EPILOGUS, Σὺ πον, ὦ τοῦ θαύματος! κατ' εκστασιν τελεωτάτην ταῦτα μελωδικῶς ἀνυμνοῦντα, Νῦν καθεωράθη ἀποτῆς φύσεως, ὕπνῳ βαρεῖ καὶ φόβῳ κρατούμενοι, μύσαντες τὰς αἰσθήσεις, πᾶσαν νοεραν κίνησιν καὶ ἀντίληψιν παντελῶς ἑαυτῶν ἀποπαύσαντες, Οὕτω κατὰ τὸν θεῖον ἐκεῖνον καὶ ὑπέρφωτον καὶ ἀόρατον γνόμον τῷ Θεῷ συνεγένοντο. Ιδού σοι και φυσικήν τοῦ Θεοῦ δεικνὺς τὴν θείαν ταυτηνὶ τοῦ φωτός ἀκτῖνα διὰ μέσης πηγάζουσαν τῆς ἡνωμένης αὐτῷ σαρκός, καὶ περὶ τῆς τῶν ὑποδεξαμένων αὐτὴν ἀν ποστόλων ὑπερφυούς μετοχῆς ὁ ταῦτα καὶ παθών καὶ μαθὼν ὡς ἐφικτὸν διαλέγεται, οὐ μόνον ὑπὲρ ὁρατικὴν δύναμιν καὶ πᾶσαν ἁπλῶς αἴσθησιν, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ πᾶσαν νοεράν ἀντίληψιν καὶ ἐν έργειαν ἐκεῖνα λέγων δραθῆναι τοῖς ἀποστόλοις. Ο δὴ καὶ τὸν μακάριον φάναι Δαμασκηνὸν αὐτὰ στόλοις τὰ ἀθέατα θεότης ἐν σαρκίῳ, ἐν τῷ ὄρει Θαβώρ ἀστράπτουσα. δήπου καὶ Διονύσιος ὁ σου φός, πρός γε τὸν φίλον Τιμόθεον περὶ μυστικής διαλέγεσθαι μέλλων θεολογίας, φθάσας εἰρήκει· Σ: δὲ, λέγων, ὦ φίλε Τιμόθεε, τῇ περὶ τὰ μυστικὰ θεάμα τα συντόνῳ διατριβῇ καὶ τὰς αἰσθήσεις ἀπέλιπε καὶ τὰς νοεράς ενεργείας καὶ πάντα αἰσθητὰ καὶ νοητά, καὶ πάντα οὐκ ὄντα καὶ ὄντα, καὶ πρὸς τὴν ἔνωσιν ὡς ἐφικτὸν ἀγνώστως ἀνατάθητι τοῦ ὑπὲρ πᾶσαν οὐσίαν καὶ γνῶσιν. Τῇ γὰρ ἑαυτοῦ καὶ πάντων ἀσχέτῳ καὶ ἀπολύτῳ καθαρῶς ἐκστάσει πρὸς τὴν ὑπερούσιον τοῦ θείου σκότους ἀκτῖνα, πάντα ἀφελών καὶ ἐκ πάντων ἀπολυθεῖς, ἀναχθήση. ΕΠΙΛΟΓΟΣ. ᾿Αλλὰ καιρὸς ἂν εἴη λοιπον καὶ τὸν οἱονεὶ τέλος Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, βροντήσειεν· ὅθεν καὶ βροντῆς τε καὶ σφραγίδα, ἢ καὶ καθάπερ ἐπίλογόν τινα τῶν ἱερῶν θεολόγων εἰπεῖν, τὸν θαυμαστόν φημι Σύρου Ἰωάννην ἀγαγεῖν εἰς μέσον τῷ λόγῳ, καὶ τὰ παρ' ἐκείνου καθόσον οἷόν τε διδαχθῆναι τε καὶ μαθεῖν. Τί οὖν ὁ καθ᾿ ἡμᾶς φιλόσοφος φησιν οὗτος, περὶ τοῦ θείου μυστηρίου τούτου γράφων τε καὶ φιλοσοφῶν; Σήμερον φωτὸς ἀπροσίτου, φησίν, ἄβυσσος, σήμε ρον αίγλης θείας χύσις ἀπεριόριστος ἐν Θαβώρ τῷ ὄρει τοῖς ἀποστόλοις αὐγάζεται Ἰησοῦς Χριστὸς, τὸ φίλον ἐμοὶ καὶ πράγμα καὶ ὄνομα. Καὶ μετ' ὀλίγον, Σήμερον, φησί, Μωϋσῆς τοῦ Δεσπότου τὴν οίκονομίαν αὐγάζεται, ἣν τυπικῶς πάλαι μεμυσταγωγηται, τοῦτο γὰρ ἂν φαίην ἔγωγε δηλοῦν Θεοῦ τὰ ὀπίσθια, καὶ τρανῶς τὴν δόξαν ὁρᾷ τῆς θεότητος, σκεπασθεὶς ὑπὸ δρα τὴν τῆς Πέτρας ἐπὴν, ᾗ φησιν ἡ Γραφή. Πέτρα δέ ἐστιν ὁ Χριστὸς ὁ σαρκωθείς Θεός Λόγος καὶ Κύριος, καθάπερ Παῦλος ὁ θεῖος διαρρήδην ἡμᾶς ἐξεπαίδευσεν, Ἡ δὲ πέτρα, φήσας, ἦν ὁ Χριστός, ὃς τῆς ἑαυτοῦ σαρκὸς ὥσπερ τινὰ σμικροτάτην ἐπὴν παρανέωξε, καὶ φωτὶ ἁπλέτῳ καὶ ἁπάσης στερ. φοτέρω δψεως τους παρόντας πατήστραψε. Καὶ πάλιν· Νῦν ἐωράθη τὰ τοῖς ἀνθρωπίνοις ἀθέατα δμμασι, σῶμα γήϊνον θείαν ἀπαυγάζον λαμπρόν τητα, σῶμα θνητὸν δόξαν πηγάζον θεότητος. Ο. γὰρ Λόγος σάρξ, ή σάρξ τε Λόγος ἐγένετο, εἰ καὶ μὴ τῆς οἰκείας ἐξειστήκει ἑκάτερον φύσεως. Ο θαύματος πάντα νοῦν ὑπερβαίνοντος! οὐκ Εξωθεν ή δόξα τῷ σώματι προσεγένετο, ἀλλ' ἔνδοθεν ἐκ τῆς ἀῤῥήτῳ λόγῳ ἡνωμένης αὐτῷ ο λόγῳ ἡνωμένης τοῦ Θεοῦ Λόγου υπερθέου θεότηκαθ' ὑπόστασιν τοῦ Θεοῦ Λόγου ὑπερθέου θεότητος. Καὶ μετά τινα· Τελείους δὲ εἶναι τοὺς τὴν θείαν δόξαν εἰκὸς κατοπτεύοντας, τὴν ἀ πάντως· ἐπέκεινα, τὴν μόνην ὑπερτελῆ καὶ προτέλειον. Γίνεσθε γάρ, φησίν, τέλειοι, ὡς ὁ Πατήρ ὑμῶν ὁ οὐράνιος τέλειός ἐστι. Καὶ πάλιν Ἰωάννην ὁ Χριστὸς εἰς τὰ ὄρος παραλαμβάνει, ὡς τῆς Θεολογίας παρθένον καὶ καθαρώτατον ὄργανον, ὅπως τὴν ἄχρονον δόξαν τοῦ Υἱοῦ θεασάμενος, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεόν, καὶ υἱὸς ἀνηγόρευται. Ακούεις καὶ τοῦ σοφοῦ διδασκά λου τούτου τὴν τῆς θείας μεταμορφώσεως δόξαν, καὶ τὸ κατ' αὐτὴν τῆς θεότητος φῶς ὥσπερ ἐπίτη δες τους παρόντας παιδεύοντός τε καὶ σαφηνίζον τος; Μάλλον δ᾽ οὐδὲ προφητικῆς ἄνευθεν χάριτος ἔγωγ᾽ ἂν φαίην τῷ μεγάλῳ ταυτί τότε κατὰ μέρος οὕτωσὶ διευκρινεῖσθαι, καὶ θεοπρεπῶς ἐξαγγέλλε σθαι, τοῦ Πνεύματος αὐτῷ τὴν καρδίαν ἀφανῶς πρὸς τὸν λόγον ὑποκινοῦντος διὰ τοὺς νῦν ἀγνοοῦντας, καὶ δὴ καὶ τοὺς φιλονεικοῦντας πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Τῆς γὰρ ἑαυτοῦ σαρκός, φησὶν ὁ Χριστὸς, ὥσπερ ἐπὶ τῆς πέτρας τῷ Μωϋσῇ τυπικῶς πάλαι σμικρο τάτην ἐπὴν παρανέωξε, καὶ φωτὶ ἀπλέτῳ καὶ πάσης όψεως ισχυροτέρῳ τοὺς παρόντας έχει πατήστραψε· καὶ ὅτι τότε τοῖς ἀποστόλοις ἑωράθη τὰ μὴ δυνάμενα κατά φύσιν ἐρᾶσθαι τοῖς ἀνθρωπί νοις όμμασιν, ώστε τοῖς ἀποστόλοις δωράθη, ἀλλ' οὐχ ὡς τινές φασιν, οὐχ έωράθη. Τίνα δὲ ταῦτα; Σώμα, φησί, γήϊνον θείαν ἐκπέμπον λαμπρότητα, σῶμα θνητὸν δόξαν πηγάζουν θεότητος. Ὥστε οὐκ οὐσία Θεοῦ ἦν ἐκεῖνο, ἀλλὰ δόξα καὶ λαμπρότης μᾶλλον ἐκείνης, ὦ μιαρὰ καὶ ἀνοίας μεστὰ καὶ φθόνου, ὅστις ποτὲ εἶ ὁ ταῦτα τολμηρῶ; λέγων, καὶ ὁρατὴν οὐσίαν Θεοῦ καθαπερεί τις εξεστηκὼς καὶ παραπαίων φεῦ! φανταζόμενος, ὅπερ οὐδὲ ὁ τῆς κακίας εὑρετής δαίμων ὅλως τετόλμηκε πώποτε. Ὢ τοῦ θαύματος! φησίν, οὐκ ἔξωθεν ἡ δόξα τῷ σώ ματι προσεγένετο, ἀλλ' ἔνδοθεν ἐκ τῆς ἀῤῥήτω ᾿Ακουέτωσαν δὴ καὶ τούτων κατὰ τὸν εἰπόντα θεολόγον τὰ ἀχάριστα κτίσματα, τὰ τοῦ πονηροῦ πλάσματα, οι κατασπῶν ἐπιχειροῦντες εἰς κτίσμα τὸ ἀπρόσιτον φῶς ἐκεῖνο τὸ πηγάζον ἔνδοθεν ἐκ τῆς ὑπερθέου τοῦ Λόγου θεότητος, τὴν θείαν δόξαν, τὴν ἄχρονόν φησι, τὴν πάντων ἐπέκεινα, την μόνην υπερτελῆ καὶ παντέλειον. Ωσπερ γάρ τις εὐγενής στρατιώτης καὶ ἀνδρεῖος μὲν τὴν ψυχὴν, ρωμαλέος δὲ τὸ σῶμα καὶ ἀγαθὸς τὰ πολέμια, ο πνευματικής

EPILOGUS. οὗτος ὁπλίτης καὶ στρατηγὸς τῆς Χριστοῦ παρα- ήλιος. Τοῦ γὰρ σώματος ἢ τοῦ φωτὸς ἔκαμψις γέ τάξεως, την πνευματικὴν εἶτουν εὐαγγελικήν πανοπλίαν ἐνδεδυμένος, καὶ τὸ τοῦ Λόγου ξίφος λαβὼν ἐν χεροῖν, ἀθρόος τε κατὰ μέσην εισπηδᾷ τῶν πολε μίων τὴν φάλαγγα, καὶ τοῦ μὲν ἐκτέμνει τὴν κε φαλὴν, τὴν δὲ βάλλει κατὰ τῆς καρδίας καιρίως, τοῦ δὲ διὰ τῶν ἐγκάτων τε καὶ τῶν σπλάγχνων ἐλαύνει τὸ ξίφος, καὶ ὕπτιον εἰς γῆν ἀνατρέπει με κρὸν, τοὺς δὲ σὺν ἐκείνοις πάντας, καὶ ὑπ᾽ ἐκείνους τραυματίας ὁμοῦ καὶ δραπέτας ἐργάζεται, εἷς διεκ των χιλίου; τῇ δυνάμει τοῦ Πνεύματος, τὸ τοῦ θαυ μαστοῦ φάναι Μωσέως, ἐπειδὴ ὁ Θεὸς ἐπέδοτο αὐτοὺς, καὶ ὁ Κύριος παρέδωκεν αὐτούς. ο Αλλ' ἡμεῖς ἀκούσωμεν καὶ αὖθις αὐτοῦ. Ἐν ὄρει· τοίνυν Θαβώρ τοὺς ἐν ὕψεὶ τῶν ἀρετῶν διαπρέπον τας ὁ Χριστὸς παραλαβών μεθ' ἑαυτοῦ, ἔμπροσθεν αὐτῶν μεταμορφοῦται, ὁ ἀεὶ ὡσαύτως δεδοξασμένος καὶ λάμπων τῇ ἀστραπὴ τῆς θεότητος. Ανάρχω; μὲν γὰρ ἐκ Πατρός γεννηθείς, τὴν φυσικὴν ἀκτῖνα άναρχον κέκτηται τῇ θεότητος, οὐχ ὕστερον τὸ εἶ. και οὐδ' αὐτὴν τὴν δόξαν προσλαμβανόμενος. Ἐκ Πατρὸς μὲν γὰρ, ἀλλ᾽ ἄναρχος καὶ ἄχρονός ἐστι, τὴν οἰκείαν τῆς δόξης κεκτημένος λαμπρότητα. Και σαρκωθείς * αὐτός ἐστιν ἐντὸς μένων τῆς οἰκείας κανότητος. Καὶ δοξάζεται μὲν ἡ σὰρξ ἅμα τῇ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος εἰς τὸ εἶναι παραγωγῇ, καὶ ἡ τῆς θεότη τις δόξα δόξα καὶ τοῦ σώματος γίνεται· εἷς γάρ ἐστι τοῦτο κακείνο Χριστός, τῷ Πατρὶ ὁμοούσιος, καὶ ἡμῖν συμφυής καὶ ὁμόφυλος. Εἰ καὶ τοίνυν οὐδ ποτε τὸ σῶμα τὸ ἅγιον ἀμέτοχον τῆς θείας δόξης ὑφέστηκεν, ἀλλ' ἐξ ἄκρας Ενώσεως τῆς καθ᾽ ὑπό στασιν της αοράτου θεότητος τελείως πεπλούτηκεν, ἀλλ᾽ ἀφανὴς ἡ δόξα ὑπάρχουσα ἐν τῷ φαινομένῳ σώματι τοῖς μὴ γωροῦσε τὰ καὶ ἀγγέλοις ἀθέατα, τοῖς σαρκὸς δεσμίοις αόρατος έχρημάτιζε. Μεταμορφοῦται τοίνυν, οὐχ δ οὐκ ἦν προσλαβόμενος, οὐδὲ εἰς ὅπερ οὐκ ἦν μεταβαλλόμενος, ἀλλ' ὅπερ ἦν τοῖς οἰκείοις μαθηταῖς ἐκφαινόμενος. διανοίγων τούτων τὰ ὅμματα, καὶ ἐκ τυφλών εργαζόμενος βλέποντας. Καὶ τοῦτό ἐστι του Μετεμορφώθη ἔμπροσθεν αὐτ τῶν. Μένων γὰρ αὐτὸς ἐν ταυτότητι, παρὰ τὸ πρὶν ἐφαίνετο, ἕτερος νῦν τοῖς μαθηταῖς ἑωρ το φαινόμενος. Καὶ μετ' ὀλίγον· Καὶ ἔλαμψε τὸ πρόσω που αὐτοῦ ὡς ὁ ἥλιος. Τί φῇ;, ὦ εὐαγγελιστά; Τί συγκρίνει; τὰ ὄντως ἀσύγκριτα; Τι παρατίθης Ο καὶ παραβάλλεις τὰ ἀληθῶς ἀπαράβλητα; Ο δε σπότης ὡς ὁ οἰκέτης ἔλαμψε; τὸ ἀπόρρητον καὶ ἀπρόσιτον φῶς, ὡς οὗτος ὁ ὑπὸ πάντων καθορώμενος ἐξήστραψεν ἥλιος; Ἀλλ᾽ οὐ παραβάλλω, φαίη ἂν, οὐδὲ συγκρίνω τὸ μόνον μονογενὲς καὶ μηδενὶ εἰκα ζόμενον τῆς θείας δόξης ἀπαύγασμα· ἀλλὰ σαρκὸς δεσμίοις φθεγγόμενος, τῶν σωμάτων ὅ τι κάλλιστόν ἐστι καὶ λαμπρότατον προς παράδειγμα φέρω, οὐ παντελῶς ὁμοιότατον. Αμήχανον γὰρ ἀπαραλεί πτως ἐν τῇ κτίσει τὸ ἄκτιστον εἰκονίζεσθαι. Καὶ μετ' ὀλίγον· Εστι μὲν οὖν τὸ σῶμα τὸ ἅγιον περιο γραπτόν· οὐ γὰρ ἐν Θαβώρ ἱστάμενον ἔξω τοῦ ὄρους ἀφικνεῖτο· ἡ δὲ θεότης ἀχώρητος, ἐν πᾶσιν οὖσα καὶ πάντων ἐπέκεινα. Καὶ τὸ σῶμα λάμπει ὡς ὁ γονε. Κοινὰ γὰρ πάντα τοῦ ἑνὸς σεσαρκωμένου Θεού Λόγου γεγένηται, τά τε τῆς σαρκὸς καὶ τῆς ἀπερι γράπτου θεότητος. Ἕτερον δὲ ἐξ οὗ τὰ τῆς δόξης αὐχήματα, καὶ ἕτερον ἐξ οὗ κοινὰ τὰ πάθη γνωρίζε ται. Εκνικῷ δὲ τὸ θεῖον, καὶ μεταδίδωσι τῆς οἰκείας λαμπρότητος καὶ δόξης τῷ σώματι, καὶ ἐν πάθεσι πάν θους μένον ἀμέτοχον. Καὶ μετά τινα· Εντεῦθεν Ηλίας ἀντέφησεν, Οὗτός ἐστιν, ὃν ἐν λεπτῇ αὐρᾳ τῷ Πνεύματι ασώματον τοπάλαι τεθέαμαι. Θεόν μὲν· γὰρ οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε, καθὸ πέφυκε. Καὶ δι Εώρακεν, ἐν Πνεύματι τοῦτο τεθέαται. Αὕτη ἡ ἀλλοίωσις τῆς δεξιᾶς τοῦ Ὑψίστου. Ταῦτα ἐστιν, δ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε, καὶ οἷς οὐκ ἤκουσε, καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη τώποτε. Οὕτως ἐν αἰῶνι τῷ μέλλοντι πάντοτε σὺν Κυρίῳ ἐσόμεθα, Χριστὸν ὁρῶντες, τῷ φωτὶ ἀστράπτοντα τῆς θεότητ Εἰ; πολύ τάχα μήκος τὰ τῶν μαρτυριῶν ἐμῖν ἐξετάσθη τῶν θεολόγων, καὶ μάλιστα τα τοῦ τελευ ταίου τούτου φημὶ διδασκάλου, μᾶλλον δὲ καὶ προ του, καὶ μέσου καὶ τελευταίου· ἐπεὶ καὶ τούτων ὁμοῦ πάντων αὐτῷ προσῆκε, καὶ μόνος ἄξιος ούτος ταῦτα καλεῖσθαι, ὕστερος μὲν ἐπὶ τὸ λέγειν ἐλθὼν, καὶ μετ' ἐκείνους πάντας τῷ χρόνῳ, τὰ παρ' ἐκείνων γε μὴν καὶ σπουδῇ, καὶ μελέτη, καὶ πείρᾳ, καὶ Πνεύματος Αγίου δυνάμει συνειλοχὼς εἰς ἑαυτὸν πάντα, καὶ παντοδαπός τις ἐξηγητὴς, καὶ θεολόγος καὶ στόμα κοινὸν ὡσανεί γεγονώς τῶν τῆς σεπτής Εκκλησίας θεολόγων ὁμοῦ πάντων, δ δὴ καὶ προτερον ἔφην, ὡς αὐτὰ ταῦτα μαρτυρεῖ τὰ ἐκείνου, λόγοι τέ φημι, καὶ μέλη, καὶ μέτρα, καὶ ἡ φιλόσο φος καὶ θεολόγος ἐκείνη μάλιστα βίβλος, μυστήρων εὐσεβείας ἄντικρυς, καὶ θεῖος λειμὼν καὶ παράδει σης, καὶ οὐρανὸς ἐπίγειος ἡμῖν πεφυκυία. Οὐδὲν οὖν ἀπεικὸς οὐδ᾽ ἔξω τοῦ σκοποῦ καὶ τοῦ προσήκοντος λόγου πάντως, εἰ καὶ ἡμεῖς τὰ παρ' ἡμῶν αὐτῶν ὡς μάλιστα σιωπῶντες ἐνταῦθα, γι μνὰς αὐτὰς τὰς τῶν θεολόγων εἰσάγομεν ἐξηγήσεις, τὸ ἰσχυρόν τε καὶ ἀξιόπιστον κατασκευάζοντες ἐντεῦθεν τῷ λόγῳ. Καίτοι γε εἰ καὶ βουλομένοις ἡμῖν αὐτοῖς λέγειν ἐξῆν τὰ παρ' ἑαυτῶν δήπουθεν, οὐκ ἂν ἔξω τοῦ κατ' αὐτοὺς πράγματος, οὐδὲ τῆς διδασκαλίας καὶ τῶν λόγων αὐτῶν εἰπομέν ποτε πόῤῥω. Τί γὰρ ἔχομεν, δ μὴ παρ' ἐκείνων ἐλάβε μεν; ἢ πῶς ἐροῦμεν, ἃ μὴ παρ' αὐτῶν ἐκ πρώτης, 8 φασι, τῆς τριχὸς καὶ εἰς τήνδε τὴν ἡλικίαν μα θόντες ἔχομεν; ἐκείνων καὶ γὰρ τὰ ἡμέτερα πάντα, καὶ λόγοι, φησὶ, καὶ σοφία καὶ παίδευσις, εἴ γε καὶ σοφίας ἡμῖν ὅλως τι μέτεστι, καὶ ἁπλῶς τῶν ὅ τ τις ἂν φῇ τῶν τοιούτων, καὶ τούτους αὐτοὺς καὶ τὰ παρ' αὐτῶν ὑπὲρ τὸν ἀέρα τουτονι σχεδόν πλέομεν ᾿Αλλ' ἄμεινον ἐξ αὐτῶν ἐκείνων τῶν τε νοημάτων φημί, καὶ δὴ τῶν λέξεων, τούς τε παιδευομένοις ἡμᾶς ἀρτίως ταῦτα μανθάνειν, καὶ τοὺς αντιλέγον τας αὖθις ἐπιστομίζεσθαι. Ἡμεῖς δὲ, καθαπερεί τινες ὑπηρέται καὶ σκευοφόροι, κατὰ δύναμιν τοῖς ἐκείνων λόγοις καὶ αὖθις υπηρετήσει λέγοντας ὅπως ἂν καὶ ὅποι, καὶ ὅσον τὸ ἐν εκείνος δ

EPILOGUS. Πνεῦμα. Πνεῖ γὰρ ὅπου θέλει καὶ ἡνίκα καὶ ὅσον, τεθῆναι ζητῶν αὐτὰ ἐνανθήσε; Πῶς γὰρ, ὅπου οὐδὲ κατά γε τὸν δεσποτικὸν λόγον, ὡς οἱ αὐτοὶ καὶ τοῦτό ἄγγελοι αὐτὰ ἔδεσαν; φασιν. 'Αλλά σύμοι, φίλος, κακ τούτων ὅπερ ἔφην ἀκριβέστερον αὖθις μάνθανε, ὡς οὐκ ἄγνοια μᾶλλον καὶ ἀπειρία, ὅσον κακουργία τε καὶ φιλονεικία, καὶ τὸ μὴ τοῖς ἱεροῖς ὑπείκειν τούτοις. Πατράσιν ἐθέλειν, τὴν ἔνστασιν ἐκείνοις καὶ τὸ πρὸς τὴν φανεράν ταύτὴν ἀλήθειαν κακῶς ἀντιλέγειν ἔχειν ἐνεργάζεσθαι πέφυκε. Μάλλον δὲ καὶ τῆς ἀγνοίας οὐκ ἄν τις ἁμάρτοι τὴν ἀπιστίαν, καὶ τὴν ἄκαιρον ἔριν αὐτοῖς εἰπὼν πρόξενον, ὥσπερ ἐν σταθερά μεσημβρία μέσον τῶν ἡλιακῶν ἀκτίνων ἐστῶσι, καὶ συκοφαν τῶν ἐκείνου τὸ φῶς πειρωμένοις, κατὰ πάσης γῆς κεχυμένον, καὶ φωτίζον εὐαγγελικῶς εἰπεῖν πάντα ἄνθρωπον. Αρα γὰρ οὐ διαρρήδην ήκουσαν κάνε ταῦθα τοῦ θεολόγου τούτου βοῶντος, ότιπερ ἀνάρο χως κατά χρόνον ἐκ τοῦ Πατρὸς δ᾽ Υἱὸς πεφυκώς, τὴν φυσικὴν ταύτην ἀκεῖνα τῆς θεότητος άναρχον κέκτηται; καὶ ὅτι ἕτερον μὲν ἐν αὐτῷ τὸ ἀνθρώπινον σῶμα, ἕτερον δ' ή θεότης ή παντοδύναμος ἀλλ' ἐπεὶ μία ἐξ ἀμφοτέρων ὑπόστας, καὶ εἰς + Χριστὸς ὁ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἅμα νοούμενος, διὰ τοῦτο καὶ ἡ τῆς θεότητος δόξα δόξα καὶ τοῦ σώματος γίνεται· καὶ τὸ ἄπειρον ἐκεῖνο φῶ; ἐκ τῆς θεωθείσης λάμπει σαρκός, ὥσπερ δι' ὑελίνων ὑμένων, ὅ φησιν ὁ μέγας Βασίλειος, τοῦ κρείττονος ἐκνικήσαντος δηλαδὴ τῆς θεότητος, καὶ τῇ σαρκί με ταλόντος τῆς οἰκείας δόξης τε καὶ λαμπρότητος; Κακείνου δὲ πῶς οὐ συνῆκαν οἱ σοφοί λαμπρῶς τες καὶ ἀπερικαλύπτω, οὕτως ἀκούοντες, ὅτι μεταμορ φονται Χριστός, οὐχ 8 οὐκ ἦν προσλαβόμενος, ούτε εἰς ὅπερ οὐκ ἦν μεταβαλλόμενος, ἀλλ' ὅπερ ἣν ταῖς μαθηταῖς ἐκφαινόμενος, διανοίγων τούτων τὰ ὅμματα, καὶ ἐκ τυφλῶν ἐργαζόμενος βλέποντας; καὶ ὅτι οὐ παραβάλλει, οὐδὲ συγκρίνει, φησὶν ὁ εὐαγγελιστή, Χριστὸν καὶ τὸ τούτου ἄναρχον φῶς καὶ απρόσιτον πρός με τὸν αἰσθητῶν τοῦτον ηλιον· ἐπειδὴ, φησὶν, ἀμήχανον ἀπαραλείπτως ἐν τῇ κτίσει τὸ ἄκτιστον εἰκονίζεσθαι. Ἀλλ᾽ οὗτος φιλανθρώπως καὶ τὸν τῆς μετοχής τρόπον συγκατασκευάζει καθόσαν οἷόν τε καὶ συμπαραδείκνυσι τοῖς ἁπταίστως ὁρῶσι τε καὶ ἀκούουσιν. "Οπερ μία φησίν, ανάρ χὼς ἦν ὡς Θεὸς πρό τε τῆς σαρκὸς καὶ μετὰ τὴν ἐνανθρώπησιν, ἐν τῇ μεταμορφώσει τοῖς μαθητα:: ἐξεφαίνετο, διανοίγων τούτων τὰ ὄμματα, καὶ ἐκ τυφλῶν ἐργαζόμενος βλέποντες. Ὥστε κατὰ μὲν τὴν φυσικὴν ἐνέργειαν της δράσεως τυφλῶν οὐδὲν ἄμεινον πρὸς τὴν θέαν τοῦ ἀπροσίτου φωτὸς ἐκείνου κατὰ τοὺς ἄλλους ἀνθρώπου: κἀκεῖκαι διέκειντο. Οὐ γὰρ ὀφθαλμοῖς ἀνθρωπίνοις, ἀλλ᾽ οὐδὲ διανοίᾳ τὰ ὑπὲρ νοῦν ὑποπίπτει μυστήρια. Ταῦτα καὶ γὰρ μετὰ τοῦ ᾿Αποστόλου φησὶν ὁ θεο· λόγος οὗτος εἶναι, & ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε, καὶ οἷς οὐκ ἤκουσε, καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέ 6η ποτέ. Πνεύματι δὲ θείῳ τῶν ὀφθαλμῶν αὐτοῖς διανοιγέντων ή μεταπλασθέντων, εἶδον ὑπερφυῶς τὰ τοῖς ἀνθρωπίνοις ἀθέατα ὄμματι· καθὰ δήπου και Ησαΐας ὁ προφήτης, ὠτίον αὐτῷ παρὰ Θεοῦ προσΤὴν δὲ κατὰ τὸν Ἡσαΐαν θείαν πάλιν ἐξηγού μενος δράσιν, οὕτω φησί, τὸν προφήτην εἰσάγων περὶ ἑαυτοῦ λέγοντα, Εἶδον τὸν Κύριον καθήμε τον ἐπὶ θρόνου υψηλοῦ καὶ ἐπηρμένων. Πῶς εἶδεν, οὐκ οἶδα· ὅτι μὲν γὰρ εἶδεν, εἶπ:· τὸ δὲ πῶς ἐσιώπησε. Δέχομαι τὰ εἰρημένα, οὗ πολυπραγμονῶ τὸ σεσιγημένα· κατανοῶ τὰ ἀποκαλυφθέντα, οὐ περιερ γάξομαι τὰ συγκεκαλυμμένα. Διὰ τοῦτο γὰρ συγκε κάλυπται. Πέπλος χρυσοῦς ἐστιν ἡ τῶν Γραφῶν διήγησις. Ὁ στήμων χρυσός. Η κρήνη χρυσός. Οὐ παρυφαίνω τῶν ἀραχνῶν τὰ ὑφάσματα. Τῶν ἐμῶν λογισμῶν τὴν ἀσθένειαν οἶδα. Μὴ μέταιρε όρια αιώνια, φησὶν, ἅ ἔθεντο οἱ πατέρες σου. Όρια κινεῖν οὐκ ἀσφαλές. Καὶ πῶς & παρέθηκεν ἡμῖν ὁ Θεός μεταθήσομεν; Βούλει μαθεῖν πῶς εἶδε τὸν Θεόν; Γενοῦ καὶ αὐτὸς προφήτης. Καὶ ἐν ἑτέρῳ πάλιν οὕτω φησί· Τὸ δὲ πῶς ὁρῶσιν οἱ προφῆται ταῦτα, ἅπερ ὁρῶσιν, οὐχ ἡμέτερον εἰπεῖν. Οὐδὲ γὰρ δυνατὸν ἑρμηνευθῆναι λόγῳ τὸν τρόπον της όψεως. 'Αλλ' ἐκεῖνος μόνος εἶδε σαφῶς ὁ τῇ πείρα μαθών· εἰ γὰρ φύσεως ἔργα καὶ πάθη πολλάκις οὐδεὶς ἂν περιστήσεις λόγῳ, πολλῷ μᾶλλον τὸν τρόπον τῆς τοῦ Πνεύματος δυνάμεως. Εἰ δὲ ἀμυδραῖς εἰκόσιν ἀπο χρησάμενον δεῖ κατατολμήσαι, οὐχ ὥστε τὸ σαφές παραστῆσαι, ἀλλ' ὥστε αίνιγμά τι παρασχεῖν, ἐμοὶ δοκεῖ ταυτὸ καὶ ἐπὶ τῶν προφητῶν γίνεσθαι· οἷον εἰ καθαρῶν ὑδάτων φύσις ἡλίου ἀκτίνας δεξαμένη καταυγασθείη, οὕτω καὶ τῶν προφητῶν τὰς ψυχὰς καθαιρομένας οἰκείᾳ ἀρετῇ πρῶτον, ὑποδέχεσθαι τὴν τοῦ Πνεύματος· δωρεάν, καὶ πρὸς τὴν λαμπηδόνα ποιουμένας ἐκείνην, οὕτω καὶ τῶν μελλόντων δέχεσθαι τὴν γνώσιν. Ο Αὐτὰ δὲ ταῦτα σχεδόν καὶ τὸ τῆς θεολογίας στο μα το χωρητικώτατον δοχεῖον τοῦ Πνεύματος, μέγας φημὶ Βασίλειος, περὶ τῶν αὐτῶν φησι. Περί γὰρ τῆς ἐνεργείας καὶ τῆς μετοχῆς καὶ οὗτος φιλοσοφῶν τοῦ ἁγίου Πνεύματος, οὕτω πώς φησι· Κατ θαρθέντα δὴ οὖν ἀπὸ τοῦ αἰσχους, δ᾽ ἀνεμάξατο ἀπὸ τῆς κακίας, καὶ εἰς τὸ ἐκ φύσεως κάλλος ἐπαν ελθόντα, καὶ οἷον εἰκόνι βασιλική την αρχαίαν μορ φὴν διὰ καθαρότητος ἀποδόντα, οὕτως ἔστι μόνως προσέγγισα: τω Παρακλήτῳ. Ο δ' ὥσπερ ήλιος κεκαθαρμένον όμμα παραλαβὼν δείξει σαι ἐν ἑαυτῷ τὴν εἰκόνα τοῦ ἀοράτου. Ἐν δὲ τῷ μακαρίῳ τῆς εἰκόνος θεάματι τὸ ἄῤῥητον ὄψει τοῦ ἀρχετύπου κάλ λος. Διὰ τούτου ὑμνῳδιῶν ἀνάβασις, χειραγωγία τῶν ἀσθενούντων, τῶν προκοπτόντων τελείωσις. Τοῦτο τοῖς ἀπὸ πάσης κηλίδος κεκαθαρμένοις έχε λάμπον τῇ πρὸς αὐτὸ κοινωνίᾳ πνευματικοὺς ἀποδείκνυσι· καὶ ὥσπερ τὰ διαφανῆ καὶ λαμπρό τῶν σωμάτων ἀκτῖνος αὐτοῖς ἐπεισπεσούσης, αὐτά τε γίνεται περιλαμπῆ καὶ ἑτέραν αὐγὴν ἀφ' ἑαυτῶν ἀποστίλβει, οὕτως αἱ πνευματοφόροι ψυχαὶ ἐλλαμ φθεῖσας παρὰ τοῦ Πνεύματος, αὐταί τε ἀποτελοῦν ται πνευματικαὶ, καὶ εἰς ἑτέρους τὴν χάριν ἐξαπο στέλλουσι. Καὶ μετά μικρόν. Εντεῦθεν ἡ πρὸς Θεὸν ὁμοίωσις, τὸ ἀκρότατον τῶν ὀρεκτῶν Θεὸν γενέσθαι.

EPILOGUS. φυᾶ καὶ μαθόντων καὶ διδασκόντων; Μαθέτωσαν τοιγαροῦν οἱ καὶ νῦν ἐπὶ κακῷ τῷ σφετέρῳ φιλονει κοῦντες, είγε μὴ συνέχουσι καὶ οὗτοι τὰ ὦτα, κατά τὸν σοφὸν Γρηγόριον φάναι, καὶ ὅτι εἶδον ἐπὶ τοῦ ὄρους οἱ ἀπόστολοι ἐν Χριστῷ τὴν ὑπερφυά τῆς θεί τητος δόξαν αὐτοῦ. Καὶ γὰρ οὐκ ἀνθρωπείᾳ δυνάμει, οὐδὲ φυσικαῖς αἰσθήσεσιν, ἀλλὰ Πνεύματι θείῳ τὰ ὑπὲρ φύσιν εἶδον πρὸς τὴν αὐτοῦ χάριν ἀνακραθέν τας, ἐπεὶ καὶ ἐν τούτῳ μόνῳ πέφυκε ταυτί καθο ρᾶσθαι. Καὶ διανοίξαντες πρὸς ταῦτα τὰ ὦτα, τὴν γλῶτταν συσχέτωσαν μάλλον, ὥστε διὰ μὲν ἐκείνων δέχεσθαι τὰ εἰρημένα καὶ κατανοεῖν τὰ ἀποκαλυ φθέντα, καθά φησιν ὁ χρυσοῦς Ἰωάννης, τῇ δὲ τῆς γλώττης πγῇ μὴ πολυπραγμονεῖν τὰ σεσιγημένα, μηδὲ περιεργάζεσθαι τὰ συγκεκαλυμμένα· διὰ τοῦτο γάρ, φησί, συγκεκάλυπται· μηδὲ τὴν τοῦ πῶς ἐν τοῖς ὑπὲρ ἀνθρωπείαν καὶ διάνοιαν καὶ γλῶτταν ἐρώτ τησιν παρεισάγειν, ἵνα μὴ τῆς πίστεως τελείως ἐκπέτωσι κατὰ τὸν χρυσοῦν διδάσκαλον αὖθις. Ούτ τος καὶ γὰρ τὰ παρὰ Νικοδήμου πρὸς Χριστὸν δια πυρούμενα πάλαι διεξιών, Διδάσκαλον αὐτὸν καλεῖς, φησὶ, καὶ ἀπὸ Θεοῦ ἐληλυθέναι λέγει:, καὶ οὐ δέχη τὰ λεγόμενα, ἀλλὰ τὴν πολλοὺς θορύβους ἐπεισάγουσαν λέξιν φθέγγῃ πρὸς τὸν διδάσκαλον; Το μάρ πῶς τοῦτο τῶν οὐ σφόδρα πιστευόντων ἐστὶν ἐπαπό-- ρησις, τῶν ἀπὸ γῆς ὄντων ἔτι. Ἐπεὶ καὶ ἡ Σάββα διά τοῦτο ἐγέλασεν, ἐπειδὴ τὸ πῶς εἶπε· καὶ ἄλλοι πολ λοὶ τοῦτο ζητήσαντες, τῆς πίστεως ἐξέπεσον. Καὶ μετ' ὀλίγον· Οὔτε δὲ τὸ πῶς εἴσονται οἱ ταῦτα ζη νοῦντες, καὶ πίστεως ἐκπεσοῦνται τῆς ὀρθῆς. Δια τοῦτο καὶ οὗτος δι' ἀπορίαν τὸν τρόπον ἐπιζητεῖ. Καὶ μετά τινα· Ορᾶτε πῶς ὅταν τοῖς οἰκείοις λογι σμοῖς ἐπιτρέπῃ τις τὰ πνευματικά, καταγέλαστα φθέγγεται, καὶ ληρεῖν δοκεῖ καὶ μεθύειν, όταν περ ριεργάζηται παρὰ τὸ τῷ Θεῷ δοκοῦν τὰ εἰρημένα. καὶ μὴ δέχηται τὴν τῆς πίστεως συγκατάθεσιν Ηκουσε γέννησιν, ἀλλὰ πνευματικὴν οὐκ ἐνόησεν, ἀλλ᾽ εἰς τὴν ταπεινότητα καθείλκυσε τῆς σαρκὸς τὸ εἰρημένον, καὶ τὸ μέγα δόγμα οὕτω καὶ ὑψηλὸν τῆς φυσικῆς ἀκολουθίας εξήρτησε. Διὰ τοῦτο ληρωδίας πλάττει λοιπὸν καὶ ἀπορίας καταγελάστους. Τὰ πρὸς Κορινθίους γε μήν αὖθις γεγραμμένα τῷ Αποστόλῳ λαμπρῶς ὁ λαμπρὸς Χρυσόστομος έξηγούμενος, ἀκούσωμεν οἷα περὶ τῆς χάριτος καὶ τῆς μετοχῆς τοῦ θείου τούτου φωτός λέγει. Ἡμεῖς δὲ πάντες ανακεκαλυμμένῳ προσώπῳ τὴν δόξαν Κυρίου κατοπτριζόμενοι. Οὐ τὴν παυομένην ἐκείνην, ἀλλὰ καὶ τὴν μένουσαν τὴν αὐτὴν εἰκόνα μεταμορφούμεθα ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν, καθάπερ ἀπὸ Κυρίου Πνεύματος. Καὶ μετ' ὀλίγον, Τί δέ ἐστι, τὴν δόξαν Κυρίου κατοπτριζόμενοι, τὴν αὐτὴν εικόνα μεταμορφούμεθα, σαφέστερον μὲν τοῦτο ἐδείκνυτο, ἡνίκα τῶν σημείων τὰ χαρίσματα ἐνήρ γει· πλὴν οὐδὲ νῦν δύσκολον αὐτὸ κατιδεῖν τῷ πιστοὺς ὀφθαλμοὺς ἔχοντι· ὁμοῦ τε γὰρ βαπτιζόμεθα καὶ ὑπὲρ τὸν ἥλιον, ψυχὴ λάμπει τῷ Πνεύματι καθαιρημένη. Καὶ οὐ μόνον ὁρῶμεν εἰς τὴν δόξαν τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐκεῖθεν δεχόμεθά τινα αίγλην. Ὥσπερ γὰρ άργυρος καθαρὸς πρὸς τὰς ἀκτίνας κείμενος, καὶ αὐτὸς ἀκτῖνας εκπέμψειεν, οὐκ ἀπὸ τῆς οἰκείας φύσεως μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς λαμπηδόνος τῆς ἡλιακῆς· οὕτω καὶ ἡ ψυχὴ καθαιρομένη, καὶ ἀργύμου λαμπροτέρα γινομένη, δέχεται ἀκτῖνα ἀπὸ τῆς δόξης του Πνεύματος, καὶ ταύτην ἀντιπέμπει. Διδ καί φησι, Κατοπτριζόμενοι τὴν αὐτὴν εἰκόνα μεταμορφούμεθα ἀπὸ δόξης τοῦ Πνεύματος εἰς δόξαν τὴν ἡμετέραν τὴν ἐγγινομένην, καὶ τοιαύτην οἷαν εἰκὸς ἀπὸ τοῦ Κυρίου Πνεύματος. Καὶ πάλιν· Βούλει σοι δείξω τοῦτο καὶ ἀπὸ τῶν ἀποστό λων αισθητικώτερον; Εννόησον Παῦλον, οὗ τὰ ἱμά τια ενήργει· Πέτρον, οὗ αἱ σκιαὶ ἔσχυον. Οὐ γὰρ ἄν, εἰ μὴ βασιλέως ἔφερον εἰκόνα, καὶ ἀπρόσιτοι ἦταν αὐτῶν αἱ μαρμαρυγαί, τοσοῦτον τὰ ἱμάτια αὐτῶν καὶ αἱ σκιαι ενήργησαν. Βασιλέως γὰρ καὶ τὰ ἱμάτια τοῖς λησταῖς ἐστι φοβερά. Θέλεις ἰδεῖν καὶ διὰ τοῦ σώματος λάμπουσαν ταύτην; 'Ατενίσαντες, φησὶν, εἰς τὸ πρόσωπον Στεφάνου, εἶδον ὡς πρόσωπον ἀγγέλου. Ἀλλ᾿ οὐδὲν τοῦτο πρὸς τὴν Ενδοθεν ἀστράπτουσαν δόξαν. Οπερ γὰρ Μωϋσῆς ἐπὶ τοῦ προσώπου εἶχε, τοῦτο εὗτοι ἐπὶ τῆς ψυχῆς περιέφερον· μᾶλλον δὲ καὶ πολλῷ πλέον. Τὸ μὲν γὰρ Μωϋσέως αἰσθητικώτερον ἦν· ταῦτο δὲ ἀσώματον, Καὶ καθάπερ πυραυγή σώματα, ἀπὸ τῶν λαμπρῶν σωμάτων ἐπὶ τὰ πλησίον ἀποῤῥέοντα, καὶ ἐκείνοις μεταδίδωσι τῆς οἰκείας αὐγῆς, οὕτω δὴ καὶ ἐπὶ τῶν πιστῶν συμβαίνει. Διὰ δὴ τοῦτο τῆς γῆς ἀπαλλάττονται οἱ τοῦτο πάσχοντες, καὶ τὰ ἐν οὐρανοῖς ὄνει τοπολοῦσιν: Οἴμοι! καλόν ἐστιν ἐνταῦθα καὶ στενά και πικρὸν, ὅτι τοσαύτης απολαύοντες εὐεργεσίας οὐδὲ τὰ λεγόμενα ἴσμεν, διὰ τὸ ταχέως ἀπολλύναι τα πράγματα, καὶ πρὸς τὰ αἰσθητὰ ἐπτοῆσθαι. Αὕτη γὰρ ἡ δόξα ἡ ἀποῤῥητος καὶ φρικώδης μέχρι μεν μιᾶς καὶ δευτέρας ἡμέρας ἐν ἡμῖν μένει, λοιπὸν δὲ αὐτὴν κατασβέννυμεν, τὸν χειμῶνα ἐπάγοντες τῶν βιωτικῶν πραγμάτων, καὶ τῇ πυκνότητι τῶν νεφῶν ἀποκρουόμενοι τὰς ἀκτίνας. Χειμών, γὰρ τὰ βιωτικά, καὶ χειμῶνος σκυθρωπότερα. Ήκουσας τῆς κοινῆς καὶ συμφώνου φιλοσοφίας τε καὶ θεολογίας ἐκ μέρους τῶν ἀποστολικῶν ἀνω δρῶν τούτων, τῶν πείρα τὰ θεῖα ταυτὶ καὶ ὑπερΑλλ' δ τῆς κακουργίας τοῦ πονηροῦ δαίμονος! πῶς πανταχόθεν τὰς παγίδας ίστησι καὶ τὰ θήρα τρα! πῶς ὡς λέων ωρυόμενο;, κατὰ τὸ εἰρημένον, η πάντοθεν περιέρχεται, ζητῶν τίνα καταπίῃ! Οἱ μὲν ἀπειθοῦσι φανερῶς ἀντιλέγοντες, ήπερ ἔφην, τη ἀληθείᾳ καὶ τοῖς ἱεροῖς αὐτῆς λόγοις καὶ θεολόγος, καὶ πολυπραγμονοῦντες μὲν τὰ σεσιγημένα, καὶ περιεργαζόμενοι τὰ συγκεκαλυμμένα, μὴ δεχόμενοι δὲ τὰ εἰρημένα, μηδὲ κατανοοῦντες τὰ ἀποκαλυ φθέντα, τὰ γὰρ αὐτὰ περὶ τῶν αὐτῶν καὶ αὖθις φθέγξομαι καὶ πολλάκις· οἱ δὲ μετὰ τῶν ἐχθρῶν μὲν, ὡς φασιν, οὐκ ἐθέλουσιν ίστασθαι, οὐδὲ πολε μεῖν τοῖς ὑγιαίνουσι λόγοις, ἢ τοῖς προπολεμοῦσί τε καὶ προϊσταμένοις ἐκείνων, ἀλλὰ καὶ προπέτειαν, ὥς φασι, καὶ φλυαρίαν κατηγοροῦσι μακράν τῶν ἐκεῖνα πράττειν τε καὶ λέγειν προηρημένων συν τελοῦσί γε μὴν οὐδὲ σμικρά τινα τῷ λόγῳ τῆς ἀλη θείας, οὐδὲ τοῖ; ἀγωνιζομένοις ὑπὲρ αὐτοῦ φυναί

EPILOGUS ρονται καθόσον οἷόν τε. Μέγα μὲν οὖν ἦν, εἰ μὴ καὶ ὁ ἀλλήλοις ἐπὶ κακῷ, καὶ εἰρηνεύουσιν, ὡς καὶ προς τὰς χεῖράς τε καὶ τὴν προθυμίαν αὐτῶν ἐκλύειν οἷς λέγειν ἔσπευδον, καὶ τοὺς μὲν καθαίρειν ἐπισ χειρεῖν καινῷ τινι τρόπῳ, τὰ δὲ τῶν ἐναντίων ἐντεῦθεν συγκροτεῖν ἴσως καὶ μὴ βουλόμενοι κατὰ πᾶσαν ἀνάγκην. Τί γάρ φασι; Σιγάσθω, φησί, ταῦτα κἀκεῖνα, καὶ μήτε κτιστὸν καὶ ἡργμένον καὶ πεπαυμένον, μήτε μὴν ἄκτιστον καὶ φυσικὴ τοῦ Θεοῦ δόξα, καὶ θεότης λεγέσθω τὸ τῆς μεταμορφώσεως τοῦ Χριστοῦ φῶς οὕτω γὰρ ἔσται παρὰ πᾶσιν εἰρήνη, τούτων τε κακείνων σιωπωμένων, κἀντεῦθεν τῆς ἀφορμῆς τῶν σκανδάλων γιγνομένης ἐκ μέσου. Εἶγε τῆς ἐπινοίας ταυτησὶ, καὶ τῆς σπουδῆς τῆς ὑπὲρ τῆς θαυμασίας εἰρήνης, μᾶλλον δὲ πρὸ τοῦ γυμνάσαι τὸ ζήτημα τουτοῖ, καὶ τὸν λόγον, ἐκεῖνό σε πρὸ τῶν ἄλλων ερέσθαι βούλομαι, ὅστις ποτὲ εἰ ὁ ταῦτά τε καὶ τὰ τούτοις προσόμοια λέγων. κινδυνεύειν ἀλλήλων ἐν τῷ τοῦ καιροῦ παραστάντι. Οἷς ἄμεινον ἂν ἦν, οὐδ᾽ ὅσον ἄν τις καὶ φήσαι, εἰ τὴν ἐπαινουμένην διάστασιν είλοντο ἀντὶ τῆς κάκιστο ἀπολουμένης ἐκείνης ειρήνης. 'Αλλ' ίνα τούτους τέως ἀφέντες, ἐπὶ τὰ οἰκειότερά πως καὶ ξυγγενῆ τοῖς προκειμένοις τὸν λόγον ἐνέγε κωμεν, οὐχ οἱ τὰ Αρείου πάλαι πρεσβεύοντες, καὶ κατὰ τῆς δόξης ἱστάμενοι τοῦ Μονογενούς, μετά τὴν ἧτταν ἑαυτῶν καὶ τὴν τῆς εὐσεβείας λαμπρὰν ἀνακήρυξιν, τῇ τοῦ ὁμοουσίου διανοίᾳ τε καὶ φωνῇ λαμπρῶς πολεμοῦντες ταύτην μόνην ἐξελεῖν ἡμᾶς τοῦ τῆς πίστεως κακῶς ἐζήτουν συμβόλου, κάντεύ δεν συμφωνεῖν ἐκείνους ἡμῖν κατὰ πάντα, καὶ τὸν οἰκουμενικὸν παύσασθαι πόλεμον, καὶ πᾶσαν ἔκκλη σίαν ἄγειν εἰρήνην; Οἱ δὲ τὴν Μακεδονίου κατὰ τῆς θεότητος τοῦ προσκυνητοῦ Πνεύματος διαδεξάμενοι λύνταν οὐ μετὰ τοὺς μακροὺς ἐκείνους κατὰ τῶν εὐσεβῶν ἀγῶνας καὶ δρόμους, τἆλλα παραιτησάμε ναι τέως, τὴν Θείς μόνην φωνὴν ἐζήτουν ἐκ μέσου γενέσθαι, τὸ ἄγραφον ταύτης καὶ ἄηθες δῆθεν ἐπὶ τοῦ Πνεύματος καὶ οὗτοι προβαλλόμενοι κατὰ τοὺς προτέρους; Αλλ' οὐ προήκαντο τὰς φωνὰς ταύτας οἱ τότε τοῦ ὀρθοῦ λόγου προστάται, οὐδ᾽ ὤνιον ταύτ τας είλοντο θέσθαι τῆς οὐκ ἐπαινουμένης εἰρήνης, οὐδ᾽ αὖ....ρες ἐντεῦθεν ὡς ἔκ τινος ἀρχῆς καὶ καθαι ρέτας γενέσθαι τῆς εὐσεβείας, καὶ τοσοῦτον, ὡς καὶ πολλούς ὕστερον καὶ μέχρι πυρὸς καὶ σφαγῆς καὶ ἀγμένης διαγωνίσασθαι γενναίως ὑπὲρ αὐτοῦ τοῦ του, τῶν κρατούντων φεῦ! κάκιστα προϊσταμένων τῆς δυσσεβείας. Ηράκλειος δ' ἐξαπατηθεὶς ὡς μὴ ὠφελεν ύστερον παρὰ τῶν κακῶν προστατῶν τοῦ λόγου, καὶ μίαν ενέργειάν τε καὶ θέλησιν τοῦ θεανθρώπου Λόγου δοξάσας, καὶ μὴ λογισάμενος ὀρθῶς τὸ διπλοῦν ἐπ' αὐτῷ τῶν φύσεων, ἡ γὰρ ἂν τοῦτο κατιδών, ὥσπερ ἔδει, καὶ τὸ διπλοῦν τῆς ἐνεργείας ἀκολούθως συν εἶδεν, ἐπεὶ παρὰ τῶν ὀρθὰ φρονούντων Πατέρων ἀλλὰ δὴ καὶ τῶν ἐπομένων ἐκείνοις, σχεδὸν δ' ο! πάντες πλὴν ὀλίγων τινῶν ἦσαν, ἀποῤῥιπτουμένην ὡς ἐναντίαν τῷ τῆς εὐσεβείας ὀρθῷ λόγῳ τὴν δόξαν εἶδεν ἐκείνην, τῆς μὲν καταγνούς, οὐδὲ προσέχειν ἔτι τὸ παράπαν ἠξίου· τὴν δὲ ταχείαν μετάθεσιν αἰσχυνόμενος αὖθις κουφότητι γνώμης, μέσην τινὰ Λέγε μοι τοίνυν, ώ γαθέ, πρὸς τῆς ἀληθείας αὐτῆς, Αν πρεσβεύομεν· ἁπλῶς πᾶσαν εἰρήνην δεῖ τιμὴν καὶ κατασκευάζειν, καὶ σπουδάζειν ὑπὲρ πάσης καὶ ἀγωνίζεσθαι, ἢ τὴν μὲν τοιάνδε ζητεῖν εἰρήνην, τῶν δὲ λοι τῶν κατολιγωρεῖν; Καὶ εἰ μὲν τὸ δεύτερον εἴποις, ὀρθῶς πάνυ τοι λέγεις ἐν τούτῳ, καὶ αὐτὸς τίθεμαι, καὶ συντίθεμαι τῷ λόγῳ προθύμως· καὶ ἔδει γε πάντως κατὰ τοῦτον τὸν λόγον μηδὲ σὲ τὴν εἰρήνην ἁπλῶς προτιμᾷν, καὶ ταῦτα περὶ Θεοῦ καὶ δογμάτων θείων ὄντος τοῦ λόγου, ἀλλὰ τὴν τοῦ Θεοῦ πάντ τως εἰρήνην· οὕτω καὶ γὰρ κἀκεῖνος ἐπὶ τὸν σταυρὸν ἁπιὼν πρὸς τοὺς ἑαυτοῦ μαθητὰς ἔλεγεν· Εἰρήνην ἀφίημι ὑμῖν, εἰρήνην τὴν ἐμὴν δίδωμι ὑμῖν· καὶ ὅτι Οὐ καθὼς ὁ κόσμος δίδωσιν, ἐγὼ δίδωμι ὑμῖν· εἰ δὲ τὸ πρότερον λέγοις, θαυμάσαιμ' ἂν ἔγωγε, εἰ καὶ ἑαυτὸν δύναται κατὰ τὸν εἰπόντα σοφὸν πείθειν οὗτος ὁ λόγος. Εἰ γὰρ ἁπλῶς εἰρήνη πᾶσα καλὸν ὅπως ἂν ἔχοι, πῶς ὁ τῆς εἰρήνης νομοθέτης Χριστός, ἡ αὐτοειρήνη, Οὐκ ἦλθον βαλεῖν, φησίν, εἰρήνην ἐπὶ τῆς γῆς, ἀλλὰ μάχαιραν; Πῶς δὲ λίθος προσκόμματος αὐτὸς ἐκεῖνος, καὶ πέτρα σκανδάλου τισὶν ἐν Σιών γίνεται, δηλονότι τοῖς ἀπειθοῦσι; Τί δὲ τῶν ἐκείνου μαθητῶν ὁ χορός; Οἱ καθαπερεί τινες στασιασταὶ καὶ λυμεῶνες, καὶ φθόροι διὰ τὸ θεῖον πανταχόθεν ἐλαύνοντο κήρυγμα, καθ' ἡμέραν ὡς εἰπεῖν ἀποθνήσκοντες; Οἱ τὴν οἰ· κουμένην καὶ γὰρ, φησίν, ἀναστατώσαντες και η δῆθεν χωρεῖν ἔγνω γελοίως, μᾶλλον δὲ καὶ σφαλερῶς ἐνθάδε πάρεισι. Καίτοι γε ἐξῆν αὐτοῖς σιωπῶσι τὸν λόγον, εἴπερ ἐβούλοντο, καὶ τὰ ἴδια πράττουσιν εἰρηνικόν έλκειν βίον. Αλλ' ἀνθείλκον ἐκείνους μᾶλ λον οἱ τοῦ Χριστοῦ λόγος, Ἰδοὺ ἐγὼ ἀποστέλλω ὑμᾶς ὡς ἄρνας ἐν μέσῳ λύκων, εἰπόντος· καὶ αὖθις - Οστις οὐκ ἔχει, φησί, μάχαιραν, πωλήση τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ καὶ ἀγοράσῃ, τοὺς ἐκδεξαμένους αὐτοὺς ἀγῶνα, καὶ πολέμους αἰνιττόμενος· καὶ ὡς οὐ μόνον οὐκ ἀναδύεσθαι οὐδὲ δραπετεύειν ἐκείνους δεῖ, ἀλλὰ καὶ παρασκευάζεσθαι πόρρωθεν καὶ προ μελετῶν τὴν ἀγῶνα, & δὴ καὶ ἐπὶ τῶν ἔργων 8στερον, καθάπερ ἴσμεν, ἐκ πολλοῦ τοῦ περιόντος ἐξέβη. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἀνδροφόνοι καὶ λῃστα!, καὶ προδόται καὶ τοιχωρύχοι, μάλιστα συμφωνούσιν καὶ ἐπικινδύνως ἄγαν. Θέσπισμα γοῦν πᾶσι προσ τίθησι δημοσίᾳ μήτε μίαν ἐνέργειάν τε καὶ θέλη σιν, μήτε δύο τολμᾷν επὶ Χριστοῦ μηδένα λέγειν τῶν πάντων· ἡ τιμὴν αὐτῷ τῶν ἐσχάτων αὐτίκα, οὐδὲν ἄντικρυς διαστέλλων ἐκεῖνος ἀναμέσον ἁγίου τε καὶ βεβήλου, ἵνα μὴ λέγω Χριστοῦ καὶ Βελίαρ, καὶ μετὰ τῆς διεστραμμένης καὶ τὴν ὀρθὴν περί Χριστοῦ τιθεὶς δόξαν, καὶ τὸν ὑγιαίνοντα λόγον τῇ νόσῳ τῆς αἰσχρᾶς αἱρέσεως συγκαταδικάζων. Ο δὴ καὶ οἱ τὰ τοῦ Νεστορίου, φασί, τότε φρο νοῦντες γέλωτος ἀφορμὴν καὶ χλεύης ἐποιοῦντο κατά τῆς Ἐκκλησίας, Οἱ Χαλκηδονῖται, λέγοντες, οὕτω γὰρ ἡμᾶς καλεῖν ἠξίουν ἐκεῖνοι τότε, διὰ τὴν θαυ μαστήν φημι σύνοδον τὴν ἐν Χαλκηδόνι, λαμπρῶς

EPILOGUS. ἀποκηρύξασαν τὰ τοῦ Νεστορίου, οἱ Χαλκηδονῖται ἡ τῶν Πνεύματι· Ὅλον τὸν Ἀδὰμ φορέσας, Χριστέ, γοῦν, ἔλεγον καὶ ἐκεῖνοι, πρώην μὲν δύο τοῦ παρ' αὐτοῖς ἑνὸς Υἱοῦ ἔλεγον ἐνεργείας, ὡς δὲ καὶ θελή ματα πρὸς ταύταις διπλά· εἶτα πρὸ ὀλίγου μετα βαλόντες άθρόος, μίαν ἔφασκον ἐνέργειάν τε καὶ θέλησιν ἐκεῖνον κεκτῆσθαι. Νῦν δ' αἰφνίδιον ἀπολωλεκότες καὶ ἄμφω, οὔτε δύο λέγεσθαι παρ' ούτι νοσοῦν τῶν ἐν αὐτοῖς συγχωροῦσι τοπαράπαν ἔχειν. ἐκεῖνον, ἀλλ' οὐδεμίαν. Καὶ ταῦτα μὲν ἐκεῖνοι τότε οἱ κακοὶ τῶν ἐκ διαμέτρου κακῶν δικαίως καταγελώντες· σκοπεῖτε δὲ μὴ καὶ νῦν αὐτοί, καίτοι γε μὴ κατ' ἐκείνους κακοὶ πεφηνότες, ἐπὶ τὸν ἴσον γέλωτα καὶ τὴν καταδίκην τοὺς προστάτας προκαλεῖσθε τοῦ ὀρθοῦ λόγου, στο πᾶσθαι παραινοῦντες ὡσαύτως κατὰ ταυτὸ καὶ ταῦτα κἀκεῖνα. Τίς γὰρ οὐκ οἶδε τῶν πάντων, ὡς οἱ πλεῖστοι τῶν ἀντικειμένων τῷ καθ᾿ ἡμᾶς εὐσεβεῖ λόγῳ οὐ δυσσεβεῖς μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀσεβεῖς φημι, ῥᾳδίως ἂν ἡμῖν ἐσπείσαντο καὶ πρὸς ὁμόνοιαν ἦλθον, εἰ σιωπώντας ἡμᾶς μόνον ἔσχον, οὐ τὸ πᾶν Εὐαγγέ λιον, οὐδὲ τὰς δογματικές φωνάς φημι πάσας: τὴν ἀμαυρωθεῖσαν αμείψας ἐλάμπρυνας πάλαι φύσ σιν, καὶ ἀλλοιώσει τῆς μορφῆς· σου θεούργησες. Καὶ πάλιν· Ἡ ἀναλλοίωτος φύσις τῇ βροτείᾳ μια χθεῖσα, τῆς ἐμφερούς άλλου θεότητος φῶς παρά γυμνοῦσα, τοῖς ἀποστόλοις ἀποῤῥήτως εξέλαμψεν. Αλλ' ἐνταῦθα μικρόν τι καὶ αὖθις τοὺς ἐπηρέα στὰς ἐκείνους ερέσθαι βούλομαι τῆς θεότητος. Εξα πατε τοιγαροῦν, ὦ βέλτιστος, ἆρ᾽ ἡ θεότης αὕτη, Αν ο θεοφόρος Κοσμᾶς ἐνταῦθα. φησι, τοῦ Χριστοῦ ἐστιν ἰδία καθό Θεοῦ, ἢ τίνος ἐρεῖτε; Τοῦ Χριστοῦ πάντως. Περὶ γὰρ ἐκείνου γε καὶ ὁ λόγος, οὐ περὶ ἄλλου. Τί οὖν ἡ φύσις αὕτη; Καὶ πῶς οἷόν τε; εἰ μὴ καὶ φύσεις δύο καινοτομῆσαι θεϊκάς βούλοισθε, καθάπερ δὴ καὶ τὰ ἄλλα. Περὶ γὰρ τῶν δύο φύσεων ὁ θεολόγος εἰπὼν οὗτος τοῦ Χριστοῦ πρότερον, Η ἀναλλοίωτος καὶ γὰρ, φησί, φύσις ή θεϊκὴ δηλονότι, εκείνης καὶ γὰρ τὸ ἄτρεπτον μόνης, τῇ βροτείᾳ φύ σει μιχθεῖσα, εἶτ' επάγει, Τῆς ἐμφεροῦς ἀβλου θεότητος φῶς παραγυμνοῦσα. Τί οὖν, ἐπεὶ μὴ φύσις θεότης αὕτη κατὰ τοῦτον τὸν θεολόγον, διὰ τοῦτο "Επειτα τι καὶ ποιήσομεν τοῖς ἱεροῖς ἐκείνοις μεν καὶ κτίσμα; Καὶ μὴν αὕτη ἐστὶν ἡ τοῦ Χριστοῦ. λφιδοῖς τε καὶ θεολόγοις τοῦ μυστηρίου, πόρρωθεν θεότης, καὶ ἐμφερῆ ταύτην ἀκούεις οὖσαν τῇ θεϊκή ἡμᾶς πρὸς τὴν τελετὴν καὶ τὴν λαμπρότητα καὶ τὴν αὐτοῦ φύσει, καὶ τὸ φῶς αὐτῆς ἀποῤῥήτως τοῖς ἀπο κοινωνίαν τοῦ μεγάλου φωτὸς ἐκείνου λαμπρᾷ τῇ στόλοις ἐκλάμπον καὶ ἄχρονον καὶ ἀπρόσιτον, καὶ φωνῇ καλοῦσιν, οὐ τὴν διὰ λόγων φημὶ μόνον καὶ πατρικὸν τοῦτο τὸ φῶς τοῦ Χριστοῦ, μᾶλλον δὲ καὶ τῶν θεσπεσίων ᾠδῶν καὶ ὕμνων ἐκείνων, ἀλλὰ καὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ Πνεύματος ἅμα, καὶ τὴν ἀν τὴν τούτων υψηλοτέραν ἔτι καὶ μείζω, τὴν δι' αν θρωπείαν ὑπερφυῶς θεουργῆσαν φύσιν, κατά τε τῶν φημι τῶν πραγμάτων; Ὁ μὲν γὰρ, ἔνθεν ἡμᾶς τοὺς προῤῥηθέντας θεολόγους συμφώνως ταυτὶ διὰ συγκαλούμενος πρὸς τὴν νοητὴν ἄνοδον τοῦ τῆς δε ο πολλῶν εἰρηκότας, καὶ κατ' αὐτὸν τοῦτον αὖθις, Εν σποτικής μεταμορφώσεως ὅρους, Δεῦτε ἀναδῶμεν; ἀπροσίτῳ· φωτί, λέγοντας, ὡς σὲ κατείδε Πέτρος φησίν, εἰς τὸ ὄρος Κυρίου, καὶ θεασώμεθα τὴν δύο Θαβώρ ἐν ὄρει· ἐξαστράψαντα, Χριστέ, ἀνεβόησε. ξαν της μεταμορφώσεως αὐτοῦ, δέξιν ὡς Μονογε Καὶ πάλιν· Ἐν τῇ ἀπροσίτῳ δόξῃ κατ' ὄρος έκφαν νους παρὰ Πατρός. Φωτὶ προσλάβωμεν φῶς, καὶ θὲν ἀποῤῥήτως Θαβώρ τὸ ἄσχετον, καὶ ἄδυτον φῶς μετάρσιοι γενόμενοι τῷ Πνεύματι, Τριάδα ὁμοούσιον τοῦ Πατρὸς τὸ ἀπαύγασμα, τὴν κτίσιν φαιδρύναν, ὑμνήσωμεν εἰς τοὺς αἰῶνας· ὡς ἐντεῦθεν προσγιγνοτοὺς ἀνθρώπους ἐθέωσε. Καὶ αὖθις· Ἱεροπρεπῶς μένου μάλιστα καὶ τοῦ καθαρῶς σὺν τοῖς ἀλλοῖς ἑστῶτες Μωσῆς τε καὶ Ηλίας ἐν ὄρει Θαβώρ, τῆς ἀγγέλοις Θεὸν ἀκαταπαύστως ὑμνεῖν, ἐν γε τοῖς θείας χαρακτῆρα τρανῶς ὑποστάσεως Χριστὸν βλέ ἀπεράντοις· ἐκείνοις αἰῶσιν· ὁ δὲ αὖθις ἐκεῖθεν, ποντες, ἐν πατρώᾳ ἐξαστράψαντα δίξῃ ἀνέμελπον, Δευτέ μοι· πείθεσθε λαοὶ ἀναβάντες εἰς τὸ ὄρος τὸ Ταύτην οὖν, εἰπέ μοι, τοῦ Χριστοῦ τὴν θεότητα, τὴν ἅγιον, τὸ ἐπουράνιον ἀλλως στῶμεν ἐν πόλει ζῶν πατρικὴν αὐτοῦ δόξαν τὴν ἀπρόσιτον, καὶ τὸ κατ' της Θεοῦ, καὶ ἐποπτεύσωμεν να θεότητα ἄλλον Πα- αὐτὴν ἀπρόσιτον φῶς, κτίσμα λέγετε εἶναι; Εν τρὸς καὶ Πνεύματος, ἐν τῷ μονογενεῖ ἀπαστρά δὲ καὶ θεότητα κτιστὴν ὅλως λέγειν; Καὶ ἠκουστεί πτουσαν. Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς πρὸς τὸν αἴτιον τοῦ ποτε τοῦτο λεχθὲν ἐξ αἰῶνο παρὰ τοῖς εὐσεβεῖν μυστηρίου Χριστὸν τὸν ἑαυτοῦ λόγον στρέφων, καὶ βουλομένοις, καὶ μὴ τῇ κτίσε: λατρεύουσιν, ἀλλὰ τὰ αὐτῷ θεοπρεπῶς ἐπὶ τῇ σφετέρα μεταμορφώσει τῷ κτίστῃ καὶ Δεσπότῃ τῆς κτίσεως μᾶλλον; Καὶ τελεσθέντα μελωδῶν καὶ διερμηνεύων, Ἵνα σου δεί τίς ἂν τῆς τόλμης ανάσχοιτο ταύτης; Ποία δὲ καὶ ξῃς ἐμφανῶς, φησί, τὴν ἀπόρρητον δευτέραν κατά ἀκοὴ καὶ διάνοια μὴ φρίξει καὶ ἀποπηδήσει τούτων βασιν, ὅπως ὁ ὕψιστος Θεὸς ὀφθήσῃ ἑστὼς ἐν μέσῳ τῶν λόγων; θεῶν, τοῖς ἀποστόλοις ἐν Θαβώρ, Μωσεί σὺν Ηλία τε ἀῤῥήτως ἔλαμψας. Καὶ αὖθις· Ο χερσὶν ἀορά τοις πλάσας κατ' εἰκόνα σου, Χριστέ, τὸν ἄνθρωπου, ἐν τῷ πλάσματί σου τὸ ἀρχέτυπον κάλλος ὑπέ δείξας, οὐχ ὡς ἐν εἰκόνι, ἀλλ' ὡς αὐτὸς ὢν κατ' οὐσίαν, ὁ Θεὸς χρηματίσας καὶ ἄνθρωπος. Ὁ δὲ φίλος τούτῳ καὶ συνῳδὸς καὶ συνωδά διά πάντων καὶ μελωδῶν καὶ θεολογῶν καὶ φθεγγόμενος οὕτω πώς φησιν αὐτῷ τῷ μεταμορφωθέντι Χριστῷ, κατὰ τοὺς μακαρίους. Εκείνους θείῳ δηλαδή προτοἡ · Αλλὰ περιττὸν οἶμαι τὸ πρὸς ἐκείνους πολλάκις τὰ αὐτά τε καὶ περὶ τῶν αὐτῶν λέγειν, ὥσπερ ἐπίτηδες μὴ συνιέντας τῶν λεγομένων. Πρὸς δὲ τοὺς ἀκούον τας ὑμᾶς αὖθις τρέψω τὸν λόγον. Ταῦτα σιγήν ἔστιν ὅλως, εἰπέ μοι, τὰ τὴν Χρισ στοῦ Ἐκκλησίαν τὴν ἀπ' ἄκρων γῆς εἰς ἄκρα δεξ και σαν υπερφικός πάλαι περιλαβόντα, & δὲ καὶ Ῥωμαῖοι, καὶ Σκύθαι, καὶ Πέρσαι καὶ Σαυρομάται, καὶ Γότθοι, καὶ Ἰνδοὶ, καὶ Αἰθίοπες, Βρετανοί τε, Ισπανοί, καὶ Γερμανοί, καὶ Γαλάται, καὶ μυρίων

118t EPILOGUS. ἐθνῶν φύλα, ταῖς σφετέραις αὐτῶν ᾄδου τι διαλέκτοις κληρονομίαν ἀπολαβεῖν σὺν τοῖς ἀπειθήσασι, φεύ! Χριστὸν ἀνυμνοῦντες, καὶ τὴν ἀπόρρητον περὶ ἡμᾶς οἰκονομίαν ἐκείνου καὶ παγκόσμιον σωτήρ εν; Διά τοῦτο γάρ σοι καὶ τοὺς ἁρμονικούς τουτουσὶ λόγους, καὶ τὰς ὑπὲρ τοῦ μυστηρίου μελῳδίας τε καὶ τοὺς ὕμνους συνεχεῖς ἐξεθέμην ἐπίτηδες τῶν σοφῶν διο δασκάλων ἐκείνων, οὓς ἐκκλησία πάντων ἐθνῶν τῶν τῷ Εὐαγγελία Χριστοῦ δηλαδή πειθαρχούντων παν δημεὶ μετὰ πλείστης ᾄδει τῆς προθυμίας, καὶ μᾶλλον τῶν ἡμετέρων συνιέντες τῶν λόγων τουτων. καὶ τῶν νοημάτων, ὅσῳ καὶ ταπεινότερόν πως καὶ παχύτερον παρὰ τῶν γλωσσῶν καὶ τῶν διαλέκτων ἐκείνων λαλεῖται, τῆς Ἑλληνικῆς γραμματικῆς καὶ τῆς μούσης διαζευχθέντα, κάντεῦθεν καὶ γυναιξί καὶ παισὶ, καὶ βαναύσοις καὶ προσαίταις, καὶ δύ λοις γνωστά μάλλον τῶν παρ' ἡμῖν μετὰ τῶν σε πτῶν Εὐαγγελίων καὶ ταῦτα καθεστηκότα, ὡς πρότερον ἂν ἐκείνοὺς τῆς ψυχῆς καὶ τοῦ πεφυκότος ἢ τῶν ἄνωθεν καὶ ἐκ Πατέρων εγνωσμένων αὐτοῖς ἱερῶν τουτων λόγων τε καὶ ὕμνων ἐκστῆναι. Ἐγὼ δὲ καὶ τὰς μεγάλας ἀποφάσεις τε καὶ προββήσεις ἐκεῖνὰς ὡς μάλιστα τοῦ Χριστοῦ δέδοικα μὴ καὶ πρὸς ἡμᾶς ἄντικρυς λέγοιντο, νῦν μὲν τοὺς τῶν Ιουδαίων γραμματεῖς τε καὶ διδασκάλους ταλανί ζοντος ὑπὲρ τούτων καὶ ὑποκριτὰς ἀποκαλοῦντος· Οὐαὶ γὰρ, φησίν, ὑμῖν γραμματεῖς καὶ φαρισαῖοι υποκριταί, ὅτι ἠρατε τὴν κλεῖδα τῆς γνώσεως αὐτοὶ οὐκ εἰσῆλθετε, καὶ τοὺς εἰσερχομένους ἐκωλύσατε· νῦν δὲ πρὸς τοὺς μαθητάς, "Οστις ὁμολογήσει ἐν ἐμοὶ, λέγοντος, ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὁμολογήσω κἀγὼ ἐν αὐτῷ ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός μου τοῦ ἐν οὐρανοῖς· ὃς δ᾽ ἂν ἀπὸ νήσηταί με έμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ἀργής σομαι αὐτὸν κἀγὼ ἔμπροσθεν τοῦ Πατρός μου. Εἰ γὰρ καὶ δόξαν, ὡς αὐτός φησιν, οὐ λαμβάνει παρὰ ἀνθρώπων Θεός δηλαδή πεφυκώς, αλλ 'Εγνωκαὶ ὑμᾶς, πρὸς τοὺς τοιούτους αυθίς φησιν, ὅτι την αγάπην τοῦ Θεοῦ οὐκ ἔχετε ἐν ἑαυτοῖς. Καὶ εἰ Μωσῆς ἐκεῖνος ὁ μέγας καὶ ὁ μετ' αὐτὸν εὐθὺς τὰ τρίς Θεόν Ααρών, καίτοι γε καὶ σημείοις ὑπερ ευέσιν ὁμοῦ κολάσαντες Αίγυπτον, τὸν Ἱερατά εν χειρὶ κραταιᾷ τῶν Αἰγυπτίων φυσάμενοι, θάλασσαν ξύλῳ καὶ τύπῳ μυστηρίου μείζονος σχίσαντες, τὸν τύραννον Φαραώ πανστρατὶ βυθίσαντες, στύλων πυ· ρὸ; καὶ νεφέλης ἐν ἐρήμῳ τὸν λαὸν ὁδηγήσαντες, τροφὴν ἐξ οὐρανοῦ χορηγήσαντες, ύδωρ τὸ μὲν γλυκάναντε;, τὸ δ' ἐξ ἀκροτόμου πέτρας παραδόξως αναβλύσαι ποιήσαντες, τί μὴ τὸ μεῖζον καὶ ὑπερφυέστατον λέγω; Θεῷ συλλαλοῦντες ἀμέσως καθα περεί τις φίλος πρὸς φίλον, ἵνα κατ᾽ ἐκείνους αὐτοὺς εἴποιμι· εἰ τοίνυν οἱ τοσούτων ἐκεῖνος καὶ τηλικούτων ὑπερφυώς ἠξιωμένοι παρὰ τοῦ πάντα φέροντος τῷ βήματι τῆς δυνάμεως, μετ' ἐκεῖνα πάντα καὶ δὴ καὶ τὴν ὑπερφυά τοῦ Θεοῦ θεωρίαν, τήν τε ἄβζητον ἐκεῖθεν τῆς ὄψεως ἀλλοίωσίν τε καὶ δόξαν, καὶ δὴ καὶ τὸ τοῦ ἔθνους παντὸς κράτος, καὶ στρα τηγίαν ὁμοῦ καὶ νομοθεσίαν ἔγγραφόν τε και αγγλο φον καθαπερεί τινες τῶν καταδίκων μὴ τὴν τῆς ἐπαγγελίας ἰδεῖν γῆν, μηδὲ τὴν ὑμνουμένην πάλαι ἐκείνοις κατεδικάζετο, Ανάβαινε γὰρ εἰς τὸ ὄρος, πρὸς Μωϋσῆν ὁ Θεὸς ἔλεγε, καὶ τελεύτα· τὸ δ' αὐτὸ τοῦτο καὶ μικρῷ πρόσθεν προς Ααρών δηλαδή τὸν ἀδελφὸν οὐδὲν ἧττον τὴν ἀξίαν ἢ καὶ τὸ σῶμα, ὅτι οὐ μὴ εἰσέλθητε, φησίν, εἰς τὴν τὴν ἣν ἔδωκα τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ ἐν κατασχέσει, διότι ἠπειθήσατε τῷ ῥήματί μου ἐν τοῖς υἱοῖς Ἰσραὴλ ἐπὶ τοῦ ὕδατος ἀντιλογίας Κάδης ἐν τῇ ἐρήμῳ Σήν, διότι οὐχ ἡγιάσατέ με ἐν τοῖς υἱοῖς Ισραήλο εἰ τοίνυν Μωσῆς ὁ νομοθέτης, ἡ τῶν προφητῶν κα ρυφή, ο τηλικοῦτος Θεοῦ φίλος ἅμα καὶ θεωρὸς, τοιαύτας ὑπεῖχε τὰς δίκας σὺν τἀδελφῷ μὴ δοξά σαντες τὸν Θεὸν ἐπὶ τοῦ ὕδατος ἐνώπιον τοῦ λαοῦ, τοῦτο καὶ γὰρ ἐστι τὸ οὐχ ἡγιάσατε. Μὴ γὰρ ἐκ τῆς πέτρας ταύτης εξάξομεν ὕδωρ; ὁ Μωϋσῆς ὀργιζόμενος ἔφησε γογγύζοντι καὶ ἀποδυσπετοῦντε τῷ Ἰσραὴλ, τί ποτε ἄρα προσδοκάν δεῖ καὶ τίνων οὐχ ὑπευθύνους ἔσεσθαι των καλάσεων, μᾶλλον δὲ πως μὴ τῆς ἀληθινῆς ἐπαγγελίας εκπεσεῖσθαι τῆς τῶν πραέων δηλαδὴ γῆς ἐν τῷ μέλλοντι, ἧς ἡ τῆς ἐπαγ γελίας ἐκείνη πάλαι Αίγυπτος ην, καὶ μετὰ τῶν ἀγνωμόνων τε καὶ θεοκτόνων Ἰουδαίων ἀποβληθής σεσθαι τοὺς παραπλησίως ἐκείνοις εἰς αὐτὴν βλαστ φημοῦντας ἀναίδην τὴν παρὰ παντὸς ἱεροῦ τε καὶ θεολόγου στόματος ἄνωθεν ἱεροπρεπῶς ὑμνουμένην δόξαν τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, μετὰ τὸ φῶς τοῦ κόσμου, μετὰ τὴν λαμπρὰν ἀνατολὴν τοῦ τῆς δικαιοσύνης ηλίου τοὺς παγκοσμίους τα μερισμούς και φωτισμοὺς τοὺς τοῦ Πνεύματος, καὶ τὰ μεγάλα κηρύγματα καὶ τὴν παγγενῆ τῶν ἀνθρώπων σωτηρίαν τῇ σαρκὶ καὶ αὐτους προσκόπτοντας κατ' ἐκεῖ νους, καὶ ἀπειθοῦντας τῇ θεότητι χεῖρον ἐκείνων, ὅπερ οὐδὲ οἱ δαίμονες, φησὶν ἡ μεγάλη γλῶττα καὶ θεολό γος; Ὑφορῶμαι δὲ πρὸς τούτοις οὐχ ἧττον καὶ τὸν τὸ δεσποτικὸν κατορύξαντα τάλαντον, καὶ τὴν ἐκείνου φοβεράν καταδίκην. Ἔδει καὶ γάρ σε, φησί, πονηρέ δοῦλε καὶ ὀκνηρέ, βαλεῖν τὸ ἀργύριόν μου τοῖς τραπεζίταις, καὶ ἐλθὼν ἐγώ, ἐκομισάμην ἂν τὸ ἐμὸν σὺν τόπῳ. Αργύριον δ' ἔγωγε τὸ τὴν βασιλιτὴν ἄντικρυς φέρον εἰκόνα, τοὺς εὐαγγελικούς τε καὶ δεσποτικούς φαίην ἂν λόγους, τοὺς τὴν ἄρρητον ἡμῖν ἐκείνου μεταμόρφωσιν ὑπογράφοντα;, τοῦ τὴν ἀνθρωπείαν οὐσίαν ἐν ἑαυτῷ δεδειχότος τὸ ἀρχέτυ που κάλλος τῆς θείας εἰκόνος ἀναλαβοῦσαν, τοῦ μετ ταστοιχειώσαντος αὐτὴν εἰς τὴν τῆς αὐτοῦ θεότητος λαμπρότητά τε καὶ δόξαν, τὸ ἀπρόσιτον καὶ ἀναλ λοίωτον καὶ ἀἴδιον καὶ ἀνέσπερον καὶ φυσικὸν ἐκείν του φῶς τὸ θεουργῆσαν τὴν ἡμῶν φύσιν κατὰ τοὺς ἱεροὺς θεολόγους, ὑπὲρ οὗ πρᾶξις πᾶσα Χριστοῦ καὶ ἅπαν μυστήριον, δ δὴ καὶ δόξαν αὐτὸς καὶ βασιλείαν ἑαυτοῦ τε καὶ τοῦ Πατρὸς φθάσας ἐδίδαξεν· οὐδὲ γὰρ παύσομαί ποτε ταῦτα καὶ τὰ τοιαῦτα καὶ λέ γων καὶ γράφων, καὶ λαμπρόν τε καὶ διαπρύσιον ἀνακηρύττων τοῖς ἐγγύς τε καὶ τοῖς μακράν πάσιν, εἰ καὶ στόμα μοι ἐν καὶ γλῶττα κατά φύσιν πρόσο εστε μία, τῷ βουλομένῳ μοι τῆς ψυχῆς καὶ τῇ προ θυμίς ταύτης πρὸς ὑπηρεσίαν οὐκ ἐξαρκοῦντα τοῦ λόγου. Σκοπῶ δὲ πρὸς τοῖς εἰρημένοις κἀκεῖνο, 3

EPILOGUS. δὴ καὶ πρὸ βραχέος εἰπὼν ἔφθην, ὅτι μὴ πρὸς μέ- σφραγίσων τὸν λόγον, ὡς ἂν ὁ αὐτὸς καὶ ἀρχὴ καὶ τους τοὺς λόγους ἡμᾶς οἱ θεολόγοι τοῦ μυστηρίου, ἀλλὰ καὶ πρὸς αὐτά φημι τὰ πράγματα, καὶ τὴν ὑψηλοτάτην ἐκείνην θεωρίαν τε καὶ τὴν πεῖραν ἅπαντας προκαλοῦνται. Ἐπειδὴ καὶ κοινὸν τῇ ἀνθρωπεία φύσει παρὰ τοῦ Χριστοῦ τὸ τῆς θεώσεως γέρας, καὶ φθόνος οὐδεὶς ἀναβάσεως κατὰ τὸν εἰπόντα. Καὶ τὶς ἂν ὑπεραπολογήσαιτο λόγος τῶν μηδὲ πίστει τοὺς ὑπὲρ τούτων γε λόγους προσιεμέν νων, ὧν ἔδει κατὰ τὴν θείαν δηλαδή βουλὴν καὶ τοὺς ἱερούς λόγους τῶν διδασκάλων καὶ τὴν πεῖραν κεκτῆσθαι; τοῦτο καὶ γὰρ οἵ τε προ βραχέος ρηθέντες ὑπέδειξαν θεολόγοι διὰ τῶν ὕμνων τοῦ μυστηρίου, καὶ μὴν καὶ διὰ τῶν αὐτῶν λόγων εναργέστερον οι αὐτοὶ δείξουσιν αὖθις. Παρίτω τοιγαροῦν καὶ αὖθις 'Ανδρέας ὁ μέγας, περὶ τῶν αὐτῶν ὥσπερ ἐν ἐπιλόγοις βραχέ" άττα διαλεξόμενος. Ως δ' ἔγωγε, φησίν, οίμαι, προς τοῦτο βλέπει καὶ τῆς μεταμορφώσεως ὁ σκοπός, καὶ τοῦτον παρ' ἡμῶν ὑμνεῖσθαι τὸν τρόπον τὸ μυστή ριον βούλεται. Βούλεται γὰρ συνιέντας ἡμᾶς τοῦ βάθους τῶν κατ' αὐτὸν πεπραγμένων καὶ εἰρημένων, τῇ γνώσει δραστικωτέραν ἐπισπάσασθαι τὴν χάριν, μιμήσει τοῦ μεταμορφωθέντος, καὶ ἐν ἡμῖν αὐτοῖς ἐνεργοῦσαν, τὸ θαυμαστὸν δὴ τοῦτο καὶ ξένον μυ στήριον. Καὶ Ἰωάννης αὖθις ὁ θαυμαστὸς τῆς Ἐχκλησία; φιλόσοφος, Δεῦτε τοίνυν, φησὶ, καὶ ἡμεῖς τῶν μαθητῶν ζηλώσωμεν τὸ ὑπήκοον, καὶ καλοῦντι Χριστῷ προθύμως εψώμεθα, καὶ τῶν παθῶν τὸν ὄχλον ἐκτιναξώμεθα, καὶ Θεοῦ ζῶντος Υἱὸν ἀνεπαι· σχύντως ὁμολογήσωμεν, καὶ τῆς ἐπαγγελίας γεγονότες επάξιοι, πρὸς τὸ ὄρος τῶν ἀρετῶν τὴν ἀγάτην αναφοιτήσωμεν, καὶ θεαταί τῆς δόξης και ἀκουσταὶ τῶν ἀποῤῥήτων γενώμεθα. Οντως γὰρ μακάριοι, ὡς ὁ Κύριός φησιν, οἱ τῶν ὁρώντων ὀφθαλμοί, ὅτι βλέπουσι, καὶ τὰ ὦτα ὅτι ἀκούουσι, & πολλοι προφῆται καὶ βασιλεῖς ἐπεθύμησαν ἰδεῖν καὶ ἀκοῦσαι, καὶ οὐκ ἔτυχον τῆς ἐφέσεως. Καὶ πάλιν ταῦτα τὰ θεῖα προστάγματα πάσῃ φυλακῇ τηρήσωμεν, ὡς ἂν καὶ ἡμεῖς τῆς θείας αὐτοῦ κατατρυφήσωμεν ὡραιότητος, τῆς αὐτοῦ γλυκυτάτης ἐμφορούμενοι γεύσεως· νῦν μὲν ὅσον ἐφικτὸν τοῖς τὸ γεῶδες τοῦτο πεφορτισμένοις σκήνος τοῦ σώματος, Έπειτα τρανότερόν τε καὶ καθαρώτερον, ὅταν ἐκλάμψωσιν οἱ δίκαιοι ὡς ὁ ἥλιος, ὅτε τῶν ἀναγκῶν ἀπαλ λαγέντες τοῦ σώματος, ὡς ἄγγελοι σὺν Κυρίῳ ἄφθαρτοι ἔσονται, ἐν τῇ μεγάλῃ καὶ ἐπιφανεῖ ἐξ ού ρανῶν ἀποκαλύψει αὐτοῦ τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Γρηγόριος δ᾽ αὖθις, ἡ μεγάλη και φιλόσοφος γλῶσσα τῆς Ἐκκλησίας, τὰ περὶ τοῦ θαυμαστοῦ Στεφάνου, καὶ τῆς ὑπὲρ φύσιν ἐκείνου θεωρίας αὐτῷ ῥηθέντα, δι' εὐχῆς καθάπερ ἐπισφραγίζων, Γένοιτο δὲ, φησίν, ἡμᾶς μὴ θεατάς μόνον γενέσθαι, ἀλλὰ καὶ μετόχους τῆς χάριτος, πληρωθέντας τοῦ ἁγίου Πνεύματος καὶ καθαίρεσιν τῶν ἀντιδίκων.. ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Αλλ' Ιωάννης ἡμῖν ὁ καὶ γλῶτταν χρυσοῦς καὶ διάνοιαν αὖθις παρελθέτω τῷ λόγῳ, καὶ ἡμῖν ἐπι τέλος ἡμῖν εἴη τῶν διδασκάλων ἐνταῦθα τοῦτον κοι σμῶν ἑκατέρωθεν. Φησὶ γοῦν, ἐπειδὴ γὰρ ἄδηλον ἦν τοῖς ἀκούουσι τέως τὸ ῥῆμα τὸ περὶ βασιλείας, διὰ τοῦτο ἀνελθὼν ἐν τῷ ὄρει, μετεμορφώθη έμπροσθεν τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, παρανοίγων αὐτοῖς τῶν μελλόντων τὴν δόξαν, καὶ ὡς ἐν αἰνίγματι καὶ ἄμυ, δρῶς ἐπιδεικνὺς οἷον ἔσται τὸ σῶμα τὸ ἡμέτερον, ᾿Αλλὰ τότε μὲν μετὰ ἱματίων ἐφάνη, ἐν δὲ τῇ ἀναστάσει οὐχ οὕτως. Οὐ γὰρ δεῖται τὸ σῶμα ἡμῶν ἱματίων, οὐδὲ στέγης, οὐδὲ ὀρόφον, οὐδὲ ἄλλου τῶν τοιούτων οὐδενός. Εἰ γὰρ ὁ 'Αδάμ πρὸ τῆς παραβάτ σεως γυμνὸς ὢν οὐκ ᾐσχύνετο, δόξῃ ἡμφιεσμένος, πολλῷ μᾶλλον τὰ σώματα τὰ ἡμέτερα, ὅσῳ καὶ ἐπὶ ληξιν ἀμείνω βαδιεῖται, οὐδενὸς τούτων δεηθήσεται. ο Διὰ δὴ τοῦτο καὶ αὐτὸς ἀνιστάμενος τὰ ἱμάτια ἐπὶ τοῦ τάφου καὶ σοροῦ κεῖσθαι εἴασε, γυμνὸν ἀναστή σας τὸ σῶμα δόξης ἀφάτου καὶ μακαριότητος ἐμπε πλησμένον. Ταῦτ᾽ οὖν εἰδότες, ἀγαπητοί, καὶ διὰ λόγων παιδευθέντες, καὶ δι᾿ ὀφθαλμῶν διδαχθέντες, τοιαύτην ἐπιδειξώμεθα πολιτείαν, ἵνα ἐν νεφέλαις αρπαγέντες, ἀεὶ μετ' αὐτοῦ διατρίβοντες ὦμεν σωτ ζόμενοι τῇ αὐτοῦ χάριτι, καὶ τῶν μελλόντων ἀπολαύοντες ἀγαθῶν. 'Αλλ' ὁ μὲν περὶ τῶν θαυμαστῶν τουτων μυστη ρίων λόγος, ὦ φίλε παῖ, τὸ γλυκύ μοι καὶ πράγμα καὶ ὄνομα, δι᾿ ὃν ἄρα καὶ τὸν ἀγῶνα τοῦτον προθύ μως ένεστησάμην, ἱκανῶς σοι παρὰ τῶν ὑπηρετών τε καὶ διακόνων αὐτῶν εἴργασται τοῦ Λόγου, διδα σκόντων, ἃ παρ' αὐτοῦ καλῶς ἐδιδάχθησαν· οὐδὲν γὰρ τῆς τοῦ Λόγου φωνῆς ἐναργέστερόν τε καὶ ὑψη λύτερον· μᾶλλον δ' ἅπερ τῇ πείρα καλῶς ἔγνωσαν παθόντες κατ' αὐτοὺς τούτους εἰπεῖν τὸ μακάριον ἐκεῖνο πάθος καὶ πολυύμνητον, ἔχεις καὶ γὰρ ἤδη μαθών παρ' αὐτῶν φημι τῶν πρώτων μαθητῶν καὶ εὐαγγελιστῶν τοῦ Λόγου, καὶ δὴ καὶ τῶν μετ' αὐτ τούς τε καὶ κατ' αὐτοὺς θεολόγων τούτου καὶ διδα σκάλων, ὅτι βασιλεία καὶ δόξα Θεοῦ τὸ τῆς μεταμορ φύσεως θεῖον μυστήριον, δ δὴ καὶ ὀφθαλμοῖς ἰδεῖν ἐπὶ τοῦ ὄρους ἠξιώθησαν οἱ ἀπόστολοι, καὶ ὅτι οὐχ ἁπλῶς βασιλεία καὶ δόξα, ἀλλὰ δόξα φυσικὴ καὶ θεότης καὶ προοίμιον τῆς ἐν τῷ μέλλοντι φανησε μένης ἐν Χριστῷ βασιλείας καὶ δόξης, ἧς δήπου καὶ τοὺς ἁγίους καὶ θεατὰς ἅμα καὶ κοινωνοὺς καὶ μετ όχους ἐργάσεται, ἄλλους ἡλίους καὶ ἴσους ἀγγέλων, καὶ υἱοὺς ἀποτελῶν Θεοῦ, κατὰ τὴν ὑπόσχεσιν. Ἔγνως, ὡς οὐδὲν τῶν κτισμάτων ἐκεῖνο, οὐδὲ τῶν φαινομένων τε καὶ δυομένων ἢ λυομένων, ἀλλὰ φῶς ἄχρονον καὶ ἀπρόσιτον, και φυσικὸν τοῦ Θεοῦ. "Εμα θες, ὅτι φυσικὸν μὲν τοῦτο, καὶ τῆς οὐσίας ἀχώριστον· οὐχ ἡ φύσις δὲ ἤκουσας γὰρ, ὅτι οὐκ ἀνθρωπίνοις όφθαλμοῖς ὁρῶσιν ἐκεῖνο τὸ φῶς οἱ ἅγια, τὸ μὴ μόνον ὑπὲρ αἴσθησιν πεφυκός, ἀλλὰ καὶ ὑπὲρ πᾶσαν ἀνθρωπίνην διάνοιαν, ἀλλὰ Πνευματικὸν καὶ ὑπερ φυές. Εγνω; ἐπὶ πᾶσιν ἐκεῖνο, ὅτι τοῦτο τὸ τῆς μεταμορφώσεως μυστήριον βούλεται, ὥστε τῶν ἐν αὐτῷ πεπραγμένων καὶ εἰρημένων παρά Χριστού, !

EPILOGUS. τοῦ βάθους αἰσθανομένους ἡμᾶς, καὶ τὴν τῶν παθῶν τὴν κοινὴν φύσιν κοινῆς καὶ ὑπερφυοῦς τοῦ Δεσπό ἀκαθαρσίαν τῆς ψυχῆς ἀπορρίψαντας, κἀντεῦθεν πρὸς τὸ τῆς ἀγάπης ύψος ἀρθέντας νῦν μὲν ἀμυδρότερον καθόσον οἷόν τε θεατὰς χρηματίσαι Πνεύματι θείῳ τῆς θεοποιοῦ ταύτης χάριτος, ἐν δὲ τῷ μέλη λοντι λαμπρότερόν τε καὶ ὑψηλότερον μετασχεῖν ταύτης. τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ κατ᾿ ἀλήθειαν χρηματίσαι καὶ ἄνθρωπον, ὅπως τὸν ἄνθρωπον Θεὸν ἐργάσηται κατά με.. τῇ κοινωνίᾳ τοῦ θεοποιοῦ τούτου φωτὸς καὶ τῆς χάριτος. Καὶ γὰρ ἀληθῶς ἡ τῆς ἀνθρωπείας φύσεως θέως σις, ἧς οἱ θεούμενοι καταξιοῦνται τῇ μετοχῇ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Τὴν μὲν γὰρ ἀπαρχὴν ἡμῶν τῇ καινῇ μίξει τῆς θείας φύσεως καὶ τῇ ἑαυτοῦ ὑπου στάσει ὑπὲρ λόγον ὑποστήσας ἐθέωσε· τοὺς δὲ τῆς ὄντως υἱοθεσίας άξιουμένους ἐξ ἐκείνου δηλαδὴ καὶ θεωμένους τῷ Πνεύματι τῇ κοινωνίᾳ καὶ μετοχῇ θεουργεί τῆς αὐτοῦ θεοποιοῦ χάριτος, υἱοὺς Θεοῦ καὶ θεοὺς καὶ ὁμοίους ἑαυτῷ κατ᾽ αὐτό φημι τοῦτο καὶ αὐτοὺς ὁ μόνος κατὰ φύσιν Θεὸς ὑπερφυῶς ἐργα ζόμενος. του φιλοτιμία; τέως ἐλπίζοντες ἐν τῷ μέλλοντε, εἰ καὶ διὰ ῥαθυμίαν φεῦ! καὶ τῆς ἐπιβούλου σαρκός ταύτης ἀσθένειαν, πρὸς δὲ καὶ τῶν ἀσάρκων τε καὶ ἀσπόνδων ἐκείνων ἐχθρῶν τὴν ἐπήρειαν, ἢ οὐκ οἶδ' ὅ τι καὶ φῶ, τῆς ἐν τῷ παρόντι μεγάλης καὶ μυ στιχωτάτης εκείνης τοῦ Πνεύματος χάριτος ἀμοιβής σαιμέν· καὶ δι' αὐτὸ τοῦτο μάλιστ᾽ ἔγωγ᾽ ἂν αὐτὸς φαίην καὶ τὸν κοινὸν τοῦ ἀνθρωπείου γένους πολέ μιον πρὸς τῷ τέλει τοῦ παρόντος αἰῶνος. ὡς μὴ ἔφε.. κὴ δὲ φωνῆς ἱερᾶς ἀχους.. ειν ῥᾳδίως μηδὲ διδάσκεσθαι περὶ τούτου τὸ σύνολον - καὶ κενωθῶμεν ὅσον τὸ κατ' αὐτοὺς τὸ μέγα τῆς μεγάλης οικονομίας Χριστοῦ μυστήριον, τοῖς δ᾽ ἀγνώμοτι καὶ θεοκτόνοις φεῦ! Ἰουδαίοις, μετ' ᾿Αρείου τε καὶ Νεστορίου τῶν πάλαι τῆς Χριστοῦ μοίρας ἀπεῤῥωγότων κάκιστα θύραν ἀνοίγειν, καὶ ἀφορμὰς οὐ φαύλας διδόναι τῆς κατὰ τοῦ Μονογε νοῦς ὕβρεως. Τοῦτο καὶ γὰρ ἡ παροῦσα τῆς φυσικῆς αὐτοῦ δόξης καὶ τῆς θεότητος αθέτησις ἄντικρυς. 'Ail' τὸν Καὶ διὰ τοῦτο καὶ Ἰωάνν·; ὁ τῆς βροντῆς γόνος, θούντων τὸ λόγοις καὶ αὐτὸς καθάπες Νῖν, φησί, τέκνα θεοῦ ἐσμεν. Καὶ οὔπω έφανε- χου, καὶ μηδέ χαίρειν αὖ... ς λέγε τ μώθη τί ἐσόμεθα. Οίδαμεν δὲ ὅτι, ἐὰν φανερωθῇ, ἐπιστήθιον εἰπεῖν Θεολόγον, ἕως ἂν ἐπὶ τῆς αὐτῆς ὅμοιοι αὐτῷ ἐσόμεθα· τὴν ἐν τῷ μέλλοντι τελεω ἀντιλογίας δηλαδὴ μένειν ἐθέλωσιν, Εἴ τις καὶ γὰρ, τέραν τῆς θεοποιοῦ ταύτης χάριτος μετοχὴν καὶ φησὶν, ἔρχεται πρὸς ὑμᾶς, καὶ ταύτην τὴν διδακοινωνίαν τῶν κατ' αὐτὸν αἰνιττόμενος, δι' ἧς ὡς ὁ χὴν οὐ φέρει, μὴ λαμβάνετε αὐτὸν εἰς οἰκίαν, καὶ ἥλιος ἐκεῖ κατὰ τὸν τοῦ Χριστοῦ λόγον λάμψουσιν χαίρειν αὐτῷ μὴ λέγετε. Ο γὰρ λέγων αὐτῷ καί αὐτῷ τῷ τῆς δικαιοσύνης ηλίω Χριστῷ, τῷ τεθεω ρειν κοινωνεῖ τοῖς ἔργοις αὐτοῦ τοῖς πονηροῖς, μένῳ ἐκείνου φημὶ ἐξομοιούμενος σώματι. Ο δὴ καὶ οὐδὲ τοῖς ταῦτα παραινοῦσι σιγᾶν καὶ τὰς νοητ καὶ ὁ τὴν γλῶτταν χρυσοῦς Ιωάννης προ βραχέος ἐν τὰς τοῦ τῆς δικαιοσύνης ἡλίου τῷ λόγῳ κρύπτειν ἐπιλόγοις φανερώτερον, καθάπερ ήκουσας, ἔφησεν. ἀκτίνας τὸν νοῦν ὅλως πρόσεχε. Ενδοξον γάρ τι καὶ Οἱ μὲν οὖν διὰ καθαρότητα βίου, κἀντεῦθεν ἀξίους λαμπρὸν ὄντως κατὰ τὸ εἰρημένον τὸ τὰ ὑπὲρ ἡμῶν ἑαυτοὺς τῆς τοῦ θείου Πνεύματος ἐνοικήσεως κατα ἀνακηρύττειν ὑπερφυά ταυτὶ τοῦ Θεοῦ ἔργα, ὥσπερ στήσαντες, ἔχουσιν ἤδη καθάπερ ἐν ἀῤῥαβῶνος μέσ αὖ καὶ τὸ μυστήρια κρύπτειν τῶν κάτω τουτων ρει τὰς ἀρχὰς τῆς μελλούσης θεώσεως, ἀναστάντες, βασιλέων καλόν· ἄλλως θ' ὅτι καὶ μηχανή τις άλλη τὴν τῆς ψυχῆς φημι μεγάλην καὶ πρώτην ανάστα καὶ τοῦτο τοῦ παμμηχάνου καὶ σκολιοῦ δράκοντος, σιν, καὶ πρὸ τῆς τῶν σωμάτων κοινῆς ἀναστάσεως· τὸν τῆς ἀπιστίας τὸν ἑτέρῳ καινοτέρῳ τρόπῳ τινὶ ἡμῖν δὲ οἷς ὁ τῆς ἁμαρτίας ἔτι καὶ τῶν παθῶν ζώ- ταῖς τῶν πολλῶν ἐνιέναι καρδίαις κάκιστα σπεύδον φος ἐπισκοτεί, μήπω διὰ μετανοίας εἰλικρινοῦ; τὸν τος. Σὺ δὲ μένων ἀποστολικῶς εἰπεῖν ἐν οἷς ἔμαθες, φραγμὸν τουτονὶ διακόψασιν, ἡ πίστις μόνη τοῦ μυσ καὶ ἐδιδάχθης, τούτους τε κακείνους, ὅπερ ἔφην, στηρίου, καὶ ἡ φιλία τῶν ἐκείνου κηρύκων καὶ ἡμῶν ἀποποιοῦ, καὶ σεμνὸν γυμνάζων διαπαντὸς πρὸς διδασκάλων, καθάπερ ἐνέχυρόν τι τῆς ἐλπιζομένης – εὐσέβειαν κατὰ τὸν αὐτὸν ᾿Απόστολον τούτοις τοῖς ἐκείνης μακαριότητος ὑπολέλειπται· καὶ τὴν ἄπειμου άμα φιλανθρωπίαν τοῦ Δεσπότου κατὰ νοῦν στρέφουσι, δι' ήν δήπου καὶ Θεὸς ὢν ἄνθρωπος ἐχρηματισε, καὶ προσέτι καὶ μεσίτας τε καὶ προστάτας ἐκείνους τοῦ καθ' ἡμᾶς ἐνιστάμενοι πράγματος, κἀντεῦθεν, ὡς οὐκ ἐκπεσούμεθα καθάπαξ τῆς πρὸς λόγοις, ἔτι καὶ τὸ δεσποτικὸν ἐπεργάζου τάλαντον ὡς πιστὸς καὶ φρόνιμος οὕτως δοῦλος, αὔξων αὐτὸ καθεκάστην τῇ τῶν παρὰ σοῦ διδασκομένων τε καὶ ὠφελουμένων προσθήκῃ. Οὕτω καὶ γὰρ ἐξέσται σοι, βέλτιστε, μόνως ὀλίγα τινὰ διὰ τῆς καλλίστης.