν πραγμάτων παρ ἔχειν ἔργον ποιούμενος. Οὗτος γὰρ βαρείαις φροντίσε κάτοχον θεασάμενος τὸν βασιλέα 'Ανδρόνικον ἔπαθε τὴν ψυχὴν· καὶ προσελθών, ο Δός μοι, ο φησίν, «εἰς τὰ τῶν Ῥωμαίων στρατόπεδα παρελθόντι βραχύν τινα στρατὸν ἀπολέξασθαι καὶ λοχαγοὺς καὶ ταξιάρ χους, οὓς ἂν αὐτὸς ἐθέλοιμι, καὶ πρὸς τούτοις δαπά νην ἀνενδεἢ τῶν χρειωδῶν τῶν τε υποζυγίων καὶ αὐτῶν. Δ' γὰρ πρὸς Θεὸν στεβια μου καὶ ἀῤῥαγείς ἐλπίδες τὴν ἐμὴν ὑποτρέχουσαι περιθάλπουσι παρ δίαν και με πείθουσι διίσχυρίζεσθαι, ὡς ὄψει με τὴν ταχίστην τρόπαια φέροντα κατά τουτωνὶ τῶν βαρ βάρων. III. Paret dictis imperator, ac, Justus est Γ. Πείθεται τοῖς λεγομένοις ὁ βασιλεὺς ἐπειπών, Deus, inquit, cui non in tibiis viri beneplacitum ὡς δίκαια ποιῶν ὁ Θεὸς οὐκ ἐν ταῖς κνήμαις τοῦ Variorum nota. Phranzes lib. 1. cap. 9. Theodorum Philem ἐκ τῶν μεγιστάνων habet Pachymeres lib. Ι, cap. 8, et alterum Philem lib. m, cap. 17. Joannem Φλήν, τῶν εὐπατριδών, Ca:lacuzen. lib. iv, cap. 32. Exstant Mannelis Phike versus iambici in obitum ejusdem Georgii Pachymeris, woud Allatium de Georgiis pag. 375 Mem is, ni fallor, cuius cui tus habetur de animalium proprietate, quem Michaeli imp. τῷ νέῳ. ut prafert col. Reg. 2916. Andronici senioris filio, inscripsit. Vide Alhtii excerpta Romae edita pag. 339, in Crergulorum pag 702, 705. Law!ucium lib. ut, Bull (zar., μ 188. fress.

PG 148:437καὶ ἐπὶ τούτοις δεῖν ἔκρινε, πρὶν ἐξελθεῖν τῆς βασιλευούσης, λάθρα τοὺς κατασκεψομένους τὰ τῶν πολεμίων στρατόπεδα πέμψαι, ὡς μὴ ἀτέκμαρτον ἔχοι τὴν κίνησιν. καὶ δὴ μαθὼν ὡς χιλίους πεζοὺς καὶ διακοσίους ἱππέας ὁ Χαλὴλ ἀπολεξάμενος πρότριτα πέπομφε, πάσας τὰς περὶ τὴν Βιζύην καταστρεψομένους χώρας καὶ πλείστην ἐκεῖθεν αὐτῷ τὴν λείαν κομίσοντας, ἔξεισι τὴν ταχίστην βουλόμενος πρὶν ἐπανήκειν τοὺς πολεμίους συμμῖξαί σφισι περὶ τὴν ὁδὸν ἅμα τοῖς λαφύροις ἐπανιοῦσι. (Ε.) Τριταῖος μὲν οὖν ἐκ τῶν τῆς βασιλευούσης ἄρας προαστείων ἀφικνεῖται περὶ ποταμὸν Ξηρόγυψον οὑτωσί πως ἐγχωρίως καλούμενον. ἔνθα καὶ ὁμαλὸς ὁ χῶρος ἦν καὶ πεδιὰς ἀρίστη πρός τε στρατοπεδείας καὶ συῤῥήξεις πολέμων. ἐνταῦθα δὴ οὖν στρατοπεδευσάμενος διέταττε τὰς τάξεις, τοὺς ταξιάρχους, τοὺς λόχους, τοὺς λοχαγοὺς, τοὺς οὐραγοὺς, τὰς φάλαγγας, λόγοις τε μειλιχίοις συχνὰ παραθαῤῥύνων καὶ προπόσεσι δεξιούμενος καὶ πάντα ποιῶν ὅσα τόνον δίδωσι τῇ τῶν ἀνδρῶν προθυμίᾳ.

137 (A. c. 1282 AD 1328] BYZANTINÆ HISTORIE LIB. VII. [IMP. ANDRONIC. ELN.] Δήμος εὐ οκεῖ, οὐδ᾽ ἐν πλήθει ἰσχύος, ὡς αὐτὸς est, nec in multitudine virium, ut ipse per Davi διὰ Δαβίδ τοῦ προφήτου φησίν, ἀλλ᾽ ἐν συντετριμο μένη καρδίᾳ καὶ πνεύματι ταπεινώσεως. Τῷ μὲν οὖν υἱῷ τῷ ἐμῷ καὶ βασιλεῖ Μιχαὴλ οἶμαι ἀπεχθανόμενος διὰ τὰ τῶν φυσάντων πλημμελήματα τὴν παρ' ἑαυτοῦ συμμαχίαν οὐ δίδωσι· δώσει δ' ἴσως τουτων τῷ σεμνῷ τόν τε βίον καὶ τρόπον. Τιμιωτέρα γὰρ παρὰ Κυρίῳ σεμνότης καὶ βίος ἄληπτος ὑπὲρ δύναμιν ὅπλων. Απέστρεψα γάρ, φησί, καὶ εἶδον ὑπὸ τὸν ἥλιον, ὅτι οὐ τοῖς κούφοις ὁ δρόμος, καὶ οὐ τοῖς δυνατοῖς ὁ πόλεμος, καὶ γὰ οὐ τῷ σ.φῷ ὁ ἄρτος, καί γε οὐ τοῖς συνετοῖς ὁ πλοῦτος, καί γε οὐ τοῖς γι νώσκουσιν ἡ χάρις· ὅτι καιρὸς καὶ ἀπάντημα συνα τήσεται πᾶσιν αὐτοῖς. Καὶ μὲν δὴ πᾶσαν τούτου τὴν αἴτησιν ὁ βασιλεὺς ἀσμένως ἀποπιμπλα, χρήματά τε καὶ ὅπλα καὶ ἵππων ὅσην καὶ οῖαν ἐβούλετο δούς. Δ'. δὴ πάντα κατά γνώμην αὐτῷ γεγονότα παρειληφώς ὁ Φιλῆς πρῶτα μὲν φιλοφροσύναις καὶ δεξιώσεσι παντοδαπαῖς ἀναρριπίζει τοὺς στρατιώτὰς ἐς φλόγα πολεμικῆς ὁρμῆς, χρήματά τε χαριζόμενος καὶ ἵππους καὶ ὅπλα καὶ ἐκπώματα· ἔστι δ' ὅτε καὶ τὴν ἑαυτοῦ ζώνην λυσάμενος στρατιώτη χαρίζεται, ἄλλῳ δὲ τὸ ἑαυτοῦ παραξιφίδιον· ὁμοδίαιτός τε αὐτοῖς γίνεται καὶ ὁμόπνους (2-3), τιμάς τε αὐτοῖς ὑπισχνείται και δωρεάς οὐ μικρὰς μετὰ τὸν πόλεμον ἀναλόγους τοῖς ἀγῶσιν ἑκάστου· ἔπειτα πάσης ἀδικία; ἀφέξεσθαι παραινεῖ, ἱερεῦσί τε πλείστα διανέμει χρήματα δεήσεων ἕνεκα τῶν ὑπὲρ τοῦ στρατοῦ καὶ αὐτοῦ πρὸς Θεόν. Καὶ ἐπὶ τούτοις δεῖν ἔκρινε, πρὶν ἐξελθεῖν τῆς βασιλευούσης, λάθρα τους κατασκεψομένους τὰ τῶν πολεμίων στρατόπεδα πέμψαι, ὡς μὴ ἀτέκμαρτον ἔχει τὴν κίνησιν. Καὶ δὴ μαθὼν ὡς χιλίους πεζούς καὶ διακοσίους [Ρ. 164] ἱππέα, ὁ Χαλὴλ ἀπολεξάμενος πρότριτα πεπομφε, πάσας τάς περὶ τὴν Βιζύην καταστρεψομένους χώ μα; καὶ πλείστην ἐκεῖθεν αὐτῷ τὴν λείαν κομίσοντας, έξεισι τὴν ταχίστην βουλόμενος πρὶν ἐπανήκειν τοὺς πολεμίους συμμίξαι σφίσι περὶ τὴν ὁδὸν ἅμα τοῖς· λαφύροις ἐπανιοῦσι. Ε. Τριταῖος μὲν οὖν ἐκ τῶν τῆς βασιλευούσης ένας προαστείων ἀφικνεῖται περὶ ποταμὸν Ξηρογιτων ούτωσί πως εγχωρίως καλούμενον. Ενθα και ἐχαλὲς ὁ χῶρος ἦν καὶ πεδιάς ἀρίστη πρός τε στρα τοπεδείας καὶ συρρήξεις πολέμων. Ενταῦθα δὴ οὖν στρατοπεδευσάμενος διέταττε τὰς τάξεις, τους τα. ξάρχους, τους λόχους, τους λοχαγούς, τοὺς οὐρα τοὺς, τὰς φάλαγγας, λόγοις τε μειλιχίοις συχνά πα ραθαρρύνων καὶ προπόσεσι δεξιούμενος, καὶ πάντα Εκῶν ὅσα τόνον δίδωσι τῇ τῶν ἀνδρῶν προθυμίᾳ. Δύο παρῆλθον ἡμέραι καὶ ἤκουσιν οἱ σκοποὶ περὶ μέσας νύκτας, ἐγγὺς εἶναι τοὺς πολεμίους ἀγγέλεντες μετά πολλῶν τῶν λαφύρων ἐπανιόντας άνω ἐρῶν ὁμοῦ καὶ γυναικῶν καὶ νηπίων καὶ κτηνῶν. Αμα δ' ηλίῳ καὶ οἱ πολέμιοι ἀναφαίνονται· καὶ • Paal. Calv, 10. dem prophetam ait, sed in contrito corde et in spiritu humilitatis. Nimirum filio mco Michaeli imperatori propter parentum delicta, ut opinor, infensus ferre opem recusat: isii autem fortasse l;.. turus est, vitæ honestate et antiquis moribus commendabili. Pluris quippe fit apud Deum honesta et inculpata vita, quam vires armorum, Converti enim inc, inquit ', et vidi sub sole, nec velocium esse cursum, nec potentiom bellum, nec sapientis panem, nec prudentum divitias, ncc intelligentium gratiam: quoniam tempus et eventus iis omnibus occuriet. › Itaque quidquid ille petierat, 265 cuμide imperator exsequitur, pecunia, armis, equis, quot et quales voluerat datis. IV. Quæ cum omnia Philes ex animi sententia obtinuisset, tum ipse humanitate primum et oninis generis oficis bellicum ardorem et impetum in animis militum excitare; pecunias, equos, arma, pocula largiri; interdum et zonain suam solvere et militi dare; alii pugionem offerre; codem victi uti; idem velle et sentire; honores et donativa non parva, quæ cujusque laboribus responderem, bello confecto persoluturum se promittere; item monere, ut ab omni flagitio sibi temperent; denique sacerdotibus magnam pecuniam distribuere, Deum pro se et exercitu deprecentur. Ad hæc antequain urbe egrederetur, necessarium duxit exploratores præmnitti, qui hostium castra specularentur, ne se ipse tenere moveret. Cum autem cognavisset, Chalelem nudiustertius mille pedites et ducentos equites delegisse, qui omnes agros juxta Bizyan popularentur, et maximam inde prædam afferrent, maturat exitum eo consilio, ut cum hostibus nondum ad suos reversis, sed cum præda redeuntibus, in itinere congrediatur. V. Tertio die postquam ex Byzantinės suburbiis discesserat, ad flumen quod incola Xerogypsum appellaui, pervenit. Planus est is locus et campis ad castra melanda et ad prælium committemum aptissimis diffusus. Ibi igitur castris positiş aciem explicat; ordines et ordinum ductores, cohortes et pra:fectos 266 cohortium cum primi tum extremi agminis, legiones denique ad pugnam instruit; benignis sermonibus omnes subinde confirmat, et propinationibus demneretur: omnia denique facit, quæ animorum alacritatem maxime augent. Biduo pust sub mediam noctem speculatores adsunt, hu stem in proximo esse nuntiantes, multis spoliis onustum, virus, mulieres, puerosque et jumenta secum abducentem. Sub ortum solis etiam hestes Variorum notæ. (2-3) Alter codes habebat ὁμόπους. Qua lectione deceptus verteram, pari grada ingressus est. VULFIUS. Thraciæ fluvius, cujus meminit Theophylaclus Simorata lib. vi, cap. 3, et Anna Comnena, lib. vi, pag. 215. DUCANG.

PG 148:439δύο παρῆλθον ἡμέραι καὶ ἥκουσιν οἱ σκοποὶ περὶ μέσας νύκτας, ἐγγὺς εἶναι τοὺς πολεμίους ἀγγέλλοντες μετὰ πολλῶν τῶν λαφύρων ἐπανιόντας ἀνδρῶν ὁμοῦ καὶ γυναικῶν καὶ νηπίων καὶ κτηνῶν. ἅμα δ’ ἡλίῳ καὶ οἱ πολέμιοι ἀναφαίνονται· καὶ πόῤῥωθεν καὶ αὐτοὶ τὰ τῶν πολεμίων ὁρῶσι στρατόπεδα τῇ λαμπρότητι τῶν ὅπλων ἀστράπτοντα. καὶ δὴ κατὰ χώραν στάντες παρεσκευάζοντο πρὸς τὸν πόλεμον. καὶ πρῶτα μὲν τὰς ἁμάξας κατὰ κύκλον στήσαντες δεσμίους ἔνδον τοὺς αἰχμαλώτους εἰσάγουσιν ἅμα τοῖς ἄλλοις λαφύροις. ἔπειτα κόνιν χεάμενοι κατὰ κεφαλῆς καὶ χεῖρας πρὸς οὐρανὸν ἀνατείναντες ἀνελάβοντο τὰ ὅπλα. ἤδη δὲ καὶ τὸν Ῥωμαϊκὸν ὁρῶσι στρατὸν συντεταμένον ἰόντα κατ’ αὐτῶν καὶ κατόπιν τάς τε τῶν πεζῶν καὶ τῶν ἱππέων δυνάμεις ἰθύνοντα τὸν Φιλῆν καὶ λόγοις παντοίοις πρὸς πόλεμον παροξύνοντα. (2.) Πρῶτος οὖν εἰσεπήδησεν. ἐς τὴν φάλαγγα τῶν βαρβάρων ὁ ταξίαρχος τοῦ δεξιοῦ κέρως μετὰ τῆς ἑπομένης αὐτῷ φάλαγγος· καὶ τρώσας καιρίαν τὸν ἀντιστάντα πολέμιον καταβάλλει τοῦ ἵππου καὶ ἐπ’ αὐτῷ ἕτερον· κἄπειτα τοῦ ἵππου βληθέντος αὐτῷ παρεκκλίνει τοῦ μεταιχμίου. τοῦτο διέσεισε πρὸς βραχὺ τὴν Ῥωμαίων φάλαγγα·

[a. m. 6791 ad C85C) fe ostendunt, atque eminus et ipsi hostilia castra πόρρωθεν καὶ αὐτοὶ τὰ τῶν πολεμίων ὁρῶσι στρα cernunt, splendore armorum coruscantia. Quare presso gradu ad pugnam se parant. Ac primum curribus in orbem circumpositis captivos in medio vinctos collocant una cum cæteris manubiis. Deinde pulvere capitibus insperso et manibus in cœlum sublatis arma corripiunt. Jam et Romanum exercitum instructum vident contra sese ire, el Philen pone sequi, peditum et equitum copias regenten et variis adhortationibus ad pugnam exstimalantom. τόπεδα τῇ λαμπρότητα τῶν ὅπλων ἀστράπτοντα. Κα δὴ κατὰ χώραν στάντες παρεσκευάζοντο πρὸς τὸν πόλεμον. Καὶ πρῶτα μὲν τὰς ἀμάξας κατὰ κύκλου στήσαντες δεσμίους ἔνδον τοὺς αἰχμαλώτους εἰσάγουσιν ἅμα τοῖς ἄλλοις λαφύροις. Έπειτα κόνιν χιόν μενοι κατά κεφαλῆς καὶ χεῖρας πρὸς οὐρανὸν ἀνατείναντες ἀνελάβοντο τὰ ὅπλα. Ηδη δὲ καὶ τὸν 'Ρωμαϊκὸν ὁρῶσι στρατόν συντεταμένον Κντα κατ' αὐτῶν καὶ κατόπιν τάς τε τῶν πεζῶν καὶ τῶν ἐππέων δυνάμεις ιθύνοντα τὸν Φιλὴν καὶ λόγοις παν τοίοις πρὸς πόλεμον παροξύνοντα. Γ. Πρῶτος οὖν εἰσεπήδησεν ἐς τὴν φάλαγγα τῶν βαρβάρων ο ταξίαρχος του δεξιού κέρως μετὰ τῆς ἐπομένης αὐτῷ φάλαγγος· καὶ τρώσες καιρίαν τὸν VI. Qui igitur in dextro cornu ordines ducebat, prianus cum suo agmine in hostilem phalangem facto impetu hostem oppositum Jethali vulnere indicio ex equo delurbat; mox statim alterum. Η αντιστάντα πολέμιον καταβάλλει τοῦ ἱππου καὶ ἀπ' Deinde equo suo vulnerato ex acte discedit. Id Romanam plalangem aliquantisper conturbavit, efecitque, ut hostes (reparatis viribus incondito clamore et ululatu ad persequendos Romanos cuin impetu ferrentur. Sed Philes huic mało statim occurrit, cum aciem obeundo equites 267 pariter et pedites verbis et cohortationibus confirmaret; et hinc quidem ipse lacrymis divinam opem imploraret, ne totum Romanum imperium paulo momento funditus everti pateretur; inde autem captivi gementes et ululantes ferventibus suspiriis et Detibus præsens Dei auxilium exposcerent. Tum igitur pedesires Romanorum copiz Barbarorum peditatam cominus aggressi feriunt et feriuntur, cædunt, cœduntur; et utrisque fortiter dimicantibus atrox et ardens pugna exsurgit. Maxima vero parte oquituam Philes barbaricam aciem involvit; ac ipse sumptis secum iis qui armis optime instructi erant, tolam latere phalangem hostium perrumpit, et in eam usque mediain delatus ita strenue obvios disjicit ac perturbal, ut Barbari neque consistere possent, nec quid agendum esset scirent, undique circumventi et fœde trucidati. Ita omnibus ferme illic casis, pauci duntaxat equites effugerunt: quos Romani equites gradu accelerato usque ad ingressun Chersonesi persecuti sunt, ut ibi tanquam intra vete conclusos reliquos facili labore mactarent. ἐπισπεύδουσι τὴν πορείαν, ἐξιππασάμενοι μέχρι τῶν εἰσίδων τῆς Χερρονήσου, ἵνα ἐντὸς ὡς ἐν δικτύ συγκλείσαντες τοὺς λοιποὺς τῶν βαρβάρων εὐεπιχείρητον τὴν τούτων ἀπώλειαν τοῦ λοιποῦ διεκρέ ξωνται. VII. Quo cum perventum esset, gaudio ob victoriam exsultantes honoribusque et donis ab imperatore cumulati castra ponunt. Statim etiam quinque triremes imperator misit, quæ Hellesponti oram legendo caverent, ne a barbaris in adverso littore habitantibus Chaleli 268 auxilia submitterentur. floc rerum statu Triballorum quoque auxilia jamnpridem evocata adsunt, delectorum equitum duo millia. Adest et Latinorum Galatæorum Potestas apud Heilespontum ultro nostris opem laturus cumi octo triremibus et muralibus tormentis. Cum igitur hine Romanorum et Tribɔllorum copiæ, inde ii qui in triremibus erant advenissent, pro gentium et αὐτῷ ἕτερον· κάπειτα τοῦ ἵππου βληθέντος αὐτῇ παρεκκλίνει τοῦ μεταιχμίου. Τοῦτο διέσεισε πρὸς βραχύ την Ρωμαίων φάλαγγα· καὶ ἀνεῤῥώσθησαν οἱ πολέμιοι καὶ ἀσήμῳ χρησάμενοι τῇ κλαγγή και βοῇ πρὸς δίωξιν ὥρμησαν. ᾿Αλλὰ φθάσας ὁ Φιλ περιξει λόγοις καὶ παρακελεύσεσι θαρρύνων τό τε πιο ζὸν καὶ ὅσοι τῶν ἱππέων, καὶ πολλοῖς ἔνθεν μὲν αὐτό; ἐπιβοώμενος δάκρυσι τὴν θείαν ἐπικουρίαν, μὴ περι ἰδεῖν κινδυνεύουσαν ἐν βραχεῖ τὴν ὅλην Ρωμαίων ἡγεμονίαν, [Ρ. 165] ἐκεῖθεν δ' οιμώζοντές τε καὶ δια λύζοντες τῶν αἰχμαλώτων τὰ πλήθη καὶ θερμοί; στεναγμοίς τε καὶ δάκρυσι τὴν ἄνωθεν δεξιὰν ἐπικα· λούμενοι σύμμαχον. Τότε τοίνυν αἱ μὲν πεζικαὶ τῶν Ρωμαίων δυνάμεις εἰς χεῖρας ἰόντες τοῖς τῶν βαρ βάρων πεζοῖς ἐκ τοῦ σύνεγγυς ἔβαλλόν τε καὶ ἐξάλ λοντο, Εκοπτόν τε καὶ ἐκόπτοντο· καὶ ἦν καρτερά τις καὶ βιαία τῶν πεζῶν ἡ μάχη, λίαν ευρώσεως ἀμφι τέρων τῶν δυνάμεων ἀγωνιζομένων. Τῶν δ' ἱππέων τοὺς μὲν πλείστους κύκλῳ περιήγαγε τοῦ βαρβαρι κοῦ στρατεύματος ὁ Φιλῆς· ὁ δὲ τοὺς ἄριστα πεφραγμένους τοῖς ὅπλοις ἀναλαβὼν ῥήγνυσιν ἐκ πλευράς τὴν ὅλην φάλαγγα τῶν βαρβάρων καὶ μέσος ἐλάτας ἐκλόνησέ τε καὶ συνεκύκησε κράτιστα ταύτην, ὡς μηκέτι δύνασθαι τοὺς βαρβάρους συστῆναί τε καὶ γνῶναι τὸ ποιητέον, οὕτω πανταχόθεν περιστοιχι σθέντας καὶ ἀφειδώς κοπτομένους. Καὶ μὲν δὴ πλην ὀλίγων ἱππέων ἅπαντας ἐκεῖ κατασφάξαντες έπειτα Ζ'. Φθάσαντες οὖν ἐνταῦθα στρατοπεδεύουσι ταῖς τι ἐπινικίας τρυφῶντες καὶ ταῖς ἐκ βασιλέως το μαῖς τε καὶ δωρεαῖς. Πέμπει δὲ καὶ πέντε τριήρεις ὁ βασιλεὺς εὐθὺς, ἵνα παραπλέουσαι τὸν Ἑλλήσπον τον παραφυλάττωσι, μὴ λάθη παρὰ τῶν ἀντιπέρα; βαρβάρων εληλυθυῖα δύναμις τῷ Χαλήλ. Τούτων οὕτως ἐχόντων ἥκει καὶ ἡ πάλαι κληθεῖσα τῶν Τρι βαλλών συμμαχία, λογάδες ἱππεῖς δισχίλιοι. Ηκει δ' ἐπὶ τούτοις καὶ ὁ τῶν ἐν τοῖς Γαλάτου Ακτίνων πος-στάτος παρὰ τὸν Ἑλλήσποντον, αὐτόκλητος Ρωμαίοις σύμμαχος, τριήρεις έχων ὀκτὼ καὶ τες χομαχικά μηχανήματα. Και δή προσελάσαντες ένθε μὲν τὰ Ῥωμαίων καὶ Τριβαλλῶν στρατεύματα, ἐκεῖ.

Chapter VIIICaput VIII

Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.

PG 148:519τοῦ δὲ χρόνου προβαίνοντος ἐς τὸ πρόσω παρὰ τοσοῦτο πλείονα τὴν αὐτοῦ διάθεσιν ἀεὶ καὶ εὐμένειαν ἐκαρπούμην, παρ’ ὅσον καὶ τὸν χρόνον ἐς τὸ πρόσω προβαίνειν ξυνέβαινεν. ὥστε καὶ ἐς τὰς τῶν ἱερατικῶν με τῆς ἐκκλησίας πρώτας τιμὰς ἀνάγειν ἐσκέπτετο. ἤδη δὲ καὶ ὥσπερ ἀῤῥαβῶνά τινα τὴν τοῦ χαρτοφύλακος ἀξίαν ἔν γε τῷ παρόντι ἠνάγκαζε δέξασθαί με, ἵν’ εἴη τις τοῦτ’ εὐπρόσωπος αὐτῷ ἀφορμὴ πρὸς τοὺς βασκαίνοντας καὶ ὑπ’ ὀδόντα λοιδορουμένους αὐτῷ τῆς ἡμετέρας εἵνεκα τιμῆς, ἧς παρ’ αὐτοῦ λαμπρῶς εὐθὺς ἐκαρπούμην, μήτε χρόνον προεισενεγκὼν, ὡς ἔθος τοῖς πλείστοις, μήτε τινὰ πολιὰν τρίχα, μήτε τινὰ τιμὴν ἱερατικήν. ηὐτρέπιζε δέ μοι ἤδη, ὡς ἐφ’ ἑτοίμῳ τῷ πράγματι, καὶ ἃ τῇ ἀξίᾳ προσήκοντα ἦσαν ἐνδύματα. ἐγὼ δ’ ἐς τὴν ἐμαυτοῦ νεότητα ἀπιδὼν καὶ τὴν τῶν τοιούτων ἀωρίαν πραγμάτων παρελθὼν ἔλεξα τοιάδε. (Β.) Περὶ μὲν ἐμαυτοῦ καὶ ὡς οὔπω μοι καίρια τὰ τῆς ἱερατείας βραχύν τινα ἀποχρήσειν μοι δοκῶ τὸν ἀπόλογον. ὅ,τε γάρ μοι χρόνος οὔπω ὡραῖος πρός γε τὰ τοιαῦτα·

A. M. 6791 AD C836] [ F. ANDRONI. 8] 520 parem ess: sentirem. Putaliam enim, si pauca παραπλησίως προβλήει πολλῶν προσρηγνυμένων dixissem, quæ ad æs alienum dissolvendum satis essent, licitum fore mihi cæteris supersedere: sed non animadverti, me id facere. quo niea opinio plurimum falleretur. Nam cum de re maxima, Lua nimirum sapientia, dicere instituissem, prætermissis operibus, quæ per eam geruntur et quæ cam ila sequuntur, ut majora navigia lembi: perinde me facere animadverti, ac si quis catena summa manu prebensa putaret eam sic se ablaturum, ut annuli reliqui non moverentur. Id quod incogitantiæ summæ fuerit, sicut et meum factum: quod tamen veniam meretur, nisi ea illi etiam negetur, qui maris ignarus in littribus obversetur, sed in profundum pelagus sese demittere minime velit. Mihi certe quident now a ratione alienum videtur, β tuorum bonorum quasi littora ut licuit preter vecto in voti portuin appellere. Deus, qui te huic imperio et his temporiius aptissimum et opportunissimum produxit, idem tuam tuorumque imperatoriam majestatem in omne ærum tueatur, ut et nos perpetua felicitate floreamus. › κυμάτων ἀκυμάντῳ μένοντι οὕτω καὶ βουλεύῃ καὶ διατίθης. [Ρ. 208 ὡς οὐδ' ἕνι οὐδενὶ τῶν ἁπάντων ενθυμηθῆναι πρὶν τελεσθῆναι· οὕτω μὴν βαδίως, ὥστ᾽ ἔργον εἶναι μᾶλλον οἷς ἔνι πειρωμένοις λόγῳ διεξιέναι ἢ σοὶ ἔργῳ πληρούντι· ὡς ἐξεῖναι, εἴ τις βούλοιτο διαμετρείν όσα τε λόγοις, ὅσα δὲ καὶ ἔργοις, φρονήσεως γέμουσιν ἑκατέροις, ἐπιτελεῖς τρόπαια, ἡμέρας ἑκάστης ἀριθμοῦντι τὰς ὥρας πάνυ τοι σφή δρα ποιεῖν εἰκός. Μηδὲ γὰρ εἶναι μηδεμίαν, ήτις παρέλθει τῶν ἢ λόγων ή έργων καλλίστων άγονος. Σοὺ γὰρ καὶ φθέγμα ἐν ἐκμειλίσσει καὶ περιτρέπει ἐς τὸ πρᾶον καὶ τὸν σφόδρα ἀμείλικτον καὶ ἐκτε θηριωμένον εὖ μάλα ἄνθρωπον, όλον ή λέγεται τ τοῦ Σαυλ δαιμόνιον ἡ τοῦ Δαβὶδ κινύρα. Ως νῦν γε σοῦ χάριν σχολὴν ἄγομεν τόβου παντὸς ἡμεῖς. Ἐν γὰρ τῇ πρύμνῃ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς, ὡς εἰπεῖν, πραγ μάτων καθήμενον ὁρῶντες σε καὶ διαγρυπνοῦντα ἐπιμελῶς ἔκ γε τῶν προλαβόντων παρεσκευάσμα καὶ τὰ τέως προσδοκηθέντα δεινὰ πρὸ τῆς πείρας ἀεὶ παρακρούεσθαι γενησόμενα πάντ' εἰδότες τῆς σῆς διανοίας τρόπαιον. Καὶ μέχρι τούτου τάχ᾽ ἂν τινε; ἀθυμήσαιεν, μέχρις ἂν ποιήσωσι τὴν ἀρίστην σου σύνεσιν ἐνθύμιον· ἔπειτα ἔδοξας ὡς ὑφ' ἡλία και μένοις ζέφυρος. Ελαθον δ᾽ ἄρα ἐμαυτὸν ἔγωγε εἰ; τά; ἀβύσσους τῶν σῶν κατά βραχύ καθιεὶς πλευνε κτημάτων; Τοῦτο δ' ἦν δήπου, ὅπερ ἀπελεγόμην τοῦ λόγου ἀρχόμενος σαφέστατα πάντων ἀπο μοῦντα αἰσθόμενος αὐτὸς ἐμαυτόν Καὶ γὰρ ᾤμην μικράντα εἰπόντι καὶ ἔτη ἀρκεῖν εἶναι χρέ οὓς ἔκτισιν μηκέτ' είναι πλημμελὲς τῶν γ' ἐξῆς, εἰ βουληθείην, ἀποστατείν. Παρήλθε δή με, ώς πράγ με ποιῶν εἴην τῆς ἐμῆς τὰ μέγιστα γνώμης καταψευδόμενον. Περὶ γάρ τοι τοῦ μεγίστου χρήματος τῆς σῆς φρονήσεω; προθέμενος λέγειν, πλὴν τῶν ἔργων δι' ἧς ταῦτα πράττεται καὶ ᾗ ἔπεται ώσπερ ἐλκάδι ἐφύκια, προσόμοιον εγνων ποιεῖν, ὥσπερ ἂν εἴ τις ορμαθοῦ τινος ἄκρου λαβὼν τῇ χεις, ἔπειτα ἐνόμισεν ὑφαιρεῖσθαι τουτὶ ἥκιστα τοῦ ἐφεξῆς κινηθησομένου. Τότε δ' ἐν ἂν ἀβουλίας μεστόν, ὥσπερ δὴ καὶ τούμόν τουτί· οὐ μὴν οἷόν τ' οὐκ ἔχειν παραίτησιν, εἰ μή τινες κἀκείνου τὴν συγ γνώμην ἀτεχνῶς ἀφαιροῦντο, εἴ τις ἀπειροθάλαττος ῶν, ἔπειτα περιπολοίη μὲν τὰς ἀκτάς, ἐς δὲ τὰ τῶν πελαγῶν ἀμήχανα οὐκ ἐθέλοι οὐδαμή οὐδαμῶς ἐφεῖναι. ᾿Αλλὰ γὰρ οὖν τῶν εὐλόγων εἶναι καμοί δοκεῖ τῶν τῶν ἀγαθῶν, ὡς εἰπεῖν͵ τὰς ἀκτάς παραπλεύσαντα ὥσπερ ἐξὴν εὐχῇ τὸν λόγον ἐνορμίζειν, Ο τῇδε τῇ ἀρχῇ καὶ τῷ τοιός χρόνῳ μάλα προσφυῆ καὶ προσήκοντα ἀναφήνα; σὲ θεὸς αἰῶνι παντί συνδιαμετρο η σοῦ τε καὶ τῶν ἐκ σοῦ τὸ βασίλειον κράτος, ὡς ἂν καὶ ἡμῖν εὐδαιμονεῖν εἴη μέχρι δια παντός. ο CAPUT IX. Senioris Andronici benevolentia erga Gregoram; unde quorumdam invidia et indignatio. Chartophylačia dignitas eidem obluta. Car eam repudiaverit. Oratio, quam de ea re coram imperatore habuit, ber dianti vis pane illuta. I. Tum igitur sic accidit, ut hanc orationen [Ρ. 209] Α'. Ἐμοὶ μὲν οὖν ταῦτα διεξιένα, τῷ haberen. Tempore autem procedente majorem in dies erga me ejus affectum ac benevolentiam 340 expertus sum; adeo ut primos etiam ecclesiasticos honores mihi conferre cogitaret, ac sla. tim chartophylacis dignitatem velut pignus quoddamn accipere me cogeret; ut speciosam causam haberet ora obturandi obtrectatoribus, qui ciam Variorum Addit Wolfins, Atque omnium periculorum tempestatibus sedutis, in tranquillum portum nos perduxisti, quæ iie non de suo addidisse, sed in colice manuscripto, quo usus est, videtur Graeca reperisse. Boivin, Quod initio orationis detrectabam, non, ut vertit Wolfius, quod orationis dicebam initio. Απλά Yashar apud Gregoram est nøpactsiobas. Exemplum τηνικαῦτα ξυμβέβηκε. Τοῦ δὲ χρόνου προβαίνοντος ἐς τὸ πρόσω παρὰ τοσοῦτο πλείονα τὴν αὐτοῦ διά θεσιν ἀεὶ καὶ εὐμένειαν ἐκαρπούμεν, παρ' όσον και τὸν χρόνον ἐς τὸ πρόσω προβαίνειν ξυνέβαινεν, ὥστε καὶ ἐς τὰς τῶν ἱερατικῶν μὲ τῆς Ἐκκλησίας πρώτας τιμά; ἀνάγειν ἐσκέπτετο. Ηδη δὲ καὶ ὥσπερ ἀρραβωνα τινα τὴν τοῦ χαρτοφύλακος ἀξίων ἐν γε notæ. habes lib. tx, cap. 5, sect. 6 E. Borvin. Sic construo, σαφέστατα αισθόμενος αὐτός ἐμαυτὸν ἀποροῦντα πάντων, cum we omnibus pre dicundis plane imparem esse sentirem. Hic inco πάντων ἀκορών idem est ac περὶ τά των λέγειν αδύνατος. Dixerat scilicet orationis initio, ούτε διεξιέναι τολμώ οὔτε παν ὡς ἐπίπε, όπως από ἐστιν ἐγκώμια, ούτε μή πάντα. Βοινικ.

καὶ μέντοι γε καὶ οἱ τῆς ἡσυχίας καὶ τῶν λόγων μανιώδεις καὶ λελυττηκότες ἔρωτες ἡβῶσιν ἔτι παρ’ ἐμοὶ καί με μὴ, πρὶν εἰς κόρον ἐξήκειν, παρήσειν διϊσχυρίζονται. τότε γὰρ καὶ τὰ τῆς διανοίας τὸ ἄφετον ἕξειν καὶ ἀποχρῶν πρὸς θεοῦ λειτουργίαν. τὸ δὲ νῦν ἐμβριθεστέραν εἶναι τὴν τῶν μυστηρίων τόλμαν, ἢ ὡς ἐμέ γε ἐνεῖναι ῥᾳδίως ἐνέγκαι, τοῦτο δ’ οὖν εἰ μή τῳ δὴ τῶν πάντων ἄλλῳ, ἀλλὰ γὰρ εἴ τι τῶν ἁπάντων ἄλλο καὶ τοῦτο δὴ τῶν πάνυ τοι προδήλων ἔμοιγε. ὁπόσην γὰρ ἐχρῆν τοῦ πράγματος τὴν πεῖραν, τόσην, ὡς εἰπεῖν, ἀσκῶ τὴν ἀπειρίαν ἐν γοῦν τῷ παρόντι. τὸ δ’ οὕτως ἔχοντ’ ἀμαθῶς κατατολμᾷν τῶν θείων καὶ ἀψαύστων, ὅμοιον ὂν ὥσπερ ἂν εἴ τις ἐπεπήδα θαλάττῃ, πρὶν ἢ μαθεῖν διανήχεσθαι, οὔθ’ ὑγιὲς ἥγημαι καὶ οὐδὲ πλείστου δέω θαυμάζειν, εἴ τις ἀνάσχοιτό ποτε τοσαύτην τόλμαν ἀνασχέσθαι λογισμῷ καθεστηκότι πλήττων ἑαυτόν. ποίων μὲν γὰρ οὐκ ἂν εἴη πρηστήρων, ποίων δ’ οὐκ ἂν θαλαττίων πυθμένων τὸ πρᾶγμα ἐπάξιον; εἶεν.

A. M. 6791 AD C836] [ F. ANDRONI. 8] 520 parem ess: sentirem. Putaliam enim, si pauca παραπλησίως προβλήει πολλῶν προσρηγνυμένων dixissem, quæ ad æs alienum dissolvendum satis essent, licitum fore mihi cæteris supersedere: sed non animadverti, me id facere. quo niea opinio plurimum falleretur. Nam cum de re maxima, Lua nimirum sapientia, dicere instituissem, prætermissis operibus, quæ per eam geruntur et quæ cam ila sequuntur, ut majora navigia lembi: perinde me facere animadverti, ac si quis catena summa manu prebensa putaret eam sic se ablaturum, ut annuli reliqui non moverentur. Id quod incogitantiæ summæ fuerit, sicut et meum factum: quod tamen veniam meretur, nisi ea illi etiam negetur, qui maris ignarus in littribus obversetur, sed in profundum pelagus sese demittere minime velit. Mihi certe quident now a ratione alienum videtur, β tuorum bonorum quasi littora ut licuit preter vecto in voti portuin appellere. Deus, qui te huic imperio et his temporiius aptissimum et opportunissimum produxit, idem tuam tuorumque imperatoriam majestatem in omne ærum tueatur, ut et nos perpetua felicitate floreamus. › κυμάτων ἀκυμάντῳ μένοντι οὕτω καὶ βουλεύῃ καὶ διατίθης. [Ρ. 208 ὡς οὐδ' ἕνι οὐδενὶ τῶν ἁπάντων ενθυμηθῆναι πρὶν τελεσθῆναι· οὕτω μὴν βαδίως, ὥστ᾽ ἔργον εἶναι μᾶλλον οἷς ἔνι πειρωμένοις λόγῳ διεξιέναι ἢ σοὶ ἔργῳ πληρούντι· ὡς ἐξεῖναι, εἴ τις βούλοιτο διαμετρείν όσα τε λόγοις, ὅσα δὲ καὶ ἔργοις, φρονήσεως γέμουσιν ἑκατέροις, ἐπιτελεῖς τρόπαια, ἡμέρας ἑκάστης ἀριθμοῦντι τὰς ὥρας πάνυ τοι σφή δρα ποιεῖν εἰκός. Μηδὲ γὰρ εἶναι μηδεμίαν, ήτις παρέλθει τῶν ἢ λόγων ή έργων καλλίστων άγονος. Σοὺ γὰρ καὶ φθέγμα ἐν ἐκμειλίσσει καὶ περιτρέπει ἐς τὸ πρᾶον καὶ τὸν σφόδρα ἀμείλικτον καὶ ἐκτε θηριωμένον εὖ μάλα ἄνθρωπον, όλον ή λέγεται τ τοῦ Σαυλ δαιμόνιον ἡ τοῦ Δαβὶδ κινύρα. Ως νῦν γε σοῦ χάριν σχολὴν ἄγομεν τόβου παντὸς ἡμεῖς. Ἐν γὰρ τῇ πρύμνῃ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς, ὡς εἰπεῖν, πραγ μάτων καθήμενον ὁρῶντες σε καὶ διαγρυπνοῦντα ἐπιμελῶς ἔκ γε τῶν προλαβόντων παρεσκευάσμα καὶ τὰ τέως προσδοκηθέντα δεινὰ πρὸ τῆς πείρας ἀεὶ παρακρούεσθαι γενησόμενα πάντ' εἰδότες τῆς σῆς διανοίας τρόπαιον. Καὶ μέχρι τούτου τάχ᾽ ἂν τινε; ἀθυμήσαιεν, μέχρις ἂν ποιήσωσι τὴν ἀρίστην σου σύνεσιν ἐνθύμιον· ἔπειτα ἔδοξας ὡς ὑφ' ἡλία και μένοις ζέφυρος. Ελαθον δ᾽ ἄρα ἐμαυτὸν ἔγωγε εἰ; τά; ἀβύσσους τῶν σῶν κατά βραχύ καθιεὶς πλευνε κτημάτων; Τοῦτο δ' ἦν δήπου, ὅπερ ἀπελεγόμην τοῦ λόγου ἀρχόμενος σαφέστατα πάντων ἀπο μοῦντα αἰσθόμενος αὐτὸς ἐμαυτόν Καὶ γὰρ ᾤμην μικράντα εἰπόντι καὶ ἔτη ἀρκεῖν εἶναι χρέ οὓς ἔκτισιν μηκέτ' είναι πλημμελὲς τῶν γ' ἐξῆς, εἰ βουληθείην, ἀποστατείν. Παρήλθε δή με, ώς πράγ με ποιῶν εἴην τῆς ἐμῆς τὰ μέγιστα γνώμης καταψευδόμενον. Περὶ γάρ τοι τοῦ μεγίστου χρήματος τῆς σῆς φρονήσεω; προθέμενος λέγειν, πλὴν τῶν ἔργων δι' ἧς ταῦτα πράττεται καὶ ᾗ ἔπεται ώσπερ ἐλκάδι ἐφύκια, προσόμοιον εγνων ποιεῖν, ὥσπερ ἂν εἴ τις ορμαθοῦ τινος ἄκρου λαβὼν τῇ χεις, ἔπειτα ἐνόμισεν ὑφαιρεῖσθαι τουτὶ ἥκιστα τοῦ ἐφεξῆς κινηθησομένου. Τότε δ' ἐν ἂν ἀβουλίας μεστόν, ὥσπερ δὴ καὶ τούμόν τουτί· οὐ μὴν οἷόν τ' οὐκ ἔχειν παραίτησιν, εἰ μή τινες κἀκείνου τὴν συγ γνώμην ἀτεχνῶς ἀφαιροῦντο, εἴ τις ἀπειροθάλαττος ῶν, ἔπειτα περιπολοίη μὲν τὰς ἀκτάς, ἐς δὲ τὰ τῶν πελαγῶν ἀμήχανα οὐκ ἐθέλοι οὐδαμή οὐδαμῶς ἐφεῖναι. ᾿Αλλὰ γὰρ οὖν τῶν εὐλόγων εἶναι καμοί δοκεῖ τῶν τῶν ἀγαθῶν, ὡς εἰπεῖν͵ τὰς ἀκτάς παραπλεύσαντα ὥσπερ ἐξὴν εὐχῇ τὸν λόγον ἐνορμίζειν, Ο τῇδε τῇ ἀρχῇ καὶ τῷ τοιός χρόνῳ μάλα προσφυῆ καὶ προσήκοντα ἀναφήνα; σὲ θεὸς αἰῶνι παντί συνδιαμετρο η σοῦ τε καὶ τῶν ἐκ σοῦ τὸ βασίλειον κράτος, ὡς ἂν καὶ ἡμῖν εὐδαιμονεῖν εἴη μέχρι δια παντός. ο CAPUT IX. Senioris Andronici benevolentia erga Gregoram; unde quorumdam invidia et indignatio. Chartophylačia dignitas eidem obluta. Car eam repudiaverit. Oratio, quam de ea re coram imperatore habuit, ber dianti vis pane illuta. I. Tum igitur sic accidit, ut hanc orationen [Ρ. 209] Α'. Ἐμοὶ μὲν οὖν ταῦτα διεξιένα, τῷ haberen. Tempore autem procedente majorem in dies erga me ejus affectum ac benevolentiam 340 expertus sum; adeo ut primos etiam ecclesiasticos honores mihi conferre cogitaret, ac sla. tim chartophylacis dignitatem velut pignus quoddamn accipere me cogeret; ut speciosam causam haberet ora obturandi obtrectatoribus, qui ciam Variorum Addit Wolfins, Atque omnium periculorum tempestatibus sedutis, in tranquillum portum nos perduxisti, quæ iie non de suo addidisse, sed in colice manuscripto, quo usus est, videtur Graeca reperisse. Boivin, Quod initio orationis detrectabam, non, ut vertit Wolfius, quod orationis dicebam initio. Απλά Yashar apud Gregoram est nøpactsiobas. Exemplum τηνικαῦτα ξυμβέβηκε. Τοῦ δὲ χρόνου προβαίνοντος ἐς τὸ πρόσω παρὰ τοσοῦτο πλείονα τὴν αὐτοῦ διά θεσιν ἀεὶ καὶ εὐμένειαν ἐκαρπούμεν, παρ' όσον και τὸν χρόνον ἐς τὸ πρόσω προβαίνειν ξυνέβαινεν, ὥστε καὶ ἐς τὰς τῶν ἱερατικῶν μὲ τῆς Ἐκκλησίας πρώτας τιμά; ἀνάγειν ἐσκέπτετο. Ηδη δὲ καὶ ὥσπερ ἀρραβωνα τινα τὴν τοῦ χαρτοφύλακος ἀξίων ἐν γε notæ. habes lib. tx, cap. 5, sect. 6 E. Borvin. Sic construo, σαφέστατα αισθόμενος αὐτός ἐμαυτὸν ἀποροῦντα πάντων, cum we omnibus pre dicundis plane imparem esse sentirem. Hic inco πάντων ἀκορών idem est ac περὶ τά των λέγειν αδύνατος. Dixerat scilicet orationis initio, ούτε διεξιέναι τολμώ οὔτε παν ὡς ἐπίπε, όπως από ἐστιν ἐγκώμια, ούτε μή πάντα. Βοινικ.

PG 148:521τό γε μὴν πρὸς ἐμὲ εὐμενὲς καὶ κηδόμενον τοῦ σοῦ κράτους καὶ πρὸς εὐποί̈ας πάνυ τοι σφόδρα ἐπικλινὲς καὶ ὀξύῤῥοπον, εἴπερ δή τι τῶν ἁπάντων ἕτερον καὶ τοῦτο δ’ ἐν τοῖς μάλιστα ἔγωγε ἄγαμαι· καὶ οὐκ ἔχω παντοδαπὸς γιγνόμενος τίσι χρησάμενος ἐπινοίαις γνοίην ὅπως ποτὲ καὶ οἷστισι τοῖς αἰτίοις αὐτὸς χρησάμενος, ὦ βασιλεῦ, τοιοῦτός μοι γίγνῃ. ἀλλ’, ὡς ἔοικε, πρὸς τὸν κοινὸν δεσπότην ὥσπερ πρὸς ἀρχέτυπον εὐφυῶς ἁμιλλώμενος οὐκ ἀναμένεις αἰτίας ἀεὶ περὶ πᾶν ἀγαθόν· ἀλλὰ πὴ μὲν, πὴ δ’ ἀναίτιος γίγνῃ καὶ σφόδρα φιλότιμος εὐεργέτης. ὃ δὴ καὶ μάλιστα πάσαις ἀρχαῖς οἰκειότατόν τε καὶ πρεπωδέστατον. τὸ γὰρ προϋπηργμένης αἰτίας εὐεργετεῖν οὐ μᾶλλόν γ’ ἂν εἴη τοῦ δρῶντος, ἢ τοῦ τὴν αἰτίαν προβεβλημένου. καὶ νῦν γέγονέ σοι τὸ τῆς ἕξεως φύσις ἀμεταβλήτως ἔχουσα·

521 (s. c. 1282 ad 1328] BYZANTINÆ HISTORIÆ LIB. VIII. [1MP. ANDRONIC. SEN.] quod ncc provecta ætate nec cano capillitio nec sacerdotio aliquo commendatus, ut plerique solerent, illa fruerer. Jam vero, ut re non dubia, etiam dignitati consentaneas vestes mihi parabat. Fgo vero, cum adolescentiam meam et tempus hujus - modi rebus alienum considerassem, ad hunc modum verba feci: τοιούτων ἀωρίαν πραγμάτων παρελθὼν Ελεξη τοιάδι " II. Quod ad me et immaturam sacerdotio ætatem attinet, non magna opus esse arbitror excusa - tione. Nam et anni mei talibus rebus sunt impares, et otii ac litterarum insanus ac furiosus amor adhuc apud me fervet: nec me missum facturum affrmal, priusquam iis ad satietatem fruatur. Tum enim et liberum fore meum animum et ad Dei ministerium idoneum. Nunc vero audacem mysleriorum tractationem onus esse gravius, quam ut facile illud possim sustinere, si nemo alius intelligit, ego certe sic intelligo, ut nihil magis. Namı quantam res experientiam postulant, tante mili sum imperitia conscius, huc quidem tempore. Αtqui hominem adeo rudem divinis et non tangendis sese rebus ingerere, non aliud fuerit, quam si quis nalandi nescius in niare desiliat: 341 neque sani hominis ego esse puto et valde mirer, si quis animo constaus vel cogitare tale aliquid sustineat. Quibus enim fulminibus, quibus tuaris gurgitibus non digna fuerit illa confidentia? Cæte· rum tuæ majestatis clementium erga me, sollicitu dinem et summam ad bene merendum propensionem, si quid usquam aliud vel in primis admiror: et quocunquc ne vertero, non habeo, que consilio adductus, quibusve rationibus, imperator, te mihi talem præbeas: nisi quod apparet, te cum omnium Domino iugeniose contendentem non ullas exspectare beneficentiæ causas: sed illud tantum spectare, qua ratione beno mereri possis. Quod sane omnibus imperiis dignissimum est et ınaxime proprium. Nam beneficentiæ causa suppedilata benefacere, non tam benefici fuerit, quam ejus qui id meruerit: et nunc diuturna illa conτῷ παρόντι ἠνάγκαις δέξασθαί με, ἵν' εἴη τις τοῦτ' illi ob talem erga me affectionem conviciabantur; εὐπρόσωπος αὐτῷ ἀφορμὴ πρὸς τοὺς βασκαίνοντας καὶ ὑπ' ὀδόντα λειδορουμένους αὐτῷ τῆς ἡμετέρας εἵνεκα τιμῆς, ἧς παρ' αὐτοῦ λαμπρῶς εὐθὺς ἐκαρποίμην, μήτε χρόνον προεισενεγκών, ὡς ἔθος τοῖς πλείστοις, μήτε τινὰ πολιὰν τρίχα, μήτε τινὰ τ.μήν Ιερατικήν. Ηυτρέπιζε δέ μοι ἤδη, ὡς ἐφ' ἑτοίμῳ τῷ πράγματι, καὶ ἃ τῇ ἀξία προσήκοντα ἦσαν ἐνδύματα. Εγώ δ' ἐς τὴν ἐμαυτοῦ νεότητα ἀπιδὼν καὶ τὴν τῶν Β'. ' Περὶ μὲν ἐμαυτοῦ καὶ ὡς ούτω με καίρια τὰ τῆς Ιερατείας βραχύν τινα ἀποχρήσειν μοι δοκῶ τὸν ἀπόλυγον. "Ο τε γάρ μοι χρόνος ούπω ὡραῖος πρός γε τὰ τοιαῦτα· καὶ μέντοι γε καὶ οἱ τῆς ἡσυχίας καὶ τῶν λόγων μανιώδεις καὶ λελυτης κότες ἔρωτες ἡδῶσιν ἔτι παρ' ἐμοὶ καί με μή, πρὶν εἰς κόρον ἐξήκειν, παρήσειν διίσχυρίζονται. Τότε γερ καὶ τὰ τῆς διανοίας τὸ ἄφετον ἕξειν καὶ ἀποχρῶν πρὸς Θεοῦ λειτουργίαν. Τὸ δὲ νῦν ἐμβριεστέραν εἶναι τὴν τῶν μυστηρίων τόλμαν, ἢ ὡς ἐμέ γε ένεςκαι ῥᾳδίως ἐνέγκαι, τοῦτο δ' οὖν εἰ μή τῳ δὴ τῶν πάντων ἄλλῳ, ἀλλὰ γὰρ εἴ τι τῶν ἁπάντων ἄλλο καὶ τοῦτο δὴ τῶν πάνυ τοι προδήλων ἔμοιγε. Οπόσην γὰρ ἐχρῆν τοῦ πράγματος τὴν πείραν, τόσην, ὡς εἰπεῖν, ἀστῶ τὴν ἀπειρίαν ἐν γοῦν τῷ παρόντι. Το δ' οὕτως ἔχοντ' ἀμαθῶς κατατολιᾷν τῶν θείων καὶ ἀψαύστων, ὅμοιον ἐν ὥσπερ ἂν εἴ τις ἐπεπήδα θαλάττῃ, πρὶν ἢ μας θεῖν διανήχεσθαι, οὔθ᾽ ὑγιὲς ἡγημαι καὶ οὐδὲ πλείστου δέω θαυμάζειν, εί τις ἀνάσχοιτό ποτε τοσαύτην τόλμαν ἐνασχέσθαι λογισμῷ καθεστηκότι πλήττων ἑαυτόν. Ποίων μὲν γὰρ οὐκ ἂν εἴη πρηστήρων, ποίων δ' οὐκ G ἂν θαλαττίων πυθμένων τὸ πράγμα επάξιον; Εἶεν. Τό γε μὴν πρὸς ἐμὲ εὐμενε;, καὶ κηδόμενον τοῦ σου κράτους καὶ πρὸς εὐποίας πάνυ τοι σφόδρα επισ κλινὲς καὶ ἐξύρροπον, [Ρ:210] εἴπερ δή τι τῶν ἁπάντων ἕτερον καὶ τοῦτο δ' ἐν τοῖς μάλιστα ἔγωγε άγαμαι καὶ οὐκ ἔχω παντοδαπός γιγνόμενος τίσι χρησάμε τας ἐπινοίαις γνοίην όπως ποτὲ καὶ οἷστισι τοῖς αι τίσις αὐτὸς χρησάμενος, ὦ βασιλεῦ, τοιοῦτός μοι γίγνε. Αλλ', ὡς ἔοικε, πρὸς τὴν κοινὸν Δεσπότην ὥσπερ πρὸς ἀρχέτυπον εὐφυῶ; ἁμιλλώμενος οὐκ Διαμένεις αἰτίας ἀεὶ περὶ πᾶν ἀγαθόν· ἀλλὰ πὴ μὲν, τὴ δαναίτιος γίγνῃ καὶ σφόδρα φιλότιμος ευεργέτης. Ο δὴ καὶ μάλιστα πάσαις ἀρχαῖς οἰκειότατον τε καὶ πρεπωδέστατον. Τὸ γὰρ προϋπηργμένης αίτ τία; εὐεργετεῖν οὐ μελλόν γ' ἂν εἴη τοῦ ὁρῶντος, ἢ " τοῦ τὴν αἰτίαν προβεβλημένου. Καὶ νῦν γέγονε σοι τὸ τῆς ἕξεως φύσις ἀμεταβλήτως έχουσα· καὶ ὥσπερ Έπειτα τῶν ὄντων τὸ τῆς φύσεως ἴδιον αὐτομάτως ἀποτελεῖ καὶ ὑγραίνει μὲν ὕδωρ, κάει δὲ πῦρ καὶ τέλλα ὡς ἡ φύσις ἑκάστῳ κεχειροτόνηκεν, οὕτω δίεισι τὸν πάντα αἰῶνα διατελοῦντα, οὐδαμὴ οὐδα μῶς οὐδεπώποτ' οὐδεμιᾶς ἀποχειροτονῆσαι δεδυντ μένης τροπῆς, οὕτω δὴ καὶ αὐτὸς πεφυκώς πρὸς εὐεργεσίας τοῦτο καὶ λόγοις καὶ πράγμασιν, οἱονεί επὶ Variorum tn istis orationibus encomnias icis Latine vertendis Wolßius non adeo fidus ac diligens interpres fun. Numirum ei non tanti esse visæ sunt, ut multusu laboris impenderet earum interpretationi. PATROL. GR. CXLVIII suetudo tua in immutabilem naturam est mutala: et ita ut omnes aliæ res sive naturæ minus ultro faciunt, ut aqua humectat, ut ignis urit, eodemque modo cætera per omne avuin naturas suas retinent, nec ulla unquam vi ab iis depelluntur: sic et ipse ad benefaciendum natus neque verbis neque factis bene mercri desistis. Quare cum gratum animum declarare verbis in primis cupiam, nec id pro dignitate facere 342 possim, con minus et tempori et orationi, quam ipsi mihi succenseo, cum utrumque ex æquo reprehensione dignant existimem. Nam oratio cum materiam superet et nota. Neque ergo operæ esse existimavi cas denuo Lati nas facere. Satis esse duxi, que Wolfius minus commode verţi, se videretur, ca aliter versa exhibere. Boivis.

καὶ ὥσπερ ἕκαστα τῶν ὄντων τὸ τῆς φύσεως ἴδιον αὐτομάτως ἀποτελεῖ καὶ ὑγραίνει μὲν ὕδωρ, κάει δὲ πῦρ καὶ τἄλλα ὡς ἡ φύσις ἑκάστῳ κεχειροτόνηκεν, οὕτω δίεισι τὸν πάντα αἰῶνα διατελοῦντα, οὐδαμῆ οὐδαμῶς οὐδεπώποτ’ οὐδεμιᾶς ἀποχειροτονῆσαι δεδυνημένης τροπῆς, οὕτω δὴ καὶ αὐτὸς πεφυκὼς πρὸς εὐεργεσίας τοῦτο καὶ λόγοις καὶ πράγμασιν, οἱονεί τι φύσεως ἄτρεπτον καὶ ἀκήρατον ἴδιον, οὐδέποτε οὐδαμῆ διαλείπεις διατελῶν. ἔνθεν τοι καὶ χάριτας ἁπάσας ἐθέλων ὁμολογεῖν, ἔπειτα τὸ πρὸς ἀξίαν οὐκ ἔχων οὐχ ἧττον ἐμαυτοῦ γε τῷ τε λόγῳ καὶ τῷ χρόνῳ νεμεσῶ. δυοῖν γὰρ κατ’ οὐδὲν οὐδέτερος ἐσάπαν ἀνέγκλητος ἔμοιγε φαίνεται. ὅ,τε γὰρ λόγος ἀνώτερος ὢν τῆς ὕλης καὶ προσήκων μᾶλλον ἀρεταῖς ἐδόκει δή μοι μηδ’ ὀψὲ τοῦ χρόνου μὴ τροπῇ μηδὲ φθορᾷ τινι λατρεύσειν, ἀλλ’ ὁμοίως ἔχειν ἐν παντὶ διαπαντὸς τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν ἀποφαίνειν ἀποχρώντως· ὁ δὲ λέληθεν ἤδη μεταβαλὼν καὶ αὐτὸς, ἐπειδὴ σοί γ’ ἐντετύχηκε τῷ μακρῷ θησαυρῷ τῶν καλῶν. οὕτω γὰρ ἀσθενῶς ἔσχεν, ὥστ’ οὐδένες τῶν αὐτῷ χρωμένων ὕμνησαν πρὸς ἀξίαν τὰ σὰ, πάλαι πολὺν ἤδη χρόνον πειραθέντες τε καὶ πειρώμενοι.

521 (s. c. 1282 ad 1328] BYZANTINÆ HISTORIÆ LIB. VIII. [1MP. ANDRONIC. SEN.] quod ncc provecta ætate nec cano capillitio nec sacerdotio aliquo commendatus, ut plerique solerent, illa fruerer. Jam vero, ut re non dubia, etiam dignitati consentaneas vestes mihi parabat. Fgo vero, cum adolescentiam meam et tempus hujus - modi rebus alienum considerassem, ad hunc modum verba feci: τοιούτων ἀωρίαν πραγμάτων παρελθὼν Ελεξη τοιάδι " II. Quod ad me et immaturam sacerdotio ætatem attinet, non magna opus esse arbitror excusa - tione. Nam et anni mei talibus rebus sunt impares, et otii ac litterarum insanus ac furiosus amor adhuc apud me fervet: nec me missum facturum affrmal, priusquam iis ad satietatem fruatur. Tum enim et liberum fore meum animum et ad Dei ministerium idoneum. Nunc vero audacem mysleriorum tractationem onus esse gravius, quam ut facile illud possim sustinere, si nemo alius intelligit, ego certe sic intelligo, ut nihil magis. Namı quantam res experientiam postulant, tante mili sum imperitia conscius, huc quidem tempore. Αtqui hominem adeo rudem divinis et non tangendis sese rebus ingerere, non aliud fuerit, quam si quis nalandi nescius in niare desiliat: 341 neque sani hominis ego esse puto et valde mirer, si quis animo constaus vel cogitare tale aliquid sustineat. Quibus enim fulminibus, quibus tuaris gurgitibus non digna fuerit illa confidentia? Cæte· rum tuæ majestatis clementium erga me, sollicitu dinem et summam ad bene merendum propensionem, si quid usquam aliud vel in primis admiror: et quocunquc ne vertero, non habeo, que consilio adductus, quibusve rationibus, imperator, te mihi talem præbeas: nisi quod apparet, te cum omnium Domino iugeniose contendentem non ullas exspectare beneficentiæ causas: sed illud tantum spectare, qua ratione beno mereri possis. Quod sane omnibus imperiis dignissimum est et ınaxime proprium. Nam beneficentiæ causa suppedilata benefacere, non tam benefici fuerit, quam ejus qui id meruerit: et nunc diuturna illa conτῷ παρόντι ἠνάγκαις δέξασθαί με, ἵν' εἴη τις τοῦτ' illi ob talem erga me affectionem conviciabantur; εὐπρόσωπος αὐτῷ ἀφορμὴ πρὸς τοὺς βασκαίνοντας καὶ ὑπ' ὀδόντα λειδορουμένους αὐτῷ τῆς ἡμετέρας εἵνεκα τιμῆς, ἧς παρ' αὐτοῦ λαμπρῶς εὐθὺς ἐκαρποίμην, μήτε χρόνον προεισενεγκών, ὡς ἔθος τοῖς πλείστοις, μήτε τινὰ πολιὰν τρίχα, μήτε τινὰ τ.μήν Ιερατικήν. Ηυτρέπιζε δέ μοι ἤδη, ὡς ἐφ' ἑτοίμῳ τῷ πράγματι, καὶ ἃ τῇ ἀξία προσήκοντα ἦσαν ἐνδύματα. Εγώ δ' ἐς τὴν ἐμαυτοῦ νεότητα ἀπιδὼν καὶ τὴν τῶν Β'. ' Περὶ μὲν ἐμαυτοῦ καὶ ὡς ούτω με καίρια τὰ τῆς Ιερατείας βραχύν τινα ἀποχρήσειν μοι δοκῶ τὸν ἀπόλυγον. "Ο τε γάρ μοι χρόνος ούπω ὡραῖος πρός γε τὰ τοιαῦτα· καὶ μέντοι γε καὶ οἱ τῆς ἡσυχίας καὶ τῶν λόγων μανιώδεις καὶ λελυτης κότες ἔρωτες ἡδῶσιν ἔτι παρ' ἐμοὶ καί με μή, πρὶν εἰς κόρον ἐξήκειν, παρήσειν διίσχυρίζονται. Τότε γερ καὶ τὰ τῆς διανοίας τὸ ἄφετον ἕξειν καὶ ἀποχρῶν πρὸς Θεοῦ λειτουργίαν. Τὸ δὲ νῦν ἐμβριεστέραν εἶναι τὴν τῶν μυστηρίων τόλμαν, ἢ ὡς ἐμέ γε ένεςκαι ῥᾳδίως ἐνέγκαι, τοῦτο δ' οὖν εἰ μή τῳ δὴ τῶν πάντων ἄλλῳ, ἀλλὰ γὰρ εἴ τι τῶν ἁπάντων ἄλλο καὶ τοῦτο δὴ τῶν πάνυ τοι προδήλων ἔμοιγε. Οπόσην γὰρ ἐχρῆν τοῦ πράγματος τὴν πείραν, τόσην, ὡς εἰπεῖν, ἀστῶ τὴν ἀπειρίαν ἐν γοῦν τῷ παρόντι. Το δ' οὕτως ἔχοντ' ἀμαθῶς κατατολιᾷν τῶν θείων καὶ ἀψαύστων, ὅμοιον ἐν ὥσπερ ἂν εἴ τις ἐπεπήδα θαλάττῃ, πρὶν ἢ μας θεῖν διανήχεσθαι, οὔθ᾽ ὑγιὲς ἡγημαι καὶ οὐδὲ πλείστου δέω θαυμάζειν, εί τις ἀνάσχοιτό ποτε τοσαύτην τόλμαν ἐνασχέσθαι λογισμῷ καθεστηκότι πλήττων ἑαυτόν. Ποίων μὲν γὰρ οὐκ ἂν εἴη πρηστήρων, ποίων δ' οὐκ G ἂν θαλαττίων πυθμένων τὸ πράγμα επάξιον; Εἶεν. Τό γε μὴν πρὸς ἐμὲ εὐμενε;, καὶ κηδόμενον τοῦ σου κράτους καὶ πρὸς εὐποίας πάνυ τοι σφόδρα επισ κλινὲς καὶ ἐξύρροπον, [Ρ:210] εἴπερ δή τι τῶν ἁπάντων ἕτερον καὶ τοῦτο δ' ἐν τοῖς μάλιστα ἔγωγε άγαμαι καὶ οὐκ ἔχω παντοδαπός γιγνόμενος τίσι χρησάμε τας ἐπινοίαις γνοίην όπως ποτὲ καὶ οἷστισι τοῖς αι τίσις αὐτὸς χρησάμενος, ὦ βασιλεῦ, τοιοῦτός μοι γίγνε. Αλλ', ὡς ἔοικε, πρὸς τὴν κοινὸν Δεσπότην ὥσπερ πρὸς ἀρχέτυπον εὐφυῶ; ἁμιλλώμενος οὐκ Διαμένεις αἰτίας ἀεὶ περὶ πᾶν ἀγαθόν· ἀλλὰ πὴ μὲν, τὴ δαναίτιος γίγνῃ καὶ σφόδρα φιλότιμος ευεργέτης. Ο δὴ καὶ μάλιστα πάσαις ἀρχαῖς οἰκειότατον τε καὶ πρεπωδέστατον. Τὸ γὰρ προϋπηργμένης αίτ τία; εὐεργετεῖν οὐ μελλόν γ' ἂν εἴη τοῦ ὁρῶντος, ἢ " τοῦ τὴν αἰτίαν προβεβλημένου. Καὶ νῦν γέγονε σοι τὸ τῆς ἕξεως φύσις ἀμεταβλήτως έχουσα· καὶ ὥσπερ Έπειτα τῶν ὄντων τὸ τῆς φύσεως ἴδιον αὐτομάτως ἀποτελεῖ καὶ ὑγραίνει μὲν ὕδωρ, κάει δὲ πῦρ καὶ τέλλα ὡς ἡ φύσις ἑκάστῳ κεχειροτόνηκεν, οὕτω δίεισι τὸν πάντα αἰῶνα διατελοῦντα, οὐδαμὴ οὐδα μῶς οὐδεπώποτ' οὐδεμιᾶς ἀποχειροτονῆσαι δεδυντ μένης τροπῆς, οὕτω δὴ καὶ αὐτὸς πεφυκώς πρὸς εὐεργεσίας τοῦτο καὶ λόγοις καὶ πράγμασιν, οἱονεί επὶ Variorum tn istis orationibus encomnias icis Latine vertendis Wolßius non adeo fidus ac diligens interpres fun. Numirum ei non tanti esse visæ sunt, ut multusu laboris impenderet earum interpretationi. PATROL. GR. CXLVIII suetudo tua in immutabilem naturam est mutala: et ita ut omnes aliæ res sive naturæ minus ultro faciunt, ut aqua humectat, ut ignis urit, eodemque modo cætera per omne avuin naturas suas retinent, nec ulla unquam vi ab iis depelluntur: sic et ipse ad benefaciendum natus neque verbis neque factis bene mercri desistis. Quare cum gratum animum declarare verbis in primis cupiam, nec id pro dignitate facere 342 possim, con minus et tempori et orationi, quam ipsi mihi succenseo, cum utrumque ex æquo reprehensione dignant existimem. Nam oratio cum materiam superet et nota. Neque ergo operæ esse existimavi cas denuo Lati nas facere. Satis esse duxi, que Wolfius minus commode verţi, se videretur, ca aliter versa exhibere. Boivis.

PG 148:523οὔκουν οὐδ’ αὐτὸς θαῤῥήσας ἧκον, ὡς τῆς ἀξίας ἴσως δυνησόμενος ἐφικέσθαι. καίτοι γε ἐβουλόμην γ’ ἂν μᾶλλον, ἢ πάντα μοι ἐγγενέσθαι χρήματα. μεγίστην γὰρ ἂν οὕτω τοῖς ἐμοῖς παρεῖχον λόγοις τὴν εὐγένειαν, ὥσπερ ἄρα καὶ ταῖς ἑαυτῶν χερσὶν οἱ τῶν ἱερῶν μυστηρίων ἁπτόμενοι· ἀλλὰ πολλῶν τῶν ἐκ τῆς παροιμίας ἡμῖν ἀδυνάτων ἐν ταῖς βίβλοις κειμένων ἕν τι τῶν πολλῶν καὶ τοῦτο κινδυνεύει καὶ εἶναι καὶ λέγεσθαι. ἐνταυθοῖ δὲ τοῦ λόγου γενόμενος ἀνεμνήσθην τοῦ Ἀττικοῦ μύθου, ἐν ᾧ τὸν Μῶμον ἀχθόμενον εἰσάγει τῷ Διὶ̈ καὶ ἀποσκώπτοντα, ὅτι μὴ συμπαρήγαγε τῷ τοσῷδε καὶ τοιῷδε κάλλει τοῦ παντὸς καὶ τὸν ἄξιον τοῦ παντὸς ἐπαινέτην. κατὰ ταὐτὰ γάρ μοι καὶ αὐτῷ καὶ ἀποσκώπτειν ἐπῄει καὶ ἄχθεσθαι τῷ χρόνῳ νυνί. εἴπερ καὶ γὰρ ὡς τοσούτων ἀγαθῶν ἔμπλεων προήνεγκεν ἄνθρωπόν σε καὶ οἷον οὐ μέχρι σοῦ ὁ δὲ καὶ τοὺς ὑμνήσοντας ἀξίως συμπροήνεγκε, πάνυ γ’ ἂν ἐποίει δεδογμένα τῷ προσήκοντι λόγῳ. νῦν δ’ ἐξ ἡμισείας φιλοτιμεῖται τὰ κάλλιστα.

523 [ι. Μ. 677 40 6833] [IMP. ANDRON C. SEM ] virtutes propius attingat, diuturnitate temporis τι φύσεως άτρεπτον καὶ ἀκήρατον δν ο τέποτε nec mutationi nec exitio fore obnoxia videbatur; sed perpetuo sibi constatura, ut vim verum abunde exp:ineret. Verum cnimvero et ipsam esse neutatam, postquain ad te divitem bonorum thesaurain se convertit, animadverto. Adco enim debilitata est, ut nemo unquain ea usus res gestas tuas pro dignitate celebrare potuerit. Quare nec ego ea spe fretus accedere potui, quamvis nihil milii mit optatius. llis enim verbis meis dignitatem maximam conciliarem, sicut ii manibus suis, qui res sacras contrectant. Sed cum muita in libris proverbia occurrant, quibus aliquid impossibile esse innuitur: e multis illis et hoc unun fortasse et est et dici potest. Hac orationis parte Atticæ fabulæ in mentem venit, quæ Momum Jovi succensentrin et illudentem facit, quod cum tanta et tali universitatis pulchritudine non etiam dignum universitatis laudatorem produxisset. Eodem enim mado et ipse tempori nunc et illudere et surcenscre queo, quod cum te tantis bonis refertum virum produxerit, qualem ante te neminem, si una etiam eos, qui pro dignitate celebrare te possent, genuisset, recte omnino fecisset; cum nunc pulcherrimarum 343 rerum semissem tantum ostentet. Nam okm quidem doctorum hominum proventum tulit rebus gestis destitutum: nunc cunt res admirares admiratione diguas protulerit, eos etiam, qui illas pro dignitate celebrent, gignere est oblitum, neglecto utique ordine et plane pro natura sua. Ex æquo enim imperfectæ orationes sunt, cum res, quibus celebrandis adhibeantur, desunt: et res admiratione dignæ, cum qui eas inirentur aut ad posteros celebrent, non reperiuntur. Itaque tempori gratias agere eos solos oportet, quorum sapientiæ aut aliarum virtutum famam tantum audimus, teinpori, inquam, quod una cum fama res amplificare solet. Etenim bomine intereunte et præsentia indicia, quibus verum argui possit, evanescunt, et comitari solitum nimiam familiaritatem fastidium. Nam ea, quae adsunt, plerumque salictas comitatur, voluptatemque imminuit: quod et plurium sensuum adminiculo subinde animi recessibus ingeruntur et iis pro libidine et uti et abuti licet. Contra vero quæ præterierunt nibil habent fastidii, quod raro et uni fere aurium sensui offeruntur. Nam melle et carnibus celerisque divitis mensæ deliciis satiati caseum interdum et cepam desiderant: non quod hæc illis præstent, sed quia ob rariorem usum videntur meliora. Quod si hæc ita sunt ac illud in confesso est, præsentibus bonis 344 semper inesse fastidium; tua autem, quamουδαμο διαλείπεις διατελών. Ενθεν τοι καὶ χάρτας ἀπάσας ἐθέλων ἐμολογεῖν, ἔπειτα τὸ πρὸς ἀξίαν ἐκ ἔχων οὐχ ἧττον ἐμαυτοῦ γε τῷ τε λόγῳ καὶ τῷ χρόνῳ νεμεσώ. Δυοῖν γὰρ κατ' οὐδὲν οὐδέτερος ἐπαπ ἀνέγκλητος ἔμοιγε φαίνεται. Ο τε γὰρ λόγος ενώ τερος ὢν τῆς ὕλης καὶ προσήκων μᾶλλον ἀρεταῖς εδώκει δή μοι μηδ' ἐμὲ τοῦ χρόνου μη τροπή, με δὲ φθορά τινι λατρεύσειν, ἀλλ᾽ ὁμοίως ἔχειν ἐν παντὶ διαπαντὸς τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν ἀποφαίνειν ἀποχρώντως· ὁ δὲ λέληθεν ἤδη μεταβολών καὶ αὐτ τὰς, ἐπειδὴ σοί γ' ἐντετύχηκε τῷ μακρών θησαυρώ τῶν καλῶν. Οὕτω γὰρ ἀσθενῶς ἔσχεν, ὥστ᾽ οὐδένες τῶν αὐτῷ χρωμένων ύμνησαν πρὸς ἀξίαν τὰ σέ, πάλαι πολὺν ἤδη χρόνον πειραθέντες τε καὶ πει ρώμενο:. Ούκουν οὐδ' αὐτός θαμνήσας ήκον, ὡς της ἀξίας ἴσως δυνησόμενος ἐφικέσθαι. Καίτοι γε έβγ λόμην γ' ἂν μᾶλλον, ἢ πάντα μας ἐγγενέσθαι χρή ματα. Μεγίστην γὰρ ἂν οὕτω τοῖς ἐμοῖς παρείχον λόγος τὴν εὐγένειαν, ὥσπερ ἄρα καὶ ταῖς ἑαυτῶν χερσὶν οἱ τῶν ἱερῶν μυστηρίων ἀπτόμενοι· ἀλλὰ πολλῶν τῶν ἐκ τῆς παροιμίας ἡμῖν ἀδυνάτων ἐν ταῖς βίβλοις κειμένων ἔν τι τῶν πολλῶν καὶ τοῦτο κινδυνεύει καὶ εἶναι καὶ λέγεσθαι. Ένταυθοί δὲ τοῦ λόγου γενόμενος ἀνεμνήσθην του Αττικού μύθου, ἐν ᾧ τὸν Μῶμον ἀχθόμενον εἰσάγει τῷ Δι καὶ ἀποσκώπτοντα, ὅτι μὴ συμπαρήγαγε τῷ τοσες καὶ τοις δε κάλλει τοῦ παντὸς καὶ τὸν ἄξιον τοῦ παντὸς ἐπαινέτην. Κατὰ ταὐτὰ γὰρ μοι καὶ αὐτῷ καὶ ἀποσκώπτειν δ..ῄει καὶ ἄχθεσθαι τῷ χρόνῳ νυνί. Εἴπερ καὶ γὰρ ὡς τοσούτων ἀγαθῶν ἔμπλεων προἤνεγκεν ἄνθρωπόν σε καὶ οἷον οὐ μέχρι σοῦ, ὁ δὲ καὶ τοὺς ὑμνήσοντας ἀξίως συμπροήνεγκε, πάνυ γ' ἂν ἐποίει δεδογμένα τῷ προσήκοντι λόγῳ. Νῦν δ' ἐξ ἡμισείας [Ρ. 211] φιλοτιμεῖται τὰ κάλλιστα. Πάλαι μὲν γὰρ ἐδείκνυ τῶν σοφῶν τὴν φορὰν ἐρήμην ἀξίων πραγμάτων, νῦν δὲ τὰ θαύματος ἄξια προενεγκών ἔλαβε καὶ τοὺς ὑμνήσοντας ἀξίως συμπροενεγεῖν, Στακτά να πειῶν καὶ ὡς ἀληθῶς ἐπάξια τῆς ἑαυτοῦ φύσεως. Επίσης γὰρ ἀπολαύουσι τοῦ ἀτελοῦς καὶ λόγοι, τῶν δεξομένων πραγμάτων οὐκ ὄντων καὶ θαυμάτων επάξια πράγματα, τῶν θαυμασόντων οὐκ ὄντων, οὐδὲ παραπεμψάντων τοῖς ἐξῆς. Ως νῦν γε μόνοι τῷ χρόνῳ τὴν χάριν ἐχόντων, ὧν εἷον κλέος ἀκούομεν ἐπί τε τῇ φρονήσει καὶ τοῖς ἄλλοι; μέρεσι τῆς ἀρετῆς, εἰωθότι μετά γε τῆς φήμη; ἐπὶ μέγα αίρειν τὰ πράγματα συναπιόντος μὲν τοῦ παρευθύς ελέγχου τῷ θνήσκοντι συναπιόντος δὲ καὶ τοῦ ἐκ τῆς συνηθείας ἐγγινομένου κύρου τοῖς πράγ μασι. Φιλεί γάρ πως τὸ μὲν παρὸν ἀεὶ πρὸ; κόρον ἀποκλίνειν καὶ μαραίνειν τὸ τερπνόν διά τε δὴ τὸ Variorum nolas Interpres hoc lɔco mentem auctoris minime assecutus fuerat. Gregoras multa ait occurrere in libres proverbit, quibus aliquid impossibile esse immatur; cujusmodi sunt, ὄρνιθος γάλα ζητεῖν· φαση για την κάμπτειν ἀλι τίλλειν· θάλασσαν σπείρειν πλίνθον που εν' χωρῷ ὁμιλεῖν· τυφλῳ δανείς ν' ανδριάντα γαργαλίζον· εἰς τετρημένοι τύπον αν δεῖν άντρα τα ξέρουν πύρ αλείφειν· κατά " μαχαιρών καθιστάν κοσκίνψ φέρειν ύδωρ κεφα ξαίνειν· Αιθίοπα λευκαίνειν. Vide cod. Reg. 3502, fol. 76. Ad ea autem proverbia addendum esse ait, ὑμνητα: πρὸς ἀξίαν τὰ τοῦ Ἀνδρονίκου, Andronicum digne laudare. Balvin, Non clay, at Woldas legebat. Alludit ad Homericum illud: 'Ημεῖς δ' αὖ κλέος οἷον ἀκούομεν. BOIVIN. Diglized by Google

πάλαι μὲν γὰρ ἐδείκνυ τῶν σοφῶν τὴν φορὰν ἐρήμην ἀξίων πραγμάτων, νῦν δὲ τὰ θαύματος ἄξια προενεγκὼν ἔλαθε καὶ τοὺς ὑμνήσοντας ἀξίως συμπροενεγκεῖν, ἄτακτά γε ποιῶν καὶ ὡς ἀληθῶς ἐπάξια τῆς ἑαυτοῦ φύσεως. ἐπίσης γὰρ ἀπολαύουσι τοῦ ἀτελοῦς καὶ λόγοι, τῶν δεξομένων πραγμάτων οὐκ ὄντων· καὶ θαυμάτων ἐπάξια πράγματα, τῶν θαυμασόντων οὐκ ὄντων, οὐδὲ παραπεμψόντων τοῖς ἑξῆς. ὡς νῦν γε μόνοι τῷ χρόνῳ τὴν χάριν ἐχόντων, ὧν οἷον κλέος ἀκούομεν ἐπί τε τῇ φρονήσει καὶ τοῖς ἄλλοις μέρεσι τῆς ἀρετῆς, εἰωθότι μετά γε τῆς φήμης ἐπὶ μέγα αἴρειν τὰ πράγματα· συναπιόντος μὲν τοῦ παρευθὺς ἐλέγχου τῷ θνήσκοντι· συναπιόντος δὲ καὶ τοῦ ἐκ τῆς συνηθείας ἐγγινομένου κόρου τοῖς πράγμασι. φιλεῖ γάρ πως τὸ μὲν παρὸν ἀεὶ πρὸς κόρον ἀποκλίνειν καὶ μαραίνειν τὸ τερπνὸν διά τε δὴ τὸ πλείοσιν αἰσθήσεσι καὶ συνεχῶς εἰς τὸ τοῦ νοῦ συμφέρειν ταμιεῖον καὶ ἔτι διὰ τὸ τῆς ἐξουσίας τοῦ χρῆσθαι ἀκόλαστον· ὥσπερ αὖ ἐκ τοὐναντίου τὸ παρῳχηκὸς ἀκόρεστον ἀεὶ διατελεῖ διά γε τὸ σπανίως καί ποτε προσβάλλειν τῶν αἰσθήσεων μιᾷ τινι τῇ ἀκοῇ καὶ μόνῃ.

523 [ι. Μ. 677 40 6833] [IMP. ANDRON C. SEM ] virtutes propius attingat, diuturnitate temporis τι φύσεως άτρεπτον καὶ ἀκήρατον δν ο τέποτε nec mutationi nec exitio fore obnoxia videbatur; sed perpetuo sibi constatura, ut vim verum abunde exp:ineret. Verum cnimvero et ipsam esse neutatam, postquain ad te divitem bonorum thesaurain se convertit, animadverto. Adco enim debilitata est, ut nemo unquain ea usus res gestas tuas pro dignitate celebrare potuerit. Quare nec ego ea spe fretus accedere potui, quamvis nihil milii mit optatius. llis enim verbis meis dignitatem maximam conciliarem, sicut ii manibus suis, qui res sacras contrectant. Sed cum muita in libris proverbia occurrant, quibus aliquid impossibile esse innuitur: e multis illis et hoc unun fortasse et est et dici potest. Hac orationis parte Atticæ fabulæ in mentem venit, quæ Momum Jovi succensentrin et illudentem facit, quod cum tanta et tali universitatis pulchritudine non etiam dignum universitatis laudatorem produxisset. Eodem enim mado et ipse tempori nunc et illudere et surcenscre queo, quod cum te tantis bonis refertum virum produxerit, qualem ante te neminem, si una etiam eos, qui pro dignitate celebrare te possent, genuisset, recte omnino fecisset; cum nunc pulcherrimarum 343 rerum semissem tantum ostentet. Nam okm quidem doctorum hominum proventum tulit rebus gestis destitutum: nunc cunt res admirares admiratione diguas protulerit, eos etiam, qui illas pro dignitate celebrent, gignere est oblitum, neglecto utique ordine et plane pro natura sua. Ex æquo enim imperfectæ orationes sunt, cum res, quibus celebrandis adhibeantur, desunt: et res admiratione dignæ, cum qui eas inirentur aut ad posteros celebrent, non reperiuntur. Itaque tempori gratias agere eos solos oportet, quorum sapientiæ aut aliarum virtutum famam tantum audimus, teinpori, inquam, quod una cum fama res amplificare solet. Etenim bomine intereunte et præsentia indicia, quibus verum argui possit, evanescunt, et comitari solitum nimiam familiaritatem fastidium. Nam ea, quae adsunt, plerumque salictas comitatur, voluptatemque imminuit: quod et plurium sensuum adminiculo subinde animi recessibus ingeruntur et iis pro libidine et uti et abuti licet. Contra vero quæ præterierunt nibil habent fastidii, quod raro et uni fere aurium sensui offeruntur. Nam melle et carnibus celerisque divitis mensæ deliciis satiati caseum interdum et cepam desiderant: non quod hæc illis præstent, sed quia ob rariorem usum videntur meliora. Quod si hæc ita sunt ac illud in confesso est, præsentibus bonis 344 semper inesse fastidium; tua autem, quamουδαμο διαλείπεις διατελών. Ενθεν τοι καὶ χάρτας ἀπάσας ἐθέλων ἐμολογεῖν, ἔπειτα τὸ πρὸς ἀξίαν ἐκ ἔχων οὐχ ἧττον ἐμαυτοῦ γε τῷ τε λόγῳ καὶ τῷ χρόνῳ νεμεσώ. Δυοῖν γὰρ κατ' οὐδὲν οὐδέτερος ἐπαπ ἀνέγκλητος ἔμοιγε φαίνεται. Ο τε γὰρ λόγος ενώ τερος ὢν τῆς ὕλης καὶ προσήκων μᾶλλον ἀρεταῖς εδώκει δή μοι μηδ' ἐμὲ τοῦ χρόνου μη τροπή, με δὲ φθορά τινι λατρεύσειν, ἀλλ᾽ ὁμοίως ἔχειν ἐν παντὶ διαπαντὸς τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν ἀποφαίνειν ἀποχρώντως· ὁ δὲ λέληθεν ἤδη μεταβολών καὶ αὐτ τὰς, ἐπειδὴ σοί γ' ἐντετύχηκε τῷ μακρών θησαυρώ τῶν καλῶν. Οὕτω γὰρ ἀσθενῶς ἔσχεν, ὥστ᾽ οὐδένες τῶν αὐτῷ χρωμένων ύμνησαν πρὸς ἀξίαν τὰ σέ, πάλαι πολὺν ἤδη χρόνον πειραθέντες τε καὶ πει ρώμενο:. Ούκουν οὐδ' αὐτός θαμνήσας ήκον, ὡς της ἀξίας ἴσως δυνησόμενος ἐφικέσθαι. Καίτοι γε έβγ λόμην γ' ἂν μᾶλλον, ἢ πάντα μας ἐγγενέσθαι χρή ματα. Μεγίστην γὰρ ἂν οὕτω τοῖς ἐμοῖς παρείχον λόγος τὴν εὐγένειαν, ὥσπερ ἄρα καὶ ταῖς ἑαυτῶν χερσὶν οἱ τῶν ἱερῶν μυστηρίων ἀπτόμενοι· ἀλλὰ πολλῶν τῶν ἐκ τῆς παροιμίας ἡμῖν ἀδυνάτων ἐν ταῖς βίβλοις κειμένων ἔν τι τῶν πολλῶν καὶ τοῦτο κινδυνεύει καὶ εἶναι καὶ λέγεσθαι. Ένταυθοί δὲ τοῦ λόγου γενόμενος ἀνεμνήσθην του Αττικού μύθου, ἐν ᾧ τὸν Μῶμον ἀχθόμενον εἰσάγει τῷ Δι καὶ ἀποσκώπτοντα, ὅτι μὴ συμπαρήγαγε τῷ τοσες καὶ τοις δε κάλλει τοῦ παντὸς καὶ τὸν ἄξιον τοῦ παντὸς ἐπαινέτην. Κατὰ ταὐτὰ γὰρ μοι καὶ αὐτῷ καὶ ἀποσκώπτειν δ..ῄει καὶ ἄχθεσθαι τῷ χρόνῳ νυνί. Εἴπερ καὶ γὰρ ὡς τοσούτων ἀγαθῶν ἔμπλεων προἤνεγκεν ἄνθρωπόν σε καὶ οἷον οὐ μέχρι σοῦ, ὁ δὲ καὶ τοὺς ὑμνήσοντας ἀξίως συμπροήνεγκε, πάνυ γ' ἂν ἐποίει δεδογμένα τῷ προσήκοντι λόγῳ. Νῦν δ' ἐξ ἡμισείας [Ρ. 211] φιλοτιμεῖται τὰ κάλλιστα. Πάλαι μὲν γὰρ ἐδείκνυ τῶν σοφῶν τὴν φορὰν ἐρήμην ἀξίων πραγμάτων, νῦν δὲ τὰ θαύματος ἄξια προενεγκών ἔλαβε καὶ τοὺς ὑμνήσοντας ἀξίως συμπροενεγεῖν, Στακτά να πειῶν καὶ ὡς ἀληθῶς ἐπάξια τῆς ἑαυτοῦ φύσεως. Επίσης γὰρ ἀπολαύουσι τοῦ ἀτελοῦς καὶ λόγοι, τῶν δεξομένων πραγμάτων οὐκ ὄντων καὶ θαυμάτων επάξια πράγματα, τῶν θαυμασόντων οὐκ ὄντων, οὐδὲ παραπεμψάντων τοῖς ἐξῆς. Ως νῦν γε μόνοι τῷ χρόνῳ τὴν χάριν ἐχόντων, ὧν εἷον κλέος ἀκούομεν ἐπί τε τῇ φρονήσει καὶ τοῖς ἄλλοι; μέρεσι τῆς ἀρετῆς, εἰωθότι μετά γε τῆς φήμη; ἐπὶ μέγα αίρειν τὰ πράγματα συναπιόντος μὲν τοῦ παρευθύς ελέγχου τῷ θνήσκοντι συναπιόντος δὲ καὶ τοῦ ἐκ τῆς συνηθείας ἐγγινομένου κύρου τοῖς πράγ μασι. Φιλεί γάρ πως τὸ μὲν παρὸν ἀεὶ πρὸ; κόρον ἀποκλίνειν καὶ μαραίνειν τὸ τερπνόν διά τε δὴ τὸ Variorum nolas Interpres hoc lɔco mentem auctoris minime assecutus fuerat. Gregoras multa ait occurrere in libres proverbit, quibus aliquid impossibile esse immatur; cujusmodi sunt, ὄρνιθος γάλα ζητεῖν· φαση για την κάμπτειν ἀλι τίλλειν· θάλασσαν σπείρειν πλίνθον που εν' χωρῷ ὁμιλεῖν· τυφλῳ δανείς ν' ανδριάντα γαργαλίζον· εἰς τετρημένοι τύπον αν δεῖν άντρα τα ξέρουν πύρ αλείφειν· κατά " μαχαιρών καθιστάν κοσκίνψ φέρειν ύδωρ κεφα ξαίνειν· Αιθίοπα λευκαίνειν. Vide cod. Reg. 3502, fol. 76. Ad ea autem proverbia addendum esse ait, ὑμνητα: πρὸς ἀξίαν τὰ τοῦ Ἀνδρονίκου, Andronicum digne laudare. Balvin, Non clay, at Woldas legebat. Alludit ad Homericum illud: 'Ημεῖς δ' αὖ κλέος οἷον ἀκούομεν. BOIVIN. Diglized by Google

καὶ μέλιτος μὲν γὰρ καὶ κρεῶν καὶ ὅσα πλουσίας τραπέζης εἰσὶν ἀναθήματα εἰς κόρον ἀπολελαυκώς τις ἐπεθύμησεν ἤδη καὶ τυροῦ καὶ θύμου· οὐχ ὅτι ταῦτα κρείττω ἐκείνων· ἀλλ’ ἔδοξαν ἤδη διὰ τὸ σπάνιον τοῦ κεχρῆσθαι. εἰ δ’ οὕτω ταῦτα καὶ κόρος ἀεὶ τοῖς παροῦσιν εἶναι ὁμολογεῖται, τὰ δὲ σὰ καὶ παρόντα διὰ μακροῦ τοῦ χρόνου καὶ βλεπόμενά τε καὶ ἀκουόμενα κόρον οὐδένα τοῖς κεχρημένοις ἡμῖν οὐδεπώποτε ἐμποιοῦσιν, ὅτι μὴ καὶ πρὸς ἔρωτας ἐξάπτουσι μείζους, ὥσπερ τὰ τῶν ποταμῶν ῥεύματα τοὺς πολλῷ τῷ δίψει καιομένους, ἦπου γε καὶ τὰ παροιμιώδη τῆς γραφῆς νενίκηκας μετὰ πολλοῦ τοῦ κρείττονος. οὐ γὰρ γεγηρακότων ἀνελίττειν ἔχει τις πραγμάτων κύκλους ἐπὶ σοῦ, οἷς ἔξεστι δή που συνείρειν καὶ μυθικά τινα γοητεύματα τρυφῶντα κατὰ τῆς ἀληθείας (μὴ τοῖς λόγοις ἴσως ἀποχρώσης τῆς ἐκ τῶν πραγμάτων ὕλης) καὶ ταὐτὰ τοῖς ναυτικοῖς ἐξ ἀπορίας δρᾷν, οἳ μὴ ἐξικνουμένων τῶν φόρτων ἄμμων θαλαττίων τὰ κενὰ πληροῦσι τῆς ὁλκάδος· ἀλλ’ ἐν θεάτρῳ κεῖνται πᾶσιν ὀφθαλμοῖς καὶ πάσαις ἐκβοῶνται γλώσσαις καί εἰσιν οὐδένων ἐγκωμίων ἔκδημα·

523 [ι. Μ. 677 40 6833] [IMP. ANDRON C. SEM ] virtutes propius attingat, diuturnitate temporis τι φύσεως άτρεπτον καὶ ἀκήρατον δν ο τέποτε nec mutationi nec exitio fore obnoxia videbatur; sed perpetuo sibi constatura, ut vim verum abunde exp:ineret. Verum cnimvero et ipsam esse neutatam, postquain ad te divitem bonorum thesaurain se convertit, animadverto. Adco enim debilitata est, ut nemo unquain ea usus res gestas tuas pro dignitate celebrare potuerit. Quare nec ego ea spe fretus accedere potui, quamvis nihil milii mit optatius. llis enim verbis meis dignitatem maximam conciliarem, sicut ii manibus suis, qui res sacras contrectant. Sed cum muita in libris proverbia occurrant, quibus aliquid impossibile esse innuitur: e multis illis et hoc unun fortasse et est et dici potest. Hac orationis parte Atticæ fabulæ in mentem venit, quæ Momum Jovi succensentrin et illudentem facit, quod cum tanta et tali universitatis pulchritudine non etiam dignum universitatis laudatorem produxisset. Eodem enim mado et ipse tempori nunc et illudere et surcenscre queo, quod cum te tantis bonis refertum virum produxerit, qualem ante te neminem, si una etiam eos, qui pro dignitate celebrare te possent, genuisset, recte omnino fecisset; cum nunc pulcherrimarum 343 rerum semissem tantum ostentet. Nam okm quidem doctorum hominum proventum tulit rebus gestis destitutum: nunc cunt res admirares admiratione diguas protulerit, eos etiam, qui illas pro dignitate celebrent, gignere est oblitum, neglecto utique ordine et plane pro natura sua. Ex æquo enim imperfectæ orationes sunt, cum res, quibus celebrandis adhibeantur, desunt: et res admiratione dignæ, cum qui eas inirentur aut ad posteros celebrent, non reperiuntur. Itaque tempori gratias agere eos solos oportet, quorum sapientiæ aut aliarum virtutum famam tantum audimus, teinpori, inquam, quod una cum fama res amplificare solet. Etenim bomine intereunte et præsentia indicia, quibus verum argui possit, evanescunt, et comitari solitum nimiam familiaritatem fastidium. Nam ea, quae adsunt, plerumque salictas comitatur, voluptatemque imminuit: quod et plurium sensuum adminiculo subinde animi recessibus ingeruntur et iis pro libidine et uti et abuti licet. Contra vero quæ præterierunt nibil habent fastidii, quod raro et uni fere aurium sensui offeruntur. Nam melle et carnibus celerisque divitis mensæ deliciis satiati caseum interdum et cepam desiderant: non quod hæc illis præstent, sed quia ob rariorem usum videntur meliora. Quod si hæc ita sunt ac illud in confesso est, præsentibus bonis 344 semper inesse fastidium; tua autem, quamουδαμο διαλείπεις διατελών. Ενθεν τοι καὶ χάρτας ἀπάσας ἐθέλων ἐμολογεῖν, ἔπειτα τὸ πρὸς ἀξίαν ἐκ ἔχων οὐχ ἧττον ἐμαυτοῦ γε τῷ τε λόγῳ καὶ τῷ χρόνῳ νεμεσώ. Δυοῖν γὰρ κατ' οὐδὲν οὐδέτερος ἐπαπ ἀνέγκλητος ἔμοιγε φαίνεται. Ο τε γὰρ λόγος ενώ τερος ὢν τῆς ὕλης καὶ προσήκων μᾶλλον ἀρεταῖς εδώκει δή μοι μηδ' ἐμὲ τοῦ χρόνου μη τροπή, με δὲ φθορά τινι λατρεύσειν, ἀλλ᾽ ὁμοίως ἔχειν ἐν παντὶ διαπαντὸς τὴν τῶν πραγμάτων φύσιν ἀποφαίνειν ἀποχρώντως· ὁ δὲ λέληθεν ἤδη μεταβολών καὶ αὐτ τὰς, ἐπειδὴ σοί γ' ἐντετύχηκε τῷ μακρών θησαυρώ τῶν καλῶν. Οὕτω γὰρ ἀσθενῶς ἔσχεν, ὥστ᾽ οὐδένες τῶν αὐτῷ χρωμένων ύμνησαν πρὸς ἀξίαν τὰ σέ, πάλαι πολὺν ἤδη χρόνον πειραθέντες τε καὶ πει ρώμενο:. Ούκουν οὐδ' αὐτός θαμνήσας ήκον, ὡς της ἀξίας ἴσως δυνησόμενος ἐφικέσθαι. Καίτοι γε έβγ λόμην γ' ἂν μᾶλλον, ἢ πάντα μας ἐγγενέσθαι χρή ματα. Μεγίστην γὰρ ἂν οὕτω τοῖς ἐμοῖς παρείχον λόγος τὴν εὐγένειαν, ὥσπερ ἄρα καὶ ταῖς ἑαυτῶν χερσὶν οἱ τῶν ἱερῶν μυστηρίων ἀπτόμενοι· ἀλλὰ πολλῶν τῶν ἐκ τῆς παροιμίας ἡμῖν ἀδυνάτων ἐν ταῖς βίβλοις κειμένων ἔν τι τῶν πολλῶν καὶ τοῦτο κινδυνεύει καὶ εἶναι καὶ λέγεσθαι. Ένταυθοί δὲ τοῦ λόγου γενόμενος ἀνεμνήσθην του Αττικού μύθου, ἐν ᾧ τὸν Μῶμον ἀχθόμενον εἰσάγει τῷ Δι καὶ ἀποσκώπτοντα, ὅτι μὴ συμπαρήγαγε τῷ τοσες καὶ τοις δε κάλλει τοῦ παντὸς καὶ τὸν ἄξιον τοῦ παντὸς ἐπαινέτην. Κατὰ ταὐτὰ γὰρ μοι καὶ αὐτῷ καὶ ἀποσκώπτειν δ..ῄει καὶ ἄχθεσθαι τῷ χρόνῳ νυνί. Εἴπερ καὶ γὰρ ὡς τοσούτων ἀγαθῶν ἔμπλεων προἤνεγκεν ἄνθρωπόν σε καὶ οἷον οὐ μέχρι σοῦ, ὁ δὲ καὶ τοὺς ὑμνήσοντας ἀξίως συμπροήνεγκε, πάνυ γ' ἂν ἐποίει δεδογμένα τῷ προσήκοντι λόγῳ. Νῦν δ' ἐξ ἡμισείας [Ρ. 211] φιλοτιμεῖται τὰ κάλλιστα. Πάλαι μὲν γὰρ ἐδείκνυ τῶν σοφῶν τὴν φορὰν ἐρήμην ἀξίων πραγμάτων, νῦν δὲ τὰ θαύματος ἄξια προενεγκών ἔλαβε καὶ τοὺς ὑμνήσοντας ἀξίως συμπροενεγεῖν, Στακτά να πειῶν καὶ ὡς ἀληθῶς ἐπάξια τῆς ἑαυτοῦ φύσεως. Επίσης γὰρ ἀπολαύουσι τοῦ ἀτελοῦς καὶ λόγοι, τῶν δεξομένων πραγμάτων οὐκ ὄντων καὶ θαυμάτων επάξια πράγματα, τῶν θαυμασόντων οὐκ ὄντων, οὐδὲ παραπεμψάντων τοῖς ἐξῆς. Ως νῦν γε μόνοι τῷ χρόνῳ τὴν χάριν ἐχόντων, ὧν εἷον κλέος ἀκούομεν ἐπί τε τῇ φρονήσει καὶ τοῖς ἄλλοι; μέρεσι τῆς ἀρετῆς, εἰωθότι μετά γε τῆς φήμη; ἐπὶ μέγα αίρειν τὰ πράγματα συναπιόντος μὲν τοῦ παρευθύς ελέγχου τῷ θνήσκοντι συναπιόντος δὲ καὶ τοῦ ἐκ τῆς συνηθείας ἐγγινομένου κύρου τοῖς πράγ μασι. Φιλεί γάρ πως τὸ μὲν παρὸν ἀεὶ πρὸ; κόρον ἀποκλίνειν καὶ μαραίνειν τὸ τερπνόν διά τε δὴ τὸ Variorum nolas Interpres hoc lɔco mentem auctoris minime assecutus fuerat. Gregoras multa ait occurrere in libres proverbit, quibus aliquid impossibile esse immatur; cujusmodi sunt, ὄρνιθος γάλα ζητεῖν· φαση για την κάμπτειν ἀλι τίλλειν· θάλασσαν σπείρειν πλίνθον που εν' χωρῷ ὁμιλεῖν· τυφλῳ δανείς ν' ανδριάντα γαργαλίζον· εἰς τετρημένοι τύπον αν δεῖν άντρα τα ξέρουν πύρ αλείφειν· κατά " μαχαιρών καθιστάν κοσκίνψ φέρειν ύδωρ κεφα ξαίνειν· Αιθίοπα λευκαίνειν. Vide cod. Reg. 3502, fol. 76. Ad ea autem proverbia addendum esse ait, ὑμνητα: πρὸς ἀξίαν τὰ τοῦ Ἀνδρονίκου, Andronicum digne laudare. Balvin, Non clay, at Woldas legebat. Alludit ad Homericum illud: 'Ημεῖς δ' αὖ κλέος οἷον ἀκούομεν. BOIVIN. Diglized by Google

PG 148:525μόνην δ’ ἀπαιτοῦσι γλῶτταν τρόφιμον Ἀκαδημίας καὶ Στοᾶς καὶ λύχνων Δημοσθενικῶν ἀπόζουσαν. πασῶν γὰρ ὅσαι νῦν εἰσὶν ἐν λόγοις γλῶσσαι πάλαι πολλήν τινα κατεψηφίσαντο τὴν ἧτταν τῶν σῶν ἀγαθῶν αἱ πηγαί. ὥστ’ οὐκ ἄτοποί τινες οὐδ’ ἡμεῖς ἂν φανείημεν, εἰ τὴν γλῶτταν σχάσαντες τοῦ λέγειν ὄψει μόνῃ γε τῶν σῶν κατατρυφῷμεν. τούτου γὰρ εἵνεκα καὶ πλείοσι τοῖς αἰσθητηρίοις πρὸς τὴν τοῦ ἡμετέρου νοῦ κεχρήμεθα βελτίωσιν, ἵνα μηδὲν ἡμᾶς διαδιδράσκῃ τῶν ἐν τῷ κόσμῳ, ἀλλὰ τὴν ἧτταν θατέρου θάτερον ἀνακτᾶται. ἃ μὲν οὖν τῶν καλῶν ἀμφισβητησίμως πορεύεται πρὸς τὴν ἀκοὴν, εἰκότως ἂν καὶ ἑρμηνέα ζητήσειε λόγον. ἃ δὲ ἐπ’ ὄψεσι κεῖται καὶ οἱονεὶ φωνὴν ἀνεκλάλητόν τινα προϊέμενα τὴν ἑαυτῶν ὑπὲρ πάντα λόγον κηρύττει λαμπρότητα, σχολῇ γ’ ἂν ἑρμηνέα ζητήσειε λόγον. εἰ δέ τις ζητοίη, ὅμοιον ἂν ποιοίη, ὥσπερ ἂν εἴ τις ἐν σταθερᾷ μεσημβρίᾳ τὸν ὑπὲρ κεφαλῆς ἠξίου δεικνύειν ἥλιον διὰ σμικροῦ τινος ἄνθρακος. ἄλλως τε καὶ τὰ τῶν πραγμάτων ὑπερφυᾶ καὶ λόγου νικῶντα δύναμιν σιγῇ μᾶλλον ἁρμόττει θαυμάζειν· εἰ δ’ οὖν λήσομεν ἀντ’ εὐδοξίας ἀδοξίαν πράττοντες αὐτοῖς.

observantia, nullum fastidium nobis fruentibus pariunt; quin imo ardentiorem quotidie amorem sui excitant, ut profluentes aquæ hominibus siti exustis, nimirum proverbia ipsa Scripturæ multum vicisti. Neque enim res vetustate obsoletas de te referre quisquam potest, quibus etiam fabulosa commenta el veritati fucum facientia possunt inseri, rerum gestarıın materia forsitan orationem destituente eodem plane modo, quo vacuæ naves arena impleri solent, sed in theatro expositæ sunt omnium oculis, et omnium linguis et laudibus cclebrantur. Ceterum linguam requirunt in Acadlemia et Stoa educatam et Demosthenicas lucernas redolentem. Nam bonorum tuorum fontes omnium (A. c. 1282 AD 1328] BYZANTINÆ HISTORIE LIB. VII[ [IMP ANDRONIC SEN.] 526 πλείοσιν αἰσθήσεσι καὶ συνεχῶς εἰς τὸ τοῦ νοῦ συμ- vis diuturno jam tempore oculis et auribus nostris φέρειν ταμεῖον καὶ ἔτι διὰ τὸ τῆς ἐξουσίας τοῦ χρηεθαι ἀκόλαστον· ὥσπερ αὖ ἐκ τοὐναντίου τὸ παρω χηκὲς ἀκόρεστον ἀεὶ διατελεί διά γε τὸ σπανίως και ποτε προσβάλλειν τῶν αἰσθήσεων μια τινι τῇ ἀκοῇ καὶ μόνῃ. Καὶ μέλιτος μὲν γὰρ καὶ κρεῶν καὶ στα πλουσίας τραπέζης εἰσὶν ἀναθήματα εἰς κόρον ἀπολελαυκώς τις ἐπεθύμησεν ἤδη καὶ τυροῦ καὶ θύμου· οὐχ ότι ταῦτα κρείττω ἐκείνων· ἀλλ' ἔδοξαν ἤδη διὰ τὸ σπάνιον τοῦ κεχρῆσθαι. Εἰ δ' οὕτω ταῦτα καὶ κόρος ἀεὶ τοῖς παροῦσιν εἶναι ὁμολογεῖται, τὰ δὲ σὲ καὶ παρόντα διά μακροῦ τοῦ χρόνου καὶ βλε πίμενά τε καὶ ἀκουόμενα κόρον οὐδένα τοῖς κεχρη μένοις ἡμῖν οὐδεπώποτε εμποιοῦσιν, ὅτι μὴ καὶ πρὸς ἔρωτας ἐξέπτουσι μείζους, ὥσπερ τὰ τῶν που ταμών ρεύματα τοὺς πολλῷ τῷ δίψει καιομένου:, όπου γε καὶ τὰ παροιμιώδη της γραφής νενίκηκας μετὰ πολλοῦ τοῦ κρείττονος. Οὐ γὰρ γεγηρα κήτων ἀνελίττειν έχει τις πραγμάτων κύκλους ἐπὶ σου, οἷς ἔξεστι δή που συνείρειν και μυθικά είνα τατεύματα τρυφῶντα κατὰ τῆς ἀληθείας (μὴ τοῖς λίγοις ἴσως ἀποχρώσης τῆς ἐκ τῶν πραγμάτων ϋλης) καὶ ταὐτὰ τοῖς ναυτικοῖς ἐξ ἀπορίας δρᾷ», οι μὴ ἐξικνουμένων τῶν φίρτων ἄμμων θαλαττίων τα κενὰ πληροῦσι τῆς ὁλκάδος· ἀλλ' ἐν θεάτρῳ κείνται πέπν ὀφθαλμοῖς καὶ πάσαις ἐκβοῶνται γλώσσαι; καί εἰσιν οὐδένων ἐγκωμίων Εκδημα· μόνην δ' ἀπαι τοῦσι γλώτταν τρόφιμον Ακαδημίας καὶ Στους καὶ λύχνων Δημοσθενικῶν ἀπόζουσαν. Πασῶν γὰρ ὅται νῦν εἰσιν ἐν λόγοις γλῶσσαι πάλαι πολλήν τινα κατ εψηφίσαντο τὴν ἧτταν τῶν σῶν ἀγαθῶν αἱ πηγαί, " Ωστ' οὐκ ἄτοποί τινες οὐδ᾽ ἡμεῖς ἂν φανείημεν, εἰ τὴν γλώττων σχάσαντες τοῦ λέγειν ὄψει μόνη γε τῶν σῶν κατατρυφώμεν. Τούτου γὰρ εἵνεκα καὶ πλείοσι τοῖς αἰσθητηρίοις πρὸς τὴν τοῦ ἡμετέρου τοῦ κεχρήμεθα βελτίωσιν, ἵνα μηδὲν ἡμᾶς διαδ:- δράσκῃ τῶν ἐν τῷ κόσμῳ, ἀλλὰ τὴν ἧτταν θατέρου θέτερον ἀνακτάται. [Ρ. 212] "Λ μὲν οὖν τῶν καλῶν ἀμφισβητησίμως πορεύεται πρὸς τὴν ἀκοὴν, εἰκότως ἂν καὶ ἑρμηνέα ζητήσεις λόγον. "Α δε επ' έψεσι κείται καὶ οἱονεὶ φωνὴν ἀνεκλάλητόν τινα προϊέμενα τὴν ἑαυτῶν ὑπὲρ πάντα λόγον κηρύττει λαμπρότητα, σχολή γ' ἂν ἑρμηνία ζητήσετε λόγον. Ει δέ τις ζητοίη, δμιον ἂν ποιοίη, ὥσπερ ἂν εἴ τις ἐν σταθερά μεσ μερίς τὸν ὑπὲρ κεφαλῆς ἠξίου δεικνύειν ήλιον p διὰ σμικρού τινος ἄνθρακος. Αλλως τε καὶ τὰ τῶν πραγμάτων ὑπερφυς καὶ λόγου νικώντα δύναμιν πιγῇ μᾶλλον ἀρμόττει θαυμάζειν· εἰ δ᾽ οὖν λήσομεν ἀντ᾽ εὐδοξίας ἀδοξίαν πράττοντες αὐτοῖς. Ἰδοὺ γὰρ ὑπερφυς, τι χρῆμα τῶν οὐρανίων καὶ ἥλιος καὶ αμαχών τινα δίεισιν ἐπισυρόμενος τὴν ἑαυτοῦ λαμ πρότητα. Αλλ' οὐδείς πω μέχρι και τήμερον κατά τους των εγκωμίων εθάρρησε νόμου; εἰς προύπτον hujus aetatis eruditorum linguas jam olim de: serunt. Quas ob res ne nos quidem inepte facturi sumus, si lingua repressa tuo aspectu contenti fuerimus. Hac enim de causa pluribus sensibus a: mentis nostræ correctionem præditi sumus, ΠΕ quid eorum nos quæ in mundo sunt latcat: sel quod in alio decesserit, alio pensetur. Ac ca quidem bona, quæ auribus dubiis accipiuntur, recte interpretem postulant orationem: que vero in oculos incurrunt ac muta veluti voce emissa disertius quovis eloquio suam prædicant claritateın, ea 345 nequaquam interpretem orationem postalant. Ea si quis explicari sibi jubeat, perinde fecerit, ac si quis meridianum solem vertici imminentem exiguo carbunculo demonstrare instituat; presertim cuin res inusitatae magnitudinis quæque vires orationis superant, facite admirari magis conveniat, ne fortasse non exornemus illas, sed deformemus. Ecce in cælis quam admiranda res est sol, quod ita perambulat, ut ineffabilem splendorem secum trahat! Sed nemo in hunc usque diem secundum laudationum leges palam ejus pulchritudinem et magnitudinem et jucunditatem celebrare ausus est. Nam cum nihil sit in orbe quicum conferri possit, multum aberit, ut quisquam perspicue de eo dicat. Longe vero minus vel nullo pacto potius res tuas quisquam euarrabit, qui quidquid in rebus humanis vel pulchritudine vel magnitudine excellt, es complexus. Quod si a te laudationum leges petits essent, essent cæ non modo' magis variæ et copiosiores et artificiosiores, sed et illustriores et sinceriores, neque a fide veri abhorrere viderentur. Nunc vero, ut rosa languida, amissa ubi non oportebat venustate, aliis fortassis usui esse videantur: tibi vero usque adeo inutiles sunt, ut aereis volueribus lineæ veste-. Quare mili dubitanti et ad quod dignum exemplar orationem referrem nescienti eo utendum esse videtur, quod Variorum notæ. Quænam illa sint sacræ Scripturæ proverbia, alt Andronico imperature νενικημένα, ποm side, misi forte illud sil: Omnia tempus habent, et suis spatirs Trauseunt universa sub cœlo; et quæ sequuntur, Ecclesiast cap. m. Nempe Gregoras negat res Andronici imperatoris ejusmodi esse, ut earum vel videndarum vel audiendarum voluptas transire passit. Borvix. "Α δέ... ζητήσειε λέγεr, addita sunt ex codice Vaticano BOIVIN.

« first ‹ prevPage 3 of 4next ›last »

← prev page Index next page →

Chapter IVCaput IV

Chapter VCaput V

Chapter VICaput VI

Chapter VIICaput VII

Book XVII · Chapter ILiber Decimus Septimus · Caput I

Chapter IICaput II

Chapter IIICaput III

Chapter IVCaput IV

Chapter VCaput V

Chapter VICaput VI

Chapter VIICaput VII

Book XVIII · Chapter ILiber Decimus Octavus · Caput I

Chapter IIICaput III

Chapter IVCaput IV

Chapter VCaput V

Chapter VICaput VI

Chapter VIICaput VII

Book XIX · Chapter ILiber Decimus Nonus · Caput I

Chapter IICaput II

Chapter IVCaput IV

Book XX · Chapter ILiber Vicesimus · Caput I

Chapter IICaput II

Chapter IIICaput III

Chapter IVCaput IV

Chapter VCaput V

Chapter VICaput VI

Book XXI · Chapter ILiber Vicesimus Primus · Caput I

Chapter IICaput II

Chapter IIICaput III

Chapter IVCaput IV

Chapter VCaput V

Chapter VICaput VI

Book XXII · Chapter ILiber Vicesimus Secundus · Caput I

Chapter IIICaput III

Chapter IVCaput IV

Book XXIII · Gregoras continues to dispute with CabasilasLiber Vicesimus Tertius · Pergit Gregoras disputare cum Cabasila

Book XXIV · Gregoras continues to dispute with Cabasilas and an anonymous theologianLiber Vicesimus Quartus · Gregoras cum Abasila et anonymo theologo disputare pergit

Book I · Chapter ILiber Primus · Caput I

Chapter IICaput II

Chapter IIICaput III

Chapter IVCaput IV

Chapter VCaput V

Chapter VICaput VI

Chapter VIICaput VII

Chapter VIIICaput VIII

Notebook