NILJ THESSALONICENSIS δώνη πρὸς τοὺς Καβασίλα ἐλέγχους, καὶ τῶν τῆς ἐκπορεύσεως τοῦ ἁγίου Πνεύματος κεφαλαίων τοῦ μα καρίου Θωμᾶ. Cui postea pro Nilo Cabasila respondit Demetrius Chrysoloras. Δημητρίου τοῦ Χρυσολωρά, κατὰ Λατίνων λόγος συνοπτικός, ἀφ᾽ ὧν ἐποίησε Νεῖλος ἀρχιεπίσκοπος Θεσσαλονίκης. Εἰ: Τοῦ αὐτοῦ διάλογος ἀναιρετικὸς τοῦ λόγου, ὃν ἔγραψε Δημήτριος ὁ Κυδώνης κατὰ τοῦ Θεσσαλονίκης κυροῦ Νείλου τοῦ Καβασιλα. Alius itaque est Nilus Cabasila, qui scripsit contra sanctum Thomam, alius Nicolaus Et Nilum ante Nicolaum absque ulla dubitatione susceptum in lucem, Nicolaum postea certum est, cum Nilus Nicolaum Epistola theologica ad eumdem Nicolaum ἀνεψιόν (ν) vocet, et Nicolaus semetipsum Nili ἀνεψιόν nominet. (v) Confer Georgium Phranzam, lib. 11 Hist. cap. 5, et Allatium, De consensu p. 858. NILI ARCHIEPISCOPI THESSALONICENSIS LIBRI DUO DE CAUSIS DISSENSIONUM IN ECCLESIA, ET DE PAPÆ PRIMATU (*). LIBER PRIMUS, sive Oratio, demonstrans non aliam dissidii Ecclesiarum Latinarum et Græcanicarum causam esse, quam quod Papa ejus quod controversum est cognitionem ac judicium ad œcumenicam synodum deferre detrectet, sed ipse solus controversiæ magister ac judex sedere velit, reliquos vero discipulorum instar dicto audientes habere. Quod quidem ab apostolorum et Patrum legibus actionibusque est alienum. Equidem existimo oportere me cum Latinis verba facturum, ejuscemodi orationis initium invenire, quod probabilem rationem in se habeat. Hæc vero est, causam intueri propter quam hoc Ecclesiarum dissidium et ortum sit primum, et in tantum efferbuerit, ut ne sperandus quidem sit fnis, nisi Deus auxiliatricem manum porrexerit. Videmus sane et medicos, et alios qui operibus suis ânem aliquem proposituin habent, non ante de curationis genere decernere, quam causarum ratio manifesta fuerit. Causa enim sublata, omnino etiam de pace bene sperari potest, qua manente, frustra omnis labor suscipitur. Causa itaque hujus dissidii, ut ego quidem existimo, non est dogmatis sublimitas, humanum captum superans. Nam et reliqua quæ diversis temporibus Ecclesiæ negotium fecerunt, ΒΙΒΛΙΟΝ ΠΡΩΤΟΝ, Στοι Λόγος ἀποδεικνὺς μὴ ἄλλο τι τὸ τῆς διαστάσεως τῆς Λατίνων Εκκλησίας καὶ ἡμῶν μέχρι τοῦ παρόντος αἴτιον εἶναι, ἢ τὸ μὴ βούλεσθαι τὸν Πάππαν οἰκουμενικῇ συνόδῳ τὴν τοῦ ἀμφισβη τουμένου διάγνωσιν ἐπιτρέψαι· ἀλλ' αὐτὸν μόν τον διδάσκαλον ἐθέλειν τοῦ ζητουμένου καθέ - ζεσθαι, τοὺς δὲ ἄλλους ἐν μαθητῶν μοίρα ὑπα κούοντας ἔχειν. Καὶ ὅτι τὸ τοιοῦτον ἀλλότριον τῶν ἀποστολικῶν καὶ πατρικῶν καὶ νόμων καὶ πράξεων Ηγούμεθα δεῖν πρὸς Λατίνου; ποιουμένους τον λόγον, ἀρχήν τινα ἐπινοῆσαι τῷ νυνὶ λόγῳ, τὸ εὐλο γον μεθ' ἑαυτῆς ἔχουσαν. Ἡ δέ ἐστι τὴν αἰτίαν ἰδεῖν, δι᾿ ἣν ὁ τῶν Ἐκκλησιῶν πόλεμος ήρξατο μὲν καὶ ήκμασεν εἰς τοσοῦτον, λῆξαι δὲ οὐδ᾽ ἂν ἐλπίζειν ἐστὶν ἂν μὴ Θεὸς χεῖρα ὑπέροχῃ. Ὁρῶμεν δὲ καὶ τοὺς ἰατροὺς καὶ τοὺς ἄλλους οἱ πρὸς τέλος ἀφο ρῶντες ἐργάζονται, μὴ πρότερον τῆς θεραπείας εξ δος ορίζοντας, πρὶν ἂν ὁ τῶν αἰτίων λόγο; σαφής γένηται. Τῆς μὲν γὰρ αἰτίας περιαιρεθείσης, πάνω καὶ περὶ τῆς εἰρήνης ἔστιν ἐλπίζειν· μενούσης δὲ αὐτῆς, μάταιος ἡ σπουδή. Έστι τοίνυν, ὥς τε ἐγὼ νομίζω, οὐ τὸ τοῦ δόγματος ὑψηλὸν, κατόπιν ἐῶν τὸν ἀνθρώπινον νοῦν. Καὶ γὰρ πάντα τάλλα τοιαῦτα, ὅσα τῇ Ἐκκλησία πράγματα παρέσχε κατά καιρούς. Ούτε τοίνυν τοῦτο τῆς διαστάσεως αἴτιον, οὔτε πολλῷ simus ex amplissimi Servini libro, nobis a clarissimo Bongarsio misso. Qui liber istius totius operæ quain hac editione præstitimus nobis materiam et argumentum præbuit. Sed ad rem veniamus. Quantum per temporis angustias licuit, atque otii egestatem, qua quidem propter varias occupationes hoc tempore nobis laborare contigit, in pauculis et brevibus notis præstare aliud nihil potuimus, quam lectionum quasdam varietates obser- Οὐδ' ἂν ἐλπίζειν ἐστί. Servini liber ούδ' ἐν vare, quæ viderentur prorsus non omitti digna. ἐλπίσιν ἐστὶν, cui consentit Palatinus. Εν ἐλπίδι Harum nonnullas suggessit nobis codex scriptus ἐστὶ, αἱ ἐν καλῷ ἐστι, pro καλὸν ἐστί. Ita fortasse Palatine bibliotheca, plures vero et majores hau- legendum, vulgatam tamen non mutamụs. (*) Hunc viri schismatici libellum egregie refutavit J. Matth. Caryophyllus, archiepiscopus Iconiensis, cujus opus infra dabimus. Cum autem quæ ex Nili dictis sibi refutanda sumpsit, hæc verbotenus non exscribat, men potuimus quin opus ipsum in antecessum produceremus; aliter enim Nilus inauditum se dampari merito quereretur. Ipsum igitur audiamus. Epur.

DE DISSIDIO ECCLESIARUM. μᾶλλον ὁ τῆς Γραφῆς λόγος, συντετμημένος ὢν ejusdem generis fuerunt. Neque hæc igitur dissi lii est causa, multoque minus ipse Scripturæ sermo, quod tanquam concisus nihil aperte de eo quod controvertitur, pronuntiet. Scripturam enim incusare tantumdem fuerit ac Deum ipsum incusare. At Deus estra omnem culpam est. Penes quem vero sit culpa, quivis mente præditus facile dixerit. Atqui homines qui ex utraque natione, Italica seilicet et Græcanica, conduunt, docti pariter ac probi, non patiuntur ut hominum idoneorum penuriam incusemus, eique distractionem hanc imputemus. Neque vero illud in causa est, quod Latini affirmant, nos nobis primatum arrogare velle, et in secundis post Romanorum principatum nolle consistere, simulque idcirco pacem detrectare. Neque enim unquam cum Romana Ecclesia de primatu contendimus, neque de secundo loco nunc agitur. Sed neque vetus consuetudo, neque Patrum decreta nos latent, quibus Romana Ecclesia antiquissima omnium Ecclesiarum declaratur. Alioqui neque æquum fuerit, ut id quod infciamur, nobis objiciatur, certaque hujus rei demonstratio hoc prætextu occultetur. Quænam igitur tandem est hujus dissidii causa? quod scilicet quæstio controversa communi œcumenica synodi decreto non sit confirmata; quod ejus solutio explicatioque non fiat ex veteri Patrum in ejuscemodi negotiis consuetudine, sed quod Romani quidem magistrorum in hac quæstione partes sibi sumunt, alios vero instar discipulorum dicto audientes habere velint. Cæterum, non hoc volunt veterum Patrum decreta; cui rei idoneum testimonium præbent eorum Acta, quæ in hunc usque diem litteris consignata communis quoque omnium sententia quæritur. habentes, per se ipsos quod rectum est vidisse: quidem intelligere. καὶ μὴ σαφῶς διαγορεύων περὶ τοῦ ζητουμένου. Το γὰρ τὴν Γραφὴν αἰτιᾶσθαι ἴσον ἐστὶ καὶ θεὸν αίτιασθαι. ᾿Αλλὰ Θεὸς ἀναίτιος. Αἰτίᾳ δὲ ἑλομένους πᾶς τις ἂν φαίη νοῦν ἔχων. Καὶ ἄνθρωποι δὲ, ἀφ᾽ ἑκατέρου γένους ὁρμώμενοι, Ἰταλῶν τε καὶ Ἑλλήνων, σοφοί τε καὶ ἀγαθοὶ, οὐκ ἐῶσιν ἡμᾶς ἐρημίαν ἀνθρώπων αἰτιᾶσθαι, καὶ ταύτῃ τὰ τῆς διαστάσεως νέμειν. Ἀλλ᾽ οὐδὲ ὅπερ Λατίνοι φασίν, ὡς ἄρα ἡμεῖς πρωτείων ἀντιποιούμενοι, οὔτε δεύτεροι τῆς 'Ρωμαίων ἀρχῆς ἀνεχόμεθα δείκνυσθαι, ἅμα δὲ διὰ τοῦ το καὶ τῆς εἰρήνης ἀποπηδῶμεν. Οὔτε γὰρ περὶ τῶν πρωτείων ἡμφισβητήσαμεν πώποτε τῇ Ῥωμαίων Εκκλησίᾳ, οὔτε περὶ δευτερείων ὁ λόγος νυνί. ᾿Αλλ' οὐδὲ τοσοῦτον Αγνοήκαμεν οὔτε τὸ παλαιὸν ἔθος, οὔτε τοὺς τῶν Πατέρων θεσμούς, ἐν οἷς ἡ τῆς Ρώμης Εκκλησία πρεσβυτάτη πασῶν Ἐκκλησιῶν· ἀνηγόρευται. "Αλλως τε οὐδὲ δίκαιον, ὅπερ ἀρνούμεθα προσφέρειν ἡμῖν καὶ ταύτῃ συγκαλύπτειν πειρασθαι τὸν ἀληθῆ τοῦ πράγματος ἔλεγχον. Τί τοίνυν ἐστὶ τὸ τῆς διαστάσεως αἴτιον; Τὸ μὴ κοινῇ τῆς οἰκουμένης συνόδω κυρωθῆναι τὸ ζητούμενον τὸ μὴ προβῆναι τὴν λύσιν κατὰ τὰ παλαιὰ τῶν Πατέρων ἐν τοιούτοις ἔθη· ἀλλὰ τοὺς μὲν Ῥωμαίους διδασκάλους του ζητουμένου ἐθέλειν καθέζεσθαι, τοὺς δὲ ἄλλους ἐν μαθητῶν μοίρα ὑπακούοντας ἔχειν. Ἀλλ᾿ οὐχ οὕτως ἔχουσιν οἱ τῶν Πατέρων θεσμοί. Μαρτύριον ἱκανὸν τῷ λόγῳ αἱ τῶν Πατέρων πράξεις ἀνάγραπται διαμένουσαι, καὶ περὶ τῶν κοινῇ τῆς πίσ - στεως λόγων κοινὴν ποιούμεναι καὶ τὴν ζήτησιν. Πάνυ δὲ ἄτοπον τοὺς μὲν Πατέρας μὴ ἔχοντας παρ ραδείγματα, ἀφ' ἑαυτῶν συνιδεῖν τὸ βέλτιον· ἡμᾶς δὲ ἐκείνους ἔχοντας, μηδ' οὕτω συνιέναι. servantur; in quibus, in communis fidei causa, Absurdum vero prorsus sit, Patres exempla non nos vero cuin eorum exemplum habeamus, ne ita Καὶ τῆς μὲν στάσεως ἀρξαμένης, ἴσως συγγνώμη τοῖς ἀγνοοῦσιν, ὡς ἄρα οὐκ ἀναγκαῖα ἐν τοῖς τοιού τοῖς τὰ τῶν Πατέρων ἔθη, ὡς δυνατὸν καὶ ἄλλως διαλυθῆναι τὴν ἀμφισβήτησιν· τὸ δὲ τοσούτων ἐνιαυτῶν ἐῤῥυηκότων μὴ μίαν καὶ μόνην ὁδὸν εἰς εἰρήνην ἄγουσαν οἴεσθαι, καὶ διὰ ταύτης ἐθέλειν ἰέναι, δι' ἦς ἦλθον καὶ οἱ πατέρες ἡμῶν, πῶς οὐ σφόδρα ἀπο σειομένων εἰρήνην; Αλλ' ὁ πάππας, φησίν, ἀρχιερεύ; ἐστιν ἄκρος, και ποιμήν, καὶ πατὴρ, καὶ ἕξε Συντετμημένος ὤν. Idem liber ἐπιτετμημένο;. Sed συντετμημένος melius. Aliud enim est ἐπιτετμημένος λόγος, aliud συντετμημένος. Ει hoc si quid judico, non autem illud τῷ τῆς Γραφῆς λόγῳ convenit. Συντετμημένος igitur λόγος est, συντόμως περὶ πολλῶν καὶ μεγάλων διαγορεύων, ut boc verbum Nili retineam. Συντετμημένον λό You Latini concisum sermonem dicerent. Αιτία δ' έλομένους. Idem liber cum Palaείπα, ἑλυμένοις, perperam. Nam ἑλομένους verum est. Mor, ἅμα δὲ διὰ τοῦτο. llem liber καὶ ἅμα διά τοῦτο. αγνοήκαμεν. Uterque ήγνοήσαμεν. Προσφέρειν ἡμῖν. Palatinus, προφέρειν, mendose. Προσφέρειν αἰτίαν Herodoto et aliis. Dis Ο Ac primum quidem orta contentione, venía forsan danda erat ignorantiæ, videlicet cum HONdum veteris consuetudinis ratio necessario habendą esset, cuin aliunde controversiæ dijudicatio haberi posset. Nunc vero tot jam annorum decurso spatio, nondum unicam hanc viam ineunde pacis observasse, neque eam quam patres nostri ingressi sont instituisse, quis non pacem prorsus detreelantium esse censeat? At papa, inquiunt, summus est sastingue hoc loc»; ὅπερ ἀρ ούμεθα, προσφέρειν ἡμῖν, etc. Κυρωθῆναι τὸ ζητούμενον. Minus proprie dicitur κυρωθῆναι τὸ ζητούμενον. Non enim prius τὸ ζητούμενον solet κυρωθῆναι, quam desinat esse ζητούμενον. Absurdum enim est aliquid κυρωθῆναι de quo adhuc inter omnes ἀμφισβητεῖται. Sed quid pluribus arguamur? Scribendum, κυρωθῆναι το δόγμα qua lectione nihil verius est, praesertim firmantibus eum scriptis codicibus. lufra, τα τε δόγματα ἐκύρουν, et aliisi. Εν τοιούτοις. Ἐν τοῖς τοιούτοις. Εt paulo post, ἐν μαθητού μοίρα, quod elegantius est. Για etiam legitur in epigraphe libri, in cod.ce Pal.

cerdotum princeps, et pastor, ac pater, cui et στιν ἐκείνῳ καὶ σύνοδον οἰκουμενικὴν ἀθροίζειν, και waiversalem synodum convocare, et privatim, alisque aliis, de ecclesiasticis negotiis statuere licet. Cæterum et Julius papa erat, et Damasus, et Celesinus, et Leo, et Agathon, quorum insigni pietati Patres testimonium perhibuerunt: neque tamen unquam hæc dixerunt, sed una cum aliis fratribus convenientes, adjuvante bono spiritu, et dogmata stabiliebant, et pacem Ecclesiis conciliabant. Quod si unica hac ratione dogmata stabiliebantur, id vero hodie minime fiat, quis dubitet omnem dissidii causain hae una in re esse positam? In nobis certe hujus rei culpa non hæret. Quod vero dicitur, concilii generalis convocationem, et rerum ecclesiasticarum eo concilio ordinationem ad papam perti nere, non aliud est quam si licatur, papa, una cum aliis conveniens, de rebus ecclesiasticis deliberat.. At si papa tribunal his decernendis sufficit, superfluus ac supervacaneus omnino fuerit sanctorum Patrum conventus. Verum non ita se res habet. Nequaquam. Quandiu Spiritus sanctus per beatos illos loquatur. Nam et papam Agathionem, et divinum illam Celestinum, et Leonem privatim quidem de rebus controversis synodum convocasse videnrus; ita tamen ut quæ illic particulariter disceptata fuissent, ad universalem synodum referrentur, et communi sententia veritatein stabiliri postularent. Alioqui si papa privatim synodum cogente, rcliqños ejus decretis assentiri necesse esset, nemine contradicente, supervacaneum plane foret a'cumenicum tribunal. Si vero multi, imo vero innumeri sunt qui contradicant: quo pacto æquum fuerit medicinam, qua sola salus obtineri potest, repudiare? Adhæc, si e vulgo tantum hominum aliqui dissiderent, prætextum aliquem haberet corum oratio, atque adeo iniquum censeri posset, tanti quosdain facere, ut ipsorum causa totum orbem concutere velimus. Nunc vero cum capita erbis terrarum propemodum inter se dissentiant: an non valde absurdum fuerit de universali fide aliter quam cum universo orbe simul statuere atque decernere eum Patres ipsi hoc tum dictis tum factis proclament? Quin et hoc absurdum videtur, cum non tantum ob fidei causam, verum etiam disciplinæ ordinisque ecclesiastici gratia, univer. salis synodus aliquando convocata fuerit, utpote in qua res ecclesiasticæ judicari soleant: nunc cum de fidei negotio agitur, non necessariam esse ccnsere ut universalis synodus conveniat. Quod si vero Latini idem subinde inculcent, objicientes Βουλεύεται. Melius ex Palat. βουλεύσεται, et omnino ita scribendum est. Οικουμενικήν. Pro οικουμενικήν corrigendum puto οἰκουμένην. Hoc etiain viderat doctus interpres, ut ex ipsius versione apparet. Τῶν Πατέρων ταῦτα καὶ δι᾽ ὧν εἶπον. Τῶν πατέρων ταῦτα βοώντων καὶ δι᾿ ὧν εἶπον, καὶ δι᾿ ὧν ἔπραξαν. Ita scripti codices. Sed non multum interest, utrum hoc, an illo ordine legantur. καθ' ἑαυτὸν ἰδίᾳ, τῶν ἄλλων χωρίς, τὰ ἐκκλησιαστι κὰ κυροῦν. ᾿Αλλὰ καὶ ὁ Ἰούλιος πάππας ἦν, καὶ Δάματος, καὶ Κελεστίνος, καὶ Λέων, καὶ ᾿Αγάθων, καὶ πολλὴν ἐκείνοις οἱ Πατέρες εμαρτύρουν τὴν ἁγιότητα. ᾿Αλλὰ ταῦτα οὐκ εἶπον· ἀλλὰ τοῖς ἀδελ φοῖς συνιόντες, μετά τοῦ ἀγαθοῦ Πνεύματος τά τε · δόγματα ἐκύρουν, καὶ εἰρήνην ταῖς Ἐκκλησίαι; ἑβράβευον. Εἰ δὲ οὕτω μόνω; ἐκυροῦντο τὰ δόγματα, τὸ δὲ οὐ νυνὶ γίνεται. οὐ παρὰ τοῦτο μόνον τὸ τῆς διαστάσεως αἴτιον; Παρὰ τίνας δὲ τὸ αἴτιον; οὐ παρ' ἡμᾶ;; Τὸ δὲ εἶναι λέγειν τοῦ πάππα σύνοδον οἰκουμενικὴν ἀθροίζειν, καὶ ταύτῃ κυροῦν τὰ ἐκκλησιαστικά, οὐδὲν ἄλλο λέγειν ἔστιν, ἢ, ὁ πάππας μετὰ τῶν ἄλλων συνιών, περὶ τῶν ἐκκλησιαστικῶν βουλεύεται Εἰ δὲ τοῦ πάππα δικαστήριον ἱκανὸν ἦν ἐν τοῖς τοιούτοις, περιττὸν λοιπὸν καὶ παρέλκον οἱ τοσοῦτοι τῶν μακαρίων Πατέρων σύλλογοι. Αλλ' οὐκ ἔστι τοῦτο, οὐκ ἔστιν, ἕως ἂν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον διὰ τῶν μακαρίων ἐκείνων φθέγγηται. Ὁρῶμεν δὲ καὶ τὸν πάππαν ᾿Αγάθωνα, και Κελεστίνον τὸν θεῖον, καὶ Λέοντα, καὶ τοὺς ἄλλους, κατ' ἰδίαν μὲν ἀθροίζοντας σύνοδον περὶ τῶν ζητουμένων ἐκάστοτε· ἀλλὰ τὰ μερικῶς ἐκεῖ διειλημμένα πρὸς τὴν καθολικὴν ἀπές στελλον σύνοδον, καὶ κυρωθῆναι κοινῇ τὰ τῆς ἀλη θείας ἠξίουν. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ εἰ μὲν ὁ πάππας ἰδίᾳ συν στησάμενος σύνοδον, τοῖς παρ' ἐκείνου λεγομένοις ἅπαντας ἔχοι συντιθεμένους, καὶ ὁ τἀναντία λέγων οὐδεὶς, περιστὸν τὸ οἰκουμενικὸν δικαστήριον· εἰ δὲ ἀντιλέγοντες πολλοὶ, καὶ τοσοῦτοι ὡς μηδὲ ἀριθμῷ ὑποπίπτειν δύνασθαι, ποῦ δίκαιον ἀθετεῖσθαι θερα πείαν, δι' ἧς μόνης ἔξεστι σώζεσθαι, καὶ ἦν δικαίαν ἔξεστι προσειπεῖν; Ετι εἰ μὲν τυχόντες εἶεν οἱ διιστάμενοι, εἶχεν ἂν πρόφασιν ὁ λόγος, ὡς μὴ δια καιον φροντίζειν οὕτω τινῶν, ὡς ἐκείνων χάριν τὴν οἰκουμενικὴν κατατείνειν ἐθέλειν· νῦν δὲ τῶν κεφαλαίων τῆς οἰκουμένης σχεδόν διισταμένων, πῶς οὐ σφόδρα άτοπον μὴ μετὰ τῆς οἰκουμένης περὶ τῆς οἰκουμενικῆς συνδιασκέπτεσθαι πίστεως; τῶν Πατέρων ταῦτα, καὶ δι' ὧν εἶπον καὶ δι' ὧν ἔπραξαν, βοώντων. Ετι τῶν ἀτόπων δοκεῖ μὴ μόνον περὶ πίστεως, ἀλλὰ καὶ περὶ μόνης ἐκκλησιαστικῆς εὐ ταξίας τοὺς μακαρίους ἐκείνους σύνοδον οἰκουμενικήν ἀθροίζειν ὡς ταύτῃ πεφυκότων τῶν ἐκκλησια στικῶν διακρίνεσθαι· ἐνταῦθα δὲ, ἔνθα πίστις ἐστὶ τὸ ζητούμενον, οὐκ ἀναγκαῖον εἶναι νομίζειν οίκου μενικὴν συνιέναι σύνοδον. Εἰ δὲ πολλάκι; Λατίνοι τὰ αὐτὰ λέγοιεν, ἐπισείοντες ἡμῖν τὴν τοῦ πάππα ἀρχὴν, ἐκεῖνο ἐροῦμεν, ὅτι τὸ ταῦτα ποιεῖν καταλύειν μαλ λόν ἐστι τὴν ἀρχὴν τὴν αὐτοῦ Τὸ δὲ ἐμμένειν Σύνοδον ἀθροίζειν. In Pal. συναθροίζειν. Τὴν ἀρχὴν τοῦ αὐτοῦ. Repone ex libris, τήν αὐτὸς αὐτοῦ. Αὐτὸς nempe ὁ πάππας. Τὰ ταῦτα ποιείν, quod facit papa scilicet. Qui cum tantumn sibi juris arroget ut soli sibi facultatem datam esse dicat ecumenicam indicendi synodum, et in ea tanquain sacra Christi vice, ut ita dicam, judicandi, nimirum hæc faciens αὐτὸς αὐτοῦ τὴν ἀρχὴν καταλύει. νυς, αὐτὸς, omnino bic erat necessaria.

DE DISSIDIO ECCLESIARUM. τοῖς ἀρχαίοις έθεσι ἀνδρὸς σπουδαίου, καὶ σώζοντος nobis papa primatum, dicemus iis, papam haec τὰ αὐτοῦ. Καὶ πρόσεστι τῷ τὰ δίκαια ποιεῖν πρᾶγμα, agendo suum ipsius potius primatum evertere; at τοσοῦτον. Σκέψασθαι γὰρ δίκαιον, τί μὲν ἂν ἐξέβη vero antiquæ consuetudini inhærendo, officium κοινῇ ψήφῳ ζητηθέντος τοῦ δόγματος, τί δ' ἐξέβη boni viri et sua tuentis atque servantis facere. Si αὐτονομία χρησαμένων Λατίνων. Εκείνως μὲν γὰρ enim quod justum est fiat, tale quid consequitur. εἰρήνην ἂν ἦγεν ἡ Ἐκκλησία, καὶ θορύβων ἀπήλλα Equum cuim est ut consideremus quid eventurum κτο πάντων, οὐδενὸς ῥᾳδίως τοῖς κοινῇ δεδογμένοις fuisset si coniuni sententia hæc controversia disἀντιλέγειν τολμῶντος. Εἰ γὰρ καί τινες τῶν παλαιῶν ceptata fuisset: quid vero nunc evenerit Latinis εἰς τοῦτο μανίας ἀφίκοντο, ἀλλ᾽ ὀλίγοι δή τινες, καὶ auctoritatem præscribendi leges sibi arrogantibus. ἐπὶ βραχύ, καὶ προσφανέντες ἀπώλοντο Εἰρή Nam illo modo Ecclesia omnibus motibus et tuνης δὲ κεχυμένης ἐν Ἐκκλησίᾳ, καὶ ὁ πάππας multibus libera in pace tranquillitateque degeret, τῶν αὐτῷ προσηκόντων ἀπηλαύνετ᾽ ἄν· τεσσάρων nemine facile contradicere audente iis quæ comπατριαρχικών θρόνων ἀρχῆς νῦν στερούμενος. Οὕτω muni decreto sancita fuissent. Tametsi enim veteδὲ ἔχοντος, εἰρήνη μὲν οὐδαμοῦ· θεραπεῖαι δὲ ἐπι rum quidam eo dementia venerunt, sed et pauci ναοῦνται μὲν πολλαὶ, καὶ πολλαὶ διαλέξεις, καὶ προ- adinodum et perquam exiguo tempore visi perie. σβείαι τοσαῦται· ἡ νόσος δὲ ἔτι μένει, καὶ μενεῖ runt. Conturbata vero Ecclesiæ pace, ipse quoque γε εἰς ἀεὶ, ἕως ἂν ἑαυτοῖ; Λατίνοι στοιχῶσιν iis quæ ipsi debentur excidit. Quippe qui quatuor partriarchalium sedium primatu sit privatus. Rebus antem ita constitutis, nusquam pax. Remedia vero excogitantur quidem non pauca, colloquia multa, legationes etiam crebræ; morbus autem manet, et mansurus porro est, quandiu Latini in proposito suo perstiterint. Ἐξουσίαν ἐν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς πράγμασιν ἔσχεν ὁ πάππας. Φημὶ κἀγώ. Οὐκοῦν μὴ ἀντιλεγέτω τοῖς τῶν Πατέρων νόμοις. Ἐκεῖνοι οἰκουμενικῷ δι καστηρίῳ τὰ τῆς Ἐκκλησίας ἐκύρουν. Εκαστος τῆς παρ' ἑκάστου συμμαχίας ἐδεῖτο. Ηδεσαν γὰρ τὴν ἀνθρωπίνην ἀσθένειαν. Τοῖς ἐκείνων καὶ ὁ πάππας ἐπέσθω νόμοις· καὶ μὴ πρότερον κυρούτω τὸ δόγμα, πρὶν ἂν μετὰ τῶν ἄλλων περὶ τούτου συνδιασκέψη. ται. Εἰ δ᾽ οὐ παρὰ τῶν Πατέρων, ἀλλὰ παρὰ τῶν ἀποστόλων τὴν ἐξουσίαν εἰλήφει, ἀκουέτω Παύλου λέγοντος, νῦν μὲν, «Οὐκ ἐχρησάμην τῇ ἐξουσίᾳ, ἵνα μὴ ἐγκοπήν τινα δῶμεν τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ Χρι στοῦ· › νῦν δὲ περὶ τῆς ἐξουσίας «Ην ἔδωκεν ἡμῖν ὁ Κύριος εἰς οἰκοδομὴν, καὶ οὐκ εἰς καθαίρεσιν.» Η τοίνυν καὶ αὐτὸς ἐξουσίαν ἔχων μὴ κεχρήσθω ταύτῃ ἐφ' οἷς οὐ προκόπτει τὸ Εὐαγγέλιον, ἵνα κατὰ Παῦλον καὶ αὐτὸς τρέχῃ, τὸν ἀποστολικὸν ἄνδρα ἐν πᾶσι δεικνύς· ἡ κεχρήσθω μεν, πλὴν εἰς οἰκοδομήν, καὶ οὐκ εἰς καθαίρεσιν. Ὡς νῦν γε, εἴτε εἰς οἰκοδο μὴν τὸ πρᾶγμα ἀφορᾷ, εἴτε μὴν εἰς τουναντίον, ἀγνοεῖν οὐδένα νομίζω. Ανάγνωθι δὲ καὶ τὸν περὶ τούτων τῶν θείων ἀποστόλων κανόνα, 20' αρι11 Cor., 1x, 12. * II Cor., x11, 10. G Καὶ προσφαγέντες ἀπώλοντο. Vel priusquam scriptos libros vidissem, legendum esse videlaut, καὶ ἐπὶ βραχὺ καὶ πρὸς μικρὸν φανέντες ἀπώς λοντο. Nunc cum et illi accesserint ad mee conjecturæ confirmationem, nemini dubium esse potest, quin ita reponi debeat, præcipue cum aliter constare sententia vix queat. Εἰρήνης δὲ κεχυμένης. Hæc longe aliter accipienda et vertenda erant, quam putavit doctus interpres. Nam verbum quod sequitur ἀπηλαύνετ ay manifesto corruptum est, pro quo jampridem restituendum videram ἀπήλαυεν ἄν. Igitur, ειρή νης κεχυμένης ἐν Ἐκκλησία, non est perturbata Ecclesia pace, quod verum esset, si legeretur συγκεχυμένης. Ita accipiendum ac si scripsisset, εἰση νη; κεχυμένης εἰς ἐκκλησίαν. Nam ἐν ἐκκλησία μια εἰς ἐκκλησίαν positum est. Notum est studiosis moris esse Græcis recentioris ævi has duas præpositiones interdum confundere, et alteram pro alAtqui potestatem, inquiunt, in rebus ecclesia sticis habuit papa. Aio et ego. Ne igitur Patrum decretis adversetur. Illi universali concilio ecclesiastica negotia stabilierunt. Unusquisque alterius auxilio indigebat. Humanæ enim imbecillitatis erant conscii. Illorum legibus etiam papa obtemperet, neque ante dogma aliquod sanciat, quam una cum aliis de eo disceptatum sit. Quod si vero non a Patribus, sed ab apostolis potestatem accepit, audiat Paulum apostolum dicentem: «Nunc quidem non sum usus hac potestate, ne quod offendiculum demus Evangelio Christi '.» Alibi vero: ‹ De potestate quam nobis dedit Dominus in ædificationem, et non in destructionem. Si ergo etiam ipse potestatem habet, ne utatur illa nisi ad profectum Evangolii, ut Pauli vestigiis insistens apostolicum virum in omnibus se declaret. Aut utatur illa quidem ad aedificationem, et non potius ad eversionem. An vero nunc quidem ad ædificationem, an contra ad destructionem res pertineat, nemînem latere puto. Legat autem qui volet, his de rebus canonem apostolicum XXXIV numero: tera ponere. Dicit igitur Nilus, si per Ecclesiam universam pax fusa esset. (ila κεχυμένην interpretamur) Papam ipsum quoque its quæ ipsi debentur fruiturum esse, cum nunc propter illud dissidium, universa turbata Ecclesia, quatuor patriarchalium sedium primatu ipsi carendum sit, qu sibi jure deberentur rebus compositis, et pàce Ecclesiarum firmata. Hæc hujus loci sententia est. ἕως ἂν ἑαυτοῖς Λατῖνοι στοιχῶσιν. Εαυ τοῖς στοιχεῖν. Nilus Constantinopolitanus elegantissimus, et cloquentissimus scriptor dixit: Διαίτη στοιχεῖν. Οἱ δὲ πολλοὶ λαχάνων ὑμῶν καὶ ἀκρο δρύων στοιχούσι διαίτῃ τράπεζαν ἀκαρύκευτον ἀγ πῶντες καὶ ἄτεχνον. Multa de hujus verbi notione in recentioris Græcie scriptis observavimus, quæ hic libenter omittimus. Non enim commentarios scribimus. Αποστόλων κανόνα 10. Scribe λδ' ex libris. Hane numerum agnovit interpres, nec falsus est.

• Episcopos singularum gentium, nosse oportet θμούμενον. «Τοὺς ἐπισκόπους ἑκάστου έθνους εἰδ: eum qui inter ipsos est primus cumque censere tanquain caput, neque quidquam curiose facere, absque illius sententia: illa autem sola quemque facere, quæ ad Ecclesiam ipsius, et loca ei subdita attinent. Sed neque ille sine omnium sententia aliquid faciat. Ita enim concordia erit. et Deus glorificabitar per Dominum in sancto Spiritu, Pater et Filius et Spiritus sanctus. Audisti quid lex aperta voce proclamet: neque episcopis gentium licet quidquam absque ejus qui primus est sententia statuere: rademque plane ratione ne illi quidem qui primus est, non consentientibus iis qui ipsi subditi sunt. Quid ita? quod scilicet, nisi ita fiat, concordia dissolvatur, inimicitiæ contra et schismata ac rixæ introducantur; quodque gravissimum est, divino Numini debitus honos adimatur. Cum igitur res nostræ miserandum vaɩge in modum se habeant, hortor vos, ne clausulam illam, Ita enim eoncordia erit, leviter percurratis. Neque enim temere aut fortuito dictum illud fuit a discipulis veritatis: sed cum scirent disceptando simulque inquirendo veritatem inveniri, et pacem conciliari, ita legem protulerunt. An vero soluta sit concordia, ideo quod stabilitum sit dogma, insciis aliis universalibus episcopis, necne, considerate, quæso, per Dominum. Quinam vero sint qui id pro rato habeant, ante communem de eo disceptationem, ne hoc quidem quisquam ignoral. Porro primatus quem episcopus Romanus obtinet in alios universales episcopos, non est æqualis ei quem obtinet episcopus unius gentis in subditos. Illic enim, primatus, ordinis tantum est, et in verbis magis quam in rebus positus; cum in plurimis æqualitas spectetur. At vero in iis qui primatum obtinent alicujus gentis, non item, sed æqualitas quidem in verbis, primatus vero in rebus. Non igitur hæc quidem divini apostoli dixerunt, et veluti regulam ac terminum præfinierunt. Ipsi vero aliter rem instituerunt, auctoritatem prescribendarum legum usurpantes. Sed Paulus quidem quantumvis Christum habens in se loquentem, et vocatus vas electionis: nihilominus tamen ad apostolos ipso priores se refert, communicatque cum eis Evange• lium, ne quo modo in vanum curreret vel cucurrisset. Quinetiam sacri illins duodenarii cœtus praesul ille, inquam, apostolorum coryphæus divinus Petrus, etiam corrigi se a Paulo patitur, et repreliensus, siłet; comque justius qnam papa dicere posset: Quæ a me facta sunt coryphææɔ sacri cœtus declarato, lex sunt aliis, hæc nequaquam dixit: imo vero reprehensionem æquo animo amplexus est, et iis qne Paulo visa sunt, non contradicit. Quid enim ait beatus Paulus ad Galatas Μὴ ἁπλῶς παραδράμητε. Amplissimi Servini liber addit, τοίνυν, μὴ τοίνυν ἁπλῶς παραδιάμητε. Quod si recipimus, expungendum erit τὸ οὖν quod praccdit, hoc modo, ελεεινότατα διακειμένων και χρὴ τὸν ἐν αὐτοῖς πρῶτον, καὶ ἡγεῖσθαι αὐτὸν ὡς κεφαλὴν, καὶ μηδέν τι πράττειν περιστὸν ἄνευ τῆς ἐκείνου γνώμης· ἐκεῖνα δὲ μόνον πράττειν ἑκάσ στῳ, ὅσα τῇ αὐτοῦ παροικίᾳ ἐπιβάλλει, καὶ ταῖς ὑπ' αὐτὴν χώραις. Ἀλλὰ μηδὲ ἐκεῖνος ἄνευ τῆς πάνω των γνώμης ποιείτω τι. Οὕτω γὰρ ὁμόνοια ἔσται, καὶ δοξασθήσεται ὁ Θεὸς διὰ Κυρίου ἐν ἁγίῳ Πνεύ ματι, ὁ Πατὴρ καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον.» Ηκουσας τί διαρρήδην ὁ νόμος βοᾷ, οὔτε τοῖς τῶν ἐθνῶν ἐπισκόποις κυροῦν ἔξεστιν οὐδ᾽ ὁτιοῦν ἄνευ τῆς τοῦ πρώτου γνώμης, οὔτ᾽ ἐκείνῳ κατὰ τὸν ὅμοιον τρόπον, μή συμφωνούντων τῶν ὑπ' αὐτόν. Διὰ τί; Οτι τούτου μὴ γενομένου, λύεται μὲν ὁμόνοια, ἀν τεισάγεται δὲ ἔχθρα καὶ σχίσματα καὶ ἔριδες· τὸ δὲ δεινότατον, ὅτι καὶ τῆς ὀφειλομένης δόξης τὸ θεῖον στέρεται. Ελεεινότατα οὖν διακειμένων ἡμῶν, μὴ ἁπλῶς παι ραδράμητε παρακαλῶ τὴ; Οὕτω γὰρ ὁμόνοια ἔσται. Οὐ γὰρ εἰκὴ καὶ ὡς ἔτυχεν εἴρηται τοῦτο τοῖς μαθηταῖς τῆς ἀληθείας· ἀλλ᾽ εἰδότες, ὡς τὸ διασκέπτεσθαι καὶ συζητεῖν καὶ ἀληθείας εὑρετικόν, καὶ εἰρήνης αἴτιον, οὕτω τὸν νόμον ἐξήνεγκαν. Είτε δὲ λέλυται τὰ τῆς ὁμονοίας διὰ τὸ κυρωθῆναι τὰ δόγμα, ἀγνοούντων τῶν ἄλλων καθολικῶν ἐπισκόπων. εἴτε καὶ μὴ, σκέψασθε πρὸς Θεοῦ. Τίνες δὲ οἱ κύριον τοῦτο νομίσαντες, πρὸ τῆς κοινῆς ἐξετάσεις, καὶ τοῦτο οὐδεὶς ἀγνοεῖ. Καίτοι γε οὐκ ἴσον τὸ πρωτείον τοῦ τε Ρώμης ἐπισκόπου πρὸς τοὺς ἄλλους καθαίσε κοὺς ἱερεῖς, καὶ τοῦ προϊσταμένου ἔθνους ἑνὸς πρὸς τοὺς ὑπ᾽ αὐτόν. Ἐκεῖ μὲν γὰρ ἐν τάξει μόνον, καὶ ἐν λόγοις μᾶλλον ἢ πράγμασι τα πρωτεία, ισότητος ἐν πλείστοις θεωρουμένης· ἐπὶ δὲ τῶν πρώτων εκά στου ἔθνους οὐχ οὕτως, ἀλλ' ἡ μὲν ἰσότης ἐν λόγοις, τὸ δὲ πρωτεῖον ἐν πράγμασιν. Οὐ τοίνυν εἶπον μὲν ταῦτα οἱ θεῖοι ἀπόστολοι, καὶ ὡς κανόνα καὶ ὅρον ἐξέθεντο, αὐτοὶ δὲ ἑτέρως ἐποίουν, αὐτονομία χρώμε νοι. 'Αλλ' ὁ μὲν μακάριος Παῦλος, καίτοι τὸν Χριστὸν ἔχων ἐν ἑαυτῷ λαλοῦντα, καὶ σκεῦος κληθείς ἐκλογῆς, ὅμως ἀνέρχεται πρὸς τοὺς πρὸ αὐτοῦ ἀποστόλους, καὶ κοινοῦνται αὐτοῖς τὸ Εὐαγγέλιον, μήτ πως εἰς κενὸν τρέχῃ, ἢ ἔδραμεν. Ὁ δὲ τῆς ἱερᾶς δωδεκάδος ἔξαρχος, ὁ τῶν ἀποστόλων ἄκρος, ὁ θεῖος Πέτρος, καὶ διορθούμενος παρὰ τοῦ Παύλου, ἀνέχε ται, καὶ ἐπιτιμώμενος, σκωπῇ, καὶ δικαιότερον ἢ ὁ πάππας λέγειν ἔχων, ὡς τά γε ἐμοὶ πεπραγμένα νότ μος τοῖς ἄλλοις, κορυφαίῳ γε ἀποδειχθέντι τοῦ ἱεροῦ χοροῦ· ταῦτα οὐκ εἶπεν, ἀλλὰ τήν τε ἐπιτίμησιν ἀσμένως ἐδέξατο, καὶ τοῖς παρὰ τοῦ Παύλου κειμέ νοις οὐκ ἀντιλέγει. Τί γάρ φησιν ὁ μακάριος Παύλος Γαλάταις γράφων; "Οτε δε ήλθε Πέτρος εἰς Ἀντιόχειαν, κατὰ πρόσωπον αὐτῷ ἀντέστην, ὅτι κατεγνωσμένος ἦν.» Καὶ πάλιν, «Αλλ' ὅτε εἶδον ὅτι οὐκ ὀρθοποδοῦσι πρὸς τὴν ἀλήθειαν, εἶπον τῷ Πέτρ δ ἡμῶν μὴ τοίνυν ἁπλῶς παραδράμητε, etc. El saue illud ou non comparet in Palatino codice. Καίτοι Χριστὸν ἔχων. Idem liter, καὶ τότε, καίτοι. perperam. Sententia enim postulat,

DE DISSIDIO ECCLESIARUM. in faciem ei restiti, quia reprehensibilis erat. › Et rursus: «Sed cum vidissem quod non recte ambudarent ad veritatem Evangelii, dixi Cephæ coram omnibus: Si tu cum Judæus sis, gentiliter vivis et mon Judaice, quomodo gentes cogis Judaizare? Nos natura Judzi, et non ex gentibus, peccatores. Scientes autem quod non justificatur homo ex operibus legis, nisi per fidem Jesu Christi³., Rursus vero cum sermo esset motus de circumcisione ex præscripto legis Mosaicæ quæ obtinebat, quæstioque in Ecclesia proposita esset ab apostolis et presby - teris Hierosolymitanis, quid facto opus esset discere cupiunt. Inserviunt vero responsionibus Paulus et Barnabas, ac nonnulli alii. Cum Hierosolymis essent, non ad se primatum rapit Petrus, neque inquit: Mihi permissum est regulam in his præscribere; sed congregantur apostoli, congregantur et presbyteri, ut de hoc dispiciant: et neque Petrus apostolus arcet, ἔμπροσθεν πάντων, Εἰ σὺ Ἰουδαῖος ὑπάρχων, ἐθνι- scribens? Cum autem venisset Petrus Antiochiami, κῶς τῆς καὶ οὐκ Ἰουδαϊκῶ;, τί τὰ ἔθνη ἀναγκάζεις Ἰουδ ΐζειν; Ἡμεῖς φύσει Ἰουδαῖοι, καὶ οὐκ ἐξ ἐθνῶν ἁμαρτωλοί· εἰδότες ὅτι οὐ δικαιοῦτα: ἄνθρωπος ἐξ ἔργων νόμου, ἐὰν μὴ διὰ πίστεως Ἰησοῦ Χριστοῦ.» Ἐπεὶ δὲ πάλιν κεκίνηται ὁ τοῦ περιτέμνεσθαι λόγος διὰ τὴν κεκρατηκότα νόμον Μωσέως, καὶ ζήτημα ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ προϋτέθη παρὰ τῶν ἀποστόλων καὶ τῶν ἐν Ἱεροσολύμοις πρεσβυτέρων, εί δεῖ ποιεῖν ἀξιοῦσε μαθεῖν· διακονοῦνται δὲ ταῖς ἀποκρίσεσι Παῦλος καὶ Βαρνάβα, καί τινες άλλα. Γενομένων δὲ ἐν Ἱερουσαλήμ, οὐ τὸ πρωτεῖν ἁρπάζει Πέτρος, οὐδ', ο Εμοί, φησί, κανονίζειν ἐφεῖται τά γε τοιαῦτα· ἀλλὰ συνάγονται μὲν οἱ ἀπόστολοι, συνάγονται δὲ οἱ πρεσβύτεροι, ἰδεῖν περὶ τοῦ λόγου τούτου. Καὶ οὔτε Πέτρος τούς ἀποστόλους ἐλαύνει, ἑαυτῷ τὸ πρωτείον ταύτῃ περιο ποιούμενος· οὔτε οἱ ἀπόστολοι τοὺς ἐν Ἱερουσαλήμ πρεσβυτέρους. Οὐ γὰρ τοιαῦτα ἐπαιδεύθησαν παρὰ τοῦ Χριστοῦ, οὐδ' οὕτω τὸ πρωτείον ζητεῖν· ἀλλὰ καὶ τῶν ἐσχάτων ἀποκαλυφθέντων & ποιητέον ἐστὶ, σιγῶσιν οἱ πρῶτοι. Σημεῖον δέ· συκόντων γὰρ τῶν ἀποστόλων καὶ πρεσβυτέρων, καὶ πολλῆς περὶ τοῦ πράγματος γενομένης ζητήσεως, Πέτρος μὲν προκατάρχει τοῦ λόγου· διαδέχεται δὲ τὸν λόγον ὁ θεῖος Ιάκωβος, καὶ τοῖς παρὰ τοῦ Ἰακώβου ἐπείθοντο πάντες καὶ Πέτρος αὐτὸς, καὶ ἀπόστολοι, καὶ πρεσβύτεροι. Οὕτως ἐφίλουν τὸν Χριστὸν οἱ μακά ριοι ἐκεῖνει· οὕτως ἐκεῖνοι ἀληθείας ἅμα καὶ ἐκκλη σιαστική: εἰρήνης ἐφρόντιζον. Εἶτα ἀπόστολοι μὲν οὕτω ζητοῦντες τὴν ἀλήθειαν διετέλεσαν, καὶ νόμον " περὶ τούτων ἐξ θεντο· ὑμεῖς δὲ τἀναντία δρῶντες ἐκείνων, ἄλλους τινὰς πρὸ ὑμῶν αὐτῶν, τῆς τοιαύ της διαστάσεως αἰτιᾶσθαι δίκαια. Καὶ πῶς ἂν ἔχοι ταῦτα λόγον; • Galat. 1, 11-15. 'Εαυτῷ τὸ πρωτεῖον ταύτῃ περιποιούμενος. Ita eliam Palatinus, ταύτῃ περιποιούμενος. Sed ένδοξος ille Servinus elegantem vocem ex seriμιo suo codice adnotavit, τὸ πρωτείον λαύτης, et λαύτην esse vult loca lautia, quorum mentio apud Apuleium et Sidonium Apollinarem epistola octava; adde Piutarchum περὶ Ῥωμαϊκών, et Polybium περὶ πρεσβειῶν. Quæ sint loca lautia, et quam bene vox λαύτης huic loco conveniat non possumus jam ignorare. Itaque nos tanti viri auctoritate permoti λαύτης restituimus et τὸ ταύτῃ expungimus. Qui hanc vocem usurpaverit ex recentioris Græciæ scriptoribus, neminem alium nisi hunc Nilum novi. Sed non nescimus multas peculiares τῶν λέξεων χρήσεις, multas etiam καινοτομουμένας λέξεις apud hunc aut illum reperiri. Quarum usum si quis ex aliis auctoribus firmare satis ageret, frustra esset. Επείθοντο πάντες. Palatinus, ἐπείθονται; pulo, πείθονται. Precedit enim, διαδέχεται, καὶ προκατάρχει. Sic et hoc luce, πείθονται. Καὶ πῶς ἂν ἔχοι ταῦτα λόγων; Post hac verba, καὶ πῶς ἂν ἔχοι ταῦτα λόγον, multa desunt in vulgatis quæ jampridem ex suo codice suppleverat amplissimus Servinus: quæ nɔs itein exstare in Ihro Palatino testamur. Quæ quare omittenda fuerint, non video, nec cur reponenda non sint. η sibi ipsi eo pacto primatum vindicans, neque apostoli presbyteros qui erant Hierosolymis. Nec enim talia edocti erant a Christo, neque sic primatum captare; sed cum postremi quid faciendum esset propalarent, tacent primi. Argumentuin vero ac signum, hoc est. Cum enim convenissent apostoli simul et presbyteri, magnaque hac de re quæstio orta esset, Petrus quidem præ aliis sermonem auspicatur; cujus orationem excipit divinus Jacobus, et Jacobi sententiæ assenserunt omnes, et Petrus ipse, et apostoli ac presbyteri. Adeo beati illi Christum amabant, adeo illis veritas pariter et pas ecclesiastica curæ erant. Deinde apostoli quidem hoc pacto veritatem quærentes, etiam legem de his statuerunt. Vos autem, cum contraria ab illis facialis, anne alios quespiam potius quam vosmet ipsos kujus tam gravis dissensionis merito incusare possitis! Ila igitur in scriptis libris habetur: Καὶ πῶς ἂν ἔχοι ταῦτα λόγον; Τί τοίνυν φημί; καὶ ὁρᾶτε ὡς ἁπλὰ καὶ δίκαια λέγω. Εἰ μέν τις οἰκουμενικὴ σύντ οδες περὶ τοῦ, τί δεῖ νομίζειν περὶ τῆς ἐκπορεύσεως τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐκ τοῦ Υἱοῦ ἀπεφήνατο, τοῦτο κρατεῖν, καὶ μὴ τὰ κοινῇ δεδογμένα λύειν. [] έναχος ἂν εἴη πάντως τοῖς ἐκεῖ λαληθεῖσιν ἐπιτιμίοις, & παρὰ τὰ διορισμένα δοξάζων. Εἰ δ' οὕτω κοινῇ γνώμῃ περὶ τοῦ προτεθέντος διέκρινεν, ἀναγνώσκε σθαι μὲν τὸ παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων εκτεθὲν σύμ βολον, καὶ πιστεύειν ὅτι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεται· πότερον δὲ ἐκ μόνου τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεται, ἢ καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ, τούτων δὲ μηδ' ἕτερον Κύριον ἡγεῖσθαι, ἕως ἂν αὐτὸ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον διὰ κοινοῦ συλλόγου περὶ ἑαυτοῦ ἀποφήνη ται, εἴτε ἐκ μόνου τοῦ Πατρός, εἴτε δὴ καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ. Ἀλλ' ὁ περὶ τῆς ἐκπορεύσεως λόγος τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἐκ τοῦ Υἱοῦ φησὶν, ἀρχαῖος τῇ Ἐκκλη σίᾳ. Quæ data opera fuisse omissa vel reco appareat. Nec enim hic defectus ex properantia librarii natus est, qui tol versus transilierit, sed de industria resecta ab eo qui ut his omissis continuationem sensus et verborum reconcinnaret, hac mtavit: ᾿Αλλὰ τὸ δόγμα περὶ οὗ ἀμφισβητεῖ τε φασὶν, ἀρχαῖον τῇ Ἐκκλησίᾳ, etc. Sed ut sese habeant isla, quaedam in illis verbis, quæ superius posui-

Cæterum, inquiunt, dogma de quo disceptatis vetus est in Ecclesia, et ab apostolis ac Scripturis traditum; neque justum œcumenicam ob hoc. symodum congregari. Primum quidem hoc quæritur, an ab apostolis traditum sit; neque oportet quæsita pro confessis statuerc. Præterea quis. nescit, quod etiam hoc, Filium esse coessentialem Patri, et Spiritum Patri et Filio, et alia quæcunque œcumenicis actis stabilita sunt, vetera erant, et apo - stolice propheticæque traditiones, imo potius Spiritus sancti oracula. Quæ quidem cum talia essent: nihilominus tamen, universalia concilia Ecclesiæ habenda fuerunt, ut veritas investigaretur, inventaque stabiliretur, omnisque contradicentibus occasio præriperetur. At inquiunt, universalibus conciliis nequaquam proposita fuit inquisitio veritatis, sed convenerunt ut eam confirmarenţ: ideoque etiam nunc, non in dubium vocari hoc dogma, justum esse, sed stabiliri. Quo pacto vero hoc ais? Si quidem nulla universalium Ecclesiarum contradicat, aut alioquin una sola, aut pauci aliquot, assentior et ego. Si vero, cum quinque sint Ecclesiæ universales, una reliquis contradicit; an non justum sit omnes convenire, et infinitis votis, summaque disquisitione habita dogma (stabiliri? Adhæc, quid sibi volunt in conciliis quæ recitantur, quæ proponuntur, quid instantiz, ac super his solationes? an non, ut inveniatur veritas? Quo pacto autem inveniatur, nisi prius quæsita? Lege vero cliam Acla prima synodi. Incides enim ibi in plilosophos, prolixe admodum contradicentes; postea, demonstrata veritate, ab omni conflictatione desistentes. At quænam, inquiunt, - sunt quatuor Ecclesiæ? cum unica enim conficiamur Constantinopolitana. Reliquæ enim tres verba sunt tantum, re vacua, cum sub Barbaris degant, minimeque habeant qui de veritate sciscitentur, utpote sapientia ibi neutiquam locum habente. Sed non hoc, o bone, justitiæ ratio postulat; neque quia judiciis divinis tradte sunt, contemnendas cas statim censeamus, quamdiu intelligimus proprias Christianis esse tentationes. „Præterea, tales Ecclesiæ etiam tempore septimæ synodi sub Barbaris erant, neque ᾿Αλλὰ, Τὸ δόγμα περὶ οὗ ἀμφισβητείτε, φασὶν, ἀρχαῖον τῇ Ἐκκλησίᾳ, καὶ παρὰ τῶν ἀποστόλων καὶ τῶν Γραφῶν παραδέδοται· καὶ οὐ δίκαιον περί τούτου σύνοδον οἰκουμενικὴν ἀθροίζειν. Πρῶτον μὲν τοῦτο ζητεῖται, εἰ παρὰ τῶν ἀποστόλων, εἰ παρά τῶν Γραφῶν παραδέδοται· καὶ οὐ χρὴ τὰ ζητούμενα ὡς ομολογούμενα ὑποτίθεσθαι· ἔπειτα τίς οὐκ οἶδεν ὅτι καὶ τὸ ὁμοούσιον εἶναι τὸν Υἱὸν τῷ Πατρὶ, καὶ τὸ Πνεῦμα Πατρὶ καὶ Υἱῷ, καὶ τἆλλα ὅσα γε οίκουμενικαῖς ἐκυρώθησαν πράξεσιν, ἀρχαῖα τε ἦσαν, καὶ ἀποστολικαὶ καὶ προφητικαὶ παραδόσεις, μᾶλλον δὲ Πνεύματος ἁγίου φωνα!; ᾿Αλλὰ καὶ τοῦτο, ὄντων συνόδων οἰκουμενικῶν τῇ Ἐκκλησίᾳ, ἐδέησεν, ἵνα τὸ ἀληθὲς ζητηθῇ, καὶ εὑρεθὲν κηρυχθῇ, καὶ τοῖς ἀν τιλέγουσι πᾶσα πρόφασις περιαιρεθῇ. 'Αλλ' ἐν ταῖς οἰκουμενικαῖς τῶν συνόδων, φασὶν, οὐ πρόθεσις ἦν ζητηθῆναι τὴν ἀλήθειαν, ἀλλὰ συνήεσαν, ἵνα ταύτην κυρώσωσιν· ὥστε καὶ νῦν οὐ ζητηθῆναι τὸ δόγμα δίκαιον ἀλλὰ κυρωθῆναι. Πῶς τοῦτο λέγεις; Ε: μὲν μηδεμιᾶς καθολικῆς Ἐκκλησίας ἀντιλεγούσης, ἢ μιᾶς μόνης, ἢ ὀλίγων δή τινων, φημὶ καγώ· εἰ δὲ πέντε τῶν καθολικῶν Ἐκκλησιῶν οὐσῶν, ἡ μία ταῖς λοιπαῖς ἀντιλέγει, οὐ δίκαιον συνιέναι πάσας, καὶ μετ᾿ εὐχῶν μυρίων καὶ τοσαύτης ζητήσεως κυρι θῆναι τὸ δόγμα; Ἔπειτα τί βούλονται τὰ ἐν ταῖ συνόδοις ἀναγινωσκόμενα, τὰ προβαλλόμενα, αἱ ἐν στάσεις, αἱ πρὸς ταύτας λύσεις; Οὐχ ἵνα εὑρεθῇ ἡ ἀλήθεια; Πῶς δ᾽ ἂν εὑρεθείη, μή ζητηθεῖσα πρότε ρον; 'Ανάγνωθι δὲ καὶ τὰ ἐν τῇ πρώτῃ συνόδῳ. Εν τεύξῃ γὰρ ἐκεῖ φιλοσόφοις, μέχρι πολλοῦ τινὸς ἀντιλέγουσιν, εἶτα, τῆς ἀληθείας ἀποδειχθείσης, καταθεμένοις τὴν μάχην. ᾿Αλλὰ τινες, φασίν, οἱ τέσσαρες Εκκλησίαι; Πρὸς μίαν ἡμῖν ὁ πόλεμος, τὴν ἐν Κωνσταντίνου πάλει. Αἱ γὰρ τρεῖς, λόγος μόνον, πράγματος ἔρημος, ὑπὸ Βαρβάροις τελοῦσαι, καὶ ἥκιστα ἔχουσαι τὸν ὑπὲρ ἀληθείας ἐροῦντα, ἅτε σοφίας μηδαμώς ἐκεῖ χώραν ἐχούσης. Οὐ τοῦτο, ὦ μακάριε, ὁ τοῦ δι καίου βούλεται λόγος· οὐδὲ, διότι παρεδόθησαν Θεοῦ κρίματι, καταφρονητέας αὐτὰς εὐθὺς νομιοῦμεν, ἕως ἂν εἰδῶμεν ἴδιον Χριστιανῶν εἶναι τοὺς πειρασμούς. Επειτα αἱ τοιαῦται Ἐκκλησίαι καὶ κατὰ τὴν ἑ658μην σύνοδον ὑπὸ Βαρβάροις ησαν· καὶ παρὰ τοῦτο lainen idcirco juri ipsarum quidquam derogaba- τῶν αὐταῖς προσηκόντων οὐκ ἐστερήθησαν, ἀλλὰ καὶ tur, sed cum universales metropolitani ipsi non adessent, per vicarius suam quisque sedem obtinebat, et papa Adrianus acta laudavit atque approbavit. Quod vero sapientiæ in illis Ecclesiis mus nobis emendanda veniunt. Et primum Ei d' οὕτω κοινῇ γνώμῃ περὶ τοῦ προτεθέντος διέκρινεν, lege, Εἰ δ' οὕτω κοινή γνώμη. Εt mox ἀναγινώσκε σθαι. Sub finem distingue, 'Αλλ' ὁ περὶ τῆς ἐκπορεύσεως λόγος τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐκ τοῦ Υἱοῦ, Θησίν, ἀρχαῖος τῇ Ἐκκλησίᾳ. Φησὶν, subaudi ὁ Λατίνος, Sic infra ἀλλ' ἐν ταῖς οἰκουμενικαῖς τῶν συνέδων, φησίν, οὐ πρόθεσις ἦν, et sic alibi sape. 'Αλλὰ καὶ τοῦτο, ὄντων. Ita etiam in Pal. Sed legendum est, καὶ τούτων ὄντων, ut et ex amplissimo Servino codex est adnotatum. Paulo post lege, ἵνα ταληθές ζητηθῇ, καὶ ζητηθὲν εὑρεθῇ, τῶν καθολικῶν ἀρχιερέων με παραγενομένων, τοπο τηρηταῖς ἕκαστος τὴν ἑαυτοῦ καθέδραν ἐπλήρουν. Καὶ ὁ πάππας Αδριανὸς ἐπῄνει τὰ πεπραγμένα. (τι δὲ σοφίας ἐν ἐκεῖναις ταῖς Ἐκκλησίαις λόγος εὐ καὶ εὑρεθὲν κηρυχθῇ. Vidimus illa deesse, και ζη τηθὲν εὑρεθῇ. Et sane deerant. Τἀληθὲς etians amplissimi Servini liber. Οὐ ζητηθῆναι τὸ δόγμα δίκαιον. Nescio an praferenda scriptura libri præstantiss. Servini, t πράγμα. Ut supra diximus τὸ δόγμα ἐστὶ πραγμά τι κυρωθέν μετὰ πολλὴν ζήτησιν͵ καὶ ἀμφισβήτησιν καὶ ἐξέτασιν. Sed quandiu ζητείται καὶ ἐξετάζεται καὶ ἀμφισβητεῖται non est δόγμα, sed ζητούμενόν τι καὶ ἀμφισβητούμενον, ut spe legitur in hoc Nilo. Sed, ut ut sit, δόγμα non rejicimus, cuar etiam codex Palatinus hanc lectionem agnoscat.

DE DISSIDIO ECCLESIARUM. δείς· ζητῷ περὶ τίνος σοφίας ὁ λόγος, τῆς καθ' nulla sit cura, rogo, de quanam sapientia sit serἡμᾶς τῆς πνευματικῆς, ἡ τῆς ἔξωθεν; Εἰ μὲν mo, de internaue ac spirituali, an vero de externa. Si de externa, sit ita, neque quidquam ad rem facit; neque enim nos per hanc ad divinam veritatem manu ducti sumas, ne evacuetur crux Christi. Si vero de spirituali et interna, non vere dicitur. Testes enim hujus rei sunt multi iis in locis degentes, mundum despuentes, solum que cœlum respicientes; multi vero etiam að sanguinis profusionem usque impietati sese opponentes, et sanguine, non verbis assidue Ecclesiam fulcientes. flee vero quod non sine magna in Scripturis exercitatione præstent, verbis non eget. In sexta vēro synodo papa Agathon deflens eam quae Roma erat Ecclesiam, ad reges Romanorum scribens, ita ait: B.Mittimus hosce conservos nostros N. et N.; deinde statim subjungit: Ab hominibus enim in medio gentium versantibus, et victum ex corporali labore cum magna animi distractione comparantibus, quo pacto plene Scripturarum cognitio inveniri poterit? nisi quod canonice a sanctis antecessoribus, et sanctis quinque synodis quæcunque decreta sunt, in simplicitate cordis et indubitanter, ex tradita a Patribus file servamus, unum hoc atque eximium perpetuo retihere optantes et laborantes, ut nihil præter ea quæ canonice decreta sunt excipiatur, neque immutetur, vel addatur: sed le et verbis et sensibus integra illæsaque conserventur. Si vero etiam illi ad communem audientiain τῆς ἔξωθεν, ἔστω καὶ οὐδὲν πρὸς τὸν λόγον· οὐδὲ γὰρ διὰ ταύτης ἡμεῖς πρὸς τὴν ἀλήθειαν ἐχειραγωγήθημεν, ἵνα μὴ κενωθῇ ὁ σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ· εἰ δὲ περὶ τῆς πνευματικῆς καὶ τῆς ἡμετέρας, οὐκ ἀληθῆς ὁ λόγος. Καὶ μαρτυροῦσι τούτοις πολλοὶ μὲν τῶν ἐκεῖ διαπτύσαντες κόσμου, καὶ πρὸς τὸν οὐρανὸν μόνον βλέποντες· πολλοὶ δὲ καὶ μέχρις αἵματος πρὸς τὴν ἀσέβειαν ἀντικαθιστάμενοι, καὶ αἷμασιν, οὐ λόγοις ἑκάστοτε τὴν Ἐκκλησταν στηρίζοντες. Ταῦτα δὲ ὡς οὐκ ἄνευ πολλῆς μετ λέτης Γραφῶν οὐδὲ λόγου δεῖ. Ἐπὶ δὲ τῆς ἕκτης συνόδου ὁ πάππας ᾿Αγάθων ἀποκλαιόμενος τὴν τῆς Ρώμης Ἐκκλησίαν, πρὸς τοὺς βασιλέας Ρωμαίων γράφων, τοιάδε φησί· τι Στέλλομεν τους παρόντα; συνδούλους ἡμῶν, τὸν δεῖνα καὶ τὸν δεῖνα·, εἶτ᾽ εὐθὺς ἐπάγει· «Παρὰ γὰρ ἀνθρώποις ἐν μέσῳ ἐθνῶν τυγχά νουσι, καὶ ἀπὸ σωματικού μόχθου τὴν τροφὴν μετά μεγάλου δισταγμού ποριζομένοις, πῶς εἰς τὸ πλῆρες δυνήσετα: εὑρεθῆναι ἡ τῶν Γραφῶν εἴδησις; εἰ μὴ ὅτι κανονικῶς ἀπὸ τῶν ἁγίων τῶν προηγησαμένων, καὶ τῶν ἁγίων πέντε συνέδων, ἅπερ ώρισμένα εἰσὶν. ἐν ἁπλότητι καρδίας καὶ ἀναμφιβόλως, ἀπὸ τῆς παρ ραδοθείσης παρὰ τῶν Πατέρων πίστεως φυλάττομεν, ἐν καὶ ἐξαίρετον διὰ παντὸς ἔχειν εὐχόμενοι καὶ σπεύδοντες, ἵνα μηδὲν παρὰ τὰ κανονικῶς ὁρισθέντα σημειωθῇ, μηδ' ἐναλλαγῇ, ἢ προστεθῇ, ἀλλὰ ταῦτα καὶ βήμασι καὶ νοήμασιν ἀπαράτρωτα φυλαχθώσιν. ] Εἰ δὲ κἀκεῖνοι ἐπὶ τὴν κοινὴν ἀκρόασιν καλούμενοι, ο vocati, eadem dicaut quæ et beatus Agathon, an τὰ αὐτὰ φαίεν ἅπερ καὶ ὁ μακάριος ᾿Αγάθων, οὐ δίκαὶ ἂν εἴποιεν καὶ προσήκοντα τῷ Εὐαγγελίῳ τοῦ Χριστοῦ; Εἰ δὲ ὁ πάππας, διὰ τὸ μὴ τελείως ἔχειν τὴν τῶν Γραφῶν εἴδησιν, καὶ διὰ τὸ ἁπλοϊκῶς τὰ περὶ πίστεως εἰδέναι, καὶ διὰ τὸ ἐξαίρετον ἔχειν ἰδίωμα μήτε ἐναλλάττειν, μήτε προστιθέναι, μήτε ἐν ρήμασι, μήτε ἐν νοήματι, καὶ μὴ μόνον ἔχειν · τοῦτο ἰδίωμα, ἀλλὰ καὶ εὔχεσθαι διὰ τέλους ἔχειν, ὅμως διὰ ταῦτα οὐκ ἀπεστέρηται τῶν προσηκόντων αὐτῷ· πῶς δίκαιον τὰς ἑτέρας Εκκλησίας διὰ ταῦ τα τὰ ἑαυτῶν ζημιούσθαι; ἢ γὰρ κἀκεῖνος, είπερ καὶ αὗται· ἢ μηδ' αὗται, εἴπερ μηδ' ἐκεῖνος. Εἷς γὰρ καὶ ὁ αὐτὸς διὰ πάντων ὁ τοῦ δικαίου λόγος χωρεῖ, κἂν ἄλλοτε ἄλλως ἔχῃ τὰ πράγματα Είπερ μηδ' ἐκεῖνος. Μηδὲ ἐκεῖνος. "Αλλως ἔχη τὰ πράγματα. Post hæc verba repone ex scriptis codicibus: Αλλ' ἐπεφύησαν ποτὲ τῇ Ῥωμαίων Εκκλησία, φησὶν ἄνθρωποι, τῆς Αρείου παραφορᾶς, οἳ τὸν Υἱὸν τῆς πατρικῆς οὐ σίας ἀποστερούντες, ἄλλα τε ἔλεγον κατὰ τῆς ἑαυ τῶν κ φαλῆς, καὶ δὴ καὶ ἐκ τοῦ μὴ προβάλλειν τὸ Πνεῦμα τὸν Υἱὸν τὸ τῆς ἀνομίας συνήγον συμπέ ρασμα. Διὰ ταῦτα καλῶς ποιοῦσα ἡ Ἐκκλησία, τότε δόγμα κύριον ἔκρινε καὶ τῷ συμβόλῳ προστίθησιν. Εἰ μὲν οἰκονομοῦσα ἡ Ἐκκλησία τοῦτο ποιεί, δεδόσθοί Καὶ δὴ καιρικὴν τινὰ τὴν οἰκονομίαν εἶναι καὶ τοῦ νέφους παρελθόντος μηκέτι σοφίζεσθαι. Καίτοι γε οὐχ ἁπλῶς οἰκονομεῖν ἔξεστιν, οὐδὲ κακῷ τὸ κακὸν ἰᾶσθαι. Εἰ δὲ καὶ ἀληθὲς ἡγουμένη που δίκαιον ἐφ' ἑτέρᾳ τὴν αἰτίαν πρέπειν άλλως τε και ἀληθοῦς ὄντος τοῦ δόγματα οὐχ οὕτω τῶν ἐναντίων τὸν λόγον λύειν ἐχρῆν. Εἰ γὰρ διότι τὸ προβάλλειν ὁ γιὸς ἔχει, καὶ τῆς αὐτῆς οὐσίας ἐστὶ τῷ Πατρί, non justa dixerint, et consentanea Evangelio Christi? Si vero Papa, quia Scripturarum cognitione perfecte præditus non est, et quia simpliciter quæ ad fidem pertinent novit; vel propterea quod eximiam hanc proprietatem habet, neque immu - tandi neque addendi quidquam sive in verbis, sive in sensu; neque solum hanc proprietatera babet, sed et optat in finem usque retinere; propter hæc tamen suo jure non est privatus; quo pacto æquum sit alias Ecclesias propter hec jure suo fraudari? Aut enim etiam ipse, si quidem et ille: aut ne ill:e quidem, nisi etiam ipse. Una enim atque eadem juris ratio per omnia commeat, tametsi alibi aliter sese res habeant. At vocati, inquiunt, ad synodum, ἀπηλλωτρίωται ἄρα τὸ Πνεῦμα τῆς πατρικῆς οὐ σίας, ἑστερημένον τῆς προβολής. Οὐ μὴν ἀλλ᾽ εἴγε ἅπερ εἶπον Πατρὶ τοῦ Υἱοῦ, ταῦτα καὶ Πατρὶ τοῦ Πνεύματος ἔλεγον ὡς ἐπειδήπερ μόνον αἰτιατὸν ἐστὶν, ἐλαττόν ἐστι τῆς πατρικῆς οὐσίας, τί ποτε ἂν πρὸς αὐτοὺς ἐλέγετε, σκήψις ταῦτα ὦ ἄνθρωποι, καὶ τῆς ἀληθείας ἀποφυγή. Αλλως τε πῶς οὐχ ὑπέρδει· νόν ἐστι, ὑπὲρ μὲν ἐκείνων καὶ κακῶς λύειν αἱρεῖ σθαι, καὶ κινεῖν τὰ σκίνητα οἷς ήρκεσεν ἄν, εἰς ἔλεγχον τὸ παρὰ πασῶν συνόδων ὡς ἀσεβεῖς ἐλαύνε σθαι. Ημῶν δὲ μέτρια καὶ ἀληθῆ λεγόντων, καὶ νόμοις ἀποστόλων χρωμένων οἳ οὐκ ἐῶσιν ἰδίᾳ τὰ τῆς Ἐκκλησίας τυποῦσθαι, μηδ' όντινοῦν λόγον ποι εἶσθαι, ἀλλὰ τὴν τοῦ πάππα καθάπερ μορμολυκείον ἡμῖν ἐπιτείειν ἀρχήν. Haec quantivis erant pretii, et quantivis momenti, vel propter hanc postremam periodum, restat, ut quædam quæ corrupta sunt indicemus, et emendemus, et statim initio καὶ δὴ καὶ ἐκ τοῦ μὴ προβάλλειν τὸ Πνεῦμα τὸν Γιὸν τὸ

venire detrectastis. Quo pacto vero equum sit, ad 'Αλλὰ κληθέντες, φασίν, ἐπὶ τὴν σύνοδον ἀπαντῆσαι synodum vocatos, tergiversari? soluta vero synodo, rursus eam poscere? Ubi hæc, sub quo rege, quo episcopo Romæ pontificem agente? ubinam sunt exempla litterarum ad regem Romanorum,. vel ad nostram Ecclesiam, vel ad alios universales episcopos Nostre vero Epistolae ad illos scripta, quibus synodum detrectamus, ubinam sunt? aut enim eas proferant, aut hæc dicere desinant. Ac de eo quidem, quod non liceat Romanorum Ecclesiæ privatim quæ Ecclesiarum communia sunt decernere ac stabilire; quodque hoc Christi Ecclesiam dissipavit, simulque et apostolicis, et Patrum legibus atque institutis repugnet, haec dicta suficiant. EJUSDEM DE PRIMATU PAPÆ. LIBER II. Affirmant Latini, cum beatus Petrus sacri ilius duodenarii cœtus princeps sit constitatus, merito etiam ipsi potestatem clavinm regni cœlorum traditam, et super ipsum ædificatam esse Ecclesiam, adversus quam portæ inferni non sint prævalituræ; præterea Christum pro fide ipsius orasse, ne deſiceret, Illud etiam: ‹ Confirma conversus fratres tuos *, › et: ‹ Pasce oves meas ³; › aliaque hujus- - moli, codem spectare aiunt, manifeste Petri primatum declarantia, cujus successor constitutus papa, com omnem illius primatum acceperit ab ipso Retro, eamdem quoque quam ille in rebus fidei potestatem obtinere, atque idcirco fieri non posse, ut circa integritatem dogmatum labatur. Labente enim ipso, fides ipsa perit atque evane - Luc. xxu, 52. • Joal. xx, 13: τῆς ἀνομίας συνήγον συμπέρασμα. Quodinam sit istud ἀνομίας συμπέρασμα, non video. Corruptum esse puto, et, nisi valde fallor, sic egregie poterit restitni, si legamus τὸ τοῦ ἀνομοίου συνήγον συμπέρασμα, parva mutatione. Vel, si quis malit, τῆς ἀνομοίου, ut aliquid subintelligatur. Sed illud magis placet. Et manifesta est sententia. Illi de quibus loquitur τὰ τοῦ ᾿Αρείου φρονοῦντες ita argumentabantur, Filiun non posse dici esse τῆς αὐτῆς οὐσίας τῷ Πατρί, nisi etiam cum Patre, προβολείς τοῦ Παναγίου Πνεύματος diceretur. Nihil apertius. Aufra, Εἰ γὰρ διότι τὸ προβάλλειν ὁ Υἱὸς ἔχει, καὶ τῆς αὐτῆς οὐσίας ἐστὶ τῷ Πατρὶ, ἀπηλλωτρίωται, ἄρα τὸ Πνεῦμα τῆς πατρικῆς οὐσίας, ἑστερημένον της προβολής. Nihil igitur certius quam legendum, Τὸ τοῦ ἀνομοίου συμπέρασμα. Paulo post enendandum, Ποῦ δίκαιον ἐφ᾿ ἕτερα τὴν αἰτίαν τρέ πειν. Nam male scriptum est, Ετέρᾳ οι πρέπειν in cripto codice. Αντίγραφα πρὸς βασιλέα 'Ρωμαίων. Απιfilias. Serv. Cod., ἀντίγραφα τὰ πρὸς βασιλέα Ρω μαίων, τὰ πρὸς τὴν ἡμετέραν Εκκλησίαν. Εt ita scribendum est. Et paulo post Αἱ δὲ παρ᾽ ἡμῶν ἐπιστολαὶ πρὸς ἐκείνους ἀποσειόμεναι τὴν σύνοδον. Vulgo πρὸς εκείνους non legitur, quod reposuimus ex codice Palatino. Τὰ παρόντα ἀρκεῖ. Idem liber, καὶ τὰ πα μέντα ἀρκεῖ. Secundus hic liber cst, περὶ τῆς τοῦ πάππα ἀρχῆς, primus erat αποδεικτικὸς τῶν αἰτιῶν τῆς & οὐκ ἠνέσχεσθε. Πῶς οὖν δίκαιον, ἐπὶ σύνοδον μὲν καλουμένους ἀποπλαν, σύνοδον δὲ διαλυθεῖσαν τά λιν αἰτεῖν; Πότε ταῦτα, ἐπὶ τίνος βασιλέως, τίνος ἐπισκόπου Ρώμης ἱεραρχούντος; Ποῦ τὰ ἐπιστολῶν ἀντίγραφα πρὸς τὸν βασιλέα Ῥωμαίων τὰ πρὸς τὴν ἡμετέραν Ἐκκλησίαν, τὰ πρὸς ἄλλους καθολι κοὺς τῶν ἐπισκόπων; Αἱ δὲ παρ᾽ ἡμῶν ἐπιστολα! ἀποδειέμεναι τὴν σύνοδον ποῦ; Ἢ γὰρ ταῦτα δει κνύτωσαν, ἢ ἐκεῖνα μὴ λεγέτωσαν. Καὶ περὶ μὲν τοῦ μὴ ἐξεῖναι τῇ Ῥωμαίων Ἐκκλησία καθ' ἑαυτὴν τὰ κοινὰ τῆς Ἐκκλησίας κυροῦν, καὶ ὡς τοῦτο τὴν Χριστοῦ Ἐκκλησίαν διέρρηξε, καὶ ὡς ταῦτα οὔτε οἱ τῶν ἀποστόλων, οὔτε οἱ τῶν Πατέρων βούλονται νόμοι, τὰ παρόντα ἀρκεῖ ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΤΟΥ ΠΑΠΠΑ ΑΡΧΗΣ. ΒΙΒΛΙΟΝ Β' Φασὶν οἱ Λατίνοι τὸν μακάριον Πέτρον, κορυφαίον παρὰ τοῦ Κυρίου καταστάντα τῆς ἱερᾶς δωδεκάδος, εἰκότως καὶ τὰς κλεῖς ἐγχειρισθῆναι, ἧς πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύσουσι καὶ ὑπὲρ τῆς πίστεως αὐτοῦ δεηθῆναι τὸν Χριστὸν μὴ ἐκλιπεῖν· καὶ τὸ, ο Στή ριξον δ' ἐπιστραφεὶς τοὺς ἀδελφούς σου,» και, • Ποίμανε τὰ πρόβατά μου, ο καὶ ὅσα τοιαῦτα, εἰς ταυτό φασι φέρειν, δεικνύντα σαφῶς τὴν τοῦ Πέτρου ἀρχήν. Οὗ διάδοχος ὁ πάππας καταστάς, καὶ τὴν ἐκείνου πᾶσαν ἀρχὴν εἰληφώς παρ' αὐτοῦ τοῦ Πέτρου, δύναται καὶ αὐτὸς ὅσα καὶ Πέτρος περὶ τὴν πίστιν· καὶ ἀδύνατόν ἐστιν αὐτὸν διὰ ταῦτα καὶ τῶν ὀρθῶν ἐκπεσεῖν δογμάτων. Εκπεσόντος γὰρ, τὰ τῆς πίστεως οίχεται. Τοῦτο δὲ καὶ ὁ μακάριος Αγάθων μαρτυρεί λέγων, «Η αποστολικὴ Ἐκκλησία αὐτοῦ ἐκκλησιαστικῆς διαστάσεως. Sed vereor ne hi duo tractatus separandi sint, nec satis scio quam bene hic τοῦ δευτέρου λόγου τάξιν obtineat. Puto sane los libellos, sive λόγους, sive tractatus esse singulares; idque mihi videor certo deprehendere ex indice codicis Palatini in quo manifesto separantur. Nam neque ille πρῶτος, neque hic δεύτερος ibi vocatur. Alias tertium his duobus librum possemus adjungere, ejusdem Nili ἀπάντησιν σαφῆ τε καὶ σύντομον πρὸς Λατίνους ὥσπερ ἐγχειρίδιόν τι προκείμενον, τοῖς βουλομένοις ἀγωνίζεσθαι πρὸς ἐκείνους. Sed, ut diximus, hic liber non est secun dus, sed peculiaris quidam et singularis tractatus, etsi materiam non multum a prioris libri materia diversam habeat. At vero non male conjunguntur hi duo libelli. Argumento enim et materia plane sunt allines. Καὶ τὰς κλεῖς ἐγχειρισθῆναι, ἧς πύλαι ᾅδου οὐ κατισχύουσι. Αliquid deest. Nam quo refertur illud, ἧς; adnotavit praestuliss. Serviuus in codice edito Francofurti anno 1555 legi βασιλεία;. Nobis illam editionem videre non contigit. Ipse autem in suo codice haberi adnotat, ἐκκλησία, μος βασιλείας probamus. Nec aliter scriptum in codice Palatino reperi, qui etiam amplius habet, καὶ ἐπὶ τούτῳ τὴν ᾿Εκκλησίαν οἰκοδομηθῆναι. Ει bro etiam in ampliss. Servini ms. Totum igitur hunc locum sic lege. Εἰκότως καὶ τὰς κλεῖς ἐγχειρισθῆ ναι τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν, καὶ ἐπὶ τούτῳ την Ἐκκλησίαν οἰκοδομηθῆναι.

DE PRIMATU PAPE. • Apostolica ipsius Ecclesia nunquam a via veritatis in qualicunque erroris parte deflexit; › quodque ideo primatus ipsi ab apostolis sit delatus, et summam ad se provocationem usurpat, et primatus ipsius eamdem rationem obtinet ad alias universales sedes., quam habet Constantinopolitana ad episcopos sibi subditos; quodque ipsi soli liceat cecumenicam synoduin convorare, quando volur rit; quodque ecclesiasticas sanctiones absque ipsius sententia sancire; nefas sit; quod ipse etiam oimies judicans, a nemine judicatur, neque in dogmatibus, neque in moribus; præterea, quod papa non sit episcopus alicujus civitatis, Romæ videlicet aut alicujus alterius, quemadmodum uniuscujusquo civitatis peculiariter singuli smut pastores, sed simpliciter atque absolute, episcopus; quod quidem in aliis videre non est: eamque ob causam, neque in iis quæ scribit, Romæ episcopum se vocat; quod etiam sela papæ sedes apostolicae sedis appellationem obtineat; Rome enim beatus Petrus per multum tempus egit, ibique e vita decessit; et ηuod omnia quæ superius dicta sunt, papa & Petro aliisque apostolis accepta obtineat; quodque omnes ipsi obedire oporteat, neminemque contradicere, ipso jubente. Atque hæc quidem sunt quæ Latini pro Ecclesiæ suæ dignitate asserenda afferunt. Ego vero non quid respondeam, sed ad quos orationem moamı instituam, ambigo. Nam, si ad Latinos, qui οὐδέποτε ἀπὸ τῆς ὁδοῦ τῆς ἀληθείας ἐν οἱῳδήποτε scit. Quod ipsum testatur beatus Agathon, dicens: μέρει πλάνης εκάμφθη.» Καὶ ὅτι διὰ ταῦτα καὶ τὸ πρῶτος εἶναι παρὰ τῶν ἀποστόλων εἰλήφει, καὶ τὴν ἔφεσιν ἔχει λαβών. Καὶ τὸ πρωτεῖον αὐτοῦ τοῦτον τον λόγον ἔχει πρὸς τοὺς ἄλλους καθολικούς θρόνους, ἐν δὴ καὶ ὁ Κωνσταντινουπόλεως ἔχει πρὸς τοὺς ὑπ' αὐτὸν ἱεράρχας. Καὶ ὅτι αὐτῷ μόνῳ ἔξεστιν, αἰκουμενικὴν ἀθροίζειν σύνοδον ὅτε βούλεται. Καὶ τὰ ἐκκλησιαστικά κανονίζεσθαι ἄνευ τῆς αὐτοῦ γνώ μης, οὐ θέμις. Καὶ αὐτὸς πάντας ἀνακρίνων, ὑπ' οὐδενὸς ἀνακρίνεται, οὔτε ἐν δόγμασιν, οὔτε ἐν ἄλλοις ἔθεσι. Καὶ ὅτι οὐκ ἔστιν ὁ πάππας ἐπίσκοπος τινὸς πόλεως, Ῥώμης τυχόν ή τινος ἄλλης, ὥσπερ ἑκάστης πόλεως ἰδίᾳ ποιμὴν ἕκαστος, ἀλλὰ ἁπλῶς ἐπίσκοπος, ὅπερ οὐκ ἔστιν ἐπ' ἄλλων ἰδεῖν. Διὰ τοῦ τὸ οὐδ᾽ ἐν οἷς γράφει Ρώμης επίσκοπον ἑαυτὸν καλεῖ. Καὶ ὅτι μόνος ὁ τοῦ πάππα θρόνος ἔσχε τὸ ἀποστολικὸς ὀνομάζεσθαι θρόνος. Ἐν γὰρ τῇ Ρώμῃ καὶ πολὺν δίετριψε χρόνον ό μακάριος Πέτρος, καὶ ἐν ταύτῃ καὶ τὸν βίον κατέλυσε. Καὶ ὅτι πάντα τὰ ἀνωτέρω εἰρημένα παρὰ τοῦ Πέτρου καὶ τῶν ἄλλων ἀποστόλων ὁ πάππας ἔχει λαβών, καὶ δεῖ πάντας αὐτῷ πείθεσθαι, καὶ μηδένα ἀντιλέγειν, ἐκείνου κελεύοντος. Ταῦτα μὲν ὑπὲρ τῆς ἑαυτῶν Εκκλησίας Λατίγοι φασίν. Ἐγὼ δὲ λόγων πρὸς · ταῦτα οὐκ ἀπορῶν, ἀπορῶ πρὸς τίνας τοὺς λόγους ποιήσομαι. Εἰ μὲν γὰρ πρὸς Λατίνους, καὶ τῶς ἔστιν αὐτοῖ; τε ἀντιλέγειν, καὶ τῶν λεγομένων καθίζειν κριτάς; ἂν δὲ πρὸς Γραικούς, ου δίκαια σὐδὲ μέτρια πάσχειν ἂν φαῖεν Λατίνοι, κριτών και G fieri potest et et ipsis contradicam, et ipsi eorum θημένων, οὓς ἐχθροὺς τὰ ἐκκλησιαστικά νομίζουσιν. Οὐ μὴν διὰ ταῦτα δίκαιον σιωπῇ τἀληθὲς παρελ θεῖν· ἀλλὰ λέγειν μὲν μετὰ παῤῥησίας τὴν ἀγαπ θὴν προβαλλομένους ἐλπίδα· εὔχεσθαι δὲ, ὥστε τοὺς ἐντευξομένους τῷ συγγράμματι μηδὲν τῆς ἀληθείας πρότερον ἄγειν. Ἴσως γὰρ τοῖς ταύτην ζητοῦσιν ἔσται ἀπὸ τῶν λόγων ὠφέλεια. Λέγωμεν δή quæ a me dicentur judices sedeant? Si vero ad Græcos, iniquum minimeque consentaneum esso dicent Latini, eos judices statui quos in rebus erclesiasticis hostes censent. Ad non idcirco tameu æquum est ut veritas silentio præterea sur, quin potius libere, bona spe nixos, dicere oportet, opiareque ut in quorum manus hoc scriptum pervenerit, nihil veritate prius potiusve habeant. Veritatis enim studiosi indagatores, aliquam ex eo utilitatem reportabunt. Dicamus itaque De primatu Petri, et quomodo sacri illius cœtus præsul sit constitutus, et quantum illi afiorum apostolorum concessu debitum fuerit, in prasentiarum inquirendum nequaquam censeo. Sit vero Περὶ μὲν τῆς ἀρχῆς τοῦ μακαρίου Πέτρου, καὶ ὡς Εξαρχος κατέστη τῶν ἄλλων ἀποστόλων, καὶ πόσον ἐκείνῳ τὸ συγκεχωρηκὲς παρὰ τοῦ ἱεροῦ χορού ὠφείλετο, ἐν τῷ παρόντι ζητεῖν οὐκ οἶμαι δεῖν· ἔπτω δὲ τοσοῦτον, οπόσον ἄν τις καὶ βούλοιτο. Οὐ tantunn quantum quis voluerit. Illud tamen nou μὴν ἐκεῖνο λέγω, ὡς ὁ πάππας παρὰ τοῦ μακαρίου Πέτρου, τὸ πρῶτος εἶναι τῶν ἄλλων ἐπισκόπων εἰω λήψει. Δύο γὰρ περὶ τὸν πάππαν θεωρουμένων, τότε εἶναι Ῥώμης ἐπίσκοπον, ὡς αἱ σύνοδοι μαρτυροῦσι, καὶ ἔτι τὸ πρῶτον εἶναι τῶν ἄλλων ἐπισκόπων· τὸ μὲν παρὰ τοῦ Πέτρου έχει λαβὼν, τὸ εἶναι 'Ρώμης ἐπίσκοπος, τὸ δὲ, παρὰ τῶν μακαρίων Πατέρων, καὶ τῶν εὐσεβῶν βασιλέων, πολλοῖς χρόνος ὕστερον, διὰ τὸ δίκαιον εἶναι καὶ τὰ ἐκκλησιαστικὰ ὑπὸ τάξιν τελεῖν, καὶ πολλῷ πρότερον ἢ τὰ πολιτικά. Καὶ ὅτι ταῦτα ἀληθῆ, παρέξομαί σοι μάρτυρας, οὐ δύο τρεῖς, οὐδὲ δίς τοσούτους, ἀλλὰ τριάκοντα καὶ ἑξακεσίους, καὶ τούτους ἁγίους Πατέρας. Ανάγνωθι κανόνα τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς dico, quod papa a Petro id juris acceperit, ut aliorum episcoporum primus esset. Cum enim duo circa papam consideranda sint: quod et Romæ episcopus sit, ut et synodi testantur, et praeterea, quod sit primus aliorum episcoporum; prius illud a Petro accepit, quod scilicet sit Rome episcopus; alterum vero, a sanctis Patribus et piis regibus, naulto post tempore, quod aequum esset, in ecclesiasticis quoque rebus, et multo quidem magis quam politicis, ordinem statui. Quæ quidem u vera esse osten lain, producam testes non duos aut tres, aut duplo plures, sed sexcentos et triginta, atque hos quidem sanctos Patres. Lege canonem sancte atque universalis quarte

synodi, numero vicesimum octavum, qui ait: τετάρτης συνόδου, εἰκοστὴν ὄγδοον ἀριθμούμενον, • Onnino et per omnia, quæcunque a sanctis Patribus definita sunt, sequentes, et modo recitato canone 150 pientissimorum episcoporum congregatorum sub pientissimæ memoriæ magno Theodosio rege in urbe regia Constantinopoli, nova Roma, perpenso: eadem etiam nos statu:- mus atque decernimus, de honoribus et prærogativis sanctissima Ecclesiae Constantinopolitanæ, novæ Romæ. Etenim sedi veteris Romæ, quod urbs illa imperatrix esset, merito Patres primatus dignitatem tribnerunt: eademque ratione moti centum quinquaginta episcopi, sedi novæ Romæ parem primatus honorem attribuerunt: consentaneum rationi judicantes, urbem et regia et senatu imperii decoratam, pari etiam cum veteri regia urbe honoris prærogativa fruentem, in rebus quoque ecclesiasticis parem atque illa præminentiam obtinere, cum tamen secunda ab illa exsisteret. › Quid ex his discimus? quidnam aliud, quam non ab apostolis, sed a Patribus datum esse papæ priɔnatum aliarum Ecclesiarum, et quidem idcirco, quod scilicet urbs Roma reliquis urbibus imperaret. Si vero, quia caput imperii urbs illa erat, primatum obtinet papa, certe non eo nomine eum est consecutus, quod sit successor Petri. Si autem a Patribus hoc habet, non ergo al apostolis. Lege ctiam Novellam centesimam Justiniani, ut veritatem omni ex parte congruentem videas; ‹ Sancimus, inquit, juxta sanctarumn synodorum decreta, ο sanctissimum veteris Romæ episcopum, primum esse omnium sacerdotum: beatissimum vero Constantinopoleos, novæ Romæ, episcopum, secundum locum obtinere post sedem veteris Romæ; reliquis vero omnibus honore præire. Audis aperte, primum omnium sacerdotum esse papam: • Decretum est, inquit, sanctarum synodorum.» Al si decretum est sanctarum synodorum, quo pacto papa primatum sacerdotum a Petro accepit? δς φησι·. Πανταχοῦ τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων ὅροις ἑπόμενοι, καὶ τὸν ἀρτίως αναγνωσθέντα κανόνα τῶν ἑκατὸν πεντήκοντα θεοφιλεστάτων ἐπισ σκόπων, τῶν συναχθέντων ἐπὶ τοῦ εὐσεβοῦς τὴν μνήμην μεγάλου Θεοδοσίου, τοῦ γενομένου βασιλέως ἐν τῇ βασιλίδι Κωνσταντινουπόλει, νές 'Ρώμη, γνωρίζοντες, τὰ αὐτὰ καὶ ἡμεῖς ὁρίζομεν τε καὶ ψηφιζόμεθα περὶ τῶν πρεσβείων τῆς ἁγιωτάτης Εκκλησίας τῆς αὐτῆς Κωνσταντινουπόλεως, νέας Ῥώμης. Καὶ γὰρ τῷ θρόνῳ τῆς πρεσβυτέρας Ρώσ μης, διὰ τὸ βασιλεύειν τὴν πόλιν ἐκείνην, οἱ Πατέρες εἰκότως ἀποδεδώκασι τὰ πρεσβεῖν. Καὶ τῷ αὐτῷ σκοπῷ κινούμενοι οἱ ἑκατὸν πεντήκοντα θεοφιλέ στατοι ἐπίσκοποι, τὰ ἴσα πρεσβεῖα ἀπένειμαν τῷ τῆς νέας ἁγιωτάτῳ θρόνῳ· εὔλογον κρίναντες τὴν βασιλείᾳ καὶ συγκλήτῳ τιμηθεῖσαν πόλιν, καὶ τῶν ἴσων ἀπολαύουσαν πρεσβείων τῇ πρεσβυτέρα βασιλίδι πόλει, καὶ ἐν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ὡς ἐκείνην μεγαλύνεσθαι πράγμασιν, δευτέρον μετ' ἐκείνην ὑπάρχουσαν.» Τί διὰ τούτων μανθάνομεν; Τί γε ἄλλο ἢ τὸ μήτε παρὰ τῶν ἀποστόλων, ἀλλὰ παρά τῶν Πατέρων δοθῆναι τῷ πάππα τὸ πρωτεῖον τῶν ἄλλων Ἐκκλησιῶν, καὶ διὰ τὸ εἶναι τὴν Ῥώμην τῶν πόλεων βασιλεύουσαν; Παρὰ τῶν Πατέρων γάρ, φησὶν ὁ κανών, δέδοται τῷ πάππα τὰ πρεσβεία, διὰ τὸ βασιλεύειν τὴν πόλιν ἐκείνην. Βἱ δὲ διὰ τὸ βασιλεύειν τὴν πόλιν ἐκείνην ἔχει τὰ πρεσβεῖα, οὐκ ἄρα ἔχει ταῦτα διὰ τὸ εἶναι Πέτρου διάδοχος. Εἰ δὲ καὶ παρὰ Πατέρων τοῦτ' ἔχει, οὐκ ἄρα παρὰ τῶν ἀποστόλων. Ανάγνωθι καὶ Νεαρὰν ἐκατοστὴν Ιουστινιανοῦ, ἵνα διὰ πάντων τὴν ἀλήθεια, ἴδῃς συμβαίνουσαν. ο Θεσπίζομεν, φησί, κατὰ τοὺς τῶν ἁγίων συνόδων ὄρους, τὸν ἁγιώτατον τῆς πρεσβυτέ ρας Ρώμης ἐπίσκοπον πρῶτον εἶναι πάντων τῶν ἱερέων· τὸν δὲ μακαριώτατον ἐπίσκοπον Κωνσταν Φτινουπόλεως, νέας Ρώμης, δευτέραν τάξιν ἐπέχειν μετὰ τὸν θρόνον τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης, τῶν δ' ἄλλων πάντων προτιμᾶσθαι, ο 'Ακούεις τὸ πρῶτον εἶναι τὸν πάππαν πάντων τῶν ἱερέων. «Ορὸς ἐστί, φησί, τῶν ἁγίων συνόδων.» Εἰ δὲ ὄρος τοῦτο τῶν ἁγίων συνόδων, πῶς ἄρα παρὰ τοῦ Πέτρου τὸ πρωτεῖον τῶν ἱερέων ὁ πάππας εἰλήφει; Quidnam igitur, dicat aliquis, an non est papa in universum Petri successor? Est quidem, sed ea ratione qua est episcopus, quod ipsum unusquisque episcoporum sibi vindicare potest, qui ab illo ordinati sunt; multi vero sunt qui per ipsius mamus hoc beneficii acceperunt. Atqui unusquisque sacerdotum successor hac ratione est cajusque apostoli a quo per traditionem sacerdotium accepit. Hac itaque ratione, multi et Petri, et aliorum apostolorum sunt successores; secundum alia vero, nequaquam. Petrus enim et apostolus est, et apostolorum princeps. Papa vero, neque apostolus (neque enim apostolos, sed pastores et doctores ordinarunt apostoli) multoque minus apostolorum princeps. Εt Petrus, doctor totius orbis. Audivit Καὶ νεαρὰν ἑκατοστήν. Perperam Servini liber τριακοστήν, ν. 17. Ο πάππας ειλήφει. Idem, Έχει. Sed Palatinus εἰλήφει retinet, et nos cum illo Τί οὖν, ἄν τις φαίη, οὐκ ἔστι λοιπὸν ὁ πάππες τὸ σύνολον τοῦ Πέτρου διάδοχος; Ἔστι μὲν, ἀλλ' ὡς ἐπίσκοπος· ὅπερ καὶ τῶν ἐπισκόπων έκαστος έχει τῶν ὑπ' ἐκείνου χειροτονηθέντων. Πολλοὶ δὲ οἱ διὰ τῶν χειρῶν ἐκείνου τὴν χάριν δεξάμενοι ταύτην. Καὶ τῶν ἱεραρχῶν δὲ ἕκαστος διάδοχος κατά γε τοῦτο ἑκάστου τῶν ἀποστόλων ὑφ' οὗ κατά διαδοχὴν τὴν ἱερωσύνην εἰλήψει. Κατὰ μὲν οὖν τὸν λόγον τοῦτον, πολλοὶ καὶ Πέτρου καὶ τῶν ἄλλων ἀποστόλων διάδοχοι· κατὰ δὲ ἄλλα, οὐδαμῶς. Πέτρος μὲν γὰρ καὶ ἀπόστολος καὶ ἀποστόλων ἔξαρχος· ὁ δὲ πάππας οὔτε ἀπόστολος (οὐδὲ γὰρ ἀποστόλους, ἀλλὰ καὶ ποιμένας καὶ διδασκάλους οἱ ἀπόστολοι ἐχειροτόνησαν), οὔτε πολλῷ μᾶλλον ἀποστόλων κορυφαίος. Καὶ ὁ μὲν Πέτρος διδάσκαλος πάσης τῆς οἰκουμένης· retinemus. Intra, καὶ Πέτρου, idein Serv. lib. καὶ τοῦ Πέτρου.

DE PRIMATU PAP.E. ἤκουσε γαρ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ αὐτός, ο Κηρύξατε η enim una cum aliis etiam ipse: «Prædicat Evan τὸ Εὐαγγέλιον πάσῃ τῇ κτίσει:» Ο δὲ πάππας ἐπίσ σκοπος Ρώμης καὶ ἔστι καὶ ὀνομάζεται. Καὶ ὁ μὲν Πέτρος ἐν ᾿Αντιοχείᾳ μὲν τὸν δεῖνα χειροτονεῖ, ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ δὲ ἕτερον, καὶ ἄλλον ἀλλαχοῦ· τῷ δὲ Ῥώμης οὐκ ἐφεῖται ταῦτα ποιεῖν. Καὶ ὁ μὲν Πέτρος Ῥώμης ἐπίσκοπον χειροτονεῖ· ὁ δὲ Ῥώμης πάππαν ἕτερον οὐ προβάλλεται. Καὶ ὁ μὲν Πέτρος ἁπλῶς ἤκουσεν, ο “Ο λύσεις ἢ δήσεις, ἔσται λελυμένον ἢ δεδεμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς· ν πρὸς δὲ τὴν Ῥώμης αὐτὸς διαβιβάζων τὴν χάριν, οὐχ ἁπλῶς εἴρηκεν, ἀλλά, ο Δήσεις ἃ δεῖ δεθῆναι, καὶ λύσεις πάλιν μετὰ τοῦ δέοντος.» Καὶ ἃ μὲν εἶπε Πέτρος, Πνεύ ματος ἁγίου φωναί· ποὺ δὲ ταῦτα καὶ τῷ πάππα κοινά; Οὐκ ἄρα λοιπὸν κατὰ πάντα ὁ Ρώμης ἐπίσ σκοπος του Πέτρου διάδοχος, ἀλλὰ κατ' ἐκεῖνα με νον, καθὰ καὶ τῶν ὑπ' ἐκείνου χειροτονηθέντων ἕκαστος· ὥστε δηλονότι δεσμεῖν τε καὶ λύειν, ὥστε βαπτίζειν, ὥστε διδάσκειν, ὥστε ἐπιστρέφειν τοὺς ἐκ τῆς ἀληθείας παρασυρέντας, καὶ - ἄλλα ποιεῖν, οἷς ὁ ἱεράρχης χαρακτηρίζεται. "Οτι δὲ ἀδύνατον τὸν πάππαν τῶν ὀρθῶν ἐκπεσεῖν δογμάτων, τοῦτο δὴ καὶ ὑπὲρ τὴν τοῦ Πέτρου διαδοχήν. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ καὶ προσέκρουσε, καίτοι γε σφόδρα διατεινήμενος μὴ τοῦτο παθεῖν. Ερωτῶ δὲ καὶ τοῦτο· Δύο καται ὁ πάππας ψεύδους, φιλοχρηματίας, κενῆς δόξης, καὶ τῶν ἄλλων ἀπειρημένων ἥττων ὀφθῆναι, ἢ καὶ τούτων ἀνώτερος; Εἰ μὲν δὴ κακείνων κρείτ των, εἰπάτωσαν· εἰ δὲ τοῦτο οὐδὲν λέγειν ἔστι, (σφάλλεται γὰρ κἀκεῖνος πολλὰ περὶ τὴν συνείδη· σιν, ἄνθρωπος ὢν), δῆλον, ὡς περὶ ταῦτα ἁμαρτά νων, ἐνδέχεται καὶ περὶ τὴν πίστιν ναυάγιον ὑποστῆναι. Τοῦτο καὶ ὁ μακάριος φησὶ Παῦλος Τιμοθέω γράφων· ο Ἔχων πίστιν καὶ ἀγαθὴν συνείδησιν, ἤν τινες ἀπωσάμενοι, καὶ περὶ πίστιν ἐναυάγησαν.» 'Ορᾷς ὡς τὴν περὶ συνείδησιν οὐχ ὑγιαίνοντα ενδέχεται καὶ περὶ τὴν πίστιν ἀσθενῆσαι; Εἰ δὲ ὁ πάπ πας οὐ πάντη τὰ περὶ τὴν συνείδησιν ὑγιής, τῷ δὲ τοιούτῳ καὶ ἀσθενῆσαι περὶ τὴν πίστιν ἐνδέχεται· ψεῦδος λοιπόν, ὡς ἀδύνατον τὸν πάππαν τῶν ὀρθῶν ἐκπεσεῖν δογμάτων. Αὐτὸ δὲ τὸ περὶ τὴν συνείδησιν ἁμαρτάνειν οὐκ εἶδος ἀθείας ἐστί; «Θεὸν γάρ, φησὶν ὁ Παῦλος, τοῖς μὲν λόγοις ὁμολογοῦσιν, τοῖς δ' ἔργοις ἀρνοῦνται.» Πῶς οὖν ἔργοις μὲν ἐνδέχεται τὸν πάππαν ἀρνεῖσθαι Θεὸν, λόγοις δὲ οὐδαμῶς; Καὶ Ονώριος δὲ Ῥώμη; ἐπίσκοπος τῶν ὀρθῶν τε ἐξέβη δογμάτων, καὶ παρὰ τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμε νικῆς έκτης συνόδου ἀποκεκήρυκται. Οτι δὲ ταῦτα ἀληθῆ, ἀνάγνωθι ταύτην τὴν μαρτυρίαν· gelium universæ creaturæ. Papa vero episcopus Romæ est, et vocatur. Et Petrus quidem, alium in Antiochia, alium in Alexandria ordinat, et alium alibi. Romæ vero episcojo hac non permittuntur. Et Petrus quidem, Romæ episcopum or linat; Romæ vero papa, alium papam non creat. Petrus etiam simpliciter audit: «Quidquid solveris aut ligaveris, erit solutum aut ligatum in calis 1. In Romanum autem papam ipse transferens hanc gratiam, non simpliciter id absoluteque dixit: sed, Ligabis quod ligari oportet, et solves contra quod solvi par est. Adhæc, quæ Petrus dixit, voces sunt Spiritus sancti. Ubinam vero hæc etiam papæ sunt communia? Reliquum est, ut non in omnibus Romæ episcopus Petri sit successor, sed in illis tantum quæ diximus, ut et unusquisque eorum qui ab ipso sunt ordinati: ut solvat et liget, ut baptizet, ut doceat, ut a veritale avulsos in viam reducat, aliaque munia obeat, quibus episcopus est insignitus. Quod vero impossibile sit papam a rectitadine dogmatum aberrare, id ipsius etiam Petri successionem excedit. Ille enim etiam impegit et lapsus est, quantumvis vehementer asseveraret se hoc non admissurum. At ego hoc quoque interroge: An et papa possit, mendacio, avaritiæ, inani gloriæ, aliisque rebus vetitis esse obnoxius, an vero ab his plane sit immunis? Si ab his immunis est, ita ut hæc in ipsum cadere non possint, dicant sane. At si hoc vanum est dictu (errat enim etiam ille in multis, testante sua ipsius conscientia, cum sit homo), manifestum profecto est quod, cum in his peccet, etiam circa lidem naufragium facere possit. Quod ipsum beatus Paulus testatur Timotheo scribens: Habens fidem et bonam conscientiam; quam quidam repellentes, circa fidem naufragium fecerunt.. Videsne, eum qui sana integraque conscientia non sit, etiam circa fidem male affectum esse posse? Si vero papa non in universum sanam habet conscientiam, eaque ipṣa ratione etiam circa fidem male affectus esse potest, alienum certe a veritate est, papam a rectitudine dogmatum nulla ratione aberrare posse. Ipsum vero illud, circa conscientiam peccare, an non species est impietatis defectionisque a Deo? «Deum enim, inquit Paulus, verbis quidem profitentur, operibus autem abnegant º. › Quomodo itáque fieri polest ut papa operibus quidem Deum abneget, verbis autem nequaquam? Atqui Honorius Romæ episcopus a rectitudine dogmatum aberravit; et quidem a sancta et universali synodo publice. damnatus est. Quod autem hac ita se habeant, lege hoc testimonium: Ἀπὸ τῆς ις' πράξεως τῶν Πρακτικῶν τῆς οἰκου μενικῆς ἕκτης συνόδου. Ἡ ἁγία σύνοδος εἶπε· «Τοὺς καθάπαξ κατακρίτους ἀποδειχθέντας, καὶ κατὰ ἀπόφασιν ἡμετέ. ραν ἤδη ἐκβληθέντας ἐκ τῶν ἱερῶν διπτύχων, δέον καθέστηκε καὶ εἰς τὰς ἐκβοήσεις τούτους ὀνομαστί Ex decimo sexto decreto Actorum sextæ æcumenica synodi. Sancta synodus dixit: Quos semel damnatos declaravimus, nostroque decreto e sacris volumi- .nibus erasimus, eos statuimus oportere etiam per proclamationes publicas nominatim anathemati- • Marc. xvi, 15. 7 Matth. xviн, 18. 1 Tim. 1, 19. • Tit. 1, 16. '

NILI THESSALON:CENSIS zari.» Deinde fausta principum acclamatione facta, ἀναθεματισθήναι.» Εἶτα τῆς εὐφημίας τῶν βας:- huc mox subjiciunt: Theodoro Pharanitæ anathena: Sergio hæretico auathema: Pyrrho hæretico anathema: omnibus fautoribus hæreticorum, anathema. > Lege etiam aliud testimonium ex iisdem Actis. Ex oratione qua sacra synodus regem compellat. λέων γεγενημένης, ἐπάγουσι ταῦτα προσεχώς Θεοδώρῳ αἱρετικῷ τῷ Φαρανίτῃ ἀνάθεμα· Σεργίῳ αἱρετικῷ ἀνάθεμα· Πύρρῳ αἱρετικῷ ἀνάθεμα· πᾶσι τοῖς ἀντιποιουμένοις τῶν αἱρετικῶν ἀνάθεμα.» Ανάγνωθι καὶ ἑτέραν μαρτυρίαν ἀπὸ τῶν αὐτῶν Πρακτικών. ᾿Απὸ τοῦ προφωνητικοῦ λόγου τῆς ἁγίας συνό δου πρὸς τὸν βασιλέα. • Τὰς δὲ καινάς κενοφωνίας, καὶ τοὺς τούτων ἐφευρετάς, πόρρω που τῶν ἐκκλησιαστικῶν περιβύλων ἐκβάλλομεν, καὶ τῷ ἀναθέματι δικαίως και θυποβάλλομεν. Φαμὲν δὴ Θεόδωρον τὸν τῆς Φαρβάν, Σέργιόν τε, καὶ Παῦλον, Πύρρον ἅμα καὶ Πέτρον ο • Novas vero vocum inanitates, carumque inventores procul ab ecclesiasticis septis ejicimus, et anathemati juste subjicimus. Quales dec'aramus Theodorum Pharanitem, Sergiumque et Paulum; simul etiam Pyrrhum et Petrum qui Constantinopoli præsederunt. Praeterea Cyrum Alesan- τους Κωνσταντινουπόλεως προεδρεύσαντας, ἔτι δὲ drinoruro episcopum, simulque cum iis Honorium Romanæ urbis antistitem. At si Honorius Romæ episcopus est, simulque est hæreticus: fieri itaque potest ut papa a rectitudine dogmatum excidat. Neque tamen ipso circa fidem errante sermo Domini irritus factus est, quem de Ecclesia pronuntiarat: Portas videlicet inferni adversus eam non prævalituras. Potest euim in aliis episcopis et quidem Grmiter pietas religionis. que integritas conservari. Manifestum vero ex his est, neque hoc Romanæ Ecclesiæ convenire, ut super hanc Petram Ecclesia Dei sit ædificata. Durum enim el grave hoc esset, neque multum a Judaica vilitate distans, Ecclesiam Roma circumscribere. Sed #dificavit quidem Ecclesiam Christus; adificavit autem eam super Petri de Deo professionem, et super omnes qui ejusdem professionis custodes fuerint. Si vero B. Agathon affirmat Ecclesiam suam nunquam a via veritatis aberrasse, nihil miri est. Velimus autem, eum qui talia dicit, non res ad verba trahere, sed potius verba rebus accommodare: cumque animo suo reputare tropos economiæ, quibus sancti utuntur, cum de re aliqua utili ac necessaria quæstio instituitur; et quia raro Ecclesia hæc a veritate in rebus fidei aberrat, B. Agathonem ut talia scriberet inductum fuisse. Alioqui, quomodo interpreteris illud, Onines declinaverunt, non est qui faciat Bonum, non est usque ad unumi ". Præterea cum dixit Ecclesiam Romanorum a via veritatis non d. Dexisse, de præterito tempore locutus est, futurum non inclusit. Quod vero maximum est ante sextam synodum bæc ab Agathone dicta sunt. Mirum autem videri non debet, si synodus e multis 40 Psal. x1, 5. Σεργίῳ αἱρετικῷ ἀνάθεμα. Omnissa sunt verba propter quæ maxime hæc ex actis sextæ synodi Nilus producit, sic reponenda ex Palatino: Σεργίῳ αἱρετικῶ, ἀνάθεμα. Κύρῳ αἱρετικῷ, ἀνά θεμα· Ονωρίῳ, αἱρετικῶν, ἀνάθεμα. Perperam in libro scriptum, κυρίῳ. Nam est ille Κῦρος τῆς τῶν Αλεξανδρέως ἱερατεύσας, κι paulo post scribit. 'Αθυμεῖσθαι δὲ δεῖ. Δεῖ abest libro scripto. Non male, si ita distinguas, ἀλλὰ μᾶλλον τοὺς λέκαὶ Κῦρον τὸν τῆς ᾿Αλεξανδρέων ἱερατεύσαντα, καὶ σὺν αὐτοῖς Ονώριον τὸν τῆς Ρώμης γενόμενον πρόεδρον.» Εἰ δὲ Ονώριος Ῥώμης ἐπίσκοπος ἐστιν, ἔστι δὲ καὶ αἱρετικός, δυνατὸν ἄρα τὸν πάππαν τῶν ὀρθῶν ἐκπεσεῖν δογμάτων, Οὐκ ἄρα, ἐκλιπόντος αὐτοῦ τὴν πίστιν, ὁ τοῦ Κυρίου διαπέ πτωχε λόγος, ὃν περὶ τῆς Ἐκκλησίας ειρήκει, ο Μύλας ᾅδου μὴ δυνηθῆναι ταύτης περιγενέσθαι.» Εστι γὰρ ἐν τοῖς λοιποῖς ἐπισκόποις καὶ μάλα τὴν εὐσέ Γειαν σώζεσθαι. Φανερὸν δὲ ἐκ τούτων μηδὲ τῇ τῆς Ρώμης Εκκλησίᾳ προσήκειν τὸ ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρα τὴν Ἐκκλησίαν οἰκοδομεῖσθαι. Ταῦτο γὰρ καὶ φορ τικὸν, καὶ οὐ πόῤῥω τῆς Ἰουδαϊκῆς ταπεινότητος, περιγράφειν τῇ 'Ρώμῃ τὴν Ἐκκλησίαν. Αλλ' ᾤχο δόμησε μὲν τὴν Ἐκκλησίαν ὁ Χριστός, ᾠκοδόμησε δὲ αὐτὴν ἐπὶ τῇ θεολογίᾳ τοῦ Πέτρου, καὶ ἐπὶ πα σιν οἱ τῆς τοιαύτης ὁμολογίας φύλακες ἔσονται. Ει δὲ ὁ μακάριος ᾿Αγάθων τὴν ἑαυτοῦ Ἐκκλησίαν ούδέποτε λέγει ἀπὸ τῆς ὁδοῦ τῆς ἀληθείας παρασυρή ναι, θαυμαστὸν οὐδέν. 'Αξιώσομεν δὲ τὸν ταῦτα λέγοντα μὴ τὰ πράγματα έλκειν ἐπὶ τοὺς λόγους, ἀλλὰ μᾶλλον τοὺς λόγους ἐφαρμόζειν τοῖς πράγμασιν. Ενθυμεῖσθαι δὲ δεῖ καὶ τρόπους οἰκονομίας, οἷς οἱ ἅγιοι χρῶνται, ὅταν περί τινος τῶν ἀναγκαίων ἡ ζήτησις ᾖ· καὶ τὸ σπανίως δὲ τὴν Ἐκκλησίαν ταύτην τῆς ἀληθείας εκπίπτειν, ὅσα γε εἰς πίστιν φέρει Η πῶς ἑρμηνεύσει; τὸ, ο Πάντες ἐξέ κλιναν, ἅμα ἡχρειώθησαν, οὐκ ἔστι ποιῶν ἀγαθὸν, οὐκ ἔστιν ἕως ἑνός. ο "Αλλως τε εἰπὼν ὅτι οὐκ ἐκάμφθη ἡ Ἐκκλησία τῆς Ῥωμαίων ἀπὸ τῆς ὁδοῦ τῆς ἀληθείας, τὸ παρωχηκες εἴρηκε, τὸ μέλλον δὲ οὐκ ἀπέκλεισε. Τὸ δὲ μέγιστον, πρὸ τῆς ἔκτης ταῦ τα συνόδου τῷ μακαρίῳ ἐκείνῳ εἴρηται. Θαυμάζειν δὲ οὐ χρὴ, εἰ σύνοδος πολλῶν ἁγίων συνῆκε, δπερ γους ἐφαρμόζειν τοῖς πράγμασιν, ἐνθυμεῖσθαι δὲ καὶ τρόπους οικονομίας. Paulo ante, ν. 15, Αξιώσυμεν δὲ, lib. Serv. ἀξιώσομεν γὰρ label. "Οσα γε εἰς πίστιν φέρει. Post hæc Palatinus, verba omnino necessaria interserit, τοιαῦτα πέπεικε τὸν μακάριον 'Αγάθωνα γράφειν, ἡ πῶς ἑρμηνεύσεις τό, etc., quæ vulgo in editis desunt, Sequitur statim, ἄλλως τε εἰπών, scilicct Αγάθων.

DE PRIMATU PAPÆ. τὸν ἕνα ἀγνοῆσαι συμβαίνει. Καὶ ὅτι ταῦτα ἀληθῆ, sanctis Patribus collecta intellexit, quæ unun igno ἀνάγνωθι τὴν ἐπιστολὴν Λέοντος πάππα διαδεξαμένου τὸν ᾿Αγάθωνα προσεχῶς, καὶ τὴν ἔκτην ασπαζομέτου σύνοδον. Ἀπὸ τοῦ τέλους τῶν Πρακτικῶν τῆς ἕκτης συνόδου, ἀπὸ τῆς ἐπιστολῆς Λέοντος πάππα πρὸς τοὺς βασιλέας Ῥωμαίων. • Ωσαύτως ἀναθεματίζομεν τοὺς ἐφευρετὰς τῆς νέας πλάνης, τοῦτ' ἔστι Θεόδωρον τὸν τῆς Φαρδάν ἐπίσκοπον, Κυρόν τε 'Αλεξανδρείας, Σέργιον, Πύρ ῥον. Παῦλον, Πέτρον τῆς Ἐκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως, ὑποκαθιστὸς μᾶλλον ἤπερ καθηγητάς. οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ Ονώριον, ὅστις ταύτην τὴν ἀποστολικὴν Ἐκκλησίαν οὐκ ἐνεχείρησε διδασκαλίᾳ ἀποστολικῆς παραδόσεως ἡγνίσθαι, ἀλλὰ τῇ βεβήλῳ προδοσία τὴν ἄσπιλον παρεχώρησεν.» Τὸ δὲ λέγειν τοῦτον τὸν λόγον ἔχειν τὸν πάππαν πρὸς τὸν Κων σταντινουπόλεως, ἂν αὐτὸς πρὸς τὸν Καισαρείας εἰ τύχοι, ἢ πρός τινα τῶν ὑπ' αὐτὸν ἱερέων, πῶς οὐ κομιδή πάνδεινον; Ὁ μὲν γὰρ Ρώμη; πρῶτος πρὸς τὸν Κωνσταντινουπόλεως λέγεται, ὡς αὐτοῦ γε δευτέραν τάξιν ἐπέχοντος· οὐκέτι δὲ ὁ Κωνσταντι νουπόλεως πρῶτος οὕτω πρὸς τὸν Καισαρείας, ὡς ἐκείνου γε τὰ δευτερεία σώζοντος· ἀλλ' ὁ μὲν τῆς Κωνσταντίνου οὕτω πρῶτο; τῶν ὑπ' αὐτὸν, ὡς μο νὰς, καὶ ὡς μὴ τοῖς ἄλλοις συντεταγμένος· ὁ δε Καισαρείας οὐ δεύτερος ονομάζεται, ἀλλὰ καὶ αὐ τὸς πρῶτος, πλὴν ὡς τοῖς ἄλλοις συντεταγμένος, καὶ δεύτερον ἔχων μεθ' ἑαυτὸν καὶ τρίτον. Οτι δὲ τοῦ πάππα πρωτεῖν συντεταγμένον ἐστὶ καὶ οὐχ ἀφετόν, δῆλον. 'Ανάγνωθι καὶ κανόνα τριακοστόν ἔκτον τῆς ἔκτης συνόδου, ὅς φησιν· ο 'Ανανεούμε νοι τὰ παρὰ τῶν ἑκατὸν πεντήκοντα ἁγίων Πατέ ρων ἐν τῇ θεοφυλάκτῳ ταύτῃ βασιλίδι συνελ θέντων, καὶ τῶν ἑξακοσίων τριάκοντα τῶν ἐν Χαλο κηδόνι συναθρεισθέντων νομοθετηθέντα, ὁρίζομεν, ὥστε τὸν Κωνσταν.ίνου πόλεως θρόνον τῶν ἴσων ἀπολαύειν πρεσβείων τοῦ πρεσβυτέρας Ρώμης θρόνου, καὶ ἐν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς ὡς ἐκεῖνον μεγαλύνεσθαι πράγμασι, δεύτερον μετ' ἐκεῖνον ὑπάρχοντα, μεθ᾽ ἂν ὁ τῆς ᾿Αλεξανδρέων μεγαλοπό λεως ἀριθμείσθω θρόνος, εἶτα ὁ τῆς ᾿Αντιοχέων, καὶ μετὰ τοῦτον ὁ τῆς Ἱεροσολυμιτών πόλεως.» Εἰ δὲ ὅτι πρῶτος ἐν τῇ ἀριθμήσει, διὰ τοῦτο καὶ τὴν δεσποτείαν ἁρπάζεις, δὸς τοῦτο καὶ τῷ Κωνσταντινουπόλεως. Καὶ γὰρ καὶ οὗτος προτάττεται τοῦ τῶν ᾿Αλεξανδρέων. Ὁ δὲ τῆς Ἀλεξανδρέων ὑπ' αὐτὸν ὁμοίως ἐχέτω τὸν τῆς ᾿Αντιόχου. Καὶ οὗτος δὲ ὁριστὴς ἔστω τοῦ θρόνου τῶν Ἱεροσολύμων. Καὶ πῶς οἱ ταῦτα θόρυβος ἀτεχνῶς; Οὐ μὴν ἀλλὰ, εἰ μὲν Κωνσταντίνου πόλεως τὸν Καισαρείας χει ροτονεῖ, καὶ τοὺς μετ' αὐτὸν, ὁ δὲ Ῥώμης οὔτε τὸν Κωνσταντινουπόλεως, οὔτε ἄλλον οὐδένα τῶν καθολικῶν ἱερέων, πῶς ἔστιν ἀληθεύειν λέγοντα, Οὕτω; ἐστὶ πρῶτος ὁ Ρώμης πρὸς τὸν Κωνσταντινουπόλεως, ὥσπερ οὗτος αὐτὸς πρὸς τοὺς ὑπ' αὐτὸν ἱε Θεοφυλάκτῳ ταύτῃ βασιλίδι. Καὶ βασιλίδι Servini liber. Εt paulo post, Τοῦ τῆς προσευτέρας Τώμης θρόνῳ. rasse contigit. Quod vero hæc ita se habeant, lege epistolan Leonis papæ, qui proxinus Agathoni successit, sextamque est amplexus. Ex fine Actorum sexta synodi, ex epistola Leonis papa ad reges Romanorunt. • Simili modo anathematizamus auctores novi erroris, hoc est, Theodorum Pharamitanum episcopum, et Cyrum Alexandriæ, Sergiuin, Pyrrhum, Paulum, Petrum Ecclesiæ Constantinopolitanæ substitutos potius quam præpositos: nec non Honorium, qui hanc apostolicam Ecclesiam doctrina apostolica traditioni consentanea non illustravit, sed eam quæ immaculata erat, impuræ profanæque proditioni obnoxiam fecit. At vero dicere, eamdem esse rationem papæ ad Constantinopolitanum, quæ est ipsius ad Cæsariensem, vel ad alium quemvis episcoporum qui sub ipso sunt, quo pacto non omnino durum sit? Romanus enim episcopus primus respectu Constantinopolitani dicitur, veluti hoc secundum ordinem obtinente: nequaquam vero Constantinopolitanus primus ita respecta Caesariensis, tanquam illo secundas partes obtinente sed Constantinopolitanus quidem ita est primus eorum qui sub ipso sunt, tanquam solus, et tanquam aliis non coordinatus. Cæsariensis vero ne ipse quidem secundus vocatur; sed etiam ipse primus; eo excepto, quod sit aliis coordinatus, et secundum post se habens atque etiam tertium. Quod vero papæ primatus coordinatus sit, et non Hiber atque exemptus, patet ex can. 36 synodi vi, qui sic habet: • Renovantes quæ a 150 sanctis Patribus in hac a Deo custodita regia urbe, et 630 Chalcedone congregatis, decreta fuerunt; decernimus ut sedes Constantinopolitana iisdem honoris prærogativis fruatur, quibus sedes veteris. Romæ, et in ecclesiasticis negotiis æque atque illa emineat; cum sit post illam secunda; post. quam, magnæ illius Alexandrinorum urbis sedes; deinde, Antiochensium, et post hanc Hierosolymi tanæ urbis sedes numeretur. Si vero, quia primus es in numeratione, idcirco dominatum arripis, concede hoc ipsum etiam Constantinopolitano, nam et hic proponitur Alexandrino. Alexandrinus vero eadem ratione sub se habeat Antiochenum; hic vero rursum Hierosolymitanæ sedi præscribat At quid hæc, nisi tumultum aderant? Αt si Constantinopolitanus Cæsariensem, quique eum sequuntur, ordinat, Ronianus autem neque Goustartinopolitanum, neque alium quemquam ex generalibus patriarchis: quomodo censeri possint veraces, qui dicunt, eadem ratione esse primum Romanum respectu Constantinopolitani, qua hic ipse,. respectu antistitum qui sub ipso sunt? Lege præterea canonem sextum sanctæ et universalis synodi 'Ο Κωνσταντίνου πόλεως. Subaudi, θρό νος. Sic infra ὁ δὲ Ῥώμης, et alibi.

ة οἰκουμενικῆς πρώτης συνόδου, ἵν' εἰδῇς, ὡς μέρους μὲν ὁ ᾿Αλεξανδρείας, μέρους δὲ τῆς οἰκουμένης ἄρι χειν ὁ 'Ρώμης ἐκρίθη, μέρους δὲ ὁ ᾿Αντιοχείας, καὶ ὡς οὐκ ἔξεστιν ἑτέρῳ τοῖς ἀλλοτρίοις ἐπιπηδῖν· ὅ; φησι· «Τὰ ἀρχαῖα ἔθη κρατείτω, τὰ ἐν Αἰγύπτῳ καὶ Λιβύῃ καὶ Πενταπόλει· ὥστε τὸν ᾿Αλεξανδρείας ἐπίσκοπον πάντων τούτων ἔχειν τὴν ἐξουσίαν. Ἐπεὶ καὶ τῷ ἐν τῇ Ῥώμῃ ἐπισκόπῳ τοῦτο συνηθές ἐστιν. Ομοίως δὲ καὶ κατὰ τὴν ᾿Αντιόχου, καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις ἐπαρχίαις, τὰ πρεσβεία σώζεσθαι ταῖς Ἐκ κλησίας» Ακούεις ὅπως τοὺς ἀρχαίους τῶν Πατρῶν θεσμοὺς ὁ κανὼν στέργειν οίεται δεῖν, οἱ τῶν ἐκκλησιῶν ἑκάστῃ τὰ πρεσβεῖα ἐνείμαντο· ὡς τὰ μὲν τῶν ἐθνῶν ὑποκεῖσθαι τῷ ᾿Αλεξανδρείας, τὰ δὲ τῷ ᾿Αντιοχείας, ὅτα δηλαδὴ τὴν Συρίαν καὶ Κει λικίαν ἑκατέραν νέμονται, καὶ Κλην Συρίαν, καὶ τὴν Μέσην τῶν ποταμῶν· καὶ ὅτι τῷ 'Ρώμης ἐπισ σκόπῳ τοῦτο δέδοται, δηλαδὴ τῶν Εσπερίων κρατεῖν. Ο δὲ τῆς Αἰλίας ἐπίσκοπος, ὡς ἡ ἕβδομος τῆς αὐτ τῆς συνόδου θεσπίζει, τῶν ἐν Παλαιστίνῃ καὶ Φει νίκῃ καὶ ᾿Αραβία κατάρχει πόλεων. Ὑπὸ δὲ τὸν θρόνον Κωνσταντινουπόλεως, ὡς ὁ εἰκοστὸς ὄγόνες τῆς τετάρτης συνόδου φησί, τάς τε Ασίας είναι διοικήσεις καὶ ὅσαι τοῦ Πόντου καὶ τῆς Θρά κης. Εἰ μὲν οὖν ἕκαστος ἀρκεῖται τοῖς ἑαυτοῦ, τὴν γιγνομένην σώζει τάξιν· εἰ δέ τις κατέχων τὰ αὐ. τοῦ, καὶ τὰς ἑτέρων παροικίας ἀδίκοις ὀφθαλμοῖς ὁρᾷ, τοῦτον οὐκ ἔστι μὴ καταλύειν τὰ ἀρχαῖα τῶν Πατέρων ήθη Αλλ' ὁ κανὼν οὐ τοῦτο βούλε ται, ἀλλὰ, ο Τὰ ἀρχαῖα, φησὶν, ἔθη κρατείτω.» Οι μὴν ἀλλὰ, εἰ μὲν τὰ κλίματα τῆς γῆς ἑκάστῳ τῶν καθολικῶν ἐπισκόπων διανενεμημένα, ὡρισμένως οὐδὲν ὑπὸ τὸν τῆς Ῥώμης θρόνον κατέστη, ἀλλὰ μόνον αὐτὸν τὴν ἀρχὴν εἰληφέναι ἔλεγεν ὁ κανών, εἰκὸς ἦν δήπου λογίζεσθαι πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ὑπ' αὐτὸν εἶναι, καὶ τοὺς καθολικούς ἐπισκόπους τἀκείνου διοικεῖν, ὥσπερ τὰ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως, οἱ ὑπ' αὐτὸν ἱεράρχαι· εἰ δ᾽ ἐκεῖνο μὲν ἀπεκληρώθη τῷ Ρώμης, ἐκεῖνο δὲ τῷ ᾿Αλεξανδρείας, τοῦτο δὲ τῆς Κωνσταντίνου οὐ μᾶλλον γε ὁ γε εἰς τοῦτο τελέσουσιν. primæ; ut videas decretum fuisse, ut parti orbis ράρχας; Ανάγνωθι κανόνα ἔκτον τῆς ἁγίας καὶ terrarum Alexandrinus, parti Romanus, parti vero Antiochenus praesit, neque licere alteri, aliena in. vadere. Canon ita habet: Antiqua consuetudlo valeat, quæ in Egypto, Libya et Pentapoli obtinuit; ut Alexandrinus patriarcba in hac omnia potestatem habeat. Quandoquidem et Romano episcopo hæc ipsa consuetudo est. Similiter vero etiam in Antiochia, similiter et in reliquis provinciis, snæ cuique Ecclesiæ prærogativæ conserventur.» Audis, quo pacto veterum Patrum decreta canon amplectenda esse censeat, qui singulis ecclesiis prærogativas tribuerunt, ut nimirum aliæ gentes Alexandrino subjectæ essent, aliæ Antiocheno; quæcunque videlicet Syriam, et utramque Ciliciam incolunt, et Calo-Syriam et Mesopotamiam, quodque Romano episcopo hoc datum est, videlicet ut Occidentalibus præsit. Hierosolymitanus vero episcopus (ut septimus ejusdem synodi canon definit) urbibus quæ in Palæstina, Phoenicia, et Arabia sitæ sunt, præest. Sub Constantinopolitana vero sede (ut vicesimus octavus quartæ synodi canon definity ownes Asi dioceses, et Ponti, et Thraciae. Si itaque unusquisque suis finibus sit contentus, ordinem institutum observat. Si quis vero, cum suas retineat, alienas etiam ecclesias iniquis oculis aspicit: is, fieri non potest, quin veterum Patrum instituta violet. At canon hoc non vult, sed, ο Antiqua, inquit, consuetudo valeat. Enimvero si climata orbis terrarum canon singulis universalibus episcopis distribuisset, nihil vero præfinite Romanæ sedi attribuisset; sed solum eum dixisset principatum accepisse: verisimiliter utique existimari posset, totum orbem terrarum ipsi subjectum esse, et universales episcopos illius res ade ministrare, quemadmodum Constantinopolitani patriarchæ res administrant, qui ei subsunt episcopi. Nunc vero si illud quidem Romano episcopo distincte altributum est, illud vero Alexandrino, illud Constantinopolitano: nihilo magis Romanus episcopus sub illis, quaın illi sub Romano esse censebuntur. Ῥώμης ὑπ' ἐκείνους ἢ ἐκεῖνοι ὑπὸ τὸν Ρώμης, ὅσα Si vero, quod provocationem in rebus ecclesiasticis habeat, idcirco eliam eum dominum censes: hanc cum etiam Constantinopolitamus habeat, sint, ergo eadem ratione aliæ sedes metropolitanæ ei subjectæ. Sed neque Constantinopolitanus eam ob causam jurisdictionem in illas usurpat; neque papa, ob eam prærogativam, juste aliorum patriarcharum ecclesias turbare potest. Lege canonem nonum uni versalis quartæ synodi, ut videas sedem etiam Constantinopolitanam provocationem habere. Ait enim: • Si cui clerico cuni clerico controversia intercedat, ne deserat suum episcopum, et ad mundana tribuΤαῖς ἐκκλησίαις. Palatinus, τῆς ἐκκλησίας. Τάς Ασίας είναι διοικήσεις. ldem, τὰς δὲ τῆς Ασίας. Τῶν πατέρων ήλη. Melius, ἔθη. Et multis alis locis hoc probari potest. Ita etiam scribenΟ Εἰ δὲ, ὅτι τὴν ἔφεσιν τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἔχει, διὰ τοῦτο καὶ δεσπότην αὐτὸν ἀξιοῖς· ταύτην καὶ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως ἔχοντος, ἔστωσαν ὑπ' ἐκεῖνον ὁμοίως οἱ λοιποί θρόνοι. 'Αλλ' οὔτε ὁ τῆς Κωνσταντίνου ὁριστὴς ἐκείνων διὰ τοῦτο κατέστη, οὔτε ὁ πάππας διὰ ταῦτα δίκαιος ἂν εἴη ταῖς παρε:- κίαις τῶν ἄλλων πατριαρχῶν ἐνοχλεῖν. Ανάγνωθι κανόνα ἔννατον τῆς οἰκουμενικῆς τετάρτης συνόδου, ῖν εἰδῇς τὴν ἔκκλητον προσοῦσαν καὶ τῷ θρόνῳ τῆς Κωνσταντίνου πόλεως. Φησί γάρ · Εί τις κληρικὸς πρὸς κληρικὸν πρᾶγμα ἔχει, μὴ ἐγκαταλιμπανέτω τὸν οἰκεῖον ἐπίσκοπον, καὶ ἐπὶ κοσμικά dum sequenti canone, τὰ ἀρχαῖα ἔθη κρατείτω. Τοῦτο δὲ τῆς Κωνσταντίνου. Lege, Τοῦτο δὲ τῷ τῆς Κωνσταντίνου. Articulus, τῷ, manifestu deest.

DE PRIMATU PAPE. δικαστήρια κατατρεχέτω· ἀλλὰ πρότερον τὴν ὑπό nalia se conferat: sed prius rem aperial suo epiθεσιν γυμναζέτω παρὰ τῷ ἰδίῳ ἐπισκόπῳ, ἢ γοῦν γνώμῃ ἐπισκόπου παρὰ οἷς ἂν τὰ ἀμφότερα μέρη βούλωνται, τὰ τῆς δίκης συγκροτείσθω. Εἰ δέ τις παρὰ ταῦτα ποιήσει, κανονικοῖς ἐπιτιμίοις ὑποκεί σθω. Εἰ δὲ κληρικός πρᾶγμα έχει πρὸς τὸν ἴδιον ἢ πρὸς ἕτερον ἐπίσκοπον, παρὰ τῇ συνόδῳ τῆς ἐπαρχίας δικαζέσθω. Εἰ δὲ πρὸς τὸν τῆς αὐτῆς ἐπαρ χίας μητροπολίτην ἐπίσκοπος ἢ κληρικὸς ἀμφισβη τείη, καταλαβέτω τὸν ἔξαρχον τῆς διοικήσεως, ἢ τὸν τῆς βασιλευούσης Κωνσταντίνου πόλεως θρόνου, καὶ ἐπ' αὐτῷ δικαζέσθω.» Τὰ αὐτὰ καὶ ὁ ἑπτακαι δέκατος τῆς αὐτῆς συνόδου φησίν. Ο δὲ εἰκοστός ὄγδοος τῆς αὐτῆς συνόδου, καὶ ὁ τριακοστὸς ἔκτος τῆς ἕκτης, τῶν αὐτῶν ἀξιοῦντες πρεσβείων ἀμφο τέρους τους θρόνους, σαφῶς καὶ τὴν ἔφεσιν τῷ θρόνῳ τῆς Κωνσταντίνου διδόασιν. scopo; vel certe ex arbitrio episcopi, apud quos utrique parti placuerit, controversia ventiletur. Si quis vero contra fecerit, canonicis correptionibus erit obnoxius. Si autem clerico controversia sit cum suo, vel cum alio episcopo, apud synodum provinciae judicetur. Si vero cum metropolitano controversia intercedat alicui episcopo, vel clerico, adeat præfectum dioecesis, aut regiæ urbis Constantinopoleos sedem, et apud ipsam judicetur. Idem decernit etiam decimus septimus ejusdem synodi canon. Vicesimus vero octavus ejusdem synodi, et tricesimus sextus sextæ, iisdem prerogativis dignantes utramque sedem, manifeste etiam Provocationem Constantinopolitana sedi tribuunt. Οτι δὲ, πάντας ἀνακρίνων αὐτὸς, ὑπ᾿ οὐδενὸς Quod vero papa omnes judicet, ipse vero a neἀνακρίνεται, τοῦτο καὶ ψεῦδος, καὶ τοῖς τῶν ἀποmine judicetur, falsum est, et apostolicis institutis στόλων ἔθεσιν οὐ συμβαίνει. Εἰ γὰρ Παῦλο; κοιdissentaneum. Paulus enim communicat aliis Evanνοῦται τοῖς ἄλλοις τὸ Εὐαγγέλιον, μήπως εἰς κενὸν gelium, ne in varum currat, aut cucurrerit. Petrus τρέχει ἢ ἔδραμε, καὶ πάλιν Πέτρος ἐπιτιμῶντος item patitur se a Paulo increpari. Quo pacto vero ἀνέχεται Παύλου· πῶς οὗτος καθάπερ τύραννος papa Romanus instar tyranni nullum admittet vitæ ἀνεύθυνο, ἕξει τὸν βίον, καὶ ταῦτα Πέτρου διάδοχος sie censorem? cum alioqui Petri se successorem είναι φιλοτιμούμενος; Οτι δὲ καὶ ψεῦδος τὸ τοιοῦ esse glorietur? At hoc manifeste falsum esse, τον, σαφές. Περὶ μὲν τῶν δογμάτων Ονώριος τοῖς quod quidem ad dogmata attinet, Honorius teslaπαρ' ἡμῖν μαρτυρεί, ός κριθεὶς παρὰ τῆς ἕκτης tur, qui judicatus a sexta synodo anathemati traσυνόδου, τῷ ἀναθέματι παρεδόθη, οὐδὲ τοῦ θανάτου ditus fuit, ne morte quidem hominem excusante. παραιτηταμένου τὸν ἄνθρωπον· περὶ δὲ τῆς ἄλλης Quod vero ad vitæ rationem actionesque attinet, πολιτείας καὶ πᾶσι μὲν νόμοις οἷς ἕκαστος τῶν omnibus etiam legibus quibus singuli episcopi sunt ἐπισκόπων ὑπόκειται, ενέχεται καὶ αὐτὸς, εἰς ἐπιobstricti, subditus est et ipse; quippe qui inter σκόπους τελῶν. Πολλοὶ δὲ οἱ τοιοῦτοι τῶν νόμων, episcopos censetur. Multæ porro hujusmodi leges οἱ μὲν παρὰ ἀποστόλων, οἱ δὲ παρὰ τῶν οἰκουμενι- partim ab apostolis, partim a generalibus concilis κῶν ἐκτεθειμένοι συνόδων. Καὶ ἰδία φαίνεται παρά sunt constitute. Imo vero etiam peculiariter illum τῶν μακαρίων Πατέρων ἐπιτιμώμενος. Ανάγνωθί a beatis Patribus increpatum fuisse constat. Lege κανόνα τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς Έκτης συνόδου canonem sancti et generalis concilii sexti decimum τρισκαιδέκατον, ὅς φησιν·. Ἐπειδὴ ἐν τῇ ῾Ρω- tertium, qui sic habet: • Quoniam in Romanoμαίων Ἐκκλησίᾳ ἐν τάξει κανόνος παραδεδόσθαι rum Ecclesia loco canonis traditum esse cognoviδιέγνωμεν τοὺς μέλλοντας διακόνου ἢ πρεσβυτέρου mns, ut ii qui ordinandi sunt diaconi vel presbyἀξιοῦσθαι χειροτονίας, καθομολογεῖν, ὡς οὐκ ἔτι ταῖς teri, profiteantur, quod non ultra suis copulentur αὐτῶν συνάπτονται γαμεταῖς· ἡμεῖς τῷ ἀρχαίῳ uxoribus: nos, antiquo insistentes canoni apostoἐξακολουθοῦντες κανόνι τῆς ἀποστολικῆς ἀκριβείας licæ disciplinæ, atque ordinationi sacrorum viroκαὶ τάξεως, τὰ τῶν ἱερῶν ἀνδρῶν κατὰ νόμου; rum, legitima conjugia ab hoc tempore valere voσυνοικέσια καὶ ἀπὸ τοῦ νῦν ἐῤῥῶσθαι βουλόμεθα, lumus, nulla ratione eorum cum uxoribus suis μηδαμῶς αὐτῶν τὴν πρὸς τὰς γαμετάς συνάφειαν copulam dissolventes. • Deinde id quod dictum διαλύοντες. ο Εἶτα τὸν λόγον ἐπεξεργαζόμενος ὁ lalius persequens atque explicans canon, subdit: κανὼν ἐπάγει·. Εἴ τις οὖν ὁρμήσει παρὰ τοὺς • Si quis igitur contra apostolicos canones præsumἀποστολικούς κανόνας κινούμενος, τινὰς τῶν ἱερω- perit aliquem ex iis qui sacros ordines acceperit, μένων, πρεσβυτέρων φαμέν, ἢ διακόνων, ή όπου presbyterum scilicet, vel diaconum, ab uxoris suæ διακόνων, ἀποστερεῖν τὴν πρὸς τὴν γυναῖκα συνά copula societate que dirimere, deponatur.» Ejusdem φειαν και κοινωνίαν, καθαιρείσθω.» Καὶ πάλιν τῆς quoque sancti et œcumenici concilii canon 55 ita αὐτῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς συνόδου κακὼν πεν- habet: Cum cognoverimus in Romana urbe, in τηκοστός πέμπτος φησίν· ὁ Ἐπειδὴ μεμαθήκαμεν, sancto Quadragesima jejunio, ejusdem Quadragesiἐν τῇ Ῥωμαίων πόλει, ἐν τῇ ἁγία Τεσσαρακοστής mar Sabbatis jejunari, praeter ordinationem eccleνηστεία, τοῖς ταύτης Σάββασι νηστεύειν παρὰ τὴν siasticæ traditionis: visum est sancto concilio, ut παραδοθεῖσαν ἐκκλησιαστικὴν ἀκολουθίαν· ἔδοξε etiam in Romana Ecclesia firmiter atque inconτῇ ἁγίᾳ συνόδω, ὥστε κρατεῖν καὶ ἐπὶ τῇ 'Ρωμαίων cusse teneatur canon, qui ait: Si quis clericus Ἐκκλησίᾳ ἀπαρασαλεύτως τὸν κανόνα τὸν λέγοντα, fuerit deprehensus saucto Dominico die aut SabΕἴ τις κληρικὸς εὐρεθείη τῇ ἁγία Κυριακῇ νη- bato, præterquam uno solo jejunans, deponatur. PATROL, GR, CXLIX.

Si vero laicus, excommunicetur. Quod itaque sicut στεύων, ἢ τῷ Σαββάτῳ, πλὴν ἑνὸς μόνου, καθαι in dogmatibus, ita et in aliis actionibus papa etiam inter eos qui judicantur censeatur, si quid præter statuta decretaque tentare deprehendatur, ex iis quæ diximus constat. Quod vero majori ordine non sit, quod ad ipsum allinet, quam episcopali, ex dictis liquet. Quo pacto enim si majoris ordinis esset, ab inferioris ordinis hominibus corrigeretur? Constat vero etiam ipsum a Patribus episcopum vocari, vel ex ipsis ad eum scriptis epistolis. Atqui ab episcopis quidem ordinatur. Quod non fieret, si ipse episcopo major esset. Neque enim quisquam alteri impertiri potest, quod ipsemet antea non habuit. At vero hac ipsa dicere, est ordinem dissolvere. Beatus vero Dionysius, qui apostolorum temporibus vixit, imo potius nonnullorum ex iis auditor, nonnullorum dux atque magister exstitit, in diaconos, sacerdotes et episcopos omnem ecclesiasticam hierarchiam aperte dividit, et majorem episcopali dignitatem ex ejus scriptis nullam vel imaginari possumus. Neque vero vel exsistentem omnino aliam majorem ignoravit, vel data opera prætermisit, cum de universa ecclesiastica hierarchia scripιυrum se professus esset. At, sint hæc ita, inquiunt. Quo pacto autem justum fuerit canonum sexte synodi meminisse, cum sexta synodus, quæ de duabus in Christo voluntatibus disseruit, canonum nullam mentionem fecerit? Primum quidem, o bone, ut maxime hæc synodus firma ac rata non esset, propositum tamen nostrum comprobatum est. Si enim non est ulla dignitas episcopali major, sed neque episcopo episcopus major, quatenus episcopus est (omnes enim episcopos ait Dionysius esse ejusdem ordinis ac dignitatis): manifes tum utique est papam etiam episcopum esse, et in unum cum aliis ordinem redigi, omnibusque legibus quibus et reliquum episcoporum genus suljacere. Tot vero sunt leges quæ ad episcopos attinent, tantumque de iis curæ fuit ecumenicis conciliis, quibus contradici non potest, ut non facile omnes enumerari queant. Quod autem eanones quos supra re citavimus sanctæ œcumenicæque synodi sextæ et dicantur esse et sint, et pro firmis ac ratis habeantur, nemo ignorat qui vel mediocriter in ecclesiasticis rebus est versatus. Cum enim quinta et sexta synodus nullos canones ediderint, synodus quæ haec dicit, statim post sextam instaurata (œcuménica vero etiam ipsa), illarum defectum supplevit; et sicut illa de dogmatibus disserentes, nullum de canonibus ver. bum fecerunt, ita hac in traciatione de dogmatibus "Οτι δὲ οικουμενικὴ δῆλον μὲν ἐκ τῆς ἱστορίας Βασιλείου. Falsa lectio, et prava distinctio; his enim duobus vitiis locus hic laborat, docto interpreti imposuit, qui sie vertit: Manifestum est etiam ex historia Basilii habente Gortynes sa est in Creta episcopum, totus in synodo apud Romam Ecclesia locum leneniem. Prorsus male. Pol. ἐκ τῆς η ρείσθω· εἰ δὲ λαϊκός, ἀφοριζέσθω.» Ὅτι μὲν οὖν ὥσπερ κἂν τοῖς δόγμασιν, οὕτω κάν τοῖς ἄλλοις ἐπιτηδεύματι, μετὰ τῶν κρινομένων καὶ ὁ τῆς Ῥώμης ἐπίσκοπος ἕστηκεν, εἴ τι παρὰ τὰ διατε ταγμένα εὑρεθείη τολμῶν, ἐκ τῶν εἰρημένων δῆλον. Οτι δὲ καὶ μείζονος τάξεως ή κατ' ἐπίσκοπον οὐκ ἔστι τὸ κατ' αὐτόν, δῆλον μὲν, ἐξ ὧν εἴρηται· πῶς γὰρ, εἰ μείζονος τάξεως ἦν, παρὰ τῶν ἔλαττον ἐχόντων εὐθύνετο ἄν; δῆλον δὲ καὶ ὡς ἐπίσκοπον Ρώμης αὐτὸν οἱ Πατέρες καλοῦσι, καὶ οἷς αὐτῷ ἐπιστέλλουσιν. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ παρ' ἐπισκόπων χειροτονεῖται. Οὐκ ἂν, είγε κρείττων ἢ κατ᾽ ἐπίσκοπον ἦν. Οὔτε γὰρ ἄν τις ἑτέρῳ μεταδοίη, ὅπερ οὐδὲ τὴν ἀρχὴν ἔσχε. Καὶ ἅμα τὸ ταῦτα λέγειν, λύειν τὴν τάξιν ἐστίν. Ὁ δὲ μακάριος Διονύσιος ἐπὶ τῶν ἀποστόλων γεγονώς, μᾶλλον δὲ τῶν μὲν ἀκροατής, τῶν δὲ ἡγεμὼν καὶ διδάσκαλος καταστάς, εἰς λειτους γοὺς καὶ ἱερέας καὶ ἐπισκόπους τὴν ἐκκλησιαστικήν ἱεραρχίαν διαιρῶν φαίνεται;] καὶ μείζονα τῆς τοῦ ἐπισκόπου ἀξία; οὐκ ἔστιν ἐκ τῶν ἐκείνου λόγων ὑπονοεῖν. Αλλ' οὐδ᾽ ἂν ἢ οὖσαν ἡγνόησεν, ή είδος παρέλιπεν ἄν, περὶ πάσης ἐκκλησιαστικῆς ἱεραρ χίας ποιεῖσθαι τὸν λόγον ἐπαγγειλάμενος. 'Αλλ' ἔστω ταῦτα, φασί. Πῶς δὲ κανόνων ἕκτης συνόδου μετ μνῆσθαι δίκαιον, τῆς ἔκτη;, ἢ περὶ τῶν δύο θέλη μάτων τοῦ Σωτῆρος διέλαβε, μηδαμῶς κανόνων φροντίδα ποιησαμένης; Πρῶτον μὲν, ὦ βέλτιστε, καὶ μὴ ταύτης τῆς συνόδου τὸ βέβαιον ἐχούσης, τὸ προκείμενον δείκνυται. Εἰ γὰρ οὐκ ἔστιν ἀξία τῆς τοῦ ἐπισκόπου μείζων, ἀλλ' οὐδὲ ἐπίσκοπος ἐπι σκόπου, κατά γε τὸ ἐπίσκοπος εἶναι· πάντας γὰρ ὁμοταγεῖς καὶ ἰσοτίμους καλεῖ ὁ μακάριος Διονύ σιος· δῆλον, ὡς ἐπίσκοπος καὶ ὁ πάππας, καὶ τοῖς ἄλλοις ὁμοταγής, καὶ πᾶσι νόμοις ὑπόκειται, οἷς καὶ τὸ τῶν ἐπισκόπων γένος· τοσοῦτοι δὲ οἱ τῶν επισκό- ων νόμοι, καὶ οὕτω περὶ τούτων ταῖς οἶκουμενικαῖς ἐμέλησε τῶν συνόδων, αἷς οὐδὲ ἀντιλέγειν ἔστιν, ὡς μηδὲ ῥᾳδίως αὐτοὺς ἀριθμεῖσθαι δύνατ σθαι. Οτι δὲ καὶ οἱ κανόνες, οὓς ἀνωτέρω ἀνέγνωμεν, τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ἔκτης συνόδου καὶ λέγοντα: καὶ εἰσὶ, καὶ τὸ βέβαιον μεθ' εαυτών έχουν σιν, οὐδεὶς ἀγνοεῖ, ᾧ καὶ βραχύ τι τῶν ἐκκλησια στικῶν ἐμέλησε. Τῆς γὰρ πέμπτης καὶ ἕκτης και νόνων μηδένα λόγον ποιησαμένων, ἡ σύνοδος ή ταῦτα λέγουσα παρὰ πόδας τῆς ἔκτης συγκροτηθεῖσα, οι κουμενικὴ δὲ καὶ αὐτῆ, τὸ ὑστέρημα ἐκείνων ἀντ πληροῖ. Καὶ ὥσπερ ἐκεῖναι ποιησάμεναι τὸν λόγον περὶ δογμάτων περὶ κανόνων εἶπον οὐδ᾽ ὁτιοῦν· οὕτως αὐτῇ περὶ δογμάτων λόγος βραχύς, τὸν δὲ πάντα λόγον περὶ κανόνων ποιεῖται. Οτι δὲ καὶ οἱ· κουμενική, δῆλον μὲν ἐκ τῆς ἱστορίας Βασιλείου ἱστορίας Βασιλείου ἔχουσα, quam lectionem etiam ex suo adnotavit amplissimus Servinus, ipse autem legit Βασίλειον ἐχούσης. Egregie. Sed ἔχουσα relinendum putamus, et ita distinguimus, Οτι δὲ καὶ οἰκουμενική, δηλον μὲν ἐκ τῆς ἱστορίας, ἔχουσα Βασίλειον Γορτύνης τῆς κατὰ Κρήτην ἐπίσκοπον πάσης ἐν τῇ συνόδῳ τῆς κατὰ 'Ρώμην Εκκλησίας

DE PRIMATU PAPÆ. ἐχούσης Γορτύνης τῆς κατὰ Κρήτην ἐπίσκοπον, brevis, tota vero in constituendis canonibus fuit. πάσης ἐν τῇ συνόδῳ τῆς κατὰ Ῥώμην Εκκλησίας τὸν τόπον ἐπέχοντα· δῆλον δὲ καὶ ἐξ ὧν αὐτὴ περὶ - ἑαυτῆς συνεχώς φθέγγεται, οἰκουμενικὴν ἑαυτὴν ὀνομάζουσα. Οὐκ ἂν δὲ ἠνέσχοντο χορὸς Πατέρων τοσοῦτος ἐπιφανούς οὕτω ψεύδους ἁλῶναι. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἡ ἁγία καὶ οἰκουμενικὴ ἑβδόμη σύνοδος ἐν τῷ πρώτῳ αὐτῆς κανόνι τοιάδε φησίν· «Ασπ σίως τοὺς θείους κανόνας ἐνστερνιζόμεθα, καὶ ὁλό κληρον τὴν αὐτῶν διαγωγήν καὶ ἀσάλευτον κρατύνομεν, τῶν ἐκτεθέντων ὑπὸ τῶν σαλπίγγων τοῦ Πνεύματος, καὶ τῶν τοπικῶς συναθροισθεισών ἐπὶ ἐκδόσει τοιούτων δογμάτων, καὶ τῶν ἁγίων Πατρῶν ἡμῶν. Ἐξ ἑνὸς γὰρ ἅπαντες καὶ τοῦ αὐτοῦ Πνεύματος αὐγασθέντες, ὥρισαν τὰ συμφέροντα. Καὶ οὕς μὲν ἀναθέματι παραπέμπουσι, καὶ ἡμεῖς ἀναθεματίζομεν· οὓς δὲ τῷ ἀφορισμῷ, καὶ ἡμεῖς ἀφορίζομεν· οὓς δὲ τῇ καθαιρέσει, καὶ ἡμεῖς κατ θαιρούμεν· ούς δὲ ἐπιτιμίῳ παραδιδόασι, καὶ ἡμεῖς ὡσαύτως ὑποβάλλομεν. Αφιλάργυρος γὰρ ὁ τρόπος, ἀρκούμενοι τοῖς παροῦσιν, ὁ βεβηκώς εἰς τρίτου οὐρανὸν καὶ ἀκούσας ἄῤῥητα βήματα, Παῦλος ὁ θεῖος ἀπόστολος διαρρήδην βλ.» Εἰ δὲ καὶ κανόνων μέσ μνηται ἡ ἁγία σύνοδος αὕτη τῶν πανευφήμων ἀποστύλων, τῶν τε ἐξ ἁγίων καὶ οἰκουμενικῶν συνόδων, τῇ δὲ κυρίως ἕκτῃ περὶ κανόνων ἐμέλησεν οὐδαμῶς· πῶς οὐ πρόδηλον, ὡς περὶ τῶν κανόνων τῆς συνό δου ταύτης φησίν, ἢ τὸ τῆς ἔκτης ἐνδεὲς ἀναπληρώτατα φαίνεται; Τὸ δὲ καὶ ἀναθέματι παραδεδόσθαι τοὺς τὰ κανο νικὰ ἐν οὐδενὶ λόγῳ ποιουμένους θεσπίσματα πως οι σφόδρα φοβερὸν, καὶ ψυχῆς λιθίνης καθικέσθαι δυνάμενον; Οὕτω δὲ τοὺς κανόνας τούτους κυρίους ἡγεῖτο καὶ ὁ τῆς Ῥώμης ἐπίσκοπος, ἕως ἂν ἐν εἰ φήνῃ τὰ ἐκκλησιαστικά διετέλουν ὄντα, ὡς καὶ τὸν πάππαν ᾿Αδριανόν Ταρασίῳ γράφοντα, ἐν θαύματος ἄγειν τὰ κατ' αὐτὸν, ἐμμένοντα τοῖς ὑπὸ τῆς ἁγίας ταύτης συνόλου κανονικῶς ὁρισθείσιν. Ανάγνωθι ἀπὸ τῶν Πρακτικῶν τῆς ἑβδόμης συνόδου, ἀπὸ τῆς ἐπιστολῆς τοῦ πάππα 'Αδριανού πρὸ; Ταράσιον Κωνσταντινουπόλεως, ταῦτα· «Εύρομεν δὲ ἐν τῇ προ ειρημένῃ ἐπιστολῇ τῇ συνοδικῇ τῆς ὑμετέρας ἁγιωσύνης μετὰ τὸ πλήρωμα τῆς πίστεως τῆς ὁμολογίας τοῦ ἱεροῦ συμβόλου, καὶ πασῶν τῶν ἁγίων ἓξ συν όδων, καὶ περὶ τῶν ἱερῶν καὶ σεπτῶν χαρακτήρων θαῦμα αἰνέσεως καὶ περιπτύξεως ἄξιον, περιέχον, ὅτι καὶ τὰ ὑπὸ τῆς αὐτῆς ἁγίας έκτης συνόδου δέ χυμαι μετά πάντων τῶν ἐνθέσμως καὶ θειωδῶς ἐχε φωνηθέντων παρ' αὐτῆς κανόνων, ἐν οἷς ἐμφέρεται ἔν τισι τῶν σεπτῶν εἰκόνων γραφαῖς, Αμνός δα κτύλῳ τοῦ Προδρόμου δεικνύμενος εγχαράττεται. Ο; εἰς τύπον παρελήφθη τῆς χάριτος, τὸν ἀληθινὸν ἡμῖν διὰ νόμου προϋποφαίνων ἀμνὸν, Χριστὸν τὸν τόπον ἐπέχοντα. Ex eo probat, sextam illam synodum ecumenicam fuisse quod Basilium Gortynes episcopum habuerit. qui Romani episcopi locum in ea lencbat. Έχουσα omnino verum est. Nam si Quod autem etiam acumenica fuerit, manifestum est etiam ex historia Basilii habente Gortynes quæ est in Creta episcopum, totius in synodo apud Romam Ecclesiæ locum tenentem. Constat etiam ex eo, quod ipsa synodus, de se continue loquens, secumenicam seipsam vocat. Neque vero commisisset adeo frequens et celebris Patrum cœtus út in tam aperto mendacio deprehenderetur. Porro sancta etiam atque œcumenica septima synodus primo canone ita ait: «Libenter obviisque uluis amplectimur sacros canones, firmumque et inconcussum eorum tenorem; roboramus, que exposita sunt 2 tubis Spiritus, et iis qui localiter congres gati fuerunt ad edenda ejusmodi dogmata, et sanctis Patribus. Ex uno enim eodemque Spiritu illustrati, utilia decreverunt. Εt quos illi anathemati tradiderunt, nos etiam tradimus; quos segregarunt, et nos segregamus; quos deposuerunt, etiam nos deponimus; denique quos aliis peenis multarunt, et nos similiter multamus.¡Mores enim piorum debent esse a pecuniarum cupiditate alieni, contenti sua sorte; quemadmodum in tertium cœlum raptus, quique ineflabilia verba audivit, divinus ille apostolus Paulus, aperte clamat. Si vero sancta live synodus mentionem facit canonum apostolicorum, simulque sex sanctorum atque ecumenicorum conciliorum: sesta autem synodlus proprie ita dicta, mullos omnino canones conscripserit; cuinam dubium esse potest, quod de canonibus hujus synodi lequatur, quæ id quod sextæ deerat supplevisse cernitur? Quod vero anathemati tradantur canonicarum constitutionum contemptores: quo pacto non sit terribile, et vel saxeum cor penetret? Quin imo etiam ipse Romanus episcopus usque adeo bosce canones ratos habuit, quandiu pax et concordia inter Ecclesias viguit, ut et papa Adrianus Tarasio scribens summopere eum laudaret, quod in sanctæ hujus synodi canonicorum decretorum observatione persisteret. Lege ex Actis septimæ synodi, ex epistola papæ Adriani ad Tarasium Constantinopoleos episcopum scripta in hunc modum: e Invenimus in prædicta synodica epistola Vestræ Sanctitatis, post plenitudinem fidei ex confessione sacri symboli, et omnium sanctorum sex couciliorum, et circa sacras venerandasque imagines, rem profecto mirum in modum laudabilem atque exosculandam; in qua etiam continetur, quod et illa quæ a sancta sexta synodo statuta sunt recipio, cum omnibus quæ legitime et divine pronunciata sunt ab ipsius canonibus; in quibus infertur, quod in nonnullis sacrarum imaginum picturis, agnus digito Præcursoris ostensus insculpitur, qui in typum gratiæ assumptus est, verum nobis per legem praemonstrans agnum, Christum Deum ἐχούσης retines, ad ἱστορίας referendum erit, quod non procedit. Τὴν αὐτῶν διαγωγήν. Alii, διαταγήν.

nostrum. Veteres itaque typos et umbras, tan- Θεὸν ἡμῶν. Τοὺς οὖν παλαιούς τύπους καὶ τὰς σκιάς. quam veritatis symbola et lineamenta Ecclesiæ tradita amplectentes, gratiain pluris estimamus et veritatem ipsam tanquam adimpletionem legis, lanc suscipientes, ut nimirum perfectio adimpletioque illa etiam picturæ artificio onǹium oculis subpriatur, Agni videlicet tollentis peccata mundi, Christi Dei nostri, secundum humanam effigiem. Et in imaginibus, ab hoc deinceps tempore, loco veteris agni erigi statuimus; per ipsum sublimitatem humilitatis Verbi Dei contemplantes, et ad memoriam vite ipsius in carne arte, passionisque ipsius, et salutifere nortis veluti manu ducti; sihine est mulque redemptionis quam mundus consecutus. Quod itaque canon hic etiam a Β. Adriano confirmatus, quodque sit synodi de qua nunc sermo est oelegesinius secundus, libri testan - tur. Plane vero absurdum est, Latinos non modo ecumenicis conciliis infensos esse, quibus ipsi pr.efuerunt, et quorum dignitas in cœlum usque evecla est; verum etiam inter sese dissidere, et modo quidem Adrianum papam hos ipsos canonas rem laude exosculationeque dignam appellare; modo vero Innocentium, aut alium aliquem, in iis ipsis rejiciendis consentire? Si quis vero dicat papam Patrum legibus ac statutis non esse subjectum, is nulla ratione est ferendus. Quamobrem? Quia ipsemet a Patribus prærogativam acrepit; minimeque ferendum est, per quos ille evectus est, magnusque esse videtur, eos ipsos nihili facere. Pra terea qui ita affectus est, etiam seipsum reprobare possit; siquidem ipse est qui leges statuit. Beatus Paulus, prævaricatorem seipsum vocat, si quæ destruxit iterum ædificare in animum inducat. Si vero demonstratum est papam tam in dogmatibus quam in moribus Patrum censuræ obnoxium esse, quo pacto Patrum legibus non sit subjectus? vel quonam tandem modo aquum sit et al:i ipsum tanquam patrem revereantur, qui tam multos sanctos Patres contemnat? ΛΟΓΟ " Quot vero aiunt, papam non esse præfiniti alicujus loci, sed simpliciter absoluteque episcopum: quomodo non manifestæ veritati repugnet? Superius enim demonstratum est, ipsum cjusdem y cum aliis episcopis ordinis esse. Deinde, quoties cunque in conciliis oecumenicis ejus per occasionem fit mentio, ut quidem fit sæpenumero, Romæ episcopum ipsum appellant. Quo pacto itaque Romæ episcopus non erit episcopus certi alicujus et circumscripti luci; nisi forte quispiam Romiam certo loco circumscriptam negare velit. Si verɔ quia in epistolis suis non Romæ episcopum seipsum appellat, sed absolute episcopum, eamque Τοὺς αὐτοὺς ἀποδοκιμάζειν συμφωνεῖν. Aliquid deesse semper suspicati sumus, sed et t oppovely alquando delebamus. Palatinus aliquid deesse fidem fecit, et nobis defectum supplevit, φει ita habet, "Ωσπερ ἀνάξιον ἑαυτὸν ἡγουμένου, τὸ πρὸς ἑαυτούς συμφωνεί». Lege, Ὥσπερ ἀν. ἑαυτῶν. ὡς τῆς ἀληθείας συμβολά τε καὶ προχαράγματα τῇ Εκκλησίᾳ παραδεδομένα, κατασπαζόμενοι, τὴν χά ριν προτιμῶμεν καὶ τὴν ἀλήθειαν, ως πλήρωμα νόμου ταύτην ὑποδεξάμενοι, ὡς ἂν τὸ τέλειον κἀν ταῖς χρωματουργίαις ἐν ταῖς ἁπάντων ὄψεσιν ὑπο γράφηται, τὸν τοῦ αἵροντος τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσ σμου, Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, κατὰ τὸν ἀνθρώπινον χαρακτήρα. Καὶ ἐν ταῖς εἰκόσιν ἀπὸ τοῦ νῦν ἀντὶ τοῦ παλαιοῦ ἀμνοῦ ἀναστηλοῦσθα: ορίζομεν, δι' αὐτ τοῦ τὸ τῆς ταπεινώσεως ὕψος τοῦ Θεοῦ Λόγου και τανοοῦντες, καὶ πρὸς μνήμην τῆς ἐν σαρκὶ πολι τείας, τοῦ τε πάθους αὐτοῦ, καὶ τοῦ σωτηρίου θανά του χειραγωγούμενοι, καὶ τῆς ἐντεῦθεν γενομένης τῷ κόσμῳ ἀπολυτρώσεως.» "Οτι μὲν οὖν ὁ κανών οὗτος καὶ παρὰ τοῦ μακαρίου 'Αδριανοῦ τὸ κύριον ἔχει, καὶ ὅτι τῆς συνόδου ταύτης περὶ ἧς ὁ λόγο; νυνὶ ὀγδοηκοστός δεύτερος αριθμούμενός ἐστι, τὰ βιβλία μαρτυρήσει τῷ λόγῳ. Πάνυ δὲ ἄτοπον μὴ μόνον πρὸς τὰς οἰκουμενικὰς τῶν συνόδων Λατίνους ἀπεχθῶς ἔχειν, ὧν ἡγεμόνες αὐτοὶ κατέστησαν, καὶ ὧν τὸ σεπτὸν καὶ μέχρις οὐρανοῦ προῆλθεν, ἀλλὰ καὶ πρὶς ἑαυτοὺς στασιάζειν· καὶ νῦν μὲν τὴν πάππαν Αδριανὸν τοὺς κανόνας τούτους θαύμα αἱνέσεως καὶ περιπτύξεως ἐξίους καλεῖν, νῦν δὲ τὸν Ἰννοκέντιον, ἡ ἕτερον εἰ τύχοι, τοὺς αὐτοὺς ἀποδο κιμάζειν συμφωνείν Εἰ δέ τις οὐχ ὑπάγεσθε τὸν πάππαν τοῖς τῶν Πατρῶν κειμένοις νόμοις ἐρεῖ, οὐκ ἀνεκτὰ πάντως ἐρεῖ. Διὰ τί; Ὅτι παρὰ τῶν Πατρῶν αὐτὸς τὸ πρεσβεῖον εἰλήφει. Καὶ ἥκιστα φορητόν, δι᾽ ὧν ἐκεῖνος ἤρθη τε καὶ μέγας εἶναι δοκεῖ, τούτους ἐν οὐδενὶ τίθεσθαι. Αλλως τε τὸν οὕτως διακείμενον, καὶ ἑαυτὸν ἔστιν ἀθετεῖν, εἶπερ αὐτός ἐστιν ὁ τους νόμους θείς. Ο δὲ μακάριος Παῦλος παραβάτην ἑαυτὸν φησίν, εἴ γε ἃ κατέλυσε, ταῦτα πάλιν οἰκοδομεῖν προθυμεῖται. Εἰ δὲ δέδει και τον πάππαν ὥσπερ ἐν τοῖς δόγμασιν, οὕτω δὴ κἂν τοῖς ἄλλοις παρὰ τῶν Πατρῶν εὐθύνεσθαι, πως οὐχ ὑπάγεται τοῖς πρὸς τῶν Πατρῶν κειμένοις να μοι;; Η πῶς δίκαιον τοὺς ἄλλους ὡς πατρὶ τούτῳ προσέχειν, Πατέρας τοσούτους αὐτῷ διαγράφοντι; Τὸ δὲ λέγειν μὴ εἶναι τὸν πάππαν ἀφωρισμένω; εἰς τόνδε τὸν τόπον, ἀλλ᾽ ἁπλῶς ἐπίσκοπον, τῶς αὐ σαρα τοῖς φανεροῖς ἀντιλέγειν ἐστί; Πρῶτον μὲν γὰρ δέδεικται ἀνωτέρω ὁμεταγῇ τοῦτον τοῖς ἄλ λεις τῶν ἐπισκόπων· ἔπειτα ἐν πάσαις ταῖς οἰκουμενικαῖς τῶν συνόδων, ὁτάκις ἐκείνου μνη σθῆναι καιρός (πολλάκις δὲ τὸ τοιοῦτο), Ρώμης ἐπίσκοπον αὐτὸν ὀνομάζουσι. Πῶς οὖν ὁ Ρώμης ἐπίσκοπος οὐκ ἔστιν ἐπίσκοπος ὡρισμένου τόπου τινός; εἰ μή τις τὴν Ῥώμην καὶ τὴν τοῦ τύπου περιγραφήν διαφεύγειν βούλοιτο. Εἰ δὲ ὅτι ἐν οἷς αὐτὸς ἐπιστέλλει, οὐ Ῥώμης ἐπίσκοπον ἑαυτὸν ἄλλου μάζει, ἀλλ᾽ ἁπλῶς ἐπίσκοπον, καὶ διὰ ταῦτα οὐδὲ Τοῖς τῶν Πατρῶν κειμένοις νόμοις. Forte, τοῖς παρὰ τῶν Πατρῶν κειμένοις νόμοις. Aul, προς τῶν Πατρῶν, ut infra. Ὁμοταγῆ τοῦτον τοῖς ἄλλοις. Addenaun, εἶναι. Ομοταγή τοῦτον εἶναι τοῖς ἄλλοις.

DE PRIMATU PAPE. ὡρισμένου τόπου ἐπίσκοπον ἑαυτὸν ἀξιοῖ· οὐ λέλη- ob causam certi alicujus loci episcopum seipsum θεν ἡμᾶς λόγοις πολὺ τὸ ταπεινὴν ἔχουσι τὰ μεγάλα ἁρπάζων. Μάλλον γὰρ πρὸς ἡμῶν ὁ λόγος, εἴ γε ἀπὸ τοιούτων καθαιρεῖν αὐτοῦ τὸ ἀξίωμα ἐβουλήθημεν ἄν. Τὸ γὰρ ἑαυτὸν ἐπίσκοπον καλεῖν (τοῦτο δὲ κοινότατον όνομα) καὶ μὴ πάππαν, οἰκουμενικὸν, καὶ ἄκρον ἀρχιερέα, καὶ τἆλλα οἷς αὐτὸν χαίρουσι και λεῖν ἄνθρωποι, ἑαυτόν ἐστι ταπεινοῦντος. Αλλά οὔθ᾽ ἡμεῖς διὰ ταῦτα δίκαια ἂν ποιοῦμεν, εἰ τούτοῖς αὐτόν καθαιρεῖν ᾠήθημεν· ἐκεῖνός τε ἀπὸ το ούτων ἑαυτὸν ἐλπίζων ἐξαίρειν, οὐδὲν ἄλλο ποιεί, ἢ ἐκ ψάμμου σχοινίον πλέκειν ἐπιχειρεῖ. Οὐ μὴν ἀλλὰ, εἰ διὰ ταῦτα μέγας ὁ πάππας ἐστὶν, ἐχέτω τὰ τα διὰ ταῦτα καὶ Κύριλλος, καὶ πολλῷ πλέον ἐκεί. νου, ὅσῳ καὶ παρ' ἄλλων τὰ τοιαῦτα ἀκούει. Ανάγνωθι ταύτην τὴν μαρτυρίαν· ο Θεοδόσιος ἔνδοξος θριαμβευτής, ἀεὶ Αύγουστος, Κυρίλλῳ ἐπισκόπῳ. ο Ορις, ὅτι οὐ προστίθησι καὶ τίνος ἐπίσκοπος; Οὐ μὴν ἀλλὰ, εἰ καί τις ἐπίσκοπος ὤν, ἐν οἷ, γράφει, οὐδὲ τὸ τοῦ ἐπισκόπου προστίθησιν ὄνομα, ἀλλὰ μή νον, εἰ τύχοι, τοῦ ἰδίου μεμνημένος ὀνόματος, τὰ ἄλλα ἐξ, μηδὲ ἐπίσκοπος λοιπὸν ἔστω ὁ τοιοῦτος· ἀλλ᾽ ἂν μὲν γράφει ἐπίσκοπος μόνον, φευγέτω την περιγραφὴν, καὶ καθολικὸς τῆς οἰκουμένης ἐπί σκοπος ἔστω· ἂν δὲ καὶ τοῦτο ἀφῇ; καὶ ὑπὲρ τὴν τοιοῦτον ἔστων. Καὶ πῶς οὐ ταῦτα αἰνίγμασι παραπλήσια; "Οτι δέ εἶσι καὶ πολλὰ τοιαῦτα, δῆλον· • Τῷ ὁπιωτάτῳ καὶ θεοφιλεστάτῳ Πατρὶ Κελεστίνῳ Κύριλλος ἐν Κυρίῳ χαίρειν.» Καὶ πάλιν. Τῷ εὐλαβεστάτῳ καὶ θεοφιλεστάτω συλλειτουργῷ Νε στορίῳ Κύριλλος ἐν Κυρίῳ χαίρειν.» Καὶ πολλὰ ἂν εὕροι; τοιαῦτα. nequaquam esse censet, non ignoramus illum, verbis magnam humilitatem præ se ferentibus, magna rapere. Imo vero hæc oratio pro nobis facit, si modo ipsius dignitatem evertere voluissenius. Cum enim se episcopum appellat (quæ quidem appellatio maxime communis est) et non pa-. pam, acumenicum, vel summmm pontificem, vel aliis titulis quibus homines plerumque ei blandiuntur: argumentum est humiliantis seipsum. Sed neque nos idcirco juste fecerimu‹, si his ipsum subvertere velimus. Ille vero sperans ex hisce seipsum extollere, nihil aliud agit quam si ex arena funiculum nectere conetur. Atqui, si ob bæc magrus est papa, idem etiam ob hæc obtineat Cyrillus, et quidem multo æquius illo, quod etiam ab aliis hic titulus ei tribuatur. En tibi testimonium: • Theodosius gloriosus triumphator, semper Augustus, Cyrillo episcopo.»Vides quo pacto non adjiciat cujus loci sit episcopus? Purru si quis etiam episcopus, in iis quæ scribit, ne ipsum quidem episcopi nomen apponat, sed tantum sui nominis mentionem faciat, alia omittat, episcopus ideo non sit? At si se inscribat episcopum tantum, refugiat circumscriptionem et universalis totius terrarum orbis sit episcopus? Si vero etiam hoc omittat, etiam supra talein sit. At quomodo non sint. hæc ænigmati'similia? Quod autem sint etiam multæ ejuscemodi inscriptiones, manifestum est. Verbi causa: Sanctissimo et Deo dilectissimo Patri Celestino Cyrillus in Domino salutem.» Et rursus: Religiosissimo et Deo dilecto comministro Nestorio Cyrillus in Domino salutem, › multaque ejus generis reperias. Sed neque, ut ipsi affirmant, sola Romana sedes apostolicæ appellationem obtinet. Communis enim hæc ipsa est etiam aliis catholicis fratribus. Manifestum id ex undecima actione Actorum soxtæ syn: odi: Constantinus pientissimus archidiaconus cjus quæ ibi est sanctissimæ Dei catholicæ apostolicaque Ecclesiae.» Item, ex iisdem Acis et decreti subscriptionibus: ‹ Petrus presbyter et vicarius apostolicae sedis Alexandrinorum magnæ urbis. Georgius minimus presbyter, et locum ter Αλλ' οὐδὲ, ὡς φασί, μόνος ὁ τῆς Ῥώμης θρόνος ἔχει, τὰ ἀποστολικός ονομάζεσθαι. Κοινὸν γὰρ από τοῦτο καὶ τοῖ; ἄλλοις τῶν καθολικῶν ἀδελφῶν. Δηλον δὲ ἀπὸ τῆς ἐνδεκάτης πράξεως τῶν Πρακτικών τῆς ἔκτης συνόδου· • Κωνσταντῖνος ὁ θεοσεβέστατος ἀρχιδιάκονος τῆς ἐνταῦθα ἁγιωτάτης τοῦ Θεοῦ και θολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας. ο Πάλιν, ἀπὸ τῶν αὐτῶν Πρακτικῶν ἐκ τῶν τοῦ ὄρου ὑπογραφῶν· • Πέτρος πρεσβύτερος καὶ τοποτηρητής τοῦ αποστολικοῦ θρόνου τῆς Ἀλεξανδρέων μητροπόλεως Γεώργιος ἐλάχιστος πρεσβύτερος, ἐπέχων τὸν τόπον nens Theodori Theophylacti presbyteri et vicarii Θεοδώρου του Θεοφυλάκτου πρεσβυτέρου και τοποτηρητοῦ τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου τῆς ἁγίας Χριστοῦ Θεοῦ ἡμῶν πόλεως Ἱεροσολύμων, υπέγραψα. Καὶ πάλιν ἀπὸ τῆς πρώτης πράξεως τῶν Πρακτικῶν τῆς ἑβδόμης συνόδου, ἧς ἡ ἀρχή· «Ἐν ὀνόματι τοῦ Κυ ρίου καὶ Δεσπότου Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν, βασιλείας τῶν εὐσεβεστάτων καὶ φιλο χρίστων ἡμῶν δεσποτῶν.» Εἶτα μετὰ τὸ καταλέξαι τοὺς ἐκ τῆς Ῥώμης ἀποσταλέντας, καὶ τὸν Κων σταντινουπόλεως, ἐπάγει ῥητῶς οὕτως· «Ἰωάννου καὶ Θωμᾶ τῶν εὐλαβεστάτων πρεσβυτέρων, μοναχῶν, καὶ τοποτηρητῶν τῶν ἀποστολικῶν θρόνων Τῆς τῶν Ἀλεξανδρέων μητροπόλεως. Pal. μεγαλοπόλεως, et ita supra multis locis, τὴν τῶν apostolicæ sedis sanc æ Christi Dei nostri urbis Hierosolymorum, subscripsi.» Item ex prima actione Actorum vi synodi cujus initium est: «In Domine Domini nostri Jesu Christi, veri Dei nostri, › etc., ubi postquam recensuit cos qui Roma, quique Constantinopoli missi essent, in hunc modum expresse subjungit: Joannis et Thomæ reverendissimorum presbyterorum, monachorum, et vicariorum apostolicarum sedium quæ sunt in Orientali diœcesi. Hoc ipsum reperies statim in initiis omnium Actorum septimæ synodi: et rorsus in subscriptionibus determinatibuis ejusdem Αλεξανδρέων μεγαλόπολιν vocat. Falsum igitur, μητροπόλεως.

synodi: «Joannes per Dei misericordiam presby - τῆς ἀνατολικῆς διοικήσεως.» Τοῦτο εὑρήσεις ἐν ter et patriarchicus assessor, vicarius et locum tenens trium apostolicarum sedium, Alexandriæ, Antiochiae, et Hierosolymorum, Patrum dogmata traditionemque universalis Ecclesiæ sequens, decernens subscripsi. Thomas miseratione divina presbyter et praefectus habitationis sancti Patris nostri Arsenii, quæ sita est in Ægypto, ultra Babylonem, locum tenens trium apostolicarum sedium Alexandriæ, Antiochrie, et llierosolymorun, Patrun dogmatibus, traditionique universalis Ecclesia insistende, decernens, subscripsi.» Hoc etiam in omnibus ipsorum subscriptionibus reperies. Andisti, quo pacto singulæ universales sedes apostolicae nominentur? adeo at si quis rem perpendat, omnibus idcirco sedibus eamdem quam Romanæ dignitatis prærogativam tribuet, neque satis scio in quos sint habituri primatum: aut cerle neque Romana sedes propterea eximium aliquid ac prærogativum præ aliis obtineat, quandiu id quod commune est, proprium ac peculiare fieri Jocum non habeat. Beatus vero Chrysostomus unumquemque episcopum in cathedra Christi sedere ait, sicut legales sacerdotes in cathedra Moysis: et majori eos diguitate præditos esse asserit, quam sint angeli et archangeli, alibi rursus scribens. Adeo ut nihil magni sit, quod Romana sedes ab apostolis appellationem accipiat, cum singuli episcopi in cathedra Christi sedeant, majoremque ipsis angelis dignitatem obtineant. ἑκάστου τῶν ἐπισκόπων ἐπὶ τοῦ θρόνου τοῦ Χριστοῦ γέλων περιβεβλημένου. ταῖς ἀρχαῖς πασῶν τῶν πράξεων τῆς ἑβδόμης συνο όδου· καὶ πάλιν ἐκ τῶν ὑπογραφῶν τοῦ δρου τῆς αὐτῆς συνόδου· «Ἰωάννης ἐλέῳ Θεοῦ πρεσβύτερος καὶ πατριαρχικός σύνεδρος τον τόπον ἐπέχων τῶν τριῶν ἀποστολικῶν θρόνων, Αλεξανδρείας, Αντιο χείας, Ἱεροσολύμων, τοῖς τῶν Πατέρων δόγμασιν ἐξακολουθῶν, καὶ τῇ παραδόσει τῆς καθολικής Εκκλησ σίας, ὁρίσας ὑπέγραψα. Θυμᾶς ἐλέῳ Θεοῦ πρεσβύ τερος, καὶ ἡγούμενος τῆς μονῆς τοῦ ἁγίου Πατρός ἡμῶν Ἀρσενίου, τῆς διακειμένη; ἐν Αἰγύπτῳ ἄνω Βαβυλῶνος, ἐπέχων τὸν τόπον τῶν τριῶν ἀποστο λικῶν θρόνων, Αλεξανδρείας, Αντιοχείας, καὶ Ιεροσολύμων, τοῖς πατρικοῖς ἑπόμενος δόγμασι, καὶ τῇ παραδόσει τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας, ορίσας ὑπέγραψα.» Τοῦτο καὶ ἐν πάσαις αὐτῶν ταῖς ὑπογραφαῖς εὑρήσεις. Ηκουσας πῶς ἕκαστος τῶν κατ (ολικών θρόνων θρόνος ἀποστολικὸς ὀνομάζεται; Ὥστε εἴ τις ἐθέλει τα δίκαια λογίζεσθαι, ἢ καὶ πάνω τας διὰ ταῦτα τῶν ἴσων ἀξιώσει τῷ Ῥώμης θρόνῳ, καὶ οὐκ οἶδα κατὰ τίνων ἕξουσι τὸ πρωτείον· ἢ μὴ διὰ ταῦτα ὁ τῆς Ῥώμης θρόνος τὸ ἐξαίρετον κατά τῶν ἄλλων ἐχέτω, ἕως ἂν τὸ κοινὸν ἴδιον γενέσθαι χώραν οὐκ ἔχῃ. Ὁ δὲ μακάριος Χρυσόστομος καὶ τῶν ἀρχιερέων ἕκαστον ἐν τῷ τοῦ Χριστοῦ θρόνῳ καθίσαι λέγει, ὥσπερ τοὺς νομικοὺς ἱερέας ἐπὶ τοῦ θρόνου Μωϋσέως· καὶ μείζονα ἀξίαν περιεζώσθαι τούτους διατείνεται τῆς τῶν ἀγγέλων καὶ τῶν ἀρο χαγγέλων, ἀλλαχοῦ πάλιν γράφων. Ωστε οὐ μέγα τῷ 'Ρώμης θρόνῳ παρὰ τῶν ἀποστόλων καλεῖσθαι, καθημένου, καὶ μείζονα ἀξίαν ἢ κατὰ τὴν τῶν ἀγ Quod autem aiunt, ipsi soli licere œcumenicum concilium congregare, papae nimirum: quo pacto non manifesta veritati id repugnare censeamus? imo vero quo pacto non sit turpe, episcopum ea ambitiose affectare, quibus par est regem ipsum gloriari? Neque vero hæc ideo a me dicuntur ut `regum pusillanimitatem damnem (recte enim illoFum res se habent), sed quod Ecclesiæ bonum, quæ nobis apparent despuens, ad ea quæ in cœlis sunt contendat. Ut autem intelligas, regibus po• tius, non episcopis potestatem indicendi concilia dalam, lege hac. Ex Actis sancti et œcumenici primi concilii. • Sancta et magna synodus, sanctæ magnæque Dei gratia Alexandrinorum Ecclesiae, et per Agyplum, et Pentapolim, et Libyam, et per universum orbem constitutis dilectis fratribus, clerisque et populis orthodoxis: Nicaæ congregati, et sanclam magnamque synodum celebrantes episcoμί, salutem in Domino. Quoniam Dei gratia et Deo Καὶ πατριαρχικός σύνεδρος. Idem Palatinus, σύγελος, lege σύγγελλος vel σύγκελλος. Qui sint πατριαρχικοί σύγκελλοι non est hujus temporis, aut loci docere. Alias res satis nota est. vel Τὲ δὲ λέγειν, Αὐτῷ μόνῳ ἔξεστιν οἰκουμενικήν ἀθροίζειν σύνοδον, δηλαδὴ τῷ πάππα, πῶς οὐ τοῖς λίαν φανεροῖς ἀντιλέγειν ἐστί; μᾶλλον δὲ πῶς οὐκ ἂν αἰσχύνη ἀπὸ τούτων τὴν ἱερέα καὶ φιλοτιμεί σθαι, ἀφ᾽ ὧν ἐστι μέγα καὶ τὸν βασιλέα φρονεῖν; Καὶ οὐ δήπου μικροψυχίαν τῶν βασιλέων κατεγνω κὼς ταῦτα λέγω (καλὰ μὲν γὰρ καὶ τἀκείνων), ἀλλὰ τὸ τῆς Ἐκκλησίας ἀγαθὸν τὰ φαινόμενα κάλλη διαπτύον, πρὸς τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς ἁμιλλᾶται. Ἵνα δὲ εἰδῆς ὅτι βασιλεῦσι μᾶλλον, οὐκ ἐπισκόποις, τὰ τοιαῦτα ἀνεῖται, ἀνάγνωθι ταῦτα· ᾿Απὸ τῶν Πρακτικῶν τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς πρώτης συνόδου. «Ἡ ἁγία καὶ μεγάλη σύνοδος τῇ ἁγίᾳ καὶ με γάλῃ Θεοῦ χάριτι Αλεξανδρίων Ἐκκλησίᾳ, καὶ τοῖς κατὰ τὴν Αἴγυπτον καὶ Πεντάπολιν καὶ Λιβύην, καὶ τοῖς κατὰ τὴν ὑπούρανον ἀγαπητοῖς ἀδελ φοῖς, κλήροις τε καὶ λαοῖς ὀρθοδόξοις, οἱ ἐν Νικαία συναχθέντες, καὶ τὴν ἁγίαν μεγάλην σύνοδον συγκ κροτήσαντες ἐπίσκοποι, ἐν Κυρίῳ χαίρειν. Ἐπειδὴ mediocriter eruditis. Κατὰ τὴν ὑπούρανον. Distingue, κατὰ τὴν ὑπ᾽ οὐρανόν.

DE PRIMATU PAPÆ. τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος καὶ τοῦ θεοφυλάκτου βασι- dilectissimi regis Constantini qui nos ex diversis λέως Κωνσταντίνου συναγαγόντος ἡμᾶς ἐκ διαφή ρων ἐπαρχιῶν καὶ πόλεων, κ. τ. λ.» Ἀπὸ τῆς οἰκουμενικῆς τρίτης συνόδου των Πρακτικών. • Τοῖς εὐσεβεστάτοις καὶ θεοσεβεστάτοις Θεοδοσίῳ καὶ Οὐαλεντινιανῷ, νικηταῖς, τροπαιούχοις, ἀεὶ Αὐγούστοις, ἡ ἁγία σύνοδος, ἡ χάριτι Θεοῦ καὶ νεύ ματι τοῦ ὑμετέρου κράτους συναχθεῖσα ἐν τῇ Ἐφεσίων μητροπόλει. ο ᾿Απὸ τοῦ τέλους τῶν Πρακτικῶν τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς τετάρτης συνόδου. Η ἐπιγραφὴ τῆς ἐπιστολῆς τῆς ἁγίας συνόδου· . Ἡ ἁγία καὶ μεγάλη καὶ οἰκουμενική σύνοδος, ἡ κατὰ Θεοῦ χάριν καὶ θέσπισμα τῶν εὐσεβεστάτων καὶ φιλοχρίστων ἡμῶν βασιλέων συναχθεῖσα ἐν τῇ Χαλκηδονίων μητροπόλει, τῆς Βιθυνῶν ἐπαρχίας, τῷ ἁγιωτάτῳ καὶ μακαριωτάτῳ τῆς Ῥωμαίων άρχιεπισκόπῳ Λέοντι. Ὅτι μὲν οὖν τὸ συνάγειν οἰκουμενικὴν σύνοδον τῶν βασιλέων ἐστὶν, ἐκ τῶν ἀναγινωσκομένων δῆς λου. Ο δὲ μακάριος Λέων ὁ τῆς Ῥώμης ἐπίσκοπος Θεοδοσίῳ τῷ βασιλεῖ γράφων, ἀντὶ μεγάλου τινὸς αἰτεῖται κατανεῦσαι τὸν βασιλέα ἰδικὴν συγκροτηθῆς ναι σύνοδον ἐν Ἰταλίᾳ. Οὐκ ἂν δὲ ἐζήτησεν, ὅπερ σὺν τῷ δικαίῳ ἔφθασεν ἔχων. Ανάγνωθι καὶ ταύτην τὴν μαρτυρία,· Ἀπὸ τῶν Πρακτικῶν τῆς τετάρτης συνόδου, ἀπὸ τῆς ἐπιστολῆς Λέοντος ἐπισκόπου Ρώμης, πρὸς τὸν βασιλέα 'Ρωμαίων. • Πᾶται οἱ Ἐκκλησίας τῶν ἡμετέρων μερῶν, καὶ πάντες ἱερεῖς τὴν ὑμετέραν ἡμερότητα μετά δι κρύων ιστεύουσι, κατὰ τὴν αἴτησιν τοῦ λιβέλλου Φλαβιανοῦ τοῦ ἐπισκόπου, ὥστε κελεῦσαι ἰδικήν σύνοδον ἐν τῇ τῆς Ιταλίας ἐπιτελεσθῆναι. Εἰ δὲ, ὅτι ὁ Πέτρος ἐν Ῥώμῃ τὸν βίον κατέλυσε, διὰ τοῦτο μέγαν τὸν τῆς Ρώμης θρόνον ἡγῇ, πάντ τως ὁ τῶν Ἱεροσολύμων τὸ πλέον ἕξει, ἐκεῖ τοῦ Σω τῆρος τὸν ζωοποιόν καταδεξαμένου θάνατον. urbibus et provinciis congregavit, › ete. Item, ex Actis tertii concilii œcumenici. • Pientissimis Deoque dilectissimis Theodosio et Valentiniano, victoribus, triumphatoribus, semper Augustis, sancta synodus, quæ gratia Dei, vestræque potentiæ annutatione congregata est in Ephesiorun metropoli.» Ex fine Actorum sanctæ et œcumenica quartæ synodi. Subscriptio epistolæ sanctæ synodi: ‹ Sancta et magna atque œcumenica synodus, quæ Dei gratia, et decreto pientissimorum et Christianissimorum nostrorum regum congregatà est apud Chalcedonem metropolim, Bithyniæ provinciæ, sanctissimo et beatissimo Romanorum archiepiscopo Leoni. Quod itaque convocatio decumenici concilii ad reges pertineat, ex iis que recitata sunt aperte constat. Beatus autem Leo Romæ episcopus, ad Theodosium regem scribens, ingentis beneficii loco petit, annui sibi a rege, ut privatanı synodum in Italia cogere possit: at non petiisset profecto, si id juris ipse antea habebat. Lege et hoc testimonium: Ex Actis quartæ synodi, ex epistola Leoxis episcopi Romani, ad regem Romanorum. Εἰ δέ σε θορυβεῖ τὸ τῆς τιμῆς μέγεθος, δ παρὰ τῶν μακαρίων Πατρῶν ὁ τῆς Ῥώμης ἐκληρώσατο θρόνος, τάξεως φυλακὴν τὸ τοιοῦτον ἡγοῦ. Μέγα δὲ παρὰ τοῖς ἁγίοις ἡ τάξις, ἢ καὶ τὰ οὐράνια συνέχει, η καὶ τὰ ἐπίγεια. "Αλλως τε καὶ ἀποστολικὸς αὐτοὺς κατεπείγει νόμος, κελεύων ἀλλήλους τῇ τιμῇ προηγεῖσθαι. Καὶ τὸ τῆς ταπεινώσεως δὲ ὑπόδειγμα, & τοῖς μαθηταῖς ὁ Κύριος παρέδειξεν, ἐν ὑπηρέτου τάξει τοὺς πόδας ἀπονίπτων αὐτῶν, καὶ τἄλλα ὅσα ὑπερφυᾶς ἐκεῖνος ἐνήργησε, τὴν ἡμετέραν οίκονομῶν σωτηρίαν, ἱκανὴ παράκλησις πρὸς ταπείνωσιν. Εἰ δὲ ὁ μακάριος Παῦλος Κορινθίοις γράφων, «Εγώ δὲ δοῦλος ὑμῶν, φησί, διὰ Ἰησοῦν Χριστόν, ο καὶ δοῦλον δὲ τῶν δούλων τοῦ Θεοῦ ὁ πάπιας ἑαυτὸν καλεῖ, καὶ πρόγραμμα δὲ τῶν αὐτοῦ ἐπιστολῶν τὸ τοιοῦτον· τί μέγα, εἰ καὶ οὗτος τὰς ὁμοίας καρ· ποῦται τιμάς, τὸ πρῶτος εἶναι παρὰ τῶν Πατέρων δεξάμενος; • Ones Ecclesiæ nostrarum partium, et omnes episcopi vestram clementiam suppliciter cum lacrymis orant, juxta petitionem libelli Flaviani episcopi, ut privatam sive particularem synodum in Italia peragi jubeat. › Si vero, quia Petrus Romæ diem suum obiit, idcirco Romanam sedem Magnam censes: profecto Hierosolymorum sedes major digniorque erit, cum ibi Servator noster Jesus Christus vivificam mortem obierit At si te turbat magnitudo honoris, quam Romana scdes a beatis Patribus est adepta: ordinis conservandi causa id factum puta. Multum autem valet apud sanctos ordo; quippe quo et cœlestia et terrena constant, et continențur. Præterea etiam apostolica les eos urgebat, jubens ut invicem lonore præveniamus. Quin et ipse Dominus discipulis suis humilitatis exemplum præbuit; instar ministri pedes ipsorum abluens. Et alia quæ ipse eximia edidit, cum nostram in carne degens sa lutem procuraret, abunde nos ad humilitatis studium adhortantur. Si vero Paulus ad Corinthios scribens, inquit: Ego servus vester propter Jesum Christum; › et papa seipsum servum servorum Dei vocat, quod et inscriptiones epistolarum ejus testantur; quid magni est, si etiam hic tali fruitur honore, quod a Patribus id acceperit, ut sit primus?

$ NILI THESSALONICENSIS DE PRIMATU PAPÆ. At, non possunt, inquiunt, canones ecclesiastici constitui absque papa. Recte quidem. Sed neque pape id licet, absque aliis, quandiu certe apostolicis legibus paret. Lege tricesimum quartumi ca· nonem apostolorum, qui sic habet:. Episcopos cujusque nationis scire oportet, quisnam inter ipsos sit primus: et habere ipsum pro capite, nihilque novi et opera pretii agere absque ipsius sententia illa vero tantum quemque agere oportet, quæ ad ipsius Ecclesiam, locaque ipsis subdita attinet. Sed neque illa citra omnium sententiam quidquam agat. Ita enim concordia constabit, et glorificabitur Deus per Dominum in sancto Spiritu; Pater, et Filius, et Spiritus sanctus. Si quis. vero canonibus apostulorum contradicere veli', nothos illos vocans, et apostolico'spiritui nequaquam convenientes, is a sanctis Patribus doceri se patitur. Quibusnam vero illis? Primæ synodi, terliæ, quartæ, sextæ et septima. Ilarum enim prima synodus quinto canone duorum apostolicorum canonum mentionem facit: duodecimi videlicet, et tricesimi secundi. Decimo quinto item cjusdem synodi canone meminit etiam apostolici canonis decimi quinti. Tertia vero synodus ad regem Theodosium scribens, septuagesimi quarti apostolici canonis meminit, quo usa, Nestorium deposuit. Eodem canone similiter et quarta synodus usa, Dioscorum deposuit. Rursus vero hæc ipsa quarta synodus in quinto suo canone, de duodecimo, et decimo tertio, et decimo quarto apostolico canone expressis verbis ita ait: «De comnigrantibus ex urbe in urbem episcopis et clericis visum est ut de his canones a sanctis apostolis constituti vigorem obtineant. › Canones vero sestæ synodi etiam numerum apostolicorum canonum recensent. Ex secundo canone sexte synodi. • Visum est etiam hoc sancta synodo, pulcherrime optimeque ut maueant ab hoc tempore firmi ac rati ad animarum medelam, et curationem affècluum, a prædecessoribus i.ostris sanctis ac beatis Patribus suscepti et stabiliti, nobisque per manus traditi nomine sanctorum et gloriosorum apostolorum canones numero octoginta quinque.» Septima vero synodus, in suo primo canone, Ecclesiæ leges enumerans, anteponit omnibus canones ab apostolis editos; illud Moysis in omnibus valere cupiens; neque licere quidquam ipsis addere, neque quidquam adimere. Nosne igitur eos qui a tot tantisque approbati sunt rejiciemus, et spurios censebimus, ac tanquam inutiles damnabimus? Quo pacto vero hæc toleranda sint? Summa dictorum hæc est: Quandiu quidem papa ordinem servat, et cum veritate stat; a primo et proprio principatu non removetur, et caput est Ecclesiæ, et summus pontifex, et Petri reliquorum· que apostolorum successor; omnesque ei obedire Αλλ' οὐκ ἔστι, φησί, τοῦ πάππα χωρὶς τὰ ἐκκλη σιαστικά κανονίζεσθαι. Καλώς γε. 'Αλλ' οὐδὲ τῷ πάππᾳ τῶν ἄλλων χωρίς, ἕως ἂν τοῖς τῶν ἀποστόλων νόμοις πειθόμενος ᾖ, Ανάγνωθι ἀποστόλων κανένα τριακοστὸν τέταρτον, ὥς φησι·. Τοὺς ἐπισκόπους ἑκάστου ἔθνους εἰδέναι χρὴ τὸν ἑαυτοῖς πρῶτον, καὶ ἡγεῖσθαι αὐτὸν ὡς κεφαλὴν, καὶ μηδέν τι πράττε: περιττὴν ἄνευ τῆς ἐκείνου γνώμης· ἐκεῖνα δὲ μόνον πράττειν ἕκαστον, ὅσα τῇ αὐτοῦ παροικίᾳ ἐπιβάλ λει, καὶ ταῖς ὑπ' αὐτὴν χώραις. Ἀλλὰ μηδὲ ἐκεῖ. νος ἄνευ τῆς πάντων γνώμης ποιείτω τι. Οὕτω γὰρ ὁμόνοια ἔσται, καὶ δοξασθήσεται ὁ Θεὸς διὰ Κυρίου ἐν ἁγίῳ Πνεύματι, ὁ Πατήρ, καὶ ὁ Υἱὸς, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον.» Εἰ δέ τις πρὸς τοὺς κανόνας τῶν μακαρίων ἀποστόλων ἀντιλέγειν ἐθέλοι, νέθους ἀποκαλῶν αὐτοὺς καὶ ἥκιστα πρέποντας ἀποστο λ καῖς ψυχαῖς, παρὰ τῶν μακαρίων παιδευέσθω Πατρῶν. Τίνων τούτων; Τῆς πρώτης συνόδου, τῆς τρίτης, τῆς τετάρτης, τῆς ἕκτης, τῆς ἑβδόμης. Τούτων γὰρ ἡ μὲν πρώτη σύνοδος, ἐν τῷ πέμπτῳ αὐτῆς κανόνι μέμνηται ἀποστολικῶν δύο κανόνων, δ δεκάτου καὶ τριακοστοῦ δευτέρου· ἐν δὲ τῷ πεντ τεκαιδεκάτῳ πάλιν αὐτῆς, μέμνηται ὡσαύτως ἀπο στολικοῦ πεντεκαιδεκάτου. Η δὲ τρίτη σύνοδος πρὸς τὸν βασιλέα Θεοδόσιον γράφουσα, ἑβδομηκοστοῦ τε τάρτου ἀποστολικού κανόνος μέμνηται, ᾧ χρησα μένη καθεῖλε Νεστόριον. Τῷ αὐτῷ κανόνι ὁμοίως καὶ ἡ τετάρτη σύνοδος χρησαμένη Διόσκορον και θεῖλα. Πάλιν δὲ ἡ αὐτὴ τετάρτη ἐν πέμπτῳ αὐτῆς κανόνι περὶ τοὺς ιβ' καὶ ιγ', καὶ ιδ', καὶ ιε τῶν ἀποστολικῶν κανόνων, ῥητῶς οὕτω λέγει· «Περί τῶν μεταβαινόντων ἀπὸ πόλεως εἰς πόλιν ἐπισκό πων και κληρικῶν ἔδοξε τοὺς περὶ τούτων τεθέντας κανόνας παρὰ τῶν ἁγίων ἀποστόλων καὶ Πατρῶν ἔχειν τὴν ἰσχύν.» Οἱ δὲ κανόνες τῆς ἔκτης συνά δου καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀποστολικῶν νόμων φασίν. ᾿Απὸ τοῦ δευτέρου κανόνος τῆς ἕκτης συνόδου. • Εδοξε καὶ τοῦτο τῇ ἁγίᾳ συνέδῳ κάλλιστά τι και σπουδαιότατα, ὥστε μένειν καὶ ἀπὸ τοῦ νῦν β:- βαίους καὶ ἀσφαλεῖς πρὸς ψυχῶν θεραπείαν καὶ Ιατρείαν παθῶν τοὺς ὑπὸ τῶν πρὸ ἡμῶν ἁγίων καὶ μακαρίων Πατρῶν δεχθέντας καὶ κυρωθέντας, ἀλλὰ μὴν καὶ παραδοθέντας ἡμῖν, ὀνόματι τῶν ἁγίων καὶ ἐνδόξων ἀποστόλων, ὀγδοήκοντα πέντε κανόνας. Ἡ δὲ ἑβδόμη ἐν τῷ πρώτῳ αὐτῆς κανόνι, τοὺς τῆς Εκκλησίας καταλέγουσα νόμους, προτίθησι πάντων τοὺς ὑπὸ τῶν ἀποστόλων ἐκτεθέντας, τὸ τοῦ Μα σέως ἐκεῖνο κατά πάντων κρατεῖν ἀξιοῦσα· Ἐν αὐτοῖς οὐκ ἔστι προσθεῖναι, καὶ ἀπ' αὐτῶν οὐκ ἔστιν ἀφελεῖν. Τοὺς ὑπ' τοσούτων οὖν καὶ τοιούτων μαρ τυρουμένους ἐκβαλοῦμεν, εἰπέ μοι, καὶ νόθους να μιοῦμεν, ἀχρηστίαν κατεγνωκότες αὐτῶν; Καὶ πῶς ταῦτα ἀνεκτά; Κεφάλαιον τῶν λεγομένων. Εω; μὲν ὁ πάππες σώζῃ τὴν τάξιν, καὶ μετὰ τῆς ἀληθείας ἕστηκε, καὶ τῆς πρώτης καὶ κυρίως ἀρχῆς οὐκ ἀφί σταται, καὶ κεφαλὴ τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἀρχιερεὺς ἄκρος, καὶ Πέτρου καὶ πάντων ἀποστόλων διάδοχος"

καὶ δεῖ πάντας αὐτῷ πείθεσθαι, καὶ οὐδὲν 8 τήν τι- oportet, nihilque est quod ipsius honori detrahat. μὴν ἐκείνου χωρεῖ· εἰ δὲ τῆς ἀληθείας ἀποχωρή σας, οὐ βούλεται πάλιν πρὸς ἐκείνην ἐπανιέναι, τὰ τῶν καταδίκων πείσεται. Εἴρηται ταῦτα κατὰ τὴν ἡμετέραν δύναμιν. Αγε, ἀληθῆ μὲν ὄντα, ὑπὲρ τοῦ πάππα ἔσται ἀρχῆς· εἰ δὲ ψευδή, θεραπεύειν λοιπὸν τὴν οὐκ ἐθέλοντα μου σεῖν. Εστηκα γὰρ μετ' ἐκείνων οἷς ἔργον ψάλλειν· • Μή περιέλῃς ἐκ τοῦ στόματός μου τὸν λόγον ἀλη θείας.» Si vero, cum semel a veritate recesserit, ad eam redire noluerit, damnatorum pœnis erit obnoxius. Hæc de primatu papæ pro meis viribus dixi, et quidem veritati consentanea. Sin minus, medicina adhibeatur agrotare nolenti. Ego erim ab illorum etiam partibus sto quibus curæ est canere: «Ne auferas de ore meo verbum veritatis. ' ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ ΠΡΟΣ ΝΕΙΛΟΝ ΤΟΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΟΥ ΠΑΠΠΑ. CONFUTATIO DE PRIMATU PAPE, AUCTORE JO. MATTHÆO CARYOPHYLLO ARCHIEPISCOPO ICONIENSI. (Parisiis, apud ADRIANUM TAUPINART, via Jacobæa sub signo Sphærm. MDCXXVI.) ΤΟ ΜΑΚΑΡΙΩΤΑΤΩ ΠΑΤΡΙ ΚΑΙ ΟΙΚΟΥΜΕΝΙΚΟ ΒΕATISSIMO PATRI URBANO VIII, UN!- ΑΡΧΙΠΟΙΜΕΝΙ ΟΥΡΒΑΝΟ ΤΟ ΟΓΔΟΩ. Τῆς ἀποστολικῆς ἀκροπόλεως τὸ ἄμαχον κράτος, Πάτερ μακαριώτατε, τρισὶ μάλιστα προσβο λαῖς ώρμησε διακλυνεῖν ἡ πολύτροπος φιλαρχία. Πρῶτα μὲν γὰρ ἔδοξε τιμήν πόλει πλη ἁμιλλωμένην, παλαιᾷ νέαν· καὶ ἡ τῆς μιᾶς τιμὴ ταῖς πολλαῖς περιγέγονεν εἰς ἀτιμίαν, καὶ ἡ πρόσφατος τάξις τὴν ἀρχαίαν διέλυσε, Δαμά σου τοῦ πάνυ κοσμοῦντος τὸν Πέτρου θρόνον τῇ τε ἱεροπρεπεστάτῃ τοῦ βίου σεμνότητι, καὶ τῇ πανευσεβεῖ φιλομουσία. Εἶτα ἐπαρθείσης τῆς νεωτέρας, κατὰ τὸν ἀμφικέφαλον τῆς βασιλείας ἀετὶν, δύο σκηπτούχους ἀνηγόρευσαν πόλεις, ισοτίμους τε καὶ ἰσοδυνάμους τὰ θεῖα, Λέοντος – τοῦ γενναιοτάτου Ιεραρχοῦντος, δι' ὧν ἡ πρεσόντις 'Ρώμη καὶ πολέμους ἔθραυσε ψυχῶν καὶ πολέμους τῶν Βαρβάρων. Τέλος κορυφω θεῖσα ἡ τόλμα τὴν διχόνοιαν ἤνεγκε, πολλὰ κατὰ τῆς ἀποστολικῆς ἀκρότητος ῥαψῳδήσασα, Νικολάου πηδαλιουχοῦντος τὴν Πέτρου ὁλκάδα, VERSALIS ECCLESIÆ SUMMO PASTORI. Inexpugnabilem apostolicæ summitatis arcem, Pater beatissime, tribus potissimum machinamentis labefactare conata est ambitiosa elutio: primo enim urbem urbis æmulam antique novam, novis placuit honoribus augeri, ex quo factum ut unius honor multarum esset imminutio, et recens invectus ordo antiquum everteret ordinem, quo tempore Damasus sedem ornubat, et innocentis vitæ sanctimonia, et sacrarum studio musarum. Inde ornatam privilegiis novam urbem eo usque provehere libuit, ut inster bicipitis imperatorum aquila, duæ quoque vi derentur urbes pari in rebus divinis potestate conspicua. Leo cum primus excelsi vir animi sedi apostolicæ præerat: cujus opera æterna urbs, et animarum bella sustulit, et Barbarorum impetus compressit. Demum increbrescente in cumulum audaciæ consecutum dissidium, multisque impetita scriptis fuit sublimitus apostolica, summo pontifice Nicolae I, qui, tantam ut reprimeret impudentiam, multos sane

excepit labores. Quis adeo pecors, ut uni tibi debilas καὶ πολλοὺς καταβαλομένου ἀγῶνας, ἐφ᾽ ᾧ και negel lucubrationes pro sede Petri et singulari urbis imperio? cum ille sis pontifex qui et sacrarum carmine mus-rum præcellis, el bellorum tumultus sedas, et fugas perniciem schismalis. Accipe, Pater beatissime, munus quod sponte offertur et jure defertur, Nilum hunc triumpho edomtium, proque confictis majorum suorum exemplo in tuam sedem mendaciis jure explusum. Sic tu barbaris Thraciam occupantibus fies domitor Damasus: et bellorum amantibus Leo rugitu tuo leoniano conterritis, et iis qui schisma sequuntur Nicolaus, victor fortissimus, tum illa tua placidissi na lenitate animi, tum magnanimi pectoris nunquam interituris operibus. Beatudinis Vestræ humillimus servus, archiepiscopus Iconiensis. τασταλῆναι τὸ τοῦ τολμήματος. Τις νοῦν ἔχων οὐκ ἂν εἴποι, τοὺς ὑπὲρ τοῦ Πέτρου, καὶ τῆς αρχεγόνου 'Ρώμης Ιδρώτας ὀφείλεσθαι τῷ φι λομουσοτάτῳ ἀρχιερεῖ, τῷ κατευναστῇ τῶν πολέμων, τῷ φυγαδευτῇ τοῦ σχίσματος Ούρ βανῷ τῷ ὀγδός; Λέχου, Πάτερ μακαριώτατε, τὰ σοι κομιζόμενα καὶ νομιζόμενα δώρα, Νείλον τόνδε θριαμβευόμενον, καὶ ὑπὲρ ἀναιδῶς καὶ αὐτῷ κατὰ σοῦ συμπλασθέντων ἐκκηρυττόμε νον. Καὶ γένοιο τοῖς ἐν Θράκῃ Βαρβάροις δαμά ζων Δάμασος· τοῖς φιλοπολέμοις Λέων, λεον τείῳ ἐκπλήττων βρυχήματι· τοῖς ἀποσχιζομέτοις Νικόλαος, νικητὴς ἄκρος καὶ τῷ φιλανθρώπο τῆς ψυχῆς, καὶ τῷ μεγαλοψύχῳ τῶν πράξεων. Τῆς ὑμετέρας μακαριότητος δοῦλος ὁ ταπεινὸς Ικονίου ἀρχιεπίσκοπος. ΤΟΙΣ ΑΠΡΟΣΠΑΘΩΣ ΕΝΤΕΥΞΟΜΕΝΟΙΣ ΚΑΙ ΣΠΟΥΔΑΣΤΑΙΣ ΤΗΣ ΑΜΩΜΗΤΟΥ ΟΡΘΟΔΟΞΙΑΣ. CANDIDO ET VERITATIS ORTHODOXÆ STUDIOSO LECTORI. Post magni Patris Nili plenam sanctimonia HiBloriam accipe, lector, Nili Thessalonicensis nuper elaboratam confutationem: ut simul videre possis non par hominum pulchra similitudine comparandorum, sed omni dissimilitudine inter 34 dissidentium. Scribebat autem Nilus iste, si ex ipsiusmet scriptis ducenda conjectura est, sub Andronico juniore et Joanne ejus filio Palæologis, ut plane trecentesimum non attingat annum. Quo tempore apud Græcos vulgatissima illa de Spiritu sancto et ad oppugnandum papæ primatum elisputationin.irum novitates illæ quas imbiberant ex ipsis Photii temporibus: ansas dabat ferventioribus ad plurima scriptitandum. Cum enim germana Patrum theologia jam defecisset, paulatimque evanuisset, sola humaniorum litterarum studia vigebant: ut sane in illis Græci sermonis elegantiam, et dictionis curiosæ flosculos videas, profundæ vero mentis aciem desideres in dogmatibus explicandis, et eruendo abdito sensu, et mendacio a veritate discernendo. Nam æquivocis plurimum gaudent, tortuosisque ambagibus, et contra Latinos spuria proferunt, et ascriptitia pro certis et indubitatis, quæ vel imperatores, vel patriarchæ Constantinopolitani pro varietate temporum multa ealliditate machinati sunt, cum se Petri sedi subjectos esse non paterentur, sed comparare sibi vellent novum hierarchiæ apicem, et unum corpus Ecclesiæ multis capitibus adornarent. Hoc enim erat, în quod onini studio, omai conatu inΜετὰ τὴν ἱερὰν τοῦ μεγάλου Πατρός Νείλου Ιστο ρίαν δέχου, φίλε, τὴν ἀρτίω; πονηθεῖσαν προς Νείλον τὸν Θεσσαλονίκης ἀντίῤῥησιν, ἵν' ἔχῃς ἐν ταυτῷ ὁρᾶν οὐ μιᾶς ξυνωρίδος ὡραίαν ἀντιπαράθεσιν, ἀλλ' ἀνδρῶν τοῖς ὅλοις διεστηκότων ἀντίθετον σύγ κρισιν. Έγραφε δὲ ὁ Νεῖλος οὗτος, εἰ δεῖ λαβεῖν ἐξ ὧν αὐτὸς ἐκεῖνος λέγει τεκμήριον, ἐπὶ ᾿Ανδρονίκου καὶ Ἰωάννου τῶν Παλαιολόγων, ὡς μήπω τὸ τριακοσιοστὸν συμπληρούσθαι ἔτος· ἡνίκα παρὰ Γραι κοῖς τὸ περὶ τοῦ παναγίου Πνεύματος πολυθρύλλη τον ζήτημα, καὶ τὸ πρωτεῖον τοῦ πάππα ἀντιλεγόμενον, κατὰ τὴν παραδοθεῖσαν αὐτοῖς ἐκ τῶν Φωτίου χρόνων καινοτομίαν, ἀφορμὰς τοῦ πολλὰ ῥαψῳδεῖν ἐδίδου τοῖς θερμοτέροις τῆς ἀκριβοῦς δηλαδὴ τῶν Πατέρων θεολογίας κατὰ μικρὸν διαῤῥνείσης, τῆς δὲ περὶ τὰ ἐγκύκλια των μαθημάτων ἀκμαζούσης τότε σπουδῆς· ἴδοις μὲν γὰρ ἐν αὐτοῖς ἔντεχνον συνθήκην ἑλληνισμοῦ καὶ κομψότητα, καὶ περίεργον φράσιν, οὐδαμῶς δὲ τοῖς δόγμασιν ἐμβαθύνοντας, καὶ τὴν ὄντως ἐθεῖαν αύλακα τέμνοντας, ὥστε διευκρινῆσαι τἀληθὲς, καὶ διελέγξαι τὸ ψεῦδος· ἀλλὰ τὸ πλεῖστον διωνυμίαις καὶ διαστρόφοις περιπλοκαίς χαίροντας, καὶ προφέροντας κατὰ Λατίνων τὰ νόθα καὶ παρέγ γραπτα ὡ; δῆλα καὶ ἀναντίῤῥητα ἅπερ οἱ Κωνσταν τινουπόλεως κατὰ καιροὺς ἄρξαντες βασιλεῖς καὶ πατριάρχαι κατὰ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης ποικιλο τρόπως εμηχανήσαντο, μὴ φέροντες ὑποκεῖσθαι τῷ Πέτρου θρόνῳ, ἀλλὰ κορυφὴν ἄλλην ἑαυτοῖς ἱεραρχικὴν περιποιούμενοι, καὶ τὸ ἁπλοῦν τῆς Ἐκκλη σίας σῶμα πολυκέφαλον ἐργαζόμενοι. Τοῦτο γὰρ ἦν Intellige Vitam S. Nili Junioris quam primus Græce et Latine edidit Caryophyllus, postea in Septembri Bol landiano, denique in tomo nostro CXX recusam. EDIT PARH

αὐτοῖς τὸ παντὶ σθένει, πάσῃ μηχανή σπουδαζόμε- cumbebaut, ut coryphaam pape potestatem, licet νον, κατεδαφίσαι τὴν θεοπρόβλητον κορυφαίαν άρο a Deo institutam, prosternerent; et quinque pro· minentibus capitibus hydram Ecclesiam efficerent: quo præcellentissima sedis apostolicæ sum• mitas eo redigeretur, ut solum per illos habeat jus præsidentiæ, et nudam amplioris umbram honoris. Ilæc fuit dissidii causa. Hinc ortæ dogmatu}_ QUƬ stiones, et prætextus ob additamentum Symbolo factum. Nec puduit homines peritissimos historiarum, et multarum ipsos historiarum seriptores, fundamentum suæ religionis ponere adeo falsum. Nam si primus Photins additamentum Latinis objecit, certe Symbolum id temporis cum additamento quod vocant, a Latinis recitabatur, si Photius jecit quidem semina schisinatis, sed habebat plurimnos Ecclesia consuetam reverentiam pape, et unionem servante; ut octavæ generalis synodi Constantinopolitanæ Acta testantur; manifestissimum plane est, aliam exstitisse causam schismatis, non quod ipsi vocant additamentum. Veram porro causam propugnatores schismatis declarant. Illud enim esse innuunt, in quod acrius invehuntur, quo vehementius animi angebantur, et cujus causa discrepantiam in dogmatibus comminiscebantur. Si quidem ex duobus, quæ præcipua fuere quæsita, de processione Spiritu sancti non eodem modo omnes ambigebant. Quiđam binarium principiorum induci opinantes, blasphemum esse dogma somniabant. Alii aperta doctorum testimonia reveriti mon adeo procaees fuere, scut factum audacter symχὴν τοῦ πάππα, καὶ πεντακέφαλον ὕδραν καταστῆσαι τὴν Ἐκκλησίαν, καὶ τὴν πολυύμνητον τοῦ ἀποστο λικοῦ θρόνου ἀκρότητα καταγαγεῖν εἰς ψιλόν όνομα πρωτοκαθεδρίας, και γυμνὸν προτιμήσεως ἀπασχίασμα. Τοῦτο τῆς διχονοίας τὸ αἴτιον· ἐντεῦθεν αἱ περὶ δογμάτων ἀμφισβητήσεις, καὶ ἡ σκήψις διὰ τὴν ἐν τῷ συμβόλῳ προσθήκην. Καὶ οὐκ ἠδέσθησαν τῇ σφῶν αὐτῶν εὐσεβείᾳ προφανές οὕτω ψεῦδος θεσ μέλιον ὑποστησάμενοι ἄνδρες ἱστοριῶν ἐμπειρότα τοι, καὶ πολλῶν ἱστοριῶν αὐτοὶ πατέρες γενόμενοι. Εἰ γὰρ Λατίνοις τὴν προσθήκην πρῶτος ἀντεπεξής γαγε Φώτιος, δῆλον ὅτι παρὰ· Ῥωμαίοις τότε τὸ σύμβολον μετὰ τῆς καλουμένης προσθήκης ἐλέγετο. Εἰ δὲ κατέβαλε μὲν Φώτιος τὰ σπέρματα τοῦ σχίσμα- sibi non audientes, exhibente adhuc Orientali τος, οὔπω δὲ πειθομένους είχε τους πλείστους, ἀλλ' ἐφύλαττε τέως ἡ ᾿Ανατολική Εκκλησία τὴν πρὸς τὸν πάππαν εὐλάβειαν καὶ ὁμόνοιαν, ὡς μαρτυρεῖ τὰ Πρακτικὰ τῆς οἰκουμενικῆς ἐν Κωνσταντίνου πόλει ὀγδόης συνόδου, πῶς οὐ καταφανὲς καὶ προδηλότα τον ἕτερόν τι γεγονέναι τοῦ σχίσματος τὸ αἴτιον, ἀλλ' οὐχὶ τὴν καλουμένην προσθήκην; Ὁποῖον δ᾽ ἂν εἴη τὸ ἀληθὲς αἴτιον, διδάσκουσι τοῦ σχίσματος οἱ προασπισταί, πρὸς ἐκεῖνο μᾶλλον ἀντιτεινόμενοι δ πλέον καθικνεῖτο μέσης αὐτῶν τῆς καρδίας, καὶ οὗ χάριν τὰς εὐρεσιλογίας περὶ τὰ δόγματα Αρανίζοντα• τῶν γὰρ μάλιστα ἀμφισβητουμένων περὶ μὲν τῆς ἐκπορεύσεως πολλὴ παρ' αὐτοῖς ἡ διαφωνία, τῶν μὲν Ευαρχίαν παρεισάγεσθαι νομιζόντων, καὶ βλάσφη μον τὸ δόγμα ὀνειροπολούντων, τῶν δὲ μὴ τοσοῦτον. G κατατολμώντων αἰδοῖ τῆς προφανούς γενέσθαι βεβαιουμένων. Εἰσὶ δὲ οἱ καὶ ἐπέχουσι περὶ τοῦ δόγματος, αἴτιον φάσκοντες εἶναι τοῦ σχίσματος, τὸ μὴ βούλε σθαι τὸν πάππαν ἐπιτρέψαι τὴν διάγνωσιν τοῦ δόγματος οἰκουμενικῇ συνέδῳ. Εἶτα γενομένων των οικουμενικῶν συνόδων προφάσεις καὶ φυγοδικίας προῖς σχόμενοι, ὅτι Λατίνοι κατεδυνάστευσαν, ἢ δώροις καὶ ἐπαγγελίαις τὸ φανῆνα: κρείττους ὠνήσαντο τὴν δὲ ἀρχὴν καὶ ἐξουσίαν τοῦ πάππα μιᾷ πάντες γνώμῃ, μια γλώσσῃ, μια φωνή παραγράφουσι, πενταρχίᾳ λέγοντες ὑποκεῖσθαι τὴν καθολικὴν Ἔκκλησίαν· ταύτης δὲ τῆς πεντάδος πρῶτον εἶναι μὲν τὸν πάππαν μόνῃ τῇ τάξει, ἐν ταῖς ἀναφοραῖς δηλαδὴ τῶν ὀνομάτων, ἐν ταῖς καθέδραις ὅτε συνέλθοιεν, ἐν tingeret, in subscriptionibus cum opus sit; quoad ταῖς ὑπογραφαῖς ὅταν δέῃ. κατὰ δὲ τὴν ἐξουσίαν ὁμοταγείς εἶναι πάντας καὶ ἰσοδυνάμους. Εἶναι δὲ καὶ ταῦτα ἐρθοδοξοῦντος τοῦ πάππα, νῦν δὲ κατ αὐτοὺς παραδογματίζοντος ἐκείνου, ἀργεῖ καὶ ἡ τάξις. Τοιαύταις ματαιολογίαις ἐπιστηρίζονται, ἵνα μὴ δοκῶσι σχίζεσθαι παραλόγως, ἐκ τῶν προγενεστέ ρων τὰς ἀρχὰς λαβόντες, προσεξεργασάμενοι δὲ καὶ αὐτοὶ ὅσα οίκοθεν τὸ φιλεριστικὸν ἐπιχορήγησεν. Τούτων εἷς καὶ Νεῖλος οὗτος ὁ Θεσσαλονίκης, γράψας περὶ τῶν αἰτίων τῆς διαστάσεως τῶν Ἐκκλησ σιῶν μάλα σοφιστικῶς καὶ ὑπούλω;· περὶ τῆς ἀρ χῆς τοῦ πάππα, αὐτὸ δὴ τοῦτο τὸ διακωδωνισθὲν ἡμῖν συγγραμμάτιον· καὶ ἄλλ' ἅττα κατά Λατίνων, bolo additamentum affirmabant. Nonnulli etiam certam sententiam nullam proferebant; sed causam schismatis esse dicebant, eo quod papa nollet disquisitiones, dogmatis permittere synodo acumenica. Deinde celebratis generalibus syuοdis refugia devitationesque obtendebant, quod vi prevaluissent Latini, aut donis promissis que emissent victoriam. At fuero primatum papæ uno sensu omnes, una lingua, una voce circumseribunt. Quinque statuentes Ecclesiæ universalis capita, et quinarii hujus primas obtinere quidem papam, sed solo ordine: nimirum quando ejus mentio facienda esset, quando considere illos convero auctoritatem, idem omnibus valor, eadem potentia; idque quando, aiunt, orthodoxus palia est; nunc autem illo, inquiunt, perversa defendente dogmata, ordo etiam cessat. Hujusmeđi vaniloquentia innituntur, ne temere schismatier esse videantur, ex antiquioribus quidem accepta, sed per ipsos etiam aucta ob insitum ani - no studium contentionis. Ex eorum numero Nilus quoque Thessalonicensis praesul scripsit de causis dissidii Ecclesiarum, sophismatis et fraudibus plenum libellum: scripsit de primatu papæ alterum libellum quem et alii doctissimi viri, et nos examinavimus: et quædam opuscula contra Lati-

illa nos, sub eorum nomine propter odium in Latinos ὑπὸ τῷ Λατίνων ὀνόματι διὰ τὸ κατὰ Λατίνων evangelicam turbans sanctionem, et orthodoxiæ ab antiquissimis temporibus traditæ veritatem consarcinans et ipse, que ejusdem farinæ homines alter ex altero repetit; per quæ apud simpliciores aucupantur sapientiae opinionem, prudentibus admirationem movent, dum considerant, ex quibus ad quæ erudita Græcorum natio devenit. Cæterum propositum nostrum est, quoniam cum Greco homine disputamus, et familiare illis est jactare sese, quod non humanas ratiocinationes, sed synodicas sequantur sententias: non omnia congerere, que de tam vasta materia coacervari possent ex auctoribus (praestitit hoc egregie multorum doctorumque industria), sed ea tantum proferre, ex - quibus argumenta sua Nilus desumit, et per que ille vim veritati infert, per ea dissolvere machinas, et compendiariæ oppugnationi compendiariam opponere defensionem; denique fictitiis dictis synodorum objicere voces, ut palam fiat omnibus, nudam esse veritatem, et si mendacium breviloquentia decipit, multo magis veritatem elucere breviloquentia. μίσος κυκῶν τὴν εὐαγγελικήν θεσμοθεσίαν, τὴν ἀρ χαιοπαράδοτον ὀρθοδοξίαν· ἐκεῖνα καττύων, ἐν οἷς ἅπαντες οἱ τῆς αὐτῆς συμμορίας ταυτολογοῦσιν· 3 τοῖς μὲν ἀφελεστέροις ἐμποιεῖ σοφίας δόκησιν, τοῖς δὲ ξυνετοῖς ἔκπληξιν φέρει, λογιζομένοις ἐξ οἴων εἰς οἷα τὸ σοφὸν ἐκεῖνο γένος μεταπέπτωκεν. Σκοπὸς δὲ ἡμῖν πρὸς ἄνδρα τοιοῦτον διαλεγομένοις περὶ τῆς τοῦ πάππα ἀρχῆς, φίλον δὲ αὐτοῖς ἐγκαι χᾶσθαι, ὅτι συνοδικαῖς ἀποφάσεσιν, οὐκ ἀνθρώπων ἐπινοίαις ἀκολουθοῦσι, μὴ πάντα συνείρειν, μηδ' ὅσα περὶ τηλικαύτης ὑποθέσεως εἰπεῖν δυνατὸν, πανταχόθεν ἐπισωρεῦσαι ἡ γὰρ ἂν πολύστιχον ἐγίνετο τεῦχος ὅπερ ἤδη πολλοῖς καὶ σοφοῖς ἀνδράσε σπουδαίως πεφιλοπόνηται), ἀλλ' ἐκεῖνα ἀντεπάγειν, ἐξ ὧν ὁ Νεῖλος ἐπιχειρεῖ· καὶ οἷς βιάζεται τὴν ἀλήθειαν, αὐτόθεν ἀναμοχλεῦσαι τάς συσκευάς" καὶ συντόμῳ ἀντιλογίᾳ σύντομον ἀντιτάξαι ἀπολο γίαν· καὶ ὅλως συνοδικαῖς κατὰ τὸ φαινόμενον ῥήσεσι συνοδικὰς τῷ ὄντι φωνὰς ἀντιθέσθαι· ἵν᾿ ἡ τοῖς πᾶσι κατάδηλον, ὅτι γυμνὴ ἡ ἀλήθεια· καὶ εἰ τὸ ψεῦδος βραχυλογία σοφίζεται, πολλῷ μᾶλλον ἡ ἀλήθεια τῇ βραχυλογία διαλάμπει. ΠΡΟΣ ΝΕΙΛΟΝ ΤΟΝ ΘΕΣΣΑΛΟΝΙΚΗΣ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΡΧΗΣ ΤΟΥ ΠΑΠΠΑ ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. DE PRIMATU PAPÆ CONFUTATIO. NILUS (Cap. I). Asserunt Latini, papam, cum sit Petri successor, ab illo ipso quoque omnem ejus potestatem accepisse. Ego vero dico papam non accepisse primatum a Petro. Cum enim duo considerentur in papa, quod scilicet episcopus Romæ sit, et cæterotum episcoporum primus, illud quidem a Petro habet; alterum vero multis post annis a beatis fatribus et piis imperatoribus. Quod autem hæc vera sint, legatur vicesimus octavus quarti generalis concilii canon: Sanctorum Patrum constitutiones ubique sequentes › etc. Ex quo patet papam non • Φασὶν οἱ Λατίνοι διάδοχον όντα τοῦ Πέτρου τὸν πάππαν, καὶ τὴν ἐκείνου πᾶσαν ἀρχὴν παρ' αὐτοῦ ἐκείνου εἰληφέναι. Εγὼ δὲ λέγω, ὡς ὁ πάππας τὸ πρωτεῖον οὐκ εἴληφε παρὰ τοῦ Πέτρου. Δύο γὰρ ἐν τῷ πάππα θεωρουμένων, τοῦ εἶναι Ῥώμης ἐπίσκο πον, καὶ πρῶτον τῶν ἄλλων ἐπισκόπων, τὸ πρῶτον ἔχει παρὰ τοῦ Πέτρου, τὸ δεύτερον παρὰ τῶν ματ καρίων Πατέρων, καὶ τῶν εὐσεβῶν βασιλέων πολλοῖς χρόνοις ὕστερον. Καὶ ὅτι ταῦτα ἀληθῆ, ἀνάγνωθι τὸν κη' κανόνα τῆς οἰκουμενικῆς δ' συνόδου" «Havταχοῦ τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων όροις επόμενος, ο

καὶ τὰ ἑξῆς. "Οθεν δῆλον, ὅτι οὐ παρὰ τῶν ἀποστό- ab apostolis, sed a Patribus habere primatum, eo λων, ἀλλὰ παρὰ τῶν Πατέρων ἔχει τὸ πρωτεῖον ὁ quod Roma sit regina trbium. › πάππας διὰ τὸ εἶναι τὴν Ῥώμην τῶν πόλεων βασιλεύουσαν.» ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. CONFUTATIO. Si proferre canones spurios et supposititios et omnino improbatos, satis tibi videtur, egregie vir, ad ferendam sententiam in re tam gravi et speetante ad salutem animæ, testimonium quod attul:- sti evanuit, dictumque tuum instar tele aranearum dissipatum est. Debebas tu quoque legere, quibus machinis, qua arte et a quibus canon a te prolatus consutus est primo quidem contradicentibus papæ legatis, deinde Orientalibus episcopis non consentientibus universis, et papa ipso vehementer illu improbante. Sexcenti et triginta Patres erant synodi; qui vero sponte subscripsisse videntur non multi supra ducentos numerantur. Quomodo ergo quartz synodi sit iste canon? Ego vero per testes a te prolatos probabo apertissime, communem et unanimem confessionem sexcentorum triginta Patrum, ac proinde totius Orientalis Ecclesiæ sensum et dogma fuisse, solum papam tanquam Petri successorem babere potestatem œcumenicam, non a Patribus, non ab imperatoribus, sed ab ipso Chrisw. Εἰ τὸ προφέρειν, ὦ θαυμάσιε, κανόνας ἀκύρους καὶ ὑποβολιμαίους, καὶ καθάπαξ ἀποδοκιμασθέν τας, ἐξεταζομένης οὕτω λαμπρᾶς ὑποθέσεως, καὶ πρὸς ψυχικὴν σωτηρίαν ἀνηκούσης, δοκεῖ σοι πρὸς τὸ ἀποφήνασθαι, αύταρκες, οἴχεταί σου πρὸς τὸ μηδὲν ἡ προκομισθεῖσα μαρτυρία, καὶ ὡς ἀράχνης ἱστὸς τὸ ῥητὸν αὐτοῦ διασκεδάζεται. Ωφελες καὶ σὺ ἀναγνῶναι, τίσι μηχαναῖς, καὶ πῶς, καὶ ὑπὸ τίνων συῤῥαφεὶς ὁ προκομισθεὶς οὗτος κανών, πρώτον μὲν ἀντιλέγοντας ἔσχε τοὺς πρέσβεις τοῦ πάππα, εἶτα τοὺς ἀνατολικοὺς ἐπισκόπους οὐ πάντας συμφερομένους, καὶ τὸν πάππαν αὐτὸν σφοδρῶς ἀποδοκιμάζοντα. Εξακόσιοι τριάκοντα Πατέρες ἦταν τῆς συνόδου. Οἱ δὲ τῷ κανόνι αὐθαιρέτως υπογράψας δοκοῦντες οὐ πολλῷ πλείους εἰσὶ τῶν διακοσίων. Πῶς οὗτος κανὼν τῆ; τετάρτης ἂν εἴη συνόδου; Εγώ δέ σοι τους παραχθέντας ὑπὸ σου μάρτυρας προς βαλλόμενος ἀποδείξω σαφέστατα, κοινὴν καὶ σύμφωνον ὁμολογίαν τῶν ἑξακοσίων τριάκοντα Πατέρων, καὶ διὰ τοῦτο τῆς ᾿Ανατολικής Εκκλησία; φρόνημα γενέσθαι καὶ κήρυγμα, μόνον τὸν πάππαν ἔχειν τὴν οἰκουμενικὴν ἐξουσίαν ὡς τοῦ Πέτρου διάδοχον, καὶ τοῦτο οὐ παρὰ τῶν Πατέρων, οὐ παρὰ Γράφουσα τοίνυν ἡ ἁγία τετάρτη σύνοδος πρὸς Λέοντα τὸν πάππαν, καὶ τὴν ἀναφορὰν ποιουμένη τῶν ἐνθέσμως πεπραγμένων περὶ τὸ δόγμα τῆς πίστεως, φησὶ περὶ Διοσκόρου· • Καὶ τοὺς μὲν τὰ ποιμένων φρονοῦντας ἀπέτεμε, τοὺς δὲ λύκου; ἀποδεδειγμένους τοῖς προβάτοις ἐπέστησε· καὶ πρὸς τούτοις ἅπασιν ἔτι καὶ κατ' αὐτοῦ τοῦ τῆς ἀμπέλου την φυλακὴν παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἐπιτετραμμένου τὴν μανίαν ἐξέτεινε, λέγομεν δὴ τῆς σῆς ὁσιότητος, καὶ ἀκοινωνησίαν κατὰ τοῦ τὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας ἐνοῦν σπουδάσαντος ἐμελέτησεν.» Σὺ μὲν οὖν, Νεῖλε, τὸν πάππαν λέγεις εἰληφέναι τὸ πρωτεῖον οὐ παρὰ τοῦ Πέτρου, ἀλλὰ παρὰ τῶν μακαρίων Πατέρων, καὶ τῶν εὐσεβῶν βασιλέων· ἡ δὲ ἁγία σύποῖος τὸν πάππαν ἐπιτετράφθαι φησὶ τὴν φυλακὴν τῆς ἀμπέλου παρὰ τοῦ Σωτήρος. Σὺ λέγεις, τὸν πάππαν εἶναι τῆς Ῥώμης ἐπίσκοπου παρὰ τοῦ Πέτρου καὶ πρῶτον τῶν ἐπισκόπων παρὰ τῶν Πατέρων καὶ βασιλέων. Η δὲ ἁγία σύνο οδος τῷ μακαριωτάτῳ τῆς Ῥωμαίων ἀρχιεπισκόπῳ Λέοντι ἐπιστέλλουσα, τὸν αὐτὸν καὶ Ρώμης οἶδες ἐπίσκοπον, καὶ ἀμπελουργὸν διὰ Μέτρου πα μὰ τοῦ Σωτῆρος καταστάντα. Σὺ λέγεις, ὅτι πρῶτος ὁ πάππας κατὰ τὴν ψευδώ νυμον ἐκεῖνον κανόνα, διὰ τὸ εἶναι τὴν 'Ρώμην τῶν πόλεων βασιλεύουσαν. Η δὲ ἁγία σύνοδος διὰ τὴν ἐπιτροπὴν τῆς ἀμπέλου προσαγορεύει ἐν τῇ ἐπιστο λῇ τὸν πάππαν καὶ κορυφὴν καὶ κεφαλὴν τῶν μελῶν ἡγεμονεύουσαν. Ὥστε τοῦ μὲν κανόνος ἀκύρου γυ τος, ὡς ψευδολογίας καὶ καινοτομίας μεστοῦ, καὶ μηδὲ πρὸς τὰς ὁπωσοῦν δεήσεις τῆς συνόδου ἐπι βασιλέων, ἀλλὰ παρ' αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ. Scribens ad Leonem papam sancta synodus quarta de iis quæ circa dogma fidel legitime gestɔ erant, subjungit de Dioscoro: Et eos quidem qui pastorum propria sapiebant, præcidit; eos vero qui se lupos ostenderant, ovibus praefecit; et ad hæc omnia etiam in ipsum, cui vineæ custodia demandata est a Salvatore, furorem extendit, videlicet contra Tuam Sanctitatem, et excommunicationen tulit in eum qui studuit unire corpus Eclesiæ. ▸ Tu papam dicis non a Petro, sed a sanctis Pa tribus et piis imperatoribus habuisse primatuin; saneta vero synodus demandatam ait papæ vineæ custodiam a Salvatore. Tu papam dicis esse episcopum Romæ a Petro, sed primum episcoporum a Patribus et imperatoribus: sancta vero synodus scribere se ait Leoni beatissimo Romæ archiepiscopo, eumdemque novit Rome episcopum, et per Petrum vineæ custodem a Salvatore. Tu juxta pseudocanonis sensum asseris papæ primatum ex eo esse quod Roma sit regina urbium. At sancta synodus in epistola vocat papani verticem et caput membrorum ducem propter custodiam vineæ. Itaque cum canon irritus sit, utpote falsitatis et novitatis plenus, nee etiam adnitentibus utcunque synodi Patribus a papa approbatus; imo vero rejectus atque, damnatus epi-

MATTHE CARYOPHYLLI stola vero puram et sinceram universi sacri con- κυρωθέντος παρὰ τοῦ πάππα, μᾶλλον δὲ ἀποβληθέν cilii detegat mentem, cur tu, posthabitis manifestis et claris, e spuria doctrina infers quæ libet? της τε καὶ ἀποσκορακισθέντος· τῆς ἐπιστολῆς δὲ εἰ - λικρινῆ καὶ καθαρὰν ὅλης τῆς ἁγίας συνόδου ἀποκαλυπτούσης τὴν ἔννοιαν· πῶς σὺ τὰ δῆλα ἑάσας καὶ προφανῆ, ἐκ διδασκαλίας σκοτίου ἐπιφέρεις & σοι δοκεῖ; Εἰ δὲ όλω; ἐφρόνει ἡ ἁγία σύνοδος παρὰ τῶν Πατέρων εἶναι τὸ πρωτεῖον τοῦ πάππα, διατί μὴ Πατέρες καὶ αὐτοὶ ὄντες, καὶ οἰκουμενικὴν σύνο δεν συγκροτοῦντες (ὅπερ οὐκ εἶχον οἱ τιμήσαντες κατὰ σὲ τῷ πρωτείῳ τὸν πάππαν, ὃς καὶ πρὸ τῆς ἐν Νικαία πρώτης συνόδου πάντοτε ἔσχε τὰ πρωτεία, ὥς φησιν αὐτὴ ἡ πρώτη σύνοδος ἐν τῷ ς᾿ αὐτῆς κανόνι)· διατί μὴ τῇ οἰκείᾳ ἐξουσίᾳ χρησάμε νοι τὸν Κωνσταντινουπόλεως καὶ αὐτοὶ ἐτίμησαν, Nam si sancta synodus ita sentiebat, nimirum papæ primatum esse a Patribus; cur ipsa, quæ Patribus constabat et œcumenica erat (qua certe conditione carebant illi qui per te detulerunt papæ primatum, cum papa etiam ante Nicænam primam synodum habuerit semper primatum, ut ipsa prima synodus fatetur sexto suo canone): cur, inquam, sua utens auctoritate Constantinopolitanum non honoravit, sicut antiquiores per te papam, sed rogabat papam ut ejus canonem appro- ὥσπερ οἱ πάλαι κατὰ σὲ τὸν Ῥώμης,· ἀλλ᾽ ἐδέοντο baret? Et tu quidem dicis primatum papæ pendere a Patribus; sancta vero synodus per epistolam clamat, honorem Constantinopolitani pendere ab auctoritate papæ. Itaque ordinem subvertis, tooque de primatu papæ tractatui sophisticum fundamentum jacis, ex quo multa, et magna sequantur absurda; et sanetos Patres calumniaris, quod canonem ediderint asserentem a Patribus concessuin senioris Romæ sedi primatum. Si enim hoc esset, secum ipsi pugnarent, sed quia impossibile hoc es! omnino, aut canon falsus est, aut epistola: sed epistolam non esse falsam indicat consensio synodi, quæ canonem suscepisset si approbatus a papa fuisset; canonem vero non esse ratum declarat dissensio. Deprehenderis igitur falso canone fultus invalidum jecisse structuræ tuæ fundamentum. τοῦ πάππα κυρωθῆναι αὐτοῖς τὸν κανόνα; Σὺ μὲν οὖν, Νεῖλες τὴς ἡρτῆσθαι τὸ πρωτεῖον τοῦ πάππα τῆς αὐθεντίας τῶν Πατέρων· ἡ δὲ ἁγία σύνοδος διὰ τῆς ἐπιστολῆς βοᾷ, ὅτι τὰ πρεσβεία Κωνσταντινουπόλεως ήρτηται τῆς ἐξουσία; τοῦ πάππα· ὥστε ἀνατρέπεις τὴν τάξιν, καὶ βάσιν καταβάλλεις τῇ σῇ πραγματεία κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ πάππα σε τορι σμένην, καὶ πολλῶν καὶ μεγάλων ἀτοπημάτων ὑπό θεσιν· καὶ καταψεύδῃ τῶν ἁγίων Πατέρων, ὡς κανόνα εξενεγκόντων διαγορεύοντα, παρὰ τῶν Πατέ μων ἀποδεδόσθαι τὰ πρεσβεῖα τῷ θρόνῳ τῆς πρεαδυτέρας Ρώμης. Εἰ γὰρ τοῦτο ἦν, ἑαυτοῖς ἂν ἐμάχοντο. Εἰ δὲ ἀδύνατον τοῦτο, ἀνάγκη ἢ νόθον εἶναι τὸν κανόνα, ἢ ψευδῆ τὴν ἐπιστολὴν· ἀλλὰ μὴν τῆς ἐπιστολῆς τὸ αὐθεντον συμμαρτυρεῖ ἡ κοινή ψῆφος τῆς συνόδου, ἥτις ἐδέξατο ἂν τὸν κανόνα, εἰ παρὰ τοῦ πάππα ἐκυροῦτο· ἡ ἀσυμφωνία δὲ τὸ νενοθευμένον τοῦ κανόνος· οὐ γνήσιος ἄρα ὁ κανών. Καὶ ἑάλως τῇ σῇ οἰκοδ μίᾳ σαθρὸν καταβαλόμενος θεμέλιον. Neque dicas, demandatam esse vineæ custodiam a Salvatore, commune quid esse episcopis juxta Pauli dictum in Actis: Attendite vobis, et universo gregi, in quo vos Spiritus sanctus posuit episcop s', Nam sancta synodus, ubi in epistola narrasset multa perperam a Dioscoro facta, quod deposito Flaviano S. mem. episcopo, præcisisque iis qui recte sentiebant, lupos præposuisset ovibus: ubi hæc de cæteris episcopis dixisset, intulit quæ spectant ad papam: nec illum nominatim exprimit, sed circumscriptione usa ait: e Et ad haee omnia in ipsum eliam, cui demandala est a Salvatore custodia vineæ, furorein extendit. Et circumscribendo amplificat, expressiusque designat audaciam Dioscori, et ούstupescit facinus. Itaque quod distinctionis ergo dictum est, non potest esse commune episcopis, quos providentia communi ponit Spiritus sanctus; at vero papa sanctæ synodi testimonio, custos universalis Ecclesiæ positus est speciali Christi lego. Καὶ μὴ λέγε, τὸ παρὰ τοῦ Σωτῆρος επιτετράφθαι τὴν φυλακὴν τῆς ἀμπέλου κοινὸν εἶναι τοῖς ἐπι σκόποις κατὰ τὸ ῥητὸν τοῦ Παύλου ἐν ταῖς Πράξε σιν· Προσέχετε ἑαυτοῖς, καὶ παντὶ τῷ ποιμνίω, ἐν ᾧ ὑμᾶς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἔθετο ἐπισκό πους. Η γὰρ ἁγία σύνοδος ἐν τῇ ἐπιστολή διηγη σαμένη περὶ Διοσκόρου, ὅτι πολλὰ εἰργάσατο δεινά, τὸν ἐν ἁγίοις Φλαβιανὸν τὸν Κωνσταντινουπόλεως καθελών, καὶ Εὐσέβιον τὸν ἐπίσκοπον, καὶ τοὺς ὀρθά φρονοῦντας ἀπέτεμε, τοὺς δὲ λύκους τοῖς προβάτοις ἐπέστησεν· ταῦτα περὶ τῶν λοιπῶν ἐπιτ σκόπων εἰποῦσα, ἐπιφέρει τὰ περὶ τὴν πάπταν· καὶ οὐκ ὀνομαστὶ τοῦτον προφέρει, ἀλλ' ὑπογραφῇ χρησαμένη" «Καὶ πρὸς τούτοις ἅπασι, φησίν, ἔτι καὶ κατ' αὐτοῦ τοῦ τῆς ἀμπέλου τὴν φυλακὴν παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἐπιτετραμμένου τὴν μανίαν ἐξέτεινεν.» Καὶ ἐπαύξει διὰ τῆς ὑπογραφῆς ἐμφατικώτερον τὴν. τόλμαν του Διοσκόρου, καὶ ἐκπλήττεται τὸ ἀνοπιο ρο γημα. Οὕτω δὲ τὸ πρὸς ἀντιδιαστολήν ῥηθὲν οὐ δύναται κοινὸν εἶναι τοῖς ἐπισκόποις, ου; κοινῇ ὁ δὲ πάππας κατὰ τὴν ἁγίαν σύνοδον ἐξ ἰδικῆς τοῦ προνοίᾳ τίθησιν ἐπισκόπους τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· Χριστοῦ νομοθεσίας φύλαξ ετέθη τῆς οἰκουμενικῆς Ἐκκλησίας. Alioquin deposito etiam Flaviano idem flagitium admisisse, videretur Dioscorus: nunc vero sancta · Act. xx, 28. "Η γὰρ ἂν καὶ ὅτε Φλαβιανὸν καθεῖλε Διόσκορος, τὸ αὐτὸ πλημμελήσας εφαίνετο· νῦν δὲ ἡ ἁγία

tyrannidis vocat; ingens vero crimen contra papam, esse parricidium clamat contra sanctionem Christi. Si ergo vel minimum principio aberrare a veritate, crescit deinde in immensum tantum initio a ver ritate declinasse quot paralogismorum radix erit, quot fundamentum sophismatum? Itaque infers. σύνοδος τὸ μὲν κατὰ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως καὶ ἡ synodus, quæ ille in alios scelera edidit, decreta τῶν λοιπῶν ἐπισκόπων εγχείρημα τυραννίδος εἶναι ψήφους φησί, τὸ δὲ κατὰ τοῦ πάππα φοβερὸν τέλο μημα παρανομίαν εἶναι κατὰ τῆς θεσμοθεσίας τοῦ Σωτήρος βοᾷ. Εἰ γοῦν καὶ τὸ μικρὸν παραβῆναι τῆς ἀληθείας κατὰ τὴν ἀρχὴν γίνεται πόρξω μυ ριοπλάσιον, ἡ τοσαύτη τῆς ἀληθείας παρατροπή κατ' αὐτήν σου τὴν ἀρχὴν, ὦ Νεῖλε, πόσων ἔσται ρίζα παραλογισμῶν, πόσων καταβολή σοφισμάτων; Καὶ δὴ ἐπιφέρεις. • Ανάγνωθι καὶ Νεαράν ρίαν Ἰουστινιανοῦ, ἵν᾿ εἰδῆς τὴν ἀλήθειαν· Θεσπίζομεν, φησί, κατὰ τοὺς τῶν ἁγίων συνόδων ὄρους, τὸν ἁγιώτατον τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης ἐπίσκοπον πρῶτον εἶναι πάντων τῶν ἱερέων. ᾿Ακούει;; Τὸ πρῶτον εἶναι τὸν πάππιν ὄρος ἐστὶ, φησί, τῶν συνόδων. Εἰ δὲ ὄρος τῶν συνόδων, πως παρὰ τοῦ Πέτρου τὸ πρωτεῖον εἴληφεν ὁ πάππας; ν ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Ὥσπερ τὸ παρὰ τῶν μακαρίων Πατέρων εἶναι τοῦ τάππα τὸ πρωτεῖον ἀποδείξαι προθέμενος οὐκ ἀπέδειξες, οὕτω καὶ παρὰ θεσπίσματος βασιλικού αὐτὸ τοῦτο τὸ πρωτείον κατασκευάσαι βουλόμενος οὐδὲν συμπεραίνεις, μᾶλλον δὲ δύο καὶ μεγάλα ἁμαρτάνεις· ἓν μὲν, ὅτι ὁμωνύμῳ χρώμενος φωνῇ, ὡς ἁπλῆς οὔσης ἐπιφέρεις τὸ συμπέρασμα· ἕτερον δὲ, ὅτι προκομίζων τὴν Ἰουστινιανοῦ Νεαράν, ἵν᾿ ὅπερ ἔφης ανωτέρω, τὸ πολλοῖς ὕστερον χρόνοις ς δεδέσθαι τὴν ἀρχὴν τῷ πάππα διδάξῃς, ἀσύστατα καὶ κακεντρεχῆ καὶ ἀνάρμοστα λέγεις. Εγραφεν ὁ ἀοίδιμος Κύριλλος ἐπιστέλλων Ἰωάννῃ τῷ Ἀντιο χείας ἐν τῇ τρίτῃ συνόδῳ· Κατ' οὐδένα τρόπον σαλεύεσθαι πρὸς τινῶν ἀνεχόμεθα τὴν ὁρισθεῖσαν πίστιν, ἤτοι τὸ τῆς πίστεως σύμβολον, παρὰ τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων τῶν ἐν Νικαίᾳ συνελθόντων κατά καιρούς μεμνημένος τοῦ λέγοντος· Μὴ μέσ ταιρε όρια αιώνια, ἃ ἔθεντο οἱ πατέρες σου. Καὶ τὴν πίστιν καὶ τὸ σύμβολον τῆς πίστεως καλεῖ ὁ θεῖος Πατὴρ ὅρια αἰώνια, εἴτουν ὅρους αἰωνίους. Συλλογιζέσθω οὖν, ὦ Νεῖλε, ὁ βουλόμενος ούτωσί πως· Ορος ἐστὶ τῶν ἁγίων Πατέρων εἶναι τὴν Υἱὸν τῷ Πατρὶ ὁμοούσιον· καὶ ὄρος ἐστὶ τῶν ἁγίων Πατέρων, πάντων τῶν ἱερέων εἶναι πρῶτον τὸν πάππαν. ᾿Αλλὰ μὴν κατὰ σὲ μὴ ἔχοντι τὸ πρωτείον τῷ πάππα δεδώκασιν οἱ Πατέρες· ἄρα καὶ τῷ Υἱῷ μὴ ἔχοντι τὸ ὁμοούσιον δεδώκασιν οἱ Πατέρες. Ορᾷς, οἷα φιλοσοφεῖς διὰ τὴν ὁμωνυμίαν τῆς λέξεως; "Ορος, ὦ θαυμάσιε, ἐν ταῖς ἱεραῖς συνόδοις οὐ μόνον τὴν πρόσφατον νομοθεσίαν καὶ πρὸς εὐταξίαν συντείνουσαν δηλοῖ, ἀλλὰ πολλῷ μᾶλλον τὴν σαφήνειαν καὶ ἀνάπτυξιν τῶν πρὸς τὰ καιριώτατα τῆς πίστεως συμβαλλομένων. Καὶ τοῦτο ἄνω καὶ κάτω ἴδοις ἂν ἐν τοῖς Πρακτικοῖς τῶν συνόδων. Οϋσης οὖν τῆς φωνῆς ὁμωνύμου, καὶ σημαινούσης πολλῷ μᾶλλον τὰ ἀρχαῖα καὶ θεοπαράδοτα ἢ τὰ • Prov. xa11, 28. Conc. Ephes. in, cap. 34. NILUS. (Cap. 1.) • Legito et Novellam 'Justinia:i 131, ut veritatem addiseas. Statuimus, inquit, juxta constitutiones' sanctarum synodorum, sanctissimum senioris Romae episcopum esse prinium omnium sacerdotum. Audis? Ut sit primus papa, statutum est, inquit, synodorum. Si ergo statutum, seu decretum est synodorum, quomodo papa primatum habet a Petro? CONFUTATIO. Sicut a sanctis Patribus primatum papæ probare volens non probasti, ita e sanctione imperatoria conatus illum ostendere, nihil concludis, sed potius duo peccas, et magna. Primum quidem quia, posita voce æquivoca, concludis trahendo illam ad unum significatum; deinde prolata Justiniani No. vella, ad probandum quod dixisti, nimirum multis post temporibus datum fuisse primatum papæ, non cohærentia, non convenientia, non congruentia die cis. Scribebat beatus Cyrillus ad Joannem Antio❤ chenum Nullo modo patimur a quibusdam convelli definitam fidem, sive fidei symbolum a sanetis nostris Patribus qui olin Nicææ convenerunt memores ejus qui dixit: Ne transferas terminos antiquos, quos posuerunt patres tui.» Ubi sanctus Pater nomine terminorum antiquorum appellat fident et fidei symbolum. Arguat ergo per te hoc pacto qui vult. Decretum est sanctorum Patrum, Filium: esse consubstantialem Patri; est etiam decrelina sanctorum Patrum papam esse omnium sacerdotum, primum: sed per te Patres primatum dederant papæ non habenti illum; ergo et Filio non habenti consubstantialitatem dederunt Patres. Vides quæ tua sit argumentatio propter equivocam vo cem? Vox ista apud sanctas synodos non soluma significat novam constitutionem de re aliqua spectante ad mores, sed multo magis explanationem declarationemque eorum quæ ad summam fidei pertinent; idque passim videre est in Actis synodorum. Cum ergo æquivoca sit, et frequentius usurpetur að signandum antiqua et divinitus tradita, quam recentia et ea quæ juris humani sunt, cur tu decretum Patrum de primatu papæ trahis ad imbecilliorem significatum, et nudam assumens vocem, detorques lectorem ad alteram partem? Secundum decreta Patrum primus est papa, inquit

MATTILE CARYOPHYLLI Justinianus, qui in illa Novella suscipit sanctarum πρόσφατα καὶ ἀνθρώπινα, διατί σὺ τὸν ὅρον τῶν ' quatuor synodorum decreta ut sanctam Scriptu- Πατέρων περὶ τοῦ πρωτείου τοῦ πάππα καθέλκεις ram. Atqui et Cyrillus in tertia synodo, ut planum ἐπὶ τὸ ἀσθενέστερον τῶν σημαινομένων, καὶ ψιλῇ fiet, et quarte synodi Patres fatentur papain esse τῇ φωνῇ χρώμενος ἐκ τῶν δύο συναρπάζεις εἰς Ecclesiæ judicem, et custodem vineæ a Salvatore θάτερον τὴν διάνοιαν; Κατὰ τοὺς ὅρους τῶν Πατέ constitutum. Ergo decretum corum de papa nou ρων πρῶτος ὁ πάππας, φησὶν Ιουστινιανὸς, ὁ κατὰ habet vim novæ constitutionis, sed dogmatis ad τὴν Νεαράν ἐκείνην τά δόγματα τῶν ἁγίων τεσσά indem spectantis explicationem et dilucidationem. ρων συνόδων ὡς θείαν γραφήν ἀποδεχόμενος· ἀλλὰ Secundum quod peccas, est, quod ad probandum μὴν καὶ Κύριλλος ἐν τῇ τρίτῃ ὡς εἰρήσεται κατω· primatum papæ non esse ab initio statutis impe- τέρω, καὶ οἱ Πατέρες τῆς τετάρτης συνόδου των ratoriis firmatum, confugisti ad Justinianum, con- τάππαν ὁμολογοῦσι κριτὴν τῆς Ἐκκλησίας, καὶ φύ tentiosa sane malignitate. Certe enim tuus Photius, λακα τῆς ἀμπέλου παρὰ τοῦ Σωτῆρος. Ο τοίνυν princeps et antesignauus schismatis, ad Aurelia- ὅμως αὐτῶν περὶ τοῦ πάππα οὐκ ἔχει προστάτου num hoc referebat; nec adeo sordidus erat papæ νομοθεσίας δύναμιν, ἀλλὰ δόγματος εἰς πίστιν æstimator. Alii vero ex iis qui tecum sentiunt ἀνήκοντος ἀνάπτυξιν καὶ σαφήνειαν. Δεύτερον tribuunt hoc Constantino Magno; veritatem qui- ἁμαρτάνεις, ὅτι τὸ πρωτεῖον τοῦ πάπια μὴ ἀπ' dem offuscantes omnes, sed maxime omnium tu, ἀρχῆς δν δεῖξαι βουλόμενος θεσπίσματι βασιλικοῖς qui cum synodica legisses, procul dubio vidisti κυρωθέν, κατέφυγες ἐπὶ Ἰουστινιανόν, κακοήθως etiam imperatorum epistolas tertiae synodo prae- μάλα καὶ φιλονείκως. Καίτοι γε ὁ σὸς Φώτιος, ὁ τοῦ fixas, in quibus mirum in modum elucet impera- σχίσματος πρωτοστάτης, ἐπὶ Αὐρηλιανὸν τοῦτο torum reverentia erga sedem Petri: ut futile øm- ἀνέφερε, και το που τον γλίσχρος οὐκ ἦν πρὸς τὸν nino sit quod ais, primum ex imperatoribus πάππαν. Ετερος δὲ τῶν σοὶ ἐμφρένων Κωνσταν Justinianum sanxisse primatum papæ. Dicimus τίνῳ τῷ Μεγάλῳ τοῦτο ἀποδιδόασι, πάντες μὲν τὴν ergo, sanctos Patres per sua decreta nequaquam ἀλήθειαν ὑποσκιάζοντες· πάντων δὲ μάλιστα σύ, dedisse, sed testatum reddidisse primatum papæ; ὅστις τὰ τῶν συνόδων ἀναγνούς, ἐνέτυχες πάντως et pios imperatores, præsertim Justinianum, non καὶ ταῖς προηγουμέναις τῆς τρίτης συνόδου βασιfundasse, sed fideliter enarrasse primatum pape. λέων ἐπιστολαῖς, ἐν οἷς λάμπει μάλιστα ἡ τῶν βασιλέων αἰδὼς καὶ εὐλάβεια περὶ τὸν θρόνον τοῦ Πέτρου· ὥστε λῆρος ἄντικρυς 3 λέγεις, πρῶτον ἐν βασιλεῦσι τὸν Ἰουστινιανὸν θεσπίσαι τὸ πρωτεῖον τοῦ πάππα. Καὶ τοὺς Πατέρας οὖν φαμὲν τοῖς οἰ κείοις ὅροις οὐ δεδωκέναι, ἀλλὰ δεδηλωκέναι τὸ πρωτεῖον τοῦ πάππα· καὶ τοὺς εὐσεβεῖς τῶν βασιλέων, μάλιστα δὲ τὸν Ἰουστινιανόν, οὐ προτετιμηκέναι, ἀλλὰ μεμαρτυρηκέναι τὸ πρωτείον του πάππα. NILUS (Cap. III). Quid ergǝ? Non est ullo modo papa successer Petri? Est ille quidem, sed ut episcopus; quod episcopus etiam quisque habet corum qui ab illo consecrati sunt. Nam et quilibet hierarcha, quod attinet ad hoc, illius apostoli successor est a quo per successionem habuit sacerdotium. Qua ratione multos habet Petrus et reliqui apostoli successores; qui vero ad alia, nequaquam. Petrus enim et apostolus est et apostolorum princeps; at papa nec apostolus est, nec apostolorum corypheus. Petrus magister est orbis terrarum, papa episcopus Rona. Petrus ordinavit episcopum Antiochiæ talem, et Alexandriæ talem, et alibi alium: Romano episcopo Hon licet hæc facere. Petrus episcopum Romanum designat', papa, non designat alium papam. Petro simpliciter dictumn est: Quodcunque solueris, aut ligaveris, erit ligatum aut solutum in cœlis. Dum vero ille gratiam transfunderet in episcopum Romanum, nen absoluto sermone est usus,”sed Ligabis, inquit, quod ligari oportet, et solves quod decet. Petrus quæ dixit sunt voces Spiritus saneti: Τί οὖν; οὐκ ἔστιν ἡ πάππας τὸ σύνολον τοῦ Πέτρου διάδοχος; Ἔστι μέν, ἀλλ' ὡς ἐπίσκοπος, ὅπερ καὶ τῶν ἐπισκόπων ἕκαστος τῶν ὑπ' ἐκείνου χειρο τονηθέντων. Καὶ τῶν Ἱεραρχῶν δὲ ἔκαστος διάδοχος κατά γε τοῦτο ἑκάστου τῶν ἀποστόλων, ὑφ' οὗ κατά διαδοχὴν τὴν ἱερωσύνην εἰλήφει. Κατὰ μὲν οὖν τὸν λόγον τοῦτον πολλοὶ καὶ τοῦ Πέτρου καὶ τῶν ἀποστόλων διάδοχοι, κατὰ δὲ τὰ ἄλλα οὐδαμῶς. Πέτρος μὲν γὰρ καὶ ἀπόστολος, καὶ ἀποστόλων ἔξαρχος ὁ δὲ πάππας οὔτε ἀπόστολος, οὔτε ἀποστόλων χορυφατος. Πέτρος διδάσκαλος πάσης τῆς οἰκουμένης, ὁ δὲ πάππας ἐπίσκοπος Ρώμης. Πέτρος ἐν ᾿Αντιοχείᾳ τὸν δεῖνα χειροτονεῖ, ἐν 'Αλεξανδρείᾳ δὲ ἕτερον, καὶ ἄλλον ἀλλαχοῦ· τῷ δὲ Ῥώμης οὐκ ἐφεῖται ταῦτα ποιεῖν. Πέτρος ἐπίσκοπον 'Ρώμης χειροτονεῖ, ὁ δὲ 'Ρώμης πάππαν ἕτερον οὐ προβάλλεται. Πέτρος ἁπλῶς ἤκουσεν, "Ο λύσεις ἢ δήσεις, ἔσται δεδεμένον ἢ λελυμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς· πρὸς δὲ τὸν Ῥώμης αὐτὸς διαβιβάζων τὴν χάριν, οὐχ ἁπλῶ; εἴρηκεν· ἀλλά, Δήσεις ἃ δεῖ δεθῆναι, καὶ λύσεις μετὰ τοῦ λέοντος. Πέτρος ἃ εἶπε, Πνεύματος ἁγίου φωναί τοῦ

δὲ τοῦτο καὶ τῷ πάπᾳ κοινόν; Οὐκ ἄρα κατὰ πάντα quis habere hoc dicat et papan? Non est igitur in ὁ Ρώμης τοῦ Πέτρου διάδοχος, ἀλλὰ κατ' ἐκεῖνα μόνον, καθ᾽ ἃ καὶ τῶν ὑπ' ἐκείνου χειροτονηθέντων ἕκαστος. ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Πολλὰ συμπλέκεις, πολλὰ συμφύρεις, καὶ πολλὰς ἐπισωρεύων διαφοράς, καθ' ἓν μόνον λέγεις καὶ τοῦτο μερικόν, κοινωνεῖν τὸν Πέτρον καὶ τοὺς διαδόχους. Εἶτα τὸ καιριώτατον τῆς ὑποθέσεως καὶ κυριώτατον παραλιπών, συγχύσεως καὶ ἀταξίας ἐμφαίνῃ διδάσκαλος. Διάδοχον λέγεις του Πέτρου τὸν πάπαν καθὸ ἐπίσκοπος, ὡς καὶ ἕκαστος τῶν ὑπ' ἐκείνου χειροτονηθέντων ἐπισκόπων· ἀπόδειξιν δὲ ταύτης σου τῆς θέσεως οὐδεμίαν φέρεις· ἀλλ' ἔοικας τῷ διδασκαλικῶς ἀποφαινομένῳ καὶ νομο θετοῦντι. ᾿Αντιτάξομεν οὖν ἡμεῖς οὐχὶ τὰ ἡμέτερα, ἀλλὰ τὰ τῆς ἁγίας τετάρτης συνόδου, ἐξ ὧν ἐπέστελλε πρὸς τὸν πάπαν • Τί γὰρ πίστεως πρὸς εὐφροσύνην ἀνώτερον, ἣν αὐτὸς ὥσπερ χρυσήν σειρὰν τῷ προστάγματι τοῦ θεμένου καταγομένην εἰς ἡμᾶς διεφύλαξας, πᾶσι τῆς τοῦ μακαρίου Πέτρου φωνῆς ἑρμηνεὺς καθιστάμενο;; "Οθεν καὶ ἡμεῖς ὡς ἀρχηγῷ σοι τοῦ καλοῦ πρὸς ὠφέλειαν χρησάμενοι, τοῖς τῆς Ἐκκλησίας τέκνοις τὸν κλῆρον τῆς ἀλη θείας ἐδείξαμεν.» Εν τούτοις ἡ ἁγία σύνοδος καλεῖ τὸν πάπαν τῆς χρυσῆς σειρᾶς πίστεως φύ λακα, καὶ ἑρμηνέα τῆς φωνῆς τοῦ Πέτρου, καὶ τὴν πίστιν ἐν τῷ πάπα κλῆρον εἶναι τῆς ἀληθείας. Καὶ κατωτέρω περὶ τῆς ὁμηγύρεως τῶν ἐπισκόπων τῆς ἁγίας αὐτῶν συνόδου γράφουσιν οἱ Πατέρες • ἂν σὺ μὲν ὡς κεφαλὴ μελῶν ἡγεμόνευες, ἐν τοῖς τὴν σὴν τάξιν ἐπέχουσι τὴν εὔνοιαν ἐπιδεικνύμενος· › Εν τούτοις ἡ ἁγία σύνοδος ὁμολογεῖ τὸν πάπαν κεφαλήν, τοὺς ἄλλους ἐπισκόπους μέλη. Παρῆν δὲ ἐν ἐκείνῃ τῇ συνόδῳ καὶ ᾿Ανατόλιας Κωνσταντινουπόλεως, καὶ Μάξιμος Αντιοχείας, καὶ Ιουβενάλιος Ἱεροσολύμων. Καὶ κατωτέρω· ι Καὶ πρὸς τούτοις ἅπασιν ἔτι καὶ κατ' αὐτοῦ τοῦ τῆς ἀμπέλου τὴν φυλακὴν παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἐπιτετραμμένου τὴν μανίαν ἐξέτεινε, λέγομεν δὴ τῆς – σῆς ὁσιότητας. • Εν τούτοις ἡ ἁγία σύνοδος ἄμπε λον εὐαγγελικῶς τὴν Ἐκκλησίαν, ἀμπελουργὸν λέγει τὸν πάπαν, παρὰ τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ λαβόντα τὴν ἀμπελουργίαν. Καὶ κατωτέρω ο Πεπεισμένοι, ὡς τῆς ἀποστολικῆς παρ' ὑμῖν κρατούσης ἀκτῖνος, καὶ ἐπὶ τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει Εκκλησίαν συνήθως κηδόμενοι πολλάκις ταύτην ἡ πλώσατε, διὰ τὸ ἄφθονον ὑπάρχειν ἡμῖν τὴν τῶν οἰκείων ἀγαθῶν πρὸς τοὺς γνησίους μετάδοσιν.» Καὶ κατωτέρω • Ειδότες, ὡς πᾶν παρὰ τῶν τέκνων γινόμενον κατόρθωμα εἰς τοὺς οἰκειουμένους Πατέρας ἀνα- omnibus papa successor Petri, sed in iis tantum in quibus successor etiam est quilibet episcoporum a Petro ordinatorum. CONFUTATIO. Multa connectis, multa confundis, et multis differentiis positus unum tantum esse ais commune Petro et successoribus, idque privatum; et prateris quod maximum et præstantissimum est in hac materia, fisque confusionis et inordinationis magister. Successorem Petri ais papam, ut episcopum, ut quilibet episcoporum a Petro ordinatorum, et hujus tuæ positionis nullum affers testimonium quo probetur; sed magistri auctoritate pronuntias, et statuis more legislatoris. Opponemus ergo nos tibi non nostra, sed voces sanctæ synodi quartæ ex epistola ejus ad papam: Quid enim ad ferendam lætitiam fide sublimius, quam tu velut auream catenam, præcepto legislatoris deductam ad nos servasti, omnibus beati Petri vocis constitutus interpres? Quapropter et nos tanti boni te duce et auctore usi ad utilitatem, Ecclesiæ filiis hæreditatem veritatis ostendimus. In his sancta synodus vocat papam aureæ fidei catenæ asservatorem, et Petri vocis interpretem; et fidein ait esse in papa veritatis hæreditatem. Et infra, ubi sermo est de Patribus synodi: c Quibus tu, inquit, dux eras, ut caput membris, in iis qui tuas voces gerebant benevolentiam præferens. In his sancta synodus fatetur papam caput, caeteros episcopos membra. Aderant autem iu illa synodo Anatolius Constantinopolitanus, Maximus Antiochenus, et Juvenalis Hierosolymitanus. Et infra: «Et ad hæc omnia insuper et contra ipsum, cui vireæ custodia a Salvatore commissa est, extendit insaniam, id est contra tuam (apostolicam) sanctitatem out Latinus interpres legit. In his sancta synodus Ecclesiam evangelice vineam vocat, custodem vineæ papam, et præfecturam hanc esse inquit illi datam a Christo. Et infra: Plane scientes apostolicum in vobis quidem radium suam sedem habere; sæpe vero ad Constantinopolitanam quoque Ecclesian, more vestro curam gerentes illum sparsisse, eo quod cousueveritis bonorum vestrorum participatione vobis conjunctos abunde ditare.» Et infra: ‹ Agnoscentes, omne egregium matorum factum recurrere ad proprios parentes. Rogamus igitur, decreto tuo nostrum honora judicium, et sicut nos capiti consensum præbuimus in re præclara, ita et vertex adimpleat filiis quod decorum est. τρέχει· παρακαλοῦμεν τοίνυν, τίμησον καὶ ταῖς σαῖς ψήφοις τὴν κρίσιν· καὶ ὥσπερ ἡμεῖς τῇ κεφαλῇ τὴν ἐν τοῖς καλοῖς συμφωνίαν εἰσενηνόχαμεν, οὕτω καὶ ἡ κορυφὴ τοῖς παισὶν ἀναπληρώσει τὸ πρέπον. ο Ἐν τούτοις ἡ ἁγία σύνοδος ὁμολογεῖ τὴν ἀποστολικὴν ἀκτῖνα ἐν τῷ πάπα καθιδρυμένην ἀπλωθῆναι πολλάκις καὶ εἰς Κωνσταντινούπολιν· καὶ ὅτι ὁ πάπας ἐστὶ κεφαλὴ τῆς Ἐκκλησία; τοιαύτη, ἐξ ἧς PATROL. GR. CXLIX. In his sancta synodus fatetur, apostolicum radium esse in papa collocatum et inde sæpe Con - stantinopolįm sese fudisse, et papam esse tale caput Ecclesiæ, ut ex eo pendeat honor et privileDigiszed by Google

MATTILE CARYOPHYLLI giorum emanatio in filios. Si ergo papa per sau- ἤρτηται τὸ τιμᾶν καὶ μεταδιδόναι τοῖς ἄλλοις προ etam synodum et Petri fidei est hæres, et meinbrorum Ecclesiæ caput, et custos vineæ æ Salvatore constitutus, et vas apostolici radii, et episcoporum Pater, honores et privilegia largiens, unde tu, Nile, paradoxam sumpsisti assertionem, quod papa sit Petri successor, sicut hierarcha quilibet a Petro ordinatus? Esse igitur papam Petri successorem, faleris et ipse, qua Romæ est episcopus; quod vero in præteriisti commune Petro el papæ, summum et maxime ad rem nostram spectans, est quod quarta synodus docet, et reliqua testantur, nt dicemus, generalia concilia, quæcunque suscipiunt Græci illud porro est pastoralis auctoritas in oves Christi, quam variis nominibus illa synodius expressit. Τu vero, prætermisso co, quod unum successionis rationem perficit, numeras quæ minus ad rem faciunt. Nec enim ad vim successionis re. ‹‹quiritur, ut ea omnia successor habeat quæ fuere in antecessore, sed illa in quibus ratio successionis consistit. Exempli gratia: successit in imperio Romano Constantius magno Constantino, non tamen opus est, ut ex successione Constantius et crucis signum in coelo conspexerit, et Byzantium in Constantini urbem erexerit, et ecumenicarum synodorum primam celebrandam curaverit. Et papa, similiter succedit Petro ut Remanus episcopus, ot vinex custos, ut caput membrorum dux; sed non ideo necesse est ut papa sit apostolus, aut princeps apostolorum, aut ipse per se sener consecret patriarchas, aut alterum designet papam, aut canonicos libros conscribat; non enim pertinent hæc ad rationem successionis. Cæcierum loco apostoli vocatur apostolicus, estque imagister universalis ut · caput omnium dux, et fidei interpres omnibus, et ¿ potestatem habens a Salvatore in Petro ligandi et solvendi omnia, utpote custos vineæ a Salvatore constitutus. Itaque per synodicas voces habemus, papam esse Petri successorem, non tantum qua Romæ est episcopus, sed etiam qua præsul universæ Christi Ecclesiæ, et custos et caput. νύμια ὡς τέκνοις καὶ παισίν. Εἰ γοῦν ὁ πάπας κατὰ τὴν διδασκαλίαν τῆς ἁγίας συνόδου καὶ κλημονόμος ἐστὶ τῆς πίστεως τοῦ Πέτρου, καὶ τῶν μετ λῶν τῆς Ἐκκλησίας κεφαλή, καὶ φύλαξ τῆς ἀμπέ λου τεταγμένος ὑπὸ τοῦ Σωτῆρος, καὶ τῆς ἀποστο λικῆς ἀκτῖνος δοχεῖον, πατὴρ τῶν ἐπισκόπων, πρεσβεῖα καὶ τιμὰς διανέμων· ποῦ σου, Νεῖλε, τὸ παράδοξον τῆς θέσεως, ὅτι διάδοχος του Πέτρου δ πάπας ὡς τῶν ἱεραρχῶν ἕκαστος τῶν ὑπ' ἐκείνου χειροτονηθέντων; Ὅτι μὲν οὖν διάδοχος του Πέτρου ὁ πάπας, καθό Ρώμης ἐπίσκοπος, συνομολογείς καὶ αὐτός· ὃ δὲ σὺ παρέλιπες κοινὸν τῷ Πέτρῳ καὶ τῷ πάπα, καιριώτατον, ἐκεῖνό ἐστιν, ὃ διδάσκει ἡ τετάρτη σύνοδος, καὶ συμμαρτυροῦσιν αἱ λοιπαι ἅγιαι σύνοδοι, &ς οἱ Γραικοὶ δέχονται, ὡς ἐροῦμεν. Εστι δὲ τοῦτο ἡ ποιμαντική αυθεντία των προβά των τοῦ Χριστοῦ, ἣν ποικιλοτρόπως διὰ τῶν φωνών ἐκείνων ἡ σύνοδος ἐξηγήσατο. Ἀλλὰ σύ, τὸ καίριον καὶ οὐσιῶδες τῇ διαδοχῇ παραδραμων, ἀπαριθμεῖς τὰ μὴ καίρια καὶ ἥκιστα ουσιώδη· οὐ γὰρ ἀναγκαῖον εἰς τὸν διαδοχής λόγον, πάνθ' ὅσα ἐνἦν τῷ προηγησαμένῃ, ἐνθεωρεῖσθαι κὰν τῷ διαδόχῳ, ἀλλ' ἐκεῖνα ἐν οἷς ὁ λόγος τῆς διαδοχής· οἷον διε δέξατο εἰς τὰ 'Ρωμαϊκὰ σκήπτρα Κωνστάντιος την μέγαν Κωνσταντῖνον, ἀλλ' οὐκ ἀνάγκη τον Κων στάντιον τῷ λόγῳ τῆς διαδοχῆς καὶ τοῦ σταυροῦ τὸ σύμβολον φωτοειδῶς ἐν οὐρανῷ ἑωρακέναι, καὶ τὸ Βυζάντιον εἰς Κωνσταντινούπολιν ἐγηγερκέναι, καὶ τὴν ἐν συνόδοις οἰκουμενικαῖς πρώτην συγκεκρι τηκέναι· ὡσαύτως διαδέχεται ὁ πάπας τὸν Πέτρον ὡς ἐπίσκοπος Ρώμης, ὡς φύλαξ τῆς ἀμπέλου, ὡς κεφαλὴ ἡγεμονεύουσα τῶν μελῶν πάντοτε· ἀλλ᾽ οὐκ ἀνάγκη διὰ τοῦτο καὶ τὸν πάπαν εἶναι ἀπόστολον, ἢ κορυφαῖον τῶν ἀποστόλων, ἢ χειροτονεῖν αὐτο προσώπω; τοὺς πατριάρχας, ἢ πάπαν ἕτερον προβάλλειν, ἢ κανονικὰ βιβλία συγγράφειν· ταῦτα γάρ ἐστιν ἔξω τοῦ λόγου τῆς διαδοχῆς· ἀλλ' ἀντὶ ἀποστόλου καλεῖται ἀποστολικὸς, καὶ διδάσκαλος τῆς οἰκουμένης, ὡς πάντων ἡγεμονεύουσα κεφαλή και παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἐν τῷ Πέτρῳ ἐξουσίαν ἔχων του δεσμεῖν καὶ λύειν ἅπαντα, εἴπερ φύλαξ τῆς ἀμπέλου παρὰ τοῦ Χριστοῦ· ὥστε διὰ συνοδικῶν φωνῶν ἔχομεν τὸν πάπαν του Πέτρου διάδοχον, οὐ μόνον ᾗ Ρώμης ἐπίσκοπός ἐστιν, ἀλλὰ καὶ ὡς ἀπάτης τοῦ Χριστοῦ τῆς Ἐκκλησίας προστάτης, καὶ φύλαξ, καὶ κεφαλή. - NILUS (Cap. IV). Quod autem papa errare non possit in fide, hoc et supra successionem est Petri; ille enim certe lapsus est, Quarro, polestue papa labi in mendacii, avaritiæ, inanis gloriæ crimen, atque in cætera perperam facta, an vero his etiam superior est? Quod si hoc ne dicere quidem fas est, multa enim et ille peccal labente conscientia, cum homo sit, Jiquet in his peccantem posse étiam in fide naufragium facere. Hoc enim et Paulus Timotheo scribens ait: Habens fidem et bonam conscientiam, quam quidam repellentes, circa fidem naufragaverunt s. pse etiam conscientiæ lapsus nonne genns abneSI Tim. 1, 19. ς Ὅτι δὲ ἀδύνατον τὸν πάπαν τῶν ὀρθῶν ἐκπεσεῖν δογμάτων, τοῦτο δὴ καὶ ὑπὲρ τὴν Πέτρου διαδοχήν ἐκεῖνος μὲν γὰρ καὶ προσέκρουσεν. Ερωτῶ δὲ καὶ τοῦτο· Δύναται ὁ πάπας ψεύδους, φιλοχρηματίας, κενής δόξης, τῶν ἄλλων ἀτοπημάτων ἥττων ὀρθ ναι, ἢ καὶ τούτων ἀνώτερος; Εἰ δὲ τοῦτο οὐδὲ λέγειν ἔστι, σφάλλεται γὰρ κἀκεῖνος πολλὰ περὶ τὴν συνείδησιν, ἄνθρωπος ὤν, δῆλον ὡς περὶ ταῦτα ἁμαρτάνων ἐνδέχεται καὶ περὶ τὴν πίστιν ναυάγιο ὑποστῆναι· τοῦτο γὰρ καὶ Τιμοθέω φησὶν ὁ Παῦ τος· Ἔχων πίστιν καὶ ἀγαθὴν συνείδησιν, ἣν τινες ἀπωσάμενοι περὶ τὴν πίστιν ἐναυάγησαν.

tur se nosse, fuctis autem negant. Quomodo igitur papa factis quidem potest negare Deum, verbis autem minime? Αὐτὸ δὲ τὸ περὶ τὴν συνείδησιν ἁμαρτάνειν οὐκ galionis Dei? Deum enim, inquit Paulus, contenεἶῖος ἀθείας ἐστί; Θεὸν γὰρ, φησὶν ὁ Παῦλος, τοῖς μὲν λόγοις ὁμολογοῦσι, τοῖς δὲ ἔργοις ἀρνοῦνται· πῶς ἔργοις μὲν τὸν πάπαν ἐνδέχεται ἀρνεῖσθαι τὸν Θεὸν, λόγοις δὲ οὐδαμῶς; ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Ἐκ πεπλανημένης ἀρχῆς ἀρξάμενος, ἐδῷ προΦαίνων παρεκτρέπῃ μᾶλλον τῆς ἀληθείας. Εν τού τοῖς σου τοῖς λόγοις τρία σοφίζη. Πρῶτον· Πέπτωκεν ὁ Πέτρος, ἄρα δύναται πεσεῖν καὶ ὁ πάπας. Δεύτερον· Ο δυνάμενος περὶ τὴν συνείδησιν σφάλλεσθαι δύναται καὶ περὶ τὴν πίστιν ναυαγῆσαι, κατὰ τὸν μακάριον Παῦλον. ᾿Αλλὰ μὴν ὁ πάπας ἄνθρωπος ὢν οὐ πάντη περὶ τὴν συνείδησιν ὑγιὴς, ἄρα δύναται καὶ περὶ τὴν πίστιν ἀσθενῆσαι. Τρίτον· Τὸ περὶ τὴν συνείδησιν ἁμαρτάνειν εξ δος ἀθεΐας ἐστί, κατὰ Παῦλον· ἀλλὰ μὴν ἐνδέχεται τὸν πάπαν κατὰ τὴν συνείδησιν ἁμαρτεῖν, ἄρα ἔργοις ἀθεΐαν νοσεῖν. Εἰ δὲ ἔργοις δύναται ἀρνεῖσθαι τὸν Θεὸν, δύναται καὶ λόγοις· ψεῦδος λοιπόν, ὡς ἀδύνατον τὸν πάπαν τῶν ὀρθῶν ἐκπεσεῖν δογμάτ των. Απαντῇ πρὸς ταῦτά σου τὰ σοφίσματα ἡ ἁγία τετάρτη σύνοδος ἐν τῇ πρὸς Λέοντα τὸν πάπαν ἐπιστολῇ· πρὸς μὲν τὸ πρῶτον ἐν οἷς λέγει, ὅτι Λέων τὴν πίστιν ὥσπερ χρυσῆν σειρὰν καταγομένην διεφύλαξε, πᾶσιν ἑρμηνεὺς γενόμενος τῆς φωνῆς τοῦ μακαρίου Πέτρου, καὶ ὅτι τοῦτον τῆς πίστεως τὸν κλῆρον ἔδειξεν ἡ σύνοδος τοῖς τέκνοις τῆς Ἐκκλησίας ἀρχηγῷ τοῦ καλοῦ χρησαμένη τῷ πάπα πέπτωκεν ὁ Πέτρος, ἀλλὰ πρὸς αὐτὸν ὁ Χριστός· Καὶ σὺ ποτε ἐπιστρέψας στήριξον τοὺς ἀδελφούς σου. Είπερ ἡ ἁγία σύνοδος ἐκ τῆς φωνῆς τοῦ πάπα ἔδειξε τὴν πίστιν τοῖς τέκνοις τῆς Ἐκκλησίας, ἔστιν ἄρα ὁ πάπας, κατὰ τὴν ἁγίαν σύνοδον, ἑρμη νεὺς τῆς φωνῆς τοῦ μακαρίου Πέτρου στηρίζοντος τοὺς ἀδελφοὺς καὶ τὰ τέκνα τῆς Ἐκκλησίας. Εἰ δὲ τοῦτο, ὁ πάπας ᾗ πάπας ἑρμηνεύς ἐστι καὶ διάδο χος τοῦ Πέτρου, οὐ καθὸ ἐκεῖνος ἀνθρωπίνῳ ἀσθε νείᾳ πέπτωκεν, ἀλλὰ καθὸ τοὺς ἀδελφοὺς στηρίζει τῇ ὁμολογίᾳ τῆς ὀρθῆς πίστεως. Κατὰ δὲ τοῦτο ἀδύνατον πεσεῖν ποτε τὸν Πέτρον, εἴπερ ἀδύνατον ψεύσασθαι τὴν ἀλήθειαν. Ὥστε διττώς θεωρουμένου τοῦ Πέτρου, καὶ ὡς ψιλοῦ ἀνθρώπου, καὶ ὡς προστάγματι τοῦ Χριστοῦ τοὺς ἀδελφοὺς στηρίζον τος, καὶ τοῦ πάπα διαδεχομένου τὸν Πέτρον, κατὰ τὴν ἁγίαν σύνοδον, τῷ γε δευτέρῳ τούτῳ τρόπῳ, ἀπεσκέδασταί σου τὸ σόφισμα· Πέπτωκε Πέτρος, ἄρα τοῦ Χριστοῦ καὶ τὴν δέησιν τοῦ μήποτε ἐκλείψαι ἀδύνατον πεσεῖν καὶ τὸν πάπαν. Τὸ δεύτερον σήφισμα πάσης ἀτοπίας γέμει. Λέγει Τιμοθέῳ ὁ μακάριος Παῦλος, ὅτι ἀπωσάμενοί τινες τὴν ἀγαθὴν συνείδησιν ἐναυάγησαν περὶ τὴν πίστιν ἄρα καὶ ὁ πάπας δυνάμενος ἀπώσασθαι τὴν συνείδη σιν, δύναται ναυαγῆσαι καὶ περὶ τὴν πίστιν. Οὐ συνορᾶς, ὦ θαυμάσιε, ὅτι κατὰ τῶν ἑτεροδιδασκα- • Tit. 1 16. * Luc. xxi, 32. CONFUTATIO. fallaci orsus principio, dum progrederis, plus plusque` a veritate recedis. Tria bic sophismata proponis. Primum: Lapsus est Petrus, ergo labi potest et рара. Secundum Qui potest conscientiæ lapsu peccare, potest etiam naufragium fidei facere, secundum Pauli dictum. Sed papa, cum homo sit, non est a conscientiæ labe immunis, ergo poterit etiam facere naufragium fidei Tertium, conscientiæ lapsu peccare, genus infi. delitatis est juxta Paulum; at papa potest conscientiæ lapsu peccare, ergo et laborare hoc infidelitatis genere, nimirum per prava opera. Sed si potest operibus negare Deum, poterit.et verbis: falsum igitur est, fieri non posse ut papa erret in fde. Ad hæc respondet sancta synodus quarta in epistola ad Leonem papain. Ad primum, dum ait: Quod Leo fidem deductam veluti auream catenam servavit, constitutus omnibus interpres vocis beat: Petri; quodque hanc fidei hareditatem synodus ostendit Ecclesiæ filiis, usa boni duce et auctore papa. Lapsus quidem est Petrus, Christus tamen ad ipsum, Et tu, inquit, aliquando conversus confirma fratres tuos ®. Si sancta synodus ex voce papæ ostendit fidem Ecclesiæ filiis, papa per sanclam synodum est interpres vocis beati Petri confirmantis fratres et filios Ecclesiæ. Ergo papa ut papa interpres est et successor Petri, non ut humana jlle fragilitate lapsus est, sed ea ratione qua fratres confirmat per confessionem rectæ fidei. Sed hoc sensu non poterat errare Petrus, quoniam impossibile est Veritatem mentiri. Itaque cum dupliciter Petrus consideretur, ut purus homo, utque mandato Christi fratres confirmans, et papa succedat Petro juxta sanctam synodum, hoc secundo modo, tuum sophisma dilutum est: Lapsus est Petrus, ergo et papa. Sicut enim impossibile est, post mandatum et preces Christi, ut non deficiat fides ejus, labi Petrum, ita etiam impossibile est labi papam. καὶ ὁ πάπας· ὥσπερ γὰρ ἀδύνατον, μετὰ τὸ πρόσταγμα την Πέτρου πίστιν, πεσεῖν τὸν Πέτρον, οὕτως Secundum sophisma quanta absurditate scatet! Scribit Paulus Timothco, multos, repulsa bona conscientia, naufragatos esse in fide. Ergo et papa, cum possit repellere bonam conscientiam, potest et in fide naufragium facere. Nonne vides Apostolum de iis loqui qui volunt peregrinam tradere

ΜΑΤΤΗΛΙ CARYOPHYLLI doctrinam: quos repulsa prius bona conscientia, λεῖν ἐλυμένων λέγει ὁ ᾿Απόστολος, οὓς πρότερο naufragari quoque ait in fide, eo quod ambitio illos et in hæreses et in blasphemias transversos agat? Hi enim pravitate sua et conscientiam et fidem repulerunt. At vero de papa sancti Patrés quarte synodi aiunt, quod servata per successionem fide, omnibus exstiterit beati Petri vocis interpres, quam ut veritatis hæreditatem habebat papa; quomodo ad hæc locum habere possit instantia tua, dum ex propria et humana fragilitate inferre vult imbecillitatem divinæ Christi virtutis, a quo fidem deduci veluti catenam auream sancti Patres aiunt, ut fiat vox Petri, et papam esse interpretem vocis Petri, et haereden veritatis? Potest papa in privatis suis et humanis actionibus peccare: hoc fragilitatis humane est; potest ergo etiam errare in fide; hoc est inferre injuriam Salvatori. Et claudicat enthymena, quoniam papa aliter in antecedente sumitur, aliter in cousequente: in illo, qua homo operans; in hoc, qua papa vocis Petri interpres. Ut si dicam, Polest Hippocrates labi errore conscienti, potest ergo et arte medicinæ: nam in antecedente sumitur ut homo, in consequente ut artifex; non debent auem voces æquivoce sumi. ἐκπεσόντας τῆς ἀγαθῆς συνειδήσεως λέγει καὶ περὶ τὴν πίστιν ναυαγήσαι, οἷα δὴ τῇ φιλοτιμία παρασι ρέντας ἐπὶ αἱρέσεις καὶ βλασφημίας; Οὗτοι μὲν γὰρ τῇ οἰκεία φαυλότητι καὶ τὴν συνείδησιν ἀπώ σα το καὶ τὴν πίστιν· περὶ δὲ τοῦ πάπα φασὶν οἱ ἅγιοι τῆς τετάρτης συνόλου Πατέρες, ὅτι ἐκ διαδο γῆς φυλάξας τὴν πίστιν κατέστη πᾶσιν ἑρμηνεύς τῆς τοῦ μακαρίου Πέτρου φωνῆς, ἣν ὡς ἀληθείας κλῆρον ὁ πάπας εἶχεν. Ποῦ τοίνυν ἔχει χώραν ἡ σὴ ἔνστασις, ἐκ τῆς οἴκαθεν ἀνθρωπίνης ἀσθενείας ἐπιφέρουσα ἀσθένειαν καὶ τῆς θείας δυνάμεως τοῦ Χριστοῦ, παρ' οὗ φασιν οἱ ἅγιοι Πατέρες τὴν πίσ στιν κατάγεσθαι ὥσπερ χρυσῆν σειράν, ὥστε γίνεσθαι φωνὴν τοῦ Πέτρου, καὶ τὸν πάπαν εἶναι τῆς φωνῆς τοῦ Πέτρου ἑρμηνέα, καὶ κληρονόμον τῆς ἀληθείας; Δύναται περὶ τὰς οἰκείας καὶ ἀνθρωπίνας πράξεις σφαλῆναι ὁ πάπας· τοῦτο ἀνθρώπινον ἐλάττωμα· ἄρα δύναται καὶ περὶ τὴν πίστιν ἀπε νῆσαι· τοῦτο ὕβρις, εἰς τὸν Σωτῆρα Χριστὸν ἀνα τρέχουσα. Καὶ χωλαίνει τὸ ἐνθύμημα, ὅτι ἄλλους ἐν τῇ προσλήψει λαμβάνεται ὁ πάπαι, ήγουν ᾗ ἂν θρωπος ἐνεργῶν, καὶ ἄλλως ἐν τῷ συμπεράσματι, ήγουν ᾗ πάπας καὶ ἑρμηνεὺς τῆς φωνῆς τοῦ Πέτρου· οἷον εἰ φαίην, Δύναται Ιπποκράτης σφαλή και περὶ τὴν συνείδησιν, ἄρα καὶ περὶ τὴν ἰατρικὴν τέχνην· ἐκεῖ μὲν γὰρ Ιπποκράτης ᾖ ἄνθρωπος, ἐν τούτῳ δὲ νοεῖται ᾗ τεχνίτης· χρὴ δὲ τοὺς ὅμους μὴ ὁμωνύμως λαμβάνεσθαι. Huc tendit etiam tertium sophisma tuum, licet callidius et obscurius. Genus abnegationis Dei est secundum Paulum conscientiæ lapsu errare; sed papa potest conscientiae lapsu errare, ergo hujus generis abnegationis Dei reus esse. Deinde a ma. jori ad minus: Genus abnegationis lapsu conscientie fit aliquid agendo, sed majus est peccare opere quam verbo; ergɔ qui peccare potest opere, po, 4:st et verbo: papa peccare potest opere, ergo et verbo; non est igitur impossibile papam errare in .fide. Verum, quod tu genus abnegationis Dei vocas, commune est cunctis operibus quæ fiunt præter rationem rectam; at abnegatio Dei per verba est infidelitatis actus ct speciale peccatum, tantoque majus, quanto major fides, quippe ut fundamenlumn virtutum. Decipis ergo, vir egregic, duplici sophismate: primo quidem, ut diximus, quia consequentia haec non valet: Potest errare papa contra rectam rationem in aliqua sua morali actione, ergo et in ſide. Ostensum quippe est, falsum id esse, eo quod papa aliter se habeat ad morales actiones, et aliter ad dogmata fidei. Nam suarum pse actionum est principium, dogmatum vero Christi es' custos, nempe ut retri liares; secundo, quia quod majus est, fecisti minus, et quod minus, majus. Tu majus esse ais abnegare opere quami verbo, quod in re proposita falsum aperte est. Abnegat opere fur, abnegat verbo qui Christo reauntiat; majus ergo furtum quam apostasia? Absit. Non ergo qui potest minus abnegando opere, Τῆς αὐτῆς ἐννοίας ἔχεται καὶ τὸ τρίτον σου σήρι σμα, πλὴν πανουργοτέρως καὶ ἀσαφεστέρως. Εἶδος ἀρνητοθείας, κατὰ Παῦλον, ἔστι τὸ περὶ τὴν συνείδη σιν ἁμαρτάνειν· ἀλλὰ μὴν ὁ πάπας δύναται περὶ την συνείδησιν ἁμαρτάνειν, ἄρα καὶ τῷ εἴδει τούτῳ τῆς ἀρνησοθείας ἔνοχος εἶναι. Εἶτα ἐκ τῶν μᾶλλον καὶ ἧττον· Ἡ ἀρνησεθεῖν κατὰ τὴν συνείδησιν για νεται ἔργοις· μείζον δὲ τὸ ἁμαρτάνειν έργοις ή λίγοις· ἄρα ὁ δυνάμενος σφαλῆναι ἔργοις δύναται σφαλῆναι καὶ λόγοις· ὁ πάπας δύναται σφαλῆναι ἔργοις, ἄρα καὶ λόγοις· καὶ οὐκ ἀδύνατον τὸν πάπαν τῶν ὀρθῶν ἐκπεσεῖν δογμάτων. Ο μὲν οὖν σὺ λέγεις εἶδος άρνησοθεία, τοῦτο κοινὸν πᾶσι τοῖς ἔργας, ἃ μὴ κατὰ τὸν ὀρθὸν γίνεται λόγον· ἡ δὲ διὰ λόγων άρνησεθεῖα ἐνέργεια τῆς ἀπιστίας ἐστὶ, καὶ ἰδικὸν ἁμάρτημα, καὶ μείζον, ὅσῳ μείζων ἡ πίστις, ὡς θεμέλιον τῶν ἀρετῶν. Φρεναπατᾷς οὖν, ὦ θαυμάσις, διπλῷ τῷ σοφίσματι· πρῶτον μὲν, ὡς εἰπόντες ἔφθημεν, ὅτι οὐκ ἔῤῥωται αὕτη ἡ ἀκολουθία· Δύναται παρὰ τὸν ὀρθὸν λόγον ἔν τινι πράξει ἠθικῇ σφαλῆναι ὁ πάτας, ἄρα και τῶν ὀρθῶν δογμάτων ἐκπεσεῖν· ἐλήλεγκται γὰρ τοῦ το ψευδὲς ἐκ τοῦ διαφόρως ἔχειν τὸν πάπαν πρός τε τὰς ἡθικὰς πράξεις καὶ τὰ δόγματα. Τῶν γὰρ ἐαυ· τοῦ πράξεων αὐτός ἐστιν ἀρχή, τῶν δὲ δογμάτων ἐστὶ φύλαξ παρὰ Χριστοῦ, ὅτε δὲ κληρονόμος τοῦ Πέ τρου. Δεύτερον, ὅτι τὸ μᾶλλον ἧττον ἐποίησας, καὶ τὸ ἧττον μᾶλλον. Λέγεις μεῖζον εἶναι ἀρνεῖσθαι ἔρ γοις ἢ λόγοις, ὅ προφανὲς ψεῦδος ἐν τῷ παρόντι· ἀρνεῖται ἔργοις ὁ κλέπτης, ἀρνεῖται λόγοις ὁ τὸν Χριστὸν ἐξομνύμενος· μείζων ἄρα ἡ κλοπή τῆς ἀποστασίας; Απαγε. Ωπτε οὐχ ὅτε ἧττον δυνά-

papæ argumentum accommodaveris, potest ille quidem minus utpote natura constans humana, majus autem nullo modo potest qua hæres est et custos fidei Petri. Quod vero in uno papa considlerentur duo, tu quoque fateberis qui duo posuisti in papa, quod Romæ sit episcopus a Petro, quodque cæterorum episcoporum sit primus a Patribus. Sicut ergo tu a Photio edoctus, duo et non conferenda fateris in uno papa, unum particulare, alterum universale; unum hæreditate relictum, alterum additum; unum propter clima, alterum propter ordinem: ita nos evangelica, apostolica et synodica sequentes dogmata, consideramus duo in papa, quod sit homo, nostra et ipse circumdatus infirmitate; ct sit præterea Petri vocis interpres et illius fidei bæres. Et quoniam duo hæc differunt, utque res diversi generis non confcruntur, cadit tuorum robur argumentorum, quod ex altero transit in alterum, et labilitatem humanitatis tribuit illabilitati dignitatis. Omnino enim tu contra illam regulam peccas, quam tradit Philosophus in libro De interpretatione: Est aliquis bonus, ost et sutor; non tamen ideo sutor bonus: esse enim bonum et sutorem conjuncta sunt per accidens. Tu vero ita arguis; Romanus episcopus ost homo erroris capax, est etiam papa episcoporum primus, ergo est papa erroris capax. Atque ita peccas et contra Philosophi regulam, et contra μενος, τὸ δι᾽ ἔργων πλημμελήσαι, πλημμελήσει καὶ peccabit et majus verbis Deum negando. Imo si τὸ μεῖζον, τὸ διὰ λόγων ἀρνήσασθαι τὸν Θεόν. Μάλ λον δὲ εἰ τὸν λόγον ἐφαρμόσαις τῷ πάπα, δύναται τὸ ἧττον ἐκεῖνος ᾖ μετέχει φύσεως ἀνθρωπίνης, οὐ δύ ναται παντελῶς τὸ μεῖζον, ᾗ κληρονόμος καὶ φύλαξ ἐστὶ τῆς πίστεως τοῦ Πέτρου. Τὸ δὲ δύο περὶ τὸν πάπαν ἕνα ὄντα θεωρεῖσθαι, καὶ αὐτὸς ἂν συνομολογήσεις, δύο κατ᾿ ἀρχὰς ἐν τῷ πάπα θέμενος, τὸ εξο ναι παρὰ τοῦ Πέτρου Ρώμης επίσκοπον, καὶ τὸ πρῶτον εἶναι τῶν ἄλλων ἐπισκόπων παρὰ τῶν Πατέρων. Ωσπερ οὖν σύ, παρὰ Φωτίου τὴν διδασκαλίαν λαβὼν, δύο καὶ ἀσύμβλητα ἐν τῷ ἑνὶ πάπᾳ ὁμολογεῖς, τὸ μὲν μερικόν, τὸ δὲ καθόλου· τὸ μὲν κτηθέν, τὸ δὲ προσκτηθέν· τὸ μὲν διὰ τὸ κλίμα, τὸ δὲ διὰ τὴν τάξιν· οὕτω καὶ ἡμεῖς τοῖς εὐαγγελικοῖς, καὶ ἀποστολικοῖς, καὶ συνοδικοῖς ἑπόμενοι δόγμασι δύο περί τὸν ἕνα θεωροῦμεν, τὸ εἶναι τὸν πάπιν καὶ αὐτὸν ἄνθρωπον, τὴν ἡμετέραν ἀσθένειαν περικείμενον, καὶ τὸ εἶναι ἑρμηνέα τῆς φωνῆς τοῦ Πέτρου, καὶ κληρονόμον τῆς ἐκείνου πίστεως. Ἐπεὶ δὲ ταῦτα τὰ δύο διάφορα καὶ ἀσύμβλητα, ἐξασθενεί τῶν σῶν ἐπιχειρημάτων ή δύναμις, ἐκ θατέρου εἰς θάτερον μετ ταπίπτουσα, καὶ ἀπονέμουσα τὸ πτωτικὸν τῆς ἀντ θρωπότητος τῷ ἁπτώτῳ τῆς ἀξίας· καὶ ὅλως ἁμαρτάνεις κατ' ἐκείνου τοῦ κανόνος, ἂν ὁ Φιλόσοφος ἐν τῷ Περὶ ἑρμηνείας διδάσκει· Εστιν ὁ δεῖνα ἀγα θάς, καὶ σκυτεύς, ἀλλ' οὐχὶ διὰ τοῦτο καὶ σκυτεύς ἀγαθός· τὸ γὰρ εἶναι σκυτέα καὶ ἀγαθὸν κατὰ συμΕεβηκός συμπλέκεται. Σὺ δὲ, Νεῖλε, οὕτω συλλογίζῃ· Ἔστιν ὁ Ρώμης ἄνθρωπος ἁμαρτητικός, ἔστι και sanctos Patres, non solum quariæ synodi in epiπάπας, ἄρα καὶ ἁμαρτητικὸς πάπας. Αμαρτάνεις οὖν καὶ κατὰ τοῦ Φιλοσοφικοῦ κανόνος, καὶ κατὰ τῶν ἁγίων Πατέρων, λέγω δὴ οὐ μόνον τῆς τετάρτης συνόδου ἐν οἷς λέγει ἐπιστέλλουσα τῷ πάπῃ, καὶ ἐν τῷ προσφωνητικῷ πρὸς Μαρκιανὸν τὸν βασιλέα, ἀλλὰ καὶ τοῖς ἁγίοις Πατράσι τῆς ἕκτης ἀντιλέγων συνό δου· ἐν μὲν γὰρ τῷ προσφωνητικῷ φησιν ἡ τετάρτη ἐπενόησε πρόμαχον, καὶ τὸν τῆς Ῥωμαίων πρὸς Ατρωτον ἐκ πλάνης λέγει τὸν πάπαν ἡ ἁγία σύν οδος· καὶ αὐτὴ ἑαυτὴν ἐξηγεῖται, κατά ποίαν ση μασίαν ἐχρήσατο τῇ λέξει, άτρωτον, ὡς μή τρωθέν τα, ἢ ὡς μὴ δυνάμενον τρωθήναι. Ἐν γὰρ τῇ πρὸς τὸν πάπαν ἐπιστολῇ φύλακα τῆς πίστεως ἐκεῖνον προσαγορεύει, καὶ ὅσα ἄλλα εἴρηται. Οὐ δυνατὸν δὲ stola ad papam, et in Prosphonetico ad Marcianum imperatorem, sed etiam contra sanctos Patres sexte synodi. Quarta 'synodus in Prosphonetico sic habet Quare Deus insauciabilem errore propugnatorem nobis providit, et Romanæ Ecclesiæ papam præparavit ad victoriam. › σύνοδος • • "Οθεν ἄτρωτον ἡμῖν ἐκ πλάνης ὁ Θεὸς νίκην ευτρέπισε πρόεδρον.» Vocal sancta synodus papam errore insauciabilem, et ipsa sui interpres declarat quo sensu locuta fuerit, non sauciatum, an non sauciabilem vocando papam. Nan in epistola ad papama, fidei custodem appellat illum, et quacunque alia diximus; fieri vero non potest ut sancta synodus banc τὴν ἁγίαν σύνοδον Λέοντι τῷ μετὰ τὴν Πέτρον μς' appellationen dederit Leoni pape, qui quadrageἐπισκόπῳ Ρώμης κατά τινα ἀποκλήρωσιν ἀπονεῖμαι τὴν προσηγορίαν ταύτην, καὶ τὸ εἶναι ἑρμηνέα καὶ κληρονόμον τῆς πίστεως τοῦ Πέτρου, ἀλλ᾽ ἢ ὡς τηνικάδε πάπα· εἰ δὲ ὡς πάπα, ἕκαστος ἄρα πάπας ἐκ πλάνης άτρωτος, καὶ φύλαξ τῆς πίστεως, καὶ τὰ λοιπά Εἰ δὲ ἕκαστος άτρωτος ὡς φύλαξ καὶ κληρονό μος, τὸ ἄτρωτος ἐμφαίνει τὸ ἀδύνατον τῆς τρώσεως ἄλλως γὰρ ἂν ἑνὸς πάπα τρωθέντος ἐπαύετο καὶ ἡ φυλακὴ καὶ ἡ κληρονομία τῆς πίστεως τοῦ Πέτρου. Ποιοῦσι δὲ τοῦτο κατάδηλον οἱ τῆς ἕκτης. συνόδου Πατέρες ἐν τῷ προσφωνητικῷ πρὸς τὸν βασιλέα Κωνσταντῖνον. Ενθα καθαρῷ ὄμματι, καὶ μηδενός ὑποβολῇ τὰ περὶ τὸν πάπαν σκοποῦντες, καὶ τὴν, άτρωτος, λέξιν οlove! παραφράζοντας ἔφασαν περί simus sextus fuit a Petro Romæ episcopus, privato quoddam jure, sicut etiam esse interpretem et hæredem fidei Petri: sed eo nomine, quia papa ille tunc erat. Quod si dedit ut papæ, quisque ergo papa insauciabilis errore est et fidei custos, etc. Si ergo hac unicuique papa conveniunt, insanciabilem synodus dixit, non insauciatum; alioquin uno papa sauciato, cessat et custodia et hæreditas fidei Petri. Planum hoc faciunt sextæ synodi Pa - tres in Prosphonetico ad Constantinum imperaturem quando sincero oculo, et nulla cujusquam suggestione statum papae considerantes, et quodammodo vocem insanciabilis paraphrastice exponcntes, de Damaso papa aiebant:. Et Damasus

MATTH.EI CARYOPHYLLI filei adamas, cujus solida mens aggressionibus & Δαμάσου τοῦ πάπα· ι Καὶ Δάμασος ὁ ἀδάμας της atque conflictibus alienæ 4 fide opinionis non erat πίστεως, ὁ ταῖς ἑτεροδόξοις προσβολαῖς τε καὶ προσ αῤῥάξεσι τὴν ἀντίτυπον γνώμην οι τιτρωσκό μενος. κ vulnerabilis. › Quod enim Græece dicunt, vulnus non excipiens, perinde est atque invulnerabilis; quomodo qui Græce loquuntur, dicunt, apparentia et non apparentia, id est apparere non valentia. Et de sacrosancta Eucharistia: Qui comeditur, et non absumitur, id est qui absumi non potest. Quo pacto dícimus etiam solem non tenebrescentem, et tenebras non lucescentes, et in epistola ad Agathonem papam iidem Patres: Quare et nos tibi ut primo universæ Ecclesiæ antistiti quid sit agendum comprittimus, stanti super firmam fidei petram. › Hoc anum quippe volunt Patres, papam, quia summa sedis episcopus est, stare super firmam fidei petram. Si ergo papa hoc habet ut primæ sedis episcopus, certe omnis papa hoc habet. His testem se dat imperator Constantinus Pogonatus in sacro rescripto ad Leonem papam:. Et gloria, inquit, gloriosa facienti Deo, qui fdem apud vos indepravatam conservavit. Quomodo enim id factprus non erat in ea petra, super quam ipse fundavit Ecclesiam; et portis inferi, hoc est hæreticorum, insidiis, nunquam succubituram prædixit? ex qua tanquam e cœlorum convexis effulsit sermo veræ confessionis, et Christi amantium animas illustravit, et orthodoxam fidem quæ refrixerat refocillavit. › Quibus ex verbis dao habes: primum Romanam sedem propter fundatorem Christum non substerni machinis hæreticorum, quod idem valet ac si di̟- ceret, non posse substerni. Posito enim necessario antecedente, necessitatem habet et consequens. Atqui necessarium est Christi prædictionem esse veracem ergo necessarium quoque ex suppositione est, sedem Petri non esse ab hæresibus domabilem. Quod ratione æquipollentium non est aliud quam impossibile esse papam errare in ſide. Alterum est, Romanam sedem esse, de qua imperator ille scribens adl Leonem H, post sextam synodum, ‹ Fidem inquit in ea conservatam esse indepravatam. › Erat autem is Leo undecimus al Honorio, quem vos haereticum Monothelitam exstitisse calumniamini. Dicis enim: NILUS (Cap. V). ‹ Et Honorius episcopus Romanus a rectis dogmatibus aberravit, et a sancta œcupienica sexta synodo damnatus est.» CONFUTATIO. Si Honorius fuit hæreticus, quomodo post illum scribebat imperator Constantinus: Deo gloria, qui fdem in sede Petri conservavit indeprava - tam?» Neque enim licet ad hoc dicere, imperae torem fuisse locutum de Leone II, tune temporis pontifcc. Nam iufert ille, et ait:. Quomodo enim Τὸ γὰρ οὐ τιτρωσκόμενος ταυτὸν τῷ μὴ δυνάμε νος τρωθῆναι· ὥσπερ φαμὲν τὰ φαινόμενα καὶ μὴ φαινόμενα, ήγουν μὴ δυνάμενα φανῆναι· καὶ δ πε ρὶ τῆς θείας λέγεται κοινωνίας, ὁ ἐσθιόμενος καὶ μὴ δαπανώμενος, ήγουν δαπανᾶσθαι μη δυνάμενος· οὕτω φαμὲν καὶ τὸν ἥλιον μὴ σκοτιζόμενον, καὶ σκό της μὴ φωτιζόμενον· καὶ ἐν τῇ πρὸς 'Αγάθωνα τὸν πάππαν ἐπιστολῇ οἱ αὐτοὶ Πατέρες, Όθεν, φασὶ καὶ ἡμεῖς ὡς πρωτοθρόνῳ σοι τῆς οἰκουμενικῆς Ἐκκλησίας τὸ πρακτέον παρατιθέμεθα, ἐπὶ τὴν στερεί πέτραν ἑστῶτι τῆς πίστεως. Τί γὰρ ἄλλο φασὶ διὰ τούτων οἱ Πατέρες, ἢ διὰ τὸ εἶναι τὸν πάππαν πρω τόθρονον, ἑστάναι καὶ ἐπὶ τὴν στερεάν πέτραν τῆς πίστεως; Εἰ δ' ἔχει τοῦτο ὁ πάπας ᾗ πρωτόθρονος, καὶ πᾶς ἄρα πάππας. Συμμαρτυρεῖ τούτοις καὶ δ βασιλεύς Κωνσταντῖνος ὁ Πωγωνάτος ἐν τῇ ἀντιγρά φῳ Σάκρα πρὸς Λέοντα τὸν πάππαν κατὰ τὴν την τῆς ἔκτης συνόδου πράξιν, ἐν οἷς φησιν· «Καὶ δί ξα τῷ ποιοῦντι δεδοξασμένα Θεῷ, τῷ παρ' ὑμῖν πιο στιν ἀπαρεγχείρητον διασώσαντι. Πῶς γὰρ οὐκ ἔμελλεν, ἐν ᾗ πέτρα τὴν Ἐκκλησίαν ἐθεμελίωσε, καὶ πύλαις ᾅδου ταῖς αἱρετικαῖς ἐνεδρεύσεσι μὴ κατι σχυθήσεσθαι προηγόρευσεν; ἐξ ἧς ὥσπερ ἐξ οὐρα νίων ἁψίλων τῆς ἀληθοῦς ὁμολογίας ὁ λόγος ἀνέλαμψε, καὶ τὰς ψυχὰς τῶν φιλοχρίστων ἐφώτισε, καὶ τὴν Ο ὀρθοδοξίαν κατεψυγμένην ἀνεζωπύρησεν.» Δύο ἔχεις ἐκ τούτων τῶν λέξεων, Νείλε, ὅτι τε ὁ Ρώμης θρόνος διὰ τὸν θεμελιώσαντα Χριστὸν αἱρε τικαῖς ἐνεδρεύσεσιν οὐ καταδαμάζεται, ὅπερ του τὸν ἀντικρὺς ἐστι τῷ μὴ δύνασθαι καταδαμασθῆναι ἀναγκαίου γὰρ ὄντος τοῦ προηγουμένου; ἀναγκαίως ἔχει καὶ τὸ ἑπόμενον. ᾿Αλλὰ μὴν ἀναγκαῖον ἀληθεύ ειν τὴν προαγόρευσιν τοῦ Χριστοῦ ἀναγκαῖον ἄρα ἐξ ὑποθέσεως καὶ τὸ ἀκατάβλητον εἶναι ταῖς αἱρέ σεσι τὸν Πέτρου θρόνον. Τοῦτο δὲ κατὰ τὴν ἀκολού θησιν τῶν προτάσεων ταυτὴν τῷ ἀδύνατον τὸν πάππαν ἐκπεσεῖν τῶν ὀρθῶν δογμάτων. Εχεις δὲ καὶ ὅτι ὁ 'Ρώμης θρόνος ἐστὶν, ἐν ᾧ φησιν ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος, γράφων τῷ δευτέρῳ Λέοντι μετὰ τὴν ἔκτην σύνοδον, ὑπὸ Θεοῦ τὴν πίστιν ἀπαρεγχείρητον δια σωθήναι. *11ν δὲ Λέων ὁ δεύτερος ἐνδέκατος πάπας ἀπὸ 'Ονωρίου, ὃν ὑμεῖς ὡς αἱρετικὸν μονοθελήτης συκοφαντεῖτε. Λέγεις γάρ Καὶ Ονώριος δὲ, Ῥώμης ἐπίσκοπος ὤν, τῶν ὀρ θῶν τε ἐξέβη δογμάτων, καὶ παρὰ τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς ἕκτης συνόδου ἀποκεκήρυκται. ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Είπερ Ονώριος εν αἱρετικός, πῶς οὖν μετὰ ταῦ τα ἔγραψεν ὁ βασιλεὺς Κωνσταντίνος • Δόξα τῷ Θεῷ, τῷ διασώσαντι τὴν πίστιν ἐν τῷ θρόνῳ τοῦ Πέτρου ἀπαρεγχείρητον;. Οὐ γὰρ ἔστι πρὸς τοῦτο εἰπεῖν, ὅτι περὶ τοῦ ὄντος τότε πάππα Λέοντος τοῦ δευτέρου ἔγραφεν ὁ βασιλεύς· ἐπιφέρει γὰρ αὐτὸς καὶ

λέγε:· Πῶς γὰρ οὐκ ἔμελλεν, ἐν ᾗ πέτρα τὴν Ἐκ- id facturus non erat un ea peira, super quam ipse κλησίαν ἐθεμελίωσεν; Εἰ γοῦν ἡ αἰτία τοῦ ἀπαρ- fun:lavit Ecclesiam? Si ergo causa cur Leonis If εγχείρητον εἶναι τὴν πίστιν Λέοντος τοῦ δευτέρου ἐκείνη ἐστὶν, ὅτι ὁ 'Ρώμης θρόνος πέφυκεν ἡ πέτρα, ἐν ᾗ ὁ Θεὸς τὴν Ἐκκλησίαν ἐθεμελίωσεν, πῶς μόνου τοῦ Λέοντος τὴν πίστιν ἐπαινεῖ ὁ βασιλεὺς ὡς ἀπαρεγχείρητον; Επεχείρεις ἀνωτέρω ἐκ τῆς βασιλικῆς Ἰουστινιανοῦ Νεαράς, καίτοι φαύλως ἐκεί νην ἐξηγούμενος· διατί μὴ καὶ ἐκ τῶν ὄντως βασιλικῶν τοῦ Πωγωνάτου λέξεων ἠρανίσω τὴν ἀληθῆ περὶ Ονωρίου δόξαν; Λέγει; Ονωρίου τῶν ὀρθῶν ἐκβῆναι δογμάτων, καὶ διὰ τοῦτο παρὰ τῆς ἕκτης ἀποκηρυχθῆναι συνίδου. Οτι δὲ Ονώριος οὐδοτιοῦν τῶν ὀρθῶν δογμάτων ἐξέβη, μάρτυς πρῶτον μὲν ὁ μέγας ὁμολογητής Μάξιμος ἐν τῇ πρὸς Πύρ ῥον τὸν αἱρετικὸν διαλέξει, καθὰ δὴ ἐπεσημειωσάμεθα ἐν τῇ ιγ' πράξει τῆς ἔκτης συνόδου. Φησὶ δὲ αὐταῖς λέξεσι • Πύρρος. Τι έχεις περί Ονωρίου εἰπεῖν πρὸς τὸν πρὸ ἐμοῦ φανερῶς ἐν δογματίσαντος θέλημα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ; Μάξιμος. Τις ἀξιό πιστος ἐξηγητὴς τῆς τοιαύτης καθέστηκεν ἐπιστολῆς; ὁ ταύτην ἐκ προσώπου Ονωρίου συντάξας, ἔτι περιὼν καὶ μετὰ τῶν ἄλλων αὐτοῦ καλῶν καὶ τοῖς τῆς εὐσεβείας δόγμασι πᾶσαν τὴν δύσιν καταφαιδρύνας, ἢ οἱ ἐν Κωνσταντινουπόλει τὰ ἀπὸ καρδίας λαλοῦντες; Πύρρος. Ο ταύτην συντάξας. Μάξιμος. Ὁ αὐτὸς οὖν πρὸς τὸν ἅγιον Κωνσταντῖνον τὸν γενόμενον βασιλέα ἐκ προσώπου πάλιν Ἰωάννου τοῦ ἐν ἁγίοις πάπα περὶ τῆς ἐπιστολῆς ἐκείνης γράφων Εφη, ὅτι ο Εν θέλημα ἔφημεν ἐπὶ τοῦ Κυρίου, οὐ τῆς θεότητος αὐτοῦ καὶ τῆς ἀνθρωπότητος, ἀλλὰ μόν νης τῆς ἀνθρωπότητος. Σεργίου γὰρ γράψαντος, ως τινες δύο θελήματα λέγουσιν ἐπὶ Χριστοῦ ἐναντία, ἀντεγράψαμεν, ὅτι ὁ Χριστὸς δύο θελήματα εναντία οὐκ εἶχε, σαρχής φημι καὶ πνεύματος, ὡς ἡμεῖς ἔχομεν μετὰ τὴν παράβασιν, ἀλλ' ἐν μόνον τὸ φυ σικώς χαρακτηρίζον τὴν αὐτοῦ ἀνθρωπότητα Καὶ τούτου ἀπόδειξις ἐναργής τὸ καὶ μελῶν καὶ σαρκὸς μνησθῆναι, ἅπερ καὶ ἐπὶ τῆς θεότητος αὐτ τοῦ ἐκεῖνα ληφθῆναι οι συγχωρεί.» Ταῦτα γράψας πρὸ τῆς ἕκτης συνόδου ὁ μέγας οὗτος Πατήρ, καὶ ἑρμηνεύσας τὸ ἀληθὲς τοῦ Ονωρίου φρόνημα, ἔχει καὶ τὰς αὐτοῦ ἐκείνου ἐπιστο λάς, τὰς ἐμφερομένας τῇ ἕκτῃ συνόδῳ, τὴν ὀρθοδοξίαν τοῦ γράψαντος σαφέστατα μαρτυρούσας. • Ἐπειδὴ γὰρ οἱ τῆς Κωνσταντινουπόλεως, ὥς φησιν ὁ αὐτὸς ἄγιος Μάξιμος ἐν τῇ πρὸς Μαρίνον ἐπιστολῇ, τῶν συνοδικῶν τοῦ πάπα ἐν δυσὶν ἐπελάβοτο, τῷ μὲν περὶ θεολογίας, ὅτι εἶπεν ὁ πάπας ἐκπορεύεσθαι κἀκ τοῦ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τῷ δὲ περὶ τῆς θείας σαρκώσεως, ὅτι περιγέγραφεν, τὸν Κύριον εἶναι δίχα τῆς προπατορικῆς ἁμαρτίας ὡς ἄνθρωπον· Ονώριος δὲ ταῦτα εἰδὼς, ἵνα τὴν προπατορικὴν ἁμαρτίαν ἀποκλείσῃ τῆς θείας ἐναν θρωπήσεως, εἰς Κωνσταντινούπολιν γράφων φησί πρὸς τὸ ζήτημα·. "Οθεν καὶ ἂν θέλημα ὁμολογοῦ μὲν τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐπειδὴ προδήλως ὑπὸ τῆς θεότητος προσελήφθη ἡ ἡμετέρα φύσις, οὐχ fides conservata fuerit indepravata, illa est, quod Romana sedes sit petra super quam Deus fundavit Ecclesiam, qua ratione dici potest imperator solius Leonis fidem ut indepravatam laudare? Arguebas tu supra ex imperatoris Justiniani novella, licet male illam exciperes, cur etiam ex vere imperatoriis Pogonati verbis non collegisti veram de Honorio sententiam? Ais, Honorium a rectis dogmatibus aberrasse et fuisse propterea a sexta synodo dampatum. Atqui Ilonorium a rectis dogmatibus non aberrasse, testis est primo quidem eximius confessor Maximus in Dialogo cum Pyrrho heretico, sicut adnotatum a nobis fuit actione xull, sexte synodi in editione Romana Conciliorum generalium. Verba cjus hac sunt: ● Pyrrhus. Quid habes de Nonorio dicere, qui ad prædecessorem meum scribens, unam Domini nostri Jesu Christi voluntatem aperte dogmatizavit? Maximus. Quis fide dignus interpres erit illius epistolæ? qui eam ex persona Ilonorii composuit, estque adhuc superstes, inter alia sua bona hoc etiam conspicuus, quod pietatis dogmatibus universum illustravit Occidentem, an Constantinopolitani, quæ sibi sunt cordi loquentes? Pyrr. Qui eam composuit. Max. Ille idem igitur ad divum Constantinum quondam imperatorem rursum ex persona sancti papa Joannis, de epistola illa scripens ait: c Unam diximus voluntatem in Domino, non divinitatis ejus et humanitatis, sed solius humanitatis. Cum enim scripsisset Sergius, affirmare quosdam in Christo duas contrarias voluntates, rescripsimus Christum non habuisse duas contra - rias voluntates, carnis, inquam, et spiritus, ut nos habemus post transgressionem sed unam tantum, quæ naturaliter humanitati ejus nota essentialis est. ld ita esse evidenter ex eo demonstratur, quod membrorum et carnis facta est mentio, quæ divinitati quoque ejus non possunt attribui. › Hec ante sextam synodum scripsit magnus, hic Pater, et exposita vera Honorii sententia, habet etiam ipsius epistolas in sexta synodo expositas act. xu et sill, orthodoxam scriptoris fidem manifestissime attestantes. ‹ Nam quia Constantinopolitani, ut idem sangtus Maximus ait in epistola ad Marinum, duo quædam adnotaverant in synodicis papm: unum ad divina spectans, quod papa dixisset, etiam a Filio proce. dere Spiritum sanctum; alterum de incarnatione, quod scripsisset papa, Dominum ut hominem ess absque originali peccato, Honorius have sciens, u culpam originalem excluderet ab incarnatione divina, Constantinopolim Sergio scribens ad qursitum ait: Unde et unam voluntatem fatemur Domini nostri Jesu Christi, quia profecto a divinitate assumpta est nostra natura, non culpa in illa.: Si Monothelitarum hæresi laborasset Hone

*759 MATTHÆI CARYOPHYLLI rius, dixisset: Unam fatemur voluntatem, quia ἁμαρτία ἐν ἐκείνῃ.» Είπερ ἦν Ονώριος Μονοθελή - solum divinam habebat voluntatem; nunc autem voluntatis singularitatem refert tantummodo ad excludendum ab humanitate peccatum originale; at quæ in hoc hæresis? Et apertius explicando subjungit: ‹ Nam quia sine peccato conceptus est de Spiritu sancto, etiam partus sine peccato est ex sancta Virgine, nullum expertus contagium vitiatæ natura. «At quomodo apertius espritni posset Honorii mens, unam in Christo ponentis voluntatem, non juxta perversum Monothelitarum sensum, unam divinitatis et humanitatis voluntatem assereret, sed solius humanitatis, ad improbandos cos, qui ponebant in Christo peccatum originale?, Et rursus infra: Nam alia lex in membris, aut voluntas diversa vel contraria non fuit in Salvatore, qui natus est supra legem humanæ naturæ. › Et hoc sensu mox negat in Christo diversam, hoc est contrariam voluntatem: c Ut non suam, inquit, unusquisque voluntatem, sed potius Domini præferat in omnibus.» Ita juxta hunc sensum negatis in humanitate Christi duabus contrariis voluntatibus, infra disserit de duabus in Christo naturis et voluntalibus, perferte qua propria sunt operanti bus. Nam quia Dominus noster Jesus Christus Filius et Verbum Dei, unus idemque sit operans divina et humana perfecte, sacra Litteræ luculenter demonstrant. Vides, unum ab eo poni operantem, et in duabus naturis quæ sunt utriusque propria perfecte operantein; et hoc ipsum prædicat sextæ. synodi definitio. Quod porro attinet ad enumerationem operationum, non eodem sensu fuit Honorius et Orientales. Sicut enim aliter intellexit duas voluntates Honorius, et aliter Orientales, ita pariter et operationes. Nam Monothelita Orientales impossibile aiebant, exsistere in Christo duas simul et conjunctas voluntates sive contrarias, sive similes; Honorius autem fatebatur duas Christi naturas perfecte operantes divina et humana; et unam esse docuit voluntatem qua negabat in Christo contrariam carni ex peccato voluntalet. της, ἔφησεν ἄν· ἐν θέλημα ὁμολογοῦμεν, ἐπειδὴ μίαν εἶχε και μόνην τὴν θείαν θέλησιν. Νῦν δὲ τὴν Ενότητα τοῦ θελήματος ἀναφέρει πρὸς τὸ ἀποκλεί σαι μόνον τῆς ἀνθρωπότητος τὴν προγονικὴν ἁμαρ τίαν· ποία γοῦν ἐνταῦθα αἵρεσις; Καὶ τοῦτο ἐπεξηγούμενος ἐπισυνάπτει· Ἐπειδὴ γὰρ χωρὶς ἁμαρ τίας συνελήφθη ἐκ Πνεύματος ἁγίου, διὰ τοῦτο καὶ χωρίς ἁμαρτίας ἐστὶν ὁ τόκος ὁ ἐκ τῆς ἁγίας Παρ θένου, μὴ μετασχὼν πείρας τῆς ἁμαρτησάσης φύ σεως.» Πῶς ἂν φανερώτερον παραστήσαι τις τὸν σκοπὸν τοῦ Ονωρίου, ὅτι ἂν θέλημα ἐδογμάτισεν ἐπὶ Χριστοῦ οὐ κατὰ τὴν διεστραμμένην τῶν Μονο θελητῶν ἔννοιαν, ὥστε λέγειν τῆς θείας καὶ ἀνθρω πίνης φύσεως ἓν θέλημα, ἀλλὰ μόνον τῆς ἀνθρωπίνῆς πρὸς ἀποδοκιμὴν τῶν θεμένων ἐν Χριστῷ τὸ προγονικὸν ἁμάρτημα; Καὶ πάλιν ἐν οἷς κατωτέρω λέγει·. Ετερος γὰρ νόμος τοῖς μέλεσιν, ἢ θέλημα διάφορον, ἢ ἐναντίον οὐ γέγονεν ἐν τῷ Σωτῆρι, ἐπειδὴ ὑπὲρ νόμον ἀνθρωπίνης φύσεως ἐτέχθη.» Καὶ τοῦτον τὸν τρόπον εὐθὺς ἀρνεῖται ἐν τῷ Χρι στῷ διάφορον θέλημα, τουτέστιν ἐναντίον· Ἵνα μὴ, φησί, τὸ ἴδιον ἕκαστος θέλημα, ἀλλὰ τὸ τοῦ Κυρίου μᾶλλον ἐν πᾶσι προτιμᾷ.» Οὕτω γοῦν κατὰ ταύτην τὴν ἔννοιαν δύο θελήματα ἐναντία ἐν τῇ ἀν θρωπότητι τοῦ Χριστοῦ ἀρνησάμενος, κατωτέρω περὶ τῶν Χριστοῦ δύο φύσεων καὶ θελήσεων τελείως ἐνεργουσῶν τὰ ἴδιά φησιν. "Οτι γὰρ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ εἷς καὶ ὁ αὐτός ἐστιν, ἐνεργῶν τὰ θεῖα καὶ τὰ ἀνθρώπινα τε λείως, αἱ θεῖαι Γραφα! φανερῶς ἀποδεικνύουσιν. Ορις, ὅτι ἕνα θεολογεῖ τὸν ἐνεργοῦντα, καὶ ἐν δύο φύσεσι τελείως τὰ ἑκατέρας ἴδια φύσεως ἐνεργοῦντα; Τοῦτ' αὐτὸ κηρύττει καὶ ὁ τῆς ἕκτης συνόδου δρος - • Περὶ δὲ τῆς ἀπαριθμήσεως τῶν ἐνεργειῶν οὐ τὴν αὐτὴν ἔσχεν ἔννοιαν τοῖς ἀνατολικοῖς Ονώριος· ὡσε περ γὰρ ἄλλως ἐξέλαβε τὰ δύο θελήματα παρὰ τοὺς ανατολικούς, οὕτω καὶ τὰ περὶ ἐνεργείας· οἱ μὲν γὰρ ἀνατολικοὶ Μονοθελῆται ἀδύνατον ἔλεγον εἶναι δύο ἐν τῷ Χριστῷ ἅμα καὶ κατὰ ταυτὸν ὑφεστάναι θελήματα, εἴτε ἐναντία, εἴτε ὅμοια· ὁ δὲ Ονώριος τὰς δύο φύσεις τοῦ Χριστοῦ τελείως ἐνεργεῖν τὰ θεῖα καὶ τὰ ἀνθρώπινα καθωμολόγει· καὶ τὸ ἓν θέλημα ἐδογμάτισεν, ἀρνούμενος ἐν τῷ Χριστῷ τὸ ἐναντίον θέλημα τῆς σαρκὸς ἐκ τῆς ἁμαρτίας. Itaque et unam et duas ponebat orthodoxe voluntates: duas similes, divinam et humanam, videlicet non contrarias; et humanam unam, co quod sine peccato conceptus sit, et incapax fuerit originalis peccati. Ut igitur diversus fuit Honorii et Orientalium de voluntatibus sensus, et diversus quoque de operationibus fuit. Orientales enim operationem divinitati tribuebant, passiones carni; ut divinitas quidem moveret, caro autem moveretur, essetque nova, quædam Christi Dei virilis operatio. Quare et unam statuebant, carne scilicet nullam propriam habentem operationem. Honorius autem in priore ad Sergium epistola, act. XH sextæ synodi, ‹ Verum, inquit, propter opera divinitatis et humanitatis una, an duæ dicendæ vel Ὥστε καὶ δύο ἔλεγεν ὀρθοδόξως τὰ θελήματα, καὶ ἓν ὀρθοδόξως· δύο όμοια τὸ θεῖον καὶ τὸ ἀνθρώπι νον, τουτέστιν οὐχ ὑπεναντία· καὶ ἓν τὸ ἀνθρώπι νον, διὰ τὸ χωρὶς ἁμαρτίας συλληφθῆναι καὶ ἄδεκτον εἶναι τῆς προγονικῆς ἁμαρτίας. Ωσπερ οὖν τὸ περὶ θελημάτων διαφόρως εξειλήφασιν οἱ ἀνατολικοὶ καὶ Ονώριος, οὕτω καὶ τὸ περὶ ἐνεργειῶν διαφόρως ἐξειλήφασιν. Οἱ μὲν γὰρ ἀνατολικοὶ τῆς θεότητος ἔλεγον τὴν ἐνέργειαν, τῆς σαρκὸς τὰ πάθη· ὥστε τὴν μὲν θεότητα κινεῖν, τὴν δὲ σάρκα κινεῖσθαι καὶ εἶναι καινήν τινα τοῦ Χριστοῦ θεανδρικὴν ἑνερο γειαν· ὅθεν δὴ καὶ μίαν ἐδογμάτιζον, ὡς μὴ ἐχούσης ἰδίαν ὅλως ἐνέργειαν τῆς σαρκός· ὁ δὲ Ονώριος ἐν τῇ προτέρα πρὸς Σέργιον ἐπιστολῇ τῆς ιβ' πράξεως τῆς ἕκτης συνόδου, ο Πότερον, φησί, διὰ τὰ ἔργα

*62 τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος μία ή δύο ενέρ- intelligendæ sint operationes, ad nos ista pertinere γειας ὀφείλουσι λέγεσθαι ἡ νοεῖσθαι, ταῦτα πρὸς ἡμᾶς ἀνήκειν οὐκ ὀφείλουσιν, ἀλλὰ καταλιμπάνομεν ταῦτα τοῖς γραμματικοῖς· ἡμεῖς γὰρ οὐ μίαν ενέργειαν ἢ δύο τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, καὶ τὸ αὐτοῦ ἅγιον Πνεῦμα διὰ τῶν ἁγίων Γραφών παρελάβομεν, ἀλλὰ πολυτρόπως ἔγνωμεν αὐτὸν ἐνεργοῦντα. Διαιρέσεις γὰρ ἐνεργειῶν εἰσιν. Εἰ δὲ διαιρέσεις ενερ γειῶν πολλαί εἰσι, καὶ ταύτας πάσας ὁ Θεὸς ἐν πᾶσι τοῖς μέλεσι τοῦ πεπληρωμένου σώματος ἐνεργεῖ, πόσῳ μᾶλλον ἐν τῇ κεφαλῇ ἡμῶν Χριστῷ τῷ Κυρίῳ ταῦτα δύνανται πληρέστατα ἁρμοσθῆναι; Εἰ γὰρ ἐν ἄλλοις, τουτέστιν ἐν τοῖς μέλεσι τοῖς ἰδίοις, τὸ Πνεῦμα τοῦ Χριστοῦ πολυτρόπως ἐνεργεῖ, πότῳ μᾶλλον δι' ἑαυτοῦ τοῦ μεσίτου Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων πληρέστατα καὶ τελειότατα, καὶ πολυτρόπως καὶ ἀφράστως δέον ἡμᾶς ὁμολογεῖν τῇ κοινωνίᾳ ἑκατέ ρας φύσεως αὐτοῦ ἐνεργεῖν;» Καὶ κατωτέρω· • Απλότητι καὶ ἀληθείᾳ ὁμολογοῦντες τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ἐνερ γοῦντα ἐν τῇ θείᾳ καὶ ἀνθρωπίνῃ φύσει. Ορᾷς Στον τὸ διάφορον; Οἱ Μονοθελῆται τὴν ἀνθρωπότητα ἐν τῷ Χριστῷ πάσχουσαν μόνον, οὐχὶ δὲ καὶ ἐνεργοῦσαν ἐδογμάτιζον. Ονώριος δὲ ἄνω καὶ κάτω ἐν τῷ Χριστῷ ἐνεργοῦσαν ὁμολογεῖ. Οι Μονοθελῆται μίαν τῷ εἴδει θεανδρικὴν ἔλεγον ἐνέργειαν. Ονώριος δὲ περὶ ἀριθμοῦ ἐνεργειῶν τὴν ἀμφισβήτησιν εἶναι ὑποτοπάσας ἑατέα φησὶ ταῦτα τοῖς γραμματικοῖς, εἴτινες περὶ ἀριθμῶν ἑνικῶν καὶ πληθυντικῶν τε χνολογοῦσιν· εἶτα ἐκ διαμέτρου τοῖς Μονοθελήταις, τὴν ἀνθρωπότητά τοῦ Χριστοῦ οὐχ ὅπως ἀνενέργη τον, ἀλλὰ πολυτρόπως και πληρέστατά φησιν ένηρο γηκέναι. Εἰ γὰρ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν τοῖς μέλεσι πολυτρόπως ἐνεργεῖ, πόσῳ μᾶλλον Χριστὸν τὴν κεφαλὴν ἡμῶν ὁμολογητέον τῇ κοινωνίᾳ ἑκατέρας φύσεως πληρέστατα καὶ τελειότατα ἐνεργεῖν;ι non debent, sed grammaticis ea relinquimus. Nos enim non unam operationem, vel duas Dominum nostrum Jesum Christum et sanctum ejus Spiritum per sanctas Scripturas accepimus, sed multiformiter illum novimus operatum. Divisiones esim operationum sunt. Quod si divisiones operationum multæ sunt, et has omnes Deus in omnibus membris pleni corporis operatur, quanto magis capiti nostro Christo Domino hac possunt plenissime adaptari? Si enim in aliis, id est in suis membris, Christi Spiritus multiformiter operatur, quanto magis per semetipsum mediatorem Dei et hominum plenissime ac perfectissime, multiformi ter et ineffabiliter confiteri nos oportet communione utriusque naturæ suæ operatum? › Et infra: • Simpliciter ac veraciter confitentes Dominum nostrum Jesum Christum unum et eumdem operantem in divina et humana natura. Vides quantum differat? Monothelitæ asseverabant Christi huma - nitatem pati, solum non agere; Ilonorius passim fatetur operantem humanitatem. Monothelitas unam ponebant specie operationem, quam theandricam vocabant; Honorius, controversiam csse suspicatus de numero operationum, relinquenda hæc ait esse grammaticis, qui de singulari et plurali numero disputant, et ex diametro contra Momothelitas, Christi humanitatem non modo operatione non vacuam, sed multiformiter et plenissime operantem ait. Si enim in membris operatur multiformiter Spiritus sanctus, quanto magis fatendum est Christum capul nostrum communione utriusque naturæ plenissime et perfectissime operatum.» Αδελφὰ τούτοις καὶ ἐν τῷ τέλει τῆς προτέρας ἐπιστολῆς, καὶ ἐν ὅλῃ τῇ δευτέρα ἥτις εμφέρεται τῇ ιγο πράξει, παλιλλογεῖ Ονώριος, μὴ δεῖν λέγειν μίαν ἢ δύο ἐνεργείας βουλόμενος, ἀλλ᾽ ἕνα Χριστὸν ἐν ἑκατέραις ταῖς φύσεσιν ἐνεργούσαις καὶ πρακτι καῖς. Ἐξ ὧν προδηλότατα επιφέρεται τὴν μίαν καὶ τὰς δύο ενεργείας ὁμωνύμως ἐξειλήφθαι, καὶ ἄλλως μὲν παρὰ τῶν ἀνατολικῶν δυσσεβῶς, ἄλλως δὲ παρὰ Ονωρίου εὐσεβῶς, καὶ ταύτην τὴν ὁμωνυμίαν απ τίαν γενέσθαι τοῖς ἀνατολικοῖς τοῦ συγκαταριθμή - san annumerandi Honorium inter hæreticos Moσα: Ονώριον τοῖς αἱρετικοῖς Μονοθελήταις, ἄνδρα πολλῶν ἄξιον ἐπαίνων, καὶ τῆς μονοθελή του βλασφημίας ἀλλοτριώτατον. Οἱ μὲν γὰρ ἐν ὅλως θέλημα ἐπὶ Χριστοῦ τὸ θεϊκόν, ὁ δὲ ἐν θέλημα τῆς ἀνθρωπότητας ἔλεγε τοῦ Χριστοῦ· ἐκεῖνος ἀνενέργητον τὴν τοῦ Χριστοῦ ἔλεγον ἀνθρωπότητα, ὁ δὲ ποικιλοτρόπως ἐνεργητικὴν ἐδογμάτιζεν· ἐκεῖνοι ἓν θέλημα και μίαν ἐνέργειαν, ὁ δὲ ἕνα τὸν ἐνεργοῦντα τὰ ἴδια τῆς θεότητος, καὶ τὰ ἴδια τῆς ἀνθρωπότητος. Ἐκεῖνοι δύο θελήματα καὶ δύο ἐνεργείας ἀκοῦσαι οὐδόλως ἡνείχοντο· ὁ δὲ οὔτε διὰ τοὺς Νεστοριανοὺς ἐδοκίμαζε μίαν, οὔτε δύο, διὰ τοὺς Ευτυχιανούς, ἀλλ᾽ ἕνα τὸν ἐνεργοῦντα τελείως τὰ τῶν φύσεων ἴδια· ἥντινα ὁμολογίαν ὀρθοδοξίας πλήρη, εἴπερ οἱ τότε ἀνατολι Ilis consimilia et in fine prioris epistolæ, et per totam secundam epistolam, quæ habetur act. xu!!, Honorius repetit; non esse dicendum asserens unam aut duas operationes, sed unum Christum in utraque natura operativa et activa; ex quibus manifestissime infertur, unam et duas operationes fuisse æquivoce sumptas, aliter quidem et impie ᾿ab Orientalibus, aliter vero et pic ab Honorio, et hanc æquivocationem exstitisse Orientalibus caunothelitas, cum is fuerit multa dignus laude et a blasphemia Monothelitaruum alienissimus. Illi enim una prorsus in Christo voluntatem, nempe divinam, hic vero unam humanitatis Christi voluntatem aiebat; illi humanitatem Christi operatione vacuam, hic multiformiter operantem asserebat. Illi unam voluntatem et operationem unam; hie unum operantem propria divinitatis et propria humanitatis. Illi duas voluntates et duas operationes audire nullo modo patiebantur; hic vero nee unam propter Eutychianos, nec duas approbabat propter Nestorianos, sed unum operɔntem perfecte quæ sunt naturarum propria. Quam orthodexia plenam confessionem, si tunc tempor's

MATTIEI CARYOPHYLLI ταγενέστεροι τῶν ἐν Βυζαντίῳ θεολογούντων ἐκ τῶν καλῶς τῇ ἕκτῃ συνόδω ῥηθέντων δόγμα ἀλλόκοτον ἐφαντάσθησαν. Εἰπούσης γὰρ εὐσε Εως τῆς ἔκτης συνόδου δύο φυσικά θελήματα και δύο φυσικάς ένεργείας, ἐν τῷ ἑνὶ Χριστῷ, ἐκεῖνοι ἐπίσης ἐνόμισαν τὰς ἐνεργείας τῶν ὑποκειμένων αὐταῖς διακρίνεσθαι, καὶ ὥσπερ ἐπὶ τῶν ἀνθρωπί νων ἄλλο ἡ φύσις, ἄλλο ἡ ἐνέργεια τῆς φύσεως, οὕτω καὶ ἐπὶ τῶν θείων ἄλλο εἶναι τὴν οὐσίαν, καὶ ἄλλο τὴν θείαν ενέργειαν τὰς ἀφορμάς κακῶς ἐκε λαβόντες παρὰ τῆς ἔκτης συνόδου, δογματισάσης ὀρθῶς δύο φυσικά; ἐνεργείας· ὅθεν καὶ τοὺς μὴ οὕτω φρονοῦντας καλοῦσι βλασφήμους, ὡς ἔστιν ἰδεῖν ἐν τῷ ἀναγινωσκομένῳ αὐτῶν συνοδικῷ τῇ Κυριακῇ τῆς ὀρθοδοξίας. Οὕτω μὲν οὖν ψευδῆς ἀπελήλεγο κταί σου, Νεῖλε, ἡ ῥῆσις, ὅτι Ονώριος τῶν ὀρθῶν ἐξέβη δογμάτων. Εἰ δὲ ζητεῖς, Πῶς οὖν παρὰ τῆς συνόδου ἀποκεκήρυκται; ἀποκεκηρύχθαι φαμέν, ἀλλὰ παρ' ἀκεφάλου τῆς συνόδου, μένων δηλαδὴ τῶν ἀνατολικῶν, μηδὲν πρὸς τοῦτο συμβαλλομένων του πάπα τῶν πρέσβεων· καὶ τούτου ἐναργὴς ἀπόδει ξι; ἡ ἐπιστολὴ τοῦ πάπα ᾿Αγάθωνος κατὰ τὴν τε τάρτην τῆς ἔκτης συνόδου πράξιν. Υφορώμενος γὰρ τὸ μέλλον ὁ πάπας, καὶ εἰδὼς οἷα περιήγγελλεν ἡ φήμη, ότι Ονώριον οἱ Κωνσταντινουπολῖται ἐν τοῖς Μονοθελήταις ηρίθμουν, ὡς εἰπόντες ἔφθημεν ἐκ τῆς διαλέξεως τοῦ ὁσίου Μαξίμου· δύο τινὰ λέγει πρὸς τοῦτο ἁρμόδια ἐν τῇ πρὸς τοὺς βασιλέας ἐπι στολῇ· «Διόπερ ἄδειαν, ήγουν αυθεντίαν, δεδώχαμὲν τοῖς τοποτηρηταῖς πρὸς τὸ ὑμέτερον γαληναίου κράτος τοῦ ἁπλῶς ἀπολογήσασθαι εἰς ὅσον αὐτοῖς μόνον ἐπετέθη, ίνα μηδὲν δηλονότι προπετεύσωνται προσθεῖναι, ἢ ὑφελεῖν, ἢ ἀλλάξαι·, καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ κατωτέρω· «Αὕτη ἡ πνευματικὴ μήτηρ τοῦ ὑμετέρου γαληναίου κράτους, ἡ ἀποστολικὴ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία, ἥτις διὰ τῆς χάριτος τοῦ παντοδυνάμου Θεοῦ ἀπὸ τῆς ὁδοῦ τῆς ἀποστολικῆς παραδόσεως οὐδέποτε πλανηθῆναι δείκνυται, οὔτε τοῖς τῶν αἱρετικῶν καινισμοῖς στρεβλωθεῖσα ὑπέπεσεν· τοῦτ' αὐτὸ περιέχει καὶ ἡ συνοδικὴ ἀναφορά, ἡ μετά τὴν ἐπιστολὴν τοῦ πάπα· ἀλλὰ καθὼς ἐκ προοιμίων τῆς τῶν Χριστιανῶν πίστεως παρέλαβεν ἀπὸ τῶν ἰδίων αὐθεντῶν τῶν κορυφαίων τοῦ Χριστοῦ ἀποστό Orientales non rejecissent tanquam haereticam, καὶ μὴ ὡς αἱρετικὴν ἀπεβάλοντο, οὐκ ἂν οἱ μετ recentiores eorum theologi Constantinopolitani nunquanr fuissent commenti monstrosum dogma ex verbis sextæ synodi bene ab ea prolatis. Cum enim sexta synodus pie dixerit duas esse naturales voluntates, et duas naturales operationes in uno Christo, recentiores illi opinati sunt, operationes a subjectis earum pari modo distingui: ut quemadmodum in humanis aliud natura, aliud est operatio naturæ, ita etiam in divinis aliud sit divina essentia, aliud operatio divina; male acceptis sextæ synodi verbis, quæ recte statuerat duas naturales operationes. Ili tamen non ita sentientes vocant blasphemos, ut videre est in corum synodico, quod legunt prima Dominica Quadragesima. Falso igitur dicis, Nile, Honorium in fide errasse. Si vero quæras, Cur igitur a synodo damnatus est? damnatum dicimus, sed a synod» acephala, solis videlicet Orientalibus, papæ legatis nihil ad hoc conferentibus. Quod evidenter probatur ex epistola Agathonis papæ act. Iv sextæ synodi. Cum enim suspicaretur papa, quod postea evenit, sciretque quod ait sanctus Maximus, ut dictum est, in suo Dialogo, et fama vulgatum erat, Constantinopolitanos numerare Honorium inter Monothelitas, duo dicit, quæ ad hoc faciunt in epistola ad imperatores: • Propterea licentiamn, sive auctoritatem legatis dedimus apud serenissimum vestrum imperium, ut simpliciter satisfaciant in quantum eis duntaxat injunctum est, ut nibil profecto præsumant addere, minuere, aut mutare.» Et infra: Hæc spiritalis mater vestri serenissimni imperii, apostolica Christi Ecclesia, quæ per Dei omnipotentis gratiam a tramite apostolicæ traditionis nunquam errasse probabitur, nec hæreticis novitatibus depravata succubuit; sed ut ab exordio fidei Christianæ percepit ab auctoribus suis apostolorum Christi principibus illibata usque ad finem permanet, secundum ipsius Domini Salvatoris divinam promissionem; quam suorum discipulorum principi in Evangeliis fecit inquiens: Petre, Petre, ecce Satan expetivit ut cribraret vos, sicut qui triticum cribrat: ego autem rogavi pro te, ut non deficiat fides lua: et tu aliquando conversus confirma fratres tuos *.» (Hoc ipsum et synodica λων, ἀπαράτρωτος μέχρι τέλους μένει κατὰ τὴν τοῦ cpiscoporun suggestio pust epistolam papa disertis verbis continet.) Et infra: e Unde et apostolica memorize predecessores mediocritatis mea, Dominicis instructi doctrinis ex quo præsules Ecclesiæ Constantinopolitane novitatem haereticam introducere conati sunt in immaculatam Christi Ecclesiam nunquam eos hortari neglexerunt, et horlaudo commovere, ut a pravi dogmatis haeretici errore saltem tacendo abstinerent. › Κυρίου αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος θείαν ἐπαγγελίαν, ἦν τῷ Εξάρχῳ τῶν αὐτοῦ μαθητῶν ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις ὡμο λόγησε φήσας· Πέτρε, Πέτρε, ἰδοὺ ὁ σατανᾶς ἐζήτησε τοῦ σινιάσαι ὑμᾶς, ὡς ὁ σινιάζων τὸν σῖτον ἐγὼ δὲ περὶ σοῦ ἡ, ώτησα, ἵνα μὴ ἐκλείπῃ ἡ πίσ στις σου. Καὶ σύ ποτε ἐπιστραφείς στήριζε τοὺς ἀδελφούς σου. Καὶ κατωτέρω· "Οθεν καὶ οἱ τῆς ἀποστολικῆς μνήμης, οἱ προηγησάμενοι τὴν ἐμὴν μετριότητα, ταῖς δεσποτικαῖς διδασκαλίαις κατη τισμένοι, ἐξότου καινοτομίαν αἱρετικὴν εἰς τὴν τοῦ Χριστοῦ ἄμωμον Ἐκκλησίαν οἱ πρόεδροι τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Εκκλησίας εἰσαγαγεῖν ἐπεχείρουν, οὐδέποτε ἡμέλησαν τούτους προτρέψασθαι, καὶ παι ρακαλοῦντες ὑπομνήσαι, ἵνα ἀπὸ τοῦ φαύλου δόγματος της αἱρετικής πλάνης καν σιωπῶντες ἀποστή σωνται.. * Luc. xvi, 31.

Ἐν τούτοις ὁ μακάριος πάπας 'Αγάθων λέγει δε δωκέναι τοῖς τοποτηρηταῖς ἄδειαν τοῦ ἁπλῶς ἀπολογήσασθαι, καὶ μηδὲν ἕτερον τολμήσαι· λέγει μηδένα Ῥώμης ἀρχιερέα περὶ τὴν πίστιν ἐσφάλθαι. Εἶτα καὶ διὰ τοῦ προτρέψασθαι κἂν σιωπᾶν περιγράφῃ τὸν Ονώριον. Η τοίνυν ὅτε οἱ ἀνατολικοὶ ἀπεκήρυσσον τὸν Ονώριον, συμψήφους εἶχον καὶ τοὺς τοποτηρητὰς τοῦ πάπα, ἢ οὐκ εἶχον, ἔχομεν ὁ ἐζητοῦμεν “ὅπερ εἶχον, ἀθέσμως εἶχον, τοιαύτην αὐτοῖς ἄδειαν μὴ δεδωκότος τοῦ πάπα· πῶς γὰρ ἂν ἔδωκε τοιαύτην άδειαν ὁ πάπας τοῦ ἀναθεματίσαι Ονώ ρέον, ὅστις καθάπαξ διαβεβαιοῦται, μηδένα Ρώμης ἀρχιερέα περὶ τὴν πίστιν ἐσφάλθαι; καὶ περιγράφων ἐπαινεῖ τὸν Ονώριον, ὃς δέκατος πρὸ ᾿Αγάθωνος ἐγεγόνει πάπας. Οὕτω μὲν οὖν ἐναργῶς· ἔχομεν, ὅτι μένοι τὸν 'Ονώριον οἱ ἀνατολικοὶ ἀπεκήρυξαν. In his licentiam se dedisse ait beatus papa Aga - tho suis legatis, ut simpliciter de ûde responderent, et nihil aliud auderent. Dicit, nullum Romanum pontificem in lide crrasse. Deinde cum Romanos pontifices hortatos ait, ut Constantinopolitani saltem tacerent, circumscribit Monorium. Aut ergo quando Orientales damnabant Honorium, consontientes habebant etiam legatos pape, aut non habebant. Si non habebant, certum est quod dicimus; si vero habebant, illicite habebant, nulla tali facultate præditos a pontifice. Quomodo enim pontifex talein dedisset facultatem anathematizandi Honorium, qui expresse asserit nullum Romanum pontificem errasse in fide? et describendo· Hono - rium landat, qui decimus ante Agathonem fuerat papa? la plane constat, Honorium a solis damnatum Orientalibus. canoSicut autem quarta synodus, quia suum nem de honore Constantinopolitani episcopi absque papa condiderat, nihil peregit, ita et sexta synodus, quando propter illas æquivocationes absque papa damnavit Honorium, nibil peregit. `Quare nec hæreticus Honorius, nec est proprie a synodo damnatus; sed et ipse orthodoxissimus, et anathema illum non attingit. Clamat enim in suis epistolis, tertia Chalcedonensis synodi parte, præsertim vero ad Pulcheriam Augustam Leo Magnus papa Consensiones episcoporum sanctorum re- "Ωσπερ δὲ ἡ τετάρτη σύνοδος, ἐκθεμένη τὸν και νένα περὶ τῶν πρεσβείων Κωνσταντινουπόλεως χωρὲς τοῦ πάπα, οὐδὲν συνεπέρανεν· οὕτω καὶ ἡ ἔκτη σύνοδος, χωρίς τοῦ πάπα τὸν Ονώριον διὰ τὰς και κῶς ἐκληφθείσας ομωνυμίας ἀποκηρύξασα, οὐδὲν συνεπέρανε. Ούτε γοῦν Ονώριος αἱρετικός, ούτε αυτ ρίως ὑπὸ τῆς συνόδου ἀπεκηρύχθη· ἀλλὰ καὶ ὀρθο δοξότατός ἐστι, καὶ οὐχ ἄπτεται αὐτοῦ τὸ ἀνάθεμα βοῶντος τοῦ μεγάλου πάπα Λέοντος ἐν ταῖς μετὰ τὴν τετάρτην σύνοδον ἐπιστολαῖς, μάλιστα δὲ ἐν τῇ πρὸς Πουλχερίαν τὴν Αὐγούσταν· ε Τὰς ξυμφωνίας τῶν ἐπισκόπων, αἳ παρὰ κανόνας γίνονται, ἀκυροῦ gulis repugnantes in irritum mittimus et per auμεν, καὶ τῇ αὐθεντίᾳ τοῦ μακαρίου ἀποστόλου Πέτρου καθόλου τοῦτο οριζόμενοι ἀθετοῦμεν.» • Εἰ δὲ Ονώριος Ῥώμης ἐπίσκοπος καὶ αἱρετι κός, δυνατὸν ἄρα τὸν πάπαν τῶν ὀρθῶν ἐκπεσεῖν δογμάτων· οὐκ ἄρα ἐκλιπόντος αὐτοῦ τὴν πίστιν, ὁ τοῦ Κυρίου διαπέπτωκε λόγος, ὃν περὶ τῆς ᾿Εκκλησίας εἰρήκει, πύλας ᾅδου μὴ δυνηθῆναι ταύτης περιγενέσθαι· ἔστι γὰρ ἐν τοῖς λοιποῖς ἐπισκόποις καὶ μάλα τὴν εὐσέβειαν σώζεσθαι. Φανερὸν δὲ ἐκ τούτων μηδὲ τῇ τῆς Ῥώμη; Ἐκκλησία προσήκειν τὸ ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρα τὴν Ἐκκλησίαν ᾠκοδομῆσθαι· τοῦτο γὰρ καὶ φορτικόν, και οὐ πόῤῥω τῆς Ἰουδαϊκής ταπεινότητα, περιγράφειν τῇ Ῥώμῃ τὴν Ἐκκλησίαν. Αλλ' ᾠκοδόμησε τὴν Ἐκκλησίαν ὁ Χριστὸς ἐπὶ τῇ θεολογίᾳ τοῦ Πέτρου, καὶ ἐπὶ πᾶσιν οἱ ταύτης τῆς ὁμολογίας φύλακες ἔσονται. ο ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. "Οσα επιφέρεις, ψευδεῖ ἐπιστηρίξας θεμελίῳ, φρούδα τυγχάνει. Εἰ γὰρ Ονώριος ὀρθοδοξίας λαμπτὴρ, καὶ ἀδίκως ἐπὶ ὁμωνυμίαις κατεκρίθη παρά τῶν ἀνατολικῶν, βουληθέντων ἄλλως ἐκδέξασθαι τὰς Ονωρίου λέξεις, ἢ παρ' ἐκείνου ἐγράφησαν· πως ἔστι τὸν πάπαν ᾖ πάπαν τῶν ὀρθῶν ἐκπεσεῖν δογμά των; Εἰ γὰρ ἐκπέσοι, διαπέπτωκεν ὁ τοῦ Κυρίου λό γος καὶ ἡ ἐπαγγελία, ὥς φησιν ὁ μακάριος ᾿Αγάθων, καὶ ὁ βασιλεὺς Πωγωνάτο;, ὧν σοι τὰ ῥητὰ ἤδη προενηνόχαμεν. Τὸ δὲ ἐν τοῖς λοιποῖς ἐπισκόποις ctoritatem beati Petri apostoli generali prorsus definitione cassamus. ▸ NILUS (Cap. VI). ‹ Quod si Honorius Romanus est episcopus et hæreticus, potest ergo papa in ſide errare. Non igitur fide papæ deficiente corruit sermo Domini, quem de Ecclesia protulit; portas inferi adversus cam non praeyalituras. Potest enim plane in carteris episcopis esse fides salva. Ex his etiam liquet, Romane Ecclesia nequaquam convenire, ut super illam petram ædificata sit Ecclesia. Hoc enim grave est, et non multumi distat a tenuitate Judaica, Ecclésiam Romana urbe circumscribere. Sed Ecclesiam adificavit Christus super confessionem Petri, et universis qui confessionis ejus custodes erunt. > CONFUTATIO. Quæcunque infers vana sunt ex falso posito fundamento. Nam si Honorius orthodoxie radios emittit et nullo suo merito damnatus est ob æquivocationes ab Orientalibus, qui voces ejus in alium excepere sensum quam ab eo scriptæ erant, nullo modo probasti, papan, ut papam, errare posse in fide; si enim erraverit, sermo Domini dilapsus est, et defecit promnissio: quod negat sanctus papa Agatho, et imperator Constantinus Pogonatus, ut supra exposuimus. In cæteris autem episcopis con•

MATTILEI CARYOPHYLLI servari posse rectam dden, sicut confessionem dicis τὴν εὐσέβειαν σώζεσθαι, εἰ μὲν λέγεις ὡς ὁμολογίαν consonam Petri cathedræ, esto; si vero ut hæreditatem a Petro deductam clamat, ut supra diximus, quarta synodus, papam, conservata aurea fidei catena, quæ a Salvatore deducitur, constitutum esse omnibus vocis beati Petri interpretem; quam et se inquiunt, usos auctore et duce papa, tanquan veritatis hæreditatem ostendisse et docuisse Ecclesiæ filios. Et actione ad finem clamarunt episcopi: «Petrus per Leonem hæc locutus est, cum recitata illis fuisset epistola papæ. Et sexta synodus in Prosphonetico ad Constantinum imperatorem, Charta, inquit, videbatur et atramentum, et per Agathonem loquebatur Petrus. Si ergo Petrus loquitur per papam, theologia Petri in cæteris episcopis confessio, in successore Petri est hæreditas fidei, et quia juxta sanctos Patres promissum a Christo factum est Petro, ut ostendimus, solus Petri successor habet promissionis vi inerrantem fidem; caeteri episcopi, licet habeant confessionem, non proinde habent inerrantis fidei promissionem. γελία;· οἱ λοιποὶ δὲ ἐπίσκοποι, κἂν τύχωσιν ἁπλανῶς τὴν ἐπαγγελίαν. ἔχοντες Quare ex vera confessione episcoporum sumi non potest certitudo, firmitas, et infallibilis fidei rectitudo, nisi ex co uno, in quo Petrum loqui testantur synodi. Ita Cyrillus, veram habens docensque confessionem, non est ausus abstinere a commuvione Nestorii nisi prius Caelestino papa scripsisset: Nec prius a communione Nestorii sejungigimur, quam haec tu pietati nota faciamus. Unde hoc, nisi quia Cyrillus plus fidebat infallibilitati fidei sedis Petri, quam demonstrationibus quibus Nestorium arctabat? › reIta sancta synodus quarta, cum definitionem fidei scripsisset, quia minus integra vide. batur, ex verbis epistolæ Leonis papæ, quam orthodoxiæ columnam appellavit, veram ctae fidei contexuit definitionem. Et sexte synodi Patres fatentur se ex lectione epistolæ papæ hæresium confutasse, et ubi fidem firmarunt, his ad Aga. thonem papam utuntur vocibus: «Orthodoxx vero fidei splendorem, quam vobiscum dilucide prædicavimus, ut iterum per honorabilia vestra rescripta obsignetis, paternam vestram sanctitatem rogamus.» Cur enim confirmari petunt quæ probavit aecumenica synodus? Neque enim rogant ut papam assentientem habeant, sed obsignantem et ratai volentem fidei expositionem. Quemadmodum et a Xysto papa fuisse confirmatam tertiam synodum asserit Cyrillus epistola ad Acacium Melitenensem. Hline argumentorum tuorum laquei evanescunt. Si enim papa erravit in fide, falsa est Christi promissio, incertumque cum du fi·le aliquid controversum est, quæ cujus episcopi vera sit et orthodoxa " τῆς πίστεως σύμφωνον τῷ Πέτρου θρόνῳ, Εστω· εἰ δὲ ὡς κληρονομίαν παρὰ τοῦ Πέτρου καταγομένην, βοᾷ, ὡς ἄνω προείρηται, ἡ τετάρτη σύνοδος, ὅτι ὁ πάπας τὴν χρυσῆν τῆς πίστεως σειρὰν παρὰ τοῦ Σωτ τῆρος καταγομένην φυλάξας, πᾶσι γέγονεν ἑρμηνεύς τῆς φωνῆς τοῦ μακαρίου Πέτρου· ἦν φασι φωνὴν καὶ αὐτοὶ, ἀρχηγῷ τῷ πάπα χρησάμενοι, ὡς κλῆρον τῆς ἀληθείας ἔδειξαν, καὶ ἐδίδαξαν τὰ τέκνα της Εκκλησίας. Καὶ ἐν τῇ δευτέρα πράξει πρὸς τῷ τέτ λει εβόησαν οἱ ἐπίσκοποι μετὰ τὴν ἀνάγνωσιν τῆς ἐπιστολῆς τοῦ πάπα Λέοντος· «Πέτρος διὰ Λέοντος ταῦτα ἐξεφώνησεν.» Καὶ ἡ ἕκτη σύνοδος ἐν τῷ προσφωνητική πρὸς τὸν βασιλέα Κωνσταντίνον, • Χάρτης, φησί, καὶ μέλαν ἐφαίνετο, καὶ δι' Αγάθωνος ὁ Πέτρος ἐφθέγγετο.» Ε! γοῦν διὰ τοῦ πάπα φθέγγεται ὁ Πέτρος, ἡ θεολογία τοῦ Πέτρου ἐν τοῖς λοιποῖς ἐπισκόποις ὁμολογία ἐστὶν, ἐν τῷ διαδόχῳ τοῦ Πέτρου κληρονομία τῆς πίστεως· τὴν δὲ ἐπαγ γελίαν ὁ Χριστὸς ἐποιήσατο κατὰ τοὺς ἁγίους Πατ τέρας, ὡς δέδεικται, τῷ Πέτρῳ· μόνος ἄρα ὁ Πέτρου διάδοχος ἔχει τὸ ἁπλανὲς τῆς πίστεως ἐκ τῆς ἐπαγ τὴν ἀληθῆ ὁμολογίαν, ὅμως αὐτόθεν οὐκ ἔχουσι τοῦ Οθεν ἐκ τῆς ἀληθοῦς τῶν ἐπισκόπων ὁμολογίας οὐκ ἔστι λαβεῖν τὸ βέβαιον, καὶ ἀναμφίβολον, καὶ ἀναμάρτητον τῆς πίστεως, εἰ μὴ παρ' ἐκείνου μά νου, ἐν ᾧ φασιν αἱ σύνοδοι φθέγγεσθαι τὸν Πέτρον. Οὕτω Κύριλλος τὴν ἀληθῆ ἔχων καὶ διδάσκων ὁμο λογίαν, οὐκ ἐτόλμησεν ἀποῤῥῆξει ἑαυτὸν τῆς Νεστο ρίου κοινωνίας, εἰ μὴ πρότερον Κελεστίνῳ τῷ πάπα γράψας, ο Οὐ πρότερον, φησί, τῆς πρὸς Νεστόριον κοινωνίας ἐκβάλλομεν ἑαυτοὺς, πρὶν ἂν ταῦτα τῇ σῇ Θεοσεβείς ανακοινωσώμεθα.» Πόθεν τοῦτο, εἰ μὴ ὅτι μᾶλλον ἐθάρξει Κύριλλος τῷ ἀπλανεί τῆς πί στεως τοῦ Ῥώμης θρόνου, ἢ ταῖς ἀποδείξεσιν, αἷς τὸν Νεστόριον ἐστενοχώρει; Οὕτως ἡ ἁγία τετάρτη σύνοδος ὅρον ἐκθεμένη της πίστεως, ἐπειδὴ ἀτελῶς ἔχειν ἐδόκει, ἐκ τῶν φωνῶν τῆς ἐπιστολῆς τοῦ πάπα Λέοντος, ἣν ὀρθοδοξίας κοινὴν στήλην ἡ σύνοδος επωνόμασε, τὸν ἀληθῆ τῆς ὀρθῆς πίστεως ἐξύφανεν ὄρον. Καὶ οἱ τῆς ἕκτης συνόδου ἐκ τῆς ἀναγνώσεως τῶν γραμμάτων του πάπα ὁμολογοῦσι τὴν αἵρεσιν ἐκδιώξαι, καὶ τὴν πίστιν στηρίξαντες πρὸς 'Αγάθωνά φασι τὸν πάπαν ο Τήν δὲ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως φωταύγειαν, ἣν τηλαυγώς σὺν ὑμῖν ἐκηρύξαμεν, αὖθις διὰ τιμίων ὑμῶν ἀντιγράφων ἐπισφραγίσαι τὴν ὑμῶν ἐκλιπαροῦμεν πα τρικὴν ἁγιότητα.» Διατί γὰρ τὰ δόξαντα τῇ οἰκου μενικῇ συνόδῳ ζητοῦσι βεβαιωθῆναι; Οὐ γὰρ σύμψήφον σφίσιν αὐτοῖς γενέσθαι τὸν πάπαν δέονται, ἀλλ' ἐπισφραγιστὴν καὶ κῦρος παρέχοντα τῇ ὀρθο δοξίᾳ· ὡς καὶ περὶ Ξύστου τοῦ πάπα φησὶ Κύριλ λος ἐν τῇ πρὸς ᾿Ακάκιον τὸν Μελιτηνῆς ἐπιστολή, ὅτι ἐβεβαίωσε τὰ τῆς τρίτης συνόδου. Ἐκ τούτων αἱ ἄρκυς τῶν σῶν λόγων διαλύονται. Εἰ γὰρ ἐσφάλη ὁ πάπας περὶ τὴν πίστιν, ψευδή; ἄμα ἡ ἐπαγγελία τοῦ Χριστοῦ· καὶ ἄδηλον, ζητήματος ὄντο; περὶ τὴν πίστιν, τίς τίνος ἐπισκόπου ἀληθής

καὶ ὀρθόδοξος ἐστιν ἡ ὁμολογία. Δήλον δὲ καὶ τὴν confessio. Hinc etiam liquet, Christi promissum ἐπαγγελίαν τοῦ Χριστοῦ τῇ Ῥώμης Εκκλησίᾳ προςήκειν, διὰ τὸ κληρονόμον εἶναι τῆς Πέτρου πίστεως τὸν ἐπίσκοπον Ῥώμης· καὶ τοῦτο οὐκ Ἰουδαϊκῆς εἶναι ταπεινότητος, ἀλλὰ θείας τοῦ Χριστοῦ νομοθε σίας εὐεργέτημα· ὥστε τὴν οἰκουμενικὴν Ἐκκλη σ'αν, κινουμένου ζητήματος περὶ πίστεως, ἔχειν διὰ τοῦ πάπα τὸν Πέτρον φθεγγόμενον, ἐν ᾧ ἀδύνατον πλανηθῆναι· ἄλλως γὰρ ἂν ἔκαστος ἀντεποιεῖτο τῆς ἀπλανείας, ἀπονέμων ἑαυτῷ τὴν Πέτρου θεολο γίαν· καὶ ἦν ἀταξία καὶ ἀκοσμία ὁ κόσμος τῆς Ἐκε λησίας· ὁποῖόν τι συνέβη Κυρίλλου προς Νεστόριο», τοῦ ᾿Αλεξανδρείας πρὸς τὸν Κωνσταντινουπόλεως. περὶ πίστεως διαμαχομένου· εἰ μὴ γὰρ ἀμφότεροι πρὸς τὸν 'Ρώμης Κελεστίνον ἀνέδραμον, ἣν ἂν τα convenire Romanæ Ecclesiæ, quoniam Romanus episcopus est hæres fidei Petri; et hoc non esse tenuitatis Judaicæ, sed divinæ Christi institutio - nis beneficium: ut universalis Ecclesia, quoties de fide controversia oritur, habeat in papa loquen - tem Petrum, quem errare impossibile sit. Alioquin quisque se non errantem assereret, et Petri sibi theologiam adaptaret; essetque confusio et inordinatio ecclesiasticus ordo. Quemadmodum Cyrillus Alexandrinus et Nestorius Constantinopolitanus cum de fide altercarentur, ad Coelestinum Romanum episcopum confugerunt. Alioquin plena omnia turbarum et confusionis essent. Fecit hoc idem et Eutyches appellando sedem apostolicamı crat. ραχῆς ἅπαντα καὶ συγχύσεως πλήρη. Καὶ ὅτε Εὐ- quando illi cum sancto Flaviano contentio de fide τυχὴς πρὸς τὸν ἐν ἁγίοις Φλαβιανὸν Κωνσταντινου. πόλεως ἡγωνίζετο περὶ τῆς ὀρθοδοξίας. • Εἰ δὲ ὁ μακάριος ᾿Αγάθων τὴν ἑαυτοῦ λέγει Ἐκκλησίαν οὐδέποτε ἀπὸ τῆς ὁδοῦ τῆς ἀληθείας παρασυρῆναι, θαυμαστὸν οὐδέν· ἀξιώσομεν γὰρ μὴ τὰ πράγματα ἕλκειν ἐπὶ τοὺς λόγους, ἀλλὰ τοὺς λόγους ἐφαρμόζειν τοῖς πράγμασιν. Ενθυμείσθαι χρή καὶ τρόπους οἰκονομίας, οἷς χρῶνται οἱ ἅγιοι, ὅταν περί τινος τῶν ἀναγκαίων ή ζήτησις ἦν καὶ ὅτι σπανίως η Εκκλησία Ῥώμης ἐκπίπτει τῆς ἀληθείας κατὰ τὴν πίστιν, "Η πῶς ἑρμηνεύσεις το Πάντες ἐξέκλιναν, ἅμα ἡχρειώθησαν· οὐκ ἔστι ποιῶν ἀγαθὸν, οὐκ ἔστιν ἕως ἑνός; "Αλλως τε 'Αγάθων τὸ G παρωχηκός εἴρηκε, τὸ δὲ μέλλον οὐκ ἀπέκλεισε, καὶ τὸ μέγιστον πρὸ τῆς ς' συνόδου ταῦτα εἴρηκεν. Θαυμάζειν δὲ οὐ χρὴ, σύνοδος πολλῶν ἁγίων συνήκεν, ὅπερ ὁ εἷς ηγνόησεν. "Οτι δὲ ταῦτα ἀληθῆ, ἀνάγνωθι τὴν ἐπιστολὴν τοῦ πάπα Λέοντος τοῦ μετὰ τὸν ᾿Αγάθωνα πρὸς τὸν βασιλέα Ῥωμαίων· ο Ὡσαύτως ἀναθεματίζομεν καὶ Ονώριον, ὅστις ταύτην τὴν ἀποστολικὴν Ἐκκλησίαν οὐκ ἐπεχείρησε διδασκαλία ἀποστολικῆς παραδόσεως ἀγνίσαι, ἀλλὰ τῇ βεβήλῳ προδοσία μιανθῆναι τὴν ἄσπιλον παρεχώρησεν.» ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Γενναίαν ἡμῖν προβάλλεις ἀπολογίαν πρὸς τὴν σὴν ἀνθυποφοράν, ὅτι Αγάθων οἰκονομικῶς ἔγραψεν. "Οτι δέ σοι τὸ οἰκονομικῶς εἰς τὸ ψευδώς διαλύεται, τὰ πρῶτα δηλοῖ ἃ λέγεις· ὅτι δεῖ τὰ ῥήματα ἐφαρ μάζειν τοῖς πράγμασιν, ἀλλ' οὐχὶ τὸ ἀνάπαλιν. Τί δ' ἄλλο ἐστὶ τὸ μὴ ἐφαρμόζειν τοὺς λόγους τοῖς πρά γμασιν, ἢ τὸ προφανῶς ψεύδεσθαι; Οὕτω δύο τἀνανε τία κατὰ σὲ ὁ ᾿Αγάθων ἔχει, καὶ μακάριός έστι και ψευδή γράφει. Τοιούτους ἡμῖν ἁγίους, ὦ Νεῖλε, πλάτο τεις. Εἶτα σπανίως μὲν, ἀλλ' ὅμως ἐκπίπτειν φῂς τῆς ἀληθείας τὴν Ἐκκλησίαν τῆς Ῥώμης· καὶ φέ ρεις τὸ τοῦ Ψαλμοῦ εἰς ἀπόδειξιν· Πάντες ἐξέκλι ναν· καὶ τὸ κατὰ Ἰουδαίων, ἢ καὶ τῶν ἐθνῶν ἅμα ῥηθὲν, ἢ καὶ πάντων τῶν ὑπὸ τὴν ὑφήλιον διὰ τὸ προσπταῖον τῆς ἀνθρωπίνης ἀσθενείας, τῇ συνήθει ματαιολογία καθέλκεις ἐπὶ τὴν πίστιν, καὶ τὸν δο NILUS (Cap. VII). ‹ Quod si beatus Agatho stam dicat Ecclesiam a veritatis tramite nunquam deviasse, non est mirandum. Illud enim nos æquo jure postulabimus, non esse trahendas ad verba res, sed accommodanda rebus verba. Considerandum quoque sanctos Patres uti dim cendi modis spectantibus ad præsentem rerum sta· tum, cum de re aliqua necessaria quaestio est; quodque Romana Ecclesia raro aberrat a veritate fidei. Alioquin quomodo explicabis illud: Omnes declinaverunt, simul inutiles facti sunt. Non est qui fucia: bonum, non est usque ad unum? Deinde Aga tho præteritum dixit, futurum non negavit; et quod maximi refert, ante sextam synodum hæc dlixit. Non est autem mirum a synodo multorum sauctorum perspectum quod unus ignoravit. Porro hæc esse vera planum erit, si legatur epistola Leonis post Agathonem papæ ad imperatorem Romanorum. c Anathematizamnus, inquit, pariter Honorium, qui hanc apostolicam Ecclesiam non est aggressus apostolica traditionis doctrina lustra - re, sed profana proditione maculari immaculatam permisit. CONFUTATIO. Quod ipse tibi ex Agathone objicis, egregia di- - luis responsione, qnod Agatho se ad tempus accommodaverit. Hoc porro idem esse, atque illum mendaciter scripsisse, declarant illa quæ primo ponis, quod accommodanda sunt ad res verba, non contra: nam verba non accommodare rebns, quid est aliud quam aperte mentiri? Ita duo contraria per te Agatho habet: et beatns est, et mentitur. Hujusmodi tu nobis sanctos, Nile, confingis. Deinde, raro quidem, aberrare lamen a veritate Romanamn ais Ecclesiam, atque ad probandum hoc Psalmi dictum usurpas: Omnes declinaverunt; et quod in Judos, vel simul etiam contra gentiles dictum est, aut omnino in universos homines propter humanæ imbecillitatis offensas, tu vetere tua futilitate detorques in fidem, et certissimam fidci re-

MATTHE CARYOPHYLLI gulam a Salvatore datam in Retro et successori- θέντα παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἀστραπὴ κανόνα τῆς πί bus, et tanto studio teneris insectandi Petri cathedram, ut labaris in gravissimas blasphemias. Si enim ita excipiendum est, ut tu intelligis illud: Omnes declinaverunt: ergo et sanctæ synodi, et ipsi apostoli, cum homines fuerint, in tradenda fide declinaverunt. Quod si hoc intolerabilis est blasphemia, et apostolos et sacras synodos suscipis utpote sancto Spiritu dictante locutas, et indubitatos fidei magistros, cur Petri sedem contumeliis laceras? quasi vero illa suapte vi habeat non posse errare in ſide, non ex promissione Salvatoris, ut acta synodorum testantur? Quod vero ais, Agathonem de præterito locutum, non negasse futurum, tota erras via: decimus enim ab Hono:io fuit Agatho. Subdis ex epistola Leonis papæ in calce sexta synodi anathema in Honorium; nec animadvertisti, Leonem pugnare secum si verum id esset. Primo enim dicit: c Igitur gestorum synodalium seriem recensentes, et curiosa diligentia perscrutati singula quæ gesta sunt, eadem quæ apostolicae sedis legati narraverant, scriptis consonantibus convenire comperimus. στεως ἐν τῷ Πέτρῳ καὶ τοῖς διαδόχοις· οὕτω δὴ σύ ὑπὸ τῆς ἄγαν σπουδῆς τοῦ διασύραι τὸν Πέτρου θρό νον, εἰς τὰ καιριώτατα βλασφημεῖς. Εἰ γὰρ κατι τὸν σὸν νοῦν ἐκληπτέον τὸ, Πάντες ἐξέκλιναν, ἄρχ καὶ αἱ ἅγιαι σύνοδοι, καὶ αὐτοὶ οἱ ἀπόστολοι άνθρω ποι ὄντες ἐν τῷ παραδούναι τὰ τῆς πίστεως ἐξέκλιναν. Εἰ δὲ τοῦτο ἐσχάτης βλασφημίας, καὶ τοὺς ἀποστόλους καὶ τὰς ἱερὰς συνόδους ἀσπάζῃ ὡς ὑπηχου μένας τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, καὶ ὡς ἀσφαλεῖς τῆς πί στεως διδασκάλους, πῶς ὑβρίζεις τὸν Πέτρου Ορο νον ἔχοντα περὶ τὴν πίστιν τὸ ἀναμάρτητον, ὥσπερ ἂν εἰ τοῦτο ἐξ οἰκείας εἶχε δυνάμεως, καὶ μὴ ἐκ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἐπαγγελίας, ὡς μαρτυροῦσε τὰ Πρακτικὰ τῶν συνόδων. Ο δὲ λέγεις, τὸν ᾿Αγάθωνα είν ρηκέναι τὸ παρωχηκός, τὸ μέλλον δὲ μὴ ἀποκλείσαι, πάντη τῆς ἀληθείας ἀπῴκισται δέκατος γὰρ Αγάθων μετὰ Ονώριον. Εἶτα ἐπιφέρεις τὴν πρὸς τῷ τέλει τῆς ς' συνόδου Λέοντος τοῦ πάππα ἐπιστολὴν ἀναθεματίζουσαν τὸν Ονώριον. Καὶ οὐ συνεῖδες, ὅτι προδήλως ἑαυτῷ μάχεται ὁ Λέων, εἴπερ ἦν ταῦτα ἀληθῆ· πρῶτον μὲν γὰρ λέγει· «Τοιγαροῦν τῶν συνοδικῶν τὸ ὕφος ἀναδραμόντες, καὶ ἐπιμελῶς που ριεργασάμενοι, καὶ ἔκατα τῶν ὑπομνημάτων ἀπαιτήσαντες, τὰ αὐτὰ ἅπερ καὶ οἱ τοῦ ἀποστολικοῦ θρό του λογατάριοι ἐξηγήσαντο, τοῖς συμφωνοῦσιν ἐγγράφοις ηὕρομεν συμβαίνειν. ο Ita habet epistola papæ in Græcum conversa, quæ si nunc exstaret, ut scripta fuit a papa, LaLine, integra et incorrupta, profecto multa dele gerentur fallaciæ, quas consueta immiscuit audacia. Cæterum post tot fraudes etiam, quæ nunquam expugnatur, apparet veritas. Dicit Leo papa, synodalium gestorum se commentarios percurrisse, et convenientia reperisse quæ Jegit cum narratione legatorum. Deinde infra nominatim laudat epistolam Agathonis, quæ inserta est actis sexta synodi. Quomodo igitur Agathonis epistola libere prædicante, nullum papam errasse in fide, Leo, successor Agathonis, et epistolam laudat et contraria epistolæ dicit? Quomodo Ilonorium, quem Agatho vindicat a calumniis hæreticorum, Leo successor nominatim auathemati tradit? Quis tandem hoc credit? Sed vetus est mos qunrumdam Orientalium corrumpendi acta synodorum. Testis hujus rei est celeberrimus Cyrillus in epistola ad Acacium Melitenensem. ‹ Venit ad me. inquit, religiosisissimus episcopus Paulus Emisenus, et rogabat ex me enfxe num susciperem quæ scripsit beatissimus Pater Athanasius ad Epictetum Corinthi episcopum. Ego vero respondi me prorsus suscipere dummodo scriptum apud vos incorruptum exstet; multa enim in illo depravata sunt ab inimicis veritatis. › Et mox: • Itaque Paulus accepla vetusta exemplaria cum contulit quæ ipse attulerat; et comperit hæc adulterata. Hoc idem Cyrillus asserit in fine epistolæ ad Joannem Antiochenum Et in quarta synodo Lco papa 1 Anatolium Constantinopolitanum Cap. 54. iis Οὕτως ἔχει ἡ ἑρμηνευθείσα εἰς τὸ Ἑλληνικὸν τοῦ πάππα ἐπιστολή· ἣν εἴπερ νῦν εἴχομεν ώς γέγραπται παρὰ τοῦ πάππα Λατινικῶς ἀκεραίαν καὶ ἀδιάφθο ρον, πολλῶν ἂν ῥᾳδιουργημάτων ή φίλη τόλμα ἠλέγω χετο. Πλὴν καὶ μετὰ τοσαύτας πανουργίας ἡ μὴ καταπολεμουμένη ἀλήθεια φαίνεται. Λέγει ὁ πάπας Λέων τῶν συνοδικῶν τὸ ὕφος διεξ - ελθεῖν καὶ περιεργάσασθαι, καὶ συμφωνοῦντα έφευ ρηκέναι τὰ ὑπομνήματα τοῖς λόγοις τῶν ληγαταρίων. Είτα κατωτέρω ἐπαινεῖ ὀνομαστὶ τὴν ἐπιστο λὴν ᾿Αγάθωνος, ἥτις ἔγκειται τοῖς ὑπομνήμασι τῆς ς' συνόδου. Πῶς οὖν τῆς τοῦ ᾿Αγάθωνος ἐπιστολῆς φανερῶς περιεχούσης, ὅτι πάππας οὐδεὶς ἐσφάλη τὰ περὶ τὴν πίστιν, Λέων ο διάδοχος Αγάθωνος καὶ ἐπαινεῖ τὴν ἐπιστολὴν, καὶ ἐναντία τῇ ἐπιστολῇ ἀπὸ φαίνεται; Πῶς τὸν Ονώριον τῆς αἱρετικής συκοφαντίας ἐλευθεροῦντος τοῦ ᾿Αγάθωνος, Λέων ὁ τού του διάδοχος ἀναθεματίζει κατ' όνομα; Οὐκ ἔστι ταῦτα, οὐκ ἔστι. Αρχαία δέ τισι τῶν ἀνατολικών συνήθεια παραφθείρειν τὰ τῶν συνόδων. Μάρτυς ὁ ἀοίδιμος Κύριλλος ἐν τῇ πρὸς Ἀκάκιον τὸν ἐπίσκο στον Μελιτηνῆς ἐπιστολῇ μετὰ τὰ Πρακτικὰ τῆς τρί της συνόδου. «'Αφίκετο γάρ, φησί, πρός με 5 θε,- σεβέστατος ἐπίσκοπος Παῦλος τῆς Ἐμισηνῶν· εἶτα διεπυνθάνετό μου καὶ μάλα ἐσπουδασμένως, εἰ συν αινῶ τοῖς γραφεῖσι παρὰ τοῦ τρισμακαρίου Πατρός ᾿Αθανασίου πρὸς Ἐπίκτητον Κορίνθου. Εγώ δε ἔφην, ὅτι εἰ σώζεται παρ' ὑμῖν οὐ νενοθευμένον τὸ γράμμα, συναινέσαι μ᾽ ἂν πάντη καὶ πάντως. Παραπεποίηται γὰρ πολλὰ τῶν ἐν αὐτῷ παρὰ τῶν τῆς ἀληθείας ἐχθρῶν.» Εἶτα·. Καὶ δὴ λαβὼν ὁ Παῦλος ἀντίγραφα παλαιά, καὶ συμβαλών οἷς ἐπεφέρετο, Cap. 5, et ad Pulcheriam, cap. 7.

qui secundæ synodo tribuitur, tertium de honore episcopi Constantinopolitani, tertia parte Chalcedunensis. Et in septima synode, actione nt, multas passa est mutilationes ab Orientalibus epistola Adriani papae ad imperatores Constantinum et Irenem. ηὕρισκε ταῦτα νενοθευμένα.» Τοῦτ' αὐτὸ λέγει καὶ arguebat, quod supposititium canonem proferret, ἐν τῇ πρὸς Ἰωάννην τὸν Ἀντιοχείας ἐπιστολῇ. Και ἐν τῇ τετάρτῃ συνόδῳ Λέων ὁ πάππας γράφων Πουλχερίᾳ τῇ Αὐγούστῃ ἐμέμφετο τὸν Κωνσταντινουπό-. λεως ᾿Ανατόλιον, ὅτι νόθον κανόνα περὶ τῶν πρεαβείων Κωνσταντινουπόλεως, τρίτον ἐπιγραφόμενον, προέφερεν τῆς δευτέρας συνόδου. Καὶ ἐν τῇ ἑβδόμῃ πολλὰς πέπονθεν ἀποκοπὰς παρὰ τῶν ἀνατολικῶν ἡ ἐπιστολὴ τοῦ πάππα Αδριανού πρὸς βασιλεῖς Κωνσταντῖνον καὶ Εἰρήνην. Δεύτερον, εἰ καὶ δοίημεν εἶναι τὸ μὴ ὄν, ἀναθε ματισθῆναι Ονώριον παρὰ Λέοντος ἐκείναις ταῖς λέξεσιν, ἃς προφέρεις, εὔδηλον ὅτι ἀνεβεματίσθη Ονώριος οὐχ ὡς αἱρετικός, ἀλλ' ὡς τὴν αἵρεσιν φυή. και παραχωρήσας. Τοῦτο δ' ἂν εἴη ῥαθυμίας και ἀμελείας Εγκλημα, οὐχὶ αἱρέσεως· ὥστε πᾶατά σου πίπτει ἡ οἰκοδομή· οὐ γὰρ ἔδειξας 8 προέδου, ὅτι οὐκ ἀδύνατον τὸν πάππαν τῶν ὀρθῶν ἐκπεσεῖν δογμά των. Τὸ δὲ λέγειν τοῦτον τὸν λόγον ἔχειν τὸν πάπαν πρὸς τὸν Κωνσταντινουπόλεως, ἂν αὐτὸς πρὸς τὸν Καισαρείας, η πρός τινα τῶν ὑπ' αὐτὸν ἱερέων, πῶς οὐ κομιδῇ πάνδεινον; Ο μὲν γὰρ Ῥώμη; πρῶτος πρὸς τὴν Κωνσταντινουπόλεως λέγεται, ὡς αὐτοῦ γε δευτέραν τάξιν ἐπέχοντος· οὐκέτι δὲ ὁ Κωνσταντι νουπόλεως πρῶτος οὕτω πρὸς τὸν Καισαρείας, ὡς ἐκείνου γε τὰ δευτερεία σώζοντος· ἀλλ' ὁ μὲν τῆς Κωνσταντίνου οὕτῳ πρῶτος, ὡς μονάς, καὶ ὡ; μὴ τοῖς ἄλλοις συντεταγμένος· ὁ δὲ Καισαρείας οὐ δεύτερος ὀνομάζεται, ἀλλὰ καὶ αὐτὸς πρῶτος, πλην ὡς τοῖς ἄλλοις συντεταγμένος, καὶ δεύτερον ἔχων και τρίτον. Ὅτι δὲ τὸ πρωτεῖον τοῦ πάπα συντεταγ μένον καὶ οὐκ ἄγετον, δῆλον. 'Ανάγνωθι τὸν λς' κανόνα τῆς συνόδου. ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Αλογία πάντως ἡ τοιαύτη αναλογία. Καὶ σὺ μὲν ἀγανακτεῖς ἐπὶ τῇ πεπλασμένῃ παρ' ὑμῶν ἀνισότητι δυσχεραίνων· ἡ δὲ ἀλήθεια ἀγανακτεῖ τῇ που ριεργίᾳ τῶν σοφισμάτων ἀδικουμένη. Πολλῷ πλέων, ὦ λῷστε, ὑπέρκειται ὁ Ρώμης τοῦ Κωνσταντινουπό λεως, ἢ ἐκεῖνος τοῦ Καισαρείας καὶ τῶν ὑπ' αὐτόν. Ο μὲν γὰρ πάπας ὑπέρκειται τοῦ Κωνσταντινού πόλεως κατὰ μὲν τὴν τρίτην σύνοδον ὡς κριτής Secundo, dato, quod nullo modo. verum est, Honorium a Leone per illas voces, quas tu profers, fuisse anathemale perculsum, constat id passum Honorium non ut hæreticum, sed eo nomine quod hæresim oriri permisisset; quod negligentiæ crimen est, non autem hæresis. Itaque totum tuum ruit adificium; non enim probasti quod volebas; scilicet, non esse impossibile papam errare in fide. NILUS (Cap. VIII). ‹ Dici autem, ita se habere papam ad episcopum Constantinopolitanum, sicut se habet ipse ad Cæsareensem aut quemvis alium ex episcopis sibi subjectis, quis hoc æquo animo ferat? Nan Roinanus dicitur primus ad Constantinopolitanum, obtineute isto secundum locum; at vero Constantinopolitanus non est ita primus, ut Cæsareensis sit secundus, sed et primus Constantinopolitanus ut unitas, et non cum aliis coordinatus. Cæsareensis vero non dicitur secundus, sed primus et ipse, cum aliis tamen coordinatus, habeusque secundum et tertium. Quod autem primatus papæ coordinatus sit, et non absolutus, liquet. Legito sextæ synodi canonem 36. CONFUTATIO. Hæc proportio nullo rationis nititur fundamento, et tu quidem ægre fers propter confictam a vobis imparilitatem; veritas autem ægre fert, quia sophistbatum versutia circumvenitur. Muito magis præcellit papa Constantinopolitano, quam ipse Cæsareensi, et cæteris sibi subditis. Papa enim est Constantinopolitano superior, ut judex eo qui judicatur, ut deponens co qui deponitur, ut potestate κρινομένου, ὡς καθαιρέτης καθαιρουμένου, ὡς αὐ- excommunicaula excommunicato, ut constat ex θεντικῶς ἀφορίζων ἀφοριζομένου, ὡς δῆλον ἐκ τῶν ἐπιστολῶν Κελεστίνου πρὸς Κύριλλον, καὶ Νεστόριον, καὶ ἑτέρους ἐν τῇ πρὸ τῶν Πρακτικῶν συλ λογῇ τῆς τρίτης συνόδου· κατὰ δὲ τὴν τετάρτην σύνο οἷον ὑπέρκειται ὁ πάπας τοῦ Κωνσταντινουπόλεως ὡς κεφαλὴ ἡγεμονεύουσα μέλους, ὡς ἀκτὶς φωτί ζουσα σώματος φωτιζομένου, ὡς φύλαξ τῆς ἀμπέ λου παρὰ τοῦ Σωτῆρος καταστὰς ἐπισκόπου λα θραίως δι' ἀνθρωπίνης μηχανουργίας τιμᾶσθαι καὶ προτιμᾶσθαι προθυμουμένου, ὡς πατὴρ τέκνου και παιδὸς δῶρα λαβεῖν αἰτουμένου· ὡς ἔστιν ἐκ τῆς ήδη προενεχθείσης ἰδεῖν ἐπιστολῆς τῆς τετάρτης συνόδου πρὸς Λέοντα τὸν πάπαν. Κατὰ δὲ τὴν ἕκτην σύνοδον ὑπέρκειται ὁ πάπας ὡς ἰατρὸς νοσοῦντες, epistolis Cœlestini ad Cyrillum et Nestorium et alios, prima parte il1 synodi. Per quartam synodum papa est superior Constantinopolitano ut caput membro, ut radius illustrans corpore illustrato, ut vineæ custos a Salvatore constitutus eo qui nimia industria pervenit ad honores et præeminentia», ut parens matos donari sibi aliquid petente; ut patet ex memorata epistola quartæ synodi ad Leonem papain. Per sextam synodum papa est superior Constantinopolitano, ut medicus ægroto sanitatem Ecclesiæ largiens, ut pontificalissimus apostolica summitatis antistes episcopis minimis, ut in Prosphonetico ad Constantinum imperatorem fatetur illa synodus; inter quos erat Georgius

MATTILEI CARYOPHYLLI Constantinopolitanus et Theophanes Antiochenus: τὴν ὑγείαν χαριζόμενος τῇ Ἐκκλησίᾳ, ὡς ἀρχιερα ut successor cathedræ coryphæf principis apostolorum eo, qui propterea orthodoxus habitus est, quia epistolam papae suscepit, ut synodus illa teslatur in epistola ad Agathonem. Per septimam synodum papa est superior Constantinopolitano, tanquam oculus totius corporis, ostendens toti corpori rectam veritatis semitam, ut fatetur Tarasius Constantinopolitanus in epistola ad Adrianum papam, ad finem illius synodi. Cum tot tantisque prærogativis, quot ipse præ stellis effulget sol, patriarchæ Constantinopolitano antecellat papa ex sanctione Christi Domini, generalium conciliorum testimoniis, factis veritatem comprobantibus: ille vero Cæsareensi cæterisque suffraganeis præire cmperit virtute canonum non legitimorum, tertii secundæ synodi; quem et non pervenisse ad notitiam sedis apostolicæ, et si omnino a Patribus subscriptus est, nullius roboris mansisse testatur sanctus Leo papa epistola ad Anatolium, et ad Pulcheriam Augustam; vicesimi octavi quartæ synodi, quam non exoratus precibus Orientalium idem Leo papa rejecit, et tricesimi sexti quinisexta, qui a synodo confectus nequaquam legitima nullas habet vires Præsertim quod inter hos canones non est convenientia. Nan canon synodi statuit, honorandum esse Constantinopolitanum post Romanum; cæteri vero canones idem se statuere dicunt, sed non idem statuunt; verum Romano et Constantinopolitano æquales honores decernunt, et cun praeterea Constantinopolitanus paulatim creverit, et limitatam auctoritatem per suppositios illos canones usurpaverit, scilicet ad consecrandos tantum Pontiox, Asianæ et Thraciæ dioecesis metropolites. Quomodo tu ægre fers, et succenses illis, a quibus dictum est, ita se habere papam ad Constantinopolitanum, sicut se ille habet ad Cæsareensem, cum illi non justa proportione usi fuerint? Debeaut enim dicere, non ita se habere, sed Constantinopolitanum esse inferiorem papæ multo magis quam sit Constantinopolitano Cæsareensis, quandoquidem papa habet in Constantinopolitanum potestatem divinitus traditam, quippe ut pastor a Deo constitutus, et vinex custos, Constantinopo litanus autem, ut Leo papa clauiat in suis episto lis, jus alienum præripere voluit, idque soluri ad conservandum. Tu vero imparilitatem proportionis tuo sensu interpretans, ponis quæ nec a conciliis, nec a catholicis doctoribus accepisti, sed inventa sunt schismaticorum vaniloquentia. τικώτατος τῆς ἀποστολικῆς ἀκροπόλεως πρόεδρος τῶν ἐλαχίστων, ὥς φησιν ἡ σύνοδος ἐκείνη ἐν τῷ προσφωνητικῷ πρὸς τὸν βασιλέα Κωνσταντίνον, ἐπισκόπων, ἐν οἷς ἦν καὶ Γεώργιος ὁ Κωνσταντινουπόλεως, καὶ θεοφάνης Αντιοχείας· ὡς τοῦ κορ φαιντάτου πρωταποστόλου τῆς καθέδρας διάδοχος, ὑπερκείμενο; τοῦ ἐκεῖθεν ὀρθοδόξου νομισθέντος, ὅτι συνέθετο τῇ ἐπιστολῇ τοῦ πάπα, ὡς μαρτυρεῖ ἡ ἁγία σύνοδος ἐκείνη ἐν τῇ πρὸς ᾿Αγάθωνα ἐπιστολή. Κατὰ δὲ τὴν ἑβδόμην σύνοδον ὑπέρκειται ὁ πάπας, ὡς ὀφθαλμὸς τοῦ ὅλου σώματος, ὑποδεικνύων τῷ ὅλῳ σώματι τὴν εὐθεῖαν τρίβων τῆς ἀληθείας, ως φησι Ταράσιος ὁ Κωνσταντινουπόλεως ἐν τῇ πρὸς Ἀδριανὸν τὸν πάπαν ἐπιστολῇ πρὸς τῷ τέλει τῆς ζ' συνόδου. Τοσαύταις καὶ τηλικαύταις ὑπεροχαῖς, ὅσαις τῶν ἀστέρων ὑπερτερεῖ ὁ ἥλιος, τοῦ πάπα ὑπερακοντίζοντος τὸν πατριάρχην Κωνσταντινουπόλεως νομοθεσίᾳ τοῦ Χριστοῦ, μαρτυρίαις τῶν οἰκουμεν:- κῶν συνόδων, ἔργοις βεβαιοῦσι τὴν ἀλήθειαν· ἐκεί νου δὲ τὸν Καισαρείας καὶ τοὺς ὑπ' αὐτὸν ἀρχιερείς ὑπερβάλλειν ἀρξαμένου δυνάμει κανόνων οὐχὶ γνησίων, τοῦ τρίτου τῆς δευτέρας συνόδου, ἂν καὶ ἄγνωστον καὶ μὴ φυλαχθέντα· ἀλλ᾽ εἴπερ ὅλως παρά τῶν Πατέρων γέγονεν, ἄκυρον τότε μείναντά φησιν ὁ ἅγιος πάπας Λέων ἐν τῇ πρὸς Πουλχερίαν τὴν Αὐγούσταν ἐπιστολῇ, καὶ ἐν τῇ πρὸς ᾿Ανατόλιον· τοῦ κη' τῆς τετάρτης συνόδου, δν μὴ καμφθείς ταῖς δεήσεσι τῶν ἀνατολικῶν ἀπέρριψεν ὁ αὐτὸς πάπας Λέων· καὶ τοῦ λς' τῆς πενθέκτης, ὃς παρὰ συνόδου τυπωθεὶς μὴ γνησίας, ὡς δειχθήσεται, ουδεμίαν ἔχει τὸ παράπαν ἰσχύν, άλλως τε μηδὲ συμφώνων τούτων ὄντων τῶν κανόνων, ἀλλὰ τοῦ τῆς δευτέρας συνόδου θεσπίσαντος τὸν Κωνσταντινουπόλεως ἔχειν τὰ πρεσβεία μετὰ τὸν 'Ρώμης, τῶν λοιπῶν θεσπί ζειν μὲν τὰ αὐτὰ λεγόντων, οὐ τὰ αὐτὰ δὲ ὀρισάντων, ἀλλὰ τὰ ἴσα πρεσβεία τῷ Κωνσταντινουπόλεως ἀπογειμάντων· πρὸς τούτοις τοῦ Κωνσταντινουπόλεως κατ' ὀλίγων αὐξηθέντος, καὶ μεμετρημένην διὰ τῶν ὑποβολιμαίων ἐκείνων κανόνων εξουσίαν λαβόντος, ἐπὶ τὸ χειροτονεῖν μόνους τοὺς τῆς Παντικῆς καὶ τῆς ᾿Ασιανῆς, καὶ τῆς Θρακικῆς διοικήσεως μητροπολίτας· πῶς, ὦ Νεῖλε, δεινοπαθείς κατά τῶν εἰπόντων τοῦτον τὸν λόγον ἔχειν τὸν πάπαν πρὸς τὸν Κωνσταντινουπόλεως, ὃν ἐκεῖνος πρὸς τὸν Καισαρείας, και τοι οὐκ ὀρθῶς εἰπόντων; δέον ὀρθῶς εἰπεῖν, οὐ τὸν αὐτὸν λόγον ἔχειν, ἀλλὰ τὸν Κων σταντινουπόλεως εἶναι πολλῷ κατώτερον τοῦ πάπα, εἴπερ ὁ Καισαρείας του Κωνσταντινουπόλεως· ὅπου τὴν ἐξουσίαν ἐπὶ τὸν Κωνσταντινουπόλεως ἔχει θεόθεν ὁ πάπας, ὡς ποιμὴν θεοπρόβλητος, καὶ φύλαξ τῆς ἀμπέλου. Ὁ δὲ τῆς Κωνσταντίνου μηχανουρ γίαις ἐπισπάσατο τὰ ἀλλότρια, ὡς βοῇ ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς αὐτοῦ Λέων ὁ πάπας, καὶ ταῦτα ἐπὶ τὸ μόν νον χειροτονεῖν. Σὺ δὲ ἄλλον τρόπον τὸν σοὶ δοκοῦντα τὴν ἀνισότητα τῆς ἀναλογίας ἐκλαμβάνων γράφει; & μήτε παρὰ συνόδων, μήτε παρὰ ὀρθοδόξων εἴληφας διδασκάλων, τῆς σχισματικῆς ὄντα ματαιοφροσύνης εὑρήματα· ἔμαθες γὰρ φαύλων διδασκάλων ἀναγνούς συγγράμματα. Ordo præcedentia patriarcharum. Romanus, Constantinopolitanus, Alexandrinus, Antiochenus. Hierosolymitanus. Metropoles Conο Τάξις πρωτοκαθεδρίας πατριαρχών. Ο Ρώμης, ὁ Κωνσταντινουπόλεως, ὁ ᾿Αλεξανδρέων, 5 'Αντιοχέων, ὁ Ἱεροσολύμων. Εἶτα αἱ μη-

τροπόλεις τοῦ Κωνσταντινουπόλεως. α'. Καισάρεια. stantinopolitaui. 1. Caesareens. 2. Eples. 5. Hera clecns. Et deinceps. β'. Ἔφεσος. γ'. Ηράκλεια, καὶ ἐφεξῆς. Ταῦτα σὺ λαβὼν ὥσπερ ἀναντίρρητον διδασκαλίαν, ὡς μόνῃ τῇ πρωτοκαθεδρία διαφερόντων τῶν πατριαρχῶν, λέγει; εἶναι μὲν πρῶτον τὸν πάπαν, ἀλλ' ὡς τοῖς πατριάρχαις συντεταγμένον, καὶ οὐκ ἄφετον, ἔχει γὰρ δεύτερον, καὶ τρίτον πατριάρχην τὸν δὲ Κωνσταντινουπόλεως πατριάρχην ἔχειν τοὺς ὑπ' αὐτὸν οὐχ ὡς πατριάρχας, ἀλλὰ μητροπολίτας, ἐν οἷς ἐστιν ὁ πρῶτος καὶ δεύτερος μητροπολίτης ὥστε τὸ πρωτείον τοῦ πάπι πρὸς τὸν Κωνσταντι νουπόλεως ὡς δεύτερον εἶναι συντεταγμένον, τὸ πρωτείον τοῦ Κωνσταντινουπόλεως πρὸς τὸν Και σαρείας πρῶτον ὄντα μητροπολίτην εἶναι ὡς μονάδα. Καὶ μορμολύττῃ τοὺς ἁπλουστέρους γελοίῳ νοήματι, ἀκούοντας τὸν πάπαν συντεταγμένον, μὴ ὄντα έξω τῆς τάξεως, τὸν δὲ Κωνσταντινουπόλεως μονάδα ἐξαίρετον, μάλα σεμνῶς ἔξω τῆς τάξεως ὄντα· ἵν᾿ οὕτω καταπλήττωνται οἱ χυδαίοι τὸ τοῦ Κωνσταντι νουπόλεως μέγεθος. " Hæc tu tanquam irrefragabilem doctrinam sup - ponens, quasi vero omnis patriarcharum differentia in co tantum sita sit, ut unus alteri præcedat, dicis papam esse primum, sed ut patriarchis coordinatumn, non absolutum, cum habeat sccundum et tertium patriarcham; Constantinopolitanum vero habere sub se non patriarchas, sed metropo - litas, in quibus est primus et secundus metropolita: ita ut primatus papæ respectu Constantino - politani, quippe ut secundi, coordinatus sit; primatus Constantinopolitani respectu Casareensis prini metropolitæ sit veluti unitas. Et ridiculo hoc sensu simplicioribus terricula objicis, dum audiunt, papam esse coordinatum, non esse extra ordinem; Constantinopolitanum vero esse unitatem exeníptam, et egregio titulo non intra ordinem. Ita enim vulgus Constantinopolit:ni magnitudinem admiratur. Quotupliciter vero in peccas? Primo tanquami certum accipis, quinque vocari æqualiter patriarchas, quod falsum est. Usque ad quartam synodum hæc appellatio non erat in usu; tertia vero illius synodi actione habentur libelli supplices hac inscriptione: «Sanctissimo et beatissimo universali archiepiscopo et patriarchae magnae Roma Leoni, et sanctæ ac œcumenicæ synodo.» Passim vero in actis episcopi vel archiepiscopi vocantur omnes. Si ergo tu per illa tempora, Nile, scripsisses, quibus arrogantia et ambitio nondum quin e patriarchas communi appellatione conjunxerant, ημοmodo philosophatus esses de primatu coordinato deque unitate? Solo enim papa tunc habente titulum patriarchæ, cæteris episcopi vel archiepiscopi appellatione contentis, ubi esset coordinatio primi et secundi patriarchæ? nisi dicas, tunc etiam futuram fuisse coordinationem; nama papa esset primus episcopus, deinde secundus et tertius. Ad hoc omnes episcopos facit coordinatos cum papa, el Constantinopolitanum et reliquos, et nullum locum unitati relinquit quam tu Constantinopolitano tribuis; essetque tunc coordinatorum enumeratio talis: 1. Romanus, 2. Constantinopo Πόσα οὖν ἁμαρτάνεις; Πρῶτον λαμβάνεις ὡς ὁμολογούμενον τοὺς πέντε καλεῖσθαι ἐπίσης παρ τριάρχας, ὅπερ οὐκ ἔστιν· καὶ γὰρ μέχρι τῆς τε τάρτης συνόδου οὐκ ἦν ἐν χρήσει ἡ τοιαύτη προσηγορία· κατὰ δὲ τὴν τρίτην ἐκείνης πρᾶξιν ἐμφέρονται λίβελλοι δοθέντες μετ' ἐπιγραφῆς τοιαύτης· • Τῷ ἁγιωτάτῳ καὶ μακαριωτάτῳ οἰκουμενικῷ ἀρχιεπισκόπῳ καὶ πατριάρχῃ τῆς μεγάλης 'Ρώμη; Λέοντι, καὶ τῇ ἁγίᾳ καὶ οἰκουμενικῇ συνόδῳ. ο Πανταχοῦ δὲ ἐν τοῖς Πρακτικοῖς ἐπίσκοποι ἢ ἀρ χιεπίσκοποι καλοῦνται πάντες. Εἴπερ οὖν κατ' ἐκεί. νους ἔγραφες, ὦ Νεῖλε, τοὺς χρόνους, καθ' οὓς ὁ τύφος καὶ ἡ ἀλαζονεία οὔπω πέντε πατριάρχας κοινῇ ταύτῃ προσηγορία κατονομάκει· πῶς ἂν ἐφιλοσόφησα; περὶ τοῦ συντεταγμένου πρωτείου, καὶ τῆς μονάδος; Καλουμένου γὰρ μόνου τοῦ πάπα τότε πατριάρχου, ξυμπάντων δὲ τῶν λοιπῶν ἢ ἀρο χιεπισκόπων, ποῦ τὸ συντεταγμένον τοῦ πρώτου καὶ δευτέρου πατριάρχου; Εἰ μὴ φαίη;, ὅτι ἦν καὶ τότε τὸ συντεταγμένον, πρώτου ὄντος ἐπισκόπου του πάπα, εἶτα δευτέρου, και τρίτου. Ἀλλὰ τοῦτο πάν τας ποιεί συντεταγμένους τοὺς ἐπισκόπους, και τὸν πάπαν, καὶ τὴν Κωνσταντινουπόλεως, καὶ τοὺ; λοιπούς· καὶ χώραν οὐδεμίαν καταλιμπάνει τῇ μονάδι, ἣν ἀπονέμεις τῷ Κωνσταντινουπόλεως. Καὶ litanus (supponamus enim ita esse), 3. Alexandrἐγίνετο ἂν ἡ τῶν συντεταγμένων ἀπαρίθμησις οὕτω. ή α' ὁ πάππας· μ' ὁ Κωνσταντινουπόλεως, θώμεν γὰρ οὕτω· γ' ὁ ᾿Αλεξανδρείας· δ' ὁ Ἀντιοχείας ε' ὁ Ἱερο σολύμων. Εἶτα ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ Κωνσταντινουπόλεως πρῶτος ὁ Βυζαντίου ἐπίσκοπος, β' ὁ Καισαρείας· καὶ οὕτω καθεξῆς ἕκαστος τῶν πέντε ἐπισκόπων ἦν ἂν πρῶτος τῶν ὑπ᾽ αὐτὸν, καὶ οὐ μονὰς ἀσύν τακτος, καὶ εἶχε τὸ πρωτεῖον οὐ κατά μόνην τὴν πρωτοκαθεδρίαν ὁ πάπας, ὡς ὑμεῖς φάτε, ἀλλὰ κατ' καὶ διδάσκουσιν αἱ σύνοδοι, Δεύτερον ἁμαρτάνεις, ὅτ᾽ εἰ καὶ δοίημεν καλεῖ σθαι καὶ τοὺς πέντε πατριάρχης, ή κοινότης. Τῆς προσηγορίας οὐ φέρει κοινότητα ισοτιμίας, ὅπερ σε PATROL. GR. CXLIX. nus, 4. Antiochenus, 5. Hierosolymitanus. Deinde in provincia Constantinopolitana, primus Byzantius, secundus Casarcensis; atque ita deinceps singuli episcoporum quinque haberent prima u respectu subditorum, et nullus esset unitas mea coordinata, essetque papa primus non nudo præcedenti ordine, ut vos dicitis, sed auctoritate illa apostolica quɔm synodi fatentur et docent. ἐκείνην τὴν ἀποστολικὴν ἐξουσίαν, ἣν ὁμολογοῦσι Secundo peccas, quia etiamsi demus, patriarchæ nomen fuisse quinque illis commune, at communio appellationis non infert communionen

æqualis potestatis, quod tu accipis, quasi rem in λαμβάνεις ὡς ὁμολογούμενον. Ωσπερ γὰρ ἡ κοινόconfesso. Nam sicut communio nominis, episcopί et archiepiscopi, non infert æqualitatem papæ et Constantinopolitani, ita etiam nec patriarchæ appellatio. Tu vero ex communitate appellationis dum infers æqualitatem dignitatis, primatum papæ dicis coordinatum; cum inferre deberes, coordinatum esse appellatione, sed non coordinatum potestate; et hac ratione cum sit appellatione coordinatus papa, potestate tamen est unitas respectu universorum. Constantinopolitanus autem cum sit uti secundus patriarcha coordinatus appellatione cum papa, non est respectu sibi subditorum ut unitas potestate, sed talis unitas, qualis et cæteri patriarchae et metropolite ad suffraganeos episcopos; unilates videlicet, quia priores sedent, et certis quibusdam privilegiis gaudent, non sicut papa est unitas, utpote successor Petri in auctoritate pastorali. της τοῦ ὀνόματος ἐπίσκοπος, ἢ ἀρχιεπίσκοπος, οὐ φέρει ισότητα τοῦ πάππα, καὶ τοῦ Κωνσταντινου πόλεως· οὕτως οὐδὲ ἡ προσηγορία του πατριάρχου. Σὲ δὲ ἐκ τῆς κοινῆς προσηγορίας ἐπιφέρων ισότητα ἀξίας, τὸ πρωτεῖον τοῦ πάππα λέγεις συντεταγμέ νον· δέον ἐπιφέρειν συντεταγμένον εἶναι τῇ προσηγυρίᾳ, ἀσύντακτον τῇ ἐξουσίᾳ. Καὶ τοῦτον τὸν τρό που συντεταγμένος ὧν ὁ πάππας τῇ προσηγορία, μονάς ἐστι πρὸς ἅπαντας τῇ ἐξουσίᾳ. Ο δὲ Κων σταντινουπόλεως ὡς δεύτερος πατριάρχης συντε ταγμένος ὢν τῷ πάππᾳ τῇ προσηγορία, οὐκ ἔστι πρὸς τοὺς ὑπ' αὐτὸν μονὰς τῇ ἐξουσίᾳ, ἀλλὰ τοιαύτη μονάς ἐστιν, εἴα καὶ οἱ λοιποὶ πατριάρχαι, καὶ οἱ μητροπολῖται πρὸς τοὺς συνεπαρχιώτας ἐπισκόπους, μονάδες ὄντες πρὸς αὐτοὺς τῇ πρωτοκαθεδρία. Καὶ διωρισμένοις τισὶ προνομίοις, οὐ καθ᾽ ἂν ὁ πάππας τρόπον ἐστὶ μονὰς ὡς διάδοχος κατὰ τὴν ποιμαντικὴν αὐθεντίαν τοῦ Πέτρου. Τρίτον ἁμαρτάνεις, ὅτι τὸ μὲν ἐξαίρετον του πάπα καθιστᾷς κοινὸν, τὸ δὲ κοινὸν τοῦ πατριάρχου καθιστᾶς ἐξαίρετον. Εξαίρετον γὰρ ἐν τῷ πάπᾳ τὰ πατριάρχην όντα πατριάρχας ἔχειν ὑπεξουσίους· κοινὸν δὲ πᾶσι τοῖς πατριάρχαις καὶ μητροπολίταις καὶ ἐπισκόποις τό, μονάδας εἶναι πρὸς τοὺς ὁπωσ οὖν ὑποκειμένους· οὐ γὰρ πᾶσι τοῖς πατριάρχαις ὑπόκεινται πατριάρχαι, καὶ μητροπολίται μητροπο λίταις, καὶ ἐπίσκοποι ἐπισκόποις. Αναλαβόντες οὖν τὸν συλλογισμόν, Τοῦτον τὸν λόγον ἔχει ὁ τῆς Κων Tertio peccas, quia quod papa singulare habet, tu commune facis; et quod commune habet patriarcha, tu singulare constituis. Singulare est in papa, quod patriarcha sit et patriarchas habeat sibi subjectos; commune vero patriarchis omnibus et metropolitis, et episcopis, ut sint unitates respectu corum qui illis quomodolibet subditi sint; neque enim patriarchis omnibus subditi sunt patriarchæ, et metropolitis metropolitae, et episcopis épiscopi. Cum igitur in hunc modum proponis argumentum: Ila se habet Constantinopolitanus σταντίνου πρὸς τὸν πάπαν, ἂν ὁ Καισαρείας προς adl papam, sicut Cæsareensis ad illum; sed Casareensis subest potestati Constantinopolitani, ergo et ille potestati papæ: tu majorem non verau falsa tua intelligentia ntagis depravas, minorem juxta novas schismaticorum regulas intelligis, ac proinde e falsis principiis perperam concludis. Τι recte concludatur, ita formanda est ratio: Multo magis subest Constantinopolitanus papæ quam Cæsareensis illi; sed Cæsareensis, juxta Græcos, subest potestati Constantinopolitani: ergo multo magis ille papae. Nisi forte hoc tibi velit ccordinatio papæ, et unitas Constantinopolitani, quod insanientes quidam dixerunt: quod cum juxta pseudocanonem quem profers patriarcha Constantinopolitanus æquales habeat honores cum papa, plus habuerit etiam hoc, quod sit unitas exempta, papa autem coordinatus manserit; si hoc intelligis, jam tuus Constantinopolitanus crit etiam Petro sublimior. Petrus enim'cum sit apostolorum primus, habet et secundum et tertium, ut sit per te coordinatus et non unitas, qualem fingitis Constantinopolitanum. Sed hæc asserere manifesta insania est. NILUS (Cap. IX). Si vero, quia prinus numerando est papa, idcirco et dominatum arripis, hoc idem dato et Constantinopolitano, recensetur enim et iste prior Alexandrino. Similiter Alexandrinus sub se Antioἐκεῖνον· ἀλλὰ μὴν ὁ Καισαρείας τῷ τῆς Κωνσταντί νου ὑπεξούσιος, ἄρα καὶ ἐκεῖνο; τῷ πάπα· φαμὲν, ὅτι Σὺ τὴν μείζονα μὴ ὀρθῶς ἔχουσαν χείρονι δια νοίᾳ διαστρέφεις· τὴν ἐλάττω νοῶν κατὰ τοὺς σχ σματικούς κανόνας, ἐκ ψευδῶν προθέσεων άτοπον ἐπιφέρεις συμπέρασμα. Χρὴ δὲ τὸν συλλογισμὸν οὕτω τυπῶσαι· Πολλῷ πλέον ήρτηται ὁ Κωνσταντι νουπόλεως τοῦ πάπα ἢ ὁ Καισαρείας ἐκείνου· ἀλλὰ μὴν ὁ Καισαρείας κατὰ τοὺς Γραικούς ἐστιν ὑπεξού σιος τῷ τῆς Κωνσταντίνου, ἄρα πολλῷ πλέον οὗτος τῷ πάπα. Εἰ μὴ ἄρα καὶ στὶ, Νεῖλε, ταῖς τινῶν μας νιώδεσιν ἀλογίαις ἐκτραπέντι τούτο βούλεται τὸ συντεταγμένον τοῦ πάπα, καὶ ἡ μονὰς τοῦ Κωνσταντινουπόλεως· ὅτι κατὰ τὸν ψευδοκανόνα, ὂν προφέρεις, - ὁ τῆς Κωνσταντίνου ἔχων τὰ ἴσα τῷ πάπα, ἔσχηκε καὶ τοῦτο πλέον, τὸ εἶναι αὐτὸν μονάδα κατ' ἐξαίρε τον, ἐκείνου ὄντος συντεταγμένου. Εἰ γοῦν τοῦτο βούλει, ὥρα σαι τὴν Κωνσταντινουπόλεως καὶ ὑπὲρ τὸν Πέτρον ἀνυψῶσαι· πρῶτος γὰρ ἂν τοῦ χορού τῶν ἀποστόλων καὶ δεύτερον ἔχει καὶ τρίτον· ὥστε συντεταγμένος κατὰ σὲ, καὶ οὐκ ἐφικνεῖται τῆς μο νάδος, ἣν οὐκ οἶδ' ὅθεν ὁ Κωνσταντινουπόλεως έκλη· ρώτατο. ᾿Αλλὰ ταῦτα μανία σαφής. Εἰ δὲ ὅτι πρῶτος ἐν τῇ ἀριθμήσει ὁ πάπας, διὰ τοῦτο καὶ τὴν δεσποτείαν ἁρπάζεις, δὸς τοῦτο καὶ τῷ Κωνσταντινουπόλεως, καὶ γὰρ καὶ οὗτος προτάσε τεται τοῦ τῆς ᾿Αλεξάνδρου· ὁ δὲ 'Αλεξάνδρου ὁμοίω;

ὑφ᾽ αὐτὸν ἐχέτω τὸν τῆς Ἀντιόχου· καὶ οὗτος δὲ chenum habet; rursus et iste arbiter sit sedis ὁριστὴς ἔστω τοῦ θρόνου Ἱεροσολύμων. Καὶ πῶς οὐ Hierosolymorum. At hæc quomodo non fuerint ταῦτα θόρυβος ἀτεχνῶς; aperta rerum perturbatio? ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Εἰ διὰ τὴν προαρίθμησιν εἶχε τὴν δεσποτείαν ὁ πάπας, ἣν ἂν δ λέγεις· εἰ δὲ τῆς προαριθμήσεως αἴτιον ἡ δεσποτεία, τί μάτην σοφίζῃ; Μίαν οἶδεν ἡ τετάρτη σύνοδος κεφαλὴν τῆς Ἐκκλησίας, καὶ φύσ λακα τῆς ἀμπέλου ἕνα παρὰ τοῦ Σωτῆρος κατα στάντα, κυροῦντα καὶ ἀποκυροῦντα τὰ εὖ καὶ ἑτέρως ἔχοντα. Ἐντεῦθεν ἡ προαρίθμησις τοῦ πάπα. Οἱ δὲ λοιποί πατριάρχαι γυμνὴν ἔχουσι τὴν προαρίθμησιν καὶ ὑπαρίθμησιν· οἷον εἰ φαίημεν· Προαριθμεῖται ἡ κεφαλὴ τοῦ στήθους, καὶ τὸ στῆθος τῆς γαστρός, καὶ ἡ γαστὴρ τῶν μηρῶν, ἀλλ' οὐκ ἴσῳ λόγῳ· ἡ μὲν γὰρ κεφαλὴ προαριθμεῖται ὡς πρῶτον μέλος, οὐ τάξει μόνον καὶ θέσει, ἀλλὰ καὶ δυνάμει καὶ ἀξίᾳ· τὰ δὲ λοιπὰ μέλη προαριθμεῖται καὶ ὑπαριθμεῖται τάξει καὶ θέσει διαφέροντα, οὐχὶ δὲ δυνάμει καὶ ἀξία τῆς κεφαλῆς. Πεῖος τοίνυν ἐκ τούτου θόρυβος, ὁπότε φύσεως αὕτη ἡ τάξις, καὶ ὑπὸ τοῦ δημιουργοῦ τῆς φύσεως ταύτην είληφεν ή έκκλησιαστική ιεραρχία; Οὐ μὴν ἀλλ᾽ εἰ μὲν ὁ Κωνσταντινουπόλεως χειροτονεῖ τὸν Καισαρείας καὶ τοὺς μετ' αὐτὸν, ὁ δὲ Ρώμῆς οὔτε τὸν Κωνσταντινουπόλεως, οὔτε ἄλλον ούδένα τῶν καθολικῶν ἱερέων· πῶς ἔστιν ἀληθεύειν λέγοντα· Οὕτως ἐστὶ πρῶτος ὁ Ρώμης πρὸς τὸν Κωνσταντινουπόλεως, ὥσπερ αὐτὸς οὗτος πρὸς τοὺς ( ὑπ' αὐτὸν ἱεράρχας; ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. CONFUTATIU. Aliquid diceres, si prænumeratio esset origo dominatus; at quia dominatus est prænumerationis causa, quid valet sophisma tuum? Unum agnoscit quarta synodus Ecclesiæ caput, et custodem vineæ unum a Salvatore constitutum, probantem et improbantem quæ recte se habent, et quæ secus, Hæc est causa prænumerationis papæ. Cæteri vero patriarchae nudam habent prænumerationem et subnumerationem. Ut si dicamus: Caput prenumneratur pectori, et pectus ventri, et venter femoribus, sed non pari ratione; nam caput præenmeratur ut principale membrum, non solum ordine et situ, sed virtute etiam et dignitate: cætera membra prænumerantur et subnumerantur ordinis et situs differentia, non capitis virtute et dignitate. Quæ ergo hinc perturbatio, quando naturæ hic est ordo, et ab auctore natura hunc eumdem habet hierarchia ecclesiastica? NILUS (Cap. X). Præterea si Constantinopolitanus consecrat Cæsareensem, et qui post illum sunt; Romanus autem nec Constantinopolitanum, nec ullum ex principalibus episcopis consecrat, quomodo verum sit, ita esse primum Romanum respectu Constantinopolitani, sicut hic ipse est respectu sibi sulditorum? CONFUTATIO. Quam dicis consecrationem? illamne quæ fit per ipsam hierarcha manum, sicut Agapetus papa Menam patriarcham consecravit expulso Anthimo bæretico, ut Justinianus imperator ait Novella 42? an consecrationem sive ordinationem intelligis, de qua statuit synodus 1, can. 6: ‹ Si quis præter sententiam metropolitani factus fuerit episcopus, hunc magna synodus statuit non debere essc episcopum? › Si primo modo necessariam dicis, ut servetur primatus, rem ais ridiculam; ac si diceres, neminem reguare posse, nisi super eos quos ipse res genuit. Et quartæ synodi Patres non erant consecrati per papam, quem tamen suum caput et moderatorem canonum agnoscebant, quando de honorando Constantinopolitano præ cæteris Orien - taliqum sedibus erat illis studium. Differt enim plurimun consecratio a jurisdictione: consecratio generandi facultatem imitatur, jurisdictio sacerdo talem instruit universitatem. Ita Romanus episco - pus Orientales omnes patriarchas et præsules, ut particulatim ostensum est et ostendetur, judicabat, absolvebat, repellebat auctoritate apostolica, licet ab ipso non consecratos. Si vero ordinationem secundo modo intelligis, ut scilicet præter majoris sententiam episcopi non fiant, rursus pronuntias falso innixus fundamento. Unde enim habes paΠοίαν λέγεις χειροτονίαν; τὴν αὐτοχειρὶ τελουμέ νην ὑπὸ τοῦ ἱεράρχου, οἵαν ᾿Αγαπητὸς ὁ πάπα; ἐποιήσατο ἐνδημῶν τῇ Κωνσταντίνου, ἀπελάσας μὲν τὸν αἱρετικὸν ᾿Ανθιμον, ὥς φησιν ὁ βασιλεὺς Ἰου στινιανὸς ἐν τῇ με' Νεαρᾷ, χειροτονήσας δὲ Μηνᾶν τὸν πατριάρχην; "Η χειροτονίαν λέγεις, οἷαν ὁρίζε ται ἡ πρώτη σύνοδος ἐν τῷ δ' κανόνι·. Εἴτις χωρίς γνώμης του μητροπολίτου γένοιτο ἐπίσκοπος, τὸν τοιοῦτον ἡ μεγάλη σύνοδος ὥρισε μὴ δεῖν εἶναι ἐπίσκοπον; ο Εἰ τὴν πρώτην χειροτονίαν λέγεις άναγκαίαν, ὥστε σώζεσθαι τὸ πρωτείον, γελοῖον λέγεις" ταυτὸν γάρ ἐστι τοῦτο καὶ τὸ ἀποφαίνεσθαι, μηδένα p βασιλεύειν δύνασθαι, ἢ ὧν αὐτὸς ὁ βασιλεὺς γεννή τωρ. Καὶ οἱ τῆς τετάρτης συνόδου Πατέρες την χειροθεσίαν παρὰ τοῦ πάπα οὐδαμῶς εἰλήφεσαν, οἱ δὲ ὅμως ἐκεῖνον κεφαλὴν ἑαυτῶν, καὶ κυβερνήτην τῶν κανόνων ἐπεγίνωσκον, ὅτε περὶ τοῦ προτιμηθῆναι τὴν Κωνσταντινουπόλεως ἦν ὁ ἀγὼν ὑπὲρ τοὺς λο ποὺς τῶν ἀνατολικῶν θρόνους· διαφέρει γὰρ πλεῖστον όσον χειροθεσία δικαιοδοσίας ή χειροθεσία τὴν γεννητικὴν μιμεῖται δύναμιν· ἡ ἐξουσία συγκρο τεῖ τὸ ἱερατικὸν πολίτευμα. Οὕτω γοῦν ὁ Ρώμης ἐπίσκοπος πάντας τοὺς ἀνατολικούς πατριάρχας καὶ ἀρχιερεῖς, ὡς δέδεικται κατά μέρος, καὶ δειχθήσε ται, ἔκρινεν, ἠθώου, μετεκίνει ἀποστολικῇ αὐθεν τία, καίτοι παρ' αὐτοῦ τὴν χειροθεσίαν μή λαβόντας.

sui triarchas feri solitos praeter sententiam pape? Εἰ δὲ κατὰ τὸν δεύτερον τρόπον νοεῖς τὴν χειροτοClamat Leo papa in epistolis ad Marcianum et Pulcheriam parte synodi Chalcedonensis, favoris assensu Anatolium obtinuisse Constantinopolitanum episcopatum. Clamat Adrianus papa, acl. ut septima synodi, præsertim in Latinis authenticis litteris, quas ponit integras Anastasius Bibliothecarius, quod nisi per fidelem Tarasii concursum pro sanctarum imaginum erectione, assensum nequivisset omnimodo tribuere in ejus consecratione. Quid multa? Unde ortum est ingens schisma quod Orientalem, heu! depascitur Eccle· siam, nisi quia Photius, Romanorum pontificum increpationes non ferens, ambitionis ejus nimios impetus reprimentium, nec suscipientium illum ut legitimum patriarcham, ipse, habenis obedientiæ fractis, jecit semina defectionis novique in Ecclesia principatus, et calamitosi schismatis plantavit errorem? Frustra igitur infers tuum paradoxum, magis subesse Constantinopolitano suos, quam ipsum Romano. Cum enim fuerit probatum papam esse dominum consecrationis Constantinopolitani (qui si legitimum unquam habuit inter suos primatum, a papa hoc impetravit, sicut post Leonis tempora, ut esset in secundo ordine, a papa habuit, quemadmcdum testatur Adrianus pontifex in suis authenticis litteris, act. 11 septimæ synodi: factum enim hoc, ait, per sedis apostolicæ auctoritatem; non tamen permittit, ut vocetur æcumenicus, nam pravitatis hæretic: hoc esse decernit): νίαν, τὸ μὴ χωρὶς γνώμης τοῦ μείζονος γίνεσθαι τῶν ἐπισκόπων τὰς καταστάσεις· ἐχρῆν σε πάλιν μὴ ἀποφαίνεσθαι χρώμενον ἀρχαῖς πορρωτάτω τῆς ἀληθείας. Πόθεν γὰρ ἔχεις, ὅτι χωρίς γνώμης του πάππα ἐχειροτονοῦντο οἱ πατριάρχαι; Βου Λέων ὁ πάππας ἐν ταῖς πρὸς Μαρκιανὸν καὶ Πουλχερίαν ἐπιστολαῖς ταῖς μετὰ τὰ Πρακτικὰ τῆς δ' συνόδου, Ανατόλιον συναινέσει τοῦ Ῥώμης γεγονέναι Κωνσταντινουπόλεως ἐπίσκοπον· βοᾷ ὁ πάππας Αδριανός· μάλιστα ἐν τοῖς αὐθεντικοῖς γράμμασιν τοῖς Λατινικοίς, πράξει τῆς ζ' συνόδου δευτέρα, ἅπερ ὁλόκληρα ἐντέθεικεν ὁ βιβλιοθηκάριος Αναστάσιος· ὡς οὐκ ἄν ποτε συνήνεσε τῇ καταστάσει Ταρασίου τοῦ πατριάρχου, ἐπειδὴ ἐκ λαϊκοῦ ἀθρόον έλαβε τὴν ἐπισκοπὴν Κωνσταντινουπόλεως, εἰ μὴ αὐτὸν ἔγνω σύνδρομον τῇ ὀρθοδοξίᾳ κατὰ τῶν Εἰκονομά χων. Τί δεῖ πολλὰ λέγειν; Πόθεν ἡ καταβολὴ τοῦ μεγάλου σχίσματος, δ, φεύ! τὴν ᾿Ανατολικήν κατανέμεται Εκκλησίαν, εἰ μὴ ὅτι Φώτιος μή φέρων τὰς ἐπτιμήσεις τῶν ἀρχιερέων τῆς Ῥώμης, τὴν ὑπερβολὴν τῆς ἐκείνου φιλαρχίας ἀνακοπτόντων, καὶ ὡς ἔννομον πατριάρχην μηδαμῶς καταδεχομέ νων, αὐτὸς τὰ χαλινὰ τῆς ὑπεξουσίου ἱερωσύνης διαρρήξας ἀνταρχίαν ἐμελέτησε καὶ αὐταρχίαν, καὶ κατεφύτευσε την πολυώδυνον τοῦ σχίσματος πλά νην; Μάτην ἄρα ἐπιφέρεις, Νεῖλε, τὴν παράδοξόν σου θέσιν· μᾶλλον εἶναι πρῶτον τὸν τῆς Κωνσταντίνου πρὸς τοὺς ὑπ' αὐτὸν, ἢ τὴν Ῥώμης προς ἐκεῖνον· δειχθέντος γὰρ τοῦ πάππα κυρίου τῶν probatum ergo cum sit papam esse dominum con- χειροτονιῶν τοῦ Κωνσταντινουπόλεως· ὃς εἴπες secrationis præsulum Constantinopolitanorum, ex bac tota disputatione necessario sequitur contrarium, nimirum papam multo magis præesse Constantinopolitano quam illum suis. ποτὲ νόμιμον ἔσχε πρωτεῖον πρὸς τοὺς ὑπ' αὐτὸν, τοῦτο λαβὼν ἔσχε παρὰ τοῦ πάππε· ὥσπερ καὶ τὸ δευτέραν τάξιν ἐπέχειν μετὰ τοὺς Λέοντος χρόνους ὕστερον ἔλαβε παρὰ τοῦ πάππα, ὡς μαρτυρεί Αδριανὸς ὁ 'Ρώμης ἐν τῷ αὐθεντικῷ αὐτοῦ γράμματι κατὰ τὴν β' τῆς ζʹ συνόδου πρᾶξιν· ἐν ᾗ δευ τερον ἀριθμεῖσθαί φησι, χαριταμένου τοῦτο τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου· οὐ μὴν συγχωρεῖ καὶ οίκουμενικὸν ὀνομάζεσθαι, αἱρετικῆς γὰρ τοῦτο φρενοβλαβείας εἶναί φησιν· δειχθέντος οὖν τοῦ πάππα κυρίου τῶν χειροτονιῶν τοῦ Κωνσταντινουπόλεως, ἀναγκαίως ἔπεται ἐξ ὧν ἀρκούντως εἰρήκαμεν τοὐναντίον· πολλῷ μᾶλλον ὑπερκείμενον τοῦ Κωνσταντινουπόλεως εἶναι τὸν πάππαν, ἢ ἐκεῖνον τῶν ὑπ' αὐτόν. NILUS (Cap. XI). Legito sextum canonem primæ synodi, ut scias, Ανάγνωθι κανένα ς' τῆς ἁγίας πρώτης συνίδου, partem Alexandrino, partem universi adjudicatam D' εἰδῇς, ὡς μέρους μὲν ὁ ᾿Αλεξανδρείας, μέρους fuisse Romano, et partem Antiocheno, nec licere uni in partem alterius insilire. Antiqui mores ser - ventur, etc. Audis canonem præcipere, ut veteres Patrum leges observentur, quodque hoc datum sit Romano, nimirum occiduis præesse partibus, sub sede autem Constantinopolitana esse ait diœ ceses Asianas, et Ponticas et Thracias canon 28 quartæ synodi. Si igitur sua quisque parte con. tentus est, positum ordinem servat. Si quis vero sua quidem retineat, iniquis autem oculis alienas. quoque affectet provincias, hic omnino mores Patram antiquos perfringit. δὲ τῆς οἰκουμένης ἄρχειν ὁ Ρώμης ἐκρίθη, μέρους δὲ ὁ Ἀντιοχείας, καὶ ὡς οὐκ ἔξεστιν ἑτέρῳ τοῖ; ἀλλοτρίοις ἐπιπηδήν. Τὰ ἀρχαῖα ἔθη κρατείτω, και τὰ ἑξῆς. Ακούεις, ὅπως τοὺς ἀρχαίους τῶν Πατέ ρων θεσμούς ὁ κανών στέργειν οίεται δεῖν. Και ὅτι τῷ Ρώμης τοῦτο δέδοται, δηλαδὴ τῶν ἑσπερίων κρατεῖν· ὑπὸ δὲ τὸν θρόνον Κωνσταντινουπόλεως ο κη' τῆς τετάρτης συνόδου φησί τάς τε τῆς ᾿Ασίας διοικήσεις, καὶ ὅσαι τοῦ Πόντου καὶ τῆς Θράκης. Εἰ μὲν οὖν ἕκαστος ἀρκεῖται τοῖς ἑαυτοῦ, τὴν γενομένην σώζει τάξιν· εἰ δέ τις κατέχων τὰ αὐτοῦ καὶ τὰς ἑτέρων παροικίας ἀδίκοις ὀφθαλμοῖς ἐπα τοῦτον οὐκ ἔστι μὴ καταλύειν τὰ ἀρχαῖα τῶν Πα· τέρων ἔθη.

ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Εξ γε τῆς ἁγχινοίας! Ο κανὼν τῆς α' συνόδου τεσσάρων μέμνηται θρόνων, ἐν οἷς μάλιστα βούλετα: κρατεῖν τὰ παλαιὰ ἔθη· σὺ δὲ καὶ πέμπτον εἰσάγεις θρόνον τὸν Κωνσταντινουπόλεως· καὶ ἀπὸ τῆς πρώτης συνόδου πηδᾶς ἐπὶ τὴν τετάρτην και τοῖς ἀρχαίοις τῶν ἀποστολικῶν θρόνων ἔθεσι συναριθμεῖς καὶ τὰ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως, παράγων κανένα νόθον, ἀδόκιμον, ἄχυρον. Εἶτα καὶ τοῦ γινησίου κανόνος τὴν ἀρχὴν ἀπεκόψατε, ὡς ἐκ τῆς ις' πράξεως τῆς δ' συνόδου δῆλον. ᾿Αναγνωσθεὶς γὰρ ἐκεῖ παρὰ τῶν Ῥωμαίων ὁ κανών, οὕτως ἔχει· «Ἡ Ἐκκλησία Ῥώμης πάνω τοτε ἔσχε τὰ πρωτεία. Έχει τοιγαροῦν καὶ ἡ Αἰγυπρος, ὥστε τὸν ἐπίσκοπον Ἀλεξανδρείας πάντων ἔχειν ἐξουσίαν, ἐπειδὴ καὶ τῷ Ρώμης ἐπισκόπω τοῦτο συνηθές ἐστι,» καὶ τὰ ἑξῆς. Ἀναγνωσθεὶς δὲ καὶ παρὰ τῶν ἀνατολικῶν οὕτως ἔχει· «Τὰ ἀρχαῖα ἔθη κρατείτω, τὰ ἐν Αἰγύπτῳ καὶ Λιβύῃ καὶ Πενταπόλει, ὥστε τὸν Ἀλεξανδρείας ἐπίσκοπον πάντων τούτων ἔχειν ἐξουσίαν, ἐπειδὴ καὶ τῷ ἐν Ρώμῃ ἐπισκόπῳ τοῦτο συνηθές ἐστιν.» Οὕτω μὲν οὖν κολοβωθέντος τοῦ ἀληθοῦς κανόνος ἐκεῖνο θαυμαστόν, ὅτι ἀποκοπή γέγονε τοῦ πρωτείου τῆς Ρώμης, καὶ προσθήκη του Κωνσταντινουπόλεω;. Καὶ τοιούτοις πανουργεύμασι χρώμενοι πολεμεῖτε τῷ πάππα, καὶ τὴν θαυμαζομένην ὑμῶν ὀρθοδοξίαν στηρίζετε. Λέγεις ἐκείνας τοῦ κανόνος τὰς φωνὰς, ε Επειδή καὶ τῷ ἐν 'Ρώμῃ ἐπισκόπῳ τοῦτο συνηθές ἐστι, κ τ ῦτο σημαίνειν· Ἐπειδὴ τῷ πόππα δέδοται τῶν Εσπερίων κρατεῖν· ὅπερ οὐχ ἑρμηνεύειν ἐστὶν, ἀλλὰ βιάζεσθαι τὰς λέξεις· ἐῶ γὰρ λέγειν, ὅτι ἐκ τῶν του κανόνος ῥημάτων οὐχὶ νῦν πρῶτον ὁ πάππας ἔλαβε τὸ κρατεῖν τῶν ἑσπερίων, ἀλλ᾽ ὡς κεκτημένος εἰσάγεται· οὐ γὰρ λέγει, Καθὼς ἐν τοῖς εσπερίοις ἐστὶ σύνηθες, ἀλλ' Ἐπειδὴ τοῦτό ἐστι σύνηθες. Δεικτική οὖσα ἀντωνυμία ἡ λέξη;, τοῦτο, εἰ μὲν πρᾶγμα δείκνυσι, τὴν ἐκείνου παρουσίαν ἐμφαίνει, ὡς ἡνίκα λέγεται, Τοῦτό μου ἐστι τὸ · μα· τοῦ πράγματος δὲ μὴ παρόντος, ἀνάγκη τὴν δύναμιν τῆς δείξεως φέρεσθαι ἢ πρὸς τὸ ἔγγιστα προηγούμενον, ἢ τὸ προσεχώς μεθεπόμενον· οἷον ἐν το πρώτῳ κανόνι τῆς αὐτῆς πρώτης συνόδου φασὶν CONFUTATIO. Egregium sane hominis ingenium! Canon primæ synodi quatuor sedes memorat, in quibus potissimum vult antiquos durare mores; tu vero quinta 'n addis sedem Constantinopolitanam; et e prima synodo saltas in quartain; et antiquis apostolicarum sedium moribus annumeras quæ sunt Constantinopolitani; profersque canonem illegitimum, improbatum, nullas vires habentem. Deinde et germani canonis principium recidistis. ut constat ex XVI act, quartæ synodi. Si quidem recitatus ibi canon a Romanis sic habet: ‹ Ecclesia Romana semper habuit primatum: habet igitur et Ægyptus, ut episcopus Alexandrinus Ægyptiorum omnium habeat potestatem, quandoquidem et Romano episcopo hoc in more positum est, etc. › Juxta Orientales autem ita se habet: ‹ Antique consuetudines serventur, quæ in Ægypto, Libya et Pentapoli, ut Alexandrinus episcopus horum onnium habeat potestatem, quandoquidem hoc et Romano episcopo in more positum est. › Ita vero canone detruncato illud adınirari licet, primatuș Romani factam esse mutilationem, et additamen· tum de Constantinopolitano. Et hujusmodi fraudibus oppugnatis papam, et eximiam vestram stabilitis orthodoxiam. Dicis voces illas, Quandoquidem hoc et Romano episcopo in more positum est, hoc sibi velle: Quandoquidem Romano episcopo datum est ut Occidentalibus præsit. Sed hoc (præterquam quod verba synodi non significant, dari eo tempore papæ potestatem in Occidentales, sed ui antiquam supponunt) non interpretari est, verum inferre vim vocibus; non enim dicit, Sicuti mos est in Occidentalibus, sed, Quandoquidem hoc est in more. Hoc pronomen cum demonstrativum sit, si rem ostendat, prasentem significat; ut cum d:- cimus Hoc est corpus meum: si res non præsens sit, necesse est ut vis demonstrationis feratur vel in proxime antecedens, vel in proxime subsequens: ut cum in primo canone primæ synodi aiunt Patres: • Sicut autem manifestum est dictum hoc esse de οἱ Πατέρες" ο Ωσπερ δὲ τοῦτο πρόδηλον, ὅτι περὶ iis qui rem hanc de industria faciunt, et virilitaτῶν ἐπιτηδευόντων τὸ πρᾶγμα, καὶ τολμώντων ἑαυτοὺς ἐκτέμνειν είρηται· ὁρᾷς τὴν ἀντωνυμίαν, τοῦτο, δεικτικὴν οὖσαν τοῦ προσεχῶς ἐπιφερο μένου. Καὶ ἐν τῷ ἐ' κανόνι, ο Εξεταζέσθω, φασί, μὴ μικροψυχία, ἢ φιλονεικίᾳ, ή τινι τοιαύτῃ ἀηδίᾳ τοῦ ἐπισκόπου ἀποσυνάγωγοι γεγένηνται. Ἵνα οὖν τοῦτο τὴν πρέπουσαν ἐξέτασιν λαμβάνῃ, καλῶς ἔχειν ἔδεξεν·, καὶ τὰ ἑξῆς. Ἐνταῦθα ἡ ἀντωνυμία, τοῦτο, σημαίνει τὸ ἔγγιστα προηγούμενον· καὶ ἐν τῷ η' κανόνι περὶ τῶν Καθαρῶν, ο Πρὸ πάντων ἐξ, φασί, τοῦτο ὁμολογῆσαι αὐτοὺς ἐγγράφως προσήκει, ὅτι συνθήσονται καὶ ἀκολουθήσουσι τοῖ; δόγμασι τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας· ἡ ἐνταῦθα ἡ λέξει, τοῦτο, ἀναφέρεται πρὸς τὸ ἀμέσως επόμε tem sibi abscindunt,» certe pronomen hanc demonstrat quod proxime sequitur. Et canone 5, • Exquiratur, inquiunt, ne indignatione, aut contentione, aut quavis alia episcopi offensione excommunicati sint. Ut igitur hoc digna examinatione quæratur, visum est in rem esse; › pronomen hoc significat, quod proxime antecedit. Εt canone 8 de Catharis, «Ante omnia, inquiunt, hoc eos fateri oportet scripto, ee suscipere et sequi catholica Ecclesiæ dogmata, pronomen hoc refertur ad immediate subsequens. Quomodo igitur, quando sextus canon ait: Ut Alexaudrinus episcopus horum omnium habeat potestatem: quandoquidem et Romano episcopo hoc in more positum est, ›

ΜΑΤΤΠΑΙ CARYOPHYLLI pronomen hoc non refertur ad præcedens, non ad vov. Πῶς οὖν ὅτε ὁ ς' κανὼν λέγει· Ὥστε τὸν aliquid consequens, ut suapte natura postulat, sed Αλεξανδρείας ἐπίσκοπον πάντων τούτων ἔχειν ἐξουσίαν, ἐπειδὴ καὶ τῷ ἐν Ρώμῃ ἐπισκόπῳ τοῦτο σύνηθές ἐστιν·, ἡ λέξις, τοῦτο, οὐ πρὸς τὸ προη γούμενον, οὐ πρός τι εφεπόμενον ἀναφέρεται κατά τὴν ἑαυτῆς φύσιν, ἀλλ᾽ ἕτερόν τ' δείκνυσιν οὔτε πρότερον οὔτε ὕστερον μνημονευθέν; τοῦτο γὰρ παρερμηνεύειν ἐστὶ, καὶ βιάζεσθαι τῶν λέξεων τὰς σημασίας. Εἰ δὲ ἀφέμενος τῆς τῶν λέξεων διαστροφῆς ἀκολουθήσεις ἁπλῇ τῇ ἐννοίᾳ τῶν Πατέ ρων, εὑρήσεις τὸν ἀληθῆ νοῦν. Φυλαττέσθω τὰ ἀρ χαῖα ἔθη, φυλαττέσθω τὰ ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ, ἐπειδὴ τοῦτο καὶ τῷ Ῥώμης ἔθος ἐστίν. ᾿Αρχαιότερον δὲ ἔθος ἐπισκόπου Ρώμης οὐκ ἔστιν, ἢ ὅπερ εἰσ ήνεγκεν ὁ πρωταπόστολος Πέτρος· εἰσήνεγκε δὲ per te demonstrat quod nec antea, nec postea reJatum est? Ita enim perverse interpretari est, et vocum significantias detorquere. Quod si, omissis distortionibus, nudum Patrum sequaris sensum, invenies mentem illorum esse, ut consuetudines antiquæ serventur: serventur Alexandriæ quoniam hic Romani etiam mos est. At mos antiquior Romani episcopi nullus est quam is quem princeps apostolorum Petrus induxit: induxit autem Antiochiæ, ubi primum ille sedem tenuit, deinde Evodium constituit: induxit morem Alexandriæ, constituto ejus episcopo evangelista Marco. Præcipit Igitur, ut hi mores serventur, et dimceses jam divisæ non confundantur, cum sedes Romana sen- Πέτρος τὸ ἐν 'Αλεξανδρείᾳ ἔθος, καταστήσας ἐκεῖ per habuerit primatum indefinite, ita ut mores particulares pendeant ex more Romanæ Ecclesie. τὸν εὐαγγελιστὴν Μάρκον· εἰσήνεγκε τὸ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ ἔθος, ἐκεῖ πρῶτον αὐτὸς ἐπισκοπεύσας, εἶτα καταστήσας τὸν Εὐόδιον. Ταῦτα οὖν, φησί, τὰ ἔθη κρατείτω, καὶ αἱ διοικήσεις μὴ συγχείσθωσαν οὖσα: διωρισμέναι· ὁ γὰρ Ῥώμης θρόνος πάντοτε ἔσχε τὰ πρωτεῖα ἀδιορίστως, καὶ τοῦτό ἐστιν αὐτοῦ τὸ ἔθος. Hic sensus et planus est et rerum veritati congentit. Sed ponarius sensum verborum esse qui libi placet: sua habeat Alexandria, quoniam Occidentales partes habet Romanus. Duo hic sunt quæ inter se differunt: dioeceses et terræ climata esse dispertita, et in his diœcesibus nullain esse subordinationem. Primum asserit canon, secum - dum tu addis. Habemus a canone, provincias esse dispertitas; sed esse ita divisas, ut nulla sit illarum suljectio, non dicit canon, al vos additis. Si G νόνος διῃρημένας εἶναι τὰς ἐπαρχίας· τὸ δὲ οὕτως quis dicat diversa esse membra corporis, et officia diversa, verum dicit; at non ideo negat cor, quod µinum membrum est, esse illud unde in totuin corpus vita emanat. Si quis Romanum dicat imperium in multas dividi provincias, verum dicit; at non ideo negat unam esse regiam urbem, in qua sedet imperator, quæ-simul est et imperii pars et caput imperii. Divisæ sunt et gentes ab inițio per Petrum ad commodam administrationem variis subdite patriarchis; ceterum in his etiam est communis religionis et orthodoxiæ metropolis, cui subsunt omnes, Romana sedes. Si canon primæ synodi illum sensum haberet, quem tu ais, profecto synodi posteriores secumenicæ contrarium non docuissent; non ostendissent verbis et factis, patriarcharum auctoritatem esse limitatam, papæ auctoritatem toto orbe illinitatam. Quod ut perspectum fiat, inductione probabitur. Ὁ νοῦς οὗτος καὶ ἀδιαστός ἐστι, καὶ ἀκόλουθος τῇ οἰκονομίᾳ τῶν πραγμάτων, θῶμεν δὲ ὅμως σὴν χάριν ἔχειν τὴν λέξιν οὕτως ὡς σὺ λέγεις· ἐχέτω ἡ Αλεξανδρεία τὰ ἑαυτῆς, ἐπειδὴ ὁ Ρώμης έχει τὰ ἑσπέρια. Δύο γοῦν ἐν τούτῳ ἐστὶ καὶ διάφορα· τὰ είναι διανενεμημένας τὰς διοικήσεις καὶ τὰ κλίματα τῆς γῆς, καὶ τὸ ἐν ταύταις ταῖς διοικήσεσι μηδε μίαν εἶναι ὑπαλληλίαν. Τὸ πρῶτον λέγει ὁ κανών, τὸ δεύτερον σὺ προσάπτεις. Εχομεν ἀπὸ τοῦ κα εἶναι ἀντιδιῃρημένας ὡς μηδένα ἔχειν ὑποβιβα σμὲν ὑπακοῆς οὐ λέγει ὁ κανὼν, ἀλλ' ὑμεῖς προστίθετε. Εἴ τις λέγοι διάφορα εἶναι τὰ μέλη του σώματος, καὶ τὰς ἐνεργείας διαφόρους, ἀληθεύει - ἀλλ' οὐ διὰ τοῦτο ἀφαιρεῖται τὴν καρδίαν, ἥτις ἓν μέλος ἐστί, τὸ εἶναι μέλος ζωογονοῦν ἅπαν τὸ σῶμα. Εἴ τις λέγοι τὴν Ῥωμαϊκὴν βασιλείαν διαιρεῖσθα: εἰς πολλὰς ἐπαρχίας, ἀληθεύει· ἀλλ' οὐχὶ διὰ τοῦτο ἀπαρ γεῖται τὸ μίαν εἶναι τὴν βασιλίδα πόλιν, ἐν ᾗ προκάθηται ὁ βασιλεὺς, ἥτις καὶ μέρος τῆς βασιλείας ἐστὶ καὶ μητρόπολις τῆς βασιλείας· διῃρημένα γοῦν ἐστι καὶ τὰ ἔθνη καταρχὰς ὑπὸ τοῦ Πέτρου, ἵν' εύχε ρέστερον διοικοῖτο διαφόροις ὑποκείμενα πατριάρ χαις πλήν ἐστι κὰν τούτοις ἡ κοινὴ τῆς εὐσεβείας καὶ ὀρθοδοξίας μητρόπολις, ὁ θρόνος τῆς Ῥώμης, ᾧ πάντις υπόκεινται. Εἴπερ ὁ κανὼν τῆς πρώτης συνόδου τοιοῦτον εἶχε νοῦν, οἷον σὺ λέγεις, πάντως αἱ μετ' αὐτὴν οἰκουμενικαὶ σύνοδοι οὐκ ἂν ἐδίδαξαν τάναν τία· οὐκ ἂν ἔργοις ἔδειξαν καὶ λόγοις τῶν πατριαρχῶν τὴν ἐξουσίαν εἶναι ὡρισμένην, τοῦ πάππα ἀλ ριστον κατὰ τὴν ὑφήλιον ἅπασαν. Καὶ ἵνα κατάδηλον τοῦτο γένηται, δι' ἐπαγωγῆς ἀποδείκνυται. Patres ecumenicæ synodi secundæ, ut narrat Theodoretus v Historiæ ecclesiasticæ, celebrato Constantinopoli generali concilio, sequenti æstate plurimi éoṛum rursus convenere Constantinopotim, et accépta synodica epistola ab Occidentalibus convocante illos Romam, responderunt hoc quidem se tunc non posse; Constantinopolim vero convenisse vi litterarum, anno superiore missaΟἱ Πατέρες τῆς ἁγίας οικουμενικῆς β' συνόδου, ὥς φησι, Θεοδώρητος ἐν τῷ ε' τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἱστορίας, τὴν οἰκουμενικὴν συγκροτήσαντες σύν οδον ἐν Κωνσταντινουπόλει, τοῦ ἐπιγενομένου θέμου; εἰς ἐκείνην αὖθις τὴν πόλιν οἱ πλεῖστοι ἐκεί νων παρεγένοντο, καὶ συνοδικὴν ἐπιστολὴν δεξά μένοι παρὰ τῶν τῆς ἑσπέρας, εἰς Ῥώμην αὐτοὺς ἀφικέσθαι προτρέπουσαν, ἀπεκρίναντο τοῦτο μὲν

μὴ δύνασθαι τότε αὐτοὺς, εἰς Κωνσταντινούπολιν rum ab Occidente ad imperatorem Theodosium: δὲ συνδραμεῖν ἐκ τῶν πέρυσι γραμμάτων τῶν παρὰ τῆς ἑσπέρας ἐπισταλθέντων πρὸς τὸν βασιλέα Θεοδόσιον· ἄλλως τε μὴ φέροντας μερικὴν συγκα τάθεσιν παρὰ τῶν μεινάντων ἐν ταῖς ἐπαρχίαις ἐπισκόπων καὶ διὰ στενότητα τῆς τεθείσης προς θεσμίας. Εκ τούτων οὕτω φημί· Οἱ ἀνατολικοί Πατέρες δυνάμει τῶν γραμμάτων τοῦ πάππα συν ἦλθον εἰς Κωνσταντινούπολιν· ἀλλὰ μὴν τοῦτο ἐξουσίας ἐστὶν ἔξω τῶν ἑσπερίων· ἔχει τοίνυν ὁ πάππας τὴν ἐξουσίαν καὶ ἔξω τῶν ἑσπερίων. Πρὸ τῆς ἁγίας τρίτης συνόδου έγραφε Κύριλλος Κελεστίνῳ τῷ πάππα περὶ τοῦ ματαιόφρονος Νεστορίου ἐν τῷ πρὸ τῶν Πρακτικών κεφ. ιδ':. "Οτι ἐπειδή τὰ μακρὰ τῶν Ἐκκλησιῶν ἔθη πείθουσιν ἀνακοινοῦσθαι τῇ σῇ ὁσιότητι ἐν ἀναγκαίοις οὕτω πράγμασιν, ἐν οἷς καὶ ἡ τῆς πίστεως ὀρθότης παρασαλεύεται, γράφω πάλιν ἀναγκαίως.» præsertim cum non haberent peculiarem assensum ab episcopis qui remanserant in provinciis, et quia præfinitum tempus angustum erat. Ex his ita dico Orientales vi litterarum papæ convenerunt Constantinopolim; at hoc est auctoritatis extendentis se ultra regiones Occidentales: ergo Papa habet auctoritatem etiam extra Occidentem. Ante: sanctam tertiam synodum scribebat Cyrillus ad Coelestinum papam de insipiente Nestorio, prima parte concilii Ephesini, cup. 14: • Quoniam antiquus Ecclesiarum mos suadet, de rebus adeo necessariis admonendam esse Tuam Sanetitatem, in quibus et fidei rectitudo labefactatur, scribo item Εν τούτοις φησί Κύριλλος ἀναγκαίως γράφειν τῷ πάππα κατὰ τὰ μακρὰ ἔθη τῶν Ἐκκλησιῶν, ὅπου ἡ τῆς πίστεως ὀρθότης παρασαλεύεται. Εκ τούτου λέγω Εθος ἦν τῶν Ἐκκλησιῶν σαλευομένης τῆς πίστεως γράφειν τῷ πάππῃ· ἔστιν ἄρα ὁ πάππας φύλαξ τῆς πίστεως, καὶ αἱ Ἐκκλησίαν ἐπεγίνωσκεν αὐτὸν διορθωτὴν τῶν ἀπανταχού αἱρέσεων· ἄρα καὶ ἐπιστασίαν ἔχοντα ἔξω τῶν ἐσπερίων. Καὶ πρὸς τῷ τέλει τῆς ἐπιστολῆς γράφει ὁ Κύριλλος· «Οὐ πρότερον δὲ τῆς πρὸς Νεστόριον κοινωνία; ἐκβάλλομεν ἑαυτοὺς μετὰ παρρησίας, πρὶν ἂν ταῦτα τῇ σῇ θεοσεβείᾳ ἀνακοινωσώμεθα. Διὸ δὴ καταξίωσον τυπῶσαι τὸ δοκοῦν· καὶ πότερόν ποτε χρή κοινωνεῖν αὐτῷ, ἢ λοιπὸν ἀπεὶπεῖν μετὰ παῤῥησίας, ὅτι τοιαῦτα φρονοῦντι καὶ διδάσκοντι οὐδεὶς κοινωνεῖ· τὸν δ' ἐπὶ τούτοις σκοπὸν τῆς σῆς Θεοσεβείας χρή γενέσθαι διὰ γραμμάτων καταφανή καὶ τοῖς θεοφιλεστάτοις τοῖς κατὰ Μακεδονίαν ἐπ:- σκόποις, καὶ ἅπασι τοῖς κατὰ τὴν ᾿Ανατολικήν. ο rum necessario. › In his Cyrillus ait se necessario scribere papm pro antiqua Ecclesiarum consuetudine, quando fidei rectitudo periclitatur. Ex hoc dico: Mos erat Ecclesiarum periclitante fide scribere að papam; est ergo papa custos fidei, et Ecclesiæ illum agnoscebant hæresum ubique terrarum excrientium castigatorem; ergo et potestate fungentem extra Occidentem. Et ad finem epistolæ scribit Cyrillus: • Non prius autem ab illius communione palam aperteque abstinemus, quam hæc pietati tuæ nota faceremus. Ne igitur dedigneris statuere quod placuerit; et an communicandum cum illo sit, an vero libere ei denuntiandum neminem communicare cum eo qui ita sentiat et doceat. Tuæ porro pietatis sententia per litteras notificanda est reverendissimis Macedoniæ episcopis et cunctis Orientalibus.» Si Cyrillus patriarcha Alexandrinus non audet se ab hæretici communione segregare citra papæ mandatuin, a quo petit statui quod placuerit, et notam fieri ejus sententiam cunctis Orientalibus, ergo potestatem habet papa in patriarchas et in universum Orientem. Respondens autem Cœlestinus Cyrillo ait: Quamobrem nostrae sedis auctoritate ascita, nostraque vice ac loco cum potestate usus, ejusmodi non absque exquisita severitate sententiam exsequeris; nempe, ut nisi decem dieΕἴπερ ὁ Κύριλλος πατριάρχης ὢν ᾿Αλεξανδρείας οὐ τολμᾷ ἑαυτὸν ἀπορίῆξαι τῆς πρὸς τὴν αἱρετικόν κοινωνίας δίχα τῆς ἐπιταγῆς τοῦ πάππα, παρ' οὗ αἰτεῖται τοῦ τυπωθῆναι τὸ δοκοῦν, καὶ γνωρισθῆναι τὴν ἀπόφασιν αὐτοῦ πᾶσι τοῖς κατὰ τὴν ἀνατολήν· ἄρα ἐξουσίαν ἔχει ὁ πάππας ἐπὶ τοὺς πατριάρχας, καὶ ἐπὶ πᾶσαν τὴν ἀνατολήν. Αποκρινόμενος δὲ Κελεστικός φησι πρὸς τὰ τοῦ Κυρίλλου • • Συναφθείσης σοι τοίνυν τῆς αὐθεντίας τοῦ ἡμετέρου θρέ νου, καὶ τῇ ἡμῶν τοποτηρησίᾳ ἐξουσιαστικῶς χρησάμενος, ταύτην ἐκβιβάσεις ἀκριβεῖ στεῤῥότητι τὴν rum intervallo nefariam doctrinam suam concepts ἀπόφασιν· ἵνα ἢ ἐντὸς δέκα ἡμερῶν τὰ κακὰ ἑπυτοῦ κηρύγματα ἐγγράφων ὁμολογίᾳ ἀθετήσῃ· ἢ ἐὰν τοῦτο μὴ ποιήσῃ, εὐθὺς ἡ σὴ ἁγιότης ἐκείνης τῆς Εκκλησίας προνοησάτω. Πῶς ἔστι φανερώτερον ἀποδείξαι ἢ διὰ τούτων τῶν φωνῶν, ὅτι ὁ πάππας κριτής ἐστι καὶ μόνος διαιτητὴς τῶν πατριαρχῶν ἁπάντων; Τί δὲ, ὅτι ἐκ τῆς τοποτηρησίας του Κυρίλλου ταύτης ειλήφασιν οι πατριάρχαι τῆς ᾿Αλεξανδρείας τὰς κομπώδεις ἐπιγραφὰς καὶ περιέργους ἐπωνυμίας, τῷ καλεῖν ἑαυτοὺς πάππας καὶ πατριάρχας, καὶ κριτὰς τῆς οἰκουμένης; Τοσαύτη πάλαι ἦν παρὰ τοῖς ἀνατολι verbis anathematizet, illico sanctitas Tua illi Ecclesiæ prospiciat.», At quomodo posset clarioribus verbis exprimi papam esse judicem et solum arbitrum omnium patriarcharum? Quid? quod ex hac Cyrillo dele - gata potestate successores Alexandrini patriarchæ sumpsere fastosos titulos et ambitiosas inscriptiones, ut se papas et patriarchas, et orbis terrarum judices vocent? Tanta olim erat apud Orientales opinio et majestas papæ, quam modo vos aɖeo

MATTILEI CARYOPHYLLI extenuatis. Eadem Celestinus et Nestorio scribit, ή κοῖς ἡ ὑπόληψις καὶ τὸ μεγαλεῖον τοῦ πάπα, ὁ νῦν sententiam cum potestate proferens, et excommunicationem interminans. Quomodo ergo papa hæc minabatur et decernebat, si nullam habebat in patriarchas potestatem? Quomodo etiam actione secunda tertiæ synodi Gœlestinus papa scribens ad synodum, ‹ Direximus, inquit, pro nostra sollicitudine Arcadium et Projectum episcopos, et Philippum presbyterum nostrum, qui iis quæ aguntur intersint, et quæ a nobis antea statuta sunt exsequantur. Statuta, inquit, a nobis exsequantur. Præsente synodo œcumenica dicit papa, exsecuturas esse legatos statuta ab eo, cum synodus ad Loc unum congregata esset, et omnes reverendissimi episcopi simul acclamarunt: • Hoc justum judicium: Celestino universa synodus gratias agil. Et Firmus, Caesarea Cappadociæ episcopus, interJocutus dixit, posteaquam elapsum esset tempus præstitutum Nestorio, mandata:n fuisse exsecutioni sententiam quam miserat sedes apostolica Cœlestimi. Deinde Philippus presbyter, papae legatus, quomodo ausus esset synodum ita alloqui: Grațias agimus sanctæ synodo, quod litteris beati papæ ņostri vobis recitatis, sancta membra sanctis vestris vocibus, sancto capiti, sanctis vestris acclam mationibus obtuleritis. Non enim ignorat vestra beatitudo, totius fidei et apostolorum caput esse beatum Petrum.» Et hic idem Philippus actione tertia: • Nulli dubium, inquit, imo sæculis om. nibus notum est, quod beatissimus Petrus, prin· ceps et caput apostolorum, columna fidei, Ecclesiæ catholicæ fundamentum, regui claves accepit a Domino nostro Jesu Christo; et ipsi dato est pofestas ligandi solvendique peccata. Qui usque adhuc et in perpetuum in suís successoribus vivit et judicat. Et hæc dicentem suscepit sancta synodus et sua confessione dicta illius obsignavit, in relatione ad papam scribens de Joanne Antioleno, qui celeberrimnum Cyrillum iniqua deposi- { one damnaverat: c Verum ut Joannis temeritatem longanimitate vinceremus (depositionem ejus) reservavimus judicio pietatis tuæ., Et infra: ὑμεῖς τοσοῦτον ἐξευτελίζετε. Τὰ αὐτὰ Κελεστίνος καὶ πρὸς Νεστόριον γέγραφεν, εξουσιαστικῶς τὴν ἀπόφασιν προβιβάζων, καὶ ἀφορισμὸν ἐπανατεινό μενος. Πῶς οὖν ὁ πάπας ταῦτα ἠπείλει καὶ ὡριζε μηδεμίαν ἔχων ἐπὶ τοὺς πατριάρχας ἐξουσίαν; "Η πῶς ἐτόλμα τοποτηρητὴν ἑαυτοῦ καθιστάναι τὸν Κύριλλον, καὶ προθεσμίαν ἡμερῶν διορίζειν, καὶ πράττειν ὅσα κριτοῦ καὶ ἐπιστάτου ίδια τυγχάνει κατὰ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως πατριάρχου; Πῶς δὲ ἐν τῇ β' πράξει της τρίτης ταύτης συνόδου Κελεστῖνος ὁ πάπας τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ γράφων, ο 'Απε στείλαμεν, φησί, τὴν ἡμετέραν ἀναδεχομένους φροντίδα, ᾿Αρκάδιον καὶ Προΐεκτον ἐπισκόπους, καὶ Φίλιππον τὸν ἡμέτερον πρεσβύτερον, οἱ τοῖς πραττομένοις παρέσονται, καὶ τὰ παρ' ἡμῶν πάλαι ἐρισθέντα ἐκβιβάσουσιν.» Τὰ παρ' ἡμῶν, φησίν, ὁρισθέντα ἐκβιβάσουσιν. Παρούσης οικουμενικές συνόδου λέγει ὁ πάπας, ὅτι τὰ παρ' αὐτοῦ ὁρισθέντα ἐκβιβάζουσιν οἱ τοποτηρηται, καίτοι τῆς συνόδου ἐπὶ τοῦτ' αὐτὸ συναχθείσης. Καὶ πάντες οἱ εὐλα δέστατοι ἐπίσκοποι ἅμα ἀνεβόησαν·. Αὕτη δικαία κρίσις. Κελεστίνῳ εὐχαριστεῖ πᾶσα ἡ σύνοδος. ο Καὶ Φίρμος ἐπίσκοπος Καισαρείας Καππαδοκίας διαλαλήσας ἔφη ὅτι τῆς προθεσμίας τῆς δοθείσης Νεστορίῳ παρελθούσης, ἐξεβίβασαν τὸν τύπον, ἐν ὁ ἀποστολικός θρόνος Κελεστίνου ἐπεπόμφει. Εἶτα καὶ Φίλιππος ὁ πρεσβευτής τοῦ πάπα πῶς ἂν ἐτόλ μησε πρὸς τὴν σύνοδον εἰπεῖν· ο Χάριτας ὁμολο γοῦμεν τῇ ἁγίᾳ συνόδῳ, ὅτι ἀναγινωσκομένων ὑμῖν τῶν γραμμάτων τοῦ μακαρίου ἡμῶν πάπα, τὰ ἁγια μέλη ταῖς ἁγίαις ὑμῶν φωναῖς τῇ ἁγίᾳ κεφαλῇ, καὶ ταῖς ἁγίαις ὑμῶν ἐκβοήσεσιν ἐνηνάχατε. Οὐ γὰρ ἀγνοεῖ ὑμῶν ἡ μακαριότης, ὅτι ἡ κεφαλὴ ὅλης τῆς πίστεως, ἡ καὶ τῶν ἀποστόλων, ο μακάριος Πέτρος.» Καὶ αὐτὸς οὗτος ὁ Φίλιππος ἐν τῇ τρίτῃ πράξει, ο Ουδεν, φησίν, ἀμφίβολόν ἐστι, μᾶλλον δὲ πᾶσι τοῖς αἰῶσιν ἐγνώσθη, ὅτι ὁ μακαριώτατος Πέτρος, ὁ ἔξαρχος καὶ κεφαλὴ τῶν ἀποστόλων, ὁ κίων τῆς πίστεως, ο θεμέλιος τῆς καθολικής Εκ κλησίας, ἀπὸ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὰς κλεῖς τῆς βασιλείας ἐδέξατο· καὶ αὐτῷ δέδοται 4 Proinde Sanctitas Tua convenienti indignatione ἐξουσία τοῦ δεσμεῖν καὶ λύειν ἁμαρτίας· ὅστις ἕως concitetur. Nam si volentibus licebit etiam majores τοῦ νῦν καὶ ἀεὶ ἐν τοῖς αὐτοῦ διαδόχοις καὶ ζῇ καὶ scales alicere contumeliis, et sententias adeo ini- δικάζει.» Καὶ τοιαῦτα φάσκοντα ἡ ἁγία σύνοδος quas contra præscripta canonum ferre in eos in ἀπεδέξατο, καὶ τῇ ἑαυτῆς ὁμολογίᾳ τὰς ἐκείνου quos nihil juris habent, in extremam confusionem ῥήσεις ἐπεσφραγίσατο ἐν τῇ πρὸς τὸν πάπαν ἀνιdilabentur res ecclesiastica. › φορᾷ, περὶ Ἰωάννου γράφουσα τοῦ ᾿Αντιοχείας, δς τὸν ἀοίδιμον Κύριλλον παρανόμῳ καθαιρέσει ὑποβεβλήκει·: Ὑπὲρ δὲ τοῦ τὴν Ἰωάννου προπέτειαν μακροθυμία νικῆσαι τετηρήκαμεν τὴν καθαίρεσιν αὐτοῦ τῇ κρίσει τῆς σῆς θεοσεβείας.» Καὶ κατα τέρω· ο 'Αγανακτησάτω τοίνυν προσφόρως ἐπὶ τοῖς γεγενημένοις ἡ σὴ ὁπιότης· εἰ γὰρ δοθείη τοῖς ἐθέλουσιν ἄδεια καὶ τοὺς μείζονας ὑβρίζειν θρόνους· καὶ καθ' ὧν οὐκ ἔχουσιν ἐξουσίαν, παρανόμους οὕτω καὶ ἀκανονίστους εκφέρειν ψήφους, οιχήσεται πρὸς ἐσχάτην ἀταξίαν τὰ τῆς Ἐκκλησίας πράγ ματα, ο ' Provocat synodus indignationem papæ, quoniam Antiochenus inique deposuerat Cyrillum, majoris selis episcopum. Quo igitur modo dici queat synodum illam non agnovisse in papa potestatem universalem, si judicium illi relinquebat, et ægre Προκαλεῖται ἡ σύνοδος τὴν ἀγανάκτησιν τοῦ πάπα, ἐπείπερ ὁ ᾿Αντιοχείας καθῃρήκει ἀνόμος τὸν Κύριλλον μείζονος ὄντα θρόνου. Πώς ο ἁγία σύνοδος αὕτη οὐκ ἐπεγίνωσκεν οἰκουμενικὴν ἐν τῷ πάπα ἐξουσίαν, ἢ καὶ τὴν κρίσιν ἐκείνῳ

τετήρηκε, καὶ μὴ φέρουσα τὸν Αντιοχείας γενέσθαι ferens Antiochenum usurpasse judicium in Alexanκριτὴν τοῦ ᾿Αλεξανδρείας, δέεται τοῦ πάπα ίνα κρίνῃ τοὺς πατριάρχας, καὶ μὴ ἐάσῃ τὰ τῆς Ἐκ κλησίας κατελθεῖν εἰς ἐσχάτην ἀταξίαν; Ἡ δὲ ἁγία τετάρτη σύνοδος πολλὰς ἔχει καὶ μεγάλας μαρτυρίας τῆς ἀπανταχοῦ ἐξουσίας τοῦ πάπα. Εὐθὺς γοῦν ἐν προοιμίοις Πασχασῖνος ἐπίσ σκοπος τοποτηρητής τοῦ πάπα στὰς ἐν μέσῳ τῆς συνόδου μετὰ τῶν σὺν αὐτῷ ἔφη • «Τοῦ μακαριω τάτου καὶ ἀποστολικοῦ ἐπισκόπου τῆς Ῥωμαίων πόλεως, κεφαλῆς ὑπάρχοντος πασῶν τῶν Ἐκκλησιῶν, προστάξεις ἔχομεν, ἐν αἷς κατηξίωσε διαλαλῆσαι, ὅπως Διόσκορος μὴ συγκαθεσθῇ τῇ συνόδῳ· εἰ δὲ ἐπιχειρήσῃ τοῦτο ποιῆσαι, ἐκβληθείη.» Ποίας ταῦτα ἐξουσίας; καὶ ὁποία κεφαλὴ ἐν τούτοις δηλούται ὁ πάπας; Μόνη τῇ τάξει καὶ τῇ πρωτοκαθεδρία κεφαλὴ, ἢ καὶ τῇ ἐξουσίᾳ; Καὶ πό τερον φιλοτίμου θεραπείας αὗται φωναί, ἢ ἀκράτου αὐθεντίας; Εἶτα ζητησάντων τὴν αἰτίαν τῶν παρακαθημένων ἀρχόντων, ἀπεκρίθη ὁ τοποτηρητῆς τοῦ πάπα· ι Πρόσωπον ήρπασε Διόσκορος τοῦ κρίνειν, ὅπερ οὐκ ἐκέκτητς· καὶ σύνοδον ἐτόλμ., σε ποιῆσαι ἐπιτροπῆς εἶχα τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου, ὅπερ οὐδέποτε, γέγονεν, οὐδὲ ἐξὸν γενέσθαι. ο Είπερ ᾔδει τον κανόνα τῆς πρώτης συνόδου Διό. σκορος διανέμοντα τῆς γῆς τὰ κλίματα τοῖς πατριάρχαις, ὥστε ἕκαστον ἀρκεῖσθαι τοῖς ἑαυτοῦ, καὶ μὴ ἀδίκοις ὀφθαλμοῖς ὁρᾷν τὰς ἑτέρων παροικίας, διατί οὐκ ἀντεῖπεν, ἀνὴρ ὧν ἀλαζονικώτατος, έχων καὶ τοὺς ἄρχοντας υπεραπολογουμένους, ἀλλ᾽ Αναγ κάσθη καθίσαι ἐν μέσῳ ὡς ὑπεύθυνος διὰ τὸ πρόσο τίγμα τοῦ πάπα; Ο γὰρ τολμήσας πρότερον τὸ μέγιστον καὶ ἀφόρητον ἔγκλημα, δι' δ καὶ μόνον και θηρέθη ὑπὸ τῆς ἁγίας συνόδου, ὥς φησιν Ανατόλιος ὁ Κωνσταντινουπόλεως ἐν τῇ εʹ πράξει, δηλονότι ἐκοινωνησίαν ὑπαγορεύσας κατὰ τοῦ πάπα, πῶς οὐκ ἂν ἐτόλμησε μὴ ὢν ὑπεξούσιος τῷ πάπᾳ ἐκδοῆσαι, καὶ τῶν ἐκείνου ληγάτων τὴν παρρησίαν ἀπείπασθαι. Οὐ γὰρ δὴ θεραπείας ἦν τότε καιρός, ἀλλ' ὑπὲρ ἐγκλημάτων, ὑπὲρ τοῦ θρόνου, ὑπὲρ πίστεως ἦν ὁ ἀγών. ο Καὶ Θεοδώρητος ἐν τῇ α' πράξει ταύτης τῆς συν ἐδυ, ἐκπεσὼν πάλαι τῆς ἐπισκοπῆς, εἶχε τοὺς Δίσ γυπτίους ἀντιλέγοντας, καὶ μὴ καταδεχομένους " ἐκεῖνον συνεδρεῦσαι τῇ ἁγίᾳ συνέδῳ· οἱ δὲ ἐνδοξότατοι ἄρχοντες καὶ ἡ σύγκλητος ἔφασαν·. Εἰσίτω καὶ ὁ εὐλαβέστατος Θεοδώρητος κοινωνήσων τῇ συν βλῳ, ἐπειδὴ καὶ ἀποκατέστησεν αὐτῷ τὴν ἐπισκο τὴν ὁ ἁγιώτατος ἀρχιεπίσκοπος Λέων.» Καὶ αὖθις • Θεοδώρητος ὁ εὐλαβέστατος ἐπίσκοπος τὸν οἰκεῖον ἀπολαβὼν τόπον παρὰ τοῦ ἁγιωτάτου ἀρχιεπισκόπου τῆς μεγαλωνύμου Ρώμης εἰσῆλθε.» Τὰ αὐτὰ καὶ ἡ γδ η πράξις περιέχει. Πῶς οὖν μηδεμίαν ἔχων ὁ πάπας ἐν τῇ ἀνατολῇ ἐξουσίαν ἀποκα τέστησε Θεοδώρητον, καὶ ἐν τάξει ἐπισκόπων ἐκαθέσθη ἐκεῖνος διὰ μόνην τοῦ πάπα τὴν αὐθεντίαν, πρὶν ἢ τὴν σύνοδον ὅλην περὶ τούτου ψῆφὸν ἐξενεγκεῖν; Πῶς οἱ drinum, rogat papam, ut judicet patriarchas, et ne permittat Ecclesiæ res devenire in summam confusionem? Sancta synodus quarta multis magnisque testimoniis fatetur universalem papæ auctoritatem. In ipso enim exordio Paschasinus episcopus, pape vicarius, cum in medio stetisset una cum suis collegis, dixit: Beatissimi atque apostolici Romæ episcopi, qui omnium Ecclesiarum est caput, mandata habemus, quibus præcipere dignatus est ut Dioscorus non sedeat in concilio; quod si tentaverit, ejiciatur. › Quam auctoritatem hæc verba designant, et quale caput papa in iis describitur, solone ordine et prærogativa sedendi ante alios, an etiam potestate? Rursus hæ voces spectantne ad honorarium dicendi genus, an ad meran potestatem? Quaerentibus autem senatoribus, qui præsentes aderant, causam, respondit legatus pap:: ‹ Personam ju-, dicis arripuit Dioscorus, quam non habebat, et synodum celebrare est ausus sine impetrata facultate a sede apostolica, quod nunquam factum est, nec fieri licet. › Si norat Dioscorus, per primæ synodi canonem distributa esse patriarchis terræ climata, ut suis quisque contentus esset, et iniquos oculos non conjiceret in alienas paracias, cur homo arrogantissimus non contradixit, cui senatores etiam favebant, sed coactus est sedere in reorum loco propter mandatum papæ? Nam qui antea scelus nefarium et intolerabile ausus erat, propter quod unum a sancta synodo damnatus est, ut fatetur Anatolius Constantinopolitanus, nimirum excommunicationi subjicere papam; qua ratione non fuisset ausus exclamare, si potestatem papæ non agnoscebat, et loquendi libertatem qua legati utebantur retusadere? Neque enim tunc honorarii sermonis tempus erat, sed agebatur de illatis criminibus, de sede, de fide. Et Theodoretus act. 1 hujus synodi, cum jam ereptus erat episcopatus, habebat contradicentes episcopos Ægyptios, non ferentes ut ille consideret in synodo. At senatores dixerunt: «Ingrediatur et reverendissimus Theodoretus, ut sit particeps synodi, quandoquidem episcopatum illi restituit Leo sanctus archiepiscopus.. Εt rursus: • Theodoretus reverendissimus episcopus, cum suo loco, restitutus fuerit a sanctissimo archiepiscopo inclytae urbis Rona, ingressus es!. Eadem et actione v repetuntur. Quomodo, igitur, si nulla erat in Oriente papae auctoritas, restitutus est Theodoretus auctoritate papæ, et sedit in episcoporum ordine antequam universa synodus de eo sententiam ferret? Quomodo incla

nautes Ægyptii dicentesque, Ab universa synode καταβοῶντες Αἰγύπτιοι καὶ κράζοντες· Ἐπὶ πάσης damnatus est, non etiam responderunt, Et quam habet papa potestatem in Orientalem episcopum damnatum a synodo, quam illi ecumenicam habebant? Iud præterea actionis v: Qui contradicunt, Nestoriani sunt. Qui contradicunt, eant Romam; › an non insigne testimonium est universalis potestatis papæ? Aiebat Cyrillus se necessario scribere papæ, dum fides esset in periculo. Episcopi quartæ synodi hæreticos aiunt Romam esse mittendos: qua ratione etiam tertia synodus depositionem Joannis Antiocheni reliquit papæ: et sexta syno- * dus Macarium Antiochenum et socios hæreticos transmisit ad papam, ut scribit Constantinus Pogonatus imperator in epistola ad Leonem papam. Quid ita? nisi propter eam causam, quam aſſert quarta synodus, quia custos vineæ est papa, el potestatem habet judicandi de fide et sacerdotibus, ut inquit Valentinianus imperator in epistola ad Theodosium imperatorem. Alioquin, quomodo ausi essent legati papæ, coram hac frequentissima synodo cunctarum Ecclesiarum archiepiscopum vocare papam? et actione sexta, cum definitionem subscriberent, his titulis uti, apostolici universalis Ecclesiæ, et episcopi omnium Ecclesiarum? eo præsertim tempore quo vigebat studium extollendi sedem Constantinopolitanam. Sexta quoque synodi non leve est testimonium. Etsi enim Constantinopolitani titulum acumenici per id tempus sibi arrogabant, prodigiosam hanc appellationem usurpantes, tamen hujus synodi Patres, inter quos erat Georgius Constantinopolitanus, dum faciunt mentionem papæ et coetus episcoporum, his usi sunt vocibus in Prosphonetico ad imperatoreur: • Senioris Romæ et apostolicam suunmitatis pontificalissimus antistes, nosque minimi.» Quod explanantes legati papa, ita Prophonetico subscripserunt: «Theodorus, Georgius, Joannes locum tenens beatissimi et universalis papæ, etc. Quod enim omnes episcopi minimnos se appellarint, papam vero antitistem pontificalissimum, deinde hunc et œcumenicum inscribi, maximam est differentiam fateri inter papam et patriarchas. Quid quod in litteris ad Agathonem papam hæc synodus: • Maximi morbi, inquit, majoribus indigent auxiliis. Idcirco Christus, virtus revera conditrix et gubernatrix rerum, sapientem dedit medicum, Vestram a Deo honoratam Sanctitatem, quæ et contagia pravitatis hæretica depelleret salubribus orthodoxiæ medicamentis, et valetudinis robur membris Ecclesiæ largiretur. > τῆς συνόδου καθῄρηται· οὐκ εἶπον· Ποίαν γὰρ ἔχει ὁ πάπας ἐξουσίαν εἰς ἀνατολικὸν ἐπίσκοπον καθαι μεθέντα ὑπὸ συνόδου νομιζομένης παρ' αὐτῶν οἰκου μενικῆς; Ἐκεῖνο δὲ τὸ κατὰ τὴν ε' πρᾶξιν φερόμε νον· Οἱ ἀντιλέγοντε; Νεστοριανοί εἰσιν, οἱ ἀντιλέγοντες εἰς 'Ρώμην ἀπέλθωσιν· ο πῶς οὐ μέγα μαρτύριον τῆς οἰκουμενικῆς ἐξουσίας τοῦ πάπα; Ελεγε Κύριλλος, ὅτι πίστεως σαλευομένης ἔγρα - φεν ἀναγκαίως τῷ πάπᾳ. Οἱ ἐπίσκοποι τῆς δ' συνόδου φασί, τοὺς αἱρετικοὺς εἰς Ρώμην παραπέμπεσθαι, καθ᾽ ὁ καὶ ἡ τρίτη σύνοδος τετήρηκε τῷ πάπα τὴν καθαίρεσιν Ἰωάννου τοῦ ᾿Αντιοχείας· καὶ ἡ ς' σύν οδος Μακάριον τὸν ᾿Αντιοχείας καὶ τοὺς σὺν αὐτῷ αἱρετικοὺς πρὸς τὸν πάπαν παρέπεμψεν, ὥς φησιν ὁ βασιλεὺς Κωνσταντῖνος ὁ Πωγωνάτος ἐν τῇ πρὸς Λέοντα τὸν πάπαν ἐπιστολῇ. Διατί δὴ ταῦτα; ἢ ὅτι, καθά φησιν ἡ τετάρτη σύνοδος, φύλαξ τῆς ἀμπέλου ὁ πάπας, καὶ τὴν ἐξουσίαν ἔχει τοῦ κρίνειν περί τε πίστεως καὶ ἱερέων, ὥς φησιν Ουαλεντινιανὸς ὁ βασιλεὺς γράφων Θεοδοσίῳ ἐν τοῖς πρὸ τῶν Πρακτικών τῆς δ' συνόδου. Πῶς δὲ ἄλλως ἐτόλμησαν οἱ τοπορηταὶ τοῦ πάπα ἐνώπιον τῆς πολυανθρωποτάτης των συνόδων καλεῖν τὸν πάπαν ἀρχιεπίσκοπον πασῶν τῶν ᾿Εκκλησιῶν, ὡς ἐν τῇ δ' πράξει; καὶ ἐν τῇ ὑπογραφῇ τοῦ ὅρου κατὰ τὸν ς' ἀποστολικὴν τῆς οἰκουμενικῆς Ἐκκλησίας, καὶ πάσης Εκκλη σίας ἐπίσκοπον; καθ' ἓν μάλιστα καιρόν ήκμαζεν ἡ σπουδὴ τῶν πρεσβείων τοῦ Κωνσταντινουπόλεως. Οὐκ ὀλίγη δὲ καὶ ἡ τῆς ς' συνόδου μαρτυρία· εἰ γὰρ οἱ Κωνσταντινουπόλεως ἑαυτοὺς τότε ἐπέγραφον οἰκουμενικούς, προσηγορίαν σφίσιν αὐτοῖς ἀλλόκοτον ἐφαρμόζοντες, ὅμως οἱ τῆς συνόδου ταύτης Πατέρες, ἐν οἷς καὶ Γεώργιος Κωνσταντινουπόλεως, μνείαν τοῦ πάπα ποιούμενοι καὶ τῆς ὁμηγύρεως τῶν ἐπισκόπων, τοιαύται; ἐχρήσαντο φωναῖς ἐν τῷ προσφωνητικῷ πρὸς τὸν βασιλέα· Ὁ τῆς πρε σβυτέρας Ρώμης καὶ ἀποστολικῆς ἀκροπόλεως άρχιερατικώτατος πρόεδρος, καὶ ἡμεῖς οἱ ἐλάχιστοι. ο Οπερ ἐπεξηγούμενοι οἱ ἐπέχοντες τὸν τόπον τοῦ πάπα, οὕτω; ὑπέγραψαν τῷ προσφωνητικῷ· δωρος, Γεώργιος, Ἰωάννης, τὸν τόπον ἐπέχων Αγάθωνος τοῦ μακαριωτάτου καὶ οἰκουμενικοῦ πάπα·, καὶ τὰ ἑξῆς. Τὸ γὰρ πάντας τοὺς ἐπισκόπους εξπεῖν ἑαυτοὺς ἐλαχίστους, τὸν πάπαν δὲ ἀρχιερατι κώτατον πρόεδρον, εἶτα καὶ οἰκουμενικὸν ἐπιγράφεσται, μεγίστην ἐστὶ διαφορὰν ὁμολογεῖν τοῦ πάπα πρὸς τοὺς πατριάρχας. Τί δὲ ὅτι ἐν τοῖς πρὸς ᾿Αγά θωνα τὸν πάπαν γράμμασιν αὕτη ἡ σύνοδος, ο Τά μέγιστα, φησί, τῶν νοσημάτων μειζόνων δεῖται βοηθημάτων· διά τοι τοῦτο Χριστὸς, ἡ ὄντως τῶν ὄντων δημιουργική τε καὶ προνοητική δύναμις, σοφὸν ἀνέδειξεν ἰατρὸν τὴν ὑμετέραν θεοτίμητον ἁγιότητα, τά τε νοσῶδες τῆς αἱρετικῆς λύμης ὀρθοδοξίας φαρμάκοις ῥοστικῶς ἀπελαύνουσαν. καὶ πανσθενῆ τὴν ὑγείαν τῆς Ἐκκλησίας χαριζομένην τοῖς μέλεσιν. ο Morbi, qui maximus evaserat, medicum esse inquit papam, largientem Ecclesiæ membris sanitatem. Cur enim recitatis in illa synodo Sophronii, Hierosolymitani episcopi, qui plurimum contra ΘεόΤῆς νόσου μεγίστης γεγονυίας Ιατρόν λέγει τὸν πά παν, χαριζόμενον τὴν ὑγείαν τοῖς μέλεσι τῆς Ἐκκλη σίας· πῶς γὰρ ἀναγνωσθέντων ἐν ἐκείνῃ τῇ συνόδω καὶ τῶν Σωφρονίου τοῦ Ἱεροσολύμων ἐπισκόπου

דוּד ὀρθοδόξων συνοδικῶν, τοῦ πολλὰ κατὰ τῶν Μονοθε· Monothelitas decertaverat, orthodoxis synodicis, λητῶν ἀγωνισαμένου, μένοις τοῦ πάπα τοῖς γράμ μασιν ἀπονέμουσιν οἱ Πατέρες τὴν ἰατρικὴν δύναμιν εἰς τὰ μέλη τῆς Ἐκκλησίας; Ομοφωνοῦντες γὰρ οἱ ἅγιοι Πατέρες ἐν τοῖς οἰκείοις γράμμασιν, ὅπερ οἱ τῆς δ' συνόδου, ἔλεγον φύλακα τῆς ἀμπέλου παρά τοῦ Σωτῆρος καταστάντα· τοῦτό φασιν οἱ τῆς ἔκτης, σοφὸν παρὰ Χριστοῦ ἰατρὸν δοθέντα πρὸς τὸ ἀπελαύνειν τὸ νοσῶδες τῆς αἱρετικῆς λύμης, καὶ χαρίζεσθαι τὴν ὑγείαν τοῖς μέλεσι τῆς Ἐκκλησίας. Πῶς δ᾽ ἂν μὴ εἴη ταῦτα τῆς οἰκουμενικῆς ἐν τῷ πάπῃ ἐπιστασίας μαρτυρία; Καὶ Κωνσταντίνος ὁ βασιλεὺς Λέοντι τῷ πάπᾳ ἐπιστέλλων γράφει· ι Τῷ μακαριωτάτῳ ἀρχιεπισκόπῳ τῆς ἀρχαίας περιδόξου πόλεως Ρώμης, καὶ οἰκουμενικῷ πάπα.» Καὶ συμπλέκει τὰ δύο, τὸ εἶναι 'Ρώμης ἐπίσκοπον, καὶ οἱκουμενικὴν πάπαν. δ ? Patres medicinalem vim in rembra Ecclesiæ solis tribuunt litteris papæ? Consona quippe docentes Patres in suis scriptis, quod quarta synodus aiebat, papam vocant custodem vineæ a Salvatore constitutum; hoc idem sexta exprimit, sapientem medicum appellans, a Christo datum ad expellendum pravitatis hæretica morbum et largiendam Ecclesiæ membris sanitatem. Quis neget hæc esse universalis in papa potestatis testimonia? Et Constantinus imperator, Leoni papa scribens, hoc titulo utitur: Beatissimo archiepiscopo vcteris et inclytæ urbis Romæ, et œcumenico papæ. › Et conjungit duo, esse Romæ episcopum, et esse cecumenicum papam. Esse porro papam œcumenicum, non ordine tantum et seulendi loco, ut vos dicitis, sed polcstate et auctoritate, declarat infra imperator: • Christi, inquiens, oves in unum gregen redegimus, qua: ab uno et sole pastore bono pascantur; quocum et vos pascere jussi estis, et animam pro omnibus ponere. Ergo viriliter age, et confortare, et accingere verbi gladio, et firmus pietatis sta propugnator, omnemque hæreticum auditum atque doctrinam præcidere stude, sicut et Petrus olim Judaice auditus sensorium gladio percutiens abstulit. Attolle securim spiritus, et omnem arborem ferentem fructum hæreseos vel institutionibus transplanta, vel canonicis panis exscinde, et igni futuræ gehennæ transmitte.» Attollat, inquit papa, securim in omnem arborem ferentem hæreseos fructum; et vel institutionibus magisterii transplantet, vel canonicis censuris exscindat cum potestate. Habebat ergo tunc temporis imperator et Constantinopolis papam non solius præsulem Occidentis, ut recentiores aiunt, sed nullis arctatum avctoritatis terminis per universum. Habebat pro pastorum œcumenico principe, per quem Petrus Ιοqueretur, ut idem ipse imperator ait in epistola ad synodum sedis apostolicæ. Denique obsignat imperator rescriptum ad papam his verbis: Hortamur porro vestram sanctissimam summitatem, ut quam primum mittat quem designare solet apocrisiarium, ut is in regia et a Deo conservata nostra urbe degat; et in ethergentibus sive dogmaticis, sive canonicis, ac prorsus in ecclesiasticis omnibus negotiis Vestræ Sanctitatis personam referal.» Πῶς δ᾽ ἂν εἴη ὁ πάπας οἰκουμενικές, οὐ τάξει μόνῃ καὶ προεδρίᾳ καθ' ὑμᾶς, ἀλλὰ δυνάμει καὶ ἐξου σίᾳ, κατωτέρω ἐξηγεῖται ὁ βασιλεὺς ἐν οἷς λέγει· • Εις μίαν ποίμνην τὰ τοῦ Χριστοῦ πρόβατα συνηλάσαμεν, ἑνὶ καὶ μόνῳ ποιμένι τῷ καλῷ ποιμαινό μενα, ᾧ καὶ ὑμεῖς συμποιμαίνειν ἀτάχθητε, καὶ ὑπὲρ τῶν προβάτων τιθέναι τὴν ψυχὴν διετάχθητε. Οὐκοῦν ἀνδρίζου καὶ ἴσχυε, καὶ τὴν τοῦ λόγου βομ φαίαν περίζωσαι, καὶ στῆθι ἑδραίος τῆς εὐσεβείας ὑπέρμαχος, καὶ πᾶσαν αἱρετικὴν ἀκοὴν καὶ εἰσή γησιν ἐκτεμεῖν προθυμήθητι, καθὰ καὶ Πέτρος τὸ πρότερον τὸ τῆς Ἰουδαϊκῆς ἀκροάσεως αἰσθητήριον τῇ μαχαίρι πατάξας ἀφείλετο. Ανάτεινον τὴν ἀξίνην τοῦ πνεύματος, καὶ πᾶν δένδρον ἐκφύον καρπὸν αἱρέσεως ἢ κατηχήσεσι μεταφύτευσον, ἢ κανονικαῖς ἐπιτιμήσεσιν ἔκκοψον, καὶ εἰς τὸ πῦρ τῆς μελλούσης γεέννης παράπεμψον.» Κατά παντός, φησί, δένδρου αἱρέσεως καρπὸν ἐκφύοντος ἀνατεινέτω την ἀξίνην ὁ πάπας, καὶ ἡ κατηχήσεσι μεταφυτευέτω διδασκαλικῶς, ἡ κανονικαῖς ἐπιτιμήσεσιν ἐκκοπτέτω εξουσιαστικῶς. Εἶχεν ἄρα ὁ βασιλεὺς καὶ ἡ Κωνσταντινούπολις κατ' ἐκεῖνο καιροῦ τὸν πάπαν οὐχὶ μόνων κρατοῦντα τῶν ἑσπερίων, ὡς οἱ μεταγενέστε ρεί φασιν, ἀλλὰ μηδένα κατὰ τὴν ὑφήλιον ὅρον ἔχοντα τῆς ποιμαντικῆς ἐξουσίας, καὶ οἰκουμενικών ἀρχιποίμενα, φθεγγόμενον τὰ τοῦ Πέτρου, ὥς φησιν αὐτὸς οὗτος ὁ βασιλεὺς ἐν τῇ ἐπιστολῇ πρὸς τὴν σύνοδον τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου. Εἶτα ἐπισφραγίζει τὴν ἐπιστολὴν ὁ βασιλεὺς φάσκων· ι Προτρέπομεν δὲ τὴν ὑμετέραν πανίερον κορυφήν, ἀνυπερθέτως ἐκπέμψαι τὸν παρ' αὐτῆς ὁριζόμενον ἀποκρισιάριον, ἐφ᾽ ᾧ τοῦτον κατὰ τὴν βασιλίδα καὶ θεοφύλακτον ἡμῶν διάγειν πόλιν· καὶ ἐν τοῖς ἀνακύπτουσιν εἴτε δογματικοῖς, είτε κανονικοῖς, καὶ ἁπλῶς ἐκκλησιαστικοῖς νης ἐξεικονίζειν πρόσωπον. Εἰ γοῦν τῷ ποιμένι Χριστῷ συμποιμαίνει ὁ πά πα, καὶ ἔθος ἦν ἀποκρισιάριον τοῦ πάπα διάγειν ἐν Κωνσταντινουπόλει τὸ ἐκείνου πρόσωπον ἐξεικανίζοντα ἐν ἅπασι τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς πράγμασιν (τοῦτο δὲ οὐδὲν ἄλλο ἢ τὰ ἐκκλησιαστικά διευθύνειν ἐστὶν, ὡς δῆλον ἐκ τοῦ βίου καὶ πολλῶν ἐπιστολῶν τοῦ ἐν ἁγίοις Γρηγορίου τοῦ Διαλόγου)· πῶς ἄρα ἅπασι πράγμασι τὸ τῆς ὑμετέρας ἁγιωσύSi ergo cum pastore Christo pascit papa; et mos erat, apocrisiarium papæ Constantinopoli degere, qui illius gereret personam in omnibus ccclesiasticis negotiis (hoc autem nihil est aliud, quam res ecclesiasticas moderari, ut constat ex Vita multisque epistolis saneti Gregorii Dialogò, Quomodo tu dicis, Nile, diftributas esse gentes

MATTH.EI CARYOPHYLLI patriarchis, ut suis quisque contentus sit, et 4 λέγεις, ὦ Νείλε, τὰ ἔθνη ἀποκεκληρώσαι τοῖς παρ nulla sit subordinatio? Hoc idem pariter liquido runslat ex Actis septimæ: synodi. Scribebat Leo Isaurus, imp. Iconomachus, Gregorio papre 11, de convocanda synodo ecumenica, ut diximus et videre est in litteris illius papæ ad Leonem ante primam actionem. Et papa respondit: «Scripsisti. ut concilium universale cogatur: et nobis inutilis ca res visa est. Fac nos te audisse, et congregatos rsse episcopos ex universo orbe,» etc. τριάρχαις, ὡς ἕκαστον ἀρκεῖσθαι τοῖς ἑαυτοῦ, καὶ μηδεμίαν εἶναι ὑπαλληλίαν; Παραπλησίως τοῦτ' αὐτὸ καταφανὲς ἐκ τῶν Πρακτικῶν τῆς ζ' συνόδου. Έγραφε Λέων ὁ Ἴσαυρος Εικονομάχος ῶν πρὸς Γρηγόριον τὸν πάπαν περὶ συνόδου οἰκουμενικῆς, ὡς εἴρηται, καὶ ἔστιν ἰδεῖν ἐν ταῖς πρὸς Λέοντα ἐπιστο λαῖς ἐκείνου τοῦ πάπα, πρὸ τῶν Πρακτικῶν τῆς ζ συνόδου. Αποκρινόμενος γάρ φησιν ὁ πάπας • Έγραψας, ἵνα οἰκουμενικὴ σύνοδος γένηται· καὶ ἡμῖν ἀπρόσφορον ἐφάνη περὶ τούτου· σύνθου, ὅτι ἐπηκούσαμέν σου, καὶ συνηθροίσθησαν ἀπὸ πάσης τῆς οἰκουμένης οἱ ἀρχιερεῖς, ν καὶ τὰ ἑξῆς. Si non agnosset in papa Iconomachus generalem auctoritatem, quomodo petiisset a papa convocationem synodi generalis? Qui possit enim fieri per papam œcumenica synodus, si œcumemica auctoritas non sit in papa? Et patriarcha Constantinopolitanus Tarasius quomodo scribebat Adriano papa? Et cum ante -omnia lectæ essent litteræ Vestra Sanctitatis, communi omnes considebamus corona, spiritalibus epulis tanquam in regia cœna fruentes, quas per Bitteras tuas Christus præparabat convivis; et sicut oculus toti corpori rectam veritatis semitam ostendebas. Nam esse oculum, qui veritatis sesitatn toti corpori ostendat, quid est aliud, quan papain esse custodem fidei, et propugnatorem errore invulnerabilem, et Petrum in illo loqui? Si ergo est fidei totius corporis dux, ergo et fidei patriarcharum, et se habent patriarchæ ad papam ut duce indigentes ad ducem, et gubernati ad gubernatorem. Et liquet ex his omnibus, vel sanclas synodos fuisse deceptas, quæ facils et dietis approbarunt et agnoverunt in papa generalein | Petri auctoritatem, vel te errare, qui male-et perverse interpreteris sextum primæ synodi canonem. Atqui impossibile est primum, ergo sccundu: necessario verum est. Cum vero infers, Quod si terræ climata singu – lis principalium episcoporum essent attribula, et Romana sedi nihil esset peculiariter assignatumn, sed soli ipsi principatum in alios datum diceret Canon, jure affirmari posset, totum terrarun or dem illi subesse, et principales episcopos administraré quæ illius sunt, quemadmodum subditi Constantinopolitano administrant qua illius sunt. At si Romano quidem illud attributum est, illud yero Alexandrino, hoc autem Constantinopolitano, gon magis sub illis Romanus, quam illi sub Ropano sunt, quod ad hoc attinet. Hæc veritati nihil obstant. Quod enim partem sibi papa reservaverit, non tollitur per hoc indefinita subordimationis ratio, sicut ex eo quod sit cor unum cerlum membrum, non tollitur quia sit generale principium vitæ omnium membrorum. Qua raCone papa in actis synodorum et Romæ episcoputs et ecumenicus vocatur. Sed tu callido soΕἰ μὴ ἐπεγίνωσκεν ὁ Εἰκονομάχος οἰκουμενικὴν ἐν τῷ πάπᾳ ἐξουσίαν, πῶς ᾐτεῖτο τὸν πάπαν οἰκοι - μενικὴν γενέσθαι σύνοδον; Πῶς γὰρ ἂν διὰ τοῦ πάπα γένοιτο οἰκουμενική σύνοδος, εἰ μὴ ἔχοι ὁ πάπας οἰκουμενικὴν ἐξουσίαν; Πῶς δὲ καὶ Ταράσιος ὁ Κωνσταντινουπόλεως ἔγραφεν ᾿Αδριανῷ τῷ πάπα· ι Καὶ προκριθέντων ἀναγνωθῆναι τῶν τῆς ὑμετέρας αγιότητος γραμμά των, ἦμεν ἐν κοινῇ χορεία ἅπαντες τοῖς πνευματι κοῖς ἐδέσμασιν ὡς ἐν βασιλικοῖς δείπνοις ἐντρυφῶντε;, ἅπερ ὁ Χριστὸς διὰ τῶν σῶν γραμμάτων εύωχουμένοις ηὐτρέπιζεν, καὶ ὡς ὀφθαλμὸς τὸ ὅλον σῶμα πρὸς τὴν εὐθεῖαν τῆς ἀληθείας τρίβον ἐδεῖκνυες.» Τί γὰρ ἄλλο ἐστὶν ὀφθαλμὸν εἶναι τοῦ ὅλου σώματος, ὑποδεικνύοντα τὴν τρίβον τῆς ἀλη θείας, ἢ τὸν πάπαν εἶναι φύλακα τῆς πίστεως, καὶ πρόμαχον ἐκ πλάνη; άτρωτον, καὶ Πέτρον ἐν ἐκείνῳ φθέγγεσθαι; Εἰ δὲ ὁδηγός ἐστι τῆς πίστεως τοῦ ὅλου σώματος, ἄρα καὶ τῆς πίστεως τῶν πατρι αρχῶν. Καὶ ἔχουσιν οἱ πατριάρχαι πρὸς αὐτὸν ἀναλογίαν ὁδηγουμένων πρὸς ὁδηγοῦντα, καὶ κυβερνω μένων πρὸς κυβερνώντα. Καὶ πρόδηλον ἐκ τούτων ἁπάντων ἢ τὰς ἁγίας συνόδους φενακισθήναι και ἔργοις καὶ λόγοις ἀποδεξαμένας καὶ ὁμολογησάσας ἐν τῷ πάπα τὴν οἰκουμενικὴν τοῦ Πέτρου ἐξου σίαν, ἢ σὲ φενακισθήναι κακῶς καὶ διεστραμμέ νω; ἐκλαβόντα τὸν ς' κανόνα τῆς α' συνόδου. Αδύ να τον δὲ τὸ πρῶτον ἀναγκαῖον ἄρα τὸ δεύτερον. Οτε γοῦν ἐπιφέρει, ὅτι τὰ κλίματα τῆς γῆς εἴπερ ἦσαν ἑκάστῳ τῶν καθολικῶν ἐπισκόπων διανενεμημένα, καὶ οὐδὲν ὡρισμένως ὑπὸ τὸν τῆς Ρώμης κατέστη θρόνον, ἀλλὰ μόνον αὐτὸν τὴν ἀρ χὴν εἰληφέναι τῶν ἄλλων ἔλεγεν ὁ κανών, εἰκ; ἦν δή που λογίζεσθαι πᾶσαν τὴν οἰκουμένην ὑπ' αὐτὸν εἶναι, καὶ τοὺς καθολικούς επισκόπους τὰ ἐκείνου διοικεῖν, ὥσπερ τὰ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως οἱ ὑπ' αὐτὸν ἱεράρχαι. Εἰ δὲ ἐκεῖνο μὲν ἀπεκληρώθη τῷ Ῥώμης, ἐκεῖνο δὲ τῷ ᾿Αλεξανδρείας, τοῦτο δὲ τῷ τῆς Κωνσταντίνου, οὐ μᾶλλον γε ὁ Ρώμης υπ' ἐκείνους, ἢ ὑπὸ τὸν Ῥώμης, ὅτα γε εἰς τοῦτο τελέσουσιν. Ταῦτα, ὦ Νεῖλε, οὐδὲν προσίσταται τῇ ἀληθείᾳ· τὸ γὰρ καὶ ἑαυτῷ τὸν πάπαν ἀποκληρῶσαι ὡς ἰδιόν τι οὐκ ἀφαιρεῖται τὸ ἀόριστον της υπαλληλίας· ὥσπερ τὸ εἶναι τὴν καρδίαν ἐν μέλος ὡρισμένον οὐκ ἀφαιρεῖται τὸ εἶναι αὐτὴν αόριστον ἀρχὴν τῆς τῶν ἄλλων μελῶν ζωογονίας· καθ᾽ ἂν δὴ τρόπον ὁ πάπας ἐν τοῖς Πρακτικοῖς τῶν συνέδων

καὶ Ῥώμης ἐπίσκοπος, καὶ οἰκουμενικός προσαγο- phismate uteris, definitum et indelnitum non ρεύεται. Σὺ δὲ πανούργως σοφίζῃ, τὸ ὡρισμένον sumens respecta diversorum, sed respectu ejusdem; καὶ τὸ ἀόριστον οὐ πρὸς διάφορα, ἀλλὰ πρὸς ἕν ταυτὸν λαμβάνων· ὥσπερ ἂν εἴ τις ἔλεγεν, Η καρδία ὡρισμένον μέλος ἐστὶν, ἄρα οὐκ αόριστον ὅπερ ἑαυτοῦ ὂν ὡρισμένον, τοῖς ἄλλοις ἐστὶν ἀέρι στον. Ωστε ψευδὲς ὁ λαμβάνεις, ὅτι ἐχρῆν μηδὲν εἶναι ὡρισμένον ὑπὸ τὸν πάππαν, ἵνα φῶμεν ὑπ᾿ αὐτὸν εἶναι πᾶσαν τὴν οἰκουμένην· οὐ γὰρ ἀναγκαῖον τοῦτο, μᾶλλον δὲ τοὐναντίον ἀναγκαῖον· ἵνα γὰρ χώραν ἔχῃ κεφαλῆς ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ, ὅ φασιν αἱ ἅγιοι σύνοδοι, ἀνάγκη καὶ ὡρισμένω; εἶναι τὸ μέλος τοῦτο κεφαλὴν ἐκ μορίων ὡρισμένων συνεστη κας, καὶ πρὸς τἆλλα μέλη τὴν ἀρχὴν ἀορίστως ἔχειν· ὅθεν ἀναγκαίως ἕπεται πάντας εἶναι ὑπὸ τὸν ac si quis diceret: Cor certum et determinatum est membrum, ergo non indeterminatum: cum tamen sibi determinatum, cæteris indeterininatum sit. Itaque falsum accipis, cum dicis debuis e nihil assignari papa determinate, ut diceremus, totum illi orbem subesse; non enim hoc, sed oppositum necessario requiritur. Nam ut papa locum capitis obtineat in Ecclesia, quod sancta synodi affirmant, necesse est ut et certum hoc membrum, caput, ex determinatis constet particulis, et rationem principii respectu aliorum membrorum indeterminate habeat; ex quo sequitur necessario, omnes subesse Romano, non sicut ConstantinopoῬώμης, οὐχ ὥσπερ ὑπὸ τὸν Κωνσταντινουπόλεως οἱ litano subsunt qui sub illo sunt, sed multo magis, ὑπ' αὐτὸν ἱεράρχαι, ἀλλὰ πολλῷ μᾶλλον, ὡς ἔφθημεν εἰπόντες. Εἰ δὲ ὅτι τὴν ἔφεσιν τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἔχει, διὰ τοῦτο καὶ δεσπότην αὐτὸν ἀξιοῖς, ταύτην καὶ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως ἔχοντος, ἔστωσαν ὑπ' ἐκεῖνον ὁμοίως οἱ λοιποί θρόνοι. Αλλ' οὔτε ὁ τῆς Κωνσταντίνου ὁριστὴς ἐκείνων διὰ τοῦτο κατέστη, οὔτε ὁ πάπας διὰ τοῦτο δίκαιος ἂν εἴη ταῖς παροικίαις τῶν ἄλλων πατριαρχῶν ἐνοχλεῖν. ᾿Ανάγνωθι κανόνα Ε' τῆς δ' συνόδου, ἵν' εἰδῇς τὴν ἐκκλητον προσοῦσαν καὶ τῷ θρόνῳ Κωνσταντινουπόλεως. ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Αὕτη ἡ παράθεσις· Εχει τῶν ἐκκλησιαστικῶν τὴν ἔφεσιν ὁ πάπας, ἔχει καὶ ὁ Κωνσταντινουπό λεω; πλήρης σοφισμάτων ἐστὶ, καὶ διὰ τοῦτο ἀρχὴ πολλῶν ἀτοπημάτων· πρῶτον μὲν, ὦ γενναῖς, ὁ Εννατός σου κανὼν τῆς δ' συνόδου τὸ ἀνύποπτον εὐκ Εχει βοῶσι γὰρ αἱ Λέοντος τοῦ πάπα ἐπιστολαί αἱ μετὰ τὰ Πρακτικὰ τῆς τετάρτης συνόδου, συναγηγέρθαι τὴν οἰκουμενικὴν ἐκείνην πανήγυριν ἐπὶ μόνῃ τῶν αἱρέσεων ἀνατροπή, οὐχὶ δὲ καὶ κανόνων ἐκφωνήσει· δεύτερον, ὡς ἀδιαφόρους οὖσας τάς τε τοῦ πάπα καὶ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως ὑποτίθῃ τὰς ἐκκλήτους, καὶ ἀδικεῖς πλεῖστα τὴν ἀλήθειαν. Εχει τὰς ἐκκλήτους ὁ πάππας ἄνωθεν, ἀπ᾿ ἀρχῆ; τοῦ κηρύγματας· μάρτυς ἡ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ σύνοδος κατὰ Παύλου Σαμοσατέως, ἂν καθαιρεθέντα καὶ μὴ βουλόμενον ἀποστῆναι, ὥς φησιν Εὐσέβιος ἐν τῷ 5' τῆς Ιστορίας, Αὐρηλιανὸς ὁ βασιλεὺς, πρὸς δι ταῦτα ἀνήνεγκεν ἡ τότε σύνοδος, ἔχειν ἔκρινε την ἐπισκοπὴν, ὃν ἂν ἐπικρίνοι. ὁ Ρώμης επίσκοπος. Καὶ τὴν κρίσιν τοῦ βασιλέως αἰσιωτάτην καλεῖ ὁ Εὐσέβιος. Οὐκ ἂν δὲ ἦν αἰσιωτάτη, εἰ μὴ ἦν ὁ πά πας αἴσιος κριτής τῆς συνοδικῆς κρίσεως. Μάρτυς Διονύσιος ὁ ᾿Αλεξανδρείας, ὡς ἱστορεῖ ὁ μέγας Αθα νάσιος ἐν οἷς ὑπὲρ ἐκείνου συνέγραψε καὶ ἐν τῷ περὶ τῶν ἐν 'Αριμίνῳ καὶ Σελευκεία συνόδων. Κατ ηγορηθεὶς γὰρ οὗτος ὁ Διονύσιος προσέφυγε τῷ · παπα ἀπολογούμενο;· καὶ τοῦτο πρὸ τῆς ἐν Νι καία συνόδου, ut diximus. NILUS (Cap. XII). Si vero quia rerum ecclesiasticarum appellationes habet, idcirco illum constitui vis dominum, cum eas habeat et Constantinopolitanus, subsint illi etiam cæteræ sedes. Sed neque Constantinopolitanus propter hoc constitutus est illarum judex, nec papa debet propter hoc provinciis aliorum patriarcharum molestus esse. Lege quartæ synodi nonum canonem, ut scias ad Constantinopolitanum. etiam pertinere appellationes. CONFUTATIO. Ista comparatio: Habet papa ecclesiasticorum appellationes, habet et Constantinopolitanus, plena sophisnatum est ideoque multorum absurdorum origo. Primo enim nonus, quem citas, quarle synodi canon suspicione non caret. Nam Leo papa in suis epistolis, quæ tertia parte quartæ synodi habentur, apertissime asserit, œcumenicam illam congregationem sacerdotum esse factam ad exstinguendas tantum hæreses, non etiam ad canones condendos. Secundo, appellationes ad papam atque ad Constantinopolitanum quasi nulla ratione differentes supponis, et veritatem intime lædis. Habet appellationes papa ab initio, ab ortu evangelicæ prædicationis. Testis Antiochena synodus contra Paulum Samosatenum; qui cum depositus essct, parere noluit, ut tradit Eusebius vu llistoria, Quare ab Aureliano imperatore, ad quem synodus confugit, responsum fuit, illi dandum episcopatum, cui Romanus episcopus adjudicasset; et judiciu. hoc imperatoris æquissimum vocat Eusebius. At certe non essét æquissimum, nisi papa esset judi - cii synodici congruens judex. Testis Dionysius Alexandrinus, ut narrat sanctus Athanasius in iis quæ pro illo scripsit, et epistola de synodis Arimini et Seleucia. Accusatus enim iste Dionysius apologiain suam scripsit ad papam, idque arte Nicænam synodum.

' MATTILEI CARYOPHYLLI Testis ipse magnus Athanasius qui ante Sardicense synodum, a qua jus appellationum papæ concessum asserunt neoterici Orientales, clapsus ex Arianorum insidiis, pervenit Romam et res suas permisit Ecclesiæ, ut ipsemet scribit in ApoJogia ad Constantium. In secundo quoque Apologetico affert pro se Athanasius epistolam Julii papie, in qua de appellationibus hæc habentur: «Non enim soli Athanasius et Marcellus episcopi Romani venerunt, injusta se passos querentes, sed plurimi alii episcopi e Thracia, Coelesyria, Phoenice et Palæstina. Presbyteri quoquè non pauci, alii quidem Alexandria, alii vero ex aliis partibus venerunt ad hanc synodumn.» Testis Eulyches archimandrita, ut ex prima actione quartæ synodi constat, et epistolis sancti Leonis pape ad sancium Flavianum et Theodosium Augustum. Depositus enim Eutyches, et excommunicatus a sancto Flaviano et ejus synodo, ante quartum generale concilium appellationis libellum obtulit papæ. Testis idem sanctus Flavianus, quando depositus a Dioscoro provocavit et ipse ante concilium quarlum, ut constat actione ejus prima, et ex epistola Valentiniani ad Theodosium. Μάρτυς ὁ μέγας Αθανάσιος πρὸ τῆς ἐν Σαρδικῇ συνόδου· καθ' ήν οἱ μεταγενέστεροι τῶν ἀνατολικῶν φασι δεδόσθαι τὰς ἐκκλήτους τῷ πάπα· φυ γὼν τοὺς διωγμούς τῶν ᾿Αρειανῶν, καὶ ἀνελθὼν εἰς Ρώμην, καὶ τῇ Ἐκκλησίᾳ τὰ κατ' αὐτὸν παραθεὶς, ὡς αὐτὸς ἐκεῖνος γράφει ἐν τῇ πρὸς Κωνστάν τιον ἀπολογία. Καὶ ἐν τῷ β' ἀπολογητικῷ φέρει ὑπὲρ ἑαυτοῦ ὁ μέγας ᾿Αθανάσιος ἐπιστολὴν Ἰουλίου τοῦ πάπα, τοιαῦτα περὶ τῶν ἐκκλήτων ἔχουσαν • Οὐ γὰρ μόνον οἱ περὶ ᾿Αθανάτιον καὶ Μάρτ κελλον οἱ ἐπίσκοποι ἐληλύθασιν εἰς Ρώμην, αἰτι μενο: κατ' αὐτῶν ἀδίκιαν γεγονέναι, ἀλλὰ καὶ πλεῖστοι ἄλλοι ἐπίσκοποι ἀπὸ Θρᾴκης, ἀπὸ Κοίλης Συρίας, ἀπὸ Φοινίκης και Παλαιστίνης. Καὶ προσβύτεροι μὲν οὐκ ὀλίγον, ἄλλοι δέ τινες ἀπὸ Αλε ξανδρείας, καὶ ἄλλοι ἐξ ἄλλων μερῶν ἀπήντησαν εἰς τὴν ἐνταῦθα σύνοδον.» Μάρτυς Εὐτυχὴς ὁ ἀρχιμαν δρίτης, ὡς δῆλον ἐν τῇ α' τῆς δ' συνόδου πράξει, καὶ ἐν ταῖς ἐπιστολαῖς Λέοντος τοῦ πάπα πρὸς τὸν ἐν ἁγίοις Φλαβιανὸν, καὶ τὸν βασιλέα Θεοδόσιον, τῇ συνέδῳ ἐγκειμέναις· καθαιρεθεὶς γὰρ, καὶ ἀκοινω νησίᾳ ὑποβληθεὶς παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Φλαβιανοῦ καὶ τῆς σὺν αὐτῷ συνόδου ὁ Εὐτυχὴς πρὸ τοῦ συγκροτη θῆναι τὴν τετάρτην σύνοδον, ἐκκλήτου λίβελλον ἐπιδέδωκε πρὸς τὴν πάπαν. Μάρτυς καὶ αὐτὸς ὁ ἐν ἁγίοις Φλαβιανός, ὅτε παρὰ Διοσκέρου καθαιρεθείς ἐξεκαλέσατο καὶ αὐτὸς πρὸ τῆς τετάρτης συνόδου, ὡς δῆλον ἐν τῇ α' πράξει, καὶ ἐν τῇ ἐπιστολῇ Οὐα λεντινιανοῦ πρὸ; Θεοδόσιον πρὸ τῶν Πρακτικῶν τῆς τετάρτης συνόδου. In hunc modum habet appellationes papa; Constantinopolitanus vero per te habet ex nono quarta synodi canone: differunt igitur ut quid recens ab antiquissimo; differunt præterea, ut limitatum ab illimitato. Nam Constantinopolitano date sunt a synodo illæ appellationes quæ ferri possent a diœcesibus illi concessis, Asia, Ponto et Thracia; est enim in concesso apud Græcos non provocare ad Constantinopolitanum eos qui subjecti soat aliis patriarchis at vero ad Romanum referuntur appellationes, ut probatum est, et a patriarchis, et ab universa Ecclesia, ila ut cæteri patriarchæ sint quidem post Constantinopolitanum, sed non sub Constantinopolitano; omnes vero sint post Romanum et sub Romano. Καὶ οὕτω μὲν ἔχει τὰς ἐκκλήτους ὁ πάπας· ὁ δὲ Ο Κωνσταντινουπόλεως ἔχει κατὰ σὲ ἐκ τοῦ θ' κανόνος τῆς δ' συνόδου· ὥστε διαφέρουσιν ὥσπερ τὸ πρόσ φατον τοῦ ἀρχαιοτάτου· ἔτι διαφέρουσιν ὥσπερ ώρισμένον ἀορίστου. Ο μὲν γὰρ Κωνσταντινουπόλεως ἐκείνας ἔλαβε τὰς ἐκκλήτους παρὰ τῆς συνόδου, ὧν ἔλαβε καὶ τὰς παροικίας, Ασίας, Πόντου καὶ Θράκης· ὡμολόγηται γὰρ παρὰ Γραικοῖς, ὅτι οὐκ ἐκκαλοῦνται ἐπὶ τὴν Κωνσταντινουπόλεως οἱ ὑπὸ τοὺς λοιποὺς πατριάρχας· πρὸς δὲ τὸν Ρώμης ανα φέρονται αἱ ἐκκλητοι, ὡς δέδεικται καὶ παρὰ πα τριαρχῶν καὶ ἁπάσης τῆς Ἐκκλησίας· ὥστε τοὺς λοιποὺς πατριάρχας εἶναι μετὰ τὸν Κωνσταντινού πόλεως, ἀλλ' οὐχὶ ὑπὸ τὸν Κωνσταντινουπόλεως, ἅπαντα; δὲ εἶναι καὶ μετὰ τὸν 'Ρώμης καὶ ὑπὸ τὸν Ρώμης. Ορᾷς οὖν, οἷὰ ἐν τῷ ἐπιχειρήματι άμαρτάνεις; Εχει τὴν ἔφεσιν τῶν ἐκκλησιαστικῶν ὁ πάπας, ἔχει καὶ ὁ τῆς Κωνσταντίνου εἰ δὲ οὐκ ἔστι διὰ τοῦτο ὁ τῆς Κωνσταντίνου ὀριστὴς τῶν ἄλ λων, οὔτε ὁ πάπας· οὐκ ἔλβωται ἡ ἔνστασις· τῶν γὰρ ὑπ' αὐτό, οὐχὶ τῶν μετ' αὐτὸν ἐριστὸς ὁ Κων σταντινουπόλεως· καὶ ὧν ἐστιν ὁριστὴς, ἐκείνων ἔχει τὰς ἐκκλήτους, καὶ ἀνάπαλιν, ἀντιστρέφει γάρ. Ο δὲ πάπας ἔχων τὰς ἁπάντων ἐκκλή τους, καὶ ἀπαξαπάντων ἐστὶν ὁριστής· διαφό ρως οὖν ἐχουσῶν τῶν ἐκκλήτων, ή πλεκτάνη του σοφίσματος διαλύεται. Πρὸς δὲ τὸν κη' τῆς δ' συνέ δεν κανόνα, καὶ τὴν λς' τῆς πενθέκτης, οὐδὲν ἐροῦμεν· ὁ μὲν γὰρ τῆς δ' συνόδου ἤδη ψευδῆς ἀπελήλεγκται, ὁ τὰ αὐτὰ πρεσβεία νομοθετῶν τῷ πάπα Vides quantum in argumento pecces? Habel, ais, η appellationes ecclesiasticorum papa, habet etiam Constantinopolitanus; ergo si Constantinopolitanus non est propter hoc aliorum judex, nec papa erit; non sequitur: quia sibi subdi:orum, non post se numeratorum est judex Constantinopolitanus: et quorum judex est, corum etiam appellationes habet, et contra: nam convertitur. Papa vero cum omnium appellationes habeat, omnium quoque est judex, et ex hac differentia tollitur sophisma - tis impostura. De vicesimo autem octavo quartæ synodi canone, deque quadragesimo sexto quinisextæ, quos cilas, nihil dicemus. Nam quarta sy. nodi canon ille jam reprobatus est, qui cosdem honores statuit papa et Constantinopolitano; eo-

καὶ τῷ Κωνσταντινουπόλεως. Παραπλησίως ελεγ- dem modo reprobabitur et canon quinisexte, χθήσεται καὶ ὁ τῆς πενθέκτης, ἔνθα περὶ τῆς συνό quando de illa synodo erit sermo. δου ἐκείνης ἔσται ὁ λόγος. Οτι δὲ πάντας ἀνακρίνων, αὐτὸς ὑπ᾽ οὐδενὸς ἀνακρίνεται, τοῦτο καὶ ψεῦδος, καὶ τοῖς τῶν ἀποστέλων ἔθεσιν οὐ συμβαίνει. Εἰ γὰρ Παῦλος τοῖς ἄλλοις κοινοῦται τὸ Εὐαγγέλιον, μήπως εἰ; κενὸν τρέχῃ ἢ ἔδραμε, καὶ πάλιν Πέτρος ἐπιτιμῶντος ἀνέχεται Παύλου· πῶς οὗτος καθάπερ τύραννος ἀνεύθυνον ἕξει τὸν βίον; "Οτι δὲ καὶ ψεῦδος τὸ τοιοῦτον, σαφές. Περὶ μὲν τῶν δογμάτων Ονώριος τοῖς παρ' ἡμῖν μαρτυρεῖ, ὅς κριθεὶς παρὰ τῆς Γ' συνόδου τῷ ἀναθέματι παρεδόθη· περὶ δὲ τῆς ἄλλης πολιτείας καὶ πᾶτι μὲν νόμοις, οἷς ἕκαστος τῶν ἐπισκόπων ὑπόκειται, ἐνέχεται καὶ αὐτὸς εἰς ἐπισκόπους τελῶν πολλοὶ δὲ οἱ τοιοῦτοι τῶν νόμων, οἱ μὲν παρὰ τῶν ἀποστόλων, οἱ δὲ παρὰ τῶν οἰκουμενικῶν ἐκτεθειμένοι συνόδων· καὶ ἰδίᾳ δὲ φαίνεται παρὰ τῶν μακαρίων Πατέρων ἐπιτιμώμενος. Ανάγνωθι κανένα τῆς σ' συνόδου ιγ' περὶ τοῦ γάμου τῶν ἱερωμένων, καὶ τὸν νε' περὶ τοῦ Σαββάτου. ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Σύμφωνα ταῦτα ἐπιπλέκεις ταῖς σαῖς ἀρχαῖς, ἀλλ' ἀσύμφωνα τῇ ἀληθείᾳ, καὶ τοῖς ἤδη προκομ:- σθεῖσιν ἐλέγχοις. Εἰ γὰρ κατὰ σὲ τὸ πρωτεῖον ὁ πάτως έχει παρὰ τῶν Πατέρων, καὶ ἔστι διάδοχος τοῦ Πέτρου ὡς τῶν ἐπισκόπων ἕκαστος τῶν ὑπ' ἐκείνου χειροτονηθέντων, καὶ δύναται τῶν ὀρθῶν ἐκπεσεῖν δογμάτων, καὶ πρῶτος ἐστι τάξει μόνῃ, καὶ ὡρισμένην ἔχει παροικίαν, εύλογον πάντως καὶ αὐτὸν ἀνακρίνεσθαι κατὰ τοὺς ἄλλους, μηδὲν ἐξαί μετον ἔχοντα. Εἰ δὲ ὅσα εἴρηται, λῆρος καὶ ψευδολογία καὶ νεωτερισμός, εὔδηλον καὶ ἃ νῦν ἐπιφέρει, εἶναι κουμπώδη τερετίσματα. Παῦλος κοινοῦται τὸ Εὐαγ γέλιον, Πέτρος ἀνέχεται παρὰ Παύλου ἐπιτιμώμενος, ἄρα δεῖ κρίνεσθαι καὶ τὴν πάππαν. Οὐ συνορας τοῦ συλλογισμοῦ τὸ ἀπρόσφορον; Αλλο τὸ κοινοῦ σθαι καὶ τὸ ἐπιτιμᾶσθαι, καὶ ἄλλο τὸ κρίνεσθαι· ἐκεῖνα ἀγάπης καὶ φιλίας, τοῦτο ἐξουσία;. Εἰ δέ σοι τὸ ἐπιτιμᾶσθαι τὸν Πέτρον δοκεῖ ὑποβιβασμὸν δηλοῦν, ἀκούε τοῦ μεγάλου Πατρός Γρηγ:- ρίου τοῦ ἐπίκλην Διαλόγου ἐν τῇ ιη' εἰς τὸν Ἰεζεκιήλ ὁμιλίᾳ· «Ο Πέτρος, φησί, γέγονε καὶ τῷ ἐλάττονι ἀδελφῷ συναινέτης, καὶ τῷ ὑποδεεστέρῳ κατ'κολούθησεν ἐν τῇ αὐτῇ ὑποθέσει, ἵνα κάν τούτῳ μείζων γένηται, ὥσπερ κορυφαίος ὢν τῇ ἀποστολική ἀξίᾳ, οὕτω καὶ τῇ ταπεινοφροσύνῃ γενόμενος.» Εἰ δὲ ὅλως μὴ κρίνεσθαι μεν, ἀλλ' ἐπιτιμᾶσθαι βούλει τὸν πάπαν ὑπὸ τῶν συμπατριαρχῶν, ὥσπερ ὑπὸ τοῦ συναποστόλου ὁ ἀπόστολος· ἐχρῆν σε ἐνθυμεῖσθαι τὰ ῥητὰ καὶ τὰς ὁμολογίας τῶν ἐν ταῖς συνόδοις Πατέρων, ὅτι ὀφθαλμὸς καὶ κορυφή, καὶ πατὴρ τῶν ἐπισκόπων ἁπάντων ὁ πάπας, ἐκεῖνοι δὲ συναπόστολοι. Καὶ χωλαίνει ἡ ἀναλογία. Επει τίμα Κελεστίνος ἐν τῇ τρίτῃ συνάδῳ τῷ Νεστορίῳ, NILUS (Cap. XIII). Quod vero omnes ipse judicans a nemine judicetur, hoc et falsum et moribus apostolorum contrarium est. Nam si Paulus confert cum aliis Evangelium, ne forte in vacuum curreret aut cucurrisset, et rurus Petrus a Paulo increpari se patitur, quomodo iste quasi tyrannus vitam nulli judici obnoxiam traducet? Quod autem falsum quoque sit, inde patet. Nam de dogmatibus Honorius est testis, qui judicatus a sexta synodo et anathemate condemnatus est. De moribus autein certum est illum et cunctis quidem teneri legibus, quibus et quilibet episcopus, cum inter episcopos numeretur: sunt porro leges hujusmodi multæ, partim ab apostolis, partim a conciliis generalibus editæ; speciatim vero videtur a sanctis Patribus reprehendi. Lege canonem quinisextæ 13, de conjugio sacerdotum, et 55, de Sabbato. CONFUTATIO. Tu quidem fundamentis tuis convenientia ldqueris, sed a veritate aliena et jam rejecta. Si enim papa per te primatum habet Patrum beneficio, et successor est Petri, non secus ac quivis alius episcopus ex iis quos Petrus consecravit, et potest errare in fide, et primus est ordine tantum, et definitam habet dioecesim: certe rationi consonum est ut judicetur et ipse sicut alii, et nulko sit privilegio exemptus. At si ea omnia nugatoria sunt, ac falsitatis et novitatis plena, certe et quæ infers inanes cantilenæ sunt. Confert Evangelium Paulus, Petrus increpari se patitur, ergo etiam papa judicio suldendus est. Annon animadvertis insulsitatem syllogismi? Aliud est conferre et increpari, et àliud judicari: illa charitatis et amicitiæ sunt, hoc potestatis. Quod si increpari Petrum, videtur tibi principatus imminutio, audi eximium doctorem Gregoriuin Magnum homilia in Ezechielem 18: ‹ Petrus, inquit, se etiam minori fratri ad consen - sum dedit, atque in eadem re factus est sequens minoris sui, etiam ut in hoc præiret: quatenus qui primus erat apostolatus culmine, esset primus in humilitate. › Sed si omnino vis non quidem judicari papam, sed increpari a compatriarchis, sicut apostolus a coapostolo, meminisse debes dicta et confessiones Patrum in synodis, quod oculus et vertex et pater episcoporum omnium papa, illi vero, compostoli. Et proportio non quadrat. Increpabat Coelestinus in tertia synodo Nestorium, con increpabatur; increpabat Lco iu quarta Dioscorum, et increpa-

tiones synodus approbabat; procacitatem vero οὐκ ἐπετιμᾶτο· ἐπετίμα Λέων ἐν τῇ δ Διοσκόρῳ. Dioscori adversus papam cum horrore detestata est. Agatho papa in sexta synodo scribebat apostolicos suos pradecessores commonuisse, rogasse, increpasse Orientales ut curarentur. Et Adrianus papa in septima Tarasium Constantinopolitanum increpabat, quod ex laico ordine patriarchatus culmen esset adeptus, et inscriberetur œcumenicus. Tu vero evangelicum pervertis ordinem, et papam non increpari modo vis, sed etiam judicari; el Honorium inculcas, quem judicaverit et condemnaverit sexta synodus etiam post mortem. Et vocas sextæ synodi opus, quod Acephali egerunt Orientales. Nec vides, haud primos hoc ausos esse Patres sextæ synodi. Ita enim Patres secundæ synodi clandestinum scripserant canonem de honore Constantinopolitani sine papa; ita quartæ synodi Patres, ut enarratum est; ita soli postmodum Orientales celebrata synodo quinisexta schismati radicem posuere. In summa, quidquid Orientales in conciliis egerunt clam papa, non sacris conciliis tribuenda sunt, sed artificiosis quorumdam machinamentis. Quare multum conqueritur Leo papa in quarta synodo. Judicavit et condemnavit Honorium livor eorum qui dicta illius mala interpretatione exceperunt, et loquebantur quæ sibi cordi erant, ut ait sanctus Maximus in dialogo quem supra citavimus. Non ferebant enim quatuor Constantinopolitanos patriarchas anathematizari ut hæreticos Monothelitas, et non inseri Hanorium Romanum. Quod vero de moribus ǝis, papam, cum sit episcopus, subesse cunctis legibus quibus subjacet omnis episcopus, hoc plane est doctrina tua non indignum. Certe nunquam dixeris patriarcham Constantinopolitanum subdi legibus hierarcharum sibi subjectorum inter quos ille primus est ut unitas, et non sicut coordinatus, ut tu dicis. Quomodo enim sit non coordinatus et subordinatus? At vero papam cunctis subesse legibus, quibus et quilibet episcopus, egregie admodum pronuntias; et si subest cunctis legibus, quibus et omnis episcopus, erit per te papa cjus ordinis, cujus et episcopi suffraganci Casareensis. At hoc dicere, quid est aliud quam insanire? Sed si verum est multo magis Constantinopolitanum subesse papæ quam illi subditos hierarchas; et Constantinopolitanus non subjicitur legibus suorum episcoporum; profecto nec papa subjicitur legibus omnium episcoporum; quare nec legibus subjectus est quibus subest quilibet episcoporum, quandoquidem quilibet episcoporum subest apostolorum et Patrum legibus; papa vero cum pastorum caput sit, nullis pastorum legibus subest; alioquin quomodo dicta et sententiæ synodorum de papa consistent? Asseris deinde, papam videri speciatim repre1 καὶ τὰς ἐπιτιμήσεις επεκύρου ή σύνοδος, τὴν δὲ Διοσκόρου τόλμαν κατὰ τοῦ πάππα μετὰ φρίκης ἀπεσκοράκισεν. Αγάθων ὁ πάππας ἐν τῇ ἕκτῃ ἔλεγε τοὺς πρὸ αὐτοῦ ἀρχιερεῖς τῆς Ῥώμης υπο μνῆσαι, ἐρωτῆσαι, ἐπιτιμῆσαι τοῖς ἀνατολικοῖς ὥστε θεραπευθῆναι. Καὶ ᾿Αδριανὸς ὁ πάππας ἐν τῇ ζ' ἐπετίμα Ταρασίῳ τῷ Κωνσταντινουπόλεως, ὅτι ἐκ λαϊκῆς τάξεως εκεχειροτόνητο πατριάρχης, καὶ οἰκουμενικὸς ἐπεφημίζετο ἀδίκως. Σὺ δὲ τὴν εὐαγ γελικὴν ἀνατρέπεις τάξιν, καὶ βούλει τὸν πάπαν οὐκ ἐπιτιμᾶσθαι μόνον, ἀλλὰ καὶ κρίνεσθαι. Και ἀνακυκλεῖς τὸν Ονώριον, ὡς κριθέντα καὶ κατακρι θέντα καὶ μετὰ θάνατον παρὰ τῆς ς' συνόδου. Καὶ Ο μόνος ἔπραξαν ἀκεφάλως οἱ ἀνατολικοί, καλεῖς ἔργον τῆς ς' συνόδου. Καὶ οὐχ ὁρᾷς μὴ πρώτοις τοῦτο τοῖς κατὰ τὴν ς' σύνοδον τετολμῆσθαι· οὕτω περὶ τοῦ Κωνσταντινουπόλεως κρύφιον κανόνα ἐξέθεντο οἱ τῆς β' συνόδου δίχα τῆς ἐξουσίας τοῦ πάππα· οὕτως οἱ τῆς δ' ὡς εἴρηται· οὕτως μόνοι τὴν πενθέκτην μετὰ ταῦτα οἱ ἀνατολικοὶ συγχροτήσαντες τὸ σχίσμα ἐῤῥίζωσαν· καὶ ὅλως ὅσα οἱ ἀνατολικοὶ ἐν ταῖς συνόδοις κρύφα τοῦ πάπα περ τράχασιν, οὐχ ἁπλῶς ἀπονεμητέα ταῖς ἁγίας συνόδοις, ἀλλὰ ταῖς τινων εντέχνοις μηχανουργίαι; • περὶ οὗ πλεῖστα μέμφεται ἐν τῇ δ' συνόδῳ Λέων ὁ πάπας. Εκρινεν, ὦ βέλτιστε, και κατέκρινε τον Ονώριον ἡ βασκανία τῶν παρερμηνευσάντων τὰς ἐκείνου λέξεις, καὶ λαλούντων τὰ ἀπὸ καρδίας, ᾗ φησιν ὁ μέγας Μάξιμος· οὐ γὰρ ἔφερε τέσσαρας Κωνσταντινουπόλεως πατριάρχας ἀναθεματισθῆναι ὡς Μονοθελήτας αἱρετικούς, καὶ μὴ ἐγκεντρίσας τὸν Ρώμης Ονώριον. Περὶ δὲ τῆς ἄλλης πολιτείας 8 φῂς, ὅτι ἐπίσκοπος ὢν ὁ πάπας ἐνέχεται καὶ αὐτὸς πᾶσι τοῖς νόμοις, οἷς ὑπόκειται ἕκαστος τῶν ἐπισκόπων, τοῦτο τῆς σῆς ἄξιον διδασκαλίας. Καὶ τὸν μὲν Κωνσταντινουπόλεως πατριάρχην οὐκ ἄν ποτε φαίης ὑποκεῖσθαι τοῖς νόμοις τῶν ὑπ' αὐτὸν ἱεραρχῶν, ὧν ἐστι πρῶτος ὡς μονάς, καὶ ὡς μὴ συντεταγμένος, καθὰ σὺ λέγεις· πῶς γὰρ ἂν εἴη μὴ συντεταγμένος καὶ ὑποτεταγμένος; τὸν δὲ πάπαν μάλα σεμνῶς ἀποφαίνῃ πᾶσιν ὑποκεῖσθαι τοῖς νόμοις, οἷς καὶ τῶν ἐπισκόπων ἕκαστος. Εἰ δὲ οἷς καὶ τῶν ἐπισκόπων ἕκαστος, τῆς αὐτῆς κατὰ σὲ τάξεως ὁ πάπες, ἧς καὶ οἱ ὑπὸ τὸν Καισαρείας ἐπίσκοποι. Τί δ' ἄλλο τοῦτο ἢ μανία σαφής; Εἰ τοίνυν ἀληθὲς, πολλῷ μᾶλλον ὑποκεῖσθαι τὸν Κωνσταντινουπόλεως τῷ πάπα, ἢ ἐκείνῳ τοὺς ὑπ' αὐτὸν ἱεράρχα;· ο κ ενέχεται δὲ ὁ Κωνσταντινουπόλεως τοῖς τῶν οἰκείων ἐπισκόπων νόμοις, οὐδ' ὁ πάπας ἄρα ἐνέχεται τοῖς τῶν ἁπανταχοῦ ἐπισκόπων νόμοις· ὅθεν οὐδ' Ενέχεται, οἷς καὶ ἕκαστος τῶν ἐπισκόπων, ἐπειδὴ τῶν ἐπισκόπων ἕκαστος καὶ τοῖς τῶν ἀποστόλων καὶ τοῖς τῶν Πατέρων ὑπόκειται νόμοις· ὁ δὲ πάπας ὡς ποιμενάρχης οὐδέσιν ὑπόκειται ποιμένων νό μοις, εἴπερ ἀληθεῖς αἱ τῶν συνόδων ἀποφάσει; περὶ τοῦ πάπα, &ς προηνέγκαμεν. Εἶτα καὶ ἰδίᾳ ἐπιτιμώμενον φαίνεσθαι λέγεις τὸν Google'

πάππαν ὑπὸ τῆς πενθέκτης συνόδου· καὶ παράγεις lensum a quinisexta synodo: prof rsque decimum τὸν ιγ' ἐκείνης κανόνα περὶ τοῦ γάμου τῶν ἱερω μένων, καὶ τὸν νε' περὶ τοῦ Σαββάτου· καὶ ἔοικας, ὦ Ν:ίλε, τῷ κριτὰς ἐν δικαστηρίῳ καὶ μάρτυρας καθιστῶντι τοὺς ἀντιδίκους. Χρὴ δὲ ἐν τοιούτοις προφέρειν τὰ κοινῇ ὁμολογούμενα, οὐ τὰ κατὰ μονομέρειαν παρανόμως γεγονότα. Η πενθέκτη σύνοδος χωρὶς τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου τους κανό νας ἐκθεμένη ἀρχὴ καὶ ῥίζα τοῦ σχίσματος γέγονε, συνωθοῦντος Ἰουστινιανοῦ τοῦ Ῥινοτμήτου· ἀπαυ θαδιάσασα γὰρ πρὸς τὴν ἀρχαιότητα πολλῆς καινοτομίας ἐδείχθη διδάσκαλος. Πῶς οὖν ὅλως συμφων νήσει ὁ ιγ' αὐτῆς κανὼν τῷ γ' τῆς ἁγίας α' συνό του; • Απηγόρευσεν ἡ μεγάλη σύνοδος καθόλου μήτε ἐπισκόπῳ, μήτε πρεσβυτέρω, μήτε διακόνῳ, μήτε όλως τινὶ τῶν ἐν κλήρῳ ἐξεῖναι συνείσακτον ἔχειν· πλὴν εἰ μὴ ἄρα μητέρα, ἢ ἀδελφὴν, ἢ θείαν, * δ μόνα πρόσωπα πᾶσαν ὑποψίαν διαπέφευγε. Τοῦτον τὸν κανόνα ἐξηγοῦνται οἱ Γραικοὶ περὶ τῶν ἐν ἱερωσύνῃ ἀζύγων, καὶ προφασίζονται προφά σεις ἐν ἁμαρτίαις· ὁ δὲ μέγας Βασίλειος τὸν ἀληθῆ νοῦν παραδίδωσι, Γρηγορίῳ πρεσβυτέρω γράφων· • Οὔτε πρώτοι, ούτε μόνοι, ὦ Γρηγόριε, ἐνομοθετήσαμεν γυναῖκα ἀνδράσι μὴ συνοικεῖν· ἀλλ' ἀνά γνωθι τὸν κανόνα τὸν ἐξενεχθέντα παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν τῶν ἐν τῇ συνέδῳ Νικαίας, ὃς φανερῶς ἀπαγορεύει συνεισάκτους μὴ εἶναι. 'Αγ μία δὲ ἐν τούτῳ ἔχει τὸ σεμνόν, ἐν τῷ κεχωρίσθαι τῆς γυναικῶν διαγωγῆς· ὡς ἐὰν ἐπαγγελλόμενός τις τῷ ὀνόματι, ἔργῳ τὰ τῶν ταῖς γυναιξὶ συνοικούντων ποιῇ, δῆλό; ἐστι τὸ μὲν τῆς παρθενίας σεμνὸν ἐν τῇ προσηγορία διώκων, τοῦ δὲ καθ᾽ ἡδονὴν ἀπρεποῦ; μὴ ἀφιστάμενος. ο – Ἐν τούτοις ὁ μέγας Πατήρ τὸ συνεισάκτους μὴ εἶναι ταυτὸν εἶναι βούλεται τῇ ἀγαμία. Καὶ 5 φησιν ἡ ἁγία σύνοδος, ἐπισκόπῳ, πρεσβυτέρω, διακόνῳ, παραφράζει ὁ μέγας Βασίλειος εἰς τὸ, «ἀν δράσι μή συνοικεῖν· ι καὶ τὸ, ο μήτε ὅλως τινί τῶν ἐν κλήρῳ, ο αὐτὸς ἑρμηνευει φάσκων· Ω; ἐὰν ἐπαγγελλόμενός τις τῷ ὀνόματι, ἔργῳ ποιῇ τὰ τί ν συνοικούντων ταῖς γυναιξίν.» Ὥστε τὸν νοῦν τοῦ κανόνος κατὰ τὸν μέγαν Βασίλειον εἶναι τοῦτον· • ᾿Απηγόρευσεν ἡ μεγάλη σύνοδος καθόλου τοῖς ἱερωσύνην ἐπαγγελλομένοις συνοικεῖν γυναιξίν, οἴτινες ἀγαμίαν τηρεῖν ὀφείλουσιν.» Κατὰ δὲ τοὺ; ἕξη; ητὰς τῶν Γραικῶν τὸν νοῦν εἶναι τοιοῦτον· • Απηγόρευσεν ἡ μεγάλη σύνοδος καθόλου τοῖς ἀγάμοις τῶν ἱερέων γυναιξί συνοικεῖν· ὀφείλουσι γὰρ φεύγειν τὴν λαθρογαμίαν. ο Οὕτω διαφόρως ἐχουσῶν τῶν ἐξηγήσεων, ἀξιο πιστότερος δήπου ὁ μέγας Βασίλειος καὶ ἁγιότητι καὶ ἀρχαιότητι καὶ σοφίᾳ διαπρέπων· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ μαρτυροῦντας αὐτῷ ἔχων τὸν Παμφίλου Εὐσέ βιον, καὶ τὸν ἅγιον Ἐπιφάνιον· ὧν ὁ Παμφίλου και τῇ πρώτῃ παρῆν, καὶ τὴν ἔννοιαν τοῦ ἐκτεθέντος κανόνος ἐξηγεῖται ἐν τῷ πρώτῳ τῆς Εὐαγγελικῆς ᾿Αποδείξεως, ούτωσὶ λέγων· «Χρή, φησίν ὁ Λόγος, τὸν ἐπίσκοπον γεγονέναι μιᾶς γυναικός ἄνδρα πλέον ἀλλὰ τοῖς ἱερωμένοις, καὶ περὶ τὴν PATROL. GR. CXLIX. tertium ejus canonen de conjugio sacerdotuin, et quinquagesimum quintum de Sabbato, et videris perinde facere ac illi qui judices et testes consti tuunt adversarios. At in hujusmodi rebus afferenda sunt quæ apud utramque partem sint in confesso, non quæ ab altera parte contra jus fasque gesta sunt. Quinisexta synodus, quam sine papa Græci celebrarunt impellente Justiniano Rhinotmeto, schismatis fuit origo et radix: nam deposita reverentia adversus antiquitatem, multæ novitatis magistram se præbuit. Quomodo enim canon ejus decimus tertius concordabit cum tertio sanctæ primæ synodi? Prohibet magna synodus, ne omnino liceat episcopo, aut presbytero, aut diacono, sive cuicunque clerico introductam habere mulierem; nisi forte matrem, aut sororem, aut anilam; vel eas tantum personas, quæ omnem fugiunt suspicionem. › Hunc canonem Græci exponunt de iis clericis qui vivunt in cælibatu, excusando excus^- tiones in peccatis. At magnus Basilius verum tradit sensum scribens Gregorio presbytero: • Nec primi, nec soli nos, o Gregori, legem tulimus vetantem cohabitare feminam viris; sed legito canonem editum a sanctis Patribus nostris in Nicæna synodo, qui manifeste prolribet ne mulicres introductæ sint. Calibatus autem hoc habet eximium, si quis abstineat a mulierum contubernio. Quod si quis profiteatur quidem nomine tenus cxlibatum, sed re ipsa peragat quod ii qui degunt cum feminis, certe virginitatem ille quidem specioso titulo persequitur, sed a fœditate voluptatis sese non continet. In bis magnus Pater pro eodem accipit, non habere introductamı, et servari cælibatum. Et quod ait sancta synodus, episcopo, presbytero, diacono, paraphrasi uteus magnus Basilius, c viris, ait, non cohabitare;» et verba illa, csive cuicumque clerico, o ipse sic interpretatur, «Si quis proficatur quidem nomine tenus cælibatum, sed re peragat quod ii qui degunt cum feminis. › Ita et sensus canonis de mente Basilii sit hic: ‹ Prohibet magna synodus omnibus omnino sacerdotii gradibus cohabitare feminis, cum cælibatum servare teneanAt juxta Græcorum interpretes sensus hic est: Prohibet omnino sancta synodus ne sacerdotes cælibes cohabitent feminis; debent enimi evitare furtiva cum mulicribus commercia. › tur. Cum ergo diversa: interpretationes sint, certe fide dignior est Basilius magnus, sanctitate, antiquitate et scientia pollens, præsertim cum attestantes habeat et Eusebium Pamphili, et sanctum Epiphanium. Porro Eusebius et primæ synodo interfuit, et sensum expositi canonis declarat libro 1 Demonstrationis Frangelica, his verbis: Oportet, inquit Scriptura, episcopum unius fuisse uxoris virum. Cæterum el sacerdotio fungentibus, et circa Dei cultum occupatis convenit deinceps se a consue «

tudine conjugii absumere. Et sanctus Epiphanius τοῦ Θεοῦ θεραπείαν ἀσχολουμένοις ἀνέχειν λοιπήν ad finem libri tertii contra hæreses: • Corona, inquit, horum omnium et mater parensque, sacrum sacerdotium; quod in virginibus quidem ut plurimum collocatur; quod si non in virginibus, collocatur in monachis. Quod si ex monachis idonei non sint ad ministerium, assumuntur continentes a propriis uxoribus, aut vidui post monogamiam. Et lib. 11 Contra hæreses, hæresi Catharorum: ‹ Revera, inquit, sacra Dei prædicatio non admittit post Christi adventum eos qui a primo matrimonio defuncta uxore transeunt ad secunda vota, propter excellentiam sacerdotalis honoris. Et hoc sancta Dei Ecclesia cautissime servat et exactissime. Quin et dantem adhuc operam liberis, unius uxoris virum non admittit; sed eum, qui se ab una continuit, aut viduus mansit, diaconum suscipit, et presbyterum, et episcopum, et subdiaconum, præsertim ubi ecclesiastici canones in suo robore vigent. At profecto, dices, in quibusdam locis adhuc liberis operam dare presbyteros, et diaconos, et subdiaconos. Verum hoc non a canone, sed ex inertia mentis humanæ, que subrepit aliquando, provenit; et multitudinis causa, cum facile ministri non suppetant: semper enim, quod decentius est Ecclesia spectans, sancto Spiritu bene disposita, statuit, offerendum esse Deo studiosum cultum sepositis distrahentibus curis, et spiritales functiones cum castissima conscientia obeundas. > Ita interpretantibus sanctis Patribus Basilio et Epiphanio, et attestante Eusebio, qui primæ synodo interfuit, quomodo quinisexta in suo canone 13, dum vocal sacerdotum matrimonia exactum apostolicae ordinationis ritum, sacris dortoribus non contradicit? contradicendo autem quomodo reprehendit papam, qui vere apostolicum observat morem? σφᾶς αὐτοὺς προσήκει τῆς γαμικῆς ὁμιλίας.» Και ὁ θεῖος δὲ Ἐπιφάνιος ἐν τῷ τέλει τοῦ γ' βιβλίου κατὰ αἱρέσεων, «Στεφάνη δέ, φησί, τούτων ἀπάν των ἡ μήτηρ καὶ γεννήτρια, ἡ ἁγία ἱερωσύνη, ἐκ μὲν παρθένων τὸ πλεῖστον ὁρμωμένη· εἰ δὲ οὐκ ἐκ παρθένων, ἐκ μοναζόντων· εἰ δὲ μὴ εἶεν ἱκανοὶ εἰ; ὑπηρεσίαν ἀπὸ μοναζόντων, ἐξ ἐγκρατευομένων τῶν ἰδίων γυναικῶν, ἢ χηρευσάντων ἀπὸ μονογαμίας. Ο Καὶ ἐν τῷ Κατά αἱρέσεων β' βιβλίῳ, ἐν τῷ κατὰ Καθαρῶν, «Τῷ ὄντι, φησὶν, οὐ δέχεται τὸ ἅγιον τοῦ Θεοῦ κήρυγμα μετὰ τὴν τοῦ Χριστοῦ ἐνδημί ν τοὺς ἀπὸ πρώτου γάμου τελευτησάσης τῆς αὐτῶν γυναικὸς δευτέρῳ γάμῳ συναφθέντας, διὰ τὸ ὑπερβάλλον τῆς τιμῆς τῆς ἱερωσύνης. Καὶ ταῦτα ἀσφα λῶς ἡ ἁγία τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία μετὰ ἀκριβείας παραφυλάττεται. ᾿Αλλὰ καὶ τὸν ἔτι βιοῦντα και τεχνογονοῦντα, μιᾶς γυναικὸς ὄντα ἄνδρα, οὐ δέ χεται, ἀλλὰ τὸν ἀπὸ μιᾶς ἐγκρατευσάμενον, ἢ χηρεύσαντα διάκονόν τε καὶ πρεσβύτερον, καὶ ἐπίσκο πον καὶ ὑποδιάκονον, μάλιστα ὅπου ἀκριβεῖς οἱ ἐκκλησιαστικοί κανόνες. ᾿Αλλὰ πάντως ἐρεῖς μοι ἐν τισι τόποις ἔτι τεκνογονεῖν προσόυτέρους, καὶ δια κόνους, καὶ ὑποδιακόνους. Τοῦτο οὐ παρὰ τὸν κανόνα, ἀλλὰ παρὰ τὴν τῶν ἀνθρώπων κατὰ καιρὸν ῥαθυμήσασαν διάνοιαν, καὶ τοῦ πλήθους ἕνεκεν μὴ εὑρισκομένη; ὑπηρεσίας· τὸ πρεπωδέστερον γὰρ ἀεὶ ἡ Ἐκκλησία ὁρῶσα, ἁγίῳ Πνεύματι εὖ διαταχθεῖσα, ἔγνω ἀπερισπάστους τῷ Θεῷ τὰς λατρείας ἐπιτελεῖσθαι σπουδάζειν, καὶ τὰ πνευματικὰ τῶν χρειών μετά πάσης ἀγνοτάτης συνειδήσεως τε λειοῦσθαι.» Οὕτως ἐξηγουμένων τῶν ἁγίων Πατέρων Βατι λείου καὶ Επιφανίου, καὶ προσμαρτυροῦντος Βύσε βίου, ὃς καὶ τῇ πρώτη συνόδῳ παρῆν, πῶς ἡ πεντ θέκτη σύνοδος ἐν τῷ ιγ' ἑαυτῆς κανόνι τους γάμους τῶν ἱερέων λέγουσα ἀποστολικὴν ἀκρίβειαν καὶ τάξιν, οὐκ ἀντιλέγει τοῖς ἱεροῖς διδασκάλοις; Αντιλέγουσα δὲ, πῶς ἐπιτιμῷ τῷ πάππα, τὴν ὅπως ἀποστολικὴν τηροῦντι ἀκρίβειαν; Ποίας ὡσαύτως προπετείας οὐ γέμει ὁ νε' περί τοῦ Σαββάτου κανών! Ερωτηθείς ποτε ὁ θεῖος Αμβρόσιος ὑπὸ τοῦ μακηρίου Αὐγουστίνου ἔτι ἐν κατηχουμένοις τελοῦντος, εἰ χρὴ νηστεύειν τῷ Σ16Quinquagesimus quintus etiam de Sabbato canon qranta temeritate scalet! Interrogatus olim sanctus Ambrosius a B. Augustino adhuc catechumeno, an esset Sabbato jejunandum, respondit: Quando Mediolani sum, non jejuno Sabbato; βάτῳ, ἀπεκρίνατο· ι Ἐν Μεδιολάνῳ διάγων που quando Romae sum, jejuno Sabbato, ο Hac sanctus Augustinus epistola 88, ubi de hac re pulcherrime philosophatur. Nam ad significandam, inquit, Christi in sepulcro requiem, putarunt Orientales relaxandum esse jejuniumn; Romani vero jejunandum. Porro in apostolicis, inquit, literis de hoc nullam preceptum reperiri; at quinisexta synodus hoc somniavit. Ambrosius etiam, si exstare hac de re canonem scisset apostolicum, non dixisset Augustino, pro locorum varietate varios mores esse servandos; nam canones apostolorum ubique ligant. Et epistola 118 tria esse iuquit in novi populi νηστεύω· ὅτε καταλαμβάνω την Ρώμην, νηστεύω ν Ταῦτά φησιν ὁ μακάριο; Αὐγουστῖνος ἐν τῇ τς' αύ τοῦ ἐπιστολῇ, κάλλιστα περὶ τοῦ κεφαλαίου τούτου φιλοσοφῶν. Τὴν γὰρ ἐν τῷ τάφῳ, φησί, τοῦ Χριστοῦ ἀνάπαυσιν τῷ Σαββάτῳ οἱ μὲν τῆς ἑῴας δεῖν ᾠήθησαν τῇ ἐπισιτίσει σημαίνεσθαι, οἱ δὲ τῆς Ῥώμη; τῇ νηστεία. Καὶ οὐδαμοῦ, φησὶν, ἀποστολικῆς τοῦτο γραφής διάταγμα, ὅπερ οἱ τῆ; πενθέκτης συνόδου ὀνειροπολούσιν. Αλλ' οὐδὲ Ἀμβρόσιο, είπερ ήδει κανόνα περί τούτου, εἶναι ἀποστολικὸν εἶπεν ἂν τῷ Αὐγουστίνῳ, τοῖς τόποις συμμεταβάλλειν καὶ τὴν συνήθειαν· οἱ γὰρ ὄντως ἀποστολικοί κανόνες πανταχοῦ κρατοῦσιν. Καὶ ἐν τῇ ριὴ ἐπιστολῇ τρία φησὶν εἶναι ἐν τῇ

πολιτείᾳ τῶν Χριστιανῶν· πρῶτα μὲν, ὅσα ἐγγρά- societate: prima, quæ in Scripturis habentur eaφως ἔχομεν ἐν ταῖς κανονικαῖς βίβλοις· δεύτερα, nonicis; secunda, quæ non scripta, sed tradita ὅσα οὐ διὰ γραφῆς, ἀλλὰ διὰ παραδόσεως ἔχομεν, καὶ παρὰ πᾶσι κοινῇ φυλάττονται· οἷον τὸ ἑορτά ζεσθαι τὴν Χριστοῦ ἀνάστασιν, τὸ πάθος, καὶ τὰ ὅμοια· τρίτα δὲ τὰ κατὰ τόπους διάφορα, οἷον, φησὶν, ἡ τοῦ Σαββάτου νηστεία· οἱ μὲν γὰρ νηστεύου σιν. οἱ δὲ οὐ νηστεύουσι, καὶ τὰ παραπλήσια. Ταῦτα τὰ τρίτα φησὶν ἐλευθέρας εἶναι παραφυλακῆς, ἐν ἐκεῖνος ἄριστα πολιτεύηται, ὃς ἂν, φησὶν, ἐν τού τοις φυλάσσῃ τὸ ἔθος τῆς Ἐκκλησίας, ἐν ᾗ ἂν γέσηται. Εἶτα πάλιν φέρει τὸ ῥητὸν τοῦ ᾿Αμβροσίου, καὶ τοιοῦτον ἐκείνου παράγγελμα Εἰς ἣν ἂν ἀφίκοιο Εκκλησίαν, ἐκείνης τὰ ἔθιμα φύλασσε, εἴ τοι βουλητὸν μηδενὶ μηδὲν πρόσκομμα διδόναι ἢ πάσχειν. Ἐγὼ δὲ, φησὶν Αὐγουστίνος, τὸ τοιοῦτον παράγγελμα πλεῖστα κατ' ἐμαυτὸν λογισάμενος, οὕτως ἔχω, ὡς εἰ θεόθεν ἐδόθη μοι. Καὶ ἐν τῇ ιθ᾽ ἐπιστολῇ, Ἐάν τις, φησὶν, ἀνατο λικὸς ἀνὴρ ἐνδημήσῃ τῇ Ρώμῃ, ἆρα νηστεύσας τὰ Σάββατα πλὴν τοῦ ἑνὸς, ἐγκληθήσεται; Εἰ γὰρ φαίης, οὐ μόνον ἀποδοκιμάζεις τὴν Ῥωμαίων Εκκλησίαν, ἀλλὰ καὶ γείτονας πολλές, καὶ μακρὰν οὖσας. ር Καὶ Πέτρος δὲ ὁ ᾿Αλεξανδρείας Ιερομάρτυς την νηστείαν τῆς Τετάρτης καὶ Παρασκευῆς οὐ κανόνος ἀποστολικοῦ νόμον, ἀλλὰ παραδόσεως εὐλόγου φησίν. Καίτοι παρὰ Γραικοῖς ἀποστολικός ἐστι περί τούτου κανὼν ξθ', οἷόν ἐστι καὶ δ φησιν ὁ μέγας Βασίλειο; ἐν τῷ Περὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος κεφα. λαίῳ κζ', Ενθα Περὶ τῶν ἀγράφων δογμάτων αὐτῷ ὁ λόγος, τὰς τρεῖς ἐν τῷ βαπτίσματι καταδύσεις. Οἱ δὲ ἀνατολικοὶ περὶ τούτου τὸν ν' ἔχουσι κανόνα τῶν ἀποστόλων. Ὥστε ἢ τὸν κανόνα ηγνόει ὁ μέγας Βασίλειος, ὅπερ ἀπιθανώτατον· ἢ δῆλον ὅτι οὐ τάντες ἀποστολικοί κανόνες οἱ περιφερόμενοι ἐπ᾿ ὀνόματι τῶν ἀποστόλων, ἀλλὰ νόθοι ὄντες οὐκ ὀλίγοι τοῖς γνησίοις λάθρα συνηριθμήθησαν. Ὁ δὲ ἅγιος Ἱερώνυμος ἐν τῇ πρὸς Λουκίνιον ἐπιστολῇ, Ζητείς, φησί, περὶ τοῦ Σαββάτου εἰ νηστευτέον. Περὶ τού του καὶ Ιππόλυτος γέγραφεν· ἐγὼ δέ σοι λέγω, τὰς ἐκκλησιαστικές παραδόσεις, μάλιστα δὲ τὰς μὴ λυμαινομένας τῇ πίστει, οὕτω δεῖν παρατηρεῖσθαι, ὡς παραδέδονται ὑπὸ τῶν ἀρχαιοτέρων· μηδὲ τὴν ἑτέρων συνήθειαν ἀνατρέπεσθαι τῇ ἑτέρων ἐναντί συνηθεία. Μαρτυρεῖ καὶ Κασσιανὸς ἐν τῷ συγγραμ ματίῳ περὶ τῆς κανονικής διατάξεως τῶν μεθ᾿ ἡμέ σαν εὐχῶν καὶ ψαλμῳδιών, περὶ τοῦ Σαββάτου, ὡς διὰ τὴν τῶν ἀποστόλων ἀγρυπνίαν τῇ ἑσπέρᾳ τῆς Παρασκευῆς ἐν τῷ καιρῷ τοῦ σωτηρίου πάθους, ἐπιρώσκοντος τοῦ Σαββάτου, ἐκράτησε παρὰ τοῖς ἀνατολικοῖς συνήθεια διανυκτερεύειν τότε, και μετά τοὺς καμάτους τῆς παννυχίδος ἀνιέναι τὴν νηστείαν Σαββάτῳ καὶ Κυριακῇ. Οὐ γὰρ δὴ, φησί, λύεται ἡ νηστεία κατὰ Ἰουδαϊσμόν· πῶς γάρ; ἀλλὰ πρὸς ἄνεσιν καὶ κουφισμὸν πεπονηκότος τοῦ σώματος, πέντε καθ' ἑκάστην ἑβδομάδα δι᾿ ὅλου τοῦ ἔτους ἡμέραις νηστείᾳ κατατρυχομένου, καὶ δυεῖν ἡμέcustodimus, et toto terrarum orbe observantur, sicuti Passio est et Resurrectio Christi, et similia, quæ solemniter celebrantur; tertii generis, quæ per loca terrarum regionesque variantur, sicuti est quod alii jejunent Sabbato, alii vero non, et alia hujusmodi. Totum hoc, inquit, genus reruin liberas habet observationes, nec disciplina est ulla in his melior, quam ut eo modo vir prudens agat quo agere viderit Ecclesiam, ad quamcunque forte devenerit. Deinde rursus affert Ambrosii dictum ejusque præceptum: Ad quamcunque forte Ecclesiam veneris, ejus morem serva, si cuiquam non vis esse scandalo, nec quemquam tibi. Ego vero, inquit Augustinus, de hac sententia etiam atque etiam cogitans, ita habeo tanquam eam cœlesti oraculo susceperim. Et epist. 19, Utrum, inquit, si quisquam sanctus Orientalis Romam venerit, et Sabbato igianaverit, excepto illo die Paschalis vigiliae, culpandus sit? Si affirmes, non solum Romanam Ecclesiam, sed etiam multas ei vicinas et remotiores damnabis. Petrus quoque Alexandrinus episcopus et martyr jejunium quartæ et sextæ feriæ, non legem apostolici canonis, sed traditionis esse inquit rationi congruentis. Cum tamen apud Græcos de hoc exstel canon apostolicus 69, quale illud etiam est apud Basilium magnum in libro De Spiritis sancto, capite De dogmatis non scriplis: Trima, inquam, in baptismate immersio, licet Orientales hac de re quinquagesimum habeant canonem apostolicunt. Aut ergo Basilius Magnus ignoral:al canonem, quod nullo modo credibile est; vel constat, non omnes qui apostolorum nomine circumferuntur, esse canones apostolicos, sed irrepsisse nullus, et germanis furtim esse annuueratos. El sanctus Hieronymus in epistola ad Lucinium: De Sabbato, inquit, quæris utrum jejunandum sit. Scripsit quidem et Hippolytus, et diversi scriptores; sed ego illud admoneo, traditiones ecclesiasticas, præsertim quæ fidei non officiunt, ita observandas, nt a majoribus traditæ sunt; nec aliorum consuetudinem aliorum contrario more subverti. Testatur etiam Cassianus, qui de institutis monachorum scripsit, libro tertio de canonico diurnarum orationum et psalmorum modo, apostolus tota nocte mansisse pervigiles illuceseente Sabbato, passionis tempore; ac proinde per totum Orientem fuisse in more positum, ut i li nocti, inquit, deputaretur vigiliarum solemnitas, et post vigiliarum laborem absolutio jejunii fieret Sabbato et Dominica. Non enim, inquit, absolutio ista jejunii reputanda est ad communionem festivitatis Judaicæ, sed ad refectionem et levamentum corporis; quod per totas anni septimanas jugiter quiuis diebus jejunans, nisi duobus saltem

interpositis refocillatum fuerit, facile deficit. Ne ραιν ἀναψυχὴν ἀναγκαίως ἐπιζητοῦντος. Καὶ οὐδιque usquam canonis apostolici meminit de Subbato. Quare duorum alterum dicamus necesse est: vel tales tantosque viros laborasse ignorantia, cum tamcn antiquiores fuerint, et proinde antiquitatis magis periti, vel quinisextam synodum quæ de Sabbato canonem edidit, et cæteros canones, per quos ausa est Ecclesiæ Romanæ ponere leges, nil aliud egisse quani novis rebus studuisse, et exordio schismatis. Per tales vero canones reprehensum velle papam, et hujusmodi canonibus esse illum subjectum, est sibi assentari, et virus odii contra papam evomere. Itaque si papam jure divino esse custodem et medicum Ecclesia, totiusque corporis oculum, idem est metaphorice quod esse gubernatorem et pastorein; et pastor non pascitur, ergo neque judex judicatur. Et si judex, non ideo tyrannus, quia non judicatur, teniere papain tyranno assimilas, qui judex a Deo constitutus, a Deo quoque habet ut non judicetur. NILUS (Cap. XIV). Quod vero papa majoris non sit ordinis quam episcopalis, constat ex dictis; quomodo enim corrigeretur ab inferioribus? et Patres illum Ro-. ne episcopum vocant, et ab episcopis consecratur. Beatus quoque Dionysius, qui fuit tempore apostolorum, divisit hierarchiam ecclesiasticam in ministros sacerdotes et episcopos; nec G licet ex verbis ejus dignitatem episcopali majorem excogitare.» CONFUTATIO. μου μέμνηται κανόνος ἀποστολικού διαγορεύοντος περὶ τοῦ Σαββάτου. Ωστε δυοίν θάτερον εἰπεῖν ἀναγκαῖον, ἢ τοσούτους και τηλικούτους άνδρας πεπλανῆσθαι ὑπ' ἀμαθίας, καὶ ταῦτα ἀρχαιοτέρους. ὄντας, καὶ διὰ τοῦτο τὰ τῆς ἀρχαιότητος μᾶλλον εἰδότας· ἢ τοὺς τῆς πενθέκτης συνόδου ἐκδεδωκότας τὸν κανόνα περὶ τοῦ Σαββάτου, καὶ τοὺς λοιπούς κανόνας, ἐν οἷς τετολμήκασι τὴν Ῥωμαϊκὴν κανονίται Εκκλησίαν, οὐδὲν ἄλλο πεπραχέναι ή νεω τερισμούς και σχισμάτων προοίμια. Τοιούτοις δὲ κανόσι λέγειν ἐπιτιμᾶσθαι καὶ ὑποκεῖσθαι τὸν πάππαν τί ἄλλο, ἢ τὰ δοκοῦντα λέγειν, καὶ τὸ κατὰ τοῦ πάππα μῖσος ἐρεύγεσθαι; ὥστε εἴπερ τὸ εἶναι θείῳ δικαίῳ φύλακα τον πάππαν, καὶ ἰατρὸν τῆς Ἐκκλησία;, καὶ ὀφθαλμὸν τοῦ ὅλου σώματος, με ταφορικώς λεγόμενον ταυτόν ἐστι τὸ εἶναι κυβερ νήτην καὶ ποιμένα· καὶ ὁ ποιμὴν οὐ ποιμαίνεται, ἄρα καὶ ὁ κριτὴς οὐ κρίνεται· καὶ εἴπερ οὐ τύραν νος ὁ κριτής διὰ τὸ μὴ κρίνεσθαι, παραλόγως τυράννῳ εἰκάζεις τὸν πάππαν, ὃς θεόθεν ἔχων τὸ κρίνειν, ἐκεῖθεν ἔχει καὶ τὸ μὴ κρίνεσθαι. • Οτι δὲ καὶ μείζονος τάξεως ἢ κατ' ἐπίσκοπον οὐκ ἔστι τὸ κατ' αὐτὸν, δῆλον μὲν καὶ ἐξ ὧν εἴρηται· πῶς γὰρ παρὰ τῶν ἔλαττον ἐχόντων εὐθύνετο ἄν; καὶ ἐπίσκοπον δὲ Ῥώμης αὐτὸν οἱ Πατέρες καλοῦσι, καὶ παρ' ἐπισκόπων χειροτονεῖται. Ο δὲ μακάριος Διονύσιος ἐπὶ τῶν ἀποστόλων γεγονώς, εἰ; λειτουργοὺς καὶ ἱερέας καὶ ἐπισκόπους τὴν ἐκκλησιαστικὴν ἱεραρχίαν διαιρῶν φαίνεται, καὶ μείζονα τῆς τοῦ ἐπισκόπου ἀξίας οὐδ᾽ ἔστιν ἐκ τῶν ἐκείνου λόγων ἐπινοεῖν.» ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Τοῦτο σκιαμαχεῖν ἐστιν, ὦ βέλτιστε. Τις γὰρ εἶπέ ποτε τῶν ἁπάντων τὸν πάππαν μείζονος εἶνα: τάξεω; ἱερατικῆς ἢ κατ' ἐπίσκοπον; Κατὰ σὲ δὲ ὁ Κωνσταντινουπόλεως μείζονος ἐστιν ἡ κατ' ἐπίσκοπου τάξεως; Εἰ γοῦν ἐπίσκοπος ὧν ἔχει τοὺς ὑπ᾿ αὐτὸν ἱεράρχας, τίνι λόγῳ τὴν πάππαν ὄντα ἐπίσκοπον ἀφαιρῇ τὸ πρωτεῖον ἐκεῖνο, ὅπερ αὐτῷ προσμαρτυροῦσιν αἱ σύνοδοι; Ἐπὶ τῆς τρίτης συνά δου Κελεστίνος ἦν Ῥώμης ἐπίσκοπος, Κύριλλος Hoc ad umbram pugnare est. Quis enim dixit unquam, papam majoris esse ordinis quam episcopalis? An vero per te Constantinopolitanus majoris est ordinis quam episcopalis? An vero per te Constantinopolitanus majoris estordinis quam episcopalis? Si ergo ille, cum sit episcopus, babet tamen sub se hierarchas, qua ratione papa, cum sit episcopus, primatum illum negas, cujus illi testes sunt sacræ synodi? Cum tertia synodus ageretur, Romanus episcopus erat Calentinus, Cyrillus Ale. Αλεξανδρείας, Ιωάννης Αντιοχείας. Καθείλε Κύ xandrinus, Joannes Autiochenus. Deposuit Joannes Cyrillum; ægre ferebat Cyrillus, quod cum dignioris esset sedis, fuisset a Joanne depositus. Scribit synodus rogans papam ut in Joannem animadverteret, ne Ecclesiæ res abirent in extremam confusionem. De quibus omnibus supra dictum est. Quomodo igitur episcopus cum cpiscopo apud episcopuin judicio certabat? An forte Cyrillus, et universa sancta synodus ignorabat ordinem episcoporum. Non ergo requiritur ad plenitudinem ecclesiastica hierarchis, ut prima sedes sit majoris ordinis sacerdotalis, sed dignitatis et auctoritatis majoris. Hoc sibi vult apud Patres sextæ synodi titulus ille, Pontificalissimus antistes; et voces ilριλλον 5 Ιωάννης· ἡγανάκτει Κύριλλο;, ὅτι μείζο νος ὢν θρίνου καθηρέθη. Γράφει ἡ σύνοδος παρακαλοῦσα τὸν πάππαν ἀγανακτήσαι κατὰ Ἰωάννου, ἵνα μὴ, φασὶν, οίχοιτο τὰ τῆς Ἐκκλησίας εἰς πανε τελή σύγχυσιν· περὶ ὧν ἁπάντων ἀνωτέρω εἰρή καμεν. Τίνα γοῦν τρόπον ἐπίσκοπος ἐπισκόπῳ παρ' Επισκόπῳ ἐδικάζετο; "Η τάχα Κύριλλος ηγνύει τὴν τάξιν τῶν ἐπισκόπων, ἢ πᾶσα ἡ ἁγία σύνοδος; Οὐκ ἄρα πρὸς τὸ πλήρωμα τῆς ἐκκλησιαστικής Ιεραρχίας ἀνάγκη τὸν πρωτοκαθεδρον εἶναι μείζονος ἱερατικής τάξεως, ἀλλὰ μείζονος θρόνου καὶ ἐξου σίας. Τοῦτο βούλεται τοῖς Πατράσι τῆς ς' συνάδου το, Αρχιερατικώτατος πρόεδρος· καὶ τὸ τοῦ βα σιλέως Πωγωνάτου, Οικουμενικῷ ἀρχιποίμενο,

καὶ ἄλλα μυρία. Διὰ τοῦτο καὶ Ῥώμης ἐπίσκοπος le Constantini imp. Pogonati, OEcumenico pastorum ὑπὸ τῶν ἁγίων καλείται Πατέρων, καὶ χειροτονείται παρ' ἐπισκόπων. Καὶ ὁ μακάριος Διονύσιος περὶ πάσης ἐκκλησιαστικής Ιεραρχίας ποιεῖσθαι τὸν λόγον ἐπαγγειλάμενος, οὐδὲν παραλέλοιπεν· ἀλλ' οὐ διὰ τοῦτο ὁ παππας ἢ εὐθύνεται, ὅπερ σὺ ὡς ἀποδειχθὲν λαμβάνεις, ἢ τῆς ἐξουσίας εστέρηται, ἣν πᾶσαι αἱ σύνοδοι ἐν αὐτῷ καθομολογοῦσι, κεφαλὴν λέγουσαι καὶ ὀφθαλμὸν, καὶ οἰκουμενικὸν πάσης Ἐκκλησίας ἐπίσκοπον, • Πῶς δὲ, φασί, κανόνων ς' συνόδου μεμνήσθαι δίκαιον, τῆς ς' μηδαμῶς κανόνας ἐκδούσης, ὅτι ἡ σύνοδος ἡ ἐκδοῦτα τοὺς κανόνας παρὰ πίδας τῆς δ' συγκροτηθείσα, οἰκουμενική ἐστι καὶ αὕτη, τὸ ὑστέρημα τῆς ε' καὶ ς' ἀναπληροῦσα. Οτι δὲ οἶκουμενική, δῆλον καὶ ἐκ τῆς ἱστορίας, Βασίλειον ἔχουσα Γορτύνης ἐπίσκοπον πάσης τῆς κατὰ τὴν 'Ρώμην Εκκλησίας συνόδου τὸν τόπον ἐπέχοντα· δῆλον δὲ καὶ ἐξ ὧν αὐτὴ περὶ ἑαυτῆς συνεχώς φθέγγεται, οἰκουμενικὴν ἑαυτὴν ὀνομάζουσα. ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Ινα κατασκευάσῃς τὸν πάππαν ὀρθῶς ἐπιτιμώ μενον, ὡς ὁμοταγῆ καὶ ἰσότιμον τοῖς ἄλλοις ἐπισκό ποις, καὶ πᾶσι νόμοις υποκείμενον, οἷς καὶ τὸ τῶν ἐπισκόπων γένος, λέγεις τὴν καλουμένην πενθέκτην εἶναι καὶ γνησίαν καὶ οἰκουμενικήν. Καὶ ὅτι μὲν γνησία σύνοδος, ὑπέθου ὡς βέβαιον· ὅτι δὲ οἶκου- « μενική, κατασκευάζεις ἐκ τοῦ τὴν σύνοδον ἐκείνην ἐσχηκέναι Βασίλειον τὸν Κρήτης τοποτηρητήν πάσης τῆς κατὰ Ῥώμην συνόδου· καὶ ὅτι αὐτὴ ἑαυτὴν καλεῖ οἰκουμενικήν. Τοιαύτης δὲ οὔσης ἔῤῥωνται καὶ οἱ παρ' αὐτῆς ἐκτεθέντες κανόνες κατά του πάππα. 'Αλλ' οὐ δυσχερὲς ἀποδείξαι, ὅτι μήτε γνη σία, μήτε οἰκουμενική. Ενεκλήθη Διόσκορος εὐθὺς συνεδρευσάσης τῆς τετάρτης συνίδου προστάξει τοῦ πάππα Λέοντος ὑπὸ τῶν αὐτοῦ τοποτηρητῶν, ὅτι πρόσωπον ήρπασε τοῦ κρίνειν, ὅπερ οὐκ ἐκέκτητο· καὶ σύνοδον ἑτόλω μησε ποιῆσαι ἐπιτροπῆς δίχα τοῦ ἀποστολικοῦ θρό νου, ὅπερ οὐδέποτε γέγονεν, οὐδὲ ἐξὸν γενέσθαι. Καὶ πρὸς τοῦτο οὐδὲν ἐτόλμησεν ἀντειπεῖν Διόσκου ρος, ἀλλ᾽ ἠναγκάσθη διὰ τῆς συγκλήτου καθεσθῆναι ὡς ὑπεύθυνος ἐν μέσῳ. Κατὰ τὴν ς' τῆς ἐδόμης συνόδου πράξιν, «Πώς, φησί, μεγάλη και οικουμενικὴ ἡ τῶν Εἰκονομάχων σύνοδος, ἥτις οὐκ ἔσχε συνεργὸν τὸν τηνικαῦτα τῆς 'Ρωμαίων πάππαν, ἢ τοὺς περὶ αὐτὸν ἱερεῖς, οὔτε διὰ τὸ ποτηρητῶν αὐτοῦ, οὔτε δι' ἐγκυκλίου ἐπιστο λῆς, καθὼς νόμος ἐστὶ ταῖς συνάδεις;» Κατωτέρω δὲ καὶ αὐτὸς ἀποδέχῃ τὸν πολυθρύλλητον ἐκεῖνον κανόνα, οὗ μέμνηνται αἱ ἱστορίαι·. Οὐκ ἔστι και νομίζεσθαι τὰ ἐκκλησιαστικὰ χωρὶς τοῦ πάππα. Εἰ γοῦν ταῦτα ἀληθῆ καὶ ἀναντίῤῥητα, καὶ ὁ Γορ τύνης Βασίλειος ἐν τῇ πενθέκτῃ οὐδεμίαν προή νεγκεν ἐπιστολὴν μαρτυροῦσαν αὐτῷ τὴν τοποτηρη σίαν τῆς Ρωμαϊκής συνόδου· πῶς ἡ δίχα τοῦ principi, et sexcenta alia. Propter hoc etiam a sanctis Patribus vocatur episcopus Romæ, et consecratur ab episcopis; et beatus Dionysius de cunctis hierarchiæ ecclesiastica partibus sermonem pollicitus, nihil prætermisit: non ideo tamen papa aut correctioni episcoporum subjacet, quod tu quasi demonstratum accipis; aut illi neganda auctoritas, quam omnes synodi affirmant, caput illum vocantes, et oculum, et ecumenicum omnium Ecclesiarum episcopum. NILUS (Cap. XV). • At quomodo, inquiunt, fas sit, sextæ synodi canonum meminisse, cum sexta nequaquam ediderit canones? Quoniamn synodus quæ edidit canones, quæ post sextam e vestigio celebrata est, ecumenica et ipsa est, supplens quintæ et sextæ defectum. Quod vero sit œcumenica, patet et ex ipsa historia; fuit enim in ea Basilius Gortynæ episcopus universæ Romanæ synodi locum tenens; palet præterea ex eo quod se ipsam assiduo, dam de se loquitur, ecumenicam appellat, CONFUTATIΙΟ. Ut probares, papam recte reprehendi, quippe qui unus e numero episcoporum sit, et cunctis legibus subjaceat quibus et cæteri episcopi, asseris illam quæ synodus quinisexta vocatur, esse legitimam et œcumenicam. Et quod illa quidem sit legitima synodus, ut certum supposuisti; quod vero sit œcumenica, probas, eo quod fuerit in ea Basilius Cretensis, universæ Romanæ synodi lecuin tenens; et quia ipsa se ipsam vocat œcumer nicam. Talis ergo cum sit, ejus quoque canones contra papana editi validi sunt. Atqui difficile non est demonstrare, illam nec legitimam, nec œcumenicam esse. Accusatus fuit Dioscorus initio congregationis quartæ synodi, mandato Leonis papæ, ab ejus legatis, quod personam judicis arripuisset, quam non habebat; et synodum celebrare ausus esset absque auctoritate sedis apostolica; quod nunquam factum est nec fieri licet. Ad hoc Dioscorus non est ausus respondere, sed coactus fuit per senatores sedere in loco reorum. Actione sexta septimæ synodi hæc habentur: • Quomodo magna et generalis Iconomachorum synodus, quæ non habuit cooperantem illius temporis papam, vel sacerdotes ejus, neque per legatos, nec per encyclicam epistolam, ut postulat lex conciliorum? Tu quoque infra recipis celebrem illum canonem, cujus et historiæ meminerunt: ● Non licet absque papa de rebus ecclesiasticis ferre regulas.» Hæc si vera sunt et explorata, ct Basilius Cretensis in quinisexta nullam protulit epistolam legationis suæ testem, quo pacto factą episcoporum congregatio citra sedis apostolica auctoritatem, et ausa regulis suis subjicere eccle

MATTH.EI CARYOPHYLLI siasticarum rerum regulam, synodus fuerit eaque ἀποστολικοῦ θρόνου τῶν ἐπισκόπων γενομένη συνάcecumenica? Quis vero credat, editos fuisse canones contra papam præsente legato papæ? Et si in quarta synodo, cum ordo patriarcharum orientalium mutaretur, adeo moleste tulerunt hoc legali papæ, ut constantissime reclamarent, quomodo passi essent in quinisexta manifestissimis onerari contumeliis Petri sedem? Cur etiam, si papæ legatus aderat in quinisexta, non docuit Orientales, quando suum scribebant canonem decimum tertium de Patribus Carthaginensibus, quod ii de continentia et castitate clericorum tractantes cum dixissent, subdiaconos, diaconos et presbyteros continere se ab uxoribus secundum propria statuta, et Orientales per illud («secundum propria statuta») intelligerent, secundum stata tempora; quasi Carthaginenses Patres dixerint, oportere inservientes altari continere se ab uxoribus, quando sacra tractaturi sunt; extra vero id tempus nequaquam illis denegandum commercium cum uxoribus: cur, inquam, legatus papæ non docuit, quæ dicenda erant pro Ecclesia Romana: quod ista verborum interpretatio non congruit cum sensu Carthaginensium, qui abstinere inbent clericos sacri ordinis secundum propria statuta, vel priora statuta, hoc est perpetuo? floc enim manifeste patet ex verbis Carthaginensis synodi 11, cap. 2: ‹ Aurelius episcopus dixit: Cum in praterito concilio de continentia et castitatis moderamine tractaretur, gradus isti tres conscriptione quailam castitati per consecrationes annexi sunt episcopos inquam, presbyteros et diaconos, ita placuit, ut condecet sacrosanctos antistites, et Dei sacerdotes, nec non et levitas, vel qui sacramentis divinis inserviunt, continentes esse in omnibus; quo possint simpliciter, quod a Deo postulant impetrare, ut quod apostoli docuerunt, et ipsa servavit antiquitas, nos quoque custodiamus. Ab universis episcopis dictum est: Omnibus placet, ut episcopi, presbyteri et diaconi, vel qui sacramenta contrectant, pudicitiæ custodes etiam ab uxoribus se contineant. Ab omnibus dictum est, Placet, ut in omnibus et ab omnibus pudicitia custodiatur, qui altari deserviunt. › Patres autem concilii Carthaginensis v, capito tertio: • Praeterea, inquiunt, cum de quorumdam clericorum, quamvis erga uxores proprias, incontinentia referretur, placuit, episcopos et presbyteros, et diaconos, secundum priora statuta, etiam ab uxoribus continere. Quod nisi fecerint, ab ecclesiastico removeantur officio. > θροισις, καὶ κανονίσαι τολμήσασα τον κανόνα τῶν ἐκκλησιαστικῶν σύνοδος ἂν εἴη, καὶ ταῦτα οἰκου μενική; Πῶς δ᾽ ἂν εἴη πιθανὸν τὸν παρόντος τοπου τηρητοῦ τῆς Ῥώμης, ἐκδοθῆναι κανόνας κατὰ τοῦ Ῥώμης; Καὶ εἰ τοσαύτην ἐπεδείξαντο ἀγανάκτη σιν οἱ τοποτηρηταὶ τοῦ πάππα κινουμένης τῆς τάξεως τῶν ἀνατολικῶν πατριαρχῶν ἐν τῇ τετάρτη συνόδῳ, πῶς ἤνεγκαν οὕτω λαμπρῶς ὑβρίζεσθαι τὸν Πέτρου θρόνον ἐν τῇ πενθέκτῃ; Καὶ πῶς, εἴ γε παρῆν ἐν τῇ πενθέκτῃ ὁ τὸν τό πον ἐπέχων τοῦ πάππα, οὐκ ἐδίδαξε τοὺς ἀνατο λικοὺς ἐπισκόπους, ἔνθα τὸν ιγ' αὐτῶν κανόνα γρά φοντες ἔλεγον·. Τοὺς ἐν Καρθαγένῃ συνελθόντας πρόνοιαν τιθεμένους τῆς ἐν βίῳ σεμνότητος τῶν λειτουργῶν φάναι, ὥστε τοὺς ὑποδιακόνους καὶ διακόνους καὶ πρεσβυτέρους ἐκ τῶν συμβίων ἐγκρά τεύεσθαι κατὰ τοὺς ἰδίους όρους» (καὶ τὸ, ε κατὰ τοὺς ἰδίους ὄρους, ο ἐξηγοῦντο οἱ ἀνατολικοὶ κατὰ καιροὺς ἰδίους· ὡς ἂν εἰ ἔλεγον οἱ ἐν Καρθαγένη χρῆναι τοὺς τῷ θυσιαστηρίῳ προσεδρεύοντας ἐν τῷ καιρῷ τῆς τῶν ἁγίων· μεταχειρήσεω; ἐγκρατείς εἶναι, ἔξω δὲ τοῦ τοιούτου καιροῦ μὴ ἀποστερεῖσθαι τῆς πρὸς νόμιμον γυναῖκα συναφείας)· πῶς οὐκ ἐδίδαξε, φημί, τὰ δίκαια τῆς Ῥωμαίων Εκκλησίας φάσκων, ὅτι οὐ συμφωνεῖ ἡ ἐξήγησις αὐτῶν τοῖς ἐν Καρθαγένη Πατράσιν, οἵτινες ἐγκρατεύεσθαι τοὺς ἱερωμένους κελεύουσι κατὰ τοὺς οἰκείους ὅρους ἢ θεσμούς· ἄλλοι δὲ γράφουσι, κατὰ τοὺς ἀρχαίους θεσμούς, δηλαδὴ ἀειδή ποτε; Καὶ δῆλον τοῦτο ἐξ ὧν φασιν οἱ τῆς δευτέρας ἐν Καρθαγένη συνόδου Πατέρες ἐν τῷ β' κεφαλαίῳ· «Αυρήλιος Επίσκοπος εἶπεν· Ἐν τῇ προλαβούσῃ συνόδῳ περὶ τῆς ἐν έγκρατείᾳ, σωφροσύνῃ σεμνοπρεπείας λέλεκται, ὅτι οἱ τρεῖς οὗτοι ἀπογραφῇ τινι δι' ἀφιερώσεως συν δέδενται τῇ σωφροσύνῃ, ἐπισκόπων φημί, πρεσβυ τέρων καὶ διακόνων· οὕτως ἤρεσε, καθώς χρὴ τοὺς ἁγιωτάτους προέδρους, καὶ μὴν καὶ Λευίτας, ἀλλὰ καὶ τοὺς ὑπηρετοῦντας τοῖς θείοις μυστηρίοις ἐγκρατεῖς εἶναι ἐν ἅπασιν· ἶν᾿ ἔχωσιν ἁπλῶς ὅπερ αἰτοῦνται τὸν Θεὸν λαμβάνειν· ὅπως φυλάττωμεν καὶ ἡμεῖς ὅπερ ἐδίδαξαν οἱ ἀπόστολοι, καὶ ἐκράτησεν ἡ ἀρχαιότης. Πάντες οἱ ἐπίσκοποι εἶπον· 13;ιν ἀρέσκει, ἵνα οἱ ἐπίσκοποι, πρεσβύτεροι, καὶ διάκοvoι, ἢ καὶ οἱ τὰ μυστήρια ψηλαφώντες, την σωφροσύνην τηροῦντες καὶ αὐτῶν τῶν γαμετῶν ἀπέχων ται. Πάντες εἰρήκασιν· Αρέσκει, ἵνα ἐν πᾶσι καὶ παρὰ πάντων τῶν ὑπηρετούντων τῇ τραπέζῃ φυλάσσηται ἡ ἐγκράτεια.» Οἱ δὲ τῆς ε' ἐν Καρθαγένῃ συνόδου Πατέρες ἐν κεφαλαίῳ τρίτῳ φασίν· ο Πρό τούτοις ἀνήνεκται περὶ τῆς κληρικῶν τινων ἀκρα σίας, εἰ καὶ ταῖς ἰδίαις ἐχρήσαντο γαμεταῖς· ήρεσεν οὖν, ἵνα ἐπίσκοποι, πρεσβύτεροι, καὶ διάκονοι κατὰ τοὺς οἰκείους ὅρους, καὶ αὐτῶν ἀπέχωνται τῶν γαμετών. Αν τοῦτο μὴ πράξωσι, τῆς ἐκκλησιαστι κῆς ἀποκινείσθωσαν εργασίας.» Quomodo igitur legatus papæ in his non contradixit, et non aperuit dissonantiam sensuum? Quomodo non contradixit adversus canonem tricesimum sextum de æqualitate honoris pape et Πῶς οὖν ὁ τοποτηρητής του πάππα οὐκ ἀντεῖπεν ἐν τούτοις, καὶ οὐκ ἤλεγξε τὸ ἀσύμφωνον; Πῶς οὐκ ἀντεῖπε πρὸς τὸ τοῦ λς' κανόνος περὶ τῶν ἴσων πρεσβείων τοῦ πάππα καὶ τοῦ Κωνσταντινουπό

λεω;; Πῶς τὸ ἐν τῷ νε' κανόνι περὶ τοῦ Σαββάτου / Constantinopolitani, et indiscussum reliquit quinquagesimum quintum de Sabbato canonem et sexagesimum septimum de abstinendo a sanguine et suffocato? Subscriptiones porro illorum canonum quis ita positas inspiciat, ut prima sit Justiniani imperatoris Rhinotmeti, deinde relictus sit locus papæ ad subscribendum, et œcumenicæ synodi notas agnoscat? Plurimum differt inter legatos qui mittebantur a papa ad unamquamque synodum œcumenicam cum peculiaribus mandatis, et legatos illos qui apud Graecos communi quadam ratione personam papa referebant, ut Caesariensis, Ephesius, Thessalonicensis, Corinthius, Gortynius. Nam isti exseculorum, ut ita dicam, locum obtinebant, et exarchi vocabantur in suis quisque provinciis, particularem habentes jurisdictionem ad particularia ecclesiastica negotia, tanquam hujus ministerii per successionem haeredes. Qui vero ad cecumenicas synodos mittebantur a papa, vel ab ejus synodo, præsentiam pape supplebant, et sedebant ante patriarchas, deque dogmatibus ut plurimum judicabant, idque usque ad ferendam de re controversa sententiam. Tales vero mittebat papa ab Urbe, suo ex latere. Nam et in tertia synodo, quando Cœlestinus papa legationis munus Cyrillo mandaverat, mos suos etiam ab Urbe legatos misit. Quænam ergo notæ. sunt œcumenicæ synodi in quinisexta? Unde vero vobis in mentem venit ille pra'textus, quod quinisexta suppleverit defectum quinta et sexta? quasi non liceat generalem celebrare synodum absque canonum editione? cum tamen sanctus Gregorius papa, epistola 195, ad Eulogium Alexandrinum, et Anastasium Antiochenum asserat, canones secundæ synodi nec fuisse visos, nec receptos ab Ecclesia Romana, et sauctus Leo papa in suis epistolis, tertia parte quarte synodi, clarissimis vero bis atlirmet, ad exstinguendam solum hæresim, et confirmandam fidem catholicam fuisse illam congregatam. Unde igitur supplementi necessitas, excogitata a primis auctoribus schismatis? ἀνεξέταστον εἴασε, καὶ τὸ ἐν τῷ ξ5' περὶ ἀποχῆς αἵματος καὶ πνικτοῦ; Τίς δὲ τῶν κανόνων ἐκείνων τὰς ὑπογραφές οὕτω διατεθείσας ὁρῶν, ὥστε πρώτ την εἶναι τὴν ὑποσημείωσιν τοῦ βασιλέως Ἰουστι γιανοῦ τοῦ Ρινοτμήτου, εἶτα τόπον ὑπολειφθέντα τῷ πάππα εἰς ὑπογραφήν, οἰκουμενικῆς ταῦτα συνόδου φάνῃ γνωρίσματα; Πάμπολυ ἀπέχει, ὦ γενναῖς, ἡ τοποτηρησία τῶν πρὸς ἑκάστην οικουμενικὴν σύνοδον μετὰ ἰδικῶν ἐνταλμάτων παρὰ τοῦ πάππα στελλομένων, τῆς τοποτηρησίας τῶν ληγαταρίων, Αν μετεχειρίζοντο οἱ παρὰ Γραικοῖς τὸ πρόσωπον τοῦ πάππα κοινῷ τινι λόγῳ ἐξεικονίζοντες, οἷος ἦν ὁ Καισαρείας Καππαδοκίας, ὁ Ἐφέσου, ὁ Θεσσαλονίκης, ὁ Κορίνθου, ὁ Γορτύνης, ἐκ τῶν ὑπογραφῶν τοῦ ὅρου τῆς ς' συνόδου· οὗτοι γὰρ ἐκβιβαστῶν ὡς εἰπεῖν χώραν επλήρουν, καὶ ἔξαρχοι ἐκαλοῦντο ἐν ταῖς ἰδίαις ἕκαστος ἐπαρχίαις, και μερικὴν ἔχοντες δικαιοδοσίαν περὶ μερικὰ κεφάλαια εκκλησιαστικά, εἷον κληρονόμοι κατὰ διαδοχὴν τῆς τοιαύτης διακο νίας. Οἱ δὲ πρὸς τὰς οἰκουμενικὰς παρὰ τοῦ πάππα συνόδους στελλόμενοι, ἢ παρὰ τῆς ἐκεῖ συνόδου, τὸν τόπον ἀνεπλήρουν τῆς παρουσίας τοῦ πάππα, ἢ καὶ τῆς συνόδου, καὶ τῶν πατριαρχῶν προεκαθέζον το, καὶ περὶ δογμάτων ὡς περὶ τὸ πλεῖστον ἀνέκρι νον· καὶ τοῦτο ἐφάπαξ, μέχρι τῆς συνοδικῆς περὶ τοῦ κινουμένου πράγματος ἀποφάσεως. Τοιούτους δὲ ὁ πάππας προεβίβαζεν ἀπὸ Ῥώμης ἐκ τοῦ ἰδίου πλευροῦ. Καὶ γὰρ καὶ ἐν τῇ τρίτῃ συνόδῳ ὅ τε Κελεστίνος ὁ πάππας τοποτηρητὴν κατέστησε Κύριλλον, κατὰ πόδα καὶ ἰδίους τοὺς ἐκ Ρώμης ἀπέ στειλε πρεσβευτάς. Ποῦ τοίνυν ἐν τῇ πενθέκτη τὰ νομίμης συνόδου γνωρίσματα; Πόθεν δὲ ἐπῆλθεν ὑμῖν σκέψιν τοιαύτην ἐφευρεῖν, ὅτι ἡ πενθέκτη ἀνε πλήρωσε τὸ ὑστέρημα τῆς ε' καὶ ς', ὡς μὴ ἐξὸν πίσ κουμενικὴν γενέσθα: σύνοδον ἄνευ κανόνων συγγρα φῆς; καίτοι τοῦ ἐν ἁγίοις πάππα Γρηγορίου τοῦ Διαλόγου ἐν τῇ πρὸς Εὐλόγιον 'Αλεξανδρείας, καὶ Αναστάσιον 'Αντιοχείας ρξε' ἐπιστολῇ τοὺς κανόνας τῆς β' συνόδου φάσκοντος μήτε ποτὲ ὀφθῆναι, μήτε παραδεχθῆναι τῇ Ἐκκλησίᾳ Ρώμης, καὶ τοῦ ἐν ἁγίοις πάππα Λέοντος ἐν ταῖς φερομέναις αὐτοῦ ἐπιστολαῖς μετὰ τὰ Πρακτικὰ τῆς δ' συνόδου λαμπρῶς ἀποφαινομένου, ἐπὶ μόνῃ τῆς αἱρέσεως ἀνατροπῇ, καὶ ἐπιστηρίξει τῆς ὀρθοδοξίας συναγηγέρθαι τὴν τετάρτην σύνοδον. Πόθεν οὖν ἡ τῆς ἀναπληρώσεως ἀνάγκη, ἣν οἱ πρῶτοι τοῦ σχίσματος ἡγεμόνες ἐμηχανήσαντο; Εἰ δὲ οἰκουμενικὴν εἶναι λέγεις τὴν πενθέκτην, ὅτι αὐτὴ ἑαυτὴν οὕτως ονομάζει, ἀκουέτω τὸ, Σὺ περί σεαυτοῦ μαρτυρεῖς. Πῶς γὰρ οἰκουμενική, ἥτις ἐν τῷ β' αὐτῆς κανόνι ἀπαριθμησαμένη τῶν οἰ κουμενικῶν καὶ τοπικῶν συνόδων τους κανόνας, ναὶ μὴν καὶ τῶν ἀνατολικῶν ἁγίων Πατέρων καὶ διδα σκάλων, οὐδενὸς μέμνηται ἢ Ρώμης ἀρχιερέως, Η δ δασκάλου δυτικοῦ, περὶ ὧν ἡ πέμπτη οἰκουμενικὴ σύνοδος πρὸς τῷ τέλει τῆς τρίτης συνελεύσεως οὕτω φησίν· ο Πρός τούτοις ἀκολουθοῦμεν κατὰ πάντα τοῖς ἁγίοις Πατράσι καὶ διδασκάλοις τῆς Ἐκκλησίας, Αθανασίῳ, ᾿Ιλαρίω, Βασιλεί, Γρηγορίῳ τῷ Θεολό γῳ, Γρηγορίῳ τῷ Νύσσης, Αμβροσίῳ, Αὐγουστίνῳ, Θεοφίλη, Ιωάννῃ τῷ Κωσταντιν υπό εως, Κυρίλη, Si vero ecumenicam dicis quinisextam, quia so ipsam hoc titulo ipsa insigniat, merito audiaɩ. Tu de te ipsa testimonium perhibes. Quomodo enim œcumenica, quæ in secundo suo canone, enumeratis generalium et provincialium synodo. rum canonibus, nec non Patrum doctorumque orientalium, nullos recenset Romanorum pontilicum aut occidentalium doctorum? cum sancta generalis-quinta synodus in fine collationis tertiæ dicat: ‹ Super hæc sequimur per omnia et san· tos Patres et doctores Ecclesiae, Athanasium, lilarium, Basilium, Gregorium Theologum, et Gregorium Nyssenum, Ambrosium, Augustinum, Theophilum, Joannem Constantinopolitanum, Cy.

MATTHAI CARYOPHYLLI rillum, Leonem, Proclum; et suscipimus omnia Λέοντι, Πρόκλῳ καὶ δεχόμεθα πάντα, ὅσα περί τε quæ de recta fide et condemnatione hæreticorum exposuerunt. Suscipimus autem et alios sanctos et orthodoxos Patres, qui in sancta Dei Ecclesia rectam fidem irreprehensibiliter usque ad finem suæ vitæ prædicaverunt. › Ita sentiente et scribente synodo œcumenica, quomodo generalis fuerit quinisexta, quæ solos orientales agnoscit doctores, et prohibet ne quisquam alios recipiat canones? Nullo igitur jure vocari potest œcumenica, sen legitima prorsus synodus, juxta canones synodorum. NILUS (Cap. XVI). • Sancta quoque et œcumenica septima synodus in primo suo canone, «Divinos, inquit, cano1.es libenter suspicimus, integramque illorum et immotam servamus præceptionem, sive per Spiritus tubas apostolos editorum, sive per sex œcumenicas syr ulos, atque etiam provinciales. Cum ergo canonum meminerit sex generalium conciliorum, quæ vero sexta proprie fuit, nullos ediderit canones, manifestum est eam loqui de canonibus hujus synodi, quæ defectum sexlæ videtur supplevisse. CONFUTATΙΟ. Arguis tertio, ad probandum quinisextam esse acumenicam. Septima synolus amplectitur canones sex generalium concilioram. Atqui sexta proprie synodus nullos edidit canones; intelligit ergo de canonibus quinisexta. Sed si placeret verilas, et aversareris mendacium, legisses in septimæ synodi act. 4, quosdam turbari audientes esse sextæ synodi canones. Quibus Tarasius patriarcha respondebat, quod sancta et magna sexta synodus sul Constantino celebrata fuit, et post quatuor aut quinque annos iidem ipsi Patres convenientes suh Justiniano filio Constantini ediderunt canones. Illi enim, inquit, qui subscripserunt sus Constantino, ipsi et sub Justiniano subscripserunt. Hæc Tarasius dicebat ad confirmandos canones quinisexta, inter quos octogesimus secundus agit de imagine Salvatoris, ut probare posset contra Icquomachos usum sacrarum imaginum. Hic erat scopus Țarasio, dụm laudabat quinisextæ canones; et cum septimæ canones componebat, in primo aiebat se suscipere canones sex generalium synodorum, ut etiam quinisexte canones comprehenderet ea mente qua diximus. Duo tamen dicit non congruentia: unum, quod quatuor aut quinque post sextam synodum annis celebrata sit quinisexta, quod impossibile est. Nam si postrema sextæ syn - qdi actio̟ celebrata fuit indict. x, quinisexta vero in suo tertio canone ait edere suos canones post quartam indictionem, decem omnino interlapsi sunt anni, non quinque. Alterum est, quod cos- τῆς ὀρθῆς πίστεως, καὶ πρὸς ἔλεγχον τῶν αἱρετικῶν ἐξέθεντο. Δεχόμεθα δὲ καὶ τοὺς ἄλλους καὶ ὀρθοδόξους Πατέρας, τοὺς ἐν τῇ ἁγίᾳ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ τὴν ὀρθὴν πίστιν ἀμέμπτως μέχρι τέλους τοῦ βίου κηρύξαντας. ο Οὕτω φρονούσης τε καὶ γραφούσης τῆς οἰκουμε νικῆς συνόδου, πῶς οἰκουμενικὴ ἡ πενθέκτη, ἢ τοὺς ἀνατολικούς οἶδε μόνους διδασκάλους; Κἄν τις παραδέχοιτο ἑτέρων κανόνας, τοῦτό φησι μηδενὶ ἐξεῖ ναι ποιεῖν. Οὐδενὶ δικαίῳ δύναται καλεῖσθαι οίκοιμενική, οὔθ' ὅλως νομίμη σύνοδος κατὰ τοὺς κανόνας τῶν συνόδων. • Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἡ ἁγία καὶ οἰκουμενικὴ ζ' σύν οδος ἐν τῷ πρώτῳ αὐτῆς κανόνι τοιάδε φησίν· • Ασπασίως τους θείους κανόνας ενστερνιζόμεθα, καὶ ὁλόκληρον τὴν αὐτῶν διαταγὴν καὶ ἀσάλευτον κρατύνομεν, τῶν ἐκτεθέντων ὑπὸ τῶν σαλπίγγων τοῦ Πνεύματος ἀποστόλων, τῶν τε ἐξ οἰκουμενικῶν συνόδων, καὶ τῶν τοπικῶς συναθροισθεισῶν.» Εἰ δὲ κανόνων μέμνηται τῶν ἐξ οἰκουμενικῶν συνόδων, τῇ δὲ κυρίως ς' περὶ κανόνων ἐμέλησεν οὐδαμῶ;, πῶς οὐ πρόδηλον, ὡς περὶ τῶν κανόνων τῆς συνόδου ταύτης φησίν, ἢ τὸ τῆς ἔκτης ἐνδεὶς ἀναπληρώσασα φαίνεται; ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Τρίτον ἐπιχειρεῖς, ἀποδεῖξαι βουλόμενος οίκου με νικὴν τὴν πενθέκτην. Ἐνστερνίζεται ἡ ζ' σύνοδος τοὺς κανόνας τῶν ἐξ οἰκουμενικῶν συνόδων. Η δὲ κυρίως ς' κανόνας οὐκ ἐξέθετο· ἄρα περὶ τῶν και νόνων τῆς πενθέκτης νοεί. Αλλ' είπερ έχαιρες τῇ ἀληθείᾳ, καὶ ἐμίσεις τὸ ψεῦδος, κατεῖδες ἂν ἐκ τῶν Πρακτικῶν τῆς ζ' συνόδου, πράξει δ', ὅτι ἐσκανδαλίζοντο τινὲς ἀκούοντες κανόνας τῆς δ' συνόδου πρὸς οὓς ἔλεγε Ταράσιος ὁ πατριάρχης ὅτι ἡ ἁγία μετ γάλη ἔκτη σύνοδος ἐπὶ Κωνσταντίνου συνεκροτήθη καὶ μετὰ τέσσαρα ἔτη ή πέντε συναθροισθέντες ο αὐτοὶ Πατέρες ἐπὶ Ἰουστινιανοῦ υἱοῦ Κωνσταντίνου τοὺς κανόνας ἐκτεθείκασιν. Οἱ γὰρ, φησίν, ὑπογρά ψαντες ἐπὶ Κωνσταντίνου, οἱ αὐτοὶ καὶ ἐπὶ Πουστι νιανοῦ ὑπέγραψαν. Ἔλεγε δὲ ταῦτα Ταράσιος κυρῶται βουλόμενος τοὺς κανόνας, ἐν οἷς ἦν ὁ πρ' διαλαμβάνων περὶ τῆς εἰκόνος τοῦ Σωτῆρος, ἵν᾽ ἔχοι δεῖξαι κατὰ τῶν εἶχο νομαχούντων τὴν χρῆσιν τῶν σεπτῶν εἰκόνων. Το τῷ γοῦν τῷ σκοπῷ Ταράσιος ἐπαινέτης ἦν τῶν τῆς πενθέκτης κανόνων· καὶ συγγράφων τοὺς τῆς ζ', ἐν τῷ πρώτῳ ἑνστερνίζεσθαι ἔλεγε τοὺς κανόνας τῶν ἓξ οἰκουμενικῶν συνόδων, ἵνα συμπεριλάβοι καὶ τοὺς τῆς πενθέκτης ἐπὶ τῷ προῤῥηθέντι σκοπῷ. Δύο δὲ ὅμως λέγει ἀσύμφωνα· ἓν μὲν, ὅτι τέσσαρα ἢ πέντε μετὰ τὴν ἁγίαν ς' σύνοδον ἔτη γέγονεν ή πενθέκτη, ὅπερ ἀδύνατον· εἰ γὰρ ἡ ἐσχάτη τῆς ς' συνόδου πρᾶξις γέγονεν ἐνδικτιῶνος ι', οἱ δὲ τῆς πενθέκτης ἐν τῷ τρίτῳ κανόνι φασὶν ἐκτίθεσθαι τοὺς κανόνας μετὰ τὴν τετάρτην ινδικτιῶνα, δέκα πάντως έτσ Οετέον μεθόριον, οὐχὶ πέντε. Δεύτερόν ἐστιν, ὅτι

τοὺς αὐτοὺς λέγει υπογεγραφέναι τῇ ς συνόδῳ καὶ dem fuisse inquit, qui subscripsere in sexta synτῇ πενθέκτῃ· ὅπερ οὐκ ἀληθὲς ἐκ τῶν ὑπογραφών odo et in quinisexta; quod ex subscriptionibus ἐλέγχεται· δῆλον γὰρ τῷ βουλομένῳ συμβάλλειν, patel verum non esse; si quis ettim conferre vo· ὅτι τὸ πλεῖστον μέρος τῶν ὑπογραψάντων διαφέρει, luerit, comperiet majorem partem qui subscripseἐξ ὧν ἀληθῆ πάντως εὑρίσκεται, & γράφει ὁ Βιβλιο- runt, non esse eosdem. Scribebat sane et Leo θηκάριος ᾿Αναστάσιος ἐν τῷ προσφωνητικῷ πρὸς Isaurus ad Gregorium II, Cur, inquiens, in sex Ἰωάννην ὄγδον τὸν πάππαν, καταβαλλόμενος προοί conciliis de imaginibus nihil est dictum? et papareμιον τῇ ἑαυτοῦ ἑρμηνείᾳ τῆς ζ' συνόδου· λέγει δὲ spondit, nihil dictum esse. Quod papa non falereταῦτα· ι Ιστέον ἐν ταύτῃ τῇ λ' συνόδῳ προσεῖναι tur, nec imperator objiceret, si quinisexta legitima τινα ἔκ τε τῶν ἀποστολικῶν, καὶ τῶν τῆς δ' οίκουhaberetur. Ex quibus vera esse comperiuntur, μενικῆς συνόδου κανόνων καὶ ῥήσεων, ἃ παρ' ἡμῖν, quæ scribit Bibliothecarius Anastasius in præfaδηλαδὴ τοῖς Ῥωμαίοις, οὔτε διερμηνευθέντα φέρε tione suæ in septimam synodum interpretationis ται, οὔτε ἀπόδεκτά ἐστι. Περὶ μὲν γὰρ τῶν ἀποστο- ad Joannem VIII: ‹ Sane notandum est, quædam λικῶν κανόνων ἴσμεν σαφῶς ἐνίους τὴν τῶν τοιούτων in hac synodo ex apostolorum et sextæ universaκανόνων παραδοχὴν μὴ ῥᾳδίως ποιεῖσθαι. Καὶ γὰρ His synodi canonibus et sententiis inveniri, quæ καὶ ὁ προκάτοχός σου πάππας ὁ μακαριώτατος Στέ penes nos interpretata nec habentur nec admitφανος τούτων οὐ πλείους ἢ πεντήκοντα δεκτέους εξ- tuntur. Et certe de apostolorum canonibus liquido και συνοδικῶς ἀπεφήνατο, εἰ καὶ ἀρχιερέων 'Ρώμης novimus, quoniam his quidam facile non præbuere θεσμοί τινες ἐκ τῶν κανόνων ἐκείνων παρειλῆφθαι consensum. Sed et prædecessor vester beatus papa δοκοῦσιν. "Οθεν δὴ θεσπίσματι τῆς ἀποστολικῆς σου Stephanus non ex his plus quam quinquaginta ἀξίας οὐ μόνον ἐκείνους τοὺς ν' δέχεται ἡ Ἐκκλησία, recipiendos synodice promulgavit, licet quædamn ἀλλὰ καὶ τοὺς τῶν ἀρχιερέων Ῥώμης ἅπαντας, οἷα constituta pontificum ex ipsis canonibus assumpta δὲ σαλπίγγων τοῦ Πνεύματος· ναὶ μὴν καὶ τοὺς esse videantur. Unde apostolatu Vestro decernente ἁπάντων καθόλου τῶν ἐκκρίτων Πατέρων, καὶ τοὺς non solum illos solos quinquaginta canones Ecτῶν ἱερῶν συνόδων κανόνας καὶ διδάγματα, ἐκεῖνα clesia recipit, sed et omnes pontificum Romanorum δηλαδὴ μόνα, ἐν οἷς οὐδὲν ἔνεστι τῇ ὀρθοδοξίᾳ μὲ utpote Spiritus sancti tubarum, quia et omnium σύμφωνον, καὶ τῇ ὀρθότητι τῶν ἠθῶν ὑπεναντίον, omnino probabilium Patrum, et sanctorum conciἢ τοῖς δόγμασι τῆς Ῥωμαϊκῆς κἂν ὁτιοῦν ἀντιφε- liorum regulas et institutiones admittit, illas dunρόμενον· μᾶλλον δὲ τὰ σφοδρῶς μαχόμενα τοῖς ἐξ taxat quæ nec rectæ fidei, nec probis moribus ἐναντίας, τουτέστι τοῖς αἱρετικοῖς. Τοὺς τοίνυν και c obviant, sed nec sedis Romanæ decretis ad modiνόνας, οὓς φασιν οἱ Γραικοὶ ὑπὸ τῆς ἔκτης ἐκδοθῆναι cum quid resultant; quin potius adversarios, id συνόδου ἐπὶ τοσοῦτον ὁ κορυφαῖος δέχεται θρόνος ἐν est haireticos, potenter impugnant. Ergo regulas, τῇ παρούσῃ ἑβδόμῃ συνέδῳ, ὥστε μηδαμῶς τὸ πα quas Græci a sexta synodo perhibent editas, ita ράπαν ἐκείνους στέργειν, οι τοις προτέροις κανόσι in hac synodo principalis sedes admittit, ut nulκαὶ διαταγαῖς τῶν ἁγίων τοῦ θρόνου τούτου ἀρχιε latenus ex iis illæ recipiantur quæ prioribus canoρέων, ἢ γοῦν τῇ σεμνότητι τῶν ἠθῶν εἰσιν ἀντικεί nibus vel decretis sanctorum sedis hujus pontifiμενοι, εἰ καὶ παρὰ Λατίνας μέχρι τοῦδε ξύμπαντες cum, aut certe bonis moribus inveniuntur adversæ. ἄγνωστοι παντελῶς διατελοῦσιν ὄντες, οὐδὲ γὰρ ἡρω Quamvis omnes hactenus ex toto maneant apud ψηνεύθησαν· ἀλλ' οὐδὲ εὕρηνται ἐν τοῖς λοιποῖς παρ Latinos incognite, quia nec interpretatæ; sed nec τριαρχικοῖς θρόνοις, καίπερ Ελλάδι χρωμένοις φω in cæterarum patriarchalium sedium, licet Græca νῇ, τοῖς ἐκείνων αρχείοις εγκείμενοι· ὅτι μηδεὶς utantur lingua, reperiantur archivis: nimirum αὐτῶν ὅτε ἐξεδίδοντο, ή συνεκδιδούς, ή συμφωνῶν, quia nulla earum, cum ederentur, aut promulgans, ἢ παρὼν ὅλως ἐτύγχανε. Καίτοι διαβεβαιοῦνται οἱ aut consentiens, aut saltem præsens inventa est. Γραικοί, τοὺς κανόνας τούτους ἐκτεθεῖσθαι ὑπ' αὐ- Quanquam eosdem Patres illas Græci promulτῶν ἐκείνων τῶν Πατέρων, οἱ τὴν ἔκτην σύνοδον gasse perhibeant, qui in sexta synodo suutinventi; συνεκρότουν· ἀλλὰ τοῦτο δεῖξαι σαφέσι τεκμηρίοις sed hoc nullis probare certis possunt indiciis. › οὐκ ἂν ἔχοιεν.» Ορᾷς ὅτι σύμωνα τῇ ἀληθείᾳ γράψει ὁ ἑρμηνεὺς ᾿Αναστάσιος; "Οτε γοῦν ἐπιχειρεῖς, ὅτι ἡ ζ' σύνη δας μέμνηται κανόνων τῶν ἐξ οἰκουμενικῶν συνόδων, ἄρα καὶ τῶν τῆς πενθέκτης, ἡ γὰρ κυρίως δ' κανό νας οὐ συνέγραψεν· ἀληθῆ λέγεις, ἀλλ᾽ οὐκ ἀναγκαῖα καὶ ἔνθεσμα· τοῦτο γὰρ ἐσκόπει Ταράσιος ὁ τοὺς κανόνας τῆς ζ' συνόδου ὑπαγορεύσας, τὸ τοὺς κανόνας τῆς πενθέκτης νομισθῆναι γνησίους πρὸς τὸ ἀπε λέγξαι τοὺς Εικονομάχους· ὥστε τῶν ἀνατολικῶν ἦν ἡ τοιαύτη οἰκονομία. Ὁ δὲ ἀποστολικός θρόνος τούτους οὔτε ἐπεγίνωσκεν, οὔτε εἶχε κανόνας, ἀλλ᾽ ἐπὶ τοσοῦτον ἐδέξατο ἐν τῇ ζ' συνόδῳ, ὅσον ἐπιδοκ:- Vides interpretem Anastasium consona seribere veritati? Quando igitur arguis: Septima synodus meminit canonum sex generalium conciliorum; ergo etiam quinisexte, quandoquidem quæ. vere sexta fuit, nullos canones edidit, vera dicis, scd non necessario et jure concludentia. Nam Țara, sius, qui septimæ synodi canones conscripsit, hoc volebat, nimirum canones quinisextæ haberi pro legitimis, ut posset redarguere Iconomachos. ltaque Orientalium fuit excogitatio hæc; at vero scles apostolica nec agnoscebat, nec pro canonibus habebat, sed eatenus in septima synodo susce-

ἧς στηλιτεύεται ἡ εἰκονομαχία. pit, ut solum probaret argumentum canonis eco- μάσαι τὴν ἐμφερομενην τῷ πβ' κανόνι ἔννοιαν, δι' gesimi secundi, per quem iconomachi perfidia reprobatur. Itaque hujusmodi argumentis uti ad probandum quinisextam esse cecumenicam, idem, Nile, est, quod, dum causa agitur, Græcos proferre accusatores, testes, judices contra Lalinos. NILUS (Cap. XVII). Τοιαῦτα γοῦν προβάλλειν ἐπιχειρήματα πρὸς τὸ τὴν πενθέκτην ἀποδείξαι οἰκουμενικὴν ταυτόν ἐστιν, ὦ Νεῖλε, καὶ τὴ δίκης ἀνισταμένης προφέρειν τους Γραικούς κατά Λατίνων κατηγόρους, μάρτυρας καὶ δικαστάς. • Οὕτω δὲ τοὺς κανόνας ἐκείνους κυρίους ἡγεῖτο καὶ ὁ τῆς Ῥώμης ἐπίσκοπος, ἕως ἐν εἰρήνῃ τὰ ἐκε κλησιαστικὰ διετέλουν ὄντα, ὡς καὶ τὸν πάππαν Αδριανὸν Ταρασίῳ γράφοντα διὰ θαύματος ἄγειν τὰ κατ' αὐτὸν, ἐμμένοντα τοῖς ὑπὸ τῆς ἁγίας ταύτης συνόδου κανονικῶς ὁρισθεῖσιν. 'Ανάγνωθι ἀπὸ τῶν Πρακτικῶν τῆς ζ' συνόδου, ἀπὸ τῆς ἐπιστολῆς τοῦ πάππα 'Αδριανοῦ πρὸς Ταράσιον Κωνσταντινουπόλεως ταῦτα·. Εὔρομεν δὲ ἐν τῇ προειρημένη Επιστολῇ τῇ συνοδικῇ τῆς ὑμετέρας άγιωσύνης μετά τὸ πλήρωμα τῆς πίστεως καὶ τῆς ὁμολογίας τοῦ δεν ροῦ συμβόλου, καὶ πασῶν τῶν ἁγίων ἐξ συνόδων, καὶ περὶ τῶν ἱερῶν καὶ σεπτῶν χαρακτήρων θαῦμα αἰνέσεως καὶ περιπτύξεως ἄξιον, περιέχον· Οτι καὶ τὰ ὑπὸ τῆς αὐτῆς ἁγίας ἔκτης συνόδου δέχομαι μετὰ πάντων τῶν ἐνθέσμως καὶ θειωδῶς ἐκφωνηθέντων παρ' αὐτῆς κανόνων· ἐν οἷς ἐμφέρεται κανών προ περὶ τῶν σεπτῶν εἰκόνων. ο Ὅτι μὲν οὖν ὁ κανών οὗτος καὶ παρὰ τοῦ μακαρίου Αδριανοῦ τὸ κύριον ἔχει, τὰ βιβλία φανέντα μαρτυρήσει τῷ λόγῳ· πάνω δὲ ἄτοπον μὴ μόνον πρὸς τὰς οἰκουμενικὰς τῶν συνόδων Λατίνους ἀπεχθῶς ἔχειν, ὧν ἡγεμόνες αὐτοὶ κατέστησαν, ἀλλὰ καὶ πρὸς ἑαυτοὺς στασιάζειν· καὶ νῦν μὲν τὸν πάππαν ᾿Αδριανὸν τοὺς κανόνας τούς ἡ ἕτερον, εἰ τύχοι, τοὺς αὐτοὺς ἀποδοκιμά ‹ Adeo vero ratos illos canones Romanus episcopus habebat, dum pax Ecclesiarum vigebat, ut Adrianus papa scribens ad Tarasium, admiraretur quod is sanctæ hujus synodi canones et decreta teneret. Legito in actis septime synodi ex epistola Adriani paper ad Tarasium ConstanLinopolitanum haec: • Invenimus autem in prædieta synodica epistola Sanctitatis Vestræ post plenitudinem adei et confessionem sacri Symboli, et omnium sanctarum sex synodorum, et de sacris ac venerabilibus characteribus miraculum laude ac veneratione dignissimum eontineri: quia et casdem sanctas sex synodos suscipio cum omnibus regulis quæ jure ac divinitus ab ipsis promulgatæ sunt, inter quas continetur canon octogesimus secundus de venerandis imaginibus. › Quod igitur iste canon per ipsum quoque beatum Adrianum ratus sit, codices ostensi testabuntur. At nimis absurdum est, Latinos non solum hostes esse acumenicarum synodorum, quorum ipsi duces fuere, sed inter se etiam digladiari; et modo quidem Adrianum papam vocare hos canones miraculum laude dignum: modo vero Innocentium, vel alium quenıcunque reprobare eosdem. › τους θαῦμα αἰνέσεω; καλεῖν, νῦν δὲ τὸν Ἰννοκέντιον, ζειν.» CONFUTATIO. Arguis quarto pro quinisexta: Adrianus papa scribens Tarasio ratum habet octogesjınum sectindum canonem quinisexte; ergo synodus illa legitima est et in œcumenicis numeranda. Sed plane erras, et erroris tui causa est prava interpretatio. Nam Tarasil voces, quas papa laudat, non ita habent ut Græca interpretatio continet; Græce enim ita legitur: Quia et eamdem sanctam sextam synodum suscipio cum omnibus ejus cano- Ο nibus. At textus Latinus habet: Quia et easdem sanclas sex synodos suscipio cum earum canonibus. Ita nec Tarasius sextam synodum expresse posuit, nec papa referendo illius voces, sed corrigendo voces Tarasii, quod ita is dixerat: Suscipio sanctas sex synodos cum earum canonibus, papa sic refert: Post confessionem sacri Symboli et sex synodorum, invenimus et de sacris imaginibus. Non ergo laudat papa Tarasium, ut decreta quinisextæ tenentem, quemadmodum dicis, sęd ut omnium sanctarum synodorum et rectæ de sacris imaginibus fidei cultorem. Hæc autem recta de, imag.nibus fides continebatur in octogesimo secundo canone quinisexte et rectam fidem papa ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Τέταρτον ἐπιχειρεῖς εἰς σύστασιν τῆς πενθέκτης Αδριανός ὁ πάππας Ταρασίῳ γράφων κύριον έχει τὸν πρ' κανόνα τῆς πενθέκτης· ἄρα γνησία ἡ παν θέκτη, καὶ ἐν ταῖς οἰκουμενικαῖς ἀριθμητέα. Αλλ' επλανήθης, ὦ θαυμάσιε, ἐκ τῆς παρερμηνείας τοῦ χωρίου. Αἱ γὰρ τοῦ Ταρασίου φωναὶ, ἃς ἐπαινεῖ ὁ πάππας, οὐ περὶ τῆς ἕκτης συνόδου ῥητῶς διαλαμ βάνουσι, καθὼς ἔχει ἡ Ἑλληνικὴ ἑρμηνεία· τὸ γὰρ Λατινικὸν ὕφος τῆς ἐπιστολῆς τοῦ πάππα, ὃς ἔγραψε Ρωμαϊστί, ἔχει οὕτως· Οτι καὶ τὰς αὐτὰς ἁγίας ἐξ συνόδους δέχομαι μετὰ πάντων τῶν κανόνων, ού; ἐνθέσμως καὶ θειωδῶς αὐταὶ ἐξεφώνησαν. Ὥστε Αδριανὸς ὁ πάππας οὐκ ἐπαινεῖ τὸν Ταράσιον ὡς ἐμμένοντα τοῖς ὀρισθεῖσιν ὑπὸ τῆς πενθέκτης, ὡς σὺ λέγεις, ἀλλ' ὡς ἐμμένοντα τῇ ὀρθοδοξίᾳ πασών τῶν συνόδων καὶ τῶν σεπτῶν εἰκόνων. Αὕτη δὲ ἡ περὶ τῶν εἰκόνων ὀρθοδοξία περιείχετο τῷ πρὸ τῆς πενθέκτης κανόν:· καὶ ἐπαινεῖ ἡ πάππας τὴν ὀρθοδο ξίαν, τὸν δὲ κανόνα λεγόμενον οὐκ ἐπικυρα, ὡς κενά να. Καὶ δῆλον ἐξ ὧν ἐπιφέρει μετὰ τὴν ἐξάπλωσιν τοῦ κανόνος. Ταύτῃ γάρ, φησί, τῆς ὀρθοδόξου πίσ στεως τῇ μαρτυρία τὴν περιεργίαν τῶν πονηρευομένων, καὶ τὴν φλυαρίαν τῶν αἱρετικῶν ἀπώσατο ἡ

*829 ὑμετέρα ἀδελφική ἱερωσύνη. Οὐ λέγει ὁ πάππας· laudat; llum vero qui dicitur canon, non ut caΤούτῳ τῷ κανόνι τῆς ς' συνόδου, ἀλλὰ, Ταύτῃ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως τῇ μαρτυρίᾳ· ἐπαινεῖ γὰρ τὸ ἐμπ ριεχόμενον, ἀλλ' οὐχὶ ὡς κανόνα· καὶ τοῦτ' αὐτό ἐστιν, ὅπερ ἔλεγεν ὁ Βιβλιοθηκάριος Αναστά σιος· ὅτι τοὺς τοιούτους κανόνας ὁ ἀποστολικὴς θρό νος ἐπὶ τοσοῦτον δέχεται ἐν τῇ ζ' συνόδῳ, ὥστε μή στέργειν ἐκείνους, οἵτινες ἀντίκεινται τοῖς κανότι τῶν ἀρχιερέων τῆς Ῥώμης· καὶ ὅτι ἀπαξάπαντας οὐκ εἶχον οἱ Λατίνοι, ἀλλ᾽ ἦσαν αὐτοῖς ἄγνωστοι. Εἶ; δέ τις κανὼν ὁ πβ' περὶ τῶν ἱερῶν εἰκόνων γέγους γνώριμος διὰ τὸ ἐντεθῆναι τῇ ζ' συνόδῳ κατά τῶν Εἰκονομάχων· καὶ τοῦτον ἐπαινεῖ ὁ πάππας ἐν τῇ Ταρασίου ἐπιστολῇ, ἔπειτα ὀνομάζει κανόνα μὲν οὐχέ, μαρτυρίαν δὲ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως. Οθεν μάταια ἐπιχειρεῖς· πρῶτον μὲν, ὅτι τὰς φωνὰς τοῦ Ταρασίου ἐν τῇ ἐπιστολῇ τοῦ πάππα προκομίζεις οὐ γνησίως ἑρμηνευθείσας. Διαφέρει γὰρ εἰπεῖν, «Τὰ ὑπὸ τῆς αὐτῆς ἁγίας ἔκτης συνόδου, ο ὡς ἔχει τὸ κείμενον τὸ Ἑλληνικόν· καὶ εἰπεῖν, «Τὰς αὐτὰς ἁγίας ἐξ συνόδους» κατὰ τὸ Ῥωμαϊκόν· καὶ πάλιν τὸ εἰπεῖν, «Εκφωνηθέντων παρ' αὐτῆς,» καὶ «Εκφωνηθέντων παρ' αὐτῶν, ο ὡς ἔχει τὸ Λατινικόν δεύτερον, ὅτι ὁ ἔπαινος τοῦ ᾿Αδριανοῦ οὐ δίδωσι τῷ κανόνι κῦρος, ἀλλ᾽ ἢ μόνον ὅτι ὀρθοδοξίαν περιείχεν· ἐκ τούτου δὲ οὐκ ἔστι συνάγειν τους κανόνας εἶκαι γνησίους, καὶ τὴν πενθέκτην οικουμενικήν • ἀλλ' ὅτι ἐν ἐκείνοις οὐκ ὀλίγοι κανόνες, ἐν οἷς δρθ᾽ ἅττα καὶ οὐκ ἀπόβλητα περιέχεται. Οὐκ οὖν ἀπεχθῶς ἔχουσιν οἱ Λατίνοι πρὸς τὰς of- c κουμενικὰς τῶν συνόδων, τὰς μὴ οὖσας οἶκουμενικὰς μὴ ὡς τοιαύτας δεχόμενοι, μᾶλλον δὲ τὰς μήτε ὅλως συνόδους καλεῖσθαι ἀξίας· οὔτε πρὸς ἑαυτοὺς στασιάζουσιν οἱ ἀρχιερεῖς τῆς Ρώμης· γὰρ Αδριανός ἔσχε θαῦμα αἰνέσεως καὶ περιπτύ· ξεως ἄξιον, τοῦτο καὶ οἱ λοιποὶ ἀρχιερεῖς ὑπερεπαι νοῦσιν. Ηγάσθη δὲ ὁ πάππας τὴν ὀρθοδοξίαν τοῦ Ταρασίου περὶ τῶν ἁγίων εἰκόνων. Έγραφε καὶ Αξων Ισαυρος πρὸς Γρηγόριον τὸν πάππαν· Διατί ἐν ταῖς ἐξ συνόδοις οὐδὲν ἐῤῥέθη περὶ τῶν εἰκόνων; Καὶ ἀποκρινόμενος ὁμολογεῖ ὁ πάππας, ὅτι οὐδὲν ἐῤῥέθη. ᾿Αλλ' οὔτε ὁ βασιλεὺς οὕτως ἂν προτεινεν, οὔτε ὁ πάππας ἀπεκρίνετο τοιουτοτρόπως, εἴπερ ἐνομίζετο καὶ παρὰ Γραικοῖς καὶ παρὰ Λατίνοις ἡ πενθέκτη οἰκουμενικὴ, καὶ οἱ παρ' αὐτῆς κανόνες fuisse reprobatos, est connectere quæ non cohærent. nonem probat. Quod ex his liquet quæ infert papa post expositum canonem. Hoc enim, inquit, testimonio orthodoxæ fidei malignorum curiositatem et hæreticorum garrulitatem vestrum repulit fraternum sacerdotium. Non dicit papa, Hoc sexto synodi canone, sed, Hoc testimonio orthodoxæ fidei; laudat enim quod continetur, non ut canonem; et hoc est quod Bibliothecarius Anastasius aiebat, hujusmodi canones a sede apostolica ita admitti, ut nullatenus illos recipiat qui decretis pontificum Romanorum adversantur, et universos fuisse Latinis incognitos, quia nec interpretatos. Eraut igitur universi quidem incogniti. Unus vero quidam ex iis, octogesimus secundus, de sacris imaginibus innotuit, quia insertus ſuit septimæ synodo contra Iconomachos; et hunc laudat papa in epistola ad Tarasium, non quidem canonem illum vocans, sed orthodoxæ tidei testimonium. Itaque vano uteris argumento: primo quidem, quia voces Tarasii epistolæ papæ insertas profers non recte conversas. Differt enim dicere, ‹ Quæ ab eadem sancta sexta synodo, › ut legitur Græce; et dicere, • Easdem sanctas sex synodos, ut habet textos Latinus; et rursus differt, «promulgate ab ipsa et «promulgatæ ab ipsis, ut habetur in textu Latino. Secundo, quia ex ea commendatione paje non fit canon legitimus, sed probatur tantum rectam in eo fidem contineri; ex quo non licet colligere canones esse legitimos, et quinisextam cenmenicam, sed tantum, non paucos ejus canones recta et non rejicienda continere. Quare nec verum est, Latinos esse generalium synodorum inimicos, si non suscipiunt pro œcumenicis quæ non sunt œcumenicæ, imo quæ nec synodi quidem sunt: nec secum pugnant Romani pontifices. Nam quod Adrianus habuit pro miraculo laude ac veneratione digno, hoc et cæteri pontifices extollunt laudibus. Admiratus vero fuit papa rectam fidem Tarasii de sacris imaginibus, non canonem ut canonem; in quo Romani pontifices convenere omnes et conveniunt. Proinde asserere canones quinisexta habitos fuisse ratos a Romanis pontificibus dum Ecclesiarum pax vigebat, postea vero κύριοι. Ζήτει τὰς πρὸ τῆς ζ' συνόδου ἐπιστολάς· οὐχὶ τὴν κανόνα ὡς κανόνα, καθ' δ οἱ τῆς Ῥώμης συνεφώνησαν, καὶ συμφωνοῦσι πάντες. Διὸ δὴ καὶ τ' λέγειν τοὺς κανόνας τῆς πενθέκτης νομισθῆναι κυρίως ὑπὸ τῶν ἐπισκόπων τῆς Ῥώμης ἕως διετέ λει ὄντα ἐν εἰρήνῃ τὰ ἐκκλησιαστικά, μετὰ δὲ τὴν διχόνοιαν ἀποδοκιμασθήναι, συγκλώθειν ἐστὶ τὰ ἀσύγκλοστα. Ποῦ γὰρ εὑρήσεις πρὸ τῆς διχονοίας τὴν Κωνσταντινουπόλεως ἐξισούμενον τῷ πάππα, ὥς φησιν ὁ λς' τῆς πενθέκτης κατὰ τοὺς ψευδοκανόνας τὸν τρίτον, τῆς β' καὶ τῆς δ' τὸν κη'; Εἰ τούτους δή τοὺς λεγομένους κανόνας ἀειδήποτε ἡ Ἐκκλησία τῆς Ρώμης ἀπεδοκίμαζεν, ὡς δῆλον ἐκ τῶν ἐπιστολῶν Λέοντος τοῦ πάππα τῶν μετὰ τὰ Πρακτικὰ τῆς δ' Ubi enim reperias ante schisma Constantinopolitanum exæquatum papæ, ut canon 36 quinisextæ statuit juxta pseudocanones secundæ synodi, et 28 quarla? Si hos titulo tenus canones Romana senper Ecclesia reprobavit, ut videre est in epistola Leonis papa parte ui quarta synodi, quomodo ratos postmodum habuit canones quinisextæ, qui iisdem constant vocilus quibus et reprobati? Ει quæ pax erat inter papam et patriarcham, qui se æqualem papæ jactitaret, si Celestinus condemnabat et removebat Nestorium patriarcham Constantinopolitanum, Leo Dioscorum Alexandrinum, Agapetus Anthimum Constantinopolitanum, Leo Il Macarium Autiochenum, Adrianus Tarasium

MATTH EI CARYOPHYLLI Constantinopolitanum duin illi scriberet, se ejus συνόδου, πῶς εἶχεν ἔπειτα κυρίους τῆς πενθέκτης synodica minime recepturum fuisse, quod statim τοὺς κανόνας ταυτοφώνους ὄντας τοῖς ἀποδοκιμα ex laico ordine sublimatus esset ad gradum sacer- σθεῖσιν; Καὶ πῶς εἰρήνευεν ὁ τάπτας μετὰ τοῦ dotalem, nisi orthodosum cognovisset? Quomodo πατριάρχου ἴσον ἑαυτὸν τῷ πάππα κομπάζοντος, haec fiebant, et pas erat Ecclesiis, et quiniseste είπερ Κελεστίνος κατέκρινε καὶ μετεκίνει Νεστόριον canones pro legitimis habebantur? Nullo modo πατριάρχην Κωνσταντινουπόλεως, Λέων τὸν ᾿Αλεbec consistunt. Nam si rati erant canones, uul- ξανδρείας Διόσκορον, Αγαπητός ὁ πάππας Ανθιμον lam potestatem pontifices habebant in patriarchas; Κωνσταντινουπόλεως, Μακάριον 'Αντιοχείας Λέων ὁ si vero habebant, non rati erant canones: sed cum πάππας, καὶ 'Αδριανός Ταράσιον τὸν Κωνσταντίνουpax erat, nullius auctoritatis erant; post schisma πόλεως, γεγραφώς πρὸς αὐτὸν, ὡς οὐκ ἂν ἐδέξατο vero sunt apud Latinos quod semper erant, solis τὴν αὐτοῦ χειροτονίαν, ἀθρόον ἐκ λαϊκοῦ ἀνυψωθένvero probati Orientalibus quibus etiam fuerunt τὸς εἰς τὸν ἱερατικὸν βαθμὸν, εἰ μὴ ὀρθοδοξοῦντα origo præcipua schismatis. ἐπέγνω; Πῶς ταῦτα ἐγίνετο, καὶ εἰρήνη κατεῖχε τὰς Ἐκκλησίας, καὶ οἱ κανόνες τῆς πενθέκτης κύριοι ἐνομίζοντο; 'Αδύνατα ταῦτα, ὦ Νεῖλε. Εἰ γὰρ κύριοι οἱ κανόνες, οὐκ ἂν εἶχον ἐξουσίαν ἐπὶ τοὺς πατριάρχας οἱ Ρώμης ἐπίσκοποι. Εἰ δὲ εἶχον, οὐ κύριοι οἱ κανόνες· ἀλλ᾽ εἰρήνης μὲν οὔσης, ὑπῆρχον ἄκυροι· μετὰ δὲ τὴν διχόνοιαν παρὰ μὲν Λατίνοις εἰσὶν ὅπερ ἦσαν πάντοτε ἄκυροι, τοῖς δὲ ἀνατολικοῖς κύριοι μόνοις, οἷς καὶ γεγόνασι καταβολὴ μεγίστη τοῦ σχίσματος. NILUS (Cap. XVIII). Si quis vero dicat, papam non subdi Patrum legibus, quis hoc ferat? cum a Patribus ipse primatum acceperit. Certe intolerabile est illos ab eo negligi, per quos ipse evectus est et magnus esse videtur. Præterea qui hoc animo est, se quoque ipsum damnat; quandoquidem qui leges posuit, ipse est. At B. Paulus prævaricatorem se inquit, si quæ destruxit hæc iterum ædificare vellet. Quod si ostensum est, illum judicio Patrum esse subditum sicut in dogmatibus, ita et in cæteris, quouodo Patrum legibus non sit subjectus? Quis vero æquum esse dicat, cæteros illum observare ut Patrem, qui tantorum Patrum auctoritatem antiquat?▸ CONFUTATIO. Multa jam de hoc argumento dixeras, et resumis, illud unum tibi habens propesitum, ut deprimas papam. Dicis intolerandum esse, si quis dicat papam non subdi legibus Patrum, quod ipse a Patribus accepto primatu, cur eos possit parvi pendere, per quos magnus effectus est? Dicis papam ita affectum se ipso damnari, quandoquidem ipse est qui posuit leges; dicis ostensum esse, papam et rationem dogmatum et aliarum rerum judicio subdi, et non esse æquum honorari ut Patrem qui aspernatur Patres. At certe si tuum argumentum valet, valebit etiam quod ex contrario est. Tu sic arguis: Papa habet primatum a Patribus, ergo subditus est legibus Patrum. Nos vero dicimus: Patres habent privilegia et honores a papa, ergo papa non subjacet legibus Patrum, sed potius illi subjacent legibus papæ. Tui vero enthymematis antecedens falsum esse jam probatum est per synodorum testimonia; et nunc etiam ad roborandam veritatem probabitur ejus falsitas. • Εἰ δέ τις ὑπάγεσθαι τὸν πάππαν τοῖς παρὰ τῶν Πατέρων κειμένοις νόμοις ἐρεῖ, οὐκ ἀνεκτὰ πάντως ἐρεῖ. Διατί; "Οτι παρὰ τῶν Πατέρων αὐτὸς τὸ πρεσβεῖον εἰλήψει. Καὶ ἥκιστα φορητόν, δι' ὧν ἐκεῖνος ἤρθη τε καὶ μέγας εἶναι δοκεῖ, τούτους ἐν οὐδενὶ τίθεσθαι. "Αλλως τε τὸν οὕτω διακείμενον καὶ ἑαυτόν ἐστιν ἀθετεῖν, εἴπερ αὐτός ἐστιν ὁ τοὺς νόμους θείς. Ο δὲ μακάριος Παῦλος παραβάτην ἑαυ τόν φησιν, εἴ γε ἃ κατέλυσε, ταῦτα πάλιν οἰκοδο μεῖν προθυμεῖται. Εἰ δὲ δέδεικται ὥσπερ ἐν τοῖς δόγμασιν, οὕτω δὴ κάν τοῖς ἄλλοις παρὰ τῶν Πατέ ρων εὐθύνεσθαι, πῶς οὐχ ὑπάγεται τοῖς παρὰ τῶν Πατέρων κειμένοις νόμοις; Ἢ πῶς δίκαιον τοὺς ἄλλους ὡς Πατρὶ τούτῳ προσέχειν, Πατέρας τοσού τους αὐτῷ διαγράφοντι; ν ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Πολὺν περὶ τούτου λόγον καταθέμενος, αὖθις τὴν ὑπόθεσιν ἐπαναλαμβάνεις, ἐκεῖνο μάλιστα φροντί ζων, ὅπως τὸν πάππαν καταβιβάσῃς. Λέγεις οὐκ ἀνεκτὸν εἶναι φάσκειν μὴ ὑπάγεσθαι τὸν πάππαν τοῖς κειμένοις παρὰ τῶν Πατέρων νόμοις· ὅτι παρὰ τῶν Πατέρων εἰληφὼς τὸ πρεσβεῖον, πῶς ἐξουθενεῖν δύναται τοὺς αὐτὸν μεγαλύναντας; Λέγεις, ὅτι διακεί μενος οὕτως ἑαυτὸν ὁ πάππας ἀθετεῖ, εἴπερ αὐτός ἐστιν ὁ θεὶς τοὺς νόμους· λέγεις, ὅτι δέδεικται καὶ ἐν δόγμασι, καὶ ἐν ἄλλοις τὸν πάππαν εὐθύνεσθαι καὶ ὅτι οὐ δίκαιον τιμᾶσθαι ὡς Πατέρα τὸν διαγρά φοντα τοὺς Πατέρας. Εἰ μὲν οὖν ὑγιές ἐστι τὸ σὰν ἐπιχείρημα, πάντως καὶ τὸ ἐκ τοῦ ἐναντίου ὑγιὲς ἔσται. Τὸ σὸν οὕτως ἔχει· Ο πάππας ἔχει τὸ πρε σθεῖον παρὰ τῶν Πατέρων, ἄρα ὑπόκειται τοῖς νό μοις τῶν Πατέρων. Ἡμεῖς δὲ φαμεν· Οἱ Πατέρες ἔχουσι τὰ προνόμια καὶ τὰς τιμὰς παρὰ τοῦ πάππα, ἄρα ὁ πάππας οὐχ ὑπόκειται τοῖς νόμοις τῶν Πατέρων, μᾶλλον δὲ ἐκεῖνοι ὑπόκεινται τοῖς νόμοις τοῦ πάππα. Τοῦ δὲ σοῦ ἐνθυμήματος ή πρόσληψης ἤδη μὲν ἐξελήλεγκται ψευδής ούσα ταῖς συνοδικαῖς ἀποφάσεσι, καὶ νῦν δὲ ὅμως ἐλεγχθήσεται εἰς πα ράστασιν τῆς ἀληθείας.

Οἱ τῆς β' συνόδου Πατέρες κανόνα ἐγεγράφεισαν, ὥστε τὸν Κωνσταντινουπόλεως ἔχειν τὰ πρεσβεία τῆς τιμῆς μετὰ τὸν τῆς Ῥώμης ἐπίσκοπον. Αλλ' όμως Θεόφιλος ὁ ᾿Αλεξανδρείας ἀντεποιεῖτο τῆς χει ροτονίας τοῦ ἐπισκόπου Κωνσταντινουπόλεως, καὶ Διόσκορος Αλεξανδρείας ἐχειροτόνησεν Ανατόλιον τὸν Κωνσταντινουπόλεως· ὅθεν παντί που δῆλον, ὅτι ὁ κανὼν ἐκεῖνος, εἰ καὶ ὅλως γέγονεν, ἄκυρος ἔμεινεν. Διὸ δὴ ἐν τῇ τετάρτῃ συνόδω οἱ τοποτηρηταὶ τοῦ πάππα τὸν κανόνα τοῦτον οὐκ ὀρθῶς προφέρεσθαι ἔλεγον· καὶ Λέων ὁ τηνικαῦτα πάππας, καὶ οἱ μετ᾿ αὐτὸν ἀρχιερεῖς οὐδέποτε ὡς γνήσιον ἐδέξαντο· ὥσπερ καὶ τὸν τῆς τετάρτης συνόδου, εν ἐπὶ βεβαιώσει τοῦ προτέρου τινὲς ὑπεξέθεντο μέχρις οὗ τῆς μακρᾶς κατισχυσάσης ἐπιμονῆς, ὡς μαρτυρεί 'Αδριανὸς ὁ πάππας ἐν τῇ β' τῆς ἑβδόμης συνόδου πράξει πρὸς τοὺς βασιλέας γράφων, ο Κωνσταντινουπόλεως θρόνος τὴν δευτέραν ἐκληρώσατο τάξιν, ὑποβιβάσας δηλαδὴ ἑαυτῷ τοὺς λοιποὺς τῶν ἀνατολικῶν θρόνους, καὶ μετακινήσας τὰ ὅρια, & ἔθεντο οἱ ἀπόστολοι καὶ ἡ πρώτη σύνοδος. Κατέπραξε δὲ τουτί, φησὶν Αδριανής, τῇ αὐθεντίᾳ τῆς ἀποστολικῆς καθέδρας τὸ δεύτερος είναι λα Εών. ር Εἰ δὲ Μάρκος μὲν ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ, καὶ Εὐόδιος ἐν ᾿Αντιοχείᾳ, ὥς φησιν Εὐσέβιος ἐν τῷ β' καὶ γ' τῆς Ἱστορίας, καὶ Ἰγνάτιος ὁ θεοφόρος ἐν τῇ πρὸς Αντιοχεῖς ἐπιστολῇ, τοὺς πατριαρχικούς εκόσμησαν θρόνους τῇ ἐξουσία τοῦ Πέτρου· ὥστε λέγειν τὸν ἐν ἁγίοις Γρηγόριον τὸν Διάλογον ἐν τῇ ρα' ἐπιστολῇ πρὸς Εὐλόγιον ᾿Αλεξανδρείας, ότι τρεῖς ὕψωσεν ὁ Πέτρος θρόνους, καὶ εἰς τοὺς τρεῖς εἶχεν· εἶτα δ Κωνσταντινουπόλεως ἱδράξατο της δευτέρας χώρας, παραγκωνισάμενος τοὺς δύο, καὶ τοῦτο βεβιασμένῃ ἐνστάσει κατεκτήσατο δι' αὐθεντίας τοῦ πάππα· πῶς οὐκ εὔδηλον τῶν ἀνατολικῶν θρόνων τὰ προνή μια ἠρτῆσθαι τῆς ἐξουσίας τοῦ πάππα; Καὶ πῶς οὐκ εύδηλον, ὅτι Πέτρου τὸν ᾿Αλεξανδρείας δεύτε ροι, καὶ τρίτων καταστήσαντος τὸν ᾿Αντιοχείας, ἔπειτα τοῦ πάππι νομοθετήσαντος δεύτερον τὸν Κωνσταντινουπόλεως, ἴσην ἔχει ὁ Πέτρος καὶ οἱ διάδοχοι τὴν ἐξουσίαν κατά γε τὸ ποιμαίνειν, καὶ κυβερνᾷν, καὶ διατίθεσθαι τὰ τῆς Ἐκκλησίας; Εἰ γοῦν πρεσβεῖόν ἐστι τοῦ Κωνσταντινουπόλεως τὸ εἶναι δεύτερον, τοῦ ᾿Αλεξανδρείας τὸ τρίτον εἶναι, ν τοῦ Ἀντιοχείας τὰ εἶναι τέταρτον, καὶ ταῦτα ἔχουσι παρὰ τοῦ κάππα· οὐκ ἀληθῆ λέγεις, Νείλε, ὅτι παρὰ τῶν Πατέρων εἴληφεν ὁ πάππας τὸ πρωτείον. Αληθὲς δὲ, ὅτι παρὰ τοῦ πάππα ειλήφασιν οἱ 112τέρες τὰ προνόμια. Καὶ εἴπερ κατὰ σὲ, παρ' ὧν τις ἔχει τὸ πρεσβεῖον, ἐκείνων τοῖς νόμοις ὑπάγεται· οἱ δὲ ἀνατολικοὶ πατριάρχαι παρὰ τοῦ πάππα ἔχουσι τὸ πρεσβεῖον τοῦ εἶναι δεύτερον, καὶ τρίτον, καὶ τέταρτον ἄρα κατὰ σὲ ἐπάναγκες υπάγονται τοῖς νόμοις τοῦ πάππα. Εἰ δὲ φαίης, οὐ παρὰ τῶν πλο τριαρχῶν, οὓς ἐτίμησεν ὁ πάππας, ἀλλὰ παρὰ συνόδων οἰκουμενικῶν εἶναι τὸ πρεσβεῖον τοῦ Ex Vita Chrysostomi. Patres secundar synodi ediderant canonem, ut Constantinopolitanus haberet honoris prærogalivam post Romanum. Attamen Theophilus Alexandrinus vindicabat sibi consecrationein episcopi Constantinopolitani et Dioscorus Alexandrinus consecravit Anatolium Constantinopolitanum. Ex quo manifestum est, canonem illum, si factus est, nullum robur habuisse. Quapropter legati papæ actione xv) quartæ synodi immerito illum proferri aiebant, et Leo, tunc temporis papa, et successores ejus nunquàm ut legitimum susceperunt, quemadmodum et vicesimum octavum quarte synodi, suppositum a quibusdam ad confirmandum priorem illum, donec, longa prævalente instantia, ut Adrianus papa testatur aclione ut septinæ synodi scribens ad imperatores, Constantinopolitana sedes locum obtinuit secundum, nimirum inferiores se constituens caeteras Orientis patriarchales sedes, et transferens terminos, quos statuerunt apostoli et prima synodus. Ilec autem, ut Adrianus papa inquit, sedis apostolicae auctoritate habuit, ut jam illius beneficio esset secunda. Si ergo Marcus quidem Alexandriæ, et Evodius Antiochiæ, ut inquit Eusebius lib. et in Historiæ, et sanctus Ignatius martyr in epist. ad Antiochenos, patriarchalibus præsedere sedibus aactoritate Petri; ut plane sanctus Gregorius magnus epist. 101, ad Eulogium Alexandrinum dicat tres a Petro sedes fuisse sublimatas et unuin tres habuisse; deinde Constantinopolitanus, extrusis illis, secundus est habitus, et hoc assidua instantia consecutus per auctoritatem papæ, an non manifestum est privilegia Orientalium sedium pendere ab auctoritate pape? An non manifestum est, quod Petro constituente secundum Alexandrinum, Antiochenuin tertium, papa vero postmodum concedente ut secundus esset Co: stantinopolitanus, parem habet Petrus et successores potestatem in pascendo, gubernando et instituendo ecclesiastico ordine? Itaque si prærogativa Constantinopolitani est esse secundum, et Alexandrini esse tertium, et Antiocheni esse quartum, et hæc habent a papa, non est verum quod ais, papan a Patribus habuisse primatum; s.d contra, patres habuisse a papa privilegia, et si per te, a quibus quisque honores sumit, legibus illorum est subditus; Orientales vero patriarchæ habent honores a papa, ut secundum, tertium, et quartum obtineant locum; certe etiam papæ legibus necessario per te subduntur. Si dicas non esse primatum pɔpæ a patriarchis, quos honoravit papa, sed ab œcumenicis conciliis, dicis quæ nullo modo constant. Prima synodus in sexto canone præcipit, antiquos observari mores, et vetusta Ecclesiarum privi legia non turbari. Si crgo papa primatum habebat

ante Nicanam synodum, ut expresse fatetur et πάππα, ἀπίθανα λέγεις καὶ ἀμήχανα. Ὅτι τὰ ipsa in hoc eodem canone recitato a Romanis actione xvi quartæ synodi, quomodo primatu homoratus est a conciliis generalibus? Non itaque contemnit Patres papa, quia legibus illorum non subditur; nam si subderetur, evangelico non ohtemperaret dicto, quo jussus est Petrus pascere, non pasci, et custos esse vineæ, non custodibus subesse, et medicus esse valetudinem largiens Ec clesiae membris, non ipse sanari juxta synodorum sententias. Tu vero quando transgressorem vocas papam, quia leges quas posuit non observat, accipis ut confessum quod placet, quasi vero quinisextæ pseudocanones firmati essent auctoritate papæ. Ubi ergo damnat se ipsum papa, dum damnat quæ nunquam probavit? Ita nec papam ostendisti legitime judicatum et damnatum in causa dogmatum, nec in allis Patrum judicio subjectum. Quare id etiam quod subdis tanquam demonstratum, nullam habet veritatis umbram; nimirum, si papa non subditur Patrum legibus, per hoc fieri ut ab ipso contemnantur. ἀρχαῖα ἔθη κρατεῖν βούλεται ἡ πρώτη σύνοδος, καὶ σώζεσθαι τὰ πρεσβεία ταῖς Ἐκκλησίαις κατὰ τὴν παλαιὰν συνήθειαν. Εἰ δὲ πρὸ τῆς ἐν Νικαία πρώ της συνόδου ή πάππας εἶχε τὰ πρωτεία, πῶς τὸ πρεσβείον είληφε παρὰ συνόδων οἰκουμενικῶν; Οὐκ ἐξουθενεῖ τοίνυν τοὺς Πατέρας ὁ πάππας, τα; ἐκείνων νόμοις μὴ ὑπαγόμενος· εἰ γὰρ ὑπήγετο τοῖς ἐκείνων νόμοις, ἣν ἂν παραβάτης τῆς εὐαγγε λικῆς θεσμοθεσίας, δι' ἧς ποιμαίνειν τῷ Πέτρο προστέτακται, οὐ ποιμαίνεσθαι, καὶ φύλαξ εἶναι τῆς ἀμπέλου, οὐ φυλάσσεσθαι, καὶ ἰατρὸς τὴν ῥῶ σιν χαριζόμενο; τοῖς μέλεσι τῆς Ἐκκλησίας, οὐχ ἁγιάζεσθαι κατὰ τὰς συνοδικὰς ἀποφάσεις. Σὺ δὲ ὅτε λέγεις παραβάτην τὸν πάππιν, ὅτι του; νόμους ου; ἔθετο οὐ φυλάττει, λαμβάνεις τὸ σοὶ δοκοῦν ὡ; ὁμολογούμενον· ὥσπερ εἰ κυρωθέντες ἦσαν τῇ ἐξουσίᾳ τοῦ πάππα οἱ ψευδοκανόνες της πενθέκτης. Ποῦ τοίνυν ἀθετεῖ ἑαυτὸν ὁ πάππας διὰ τὸ ἀθετεῖν & μηδέποτε ἐδοκίμασεν; Οὔτε γοῦν ἔδειξας τὸν πάππαν ἐν τοῖς δόγμασιν εὐθυνόμενον κανονικώς καὶ ἐνθέσμως, οὔτε ἐν τοῖς ἄλλοις παρὰ τῶν Πατέ ρων κρινόμενον. Οθεν οὐδ᾽ ὁ ἐπιφέρεις ὡς ἀποδειχθέν, ἔχει σκιὰν ἡντιναοῦν ἀληθείας· ὅτι τοῖς παρὰ τῶν Πατέρων κειμένοις νόμοις μὴ ὑπαγόμενος ὁ πάππας διαγράφει τοσούτους Πατέρας. NILUS. (Cap. ΧΙΧ.) ‹ Dicere autem, papam non esse certi loci episcopum, sed absolute episcopuin, quomodo non sit cum valde manifestis pugnare? Primo enim ostensum supra est, illum et cateros episcopos esse ejuslein ordinis; deinde in cunctis acumenicis conciliis Romæ episcopus vocatur. Si vero quia in suis litteris non se Romæ episcopum, sed absolute episcopum scribit, habeat propterea hoc idem ct Cyrillus; is enim alicubi absolute ita inscribitur, Cyrillo episcopo et multo magis hoc Cyrillus habeat, quod et ab aliis hoc illi datur. Similiter si quis episcopus, quando scribit, non addat episcopi titulum, hic ne episcopus quidem esto; sed si solum se episcopum vocet, certi loci limites fugiat, et sit universalis orbis terrarum episcopus; si vero ct hoc supprimat, hic ne episcopus quidem esto. Et quomodo hæc non sint ænigmati similia? › CONFUTATIO. Si cum manifestis pugnare est, sentire et loqui de primatu papæ quæcunque supra dicta sunt, quod et Romæ episcopus, et episcopus universalis, impletum in te illud est: Væ ponentes tenebras lucem, et lucem tenebras; sapientes in oculis vesiris, et coram vobismetipsis prudentes ¹. Namque juxta tuam doctrinam hæc duo pugnant inter se, esse Romæ episcopum et episcopum universalem. Non ita res habet. Norat Athanasius se episcopum Alexandrinum, et Julium Romanum, ascendit tamen vocatus Romam ad Julium episcopum, el ra- • Isa. v, 20, 21. i part. conc. Ephes., cap. 52. • Τὸ δὲ λέγειν μὴ εἶναι τὸν πάππαν ἐπίσκοπον ἀφωρισμένως, ἀλλ᾽ ἁπλῶς ἐπίσκοπον, πῶς οὐ σφό δρα τοῖς φανεροῖς ἀντιλέγειν ἐστί; Πρῶτον μὲν γὰρ δέδεικται ἀνωτέρω ὁμοταγῆ τοῦτον εἶναι τοῖς ἄλλοις τῶν ἐπισκόπων· ἔπειτα ἐν πάσαις ταῖς οἰκουμενι καῖς τῶν συνόδων Ρώμης ἐπίσκοπος ὀνομάζεται. Εἰ δὲ ὅτι ἐν οἷς αὐτὸς ἐπιστέλλει, οὐ Ρώμης ἐπίσ σκοπον, ἀλλ᾽ ἁπλῶς ἐπίσκοπον ἑαυτὸν ὀνομάζει, ἐχέτω τὰ ἴσα διὰ ταῦτα καὶ Κύριλλος· ἔστι γάρ ὅπου ἁπλῶς ἐπιγράφεται, Κυρίλλῳ ἐπισκόπῳ· καὶ πολλῷ πλέον ἐκείνου, ὅσῳ καὶ παρ᾽ ἄλλων τὰ τοιαῦτα ἀκούει. Οὐ μὴν ἀλλ' εἰ καί τις ἐπίσκοπος ἐν οἷς γράφει, οὐ προστίθησι τὸ τοῦ ἐπισκόπου ὄνομα, μηδὲ ἐπίσκοπος ἔστω λοιπόν· ἀλλ᾽ ἂν μὲν γράφῃ ἐπίσκοπος μόνον, φευγέτω τὴν περιγραφήν, καὶ καθολικὸς τῆς οἰκουμένης ἐπίσκοπος ἔστω· ἂν δὲ καὶ τοῦτο ἀφῇ, καὶ ὑπὸ τὸν τοιοῦτον ἔστω. Καὶ πῶς οὐ ταῦτα αἰνίγματι παραπλήσια; ο ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Εἰ τοῖς φανεροῖς ἀντιλέγειν ἐστὶ τὸ περὶ τῆς τοῦ πάππα ἀρχῆς φρονεῖν καὶ λέγειν, ὅσα εἴρηται ἀνωτέρω, ὅτι καὶ Ῥώμης επίσκοπος, καὶ οἰκουμενικές Επίσκοπος, πεπλήρωται ἐπὶ σοὶ τὸ ῥητὸν ἐκεῖνο, Οὐαὶ οἱ τιθέντες τὸ σκότος φῶς, καὶ τὸ φῶς σκότος· οἱ συνετοὶ ἐν ἑαυτοῖς καὶ ἐνώπιον αυτ τῶν ἐπιστήμονες. Κατὰ γὰρ τὴν σὴν ἐπιστήμην τὸ εἶναι Ῥώμης ἐπίσκοπον, καὶ οἰκουμενικὸν ἐπίσ σκοπον, πρὸς ἄλληλα μάχεται. Αλλ' ὦ γενναῖε, οὐχ οὕτως ἔχει. "Ηδει καὶ ᾿Αθανάσιος Ιούλιον ἐπίσκοπον ὄντα Ῥώμης, καὶ ἑαυτὸν ᾿Αλεξανδρείας ἐπίσκοπον

ἀλλ' ὅμως ἀνῆλθεν κληθεὶς εἰς Ῥώμην πρὸς Ἰού- tionem de se reddidit. Et papa scribens ad Audioδε: λιον, καὶ ὑπὲρ ἑαυτοῦ ἀπελογήσατο. Καὶ ὁ πάππος πρὸς τοὺς ἐν 'Αντιοχεία κατηγόρους τοῦ ᾿Αθανασίου γράφων, πολλὰ μὲν καὶ μεγάλα λέγει μαρτυροῦντα αὐτῷ τὴν ἐπὶ τοὺς ἀνατολικοὺς ἐξουσίαν, ἐν δὲ τοῖς ἄλλοις καὶ ταῦτα πρὸς τῷ τέλει • Εἰ γὰρ καὶ ὅλως, ὡς φατέ, γέγονέ τι ἁμάρτημα, ἔδει κατὰ τὸν ἐκκλησιαστικὸν κανόνα, καὶ μὴ οὕτως γεγενῆσθαι τὴν κρίσιν· ἔδει γραφῆναι πᾶσιν ἡμῖν, ἵν' οὕτως παρὰ πάντων ὁρισθῇ τὸ δίκαιον. Ἐπίσκοποι γὰρ ἦσαν οἱ πάσχοντες, καὶ οὐχ αἱ τυχοῦσαι ἐκκλησίαι αἱ πάσχουσαι, ἀλλ᾽ ὧν αὐτοὶ οἱ ἀπόστολοι δι᾿ ἑαυτῶν καθηγήσαντο. Διά τί δὲ περὶ τῆς Ἀλεξανδρέων πόλεως μάλιστα οὐκ ἐγράφετε ἡμῖν; "Η ἀγνοεῖτε, ὅτι τοῦτο ἔθος ἦν, πρότερον γράφεσθαι ἡμῖν, καὶ οὕτως ἔνθεν ἐρίζεσθαι τὰ δίκαια; Εἰ μὲν οὖν τι τοιοῦτον ἦν ὑποπτευθὲν εἰς τὸν ἐπίσκοπον τὸν ἐκεῖ, ἔδει πρὸς τὴν ἐνταῦθα Ἐκκλησίαν γραφήναι. Εἶτα· «γὰρ παρειλήφαμεν παρὰ τοῦ μακαρίου Πέτρου τοῦ ἀποστόλου, ταῦτα καὶ ὑμῖν δηλῶ· καὶ οὐκ ἂν ἔγραψα, φανερὰ ἡγούμενος εἶναι ταῦτα παρὰ πᾶσιν, εἰ μὴ τὰ γενόμενα ἡμᾶς ἐτάραξεν.» Είπερ διδασκαλία τοῦ ἀποστόλου Πέτρου ἐστὶ γράφεσθαι τῷ ἐπισκόπῳ Ρώμης, ἵν᾿ ἐκεῖθεν ὀρθο ζωνται τὰ δίκαια, ὥς φησιν ἡ ἐπιστολή, ἣν ὑπὲρ ἑαυτοῦ φέρει ὁ μέγας ᾿Αθανάσιος, ἀνάγκη πᾶσα τὸν πάππαν εἶναι καὶ ἐπίσκοπος Ρώμης ώρισμέ νως, καὶ ἁπλῶς οἰκουμενικὸν ἐπίσκοπον. Κύριλλος τὸν Κελεστίνον 'Ρώμης ἐπίσκοπον, καὶ ἑαυτὸν ᾿Αλεξανδρείας ἐπίσκοπον· ἀλλ' οὐ θαῤῥεῖ G χωρὶς τοῦ πάππα ἀποστῆναι τῆς Νεστορίου κοινω νίας· ᾔδει πᾶσα ἡ τρίτη σύνοδος τὸν πάππαν Ρώμης ἐπίσκοπον, ἀλλ' ἐπικαλεῖται κατὰ τῶν ἀποσχι στῶν τοῦ πάππα τὴν ἀγανάκτησιν, ἵνα σωφρονισθώ σιν ὑπὸ τοῦ πάππα. Τί δεῖ πολλὰ λέγειν; 'Αρκούντως περὶ τούτου ἐν τοῖς κατόπιν εἴρηται, καὶ πλήρη τα Πρακτικὰ τῶν συνόδων. Τοῦτο γοῦν ἀπαρνείσθαι τοῖς φανεροῖς ἀντιλέγειν ἐστί· καὶ τὸ καλεῖν τὸν πάππαν ὁμοταγὴ τοῖς ἄλλοις τῶν ἐπισκόπων ψευδομένους ἐστὶν ἀποφαίνεσθαι τοὺς τῶν ἁγίων συνόδων Πατέρας, οἵτινες τὴν ὑπεροχήν τοῦ πάππα τοσούτῳ πλήθει προσωνυμιῶν ἐπευφήμησαν. Πῶς ἂν ταῦτα Κυρίλλῳ, ἢ ᾧτινιοῦν ἐπισκόπῳ προσάψαι τις; Εἰ γὰρ ἐφαίνετο ἐν τοῖς Πρακτικοῖς τῶν συνόδων ετερό; τις ἐπίσκοπος καὶ οἰκεῖον ἔχων ἀφωρισμένω; υμένον, καὶ ἐπὶ πᾶν τὸ σῶμα τῆς Ἐκκλησίας αὐθεν τίαν ἐπιδεικνύμενος, ἠκολούθει ἂν & επιφέρεις ἄτοπα· νῦν δὲ τοιούτου ὄντος μόνου του πάππα, τί χρὴ ἐπιφέρειν τὰ ἀναρμόστω; ἔχοντα, ότι παρασιωπῶν τις ἐπίσκοπος τὸ ἑαυτοῦ ἀξίωμα, οὐκ ἂν εἴη ἐπίσκοπος; Εἰ δὲ ἁπλῶς ἐπίσκοπον ἑαυτὸν ἐπιγράφοι, καθολικός ἂν εἴη τῆς οἰκουμένης ἐπίσκοπος. Οὐ γὰρ ἐκ τῆς προσηγορίας τεθείσης ἢ μὴ προστεθείσης ἐστὶν ἢ μή ἐστι τοιοῦτος ὁ περὶ οὗ ὁ λέγος· οὐδ᾽ ἐκ τῶν λόγων ἐστὶ τὰ πράγματα, ἀλλ' ἐκ τῶν πραγμάτων οἱ λόγοι. Καὶ Κύριλλος οὖν καὶ ὀστισοῦν ἐπίσκοπος, ἂν μὴ προσθῇ τὸ τίνος, ούχ Athan. Apol. 11, 1, ad Rom. synod. chenos accusatores Athanasii, multa dicit et magni ponderis, quæ testantur jurisdictionem ejus in Orientales; inter alia vero ad finem hæc • Nam si omnino, ut dicitis, aliquid peccatum est, oportebat secundum canonem ecclesiasticum, et non ita fieri judicium; oportebat ad nos omnes scribi, ut quod justum est decerneretur ab omni bus episcopi cnim erant qui patiebantur, et principales Ecclesie que patiebantur, quibus ipsi per sese apostoli præfuerunt. Cur vero de Alexandrina potissimum civitate non scripsistis ad nos? An nescitis hunc morem fuisse, ut prius scribatur ad nos, atque ita hinc definiantur qua justa sunt? Si talis igitur erat suspicio de episcopo illius urbis, scribendum erat ad haac Ecclesiam. Deinde: • Quæ enim accepimus a B. apostolo Petro, ca vobis significo, nec certe scripsissem, quæ omnibus manifesta esse arbitror, nisi nos turbassent, quæ gesta sunt. › ▸ Si tradita est ab apostolo Petro hæc institutio, ut scribatur episcopo Romano, et definiantur inde quæ justa sunt, ut epistola inquit quam pro se affert magnus Athanasius, omnino necesse est, papam et Romæ esse nt certi loci episcopum, et absolute episcopum œcumenicum. Sciebat Cyrillas Cœlestinum Romæ esse episcopum, non tamen andet citra obtentam a papa licentiam abdicare se Nestorii communione; sciebat universa tertia synodus papain esse Romæ episcopum, implorat tamen contra schismaticos indignationem papæ, ut per eam castigarentur. Quid multa? satis hac de re dictum, et plena sunt acta synodorum. Hoc igitur abnegare cum manifestis pugnare est; et asserere, papam cum cæteris episcopis esse ejusdem in jurisdictione ordinis, est mentientes facere Patres conciliorum, qui tam variis titulis papæ excellentiam celebrarunt. Hæc autem Cyrillo, aut cuivis episcopo quomodo conveniant? Si enim legeretur in actis synodorum esse aliquem alium episcopum qui et suam privatam haberet sedem, et in totum Ecclesiæ corpus auctoritatem exerceret, sequerentur absurda quæ infers; nuñe vero, cum talis episcopus sit solus papa, quid opus est inferre quæ minime congruunt? Quod si quis episcopus supprimat nomen dignitatis, non sit episcopus; si vero simpliciter episcopum se ir scribat, universalis sit orbis terrarum episcopus? Non enim ex appellatione posita, vel non positar est vel non est talis qui scribit; nec res ex vocibus sunt, sed voces e rebus. Itaque sive Cyrillus, sive quicunque anus episcopus, si forte non addiderit cujus loci sit episcopus, nunquam erit universalis; et papa sive simpliciter, sive Roure episcopus dicatur, semper habet quod sit Petri

MATTILEI CARYOPHYLLI successor, hoc est et Romæ et totius orbis epi- ἕξει ποτὲ τὸ καθολικὸς εἶναι. Καὶ ὁ πάππας εἴτε scopus. NILUS (Cap. ΧΧ). • Sed neque sola, ut aiunt, Romana sedes habet, ut vocetur apostolica. Constat ex undecima sestæ synodi actione, ubi legitur: c Constantinus, religiosissimus archidiaconus hujus sanctæ Dei catholica et apostolica Ecclesiae, hoc est Constantinopolitanæ. Similiter actionibus vi et vit sedes quæque principalis vocatur apostolica. Ut si quis quæ justa sunt disceptare velit, vel omnes propter hæc æquali dignas honore censere debeat cum Romana sede, vel nec Romana sedes propter hoc superemineat cæteras, dum non licet commune in privatum transire. › CONFUTATIΟ. Si in actis synodorum non esset obvia et appellationis communio, et simul differentia, haberent aliquam tua dicta excusationem; sed si multo magis elucet in illis differentia quam communitas, cur in Lanta luce caligas? Nunquam reperies orientales sedes vocari apostolicas absque additamento, sed cum distinctione et diminutione. Quin imo in vetustioribus conciliis nequaquam sibi arrogabant apostolici titulum; sola enim Romana sedes vocatur apostolica in tertia synodo. Certe secunda ejus actione Cyrillus simpliciter Alexandrinus, Juvenalis Hierosolymitanus; Arcadius, et Projectus, et Philippus apostolicæ sedis vocantur legati; et hoc deinceps in illa synodlo reperies, nimirum solos papæ legatos sedis apostolicæ dichos, sedium vero orientalium inscriptus simpliciter. In quarta synodo pariter orientales sedes nude proferuntur, legati autem papæ apostolici titulo passim exprimuntur. Itaque actione prima in ipso exordio: e Paschasinus, inquit, sedis apostolica legatus, dixit: Beatissimi et apostolici episcopi Romæ, qui est omnium Ecclesiarum caput, mandata habemus, etc. Nec facile numeraveris in quarta synodo hujus tituli repetitionem. In sexta quoque synodo, actione 1, Orientales simpli-· citer scriptos reperies, Romanos vero ila: «Theodorus, et Georgius et Joannes tenentes locu sancti papæ sedis apostolicæ senioris Romæ; › ct hoc deinceps observatum usque ad actionem undecimam, in qua post enumerationem episcoporum habetur in Græco quod citas, Constantinus, religiosissimus archidiaconus hujus sanctissimæ Dei catholicæ et apostolicæ magnæ Ecclesiæ. Et, locum non examinatum arripis, ut suffragetur tibi. Nec animadvertis, aliud esse sedem apostolicam, et aliud Ecclesiam apostolicam; quam necesse est unam esse ubique diffusam, sedem vero apostolicam esse Constantinopolitanam, nec ipsi unquam dicere, aut eo titulo se subscribere ausi sunt, qui se patriarchas acumenicos nullo jure appellunt. ἁπλῶς εἴτε Ρώμης καλούμενος ἐπίσκοπος, οὐδέ ποτε ἀπόλλυσι τὸ Πέτρου είναι διάδοχος, δηλονότι καὶ Ῥώμης καὶ οἰκουμενικὸς ἐπίσκοπος. ᾿Αλλ' οὐδ᾿ ὥς φασι, μόνος ὁ τῆς Ρώμης θρόνος ἔχει τὸ ἀποστολικὸς ὀνομάζεσθαι· Δῆλον ἐκ τῆς ια' πράξεως τῆς ς' συνόδου. ο Κωνσταντίνος ὁ θεοσεβέστατος ἀρχιδιάκονος τῆς ἐνταῦθα ἁγιωτάτη τοῦ Θεοῦ καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλησίας, δηλαδή Κωνσταντινουπόλεως. Ομοίως δὲ ἐν τῆς καὶ ἐν τῇ ζ' ἕκαστος τῶν καθολικών θρόνων ἀποστολικὸς ὀνομάζεται· ὥστε εἴ τις ἐθέλοι τὰ δίκαια λογίζεσθαι, ἢ καὶ πάντας διὰ ταῦτα τῶν ἴσων ἀξιώσει τῷ Ρώμης θρόνῳ ἢ μηδὲ ὁ τῆς Ῥώμης θρό νος διὰ ταῦτα τὸ ἐξαίρετον κατὰ τῶν ἄλλων ἐχέτω, ἕως ἂν τὸ κοινὸν ἴδιον γενέσθαι χώραν οὐκ ἔχη, ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Εἰ μὲν ἐν τοῖς Πρακτικοῖς τῶν συνόδων μὴ ἦν τὸ κοινὸν τῆς προσηγορίας κατιδεῖν ὁμοῦ καὶ τὸ διά φορον, εἶχες ἂν εὐλογοφανῆ τῶν σῶν λόγων αἰτίαν· εἰ δὲ ἐν ἐκείνοις πολλῷ μᾶλλον λάμπει τὸ διάφορον ἢ τὸ κοινὸν, πόθεν, ὦ θαυμάσιε, τὴν τοσαύτην πέ πονθας ἀβλεψίαν; Οὐδέποτε τοὺς ἀνατολικούς έχει θρόνους καλουμένους χωρίς προσθήκης ἀποστολι κούς, ἀλλὰ μετὰ διαστολῆς καὶ ὑφέσεως. Ἀλλ᾿ οὐδὲ ἀποστολικοὶ ὅλως ἐπεγράφοντο ἐν ταῖς ἀρχαιοτά ταις τῶν συνόδων μόνος γὰρ ὁ τῆς Ρώμης θρόνος ἀποστολικὸς ἐν τῇ τρίτῃ καλεῖται συνόδῳ. Κατά γοῦν τὴν δευτέραν πρᾶξιν Κύριλλος ἁπλῶς 'Αξανδρείας, Ιουβενάλιος Ἱερουσολύμων Αρκάδιος δὲ, καὶ Προΐεκτος, καὶ Φίλιππος τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου καλούνται ληγάτοι· καὶ τοῦτο καθεξῆς εὐτ ρήσεις ἐν ἐκείνῃ τῇ συνόδω, μόνους δηλαδὴ πάππε τοὺς ληγάτους ἐπιγραφομένους τῆς ἀποστολικῆς καθέδρας, τοὺς δὲ ἀνατολικούς θρόνους ψιλῶς ἐκφερομένους. Παραπλησίως κάν τῇ τετάρτῃ οἱ ἀνατολικοὶ θρόνοι γυμνῶς ἐκφέρονται, οἱ δὲ τοῦ πάππα ληγάτοι τὴν τοῦ ἀποστολικοῦ προσηγορίαν ἔχουσιν ἄνω καὶ κάτω συμπλεκομένην. Εὐθὺ; οὖν ἐν τῇ πρώτη πράξει, • Πασχασίνος, φησί, φύλαξ τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου ἔφη· Τοῦ μακαριωτάτου και ἀποστολικοῦ ἐπισκόπου τῆς Ῥωμαίων πόλεως, κεφαλῆς ὑπάρχοντος πασῶν τῶν Ἐκκλησιών, προστά ξεις ἔχομεν,» καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ ὅλως οὐκ ἔστιν εὐαρίθμητα ἐν τῇ δ' συνόδῳ τὰ τοιαῦτα. Εἶτα κατὰ τὴν Γ' σύνοδον ἐν μὲν τῇ πρώτη πράξει εὑρήσεις τοὺς ἀνα τολικοὺς ἁπλῶς μνημονευομένους τοὺς δὲ, ἀπὸ Ῥώμης οὕτω ο Θεόδωρος καὶ Γεώργιος καὶ Ἰωάννης οἱ τῶν τόπον ἐπέχοντες τοῦ ἁγιωτάτου πάππα τοῦ ἀποστα λικοῦ θρόνου τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης'» καὶ τοῦτ᾽ αὐτὸ ἐφεξῆς φυλαττόμενον μέχρι τῆς ια' πράξεως, ἐν ᾗ μετὰ τὴν ἀπαρίθμησιν τῶν ἐπισκόπων κεῖται ἑλληνιστί, ὁ προφέρεις, ο Κωνσταντίνος ὁ θεοσε βέστατος ἀρχιδιάκονος τῆς ἐνταῦθα ἁγιωτάτης του Θεοῦ καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς μεγάλης Εκκλησίας.» Καὶ συναρπάζεις τὸ χωρίον ἀνεξετάστως εἰς μαρτύριον, οὐ συννοῶν, ὅτι ἄλλο θρόνος ἀποστο

REFUTATIO MILI. Anatolio Constantinopolitano et reprehendens immoderatum hominis studium, Satis, inquit, sit prædicto, quod vestræ pietatis auxilio et mei fa· voris assensu episcopatum tantæ urbis obtinuit. Non dedignetur regiam civitatem, quam apostoli - cam non potest facere sedem. › Ex quo etiam refellitur inanis ambitio dicentium, primum Βyzautii episcopum fuisse Andream apostolum. Nam si hoc esset, cur episcopi Constantinopolitani in conciliis œcumenicis apostolici titulum sibi frequentissime non arrogarunt? cur vero tot labores susceperunt, cupientes sese attollere supra caleros patriarchas? λικός, καὶ ἄλλο αποστολική Εκκλησία, ἣν μίαν εἶναι ἡ ltaque S. Leo papa scribens Marciano Augusto de ἀνάγκη ἀπανταχοῦ διεσπαρμένην· θρόνον δὲ ἀποστο λικὸν εἶναι τὸν Κωνταντινουπόλεως οὔτ' αὐτο! ποτε εἰπεῖν ἢ καθυπογράψαι ἐτόλμησαν οι παρανόμως έχω τοὺς ἐπιφημίσαντες οἰκουμενικούς πατριάρχας. Καὶ γοῦν ὁ μακάριο; Λέων ὁ πάππας Μαρκιανῷ τῷ Α.- γούς ῳ περί Ανατολίου γράφων του Κωνσταντινουπόλεως, καὶ μεμφόμενος τὸ νδρὸς τὸ ὑπέρμετρον, ο Αρκείτω, φησίν, Ανατολίῳ, ὅτι βοηθούσης τῆς ὑμετέρας εὐσεβεία,, καὶ συγκαταθεμένης τῆς ἐμῆς σπουδῆ; γέγονε πόλεως τηλικαύτης ἐπίσκοπος· μὴ δὲ ἀπαξιούτω τὴν βασιλίδα πόλιν, ἣν οὐ δύναται ἀποστολι κεν θρόνον ποιῆσαι. ο Οθεν καὶ ἡ μάταιος ἐλέγχεται φιλοτιμία τῶν λεγόντων, ὅτι πρῶτος Βυζαντίου ἐπίσκοπος ὁ πρωτόκλητος Ανδρέας. Εἰ γὰρ τοῦτο ἦν, πῶς οἱ Κωνσταντινουπόλεως ἐπίσκοποι τῆς τοῦ ἀποστολικοῦ προσηγορίας οὐ κατετρύφων ἐν ταῖς οἰκουμενικαῖς συνόδοις; καὶ διατί τοσούτους ἀγῶνας Αγωνίσαντο, τῶν ἄλλων πατριαρχῶν ὑπερκύψαι φιλοτιμούμενοι. Τί δὲ, ὅτι καὶ αὐτὸ τοῦτο τὸ χωρίον, ὁ προφέρεις ἐκ τῆς ια' πράξεως τῆς ς' συνόδου, φανερώς προσθήκην πέπονθε τῆς λέξεως ἐκείνης, ἀποστο λικῆς; Ο γὰρ ἀρχαῖο; ἑρμηνεύς οὕτω Λατινικῶς μετήνεγκεν· ο Κωνσταντίνος ὁ θεοσεβέστατος διά κονος ταύτης τῆς ἁγιωτάτης τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας.» Και μή μοι λέγε, ὅτι Λατίνος ἦν· εὔπω γὰρ ἦσαν τότε τῆς διχονοίας αἱ ὑποψίαι· καὶ μαρτυρεῖ τῇ ἀκεραιότητι τοῦ Λατίνου ἑρμηνέως ἡ τῶν πραγμάτων ἀλήθεια. Οὐ γὰρ ἂν εὔροις ἐν τοῖς Πρακτικοῖς τῶν συνόδων πατριάρχην Κωνσταντινουπόλεως ἀποστολικὸν ἐπιγραφόμενον, τοὺς δὲ τοποτηρητὰς τοῦ πάπα καὶ κατ' αὐτὴν ταύτην τὴν ια' τῆς ς' συνόδου πρᾶξιν ἀποστολικοῦ θρόνου μνημονευομένους, καὶ ἐφεξῆς μέχρι τῆς ὑπογραφῆς τοῦ ἄρου, ἐν ᾗ Πέτρος ὑπογέγραπται τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου τῆς ᾿Αλεξανδρέων, καὶ Γεώργιος ἐπέχων τὸν τόπον τοῦ ἀπο στολικού θρόνου Ιεροσολύμων, μετὰ τῆς ὀφειλομέ τῆς ἀεὶ προσθήκης, ὡς εἴρηται, καὶ τοῦτο πρῶτον ἐν τῷ τέλει τῆς ς' συνόδου. Ο δὲ Ῥώμης θρόνος ἄνωθεν καὶ ἀποστολικὸς Ρώμης, καὶ ἀποστολικὸς κατ' ἐξαίρετον ἐπιγράφεται ἀπολύτως· τοῦτο δηλαδὴ σημαινουσῶν τῶν ἁγίων συνόδων, ὅτι καὶ Ῥώμης ἐπίσκοπος ὁ κάπας, καὶ ἐπίσκοπος ἁπάσης τῆς Ἐκε κλησίας· οἱ δὲ λοιποὶ ἀποστολικοί θρόνοι αφωρισμέ νω; εἰσὶ μόνον ἀποστολικοί, ἀλλ' οὐχὶ καὶ ἀπολύ τως· ὅπερ καὶ ἐν τῇ δ' συνόδῳ προδήλως φαίνεται ἐκεῖ γὰρ συνεχῶς ἀποστολικοὶ καλοῦνται, ὡς ἐν τῇ δευτέρα πράξει· ο Πέτρος καὶ Πέτρος οἱ θεοφιλέ στατος πρεσβύτερο: καὶ πρεσβευταί τῆς ἀποστολικῆς καθέδρας εἶπον· Λεγέτω ἡμῖν ἡ ἁγία σύνοδος, εἰ παραδέχεται τὰ γράμματα τοῦ ἁγιωτάτου πάπα, ν Καὶ τοῦτ' αὐτὸ ἐσήμαινε Ταράσιος ὁ πατριάρχης ἐν τῇ πρὸς 'Αδριανὸν τὸν πάπαν ἐπιστολῇ τῇ ἐμφερο μένῃ μετὰ τὰ Πρακτικὰ τῆς ζʹ συνόδου, φάσκων· • Η οὖν ἀδελφικὴ ὑμῶν ἀρχιεροπρεπής ἁγιωσύνη ἐνθέσμως καὶ κατὰ Θεοῦ βούλησιν πρυτανεύουσα τὴν ἱεραρχικὴν ἁγιστείαν, διαβόητον ἔχει τὴν δόξαν.» Τὸ γὰρ πρυτανεύεσθαι τὴν ἱεραρχικὴν ἁγιστείαν ἀπολελυμένως παρὰ τοῦ πάππα τῆς κατὰ πᾶσαν τὴν PATROL. GR. OXLIX. Quid? quod hic ipse locus quem profers ex actione undecina sexlæ synodi, manifeste additamentum passus est vocis illius apostolicæ? nam antiquus interpres ita Latine transtulit: • Constantinus Deo amabilis diaconus hujus sanctæ Dei Ecclesi r.» Neque dicas interpretem fuisse Ladinum, nondum enim ortæ erant suspiciones ex Orientali dissensione, probatque integritatem interpretis rei veritas. Nam in Actis synodorum nusquam videbis patriarcham Constantinopolitanum apostolici titulo insig itum; at vero legatos papæ et in ipsa sextæ synodi actione undecima ita vo- 'catos, et deinceps usque ad subscriptiones definitionis, in qua subscriptus est Petrus apostolicæ sedis Alexandrinorum, et Georgius locum tenens apostolica sedis Hierosolymorum, cum aljertione semper, ut dictum est; sed ibi primum ad finem sextæ synodi. 'At Romana sedes ab initio et apostolica Romæ, et absolute apostolica per excellentiam nuncupatur. Ut sanctæ synodi illud plane significent, quod papa et Romæ sit episcopus et episcopus universa Ecclesiæ; catera vero seces apostolica limitata dignitate sint apostolica, non ¡llimitata. Quod et in septima synodo palam est: in illa enim assiduo leguntur sedes apostolicæ Orientalis dioeceseos; Romana vero etiam absolute, ut actione secunda: ‹ Petrus et Petrus Deo amabiles presbyteri et legati apostolicæ cathedræ dixerunt: Dicat nobis sancta synodus, si admittat litteras sanctissimi papæ. › Hoc innuebat Tarasius scribens Adriano papæ his verbis: < Vestra igitur fraterna summoque sacerdotio decorata sanctitas legitime ac secundum Dei voluntatem gubernans sacrum hierarchicum ordinem, percelebrem habet gloriam. › Quod enim absolute ait hierarchicum ordinem gubernari a papa, universalem denotat Ecclesiam apostolica auctoritate gubernari, siquidein paulo ante cathedra Petri apostoli papam vocat hæredem; et manifestum bujus rei´indicium est, quod nullus unquam patriarcha vocatus est

Pater apostolicus, nisi solus papa. Septima syno- Ἐκκλησίαν ἀποστολικῆς διοικήσεως σημαντικόν do, actione 1: Petrus et Petrus Deo amabiles presbyteri et locum tenentes Adriani sanctissimi papæ Romani dixerunt: Nos ipsi acceptas ab apostolico Patre nostro hujusmodi litteras detulimus. › Et actione iv, in subscriptionibus: «Petrus miseratione divina archipresbyter sanctæ Dei catholicæ et apostolica Ecclesiæ, et locum supplens Adriani sancti et apostolici papæ, etc. › Adeo vero communis Christianorum omnium erat mos Ha nominandi papam, ut magnus Athanasius in epistola ad omnes ubique solitariam vitam agentes hac dicat: • Nam nec ipsi Liberio episcopo Romano in primis pepercerunt, sed furorem suum usque ad ea loca extenderunt; nec ducti reverentia sunt, quod sit apostolica sedes, et Roma imperii Romaui metropolis; nec recordati sunt, quod illos antea, cum ad eos scriberent, apostolicos viros vocarent. › ἐστι· φησὶ γὰρ, ὅτι Πέτρου τοῦ θείου ἀποστέλου τὴν καθέδραν ἐκληρώσατο· καὶ τούτου σαφές τεχ. μήριον, ὅτι οὐδείς ποτε τῶν πατριαρχῶν ἔσχε τὴν τοῦ ἀποστολικοῦ Πατρὸς ἐπωνυμίαν, εἰ μὴ μόνος ὁ πάππας· ἐν τῇ β' πράξει της ζ' συνόδου, ο Πέτρος καὶ Πέτρος, φησίν, οἱ θεοφιλέστατοι πρεσβύτεροι, καὶ τὸν τόπον ἐπέχοντες Αδριανοῦ τοῦ ἁγιωτάτου πάππα Ρώμης εἶπον· Ἡμεῖς αὐτοὶ λαβόντες παρὰ τοῦ ἀποστολικοῦ ἡμῶν Πατρὸς τὰ τοιαῦτα γράμματα ἡγάγομεν· ο καὶ ἐν τῇ δ' πράξει ἐν ταῖς ὑπογραφαῖς· ο Πέτρος ἐλέῳ Θεοῦ ἀρχιπρεσβύτερος της ἁγίας τοῦ Θεοῦ καθολικῆς καὶ ἀποστολικῆς Ἐκκλη σίας, καὶ τὸν τόπον ἀναπληρῶν ᾿Αδριανοῦ τοῦ ἁγιω τάτου καὶ ἀποστολικοῦ πάππα,» καὶ τὰ ἐξῆς. Οὕτω δὲ κοινὸν ἦν τοῖς πᾶσι καλεῖν τῇ ὀνομασία ταύτῃ τὸν πάππαν, ὡς καὶ τὸν μέγαν ᾿Αθανάσιον ἐν τῇ ἐπιστολῇ τοῖς ἁπανταχοῦ τὴν μονήρη βίον ἀσκοῦσι, λέγειν. Καὶ γὰρ οὐδὲ Λιβερίου τοῦ ἐπι σκόπου Ρώμης κατὰ τὴν ἀρχὴν ἐφείσαντο, ἀλλὰ καὶ μέχρι τῶν ἐκεῖ τὴν μανίαν ἐξέτεινον· καὶ οὐχ ὅτι ἀποστολικός ἐστι θρόνος ᾐδέσθησαν, οὐδ᾽ ὅτι μητρόπολις ἡ Ῥώμη τῆς Ῥωμαίων ἐστὶν εὐλαβήθη σαν· οὐδ᾽ ὅτι πρότερον ἀποστολικοὺς ἄνδρας γράφοντες εἰρήκασιν, ἐμνημόνευσαν.» Itaque cum tauta sit differentia, qua tribuitur postolici appellatio Orientalibus et papa, cur dicis vel omnes æqualis esse debere dignitatis cum Romana sede, vel nec Romanam sedein excellere, dum fieri non potest ut commune transeat in privatum? Quænam communitas, si solus olim papa hoc habebat, deinde aliis vix tandem commune factum, aliter papæ, aliter patriarchis tribuitur? Cæterum in hoc aliqua apparet convenientia; quod vero Constantinopolitanus cecumenicum se inscribat, quæ ratio, quæ convenientia? An quia Constantinopolis nova Roma? At Leo papa scribens ad Marcianum Augustum clamabat: ‹ Habeat sicut optamus, Constantinopolitana civitas gloriam suam; alia tamen ratio est rerum sæcularium, alia divinarum. Nec præter illam petram quam Dominus in fundamento posuit, stabilis erit ulla constructio. Propria perdit, qui indebita concupiscit. Alia est, inquit, ratio sæcularium, alia divinorum. Itaque argumentum illud non valet: Honorata fuit Constantinopolis imperio et senatu, babeat ergo cum seniore Roma æqualia privilegia. Non enim fundatur senioris Romæ primatus imperio et senatu, ut inquit B. Leo, sed illa petra quam Dominus - in fundamento posuit. · "Ωστε τοσαύτης ούσης τῆς διαφορᾶς, καθ' ήν ἡ τοῦ ἀποστολικοῦ προσηγορία καὶ τοῖς ἀνατολικοῖς ἀπο νέμεται καὶ τῷ πάππα, πῶς λέγεις, ὅτι ἡ πάντας δεῖ ἀξιοῦσθαι τῶν ἴσων τῷ 'Ρώμης θρόνῳ, ή μηδὲ τὸν Ῥώμης θρόνον ἔχειν τὸ ἐξαίρετον, ἕως ἂν τὸ κοινὸν ἴδιον γενέσθαι χώραν οὐχ ἔχῃ; Ποία κοινότης, εἰ μόνος είχε πάλαι τοῦτο ὁ πάππας, εἶτα δὲ καὶ μόγις κοινωθὲν ἄλλως ἀποδίδοται τῷ πάππα, καὶ ἄλλως τοῖς πατριάρχαις; Καὶ τοῦτο μὲν ὅλως γέγονε κατά τινα φαινομένην ἀκολουθίαν· πόθεν δὲ καὶ ἐκ ποίας ἀκολουθίας ἑαυτῷ προσήρπασε την τοῦ οἰκουμενικοῦ ἐπιγραφὴν ὁ Κωνσταντινουπόλεως; Διὰ τὸ εἶναι τὴν Κωνσταντινούπολιν νέαν Ῥώμην; Αλλ' ἐβόα Λέων ὁ πάππας Μαρκιανῷ τῷ Αὐγού στῷ ἐπιστέλλων • Εχέτω, δ ποθοῦμεν, ἡ Κωνσταν τινούπολις τὴν ἑαυτῆς δόξαν· ἀλλ᾽ ἕτερος λόγος ἐστὶ τῶν κοσμικῶν, καὶ ἕτερος τῶν θείων· παρά γὰρ τὴν πέτραν, ἣν ὁ Κύριος ἐν θεμελίῳ ἔθετο, οὐδεμία στάσιμος ἔσται οἰκοδομή. Τῶν οἰκείων ἐκπίπτει ὁ τῶν ἀνοικείων ἐφιέμενος.» Ετερος, φησί, λόγος τῶν τοῦ κόσμου, καὶ τῶν θείων ἕτερος· οὐχ ὑγιὴς ἄρα ἡ δύναμις τοῦ ἐπιχειρήματος Τετίμητα: ή Κωνσταντινούπολις βασιλείᾳ καὶ συγκλήτῳ· ἄρα τῶν ἴσων ἀπολαυέτω τῇ πρεσβυτέρᾳ Ρώμη πρε Ο σβείων· οὐ γὰρ ίδρυται τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης τὸ πρεσβεῖον ἐπὶ τῇ βασιλείᾳ καὶ τῇ συγκλήτῳ, ᾗ φησιν ὁ μακάριος Λέων, ἀλλ᾽ ἐπὶ τῇ πέτρα ἣν ὁ Κύριος ἐν θεμελίῳ ἔθετο. Omnino autem qui fieri potest ut duo sint episcopi œcumenici? Nam quod refert Bibliothecarius Anaslasius, in sui defeusionem responderi a Græcis quod non ila vocetur cecumenicus Coustantinopolitanus, ut universi orbis teneat præsulatum, sed quod quidam parti orbis præsit quæ a Christianis inhabitata vocatur æcumene; hoc, inquam, inventum non serio agentium, sed ludenIn præfatione vi syn, al Joan. VIIĻ, Πῶς δὲ ἔλως δυνατὸν δύο είναι οίκουμενικούς έπισκόπους; “Ο γάρ φησιν ὁ βιβλιοφύλαξ Αναστάσιος παρὰ τῶν ἐν Κωνσταντινουπόλει προφερόμενον εἰς ἀπολογίαν ὅτι οὐχ οὕτως οἰκουμενικὸς ὁ Κωνσταν τινουπόλεως, ὡς εἶναι τῆς καθόλου πρόεδρος Ε.- κλησίας, ἀλλ' ὅτι μέρους τινὸς, ὁ παρὰ Χριστιανών εἰκούμενον οἰκουμένη καλεῖται· τοῦτο, φημί, τὸ παρεύρημα παιζόντων ἂν εἴη τὰ θεῖα, οὐ σπουδαζόν

> των. Οὐχ οὕτως ἐξέλαβον τὴν φωνὴν οἱ πολλὰ κατ' tium est in divinis. Non ita vocem hanc intellexeἐκείνης ἀθλήσαντες ἀρχιερεῖς τῆς Ῥώμης, Πελάγιος, καὶ Γρηγόριος ὁ Διάλογο; οὐδ᾽ ἡρμήνευσαν οὕτως οἱ τὴν φωνὴν ταύτην πρῶτοι εφαρπάσαντες πατριάρχαι, Ἰωάννης ὁ Νηστευτής καὶ Κυριακός· ἀλλ᾽ οἰκουμενικοῦς ἐπέγραφον ἑαυτοὺς καταχρώμενοι τῷ σημαινομένῳ· καὶ ὥς φησιν ὁ Διάλογος γρά φων Αναστασίῳ τῷ ᾿Αντιοχείας· Τοιαύτην αἰτίον παρεχόμενοι, ὥστε εἰ ταύτην, φησίν, εὐμενῶς φέρ ρομεν, τῆς καθόλου Ἐκκλησίας τὴν πίστιν φθείρο μεν. Καὶ οὐκ ἔστιν ὅπου περὶ τῆς φωνῆς γράφων, συχνὰς δὲ περὶ ταύτης ἔδωκεν ἐπιστολὰς, οὐκ ἀθετεῖ, καὶ ἀποβάλλεται ὡς βέβηλον, ὡς ὕβριν τῆς Ἐκκλη σίας, ὡς μεγάλων ἀφορμὴν σκανδάλων, ἀλαζονείας μεστήν, τοῦ ᾿Αντιχρίστου πρόδρομον, ἀπώλειαν τῆς πίστεως, ἀνοσίαν, ἀντιλέγουσαν τῷ Εὐαγγελίῳ καὶ τοῖς ἱεροῖς κανόσιν, ἀλλοτρίωσιν τῆς πίστεως, καὶ οἰκείωσιν αἱρέσεως, φησὶν ἐν τῇ δευτέρα πράξει τῆς ἑβδόμης συνόδου ὁ πάππας Αδριανός. • Ο δὲ μακάριος Χρυσόστομος καὶ τῶν ἀρχιερέων ἕκαστον ἐν τῷ τοῦ Χριστοῦ θρόνῳ καθίσαι λέγει, ὥσπερ τοὺς νομικοὺς ἱερέας ἐπὶ τοῦ θρόνου Μωσέως. Ωστε οὐ μέγα τῷ Ρώμης θρόνῳ τὸ παρὰ τῶν ἀποστόλων καλεῖσθαι, ἑκάστου τῶν ἐπισκόπων ἐπὶ τοῦ θρόνου τοῦ Χριστοῦ καθημένου. ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Ανωτέρω μὲν ἔλεγες ἕκαστον τῶν καθολικῶν θρόνων ἀποστολικὸν ὀνομάζεσθαι, ὥστε τὸν πάππαν μηδὲν πλέον ἔχειν κατά γε τοῦτο ὑπὲρ τοὺς ἀνατολικούς πατριάρχας· νῦν δὲ λέγεις μὴ τῶν πατριαρ χῶν μόνον, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐπισκόπων ἑκάστου μηδὲν πλέον ἔχειν τὸν πάππιν, ἐπείπερ κατὰ τὸν μακά. ρ:ον Χρυσόστομον ἕκαστος τῶν ἐπισκόπων κάθηται ἐπὶ τοῦ θρόνου τοῦ Χριστοῦ καὶ ταῦτα λέγων δύο ἁμαρτάνεις· ἐν μὲν, ὅτι τοῦ Χρυσοστόμου τὸ ῥητὸν διαστρέφεις· εἶτα καὶ σαυτῷ περιπίπτεις. Ἐν οἷς γὰρ τὸν πάππαν ἐξευτελίζεις, μίαν ἀπαξαπάντων δογματίζεις ισότητα, εἴπερ τῶν ἐπισκόπων ἕκαστος ἕνα καὶ τὴν αὐτὸν ἔχει τοῦ Χριστοῦ θρόνον. Πώς τοίνυν ἔλεγες τοὺς καθολικοὺς τῶν θρόνων ὡς ἐξαί ρετόν τι καλεῖσθαι πάντας ἀποστολικούς; Εἰ γὰρ μεῖζον ἔχειν τὸν Χριστοῦ θρήνον, ἢ ἀποστολικών εἶναι, καὶ πάντες οἱ ἐπίσκοποι τὸν Χριστοῦ ἔχουσι θρόνον, πάντες ἄρα τὸ μεῖζον ἔχουσι, καὶ εἰς τὸ οὐδὲν οίχεται κατὰ σὲ τῶν πατριαρχῶν ἡ προτίμησις διὰ τὸ καλεῖσθαι ἀποστολικούς. Διαστρέφεις δὲ καὶ τὸ ῥητὸν τοῦ Χρυσοστόμου λέγει γάρ·. Ἐπὶ τῆς Μωϋσέως καθέδρας εκάθισαν οἱ γραμματεῖς καὶ οἱ Φαρισαῖοι· νῦν δὲ οὐκ ἔστιν εἰπεῖν, Ἐπὶ τῆς Μωϋσέως καθέδρας ἐκάθισαν οἱ ἱερεῖς, ἀλλ' ἐπὶ τῆς τοῦ Χριστοῦ· τὴν γὰρ ἐκείνου διεδέξαντο διδασκα λίαν.» Εξηγουμένου τοίνυν τοῦ Χρυσοστόμου τὸν θρόνον εἰ; τὴν διδασκαλίαν, σὺ λαμβάνεις εἰς τὴν Lib. vi, ep. 24. runt, qui contra eam acerrime invecti sunt Romani pontifices, Pelagius et Gregorius Dialogus; nec ita sunt interpretati, qui primi hunc titulum sibi arrogarunt patriarchæ, Joannes Jejunator et Cy riacus; sed acumenicos se inscripserunt vero abutentes significatu; atque, ut scribit Gregorius Dialogus Anastasio Antiocheno, talem præbeuts causam, ut si hanc, inquit, æquanimiter portamus, universæ Ecclesiæ fidem corrumpamus. Nec locus est in quo de hac voce mentionem faciens, frequentes autem propter illam dedit epistolas, eam non damnaverit rejeceritque ut profanam, ut universalis Ecclesiæ injuriam, ut magnorum originem scandalorum, plenam superbie, Antichristi præcursorem, per quam fides perditur, ut scelestam et contradicentem Evangelio sacrisque canonibus; qua, ut Adrianus papa inquit in suis litteris ad imperatores, qui utitur et assensum præbet, alienum se a fide orthodoxa, et rebellem Ecclesiæ catholicæ manifestat. NILUS (Cap. XXI). • Beatus vero Pater Chrysostomus etiam unumquemque episcopum asserit in eathedra Christi sedere, quemadmodum legales sacerdotes in cathedra Mosis. Quare non est magni faciendam quod Romæ sedes vocetur apostolica, cum omnis episcopus sedeat in sede Christi. › CONFUTATIO. Supra dicebas, quamlibet principalium sedium vorari apostolicam, ut papa, quod attinet ad hoc, nihil plus habeat supra cæteros patriarchas. Nunc dicis papam non solum supra nullum patriarcham, sed neque supra quemlibet episcopum plus quidquam habere, quandoquidem juxta beatum Chrysostomum quilibet episcopus sedet in cathedra Christi; et hæc dicens duo peccas: primo quidem, quia dictum Chrysostomi pervertis; deinde et ipse tecum pugnas. Dum enim papam deprimis, unam constituis omnium qualitatem, siquidem episcopus quilibet unam et eandem Christi cathedram babet. Quomodo igitur aiebas præcipuum hoc habere principales sedes, quod omnes vocentur apostolica? Si enim plus est, habere Christi sedem quam vocari apostolicum, et omnes episcopi habent cathedram Christi, certe omnes habent quod plus est, et evanescit per te patriarcharum prærogativa, quod vocentur apostolici. Pervertis autem et Chrysostomi dictum. Ait enim: Super Moysi cathedram sederunt Scribæ et Pharisæi, munc vero non ita; neque enim super cathedram Moysi sederunt sacerdotes, sed super Christi sedem, illius enim suscepere doctrinamn.» Cum ergo Chrysostomus cathedram in doctrinam inteṛprętetur, tu in potestatem accipis. Itaque secundum Chrysostomi sensum habemus verum dogma, quod

MATTILEI CARYOPHYLLI omnes episcopi sedem Christi habeant, doctrinam εξουσίαν. Καὶ κατὰ μὲν τὴν ἔννοιαν τοῦ Χρυσοστό scilicet evangelicam disseminantes. At vero secundum tuæ interpretationis perversitatem habemus blasphemam opinionem, quod omnes episcopi æqualitatem habeant dignitatis. Porro quid sentiret beatus Pater Chrysostomus de Petro et successoribus, habes homilia 34 in Acta apostolorum, dum verba illa explicat, In diebus illis exsurgens Petrus: • Ut fervens, inquit, et is cui Christus demandaverat ovilis curam, utque sociorum princeps, ipse semper loquitur primus.» Et infra: ‹ Merito ipse rem cum auctoritate tractat, ut qui omnes habuit sibi commissos; huic enim dixit Christus: Et tu aliquando conversus confirma fratres tuos*. Et homilia 21: «Petrus tanquam exercitus dux circumibat acies, quærens quæ pars esse: bene apparala, quæ bene instructa, quæ indigeret ejus presentia. Vide ubique ipsum circumcursantem, et primum se ostendentem.. Et infra: < Et ubi quidem periculum, et gubernantis prudentia, ibi Petrus; ubi vero tranquilla omnia, communiter omnes. Ita majorem non exigebat honorem. › Et homilia in Joannem 88, explicans. illud postremi capitis, llic autem quid? • Quoniam, inquit, Petro magna Christus praedixit, et orbem terrarum illi tradidit.. Ει paulo ante: «Huic Petro commissa est præfectura fratrum.» μου ἀληθὲς ἔχομεν δόγμα, ὅτι πάντες οἱ ἐπίσκοποι τὸν Χριστοῦ ἔχουσι θρόνον, δηλαδὴ τὴν εὐα γελικήν σπείροντες διδασκαλίαν· κατὰ δὲ τὴν στρεβλότητα τῆς σῆς ἑρμηνείας βλάσφημον ἔχομεν κακοδοξίαν, ὅτι πάντες οἱ ἐπίσκοποι τὴν αὐτὴν ἔχουσιν ισοτι μίαν. Οἷα δὲ ἐφρόνει ὁ μέγας Πατήρ Χρυσόστομος περὶ Πέτρου καὶ τῶν διαδόχων ἔχεις, ἐν τῇ εἰς τὰς Πράξεις τῶν ἀποστόλων ὁμιλίᾳ γ' εἰς ἐκεῖνο τὸ ῥητόν· Καὶ ἐν ταῖς ἡμέραις ταύταις ἀναστὰς Πέτρος. • Καὶ ὡς θερμός, φησὶ, καὶ ὡς ἐμπιστευθείς παρὰ Χριστοῦ τὴν ποίμνην, καὶ ὡς τοῦ χεροῦ πρῶτος, ἀεὶ πρότερος ἄρχεται τοῦ λόγου.» Καὶ κατωτέρω «Εἰκότως πρῶτος τοῦ πράγματος αὐθεντεί Πέτρος, ἅτε γὰρ αὐτὸς πάντας ἐγχειρισθείς· πρὸς γὰρ τοῦ τον εἶπεν ὁ Χριστὸς, καὶ σὺ ποτε ἐπιστρέψας, στήριξον τοὺς ἀδελφούς σου. Καὶ ἐν τῇ κα' όμι λίᾳ·. Καθάπερ τις στρατηγὸς περιῄει τὰς τάξεις ὁ Πέτρος ἐπισκοπῶν, ποῖον εἴη συγκεκροτημένον μέρος, ποῖον ἐν κόσμῳ, ποῖον τῆς αὐτοῦ δέοιτο παρουσίας. Ορα πανταχοῦ αὐτὸν περιτρέχοντα, καὶ πρῶτον εὑρισκόμενον.» Καὶ κατωτέρω· ο Καὶ ἔνθα μὲν ἦν κίνδυνος, καὶ ἔνθα οἰκονομία, ὁ Πέτρος ἔνθα δὲ γαλήνης τὰ πράγματα γέμει, κοινῇ πάντες. Οὕτως οὐκ ἀπῄτε: τιμὴν μείζονα ο Καὶ ἐν τῇ πη ὁμιλίᾳ εἰς τὸν Ἰωάννην, ἐξηγούμενος ἐκεῖνο τοῦ ἐσχάτου κεφαλαίου· Κύριε, οὗτος δὲ τί; «Ἐπεὶ, ι φησί, τῷ Πέτρῳ μεγάλα προεἶπεν ὁ Χριστὸς, καὶ τὴν οἰκουμένην ἐνεχείρισε. Καὶ μικρῷ πρόσθεν • Οὗτος ὁ Πέτρος τὴν προστασίαν ἐνεπιστεύθη τῶν ἀδελφῶν.» Hæc de Petro tain magnificis verbis Chrysostomus. De successoribus vero ilaue sentiebat ut tu? Minime gentium; namque Innocentio papa scribens, primo quidem miserabiliter deplorat quæcunque passus erat a Theophilo Alexandrino; et inter alia, • Necessarium, inquit, duximus persuadere honorabilissimis dominis meis, Demetrio, Pansophio, Pappo et Eugenio episcopis suas sedes relinquere et iam vasto mari sese committere, longamque peregrinationem suscipere, et ad vestram charitatem properare, ut omnibus aperte narratis remedium quam citissime adhibeatur., Et infra: ‹ Neque enim juri consentaneum erat, Ægyptium esse judicem incolentium Thraciam.» Et: Rogo charitateņa vestram, nt excitetur, condoleatque et nihil prætermittat quo nratorum sit finis.» Et: Ubi ergo, domini mei summe honorandi, perveneritis ad rerum notitiam, ostendite fortitudinem quæ vos decet, et studium ponite ut tanta iniquitas quæ grassata est in Ecclesias reprimatur. › Et: ‹ Ne igitur totum pervadat orbem tanta confusio, scribe, quæso, ut quæ absentibus nobis et judicium non detrectantibus adeo nefarie gesta sunt, altera tantum parte præsente, nuHius sint roboris; cos vero qui ejusmodi scelera ausi sunt, ubi convicti faerint, ecclesiasticarum legum censuræ subdi; nobis autem, qui in nullo crimine deprehensi sumus, nullius rei sceleris, date ut vestris assidue litteris * Lue. XXII, 34. + Τοιαῦτα περὶ τοῦ Πέτρου μεγαληγορών φθέγγεται. Περὶ δὲ τῶν διαδόχων ἆρα οὕτως ἐφρόνει, ὥσπερ σύ, Νείλε; Οὐδαμῶς· καὶ γὰρ Ἰννοκεντίῳ γράφων τῷ πάππα, πρῶτον μὲν ἐκτραγῳδεῖ ἔσα πέπονθε διὰ Θεοφίλου 'Αλεξανδρείας, εἶτα πρὸς τοῖς ἄλλοις φησίν· ο 'Αναγκαῖον ἐνομίσαμεν τους κυρίους μου τους τιμιωτάτους ἐπισκόπους, Δημήτριον, Πανσόφιν, Πάππον, καὶ Εὐγένιον πεῖσαι τάς τε ἑαυτῶν ἀφεῖναι, καὶ πελάγους κατατολμήσαι τοσούτου, καὶ μακρὰν ἀποδημίαν στείλασθαι, καὶ πρὸς τὴν ὑμετέ ραν ἀναδραμεῖν ἀγάπην, καὶ πάντα σαφῶς ἀναδικάξαντας ταχίστην παρασκευάσαι γενέσθαι τὴν διόρ θωσιν.» Καὶ κατωτέρω· «Οὐ γὰρ ἀκόλουθον ήν τὸν ἐξ Αἰγύπτου τοῖς ἐν Θράκῃ. δικάζειν.» Και· • Παρακαλῶ τὴν ὑμετέραν ἀγάπην διαναστῆναι, καὶ συναλγῆσαι, καὶ πάντα ποιῆσαι, ὥστε στῆναι ταύτῃ τὰ κακά, ο Καί• • Μαθόντες τοίνυν ἅπαντα, κύριος μου τιμιώτατοι, τὴν προσήκουσαν ὑμῖν ἀνδρίαν καὶ σπουδὴν ἐπιδείξασθε, ὥστε παρανομίαν τοσαύτην ἐπεισελθοῦσαν ταῖς Ἐκκλησίαις ἀναστείλαι.» Καί· • Ἵνα μὴ οὖν τοσαύτη σύγχυσις καταλάβῃ τὴν ὑφ᾽ ἡλίῳ πᾶσαν, ἐπιστεῖλαι παρακλήθητι, τὰ μὲν οὕτω παρανόμως γεγενημένα ἀπόντων ἡμῶν, καὶ ἐκ μιας μοίρας, καὶ οὐ παραιτησαμένων κρίσιν, μηδεμίαν ἔχειν ἰσχύν· τοὺς δὲ τοιαῦτα παρανομήσαντας, Ελεγχομένους, τῷ ἐπιτιμίῳ ὑποβάλλεσθαι τῶν ἐχε κλησιαστικῶν νόμων· ἡμᾶς δὲ τοὺς οὐχ ἁλόντας, οὐκ ἀποδειχθέντας ὑπευθύνους, τῶν γραμμάτων

REFUTATIO NILJ. τῶν ὑμετέρων δότε ἀπολαύειν συνεχώς, καὶ τῆς fruamur et charitate aliisque omnibus, sicut et ἀγάπης, καὶ πάντων τῶν ἄλλων, ὥσπερ καὶ ἔμπροσθεν.» Μετὰ ταῦτα γράφει ὁ θεσπέσιος Πατὴρ ἑτοιμότατα ἔχειν τοῦ κριθῆναι παρὰ τοῦ πάππα, καὶ μηδαμῶς φεύγειν τὸ τοιοῦτον κριτήριον. Γράφει καὶ δευτέραν πρὸς τὸν πάππαν ἐπιστολὴν πάνυ εὐο χαριστῶν ὑπὲρ τῆς καταβληθείσης σπουδῆς, κἂν μὴ ἔτυχε τὰ πράγματα τῆς ὀφειλομένης διορθώσεως. 'Αλλ' οὖν μὴ δεῖν ἀποκαμεῖν τὴν πάππαν· προκεῖσθαι γὰρ αὐτῷ ἀγῶνα ταραττομένης σχεδὸν τῆς οἰκου μένης ἀπάσης. Τρία γοῦν ἐστι λαβεῖν ἐκ τῶν τοῦ Χρυσοστόμου φωνῶν· ὅτι οὐκ ἐνείχετο ὁ Χρυσόστομος κρίνεσθαι ὑπὸ τοῦ ᾿Αλεξανδρείας· ὅτι ἐπικαλεῖται τὸ κριτήριον τοῦ πάππα, ἵνα τῆς ἀδίκου κρίσεως ἀπαλλαγῇ· ὅτι, ταραττομένης τῆς οἰκουμενικῆς Ἐκκλησίας, τὸν πάππαν διεγείρει πρὸς ἄμυναν. Τί δὲ ἄλλο ταῦτα Η ομολογία σαφῆς τῆς ἀποστολικῆς καὶ οἰκουμενι κῆς ἐν τῷ πάππῃ ἐξουσίας, ἣν οὔτε ὁ ᾿Αλεξανδρείας, οὔτε ὁ Κωνσταντινουπόλεως εἶχεν, ἢ ἔχει; Πῶς οὖν οὐδὲν μέγα τῷ Ρώμης τὸ ἀποστολικὸν καλεῖσθαι, ἑκάστου τῶν ἐπισκόπων καθημένου ἐπὶ τοῦ θρόνου τοῦ Χριστοῦ; Οὐκ ἔστι ταῦτα σύμφωνα τῷ φρονήματι τοῦ Χρυσοστόμου, καὶ τῆς πάλαι ἀνατολικῆς Εκκλησίας· ἀλλὰ τὸ λέγειν ὡς λέγεις κλέπτειν ἐστὶ τὰς πατρικὰς χρήσεις, καὶ ἀναρχίαν καὶ σχίσματα παρεισάγειν. Καίτοι οὐδὲ κατὰ τὴν σὴν ἐξήγησιν συμπεραίνεις 8 βούλει. Εστω γὰρ πάντας τοὺς ἐπισκόπους καθῆσθαι ἐπὶ τοῦ θρόνου τοῦ Χριστοῦ· ἀλλ' οὐκ ἀνάγκη καθῆσθαι ἰσοτίμως· ὥσπερ οι νομικοί ἱερεῖς ἐπὶ τῆς Μωσέως καθέδρας, ἀλλ' οὐκ ἐσοτίμως, ὑπερείχε γὰρ ἐν αὐτοῖς ὁ μέγας ἀρχιερεύς. Μέγα τοίνυν τῷ Ῥώμης θρόνῳ τὸ μόνον καλεῖςθαι ἐξαιρέτως ἀποστολικὸν, καὶ τὸ μόνον οὕτω καθῆσθαι ἐπὶ τοῦ θρόνου τοῦ Χριστοῦ, ὥστε κρίνειν ἅπαντας τοὺς ἐπισκόπους. «Τὸ δὲ λέγειν, Μόνῳ τῷ πάππα Εξεστιν οίκουμενικὴν ἀθροίζειν σύνοδον, πῶς οὐ τοῖς λίαν φανε ροῖς ἀντιλέγειν ἐστί, μᾶλλον δὲ πῶς οὐκ αἰσχύνη, τὴν ἱερέα ἀπὸ τούτων φιλοτιμεῖσθαι, ἀφ᾽ ὧν ἐστι μέγα καὶ τὴν βασιλέα φρονεῖν; Ινα δὲ εἰδῇς, ὅτι βασιλεῦσι μᾶλλον, οὐκ ἐπισκόποις τὰ τοιαῦτα ἀνεῖ ται. ἀνάγνωθι ἀπὸ τῶν Πρακτικῶν τῆς πρώτης συνίδου τὴν ἐπιστολὴν αὐτῆς τῇ ᾿Αλεξανδρέων Εκ κλησία· ο Επειδή, φησί, τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος, καὶ τοῦ θεοφιλεστάτου βασιλέως Κωνσταντίνου, συναγα γόντος ἡμᾶς ἐκ διαφόρων επαρχιών.» 'Ανάγνωθι ἀπὸ τῶν Πρακτικῶν τῆς τρίτης συνόδου τὴν ἐπιστο λὴν αὐτῆς πρὸς Θεοδόσιον καὶ Οὐκλεντινιανόν· ι Η ἁγία σύνοδος, φησίν, ή χάριτι Θεοῦ καὶ νεύματι τοῦ ὑμετέρου κράτους συναχθεῖσα ἐν τῇ Ἐφεσίων μητροπόλει· ο καὶ ἀπὸ τοῦ τέλους τῶν Πρακτικῶν τῆς τετάρτης συνόδου· Ἡ ἁγία καὶ μεγάλη καὶ οἰκουμενική σύνοδος, ἡ κατὰ Θεοῦ χάριν καὶ θέ σπισμα τῶν εὐσεβεστάτων καὶ φιλοχρίστων ἡμῶν βασιλέων συναχθεῖσα. Ὁ δὲ μακάριος Λέων ο Ρώμης Θεοδοσίῳ τῷ βασιλεῖ γράφων, ἀντὶ μεγάλου antea.» Subdit deinde sanetus Pater, paratissimum se esse ad subeundum papæ judicium, et ejus tribunal se nullo modo devitare. Scribit et alteram epistolam ad eumdem papam, agitque magnas gratias pro studio collato, quamvis subsecutum non esset remedium, quod opus erat. Kogal tamen ne papa causam deserat; propositum quippe illi esse certamen, interturbato fere universo terrarum orbe. Ex quibus Chrysostomi verbis tria habemus: quod non ferebat Chrysostomus se ab Alexandrino judicari; quod appellat papæ judicium, ut se iniquo judicio liberaret; quod, turbata per universum orbem Ecclesia, papam excitat ad ferendum judicium. Haec porro quid aliud sunt quam aperta confessio apostolicæ et universalis in papa auctoritatis, quam nec Alexandrinus, nec Constantinopolitanus habuit aut habet? Quomodo igitur non magnifaciendum quod Romanus vocetur apostolicus, cum episcopus quisque sedeat in sede Christi? Hac non conveniunt cum sensu Chrysostomi et antiquæ Orientalis Ecclesiæ; sed ita dicere ut tu dicis, est Patrum sententias afferre fallaciter, et negando primatum schisma inducere. Quanquam ne sic quidem, ut tu interpretaris, habes quod vis. Esto enim quod omnes episcopi sedeant in sede Christi; non tamen necesse est sedere omnes cum æqualitatis honore: sicut et legales sacerdotes in cathedra Moysi non omnes æqualiter sedebant; eminebat enim inter illos pontifex. Itaque magnifaciendum est quod sola Romana sedes per excellentiam vocetur apostolica, et solus. episcopus Romanus ita sedeat in cathedra Christi, u episcoporum omnium sit judex. NILUS (Cap. XXII). • Dicere autem, soli papæ licere ecumenicam congregari synodum, an non est quæ amanifestissima sunt oppugnare? an potius turpe non est in eo sacerdotem esse ambitiosum, in quo potest etiam imperator se jactare? Ut scias autem ad imperatorem potius, quam ad episcopos id pertinere, legito epistolam prima synodi ad Ecclesiam Alexandrinam: • Quoniam, inquit, Dei gratia, et Constantinus Deo amabilissimus imperator nos congregavit e diversis provinciis. > Legito ex Actis tertiæ synodi epistolam ejus ad Theodosium et Valentinianum, actione vi: e Sancta synodlus Dei gratia et nutu majestatis vestræ congregata in Ephesiorum metropoli;» et ex fine actorum quartæ synodi: ‹ Sancta et magna et universalis synodus, per Dei gratiam et sanctionem religiosissimorum et Christi amantium imperatorum collecta.» Beatus quoque Leo Romanus episcopus ad Theodosium imperatorem scribens, loco magnæ rei petit, ut imperator annueret fieri in Italia synodum generalem. Non petiisset autem, si juris sui fuisset præstare illud.

MATTH.EI CARYOPHYLLI τινὸς αἱρεῖται κατανεῦσαι τὸν βασιλέα γενικήν συγκροτηθήναι σύνοδον ἐν Ἰταλιᾳ. Οὐκ ἂν δὲ ἐζήτησεν ὅπερ σὺν τῷ δικαίῳ ἔφθασεν ἔχων.» CONFUTATIO. Si manifestam veritatem oppugnare est quærere in Actis synodorum ut nulla sit repugnantia, certe qui hac non quaerit, contradicit synodis. Congregatam se ait prima synodus a Dei gratia et imperatore Constantino. Exponit hoc sancta sexta syn - odus in Prosphonetico ad Constantinum imperatorem: • Arius, inquit, insurgebat, divisor et partitor Trinitatis, et continuo Constantinus semiper Augustus, et Silvester celeberrimus magnam et illustrem Nicææ synodum congregabant. Congregabant Constantinus et Silvester; non ergo verum est, quod ais, non ad episcopos, sed ad imperatores hoc pertinere. De secunda vero synodo rursus iidem Patres in Prosphonetico: «Theodosius et Damasus conventum congregabant. › De tertia vero et quarta synodo: • Iterum Nestorius, et contra Coplestinus et Cyrillus; nam ille Christum dividebat et partiebatur: hi vero a Domino stantes cum sceptrorum domino divisorem dejiciebant. Deinde, inquit, Eutychis delirante insania novam fabulam, Leonis epistola tanquam rugitus leonis, grandi sonitu ex urbe perstrepens; archimandritam tunc temporis bestiam perterruit, cl e monachorum depulit grege. › ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Εἰ τοῖς φανεροῖς ἀντιλέγειν ἐστὶ τὸ ζητεῖν ἐν τοῖς τῶν συνόδων Πρακτικοῖς τὴν προσήκουσαν συμφω νίαν, τὸ μὴ ταύτην ζητεῖν ἀντιλέγειν ἔσται ταῖς συνόδοις. Συναγηγέρθαι φησὶν ἡ πρώτη σύνοδος ὑπὸ τῆς Θεοῦ χάριτος καὶ τοῦ βασιλέως Κωνσταν τίνου. Εξηγείται τοῦτο ἡ ἁγία ἔκτη σύνοδος ἐν τῷ προσφωνητικῷ πρὸς τὸν βασιλέα Κωνσταντίνον • Αρειος, φησί, διαιρέτης καὶ κατατομεὺς τῆς Τριάδος ἐγήγερτο, καὶ παραυτίκα Κωνσταντίνος ὁ ἀεισέβαστος καὶ Σιλβεστρος ὁ ἀοίδιμος τὴν ἐν Νικαία μεγάλην τε καὶ περίβλεπτον συνέλεγον σύνοδον. Συνέλεγε Κωνσταντῖνος καὶ Σίλβεστρος· οὐκ ἀληθὲς ἄρα 8 λέγεις, ὅτι βασιλεῦσιν, οὐκ ἐπισκόποις ταῦτα [ ἀνεῖται. De quinta praeterea: • Vigilius, inquit, et Just-c nianus quintæ synodi conventum celebrabant. › Cum sexta synodus tam planis verbis hæc asse - rat, prima vero, et tertia, et quarta, quas profers, dicant se congregatas nutu et decreto imperatorum, necesse est aut sanctas synodos inter se dissenΩσαύτως περὶ τῆς δευτέρας φησίν, ότι Θεοδόσιος καὶ Δάμασος ὁ πάππας συνήθροιζον τὸν σύλλογον. Περὶ δὲ τῆς τρίτης καὶ δ' συνόδου ἐξηγεῖται ὁμοίως ἡ ἔκτη ἐν οἷς λέγει· «Πάλιν Νεστόριος, καὶ πάλιν Κελεστίνος καὶ Κύριλλος· ὁ μὲν γὰρ τὸν Χρι στὸν διῄρει καὶ κατεδίκαζεν, οἱ δὲ τῷ δεσπότῃ συλ λαμβανόμενοι σὺν τῷ τῶν σκήπτρων δεσπόζοντι τὸν κατατομέα κατέβαλλον. Είτα, φησί, τῆς Εὐτυχούς ἀνοίας ληρωδούσης ἕτερον μύθημα, Λέοντος ή δέλ τος καθάπερ βρύχημα λέοντος ρωμαλέον ἐκ Ρώμης ἠχήσασα τὸν τέως ἀρχιμανδρίτην θήρα κατεξεφό βησε, τῆς τε μοναστικῆς ἀγέλης ἀπήλασεν. Καὶ περὶ τῆς πέμπτης, ότι ο Βιγίλιος σὺν του στινιανῷ συνίστων τὸ τῆς πέμπτης συνέδριον. ο Ταῦτα λεγούσης ἀναφανδὸν τῆς ς' συνόδου, τῆς δὲ πρώτης καὶ τρίτης, καὶ τετάρτης, &ς προφέρεις, λεγουσῶν συναχθῆναι νεύματι καὶ θεσπίσματι τῶν βασιλέων, ἀνάγκη ἢ τὰς ἁγίας συνόδους διαφωνεῖν, tire, aut non vera te dicere, dum asseris, impera- ἢ σὲ μὴ ἀληθεύειν ἀποφαινόμενον, ὅτι βασιλέων, torum esse, non sacerdotum congregare synodos ecumenicas. Non dissentire autem sacras synodos et per se constat: alioquin altera pars mentiretur, si esset dissidium. Constat etiam ex ipsorummet imperatorum scriptis, per quæ synodi ecumenicæ congregatæ sunt. Ipsi enim fatentur, quo modo quave ratione congregabant, declarantes se hoc fecisse non ut auctoritate utentes, sed ut religionem propugnantes. Ut ex his jure optimo colligatur solius papæ potestatis esse proprie synodos œcumenicas congregare. Itaque præclaræ memoriæ Constantinus imperator in allocutione ad sanctam synodum de pace, ut videre est in fragmentis prince synodi: • Postquam, inquit, de vestra dissensione præter omnem spem audivi, non posthalendum duxi quod relatum est; sed precatus huic etiam rei adhiberi remedium per ministerium meum, omnes absque mora accersivi.» Accersisse ait se episcopos, non regia usum potestate, non politica administratione iunixum, sed precatum, οὐχ ἱερέων ἐστὶ τὸ συνάγειν οἰκουμενικὴν σύνοδον. Τὰς μὲν οὖν ἁγίας συνόδους μὴ διαφωνεῖν πρὸς ἑαυτὰς καὶ αὐτόθεν δῆλον· ἀνάγκη γὰρ ἐν οἷς ἡ διαφωνία θάτερον μέρος ψεύδεσθαι· δῆλον δὲ καὶ ἐξ ὧν αὐτοὶ ἐκεῖνοι γράφουσιν οἱ βασιλεῖς, δι' ὧν αἱ οἰκουμενικαὶ συνηθροίσθησαν συνοδοι· αὐτοὶ γὰρ ἐξηγοῦνται, πῶς καὶ τίνι λόγῳ συνήθροιζον, δηλο ποιοῦντες ὅτι τοῦτο ἔπραττον οὐχ ὡς ἐξουσιαστεί, ἀλλ᾽ ὡς ὑπερασπισταί. Ωστε δικαίως ἐκ τούτων συνάγεσθαι μόνης είναι κυρίως τῆς ἐξουσίας του πάππα τὸ τὰς οἰκουμενικὰς συναθροίζειν συνόδους. Κωνσταντίνος γοῦν ὁ ἀοίδιμος βασιλεὺς πρὸς τὴν ἁγίαν πρώτην σύνοδον περὶ εἰρήνης διαλεγόμενος, ὡς ἐν τοῖς σωζομένοις ἔνεστι τῆς συνόδου ἐκείνης, • Επειδή, φησί, τὴν υμετέραν διάστασιν παρ' ἐλπίδα πᾶσαν ἐπυθόμην, οὐκ ἐν δευτέρῳ τὴν ἀκοὴν ἐθέμην· τυχεῖν δὲ καὶ τοῦτο θεραπείας δι' ἐμῆς εὐξάμενος υπηρεσίας, τοὺς πάντας ἀμελλητί συμμε τεστειλάμην.» Συμμετεστείλατο, φησί, τοὺς ἐπι· σκόπους, οὐ βασιλική δυναστεία χρησάμενο;, οὐ

ejus. Sive ergo ministerium intelligas erga Deum, sive Ecclesiam, precis et ministerii opus fuisse sibi convocationem episcoporum fatetur imperator, non potestatis et auctoritatis. Et si Constantinus et Silvester, ut ait sexta synodus, congregabant primam synodum; et Constantinus fatetur se convocasse ministri opera, restat ut Silvester convocaverit pastoris officio. Quo enim alio titulo? Si enim alio titulo, cur potius Silvester Romanus quam Alexandrinus et Antiochenus convocasse dicitur? Si dicas, Quia Roinanus est ordine primus, contradicunt quarta et septima synodus: quarta, mbi dicit Actorum initio: ‹ Synodum celebrare ausus est Dioscorus non obtenta facultate a sede apostolica; quod nunquam factum est, nec fieri licet. › πολιτικῇ ἐπιμελείᾳ στηριζόμενος, ἀλλ᾽ εὐξάμενο; ut malo adhiberetur remedium per ministerium τυχεῖν θεραπείας τὸ κακὸν διὰ τῆς αὐτοῦ ὑπηρεσίας. Εἶτε γοῦν ὑπηρεσίαν νοεῖς τὴν πρὸς τὸν Θεόν, εἴτε τὴν πρὸς τὴν Ἐκκλησίαν, εὐχῆς καὶ ὑπηρεσίας ἔργον ὁμολογεῖν γενέσθαι αὐτῷ ὁ βασιλεὺς τὴν μετ τάπεμψιν τῶν ἐπισκόπων, οὐχὶ ἐξουσίας καὶ δυνα στείας. Εἰ δὲ κατὰ τὴν ς' σύνοδον Κωνσταντίνος καὶ Σίλβεστρος συνέλεγον την πρώτην σύνοδον, καὶ ὁμολογεῖ Κωνσταντίνος συναγείραι ὑπηρετικῶς· ἄρα Σίλβεστρος συνήγειρε ποιμαντικῶς. Πῶς γὰρ ἄλλως; Εἰ γὰρ ἄλλως, διατί μὴ συναγείραι λέγει ὁ ᾿Αλεξαν δρείας, ἢ ὁ ᾿Αντιοχείας, ἀλλὰ Σίλβεστρος ὁ Ρώμης; Εἰ δὲ εἶποις, Διὰ τὸ εἶναι τὸν Ρώμης πρῶτον τῇ τάξει, ἀντιλεγούσας ἔχεις τὴν δ' σύνοδον καὶ τὴν ἑβδόμην· τὴν δ' ἐν οἷς λέγει κατὰ τὴν ἀρχὴν τῶν Πρακτικών· «Σύνοδον ἐτόλμησε ποιῆσαι Διόσκορος ἐπιτροπῆς δίχα τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου, ὅπερ οὐδέ ποτε γέγονεν, οὐδὲ ἐξὲν γενέσθαι. Τὴν ζ' ἐν οἷς λέγει κατὰ τὴν ς' πρᾶξιν' ο Νόμος ἐστὶ ταῖς συνόδοις ἔχειν συνεργὸν τὸν τῆς Ῥωμαίων πάππαν.» Ταῦτα δὲ πρωτεῖον οὐ ψιλῆς τάξεως, ἀλλ᾽ ἐξουσίας δηλοῦσιν· ἡ γὰρ ἐπιτροπή, καὶ ἡ συνεργία τοῦ πάππα κατὰ τὸν νόμον τῶν συνόδων, ἀθέμιτον καὶ παράνομον δηλοῖ τοὐναντίον τοῦτο δὲ τεκμήριον προφανές οὐχὶ μόνης τάξεως, ἀλλ᾽ ἐξουσία: καὶ ἐπιστασίας· καὶ γὰρ ὑπῆρξαν οἰκουμενικα! σύνοδοι, ἐν οἷς οὐ τετήρηται τῶν πατριαρχῶν ἡ τάξις, οἷον ἐν τῇ τρίτῃ· οὐ γὰρ παρῆν ὁ Κωνσταντι νουπόλεως καὶ ὁ ᾿Αντιοχείας· ἐν τῇ τετάρτῃ, ἐν ᾗ οὐ παρῆν ὁ ᾿Αλεξανδρείας· ἐν τῇ ἕκτῃ ἐκβέβληται ὁ ᾿Αντιοχείας. Χωρὶς δὲ τοῦ Ῥώμης οὐδέποτε γέ · γονεν, οὐδὲ ἐξὸν γενέσθαι. Εἰ δὲ μόνη ἡ τάξις ἐδίδου τὸ πρωτεῖον τῷ πάππᾳ, ἐγίνοντο ἂν αἱ σύνοδοι καὶ χωρὶς τοῦ πάππα, καὶ τῆς ἐξουσίας αὐτοῦ. Ερμηνεύει δὲ τὸν ἑαυτοῦ σκοπὸν ὁ μέγας Κωνσταντίνος προδηλότερον, ἐν οἷς λέγει καὶ γράφει ταῖς Ἐκκλησίαι;·. Πείραν, φησί, λαβὼν ἐκ τῆς τῶν κοινῶν εὐπραξίας, ὅση τῆς θείας δυνάμεως πέφυκε χάρις, τοῦτον πρό γε πάντων ἔκρινα εἶναι μοι προσήκειν σκοπόν, όπως παρὰ τοῖς μακαριωτά τοῖς τῆς καθολικής Εκκλησίας πλήθεσι πίστις μία, καὶ εἰλικρινὴς ἀγάπη, ὁμογνώμων τε περὶ τὸν παγ κρατῆ Θεὸν εὐσέβεια τηρῆται. Ἀλλ᾿ ἐπειδὴ τοῦτο οὐχ οἷόν τε ἦν ἀκλινῆ καὶ βεβαίαν τάξιν λαβεῖν, εἰ Septima actione vi ubi dicit, legem synodorum esse, ut Romanum papam cooperantem habeant. Hæc autem primatum designant non nudi ordinis sed auctoritatis. Nam concedenda licentia et cooperatio papæ juxta legem synodorum nefarium et iniquum ostendit quod contra fit, et manifestissimum est argumentum non puri ordinis, sed potestatis et jurisdictionis; siquidem fuere synodi œcumenicæ in quibus ordo patriarcharum non est servatus, utpote tertia, in qua non fuit Constantinopolitanus, et Antiochenus; quarta, in qua non adfuit Alexandrinus; sexta, in qua ejectus est Antiochenus. At sine papa nunquam facta est synodus, nec fieri potest. Quod si ordo solus primatum tribueret papæ, possent etiam fieri synodi sine papa et auctoritate ejus. Suum porro consilium declarat apertius Constantinus Magnus in sua epistola ad Ecclesias: ‹ Cum, inquit, ex rebus pro republica feliciter gestis experimento didicerim, quanta sit divine virtutis benignitas, hoc mihi ante alia propositum statuendum putavi, nt beatissimi Ecclesiæ catholicæ populi fidem unam, et charitatem sinceram, et consentientem erga omnipotentem Deum teneant cultum. Verum quia hoc non poterat fixo stabilique ordine firmari, nisi vel omnibus episcopis, vel singula ad sanctissimam religionem pertinentia examinarentur, idcirco quamplurimis congregatis, ipse quoque tanquam unus e numero vestrum adfui. Neque enim negaverim id, ex quo maximam capio lætitiam, vestrum me esse conservum μὴ εἰς ταυτὸ πάντων ὁμοῦ, ἢ τῶν γοῦν πλειόνων majori eorum parte in unum conveniente, quo ἐπισκόπων συνελθόντων, ἑκάστου τῶν προσηκόντων τῇ ἁγιωτάτῃ θρησκείᾳ διάκρισις γένοιτο· τούτου ἕνεκεν πλείστων ὅσων συναθροισθέντων, καὶ αὐτὸς καθάπερ εἷς ἐξ ὑμῶν ἐτύγχανον συμπαρών. Οὐ γὰρ ἀρνησαίμην ἂν, ἐφ᾽ ᾧ μάλιστα χαίρω, συνθεράπων ὑμέτερος πεφυκέναι.» Ἐν τούτοις ὁ μέγας Κωνσταντίνος οὕτως ἐπιλογίζεται· Ἡ εὐπραξία τῶν κοινῶν ἐμοὶ περιγέγονεν ἐκ τῆς Θεοῦ χάριτος. Ἐγὼ δὲ βασιλεὺς ὢν τὴν εὐπραξίαν τῶν κοινῶν ὀφείλω ζητεῖν· ὀφείλω τοίνυν ἐπισπᾶσθαι τὴν θείαν χάριν. Επιδίδωσι δὲ ἡ θεία χάρις ἑαυτὴν γινομένων ἐκείνων, ἐν οἷς εὐαρεστεί. ται Θεός· εὐαρεστεῖται δὲ μάλιστα τῇ ὀρθῇ πίστει θρησκευομένη παρὰ τῶν λαῶν. Τοῦτο ἄρα ἐμοὶ ' In his Constantinus Magnus hac ratiocinatione uti. tur: Felicitas reipublicæ obvenit mihi ex Dei gratia. Ego vero, cum imperator sim, reipublicae statum felicem curare debeo; ergo et gratiam aucupari divinam. Dat vero se divina gratia, si fiant illa quæ Deo placent; placet vero poussimum Deo rectæ fidei cultus in populis. lloc ergo est mihi curandum. Sed quia non poterat hoc ad prosperum

8°5 MATTHÆI CARYOPHYLLI perduci Gnem absque synodo acumenic, ideo ζητητέον. Αλλ' ἐπειδὴ τοῦτο ἀδύνατον ἦν κατορθω episcopos convocavi. Cansa igitur et finis convocationis episcoporum est felix reipublicæ status, cujus potestas et administratio in imperatore est. Sed quia impossibile est finem spiritalium esse corporalia, impossibile etiam est felicem reipublicæ statum esse per se finem synodi. Si ergo alius est per se finis synodi, alius profecto ab imperatore est, cujus proprium sit operari ad finem per se propositum: talis autem est spiritalis pastor. Illius ergo per se erit opus convocare synodos; et Constantinus apte congruenterque dixit, suo ministerio fuisse convocatos episcopos. Ait enim eximius doctor Gregorius Nazianzenus oratione ad Nazianzenos civilibus fungentes muneribus et timore perculsos, neciion præfectum irascentem: «Nuin sermonem cum libertate prolatum accipietis, quando lex Christi meæ vos potestati ac meo tribunali subjicit? si quidem dominantur et ipsi, et addo principatum nostrum majorem et perfectiorem esse. An vero decet spiritum carni, et terrenis cœlestia cedere? ▸ Itaque si principatus spiritalis ita se habet ad temporalem sicut spiritus ad carnem, et caro est organum spiritus, necessario et imperium erit sacerdotii instrumentum, et convocantur episcopi per imperatores jure ministerii, non dominatus, instrumenti, non principalis cause; inferioris munere, non superioris potestate. Quid vero aliud significabat imperator quando in conventu epis scoporum considere noluit postremus, nisi annuentibus episcopis? et cum occasione libellorum, quos alter altermin accusantes episcopi obtulerant, ipse aiebat: Cum vos constituerit Deus sacerdotes et principes, ut judieetis et dijudicetis populos, diique sitis, utpote cunctis hominibus superiores: juxta dictum illud ita decerneus: Ego dixi: Dii estis, et filii Excelsi omnes"; et, Deus stetit in synagoga deorum; oportet vos omne studium ad divina conferre.» Quomodo hæc dixisset et egisset Constantinus θῆναι ἄνευ συνόδου οἰκουμενικῆς, διὰ τοῦτο συνε κάλεσα τοὺς ἐπισκόπους. Η τοίνυν αἰτία καὶ τὸ τέλος τοῦ συγκαλέσαι τὴν σύνοδον ἡ εὐπραξία τῶν κοινῶν, ἧς ἡ ἐξουσία καὶ τὸ κῦρος ἐν τῷ βασιλεῖ. ᾿Αλλὰ μὴν ἀδύνατον τὰ σω ματικὰ εἶναι τέλος τῶν πνευματικῶν· ἀδύνατον ἄρα καὶ τὴν εὐπραξίαν τῶν κοινῶν τὸ καθ᾽ αὑτὸ τέλος τῆς συνόδου. Εἰ δὴ τὸ καθ᾿ αὐτὸ τέλος τῆς συνόδου ἄλλο, ἄλλον εἶναι δεῖ παρὰ τὴν βασιλέα, οὗ ἂν εἴη ἴδιον ἐνεργεῖν σκοποῦντα τὸ καθ᾽ αὑτὸ τέλος· τοιοῦ της δέ ἐστιν ὁ πνευματικὸς ποιμήν. Ἐκείνου τοίνυν καθ᾽ αὑτὸ ἔργον ἂν εἴη συγκαλεῖν τὰς συνόδους· καὶ μάλα προσφυῶς ἔλεγε Κωνσταντίνος ὁ Μέγας διὰ τῆς αὐτοῦ ὑπηρεσίας μετασταλῆναι τοὺς ἐπισκή πους. Φησὶ γὰρ ὁ μέγας φωστήρ Γρηγόριος ὁ Θεολό γος ἐν τῷ πρὸς τοὺς πολιτευομένους Ναζιανζού ἀγωνιώντας, καὶ τὸν ἄρχοντα ὀργιζόμενον· ο "Αρπ δέχεσθε σὺν παρρησίᾳ τὸν λόγον, ὅτι τοῦ Χριστοῦ ὁ νόμος ὑποτίθησιν ὑμᾶς τῇ ἐμῇ δυναστείᾳ, καὶ τῷ ἐμῷ βήματι; ἄρχομεν γὰρ καὶ αὐτοί· προσθήσω δὲ, ὅτι καὶ τὴν μείζονα καὶ τελεωτέραν ἀρχήν. "Η δεῖ τὸ πνεῦμα ὑποχωρήσαι τῇ σαρκὶ, καὶ τοῖς γηῖνοις τὰ ἐπουράνια;» Εἴπερ οὖν οὕτως ἔχει ἡ πνευματικὴ ἀρχὴ πρὸς τὴν ἔξω, ὥσπερ τὸ πνεῦμα πρὸς τὴν σάρκα· ἔτι δὲ ἡ σὰρξ τοῦ πνεύματος ὄργανον· ἀνάγκη καὶ τὴν β2σιλείαν εἶναι ὄργανον τῆς ἱερωσύνη;· καὶ συγκαλεῖσθαι τοὺς ἐπισκόπους ὑπὸ τῶν βασιλέων ὑπηρετι κῶς, οὐ δεσποτικῶς, ὀργανικώς, οὐκ αὐθεντικώς, διακονικῶς, οὐκ ἐξουσιαστικώ.. Η τί ἄλλο ἦν τὸ συνεδρευσάσης τῆς συνόδου μὴ καθεσθῆναι Κων σταντῖνον, εἰ μὴ, ἐπινευσάντων τῶν ἐπισκόπων, εἰσελθόντα μετὰ τοὺς ἐπισκόπους εἰς τὴν ἁγίαν σύνοδον; Καὶ τὸ ῥηθὲν αὐτῷ προφάσει τῶν λιβέλλων, οὕς κατ' ἀλλήλων οἱ ἐπίσκοποι ἐδεδώκεισαν· • Τοῦ Θεοῦ προχειρισαμένου ὑμᾶς ἱερεῖς τε καὶ ἄρ χοντας, κρίνειν τε καὶ διακρίνειν τὰ πλήθη, καὶ θεοὺς εἶναι, ἅτε δὴ ἀνθρώπων ἁπάντων ὑπερέχον τας, ὁρισαμένου κατὰ τὸ εἰρημένον· Ἐγὼ εἶπα, Θεοί έστε, καὶ υἱοὶ 'Υψίστου πάντες· καὶ τὸ, Ο Θεὶς ἔστη ἐν συναγωγῇ θεῶν· χρὴ πᾶσαν τὴν σπουδήν περὶ τὰ θεῖα ποιεῖσθαι.» Πῶς ἂν τοιαῦτα ἔλεγε καὶ ἔπραττεν ὁ μέγας Magnus, si quasi auctoritate usus congregassel Κωνσταντίνος, είπερ ὡς μετ' ἐξουσίας μετεκαλεῖτο episcopos? Sicut autem prima synodus posteriori. bus regula exstitit, ita quæ gessit et dixit Constantinus synodum cogens, regula fuit iis qui successere principibus. Tria enim erant ob quæ imperatores dicebantur congregare synodos: orthodoxe fidei propuguatio, cibariorum subministratio, et pacatus reipublicæ status. Propugnationem Constantinus vocat ministerium. De subministratione alimonie narral Eusebius lib. 11, De Vita Constantini, jussisse illum, ut episcopis In dies singulos abunde suppeditarentur necessaria. Tranquillum reipublica statutu et ipse Constanti- • Psal. Lxxxi, 6. 10 ibid. 4. Euseb. lib. m De Vita Culisle τοὺς ἱερεῖς; Ωσπερ δὲ ἡ πρώτη σύνοδος κανών γέγονε ταῖς μετὰ ταῦτα συνόδοις, οὕτω καὶ ἃ πέτ πραχε καὶ εἶπε Κωνσταντίνος συναγείρων τὴν σύνο δον, κανὼν γέγονε τοῖς μετέπειτα βασιλεῦσιν. Τρία γὰρ ἦν, δι' & τὰς οἰκουμενικές συνόδους ἐλέγοντο συγκροτεῖν οἱ βασιλεῖς ὀρθοδόξου πίστεως ὑπερμαχία, σιτηρεσίων χορηγία, καὶ τοῦ πολιτεύματος εἰρηναία κατάστασις. Τὴν ὑπερμαχίαν ὁ Κωνσταν τίνος ὑπηρεσίαν καλεῖ. Περὶ τῆς χορηγίας λέγε: Εὐσέβιος, ὅτι πᾶσι τοῖς ἐπισκόποις προσέταττε Κωνσταντίνος ἐφ' ἑκάστης ἡμέρας χορηγείσθαι δαψιλῶς τὰ σιτηρέσια. Τὴν εἰρηναίαν κατάστασιν καὶ

αὐτὸς ὁ Κωνσταντῖνος ἔν τε ταῖς ἐπιστολαῖς καὶ ταῖς nus in epistolis et allocutionibus suis et celeri προσλαλαῖς αὐτοῦ, καὶ οἱ λοιποὶ αὐτοκράτορες αιτ τιολογοῦσιν. Ὑπερμαχεῖν δὲ καὶ χορηγεῖν, καὶ τῶν λαοῦν τὰ σχίσματα και τις διχονοίας δι' ἐπισκοπι κῆς ὁμηγύρεως ἀπελαύνειν οὐκ ἔστιν αὐθεντεῖν καὶ ἐξουσιάζειν διαφέρει γὰρ ταῦτα τὸ σύνολον, ὥσπερ κριτοῦ ἔργον καὶ συνηγόρου. imperatores pro causa afferunt. Propugnare autem, et suppeditare, et populorum dissidia et seditiones per conventum episcoporum exstinguere, non est jus dominii et potestatis habere. Distant enim hac inter se plurimum, sicut judicis et patroni opus. Declarat hæc in priore sua epistola ad Leonem Isaurum Gregorius papa ante septimam synodum: • Scis, inquit, imperator, sancta Ecclesia dogmata non imperatorum esse, sed pontificum. › Deinde: c Consilium autem Christi amantium iunperatorum, et piorum pontificum virtus est una quando cum pace atque charitate res administrantur.» Et in secunda epistola: c Audi, inquit, lu - militatem nostram, imperator; ces-a, et sanctam Ecclesiam sequere, prout invenisti atque accepisti. Non sunt imperatorum dogmata, sed pontificum, quoniam Christi sensum nos habemus.» Et cum Iconomachus Leo scripsisset: Imperator suni et sacerdos; respondit papa: Enimvero qui ante te fuerunt imperatores, hoc opere ac sermione demonstrarunt, qui condiderunt et curam gesserunt Ecclesiarum una cum pontificibus, cupiditate zeloque incensi, rectæque fidei veritatem pervestigantes, Constantinus Magnus, Theodosius Magnus, Valentinianus Magnus et Constantinus Justiniaņi pater, qui sext: synodo interfuit. Imperatores isti religiose imperarunt, et cum pontificibus uno conΤοῦτο ἐξηγούμενος Γρηγόριος ὁ πάππας Λέοντι τῷ Ἰσαύρῳ ἐπιστέλλων ἔγραψε και φέρεται τὰ γράμματα πρὸ τῶν Πρακτικῶν τῆς ζ' συνόδου «Ο! δα;, βασιλεῦ, ὅτι τὰ δόγματα τῆς ἁγίας Ἐκκλησίας οὐχὶ βασιλέων εἰσὶν, ἀλλὰ τῶν ἀρχιερέων.» Εἶτα • Η συμβουλία δὲ τῶν φιλοχρίστων βασιλέων, καὶ τῶν εὐσεβῶν ἀρχιερέων μία δύναμίς ἐστιν, ὅταν μετ' εἰρήνης καὶ ἀγάπης τὰ πράγματα διοικώνται. Καὶ πάλιν ἐν τῇ β' ἐπιστο ᾖ, ο "Ακουσον, φησί, βασιλεῦ, τῆς ταπεινώσεως ἡμῶν, καὶ παῦσον, καὶ ἀκολούθησον τῇ ἁγίᾳ Ἐκκλησία, καθώ; εὗρες καὶ παρέλαβες. Οὐκ εἰσὶ δόγματα τῶν βασιλέων, ἀλλά τῶν ἀρχιερέων, ὅτι ἡμεῖς νοῦν Χριστοῦ ἔχομεν. ο Καὶ γράψαντος τοῦ Εἰκονομάχου Λέοντος, ὅτι, ο Βασιλεὺς καὶ ἱερεύς είμι, ο ἀποκρίνεται ὁ πάππας Τοῦτο οἱ πρὸ σοῦ βασιλεῖς ἔδειξαν ἔργῳ καὶ λόγῳ, οἱ κτίσαντες καὶ φροντίσαντες τῶν Ἐκκλησιῶν, ἅμα τοῖς ἀρχιερεῦσιν ἐκζητήσαντες πόθῳ καὶ ζήλῳ τῆς ὀρθοδοξίας τὴν ἀλήθειαν, Κωνσταντίνος ὁ Μέ γας, καὶ Θεοδόσιος ὁ Μέγας, καὶ Ουαλεντινιανός δ Μέγας, καὶ Κωνσταντίνος ὁ Ἰουστινιανοῦ πατὴρ, δ τῆς ς' συνόδου. Οὗτοι οἱ βασιλεῖ; θεοπρεπῶς ἐβασίλευσαν, μετὰ τῶν ἀρχιερέων μια βουλῇ καὶ silio ac sententia synodos congregantes, et veritaγνώμῃ τὰς συνόδους συναθροίσαντες, καὶ τὴν ἀλήθειαν τῶν δογμάτων ἐκζητήσαντες τὰς ἁγίας Ἐκκλησίας συνεστήσαντο καὶ κατεκόσμησαν. ο Τοὺ γυμνὴν ἔχεις τὴν ἀλήθειαν, ὅτι τὰ δόγματα οὐκ ἔστι τῶν βασιλέων· καὶ ὅτι μετὰ τῶν ἀρχιεμίων σε 3 σιλεῖς συνήθροιζον τας συνίδους μια βουλῇ, ὑπερμαχοῦντες, χορηγούντες, καὶ εἰρήνην τοῖς λαοῖς πρυτανεύοντες. Θεοδόσιος καὶ Ουαλεντινιανός προσκαλούμενοι τοὺς Πατέρας τῆς γ' συνόδου, «Πρτηται, φασί, τῆς εἰς Θεὸν εὐσεβείας ἡ τῆς ἡμετέρας πολιτείας κατάστασις. Εἶτα· ο Βασιλεύειν οὖν τε ταγμένοι παρὰ Θεοῦ, σύνδεσμοί τε τῆς τῶν ὑπη κίων εὐσεβείας τε καὶ εὐπραγίας τυγχάνοντες, ἀφο ῥαγὲς ἀεὶ τὸ προσφυές τούτων φυλάττομεν.» Εἶτα· • Εκατέρου δεόντως ἐπιμελόμενοι (οὐδὲ γὰρ ἔνεστι τον θατέρου μεταποιούμενον μὴ ὁμοίως τοῦ ἑτέρου φροντίσαι), σπουδήν τιθέμεθα πρὸ τῶν ἄλλων τὸ τὴν ἐκκλησιαστικὴν κατάστασιν Θεῷ πρέπουσαν καὶ τοῖς ἡμετέροις πρόσφορον διαμένειν καιροῖς, ἔχειν τε ἐκ τῆς τῶν πάντων ὁμονοίας τὸ ἀτάραχον, καὶ διὰ τῆς ἐν τοῖς ἐκκλησιαστικοῖς πράγμασιν εἰρήνης τὸ ἀστασίαστον.» Ορα;, ποίῳ λόγῳ οἱ βασιλεῖς ἑλέσθαι φασὶ προνοεῖν τῶν ἐκκλησιαστικών; "Οτι, φασίν, ἡ κατάστασις τῶν πολιτικῶν ἤρτηται τῶν πνευματικῶν· καὶ ἐπειδὴ ἴδιον τοῖς βασιλεῦσιν ἔργον τὸ διατηρεῖν ατύραχον καὶ ἀστασίαστον τὸ πολίτευμα, δέον αὐτοὺς φροντίσαι καὶ τῆς εὐσεβείας· ἦς μὴ συμφώνως πιο στενομένης ταραχαὶ καὶ σχίσματα ἐν τοῖς λαοῖς. tein dogniatum perquirentes, sanctas Ecclesias constituerunt et ornarunt. › En nudam habes veritatem, quod dogmata non sunt imperatorum, et quod cum pontificibus imperatores congregabant synodos uno consilio, propagnantes, subministrantes, et pacem populorum curantes. Theodosius et Valentinianus convocantes tertive synodi Patres. Pendet, inquiunt, a religione, qua Deus colitur, nostre reipublice status.: Deindie: • Constituti igitur a Deo ut regnemus, et simus subditis nostris vinculum pietatis et prosperitatis, indivulsam semper conservamus naturalem eorum societatem.» Mos: s Utriusque, ut par est, curan gerentes (nec euim fieri potest, ut qui uni studet alterum negligat), ante omnia in illud incumbimus, ut Ecclesiarum status Deum condecens, nostrisque temporibus congruens servetur, habeamusque ex communi omnium concordia tranquillitatem, perque servatam in rebus ecclesiasticis pacem exstinguamus seditiones.» Vides qua ratione imperatores fatentur se conferre ad ecclesiasticorum curam? Quoniam status reipublicæ pendet a spiritalibus, et quia proprium imperatorum opus est, conservare rempublicam a turbis et seditionibus liberam, opus est illos etiam de religione cogitare: nam si̟ una fides ominium non sit, turba et schismata oriuntur in populis.

MATTH.EI CARYOPHYLLI SEO Haque fatentur, non primaria ratione, sed ob ne- Ομολογοῦσιν οὖν μὴ κατὰ πρῶτον λόγον, ἀλλὰ διὰ cessitatem temporalium attingere spiritalia. Hoc autem non est, quod tu dicis imperatorum esse, non episcoporum, congregare synodum crumenicam: sed contra, imperatorun esse per accidens, episcoporum per se. τὴν ἀνάγκην τῶν σωματικῶν ἅπτεσθαι τῶν πνευμα τικῶν· τοῦτο δὲ οὐκ ἔστιν δ λέγεις, βασιλέων, οὐκ ἐπισκόπων εἶναι τὸ συνάγειν συνόδους· μᾶλλον μὲν οὖν τοὐναντίον, κατά συμβεβηκός εἶναι τῶν βασιλέων, καθ᾽ αὑτὸ τῶν ἐπισκόπων. Ουαλεντινιανὸς δὲ καὶ Μαρκιανὸς περὶ τῆς δ' συνέ δου πρός Λέοντα γράφοντες τὸν πάππαν, ὡς ἔστιν ἰδεῖν ἐν τοῖς πρὸ τῶν Πρακτικῶν τῆς συνόδου, • Τὴν σὴν ῾Αγιωσύνην, φασὶν, ἐπισκοπεύουσαν, καὶ ἄρχουσαν τῆς θείας πίστεως, ἱεροῖς γράμμασιν ἐν πρώτοις δίκαιον ήγησάμεθα προσειπεῖν. «Είτα • Ωστε, πάσης ἀσεβοῦς πλάνης ἀποκινηθείσης διὰ τῆς συγκροτηθησομένης ταύτης συνόδου σοῦ αὐθεν τοῦντος, μεγίστη εἰρήνη περὶ πάντας τοὺς ἐπισκό πους τῆς καθολικῆς πίστεως γένηται.» Γράφει καὶ Πουλχερία ἡ Αὐγούστα περὶ τούτου πρὸς τὸν αὐτὸν Λέοντα τὸν πάππαν τοιαῦτα· «Καὶ διὰ τοῦτο ἡ σὴ εὐλάβεια καθ᾿ ὃν ἂν φανείη τρόπον, σημᾶναι καταἐπίσκοποι, Θρᾴκης τε καὶ Ἰλλυρικοῦ, εἰς μίαν πολιν Valentinianus et Marcianus de quarta synodo scribentes Leoni papæ, «Sanctitatem, inquiunt, Tuam principatum in episcopatu divinæ fidei possidentem, sacris litteris in principio justum credimus alloquendam. Deinde, ‹ Quatenus omni impio errore sublato, per celebrandam synodum te auctore maxima pax circa omnes episcopos fidei catholicæ fiat. Et Pulcheria Augusta in eumdem modum Leoni scribens, Et propterea, inquit, tua reverentia quocunque modo prospexerit, significare dignetur, ut omnes etiam totius Orientis episcopi, Thraciæ atque Illyrici in unam civitatem velociter ab Orientalibus partibus valeant convenire.» ξιώσει, ἵνα πάντες καὶ πάσης τῆς Ἀνατολῆς οἱ τὴν ταχίστην ἀπὸ τῶν ἀνατολικῶν μερῶν παραγένωνται. Vides, qui quartam synodum congregavere quid scribant? Convocandam synodum auctore papa, et significare volente, ut in unam civitatem conveniant episcopi. Hoc ergo solum innuunt sacræ synodi, cum se congregatas dicunt Dei gratia et imperatorum decreto. Neque enim synodi plus tribuunt imperatoribus quam imperatores sibi. Ο Quod autem objicis, beatum Leonem papam scripsisse imperatori Theodosio, et loco magnæ rei petiisse, ut imperator annueret fieri in Italia synodum generalem; quod, ais, non quæ sivisset si juris sui fuisset præstare illud, ipse Leo declarat optime, et instantiam diluit per ea quæ in eadem epistola scribit: • Litteris clementi vestræ, quas dudum ad beati Petri apostoli sedem pro catholicæ dei amore misistis, tantam fiduciam sump-imus defendenda per vos veritatis et pacis.» Deinde: • Comperimus enim non iucerto nuntio, sed fideJissimo rerum quæ gestæ sunt narratore, Hilaro aliacono nostro, convenisse ad synodum plurimos ba erdotes; quorum utique frequentia consultati et judicio profuisset, si is qui sibi locum principem vindicabat, sacerdotalem moderationem custodire voluisset. › Loquitur autem pontifex de Dioscoro, qui sibi locum principem vindicaverat, quoniam ab imperatore Theodosio primatum et auctoritatem acceperat in secunda synodo Ephesina, ut constat ex prima actione Chalcedonensis. Hoc igitur reprebendens papa et in litteris ad Pulcheriam et alios, manifestissime ostendit, quod si munus imperatorum esset congregare synodos, ipsorum quoque essel dare locum principem in iis cui vellent. Atqui Leo papa hoc reprehendit, et Dioscorum ait vindicasse sibi principem locum, quamvis ille hoc ab imperaΒλέπεις οἷα γράφουσιν οἱ τὴν τετάρτην συναθροί σαντες σύνοδον; Συγκροτηθησομένην τὴν σύνοδον αὐθεντοῦντος τοῦ πάππα, και σημάνει καταξιοῦν τος, ὅπως εἰς μίαν πόλιν παραγένωνται οἱ ἐπίσκοποι. Τοῦτ' ἄρα καὶ μόνον βούλονται αἱ ἅγιαι σύνο δοι, κατὰ Θεοῦ χάριν ἑαυτὰς καὶ θέσπισμα βασιλι κὸν συναθροισθῆναι διαγορεύουσαι· οὐ γὰρ δὴ πλέον ἀπονέμουσιν αἱ σύνοδοι τοῖς βασιλεῦσιν, ἢ αὐτοὶ ἑαυτοῖ· οἱ βασιλεῖς. "Ο δὲ λέγεις, ὅτι Λέων ο μακάριος πάππας Θεο δοσίῳ τῷ βασιλεῖ γράφων, ἀντὶ μεγάλου τινὸς αἰτείται κατανεῦσαι τὸν βασιλέα γενικήν συγκροτηθῆ και σύνοδον ἐν Ἰταλίᾳ, καὶ ὅτι οὐκ ἂν ἐζήτει ὅπερ σὺν τῷ δικαίῳ ἔφθασεν ἔχων· αὐτὸς ὁ Λέων ἄριστα διασαφεῖ, καὶ λύει τὴν ἔνστασιν ἐν οἷς γράφει κατ' αὐτὴν ἐκείνην τὴν ἐπιστολήν· «Τοῖς γράμμασι τῆς ὑμετέρας φιλανθρωπίας ἐντυχόντε;, & πρώτῳ ἐστείλατε τοῦ μακαρίου ἀποστόλου Πέτρου τῷ θρόνῳ ἐκ τῆς πρὸς τὴν καθολικὴν πίστιν διαθέσεως, τοσαύ την ἐλάβομεν πεποίθησιν τοῦ ἐκδικηθῆναι δι' ὑμῶν τὴν ἀλήθειαν καὶ τὴν εἰρήνην.» Εἶτα· «Εγνωμέν γὰρ διηγησαμένου πιστότατα ὑμῖν Ιλάρου τοῦ ἡμε τέρου διακόνου πλείστους ἱερεῖς συνελθεῖν εἰς τὴν σύνοδον, ὧν ἡ πληθὺς ἐγένετο ἂν πρὸ ἔργου τῇ συμβουλίᾳ καὶ τῇ κρίσει, εἴπερ ἱερατικὴν ἐπιείκειαν φυλάξαι ἠθέλησεν ἐκεῖνος, ὅστις ἑαυτῷ τόπον ἐξάρχοντος ἐξεδίκει. Λέγει δὲ περὶ Διοσκόρου ὁ πάππας, τόπον ἄρχον τος ἑαυτῷ ἐκδικήσαντος διὰ τὸ παρὰ Θεοδοσίου τοῦ βασιλέως τὴν αὐθεντίαν καὶ τὰ πρωτεῖα τῆς δευτέ ρας ἐν Ἐφέσῳ εἰληφένα: συνόδου, ὡς δῆλον ἐκ τῆς α' πράξεως τῆς τετάρτης συνόδου. Τοῦτο γοῦν μεμφόμε νος ὁ πάππα; ἐνταῦθα, καὶ ἐν τοῖς πρὸς Πουλχερίαν γράμματι, καὶ ἑτέρους σαφέστατα δείκνυσιν, ὅτι εἰ βασιλέων ἦν τὸ συνάγειν τὰς συνόδους, βασιλέων ἂν ἦν καὶ τὸ δοῦναι τὴν αὐθεντίαν τῶν συνό δων καὶ τὰ πρωτεία οἷς ἂν βούλοιντο. ᾿Αλλὰ μὴν τοῦτο μέμφεται ὁ μακάριο; Λέων, ὅτι Διόσκορος

gare synodos, nisi per ministerii modum; qua ratione Dioscorus non debebat vindicare sibi principem locum. Εt subdit papa: • Quia sacramento veræ divinitatis et veræ in Christo humani - tatis a paucis impie nunc obviatur, omnes partium nostrarum Ecclesiæ, omnes mansuetudini vestra cum gemitibus et lacrymis supplicant sacerdotes, ut quia et nostri fideliter reclamarunt, et eisdem libellum appellationis Flavianus episcopus dedit, generalem synodum jubeatis intra Italiam celebrari. Et in fine Epistolæ declarat, cujusmodi rem petat ab imperatore; • Favete, inquit, Catholicis vestro more parentunique vestrorum. Date defendendæ fidei libertatem, quam, salva clementiæ vestræ reverentia, nulla vis, nullus poterit mundanus terror auferre. Cum enim Ecclesiæ causas, tum regni vestri agamus et salutis, ut provinciarum vestrarum quieto jure potiamini, defendite contra hærcticos inconcussum Ecclesiæ statum, ut et vestrum Christi dextera defendatur imperium.» ἐξεδίκησεν ἑαυτῷ ἐξάρχοντος τόπον, καίτοι λαβὼν tore accepisset. Non est ergo imperatorum congreπαρὰ βασιλέως τὴν ἐξουσίαν. Οὐκ ἄρα βασιλέων τὸ συνάγειν τὰς συνόδους, εἰ μὴ ὀργανικῶς καὶ ὑπηρετικῶς· καθ᾿ ὃν δὴ τρόπον οὐκ ὤφειλε Διόσκορος ἐκδικεῖν ἑαυτῷ τὰ πρωτεία. Εἶτα ἐπιφέρει ὁ πάππας· ὁ Ἐπεὶ τῷ μυστηρίῳ τῆς ἀληθοῦ, θεότητος, καὶ τῆς ἀληθοῦς ἐν Χριστῷ ἀνθρωπότητος ὀλίγοι τινὲς ἀντιφέρονται νῦν ἀσεβῶς, πᾶσαι τῶν ἡμετέρων μερῶν αἱ ἐκκλησίαι, πάντες μετὰ στεναγμῶν καὶ δακρύων οἱ ἱερεῖς δέονται τῆς ὑμετέρας πραότητος" ἀντεῖπον γὰρ πιστῶς καὶ οἱ ἡμέτεροι, καὶ λίβελλον ἐκκλήτου δέδωκεν αὐτοῖς Φλαβιανὸς ὁ ἐπίσκοπος, ἵνα σύνοδον οἰκουμενικὴν ἐντὸς τῆς Ἰταλίας γενέσθαι κελεύσητε. Κάν τῷ τέλει τῆς ἐπιστολῆς ἐξηγεί ται, ὁποῖόν τι δέεται τοῦ βασιλέω; • Βοηθήσατε, φησί, τοῖς ὀρθοδόξοις κατὰ τὸ ὑμέτερον καὶ πατρον ἦθος· δότε παῤῥησίαν τοῦ ἐκδικεῖσθαι τὴν πίστιν· Εν ειρήσεται δὲ μετὰ τῆς ὀφειλομένης τῇ βασιλεία ὑμῶν αἰδοῦς), οὐ βία, οὐ φόβος τοῦ κόσμου ούτ δεὶς ἀποκινῆσαι δυνήσεται· ἅμα γὰρ τῷ πράττειν τὰ ἐκκλησιαστικὰ καὶ τὰ τῆς ἡμετέρας πράττομεν βασιλείας καὶ σωτηρία, ἵνα ἡσύχως τῶν ὑμετέρων ἐπαρχιῶν δεσπόζητε· ὑπεραγωνίσασθε κατὰ τῶν αἱρετικῶν, ἀκράδαντον τηροῦντες τῆς Ἐκκλησίας τὸ κατάστημα, ἵνα καὶ τὸ ὑμέτερον βασίλειον κρατύνηται τῇ δεξιᾷ τοῦ Χριστοῦ. ο Ζητεῖ γοῦν ὁ πάππας τὴν σύνοδον ώς παρά προμαχοῦντος καὶ ἐκδίκου του βασιλέως, ἵνα καὶ αὐτὸς τῶν ὑπηκίων ἡσύχως δεσπόζῃ. Καὶ οὐκ αἰτεῖται ἀντὶ μεγάλου τινὸς ὅπερ σὺν τῷ δικαίῳ οὐκ εἶχεν ὅτι δὲ χωρίς τινος ἀντιλογίας τοῦτ᾽ ἀληθὲς, καὶ τὸ ζητεῖν παρὰ βασιλέως την σύνοδον οὐκ ἔστιν ὑφαί ρεσις τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἐξουσίας, αὐτὸς διδάξει Λέων ὁ Μέγας ἐν οἷς γράφει πρὸς τοὺς ἐπισκόπους τῆς ἁγίας συνόδου • Ἵνα ἡ καθόλου ὑμῶν ἀδελφό της, καὶ ἁπάντων τῶν πιστῶν αἱ καρδίαι γνώσιν, ἐμὲ μὴ διὰ τῶν ἀδελφῶν μόνον, οἱ τοποτηροῦντε; ἐμοὶ ἦσαν, ἀλλὰ καὶ δι᾿ ἐπικυρώσεως τῶν ἐν τῇ συνόδῳ πεπραγμένων ὁμογνωμονῆσαι ὑμῖν περὶ μή. νην τῆς πίστεως τὴν ὑπόθεσιν· δι᾽ ἦν καὶ θεσπί σματι τῶν Χριστιανῶν βασιλέων, καὶ συναινέσει τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου οἰκουμενικὴν σύνοδον ἔδειξε συναχθῆναι. ο Τὴν δὲ συναίνεσιν τοῦ ἀποστολικοῦ θρόνου οὕτως ἀναγκαίαν ἡγοῦντο οἱ ᾿Ανατολικοὶ πρὸς τὰς συνελεύ σεις τῶν συνόδων, ὥστε καὶ Λέων ὁ Ἴσαυρος, ὡς εἴρηται, ὁ Εικονομάχος, τὴν ἑαυτοῦ μανίαν κρατο και βουλόμενος ἔγραφε τῷ Ρώμης Γρηγορίῳ, ὡς ἔστιν ἰδεῖν ἐν ταῖς πρὸ τῶν Πρακτικῶν τῆς ζʹ συνόδου ἐπιστολαῖς, ἵνα οἰκουμενική σύνοδος γένηται. ᾿Αντέγραφε δὲ ὁ πάππας· ο Εγραψας ένα οίκουμε νική σύνοδος γένηται, καὶ ἡμῖν ἀπρόσφορον ἐφάνη περὶ τούτου. Σύνθου, ὅτι ἐπηκούσαμέν σου, καὶ χιερεῖς, ο καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ σὺ μὲν λέγεις, ὅτι Λέων ὁ πάππας ήτει παρὰ Θεοδοσίου τοῦ βασιλέως ἀντὶ μεγάλου τινὸς τὸ συγ κροτηθῆναι σύνοδον οἰκουμενικὴν τῇ ἐκείνου κατα νεύσει· ἡμεῖς δέ φαμεν, ὅτι Λέων ὁ βασιλεὺς ᾐτεῖτο τὸν πάππαν ἀντὶ μεγάλου τινὸς τὸ κατανεύσει τοῦ πάππα συγκρατηθήναι οικουμενικήν σύν δον. τοίνυν ἡ συναίνεσις τοῦ πάπα ἀναγκαία, οὐκ ἀλη Petit ergo synodum papa ab imperatore tanquam propugnatore et vindice, ut et ipse subditis quiete dominetur, non loco rei magnæ, quod sui juris non erat. Hoc autem esse omnino verum et certissimum, et petere ab imperatore synodum non esse ecclesiasticæ potestatis imminutionem, ipse Leo Magnus docebit in epistola ad episcopos synodi Chalcedonensis: • Ut vestra fraterna universitas, et omnium fidelium corda cognoscant, me non solum per fratres qui vicem meam exsecuti sunt, sed etiam per approbationem gestorum synodalium propriam vobiscum iniisse sententiam, in sola videlicet fidei causa; propter quam generale concilium et ex præcepto Christianorum principum, et ex consensu apostolicæ sedis placuit congregari.» Consensum porro sedis apostolicæ adco necessarium censebant Orientales in celebrandis synodis, ut Leo quoque Isaurus, ut dictum est, volens iconomachiæ suæ insaniam stabilire, scripserit að Gregorium II ut cecumenicam synodum fieri juberet. Papa vero respondit: Scripsisti ut concilium universale cogeretur, et nobis inutilis ea res visa est. Finge nos te audisse, et ex universo terrarum orbe pontifices congregatos esse, › etc. συνηθροίσθησαν ἀπὸ πάσης τῆς οἰκουμένης οἱ ἀρε Et tu quidem dicis, Leonem papam loco magna: rei petiisse a Theodosio imperatore ut ejus nulit synodus œcunienica cogeretur; nos autem dicimus, Leonem imperatorem petiisse loco magna rei a papa ut ejus nutu celebraretur synodus œcumenica. Si ergo necessarius est paper consensus, falsum est, ad imperatores, non ad episcopos id

MATTHÆL CARYOPHYLLI pertinere, ut tu dicis. Nam quod per imperatorum θὲς ὅτι βασιλέων ἐστὶν, οὐκ ἐπισκόπων τὸ συνάγειν decreta convenerint synodi, non arguit in imperatoribus potestatem, sed obsequium, et ministerium, et propugnationem orthodoxæ fidei. Quod etianı imperator Constantinus Pogonatus fatetur in epistola ad Leonem Il: c Compluries, inquit, Ecclesia hæresum impetu ægrotavit; at non aliter orthodoxia medicinam accepit, quam piorum et Christi amantium imperatorum adhortatione, et Deiferorum sacerdotum consensu et congregatione. › NILUS (Cap. XXIII). • Si vero quia Petrus Romæ diem sunim obiit, idcirco magnam existimas Romana seden, certe præferenda erit Hierosolymorum sedes, cum co in loro Salvator vivificam oppetierit mortem. › CONFUTATIO. Non hoc ipso quod Rome mortem obierit, sed quia Petro Romæ vita functo sedes Petri evasit Roma. Tu supra dicebas, cum differentias Petri et Romani episcopi recenseres, Petram simpliciter audisse: Quodcunque solveris, aut ligaveris, erit ligatum aut solutum in cœlis; cum vero ipse in Romanum episcopum transmitteret gratiam, non dixisse simpliciter, sed cum adjuncto: Ligabis quod ligandum erit, et rursus solves quod opus erit. Fateris ergo tu quoque transmissam a Petro graτὰς συνόδους. Καὶ τὴ θεσπίσματι βασιλικῷ συνάγε σθα: οὐ δίδωσιν ἐξουσίαν τοῖς βασιλεῦσιν, ἀλλὰ θε ραπεία, καὶ ὑπηρεσίαν, καὶ προστασίαν τῆς ὀρθο δόξου πίστεως· ὅπερ ὁμολογεῖ καὶ ὁ Πωγωνάτος Κωνσταντίνος ἐν τῇ πρὸς Λέοντα τὸν πάππαν σάκρα· ι Πολλάκις γάρ, φησὶν, ἡ Ἐκκλησία ταῖς εἰσ βολαῖς τῶν αἱρέσεων ἐπικινδύνως ἐνόσησεν, ἀλλ᾽ οὐχ ἑτέρως ἐδέξατο τῆς ὀρθοδοξίας τὴν ἴασιν. εἰ μὴ ταῖς τῶν εὐσεβῶν καὶ φιλοχρίστων βασιλέων προς κλήσεσι, τοῖς δὲ τῶν θεαφέρων Ιερέων συνεύσεσί τε καὶ συνελεύσεσιν. • Εἰ δὲ ὅτι ὁ Πέτρος ἐν Ῥώμῃ τὸν βίον κατέλυσε, διὰ τοῦτο μέγαν τὸν τῆς Ῥώμης θρόνον ἡγῇ, πάνω τως ὁ τῶν Ἱεροσολύμων τὸ πλέον ἕξει, ἐκεῖ τοῦ Σωτῆρος τὸν ζωοποιόν καταδεξαμένου θάνατον.» ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Οὐ κατ' αὐτὸ τοῦτο, ὅτι κατέλυσε τὸν βίον ἐν Ρώμῃ, ἀλλ' ὅτι καταλύσαντος ἐκεῖ τὸν βίον, θρό νος γέγονε τοῦ Πέτρου ἡ Ρώμη. Αὐτὸς σὺ ἐν οἷς ἀνωτέρω γράφεις, τὰς διαφορὰς ἀπαριθμούμενος Πέτρου καὶ τοῦ ἐπισκόπου Ρώμης ἔλεγες, ὅτι ὁ μὲν Πέτρος ἁπλῶς ἤκουσεν· “Ο λύσεις ή δήσεις, ἔσται δεδεμένον ἢ λελυμένον ἐν τοῖς οὐρανοῖς· πρὸς δὲ τὸν Ρώμης αὐτὸς διαβιβάζων τὴν χάριν, οὐχ ἁπλῶς εἴρηκεν, ἀλλὰ, Δήσεις & δεῖ δεθῆναι, καὶ λύσεις πάλιν μετὰ τοῦ δέοντος. Ομολογεῖς καὶ σὺ διαβιβα tiam in episcopum Romanum, sed non taleu ac c σθῆναι παρὰ τοῦ Πέτρου τὴν χάριν εἰς τὸν Ρώμης tantam qualem et quantam is habebat. Nobis vero satis erit, talem ac tantam fateri papae polesiatem, qualem quantamque testantur synodi œcumenick. Tertia, in qua Cyrillus non abstinet a Nestorii communione, nisi petita facultate a papa; et papa dat CyriHo auctoritatem potestatemque pronuntiandi sententiam contra Nestorium. In qua de papa dicitur, quod omnium Ecclesiarum curam gerat, et synodus implorat papæ indignationem contra Joannem Antiochenum, et summatim in qua papa damnat Constantinopolitanum, Alexandrino potestatem judicmdi dat, et arrogantia Antiocheni castigator a synodo excitatur. Quarta, in qua Dioscorus, qui usque adeo inso lens exstiterat, ut papam excommunicationi subjecerit, e cœtu episcoporum quibus considebat, ejectus est mandato papæ privatasque sacerdotio. In qua custos vineæ constitutus a Domino prædicatur papa, et Orientalium moderator Ecclesiarum, atque Constantinopolitanæ illustrator Ecclesiæ, apostolico radio Romæ residente. In qua scriptum ab Orientalibus canonem de privilegiis Constantinopolitani rejicit papa, perque sacræ synodi epistolam agnoscitur canonum legislator; et juxta imperia:es Galla Placialise li:tras.ad Theodosium, habere illam sedem dicitur papa, in qua principaἐπίσκοπον, πλὴν οὐ τοσαύτην καὶ τοιαύτην, οἷαν καὶ ὅσην ἐκεῖνος εἶχεν. Ἡμεῖς δὲ ἀρκεσθησόμεθα του αύτην καὶ τοιαύτην ἐν αὐτῷ ἐξουσίαν ὁμολογοῦντες, ἴσην καὶ οἷαν αὐτῷ προσμαρτυρούσιν αἱ οἰκουμενι καὶ σύνοδοι. Η γ', καθ' ήν Κύριλλος οὐκ ἀφίσταται τῆς κοινωνίας τοῦ Νεστορίου χωρὶς τῆς ἐξουσίας τοῦ πάππα καὶ ὁ πάππας δίδωσιν αὐθεντίαν καὶ ἐξουσίαν τῷ Κυρίλλῳ τοῦ ἀποφήνασθαι κατὰ Νεστορίου· ἐν ᾗ ὁ πάππα, κηρύττεται πασῶν τῶν Ἐκκλησιῶν ἔχειν τὴν φροντίδα· καὶ ἡ σύνοδος προκαλεῖται τοῦ πάππα τὴν ἀγανάκτησιν κατὰ τοῦ ᾿Αντιοχείας Ιωάννου και ἁπλῶς εἰπεῖν, ἐν ᾗ ὁ πάππας τὴν Κωνσταντινουπό λεως κατακρίνει, τῷ ᾿Αλεξανδρείας ἐξουσίαν δίδωσι τοῦ κρίνειν, καὶ κατὰ τῆς προπετείας τοῦ Ἀντιοχεία, παρὰ τῆς συνόλου σωφρονιστής διεγείρεται. "Η δ', καθ᾿ ἣν Διόσκορος, ὁ τοσοῦτον τολμήσας, ὥστε καθυποβαλεῖν ἀφορισμῷ τὸν πάππαν, τοῦ χαροῦ τῶν ἐπισκόπων, οἷς συνεκαθέζετο, ἐξώσθη τῇ αὐθεντίᾳ τοῦ πάππα, καὶ τῆς ἱερωσύνης εγυμνώθη. Ἐν ἡ συνόδῳ ὁ πάππας φύλαξ τῆς ἀμπέλου παρά τοῦ Σωτῆρος εἶναι κηρύττεται, καὶ κηδεμών των τῆς Ἀνατολῆς ᾿Εκκλησιῶν, καὶ τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει Εκκλησίας, τῆς ἀποστολικῆς ἀκτῖνος ἐν Ρώμη κρατούσης. Καθ᾿ ἣν σύνοδον ὁ πάππας ἀκυρεῖ τὸν ἐκτεθέντα παρὰ τῶν Ἀνατολικών κανει να περί τῶν πρεσβείων Κωνσταντινουπόλεω;, καὶ διὰ συνο τικῆς ἐπιστολῆς θεσμοθέτης των κανόνων ἐπιγινώσκεται· καὶ κατὰ τὸ βασιλικὴν γράμμα Γάλλας

Πλακιδίας πρὸς Θεοδόσιον, ἐκεῖνον ἔχειν τὸν θρόνον lum episcopalus ordinavit qui celestes accipere ὁ πάππας ἀναγορεύεται, ἐν ᾧ τὸ πρωτεῖον τῆς ἐπι- claves dignus fuit. σκοπικῆς ἀξίας καθίδρυσεν ὁ τὰς κλεῖς δέξασθαι τὰς οὐρανίους ἀξιωθείς. Η ς' σύνοδος, η; φασιν οἱ Πατέρες ἐν τῷ προσφωνητικῷ πρὸς τὸν βασιλέα Κωνσταντῖνον· ο 'Ο δὲ κορυφαιότατος ἡμῖν συνηγωνίζετο πρωταπόστολος τὸν γὰρ ἐκείνου μιμητήν, καὶ τῆς καθέδρας διάδο χον είχομεν ὑπαλείφοντα. Sexta synodus, cujus Patres in Prosphonetico ad Constantinum imperatorem, ‹ Summus, inquiunt, nobiscum concertabat apostolorum princeps illius enim imitatorem et sedis successorem habebamus ipungentem.» Si ergo Petri successor est papa, talisque successor qualem generalia testantur concilia, canidem scilicet quam Petrus auctoritatem habens, ut actione 11 septimæ synodi Adrianus papa luculenter asserit in literis ad imperatores; nam ipse prinΕἰ γοῦν διάδοχος του Πέτρου ὁ πάππας, καὶ τοιοῦτος διάδοχος, οἷον αἱ οἰκουμενικαὶ σύνοδοι προσμαρτυροῦσι, τὴν αὐτὴν δηλαδὴ τῷ Πέτρῳ ἐξουσίαν ἔχων, ὡς καὶ ἐν τῇ β' πράξει τῆς ζ' συνό δεν διαρρήδην βοᾷ Αδριανὸς ὁ πάππας γράφων αὐτὸς γὰρ ὁ ἔξαρχος τῶν ἀποστόλων, ὁ μακάριος ceps apostolorum beatus Petras, qui apostolica Πέτρος, ὁ πρῶτος τῆς ἀποστολικῆς καθέδρας προςδρούσας, τῆς ἀποστολικῆς αὐτοῦ ἀξίας τὴν ἀκρό τητα καὶ ποιμαντικῆς φροντίδος κατέλιπε τοῖς ἑαυ τοῦ διαδόχοις, οἵτινες ἐπὶ τοῦ ἱερωτάτου αὐτοῦ θρόνου εἰς τὸ διηνεκὲς καθεδοῦνται· οἷς καὶ τὴν ἐξου σίαν, καθὼς αὐτῷ παρὰ τοῦ Σωτῆρος δεσπότου Θεοῦ ἐδόθη, καὶ αὐτὸς τοῖς διαδόχοις αὐτοῦ ἀρχιερεύσιν θείᾳ προστάξει παρέδωκε καὶ παρακατέ‐ θετο· πώς λέγεις, ὅτι ἄλλως εἶχε τὴν ἐξουσίαν ὁ Πέτρος, καὶ ἄλλως ὁ πάππας, ἐκεῖνος ἁπλῶς, οὗτος οὐχ ἁπλῶς, τῶν συνόδων τἀναντία διδασκουσῶν; Καὶ διὰ τοῦτο μέγας ὁ Ρώμης θρόνος, ὅτι καταλύσας ἐκεῖ τὸν βίον ὁ Πέτρος, διάδοχον ἰσοδυναμοῦντα τὸν πάππαν κατέλιπεν. Ο δὲ τῶν Ἱεροσολύμων οὐχ οὕτως· τοσοῦτον γὰρ ἀπεῖχε τοῦ πρῶτος εἶναι διὰ τὸν ἐκεῖ θάνατον τοῦ Σωτῆρος, ὥστε καὶ τιμηθείς, ὑπέκειτο τῇ Καισαρείας μητροπόλει, ὥς φησιν ἡ α' σύνοδος ἐν τῷ ζ' κανόνι· οὐδὲ γὰρ ἔχει διαδοχὴν ἡ τοῦ Χριστοῦ ἱερωσύνη. • Ε: δέ σε θορυβεῖ τὸ τῆς τιμῆς μέγεθος, δ παρὰ τῶν μακαρίων Πατέρων ὁ τῆς 'Ρώμης ἐκληρώσατο θρόνος, τάξεως φυλακὴν τὸ τοιοῦτον ἡγοῦ. Μέγα δὲ παρὰ τοῖς ἁγίοις ἡ τάξις, ἢ καὶ τὰ οὐράνια συνέχει καὶ τὰ ἐπίγεια. ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Πανταχοῦ κατὰ τῆς ἀρχῆς τοῦ πάππα μηχανώμενος, παρὰ τῶν μακαρίων Πατέρων αὐτὴν κατάγεις· καὶ ὡς ἀποδεδειγμένον λαμβάνεις τὸ σοὶ δοκοῦν, ἀντιφθεγγομένας ἔχων τὰς ἁγίας συνόδους, ὧν σὺ καὶ οἱ κατὰ σὲ τοῖς θεμελίοις ἐπερείδεσθαι, οὐκ οἶδ' ὅπως, μεγαληγορεῖτε. Παρὰ τῶν Πατέρων γοῦν νε νομοθετῆσθαι λέγων τὸ μέγεθος τῆς τοῦ πάππα τιμῆς, ἐκεῖθεν καὶ τὴν τάξιν γενεαλογείς. Εἶτα τοῖς μὲν οὐρανίοις καὶ ἐπιγείοις τάξιν ἀπονέμεις θεοφύτευσον καὶ φυσικὴν, τῇ δὲ ἐκκλησιαστική ιεραρχία παρὰ τῶν Πατέρων οἰκονομηθείσαν, τοῦ Σωτῆρος λέγοντο, Καὶ ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρα οικοδομήσω μου τὴν Εκκλησίαν. Οἰκοδομήσαντος οὖν τοῦ Χριστοῦ τὴν **Matth. xvi, 18. sedi primitus præsedit, sui apostolatus principatus ac pastoralis curæ successoribus suis, qui in ejus sacratissima sede perenuiter sessuri sunt, dereliquit; quibas et auctoritatis potestatem, quenadinodum a Salvatore nostro Domino Deo ei concessa est, et ipse quoque suis contulit ac tradidit divir.o jussu successoribus pontificibus; cur tu dicis, potestatem, sive gratiam aliter in Petro, aliter esse in successoribus; in illo simpliciter, in his nou simpliciter, cum synodi contraria doceant? Magna igitur sedes Romæ, quia Petrus illic vita functus successorem æquali potestate præditum reliquit papam. At Hierosolymitanus non ita: tantum enim abest ut propter Salvatoris mortem primatu gaudeat, ut etiam honore auctus subjaceret Cæsariensi metropoli, ut septimo suo canone prima synodus ait: Christi en m sacerdotium nullum potest habere successorem. NILUS (Cap. XXIV). • Si vero te commovet honoris papæ magnitudo. quam a beatis Patribus Romana sedes sortita est, factum hoc puta servandi ordinis gratia. Magni autem fit a sanctis Patribus ordo, qui et coelestia &' tinet et terrestria. › CONFUTATIO. Dum omnes machinas adhibes contra primatum papæ, a beatis Patribus ubique illum deducis; et quasi demonstratum accipis quod{tibi placet, contradicentibus tibi sacris conciliis: quoruin fundamentis inniti tu tuique similes nescio qua fronte jactatis. Itaque papæ magnitudinem a Patribus accepta:n ponens, inde etiam ordinis seriem pendere ais. Et cœlestibus quidem ac terrestribus ordinem tribuis a Deo datum et naturalem, hierarchiæ vero ecclesiasticæ ordinem a Patribus destinatum, cum Salvator dicat: Et super hanc petram ædificubo Ecclesiam meàm ". Cum ergo Christus ædificaverit Ecclesiam, necessarium est ut ab eodem sit ædificii

fundamentum cum ipse sit qui petram et fanda. & Εκκλησίαν, ἀνάγκη παρ' αὐτοῦ ἐκείνου καὶ τὸν θε mentum catholicæ Ecclesiæ jecit, juxta voces actorum tertiæ synodi, ubi Philippus, apostolicæ sedis legamus, aiebat actione 3: c Omnibus sæculis notum est, quod sanctus et beatissimus Petrus, apostolorum princeps et caput, columna Gudei, catholicæ Ecclesiæ fundamentum, a Domino nostro Jesu Christo regni claves accepit; et ipsi data est potestas ligandi ac solvendi peccata. Qui ad hoc usque tempus et in perpetuuin vivit in suis successoribus, et judicium exercet. ▸ Super hoc fundamento a Deo posito et prima synodus sanxit, servanda esse Ecclesiarum privilegia juxta mores antiquos; et secundam a sede Romana agnoscit Alexandrinam, tertiam Antiochenam; et post eas honorari vult etiam Hierosolymitanam, salva dignitate metropolis. Et tertia synodus (act. 5), in Relatione ad Calestinum: • Indignetur, ait, Tua Sanctitas convenienter adversus Joannem Antiochenum. Nam si licebit volentibus quibusque sedes etiam majores afficere injuriis, in extremam ibuat confusionem Ecclesite res. ▸ μέλιον εἶναι τῆς οἰκοδομής, εἴπερ αὐτὸς κατεβάλετο τὴν Πέτραν καὶ τὸν θεμέλιον τῆς καθολικῆς Ἐχ κλησίας, κατὰ τὰς φωνὰς τῶν Πρακτικῶν τῆς γ συνόδου, ἔνθα Φίλιππος τῆς ἀποστολικῆς καθέδρα; πρεσβευτή; ἔλεγεν·. Οτι ὁ ἅγιος καὶ μακαριώτα τος Πέτρος, ὁ ἔξαρχος καὶ κεφαλὴ τῶν ἀποστόλων, ὁ κίων τῆς πίστεως, ὁ θεμέλιος τῆς καθολικῆς Έχε κλησίας ἀπὸ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὰς κλεῖς τῆς βασιλείας ἐδέξατο· καὶ αὐτῷ δέδοται ἐξουσία τοῦ δεσμεῖν καὶ λύειν ἁμαρτίας· ὅστις ἕως τοῦ νῦν καὶ ἀεὶ ἐν τοῖς αὐτοῦ διαδόχοις καὶ ζῇ καὶ δικάζει. Ο Ἐπὶ τούτῳ τῷ θεοπροβλήτῳ θεμελίῳ καὶ ἡ πρώτη σύνοδος τὰ πρεσβεία σώζεσθαι τῶν Ἐκκλησιῶν κατὰ τὰ ἀρχαῖα ἔθη θεσπίζει, καὶ μετὰ τὸν Ῥώμης θρόνον οἶδε τὸν ᾿Αλεξανδρείας, τρίτον τὸν Αντιο χείας, μεθ' οὓς τιμᾶσθαι βούλεται καὶ τὸν Ἱεροσο λύμων σωζομένου τοῦ ἀξιώματος τῇ μητροπόλει, Καὶ ἡ γ' σύνοδος ἐν τῇ ἀναφορᾷ πρὸς Κελεστίνον τὸν πάππαν, ο 'Αγανακτησάτω, φησίν, ἡ σὴ ὁσιότης κατὰ τοῦ ᾿Αντιοχείας Ιωάννου. Εἰ γὰρ δοθείη τοῖς ἐθέλουσιν ἄδεια καὶ τοὺς μείζονας ὑβρίζειν θρόνους, οιχήσεται πρὸς ἐσχάτην ἀταξίαν τὰ τῆς Ἐκκλησίας πράγματα. ο Ἐν τούτοις ἡ ἁγία ἐκείνη σύνοδος ἐπιγινώσκει τὸν πάππαν φύλακα τῆς τῶν Ἐκκλησιῶν τάξεως, καθάπερ ή δε σύνοδος φύλακα τῆς ἀμπέλου παρά τοῦ Σωτῆρος. Οὐκ ἄρα ἔλαβε παρὰ τῶν Πατέρων ὁ πάππας τὸ μέγεθος τῆς τιμῆς διὰ τὴν τάξιν, ἦν αὐτῷ οἱ Πατέρες δεδώκασιν· ἀλλ᾽ ἐπειδὴ τίμιον τὸ θεῖον καὶ βέλτιον, καὶ ὁ Πέτρος ἐν τοῖς διαδόχοις τῇ καὶ δικάζει, τὸ μέγεθος τῆς τοῦ πάππα τιμῆς ἐκ τῆς ἀξίας ἐστὶ τοῦ Πέτρου. Ὥστε 5περ λέγεις, τὸ μέγε· θος τῆς τοῦ πάππα τιμῆς εἶναι φυλακὴν τάξεως, όρο θῶς νοούμενον ἀληθές ἐστιν· κατὰ σὲ δὲ νοούμενον, ψευδές. Σὺ μὲν γὰρ ψιλὴν ἐν τῷ πάππᾳ τάξιν λέγεις, καὶ πρωτείον τάξεως παρὰ τῶν Πατέρων· αἱ δὲ ἅγιαι σύνοδοι τάξιν ἐξουσίας ἐν τῷ πάππᾳ ὁμολογοῦσι, καὶ ταύτην θεσμοθεσία τοῦ Χριστοῦ· διὸ κατὰ σὲ τὸ μέγεθος τῆς τιμῆς τοῦ πάππα θύραθεν, κατά δὲ τὴν ἀλήθειαν οἴκεθέν ἐστιν. Θαυμαστὸν δὲ, πῶς μάλα σεμνῶς φιλοσοφεῖς περὶ τάξεως καὶ περὶ μετ γέθους τῆς τιμῆς τοῦ πάππα· τὴν μὲν γὰρ τάξιν ὑμεῖς ἀπεσκορακίσατε τὴν κατὰ τὰ ἀρχαῖα ἔθη κατά In his sancta illa synodus agnoscit papam ordi - nis Ecclesiarum custodem, sicuti quarta synodus custodem vineæ a Domino constitutum. Non ergo habuit a Patribus papa magnitudinem propter ordinem a Patribus illi datum, sed quia honorabile est, quod divinum et excellentius est, et Petrus vivit et judicat in successoribus, magnitudo honoris papre est a dignitate Petri. Itaque quod ais, servandi ordinis gratia esse magnitudinem họnoris papæ, si recte intelligatur, verum est falsum, ut tu intelligis. Τu enim nudum ponis ordinem, et primatum nudi ordinis a Patribus, sancia: vero synodi ordinem jurisdictionis fatentur in papa, et hunc lege Christi: ut sit per te 12gnitudo honoris papæ forinsecus, cum secundum veritatem intrinsecus sit. Cæterum admiratione dignum est quod adeo graviter philosopheris de ordine deque magnitudine honoris papæ, cum vos ordinem juxta mores antiquos, ut inquit prima synodus, rejeceritis, et Constantinopolitanum multis artibus usi secundum constitueritis, deinde quan- p τὴν α' σύνοδον, καὶ πολυμηχανίᾳ δεύτερον τὸν Κων vis ordine secundum iisdem decreveritis gaudere privilegiis quibus et papa; ex quo factum ut primatum papæ redegeritis in sedendi et numerandi priorem locum. Postea crescente paulatim audacia titulum œcumenici Constantinopolitanus sibi arrogavit, ne inferior esse nova Roma videretur, sed ul re vera œcumenicus est papa, ita illum æmularetur, qui per vos est illi æqualis. Unde factum ut duorum sit in Ecclesia principatus, quia duo sunt capita per vos. Cuni ad hoc pervenisset audacia, visum est vobis sejungi a papa, nihil ex học mali futurum opinantibus, quod haberetis Constantinopolitanun; caput:equipollens papæ. Schisına vero, torrentis instar vi erumpentis, multam dogσταντινουπόλεως κατεστήσατε· εἶτα καὶ δεύτερον, τῶν ἴσων ὅμως ἀπολαύειν πρεσβείων τῷ τῆς πρέ σβυτέρας Ρώμης εψηφίσασθε, κἀντεῦθεν τὸ πρωτ τεῖον τοῦ πάππα εἰς πρωτοκαθεδρίαν καὶ προαρίθμη σιν περιεστήσατε. Εἶτα ταῖς κατὰ μικρὸν τολμηραί; ἀναβάσεσιν οἰκουμενικὸν ἑαυτὸν ὁ Κωνσταντινουπό λέως ἐπέγραψεν, ἵνα μὴ δοκῇ μειονεκτεῖν τῆς πα λαιᾶς Ρώμης ἡ νέα, ἀλλ᾿ ὥσπερ οἰκουμενικὸς τῷ ὅτι ὁ πάππας, οὕτως ἀνθαμιλλῷτο πρὸς αὐτὸν ὁ τῶν ἴσων ἀξιωθεὶς παρ' ὑμῶν. Καὶ τοῦτον τὸν τρόπον διαρχία περιγέγινε τῇ Ἐκκλησίᾳ, δικεφάλω ούσῃ καθ' ὑμᾶς. Τῆς τόλμης ἐς τοσοῦτον ἐληλακυίας ἔλεξεν ὑμῖν ἀποσχισθῆναι τοῦ πάππα, καὶ μηδὲν οἴεσθαι παρὰ τοῦτο πάσχειν δεινὸν, ἔχοντας τὴν

mini non sine justis causis ausi quod fecistis. additamentum Symbolo, ut vocatis, factum crininamini, et Latinos tertiæ synodi decretum violasse dicitis, ac inde anathemati subjectos esse. Post hæc ipsum quoque dogma, nimirum processionem sancti Spiritus a Filio, reprobare cœpistis, quid non dicentes, quid non scribentes! præterea jejunium Sabbati reprehendere, prætextu cnjusdam canonis, quem apostolicum dicitis; qui ad ea usque tempora latens tunc emersit, nempe ut fictus et antiquitati incognitus. Hæc subsecuta est contentio de azymo, asserentibus vobis illud esse Judaicum, Latinosque vocantibus azymitas. Hinc ortum liabuit opinio purgatorium negans et fruitionem sanctorum; plures enim discrepantias accumulabat in dies dissidium nen solum per dogmata, sed etiam in exteriori cultu religionis. Ita vobis Latini moris esse videtur quotidiana genuum ferio et sacrarum statuarum erectio.., Taceo quod, divortia vinculi permittentes, tetragamiam improbatis. Αtque ita sentientes et his legibus viventes, gloriamini quod nullam admiseritis novitatem, et integram serretis antiquitatem. Quis ergo in his ordo? aut quæ apud vos magnitudo honoris papæ? Vos illum e diptychis expunxistis, vos illum non habetis orthodoxum; et quod illi summum conceditis est ut primus sedeat, et numeretur primus, dum catholicus sit. At quid aliud hæc sunt quam ordinis confusio, et legum Christi oppugnatio, et synodorum acumenicarum contemptio? Κωνσταντινουπόλεως κεφαλὴν ἰσοδυναμούσαν τῷ matnmn colluvien secum pertraxit. Ut enim videreπάππα. Τὸ δὲ σχίσμα ὥσπερ χειμάρρους βία εκραγείς πολὺν συρφετόν δογμάτων συνεφειλκύσατο. "Ινα γὰρ μὴ παράλογον δόξῃ τὸ τόλμημα, τὴν καλουμένην παρ' ὑμῶν ἐν τῷ συμβόλῳ προσθήκην ἐπενοήσατε, ὅτι δὴ Λατίνοι τὸ παρὰ τῆς γ' ὁρισθέν, ὡς φατέ, συνόδου παραβάντες γεγόνασιν ὑπὸ ἀνάθεμα. Μετά ταῦτα καὶ αὐτὸ τὸ δόγμα, τὴν καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ ἐκπόρευσιν τοῦ παναγίου Πνεύματος διασύρειν ἐπεχειρήσατε, τί μὴ λέγοντες, τί μὴ γράφοντες; "Αμα δὲ καὶ τὴν Σαββάτου νηστείαν κωμῳδεῖν ἤρξασθε ἀποστολικόν τινα προβαλλόμενοι κανόνα τὸν μέχρι τῆς τότε μάχης ἐν γωνία που κείμενον, ὡς ἐπίπλαστον, καὶ τῇ ἀρχαιότητι ἄγνωστον. Τούτοις εξηκολούθησε καὶ ἡ κατὰ τοῦ ἀζύμου φιλονεικία, διατεινομένων ὑμῶν Ἰουδαϊκὸν εἶναι τὸ ἄζυμον, καὶ τοὺς Λατίνους ἀζυμίτας καλούντων. Ἐπὶ τούτοις ἀνέκυψε καὶ ἡ τοῦ καθαρτηρίου ἀπάρνησις, καὶ τῆς ἀπολαύσεως τῶν ἁγίων· πλείους γὰρ ἀεὶ τὰς διαφορὰς ἐπεσώρευεν ή διχόνοια μὴ μόνον ἐν δόγμασιν, ἀλλὰ κὰν διαφόροις θρησκεύμασιν. Οὕτω Λατινικὸν ὑμῖν δοκεῖ ἡ ἐσημέρας γονυκλισία, καὶ τὸ ἱεροὺς ἐγείρειν τῶν ἁγίων ἀνδριάντας. Εῶ λέγειν, ὅτι χωρίζοντε; τὰ ἀνδρό γυνα τὴν τετραγαμίαν ἀθετεῖτε. Καὶ φρονούντες οὕτω, καὶ οὕτω πολιτευόμενοι μεγαλαυχείτε, ὡς πόρρω τῶν νεωτερισμών καθεστηκότες, καὶ ἀπαρά τρωτα τὰ ἀρχαῖα φυλάττοντες. Ποία γοῦν τάξις ἐν τούτοις; ἢ ποῖον μέγεθος παρ' ὑμῖν τῆς τιμῆς τοῦ πάππα; Ὑμεῖς αὐτὸν ἐξεώσατε τῶν διπτύχων • ὑμεῖς αὐτὸν οὐκ ἔχετε ὀρθόδοξον· καὶ τὸ μέγιστον αὐτῷ ἀπονέμετε, ἐὰν, φησὶν, ὀρθόδοξος ᾖ, πρωτοκα- G θεδρίαν καὶ προαρίθμησιν. Τί δὲ ἄλλο ταῦτα ἢ ἀταξία καὶ ἀντιλέγειν ταῖς οἰκουμενικαῖς τῶν συνόδων; • Αλλ' οὐκ ἔστι, φησί, τοῦ πάππα χωρὶς τὰ ἐχε κλησιαστικὰ κανονίζεσθαι. Καλῶς γε. 'Αλλ' οὐδὲ τῷ κάππα τῶν ἄλλων χωρὶς, ἕως ἂν τοῖς τῶν ἀποστόλων νόμοις πειθόμενος ᾖ. 'Ανάγνωθι ἀποστόλων κανόνα λδ· ι Τοὺς ἐπισκόπους ἑκάστου ἔθνους εἰδέναι χρή τὸν ἐν αὐτοῖς πρῶτον, καὶ ἡγεῖσθαι αὐτὸν ὡς κει φαλὴν, καὶ μηδέν τι πράττειν περιττὸν ἄνευ τῆς ἐκείνου γνώμης. ᾿Αλλὰ μηδ' ἐκεῖνος ἄνευ τῆς πάνε των γνώμης ποιείτω τι· οὕτω γὰρ ὁμόνοια Εσται, καὶ δοξασθήσεται ὁ Θεός. ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. καὶ σύγχυσις, καὶ ἀντινομοθετεῖν τῷ Χριστῷ, NILUS (Cap. XXV). • An non licet, inquiunt. sine papa ecclesiasticis negotiis regulam dari. Ita plane. Verum nec pape sice aliis licet, dum regulis apostolicis parere velit. Lege apostolorum canonem 34:. Episcopos cujusque gentis scire oportet quis eorum primus sit, et loco capitis eum habere, nihilque agere modum exccdens, id est, ad provinciam pertinens, inconsulto illo. Sed nec ille quidquam agat præfer voJuntatem omnium; ita enim erit concordia, et glorificabitur Deus., CONFUTATIO. Hunc canonem Antiochena synodus suo canone Τοῦτον τὸν κανάνα ἡ ἐν ᾿Αντιοχείᾳ σύνοδος είναι Πατέρων φησίν, οὐχὶ ἀποστόλων. Πλὴν ἔστω καὶ Patrum esse dicit, non apostolorum. Sed esto ut τοῦτο σὴν χάριν. ᾿Αλλὰ τὸ τοὺς κανόνας τούτους ὡς ταυτοδυνάμους λαμβάνειν, καὶ ἐκ τοῦ ἀντιστρέφειν τὸν δεύτερον, ἀντιστρέφοντα ποιεῖν καὶ τὸν πρῶτον, πολλῆς ἐστιν ἐθελοκακίας. Ὁ πρῶτος βούλεται τῶν ἐκκλησιαστικῶν ἁπάντων εἶναι κανόνα τὸν πάππαν· ὁ β' τῶν κατὰ μέρος Ἐκκλησιῶν τὰ μέρη σύμπνοα βούλεται καὶ ὁμόφωνα· ὁ α' τὰ ἐκκλησιαστικὰ λέγει τὰ πρὸς καταρτισμόν ἑκάστης Εκκλησίας συντεί νοντα, μὴ δεῖν εἰς κανόνος. δύναμιν προβαίνειν χω ρὶς τοῦ πάπα· ὁ β' τοῖς ἐπαρχιώταις ἐπισκόποις διακελεύεται μηδὲν πράττειν περιττόν, τουτέστιν, ὡς vis; certe canonem antiquissimum, ut sine papa non liceat Ecclesias regulari; et canonein quem profers, sumere tanquam equivalentes: et quia posterior convertitur, velle ut prior etiam convertatur, hoc est animi mala sponte amplectentis. Primus mandat ut papa sit regula omnium ecclesiasticarum rerum: posterior, ut provincialium Ecclesiarum men bra conveniant et concordent. Prior ecclesiastica inquit, quæ ad perfectum Cujusque Ecclesiae statum spectant, non esse in canonum formam redigenda sine papa; alter præcipit

MATTILE CARYOPHYLLI ut provinciales episcopi nihil modum excedens ἐξηγεῖται ἡ ἐν 'Αντιοχεία σύνοδος, μηδὲν τῇ ἑκάστου agant; hoc est, ut exponit Antiochena synodus, quod ad suam cujusque diœcesi non spectet: hujusmodi enim, cum ulteriora sint, agere debet metropolita cum episcopis. Cur ergo ex conversione secundi colligis converti etiam primum, perinde ac si ex regulis aristocratiæ transire liceret ad regias? proportione enim hæc sibi respondent: Non licet sine papa regulari ecclesiastica, et non licet sine rege legem imponere civitatibus. Rursus respondent: Oportet episcopos cujusque gentis administrare propria, nihil autem modum excedens, hoc est extra diocesim, agere absque metropolita; nec metropolitain sine episcopis agere, videlicet quod modum excedat; et, Oportet in aristocratico regimine nihil agere ad communita. Η tem per tinens siue optimatum consensu. Sicut ergo non licet ex reciprocatione aristocraticorum inferre reciprocationem in potestatem regiam (neque enim si non licet magistratibus sine archonte, nec illi sine magistratibus, ita civitatibus non licebit sine rege, ne regi sine civitatibus ferre leges: sed illa quidem conversio valet, isla minine): in eumdem nolum valet conversio metropolite ad episcopos, cum aristocratico modo se habeant: non valet autcm conversio Ecclesiarum ad papam. Leges eşim fert rex, et papa condit canones; sed non eget rex sociis legislatoribus, nec papa sociis car nonum conditoribus. Huic vero sensui concordant Acta synodlorum. Prætigebat Coelestinus regulam Cyrillo, quid agendum, et quæ pœna subeunda Nestorio in tertia synodo Cyrillus autem non cum papa. Quare et Firmus, Cæsareæ episcopus, in secunda illius synodi actione aiebat: Antea etiam sententiam tulit, et formam præscripsit apostolica et sancta selles sanctissimi episcopi Caelestini; quam nos quoque secuti, exsecutioni illam mandavimus, canonicum apostolicumque judicium intendentes in Nestorium. Et hæc non semel in secunda et tertia actione legere est. Subjiciebat regulis Leo papa Dioscorum in quarta synodo, quia judicis personam arripuerat, et synodum celebrare ausus fuerat absque obtenta a papa licentia. Quia vero Dioscorus ausus et ipse fuerat regulis subjicere papam, et excommunicatione percellere, hac una de causa depositus est a quarta synodo, ut liquet acl. v, ex ipsanet confessione Anatolii Constantinopolitani. Abrogabat pariter idem Leo papa regulam ab Orientalibus factam, et rogantibus ut a papa confirmaretur; et poterat solus papa omnium conatus infringere, illi vero sine papa uon poterant ratum facere canonem. Denique cum sacræ synodi tribuant ut propria papæ, in quibus non habet locum reciprocatio, frustra confugis ad illam. Actione u tertia synodi per Philippum, sedis apostolicae legatum, vocatur papa sanctorum membrorum sanctum caput: et παροικίᾳ μὴ ἐπιβάλλον· τὰ τοιαῦτα γὰρ περαιτέρω ὄντα ή μητροπολίτης μετὰ τῶν ἐπισκόπων ὀφείλει πράττειν. Πῶς οὖν συνάγεις ἐκ τῆς ἀντιστροφής τοῦ β' ἀντιστρέφειν καὶ τὸν πρῶτον, ὥσπερ εἰ τοὺς ἀριστοκρατικούς κανόνας ἐξῆν ἐπὶ τοὺς βασιλικούς μεταβιβάζειν; ἀνάλογον γὰρ ἔχουσιν αὗται· Οὐκ ἔστι χωρίς τοῦ πάππα κανονίζειν τὰ ἐκκλησιαστικά· καὶ οὐκ ἔστι χωρίς τῶν βασι λέων νόμον εἰσφέρειν ταῖς πόλεσι. Καὶ πάλιν αὗται· Χρὴ τοὺς ἑκάστου ἔθνους ἐπισκόπους τὰ οἰκεῖα διοικεῖν, περιττὸν δὲ, ἤγουν ἔξω τῆς παροι κίας, μηδὲν χωρὶς τοῦ μητροπολίτου πράττειν, μηδὲ τον μητροπολίτην χωρὶς τῶν ἐπισκόπων, δηλαδή περιττόν τι πράττειν. Και· Χρὴ τοὺς ἀριστοκρατι χῶς πολιτευομένους μηδὲν πράττειν τῶν κοινῶν χωρὶς τῆς ἁπάντων γνώμης. Ὥσπερ οὖν οὐκ ἔστιν ἐκ τῆς ἀντιστροφῆς τῶν ἀριστοκρατικῶν ἐπιφέρειν ἀντιστροφὴν καὶ ἐπὶ τῆς βασιλικῆς ἀρχῆς οὐδὲ γὰρ εἰ χωρὶς τοῦ ἄρχοντος οὐκ ἔξεστι τοῖς ἐν τέλει, οὐδὲ χωρὶς ἐκείνων τῷ ἄρχοντι, οὕτω καὶ ταῖς πόλεσι χωρὶς τοῦ βασιλέως, καὶ τῷ βασιλεῖ χωρὶς τῶν πόλ λεων οὐκ ἐξέσται νομοθετεῖν· ἀλλ' ἐκείνη μὲν ἡ ἀντιστροφὴ ὑγιῶς ἔχει, αὕτη δὲ οὐδαμῶς)· τὸν αὐτὸν τρόπον ἔῤῥωται ἡ ἀντιστροφή του μητροπολίτου πρὸς τοὺς ἐπισκόπους ἀριστοκρατικῶς ἔχουσα· οὐκ ἔῤῥωται δὲ ἡ τῶν Ἐκκλησιῶν πρὸς τὸν πάππαν· μοθετεῖ γὰρ ὁ βασιλεὺς, καὶ κανονίζει ὁ πάπας· ἀλλ᾽ οὐ δέεται συννομοθετῶν ὁ βασιλεὺς οὔτε συγκανονιστῶν ὁ πάπας. Ταύτῃ τῇ ἀληθεῖ ἐννοίᾳ συμμαρτυρεῖ τὰ Προ κτικὰ τῶν συνόδων. Εκανόνιζε Κελεστίνος τί πρακτέον Κύριλλον, καὶ τί οἰστέον Νεστορίῳ ἐν τῇ τρίτῃ συνόδῳ, οὐχὶ δὲ Κύρ λλος σὺν τῷ πάππμ. Διὸ δὴ καὶ Φίρμος ἐπίσκοπος Καισαρείας Καππαδοκίας ἔλεγεν ἐν τῇ β' πράξει τῆς συνόδου ἐκείνης· ι Καὶ πρότερον ψῆφον ἐπέσχε καὶ τύπον τῷ πράγματι ὁ ἀποστολικὴς καὶ ἅγιος θρόνος τοῦ ἁγιωτάτου ἐπι· σκόπου Κελεστίνου· ᾧ ἀκολουθήσαντες καὶ ἡμεῖς τὸν τύπον ἐξεβιβάσαμεν, κανονικὴν καὶ ἀποστολι κὴν αὐτῷ κατανοήσαντες κρίσιν.» Καὶ τοῦτ᾽ αὐτὸ περιέχει πολλάκις ἡ β' καὶ γ' πρᾶξις. Εκανόνιζε Λέων ὁ πάππας τὸν Διόσκορον ἐν τῇ δ' συνόδῳ, ὅτι πρόσωπον κριτοῦ ἤρπασε, καὶ σύνοδον ἐτόλμησε ποιῆσαι δίχα τῆς ἐπιτροπῆς τοῦ πάππα. Ἐπεὶ δὲ ἐτε τολμήκει Διόσκορος κανονίσαι καὶ αὐτὸς τὸν πάπ παν, καὶ ἀφορισμῷ καθυποβαλεῖν, διὰ τοῦτο καὶ μόν νου καθηρέθη ὑπὸ τῆς ἁγίας δ' συνόδου, ὡς δῆλον καὶ ἐκ τῆς ὁμολογίας Ανατολίου τοῦ Κωνσταντινουπόλεως ἐν τῇ ε' πράξει. Εκανόνιζεν ὁ αὐτὸς Λέων τοὺς ἀνατολικούς Πατέρας τῆς δ' συνόδου δεσμένους περὶ τοῦ κι' αὐτῶν κανόνος· καὶ ἡδύνατο μόνος ὁ πάππας ἀκυροῦν τὰς ἁπάντων σπουδὰς, ἐκεῖνοι δὲ οὐκ εἶχον ἄνευ τοῦ πάππα κυροῦν τὸν κανόνα. "Ολως δὲ προσνεμουσῶν τῷ πάπᾳ τῶν ἁγίων συνόδων ἐκεῖνα τὰ ἰδιώματα, ἐν οἷς ἀδύνατον εἶναι χώραν τῇ ἀντιστροφῇ, μάτην καταφεύγεις ἐπὶ ταύ την. Ἐν τῇ β' πράξει τῆς συνόδου ἐκ τῆς φωνῆς λίππου πρεσβευτού τῆς ἀποστολικῆς καθέδρας τῶν

ἁγίων μελῶν ἁγία κεφαλὴ ὁ πάπιας, καὶ ἐν τῇ γ' actione un vocatar Petri successor, viventis πράξει διάδοχος καλεῖται τοῦ Πέτρου ζῶντες καὶ δικάζοντος· ἐν τοῖς αὐτοῦ διαδόχοις. Εἰ τοίνυν δικαστῆς καὶ κριτὴς ὁ πάππας σὺν τῷ Πέτρῳ, καὶ τοῦτο μόνος ἔχει τὸ προνόμιον, πῶς ἔσται ἀληθὲ ὁ λέγεις, ὅτι χωρὶς τοῦ πάππα οὐκ ἔξεστι τοῖς ἄλλοις, ἀλλ' οὐδὲ τῷ πάππα χωρὶς τῶν ἄλλων; ὥσπερ ἂν εἰ ἔλεγες· Οὐκ ἔξεστι τοῖς κρινομένοις ἀπόφασιν ἐξ - νεγκεῖν χωρίς τοῦ δικαστοῦ, ἀλλ' οὐδὲ τῷ δικαστῇ χωρὶς τῶν κρινομένων. Ἐν τῇ δ' συνόδῳ τὴν φυλα κὴν τῆς ἀμπέλου παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἐπιτετραμμέ νος καλεῖται ὁ πάππος καὶ πατὴρ τῶν τέκνων, ότ λαδὴ ἁπάντων τῶν ἐπισκόπων καὶ κορυφὴ τῶν παίδων, ἐν τῇ ἐπιστολῇ τῆς συνόδου πρὸς τὸν πάππιν καὶ ἐν τῇ γ' πράξει οικουμενικός πατριάρχης. Ποίαν judicantis in suis succesoribus. Si ergo papa cum Petro et judex, et solus hoc habet privilegium, quomodo dicis, sine papa non licere aliis, neque sin: aliis pape? ac si diceres: Non licet iis qui judicantur ferre sententiam sine judice, nec judi i sine illis. In quarta synodo, in Relatione al pap.:, custos vineæ constitutus a Salvatore vocatur papa, et filiorum Pater, omnium scilicet episcoporum el vertex natorum; et actione II, ecumenicus patriarcha. Ilæc po.ro quam reciprocationem ádmnttunt? Nisi dicas custodem ad custodiendum i - digere auxilio custoditorum, et patrem fieri filium natorum, et œcumenicum indigere ecumenicis, et verticem mutari in aliud membrum. ταῦτα δέχεται ἀντιστροφήν; Εἰ μὴ λέγεις τὸν φύ. Sexta synodus in litteris ad papam vocat illum medicum largientem Ecclesiæ membris sanitatemi; vocat stantem super firmam fidei petram, contirmantem et obsignantem orthodoxæ fidei splendes rem; et in sacra Constantini Pogonati vo: atur papa omnis haereticæ adinventionis præcisor, frugiferarum arborum per institutiones transplantator, et infructuosarum per canonicas censuras eradicator. Quænam in istis reciprocatio? nisi dtcas et medicum indigere curandorum ope; et fiant omnia, ut adagio dicitur, sursum aquæ ad fontes. Septima synodus, in epistola Gregorii pape ad Leonem Isaurum, fatetur papam esse dominum celebrationis synodorum, ut dictumn est; et acl. vi, legem ait esse synodlorum, ut cooperantem liabeant papam. Nisi ergo papa cooperetur, per septimam synodum, quæ fiunt non sunt rata concilia. Atqui ostensum est multa concilia fuisse habita sine aliquibus patriarchis. Non est ergo veru:, sicut aliis non licet sine papa, ita nec papæ sine aliis; et cauon quem protulisti ut apostolicum, tuis artibus non suffragatur. λακα πρὸς τὸ φυλάσσειν χρήζειν τῆς παρὰ τῶν φυλαττομένων ἀρωγῆς· καὶ τὸν πατέρα υἱὸν γίνεσθαι τῶν τέκνων· καὶ τὸν οἰκουμενικὸν δεῖσθαι συνοι ευ μενικῶν· καὶ τὴν κορυφήν μεταβάλλεσθαι εἰς ἄλλο μέλος. 'Ι ς' σύνοδος ἐν τῷ πρὸς τὸν πάππαν γράμα ματι ἰατρὸν καλεῖ χαριζόμενον τοῖς μέλεσι τῆς Ἐκκλησίας τὴν ὑγείαν, ἐπὶ τὴν στερεάν ἑστῶτα πέτραν τῆς πίστεως, ἐπισφραγίζοντα τῆς ὀρθοδ ξου πίστεως τὴν φωταύγειαν· καὶ ἐν τῇ σάκρα τοῦ βα σιλέως Πωγωνάτου, πάσης αἱρετικῆς εἰσηγήσεως Εκτομέα, και μεταφυτευτὴν τῶν καρπίμων δένδρων ταῖς κατηχήσεσι, καὶ ἐκριζωτὴν τῶν ἀκάρπων ταῖς κανονικαί ἐπιτιμήσεσιν. Ποία γοῦν ἐν τούτοι; αντιστροφή, εἰ μὴ καὶ τῆς τῶν θεραπευτέων επικουρίας ὁ ἰατρὸ; δέοιτο, καὶ πάντα γένοιτο ἀληθῶς κατὰ τὴν παροιμίαν, ἄνω πηγαὶ ποταμῶν; Η ζ' σύνοδος ἐν τῇ πρὸς τὸν Ισαυρον ἐπιστολῇ Γρηγορίου τοῦ Ρώσ μης τὸν πάππαν ὁμολογεῖ κύριον τῆς συλλογῆς τῶν συνόδων, ὡς προγέγραπται· καὶ κατὰ τὴν σ' προ ξιν εἶναι φησι νόμον ταῖς συνόδοις ἔχειν συνεργόν τὸν πάππαν. Μὴ ὄντος οὖν κατὰ τὴν ζ' σύνοδον τοῦ πάππα συνεργοῦ, ἄκυρος ἡ σύνοδος. Δέδεικται δὲ, ὅτι πολλαὶ σύνοδοι· οὐκ ἀληθὲς ἄρα, ὥσπερ τοῖς ἄλλοις οὐκ χωρὶς τῶν ἄλλων· καὶ ἡ προκομιδή του κανόνος, ὃν σὺ ὀνίνης.. • Εἰ δέ τις πρὸς τοὺς κανόνας των μακαρίων ἀποστόλων ἀντιλέγειν ἐθέλοι, νόθους ἀποκαλῶν αύτ τους, καὶ ἥκιστα πρέποντας ἀποστολικαῖς ψυχαῖς, παρὰ τῶν μακαρίων παιδευέσθω Πατέρων τῆς α' συνόδου, τῆς γ', τῆς δ', τῆς δ', τῆς ζ', οἵτινες ἀποστολικῶν μέμνηνται κανόνων· οἱ δὲ κανόνες τῆς δ' συνόδου καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀποστολικῶν νόμων φασὶν ἐν τῷ β' κανόνι, δηλονότι πε'. ν ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Εἰ μὲν, ὦ θαυμάσις, οὐδένας ἐλέγομεν εἶναι ἀποστολικούς κανόνας, οὐκ ἀλόγως ἂν ἐνεκάλεις· νῦν δὲ οὐ τοῦτό φαμεν, ἀλλ' ὅτι ἀνάγκη ἢ τοὺς μεγάλους φωστήρας; Βασίλειον τὸν μέγαν, Αμβρόσιον, Ἱερώνυμον, Αὐγουστῖνον, Πέτρον Αλεξανδρείας, προσέτι δὲ καὶ Κασσιανὸν γενέσθαι τῶν ἀποστολικῶν γραμ μάτων ἀπείρους, καὶ μὴ μαθόντας τί παραδεδώκαPATROL. GR. CXLIX. χωρὶς τῶν κατὰ μέρος πατριαρχῶν γεγόνα τι ἔξεστι χωρίς τοῦ πάππα, οὕτω μηδὲ τῷ πάππα καλεῖς ἀποστολικὴν, οὐδέν σου τὴν φιλοτεχνία, NILUS (Cap. XXVI). ‹ Si quis vero contra beatorum apostolorum ca nones dicere voluerit, supposititios vocans, et apostolicis animis plane indignos, doceatur a sanctis Patribus primæ synodi, tertiæ, quarta, sexle, septimæ, quæ apostolicorum canonum mentionem faciunt; quin et sextæ synodi canones numerum ponunt legum apostolicarum in secundo canone, nimirum 85. › CONFUTATIO. sed Bene diceres si apostolicos canones nullos esse diceremus. Nunc vero non hoc dicimus; quia necesse est, aut eximnios doctores, Basilium Magnum, Ambrosium, Hieronymum, Augustinum, Petrum Alexandrinum, addatur etiam Cassianus, fuisse scriptorum apostolicorum impr ritos, et ignorasse quid apostoli de Sabbato, de

MATTILEI CARYOPHYLLIR EFUTATIO NILI. quarta et sexta feria, de tribus in baptismo iu- σιν ἐγγράφως οἱ ἀπόστολοι περὶ Σαββάτου, περὶ mersionibus scripto tradiderint: aut apostolorum cañones non esse quinque et octoginta, ut asserit quinisexta synodus, sed quinquaginta tantum, ut Romana Ecclesia declaravit, attestante, ut dictum est, Anastasio bibliothecario in Prafatione septimæ synodi ad Joannem VIII. Εt quem paulo ante proEt ferebas canonem per te apostolicum, vocat Antiochena synodus, ut adnotatum fuit, canonem Pa· trum. Liquet autem ex ipsa etiam quinisexta, canone 2, et ex primo canone sancte synodi septimæ, plurimum differre, si voces canonem apostolicum et canonem Patrum. Itaque germanis canonibus apostolicis in suo robore permanentibus, nulla cogit necessitas tot esse illorum canones quot numerantur a quinisexta; aut prolatum supra a te canonem contra nos facere. Nam licet etiam apostolicus esset, non tollit supremam papæ dignitatem, eo quod aliis sine ipso non liceat condere canones, et reciprocatio non habeat locum in papa, neque canon hoc velit, qui de particularibus provinciis loquitur, etsi tu illam in tuum sensum detorques. NILUS (Cap. XXVII). • Denique eorum quæ diximus summa hæc est: dum papa ordinem servat, et cum veritate stat, et Ecclesiæ caput et summus est pontifex et Petri omniumque apostolorum successor; et omnes illi obedire debent, et nihil est quod ejus honorem capere possit; si vero nolit ad veritatem redire, a qua recessit, reorum pœnas sustinebit. › CONFUTATIO, ( Egregia sane coronide sermonem tuum concludis Duin papa ordinem servat. Quem dicis ordinem? quem vos excogitastis, ut primus sedeat, et primus numeretur? an vero illum quem atte. stautur synodi œcumenica? si hune servare debet, sicut et servat, impossibile est eum cum veritate non stare. Alioquin dieta et testimonia synodorum evanescunt. Estque omnino papa Ecclesiæ caput, summusque pontifex non eo quo tu dicis modo, quia fuerit constitutus a Patribus nudo titulo ῃ prihus, sed potestate et jurisdictione primus ab eo constitutus, a quo et Petrus, cujus successor est, non juxta tuam novam theologiam, ut episcoporum quisque ab eo consecratorum, verum ut sacræ synodi docent, talis ut in eo tanquam successore vivat et judicet coryphæus Petrus. Debere autem omnes illi obedire, quomodo dicas, non intelligo. Supra philosophabaris ita: Quod terræ climata distributa suut episcopis principalibus; quibus distributis non magis subest episcopis illis Romanus quam illi Romano, quod attinet ad jurisdictionem; et hoc dicebas, loquens de papa ut papa est, non ut vos nunc illam habetis, minus orthodosum, sed ut recta ſide ornatus consideratur, et illis Τετράδος καὶ Παρασκευῆς, περὶ τῶν τριῶν ἐν τῷ Θείῳ λουτρῷ καταδύσεων· ἢ ἀνάγκη τους κανόνας τῶν ἀποστόλων μὴ εἶναι πέντε καὶ ὀγδοήκοντα, ω; φησιν ἡ πενθέκτη, ἀλλὰ μένους πεντήκοντα, ὡς ἐπέκρινεν ἡ Ἐκκλησία τῆς Ρώμης, καθά φησιν βιβλιοθηκάριος ᾿Αναστάσιος ἐν τῷ προσφωνητική πρὸς Ἰωάννην ὄγδοον τὸν πάππαν περὶ τῆς ζ' συν όδου, καὶ ἡμῖν ἄνω προείρηται. Καὶ δν μικρῷ πρέσθεν προέφερες ἀποστολικὸν κατὰ σὲ κανόνα, ἡ ἐν Αντιοχείᾳ σύνοδος καλεῖ, ὡς ἔφημεν, κανόνα τῶν Πατέρων. Δήλον δὲ καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς πενθέκτης συνόδου ἐν τῷ β' κανόνι, καὶ ἐκ τοῦ α' κανόνο; τῆς ἁγίας ζ' συνόδου, πλεῖστον διαφέρειν ἀποστόλων ἢ Πατέρων λέγεσθαι κανόνα. Ωστε βεβαίων μενόντων τῶν ἀληθῶς ἀποστολικῶν κανόνων, οὐδεμία ἀνάγκη τοσούτου; εἶναι, ὅσους ἡ πενθέκτη λέγει· ἢ τὸν παρὰ σοῦ προκομισθέντα καθ' ἡμῶν εἶναι. Κἂν γὰρ ἀποστολικές ᾖ, οὐκ ἀφαιρεῖται τὴν κορυφαίαν τοῦ πάππα ἀξίαν, ὅτι οὐκ ἔξεστι τοῖς ἄλλοις χωρίς απ τοῦ κανονίσαι· τὸ δὲ ἀντιστρέφον οὐκ ἔχει χώραν ἐν τῷ πάππα, οὐδὲ τοῦτο βούλεται ὁ κανὼν περὶ τῶν κατά μέρος επαρχιών διαταττόμενος, ἀλλὰ σὺ τὰ τοιαῦτα στρεψοδικείς. • Κεφάλαιον τῶν λεγομένων· ἕως μὲν ὁ πάππας σώζῃ τὴν τάξιν, καὶ μετὰ τῆς ἀληθείας ἕστηκε, καὶ κεφαλὴ τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἀρχιερεὺς ἄκρος, καὶ Πέτρου καὶ πάντων ἀποστόλων διάδοχος· καὶ δεῖ πάντα; αὐτῷ πείθεσθαι, καὶ οὐδὲν ὁ τὴν τιμὴν ἐκείνου χωρεῖ· εἰ δὲ τῆς ἀληθείας ἀποχωρήσας οὐ βού λεται πάλιν πρὸς ἐκείνην ἐπανιέναι, τὰ τῶν καταδίκων πείσεται. ο ΑΝΤΙΡΡΗΣΙΣ. Καλλίστῃ δὴ ταύτῃ κορωνίδι τὸν λόγον ἐπισφρα γίζεις· ι Εως ὁ πάππας σώζῃ τὴν τάξιν ο ποίαν λέγεις τάξιν; ἣν ὑμεῖς ἐπινοήσατε πρωτοκαθεδρίας και προαριθμήσεως; ἢ τὴν ὑπὸ τῶν οἰκουμενικών συνόδων μαρτυρουμένην; Εἰ γοῦν ταύτην ὀφείλε: σώζειν, ὥσπερ καὶ σώζει, ἀδύνατον μὴ μετὰ τῆ; ἀληθείας αὐτὸν ἑστάναι. Αλλως γὰρ τὰ ῥητὰ καὶ αἱ μαρτυρίαι τῶν συνόδων εἰς τὸ μηδὲν εἴχονται. Καὶ ἔστι πάντως κεφαλὴ τῆς Ἐκκλησίας, καὶ ἄκρος ἀρχιερεὺς οὐ καθ' ὃν σὺ λέγεις τρόπον, γυμνῷ σχή ματι καὶ τὸ πρῶτος εἶναι παρὰ τῶν Πατέρων δεξά μενος, ἀλλὰ δυνάμει καὶ ἐξουσία παρ' ἐκείνου, παρ' οὗ καὶ ὁ Πέτρος, οὗτινός ἐστι διάδοχος· οὐ κατi τὴν νεαράν σου θεολογίαν, ὡς τῶν ἐπισκόπων ἔκα στος τῶν ὑπ' ἐκείνου χειροτονηθέντων, ἀλλ' ὡς δι δάσκουσιν αἱ ἅγιαι σύνοδοι, τοιοῦτος, ὥστε ζῆν καὶ δικάζειν ἐν αὐτῷ ὡς διαδόχῳ τὸν κορυφαίον Πέτρον. Τὸ δὲ δεῖν πάντας αὐτῷ πείθεσθαι, πώς λέγεις, οὐκ οἶδα. Ανω ἐφιλοσόφεις, ὅτι τὰ κλίματα τῆς γῆς διανενέμηται τοῖς καθολικοῖς τῶν ἐπισκόπων· ὧν ἀποκεκληρωμένων, οὐ μᾶλλον γε ὁ 'Ρώμης ὑπ' ἐκεί νους, ἢ ἐκεῖνοι ὑπὸ τὸν Ῥώμης, ὅσα γε εἰς τὸ διοκεῖν τὰ ἑαυτῶν· καὶ τοῦτο ἔλεγες φιλοσοφῶν περὶ τοῦ πάππα, ᾗ πάππα:, οὐχ ὡς νῦν αὐτὸν ὑμεῖς