qui exhortatur, sive qui docet in doctrina, qui mni- 4 γούμενόν ἐστιν. Εἰ γὰρ φύσις ἦν, οὐκ ἂν ἦν χρεία seratur in Intaritate, qui præest in sollicitudine et πλειόνων χειροτονιῶν· οὐδὲ διάφοροι ἦσαν ἂν οἱ cretera. Divisiones gratiarum suut, idem autem Si- χειροτονίαι, τῆς μιᾶς χειροτονίας πάντα διδούσης ius; et divisiones ministrationum suit, idem εὐθὺς, εἰ φύσις ἦν τὸ ἐνοικοῦν ἐν ἡμῖν. Οθεν καὶ autem Dominus; et divisiones operationem sunt, Παυλός φησιν· ε Ἔχοντες δὲ χαρίσματα κατὰ τὴν ident vero Deus qui operatur omnia in omnibus. χάριν τοῦ Θεοῦ τὴν δοθεῖσαν ἡμῖν διάφορα.» Οράς, Sed quomodo creaturas condidit Deus? Quomodo ὅτι κατὰ τὴν χάριν καὶ χαρίσματα διάφορα; Είτε ὁ prescivit? quomodo comprehendit? Nunquid quia παρακαλῶν ἐν τῇ παρακλήσει, εἴτε ὁ διδάσκων ἐν create sunt, substantiam Dei res participant? Heu τῇ διδασκαλία, ὁ ἐλεῶν ἐν ἱλαρότητι, ὁ προϊστάμενος quam nefanda b'asphentia! Nequaquam; nam ἐν σπουδῇ, καὶ τὰ ἐφεξῆς. Διαιρέσεις δὲ χαρισμάτ comprehensibilis est illa substantia, sed ipse super- των εἰσί, τὸ δὲ αὐτὸ Πνεῦμα. Καὶ διαιρέσεις διακο substantialis conditor sua creatrici potentia rebus νιῶν εἰσι, καὶ ὁ αὐτὸς Κύριος. Καὶ διαιρέσεις ένερquas statuit esse dedit et præbet, de suis provisten- γημάτων εἰσὶν, ὁ δὲ αὐτός ἐστι Θεὸς ὁ ἐνεργῶν τὰ tia curat atque omnipotenti et universa patranţi et πάντα ἐν πᾶσι. Τι δὲ τὸ δημιουργικὸν καὶ προνοι continenti facultate omnia capit et conservat, el τικὸν ἐν τῇ κτίσει καὶ συνεκτικὴν τοῦ Θεοῦ; 'Αρα aihil est quod Dei potentiam et gratiani non parti- τὸ δημιουργηθῆναι τὰ κτίσματα οὐσίας ἐστὶ μετα cipet. Etenim non essemus, nec quidquam pror- λαβεῖν τοῦ Θεοῦ; Φεῦ τῆς βλασφημίας! οὐδαμῶς. sus esset, nisi Dei potentiam participaret. Unde Αληπτος γὰρ ἐκείνη. Αλλ' αὐτὸς ὁ ὑπερούσιος τῇ omnis creatura sive rationalis sive mentis expers, δημιουργική δυνάμει 61 κατασκευάσας ταῦτα καὶ Aum sensu carens cum eodem donata, divina po- τὸ εἶναι τούτοις δέδωκε, καὶ παρέχει, τῇ προνοηtentia, et vivit, et cogitat, et movetur, et loquitur, et τικῇ τε κήδεται τῶν ἰδίων, καὶ τῷ παντοδυνάμῳ καὶ -operatur, et permanet, et quæcumque propria ha- παντουργῷ καὶ συνεκτικῷ νεύματι συνέχει πάντα kent res singulæ conservant. Naturam autem Dei non καὶ συντηρεῖ. Καὶ οὐδὲν τῶν ὄντων, ὁ μὴ δυνάμεως participant; unus enim est Deus naturis omnibus καὶ χάριτος μετέχει Θεοῦ. Οὐδὲ γὰρ ἔμενεν ἂν, οὐδ' præcellens, Trinitas omnipotens. Quæ nos de hac ὅπως ἂν ἦν, εἰ μὴ Θεοῦ μετέσχε δυνάμεως. 008 materia, prout cogitavimus, ex sanctis Scripturis αλογός τε καὶ λογική πᾶσα κτίσις, καὶ αἰσθητὴ καὶ pie et pro viribus nostris vobis enarravimus. ἀναίσθητος θείᾳ δυνάμει καὶ ζῇ, καὶ νοεῖ, καὶ κι· νεῖται, καὶ λέγει, καὶ ἐνεργεῖ, καὶ μένει, καὶ ὅσαπερ ἕκαστον ἔχει κέκτηται. Οὐκ οὐσίας δὲ Θεοῦ μετέχει, εἷς γὰρ μόνος Θεὸς ὑπερούσιος, ἡ Τριὰς ἡ παντοδύναμος. Ταῦτα καὶ ἡμεῖς περὶ τούτου, ὡς ἐνοήσαμεν ἀπὸ τῶν Γραφῶν, εὐσεβῶς καὶ κατὰ δύναμιν ἡμετέραν ὑμῖν εἰρήκαμεν. Clericus. Suficiunt, domine, quae dixisti, et ide ora sunt omnibus in Christo confrmandis, in primis quia ex Scripturis sacris eruuntur. Hanc ergo ultimam et pessimam hæresim abjicimus, et com «æteris in pietatibus eam anathemate ferinus. Nos vero aspicial oriens ex alto Jesus Christus Deus moster divina sua gratia, et illuminet corda nostra Aucidissimo et mundissimo scientiæ suæ lumine. Deprecamur autem, quum veram fidei notitiam ac. cepimus, ut etiam sacramenta Ecclesiæ edoceantur, quot sint et quæuam sint, et quæ sit singulorum sirtus, et quodnam ab eis accipimus.. Κληρικός. Αρχούμεθα, δέσποτα, τοῖς εἰρημένοις καὶ ἱκανὰ ταῦτα πληροφορῆσαι πάντας ἐν Χριστῷ, καὶ μᾶλλον ὅτι ἐκ τῶν θείων Γραφῶν εἰσι. Καὶ ταύτην οὖν τὴν τελευταίαν καὶ πονηροτάτην αίρεσιν βδελυσσόμεθα, καὶ σὺν ταῖς λοιπαῖς ἀσεβείαις τε καὶ αἱρέσεσι καθυποβάλλομεν ἀναθέματι. Ἐπισκέ ψαιτο δὲ ἡμᾶς ἀνατολὴ ἐξ ὕψους Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ Θεὸς ὑμῶν τῇ αὐτοῦ θείᾳ χάριτς· καὶ λάμψαι ταῖς καρδίαις ἡμῶν πρὸς φωτισμὸν τῆς γνώσεως αὐτοῦ εναργέστερόν τε καὶ καθαρώτερον. Παρακαλοῦμεν δὲ, ἐπειδὴ τὴν ἀληθῆ τῆς πίστεως γνῶσιν ἐδεξάμεθα, καὶ περὶ τῶν μυστηρίων διδαχθῆναι τῆς Ἐκκλησ σίας, ὅσα τέ εἰσι, καὶ τίνα, καὶ ὁποία ἡ τούτων ἑκάστου δύναμις, καὶ τί λαμβάνομεν ἐξ αὐτῶν. ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΙΕΡΩΝ ΤΕΛΕΤΩΝ Pontifex. Frater, quæsitis vires meæ non suppetunt, têne vero me charitatis causa ad fines diligensiæ et¸ bumilitatis adductum propter nos dixisse quecunque diximus, in hoc solo confsus quoniam ista e Scripturis sacris disserebamus. Nunc ergo Αρχιερεύς. 'Αδελφέ, ὑπὲρ ἐμὲ τὸ αἰτούμενον. Γίνωσκε δὲ ὅτι χάριν ἀγάπης ὑπὲρ τὸν δρον τῆς προσοχῆς καὶ τῆς ταπεινώσεω; κινηθείς, δι' ἡμᾶς εἶπον ὅσαπερ εἶπον ὑμῖν, ἐν τούτῳ καὶ μόνῳ θαῤ ῥῶν, ὅτιπερ ταῦτα ἀπὸ τῶν θείων εκλέγομαι Γρα

φῶν. Καὶ τανῦν οὖν ἐπεὶ περὶ τῶν μυστηρίων τῆς Δ' quandoquidem mysteria Ecclesiæ doceri desideἘκκλησίας μαθεῖν ἐπιποθεῖς, ἐρῶ σοι καὶ περὶ τού των, ὁπόπον ἂν ἐξισχύσαιμι, τὸ τῆς ἀγάπης πληρῶν. Σὺ δὲ μὴ τοῖς ῥηθησομένοις παρ' ἡμῶν ἀρκεσθῇς, ἀλλ᾽ ὅσον ἐκ τούτων ἴσως εὕροις ὠφέλιμον λαβών, ἀεὶ ζήτει, καὶ τοῖς τὸν νοῦν ἔχουσι υψηλότερόν τε καὶ καθαρώτερον ἐγγίζων ἔσο καὶ ἐρωτῶν· καὶ οὐκ ἀστοχήσεις τοῦ ποθουμένου. Κληρικός. Καὶ ὑπὲρ τούτου, Πάτερ, εὐχαριστοῦ μ ν, ὅτι πλείστας ἡμῖν ἀφορμές ταπεινώσεως δέΖωκας. Καὶ δοίη ἡμῖν Κύριος διὰ τῶν σῶν ἱερῶν εὐο γῶν μὴ ὑπὲρ δ δεῖ φρονεῖν, ἀλλὰ φρονεῖν εἰς τὸ σω φρονεῖν. Δήλωσον δὲ ἡμῖν τὰ περὶ τῶν μυστηρίων, παρακαλοῦμεν. Οτι ἑπτὰ τὰ τῆς Ἐκκλησίας μυστήρια. Αρχιερεύς. Επείπερ ζητεῖτε, τὸ κατὰ δύναμιν ἐρῶ ἐν Χριστῷ. Ἑπτὰ τὰ χαρίσματα του Πνεύμπο της, ὡς Ησαΐας φησί, καὶ ἑπτὰ τὰ μυστήρια τῆς Ἐκκλησίας διὰ τοῦ Πνεύματος ενεργούμενα. Ταῦτα δέ εἰσι βάπτισμα, χρίσμα, κοινωνία, χειροτονία, γάμο;, μετάνοια, καὶ ἔλαιον ἅγιον. Ἐν ὀλίγῳ δέ σοι. καὶ περὶ ἑκάστου τούτων δηλώσω, εἰ καὶ πρότερον ἐν τῇ τῆς θείας λειτουργίας ερμηνεία περὶ τούτων ἀμυδρῶς εἰρήκαμεν καθὼς ἐνεχώρει. Περὶ βαπτίσματος. Το βάπτισμα τοίνυν ἀναγεννά Πνεύματι, επείπερ τὴν πρώτην ἀπαθὴ γέννησιν ἀπωλέσαμεν, καὶ ἐν ἀνομίαι; ἡμεῖς συνελήφθημεν, καὶ ἐν & αρτίαις, ὡ; Ψάλλει Δαβίδ, ἐπίσσησεν ἕκαστον ἡμῶν ἡ μήτηρ αυτ τοῦ. ΚΕΦΑΛ. ΑΕ. Περὶ τοῦ χρίσματος, Το χρίσμα δὲ τὴν σφραγίδα την πρώτην, καὶ τὸ κατ' εἰκόνα ἐντίθησιν, όπερ διὰ παρακοὴν ἀπωλέσα μεν· ἔτι δὲ καὶ τὴν χάριν, ἣν ἐν τῇ ψυχῇ τῇ θείᾳ ἐμπνεύσει ἐλάβομεν. Διὸ καὶ τὴν τοῦ Πνεύματος φέμει δύναμιν, καὶ τὴν εὐωδίαν αὐτοῦ πλουτεῖ καὶ σημείωσις Χριστοῦ ἐστι καὶ σφραγίς. KE AA. AG'. Περὶ τῆς θείας κοινωνίας. Η κοινωνία δὲ αὐτῷ ἐνοὶ τῷ Δεσπότῃ, καὶ αὐτοῦ τῆς σαρκὸς ἀληθῶς καὶ τοῦ αἵματος κοινωνούμεν. Καὶ ἐπεὶ διὰ βρώσεως ἀπεθάνομεν καὶ παραδείσου καὶ Θεοῦ ἐχωρίσθημεν, τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον διὰ τῆς κοινωνίας ἀναλαμβάνομεν αὖθις, καὶ τὴν φθοράν ἀπιβαλλόμενοι, τῷ ἀθανάτῳ ἐνούμεθα, θνητῷ δι' ἡμᾶς διὰ σαρκὸς γεγονότι. ΚΕΦΑΛ. ΑΖ. Περὶ τῆς χειροτονίας. Η χειροτονία δὲ τὴν ἐξουσίαν παρέχει καὶ δύνα μὲν τοῦ ποιήσαντος. Καὶ ἐπειδὴ οὐδὲν τῶν ὄντων χωρ ρᾶς αὐτοῦ, ἦλθε δὲ αὐτὸς εἰς τὸ εὖ εἶναι ἡμᾶς ἀγα γεῖν, ταύτην οὐτοῦ τὴν δύναμιν ἀναλαμβανόμενος ἀφ' ἡμῶν, παρέσχεν ἡμῖν διὰ τῆς αὐτοῦ ἱερωσύνης· καὶ δι' αὐτῆς πᾶται ἡμῖν αἱ τελεταὶ ἐνεργοῦνται, καὶ οὐδὲν ἅγιον χωρὶς ἱερέως ἐστίν. Ετι δὲ καὶ ἐξ ἀρχῆς ἄρχοντας ἡμᾶς τῶν ὁρωμένων καταστησάμεras, de his quæcumque potero iibi dieam, claritatem adimplens. Tibi vero dicta a nobis non sufli ciant, sel quantumcunque poteris jure perrepla ab eis utilitate, semper inquire, et cura ut eos qui mentem haben' sublimforem et mundiorem adeas et interroges, et à desiderio non frustraberis. Clericus. De hoc etiam, Pater, gratias agimus quod plures humilitatis occasiones nobis dediti. Det nobis Dominus per sanctas preces tuas nequaquam plusquam oportet sapere, sed sapere að sobrietatem. Nobis autem, obsecramus, manifesta quæ ad mysteria per inent. CAPUT XXXI.I. Quod septem sint Ecclesiæ sacramenta. Pontifex. Quoniam quæritis, pro viribus loquar in Christo. Sep'em sunt Spiritus dona, prout divit Isaias, et septem quoque Ecclesiæ mysteria per Spi r tum operantia. Quæ sunt: Baptismus, Chrisma, Communio, Ordo, Matrimonium, Penitentia, et sanctum Oleum. Paucis vobis singula explanal, quum prius sacram liturgiam interpretande, de illis obscure, ut necesse erat, disseruerint. CAPUT XXXIV. De baptismale. Igitur baptisma in Spiritú regenerat, quoniam amissa priore a vitio̟ immuni nativitate în iniquilatibus eranus concepti, et in peccatis, ut psallis David, quemque nostrum mater sua parturivit. CAPUT XXXV: De chrismate. Chrisma autem primum sigillům et imaginis i:nponit similitudinem quam per inobedientiam amisi. mus, et insuper gratiam quam animæ divinæ inspiral, accipimus. Quanol.rem Spiritus potestatein εonfert, bonumque ejus odorem quo redolet infuudit. Christi signum est atque character. CAPUT XXXVI. De divina Communione. Communio vera ipsi Domino conjungit, ejusque carnem et sanguinem vere participamus. Qu'a per cibum mortui sumus, atque a paradiso Deoque recessimus, vitam æternam vi bujus sacramenti rursum suscipimus, abjectaque corruptione, immortali aduuamur qui mortalis propter nos per carnem factus est. CAPUT XXX VII. De impositione manuum. Ordo autem: potentiam præbet et virtutem Creatoris. Quoniam ipse sine quo nihil est ex cis quay sunt, veuit ut nos ad beatitudinem perduceret, sumpta pro uobis illa potentia, nobis eam sui ope sacerdotii exhibet, quo omnia nolis conficiuntur mysteria, ita ut nihil sanctum hat sine sacerdol». Ιusuper nos a principio visibilium principes constitutos, iterum in praesenti sacramento modo mobi-

fiori principes per sacar-lotium iustituit, iiled dixit νος, πάλιν ἐν τῷ παρόντι κρειττόνων ἄρχοντας David: «Constlues cos principes super omnση terram › cœli enim´claves nobis tradidit. CAPUT XXXVIII. De matrimonio. Matrimonium donum est Dei propter generatioin liberorum indulgentis, donec hoc universum thin corruptione permanebit. Non enim volebat Deus a imalem in nobis et semine sordidam esse concretionem, sed quia libenter mortui sumus, diMisit generis traditionem sicut et in animalibus ep rari, ut cognoscamus quia depressi descenderitus, usquedum resurgeret et mortem vinceret qui Matura et immortalis, pro nobis mortuus et resurgeus. Idcirco ipse matrimonium benedixit, ut benedictione non careat vitæ nostræ principium. CAPUT XXXIX. De penitentia. Pœnitentia nós a lapsu tursù» erigit. Quoniam past baptismum alia mou est ad gratiam et dona SpiÞitus revocat o sine luctis et laboribus, nisi per convetionem et lacrymis, necnon per coonfessionem fercatorum et abstinentiam a malo, magnum istud datur donom, in quo induitur monachorum habitus, u'pote qui pignus est pœnitentiæ. CAPUT XL. De sa clo oleo. ᾗ ἡμᾶς διὰ τῆς ἱερωσύνης καθιστᾷ. Διὸ καὶ Δα φησί, «Καταστήσεις αὐτοὺς ἄρχοντας ἐπὶ πᾶσαν τὴν γῆν.» Τοῦ οὐρανοῦ γὰρ τὰς ἁλεῖς ἡμῖν παρα δέδωκεν. Περὶ γάμου. Ο δέ γε γάμος συγκαταβάσεως ἐστι δῶρον θεοῦ διὰ τὴν παιδοποιίαν, ἕως τὸ πᾶν τόδε μετὰ τῆς φθο ρᾶς ίσταται. Οὐ γὰρ ἐδ λετο ὁ Θεὸς τὴν ἄλογον ἐν ἡμῖν καὶ ἀπὸ ῥους και υπαρὰν σύστασιν εἶναι· ἀλλ' ἐπειδὴ ἀπεθάνομεν ἑκουσίως, ἀφῆκε τὴν διαδο χὴν οὕτω τοῦ γένους ἐνεργεῖν ὡς καὶ τοῖς ἀλόγοι, ἵνα γνῶμεν, εἰς τί κατέστημεν. Καὶ τοῦτο ἕως ἂν ἐξαναστήσῃ καὶ ἀπαθανατίσῃ τὴν φύσιν ὁ ἄφθαρτος, καὶ θανὼν καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ἀναστάς· διὸ καὶ εὐλογεί τὸν γάμον αὐτὸς, ὡς ἂν μὴ χωρὶς εὐλογίας ἡ ἀπαρχή τυγχάνῃ τῆς ἡμετέρας ζωῆς. Περὶ μετανοίας. Η μετάνοια δὲ τὴν ἐπανόρθωσιν ἡμῶν αὖθις ἀπὸ τοῦ πτώματος ἐνεργεῖ. Καὶ ἐπειδήπερ μετὰ τὸ βα πτισμα οὐκ ἔστιν ἐπανάκλησις άλλη κατά τε χάρι καὶ δωρεάν, καὶ ἀγώνων καὶ πόνων χωρίς, εἰ μὴ δι' ἐπιστροφῆς καὶ δακρύων, καὶ τοῦ ἐξαγορεῦσαι τὰ πταίσματα καὶ ἀποστῆναι τῶν κακῶν, τοῦτο τὸ μέγα δέδοται δῶρον, ἐν ᾧ δὴ καὶ τὸ τῶν μοναχῶν εἰσάγετ ται σχῆμα, ὡς τῆς μετανοίας ὑπάρχον ενέχυρον. ΚΕΦΑΛ. Μ'. Περὶ ἁγίου ἐλαίου. Αγιον ἔλαιον δὲ παραδέδοται, καὶ τοῦτο ὡς ἱερὰ τελετὴ καὶ θείου τύπος ἐλέους, εἰς ἀπολύτρω σιν καὶ ἁγιασμὸν τοῖς ἀπὸ ἁμαρτίας επιστρέφουσι χορηγούμενον. Διὸ καὶ λύσιν ἁμαρτημάτων παρέχε ται, καὶ ἐξ ἀρρωστημάτων ἐγείρει, καὶ ἁγιασμοῦ εμπίπλησι. Ταῦτα δὲ πάντα Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν παραδέδωκε, καὶ οἱ αὐτοῦ δι' αὐτοῦ θεῖοι μαθηταί. Διπλῶν γὰρ ὄντων ἡμῶν ἐκ ψυχής τε και σώματος, διπλῶς καὶ ταῦτα ἡμῖν παρέσχετο, ὡς ἀληθῶς καὶ αὐτοῦ διπλοῦ δι' ἡμᾶς γεγονότος, Θεοῦ ἀληθῶς ἐντος, καὶ ἀνθρώπου ἀληθῶς χρημα τίσαντος, ὡς ἂν τῇ μὲν χάριτι τοῦ Πνεύματος νοη τῶς ἡμῶν τὰς ψυχὰς ἁγιάζῃ, τοῖς αἰσθητοῖς δὲ ὕδατί τε καὶ ἐλαίῳ, καὶ ἄρτῳ καὶ ποτηρίῳ καὶ τοῖς Sanctum autem eleum ministratur tanquam Banctum sacramentum divinæque figura mis ri-ordiæ, in redemptionem et sanctificationem iis qui a peccato conversi sunt collatum. ldeo et a cu pis solvit, et a morbis erigit, et sanctitate implet. Ista tero omnia Dominus noster Jesus Christus tradidit, et per cum divini ejus disc`puli. Nam qui duplici constamus substah ia, anima scilicet et corpore, duplici ratione nobis illa impertivit, sicuti et ipse duplicis na:are pro nubis vere factus est, qui quam vere sit Deus, vere homo habitavit in tolus, ut per gratiam spiii.us auinias quidem nosFras `piritaliter sanctificet; sensibilibus autem a qua it oleo, necnon pane et polu-cæter.sque in Spiritu Bantitatem conferentibus, corpor. nostra sancta λοιποῖς ἁγιαζομένοις τῷ Πνεύματι, καθαγιάζῃ efficiat, et perfectam salutem conferat, CAPUT XLI. De resurrectione sive suscitatione corporum. Ille ctiam), ut nos sicuti condidit perfectos refirial, et mortuos ressuscitabit, et cum eisdem quibus vixerimus et conversati fuerimus corporibus constituet, ut quod fecerimus consequamur. Igitur nos perfectos ad vitam revocaturus (nihil enim in vanum fecit), nequaquam autem corpus nostrum in corruptione relicturus (omnia enim ut sint creavit, neque vult quidquam perire), Deus qui perli c. tus est, salusque vero est, similis nobis homo factus es:, assumpto corpore cum anima rationali et ἡμῶν καὶ τὰ σώματα, καὶ ἐλοτελή παρέχῃ τὴν σω τηρίαν. Περὶ ἀναστάσεως, ήτοι σωμάτων εγέρσεως. Οὗτος, ἵνα καὶ τελείους ἡμᾶς ὡς ἔπλασε καταστήσῃ. ἔτι καὶ ἀναστήσει ἀποθνήσκοντας· καὶ μεθ' ὧν ἐζήσαμεν καὶ ἐπολιτευσάμεθα ἀποκαταστήσει σωμάτων, ἵν' ὅπερ ἐπράξαμεν ἀπολάβωμεν. Ἐπεὶ οὖν τελείους ἡμᾶς ἐγερεῖ (οὐδὲν γὰρ ἔπλατε μάτην) οὐδὲ καταλείψει ἡμῶν τὸ σῶμα ἐν τῇ φθορῇ· πάν τα γὰρ ἐποίησεν εἰς τὸ εἶναι, καὶ οὐδὲν ἀπολέσθαι βούλεται, Θεὸς τέλειος ῶν, καὶ ὄντως ὢν μόνος αὐτὸς, καὶ καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπος γέγονε, σῶμα λαβὼν μετά ψυχῆς λογικῆς τε καὶ νιαράς, ἵνα καὶ ἡμῶν

gratia Spiritus sancti adimpleret, simulque corpora incorruptibilia facerel et sanctificaret. Ideo duplici ra:ione ista niyet rin tradidit, modo quidem sensibili cum ex visibilibus constent, Spiritu verð sancto absoluta, divinamque gratiam animis et corporibus infundentia. Quæ nobis dedit non verThis tantum, sed et operibus, et in semetipso primum adimplevit Dei Verbum caro misericorditer factum, ut primitiae nobis esset bonorum omnium, nos autem omnes qui ejus sunt quasi de fonte, accipiamus. Propterea qui lem incarnatus est, ut ipsi conjuncti ab ipso sauctificaremur, quoniam ideu quod nos a principio creavit Verbum Dei, ipsum rursus nos recreabit, bona Patris voluntate et τὰς λογικὰς ψυχὰς ἐκκαθάρη, καὶ χάριτος ἁγίου & spiritali, ut nostras spiritales animas mundaret, et Πνεύματος ἐκπληρώσῃ, καὶ τὰ σώματα άφθαρτ νση ἅμα καὶ ἁγιάσῃ. Διὰ τοῦτο τοίνυν καὶ τὰ μυστήρια ταῦτα δέδωκε διπλῶς, σἰσθητῶς μὲν ἀπὸ τῶν ὁρω - μένων ὄντα, Πνεύματι δὲ ἁγίῳ τελούμενα, καὶ τῆς θείας χάριτος παρεκτικά ψυχαῖς τε καὶ σώμασι. Παρέδωκε δὲ ταῦτα οὐ λόγοις μόνον, ἀλλὰ καὶ πράγ μασι· καὶ εἰς ἑαυτὸν πρῶτον σὰρξ γενόμενος ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος φιλανθρώπως ενήργησεν, ἵν᾿ ἀπαρχή ἡμῖν τῶν ἀγαθῶν ὑπάρχοντος ὡς ἀπὸ πηγῆς αὐτοῦ οἱ αὐτοῦ πάντες ἡμεῖς λαμβάνωμεν. Διὰ τοῦτο καὶ γὰρ ἐπηνθρώπησεν, ἵν᾿ ἑνωθῶμεν αὐτῷ, καὶ ἵν' ἁγιασθῶμεν δι' αὐτοῦ. Ὅτι καὶ οὗτος ὁ πλάσας ἡμᾶς ὁ τοῦ Θεοῦ λόγο; ἐξ ἀρχῆς, καὶ οὗτος πάλιν ὁ ἀνα πλάττων ἡμᾶς εὐδοκίᾳ Πατρός, καὶ συνεργίᾳ τοῦ Αγίου Πνεύματος. Η Τριὰς γὰρ ὁ Θεὸς ἡ τὸ πᾶν ποιήσασα, καὶ τὸ πᾶν ἐξοικονομεῖ, καὶ μᾶλλον ἡμᾶς παραπεσόντας, τὸ τιμιώτατον τῶν ὁρωμένων καὶ κατ' εἰκόνα Θεού. Ο Λόγος τοίνυν τοῦ Θεοῦ, ἡ ζῶσα εἰκὼν καὶ σφραγὶς καὶ ἀπαύγασμα, τὴν ἰδίαν εἰκόνα τὸ λογικὸν ἡμᾶς λαμβάνει ζῶον εἰς ἑαυτόν. Καὶ οὐ διὰ κτίσματός τινος ἑτέρου ἀνακαινίζει. Ἐπεὶ οὐδὲ δυνατόν. Κληρικός. Καὶ πῶς, δέσποτα, οὐ δυνατὸν ἦν καὶ δι' ἀγγέλου, & Αρχιερεύς. Ούδε μῶς, ὅτι πᾶν κτίσμα περιγμαστὸν, καὶ οὐ πανταχοῦ φθάνον, καὶ οὐ φυσικὴν ἔχων τὴν τοῦ σώζειν δύναμιν. Κατὰ χάριν δὲ, καὶ ἣν ἂν ὡς δι' ὀργάνου διδοὺς τὴν χάριν, καὶ μὴ δυνάμενο; εἰς πάντας μερικὸς ὢν μηδὲ τοῖς πρώτως ταβοῦσι χαρίσασθαι τὴν ἀνάπλασιν. Ἀλλὰ πῶς ἂν παρείχε ζωήν, μή φύσει ὧν ἡ ζωή; "Η πῶς ἂν Εις εν ἄτρεπτος μὴ φύσει ὢν άτρεπτος; ἐπειδήπερ ἐξέπεσόν τινες ἐξ αὐτῶν, καὶ ταῦτα μηδὲ σαρκὶ ἀναθέντες. Διὰ τοῦτο ἀνάγκη, ἦν αὐτὸν τὸν ἄτρεπτον φύσει, τὸν ἀεὶ ὄντα 64 Λόγον, τὴν ζῶντα ἀεὶ μετά τοῦ ζῶντος Πατρὸς σὺν τῷ ζωοπο ῷ Πνεύματι, τοῖς θνητοῖς ἡμῖν ἑνωθῆναι, ἵνα τῷ τρέπτῳ τε καὶ ἀνθάρτω στήσῃ ἡμῶν τὴν φθοράν, καὶ ζωὴ ὢν αἰώνιος, τὸν θάνατον μὲν ἀφ' ἡμῶν ἐκδιώξῃ, ἐμφυτεύσῃ δὲ τὴν ἀθανασίαν. Καὶ ὡς ἀπανταχοῦ ὢν καὶ αἰώνιος, καὶ τοὺς πρότερον θανόντας, καὶ τοὺς ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἐπὶ γῆς οὐτοῦ πολιτείας πεπιστευκότας, καὶ τοὺς μετὰ ταῦτα ἕως αἰῶνος πιστεύοντης, διὰ τῶν μυστηρίων αὐτοῦ, καὶ τῶν οἰκείων, ἐχόντων τὴν χάρις αὐτοῦ, δύναται σώζειν. Και ο αὐτὸς καὶ εἰς ἀεὶ ἐνεργεῖ καὶ φθάνει διὰ πολλῶν. Δ:ὸ καὶ τὴν χάριν αὐτοῦ ἡμῖν ἐνεφύτευσεν, ἵνα δι' ἡμῶν ἐνεργῇ. Καὶ ἡμεῖς μὲν οἱ τῆς ἱερωσύνης ἠξιωμένοι πολλοὶ, καὶ ἐν διαφόροις τοῖς τόποις· αὐτὸς δὲ εἶ;, καὶ ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆ;, καὶ ἐν θαλάσσῃ, καὶ ἐν τῷ παντὶ καὶ πανταχοῦ φθάνων ἅπαντας, καὶ πάντα διὰ πάντων ἐνεργῶν. Οπερ οὐδεμιᾶς ἐστι κτιστῆς ἔλω. φύσεως. Διὸ οὐδὲ ἡμεῖς ἐνεργοῦμεν τελούντες τὰ μυστήρια· ἀλλὰ λειτουρ γούμεν μόνον, ήτοι ὑπηρετοῦμεν. Αὐτὸς δὲ ἐς ἡμῶν ἐνεργεῖ. Διὸ καὶ μυρίων προσφερόντων καθ εκάστην καὶ ἐν ταυτῷ ἱερουργών, ἐν ἐστι τὸ σῶμα Spiritus sancti cooperations. Nain Trinitas Deus quæ universum fecit, universum gubernat, el nos præsertim qui cecideramus, præclarissimum opt:s ex visibilibus ad imaginem Dei factum. Igitur Verbum Dei, ejusque vivens imago, character et splendor, imaginem suam hominem, animal ratione præditum in semetipsum assumpsit; neq e cujusdam ope creaturæ renovavit, quod insup r fieri non poterat. Clericus. Quare, domine, istud vel p r angelum fieri non poterat? Pontifex. Minime, quoniam omnis creatura cir cu i scripta est, nec ubique exsistit, neque naturalem habet salvandi potestatem. Verum secundura gratiam, etsi gratiam posset quasi per instrumentum conferre; nequiret tamen ad omnes præsens assistere, neque primum laborantibus integritatem restituere. Cæterum quomodo vitam largiretur qui natura non est vita? Quomodo immutabilis permaneret qui natura non est immutabilis? ideo quidam ex ipsis ceciderunt angelis, etsi carne non essent induti. Propterea necesse erat ipsum natura immutabile, quod semper est Verbum, quod seinper vivit cum vivo Patre et vivificante Spiritu, nobis mortalibus adunari ut sua immutabilitate et incorruptibilitate corruptionem nos.ram cohiberet, et quum æterna sit vita, mortem a nobis amoveret et immortalitatem produceret, atque quum immensus sit et æternus, prius mortuos potest per sua mysteria bonaque sua gratiam ejus continenta salvos facere tum eos qui in tempore illius conversationis super terram crediderunt cum eos qui· postea usque in sæculum fidem habebunt; idemque solus operatur et vivit in omnibus. Quamobrem gratiam ejus in nobis effudit, ut per nos operetur, et nos quidem multi sacerdotio dousti sumus, in variis locis habitantes, ipse vero unus est et in terra, et in mari, ubique et in omni locu omnibus præit, et omnia, in omnibus operatur, quod nulli naturæ creatæ est possibile. Ideo non nos operamun facientes mysteria, sed solummodo conficimus, sev ministramus, ipse antem per nos operatur. Quapropter etsi singulis diebus et in eadem hoʻa sexcenti offerant sacerdotes, unum est corpus,

Sanguisque. unus, uuuun sacrificium, non autem 4 καὶ αἷμα, καὶ μία ἡ θυσία, καὶ οὐ πολλαί, ὁ γὰρ inulta. Dei enim verbum ubique et super omnia vivit et operatur. Clericus. Mirabilia quæ dixisti, o domine, et quam maximam enimæ meæ lelitiam attulerunt, præclarumque manifestaverunt Dei Verbi incarnaLionis mysteriuin. CAPUT XLII. Quare Verbum Dei non angelorum naturæ se univerit, sed hominuII. Pontifet. Quæ dicta sunt, dilecte, mostra non sint, sed a Patribus excerpta, prout invenies, si multis in locis sermones eorum scrutaberis. lloc Insupe. recogita ut perfectam simulque vera:n li beas divini mysterii notitiam, quare Dei Verbum, rum vellet suis conjungi creaturis, fon meliori hempe augelorum naturæ utpote aliquam habenti sd illud affinitatem seu propinquitatem quia materia hon coalescit, sed nostræ huic naturæ corruptibill el materiali coivit. Jure factum est, res equidem hiasima est atque divina. Nam si naturæ junctum esset angelicæ, hæc sola illius communionem parti tipasset, et non ipsa salvaretur, nam salutem conkecuta est, sed solummodo elevata et ad majorein dighitatem erecta, Dei communione dignata; cæteræ vero creaturæ nullo modo profuisset, sed ista in corruptions remaneret, præsertim lapsus homo propter quem ipsa facta est creatura, et cujus ausa in corruptionem decidit. Igitur recogita Del sapientiam, et consiliuin vere principale quo, ut c tenseo, et mun lum et angelos et denique hominem » mihilo fecit. Nempe cum bonus sit, hujus gratia treaturam produxit, ut bona illius participaret Preatura; ipse enim, cum locuples sit et dives et æternus, unila ex his quæ exsistunt rebus in-tigebat, quippe ipse est summum bonum, quoniam Dei est omnis creatio sive spiritalis, sive sensibilis, solus autem homo ex duobus coalescit nempe ex sulma spiritali et sensibili corpore, Deus hominem klium suscipit, eique arcuissime adunatur, humaham naturam in semetipso ex saucla Virgine Spiritu sancto præter peccatum assumens; el torpus accipiens cum anima ratione et voluntate þrædita, per divinam quidem carnein suam creaturæ sensibili, per spirit:lem autem animam angeloruin Lature conjungitur, sicque sanctificatio et gratia hon in hominem solum qui anima spiritalis est et corpore sensibilis, sed in ombem naturam jure vfunditur. Natura rationalis animarum et angelo. Ham Deo jungitur, Deum percipit, ejus fit particeps, ab eo nimis illustratur, divinum lumen congruenter accipiens es sancta Verbi anima utpote spirisali atque rationali. Nunc sanctam illam Salvatoris animam angeli secundum naturam contemplantur, It clariorem adhuc ex invisibili lucem elligunt;--- beenon majori Sapientia replentur ex divina mente viventis sapientiæ; et quadam affinitate ad eam #ppropinquant et accedunt, et admiratione replentur, et quo a.ajoribus dignantur, eo humiliora de se sen - τοῦ Θεοῦ Λόγος ζῶν ἐστι καὶ ἐνεργής, καὶ πανταχοῦ, καὶ ὑπὲρ τὸ πᾶν. Κληρικός. Θαυμαστὰ τὰ εἰρημένα, δέσποτα, καὶ πλείστην ὅσην ἐνέθηκε τῇ ψυχῇ μου τὴν ἡδονὴν, καὶ τὸ μυστήριον ἀριδηλότερον ἔγνων τῆς τοῦ Θεοῦ Λόγου ἐνανθρωπήσεως. Διατί ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος οὐ τῇ κρείττονι φύσει τῶν ἀγγέλων ἡνώθη, ἀλλὰ τῶν ἀνθρώπων. ᾿Αρχιερεύς. Οὐχ ἡμέτερα ταῦτα, ἀγαπητέ, ἀλλὰ τῶν Πατέρων. Καὶ εὑρήσεις ἂν πολλαχοῦ ἐξετάζων τούτων τους λόγους. Ἔτι δὲ καὶ τοῦτο κατανόησαν, πλείστην ἅμα καὶ ἀληθὴ παρέχον τὴν γνῶσιν τοῦ θείου μυστηρίου. Διατί ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος βουληθείς ἐνωθῆναι τοῖς αὐτοῦ κτίσμασιν, οὐ τῇ κρείττονι φύσει ἡνώθη (τῇ τῶν ἀγγέλων φημί) οἰκείως ἐχούσῃ πως και συγγενῶς πρὸς αὐτὴν ἐκ τοῦ ἀΰλοῦ, τῇ ἡμετέρᾳ δὲ ταύτῃ τῇ φθειρομένῃ καὶ ὑλικῇ; Κατὰ λόγον ὅτι μέγιστόν τε καὶ θεῖον. Εἰ τῇ ἀγγελική γὰρ ἤνωτο φύσει, αὕτη ἂν καὶ μόνη τῆς κοινωνίας. αὐτοῦ μετείχε, καὶ οὐκ ἐσώζετο αὕτη· σεσωσμένη γάρ ἐστιν, ἀλλ᾽ ὑψοῦτο μόνον, καὶ πρὸς μείζον ανή γετο, Θεοῦ κατηξιωμένη τῆς κοινωνίας. Ετέρα δὲ πᾶτα κτίσις οὐδὲν ὠφελεῖτο, ἀλλ᾽ ἔμενεν ἂν ἐν τῇ φθορά, καὶ μᾶλλον ὁ παραπεσὼν ἄνθρωπος, δι' εν αὕτη γέγονεν ἡ κτίσις, καὶ δι᾿ ὃν ὑπέπεσε τῇ φθε pα. Κατανοεῖ οὖν σοφίαν Θεοῦ, καὶ βουλὴν ἀρχαίαν ὄντως, δι' ήν (είμαι) καὶ τὸν κόσμον καὶ τοὺς ἀγγέ λου; ἐκ μὴ ὄντων πεποίηκε, και τελευταῖον τὸν ἄνθρωπον. Ἐπεὶ γὰρ ἀγαθός ἐστι, καὶ τούτου χάριν τὴν κτίσιν παρήγαγεν, ἵνα μετέχῃ τούτου τῶν ἀγα θῶν ἡ κτίσις, οὐ γὰρ ἂν αὐτὸς, ἀνενδεὶς ὢν καὶ πλήρης καὶ προαιώνιος, ἐδέετό τινος ἐκ τῶν ὄντων, τὸ ἄκρον γὰρ ἀγαθὸν αὐτὸς, ἐπεὶ Θεοῦ ἡ κτίσις νοητή τε καὶ αἰσθητή, ἕνωσις δὲ τῶν δύο ἄνθρωπος νοητή τε καὶ αἰσθητή, ένωσις δὲ τῶν δύο ἄνθρωπος μόνος ἐκ ψυχῆς νοητῆς καὶ σώματος τελῶν αἰσθην. τοῦ, λαμβάνει τοῦτο μόνον τὸν ἄνθρωπον ὁ Θεὸς, καὶ ἐνοῦται κατάκρως, ἐν ἑαυτῷ τὴν ἀνθρωπίνην φύσιν ὑποστήσας αναμαρτήτω ἐκ Παρθένου ἁγίας, Πνεύματι ἁγίῳ. Καὶ σῶμα λαβὼν μετὰ ψυχῆς κα ρᾶς καὶ θελητικῆς, διὰ μὲν τοῦ νεροῦ τῆς ψυχῆς τῇ νοερᾷ ἐνοῦται φύσει τῇ τῶν ἀγγέλων, διὰ δὲ τῆς θείας αὐτοῦ σαρκὸς τῇ κατ' αἴσθησιν κτίσει. Καὶ οὕτως ὁ ἁγιασμὸς καὶ ἡ χάρις οὐκ εἰς τὸν ἄνθρωτὴν μόνον, νητὸν ὄντα ἐκ τῆς ψυχῆς καὶ αἱ. Ο τὸν ἐκ τοῦ σώματος, ἀλλὰ καὶ εἰς πᾶσαν δικαίως διαβαίνει 65 τὴν κτίσιν· καὶ ἡ μὲν λογικὴ τῶν ἀγε γέλων καὶ τῶν ψυχῶν ἐνοῦται Θεῷ, καὶ αἰσθάνεται Θεοῦ, καὶ κοινωνεί τούτου, καὶ λίαν λαμπρύνεται, συγγενῶς τὸ θεῖον δεχομένη φῶς ἐκ τῆς ἁγίας τοῦ λόγου ψυχῆς, νοεράς τελούσης και λογικῆς. Νύν γὰρ τὴν ἁγίαν ἐκείνην τοῦ Σωτῆρος ψυχὴν κατὰ φύσιν ἄγγελοι καθορῶσι, καὶ τὸν ἐκ τοῦ ἀοράτου φωτισμὸν ἐναργέστερον άρτι κομίζονται, και του φίας πληρούνται μείζονος ἐκ τοῦ θείου νοῦ τῆς ζώτης Σοφίας. Καὶ ὡς συγγενῶς πως ἐγγίζουσιν αὐτῷ, καὶ διόκεινται· καὶ θαύματος ἐμπίπλανται

cum καὶ ταπεινοφρονοῦσι μᾶλλον τηλικούτων ἠξιωμέ- tiunt; pariterque servata proportione sanctificat:r νοι· ἀκολούθως δὲ καὶ αἱ τῶν ἁγίων ἡγιασμέναι sanctorum animæ. Natura autem sensibilis ψυχαί. Η αισθητὴ δὲ κτίσις μετὰ τῶν σωμάτων ἡμῶν διὰ τῆς ἁγίας ἐκείνης καὶ τεθεωμένης ή μᾶλλον ὁμοθέου εἰπεῖν σαρκός, τεθυμένης ὑπὲρ ἡμῶν τῷ σταυρῷ καὶ ἐξαναστάσης, καὶ τὸ ἄφθαρτον εἰληφυίας, τὰς ἀπαρχὰς ἔσχε τῆς ἀθανασίας, καὶ ἔχει. Καὶ ἀποκαραδοκεῖ κατὰ Παῦλον πᾶσι ἡ κτίσις αὕτη τὴν ἀφθαρσίαν. Ο καὶ γενήσεται, τοῦ ἀφθάρτου καὶ ζῶντος Λόγου μετὰ τῆς ἀφθαρτισθεί ση; αὐτοῦ σαρκὸς σὺν ἡμῖν ἀποκαλυπτομένου τῇ δευτέρα αὐτοῦ καὶ φρικτοτάτῃ παρουσίᾳ· ὅτε καὶ μυριάδε; ἔσονται ἄγγελοι, τὴν αὐτοῦ καλλονὴν ὑποπτήσσοντές τε καὶ τρέμοντες, καὶ χαίροντες ἅμα -, δόξῃ, ἣν ἐξ ἐκείνου λαμβάνουν. Καὶ τὰ στοιχεῖα αλλοιωθήσονται, καὶ οἱ δίκαιοι ἐκλάμψουσιν ὡς ὁ ήλιες, ἐκ τοῦ ἔνωθέντος ἡμῖν τῆ δικαιοσύνης ἡλίου τὴν λάμψιν λαμβάνοντες, καὶ οὕτω πάντοτε συν corporibus nostris per sanctam illam carucm deiicatam, seu, ut melius dicam, deitatis participem, quæ pro nobis in cruce oblata resurrexit et incorruptionem induit, primitias immortalis habuit et habet, totaque ipsa creatura incorruptionem exspectat, quod fiet, quando incorruptibile vivumque Verbum cum carne sua incorruptione induta nobis revelabitur in secundo et horrendo ejus adventu; tonc decem millia erunt angeli decorem ejus trementes et pro timore expavescentes, simulque gaudentes gloria quam ab eo accipiunt, et mutabuntur elementa, et justi fulgebant sicut sol, ex adunáto nobis sole justitiæ claritatem accipientes, et sic omnes cum Domino erimus. Perpentist ne, ο homo, Salvatoris inbumanationis, prout nobis licet explanare mysterium? Κυρίῳ ἐσόμεθα. Κατενόησας τὸ μυστήριον, ἄνθρωπε, ὡς ἐνεχώρει εἰπεῖν ἡμᾶς τῆς τοῦ Σωτῆρος ἐνανθρωπήσεως; Κληρικός. Κατειλησα καὶ τεθαύμακά, καὶ δέξα τῷ Θεῷ τῷ ταῦτα ὑπὲρ ἡμῶν ἐνεργήσαντι. "Οτι ὁ Χριστὸς τὰ μυστήρια καὶ εἰς ἑαυτὸν ἐδέξατο. ᾿Αρχιερεύς. Λοιπὸν ἀναγκαῖον εἰπεῖν, ὅπως καὶ εἰς ἑαυτὸν ὁ Σωτὴρ τὰ μυστήρια κατειργάσατο. Καὶ πρῶτον μὲν τὸ βάπτισμα, τὸ πρῶτον αὐτοῦ τῶν πνευματικῶν δωρημάτων, αὐτὸς ἐβαπτίσατο ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ὑπὸ τοῦ Ἰωάννου πρῶτος, οὐχ ὡς δεόμενος αὐτὸς, πῶς γὰρ ὁ καθαρὸς μόνο;; ἀλλ' ὑπὲρ ἡμῶν, ἕνα καθαρθῶμεν, καὶ τὸν ἐκ τῆς ῥδῆς καὶ τῆς προγενικῆς ἁμαρτίας ἀποπλύνωμεν ῥύπον, καὶ ἐκ πης λοῦ πλασθέντες ἐξ ἀρχῆς, ὅπερ ἐστὶ γῆ καὶ ὕδωρ, ἀντὶ μὲν τῆς γῆς ἡμῶν ἢ τὸ σῶμα, ἐν ὕδατι δὲ ἁγίῳ καὶ Πνεύματι ἀναγεννηθῶμεν συν τῇ ψυχῇ, καὶ καινὸς καὶ ἀναμάρτητος γεννώμεθα άνθρωπος. Δεύτ τερον δὲ τὸ χρίσμα, ἤτοι τὸ θεῖον ἔλαιόν τε καὶ μύ ριν, ὁ Σωτὴρ ἐν τῷ βαπτίσματι ὑπεδέξατο, κατελθόντος τοῦ Πνεύματος ἐπ' αὐτὸν ἐν εἴδει περιστε ράς. Καὶ ὁ Ησαΐας περὶ τούτου ὥσπερ ἀπ' αὐτοῦ φησι τοῦ Χριστοῦ, «Πνεῦμα Κυρίου ἐπ' ἐμὲ οὗ ἕνεκεν έχρισέ με. • Περὶ τούτου καὶ Πέτρος φησὶν, Ότι κα Κύριον καὶ Χριστὸν αὐτὸν ὁ Θεὸς ἐποίησε, η σωματικώς δηλονότι, ἐπελθόντος τοῦ Πνεύματος. Καὶ ὅτι τοῦτον ἔχρισεν ὁ Θεὸς Πνεύματι ἁγίῳ, άλλα τοῦ πάλιν ὁ Πέτρος λέγει. Ο δέ γε Παῦλος, ο Εν αὐτῷ, φησί, κατῴκησε πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεσ τητος σωματικώς.» Τοῦτο οὖν τὸ χρίσμα ή χάρις ἐστὶ τοῦ Πνεύματο, πᾶσα· ὅπες, καθὼς εἴρηται ἐν τῷ βαπτίσματι, έλαβεν ἀνθρωπίνως, ὡς καὶ Ἰωάννῃ ἑωράθη. Καὶ τοῦτο εἶχε μὲν ἀεὶ ὡς Θεός Λόγος ἀδιαίρετον ἂν αὐτῷ, εἶχε δ: τῇ χάριτι καὶ ἐνανθρω τήσας εὐθὺς, ἐπεὶ καὶ ἀεὶ ἦν μετ' αὐτοῦ τὸ συμφυές αὐτοῦ Πνεῦμα καὶ ἀδιαίρετον, καὶ ἁγίῳ δὲ Πνευ ματι συνεστήσατο ἑαυτῷ τὴν θείαν ἐκείνην σάρκα, ἔδειξε δὲ ὅμως καὶ ἐν τῷ βαπτίσματι εἰς αὐτὸν και τερχόμενον δι' ἡμᾶς. Ἐπεὶ καὶ τὸ βάπτισμα ι και θαρός ὑπέμεινε 66 δι' ἡμᾶς, ἵνα βαπτιζόμενοι τούτο Clericus. Ilac sun meditatus, nec non miratus. Gloria autem Deo qui talia nobis largiri dignatus est. CAPUT XLIII Quod Christus sacramenta ipse in se suscepit. Sacerdos. Nobis necessario dicere nunc reliquum est, quod Salvator noster sacramenta ipse in se suscepit; et primum quidem, baptismum potissimum, qui inter spiritualia dona primum locum te net; ipse primus a Joanne in Jordane baptizatus est, non eo quod utique hoc sacramiento ipse indiguerit, quomodo enim qui solus mundus? sed pro nobis at mundaremur, originalisque peccati labem ablueremus. De limo autem ab initio forinati, terra vide licet et aqua, terræ quidem ad instar est corpus nostrum. In aqua vero et Spiritu sancto cum anima regeneramur, atque novum et mundum hominem Induimus. Secundum vero, ceu chrisma pariter suscepit cum oleo et unguento in baptismo un tuis est Salvator, descendente Spiritu sancto, corporalk specie sicut columba in ipsum. De quo Isaias, cumde ipso Christo dicit: «Spiritus Domini super me, co quod unxerit Dominus me. › De boc etiam beatusPetrus dicit quod et Duminum eum et Christum fecit Deus, corporaliter videlicet, superveniente Spiritu; quod etiam unxit eum Deus Spiritu sancto, undique iterum prædicat beatus Petrus. Pou lis vero: e lu ipse, inquit, iubabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter.» id igitur chrisma est, cen plen todo gratiæ Spiritus sancti; quam, ut dicitur, in baptismo humaniter suscepit, velut etiam Joanni visum est. Et hoc quidem sempr ut Deus Verbum habuit sibimetipsi indivisum, habut etiam dono gratiæ; proindeque incarnatus, quod revera semper sui ipsius innatus Spiritus et ic indivisus sibi adfuerit, quod etiam Spiritui sancto divina illa caro in se fuerit unita, in bapti smo similiter ap, aruit quoad ipsum descendentem propter nos, siquidem, cum esset ivse mundus,

SYMEONIS THESSALONICENS!S ARCHIEP. baptisinm propter nos suscepit ut baptizati eadem λαμβάνωμεν. Χρήζομεν οὖν καὶ ἡμεῖς κατ' ἀνάγκην Krip-remas. Necessario igitur spirituali hoc anguento indigemus, in primis verp in baptismo; kēc rgsel jevera baptizatus, qui unçu'n'um illud non suscepisset; baptismo' enim regeneratur el peceata ejus a Spiritu abluuntur; gratiæ enim pignora nonlur babuit nec vilæ aromata nre Spiritus sancti signum; proindeque ipsum baptizan olcoque ungi necesse est. Et ideo a Philippo baptiB-ti, tanquam qui solum baptismia suscepissent, Petro et Joanúe imponentibus manum, Spiritum sauetum accipiebant. Quod saue hoc sacramentum est. S.quidem impositio manuum unguentum præs Iolat, ut et in apostolis factum est ac per ipsos mull.s aliis. Et tum quidem impositio mahuum ip um est conseratum ac magnam unguentum appella. fum: consecratum, inquam, precationibus ac beBelictionibus, non a presbyteris, sed a patriarchis er poutificibus, quos virtus Petri et Joannis keen. pl tat. Quod etiam unguentum, ad fines orbis n.issní,instar:mpo-itionis manuani est. Singulos igitur Ddrles hoc lapismo signari cape!it, ut unusquis que divinissimo laplismo baptizatus, perfection inveniat in eo. Si euim Salvator noster baptiz.tus Spiritum suscepit; si viri a Philippo baptizati Spirilum acceperunt et impositions manu Petri cl Jaunis; n… -forte imperfecti sive Spiritus sanelī signo orbati temaherent, fideles ipsi baptizati oleo uI:- gʻndi sunt per baptismum, ne etiam (veluti Latinorum, sive aliorum quorumdam primogeniti imperfe- c eti maneant signoque or bati. Dum nec Spiritos sancti gratiam nec Christi signum susceperint. Sigillum enim est Christi unguentum in Spiritu. Et illud clamat sacerdos in impressione signi per unguentum, dicens:: Sign.ane muneris Spiritus sancti. Amen.s Gratia igitur et Christi signo caret, qui unguentum non accepit. Unguentitio vero non est oleum sim· pliciter, sed aliquid precións in ara consecratumi a Christi sacerdotibus, apestolis videl·cet, qui ipsius Christi potentia magis locupletantur. Absit vero me, unguentum illud designare quod a reliquiis sanctis, quale est unguentatu quod à corpore divimí mục non inodorantis Demetrii, sive alii cujusdam sancti, veluti fama est, defluis, sive etiam vage plum magni martyris Mama apud Cypri. 8, sive sanctæ cujusdam imaginis, veluti sancta diertur Sitta, sire demam unguentum ab oleo dißnens luminarium, que sanctis imagilius reliquiisve suspensa lucescunt. Et hac quickm veneranda, et gratiam diviuam habent, et morbos curaui, divimişsin-i vero kujus naguenti virtutem nou habent; Ipsa cum propria, et a pontifice, pontificalilius.;ue precilius producitur. Nec inconsulto traditur, sed ad altare tempore sacrificii peracta, per sanetam nec non magnam Parasceves quintɔnam, sub Que sacrifi, in precibus celebratur ac divino crucis signo perfcitur, illud vero justa div na mysteria. Αν Ac velu:i net corpus nec sanguis Christi erit panis et vium quod prius non-fucrit, sacerdolās precious τοῦ πνευματικού μύρου τούτου, καὶ μᾶλλον ἐν τῷ βαπτίσματι· καὶ οὐκ ἔσται τελείως τις βαπτισθείς, ὁ μὴ καὶ τὸ μύρον δεξάμενος. Τῷ μὲν γὰρ βαπτι σματι ἀναγεννάται, καὶ τῶν ἁμαρτιῶν ἀπολεύεται Πνεύματι· οὐκ ἔτι δὲ καὶ τοὺς ἀρραβῶνας έχει τῆς χέρι-ο;, οὐδὲ τὴν ὀσμὴν τῆς ζωῆς, οὐδὲ τὴν σφρα γίδα τοῦ Πνεύματος Δελ ὡς βαπτισθήναι ἀναγ καῖον, καὶ τῷ μύρῳ χρισθῆναι ἔστιν ἀνάγκη. Καὶ τούτου χάριν τοῖς βεβαπτισμένος ὑπὸ Φ λίππου, ὡς μόνον τὸ βάπτισμα δεξαμένοις, Πέτρος καὶ Ἰωάννης ἐπετίθουν τὰς χεῖρας, καὶ ἐλάμβανον· Πνεῦμα άγιον. Ο δὴ τὸ μύρον ἐστίν. Ἡ γὰρ ἐπίσ θεσις τῶν χειρῶν τὸ μύρον παρείχεν, ὡς καὶ ἐν τοῖ; ἀποστόλοι; ἐγίνετο, και δι' αὐτῶν πολλοῖς ἄλλοι;. Καὶ τότε μὲν ἐπίθεσις τῶν χειρῶν, νῦν δὲ ἀντὶ τῶν χειρῶν αὐτό ἐστι τὸ ἡγιασμένον καὶ λεγόμενον μέγα μύρον, ἁγιαζόμενον οὐ παρά πρεσβυτέρων, ἀλλὰ παρὰ πατριαρχῶν καὶ ἀρχιερέων ἱεραῖς εὐχαῖς τε καὶ εὐλογίαις τὴν τοῦ Πέτρου καὶ Ἰωάννου πλου τούντων δύναμιν· δ δὴ καὶ ἀποστελλόμενον εἰς τὰ πέρατα, δύναμιν ἔχει τῆς ἐτιθέσεως τῶν χειρῶν. Καὶ ἀνάγκη τούτῳ σφραγίζεσθαι πάντα πιστὴν τῷ βαπτίσματι, ἵνα καὶ τὸ θειότατον βάπτισμα τας βαπεισθεὶς τέλειον ἔχῃ ἐν ἑαυτῷ. Εἰ γὰρ ὁ Σωτὴρ τὸ Πνεῦμα ἐδέξατο βαπτιζόμενος, καὶ οἱ βαπτισθέντες παρὰ Φιλίππου τὸ Πνεῦμα ἐλάμβανον τῇ ἐπιθέσει τῶν χειρῶν Πέτρου καὶ Ἰωάννου, ἵνα μὴ ἀτελεῖς ὡσι καὶ ἀσφράγισται τῷ Πνεύματι, καὶ τί βαπτιζ μενοι πιστοί τούτῳ ἐφείλουσι κεχρίσθαι τῷ μύρῳ ἐν τῷ βαπτίσματι, καὶ μὴ ὡς τὰ τῶν Λατίνων, ή τι νῶν ἄλλων βοέφη) ἀτελεῖς μένωσι καὶ ἀσφράγιστος, τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος μὴ λαμβάνοντες, μηδὲ σημειούμενοι τη σημειώσει Χριστού. Σφραγίς γάρ ἐστι τὸ μύρον τοῦ Χριστοῦ ἐν τῷ Πνεύματι. Καὶ ὁ ἱερεὺς τοῦτο ἐκβος ἐν τῷ σφραγίζειν τῷ μύρο, λέγων, ο Σφραγίς δωρεάς Πνεύματος ἁγίου. Αμήν ο Αχαρίτωτος ἄρα καὶ ἀσφράγιστος τῷ Χριστῷ ὁ μὴ τὸ μύρον δεξάμενος. Μύρον δὲ οὐκ ἔλαιον ἁπλῶς, ἀλλὰ τὸ ἡγιασμένον εὐχαῖς ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ παρά τῶν ἀρχιερέων Χριστοῦ, τῶν ἀποστόλων, μᾶλλον δὲ αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ πλουτούντων τὴν δύναμιν. Κα: οὐδὲ μύρον τὰ ἀπὸ λειψάνων ἁγίων, οἷον τὸ ἐκ τοῦ σώματος τοῦ θείου καὶ μυροβλήτου Δημητρίου, η τινος ἄλλου τῶν ἁγίων, ὥσπερ διαφημίζεται καὶ, ἐν τῇ τῶν Κυπρίων τοῦ μεγαλομάρτυρος Μάμαντος, η ἁγίας εἰκόνα;, ὡς τῆς λεγομένης Σιττὴν ἁγίας, ἐξ ἐλαίου τῶν ἐν ταῖς ἁγίαις εἰκότιν ἡ λειψάνος έκκρεμαμένων φωταγωγῶν. Καὶ ταῦτα μὲν γὰρ σεβάσμια, και χάριν ἔχοντα θείαν, καὶ ἰάσεις παρέχοντα, ἀλλ' οὐ τὴν δύναμιν ἐκείνου τοῦ θειοτάτου μύρου· ἰδία γὰρ αὕτη, καὶ διὰ τῆς ἀρχιερωσύνης καὶ τῶν ἀρχιερατικῶν εὐχῶν χορηγείται. Καὶ εὐχ ἁπλῶς ἐνεργεῖται, ἀλλ' ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ ἐν τῷ καιρῷ τῆς ἱερουργίας τιθέμενον, κατὰ τὴν ἁγίαν τε καὶ μεγάλην Πέμπτην, ἐν τῷ τέλει τῆς ἱερουργία; εὐχαῖς ἱερολογούμενον, καὶ σφραγίδι θεία στα ου τελεσιου γεύμενον, καθὰ καὶ τὰ θεῖα μυστήρια. Καὶ ὥσπερ οὐκ ἔσται σῶμα καὶ αἷμα Χριστοῦ ὁ μὴ

ἱερουργηθεὶς ἄρτο; καὶ τὸ ποτήριον διὰ τῶν εὐχῶν consecratum, pariter non erit unguentum illud sanτοῦ ἱερέως, οὐδὲ μέγα μύρον τὸ μὴ ἱερουργηθέν διὰ τῶν ἱερωτάτων εὐχῶν τῶν θειοτάτων ἀρχιερέων. Ἐκ τούτου δὲ τοῦ βαπτίσματος καὶ τοῦ μύρου καὶ Χριστιανοί καλούμεθα και εσμεν, καὶ μᾶλλον ἐκ τοῦ μύρου, δ καὶ χρίσμα καλεῖται, ἐπεὶ καὶ Χριστός διὰ τὸ χρισθῆναι ἁγίῳ Πνεύματι σωματικῶς λέγεται. Καὶ τοῦτο φησι Πέτρος τε, ὡς εἴπομεν, καὶ Δαβίδ. «Διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεός, ὁ Θεός σου ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου.» Τουτέστι, Σὲ μὲν πάντων τῶν χαρισμάτων ἐπλήρωσε (τὸ γὰρ πλήρωμα τῆς θεότητος έλαβες)· οἱ μέτοχοι δὲ σοῦ, ω; ἀπὸ πηγῆς ἀναλόγως. Καὶ τὸ μύρον μὲν οὕτως ἐν το βαπτίσματι, τοῦ Πνεύματος κατελθόντος, ὑπεδέ ξα το 67 ὁ Σωτή. Αλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλειν πάσχειν η μύριο ηλείψατο εἰς τὴν ἐνταφιασ δν αὐτοῦ τοῦτο εἶ και λέγων· Τεικνὺς ἐκ τούτου, ὡς καὶ ἀποθνήσκων ὑπὲρ ἡμῶν, ζῶν ὑπῆρχε Θεὸς ὤν, καὶ τὰς ζώσας ἐνεργεία; τοῦ Πνεύματος αδιαιρέτους εἶχεν ἐν ἑαυτῷ. “Ότι τὴν ἱερουρῇαν αὐτὸς ἐτέλεσεν ὁ Σωτήρ. Τὴν δέ γε ἱερουργίαν τοῦ Παναγίου σώματος απ τοῦ τε καὶ αἵματος δῆλον ὡς αὐτὸς ἱερούργησε, καὶ ἱερουργεῖν ἡμῖν παραδίδωκε. Τούτο γάρ, φησί, ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν.» Οτι καὶ αὐτὸς ἱερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ (ἐν ἄρτῳ δηλονότι καὶ εἴνω) μηδαμῶς πανόμενος• καὶ αἰώνιος μᾶλλον ἱερεύς, ὅτι καὶ τέθηκεν ἑαυτὸν ἑκουσίως διὰ σταυροῦ, καὶ θύει, καὶ προσήνεγκε τῷ Πατρί, καὶ προσάγει. Καὶ σφάγιον κεῖται διηνεκές, καὶ αἰώνιον ὑπὲρ ἡμῶν ἱλαστήριον· δν καὶ μέγαν Έχομεν ἀρχιερέα ἡμεῖς διεληλυθότα τοὺς οὐρανούς, Ἰησοῦν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ· καὶ κρατούμεν αὐτοῦ τῆς ὁμολογίας. Καὶ τοιοῦτος ἡμῖν ὄντως έπρεπεν ἀρχιερεὺς, ὅσ:ος, ἄκακος, ἀμίαντος, κεχωρισμένος ἀπὸ τῶν ἁμαρτωλῶν, καὶ ὑψηλότερος τῶν οὐρανῶν γενόμενος, ὑπὲρ ἡμῶν ταπεινωθεὶς τῶν ἁμαρτωλῶν. Οτι καὶ ἱερεὺς καὶ ἀρχιερεὺς σωματικώς κεχει μοτόνηται ο Σωτήρ. (ντι δέ γε καὶ ἱερεὺς ἡμῶν καὶ ἀρχιερεὺς κεχειροτόνηται, αὐτὸ; ἐδήλωσεν ὁ Σωτήρ, Λόγος τοῦ Θεοῦ ῶν, καὶ ὑπὲρ ἡμῶν σαρκωθείς, καὶ ὑπὸ τοῦ Πατρὸς μαρτυρηθείς τε καὶ τῷ Πνεύματι χειρονοτονηθείς, ὡς καὶ ὁ Ἡσαΐας προέφη· αναστήσεται ῥάβδος ἐκ τῆς ρίζης Ἰεσσαὶ, καὶ ἄνθος ἐκ τῆς ῥίζης αναδισεται. Καὶ ἐπαναπαύσεται ἐπ' αὐτὸν Πνεῦμα Θεοῦ, ο καὶ τὰ ἐφεξῆς. Καὶ ἄρα τὰ περὶ τῆς χειροτονίας, όπως ο της θαυμαστὴν ταύτην καὶ λαμπροτάτην είληφε· καίτοι γε θεὸς ὢν φύσει, καὶ τὸ παντοδύνομον ἔχων καὶ παντουργόν τε καὶ ἅγιον τοῦ Θεοῦ γὰρ ζῶν ἐστι Λόγος, ἅγιές τε καὶ παντοδύναμος. ἀλλ' ὅμως δι' ἡμᾶς καὶ σωματικῶς κεχειροτόνηται παρὰ τοῦ Πατρός. Καὶ πρῶτον μὲν ἐν αὐτῷ τῷ βα πτίσματι, ἅμα γὰρ τότε βαπτιζόμενος καὶ χειρα. πτούμενο, ὡς χειροτονούμενος ἦν, Ἰωάννου μὲν ὴν χεῖρα αὐτῷ τιθέντος, καὶ τὸ Πνεῦμα δεχόμενος @ etum, quod nec sacerdotalibus precibus nec divinissimis pontificibus fuerit consecratum. Virtute autem hujus baptismi et unguenti Christiaui nominamur et sumus; præcipue vero unguenti virtute, quod etiam chrisma vocatur, siquidem Christus Spi ritu sancto unctus corporaliter dicitur. Et hoc lo quitur beatus Petrus, veluti diximus, et ipse David: Propterea unxit te Deus Deus tuus óleo lætitiæ præ consortibus tuis; id est, te quidem implevit omnibus donis, (disiuitatis euim plenitudinem suscepisti), consortes autem tui, veluti ex foute per analogiam. Unguentum quidem in baptismo, superveniente Spiritu sancto, Salvator noster suscepit; sed cum oportuit illum paul, unguento iterum perfusus est, quod ad sepeliendum se esse dixit: Unde visum est, quod etiain moriens pro nobis, vivus remansit, utpote Deus; et aliunde vividas Spiritus sancti vires indivisas in se retinuit. CAPUT XLIV. Quod Salvator ise Eucharistiam perficiendo celebravil. Quod ipse sanctissimi corporis sui et sanguinis consecrationem Eucharistiam perficiendo celeliravit, nobisque celebrandam reliquerit, inconcuss est res: ‹ Hoc enim, inquit, facite in mean commemorationem; > nec non quod ipse sacerdos sit in sacula secundum ordinem Melchisedec (in pane videhcet et vino) indesinenter permanens; eo magis vero alernus sacerdos, quo etiam semetipsum, voluntarie obtulerit in cruce, et offert adhue, et Patri præbet et adducit ac hostia in«lesinenter jaret, æternumque pro nobis propitiatorium; quem etiamy pontificem magnum uos habemus, qui penetravit coelos, Jesum Filium Dei, cujus etiam teneauus confessionem; Talis enim decebat ut nobis esset pontifex, sanctus, innocens, impollutus, segrepatus a peccatoribus, et excelsior cœlis factus, qui pro nobis humiliatus est peccatoribus. › CAPUT XLV. Quod sacerdos et pontifex maximus corporaliter ordinatus Salvator fuit. Quod sane etiam sacerdos noster et pontifex maximus fuerit ordinatus, Salvator ipse praebuit, cum Dei Verbum esset, pro nolis etiam caro factus est, et de ipso testimonium perhibuit Pater, et a Spiritu sancto ordinatus est, veluti etiam fsaias prædixit: «Egrelietur virga de radice Jesse, et Bos de radice ejus ascendet. Et requiescet super eum Spiritus Domini,, et cætera. Quæ etiam ad ordinationem spectant vide, quonam modo mirandam illam nec non claram ordinationem su:cepo» rit, etsi natura sua Deus sit, et omnipotentiam ha beat et omnem virtutem et sanclitatem, D.i enim vivum est Verbum, sanctum quidem et omnipotens, et aliunde propter nos a Patre corporaliter est ordinamun; primo qui tem in ipso Laptismo. Cum enim baptizaretur et ipsi manus imponerentur, ad ordinandum eum, Joanne quidem sublevan:e

› SYMRONIS THESSALONICENSIS ARCHIEP. τοῦ Πνεύματος μὲν κατερχομένου ἀντὶ χειρός, αὐτοῦ δὲ λέγοντος τοῦ Πατρός, «Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα.» Τὸ δεύτερον δὲ τὴν χει ροτονίαν λαμπρότερον ἔλαβεν ἐν τῷ τῆς μεταμορ φύσεως βρει, ὅτι αὐτὸς μὲν τῷ τῆς θείας δόξης φωτί ότε ὑπερέλαμψεν, ήλιος δικαιοσύνης τελῶν· μέσον δὲ γέγονε τῆς νεφέλης ἐκείνης τῆς φωτεινῆς, ἥτις τὸ Πνεῦμα ἐσήμαινεν, ὁ σὺν αὐτῷ μὲν ἦν ἀ:ι, Καὶ ἐκ τῆς νεφέλης δὲ ὁ Πατὴρ τοῦτον τότε καὶ κατὰ σάρκα ἐτέλει μαρτυρῶν ἅμα καὶ εὐδοκῶν ἐν αὐτῷ καὶ ἀνακηρύττων τὴν ἑαυτοῦ ζῶσαν σοφίαν διδάσκαλον. • Οὗτος γὰρ ἐστι πάλιν, φησίν, ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητὰς ἐν ᾧ εὐδόκησα.» Καὶ προσέθηκεν, «Αὐτοῦ ἀκούετε·, δ δὴ τῆς διδασκαλίας ἐστί. Τοῦτο καὶ αὐτὸς ὁ Χριστὸς τοῖς μαθηταῖς διδοὺς ἔλεγεν, «Ὁ ἀκούων ὑμῶν ἐμοῦ ἀκούει.» Ορᾷς καὶ ὅπως κεχει» ροτόνηται παρὰ τοῦ Πατρὸς ἐν ἁγίῳ Πνεύματι; tanus in eum, Spiritum accepit; m primis vero & ἐξαιρέτως δὲ χειροτονούμενος παρὰ τοῦ Πατρὸς, a Patre est ordinatus, Spirity quidem descendente per impositionem manuun, eu lita est vox Putris dicontis: «Hic est Filius meus dilectus, in quo bene conplacui. Secundo, vero ordinationem clarius suscepit in monte transfigurationis, cum ipse quidem diving gloria luce resplenduit, perfectus justi ti: Sol. In medio enim apparuit nubis istius splene dentis, qua præsignificabatur Spiritus, qui ipsi quidem perpetuo adest. nube vero tunc Pater ipsum etiam secundum carneni perficiebat, cum una testimonium perhiberet, et in ipso complareret et ejusdem vividam sapientiam magistram prænontiaret: < Hic enim est, uterum inquit, Filius meus dilectus, in quo bene conplacui,, et his addidit, Ipsum audite: à quod sane doctrinæ signum est; quod etiam Christus ipse discipulis suis tradeus dixit; «Qui vos audit, me audit. › Videş igitur modum quo à Patre in Spiritu sancto fuit ordinatus? CAPUT XLVI. Quot honestum conjugium benedixit Christus, atque cum Ecclesia sancia ipse in se repræsentavit. Disce jam quomodo confugium, prout minister, Dnivit ac benedixit. Aulisti enim quod ipse in Cana nuptiis adfuerit. Genitus est enim ut homini socius permanens, nostran) sanctificaret generationem. CAPUT XLVII. Οτι καὶ τὸν τίμιον γάμον ὁ Χριστὸς εὐλύγησε, καὶ ἐν ἑαυτῷ διὰ τῆς Ἐκκλησίας ειργάσατο ἐν ἁγίῳ Πνεύματι. Ορα δὲ καὶ ὅπως τὸν γάμον ὡς δημιουργός συνε στήσατο καὶ εὐλόγησεν. Εμαθες γὰρ 63 αὐτὸν ἐν Καντ εἰς γάμον παραγενόμενον. ᾿Αλλὰ καὶ γεγέν νηται παρά μεμνηστευμένης ἀνδρὶ, ἵνα τὴν γέννησιν ἡμῶν ἁγιάσῃ. Quod nuptäs virginitatem Christus protulerit. Οτι γάμου την παρθενίαν Χριστός προέκρινεν. Nuptiis igitur virginitatem prætulit, cum virgo Πλὴν τοῦ γάμου τὴν παρθενίαν προέκρινεν, ἐπεὶ sit ipsius Pater, qui eum lerne et incorporaliter καὶ παρθένος ἐστὶν ὁ Πατὴρ αὐτοῦ, ἀρρεύστως αὐτ genuit; cum Mater ejus, postquam secundum carnem τὸν καὶ ἀσωμάτως γεννῶν. Καὶ ἡ μήτηρ δὲ τὸ κατὰ fpsum Deum carnem factum genuisset, virgo μια σάρκα τὸν Θεὸν αὐτὸν σεσαρκωμένον γεννήσασα, fer fuerit, et permansit, et adhuc permanet, siqni- παρθένος καὶ ἦν, καὶ ἔμενε, καὶ μένει, δίχα φθορᾶς dem eum salva integritate edidit, quem absque virði αὐτὸν τέξασα, ἐπειδήπερ συνέλαβε καὶ ἀσπόρως. semine concepit. Aliunde vero mirabiles ac revera ᾿Αλλὰ καὶ θαυμαστὸν γάμον καὶ παρθενικὸν ὄντως virginales uec non divinas ipsius nuptias corde re- καὶ θεῖον αὐτοῦ κατανόησον. Ο γὰρ ὡραῖος νυμφίος cogita; pulcherrimus enim sponsus animas nostras τῶν ψυχῶν ἡμῶν ἐπεθύμησε, καὶ ἠγάπησεν ἡμᾶς, concupivit, nosque dilexit, veluti dixit, et pro ὡς ἔφη· καὶ διὰ τὴν ἀγάπην ἡμῶν τὴν ψυχὴν amore nostri animam suam posuit, et in in!rus αὐτοῦ τέθεικε, καὶ προῖκα δέδωκεν ἡμῖν ἑαυτὸν, semetipsum nobis obtulit, mosque sibimetipsi in καὶ ἡρμόσατο ἡμᾶς ἑαυτῷ ἐν τῷ οἰκείῳ ἀσπίῳ proprio sanguine intemerato despondit, nes Ν- αἷματι, τὴν ἁγνὴν αὐτοῦ Ἐκκλησίαν. Καὶ του το quam, castam ipsius Ecclesiam; quod praeclarus Παῦλος ὁ καλὸς βοᾷ ἀρμοστής, «Ηρμοσάμην, λέ elamat pronubus Paulus:. Despondi, inquit, vos γων, ὑμᾶς ἑνὶ ἀνδρὶ παρθένον ἁγνὴν παραστῆσαι uni viro virginem, castaut exhibere Christo. › Et τῷ Χριστῷ. Καὶ τὰ περὶ τοῦ γάμου τούτου τοῦ quæ ad illa quæ a:l nuptias spectant clari istius nee λαμπροῦ καὶ ὡραίου Υἱοῦ τοῦ βασιλέως αὐτὸς ἐν non splendidi Regis Filii, ipse in Evangeliis spon- τοῖς Εὐαγγελίοις ἐκτίθησιν ὁ νυμφίος ὁ κάλλει sus, pulchr.tudine formosior præ omnibus aliis ho- ὡραῖος παρὰ πάντας υἱοὺς βροτῶν, ὡς καθαρός τε minum, cum purus sit et intemeratus, testatur. καὶ ἄμωμος. Οὕτω καὶ τὰ περὶ τοῦ γάμου εἰς ἑαυ la quidem illa quæ ad nuptias spectant in serval- τὸν καὶ δι᾿ ἑαυτοῦ κατειργάσατο. ipso et ex semetipso perfecit. CAPUT XLVIII. Virginitatem esse connubium cum Christo. Quare etiam, qui Christo nubere valet et cupit, qui etiam eunuchus factus est propter regnum cœlorum, utpote in seneptiso Verbum recipere cupiens, hunc castus terque sanctus Christus mirabiliter accipit, et ipsi conjungitur, et ab ipso veluti pure "Ότι γάμος Χριστοῦ ἡ παρθενία. Διὸ καὶ τὸν μὲν δυνάμενον καὶ χωροῦντα αὐτῷ νυμφεύσασθαι, καὶ διὰ τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ευνουχισθέντα, ὡς χωροῦντα ἐν ἑαυτῷ τοῦτον τὸν Λόγον δεχόμενον, λαμπρῶς ὁ ἁγνὸς καὶ τα άγιος ὑποδέχεται, καὶ ἐνονται αὐτῷ, καὶ ὡς καθαρά

19% ἐπιάνεται, καὶ ὅλος ἐνοικεῖ ἐν αὐτῷ εἰ δ᾽ οὖν, cernitur, et totus in eo commoratur. Quod si εὐλογεῖ τὴν γάμον τὸν ἐν αὐτῷ, καὶ τὴν παιδοποιίαν οὐκ ἀποστρέφεται. «Διά ταύτης, λέγει γὰρ ὁ Γειότατος Παῦλος, δύνασθαι τώθῆναι τινας, ο «Σωθήσου ται δὲ, φησί, διὰ τῆς τεκνογονίας.» Ὅτι καὶ αὐτὸς παῖς γέγονεν, εἰ καὶ ἀπαθῶς ὁ Χριστός· καὶ παρά παίδων ᾐνεῖτο, καὶ παῖδας εὐλόγει καὶ ἡγκαλίζετο. Πορνείαν δὲ καὶ μοιχείαν ἄχρι καὶ βλέμματος καὶ καρδιακής κινήσεως ἀπεστρέφετο. Σοδομίτας δὲ καὶ ἐξαρχῆς μὲν κατέφλεξε, καὶ ἔτι κολάζεσθαι διδάσκει. Ανεκτότερον γάρ φησιν εἶναι ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως Σοδόμοις τε καὶ Γομόρροις ἢ τοῖ; μὴ δεξαμένοις τὸ κήρυγμα. Ὥστε καὶ αἰωνία τοῖς τοιούτοις σὺν τοῖς ἀσεβέσιν ἡ κόλασις. ᾿Αλλὰ τὰ μὲν περὶ τοῦ γάμου οὕτω ποιήτας τε καὶ διδάξας, περί μετανοίας τε καὶ ἐξαγορεύσεως ἔπραξε τι εἰς ἑαυτόν. Κληρικός. Καὶ περὶ μὲν τῶν προτέρων, ἅγιε δέσποτα, ἱκανῶς ὠφελήθημεν, περὶ ἀναγκαίων ἀκηκοότες, καὶ μᾶλλον ὅπως κεχειροτόνηται ὁ μόνος φύσει πάντα ισχύων, καὶ μόνο; ἅγιος ὤν, όπως τε ἐνυμφεύσατο, καὶ παναγίως εἰς γάμον ἦλθεν ὁ ἄσπιο λός τε καὶ καθαρός, ἁγίοις ἁγίως ἂν ἔρωτι θείῳ καὶ θερμῷ συναπτόμενες· πῶς δὲ ἄρα καὶ εἰς ετάνοιαν ἔλθει ὁ ἀναμάρτητο, ἀποροῦμεν. ΚΕΦΑΛ. ΜΘ'. Οτι καὶ τὰ τῆς μετανοίας ὁ Σωτὴρ δι' ἑαυτοῦ ἔδειξεν. Αρχιερεύς. Καλῶς ἔφης. Καὶ οὐ δι' ἑαυτὸν ἔρχετ ται, ἀλλὰ δι' ἡμᾶς. Αὐτὸς γὰρ τὰς ἀνομίας ἡμῶν ἔλαβε, καὶ τὰς νήσους ἐβάστασεν. Οὐ μετενόησεν οὖν, ἀλλὰ τὰ τῆς μετα ο'ας ἐδίδαξε. Καὶ τοῦτο πρωτόν φησιν, εἰδὼς ἡμῶν τὸ εὐόλισθον, «Μετανοείτε· ἦγγινε γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.» Πῶς γὰρ ὁ μόνος ἐν ἀνθρώποις ἀνέγκλητος μετενόει; 69 μᾶλλον δὲ μόν νος ἁγιός τε καὶ καθαρός; Αλλά μετάνοιαν ἐδίδασκε δι' ἡμᾶς, ὁ Ἐπεὶ καὶ οὐκ ἦλθον καλέσαι, φησί, διο καίους, ἀλλὰ ἁμαρτωλοὺς εἰς μετάνοιαν.» Διὸ καὶ ἐσθίειν καὶ πίνειν μετὰ τελωνῶν καὶ ἁμαρτωλῶν οὐ παρητείτο. Καὶ τούτου χάριν παρ' Ἰουδαίων καταμέμφεται. Καὶ πόρνας προσδέχεται ἱλαρῶς. Καὶ γὰρ ἅπτονται τούτου τῶν ποδῶν, καὶ κατά κεφαλής ἐκχέουσιν αὐτῷ μύρα, καὶ δάκρυσι πλύνουσι τους πόδας αὐτοῦ, καὶ ἐκμάττουσι ταῖς θριξί. Καὶ Χανα ναίαν Ελληνίδα οὐκ ἀποπέμπεται. Καὶ τὴν ἐπὶ μοι χείᾳ μὴ κατακρίνας προσδέχεται, μόνον μὴ ἀμερ τάνειν εἰπών· καὶ συκοφάντην καὶ ἄρπαγα ἀπο δέντα τὴν ἀδικίαν προθύμως τε καὶ πολλαπλῶς· καὶ πλεονέκτην καὶ τελώνην ἀπολιπόντα τὸ τελω νεῖν· καὶ φονευτήν, καὶ ταῦτα λῃστὴν, ἐνὶ μόνῳ βήματι ἐπὶ τοῦ σταυροῦ· καὶ τὸν ἀρνησάμενον τρί τον, καὶ ταῦτα μαθητήν πρώτον, ὡς δακρύσαντα μόνον, καὶ τρὶς αὐτὸν πάλιν ἐν ἀγάπῃ ὁμολογήσανΤα καὶ βλάσφημον καὶ διώκτην, ἐπιστραφέντα πρὸς ζῆλον ἔνθεον, τὸν Παῦλον. Καὶ διὰ πάντων τούτων καὶ ὧν εἴρηκε παραβολῶν, τοῦ ἀσώτου καὶ vero has in sémetipso nuptias tam benigniter habeat, non idcirco tamen filiorum generationem fastidit; per hanc enim aliquos salvari posse diviuissimus testatur Paulus: • Salvabitur autem, inquit, per fliorum generationem; ipse enim puer, etsi a dolore immunis, fuit Christus, et a pueris celebrabatur, et ipse pueros Leedicebat et grate suscipiebat; prostitutionem vero et adulterium vultu etiam ac cordis motu propulsavit. Sodomitas ejusdem ab initio igne cou sumpsit eosque iterum castigandus docet. To lerabilius enim fore dicit terræ Sodomorum et Gomorrhæorum in die judicii, quam his qui prædicationem non acceperunt; quibus tamen æterna est cum impiis pœna. Postquam autem hæc de nuptiis egerit ac docuerit, penitenti. ac confes sionis opera quædam in semetipso præstitit. Clericus. Et de prioribus quidem, venerande domine, satis profecimus, necessaria quæque audientes; imprimis vero modum quo ordinatus fuerit qui solus natura sua et omnipotens es', et solus sanctus; modum etiam quo desponsatus sit, quove sanctissime ad nuptias processerit intemeratus castusque agnus, qui divino in amore ac fervore sanctis suis sncle conjungitur. Quomodo autem ad poenitene tiam etiam àccesserit qui absque peccato est, nos ignoramus. CAPUT XLIX. Quod pœnitentiam Christus inse docuit. Pontifex. Præclare dixisti, non autem propter se accedit, sed propter nos. ipse enim iniquitates mus. tras accepit, et infirmitates nostras tulit. Parmitetiam igitur non egit, sed eam nos docuit. Εt ho primum, infrauatis nostrae haud inscius, dixit: • Agite pœnitentiam, quoniam appropinquavit reRuum coelorum.. Quomodo enim qui solus apud bomines frreprehensibilis pœnitentiam ageret? Quomodove qui solus sane sanctus et pirus? Propter nos igitur poenitentiam ipse docuit: Non veni enim, inquit, vocare justos, sed peccatores ad pœs • nitentiam; › quapropter enim publicanis et pecca, toribus manducare ac bibere non recusabat. Et de hoc Julæis increpalant eum; meretrices etiam grate suscipiebat; illæ enim procumbebant secus pedes ejus, et unguento ungebant caput ejus, et lacrymis multis rig-bant pedes ejus, et capillis capitis sui tergebant eos. Εt muliereia Græcan Chananæam nou dimisit. Et uxorem in adulterio deprom. hensam non condemnavit, sed illi tantum non ame plius peccare dixit. Et item de delatore ac raptore qui omni studio et opere ab injustitia recessit; et de avaro et feneratore qui fenerari destitit; et de homicida etiam ac latrone, quem uno tantum verbo in cruce convertit; et de primo ejus discipulo, qui postquam ter ipsum Degassel, solummodo levit, ac ter ipsum iterum in dilectione agnovit; et de blasohematore at persecutore, beatum Paulum dico,

Cujus studium ad divine convertit: et ex his omni- τῶν λοιπῶν, τὰ τῆς μετανοίας ἡμῖν παρέθηκε τε Híus demum locutus est in parabolis, prodiga vida-xat impakt. ficet et cæteris pœnitentiæ opera nobis ostendit ac præbuit. CAPUT L. Quod opera pænitentia propter nos præstitit Christus. In semetipso quidem poenitentiæ opera, etsi ab fis solutus praestitit Christus, ut nobis penitentia et. bumilitatís, viam Østenderet. Jejunavit enim, et oravit, et sobrie et humiliter ac continentor visit, hørdeacis panibus parvisque piscibus vescens, sæ- ∙pius etiam panes non þabere visus, pro comitantibus vero paucos panes istus benedicendo multiplicaus; pedibus etiam iter faciebat, οι peregrinans, nec habens, veluti ipse dixit, ubi caput reclinet; ει contumelias et opprobria et lapidationes feremy, etsi mala anaquam, sed a contra howa egenity demum ab amico prulitus, a domesticis etiam pro sus est, pro quibus ipse torquebatur; insimulatiᾳ autem sustinuit, et aliunde cou-patus, et elaphi. zatus, nudus etiam flagellatus, et condemnatos fuit, ac demum tanquam reus in cruce cum fatronibus mortuus est, cum esset ipse cunctorum Domimus. Unde etiam ip-e imprecatio dictus est, ut primam solvenɛin uobis maledictionem afferret et benedictiouem; ad hæc autem mortuus, ut viventibus. etiam, iisque in inferno degentibus pœnitent's dona largiretur; eos enim qui crediderunt exinde salvat, a mortuis autem resurgens, cunctis habitantibus terram resurrectionem ac vitæ instaurationem pœnitentiæ opens moderatus est; namque ex ipsa et increduli et immundi ad fidem Christique amorem, adl.sapientiam virginitatemque conversi, ipsis angelis simileş videbuntur, et usque a. buc salvat Christus, incredalos etiam ad fidem adducens, etiamsi millia egerint peccata, donumque baptismo acceptum amiserint, et fideles ipsos qui peccaverunt coufessione salvat, et lacrymis, et contritione, · et misericordia, aliisque bonis operibus, quibus in quantum possunt accèdunt ad eum, CAPUT LI. Quod propter pænitentiam gratia solvendi et lir gundi episcopis concessa est, idque a Christo. Propter hæc autem solvendi et ligandi nobis hominibus potestatem concessit, a semetipso primum gratiam batic apostolis tradens. ‹ Insufflavit enim super cos, et eis locutus est dicens: Accipit: Spiritum sanchuin; quorum remiseritis peccata, remittentur eis, et quorum retinueritis, retenta sunt,> ut homines ad exomologesim humili corde accedentes, postquam primum sinceris poulentiæ operihu‹ a peccatis recesserint, remissionia gratiam realiter conséquantur. Et hæc continuo usque adhuc præstat Christus; et eadem Spiritus sancti virtus, bæc in sacerdotibus operatus, potens est etiam quæ solutet peceatores post mortem cunctis notas præbeat, ligates vero etiam patefacial. Οτι καὶ τὰ τῆς μετανοίας έργα δι' ἡμᾶς ὁ Χρι στὸς κατειργάσατο. Καὶ εἰς ἑαυτὸν δὲ τὰ τῆς μετανοίας Εργα μὴ ὀφεί λων εἰργάσατο, ἵν᾿ ἡμῖν δείξῃ τὴν τῆς μετανοίας καὶ ταπεινώσεως ϊδόν. Νενήστευε γάρ, καὶ προς ηύχετο, καὶ εὐτελῶς ἐξὴ καὶ ταπεινῶς καὶ ἐγκρα τῶς, ἐν ἄρτοις κριθίνοις καὶ μικροῖς όψοις διατρο φόμενος. Καὶ πολλάκι; ἄρτους μὴ ἔχων φαίνεται, διὰ δὲ τοὺς συνόντας τοὺς βραχεῖς πληθύνων δι' εύλογίας, καὶ πεζοπορῶν, καὶ ξενιτεύων, καὶ μὴ ἔχων (*; ἔφη) που κλἶναι τὴν κεφαλὴν· καὶ ὕβρεις καθ υπομένων καὶ λοιδορίας καὶ λιθασμούς· καὶ μὴ ἀποδιδοὺς κακὸν, ἀλλὰ μᾶλλον εὐεργετῶν· καὶ τελευτ τατον προδιδόμενος παρὰ φίλου· καὶ πάσχων παρά τῶν ἰδίων δούλων ὑπὲρ ὧν ἡγωνίζετο· καὶ διαβαλλό μενος ὑποφέρων· καὶ ἐμπτυόμενος, καὶ κολαφιζό μενος, καὶ γυμνός μαστιζόμενος, καὶ κατακρινόμε νος, καὶ θανατούμενος ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ὡς κατά Χριτος σὺν λῃσταῖς ἡ τῶν ὅλων ποιητής. Οθεν καὶ κατάρα ἐκλήθη, ἵνα λύσῃ τὴν πρώτην ἐν ἡμῖν ἀράν, καὶ εὐλογίαν παράσχῃ. Καὶ τέλος θανατούμενος, ἵνα Δ; καὶ τοῖς ζῶσι, καὶ τοῖς ἐν ᾅδου χαρίσηται τὰ τῆς μετανοίας δωρήματα. Σώζει γὰρ κἀκεῖ τοὺς πιστεύ σαντας. Καὶ ἀναστὰς δὲ πάσῃ τῇ οἰκουμένῃ τὴν Ο ἀνάστασιν καὶ ἀνάπλασιν διὰ τῆς μετανοίας εδρά βευτε. Δια ταύτης γὰρ ἄπιστοί τε καὶ ἀκάθαρτοι πρὸς τὴν πίστιν καὶ ἀγιωτύνην Χριστοῦ, σωφροσύ νην τε καὶ παρθενίαν επιστραφέντες, άγγελοι ὤφθησαν· καὶ μέχρι τοῦ νῦν σώζει Χριστός, καὶ τοὺς ἀπίστους πρὸς πίστιν ἕλκων, κἂν τὰ μυρία έρω γάσωνται δεινά, δῶρον τὴν ἄφεσιν διὰ τοῦ βαπτίσμα του χαριζόμενος, καὶ τοὺς πιστοὺς ἁμαρτάνοντα· δι' Εξομολογήσεως ἀνασώζει, δακρύων τε καὶ συντριβές, ἐλέους, καὶ ἔργων ἀγαθῶν ἑτέρων τῶν κατὰ δύνα μιν, προσερχομένους αὐτῷ. Ο ΚΕΡΑΛ. ΝΑ'. Οτι διὰ τὴν μετάνοιαν ἡ χάρις τοῦ λύειν καὶ Τεσμεῖν τοῖς ἀρχιερεῦσι, καὶ αὕτη ἀπὸ Χρι στοῦ. Δι᾿ ἣν αἰτίαν καὶ τὴν τοῦ λύειν καὶ δεσμεῖν τοῖς ἀνθρώποις ἡμῖν παρέσχετο δύναμιν, ἐξ ἑαυτοῦ τοῦτο τὸ χάρισμα πρῶτον τοῖς ἀποστόλοις ἐνθείς. «Ενε φύσησε γὰρ καὶ εἶπεν αὐτοῖς, φησί, Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον· ἄν τινων ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, αφίενται απο τοῖς· ἄν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται· ὁ ἵνα οἱ τῇ ἐξομολογήσει ἐν ταπεινώσει 70 προσελθόντες ψυχῆς, δι' εἰλικρινούς μετανοίας πρότερον ἀποστάντες τῆς ἁμαρτίας, κομίσωνται τὴν ἄφεσιν ἐναργώς. Και τοῦτο διηνεκώς ἄχρι τοῦ νῦν ἐνεργεῖται. Καὶ ἡ δύο ναμις αὕτη τοῦ Πνεύματος διὰ τῶν ἱερέων ἰσχύουσα, καὶ ἐνεργής οὖσα, τούς τε λελυμένους καὶ μετὰ θάν να τον γνωρίμους πᾶσι ποιεῖ καὶ τοὺς ὑπὸ δεσμὸν Όντας φανοί,

Ὅτι καὶ τὴ μοναδικὴν σχῆμα τῇ μετανοίᾳ περι λαμβάνεται. Καὶ διὰ τὸ σχῆμα ὰ γελικόν, καὶ ένδυμα μετανοίας καλείται. Καὶ τίς ἡ δύναμις τούτου. Ἐν ταύτῃ δὴ τῇ μετανοίᾳ καὶ τὸ ἱερώτατον περι λαμβάνεται σχήμα τῶν μοναχῶ, δ δὴ καὶ ἀγγελ:- κόν ἐστι καὶ καλεῖται, ὡς τὴν ἐκείνων μιμούμενον καὶ ἐπαγγελλόμενον ἀγνείαν, ἀκτησίαν, ὕμνους, προσευχάς, ὑπακοήν τε καὶ καθαρότητα. Καὶ τῆς μετανοίας ένδυμα δὲ καλεῖτα, ὡς πενθικὴν, ὡς τα πεινόν τε καὶ εὐτελές, ὡς ἀπέριττον καὶ πάσης φιν λυκαλία; ανθρωπίνης ἀπεῤῥηγμένον, ὡς ἁπάντων κοσμικῶν ἐννοιῶν τε καὶ λόγων καὶ πράξεων οὐκ ἀνεπίμικτον μόνον, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὴν κατάλυσιν καὶ φυγὴν τῶν κοσμικών πραγμάτων χωρούν. Υπερκοσμίου γὰρ ζωῆς ἐστι τοῦτο σύμβολον, καὶ τὸ φθαρτον δε άσκει τῶν ὁρωμένων, καὶ πάντων τῶν ἐν ἀνθρώποις τὸ πρόσκαιρον· καὶ φιλοσοφίαν τὴν ἄνω τούτο μελετῇ, καὶ φιλοσοφεί, καὶ θανάτου και τέλους μνημονεύει τῶν ἀδε. Διὸ καὶ μέλαν ἐστὶν, ἐπειδὴ θανάτου καὶ πένθους μέμνηται, καὶ οὐ τῇ ἐν τις τῷ βίῳ, ἑτέρας δὲ ζωῆς ἐπιθυμεῖ τῆς ἀφθάσω του, καὶ πρὸς ἐκείνην τρέχειν ἐπείγεται Διὸ καὶ εἰ τις ἀληθῆς ἐστι μοναχές, κατά Παύλον, οὗτος καὶ ἐνταῦθα μὲν Χριστὸν ἀγαπᾷ, καὶ οὐδὲν αὐτὸν τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ χωρίσαι δύναται· καὶ ἐπιθυμεῖ ἀναλῦσαι, καὶ σὺν Χριστῷ εἶναι. Καὶ τοῦτο διὰ τῶν Εργων δείκνυσιν, ἐν ἐρήμοις καὶ ὄρεσι καὶ μονα; φυγαδεύων διὰ Χριστόν. Καὶ ἓν εἶναι σπεύδει μετά Χριστοῦ, ἵνα ἐν αὐτῷ Χριστὸς συν Πατρί ο κήτῃ καὶ Πνεύματι. Διὸ καὶ τὸν τοῦ Χριστοῦ ὅταν ἐκμιμεῖται βίον, καὶ ταπεινοῦται, καὶ πτωχέ ει, καὶ ὑποτάσσεται, καὶ οὐδενὸς φροντίζει τῶν ὧδε, καὶ σταυροῦται τῷ βίῳ, καὶ παρθενεύειν ἐπαγγέλλεται, καὶ ἀκτημονεῖν, καὶ νηστείαις σχολάζειν και προς ευχαῖς καὶ δεήσεσι, καὶ ἄχρι θ. νάτου τούτοις ἐμμένειν καὶ τοῖς τοιούτοι, καὶ πάντα φέρειν διὰ Χρι-, στόν. "Α δή πάντα τῆς μετανοίας ἔργα ἐστί. Καὶ πᾶς πιστό, οφείλει τούτοις εγκαρτερεῖν, πλὴν τῆς παρ θενίας καὶ μόνον, ἥτις ἀνήκει τοῖς μοναχοῖς. Ταύτην γὰρ ὀφείλουσι μένον ἐξαιρέτως οἱ μοναχοί αλλά και οἱ ἐν κόσμῳ μήπω γυναικι συζευχθέντες, καὶ πᾶς ὁ ταύτην ἐπαγγειλάμενο;· ἀλλὰ καὶ ἅπας πιο στὸς, καὶ μᾶλλον ὁ περιπεσών ἁμαρτίας (τίς δὲ ὁ μηδόλως περιπεσών;) κατ' ίχνος βαίνειν ἐφείλει τοῦ Κυρίου, καὶ τὰ τῆς μετανοίας έργα διενεργεῖν. Ο δὴ καὶ ὁ Βαπτιστής, ὁ καὶ τὸ σχῆμα πρῶτος μετα καὶ τοῦ Ἡλιοῦ προτυπώσεις εδίδασκε, ο Πατή σατε, λέγων, καρποὺς ἀξίους τῆς μετανοίας. Καὶ μετανοεῖτε· ἤγγικε γάρ ή βασιλεία τῶν οὐρα νῶν· ν καὶ ἑκάστῳ ἁρμόζουσαν τὴν πολιτείαν παρ επίθει. tiæ, ▸ et alias: «Agile puitentiam, quoniam de hine politiam præstitit accom nodatam, Ὅτι ὁ Σωτὴρ καὶ δι' ἑαυτοῦ τὰ σχῆμα τὸ ἅγιον ἔδειξεν. Ο δέ γε Σωτήρ καὶ Θεό, ή ῶν, τοῦτο δὴ τὸ τῆς CAPUT 1.11. Quod forma ei habitus monachalis a pœnitentia assumitur, et quare idem habitus angelicus vorelur et habitus pœnitentiæ, et quænam sil ejus vis ac significatio. In hac autem pœnitentia sacrosanctus assumitur monachorum habitus, qui sane angelicus et est, et vocatur, qua i horum innocentiam, paupertatem, lymnos, preces, obedientiam, perfectamque purita:em præsignificaret ac imitaretur. Et habitus pœnitentiæ vocatur, veluti triste aliquid, et humile,' et sobrium, et simplex, et totius humanæ pulchritudinis apparatibus abhorrens, cui vero non solummodo omnium humanarum cogitationum, sermobune, «t operum nihil omnino promiscuum est, s. d etiam ad omnium mundanorum operum destrictionem fugamque protrahens. Vitæ enim quæ supra terram est ipse præ se fert signum; et visibilium omnium corruptibile, humanorumque cuncto:um momentaneum ac leve demonstrat, sapientiam vero que desuper est aperit, et hanc sapientiam quærit, mortem vero hic finemque memorat. Quapropter niger est ipsi color, cum ipse mortem doloremque menti revocat, in hac vita autem minime vivit, sed incorruptibilem alteram vita: desideris suis pros quitur, et ad ea " procurrere festium, Qu-proper si verus aliquis est monachus, juxta Paulum, ille ex hac etiam vita Christum diligit, nec aliqua res eum s parare poterit a chartate Christ; cupit etiam dissolvi et esse cuan Christo, et illud operibus os. tendit, cum in deserta, et montes et soliiudines pro Christi amore confugiat; cum Christo autem esse conatur, ut inhabitet in se Ch istus cum Patre t Spiritu sancto. Et exinde totam Christi vitum sudiose imitatur, seipsum humiliat, et pamperialem quærit, et voluntatem 'suam subdit, nec ullam rem appetit super terrain, et huc vite cruciigitur, et se virginem servare, et nihil in proprium retinere, et jejuniis incumbere, et precibus, et supplicationib.is, et ad mortém usque in his et similibus permanere, coneta demum propter Christum feire profitetur. Et his omnibus pœnitentie opera constituun.ur; in quibus etiam singulos fideles perseverare op rtet, sola virginitat: excepta, quæ ad monachus spec'at; ad hanc enim ex electione fantum adſtijnguntur mo¬ nachi et saculares qui mulieri non juncti sunt, sive etiam quisque voto professus est eam. Singuli auteın fileles, et in primis qui in peccatis incidit (quis autem incidit nunquam?) juxta vires Christi vestigia sequi, panitentiaeque opera pastare tenentur. Joannes enim Baptista, qui primus post Eliam pœ…¡- tentiae habitum induit, hujus necessitatem nos elocuit dicens: ‹ Facite ergo dignos fructus pœnitea❤ appropinquavit regnum eorum.. Et unicuiquα CAPUT LII. Quod etiam Salvater ipse docuit încra hujusmźdi forma uti. Salva.or autem ac luis noster, postquam agnum

ilud nobis poenitentiae domum praestitisset, ac per μετανοίας μέγα δῶρον παρεσχηκώς, καὶ διὰ τῶν prophetas, per Precursorem etiam praenuntiasset, sivè a semetipso sive a discipulo; sacram hujusmodi formam iterum per apostolos ac per seipsum similiter præbuit tradiditque dicens: Si quis vult veuire post me, abneget semetipsum, tollat crucem suam quotidie, et sequatur me. Ne autem ex omnibus credentibus aliquis tantum hæc suscipiat, quibus omnes pariter tenentur fideles, nempe ad mortem usque fidem profiteri, utpote Christum scqui debentes, qui ex praeclara coufessione Patris et Spiritus sancti testimonium perhibuit sub Pontio Pilato; sed etiam quod confessionem illam adhuc profiteri teneantur qui in conscientia testimonium perhibere debent, quod juxta Christum sit eorum vita, in primis vero monachorum ordines, jamjam audi quid Petro dixerit, hæc loquenti: ‹ Ecce nos reliquimus omnia, et secuti sumus te; palam jam profitetur dicens, quod voc qui secuti estis me, in regeneratione, cum sederit Filius hominis in sede majestatis suæ, sedebitis et vos super sedes dnodecim, julicantes duodecim tribus Israel;» quod pontificalis est gratiæ, quam discipulis suis præstitit; deinde pergit: Et omnis qui reliquerit domum, vel fratres, aut so ores, aut patrem, aut matrem, aut uxorem, aut filios, aut agros, propter me et Evangelium meum, centuplum accipiet, et vitam æternam possidebit. Ita procul dubio sese habet monachorum vita; et ex ipso quidem martyrio ca vox intelligitur, plerique enim eorum, omnibus derelic:is, pro Christo mortui sont. Ex propria auteni monachorum politia aperte innotescit, quod et hanc Salvator ipse instituerit, et ejus discipuli; ipse enim virgo fuit et pauper, cum esset dives; et in monte oravit, et Patris factus est obediens usque ad mortem, mortem autem crucis, nec fecit volunjatem suam, sed voluntatem ejus qui misit eum Patris, et hanc usque ad mortem servavit dicens: • Non autem rra, carnis videlicet, e sed tua voluntas fial, o divina enim non alia fuit Patris, alia ejus voluntas. Et ubique passin monachorum vitam nobis tradidit: • Qui amat, inquit, patrem aut matrem plus quam mne, non est me dignus, et qui amat Glium aut filiam super me, προφητῶν καὶ τοῦ Προδρόμου κηρύξας καὶ δι᾿ ἑαυ τοῦ καὶ τῶν μαθητῶν αὐτοῦ, ὕστερον καὶ τὸ σχῆμα τὸ ἅγιον ὁμοίως διὰ τῶν ἀποστόλων καὶ ἑαυτοῦ παρέδειξέ τε καὶ παραδέδωκεν, «Εἴ τις θέλει, λέγων, ὀπίσω μου ἀκολουθεῖν, ἀπαρνησάσθω εαυτόν, καὶ ἀράτω τὸν σταυρὸν αὐτοῦ, καὶ ἀκολουθήτω μοι. Καὶ ἵνα μή τις περὶ πάντων τῶν πιστευή των μόνον τοῦτο ἐκλάξῃ, ὅτι οφείλουσι πάντες τις ο ἄχρι και θανάτου ὑπὲρ τῆς πίστεως 71 ἰσ ασίτι, ἐξακολουθεῖν ὀφείλοντες τῷ Χριστῷ ὑπὲρ τῆς καλῆ; ὁμολογίας τοῦ Πατρὸς καὶ ἑαυτοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος μαρτυρήσαντι ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου, ἀλλ' ὅτι τὸ παράγγελμα τοῦτο καὶ ὑπὲρ τῶν ἐφειλόντων τὸ κατὰ συνείδησιν μαρτύριον ἐνεργεῖν, ὅπερ ἐστὶν ὁ κατά 5 Χριστὸν βίος, ἐξαιρέτως δὲ μᾶλλον ἡ πολιτεία τῶν μοναχῶν· ἄκουσον τί πρὸς τὸν Πέτρον φησίν, είρη κότα, ο Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀφήκαμεν πάντα, καὶ ἠκολουθή σαμέν σοι, ο Επαγγέλλεται γὰρ λέγων, ὡς «Ὑμεῖς οἱ ἀκολουθήσαντές μοι ἐν τῇ παλιγγενεσία, όταν καθίσῃ ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἐπὶ θρόνου δόξης αὐτ τοῦ, καθίσεσθε καὶ ὑμεῖς ἐπὶ δώδεκα θρό ων, κρίνοντες τὰς δώδεκα φυλὰς τοῦ Ἰσραήλ.» "Ο δὴ τῆς ἀρχιερατικῆς ἐστι χάριτος, ἣν παρέσχε τοῖς μαθη ταῖς. Εἶτα ἐπάγει, «Καὶ πᾶς δ᾽ ἀφῆκεν οἰκίας, ἢ ἀδελφοὺς, ἡ ἀδελφές, ἢ πατέρα, η μητέρα, ή για ναῖκα, ἡ τέκνα, ἢ ἀγροὺς, ἕνεκεν ἐμοῦ καὶ τοῦ Εὐα αγγελίου, ἑκατονταπλασίονα λήψεται, καὶ ζωὴν αἰώ νιον κληρονομήσει.» Οπερ ὁριδήλως ο βίος ἐστι τῶν μοναχῶν. Καὶ ἐνεργεῖται μὲν καὶ τῷ μαρτυρίῳ ὁ λόγος, πολλοὶ γὰρ πάντα καταλιπόντες, διὰ Χριστὸν ἀπέθανον· ἰδίᾳ δὲ τοῦτο τῇ πολιτεία τῶν μοναχῶν φανεροῦται, ἣν καὶ αὐτὸς πεπολίτευται ὁ Σωτὴρ, καὶ οἱ αὐτοῦ μαθηταί· αὐτὸς μὲν παρθενεύων, καὶ πτα χὸς ὤν, ὁ πλούσιος, καὶ προσευχόμενος ἐν τῷ ὄρει, καὶ ὑποτασσόμενος ἄχρι θανάτου σταυροῦ τῷ Πατρί, καὶ μὴ τὸ ἑαυτοῦ ποιῶν θέλημα, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ πέμψαντος αὐτὸν Πατρὸ;, δ καὶ μέχρι τοῦ πάθους ἐφύλαξε ο Πλὴν μὴ τὸ θέλημά μου, λέγων,» τὸ τῆς σαρκός δηλονότι, «ἀλλὰ τὸ σὴν γενέσθω,» ἤτοι τὸ τοῦ Πατρίς θεῖον ἓν θέλημα καὶ αὐτοῦ· κ. ὶ ἀλλαχοῦ δὲ τὸν τῶν μοναχῶν διδοὺς βίον, «Ο φιλών, φησί, πατέρα ἢ μητέρα ὑπὲρ ἐμὲ οὐκ ἔστι μου ἄξιος·» καὶ «Ο φιλῶν υἱὸν ἢ Ουγατέρα ὑπὲρ ἐμὲ οὐκ ἔστι μου dou est me dignus.. Et: • Qui non rerun - άξιος. Καὶ. Ος οὐκ ἀποτάσσεται πᾶσι τοῖς ἑαυ diat omnibus quæ possidet, non potest meus esse discipulus.» Et adolescenti: e Si vis, inquit, perfectus esse, vade, vende quæ habes, et da pauperibus, et habebis thesaurum in calo: et veni, s«quere me. › Quod sane haud martyrii, bene vero monachorum est vitæ. Et dicenti: ‹ Permitte mihi primum ire, et sepelire patrem meum», quid dixit qui hæc docuit: — Honora patrem tuum el matrem tuam?» Ut nos ad perfectius adducat, divinam nempe ad monachorum vitam, parentes ipsos hic spernendos suadet, et in præcipuis quidem. Quare hoc? Quia prae omnibus honorandus est Deus qui nos creavit, et si propter eum et juxta eum vivere cupimus, propinquos nostros secundum carnem τοῦ ὑπάρχουσιν, οὐ δύναται εἶναί μου μαθητή, καὶ πρὸς τὸν νεανίσκον, «Εἰ θέλεις τέλειο; εἶναι, πώλησόν σου τὰ ὑπάρχοντα, καὶ δὲς πτωχεῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρανῷ. Καὶ δεῦρο ἀκολούθει μοι·, ὅπερ οὐ μαρτυρίου, ἀλλὰ τοῦ μοναχικού ἐστι βίου· καὶ πρὸς τὸν λέγοντα δὲ ἀπελθεῖν, καὶ θάψαι τὸν ἑαυτοῦ πατέρα, τί φησιν ὁ διδάσκων, • Τίμα τον πατέρα σου καὶ τὴν μητέρα σου; › Εἰς τὸ τελειότερον ἀναβιβάζων ἡμᾶς, την θεοειδή βίον τῶν μοναχῶν, καὶ τῶν γονέων καταφρονεῖ, ὧδε παραινεῖ, καὶ ἐν αὐτοῖς τοῖς καιρίοις. Διὰ τί; Ὅτι προτιμότερος πάντων ὁ ποιήσα,θἡμᾶς Θεός. Καὶ εἰ δι' αὐτὸν κατ' αὐτὸν ζῆν βουλόμεθα, οὐ χρεία μερι μνην ἡμᾶς περὶ τῶν κατὰ σάρκα ἰδίων· ὅτι προ

νοητής ὢν ἐκεῖνος, ἡμμα; μὲν καθαρῶς αὐτῷ καὶ miniure curare debemus, quia Deus ille providens γνησίως ἀκολουθοῦντας ἐσαγγέλους ποιήσει, παρ' οἷς οὐδὲν προσπαθές, μόνη δὲ ἡ ἀπαθεστάτη ἀγάπη. Ἐκείνων δὲ ὧν ὑπερορῶμεν ἡμεῖς δι' αὐτὸν, προνοήσεται δι' ἑτέρων. Γ' τὸ ο Αρες τοὺς νεκροὺς θάψαι τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς. ο Διὸ καὶ κεκώλυκεν ἐκεῖνον εἰπὼν, ο Αφες τους νεκροὺς θάψαι τοὺς ἑαυτῶν νεκρούς. ο 'Ανήγαγε γὰρ αὐτὸν εἰς τὴν ἀφθαρσίαν, καὶ τοῖς ἀθανάτοις συνῆψεν ἀγγέλοις, μιμητὴν αὐτῶν δεδειγμένον διὰ τὸ ἔσχετον. Οὐ νεκρός, φησὶν, εἶ· διὸ καὶ περὶ νέο κρῶν τῶν λυομένων πατέρων μὴ μερίμνα. Τι τὸν «Οὐδεὶς βαλὼν τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπ' ἄροτρον.» Καὶ ἑτέρῳ δὲ τῷ βουλομένῳ ἀποτάξασθαι τοῖς εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ, τουτέστι γυναικὶ καὶ τοῖς ἄλλοις, τί φησιν; ε Οὐδεὶς βαλὼν τὴν χεῖρα αὐτοῦ ἐπ' ἄροτρον καὶ στραφεὶς εἰς τὰ ὀπίσω, εὔθετός ἐστιν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν.» Γεωργία; ήρξω, 72 φησίν, οὐκ ἀνθρωπίνης, ἀλλ' ἐν τῷ οὐρανῷ γεωργείς. Οὐκ εύθετος ἔσῃ στρεφόμενος πρὸς τὰ πρόσκαιρα. Μάθε δὲ καὶ τίνα τίνων ἀνταλλάττῃ οἴκου σου καὶ τῶν ἐν τῷ οἴκῳ, βασιλείαν οὐρανῶν. Ευρίσκομεν ἄρα, ὺς καὶ ἔζησεν ὁ Κύριος τὴν κατὰ μοναχοὺς ὁδὸν, καὶ παρέδωκε. Καὶ ἐν τοῖς ἀποστόλοις αὕτη ἡ ζωή ήν, διὸ καὶ τούτοις παρήνει, μὴ δύο ἔχειν χιτῶνας, μηδὲ ράβδον, ἢ πήραν, ἡ ὁποδήματα, καὶ τὰ λοιπὰ, δ τῆς μοναχικῆς ἐστι βιοτῆς. Καὶ οὐχ ἁπλῶς λόγοις μόνον καὶ εὐχαῖς πρὸς τοῦτο ἐνίσχυε τὸ ἔργον, ὡς καὶ πρὸς τὸ διδάσκειν, ἀλλὰ καὶ εὐλογῶν αὐτοὺς ἐξαπέ στειλε. Καὶ δύναμιν παρεῖχεν, ἐξαποστέλλων, κατά πνευμάτων ἀκαθάρτων, καὶ θεραπεύειν πάσαν νόσον καὶ πᾶσαν μαλακίαν, ὅπερ οὐ μόνον ἐν τοῖς ἀποστό λοις τότε ἦν, ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς ἁγίοις ὕστερον, καὶ μάλλον τοῖς ἀσκηταίς. Ὅτι δὲ καὶ τελετὴ ἦν ἐξ ἀργῆς, καὶ μυστήριον μοναχικῆς τελειώσεων, καὶ ἀπὸ · ῶν ἀποστόλων αὐτῶν, ὁ μέγας τοῦτο μαρτυρεί Διο νύσιος μετὰ τὰς ἄλλας ἱερὰς τελετάς, καὶ μυστήριον γράφων μοναχικῆς τελειώσεως. Πλανώνται ἄρα οι λέγοντες ώς καινότερόν ἐστι τὸ σχῆμα, καὶ οὐ παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἡ τῶν ἀποστόλων αὐτοῦ δοθέν. Απεδείχθη γὰρ ὡς καὶ Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν τοῦτο παρα δεδωχὼς ἦν, καὶ οἱ αὐτοῦ μαθηταί, καὶ μυστήριον ἦν παραδεδομένον ὑπ' αὐτῶν τῆς τῶν μοναχῶν τε λειώσεως, καὶ περιβολὴ σχήματο; ἑτέρα παρὰ τὸ σχῆμα τὸ κοσμικόν. Καὶ τοῦτο γὰρ ὁ θεῖος φησι Διονύσιο;. Ο τι δὲ καὶ τῷ ἱερῷ Παχωμίῳ ἐν τοῖς τῶν Πατέρων γέγραπται λόγοις, ὕστερον τὸ σχῆμα παρ' ἀγγέλου δοθῆναι, καλῶς καὶ ἀληθῶς γέγρα πται. Καὶ γὰρ τοῦ σχήματος σημείά τινα, τελεωτέ σαν διδασκαλίαν ἔχοντα παρὰ τὸ πρότερον σχῆμα, δέδοται. Ἐπεὶ γὰρ κατὰ μικρὸν τὰ τῆς εὐσεβείας τύξανε τε καὶ προέκοπτε, καὶ τῆς Ἐκκλησίας αἱ εὐταξία: μείζους ἐγίνοντο, καὶ τὰ τῆς ἱερουργία; καὶ τοῦ βαπτίσματος λαμπρότερον συνετίθετο, καὶ PATROL. GR. CLY. est qui nos, modo ipsum pure ac sincere secuti erimus. similes angelis faciet, apud quos nullus remanet appetitus, nisi solus divinissimus amor, horum enim in locum quæ propter ipsum reliquerimus, alia ab eo sufficientur. CAPUT LIV. Quæ sit sententia dicti Matth. viii, 22: ‹ Sinite mortuos sepelire mortuos suos. › Nunc autem cohibuit dicens: «Permitte mortuos sepelire mortuos suos, ut eum ad incorrupti - bilia raperet et immortalibus angelis conjungeret, cum horum etiam studii imitatorem sese præberet: › Mortuus non es, inquit; quare mortuos parentes jam solutos noli amplius curare. CAPUT LV. Quæ dicti Luc. 18, 62: ‹ Nemo mittens manum suam ad aratrum. › Ad alterum autem vale dicere cupientem his quæ domi sunt, id est, uxori'suæ et cæteris, qu'1 dicit? «Nemo mittens manum suam ad aratruền, et respiciens retro, aplus aut regno Dei.» Non bumanam, inquit, incipe arationem, sed eam quæ desuper cut cura; haud apta enim invenies, si ad momenta. nea deflexeris; disce igitur quænam nunc quorumnam in locum sufficientur, loco domus tuæ et eorum quæ domi sunt, regnum cœlorum. Jamjam igitur Invenimus quomodo Dominus juxta monachorum vism et ipse vixit et nobis tradidit; et ca fuit quoque apostolorum vita, quibus ipse suasi no duas haberent tunicas, neque baculum, noqua peram. neque calcernenta, neque alia hujusmodi, quod sane monachorum vitæ proprium est. Eos autem non suis sermonibus tantum precibusque ad opus illud roboravit, veluti ad docendum, sed etiam benedi - cens eos misit, mittensque, dedit illis potestatem spirituum immundorum ut ejicerent eos et curárent omnem languorem et omnem infirmitatem, quod tunc non lautum in apostolis fuit, sed etian in sanctis postea, ac præcipue in ascetis. Quod autem ab initio fuerit hic status, quod etiam monachalis institutionis mysterium ab ipsis apostolis nobis tradatur, magnus testatur Dionysius, qui post sacra alia munera, ipsum monachalis Institutionis mysteriam scribit. Errant igitur qui babitum monachalem recentiorem esse, minime vero a Salvatore, vel ab ejus apostolis originem suam trahere contendunt. Innotuit enim nobis quomodo Christus Deus noster hoc nobis tradidit, et ejus discipuli. Talem namque decebat mysterium ah ipsis monachalis ordinis institutionibus tradi, et alium quidem habitny monachalis, alium mundant habitus esse indumentum. Et hæc habet divinus Dionysius: Quæ de sancto Pachomio in sermonibus Patrum scripta sunt, quod nempe habitum monachalem postea ab angélo susceperit, vere ac juste scripta sunt; quædam enim ipsi tradita sunt monachalis habitus signa, quæ perfectiorem ac prior habitus doctrinam præbebant. Postquam enim pie7

tas paulo post creverit ac auxerit, et majores facti ψαλμῳδιῶν καὶ εὐχῶν ἀκολουθίαι καὶ τάξεις ὑπὸ sint varii Ecclesiæ status, ac præclarius enituerint quæ ad sacram Eucharistiam et baptismum spectant, necnon psalmodiarum precumque sequelæ et ordines, quæ apte a sanctis viris, Spiritu movente, ßebant, postquam demuin monachorum habitus, aptiori graviorique sub forma, angelo eam tradente, Pachomio apparuerit: ex tunc venerandius tunicæ indumentum, postea vero zona et clavus, deinde cucullus et pallium, et sandalia, et trabea, quæque divinarum rerum symbolicam effigiem præ se ferebant. Et hæc quidem septem sunt numero, veluti septem suut pontifcis induinenia, τῶν κατὰ καιροὺς ἁγίων ἀνδρῶν κινουμένων τῷ Πνεύματι, καὶ τὰ τοῦ σχήματος τῶν μοναχῶν πρὸς τὸ εὐτακτότερον καὶ σεμνότερον ὑπὸ ἀγγέλου το Παχωμίῳ ἐδείκνυτο. Καὶ χιτῶνος μὲν εὐλαβεστέ ρα περιβολή· εἶτα ζώνη τε καὶ ἀνάβολος· ἔπι τα κουκούλιον, καὶ παλλίον, καὶ σανδάλια καὶ μανδύας, θείων τινῶν παρεχόμενα συμβολικὴν ἔννοιαν. Ατινα δὴ καὶ ἑπτά εἰσιν, ὡς καὶ τὰ τοῦ ἀρχιερέως εἰσὶν ἐνδύματα, τὴν τελειοτάτην μαρτυροῦντα ζωήν, από τῶν ἑπτὰ χαρισμάτων τοῦ Πνεύματος. Πλήν περί τούτων ἐροῦμεν τρανότερον, οπόταν καὶ περὶ τῶν γινομένων ἑκάστῳ εἴπωμεν μυστηρίῳ. perfectissimæ vitæ testimonium perhibentia, a septem Spiritus sancti donis deducta. de quibus apertius dicemus, cum de his quæ ad singulum mysterium spectant disseremus. CAPUT LVI. Quod olei sacri sive oratione consecrati mysterium a Salvatore traditum fuit. Nunc autem de septimo mysteriorum ceu de sacro oleo nobis dicere incumbit, quomodo illud a Salvatore nobis traditum fuit, quomodo etiam ipse unctus est oleo, non autem propter se, sed propter nos, ut etiam mysteriis aliis usus est, ac quamnam demum huic virtatem præstitit. Illud quidem eo tempore tradidit, quo misit apostoles suos binos ante f.ciem suam; et exeuntes, inquit, prædicabant ut pœnitentiam agerent. Videsne etiam quomodo oleo ista pœnitentiæ opera perficiuntur? Et dæmonia muita cjiciebant, et ungebant multos ægros et sauabant. Ecce oleum consecratum poenitentiam agentibus traditur; et ægros sanat, nec curat corpora tantum, sed etiam animas. Quod etiain testatur Theadelphus: «Infirmatur quis in vobis? Inducat presbyteros Ecclesia, et orent super euin, angentes eum oleo in nomine Domini. Et oratio fdei salvalit infirmum, et alleviabit Dominus; et si iu peccatis sit, remiuentur ei. Unde etiam alia in quædam novatorum Latinorum destruitur sententia. Jbi namque sacrum oleum iis qui vitæ spem habeat haud tradendum esse contendunt, sed iis tantum qui moriuntur, cum peccata remittendi vir❤ tutem in se contiueat; contrario modo apostolicis traditionibus, sicut in omnibus, etiam in his sentientes et agentes: Theadelpho enim clarante, «Ελ alleviabit eum Dominus, › hi non alleviandis oleum istuď tradi dicunt ac peccatorum remissionem in solo oleo statuunt, hanc certe peccatorum remissionem ex confessione semper et hoc sacre oleo undique perfecto, ex communicatione corporis et auguinis Christi et Dei nostri, poenitentiam agenlibus solummodo concessami. Quod autem pro nobis oleo unctus sit Salvator, disce ab unguento, quo accedens meretrix unsit eum: non ea quæ fuit passioni proxima Maria, Lazari soror, honori etiam habenda -mulier, et ea myrrha, ut ait, in futuram ejus sepulturam effundebatur, cum etiam ea que in doino Simonis leprosi erat mulier, si quidemalia, nor ea potest esso Maria; et hoc in pasquæ KE AA. NG'. “Ότι καὶ τὸ τοῦ ἁγίου ἐλαίου ἤτοι εὐχελα!ου μυστήριον ὑπὸ τοῦ Σωτῆρος ἐστι δοθέν. Νῦν δὲ καὶ περὶ τοῦ ἑβδόμου τῶν μυστηρίων τοῦ ἁγίου ἐλαίου ἀναγκαῖόν ἐστιν εἰπεῖν, ὅπως τε καὶ τοῦτο ἐκ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ὑπάρχει παραδοθεν, καὶ αὐτὸς τοῦτο ἡλείψατο, οὐ δι' ἑαυτὸν, δι' ἡμᾶς δὲ, ὡς καὶ τοῖς λοιποῖς μυστηρίοις ἐχρήσατο, καὶ τίνα τὴν ἰσχὺν ἔχει. Παραδέδωκε τοίνυν αὐτὸ, ἡνίκα τοὺς μπο θητὰς ἀπέστελλεν αὐτοῦ δύο δύο πρὸ προσώπου ἐαντοῦ. Οἱ καὶ πορευθέντες, φησίν, ἐκήρυσσον ἵνα μετ τανοήσωσιν. Ορᾶς καὶ τοῦτο τὸ ἔλαιον ὡς τὰ τῆς μετανοίας τελειοῖ; Καὶ δαιμόνια πολλὰ ἐξέβαλλον. Καὶ ἤλειφον ἐλαίῳ πολλοὺς ἀρρώστους καὶ ἐθερά G πευον. Ἰδοὺ τὸ ἔλαιον ἁγιαζόμενον τοῖς μετανοοῦσε δίδοται. Καὶ τοὺς ἀῤῥωστοῦντας ἰᾶται, καὶ θερα. πεύει οὐ σώματα μόνον, ἀλλὰ καὶ τὰς ψυχάς. Καὶ περὶ τούτου μαρτυρεῖ ὁ Θεάδελφος, ο Ασθενεί, λέγων, τις ἐν ὑμῖν; προσκαλεσάσθω τους πρεσβυτέρους τῆς ἐκκλησίας, καὶ προσευξάσθωσαν ἐπ' αὐτὸν, ἀλεί ψαντες αὐτὸν ἐλαίῳ ἐν τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου. Καὶ ἡ εὐχὴ τῆς πίστεως σώσει τὸν κάμνοντα, καὶ 78 ἐγερεῖ αὐτὸν ὁ Κύριος. Κἂν ἁμαρτίας ᾖ πεποιηκώς, ἀφι θήσεται αὐτῷ. ο Ενταῦθα καὶ ἄλλη τις τῶν καινοτ μούντων Λατίνων καταβάλλεται δόξα. Οὗτοι γάρ φασι, Τὸ ἅγιον ἔλαιον οὐ χρὴ δίδοσθαι τοῖς ἐλπίδα κεκτημένοις ζωῆς, ἀλλὰ τοῖς ἀποθνήσκουσι μόνον, ἐπειδὴ ἁμαρτημάτων παρέχεται ἄφεσιν· ἀπεναντίας τοῖς ἀποστολικοῖς ὡς ἐν ἅπασι καὶ ὧδε καὶ φρονοῦν τες καὶ πράττοντες βήμασι. Τοῦ γὰρ Θεαδέλφου βοῶντο;, ι Καὶ ἐγερεῖ αὐτὸν ὁ Κύριος, ο οὗτοι τοῖς μὴ ἐγειρομένοις παρέχειν τοῦτό φασι, καὶ τὴν ἄρε σιν τῶν ἁμαρτιῶν ἐν τῷ ἐλαίῳ μόνῳ περιορίζουσι· καίτοι γε ταύτην τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτιῶν καὶ τῇ ἐξομολογήσει χαριζομένην ἀεὶ, καὶ τούτῳ τῷ ἁγίῳ ἐλαίῳ πάντοτε τελουμένῳ, καὶ τῇ κοινωνίᾳ τοῦ σώματος καὶ αἵματος τοῦ Χριστοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν, τοῖς μετανοίᾳ μόνον προσερχομένοις. Ὅτι δὲ ἠλείψατο καὶ ἔλαιον ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Σωτὴρ, καταμαθεῖν ἔστιν ἐκ τοῦ μύρου, δι᾿ οὗ ἡ προσελθοῦσα ἔλειψεν αὐτὸν πόρνη· οὐχ ἡ πλησίον τοῦ πάθους Μαρία ἡ τοῦ Λαο ζάρου, ἥτις καὶ σεμνὴ ἦν, καὶ εἰς τὸν ἐνταφιασμέν ἦν αὐτοῦ, ὡς ἔφη, ἐκεῖνο τὸ μύρον, ὡς καὶ ἡ ἐν τῇ

& ut ipse ait. Hoc vero unguentum quod mulier in Luca descripta attulit, quæ etiam lacrymis rigavit et unxit pedes ejus et capillis suis tersit, quod certe est poenitentia oteum, ipsi jure oblatum a peccatrice, quo et ipsa er capillis, quibus pedes tersit uncta, innumerorum peccatorum remissioneon accepit; quod ipsum clare subjungit Evangre lium. Hospiti enim Simoni primum narrat Christus duorum debitorum parabolan, quorum unus quingentos, alter quinquaginta denarios debebat, et are remisso, uter amborum magis dilexerit remissorem interrogat. Declarauli autem Simoni eum esse cui plus donarit, dixit Dominus < Rect julicasti,, et conversus ad hanc mulieren, Simoni dixit: Vides hanc mulierem? Intravi in domum tuam: aquam pedibus meis non dedisti; haec autem lacrymis rigavit pedes meos: oleo caput meum uon unxisti; hæc autem unguento unixit pedes meos. Quanıobrem dico tibi: Remittuntur ei peccata multa, quoniam dilexit multum. Cui autem minus dimitis tur, minus diligit. Videsne quid hoc sacrum sim gnificat oleum? Peccato contaminati, ad Dei viros accedimus et, voluntate mutata, confessionein agimus delictorum quorum jussis sacrum Deo offer imus oleum in imaginem ejus misericordiæ et jucunditatis, in quibus divinum et jucundum ad nos gratiæ suæ lumen jaculatur. Et etiam lucem offeri mus. Cum autem oratio conjuncta fuerit et oleum fuerit consecratum, hoc oleo uncti remissionem peccatorum inveniunt, ut et ipsa meretrix cum Salvatoris pedes unxisset, et inde ipsa uncta fuisοἰκίᾳ Σίμωνος τοῦ Λεπροῦ γυνή, εἴπερ ἄλλη καὶ οὐχ sionis tempore factum est et in cus sepultu ἡ Μαρία ἦν, καὶ τοῦτο γὰρ ἐν τῷ καιρῷ τοῦ πάθους γεγένηται καὶ εἰς τὸν ἐνταφιασμὸν αὐτοῦ καὶ τοῦτό φησιν· ἀλλ' ὅπερ ἡ ἐν τῷ Λουκῇ γεγραμμένη πόρνη προσέφερεν, ἢ καὶ τοῖς δάκρυσιν ἔβρεχε, καὶ ἤλειψε τοὺς πόδας αὐτοῦ, καὶ ταῖς θριξιν ἐξέματτ:ν ἑαυτῆς, 8 δὴ καὶ τῆς μετανοίας Ελαιόν ἐστιν, εἰκότως αὐτῷ προσαχθὲν παρὰ τῆς ἁμαρτωλοῦ, δι' οὗ καὶ αὕτη διά τῶν τριχῶν ὧν ἐξέμασσεν ἠλειμμένη, τὴν τῶν πολλῶν ἁμαρτημάτων ἄφεσιν εἴληφεν, ὡς καὶ αὐτὸ παρίστησι τὸ Εὐαγγέλιον ἐναργώς. Φησὶ γὰρ πρὸς τὸν ἔχοντα τὴν οἰκίαν ὁ Κύριος Σίμωνα πρῶτον μὲν τὴν παραβολὴν τῶν δύο χρεωφειλετών, ὧν ὁ μὲν ὤφειλε δηνάγια πεντακόσια, ὁ δὲ ἕτερος πεντήκοντα· καὶ ὅτι ἀφεθεῖσιν αὐτοῖς, ποῖος τῶν δύο πλέον ἀγαπήσει τὸν τὸ χρέος ἀφέντα; Εἰρηκότος δὲ τοῦ Σίμωνος, Οτι ᾧ τὸ πλεῖον ἐχαρίσατο, ο εἴρηκεν ὁ Κύριος ο Καλώς Εφης, ο Καὶ στραφείς πρὸς τὴν γυναῖκα, τῷ Σίμωνι ἔφη, ο Βλέπεις ταύτην τὴν γυναῖκα; Εἰσῆλθόν σου εἰς τὴν οἰκίαν, ὕδωρ ἐπὶ τοὺς πόδας μου οὐκ ἔδωκας αὕτη δὲ δάκρυσιν έβρεξε μου τοὺς πόδας. Ἐλαίῳ τὴν κεφαλήν μου οὐκ ἤλειψας· αὕτη δὲ μύρῳ ἥλειψε μου τοὺς πόδας. Οὗ χάριν λέγω σοι, αφέωνται αἱ ἁμαρτίαι αὐτῆς αἱ πολλαὶ, ὅτι ἠγάπησε πολύ. ἃ δὲ ὀλίγον ἀφίεται, ὀλίγον ἀγαπᾷ, ο Βλέπεις, ὅτι τοῦτο δηλοῖ τὸ ἅγιον ἔλαιον; Αμαρτήσαντες, προσερχό μεθα θείοις ἀνδράσι· καὶ μετανοοῦντες, τὴν ἐξαγόρευσιν τῶν ἑπταισμένων ποιούμεθα. ἂν τῇ ἐπιταγῇ προσφέρομεν ἅγιον ἔλαιον τῷ Θεῷ εἰς τύπον αὐτοῦ τῆς ἐλεημοσύνης καὶ ἱλαρότητος, ἐν ᾗ καὶ τὸ θεῖον καὶ ἱλαρὸν ἀστράπτει τῆς χάριτος φῶς. Καὶ γὰρ καὶ φῶτα προσφέρομεν. Ἐπεὶ δὲ καὶ ἡ εὐχὴ προσάγε ται, καὶ τὸ ἔλαιον ἁγιάζεται, οἱ χριόμενοι τῷ ἐλαίῳ τὴν ἄφεσιν τῶν ἁμαρτημάτων εὑρίσκουσιν, ὡς καὶ ἡ πόρνη χρίσασα τους πόδας τους σωτηρίους, κἀκεῖ. Δεν αλειψαμένη, Διατί καὶ ἔλαιον ἐν τῷ ἁγίῳ καὶ μεγάλῳ μύρῳ, καὶ ἔλαιον ἐν τῷ εὐχελα ῳ. Πῶς δὲ καὶ ἔλαιον ἔν τε τῷ θείῳ καὶ μεγίστῳ μύρῳ, 8 τὴν σφραγίδα φέρει τοῦ Πνεύματος, καὶ ἔλαιον ἐν τῷ τῶν μετανοούντων καὶ ἀρρώστων ἐλαίῳ; Οτι κἀκεῖ καὶ ἐνταῦθα τύπον θείου ἐλέους· ἔχει τὸ ἔλαιον: Ἐκεῖ μὲν γὰρ ἐν τῷ μύρῳ τὴν σωτηρίαν ἡμῖν καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ θανάτου λύτρωσιν, καὶ τοῦ ζωοποιοῦν τος καὶ ἱλαροῦ Πνεύματος τὴν σφραγίδα σημαίνει, δι' οὗ καὶ τοῦ κατακλυσμοῦ τῆς ἁμαρτίας εῤῥύσθη μεν. Διὸ καὶ ἐν τῷ ἐπὶ τοῦ Νῶς κατακλυσμῷ περιο στερὰ εἰς τύπον τοῦ Πνεύματος κάρφος Ελαίας ἐν τῷ στόματι 74 φέρουσα τὴν σωτηρίαν ἐδήλου. Καὶ ἐν τῷ κατακλυσμῷ δὲ τῆς ἁμαρτίας τῷ τοῦ Κυρίου βαπτίσματι ἐν εἴδει περιστερᾶς τὸ Πνεῦμα κατήρ χετο, τὸν θεῖον ἔλεον καὶ τὴν χάριν μαρτυροῦν. Και ἐνταῦθα δὲ εἰς τύπον τῆς θείας, ὡς εἰρήκαμεν, ἐλεημοσύνης εἰς ἡμᾶς καὶ συμπαθείας τοῦτο τὸ ἔλαιον προσαγόμενον ἁγιάζεται, καὶ δι' αὐτοῦ τὸν τοῦ Θεοῦ ἔλεον ἐπισπώμεθα. Ικανὰ ταῦτα πρὸς ἀπόδειξιν τῶν τῆς Ἐκκλησίας ἱερῶν μυστηρίων, ἢ καὶ πλειόνων ἔχετε χρείαν; sel. CAPUT LVII. Quare olci usus sit in sancto et magno xuguento sire chrismate, nec minus adhibeatur oleum in euchcluo pænitentium et infirmorum Cur vero adhibeatur oleum in sancto et magno unguento, quod sigillum præ se.ført Spiritus sancti, cur etiam oleum in euchelæo pœnitentium et infirn. §) - rum? Quia et hic et tunc divinæ misericordiæ locum tenet oleum; si quidem in unguento, salutem 1:0bis et mortis redemptionem, nec non vivificantis ac propitii Spiritus sancti sigillum præsignificat, cujus etiam gratia a peccatorum diluvio redempti sumus. Quapropter tempore diluvii Noe, columi a, Spiritus sancti vicem gerens, oliva palmam in o: e afferens, salutem portendebat; ita etiam, sub diluvio peccati in Domini baptismo sub specie columbæ Spiritus præfigurabitur divinam miseri - cordiam et gratiam testificans. Ex tunc, utpote diximus, pro divina eleemosyna et charitate erga Dos, oleum istud oblatum consecratur et hujus virtute Dei misericordiam consequimur. Num hæc satix sunt ad explanationem sacrorum Ecclesiæ mysteriorum, pluribusve tibi opiis et?

Clericus. Sulciunt haec, domine; noc cateris & opus est nobis; nisi a te postulemus ut singula mysteria exponas, et sacra nobis explanes symbola, nosque doceas qualis uniuscujusque sit peraclorum virtus. Κληρικός. Ικανὰ, δέσποτα, καὶ οὐ χρείαν ἔ ομεν ἄλλων. Πλὴν δεόμεθά σου, ἔκαστον ἐκθεῖναι τῶν μυστηρίων, καὶ τὰ ἱερὰ ἡμῖν ἀναπτύξει σύμβολα, καὶ διδάξαι ἡμᾶς τίς ἑκάστου τυγχάνει τῶν τελουμένων ἡ δύναμις. ᾿Αρχιερεύς. Ὑπὲρ ἡμᾶς, ὡς εἰρήκαμεν, τοῦτο, ἀδελφὲ, καὶ δυνάμεως, καὶ σοφίας υψηλοτέρας. Εἰ γὰρ Διονύσιός τε καὶ Μάξιμος μεθ' ὑποστολῆς τε καὶ εὐλο βείας ὅσης οὐκ ἔστιν εἰπεῖν, ἐγχειρεῖν ἐπεχείρουν ταξί τοιούτοις ἱεροῖς πράγμασι, πῶς ἡμῖν ἔσται δυνατόν ἄρα περὶ τοιούτων έφερμηνεύειν; Αλλ' ἐπειδήπερ τὸ θαῤῥεῖν εἰς Θεὸν πάντα δύναται, αὐτὸς γὰρ τοῖς πιστεύουσι παρέχει κατὰ τὴν πίστις, καὶ διὰ τὴν ἀγάπην δὲ χορηγεῖ, ὅτι καὶ ἀγάπη ἐστί· λοιπὸν καὶ ἡμεῖς διὰ τὴν ὑμετέραν λέγοντες ἀγάπην πιστεύο μεν λαβεῖν λόγον ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματος ἡμῶν. Καὶ ἰδοὺ ἐγχειροῦμεν δι᾽ ὑπακοὴν ἐν ἀγάπῃ Χριστοῦ ἐκτελέσαι τὴν ὑμετέραν αίτησιν. Καὶ περὶ ἑκάστην, τῶν ἱερῶν συμβόλων όπερ έγνωμεν ἐκ τῶν ἱερωτά των Γραφῶν ἐροῦμεν. Καὶ ὅπερ ἂν ἡμᾶς οἱ Πατέρες ἡμῶν ἐδίδαξαν λέξομεν, καθόσον ἐξισχύσαμεν γνώ και. Καὶ δὴ πρῶτον λέγομεν περὶ τοῦ θείου βαπτί σματο;· ἐπεὶ καὶ τοῦτο ἀρχὴ τῶν εἰς ἡμᾶς μυστη ρίων. Πλὴν ὅτι καὶ πρὸ τοῦ βαπτισθῆναι σαρχική γέννησις ἡμῖν γίνεται, βητέον καὶ περὶ τῆς ἐν ταύτῃ πρότερον τελουμένης εὐχῆς. Ἐπεὶ γὰρ γεγεννημέ νοι σαρκί, οὕτως εἰς τὴν ἀναγέννησιν τὴν διὰ τοῦ Πνεύματος οδηγούμεθα, ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, ὡς ἄσπιλος οὖσα καὶ ἡγιασμένη ἐν Χριστῷ, ἐν τοῖς εὐσεβέσιν εὐθὺς τὴν ἁμαρτωλὸν ἡμῶν καὶ ἐκ σαρτὸς Pontifis. Hind, frater, supra nos, ut jam diximus, virtutisque et sapienti sulimioris proprium est; quod si enim et Dionysius et Maximus cum eo tremore et pɔvore, quem hic referre non est meum, tam sacris rebus incumbere curabant, quomodo tandem de his nobis disserere licebit? Cum autem in Deum, qui omnia potest, fidere expediat, ipse cuim fidelibus præstat juxta fidem ac secundum charita - tem, eosque docet quod ipse charitas est; quiin aliunde nos pro tua loquamur charitate, os nostTUM aperiendly sermoncm habere condimus. Εt ecce curamus, propter obedientiam in charitate Christi, tuam adimplere postulationem. De singulo autem sactorum symbolorum quidquid ex sanctissimis Scripturis audivimus loquemur; quæque etiam nos docuerunt Patres nostri, dicemus, in quantum cognovisse potuimus. Et in primis loquimur de divino baptismo, siquidem ɔpud nos primum sese habet inter mysteria. Insuper priusquam baptismus conferatur carnalis nativitas nobis tribuitur, et binc dicendum est quæuam preces in illa primuin peragi debeant. Quemadmodum cnim in carne nascimur, ita ad regenerationem per Spiritum sanctum perducimur, et Ecclesia Christi utpote immaculata et in Christo sanctificata, in fidelibus statim peccatum nostrum ac carnalem purificat " γέννησιν ἐκκαθαίρει. nativitatem. CAPUT LVIII. Quare sacerdos preces peragat super nato infante? Nato infante de muliere pia vocatur sacerdos, Deumque glorificat, gratias agens quod natus sit homo in mundo, ac Dominica crucis impressione natum benedicit, et perseverare et baptismum et nuctionein suscipere precatur. Quæ vero ad salutem spectaut orante matre, ipsi caterisque cumt ea mulieribus gratiam èt purificationem copfert, eisdemque facultatem praebet sanctifcare opera, nec ullo modo impediri, sive immundo communicare, sive de fallacibus peccati speciebus dubitare, quum semel immunditiæ ac voluptatis partum præstitere, qucna sane corruptionis ac mortis initium quidam prædicant, uti revera est. CAPUT LIX. Expositio st.gulorum quæ funt ante baptismum in baptismo el post baṛtismam. Insuper qui signavit aquam signo crucis in proœmium divini baptismatis, domum conspergit, et infante in froute signato propter mentem, necnon in ore propter locutionem et spiritum atque in corde propter vim vitalem, ita ut servatus maneat iu, salutarem baptismum, bis ita perfectis, egreliΚΕΦΑΛ. ΝΕ. Διατί ἐν τῇ τοῦ βρέφους γεννήσει εὐχὴ παρὰ τοῦ ἱερέως γίνεται. Καὶ τεχθέντος τοῦ βρέφους παρὰ γυναικός εύσε σος, ὁ ἱερεὺς παραγίνεται, καὶ δοξολογεῖ τὸν Θεὸν, εὐχαριστῶν, ὅτι ἄνθρωπος γεγέννηται ἐν τῷ κόσμῳ· καὶ σφραγίσας, εὐλογεῖ τὸ τεχθέν, καὶ διαμένειν καὶ δέξασθαι τὸ βάπτισμα καὶ τὸ χρίσμα αιτείται. Τη μητρί τε τὰ πρὸς σωτηρίαν εὐχόμενος, μεταδίδωσιν αὐτῇ τε καὶ ταῖ; σὺν αὐτῇ γυναιξί χάριτος καὶ ἁγιασμοῦ, άδειάν τε παρέχει ἐνεργεῖν τὰ ἔργα αὐτ τῶν, καὶ κατὰ μηδὲν ὅλως κωλύεσθαι, ἢ ρύπων μετέχειν, ἢ ἐνδοιάζειν φθονεροῖς τοῦ πονηροῦ φά σμασιν, ἐπειδὴ τῷ τῆς ἁμαρτίας καὶ ἐξ ἡδονῆς ἐξ. υπηρέτησαν τόκῳ, ὃν δὴ τῆς φθορᾶς καὶ τοῦ θανάτου προοίμιόν τινές φασι καὶ ἔστιν. Δήλωσις κατὰ μέρος τῶν πρὸ τοῦ βαπτίσματος, καὶ ἐν τῷ βαπτίσματι, καὶ μετὰ τὸ βάπτισμα τελουμένων. Ἀλλὰ καὶ σφραγίσας ὕδωρ τῇ σημειώσει τοῦ σταυροῦ, εἰς προοίμιον τοῦ θείου βαπτίσματος και τα ραντίζει τὸν οἶκον. Κατασφραγίσας δὲ καὶ τὸ βρέ φος τῷ μετώπῳ διὰ τὸν νοῦν, καὶ τῷ στόματι διὰ τὸν λόγον καὶ τὴν πνοὴν, καὶ τῇ καρδίᾳ διὰ τὴν ζω τικήν δύναμιν, ὥστε μένειν πεφυλαγμένον εἰς τὰ

σωτήριον βάπτισμα, οὕτως ἀπολύσας, 75 απέρχεται. tur. Octava autem die, affertur infans a quiluus lat Τῇ δὲ ὀγδοη ημέρα προσάγεται το βρέφος ὑπό τινων τῷ Θεῷ, καὶ πρὸ τῶν πυλῶν, οὐ γὰρ ἡγιασμένον ὅτι ἐστὶ τῷ βαπτίσματι, σφραγίζει πάλιν αὐτὸ εἰς τὸ μέτωπον, καὶ τὸ στόμα, καὶ τὸ στῆθος ὁ ἱερεύς· καὶ δίξωσιν ὄνομα τούτῳ δι' εὐχῆς ἱερᾶς, ὅπερ ἂν οἱ τεκόντες θελήσαιεν, μεθ᾽ οὗ καὶ βαπτίζεται. ΚΕΦΑΛ. Σ. ad Deum, et pro foribus, non enim baptismo adbuc sanctificatus est, rursus signat eum in froute et in ore atque in pectore sacerdos, eique per sacram orationem dat nomen quodcumque voluerint ejus parentes, quocum baptizatur. CAPUT LX. Οτι καὶ ἐν τῇ ὀγδόῃ ἡμέρᾳ ὁ Κύριος τὸ ὄνομαι Quod Dominus quoque ociata die nomen accepit ct είλησεν, Ιησούς κληθείς. Jesus appellatus est. Quemadmodum idem in Domino factum est; octava enim die circumcisus vocatus est Jesus. Nos vero circumcisionem non habemus; nam legem pro nobis adimplevit Salvator, et a legali servitute nos eruit, sed in omni natura aliam dedit circumcisionem, divinum bəptisma, quod non carnein amputa', sed peccatis purgat. Infantes singuli ut Jesus Christus in proprio nomine haptizantur, siquidem non omnes baptizantur in nomine Joannis et Mariæ, prout dixerunt quidam mente simplices et idiotæ. Die quidem octava tunc erat Judæis circumcisio. nos vero fideles cadem die pomen accipimus quoniam octava est renovatio. Nam impleta hebdomade quam ipsa consecuta est vita septem dierum circulo contenta, rursum die octava revertitur, quod sim gnum est resurrectionis, æternæque vitæ proœmium. Quippe octava die resurrexit Dominus, nosque ultimam diem æternæ vitæ speramus, que nescit occasunt, prout didicimus. Igitur in ipsa die octava Καθάπερ τούτο γέγονε καὶ ἐν τῷ Κυρίῳ· ἐν τῇ ὀγδόη γὰρ περιτμηθείς, Ἰησοῦς ἐπεκλήθη. Ἡμεῖς · δὲ οὐ περιτομὴν ἔχομεν· πεπλήρωκε γὰρ ὁ Σωτὴρ τὰ τοῦ νόμου ἀντὶ ἡμῶν, καὶ τῆς νομικής δουλείας ἐρύσατο. Δέδωκε δὲ περιτομὴν ἄλλην ἐν ὅλῃ τῇ φύσ σει, τὸ θεῖον βάπτισμα, ὅπερ οὐ σάρκα τέμνει, ἀλλ' ἁμαρτίας καθαίρει. Εκαστον δὲ τῶν βρεφῶν ὡς Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς ἐν τῷ ἰδίῳ βαπτίζεται ονόματι. Οὐ μὴν δὲ βαπτίζονται πάντες Ιωάννης καὶ Μαρία, ὡς τῶν ἀπλουστέρων καὶ ἰδιωτικών τινές φασιν. Ἐν τῇ ὀγδόῃ δὲ ή περιτομή τότε ἦν τοῖς Ἰου δαίοις. Τὸ ὄνομα δὲ νῦν ἐν αὐτῇ οἱ πιστοὶ λαμβάνομεν, ὅτι ἀνακαινισμὸς ἡ ὀγδόη. Πληρωθείσης γὰρ τῆς ἑβδόμης ἣν ἡ ζωὴ αὕτη κέκτηται, δι᾿ ἑπτὰ κυκλουμένη τῶν ἡμερῶν, τῇ ὀγδόῃ πάλιν ἀπάρχεται. Ο σημεῖον τῆς ἀναστάσεως ἐστι, καὶ τῆς αἰωνίου ζωῆς προοίμιον. Ἐν γὰρ τῇ ὀγδύῃ καὶ ὁ Κύριος ἐξανέστη, καὶ τὴν τελευταίαν ἡμεῖς ἡμέραν της αἰωνίου ζωῆς ἐλπίζομεν. Ητις καὶ ἀπέραντος ἔσται, καθὰ διδασκόμεθα. Εν ταύτῃ οὖν τῇ ὀγδόῃ οἱ μὲν Judaei quidem secundum masculos tantum utpote Ἰουδαίοι περιετέμνοντο κατὰ τὰ ἄῤῥενα μόνον ως ἀτελεῖς, σφραγιζόμενοι τῷ μορίῳ τῆς ἡδονῆς, προμαρτυροῦντες μὲν καὶ αὐτοὶ τὴν ἀνάστασιν τῇ ὀγδέῃ, καὶ ἐν τῷ περιτέμνεσθαι δὲ, σημαίνοντες ὡς ἡ ἡδονὴ τῆς σαρκὸς παυθήσεται ποτε, καὶ ἄφθαρως ἔσται ζωή, καὶ μὴ διὰ σαρκὸς ἐνεργουμένη, μή νοοῦντες δὲ τοῦτο, μηδὲ τὴν ἀληθῆ περιτομὴν τὴν τῆς ἁμαρτίας κατανοοῦντες ἀπόθεσιν, ὅπερ ἐστὶ τὸ ἅγιον βάπτισμα, Τοῦτο γὰρ τὸ ἀφθάρτους ὅλους εἶναι καὶ ἀσινεῖς ἐκδιδάσκει, καὶ μὴ κατά τι λελωβημένους· ὁ γὰρ περιτεμνόμενος την σάρκα λελών βηται, καὶ τὸ ἄρτιον οὐ περιφέρει τῆς φύσεως· καὶ ὅτι οὐκ ἀπαθὲς ἐξ ἡδονῆς τίκτεσθαι ἡμᾶς. Διὰ καὶ τοῦτο λέλυται τὸ ἐξ ἡδονῆς τίκτεσθαι. Δοθήσεται δὲ ἡμῖν διὰ τοῦ βαπτίσματος τὸ οὐκ ἐκ θελήματος σαρκλς, οὐδὲ ἐκ θελήματος ἀνδρὸς, ἀλλ' ἐκ Θεοῦ τίκτεσθαι. Τοῦτο δ' ἐστὶ τὸ διὰ λουτροῦ τῆς παλιγγενε σίας ἀναγεννάσθαι, Οθεν καὶ τῇ ὀγδόῃ ἡμέρᾳ τὸ όνομα λαμβάνει μὲν τὸ βρέφος, ὥσπερ ὁ Σωτὴρ τὸ Σωτήριον Ἰησοῦς ἐπικληθείς· σφραγισθεν δὲ καὶ εὐχὴν λαβὼν ἱερὰν, ὡς προσαχθὲν τῷ Κυρίῳ, καὶ σημειωθὲν τῷ σταυρῷ τὸ μέτωπον, ὡς ἔφην, διὰ τὸ νοητικόν, τὸ στόμα διὰ τὸ λογικὸν, καὶ τὴν καρδίαν διὰ τὸ ζωοποιόν, καὶ τῇ βίβλῳ τῇ αἰωνίῳ γρα μὲν διὰ τοῦ ἐπιτεθέντος αὐτῷ ὀνόματος, ἐπανέρ. χεται τῇ μητρί. Τῇ τεσσαρακοστῇ δὲ ἡμέρᾳ πάλιν προσάγεται ὑπὸ τῆς μητρὸς τῷ ναῷ καὶ τοῦτο ὡς δῶρον Θεῷ προσκομίζεται. Ὁ ἱερεὺς γὰρ πρὸ τῶν Ουρῶν στὰς τοῦ ναοῦ (οὐ γὰρ θέμις πρὸ τῆς εὐχῆς imperfecti circumciebantur, membro voluptatis signati praelestantes quidem et ipsi resurrectionem per diem octavam, et per circumcisionem indicantes tunc cessaturam carnis voluptatem, vitamque futuram incorruptibilem neque per carnem opera turam; sed nec istud scientes, neque veram circun cisionem peccati versionem cogitantes, quod est sanctum baptisma; hoc enim nos docet esse incorruptos et omnino intactos nec in aliqua parte sau - cios. Nam qui circumciditur secundum carnem, læditur, neque circumfert naturæ integritatem, et quoniam nequaquam absque peccato ex voluptate nascitur, ideo noluit nos ex voluptale generari; nobis vero per baptisma dabitur nasci non ex vo - luntate carnis, neque ex voluntate viri, sed ex Deo, quod est per lavacrum regenerationis iterum nasci. Unde octava die nomen quidem accipit infans, sicut Salvator nomine salutifero Jesus vocatus, signatus vero, et sacra oratione sccepta, utpote f:eo ollatus, signatusque crucis signo, prout dixi, in fronte propter mentem, in ore propter loquelam, et in corde propter vitalem potentiam, neenon in æterno libro per impositum el nomen inscriptus, matri restituitur. Die autem quadragesima rursus a matre in templum apportatus vclut donum Deo offertur. Namque sacerdos præ foribus templi adstans (non enim fas est ante preces ingredi) matre simulque infante signatis et per orationes sanctificatis, matri quidem purgationem exhibet a voluptaria sordida-

que conceptione qræ post partum absolvit diem εἰσελθεῖν) καὶ τὴν μητέρα σφραγίσας ἅμα τῷ βρέ illanı quadragesimam in qua infans in ca perfectus est et exanllare coepit; eique dato in templum inpressu, quum ad hanc horam digna non esset quæ ingrederetur et cuin sancto communicaret, infantem in manibus accipiens, Simeonem referens Dominum puerum amplectentem, illud ‹ Nunc dimittis, clainat sacerdos obsecrans ut infans a peceato solutus lumen sideat Christum, revelationem gentium et gloriam novi Israel, et Spiritu regeneratus Deum facie ad faciem conspiciat. Si infans haptizatus est, að altare eum affert eumque circumgestat, quasi adorationem faciens, monstrans eum esse oblationem Deo, et factorem adorat. Si vero baptizatus nondum fuerit iufans, stans ante intercotumnia et propter infautem pra altari adorationem faciens, illum matri restituens dimittit. Unde infans fit catechumenus; mater autem facultatem accepit utpote purificata in templum ingrediendi et mysteriis adesse, quando poterit et voluerit; quæ quidem ita funt. φει, καὶ ἁγιάσας αὐτοὺς εὐχαῖς, καὶ τῇ μὲν μητρι τὴν ἀπὸ τῆς ἐνηδόνου καὶ ῥυπώδους γεννήσεως κάθαρσιν παρασχών, πεπληρωκυίας μετὰ τὸν τό κον τὸ τεσσαρακονθήμερον, ἐν ᾧ καὶ τὸ βρέφος ἐν αὐτῇ ἐτελέσθη καὶ σκιρτῶν ἤρξατο· καὶ τοὺς αὐτῇ τὴν ἐν τῷ ναῷ εἴσοδον, μέχρι τότε μὴ εὔσης ταύτης ἀξίας τοῦ εἰσελθεῖν, μηδὲ κοινωνῆσαι τοῦ καθαροῦ, τὸ παιδίον εἰς χεῖρας αὐτὸς λαβών, τὰ τοῦ Συμεὼν ἐκτυπῶν ἀγκαλισαμένου βρέφος τὸν Κύριον, το, ο Νῦν ἀπολύεις, ν ἀναβος, ἐκ τῆς ἁμαρτίας λυθῆναι τὸ βρέφος ὁ ἱερεὺς εὐχόμενος, καὶ φῶς ἰδεῖν τὸν Χριστὸν, τὴν ἀποκάλυψιν τῶν ἐθνῶν καὶ δόξαν τοῦ νέου Ισραήλ, 76 γεγεννημένον καὶ αὐτὸ Πνεύματι, καὶ Θεὸν ὁρῶν ἄντικρυς. Καὶ εἰ μὲν τὸ βρέφος βεβαπτισμένον ἐστὶν, εἰσάγει τοῦτο κὰν τῷ θυσιαστηρίῳ, καὶ κύκλῳ αὐτὸ περιάγει, ὥσπερ - ποιῶν καὶ προσκύνησιν, δηλῶν ὡς ἀνάθημα τοῦτο Θεῷ, καὶ προσκυνεῖ τῷ ποιήσαντι. Εἰ δὲ μήπω βαπ τισθέν ἐστι τὸ παιδίον, πρὸ τῶν διαστύλων στὰς, καὶ διὰ τοῦ βρέφους προσκύνησιν ἐν τῷ θυσιαστη ρίῳ ποιήσας, καὶ τῇ μητρί παραδούς αὐτό, ἀπολύει. Εντεῦθεν οὖν τὸ μὲν βρέφος ἐστὶ κατηχού μενος· ἡ δέ γε μήτηρ ἄδειαν είληφε τόν τε ναὸν ὡς καθαρισθεῖσα εἰσιέναι, καὶ τῶν μυστηρίων μετά χειν, ὁπότε ἑτοίμως ἔχει καὶ βούλεται. Καὶ ταῦτα μὲν οὕτως. CAPUT LXI. Consideratio eorum quæ in divino baptismo peragunrur. ΚΕΦΑΛ. ΣΑ'. Θεωρία περὶ τῶν τελουμένων ἐν τῷ θείῳ βαπτίσματι. - Τὰ τοῦ ερωτάτου δὲ βαπτίσματος καταμάνθανε ἤδη καὶ πρῶτον μὲν ὡς οὐκ ἔστι τούτου καιρός ἡμερῶν ἢ ὡρῶν, μή ποτε ἀφώτιστον ἀπέλθοι τὸ βρέφος. Αλλ' εἰ φόβος θανάτου, πάντα εὐθὺς τῷ γεννηθῆναι τὰ κατὰ τύπον γίνεται· πλὴν μετὰ προσ οχῆς, καὶ ἱερέως εὐλαβοῦς τε καὶ νήφοντος" και είγε δίδωσιν ὁ καιρὸς, καὶ μὴ φόβος θανάτου, μετὰ τὴν ἱερουργίαν εὐθὺς, ἵνα καὶ μεταλάβη τὸ βρέφος τῶν μυστηρίων. Καὶ περὶ τούτου φησί Διονύσιος, ώς πάντα τὰ μυστήρια τελειοῦσιν ἡμᾶς τῇ κοινωνία. Τοῦτο γὰρ τὸ πέρας πάντων ἐστίν. Οφείλει δέ γε ὁ ἱερεὺς καὶ τὰς ἱερὰς καλῶς μελετῆσαι καὶ λέγειν εὐχὰς, καὶ μετὰ προσοχῆς, καὶ ἀργῶς, εἰ μή τις ἀνάγκη ἀναγινώσκειν ἐν ἐπηκόῳ. Ηκουσται γὰρ ἡμῖν παρὰ Πατέρων, ὡς οἱ ὑπὸ φασμάτων δειματ τούμενοι πολλάκις, διὰ τοῦτο πάσχουσι τοῦτο, ὅτι περ οἱ βαπτίσαντες ἱερεῖς οἱ μετὰ προσοχής τους At ea quæ ad sanctissimum baptisma pertinent fam edisce. Primum quidem scito tempus Daprismi non esse neque diem neque horam præstitutam, ne alsque sacramenti illuminatione decedat infans; verum si mors timeatur, omnia statim post nativitatem secundum formam fiunt, nisi quoi abest oratio atque pius sanctusque sacerdos, sed si dederit tempus, neque timeatur mors, statim post sacrum confertur baptismus ut mysteriis infans communicet. De quo dixit Dionysius onmia mysteria nos per communionem sanctificare; bæc enim est omnium finis. Debet autem sacerdos sacras preces benc recitare et dicere attento animo, et lente, nisi fuerit necessitas, ita ut audiatur eas pronuntians. Nam a Patribus didicimus sæpe phantasmatibus territos hoc pati, quoniam qui eos baptizaverunt sacerdotes sine mentis advertentia esorcismos dixerunt aliasque preees sacras. Igitur ἀφορκισμού; εἶπον, καὶ τὰς ἑτέρας ἱερὰς εὐχάς. si fuerit facultas, non semel tantum oportet ab initio dicere exorcismorum verba precesque alias, sed pluries. Nam in euchologio oetics vel decies ros scribitur recitandus, quoniam antiqua erat Ecclesiæ consuetudo; singuls quidem diebus per seplein dies catechistis sacerdotibus baptizatis illæ dicebantur, rursum autem a pontifice vel a baptizaturo sacerdote, sicque baptizabantur a pontifice Aut sacerdote. Nos vero movimus pies preslyteros ter sine intermissu illas dicentes et ita baptizates. Divinissimum autem baptisma fit ad bunc modum. Alducitur baptizandus, si infans quilem, a muliere allatus et præsente sponsore, si vero ætatem habet, bubus, qucmizm libenter omurtel eum accedere, et Εἴπερ οὖν ἔστιν ἄδεια, οὐχ ἅπαξ μόνον χρὴ λέγειν τὰς ἀπ' ἀρχῆς τῶν ἀφορκισμῶν, καὶ τὰς ἑτέρα; εὐχας, ἀλλὰ πολλάκις. Καὶ γὰρ ἐν μὲν τῷ εὐχολο γίῳ ἐκτάκις ἢ δεκάκις γράφεται λέγεσθαι, ὅτι καὶ συνήθεια ἦν ἀρχαία τῆς Ἐκκλησίας, καθ' εκάστην μὲν ἐν ἑπτὰ ἡμέραις ὑπὸ τῶν κατηχητῶν ἱερέων τοῖς βαπτιζομένοις ταύτας λέγεσθαι, τῇ ὀγδόῃ δὲ πάλιν ὑπὸ τοῦ ἀρχιερέως, ἢ τοῦ μέλλοντος βαπτίσαι ἱερέως· καὶ οὕτως ἐβαπτίζοντο ὑπὸ τοῦ ἀρχιερέως ἢ ἱερέως· ἡμεῖς δὲ εἶδομεν εὐλαβεῖς ἱερεῖς τρὶς ἀπα ραλείπτως λέγοντα; ταύτας, καὶ οὕτω βαπτίζοντας. Τι βάπτισμα δὲ τὸ θειότατον γίνεται οὕτω προτάγεται ὁ μέλλων βαπτισθῆναι, εἰ μὲν βρέφος, ὑπὸ γυναικες κατεχόμενον, καὶ τοῦ ἀναδόχου παρόντος· εἰ δ' ήλι-

κίαν ἔχει, μόνος, ἐπεὶ καὶ ἑκουσίως δεῖ τοῦτον προσ- sponsor cum eo. Hic enim præs ejus est erga έρχεσθαι, καὶ ὁ ἀνάδοχος σὺν αὐτῷ. Αὐτὸς γὰρ αὐ τοῦ ἐγγυητής εἰς Χριστόν, ὥστε τηρεῖν τὰ τῆς πίσ στεως, καὶ χριστιανικῶς ζῆν, καὶ τὸ ὄνομα δὲ δηλοῖ. Ανάδοχος γάρ, εἰς ἑαυτὸν οἷον ἀναδεχόμενος. Christum), ita ut fidem. servet et Christiane vivat; quod ipsum nomen ostendit, sponsor enim vocatur quoniam aliquo modo ipse pro eo spondet. CAPUT LXII. Οτι χρὴ τὸν ἀνάδοχον τοῦ βαπτιζομένου ὀρθό- Susceptorem baptizandi recle de fde sentientem et δοξον εἶναι καὶ εὐσεβῆ. Ενθα δὴ καὶ προσεκτέον, ἀναδόχους ποιεῖσθαι φιλευσεβεῖς καὶ διδασκάλους σχεδὸν τῆς πίστεως. 'Αλλ' ἐμοὶ ἤκουσται λίαν ἄτοπον καὶ βαρύ. Τοὺς γὰρ διώκτας καὶ ὑβριστὰς τῆς πίστεως, ἀθέους τε και αἱρετικοὺς, εἰς ἀναδοχὴν (οίμοι!) τῶν τέκνων αὐτῶν τινες διά τι προσκαλοῦνται ἀνθρώπινον καὶ τὸ μυσ στήριον ἀθετοῦσιν οὗτοι· καὶ τὰ τέκνα οὐ φωτίζουν σιν, ἀλλὰ σκοτίζουσι μᾶλλον. Καὶ ὁ ὑπουργῶν 5 ἱερεὺς κοινωνός δείκνυται τοῖς ἀλλοτρίοις Θεοῦ. Καὶ πῶς ἂν ὁ βλασφημῶν εἰς Θεὸν τὴν εὐσέβειαν ἐκδιδάξοι; ᾿Αλλὰ τίς κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος; Η τίς μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου, ὡς γέγραπται; Ο τὰ τοιαῦτα ποιῶν κατάκριτος· καὶ ὁ τὰ τῶν ἀσεβῶν δεχόμενος βρέφη, εἰ μὴ πρότερον καθομολογήσωσιν οὗτοι ἅγιον εἶναι καὶ θεῖον τὸ βάπτισμα, καὶ αμαρτίας καθαρτικόν, 77 καὶ ἀναγεννῶν ἐν Χριστῷ, καὶ Χριστιανὸν εἶναι τὸν τοῦτο δεχόμενον (εἰ γὰρ τοῦτο, ὁ μὲν ὅτι πιστὸν ἔσται τὸ βρέφος ὁμολογήσει, αὐτὸς δὲ ὑπὸ φόξου τινὸς ὑποκρύπτεται), καλὸν δέχεσθαι καὶ ἁγιάζειν τὸ βρέφος, μήποτε καὶ ληφθείη οὕτω παρὰ Θεοῦ. Ἵσταται οὖν. σὺν τῷ ἀναδόχῳ ὁ βαπτιζόμενος, δεικνύς, ὅτι ἐκου- c σίως προσῆλθε, καὶ τὸν ἐγγυώμενον ἔχει. Καὶ τοῦ ἱερέως εὐλογήσαντος, εὐχαριστεῖν δεῖ ἐξ ἀρχῆς καὶ πάντοτε τῷ Θεῷ ἐπὶ τῇ τοῦ ἀπολωλότος σωτηρία, εὐθὺς γυμνῷ ὄντι καὶ ἀπερικαλύπτῳ μετὰ περιβολαίου μόνου, ἐμφυσῷ τῷ κατηχουμένῳ σταυροειδώς τρίτον ὁ ἱερεύς. Καὶ διὰ μὲν τοῦ ἐμφυσήματος τὴν ἐν τῷ Ἀδὰμ πρώτην ἐκείνην ἔμπνευσιν ἀναζωπυ· μεῖ, ἐπεὶ, ο καὶ ἐνεφύσησεν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ, φησί, πνοὴν ζωῆς.» Καὶ ὁ ἱερεὺς δὲ Χριστὸν τὸν θεὸν τυποί. "Οθεν καὶ καλὸν μετὰ τὴν κοινωνίαν Χριστοῦ βαπτίζειν τε καὶ ἐμπνέειν. Τρίτον δὲ ἐμε φυσᾷ διὰ τὴν Τριάδα, ότι κοινὴ τῆς Τριάδος ἐστὶν ἡ χάρις καὶ ἡ ἐνέργεια. Σταυροειδῶς δὲ διὰ τὸν σαρκωθέντα ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ παθόντα σαρκὶ τῆς Τριάδος ένα Χριστὸν, καὶ τῷ σταυρῷ τὴν νίκην στησάμενον. Διὸ καὶ ὁ σταυρικός τύπος τὴν θυσίαν αὐτοῦ δηλοί, ταπείνωσίν τε καὶ νίκην, ὅτι δι' αὐτοῦ τὰς ὀδύνας ἔλυσε τοῦ θανάτου, καὶ κατήργησε τὸν τὸ κράτος ἔχοντα τοῦ θανάτου διάβολον, καὶ τὰς ἀντικει μένας ἐθριάμβευσε πονηροτάτας δυνάμεις. Εν ᾧ δὴ σταυρῷ καὶ ἡμεῖς νικῶμεν ἐν Χριστῷ τὸν διάβολον, καὶ τοὺς δαίμονας εκτρεπόμεθα. Καὶ σημεῖον ὁ σταυρὸς τοῦ Σωτῆρος και σφραγίς τε καὶ τρόπαιον. Τρὶς οὖν ἐμφυσήσας τῷ κατηχουμένῳ ὁ ἱερεὺς, καὶ τρὶς σφραγίσας πάλιν τῇ χειρὶ τῷ σημείῳ τούτῳ τῷ σταυρικῷ διὰ τὸ, «Α' χεῖρες σου ἐποίησάν με καὶ ἔπλατάν με, ν καὶ ἐν τῷ μετώπῳ τε, ὡς προει ρήκειν, διὰ τὸ νοητικὸν, καὶ ἐν τῷ στόματι διὰ τὸ λογικὸν, καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ διὰ τὴ ζωτικόν, ἐπιτ!. pium esse debere. Unde attendendum est sponsores fieri pietatis amicos et simul fidei doctores. At ego audivi rem nimis absonam nimiumque gravem: nam persecutores et conviciatores fidei, athens etiam ac hæreticos ad spondendum, heu! pro suis pueris cujusquam humani commodi gratia quidam advocant 1 Hi mysterium aspernantur, filios non luce perfundunt, sed magis tenebris involvunt, et ministraus sacerdos inimicis Dei se communicare demonstrat. Et quomodo blasphemans pictatem erg: Deum edocebit? Sed quæ societas lucis ad tenebras? vel quæ pars fideli cum infdeli, prout scriptum est? Maledictus qui talia agit, necnon qui impiorum inſantes suscipit, nisi prius isti confiteantur sanctum divinumque esse baptismum, a peccatis purgare, in Christo regenerare, et Christianum esse eum qui bunc accepit (nam si ita est, cum alius quidem confitea tur infantem esse fidelem, alius vero ex quođam metu dissimulet, bonum est infantem suscipere et sanctificare, ne sic a Deo deprehendatur). Slat ergo cum sponsore. baptizatus, ostendens se libenter accedere, et prædem habet. Postquam benedixerit sacerdos, oportet ab initio semperque gratias Deo agere de salute ejus qui perierat; statim in catechumenum nudum et vestibus exutum soloque velamine indutum in modum crucis ter exsufflat sacerdos. Per hunc quidem inflatum primam illam in Adam in spirationem exsuscitat, de qua dictum est: «Et inspiravit in faciem ejus spiraculum vitre;» sacerdos vero Christum Deum figurat, ideo bonum est post communicationem Christi baptizare et insufflare. Ter antem inspirat propter Trinitatem, quoniam communis est Trinitati gratia et operatio; verum in crucis formam sufflat propter unum e Trinitate Christum pro nobis crucifixum, carneque passum qui per crucem victoriam retulit. Quamobrem crucis signum sacrificium ejus iudicat bumilitatemque et victoriam, quoniam in co dolores mortis solvit, et destruxit eum qui habebat mortis imperium, nempe diabolum, el adversarias triumphavit nequisgi-. mas potestates. In cruce etiam nos quoque vincimus in Christo diabolum et dæmones fugamus; et crux est Salvatoris sigillumque ac tropeum. Igitur postquain sacerdos ter in catechumenum insufflavit, eumdemque ter iterum in manu hoc crucis signo, obsignavit propter illud: «Manus tua fecerunt me et plasma verunt me.» Necnon in fronte, sicut supra dixeram, propter mentem, et in ore propter locutionem atque in corde propter vitalem potentiam, imponit ei manum utpote consecratam et in Spiritu operantem, precesque sacras pronuntial. At priusquain

insularet et signaret. ut dictum est, sons solvit et θησι τὴν χεῖρα αὐτῷ ἡγιασμένην ούσαν, καὶ ἐν τῷ vestibus exuit catechumerum quem nudate capito pedibusque nudis producit ad orientem spectantem. Quid in hoe significat? Quoniam oportet accedentem ad Deum et verum lumon jam conspicientem. quod ostendit oriens (inde enim lux venit) liberiorem esse a vitiis, et solutum ab infidelitate, necnon ab omni malitia liberatum, et ab indumento peccati alienum, atque servitutem Deo proftentem. Ideo ¡gitur stat nudus; et insuper hominem per peccasum nudum esse factum et amisisse indumentum Deo contextum ista nuditatis forma testatur. Nam ɔccedens ad abjiciendas peccati et infidelitatis sor. des, ut totus. flat´novus, ut formam novi Adam induat et melior quam autea habebatur revertatur, nuditatem exhibet, et turpitudinem testatur, sirque stans mundatur transfigurationem inquirens. Sed »e protrahentes sermonem, satietatem auribus fa· cismus, summatim jam de proposito loquamur. Pontifex quidem et sacerdos baptizans ipsum refert Dominum in omnibus omma facientem, quam ejus gerat potestatem, qui primum fecit idemque rursum reficit. Baptizatus autem lapsum Adam indicat cum accedendo animi libertatem demonstrat. Si vero infans a quedam Adeli afferatur, idem si- ´gnificat in fide et non in necessitate affertur; sponsor autem prædem tam secundum ßdem quam secundum vitam exhibet. Duin vestibus et sona exutus adstat cum tunica sese ostendit omnem " sujicere malitiam, a peccati vinculis absolvi, nudum & errore et corruptione ad Christum accedere, necnon declinando nudatum fuisse, priore amissa stola quam modo venit splendidiorem per baptisma induturus. Verum að orientem spectat lucem veram inquirens, quæ Trinitas est et unus e Trinitate Christus incarnatus qui venit de Thæman, id est, ab oriente, quærens etiam paradisum a quo decidit ad orientem plantatum. At insulatur a ponuice propter primam inspirationem quæ renovatur; ter autem insuflatur propter divinam operationem viwinca Trinitatis, nam ab ea creatus est et recréatur homo, et signatur vero manu pontificis per crucem, quoniam manus Dei nos plasmaverunt, Filius et Spiritus. Porro crus est Christi signum atque tropæum; nam per eam victor dæmones dejicit, et nunc per ipsum crucis signum dæmonia fu. gat., Sed in fronte primum signatur, ut initiatus mente sanctificetur, errore fugato; secundo autem us signatur, ut secundum loquelam sanctificetur et corfteatur veritatem; tertium vero pectus, ut sit corde mundus, Deum videat, nihil occultet et in eo vivat, moveatur et mancat. Postea benedicit Deum pontifex, quia dignum est eum benedicere de Inventione ejus qui erat perditus et de hominis salute. Deinde manus impositio propter communirationem gratiae et renovationem. Prima quidem. oratio fit in nomine Trinitatis; nam per eau baptizatus Deo soli offertur et sanctificatur, necnon postulatur ut ille Trinitatis nomen semper confie. Πνεύματι πλάττουσαν· καὶ τὰς ἱερὰς εὐχὰς ἐπιλέγει. ᾿Αλλὰ πρὸ τοῦ ἐμπνεῦσαι καὶ σφραγίσαι, ὡς εἴρηται, ἀπολύει τῆς ζώνης καὶ ἀπολύει τον κατηχούμενον, ἀσκευή τε τὴν κεφαλὴν, καὶ τοὺς πόδας γυμν παρίστησι, κατὰ ἀνατολὰς ὁρῶντα, Τί ἐν τούτῳ δηλῶν; Ὅτι ὁ προσερχόμενος τῷ θεῷ, καὶ πρὸς τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν ήδη βλέπων, ο δηλοί. ἡ ἀνατολής (ἐκεῖθεν γὰρ ἔρχεται τὸ φῶς), ἐλεύθερος χρὴ εἶναι τῶν παθῶν, καὶ λελυμένος τῆς ἀπιστίας, καὶ γυμνός πάσης κακίας, καὶ περιβλήματος ἁμαρτίας ἀλλότριος, καὶ τὴν δουλείαν ὑποδεικνὺς τῷ θεῷ. Διὰ τοῦτο τοίνυν ίσταται γυμνός. Καὶ ἔτι δι, διά τὸ γυμνόν γεγονέναι τῇ ἁμαρτία τὸν ἄνθρωπον, καὶ τὴν θεούφαντον ἀπολέσαι περιβολὴν, τοῦτο τὸ σχήμα της γυμνώσεως μαρτυρεῖ. Ἐπειδὴ γὰρ προσέρχεται, τὸν ῥύκον τῆς ἁμαρτίας καὶ τῆς ἀπιστίας ἀποβαλέσθαι, καὶ όλος γενέσθαι νέος, καὶ τὴν μορφήν τοῦ νέου ᾿Αδὰμ ἐνδύσασθαι καὶ εἰς τὸ κρεῖττον ή πρότερον ὑπῆρχεν ἐπανελθεῖν, τὴν γύμνωσιν δείκνυσι, καὶ μαρτυρεῖ τὴν αἰσχύνην καὶ οὕτως ἱστάμενος ἐκκαθαίρεται, τὴν ἀναμόρφω σιν ἐκζητῶν. Ἵνα δὲ μὴ μηκύνοντες τὸν λόγον κόρον ταῖς ἀκοαῖς ἐμποιήσωμεν, κεφαλαιωδώς εξ πωμεν ήδη περὶ τοῦ προκειμένου. Ὁ μὲν ἀρχιε ρεὺς καὶ ἱερεὺς βαπτίζων, αὐτὸν ἐκτυποῖ τὸν Κύ ριον, τὸν ἐν πᾶσι τὰ πάντα ποιοῦντα, ἐπεὶ καὶ τὴν αὐτοῦ φέρει δύναμιν, τὸν καὶ πλάσαντα πρότερον, καὶ αὖθις ἀναπλάττοντα· ὁ βαπτιζόμενος δὲ τὸν παραπεσόντα Αδάμ, ἐπεὶ καὶ τὸ προσέρχεσθαι, τὸ ἑκούσιον τῆς γνώμης δηλοί. Εἰ δὲ νήπιος παρά τις νος πιστοῦ προσαγόμενος, τὸ προσάγεσθαι ἐν πίστει καὶ μὴ κατ' ἀνάγκην σημαίνει, ὁ ἀναδεχόμενος δὲ τὴν ἐγγυώμενον κατά τε πίστιν καὶ βίον. Τὸ ἀπο δύεσθαι δὲ καὶ ἀπολύεσθαι ἑστῶτα γυμνόν μετά περιζώματος τὸ ῥίπτειν πᾶσαν κακίαν, καὶ τῶν δεσμῶν τῆς ἁμαρτίας ἐλευθεροῦσθαι, καὶ γυμνὸν τῶν τῆς πλάνης τε καὶ φθορᾶς προσέρχεσθαι τῷ Χριστῷ· καὶ ὅτι γυμνὸς γέγονε πλανηθείς, τὴν πρὶν 78 ἀπολέσας στολήν, ἣν νῦν ἔρχεται λαμπρότερον διὰ τοῦ βαπτίσματος ἐπενδύσασθαι. Πρὸς ἀνατολὰς δὲ ὁρᾷ, τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν ἐκζητῶν, ὅπερ ἐστὶν ἡ Τριάς, καὶ ὁ εἷς τῆς Τριάδος Χριστός σαρκωθείς, ἐλθὼν ἐκ Θαιμάν, ἤτοι ἐξ ἀνατολῶν, ἀλλὰ καὶ τὸν παράδεισο οὗ ἐκπέπτωκε φυτευθέντα κατὰ ἀνατολάς. Εμφυ σᾶται δὲ παρὰ τοῦ ἀρχιερέως, διὰ τὸ πρῶτον ἐμφύ σημα, ἀνακαινίζεται γάρ. Τρίτον δὲ ἐμφυσᾶται, διὰ τὴν θείαν ἐνέργειαν τῆς ζωοποιοῦ Τριάδος. Δι' αὐτῆς γὰρ ἐπλάσθη, καὶ ἀναπλάττεται. Σφραγίζεται δὲ χειρὶ ἀρχιερέως διὰ σταυροῦ, ὅτι χεῖρες Θεοῦ ἡμᾶς ἔπλασαν, ὁ Υἱό; καὶ τὸ Πνεῦμα. Ὁ σταυρὸς δὲ σημεῖον Χριστοῦ καὶ τρόπαιον. Δι' αὐτοῦ γὰρ νική σας, τοὺς δαίμονας έθραυσε· καὶ νῦν ἀπ' αὐτοῦ, ἐκτυπουμένου τοῦ σταυροῦ, τὰ δαιμόνια φεύγει. Ἐν τῷ μετώπῳ δὲ πρῶτον σφραγίζεται, ἵν᾿ ἁγια σθῇ ὁ τελούμενος τὸν νοῦν, τῆς πλάνης φυγαδευ θείσης. Δεύτερον δὲ τὸ στόμα, ἵνα τὸν λόγον άγιααθῇ, καὶ ἀνομολογῇ τὴν ἀλήθειαν. Καὶ τρίτον τὸ στήθος, ἵνα τὴν καρδίαν η καθαρὸς, καὶ Θεὸν ὁρᾷ,

▾ καὶ μηδὲν κρύτῃ, καὶ ἐν αὐτῷ ζῇ, καὶ κινῆται καὶ atur et consecrctur divino bapti-mate, chrismate saΟ `\craque communione. Secunda autem oratio et exorcismus propalsans et cjiciens diabolum omnemque ejus potestatem terribilibus divinisque nominibus ac mysteriis; illum ejusque dæmones ab homine expellit, a quo fugere præcipit prohibetque ne ei in posterum insultent. Similiter et tertia, qu1*** quum ipsa quoque sit exorcismas divino nomine dæmones profligat. Quarta autem rursus oraţio Deo nuncupatur, deprecans ut malignum prorsus expellat a divino plasmate, istudque in dde confrmet. Ideo statim quintam facit orationem qua acrius instat, èt per eam baptizatum offert Deo. In qua oratione iterum in hunc insufflat, quo monstratur firmior vitæ novæ et instaurationis opera. Ter rursum signat in froule, in ore et in corde propter mentem ejusque locutionem et vitalitatem, et quoniam mens, verbum et Spiritos est Trinitas Deus noster, quæ illum nova animat vita, quæ reddit ei suam imaginem quam perdiderat: «Exi ab eo, inquit, omnis nequam et immunde spiritus, qui in ejus corde occultatus lates.» Nam commorantur dinonia in animis eorum qui baptizati non sunt, ul ens avertant a recta via et ut inquinent safcgentia, quod possunt ab illa transgressione. Ideo in cordibus infidelium et eorum qui initiati non fuerunt manifeste immanent, illaque inquinamt et ad opera Deo odiosa commonent. Verum in fine orationís abnegatio et pactum fit ad hunc modum. μένη. Μετὰ τοῦτο εὐλογεῖ τὸν Θεὸν ὁ ἀρχιερεὺς, ὅτι ἄξιον αὐτὸν εὐλογεῖν ἐπὶ τῇ τοῦ ἀπολωλότος εὑρέσει, καὶ τῇ ἀνθρωπίνῃ σωτηρία. Εἶτα χειρός ἐπίθεσις διὰ τὴν μεταδιδομένην χάριν καὶ τὴν ἀνάπλασιν. Η πρώτη δὲ εὐχὴ ἐν ὀνόματι τῆς Τριάδος. Αὐτῇ γὰρ παρατίθεται τῷ μόνῳ Θεῷ, καὶ δι' αὐτῆς ἁγιάζεται. Καὶ ἀνεξάρτητον μένειν τὸ ὄνομα τῆς Τριάδος ἐν τῷ βαπτιζομένῳ ἡ εὐχὴ δυσωπεῖ, καὶ τελειωθῆναι τοῦτον τῷ θείῳ βαπτίσματί τε καὶ Χρίς σματι, καὶ τῇ ἱερᾷ Κοινωνία. Η δέ γε δευτέρα εὐχὴ ἀφορκισμός ἐστιν, ἀποσοβοῦσα καὶ διώκουσα τὸν διάβολον, καὶ πᾶσαν ἐνέργειαν αὐτοῦ τοῖς φρικτοῖς καὶ θείοις ονόμασί τε καὶ μυστηρίοις. Καὶ τοῦ ἀνα θρώπου διώκει τοῦτον, καὶ τοὺς αὐτοῦ δαίμονας. Καὶ φεύγειν ἐκ τούτου παραγγέλλει, καὶ μὴ ἐπή. βάζειν αὐτῷ. Ομοίως δὲ καὶ ἡ τρίτῃ ἀφορκισμός οὖσα καὶ αὐτή, τοὺς δαίμονας θείῳ ονόματι ἐκδιώ και. Η δέ γε τετάρτη πάλιν εὐχὴ πρὸς τὸν Θεόν ἐστιν ἀναφερομένη, τὸν πονηρὸν παντελῶς ἐκδιώξαι τοῦ πλάσματος τοῦ θείου ἐξαιτουμένη, καὶ ἐν τῇ πίστει στηρίξαι. Οθεν εὐθὺς καὶ τὴν πέμπτην ποιεῖται εὐχὴν, ἀναγκαιοτέραν οὖσαν, καὶ δι' αὐτῆς ἀνατίθησι τὸν βαπτιζόμενον τῷ Θεῷ. Ἐν ᾗ καὶ πάν λιν εὐχῇ έμφυτῷ αὐτῷ τὸ δεύτερον· ὅπερ ἐστὶ τὸ βεβαιότερον έργον, τῆς ἀναζωώσεώς τε καὶ ἀνακαι νίσεως ἐκ τούτου δηλουμένου. Καὶ σφραγίζει τρὶς αὖθις κατά τε τὸ μέτωπον, καὶ τὸ στόμα, καὶ στην θος, διὰ τὸν νοῦν τε καὶ λόγον αὐτοῦ καὶ τὴν ζωήν καὶ ἔτι νοῦς καὶ λόγος καὶ Πνεῦμα ἡ Τριὰς ὁ Θεὸς c Vertit baptizatum pontifex ad occidentem quo signi ἡμῶν, ἡ τοῦτον ἀναζωοῦσα, καὶ τὸ κατ᾿ εἰκόνα διδοῦσα, ὅπερ ἀπώλεσε. 4 Καὶ ἐξέλασον ἀπ' αὐτοῦ, φησί, πᾶν πονηρὸν καὶ ἀκάθαρτον πνεῦμα, κεκρυμ μένον· καὶ ἐμφωλεύον αὐτοῦ τῇ καρδίᾳ, ο Έμφιλο χωροῦσι γὰρ τὰ δαιμόνια ταῖς τῶν ἀβαπτίστων ψυ χαῖς, ἀποπλωνἂν καὶ μιαίνειν βουλόμενα. Καὶ τοῦτο ισχύουσιν ἀπὸ τῆς παραβάσεως ἐκείνης. Διὸ ταῖς καρδίρις τῶν ἀμυήτων τε καὶ ἀπίστων ἐνοικοῦσι. προδήλως, καὶ ταύτας μιαίνουσί τε καὶ πρὸς τὰ θεομισή συγκινοῦσιν. Ἐν τῷ τέλει δὲ τῆς εὐχῆς ἡ ἀποταγὴ καὶ συνταγή οὕτω γίνεται. Στρέφει την βαπτιζόμενον ὁ ἀρχιερεὺς ὡς πρὸς δυσμάς, τοῦ σκότους ἐκ τούτου δηλουμένου, ἐν ᾧ ἐστιν ὁ διάβο 2ος. Αίρειν τε τὰς χεῖρας αὐτὸν ἄνω κελεύει, διικνυομένου, ὅτι οὐκ ἔχει τι ὁ βαπτιζόμενος κεκρυμμένον ἐν ἑαυτῷ τῶν τοῦ πονηροῦ· καὶ ὅτι τὸν ἐσταυ ρωμένον ὑπὲρ ἡμῶν ἄρχεται ἐκμιμεῖσθαι. Καὶ λέν γειν παρακελεύεται παρὰ τοῦ ἀρχιερέως, ο "Αποτάσ σομαι τῷ Σατανά, καὶ πᾶσι τοῖς ἔργοις αὐτοῦ, ὁ καὶ τὰ ἐφεξῆς. Καὶ δὲ βαπτιζόμενος τὴν ἀποταγὴν τοῦ πονηροῦ ποιεῖται, καὶ τῶν αὐτοῦ τὴν τελείαν ἐξάρε νησιν. Καὶ τοῦτό φητι τρις, εἰς βεβαίωσιν τῆς ἀποταγῆς τοῦ ἐχθροῦ· καὶ ἔτι φεύγει όλοψύχως τὸν πονηρόν ἔτι δὲ καὶ εἰς τιμὴν τῆς ἁγίας Τριάδος, ἥτις πάντα βεβαιοί τε 79 καὶ τελειο!. Ερωτήσας δὲ πάλιν τρὶς, • Απετάξω τῷ Σατανά;» καὶ τοῦ βαπτιζομένου συν θεμένου τρίς, καὶ εἰπόντος, «᾿Απεταξάμην, ο τουτέστον ηρνησάμην τε καὶ ἀπεβαλόμην τον πονηρόν, φα ἱερὰν γὰρ καὶ βεβαίαν εἶναι δεῖ τοῦ ἀρκοῦ τὴν ἀποτ * ficantur tenebræ in quibus est diabolus. Manus rursum erigere eum jubet ostendens quoniam baptizatus nibil halet diaboli in semetipso conditum, et quoniam crucifixum pro nobis įmitari ¶ncipit. Deinde dicere præcipitur a pontifice: Abrenuntio Satanæ et omnibus operibus ejus › et cætera; et baptizatus facit maligni ejurationem et perfectan ejusdem renegationen. Quod ter dicit in confirnitionem renuntiationis inimici, et quoniam ex tota anima malignitas fugit, vel etiam in laudem sancla Trinitatis quæ omnia firmat et perfcit. Deinde rursum ter sciscitatus: Abrenuntiasne Satanæ? › et baptizato ter assenso et locuto: «Abrenuntiamus,» i:l est: Abnegamus et rejicimus malignum, nam manifestam stabilemque esse oportet mali ejurationem, pontifex: • In cum sulla, inquit, id est ex corde erue, a corde abjice et inimicum ignominia affice; quod ter facit ut firma sit maligni renuntiatio, et in gloriam unius in Trinitate Dei nostri qui malignum propellit. Postea illum ad orientem conver tit, nam ad lucem adducit ex tenebris, ex mendacio ad veritatem. Et dicit pontifer: ‹ Dic, Et fateor Christum, et credo in unum Deum Patrem omnipotenten, et caetera; oportet enim eum lucem ter us sol splendentem confiteri, ut corde accipiat ejus illuminationem. Igitng confessionem sacri Symboli totam clare ore pronunțat, Quod ter quoquè facit, corroborans confessonen, simulque, ut diximus, in laudem Deitatis in tribus personis. Illud palam Digilized by Google

conftetur quoniam veritatem annuntiat islamque γήν, ὁ ἀρχιερεὺς, ο Εμφύσησαν αὐτῷ, ο φησί, του oportet coram angelis et hominibus prædicare per quain salvus erit, Deumque universorum annuntiare aperte est necessarium, consubstantialem dico Trinitatem et solum qui est Deuin, sed et unius a Trinitate Verbi Dei factam propter nos e Virgine incarnationem. Hoc igitur ter facto, et postquam ter rursum interrogatus: Fateris Christum? ter respondlit ex corde et dixit: «Fatemur eum, pontifex aldit: c Et adora eum.» Et signatus cruce per manum ejus, quod Christi confessionem connotat et manifestationem, postquam ter adoraverit ostendens servitutem et veram cuin confessione obedientiam, ad orientem convertitur, et benedicit pontifex Deum qui vult omnes salvos fieri; sic enim oportet de omnibus gratias agere, et præsertim de hominum salute. Et ita suscipiens ipsum catechumenum per manum quasi perditum inveniens, introducit in templum, nempe velut in cœlum vel in paradisum, monstrans se eum ad Dominum qui amiserat reducere. Gaudium vero manifestans quo cum angelis gaudet de peccatore pœnitentiam sgente: • Gaude, gratia plena, ait cantando, et ingreditur. Ipsa enim est causa salutaris lætitiæ, porta salutifera, quæ salutem nobis dispensavit, veramque Deo lætitiam Verbum Deum ex ipsa incarnatum sancto et virgineo partu genuit ad nostram instaurationem. Insuper Simeonem referens pontifex adducit in conspectum allaris baptizatum, indicans se eum offerre; jubet etiam illum ter Deum adorare, quoniam in gratiam Dei rediit per conversionem quemadmodum ille prodigus, nection ad dignitatem filii et ad incorruptionem, primam Spiritus stolam, quo nondum melius et excellentius pervenit, per divinum baptisma. Sed ut certa sit conversio et confessio, sponsorem quoque vorat pontifex, quem jubet ter altare adorare in quo habitat Deus, hinc demonstrans se tidem dare tute servandi in fide piaque conversatione baptizatum. Dein si infans quidem fuerit baptizandus, inclinatus hunc suscipit sponsor coram sacris foribus jacentem, velut e manibus Christi. Si vero ætatem habet, baptizatum e manu accipit, idem significans, nempe se eum a Christo suscipere, et quod præs illius factus est erga Christum, spiritualisque erit cjus pater. Unde illum prehendens adducit ad sacram piscinam ostendens initiatum libenter, non autem vi accedere ad baptismum, ducet etiain ad testes scilicet primo et præcipue Deum, deinde pontifirem et adstantes fideles qui omnes sunt mysteriorum Testes, ipsum etiam sponsorem eum adducentem, et præsertim divinos sanctissimosque angelos qui invisibiliter adsunt et lætantur de salute divina- ¿que baptizati in spiritu nativitate illumque in cœlis adscribunt, jam familiares et amici facti ab einundatione ex divino lavacro obtenta et unguenti signaculo. Ideo pecessarium est tunc cum pietate et gaudio adesse fideles fere omnes, et credere angelos adstare qui lætantur de peccatore τέστιν ἐκ τῆς καρδίας ἀπόρριψον, καὶ ἀπὸ καρδίας ἀθέτησον, καὶ καταίσχυνον τὴν ἐχθρόν. Καὶ τοῦτο ποιεῖται τρὶς διὰ τὸ ἀσφαλὲς τῆς ἀποταγῆς τοῦ πονη ροῦ, καὶ εἰς δόξαν τοῦ ἐν Τριάδι μόνου Θεοῦ ἡμῶν, τοῦ καταβαλόντος τὴν πονηρόν. Εἶτα στρέφει τοῦτον κατὰ ἀνατολάς· πρὸς τὸ φῶς γὰρ ἀνάγει ἀπὸ τοῦ σκότους, καὶ ἐκ τοῦ ψεύδους πρὸς τὴν ἀλήθειαν. Και φησιν ὁ ἀρχιερεύς • Εἰπέ, Καὶ συντάσσομαι τῷ Χριστῷ, καὶ πιστεύω εἰς ἕνα Θεόν Πατέρα παντοκρά τορα,» καὶ τὰ ἑξῆς. Δεῖ γὰρ αὐτὸν τὸ τρισήλιον καθαρῶς ἀνομολογῆσαι τῶν, ὡς ἂν καὶ τῇ καρδία δέξηται τὴν λάμψιν αὐτοῦ. Τὴν ὁμολογίαν οὖν τοῦ ἱεροῦ Συμβόλου πᾶσαν λαμπρῶς τῷ στόματι λέγει. Καὶ τοῦτο ποιεῖται τρὶς, βεβαιῶν τὴν ὁμολογίαν, ἅμα δὲ καὶ εἰς τιμὴν, ὡς εἰρήκαμεν τῆς τρισυπο στάτου Θεότητος. Ομολογεῖ δὲ τοῦτο φανερῶς, ἐπεὶ τὴν ἀλήθειαν καταγγέλλει· καὶ ὅτι ἐνώπιον ἀγγέλων δεῖ καὶ ἀνθρώπων ταύτην κηρύσσειν, δι' ἧς καὶ σω θήσεται. Καὶ τὸν Θεὸν τῶν ὅλων καταγγέλλειν χρή παρρησία, τὴν ὁμοούσιον φημι Τριάδα, τὸν μόνον ὄντως ὄντα Θεὸν, ἀλλὰ καὶ τοῦ ἑνὸς τῆς Τριάδος τοῦ Θεοῦ Λόγου τὴν ὑπὲρ ἡμῶν ἐκ Παρθένου σάρκωσιν. Τοῦτο οὖν ποιησαμένου τρις, καὶ ἐρωτηθέντος αὖθις τρίς, ο Συνετάξω τῷ Χριστῷ;» καὶ ἀποκριθέντος τρὶς ἐκ καρδίας, καὶ εἰρηκότος, ο Συνεταξάμην απο τῷ, ν ὁ ἀρχιερεύς φησι, ο Καὶ προσκύνησον αὐτῷ,» καὶ σφραγισαμένου σταυρῷ διὰ τῆς χειρὸς αὐτοῦ, 8 τὴν τοῦ Χριστοῦ ὁμολογίαν δηλοῖ καὶ σημείωσιν, καὶ προσκυνήσαντος τρὶς, ἐνδεικνυμένου τὴν δου λείαν, καὶ τὴν ἀληθῆ μετὰ τῆς ὁμολογίας ὑποταγήν, στρέφεται πρὸς ἀνατολὰς, καὶ εὐλογεῖ τὸν Θεὸν ὁ ἀρχιερεὺς τὸν πάντας σωθῆναι θέλοντα. Οὕτω γὰρ δεῖ εὐχαριστεῖν ἐπὶ πᾶσι, καὶ μᾶλλον τῇ τῶν ἀνθρώ των σωτηρία. Καὶ οὕτω κρατήσας αὐτὸν τὸν κατη χούμενον τῆς χειρὸς ὡς τὸν ἀπολωλότα εὑρὼν, εἰσἄγει εἰς τὸν ναὸν, ὡς εἰς τὸν οὐρανὸν δηλονότι, η τὸν παράδεισον, δεικνύς, ὡς προσφέρει τοῦτον τῷ ἀπολωλεκότι δεσπότῃ. Τὴν χαρὰν δὲ δηλῶν, ἣν μετὰ τῶν ἀγγέλων χαίρει ἐπὶ μετανοούντι ἁμαρτωλῶν, • Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο φησὶν ὑμνῶν, καὶ εἰσέρ χεται. Αὕτη γὰρ ἡ ἀπαρχὴ τῆς σωτηρίου χαρᾶς, ἡ σωτήριος πύλη, ἡ τὴν σωτηρίαν ἡμῖν οἰκονομήσασα, καὶ τὴν ἀληθῆ χαρὰν τῷ κόσμῳ, τὸν Θεὸν Λόγον σε - σαρκωμένον ἐξ αὐτῆς γεννήσασα ἁγίως τε καὶ παρα θενικῶς εἰς ἡμετέραν ἀνάπλασιν. Καὶ τὰ τοῦ Συμεὼν δὲ ἐκτυπῶν ὁ ἀρχιερεὺς, προσάγει τοῦ θυσιαστηρίου ἐνώπιον τὸν βαπτιζόμενον, δηλῶν, ὡς ὅτι προσέφε με. Καὶ ποιεῖ τοῦτον τρὶς προσκυνήσαι Θεῷ· ὅτι καὶ κατήλλακται τῷ Θεῷ δι' επιστροφής, ώσπερ ἐκεῖνος ὁ ἄσωτος, καὶ πρὸς τὴν υἱοθεσίαν καὶ ἀφθαρ σίαν τὴν πρώτην στολήν τοῦ Πνεύματος, ὅσον ούπω ἔρχεται μειζόνως τε καὶ κρειττόνως, διὰ τοῦ θείου βαπτίσματος. Ἵνα δὲ καὶ ἡ ἐπιστροφὴ καὶ ἡ ὁμολο γίαν ἀσφαλῆς ᾖ, καὶ τὸν ἀνάδοχον καλεῖ ὁ ἀρχιερεύς. Καὶ προσκυνῆσαι τρὶς λέγει τῷ θυσιαστηρίῳ, ἐν ἅπερ οἰκεῖ ὁ Θεὸς, διὰ τούτου δηλῶν, ὡς λόγον παρο έχει, φυλάξαι ἀσφαλῶς ἐν τῇ πίστει καὶ τῇ εὐσεβεῖ πολιτεία τὸν βαπτιζόμενον. Είτα εἰ μὲν βρέφος

cumeo mortifera profligans dæmonia omnemque dolosissimi Inimici insultum, modo tantum baptizatus purum custodiat fide et operibus baptismum, eumque in regnum cœlorum salvabit. Igitur quouiam maximum est opus divini baptismatis, ideo prius Ecclesia per pontificis in catho - licis Ecclesiis conferebat baptismum accedentibus et in tempore quo in divino sacrificio psallimus: ἐστὶν ἡ μέλλων βαπτίζεσθαι, κύψας λαμβάνει τοῦτον 4 poenitentiam agente, necnon baptizatum lune ὁ ἀνάδοχος, ενώπιον κείμενον τῶν ἁγίων θυρῶν, committi sancto angelo custodi, qui semper erit ὥσπερ ἀπὸ τῶν χειρῶν τοῦ Χριστοῦ· εἰ δ᾽ ἐν ἡλικία, λαμβάνει τὸν βαπτιζόμενον ἀπὸ τῆς χειρὸς, τὸ αὐτὸ δηλῶν, ὅτι ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ τοῦτον παρέλαβε, καὶ ἐγγυητής γέγονεν αὐτοῦ εἰς Χριστὸν, καὶ πνευματι κὸς ἔσται πατήρ. "Οθεν καὶ κρατῶν, προσφέρει τοῦτον τῇ ἱερᾷ κολυμβήθρα, δεικνύς, ὡς ἑκουσίως καὶ οὐ κατά βίαν προσέρχεται τῷ βαπτίσματι ὁ τελού μενος, καὶ ἐπὶ μάρτυσι πρῶτον μὲν καὶ ἐξαιρέτω; τῷ 80 Θεῷ, ἔπειτα δὲ τῷ ἱεράρχῃ καὶ τοῖς παρατυχοῦ σι πιστεῖς, οἱ πάντες μάρτυρες τῶν τελουμένων εἰσὶ, καὶ αὐτῷ δὴ τῷ ἀναδόχῳ τῷ καὶ προσάγοντι τοῦτον, καὶ μάλιστα δὴ τοῖς θείοις καὶ πανάγνοις ἀγγέλοις, ἀοράτως τότε παροῦσι, καὶ εὐφραινομένοις τῇ τοῦ βαπτιζομένου ἐν Πνεύματι θεογενεσίᾳ καὶ σωτηρίς, καὶ ἀπογραφομένοις αὐτὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ γνωρίμοις, καὶ φίλοις γινομένοις, ἀπό τε τῆς ἐκ τοῦ (είου λουτροῦ καθάρσεως, καὶ τῆς σφραγίδος τοῦ μύρου. Διὸ καὶ ἀναγκαῖον παρεῖναι τότε μετ' εὐλαβείας τε καὶ χαρᾶς ἅπαντας σχεδόν τοὺς πιστοὺς, καὶ πιστεύειν ὡς πάρεισιν ἄγγελοι, οι χαίρουσιν ἐπὶ ἐνὶ ἁμαρτωλῷ μετανοοῦντι· καὶ ὅτι παραδίδοκαι τότε ὁ βαπτιζόμενος ἁγίῳ ἀγγέλῳ φύλακι· καὶ οὗτος. ἔσται πάντοτε μετ' αὐτοῦ, τὰ φθονερὰ διώκων δαιμόνια, καὶ πᾶσαν ἐπήρειαν τοῦ δολιωτάτου ἐχε Οροῦ, εἴγε μόνον ὁ βαπτισθεὶς καθαρόν τηρήσει πιο στει καὶ ἔργοις τὸ βάπτισμα, καὶ εἰς τὴν βασιλείαν διασώσει τοῦτον τῶν οὐρανῶν. Ὅτι οὖν μέγιστον τὸ ἔργον τοῦ θειοτάτου βαπτίσματος, διὰ τοῦτο πρότεμον καὶ ἡ Ἐκκλησία διὰ τῶν ἀρχιερέων ἐν ταῖς και θολικαῖς ἐκκλησίαις ἐποιεῖτο τὰ τῶν προσερχομένων βαπτίσματα, καὶ καθ᾿ ὃν καιρὸν ἐν ταῖς ἑορταῖς τῇ θεία λειτουργία, τὸ, ο Ὅσοι εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, ο ψάλλομεν, καὶ μάλιστα δὴ τῷ μεγάλῳ Σ 66τῳ πρὸ τῆς θείας ἱερουργίας, τῶν πολλῶν ἀναγινω· σκομένων ἀναγνωσμάτων ἀπὸ τῶν θείων προφητῶν. Ἐπειδὴ τὸ ἱερώτατον βάπτισμα καὶ ἀναγέννησί; ἐστι, καὶ ἀνάπλασις, κάθαρσίς τε καὶ φωτισμός κα υἱοθεσία, καὶ χάρισμα καὶ ἁγιασμὸς, καὶ μυρία ὅσα φασὶν οἱ Πατέρες. Τυποῖ δὲ ἐξαιρέτως τὸν θάνατον τοῦ Χριστοῦ, καὶ τὴν τριήμερον ἔγερσιν. Ο δὴ καὶ ὁ καιρὸς ἐκεῖνος καθαρώτερον παριστᾷ. Ἀπὸ γὰρ τοῦ θανάτου τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς τριημέρου ταφῆς καὶ τῆς ἀναστάσεως τὴν ἀθανασίαν καὶ ἀφθαρσίαν ἐλάβομεν, καὶ τὴν μέλλουσαν ἐκείνην ἐλπίζομεν ἀνάστασίν τε καὶ ἀνακαίνισιν, καὶ ζωὴν τὴν αἰών νιον, ἦς γέγονε Χριστὸς ἀπαρχή, δ᾽ μόνο; ὢν ἀναμάρτητος, παθὼν ὑπὲρ ἡμῶν τῶν ἁμαρτωλῶν, καὶ ὁ μὴ ὀφείλων ἀποθανεῖν, ὡ; μὴ ἁμαρτήσας όλως, ὑπὲρ ἡμῶν ἀποθανών. Η γὰρ ἁμαρτία τοῦ θανάτου ἐστὶ τὸ κέντρον, ὡς Ησαΐα; καὶ Παῦλος λέγουσιν, ῆται ἡ ἀρχὴ καὶ ρίζα και πρόξενος. Αὐτὸς δὲ ὁ Χριστὸς μὴ πεποιηκὼς ἁμαρτίαν, καὶ μὴ ὀφείλων ἀποθανεῖν, ἀπέθανε δι' ἡμᾶς· καὶ διὰ τοῦτο καταργήσας τὸν θάνατον, ἐξεγήγερται, καὶ τὰ ἡμέτερα πάθη καὶ τὴν κατάκρισιν ἔλυσε, παθὼν ὁ ἀπαθὴς δι' ἑαυτοῦ· γενόμενός τε ἀρχηγὸς τῆς ζωῆς ἡμῶν, εἰς τοὺς οὐρανοὺς ἀνελήφθη. Καὶ οἱ ἐνδεδυμένοι Quicumque in Christo baptizati estis, et præcipue in magno Sabbato ante divinum sacri^cium, pluribus lectis e divinis prophetis lectionibus; quoniam baptismus sanctissimus regeneratio est, et renovatio, et purgatio, et illuminatio, et filiorum adoptio, et gratia, et sanctificatio et sexcenta alla quæ dixerunt Patres. Refert autem in primis mortem Christi et resurrectionem tertia die factam, quod tempus¦illud proprie declarat, quippe a morte Cbristi ejusque triduana sepultura et resurrectione immortalitatem et incorruptionem accepimus, futaramque illam exspectamus resurrectionem et renovationem æternamque vitam cujus primitiæ factus est Christus qui quum solus sit sine peccato passus pro nobis peccatoribus, licet mori non deberet utpote omnino peccati immunis, pro nobis mortuus est. Nam peccatum est mortis aculens, ut dicunt Isaias et Paulus, seu principium, radix atque auctor. Ipse vero Christus etsi peccatum non fecisset, neque deberet mori, pro nolis mortuus est, et, morte devicta resurrexit, passionesque uostras et damnationem solvit patiendo qui per se erat impassibilis; factus quoque dux vitæ nostræ in cœlos assumptus est, et nos qui illum in baptismo induimus a cœlo eum exspectamus,, quando nos resuscitabit et incorruptibilitatem prorsus tribuet cujus arrhas modo per baptismum dedit. Similiter et in omni tempore necessarium est baptizare, ne quid incommodi fortasse accidat et aliquis non sanctificatus decedat, id est sine baptismo, et ingens inde erit damnum; qui enim non bapti - zatus fuerit, non salvus erit. Oportet autem, quantum fieri potest, baptismos cum solemnitate et po (estate conferri, sacerdotemque esse diligentem et sobrium, nam maximum Dei opus operatur, nempe liominis instaurationem. Sed ad propositum redeamus. Præeunte pontifice, adducit baptizatum sponsor ad sacram piscinam, præs libenter accedentem. Adstat pontifex Christum ipsum referens, ejus habens potestatem, et repletur piscina aqua Jordanem exprimens. Accenduntur etiam lumina quibus ostenditur Spiritus illuminatio, et quia baptizatus ex tenebris venit ad lucem et jam fit filius lucis. Circum aliare thus incendit pontifex., bonum odorem et sanctificationem Spiritus significans, qui omnem luit peccatorum fœtorem, sanctus enim Spiritus. Deinde l– nedicit et celebrat pontifex regnum sanctæ Trinitatis unius Dei, nam ipsa regnat sola, et nune regnavit a maligno eripicus mundo regeneratum,

Postea dictis a diacono pacis precibus et obsecra- Α' ἡμεῖς αὐτὸν τῷ βαπτίσματι, ἀπ᾿ οὐρανοῦ αὐτὸν ἐπtionibus, et populo clamante: Kyrie, eleison, nam vere magna ibi decernitur misericordia, in Alium adoptato eo qui prius erat peccator et inimicus, pontifex pro semetipso ore suo preratur postulans uta Deo puritatem et propitiationem inveniat, De dum alios purgat, ipse peceatis inquinatus inveniatur; virtutem etiam deposcit et gratiam bene et convenienti molo mysterio ministrandi. Magnum euim est mysterium angelis circumstantibus, Christo formam aquis largiente, Spiritu sancto advoriente, et baptizalo ex polluto et peccatore et im mundo et inimico et corrupto jam sancto et puro, et filio Dei et incorruptibili facto. O msgnam gratiam! Ο donum Dei! Ο ingentem erga nos beneficientiam et gratiam! Idee completis precibus, ο pontifex ab oratione exsurgens: Magnus es, Domine, clamat, et mirabilis opera tua. › Quod ter iteṛat, trinitatem deitaţis landans, et benefacientem magnificans. Deinde ad incarnatum pro nobis Dei Filium orationem erigens, ejusque a principio omnia exponens miraculo, mysterium ejus et incarnationem ex Virgine in Spiritu factam in memoriam revocal ejusque in Jordane baptismum quo non instauravit confringens capita draconum in aqua, prout dixit Propheta. Ideo deprecatur eum ut adsit per advenientem Spiritum sanctum et aquam sanctificet, nam indivisus est Filius a Patre et Spi-· ritu, et communis est eis gratis. Ter aquam manu in formam crucis signat, Christum representans, et flagitat ut cam faciat fontem immortalitatis et cælera. Deinde brevi elapso tempore, rursus in aqwant tor insuflat divinam ei gratiam copiosiorem infundens, Christum imitans, et illud: «Εt Spiritus Del ferebatur super aquas, › vursum per baptisına feri comprobaus. Iflam quoque iterum manu signal cruceh Agurans, et ait: c Confringantur a signa culo signi crucis tua omnes adversaria. potestates. Cetera autem dicit ut spiritalis sit aqua atque saucta neque in ea lateat quidquamn maligni, sed µlius flat ei adversaria eumque propellat, ef possit baptizatos in ea reficere, sanctificare et Alios reddere et liberos lucis efficere. Sic igitur deprecatus et data pace quæ est Jesus Christus, ibi enim adest pax quæ exsuperat omnem sensum Christus, ipse quoque pacem accipit pontifex. Et inclinato capite, in semetipso iterum preratur, in tranquillitate, pacificum et placidum ubique advocans Jesum dicendo: «Τu qui in Jordanem ingressus aquas Banctificastl, accipe nos servos tuos coram te proci. dentes, et sanctifice aquas istas èt nos, flantque nobis in sanitatem animæ et corporis. Et exsurgus, monstrans Christium nos lapsos erigere lymnis eum celebrat tanquam omnium sanctificatoremi.) Tune ergo plena est piscina Spiritus, et sancta aqua quæ iuvisibiliter Christum gerit in semetipsa. Sed cum oporteat etiam eam esse signum divinæ misertcordiæ, hoc quoque facit sanctum oleum; aquæ cnim signidcat ablutioncm et purgationen, οι δεχόμεθα· ὅτι καὶ ἀναστήσει ἡμᾶς, καὶ τὴν ἀφθαρ σταν τελέως χορηγήσει, ἧς τοὺς ἀρραβῶνας νῦν δεξ τοῦ βαπτίσματος δέδωκεν. Όμως καὶ ἐν παντὶ καιρῷ ἀναγκαῖόν ἐστι βαπτίζειν, μή ποτέ τι κώλυμα γένηται, καί τις ἀπέλθῃ ἀμύητος, τουτέστι χωρίς βαπτίσματος. Καὶ πλείστη ἐκ τούτου ἔσται ζημία. Ο γὰρ μὴ βαπτισθεὶς οὐ σωθήσεται. Δέον δὲ ὅσον εγχωρεῖ ποιεῖν τὰ βαπτίσματα μετά λαμπρότητας τε καὶ εὐλαβείας. Τον Ιερέα τε χρή προσεκτικὴν καὶ νηφάλιον εἶναι. Τοῦ Θεοῦ γὰρ τὸ μέγιστον ἔργον διενεργεί, τὴν τῶν ἀνθρώπων ἀνάπλασιν. Ἀλλ᾽ ἐπὶ τὸ προκείμενον Ελθωμεν. Τοῦ ἀρχιερέως προηγου μένου, προσάγει την βαπτιζόμενον ὁ ἀνάδοχος τῇ Ιερα κολυμβήθρα· ὁ ἐγγυώμενος τὸν ἑκουσίως προσερχόμενον. Καὶ ἵσταται ὁ ἀρχιερεὺς, τὸν Χρι στὸν αὐτὸν ἐκτυπῶν, τὴν αὐτοῦ δύναμιν ἔχων. Καὶ πληρούται ἡ κολυμβήθρα ύδατος, τὸν Ἰορδάνην τυ ποῦσα. Καὶ ἀνάπτονται φῶτα, τὸν φωτισμὸν δηλοῦν τα τοῦ Πνεύματος· καὶ ὅτι ὁ βαπτιζόμενος ἐκ τοῦ σκότους έρχεται πρὸς τὸ φῶς, καὶ υἱὸς φωτὸς ἤδη γίνεται. Θυμιᾷ τε κύκλῳ τὴν κολυμβήθραν ὁ ἀρχιε ρεύς, τὴν εὐωδίαν καὶ ἁγιωσύνην δηλῶν τοῦ Πνεύ ματος, τοῦ πᾶσαν δυσωδίαν ἁμαρτημάτων ἐκπλύ-. νοντο. 61 "Αγιον γὰρ τὸ Πνεῦμα. Εἶτα εὐλογεῖ καὶ ὑμνεῖ τὴν βασιλείαν τῆς ἁγίας Τριάδος του μένου Θεοῦ ὁ ἀρχιερεύς. Μόνη γὰρ αὕτη βασιλεύει· καὶ ἔτι νῦν ἐβασίλευσεν, ἐκ τοῦ πονηροῦ ῥυσαμένη τὸν ἄρτι ἀναγεννώμενον. Εἶτα λεγομένων τῶν εἰρηνικῶν προσευχῶν καὶ αἰτήσεων παρὰ τοῦ διακόνου, καὶ τοῦ λαοῦ τὸ, ο Κύριε, ἐλέησον, ο ἐκβοῶντος· ὄντως γὰρ ἐκεῖσε τὸ τοῦ Θεοῦ μέγα ἐπιβραβεύεται έλεος, υἱοθετουμένου τοῦ πρὶν ἐχθροῦ τε καὶ ἀναγούς, ὁ ἀρχιερεὺς εἰ; ἑαυτὸν εἴχεται ὑπὲρ ἑαυτοῦ, ζητῶν ἐκ Θεοῦ κάθαρσίν τε καὶ ἱλασμὸν εὑρεῖν, ἵνα μὴ άλλους καθαίρων, αὐτὸς μεμολυσμένος ταῖς ἁμαρ τίαις εὑρεθῇ. Καὶ ἰσχὺν ἐξαιτεῖται καὶ χάριν, καλῶς τε καὶ ὡς πρέπον ἐστὶν ἐξυπηρετῆσαι τῷ μυστηρίῳ. Μέγα γὰρ τὸ μυστήριον, ἀγγέλων περιισταμένων, Χριστού μορφουμένου τοῖς ὕδασι, Πνεύματος ἁγίου ἐπιφοιτῶντος, καὶ τοῦ βαπτιζομένου ἀπὸ ῥερυπωμέν νου καὶ ἁμαρτωλοῦ καὶ ἀκαθάρτου καὶ ἐχθροῦ καὶ φθαρτοῦ ἁγίου γινομένου και καθαροῦ καὶ υἱοῦ Θεοῦ καὶ ἀφθάρτου. Ο τῆς μεγάλης χάριτος! & τῆς δωρεᾶς τοῦ Θεοῦ! ὢ τῆς πρὸς ἡμᾶς εὐεργεσίας καὶ χάριτος! Διὸ καὶ πληρωθεισῶν τῶν αἰτήσεων, ἐξαναστὰς ὁ ἀρχιερεὺς ἀπὸ τῆς εὐχῆς, ὁ Μέγας εἶ, Κύριε, ἐκβοᾷ, καὶ θαυμαστὰ τὰ ἔργα σου, Καὶ τοῦτο ανακράζει τρίς, τὸ τρισσὸν ἀνυμνῶν τῆς Θεότητος, καὶ μεγαλύνων τὸν εὐεργέτην. Εἶτα πρὸς τὸν σαρ κωθέντα ὑπὲρ ἡμῶν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὴν εὐχὴν ἀναφέρων, καὶ τὰ ἀπαρχῆς τούτου πάντα καταλέγων θαυμάσια, τέλος καὶ τὴν σάρκωσιν εἰς ὑπόμνησιν ἄγει τούτου τὴν ἐκ Παρθένου ἐν Πνεύματι, καὶ τὸ βάπτισμα ἐν τῷ Ἰορδάνῃ, δι' οὗ ἡμᾶς ἀνέπλασε, συντρίψας τὰς κεφαλὰς τῶν δρακόντων ἐπὶ τοῦ ὕδα τος, ὡς ὁ Προφήτης φησίν.. "Οθεν καὶ παρεῖναι απο τὸν ἐκδυσωπεῖ διὰ τῆς ἐπιφοιτήσεως τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος, καὶ ἁγιάσαι τὸ ὕδωρ. Αχώριστος γὰρ ὁ Υ

. misericordiam et bonitatis ejus dulcedinem, quamn vulneratis et contusis ab hoste communi largitur, prout in Evangeliis ait Christus. Quod etiam in Noe moastratum est, quippe columba rediit ad ens qui în arca super aquas erant ramum olivæ ora ferens, Ramus autem oliræ quod ore ferebat, erat in exemplum misericordiæ, et immensæ Dei bonitatla; ideo ble in baptismale sanctum offertur oleum. Ita vero sanctificatur: adfertur in quodam vaRe mundo ad pontificem, seu ad sacerdotem, si non adest pontifex, et in illud insuflat, et ter illud manu signat signo crucis. Insulatione quidem gratiam Spiritus manifestat, quam a Christo pontifex acccpit quando divino ore in apostolos insufflàvit; cruce vero refert ipsum pro nobis cruciûxum qui per crucem salutem nobis adimplevit. Ideo perfecios facit crus, et absque cruce nullum ex divinis niyete riis perfcitur. Postea caput inclinaus deprecatur ut sanctificetur oleum Spiritu sancto, ab ipso qui ad Noe per columbani ramum olivæ emisit, et olcuni in lege præscripsit atque apostolis commendavit. Completa autem oratione, actisque gradiis, prin:0 in formam crucis in aquam infundit oleum ter sANctum modo consecratum, insignissimum çanens cantum: Alleluia. τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Πνεύματος, καὶ κοινὴ ἡ χάρις Δ. jam sanctificata est; oleum vero divinam patefacit αὐτοῖς. Καὶ σφραγίζει τρὶς τῇ χειρὶ σταυροειδῶ; τὸ ὕδωρ, τὸν Χριστὸν ἐντυπῶν αὐτῷ. Καὶ ποιῆσαι. αὐτὸ εὔχεται ἀφθαρσίας πηγὴν, καὶ τὰ λοιπά. Εἶτα μετ' ὀλίγον πάλιν ἔμφυσῷ τῷ ὕδατι τρίτον, τὴν θείαν χάριν αὐτῷ δαψιλέστερον ἐντιθεὶς, μιμούμενος τὸν Χριστόν, καὶ τὸ, «Πνεῦμα Θεοῦ ἐπεφέρετο ἐπάνω τοῦ ὕδατος, ο διὰ τὸ βάπτισμα, εξαρχής είναι μαρ τυρῶν. Καὶ σφραγίζει αὐτὸ πάλιν τῇ χειρὶ σταυρών ἐκτυπῶν, καί φησι, ο Συντριβήνωσαν ὑπὸ τὴν σημείωσιν τοῦ τύπου τοῦ σταυροῦ σου πᾶσαι αἱ έναν τία: δυνάμεις.» Καὶ τὰ λοιπὰ δὲ λέγει, ὥστε πνευ ματικὸν εἶναι τὸ ὕδωρ καὶ ἅγιον, καὶ μηδὲν ὑποκρυβῆναι τούτῳ τοῦ πονηροῦ, ἀλλὰ μᾶλλον ἐναντίον αὐτῷ καὶ διωκτήριον εἶναι τοῦτο, καὶ ἀναπλάττειν καὶ ἁγιάζειν καὶ υἱοθετεῖν τοὺς βαπτιζομένους ἐν τούτῳ δυνάμενον, καὶ φωτός τέκνα ποιεῖν. Ούτως οὖν ἐπευξάμενος, καὶ εἰρήνην δου;, δ; ἐστιν Ἰησοῦς · Χριστό;, πάρεστι γὰρ ἐκεῖσε ἡ ὑπερέχουσα πάντα νοῦν εἰρήνη Χριστὸς, καὶ ἀντιλαβὼν τὴν εἰρήνην ὁ Ιεράρχης, καὶ κλίνας τὴν κεφαλήν, καθ' ἑαυτὸν πάλιν εὔχεται, ἐν ἡσυχία, τὸν εἰρηνικὸν καὶ ἡσύχιον καὶ πανταχοῦ προσκαλούμενος Ἰησοῦν, «Σύ, λέ γων, ὁ ἐν Ἰορδάνῃ παραγενόμενος καὶ ἁγιάσας τὰ ὕδατα, δέξαι καὶ ἡμᾶς δουλικώς σοι προσπίπτοντας καὶ ἁγίασον ταῦτα τὰ ὕδατα καὶ ἡμᾶς· καὶ γενέσθωσαν ἡμῖν· εἰς ὀγείαν ψυχῆς τε καὶ σώματος.» Καὶ ἀναστάς, δεικνύς ὅτι πεσόντας ἡμᾶς Χριστὸς ἀνήγειρεν, ἀνυμνεῖ, ἐκφωνήσας τοῦτον ὡς πάντων ἁγιασμόν. Τότε τοίνυν πλήρης ή κολυμβη Ορα τοῦ Πνεύματος, καὶ ἅγιον τὸ ὕδωρ, καὶ τὸν Χριστὸν φέρον ἀοράτως ἐν ἑαυτῷ. Ἐπεὶ δὲ καὶ τὴν τύπον τοῦ θείου ἐλέους παρεῖναι δεῖ, καὶ ἅγιον ἔλαιον ἐνεργεῖται. Τὸ μὲν γὰρ ὕδωρ σημαίνει τὴν Εκπλυσίν τε καὶ κάθαρσιν, καὶ ἤδη ἡγίασται· τὸ ἔλαιον δὲ τὸ θεῖον ἔλεος δείκνυσι, καὶ τὸ ἱλαρὸν αὐτοῦ τῆς χρηστότητος. Ὁ δὲ καὶ τοῖς τετραυματισμένοις παρὰ τοῦ κοινοῦ ἐχθροῦ καὶ μωλωπισθεῖσι παρέχεται, ὡς ἐν τοῖς Εὐαγγελίοις φησὶ 82 Χριστός. Τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ Νῶς ἐδείχθη. Περιστερὰ γὰρ ἦλθε τοῖ; εἰς τὸ ὕδωρ ἔτι οὔτι μετὰ τῆς κιβωτού, κάρφος ἐλαίας τῷ στόματι φέρουσα. Καὶ τὸ μὲν ὕδωρ τὸ βάπτισμα προτύπου, ή περιστερὰ δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· τὸ κάρφος δὲ τῆς ἐλαίας δ ἐν τῷ στόματι ἔφερεν, εἰς δείγμα τοῦ ἐλέους ἦν, καὶ τῆς ἀπείρου τοῦ Θεοῦ χρηστότητος. Οθεν καὶ ὧδε ἐν τῷ βαπτίσματι ἔλαιον προσάγεται ἅγιον. 'Αγιάζεται δὲ οὕτως· προσάγεται· δι' ἀγγείου τινὸς καθα ροῦ τῷ ἀρχιερεῖ, ἢ τῷ ἱερεῖ, εἰ μὴ πάρεστιν ὁ ἀρχιερεύς· καὶ ἐμφυσᾷ τούτῳ. Καὶ στραγίζει τρίτον Τύπερ σταυροῦ τῇ χειρὶ, τῷ μὲν ἐμφυσήματι τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος δηλῶν, ἣν ἔλαβεν ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ τῷ ἐν τοῖς ἀποστόλοις θείῳ ἐμφυσήματι ὁ ἀρχιερεὺς τῷ σταυρῷ δὲ τυπῶν αὐτὸν τὸν σταυ ρωθέντα ὑπὲρ ἡμῶν, ὃς διὰ τοῦ σταυροῦ τὴν σωτηρίαν ἡμῖν ἐτέλεσε. Διὸ καὶ τελειοποιὸς αὐτὸς ὁ στα ρός, καὶ χωρὶς σταυροῦ οὐδὲν τελεῖται τῶν θείων. Εἶτα κλίνας τὴν κεφαλὴν, ἐπεύχεται ἁγιασθῆναι τὸ ἔλαιον τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, ὑπ' αὐτοῦ τοῦ καὶ ἐπὶ Νῶς τὸ κάρφος τῆς ἐλαίας διὰ περιστερᾶς ἀποστείλαντος, καὶ ἐν τῷ νόμῳ τοῦτο δεδωκότος τὸ ἔλαιον, καὶ τοῖς ἀποστόλοις παρεσχηκότος. Τελέσας δὲ τὴν εὐχὴν, καὶ εὐχαριστήσας, εγχέει πρῶτον τῷ ὕδατι σταυροειδῶς τὸ ἁγιασθὲν ἅγιον τρὶς, τὸ πολυύμνητον ξόδων ᾆσμα, τὸ 'Αλληλούϊα. ΚΕΦΑΛ. ΕΓ. Τί σημαίνει τὸ ᾿Αλληλούϊα. Τοῦτο δὲ τὸ ᾆσμα, τὸ Ἀλληλούια, οι εμπνεόμενοι τῷ ἁγίῳ Πνεύματι ἔλεγον προφῆται. Ο δὴ ἐπιδημίαν Θεοῦ σημαίνει, καὶ τὸ, ο Ερχεται ὁ Θεὸς, καὶ τοῦτον αἰνεῖτε, ο προφητικώς τεθὲν καὶ ἀδόμενον, διὰ τὸ μέλλειν τὸν Κύριον ἔρχεσθαι, καὶ κατὰ τὴν πρώτην αὐτοῦ καὶ τὴν δευτέραν παρουσίαν, καὶ τὴν χάριν αὐτοῦ ἀεὶ ἀποστέλλειν ἐν ἡμῖν ἐν ἁγίῳ Πνεύ ματι. Διὸ καὶ ἀεὶ τὸ ᾆσμα τοῦτο ἡ Ἐκκλησία μελῶν · δεῖ, τὸν Χριστὸν λαβοῦσα, καὶ ἐξ οὐρανοῦ τοῦτο ἐκδεχομένη, ὡς εἰρήκαμεν. Ο μὲν οὖν θεῖος Διονυ σις ἐν τῇ ἱερᾷ κολυμβήθρα μύρον ἐγχέεσθα: CAPUT LXIII. Quæ sit vis et sententia vocis Alleluia. llic est cantus, alleluia, quem sancto Spiritu inspirali dicebant prophete. Quod adventum Dei siguificat, et duplex sonat et istud: Venit Deus, et illul, Ipsum landate, prophetice quidenrcantatus fuit, quia venturus erat Dominus tam secundum priorem adver:- tum quam secundum posteriorem, et gratiam suam semper erat in nobis in sancto Spiritu emissurus. Id o semper hoc canticum cantitat Ecclesia, quæ Christum accepit, eumque a calo, ut diximus,exspectat. vus quidem Dionysius in sacra piscina dicit infundi unguentum; nunc vero infunditur oleum

quod est unguenti procemium, postea auten unguen- λέγει· νῦν δὲ τοῦτο ἐγχεῖται τὸ ἔλαιον, προοί tum. At putare licet sanctum Dionysium hoc oleum utpote unguenti procemium unguentum appellare, quonism in eo quidem baptizatus principium accipit sanctificationis, et ad divina ungitur certamina, posterius autem perfecte confirmatur et sanctificatur atque signatur unguento gratiæ præstantissimo. Ideo de duobus in baptismo fit menoria. Pontifex vero, postquam consecraverit oleum, baptizatum sanctificat. Sed quæ erat necessitas baptizatuin postea unguento liniri, si in baptismate esset unguentum? Igitur ex hoc oleo ungit ipse primum jamjam baptizandum dicens: ‹ Ungitur iste oleo lætitiæ In nomine Trinitatis.» Est autem lætitia Spiritus qui nos bene et jucunde salvos facit; clamat enim David: «Redde mibi laetitiam Salutaris tui, et Spi ritu principali confirma me. › Deinde a capite per quemdam diaconum aut ministrum totuin corpus ungitur; quippe ad divina certamina omnino præparatur, non enim ut cadat accessit, sed ut Christum imitetur quem induit, et contra malignum pugnet et sicut vir decertet; luctaules vero quondam oleo carnem oblinebant. Tunc ergo in aquam ingreditur omnino nudus, quemadmodum natus est et primus plasmatus est homo; sed hic quidem divinaro illam primum habebat stolam, et, licet nudus esset, non erubescebat; nunc vero uudus natus in carne fert signa turpitudinis et transgressionis; sed aquam >clam ingressus peccati quidem turpitudinem rejicit, immortalitatis autem gloriam et indumentum accipit. Illo enim a capite in quo sunt omnes senaus et viget imperii facultas deprehenso, et in aquam semel demerso, pontifex seu sacerdos clamat: ‹ Baptizatur iste servus Dei in nomine Patris, › et statim eum retrahit. Fostea demittit iterum dieens: c et filii, a et iterumn retrahit. Εt tertio demiuit dicens: «et Spiritus sancti.» Et sic eum educit sanctificatum divinissimo baptismate, simul quidem per sanctam Trinitatem eum instauraus et Baucti@cans, et tres personas in una deitate prædicaus, dicendo: In nomiue, quod unitaten Divinitatis aperit, deinde Patris, et Filii et Spiritus sancti, quod confessio est trium divinarum· indivisibilium et inconfusibilium personarum; simul autem per Ires immersiones et eductiones triduanam sepulturam et resurrectionem significans ejus qui pro no - bis carne crucifixus est et resurrexit. μον δν τοῦ μύρου· τὸ μύρον δὲ ὕστερον. Εστε δὲ λογίσασθαι καὶ τὸν ἱερὸν Διονύσιον, τοῦτο τὸ ἔλαιον ὡς προοίμιον τοῦ μύρου μύρον καλεῖν, ὡς διὰ τούτου μὲν τοῦ βαπτιζομένου ἀπαρχὴν λαμβάνοντος τοῦ ἁγιασμοῦ, καὶ πρὸς τοὺς θείους ἀγώ νας ἀλειφομένου, ὕστερον δὲ ἐνισχυομένου τελείως καὶ τελειουμένου καὶ σφραγιζομένου τῷ τελεωτάτῳ μύρῳ τῆς χάριτος. Διὸ καὶ τῶν δύο τούτων ἐν τῷ βαπτίσματι μέμνηται. Ο δὲ ἀρχιερεὺς μετὰ τὰ ἁγιάσαι τὸ ἔλαιον τὸν βαπτισθέντα τελειοί. 'Αλλά καὶ τίς ἦν χρεία τὸν βαπτιζόμενον ὕστερον μύρῳ χρίεσθαι, εἰ ἐν τῷ βαπτίσματι ἦν τὸ μύρον; Ἐκ τούτου οὖν τοῦ ἐλαίου χρίει πρῶτον αὐτὸς τὸν ἤδη μέλλοντα βαπτισθῆναι, ο Χρίεται, λέγων, ὁ δεἶνα ἔλαιον ἀγαλλιάσεως εἰς τὸ ὄνομα τῆς Τριάδος.» Η ἀγαλλίασις δὲ ὑπάρχει τοῦ Πνεύματος, σώζοντος ἡμᾶς ἀγαθῶς τε καὶ ἱλαρῶς. «Απόδος μοι γὰρ τήν ἀγαλλίασιν τοῦ Σωτηρίου σου, ο Δαβίδ ἀναβος, καὶ Πνεύματι ἡγεμονικῷ στήριξόν με.» Εἶτα ἀπὸ κει φαλῆς ὑπό τινος διακόνου ἢ ὑπηρέτου ὅλον τὸ σῶμα χρίεται. Πρὸς γὰρ τοὺς θείους ἀγῶνας ὁλοτελῶς εὐτρεπίζεται. Οὐδὲ γὰρ ἵνα ἀναπεπτωκώς ᾖ, προσἦλθεν, ἀλλ᾽ ἵνα μιμῆται τὸν Χριστόν, ὃν ἐνδύεται, καὶ κατὰ τοῦ πονηροῦ παλαίῃ τε καὶ ἀνδρίζηται. Καὶ οἱ ἀγωνιζόμενοι δὲ τῇ σαρκὶ ἐλαίῳ πάλαι ἠλείφοντο. Τότε οὖν εἰσάγεται γυμνός ὅλος εἰς τὸ ὕδωρ, καθὰ καὶ γεγέννηται, καὶ καθὰ πρῶτον πέπλασται. ᾿Αλλὰ πρῶτον μὲν εἶχε τὴν θείαν ἐκείνην στολήν, καὶ γυμνὸς ὢν, οὐκ ᾐσχύνετο· νῦν δὲ γυμνὸς γενηθεὶς, ἀπὸ τῆς σαρκὸς φέρει τὰ τῆς αἰσχύνης τῆς παραβάσεως. Πλὴν εἰσελθὼν τὸ ὕδωρ τὸ ἅγιον, τὴν μὲν αἰσχύνην ἀπορρίπτει τῆς ἁμαρτίας τῆς ἀφθαρ σίας δὲ τὴν δόξαν ἀπολαμβάνει 83 τε καὶ τὸ ἔνδυμα. Λαβόμενος γὰρ αὐτοῦ ὁ ἱεράρχης ἢ ὁ ἱερεὺς τῆς κεφαλῆς ἐν ᾗ τὰ αἰσθητήρια πάντα καὶ τὸ ἡγεμονικὸν ἐνεργεῖ, καὶ καταδύσας εἰς τὸ ὕδωρ ἅπαξ, ἀναβοᾷ, ο Βαπτίζεται ὁ δοῦλος τοῦ Θεοῦ ὁ δεῖνα εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρός, ο Καὶ εὐθὺς ἀναδύει τοῦτον. Εἶτα καταδύει πάλιν λέγων, ο Καὶ τοῦ Υἱοῦ. Καὶ πάλιν ἀναδύει. Καὶ ἐκ τρίτου καταδύσας, φησί, ο Καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. • Καὶ οὕτως ἀνάγει τοῦτον τετε λεσμένον τῷ θειοτάτῳ βαπτίσματι, ἅμα μὲν καὶ διὰ τῆς ἁγίας Τριάδος αὐτὸν ἀναπλάττων καὶ τελειῶν, καὶ τὰς τρεῖς ὑποστάσεις: ἀνακηρύττων ἐν μιᾷ τῇ Θεότητι, εἰς τὸ ὄνομα λέγων, ο δηλοῖ τὸ μου ναδικὸν τῆς θεότητος, εἶτα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, όπερ ἡ ὁμολογία ἐστὶ τῶν τριῶν θείων αδιαιρέτων καὶ ἀσυγχύτων προσώπων, ἅμα δὲ διὰ τῶν τριῶν καταδύσεων τε καὶ ἀναδύσεων τὴν τριήμερον ταφὴν καὶ τὴν ἀνά στασιν αινιττόμενος τοῦ ὑπὲρ ἡμῶν σαρκὶ σταυρωθέντος καὶ ἀναστάντος. CAPUT LXIV. Quod diversa sit sententia formula, Baptizatur servus Dei,ɔ et formulæ, ‹ Ego baptizo servum Dei.» Dicit: Baptizatur, nequaquam: Ego baptizo, siςut Latini in boc etiam innovantes, baptizati libertatem testans pontifex. Illud enim: Ego baptizo, non ostendij libenter baptizari eum qui illuminatur, fiers enim potest ut vi quadam et contra voluntatem bəptizati tingat eum solus a semetipso baptizator. *Οτι τό, ο Βαπτίζεται ὁ δοῦλος τοῦ Θεοῦ, ν του, • Βαπτίζω ἐγὼ τὸν δοῦλον τοῦ Θεοῦ, διαφέρει. Βαπτίζεται δὲ, φησί, καὶ οὐ, Βαπτίζω ἐγώ, ὡς οἱ Λατίνοι κάν τούτῳ καινοτομοῦντες, τὸ ἐκούσιον τοῦ βαπτιζομένου μαρτυρῶν ὁ ἀρχιερεύς. Τὸ γάρ, Βαπτίζω ἐγώ, οὐκ ἐμφαίνει τὸ ἑκουσίως βαπτίζεσθαι τὸν φωτιζόμενον. Ενδεχόμενον γὰρ καὶ κατὰ δυνατ στείαν τινά, καὶ παρὰ γνώμην, καὶ αὐτὸν βαπτίζειν

ἀφ' ἑαυτοῦ τὴν βαπτίζοντα μόνον. Τὸ δὲ,· Βαπτί- iloc autem: Baptizatur, et liberam voluntaten ο significat, et intelligitur istud: me pontifice seu sacerdote, monstratur opus tum agentis, tum unius in Trinitate Dei, cujus nomen baptizato adjungitur. Baptizatus ergo sic regeneratus egreditur totus novus et illuminatus, Deique filius ac sanctæ piscium matris nostrae spiritualis, ex vulva natus pura et sancta pro virginali utero. Quippe Christus ex Virgine genitus ut immundum emundaret partum, ita et nos ex pura piscina, et sicut ibi sanguis purus et venter sanctus Virginis in sancto Spiritu Verbi incarnationem effecit, ita et in nobis aqua munda piscina sanctusque Spiritus puram regenerationem perfecit. Præterea quemadmodum ibi in baptismo Salvatoris Spiritus descendit, ut ostenderet corporaliter in incarnato habitare omnem plenitu linem divinitatis, ita et in nobis fit unctio unguenti post baptisma, ut nos accipianus gratiam Spiritus. Ait. enim: c Ex plenitudine ejus nos omnes are:pin.us, gratiam pro gratia. › ζεται,» καὶ τὸ ἔκουσίως σημαίνει, καὶ παρ' ἐμοῦ τοῦ ἀρχιερέως ἢ ἱερέως, καὶ τὸ ἔργον ήδη ποιοῦντος καὶ τοῦ ἐν Τριάδι μόνου Θεού, οὗ καὶ τὸ ὄνομα τῷ βαπτιζομένῳ τρανῶς ἐπιλέγεται. Οὕτως οὖν ἀναγεν νηθεὶς ὁ βαπτισθείς, ἐξέρχεται καινὸς ὅλος καὶ πεφωτισμένος καὶ Υἱὸς Θεοῦ τῆς ἱερᾶς κολυμβήθρας τῆς μητρὸς ἡμῶν τῆς πνευματικῆς, τῆς ἀντὶ τῆς παρθενικῆς καθαρᾶς καὶ ἁγίας μήτρας. Ως γὰρ ὁ Χριστὸς ἀπὸ τῆς Παρθένου, ἵνα τὸν φερυπωμένον καθάρῃ τόκον, καὶ ἡμεῖς ἀπὸ τῆς ἁγνῆς κολυμβήθρας, καὶ ὡς ἐκεῖ αἷμα καθαρὸν καὶ γαστῆς ἁγία τῆς Παρθένου ἐν ἁγίῳ Πνεύματι τὴν τοῦ λόγου ε!ργάσατο σάρκωσιν, καὶ ἐν ἡμῖν ὕδωρ καθαρὸν τῆς κολυμβήθρας καὶ Πνεῦμα θεῖον τὴν καθαρὸν ἀναγέννησιν ἐξετέλεσε. Πλὴν ὥσπερ ἐκεῖσε ἐν τῷ τοῦ Σωτῆρος βαπτίσματι καὶ Πνεύματος κάθοδος ἦν, ἵνα δείξῃ ὅλον τὸ πλήρωμα ἐν τῷ σαρκωθέντι σωματικώς τῆς θεότητος, καὶ ἐν ἡμῖν τὸ χρίσμα τοῦ μύρου μετὰ τὸ βάπτισμα, ἵνα καὶ ἡμεῖς λάβωμεν τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος. «Ἐκ τοῦ πληρώματος αὐτοῦ γάρ, φησὶ, καὶ ἡμεῖς πάντες ἐλάβομεν, καὶ χάριν ἀντὶ χάριτος.» Τι παρέχει τῷ βαπτιζομένῳ τὸ χρίσμα, ἤτοι τὸ μύρον. Διὸ καὶ τῷ θείῳ τοῦτον παρευθύς χρίει μύρω, ὅπερ οὐκ ἔλαιον μόνον ἐστὶν, ἀλλὰ καὶ ἐκ πλείστων ἄλλων εἰδῶν εὐόσμων συγκείμενον, παριστάνον καὶ ἐν συμβόλοις τὰ πολυδύναμον, καὶ τὸ τῶν ἐνεργειῶν ποικίλον τε καὶ πολυειδὲς τῶν χαρισμάτων τοῦ Πνεύ ματος, καὶ τῆς αὐτοῦ ἁγιωσύνης τὸ εὔοσμον. Δίδο ται οὖν τοῦτο ἡμῖν, καὶ ὡς σφραγὶς Χριστοῦ καὶ σημεῖον, ἐπεὶ καὶ Χριστὸς δι' αὐτὸ τοῦτο κατονομά-. ζεται, ὅτι τὴν τοῦ Πνεύματος ὅλην δύναμιν καὶ σω ματικῶς εἶχεν ἐν ἑαυτῷ παρὰ τοῦ Πατρός. Καὶ Ησαΐας τοῦτό φησι, ο Πνεῦμα Κυρίου ἐπ' ἐμὲ, οὗ είνεκεν έχρισέ με.» Καὶ ἡμεῖς δὲ ἐξ αὐτοῦ τὴν χά ριν λαβόντες ἐν τῷ μύρῳ, Χριστιανοί καλούμεθα, καὶ χριστοὶ Κυρίου ἐσμέν· οὐ γὰρ ἀπαξ: ο! κατ' αὐτὸν καλεῖσθαι ἡμᾶς· ὅτι καὶ υἱοὺς Θεοῦ θέσει καλεῖ ὁ κατὰ φύσιν Υἱὸς καὶ θεοὺς κατὰ χάριν ὁ φύσει, καὶ Χριστοὺς ἐν τῇ χάριτι ὁ κατὰ φύσιν ἔχων τὴν χάριν ἐν ἑαυτῷ ὡς τοῦ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος καὶ ἀδιαίρετος ὢν τῷ Πνεύματι. Χρίων οὖν τὸν βαπτισθέντα ήδη ὁ ἀρχιερεὺς οὕτω φησί· ο Σφραγίς δωρεάς Πνεύμα- η τος ἁγίου. Αμήν.» Ἐκ τούτου δηλῶν, ὡς σημεῖον ἐστι τοῦ Χριστοῦ τὸ χρίσμα, ἐπεὶ καὶ σταυροτύπως χρίεται ὁ χριόμενος, καὶ τὴν δωρεάν χορηγεῖ τοῦ Αγίου Πνεύματος. KE�AA. ZG'. Ότι δυνάμει πᾶς βαπτισθεὶς καὶ χρισθεὶς ἐν ἑαυτῷ ἔχει τὰ θεῖα χαρίσματα, κατὰ καιρὸν ἀποκαλυπτόμενα, πλὴν τῆς ἱερωσύνης. Δυνάμει γὰρ ὁ βαπτισθεὶς καὶ χρισθεὶς ἐν ἑαυτῷ Έχει τὰ θεῖα χαρίσματα· καὶ ἀναλόγως ἀποκαλύπτε ται τούτῳ ταῦτα κατὰ καιρὸν, καθόσον ἑαυτὸν ἐκκαθάρῃ, καὶ καθόσον ἄξιον ἑαυτὸν τοῦ ἐνεργεῖν ταῦτα ἐν αὐτῷ ἀποδείξῃ, πλὴν τῆς θείας μόνης ἱερωσύνης. Δύση γὰρ ὡς δῶρον ἴδιον, καὶ μόνον ἔργον Θεοῦ, τῇ CAPUT LXV. Quid baptizato chrisma sive unguentum conferat? Quapropter illuin protinus sacro linit unguento, quod non est solum oleum, sed et quoddam compositum ex multis aliis speciebus odorum, symbolice exprimens omnipotentiam variasque operationes et multiformia Spiritus charismata, ejusque bonum sanctificationis odorem. Istud ergo nobis datur etiam ut sigillum et signaculum Christi, quoniam Christus ideo dixit se in semetipso a patre laimere corporaliter omnem Spiritus virtutem; et Isaias hoc ait: • Spiritus Domini super nie, eo quod unxit me;, nos vero, gratia ex eo in unguento accepta, Christiani vocamur, et Christi Domini sumus; nam non fastidit ipse nos taliter appellare, quoniam Aliuz Dei per adoptionem vocat qui natura Filius est, et deus secundum gratiam qui natura Dei est, et christos in gratia qui natura gratiam habet in semetipso utpote Dei Patris Verbum a Spiritu indivisum. Idcirco jam baptizatum ungeus pontifex sic ait: • Signaculum doni Spiritus sancti. Amen.» Uule monstrat chrisma esse Christi signum, quoniam iu formain crucis unctus linitur, Spiritusque sancti donum largitur. CAPUT LXVI. Quod baptizatus unctusque chrismate, habeat' virtute ac potentia in se divinæ gratiæ dotes tempore manifestandas, excepto sacerdotio. Quippe in potentia baptizatus et unctus in semetipso habet divina mysteria, et convenienter in se ea secundum tempus abscondit quamdiu semetipsum purum exhibuerit et dignum monstraverit ut in co illa operentur, præter divinum sacerdotium; istud enim utpote donum proprium et solum opus Dei

a manuum impositione donatur, et nullus, quamvis χειροτονία χαρίζεται. Καὶ οὐδεὶς ἐνεργήσει τι τῶν miraculum patret, quidquam ex sacerdotis muneribus operabitur absque manuum impositione; sanationes autem facere et prophetare, et munditism tam corpore- quam menté custodire, et vero virginalem vitam ducere, et orationi continuo alque tranquillo indulgere, ad charitatem divinam ſervere ct moveri, divinis illuminationibus dignari atque saeris revelationibus et mysteriis cœlestibusque visionibus ac similibus, fere secundum angelos fieri, ut plures facti sunt, multi absque manuum impositione per gratiam ex baptismo et unguento hanc virtutem consecuti sunt et consequuntur, et talibus digni sunt habiti. Quæ de hac re sufficiunt. Porro ante auctionem, post baptisms, pontifer, baptizato veste induto quæ ab illo benedicitur, gratias Deo agit, laudans eum de salute regenerati in aqua et spiritu; deinde deprecatur ut ille chrismate dignus fat et per imnd dono ac sepccifcatione dising Spiritus, natn sanctus monstratur et Christo signatus, et angelis divino unguento nolus; et jain non nisi gre inimicis expugnabilis, tantummodo sit vigilans; agitat quoque at ille mysteriorum communicatiquem, consequatur, neque in posterum sit lilius carnis, sed filius regni Dei. CAPUT LXVII. Quare baptizandi tondentur, induunturque cucullo et humerali siudone. ἱερῶν, εἰ καὶ σημειοφόρος, χωρίς τῆς χειροτονίας. Τάματα δὲ ποιεῖν καὶ προφητεύειν καὶ καθαρεύειν σώματί τε καὶ λογισμοῖς, καὶ ἀληθῶς παρθενεύειν, καὶ προσεύχεσθαι διηνεκώς τε καὶ ἀῤῥεμβάσεως, καὶ πρὸς ἀγάπην θείαν θερμαίνεσθαι καὶ κινεῖσθαι, καὶ θείων ἐλλάμψεων ἀξιοῦσθαι, καὶ ἀποκαλύψεω ἱερῶν καὶ μυστηρίων καὶ θεωριῶν οὐρανίων, καὶ τῶν τοιούτων, καὶ κατ᾿ ἀγγέλους σχεδόν γενέσθαι, ὡς καὶ πλεῖστοι γεγόνασι, καὶ τῆς χειροτονίας χωρίς. πολλοὶ διὰ τῆς χάριτος ἀπὸ τοῦ βαπτίσματος και τοῦ μύρου, δύναμιν ἔσχον τυχεῖν, καὶ τυγχάνουσι, καὶ τῶν τοιούτων καταξιοῦνται. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τούτου. Πρὸ δέ γε τοῦ χρίσματος μετὰ τὸ βά πτισμα ὁ ἀρχιερεὺς, ἐνδυομένου τοῦ βαπτιζομένου χιτῶνα, δς εὐλογεῖται παρ' αὐτοῦ, τὰ τῆς εὐχαρι στίας πρὸς Θεὸν ἀναφέρει, ἀνυμνῶν αὐτὸν ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τοῦ ἀναγεννηθέντος τῷ ὕδατι καὶ τῷ Πνεύματι. Εἶτα καὶ τοῦ χρίσματος ἀξιωθῆναι ἐκδυσε ωπεί, καὶ τῆς δωρεάς δι' αὐτοῦ καὶ τῆς ἁγιωσύνης τοῦ θείου Πνεύματος. "Αγ.ος γὰρ ἀναδείκνυται καὶ εσφραγισμένος Χριστῷ, καὶ ἐπιγνωστὸς τοῖς ἀγγέ λοις τῷ θείῳ μύρῳ, καὶ τοῖς ἐχθροῖς οὐχ ἀλώσιμος, εἰ μόνον γρηγορῶν εἴη. Καὶ τῆς κοινωνίας δὲ τοῦτον τῶν μυστηρίων ἐπιτυχεῖν ἐξαιτεῖται, καὶ μὴ τέκνον ἔτι σώματος εἶναι, ἀλλὰ τέκνον τῆς τοῦ Θεοῦ βασι λείας. ᾽ Post unctionem, sanctissimum scilicet ungnentum, tondet capillos capitis ejus in modum crucis, tum quidem quoniam caput habet Christum, et nudato capite debet orare, ut docet Paulus; tum vero quoniam in hac tonsura quoddam signaculum facit; nam in modum crucis eum loudet, ut omnes superfluas cogitationes ejiciat. Quamobrem mouseli etiam tondentur. Et omuis fidelis superfiuă neque usibus vitæ necessaria debet aspernari; insuper at primitiæ et sacrifcium bumani corporis: baptizato criues Christo offeruntur, sunt enim velut totius corporis suffimentum. Ideo illos manu tenens, noquaquamı ubi fert casus projicit, sed in loco sancto deponit. Igitur ita indulus tunica vir baptizatus et unctus, cæsisque capillis, cucullum in capite accipiens, qui etiam vocatur capitis tegmen, tunica quidem innoceutiam et novam infautiam atque puritatem ostendens, cucullo autem præsidium quod est ex Deo atque sensuum custodiam, plerique enim sensus in capite colliguntur; deinde etiam linteolum candidum ferens quod judumentum quoque dicitur, in signum divini luminis et angelicæ puritatis, nam filius lucis factus est baptizatus, et omnino intemeratus ac purus monstratus est, ita perfectus stat; si ætatem quidem habet, ipse candelam portat in ostensionem et glo. riam divinissima lucis; si infans, sponsor vice ejus eam portat, et Ecclesia cautores canunt: c QuiΚΕΦΑΛ. ΙΖ'. Διατί ἡ κουρὰ ἐν τοῖς βαπτιζομένοις τελεῖται, καὶ τὸ ἔνδυμα τοῦ κουκουλίου καὶ τοῦ ἀναβόλου. Μετὰ τὸ χρίσμα, το πανάγιόν φημι μύρον, χαίρει τὰς τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ σταυροειδώς τρίχας, ἅμα μὲν καὶ διὰ τὸ κεφαλὴν ἔχειν τὸν Χριστὸν, καὶ ἀπε ρικαλύπτως ὀφείλειν προσεύχεσθαι, ὡς καὶ ὁ Παῦλος διδάσκει, ἅμα δὲ καὶ ὡς σφραγίδα τινα τοῦτο ποιῶν, τὴν κουράν, ἐπεὶ καὶ σταυροειδῶς τοῦτον κείρει, ἵνα καὶ πᾶν περιστὸν τῶν ἐννοιῶν ἀποῤῥίπτῃ. Διὰ δὴ καὶ οἱ μοναχοὶ ἀποκείρονται. Καὶ πᾶς πιστὸς τὰ περιττὰ καὶ μὴ τοσοῦτον εἰς χρήσιν παραιτείσθαι ὀφείλει. Ἔτι δὲ καὶ ὡς ἀπαρχὴ καὶ θυσία τοῦ ἀν θρωπείου σώματος ἀπὸ τοῦ βαπτισθέντος αἱ τρίχες Χριστῷ προσφέρονται. Τοῦ γὰρ ὅλου σώματος ὡς ἀναθυμίασις εἰσι. Διὸ καὶ ὁ ἱεράρχης ταύτας λαβών, οὐχ ὡς ἔτυχε ρίπτει, ἀλλ᾽ ἐν τόπῳ ἱερῷ τίθησιν. Οὕτω μὲν οὖν ἐνδυσάμενος χιτῶνα ὁ βαπτισθεὶς, καὶ χρισθεῖς, καὶ ἀποχαρείς, καὶ κουκούλιον ἐν τῇ κε φαλῇ λαβών, δ δὴ καὶ περικεφαλαία καλεῖται, καὶ τὸ μὲν διὰ τὴν ἀκακίαν καὶ τὸ νηπιώδες ἔτι καὶ και θαρὸν, τὸ δὲ εἰς σκέπην τὴν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ καὶ φυ λαχὴν τῶν αἰσθητηρίων, αἱ πλεῖσται γὰρ αἰσθήσεις καθίρονται ἐν τῇ κεφαλῇ, εἶτα καὶ χιτῶνα λευκὸν ἐπάνω φορέσας, δ καὶ ἀναβόλιον λέγεται, εἰς τύπον τοῦ θείου φωτός, καὶ τῆς ἀγγελικῆς 15 καθαρότητος, υἱὸς γὰρ φωτὸς ὁ βαπτισθείς, καὶ ὅλος ἄσπιλός τε καὶ καθαρὸς ἀπεδείχθη, οὕτω τελεσθείς, ίσταται. Εἰ μὲν ἐν ἡλικίᾳ ἐστὶ λαμπαδηφοροῦντο; αὐτοῦ εἰς ένδειξίν τε καὶ δόξαν τοῦ θειοτάτου φωτός· εἰ δὲ γε βρέφος, λαμπαδηφοροῦντος τοῦ ἀναδόχου χάριν αυτ

completis precibus cæteris, ut baptizato gratia baptismi integra maneat, et sigillum indelebile, et tonsura in tutelam sensuum, pluraque alia ad saIntem deprecatus, et glorificans Denim, rursus gaudens baptizatum manu prehendit, consequente sponsore. Jacta insuper caorea, quasi cum angelis saltaret et lætaretur, ter piscinam circuit, de matre spiritali gandens atque de regenerato ex ea in Spiritu sancto, et illud: • Quicunque in Christo baptizali estis, cum cantoribus moluitur ac illud: ‹ Beati quorum remissæ sunt iniquitates, › et reliqua illius ex psalmis qui hymnilogi dicuntur; ipse vero baptizato præiens in conspectum altaris ducit, et ibi eum tremendæ communionis facit particiτοῦ, οἱ μὲν τῆς ἐκκλησίας ὑμνῳδοί, τ), ο Οσο: εἰς cunque in Christo baptizati estis. Pontifex vero Χριστὸν ἐβαπτίσθητε, ο ᾄδουσιν· ὁ ἀρχιερεὺς δὲ ἔτι καὶ τάς λοιπὰς τῶν εὐχῶν τετελεκώς, όπως τῷ βαπτισθέντι τὰ τοῦ βαπτίσματος διαμείνῃ ἀμόλυντα, καὶ τὰ τῆς σφραγίδος ἀνεξάλειπτα, καὶ τὰ τῆς κοι ρᾶς γένηται εἰς ἀσφάλειαν τῶν αἰσθητηρίων, καὶ πλείω ἕτερα εἰς σωτηρίαν ἐπευξάμενος, και δοξολο γήσας τὸν Θεόν, λαμβάνει χαίρων τὸν βαπτισθέντα πάλιν ἐκ τῆς χειρὸς τοῦ ἀναδόχου συνεπομένου. Καὶ χορείαν ποιήσας, ὡς τοῖς ἀγγέλοις συγχορεύων καὶ συνδόμενος, τρὶς τὴν κολυμβήθραν κυκλοῖ, ἐπὶ τῇ πνευματικῇ μητρὶ χαίρων, καὶ ἐπὶ τῷ γεγεννημένῳ Πνεύματι θείῳ ἐξ αὐτῆς. Καὶ τὸ, «Ὅσοι εἰς Χρισ στὸν ἐβαπτίσθητε, ο σὺν τοῖς ᾄδουσι μελῳδεῖ. Είτα τὸ ο Μακάριοι ὧν ἀφέθησαν αἱ ἀνομίαι, ο καὶ τὰ ἑξῆς τοῦ Ψαλμοῦ τῶν ὑμνῳδῶν λεγόντων, αὐτὸς τὸν pein. βαπτισθέντα προπορευόμενος, τοῦ θυσιαστηρίου ἔμπροσθεν φέρει, κἀκεῖ τῆς κοινωνίας αὐτῷ τῆς φριχτής μεταδίδωσι. ΚΕΦΑΛ. ΣΗ. CAPUT LXVIII. Οτι τὸ τέλος τοῦ βαπτίσματος καὶ τοῦ μύρου, ἡ κοινωνία των μυστηρίων. Τοῦτο γὰρ καὶ τὸ τέλος τοῦ μυστηρίου παντός, ἵνα τῆς πλάνης ἀπαλλαγέντες καὶ τοῦ ῥύπου τῆς ἁμαρτίας, καθαροί τε γεγενημένοι καὶ ἐσφραγισμέ ναι Χριστῷ ἐν ἁγίῳ Πνεύματι, τῆς σαρκὸς καὶ τοῦ αἵματος αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ κοινωνήσωμεν, καὶ ἄκρως ἑνωθῶμεν αὐτῷ. Τοῦτο γὰρ ὁ καὶ διὰ τοῦ Προφήτου φησίν·· Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπι ριπατήσω· ο καὶ ὅπερ αὐτὸς ηύξατο πρὸς τὸν Πατέρα, λέγων, ο Ινα ὦσιν ἐν καθὼς ἡμεῖς, ο καὶ τὸ, • Ἰδοὺ ἐγὼ μεθ᾽ ὑμῶν εἰμι πάσας τὰς ἡμέρας. Ἐπειδὴ ἄχρι τότε διὰ τῶν μυστηρίων καὶ ἀοράτως μεθ' ἡμῶν ἔσται. Τότε δὲ ὡς ἔστιν ὀφθήσεται, ὡς ὁ Αγαπημένος φησί. Καὶ διὰ τοῦτο σεσάρκωται ἐκ Παρθένου, ἵνα ἡμῖν ἑνωθῇ. Τούτου τε χάριν ἐσταύρωται, καὶ τὸ αἷμα ἐξέχει δι' ἡμᾶς, ἵν' αὐτοῦ κοινωνῶμεν.. Καὶ πρὸ τοῦ σταυροῦ διὰ τῆς ἱερουργίας τὰ μυστή ρις δέδωκεν, ἵνα μεθ᾿ ἡμῶν ᾖ, καὶ κοινωνοὶ ὦμεν αὐτοῦ, νῦν τε καὶ ἐν τῷ μέλλοντι, καὶ τῶν ἀγαθῶν αὐτοῦ μετέχωμεν πάντες, ὅτι τοῦτο ἡγάπησε. Καὶ ὁ Πατὴρ αὐτοῦ οὕτω τὸν κόσμον ἠγάπησεν, ὥστε τὸν Υἱὸν αὐτοῦ τὸν μονογενῆ ἔδωκεν, ἵνα πᾶς ὁ πιστεύων εἰς αὐτῶν μὴ ἀπόληται, ἀλλ᾽ ἔχῃ ζωὴν αἰών νεον. Καὶ διὰ τοῦτο παραπλησίως κεκοινώνηκε σαρκός τε καὶ αἵματος, ἵνα κοινωνίαν ἔχωμεν μετ᾿ αὐτοῦ. Ὅτι οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεὸς καὶ ἡ ζωὴ ἡ αἰώνιος, ὡς πάλιν ὁ ἡγαπημένος φησίν. Αὐτῷ τῷ ἀληθινῷ φωτὶ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν Quod finis et scopus baptismi et chrismatis fit comniunio mysteriorum. Illud cnim finis est omnis mysterii, ut remoti ab errore et a sordibus peccati, purique facti el Christo signati in sancto Spiritu, carnem el sanguinem ipsius Christi communicemus, et arcte ei conjungamur. Hoc enim dixit per propheta:n: «inhabitabo in eis, et perambulabo; et quod ipse pctcbat a Patre dicens:. Ut sint unum sicut et nos;» et illud: «Ecce vobiscum sum omni!us diebus;, nam usque ad ultimum diein mysteria invisibiliter erit nobiscum; £nnc autem sicuti est videbitur, ut dixit dilectus discipulus. Propterea etiam incarnaCtus est ex Virgine, ut nobis adunetur; hujus causa crucifixus est, et sanguinem propter nos effudit ut illum in communione accipiamus, et ante crucem per sacrificium dedit mysteria ut nobiscum sit, el nus ejus participemus, quoniam hoc dilexit, et Pater ejus ita mundum dilexit at Filium suum unigenitum daret, ut omnis qui credit in eum nỏa pereat, sed habeat vitam æternam. Propterea similiter participavit carni et sanguini, ut nos habeainus communionem cum eo, quoniam hic est verus Deus et vità æterna, ut rursum ait dilectus apostolus; ipsi vera luci gloria in secula. Amen. Ὁ μὲν οὖν ἀρχιερεὺς μετὰ τὸ μεταδοῦναι τῷ βαπτι σθέντι τῆς κοινωνίας, εὐχαριστήσας τῷ Σωτῆρι, και ἀπολύσας, εὐλογήσα; τε τὸν βαπτισθέντα μετὰ τοῦ ἀναδόχου, ἀπέρχεται· ὁ βαπτισθεὶς δὲ εἰς τὸν οἶκον πορεύεται, προπεμπόμενος μετὰ φώτων ὡς υἱὸς φωτὸς ἤδη· καὶ τὸ, ο Ὅσοι εἰς Χριστὸν ἐβαπτίσθητε εἰ προπέμποντες μελῳδοῦσιν. Ἐνεδύσατο γὰρ ἡ κα πτισθεὶς τὸν Χριστὸν ἐν ἑαυτῷ καὶ ἐμορφώθη Χρι στὰς ἐν ἑαυτῷ· καὶ ἡ χάρις αὐτῷ τοῦ Πνεύματος ἐπεδήμησεν. Ος δὴ καὶ προσεύχεσθαι καὶ τὰ ἱερὰ ἄμφια, τὸ κουκούλιον δηλαδὴ καὶ τὸ ἀναβάλιον, ὁ καὶ Εμφώτιον λέγεται, καὶ ἔνδυμα πρότερον ἦν, καὶ οἱ φωτισθέντες ἄνωθεν ἐπενδύοντο, ἄχρι καὶ ἑβδόμης PATROL. GR. CLV. Igitur pontifex quidem, postquam baptizato communionem ministravit, gratiis actis Salvatori, et dimittens atque benedicens baptizatum cum sponsore, recedit. Baptizatus autem in domum vadit deductus cum lucernis, ut filius lucis, et illud: ‹ Quicunque in Christo baptizati estis › deducentes concinuat; quippe baptizatus Christum in semetipso induit, et Christus in eo formatus est, et gratia Spiritus in eum supervenit. Qui orare debet et sacras vestes induere, nempe cucullum et linteolum quod etiam luiṇinosum dicitur indunien· tum, et prior erat amictus quem illumiuati seu baptizati superinduebant usque ad septimam dicu

propter sanctum chrisma, et minime salvari, sed ἡ ἡμέρας ἐνδεδῦσθαι ὀφείλει διὰ τὸ χρίσμα τὸ ἅγιον, in istis vestibus manus detergere utpote cor secratus. Verum post hebdomadem, quod ostendit hujus vitæ septies miscræ spatium, debet in templum ad sacerdotem accedere et per eum ablut. Sacerdos cum sacris precibus eum lavat in sporgia et aqua in locis capitis et manuum quos sancio linivit unguento, non autem in aliis membris; hæc enim baptizatus lavat in loco solitario ne quid illorum sacrorum nempe aquæ baptismi et unguenti decidens conculcetur. Quamobrem ad hoc qui ætatem halet, a sacerdote moncatur ad vigilandum, ut precctur et aliis in templo congregetur, et purus maneat, et assiduo mysteriis participet, hoc enim vera est vita. Si vero infans est, mater de eisdem almoreatur et praecipiatur ut post hebdomadein infantem abluenduma sacerdote deferat, et omnino ab ipsa lavetur, et aqua lavacri in Ioco solitario mundoque cffundatur. Sed et vestes in quibus per septem dies infantem involvit in secessu debet abluere, et assidue infanten ad communionem mysteriorum afferre; ita enim magis erit servatus et confirmaus a Christo. καὶ μὴ ἀπονίπτεσθαι ὅλως· τοῖς ἀμφίοις δὲ τούτοις ἀποσμήχειν τὰς χεῖρας ὡς ἡγιασμένος ὤν· μετὰ δέ γε τὴν ἑβδόμην 8 δηλοῖ τῆς ἑπταδικῆς ταύτης ζωής την περαίωσιν, προσελθεῖν ἐν τῷ ναῷ καὶ τῷ ἱερεῖ καὶ 86 δι' αὐτοῦ ἀπολούσασθαι, τοῦ ἱερέως δι' εὐχῶν ἱερῶν ἀποπλύναντος αὐτὸν ἐν σπόγγῳ καὶ ὕδατι ἐν οἷς ἠλείψατο τόποις τῆς κεφαλῆς τε καὶ τῶν χειρῶν τὸ ἁγιώτατον μύρον, πλὴν τῶν ἄλλων μερῶν τοῦ σώματος. Ταῦτα γὰρ αὐτὸς ὁ βαπτισθεὶς ἀποπλύνε - ται ἐν ἰδιάζοντι τόπῳ, ὡς ἂν μὴ τῶν ἁγίων ἐκείνων τι, τοῦ ὕδατος φημὶ τοῦ βαπτίσματος ἢ τοῦ μύρου ἐκπεσόν, καταπατηθῇ. Διὸ καὶ περὶ τούτου ὁ μὲν ἐν ἡλικία ὢν φυλάξασθαι παραγγελίαν λαβέτω παρά τοῦ ἱερέως, ὡς καὶ τὸ προσεύχεσθαι, καὶ συνάγεσθαι τοῖς ναοῖς, καὶ καθαρεύειν, καὶ συνεχῶς μετέχειν τῶν μυστηρίων· τοῦτο γὰρ ἐστιν ἡ ὄντως ζω· εἰ δὲ βρέφος ἐστὶν, ἡ μήτηρ περὶ τούτου ἀσφαλιζέσθω. καὶ παραγγελίαν ἐχέτω, μετὰ τὴν ἑβδόμην ἡμέραν προσαγαγεῖν ἀπολούσασθαι παρ' ἱερέως τὸ βρέφος, ἀποπλυθῆναι τε παρ' αὐτῆς ὁλοσώμως, καὶ τὸ ἀπό λουμα χυθῆναι ἐν ἰδιάζοντι καὶ καθαρῷ τόπῳ. 'Αλ & καὶ τὰ ἄμφια ἐν οἷς ἐν ταῖς ἑπτὰ εἴλισσε τὸ βρέφος ἡμέραις, ἰδιαζόντως ἀποπλῦναι ὀφείλει, καὶ συνεχῶς εἰς τὴν κοινωνίαν ἄγειν τῶν μυστηρίων τὸ βρέφος. Οὕτω γὰρ μᾶλλον ἔσται συντηρούμενόν τε καὶ αὐξανόμενον ὑπὸ τοῦ Χριστοῦ. CAPUT LXIX. Contra Latinos, quod infantes communione arcere non oporteat. Nec enim oportet hoc negligere, nt stulte dicunţ quidam, in hoc etiam nova molientes, neque infantes a communioue amovere: Quoniam, aiunt, nesciunt infantes de que participant. O verbum insanum simulque absonum! Et quare ergo baptizas? vel quare linis unguento? imo Latini non ungunt, ut didicimus, post laptismum, et omnia eis Ecelesiæ catholicæ sunt contraria. Qui autem recte sapit, quemadmodum ipse in fide infantem Deo offert, et per fidelem sponsorem confessionem faeit, et regeneratur in regnum calorun infans baplizatus, et linitur unguento et consecratur, et si moriatur, civis fit regni Dei, ita per fidele:n ad communionem afferatur, quoniam ipsa est vita æterna. Et sicut qui non renatus fuerit per aquam et Spiritum, non intrabit in regnum-cœloru:n, ita • qui non manducaverit carnem Filii hominis, › ut ipse dixit Doininus, «et non biberit ejus sanguinem, non habebit vitam æternam. › Hæc de divino baptismate pro mea vire tute summatim et dixi et scripsi vobis, charissimi; el vos ea pro virtute vestra accipite; sermones erunt vobis sublimiores, quia sublimiora sunt mysteria; hæc enim humiles nos propter vos qui nos interrogastis et propter alios etíam non ita in omni parte sciscitantes nec lamen scientes rationes eorum quæ flunt, scripsimus; propter quam causam vobis de cæteris dicemus sicut postula tis, mysteriis. Κατὰ Λατίνων, ὅτι οὐ δεῖ ἀριστᾷ» τὰ βρέφη τῆς κοινωνίας. Καὶ μὴ κατά τινας ἀμελεῖν, καὶ ἐν τούτῳ καν τομοῦντα, ἀλόγω;, καὶ ἀφιστῶν τὰ βρέφη τῆς κα νωνίας. Ὅτι οὐκ ἴσασι τὰ βρέφη, φασί, τίνος κοινωνοῦσι. Βαβαὶ τῆς ἀλογίας ἅμα καὶ ἀτοπίας! Και διατί βαπτίζεις λοιπόν; ἢ διατί χρίει; τῷ μύρω: Μάλλον δὲ Λατίνοι οὐδὲ χρίουσιν, ὡς μανθάνομεν, τῷ βαπτίσματι· καὶ πάντα αὐτοῖς ἐναντία τῇ καθολικῇ Ἐκκλησία. Ο δέ γε ὀρθῶς φρονῶν, ὥσπερ αυτ τὸς ἐν πίστει προσάγει τὸ βρέφος τῷ Θεῷ, καὶ διὰ πιστοῦ ἀναδόχου τὴν ὁμολογίαν ποιεῖται, καὶ ἀναγεννᾶται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν τὸ βαπτι ζόμενον βρέφος, καὶ χρίεται τῷ μύρῳ καὶ τελειοῦ ται, καὶ ἀποθνήσκον, τῆς βασιλείας ἐστὶ τοῦ Θεοῦ, οὕτω καὶ διὰ πιστοῦ προσαγέσθῳ τῇ κοινωνίᾳ. Ὅτι αὕτη ἐστὶν ἡ ζωὴ ἡ αἰώνιος. Καὶ ὥσπερ ι ὁ μὴ ἀναγεννηθεὶς δι' ὕδατός τε καὶ Πνεύματος οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, οὕτω καὶ ε ὁ μὴ φα γὼν τὴν σάρκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου (ὡς εἶπεν αὐτὸς ὁ Κύριος), μηδὲ πιὼν αὐτοῦ τὸ αἷμα, οὐχ ἕξει ζωὴν αἰώνιον.» Ταῦτα περὶ τοῦ θείου βαπτίσματος κατά δύο ναμιν, ἐν συνάψει εἰρηκώς, καὶ ἔγραψα ὑμῖν ἀγα πητοί, καὶ δεκτέον τὸ κατὰ δύναμιν. Υψηλότε ο ροι δὲ λόγοι ἔσονται ὑμῖν παρὰ τῶν ὑψηλοτέρων τὰ θεῖα. Ταῦτα γὰρ οἱ εὐτελεῖς ἡμεῖς δι' ὑμᾶς ἐρω τήσαντας, καὶ διά τινας ἴσως τοὺς πάντη μὴ ἐρευ νῶντας, μηδὲ τοὺς λόγους εἰδότας ὅλως τῶν γινομέ νων, γεγράφαμεν. Δι᾿ ἣν αἰτίαν καὶ περὶ τῶν λογ πῶν ἐροῦμεν ὑμῖν ὡς ἐζητήσατε μυστηρίων.