Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 503–504page 1 of 6
PG 155:503δίντα τὸ σχῆμα. Καὶ ἄλουσιν εὐφραινόμενοι. Τὸ δὲ ἀδόμενον, ο Ἐπιγνῶμεν, ἀδελφοί, τοῦ μυστηρίου την δύναμιν.» Τίς δὲ αὕτη;. Ὅπως τὸν ἐκ τῆς ἁμαρτίας πρὸς τὴν πατρικὴν ἐπανελθόντα ἐστίαν ὁ παν άγαθος Πατὴρ προϋπαντήσας ἀσπάζεται.» Καὶ δοὺς τὸ πρῶτον ἀξίωμα, μετὰ τῶν ἄνω ποιεῖται τὴν εὐταξίαν καὶ εὐφροσύνην, θύσας τὸν μόσχον τὸν σιτευτόν. ΚΕΦΑΛ. ΣΟΕ. Οτι μετὰ τὸν ἀσπασμὸν καὶ τὰ τῆς τελετῆς πάντα, τέλος τῶν ἀγαθῶν ἡ κοινωνία. Διὸ καὶ μετὰ τὸν ἀσπασμὸν ἡ ἱερουργία τελείται τοῦ ζώντος μόσχου· καὶ κατὰ τάξιν ἁρμοδίως ή τε τοῦ ᾿Αποστόλου περικοπὴ καὶ τοῦ θείου Εὐαγγελίου ἀναγινώσκεται. Καὶ ὁ τὸ σχῆμα λαβὼν, καὶ τοῦ Εὐαγγελίου καὶ τῶν ἁγίων λαμπαδηφορών προπορεύεται, ὡς στρατιώτης Χριστοῦ καὶ ὑπερέτης κα ταστάς. Καὶ μνήμης ἀξιοῦται ἐν ταῖς αἰτήσεσιν, ὡς καταγραφεὶς ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ τῇ χορείς των ἀδελφῶν συνταγείς. Καὶ τελευταῖον τῆς κοινωνίας τῶν θειοτάτων καταξιοῦται, τῆς ὑπερουρανίου καὶ ζώσης τραπέζης κοινωνὸς ἀποδειχθείς. Καὶ οὕτω μετ᾿ εὐφροσύνης πάντων οδόντων καὶ εὐχομένων ὡς άμπελον Κυρίου καταρτισθῆναι αὐτὸν, καὶ εἰς τὴν αισθητὴν πορεύεται τράπεζαν, τοῖς ὁμονογέσι συνο ευφραινόμενος, σχολάζων ἔκτοτε ταῖς προσευχαίς καὶ τῇ ὑπακοῇ καὶ διακονίᾳ, ἐν ταπεινώσει τὴν ὁδὸν τρέχων τῆς ζωῆς, καὶ ἐπακολουθῶν τῷ Χριστῷ· οὗ καὶ πάντες ἀξιωθείημεν τῆς δόξης και κοινωνίας ἐλέει αὐτοῦ. Ἰδοὺ τοίνυν καὶ τὰ τῆς μετανοίας ὡς ἑνὸν ἡμῖν ἐξεθήκαμεν, καὶ τὰ τοῦ σχήματος τοῦ ἱεροῦ, ὡς καὶ ἀγγελικοῦ, καὶ τῆς μετανοίας σχήματος ὄντος. Λοιπὸν καὶ περὶ τῶν δύο ἔτι ὑπολοίπων μυστηρίων τῆς Ἐκκλησίας κατὰ σύνοψιν εἴπωμεν, ὡς ἂν 195 τὰ τῆς ὑποσχέσεως ἐκτελέσωμεν, καὶ εἰς τέλος τὸν λόγον ἀγάγωμεν. Κληρικός. Καλίν, ἁγιώτατε δέσποτα, ὡς περὶ τῶν ἄλλων, καὶ περὶ τούτων μαθεῖν ἡμᾶς. ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΝΟΜΙΜΟΥ ΓΑΜΟΥ. Αρχιερεύς. Καὶ λέγομεν ἤδη περὶ τοῦ γάμου, ὅστις κατά θείαν συγχώρησιν ἐν ἀνθρώποις ἐστὶν ἐνεργούμενος, τοῖς κατὰ κόσμον θέλουσι ζήν, διὰ μένην παιδοποιίαν, καὶ συγκεχώρηται διὰ τὸν ἐκ τῆς παρακοῆς ἐπακολουθήσαντα θάνατον, ἵνα έως ἂν ἔλθῃ ἡ διὰ τοῦ Χριστοῦ ζωὴ καὶ ἀθανασία, δ παρών φθαρτός διαμένῃ βίος, καὶ μὴ χωρὶς εὐλο γίας ἡ τῶν ἀνθρώπων εἴη καταβολὴ καὶ ἀρχὴ καὶ τὸ εἶναι τούτους ἐν βίῳ, καὶ ὡς παρὰ τῆς ἀστίου Ἐκλησίας τὴν εὐλογίαν ἔχοντος τοῦ γάμου, σπεύ
50%
δίντα τὸ σχῆμα. Καὶ ἄλουσιν εὐφραινόμενοι. Τὸ δὲ ἀδόμενον, ο Ἐπιγνῶμεν, ἀδελφοί, τοῦ μυστηρίου την
δύναμιν.» Τίς δὲ αὕτη;. Ὅπως τὸν ἐκ τῆς ἁμαρτίας πρὸς τὴν πατρικὴν ἐπανελθόντα ἐστίαν ὁ παν
άγαθος Πατὴρ προϋπαντήσας ἀσπάζεται.» Καὶ δοὺς τὸ πρῶτον ἀξίωμα, μετὰ τῶν ἄνω ποιεῖται τὴν
εὐταξίαν καὶ εὐφροσύνην, θύσας τὸν μόσχον τὸν σιτευτόν.
CAPUT CCLXXV.
Qued, post osculum et cærimonias universas, supreinum bonorum, sacræ cœnæ communio.
Propterea post osculationem sacrificium agítur
vituli viventis, et secundum ordinem et congruenter ita fit, cum ab Apostolo appelletur divini Evangelii summarium. Qui habitum sumpsit ante Erangelium et sanctos lumina ferentes progreditur, ut
miles Christi et minister constitutus. Et memoria
dignus habetur in orationibus utpote in cœlo con⚫
scriptus et choro fratrum adunatus. Denique communione dirinissimorum mysteriorum donatur,
cœlestis viræque mensæ particeps ostensus. Et ita
cum gaudio omuium canentium et precantium ut
ille vitis Domini disponatur, ad sensibilem mensam
procedit cum sociis laetitia perfusus. Et tunc vacans
crationibus, obedientiae et ministerio, in humilitale currens viam vite Christum sequitur, cujus
gloriæ participatione utinam universi habeamur
digni per ejus misericordiam. En igitur doctrinamı
de pœnitentia, ut nobis fuit possibile exposuinius,
necnon de babitu sancto, quoniam angelicus est et
pœnitentiæ habitus. Superest ut de duobus adhuc
reliquis mysteriis Ecclesiæ summatim dicamus, ut
omne quod promisius expleamus, et ad finem
peragamus sermonem.
Clericus. Bonum est, sanguissime domine, quenadmodum de aliis, ita et de istis nos edocere.
ΚΕΦΑΛ. ΣΟΕ.
Οτι μετὰ τὸν ἀσπασμὸν καὶ τὰ τῆς τελετῆς
πάντα, τέλος τῶν ἀγαθῶν ἡ κοινωνία.
Διὸ καὶ μετὰ τὸν ἀσπασμὸν ἡ ἱερουργία τελείται
τοῦ ζώντος μόσχου· καὶ κατὰ τάξιν ἁρμοδίως ή τε
τοῦ ᾿Αποστόλου περικοπὴ καὶ τοῦ θείου Εὐαγγελίου
ἀναγινώσκεται. Καὶ ὁ τὸ σχῆμα λαβὼν, καὶ τοῦ
Εὐαγγελίου καὶ τῶν ἁγίων λαμπαδηφορών προπο
ρεύεται, ὡς στρατιώτης Χριστοῦ καὶ ὑπερέτης κα
ταστάς. Καὶ μνήμης ἀξιοῦται ἐν ταῖς αἰτήσεσιν, ὡς
καταγραφεὶς ἐν τοῖς οὐρανοῖς, καὶ τῇ χορείς των
ἀδελφῶν συνταγείς. Καὶ τελευταῖον τῆς κοινωνίας
τῶν θειοτάτων καταξιοῦται, τῆς ὑπερουρανίου καὶ
ζώσης τραπέζης κοινωνὸς ἀποδειχθείς. Καὶ οὕτω
μετ᾿ εὐφροσύνης πάντων οδόντων καὶ εὐχομένων ὡς
άμπελον Κυρίου καταρτισθῆναι αὐτὸν, καὶ εἰς τὴν
αισθητὴν πορεύεται τράπεζαν, τοῖς ὁμονογέσι συνο
ευφραινόμενος, σχολάζων ἔκτοτε ταῖς προσευχαίς
καὶ τῇ ὑπακοῇ καὶ διακονίᾳ, ἐν ταπεινώσει τὴν ὁδὸν
τρέχων τῆς ζωῆς, καὶ ἐπακολουθῶν τῷ Χριστῷ· οὗ
καὶ πάντες ἀξιωθείημεν τῆς δόξης και κοινωνίας
ἐλέει αὐτοῦ. Ἰδοὺ τοίνυν καὶ τὰ τῆς μετανοίας ὡς
ἑνὸν ἡμῖν ἐξεθήκαμεν, καὶ τὰ τοῦ σχήματος τοῦ
ἱεροῦ, ὡς καὶ ἀγγελικοῦ, καὶ τῆς μετανοίας σχήματος ὄντος. Λοιπὸν καὶ περὶ τῶν δύο ἔτι ὑπολοίπων
μυστηρίων τῆς Ἐκκλησίας κατὰ σύνοψιν εἴπωμεν,
ὡς ἂν 195 τὰ τῆς ὑποσχέσεως ἐκτελέσωμεν, καὶ
εἰς τέλος τὸν λόγον ἀγάγωμεν.
Κληρικός. Καλίν, ἁγιώτατε δέσποτα, ὡς περὶ
τῶν ἄλλων, καὶ περὶ τούτων μαθεῖν ἡμᾶς.
HEPI
ΤΟΥ ΤΙΜΙΟΥ ΝΟΜΙΜΟΥ ΓΑΜΟΥ.
DE
HONESTO ET LEGITIMO CONJUGIO.
Pontifex. Et jam loquimur de matrimonio quale
secundum divinam licentiam inter homines perficitur ab eis qui secundum mundum volunt vivere,
propter sofam liberorum generationem et concessum est propter mortem ex inobedientia sequentem, at, usquedum per Christum venerit vita et
immortalitas, præsens corruptibilis permaneat vita,
et ne sine benedictione sit hominum constitutio
atque principiunt, nec isti absque ea vitam habcat,
ulque matrimonio ab intemerata Ecclesia benedi -
Αρχιερεύς. Καὶ λέγομεν ἤδη περὶ τοῦ γάμου,
ὅστις κατά θείαν συγχώρησιν ἐν ἀνθρώποις ἐστὶν
ἐνεργούμενος, τοῖς κατὰ κόσμον θέλουσι ζήν, διὰ
μένην παιδοποιίαν, καὶ συγκεχώρηται διὰ τὸν ἐκ
τῆς παρακοῆς ἐπακολουθήσαντα θάνατον, ἵνα έως
ἂν ἔλθῃ ἡ διὰ τοῦ Χριστοῦ ζωὴ καὶ ἀθανασία, δ
παρών φθαρτός διαμένῃ βίος, καὶ μὴ χωρὶς εὐλο
γίας ἡ τῶν ἀνθρώπων εἴη καταβολὴ καὶ ἀρχὴ καὶ
τὸ εἶναι τούτους ἐν βίῳ, καὶ ὡς παρὰ τῆς ἀστίου
Ἐκλησίας τὴν εὐλογίαν ἔχοντος τοῦ γάμου, σπεύ
col. 505–506page 2 of 6
PG 155:505δωσιν οἱ ἐν τούτῳ ἄσπιλοι εἶναι ὡς ἔγχωρεῖ, καὶ ἐννόμως καὶ δίχα ψόγου και ρύπου συνάπτωνται, καὶ ὡς εἰπεῖν ἄμωμον καὶ ὡς παρθενικὸν ἐγγὺς φυλάσσειν τὴν γάμον. Διατί στέφανοι ἐν τῷ γάμῳ. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ στέφανοι τίθενται, διὰ τοὺς παρθένους καὶ καθαρούς, ὅτι συνάπτονται ἄσπιλοι, καὶ ὡς τὴν παρθενίαν ἄχρι τοῦ γάμου συντετηρήκα σιν. Ο δὴ καὶ ἀπ' αὐτῆς τῆς φύσεως μαρτυρούμενον καλὸν εἶναι, ὁ συναπτόμενος τῇ νύμφη νυμφίος πρὸ παντὸς τοῦτο βούλεται κεκτήσθαι αὐτήν, τὸ παρ θένον εἶναι καὶ καθαραν, καὶ μὴ ἑτέρου τινὸς, ἀλλ' αὐτοῦ καὶ μόνου εἶναι καὶ κληθῆναι γυναίκα. Οθεν καὶ αἱ τὸν ἐκδιδάσκεσθαι χρή τοιοῦτον ἑαυτὸν τηρεῖν νυμφίον καθαρὸν τῇ νύμφῃ, καὶ αἱ ς ἄνδρα, καὶ οὐχ ἑτέρας. Καὶ εἰ τοῦτο, εὐλογημένη ή συζυγία, καὶ ἡ κοίτη, κατὰ Παῦλον εἰπεῖν, ἄσπιλος καὶ ἁμίαντος· καὶ ἐπὶ τῷ γάμῳ τούτῳ τελεία ἡ εὐλο για· καὶ ὁ Χριστὸς παραγίνεται. Εἰ δὲ νενοθευμένος ὁ γάμος καὶ ῥύπων ἔμπλεως, πῶς ἄρα ἐκεῖσε Χρι στὸς, ὁ καθαρώτατος μόνος, καὶ τῶν ψυχῶν νυμ. φίας ἅγιός τε καὶ ἄμωμος; Απέστω τοίνυν πᾶσα πορνεία τοῦ τιμίου γάμου καὶ ἁρπαγή· καὶ μοιχεία πάτα πόρρω, καὶ οὖν ταύτῃ ἡ βδελυρά καὶ τὰ γένος συγχέουσα αιμομιξία τε καὶ πολυγαμία. Καὶ τὰ τοῦ ἱεροῦ τόμου ἀκατάλυτα φυλαττέσθω, ἵνα καὶ τόμος εἴη ενώσεως καὶ μὴ διαστάσεως, ὡς τῶν κατ πῶς συναπτομένων χωριζομένων μᾶλλον καὶ διεστα μένων Θεοῦ· καὶ ὅτι ἐκ τοῦ λύεσθαι τοῦτον ταραχή ἔσται τῇ Ἐκκλησίᾳ. Καὶ ὁ μὲν δίγαμος κανονιζός μενος ἔστω, καθά φασιν οἱ Πατέρες. Ο τρίγαμος δὲ πλέον. Καὶ οὗτος τρίτην αγέσθω μὴ τέκνα ἔχων ἄχρι τοῦ τεσσαρακοστοῦ. Τῷ τέκνα δὲ κεκτημένῳ τὸν τεσσαρακοστὸν τελέσαντι χρόνον ἀσυγχώρητος Έστας ή τριγαμία, ο Ιερός φησι τόμος. Τα περί τούτων οὖν σὺν ἀκριβείᾳ ἔστω, καὶ προσοχῇ τοῖς προστάταις τῶν ἐκκλησιῶν ἐνεργούμενα, θεωρήσω μεν δὲ καὶ ὅπως ὁ γάμος νομίμως ἄρχεται γίνεσθαι. Εἰ μὲν πατέρες τους συναπτομένοις εἰσιν, οὗτοι δὲ καὶ συμφωνούσιν ἀλλήλοις, καὶ τὰς γνώμας πρὸς τὸ ἔργον ἱστῶσιν. Εἶτα καὶ ἡμέρας ἐπιστάσης, ώστε γραφῆναι καὶ τὰ συμβόλαια, συνάθροισις τιμίων γίνεται ἀνδρῶν, μαρτυρίας χάριν τοῦ γινομένου, η καὶ ὅτι νομίμου γάμου συνάλλαγμα ἐνεργεῖται. Διὸ καὶ νομικός αποτεταγμένος ἐστὶ, καὶ τὰ συμβόλαια γράφει, καὶ σιγνογραφίας τῶν συναλλαττόντων ποιεῖται διὰ σταυροῦ, δηλῶν ὡς ἐκ τοῦ Θεοῦ τὸ ἔργον ἐστὶ, καὶ ἐν Χριστῷ ἄρχεται, τῶν μελλονύμφων καὶ τῶν πατέρων αὐτῶν τοῦ καλάμου εφαπτομένων, τὸ ἑκούσιον καὶ οἰκειοθελὲς ἐνδεικνυμένων ἐκ τού του· καὶ ὅτι Χριστὸς συνάπτει αὐτούς. Διὸ καὶ πρὸς αὐτὸν προσκυνοῦσι πρῶτον, καὶ οὕτω τοῦ κα λάμου ἐφάπτονται· καὶ τούτου ἕνεκεν, ὅτι Χριστὸς συνδεῖ τούτους· καὶ σταυρικοὶ λέγονται δεσμοί. Καὶ οὐκ ἐξὸν 198 αὐτοὺς λύειν δίχα τινῶν παρακολου θημάτων νομίμων, τοιούτων, ὡς καὶ ἐπὶ τετελεσ σμένῳ τῷ γάμῳ. Εἰ δ' οὖν ἔσται παρανομία ή λύσις. Τοῦ καιροῦ δὲ ἐπιστάντος τῶν γάμων, εἰς τὸν ναὸν πάρο
DE MATRIMONIO.
δωσιν οἱ ἐν τούτῳ ἄσπιλοι εἶναι ὡς ἔγχωρεῖ, καὶ ctionem consecuto, studeant conjuges in co, ut fert
ἐννόμως καὶ δίχα ψόγου και ρύπου συνάπτωνται,
· καὶ ὡς εἰπεῖν ἄμωμον καὶ ὡς παρθενικὸν ἐγγὺς
φυλάσσειν τὴν γάμον.
KE♣AA. LOG'.
Διατί στέφανοι ἐν τῷ γάμῳ.
Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ στέφανοι τίθενται, διὰ τοὺς
παρθένους καὶ καθαρούς, ὅτι συνάπτονται ἄσπιλοι,
καὶ ὡς τὴν παρθενίαν ἄχρι τοῦ γάμου συντετηρήκα
σιν. Ο δὴ καὶ ἀπ' αὐτῆς τῆς φύσεως μαρτυρούμενον καλὸν εἶναι, ὁ συναπτόμενος τῇ νύμφη νυμφίος
πρὸ παντὸς τοῦτο βούλεται κεκτήσθαι αὐτήν, τὸ παρ
θένον εἶναι καὶ καθαραν, καὶ μὴ ἑτέρου τινὸς, ἀλλ'
αὐτοῦ καὶ μόνου εἶναι καὶ κληθῆναι γυναίκα. Οθεν
καὶ αἱ τὸν ἐκδιδάσκεσθαι χρή τοιοῦτον ἑαυτὸν τηρεῖν
νυμφίον καθαρὸν τῇ νύμφῃ, καὶ αἱ ς ἄνδρα, καὶ
οὐχ ἑτέρας. Καὶ εἰ τοῦτο, εὐλογημένη ή συζυγία,
καὶ ἡ κοίτη, κατὰ Παῦλον εἰπεῖν, ἄσπιλος καὶ
ἁμίαντος· καὶ ἐπὶ τῷ γάμῳ τούτῳ τελεία ἡ εὐλο
για· καὶ ὁ Χριστὸς παραγίνεται. Εἰ δὲ νενοθευμένος
ὁ γάμος καὶ ῥύπων ἔμπλεως, πῶς ἄρα ἐκεῖσε Χριστὸς, ὁ καθαρώτατος μόνος, καὶ τῶν ψυχῶν νυμ.
φίας ἅγιός τε καὶ ἄμωμος; Απέστω τοίνυν πᾶσα
πορνεία τοῦ τιμίου γάμου καὶ ἁρπαγή· καὶ μοιχεία
πάτα πόρρω, καὶ οὖν ταύτῃ ἡ βδελυρά καὶ τὰ
γένος συγχέουσα αιμομιξία τε καὶ πολυγαμία. Καὶ
τὰ τοῦ ἱεροῦ τόμου ἀκατάλυτα φυλαττέσθω, ἵνα καὶ
τόμος εἴη ενώσεως καὶ μὴ διαστάσεως, ὡς τῶν κατ
πῶς συναπτομένων χωριζομένων μᾶλλον καὶ διεστα
μένων Θεοῦ· καὶ ὅτι ἐκ τοῦ λύεσθαι τοῦτον ταραχή
ἔσται τῇ Ἐκκλησίᾳ. Καὶ ὁ μὲν δίγαμος κανονιζός
μενος ἔστω, καθά φασιν οἱ Πατέρες. Ο τρίγαμος
δὲ πλέον. Καὶ οὗτος τρίτην αγέσθω μὴ τέκνα ἔχων
ἄχρι τοῦ τεσσαρακοστοῦ. Τῷ τέκνα δὲ κεκτημένῳ
τὸν τεσσαρακοστὸν τελέσαντι χρόνον ἀσυγχώρητος
Έστας ή τριγαμία, ο Ιερός φησι τόμος. Τα περί
τούτων οὖν σὺν ἀκριβείᾳ ἔστω, καὶ προσοχῇ τοῖς
προστάταις τῶν ἐκκλησιῶν ἐνεργούμενα, θεωρήσω
μεν δὲ καὶ ὅπως ὁ γάμος νομίμως ἄρχεται γίνεσθαι.
Εἰ μὲν πατέρες τους συναπτομένοις εἰσιν, οὗτοι δὲ
καὶ συμφωνούσιν ἀλλήλοις, καὶ τὰς γνώμας πρὸς τὸ
ἔργον ἱστῶσιν. Εἶτα καὶ ἡμέρας ἐπιστάσης, ώστε
γραφῆναι καὶ τὰ συμβόλαια, συνάθροισις τιμίων
γίνεται ἀνδρῶν, μαρτυρίας χάριν τοῦ γινομένου, η
καὶ ὅτι νομίμου γάμου συνάλλαγμα ἐνεργεῖται. Διὸ
καὶ νομικός αποτεταγμένος ἐστὶ, καὶ τὰ συμβόλαια
γράφει, καὶ σιγνογραφίας τῶν συναλλαττόντων
ποιεῖται διὰ σταυροῦ, δηλῶν ὡς ἐκ τοῦ Θεοῦ τὸ ἔργον
ἐστὶ, καὶ ἐν Χριστῷ ἄρχεται, τῶν μελλονύμφων
καὶ τῶν πατέρων αὐτῶν τοῦ καλάμου εφαπτομένων,
τὸ ἑκούσιον καὶ οἰκειοθελὲς ἐνδεικνυμένων ἐκ τού
του· καὶ ὅτι Χριστὸς συνάπτει αὐτούς. Διὸ καὶ
πρὸς αὐτὸν προσκυνοῦσι πρῶτον, καὶ οὕτω τοῦ κα
λάμου ἐφάπτονται· καὶ τούτου ἕνεκεν, ὅτι Χριστὸς
συνδεῖ τούτους· καὶ σταυρικοὶ λέγονται δεσμοί. Καὶ
οὐκ ἐξὸν 198 αὐτοὺς λύειν δίχα τινῶν παρακολουθημάτων νομίμων, τοιούτων, ὡς καὶ ἐπὶ τετελεσ
σμένῳ τῷ γάμῳ. Εἰ δ' οὖν ἔσται παρανομία ή λύσις.
Τοῦ καιροῦ δὲ ἐπιστάντος τῶν γάμων, εἰς τὸν ναὸν
potest, intemerali esse. Εt sic licite, sine reprehensione et absque labe conjunguntur, ita ut irreprehenstbile dicatur et quasi virginale servetur matrimonium.
CAPUT CCLXXVI.
Quare coronis in nuptiis utantur.
Ob hanc enim causam ponuntur corone propler
virginitatem et castitatem eorum qui iutenerati
copulantur et quia virginitatem usque ad matri
monium custodiverunt; quod ipsa natura testatur
bonum esse, sponsus enim sponsa consocialus ante
quemcumque vult cam possidere, ita ut virgo sit et
pura, neque cujuslibet alterius, sed eam sui solius
esse, suamque vocari feminam requirit. Unde
ipsum oportet ediscere talem semetipsum spons
purum esse servaturum, ita ut sit ejus vir, et non
alterius; quod si adsit, benedictum erit conjugium,
et cubile, ut secundum Paulum loquar, immacylatum erit et illibatum, et super tale connubium
plena erit benedictio, et Christus ei aderit. Sed si
pollutum sit matrimonium et labe plenum, quomodo
igitur ibi Christus qui solus purissimus est et anim
marumi sponsus sanctus et irreprehensibilis? Absit
igitur ab honorabili conjugio omnis fornicatio et
raptus, procul absit omne adulterium, et cum eo
obscenium, quo miscetur genus incestum scelus et
polygenia, et inviolate serrentur sacri (Ritualis)
libri statuta, ut liber sit unionis, non separationis,
cum male conveniant, sed potins abscedant qui a Deo
distant; et quoniam si violetur bic liber, hinc tur
babitur Ecclesia. Bigamus quidem dirigatur, prout
dixerunt Patres, de trigamo autem plura statuta
sunt. Hic tertiam ducat uxorem, si liberos non ha
beat, usque ad annum quadragesimum; sed si liberos
- habeat, et jam quadragesimum attigerit annum, toferari non poterit tertium matrimonium, sacer inquit
liber. Quæ de bis accurate et diligenter abEcclesis
praefectis adimpleantur. Verum inspiciamus que
modo matrimonium bonestum esse incipiat. Si patres quidem sunt convenientibus, illi inter se consentiunt, suaque consilia ad opus iniunt. Deinde
die constitute, ut nuptialis scribatur pactio, honorabiles congregantur viri, quod St gratia testimonii, et quoniam legulis matrimonii contractus initur.
πάρo etiam vir adest a lege designatus qui conjugales scribit fabulas; et sigillum desponsatorum fit
per crucem, quo patet opus ex Deo esse, et in
Christo incipere, futuris conjugibus et eorum patribus calamum tangentibus, ita singulis libertatem
et spontaneam voluntatem isto modo exprimentibus,
et quoniam Christus eos conjungit. Quapropter
bunc primum adorant, et deinde calamum tangunt,
et quoniam Christus eos alligat, crucis dicuntur
νincula, neque licet ea solvere quin quaedam ex
lege consequantur, eadem ac de perfecto matrinionio, si serus, peccatum erit solutio. Verum superveniente nuptiarum die, templum adeunt sponçus
et sponsa, nam a Deo ejusque Ecclesia vir feminam
accipit, et sacerdos, sacra stola indutus, primum
col. 507–508page 3 of 6
PG 155:507ὅ τε νυμφίο; καὶ ἡ νύμφη γίνονται. Παρὰ τοῦ Θεοῦ γὰρ καὶ τῆς Ἐκκλησίας αὐτοῦ ὁ ἀνὴρ τὴν γυναῖκα λαμβάνει. Καὶ ὁ ἱερεὺς ἱερὰν στολὴν ἐνδυσάμενος, πρῶτον μὲν τῇ ἱερᾷ τίθησι τραπέζῃ δακτύλιον σιδη ροῦν διὰ τὸ στεῤῥὸν τοῦ ἀνδρὸς, καὶ δακτύλιον χρυ σοῦν, διὰ τὸ ἀπαλόν τε καὶ ἁγνὸν τῆς γυναικός. καὶ τὰ προηγιασμένα ἅγια, ὅτι ἐνώπιον Χριστοῦ γίνεται τὸ ἔργον, καὶ αὐτὸς ἔσται τούτοις ἐν ἁγιασμῷ καὶ τῇ πρὸς αὐτὸν ὀρθῇ πίστει καὶ σωφροσύνῃ κοινωνία καὶ ἔνωσις. ΚΕΦΑΛ. ΣΟΖ'. Οτι οὐ χρὴ συνάπτεσθαι ὀρθόδοξον ἑτερόφρονι. Διὸ μὴ συναπτέον ὅλως ὀρθόδοξον ἑτερόφρονι. Τίς γάρ, φησί, μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου; Καὶ ἐν παρατραπέζω δέ τινι ἐξ οίνου ποτήριον τίθησι, τὸ καλούμενον οὕτω κοινὸν ποτήριον, τὴν ἐμοφροσύνην δηλοῦν καὶ κοινωνίαν τοῦ βίου καὶ εὐφροσύνην. Καὶ οὕτως ἐξελθὼν ἐν τῷ νάρθηκι, ἢ ἔνδον τῶν πυλῶν τοῦ ναοῦ, ὡς τῆς ἀπαρχῆς δεδομένης τῆς εὐλογίας, καὶ ἐν προθύροις τοῦ ἔργου ὄντος, τὰ τῶν ἀρραβώνων ποιεῖται. Εἰς τοῦτο γὰρ καὶ τεταγμένοι εἰσὶν οἱ προτεθέντες δακτύλιοι διὰ τὴν συμφωνίαν καὶ τὴν σφραγίδα τοῦ συναλλάγματος. ΚΕΦΑΛ. ΣΟΗ'. Περὶ τῶν μνήστρων. Εὐλογεῖ οὖν τὸν Θεὸν ὁ ἱερεύς· καὶ τῶν εἰρηνικῶν λεγομένων, ἐπεὶ καὶ χρεία τῆς ἐκ Θεοῦ εἰρήνης καὶ ἐν εἰρήνῃ καὶ δι' εἰρήνην συνάπτονται καὶ ὁμόνοιαν, ἱστᾷ τὸν μὲν ἄνδρα ἐκ δεξιῶν, ἐπεὶ καὶ οὗτος ἄρ χων καὶ κεφαλὴ τῆς γυναικός, τὴν γυναῖκα δὲ ἐξ ἀριστερῶν, ὡς ὑποδεεστέραν, καὶ ὡς ἐκ τῆς πλευ ρᾶς αὐτοῦ. Αιτία γὰρ αὐτῆς ὁ ἀνήρ. Καὶ μετὰ τὰ εἰρηνικὰ εύχεται, ἵνα ὁ Θεὸς ὁ τὰ διῃρημένα συναγαγὼν εἰς ἑνότητα, καὶ εὐλογήσας Ἰσαὰκ καὶ Ρεβέκκαν, καὶ τοὺς συναπτομένους εὐλογήσῃ εὐλο για πνευματικῇ. Ἰσαὰκ δὲ μέμνηται καὶ Ῥεβέκκας, καὶ οὐχ ἑτέρας τῶν παλαιῶν, ὅτι ἑτέρα τῷ Ἰσαὰκ οὐ συνήφθη, καὶ ταύτην ἐκ τοῦ γένους αυτ τοῦ νομίμως ἐν συναλλάγμασιν ἔλαβε· καὶ σωφρόνως μετ' αὐτῆς ἐβίω μόνης· καὶ ὅτι γνήσιος τοῦ ᾿Αβραὰμ οὗτος παῖς μόνος, καὶ ἐξ ἐπαγγελίας, καὶ εὐλογημένος ὑπὸ Θεοῦ. Ἐκ τῶν τῆς χάριτος δέ τινος οὐ μέμνηται ἐν τῷ γάμῳ, ὅτι οὐ προηγούμενον ἔργον τοῖς Χριστιανοῖς ὁ γάμος, εἰ καὶ εὐλόγηται παρὰ τοῦ Χριστοῦ, διὰ τὸ εὐόλισθον τῶν ἀνθρώπων, καὶ τὸν φθαρτόν ἔτι κόσμον συνίστασθαι. Τέλειος δὲ τοῦ Εὐαγγελίου σκοπός ή παρθενία καὶ ἀφθαρσία· πρὸς ἦν καὶ τοὺς ἰσχύοντας χωρεῖν προσκαλεῖται. Εἶτα καὶ ἐκφώνως δοξολογή σας τὸν ἐλεήμονα Θεόν δίδωσι τῇ γυναικὶ τὸν σιδη ροῦν δακτύλιον ὡς παρὰ τοῦ ἀνδρὸς ὁ ἱερεύς· τῷ δὲ ἀνδρὶ τὸν χρυσοῦν, ὡς παρὰ τῆς γυναικός· καὶ ἐκ τρίτου αὐτοὺς ἀνταλλάσσει, τὴν Τριάδα τιμῶν, ἥτις ἅπαντα τελειοί τε καὶ βεβαιοί. Εἶτα και συμπλέκει αὐτῶν τὰς δεξιάς, δεικνὺς ὅτι ἐν Χριστῷ συνηρμόσθησαν, καὶ ἔν γεγόνασι καὶ ὅτι ὁ ἀνὴρ τὴν γυναικὶ ἀπὸ τῆς χειρὸς τῆς Ἐκκλησίας διὰ τοῦ ἱερέως παρέλαβεν. Ο ἱερεὺς οὖν ἐκφωνήσας εἰρήνην πᾶς, δεικνὺς τὴν ἕνωσιν καὶ ὁμόνοιαν, καὶ κίονα: τὰς
SYMEONIS TIESSALONICENSIS ARCHIEP.
quidem sacre mens imponit annulum ferreum ὅ τε νυμφίο; καὶ ἡ νύμφη γίνονται. Παρὰ τοῦ Θεοῦ
propter robur viri, et annulum aureum propter
infrmam corporis constitutionem et puritatem
mulieris, atque sancta prius consecrata, quoniam
in conspectu Christi opus perficitur, et ipse erit eis
in sanctitate et recta in eum fide atque castitate
communio et edupatio.
γὰρ καὶ τῆς Ἐκκλησίας αὐτοῦ ὁ ἀνὴρ τὴν γυναῖκα
λαμβάνει. Καὶ ὁ ἱερεὺς ἱερὰν στολὴν ἐνδυσάμενος,
πρῶτον μὲν τῇ ἱερᾷ τίθησι τραπέζῃ δακτύλιον σιδηροῦν διὰ τὸ στεῤῥὸν τοῦ ἀνδρὸς, καὶ δακτύλιον χρυσοῦν, διὰ τὸ ἀπαλόν τε καὶ ἁγνὸν τῆς γυναικός.
καὶ τὰ προηγιασμένα ἅγια, ὅτι ἐνώπιον Χριστοῦ
γίνεται τὸ ἔργον, καὶ αὐτὸς ἔσται τούτοις ἐν ἁγιασμῷ καὶ τῇ πρὸς αὐτὸν ὀρθῇ πίστει καὶ σωφροσύνῃ
κοινωνία καὶ ἔνωσις.
CAPUT CCLXXVII.
Non esse matrimonio jungendum orthodoxum cum
secus sentiente.
Quapropter nunquam licet orthodoxo heterodoxam ducere, nam quæ pars, ait Apostolus, fideli
cum infideli? Deinde sacerdos in mensa altera calicem ponit ex vino, communem ideo calicem appellatum quo concordia ostenditur vitæque communitas et gaudium. Et sic egressus in porticu, vel
Intra fores templi, quasi tunc solummodo, daretur
benedictionis principium et starent in vestibulo operis, arılarum adimplet ritum, nam ad hoc prolati
ordinantur annuli, ut concordiam et sigillum conCraetus siguifcent.
CAPUT CCLXXVIII.
De arrhubonibus futurarum nuptiarum.
Deum ergo benedicit sacerdos, et, pace dicta,
quum opus sit pace quæ a Deo est, ac in pace et
propter pacem atque concordiam conveniant, virum
quidem collocat a dextris cuin iste princeps sit et
capui mulieris, mulierem vero a sinistris utpote
inferiorem, et quia a latere ejus est, vir enim fe
winæ principium. Post pacem, precatur ut Deus,
dispersa in unum congregans, qui benedixit Isaac
ct Rebecca, conjuges benedicat benedictione spirituali. Isaac autem meminit ac Rebecca, nullius ex
patriarchis alterius, quoniam altera Isaac non nupsit, hancque ex genere suo secundum legem in
nuptiali fcedere accepit, et caste cum ea sola vixit;
et quonian solus erat iste ingenuus Abraham filius,
puer benedictionis a Deo benedictus. Sed gratiæ
nequaquam meminit in matrimonio, quoniam matrimonium Christianis non est opus alteri præpositum, etsi a Christo benedictionem consequatur
propter lubricitatem hominum, utque adhuc constet
mundus iste corruptibilis; perfcelus autem Evan
gelii scopus virginitas est et incorruptibilitas, ad
quam omnes robustos accedere bortatur. Deinde
alta voce glorificans Deum misericordem, dat mulieri annulum ferreum ut viri nomine sacerdos,
viro autem aureum, ut nomine mulieris, et tertia
vice eos permutat, Trinitatem adorans, quæ omnia
perficit et firmat. Deinde invicem jungunt dexteras,
quo monstrant se in Christo adunatos et unum faclos esse, virumque mulierem e manu Ecclesiæ peri,
sacerdotem accipere. Igitur sacerdos, pace omnibus
denuntiata, ostendens unionem et concordiam, et
dicens: Inclinate capita, precatur ut qui despondit
sibi Ecclesiam ex gentibus virginem castam, nos
scilicet fideles, has benedicat nuptias, et conjuges
ΚΕΦΑΛ. ΣΟΖ'.
Οτι οὐ χρὴ συνάπτεσθαι ὀρθόδοξον
ἑτερόφρονι.
Διὸ μὴ συναπτέον ὅλως ὀρθόδοξον ἑτερόφρονι. Τίς
γάρ, φησί, μερὶς πιστῷ μετὰ ἀπίστου; Καὶ ἐν
παρατραπέζω δέ τινι ἐξ οίνου ποτήριον τίθησι, τὸ
καλούμενον οὕτω κοινὸν ποτήριον, τὴν ἐμοφροσύνην
δηλοῦν καὶ κοινωνίαν τοῦ βίου καὶ εὐφροσύνην. Καὶ
οὕτως ἐξελθὼν ἐν τῷ νάρθηκι, ἢ ἔνδον τῶν πυλῶν
τοῦ ναοῦ, ὡς τῆς ἀπαρχῆς δεδομένης τῆς εὐλογίας,
καὶ ἐν προθύροις τοῦ ἔργου ὄντος, τὰ τῶν ἀῤῥαβώνων ποιεῖται. Εἰς τοῦτο γὰρ καὶ τεταγμένοι εἰσὶν οἱ
προτεθέντες δακτύλιοι διὰ τὴν συμφωνίαν καὶ τὴν
σφραγίδα τοῦ συναλλάγματος.
ΚΕΦΑΛ. ΣΟΗ'.
Περὶ τῶν μνήστρων.
Εὐλογεῖ οὖν τὸν Θεὸν ὁ ἱερεύς· καὶ τῶν εἰρηνικῶν
λεγομένων, ἐπεὶ καὶ χρεία τῆς ἐκ Θεοῦ εἰρήνης καὶ
ἐν εἰρήνῃ καὶ δι' εἰρήνην συνάπτονται καὶ ὁμόνοιαν,
ἱστᾷ τὸν μὲν ἄνδρα ἐκ δεξιῶν, ἐπεὶ καὶ οὗτος ἄρ
χων καὶ κεφαλὴ τῆς γυναικός, τὴν γυναῖκα δὲ ἐξ
ἀριστερῶν, ὡς ὑποδεεστέραν, καὶ ὡς ἐκ τῆς πλευ
ρᾶς αὐτοῦ. Αιτία γὰρ αὐτῆς ὁ ἀνήρ. Καὶ μετὰ τὰ
εἰρηνικὰ εύχεται, ἵνα ὁ Θεὸς ὁ τὰ διῃρημένα
συναγαγὼν εἰς ἑνότητα, καὶ εὐλογήσας Ἰσαὰκ καὶ
Ρεβέκκαν, καὶ τοὺς συναπτομένους εὐλογήσῃ εὐλογια πνευματικῇ. Ἰσαὰκ δὲ μέμνηται καὶ Ρεβέκ
κας, καὶ οὐχ ἑτέρας τῶν παλαιῶν, ὅτι ἑτέρα τῷ
Ἰσαὰκ οὐ συνήφθη, καὶ ταύτην ἐκ τοῦ γένους αυτ
τοῦ νομίμως ἐν συναλλάγμασιν ἔλαβε· καὶ σωφρό
νως μετ' αὐτῆς ἐβίω μόνης· καὶ ὅτι γνήσιος τοῦ
᾿Αβραὰμ οὗτος παῖς μόνος, καὶ ἐξ ἐπαγγελίας, καὶ
εὐλογημένος ὑπὸ Θεοῦ. Ἐκ τῶν τῆς χάριτος δέ
τινος οὐ μέμνηται ἐν τῷ γάμῳ, ὅτι οὐ προηγούμε
νον ἔργον τοῖς Χριστιανοῖς ὁ γάμος, εἰ καὶ εὐλόγη
ται παρὰ τοῦ Χριστοῦ, διὰ τὸ εὐόλισθον τῶν ἀνθρώ
πων, καὶ τὸν φθαρτόν ἔτι κόσμον συνίστασθαι.
Τέλειος δὲ τοῦ Εὐαγγελίου σκοπός ή παρθε
νία καὶ ἀφθαρσία· πρὸς ἦν καὶ τοὺς ἰσχύοντας
χωρεῖν προσκαλεῖται. Εἶτα καὶ ἐκφώνως δοξολογή
σας τὸν ἐλεήμονα Θεόν δίδωσι τῇ γυναικὶ τὸν σιδη
ροῦν δακτύλιον ὡς παρὰ τοῦ ἀνδρὸς ὁ ἱερεύς· τῷ δὲ
ἀνδρὶ τὸν χρυσοῦν, ὡς παρὰ τῆς γυναικός· καὶ ἐκ
τρίτου αὐτοὺς ἀνταλλάσσει, τὴν Τριάδα τιμῶν, ἥτις
ἅπαντα τελειοί τε καὶ βεβαιοί. Εἶτα και συμπλέκει
αὐτῶν τὰς δεξιάς, δεικνὺς ὅτι ἐν Χριστῷ συνηρμό
σθησαν, καὶ ἔν γεγόνασι καὶ ὅτι ὁ ἀνὴρ τὴν γυναί
κι ἀπὸ τῆς χειρὸς τῆς Ἐκκλησίας διὰ τοῦ ἱερέως
παρέλαβεν. Ο ἱερεὺς οὖν ἐκφωνήσας εἰρήνην πᾶς,
δεικνὺς τὴν ἕνωσιν καὶ ὁμόνοιαν, καὶ κίονα: τὰς
col. 509–510page 4 of 6
PG 155:509κεφαλὰς εἰπών, εὔχεται, ἵνα ὁ μνηστευσάμενο; ἑαυτῷ τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίαν παρθένον ἁγνὴν, ἡμᾶς δηλαδὴ τοὺς πιστοὺς, εὐλογήσῃ καὶ τὰ μνή στρα ταῦτα, καὶ τοὺς μνηστευομένους φυλάξῃ ἐν εἰρήνῃ καὶ ὁμονοίᾳ. Καὶ ἐκφώνως ἀνυμνήσας τῆς Τριάδος τὸ κράτος καὶ τὴν βασιλείαν καὶ δύναμιν καὶ μίαν ἀρχὴν, ὡς τελετάρχου μόνης καὶ παν τουργοῦ, εἰσάγει τούτους διά μέσου τοῦ ναοῦ ἐν πολλοῖς μάρτυσιν, ὡς τῆς Ἐκκλησίας τέκνα, ἀντικρύ τοῦ θυσιαστηρίου πρὸ τῶν ἁγίων θυρῶν, ὡς ἐνύ πιον ἄγων τοῦ Θεοῦ, ἐπεὶ καὶ ἐν τούτῳ καθαροί τοῦτο, Μακάριοι πάντες οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, καὶ τὰ ἑξῆς ἄχρι τέλους. ΚΕΦΑΛ. ΣΟΘ'. συνάπτονται, ψαλλομένου ψαλμοῦ ἁρμοδίου πρὸς Περὶ τῆς τοῦ γάμου τελετής. Ὅτε δὲ στῶσι τοῦ θυσιαστηρίου ἐνώπιον, ἀπο λύουσι τὰς χεῖρας, ἔμπροσθεν αὐτὰς ἔχοντες, ὡς Εμπροσθεν ἱστάμενος τοῦ Θεοῦ, τὸ τῆς δουλείας δεικνύντες, καὶ λαμπάδας βαστάζουσι, τὴν σωφροσύνην ἑαυτῶν μαρτυροῦντες, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐγγινομένην ἐν αὐτοῖς θείαν χάριν σημαίνοντες. Καὶ πάνω τες ὁμοίως λαμπαδηφοροῦσιν οἱ κληρικοὶ διὰ τὴν θείαν ἔλλαμψιν καὶ φαιδρότητα. Καὶ τῶν εἰρηνικῶν αὖθις λεγομένων (προηγούνται γὰρ ταῦτα, καὶ ἐν πάσῃ λέγονται τελετῇ διὰ τὴν ἄνωθεν εἰρήνην, καὶ τὸ ἀναγκαίως ὑπὲρ ἁπάντων ἐν πάσῃ τελετῇ για νεσθαι τὴν προσευχήν) ὁ ἱερεὺς τὴν πρώτην «εὐχὴν λέγει τοῦ γάμου, τὸν Θεὸν τὸν ἅγιον ἐπικαλούμενος, τὸν ἀσώματόν τε καὶ καθαρόν, τὸν πλάταντα τὸν ἄνθρωπον, καὶ ἐξ αὐτοῦ τὴν γυναῖκα εἰς βοηθέν, αὐτὸν ἐξαποστείλαι ἄνωθεν τὴν χεῖρα αὐτοῦ, καὶ ἁρμόσαι τούτους ἀλλήλοις. Καὶ πάλιν συνάπτει τούτων τὰς χεῖρας, τὸ τέλειον δηλῶν τῆς ἑνώσεως. καὶ συζείξαι φησιν ἐν ὁμοφροσύνῃ, καὶ δοῦναι αὐτ τοῖ; καρπὸν κοιλίας, εὐτεχνίαν τε καὶ ἀκατάγνωστον βιοτήν. Καὶ ἐκφώνως Θεὸν ἐλέους καὶ οἰκτιρμῶν δοξολογεῖ τὴν Τριάδα, ὅτι τὰ τοιαῦτα ἐλέους ἔργα αὐτοῦ καὶ συμπαθείας. Εἶτα καὶ τοὺς στεφάνου; ἐχ τοῦ θυσιαστηρίου λαβὼν καὶ εὐλογήσας, τὸν μὲν εἰς τὴν κεφαλὴν τοῦ ἀνδρὸς τὸν δὲ εἰς τὴν κεφαλήν τῆς γυναικός τίθησι, πρὸς τὸν Κύριον καὶ Θεὸν τῶν ὅλων δόξῃ καὶ τιμῇ στεφανώσαι αὐτοὺς εὐχόμενος, ὡς καθαρῶς ἐν αὐτῷ συναπτομένους. ΚΕΦΑΛ. ΣΠ. Περὶ ἀναδόχου τοῦ ἐν τῷ γάμῳ. Ούς η στεφάνου; καὶ ὁ τῆς σωφροσύνης καὶ ομονοίας ἀνάδοχος ὄπισθεν ἑστὼς δέχεται, ἀντὶ πατρὸς αὐτοῖς γινόμενος, καὶ διδάσκαλος τῆς ὁμο φροσύνης καὶ ἀγαθῆς συζυγίας. Διὸ καὶ τῶν ὀρθο δόξων ὀφείλει καὶ θεοφιλῶν εἶναι. Τὴν εἰρήνην τε αὖθις ἐπευξάμενος ὁ ἱερεύς, τὴν δευτέραν ἐπιλέγει εὐχὴν, ὡς καὶ ἐν ταῖς χειροτονία:; παρὰ τοῦ ἱεράρο χου γίνεται. ΚΕΦΑΛ. ΣΠΑ. "Οτι ἡ τοῦ γάμου τελετὴ ἀρχιερέως ίδιον ἔργον. Οτι καὶ τοῦτο ἔργον τοῦ ἱεράρχου· καὶ αὐτῆς τοῦτο ἔν τε βασιλεῦσι καὶ ἄρχουσι καὶ λοιποῖς ἄλο λεις ενεργεί. Δίδοται δὲ ὅμως τοῦτο καὶ ἱερεῦσι ποιεῖν, ὅτι τελετή μόνη, καὶ οὐ τῆς μεταδοτικῆς χάριτος. Πλην καὶ τοῖς ἱερεῦσι μετά προτροπής Α.
DE MATRIMONIO.
κεφαλὰς εἰπών, εὔχεται, ἵνα ὁ μνηστευσάμενο;
ἑαυτῷ τὴν ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίαν παρθένον ἁγνὴν,
ἡμᾶς δηλαδὴ τοὺς πιστοὺς, εὐλογήσῃ καὶ τὰ μνή
στρα ταῦτα, καὶ τοὺς μνηστευομένους φυλάξῃ ἐν
εἰρήνῃ καὶ ὁμονοίᾳ. Καὶ ἐκφώνως ἀνυμνήσας τῆς
Τριάδος τὸ κράτος καὶ τὴν βασιλείαν καὶ δύναμιν
καὶ μίαν ἀρχὴν, ὡς τελετάρχου μόνης καὶ παν
τουργοῦ, εἰσάγει τούτους διά μέσου τοῦ ναοῦ ἐν
πολλοῖς μάρτυσιν, ὡς τῆς Ἐκκλησίας τέκνα, ἀντικρύ
τοῦ θυσιαστηρίου πρὸ τῶν ἁγίων θυρῶν, ὡς ἐνύ
πιον ἄγων τοῦ Θεοῦ, ἐπεὶ καὶ ἐν τούτῳ καθαροί
τοῦτο, Μακάριοι πάντες οἱ φοβούμενοι τὸν Κύριον, καὶ τὰ ἑξῆς ἄχρι τέλους.
ΚΕΦΑΛ. ΣΟΘ'.
custodiat in pace et sensu unanimi. Et clara voce
eelebrans Trinitatis fortitudinem et regnum et potestalem et unum principatum, utpote solius mysteriorum auctoris soliusque omnipotentis, eos inducit
in medium templum multos inter testes, tanquain
Ecclesi liberos, in conspectu altaris coram sanctis fòribus, ducens eos velut in conspectum Dei,
quoniam in eo puri conjunguntur, cantato psalmo
ad hoc accommodato: Beali omnes qui timent Dominum, et reliqua usque ad finem.
συνάπτονται, ψαλλομένου ψαλμοῦ ἁρμοδίου πρὸς
Περὶ τῆς τοῦ γάμου τελετής.
CAPUT CCLXXIX.
De sacro ritu benedictionis nuptialis.
Quando autem stant în conspectu altaris, sotvunt
pianus, quas ante se habent, utpote stantes aute
Deum, et servitutem manifestantes; et lampades
gestant quo eorum castitatem testantur, sed et divinam gratiam sibi supervenientem significant. Omnes pariter clerici lucernas portant propter divinanı
illuminationem et claritatem. Et pace iterum dicta
(haec enim præcedit, atque in omni mysterio dicitur propter cœlestem pacem, et quia necesse est in
omni mysterio preces fieri pro omnibus), sacerdos
primam dicit orationem matrimonio Deum invocans
sanctum et incorporeum et purum, qui hominem
plasmavit, et ex eo mulierem fecit in adjutorium,
ut cœlitus manum suam emittat, et eos inter se
conjungat. Εt iterum jungit eorum manus perfectionem unionis exprimens et dicens: < Conjunge eos
in castitate, et da fructum ventris, piam sobolem
et vitam irreprehensibilem. Et alta voce Deum
misericordiæ et miserationum Trinitatem glorificat, quoniam ista sunt opera ejus misericordiæ et
miserationis. Deinceps acceptis ex altari et benedictis
coronis, alteram quidem viri, alteram autem mulieris'capiti imponit, Dominum Deumque universorun
ut eos gloria et honore coronet deprecans utpote
pure in eo conjugatos.
Ὅτε δὲ στῶσι τοῦ θυσιαστηρίου ἐνώπιον, ἀπολύουσι τὰς χεῖρας, ἔμπροσθεν αὐτὰς ἔχοντες, ὡς
Εμπροσθεν ἱστάμενος τοῦ Θεοῦ, τὸ τῆς δουλείας
δεικνύντες, καὶ λαμπάδας βαστάζουσι, τὴν σωφρο
σύνην ἑαυτῶν μαρτυροῦντες, ἀλλὰ καὶ τὴν ἐγγινομένην ἐν αὐτοῖς θείαν χάριν σημαίνοντες. Καὶ πάνω
τες ὁμοίως λαμπαδηφοροῦσιν οἱ κληρικοὶ διὰ τὴν
θείαν ἔλλαμψιν καὶ φαιδρότητα. Καὶ τῶν εἰρηνικῶν
αὖθις λεγομένων (προηγούνται γὰρ ταῦτα, καὶ ἐν
πάσῃ λέγονται τελετῇ διὰ τὴν ἄνωθεν εἰρήνην, καὶ
τὸ ἀναγκαίως ὑπὲρ ἁπάντων ἐν πάσῃ τελετῇ για
νεσθαι τὴν προσευχήν) ὁ ἱερεὺς τὴν πρώτην «εὐχὴν
λέγει τοῦ γάμου, τὸν Θεὸν τὸν ἅγιον ἐπικαλούμενος,
τὸν ἀσώματόν τε καὶ καθαρόν, τὸν πλάταντα τὸν
ἄνθρωπον, καὶ ἐξ αὐτοῦ τὴν γυναῖκα εἰς βοηθέν,
αὐτὸν ἐξαποστείλαι ἄνωθεν τὴν χεῖρα αὐτοῦ, καὶ
ἁρμόσαι τούτους ἀλλήλοις. Καὶ πάλιν συνάπτει
τούτων τὰς χεῖρας, τὸ τέλειον δηλῶν τῆς ἑνώσεως.
καὶ συζείξαι φησιν ἐν ὁμοφροσύνῃ, καὶ δοῦναι αὐτ
τοῖ; καρπὸν κοιλίας, εὐτεχνίαν τε καὶ ἀκατάγνωστον
βιοτήν. Καὶ ἐκφώνως Θεὸν ἐλέους καὶ οἰκτιρμῶν
δοξολογεῖ τὴν Τριάδα, ὅτι τὰ τοιαῦτα ἐλέους ἔργα
αὐτοῦ καὶ συμπαθείας. Εἶτα καὶ τοὺς στεφάνου; ἐχ
τοῦ θυσιαστηρίου λαβὼν καὶ εὐλογήσας, τὸν μὲν
εἰς τὴν κεφαλὴν τοῦ ἀνδρὸς τὸν δὲ εἰς τὴν κεφαλήν
τῆς γυναικός τίθησι, πρὸς τὸν Κύριον καὶ Θεὸν τῶν ὅλων δόξῃ καὶ τιμῇ στεφανώσαι αὐτοὺς εὐχόμενος,
ὡς καθαρῶς ἐν αὐτῷ συναπτομένους.
ΚΕΦΑΛ. ΣΠ.
Περὶ ἀναδόχου τοῦ ἐν τῷ γάμῳ.
Ούς 3η στεφάνου; καὶ ὁ τῆς σωφροσύνης καὶ
ομονοίας ἀνάδοχος ὄπισθεν ἑστὼς δέχεται, ἀντὶ
πατρὸς αὐτοῖς γινόμενος, καὶ διδάσκαλος τῆς ὁμο
φροσύνης καὶ ἀγαθῆς συζυγίας. Διὸ καὶ τῶν ὀρθο
δόξων ὀφείλει καὶ θεοφιλῶν εἶναι. Τὴν εἰρήνην τε
αὖθις ἐπευξάμενος ὁ ἱερεύς, τὴν δευτέραν ἐπιλέγει
εὐχὴν, ὡς καὶ ἐν ταῖς χειροτονία:; παρὰ τοῦ ἱεράρο
χου γίνεται.
ΚΕΦΑΛ. ΣΠΑ.
CAPIT CCLXXX.
De sponsore in nuptiis.
Quas coronas castitatis sponsor et concordiæ retro
stans accipit, pro patre eis factus, et doctor communis castimoniæ bonique conjugii. Ideo oportet
orthodoxos Deique amicos hoc fungi munere. Pace
iterum optata, sacerdos secundam dicit orationem, quemadmodum in ordinationibus fit a pontifice.
CAPUT CCLXXXI.
"Οτι ἡ τοῦ γάμου τελετὴ ἀρχιερέως ίδιον ἔργον. Quod conjugum benedictio proprium episcopi est
Οτι καὶ τοῦτο ἔργον τοῦ ἱεράρχου· καὶ αὐτῆς
τοῦτο ἔν τε βασιλεῦσι καὶ ἄρχουσι καὶ λοιποῖς ἄλο
λεις ενεργεί. Δίδοται δὲ ὅμως τοῦτο καὶ ἱερεῦσι
ποιεῖν, ὅτι τελετή μόνη, καὶ οὐ τῆς μεταδοτικῆς
χάριτος. Πλην καὶ τοῖς ἱερεῦσι μετά προτροπής
opus.
Illud enim opus est pontificis, et ipse illud præ
regibus et principibus celerisque operatur. Α.
men hoc pariter facere sacerdotibus conceditur,
quoniam tantummodo est mysterium, et non agitur
de cɔmmunicandæ gratiæ sacramento. Cæterum
col. 511–512page 5 of 6
PG 155:511δίδοται, καὶ ἐν ἑκάστῳ ἔργῳ γάμου, ὅτι ίδιόν ἐστιν ἐπισκόπου· καὶ χωρὶς γνώμης αὐτοῦ οὐ δυνατὴν συστῆναι γάμον. Πατήρ γὰρ τῆς Ἐκκλησίας δ ἀρχιερεὺς μόνος. Τῇ δὲ δευτέρα εὔχεται εὐχῇ, αὐτὸν τὸν διὰ τῆς ἐπιφανείας αὐτοῦ τίμιον ἐν Κανα ἀναδείξαντα τὸν γάμον ἐν αὐτῷ παραγενόμενον, καὶ τοὺς συναπτομένους νῦν εἰς γάμον ἐπικαλεῖται ἐν εἰρήνῃ τηρῆσαι καὶ ὁμονοίᾳ, καὶ τίμιον αὐτὸν ποιῆσαι τὸν γάμον, καὶ τὴν κοίτην τηρήσαι αμίαν του, ἀκηλίδωτόν τε αὐτῶν διαφυλάξαι τὸν βίον, καὶ ἐν γήρᾳ πίονι καταντήσαντας, ἐνεργεῖν τὰς θείας εντολάς. Καὶ ἐκφωνεῖ αὐτὸν εἶναι τὸν εὐλο γοῦντα πάντα καὶ ἁγιάζοντα. Εἶτα καὶ στραφείς πρὸς ἀνατολάς, ἀκατακρίτως καταξιωθῆναι ἐκδυς επεῖ καλέσει Πατέρα τὸν ἐπουράνιον Θεόν. Καὶ πάντες ὁμοῦ τὴν παρὰ τοῦ Σωτῆρος προσευχήν λέγουσιν, εἰς εὐχαριστίαν τοῦ ἔργου, εἰ; δείγμα δουλείας, εἰς αἴτησιν ἀγαθῶν, καὶ εἰς κοινωνίαν τοῦ Πνεύματος, διὰ τῆς ἁγίας σαρκὸς τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, ὅς ἐστιν ὁ ἐπουράνιος ἄρτος, δι' οὗ 198 καὶ οι συναπτόμενοι, εἰ εὐσεβῶς καὶ σωφρόνως πολιτ τεύσονται, ζήσονται· καὶ ὅτι Πατήρ πάντων καὶ τῶν συναπτομένων ὁ Θεὸς ὡς δημιουργός. Μετά δε τὴν προσευχὴν ἐκφωνεῖ ἀνυμνήσας τὴν τοῦ Θεοῦ βασιλείαν καὶ δύναμιν καὶ δόξαν ἡ ἱερεύς. Καὶ εἰρήνην δούς, κλίναι λέγει τὰς κεφαλὰς τὰ κτίσματα τῷ ποιήσαντι. Καὶ εὐχὴν ποιεῖται ἐπὶ τῷ κοινῷ ποτηρίῳ, λέγων, ι. Ὁ Θεὸς ὁ πάντα ποιήσας τῇ ισχύϊ σου, καὶ στερεώσας τὸν οὐρανὸν, καὶ τὸν στέφανον τῶν κτισμάτων σου ευλογήσας, ο τουτέστιν ἅπαντα ὡς καὶ ἐν τῷ παντὶ καὶ ὑπὲρ τὸ πᾶν ὤν, αὐτὸς καὶ τὸ κοινὸν ποτήριον τῶν δούλων σου τούτων εὐλόγησον εὐλογία πνευματικῇ, ἵνα αὐλο γημένοι πάντοτε ὦτι. ο Καὶ ἐν τῷ σφραγίζειν τῇ χειρὶ, καὶ τὴν αἰτίαν ἐκφωνεῖ, ὅτι εὐλόγηται τὸ ὄνομα, καὶ δεδόξασται ἡ βασιλεία τῆς ἁγίας Τριά δος. Ἐπεὶ καὶ αὕτη τὰ πάντα εὐλογεῖ τε καὶ τελικαί. ΚΕΦΑΛ. ΣΕΒ. Οτι δεῖ τοὺς συζευγνυμένους εἰς γάμον καθα ροὺς εἶναι, καὶ ἐν ἁγίῳ εὐλογεῖσθαι ναῷ, καὶ τῶν μυστηρίων μετέχειν. Εὐθὺς δὲ τῶν προηγιασμένων ἄπτεται διὰ τοῦ ἱεροῦ ποτηρίου, καὶ ἐκφωνεί, «Τὰ προηγιασμένα για τοῖς ἁγίοις. Καὶ πάντων ἐκδρώντων τό, «Εἷς Άγιος, εἷς Κύριος, ο ὅτι οὗτος ὁ ἁγιασμός μόνος, καὶ τῶν συναπτομένων δούλων αὐτοῦ εἰρήνη καὶ Ένωσις, κοινωνεῖ τοὺς νεονύμφους, είγε ἱκανῶς ἔχουσι. Καὶ δεῖ τούτους ἑτοίμως ἔχειν, ἵνα καὶ ἀξίως στεφανωθῶσι, καὶ καλῶς συζευχθώσι. Τέλος γὰρ πάσης τελετῆς καὶ θείου μυστηρίου παντός σφραγὶς ἡ ἱερὰ κοινωνία. Καὶ καλῶς ἡ Ἐκκλησία ποιοῦσα, προετοιμάζει τὰ θεῖα δῶρα, εἰς ἐξιλασμόν τῶν συναπτομένων καὶ εὐλογίαν· ἐπεὶ αὐτὸς ἐν τῷ γάμος ἦν παραγεγονώς ὁ δοὺς τὰ δῶρα καὶ ὢν, καὶ εἰς ἔνωτιν αὐτῶν εἰρηνικὴν καὶ ὁμόνοιαν ὅθεν ἀξίους δεῖ εἶναι τῆς κοινωνίας τοὺς γάμη συζευγνυμένους, καὶ ἐν ναῷ ἁγίῳ συνάπτεσθαι, τῷ εἴκῳ τοῦ Θεοῦ, τὰ τέχνη τοῦ Θεοῦ, ὡς ἐνώπιον
hoc est mera concessio sacerdotibus facia ad sin- δίδοται, καὶ ἐν ἑκάστῳ ἔργῳ γάμου, ὅτι ίδιόν ἐστιν
gula nuptiarum solemnia, quoniam proprium est
«piscopi, et absque ejus consensu non potest constare confugium, nam solus pontifex pater est Ecclesiæ. Secunda autem oratione poscit ut qui per
suam præsentiam in Cana honorabile ostendit esse
matrimonium cui aderat, istos quoque modo in matrimonium conjunctos in pace et concordia custodiat, istudque honorabile faciat connubium, thorum -
que servet immaculatum et illabatam eorum vitam
tucatur, ut in pinguem senectutem provecti divina
impleant man lata. Et proclamat eum esse qui omnia benedicit et sanctificat. Deinde ad orientem
couversus fagitat se non reprehendi, sed dignum
haberi qui Patrem vocet Deum qui est in cœlis.
Et omnes pariter orationem a Salvatore Institutam,
in gratiarum actionem gratia operis faciendam, in
astensionem servitutis, in postulationem bonorun,
in communicationem Spiritus, per`sanetam carnem
Filii ejus qui est verus de cœlo panis, per quem
conjuges, modo pie et caste conversentur, vivent,
et quoniam Pater omnium et ipsorum conjngum
Deus est qui omnium et ipsorum conjugum Deus
est qui omnia creavit. At post orationem vocem
extollit sacerdos regnum Dei potestatenique et glo
riam celebrans. Εt data pace dicit: Inclinate capita
vegira, crratura, Creatori. Εt preces facit super
communem potum dicens: Deus qui omnia fecisti
tua potentia, cœlumque firmasti et coronam creaturarum tuaruni benedixisti, id est, omnia, quoniam
tu es in universo et super universum, ipse communem potum istorum servorum suorum benedic
benedictione spirituali, ut sint in perpetuum benedicti ɔ. Et dam manu eos signat, causam indicat,
nempe ut lcudicatur nomen et glorifcetur regnum
sanctæ Trinitatis, quoniam ipsa omnia benedicit
et sanctificat.
CAPUT CCLXXXII.
Quod connubio jungendi puri esse debent et in sacro
benedici templo et sacræ Cœnæ fieri participes.
ἐπισκόπου· καὶ χωρὶς γνώμης αὐτοῦ οὐ δυνατὴν
συστῆναι γάμον. Πατήρ γὰρ τῆς Ἐκκλησίας δ
ἀρχιερεὺς μόνος. Τῇ δὲ δευτέρα εὔχεται εὐχῇ, αὐτὸν
τὸν διὰ τῆς ἐπιφανείας αὐτοῦ τίμιον ἐν Κανα
ἀναδείξαντα τὸν γάμον ἐν αὐτῷ παραγενόμενον,
καὶ τοὺς συναπτομένους νῦν εἰς γάμον ἐπικαλεῖται
ἐν εἰρήνῃ τηρῆσαι καὶ ὁμονοίᾳ, καὶ τίμιον αὐτὸν
ποιῆσαι τὸν γάμον, καὶ τὴν κοίτην τηρήσαι αμίαν
του, ἀκηλίδωτόν τε αὐτῶν διαφυλάξαι τὸν βίον,
καὶ ἐν γήρᾳ πίονι καταντήσαντας, ἐνεργεῖν τὰς
θείας εντολάς. Καὶ ἐκφωνεῖ αὐτὸν εἶναι τὸν εὐλο
γοῦντα πάντα καὶ ἁγιάζοντα. Εἶτα καὶ στραφείς
πρὸς ἀνατολάς, ἀκατακρίτως καταξιωθῆναι ἐκδυςεπεῖ καλέσει Πατέρα τὸν ἐπουράνιον Θεόν. Καὶ
πάντες ὁμοῦ τὴν παρὰ τοῦ Σωτῆρος προσευχήν
λέγουσιν, εἰς εὐχαριστίαν τοῦ ἔργου, εἰ; δείγμα
δουλείας, εἰς αἴτησιν ἀγαθῶν, καὶ εἰς κοινωνίαν
τοῦ Πνεύματος, διὰ τῆς ἁγίας σαρκὸς τοῦ Υἱοῦ
αὐτοῦ, ὅς ἐστιν ὁ ἐπουράνιος ἄρτος, δι' οὗ 198 καὶ
οι συναπτόμενοι, εἰ εὐσεβῶς καὶ σωφρόνως πολιτ
τεύσονται, ζήσονται· καὶ ὅτι Πατήρ πάντων καὶ
τῶν συναπτομένων ὁ Θεὸς ὡς δημιουργός. Μετά δε
τὴν προσευχὴν ἐκφωνεῖ ἀνυμνήσας τὴν τοῦ Θεοῦ
βασιλείαν καὶ δύναμιν καὶ δόξαν ἡ ἱερεύς. Καὶ
εἰρήνην δούς, κλίναι λέγει τὰς κεφαλὰς τὰ κτίσματα
τῷ ποιήσαντι. Καὶ εὐχὴν ποιεῖται ἐπὶ τῷ κοινῷ
ποτηρίῳ, λέγων, ι. Ὁ Θεὸς ὁ πάντα ποιήσας τῇ
ισχύϊ σου, καὶ στερεώσας τὸν οὐρανὸν, καὶ τὸν
στέφανον τῶν κτισμάτων σου ευλογήσας, ο τουτέστιν
ἅπαντα ὡς καὶ ἐν τῷ παντὶ καὶ ὑπὲρ τὸ πᾶν ὤν,
· αὐτὸς καὶ τὸ κοινὸν ποτήριον τῶν δούλων σου
τούτων εὐλόγησον εὐλογία πνευματικῇ, ἵνα αὐλο
γημένοι πάντοτε ὦτι. ο Καὶ ἐν τῷ σφραγίζειν τῇ
χειρὶ, καὶ τὴν αἰτίαν ἐκφωνεῖ, ὅτι εὐλόγηται τὸ
ὄνομα, καὶ δεδόξασται ἡ βασιλεία τῆς ἁγίας Τριά
δος. Ἐπεὶ καὶ αὕτη τὰ πάντα εὐλογεῖ τε καὶ
τελικαί.
Statim ad præsanctificata venit per sacrum
calicein, et acclamat: Ecco præsanctificata sancta
sanctis.» Et omnibus clamantibus: Unus Saucins, unus Dominus; quoniam ipse solus est sanc:ificatio, servorumque suorum pax et vinculum,
sacris epulis adhibet recenter desponsatos, si parati sint. Unde oportet eos esse paratos, ut sancie
coronentur, sanrteque conjungantur, nam finis
omnis sacramenti, divinique omnnis mysterii sigillum sacra communio. Εt bene fecit Ecclesia divina dona præparando, in propitiationem et benedictionem conjugum, quia ipse matrimonio praefuit
qui dona dedit et est, et in pacifcam corum adunationem atque concordiam, proinde dignos essecommunione oportet qui in matrimonium copilantur, et in templo Dei inter se nubere, in domo
Der, Dei filios utpote in conspectu illius, ubi per
ΚΕΦΑΛ. ΣΕΒ.
Οτι δεῖ τοὺς συζευγνυμένους εἰς γάμον καθα
ροὺς εἶναι, καὶ ἐν ἁγίῳ εὐλογεῖσθαι ναῷ, καὶ
τῶν μυστηρίων μετέχειν.
Εὐθὺς δὲ τῶν προηγιασμένων ἄπτεται διὰ τοῦ
ἱεροῦ ποτηρίου, καὶ ἐκφωνεί, «Τὰ προηγιασμένα
για τοῖς ἁγίοις. Καὶ πάντων ἐκδρώντων τό, «Εἷς
Άγιος, εἷς Κύριος, ο ὅτι οὗτος ὁ ἁγιασμός μόνος,
καὶ τῶν συναπτομένων δούλων αὐτοῦ εἰρήνη καὶ
Ένωσις, κοινωνεῖ τοὺς νεονύμφους, είγε ἱκανῶς
ἔχουσι. Καὶ δεῖ τούτους ἑτοίμως ἔχειν, ἵνα καὶ
ἀξίως στεφανωθῶσι, καὶ καλῶς συζευχθώσι. Τέλος
γὰρ πάσης τελετῆς καὶ θείου μυστηρίου παντός
σφραγὶς ἡ ἱερὰ κοινωνία. Καὶ καλῶς ἡ Ἐκκλησία
ποιοῦσα, προετοιμάζει τὰ θεῖα δῶρα, εἰς ἐξιλασμόν
τῶν συναπτομένων καὶ εὐλογίαν· ἐπεὶ αὐτὸς ἐν τῷ
γάμος ἦν παραγεγονώς ὁ δοὺς τὰ δῶρα καὶ ὢν,
καὶ εἰς ἔνωτιν αὐτῶν εἰρηνικὴν καὶ ὁμόνοιαν·
ὅθεν ἀξίους δεῖ εἶναι τῆς κοινωνίας τοὺς γάμη
συζευγνυμένους, καὶ ἐν ναῷ ἁγίῳ συνάπτεσθαι, τῷ
εἴκῳ τοῦ Θεοῦ, τὰ τέχνη τοῦ Θεοῦ, ὡς ἐνώπιον
col. 513–514page 6 of 6
PG 155:513αὐτοῦ· ὅπου καὶ διὰ τῶν δώρων αὐτὸς ἱερουργούμενος ἐστι, καὶ προτίθεται, καὶ· μέσος ὁρᾶται ἡμῶν. Εἶτα καὶ ἀπὸ τοῦ κοινοῦ δίδωσι ποτηρίου. Καὶ τό, ο Ποτήριον σωτηρίου λήψομαι, ψάλλεται. Τοῦτο δὲ διὰ τὰ πανάγια δῶρα, καὶ εἰς σημεῖον τῆς ἐν εὐφροσύνῃ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἑνώσεως· καὶ ὅτι ἀπὸ τῆς εἰρήνης καὶ ὁμονοίας ἔσται αὐτοῖς ἡ εὐφροσύνη. Τοῖς μὴ ἱκανοῖς δὲ τῆς κοινωνίας, οἷον διγάμοις, καὶ ὁμοίοις, οὐ τὰ θεῖα δίδοται δῶρα, ἀλλὰ τὸ κοινὸν ποτήριον μόνον εἰς μερικὸν ἁγιασμὸν καὶ κοινωνίαν ἀγαθήν τε καὶ ἔνωσιν ἐν εὐλογίᾳ Θεοῦ. Εἶτα καὶ ἐκτενούς δεήσεως γινομένης, καὶ μνημονευομένων ὁμοῦ τῶν συζευχθέντων, ὡς ἤδη γεγενημένων ἂν, καὶ τοῦ ἀναδεξαμένου ὡς συνεργοῦ τοῦ ἔργου, Οτι ἐλεήμων, ο ἐκφωνεί, τὸν θεῖον ἔλεον αὐτοῖς ἐπευχόμενος καὶ ὅτι ἀπὸ τοῦ ἐλέους τοῦ Θεοῦ ταῦτα. Εἶτα καὶ ὥσπερ αὐτοὺς κατηχῶν τε καὶ νουθετῶν, καὶ τὴν εἰρήνην ἐπευχόμενος, ἀποστολικά ἐπιφέρει, λέγων, 'Αδελφοί, χαίρετε ἐν Κυρίῳ πάντοτε, ο καὶ τὰ ἑξῆς· καὶ τὸ, «Ὁ Θεὸς τῆς εἰ ρήνης ἔσται μεθ' ὑμῶν πάντοτε, ο Καὶ εὐθὺς λαμβάνων αὐτοὺς ἐκ τῶν χειρῶν, ὡς πρὸς τὸ θυσιαστήριον ἄγει, καὶ χορείαν ποιούμενος, ᾄδει μετὰ τῶν ψαλλόντων, ἐν Χριστῷ εὐφραινόμενος, τό, «"Αγιοι μάρτυρες ο ὡς ἐπὶ χειροτονίᾳ· καὶ τὸ, ο Δόξα σοι, φησί, Χριστὲ ὁ Θεὸς, ἀποστόλων καύχημα. ο Κοι νωνοὶ γὰρ Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ οἱ εὐσεβῶς καὶ σωφρόνως ζήσαντες, καὶ ὅτι οὐ σαρκὶ μόνον, ἀλλὰ ψυχῇ μᾶλλον χρή συνάπτεσθαι, διά τε τῆς ὀρθῆς ἡμῶν πίστεως, καὶ τῶν τῆς εὐσεβείας θεωρι τῶν ἔργων, ἵνα καὶ ἀληθὴ; ᾗ συζυγία, καὶ γάμος ἀμίαντος, καὶ κοινωνοὶ ὦσι Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ, καὶ μᾶλλον τῶν τῆς σαρκὸς καταφρονησάντων ἄχρι καὶ μαρτυρίου. Καὶ οὕτως εὐχὴν ἐπὶ τῇ λύσει τῶν στεφάνων επάγει· ἵνα ὁ δοὺς αὐτοῖς τοὺς στεφάνους εἰς σημεῖον τῆς σωφροσύνης, καὶ τὸν ἄχρι τοῦ γάμου αὐτῶν τῆς ἁγνείας καὶ καθα ρότητος μισθόν, ὅτι ἀγνοὶ πρὸς γάμον συνήφθησαν, αὐτὸς καὶ τὴν λύσιν τῶν στεφάνων 199 εὐλογήσῃ. καὶ ἀδιάσπαστον αὐτὴν τηρήσῃ τὴν συζυγίαν καὶ τὴν συνάφειαν, ἵνα συμφώνως εὐλογῶσιν αὐτοῦ τὸ ὄνομα τοῦ Πατρός, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, πάντοτε. Ἐπεὶ καὶ οὗτός ἐστιν ὁ πάντα πρὸς τὸ συμφέρον ἀγαθῶς ἐξοικονομών. Εἶτα τὸν Χριστὸν ἐπικαλεσάμενος, διὰ τῆς Μητρὸς αὐτοῦ καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ ἔλεον πᾶσι δοῦναι καὶ σωτηρίαν, ἀπολύει.. Καὶ εὐλογούμενοι παρ' αὐτοῦ οἱ νεόνυμφοι, οίκοι μετά χαράς πορεύονται. Ταῦτα μὲν οὖν καὶ τὰ τοῦ γάμου, καὶ οὐ χρὴ πλείω λέγειν. Εἰ γὰρ καὶ ζητήσεις περὶ γάμου τινές εἰσιν, ἀλλ' οὐ καιρὸς ἡμᾶ; περὶ τούτων λέγειν· ὅτι καὶ περὶ πάντων σαφῶς ἡμᾶς ἐκδιδάσκουσιν οἱ Πατέρες. Μόνον ἀναγκαῖον τοῦτο μαθεῖν, ὡς οἱ συναφθέντες γάμῳ παρὰ Θεοῦ συνήφθησαν, καὶ καθαροὶ τῇ ἐπικλήσει τοῦ καθαροῦ. Τηρείτωσαν οὖν ἀλλήλοις ἀμόλυντον τὸν γάμον, καὶ ἐν εἰρήνῃ καὶ εὐλαβείς μενέτωσαν καὶ δ ἔλαβον παρὰ τοῦ Θεοῦ, τὴν ἕνωσιν ἐν σεμνότητι, καὶ ἀγάπην ἐν σωφροσύνῃ, καὶ συμβίωσιν ἐν ὁμονοίᾳ τε καὶ εἰρήνῃ ὡς παρακαταθήκην ἀλλήλοις
DE MATRIMONIO.
et in medio nostrum conspicitur. Postea dat ex communi calice, et cantatur: • Calicem salutaris accipiam. › Dona vero sanctissima fiunt in signum
unionis a Deo in gaudio initæ, et quoniam a pace
el concordia erit eis lætitia. Illis autem qui ad
communionem non sunt comparati, velut bigamis
et similibus, divina non dantur mysteria, 'sed solummodo calix communis ad aliquantulam sanctficationem, ad bonam communitatem et unionem
in benedictione Dei. Deinde longa oratione facta in
qua simul de conjugibus recordatur tanquam unum
jam factis, eumque connotat qui opus adjuvit,
quoniam, inquit, misericors est, divinam eis pos
αὐτοῦ· ὅπου καὶ διὰ τῶν δώρων αὐτὸς ἱερουργοῦ- donum ipse in sacrificium olertur, et producitur,
μενός ἐστι, καὶ προτίθεται, καὶ· μέσος ὁρᾶται
ἡμῶν. Εἶτα καὶ ἀπὸ τοῦ κοινοῦ δίδωσι ποτηρίου. Καὶ
τό, ο Ποτήριον σωτηρίου λήψομαι, ψάλλεται. Τοῦτο
δὲ διὰ τὰ πανάγια δῶρα, καὶ εἰς σημεῖον τῆς ἐν
εὐφροσύνῃ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἑνώσεως· καὶ ὅτι ἀπὸ τῆς
εἰρήνης καὶ ὁμονοίας ἔσται αὐτοῖς ἡ εὐφροσύνη.
Τοῖς μὴ ἱκανοῖς δὲ τῆς κοινωνίας, οἷον διγάμοις,
καὶ ὁμοίοις, οὐ τὰ θεῖα δίδοται δῶρα, ἀλλὰ τὸ κοινὸν
ποτήριον μόνον εἰς μερικὸν ἁγιασμὸν καὶ κοινωνίαν
ἀγαθήν τε καὶ ἔνωσιν ἐν εὐλογίᾳ Θεοῦ. Εἶτα καὶ
ἐκτενούς δεήσεως γινομένης, καὶ μνημονευομένων
ὁμοῦ τῶν συζευχθέντων, ὡς ἤδη γεγενημένων ἂν,
καὶ τοῦ ἀναδεξαμένου ὡς συνεργοῦ τοῦ ἔργου,
• Οτι ἐλεήμων, ο ἐκφωνεί, τὸν θεῖον ἔλεον αὐτοῖς
ἐπευχόμενος καὶ ὅτι ἀπὸ τοῦ ἐλέους τοῦ Θεοῦ
ταῦτα. Εἶτα καὶ ὥσπερ αὐτοὺς κατηχῶν τε καὶ
νουθετῶν, καὶ τὴν εἰρήνην ἐπευχόμενος, ἀποστολικά
ἐπιφέρει, λέγων, 'Αδελφοί, χαίρετε ἐν Κυρίῳ
πάντοτε, ο καὶ τὰ ἑξῆς· καὶ τὸ, «Ὁ Θεὸς τῆς εἰ
ρήνης ἔσται μεθ' ὑμῶν πάντοτε, ο Καὶ εὐθὺς λαμβάνων αὐτοὺς ἐκ τῶν χειρῶν, ὡς πρὸς τὸ θυσιαστή
ριον ἄγει, καὶ χορείαν ποιούμενος, ᾄδει μετὰ τῶν
ψαλλόντων, ἐν Χριστῷ εὐφραινόμενος, τό, «"Αγιοι
μάρτυρες ο ὡς ἐπὶ χειροτονίᾳ· καὶ τὸ, ο Δόξα σοι,
φησί, Χριστὲ ὁ Θεὸς, ἀποστόλων καύχημα. ο Κοι
νωνοὶ γὰρ Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ οἱ εὐσεβῶς
καὶ σωφρόνως ζήσαντες, καὶ ὅτι οὐ σαρκὶ μόνον,
ἀλλὰ ψυχῇ μᾶλλον χρή συνάπτεσθαι, διά τε τῆς
ὀρθῆς ἡμῶν πίστεως, καὶ τῶν τῆς εὐσεβείας θεωρι
τῶν ἔργων, ἵνα καὶ ἀληθὴ; ᾗ συζυγία, καὶ γάμος
ἀμίαντος, καὶ κοινωνοὶ ὦσι Χριστοῦ καὶ τῶν ἁγίων
αὐτοῦ, καὶ μᾶλλον τῶν τῆς σαρκὸς καταφρονη
σάντων ἄχρι καὶ μαρτυρίου. Καὶ οὕτως εὐχὴν ἐπὶ
τῇ λύσει τῶν στεφάνων επάγει· ἵνα ὁ δοὺς αὐτοῖς
τοὺς στεφάνους εἰς σημεῖον τῆς σωφροσύνης, καὶ
τὸν ἄχρι τοῦ γάμου αὐτῶν τῆς ἁγνείας καὶ καθα
ρότητος μισθόν, ὅτι ἀγνοὶ πρὸς γάμον συνήφθησαν,
αὐτὸς καὶ τὴν λύσιν τῶν στεφάνων 199 εὐλογήσῃ.
καὶ ἀδιάσπαστον αὐτὴν τηρήσῃ τὴν συζυγίαν καὶ τὴν
συνάφειαν, ἵνα συμφώνως εὐλογῶσιν αὐτοῦ τὸ
ὄνομα τοῦ Πατρός, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου
Πνεύματος, πάντοτε. Ἐπεὶ καὶ οὗτός ἐστιν ὁ πάντα
πρὸς τὸ συμφέρον ἀγαθῶς ἐξοικονομών. Εἶτα τὸν
Χριστὸν ἐπικαλεσάμενος, διὰ τῆς Μητρὸς αὐτοῦ καὶ
τῶν ἁγίων αὐτοῦ ἔλεον πᾶσι δοῦναι καὶ σωτηρίαν,
ἀπολύει.. Καὶ εὐλογούμενοι παρ' αὐτοῦ οἱ νεόνυμφοι,
οίκοι μετά χαράς πορεύονται. Ταῦτα μὲν οὖν καὶ
τὰ τοῦ γάμου, καὶ οὐ χρὴ πλείω λέγειν. Εἰ γὰρ καὶ
ζητήσεις περὶ γάμου τινές εἰσιν, ἀλλ' οὐ καιρὸς
ἡμᾶ; περὶ τούτων λέγειν· ὅτι καὶ περὶ πάντων
σαφῶς ἡμᾶς ἐκδιδάσκουσιν οἱ Πατέρες. Μόνον
ἀναγκαῖον τοῦτο μαθεῖν, ὡς οἱ συναφθέντες γάμῳ
παρὰ Θεοῦ συνήφθησαν, καὶ καθαροὶ τῇ ἐπικλήσει
τοῦ καθαροῦ. Τηρείτωσαν οὖν ἀλλήλοις ἀμόλυντον
τὸν γάμον, καὶ ἐν εἰρήνῃ καὶ εὐλαβείς μενέτωσαν·
καὶ δ ἔλαβον παρὰ τοῦ Θεοῦ, τὴν ἕνωσιν ἐν σεμνό
· τητι, καὶ ἀγάπην ἐν σωφροσύνῃ, καὶ συμβίωσιν ἐν
ὁμονοίᾳ τε καὶ εἰρήνῃ ὡς παρακαταθήκην ἀλλήλοις
stulat misericordiam, et denuntiat hæc esse a
divina misericordia. Postea quasi eos edocens et
instruens, optata pace, apostolica refert verba,
dicens: • Fratres, gaudete in Domino semper, s et
reliqua, ac illud: «Deus pacis erit vobiscum semper, illosque manu apprehendens, velut ad altaro.
ducit, et facta chorea, cantat cum cantatoribus in
Christo lætatus: Sancti martyres», tanquam in
ordinatione, et illud: • Gloria tibi, ait, Christe
Deus, apostolorum decus, › nam socii flunt Christi
et sanctorum ejus qui pie et pacifice vivunt, et
quoniam non carne tantum sed potius anima copulari oportet per rectam fidem nostram et opera
pietatis Deo beneplacita, ut verum sit conjugium,
et connubium impollutum, et Christi ejusque
sanctorum sint socii, præcipue carnem aspernando
usque ad martyrium, et sic orationem in solutione
coronarum protrahit, ut qui dedit eis coronas in
signum castimoniæ, et in mercedem eorum puritatis ac munditiæ usque ad matrimonium) asservatæ,
quoniam puri in matrimoniumn conjuncti sunt,
ipse etiain coronarum solutionem bencdicat, et
indissolubile custodial eorum conjugium ac sociotalem, ut una voce jugiter benedicant ejus nonen,
Patris, et Filii, et sancti Spiritus, quum ipse sit qui
omnia in bonum dispensat. Deinceps postquam
Christum invocaverit ut gratia Matris et sanctorum
ejus misericordiam omnibus donet et salutem,
eos dimittit, et benedicti ab eo nuper conjugati
domum cum gaudio perguut. Ista quidem de matrimonio, nec oportet plura dicere. Nam etsi quædam
sint de matrimonio quæstiones, sed tempus non est
de his dicendi, quoniam de omnibus sapienter nos
docuerunt Patres. Hoc tantum discere necessarium
est, nempe matrimonio conjunctos a Deo esse sociatos, et puros per invocationem ejus qui puritas
est. Igitur sibi mutuo custodiant illibatum matrimonium, et in pace ac pictate permaneant, et quod
acceperunt, scilicetţunionem in sauctitate, et cari
tatem in castitate, et communitatem vitæ in concordia et paee ut commissum sibi invicem conservent, ne in damnum ab eis exigatur ratio castitatis cæterorumque.divinorum operum. Neque de
corpore tantum, sed et de animis suis curent,
quoniam duplices se habent, nempe ex corpore
Continue reading PG 155: De sacro ritu sancti olei →≣ entire volume