anim Beri potest, ut quos plura intermisisse susce- cos. Cæterum apud Latinos, ante eam translatio perint, non eosdem etiam in quibusdam errasse fateantur, præcipue in Job: cui si ea quæ sub asteriscis addita sunt subtraxeris, pars maxima vo luminis detruncabitur, et hoc duntaxat apud Græ nem, quam sub asteriscis et obclis nuper edidimus, septingenti ferme aut octingenti versus desunt; ut decurtatus et laceratus corrosusque liber, ſœalita tem sui publice legentibus præbeat. misse nummis cujus doctrina an aliquid profece Et infra Memin me ob intelligentiam hujus voluminis, Lyddæum quemdam præceptorem, qui apud He- rim, nescio. breos primus haberi putabatur, non parvis rede El infra Quod si apud Græcos, post LXX editionem, jam Christi Evangelio coruscante, Judæus Aquila, Sym machus et Theodotio, Judaizantes hæretici, sunt recepti, qui multa mysteria Salvatoris subdola in terpretatione cetarunt, et tamen in Elanλoiç ha bentur apud Ecclesias, et explanantur ab ecclesia sticis viris: quanto magis ego Christianus, et de parentibus Christianis natus, et vexillum crucis in mea fronte portans, cujus studium fuit omissa ro petere, etc. llieronymus Præfatione in librum Psalmorum juxta Hebraicam veritatem tom. I, col. 835. Quia igitur nuper cum Hebræo disputans, quæ- ut tu de LXX Interpretibus opponebas, studiosis dam pro Domino Salvatore de Psalmis testimonia sime postulasti, ut post Aquilam et Symmachum protulisti, volensque ille te illudere, per sermones et Theodotionem novam editionem Latino sermone pene singulos asserebat non ita haberi in Hebræo, transferrem, etc. Idem Præfat. in Danielem, tom. I, col. 987. Danielem prophetam juxta LXX Interpretes, Do- tes Theodotionis editione; et hoc cur acciderit ne mini Salvatoris nostri Ecclesiæ uon legunt, uten scio. Idem Præfat. in Paralipom., tom. 1, col. 1002. Si LXX Interpretum, pura et ut ab eis in Græ cum versa est, editio permaneret, superflue me, mi Chromati episcoporum sanctissime atque doctissime, impelleres, ut Hebræa volumina Latino sermone transferrem. Quod enim semel aures hominum oc cupaverat, el nascentis Ecclesie roboraverat fidem, justum erat etiam uostro silentio comprobari. Nunc vero cum germana illa antiquaque translatio cor rupla sit, atque violata, nostri arbitrii putas, aut e pluribus judicare quid verum sit, aut novum opus in veteri opere cudere; illudentibusque Judæis, cor nicum, ut dicitur, oculus configere. Alexandria et Egyptus in LXX suis Hesychium laudat, aucto ren, Constantinopolis usque Antiochiam Luciani martyris exemplaria probat; media inter has pro vinciæ Palæstinos codices legunt: quos ab Origene elaboratos Eusebius et Pamphilus vulgaverunt: to tusque orbis hac inter se contraria varietate com pugnat. Et certe Origenes (a) non solum exempla ria composuit quatuor editionum, e regione singula verba describens, ut unus dissentiens, statim cæte ris inter se consentientibus arguatur; sed quod ma joris audaciæ est, in editione LXX Theodotionis editionem miscuit, asteriscis desiguans quæ minus ante fuerant, et virgulis quæ ex superfluo vidcban tur apposita. Hieronymi Præfat. in Esrum, tom. 1, col. 1107. Porro aliud est si clausis, quod dicunt, oculis mihi volant maledicere, et non imitantur Græco rum studium ac benevolentiam, qui post LXX Translatores, jam Christi Evangelio coruscante, Judæos et Ebionitas legis veteris interpretes, Aqui lam videlicet, et Symmachum, et Theodotionem, et curiose legunt, et per Origenis laborem in Eka Role Ecclesiis dedicarunt. Idem Præfat. in librum Psalmoram, tom. I, col. 1222. Notet sibi unusquisque vel jacentam lineam, vel signa radiantia, id est obelos + vel asteriscos *; et abicunque viderit virgulam præcedentem + ab en usque ad duo puncta; que impressimus, scint quæ in LXX Translatoribus plus haberi. Ubi autem siet læ ☀ similitudinem perspexerit, de flebræis vo. luminibus additum noverit, atque usque ad duo puncta, juxta Theodotionis duntaxat editionem, qui simplicitate sermonis a LXX Interpretibus non discordat. Idem Præſat, in librum Paralipomenon juxta LXX Interpretes, tom. 1, col. 1418. Denique cum litteris a mo nuper flagitassetis, ut apud Hebræos admirationi habebatur, assumpsi, et vobis Paralipomenon Latino sermone transfer- contuli cuni eo a vertice, ut aiunt, usque ad extre rem, de Tiberiade legis quemdam doctorem, qui mum ungnem. Ibid. col. 1419. Ubicunque ergo asteriscos, id est stellas ☀, ra Giare in hoc volumine videritis, ibi sciatis de He Boc ipsum repetit 1. is contra Ruf., col. 425. bræis additum, quod in Latinis codicibus non ha betur, Ubi vero ●belus, transversɔ scilicet virga •♣

præposita est, illic signatur quid LXX Interpretes sancti auctoritatem, licet in Hebræis voluminibus addiderint vel ob decoris gratiam, vel ob Spiritus non legatur. Hieron. Præfat. in libros Salomonis, tom. I, col. 1419. Tres libros Salomonis, id est Proverbia, Eccle giasten, Canticum canticoruin, veteri LXX Inter pretum auctoritati reddidi; vel antepositis lineis + superflua quæque designals; vel stellis * li tulo prænotatis, ea quæ minus habebantur inter serens: quo plenius, o Paula et Eustochium, co gnoscatis quid in libris nostris minus sit, quid re dundet. Idem Præfat. in quatuor Evangelia, tom. 1, col. 1426. Non quæro quid Aquila, quid Symmachus sa piant, quare Theodotion inter novos et veteres ine dius incedat. Sit illa vera interpretatio, quam spo stoli probaverunt. Idem Præfat. in librum Hebraic. Quæst., tom. II, col. 505. Neque vero LXX Interpretum, ut invidi latrant, in nostris codicibus non habentur. Super quibus errores arguimus: nec nostrum laborem illorum reprehensionem putamus, cum illi Ptolemæo regi Alexandriæ, mystica quæque in Scripturis sanctis prodere noluerint: et maxime ea quæ Christi ad ventem pollicebantur, ne viderentur Judæi et alte rum Deum colere: quos ille Platonis sectator, ma gni idcirco facicbat, quia unum Deum colere di cerentur. Sed et evangelistæ, et Dominus quoque noster atque Salvator, necnon et Paulus apostolus, multa quasi de Veteri Tistamento proferunt, quæ in suis locis plenius disseremus. Ex quo perspi cuum est, illa magis vera esse exemplaria, qua cum Novi Testamenti auctoritate concordant. Ac cedit ad hoc quoque quod Josephus, qui LXX In terpretum ponit historiam, quinque tantum ab eis libros Moysi translatos refert: quos nos quoque confitemur plus quam cæteros cum Hebraicis con sonare. Sed et ii qui postea interpretes exstite runt, Aquilam loquor, et Symmachum, et Theodo tionem, longe aliter habent quam nos legimus. Ibid. col. 542, ad Gen. xL, v. 16. Symmachus more suo apertius transtulit. In Epist. ad Damasum, tom. II, col. 567. Aquila namque qui non contentiosius, ut quidam putaut, sed studiosius verbum interpretatur ad ver bum. Et infra Aquilam vero ut in cæteris, et in hoc maxime loco proprie transtulisse omnis Judæa conclamat. Epist. ad Evangelum, col. 574, tom. II. Fretelam, tom. II, p. 627. Nec refert, utrum Salem an Salim nominetur, num, eadem verba diversis sonis atque accentibus cum vocalibus in medio litteris perraro utantur He- proferantur. bræi, et pro voluntate lectorum, ac varietate regio Epistola ad Suniam et In quo illud breviter admoneo, ut sciatis aliam esse editionem quam Origenes, et Cæsariensis Eusebius, omnesque Græciæ tractatores xotvýv, id est communem, appellant atque vulgatam, et a ple risque nunc Aouxtavós dicitur; aliam LXX Inter pretum, quæ et in Eandois codicibus reperitur, et a nobis in Latinum sermonem fideliter versa est, et Jerosolymæ atque in Orientis Ecclesiis decanta tur……….. Koɩvý autem ista, hoc est communis editio, ipsa est quæ et LXX. Sed hoc interest inter utram que, quod xoɩvý pro locis et temporibus, et pro vo luntate scriptorum, vetus corrupta editio est; ca autem quæ habetur in 'Eɛandolç, et quam nos ver timus, ipsa est quæ in eruditorum libris incorrupta et immaculata LXX interpretum translatio reserva tur. Quidquid ergo ab hac discrepat, nulli du biuns est quin ita et ab Hebræorum auctoritate dis cordet. Hieron. epist. ad Marcellam., tom. II, col. 707. Aquila, qui verborum Hebræorum diligentissimus explicator est. Hieron. epist. ad Marcellam tom. II, col. 711. Theodotion, qui in cæteris cum Septuaginta Translatoribus facit. Hieron. Comment. in Ecclesiasten, tom. II, col. 740. Hebræus meus cujus sæpe facio mentionem, cum Ecclesiasten mecum legeret, hæc Baracibam, quem unum vel maxime admirantur (a). Hieron. Præfatione in Homilias Origenis in Canticum, tom. II, col. 87. Origenes cum in cæteris libris omnes vicerit, in Cantica canticorum ipse se vicit. Nam decem vo luminibus explicitis, quæ ad viginti usque versuum millia pene perveniunt; primum LXX Interpretes; deinde Aquilam et Symmachum et Theodotionem, et ad extremum Quintam editionem, quam in ActiO littore invenisse so scribit, etc. (*) De Symmacho passim dicit flieronymus ipsum apertius et manifestius interpretatum esse.

strumque Cua.centerum veniamus: qui tanto studio in sanctarum Scripturarum labore sudavit, ut juste Adamantii nomeu acceperit. Idem in Catalogo Scriptorum Eccles. de Origene, tom. IV, col. 116. Quis ignorat, quod tantum in Scripturis divinis ejusdem dogmatis: qui in Evangelium quoque xarà habuerit studii, ut etiam Hebræam linguam contra a·tatis gentisque suæ naturam edisceret: et acceptis LXX Interpretibus, alias quoque editiones in unum volumen congregaret; Aquitæ scilicet Pontici pro selyti, et Theodotionis Ebionæi, et Symmachi Matbalov scripsit Commentarios, do quo et suum dogma confirmare conatur. Præterea Quintam et Sextam et Septimam editionem, quas etiam nos de ejus bibliotheca habemus, miro labore reperit, et cum cæteris editionibus comparavit. Hieron. epist. 33 ad Pammachium, tom. III, col. 25. Sed quid faciemus ad authenticos libros, in qui bus hæc non feruntur ascripta, et cætera his simi lia, quæ si proferre nitamur, infinitis libris opus est? Porro quanta dimiserint, vel asterisci testes, ut dixi, sunt, vel nostra interpretatio, si a diligenti lectore translationi veteri conferatur: et tamen jure LXX editio obtinuit in Ecclesiis, vel quia prima est, et ante Christi facta adventum; vel quia ab apostolis (in quibus tamen ab Hebraico non discre pet) usurpata. Aquila autem proselytus et conten tiosus interpres, qui non solum verba, sed etymo logias quoque verborum transferre conatus est, jure projicitur a nobis. Quis enim pro frumento et vino et oleo possit, vel legare, vel intelligere, xeñµa, drwpisµdv, otidrvóryta, quod non possumus dicere, fusionem, pomationemque at splendentiam? Aut quia Hebræi non solum habent äpēpa, sed et xpóuppes, ille xaxoč†jawę, et syllabas interpretatur et litteras, dicitque oùv sdy oúpavòv, xal oùv thy yñv, quod Græca et Latina lingua omnino non recepit. Hieron. Apologia advers. Rufinum, tom. IV, col. 363. Certe etiam Origenes patriarchen Huillum, qui Octogesimum quoque nonum psalmum², qui scribi temporibus ejus fuit, nominat; et tricesimum to munı în Hesaiam, in cujus fine edisserit: Væ tibi, civitas Ariel, quam expugnavit David, illius exposi tione concludit; et cum aliter prius sensisse se dicat, doctum ab illo id quod est verius, confitetur. Idem adv. Rufinum, l. Quod ut auderem, Origenis me studium provo cavit, qui eſitioni antiquæ translationem Theodo tionis miscuit, asterisco et obelisco +, id est stella et veru opus omne distinguens: dum aut il tur: Oratio Moysi hominis Dei, et reliquos undecim, qui non habent titulos, secundum Huilli expositio nem, ejusdem Moysi putat: nec dedignatur He bræam Scripturam interpretans, per singula loca quid Hebræis videatur inserore. 11, tom. IV, cot. 423. lucescere facit quæ minus ante fuerant; aut super flua quæque jugulat et confodit: maximeque qua evangelistarum et apostolorum auctoritas promul gavit. Hieron. epist. 45, ad Marcellam, tom. II, col. 552. Ambrosius, quo chartas, sumptus, notariɔs mi nistrante, tam innumerabiles libros vere Adamian thus, et Chalcenterus noster explicavit, in quadam epistola, quam ad eumdem de Athenis scripserat, refert nunquam se cibum Origene præsente sine lectione sumpsiase, nunquam iniisse somnum, nisi unus e fratribus sacris litteris personaret. Hieron. epist. 74, ad Augustinum, tom. IV, col. 626. Quod autem in aliis quæris epistolis, car prior Et miror quomodo LXX Interpretum libros egas, mea in libris canonicis interpretatio asteriseos habeat et virgulas prænotatas; et postea aliam translationem absque his signis ediderim, videris mibi non intelligere quod quæsisti. Illa enim inter pretatio LXX Interpretum est: et ubicunque vir gulae, id est obeli, sunt, significatur quod LXX plus dixerint quam habetur in Hebræo; ubi autem asterisci, id est stellulæ prælucentes, ex Theodo tionis editione ab Origene additum est: et ibi Græca transtulimus, hic de ipso Hebraico quod in selligebamus expressimus, sensunm potius veritatem quam verborum ordinem interdum conservantes. Hieron. epist. ad Vincentium et Quamobrem Aquila, et Symmachus, et Theodotio Incitati, diversum pene opus in eodem opere prodi derunt; alio nitente verbum do verbo exprimere, alio sensum potius sequi, tertio non multum a ve non puros, ut ab eis editi sunt, sed ab Origene emendatos, sive corruptos per obelos et asteriscos; et Christiani hominis interpretatiunculam non se quaris, præsertim cum ea quæ addita sunt, ex ho minis Judæi atque blasphemi post passionem Christi, editione transtulerit. Vis amator esse verus Septun ginta Interpretum? Non legas ea quæ sub asteriscis sunt, imo rade de voluminibus, ut velorum te fau torem probes. Quod si feceris, omnium Ecclesia rum bibliothecas damnare cogeris. Vix enim unus aut alter invenietur liber qui ista non habeat. Gallienum, tom. IV, col. 808. teribus discrepare. Quinta autem et Sexta et Se ptima editio, licet quibus censeantur auctoribus ignoretur, tamen ita probabilem sui divorsitatem tenent, ut auctoritatem sine nominibus mervariut,