PG 155Symeon Thessalonicensis Archiepiscopus
On Honest and Lawful Marriage
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 503–504page 1 of 6
PG 155:503δίντα τὸ σχῆμα. Καὶ ἄλουσιν εὐφραινόμενοι. Τὸ δὲ ἀδόμενον, ο Ἐπιγνῶμεν, ἀδελφοί, τοῦ μυστηρίου την δύναμιν.» Τίς δὲ αὕτη;. Ὅπως τὸν ἐκ τῆς ἁμαρτίας πρὸς τὴν πατρικὴν ἐπανελθόντα ἐστίαν ὁ παν άγαθος Πατὴρ προϋπαντήσας ἀσπάζεται.» Καὶ δοὺς τὸ πρῶτον ἀξίωμα, μετὰ τῶν ἄνω ποιεῖται τὴν εὐταξίαν καὶ εὐφροσύνην, θύσας τὸν μόσχον τὸν σιτευτόν. ΚΕΦΑΛ. ΣΟΕ. Οτι μετὰ τὸν ἀσπασμὸν καὶ τὰ τῆς τελετῆς πάντα, τέλος τῶν ἀγαθῶν ἡ κοινωνία. Διὸ καὶ μετὰ τὸν ἀσπασμὸν ἡ ἱερουργία τελείται τοῦ ζώντος μόσχου· καὶ κατὰ τάξιν ἁρμοδίως ή τε τοῦ ᾿Αποστόλου περικοπὴ καὶ τοῦ θείου Εὐαγγελίου ἀναγινώσκεται. Καὶ ὁ τὸ σχῆμα λαβὼν, καὶ τοῦ Εὐαγγελίου καὶ τῶν ἁγίων λαμπαδηφορών προπορεύεται, ὡς στρατιώτης Χριστοῦ καὶ ὑπερέτης κα ταστάς. Καὶ μνήμης ἀξιοῦται ἐν ταῖς αἰτήσεσιν, ὡς καταγραφεὶς ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ τῇ χορείς των ἀδελφῶν συνταγείς. Καὶ τελευταῖον τῆς κοινωνίας τῶν θειοτάτων καταξιοῦται, τῆς ὑπερουρανίου καὶ ζώσης τραπέζης κοινωνὸς ἀποδειχθείς. Καὶ οὕτω μετ᾿ εὐφροσύνης πάντων οδόντων καὶ εὐχομένων ὡς άμπελον Κυρίου καταρτισθῆναι αὐτὸν, καὶ εἰς τὴν αισθητὴν πορεύεται τράπεζαν, τοῖς ὁμονογέσι συνο ευφραινόμενος, σχολάζων ἔκτοτε ταῖς προσευχαίς καὶ τῇ ὑπακοῇ καὶ διακονίᾳ, ἐν ταπεινώσει τὴν ὁδὸν τρέχων τῆς ζωῆς, καὶ ἐπακολουθῶν τῷ Χριστῷ· οὗ καὶ πάντες ἀξιωθείημεν τῆς δόξης και κοινωνίας ἐλέει αὐτοῦ. Ἰδοὺ τοίνυν καὶ τὰ τῆς μετανοίας ὡς ἑνὸν ἡμῖν ἐξεθήκαμεν, καὶ τὰ τοῦ σχήματος τοῦ ἱεροῦ, ὡς καὶ ἀγγελικοῦ, καὶ τῆς μετανοίας σχήματος ὄντος. Λοιπὸν καὶ περὶ τῶν δύο ἔτι ὑπολοίπων μυστηρίων τῆς Ἐκκλησίας κατὰ σύνοψιν εἴπωμεν, ὡς ἂν 195 τὰ τῆς ὑποσχέσεως ἐκτελέσωμεν, καὶ εἰς τέλος τὸν λόγον ἀγάγωμεν. Κληρικός. Καλίν, ἁγιώτατε δέσποτα, ὡς περὶ τῶν ἄλλων, καὶ περὶ τούτων μαθεῖν ἡμᾶς. ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΝΟΜΙΜΟΥ ΓΑΜΟΥ. Αρχιερεύς. Καὶ λέγομεν ἤδη περὶ τοῦ γάμου, ὅστις κατά θείαν συγχώρησιν ἐν ἀνθρώποις ἐστὶν ἐνεργούμενος, τοῖς κατὰ κόσμον θέλουσι ζήν, διὰ μένην παιδοποιίαν, καὶ συγκεχώρηται διὰ τὸν ἐκ τῆς παρακοῆς ἐπακολουθήσαντα θάνατον, ἵνα έως ἂν ἔλθῃ ἡ διὰ τοῦ Χριστοῦ ζωὴ καὶ ἀθανασία, δ παρών φθαρτός διαμένῃ βίος, καὶ μὴ χωρὶς εὐλο γίας ἡ τῶν ἀνθρώπων εἴη καταβολὴ καὶ ἀρχὴ καὶ τὸ εἶναι τούτους ἐν βίῳ, καὶ ὡς παρὰ τῆς ἀστίου Ἐκλησίας τὴν εὐλογίαν ἔχοντος τοῦ γάμου, σπεύ
col. 505–506page 2 of 6
PG 155:505δωσιν οἱ ἐν τούτῳ ἄσπιλοι εἶναι ὡς ἔγχωρεῖ, καὶ ἐννόμως καὶ δίχα ψόγου και ρύπου συνάπτωνται, καὶ ὡς εἰπεῖν ἄμωμον καὶ ὡς παρθενικὸν ἐγγὺς φυλάσσειν τὴν γάμον. Διατί στέφανοι ἐν τῷ γάμῳ. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ στέφανοι τίθενται, διὰ τοὺς παρθένους καὶ καθαρούς, ὅτι συνάπτονται ἄσπιλοι, καὶ ὡς τὴν παρθενίαν ἄχρι τοῦ γάμου συντετηρήκα σιν. Ο δὴ καὶ ἀπ' αὐτῆς τῆς φύσεως μαρτυρούμενον καλὸν εἶναι, ὁ συναπτόμενος τῇ νύμφη νυμφίος πρὸ παντὸς τοῦτο βούλεται κεκτήσθαι αὐτήν, τὸ παρ θένον εἶναι καὶ καθαραν, καὶ μὴ ἑτέρου τινὸς, ἀλλ' αὐτοῦ καὶ μόνου εἶναι καὶ κληθῆναι γυναίκα. Οθεν καὶ αἱ τὸν ἐκδιδάσκεσθαι χρή τοιοῦτον ἑαυτὸν τηρεῖν νυμφίον καθαρὸν τῇ νύμφῃ, καὶ αἱ ς ἄνδρα, καὶ οὐχ ἑτέρας. Καὶ εἰ τοῦτο, εὐλογημένη ή συζυγία, καὶ ἡ κοίτη, κατὰ Παῦλον εἰπεῖν, ἄσπιλος καὶ ἁμίαντος· καὶ ἐπὶ τῷ γάμῳ τούτῳ τελεία ἡ εὐλο για· καὶ ὁ Χριστὸς παραγίνεται. Εἰ δὲ νενοθευμένος ὁ γάμος καὶ ῥύπων ἔμπλεως, πῶς ἄρα ἐκεῖσε Χρι στὸς, ὁ καθαρώτατος μόνος, καὶ τῶν ψυχῶν νυμ. φίας ἅγιός τε καὶ ἄμωμος; Απέστω τοίνυν πᾶσα πορνεία τοῦ τιμίου γάμου καὶ ἁρπαγή· καὶ μοιχεία πάτα πόρρω, καὶ οὖν ταύτῃ ἡ βδελυρά καὶ τὰ γένος συγχέουσα αιμομιξία τε καὶ πολυγαμία. Καὶ τὰ τοῦ ἱεροῦ τόμου ἀκατάλυτα φυλαττέσθω, ἵνα καὶ τόμος εἴη ενώσεως καὶ μὴ διαστάσεως, ὡς τῶν κατ πῶς συναπτομένων χωριζομένων μᾶλλον καὶ διεστα μένων Θεοῦ· καὶ ὅτι ἐκ τοῦ λύεσθαι τοῦτον ταραχή ἔσται τῇ Ἐκκλησίᾳ. Καὶ ὁ μὲν δίγαμος κανονιζός μενος ἔστω, καθά φασιν οἱ Πατέρες. Ο τρίγαμος δὲ πλέον. Καὶ οὗτος τρίτην αγέσθω μὴ τέκνα ἔχων ἄχρι τοῦ τεσσαρακοστοῦ. Τῷ τέκνα δὲ κεκτημένῳ τὸν τεσσαρακοστὸν τελέσαντι χρόνον ἀσυγχώρητος Έστας ή τριγαμία, ο Ιερός φησι τόμος. Τα περί τούτων οὖν σὺν ἀκριβείᾳ ἔστω, καὶ προσοχῇ τοῖς προστάταις τῶν ἐκκλησιῶν ἐνεργούμενα, θεωρήσω μεν δὲ καὶ ὅπως ὁ γάμος νομίμως ἄρχεται γίνεσθαι. Εἰ μὲν πατέρες τους συναπτομένοις εἰσιν, οὗτοι δὲ καὶ συμφωνούσιν ἀλλήλοις, καὶ τὰς γνώμας πρὸς τὸ ἔργον ἱστῶσιν. Εἶτα καὶ ἡμέρας ἐπιστάσης, ώστε γραφῆναι καὶ τὰ συμβόλαια, συνάθροισις τιμίων γίνεται ἀνδρῶν, μαρτυρίας χάριν τοῦ γινομένου, η καὶ ὅτι νομίμου γάμου συνάλλαγμα ἐνεργεῖται. Διὸ καὶ νομικός αποτεταγμένος ἐστὶ, καὶ τὰ συμβόλαια γράφει, καὶ σιγνογραφίας τῶν συναλλαττόντων ποιεῖται διὰ σταυροῦ, δηλῶν ὡς ἐκ τοῦ Θεοῦ τὸ ἔργον ἐστὶ, καὶ ἐν Χριστῷ ἄρχεται, τῶν μελλονύμφων καὶ τῶν πατέρων αὐτῶν τοῦ καλάμου εφαπτομένων, τὸ ἑκούσιον καὶ οἰκειοθελὲς ἐνδεικνυμένων ἐκ τού του· καὶ ὅτι Χριστὸς συνάπτει αὐτούς. Διὸ καὶ πρὸς αὐτὸν προσκυνοῦσι πρῶτον, καὶ οὕτω τοῦ κα λάμου ἐφάπτονται· καὶ τούτου ἕνεκεν, ὅτι Χριστὸς συνδεῖ τούτους· καὶ σταυρικοὶ λέγονται δεσμοί. Καὶ οὐκ ἐξὸν 198 αὐτοὺς λύειν δίχα τινῶν παρακολου θημάτων νομίμων, τοιούτων, ὡς καὶ ἐπὶ τετελεσ σμένῳ τῷ γάμῳ. Εἰ δ' οὖν ἔσται παρανομία ή λύσις. Τοῦ καιροῦ δὲ ἐπιστάντος τῶν γάμων, εἰς τὸν ναὸν πάρο
col. 507–508page 3 of 6
PG 155:507ὅ τε νυμφίο; καὶ ἡ νύμφη γίνονται. Παρὰ τοῦ Θεοῦ γὰρ καὶ τῆς Ἐκκλησίας αὐτοῦ ὁ ἀνὴρ τὴν γυναῖκα λαμβάνει. Καὶ ὁ ἱερεὺς ἱερὰν στολὴν ἐνδυσάμενος, πρῶτον μὲν τῇ ἱερᾷ τίθησι τραπέζῃ δακτύλιον σιδη ροῦν διὰ τὸ στεῤῥὸν τοῦ ἀνδρὸς, καὶ δακτύλιον χρυ σοῦν, διὰ τὸ ἀπαλόν τε καὶ ἁγνὸν τῆς γυναικός. καὶ τὰ προηγιασμένα ἅγια, ὅτι ἐνώπιον Χριστοῦ γίνεται τὸ ἔργον, καὶ αὐτὸς ἔσται τούτοις ἐν ἁγιασμῷ καὶ τῇ πρὸς αὐτὸν ὀρθῇ πίστει καὶ σωφροσύνῃ κοινωνία καὶ ἔνωσις. ΚΕΦΑΛ. ΣΟΖ'. Οτι οὐ χρὴ συνάπτεσθαι ὀρθόδοξον ἑτερόφρονι. Διὸ μὴ συναπτέον ὅλως ὀρθόδοξον ἑτερόφρονι. Τίς γάρ, φησί, μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου; Καὶ ἐν παρατραπέζω δέ τινι ἐξ οίνου ποτήριον τίθησι, τὸ καλούμενον οὕτω κοινὸν ποτήριον, τὴν ἐμοφροσύνην δηλοῦν καὶ κοινωνίαν τοῦ βίου καὶ εὐφροσύνην. Καὶ οὕτως ἐξελθὼν ἐν τῷ νάρθηκι, ἢ ἔνδον τῶν πυλῶν τοῦ ναοῦ, ὡς τῆς ἀπαρχῆς δεδομένης τῆς εὐλογίας, καὶ ἐν προθύροις τοῦ ἔργου ὄντος, τὰ τῶν ἀρραβώνων ποιεῖται. Εἰς τοῦτο γὰρ καὶ τεταγμένοι εἰσὶν οἱ προτεθέντες δακτύλιοι διὰ τὴν συμφωνίαν καὶ τὴν σφραγίδα τοῦ συναλλάγματος. ΚΕΦΑΛ. ΣΟΗ'. Περὶ τῶν μνήστρων. Εὐλογεῖ οὖν τὸν Θεὸν ὁ ἱερεύς· καὶ τῶν εἰρηνικῶν λεγομένων, ἐπεὶ καὶ χρεία τῆς ἐκ Θεοῦ εἰρήνης καὶ ἐν εἰρήνῃ καὶ δι' εἰρήνην συνάπτονται καὶ ὁμόνοιαν, ἱστᾷ τὸν μὲν ἄνδρα ἐκ δεξιῶν, ἐπεὶ καὶ οὗτος ἄρ χων καὶ κεφαλὴ τῆς γυναικός, τὴν γυναῖκα δὲ ἐξ ἀριστερῶν, ὡς ὑποδεεστέραν, καὶ ὡς ἐκ τῆς πλευ ρᾶς αὐτοῦ. Αιτία γὰρ αὐτῆς ὁ ἀνήρ. Καὶ μετὰ τὰ εἰρηνικὰ εύχεται, ἵνα ὁ Θεὸς ὁ τὰ διῃρημένα συναγαγὼν εἰς ἑνότητα, καὶ εὐλογήσας Ἰσαὰκ καὶ Ρεβέκκαν, καὶ τοὺς συναπτομένους εὐλογήσῃ εὐλο για πνευματικῇ. Ἰσαὰκ δὲ μέμνηται καὶ Ῥεβέκκας, καὶ οὐχ ἑτέρας τῶν παλαιῶν, ὅτι ἑτέρα τῷ Ἰσαὰκ οὐ συνήφθη, καὶ ταύτην ἐκ τοῦ γένους αυτ τοῦ νομίμως ἐν συναλλάγμασιν ἔλαβε· καὶ σωφρόνως μετ' αὐτῆς ἐβίω μόνης· καὶ ὅτι γνήσιος τοῦ ᾿Αβραὰμ οὗτος παῖς μόνος, καὶ ἐξ ἐπαγγελίας, καὶ εὐλογημένος ὑπὸ Θεοῦ. Ἐκ τῶν τῆς χάριτος δέ τινος οὐ μέμνηται ἐν τῷ γάμῳ, ὅτι οὐ προηγούμενον ἔργον τοῖς Χριστιανοῖς ὁ γάμος, εἰ καὶ εὐλόγηται παρὰ τοῦ Χριστοῦ, διὰ τὸ εὐόλισθον τῶν ἀνθρώπων, καὶ τὸν φθαρτόν ἔτι κόσμον συνίστασθαι. Τέλειος δὲ τοῦ Εὐαγγελίου σκοπός ή παρθενία καὶ ἀφθαρσία· πρὸς ἦν καὶ τοὺς ἰσχύοντας χωρεῖν προσκαλεῖται. Εἶτα καὶ ἐκφώνως δοξολογή σας τὸν ἐλεήμονα Θεόν δίδωσι τῇ γυναικὶ τὸν σιδη ροῦν δακτύλιον ὡς παρὰ τοῦ ἀνδρὸς ὁ ἱερεύς· τῷ δὲ ἀνδρὶ τὸν χρυσοῦν, ὡς παρὰ τῆς γυναικός· καὶ ἐκ τρίτου αὐτοὺς ἀνταλλάσσει, τὴν Τριάδα τιμῶν, ἥτις ἅπαντα τελειοί τε καὶ βεβαιοί. Εἶτα και συμπλέκει αὐτῶν τὰς δεξιάς, δεικνὺς ὅτι ἐν Χριστῷ συνηρμόσθησαν, καὶ ἔν γεγόνασι καὶ ὅτι ὁ ἀνὴρ τὴν γυναικὶ ἀπὸ τῆς χειρὸς τῆς Ἐκκλησίας διὰ τοῦ ἱερέως παρέλαβεν. Ο ἱερεὺς οὖν ἐκφωνήσας εἰρήνην πᾶς, δεικνὺς τὴν ἕνωσιν καὶ ὁμόνοιαν, καὶ κίονα: τὰς
col. 509–510page 4 of 6
PG 155:509κεφαλὰς εἰπών, εὔχεται, ἵνα ὁ μνηστευσάμενο; ἑαυτῷ τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίαν παρθένον ἁγνὴν, ἡμᾶς δηλαδὴ τοὺς πιστοὺς, εὐλογήσῃ καὶ τὰ μνή στρα ταῦτα, καὶ τοὺς μνηστευομένους φυλάξῃ ἐν εἰρήνῃ καὶ ὁμονοίᾳ. Καὶ ἐκφώνως ἀνυμνήσας τῆς Τριάδος τὸ κράτος καὶ τὴν βασιλείαν καὶ δύναμιν καὶ μίαν ἀρχὴν, ὡς τελετάρχου μόνης καὶ παν τουργοῦ, εἰσάγει τούτους διά μέσου τοῦ ναοῦ ἐν πολλοῖς μάρτυσιν, ὡς τῆς Ἐκκλησίας τέκνα, ἀντικρύ τοῦ θυσιαστηρίου πρὸ τῶν ἁγίων θυρῶν, ὡς ἐνύ πιον ἄγων τοῦ Θεοῦ, ἐπεὶ καὶ ἐν τούτῳ καθαροί τοῦτο, Μακάριοι πάντες οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, καὶ τὰ ἑξῆς ἄχρι τέλους. ΚΕΦΑΛ. ΣΟΘ'. συνάπτονται, ψαλλομένου ψαλμοῦ ἁρμοδίου πρὸς Περὶ τῆς τοῦ γάμου τελετής. Ὅτε δὲ στῶσι τοῦ θυσιαστηρίου ἐνώπιον, ἀπο λύουσι τὰς χεῖρας, ἔμπροσθεν αὐτὰς ἔχοντες, ὡς Εμπροσθεν ἱστάμενος τοῦ Θεοῦ, τὸ τῆς δουλείας δεικνύντες, καὶ λαμπάδας βαστάζουσι, τὴν σωφροσύνην ἑαυτῶν μαρτυροῦντες, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐγγινομένην ἐν αὐτοῖς θείαν χάριν σημαίνοντες. Καὶ πάνω τες ὁμοίως λαμπαδηφοροῦσιν οἱ κληρικοὶ διὰ τὴν θείαν ἔλλαμψιν καὶ φαιδρότητα. Καὶ τῶν εἰρηνικῶν αὖθις λεγομένων (προηγούνται γὰρ ταῦτα, καὶ ἐν πάσῃ λέγονται τελετῇ διὰ τὴν ἄνωθεν εἰρήνην, καὶ τὸ ἀναγκαίως ὑπὲρ ἁπάντων ἐν πάσῃ τελετῇ για νεσθαι τὴν προσευχήν) ὁ ἱερεὺς τὴν πρώτην «εὐχὴν λέγει τοῦ γάμου, τὸν Θεὸν τὸν ἅγιον ἐπικαλούμενος, τὸν ἀσώματόν τε καὶ καθαρόν, τὸν πλάταντα τὸν ἄνθρωπον, καὶ ἐξ αὐτοῦ τὴν γυναῖκα εἰς βοηθέν, αὐτὸν ἐξαποστείλαι ἄνωθεν τὴν χεῖρα αὐτοῦ, καὶ ἁρμόσαι τούτους ἀλλήλοις. Καὶ πάλιν συνάπτει τούτων τὰς χεῖρας, τὸ τέλειον δηλῶν τῆς ἑνώσεως. καὶ συζείξαι φησιν ἐν ὁμοφροσύνῃ, καὶ δοῦναι αὐτ τοῖ; καρπὸν κοιλίας, εὐτεχνίαν τε καὶ ἀκατάγνωστον βιοτήν. Καὶ ἐκφώνως Θεὸν ἐλέους καὶ οἰκτιρμῶν δοξολογεῖ τὴν Τριάδα, ὅτι τὰ τοιαῦτα ἐλέους ἔργα αὐτοῦ καὶ συμπαθείας. Εἶτα καὶ τοὺς στεφάνου; ἐχ τοῦ θυσιαστηρίου λαβὼν καὶ εὐλογήσας, τὸν μὲν εἰς τὴν κεφαλὴν τοῦ ἀνδρὸς τὸν δὲ εἰς τὴν κεφαλήν τῆς γυναικός τίθησι, πρὸς τὸν Κύριον καὶ Θεὸν τῶν ὅλων δόξῃ καὶ τιμῇ στεφανώσαι αὐτοὺς εὐχόμενος, ὡς καθαρῶς ἐν αὐτῷ συναπτομένους. ΚΕΦΑΛ. ΣΠ. Περὶ ἀναδόχου τοῦ ἐν τῷ γάμῳ. Ούς η στεφάνου; καὶ ὁ τῆς σωφροσύνης καὶ ομονοίας ἀνάδοχος ὄπισθεν ἑστὼς δέχεται, ἀντὶ πατρὸς αὐτοῖς γινόμενος, καὶ διδάσκαλος τῆς ὁμο φροσύνης καὶ ἀγαθῆς συζυγίας. Διὸ καὶ τῶν ὀρθο δόξων ὀφείλει καὶ θεοφιλῶν εἶναι. Τὴν εἰρήνην τε αὖθις ἐπευξάμενος ὁ ἱερεύς, τὴν δευτέραν ἐπιλέγει εὐχὴν, ὡς καὶ ἐν ταῖς χειροτονία:; παρὰ τοῦ ἱεράρο χου γίνεται. ΚΕΦΑΛ. ΣΠΑ. "Οτι ἡ τοῦ γάμου τελετὴ ἀρχιερέως ίδιον ἔργον. Οτι καὶ τοῦτο ἔργον τοῦ ἱεράρχου· καὶ αὐτῆς τοῦτο ἔν τε βασιλεῦσι καὶ ἄρχουσι καὶ λοιποῖς ἄλο λεις ενεργεί. Δίδοται δὲ ὅμως τοῦτο καὶ ἱερεῦσι ποιεῖν, ὅτι τελετή μόνη, καὶ οὐ τῆς μεταδοτικῆς χάριτος. Πλην καὶ τοῖς ἱερεῦσι μετά προτροπής Α.
col. 511–512page 5 of 6
PG 155:511δίδοται, καὶ ἐν ἑκάστῳ ἔργῳ γάμου, ὅτι ίδιόν ἐστιν ἐπισκόπου· καὶ χωρὶς γνώμης αὐτοῦ οὐ δυνατὴν συστῆναι γάμον. Πατήρ γὰρ τῆς Ἐκκλησίας δ ἀρχιερεὺς μόνος. Τῇ δὲ δευτέρα εὔχεται εὐχῇ, αὐτὸν τὸν διὰ τῆς ἐπιφανείας αὐτοῦ τίμιον ἐν Κανα ἀναδείξαντα τὸν γάμον ἐν αὐτῷ παραγενόμενον, καὶ τοὺς συναπτομένους νῦν εἰς γάμον ἐπικαλεῖται ἐν εἰρήνῃ τηρῆσαι καὶ ὁμονοίᾳ, καὶ τίμιον αὐτὸν ποιῆσαι τὸν γάμον, καὶ τὴν κοίτην τηρήσαι αμίαν του, ἀκηλίδωτόν τε αὐτῶν διαφυλάξαι τὸν βίον, καὶ ἐν γήρᾳ πίονι καταντήσαντας, ἐνεργεῖν τὰς θείας εντολάς. Καὶ ἐκφωνεῖ αὐτὸν εἶναι τὸν εὐλο γοῦντα πάντα καὶ ἁγιάζοντα. Εἶτα καὶ στραφείς πρὸς ἀνατολάς, ἀκατακρίτως καταξιωθῆναι ἐκδυς επεῖ καλέσει Πατέρα τὸν ἐπουράνιον Θεόν. Καὶ πάντες ὁμοῦ τὴν παρὰ τοῦ Σωτῆρος προσευχήν λέγουσιν, εἰς εὐχαριστίαν τοῦ ἔργου, εἰ; δείγμα δουλείας, εἰς αἴτησιν ἀγαθῶν, καὶ εἰς κοινωνίαν τοῦ Πνεύματος, διὰ τῆς ἁγίας σαρκὸς τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, ὅς ἐστιν ὁ ἐπουράνιος ἄρτος, δι' οὗ 198 καὶ οι συναπτόμενοι, εἰ εὐσεβῶς καὶ σωφρόνως πολιτ τεύσονται, ζήσονται· καὶ ὅτι Πατήρ πάντων καὶ τῶν συναπτομένων ὁ Θεὸς ὡς δημιουργός. Μετά δε τὴν προσευχὴν ἐκφωνεῖ ἀνυμνήσας τὴν τοῦ Θεοῦ βασιλείαν καὶ δύναμιν καὶ δόξαν ἡ ἱερεύς. Καὶ εἰρήνην δούς, κλίναι λέγει τὰς κεφαλὰς τὰ κτίσματα τῷ ποιήσαντι. Καὶ εὐχὴν ποιεῖται ἐπὶ τῷ κοινῷ ποτηρίῳ, λέγων, ι. Ὁ Θεὸς ὁ πάντα ποιήσας τῇ ισχύϊ σου, καὶ στερεώσας τὸν οὐρανὸν, καὶ τὸν στέφανον τῶν κτισμάτων σου ευλογήσας, ο τουτέστιν ἅπαντα ὡς καὶ ἐν τῷ παντὶ καὶ ὑπὲρ τὸ πᾶν ὤν, αὐτὸς καὶ τὸ κοινὸν ποτήριον τῶν δούλων σου τούτων εὐλόγησον εὐλογία πνευματικῇ, ἵνα αὐλο γημένοι πάντοτε ὦτι. ο Καὶ ἐν τῷ σφραγίζειν τῇ χειρὶ, καὶ τὴν αἰτίαν ἐκφωνεῖ, ὅτι εὐλόγηται τὸ ὄνομα, καὶ δεδόξασται ἡ βασιλεία τῆς ἁγίας Τριά δος. Ἐπεὶ καὶ αὕτη τὰ πάντα εὐλογεῖ τε καὶ τελικαί. ΚΕΦΑΛ. ΣΕΒ. Οτι δεῖ τοὺς συζευγνυμένους εἰς γάμον καθα ροὺς εἶναι, καὶ ἐν ἁγίῳ εὐλογεῖσθαι ναῷ, καὶ τῶν μυστηρίων μετέχειν. Εὐθὺς δὲ τῶν προηγιασμένων ἄπτεται διὰ τοῦ ἱεροῦ ποτηρίου, καὶ ἐκφωνεί, «Τὰ προηγιασμένα για τοῖς ἁγίοις. Καὶ πάντων ἐκδρώντων τό, «Εἷς Άγιος, εἷς Κύριος, ο ὅτι οὗτος ὁ ἁγιασμός μόνος, καὶ τῶν συναπτομένων δούλων αὐτοῦ εἰρήνη καὶ Ένωσις, κοινωνεῖ τοὺς νεονύμφους, είγε ἱκανῶς ἔχουσι. Καὶ δεῖ τούτους ἑτοίμως ἔχειν, ἵνα καὶ ἀξίως στεφανωθῶσι, καὶ καλῶς συζευχθώσι. Τέλος γὰρ πάσης τελετῆς καὶ θείου μυστηρίου παντός σφραγὶς ἡ ἱερὰ κοινωνία. Καὶ καλῶς ἡ Ἐκκλησία ποιοῦσα, προετοιμάζει τὰ θεῖα δῶρα, εἰς ἐξιλασμόν τῶν συναπτομένων καὶ εὐλογίαν· ἐπεὶ αὐτὸς ἐν τῷ γάμος ἦν παραγεγονώς ὁ δοὺς τὰ δῶρα καὶ ὢν, καὶ εἰς ἔνωτιν αὐτῶν εἰρηνικὴν καὶ ὁμόνοιαν ὅθεν ἀξίους δεῖ εἶναι τῆς κοινωνίας τοὺς γάμη συζευγνυμένους, καὶ ἐν ναῷ ἁγίῳ συνάπτεσθαι, τῷ εἴκῳ τοῦ Θεοῦ, τὰ τέχνη τοῦ Θεοῦ, ὡς ἐνώπιον
col. 513–514page 6 of 6
PG 155:513αὐτοῦ· ὅπου καὶ διὰ τῶν δώρων αὐτὸς ἱερουργούμενος ἐστι, καὶ προτίθεται, καὶ· μέσος ὁρᾶται ἡμῶν. Εἶτα καὶ ἀπὸ τοῦ κοινοῦ δίδωσι ποτηρίου. Καὶ τό, ο Ποτήριον σωτηρίου λήψομαι, ψάλλεται. Τοῦτο δὲ διὰ τὰ πανάγια δῶρα, καὶ εἰς σημεῖον τῆς ἐν εὐφροσύνῃ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἑνώσεως· καὶ ὅτι ἀπὸ τῆς εἰρήνης καὶ ὁμονοίας ἔσται αὐτοῖς ἡ εὐφροσύνη. Τοῖς μὴ ἱκανοῖς δὲ τῆς κοινωνίας, οἷον διγάμοις, καὶ ὁμοίοις, οὐ τὰ θεῖα δίδοται δῶρα, ἀλλὰ τὸ κοινὸν ποτήριον μόνον εἰς μερικὸν ἁγιασμὸν καὶ κοινωνίαν ἀγαθήν τε καὶ ἔνωσιν ἐν εὐλογίᾳ Θεοῦ. Εἶτα καὶ ἐκτενούς δεήσεως γινομένης, καὶ μνημονευομένων ὁμοῦ τῶν συζευχθέντων, ὡς ἤδη γεγενημένων ἂν, καὶ τοῦ ἀναδεξαμένου ὡς συνεργοῦ τοῦ ἔργου, Οτι ἐλεήμων, ο ἐκφωνεί, τὸν θεῖον ἔλεον αὐτοῖς ἐπευχόμενος καὶ ὅτι ἀπὸ τοῦ ἐλέους τοῦ Θεοῦ ταῦτα. Εἶτα καὶ ὥσπερ αὐτοὺς κατηχῶν τε καὶ νουθετῶν, καὶ τὴν εἰρήνην ἐπευχόμενος, ἀποστολικά ἐπιφέρει, λέγων, 'Αδελφοί, χαίρετε ἐν Κυρίῳ πάντοτε, ο καὶ τὰ ἑξῆς· καὶ τὸ, «Ὁ Θεὸς τῆς εἰ ρήνης ἔσται μεθ' ὑμῶν πάντοτε, ο Καὶ εὐθὺς λαμβάνων αὐτοὺς ἐκ τῶν χειρῶν, ὡς πρὸς τὸ θυσιαστήριον ἄγει, καὶ χορείαν ποιούμενος, ᾄδει μετὰ τῶν ψαλλόντων, ἐν Χριστῷ εὐφραινόμενος, τό, «"Αγιοι μάρτυρες ο ὡς ἐπὶ χειροτονίᾳ· καὶ τὸ, ο Δόξα σοι, φησί, Χριστὲ ὁ Θεὸς, ἀποστόλων καύχημα. ο Κοι νωνοὶ γὰρ Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ οἱ εὐσεβῶς καὶ σωφρόνως ζήσαντες, καὶ ὅτι οὐ σαρκὶ μόνον, ἀλλὰ ψυχῇ μᾶλλον χρή συνάπτεσθαι, διά τε τῆς ὀρθῆς ἡμῶν πίστεως, καὶ τῶν τῆς εὐσεβείας θεωρι τῶν ἔργων, ἵνα καὶ ἀληθὴ; ᾗ συζυγία, καὶ γάμος ἀμίαντος, καὶ κοινωνοὶ ὦσι Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ, καὶ μᾶλλον τῶν τῆς σαρκὸς καταφρονησάντων ἄχρι καὶ μαρτυρίου. Καὶ οὕτως εὐχὴν ἐπὶ τῇ λύσει τῶν στεφάνων επάγει· ἵνα ὁ δοὺς αὐτοῖς τοὺς στεφάνους εἰς σημεῖον τῆς σωφροσύνης, καὶ τὸν ἄχρι τοῦ γάμου αὐτῶν τῆς ἁγνείας καὶ καθα ρότητος μισθόν, ὅτι ἀγνοὶ πρὸς γάμον συνήφθησαν, αὐτὸς καὶ τὴν λύσιν τῶν στεφάνων 199 εὐλογήσῃ. καὶ ἀδιάσπαστον αὐτὴν τηρήσῃ τὴν συζυγίαν καὶ τὴν συνάφειαν, ἵνα συμφώνως εὐλογῶσιν αὐτοῦ τὸ ὄνομα τοῦ Πατρός, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, πάντοτε. Ἐπεὶ καὶ οὗτός ἐστιν ὁ πάντα πρὸς τὸ συμφέρον ἀγαθῶς ἐξοικονομών. Εἶτα τὸν Χριστὸν ἐπικαλεσάμενος, διὰ τῆς Μητρὸς αὐτοῦ καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ ἔλεον πᾶσι δοῦναι καὶ σωτηρίαν, ἀπολύει.. Καὶ εὐλογούμενοι παρ' αὐτοῦ οἱ νεόνυμφοι, οίκοι μετά χαράς πορεύονται. Ταῦτα μὲν οὖν καὶ τὰ τοῦ γάμου, καὶ οὐ χρὴ πλείω λέγειν. Εἰ γὰρ καὶ ζητήσεις περὶ γάμου τινές εἰσιν, ἀλλ' οὐ καιρὸς ἡμᾶ; περὶ τούτων λέγειν· ὅτι καὶ περὶ πάντων σαφῶς ἡμᾶς ἐκδιδάσκουσιν οἱ Πατέρες. Μόνον ἀναγκαῖον τοῦτο μαθεῖν, ὡς οἱ συναφθέντες γάμῳ παρὰ Θεοῦ συνήφθησαν, καὶ καθαροὶ τῇ ἐπικλήσει τοῦ καθαροῦ. Τηρείτωσαν οὖν ἀλλήλοις ἀμόλυντον τὸν γάμον, καὶ ἐν εἰρήνῃ καὶ εὐλαβείς μενέτωσαν καὶ δ ἔλαβον παρὰ τοῦ Θεοῦ, τὴν ἕνωσιν ἐν σεμνότητι, καὶ ἀγάπην ἐν σωφροσύνῃ, καὶ συμβίωσιν ἐν ὁμονοίᾳ τε καὶ εἰρήνῃ ὡς παρακαταθήκην ἀλλήλοις
Page scan enlarged

Notebook

Full View