DE SANCTO UNGUENTO. CAPUT LXX. Eng Quod sacerdotis est aquam baptismi et cætera sacra recle curare. Caterum attendendurn est in iis, dilecte, rebus quæ a quibusdam despiciuntur istisque parvæ videntur esse. Pontifex et sacerdos reliquis sancti olei lætitiæ nequaquam ut fert casus, utatur; nam illud figura est divini unguenti, sed eas custodiat, in vase proprio et consecrato contentas et in lampade altaris comburat; sed absit ut iis in cibum utatur, et divina baptismatis aqua in qua absorptum est peccatum, et Christus venit, et supervenit Spiritus sanctus, et homo reformatus est, conservetur, et in loco sancto effundatur, ufcunque reciderit, edusa a nescicntibus myste Ὅτι χρὴ τὸ ὕδωρ τοῦ βαπτίσματος καὶ τὰ λοι πὰ ἅγια ἀσφαλῶς περιστέλλειν τὸν ἱερέα. Πλὴν προεκτέον καὶ ἐν τούτοις, ἀγαπητέ, τοῖς παρά τισι παρορωμένοις, καὶ δοκοῦσιν ἐκείνοις εξναι μικροῖς. Καὶ ὁ ἱεράρχης καὶ ὁ ἱερεὺς τοῖς τε λειψάνοις τοῦ ἁγίου ἐλαίου τῆς ἀγαλλιάσεως, μὴ ὡς ἔτυχε χρήσθω, προτύπωσις γὰρ τοῦτο τοῦ θείου μύρου, ἀλλὰ τηρείτω, καὶ ἐν τῇ λυχνία ἀναλισκέτω τοῦ θυσιαστηρίου, ἐν ἀγγείῳ κεκτημένος καὶ ἰδίῳ τε καὶ ἡγιασμένῳ· καὶ μὴ ὡς τροφὴν χρήσθω. Καὶ τὸ θεῖον ὕδωρ τοῦ βαπτίσματος ἐν ᾧ ἡ ἁμαρτία κατεπόθη, καὶ ὁ Χριστὸς ἦλθε, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπεδήμησε, καὶ ὁ ἄνθρωπο; ἀνεπλάσθη, περιφυλαττέτω, καὶ ἐν τόπῳ ἐκχεέτω ἱερῷ, ἵνα μὴ ὡς ἔτυχεν ἐκχυθὲν καταπατηθῇ ὑπὸ τῶν μὴ εἰδότων τὸ β rium conculcetur. fiec aqua, nequaquam minor μυστήριον. 87 Τοῦτο τὸ ὕδωρ κατ' οὐδὲν ἐλαττούμε του τοῦ τῶν ἁγίων Θεοφανίων. ἔτι δὲ καὶ πλείονας δεχόμενόν ἐστιν, εὐχὰς, πρὸς ἀνάπλασιν τοῦ βασ πτιζομένου, ἀλλὰ καὶ τὸ ἔλαιον τῆς ἀγαλλιάσεως δέχεται. Διὰ τοῦτο εὐλαβεῖσθαι χρὴ καὶ τιμᾶν αὐτό. Καὶ ταῦτα λέγω διὰ τοὺς ἀγνοοῦντας. Εἶδον γάρ αὐτὸς πλείστους περὶ ταῦτα ἀμελῶς ἔχοντας, καὶ σχεδὸν ὡς οὐδὲν αὐτὰ ἡγουμένους· καὶ ἐπὶ τούτοις ὡς εἶχον εἰδέναι μηδὲν ῶν, ἐκ βάθους ἐστέναξα. ne, quam sanctorum Theophaniorum, aqua, p'ures complectitur preces ad reformationem baptizati, una cum oleo jubilationis. Idcirco veneratione et honore digna est. lloc propter ignaros dictum velim. Plerosque enim ob id in incuria constitutos et mobili facientes ipse vidi; et his super ego in - fimæ conditionis homo, de profundis ingemui. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΤΕΛΕΤΗΣ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΜΥΡΟΥ. DE SACRO RITU SANCTI Ακόλουθον δ' ἂν εἴη μετὰ τὸ πανάγιον βάπτισμα καὶ περὶ τοῦ θείου μύρου ἐρεῖν, ὅπως τελεῖται. Ἱκανὰ δὲ καὶ πρότερον περὶ τούτου ειρήκαμεν, καὶ ὅτι ἐχρήσατο τούτῳ ὁ Σωτὴρ, καὶ ὅτι παραδεδώκασιν οἱ ἀπόστολοι, καὶ ὁ διάδοχος τούτων ἱερὸς Διο νύσιος περὶ τούτου λέγει, καὶ ὅτι ἐν τῷ νόμῳ τοῦτο ἦν, εἰ καὶ ἀτελέστερον ἦν ἔτι, δι' οὗ βασιλεῖς ἐχρίον· το καὶ ἀρχιερεῖς· νῦν δὲ πάντες χριόμεθα πιστοί, καὶ Χριστιανοὶ διὰ τοῦτο καλούμεθα· τὴν χρίσιν γὰρ παρέχει τοῦ θείου Πνεύματος, αὐτὴν δηλαδή τὴν χάριν αὐτοῦ· καὶ ὅτι πάντα μὲν τὰ χαρίσματα, καὶ σωματικῶς ἐδέξατο ὁ Χριστὸς ὁ Σωτὴρ ἡμῶν, ἔχων αὐτὰ καὶ ἐν ἑαυτῷ φύσες, Θεοῦ Λόγος ὤν· «Εκ τοῦ πληρώματος δὲ αὐτοῦ, καὶ ἡμεῖς λαμβάνομεν χάριν, ὡς τὸ Εὐαγγέλιον γράφει, καὶ σφραγὶς τοῦτο Χριστοῦ, καὶ σφραγίς δωρεᾶ; Πνεύματος ἁγίου ἐστί. Καὶ τοῦτο, ὅ διὰ τῶν ἐπιθέσεων τῶν χειρῶν οἱ ἀπόστολοι ἔλαβον. Καὶ διὰ τῶν χειρῶν τῶν Ἀπο στόλων οἱ ὑπὸ Φιλίππου βαπτισθέντες ἐδέξαντο. Καὶ οἱ ὑπὸ τοῦ Παύλου μετὰ τὸ βάπτισμα χειροθε τηθέντες, οἱ ἔλαβον Πνεῦμα ἅγιον. Ἀντὶ γὰρ τῆς· ἐπιθέσεως τῶν χειρῶν τοῦτο δέδοται ὑπὸ τῶν ἀποστόλων τοῖς ἐν Χριστῷ βαπτιζομένοις. Ἡ ἐπίθεσις δὲ τῶν χειρῶν, καὶ ἡ τῆς χάριτος ἐπίκλησις, τοῖς UNGUENTI. Postquam de sanctissimo baptismate locuti sutmus, dicendum esset de divini olei consecratione. Sed prius satis multa de eo diximus, et in memoriam reduximus Dominum Salvatorem eo usum esse, nobisque apostolos illud transmisisse, et de eo successorein eorum sanctum Dionysium locutum esse. Addidimus quod in lege illud erat, etsi minori esset sanctitate, quo reges et summi pontifices ungebantur. Nunc autem omnes ungimus fideles, et ideo Christiani nominamur: unctionem enim nobis præstat divini Spiritus, ipsam nempe hujus gratiam. Omnia quidem charis:uata et cor oraliter accepit Christus Salvator noster, in seipso ea naturaliter possidens, cum Dei Verbum sit. De plenitudine autein ejus et nos gratiam accipimas, › ut scribit Evangelium. Et illud Christi signaculum et doni Spiritus sancti signaculum est; et illud est quod per impositionem manuum acceperunt apostoli; et quod per manus apostolorum ii qui a Philippo baptizati sunt, suscepere; et ii quibus a Paulo post Baptismum manus imposita sunt, Spi ritum sanctum acceperunt. Impositionis enim mak— nuum loco, illud oleum ab apostolis datum est iis qui in Christo baptizabantur. Impositio vero m-

ruum et gratia invocatio iis qui in sacerdotium εἰς τὴν Ιερωσύνην χειροτονοουμένοις τετήρηται. ordinati sunt, servata est; qui quidem prius et illam unctionem in baptismo recipiunt et habent jam tanquum Christi unctionem et signum et Spiritui sancti donum. Accipiunt vero per manuum pontificum impositionem, et ordinationem et in, ignearum linguarum forma Spiritus adventuin. • Sedit, inquit enim, super unumquemque eorum; et repleti sunt omnes Spiritu sancto. CAPUT LXXI. De apparatu”et elixatione sancti unguenti. Ita igitur sanctissimum unguentum consecratur. Sanctissimus patriarcha, clero circumstante, quoniam ipse est fons sacerdotii, et qui cum eo sunt sacerdotium ab eo acceperunt et accipiψnt, abit in locum designatum, ad olei coctionem, et sacra stola vestitus, quæ quidem ab excelso acceptam Spiritu graviam significat; et sacro omophorio, quod Christi Incarnationem ostendit, Deum in tribus personis laudat. Atque ita fiunt preces: ‹ Rex calistis;» et Trisagion:. Sanctissima Trinitas; et:: Pater noster. › Necesse est enim ut in divinis operibus principium sit Spiritus sancti iavocatio, et ante omnia invocetur Spiritus sanctus. In Spiritu sancto, ait Paulus, oramus. › Et postquam patriarcha dixit: • Tuum est regnum;» et, c'Benedictus es, Christe Deus, • troparion dicitur, et quaedam cum eo, quibus dictis, patriarcha oleum infundit in urnam, in qua decoquetur unguentum. Εt manu benedicit, ostendens seipsum opus illud incipere, et divinas res apparare. Introducitur antem reliquum oleum a ministris. Et sic rursum patriarcha ignem subter incendens, tanquam Spiritus sancti rysterio serviens, cœtum dimittit et * ipse abit. O eum autem illud unguenti sacri coquitur a quodam prudenti et docto viro, cum multa cura; quod peragit præsertim in magna illa et sancta feria quarta, qua hac peccatris mulier pretioso unguento Dominum unxit. Et tunc ca pars Evangelii quæ illud memorat legitur. Et s e coquitur oleum, misericordiam Dei immensam significans. Variæ autem aromatum species tunc etiaro teruntur et parantur. Et quando hæc coctio peracta fuerit, tunc rursum adest patriarcha. Et aromata, postquam ea bencdixerit, in decoctum oleum infuudit; quæ sane varia Spiritus sancti dona indicant. Sie igitur præparatur et coquitur oleum. Patriarcha vero dimittit et recedit. Oleum rifrigescit. Per has quidem preces et patriarchæ benedictionem sanctum est, nondum autem sacro ritu consecratum. Οἱ δὴ καὶ τὸ χρίσμα μὲν τοῦτο πρότερον ἐν τῷ βα πτίσματι λαμβάνουσι, καὶ ἔχουσιν ήδη ὡς Χριστού χρίσμα, καὶ σφραγίδα, καὶ δωρεάν τοῦ Π· εὔματος - λαμβάνουσ: δὲ τῇ ἐπιθέσει τῶν ἀρχιερατικῶν χειρῶν καὶ τὴν χειροτονίαν, κατὰ τὴν ἐν εἴδει πυρίνα, γλωσσῶν ἐπιδημίαν τοῦ Πνεύματος, «Επεκάθισε γάρ, φησίν, ἐφ' ἕνα ἕκαστον αὐτῶν, καὶ ἐπλήσθησαν ἅπαντες Πνεύματος ἁγίου.» ΚΕΦΑΛ. ΟΑ' Περὶ τῆς ὑπηρεσίας τε καὶ ἐψήσεως τοῦ θείου μύρου. Τελεῖται οὖν τὸ πανάγιον μύρον οὕτως· ὁ ἁγιώ τατος πατριάρχης, του κλήρου συμπαρόντος αὐτῷ, ἐπεὶ πηγὴ οὔθος τῆς ἱερωσύνης ἐστί, καὶ οἱ σὺν αὐτῷ ἐξ αὐτοῦ ἔλαβον καὶ λαμβάνουσιν. ἀπέρχεται πρὸς τὸν ἀποτεταγμένον ἐξεῖσθαι τὸ μύρον τόπον· καὶ περιβαλλόμενος ἐπιτραχήλιον ἱερὸν, ὁ δή, τὴν ἄνωθεν χορηγουμένην χάριν δηλοῖ τοῦ Πνεύματος, καὶ ὠμος στον ἱερὸν, δ τὴν σάρκωσιν ἐμφαίνε: Χριστοῦ, φύλο γεῖ τὸν ἐν Τριάδι Θεόν. Καὶ οὕτω προσευχή γίνεται, τοῦ «Βασιλεῦ οὐράνια» λεγομένου, τοῦ Τρισαγίου, • Παναγία Τριάς, ο και ο Πάτερ ἡμῶν. ο Αναγ καῖον γὰρ εἰς τὰ θεῖα ἔργα τοῦ Πνεύματος την προσευχὴν εἶναι ἀρχὴν, καὶ τὸ Πνεῦμα προ πάντων ἐπικαλεῖσθαι τὸ ἅγιον. «Ἐν τῷ Πνεύματι γὰρ, Παύ λός φησι, προσευχόμεθα.» Καὶ τοῦ πατριάρχου είν πόντος, ο Ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ Βασιλεία, ο τὸ «Εὐλο γητὸς εἶ, Χριστὲ ὁ Θεός, ο τροπάριον λέγεται, καὶ τινα ἕτερα σὺν αὐτῷ. "Ων λεγομένων, ὁ πατριάρχης ἐγχέει τὸ ἔλαιον τῷ ἀγγείῳ, ἐν ᾧ ἐψεῖται τὸ μύρον. Καὶ εὐλογεῖ τῇ χειρὶ, δεικνύς, ὅτι αὐτὸς ἄρχει τοῦ ἔργου, καὶ αὐτὸς τοῖς θείοις ὑπηρετεῖ. Εἰσάγεται δὲ καὶ τὸ λοιπὸν ἔλαιον παρὰ τῶν ὑπηρετῶν. Καὶ οὕτω πάλιν ὁ πατριάρχης πρῶτος ὑπανάψας τὸ πῦρ, ὡς τῷ τοῦ Πνεύματος ἐξυπηρετῶν μυστηρίῳ, ποιεῖται ἀπόλυσιν καὶ ἀπέρχεται. Τὸ ἔλαιον δὲ ἐκεῖνο τοῦ μύρου έψεῖται παρά τινο; εὐλαβοῦς. Ο τὴν ἐπισ στήμην εἰδότος, μετὰ πολλῆς ὅτι προσοχῆς. Ὁ δὴ καὶ ἐψεῖ μάλιστα κατὰ τὴν μεγάλην καὶ ἁγίαν Τετράδα, ὅτε καὶ ἡ πόρνη ἐκείνῃ τῷ πολυτιμήτῳ μύρῳ τὸν Κύ ριον ήλειψε. Καὶ τὸ περὶ τούτου τότε ἀναγινώσκεται Εὐαγγέλιον. Τὸ μὲν οὖν Ελαιον ἐψεῖται οὕτω, της λοῦν τοῦ Θεοῦ τὸ ἀμέτρητον ἔλεος. Τὰ εἴδη δὲ τῶν ἀρωμάτων διάφορα όντα τρίβεται καὶ αὐτὰ τότε καὶ ἑτοιμάζεται. Καὶ πρὸς τὸ τέλος ἐλθούσης τῆς ἐψήσεως τοῦ ἐλαίου, πάλιν ὁ πατριάρχης παραγίνε ται, καὶ τὰ ἀρώματα ευλογηθέντα παρ' αὐτοῦ, εἰσάγεται ἐν τῷ ἑψομένῳ ἐλαίῳ, ἃ καὶ ἐμφαί ει τοῦ ἁγίου Πνεύματος τὰ ποικίλα χαρίσματα. Καὶ οὕτω σκευασθέν καὶ ἐψηθεν γίνεται τὸ μύρον. Ὁ μὲν οὖν πατριάρχης ἀπολύει τε καὶ ἀπέρχεται· τὸ μύρον δὲ ψυχρανθὲν διὰ μὲν τὰς προσευχὰς καὶ τὴν εὐλογίαν τοῦ πατριάρχου ἅγιον ἐστιν, οὔπω δὲ τετελεσμένον τῇ ἱερᾷ τελετή. CAPUT LXXII. De sancti unguenti sacro ritu. Postridie, que dies est sancta et magna feria quinta, infunditur illud oleum in proprium vas, quod vocatur alabastrum, in hujus formam quod Περὶ τῆς ἱερᾶς τελετῆς τοῦ ἁγίου μύρου. Κατὰ τὴν ἐπαύριον οὖν, ἥτις ἐστὶν ἡ ἁγία καὶ μεγάλη Πέμπτη, εισάγεται τοῦτο τὸ μύρον ἐν κρατ τῆρι ἰδίῳ, ἅπερ καλεῖται ἀλάβαστρον, εἰ; τύπον τοῦ

DE SANCTO UNGUENTO. ἐκχυθέντος τῇ κεφαλῇ τοῦ Ἰησοῦ παρὰ τῆς πόρνης in caput Jesu a peccatrice aut sorore Lazari Maria μύρου, ἢ τῆς ἀδελφῆς τοῦ Λαζάρου Μαρίας· καὶ διὰ καλύμματος ἱεροῦ σκεπασθὲν, ἐν τῷ σκευοφυλακίῳ τίθεται τῆς προσκομιδής γενομένης. Καὶ τῆς θείας λειτουργίας ἐναρξαμένης, τῆς μεγάλης το εἰσόδου τελουμένης, πρῶτον μὲν ὁ ἐπὶ τῆς εὐταξίας πορεύεται· εἶτα οἱ ἀναγνῶστα: λαμπαδηφόροι, τὴν θ:ίαν τοῦ Πνεύματος ἐκτυποῦντες ἔλλαμψιν· εἶτα ὁ πρῶτος τῶν ἱερέων, κατέχων τὸ ἀλάβαστρον τοῦ μύρου ταῖς χερσὶν, αὐτὴν φανερῶν τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ὁ πρῶτος τοῦτο κατέχει, ὡς τελεώτερος ων. Εμπροσθεν δὲ καὶ ἐκ πλαγίου τούτου καὶ ὄπισθεν διάκονοι ἓξ, δώδεκα κατέχοντες πτέρυγας, ὡς ὁ μέγας φησὶ Διονύσιος, τουτέστι ριπίδια. Δηλοῦσι δὲ ταῦτα τὰς θείας ἀγ γελικές δυνάμεις, καὶ τὸ νοερὸν αὐτῶν καὶ ἀσώμα. τον· ἐπεὶ καὶ τὰ Σεραφὶμ ἐν πτέρυξι καὶ τὰ Χερουβὶμ τοῖς προφήταις ἑωράθη· καὶ ὥσπερ ἐκεῖνα συστέλλεται τὴν χάριν δεχόμενα, καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν τοῦτο, καὶ διὰ τῶν εἰρημένων πτερύγων δείκνυ μεν· καὶ ὥσπερ ἐν τῇ σκηνῇ ὑπεράνω τῆς κιβωτοῦ τῆς σκιώδους ἐκείνης Χερουβίμ ήν τορευτά τε και γλυπτά, ταῖς πτέρυξι ταῖς οἰκείαις αὐτὴν εἰς τιμὴν συγκαλύπτοντα, ὡς ἐντὸς τὰ θεῖα ἐν ταῖς πλαξὶ ταῖς λιθίνας ἔχουσαν λόγια, οὕτω καὶ ὑπεράνω του μύρου καὶ τῶν ἁγίων ταῦτα, καὶ ἔτι τῆς ἱερᾶς τραπέζης εἰσὶν, ὡς τὰ ὑψηλότερα κεκτημένων τούτων, καὶ μᾶλλον ἀντὶ τῆς σκιᾶς τὴν ἀλήθειαν. Επείπερ ἐκεῖ τύπος ἦν πάντα, καὶ ἄρτοι ἄζυμοι, ἀντὶ τοῦ ἄρτου τούτου τοῦ ζῶντος, καὶ ἀλόγων θυμάτων αἵματα καὶ προσαγωγαί, ἀντὶ τοῦ αἵματος τοῦ Θεοῦ Λόγου, καὶ ἔλαιον τῆς χρίσεως ἀντὶ τῆς δωρεάς τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ενταῦθα δὲ ὁ τῆς ζωῆς ἐστιν ἄρτο;, αὐτὸ τὸ σῶμα καὶ αἷμα τοῦ Χριστοῦ ὑπὲρ ἡμῶν ἀπαύστως θυόμενον, καὶ ἡ χρίσις τῆς δωρεάς τοῦ ζωοποιοῦ Πνεύματος. Μετὰ δὲ τὰς δώδεκα πτέ ρυγας, ήτοι τὰ ριπίδια, οἱ λοιποὶ διάκονοι ἔρχονται κατὰ συζυγίαν ὡς ἔθος, προοδεύοντες τῶν ἁγίων· καὶ ἡ λοιπὴ τάξις ἐπακολουθεῖ τῆς εἰσόδου. Δώδεκα δὲ πτέρυγες, καὶ διὰ τὴν δωδεκάδα τῶν μαθητῶν, οὐ: ἡ χάρις τοῦ Πνεύματος ἐξ ἀρχῆς ἐτελείωσε, καὶ διὰ τὰ δύο Χερουβὶμ τῇ σκηνῇ παριστάμενα, δώδεκα πτέρυγας ἔχοντα. Εξ γὰρ πτέρυγες τῷ ἐνὶ, καὶ ἐξ πτέρυγες τῷ ἐνὶ, φησίν· δ καὶ περὶ τῶν Σεραφίμ γέγραπται. Τινὲς δὲ τετραπτέρυγα γράφουσι τὰ Χερουβίμ, ἐξαπτέρυγα δὲ τὰ Σεραφίμ· ταῦτα δὲ μείζονός φασι τάξεως, ἢ τὰ Χερουβίμ. Διὸ ὑπὲρ τὸν νόμον οὖσα ἡ Ἐκκλησία, τὸν τῶν Εξαπτερύγων ποιεῖται τύπον, καὶ τὰ δώδεκα φέρει ῥιπίδια ἀντὶ τῶν δύο Σεραφίμ. Ηνίκα οὖν οἱ ἀναγνώσται 89 εἰσέλθωσιν, οι κατέχοντες διάκονοι τὰς πτέρυγας ίστανται ἑκατέρωθεν τοῦ τὸ μύρον και τέχοντος πρεσβυτέρου, τιμὴν αὐτῷ νέμοντες, καὶ οἷον ἐπισκιάζοντες. Τούτου δὲ φθάσαντος ἤδη τὰς θύρας τὰς ἁγίας, ὁ πατριάρχης κατέρχεται τῆς κρηπίδος τῆς ἱερᾶς, καὶ λαμβάνει τὸ μύρον ἐκ τῶν χειρῶν τοῦ πρεσβυτέρου, καὶ τῇ ἱερῷ ἐπιτίθησι τρα πέζη, μείζονα καὶ τῶν δώρων τότε ὡς ἀτελέστων ἔτι διδοὺς τῷ μύρῳ τὴν τιμήν ἢ ὡς ἐπιπλέον ἡγια effusum est, sacroque velo protectum, in sacrario ponitur, facta translatione. Et sacra liturgia incep'a, et solemni introitu, primus incedit, qui caremaniam regit, deinde lectores qui lampades ferunt, atque ita divinam sancti Spiritus illuminationem repræsentant; deinde primus sacerdotum, alalastrom manibus tenens, ipsam Spiritus gratiam manifestans. Ideo enim et primus illud tenet, tanquam perfectior; ante et a latere et a tergo, sex diaconi duodecim ferentes alas, ut magnus ait Dionysius, id est labella llle vero indicant divinas et angelicas virtutes, illarumque intelligentiam et spiritualitatem. Etenim Seraphim et Cherubim prophetis alis muniti angeli apparuere. Et quemadmodum illa la contrahebantur gratiam accipientes, ita et nos gratiam comprehendere debenus, idque per pradictas alus ostendimus. Ει quemadmodnm in tabernaculo illius arca que gura erat, erant Cherubim insculpta et incisa, propriis alis eam, honoris causa, protegentia, quippe quae intus divina oracula in tabulis lapi dris continéret, ita et supra oleum hoc et alia sanetą et supra sacram mensɔm que excelsiora continent, et veritatem nec tantummodo umbram. Iki enim omnia erant figuræ, et panes azymi, pro vero ille ac vivente Pane; et irrationalium sanguinis oblatio pro sanguine Verbi Dei; et olem unctioniz pro dono sancti Spiritus. Ibi autem est vitæ paniɛ, ipsum corpus et sanguis Christi, pro uobis inde. sinenter oblata; et unctio doni vivificantis Spiritus. Post duodecim alas sen flabella, reliqui diaconi veniunt boui, more solito, sancta præcedentes. Et reliquus ordo successive intrat. Duodecim vero ale et propter duodecim discipulos, quos sacravit ab initio Spiritus sancti gratia, et propier deo Cherubim ante tabernaculum stantia et duodecim alas habentia. ‹ Sex enim alæ uni, et sex ake alteri,, inquit; quòd quidem de Seraphim scriptum est. Quidam vero scribunt quatuor alas Cherubim et sex alas Seraphim; eaque majoris ordinis dicunt esse quam Cherubim. ldo cum supra legem sit Ecclesia, figuram earum sex alarum sibi facit et duodecim flabella fert pro numero atarum duorum Seraphim; quando igitur lectores introierunt, diaconi qui alas tenent, constituuntur hinc et inde prope eum qui olenm tenet presbyterum, honorem ipsi gerentes et tanquam obumbrantes. Postquam jain ad sacras fures ille pervenit, tunc patriarcha a sanctis gradibus descendit, et oleum accipit de manibus presbyteri, et in divina ill mensa deponit, majorem tribuens oleo honorem; quam donis nondum consecratis, sed majorem sanctificationem accepit. Etenim sanctifleáta quidem et Neo oblatą dona sunt, sed adbuc imperfecta et solummodo repræsentativa. Oleum autem, etsi nondum consecratum sit, bis tamen a pontificepreces accepit et ab illo benedictum est. Aut, ut mim verisimilius videtur, quia communionem oleum

prærelit. Primum enim oleo ungimur, et deinde σμένῳ ταῖς προσευχαῖς καὶ γὰρ ἡγιασμένα μὲν καὶ mysteria participatus. Et altare primum quidem τὰ δῶρα καὶ ἀνατεθειμένα Θεῷ, ἀλλ' ἔτι ἀτέλεστα oleo sanctificatur; deinde in eo sacra liturgia per- καὶ ἀντίτυπά εἰσι. Τὸ μύρον δὲ, εἰ καὶ οὔπω τιτεAcitur. Oportet enim primum nos sanctificari, et λεσμένον, ἀλλὰ δὲς τὰς προσευχὰς ὑπὸ τοῦ ἀρχα tunc sacrata recipere. Deposito igitur in divina ρέως ἐδέξατο, καὶ εὐλογηθὲν ἦν ὑπ' αὐτοῦ ἢ ὡς mensa, sinistro latere disci, oleo, patriarcha, li- καὶ ἀναγκαιότερον ἐμοὶ δοκεῖ, διὰ τὸ προκαταλαμturgiam operatur, et postquam sacra peregit, et βάνειν τὸ μύρον τῆς κοινωνίας· πρῶτον μὲν γὰρ τῷ dixit: «Et erunt misericordis Dei opera, et prius- μύρῳ χριόμεθα, ἔπειτα δὲ κοινωνοῦμεν τῶν μυ quam diaconus dicat: Omnium sanctorum facta στηρίων. Καὶ τὸ θυσιαστήριον πρωτον μεν τῷ μύρῳ commemoratione; redit ad sanctæ mensæ gradus, καθαγιάζεται· ἔπειτα δὲ ἐν αὐτῷ τὰ τῆς ἱερουργίας et discoopcriens oleum, ter illud signal. Consecra- τελεῖται. Δεῖ γὰρ πρῶτον ἁγιασθῆναι ἡμᾶς, καὶ tionem jam oleum accipit, et non oportet illud τότε τὸν ἅγιον ὑποδέξασθαι. Θεὶς οὖν ἐν τῇ θείᾳ τρα tegi, sed discooperlum esse, el pure ac immediate πέζῃ ἐξ ἀριστερῶν τοῦ δίσκου τὸ μύρον ὁ πατριάρ consecrationem recipere. χης, καὶ τὰ τῆς λειτουργίας ἐνεργῶν, μετὰ τὸ τε λειῶσαι τὰ ῾Αγια, καὶ εἰπεῖν, «Καὶ ἔσται τὰ ἐλέη τοῦ μεγάλου Θεοῦ, ο πρὸ τοῦ εἰπεῖν τὸν διάκονον» • Πάντων τῶν ἁγίων μνημονεύσαντες, ἡ ἀνέρχεται εἰς τὴν κρηπίδα τῆς ἁγίας τραπέζης. Καὶ ἀποκαλύ ψας τὸ μύρον σφραγίζει τρίς. Τὴν γὰρ τελετὴν ἤδη τὸ μύρον δέχεται. Καὶ οὐ δεῖ κεκαλυμμένον εἶναι,. ἀλλ' αὐτὸ καθαρῶς τε καὶ ἀμέσως τὴν τελετήν ὑποδέξασθαι. CAPUT LXXIII. Consideratio precationis super unguento. Postquam signavit, descendit pontifex, caput inclinat et primam dicit orationem: Domine misericors, et Pater luninum. Viden' misericordiæ Dei oleum esse symbolum? Et reliqua quæ in oleo sunt divinorum donorum sunt figuræ. Sed ecce et pure Spiritus gratiam accipit. Pergit enim Pontifex: ‹ a quo omnis bona gratia et omne dopum perfectum. › Et: Tu es qui in lege et prophetis illud dedisti et apostolis tuis. Emitte in illud Spiritum sanctum tuum, et consecra hoc regium unguentum, spirituale charisma, animas et corpora sanctificans. › Ecce sanctificatum est oleum; sanctificationem Spiritus illi tribuit. ‹ Oleum exsultatioris. Eximie illud oleum nominat, tanquam nise-C ricordiæ Dei donuın. «Quod in lege præcessit.» Ecce Âgura erat quod in lege adhibebatur oleum. llluxit autem in novo Testamento. › Vides manifestius datum esse oleum in gratia, abundanter nobis Spiritus sancti dono præstito? In quo uncti sunt sacerdotes et pontifices, prophetæ et reges.› Et ipsi primitias Spiritus accepere, ut Moyses et scptuaginta viri, qui de Spiritu qui in Moyse erat, #ccepere; ut Aaron et Samuel; et postquam Saul unctus est et peccavit, David per unctionem, et qui eos secuti sunt. «Per quod et ipsos tuus sanc tus apostolos, inquit.» Vides et adventum Spiritus sanetam in illos unctionem fuisse? Et omnes qui per lavacrum regenerationis ab episcopis et presbyteris regenerati sunt usque hodie.» Ecce non modo pontifices et sacerdotes et prophetæ et reges divinum oleum acceperunt; sed et quotquot in Christo baptizati, christi Domini facti sunt. Idco et potestatem habent fideles ex hac unctione(si modo se ipsos in sanctitate custodiant) et prophetandi et charisınata operandi, et sexcentis aliis divinis Spiritus donis ditescendi. c Ita, Deus omnipotens, consecra, illud adorandi et sancti tui Spiritus adventu. › Rųrsum flagitat sanctissimi Spiritus adventum. Ex Patre enim per Verbum in sancto ΚΕΦΑΛ. ΟΓ. θεωρία τῆς τοῦ μύρου εὐχῆς. Οθεν μετὰ τὸ σφραγίσαι κατέρχεται καὶ κλίνει τὴν κεφαλὴν ὁ ἀρχιερεὺς, καὶ τὴν πρώτην λέγει εὐχὴν, «Κύριε τοῦ ἐλέους, καὶ Πάτερ τῶν φώτων. ο Ορᾷς ὅτι ἐλέου; Θεοῦ τὸ ἔλαιον σύμβολον; Καὶ τὰ λοιπὰ δὲ τὰ ἐν τῷ μύρῳ τῶν θείων δωρημάτων ἐστὶν ἐκτύπωσις. Ἀλλ᾿ ἰδοὺ καὶ καθαρῶς τοῦ Πνεύ ματος τὴν χάριν εἰσδέχεται. Επάγει γὰρ ὁ ἀρο χιερεύς, «Παρ' οὗ πᾶσα δόσις ἀγαθὴ, καὶ πᾶν δώρημα τέλειον. ο Καὶ ὅτι «Σὺ εἶ ὁ καὶ ἐν τῷ νόμῳ καὶ τοῖς προφήταις δοὺς αὐτὸ καὶ τοῖς ἀποστόλοις σου. Εξαπόστειλον εἰς αὐτὸ τὸ Πνεῦμά σου τὸ ἅγιον. Καὶ τέλεσον αὐτὸ χρίσμα βασιλικόν, χάρισμα Πνευ ματικόν, ἁγιαστικὸν ψυχῶν καὶ σωμάτων.» Ἰδοὺ ἁγιαζόμενον τὸ μύρον. Τὸν ἁγιασμὸν παρέχει τοῦ Πνεύματος. «Ελαιον ἀγαλλιάσεως. • Εξαιρέτως δὲ ἔλαιον αὐτὸ καλεῖ, ὡς δόσιν θείου ἐλέους. Τὸ προο δεῦσαν μὲν ἐν νόμῳ. Ἰδοὺ προτύπωσις τὸ τοῦ νόμου ἦν μύρον. Εκλάμψαν δὲ ἐν τῇ καινή Διαθήκῃ. Βλέπεις ὡς τρανότερον δέδοται τὸ μύρον ἐν τῇ χά ριτι, πλουσίως ἐν ἡμῖν χορηγηθείσης τῆς δωρεάς τοῦ ἁγίου Πνεύματος; Ἐν ᾧ ἐχρίσθησαν ἱερεῖς καὶ ἀρχιερεῖ;, προφῆται καὶ βασιλεῖς. Καὶ αὐτοὶ γὰρ τὴν ἀπαρχὴν τοῦ Πνεύματο; ἔλαβον· ὡς Μωϋσῆς καὶ οἱ ἑβδομήκοντα ἐκ τοῦ Πνεύματος, οι Ελα βον τοῦ ἐπ' αὐτῷ· ὡς 'Ααρών αἱ Σαμουήλ, καὶ τοῦ Σαούλ χρισθέντος καὶ ἁμαρτήσαντος, ὁ Δαβίδ διὰ χρίσματος· καὶ ἔτι οἱ καθεξῆς. • Δι᾿ οὗ καὶ αὐτοὺς ἔχρισας τοὺς ἁγίους σου ἀποστόλους, ο φησίν. Οράς καὶ τὴν ἐπ᾿ αὐτοὺς τοῦ Πνεύματος ἐπιφοίτησιν χρίσμα ἅγιον οὖσαν; καὶ πάντας τοὺς διὰ λουτρού παλιγγενεσίας ὑπὸ τῶν κατὰ καιροὺ; ἐπισκόπων καὶ πρεσβυτέρων ἀναγεννηθέντας ἕως τῆς σήμερον. Ἰδοὺ οὐ μόνον οἱ ἀρχιερεῖς καὶ ἱερεῖς καὶ προφῆται καὶ βασιλεῖς τὸ θεῖον ἔλαβον μύρον, ἀλλὰ καὶ οἱ ἐν Χριστῷ βαπτισθέντες πάντες χριστοὶ Κυρίου γενόμενοι· διὸ καὶ δύναμιν ἔχουσιν οἱ πιστοὶ ἀπὸ τοῦ χρίσματος τούτου (εἰ μόνον τηροῦσιν ἑαυτοὺς ἐν ἁγιασμῷ) και προφητεύειν, καὶ ἰάματα ἐνεργεῖν, και μυρία άλλα πλουτον θείου Πνεύματος χαρί-

DE SANCTO UNGUENTO. σματα, ο Nal, δέσποτα 90 Θεὶ παντοκράτορ, ἀνά- Spiritu omnia in nobis fiunt. Εt quemadmodum δειξαν αὐτὸ τῇ ἐπιφοιτήσει του προσκυνητοῦ καὶ ἁγίου σου Πνεύματος.» Πάλιν τὴν ἐπιφοίτησιν ἐξαιτεῖται τοῦ Παναγίου Πνεύματος. Ἐκ γὰρ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ λόγου ἐν ἁγίῳ Πνεύματι πάντα ἐν ἡμῖν γίνεται. Καὶ ὡς τῷ λόγῳ Κυρίου οἱ οὐρανο! ἑστερεώθησαν, τῷ Πνεύματι δὲ τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις αὐτῶν· ἐν αὐτῷ γὰρ τῷ Πνεύματι τετελεύωνται· οὕτω καὶ ἐπὶ πάσῃ δωρεᾷ, ήτις ἐκ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Λόγου ἐν ἁγίῳ χορηγεῖται Πνεύματι, καὶ μάλιστα μετὰ τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου ὑπὲρ ἡμῶν οἰκονομίαν. Ο μὲν γὰρ Πατήρ εὐδοκεῖ. Ο & Υιός αυτουργεῖ· τὸ δὲ ἅγιον Πνεῦμα τελειο. • Ενδυμα ἀφθαρσίας και σφραγίδα τελειοποιόν, ἐκτυποῦσαν τοῖ; τὸ θεῖόν σου λουτρὸν δεχομένοις Verbo Domini cœli firmati sunt, Spiritu vero oris ejus omnis virtus corum; in ipso enim Spiritu perfecti sunt; ita et de omni dono quod ex Patro per Verbum in sancto Spiritu præstatur, et præsertim post Verbi Dei pro nobis incarnationem. Pater euin approbat, Filius operatur, sanctus autem Spiritus perficit. Indumentum immortalitatis, et perfectionis signaculum imprime in eis qui divinum tuum baptisır.um recipiunt, sanctum tuum nomen et unigenitis Filii tui, et Spiritus sancti tui. › Indumentum immortalitatis, quia vivificat Spiritus et immortalitatem præstat; signaculum perfectionis, tanquam nobis sanctissimæ Trinitatis gratiam et nomen tribuens; quoniam in Trinitate consecraτὴν ἁγίαν σου ὀνομασίαν, καὶ τοῦ μονογενούς σου mur. Ut sint et ipsi coram te cogniti,, id est, tibi Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου σου Πνεύματος. • Ενδυμα ἀφθαρσίας, ὅτι ζωοποιὸν τὸ Πνεῦμα, καὶ ἀθανασίαν παρέχει. Σφραγίδα τελειοποιόν, ὡς τῆς ἁγίας Τριά δος τὴν χάριν νέμον ἡμῖν καὶ τὸ ὄνομα· ἐπεὶ καὶ ἐν τῇ Τριάδι τελειούμεθα. «Εἰς τὸ εἶναι δὲ αὐτοὺς ἐνώπιόν σου ἐπιγνωστούς,» τουτέστι γνωρίμους σου τῷ Θεῷ. Ω τῆς δωρεᾶς τοῦ θείου μύρου! ὢ τῆς μεγίστης χάριτος! πόσου ἄρα ἀπολιμπάνεται δώρου, ὁ μὴ τούτου τυχών του χαρίσματος; «Οἰκείους, φησί, καὶ πολίτας, δούλους σου καὶ παιδίσκας.» Ωστε ἐκ τοῦ μύρου ἐστὶ τὸ οἰκείους εἶναι Θεῷ καὶ δούλους γνησίους τοὺς εὐσεβεῖς. Μεγίστη ὄντως ἡ δωρεά, ο 'Αλλὰ καὶ ἡγιασμένους, φησί, ψυχή τε καὶ σώματι, ο Ἰδοὺ καὶ ἁγίους τούτους ποιεῖ καὶ ἀναμαρτήτους· ἐπάγει γάρ, ο Απηλλαγμένους πάσης κακίας, καὶ πάσης ἁμαρτίας λελυτρωμένους τῇ περιβολῇ τοῦ ἐνδύματος τῆς ἀφθαρτίας. “Ο δή μετὰ τοῦ λουτροῦ τὸ μύρον ἐστί. Καὶ ὅρα μέγιστον ἄλλο δώρον. «Ἐπιγινώσκεσθαι δὲ, φησί, διὰ τῆς ἁγίας σου ταύτης σημειώσεως ὑπὸ ἁγίων ἀγγέλων καὶ ἀρχαγγέλων, καὶ ὑπὸ πάσης ἐπουρανίου δυνάμεως.» Ωστε σύμμορφοι τοῖς ἀγγέλοις διὰ τοῦ μύρου γινόμεθα, καὶ ἐπιγνωστοὶ διὰ τούτου τούτοις ἐσμέν. Λοιπὸν οἱ μὴ χρισθέντες τῷ μύρῳ οὔτε τῷ Θεῷ, οὔτε τοῖς ἀγγέλοις γνώριμοι, καὶ ἀσφράγιστο: οὗτοι καὶ ἀσημείωται τῷ Χριστῷ. "Ορα δὲ καὶ ἔτε ρον μέγα δῶρον. Καὶ φοβερούς φησι πᾶσιν ὑπάρχειν τοῖς πονηροῖς καὶ ἀκαθάρτοις δαίμοσιν. Ώστε οἱ σεσημειωμένοι τῷ θείῳ μύρῳ καὶ τοῖς δαίμοσι φοβεροί. Ο τῆς μεγίστης τοῦ Θεοῦ χάριτο;! Ορα δὲ ἔτι καὶ τί ἄλλο ἡμεῖς οἱ πιστοὶ διὰ τοῦ θείου μύρου γινόμεθα. «Ἵνα ὦτί σοι, φησί, λαός περιούσιος, βασίλειον ἱεράτευμα, ἔθνος ἅγιον, ἐσφραγισμέ. ναι διὰ τοῦ ἀχράντου σου μύρου τούτου. Λοιπὸν διὰ τούτου τὴν σφραγίδα τῆς ἁγίας Τριάδος ἐν ἑαυτοῖς περιφέρομεν. "Ο μὴ χρισθεὶς ἄρα τῷ θείῳ μύρω τούτῳ ἀσφράγιστος. ᾿Αλλὰ καὶ τί μέγιστον ἄλλο δῶρον παρέχεται ἡ εὐχή; διὰ τοῦτο γὰρ καὶ πᾶσαν ἐξέθηκα, ἵνα γνῶμεν τας διὰ τοῦ μύρου δωρεάς. • Καὶ ἔχοντες, φησί, τὸν Χριστόν σου ἐν ταῖς καρδίαις αὐτῶν, εἰς κατοικητήριόν σου τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς ἐν ἁγίῳ Πνεύματι. ο Ἰδοὺ δι᾿ αὐτοῦ καὶ ὁ Χριστὸς ἐν ταῖς καρδίαις ἡμῶν· καὶ κατοικητήρια Deo noti. Ο Diviui olei donum! O maximam gratiam! quanto igitur dono caret qui non illud charisma ob:inet! Familiares tui et cives, inquit, servi tui et ancillæ, ita ut ex hoc oleo fiat ut pii familiares ét servi Dai sint: maxima sane gratia! Sed et sanctificati anima et corpore.» Ecce eos sanctos efficit et mundos. Pergit enim: Omni malitia liberati et omni peccato mumdati, vestimento immortalitatis hujus circumdati; qnod sano fit post baptismi unctionem. Et vide maximum aliud donum. Noscantur, inquit, per sanctum tuum signaculum, a sanctis angelis et archangelis et ab omni coelesti Virtute.» It: ut Angelis conformes per oleum fiamus, et cognitu faciles per illud iis simus. Qui non uncti sant oleo neque Deo neque angelis noti sunt ncque Christo signali et insiguiti. Vile et aliud magnum donum. «Terribiles sint, inquit, omnibus malis et impuris demonibus. Ità ut qui divino unguento signati sunt, formidandi sint demonibus. O mximam Dei gratiam! Ville alltem adhuc quid aliud nos fideles per divinumn oleum fiamus: ‹Ut sint tibi, inquit, populus dives, regale sacerdotium. geus sancta, signati hoc sincero oleo tuo.» Igitur per illud in nobis sanctæ Trinitatis signaculum circumferimus. Qui non igitur divino illo unguento unctus est,. ille non est signatus. Sed quodnam maximum donum oratio hæc præstat? Ideo igitur eam totam exposui, ut noveD.rimus quas gratias per oleum accipiamus. «Ει babentes, inquit, Christum tuum in cordibus nostris, in sedem tuam Dei et Patris in sancto Spiritu.» Ecce per illud Christus habitat in cordibus nostris, et. domicilia et templa Dei consecramnur et Patris et Filii ejus Jesu Christi et sancti Spiritus. Illud igitur unguentum perficit baptisma et Trinitatis templa nos efficit. Ideo et post baptisma datur. Et adventum Spiritus sancti in nobis præstat, quem ostendit Salvator in Jordane baptizatus. Et per illud unguentum spirituales, et gratia armati sumus, et divina Trinitate signati sanctificamur quidem et mundamur et regeneramur in sancta aqua, Trinitatis invocatione. Per hoc autem ungueatum dona illius accipiunt. Et quemadmodum qui non baptizatur,

non mundatur, ita qui post baptismum non uncta est καὶ ναοί τελούμεθα τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρός, ὡς καὶ signaculum et impressionem Trinitatis non habet, τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου neque gratiam Spiritus. Inter se adhærent divina Πνεύματος. Τοῦτο ἄρα τὸ μύρον τελειοῖ τὸ βάπτισμα, mysteria, et quemadmodum non dividitur Trinitas, καὶ τῆς Τριάδος ναοὺς ἡμᾶς ἀπεργάζεται. Διὰ τοῦτο nec dividuntur ejus dona. Postquam igitur hanc μετὰ τὸ βάπτισμα δίδοται· καὶ τὴν ἐπιφοίτησιν orationem perfecit patriarcha, vocem extollit, adχορηγεί τοῦ Πνεύματος ἐν ἡμῖν, ἢν ἔδειξ· ν ὁ Σωτήρ dens: e Sanctus es, Drus noster et iu sanctis re- / βαπτιζόμενος ἐν τῷ Ἰορδάνῃ. Καὶ διὰ τούτου τοῦ quiesc's;» pro.adlimpleto mysterio gratias agens. μύρου πνευματικοὶ καὶ κεχαριτωμένοι γινόμεθα, • Sacrificans igitur est unguentum, utpote gratias καὶ τῇ θείᾳ Τριάδι ἐσφραγισμένοι. Αγιαζόμεθα μὲν præstans et sanctissimi Spiritus sanctificationem, γὰρ καὶ καθαιρόμεθα καὶ ἀναγεννώμεθα ἐν τῷ ἁγίῳ Deinde: «Pax omnibus, inquit. Et illud conveβλατι τῇ ταύτης ἀνομασία. Διὰ τοῦ μύρον δὲ τὴν σφρα nientissime. Pacis enim præstitor est sancius et γίδα ταύτης καὶ τὰς δωρεὰς λαμβάνομεν. Καὶ ὥσπερ suavissimus Spiritus. Εt postquam diaconus dixit: ὁ μὴ βαπτισθεὶς οὐ καθαίρεται, οὐδὲ ἀναγεννάται «Cɔpi'a nostra Domino inclinemus, inclinat caput. εἰς τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον· οὕτως ὁ μετὰ τὸ βάπτισμα Oportet eirim in tam is donis, demitti et Deo graμὴ χρισθεὶς οὐ τὴν σφραγίδα καὶ σημείωσιν έχει της tias agere. Et secundam addit orationem: «Tibi ἁγίας Τριάδος, οὐδὲ 91 τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος. omnium Deo et regi.» Collum cordis gratias agenΑλλήλων γὰρ ἔχονται τὰ θεῖα μυστήρια καὶ ὥσπερ tes inclinamus. Gratos id servos facere decet. Et ἀδιαίρετος ἡ Τριάς, καὶ τὰ ταύτης δωρήματα. Ταύ quare? Quia, e cum indigni essemus, dignatus es την οὖν τὴν εὐχὴν τελειώσας ὁ πατριάρχης, έκρι nos mysteriorum tuorum ministros efficere.» Et νεῖ, ἐπιλέγων, «Οτι ἄγιος εἶ ὁ Θεὸς ἡμῶν καὶ vere maximum est donum; nos enim terrestres et ἁγίοις ἐπαναπαύῃ, ν ἀκολούθως τῷ μυστηρίῳ εὐχα corruptibiles cœlestium ministros effecit. Et miseριστών. Αγιαστικὸν γὰρ τὸ μύρον ὡς παρεκτικὸν ricordiain tuani conftentes quam super nos alun- τῶν χαρίτων καὶ τοῦ Ἁγιασμοῦ τοῦ Παναγίου Πνεύ danter effudisti. Ecce et rursum docet quare ματος. Εἶτα, ο Εἰρήνη πᾶσι, ο φησί. Καὶ τοῦτο oleum sanctificetur, nempe in signum misericordiæe ἁρμοδίως. Εἰρήνης γάρ χορηγὸν τὸ εὐθὲς καὶ Del. Effudisti autem dixit propter Spiritum sanctum, ἱλαρώτατον Πνεῦμα. Καὶ τοῦ διακόνου εἰπόντος, quem promisit per Joelem se in omnem carnem • Τὰς κεφαλὰς ἡμῶν τῷ Κυρίῳ κλίνωμεν,» κλίνει effusurum. Ut per te, inquit, recipiamus sanctificaτὴν κεφαλήν. Δεῖ γὰρ ὑποπίπτειν ἐν τοῖς οὕτω μετ tionem, tanquam unguentum in capite, oramus. › γίστοις δώροις, καὶ εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ· καὶ τὴν Erce est unguenti hujus eximia virtus, sanctifica- δευτέραν ἐπιλέγει εὐχήν· «Σοὶ τῷ Θεῷ τῶν ὅλων tio. Quare, ait, unguentum nomine mutatum est καὶ βασιλεῖ τὸν αὐχένα τῆς καρδίας εὐχαριστοῦντες et nomen accepit unigeniti Filii tui, Christi Dei ἐκλίναμεν.» Τοῦτο γὰρ δέον τοὺς εὐχαρίστους δού nostri, in quo omnis mundus salvatus est, sivo vi- λου; ποιεῖν. Καὶ τίνος χάριν; • Ανθ' ὧν ἀναξίους sibilis, sive invisibilis. cantico cauticorum ὄντας ἡμᾶς, διακόνους γενέσθαι τῶν θείων σου τούς hymnum orationis conlesti et festivo et odoratisτων κατηξίωσας μυστηρίων.» Καὶ ὄντως τὸ δῶρον simo animarum Sponso concinit pomtifex. Deindo μέγιστον. Τοὺς γηΐνους γὰρ καὶ φθαρτοὺς ὑπηρέ assurgens, vocem extollit: «Te decet super opinia τας ὑπέδειξε τῶν ἐπουρανίων. ι Καὶ τὸν ἐλεόν adoratio, Patrem et Filium et Spiritumi sanctum σου κηρύττοντες, ὃν ἐφ' ἡμᾶς πλουσίως εξέχεας.» et nunc et semper et in sæcula sæculorumi.» Id est, Ἰδοὺ καὶ πάλιν διδάσκει, διατί τὸ ἔλαιον ἁγιάζεται· tu solus adorandus es et nemo alius, et omnes tu ὅτι εἰς θείου τύπον ἐλέους. Τὸ δὲ ἐκχέαι διὰ τὴ sanctificas, et tibi ab omnibus debetur adoratio. Πνεῦμα, ὅπερ εἶπεν ἐκχέαι ἐπὶ πᾶσαν σάρκα δια τοῦ Ἰωήλ. • Δέξασθαι, φησὶ παρὰ σοῦ τὸν ἁγιασμόν, ὡς μύρον ἐπὶ κεφαλῆς ἱκετεύομεν.» Ἰδοὺ καὶ ἡ τοῦ μύρου ἐξαίρετος· δύναμις· ὁ ἁγιασμός. ο Διότι, φησί, μύρον εκκενωθὲν ὄνομα τῷ μονο γενεῖ σου Υἱῷ, Χριστῷ τῷ Θεῷ ἡμῶν, ἐν ᾧ σύμπας ὁ κόσμος εὐωδιάζεται, όσος ὁρατὸς καὶ ὅσο; ἀόρα τος ἀπὸ τοῦ ᾿Ασματος τῶν ἀσμάτων· τὸν ὕμνον τῆς εὐχῆς τῷ οὐρανίῳ καὶ ὡραίῳ καὶ εὐωδεστάτιμ τῶν ψυχῶν νυμφίῳ προσάγων ὁ ἀρχιερεύς. Εἶτα ἐξαναστὰς ἐκφωνεῖ· ο Ότι πρέπει σοι ἡ παρά πάντα προσκύνησις τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας.» Τουτέστι, Σὺ μόνος προσκυνητὸς, καὶ οὐδεὶς ἄλλος, καὶ πάντας σὺ ἁγιάζεις, καὶ ἡ παρὰ πάντων ὀφείλε ταί σοι προσκύνησις. CAPUT LXXIV. Quod omnes quidem fideles unguentum, soli autem episcopi et sacerdotes impositionem manuum suscipiant. His actis et dictis, unguentum jam super sacram mensam consecratum est et ex eo omnis baptizatus et unguitur, et signatus sanctificatur; et saneta cum templis altaria inuncta consecrantur et plena fiunt gloria Dei et sanctitate. Et reges deinde uncti in chistos Domini consecrantur, et sanctorum "Οτι πιστοὶ μὲν πάντες τὸ μύμον δέχονται, μόνοι δὲ παρὰ πάντας ἀρχιερεῖς τε καὶ ἱερεῖς τὴν χει ροτονίαν. Τούτων πραχθέντων καὶ λαληθέντων, το μύρον ἤδη ἐπὶ τῆς ἱερᾶς τραπέζης τετελεσμένον ἐστί· καὶ ἐξ αὐτοῦ πᾶς βαπτισθεὶς καὶ χρίεται, καὶ σημειούς μενος ἁγιάζεται. Καὶ τὰ ἱερὰ σὺν τοῖς ναοῖς χρισ μενα, καθιερούται θυσιαστήρια, καὶ πλήρη δόξης Θεοῦ καὶ ἁγιασμοῦ γίνεται. Καὶ βασιλεῖς δὲ ἐκ δευα

DE SANCTO UNGUENTO. dotes soli ordinatione consecrantur; quam neque rex neque monachus accipiunt. Ea autem est singularis gratia et bujus virtutis omnipotentis quæ omnia format et sanctificat. Attamen, si inquiras, et ordinationes in oleo consecratas invenies. τερου χριόμενοι, εἰς χριστού; Κυρίου τελειοῦνται, principes ostenduntur. Pontifces autem et sacer καὶ τῶν εὐσεβῶν ἄρχοντες ἀναδείκνυνται. Οἱ ἀρχιερεῖς δὲ καὶ ἱερεῖς μόνο: τῇ χειροτονία τελούνται, ἢν δὴ οὔτε βασιλεὺς, οὔτε μοναχὸς ἐπιδέχεται. Ἰδίᾳ δὲ αὕτη ἡ χάρις ἐστί, καὶ τῆς παντουργοῦ καὶ ἀναπλητ τούσης καὶ ἁγιαζούσης τὰ πάντα δυνάμεως. "Όμως εἰ ἐξετάσεις, καὶ τὰς χειροτονία; ἐν τῷ γύρῳ τι λειουμένας εὑρήσεις. Κληρικός. Εγνωμεν, δέσποτ, περὶ τῶν εἰρημέν νων ἀκριβῶς, καὶ εὐφροσύνης ἐπλήσθημεν· καὶ χάεἰς τῷ ἐνεργοῦντι ταῦτα δι' ἡμᾶς Θεῷ. Τράνωσον δὲ ἡμῖν καὶ περὶ τῶν ἑξῆς· καὶ τοῦτο μᾶλλον δ νῦν ε Εγκας δήλωσον, πῶς καὶ αἱ χειροτονίαι ἐν τῷ μύρῳ γίνονται. "Οτι δι' ἀλλήλων δίδονται τὰ μυστήρια, καὶ δι' ἀλλήλων τελειούνται. Clericus. Novimus, domine, de pradictis accura te et fætitia impleti sumus. Et gratias Deo, qui propter nos hæc operatur. Explica autem nobis et ea quæ sequuntur, et illo primum quod.dixisti, ordinationes in unguento feri. CAPUT LXXV. Quod invicem dantur sacramenta et mutuo invicema perficiuntur. Pontifex. Ut gratiæ successio semper a Christo ad nos permaneat, neque unguentum sine unguento consecratur, neque ordinatio absque unguento. Ideo et ordinatio in unguento ßit. Et illud inde nosces: in altari deponitur oleum et consecratur, et absque altari non potest consecrari. Altare vero antea olo consecratum est et per illud sanctificatum. In olev igitur oleum sanctifica'ur. Εt rursum per poutincem unguentum. conserratur, et sine pontifice non potest. Ille vero oleo consecratus est in baptismate, et ordinationem habens Spiritus sancti gratia. Alia igitur aliís dantur charismata; quoniam ejusdem ac sulius in Trinitate Dei dona consecrant. Εt or dinationes in unguento funt, ut dicimus: ipsæ enim in altari consecrantur. Altare vero unguento unclum est; et absque altari, nemo orthodoxorum ordinator. În unguento igitur et sacerdotum ordinatio, cui propriae sunt et manuum impositio et Spi ritus invocatio. Innovant autem Latini in ordinatioHibus, ut in lege fiebat, oleo uncti, et absque altari ordinati, atque sic absque gratia. Ab episcopo autem solo unguentum consecratur, ut et in unguenti consecrationis ritu inscriptum est: c Quia episcopus magis illuminatus est et perfectam habet Spiritus gratiam, ideoque possidet et gratiam lumen divinum tradendi; › id est charismatuin donum, Patrem luminum Deum imitans. Αρχιερεύς. ἵνα ἡ διαδοχὴ ἀεὶ μένῃ τῆς χάριτος ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ εἰς ἡμᾶς, οὔτε τὸ μύρον δίχα μύ του τελεῖται, ούτε χειροτονία χωρίς τοῦ μύρου. Διδ καὶ ἡ ἱερωσύνη ἐν τῷ μύρῳ γίνεται. 92 Καὶ τοῦτο γνώσῃ ἐντεῦθεν· ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ προτίθεται καὶ - λεῖται τὸ μύρον. Χωρὶς δὲ θυσιαστηρίου οὐ δυνα τὴν τελεσθῆναι. Τὸ θυσιαστήριον δὲ προκεχρισμένον ἐτὶ τῷ μύρῳ, καὶ δι' αὐτοῦ καθηγίαστα. Ἐν τῷ μύρῳ ἄρα τὸ μύρον ἐκτελεῖται. Καὶ πάλιν διὰ τοῦ ἀρχιερέως τὸ μύρον ἱερουργείται· καὶ χωρὶς ἀρχιςρέως οὐ δυνατόν. Οὗτος δὲ κεχρισμένος τῷ μύρῳ ἐν τῷ βαπτίσματι, καὶ χειροτονίαν ἔχων τῇ χάριτι τοῦ Πνεύματος. Ἐξ ἀλλήλων ἄρα τὰ χαρίσματα δίδον. ται· ἐπειδὴ τοῦ αὐτοῦ καὶ μόνου ἐν Τριάδι Θεοῦ τε λοῦσι δωρήματα. Καὶ αἱ χειροτονία: δὲ ἐν τῷ μύρῳ γίνονται, ὡς ἔφημεν· αὗται γὰρ ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ · ελοῦνται. Τὸ θυσιαστήρι» δὲ τῷ μύρῳ κεχρισμέ νον ἐστὶ, καὶ χωρὶς θυσιαστηρίου οὐδεὶς τῶν ὀρθοδόξων χειροτονεῖται. Ἐν τῷ μύρῳ ἄρα καὶ ἡ χειρο τονία τῶν ἱερέων, ἰδίᾳ καὶ τὴν χειροθεσίαν καὶ τὴν ἐπίκλησιν τοῦ Πνεύματος έχουσα. Καινοτομούσι δὲ καὶ οἱ τῷ μύρῳ ἐν ταῖς χειροτονίας νομικώς χρισ μενοι Λατίνοι, καὶ χωρὶς τοῦ θυσιαστηρίου χειροθετούμενοι, καὶ ἀχαρίτωτοι οὗτοι. Παρ' ἐπισκόπου δὲ μόνον τὸ μύρον, τελεῖται, ὡς καὶ ἐν τῇ τελετῇ τοῦ μύρου τοῦτο ἐπιγέγραπται, ο Ότι φωτιστικὸς ὁ ἐπί σκοπος, καὶ τελείαν ἔχων τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος, καὶ διὰ τοῦτο καὶ τὴν μεταδοτικὴν πλουτεῖ τῶν θείων φώτων χάριν· ν τουτέστι τῶν χαρισμάτων τὴν δι ρεάν, τὸν Πατέρα τῶν φώτων Θεὸν ἐκμιμούμενος. Ὅτι ἑπτὰ τελετὰς ἔχει ἐν ἑαυτῷ ὁ ἐπίσκοπος. Διὰ καὶ τελετὰς ἑπτὰ περιφέρει κατὰ τὸν ἀριθμόν τῶν θείων ἐνεργειῶν τοῦ Πνεύματος. Αὗται δέ εἰσι βάπτισμα, μύρου χρίσις, αναγνώστου σφραγίς, χει ροθεσία υποδιακόνου, χειροτονία διακόνου, πρεσβυ τέρου, καὶ ἐπισκόπου. Εν τούτοις οὖν τετελεσμένος, ἢν μεταδοτικὴν μόνος κέκτηται χάριν, Διὸ μόνος καὶ τὰς χειροτονίας καὶ τὸ μύρον ἐνεργεῖ. Δι' αὐτῶν δὲ τῶν δύο φθάνει τα πανταχοῦ, καὶ τὰ πάντα αὐτὸς 1.ἐργεῖ, τὸν Θεὸν ἐκμιμούμενος, καὶ τὴν αὐτοῦ πλου των χάριν. Καὶ γὰρ ἡ ἀρχιερεὺς ἐστιν ὁ τὰ πάντα CAPUT LXXVI. Quod septem potestates cæremoniarum curandarumin se habet episcopus. Ideo et septem consecrationes circumfert juxta numerum divinorum Spiritus sancti donorum. Ilke autem sunt, Laptismus, unguenti unctio, lectoris character, subdiaconi ordinatio, diaconi, presbyteri et episcopi. In iis igitur consecratus, transmittendi solus gratiain possidet. Ideoque solus ordinationes et oleum operatur. Per bæc autem duo quemlibet in locum se transfert et omnia ipse operatur, Deum imitans et divitiarum ejus possidens gratiam. Etenim pontifex est qui omnia per sacerdotes et

cleros clericos (rum ipsos ordinaverit) in my- διὰ τῶν ἱερέων καὶ τῶν λοιπῶν κληρικών (χειροτο steriis operatur. Εt Dionysius illud dicit. Clericus. Et quomodo il fit, Pater? CAPUT LXXVII. Quod solum ab episcopo sacrum unguentum manuum • que impositiones: et per eum in omnibus sacris ritibus gratia episcopulis præstatur. Pontifer. Audi. Nemo sacerdos sacra facere iu spiritn valet, aut aliud quoddam operari, nisi ordinationem habeat. Rursum sacerdos mystéria non operatur sine altari. Illud autem oleo sauctifica: ur. Oleumi autem per episcopum soluin consecratur. Igitur sine episcopo neque sacrificium, neque sacerdos neque omnino altare. Igitur hæc omnia per episcopum sunt. Rursum nemo baptizat, nisi ordi. nationem habeat; ea autem est per episcopum. Et rursum non potest baptizare sine oleo; id autem a pontificatu venit. Igitur omnia divina mysteria et in omnibus consecratis episcopatus operatur. Et absque episcopali potentia, neque altare erit, neque ordinatio, neque sacrum olent::, neque baptis. nius, neque igitur Christiani. Per hane igitur verus christianismus, et omnia Christi per hanc my. steria. Bene autem non unguntur sensibiliter qui ordinantur, quia nihil materiale operantur, sed omnia spiritualia, et quia ad rerum accesserunt unguentum, quod Christus est, cujus unguentum women accepit. CAPUT LXX VIII. Quod fons sacerdotii est Christus, et ab illo percus - cessores ejus gratia derivatur. Ex divinis igitur illis manibus et ore benedictionem et inspirationem et ordinationem recipientes et gratiam, nos qui consecrati sumus gratiam, accipinius per eos quos sanctificavit per suocessionem. Et fons gratiæ nobis Christus, qui et operatur omnia in omnibus. Clericus. Et quomodo septem solum modo accipit consecrationes Pontifex, cum sit monachus plerunique et communionis particeps? Pontifex. Communionem accipere 'omnibus fidelibus datum est, neque est in pontifice consecratio, νήσας αὐτοὺς ἐνεργῶν ἐν τοῖς μυστηρίοις. Καὶ Διονύσιος τοῦτό φησι. Κληρικός. Καὶ πῶς τοῦτο γίνεται, Πάτερ; ΚΕΦΑΛ. ΟΖ'. * Οτι παρ' ἐπισκόπου μόνον τὸ μύρον καὶ αἱ χειροτονίας, καὶ δι' αὐτοῦ ἐν πάσαις ταῖς τελεταῖς ἡ ἐπισκοπικὴ φθάνει χάρις. Αρχιερεύς. Ακουσον. Οὐδεὶς ἱερουργεῖν ἱερεὺς ἰσχύει ἐν πνεύματι, ἢ ἄλλο τι διενεργεῖν, εἰ μὴ χει ροτονίαν ἔχῃ. Αὕτη δὲ ἐκ τοῦ ἀρχιερέως ἐστίν. "Αρα ἡ ἀρχιερωσύνη δι' αὐτοῦ ἐνεργεῖ. Αὖθις ὁ ἱερεὺς οὐ τὰς μυσταγωγίας ενεργεί χωρίς θυσιαστηρίου. Τοῦτο δὲ διὰ τοῦ μύρου ἁγιάζεται. Τὸ μύρον δὲ διὰ τοῦ ἀρε χιερέως μόνου τελείται. "Αρα χωρὶς ἀρχιερέως οὔτε Ουσία, οὔτε ἱερεὺς, οὔτε θυσιαστήριον ὅλως. Λοιπόν πάντα ταῦτα διὰ τοῦ ἀρχιερέως εἰσί. Πάλιν οὐδεὶς βαπτίζει, εἰ μὴ χειροτονίαν ἔχῃ· αὕτη δὲ ἐξ ἀρχια μέως. Καὶ πάλιν οὐ δύναται βαπτίζειν δίχα τοῦ μύτ ρου. Τοῦτο δὲ τῆς ἀρχιερωσύνης ἐστίν. "Αρα πάντα τὰ θεῖα μυστήρια καὶ ἐν πᾶσιν ἱερωμένοις ἡ ἀρχιε ρωσύνη ἐνεργοῦσά ἐστι· καὶ χωρὶς ταύτης οὔτε θυ σιαστήριον ἔσται, οὔτε χειροτονία, ούτε μύρον άγιον, οὔτε βάπτισμα· οὔτε ἄρα Χριστιανοί. Δι' αὐτῆς οὖν ὁ ἀληθῆς Χριστιανισμὸς, καὶ τὰ τοῦ Χριστοῦ 93 δι' αὐτῆς πάντα μυστήρια. Καλώς δὲ οὐ χρίονται εἰ χειροτονούμενοι αἰσθητῶς, ὅτι οὐδὲν τῶν ὑλικῶν ἐνερ γοῦσιν, ἀλλὰ πάντα πνευματικά, καὶ ὅτι τῷ ἀληθιν προσήγγισαν μύρῳ, ὅπερ ἐστὶν Ἰησοῦς Χριστός, οὗ μύρον εκκενωθεν όνομα. ΚΕΦΑΛ. ΟΗ. "Οτι πηγὴ τῆς ἱερωσύνης ὁ Χριστὸς καὶ ἐξ ἐκεί του διὰ τῶν διαδόχων αὐτοῦ ἡ χάρις μετοχε τεύεται. Ἐκ τῶν θείων οὖν ἐκείνων χειρῶν καὶ τοῦ στόμα τος λαβόντες τὴν εὐλογίαν καὶ ἔμπνευσιν καὶ τὴν χειροτονίαν καὶ χάριν, διὰ τῶν ἐξ ἐκείνου ἁγιασθέν των κατὰ διαδοχὴν τὴν χάριν εἰ ἱερωμένοι λαμβάνο μεν· καὶ πηγὴ ἡμῖν τῆς χάριτος ὁ Χριστός, ὃς τὰς καὶ ἐνεργεῖ τὰ πάντα ἐν πᾶσι. Κληρικός. Καὶ πῶς ἑπτὰ μόνον λαμβάνει τελετές ὁ ἀρχιερεὺς, μοναχὸς ὢν, πολλάκις καὶ κοινωνίας μετέχων; ᾿Αρχιερεύς. Τὸ κοινωνεῖν πᾶσι πιστοῖς πρόκειται, καὶ οὐ τελετὴ εἰς τὸν ἀρχιερέα ἐστὶν, ἀλλ᾽ εἰς τὸ sed consecratur ipsum sanctissimum Christi corpus Ιερουργηθῆναι αὐτὸ τὸ πανάγιον σύμα Χριστοῦ καὶ et sanguis et fidelibus omnibus in communionem datur. Et est secundum se ipsam ea sola, omnium consecrationum consecratio, tradita tantummodo in communionem. Status vero monachi est pœnitentiæ, proprius status; qui lapsum purificat, et sustollit eum qui decidit. Non autem consecrat in pontificem. Ideo et absque eo statu episcopi constituantur. Monachi vero qui non recte vivunt, non ad sacerdotium pervenire valent. Viden' bonum Ecclesiæ ordinem? Clericus. Et de iis didicimus. Igitur, domine, qua consequuntur, nos doceas. Necessaria quæ dam cognitu nobis occurrunt inquisitione facta. αἷμα, καὶ τοῖς πιστοῖς ἅπασιν εἰς κοινωνίαν δοθῆναι καὶ ἔστι καθ᾿ ἑαυτὴν αὐτῇ μόνη πασών τελετών τε λετή, μεταδιδομένη μόνον εἰς κοινωνίαν. Τὸ σχῆμα δέ γε τοῦ μοναχοῦ τῆς μετανοίας ἐστὶν ἴδιον· δ καὶ καθαίρει τὸν πταίσαντα, ἢ ἀνυψοί τὸν προκόπτοντα. Οὐ τελειοῖ δὲ εἰς ἱερέα. Διὸ καὶ χωρὶς τοῦ σχήματος ἐπίσκοποι καθιστώνται. Μοναχοὶ δὲ μὴ τὸν βίον άρο μόδιον ἔχοντες, οὐ πρὸς ἱερωσύνην ἐλθεῖν ισχύουσιν. Ορᾷς τὴν εὐταξίαν τῆς Ἐκκλησία;; Κληρικός. Καὶ ὑπὲρ τούτου ἐμάθομεν. Λοιπόν, δέσποτα, καὶ τὰ ἀκόλουθα δίδαξον ἡμᾶς. ᾿Αναγκαία γάρ τινα ἡμῖν πρὸς γνῶσιν ἔρχονται, τῆς ζητήσεως γινομένης.

ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΣ. Αρχιερεύς. Χάρις ὑμῖν, ἀδελφέ, δι' ὑμῶν γὰρ καὶ αὐτὸς πρὸς τοῦτο κινούμενος, τινὰ τῶν ἀναγ καίων μανθάνω. Καὶ οὐκ αἰδοῦμαι τοῦτο ὁμολογεῖν. Δι' ὑμᾶς οὖν καὶ δι᾿ ἐμὲ, καὶ ἔτι λέξω τὰ κατὰ δύ ναμιν. Καὶ λοιπὸν ἀκόλουθον ἂν εἴη, περὶ τῆς φοικτῆς καὶ θείας ἱερουργίας διαλαβεῖν. Οὕτω γὰρ καὶ ὁ μέγας ἐκτίθησι Διονύσιος, μετὰ τὴν τελετὴν τοῦ θειοτάτου μύρου περὶ ταύτης ειπών. Πλήν μήτις τολμητὰς ἡμᾶς ὑποπτεύσεις, μηδὲ ὑψηλοφροσύνην ἡμῖν ἐγκαλέσεις, περὶ τῶν οὕτω μεγίστων επιχει ροῦσι λέγειν, ἃ δὴ ἀποστολικοὶ καὶ θεῖοι ἄνδρες ήρ μήνευσαν, καὶ τοιοῦτοι, ὡς ὑπερασθῆναι τῶν οὐρα νῶν, καὶ Θεοῦ μυστήρια ἄρρητα μυηθῆναι. Οὐχ ἵνα τοίνυν περισσότερον εἴποιμεν, μηδαμῶς ἡμῖν, Κύριε, ἡ τοιαύτη ἔλθοι ἀπόνοια, καὶ βλασφημία μᾶλλον εἰπεῖν· ἀλλ᾽ ἁγιαζόμενος τὸν νοῦν ἐκ τῶν εἰρημένων ἐκείνοις, καὶ ὁδηγούμενος ὡς τέκνον καὶ δοῦλος αὐτ τῶν εἰς φῶς γνώσεως θειοτέρας, ἐξ ὧν ἐκεῖνο: οὐρα νίως καὶ ἀξίως αὐτῶν συνεγράψαντο, ὅσον ἐγχωρεί τὰ παρ' ἐκείνων καμοί τε καὶ τοῖς ἀδελφοῖς ἐκτίθημι ἐν ἀγάπῃ. Καὶ τοῦτο ἐπιταγὴ ἐκείνων καὶ κέλευσμα· καὶ ὅτι ἐπεὶ ταῖς εὐχαῖς αὐτῶν τῆς αὐτῶν χάριτος ἠξιώμεθα, ἀναγκαῖον περὶ ὧν ἐνεργοῦμεν θείων, ἐξετάζειν καὶ μεριμναν, ἵνα πρὸς γνῶσιν χειραγω γώμεθα μείζονα κατὰ τὴν ἐκείνων ἐκμίμησιν· ὅτι καὶ τούτου χάριν οὗτοι τὰ θεῖα ἡρμήνευον. Τὰ μὲν οὖν περὶ τῆς ἱερᾶς λειτουργίας, ἣν εὐχαριστίαν καὶ κοινωνία» 94 ὁ Ισαπόστολος ὀνομάζει ἱερὸ: Διονύσ σιος, ἐκ τούτου καὶ λοιπῶν ἄλλων ὁμοίων αὐτῷ λαβόντες τὰς ἀφορμάς, καὶ ἐν ἄλλοις εἰρήκαμεν κατὰ @ δύναμιν, περί τε ναοῦ θείου, καὶ τῶν ἱερῶν ἐνδυμά των, καὶ περὶ τῆς ἱερᾶς μυσταγωγίας· καὶ νῦν ἀκολούθως τοῖς εἰρημένοις ὡς ἐν βραχεῖ τὰ περὶ τούτου ὡς ἰσχὺς ἑρμηνεύσομεν διά τε τὸ τοῦ λόγου ἑπόμε νον, καὶ τὴν τάξιν τῶν μυστηρίων. Κοινωνία τοίνυν ἐστὶν ἔνωσις Θεοῦ μεθ' ἡμῶν, θέωσις ἡμῶν, ἁγια σμός, χάριτος πλήρωμα, ἔλλαμψις, αποτροπή παντῆς ἐναντίου. Χορηγία παντὸς ἀγαθοῦ, καὶ τί ἔτε ρον ἢ Θεοῦ σύγκρισίς τε καὶ κοινωνία; Τοῦτο μυ στήριον μυστηρίων, καὶ ἁγίων ἁγιασμὸς, καὶ ὄντως ἁγίων ἅγιον, καὶ τελετῶν ἁπατῶν τελετή, καὶ τελετάρχης τε καὶ τελεστική. Επεὶ καὶ ὁ μόνος τελετάρ χης Λόγος αὐτὴν εἰργάσατο καὶ παρίδωκε, καὶ αὐτ τός ἐστιν αὕτη· καὶ ἵνα μένῃ μεθ᾿ ἡμῶν αὐτὴν παραδέδωκεν. Ο μὲν οὖν θεῖος Διονύσιος συνάγων τὰ τῆς τελετής τῆς μεγίστας ταύτης τῇ μεγίστη Pontifex. Gratias vobis, frater; per vos et ipse ad id mɔtus, aliqua necessaria disco. Et id non erubesco fateri. Propter vos igitur et propter me, dicam adhuc pro viribus. Oporteret igitur ut de terribili ac divina consecratione dissereremus. I:a enim magnus Dionysius deponit, et post divini olei ritum, de ca locutus est. Sed nemo tamen NOS audaces suspicetur esse, neque superbiam nobis exprobret, si de tantis dicere tentamus, quæ apostolici et divini viri interpretati sunt; et tales, ut in cœlos sublevarentur et ineffabilibus myste. its initiarentur. Non ut quid ultra dicamus; procul a nobis absit, Domine, talis cogitatio, aut potius blasphemia; sed mente sanctificatus ex iis quæ dixerunt et directus tanquam filius et servus eorum ad diving scientix lumen, iis quae ipsi coleste et digne conscripsere, quantum licet, ea ab ipsis mutuata et mihi et fratribus in charitate expono. Et hoc est eorum consilium et mandatum. Et quoniam per eorum preces, eorum quoque gratia digni habemur, necesse est, ut de iis quæ operamur divinis, inquiramus diligenter, ut ad majorem perducamur scientiam juxta ipsorum iiitationem; hujus enim scientiæ gratia, ii divina interpretati sunt. Quæ igitur sacræ liturgiæ sunt, Eucharistiam et communionem nominat ille apostolorum similis sanctus Dionysius. Ex eo et cæteris ipsi similibus animum sumentes, et de aliis pro viribus jam diximus, nempe de sacro templo, de sacris indumentis et de sacra doctrina. Nunc vero consequenter de liturgia dicemus breviter et pro viribus, tum propter orationis consequentiam, tum propter mysteriorum ordinem. Communio igitur est Dei unio nobiscum, nostri deificatio, sanctifi - catio, gratiæ plenitudo, illuminatio, omnis adversarii eversio, omnis boni concessio, et quid aliud nisi cum Deo immistio et communicatio? id est mysteriorum mysterium, et sanctorum sanctifića - tio et vere sanctum sanctorum, et consecrationum omnium consecratio; et consecrationis operator, et facta consecratio; quoniam et solum Verbum consecrationis principium eam operatum est et tradidit, et ipsum ea est; nobis et eam tradidit ut nobiscum maneat. Magnus igitur Dionysius hujus tantæ consecrationis maxima periodo et cogitatione mysteria omnia exposuit tanquam in compendio.

et splendidissima edocet, ut et de aliis mysteriis. φράσει τε καὶ ἐννοίᾳ, πάντα ἐν ἐπιτόμῳ ἐκτίθεται, Nos autem debiles et ultimi discipulorum ejus disciputi, quomodo magistri doctrinam penetrabimus? Sed tamen, quantum potuimus, ad auimarum vestrarum lumen, ex ipso discere et etiam ex iis qui post eum gratiam accepere et divinis nostris patribus, pro viribus dicemus, ut nos interrogavisis. Ideo et de iis quæ in propositione et quæ in altari consecrantur, omnibus disserere curabimus, inquirentes, ut valemus, quas rationes quodque habeat. Atque sane in Christo dicimus. CAPUT LXXIX. Quid significet antistitis de sede episcopali descensio, et quid per sacra vestimenta, illorumque induitionem no elu"? ' καὶ λαμπρότατα θεωρεῖ, ὡς καὶ περὶ τῶν λοιπῶν ποιεί μυστηρίων· ἡμεῖς δὲ ἀδρανεῖς ὄντες καὶ ἔσχα τοι τῶν μαθητῶν αὐτοῦ μαθηταί, πῶς τὰ ἐκείνου κατίδωμεν; Ομως ὅσον ἰσχύσαμεν εἰς φωτισμόν τῶν ψυχῶν ἡμῶν ἐκ τούτου καταμαθεῖν, καὶ ἔτι τῶν λοιπῶν τούτου διαδόχων τῆς χάριτος καὶ θείων Πα. τέρων ἡμῶν, κατὰ δύναμιν ἐροῦμεν, ὡς ἐζητήσατε· διὰ καὶ περὶ τῶν ἐν τῇ προθέσει καὶ τῶν ἐν τῷ θυ σιαστηρίῳ τελουμένων ἁπάντων διαλαβεῖν σπουδά σομεν, ἐξετάζοντες ὡς ἰσχὺς, τίνας λόγου; ἕκαστον ἔχει. Καὶ δὴ λέγομεν ἐν Χριστῷ. Τί δηλοῖ ἡ τοῦ ἱεράρχου ἐκ τοῦ θρόνου κατάβα σις, καὶ τὰ ἱερὰ ἐνδύματα, καὶ τὸ ταῦτα ἐνδύσασθαι. Ο Ιεράρχης κατέρχεται τοῦ θρόνου αὐτοῦ, τοῦτο ἡ Θεοῦ συγκατάβασις, καὶ προσκυνήσας ερὶς τῷ Θεῷ, ἐξαιτεῖται χάριν καὶ δύναμιν τοῦ ἐκτελέσαι τὰ θεία, δεικνὺς ὅτι δοῦλος Θεοῦ, καὶ τῇ αὐτοῦ ἰσχύλ τοῖς αὐτοῦ ἐξυπηρετεῖ. Εἶτα τὰ ἱερὰ ἐνδύεται ἄμφια, ἑπτὰ ὄντα διὰ τὰς ἑπτὰ ἐνεργείας τοῦ Πνεύματος. Ταῦτα δὲ εἰσι στιχάριον, ἐπιτραχήλιον, ζώνη, ἐπιμανίκια, ἐπιγονάτιων, φαινόλιον, ἢ σάκκος, ἢ πολυσταύριον, καὶ τέλος ὠμοφόριον. "Απαντα ὁμοῦ τὴν ενανθρώπησιν δηλοῦσι Χριστοῦ, καὶ τὰ τῆς ἐναν θρωπήσεως. Ἰδίᾳ δὲ ἕκαστον σημασίαν ἔχει τινά· τὸ μὲν στιχάριον λευκὸν ὄν, τὸ φῶς τοῦ Θεοῦ καὶ καθα ρόν, καὶ ὅτι καθαρὰν τὴν φύσιν ἡμῶν ἔκτισε καὶ προσείληφεν. Εἰ δὲ πορφυροῦν, διὰ τὴ πάθος, ὅτι τὸ αἷμα ἐξέχει δι' ἡμᾶς ὁ ἐνανθρωπήσας λόγος. Οἱ ἐν αὐτῷ δὲ ποταμοί, τὰ χαρίσματα τῆς διδασκαλίας, ἔτι δὲ καὶ τοὺς τοῦ αἵματος τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν κρουνούς. Διὰ καὶ μόνον τούτους τὸ ἀρχιερατικὸν στιχάριον κέκτηται· ὡς καὶ ὁ μανδύας, αὐτὸς μὲν την προνοητικὴν καὶ συνεκτικὴν καὶ σκεπαστικὴν χάριν ἐκτυπῶν τοῦ Θεοῦ, καὶ ὅλον τὸ σῶμα συνέχων καὶ συλλαμβάνων. Οι ποταμοὶ δὲ τὰ διάφορα τῆς δια δασκαλίας κινήματα, ἐκ τῶν δύο πηγάζοντα ἀεννάως Διαθηκών, τῆς παλαιᾶς τε καὶ νέα;, &ς δηλοῦσι τὰ τώματα· καὶ ὅτι τὴν ἐν τῷ στήθει ήτοι τῇ καρδία ανεωγμένην γνῶσιν τοῦ Εὐαγγελίου Χριστοῦ, ὁ δὲ καὶ ἐπὶ κεφαλῆς χειροτονούμενος ἀνεῳγμένον ἐδέ ξατο. Δι' και, «Ο πιστεύων εἰς ἐμὲ, φησί, ποταPontifex e throno suo descendit; is est Dei descensus; et ter adorans Deum, gratiam et virtutem divina perficiendi eMagitat, ostendens se esse servum Dei et ipsins virtute ipsius ministerio servire. Deinde sacras vestes induit, quæ septem sunt, propter septem Spiritus sancti dona. Eauautem sunt: sticharium, epitrachelium, zona, epimanicia, greniale, phænolium, saccus, polystaurinın, aɛ tandem omophorium. Omnes simul Christi incarnationem ostendunt, et quæ as Incare nationem pertinent. Unaquæque vero propriam significationem habet. Sticharium, quod album est, Jumen Dei repræsentat purum, et quod naturam nostram Deus puram creavit et assumpsit. Si vero rubrum sit, propter passionem est, quia propter ños sanguinem effudit Verbum mcarnatum. Quæ in Ipso videntur fdmina, charisma:a doctrinæ ostendunt, et etiam Səlvatoris nostri sanguinis rivos. Iden et solummodo ea fert episcopale sticharium; ut et mandyns (cappa). Ipse quidemn episcopus providentem. et comprehensivam el prolegentem gratiam Dei repræsentat et totum corpus colligit et comprehendit. Flumina autem significant varios doctrinae motus, ex duobus testamentis perenniter scaturientes ex Vetere et ex Novo; quæ duo testanienta pocula indicant: et adhuc eamque in pectore, id est in corde aperta est, Evangelii Christi scientiam quod Evangelium ordiniatus in capite spertum accepit. Ideo • Qui credit in me, inquit, μο! ἐκ τῆς κοιλίας αὐτοῦ ρεύσουν. ν ὕδατος ζῶντος, Alumina de ventre ejus fluent aquæ vivæ, id est, Spiritus sancti virtutes, ut ipsum docet 8*crum Evangelium, dicens: «Id autem dicebat, de Spiritu quem debebant accipere credentes in eum.» Et quia gratiam accipimus, non vero naturam Spiritus, addit: «Nondum enim erat Spiritus sanctus, quia Jesus nonium erat glorificatus.» Quid illud? Nondum erat Spiritus sunctus? Etenim erat et est et erit, secundum naturam et hypostasim; et fons charismatum semper est. Sed nondum data erant ejus charismata, quoniam nondum oblata fuerat per crucem victima. Illud enim est: • Jesus nondum erat glorificatus.» Gloria enim Christi crux est. ἤτοι τοῦ Πνεύματος αἱ ἐνέργειαι, ὡς αὐτὸ διδάσκει τὸ ἱερὸν Εὐαγγέλιον, λέγον, «Τοῦτο δὲ ἔλεγε περὶ τοῦ Πνεύματος, οὗ ἔμελλον λαμβάνειν οἱ πιστεύοντες εἰς αὐτόν· καὶ ὅτι χάριν λαμβάνομεν, καὶ οὐ τὴν φύσιν τοῦ Πνεύματος, φύσιν τοῦ Πνεύματος, ἐπάγει, «Οὔπω γὰρ ἦν Πνεῦμα ἅγιον, ὅτι Ἰησοῦς οὐδέπω ἐδοξάσθη.» Τι τοῦτο λέγων, «Ούπω ἦν Πνεῦμα· ἅγιον;» καὶ γὰρ ἦν, καὶ ἔστι, καὶ ἔσται, κατὰ τὴν φύσιν καὶ τὴν ὑπόστασιν· καὶ πηγὴ χαρισμάτων ἀεὶ ἐστιν. 95 'Αλλ᾽ οὔπω ἐδόθη τὰ τούτου χαρίσματα, ἐπεὶ οὐδέπω ἡ διὰ σταυροῦ προσηνέχθη θυσία. Τοῦτο γὰρ ἐστι τ), ο Ντι Ἰησοῦς οὐδέπω εδοξάσθη·, ἐπεὶ δόξα Χριστοῦ ὁ σταυρός.

ΚΕΦΑΛ. ΙΙ'. Περὶ τοῦ ἀρχιερατικοῦ μανδύον τε, καὶ τοῦ ἐγο κολπίου, καὶ τῆς ποιμαντικῆς ῥάβδου. Τυθέντος οὖν καὶ θανόντος καὶ ἀναστάντος καὶ ἀνα ελθόντος Χριστοῦ ὑπὲρ ἡμῶν, τότε τὸ Πνεῦμα κατα ἦλθε καὶ τὴν χάριν ἐλάβομεν· καὶ ἐκ τῆς καρδίας τῶν πιστῶν οἱ ποταμοὶ τῶν δωρεῶν ῥέουσι. Και τοῦτο δηλοῖ ὁ μανδύας· καὶ ἡ σφραγὶς δὲ καὶ ὁμολο γία τῆς πίστεως ἐν τῷ τοῦ ἀρχιερέως στήθει Ἐκκρεμαμένη διὰ σταυρίου ἢ ἐγκολπίου τινός. Καὶ τοῦτο γὰρ ἐν τῷ στήθει διὰ τὴν ἐκ καρδίας ὁμολογίαν. Η ράβδος δὲ ἦν κατέχει, τὴν ἐξουσίαν δηλοί τοῦ Πνεύ ματος, καὶ τὰ στηρικτικὴν τοῦ λαοῦ, καὶ τὸ ποιμαν τικὸν, καὶ τὰ ὁδηγεῖν δύνασθαι, καὶ τὸ παιδεύειν τοὺς ἀπειθοῦντας, καὶ τὸ συνάγειν εἰς ἑαυτὸν τοὺς μας κράν. Δ:δ καὶ λαβὰς ὡς ἀγκύρας ἄνωθεν ἔχει, καὶ τὸ διώκειν τοὺς θηριώδεις τε καὶ λυμαντικούς, καὶ τελευταῖον τὸν σταυρὸν τοῦ Χριστοῦ δηλοῖ καὶ τὸ τρόπαιον, ἐν ᾧ καὶ νικώμεν, καὶ στηριζόμεθα, καὶ ὁδηγούμεθα, καὶ ποιμαινόμεθα, και σφραγιζόμεθα, καὶ παιδαγωγούμεθα, καὶ ἑλκόμεθα εἰς Χριστὸν τὰ πάθη νεκροῦντε;, καὶ τοὺς πολεμίους διώκομεν, καὶ πάντοθεν φυλαττόμεθα. ᾿Αλλὰ καὶ τὸ λαμπάδα ἡμμένην προηγεῖσθαι αὐτοῦ τὴν λάμψιν δηλοῖ τῆς ἐν τῷ ἀρχιερεῖ χάριτος, καὶ τὸ δι' αὐτοῦ μεταδοτικὸν αὐτῆς πρός τε ἱερατικούς, καὶ τοὺς λοιποὺς πιστοὺς ἅπαντας. Πάντα γὰρ τὰ δῶρα ἐν πᾶσι διὰ τῆς ἀρ χιερατικῆς χάριτος, καὶ οὐδὲν χωρὶς αὐτῆς· διὸ καὶ φωτιστικὸς ὁ ἀρχιερεὺς παρὰ τῷ ἱερῷ Διονυσίῳ και λεῖται, καὶ τὸν Πατέρα ἐκμιμεῖται τῶν φώτων, καὶ τὸ ἀληθινὸν φῶς τὸν Ἰησοῦν, καὶ τῶν ἀποστόλων ἔχει τὴν χάριν, οἱ φῶς τοῦ κόσμου ἐκλήθησαν. Καὶ τὸ διδασκαλικὸν δὲ χάρισμα τὸ φῶς προϊὸν σημαί ναι, τὴν λάμψιν παρέχον τῆς τοῦ Θεοῦ γνώσεως καὶ τῶν ἀρετῶν, καὶ ἔτι τὴν ἀγγελικὴν καὶ θείαν καὶ κεκαθαρμένην καὶ φωτεινὴν τῶν ἱερῶν ἀνδρῶν βιοτὴν, καὶ μάλιστά γε τῶν διδασκάλων, περὶ ὧν γέν γραπται, ο Λαμψάτω τὸ φῶς ὑμῶν ἔμπροσθεν τῶν ἀνθρώπων, ὅπως ἴδωσι τὰ καλὰ ὑμῶν ἔργα, καὶ δοο ξάσωσι τὸν Πατέρα ὑμῶν τὸν ἐν τοῖς οὐρανοῖς·; καὶ ὅτι ὅτι πρὸς τὸ φῶς ὁδηγεῖ ὁ ἀρχιερεὺς, ἐκμιμούμε νος Χριστὸν τὸ φῶς τοῦ κόσμου, ὡς ἔφη, ὅτι καὶ τὴν αὐτοῦ πλουτεῖ χάριν, καὶ πρὸς αὐτὸν ἄγει τους ἑπομένους αὐτῷ. Ταῦτα μὲν τὰ τοιαῦτα δηλούσι, καὶ ἔτι μείζονα, οἷα ἄν τις ἐν.οήσοι τῶν θείων. Οτι ἑπτὰ τὰ τοῦ ἀρχιερέως ἱερὰ ἐνδύματα, καὶ τίνα ταῦτα, καὶ τί ἕκαστον τούτων δηλοῖ. Ο δὲ ἀρχιερεὺς ἐνδύεται μὲν, ὡς εἰρήκαμεν, τὸ στιχάριον, ὡς ἔνδυμα ἀφθαρσίας φωτεινὸν καὶ ἁγιω σύνης, τὸ καθαρόν και φωτιστικὸν Ἰησοῦ, καὶ τὸ τῶν ἀγγέλων ἁγνὸν καὶ λαμπρὸν δηλοῦν· καὶ τὴν εὐχὴν φησιν ἀπὸ τοῦ Ψαλμού, ο Αγαλλιάσεται ή ψυχή μου ἐπὶ τῷ Κυρίῳ.» Εἶτα τὸ ἐπιτραχήλιον τὴν ἄνωθεν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ ἀπὸ κεφαλῆ; δοθεῖσαν χάριν σημαίνον· καὶ ἡ εὐχὴ τοῦτό φησιν, «Ευλογη τὸς ὁ Θεὸς ὁ ἐκχέων τὴν χάριν αὐτοῦ ἐπὶ τοὺς ἱε • Το στιχάριον, τὸ ἐπιτραχήλιον, ἡ ζώνη, τὸ σταύριον. CAPUT LXXΧ. De episcopali pallio et pectorali theca, et de pasto - rali baculo. Postquam Christus sacrificatus est et mortuus est et resurrexit et pro nobis in cœlos rediit, tunc Spiritus sanctus descendit et gratiam accepimus. Et ex delim corde flumina donorum fluunt. Et illud cappa significat. Et signum ac confessio fidei in episcopi pectore suspenditur per quoddam crucigerum seu quoddam pectorale.; et illud est in pectore, propter confessionem quæ ex cordle fit. Baculum autem quod gestat, potentiam Spiritus significat et populi firmandi ac pascentdi officium, et dirigendi potestatem et inobedientes docendi et ad scipsos reducendi qui longe aberraverunt (ideo in superiore parte quasdam anṣas tauquam anchoras habet ), et persequendi eos qui feri sunt et rabidi. Demum significat Christi crucem et tropæum in quo et vincimus et firmamur et dirigimur, et pascimur, et signaumur, et docemur, et trahimur in Christum, cupiditates malas mortigrantes, et hostes persequimur, et undique custodimus. Ει quod ante ipsum lupas prefertur, id ostendit splendorem gratiæ quæ est in episcopo, et ejus traditionem et sacerdotibus et cæteris ome nibus fidelibus.. Omnia enim hæc dona in omnibus per episcopalem gratiam, et nihil sine ea. Ideo et Lucifer episcopus apad sanctum Dionysium nominatur, et Patrem Juminum imitatur, et verum lunen Jesum, et apostolorum liabet gratiam, qui lumen mundi appellati sunt. Et doctrinæ charisma, lumen præcedens indicat, illuminationem præbens et Dei scientiæ et virtutum; et adhuc angelicam et divinam et mundatam et lucidam sanctorum virorum vitam, et præcipue doctorum de quibus scriptum est: ‹ Luceat lux vestra coram hominibus ut videant opera vestra bona et glorificent Patrem vestrum qui in cœlis est. Et adhuc ad lumen ducit episcopus, Christum, lumen mundi imitans, ut dixit; ejus gratia ornatur almın lanter, et ad eain ducit eos qui ipsum sequuntur. Hæc quidem talia indicant, et, adhuc majora qualia quis divina cogitare velit., CAPUT. LXXXI. Septem esse indumenta episcopi, et quænam hæc (*), et quid per singula significetur. Episcopus induitur quidem, ut diximus, stichario, tanquam immortalitatis et sanctitatis indumento lucids, puritatem et lumen Jesu, angelorum. que munditiam et splendorem ostendente. Et orationem ex psalmo excerptam dicit: Exsultabit anima mea in Domino.» Deinde epitrachelio induitur, eam quæ de sursum e cœlo a capite data est, gratiam indicante. Et id exprimit oratio: «Benedictus Deus, qui effundit gratiam suam in sacerἐπιγονάτιον, τὰ ἐπιμανίκια, τὸ φαινόλιον, τὸ πολυ

doles suos.» Dein le Zona: quæ representat a Deo ρεῖς αὐτοῦ. Εἶτα τὴν ζώνην, τὴν ἀπὸ Θεοῦ ἰσχὺν datam virtutem circa renes posita. Et testatur oratio. Dum enim cingitur, dicit: • Benedictus Deals qui pracingit me virtute. Simul diaconii opus significat. Diaconus enim et ipse circumcingitur; et a thuc sapientiam ac puritatem, quæ in renibus et lumbis sita est. Deindle greniale inluit, quod mortis victoriam ostendit, et Salvatoris resurrectionem, quod romphæææ formam habet, et illud die cit oratio: e Actingere romphæa tua, super femur ruum, potentissime; › sic indicans et potentiain el victoriam et resurrectionem Christi per puritatem et innocentia:n: ideo enim et illud circa lumbos suspenditur. «Et specie tua et pulchritudine tua, inquit, intende, prospere procede et regna, pro pter veritatem et mansuetudinem et justitiam, propler veritatem quidem quia ipse est veritas: › et • misericordia et veritas ante faciem Domini; › propter mansuetudinem vero, quia patienter dolores sus inuit; et propter justitiam; quia, cum non peccavisset, morbus, mortem occidit. Deinde accipit epimanicia quæ quidem Dei opus, creationem indicant. Et id oratio dicit: • Dextera tua, Donine, glorifcata est in virtute; set illul: • Ma mus tuæ fecerunt me et plasmaverunt me.» Athuc vero et quod manibus peregerit mysteria sula, 0 mauus ligatas habuerit. Deinde plenolium, sive saccus sit, sive polystaurium; quæ quidem clamy - den significant qua in p issione indutus est. El saccnm magis succus, et polystaurium protectricem et c custodienten et in omnibus providentemu gratiam Dei, per quam et inter nos visus est et passione. sustinuit. CAPUT LXXXII. Quod humerale ex lana neque ex ulla nlia materia parari oportet. Εt quosuam denoient qui epi.copum induunt. Et quil ejus versus occidentem processus. Ultimum est omophorium, quod ab hameris pontifcem circumdans errantis ovis uminumque salutein et revocationem repræsentat; cujus quidem Silvator formam suscepit, in qua et passuls per crucem nos salvavit. Unde ex lua conficitur, et ante et retro et in pectore in formam crucis quanor cruces habet, quæ crucifixionem repræsentant. Et ita quidem indutus stat pontifex. Et benedicit eos qui ipsi ministrant. li porro sunt diaconi, angelos significantes, qui Incarnationi mysterium suum præbuerunt. Cum quibus diaconis qui bini procedunt, propter bonnm cœlorum ordinem quem imitantur qui in terra sunt, cum silentio ad occidentem procedit pontifex post diaconos veniens. Idque ostendit quam humiliter et simpliciter vixerit Salvator in primo suo adventu, et ante faciem suam apostolos suos binos misit, quibus aderant cooperantes angeli. Pontifex igitur ad occidentales fores cum diaconis consistit, repræsentans desceusum Christi in terras et in ipsos inferos, per quem et viventes et mortuos liberavit. λῶν τοῦ Χριστοῦ σωτήριον κάθοδον, δι' ἧς τούς τε ἐκτυποῦσαν περὶ τὴν ὀσφὺν τιθεμένην· καὶ ἡ εὐχὴ μαρτυρεῖ· ἐν τῷ περιζωννύεσθαί φησι γάρ, ο Εύο λογητὸς ὁ Θεός, ὁ περιζωννύων με δύναμιν. ο "Αμπ δὲ καὶ τὸ τῆς διακονίας ἔργον δηλοῖ· ὁ γὰρ διακονών περιζώννυται· καὶ ἔτι τὴν σωφροσύνην καὶ ἀγνείαν, ἐπὶ τοὺς νεφρούς κειμένην καὶ τὴν ὀσφύν. Επειτα τη ἐπιγονάτιον, τὴν κατὰ τοῦ θανάτου νίκην δηλοῦν, καὶ Ο τὴν τοῦ Σωτῆρος ἀνάστασιν, ὅπερ καὶ ὡς σχήμα ῥομφαίας ἔχει· καὶ ἡ εὐχὴ τοῦτό φησι, «Περίζωσαι τὴν ῥομφαίαν σου ἐπὶ τὸν μηρόν σου, δυνατό, ο ἐκ τούτου καὶ τὴν δύναμιν, καὶ τὴν νίκην, καὶ τὴν ἔγερσιν τοῦ Χριστοῦ διὰ τῆς καθαρότητος καὶ ἀν αμαρτησίας δηλῶν. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ αὐτὸ ἐπὶ τῆς ὀσφύος ἐκκρέμαται, «Καὶ τῇ ὡραιότητί σου καὶ τῷ κάλλει σου, φησί, καὶ ἔντειναι καὶ κατευ·δοῦ καὶ βασίλευε ένεκεν ἀληθείας καὶ πραότητος καὶ δι καιοσύνης.» Καὶ ἀληθείας μὲν, ὅτι αὐτός ἐστιν ἡ ἀλήθεια, ο καὶ ἔλεος καὶ ἀλήθεια πρὸ προσώπου του Θεοῦ. • Πραότητος δὲ, διὰ τῶν παθημάτων τὴν ὑπου μονήν. Καὶ δικαιοσύνης, ὅτι μὴ ἁμαρτήσεις, θανών, τὸν θάνατον ὤλεσεν. Είτα λαμβάνει τὰ ἐπιμανίκια - & δὴ τὸ παντουργικὸν σημαίνουσι τοῦ Θεοῦ· καὶ ἡ εὐχὴ τοῦτο λέγει· «Η δεξιά σου, Κύριε, δεδόξασται ἐν ἰσχύϊ.» Καὶ τὸ, ο Δ' χειρές σου ἐποίησάν με καὶ Επλασάν με, ὁ Ἔτι δὲ καὶ τὸ ταῖς χερσὶν ἱερουργή σαι τὰ μυστήρια ἑαυτοῦ· καὶ τὸ τὰς χεῖρας δεθῆ ναι. Εἶτα τὸ φαινόλιον, ἢ σάκκος δν, ἢ πολυσταύριον, & δὴ τὴν ἐν τῷ πάθει σημαίνουσι χλαίναν. Καὶ τὸν σάκκον μᾶλλον ὁ σάκκος· καὶ τὸ πολυσταύριον δέ· ἀλλὰ καὶ τὴν προνοητικὴν καὶ φρουρητικὴν ἐν πᾶσι καὶ συνεκτικὴν χάριν τοῦ Θεοῦ, δι' ἦν καὶ καθ' ἡμᾶς ὤφθη, καὶ τὰ πάθη ὑπήνεγκε. Οτι τὸ ὠμοφόριον ἐξ ἐρίου, καὶ οὐκ ἐξ ἄλλης ύλης δεῖ κατασκευάζεσθαι· καὶ τίνας δηλον σιν οἱ φορένοντες τὸν ἀρχιερέα· καὶ τί τὸ κατέρχεσθαι προς δυσμάς. Καὶ τελευταῖον τὸ ὠμοφόριον, ὁ ἀπὸ τῶν ὤμων ελίττων, τὴν τοῦ πλανηθέντος προβάτου τῶν ἀνθρώ των ἡμῶν δηλοῖ σωτηρίαν τε καὶ ἀνάκλησιν, οὗ δὴ καὶ τὴν μορφὴν ἀνέλαβεν ὁ Σωτὴρ, ἐν ᾗ καὶ παθὼν διὰ σταυροῦ ἡμᾶς ἔσωσεν· ὅθεν καὶ ἐξ ἐρίου. Καὶ Εμπροσθέν τε καὶ ὄπισθεν καὶ ἐπὶ τοῦ στήθους σταυροειδῶ; τέσσαρας έχει σταυρούς, την σταύρω σιν ἐκτυποῦντας. Καὶ οὕτω μὲν στολισάμενος ἔσταται ὁ ἀρχιερεύς· καὶ εὐλογεῖ τοὺς ὑπηρετήσαντας. Οὗτοι δὲ διάκονοί εἰσι, τοὺς ἀγγέλους τυποῦντες τῇ σαρκώσει ὑπηρετήσαντας. Μεθ' ὧν δὴ καὶ κατὰ συν ζυγίαν προπορευομένων διὰ τὴν ἐν οὐρανοῖς εὐτα ξίαν, ἣν μιμοῦνται οἱ ἐπὶ γῆς, μετὰ τιγῆς πρὸς δυσμὰς προπορεύεται, αὐτοῦ τοῦ ἀρχιερέως ὄπισθεν αὐτῶν ἐρχομένου, δηλοῦντος τούτο, ὡς ταπεινῶς τε καὶ εὐτελῶς ἦν πολιτευόμενος ὁ Σωτὴρ κατὰ τὴν αὐτοῦ πρώτην παρουσίαν· καὶ πρὸ προσώπου αὐτοῦ τοὺς ἀποστόλους ἀπέστειλεν ἀνὰ δύο, οἷσπερ καὶ συνῆσαν συνεργοῦντες ἄγγελοι. Ο μὲν οὖν ἀρχιε ρεὺς περὶ τὰς πρὸς δυσμας ίσταται πύλας μετὰ τῶν διακίνων, τὴν μέχρι τῆς γῆς καὶ αὐτοῦ τοῦ ᾅδου δη ζῶντας καὶ τεθνεῶτας ἐῤῥύσατο.

Τι σημαίνει το λαμβάνειν εὐλογίαν παρὰ τοῦ πρώτου ἀρχιερέως τούς τε ὑπ' αὐτὸν ἀρχιε ρεῖς ἱερεῖς τε καὶ κληρικούς, ἐν τῷ μέλλειν τὰς ἱερὰς αὐτῶν στολὰς ἐνδύεσθαι, καὶ μετά νοιαν ποιεῖν. Ὁ ἱερεὺς δὲ ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ, πρῶτον τῷ ἀρο χιερεί προσκυνήσας, τὴν ὑποταγὴν ἐπιδεικνὺς, καὶ εὐλογίας ἀξιωθεὶς, ποιεῖται τὴν προσκομιδήν· δεῖ γὰρ εὐχὴν προηγεῖσθαι τῶν θείων ἔργων, καὶ αἰτεῖ σθαι συγχώρησιν· διὸ πρότερον εὐλογίαν λαβών, καὶ ἀσπασάμενος τὴν χεῖρα τοῦ ἱεράρχου εἰς τὸ ἱερουρ γεῖν ἀπέρχεται, ὡς καὶ πρότερον ἐν τῷ μέλλειν ἐνα δύεσθαι τῆς ἱερατικὰς αὐτῷ στολὰς οἱ διάκονοι, μαρτυροῦντες οὗτοι καὶ ἱερεῖς καὶ ἀρχιερεῖς, πάντες τοῦτο ποιοῦντες κατ' ὀφειλήν, ὡς διὰ τῆς τοῦ πρώτ του τούτου ἀρχιερέως χειρὸς οὗτοι κεχειροτόνηνται, καὶ ἀρχιερεῖς καὶ ἱερεῖς εἰσί τε καὶ κληρικοί, καὶ 97 τῆς εὐλογίας μετέχουσι, καὶ τὴν ταπείνωσιν ἀποτώζουσι καὶ τὴν τάξιν· καὶ ὅτι προσέρχονται τῷ Θεῷ μετ' εὐλογίας καὶ συγχωρήσεως· καὶ μετ' ὑποταγῆς τε καὶ εἰρήνης τὸ τῆς διακονίας εκτελέσαι ἕκαστος ἔρχεται. Απελθὼν οὖν μετὰ τὴν συγχώρη σιν καὶ εὐλογίαν τῶν ἱερέων ὁ δεύτερο;, ἐπειδὴ τὰ προοίμια τῆς ἱερουργίας τελεῖ, καὶ ὡς τὰ δευτεραῖα τοῦ πρώτου ἔχων ἐστὶν, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν τὰ τῶν προφητῶν ἐμφαίνει τυπικὰ αἰνίγματα καὶ πράγματα καὶ κηρύγματα, ἐν τῇ προθέσει γὰρ λέγει τα περὶ τῆς σφαγῆς καὶ τοῦ θανάτου Χριστοῦ, ἐκ τοῦ Ησαίου καὶ τῶν λοιπῶν, καὶ ἐν τῷ τὰ δῶρα προετοιμάζειν, καὶ τοῦ Βαπτιστοῦ ἅπαντα, ἕως ἦλθεν ὁ Κύριος· ὁ Βαπτιστής γὰρ βαπτίζων Χριστὸν ἐδίδασκε, καὶ περὶ αὐτοῦ κηρύττων ἦν, καὶ αὐτῷ ὑπῆρ χεν ὑπηρετῶν, καὶ ἐνταῦθα ὁ δεύτερος τῶν ἱερέων ὑπηρετεῖ. Απέρχεται οὖν οὗτος, καὶ μετὰ τῶν λοι τῶν ἱερέων τὰ ἱερατικά περιβάλλεται άμφια. Τρὶς γὰρ προσκυνήσας τοῦ θυσιαστηρίου ἐνώπιον, καὶ ἅπερ ηύξατο ὁ ἀρχιερεὺς, εὐξάμενος καὶ αὐτὸς, καὶ τὴν ἱερὰν ἀσπασάμενος τράπεζαν, δεικνύ; τὴν πρὸς Θεὸν ἀγάπην αὐτοῦ καὶ τὴν ἕνωσιν, καὶ ὅτι ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου ἡγίασται. Εκαστον εὐλογεῖ ὡς καὶ ὁ ἀρχιερεὺς τῶν ἱερῶν ἐνδυμάτων τε καὶ ἀσπάζεται· καὶ οὕτω δὴ περιβάλλεται, δεικνύς, ὡς ἡγιασμένα εἰσὶ, καὶ ἐν τῷ σταυρῷ τοῦ Χριστοῦ ἁγιάζεται, καὶ ἁγιασμοῦ μεταδοτικά εἰσι πάλιν ὑπενδυόμενα. Περιβάλλεται οὖν πέντε ἐνδύματα, ὡς τέλειος καὶ αὐτὸς, καὶ τελειοποιὸν ἔχων χάριν. Πέντε γὰρ αἱ τέλειαί εἰσ σιν αισθήσεις τοῦ σώματος, καὶ πέντε αἱ δυνάμεις τῆς ψυχῆς, ὡς καὶ ὁ ἱερεὺς ἁγιάζει, βαπτίζων καὶ ἁγιάζων τὸν ἄνθρωπον. Εστι δὲ ὁ ἐνδύεται στιχά ριον, ἐπιτραχήλιον, ζώνη, ἐπιμανίκια, καὶ φαινόλιον. Λευκὰ δὲ ταῦτα διὰ τὸ καθαρὸν τῆς χάριτός τε καὶ φωτεινόν· πολλάκις δὲ καὶ πορφύρα κατά καιρὸν τῶν νηστειῶν, διά γε τὸ πενθεῖν ἡμᾶς ἀμαρ τήσαντας, καὶ διὰ τὸν σφαγέντα ὑπὲρ ἡμῶν, ἵν' εἰς ὑπόμνησιν ἐλθόντες τοῦ πάθους αὐτοῦ, αὐτὸν μιμησώμεθα, δ καὶ μέλλομεν ἑορτάζειν. Τινὲς δὲ τῶν πρώτων πρεσβυτέρων, ὗτοι οἱ σταυροφόροι, τῶν ἀρχιμανδριτών τέ τινες, καὶ ἐπιγονάτιον ἔχουσι. Τοῦτο δὲ κατὰ δωρεάν ἐστιν ἀρχιερατικὴν, ὡς καὶ CAPUT LXXXI:I. Quid significet quod benedictionem ab archiepiscopo accipiunt qui sub eo sunt episcopi, sacerdotes et clerici, quando volunt sacras stolas suas induere, atque capul et corpus coram illo inclinant. et Sacerdos in altari primum ante pontificem se prosternit, obedientiam ostendens, et benedictione aeropla, ollationem facit. Oportet enim orationem divina opera præcedere et venjam implorari. Ideo prius benedictionem accipit et manum Pontificis osculatur, quam ad sacrificandum abeat. Ita et prius faciunt diaconi, cum sacras sibi proprias vestes in eo sunt ut induant, indicantes ii et s‹- cerdotes et episcopi, dum id faciunt, se manu primi Pontificis ordinatos esse et per eum se esse el sacerdotes et episcopos, et clericos; et benedictionem participant et humilitatem servant el 0:- dinem. Et ad Deum cum benedictione et venia accedunt. Et cum obedientia et pace unusquisque sui ministerii officiis fungitur. Postquam igitur post veniam et benedictionem, secundus ex sacerdotibus recessit, qui secundus est quon'am sacrifi‹ ¡¡ proœmia conficit et tanquam secundum locum habet. Hic enim prophetarum typica anigala, sive ros sive sermones manifestat. In propositione enim dicit quæ ad immolationem et mortem Christi pertinent apud Isaiam et cæteros prop'elas; «8 dum oblationes præparantur, Baptistæ actus usque ad Domini adventum. Baptista enim, dum 1 aptizabat, Christum pradicabat et eum numuntiabat et ipsi ministrabat. Id igitur secundi sacerdotii est officium. Abit igitur hic et cum reliquis sacerdotibus sacras vestes induit. Ter igitur se ante al are prosternit, et preces quas recitat episcopus, ipun dicit; et sacram mensain osculatur, ostendens suam in Deum charitatem et cum eo unionem, et se per altare sanctificari. Unumquodque indumentorum benedicit, ut episcopus, et osculatur. Et sie igitur vestes sacras induit, ostendens eas esse sanctificatas, et in cruce Christi sanctificari et rursus indutus sanctificationem tradere. Quinque vestibus circumdatur, tanquam et ipse consecratus, et consecrantem gratiam habens. Quinque enim sunt perfecti sensus corporis et quinque animæ viriules, quas sacerdos sauclitical, baptizaus el sauctificans bominem. Vestes igitur quas induit, sunt i sticbarium, epiirachelium, zona, epimanicia cl phænolium. Albæ autem sunt, propter gratiæ puritatem ac splendorem; sæpe vero rubræ, tempore jejuniorum, ut eos qui peccaverunt penitent et propter Eum qui pro nobis immolatus est, ut ad memoriani passionis ejus redeuntes, Eum imitemur; quam passionem in eo sumus ut celebremus. Quidam autem primorum presbyterorum, ii nempe qui crucem gestant, et quidam archimandrite gre miale habent. Iloc autem dignitatis episcopalis est. Nemo enim, excepto episcopo, cruces in phænolio et supra caput gestare potest, neque gremiale. lis tamen, eo quod præ aliis primi ordinati sunt, cru-