SYMEONIS THESSALONICENS:S ARCHIEP. qualum modo utilia videantur, et secundum divinos λεχθέντα διδασκάλους τῆς Ἐκκλησίας, ἀποδέξασθαι Ecclesiæ doctores dicantur, illa in charitate suscipiant, fratribusque legenda permittant; si autem alíquid videatur bonum non esse, precor ut qui bene scit quod oportet fraterno animo nos corrigere; cupimus enim corrigi, hocque acriter polulamus, quoniam volumus esse subditi Matri nostræ Ecclesia, patribusque nostris et fratribus in Christo neque nos tales æstimamus quales correctione non indigeamus, nec, quasi scientia apicem consecuti, hæc capta aggredimur, minime, sed propter fratres in necessitate interrogantes, ut debitum habentes loquendi ex maxima Spiritus gratia nobis supra nos data, cum ad hunc finem divina miseratione ab Ecclesia Christi constituti sumus, ut de sacris doctrinis et dogmatibus ex sermonibus Spiritus loquamur, ut de sacerrimis Ecclesia disciplinis cogitemus, et istas pari ratione impleamus et perpendamus, fratribusque ad interrogandum accedentibus ex Scripturis respondeamus, ac salutaria consulamus. Igiður hujus gratia ista quoque ex sanctissimis Scripturis sudemus dicere. Sed si quibusdam fratribus perspicacioribus hæc videantur indigere correctione, hoc desideramus, Ecclesiz Christi ardenti animo subditi, et quærentes in charitate obsecramus. Loqui ergo incipiendum est de divinis Ecclesiæ precibus secundum vestram sciscitationem. δι' ἀγάπην, καὶ ἀναγινώσκειν ἀφιέναι τοὺς ἀδελ φού;· εἰ δὲ κατά τι δόξειε μὴ καλῶς ἔχειν, τὴν και λῶς τὸ δέον εἰδότα ἀδελφικῶς διορθώσασθαι. Που θοῦμεν γὰρ διορθοῦσθαι, καὶ ζητοῦμεν τοῦτο θερ μῶς, ὑποτάσσεσθαι θέλοντες τῇ τε μητρὶ ἡμῶν Ἐκκλησίᾳ, καὶ τοῖς Πατράσιν ἡμῶν καὶ ἀδελφοῖς ἐν Χριστῷ· καὶ οὐδὲ τοιούτους εαυτούς λογιζόμε θα, ὡς μὴ χρήζοντας διορθώσεως. 'Αλλ' οὐδ᾽ ὡς ἄκροι τὴν γνῶσιν τοῖς τοιούτοις ἐγχειροῦμεν ἡμεῖς, οὐδαμῶς: διὰ δὲ τοὺς ἀδελφοὺς κατ' ἀνάγκην της τοῦντας, ὡς τὴν ἀφειλὴν ἔχοντες λαλεῖν διὰ τὴν ἐν ἡμῖν ὑπὲρ ἡμᾶς μεγίστην χάριν τοῦ Πνεύματος· ἐπεὶ καὶ εἰς τοῦτο θείῳ ἐλέει κατέστημεν ὑπὸ τῆς Εκκλησίας Χριστοῦ, περί τε τῶν ἱερῶν διδαγμά των τε καὶ δογμάτων ἐκ τῶν λογίων λέγειν τοῦ Πνεύματος, καὶ τῶν ἱερωτάτων φροντίζειν τῆς Εκκλησίας εὐταξιών, κατά λόγον τε ταύτας διενερ γεῖν τε καὶ νοεῖν, καὶ τοῖς προσιούσι τῶν ἀδελφῶν ἐν ἐρωτήσεως τάξει ἀπὸ τῶν Γραφῶν ἀποκρίνεσθαι, καὶ τὰ σωτήρια παραινείν. Τούτου οὖν χάριν καὶ ἡμεῖς ταῦτα τολμῶμεν λέγειν ἐκ τῶν ἁγιωτάτων Γραφῶν. Εἰ δὲ δόξειέ τισιν ἀκριβεστέροις τῶν ἀδελφῶν ταῦτα διορθώσεως δείσθαι, ποθοῦμεν τοῦ το, τῇ Ἐκκλησία Χριστοῦ θερμῶς ἐν ταπεινώσει ὑποτα τσάμενοι, καὶ ζητοῦντες ἐν ἀγάπῃ παρακα λοῦμεν. Αρκτέον τοίνυν λέγειν καὶ περὶ τῶν θείων τῆς Ἐκκλησίας προσευχῶν κατὰ τὴν ὑμετέραν ἐρώτησιν. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΘΕΙΑΣ ΠΡΟΣΕΥΧΗΣ. Sermo de oratione, fraces, multus est et maxi-C n:us, atque, ut vere dicam, lioc est opus a Deo nolis commissum, et cujuslibet alterius caput. Oratio autem est cum Deo fieri, semper esse cum Deo, eique conglutinatam (ut dixit David ) et inse. parabilem habere animam, mentemque ita conjunetam ut avelli nequeat. Ait enim: ‹ Conglutinata est anima mea post le; et: «Sitivit anima mea; › et: • Sicut cervus desiderat ad fontes aquarum, ita desiderat anima mea ad te, Deus, a et: «Diligain te, Domine, fortitudo mea, o et: c Anima mea in manibus tuis semper, id est tecnn. ldo dixit etiam: Benedicam Dominum in omni tempore, et semper Jaus ejus in ore meo.» Iloc vero f³ cum ipsis angelis, cum ipsis adunetur homo Jona dilectione bonoque desiderio, et ait: «Laudate Dominum de cal's laudale eum. in excelsis; laudate eum omnes Ο περὶ τῆς προσευχῆς λόγος, ἀδελφοί, πολύς τη καὶ μέγιστος, καὶ, ὡς ἀληθῶς εἰπεῖν, τοῦτο ἡμῖν τὸ παραδεδομένον ἔργον ἀπὸ Θεοῦ, καὶ παντὸς ἄ λοι κεφάλαιον. Εστι δὲ προσευχὴ τὸ μετὰ Θεοῦ γενέσθαι, καὶ ἀεὶ συνεἶναι Θεῷ, καὶ κεκολλημένην (ως φησιν ὁ Δαβίδ) ἔχειν αὐτῷ καὶ ἀδιάσπαστον τὴν ψυ χὴν, καὶ τὸν νοῦν ἀναπόσπαστον. Εκολλήθη γὰρ φησὶν, ἡ ψυχή μου ὀπίσω σου, καὶ, Ἐδίψησε σὲ ἡ ψυχή μου, καὶ. Ως ἐπιποθεῖ ἡ Έλαφος ἐπὶ τὰς πηγὰς τῶν ὑδάτων, οὕτως ἐπιποθεῖ ἡ ψυχή μου πρὸς σέ, ὁ Θεός· καὶ, Αγαπήσω σε, κα ρις ἡ ἰσχύς μου, καὶ, Η ψυχή μου ἐν ταῖς χερσὶ σοῦ διαπαντός, ἀντὶ τοῦ, μετὰ σοῦ. Διὰ τοῦτο καὶ Εὐλογήσω, φησὶ, τὸν Κύριον ἐν παντὶ καιρῷ, καὶ, Διαπαντὸς ἡ αἴνεσις αὐτοῦ ἐν τῷ στόματι μου. Καὶ μετὰ τῶν ἀγγέλων δὲ γίνεται, ἐνούμενος αὐτοῖς τῷ καλῷ ἔρωτι καὶ πόθῳ. Καὶ Αἰνεῖτε,

φησί, τον Κύ, τον ἐκ τῶν οὐρανῶν, αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν τοῖς ὑψίστοις· αἰνεῖτε αὐτὸν, πάντες οἱ ἄγγελοι αὐτοῦ· αἰνεῖτε αὐτὸν, πᾶσαι αἱ δυνάμεις· οὐχ ὅτι ὡς μὴ αἰνοῦντας παρακινῶν, ἀλλ' ὡς μᾶλ λον ίδιον έργον τοῦτο τοὺς ἀγγέλους κεκτημένους καὶ ἀκατάπαυστον τῷ πρὸς Θεὸν πόθῳ, οἷον ἐπαινῶν οὐτοὺς καὶ διερεθίζων, καὶ ἐνῶν ἑαυτὴν αὐτοῖ ὅτι καὶ ἔργον ἀσίγητόν τε καὶ ἄληκτον ἡ προσε ευχή, καὶ ὁ τοῦ Θεοῦ εἶνος. Πρὸς τοῦτο δὲ ὁ καλὸς καὶ ἀγγελικὸς ὀμνιός οὗτος Δαβὶδ καὶ τὴν οἰκουμένὴν ἅπασαν ἔκκα είται, προφαίνων, οἶμαι, την σωτής μον ἐπιφάνειαν, καὶ τὴν διὰ ταύτην ἐπίγνωσιν τῆς Τριάδος τῶν 10.ὢν 208 καὶ δοξολογίαν ἀνελλιπή. Καὶ Αἰνεῖτε, φης, τὸν Κύριον, πάντα τὰ ἔθνη ἐπαινέσατε αὐτὴν, πάντες οι λαοί. Οτι δὲ ἐσ!- γητος ύμνος Θεῷ παρὰ τῶν ἀγγέλων ἐστὶ, καὶ ὁ Ησαΐας διδάσκει, ἰδὼν τὴν δόξαν Θεοῦ, καὶ καταπαύστως τοὺς ἀγγέλους τὸν Τρισάγιον άλοντα; καὶ ὁ Ἰεζεκιήλ δὲ ὁμοίως· 8 δὴ ἔργον καὶ τῶν πρώτων τυγχάνει τάξεων, τῶν Σεραφίμ τε καὶ Χερουβίμ. Καὶ τὰ μὲν αὐτῶν ἔμπυρα διὰ τὸν πόθον τε καὶ τὸν ἐν ζήλῳ ὕμνον, καὶ ἔνθερμα καλούνται· τοῦτο γὰρ τὸ Σεραφίμ· τὰ δὲ χύσις διὰ τὸ πλάτος τῆς γνώσεώς τε καὶ τῆς αἰνέσεως· καὶ τοῦτο δηλοῖ τὸ Χερουβίμ. καὶ πολυόμματα, διὰ τὸ πολὺ καὶ λεπτὸν καὶ διορατικόν τῆς θεωρίας τε καὶ δοξολο γίας καὶ ἀκατάπαυστον. Διὸ καὶ ἔνθερμοι παρ' ἡμῖν ἄνδρες ὅσιοι, καὶ ἔμποροι τῇ ἀγάπῃ τε καὶ τῷ ζήλῳ καὶ τῇ ἐγκαρδίων προσευχῇ, κατὰ τὸ εἰρη μένον, Εξεκαύθη ἡ καρδία μου ἐντός μου, καὶ ἐν τῇ μελέτῃ μου ἐκκαυθήσεται πῦρ, καὶ, Οὐ χὶ ἡ καρδία ἡμῶν καιομένη ἦν ἐν ἡμῖν; καὶ, Τις ἡμᾶς χωρίσει ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Χριστοῦ; καὶ τῷ Πνεύματι ζέοντες, τῷ Κυρίῳ δουλεύοντες, ταῖς προσευχαίς προσκαρτερούντες. Καὶ πολλο παρ' ἡμῖν χύσιν Θεού γνώσεω; ἔχοντες, καὶ ὡς ὕδωρ πολύ πρὸς τὸν θεῖον ἐκχεόμενοι πόθον, κατά τό. Εξελύθη ἡ χάρις ἐν χείλεσί σου· καὶ, Επλάτυνας τὴν καρδίαν μου· καὶ, Εκχεον τὸ Ελεός σου ἐφ' ἡμᾶς, καὶ ὅλον ὀφθαλμοὶ ὡς Θεὸν ἐρῶντες, κατὰ τὸ γεγραμμένον, Οἱ ὀφθαλμοί μου Γιὰ παντὸς πρὸς τὸν Κύριον, και, Προωρώμην τὸν Κύριον ἐνώπιόν μου διὰ παντὸς, οἳ καὶ ὡς καθαροὶ τὴν καρδίαν, ἐρῶσι τὸν Κύριον. Καὶ ἔτι την τρίτην τάξιν τῶν θρόνων καὶ ἐν ἡμῖν τινες ἐκμιμοῦνται. Καὶ ὡς ἐν αὐτοῖς Θεὸς ἀναπαύεται, ἀνάπαυσι; γὰρ καὶ καθέδρα ὁ θρόνος, οὕτω δὴ καὶ ἐν τούτοις, τὸν Θεὸν τιμῶσιν ἐννοίαις καὶ ὕμνοις καὶ λόγοις καὶ πράγμασιν, ούπερ ἡ ἀνάπαυσις ἐστι τιμήν κατ' ἐκεῖνόν τε ζῶσι, τὸν λέγοντα, *νάστηθι, Κύριε, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου, καὶ, Ο θρόνος σου, ὁ Θεὸς, εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶ τος. Οι; καὶ ὁ Θ.δ: ἀρεσκόμενος, Ενοικήσω έν αὐτοῖς, φησί, καὶ ἐμπεριπατήσω, καὶ, Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἐλευσόμεθα, καὶ μονὴν παρ' αὐτῷ ποιήσομεν, και, Οὐκ οἴδατε ὅτι Χριστὸς οἰκεῖ ἐν ἡμῖν; εἰ μή τι ἄρα ἀδόκιμοι έττε. Τοῦτο οὖν τὸ τὸν Χριστὸν ἔχειν, τὸ περιφέρειν αὐτὸν ἐν τῇ καρ δίᾳ καὶ τῷ νεῖ, καὶ ἀδιαλείπτως αὐτοῦ μεμνήσθαι, G angeli ejus; laudate eum, omnes virtutes, όπω perinde quasi non laudantes incitaret, seul. potius quam istud sit opus angelis proprium et nunquam intermissum ex eorum erga Deum dilectione, quasi eos landaret et hortaretur et seipsum eis adjungeret, quoniam opus est neque requiem nec intermissionem habens oratio Deique landatio. Insuper egregius et angelicus psaltes iste David terram universam convocat, prænuntians, ne judice, salutifera: manife tationem et per ista: Trinitatis cognitionem gentibus dandam earumque perennem Dei glorificationem. ι Laufate, inquit, Domiuit, omnes gentes; lau.late eum, omnes populi. › Hune by mum Deo sine intermissione ab ang lis rattari ipse etiam Isaias docet, dum videt gloriam Dei et angelos sine fine concinentes: Sanctus, sanctus, sanctus. Similiter et Ezecpiel. Quod opus est pṛimorum ordinum, nempe S. raphim et Cherubim. Al i enim ex ipsis igniti propter eorum amorem, bymno-que studio vehementes et fervidi șocantur, hoc eulin sonat vox Seraphim; alii vero èffusio dienutur propter amplitudinem scientiæ et laudationis, et istud ostendit vox Cherubim. Qui etiam multo oculei appellantur propter multitudinem, subtilitatem ac perspicacitatem atque perenuitatem eorum contemplationis et glorificatiouis. Propterea fervidi quoque apud nos dicuntur viri sancti et igniti charitate, studio et oratione que ex corde procedit, prout dictum est: Incaluit cor meum intra me et in meditatione mea exardecet ignis;» et: «Nonne cor nostrifm ardens erat in nobis?> et: ‹ Quis nos separabit a charitate Christi?, et:. Spiritu ferventes, Domino servientes, orationi instante. Multi etiam sunt apud nos diffusam habentes Dri notitiam, et velut aqua copiosa in divinum desiderium effus secundum illud: Diffusa est gratia in laliis tuis;set: «Dilalasti cor meum;» et: • Effunde misericordiam tuam super nos, › ac velut oculi in Deum aspicientes, quemadmodum scriplum est: «Oculi mei semper ad Dominum; et: ‹ Prævidebam Dominum in conspectu ineo scmper, › qui utpote mundo corde Pominum vident, Tertium insuper Thronorum ordinem in nobis quidam imitantur, et Deus in eis requiescere videtur, thronus enim sedes est et cathedra; ita et in illis, qui Deum cogitationibus, hymnis, verbis et operibus 'honorant, cujus requies est honor, qui vivunt eodem more ac dicens: 4 Surge, Domine, in requiem tuam; et:. Turonus tuus, Deus, in sculum saeculi in quibus sibi complicet Deus. ‹ Inhabitabo, inquit, in cis et inambulabo; › et: Ego et Pater veniemus, et mansionem apud euin faciemus; s et:: An nescitis quoniam Christus, babitat in nobis?» wisi sitis tamen indigmi. Illud ergo: Christum habere, eum in corde circumferre et in mente, ejus sine intermissione recordari, in co meditari et ardere ejus desiderio more Seraphim, eum semper videre ut Cherubim, in corde eum habere re:fuicscen:cm v.lut Thromi, hoc est opus

orationis. Quamobremn oratio opus est praecipuum & καὶ ἐν αὐτῷ μελετῶν καὶ θερμαίνεσθαι τούτου τῷ πόθῳ κατὰ τὰ Σεραφίμ, καὶ ὁρᾶν αὐτὸν ἀεὶ ὡς τὰ Χερουβίμ, καὶ ἐν καρδίᾳ τοῦτον ἔχειν ἀναπανήμε τον ὡς οι θρόνοι, τῆς προσευχῆς ἐστιν ἔργον. Διδ καὶ ἔργον ἐξαίρετον τοῖς Χριστοῦ δούλοις ή προσο ευχή παρὰ πάντα· τὰ γὰρ ἄλλα διακονίας εἰσὶ καὶ δεύτερα. Όθεν καὶ τοῖς ἄλλοις ἀγγέλοις τοῖς δια χονίων θείων Επωνυμίας κεκτημένοις, Εὐλογεῖτε τὸν Κύριον, φησὶν ὁ Δαβίδ, πάντες άγγελοι αυτ τοῦ; δυνατοὶ ἰσχύι, ποιοῦντες τοὺς λόγους αὐτ τοῦ, τοῦ ἀκοῦσαι τῆς φωνῆς τῶν λόγων αὐτοῦ. Εἰ γὰρ καὶ τοιοῦτος τῷ ζήλῳ καὶ τῷ ἐκτελέσαι τὰ προστεταγμένα θερμοί, καὶ τοῦτο τὸ ἔργον της Ανα τως ὑπακοῆς τε καὶ ταπεινώσεως, ἀλλ' ὅμως καὶ εὐλογεῖτε καὶ δοξολογεῖτε αὐτὸν πάντοτε· οὐχ ὡς προτρέπων αὐτοὺς τοῦτο λέγων, ἀλλ' ὡς ποιοῦντας ἀπαύστως τοῦτο, καὶ μετὰ τῆς ἄλλης λειτουργίας τιμῶν, καὶ συνάπτων αὐτοῖς ἑαυτὸν καὶ πάντα; ὅτι τοῦτο καὶ μόνον πρὸς Θεὸν ἀναφέρεται· αἱ διακονίας γὰρ δι' ἡμᾶς, ὅτι ἡμεῖς μὲν χρείαν ἔχου μεν, ἀνενδεὴς δὲ ὁ Θεὸς, καὶ μόνον ὑμνεῖσθαι ὡς εὐεργέτης ἄξιος, καὶ τοῦτο διὰ τοὺς εὐεργετουμε τους. Ὅθεν μετὰ τὰς τρεῖς ἀνωτάτω τάξεις, αν λοιπαὶ· τάξεις λειτουργικές ονομασίας, κέκτηνται. Καὶ αἱ μὲν Δυνάμεις εἰσὶ καὶ καλοῦνται, διὰ τὸ ἐνισχύεσθαί τε παρὰ Θεοῦ καὶ τῶν ὑπὲρ αὐτὰς οὐ σῶν τάξεων, καὶ ἐνισχύειν τὰς ὑποδεεστέρας·. αἱ δὲ Εξουσίαι, διὰ τὸ ἐξουσιάζεσθαι, ομοίως ἐκ Θεοῦ καὶ τῶν πρώτων, καὶ ἐξουσιάζειν τῶν ὑφ᾽ αὐτάς. Καὶ αἱ Κυριότητες ὁμοίως, παρὰ Θεοῦ τε καὶ τῶν προτέρων κυριευόμενοι, τοῦ μὲν φύσει ο τῶν δὲ τῇ ἀξίᾳ καὶ γνώσει, καὶ τῶν ἄλλων χυριεύουσαι τῶν ὑποδεεστέρων αὐταῖς. Ομοίως δὲ τρίτη τάξις αὕτη καὶ μέση ἐστὶ, καὶ τὸ ὑπεροχι κὸν 209 ἔχουσα πρὸς τὴν τελευταίαν, ὅτι πρὸς τὸν δυνατούς ποιοῦντα Θεὸν καὶ ἐξουσιαστὰς καὶ κυρίους ἀνάγεται, καὶ δευτέρως καὶ τὸν πόθον καὶ τὴν αἴνεσιν ἀδιάλειπτον πλουτεῖ. Αύθι; δὲ ἀρχαῖ καλοῦνται, ἀπὸ τῆς πρώτης μιας ἀρχῆς τῆς ἀρχι χωτάτης Τριάδος ἀρχόμεναί τε καὶ κινούμεναι, καὶ ἄρχουσαι τῶν ὄφειμένων. καὶ ᾿Αρχάγγελοι δε, ὡς τῶν θείων θελημάτων καὶ λόγων εξαγγελτικοὶ πρῶτ τοι καὶ τῶν ὑπ' αὐτοὺς ἔξαρχοι. - (Ι δὲ τελευταίοι servis Christi super omnia; alia enim ministeril sunt et secunda. Unde cæteris angelis qui divinorum ministeriorum cognomine.gaudent: «Benedicite Dominum, ait David, omnes angeli ojus, pɔtenus virtute, facientes verbum illius ad audiendam vocem sermonum ejus. Nam, licet Lales sint είαdio et ferventes in adimplendis mandatis, hocque sit opus veræ obedientiæ et humilitatis, attamen, • Benedicite, inquit, et glorificate eum in secula, nequaquam ista dicens quasi eos compelleret, sod ut illud cum aliis muneribus sine fine agentes honorans et semetipsum eis omnesque conjungens, quoniam hoc solum Deo effertur. Etenim ministeria propter nos, quoniam uos quidem: indigemus, Deo autem nulla re opus cst, nisi ut bymanis cele! bretur tanquam propter beneficia dignus, quod etiam fit eorum gratis quibus benefacit. Unde post trés excelsissimos ordines, cæteri ministratria habent cognomina: alii quidem Virtutes: dicuntur et sant, quoniam virtutem accipiunt a Deo et ordinibus sibi superioribus et inferioribus virtutem communicant; alii autem Potestates, quoniam potestafem pariter consequuntur a Deo et-priunis ordinibus et inferioribus potestatem impertiunt. Similiter et Dominationes, quibus Deus et primi dominantur angeli, ille quite n natura, hi vero dignitate el.scien tia et quæ ordinibus humilioribus dominantur. Pari ratione hic ordo tertius est et medius, et prestautin Caulet erga ultimum, quoniam refertur ad Drump qui potentes facit et principes ac dominos, et insuper desiderio ditescit ac lande quæ non deficit. Ruņos autem Principatus appellantur quibas movendo priucipatur priunus solusque principatus principalissima Trinitatis, et quæ subdiis principantur; Archangeli vero utpote prími voluntatum Dei hujusque sermonum nuntii et inferioris ordinis principes. Omnium ultimai-eaust angeli, it appellati quoniam ad salutem nostram missi divinas voluntates annuntiant. Igitur hi omnes Del quidem sunt administratorii in ministerium missi propter eos qui hæreditatem capient salutis; sed insuper perpetuæ era ionis operæ incumbunt. lileo dum nobis apparent ad ministranda salutaria, nunquam absque hymnis et oratione conspiciuntur, auctorem τῶν ἄλλων ἄγγελοι, ὡς πρὸς σωτηρίαν ἡμῶν ἀπο nostrum nobis annuntiantes Deum, eumque solum Iymnis celebrare precipientes. Quamobrem Moysi angelus apparens: ‹ Solve, inquit, calceamentum dẹ podibus tuis,»- in honorem Dei. Isaias concinentes audivit, necnon Ezechiel et Daniel; pistores vero, nato Christo, multitudinem milities cœlestis conspexerunt angelorum laudantium Denm et dicentium: «Gloria in altissimis: et in. Apocalypsi Joannes allos quidem cantantes audivit ac viginti quatuor signatosque propter Agnum qui est vivus Dei agnus Jesus Christus, necnon angelum qui el Apocalypsis arcana revelavit et dixit: • Noli me adorare, conservus tuus sum, Deum adora. Viden' quoniam omnes Deo honorem $ στελλόμενοί τε καὶ τὰ θεῖα θελήματα ἀναγγέλλοντες. Οὗτοι οὖν ἅπαντες μὲν λειτουργοί Θεοῦ καὶ διάκονοι διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομείν σωτηρίαν· πλην καὶ τὴν προσευχὴν ἀκατάπαυστον έργον κέκτηνται" ὅθεν καὶ ἡμῖν τὰ σωτηριώδη διακονοῦντές τε καὶ εμφανιζόμενοι, οὐ χωρὶς δμνων καὶ προσευχῆς ἐμφανίζονται, τὸν αἴτιον ἡμῶν Θεὸν ἡμῖν καταγγέλο λοντες, καὶ τοῦτον μόνον ὑμνεῖν ἐγχελευόμενος. Διδ καὶ Μωϋσῃ ἄγγελος ὀφθεὶς, ο Λῦσον, φησί, τὸ ὑπο δημα ἐκ τῶν ποδῶν σου εἰς τιμὴν τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὁ Ἡσαΐας ὑμνούντων ἤκουσε, καὶ Ἰεζεκιήλ καὶ Δα Μήλ. Και οι ποιμένες δὲν Χριστοῦ γεννηθέντος πλῆθος στρατιά; εἶδον ἀγγέλων αινούντων τὸν Θεόν, καὶ τὸ, ὁ Δόξα ἐν ὑψίστοις, ο λεγόντων. Καὶ ἐν τῇ

Αποκαλύψει δὲ Ἰωάννης καὶ ἄλλων μὲν αδόντων tribunt, & inter ministrandum pikripali munere ἤκουσε, καὶ τῶν εἰκοσιτεσσάρων δὲ πρεσβυτέρων enm semper hymnis celebrant? Cujus gratia nobis καὶ τῶν σφαγέντων διὰ τὸ ἀρνίον, δ; ἐστιν ὁ ἀμνὸς dixit Paulus ille theologus, ille angelicus, ille seraτοῦ Θεοῦ ὁ ζῶν Ἰησοῦς Χριστός· καὶ ἔτι τοῦ μνοῦν phicus, utpote qui in tertiumn caelum ascendit: τὸς αὐτὸν τὰ τῆς Ἀποκαλύψεως, λέγοντος αὐτῷ, • Sine intermissione orate. Quod ipse didicit • Μὴ ἐμὲ προσκύνει" σύνδουλός σου εἰμι· Θεῷ προσ- Domino universorum qui docet: «Vigilate itaque κύνησον.» Ορις, ὅτι πάντες θεῷ τὴν τιμὴν ἀπο- omni tempore orantes; et: Vigilate ergo quia νέμουσι; καὶ μετὰ τῆς διακονίας αὐτὸν ἐξαιρέτως nescitis qua hora Dominus vester venturus sit;» et: πάντοτε ἀνυμνοῦσι; Διὰ τοῦτο καὶ πρὸς ἡμᾶς ὁ • Vigilate et orate, ut non intretis in tentationem;, θεηγόρος Παυλός φησιν, ὁ ἀγγελικός, Δ. σεραφικός, et: 4 Sint lumbi vestri præcincti, et lucernæ ardenὡς εἰς τρίτον ἀναβὰς πόλον, Αδιαλείπτως προσεύ tes, et vos similes hominibus exspectantibus domiχεσθε. Καὶ. ταῦτο μανθάνει ἀπὸ τοῦ Δεσπότου τῶν num suum quando revertatur a nuptiis, ut cum ve• ὅλων, διδάσκοντος, Γρηγορεῖτε οὖν ἐν παντὶ καιρῷ nerit et pulsaverit, confestim aperiant ei.. Quæ de δεόμενοι, καὶ, Γρηγορείτε οὖν, ὅτι οὐκ οἴδατε interna vigilantia de templi custodia, de oratione ποία ὥρᾳ ὁ Κύριος ὑμῶν ἔρχεται, και, Γρηγορείτε non intermissa edocet, et addit: c Beatus ille ser. καὶ προσεύχεσθε, ἵνα μὴ εἰσέλθητε εἰς πει vus quem, cụm venerit dominus ejus, invenerit sic ρασμὸν, καὶ, Εστώσαν ὑμῶν αἱ ὀσφύες περιε facientem. Et adjicit mercedem vigilantibus et ζωκημέναι, καὶ οἱ λύχνοι καιόμενοι, καὶ ὑμεῖς orantibus dandam: Super omnia bona sua conὅμοιοι ἀνθρώποις ἐκδεχομένοις τὸν κύριον ταυ stituet eos, › deos ostendet et reges cœlestes súpra τῶν, πότε ἀναλύσει ἐκ τῶν γάμων, ἵνα ἐλθόντος solem fulgentes, et ipse eis quodam niodo miniκαὶ κρούσαντος εὐθέως ἀνοίξωσιν αὐτόν. Ταῦτα strabit: • Præcinger se, inquit, οι faciet illos disπερὶ τῆς ἔνδον προσευχῆς, καὶ τῆς τοῦ ναοῦ φυλακῆς, cumbere, et transiens ministrabit eis, › id est, καὶ τῆς ἀδιαλείπτου προσευχῆς ἐκδιδάσκει. Καὶ o̟.nuia bona sua communicabit eis. Viden' quantum επιφέρει, ὅτι Μακάριος ὁ δοῦλος ἐκεῖνος, ὃν ἐλθὼν Deus vigilantibus et orantibus benefaciat?quibus utiΟ κύριος αὐτοῦ εὑρήσει ποιοῦντα οὕτω. Καὶ ἐπι nam nos quoque digni invenţamur, semper orantes et φέρει τὰς διὰ τὴν γρήγορσιν καὶ τὰς προσευχές sine intermissione obsecrantes, prout didicimus. δωρεάς, τὸν Ἐπὶ πᾶσι τοῖς ὑπάρχουσιν αὐτῷ καταστήσει αὐτοὺς, θεοὺς ἀποδείξει, καὶ βασιλεῖς οὐρανίους, καὶ ὑπὲρ τὸν ἥλιον λάμποντας, καὶ ὡς αὐτὸς ὑπηρετήσει αὐτοῖς. Περιζώσεται γάρ, φησὶ, καὶ ἀνακλινεῖ αὐτούς· καὶ παρελθὼν διακονήσει αὐτοῖς, τουτέστι πάντων τῶν αὐτοῦ μεταδώσει. Θρᾷς τὰς εὐεργεσίας ἐκ Θεοῦ τῶν γρηγόρως προσευχομένων; ὧν καὶ ἡμεῖς ἀξιωθείημεν, γρηγοροῦντες ἀεὶ, καὶ ἀδιαλείπτως προσευχόμενοι, ὡς ἐδιδάχθημεν. ΚΕΦΑΛ. ΣΥΛ. Περὶ τῆς σωτηριώδους ονομασίας καὶ ἐπικλή σεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Υιού τοῦ Θεοῦ, τῆς ἱερᾶς ὄντως καὶ θεοποιού προσευχῆς. Εἰσὶ μὲν οὖν πλείσται προσευχαί, περὶ ὧν καὶ κατά μέρος ᾑροῦμεν, ὡς ἐξισχύσομεν· ἐξαίρετος δὲ πάντων ἐστὶ καὶ ἡ παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἡμῖν ἐν Εὐαγγελίοις δοθεῖσα, πάσαν περιέχουσα ἐν βραχεῖ τὴν εὐαγγελικὴν γνῶσιν τε καὶ δύναμιν, καὶ ἡ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ σωτηριώδης επίκλησις, περὶ ἧς μὲν καὶ πολλοῖς ἄλλοις πεπόνησαι τῶν ὁσίων ἡμῶν Πατέρων, τῷ τε χρυσαββήμονα Πατρὶ ἐν τρισὶ λόγοις περὶ τῆς θείας ταύτης προσευχῆς διδάξαντι, καὶ τῷ τῆς Κλίμακος θεοφόρῳ, καὶ Νικηφόρῳ ἀσκητῇ; καὶ 210 Διαδόχως τῷ ἐν ἁγίοις Φωτικῆς ἐπισκ'πο, καὶ Συμεών ὁσίῳ τῷ νέῳ θεολόγῳ, καὶ λοιποῖς ἄλλοις, ἀξίως τοῦ ἐν αὐτοῖς Θεοῦ Πνεύματος· ἐπεὶ καὶ ἡ προσευχὴ αὕτη ἐν ἁγίῳ λέγεται Πνεύματι, ὡς καὶ ὁ Παῦλός φησιν, «Οὐδεὶς δύναται εἰπεῖν Κύριον Ἰησοῦν, εἰ μὴ ἐν Πνεύματι αγίω. Καὶ ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν ὁ λέγων απο τήν, ο Πάν γάρ, φησί, πνεῦμα, δ' ὁμολογεῖ Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα, ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστιν. ο CAPUT CCXCIV. - De salrifica appellatione et invocatione Domini nostri Jesu Christi, que vere sancıa aç divina est precatio. Sunt quidem plures orationes de quibus singulatim dicemus, prout poterimus; omnium autem præcipua est ea que a Salvatore nostro in Evangellis tradita fuit, totam in paucis amplectens Evangelii notitiam ac virtutem, et Domini nostri Jesu Chris. Filii Dei salutaris invocatio cui multi alii sanctorum Patrum nostrorum dederunt operau), nempe chrysologus Pater qui de hac oratione in tribus sermonibus verba fecit, necnon divus scalarius (Joannes Climacus) et asceta Nicephorus et Diadochus in sancta Photicæ sede episcopus, ac sanctus Simeon novus theologus aliique cæteri; digne locuti divino in eis habitante Spiritu, quoniam divina oratio dicitur in divino Spiritu, quemadmodum dixit Paulus: Nemo potest dicerę Jesum Christum, nisi in Spiritu sancto.» Et ex Deo est qui dicit eam. Ait enim:: Omuis spiritus qui conftetur Dominum Jesum Christum in carne venisse, ex Dev em.

CAPUT CCTCY. De sanctis Patribus nostris Callisto patriarcha CPol. Περὶ τῶν μακαρίων ἡμῶν Πατέρων Καλλίστου πατριάρχου καὶ Ἰγνατίου. et Ignatio. Ἐξαιρέτως δὲ ἐν ταῖς ἡμέραις ἡμῶν ταύταις περὶ αὐτῆς συνεγράψαντο Πνεύματι, ὡς καὶ αὐτοὶ ὄντες ἐκ Θεοῦ, οι θεηγόροι καὶ θεοφόροι και χριστοφόρος, καὶ ἔνθεος ὄντως ἀληθῶς, ὅ τε ἐν ἁγίοι; Πατὴρ ἡμῶν Κάλλιστος ὁ τῆς βασιλευούσης γεγονώς νέας Ρώμης ἐκ Θεοῦ πατριάρχης, καὶ ὁ σύμπνος αὐτῷ καὶ συνασκητῆς ὅσιος Ιγνάτιος· καὶ βίβλω οἰκεία συντεθείσῃ παρ' αὐτῶν πνευματικώς τε καὶ θεοφρόνως καὶ λίαν ὑψηλῶς ἐφιλοσόφησαν ἐν ἐκατ'; κεφαλαίοις, τῷ ἐντελεῖ ἀριθμῷ τελείαν τὴν περὶ ταύτης γνῶσιν ἐκθέμενοι. Οἱ καὶ τῆς βασιλίδος ταύ της πόλεως τελοῦντες βλαστοί, πάντα ἐμοῦ καταπόντες, καὶ παρθενικῶς καὶ μοναχικῶς ἐν ὑποταγή πρὶν πολιτευσάμενοι, καὶ ἀσκητικῶς ὁμοῦ καὶ οὐ ρανίως ὕστερον καὶ ἀδιαιρέτως ζήσαντες, καὶ τὸ ἐν ἐν Χριστῷ, ὅπερ αὐτὸς Χριστὸς πρὸς τὸν Πατέρα περὶ ἡμῶν πάντων ηύξατο, ἐν ἑαυτοῖς ἐξαιρέτως διαφυλάξαντες, ὡς φωτῆρες, κατὰ Παῦλον, ἐν κόσμῳ, ζωῆς ἐπέχοντες λόγον ὤφθησαν. Σχεδὸν γὰρ ὑπὲρ πολλοὺς τῶν ἡγιασμένων τὸ τῆς ἑνώσεως ἐν Χριστῷ καὶ ἀγάπης κατώρθωσαν, ὡς μηδὲ ὑπονοηθήναί ποτε διαφοράν τινὰ ἄχρι καὶ νεύματος καὶ ἤθους ἐν τού τοῖς, ἢ πρὸς στιγμήν τινα λύπην· ὅπερ ἐν ἀνθρώποις σχεδὸν ἀμήχανον· καὶ διὰ τοῦτο ἀγγελικοὶ γεγονότες, καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ εἰρήνην ὡς ηύξατο συντηρήσαντες καὶ κτησάμενοι ἐν αὐτοῖς, ἥτις ἐστὶν Ἰησοῦς Χρι Potissimum vero hac nostra ætate de vita monastica conscripserunt, Spiritu tanquam qui et ipsi ex Deo cum sint, Deilcqui et Deferi, et Chistiferi, et a Deo afflati veré ex-istant, sanctus Pater noster Callistus, qui Regiæ urbis novæ Romæ ex Deo fuit patriarcha, et qui una cum ipso spirabat el ese: citabatur confessor Ignatius, et liliro peculiari ab illis composito, spiritualiter, divine, et eselse nimis philosophati sunt, centum capitibus, numero perfecto, perfectum de ea cognitionem tradentes. Qui urbis hujus ali«rum reginæ surculi, omnibus simul derelictis, in virginitate et monastica vita ac in obedientia prius conversati, vitaque ascetica el cœlesti inseparabiliter posterius peracta, et unitate in Christo, quod ipse Chris'us a Patre propter nos omnes postulavit inter se egragle casio iila, tanquam astra in mundo, ut sec indum Paulum loquar, verbum vitæ habentes visi sent. Nimfo:tasse supra nullus sanelorum unitatem in Christo et dilectionem coluerunt, ita ut cogitari ne juiverit unium ullam disc. inn exstifisse vel in ipso setsi et moribus, aut aliquam tristitiam etiam ad unum temporis punétum, quod in hominibus fere est impossibile et facti hac agendi ratione angeli, pace Dei quam Bagitavit in ipsis servata et comparata, quæ est Christus Jesuis pas nostra, ait Paulus, qui fecit utraque στὸς ἢ εἰρήνη ἡμῶν, Παῦλος ἔφη, «Ο ποιήσας τὰ mou, cujus par exsuperat onuncin ge:sum pacie fice defuncti, nunc in alissimis perfruuntur tranquillitate, et puriorem adhuc Jesum conspiciunt quem vere quæsiverunt, et unui sunt cuni en divina que ejus ac suavissimæ lucis sine fastidio consortes cujus arrhas his in terris acce erunt, facti tam mente quam operibus mundi, et divinam illuminationem qucmadmodum in moute apostoli consecuti sunt, vultuque, quod multis in testimoninm clare monstratum est, fulgentes et secundum Stephanum conspicui, gratia non solum in corde, sed et in facie eorum diffusa. Idço secundumi magnum illum Moysen visi sunt, ut testati sunt qui viderunt, in modum solis vultu fulgentes; qui utpote bratam hanc affectionein feliciter passi et experientia cognoscentes clari et sancti testes preponuatur de divino lumine naturalis Dei operatio- ..is et gratise ac de sacra oratione. ἀμφότερα ἔν, οὗ καὶ ἡ εἰρήνη πάντα νοῦν ὑπερέχει, ο μεταστάντες εἰρηνικῶς, νῦν τῆς ἀνωτάτω κατατρυφῶσι γαλήνης, καὶ καθαρώτερον ἄρτι τὸν Ἰησοῦν βλέπουσιν, ἔνπερ ἐκ ψυχῆς ἠγάπησαν, καὶ δὲ ἀλη θῶς ἐζήτησαν· καὶ ἔν εἰσ: μετ' αὐτοῦ, καὶ τοῦ φωτό; αὐτοῦ τοῦ γλυκυτάτου καὶ θείου ἀκορίστως μετέ χουσιν οὐ καὶ τοὺς ἀρραβῶνας ἔλαβον ἀπὸ τῶν ἐν τεύθεν, κεκαθαρμένοι γεγονότες θεωρίᾳ καὶ πράξεσι· καὶ τῆς θείας ἐλλάμψεως τῆς ἐν τῷ ὄρει, ὡς καὶ οἱ ἀπόστολοι τετυχήκασι. Καὶ δέδειχται τοῦτο πολύ λοῖς ἐναργῶ; εἰς μαρτύριον τὴν ὄψιν ἀστράπτοντες κατὰ τὸν Στέφανον ὀραθέντες, ὡς οὐ τῇ καρδία μόνον, ἀλλὰ καὶ τῇ δίψει τούτων ἐκχυθείσης τῆς χά ριτος" διὸ καὶ κατὰ τὸν μέγαν ἐκεῖνον Μωϋτὴν ὠφθη σαν, ὡς μεμαρτυρήκασιν οἱ ἰδόντες, ἀστράψαντες ἡλιοειδῶς τῇ μορφῇ· οὗ καὶ ὡς τὸ μακάριων τοῦτο καλώς πεπονθότες πάθος, καὶ πείρα γινώσκοντες, τρανῶς δηλοῦσι καὶ περὶ τοῦ θείου φωτὸς τῆς φυσι κῆς τοῦ Θεοῦ ἐνεργείας καὶ χάριτος. Καὶ μάρτυρας παράγουσι τοὺς ἁγίους, ὡς καὶ περὶ τῆς ἱερᾶς προσευχής. CAPUT CCXCVI. Quibus verbis sacra precatio contineatur. Ita ue ‘divina hæc oratio, nempe Salvatoris nostri invocatio: Dumine Jesu Christe Fili Dei, miserere mei, oratio est et votum, ae insuper fidei confessio, Spiritus sancti largitor, divinorum munerum dator, cordis emundatio, dæmonum propulsio, Jesu Christi inhabitatio, fons spiritalium cogitationum et divinorum consiliorum, redemptio KE♦AA. ELG'. Οσα ἐστὶν ἡ ἱερὰ προσευχή. Αὕτη οὖν ἡ θεία προσευχή, ἡ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἐπίκλησις, τό, ο Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησόν με, ο καὶ προσευχὴ ἐστι καὶ εὐχὴ, καὶ ἐμος λογία τῆς πίστεως, καὶ Πνεύματος αγίου παρεκτική, καὶ δωρεῶν θείων χορηγὸς, καὶ κάθαρσις καρδίας, και δίωξις δαιμόνων, καὶ ἐνοίκησις Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ πνευματικῶν ἐννοιῶν καὶ λογισμῶν θείων πηγής

καὶ ἁμαρτιῶν ἀπολύτρωσις, καὶ ψυχῶν καὶ σωμά. a peccatis, animarum et corporum melicina, di των θεραπευτήριον, καὶ φωτισμοῦ θείου χορηγός, καὶ ἐλέους Θεοῦ βρύσες, καὶ ἀποκαλύψεων και μυήσεων θείων ἐν ταπεινώσει βραβευτής, καὶ τὸ μόνον σωτήριον, ἐπεὶ καὶ τὴ σωτήριον φέρει ἐν αὐτῇ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ὄνομα· δ δὴ τὸ μόνον 211 όνομά ἐστι τὸ ἐπικληθεν εἰς ἡμᾶς, Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Καὶ οὐκ ἔστιν ἐν οὐδενὶ ἄλλῳ σωθῆναι ἡμᾶς, ὡς φησιν ὁ ᾿Απόστολος. Διὸ καὶ προσευχή ἔστιν, ὅτι ἐν αὐτῇ τὸν θεῖον ἐπιζητοῦμεν ἔλεον· καὶ εὐχή, ὅτι παρέχομεν ἑαυτοὺς Χριστῷ διὰ τῆς αὐτοῦ ἐπικλήσεως· καὶ ὁμολογία, ὅτι τοῦτο ὁμολογήσας δ Πέτρος, μεμαχάρισται· καὶ Πνεύματος παρεκτική, ότι ο Οὐδεὶς λέγει Κύριον Ἰησοῦν, εἰ μὴ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ· ο καὶ δωρεῶν θείων χορηγές. ὅτι «Διά ταύτην δώσω σοι, τῷ Πέτρῳ φησὶν ὁ Χριστός, τὰς κλεῖς τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν· καὶ κάθαρσις καρδίας, ὅτι τὸν Θεὸν ὁρᾷ καὶ καλεῖ καὶ καθαίρει τὸν βλέποντα· καὶ δίωξις δαιμόνων, ὅτι ἐν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ ἐδιώχθι, σαν καὶ διώκονται πάντες οἱ δεί μονές· καὶ ἐνοίκησις Χριστοῦ, ὅτι τῇ αὐτοῦ μνήμῃ ὁ Χριστός ἐστιν ἐν ἡμῖν, καὶ διὰ τῆς μνήμης ἐνοικεῖ, καὶ εὐφροσύνη; πληροί. ο Εμνήσθην γάρ, φησί, τοῦ Θεοῦ καὶ εὐφράνθην.» Καὶ πνευμετικῶν ἐννοιῶν καὶ λογισμῶν ἐστι πηγή, ὅτι Χριστός ἐστιν ὁ θησαυρός πάσης σοφίας καὶ γνώσεω;, καὶ οἶ; ἐνοικεῖ ταῦτα χορηγεῖ· καὶ ἁμαρτιῶν ἀπολύτρωσις, ὅτι δι' αὐτήν, • Όσα λύσεις, φησίν, ἔσται λελυμένα ἐν τῷ οὐρανῷ καὶ ψυχῶν καὶ σωμάτων θεραπευτήριον, ἔτι, ο Έν τῷ ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ ἔγειραι καὶ περιπάτει,ο φησί· και, «Αινέα, ἰᾶται σε Ἰησοῦς ὁ Χριστός ο καὶ φωτισμοῦ θείου χορηγός, ὅτι Χριστὸς τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν ἐστι, καὶ τῆς λαμπρότητος αὐτοῦ καὶ χά ριτος μεταδίδωσι τοῖς αὐτὸν ἐπικαλουμένοις. «Κα ἔστω, φησὶν, ἡ λαμπρότης Κυρίου τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐφ' ἡμᾶς, καὶ, ο ῾Ο ἀκολουθὼν ἐμοὶ ἕξει τὸ φῶς τῆς ζωῆς,» καὶ ἐλέους θείου βρύσις, ὅτι τὸν ἔλεον ζητού μεν· καὶ ἐλεήμων ὁ Κύριος, καὶ οἰκτείρει πάντας τοὺς ἐπικαλουμένους αὐτόν· καὶ ποιεῖ τὴν ἐκδίκησιν ἐν τάχει τῶν βοώντων πρὸς αὐτόν· καὶ ἀποκαλύ ψεων και μυήσεων θείων βραβευτής τοῖς ταπεινοίς, ὅτι καὶ τῷ ἁλιεῖ Πέτρῳ αὕτη δέδοται δι' ἀποκαλύ ψεως τοῦ ἐν οὐρανοῖς Πατρός. Καὶ Παῦλος ἡρπάγη ἐν Χριστῷ, καὶ ἀποκαλύψεων ἤκουσε· καὶ πάντοτε τοῦτο ἐνεργεῖ· καὶ τὸ μόνον σωτήριον, ὅτι ἐν οὐδενὶ ἄλλῳ, φησὶν ὁ ᾿Απόστολος, ἔστι σωθῆναι ἡμᾶς. Καὶ οὗτός ἐστιν ὁ Σωτὴρ του κόσμου ὁ Χριστός. Διὸ καὶ τοῦτο ἐν τῇ ἐσχάτῃ ἡμέρᾳ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογή σεται καὶ ἀνυμνήσει ἐκοῦσα καὶ ἄκουσα, ότι Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. Καὶ τοῦτο τὸ σημεῖον ἡμῶν τῆς πίστεως, ἐπεὶ καὶ Χριστιανοί ἐσμεν καὶ καλούμενα, καὶ ἡ μαρτυρία ὅτι ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐσμεν. Πᾶν γὰρ πνεῦμα ὁ ὁμολογεῖ Κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, ἐν σαρκὶ ἐληλυθότα, ἐκ τοῦ Θεοῦ ἐστι, φησὶν, ὡς προέφημεν καὶ τῇ μὴ ὁμολογούν οὐκ ἐκ τοῦ Θεοῦ. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ τοῦ ᾿Αντιχρί στου, τὸ μὴ ὁμολογοῦν Ἰησοῦν Χριστόν. Δι' χρή πάντας τοῦτο πιστοὺς τὸ ὄνομα ἀδιαλείπτως όμολο γεῖν, καὶ διὰ τὴν ἀνακήρυξιν τῆς πίστεως, καὶ διὰ vini luminis largitor, misericordiæ Dei scaturigo, arcanorum mysteriorumque revelatio divinorum, solum salutare, quoniam in se continet salutare nomen Dei nostri, quod solum nomen est super nos invocatum Jesu Christi Filii Dei, et non est aliud comen in quo oporteat poz salvos fieri, perinde ac dixit Apostolus. leo est oratio, quoniam in ca divinam imploramus misericordiam, est votum, quoniam per invocationem ejus Deo nosmetipsos mancipamnus; est confessio, quoniam Perns hoc confessus beatus decla-alus est; est Spiritas largitor, quoniam nemo potest dicere Dominum Jesum nisi in Spiritu sancto; esť divinorum munerum dator, quoniam propter cam, ‹ Pabo tibi, ait Christus Petro, claves regui caelorum;» est cinundatio cordis, quoniam Deum videt et invocat qui spectantem purgat; et demonum propulsio, quoniam in nomine Jesu Christi propulsantur et arcentur dæmones universi; est inhabitatio Christi, quoniam per ejus mentoriam Christus est in nobis et in nobis habitat ac lætitia replet; ait enim: ‹ Recordatus sum Dei et lætatus sum; fons est cogitationum et consiliorum spiritalium, quoniam Christus thesaurus est omnis sapientiæ et scienti.c quas eis in quibus habitat impertit; est redemptio a pecratis, quoniam, propter eam, Quæcunque solveris, inquit, solventur in cœlis; › est animarum et corporum medicina, quoniam dixit: «In nomine Jesu Christi surge et ambula;» et: ‹Ænea, sanat te Dominus Jesus Christus; est divini Juminis effusio, quoniam Christus est lux vera, suamque lucem et gratiam communicat invocantibus eum. ‹ Et s't, inquit, splendor Domini Dei nostri super nºs; › et: «Qui sequitur me non ambulat in tenebris, sed habebit lumen vitæ; › est divinæ misericordi:u scaturigo, quoniam flagitimus misericordiam, et misericors est Dominus, et miscre:ur omnium qui invocant eum, et cito faciet judicium clamantium -ad eum; arcana et mysteria divina hamilibus revelat, quoniam ipsa data est piscatori Petro ex revelatione Patris qui in cœlis est, et Paulus raplus est in Christo areanaque verba audivit, ac scinper hoc operatur; est solum salutare, quoniam non est aliud nomen, ait Apostolus, in quo opere teal nos salvos fieri, et hic est Salvator m-undi Christus; ideo in ultima die omnis lingna iliud confitebitur et prædicabit libens vel invit, quia Duminus Christus Jesus, in gloriam Patris. Et hoc est signum fidei nostræ, quoniam Christiani sumus et appellamur, et testimonium quo patet nos ex Deo esse nam omnis spiritus qui confitetur Dominum Jesum Christum in carne venisse ex Deo est, ait Joannes, quemadmodum supra diximus, et qui non confitetur non est ex Deo, et hoc est Antichristi non confiteri Dominum Jesum. Quapropter oportet fideles universos nomen istud sine intermissione confiteri et propter prædicationem fidei, et propter charitatem a qua nihi

prorsus nos liberabit unquain, et propter gratiam τὴν ἀγάπην τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἧς et indulgentiam, redemptionem ac sanitàtem ex hoc nomine derivatam, indeque ortam sanctificationem et illuminationem ac ante omnia salutein; in học eniin divino nomine mirabilia fecerunt apostoli et docuerunt. Divus autem ait evangelista: • Haec scripta sunt ut credatis quoniam Christus est Jesus Filius Dei ‹ ecce fides, et ut credentes vítam¨ beatis in nomine ejus;» en salus et vita. CAPUT CCXCVII. Quod omnes Christiani, sacerdotes, monachi et laici, debent statis, quantum possuni, temporibus in nomine Christi orare. οὐδὲν ἡμᾶς ὅλως χωρίσαι δεῖ ποτέ, καὶ διὰ τὴν ἀπὸ τοῦ ὀνόματος αὐτοῦ χάριν καὶ ἄφεσιν καὶ ἀπολύτρω σιν καὶ θεραπείαν, ἁγιασμόν τε καὶ φωτισμὸν καὶ πρὸ πάντων τὴν σωτηρίαν. Ἐν τούτῳ γὰρ τῷ θείῳ όνόματι καὶ θαυμαστὰ ἐποίησαν οἱ ἀπόστολοι καὶ ἐδίδαξαν. Καὶ ὁ θεῖος δέ φησιν Εὐαγγελιστής, «Ταύτα δὲ γέγραπται, ἵνα πιστεύσητε ότι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Χριστὸς ὁ Γιὸς τοῦ Θεοῦ· ἡ ἰδοὺ ἡ πίστις· καὶ ἵνα πιστεύοντες, ζωὴν ἔχητε ἐν τῷ ὀνόματι αὐτοῦ Ιδού η σωτηρία καὶ ἡ ζωή. ΚΕΦΑΛ. ΣΕΖ'. Ότι πάντες Χριστιανοί Ιερωμένοι, μοναχοί και λαϊκοί, ὀφείλουσι καν ὡρισμένως ἐν τῷ ὀνό μάτι Ἰησοῦ Χριστοῦ κατὰ δύναμιν προσ εύχεσθαι. Iloc igitur nomen, hanc orationem omnis vir reΤαύτην οὖν τὴν ὀνομασίαν ὡς προσευχὴν τας, ligiosus jugiter dicat, hanc in mente et in ore ha- εὐσεβὴ; λεγέτω διαπαντὸς καὶ τῷ ἑαυτοῦ νοῦ καὶ τῇ beat et stando, et iter faciendo, et sedendo, et γλώσσῃ, καὶ στήκων, καὶ ὁδεύων, καὶ καθεζόμενος mense discombendo, omnia denique dicendo et καὶ ἀνακλινόμενος, καὶ πάντα λέγων καὶ ἐνεργῶν, faciendo, ad id semetipsum accingat, et maximam καὶ πρὸς τοῦτο ἑαυτὸν ἀεὶ παραδιαζέσθω· καὶ μετ inveniet tranquillitatem atque latitiam, quemad- γίστην ευρήσει 212 γαλήνην τε καὶ χαρὰν, ὡς καὶ modum experientia noverunt qui de en curam ha- πείρᾳ εἰδότες εἰσὶν οἱ περὶ αὐτῆς μεριμνώντες. Ἐπεὶ bent. Verum cum opus istud vires nostras quan- δὲ τοῦτο τὸ ἔργον ὑπὲρ τοὺς ὄντας ἐστὶ τῷ βίῳ, καὶ dia in hac vita erimus exsuperet et ipsorum qui αὐτοὺς τοὺς ἐν μέσῳ ὄντας θορύβων μοναχούς, κἂν in medio tumultu degunt monachorum, oportet ώρισμένον εἶναι δεῖ ἐν ἑκάστῳ τὸ περὶ τούτου, καὶ singulos tmpus habere ad hoc constitutum, omπάντας ὑποτύπωσιν ἔχειν ταύτην τὴν προσευχὴν nesque exemplar habere hujus orationis pro viribus ἐνεργεῖν κατὰ δύναμιν, καὶ ἱερωμένους, μονάζοντάς adimplende et sacerdotes et monachos et laicos. τε καὶ λαϊκούς. Οἱ μὲν οὖν μονάζοντες, ὡς εἰς τοῦτο Monachi quidem utpote ad hoc ordinati et urgens τεταγμένοι, καὶ ὀφειλὴν ἀπαραίτητον περὶ ταύτης de ea officium habentes, etsi in tumulta sint mi- έχοντες, εἰ καὶ ἐν θορύβῳ εἰσὶ διακονημάτων, όμως nisteriorum, semper tamen conentur hoc orationis πάντοτε βιαζέσθωσαν ταύτην ἐνεργεῖν ὀφείλοντες alebitum persolvere, et Dominum orare sine intero τὴν εὐχὴν, καὶ προσεύχεσθαι τῷ Κυρίῳ ἀδιαλείπτως, missione, licet quadam molestia angantur aut con- και μετὰ ρεμβασμοῦ καὶ συγχύσεως ὦσι, καὶ τῆς fusione, jlla etiam quæ mentis appellatur vel vera· καλουμένης τοῦ νοὸς καὶ οὔσης αἰχμαλωσίας, καὶ captivitate, caveant ne negligendo ab inimico se- μὴ διὰ τὸ κλέπτεσθαι ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ ἀμελεῖν, ἀλλο ducantur, sed ad orationem redeant, et redientes. Επανέρχεσθαι πρὸς τὴν προσευχὴν, καὶ χαίρειν ἐπεν· gaudeant. Sacerdotes vero huic operi indulgeant ερχομένους· οἱ ἱερωμένοι δὲ ὡς ἀποστολικοῦ τούτου canquam spostolico sicut et divinæ prædicationi, επιμελείσθωσαν ἔργου καὶ ὡς θείου κηρύγματος. quoniam divinas adimplet operationes, et ebnrita- καὶ ὡς θεῖα ἐνεργήματα ἐκτελοῦντος, καὶ ὡς τ ν ren Christi producit. In mundo autem viventes ἀγάπην παριστῶντος τοῦ Χριστοῦ. Οἱ ἐν τῷ κόσμῳ tanquam sigillum suum suæque fidei notam, ut δὲ, ὡς σφραγίδα ταύτην ἑαυτῶν καὶ σημεῖον τῆς custodiam et sanctificationem omnisque tentationis πίστεως, καὶ φυλακὴν καὶ ἁγιασμόν, καὶ πειρασμού fugain pro viribus hanc operam perficiant. Unde παντός διωκτήριον, κατά δύναμιν ενεργείτωσαν. universos sacerdotes laicosque et monachos' e *Οθεν πάντας ἱερωμένους, λαϊκούς τε καὶ μοναχού, somno excitatos Christuin cogitare primum oportet, ἐξαναστάντας τοῦ ὕπνου, Χριστὸν ἐννοῆσαι πρώτον Christique primum meminisse, et istas omnis con- χρή, καὶ Χριστοῦ μνησθῆναι πρώτον, καὶ τοῦτο silii primitias hostiamve Christo offerre, quin πάσης ἐννοίας ἀπαρχὴν καὶ θυσίαν προσαγαγεῖν τῷ Christi qui nos salvavit et tantum amavit ante quam- Χριστῷ· ὅτι καὶ Χριστοῦ τοῦ σώσαντος ἡμᾶς καὶ cunque cogitationen recordari debemus qui Chri- τοσοῦτον ἀγαπήσαντος πρὸ πάσης ἐννοίας μνησθῆναι stiani sumus et appellamur, qui eum in divino δεῖ, ἐπεὶ καὶ Χριστιανοί ἐσμεν καὶ καλούμεθα, καὶ baptismale induinus, qui unguento ejus signati ἐνεδυσάμεθα τοῦτον τῷ θείῳ βαπτίσματι, καὶ ἐσφρα Summus, sanctamque illius carnem et sanguinem αίσθημεν τούτου τῷ μύρῳ, καὶ τῆς ἁγίας αὐτοῦ participavimus et participamus, qui membra et σαρκὸς καὶ τοῦ αἵματος μετεσχήκαμεν καὶ μετέχο templum ejus sumus, qui eum induimus in nobis μεν, καί μέλη αὐτοῦ ἐσμεν, καὶ ναός, καὶ τοῦτον manentem, propterea diligere euin illiusque sim- ἐνδεδύμεθα, καὶ ἐνοικεῖ ἐν ἡμῖν, καὶ διὰ τοῦτο ἀγα per meminisse debemus. Unde constitutum len των αὐτόν, καὶ ἀεὶ τούτου μεμνήσθαι ἐφείλομεν pus habeant singuli pro sua facultate et quamdam "Οθεν καὶ ὡρισμένον ἐχέτω πα; καιρὸν κατὰ δύνα. amensuram orationis peragendi et haud secus ac μιν καὶ ἀριθμόν τίνα τῆς προσευχῆς ταύτης ὡς ὄρει·

λήν. Καὶ τὰ μὲν περὶ τούτου ἀρκείτω· ἐπεὶ καὶ τοῖς debitum persolvente. Quæ quidem de hae materia περὶ τούτου ζητοῦσι πλεῖστα εἰς διδασκαλίαν ἐστίν. Αρκτίον δὲ ἤδη, ὡς προετέθη περὶ τῶν θείων προσευχῶν τῆς Ἐκκλησίας, αἱ κατὰ τάξιν ἐκτι - λοῦνται, εἰπεῖν, ὅτι καὶ περὶ τούτων ή ζήτησις. Καὶ δὴ κατὰ δύναμιν ίδωμεν. Πρῶτον μὲν οὖν λέγο μεν, ὡς ἀγγέλων τοῦτο τὸ ἔργον, ὡς προειρήκαμεν· καὶ πρὸς τοῦτο ὡς θειότατον δν καὶ ἡ Ἐκκλησία τὴν σπουδὴν ἔχει. Καὶ γὰρ πᾶν μὲν ἔργον ἄλλο, ἐλεη μοσύνη δηλαδὴ καὶ διακονία ἀδελφῶν, καὶ ἐπίσκεψις ἀσθενῶν, καὶ τῶν ἐν φυλακῇ πρόνοια, καὶ αἰχμα λώτων ἀνάγνωσις, καὶ τὰ ὅμοια, ὑπὲρ τῆς ἀγάπης τελοῦσι τῶν ἀδελφῶν· καὶ δι' αὐτῶν εἰ; Θεὸν πα φέρεται. Καὶ ἀκτημοσύνη δὲ καὶ νηστεία, καὶ χα· μευνία, καὶ γονυκλισία, καὶ ἀγρυπνία, καὶ τὰ λυπά εἰς τῆξιν τοῦ σώματος ὄντα, διὰ τὴν καθαρότητα, καὶ τὸ πλησιάσει Θεῷ, καὶ φίλον γενέσθαι, καλά καὶ ὡς θυσία θεῷ, πλὴν οὐκ ἀμέσως περιπτώσιν αὐτῷ. Η δέ γε προσευχὴ αὐτῷ παρίστησι τῷ Θεῷ, καὶ ἐνοῖ αὐτῷ, καὶ τὰ τοῦ φίλου ποιεῖ, καὶ ὁμιλεῖ, καὶ θαῤῥεῖ, καὶ αἰτεῖται, καὶ ἐν ποιεῖ μετ' αὐτοῦ. Ἄφειλεν οὖν ἀσίγητός τε καὶ ἄπαυστος εἶναι ὥσπερ καὶ τοῖς ἀγγέλοις. Ἐπεὶ καὶ τοῦτο μόνον ζητεῖ Θεὸς παρ' ἡμῶν, τὸ μεμνῆσθαι αὐτοῦ, καὶ σὺν αὐτῷ εἶναι, καὶ αὐτὸν μόνον ζητεῖν καὶ ἀγαπᾶν καὶ ὁρᾷν, ὡς ἂν καὶ τὰ αὐτοῦ καθαρῶς λαμβάνωμεν καὶ ἀμέσως. Αλλ' ἐπειδὴ τοῦτο ἡμῖν διὰ τὸ κάλυμμα τῆς σαρκὸς καὶ τὰς ἀνάγκας ἀδύνατον, μόλις δέ τισι σπανίως -Θεοῦ δωρεὰ ἐξεγένετο ἰσαγγέλοις, κατ᾿ ἀνάγκην τε ταγμένους καιροὺς καὶ ὡρισμένους ἀπαραιτήτους εἰς – προσευχὲς ἐτάξατο ἡ Ἐκκλησία, καὶ ἐφειλὴν ἐν τούτ τοις ἅπας έχει πιστός. " Ὅτι ἑπτὰ αἱ τοῦ ἡμερονυχθίου, πλὴν τῆς ἱερουρ. γίας, αινέσεις τῆς Ἐκκλησίας. sufficiant, cum de en sciscitantes plura inde batıriant documenta. Jam vero incipiendum est, pront præmissum est, de divinis Ecclesiæ precibus que secundum ordinem fiunt dicere, quoniam de his quoque versatur interrogatio; itaque pro viribns videamus. Primum quidem dicimus istud esse opus angelorum, prout supra diximus, cui utpote disinissimo Ecclesia studiose incumbit. Nam quodlibet aliud opns, scilicet miseratio et ministerium fratrum, ægrotantium visitatio, providentia detentorem in carcere, captivorum redemptio et simili, fiunt propter amorem fratrum, et per eos ad Deum appropinquatur; paupertas vero, jejunium, humi cbare, genuflexio, vigilia et cætera quæ ad_debiliBundum corpus ordinata sunt castitatis gratia, vel ad appropinquandum. Deo ad amicitam ejus comparauiam, egregia sunt uu sacrifieium Deo oblalum, sed tamen non sine medio ad cum introducunt. Oratio autem ad Deum adducit, et ipsi adjungit, et partes amici adimplet, cum eo colloquisur, eidem confidit, ab eo postulat, et unum facit cum eo. Debuit ergo esse perpetua et absque intermissione, cum hoc solum Deus a nobis poscit ut ejus recordemur, et cum eo simus, et ipsum quæramus soluin, amemus ac videamus, ut ejus bona pura mente et absque medio suscipiamus; sed cum istud nobis sit propter carnis integumentum et necessitates vitæ impossibile, et vix quibusdam perquam. paucis. ab. angelis now dissimilibus hoc Dei donum fu rit imperiitum, necessario præstitutas signatasque horas quibus urgeat orationis officium, con- ·stituit:Ecclesia, in his pensum quilibet ftells habet,” CAPUT CCXCVIII. Οἱ δὲ καιροὶ καὶ αἱ προσευχαὶ ἑπτὰ τελοῦσι τὸν ἀριθμὸν, κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν χαρισμάτων τοῦ Πνεύματος. Ἐπεὶ καὶ διὰ τοῦ Πνεύματος αἱ ἱεραὶ προσευχαί, καὶ εἰσιν αὗται, 213 ούτω καλούμε και • Μεσονυχτικόν, Ορθρός συναπτώς μετὰ τῆς Πρώτης ώρας, Τρίτη ώρα, Έκτη τε καὶ Ἐννάτη, Εσπερινός καὶ ᾿Απόδειπνον. Περὶ ὧν δὴ καὶ ὁ προφήτης λέγει Δαβίδ·. Επτάκις τῆς ἡμέρας γνεσά σε - γ' καὶ περὶ ἑκάστου μέμνηται καιρού η • Μεσονύχτιον εξεγειρόμην,» και· «Ο Θεός, ὁ Θεός μου, πρὸς σὲ ὀρθρίζω,» καί· «Τῷ πρωί εισακούσῃ τῆς φωνῆς μου, τῷ πρωί παριστήσομαί σοι, καὶ ἐπό ψει με.» Καὶ διὰ τὴν Τρίτην, καὶ Εκτην, καὶ τὴν Εσπέραν, οὕτω φησίν • «Εσπέρας καὶ πρῶν καὶ μεσημβρίας διηγήσομαι, καὶ ἀπαγγελῶ, καὶ εἰσα- · κούσεται τῆς φωνῆς μου.» Περὶ δὲ γε τῶν ᾿Αποδείτων, ο Λούσω καθ' ἑκάστην νύκτα τὴν κλίνην μου, ἐν δάκρυσι μου την στρωμνήν μου βρέξω. ΚΕΦΑΛ. ΣΑΘ'. Δι' ἣν αἰτίαν αἱ ἑπτὰ αἰνέσεις. Αιτία δὲ ἑκάστου καιρού αύτη - Μεσονυκτίου μὲν, διὰ τὸ ἄγρυπνον τῶν ἀγγέλων καὶ τὴν ἀσίγητον αἴνεσιν, καὶ διὰ τὸ ἡσύχιον καὶ εἰρηνικὸν τοῦ ་ Quod intra diei et noctis spatium septem celebrentur laudationes, prater sacram Missam. Horæ autem et preces septenum conficiunt nuɖ merum, secundum numerum charismatum Spiritus, quoniam per spiritum sacra fiunt preces; iste vero ita sunt appellatæ: Nocturnum, Laudes, Maturinæ conjuncle cum hora Prima, Tertia, Sext», Nona, Vespere et Completorium. De quibus propheta dicit David:: Septies in die laudem dixi tibi, insuper de singulis meminit horis: e Medlin πόλις surgebam;» et: Deus, Deus meus, adl te de face vigilo; › et: ‹ Mane exaudies vocem mēam, mane estabo tibi, et iuspicies me.» De Tertia, ch Sexta et Vesperis sic ait: Vespere et mane et meridie narralo et annuntiabo, et exawliet vocemi meam.» Verum de Completorio: ‹ Lavabo per singulas mortes lectum meum, iu lacrynis meis stra . tum meum rigavi.» CAPUT CCXCIX. Quam ob causam septem laudationes sint. Cansa vero cujusque horæ hæc est: Nocturni quidem propter vigilantiam augelorum eorumque laudem nunquai-silentem et propter tranquillita-

lem paren que mentis quæ circa divinam laudatio- ναὸς περὶ τὴν θείαν του λογίαν, καὶ τὴν ἀπάστας:ν· meil versatur, necnon resurrectionis gratia; nam valdė mane una Sabbatorum surrexit Dominus; vel etiam propter secundum ejns adventum quem Adèles exspectamus ownes, quando velut e somnð nos excitabit a morte, et ipse animarum sponsus, sicut dixit, veniet media nocte, itaque nos oportet vigilare; Loudum vero matutinarum, quoniam advenit dies, ad gratias ei qui lucem adducit agendas, propter eum qui solvit noctem erroris et pietatis lumen nobis impertivit. Ideo hora prima cum laudi bea conjungitur, quoniam haec est ipsa diei prinitiæ, ac velut donum laudisque sacrificium cum matutina landatione Deo offertur, et quoniam omnes apparuerunt creatura luce collustrata. Quapropter ad glorificandum cum angelis Dei istæ nos convocant. Hora autem tertia hymnos canimrus in bonoremi Triuitatis, et quoniam e mundo quatuor elementis coagmentato quarta pars diei transiit, necnou propter adventum in bora tertia sanctissimi Spiritus. Similiter et in hora sexta, in gloriam Trinitatis omnis producentis, et quia e mundo quatuor principiis constanti ația transiit pars quarta trium komarum spatiuur, et jam adest meridies, in eadem hora sexta Deus pro nobis incarnatus cruc.fixus est propter nos. In nona Deum celebramus quontain tres post sextam elapsæ sunt horæ, in honorem Trinitatis. Similiter autem dicuntur Vesperæ in hora duodecima, tribus horis a Nona 4 lapsix. Frasertim vero Tertise insitata est oratio propter sau. L..m, sicut diximus, Trinitatem, Deum universorum solumque Deum nostrum, et quoniam in hac hora lata est contra Salvatorem sententia, ac in cadem in apostolos descendit Spiritus sanctus in quo fideles universe terræ ill-muinati sumus. Sexto autem gratiarum fit actio et propter uferidiem, et quia crucifixus est in ca Dominus, et lonebræ factæ sunt super où kem teriam, cuin Salvator pro nobis carne pateretur. Nonæ vero hymnus ordinatus est et quoniam ad finem venit dies, et propter Trinitatem quam nonus numerus ter prædical, et præcipue quoniam ipsa bac bora Salvator noster exclamavit et commendavit Patri divinam animam suam, ac consummatum pro nobis factum est sacrificium, anima et corpore pro omnuibus Deo et Patṛi oblatus, quando terra mota est, et petra: scissæ sunt, et monumentis apertis in prvœmium communis resurrectionis, multa corpora Ganciorum qui dormierant surrexerunt, quoniam morte Domini mors mertua est, et qui erant in inferno liberati sunt. Nam propter sanctam ejus animam Deo commen:h.tam corpusque ejus libenter in sacrificium per crucem datum, animæ nostræ e nanibus diaboli fuerunt erulz, et corpora nostra, ips resurgente, immortalitatem acceperunt. Igitur gratias agimus ei qui carne pro nobis mortuus est quimasque nostras per suanr sanc'ami animam in nianus Patris commendavit et per mortem ejus nos vivıliçavit. Hymnus autem vespertinus ostendit nos η ὑψὲ γὰρ Σαββάτων ἐξηγέρθη ὁ Κύριος· καὶ διὰ τὴν δευτ ραν αὐτοῦ παρουσίαν, ἣν πιστοὶ πάντες ἀπεκδεχόμεθα, ὅτι ὡς ἐξ ὕπνου ἡμᾶς ἐξεγερεῖ τοῦ θανάτου, καὶ αὐτὸς δὲ τῶν ψυχῶν ὁ νυμφίος, ὡς ἔφη. ἐλεύσεται ἐν τῷ μέσῳ τῆς νυκτός, και δεῖ γρή γορεῖν ἡμᾶς· Ορθρου δε, διὰ τὸ ἔρχεσθαι τὴν ἡμέ ραν, εἰς εὐχαριστίαν τοῦ παραγαγόντος τὸ φῶς, καὶ διὰ τὸν λύσαντα τὸ σκότος τῆς πλάνης, καὶ τὸ τῆς εὐσεβείας φῶς ἡμῖν χορηγήσαντα. Διὸ καὶ ἡ τῆς πρώτης ώρας μετὰ τοῦ ᾿Ορθρου δοξολογία συν άπτεται, διὰ τὸ ἀπαρχὴν εἶναι τῆς ἡμέρας καὶ αὐτ τήν, ὡς δῶρόν τε μετὰ τοῦ Ὄρθρου καὶ θυσίαν αἰγέσεως προσφέρεσθαι τῷ Θεῷ, καὶ ὅτι πάντα τῷ φωτὶ φωτισθέντα ἐδείχθη τὰ κτίσματα. Διὸ καὶ εἰς αἶνιν ταῦτα σὺν τοῖς ἀγγέλοις προσκαλούμεθα τοῦ Θεοῦ. Τῇ τρίτη δὲ ὥρᾳ ὑμνοῦμεν εἰς τιμήν τῆς Τριάδος. καὶ ὅτι παρῆλθε τοῦ ἐκ τεσσάρων στοιχείων κόσμου τῆς ἡμέρας τὸ τέταρτον, καὶ διὰ τὴν ἐπιδημίαν ἐν τῇ τρίτῃ ὥρα τοῦ παναγίου Πνεύματος. Ομοίως δὲ καὶ ἐν τῇ Εκτῃ, εἰς δόξαν τῆς Τριάδος τῆς παραγαγούσης τὸ πᾶν, καὶ ὅτι ἄλλο παρήλθε τέταρτον τῆς ἡμέρας τοῦ τετραμερος κόσμου τριῶν ὡρῶν διάστημα, καὶ τὸ μεσαίτατόν ἐστι ταύτης. Εν αύτ τῇ δὲ τῇ Εκτῃ καὶ ὁ σαρκωθεὶς ὑπὲρ ἡμῶν ἐσταύ ρωται δι' ἡμᾶς. Καὶ ἡ τῆς Ἐννάτης δοξολογία δεξ τοῦτο, ὅτι τρεῖς μετὰ τὴν ἔκτην ὡραι παρῆλθον, εἰς τιμὴν τῆς Τριάδος. Καὶ τοῦ Ἑσπερινοῦ ὁμοίως, ἐν τῇ δωδεκάτη ὥρᾳ, τριῶν ὡρῶν παρελθοντών μετά την Ενάτην. Εξαιρέτως δὲ ἡ μὲν τῆς Τρίτης δοξο λογία, διὰ τὴν ἁγίαν, ὡς ἔφημεν, Τριάδα, τὸν τῶν δίων θεὸν καὶ μόνον Θεὸν ἡμῶν, καὶ ὅτι ἐν αὐτῇ ἡ κατὰ τοῦ Σωτῆρος ἀπόφασις γέγονε, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ εἰς τοὺς ἀποστόλους κατῆλθε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἐν ᾧ οἱ τῇ οἰκουμένῃ πιστοὶ ἐφωτίσθημεν. Ἡ δὲ τῆς Εκτης εὐχαριστία, καὶ διὰ τὸ μεσαίτατον τῆς ἡμέρας, καὶ διὰ τὸ σταυρωθῆναι ἐν αὐτῇ τὸν Κύριον, καὶ τὸ γενέσθαι σκότος ἐπὶ πᾶσαν τὴν γίν ὡς τοῦ Σωτῆρος ὑπὲρ ἡμῶν σαρκὶ πάσχοντος. Ο τῆς Ἐννάτης δὲ ὕμνος, καὶ διὰ τὸ πρὸς τὸ τέλος ἔρ χεσθαι τὴν ἡμέραν, καὶ διὰ τὴν Τριάδα τῶν ἐννία τριστῶς αὐτὴν κηρυττόντων, καὶ ἐξαιρέτως διὰ τὸ ἐν τῇ αὐτῇ τῇ ὥρᾳ τὸν Σωτῆρα ἡμῶν ἐκφωνῆσαι, καὶ παραδοῦναι τῷ Πατρὶ τὴν θείαν αὐτοῦ ψυχὴν, καὶ τελείαν ὑπὲρ ἡμῶν τὴν θυσίαν γενέσθαι, καὶ ἀν ενεχθῆναι ὑπὲρ ἁπάντων ψυχῇ τε καὶ σώματι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ, ὅτε καὶ ἡ γῆ ἐπείσθη, καὶ αἱ πέτρι εσχίσθησαν, καὶ τῶν μνημείων ἀνεῳχθέντων εἰς προοίμιον τῆς κοινῆς ἀναστάσεως, πολλά σώματα τῶν κεκοιμημένων ἁγίων ἐγήγερται, ὅτι τῷ θανάτῳ τοῦ Κυρίου ὁ θανάτος νενέκρωται, καὶ οἱ ἐν ᾅδου ήλεψαν θερώθησαν. Διὰ γὰρ τῆς ἁγίας αὐτοῦ ψυχῆς, τῷ Πατρὶ παρατεθείσης, καὶ τῆς σαρκὸς ἑκουσίως εἰς θυσίαν διὰ σταυροῦ δοθείσης, αἱ ψυχαὶ ἡμῶν τῶν διαβόλου χειρῶν ἐῤῥύσθησαν, καὶ τὰ σώματα ἡμῶν, 214 ἀναστά τος αὐτοῦ, ἀθανασίαν εἰλήφασιν. Εύ χαριστοῦμεν οὖν τῷ ἀποθανόντι σαρχ. δι' ήμας, καὶ εἰς τὰς τοῦ Πατρός χείρας διὰ τῆς ἀίας αὐτοῦ

ortum sive in occasum diei appropinquemus, cam totam Deo offerimus, et de his gratias agimus de vita nostra et esca, de cogitationibus verbisque et operibus; oraiņus vero noctem in pace sine peccato et absque scandalo transigere. Quod est velut procemium tinis vitae nostra; nam sicut nos, ita ut:ors venit. ψυχῆς ἡμῶν τὰς ψυχὰς παραθεμένῳ, καὶ τῷ θανάτῳ Creatorem nos rum glorificare, quoniam sive in αὐτοῦ ἡμᾶς ἀναζήσαντι. Ο δέ γε ἑσπερινὸς ὕμνος αὐτὸ τοῦτο δηλοί, τὸ δοξολογεῖν ἡμᾶς τὸν κτίστην ἡμῶν, ὅτι ἤλθομεν εἰς τὸ τῆς ἕω ἤτοι τῆς ἡμέρας πέρας, καὶ ἀνατιθέαμεν τὸ πᾶν αὐτῆς τῷ Θεῷ· καὶ ὑπὲρ τούτων εὐχαριστοῦμεν, ὑπὲρ τῆς ζωῆς ἡμῶν καὶ τροφῆς καὶ τῶν ἐννοιῶν καὶ λόγων καὶ πράξεων· αιτούμεθα δὲ καὶ τὴν νύκτα εἰρηνικὴν καὶ ἀναμάρτητον καὶ ἀσκανδάλιστον διελθεῖν. Ο καὶ ὡς προοίμιον τοῦ τέλους τῆς ζωῆς ἡμῶν ἐστιν· ὡς γὰρ ἐξ ὁ θάνατος ἡμῖν ἔρχεται. ΚΕΦΑΛ. Τ. Διατί ἀπὸ τῆς ἑσπέρας τῶν εἰς τοὺς ἁγίους ϋμε των αρχόμεθα, καὶ τὰς ἱερὰς ἑορτάς. CAPUT CCC. Quare vesperi hymnos in sanctos et sancta festa inchoamus. Idcirco a vesperis sanctos laudare et celebrare incipimus, quoniam isti postquam vixerunt in die luminis divinæ gratiæ et velut in die ex hoc mundo vita functi sunt, anima quidem sunt in luce Inaccessa, corpote autem adhuc morte possidentur, diem ultimam que vesperam nescit exspectan¡es, quando, jussu accepto, nobiscum resurgentes, ill nobiscum carne consummabuntur. Completorium autem est gratiarum actio pro nocte per cessationem a laboribus et mortis memoriam quæ simul ad nos approperat; hoc est mortis initium, quus ipsa sit donum Dei una ex ejus creaturis pro nobis et pro reliqua creatione facta, utque cam sine of. fensa transigamus ab infestis et mortiferis necnon tenebrosis et valde atris dæmonibus, e quibus Christus Deus noster nos cruit. Hæc autem precum dispositio imago est et analogia cujuscumque, ut in typo Ecclesiæ scriptum est. Nam duo sunt typi; alius quidem Ecclesiæ catholicæ, qui in solo divini sacrificii ordine sicut institutus est, servatur. Διὸ καὶ ἀπὸ τῶν ἑσπερινῶν ὕμνων τῶν ἐγκωμίων τῶν ἁγίων ἀρχόμεθα· ὅτι ἐν ἡμέρᾳ οὗτοι ζήσαντες η τῷ φωτὶ τοῦ Θεοῦ τῆς χάριτος, καὶ ὡς ἐν ἡμέρα τῷ βίῳ τούτῳ τελέσαντε; τὴν ζωὴν, ταῖς μὲν ψυ χαῖς ἐν τῷ ἀδύτῳ φωτί εἰσι, τοῖς σώμασι δὲ ἔτι κατέχονται τῷ θανάτῳ, τὴν τελευταίαν ἡμέραν τὴν ἀνέσπερον ἀναμένοντας, ὅτε καὶ κομισάμενοι την ἐπαγγελίαν, ἐξαναστάντες μεθ᾿ ἡμῶν, καὶ τῇ σαρκί μεθ᾿ ἡμῶν τελειωθῶσιν ἐκεῖσε. Τὸ δέ γε ἀπόδει πνον εὐχαριστία ἐστὶν ὑπὲρ τῆς νυκτὸς διὰ τὴν ἀπὸ τῶν πόνων ἀνάπαυσιν καὶ διὰ τὴν ὑπόμνησιν τοῦ θανάτου, ὃς ἀκολούθως ἡμῖν ἐπέρχεται, καὶ ὡς ἀπαρχὴ τῆς νυκτός· ἐπεὶ καὶ αὕτη δῶρον Θεοῦ, καὶ τῶν κτισμάτων αὐτοῦ ἐν ὑπὲρ ἡμῶν καὶ τῆς λοιπής κτίσεως· καὶ ἵνα ταύτην ανεπηρεάστως διέλθωμεν, ἀπὸ τῶν ἐπηρεαστικῶν καὶ φθονερῶν καὶ σκοτεινῶν καὶ ζοφωδεστάτων δαιμόνων· ὧν Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν ἡμᾶς φύσαιτο. Καὶ αὗται μὲν αἱ τῶν ὕμνων τάξεις, α? καὶ αἰνέσεις ἑπτὰ παρὰ τῷ Δαβὶδ λέγονται. Γίνεται δὲ ἡ τούτων ευταξία καὶ διατύπωσις καὶ ἡ ἑκάστου ἀκολουθία, ὡς ἐν τῷ τῆς Ἐκκλησίας Τυπικώς γέγραπται. Τυπικὰ δέ εἰσι διπλά καὶ τὸ μὲν ἔστι τῆς καθολικής Εκκλησίας, δ δὴ καὶ κατὰ μόνην ὡς ἐξετέθη τηρεῖται τὴν τάξιν τῆς ἱερᾶς λειτουργίας. ΚΕΦΑΛ. ΤΑ'. ὅτι "Οτι ἡ θεία λειτουργία μόνη καὶ παρὰ τοῦ Σω τῆρος ἔργον τῶν ἱερέων, καὶ οὐ μετὰ τῶν ἄλ λων συναπτομένη ἢ ἀριθμουμένη προσευχών. Αὕτη δὲ ἡ θεία καὶ ἱερωτάτη τῶν τελετῶν τελετή οὐ τῶν ἑπτὰ δοξολογιῶν ἐστιν, ἀλλ' ἰδία, καὶ τοῦ Ἰησοῦ μόνου, καὶ ἔργον ἱερέων. Διὸ οὐδὲ περὶ ταύ τῆς ἡμεῖς ἐν ταῖς δοξολογίαις ἐμνήσθημεν οὐδὲ σὺν αὐταῖς ἀριθμεῖται. Καὶ γὰρ ἐξαίρετόν. τι ταύτη, καὶ μόνον ἔργον Θεοῦ, καὶ ὑπὸ τῶν ἱερέων αὐτοῦ καὶ οὐ τινος ἄλλου τελούμενον. Αι λοιπαὶ δὲ ἄλλας ἀκολουθίας τοῦ τῆς μεγάλης Εκκλησίας Τυ τικοῦ ἐν τῷ παρόντι καιρῷ κατὰ μὲν τὰς ἄλλας ἐκκλησίας οὐκ ἐνεργοῦνται, οὐδ᾽ ἐν αὐτῇ τῇ φιλ - χρίστῳ καὶ βασιλίδι πόλει, διὰ τὸ καὶ αὐτὴν ποτε ὑπὸ τῶν Λατίνων ἁλώναι, καὶ τὰ τοῦ καλοῦ ἀπολέσαι καὶ ἀρχαιοτάτου ἔθους αὐτῆς· οἶμαι δὲ καὶ διὰ τὸ χρείαν ἔχειν ἱερέων πλειόνων τε καὶ ψαλτῶν. Ὅμως ἐκτελεί ταύτην τῇ ἑορτῇ τῆς ὑψώσεω;, εἴτε άσμα τικήν τελέσει ἀκολουθίαν, καὶ ἐν τῇ κοιμήσει τῆς Θεομήτορος, καὶ τῇ τοῦ Χρυσορρήμονος μνή. Το Πλὴν αἱ τοῦ λυχνικοῦ εὐχαὶ καὶ τοῦ ἄρθρου, αἱ καὶ Εωθινα λέγονται, μαρτυρούσιν αυτήν, σωζόμεναι PATROL. R. ULY. CAPUT CCCI. Quod sacræ cœnæ liturgia sola et a Salvatore tradita sacerdotibus proprium opus sit, nec cum ali s censeatur vel computetur precation:bus. Ipsa sutem divina et sacerrima mysteriorum oblatio non censetur inter septem laudationes, sed sin. gularis est soliusquo opis Jesu et sacerdotum; propterea nequaquam do ca in laudationibus meminiDmuts, quoniam minime cum cis aunumeratur; nau hoc est aliquid'eximium et solum opus Dei a sacerdotibus ejus peracium, non autem a quovis alin. Cæteri vero divini officii ordines magnæ Ecclesiæ Typici in hoc tempore in aliis quidem funt ceclesiis, minime autem in ipsa civitate illa Christo dilectà et aliarum regina, quoniam a Latinis quon», dami oppugnata fuit, et bonos suns ac antiquiss'- mos usus amisit, vel etiam, me judice, quoniam pluribus indigel sacerdotibus et caulatoribus. Verum học simul operatur in-festo Exaltétionis, si can tionism ordinem perficiat, et in dormitione Deiparæ atque in cominemoratione Chrysostomi. Caterum diluculi et aurora precis, qure malu:inæ dicuntur hanc litationem, testantur custoditæ et

secundum. veterem ordinem ordinata sicut et ille καὶ κατὰ τὴν πάλαι τύπων συγκείμεναι, ὁ καὶ οἱ quæ per nocturnas vigilias recitantur, necnon et ipsa vespertina oratio quæ ex illo ordine constal; illa enim offerunt preces per sacerdotem Deo quæ cantores concinunt, quod monstrat quoque quinquagesimi psalmi et laudum oratio. Ipse vero cantionum ordo desiit in aliis urbibus, quæ admodum egregie disponantur, Deoque per psalmos et lymnos offeruntur, in hac autem sola piíssima civitate nostra Thessalonica secundum magnam Ecclesiam, quemadmodum vides, frater, conservatur, et permanet secundum veterem et optimiam magnarum illarum Ecclesiarum consuetudinem, scilicet Antiochiæ et multarum aliaruin. CAPITA CCCI, CCCIII. Quod retinendus sit ordo cantionum in Ecclesia, et de Typico Hierosolymitano. Deprecor vos in Christo, ut ordinem bunc in perpetuum conservais, et veluti scintilla quædam divina traditio Patrum perseveret: quam cum et ipsi velimus ut incorrupta conservetur, et veluti condimentum quod dulcedinen conciliat, persistat, illi et canones subjunximus, ne quis circa bona murmurator, et ordinis ignarus, quin imo piger ac segnis, nonnullis adinventis prætextibus illius destructionem machinetur; non solitos inquiens, et qui ab omnibus canuntur canones audiri. Nunc enim et hi adaliti sunt. Ad his qui attentius auimum applicant, alacrioresque sunt, ordinatior, et suavior eo, qui in monasteriis et aliis fere omniJus ecclesiis fit, qui ex Hierosolymitano Typico monasterii Sancti Sabæ ordo præscribitur, accedit, quod scilicet ab uno eoque solo perfici potest, quando a inonachis dispositum est, et absque cantu sa:pissime in cœnobiis absolvatur. Et hæc quidem constitutio, quam maxime necessaria, et Patribus convenientissima est. Etenim sanctus Pater noster Saba eam præscripsit a sanctis Eullymalo et Theocristo acceptam: hi porro a majoribus, et homologeta Charitone desumpserunt. Sacri vero Sabæ constitutionem, ut audivimus, locis illis irruptione Barbarorum vastatis, deperilitain, sanctus Pater noster Sophronius, sanctæ civitatis patriarcha, studio laboreque restituit; et post eum rursus divinus et rebus theologicis pertractandia acerrimus Joannes Damascenus renovavit, scriplo que demandatam trədidit. flanc igitur subsecute sacræ omnes monasticæ societates ac ecclesiæ, præter quasdam proprias institutiones secundum tempora statutas magnæ Constantinopolis Ecclesiæ ex antiquo ordine, et quæ in mundo sunt Ecclesiis, quoniam illi qui in mundo sunt omnia nequeunt peragere; non enim dicunt Psalterium nisi in sancta solaque magna Quadragesima, sacra ita faciunt universa monasteria. τῆς παννυχίδος λεγόμεναι· καὶ αὐτὴ δὲ ἡ τοῦ ἐσπε· ρινοῦ εὐχὴ ἐκ τῆς ἀκολουθίας ἐκείνης οὖσα. Ἐκεῖνα γὰρ ἀναφέρουσιν αἱ εὐχαὶ διὰ τοῦ ἱερέως τῷ Θεῷ, 2 οἱ ψάλλοντες έδουσι. Καὶ ἡ τοῦ πεντηκοστοῦ δὲ εὐχὴ τοῦτο δείκνυσι, καὶ ἡ τῶν αίνων. 'Αλλ' ἡ μὲν ᾀσματική αύτη ἀκολουθία πέπαυται ἐν πόλεσιν ἄλλαις, καλῶς οὖσα συντεθειμένη, καὶ διὰ ψαλμών 215 καὶ ἐφυμνίων Θεῷ ἀναφερομένη· ἐν μόνῃ δὲ τῇ ἡμετέρα ταύτῃ εὐσεβεστάτη πόλει Θεσσαλονίκη κατὰ τὴν μεγάλην αὐτῆς Ἐκκλησίαν, καθώς όρια, · ἀδελφέ, συντετήρηται καὶ μένει, κατὰ τὸ πάλαι κάλλιστον τῶν μεγάλων ἐκκλησιῶν ἐκείνων εθο;, τῆς βασιλευούσης φημὶ καὶ Ἀντιοχείας, καὶ πλείστων άλλων. ΚΕΦΑΛ. ΤΒ', ΤΓ. Περὶ τοῦ τηρεῖσθαι τὴν ἀσματικήν λεγομένην ἀκολουθίαν, καὶ περὶ τοῦ Ἱεροσολυμητικού Τυπικοῦ. Καὶ δέομαι ὑμῶν ἐν Χριστῷ συντηρεῖσθαι ταύτην τὴν τάξιν μέχρι παντὸς καὶ ὡς σπινθῆρά τινα θεῖον μένειν ἐν ἡμῖν τὴν παράδοσιν τῶν Πατέρων. Ην δὴ καὶ ἡμεῖς βουλόμενοι ἀσινή τηρεῖσθαι καὶ μέσ νειν ὥσπερ ήδυσμά τι καὶ ἄρτυμα γλυκαίνον, συν ηρμόσαμεν αὐτῇ καὶ τὰ τῶν κανόνων, ἵνα μή τις γογγυστής περὶ τὰ καλὰ καὶ μὴ γνῶσιν ἔχων τῆς τάξεως, ἀκηδιαστής δε μάλλον καὶ βάθυμος ων, προφάσεις εὕροι τινάς, καὶ χωρήσῃ πρὸς τὴν ταύ της κατάλυσιν, λέγων, ὡς οὐ τοὺς συνήθεις καὶ παρά πάντων ᾄδομένους ἀκούομεν κανόνας. Νῦν γὰρ καὶ οὗτοι συνήφθησαν, καὶ τοῖς προσέχουσε καὶ προθυμουμένοις εὐτακτοτέρα μᾶλλον καὶ ἡδι τέρα αὕτη τῶν ἐν ταῖς μοναῖς ἀκολουθιῶν γινομένων. Εν ταύταις δὲ ταῖς μοναῖς καὶ σχεδόν πάν σαις ταῖς ἐκκλησίαις ἡ τοῦ ἀπὸ τῶν Ἱεροσολύμων Τυπικοῦ τῆς μονῆς τοῦ ἁγίου Σάββα τελείται τάξις. Οτι δὴ καὶ παρὰ μόνου τινός δυνατόν ἐστι ταύτην γίνεσθαι, ἐπεὶ καὶ παρὰ μοναχῶν ἐξετέθη, καὶ χω ρίς ᾀσμάτων πολλάκις ἐν κοινοβίοις ἐκτελεῖται. Καὶ ἡ τοιαύτη δὲ διάταξις ἀναγκαιοτάτη καὶ πά τρική. Καὶ γὰρ ὁ θεῖος Πατὴρ ἡμῶν Σάββας ταύ την διετυπώσατο, παραλαβὼν αὐτὴν ἀπὸ τοῦ ἐν ἁγίοις Εὐθυμίου καὶ Θεοκτίστου. Οὗτοι δέ γε ἀπὸ τῶν πρὸ αὐτῶν, καὶ τοῦ ὁμολογητοῦ Χαρίτωνος παρειλήφασι. Τὴν δὲ τοῦ ἱεροῦ Σάββα διατύπωσιν, ὡς ἐμάθομεν, καταφθαρέντος τοῦ τόπου ὑπὸ βαρ βάρων ἀφανισθεῖσαν, ὁ ἐν ἁγίοις Πατὴρ ἡμῶν Σω φρόνιος ὁ τῆς ἁγίας πόλεως πατριάρχης, φιλοπο νήσας ἐξέθετο· καὶ μετ' αὐτὸν πάλιν ὁ θεῖος ἡμῶν καὶ θεολογικὸς Πατὴρ ὁ Δαμασκηνός Ἰωάννης άνενεώσατο, καὶ γράψας παρέδωκε. Ταύτῃ οὖν ἐπακολουθοῦσαι πᾶσαι Ιεραί τε μοναί καὶ ἐκκλησίαι, πλήν τινων ιδία τεταγμένων κατὰ καιρούς, τῇ μεγάλη Εκκλησίᾳ τῆς Κωνσταντινουπόλεως ἀπὸ τῆς πάλαι τάξεως, καὶ ταῖς κοσμικές ἐκκλησίαις, διὰ τὸ μὴ ἰσχύειν τελεῖν πάντα τους ἐν τῷ κόσμῳ, οὐ γὰρ Ψαλτήριον λέγουσι, πλὴν τῆς ἁγίας καὶ μόνης μεγάλης Τεσσαρακοστῆς, οἱ ἱεραί τᾶται μοναὶ ποιοῦσιν οὕτω.

ΚΕΦΑΛ. ΤΑ. Περὶ τοῦ μεσονυκτικοῦ· καὶ τί τὸ κροῦσαι τὸ ξύλον. Κατὰ τὸ μεσονύκτιον ἢ μετ' ὀλίγον, τοῦ ξύλου κρούσαντος, εἰς τύπον τῆς τελευταίας εκείνης ὑπὸ ἀγγέλου σάλπιγγος, πάντες ἐκ τοῦ ὕπνου ὡς ἐκ θανάτου ἐγείρονται, καὶ πρὸ τοῦ ναοῦ ἐν τῷ νάρ θηκι ὡς ἐν γῇ πρὸ τοῦ οὐρανοῦ, τοῦ ἱερέως εὐλο γήσαντος, δ; δὴ τυποι τὸν Χριστὸν, οὗ καὶ τὴν ἱερω σύνην ἔχων ἐστί· τὸν ἱερὸς γὰρ δεῖ τῶν εὐχῶν ἀπάρχεσθαι, καὶ τοῦτον δὲ καὶ πάντας ἀπὸ Θεοῦ ἄρχεσθαι χρή, οἱ ἀδελφοὶ ὁμοῦ πάντες, τὸ «Δόξα σου, ὁ Θεὸς ἡμῶν, δόξα σοι, ο λέγοντες, τὰ συνήθη ἐπιλέγουσι. Πρῶτον γὰρ δεῖ δόξαν αναπέμψαι Θεῷ, καὶ οὕτω λέγειν τὰ καθεξής. ΚΕΦΑΛ. ΤΕ'. Τί εὸ, ο δι' εὐχῶν τῶν ἁγίων Πατέρων ἡμῶν, ο εἰς τὰς ἀρχὰς λεγόμενον, ἀπόντος ἱερέως. Εἰ δὲ μὴ ἐστιν ἱερεὺς, ὁ πρῶτος τῶν ἄλλων ἀπὸ ἄρχεται, ἢ καὶ μόνος τις, καὶ οὐκ εὐλογεῖ, 216 ότι οὐ τὴν χάριν ἔχει· ἀλλὰ διὰ τῶν εὐχῶν τῶν Πατέ ρων τὸν Χριστὸν ἐλεῆσαι ἐπικαλεῖται, ταπεινούμενος ἐν Χριστῷ καὶ μὴ θαῤῥῶν ἑαυτῷ, ἀλλὰ τὰς εὐχὰς τῶν Πατέρων ἐπικαλούμενος ἐν οἷς εἰσιν ἀρχιερεῖς τε καὶ ἱερεῖς, ἀλλὰ καὶ ὁ τῶν ἁγίων ἅπας χορός, οὓς καὶ Πατέρας κατονομάζει. Εἶτα τὸ Πνεῦμα ἐπικαλοῦνται τὸ ἅγιον, τὸ τελειοῦν τὰς προσευχάς, ἐλθεῖν καὶ ἐνσκηνώσαι, καὶ καθᾶραι, καὶ σῶσαι ἡμᾶς. Τὸ γὰρ τί προσευξόμεθα, καθὸ δεῖ, οὐκ οίδαμεν, ἐὰν μὴ ὁδηγηθῶμεν ὑπὸ τοῦ θείου Πνεύματος, ἐπεὶ καὶ δι' αὐτοῦ ζῶμεν, καὶ δι' αὐτοῦ προσευχόμεθα, Παυλός φησι· καὶ ἐν αὐτῷ κράζομεν, ο '166 ὁ Πατήρ.» Καὶ τὸν Τρισάγιον εὐθὺς τοὺς ἀγγέτους μιμούμενοι, καὶ τὸ, ο Παναγία Τριάς, ο διὰ τὸν ἀπὸ τῆς Τριάδος ἔλεον, καὶ τὴν ἴσην αἴνεσιν τῶν ἀγγέλων καὶ τὴν ὁμολογίαν τοῦ ἐν Τριάδι μόνου Θεοῦ. Εἶτα καὶ τὴν παραδοθεῖσαν προσευχὴν ὑπὸ τοῦ Κυρίου, ἧς ἐν ἑτέρῳ τόπῳ κατὰ δύναμιν ἐροῦ. μὲν τὴν ἑρμηνείαν. Μᾶλλον δὲ πολλοὶ τὴν περὶ ταύτης θείαν γνώσιν ἡρμήνευσαν, καὶ ἐξαιρέτως ὁ Νυσταίων θείος Γρηγόριος. Καὶ τοῦ ἱερέως τὸ τε λευταῖον τῆς εὐχῆς εἰς δοξολογίαν εἰρηκότος, τό, • Κύριε, ἐλέησον ο δωδεκάκις λέγεται, διὰ τὸ δω δεκάωρον τῆς νυκτὸς ὡς καὶ τῇ ἡμέρᾳ, διὰ τὸ αὐ τῆς δωδεκάωρον, καὶ τρὶς εἰπόντες, ο Δεῦτε, τῷ βασιλεῖ ἡμῶν Θεῷ προσκυνήσωμεν, ο ὡς ψάλλει Δαβίδ, καὶ ᾿Αθανάσιος ὁ μέγας φησὶν ἐν προοιμίοις τοῦτο τῶν εὐχῶν ἡμῶν λέγεσθαι, διὰ τὸ εἶναι βασιλέz μόνον αἰώνιον ἡμῶν τὸν Χριστὸν σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύματι, καὶ προσκυνοῦντες, τὴν δουλείαν δεικνύντες, τοὺς κατὰ τύπον ψαλμούς λέγομεν. ΚΕΦΑΛ. Τα. Περὶ τοῦ πεντηκοστοῦ ψαλμοῦ. Καὶ πρῶτον μὲν τὸν πεντηκοστὴν, δ; δὴ ἐξομο λογήσεως καὶ ἱλεώσεως τυγχάνει ψαλμός, και συγ χώρησιν ἁμαρτήσαντος ἐξαιτεῖται, καὶ μὴ ἀποστῇναι αὐτοῦ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἀλλ' ἐγκαινισθῆναι μᾶλλον ἐν αὐτῷ διὰ τῆς ταπεινώσεως και συντριβής καὶ καρδίας. Ον δὴ ψαλμὸν καὶ ἐξαρχῆς ἐν τοῖς CAPUT CCCIV. De officio quad media nocte peragitur, et quid denotet ligni pulsatio. Media nocte vel paulo post, ligno crepitante, in figuram ultimæ illius tube qua personabit angelas, omnes e somno velut a morte excitantur, et omnibus ante templum in narthece velut in terra ante. cœlum astantibus, benedicit sacerdos qui Christum refert cujus gerit sacerdotium, unde oportet sacerdotem preces inchoare, hic et omnes a Deo incipere debent, fratresque universi simul dicentes: «Gloria tibi, Deus noster, gloria tibi, › solita persolvunt. Nam primum oportet gloriam Deo reddere, et ita quæ sequuntur dicere. CAPUT CCCV. Quid significet, quod absente sacerdote initium precum faciunt a formulis SS. Patrum nostrorum. Verum si non adsit sacerdos, qui aliis præcellit, incipit vel simplex monachus, et non benedicit, quouiam non habet gratiam, sed per preces Patrum Christi misericordiam invocat, semetipsum bumilians in Christo, neque sibi confideus, sed preces Patrum adhibens inter quos sunt pontifces et sacerdotes, sed et omnis sanctorum chorus quos Patres appellat. Postea sanctum invocat Spiritum qui preces sanctificat, ut veniat et commoretur nosque purget et salvos faciat; nam quid oremus sicut oportet nescimus, nisi instituamur a divino Spiritu, quoniam per eu:n vivimus, et per cum oramus, ait Paulus, et in eo clanathus: «Abba Pas ter; › et statim angelos imitantur dicentes trisagion ac istud: «Sanctissimna Trinitas», quia a Trinitate venit misericordia, et propter parem angelorum laudem soliusque in Trinitate Dei confessionem. Deinceps `traditam Domino recitant orationem, cujus in alio loco pro viribus dicemus interpretationem, aut potius cujus divinam sententiam multi interpretati sunt, et præcipue Gregorius divus Nyssenus episcopus. Et postquam sacerlos orationis finem in modum doxologiæ dixerit, Kyrie eleison duodecies profertur, propter duodecita noctis sicut et diei horas, et ter dicentes: Venite, Regem nostrum Deum adoremus, quemadmodum Psallit David, et Athanasius magnus declaravit hoc dicendum esse in initio precum nostrarum, quoniam solus rex noster æternus est C'iristus cum Patre et Spiritu, et adorantes quo servitutem testamur, psalmos secundum exemplar dicimus. CAPUT CCCVI. De psalmo quinquagesimo. Primum quidem psalmum quinquagesimum recitamus, qui psalmus est confessionis et propitiationis, veniam percatoris deprecatur, et fagitat 1:0 auferatur ab eo Spiritus sanctus, sed potius renovetur in eo per humilitatem et cordis contritionem; quem psalinum in principio dicimus in hymnis ple-

risque, quoniam peccata Adam totiusque generis & πλείοσι λέγομεν ὕμνοις. Ἐπεὶ καὶ ὥσπερ οὗτος τὰ nostri et Ecclesiæ quæ est ex gentibus enarral, illius quidem per voluptatem et inobedientiam mortui, hujus autem, utpote prius infidelis, adulterium operatæ, necnon animæ necem et mortem utpote a Deo distantis, nunc vero misericordia Dei revocatæ ut Spiritus sanctus abundanter in se renovetur obsecrantis. CAPUT CCCVII. De psalmo CXVIII qui incipit: Μακάριοι οἱ ἄμω μοι. τοῦ ᾿Αδὰμ καὶ τὰ τοῦ ἡμετέρου παντὸς γένους, και τῆς ἐξ ἐθνῶν Ἐκκλησίας διαγορεύει, τοῦ μὲν θα νατωθέντος δι' ἡδονῆς τῆς παρακοῆς, τῆς δὲ πρόσ τερον ὡς ἀπίστου, μοιχείαν εργαζομένης, ὡς ἀπο στάσης ἀπὸ Θεοῦ, καὶ φόνον ψυχῆς καὶ νέκρωσιν, ἐλέει δὲ Θεοῦ ἐπανακληθείσης, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν αὐτῇ δαψιλῶς ἐγκαινισθὲν δεξαμένης. ΚΕΦΑΛ. ΤΖ΄. Περὶ τῶν ψαλμῶν τοῦ ἀμώμου. Μετὰ τοῦτον δὲ τοὺς τοῦ ἀμώμου ψαλμούς κατά στίχον, τὴν τοῦ Θεοῦ βασιλείαν, καὶ τὰ κρίματα, καὶ τὰ δικαιώματα, καὶ τὰ μαρύτρια, καὶ τὰ λόγια, καὶ τοὺς νόμους, εἰς μνήμην φέροντας. Οὓς δὴ ψαλ Verum post hanc, psalmos: «Beati immaculati, ο secundum ordinem pronuntiamus, quibus in memoriam referuntur Dei regnum et judicia et justificationes, et testimonia verbaque et mandata. Quos psainios Jicinus etiam in commemorationibus sanctorum μου; καὶ ἐν ταῖς μνήμαις λέγομεν τῶν ἁγίων. Καὶ et in sepultura fidelium defunctorum, recordati zanetɔrum et¿yiæ Salvatoris; hiắc enim solus est in) – máculatus in via, necnon illi, qui eum imitati sunt, et inde, Deo sibi propitiato, sancti evaserunt. CAPUT CCC VIII. Quamobrem mane ac vespere recitatur Sumbolum fidei. ἐν τοῖς ἀπελθοῦσι πιστοῖς, εἰς μνήμην τῶν ἁγίων ἀγόμενοι καὶ τῆς ὁδοῦ τοῦ Σωτῆρος. Οὗτος γὰρ μόνος ἄμωμος ἐν ὁδῷ, καὶ οἱ αὐτὸν μιμησάμενος, καὶ διὰ τούτων Ιλεούμενοι τὸν Θεὸν καὶ ἁγιαζόμενοι, ΚΕΦΑΛ. ΤΗ. Διατί πρωί καὶ ἑσπέρας τὸ τῆς πίστεως λέγεται Σύμβολον. At statim istos post psalmos, confessionem fidei dicimus secundum traditionem paternam, dicentilus sanctis Patribus nostris: Surge et Deum glorifica, deinde fidem annuntia; › hæc autem fides sacrum est Symbolum. Alius vero sanctorum dixit oportere fidem nuntiari mane et vespere, ita ut si mors superveniat, nos inveniat in confessione. Rursmin post fidem dicitur oratio Trisagii et ‹ Pater noster; › nam in principio et in medio et in fine Trinitatem oportet celebrare, quoniam ipsa est omnium causa, et per eam facimus omnia, et in omnibus emundati sanctifcamur. Postea dicitur: ‹ Ecce Sponsns venit,» quo patefaciunt scopum nocturnæ laudationis, et quadragies: ‹ Kyrie, eleison, ▸ perinde ac si docimas dierum borarumque nostrarum Deo in sacrificium offeramus; quod facimus in omnibus orationibus misericordiam a Deo super omnia invocantes, quoniam ipse solus potest nos salvare, et quia miseratione digni sumus qui deliquimus, necnon quia non possumus aliunde salvari, nisi sola Dei misericordia, nullam a vobis habentes propitiationem, sed potius habentes Θεοῦ, οὐδὲν ἀφ' ἑαυτῶν ἔχοντες ἐξίλασμα· εἰ μὴ τὸ unde irascatur Deus propter ea quæ perpetramus, loquimur ac cogitamus, quorum causa indigni sumus qui gratias agamus laudemusque ac deprecemur, nisi hoc solummodo dicamus: • Kyrie, eleison,, et in solum misericordem Deum speremus. Verum dicto Kyrie, eleison, invocationem Deiparæ utpote vere Seraphim honorabilioris facimus, quoniam adhuc ipsa pro omnibus intercedit. Et statim fit sacerdotis oratio velut sigillam: • Deus misereatur nostris, quain orationem Moyses Aaroni dicere a Deo præcipit. Hanc antein docte scripsit David Dei proavus in psalmo; et post cam alia oratio Trinitati ab omnibus nuncapatur, quæ confessionis speciem exprimit, quam Μετὰ τούτους δὲ εὐθὺς τὴν ὁμολογίαν τῆς πίσ στεως λέγομεν κατά παράδοσιν πατρικήν, λεγόντων τῶν ὁσίων ἡμῶν Πατέρων, ὡς «᾿Αναστὰς δοξολό γησον τὸν Θεὸν, εἶτα τὴν πίστιν ἀνάγγειλον,» καὶ ἔστιν αὕτη ἡ πίστις τὸ ἱερὸν Σύμβολον. "Ετερος δε τις τῶν ὁσίων φησίν, ὡς δεῖ τὴν πίστιν ἀναγγέλλειν πρωί καὶ ἑσπέρας, ἵνα ἐὰν ἐπέλθῃ θάνατος, ἡμᾶς εὕροι ἐν τῇ ὁμολογίς. Μετὰ δὲ τὴν πίστιν αὖθις 1 τοῦ Τρισαγίου, καὶ τοῦ • Πάτερ ἡμῶν, ο προσευ χή. Ἐν ἀρχῇ γὰρ καὶ μέσῃ καὶ ἐν τῷ τέλει τὴν Τριάδα δεῖ ἀνυμνεῖν, ὅτι πάντων αὕτη αἰτία, καὶ δι' αὐτῆς ἐνεργοῦμεν ἅπαντα, καὶ ἐν ἅπασι τελούμεθά να καὶ 217 καθαιρόμεθα. Εἶτα ὅτι ἔρχεται ὁ Νυμφίος, σημαίνοντες τὸν σκοπὸν τῆς μεσονυχτίου δοξολογίας. Καὶ τὴν ο Κύριε, ἐλέησον, ο τεσσαράκοντα, ὡς θυσίαν ἀποδεκατώσεως τῶν ἡμερῶν ἡμῶν καὶ ὡρῶν τῷ Θεῷ προσκομίζομεν. Καὶ τοῦτο ποιοῦμεν ἐν παν σαις ταῖς προσευχαῖς, τὸν ἐκ Θεοῦ ὑπὲρ πάντα ἐπι καλούμενοι Ελεον· ὅτι οὗτο; ἰσχύει μόνος σῶσαι ἡμᾶς· καὶ ὅτι ἐλέους ἄξιος πεπλημμεληκότες· καὶ ὅτι οὐχ ἱκανοὶ ἄλλοθεν σωθῆναι, εἰ μὴ ἐλέει μόνο παροργίζεσθαι μᾶλλον τὸν Θεὸν δι' ὧν ἐνεργοῦμεν, λαλοῦμέν τε καὶ διανοούμεθα, δι' ἃ οὐδ᾽ εὐχαριστεῖν ἄξιοι, η δοξολογεῖν, ἢ αἰτεῖσθαι· εἰ μὴ τοῦτο μόνον λαλεῖν, τό, ο Κύριε, ἐλέησον,» καὶ εἰς τὸν ἐλεῆμον, μόνον ἐλπίζειν Θεόν. Μετὰ δὲ τὸ, «Κύριε, ἐλέη σον, ο τὴν ἐπίκλησιν τῆς Θεομήτορος ὡς τιμιωτέ ρα; τῶν Σεραφίμ ἀληθῶς ποιούμεθα, ἐπεὶ καὶ τρί πάντων αὕτη μεσίτις. Καὶ ἡ τοῦ ἱερέως εὐχὴ ὡς σφραγὶς εὐθὺς, τὸ, ο Ὁ Θεὸς οἰκτειρήσαι ἡμᾶς· ήνπερ δὴ εὐχὴν, καὶ Μωϋσῆς τῶν ᾿Ααρών λέγειν ἀπὸ Θεοῦ ἐπιτίθεται. Ταύτην δὲ σαφέστερον έγραψεν ε Θεοπάτωρ Δαβίδ ἐν τῷ ψαλμῷ. Καὶ μετ' αὐτὴν τ ρα εὐχὴ ἀναφέρεται παρά πάντων εἰς τὴν Τριάδα, ἦτις καὶ ὡς ὁμολογία ἐστί· καὶ ταύτην τρὶς τὴν

ἡμέραν λέγομεν ἐνταῦθά τε, καὶ τῇ τρίτη ὥρᾳ, ler in die recllamus: nunc quidem ac in hora καὶ τῇ τῶν ἀποδείπνων δοξολογία, ἥτις καὶ παρὰ τις παλαιοῖς ᾄδομένη εὑρίσκεται, ὡς καὶ ἐν τῇ ἀλλήσει τοῦ μεγαλομάρτυρος Ευστρατίου τό, «Δέσ σποτα θεὶ Πάτερ παντοκράτορ, Κύριο για μονογενές Ἰησοῦ Χριστέ, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, μία Θεότης, μία δύναμις,» καὶ τὰ ἑξῆς. Ταύτης τελεσθείσης, καὶ τὸ ὥσπερ μεσώριον λέγεται τοῦ μεσονυκτικοῦ, καθά τινες ποιοῦσι καὶ ἐν ταῖς τῶν ὡρῶν ἀκολου θίαις. 'Αλλ' ἐκεῖνοι μὲν ὡς θελητὸν αὐτοῖς ὡς καὶ ἄλλας ἀκολουθίας προθυμίᾳ ἑαυτῶν καὶ διακρίσει Πατέρων διενεργείτωσαν· τὰ νενομισμένα δέ εἰσι ταῦτα. Ἐγὼ δὲ τοῦτο εὐχὴν ὑπὲρ τῶν ἐν Χριστῷ ἀπελθόντων νομίζω συντεθείσθαι. Δι, ο Δεῦτε, προσκυνήσωμεν, ο αὖθις λέγομεν μετὰ τὴν εὐχὴν, καὶ δύο ψαλμούς, καὶ Τρισαργίου εὐχὴν, καὶ εὐθὺς ὑπὲρ τῶν κεκοιμημένων τροπάρια, τό, «Κύριε, Ελέησον, ο δωδεκάκις, καὶ τὴν ὑπὲρ αὐτῶν εὐχὴν, τό, ο Μνήσθητι, Κύριε, ο καὶ οὕτως ἀπόλυσις γίνε ται. ᾿Αναγκαῖον γὰρ καὶ ὑπὲρ τῶν τεθνεώτων μετ μνήσθαι, ὅτι καὶ ἡμεῖς τεθνηξόμεθα, και μάλιστα κατὰ τὸ μεσονύκτιον ἐλπιζομένης τῆς τῶν νεκρῶν ἀναστάσεω;, καὶ ὑπὲρ τῶν κατὰ σάρκα δὲ οἰκείων καὶ πάντων ἀπελθόντων εὔχεσθαι ἀναγκαίως· ἀγάπη γάρ. Εἶτα ἡ ὑπὲρ πάντων κοινὴ εὐχή τε καὶ δέησις γίνεται, τοῦ ἱερέως ἀρχομένου, πάντων δὲ συνευχομένων ὑπὲρ τῶν πιστῶν βασιλέων, τῶν ὀρθοδόξων ἀρχιερέων, τοῦ καθηγουμένου Πατρὸς, καὶ πάσης τῆς ἐν Χριστῷ ἡμῶν ἀδελφότητος καὶ λοιπῶν ἄλλων Χριστιανῶν, καὶ τῶν ὀρθοδόξως κεκοιμημέ των πάλιν Πατέρων καὶ ἀδελφῶν ἡμῶν, χρειωδέστα τον γὰρ ἐν τῷ τῶν εὐχῶν τέλει ὑπὲρ ἁπάντων μεμνήσθαι. Οτι τοῦτο ποιοῦντες ἅπαντες άπανταχοῦ, ὑπὲρ ἀλλήλων εὐχόμεθα, καὶ οὕτω κατὰ τὴν Θεάδελφον ἔσται ἰαθῆναι ἡμᾶς καὶ σωθῆναι καὶ ἐκόνα τας καὶ ἄκοντας. Τὰς κοινὰς δὲ εὐχὰς καὶ ὁ πρῶτος επισφραγίζει, διὰ τῶν εὐχῶν τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν εἰς ἔλεον ἐκκαλούμενος. ΚΕΦΑΛ. ΤΘ. Περὶ τῆς τοῦ ὄρθρου ἀκολουθίας, καὶ πρῶτον τὶ τὸ ἀνοίγεσθαι τῶν πυλῶν τοῦ ναοῦ τὰ βηλόθυρα, καὶ εἰσέρχεσθαι ἔνδον, καὶ τὸ θυμίαμα. Καὶ οὕτως ὁ μὲν μεσονυκτικός ύμνος τετέλεσται. Δὲ πύλαι δὲ τοῦ ναοῦ ἀνοίγονται ὡς ὁ οὐρανὸς, καὶ ὡς ἀπὸ τῆς γῆς εἰς αὐτὸν εἰσερχόμεθα. Καθὰ δὴ καὶ τότε ἁρπαγήσονται οἱ τοῦ Χριστοῦ ἐν νεφέλαις. Καὶ οὕτω πάντοτε σὺν Κυρίῳ ἐσόμεθα· καὶ ὡς νεο φέλη δὲ τὸ θυμίαμα, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐκτυπούν ἀλλὰ καὶ τὸ μεταδοτικὸν τῆς θείας αὐτοῦ χάριτός τε καὶ εὐωδίας. Εὐθὺς γὰρ εἰσελθόντων ἁπάντων, τοῦ μὲν καθηγουμένου διὰ τῆς βασιλικῆς 218 Πύλης ὡς τοῦ Χριστοῦ τοῦ διὰ πύλης εἰσελθόντος ἐν ἡμῖν κεκλεισμένης, τῆς Θεοτόκου, καὶ τῶν οὐρανῶν ἡμῖν τὰς πύλας ἀνοίξαντος, τῶν δὲ λοιπῶν ἐκ πλαγίου, ὡς ὑπὸ τὰς πτέρυγας ὄντων αὐτοῦ καὶ δούλων αὐτοῦ, ὁ ἱερεὺς ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου εὐλογεῖ, ὡς τοῦ Χριστοῦ ὑπουργός, αὐτὸν εὐλογῶν μετὰ Πατρός τε καὶ Πνεύματος ἐνώπιον τοῦ θρόνου καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ. Καὶ οἱ μὲν πάντες ᾅδουσι τὸν Τρισάγιον, καὶ tertia atque in officio Completorii quod post cœnam peragitur, quæ etiam ab antiquis cantata fuisse invenitur, sicut et in agone magni martyris Eustratii qui dicebat: Domine Deus Pater omnipotens, Domine Fili unigenite Jesu Christe, et sancte Spiritus, una Dellas, una virtus, et cetera. Qua › Lnita, media dicitur officii nocturni deprecatio; quemadmodum faciunt quidam in ordinibus horarum, sed isti quidem libenter illud sicut et alios ordines pro suæ pietatis ardore et Patrum judicio observant; hæc autem ista sunt præcepta. Ego vero banc orationem censeo pro fidelibus in Christo defunctis peragi. Ideo rursum post orationem dicimus Venité adoremus, atque duos psalmos et " precationem Trisagii, statimque pro dormientibus versiculos recitamus, e Kyrie, eleison 3 duodecies, et orationem pro ipsis: «Memento, Domine, et its absolvitur. Nam necessarium est meminisse etiam mortuorum quoniam nos quoque moriemur. et præcipue media nocte sperata mortuorum resurrectione, ct necesse est pro propinquis secundum carnem ac pro omnibus defunctis exorare; line enim est charitas. Deinde fit communis pro omnibus oratio et postulatio, incipiente sacerdote ct omnibus simul deprecantibus pro regibus fidelibus, pro orthodoxis pontificibus, pro patre præside, pro universa nostrorum in Christo fratrum familia cæterorumque Christianorum, atque pro patribus et fratribus nostris qui olim in fide dormierunt; quippe perutile est in fine precum de omnibus memoriam facere, quoniam ita faciendo omnes in omni loco pro invicem oramus, et sic, secundum fratrem Domini, sanabimur omnes et salvi erimus libentes et inviti. Communes autem preces superior perficit precibus sanctorum nostrorum Patrum Christi Dei nostri misericordiam flagitando. CAPUT CCCIX. De ordine matutini officii, et primum quid significet vela portarum templi aperiri, atque per illas introire, et suffitus. Et sic nocturuum perficitur officium. Portæ vero templi aperiuntur tanquam cœlum, et velut a terra in illud ingredimur, quemadmodum et tunc qui sunt Christi rapientur in nubibus, et sic semper cum Domino erimus; suffitus autem quasi nubes quo Spiritus sanctus exprimitur, necnon divinæ ejus gratiæ bonique odoris communicatio. Omnibus enim ingressis, præside quidem per portam regalem, velut Christo per portam intrante in nobis clausam, scilicet Deipara, coelorumque nobis januas adaperiente, celeris vero a latere quasi essent sub alis ejus et illius servi, sacerdos ab altari benedicit utpote Christi minister, eum benedicens cum Patre et Spiritu in˚conspectu throni et sanctorum ejus. Et omnes cantant Trisagion ac Pater noster, Trinitatem celebrantes cum angelis, et traditam dicentes orationem. De qua Trisagii oratione dignum

est in memoriam. velut summatim dicere quis antiqua est oratio ex antiquis Patribus composita. Ideo Trisagion continuo cantat Ecclesia, et in divina sacrificli oblatione et in fine precum, et veteres quosdam Dareticos Trisagio quidquam adjicientes anatbemati subjecit, utque a cœlo acceptum ope pueri inde crepti cœleste hoc carmen concinit. Hoc autem Trisagion et omnis sequens oratio ad Trinitatem solum Deum nostrum dirigitur. Trisagion quidem ex hymno angelico atque ex Davide venit; ex angelis quidem cantantibus: «Sanctus, sanctus, sanctus: ex Davide vero dicente: • Sitivit snima mea ad Deum fortein vivum,» qui etiain: • Miserere mei, clamat in psalmo quinquage. simo. Igitur Trinitatem personarum et unitatem naturæ ac virtutis Trinitatis hic hymnus sine intermissione prædicat. Similiter et illud: ‹ Sanctissima Trinitas, -miserere nobis, › trinitatem et unitatem edocet. Insuper istud quoque: «Domine, propitius esto, › ad Patrem spectat; illuð vero: • Parce, Domine, s ad Filium; hoc autem: «Sanete, oculos in nos dimitte, o ad Spiritum sanctum, et eorum indivisibilitas liquet dum dicitur: `‹ Prapter nomen tuum.» Et jure Patri quidem dicimus: • Propitius esto,» per Filium ejus reconciliati, Pilio anten: «Parce, ο utpote secundum nos nato, et pro nobis passo, atque ab hominibus offenso, nobis ipsis qui cum in baptismo et unguento induimus eique per communionem et cæ teris mysteriis conjungimur, ad iracundiam incenso et lacessito, necnon quoniam potestatem ipse dedit solvendi atque ligandi, aliisque parcere nos jussit, verum Spiritui saneto recte dicimus: ‹ Oculos in nos demitte,» quoniam vividcat nos et exhilarat atque corroborat, et absque ejus potestate ac done, nihil est in nobis. Hoc vero: «Domine, miserere, Trinitatem prædical; unus enim Dominus Trinitas. Qnod ter repetitum eam rursum annuntiat, utque necnon ο τὰ τοῦ, «Πάτερ ἡμῶν, τὴν Τριάδα ἀνυμνοῦντες σὺν τοῖς ἀγγέλοις, καὶ τὴν παραδεδομένην προσευ χὴν λέγοντες. Περὶ ἧς προσευχῆς τοῦ Τρισαγίου ἄξιον πρὸς ὑπόμνησιν ὡς ἐν συνάψει εἰπεῖν, ὅτι ἀρ χαία αὕτη ἡ προσευχή, καὶ ἐκ τῶν ἀρχαίων Πατέ ρων συντεθειμένη. Διὸ καὶ τὸν Τρισάγιον ήδει Εκκλησία διηνεκῶς ἔν τε τῇ θείᾳ ἱερουργία, καὶ ἐν τῷ τέλει τῶν προσευχῶν· καὶ παλαιούς τίνες. αἱρετίζοντας, προσθέντας τι τῷ Τρισαγίῳ, καθυπο βάλλει τῷ ἀναθέματι ' καὶ ὡς ἀπ᾿ οὐρανοῦ λαβοῦσα διὰ τοῦ ἁρπαγέντος παιδῆς, τὸ οὐράνιον τοῦτο προσ ᾄδει μέλος. Εστι δὲ τοῦτο δὴ τὸ Τρισάγιον, καὶ σὺν αὐτῷ πᾶσα προσευχή, εἰς τὴν Τριάδα τὸν μόνον Θεὸν ἡμῶν ἀναφερομένη. Καὶ τὸ μὲν Τρισάγιον ἐπ τοῦ ἀγγελικοῦ ὕμνου καὶ τοῦ Δαβίδ ἐστι, τῶν μὲν ἀγγέλων αδόντων, ο "Αγιος, ἅγιος, ἅγιος,» τοῦ δὲ Δαβίδ, 4 Εδίψησεν ή ψυχή μου πρὸς τὸν Θεόν, τόν Ισχυρόν, τὸν ζῶντα, ο ὃς καὶ τὸ, «Ελέησόν με, ο ἐν τῷ πεντηκοστῷ ἀνακράζει. Τὸ τρισσὸν οὖν τῶν ὑποστάσεων, καὶ τὸ ἑνιαῖον τῆς φύσεως καὶ δυνά μεως τῆς Τριάδος, οὗτος ὁ ὕμνος ἐν ἐκτενείς κηρύτε τει. Ομοίως δὲ καὶ τὸ, ο Παναγία Τριάς, ἐλέησον ἡμᾶς, ο τὸ τρισσὸν καὶ ἐν ἐκδιδάσκες· καὶ τὸ ο Κύ ριε, μνάσθητι, ο τὸν Πατέρα, τό, «Δέσποτα, συγχώ ρησον,» τὸν Υἱόν, καὶ τὸ, ο Αγις, ἐπίσκεψαι, ο τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ τὸ ἀδιαίρετον αὐτῶν, ἐν τῷ λέγειν, «Ενεκεν τοῦ ὀνόματός σου.» Καὶ καλῶς πρὸς μὲν τὸν Πατέρα, ο Πλάσθητι,» διὰ τοῦ γιοῦ διαλλαττόμενοι λέγομεν· πρὸς δὲ τὸν Υἱόν, ο Συγ χώρησον, ο ὡς γεγονότα καθ' ἡμᾶς, καὶ ὑπὲρ ἡμῶν πεπονθότα, καὶ παρ' ἀνθρώπων παθόντα, καὶ ὡς παρ' ἡμῶν τῶν ἐνδυσαμένων αὐτὸν τῷ βαπτίσματι καὶ τῷ μύρῳ, καὶ ἐνουμένων τῇ κοινωνίᾳ καὶ τοῖς λοιποῖς, παροργιζόμενον καὶ θλιβόμενον, καὶ ὅτι τὴν έξουσίαν δέδωκεν οὗτος τοῦ λύειν τε καὶ δεσμεῖν, καὶ τὸ συγχωρεῖν νενομοθέτηκε· πρὸς δὲ τὸ ἅγιον Πνεῦμα τὸ, «Επίσκεψαι, ο ὅτι ζωοποιεῖ, καὶ ἱλα ρύνει, καὶ ἐνισχύει ἡμᾶς, καὶ χωρὶς τῆς δυνάμεως · αὐτοῦ καὶ δωρεᾶς οὐδὲν ἐν ἡμῖν. Καὶ τὸ «Κύριε, ελέησον, ο τὴν Τριάδα κηρύττει· εἷς Κύριος γὰρ ή Τριάς. Καὶ τρὶς λεγόμενον αὐτὴν καταγγέλλει πάλιν, καὶ εἰς ἔλεον ἡμῶν ἐκκαλεῖται. Καὶ τὰ misereatur nostri invocat. Istud autém, ‹ Gloria Patri et Filio et Spiritui sancto,» et calera, patet esse velut confessionem unius Trinitatis, ejusque glorificationem, in æternum ipsi decantatum. Ideo semper illud dicimus in initio et in fine precun; D. Δόξα Πατρὶ, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι, ο καὶ τὰ ɔratio autem: Pater noster, etsi ad Patrem dirigatur et a Filio fuerit instituta, cum tamen indivisibilis sit Trinitas, unumque nomen Patris et Filii et Spiritus sancti, Deusque sit Pater luminum nempe Filii et Spiritus, et Pater sit in Filio et Spiritu, Filiusque et Spiritus in Patre. illa quoque ad Trinitatem fertur, et dum dicitur: Pater, Filii quoque et Spiritus recordatur; quod Ecclesia testatur dicens: ‹ Tuum est regnum Patris et Fil¡¡ et Spiritus sancti. › ἑξῆς, πρόδηλον ὡς ὁμολογία τῆς μιᾶς Τριάδος καὶ δοξολογία ἐστὶν, αἰωνίως αὐτῇ προσαδομένη. Διδ καὶ συνεχῶς τοῦτο καὶ ἐν τῷ τέλει τῶν ὕμνων καὶ ἐν ταῖς ἀρχαῖς λέγομεν· καὶ τὸ, ο Πάτερ ἡμῶν,» εἰ καὶ εἰς τὸν Πατέρα αναφέρεται, καὶ παρὰ τοῦ Υἱοῦ δέδοται, ἀλλ' ἐπεὶ ἀδιαίρετος ἡ Τριάς, καὶ ἐν ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος, καὶ ὁ Θεὸς Πατὴρ τῶν φώτων ἐστὶ, τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ καὶ τῷ Πνεύματι, καὶ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα ἐν τῷ Πατρί, καὶ ἡ προσευχὴ αὕτη εἰς τὴν Τριάδα ἀνάγεται· καὶ ἐν τῷ, Πάτερ, εἰπεῖν, καὶ Υἱοῦ καὶ Πνεύματος μνη μονεύει. Καὶ ἡ Ἐκκλησία μαρτυρεῖ τοῦτο λέγουσα, "Οτι, ὁ Σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ο Porro sacerdos altare incensat templumque et omnes, quoniam omnia sunt sanctificata, alia quidem honorans ut divina, adstantes vero sanctifiὉ ἱερεὺς δὲ τό τε θυσιαστήριον θυμιά, τον ναόν, καὶ ἅπαντας, ἐπεὶ καὶ πάντα ἡγιασμένα, τὰ μὲν τιμῶν ὡς θεῖα, τους παρεστώτας δὲ ἁγιάζων. Διό

aliari incipiens, omnia secundum ordinem iucensat, non scium sumtum faciens, sed et signaus et sanctifcans, Christoque per orationem adbibens et offerens, ac deprecans ut cœlitus accipiatur et desuper nobis gratia sanctissimi Spiritus demitatur, Ita ut per incensum gratiam accipiamus; nemo igitür suffimentum negligat. Țiaque toto templo velocius permento, et foras egressus, circa finem oraLionis: Pater noster, portas intrat, et crucem emingens in incensando dicit: «Tuum est regnum, obsignanis orationem quam Christus docuit, et Trinitatem glorifcans. Deinde prægidem rursum iurental, honorem tribuens Christo, necnon pariter sacras iinagines in medio positas; deinde ad allare ‹ › καὶ ἀπὸ τοῦ Ἅγιου τῶν ἁγίων τοῦ θυσιαστηρίου ἀρχό- cans. Quapropter a Sancio sanctorum, scilicet μενος, ἅπαντα κατὰ τάξιν θυμιᾷ, οὐχ ἁπλῶς ποιῶν τὸ θυμίαμα, ἀλλὰ σφραγίζων, καὶ ἁγιάζων, καὶ τῷ Χριστῷ δι' εὐχῆς ἀνατιθεὶς καὶ προσφέρων, καὶ προσδεχθῆνας ἄνω ζητῶν, καὶ καταπεμφθῆναι ἡμῖν τὴν χά ριν τοῦ παναγίου Πνεύματος· ὥστε διὰ τοῦ θυμιάματος τὴν χάριν λαμβάνομεν· καὶ μηδεὶς ἀμελείτω τοῦ θυμιών. Ολον οὖν διελθὼν ταχύτερον τὸν ναὸν, καὶ τὰ 210 έξω, περὶ τὸ τέλος τῆς προσευχῆς τοῦ, «Πάν τερ ἡμῶν, ὁ εἰσέρχεται τὰς πύλας, καὶ σταυρὸν τυπῶν διὰ τοῦ θυμιατηρίου, φησίν, ο Ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία, ο επισφραγίζων τὴν εὐχὴν, ὡς ἔφη Χριστὸς, καὶ τὴν Τριάδα δοξολογῶν. Εἶτα τὴν καθε ηγούμενον θυμιᾷ ἐκ δευτέρου, τιμὴν διδοὺς ὡς τῷ Χριστῷ, καὶ τὰς ἐν μέσῳ ἱερὰς ὁμοίως εἰκόνας, η καὶ τὸ θυσιαστήριον εἰσελθὼν, ἔμπροσθεν τῆς ἁγίας τραπέζης στὰς, ὡς ἐπὶ τοῦ θείου θρόνου καὶ τοῦ ἱεροῦ Χριστοῦ μνήματος, τοῦ, «Εὐλόγησον, Πάτερ, παρὰ τῶν ἔξω λεγομένου, εκφωνεί μετ᾿ εὐλαβείας καὶ πόθου, ο Δόξα τῇ ἁγίᾳ καὶ ὁμοουσίῳ καὶ ζω ποιῷ καὶ ἀδιαιρέτῳ καὶ παντοδυνάμῳ Τριάδι πάντότε, ο τὸν αἴτιον πάντων καὶ Δεσπότην, τὸν μόνον τῶν ὅλων ἐν Τριάδι Θεὸν πρὸ πάσης ᾠδῆς θεολογών, καὶ δοξολογῶν, καὶ ἀρχὴν τῶν ὕμνων τιθέμενος, καὶ ὡς ἀρχὴν ὄντα πάντων καὶ τέλος. Καὶ οὕτω τοῦ Αμὴν λεγομένου, ὅπερ ἐστὶ βεβαιωτικὸν καὶ ἀντὶ τοῦ Ναί, πάντων σιγώντων, τὴν ἔνθεον σημαινόντων ἀφθεγξίαν τῶν ἀγγέλων ἐν τοῖς τοῦ Θεοῦ φρικτοῖς καὶ εὐλάβειαν, εἷς τῶν ἱσταμένων ἐκεῖσε καὶ τε ταγμένων, τύπον ἀγγέλου φέρων ἀποσταλέντος παρά Θεοῦ, τὰ τῶν ἀγγέλων προοιμιάζεται, τὰ ἀνυμνηθέντα ἐν τῇ τοῦ Κυρίου γεννήσει, ἅπερ εἷς μὲν πρότερον ἄγγελος τοῖς ποιμέσι φανεὶς προηδεν. Εὐθὺς δὲ πλῆθος στρατιάς οὐρανίου ὀφθέν, ἀνύμνησε τό, • Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, ο δ καὶ ἀπαρχὴ δοξολο γίας ἐστὶ καὶ τοῖς ἀγγέλοις ἐπὶ τῇ ἡμῶν σωτηρίᾳ. Διὸ καὶ ὧδε εἷς προοιμιάζεται τοῦτο, και φησι τρὶς εἰς δόξαν τῆς ὑπερενδόξου Τριάδος, ο Δόξα ἐν ὑψι στοις Θεῷ:» Καὶ δὶς εἰπὼν αὖθις τό, «Κύριε, τὰ χείλη μου ἀνοίξοις, ο τὸ τρίτον πάλιν φησὶν, εἰς τι μὴν καὶ τοῦτο τῆς Τριάδος, «Κύριε, τί ἐπληθύνο Θησαν οἱ θλίβοντές με,» καὶ καθεξῆς λέγει τους ἐξ τοῦ ἄρθρου ψαλμούς, καθ' εκάστην Τριάδα ψαλμῶν δοξολογίαν ποιῶν, εἰς ἀνύμνησιν τῆς Τριάδος, ὅτε καὶ ὁ ἱερεὺς τὰς ἑωθινὰς εὐχὰς καθ' ἑαυτὸν τῷ Θεῷ ἀναφέρει, μεσίτης ἐπὶ τοῖς λεγομένοις δει κνύμενος, καὶ ἐνεργὰ τελῶν τὰ ἀδόμενα, τῇ ἱερωσύνῃ γὰρ ἅπαντα τελειοῦται. Οθεν καὶ ὁ ἱερεὺς ἄρχεται,· καὶ ὁ ἱερεὺς τελειοι. Εὐθὺς οὖν ὁ μὲν ποιῶν τὰς ἑωθινὰς εὐχὰς τοῦ Θεοῦ ἐνώπιον, τὰ εἰσ ρηνικὰ μετὰ τὸ τέλος τοῦ ἐξαψάλμου λέγει, πάντων ὑπερευχόμενος· καὶ πάντα ἀνάπτεται τὰ φῶτα, διὰ τὸ, η Δόξα Κυρίου περιέλαμψεν αὐτούς.» Καὶ τὸ ο Θεός Κύριος,» μετὰ μέλους ἐκφώνως ᾄδεται κατά μίμησιν τῶν δοξολογούντων ἀγγέλων. Καὶ οἱ κειότατον τὸ λεγόμενον, ο Θεός Κύριος, καὶ ἐπέφτο αν ἡμῖν, ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος σαρκωθείς. Εὐλογημέ νος ὁ ἐρχόμενος, αὐτὸς ὡς Θεὸς διὰ σαρκὸς, «Εν ὀνόματι Κυρίου, ο τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ καὶ ἑαυτοῦ. progressus, stansque in conspectu niensæ sacræ, tanquam aute thronum Dei et sacrum Christi: monumeulum, caeteris qui foris sunt prolocutis: 4 Benedicite, Pater,» exclamat cum pietate et amore: • Gloria sancta et consubstantiali et vivificæ, et indivisibili atque omnipotenti Trinitati sit semper,› omnium auctorem ac Dominum solum universorum in Trinitate Deum ante quodlibet carmen prædicans et glorificans, eumque hymnorum principium ponens utpote principium finemque universoruin. Sicque dicio Amen, quod est affirmativum et loco vocis:. Etiam positum, omnibus silentibus, quo sacrum significatur angelorum silentium eoruinque pietas inter tremenda Dei mysteria unus ex stantibus ibique in ordine assistentibus, inagi. nem ferons angeli Deo missi, angelicum inchoat canticum in nativitate Domini cautatum, quod angelus unus apparens pastoribus prius quidem præciuit, statim vero multitudo celestis exercitus visa est concinens: «Gloria in excelsis Deo, ɔquod est initium laudationis ab ipsis angelis pεοpler salutem nostram peracis. Propterea lune uņus illud inchoat, et ter dicit in gloriam ejus quæ est super omnem gloriam Trinitatis: Gloria in excelsis Deo, • bisque rursum dicens: Domine, labia mea aperies, tertio dicit iterum, et hoc quoque in honorem Trinitatis: • Domine, quid multiplicati sunt qui tribalant me?, czlerosque recitat psalinos ex officio dilueuli, secundum singulos tres psalmos doxologiam faciens, in laudem Trinitatis, quando sacerdos matutinas preces seorsim Deo nuncupat, in dictis mediator apparens et opere cantata perficiens; nam omnia sacerdotio sunt sanctificata. Unde sacerdos incipit, et sacerdos perfcit. Statim ergo qui preces matutinas facit in conspectu Dei, finitis sex psalmis, verba pacis facit pro omnibus deprecans, et omnia accenduntur lumina propter illud: es.» Deinde illud ‹ Deus Dominus cum cantu voce alta dicitur ad Instar laudantium angelorum; et convenientissimum est quod cantatur: ‹ Deus Dominus illuxit nobis, › nempe Verbum Dei incarnatum: ‹ Benedictus qui venit, › ipse scilicet Deus per carnem; ‹ In nomine Domini, › nempe sui Pa- e Gloria Domini circumfuisit

Iris sumque nomine. Et ita si festum quidem fuerit, & Καὶ οὕτως εἰ μὲν ἑορτῇ, τὰ περὶ τῆς ἑορτῆς δε hæc de festo cantantur; si vero sancti cujusdam fiat memoria, de sancto concinuntur, quoniain per incarnatum natura fuit sanctificata. Et merito mysteria Nativitatis et Epiphaniæ Salvatoris per carnem in nocte apparentis repræsentantur, quoniam in nocte istud factum est; ait enim Isaias: In tenebris et in ambra ignorantia nobis sedentibus lux magna apparuit. › Ideo et nos qui in nocte hujus mundi degimus, media nocte venturum exspectamus dilectum animarum nostrarum sponsu amatoremque nostrum. Sicque deinde Psalterii recitatio conficitur, et post singulos tres psalmos, dicto • Aileluia,» οι «oxologia: Trinitatis quidem quæ per has voces: ‹ Gloria Patri et Filio et Spiritui sancto, celebratur. Verbi vero incarnationis per illud e Alleluia, quod Deus venit interpretatur; quod ejus in terram adventum significat, lum priorem per carnem in paupertate factum, tum posteriorem quem in gloria faciendum a cœlo exspectamus. Postea lectiones sacrorum sermonum ponuntur, in institutionem mysterii et encomiuma sanctorum quorum solemnia celebrantur, quoniam in illo futuri sæculi panegyrico et mysteria Dei, ac preserum incarnationis celebrabuntur, et cum eis agones eorum qui pro illo certaverunt, quemadmodum in epiniciis regis et illi qui pro eo pugnaverunt commemorati coronantur, ut sæpius dixit Chrysologus. Verum post lectionem cantatur lym. nus ab his incipiens: • Multum misericors, o qui ést velut quoddam epinicion Dei mirabilia enarrans, et in primis animarum nostrarum ex Ægypto nempe peccato et errore ad fidem Christi transitum, liberationem nostram a Pharaone et Ægyptiis, diabolo scilicet et dæmonibus, iter expeditum es inari tentationum vitæ qued in sicco, forti vita nullisque fluctibus agitata in virtute Dei et patientia tribulationum velut virga crucis virtute in baptismo roborati facimus, liberationem a deserto peccati in quo versabamur propter nostram in adimplendis præceptis ignaviam, nostrasque adversus Deum laborum causa murmurationes, qui tamen nutriti eramus verbo vitæ multo manna præstantiori et pótati fluento sanguinis ex latere Christi manantis, tanquam ex hac vita solutionem, Ecclesia redemptionem ab Analec, Seon et og bisque similibus, Diocletiano, Maximnino, Apostala (Juliano) cæterisque tyrannis impiissimis, utpote destructo illorum infidelium regno, ita et tyrannide dæmonum quibus tribulationes accidunt sanctis in hac vita et variæ tentationes, necion mansionem in terra promissionis, et hæreditatem cœlestem per Jesum Filium Dei vivi qui est pars et hæreditas nostra, qui nos ab infidelibus segregatos ad cœlestein Hierosolyuam perducit, sacerdotii et sacrifcli viventis dona tanquam magnus pontifex largiLus, et tanquam solus rex per naturam regnum futurum nobis largiturus, et regni ejus non erit fnis. At post hos cautus, electi alii psalmi et byni ται· εἰ δ᾽ ἁγίου μνήμη τινὸς, τὰ τοῦ ἁγίου. Ἐπεὶ διὰ τοῦ σαρκωθέντος ή φύσις ἡγίασται. Καὶ εἰκό τως τὰ τῆς γεννήσεω; καὶ ἐπιφανείας τοῦ Σωτήρος τὸ κατὰ σάρκα ἐν τῇ νυκτὶ ἐκτυποῦται· ἐπεὶ καὶ ἐν νυκτὶ γεγέννηται· ὅτι καὶ τοῖς ἐν σκότει καὶ σκιᾷ τῆς ἀγνωσίας καθημένοις ἡμῖν φῶς τὸ μέγα επέφανεν, ὁ Ἡσαΐας φησί. Διὸ καὶ οἱ ὡς ἐν νυκτὶ τῷ βίῳ τούτῳ, ἐν τῷ μέσῳ τῆς νυκτὸς ἐλθεῖν τὸν ἐρώμενον ἡμῖν τῶν ψυχῶν νυμφίον καὶ ἡμῶν ἐρῶντα ἀπεκδεχόμεθα. Καὶ οὕτω καθεξής ή τε τοῦ ψαλτής ρις στιχολογία τελεῖται, κατά τρεῖς τε ψαλμούς δοξολογία μετὰ τὸ ᾿Αλληλούϊα γίνεται, τῆς Τριάδος μὲν διὰ τοῦ Δόξα Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύ ματι δοξολογουμένης, τῆς σαρκώσεως δὲ τοῦ Λό γου διὰ τοῦ ᾿Αλληλούϊα, ὁ Θεὸς ἔρχεται έρμηνευομένου, δ τὴν ἐπὶ γῆς αὐτοῦ παρουσίαν σημαίνει, τήν τε πρότερον διὰ σαρκὸς ἐν πτωχείᾳ γεγενημέν νην, καὶ τὴν ὕστερον πάλιν μετὰ δόξης ἀπ᾿ οὐρα νοῦ ὑφ' ἡμῶν ἀπεκδεχομένην. Καὶ ἀναγνώσει;!ερῶν λόγων τίθενται, εἰς διδασκαλίαν τοῦ μυστηρίου, καὶ ἐγκώμιον τῶν ἀνυμνουμένων ἁγίων· ἐπεὶ καὶ ἐν τῇ πανηγύρει ἐκείνῃ τοῦ μέλλοντος ἢ τὰ μυστήρια έπονται δοξολογούμενα τοῦ Θεοῦ καὶ τὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως μᾶλλον, ἢ σὺν αὐτοῖς καὶ τὰ ἆθλα τῶν ἀγωνισαμένων ὑπὲρ αὐτοῦ, 220 ὡς καὶ ἐν τοῖς ἐπινικίοις τοῦ βασιλέως, καὶ οἱ δι' αὐτὸν ἐναθλήσαντες ἀναγορευόμενοι στεφανοῦνται, ὡς πολλάκις ὁ Χρυσορρήμων φησί. Μετὰ τὴν ἀνάγνω σιν δὲ καὶ ὁ τοῦ πολυελέου ᾄδεται ὕμνος, ἐπινίκιος τις ὤν, καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ θαυμάσια διηγούμενο;, καὶ μάλιστα τὴν ἐξ Αἰγύπτου τῆς ἁμαρτίας δηλονότι καὶ πλάνης τῶν ψυχῶν ἡμῶν πρὸς τὴν τοῦ Χριστοῦ πίστιν διάβασιν, καὶ τὴν ἐκ τοῦ Φαραώ καὶ τῶν Αἰγυπτίων, τοῦ διαβόλου δηλαδὴ καὶ τῶν δαιμόνων, ελευθερίαν ἡμῶν, καὶ τὴν ἐκ τῆς θαλάς. σης τῶν πειρασμῶν τοῦ βίου, διὰ ξηρᾶς, τῆς ἰσχυ ρᾶς καὶ ἀκυμάντου ζωῆς ἐν ἰσχύϊ Θεοῦ τῇ καρτερία τῶν θλίψεων ευσταλή πορείαν, ὡς ῥάβδῳ τοῦ σταυροῦ τῇ δυνάμει ἐνισχυθέντας ἐν τῷ βαπτίσματι, καὶ τὴν ἀπὸ τῆς ἐρημικῆς κακώσεως διὰ τὴν ἐν ἡμῖν ῥᾳθυμίαν ἐν τῇ ἐκπληρώσει τῶν ἐντολῶν, καὶ τὸν εἰς Θεὸν γογγυσμὸν διὰ τοὺς πόνους, καίτοι γε τρεφομένων ἡμῶν τῷ ζωῆς ἄρτῳ ὑπὲρ τὸ μάννα. Καὶ ποτιζομένων τῷ νάματι τοῦ ἐκ τῆς πλευρᾶς Χριστοῦ αἵματος, ὡς ἀπὸ τοῦ βίου τούτου ελευθε ρίαν, καὶ τὴν ἐκ τοῦ ᾿Αμαλήκ καὶ Στὼν καὶ ἀγ καὶ τῶν ὁμοίων ἐκείνοις, Διοκλητιανοῦ τε καὶ Μαξιμ!. νου καὶ ἀποστάτου καὶ τῶν λοιπῶν δυσσεβεστάτων τυράννων, τῆς Ἐκκλησίας ἀπολύτρωσιν ὡς τῆς βασιλείας εκείνων τῶν ἀπίστων καταπεσούσης, ἅμα τῇ τυραννίδι τῶν δαιμόνων, δι᾿ ὧν αἱ θλίψεις τοῖς ἁγίοις ἐν τῷδε τῷ βίῳ καὶ τὰ ποικίλα τῶν πειρασ μῶν, καὶ τὴν ἐκ τῶν πειρασμῶν τε καὶ πόνων, εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας κατασκήνωσιν καὶ κληρο νομίαν τὸν οὐρανὸν διὰ Ἰησοῦ τοῦ Υἱοῦ τοῦ ζῶντος Θεοῦ. Ος καὶ κληροδότης ἔσται, καὶ κληρονομία ἡμῖν, καὶ χωρίζων ἡμᾶς τῶν ἀπίστων, καὶ εἰς τὴν Ἱερουσαλὴμ ἐμβιβάζων τὴν ἐπουράνιον, καὶ τὰ τῆς

ἱερωσύνης καὶ θυσίας τῆς ζώσης ὡς μέγα; ἱεράρ- festis accommodati ve' sanctis modulantur qui sunt prædicationes mirabilium Dei. Sicque prædicatur Evangelium quod omnia obsignat et perficit ac mysteria prof. rt; per ipsum quod celebratur mysterium chorea agitur et per canones cantantur epinicia. Στις διδούς, καὶ ὡς μόνος βασιλεὺς κατὰ φύσιν διαθεῖναι μέλλων τὴν βασιλείαν τὴν μέλλουσαν. Καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ οὐκ ἔσται τέλος. Μετὰ δὲ τὰ ᾄσματα ταῦτα, καὶ ἐκλογαί ἕτεραι ὕμνων ψαλμικῶν ἀρμόζουσαι ταῖς ἑορταῖς ἢ τοῖς ἁγίοις ἐπάδονται, προκηρύγματα οὖσαι τῶν θαυμασίων τοῦ Θεοῦ. Καὶ οὕτω τὸ πάντα μυστήρια παριστῶν κηρύττεται Εὐαγγέλιον. Δι' αὐτοῦ δὲ τοῦ ρεία συνίσταται, καὶ διὰ τῶν κανόνων τὰ ἐπινίκια ἀδέται. ΚΕΦΑΛ. ΤΗ. Περὶ τῶν ἐν τοῖς κανόσιν ἀδομένων ᾠδῶν εννέα. Διὸ καὶ πᾶσαι παρὰ τῶν ἁγίων προφητῶν μελῳδηθεῖσαι πρότερον ἀναμέλπονται ᾠδα!· και πρώτη μὲν ἡ τῆς Μαριάμ τοῦ Μωϋσέως ἐπὶ τῇ διαβάσει τοῦ Ἰσραήλ· δευτέρα δὲ ἡ τοῦ Μωϋτειος μετὰ τὴν τῆς ἐρήμου διάβασιν· τρίτη ἡ τῆς Αννης μετὰ τῆς στειρώσεως λύσιν καὶ τὸν ἱερὸν καρπὸν τοῦ Σαμουήλ εὐχαριστήριος προσευχὴ εἰς προτύπωσιν τῆς στειρευούσης πρότερον Ἐκκλησίας. Καὶ γεωργης σάσης κατ' ἐπαγγελίαν, καὶ τεκούσης ὕστερον ἱερεῖς τε ὡς τὸν Σαμουήλ, καὶ διὰ ἱερέων βασιλεῖς ὡς τὸν Δαβίδ, καὶ τοὺς ἐξ αὐτοῦ, τοὺς ἀποστόλους καὶ μεσ ράρχας, καὶ δι' αὐτῶν τοὺς Χριστιανῶν βασιλεῖς· τετάρτη τε ἡ τοῦ ᾿Αββακούμ, ἐς τὸν Θεὸν ἐκ Θαι μὰν εἶδεν ἐξ ὅρους ἐρχόμενον κατασκίου, ήτοι ἐξ ᾿Ανατολῶν τὸν ἄδυτον Ἥλιον Χριστὸν ἐκ Παρθένου· πέμπτη ἡ τοῦ Ἡσαΐου, ὃς τὸ πέρας προήγγειλεν, ώς ο Ἰδοὺ ἡ Παρθένος ἐν γαστρὶ λήψεται, καὶ τὸν Εμμανουήλ τέξεται,» καὶ τὰ λοιπὰ προήγγειλε τοῦ ἀγαπητοῦ, καὶ τὴν τῶν νεκρῶν ἐξανάστασιν· Έκτη δὲ ἡ τοῦ Ἰωνᾶ ᾠδή, ὃς τὸν τριημέρως ταφέντα καὶ ἀναστάντα διὰ τοῦ κήτους προέγραψε· καὶ ἡ τῶν τριῶν παίδων ἑβδόμη πρὸς Θεὸν μελωδία, ἐν τῇ καμίνῳ μὴ φλεγομένων, εἰς τύπον τῆς θείας σαρκώσεως· καὶ ἡ δοξολογία αὐτῶν ὀγδόη, ἣν μετά πάσης ἐποιοῦντο τῆς κτίσεως, τὴν τῆς οἰκουμένης ἁπάσης σαφώς δηλοῦντες ἐπίγνωσιν εἰς τὸν συγκα. ταδάντα Θεόν, καὶ ἐν τῇ καμίνῳ τούτους δρυσί. σαντα, κατὰ τύπον τοῦ ἱερωτάτου βαπτίσματος· καὶ ἐννάτη δὲ ἡ τοῦ Ζαχαρίου ἐπὶ τῷ υἱῷ προς φητεία ἐν τῇ γεννήσει τοῦ υἱοῦ αὐτοῦ τοῦ Βαπτιστοῦ, δς κατὰ τὴν κλήσιν προοίμιον καὶ πρόδρομος 201 ην τῆς χάριτος· καὶ σὺν αὐτῇ καὶ πρὸ ταύτης καὶ πασῶν ἐξαιρέτως, τῆς ἐξαιρέτως καὶ μόνης παναμώμου καὶ ὑπεραγίας ἁγνῆς ᾠδὴ τῆς Θεοτόκου καὶ ὑπερενδόξου Μαρίας, προφητική τε καὶ θεολογική, καὶ ἡγιασμένη καὶ μακαρία τελοῦσα παρὰ πάν σας, ὡς ἐπὶ τῷ ἀπειράνδρῳ τόκῳ αὐτῆς ῥηθεῖσα. Ἐν ᾧ ἡμῶν τοῦ νέου Ἰσραὴλ ὁ ἐξ αὐτῆς σαρκωθείς, ὡς ἐπηγγείλατο τῷ ᾽Αβραὰμ ἀντελάβετο. Ταύτας τοίνυν τὰς ἐννέα ᾠδές, εἰς τρισσὺν τύπον τῆς ὑπερθέου Τριάδος, ἡ Ἐκκλησία καθ᾿ ἑκάστην ὡς ἐπινίκιά τε καὶ χαριστήρια διὰ τῶν κανόνων μελίβειο Καὶ τρεῖς ἐν τούτοις ποιείται στάσεις, καν τούτῳ τὴν Τριάδα τιμῶσα, μίαν μὲν κατὰ τὸ τέλος τῆς τρίτης KE�AA. TIA'. Περὶ καθισμάτων. " Εἶτα καθημένων καὶ ἀνυμνούντων, τὰ μὲν καὶ διὰ " σφραγίζον καὶ τελειοῦν καὶ τὰ μυστηρίου φανερωθέντος ή χο- - CAPUT CCCX. De norem hymnis Biblicis qui ex Canonum præscripto canuntur. aununIdcirco prius cantantur cantica a sanetis proplatis modulata; primum quidem Mariæ sororis Moysis, dum Israel mare transiret, secundum vero Moysis post transitum; tertium Annæ post solutam sterilitatem productumque sanctum fruclum, nempe Samuelem gratiarum actionis oratio, in figuram Ecclesiæ prius sterilis posterius autem parturientis et aliorum lelantis, nempe sacerdotum Samuelis instar, et 'per sacerdotes regum ut David, et seminis ejus, apostolorumque et pontificnm, et per eos regum Christianorum. Quartum est flabacuc, qui vidit Deum ex Thæman venientem, de monte olunibrato procedentem. Solem scilicet qui nescit occasum ex Oriente de Virgine Christum progredientem. Quintam Isaiæ qui signum 20muntiavit dicens: Ecce Virgo concipiet in utero, el parlet Eiumanuel; cæteraque de desiderato prædixit ac mortuorum resurrectionem. Sextum Jona qui per triduum sepultus in ecto resurrectionem præfiguravit. Septimum est trium puerorum að Deum canticum in fornace nequaquam adustorum, in figuram diviuæ incarnationis. Octavum est cvrum glorificatio quain cum tota creationę fecerunt, recte patefacientes cognitionem universæ terræ Dei qui cum eis perambulabat, eosque in camino rore spergebat. Nonum denique est Zacharis do filio propirotantis, in nativitate Filii ejus Baptista, qui secundum vocationem crat promurium et pre cursor gratiæ, necnon cum illo et ante illud et super ouuia, canticum ejus quæ eximie et sula est prorsus intemerata ac sanctissima, caste scilicet Deipara Marim onui honore dignissinæ, quod est propheticum simulque theologicum sanctumque et præ omnibus prosperum, utpote de conceptu ejus sine semine offecto pronuntiatum, in quo vos novum Israel Deus ex ea incarnatus, quemadmodumṁi Abraham promissum fuerat, suscepit. llæc igitur novem cautica, in triplex signum divinissimæ Trinitatis, Ecclesia, singulis dicbus, velut epinicia et gratiarum actiones, ex præcepto canonum modulatur; tresque in eis slationes facit, quo etiam Trinitatem honorat, quarum unam agit in Que tertii cantici, sacerdote doxologiam dicente. ᾠδῆς, τοῦ ἱερέως δοξολογοῦντος. CAPUT COCXI. De Psalmis canticisque quæ a sedentibus concinunÍNT, Deinle sedentibus simulque laudantibus, illud

quidem propter modicam corporis requiem, istud μικρὰν τῆς σαρκὸς ἀνάπαυσιν, τὸ δὲ ὅτι καὶ καθη vero quontain et sedentes et stantes oportet Deum laudare, ‘e sanctorum scriptis argumenta de festo in commranem doctrinam leguntur. CAPUT CCCXII. De brevi et diffusiore (in sanctum vel festum aliquod) hymno. Finito sexto cantico fit similiter, sacerdote doxologiam dicente, et dicitur lectio brevis quæ est velut laus festi in versiculo contracta, et lectio quoque appellata οἶκος seu domus, utpote complectens in semetipsa totam festi materiam, vel vitam cujusque sanctorum, et in fine lectionis brevis mora interponitur per brevem melodiam quod Bt etiam quando legitur lympus cui nomen συναξάplov, in quo sunimatim dicuntur quæ ad fextum spectant vel Acta sanctorum quorum in die agitur. festivitas, simulque comprehenduntur ut in compendio zones ejus qui celebratur et ceterorum, ac in iambico carmine singuli eorum laudibus exornantur. Αt post octavum canticum nono incipiente, magnificat sacerdos præstantiorem omnibus sanctis Deiparam, cui Deus vere fecit magnà et mirabilia, utpote ex ea incarnatus,fet quam Ser»phim.ac Cherubim præcellentem manifestavil, cujus gratia divinum ejus canticum modulator. Deinceps in fine CAPUT CCCXIII. De hymno in quo του ἐξαποστειλον frequentatur, et de laudibus et de magna doxologia. μένους· καὶ ἱσταμένους δεῖ τὸν Θεὸν ἀνυμνεῖν, ὅτε καὶ τὰ περὶ τῆς ἑορτῆς εἰς διδασκαλίαν κοινὴν ἐπ τῶν ἁγίων ἀναγινώσκεται. ΚΕΦΑΛ. ΤΙΒ'. Περὶ κοντακίου καὶ οίκου. Καὶ μετὰ τὴν ἔκτην ὡσαύτως, τοῦ ἱερέως δοξο λογοῦντος, τὸ κοντάκιον λέγεται, ὡς συνεπτυγμένη ἐν τροπαρίῳ εὐφημία τῆς ἑορτῆς· καὶ ὁ λεγόμενος οἶκος, ὡς περιέχων ἐν ἑαυτῷ πάντας τοὺς λόγους τῆς ἑορτῆς, ἢ τὴν βιοτὴν τῶν ἁγίων ἑκάστου, καὶ εἰς τὸ τέλος λήγων τοῦ κοντακίου, ἐν μικρῷ μελωδήματα ὅτε καὶ τὸ λεγόμενον ἀναγινώσκεται Συναξάριον, ὡς ἢ τὰ περὶ τῆς ἑορτῆς ἐν συνόψει λέγων, ἢ τὰ περὶ τῶν τελειωθέντων ἐν τῇ ἡμέρᾳ ἁγίων, ἅμα καὶ τοῦ ἑορταζομένου καὶ τῶν λοιπῶν ἐν ἐπιτομή περιέχον τὰ σκάμματα, καὶ ἐν ἰάμβοις ἕκαστον αὐτῶν ἀν υμνῶν. Μετὰ δὲ τὴν ὀγδόην ἐν τῇ τῆς ἐννάτης ἀρχῇ μεγαλύνει τὴν ὑπὲρ τοὺς ἁγίους. ἅπαντας Θεοτόκον. Η μεγαλεία θαυμαστὰ ὁ Θεὸς ἐποίησεν ἀληθῶς, ὡς ἐξ αὐτῆς σαρκωθείς, καὶ τῶν Σεραφίμ καὶ Χερου δ.μ ἀνέδειξεν υπερτέραν, ἐν ᾗ καὶ μέλπει τὰ τῆς θείας ᾠδῆς αὐτῆς. Ἐν τῷ τέλει δὲ τῆς ἐννάτης αἰνεῖ τὴν Τριάδα μετὰ τῶν ἀγγέλων ὁ ἱερεύς. noni cantici Trinitatem laudat cum angelis sacerdos. ΚΕΦΑΛ. ΤΙΓ. Deinceps dicitur hymnus nomine emissarins propter illud: ‹ Emitte lumen tuum,» quasi lucem infundens dictus ante psalmos laudativos. Qui laudum psalmi totam convocant et adducunt creationem, angelos scilicet aliasque creaturas ad laudandum eum qui fecit ea, cum universa Dei opera Leste::tur se in Verbo et Spiritu esse creata. Dixit enim, et facta sunt, inquit; ipse mandavit, et greata sunt; dixit, propter Verbum, mandavit propter operationem Spiritus. Εt post tres accommodatos Jauduni psalinos, rursum dicitur gloria in honorem Trinitatis, seu magna conficitur doxológia. llæc est que ab initio jam dicta est in proœmio operis: ‹ Gloria in altissimis Deo; › nunc vero integra cum cantu ab omnibus simul dicitur, cum mysterium in toto mundo fuerit manifestatum non pastoribus tantum, sed et gentibus universis. Ideo dicitur: • Laudamus te, benedicimus te, adoramus te, glorificamus te, gratias agimus tibi propter mɔguain gloriam tuam;» pleui enim sunt coeli et terra gloria ejus. Cujus? Dei scilicet in Trinitale: quapropter de divinis loquitur Ecclesia clamans: Domine, rex coelestis, Deus Palet omnipotens; Domine, Fili unigenite Jesu Christe, et sancte Spiritus. › En tres personas prædicavit hymnus in una flitate, nam dicendo: c in altissimis Deo, et laudamus te, › patefecit unitatem, numero autem personas proclamavit. Deinde Dei Verbi incarnationem claris verbis celebrat clamans: Domine Deus, agnus Del,» quod ab Issia et præcursore Περὶ ἐξαποστελλαρίου, καὶ τῶν αἴνων, καὶ τῆς μεγάλης δοξολογίας. Καὶ τὸ ἐξαποστελλάριον λέγεται διὰ τὸ «Εξαπό στειλον τὸ φῶς σου, ο ὡς φωταγωγικὸν πρὸ τῶν α νων λεγόμενον. Καὶ οὕτω τὰ τῶν αἴνων ἐπάγεται πᾶσαν συγκαλουμένων τὴν κτίσιν, ἀγγέλους ἅμα καὶ πάντα τὰ κτίσματα, εἰς τὴν αἴνεσιν τοῦ πεποιηκότος αὐτὰ, καὶ πάντα ἔργα Θεοῦ μαρτυρούντων ἐν λόγῳ καὶ Πνεύματι γεγονότα.. Αὐτὸς γὰρ εἶπε, καὶ ἐγενήθησαν, φησίν, αὐτὸς ἐνετείλατο καὶ ἐκτίσθησαν, ο τὸ, Εἶπε, διὰ τὸν λόγον, τὸ 'Ενετείλατο διὰ τὴν ἐνέργειαν τοῦ Πνεύματος. Καὶ μετὰ τοὺς ἀρμο δίους ὕμνους τῶν αἴνων, καὶ τὸ, ο Δόξα καὶ νῦν, ν εἰς τιμὴν τῆς Τριάδος, ή μεγάλη δοξολογία τελεῖται. Αὕτη δέ ἐστιν ἡ καὶ ἐξαρχῆς ῥηθεῖσα ἐν προοιμίοις, τὸ, ε Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ,» νῦν δὲ τελεωτέρως καὶ μετὰ μέλους καὶ παρὰ πάντων ἀδυμένη ὁμοῦ, ὡς τοῦ μυστηρίου ἐν ὅλῳ φανερωθέντος τῷ κόσμῳ, καὶ οὐ τοῖ; ποιμέσι μόνον, ἀλλὰ καὶ πᾶσι τοῖς ἔθνεσι. Διὸ καὶ, «Ὑμνοῦμέν σε, ο φησίν, ο εύλου γοῦμέν σε, προσκυνοῦμέν σε, δοξολογοῦμέν σε, εύκ χαριστοῦμέν σοι, διὰ τὴν μεγάλην σου δόξαν. ο Πλήρης γὰρ ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ γέγονε τῆς δόξης αὐτοῦ. Τίνος; Τοῦ ἐν Τριάδι Θεοῦ. Διὸ καὶ θεολογεί ἡ Ἐκκλησία, βοῶσα, Κύριε βασιλεῦ ἐπουράνιε, Θεέ Πάτερ παντοκράτορ• Κύριε Υἱὲ μονογενές Ἰησ σοῦ Χριστέ, καὶ ἅγιον Πνεῦμα.» Ἰδοὺ τὰς τρεῖς ἐκήρυξεν ὑποστάσεις ἐν μιᾷ Θεότητι. Τῷ γὰρ, «Ἐν ὑψίστοις Θεῷ, ο λέγειν καὶ, ο Υμνοῦμέν σε, ο τὸ ἑνιαῖον ἐδήλωσε. 222 Τῷ δὲ ἀριθμῷ, τὰς ὑποστά σεις κατήγγειλεν. Εἶτα καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου σάρκωσιν ἀνυμνεί λαμπρῶς, ἐκβοῶσα, ο Κύρος δ

θεὸς ὁ ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ, ο ἀπὸ τοῦ Ἡσαΐου καὶ τοῦ accipit propter passionem et occisionem; «Filius Προδρόμου λαβοῦσα, διὰ τὸ πάθος καὶ τὴν σφαγὴν, • Ο Υιός τοῦ Πατρὸς, ο ἀπὸ τοῦ Εὐαγγελίου πλουτοῦσα, «Ο αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου, ἐλέησον ἡμᾶς.» «Ο αἴρων τὰς ἁμαρτίας τοῦ κόσμου, πρόσδεξαι τὴν δέησιν ἡμῶν, ν ἀπὸ τοῦ Ἡσαΐος ἔχουσα. • Ο καθήμενος ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός, ἐλέησον ἡμᾶς, ν ἀπὸ τοῦ Εὐαγγελίου·. τὸ δὲ, Πρόσδεξαι, καὶ τὸν Ἐλέησον, ἀπὸ τοῦ Δαβίδ. «Οτι σὺ εἶ μόνος ἅγιος, σὺ εἶ μόνος Κύριος, Ἰησοῦ Χριστέ, εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός. Αμήν, ἀπὸ τοῦ Παύλου· «Καθ' ἑκάστην ἡμέραν εὐλογήσω σε, καὶ αἰνέσω τὸ ὄνομά σου εἰς τὸν αἰῶνα καὶ εἰς τὸν αἰῶνα τοῦ αἰῶνος· ὁ ἀπὸ τοῦ θείου Δαβίδ· τὰ λοιπὰ δὲ εὐχῆς καὶ δεήσεως, καὶ προφητικά. ΚΕΦΑΛ. ΤΙΔ'. Περὶ τοῦ τρισαγίου ύμνου. @ Καὶ τελευταῖον ὁ ἀγγελικὸς ὕμνος, δ; δὴ καὶ παντῆς ὕμνου σφραγίς· ὅτι καὶ εἰς τὸν μόνον Θεὸν ἀναφέρεται τὴν ἁγίαν Τριάδα. ο "Αγιος ὁ Θεός, Άγιος Ισχυρός, ἅγιος ἀθάνατος, ἐλέησον ἡμᾶς. ο Οὗτος δὲ ὁ ὕμνος, ὡς καὶ προειρήκαμεν, ἄνωθεν συντεθειμένος ἐστὶν ἀπὸ τῶν Πατέρων καὶ μεγάλη δοξολογία, ὡς ἔφημεν, λέγεται· καὶ πάντα πιστὸν δεῖ μελετῶν καὶ γινώσκειν αὐτὴν, καὶ καθ' ἑκάστην ἡμέραν πρωί τε καὶ ἑσπέρας τῷ Θεῷ ἀναπέμπειν, ὅτι καὶ ὁμολογία καὶ δοξολογία τῆς ἁγίας Τριάδος ἐστὶ τοῦ μόνου Θεοῦ, καὶ τῆς σαρκώσεως καὶ οἰκονομίας, σταυρώ σεώς τε καὶ ἀνυψώσεως τοῦ ἑνὸς τῆς Τριάδος τοῦ Θεοῦ Λόγου ἀνύμνησις, καὶ ἱκεσία εὐχάριστος, ἐν ἡμέρᾳ τε καὶ νυκτὶ πάσῃ. ἐξαιτουμένη ἀναμαρτήτους φυλαχθῆναι ἡμᾶς, καὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ (ὡς ἐλπίζομεν) ἐν ἡμῖν γενέσθαι, καὶ καταφυγὴν ἡμῶν γεγονότα τὸν Κύριον διὰ τῆς ἐνανθρωπήσεως, ἐλεῆσαι ἡμᾶς, τὸ «Ελέησον,» μετὰ τοῦ Δαβὶδ ἐκβοῶν τας, καὶ ὁ ἴασαι τὴν ψυχήν μου, ὅτι ἡμαρτόν σοι. ο Ἰδοὺ ταῦτα ἐξομολόγησις· καὶ ὅτι «Πρὸς σὲ κατέ- - φυγον τὴν τῶν ὅλων καταφυγήν·» και, ο Δίδαξόν με τοῦ ποιεῖν τὸ θέλημά σου· ὅτι σὺ εἶ ὁ Θεός μου, δ Πατὴρ σὺν τῷ Υἱῷ καὶ τῷ Πνεύματι.» Διὸ καὶ ἐπάγει, • Ότι παρὰ σοὶ πηγὴ ζωῆς, ο τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. • Ἐν τῷ φωτί σου,» τῷ Πνεύματι τούτῳ, ο όψόμεθα φῶς, τὸν Υἱόν, «Παράτεινον τὸ ἔλεός σου τοῖς γινώσκουσί σε, τὸν ἀληθινὸν Θεὸν καὶ Πατέρα σὺν τῷ λόγῳ σου καὶ τῷ Πνεύματι διὰ τῆς τοῦ Υἱοῦ σου σαρκώσεως.» Διὸ καὶ εὐθὺς ἐπάγει τὸν Τρισ άγιον ύμνον. ΚΕΦΑΛ. ΤΙΕ'. "Ορα τίς ἡ γνώσις τοῦ Τρισαγίου, ο Αγιος, ἅγιος, ἅγιος,» καὶ τὰ ἐξῆς. ᾿Αλλὰ παρὰ μὲν τῶν ἀγγέλων ὁ ὕμνος, ὡς παρὰ τοῦ Ἡσαΐου ἔγνωμεν, οὕτως ᾄδεται· «"Αγιος, ἅγιος, ἅγιος Κύριος Σαβαώθ. Πλήρης ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ τῆς δόξης αὐτοῦ.» Τούτου δὲ ἡ γνώσις αὕτη, ὡς παρ' Αθανασίου καὶ τῶν λοιπῶν Πατέρων ἐμάθο μεν· ο Αγιος ὁ Πατήρ, ἅγιος ὁ Υἱ;, ἅγιος το Πνεῦμα τὸ ἅγιον.» Ἰδοὺ αἱ τρεῖς ὑποστάσεις. • Κύριος Σαβαώθ.» Ιδοὺ τὸ ἓν τῆς Θεότητος, καὶ τῆς φύσεως τὸ μοναδικὸν, καὶ ἑνιαῖον τῆς δόξης. ' Patris ex Evangelio locupletatus. Qui tollis peccata mundi, miserere nobis; qui tollis peccata mundi suscipe deprecationem nostram, & quod sumit ab Isaia. Qui sedes ad dexteran Patris, miserere nobis, hoc ab Evangelio sumitur; illa vero: Suscipe et miserere, ο Davide. Quoniam tu solus sanctus, tu sulus Dominus, Jesu Christe, in gloria Dei Patris. Amen,» quod a Paulo accipitur. «Per singulos dies benedicam tibi, et laudabo nomen tuum in sæculum et in sæculuta sæculi › a divino Davide mutuatur. Cætera autem ad orationis et deprecationis modum referunt et ad prophetiam speciant. CAPUT CCCXIV. De hymno trisagio. Postremo cantatur hymnús angelicas qui est cujuslibet hymni sigillum, quoniam Deo solo sancla Trinitati exhibetur: «Sanctus Deus, sanclus fortis, sanctus immortalis, miserere nobis.» Atqui kýmnus iste, prout jam supra diximus, compositus est ex verbis Patrum, et magna dicitur doxologia, quemadmodum locuti sumus, fidelemque omnem oportet eam meditari ac cognoscere, diebusque singulis mane et vespere eam Deo conservare, quoniamn confessio est et glorifcatio sancta Trinit tis solius Dei, necnon incarnationis, ceconomia, crucifixionis et ascensionis unius e Trinitate persons, Dei Verbi laudatio: et invocatio cum grae tiarum actione, qua omni die ac nocte obsecramus ut sine peccato custodiamur, utque misericordia. Dei (sicut speramus) flat super nos, et Dominus refugium nostrum per incarnationen factus inige reatur nostri, clamantes post Davidem, ‹Miserere mei et sana animam meam, quia peccavi tibi.» Ecce in iis confessio, et insuper; ad te confugi, qui es universorum refugium, et doce me facera voluntatem tuam, quoniam Deus mens' es tu, Pater cum Filio et Spiritu.» Ideo pergit dicendo: • Apud te est fons vitæ, Spiritus sanctus. In lumine tuo, nempe, isto Spiritu, videbimus lumen, Filium. Extende misericordiam tuam eis qui cognoscunt te verum Deum et Patrem cum Verbo tno et Spiritu per incarnationem Filii tui; quapropter slaliu quoque addit hymnum Trisagion. CAPUT CCCXV. Quanam sententia Trisagii, e Sanctus, sanctus, sancius, s etc. Tum hymnus ab angelis quidem, prout ab Isaia diudicimus, sic cantatur; c Sanctus, sanctus, sanclus Dominus Sabaoth; pleni sunt cœli et terra gloria ejus; › ejus autem hæc est notio quam ab Athanasio cæterisque, Patribus accepimus! • Sanctus Pater, sanctus Filius, sanctus Spiritus sanctus. En tres personas. • Dominus Sabaoth, ο ecce unitas Deitatis, unitas naturæ, unitas gloriæ. Ideo ter dicit, sanctus, propter tres personas, et semel Do-

minus propter unam Divinitatem, atque pleni sumi Διὸ καὶ τρὶς τὸ ῞Αγιος φησί, διὰ τὰς τρεῖς ὑποστά cœli et terra gloria ejus, propter cognitionem ter sancti Dei, sanctissimæ Trinitatis, gentibus datam ope diving dispensationis per angeli et Christi apostolos, in qua instaurata sunt omnia quæ in calis et quæ in terra sunt. Gloria ejus, in juit, quoniam una est Trinitatis gloria, una virtus et voluntas, et volitio et operatio, unusque in Trinitate Deus. CAPUT CCCXVI. Que sententia Trisagii hymni, Sancle Deus, sancte forts, sancte immorialis, miserere nostri. Itaque Patres antiqui ex angelis quidem hor accipientes: «Sanctus, sanctus, saucius;» ver!!!! a Davide laudante Deum in Trinitate, et dicente; «Sitivit anima mea ad Deum fortem vivum; ɔ hyunun Trisagion egregie composuerunt, ex ipso Davide iterum sumentes ad deprecandum.; ‹ Miserere nobis. Ideo dixerunt; Sanctus Deus, vocem sanctus ab angelis, et Deus a Davide excipientes; aimiliter sanctus Fortis, hoc quidem sanctus, ab angelis, istud autem Fortis, a Davide sumentes; et tertio, Sanétus Immortalis, sanctus etiam ab angelis, vocem vero Immortalis pro voce virus a Davide, a quo etiamn hæc verba, Miserere nobis, excipientes. Hic enim ipse quoque locutus est in sancto Spiritu, quod Salvator testatur dicens: • Dixit David in spiritu.» Consequenter de Patre loentus est dicens: Deus, quoniam ille est fons radixque Deitatis, Filiique ac Spiritus principium; de Filio autem hac voce Fortis, quoniam brachium est Patris virtùsque substantia'is; «Christus enim Del virtus et Dei sapientia; › ait Paulus; Spiritum vero per hanc vocem indicavit; ‹ Immortalis, › quoniam Spiritus est vita; Spiritus est qui vivificat omnia, inquit, et quia Dei fortis est fortitudo, et semper viventis vita est immortalis. CAPUT COCXVI. Contra Petrum Fullonem. In eo quod attinet ad hanc hyman.Trisagion quam stultissima facta est hæreticorum propositio a nefario quodam Petro Fullone qui volebat huic lyinuo Trinitatis ad quam passio accedere non potest, sequentia addere: Crucifixus propter nos.» Quod eral immanis blasphemia; passionis enim est in munis atque incomprehensibilis et incorporea Trinitas, Deus vero Verbum solum incarnatum, una scilicet indivisibilis Trinitatis persona, minime divinitate passum est, sed carne, divinitate ejus iunpassibili permanente; nec ullo modo cruci aflixa, quemadmodum cum tunditur patiturque ferrum ardens, non patitur ignis cum eo, neque mutatur neque ullo modo afleitur, sed magis fulgidum et Ignitum facit, prout divus dixit Basilius. Ille autem hæresis, postquam æstuantia tentamina per longum tempus in Ecclesia succendissèt, ipsa quoque σεις, καὶ ἅπαξ τὸ Κύριος, διὰ τὴν μίαν Θεότητα. Καὶ, ο Πλήρης ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ τῆς δόξης αὐτ τοῦ, ἡ διὰ τὴν ἐπίγνωσιν τοῦ τρισαγίου Θεοῦ τῆς παναγίας Τριάδος τοῖς ἔθνεσι δωρηθεῖσαν ἐκ τῆς θείας οικονομίας διὰ τῶν ἀγγέλων καὶ ἀποστόλων τοῦ Χριστοῦ, καὶ τὰ ἄνω πληρωσάσης καὶ τὰ ἐν γῇ. Και, «Τῆς δόξης αὐτοῦ, ο φησὶν, ὅτι μία δόξα τῆς Τριάδος, καὶ μία δύναμις καὶ βουλὴ καὶ κίνησις καὶ ἐνέργεια, καὶ εἷς Θεὸς ἐν Τριάδι. 223 KE AA. TIG. Τις ὁ λόγος τοῦ Τρισαγίου, Ἅγιος ὁ Θεός, ἅγιες ἰσχυρὸς; ἅγιες ἀθάνατος, ἐλέησον ἡμᾶς.» Διὰ τοῦτο καὶ οἱ Πατέρες ἄνωθεν, ἐκ μὲν τῶν ἀγγέλων λαβόντες τὸ «Άγιος, ἅγιος, ἅγιος, ο ἐκ δὲ τοῦ Δαβίδ, ὑμνοῦντος τὸν ἐν Τριάδι Θεόν, καὶ λέο γοντος, «Εδίψησεν ἡ ψυχή μου πρὸς τὸν Θεὸν, τὸν ἰσχυρὸν, τὸν ζώντα, ο τὸν Τρισάγιον ύμνον καλῶς συντεθείκασι, καὶ τὸ «Ελέησον ἡμᾶς, ο εἰς ἔχε σίαν ἐξ αὐτοῦ πάλιν τοῦ Δαβὶδ προσελάβοντο. Διὸ και φασιν, ο "Αγιος ὁ Θεὸς τὸ Ἅγιος ἀπὸ τῶν ἀγγέλων, τὸ ὁ Θεὸς ἀπὸ τοῦ Δαβίδ. Ομοίως, ο Άγιος Ισχυρός, ο τὸ ῞Αγιος ἀπὸ τῶν ἀγγέλων, τὸ ἰσχυρὸς ἀπὸ τοῦ Δαβίδ. Και τρίτον, ο "Αγιος ἀθάνατος, ο τὸ ῞Αγιος ἀπὸ τῶν ἀγγέλων, τὸ ἄθεο νατος ἀντὶ τοῦ ζῶντος λαβόντες ἀπὸ τοῦ Δαβίδ, καὶ τὸ, ο Ἐλέησον ἡμᾶς, ο ἐξ αὐτοῦ. Καὶ οὗτος γὰρ ἐν ἁγίῳ ἐλάλησε Πνεύματι. Καὶ ὁ Σωτὴρ αὐτὸ μαρτυρεί, ο Εἶπε Δαβίδ, λέγων, ἐν πνεύματι· ο καὶ ἀκολούθω; ἐπὶ μὲν τοῦ Πατρὸς τὸ ὁ Θεὸς, ἐπεὶ • Οὗτος πηγὴ καὶ ῥίζα θεότητος, καὶ Υἱοῦ καὶ Πνεύματος αίτιος, ἐπὶ δὲ τοῦ Υἱοῦ τὸ ἰσχυρὸς, ὅτι καὶ βραχίων τοῦ Πατρὸς καὶ ἰσχὺς ἐνυπόστατος· • Χριστὸς γὰρ Θεοῦ δύναμις καὶ Θεοῦ σοφία, Παυλός φησιν· ἐπὶ δὲ τοῦ ἁγίου Πνεύματο; τὸ ἀθά νατος, ὅτι τοῦ Πνεύματος ἡ ζωὴ τὸ Πνεῦμά ἐστι τὸ ζωοποιούν, φησὶ, καὶ ὅτι τοῦ Θεοῦ ἰσχυροῦ δι της ἰσχυρὰ ἡ ἰσχύς. Καὶ ζῶντας ἀεὶ, 'Αθάνατος ή ζωή. KEPAA. TIZ'. Κατὰ τοῦ Καφέως Πέτρου. Εἰ; δὲ τὸν Τρισάγιον τοῦτον ὕμνον καὶ πλείστη γέγονεν ἐπίθεσις τῶν αἱρετιζόντων ἀφρονεστάτη διά τινος δυσφήμου Πέτρου αναφέως προστιθέναι βουλομένου ἐν τῷ τῆς Τριάδος όμως τῆς ἀπαθοῦς, τὸ, ο 'Ο σταυρωθεί; δι' ἡμᾶς, ὁ βιασφημότατον ἦν. Απαθής γὰρ καὶ ἀπερίληπτος καὶ ἀσώματος ή Τριάς· καὶ ὁ Θεὸς δὲ Λόγος μόνος σαρκωθείς, ὁ εἷς τῆς ἀχωρίστου Τριάδος, οὐ πέπονθε τῇ θεότητι, ἀλλὰ τῇ σαρκί, τῆς θεότητος αὐτοῦ ἀπαθοῦς καὶ ἀσταυρώτου μενούσης, ὡς καὶ τοῦ σιδήρου τυπο μένου καὶ πάσχοντος ἐμπύρου ὄντος, οὐ πάσχει τὸ πῦρ σὺν αὐτῷ, οὐδ᾽ ἀλλοιοῦται, καὶ μεταβάλλεται μᾶλλον δὲ λαμπρύνει καὶ ἐκπυροῖ τὸν σίδηρον, ὡς ὁ θεῖος φησι Βασίλειος. Όμως δὲ ἡ αἵρεσις αύτη, ἐπὶ πολὺν ἤδη χρόνον πειρασμούς φλογώδεις ανά ψασα τῇ Ἐκκλησίᾳ κατασβέσθη πάλιν Θεοῦ δυνά μει, τέρας εκτελέσαντος θαυμαστὸν ἐν τῇ Κωνσταν

in Constantini civitate Christo amica, Theodosio juniore regnum agente, et Ecclesia supplicanto, cum infans e inodio in aerem raptus et inde doscendens clainavit cantari ab angelis: ‹ Sanctus Dens, sanctus Fortis, sanctus Immortalis, miserere nobis, › et dum descendens loqueretur occubuit. En igitur Ecclesia non a prophetis tantum, sed a pueris suis spiritualibns Trisagion hoc carmen accepit, et Trinitas Deus angelorum hymnum ipsi Trinitati sine fine cantatum divinitus institutum esse comprobavit. Ideo ex hac bora Ecclesia hune hymnum a Deo acceptumn qui insuper ejus gratia molum teriæ compressit, semper cantat cum angelis in omnibus precum temporibus, præcipue autem cum sacro cantu in magna doxologia in fine τίνου τῇ φιλοχρίστῳ, Θεοδοσίου τοῦ Νέου τὰ τῆς fuit exstincta Dei virtute, qui mirabile fecit signu βασιλείας διέποντος, λιτανευούσης τῆς Ἐκκλησίας, παιδὸς ἁρπαγέντος εἰς τὸν ἀέρα ἐκ μέσου, καὶ πά λιν κατελθόντος, καὶ οὕτω βοῶντος ψάλλεσθαι ὑπὸ τῶν ἀγγέλων, ο Άγιος ὁ Θεὸς, ἅγιος ισχυρός, ἅγιος ἀθάνατος, ἐλέησον ἡμᾶς, ν καὶ ἐν τῷ λέγειν καὶ κατελθεῖν τελευτήσαντος. Ἰδοὺ οὖν καὶ ἡ κλησία οὐκ ἀπὸ τῶν προφητῶν μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀπὶ τῶν τέκνων αὐτῆς ἐν Πνεύματι ἁγίῳ, τὸ Τρισάγιον τοῦτο ἔλαβε μέλος. Καὶ ἡ Τριὰς ὁ Θεὸς, ἀγγέλων ὕμνον αὐτῇ Τριάδι ασιγήτως ἀδόμενον Θεοδότως ἐπεμαρτύρησεν. Ὅθεν ἔκτοτε τοῦτο μᾶλλον ἡ Ἐχε κλησία παραλαβοῦσα ἐκ τοῦ Θεοῦ, τοῦ καὶ τὸν γινόμενον τῆς γῆς κλόνον τότε παρευθὺς τῇ ὀρθοτομία τοῦ ὕμνου στήσαντος, πάντοτε ᾄδει σὺν τοῖς ἀγγέλοις ἐν πᾶσι καιροῖς προσευχῶν, ἐξαιρέτως δὲ μετὰ ἐνθέου μέλους, κατά τε την μεγάλην δοξολογίαν ἐν τῷ τέλει τοῦ ἄρθρου, καὶ ἐν τῇ ἱερᾷ λειτουργία. Η μὲν οὖν μεγάλη δοξολογία, οὕτω καθημέραν άδεται ἔν τε ἑορταῖς καὶ μνήμαις εορταζομένων ἁγίων· ἐν ἄλλαις δὲ ἡμέραις κατὰ τὴν τάξιν τοῦ Τυπικοῦ ὡ; καὶ ἐν κατανύξει ὑφ᾽ ἑνὸς αὕτη λέγεται, καὶ προσευχή ὕστερον τοῦ Τρισαγίου, περὶ ἧς καὶ ἐν συνάψει ἐρεῖν ἀναγκαῖον δι᾽ ὑμᾶς ἐρωτῶντας. 224 KE AA. TIH'. Περὶ τοῦ Τρισαγίου, καὶ τῆς του, ο Πάτερ ἡμῶν, ο προσευχῆς ἑρμηνεία δευτέρα. Αύτη γὰρ ἡ προσευχὴ, καὶ ἐν προοιμίοις, καὶ κατά μέσην λέγεται καιροῦ ἑκάστου ἀκολουθίαν, καὶ ἐν τῷ τέλει πολλάκις: ὅτι εἰς τὸν ἐν Τριάδι μόνον θεὸν ἡμῶν αὕτη ἅπασα αναφέρεται καὶ τὰς ἀρχὰς ἐκ τοῦ ἀγγελικοῦ φέρει ὕμνου, καὶ τέλος τὴν ὑπὸ τοῦ Σωτῆρος προσευχήν. Τὴν μὲν οὖν τάξιν τῆς προσευχῆς οἴδατε· ἔννοιαν δὲ τοιαύτην αὕτη δὴ περιέχει. Τρὶς λέγεται τὸ Τρισάγιον, εἰς τὸ εἰρήκαμεν. ΚΕΦΑΛ. ΤΙΘ. Περὶ τοῦ,: Δόξα Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ αγίῳ Πνεύ ματι· › καὶ ὑπὸ τίνων συνετέθη. Εἶτα ἕτερος ύμνος ὑπὸ τῶν Πατέρων συντεθείς εἰς δόξαν αὐτῆς τῆς ἁγίας Τριάδος, ως φασί τινες, υπό Μελετίου καὶ Φλαβιανοῦ τῶν ἐν ἁγίοις Αντιο χείας πατριαρχών, «Δόξα Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι, καὶ νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.» Τοῦτο κατὰ Ἀρείου καὶ Σαβελ λίου εὐσεβῶς συνθεμένων. Καὶ τὸ μὲν 4 Δόξα ο κατά Αρειανών, ότι μία ἡ δόξα τῆς ἁγίας Τριάδος, ὅτι καὶ ὁμοούσιος ἡ Τριάς, τὸ δὲ ο Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι, ο κατά Σαβελλίου, ἐν πρόσωπον τὴν ἁγίαν Τριάδα βλασφήμως λέγοντος, τὸ δὲ, • Καὶ νῦν καὶ ἀεὶ ο καὶ τὰ λοιπὰ, δει ἡ αὐτή ἐστι, καὶ ἀεὶ ἐστι, καὶ ἀναλλοίωτός ἐστιν ἡ Τριάς, καὶ ἡ δόξα τῆς Τριάδος καὶ νῦν καὶ ἀεὶ ἐστι, καὶ πάντοτε Εται. Εἶτα τὸ, ο Παναγία Τριάς, ἐλέησον ἡμᾶς, ο Καὶ τοῦτο δὲ προσευχή παρὰ τῶν Πατέρων. Καὶ πρῶτον μὲν τὰ τρία πρόσωπα ἅμα, ότι μία θεότη; αὐτοῖς καὶ οὐσία καὶ δύναμις καὶ ἀδιαίρετο, ἡ Τριά; εἶναι ὁ ἀριθμὸς τῶν προσώπων διὰ τὰς ιδιότητας, τοῦ Πατρός, ο Κύριο, ελάσθητι ταῖς ἁμαρτίας officii matutini et in sancta sacrificii oblatione. Μagna ergo duxologia ita per singulus dies cantatur in festis et commemorationibus sanctorum quorum solemnia celebrantur, in aliis vero diebus secandum ordinem Typici et in compunctione scorsi:n dicitur; postea autem ßit oratio Trisɔgii, de qua vel breviter dicere necessarium est propter vestras interrogationes. CAPUT CCCXVII. De Trisagio hymno et oratione Pa:er noster,» iterata expositio. Ista enim oratio et in initio et in medio cujusque horæ et sæpe in fiue dicitur, quoniam ad so!um in Trinitate Deum nostrum tota dirigitur, incipit ab oratione Salvatoris. Ordinem quidem orationis cognoscitis, siinilem vero habet interpretationem. Ter dicitur Trisagion, ut ter laudetur saucta Trinitas, quemadmodum diximus. τρισσῶς ἀνυμνεῖσθαι τὴν ἁγίαν Τριάδα, καθάπερ CAPUT CCCXIX. De doxologia ‹ Gloria Païri et Filio et 'Spiritui sancto, › et a quibus composita fueril. · Dríndo alius dicitur hymnus a Patribus compositus in gloriam ejusdem sanctæ Trinitatis, nå dicunt quidam, a Meletio et Flaviano e sanctis Antiochiæ patriarchis: ‹ Gloria Patri et Filio ch Spirital sancto, et nanc et semper, et în sæcula sæculorum. Amen. Quæ adversus Sabellium « Arium ple sunt`composita. Noe quidem': Gloria adversus Arianos, quoniam una est gloria sanetas Trinitatis, ct consubstantialis est Trinias;.ists. vero: Patri et Filio et Spiritui sancto, contra Sabellium unam personam, sanétam esse Trinitatem oro blasphemo asserentem; bis autem verbis: et nunc et semper, et catera, ostenditur eamdem esse, et semper esse, et immutabilem ease Trinitatem necnon Trinitatis gloriam et nunc et semper esse, et in secula futuram ease. Deinle «licitur: e Sau ctissima Trinitas, miserere nobis. › Quæ oratio a Patribus accepta est, ac primum in ea invenire est. tres personas simul, quoniam una est eis divimitas et essentia et virtus,ac indivisibilis trinitas,

SYNEONIS THESSALONICENSIS ARCHIEP. 58) secundo personarum numerum propter proprie ήμῶν, τοῦ Υἱοῦ, ο Δέσποτα, συγχώρησον τὰς intes, Patris mallices: • Domine, propitius esto ανομίας ἡμῖν, ο τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ο Άγιε, peccatis nostris, Filii: «Domine, ignosce pec- ἐπίσκεψαι, καὶ ἴασαι τὰς ἀσθενείας ἡμῶν· καὶ catis nostris; › sancti autem Spiritus: ‹ Sancto, πάλιν αὖθις τὸ ἐνιαῖον τῶν τριῶν, «'Ενεκεν τοῦ Inspice et sana infrmitates nostras; s et tertio ὀνόματός σου.» Καὶ ὁ μὲν Πατὴρ Κύριος, ὅτι καὶ Irium personarum unitatem ex his:. Propter Κύριος ὁ Υἱὸς, καὶ Κύριος τὸ Πνεῦμα, διὰ τὸ ὁμοούσ nomen tuum, › Dominus quidem Pater, quoniam σιον, ἐπεὶ μία κυριότης τῶν τριῶν, καὶ εἷς ἐστι Dominus Filius, Dominus Spiritus sanctus propter Κύριος ή Τριάς μόνος· ὁ δὲ Υιός Δεσπότης, ὅτι καὶ Υἱὸς consubstantialeın naturam; una enim trium est do- ὁ Πατήρ δεσπόζει πάντων, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον minatio et unus solusque Deus est Trinitas; Do- καὶ ἅγιον τὸ Πνεῦμα, ὅτι καὶ ὁ Πατήρ καὶ ὁ Υἱός minus etiam Filius, quoniam Pater omnibus domi- άγιος. Καὶ τὸ μὲν, ο Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς, ο ἀπὸ natur, necnon Spiritus sanctus; sanctus autein τοῦ Δαβίδ, καὶ τὸ, ο Πλάσθητι ταῖς ἁμαρτίαις Spiritus, quoniam sancti sunt Pater et Filius. ἡμῶν, ο τελώνου φωνὴ ἐκ τοῦ θείου Εὐαγγελίου • Istud quidem: «Domine, miserere nobis, › ex τὸ δὲ • Συγχώρησον τὰς ἀνομίας ἡμῖν, ο καὶ εὐαγ David cumitur, illud vero: • Propitius esto pec- γελικὸν ἐκ τοῦ «Αφες ἡμῖν,» καὶ προφητικὸν, καὶ ratis nostris, vox est publicani ex divino Evan- τῶν Πατέρων· τὸ δὲ, ο Ἐπίσκεψαι καὶ ἴασαι τὰς gelio accepta; verba autem:: Parce peccatis ασθενείας ἡμῶν,» τοῦ Εὐαγγελίου καὶ ψαλμικόν· nostris, tam ex evangelio dicente: «Dimitte καὶ τὸ, Ένεκεν τοῦ ὀνόματός σου, ψαλμικόν. Εἶτα nobis, › quam de prophetis ct Patribus excerpun- τό, ο Κύριε, ἐλέησον, ο τρις· τοῦτο δὲ εἰς τὴν ἁγίαν tur; at illa: Inspice et sana infirmitates nostras Τριάδα· εἰς γάρ Κύριος ή Τριάς. Ἐπεὶ καὶ, tum ab Evangelio, tum a psalmis colligitur; ex psal- Άγιος, ἅγιος, ἅγιος Κύριος· καὶ τρὶς λέγεται διὰ mis vero istud, propter nomen tuum. Deinceps ter τὴν ἁγίαν Τριάδα. Καὶ εὐθὺς αὖθις τλ, ο Δόξα Παrecitatur: c Domine, miserere, propter sauclam τρί, ο καὶ τὰ ἐξῆς, διὰ τὸ ὁμόδοξον τῆς Τριάδ ς. Trinitatem. Unus cuim Dominus Trinitas, quoniam Καὶ τὸ τελευταῖον ἡ παρὰ τοῦ Σωτῆρος προσευχή, vero Sanctus, sanctus, sanctus Dominus, ter di- ἧς καὶ τὴν ἔννοιαν ὡς δυνατὸν ἡμῖν συνοπτικώτερον citur gratia sanctæ Trinitatis. Et rursus statim ἐροῦμεν. Gloria Patri, et cætera, propter communem Trinitatis gloriam. Denique fit Salvatoris oratio, cujuɛ sententiam, quantum in nobis erit, vel brevissimam jamjam explicaturi sumus. CAPUT CCCXX. ΚΕΦΑΛ. ΤΚ. Succincta interpretatio sanctissima orationis, Pater G Συνοπτική ερμηνεία τῆς τοῦ ι Πάτερ ἡμῶν, Noster. • Pater noster,, tum quia noster est conditor, qui nos ex nibilo plasmavit, tum quia secundum gratiam Pater per Filium ejus qui secundum naturam factus est nobis similis. Qui es in cœlis; › nam in sanctis requiescit qui saucius est, prout scriptum est, nobis autem sanctitate præalant qui in coelo sunt angeli, terraque purius est caelum; ideo in cœlis potius est Deus. ‹ Sanctificetur nomen tuuin;» quoniam sanctus es, in nobis etiam nomen tuum sanctifica; nos quoque sanctifica, ut tui facti, nomen tuum sanctificemus, et fanquam sanctum praediretur, et a nobis glorifcetur, neque per mos blasphemetur. • Adveniat regnum tuum; ν esto rex super nos per bona opera, minime vero inimicus infensissimus propter opera nequitia. ‹ Adveniat regnum tuum, › ultiona nempe dies, quoniam super omnes et in ipsos inimicos regnabis, et regnum tuum erit æternum, sicuti est; illud antem adveniet sanctis et ad hanc hæreditatem paralis. 4 Fiat voluptas tua sicut in caelo et in terra: ο velut angelos nos constitue, ut quemadmolum in eis, ita et in nobis ac per nos voluntas tua adimpleatur, vel etiam ne prava bumanaque voluntas postra, sel tua dal pura at 'sancta, ut perinde ac terrena cœlestibus adunati, sic et in nobis qui in terra sumus cœlestia conjungas. ‹ Panêm nostrum supersubstantialem da nobis hodie; etsi cœleste opu̸s petierimus, mortales tamen suinus, panemque Ιερωτάτης προσευχῆς. • Πάτερ ἡμῶν.» Ότι δημιουργὸς ἡμῶν, ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ἡμᾶς ποιήσας, καὶ ὅτι κατά χάριν Πατήρ διὰ τοῦ κατὰ φύσιν Υἱοῦ καθ' ἡμᾶς γεγονότος. . Ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Ὁ Καὶ γὰρ ἐν τοῖς ἁγίοις επαναπαυόμενός ἐστιν, ἅγιος ὤν, ὡς γέγραπται, ἁγιώτεροι δὲ ἡμῶν οἱ ἐν οὐρανῷ ἄγγελοι, καὶ καθε ρώτερος τῆς γῆς ὁ οὐρανός. Διὸ καὶ ἐν τοῖς οὐρα νοῖς ὁ Θεὸς μᾶλλον. ο 'Αγιασθήτω τὸ ὄνομά σου. ο Επείπερ ἅγιος εἶ, καὶ ἐν ἡμῖν τὸ ὄνομά σου ἁγίασαν καὶ ἡμᾶς ἁγίασον, ὡς ἂν ἴδιο σου τελοῦντες, τὸ όνομά σου ἁγιάζωμεν, καὶ ὡς ἅγιον κηρυττόμενο, εἴη 225 καὶ δοξαζόμενον καὶ δι' ἡμῶν, καὶ μὴ βλάσ φημῆται δι' ἡμᾶς, ο Ελθέτω ἡ βασιλεία σου.» 20 βασιλεὺς ἔσο ἐφ' ἡμᾶς διὰ τῶν ἀγαθῶν ἔργων, καὶ μὴ ἐχθρὸ; ὁ σὸς διὰ τῶν ἔργων τῆς πονηρίας. «Καὶ ἐλθέτω ἡ βασιλεία σου,» ή τελευταία ἡμέρα, ὅτι πάντων βασιλεύσεις, καὶ τῶν ἐχθρῶν, καὶ ἡ βασι λεία σου ἔσται αἰώνιος, ὡς ἔστι. Τοῦτο δὲ τοῖς ἀξίοις καὶ πρὸς τὸν καιρὸν ἐκεῖνον ἑτοίμοις. • Γενηθήτω τὸ θέλημά σου ὡς ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ τῆς γῆς.» Ως τοὺς ἀγγέλους ἡμᾶς κατάστησον, ἵνα ὡς ἐν ἐκείνοις, καὶ ἐν ἡμῖν τὸ θέλημά σου, καὶ παρ' ἡμῶν ἐνεργῆται· καὶ ὅτι μὴ τὸ ἡμῶν θέλημα τὸ ἐμπαθές καὶ ἀνθρώπινον, ἀλλὰ τὸ σὸν γενέσθω τὸ ἀπαθές τε καὶ ἅγιον: καὶ ἐπειδὴ ἤνωσας τὰ ἐν τῇ γῇ τοῖς οὐ ρανίοις, καὶ ἐν τοῖς ἐν γῇ ἡμῖν οὖσι τὰ ἐπουράνια γενέσθω, «Τὸν ἄρτον ἡμῶν τὸν ἐπιούσιον δὸς ἡμῖν σήμερον.» Εἰ καὶ τὸ οὐράνιον ἔργον ᾐτήσαμεν, ἀλλ'

mines quos non latet illum a te donari; tu enim solus dives es, nos autem inopes, et in te confilimus. Insuper dum panem poscimus, non superfluà petimus, sed panem nobis hodie necessarium, quoniam decrastino ne solliciti simus didicimus, et quia tu es protector noster, qui cras et semper eris. Insuper panem nostrum supersubstantialem da nobis hodie, videlicet vivum panem culi, viventis Verbi corpus sanctissimum., quod qui non manducaverit, non vivet unquam; et hic est panis supersubstantialis, utpote animam et corpus sustinens ac sanctificans, et qui non manducat eum non habet vitam in semetipso; qui vero eam manducat, vivet in sæcula. Et dimitte nobis debita nostra, › ὅμως θνητοί· καὶ τὸν ἐπὶ τῇ συστάσει τῆς οὐσίας – vitae nostrae servande necessarium petimus ut boἡμῶν ἄρτον αἰτοῦμεν ὡς ἄνθρωποι, εἰδότες ὅτι καὶ οὗτος παρὰ σοῦ, καὶ σὺ μόνος ἀνενδεής, ἡμεῖς δὲ ἐπιδεῖς. Καὶ ἐν σοὶ θαβροῦντες ἐσμεν. Πλήν ζητοῦντες τὸν ἄρτον, οὐ περιττά ζητοῦμεν, ἀλλὰ τὸν εἰς χρείαν ἡμῶν σήμερον· ἐπεὶ καὶ περὶ τῆς αὔριον μὴ μεριμνῆσαι ἐδιδάχθημεν· καὶ ὅτι σὺ εἶ ὁ καὶ σήμερον κηδεμὼν καὶ αὔριον καὶ ἀεὶ ἐσόμενος. Καὶ ὅτι τὸν ἄρτον ἡμῶν τὴν ἐπιούσιον δς ἡμῖν σήμερον, τὸν ζῶντα ἄρτων τὸν ἐπουράνιον, τοῦ ζῶντος Λόγου τὸ πανάγιον σῶμα, ὅπερ ὁ μὴ φαγὼν οὐ ζήσεται ὅλως ποτέ. Καὶ ἐπιούσιος οὗτος, ὡς τὴν ψυχὴν καὶ τὸ σῶμα στηρίζων καὶ ἁγιάζων, καὶ ὅτι. Ο μή φαγὼν αὐτὸν οὐκ ἔχει ζωὴν ἐν αὐτῷ· ὁ δὲ τρώγων αὐτὸν ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα.» Καὶ ἄφες ἡμῖν τὰ ὀφειλήματα ἡμῶν, ὡς καὶ ἡμεῖς ἀφίεμεν τοῖς ὀφει. λέταις ἡμῶν.» Τοῦτο ἡ τοῦ θείου Εὐαγγελίου πᾶσα γνῶσις καὶ δύναμις. Διὰ γὰρ τὸ ἀφιέναι τὰς ἀνομίας ἡμῶν καὶ ἁμαρτίας ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος εἰς τὸν κόσμον ἐλήλυθε, καὶ σαρκωθείς, πάντα ἔπραξε, καὶ τέλος τὸ αἷμα ἐξέχει· καὶ διὰ τοῦτο τὰ μυστήρια δέδωκεν εἰ; ἄφεσιν ἁμαρτιῶν· καὶ τοῦτο ἐδίδαξε καὶ νενομοθέτηκεν. «Ἐὰν ἀφῆτε, καὶ ἀφεθήσεσθε, ο φησί. Καὶ τῷ Πέτρῳ ποσάκις ερωτήσαντι, ο Αφήσω τῷ ἁμαρτήσαντι τῆς ἡμέρας, ο Εως ἑβδομηκοντάκις, ἔφησεν ἑπτά· ἀντὶ τοῦ ἀπαύστως· καὶ κριτὴν τὸν προσευχόμενον καθιστῇ· ὡς εἰ καταλλαγείη καταλλαγήσεται. Καὶ εἰ ἀφῆκεν, ἀφεθήσεται αὐτῷ καὶ ὡς ἀφῆκεν ἀφεθήσεται. Καὶ τὰ εἰς τὸν ἀδελφὸν καὶ εἰς τὸν πεποιηκότα ἀνάγεται, τοῦτο θελήσαντος c τοῦ Δεσπότου. Πάντες γὰρ ἔσοι τῇ φύσει καὶ ὁμοῦ δοῦλοι πάντες, καὶ πάντες σφαλλόμενοι, καὶ ὀλίγα ἀφιέντες, πλεῖστα λαμβάνοντες, καὶ ἀνθρώποις συγ χώρησιν νέμοντες, ἐκ Θεοῦ συγχωρούμενοι, ο Καὶ μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν.» "Οτι οἱ ἐπηρεασταὶ πλεῖστοι, καὶ φθόνου πλήρεις, καὶ ἀεὶ ἐχθροὶ, καὶ πολλοὶ οἱ πειρασμοί, ἐκ δαιμόνων, ἐξ ἀνα θρώπων, ἐκ σώματος, ἐξ ἀπροσεξίας ψυχῆς· καὶ ἐν πᾶσιν οὗτοι ἀγωνιζομένοις τε καὶ βαθύμοις, εἰ καὶ Έμμισθοι μᾶλλον οἱ τῶν δικαίων προς δοκιμήν καὶ ἀνάβασιν· καὶ οὗτοι μᾶλλον ὑπομονῆς χρείαν ἔχοντες· ὅτι καὶ, «Τὸ μὲν πνεῦμα πρόθυμον, ἡ δὲ σὰρξ ἀσθενής.» ᾿Αλλὰ καὶ ἕτεροι πειρασμοί, εἰ περιίδης τὸν ἀδελφὸν, εἰ ἐπηρεάσεις, εἰ θλίψεις, καὶ τὸ καταφρονῆσαι τῶν θείων καὶ ἀμελῆσαι. Διὸ κἂν ὁπόσα πταίωμεν εἰς Θεὸν καὶ τὸν ἀδελφόν, ἐλεηθῆναι ζητοῦμεν, ἐκ τοῦ ἐλεῆσαι καὶ ἀφιέναι· καὶ μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν. Εἰ δὲ καὶ δίκαιός τις οὐ χρὴ θαρῥεῖν ἑαυτῷ, ὅτι καὶ ἐκ τοῦ ταπεινοῦσθαι καὶ ἐλεεῖν καὶ ἀφιέναι ἔσται τὸ δίκαιον εἶναι. «Αλλὰ ῥῦσαι ἡμᾶς ἀπὸ τοῦ πονηροῦ. Ὁ Ὅτι καὶ σὺς ἐχθρὸς καὶ ἡμῶν, καὶ ἄσπονδος καὶ ἀκάματος, καὶ μανίᾳ φερόμενος· καὶ ἀσθενεῖς ἡμεῖς πρὸς αὐτὸν, ὅτι λεπτοτέρας καὶ ἀγρύπνου οὗτος τῆς φύσεως, καὶ πονηρός, μυρία ἐφευρίσκων καὶ πλέκων, καὶ δεινά καθ' ἡμῶν ἀεὶ μηχανώμενος. Καὶ εἰ μὴ σὺ ἐξαρπάσεις ὁ πάν των, καὶ αὐτοῦ τοῦ πονηροῦ διαβόλου καὶ τῶν σὺν αὐτῷ δημιουργὸς καὶ Δεσπότης, ὡς καὶ τῶν ἀγγέλων καὶ ἡμῶν, τίς ἐξισχύσεις ῥύσασθαι; οὐ γὰρ δύναμι; sicut et nos dimittimus debitoribus nostris. Hae est divini Evangelii doctrina atque potentia. Nam nt dimittantur delicta et peccata nostra Verbum Dei in hunc mundum veuit, et incarnatum omria fecit, ac denique sanguinem effudit, et propterea mysteria dedit in remissionem peccatorum, quod docuit ac mandavit dicens: Si dimiseritis, dimittetur vobis, et Petro sciscitanti quoties offendenti di mittam in die, Usque ad septuagies septies, inquit, il est semper, et preratorem constituit judicem ut si ignoverit, ipsi quoque ignoscatur, et si dimiserit, ipsi etiam dimittatur, et sicut dimiserit, ita et dimittatur ei; et simul offensiones erga fratrem»c Creatorem adducit, quod voluit Dominus; omnes enim sumus natura pares, servique omnes, omnes erramus, et pauca dimittentes ac plura accipientes, bominihus ignoscentes et a Deo indulgentiam consequentes. ‹ Et ne nos inducas in tentationem, quoniain aggressores multi sunt pleni invidiæe semperque inimici, et tentationes multæ e dæmonibus, ex hominibus, e corpore, et ex imprudentia animæ, quæ omnibus accidunt tam fortiter certantibus quam ignavis, nisi quod justi potius mercedem accipient ob superatam probationem, hi vero magis indigent constantia quoniam spiritus promptus est, caro autem infirma. › Insuper sunt aliæ tentationes, nempe si fratrem despicias, si aggrediaris, si conteras, si divina contemnas et negligas. Ideo quæcunque offendimus in Deum et fratrem, dimitti poscimus ex eo quod nos ignem scimus ac dimittimus, et non intrare & teutationem. Verum si quis justus fuerit, non debet sitimetipsi confidere, quoniam justus non est nisi qui se humiliat, qui misericordiam facit ac dimittit. • Sed libera nos a malo,» quoniam tous ac nosier est inimicus infensissimus, infatigabilis, furore accensus, nos autem præ illo infirmi, quoniam subtilioris ac vigilis est naturæ, necnon ille est per. versus sexcenta moliens et struens, damnaque adversum nos semper machinans, a quo si tu‘nos non erueris qui omnium es et ipsius diaboli nequam ejusque consciorum creator et Dominus, sicut et angelorum ac hominum, quis nos eruere poterit? Non enim colluctari possumus contra adversarium

incorpoream ita iuvi.lun_ac dolosum semperque / ἡμῖν ἀντιπαλαίειν 296 10ῳ, καὶ οὕτω φλογερῷ fusiliosum. Ipse igitur nos ab co libera, quoniamn τε καὶ δολερῷ καὶ ἐπιβούλῳ ἀεί. Ῥῦσαι οὖν αὐτὸς taum est regnum et virtus et gloria in sæcula. ἡμᾶς ἐξ αὐτοῦ. • Ὅτι σοῦ ἐστιν ἡ βασιλεία καὶ ἡ Amen. Et quis insultans conteret eos qui a te re- δύναμις καὶ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν,» Καὶ gnantur omnium Deo ac Domino, qui ipsis angelis τίς ἐπηρεάσει καὶ θλίψει τοὺς ὑπὸ σοῦ τοῦ τῶν ξέων donținaris? vel quæ potestas resistet tibi? hulla, Θεοῦ βασιλευομένους καὶ Δεσπότου; τοῦ καὶ τῶν quoniam omnes fecisti ac conservas. Vel quis a!!- ἀγγέλων δεσπόζοντος; ή τίς τῇ δυνάμει σου ἀντιversas gloriam tuam contradicet? aut quis huic στήσεται; Ουδείς. Ἐπεὶ καὶ πάντας πεποίηκάς σε prorsus repugnabit quæ omnes fines transcendit, καὶ συντηρείς. Η εἰς πρὸς τὴν δόξαν σου ἀστε quoniam pleni illa coli et terra, ipsaque ante carlos ρε!; ἢ ὅλως κατατολμήσει; ἢ περιέχει τὰ πέ et angeles exstitit, quoniam tu solus semper es et ρατα, πλήρες γὰρ αὐτῆς ἐστιν ὁ οὐρανὸς καὶ æternus, et gloria tu: nempe Patris et Filii et Sui- ἡ γῆ καὶ πρὸ τῶν οὐρανων αὕτη καὶ τῶν ἀγγέλων· ritus sancti, reguumque et virtus in sæcula. Amen., ὅτι σὺ μόνος ἀεὶ ὢν καὶ αἰώνιος, καὶ ἡ δίξα σου τοῦ Quod idem sonat ac si dixeris: vere et ex confesso Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, καὶ et fruiter es tu rex et potens in secula glorif- ἡ βασιλεία καὶ δύναμις εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. catus. Il.ec est succincte dicta Trisagii virtus Τουτέστιν ἀληθῶς καὶ ὁμολογουμένως καὶ βεβαίως sanctæque orationis Pater noster. Quam totam no- σὺ βασιλεὺς καὶ δυνατὸς καὶ δεδοξασμένος εἰς τοὺς visse sine ulla controversia oportet omnem Chri- αἰῶνας. Αύτη ὡς ἐν συνάψει καὶ ἡ δύναμις τοῦ Τρισstianum recte sentientem, eamque a somno sur- αγίου, καὶ τῆς τοῦ, «Πάτερ ἡμῶν, ὁ ἱερᾶς προς gentem Deo offerre, necnon domo egredientem, in ευχῆς. Καὶ ταύτην πᾶσαν εἰδέναι χρὴ δίγα προφά sauctum Dei templum intrantem, ante cibum, post σεως πάσης τὸν ὀρθῶς φρονοῦντα πάντα Χριστια cibum, ac vespere, dumque ad dormiendum pergit; τόν. Καὶ ἐξαναστάντα τοῦ ὕπνου πρὸ Θεὸν ἀναφέn2m universa in se continet Trisagii et Puter noster ρειν, καὶ ἐξερχόμενον τῆς οἰκίας, καὶ ἀπερχόμενον Oratio: professionem Dei ejusque glorificationem, εἰς ναὸν ἅγιον Θεοῦ. Καὶ πρὸ τῆς τροφῆς, καὶ μετὰ humilitatem, peccatorum confessionem, veniæ peτὴν τροφὴν, καὶ ἑσπέρας, καὶ εἰς τὸ ὑπνῶται πορευό titionem, futurorum spein, necessariorum postula - μενον. Πάντα γὰρ ἡ τοῦ Τρισαγίου αὕτη καὶ τοῦ, tionem, superduorum contemptum, spen in Deum, • Πάτερ ἡμῶν, ο προσευχή συνέχει ἐν ἑαυτῇ καὶ órationem ne tenteturised a malo liberetur, volun - ὁμολογίαν Θεοῦ, καὶ δοξολογίαν, καὶ ταπεινοφρο tatis Dei expletionem, divinam adoptionem, regni- σύνην, καὶ ἐξαγόρευσιν ἁμαρτιῶν, καὶ ἀφέσεως απ que ejus dignationem. Propterea hanc orationem τησιν, καὶ ἐλπίδα τῶν μελλόντων, καὶ αἴτησιν τῆς plerumque facit Ecclesia die ac nocte. Itaque ecre χρείας, καὶ παραίτησιν τῶν περιττῶν, καὶ τὸ εἰς dle ea ex parte locuti sumus, pro nostra facultate, θεὸν ἐλπίζειν, καὶ τὸ εὔχεσθαι μὴ πειρασθῆναι, καὶ fuem vero matutinis precibus in Christo imponemus. λυτρωθήναι τοῦ πονηροῦ, καὶ τὸ θέλημα ποιεῖν τοῦ Θεοῦ, καὶ υἱὸν αὐτοῦ εἶναι, καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ ἀξιωθῆναι. Καὶ διὰ τοῦτο τὴν προσευχὴν ταύτην ή Ἐκκλησία πλειστάκις τῆς ἡμέρας καὶ τῆς νυκτός ποιεῖται. Ἰδοὺ οὖν καὶ περὶ ταύτης εἰρήκαμεν, ἐκ μέρους κατὰ τὴν ἡμετέραν ἰσχύν. Ἐπιθήσομεν δὲ ἐν Χριστῷ καὶ τὸ τέλος τῷ ὄρθρῳ. CAPUT CCCXXI. Ο Διατί τὸν ἔλεον ἐν πάσαις προσευχαῖς καὶ πρὸ πάσης εὐχῆς ἐξαιτούμεθα. Quare misericordiam in omnibus precationibus el ante quaslibet precationes exposcimus. Post magnam doxologiam, vel hujus loco in diebus communibus post Trisagion el Salvatoris orationem, continens (it a sacerdote deprecatio, in qua primum misericordiam flagit-mus a Deo misericorde, dicendo: • Miserere mei, Deus, secundum magnam misericordiam tuam; › et calera, quo- ἡμᾶς, ο λέγων, ὁ Θεός, κατὰ τὸ μέγα ἔλείς σου niam. Mihil aliud poscimus, nisi ut misercatur mostri; nobis enim non est fiducia vel libertas deprecati, quasi aliquid nostrum producamus, vel cogitandi uos non peccavisse; uule utpote prer ricati et condemnati nihil aliud possumus vel andemus dicere uisi, Miserere, ad misericordem Duminum nostrum, quem tantum contristavimus et contristamus semper, ut nihil aliud habeamus sive sacerdos seu populus insi clamare: Miserere. llle quidein dicit: ‹ Miserere nostri, Deus, secun:lumi magnam· misericordiam tuam; deprecamur te, exaudi nos, et miserere s. Quisl hoc: «Deprecaniur te, eaudi et miserere?, Non sumus digni qui exaudiamur, et propterea clamamus ut inisericor» Μετὰ τὴν μεγάλην δοξολογίαν, ἢ ἀντὶ ταύτης ἐν ἡμέραις κοιναῖς τὴν τοῦ Τρισαγίου καὶ τὴν ὑπὸ τοῦ Σωτῆρος προσευχὴν ἡ ἐκτενής δέησις παρὰ τοῦ ἱερέως τελεῖται, ἐν ᾗ πρῶτον μὲν τὸν Ελε.» εἰς ἡμᾶς ἐξαιτείται παρὰ τοῦ ἐλεήμονος Θεού, ο Ελλης καὶ τὰ λοιπά Ἐπεὶ καὶ οὐ αι ἄλλο τι α:τ:130, ἀλλ᾽ ἢ τὸ ἐλεηθῆναι, ὅτι οὐδὲ θάρρος ἡμῖν ἢ παρ βησία, ὡς ἡμέτερόν τι προσαγαγεῖν, καὶ αἰτεῖσθαι, ή λογίζεσθαι μὴ ἡμαρτηκέναι. Ὅθεν ὡς ἡμαρτη κότας καὶ κατακεκριμένους μηδὲν ἄλλο ισχύειν ἢ τολμήν λέγειν ἢ τὸ Ἐλέησον πρὸς τὸν οἰκτίρμονα δεσπότην ἡμῶν, ὃν κατὰ τοσοῦτον παραλυπήσαμεν καὶ παραλυποῦμεν ἀπ', ὥστε μηδὲν ἔχειν, ἢ τὸ Ελέησον μόνον βοαν καὶ τὸν ἱερέα καὶ τὴν λαόν. Καὶ ὁ μέν φησιν, ο Ἐλέησον ἡμᾶς, ὁ Θεός, κατὰ τὸ μέγα ἔλεί; σου, ο Δεύμεθά σου, ἐπάκουσον ἡμῶν, καὶ ἐλέησον.» Τί ἐστι τή, ο Δεόμεθά σου, ἐπάκου σον, καὶ ἐλέησον; ν οὐδέ γε ἄξιοί ἐσμεν εἰσαχο στῆναι καὶ ἐλεηθῆναι βοῶντες. Δε μεθά σου εν

ἐπάκουσον ἐλεῆσαι. Καὶ ὡς μεσίτης μὲν ὁ ἱερεύς diam consequamur, te ergo deprecamur ut miseἵσταται, τὸ, Δεόμεθά σου λέγων καὶ τὸ, Επάκουσον. Ο δέ γε λαὸς τὴν δέησιν ἐπιφέρει, τό, «Κύριε ἐλέησον.» Τοῦτο γὰρ ἡ μεγίστη σου φιλανθρωπία, τὸ ἐλεεῖν, καὶ ἡμῶν ἀξία δέησις καὶ παράκλησις τὸ Ελέησον. Τούτου χάριν καὶ πρὸ πάσης άλλης εύκ χῆς ὁ μὲν ἱερεύς φησι, «Τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν, ο οἱ δὲ παρεστώτες, δεικνύντες ὡς τοῦτο ἡ δέησις, «Κύριε, ἐλέησον,» ἀνακράζουσιν, ἅμα δὲ καὶ συν εργοῦντες τοῖς ἱερεῦσιν, ἐπεὶ ο πολὺ ἰσχύει δέησις δικαίου ενεργουμένη. Ορᾶς τὴν ἐν ταπεινώσει γνώ σιν καὶ τάξιν τῆς Ἐκκλησίας; καὶ ὅπως ρυθμίζει καὶ ἑνὶ θεῷ διὰ τῆς μετανοίας καὶ ταπεινώσεω; τὰ τέκνα αὐτῆς; 'Αλλ' οὐ νοοῦμεν, ἀδελφοί, οὐδὲ τῶν λεγομένων αἰσθανόμεθα, ἀπὸ συνηθείας δὲ χείλεσι μετ νοις λαλοῦμεν, καὶ σπεύδομεν ὡς βάρος τι ἀφ᾽ ἡμῶν τὰ τῆς προσευχῆς 227 αποτινάξασθαι. Ετεροι δὲ ῥαθυμοῦντες, οὐδὲ λαλοῦμεν Ελέησον, οὐδὲ τὸν νοῦν ἔχομεν λεγομένου, καὶ οὐδ᾽ ἐλέους ἐπιτυγχάνομεν. Αλλ' ίδε τὸν σκοπὸν τῆς Ἐκκλησίας, καὶ προσσχες, ἀδελφὲ, σὺ καὶ πᾶς εὐσεβής. Κληρικός. Καταμανθάνω, δέσποτα ἅγιε, καὶ θαμάζων ἐπὶ τοῖς λεγομένοις, λίαν συστέλλομαι· ὅτι τηλικούτων ήξιωμένοι δώρων ὑπὲρ ἡμᾶς, οὐδ' αι σθησιν ἔχομεν ἐν τούτοις ὅλως. Αρχιερεύς. 'Αλλα συνετίσαι Κύριος ἡμᾶς, ὁ διδοὺς ἀνθρώπῳ γνῶσιν, καὶ ἐνισχύσει ἡμᾶς, καὶ οἰκτειρήσαι. Πλὴν καταμάνθανε ὅπως ἔν τε ἑσπεριναῖς προσευχαῖς, καὶ τῇ ἱερᾷ λειτουργία, οὐδὲ δι δασκαλίας τούτου χάριν καὶ διεγέρσεως ἡ Ἐκκλησία ἀφίσταται· ἀλλ', «Είπωμεν πάντες, φησὶ, καὶ ἐξ ὅλης τῆς διανοία; ἡμῶν εἴπωμεν· ν καὶ τότε τὰ λοιπά επιφέρει. Τι τὸ 1 Σοφία, ο καὶ τὸν ο Πρύσσχομεν,» καὶ τό, ο Σοφία ὀρθοί.» Τὸ γὰρ, ο Εἴπωμεν πάντα, ο καὶ τὰ ἑξῆς ὑπου μνήσεώς ἐστι καὶ διδασκαλίας, ὡς καὶ τὸ Σοφία, καὶ τὸ Πρόσχωμεν, καὶ τὸ Σοφίᾳ ὀρθοί· οἶον, Εν σοφίᾳ ἔστασθε πάντες· ὅτι καὶ σοφία Θεοῦ τὰ λεγόμενα καὶ γινόμενα, καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ ζώσης σοφίας. Επει δὲ ἀρχὴ σοφίας ὁ φόβος τοῦ Θεοῦ, καὶ μετὰ σοφίας ἐσόμεθα καὶ εὐλαβείας ὁρῶντες καὶ ἀκροώμενοι· καὶ προσέχομεν ἑαυτοῖς ἐν φόβῳ Θεοῦ, καὶ ὀρθοὶ μετὰ σοφίας καὶ συνέσεως καὶ σώμασιν ἱστάμεθα καὶ ψυχαῖς, καὶ ὀρθοὶ τῇ πίστει καὶ τῷ φρονή ματι. Κατανοεῖς καὶ τὰ μικρὰ δοκοῦντα τῆς Ἐκκλησίας; Κληρικός. Κατανοῶ καὶ θαυμάζω, δέσποτα. ᾿Αρχιερεύς. ᾿Αλλὰ μὴ θαύμαζε τῆς τοῦ Θεοῦ γὰρ σοφίας τῆς ἐνυποστάτου καὶ ζώσης ἐστὶν ἡ Ἐκκλησία, ἥτις καὶ ναὸν ἑαυτῇ διὰ τοῦτο τὸ θεῖον αὐτῆς ᾠκοδόμησε σῶμα, καὶ τοὺς ἄφρονας πρὸς γνῶσιν ἐκά λεσεν· ὅθεν καὶ τὰ μικρὰ δοκοῦντα ταύτης πλήρη σοφίας εἰσί· καὶ ἔσῳ μικρά τισι νομιζόμενα, μᾶλλον μείζονος γνώσεως· ἔτι καὶ τὸ τοῦ Θεοῦ μωρὸν δοῦ κοῦν τοῖς ἀνθρώποις σοφώτερον τῶν ἀνθρώπων ἐστ, καὶ τὸ ἀσθενὶ;, Ισχυρότερον· καὶ ὅτι μία μὲν καὶ PATROL. GR. CLV. rearis, exaudi nos. Et tanquam mediator stat sacerdos dicens: «Te deprecanur, vet, «Eraudi.» Populus autem orationem adjicit: • Kyrie, cleison, hoc enim est maxima benignitas tua, videlicet misereri, dignaque deprecatio et pustulatio nostra: ‹ Miserere; › hujus gratia ante quamcunque pre-i cationem sacerdos quidem dicit: • Oremus Dominum, › præsentes vero ostendentes in hoc esse orationem clamant: ‹ Kyrie eleison, › simul cuni sacerdotibus deprecantes; c multum enim valet deprecatio justi assidua.» Viden bumilem scientiam et ordinem Ecclesia? et quomodo uni Deo per pœnitentiam et humilitatem liberos suos informat? Sed non meditamur, fratres, non sentimus quæ dicimus, sed præ consuetudine labiis tantum ioquimur, salagimus ut tanquam pondus quoddamn a nobis orationis officium amoveamos; alii vern ignavi neqne dicimus miserere, neque dicto mentem intendimus, ideo misericordiam non consequimur. sed vide finem Ecclesiæ, eique stude, frater, tu omnisque vir religio us. Clericus. Intelligo, dominė sancte, et de dictis støpens angor nimis, quoniam tantis dignati donis quæ super nos sunt, nec in eis omnino mentem advertamus. Pontifex. Sed instruat nos Dominus qui dat honıini scientiam, et confirmet nos et misereatut nostri. Insuper dísce quomodo in vespertinis precibus et in sacra corporis oblatione, Ecclesia nequaquam hujus gratia a docendo et excitan:lo desistat, sed, «Dicamus omnes, inquit, et ex lata mente nostra dicamus, et tunc cætera adjicit. CAPUT CCCXXII. Quid designent acclamationes in precationibus, Sapientia,ɔ el, ‹ Allendamus, et, «Sapientia erecti,v Illud enim: ‹ Dicamus omnin,» et cætera, hoitationem et doctrinam continet, quemadmodum istud: Sapientia, et, «Atendamus, et, Sapientia erecli, quasi diceret: In sapientia state omnes, quo niam sapientia Dei sunt dicta et facta vivæque Dei sapientia. Verum quoniam initium sapicnti» timor Dei, atque cum sapientia et pietate erimus videnp les et audientes, nobisnelipsis auendamus in timore Dei, et erecti cum sapientia ac intelligentia stabimus mente el corpore, necnon erecti ſide ac sensu. Num percipis hos usus Ecclesiæ qui viden· tur parvi? Clericus. Percipio mirorque, domine. Pontifex. Noli mirari; Dei enim sapientiæ consubstantialis et viventis est. Ecclesia, quæ templum sibi per hoc divinum ejus corpus ædificavit, stullosque ad sensum vocavit, unde ea quæ in ca parva videntur plena sunt sapientia, et quanto minora a quibusdam censeutur, tanto majoreın sensum continent, quoniam quod stultum Dei videtur hominibus, sapientius est hominibus, et quo infirmum judicatur fortius est, et quoniam

una quidem eat simplesque Dei vivens sapientia, ἁπλῆ ἡ τοῦ Θεοῦ ζῶσα σοφία, ἐν αὐτῇ δὲ οἱ θησαν ροὶ τῆς σοφία; εἰσὶ καὶ τῆς γνώσεως. Μετὰ δὲ τὴν ἐκτενή δέησιν αἱ αιτήσεις, καὶ ἡ τῆς κεφαλοκλισίας, κλινόντων πάντων τὰς κεφαλὰς, καὶ μετὰ σιγῆς Ισταμένων· δ δὴ τὴν καθ' ὑπερβολὴν σημαίνει πρὸς τὸν Θεὸν ὀφειλομένην εὐλάβειαν, καὶ τὴν ἔνδειξ ν τῆς δουλείας. Αίτησάμενος οὖν παρὰ τοῦ μόνου Κ.- ρίου καὶ ἁγίου ὁ ἱερεὺς, τοῦ ἐν ὑψηλοῖς μὲν κατοι κοῦντος τῆς αὐτοῦ δόξης, πάντα δὲ ἐφορῶντος, καὶ τὰς ψυχὰς σὺν τοῖς σώμασιν ὑπεκλίναμεν, εὐλο γίαν θείαν καὶ τὴν τῶν ἐκουσίων καὶ ἀκουσίων ἁμαρτημάτων συγχώρησιν, καὶ τὴν τῶν ἐγκοσμίων ἀγαθῶν καὶ τῶν ὑπερκοσμίων χορηγίαν, ἐξανίστα ται ὡς ἐνισχυθεῖς παρὰ Θεοῦ, καὶ ἀνεγερθεὶς μετά τοῦ λαοῦ καὶ εὐχαριστῶν ἐκφωνεί, ο Σον γάρ ἐστι sed in ipsa sunt omnes thesauri sapientiæ et scientist. At post continentem deprecationem, funt petitiones ac capitis inclinatio, omnibus capita inclinantibus et cum silentio stantibus, quod silentio stantibus, quod eximie debitam ad Deum pietatem et servitutem manifestat. Sacerdos igitura solo sanctoque Domino qui in cœlis quidem per gloriam suam inhabitat, cuncta autem prospicit, cui animanı cum corpore inclinamus, benedictionem divinəm et peccatorum quibus voluntas consensit vel etiam et a quibus abfuit veniam, bonorum tam corum quæ in mundo quam quæ super niendam sunt largitionem deprecatus, exsurgit velut a Deo corroboratus, et erectus cum populo gratias agons clamat: • Tuum est enim misereri et parcere. Tunc facit τὸ ἐλεεῖν καὶ σώζειν. ο Καὶ τότε ποιεῖται τὰ τῆς dimissionis ritum. Et iterum clamat: Sapientia, propter addiia.norationem, ut audiamus. Sed quae est ista? «Qui es benedictus Deus noster in sæcula, › quod ex libro Moysis sumitur, æternitatem et immutabilitatem Dei significans, ab ipso Deo dictum: «Ego sum qui sum, o et:. Qui est misit me.› Deinde angelis venerabilioren Deiparam invocant omnes, utpote quæ est super omnes pro nobis niediatris, sacerdote dicente: Sanctissima Deipara, succurre nobis.» Ει denique: «Gloria Patri et Filio et Spiritui saucto,» in ultimam laudationem sanctæ Trinitatis clamant stantes. Sacerdos Anem imponit per orationem, quod die missio appellatur, quoniam nulli licet, relictis hymnis divinis exire, sed data sacerdoris licentia. Quamobrem quemadmodum iste hymnos incepit, ita idem et finem facit precesque obsignat. CAPUT CCCXXIII. De precatione in fine sive dimissione officii eccleslastici. Et nullum est aliud sigillum nisi qui propter nos ad nos venit per carnem. Ipso igitur Christo vero Deo, ut dixit discipulus ejus Joannes: ‹ Hic est verus Deus et vita æterna, › invocato per intercessiouein sanctæ ejus Matris, ex qua inearnatus est, omniumque sanctorum ejus; nam ad ostendendam summam benignitatem suam homo factus est, et matrem habuit choruinquè sanctorum qui ei placuerunt: Miserere nostr. et salvos fac, inquit; nihil enim a nobis habemus nisi quod ipse propter suam houitatem factus est homo, el Mater sanctique illius a nobis sunt. Et its statim preces pro defunctis persolvimus tum proceribus ac patribus, tum secundum carnem conjunctis, et eis quibus debitores suimus. Porro necessarium est horum meminisse, quoniam nos ex ipsis et cum ipsis collocabimur, Dominusque, sicut pro vivis, ita et pro mortuis passus est ac mortuus, alque ex hoc multa est utilitas tum eis quorum recordatur, tum ipsis récordantibus. Quæ commemoratio fit quoque post bymnum primæ hora. ἀπολύσεως. Καὶ τὸ Σοφία πάλιν ἐκβοᾷ διὰ τὴν ἐπαγομένην εὐχὴν, ἵνα ἀκροασώμεθα. Τί; δὲ αὕτη; · Ο ὢν εὐλογητὸς Θεὸς ἡμῶν πάντοτε.» Τοῦτο ἐκ τῆς βίβλου τοῦ Μωυσέως ἐστὶ, τὸ ἀεὶ δν καὶ ἀναλο λοίωτον τοῦ Θεοῦ σημαίνον, παρ' αὐτοῦ λεχθὲν τοῦ Θεοῦ·. Ἐγώ εἰμι ὁ ὤν, ο καὶ, ο 'Ο ὢν ἀπέσταλκέ με. › Εἶτα τὴν τῶν ἀγγέλων τιμιωτέραν Θεοτόκον ἐπικαλούνται πάντες ὡς ὑπὲρ πάντας μεσίτιν οὖσαν ὑπὲρ ἡμῶν, τοῦ ἱερέως, ο Υπεραγία Θεοτόκε, βοήθει ἡμῖν, ο λέγοντος· Καὶ τελευταῖον τὸ, ο Δόξα Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι, ο εἰ; 128 δοξολογίαν τελευταίαν τῆς ἁγίας Τριάδος ἀναφωνησάντων τῶν Ισταμένων, ὁ ἱερεὺς τὸ τέλος επάγει δι' εὐχῆς, δ καὶ ἀπόλυσις λέγεται· ἐπειδήπερ οὐκ ἔστιν ἐξουσία τινὶ τοὺς θείους ύμνους καταλιπόντι πορεύεσθαι, ἀλλ' ἐνδόσει τοῦ ἱερέως. Διὰ τοῦτο ὥσπερ τῶν ὕμνων οὗτος ἀπήρξατο, καὶ τὸ τέλος οὗτός ἐστιν ὁ ἀποδι δούς, καὶ ἐπισφραγίζων τὰ τῶν εὐχῶν. ΚΕΦΑΛ. ΤΕΙ. Περὶ τῆς εὐχῆς τῆς ἀπολύσεως. Καὶ ἡ σφραγὶς οὐδὲν ἄλλο εἰ μὴ ὁ ὑπὲρ ἡμῶν ἐλθὼν πρὸς ἡμᾶς διὰ σαρκός. Αὐτὸν οὖν τὸν Χρι στὸν τὸν ἀληθινὸν Θεόν, ὥς φησιν ὁ μαθητὴς αὐτοῦ Ιωάννης, ο Οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεὸς καὶ ζωή αἰώνιος, ο ἐπικαλεσάμενος διὰ τῶν πρεσβειῶν τῆς ἁγίας αὐτοῦ Μητρὸς, ἐξ ἧς ἐσαρκώθη, καὶ πάντων τῶν ἁγίων αὐτοῦ· καὶ γὰρ δεῖγμα τῆς ἄκρας χρη στότητος αὐτοῦ τὸ ἐνανθρωπήσαι, καὶ μητέρα κτήσ σασθαι, καὶ χορὸν ἁγίων εὐαρεστησάντων αὐτῷ. • Ἐλεήσαι ἡμᾶς καὶ σώσαι, ο φησίν. Οὐ γὰρ ἀφ' ἑαυτῶν τι κεκτήμεθα, ἢ τὸ γενέσθαι αὐτὸν δι' ἀγαπ θότητα άνθρωπον, καὶ τὴν Μητέρα αὐτοῦ ἐξ ἡμῶν οὖσαν, καὶ τοὺς ἁγίους αὐτοῦ. Καὶ οὕτως εὐθὺς τὰ ὑπὲρ τῶν ἀπελθόντων ἐπιτελοῦμεν, κτιτόρων τε καὶ πατέρων ἡμῶν, καὶ τῶν κατὰ σάρκα οἰκείων, καὶ ὧν ὀφείλομεν. Αναγκαῖον δὲ τὸ μεμνήσθαι τούτων, ὅτι καὶ ἐξ αὐτῶν ἡμεῖς, καὶ σὺν αὐτοῖς ταχθησό μεθα καὶ ὁ Σωτὴρ ὥσπερ ὑπὲρ ζώντων, καὶ ὑπὲρ τεθνεώτων πέπονθε καὶ τέθνηκε· καὶ τοῖς μνημε νευομένοις πλείστη ἐκ τούτου ἡ ὠφέλεια, καὶ τοῖς μνημονεύουσιν ἡμῖν. Αὕτη δὲ ἡ μνήμη καὶ μετὰ τὸν ὕμνον της πρώτης γίνεται ώρα;.

ΚΑ'. CAPUT CCCXXIV. Περὶ τῆς πρώτης ώρας. Η δέ γε δοξολογία της πρώτης ώρας τελεῖται ἢ μετὰ τὴν ἀπόλυσιν τοῦ ὄρθρου εὐθὺς ἑορτῆς οὔ σης, ἢ συναπτώς τῷ ὄρθρῳ, ὕστερον τῆς ἀπολύ σεως γινομένης, ἐπειδήπερ, ὡς προειρήκαμεν, μία σὺν τῷ ἄρθρῳ ὑμνολογία ἐστί. Λέγομεν οὖν τὸν • Δεῦτε, προσκυνήσωμεν τῷ βασιλεῖ ἡμῶν Χριστῷ τῷ Θεῷ, ο τρις, ὅτι οὗτος ἡμῖν μόνος βασιλεὺς καὶ αἰώνιο;; ὡς καὶ φύσει Δεσπότης σὺν Πατρὶ καὶ Πνεύματι μόνος, καὶ τὸ κράτος τοῦ διαβόλου καὶ την τυραννίδα καταβαλών, καὶ ἐλευθερώσας ἡμᾶς τοῦ σκότους καὶ τοῦ θανάτου. Εἶτα καὶ ψαλμοὶ λέ γονται τρεῖς εἰς τιμὴν τῆς Τριάδη;, κατὰ τὸ πρωΐ λεχθέντες ποτὲ τῷ Δαβίδ, εὐχαριστίαν Θεού περιέ χοντες, καὶ τὸ ἐλθεῖν ἐφ' ἡμᾶς αὐτοῦ τὴν θείαν λαμπρότητα, καὶ τὰ ἔργα ἡμῶν κατευθυνθῆναι, καὶ πονηρὸν μὲν ἅπαν ἀποστῆναι ἡμῶν, ἀγαποῦ δὲ παντὸς ἡμᾶς πληρωθῆναι. Μετὰ τοὺς ψαλμοὺς δὲ τροπάρια τῆς αὐτῆς ἐννοίας, καὶ ἕτερον εἰς τὴν Θεομήτορα, κεχαριτωμένην αὐτὴν μετὰ τοῦ ἀγγέλου κηρύττον, καὶ οὐρανὸν, ὡς τὸν τῆς δικαιοσύνης ἥλιον ἀνατείλασαν, καὶ παράδεισον ὡς τὸ ξύλον τῆς ζωῆς Χριστὸν τετοκυίαν, καὶ Παρθένον, ὡς ἀειπάρ θανον μένουσαν. Οἰκείως δὲ τοῦτο λέγεται τότε, διὰ τὴν αἰσθητὴν τοῦ ἡλίου ἀνατολὴν, καὶ τὸ τὸν πλο ράδεισον κατὰ ἀνατολὰς εἶναι. Εἶτα ἡ τοῦ Τρισαγίου καὶ τοῦ • Πάτερ ἡμῶν, προσευχή, ὅτι οὐ δυνατὸν ἐν παντὶ καιρῷ μὴ μνησθῆναι ταύτης. ΚΕΦΑΛ. ΤΚΕ. Διατί ἐν ἑκάστῃ ὥρᾳ καὶ ταῖς λοιποῖς ἀκολου Οίαις τὸ, ο Κύριε, ἐλέησον, ο τεσσαράκοντα. Καὶ τὸ, «Κύριε, ἐλέησον, ο τεσσαράκοντα, εἰς ἁγιασμὸν τοῦ καιροῦ παντὸς τῆς ζωῆς ἡμῶν. Τῶν γὰρ τριακοσίων εξήκοντα πέντε ἡμερῶν ἀποδεκάτωσις, ὡς φασί τινες, αἱ τεσσαράκοντα, ἐν οἷς ἡ μετ γάλη νηστεία, καὶ ἐν ἑκάστῳ καιρῷ προσευχῆς, τὸ, «Κύριε, ἐλέησον,» τεσσαράκοντα, εἰς ἐξάλειψιν τῶν ἐν πάσῃ ἡμέρᾳ καὶ ὥρᾳ ἀμυθήτων ἡμῶν ἁμαρ τιῶν. Διὸ καὶ μετὰ τὸ «Κύριε, ἐλέησον, ο τὴν ἀναγκαιοτάτην λέγομεν πάντοτε εὐχὴν, τὸ 228 . Ὁ ἐν παντὶ καιρῷ καὶ πάσῃ ὥρα, ο πάντα πιο ριέχουσαν, καὶ ὑπὲρ πάντων οὖσαν τῶν ἡμετέρων καὶ ψυχῶν καὶ σωμάτων, καὶ λογισμῶν καὶ ἐννοιῶν καὶ ἔργων, ἅπαντα αιτουμένη καθαγιάζεσθαι, καὶ παντὸς λυτροῦσθαι πειρασμοῦ, καὶ ὑπὸ τῶν ἁγίων ἀγγέλων τειχίζεσθαι καὶ φυλάττεσθαι, καὶ ἐν ἐπι· γνώσει γίνεσθαι τῆς τοῦ Θεοῦ δόξης, ἤτοι κατ' ἐνέρω γειαν ἀπολαύειν τῆς τοῦ Θεοῦ ἀπροσίτου φωτοχυ σίας καὶ χάριτος, ὃς ἐστιν εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶν νας. Εἶτα τὴν Θεοτόκον ὡς τιμιωτεραν τῶν Σερα φὶμ ἀνυμνοῦμεν· καὶ παρὰ τοῦ ἱερέως ἢ τῷ 'Λαρὼν δοθεῖσα ὑπὲρ τοῦ λαοῦ προσευχή λέγεται, ή καὶ παρὰ τοῦ Δαβὶδ ἐκτεθεῖσα, τὸ, «Ο Θεός οίκτειρήσαι ἡμᾶς.» Καὶ εὐθὺς ἡ εὐχὴ ἁρμοδία τῇ πρώτῃ ὥρᾳ, «Χριστὲ τὸ φῶς τὸ ἀληθινόν· ν καὶ οὕτω παρὰ τοῦ ἱερέως ἀπόλυσις.· De prima hora. Sed enim horæ primæ doxologia perficitur vel statim post finem seu dimissionem matutini officii, vel conjuncte cum hoc officio, dilata dimissione, quoniam, prout diximus, una cum matutinis precibus est laudatio. Ter ergo dicimus: «Venite, adoremus regem nostrum Christum Deum,» quoniamı hic nobis solus rex et æternus, utpote solus cum Patre et Spiritu Dominus, qui imperium et tyrannidem diaboli confregit, nosque a tenebris et morte liberavit. Deinceps tres dicuntur psalmi in honorem Trinitatis a David olim mane dictí, quibus gratiæ aguntur Deo, et obsecratur ut super nos veniat divinus splendor ejus, et opera nostra dirigantur, ac omne quidem a nobis malum arceatur, omni autem bono repleamur. Verum post psalimos dicuntur versiculi ejusdem sententiæ, et alius in linnorem Dei Genitricis quam cum angelo prædicat gratia plenam calumque, utpote ex qua ortus est sol justitiæ, atque paradisum tanquam quæ lignum vitæ Christum genuit, necnon virginem, ut quæ semper virgo permansit. Apte vero istud tunc dicitur, ob sensibilem solis ortum et quia paradisus að orientem versus exstitit. Deinde dicitur Trisagion as oratio, ‹ Pater noster,», quoniam ejus in omni tempore non meminisse non possumus. CAPUT CCCXXV. Quare hora qualibet, et in cæteris ordinibus officii ecclesiastici, oramus, ‹ Domine miserere,› quadraginta (dies). Postea quadragies dicitur: e Kyrie eleison, a ad sanctificandum totum tempus vitæ nostræ; nam trecentorum et sexaginta quinque dierum decima pars, ut quidam aiunt, quadraginta constat, in quibus magnum fejunium, et in singulis precum hors, Kyrio eleison, quadragies recitatur in deletionem peccatorum quæ sine numero in omni die ac hora perpetramus. Quamobrem post, ‹ Kyrie eleison, valde necessariam semper dicimus oraLionem, nempe, c Qui in omni tempore omnique hora,› quæ omnia complectitur et de omnibus nostris versatur animisve et corporibus et consiliis et cogitationibus atque operibus, deprecans ut omnia sanctificentur, et ab omni tentatione liberemur, atque a sanctis angelis muniti custodiamur, necnon in scientia gloriæ Dei instruamur, id est, abundanter potiamur inaccesso Dei lumine ac gratia, qui est benedictus in sæcula. Dein Dei Genltricem utpote Seraphim majore dignam honore celebramus; et a sacerdote dicitur cratiu Aaron data pro populo, et deprecatio a David instituta: Deus misereatur nostri.» Et statim fit oratio hora primæ accommodata: Christe, lux vera, et ita a sacerdote absolvitur.

CAPUT CCCXXVI. De celeris horis, lertia, sexta et nona: ac simul de prima. Itaque ille est ordo horæ primæ; ad tertiam et sextam similiter psallitur per diversos, sed his horis consuetos psalmos et versiculos, Trisagion vero tantum ad tertiam, postquam benedixerit sacerdos, digitur, et duodecies: Kyrie eleison,» qui ritus etiam in hora nona, in Completorio et in Matutinis precibus in honorem sanctæ Trinitatis servatur, prout seorsum dictum est de simili oratione Trisagii. Dicitur autem, ‹ Kyrie eleison, › duodecies propter duodecim diei et duodecim noctis horas, in sanctificationem nostram et ad expiandas offensas in eis commissas, quemadmodum quadragics dicitur, ‹ Kyrie eleison, › ob eas quas retulimus causas. CAPUT CCCXXVII. De Psalmis horæ tertiæ, sextæ el xonæ. Igitur in boris singulis, prima, tertia, sexta et nona istud: Venite, adoremus, sequantur propter sanc:am Trinitatem tres psalmi ad horam accommedati in honorem Trinitatis et scientiam mysterii quod in hac hora recolitur; et quemadmodum hora prima psalmos habet matutinum tempus memoran - tes divinumque splendorem indicantes propter radiationem solis, ita et tertiæ psalini narrant dolos Judæorum malaque eorum in Christum consilia; ultimus vero utpote quinquagesimus divinl Spiritus adventum significat. Psalmi autem sext: horae Judlaos ostendunt irruentes et quærentes animam Dounini, eumque occidentes, quoniam cirra horam sextam crucifixerunt eum, necnon cum afficientes conviciis et injuriis ac in ira grassaules, terram quoque commolam et tenebris operiam, ac catera. Ultimus autem auxilium a Palre du u tribularetur præstitum exhibet; ait enim: • Q:i habitat in adjutorio Altissimți,» et victoriam ex inferno reportatam in his: «Super aspidem et basiliscum ambulabis, et cætera. Porro nonæ psalmi salutem nostram patefaciunt per mortem Cbristi et interfectionem sancti ejus tabernaculi comparatam, et quoniam Deus vivit, etsi carne propter nos mortuus fuerit, et aitare pro nobis factus est, et adjutorium tam vivis quan in inferno in loco fletuum gementibus, necnon bona factus est in terra exspectatio; et captivitatem nostram convertit, scilicet animas nostras, el peccata nostra remisit, et conversus vividcavit nos, et plebs ejus Ertata est in eo, nempe in resurrectione ejus; et pacem locutus est, necnon misericordia et pax osenlatæ sunt, et justitia de cœlo prospexit, quoniam per mortem Christus mortem interfecit; et terra dɔbit fructum suum, videlicet Dominum carne ros:irgentem. Ultimus autem psalmus: c inclina, Domine,hæc omnia significat, et quoniam justus est et absque peccato qui pro nobis crucifixus est 12 marians, et miserator et multum misericors et verax, of dedit nobis fortitudinem ac silimetipsi ΚΕΦΑΛ. ΤΚΕ. ΚΩΣ Περὶ τῶν λοιπῶν ὡρῶν, τρίτης, έκτης καὶ ἐννάτης, μετὰ τῆς πρώτης ὁμοῦ. Αύτη οὖν ἡ τῆς πρώτης ώρας ἀκολουθία, καὶ κατά τὴν τρίτην ώραν καὶ ἔκτην ὁμοίως ψάλλεται μετά διαφόρων ψαλμῶν τῶν συνήθων καὶ τροπαρίων, Τρισαγίου μόνον πρὸ τῆς τρίτης ώρας μετὰ τὸ εὐν λογῆσαι τὸν ἱερέα λεγομένου, καὶ τοῦ, «Κύριε, ἐλέησον, ἢ δώδεκα· β καὶ ἐν τῇ ἐννάτῃ ὥρᾳ καὶ τοῖς ἀποδείπκις καὶ τῷ ὄρθρῳ ἔθος ἐστὶν ὡς εἰς τὴν ἁγίαν Τριάδα, ὡς εἴρηται, ἰδίᾳ τῆς τοιαύτης τοῦ Τρισαγίου ἀναφερομένης προσευχῆς. Καὶ τὴν • Κύριε, ἐλέησον, ο δωδεκάκις λέγεται διὰ τὸ δωδε κάωρον τῆς ἡμέρας, καὶ τὸ δωδεκάωρον τῆς νυκτός. εἰς ἁγιασμὸν ἡμῶν καὶ κάθαρσιν ἀπὸ τῶν ἐν ταύτα:ς πταισμάτων, ὡς καὶ τεσσαράκοντα τὸ «Κύριε, ἐλάτ σον, ν ἐν ἑκάστῃ ὥρᾳ δι' ας είπομεν αἰτίας. ΚΕΦΑΛ. ΤΚΖ'. Περὶ τῶν Ψαλμῶν τῆς τρίτης, ἔκτης καὶ ἐννάτης. Ἐν ἑκάστῃ οὖν ὥρᾳ πρώτῃ, τρίτῃ, ἕκτῃ καὶ ἐννάτῃ τή, ο Δεῦτε προσκυνήσωμεν,» ἔχει τρὶς διὰ τὴν ἁγίαν Τριάδα ψαλμοὺς τρεῖς καὶ ἁρμοδίους πρός τὴν ὥραν, διὰ τιμὴν τῆς Τριάδος καὶ τὴν γνῶσιν τοῦ ἐν τῇ ὥρᾳ μυστηρίου, καὶ ὡς ἡ πρώτη ώρα τους μεμνημένους τοῦ πρωί ψαλμούς καὶ τῆς θείας λαμ πρότητος ἀπὸ τῆς ἀναλάμψεως τῆς ἡλιακῆς, οὕτως οἱ τῆς τρίτης, τὰ περὶ τοῦ δόλου τῶν Ἰουδαίων καὶ τῆς ἐπιβουλῆς τῆς εἰς Χριστόν. Ο δὲ τελευταῖος ὁ πεντηκοστός ὢν, τὰ περὶ τῆς ἐπιδημίας τοῦ θείου Πνεύματος. Οἱ δὲ τῆς ἕκτης ὥρας τὴν ἐπανάστασιν δηλοῦσι τῶν Ἰουδαίων, καὶ τὸ ζητῆσαι τὴν ψυχὴν τοῦ Κυρίου, καὶ θανατῶσαι αὐτὸν, ἐπεὶ αὐτὸν κατά τὴν ἔκτην ἐσταύρωσαν ὥραν, καὶ τὸ λυπεῖν αὐτὸν ἐν τοῖς χλευασμοῖς καὶ ταῖς ὑδρεσι, καὶ ἐν ὀργῇ ἐγε κοτεῖν, καὶ τὸ τρόμον γενέσθαι ἐν τῇ γῇ, καὶ σκότος αὐτὴν καλύψαι, καὶ τὰ λοιπά. Ὁ δὲ τελευταῖος τὴν ἀπὸ τοῦ Πατρὸς ἐν τῷ θλίβεσθαι βοήθειαν, «Ο κατοικών γάρ, φησίν, ἐν βοηθείᾳ τοῦ Ὑψίστου, καὶ τὴν κατὰ τοῦ ᾅδου νίκην, ὡς: Ἐπὶ ἀσπίδα καὶ βασιλίσκον ἐπιβήσεται, ο καὶ τὰ ἑξῆς. Τῆς ἐννάτης δὲ οἱ ψαλμοί, τὴν διὰ θανάτου Χριστοῦ καὶ τῆς νεο κρώσεως τοῦ ἁγίου σκηνώματος αὐτοῦ ἡμῶν σωτη ρίαν· καὶ ὅτι Θεὺς ζῶν ἐστιν, εἰ καὶ τέθνηκε σαρκὶ δι' ἡμᾶς· καὶ θυσιαστήριον γέγονεν ὑπὲρ ἡμῶν καὶ ἀντίληψις τοῖς τε ζῶσι καὶ ἐν τῷ ᾅδῃ εἰς τὸν τόπον οὖσι τοῦ κλαυθμῶνος· καὶ εὐδοκία γέγονεν ἐν τῇ γῇ· καὶ τὴν αἰχμαλωσίαν ἡμῶν ἀπέστρεψε, τὰς ἡμετέρας ψυχάς· καὶ τὰς ἀνομίας ἡμῶν ἀφῆκε· καὶ ἐπιστρέψας ἐζώωσεν ἡμᾶς, καὶ ηύφρα με τὸν λαὸν αὐτοῦ τῇ ἀναστάσει αὐτοῦ· καὶ τὴν εἰσ ρήνην ἐλάλησε, καὶ ἔλεος καὶ ἀλήθεια συνήντησε ο καὶ δικαιοσύνη ἐκ τοῦ οὐρανοῦ διέκυψεν, ἐπεὶ διὰ θανάτου Χριστὸς τὸν θάνατον ἔλυσε· καὶ ἡ γῆ δώσ σει τὸν καρπὸν αὐτῆς, τὸν σαρκὶ ἀναστάντα. Καὶ ὁ τελευταῖος δὲ το, ο Κλίνον, Κύριε, ο πάντα ταῦτα σημαίνει, καὶ ὅτι ὅπως καὶ ἀναμάρτητος ὁ ὑπὲρ ἡμῶν σταυρωθείς καὶ ἀποθανών, καὶ εἰκτίρμων, καὶ πολυύλες, καὶ ἀληθινός· καὶ ξ' υκεν ἡμῖν κρά τος 250 καὶ ἑαυτῷ υἱῷ τῆς παιδίσκης αὐτοῦ γεν

!94 in bonum, crucem suam et resurrectionem, quibus confusione operti sunt inimici ejus. Postea dunt versiculi et catera, ac tandem preces, ut diximus, loris accommodate. Similiter aguntur vespera, dicta autem typica præsertim in tertia sextaque bora cantantur. Vide egregium ordinem piamque et eximiam Ecclesiæ scientiam; nam quia continuo secundum intervalla et discrimen horarum hymnos psallere quandam generat segnitiem et vecordiam, et præcipue in imperfectorum animis divi Patres nostri divino moti Spiritu recte dicenda invenerunt, simul quidem curantes ut omnes laudationes vicissim fant, sinulque vecordie et negligentiæ prudenter occurrentes. νομένῳ τῆς Θεομήτορος, καὶ σημεῖον εἰς ἀγαθὸν, Alio puellae sua facto Deipare, signumque præbuit τὸν σταυρὸν αὐτοῦ καὶ τὴν ἔγερσιν, δι' οὗ καὶ κάτῃς σχύνθησαν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ. Εἶτα καὶ τροπάρια, καὶ τὰ καθεξῆς· καὶ τελευταῖον τὰς εὐχὰς, ὡς εἰρήκα μεν, κατὰ τὴν ὥραν ἀρμοδίου;. Ο δέ γε εσπερινός γίνεται οὕτω· μᾶλλον δὲ πρότερον μὲν ἅμα τῇ τρι θέατῃ τὰ λεγόμενα τυπικά ψάλλεται. Καὶ ἄρα· εὐ ταξίαν καὶ γνῶσιν εὐσεβῆ καὶ μεγίστην τῆς Ἐκκλησ σίας. Ἐπειδὴ γὰρ τὴ συνεχῶς κατὰ διαστήματα καὶ διακοπὴν ὡρῶν τοὺς ὕμνους ἀναφέρειν, ὡς τινα βαθυμίαν τίκτει καὶ ἀκηδίαν, καὶ μάλιστα ταῖς τῶν ἀτελεστέρων ψυχαῖς, οἱ θεῖοι Πατέρες ἡμῶν, Θείῳ κινούμενοι Πνεύματι, καλῶς τὸ ῥηθησόμενον ἐπενό σαν, ἅμα μὲν καὶ πάσας κατά διαδοχήν για νεσθαι τὰς δοξολογίας προμηθούμενοι, ἅμα δὲ καὶ ἀκηδίας καὶ ἀμελείας σοφῶς διορθούμενοι. ΚΕΦΑΛ. ΤΚΗ. Ὅτι πᾶσαι αἱ ἀκολουθίαι ἐν τρισὶ καιροίς καλῶς τελεῖσθαι ἐτάχθησαν, διά τε τιμὴν τῆς Τριά δος, καὶ τὸ μὴ ῥαθυμεῖν ἡμᾶς. Διὸ καὶ ἐν χαιροῖς τρισὶν ἀπαραιτήτοις καὶ ἀναγ καιοτέροις εἰς δόξαν καὶ τιμὴν τοῦ Θεοῦ ἡμῶν τῆς ὑπερουσίου Τριάδος πάσας διετάξαντο γίνεσθαι. Καὶ πρῶτον μὲν τὸν μετὰ τὸ μεσονύκτιον ἄχρι πρωίας καιρόν, καὶ τρεῖς λέγειν ἀκολουθίας, καὶ τοῦτο εἰς ἀνακήρυξιν τῆς Τριάδος καὶ δόξαν. Αὗται δέ εἰσιν ἡ τοῦ μεσονυκτικοῦ, ἡ τοῦ ὄρθρου, καὶ ἡ τῆς πρώτης ώρας, καθ' ἑαυτὴν μὲν οὖσα, ἐνουμένη δέ γε τῷ ἄρθρῳ, καὶ μὴ εἰς τὰς ἑπτὰ αἰνέσεις ἀριθ‐ μουμένη. Μετὰ δὲ τὴν τρίτην τῆς ἡμέρας ὥραν αὐτῇ δὴ ἡ τῆς τρίτης ὥρας ἀκολουθία, καὶ ἡ τῆς ἕκτης μετὰ καὶ τῆς ἀκολουθίας τῶν τυπικῶν ἐν τούτῳ τῷ καιρῷ ψάλλονται, τριάδα δοξολογιῶν καὶ αὗται πληροῦσαι εἰς τιμὴν τῆς Τριάδος, εἰ καὶ ἡ τῶν τυπικῶν τάξις ταῖς ἑπτὰ αἰνέσεσιν οὐ συνάπτε και σὺν τῇ ἔκτῃ ἢ τῇ ἐννάτῃ πάντοτε ψαλλομένη • παίτοιγε ἰδία ἐστὶ καὶ καθ' ἑαυτὴν καὶ αὕτη, περὶ ἧς καὶ πρὸς ὀλίγον ἐροῦμεν. Περὶ δὲ τὸ τέλος της ἡμέρας ἡ τῆς ἐννάτης ὥρας, ἡ τοῦ ἑσπερινοῦ καὶ τῶν ἀποδείπνων, συναπτώς εἰς τρία διηρημένη καὶ αὕτη, καὶ ἀλλεπαλλήλως ἐν ἑνὶ καιρώ ψαλλομένη, τὴν Τριάδα καὶ αὕτη σημαίνουσα, καὶ τρεῖς μὲν οἱ τοῦ ἡμερονυκτίου καιροί, τρεῖς δὲ ἐν ἑκάστῳ καιρῷ. καὶ οἱ ὕμνοι ὡς κατὰ μὲν τοὺς τρεῖς καιρούς μια μεῖσθαι τὴν Ἐκκλησίαν τὸν μέγιστον Δανιήλ, τρὶς ν καθεκάστην τῷ Θεῷ προσευχόμενον, ὡς ἐν ταῖς δράσεσι γέγραπται· κατὰ δὲ τὸ τελεῖν τρεῖς ἀκολουθίας ἐν ἑκάστῳ καιρῷ τῶν τριῶν, τὰ ἐννέα μι μεῖσθαι τάγματα, εἰς τρεῖς τριάδας ὄντα τῷ ἀριθμῷ, καὶ ἀσιγήτως Θεὸν ἀναμέλποντα. ΚΕΦΑΛ. ΤΚΘ'. Περὶ τῆς ἀκολουθίας τῶν λεγομένων τυπικών. Η δέ γε τῶν τυπικῶν ἀκολουθία τόνδε τὸν τύπον ἔχει, εἰς εἰκόνα τινὰ τῆς ἱερᾶς λειτουργίας, ὅτε ψάλλεται χωρίς λειτουργίας· εἰ δέ γε τελεῖται καὶ ἐν τῇ λειτουργία, ταῦτα προλέγεται. Ψάλλονται γὰρ ἐξαρχῆς μὲν δύο ψαλμοὶ δοξολογίαν πρὸς Θεὸν ἔχοντες, καὶ τῶν ἀγαθῶν αὐτοῦ μεμνημένοι τῶν CAPUT CCGXXVIII. Quod universi sacrorum agendorum ordines tribus temporibus obeundi bene constituți sunt propier honorem SS. Trinitatis, ac ne oliosi negligentes simus. Ideo in tribus temporibus incluctabilibus valleque necessariis in gloriam et honorem Dei nostri supersubstantialis Trinitatis omnes fieri laudes disposuerunt; prin:um quidem a media nocte usque ad mane tres dicuntur agendorum ordines ad prædicandam et glorifcandam Trinitatem; quæ sunt nocturnæ et matutinæ laudes atque prima hora quæ per se quidem est, sed matutinis laudibus jungitur mague inter septem horas annumeratur. Verum post tertia: diei horam, ipse fit bora Gr tie ordo atque sex cum ordine typicorum quæ · in hoc tempore psalluntur; ipsa quidem trinis constant doxologiis et adimplentur in honorem Trinilatis, etsi typicorum ordo septem laudationibus non numero conjungatur, semper cum sexta monaque hora decantatus, licet ipse proprius sit ordo per so coustans, de quo mnos dicemus. Porro circa finem diei dicitar ordo nonæ horæ, Vesperarum et Completorii, ipse quoque in tres partes continuas distinclus ac sine intermissione in uno tempore celebratus, ipse etiam Trinitatem ostendens, quem:- modum tria nocturni officii tempora tresque hymni in quolibet tempore cantati; ita ut per tria tempora magnum Danielem initetur Ecclesia qui ter in die precabatur, prout in visiouibus scriptum est. Αt dum tres ordines persolvit in singulis trium temporibus, novem imitatur angelorum ordines qui in tres triades numero distincti Deum sine fine concelebrauit. CAPUT CCCXXIX. De ordine typicorum. Iste vero typicorum ordo học typi nomine gaudet, quoniam quamdam habet imaginem sancti sacrificii, quando canlautur extra sacrilicium, quo si in sacrificio perficiuntur, tunc prius præeinun - tur. Nam ab initio duo psalluntur psalmi doxologiam habentes ad Deum, et beneficiorum ejus ad

$95 wos recordantes praesertim per incarnatonem & πρὸς ἡμᾶς, καὶ μάλιστα τῶν διὰ τῆς τοῦ Λόγου ενα Verbi: ‹ Benedic, anima mea, Dominum; › et: • Lauda, anima mea, Dominum. Deinde incarnadonis hymnus: «Unigenitus Filius. > CAPUT CCCXXX. De beatitudinibus Salvatoris, earumque succincta expositio. Et dicuntur beatitudines a Salvatore institutæ quæ ipsum nobis solum beatum exhibent Dominum. Hic enim propter nos vere pauper, mitis et humilis corde apparuit, justusque solus, justitiam esuriens et sitiens atque adimplens, necnon misericors et miserator, solusque mundo corde et sanctus et imανθρωπήσεως·. Ευλόγει η ψυχή μου, τὸν Κύριον καὶ, ο Αίνει, ἡ ψυχή μου, τὸν Κύριον.» Εἶτα 6 τῆς σαρκώσεως ύμνος, «Ο μονογενής Υιός ΚΕΦΑΛ. ΤΑ'. Περὶ τῶν μακαρισμῶν τοῦ Σωτῆρος κατὰ σύνο ψιν ερμηνεία. Καὶ οἱ παρὰ τοῦ Σωτῆρος μακαρισμοί, αὐτόν τε ἡμῖν παριστῶντες τὸν Κύριον τὸν μόνον μακάριον, καὶ πτωχεύσαντα ὑπὲρ ἡμῶν αληθῶς, καὶ πραΰν ὀφθέντα καὶ ταπεινὸν τῇ καρδίᾳ, καὶ δίκαιον μόνον, καὶ τὴν δικαιοσύνην πεινώντα καὶ διψώντα καὶ maculatus, pseis auctor et princeps, ac ipse pax ipsa, 231 ενεργήσαντα, καὶ ἐλεήμονα ὄντα καὶ οἰκτίρμονα, qui convicia et persécutiones et fniqua subiit opprobria, alque passifs est propter gloriam Patris ejus nostramque salutem; qui etiam gaudium ineſſabile et exsultationein habuit; insuper illæ beatitudines felicitate ab eo donandos testantur ejus imitatores, qui secundum ordinem progrediuntur: postquam pauperes facti sunt Christi gratia, mansueti conspi - ciuntur; dum autem vitio immunes visi sunt, justiκαὶ καθαρὸν τῇ καρδίᾳ μόνον, καὶ ὅσιον καὶ ἀμίαντον, καὶ εἰρηνοποιὸν καὶ εἰρηνάρχην καὶ εἰρήνην, καὶ Υἱὸν Θεοῦ φύσει, καὶ δεδιωγμένον ἀληθῶς δικαιοσύν νης ἕνεκεν, καὶ ὀνειδισθέντα καὶ διωχθέντα καὶ ὑβρι σθέντα ψευδῶς, καὶ παθόντα ὑπὲρ ἡμῶν ἕνεκεν τῆς δόξης τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ, καὶ τῆς σωτηρίας ἡμῶν, καὶ τὴν χαρὰν τὴν ἀνέκφραστον καὶ ἀγαλλίασιν tiam esuriunt, et a justitia procedunt in misericordiam, a misericordia ad munditiam animæ, et ex ista að amorem proximi et ad procurationem pacis illius; deinde ad perfectiorem Dei claritatem a.ldntcuntur et prɔ veritate ac justitia ejus persecutiomes`patiuntur, vel adbuc graviora sufferunt, et conviciis propter pietatem atque fidem et persecutionibus et calumniis amore illius afficiuntur. Ideo pa- Ġ tiendo lætantur et lætabuntur, tuneque exsultabunt, quoniam merces sua inagna est in cœlis. Itas ergo beatitudines et velut doctrinam Salvatoris et velut Evangelium dicunt loco lectionis apostolica epistulin divinique sacrificii. Dein confessionem latronis quam in cruce confessus est ejusque deprçcationem recitant per quam paradisum invenit, quang ter cantant, iterata repetitione vocem illius confirmantes et paradisum deposcentes. Postea dicunt carmina foris ab omnibus in sacrificio dieta, hymnum angelicum: c Sanctus, Sanctus, Sanctus, quam fidei professionem ter faciunt, remittenda nobis flagitant peccata omnia, Salvatoris quoque proferunt orationem, cujus in fine addunt versiculos ad diem accommodatos, • Kyrie eleison,» quadragies secunduin horarum ordinem. Et illico adjiciuntur psalmi ad gratias 'Deo agendas pro omnibus Dei beneficiis ciboque in usum impertito, nempe; ‹ Benedicam Dɔminum,ɔ et, Exaltabo te, Deus meus.» Dataque eleemosyna in sanctificationem nostram, sic absolvitur. ἔχοντα, καὶ τοὺς μιμησαμένους αὐτὸν μαρτυροῦντες με μακαρισμένους ὑπ' αὐτοῦ, οἳ καὶ κατὰ τάξιν προκόπτουσι. Καὶ ἀπὸ μὲν τοῦ πτωχοὶ γενέσθαι διὰ Χρι στὴν καὶ πραεῖς ἀποδείκνυνται· ἀπαθεῖς δὲ ὀρθέν τες, τὴν δικαιοσύνην πεινῶσι, καὶ ἀπὸ δικαιοσύνης προβαίνουσιν εἰς τὸν ἔλεον· ἐκ τοῦ ἑλέου δὲ εἰ; τὴν καθαρότητα τῆς ψυχῆς· καὶ ἐκ τούτου εἰς τὸ ἀγαπ πᾶν τὸν πλησίον καὶ φροντίζειν ὑπὲρ τῆς εἰρήνης αὐτοῦ. Εἶτα καὶ εἰς τὴν τελεωτέραν Θεοῦ ἀγάπην ἀνάγονται· καὶ ὑπὲρ τῆς ἀληθείας καὶ τῆς δικαιοσύνης αὐτοῦ ζηλούντες διώκονται, καὶ ἔτι πάσχουσε μείζω· καὶ ὀνειδίζονται ὑπὲρ εὐσεβείας καὶ πίστεως, καὶ διώκονται, καὶ συκοφαντούμενοι φέρουσιν ἕνε κεν αὐτοῦ. Διὸ καὶ πάσχοντες χαίρουσι· καὶ χαρή σονται καὶ ἀγαλλιάζονται τότε, ὅτι ὁ μισθὸς αὐτῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς. Τούτους τοίνυν τοὺς μακαρισμοὺς καὶ ὡς διδασκαλίαν τοῦ Σωτῆρος, καὶ ὡς Εὐαγγέλιον λέγουσι, καὶ ἀντὶ περικοπῆς ἀποστολι κῆς καὶ τοῦ θείου Εὐαγγελίου. Εἶτα τὴν τοῦ λῃστοῦ θεολογίαν τὴν ἐπὶ τῷ σταυρῷ καὶ δέησιν, δι' ἧς τὸν παράδεισον εὗρεν, έλουσι τρὶς, βεβαιοῦντες ἐν τῇ τριάδι τὴν παρ' ἐκείνου φωνὴν, καὶ τὴν παράδεισον ἐξαιτούμενοι. Εἶτα καὶ τὰ ἐν τῇ ἱερουργία ἔξωθεν παρά πάντων λεγόμενα λέγουσι, τὰ παρὰ τῶν ἀγγέ λων, ο Αγιος, ἅγιος, ἅγιος, ο τρὶς, τὴν ὁμολογίαν τῆς πίστεως· τὸ ἀφεθῆναι ἡμῖν πάντα τὰ ἁμαρτής ματα· καὶ τὴν παρὰ τοῦ Σωτῆρος προσευχήν, ἧς ἐν τῷ τέλει τὰ πρὸς τὴν ἡμέραν τροπάρια αρμοδίως· τὸ, ο Κύριε, ἐλέησον,» τεσσαράκοντα, κατὰ τὴν τά ξιν τῶν ἀκολουθιῶν. Καὶ εὐθὺς ἐπάγονται οἱ ψαλ μοί, εἰς εὐχαριστίαν τῶν παρὰ Θεοῦ πάντων καὶ τῶν εἰς χρείαν τροφῆς, τὸ, ο Ευλογήσω τὸν Κύριον,» καὶ • Υψώσω σε, ὁ Θεός μου.» Καὶ διαδιδομένου τοῦ ἀντιδώρου εἰς ἁγιασμὸν ἡμῶν, ἡ ἀπόλυσις γίνεται. CAPUT CCCXXXI. De vespertino oficio, et quod tria præcipua officia ab altarı initium capiunt, et in eo desinunt, matutinum, sucra corporis et sanguinis Chisli liturgia et vespertinum. Vespertinus autem bymous perficitur, sicut et matulinus, majori solemnitate atque diligentia, ΚΕΦΑΛ. ΤΛΑ'. Περὶ τοῦ ἑσπερινοῦ, καὶ ὅτι τρεῖς ἐξαιρέτως του λεταὶ ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου ἄρχονται, καὶ εἰς αὐτὸ τελευτῶσιν, ὁ ὄρθρος, ή θεία λειτουργία καὶ ὁ ἑσπερινός. Ο Εσπερινὸς δὲ τελεῖται ὕμνος ὡς καὶ ὁ ἄρθρος λαμπρότερόν τι καὶ σπουδαιότερον· ἐπεὶ καὶ αὖθις

nitatis tres laudationes in confessionem et gloriam illius adhibentur, ab altari insigniter incipientes et in en per sacerdotem desinentes, videlicet mnatalinum, sacra corporis et sanguinis Christi liturgia et vespertinum officium, quas laudationes singuli fideles et etiam laici quo'idic debent audire, aliis vero interesse quantum potuerint. Igitur data in altari velut in cœlo in conspectu Del benedictione sacerdotis, illud «Venite adoremus. ter ab uno ad pietatem et dictorum intelligentiam dicitur, et si dies quidem communis fuerit, totus psalmus recitatur quo benedicitur Dominus, universa ejus creatio enarratur, gratiæque aguntur de omnibus, quoniam die vesperascente, oportet pro omnibus gratias agere. Verum si dies festivus fuerit, dicitur εἰπεῖν, τρὶς τῆς ἡμέρας τῇ ἁγία Τριάδι δοξολογίας & quoniam, ut rursus dicam, ter in die sancta Triτρεῖς εἰς ὁμολογίαν αὐτῆς καὶ δόξαν προσάγονται, ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου ἐξαιρέτως ἀρχόμεναι, καὶ εἰς τὸ θυσιαστήριον δι' ἱερέως τελευτῶσαι· ὁ ἄρθρος δη λαδή, ἡ τῶν τελετῶν τελετή, ἡ ἱερὰ λειτουργία, καὶ ὁ ἑσπερινός· ἂς δὴ δοξολογίας καὶ ἅπας τῶν πιστῶν καὶ λαϊκὸς ἀκούειν ἀπαραιτήτως καθ' ἡμέραν ὀφεί λει, καὶ περὶ τῶν ἄλλων φροντίζειν ὁπόση δύναμις. Τοῦ ἱερέως τοίνυν εὐλογήσαντο; ἐν τῷ θυσιαστηρίῳ ὡς ἐν οὐρανῷ ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ, τὸ, «Δεύτε προσκυνήσωμεν, ο τρὶς παρ' ἑνὸς διὰ τὴν εὐλάβειαν καὶ τὴν τῶν λεγομένων σύνεσιν λέγεται. Καὶ εἰ μὲν ἡ ἡμέρα κοινή, ὁ ψαλμὸς ἅπας λέγεται, ὁ τὸν Κύριον εὐλογῶν, καὶ τὴν δημιουργίαν αὐτοῦ ἅπασαν διηγού-, μενος, καὶ ἐπὶ πᾶσιν εὐχαριστῶν· ἐπεὶ καὶ τελευτώσης τῆς ἡμέρας, δέον ὑπὲρ ἁπάντων εὐχαριστεῖν. εἰ δὲ ἡμέρα εόρτιος, ἄχρι τοῦ, «Ανοίξαντός σου τὴν χεῖρα· καὶ τότε παρὰ πάντων λαμπρότερον ᾄδεται, ἑκάστῳ στίχῳ τὴν Τριάδα πάντων δοξολογούντων, Στις τῶν ὅλων δημιουργός. Τοῦ ἱερέως δὲ τὰ εἰρη νικὰ εὐξαμένου, καὶ ἐκφώνως δοξολογήσαντος, καὶ οἱ Έτεροι ἐπάγονται ψαλμοί του 232. Ψαλτήρος, ὡς καὶ οἱ ἐν τῷ ὄρθρῳ τετυπωμένοι, είπερ ημέρα και νή, ὡς ἂν ἡ τοῦ Ψαλτήρος βίβλος εἰς ὕμνους Θεοῦ ἀππεταγμένη τελεσθείη πάσῃ τῇ ἑβδομάδι· τῇ δὲ με τεσσαρακοστῇ δὲς, εἰς πλείω κόπον ἡμῶν, δόξαν τε τοῦ Θεοῦ καὶ ὑπὲρ ἡμῶν αὐτῶν ἐξιλέωσιν. ΚΕΦΑΛ. ΤΑΒ. *Οτι οἱ τρεῖς πρῶτοι του Ψαλτῆρος ψαλμοὶ ἐξαι ρέτως εἰς τὸν Κύριον ἀναφέρονται. Εἰ δέ γε ἡμέρα ἑορτῆς, μετὰ τὰ τριαδικὰ καὶ τὴν συναπτὴν οἱ τρεῖς πρῶτοι τοῦ Ψαλτήρος ᾄδονται ψαλμοί, οἳ καὶ εἰς τὸν Κύριον ἀναφέρονται εξαιρέ τως. Ενανθρωπήσας γὰρ ὁ τοῦ Θεοῦ λόγος; αὐτὸς ὄντως μόνος μακάριος ανήρ γέγονε, καὶ ἁμαρτίαν οὐκ ἐποίησε, καὶ ξύλον ζωῆς ἐστι, καὶ καρπὸν πολύν ἡμᾶς τοὺς εἰς αὐτὸν πιστεύσαντας, δέδωκε· καὶ τῇ, μὴ ξηρανθεὶς, ὢν ἀθάνατος· οὐδὲ ἀποῤῥέει ἡμᾶς, ὡς φύλλον αὐτοῦ ἀειθαλὲς καὶ καρπόν. Τοὺς δὲ ἀσε βεῖς ὡς χοῦν καὶ τοὺς δαίμονας ἐκλικμήσει. Και ἐφρυάξαντο κατ' αὐτοῦ βασιλεῖς καὶ ἄρχοντες, οὓς ἐμυκτήρισε μὲν νικήσας, αὐτὸς δὲ βασιλεὺς κατέστη τῆς Ἐκκλησίας αὐτοῦ. Καὶ Υἱὸς Θεοῦ ἐπι, καὶ τὰ ἔθνη ἔσχε κληρονομίαν, καὶ τὰ πέρατα κατέσχε τῆς γῆς, καὶ ποιμήν ἐστιν ἰσχυρός. Καὶ ἐπληθύνθησαν μὲν οἱ θλίβοντες αὐτὸν, καὶ διαλοιδορούμενοι καὶ διώκοντες, οἱ καὶ σταυρῷ αὐτὸν ἐθανάτωσαν· αὐτὸς δὲ καὶ μετὰ τοῦ Πατρὸς ἦν πάσχων σαρκί, ἀπαθής ὢν τῇ θεότητι, καὶ ἀντιλήπτωρ ὤφθη ἡμῶν καὶ δόξα, Καὶ εἰ ἐκοιμήθη θανών, ἀλλ' ὡς ὑπνῶν ἐξεγήγερται. Διὸ καὶ, ν ᾿Ανάστα, ο φησί, καὶ, ο Σῶσόν με, ὁ Θεός· ὅτι σὺ πάντας ἐχθροὺς συνέτριψας, και, «Παρὰ τοῦ Κυρίου ἡ σωτηρία, καὶ ἐπὶ τὸν λαόν σου τὸν πιο στὸν ἡμᾶς ἡ διὰ τοῦ σταυροῦ εὐλογία σου.. Μετά τοὺς ψαλμοὺς δὲ τοῦ ἱερέως συνήθως εὐχαριστήσαν τος, καὶ τὴν μεγάλην εἰρηκότος συναπτὴν, ἤτοι τὰ εἰρηνικά, καὶ ἐκφώνως τὴν Τριάδα δοξολογήσαντος, τό, ο Κύριε, ἐνέκραξα, ο ᾄδεται σὺν τοῖς σὺν αὐτῷ ψαλμοῖς, ὡς πρὸς ἐσπέραν συντεθειμένοι, καὶ ὡς θυusque ad hunc locum: Aperiente te manum,» et tunc ab omnibus clariori voce cantatur singulis versibus Trinitatem celebrantibus universis, que est omnium creatrix. Sacerdote autem pacifica deprecato, altaque voce dicta ab eo doxologia, alii producuntur pralini psalterii, quales in matutino officio, si dies communis fuerit, designati sunt, ita ut liber psalterii ad Deum laudandum dispositus in hebdomade absolvatur, bis vero in quadragesima ad majorem laborem nobis Deique gloríam ejusque pro nobis ipsis propitiationem comparandum. CAPUT CCCXXXII. Tres primores Psalmos peculiariter ad Christum Do. oninum referri. Ceterum post Trinitatis hymuum et orationem subsequenten, si dies festivus sit, tres primi psal terii cantantur psalmi qui peculiariter ad Dominum referuntur. Nam incarnatum Dei Verbum, ipsum vere solum vir beatus factum est. Qui Deus Homó peccatum non fecit, et est lignum vitæ, fructumqué multum, nos scilicet in eum credentes, proluxit, el vivit, utpote nequaquam siccatus, cum sit immortalis; nos vero non defluet qui folium ejus jugiter viride et fructus sumus, impios autem ut pulvereu demonesque ventilabit. Εt frenuerunt adversus eum reges et principes quos quidem subsannavit devictos, ipse vero constitutus est rex Ecclesia sui, οι Filius Dei est, gentesque habuit bæredilatem et possessionem suani terminos terræ, alque est pastor fortis. Et multiplicati quidem sunt qui tribulant eum conviciis afficientes et persequentes, qui eum etiam crucifigendo interfecerunt; ipse aut - tem cum Patre erat carne patiens, at divinitate non patiens, protectorque noster et gloria apparuit; et si dormivit mortuus, quasi et somno excitatus est; ideo inquit: «Exsurge et salvum me fac, Deus, quoniamtu omnes inimicos percussisti; › et: ‹ Do mini est salus, et super populum tuum fidelem, nos scilicet, tug per crucem benedictio. D. Porro post psalmos, grauiis illico a sacerdote peractis, ma guaque dicta oratione subsequenti seu pacificis, necnon ab eodem facta voce alta Trinitatis gloriâ– catioue; psalmus: • Domino, clamavi;» cantatur,

cum aliis sequentibus, tanquam ad vesperam com- μίαμα νοητόν προσαγόμενος· ὅτε δὴ καὶ αἰσθητῶς positi et velut incensum spiritale directi, dum seusibile incensum Deo fertur ab allari incipieus, totumque templum implens in gloriam Duniini et nobis datum in sanctificationen, neenon quoniam ex bymno cantato divina nobis datur gratia. Cum de his agatur, oportet etiam pro facultate loqui de precibus nomine pacifcorum dictis seu de majore ne minore subsequenti dicta deprecatione, de continenti supplicatione et de ultimis orationibus. Etenim cum in quolibet oßcii tempore et in sacra mysteriorum liturgia hæc a sacerdotibus et diaconis legantur, necessarium est uos de eis qua:n poterimus habere scientiam, non vero de eis utcunque evenerit versari. Primum quidem aperimus quaio dicantur pacifca et conjuncta deprecatio: primo quoniam a Deo pacem inter utrosque flagitant, et deinde quoniam pro omnibus simul conjuncte deprecationem faciunt. Nam facta a sacerdote Dei benedictione prout oportet eum primum prædicare, el celebrare velut omnium auctorem et boul universi largitorem, statim inquit: ‹ In pace Domini deprecemur, quo docemur pacem nostram cum Deo fieri in recta fide_mundaque conscientia; in hoc enim constat pax cum Deo; docemur etiam pacem cum omnibus habere, absque ira et contentionibus stare, quemadmodum ait Paulus, levantes manus puras, et quemadmodum dixit Salvator: c Cum steleritis ad deprecandum, dic mittite si quid habeatis adversus aliquem, ac per haec verba: «Pacem relinquo vobis;» et: «ΡΑΣ vobis, › quæ ante omnia in nobis debet esse, necwon quoniam in pace necesse est nos deprecati, ideó ab initio dixit; In pace Domini deprecemur, a quonian, ο Nisi vos ipsi dimiseritis, inquit, neque Baler noster dimittes peccata vestra: o verum cum Deo pax vera qui reconciliationem nobis et salutem per suam misericordiam largitus est, addit: superna pace et salute animarum nostraĽām.» Nam si Deus nos clementer prospiciat et reconcilietur nobis, nostra erit salus. Deinde pro communi pace obsecrat dicens: • Pro pace mundi universi, ο uto pote hac a Deo impertita nobisque ad cam prorsus preparatis; vid' is quantum sit bonum pacis, ejus gratia Deus descendit: Pro felici statu sanctarum Dei Ecclesiarum,› quod continget per pacem in fi:le vitamque ecclesiasticam; similiter et quod sequitur Pro : ‹ Et pro omnium unitate;» nempe in recta fide et charitate Deoque grata conversatione. Post - ea sanctæ domus meminit et intrantium in eam, petens ut bonum ordinem decoremque diligamus Dei domus, ac in ea in una mente pioque animo couveniamus. Postea meminit pontificis ut fontis sacerdotii omnisque Christiauismi; presbyterii, ul cooperantis sacris mysteriis; diaconatus Christiani ut mysterio ministrantis; cleri universi ut hymnis ac reliquo cultui inservientis, atque plebis ut adelis οι sacerdotibus vita Adeque aduralæ necnon per eus sanctifcaue. Viden' quare coniuncta dicatur θυμίαμα τῷ θεῷ προσκομίζεται ἀπὸ τοῦ θυσιαστη - ρίου ἀρχόμενον, καὶ τὸν ναὸν πάντα πληροῦν εἰς δέ ξαν Θεοῦ, καὶ ἡμῖν εἰς ἁγιασμὸν χορηγούμενον. Καὶ ὅτι παρὰ τοῦ ὑμνουμένου ἡ θεία ἡμῖν δωρεῖται χά ρις. Ενταῦθα δὲ ἡμῶν γεγονότων, καὶ περὶ τῶν λε γομένων εἰρηνικῶν ῥητέον τὸ κατὰ δύναμιν, ήταν της μεγάλης συναπτῆς καὶ μικρᾶς λεγομένης, καὶ τῆς ἐκτενούς ἱκεσίας, καὶ τῶν τελευταίων αιτήσεων. Ἐπεὶ γὰρ ἐν παντί καιρῷ τελετῆς καὶ τῇ ἱερᾷ λει τουργία παρὰ τῶν ἱερέων ταῦτα καὶ διακόνων λέγεται, δίον καὶ τὴν τούτων γνῶσιν ἔχειν ἡμᾶς ὡς ἐγχωρεῖ, καὶ μὴ ὡς ἔτυχε περὶ αὐτῶν διακεῖσθαι. Καὶ πρῶτον μὲν φαμέν, διατί εἰρηνικὰ καὶ συναπτές λέγεται. Οτι πρῶτον μὲν τὴν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ καὶ ἐν ἀλλήλοις ἐξαιτούνται εἰρήνην· ἔπειτα καὶ ὑπὲρ ἁπάντων ὁμοῦ συναπτώς ποιοῦνται τὴν δέησιν. Εύλογήσαντος γὰρ τοῦ ἱερέως τὸν Θεόν, ὡς δέον ἐστὶ πρῶτον αὐτὸν κηρύξαι καὶ ἀνυμνήσαι ὡς πάντων αἴτιον καὶ χορηγὸν παντὸς ἀγαθοῦ, εὐθὺς, ο Ἐν εἰσ ρήνῃ, φησί, τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν.» Τοῦτο δὲ τὴν μετὰ Θεοῦ εἰρήνην ἡμῶν διδάσκει γενομένην ἐν ὀρθ πίστει καὶ συνειδήσει. Τοῦτο γὰρ εἰρήνη μετὰ Θεοῦ. Καὶ τὸ εἰρηνεύειν μετά πάντων, καὶ χωρὶς ὀργῆς καὶ διαλογισμῶν ἔστασθαι, ὥς φησι Παῦλος, ο χεῖρας Ασίας αίροντας.» καὶ ὡς ὁ Σωτὴρ έφη, "Οταν στήσητε προσευχόμενοι, ἀφίετε εἴ τι έχετε κατά τινος· καὶ διὰ τὸ, ο Εἰρήνην ἀφίημι ὑμῖν, καὶ, ο Εἰρήνη ὑμῖνο ἢ καὶ πρὸ παντὸς ἐν ἡμῖν ὀφείλει εἶναι· καὶ ὅτι μετά τῆς εἰρήνης ἡμᾶς χρὴ προσεύχεσθαι· διὸ καὶ, ο Εν εἰρήνῃ τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν ἐξ ἀρχῆς,» εὐθὺς φησιν ἐπεὶ, ο Εἰ δὲ ὑμεῖς οὐκ ἀφίετε, φησίν, οὐδὲ ὁ Πατὴρ ἡμῶν ἀφήσει τὰ παραπτώματα ὑμῶν. ὁ Ὅτι δὲ ἀπὸ τοῦ Θεοῦ ἡ ἀληθῆς εἰρήνη, καταλλασσομένου ἡμῖν καὶ χορηγοῦντος ἐλέῳ τὴν σωτηρίαν, ἐπάγει ὑπὲρ τῆς ἄνωθεν εἰρήνης καὶ τῆς σωτηρίας τῶν ψυχῶν ἡμῶν. Εἰ γὰρ ὁ Θεὸς εὐμενῶ; ἴδοι καὶ καταλλαγείη 233 ἡμῖν, καὶ ἡ σωτηρία ἔσται. Εἶτα ὑπὲρ τῆς κοινῆς διασωπεῖ εἰρήνης, λέγων, «Ὑπὲρ τῆς εἰρήνη; τοῦ σύμπαντος κόσμου, ο ὡς ἐκ τοῦ Θεοῦ χορηγού μένης, καὶ ἡμῶν πρὸς ταύτην ὁλικῶς ἑτοιμαζομέν νων. Ορᾷς ὅσον τὸ τῆς εἰρήνης χρήμα; διὰ ταύτην ὁ Θεὸς κατελήλυθεν, ὑπὲρ εὐσταθείας τῶν ἁγίων τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησιῶν· καὶ τοῦτο διὰ τὴν ἐν τῇ πίστει εἰρήνην, καὶ ἐκκλησιαστικὴν βιοτήν, καὶ τὸ ἐπόμενον ὅμοιον, καὶ τῆς τῶν πάντων ενώσεως, ἐν ὀρθῇ πίστει καὶ ἀγάπῃ καὶ θεοφιλεί πολιτεία. Εἶτε τοῦ ἁγίου μέμνηται οίκου, καὶ τῶν εἰσιόντων ἐν αὐτῷ, διά τε τὴν εὐταξίαν, καὶ τὸ ἀγαπᾷν εὐπρέ πειαν οἴκου Θεοῦ, καὶ τὴν ἐν ὁμονοίᾳ καὶ εὐλαβεία συνάθροισιν, καὶ τὸ προσάγειν ἐξ ὧν λαμβάνομεν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. Εἶτα μέμνηται τοῦ ἀρχιερέως, ὡς πηγῆς ὄντος τῆς ἱερωσύνης, καὶ παντὸς Χριστιανι σμοῦ, τοῦ πρεσβυτερίου, ὡς συνεργοῦ τῶν ἱερῶν τελετῶν, τῆς ἐν Χριστῷ διακονίας, ὡς λειτουργού τοῦ μυστηρίου, παντὸς τοῦ κλήρου ὡς ὑπηρέτου τῶν ὕμνων καὶ τῆς λοιπῆς εὐταξίας, καὶ τοῦ λαοῦ, ὡς επιστοῦ καὶ ἠνωμένου τοῖς ἱερωμένοις τῇ πίστει καὶ τῷ βίῳ, καὶ δι' αὐτῶν ἁγιαζομένου. Ορες όπως p

συναπτὴ λέγεται; "Απαντας συνάγει εἰς ἕν, καθά- hac oratio? Universos conjungit in unum, prout περ ὁ Σωτὴρ ηύξατο. Μετὰ τοῦ λαοῦ μὲν οὖν καὶ τοὺς βασιλεῖς συνήψε καὶ ἄρχοντας καὶ στρατόν. Ἀλλ᾽ ἐπεὶ ὑπὲρ τοῦ κοινοῦ ἀγωνιζόμενοι εἰσιν οὗ τα, καὶ ἰδίᾳ τούτων μέμνηται, εὐσεβῶν μόνον τυγκανόντων. Πλὴν ἄρα ὡς καὶ ἐνταῦθα καὶ ἐν ταῖς μυστικαῖς εὐχαῖς τῆς ἱερουργίας, καὶ ἐν τοῖς διπτύ χοις, καὶ ἐν τῇ τελευταίᾳ εὐχῃ, ὅτι; οπισθάμβωνος λέγεται, προτίθησιν ἡ Ἐκκλησία τοὺς ἀρχιερεῖς τε καὶ ἱερεῖς, καὶ πάντα τὸν κλῆρον. Εἶτα ἐπιφέρει της βασιλεῖς, καὶ τοῦτο νόμιμον θεῖον ἄνωθεν. Ο γὰρ χορηγῶν τὰ τοῦ ἁγιασμοῦ προτιμότερος των ἁγιαζομένων ἐστι· τὴ ἔλαττον γὰρ ὑπὸ τοῦ κρείτ. τονος εὐλογεῖται, ἀλλ' οὐκ οἶδ' ὅπως ἄν τισι τὰ τῆς τάξεως πάντη άλλοιώθη, καὶ τῶν κοσμικῶν οἱ ἱερωμένο: ἐν ἐλάττονι πολλάκις δείχνονται τάξει, οὐχ ὑφειμένης τάξεως ὄντες, ἀλλὰ καταδυναστευόμενοι, ὡς καὶ ἐν ἄλλοις κανταῦθα περὶ τὰ θεῖά τινων περι φρονήσει χρωμένων. Εύχεται οὖν ἡ Ἐκκλησία, καλῶς τὸν τοῦ Παύλου νόμον τηροῦσα, ὑπέρ τε τῶν βασιλέων καὶ τῶν ἐν ὑπεροχή, και μάλιστα νῦν, τελούντων τούτων πιστῶν, καὶ ὑπὲρ τοῦ συμπολεμεῖν αὐτοῖς τὸν Θεὸν, ὑποτάττειν τε αὐτοῖς τοὺς πολεμίους, ἵνα καὶ ἡμεῖς ἤρεμον καὶ ἡσύχιον βίον ἄγωμεν, τὰ τῆς εὐσεβείας ἐν σεμνότητι συντηροῦντες. Ἐπεὶ δὲ καὶ φρουρίου χρεία ἡμῖν, ὡς καὶ τῶν φρουρούντων ἀρχόντων, καὶ τῆς φρουρούσης υπερευχόμεθα πό λεως, καὶ διὰ τὴν ἀγάπην, καὶ λοιπῆς πάσης πόλεω; ἔτι δὲ χώρας ἁπάσης, ὅτι οὐκ ἐν πόλεσι μόνον, ἀλλὰ καὶ ἐν χώμαις οἰκοῦμεν. Ἐπεὶ δὲ σκοπὸς τοῦ τὰς πόλεις μένειν διὰ τοὺς ἐνοικοῦντας, καὶ τῶν πίστει φησίν οἰκούντων ἐν αὐταῖ;, ὅτι οὐκ ἐξὸν ἀσεβῶν ὑπερεύχεσθαι. Ἐπεὶ δέ γε πάλιν τῶν συνιστώντων τὰ σώματα χρήζομεν, ταῦτα δὲ ὡς καὶ ἡμεῖς ἐκ Θεοῦ, ὑπὲρ εὐκρασίας αέρων, φησί, διὰ τὸ ὑγιεινὸν τῶν σωμάτων, εὐφορίας τῶν καρπῶν τῆς γῆς, διὰ τὰ τῆς τροφῆς χρειῶδες, καὶ καιρῶν εἰρηνικῶν, διά τὸ συστατικούς τούτους τῆς ζωῆς εἶναι, καὶ τῆς χρείας ἡμῶν καὶ πολιτείας· στενώσεως γὰρ καὶ φθορά; αἱ ταραχαί πρόξενοι, "Οτι δὲ πάλιν πλεῖστα τὰ συμβαίνοντα ἐν τοῖς ζῶσ', καὶ διάφορος μὲν ἡ βιοτὴ καὶ τὸ ἐπιτήδευμα, καὶ τὰ συμβαίνοντα δὲ διάφορα, ὑπὲρ ἁπάντων ὁμοῦ κοινῶς εὐχομένη φησὶν, ὑπὲρ πλεόντων, διὰ τοὺς ἐν θαλάσσῃ, ἐδοιπο μούντων, διὰ τοὺς ἀποδημοῦντας διὰ ξηράς, νοσούν. των, οἵαν τις νοσεί νότον, καμνόντων καὶ τῶν κοι σώντων, καὶ τῶν περιστατουμένων αιχμαλώτων, τῶν ἐν δουλεία:; ὄντων, καὶ πάντας συναγαγοῦσα, τῆς σωτηρίας αὐτῶν ὑπερεύχεται. Ορᾷς τὴν Ἐκε κλησίαν τὸν Θεὸν μιμουμένην καὶ προνοουμένην ἁπάντων; Μανθάνεις δὲ καὶ ὅπως πάντας συνάπτει, καὶ ὑπὲρ ἁπάντων εὔχεται; Διὰ τοῦτο ἄρα συναπτή αὕτη ἡ εὐχὴ λέγεται. Εἶτα μετὰ τὸ 234 καλέσαι πάντας εἰς τὴν ὑπὲρ πάντων εὐχὴν, καὶ δεηθῆναι ὑπὲρ ἀλλήλων και λεῦσαι, κατὰ τὴν ἀποστολικὴν ἐντολὴν, πρὸς τὸν δυνάμενον δοῦναι πάντα στρέφεται καὶ ἀνατείνε ται Κύριον· καί φησιν, ο 'Αντιλαβοῦ·, ὅτι σὺ μόνος ἀντίληψις τῶν ἀσθενῶν καὶ ἀπολλυμένων precatus est Salvator. Igitur cum plebe quidem reges conjunxit' principesque et exercitum, sed cum isti pro communi bono luctentur, peculiareni horum mentionem facit, eorum autem tantum qui pie vivunt. Ceterum aspice quomodo hic et in. mysticis sancti sacrificii orationibus, in diptychis et in ultima deprecatione qum ex cathedra dicitur, preponit Ecclesiæ pontifices et sacerdotes omnemque clerumn, deinde adjungit reges. Hoc enim justum est et divinitus institutum; nam qui tribuit ea quæ sanctita.em conferunt sanctificatis est honorabilior; quod enim minus est a majore benedicitur. Sed nescio quare quibusdam in locis bic erdo mutatus omnino fuerit, et sæpenumero sacerdotes in aninuri ordine quam laici videntur, minime quia inferioris sint ordinis, sed quia deprimuntur, nonnullis sicut in aliis casibus, ita et in istis quemdam circa divina contemptum ostentantibus. Orat igitur Ecclesia, recte servala Pauli lege, pro regibus et omnibus qui in sublimitate sunt, et nunc præsertim cum isti fideles sint, ut Deus cum eis pugnet, el ini ricos eis subjiciat, ut nos quoque quietam et tranquillam vitam agɔ mus, pietatem et castitatem servantes. Insuper cum custodia indigeamus, étiam pro custodientibus principibus et pro custodientibus civibus obsecramus, ad hoc enim charitas invitat, necnon pro reliqua civitate, imo et pro regione universa, quoniam non in urbibus tantum, sed iu vicis quoque habitamnus; verum cumn urbes non maneant nisi propter incolas, precamur etiam ‹ pro fidelibus, inquit, habitantibus in eis, › quia non licet pro iufdelibus deprecari. Εt rursus quoniam his indigemus quibus sustentatur corpus, hæc autem sicut et nos sint a Deo, oramus e pro temperie aeris, inquit, pro sanitate corporum, pro copia fructuum terræ; › propter utilitatem ciborum, necnon ‹ pro tranquillitate temporum,» cum ista vitam sustineant ususque nostros et conversationew; angustias enim mortemque generaut tumultus. Verum quoniam multa sunt quæ viventibus accidunt, et diversa quidem vita moresque diversi, diversa etiam ea quæ accidunt, pro universis simul in communi deprecemur, › 'inquit, pro navigaudibus, eorum gratia qui in mari sunt, pro via toribus, eorum gratia qui in terra peregrinantur, pro ægrotantibus, quocunque morbo ægrotet. aliquis, pro laborantibus et fatigatis, pro captivis et pro servis; quæ oratio omnes complexa pro eorum salute deprecatur. Videsne Ecclesiam Deum imitantem et omnibus providentem? Discisne etiamı quomodo omnes conjungit et pro omnibus oral? Ideo igitur conjuncta vocatur hæc oratio. At postquam omnes vocaverit ad orandum pro. omnibus, et jusserit pro invicem deprecari, secundum mandatum Apostoli, ad eum qui omnia daro potest Dominum convertitur et intendit, dicens: ‹ Adjuva, › quoniam tu solus nobis adjutor es inßrmis et pereuntibus; (salva, quoniam tu solus peri-

clitantium et desperatorum, Salvator; «miserere,» ἡμῶν. «Σῶσον, ο ὅτι σὺ μόνος τῶν κινδυνευό quoniam nihil habes a nobis, nisi misertus fueris, qui misericors es, ‹et custodi,» quoniam multi sunt irrnentes et tribulantes multi, solusque nos potes custodire, Deus, in gratia tua, minime ex operibus nostris, nec ex deprecatione nostra; nam Immundi sumus, nostraque sunt immunda, sed in tua tantum gratia; præcipuum autem donum Unigeniti incarnatio quæ et gratia appellatur. His Dominum misericordiarum obsecrat sacerdos; at si diaconus ea pronuntiat, eadem per secretam orationem intus deprecatus sacerdos nos hortatur ut erga Deum commendationis ritu fungamur. Disce vero salutare et mirabile. c Sanctissima, ait, et immaculata, ct catera, præconia admodum laudabilis Deipara prout decet, adjiciens. Postquam omines sancios memoraverimus, videlicet aucem sanctorum et auctorem sanctificationis, necnon communem mediatricem divinumque instrumentum per quod salvali sumus atque omniuin per eam sanctificatorum, cum ex nostra sint natura ac de salute nostra solliciti nobis succurrere possiat qui pro gloria Dei certaverunt, hos, inquit, postquam menoraverimus, loco vocis: ad auxiliandum advocaverimus, seu recordati corum ut bene de nobis recordentur, nosinclipsos, quia nos Deo debemus totos, proximosque, quia nos invicem diligere jussi sumus, omnemque vitam nostram, utpote cui Deus provi» det, et pariter nostras in ea cogitationes, sermones es opera, animasque ac corpora Christo Deo com: mendemus, pro nobis immolato nos ipsos hostiam viventem offeramus ei qui nobis semetipsum dedit nos totos exhibeamus, commillanus nos ei qui animam suam pro nobis posuit, et in cibuin semet ipsum donavit; qui nobis providet nosque diligit semper sollicitus semperque salvans et solus Salvator, quoniam absque illo non possumus esse, noc vivere, nec cogitare nec quidquam prorsus cogitare, ei autem commendata nemo potest eripere de manibus Patris ejus; inanus vero sunt ipsum brachium ejus et sanctus Spiritus; en intelligentibus maximi omnibusque prestantes fructus. Quapropier in aliis officiis astantes solummodo clamant: • Kyrie eleison, divinam implorantes misericordiam; hic autem: «Tibi, Domine,» inquiunt, id est: Tibi nos ipsos commendamus, Christe Deus. Ilæc est commendatio máxime necessario verbis profitenda; nam rectam in Christum fidem nostram acceptamque efficit oblationem ei ex fde factam, nos Deo adunat, opem ejus consequitur, sanctissimæ Verbi Genitrici sanctisque conjungit, intercessionem eorum efficacem facit pro nobis. Hanc etiam maxime necessario debemus operibus perficere; operibus autem.perficiemus si recte credamus, si Christiane vivamus in puritate, in veritate et justitia; si orationi vacemus, quoniam Deo devoti sumus, mysteriis sanctificati, confessione illius consecrati, et cum Christo tradiţi simus atque ab eo empti, nihil aliud nisi quæ sunt Christi operari των καὶ ἀπηλπισμένων Σωτήρ. Ελέησον, ότι οὐδὲν ἔχεις ἀφ' ἡμῶν, εἰ μὴ ἐλεήσεις ὁ ἐλεήμων. • Καὶ διαφύλαξον·, ὅτι πολλοὶ οἱ ἐπεμβαίνοντες τε καὶ θλίβοντες, καὶ μόνος δύνασαι φυλάττειν ἡμᾶς, ὁ Θεός, τῇ σῇ χάριτι· οὐκ ἐκ τῶν ἡμετέρων ἔργων, οὐδ᾽ ἐκ τῆς ἡμῶν ἱκεσίας, ἀκάθαρτοι γὰρ, καὶ ἀκάθαρτα τὰ ἡμῶν, ἀλλὰ τῇ σῇ μόνη χάριτι. Εξαί. ρετος δὲ δωρεά ἡ τοῦ Μονογενοῦς ἐνανθρώπησις, ἥτις καὶ χάρις καλεῖται. Ἐν τούτοις οἷον Όεων θέμενος ὁ ἱερεὺς τὸν Θεὸν, εἰ δὲ διάκονος ἐστι τοῦτο λέγων, διὰ τούτου τε καὶ τῆς μυστικής Ενδον εὐχῆς ὁ ἱερεὺς, τὰ τῆς παραθήκης πρὸς Θεὸν ἡμᾶς ποιή σαι διακελεύεται. Καὶ μάνθανε σωτηριώδες καὶ θαυμαστόν. «Τῆς Παναγίας ἀχράντου, ο φησί, καὶ τὰ ἑξῆς, ἐπιφέρων τὰ τῶν ἐγκωμίων τῆς πανυμνήτου Θεοτόκου ὡς ἐγχωρεί. «Μετὰ πάντων τῶν ἁγίων μνημονεύσαντες. ν Ἰδοὺ τῆς ἀρχηγοῦ τῶν ἁγίων, καὶ τῆς χορηγοῦ τοῦ Ἁγιασμοῦ, καὶ τῆς κοι νῆς μεσίτιδος, καὶ τοῦ θείου οργάνου δι' οὗ σε ιδ σμεθα, μετὰ τῶν ἡγιασμένων δι' αὐτῆς πάντων, ὡς ἐκ τῆς ἡμῶν ὄντων φύσεως, καὶ κηδομένων ἡμῶν καὶ δυναμένων ὡς ἡγωνισμένων ὑπὲρ τῆς δόξης του Θεοῦ, φησί, μνημονεύσαντες, ἀντὶ τοῦ, ἐπικαλεσά μένοι, ἢ καὶ ὡς ἀγαθῶς μεμνημένων ἡμῶν μνη σθέντες, ἑαυτούς, ὡς ὀφείλοντες ἡμᾶς αὐτοὺς τῷ Ο ῷ, καὶ ἀλλήλους, ὡς καὶ ἀγαπᾶν ἀλλήλους λα δόντες ἐντολὴν, καὶ πᾶσαν τὴν ζωὴν ἡμῶν, ὡς χορη γουμένην παρά Θεοῦ, καὶ οἷον τὰ ἐν ταύτῃ διανοή ματα καὶ ῥήματα ἡμῶν καὶ τὰς πράξεις καὶ τὰς· ψυχὰς καὶ τὰ σώματα, Χριστῷ τῷ Θεῷ παραθώμεθα, τῷ τυθέντι ὑπὲρ ἡμῶν ἑαυτοὺς θυσίαν ζῶσαν προσ άξωμεν. Τῷ δόντι ἡμῖν ἑαυτὸν, καὶ αὐτοὺς ἡμεῖς ὁλικῶς προσκομίσωμεν. Καὶ θαρρήσωμεν ἡμᾶς αὐτῷ τῷ τὴν ψυχὴν ὑπὲρ ἡμῶν τεθεικότι, καὶ εἰς τροφὴν ἑαυτὸν δεδωκότι, καὶ προνοουμένῳ ἡμῶν καὶ φιλοῦντι, καὶ ἀεὶ κηδομένῳ καὶ σώζοντι καὶ μόνῳ ὄντι Σωτῆρι· ὅτι καὶ χωρὶς αὐτοῦ οὐ δυνατὸν εἶναι ἡ ζήν, ἢ νοεῖν, ἢ ὅλως τι ἐνεργεῖν· οὐδὲ τὸν παρατεθέντα αὐτῷ δύναταί τις ἁρπάζειν ἐκ τῶν χειρῶν τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ. Χεῖρες δὲ αὐτὸς ὁ βρα χίων, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Ἰδοὺ τοῖς συνιούσι μέγιστα τὰ ἐκ ταύτης τῆς προσευχῆς, καὶ τὰ τε λεώτατα πάντων. Διὸ καὶ ἐν μὲν τοῖς ἄλλοις οἱ παρεστώτες το, «Κύριε, ἐλέησον, ο μόνον πράζουσι, τὸν θεῖον ἐπικαλούμενοι ἔλεον, ἐνταῦθα δὲ, • Σολ, Κύριε,, φασίν· ήτοι, σοὶ ἑαυτοὺς, Χριστὲ ὁ Θεός, παρατίθεμεν. Αὕτη ἡ παράθεσις ἀναγκαιατάτη καὶ λόγοις ὁμολογεῖσθαι. Τὴν γὰρ πρὸς Χρισ στὸν ὀρθὴν πίστιν καὶ τὴν εἰς αὐτὸν ἡμετέραν έχε πίστεως ποιεῖται ἀνάθεσιν· καὶ ἐνοῦ τῷ Θεῷ ἡμᾶς, καὶ τὴν αὐτοῦ ἐπισπᾶται βοήθειαν, καὶ τῇ τοῦ Λά γου ὑπεραγίᾳ Μητρὶ καὶ τοῖς ἁγίοις συνάπτει, καὶ τὴν μεσιτείαν αὐτῶν ἐνεργὸν ποιεῖται ὑπὲρ ἡμῶν. Καὶ ἔργοις δὲ ἐκτελεῖσθαι αὕτη παρ' ἡμῶν τὸ ἀναγ καιότατον χρῆμα. Τὸ δὲ δι' ἔργων ἐστὶν ὀρθῶς πιο στεύειν, καὶ χριστιανικῶς ἐν καθαρότητι ζῆν ἀλη θείᾳ τε καὶ δικαιοσύνῃ, καὶ σχολάζειν ταῖς προσ ευχαῖς· ὅτι ἀνατεθειμένοι Θεῷ τελοῦμεν ἡμεῖς

€05 ' sancti, ipseque Salvator qui commendationem primus fecit jamjam passurus; nos enim Patri commendavit dicens: «Serva eos in nomine tuo, et sanctifica eos in veritate tua, ipse autem est veritas. Quibus jussis, clamans obsignat sacerdos doxologiam Trinitatis: «Τe decet, dicens, Del Te › confessione et glorificatione simul confirmans prius dicta, testansque ista a Deo nobis fore. Porro dictis hymnis in versiculos strophasque distinctis quæ Dominica quidem decem strophis constant propter numeri perfectionem, festo autem sanctorum in octo strophas distinguitur propter octavam et indeficientem diem, in qua erunt semper qui Del sunt, et nunc versantur animæ cum Christo, singulis vero diebus in sex strophas, quoniam modo sunt sancti supra quinque sensus, bisque Trinitatem significat sextus numerus; qui hymni utrinque psalluntur, sive in resurrectione, sive in alia solennitate, vel in festo alicujus sancti. At in ultima stropha chori conveniunt, symphoniam ostendentes totumque mundum per Salvatorem adunatom. Unde simul altare versus inclinantes clamant: ‹ Quoniam confirmata est super nos misericordia ejus, › gentium in Christo salutem significantes, quoniam in mise ricordia sua pro nobis passus, virtute in cruce confirmata, victor nos in semetipso congregavit. Et iterum simul modo etiam cantant, ‹ Gloria, › sine temporis intermissione seu divisione indivisam καὶ τοῖς μυστηρίοις ἡγιασμένοι, καὶ τῇ ὁμολογία debemus. De hac commendatione omnes meminerunt αὐτῷ ἀφιερωμένοι, καὶ ὡς παραδεδομένοι Χριστῷ, καὶ Αγορασμένοι ὑπ' αὐτοῦ, μηδὲν ἄλλο ἢ τὰ τοῦ Χρι στοῦ ὀφείλοντες ἐνεργεῖν. Περὶ ταύτης τῆς παρα θήκης πάντες οἱ ἅγιοι μέμνηνται, καὶ ὁ Σωτήρ καὶ τὴν παραθήκην πρῶτος πεποίηκεν αὐτὸς ἐν τῷ μέλλειν πάσχειν, παραθέμενος ἡμᾶς τῷ Πατρί, • Φύλαξον αὐτοὺς, εἰπὼν, ἐν τῷ ὀνόματί σου, καὶ ἁγίασον αὐτοὺς ἐν τῇ ἀληθείᾳ· σου,» καὶ τὰ ἑξῆς· ἀλήθεια δὲ αὐτός. Ταῦτα τελέσας, επισφραγίζει τῇ ἐκφωνήσει ὁ ἱερεὺς τὴν δοξολογίαν τῆς Τριάδος, τὸν • Ότι πρέπει σοι, εἰρηκώς, ο τῇ θεολογίᾳ καὶ δο ξολογίᾳ ὁμοῦ βεβαιῶν τὰ προειρημένα, καὶ μαρτυρῶν ὡς ταῦτα ἔσται ἡμῖν ἀπὸ τοῦ Θεοῦ. Τῶν δὲ ὕμνων ἐν τροπαρίοις ἢ ἰδιομέλοις ἅμα 235 λεγομένων τοῖς στίχοις, τῇ μὲν Κυριακῇ ἱσταμένων εἰς δέκα στίχους, διὰ τὸ τοῦ ἀριθμοῦ τέλειον, ἐν δὲ ἑορτῇ τινος τῶν ἁγίων εἰς στίχους ὀκτώ, διὰ τὴν ὀγδόην καὶ ἀκατάπαυστον ἡμέραν, ἐν ᾗ ἔσονται οἱ τοῦ Θεοῦ πάντοτε, καὶ νῦν εἰσι τοῖς πνεύμασι σὺν Χριστῷ· εἰς ἐξ δὲ καθ' ἡμέραν διὰ τὸ ὑπὲρ τὴν αἴσθησιν εἶναι πενταδικὴν οὖσαν τοὺς ἁγίους νῦν, καὶ δὶς τὴν Τριάδα σημαίνειν τὰ ἐξ, ἑκατέρωθεν οὗτοι οἱ ὕμνοι ψάλλονται, εἴτε περὶ τῆς ἀναστάσεως ὄντες, εἴτε περὶ ἑτέρας προκειμένης ἑορτῆς ἢ ἁγίου. Τῷ τελευταίῳ δὲ στίχῳ οἱ χοροὶ συνέρχονται, τὴν συμφωνίαν δηλοῦντες, καὶ τὴν διὰ τοῦ Σωτῆρος τοῦ κόσμου παντός ένωσιν. Ὅθεν ὁμοῦ πρὸς τὸ θυσιαστήριον κλίνοντες ἐκβοσιν, ο Ότι ἐκραταιώθη τὸ ἔλεος αὐτοῦ ἐφ' ἡμᾶς· τὴν ἐν Χριστῷ τῶν ἐθνῶν δηλοῦντες σωτηρίαν· καὶ laudantes Trinitatem, ac insuper Deiparam virgi ὅτι ἐν ἐλέει αὐτοῦ ὑπὲρ ἡμῶν παθῶν, καὶ τῷ σταυρῷ nem in flue glorificantes, inde confitendo incarnaαὐτοῦ κράτος στησάμενος καὶ νικήσας, ἡμᾶς ἐν tionem ejus qui éx ea incarnatus est magnamque ἑαυτῷ συνηγάγετο. Καὶ ὁμοῦ πάλιν τό, «Δόξα καὶ et præpotentem ejus intercessionem. νῦν, ο ᾄδουσι, δοξολογοῦντες ἀδιαιρέτως τὴν Τριάδα τὴν ἀδιαίρετον· ἔτι δὲ καὶ τὴν Θεομήτορα κόρην ἐν τῷ τέλει, διὰ τὴν ὁμολογίαν τῆς σαρκώσεως τοῦ ἐξ αὐτῆς σαρκωθέντος, καὶ τὴν αὐτῆς πολλὴν καὶ δυνατὴν μεσιτείαν, ΚΕΦΑΛ ΤΑΓ. Τι σημαίνει ἡ τοῦ ἑσπερινοῦ εἴσοδος· καὶ εἰ τὸ κλίνειν τὴν ἱερέα καὶ ἀνίστασθαι, καὶ ἀναβαίγειν εἰς τὸ θυσιαστήριον, καὶ εἰσέρχεσθαι. Ενθα δὴ καὶ ὁ ἱερεὺς ποιεῖται τὴν εἴσοδον, ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου ἀσκεπὴς ἐξερχόμενος μετά θυμιατοῦ τε καὶ θυμιάματος, καὶ μέσον τοῦ ναοῦ κλίνων καὶ εὐχόμενος, καὶ ἀνιστάμενος καὶ σφραγίζων τῇ χειρὶ καὶ τῷ θυμιάματι, καὶ εἰς τὸ θυσιαστήριον Επανερχόμενος αὖθις. Τί τούτῳ δηλῶν; Οτι καὶ ὁ τοῦ Θεοῦ Μονογενής μέχρις ἡμῶν ἀπὸ τῶν οὐρανίων κατελθὼν ἀψίδων, πάλιν εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνελήλυθε καὶ ἡμᾶς ἐπανήγαγεν. Οθεν καὶ τῇ ἐξελεύσει ταύτῃ, καὶ τῇ κλίσει τῆς κεφαλῆς καὶ ἀνορθώσει, καὶ τῷ ἐκβοῆσαι, «Σοφίᾳ ὀρθοί,» καὶ σφραγίσαι τῷ θυμιατηρίῳ, ἢ ἀνυψῶσαι τὸ Εὐαγγέλιον, εἰ Εὐαγγελίου εἴσοδός ἐστι, καὶ εἰς τὰ βῆμα ἐπανελθεῖν, πάντα τὰ τῆς οἰκονομίας δηλοῖ τὸ ἐξελθεῖν μὲν καὶ κατέρχεσία: τὴν κατάβασιν Χριστοῦ καὶ ταπείνωσιν· τὸ ἐνδεδομένον δὲ εἶναι τὰ ἱερατικά, τὴν σάρκωσιν· τὸ μέσον τε στάντα κλἶναι τὴν κεφαλὴν, τὸ μέσον τῆς γῆς σταυρωθῆναι ὑπὲρ ἡμῶν καὶ ἀποθανεῖν, καὶ CAPUT CCCXXXIII. Quid significent vespertini ingressus, el cur inclinal se sacerdos, et iterum surgit, ascendilque ad altare et ingreditur. Deinde sacerdos ingressum facit, ex altari nudo capite egrediens, cum thuribulo et thure, et in medio templi sese inclinans, ac surgens, signansque nanu et thuribulo, rursumque ad altare revertens. Quid his significat? Quod unigenitus Dei Filius usque ad nos e cœlestibus sedibus descendit, et ṛursus in cœlum ascendit nosque ibi adduxit. Ideo dum ita egreditur et caput inclinat ac erigit, et clamat: ‹ Sapientia erecti; › signatque thuribulo, vel Evangelium extollit, si ingressus fuerit Evanfelii, atque ad gradus revertitur, omnia economiz mysteria ostendit. Nam egrediendo quidem et descendendo descensum Christi hujusque humilitatem patefacit; dum sucris induitur vestibus incarna tionem indicat; dum in medio caput inclinat, Salvatorem pro nobis in medio terræ crucifixum et mortuum atque in infernum descendentem declarat. Ideo in silentio caputque inclinans deprecatur,

SYMEONIS THESSALONICENS:S ARCHIEP. quoniam Christus postquam semetipsum Patri ob εἰς ᾅδου κατελθεῖν τὸν Σωτήρα. Οθεν καὶ ἐν σιγ tulerit et in infernum descanderit, nos inde eruit; ideo etiam incensum quo significantur sancta illius anima atque vita in acceptissimum odorem Deo oblatæ, offert sacerdos, vel exhibet Evangelium velut ipsum Dominum, atque cum eo inclinatur, eo inclinatur, quoniam ipse ad nos descendit; et erigitur quoviam ipse surrexit Christus nosque congregavit, quod prædicat et demonstrat sive crucem faciens cum thuribulo, sive dicens, Sapientia erecti,» seu Evangelium extollens. Dum autem iterum ascendit et ingreditur ad altare, manifestat Christum a terra ossumptum in eamdem quam susceperat carnem reversum esse, semetipso pro nobis in hostiam oblato, nobisque per eum exaltatis et sanctificatis. Hoc quiden totus significat ingressus; hoc valde necessario ante omnia ac per omnia a nobis discendum, bujus semper meminisse oportet, nempe in hoc nos esse salvatos, quia Deus ad nos descendi ' CAPUT CCCXXXIV. - Quare in vespera diei sabbati splendidior ingressus et in cæteris Dominicis sanctorumque feslis. Vespertini officii ingressus significat in ultimis sæculis feri Dei descensum. Ideo hac præsertim in. sabbatis propter descensum Christi in inferos ejusdenique resurrectionem facimus, necnon in festis, quoniam qui descendit celebratum instituit mysterium, et in sanctorum commemorationibus, quoniam ipse qui in cœlum ascendit animas corum ibi adduxit quas secum acceptas habet, et corpora eorum resuscitabit, ut eos secum totos haboat semper. CAPUT CCCXXXV. Quid significet ingressus in officio malutino. Matutinus autem in magna Ecclesia ingrèssus eadem significat, videlicet præcipue in infernum anima Christun descendisse, et carne resurrexisse, atque ab angelis prædicatam fuisse illius resurrectionem. Quamobrem circa diluculum et in auggesto, velut in lapide, tanquam angelus vel potius reipsa angelus sacerdos resurrectionis mysterium annuntiat. CAPUT CCCXXXVI. Quod in monasteriis quoque die Dominica in matutino ingressus fit ad resurrectionis signifiçationem. Iste autem ingressus in monasteriis fit antequam cablentur canones, divino lecto Evangelio, quod natulinum dicitur, quoniam ea quæ circa diluculum, appropinquante aurora seu die in resurrectione Domlui contigerunt edocet, egreditur sacerdos tanquam e monumento, e tremendo scilicet altari atque e tumulo mensæ sacræ, habens Evangelium, quasi angelus Christum ostendens quem predicavit. Et omnes accedentes adorant, more discipulorum mulierumque unguenta portantium, osculan - tur Evangelium et sequentem coucinunt hymnum: Ο καὶ κλίνων προσεύχεται, ότι τῷ Πατρὶ τοὺς ἑαυτόν, κατελθὼν εἰς τὸν ᾄδην, ἡμᾶς ἐκεῖθεν ἐῤῥύσατο. Διὸ καὶ ἡ θυμίαμα, τὴν ἁγίαν αὐτοῦ ψυχὴν καὶ ζωὴν τυποῦν τὰ εὐωδέστατα όντως προσάγει ὁ ἱερεὺς, ἡ κατέχει τὸ Εὐαγγέλιον ὡς αὐτὸν τὸν Κύριον· καὶ σὺν αὐτῷ κλίνεται· ἐπεὶ αὐτὸς ἡμῖν συγκατέβη ο καὶ ἀνορθοῦται, ὅτι ἀνέστη Χριστὸς αὐτὸς καὶ ἡμᾶς συνήγειρε. Καὶ τοῦτο κηρύσσει καὶ δείκνυσιν, ἢ σταυρὸν ποιῶν τῷ θυμιατηρίῳ καὶ τὸ, ο Σοφίᾳ, λέ γων, ὀρθοί», ἢ τὸ Εὐαγγέλιον ανυψῶν. Τὸ ἀνέρχε σθαι δὲ πάλιν, καὶ εἰσιέναι εἰς τὸ θυσιαστήριον, ὅτι ἀπὸ τῆς γῆς ἀνελήφθη, καὶ ἔνθα ἦν ἐπανῆλθε, μεθ᾿ ἧς προσείληφε σαρκός, τὴν ὑπὲρ ἡμῶν ἀνενέγ κας θυσίαν, δι' ἑαυτοῦ καὶ ἡμᾶς ἀνυψώσας καὶ ἁγιάσας. Καὶ πᾶσα μὲν εἴσοδος τοῦτο σημαίνει. Καὶ τοῦτο ἀναγκαιότατον πρὸ παντὸς καὶ διαπαντός ἡμᾶς ἐκδιδάσκεσθαι· καὶ τούτου ἀεὶ μνημονεύειν χρή· ὅτι καὶ διὰ τούτου μιώθημεν, τοῦ καταβῆναι τὸν Θεὸν πρὸς ἡμᾶς. ΚΕΦΑΛ. ΤΑΔ'. Διατί μᾶλλον τῷ Σαββάτῳ ἑσπέρας λαμπροτέρα ἡ εἴσοδος καὶ ἐν ταῖς λοιποῖς ἑορταῖς Δεσποτι καῖς τε καὶ τῶν ἁγίων. Ἡ τοῦ ἑσπερινοῦ δ᾽ εἴσοδος, καὶ τὸ ἐπ᾿ ἐσχάτων τῶν αἰώνων γενέσθαι σημαίνει τὴν τοῦ Θεοῦ 236 συγκατάβασιν. Διὸ καὶ τοῦτο μᾶλλον ἐν Σάββασι διὰ τὴν εἰς ᾅδου κάθοδον καὶ ἀνάστασιν ποιοῦμεν, καὶ ἐν ἑορταῖς, ὅτι ὁ καταβὰς τὸ ἑορταζόμενον μυστήριον ἐκτετέλεκε, καὶ ἐν μνήμαις ἁγίων, ὅτι καὶ αὐτοὺς ταῖς ψυχαῖς εἰς τοὺς οὐρανοὺς ἀναβὰς ἀνεβίβασε, καὶ μεθ᾿ ἑαυτοῦ λαβὼν ἔχει, καὶ ἀναστήσει τοῖς σώ μασιν, ὡς ἂν καὶ ὁλοτελεῖς πάντοτε ἔχῃ μεθ' έαυ του. ΚΕΦΑΛ. ΤΑΕ. Τι σημαίνει ἡ ἐν τῷ ὄρθρῷ εἴσοδος. Ἡ ἑωθινὴ δὲ ἐν τῇ μεγάλη Εκκλησίᾳ εἴσοδος καὶ ταῦτα σημαίνει, καὶ αὐτὸ ἐξαιρέτως τὸ εἰς τὸν ᾅδην κατελθεῖν τὸν Χριστὸν τῇ ψυχῇ, καὶ ἀναστῆναι τῇ σαρκί, καὶ ὑπὸ τῶν ἀγγέλων κηρυχθῆναι αὐτοῦ τὴν ἀνάστασιν. Διὸ περὶ τὸν ὄρθρον καὶ ἐπάνω του ἄμβωνος ὡς ἐπὶ τοῦ λίθου, οἷάπερ ἄγγελος, μᾶλλον δὲ ὧν ἄγγελος δ᾽ ἱερεὺς, τὰ τῆς ἀναστάσεως καταγ γέλλει. ΚΕΦΑΛ. ΤΑΞ Ὅτι καὶ ἐν τοῖς μοναστηρίοις κατὰ Κυριακὴν εἴσοδος ἐν τῷ ὄρθρο γίνεται, εἰς τύπον τῆς ἀναστάσεως. Αὕτη δὲ ἡ εἴσοδος καὶ ἐν ταῖς μοναῖς γίνεται πρὸ τῶν ἀδομένων κανόνων, τοῦ θείου Εὐαγγελίου ανα γνωσθέντος, τοῦ λεγομένου ἑωθινοῦ, ὡς τὰ περὶ τὸν ὄρθρον καὶ τῆς ἐω ἐγγὺς, ἤτοι τῆς ἡμέρας ἐν τῇ ἀναστάσει τοῦ Κυρίου πραχθέντα διδάσκοντος, ἐξέρ χεται ὁ ἱερεὺς ὥσπερ ἀπὸ τοῦ μνήματος, τοῦ φρι κτοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ἀπὸ τοῦ τάφου τῆς ἁγίας τραπέζης, κατέχων τὸ Εὐαγγέλιον ὡς ἄγγελος, δεικνὺς τὸν Χριστὸν, δν δὴ καὶ ἐκήρυξε. Καὶ προσ ερχόμενοι πάντες, προσκυνούσί τε ὡς οἱ μαθηταὶ καὶ αἱ μυροφόροι γυναίκες· καὶ τοῦτο ἀσπάζονται,

At καὶ ἀκόλουθον είδουσιν ᾠδὴν, το, ο 'Ανάστασιν Χριστοῦ. Resurrectionem Christi intuiti. Hæc igitur funt θεασάμενοι.» Ταῦτα μὲν οὖν ἐν τῷ ὄρθρῳ γίνεται, in officio matutino. Δι dictis, prout opus erat, qu εἰ καὶ ὧδε κατὰ χρείαν λέγοντες περὶ τῆς εἰσόδου, ad ingressum spectant, ad proposita memores καὶ τῶν εἰρημένων εμνήσθημεν. Ἐν τῷ ἑσπερινῷ redeamus. Facto quidem ingressu in vespertino δὲ τῆς εἰσόδου τελεσθείσης, καὶ ὕμνου ἱεροῦ λεχθέν- oficio, dictoque fymno sacro vetere et ad vesperas τος, ἀρχαίου τε καὶ ἁρμοδίου πρὸς τὴν ἑσπέραν ἐν dum intratur accommodato, quem nonnulli autuτῷ εἰσοδεύειν, ὃν λέγουσ! τινες παρὰ τοῦ θείου δο mant a divo sancioque martyre Athenogene comρομάρτυρος Αθηνογένους συντεθήναι, καλῶς καὶ positum fuisse, quo Triuitas et incarnatio Verbi τὴν Τριάδα καὶ τὴν σάρκωσιν τοῦ Λόγου κηρύττοντα, egregie prædicantur, videlicet: e Lux lala, diacoτοῦ, ο Φῶς ἱλαρόν, Σοφία, ο φησὶν ὁ διάκονος. Καὶ δ nus dicit. «Sapientia,» et pontifex sedens dat pacent, ἀρχιερεὺς καθήμενος, δίδωσι τὴν εἰρήνην· ὅτι καὶ quoniam Christus eam aule passionem reliquit, et αὐτὴν Χριστὸς ἡμῖν καὶ πρὸ τοῦ πάθους ἀφῆκε, καὶ redivivus dedit, ac in cœlum assumptus continno ἀναστάς, δέδωκε, καὶ εἰς τοὺς οὐρανοὺς ἀναβάς, impertit. παρέχει διηνεκώς. ΚΕΦΑΛ. ΤΑΖ. Περὶ τῶν καθ' ἡμέραν προκειμένων, τί ταῦτα ση μαίνουσιν. ο CAPUT. CCCXXXVII. De præviis quæ quotidie proponuntur, et quid hæc significant. Et protions clara voce cantantur prævia. Hærc autem nihil aliud sunt quam quædam de festo prophetia, psalmus res diei edocens. Equidem in · vesperis Sabbati mysteria resurrectionis testantur, ideoque tunc psallitur: «Dominus regnavit; › vicit enim et in mortein regnavit resurgendo, et decorem, nempe incorruptibilitatem naturæ nostra induit, terramque resurgendo formavit in ipsnm credentem. Verum in vesperis Dominica: «Ecce nunc benedicite Dominum,» propter angelos et animas servorum ejus eum sine fine benedicentes. At vesperis secundæ feriæ propter fideles in μenitentia clamantes hujusque præconem præcursorem: «Dominus exaudiet me, inquit, cum clamavero ad eum.» Feriæ tertia vesperis, propter auxilium a salutari passione atque misericordiam nobis per crucem comparata, illud dicitur: «Misericordia tua, Domine, subsequetur me omnibus diebus vitæ mer., Sed quartæ feriæ vesperis, celebrantur Apostoli dicendo: ‹ Deus, in nomine tuo salvum me fac, › nam per cos in nomine Domini salvi sumus facti, qui nuntiaverunt et pricdicaverunt. Dei doctrinas, Domino salvantibus nos cooperante et sermonem corum confirmante, sicut scriptum est. Quintæ vero feriæ vesperis, magnum crucis adjutorium laudibus ornamus; ipse enimı nos adjuvit carne crucifixus qui fecit cœlum et terramn. Vesperis antem Parasceves: Deus, susce ptor meus es, clamamus propter multitudinem sanctorum susceptione illius pro nobis mortni et redivivi congregatam et animas fidelium defunciorum, quoniam sanctis Deus susceptor factus est, et misericordia ejus qui prius in salutem mortuus est defunctis impertitur. Sed In diebus jejuniorum loco præviorum cantatur «Alleluia,» qand Bea laudem significat Deique adventum, et idem sons! ac ‹ Dominus verit,» tum priorem tam posteride rem ejus a‹iventum prædicans, necnon passiva's et resurrectionis cius nigeleris praegnite.. qua i dicereinr: Venit passurus et resurrectores pro vobis Dominus, et veniet etiam in consthum.atione calculi terram judicaturus universam, m de Καὶ εὐθὺς λαμπρῶς τὸ προκείμενον ᾄδεται. Τοῦτο δέ ἐστιν ἡ περὶ τῆς ἑορτῆς προφητεία τὰ περὶ τῆς ἡμέρας ἐκδιδάσκον ψαλμικόν. Καὶ τῷ μὲν Σαββάτῳ ἑσπέρας τὰ περὶ τῆς ἀναστάσεως μαρτυ ριῖ· διὰ τότε μὲν ψάλλεται, «Ο Κύριος ἐβασίλευσε νενίκηκε γὰρ καὶ ἐβασίλευσε κατὰ τοῦ θανάτου δ ἀναστάς, καὶ εὐπρέπειαν τὴν ἀφθαρσίαν τῆς φύσ σεως ἡμῶν ἐνεδύσατο, καὶ τὴν οἰκουμένην ἀναστὰς εστερέωσε, πιστεύσασαν εἰς αὐτόν· ἑσπέρας δὲ τῇ Κυριακῇ, «Ἰδοὺ δὴ εὐλογεῖτε τὸν Κύριον· ο διά τε τοὺς εὐλογοῦντες αὐτὸν ἀπαύστως ἀγγέλους, καὶ τὰς ψυχὰς τῶν δούλων αὐτοῦ· τῇ δὲ δευτέρα ἑσπέρας, διὰ τοὺς βοῶντας πιστούς, ἐν μετανοίᾳ, καὶ τὸν αὐτῆς κήρυκα Πρόδρομον, ο Κύριος εισακούσεται μου, ο φησίν, «ἐν τῷ κεκραγέναι με πρὸς αὐτόν, Τῇ τρίτῃ δὲ ἑσπέρας, διὰ τὴν ἀπὸ τοῦ σωτηρίου πάθους βοήθειαν, καὶ τὸ ἐν ἡμῖν ἔλεος διὰ τοῦ σταυροῦ, «Τό ἔλεός σου, Κύριε, καταδιώξαι με, λέγει, πάσας τὰς ἡμέρας τῆς ζωῆς μου· ν τῇ τῆς τετράδος δὲ Εσπέρᾳ τὰ τῶν ᾿Αποστόλων, «Ο Θεός, λέγοντες, ἐν τῷ ὀνόματί σου σῶσόν με.» Και γάρ δι' αὐτῶν ἐν ονόματι Κυρίου σεσώσμεθα, καταγγειλάντων 237 καὶ κηρύκων θείων ἀποδειχθέντων, τοῦ Θεοῦ συνερ γούντος σωσάντων ἡμᾶς, καὶ τὸν λόγον βεβαιοῦντος, ώς γέγραπται. Κατὰ δὲ τὴν πέμπτην ἑσπέρας, την μεγάλην προανυμνοῦμεν βοήθειαν τοῦ σταυροῦ. Αὐτὸς γὰρ ἡμῖν ἐβοήθησε σαρκὶ σταυρωθείς, ὁ ποιήσας τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν. Εσπέρας δὲ τῇ ) Παρασκευή, «Ο Θεός, ἀντιλήπτωρ μου εί, ο βού μεν, διὰ τὴν πληθὺν τῶν ἁγίων, τῇ ἀντιλήψει τοῦ θανόντος ὑπὲρ ἡμῶν συνηγμένην καὶ ἐγερθέντος, καὶ τὰς ψυχὰς τῶν προαπελθόντων πιστῶν· ὅτι καὶ τοῖς ἁγίοις ὁ Θεὸς ἀντίληψις γέγονε, καὶ τοῖς ἀπελ βοῦσι δὲ αὐτός ἐστιν ἔλεος, προφθάνων εἰς σωτηρίαν. Ἐν δὲ ταῖς ἡμέραις τῶν νηστειῶν ᾿Αλληλούῖα ἀντὶ προκειμένου πρόκειται· ὁ δὴ αἴνεσιν σημαίνει Θεο καὶ ἐπιδ· μίαν C:οῦ· καὶ τ', ο 'Ο Κύριος έρχεται· ο κηρύττον μὲν τήν τε πρώτην καὶ τὴν δευτέραν αυτ τοῦ παρουσίαν, προσημαίνον δὲ καὶ τὰ περὶ τοῦ πάν θους αὐτοῦ καὶ τῆς ἐγέρσεως. Οἷον ὡς ἔρχεται πο θεῖν καὶ ἀναστῆναι ὑπὲρ ἡμῶν ὁ Κύριος· καὶ ἔρχε και πάλιν ἐπ' ἐσχάτων τοῦ κρῖναι πᾶσαν τὴν γην,

F12 mobis solliciti ac de peccatis nostris anxii et Do- ὡς ἂν περὶ ἡμῶν ἔχοντε; τὴν φροντίδα καὶ τῶν minum exspectantes emundemur, studeamusque non concilia et festa agere, sed in dolore ad Deum clamare, eumque laudare ac invocare ct adventum ejus opperiri. Prævia autem-ità appellantur, quoniam sant festorum dierumque sequentium velut proœ. mia. CAPUT CCCXXXVIII. De continemi su plicatione, et de precibus, quod omnino sint necess ric. Post læc cont:mens fit ratio, et petitiones a sacerdote complentur. Ad hoc quidem spectat continens oratio, ut flat misericordia' super omnes, tuin reges fideles, tum loci pontificem, monasterii præsidem, vel provisores templi adstantesque orthodoxos el onines undequaque deles. Preces vero funt ut vesperam noctemque totam transigamus abeque peccato ac in pace, aut diem, quando eas in matutino dicimus officio, necnon ut angelum pacis custodem habeamus animæ et corporis, et indulgentiam remissionemque peccatorum Inveniamus; insuper ut optima secundaque nobis et pax mundo impartiautur, vitamque reliquam in poenitentia et pace absolvamias, atque ut Christianos decet, in fide sanctus tranquillusque fiat vitæ nostra finis, et irreprehensibiles iuvenismur adveniente Christo. Insuper per Deiparam cui omnia sunt possibilia et per oinnes sanctos utpote laboribus et certaminibus liberos, et nosmetipsos, cum a Deo facti nos ei debemus, et alios quoniam proximis prodesse tenemur, ait enim: ‹ Diliges Deum et proximum tuùm sicut te ipsum, totam quoque vitam nostram ut a Deo datam Christo Deo corymendamus, quod tunc illico facimus verbis: «Tibi, Domine,, dicentes, nos videlicet ipsos committimus, quod debemus etiain operibus facere; nam qui se commisit, debet esse sub potentia ejus cui se commisit ut ejus custodia fruatur et providentia illius gaudeat. Vide quanta bona preces ista nobis poscant, quantaque intelligentibus impertiant. Novimus quidem sauctos quosdam viros in his velut extra se raptos et tota mente deprecantes, Deoque semetipsos commendantes; sed et alios novimus minime dictis intendentes ex animam imprudentia. Postea de more clamans doxologiam facit sacerdos pacemque omnibus deprecatus, jussuque date inclinandi capita in signum servitutis et deprecationis. Primus ipse caput inclinat, humilem servuin semetipsum confiteus, et precatur propter sacerdolium, non enim sibi conflit, et ipsi opus est misericordia. Ideo pie deprecatur cum silentio contractus et anxius dum Deum alloquitur et intercedit dicens: • Domine Deus, qui cœlos inclinans in salutem hominum descendisti, non nestra producimus, sed opus charitatis tuæ el humilitatis, aspice super hæreditatem tuam, quoniam non hominibus sed tibi inclinaverunt capita, suam a te salutem deposcentes, quos in omni temἁμαρτιῶν ἡμῶν μεριμνῶντες καὶ τὸν Κύριον ἀπεκδεχόμενοι, καθαιρώμεθα, καὶ μὴ σπεύδωμεν παν ηγυρίζειν ἢ ἑορτάζειν, ἀλλ' ἐν πένθει βοᾷν πρὸς Θεὸν καὶ τοῦτον αἰνεῖν καὶ ἐπικαλεῖσθαι, καὶ τὴν ἐπιδημίαν τούτου ἐκδέχεσθαι. Προκείμενα δὲ λέγε ται, ὡς τῶν ἑορτῶν καὶ τῶν ἐπερχομένων ημερών προοίμια, ΚΕΦΑΛ. ΤΑΠ. Περὶ τῆς ἐκτενούς ἱκεσίας καὶ περὶ τῶν αἰτή σεων, ὅτι ἀναγκαιότατα πάντως. Μετὰ ταῦτα δὲ ἡ ἐκτενής δέησις, καὶ αἱ αἰτήσεις παρὰ τοῦ ἱερέως τελοῦνται· ἡ ἐκτενὴς μὲν ὑπὲρ ἐλέους πάντων, τῶν τε πιστῶν βασιλέων, καὶ τοῦ κατά τόπον ἱεράρχου, τοῦ κατὰ τὴν μονὴν προεστώ τος, ἢ τῶν τοῦ θείου προνοουμένων ναοῦ, τῶν περιβ στώτων ὀρθοδόξων, καὶ τῶν ἀπανταχοῦ πιστῶν· αἱ αἰτήσεις δὲ, ὥστε τὴν ἑσπέραν καὶ τὴν νύχτα πάσαν διελθεῖν ἡμᾶς ἀναμάρτητον καὶ εἰρηνικήν ἢ τὴν ἡμέραν, ὡς ἐν τῷ ὄρθρῳ λέγομεν, καὶ ἄγγελον εἰρήνης, φύλακα ψυχῆς καὶ σώματος ἔχειν, καὶ συγγνώμην καὶ ἄφεσιν εὑρεῖν· τῶν ἁμαρτημάτων, καὶ τὰ κάλλιστα καὶ συμφέροντα ἡμῖν, καὶ τὴν εἰς ρήνην τῷ κόσμῳ· εωρηθῆναι, καὶ τὸ ὑπόλοιπον τῆς ζωῆς ἐν μετανοίᾳ τε καὶ εἰρηνικῶς ἐκτελέσαι, καὶ ὡς πρέπει Χριστιανοίς, πιστά τε καὶ ἅγια τὰ τέλη ἡμῶν εἶναι τῆς ζωῆς καὶ εἰρηνικά, καὶ εὐαπολογή τους εὑρεθῆναι παραγενομένου Χριστοῦ· καὶ ἐπὶ τούτοις διὰ τῆς Θεοτόκου τῆς πάντα δυναμένης, καὶ πάντων τῶν ἁγίων, ὡς παρρησίαν τοῖς πόνοις καὶ ἄθλοις ἐσχηκότων, καὶ ἑαυτούς· ἐπεὶ ὀφείλομεν ἡμᾶς ἑαυτοὺς τῷ Θεῷ παρ' αὐτοῦ γεγονότες, καὶ ἀλλήλους, ὡς καὶ τοὺς πλησίον ὠφελεῖν ὀφείλοντες, • Αγαπήσεις γάρ, φησί, τὸν Θεὸν καὶ τὸν πλησίον σου ὡς ἑαυτὸν, καὶ τὴν ζωὴν ἡμῶν πᾶσαν ὡς παρὰ Θεοῦ δεδομένην, Χριστῷ τῷ Θεῷ παραθεῖναι. Ὁ καὶ ποιοῦμεν εὐθὺς τότε τοῖς βήμασι, ο Σοι, Κύριε, ο λέγοντες· ἑαυτοὺς δηλονότι παρατιθέμεθα, ὀφείλον τες καὶ τοῖς ἔργοις τοῦτο ποιεῖν. Ο γὰρ παρατιθεὶς ἑαυτὸν ὑπὸ τὴν ἐξουσίαν ὀφείλει εἶναι ἐκείνου, ᾧ παρατίθεται, ὡς ἂν καὶ τὴν αὐτοῦ πλουτῇ φυλακὴν, καὶ τῆς αὐτοῦ ἀπολαύῃ προνοίας. Ορα δὲ ὅτι τὰ μέγιστα ἐξαιτοῦνται ἡμῖν αἱ αιτήσεις αὗται, καὶ μεγάλα τοῖς νοοῦσι παρέχουσι. Καὶ εἴδομέν τινας θείους ἄνδρας οἷον ἐν τούτοις ἐξισταμένους, καὶ ολοψύχως αιτουμένους, καὶ τῷ Θεῷ παρατιθεμένους ἑαυτούς, ὡς καὶ ἑτέρους μηδὲ αἰσθανομένους τῶν λεγομένων δι' ἀναισθησίαν ψυχῆς. Πἶτα συνήθως ἐν ἐκφωνήσει δοξολογεῖ ὁ ἱερεὺς, καὶ τὴν εἰρήνην ἐπευ ξάμενος πᾶσι καὶ κλίναι βοήσας τὰς κεφαλὰς εἰς σχῆμα δουλείας καὶ ἱκεσίας, πρῶτος αὐτὸς κλίνεται, δοῦλον ταπεινὸν ὁμολογῶν ἑαυτόν· καὶ ἐπεύχεται διὰ τὴν ἱερωσύνην. Οὐ γὰρ ἑαυτῷ θαῤῥεῖ, καὶ αὐτὸς χρήζων ἐλέους. 288 Διὸ καὶ ἐπεύχεται εὐλαβῶς καὶ μετὰ σιγῆς συστελλόμενος καὶ ἀγωνιῶν ἐν τῷ πρὸς Θεὸν ὁμιλεῖν τε καὶ μεσιτεύειν· καὶ τοῦτό φησι· «Κύριε ὁ Θεὸς, ὁ κλίνας οὐρανοὺς καὶ καταβὰς ἐπὶ σωτηρίᾳ τῶν ἀνθρώπων, οὐ τὰ ἡμέτερα προβαλλόμεθα, ἀλλὰ τὸ τῆς σῆς ἀγάπης ἔργον καὶ ταπεινώσεως, σὺ ἐπιδε

DE SAURA PRECATIONE. adversario sive spirituali sive sensibili. › Et fid»- cialiter sperans se petita consecuturum, surgit, et clamans cautat: < Sit fortiudo regni tui benediª cla, o et cætera, quasi diceret: Tu solus es rex glorificatus et benedictus, et omnia potes, et statim processionem peragit. ἐπὶ τὴν κληρονομίαν σου, ὅτι οὐκ ἀνθρώποις, ἀλλὰ ἡ pore custodire dignare, et in hac hora ab omni σοὶ τὰς κεφαλὰς ἔκλιναν, τὴν παρὰ σοῦ αἰτούμενοι σωτηρίαν· οὓς καὶ ἐν παντὶ καιρῷ διαφύλαξον, καὶ ἐν τῷ παρόντι ἀπὸ παντὸς ἐναντίου νοουμένου καὶ αἰσθητοῦ.» Καὶ θαῤῥήσας ὡς ἐπιτεύξεται, ἀνίσταται καὶ ἐκφωνήσας ἀνυμνεῖ, «Εἴη τὸ κράτος τῆς βασιλείας σου εύλογημένον, καὶ τὰ λοιπά· οἷον, Σύ βασιλεὺς μόνος δεδοξασμένος τε καὶ εὐλογημένο;, καὶ ΚΕΦΑΛ. ΤΑΟ'. Περὶ τῆς ἐν τῷ νάρθηκι λιτῆς, καὶ τῶν λοιπῶν Εξωθεν τοῦ ναοῦ λιτανειών. πάντα δύνασαι· καὶ εὐθὺς ἐκτελεῖται τὰ τῆς λιτῆς. CAPUT CCCXXXIX. De processione in Narthece, et cæteris extra templum precibus ac litaniis. Hæc vero foras fit in narthece per sabbatum, et in festis processio, necnon quando aliqua supervenit plaga, vel multi coeunt homines in medio urbis aut extra illam seu circa muros tumultuantes, ἐστι παράκλησις πρὸς Sunt autem lilaniæ obsecratio et deprecatio contὀργὴν ἐπιφερομένην, muuis ad Deum factæ ad avertendam ejus iram, et ageudlas gratias pro inipertitis ejus beneficiis. Igitur dum extra narthecem procedimus manifestamus nos a paradiso excidisse, illumque ac cœlum nobis esse clausum. Cuin mediam urbem permeamus in dolore clamantes, ostendimus nos civitatem et omnia quæ in ea sunt peccatis contaminasse. At. dum extra urbem clamamus et litanias agimus, nos bumiliari significamus, nosque peccatores conlitemur clamantes extra urbem quam inhabitantes polluimus, et insuper migravisse in pouan transgressionis a divina patria, et in ea civitate in qua creati sumus vel potius recreati factique Den digi, a serpente delusi stulte corrupti sumus alw que deformati, et locum sanctum foedia viinus, ac in desertis habitamus procul a secunda Dei providentia, atque in regionibus male custolitis iter facimns. Litanias quidem in narthece facimus, quoniam deorsum ad exirema nostra' descendit Salvator, ut in hoc eum propitiemus. Tanquam ante januas cœli pro foribus templi sancti deprecamur; non enim sumus digni qui in altitudinem templi suspiciamus, nisi reversi illud clauemus: Peccavimus, quoniam ipse ad nos egressus in για sceribus misericordiæ nos occurrens amplexus cst. Itaque in hoc quod ante fures deprecatur et obse - crat sacerdos, nos ut Eden nobis et paradisus patefiat flagitare significatur, seu potius ut divina o Αὕτη δὲ ἔξωθεν ἐν τῷ νάρθηκι κατά το Σάββατ γίνεται, καὶ ἐν ἑορταῖς, καὶ ἐν καιρῷ δὲ πληγῆς σινος ἐπελθούσης ή περιστάσεως πλειώνει, άθροι σθέντων διὰ μέσου τῆς πόλεως, ἢ καὶ ἔξωθεν αὐτῆς, ἢ περὶ τὰ τείχη. Λιτανεία δέ Θεὸν καὶ ἱκεσία κοινὴ καὶ δι᾿ καὶ χάριν εὐχαριστίας ὑπὲρ ἀγαθῶν δωρηθέντων. Τὸ οὖν ἔξωθεν ἡμᾶς τοῦ ναοῦ γίνεσθαι, τὴν ἔκπτω σιν τοῦ παραδείσου δηλοῖ, καὶ τὸ κλεισθῆναι αὐτὸν ἡμῖν καὶ τὸν οὐρανόν. Τὸ δὲ μέσον τῆς πόλεως διέρχεσθαί τε καὶ πενθικῶς ἐκβοᾷν τὸ καταχρᾶναι δηλοῖ τὴν πόλιν ταῖς ἁμαρτίαις ἡμᾶς καὶ πάντα τα ἐν αὐτῇ. Καὶ τὸ ἔξωθεν δὲ βοᾷν καὶ λιτανεύειν τὸ ταπεινοῦσθαι σημαίνει, καὶ ἀναξίους κρίνειν ἡμᾶς ἀπὸ τῆς πόλεως ἐκδοᾷν, ἣν κατοικοῦντες καταμολύ ναμεν, καὶ ὡς τῆς πατρίδος τῆς θείας διὰ παραβάσεως μετωκίσθημεν, καὶ ἐν αὐτῇ ᾗ ἐπλάσθημεν πόλει, μᾶλλον δὲ ἀνεπλάσθημεν καὶ τῶν τοῦ Θεοῦ ἠξιώμεθα, ὑπὸ τοῦ ὄψεως πλανηθέντες, ἀφρόνως διεφθάρημέν τε καὶ ἐβδελύχθημεν· καὶ τὸν ἱερὸν χῶρον κατεῤῥυπώσαμεν· καὶ ἐν ἐρημίαις ἐπισκο πῆς Θεοῦ αὐλιζόμεθα· καὶ ἐν ἀφυλάκτοις διοδεύομεν τύποις. Τότε μὲν οὖν ἐν τῷ νάρθηκε ποιούμεθα τὰς λιτὰς, ὅτι κάτω καὶ εἰς τὴν ἡμῶν ἐσχατιὰν ἐλήλυ θεν ὁ Σωτὴρ, ἵνα καὶ ἐν τούτῳ αὐτὸν ἱλεώμεθα. Καὶ ὡς πρὸ τῶν οὐρανίων πυλῶν τῶν τοῦ ἱεροῦ ναοῦ ἑστῶτες καθικετεύομεν. Οὐ γὰρ ἄξιοι ἀτενίσαι εἰς τὸ ὕψος τοῦ οὐρανοῦ, εἰ μὴ ἐπανελθόντες βοήσω μεν τὸ ἡμάρτομεν· ὅτε καὶ αὐτὸς ἐξελθὼν πρὸς ἡμᾶς καὶ προαπαντήσας εὐσπλάγχνως ἐπαγκαλίσε ται. Τοῦτο οὖν τὸ πρὸ τῶν πυλῶν ἱκετεύειν, καὶ τὸν Ιερέα προσεύχεσθαι, τὸ τὴν Ἐδὲμ ἡμῖν καὶ τὸν οὐ ρανὸν ἐκδυσωπεῖν ἀνοιγῆναι σημαίνει· μᾶλλον δὲ τὰ θεῖα σπλάγχνα, ἃ δεινῶς ἡμεῖς καθ᾿ ἡμῶν ἀπέ- aperiantur viscera quæ damnose nos contra los κλείσαμεν. Ισταμένων οὖν ἡμῶν ἔξωθεν, ψάλλονται τὰ συνήθη. Καὶ ὁ ἱερεὺς τὰς εἰθισμένας ποιεῖται εὐχὰς ὑπέρ τε τοῦ λαοῦ παντὸς καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ κληρονομίας, τοῦ σωθῆναι αὐτὴν, καὶ τῶν Χριστια νῶν ἡμῶν ὑψωθῆναι τὸ κέρας, ο Σῶσον, Κύριε, έχε βοῶν, τὸν λαόν σου, ο καὶ τὰ ἑξῆς· καὶ τῆς κοινῆς προσευχῆς τοῦ, «Κύριε, ἐλέησον, ο ᾄδομένου, καὶ ὑπὲρ τῶν βασιλέων αὖθις αἰτεῖται, ὡς προϊσταμένων τῶν εὐσεβῶν, καὶ ὑπὲρ τῆς πίστεως ἀγωνιζομένων, καὶ τοῦ κατὰ τόπον ἀρχιερέως τε ἡ Πατρός, καὶ ψυχῆς Χριστιανικῆς ἁπάσης, καὶ τῶν Ἐκκλησιῶν τῆς εἰρήνης, καὶ ὑπὲρ τῶν προκεκοιμημένων πιο στῶν, ἀναῤῥύσεώς τε τῶν αἰχμαλώτων, καὶ ἀναρδώσεως ἀσθενούντων, καὶ τῶν κοπιώντων ἐν Χριconclusimus. Nobis ergo foris stantibus, consueta psalluntur, et sacerdos constitutas preces facit pro cuncto populo, pro hæreditate Dei ut salva fiåt, ut nobis Christianis exaltetur cornu nostruin, ctamans: ‹ Salva, Domine, populum tuum, › et ca~ tera. Εt communi oratione dicta, nempe Kyrie eteison, pro regibus etiam precatur ut viris piis prepositis nobis, pro certantibus in gratiam fidei, pro pontifice, seu patre loci, pro omni anima Christiana, pro Ecclesiis pacis, pro fdelibus dor mientibus, pro liberatione captivorum, pro sani tate ægrotantium, pro laborantibus in Christo et pro omnibus simul fratribus. Εt rursum fit continens Et vehemensque oratio, scilicet Kyrie eleison, prout

stepius orlinatum est, quæ ter dicitur in glo- στῷ, καὶ πάντων ὁμοῦ τῶν ἀδελφῶν, καὶ τοῦ, «Κύριε, riam Trinitatis, cui ista offertur deprecatio. ἐλέησον, ο τῆς εὐκατανύκτου καὶ ἰσχυράς δεήσεως λεγομένου ὡς ἡ τάξις πλειστάκις, καὶ τρὶς ὕστερον λεγομένου διὰ τὴν δόξαν τῆς Τριάδος, καὶ ὅτι πρὸς αὐτὴν ἡ δέησις ἀναφέρεται. CAPUT CCCXL. De postremis in processione precibus. Sacerdos bonum benignumque Deum precatur nt omnes exaudiat, omnibusque fat propitius et clemens ac demittat misericordiam suam. Deinde capita jubet in bumilitate et servitute inclinare. Et conversus ad occasum, ad flagitanda sese inelinantibus Del beneficia multum misericordeın Dominum ac Deum nostrum advocat Christum; et in intercessum producto sauele Virginis Matris ejus Deiparæ patrocinio, necnon angelorum et apostolorum, martyrum et pontificum atque justorum sanctorumque simul universorum, propter cos et non propter nos poscit ut acceptabilis deprecatio nostra, peccatorumque delur remissio et uos snὺ alis ejus protegamur, ac longe fant a nobis iniinici nostri, vitaque nostra in pare agatur, muIRdusque et nos misericordiam consequamur et ab ipso salvemur humani generis amatore benigno, utpote qui propter bonitatem solam incarnatus est solusque est plenus misericordia. CAPUT CCCXLI. ΚΕΦΑΛ. ΤΗ. Περὶ τῆς τελευταίας εὐχῆς τῆς ἐν τῇ λιτή. Ὁ ἱερεὺς ἐπακοῦσαι πάντων τὸν ἀγαθὸν καὶ φιλάνθρωπον θεὸν ὑπερεύχεται, καὶ 280 πάσι γενέσθαι Ελεών τε καὶ εὐμενῆ, καὶ τὸν Ελπον αὐτοῦ καταπέμε ψαι. Εἶτα κλίνα! φησιν ἐν ταπεινώσει τε καὶ δουλεία τὰς κεφαλὰς. Καὶ στρεφόμενος προς δυσμάς, ὡς ἐπ Θεοῦ τοῖς κλινομένοις τὰ ἀγαθὰ ἐπευχόμενος, τὸν πολυέλεον Δεσπότην καὶ Θεὸν ἡμῶν ἐπικαλεῖται Χριστόν. Καὶ τὰς τῆς ἁγίας Παρθένου Μητρὸς αὐτ τοῦ πρεσβείας τῆς Θεοτόκου, εἰς μεσιτείαν προβες, g ὅτι δὲ καὶ τῶν ἀγγέλων καὶ ἀποστόλων, μαρτύρων τα ἱεραρχῶν καὶ ὁσίων, καὶ τῶν ἁγίων πάντων ὁμοῦ, δι' αὐτοὺς καὶ οὐ δι' ἡμᾶς, εὐπρόσδεκτον γενέσθαι ἐξαιτεῖται τὴν δέησιν, καὶ τῶν ἡμαρτημένων δοθήκαὶ τὴν ἄφεσιν, καὶ σκεπασθῆναι ἡμᾶς ἀπὸ ταῖς αὐτοῦ πτέρυξι, και μακράν γενέσθαι ἀφ' ἡμῶν τοὺς ἐχθροὺς ἡμῶν, καὶ τὴν ζωὴν ἡμῶν εἰρηνεῦσαι, καὶ ἐλεηθῆναι τὸν κόσμον καὶ ἡμᾶς, καὶ σωθῆναι παρ' αὐτοῦ τοῦ φιλανθρώπου καὶ ἀγαθοῦ, ὡς δι' ἀγαθότητα μόνην ἐνανθρωπήσαντος, καὶ με νου ἐλεήμονος. Quare semper lampades praferantur. Quibus absolutis, ipse quidem per portam rega. lea ingressus, præcedentibus luminariis que prius preferuntur, quemadmodum fit in quolibet ingressu, in signum divini luminis et sanctorum, et Patre cum ipso præeunte, velut in caelum intrat; sequuntur autem cæteri cum præside qui viam aperit tanquam cum Jesu Christo ingredientes. Et charis utrinque concinentibus, ac in medio stantibus, quasi coelum nobis panderetur, et angeli per Christum nobiscum conjungerentur, psailuntur responsaria versusque cum eis cantanter festo açcommodati. Quippe si fuerit quilen Dominica, dicuntur versus resurrectionis, Dominus regnavit. At si quid aliud festuin fuerit, rursum psalluntur versus accommodati propriaque ipși carmina. Si vero aliquis celebretar sanctus, dicuntur versus ΚΕΦΑΛ. ΤΗΑ'. Διατί λαμπάδες ἀεὶ προπορεύονται. Ταῦτα τελέσας, αὐτὸς μὲν διὰ τῆς βασιλικῆς πύλης προπορευομένων λαμπάδων εἰσιών ὡς καὶ προηγου μένων πρότερον, καθὰ καὶ ἐν πάσῃ εἰσόδῳ, εἰς τύπον τοῦ θείου φωτὸς καὶ τῶν ἁγίων, καὶ σὺν αὐτῷ τοῦ καθηγουμένου Πατρός, ὥσπερ εἰς τὸν οὐρανὸν εἶσα εἰσιν. Επονται δὲ οἱ λοιποί, ὁδηγοῦντος τοῦ προεστών τος συνεισερχόμενοι, ὡς τοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ τῶν χορῶν ἑκατέρωθεν συμφωνούντων, καὶ μέσον ἱσταμέ νων, ὡς τοῦ οὐρανοῦ ἡμῖν ἀνοιγέντος, καὶ τῆς ἐνώ σεως μεθ' ἡμῶν διὰ τοῦ Χριστοῦ τῶν ἀγγέλων γεγενημένης, τὰ ἀποστίχου ψάλλεται, καὶ οἱ σὺν αὐτοῖ; ψαλλόμενοι στίχοι, ἀρμόδιοι τῇ ἑορτῇ. Εἰ μὲν γὰρ Κυριακή, οἱ τῆς ἀναστάσεω; στίχος, τό, Ὁ Κύριος έβασίλευσεν. Εἰ δ' ἄλλη τι; ἑορτή, ἁρμόδιοι στίχοι πάλιν καὶ τὰ αὐτῆς ἰδιόμελα· εἰ δέ τις τῶν ἁγίων, οἱ κατὰ τάξιν αὐτοῦ ἱεράρχου τυχὸν ἢ μάρτυρος e psalmis electi, festo sive pontificis sive maro Dἢ ὁσίου ψαλμικοί στίχοι, καὶ τὰ αὐτοῦ στιχη tyris sive justi consentanei, atque modi ad id festum accommodati. Ideo modi dicuntur, psalluntur enim foris in processione absque versibus, unde et responsaria appellantur. Deinde gloria, et iterum propria dicuntur carmina, aliud quidem ratione festi vel cujusdam sancti, aliud antem in honorem Dei Genitricis propter utilissimam ejus pro nobis deprecationem. Et protinus, «Nunc dimitris, ab uno pie dicitur, quod est Simeonis oratio Deum glorificantis. Hic quidem dimissionem posci' animæ a corpurc, viso Dei salutari, nos vero lagilamus dimissionem animæ a vitiis, a tentationibus quibus nos urget inimicus, atque a duplici morbo, animæ sci. licet et corporis, etsi etiam mirum non sit nos ρά διὸ καὶ στιχηρὰ λέγονται· τὰ γὰρ ἔξωθεν ἐν τῇ λιτῇ δίχα στίχων, ὅθεν καὶ ἀποστίχου ταυτά φασιν. Εἶτα δόξα καὶ νῦν ἰδιόμελα λέγονται· τὸ μὲν ἐκ τῶν τῆς ἑορτῆς ἡ τινος τῶν ἁγίων, τὰ δὲ τῆς Θεοτόκου διὰ τὴν ἀνυσιμωτάτην αὐτῆς ἱκεσίαν ὑπὲρ ἡμῶν· καὶ εὐθὺς τὸ, «Νῦν ἀπο λύεις, ο μετ' εὐλαβείας παρ' ἑνὸς, ὁ δὴ τοῦ Συμεών ἐστι προσευχὴ τοῦ τὸν Θεὸν δεξαμένου. Καὶ ἐκεῖ. νος μὲν ἀπόλυσιν αἰτεῖται τῆς ψυχῆς ἀπὸ τῆς σαρκός, ἰδὼν Θεοῦ τὸ σωτήριον· ἡμεῖς δὲ ἀπόλυσιν τῆς ψυχῆς ἀπὸ τῶν παθῶν, καὶ τῶν παρὰ ἐχθροῦ πειρασμῶν, καὶ τῶν διπλών νοσημάτων ψυχῆς ὁμοῦ τε καὶ σώματος. Εἰ δὲ καὶ τὴν ἐκ τῆς σαρκὸς ἀνάλυσιν, οὐ θαυμαστόν, εἰρηνικήν

€18 παρὰ Θεοῦ καὶ σωτήριον δεδομένην, ὅτε αὐτῷ βο- deprecari dimissionem a corpore, nempe ut trasquilla et salutaris a Deo dlonetur quando voluerit, Hoc quoque significat jamjam finiendum opus landum, quod at Innen gratiae salutem nobis et gloriam impertit. Porro post hæc Trisagii et ‹ Pater noster» oratio divini more sigilli. Et postquain Dei regnum celehraverit sacerdos, dicitur festi troparium, atque: «Ave Dei genitrix Virgo, gratia pleis Maria,» voce clariore, quæ est archangeli salutatio in divina Virginis conceptione. Igitur cum hoc salutiferæ dispensationis initium die Dominica factum esse dicatur sicut et resurrectio, propterea prasertim in vigiliis Dominicarum illud recitatur, et in festis sanctorum, tantummodo extra festivitates Domini, quoniam ipsa est sanctorum omnium λητόν. Προσημαίνει δὲ τοῦτο καὶ τὴν τοῦ ἔργου τῶν ὕμνων τελείωσιν, ὡς τὸ φῶς τῆς χάριτος παρέχον ἡμῖν καὶ σωτηρίαν καὶ δόξαν. Μετ' αὐτό, δὲ καὶ ἡ τοῦ Τρισαγίου καὶ τοῦ, η Πάτερ ἡμῶν,» προσευχή, ὡς θεία σφραγίς. Καὶ τοῦ ἱερέως ἀνυ μνήσαντος τὴν τοῦ Θεοῦ βασιλείαν, τὸ τῆς ἑορτῆς τροπάριον ᾄδεται· καὶ τὸ, ο Θεοτόκε Παρθένε, χαῖρε, κεχαριτωμένη Μαρία, η μετά μέλους γεγωνοτέρου. Τοῦτο δὲ τοῦ ἀρχαγγέλου ἐστὶ φωνὴ ἐπὶ τῇ τῆς Παρθένου θείᾳ συλλήψει. Ἐπεὶ οὖν ἀρχὴ αὕτη τῆς σωτηρίου οικονομίας καὶ ἐν Κυριακῇ γεγενη μένη ὡς καὶ ἡ ᾿Ανάστασις λέγεται, διὰ τοῦτο μάτ λιστα καὶ ἐν ταῖς τῶν Κυριακῶν λέγεται ἀγρυ πνίαις, καὶ ἐν ταῖς ἑορταῖς τῶν ἁγίων, χωρὶς τῶν δεσποτικῶν μόνον ἑορτῶν· ὅτι καὶ τῶν ἁγίων Regina, et sanctificatio per virginalem ejus par ἁπάντων αὕτη ἡ ἔξαρχος καὶ ἡ ἁγιωσύνη τοῖς ἁγίοις ἐκ τοῦ παρθενικοῦ αὐτῆς τόκου. ΚΕΦΑΛ. ΤΗΕ. Περὶ τῆς λεγομένης ἀρτοκλασίας. Τότε οὖν καὶ τελετή ἄλλη γίνεται ἄνωθεν παραδεδομένη ἐκ τοῦ Σωτῆρος αὐτοῦ. Ἐν τραπέζῃ τιν ἄρτος προτίθενται πέντε, καὶ ἐν σκεύεσιν ἁρμοδίοις αἶτος ὀλίγος, 240 εἶνος, καὶ ἐλαίον, & καὶ θυμιών ὁ ἱερεὺς κύκλωθεν ἐν σταυρικῷ τύπῳ, ἐν τῷ ψάλ λεσθαι τὸ, ο Θεοτόκε Παρθένε, ο οὐχ ὡς ἅγιο, ἀλλ' ὡς ἁγιασθῆναι μέλλοντα, μᾶλλον ἐὰ ὡς προα γιάζων αὐτὰ τῷ σταυρῷ καὶ τῷ θυμιάματι, ὅθεν οὐδὲ θυμιῶν τὴν κεφαλὴν ὑποκλίνει, δούς των θυ μιατόν, ίσταται. Καὶ μιμούμενος τον Σωτήρα, ἐπεὶ καὶ τοῦτον ἐκτυποι, καὶ ἐπικαλούμενος αὐ. τὸν, τὴν ἵνα λαμβάνει τῶν ἄρτων. Καὶ τοῦ διακότου του, ο Κυρίου δεηθώμεν, ο λέγοντος, ἐκφωνεῖ ὁ ἱερεύς, «Κύριε Ἰησοῦ Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ εὐτ λογήσας τοὺς πέντε άρτους, καὶ πεντακισχιλίους χορτάσας, αὐτὸς εὐλόγησον καὶ τοὺς ἄρτους τού τους, ο καὶ ἐν τῷ λέγειν, ποιεῖ διὰ τοῦ ἑνὸς ἄρτου ἐπάνω τῶν ἄλλων τεσσάρων τύπον σταυροῦ, δεικνὺς ὡς ὁ Χριστὸς τοῦτο ἔπραξεν εἰς τὰς ἑαυτοῦ χεῖρας ἄρτους ὁμοίως πέντε λαβών. Καὶ θείς τὸν ἄρτον, εὐλογεῖ αὐτούς σταυροειδώς τη χειρί, μαρτυρῶν, ὡς ὁ Χριστὸς αὐτοὺς εὐλογεῖ, καὶ ἐπάγει τὸν σίτον, τὸν οἶνον, καὶ τὸ ἔλαιον, σφρα γίζων καὶ αὐτά, και, «Πλήθυνον αὐτὰ, φησὶν, ἐν τῇ ἁγίᾳ μονῇ παύτῃ καὶ εἰ; τὸν κόσμον σου πάνω ὅτι καὶ αὐτὸς ἀνοίγων τὴν χεῖρα ἐμπιπλά πᾶν ζῶον εὐδοκίας, ο ὡς γέγραπται. Καὶ τὴν δοξολο‐ γίαν ἁρμόδιον ἐπιλέγει· ο Ὅτι σὺ εἶ ὁ εὐλογῶν καὶ ἁγιάζων τὰ σύμπαντα, ο καὶ τὸν ἄρτον τῆς ζωῆς μετὰ τοῦ Πατρὸ; δοξάζει καὶ Πνεύματος. Καὶ οὕτως ἡ παρὰ πάντων εὐχαριστία λέγεται, τις ελέχθη καὶ τῷ Ἰώβ·. Εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον· ο, καὶ τὸ, ο Εὐλογήσω τὸν Κύριον· ο ὅπερ ἐστὶν ἀρμοδιώτατος ψαλμός, ὑπὲρ τῆς χορηγίας τῶν χρεῶν τῷ Δαβίδ εἰρημένος. Καὶ οὕτω σφραγίζων ὁ ἱερεὺς ἅπαντας, καὶ τὴν τοῦ Θεοῦ εὐλογίαν πᾶσιν ἐξαιτησάμενος, ὅτι αὕτη ἡ ὄντως τροφή τε καὶ πόσις, βρώ μα δὲ ἡμᾶς οἱ παρίστησι τῷ Θεῷ, καὶ ὅτι αὐτός PATROL. GR. CLY. ᾧ tum sanctis impertitur. CAPUT CCCXLII. De fractione panis. Tum igitur alia quoque fit cæremonia divinitus ab ipso Salvatore instituta. In quadam mensa quinque proponuntur panes, et in vasis cou gruis parum frumenti, vim et olei quæ sacerdos incensat orbiculatim in modum crucis, diu cantatur: Dei genitrix Virgo, nequaquam ut sanct:, sed ut jamjamı sanctificanda, seu potius ut ipso crucis signo et suffitu sanctificata, unde minime incens: inclinate capite, erectus autem auf: agit. Ει Salvatorem imitans, cujus ligram gerit, ipsumque invocans, panem unum accipit. Εt diacono dicente: «Dominum oremus, vocem elevat sacerdos dicens: «Domine Jesu Christe Deus noster, qui benedixisti quinque panes et quimque millia satiasti, ipse benedic etiam panes istos, › et dam dicit, facit cum uno pane super quatuor alios signum erucis, ostendens Christum lioc fecisse, e in manus suas panes quinque similiter accipiens. Et posito pane, benedicit eos manu in formam crucis, lesians quoniam Christus eos Irenedicit, et pergit frumentum, vinum et oleum bene licendo. eaque signando, et ait: «Hæc multiplica in hoc sancto monasterio et in toto orbe tup, quoniam ἐμse es qui aperis manum tuam et iuples omis animal benedictione, › sicut scriptum est. Et að commolatam adjicit duxologiam: «quoniam ta qui benedicis et sanctifcas universa el panem vitæ glorificat cum Patre et Spiritu. Et ita abi omnibus dicitur gratiarum actio, qualis a Job dieta est: «Sit nomen Domini benedictuin,ɔ et;¸ ‹ Benedicam Dominum,» qui psalmus est omnino consentaneus pro datis vitæ necessariis a Davide dictus. Signalis similiter universis, petitaque pro omnibus Dei benedictione, quoniam ipsa est vere cibus et potus, esca autem nequaquam nos Deo gratus facis, et quoniam ipse est omnis boni largitor, sacerdos quidem non absolvens recedit, facta enim lectione, matutinum dicitur officium. Panes vero

et vinum alpote sanctifiesta benedictione praeen- ἐστιν ὁ χορηγός παντὸς ἀγαθοῦ, ὁ μὲν ἱερεὺς μὴ tibus dividuntur, quæ cum fiḍe sumentibus imper. Uual charismata sanationesque et alia bona multa. Igitur ista quidem funt si vigilia fuerit; verum si non fuerit, post inclinationem capitis nequè di processio, neque panum benedictio. Sed tantam pealluntur responsoria, et, Nunc absolvit, dicituries precatio Trisagli, et absolutio. At nonhalli İsterum studiosi, non facta vigilia ob infirmitatem forsan et paucitatem fratrum, processionem tamen faciunt in vesperis, deinde responsoris, et statim alsolvitur. Panam aulem benedictionem non faciunt, quoulam ista præsertim ob laborem vigilia fuit instituta, ut fratres accepta Chrisi benedictione parraque ob laborem refectione, orationem propter communiosom tremendorum myateriorum produchat, et praecipue sacerdotes. Ecce vespertinum vos docuimus officium; superest ut de completorio dicamus; de quo etiam breviter disseremus. ἀπολύων ἄπεισι· τεθείσης γὰρ ἀναγνώσεως, συνα πτῶς λέγεται καὶ ὁ ὄρθρος. Οἱ ἄρτοι δὲ καὶ ὁ εἶνο; ὡς ἡγιασμένοι τῇ εὐλογία μεταδίδονται τοῖς παροῦσ σιν, ἅπερ καὶ τοῖς λαμβάνουσι μετά πίστεως, μετα δυτικά εἰσι χαρισμάτων, τάσεών τε καὶ ἄλλων δώ των πολλών. Ταῦτα μὲν οὖν τελεῖται εἰ ἔστιν άγρι πνία· εἰ οὐκ ἔστι δὲ, μετὰ τὴν κεφαλοκλισίαν οὔτε λιτή γίνεται, οὔτε εὐλόγησις τῶν ἄρτων. Τὰ ἀπιστία που δε μόνον ψάλλεται, καὶ τὸ, ο Νῦν ἀπολύεις, ν λέγεται, καὶ ἡ τοῦ Τρισαγίου προσευχή, καὶ ἀπό λυσις. Τισὶ δὲ πρὸς ταῦτα σπουδαίοις, καὶ μὴ γινομένης ἀγρυπνίας δι' ἀσθένειαν ἴσως καὶ σπάνιν ἀδελφῶν, τὰ τῆς λιτῆς ἐν τῷ ἑσπερινῷ γίνεται· εἶτα τὰ ἀποστίχου, καὶ εὐθὺς ἡ ἀπόλυσις. Τὴν τῶν ἀκρ των δὲ εὐλόγησιν οὐ ποιοῦσιν· ὅτι αὕτη ἐξαιρέτως διὰ τὸν κόπον διετυπώθη τῆς ἀγρυπνίας, ἵνα καὶ εὐλογίας Χριστοῦ, καὶ μικρᾶς παρακλήσεως οι ἀδελφοὶ διὰ τὸν κόπον τυχόντες, Εκτοτε προσευχήν μάλιστα οἱ ἱερωμένοι. Ἰδοὺ καὶ τὰ τοῦ ἑσπερινο διὰ τὴν κοινωνίαν τῶν φρικτών μυστηρίων ἔχωσι, καὶ ὑμῖν ἀποδέδοται. Δείπεται περὶ τῶν ἀποδείπνων εἰπεῖν. Περὶ ὧν καὶ ἐν συνάψει ἐροῦμεν. Clericus. Adimple, sancte domine, in hoc quoque mercedem tuam, ut tota nobis perficiatur doctrina materis. CAPUT CCCXLIII. De ordine completerii officii quod post cœnam decantatur. Pontifes. In maximis quidem monasteriis completorium, ut dixfimus, simul cum vesperis cantatur asto januas templi, quemadmodum preces communes. In cœnobiis autem et a singulis monachis sæcularibusque sacerdotibus et lnicis religiosis recitatur post casuam vespere sumptam; sed in saucta Quadragesima et in magnis monasteriis et in omuibus locis peculiariter fit post vespertinum officium et cœnam quæ june semel sumitur. Igitur magnum quidem est, et vocatur sanctæ Quadragesimæ completorium, ac in tres partes dividitur in figuram· sanctæ Trinitatis et propitiationem nobis compaparaudam. Quod manifestant Typic; nec oportet fusius disserere, cum explicaverimus que ad preces fere universas pertinent. Psalmi precesque Completorii compunctione et confess one refertæ sunt, ad veniam et propitiationem consequendain idonea; precamur at noctem in pace, sino phanfasmate, absque pollutione et in securitate transigamus; necnou ut pie surgamus tempore nocturnæ et matutina orationis iu compactione et pletate. Parvum autem dictum quia brevius est, unoqua constat ordine, nec in tres dividitur partes, quotidie dicitur, cujus psalmi eadem possunt et ex magno eliguntur hi qui sunt maximé accommodi.Tres sunt propter Trinitatem, et additur sanctissimum fidei Symbolum propter confessionem religionis; diciturque: «Dignum est propter incarnationem Verbi et Del genitricis intercessionem. Porro posι Symbolum, prout a patribus nostris accepimus, eam angelosque et sanctos ad intercedendum pro nobis U Κληρικός. Πλήρωσον, ἅγιε Δέσποτα, καὶ τὸν περὶ τούτου μισθόν σου, ἵνα καὶ τὰ τῆς διδασκαλίας ἡμῖν εἴη πάντα τετελεσμένα, ΚΕΦΑΛ. ΤΗΓ. Περὶ τῆς ἀκολουθίας τῶν ἀποδείπνων. ᾿Αρχιερεύς. Τὰ ἀπόδειπνα ψάλλονται ἐν μὲν ταῖς μεγίσταις μοναῖς, ὡς ειρήκαμεν, ἅμα τῷ ἑσπερινῷ, πρι τῶν πυλῶν τοῦ ναοῦ, ὡς κοιναὶ δεήσεις· ἐν τοῖς κοι νοβίοις δὲ καὶ ἐν ἑκάστῳ τῶν μοναχῶν, καὶ τῶν 20σμικῶν ἱερέων, καὶ τῶν εὐλαβῶν λαϊκῶν, μετά τὴν ἐν ἑσπέρα τροφήν· τῇ ἁγίᾳ δὲ Τεσσαρακο στῇ, καὶ ἐν ταῖς μεγάλαις μοναῖς καὶ πᾶσιν, ἰδίᾳ μετὰ τὸν ἑσπερινὸν καὶ τὴν τροφὴν, ἅπαξ γινομένην τότε. Τὰ μὲν οὖν ἀπόδειπνα τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστής μεγάλα καὶ οὕτω καλούμενα 241 καὶ εἰς τρεῖς διαι ρούνται μοίρας, εἰς τύπον τῆς ἁγίας Τριάδος, καὶ τὴν ὑπὲρ ἡμῶν ἐξιλέωσιν. Καὶ δηλοῦσι περὶ τούτου τὰ Τυπικά· καὶ οὐ χρὴ πλατύτερον λέγειν, επείπερ καὶ τὰ περὶ τῶν εὐχῶν σχεδὸν ἀπασῶν ἡρμηνεύσαμεν. Καὶ οἱ ἐν τοῖς ἀποδείπνοις ψαλμοὶ καὶ αἱ εὐτ καὶ κατανύξεως καὶ ἐξομολογήσεως, καὶ περὶ ἀφέσεως καὶ αἰτήσεως ἱλασμοῦ, καὶ τὸ διελθεῖν τὴν νύχτα εἰρηνικῶς ἀφαντάστως, ἀμολύντως τε καὶ ἀνενοχλήτως· καὶ διαναστῆναι καλῶς ἐν τῷ καιρῷ τῆς τοῦ μεσονυκτίου καὶ τοῦ ἄρθρου προσευχῆς ἐν κατανύξει καὶ προθυμίᾳ. Τὸ δὲ μικρὸν λεγόμενο, διὰ τὸ συνοπτικώτερον εἶναι, καὶ μίαν εἶναι ἀκο λουθίαν, καὶ μὴ εἰς τρεῖς διαιρεῖσθαι, καθ' ἡμέραν ἐστὶ λεγόμενον, καὶ οἱ ψαλμοὶ τούτου τὰ αὐτὰ δυ νάμενοι, καὶ οἱ καιριώτατοι τοῦ μεγάλου. Τρεις δὲ οὗτοι διὰ τὴν Τριάδα εἰσί· καὶ τὸ τῆς πίστεως ἁγιώτατον Σύμβολον διὰ τὴν ὁμολογίαν τῆς εὐσε βείας· καὶ τὸ, ο Αξιόν ἐστι, ο διὰ τὴν τοῦ Λόγου σάρκωσιν, καὶ τὴν τῆς Θεομήτορος μεσιτείαν. Μετά τὸ Σύμβολον δὲ, ὡς παρὰ τῶν Πατέρων ἡμῶν ἐλε σομεν, εἰς πρεσβείαν αὐτὴν, ὑπὲρ ἡμῶν καὶ τοὺς

ἀγγέλους καὶ τοὺς ἁγίους ἐπικαλούμεθα, ὡς καὶ ἐν deprecantur, velut in majore completorio, quod est τοῖς μεγάλοις ἀποδείπνοις· ὅπερ καὶ λίαν ἀναγκαῖόν ἐστι, τὸ τοὺς ἐγγίζοντας Θεῷ μεσίτας ἐπικαλεῖ σθαι καὶ βοηθούς. Εἶτα ἡ προσευχὴ τοῦ Τρισαγίου ὡς καὶ ἀρχὴ καὶ μέση τῶν ὕμνων καὶ τελείωσις οὖσα· τὸ, ο Κύριε, ἐλέησον, ο τεσσαράκοντα, διὰ τὴν ἀφιέρωσιν τῶν ὡρῶν ἡμῶν τῆς ζωῆς καὶ τῶν ἡμερῶν. Ἡ πρὸς τὴν Θεοτόκον τὴν ἄσπιλον καὶ ἀμόλυντον κεχαριτωμένη εὐχὴ, ὑπὲρ ἁπάντων αι τοῦσα, τῶν τε ἐν τῷ παρόντι, καὶ τῷ τῆς ζωῆς ἡμῶν τέλει, καὶ τῶν ἐν τῷ μέλλοντι ἀγαθῶν· καὶ πάλιν εὐθὺς κατὰ τὸ ἔθος ἡ ταύτης ἐπίκλησις, τῆς τιμιωτέρας τῶν Χερουβὶμ, ἵνα τῇ τῶν πτερύγων σκέπῃ ταύτης φρουρώμεθα. Καὶ ἡ παρὰ τοῦ ἱερέως κατ' ἔθος εὐχὴ, τὸ οἰκτειρηθῆναι ἡμᾶς παρὰ Θεοῦ. Καὶ οὕτως ἐπάγεται ἡ τελευταία εὐχή, τό, ο Καὶ δὸς ἡμῖν, Δέσποτα, πρὸς δκνον ἀπιοῦσι. Μάλλον δὲ μετὰ τὸ, «Κύριε, ἐλέησον, ο τό, ι Ὁ ἐν παντὶ καιρῷ, ή τιμιωτέρα, καὶ ὁ Θεὸς οἰκτειρήται ἡμᾶς. Ὕστερον δὲ ἡ εἰς τὴν Θεοτόκον εὐχή, τό, ε Ασπιλε, ο καὶ σὺν αὐτῇ τή, ο Καὶ δὲς ἡμῖν, Δέσποτα,» δ καὶ σύνηθες καὶ τετυπωμένον πᾶσιν ἐστι. ΚΕΦΑΛ. ΤΗΔ'. Ὅτι χρὴ τὰ κοινῇ τετυπωμένα τηρεῖσθαι. ὦ Τισὶ δὲ πρὸς τὴν προθυμίαν καὶ ἕτερά τινα ψάλ λεται· πλὴν οὐκ ἐν τῷ κοινῷ, ἀλλ᾿ ἰδίᾳ· ὅτι κατ' ἀνάγκην τὰ κοινώς τετυπωμένα τηρεῖσθαι δεῖ διὰ τὴν τάξιν καὶ τὸ ἀθόρυβον, καὶ ἔτι τὸ ἀσκανδάλι στον. ἰδίᾳ δὲ κανόνι τινὶ πατρικῷ τὸν προθυμούμενού ψάλλειν κεκτῆσθαι τὴν ἄδειαν κελλικῶς ἢ καὶ μετὰ μαθητῶν οἰκείων τινὰ ἰδίως, ἢ καὶ μετὰ ἀδελφῶν συμπροθυμουμένων τινί. Καὶ τοῦτο μετά δοκιμασίας τῶν Πατέρων τε καὶ βουλῆς· ὅτι σωτηρία ὑπάρχει ἐν πολλῇ βουλῇ, καθάπερ ἐμάθομεν. Οτι δὲ κατανύξεως χάριν καὶ κανόνες ἐν ἀποδεί πνοις ψάλλονται, οίδατε, ὡς καὶ ὁ μέγας κανών. Καὶ καθ᾿ ἑσπέραν δέ τινες ψάλλουσιν ἐν μοναῖς ἱεραι; τῆς Θεοτόκου κανόνας, καὶ τὴν τῆς ἀκαθίστου ἀκολουθίαν, πλεῖστοι ἐν ἑκάστῃ ἑσπέρα Παρασκευῆς· καὶ πᾶς ὁ προθυμούμενός τε καὶ κοπιῶν, καὶ μείζονα τὸν μισθὸν ἕξει, καὶ κατὰ τὸν κόπον αὐτοῦ. 'Αλλ' ἐκεῖνα μὲν τῇ προαιρέσει ἑκάστου καὶ προθυμίᾳ κεῖται· ταῦτα δὲ τὰ ἐν τῷ φανερῷ τυπω θέντα οὐ χρὴ παραβαίνειν τινὰ δίχα πολλῆς ἀνάγκῆς καὶ ἀσθενείας. ᾿Αλλὰ καὶ τοῖς ἀσθενοῦσιν ἐστιν ἢ κατὰ νοῦν προσευχή, ἢ καὶ πασῶν ἀναγκαιοτάτη καὶ τοῖς ἐν περιστάσει δὲ καὶ ἀνάγκῃ χρήσιμο; μᾶλλον ἢ πρὸς Θεὸν καταφυγή τε καὶ προσευχή ότι, «Τίς ἡμᾶς πλὴν Θεοῦ ῥύσεται ἐκ θλίψεως;» καὶ ματαία πάσα σωτηρία ἀνθρώπου. Καὶ, ο Εν τῷ Θεῷ ποιήσωμεν δύναμιν. ο Κα!, «Κεκράζεται προς με, καὶ ἐπακούσομαι αὐτοῦ· ἡ καὶ τὰ ὁμο:ά φησιν. Εἰσὶ δὲ καὶ μετὰ τῶν τυπωμένων πλεῖστα καὶ κατ' ιδίαν 242 ποιοῦσι, καὶ τῇ ψυχῇ μὲν ἀεὶ κεκύκληνται τῷ Θεῷ· τὸ σῶμα δὲ ἐγκρατείαις καὶ νηστείαις, ἀγρυ πνίαις τε καὶ χαμευνίαις καὶ γυμνότησι, καὶ και κουχίαις άλλαις συντρίβουσι, και γονυκλισίαις πολ. λαις· οἱ καὶ μετὰ μαρτύρων ταχθήσονται, καὶ δέον valde necessarium, nempe appropinquantes Deo ad deprecandum et auxiliandum advocare. Deinceps oratio Trisagii tanquam initium meliumque et linis laudum, atque Kyrie eleison» quadragies ad horas diesque vil:e mostra sanctiäcandum. Εt iterumn ad immaculatam et intemeratam Dei genitricem gratia plena salutatio pro universis deprecatoria tam in præsenti sæculo degentibus quam nobis in fine vitæ constitutis ac bonis in futuro sæculo lætantibus; et rursus secundum consuetudinem ejusdem invocatio Cherubin magis prædicanda. ut alarum suarum tegumento nos tueatur. Fit etiam de more sacerdotis oratio deprecantis ut Deus misereatur nostři. Et ita additur ultima oratio: ‹ Da nobis, Domine, ad dormiendum recedentibus. ο Vel potius post «Kyrie eleison» dicitur: «Qui in omni tempore... virgo laude dignissima... et Deus, miserere nostri,» Ac posterius oratio ad Deiparam ita incipieus; ‹✪ Iminaculata», et cum ea: ‹ Da nolis, Domnine», quæ est consueta oratio et universim instituta. CAPUT CCXLIV. Quod oporteat servare quæ communiter designata SKNI. Qidam vero, præ pietatis ardore, alia adhuc cantant, non tamen in commune, sed seorsum, quoniam necessario servanda suật quæ communi - ter desiguala sunt ordinis gratia boneque dispositionis, atque ut vitetur scalalum. Srorsum veru ex regula a patribus accepta, vir ferveus facultatein habet psallendi vel solus, vel cum propriis discipulis, vel etiam cum fratribus æque ferventibas, istudque fit plaudentibus et consulentibus patribus, quoniam salus versatur in multo consilio, prout didicimus. Canones etiam compunctionis gratia in completorio cantari nostis, sicut et canon magnus. Et vespere uonnulli cautant in sacris monasteriis cavones Dei Genitricis, ordinemque ¿xaθίστου multi psallunt in vesperis parasceves; om nisque vir fe veus et laborans majorem habebis mercedem labori suo consentientem. Sed illa quidem cujuslibet electioni et religioni subjacenɩ; ista vero aperte instituta transgredi non oportet nisi magna causa necessitatis et iuβrmitatis. Sed et infirmis superest “quæ in mente fit oratió omniuu quam maxime necessaria; virisque in necessitate et instautia constitutis perutile est ad Deum confu· gere eumque obsecrare, quoniam: • Quis nos, inquit, præter Deuin erunt a tribulatione?, et «Vana omnis salus hominis,» et: «ln Deo faciemus virtuten, et: Clamabit ad ne, et ego exaudiam eum, ac similia. Sunt autem qui cum institutis multa seorsim faciunt, quorum anima quidem semper cum Deo conglutinata est, corpus vero austeritatibus, jejuniis, vigiliis,humi cubationibus, nuditate, aliisque afflictionibus conteritur, et multis genuflexionibus qui cum martyribus collocabuntur, quos oportet pro viribus et facultate imitari, ut nos quoque cum.

eis propter aliquem parvum laborem per miseri- αὐτοὺς ὡς δυνατὸν καὶ ἐγχωροῦν ἐστιν ἐκμιμεῖσθαι, cordiam Dei collocemur. Nisi enim totum perficere poterimus, sed super pauca et parva in omnibus eos imitati fuerimus, aut nos ferventes ad totum confortabit Deus; nam ipsis quoque Deo virtus, aut parvi operis propter infirmitatem nostram miserebitur, donabitque at cum eis collocemur. Talis enim Dominus, qui utpote bonus, parvam causam a nobis exquirat, ipsequè totum adimplens nos faciat salvos, et cum servis suis ut optimius collocet. Typicum quidem Bierosolymitanum in his absolvinus. CAPUT CCCXLV. P¡incipium institutionum, præceptionumque et ordinis cantionum. Videamus autem expressius mysteria œconomia Christi in eo qui jure dicitur cautionum ordine repræsentata, qui a patribus nostris desuper datus est, prout didicimus. Hunc omnes Ecclesiæ catholic: quæ surt super terram cum melodia ab initio peragebant, nihil absque cantu dicentes visi solas sacerdotum preces el diaconorum pos:ulationes, in prinis vero maximæ Constantinopolis, Antiochiæ et Thessalonica Ecclesiae; nunc autem in bac tantum et in sola divina Sanctæ Dei Sapientiæ æde adbue perficitur. Porro ille sic se habet, ut etiam de illo demus mentionem. CAPUT CCCXLVI. De vespertina cantions. Prius quidem in vesperis solebant ministri templum incens ante ordinem inuplere in gloriam Del et in siguoun diviuæ Dei gloriæ, quæ implevit olin sabernaculum, et non poterant Moyses Aaronque ingredi in tabernaculum priusquam assurgeret; similiter et in templo Salomonis, quo gloria impleto, non poterant sacerdotes stare et ministrare in conspectu Domini, antequam nubes Hla evanesceret; el pariter in matutino officio prius fumo ex thure surgente templum implebant. CAPUT CCCXLVII. Quid sufitus qui tacite fieri solet ante vespertinum el matutinum officium. Nunc autem illud non fit, nisi quod in missa tantum diaconus aut sacerdos post offertorium in Aguram illius gloriæ incensat altare in silentio, vel totum templum.Quod & etiam in monasteriis ante solemnes vesperas, secerdote divinam gloriam et Gradeas ab angelo datam significante, et quoniamn piens est gloria domus Domini. Itaque in vespertina dantione sians sacordos ante sacram mensam velut in colo ante thronum Dei, benedicit eum qui cut in Triultate Deum, nequaquam dicendo: «Benedictus Deus; hoc enim est insolitum in ordine › ὡς ἂν καὶ αὐτοῖς διὰ μικροῦ τινος πόνου ἐλέῳ Θεοῦ καὶ ἡμεῖς συνταχθείημεν. Εἰ γὰρ μὴ τὸ πᾶν ἐξι σχύσομεν ἐκτελέσαι, ἐν ὀλίγῳ δὲ καὶ βραχυτάτη ἀπὸ πάντων ἐκμιμησόμεθα, ἢ καὶ εἰς τὸ πᾶν ἐξ:- σχύσει προθυμουμένους ὁ Θεὸς ὡς κἀκείνους· καὶ τούτοις γὰρ ἡ ἰσχὺς παρὰ τοῦ Θεοῦ, ἢ τῷ μικρῷ ἔργῳ διὰ τὴν ἀσθένειαν οίκτειρήσει· καὶ τὸ σύν ἐκείνοις ταχθῆναι χαρίσεται. Τοιοῦτος γὰρ ὁ Δεσπό της· ἀφορμήν τινα μόνον ζητεῖ παρ' ἡμῶν, ἀγαθὸς ῶν, καὶ αὐτὸς τὸ πᾶν ἐκπληρῶν, ἡμᾶς σώζει, καὶ τοῖς αὐτοῦ συντάττει δούλοις ὡς ὑπεράγαθος. Καὶ τὰ μὲν τοῦ Ἱεροσολυμητικού τυπικοῦ ἐν τούτοις. ΚΕΦΑΛ. ΤΜΕ. Αρχὴ τῶν ὑποτυπώσεων τε καὶ διατάξεων, τῆς ᾀσματικῆς λεγομένης ακολουθίας. [δωμεν δὲ ἐμφαντικώτερον τὰ τῆς οἰκονομίας Χριστοῦ τυπούμενα μᾶλλον καὶ ἐν τῇ ᾀσματική και λῶς λεγομένῃ ἀκολουθίς, ἥτις παρὰ τῶν Πατέρων ἡμῶν ἄνωθεν δέδοται, καθάπερ εἰρήκαμεν. Καὶ αἱ καθολικαὶ δὲ ἐκκλησίαι πᾶσαι ἀνὰ τὴν οἰκουμένην ἀπαρχῆς ταύτην ετέλουν μελωδικώς, μηδὲν χωρίς λέγουσαι μέλους, εἰ μὴ τὰς τῶν ἱερέων μόνον εξα χάς, καὶ τὰς τῶν διακόνων αιτήσεις· ἐξαιρέτως δ αἱ μέγισται Ἐκκλησίαι, τῆς Κωνσταντίνου καὶ Αντιοχείας ποτέ, καὶ Θεσσαλονίκης· εἰς ἣν ἄρτι καὶ μόνον ἐν μόνῳ τῷ τῆς τοῦ Θεοῦ. "Αγίας Σοφίας θείῳ ναῷ ἐνεργεῖσθαι ὑπολέλειπται. Έχει δὲ οδο τως, ἵνα καὶ τὴν περὶ τούτων δῶμεν ὑπόμνη σιν. KE AA. TMG'. Περὶ τοῦ ἀσματικοῦ ἑσπερινοῦ. Ἐν μὲν τῷ ἐσπερινῷ, πρότερον μὲν ἦν ἔθος θυμιάματος πρὸ τῆς ἀκολουθίας πληροῦν τὸν ναὸν τοὺς ὑπηρέτας, εἰς δόξαν Θεοῦ, καὶ τύπον τῆς τοῦ Θεοῦ θείας δόξης, ἥτις ἐπλήρωσε ποτε τὴν σκηνήν, καὶ οὐκ ἠδύνατο Μωϋσῆς τε καὶ Δαρὼν εἰσελθεῖν εἰς τὴν σκηνὴν, ἕως οὗ ἐπήρθη· ὁμοίως καὶ ἐν τῷ τοῦ Σολομῶντος ναῷ, ὅτε πληρωθέντος τῆς δόξης αὐτοῦ τοῦ ναοῦ, οὐκ ἠδύναντο οἱ ἱερεῖς στῆναι καὶ λειτουργεῖν ἐνώπιον Κυρίου, ἕως οὗ ἐγένετο ἀφα νὴς ἡ νεφέλη ἐκείνη. Καὶ ἐν τῷ ὄρθρῳ δὲ ὁμοίως ἐπλήρουν πρότερον τὸν ναὸν καπνοῦ ἐκ τοῦ θυμιά Η ματο.. KE♣AA. TMZ'. Τι τὸ θυμίαμα ἐν σιγῇ πρὸ τοῦ ἑσπερινοῦ καὶ τοῦ ἄρθρου. Νῦν δὲ τοῦτο οὐ γίνεται, εἰ μὴ κατὰ τὴν λειτουρ γίαν καὶ μόνον ο διάκονος ἢ ὁ ἱερεὺς, μετὰ τὴν προσκομιδὴν εἰς τύπον ἐκείνης της δόξης, θυμή τὸ θυσιαστήριον ἐν σιγῇ, ἢ καὶ τὸν ναὸν ἅπαντα. Τοῦτο δὲ γίνεται καὶ ἐν μοναστηρίοις πρὸ τοῦ μετ γάλου ἑσπερινοῦ, τὴν θείαν δόξαν καὶ χάριν δι' ἀγγέλου χορηγουμένην τοῦ ἱερέως σημαίνοντος καὶ ὅτι πλήρης δόξης ὁ οἶκος Κυρίου. Ἐν τῷ ᾀσματικῷ ἐσπερινῷ τοίνυν στὰς ὁ ἱερεὺς πρὸ τῆς ἁγίας τραπέζης ὡς ἐν οὐρανῷ πρὸ τοῦ θρόνου τοῦ Θεοῦ εὐλο γεῖ τὸν ἐν Τριάδι Θεόν, οὐ λέγων, ο Εὐλογητὸς ὁ

Θεός· ο οὐ γὰρ ἔθος τοῦτο ἐν τῇ τάξει τοῦ ᾄσμα- cantionum, quoniam ad vetus Testamentum kolumτος ὅτι τῆς Παλαιᾶς Γραφῆς τοῦτο μόνης. Αλλ' ὥσπερ ἐν τῇ ἱερᾷ λειτουργία, «Ευλογημένη ή βασ σιλεία τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος πάντοτε·, τὸ ἐνιαῖον τῆς βασιλείας και φύσεως, καὶ τὸ τριαδικὸν θεολογῶν τοῦ Θεοῦ, ὁ τῆς χάριτός ἐστι κήρυγμα, ἡ ἐπίγνωσις καὶ ὁμολογία 249 τοῦ μόνου ἐν Τριάδι Θεοῦ. Καὶ εὐθὺς τὰ εἰρηνικά, τὴν εἰρήνην πρῶτον ἀπὸ τοῦ Κυρίου διδούς, καὶ διδάσκων πάντας αἰτεῖσθαι ὁ ἱερεύς. Ιστέον οὖν, ὅτι ἡ τῆς λειτουργίας ἀκολουθία μόνη υπολή λειπται κατὰ τὴν ἀρχαίαν γίνεσθαι τάξιν· διὸ καὶ οὕτως εὐλογεῖ τὸν Θεὸν ὁ ἱερεὺς, καὶ οὕτως εὐθὺς τὰ εἰρηνικὰ λέγει, καὶ τὰ τρία ἀντίφωνα εἰς τύπον τῆς Τριάδος ᾄδονται, ἅπερ τῆς ἀρχαίας τοῦ ᾆσμα τας ἀκολουθίας εἰσί. Καὶ μὴ εἰδότες τοῦτό τινες ἐν τῷ ᾀσματικῷ ἑσπερινῷ λεγομένων τῶν τριῶν ἀντιφώνων, ὕστερον δὲ καὶ τοῦ Τρισαγίου, ὡς λει τουργίαν τοῦτο κατονομάζουσι. Καὶ μᾶλλον οἱ ἐσχηπότες ἀρχῆθεν ταύτην δὴ τὴν ἀκολουθίαν οἱ Κωνσταντινουπολίται ταῦτα· ἄρτι θαυμάζουσι, μὴ εἰδ τες ὡς ταῦτα διωγμῷ Λατίνων τὰ κάλλιστα κατέ λιπον ἔθη· ὡς καὶ ἐν ταῖς νηστείαις τὴν τῆς τριτοέκτης ἱερὰν καὶ ἀρχαίαν ὑπηρεσίαν τε καὶ διάταξιν · καὶ τὴν τῆς λεγομένης παννυχίδος· κατὰ πᾶσιν ἑσπέραν γινομένην ποτέ, καὶ μάλιστα κατὰ τὴν Αγίαν μεγάλην Τεσσαρακοστήν, καὶ ἐν τῇ πρώτη ταύτης, καὶ τῇ μεγάλῃ ἑβδομάδι, ὧν καὶ εὐχαί εἰσιν ἀναγκαῖαι αἱ κατὰ τὴν παννυχίδα ἐπιγραφόμεναι· καὶ αἱ τῆς τριτοέκτης κατά παράδοσιν ἀρχαίαν, τύπον τῶν ὡρῶν ἐχούσης, καὶ τοῦτο καλουμένης ἐκ τοῦ ὀνόματος, καὶ τῆς ἱερᾶς λειτουργίας, περὶ ὧν καὶ ἐροῦμεν ὡς ἐν βραχεῖ μετ' ὀλίγον. Νῦν δὲ περὶ τοῦ ἑσπερινοῦ λέγομεν, ὡς τοῦ ἱερέως εὐλογήσαντος, καὶ τὰ εἰρηνικὰ εἰρηκότος πάντα, καὶ τὸ, ο Αντιο λαβοῦ, σῶσον, ἐλέησον, ο οἱ ψάλται εὐθὺς, ο καὶ Ἐπάκουσόν μου, δόξα σοι, ὁ Θεός, ο ᾅδου:ι. Καὶ ἀναγκαῖον τὸ μελωδούμενον, ἱκεσίαν ἅμα καὶ δοξο λογίαν περιέχον Θεοῦ· καὶ τὸ μὲν ἀπὸ τοῦ Ψαλμοῦ, • Κλίνον, Κύριε, τὸ οὖς σου, καὶ ἐπάκουσόν μου· τὸ δὲ ἀπὸ τῶν ἀγγέλων, ο Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ· και, ο Πλήρης ὁ οὐρανὸς καὶ ἡ γῆ τῆς δόξης αὐτοῦ· καλ, ο Εὐλογημένη ή δόξα Κυρίου.» Εϊτά φησιν δ Ἱερεύς, «Τῆς Παναγίας ἀχράντου·» καὶ ἐκφώνως ἀνυμνεῖ τὸν ἐν Τριάδι Θεόν, ο Ότι πρέπει σοι, λέγων, πᾶσα δόξα, τιμὴ καὶ προσκύνησις, ο Καὶ οὕτω πᾶς ὁ Ψαλμός λέγεται μετὰ τοῦ, «Δόξα σοι, ὁ Θεός.» Το Επάκουσόν μου οὖν, τοῦ ἐπαγομένου ψαλμοῦ τυγχάνον, ὡς εἴρηται. Τοῦτο ἔθος καὶ ἐν τοῖς ἄλλαις ἀκολουθίαις ἐστὶν ἐν τῷ ᾄσματι· προλέγουσι γάρ τι στίχου μέρος ἀεὶ τοῦ ἐπιφερομένου ψαλμοῦ, ἡ μετὰ τοῦ ᾿Αλληλούϊα, ἢ τοῦ, «Δόξα σοι, ὁ Θεός, ο ή τινος ὑποψάλματος προοιμιαζόμενοι ὑπόψαλμα δὲ λέγεται διὰ τὸ μετὰ τοῦ ψαλμοῦ κατὰ στίχον ᾄδεσθαι. Καὶ πρῶτον μὲν τὸν στίχον, ἔπειτα δὲ τοῦτο λέγεσθαι· οἷον, ο Κλίνον, Κύριο, τὸ οὖς σου, καὶ ἐπάκουσόν μου. Δόξα σοι, ὁ Θεός· καὶ ἐν τοῖς λοιποῖς ὁμοίως. Ἐν τοῖς ἑσπερινοῖς οὖν ἅπασι τὸ, ο Κλίνον, Κύριε, τὸ ους σου, ο ψάλλετας. modo pertinet. Sed quemadmodum in missa: «Benedictum regnum Patris et Filii et Spiritus sancti semper ›, unitatem imperii et naturæ Deique trinitatem prædicans, quod est gratiæ prædicatio et agnitio necnon confessio solius in Trinitate Dei. Et statim pacifea verba, pacem enim a Domino primum dat sacerdos et omnes ad orandum invitat. Igitur scire oportet, quoniam solus ordo missre superest secundum antiquam institutionem servandus. Quamobrem ita benedicit sacerdos, et ita protinus pacem dicit, tresque antiphonæ in typum Trinitatis cantantur, quæ ad antiquum cantionis ordinem pertinent. Quod nescientes quidam in vespertina cantione dictarum trium antip'ionarum et deinde Trisagii, missæ nomine boc appellant. Et præsertim qui principio istum habuerunt ordinem Constantinopolitani istud 'modo mirantur ignɔrantes se pulcherrimes hos ritus persecutione Lasinorum amisisse, sicut et in jejuniis sacrum anti - quumque tertiæ et sexta bore ministerium ac institutum atque præceptionen Παννυχις dictam, quia per totam noctem durabat, quæquondam singulis vesperis fleba:, in primis per magnam Quadragesimam, et in prima magnaque hujus hebdomade, ex quibus preces sunt necessariæ, quæ tota nocte dicebantur, necnon preces inter tertiam sextanque horam secundum antiquam traditionem, quæ cantio horas repræsentat, et ideo hoc nomine vocatur; insuper preces sanctæ missa de quibus vel breviter mɔx disseremus. Nunc vero de vesperis dicimus. Postquam ergo benedixerit sacerdos et pacem dixerit, necnon: «Suscipe salva, miserere.» cantores illico psallimit: «Et exaudi me, gloria tibi, Deus» quod nieios est necessarium, deprecationem simulque glorificationem Dei continens. Cantant eliam illud e psalmo: Inclina, Domine, aurem luain, ct exauli me, angelicumque canticum: «Gloria in altissimis Deo,ɔ et, «Pleni sunt cœli et térra gloria ejus,» et; ‹Benedicta gloria Domini.» Deinceps sacerdos ait: ‹ Sanctissimæ et immaculatæ ›, altaque voce Deum in Trinitate celebrat dicens: «Quoniam te decet omnis gloria, honor et adoratio.» Et ita totus dicitur psalmus cum his vocibus: Gloria tibi, Deus, et: «Me igitur exaudi,, quæ in psalmo dum continuatur interponuntur, sicut dictum est. Hæc est euim in cantione etiam in aliis ordinibus consuetudo; prius partem versus dieunt, et singulis psalmi continuati versibus præludunt dicentes Alleluia,jvel: Gloria tibi, Deus» vel alium intercalarem versiculum, qui hoc vocatur nomine quia cùm psalmo inter versus cantatur. Primus quidem dicitur versus, et deinde ille versiculus, exempli gratia: c Inclina, Domine, aurem tuam et exaudi me; Gloria tibi Deus», et similiter in cæteris. Igitur in vespertina cantione tota canta - tur: c Inclina, Domine, aurem tuam s, quoniam sol justitiæ inclinavit caelos et descendit licet occasum nesciens, tunc vero sensibilis inclinans sol occidit:

Blic tamen et inclinando et occidendo et orienda ὅτι καὶ ὁ τῆς δικαιοσύνης. "Ηλιος έκλινεν οὐρανούς rolem Nłum occasus nescium annuntiat qui per rarsem nobis apparuit; videlicet ostendit ipsum quoque Denm Dei Verhum descendisse a cœlo in terram, fulsisse nobis diem prioris ejus adventus, el usque ad inferes sub terram eumdem descendisse, Pursusque surrexisse et ascendisse, et iterum de casio ertem modo visum esse, diem absque vespere fecisse et mundum illuminasse universum. Ideo tolus iste psalmus per versus dicitur ex utroque choro, et illud: «Gloria iibi, Deus, in singulis ver- `sibas. Antiquum esse hunc ordinis ritum ex pre- “cibus patet; ea enim quæ lampadum dieitur precum prima in semetipes continet totius pealmi sentenCiam, verbeque ex eo habet: Domine miserator el misericors, caeterasque antiphonas eamdem ac palmi sententiamlet verba ex ipsis babere invenies, quod recte etiam demonstrat vespertini ingressus oratia sic incipiens: «Vaspere et mang et merid'e.» Quoniam ad hunc psałmum versumque illum; • Domine, clamavis ft ingressus,dietaque oratio verba et sententias e psalmo cantato continet, ita ut omnia ner sacerdotem Deo offerantur: verbi grain: «Dirige orationem nostram sicut incensum in conspectu tuo, › Tel: «Non declines cor nostrum in verba malitiæ, ɔ et: «Quoniam ad te Domine, Domine oculi nostri», quia ad hunc versum sacerdos invitatus in ingressu ascemilit; hoc autem, me judice, monstrat deprecationem prophetarum eorumque prophetiam de vʻnturo, et incarnando Domino, atque per passionem et resurrer opem nos ab inferno ac corruptione salvaturo. Ideo cantorum primus sacerdotem invilat, sicut et David: Domine, inclina coelos et d'racende, a et, «Emitte fortitudiném tuam et veni ad salvandum nos i, et velut ex inferno clamat: «Ad te, Domine, oculi mei; in te speravi, ne perdas animam »‹cam…a Ideo et sacerdos ad hunc versum ascendit Caristi ad nos et usque ad infernum descensum manifestans, ejusque resurrectionem, per quam ab inferis liberati sumus, et iterum in cœlum ejus ascensum. Vesperis quidem muper dicebatur psalterium, sicut et nunc in officio matutino: quod insitata monasteria dimidium psalteril vesperis, et in officio matutipo sine intermissione duo dicunt. Nunc autem in canvigne vespertina propter iufriritatem et neglifentiam non dicitur antiphona psalterit, nisi Í í sancla tantúm Quadragesima et in vesperis cujus1 Ivet Sabbati in sola sa:ct Sapientia, ubi, propter conquestus quorumdam ignarorum, solum psalmum «Beatus viro cum melodia et cantu dicere precepimus, in sancta antem rursus dicuntur secundum consuetudinem sex antiphona et unum tantummodo psalmi dimidium. Psalmus vero: ḍnclina, Domine, aurem tuam, deprecationem comprehendit Deique glorificationem, passumque pro nobis celebrat Dominum Jesum Christum quem miseratorem dicit et multæ misericordia atque veracom, oralque ut detur nobis signum in bosum, creeram καὶ κατέβη ἄδυτος μένων, καὶ ὁ αἰσθητός κλίνων δύνει ήλιος. Πλὴν καὶ αὐτὸς κλίνων καὶ δύνων καὶ ἀνατέλλων, τὸν ἀνέσπερον ἐκεῖνον ήλιον καταγγέλλει, διὰ σαρκὸς ἐπιφανέντα ἡμῖν· οἷαν τι κατελθείν αὐτὸν τὸν τοῦ Θεοῦ Θεόν Λόγον ἐκ τῶν οὐρανῶν ἐπὶ γῆς, καὶ λάμψαι ἡμῖν τὴν ἡμέραν τῆς πρώτης αὐτοῦ παρουσίας, καὶ μέχρις εδου ὑπὸ γῆν καταβῆναι, καὶ αὖθις ἀναστῆναι καὶ ἀνελθεῖν, καὶ πάλιν ἐξ οὐρανοῦ φανῆναι τότε καὶ ἀνατείλαι, καὶ τὴν ἀνέτ σπερον ἡμέραν τελέσαι, καὶ τὸν κόσμον καταυγάσει πάντα σημαίνει. Διὸ καὶ πᾶς ὁ ψαλμὸς οὗτος, τό, • Κλίνον, Κύριε, ο κατὰ στίχον λέγεται ἐξ ἑκατέρου χοροῦ, καὶ τὸν ο λόξα σοι, ὁ Θεὸς, ὁ ἐν ἑκάστῳ στίχω. Οτι δὲ ἀρχαῖον τοῦτο τῆς ἀκολουθίας τὸ έθος, καὶ ἀπὸ τῶν εὐχῶν δῆλον. Η τῶν λυχνικών γὰρ λεγομένων εὐχῶν πρώτη ἐν ἑαυτῇ περιέχει τὴν τοῦ Ψαλμοῦ παντὸς ἔννοιαν, καὶ βήματα ἐξ αὐτοῦ· • Κύριε οἰκτίρμων καὶ ἐλεήμων· καὶ τὰς λοιπὰς δὲ ὁμοίως πρὸς τοὺς ψαλμοὺς τῶν ἀντιφώνων καὶ τὰς ἐννοίας ἐχούσας καὶ ῥήματα εὑρήσεις ἐξ αὐτῶν· ὡς καὶ ἡ τῆς εἰσόδου τοῦ ἑσπερινοῦ σαφῶς δείκνυσιν, ἧς ἀρχὴ τὸ, Εσπέρας καὶ πρωὶ καὶ μεσημβρίας.» Ἐπεὶ γὰρ εἰς τὸ, ο Κύριε, ἐκέκραξα, ο καὶ τοὺς αὐτοῦ στίχους ἡ εἴσοδος γίνεται, καὶ ἡ εὐχὴ λέγεται, καὶ ῥήματα ψαλμικὰ ἐκ τῶν ᾀδομένων καὶ ἐννοίας περιέχει, ὡς ἂν ἀναφέρωνται πάντα 244 διὰ τοῦ ἱερέως πρὸς τὸν Θεόν· οἷόν, ο Κατεύθυναν την προσευχὴν ἡμῶν ὡς θυμίαμα ενώπιόν σου νίκαι «Μὴ ἐκκλίνῃς τὸς καρδίας ἡμῶν εἰς λόγους πανη ρίας, η και, ο Ότι προς σε, Κύριε, Κύριε, οι ὀφθαλμοὶ ἡμῶν. Ἡ Ἐπεὶ καὶ εἰς τοῦτον τὸν στίχον ὁ ἱερεὺς καλούμενος ἐν τῇ εἰσόδῳ ἀνέρχεται. Τοῦτα δὲ δηλοί, οἶμαι, τὴν διὰ τῶν προφητῶν ἱκεσίαν ἁμα καὶ προφητείαν, περὶ τοῦ παραγενέσθαι καὶ ἐναν θρωπῆσαι τὸν Κύριον, καὶ διὰ τοῦ πάθους καὶ τῆς ἐγέρσεως σῶσαι τοῦ ᾅδου ἡμᾶς καὶ τῆς φθορᾶς. Διὸ καὶ ὁ τῶν ψαλμῳδῶν πρῶτος τὸν ἱερέα καλέῖ· ὡς καὶ ὁ Δαβίδ, «Κύριε, κλίνον οὐρανοὺς καὶ κατά βηθι, καὶ, ο Εξαπόστειλον την δυναστείαν σου, καὶ ἐλθὲ εἰς τὸ σῶσαι ἡμᾶς. η Καὶ ᾧ; ἐκ τοῦ είδου βολ, ο "Οτι πρός σε, Κύριε, οἱ ὀφθαλμοί μου. Ἐπὶ σοὶ ἤλπισα. Μὴ ἀντανέλῃς τὴν ψυχήν μου. Διό καὶ ὁ ἱερεὺς τότε ἐν τῷ στίχῳ τούτῳ ἀνέρχεται, τὴν κατάβασιν εἰς ἡμᾶς Χριστοῦ ἄχρι καὶ τοῦ ᾅδου, δηλῶν, καὶ τὴν ἔγερσιν αὐτοῦ, δι' ἧς τοῦ ᾅδου ἐῤῥύσθημεν, καὶ πάλιν εἰς οὐρανούς, ἀνάβασιν. Καθ' ἑσπέραν μὲν οὖν καὶ πρώην ἐλέγετο τὸ Ψαλ τήριον, ὡς καὶ ἐν τῷ ὄρθρῳ νῦν. Ο δὴ καὶ αἱ μοναὶ εκμιμούμεναι, κάθισμα Ψαλτῆρος ἑσπέρας, καὶ ἐν τῷ ὄρθρῳ δύο διηνεκώς λέγουσι. Νῦν δὲ ἐν τῷ ᾀσματικῷ ἑσπερινῷ δι' ἀσθένειαν καὶ ἀμέλειαν ἀντίφωνα Φαλτῆρος οὐ λέγεται, εἰ μὴ ἐν τῇ ἀγία καὶ μόνον Τεσσαρακοστῇ, καὶ παντὶ Σαββάτῳ ἑσπά ρας ἐν μόνῃ τῇ ᾿Αγία Σοφίᾳ· ὅπου καὶ διὰ τὸ γογ γύζειν τινά; ἐᾳθυμοῦντας, μόνον το, ο Μακάριος ἀνή, κ τὸν ἕνα ψαλμὸν μετὰ μέλους κατὰ τὸν ἦχον λέγειν διετυπώσαμεν. Ἐν δὲ τῇ ἁγία Τεσσαρακοστ πάλιν λέγεσθαι κατὰ τὸ ὄνος τὰ ἐξ ἀντίφωνα, ἢ τὸ

εν κάθισμα μόνον. Τὸ δὲ, ο Κλίνον, Κύριε, τὸ οὖς & σου, ο & ψαλμὸς, καὶ ἱκεσίαν περιέχει καὶ δοξολογίαν πρὸς Θεόν. Καὶ τὸν παθόντα ὑπὲρ ἡμῶν ἀνυμνεῖ Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, καὶ οἰκτίρμονα φησι καὶ πολυέλεον καὶ ἀληθινόν. Καὶ δοῦναι ἡμῖν σημείον εἰς ἀγαθὸν ἐξαιτεῖται, τὸν σταυρὸν δηλονότι, ᾧ πρὸς Εσπέραν προσηλωμένος σαρκὶ ὁ Σωτὴρ τέθνηκε· καὶ κράτος δοθῆναι ἡμῖν ζητεῖ· καὶ σωθῆναι ἡμᾶς. Εἶτα, ο Δόξα, ο μέλπουσι, καὶ ὁ χορὸς ἄλλος, ο Καὶ νῦν μετὰ τοῦ, Δόξα σοι, ὁ Θεός. Καὶ πάλιν ὁ ἱερεὺς μικρὰν συναπτὴν, ο Ετι καὶ ἔτι, ο καὶ τή, ο Αντι λαβού· κ καὶ ὁ ψάλτης μετ' ᾠδῆς, «Τὴν οἰκουμένην, Αλληλούϊα.» Ἐπεὶ γὰρ εἶπεν ὁ ἱερεὺς πρὸς τὸν Γεόν, «Αν ιλαβοῦ, σῶσον, ἐλέησον καὶ διαφύλαξον ἡμᾶς ὁ Θεὸς τῇ σῇ χάριτι,. επάγει ὁ ψάλτης, • Οτι τὴν οἰκουμένην, ὁ Θεὸς, ἀντιλαβοῦ, σῶσον, ἐλέησον καὶ διαφύλαξον τῇ ἐπιδημία σου.» Ο δηλοῖ τὸ 'Αλληλούϊα. Επιδημία γὰρ Θεοῦ, καὶ ἔλευ σες καὶ ἐμφάνεια Θεοῦ ἑρμηνεύεται τὸ ᾿Αλληλούια, καὶ τῆς οἰκονομίας τοῦτό ἐστιν ἐξαίρετος αἶνος. Διὸ καὶ συνεχῶς τοῦτο παρ' ἡμῶν ψάλλεται, καὶ πρὸ τοῦ Εὐαγγελίου λέγεται, ὡς τὴν παρουσίαν Χριστοῦ δηλοῦν τὸ Ἀλληλούϊα, ο Έρχεται γάρ, φησίν, ὁ Θεός· δς καὶ ἦλθε, καὶ ἐξ οὐρανῶν πάλιν ελεύσεται. ο Καὶ ὁ ἱερεύς, «Της Παναγίας ἀχράντου, ν. εἰπὼν, καὶ παραδοὺς πάντας τῷ Θεῷ διὰ πάντων τῶν ἁγίων, ἐκφωνεί, «Ὅτι σὸν τὸ κράτος, δοξολογών τὸν ἐν Τριάδι μόνον Θεόν. Καὶ εὐθὺς ὁ ψάλλων τὸ · κατὰ τὴν ἡμέραν ᾄδει προκείμενον. Ο καὶ τελευταῖον ἀντίφωνον λέγεται διὰ τὰ ἕτερα ἀντίφωνα, λεγόμενα μὲν πρώην, ἀφεθέντα δὲ νῦν. Τῷ Σαβο βάτῳ οὖν ἑσπέρας, ο Αναστήτω ὁ Θεὸς,» λέγεται στίχος εἷς, καὶ δόξα καὶ νῦν,» καὶ συναπτώς τῷ, «Κύριε, εκέκραξα, ο μετὰ τοῦ ὑποψάλμου, «Την ζωηφόρον του Εγερσιν, Κύριε, δοξάζομεν· ή λέγεται τῇ μια Κυριακῇ. Τῇ δὲ ἑτέρα, «Τὴν σωτήριόν σου Εγερσιν, Κύριε, δοξάζομεν, ο καὶ τῶν ἑξῆς οὕτω λεγομένων στίχων, ὁ ἱερεὺς ποιεῖται τὴν εἴσοδον, ἢ καὶ πλείονες σὺν αὐτῷ καὶ διάκονοι, καθάπερ ἔθος ἐστὶ, φώτων προηγουμένων, καὶ θυμιατοῦ ὄντος μετὰ θυμιαμάτων, εἰς τύπον τῆς ἄνωθεν τάξεως. καὶ μετάδοσιν ἀπὸ τοῦ· θυσιαστηρίου τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος, καὶ εἰς τὸ ἀναθεῖναι τὴν προσευχὴν ἡμῶν Πίνω ὡς· εὔοσμον καὶ ἁγνὸν θυμίαμα, καθὰ καὶ ὁ ᾀδόμενος λέγει ψαλμὸς, καὶ ἡ εὐχή, κλινόντων τῶν ἱερέων λεγομένη, τὸ, ο Εσπέρας καὶ πρωΐ καὶ μεσημβρίας, κ, ὡς εἴρηται, άρμοδίως πρὸς τὰ ψαλλόμενα ἔχουσα. «Κατεύθυνον γάρ, φησί, τὴν προσευχὴν 245 ἡμῶν, ὡς θυμίαμα ενώπιόν σου, ο καὶ, «Μὴ ἐκκλίνῃς τὰς καρδίας ἡμῶν, καὶ ῥῦσαι ἡμᾶς ἐκ πάντων τῶν θηρευόντων τὰς ψυχὰς, ο καὶ ὅτι «Πρός σε, Κύριε, Κύριε, οἱ ὀφθαλμοὶ ἡμῶν, ο και, • Μη καταισχύνῃς ἡμᾶς, ὁ Θεὸς ἡμῶν.» Καὶ ή ἐκφώνησις. ᾿Ανισταμένων δὲ τῶν ἱερέων, σφραγὶς γίνεται σταυρική. Και, «Ευλογημένη, φησὶν, ἢ είσοδος τῶν ἁγίων σου, Κύριε, ο καὶ τὸ, ο Σοφίᾳ όθος, ο λέγεται μετά σταυρικού σημείου διὰ τοῦ θυμιατηρίου. "Α πάντα δηλοῦσι τὴν ἐπ᾿ ἐσχάτων αἰώνων καὶ πρὸς δυσμὰς τοῦ βίου τούτου κατάβασιν scilicet, cui vespertino tempore adirus carne mor tugs est Salvator, et precatur ut det nobis fortitudinem, salvosque nos faciat. Deinde modulantur ‹ Gloria,ɔ aliusque chorus cantat: ‹Et nunc,» cum hac Jaude: «Gloria tibi, Deus. Et iterum sacerdos parvam dicit Conjunctam (orationen): «t nunc quoque, αι: Suscipe; et chorista cantat: «Terram, Alleluia. ▸ Nam postquam dixit ad Deum sacerdos: «Suscipe, salva, miserere, et custodi.nos, Deus, in tua.gratia, s pergit cantor dicendo: «Terram Deas suscipe, salva, misericordia prosequere, et custodi in adventu luo, › quod demonstrat illud Alleluia; nam adventum Dei accessum et manifestationem Dei sonat vox Alle- ο luia, et in hoc constat Dominica dispensationis laus eximia. Propterea. illul. conjuncte e nobis psallitur et ante Evangélium dicitur, quoniam Christi adventum significat Alleluia; ait enim. Venit Deus, qui jam venit, alque ex cœlo veniet. Et sacerdos dicta oratione: Sanctissimæ et immaculata, omnibus Deo per omnes sanctos commendatis, exclamat: Quoniam tuum est imperium, solum in Trinitate Deum glorificans. Et statim chorista diel 'propria cantat, quod etiain ultima dicitur antiphona propter alias antiphonas olim dictas, nunc VERO omiɔsas. Itaque vesperis Sabbati dicitur versus unus epsalino: «Exsurgat Deus, et, Goria, et, Nunc, simulque psalmus: «Domine, clamavi s. cum intercalari versiculo: ‹ Vivificam resurrectionem tuam, Domine, glorifcamus», quod prima dicitur Dominica. Alia vero: • Salutarem luam resurre ctionem, Domine, glorifcamus», et sequentibus, similiter dictis versibus, sacerdos facit ingressum, vel plures cum eo et diaconi, prout est consuetudo, luminariis præcedentibus, thuriferario incensum portante in signum ordinis desuper accepti, in communicandam ab altari Dei gratiam, utque supra dirigatur oratio nostra ut purum bonique odoris incensum quemadmodum. cantatus ait psalmus; el dicitur oratio, sacerdotibus caput inclinantibus: • Vespere et mane et meridie», prout dictum est, cantatis omnino consentiens. Ait enim: «Dirigatur oratio nostra sicut incensum in conspectu tuo, el: Ne declines cor nostrum in verba malitis, set. Erue nos ab omnibus qui persequuntur animas; et, σ.Α. le Demine, Domine oculi nostri;» el, Ne confundas nos, Deus noster.» Surgentibus autem sacerdotibus, crucis fit signum, et ait: «Benedictus ingressus sanctorum tuorum, Domine, et dicitur, Sapientis erecti, a cum sigpo crucis per thuribulum;. quæ omnia demonstrant in consuminatione sæculorum et ad occasum bujus vitæ faciendum Salvatoris a colo descensum, vitamque ejus sicut incensum sanctificatam, auimarumque nostrarum ad Palrem per sanctissimum ejus corpus admissionem, quam fecit humiliatus usque ad crucem el mortem, et ad inferos descendit, et victor per crucem resurrexit, et ascendit ad Sancta sanctorum in calestia nobis patefacto ingressu. Propter quod cantar d hunc versum, ‹ quoniam ad te, Domine, Domine, ›

convertitur ad occasum, et adorans iuvital sacer. ἀπ' οὐρτνοῦ τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὴν ἡγιασμένην αὐ dotem qui Dominum repræsentat, et cantando clamat: Quoniam ad te, Domine, Domine, oculi nei, lu te speravi, ne perdas animam meam. Quæ ustendunt spe u in Domino et ab eo dandam animarum nostrarum liberationem atque salutem, queinadmodum supra dictum est. Sicque sacerdos ascendens, altare ingreditur sicut Salvator in cœlmin; hymni-vero resurrectionis cantantur in ambone vel suggestu in figuram angelorum Salvatoris resurrectionem celebrantium, et apostolorum eam mundo prædicantium. Dum hæc cantantur, fit suffins a sacerdote aut a diacono, quoniam a'redivivo et ássumpto Christo emissa est nobis gratia Spiritus. Et post «Gloria, et Nunc cantautur pravia, nempe: Dominus regnavit, morte dialloque cum omnibus τοῦ ὡς θυμίαμα ζωὴν, καὶ προσαγωγὴν ἡμῶν διὰ τοῦ παναγίου σώματος αὐτοῦ τῷ Πατρὶ, ἣν ταπς:- νωθεὶς ἐποίησεν ἄχρι σταυροῦ καὶ θανάτου, καὶ εἰς τὸν την κατῆλθε, καὶ ἀνέστη νικήσας τῷ σταυρῷ, καὶ ἀνῆλθεν εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων τὰ ἐπουράνια ἡμῖν ποιήσας τὴν εἴσοδον. Διὸ καὶ ὁ ψάλτης εἰς τόν δε τὸν στίχον, «Ὅτι πρὸς σέ, Κύριε, Κύριε, ο στρέφεται πρὸς δυσμάς· καὶ προσκυνῶν καλεῖ τὸν ἱερέα, τυποῦντα τὸν Κύριον, καὶ ἐκφωνεί ψάλλων, ο Ότι πρὸς σέ, Κύριε, Κύριε, οἱ ὀφθαλμοί μου, ἐπὶ σοὶ ἤλπισα· μὴ ἀντανέλῃς τὴν ψυχήν μου.» Ταῦτα δὲ τὴν ἐπὶ τῷ Κυρίῳ δηλοῖ ἐλπίδα, καὶ τὴν παρ' αὐτοῦ ἐλευθερίαν τῶν ψυχῶν ἡμῶν καὶ σωτηρίαν, ὡς προ είρηται. Καὶ οὕτως ὁ μὲν ἱερεὺς ἀνερχόμενος τὸ θυσιαστήριον εἰσέρχεται ὡς ὁ Σωτὴρ εἰς τοὺς οὐρα νούς· οἱ δὲ ὕμνοι τῆς ἀναστάσεως ᾄδονται ἐν τῷ ἄμβων κατὰ τὸν τύπον τῶν ἀγγέλων ὑμνησάντων τὴν ἔγερσιν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τῶν ἀποστόλων τῷ κόσμῳ κηρυξάντων. Καὶ ἐν τῷ ὑμνεῖν ταῦτα τὸ θυμίαμα παρὰ τοῦ ἱερέως ἢ διακόνου γίνεται· ὅτι παρὰ τοῦ ἀναστάντος καὶ ἀνελθόντος Χριστοῦ ἡ χά ρις ἡμῖν ἐξαπεστάλη τοῦ Πνεύματος. Καὶ μετὰ τὸν • Δόξα καὶ νῦν, ο τὸ προκείμενον άδεται, ὅτι ὁ Κύ ριος ἐβασίλευσε, νικήσας τὸν θάνατον καὶ τὸν διά βολον σὺν πᾶσι τοῖς δαίμοσι. Καὶ εὐπρέπειαν ἐνεδύ σατο τὴν ἀθανασίαν καὶ ἀφθαρσίαν τῆς σαρκὸς, καὶ τὴν οἰκουμένην τῇ πίστει αὐτοῦ ἐστερέωσε. Καὶ εὐθὺς παρὰ τοῦ ἱερέως ἢ διακόνου ἡ ἐκτενής δέησις ὑπὲρ πάντων τῶν πιστῶν καὶ βασιλέων καὶ ἱερέων, καὶ μετὰ τὴν εὐχὴν ἡ ἐκφώνησις, ο Ὅτι ἐλεήμων ὑπάρχεις· κ καὶ γὰρ ἐλεήμων ἐστί· καὶ ἵνα πάντας ἐλεήσῃ, οὐ γὰρ ἔχει τίς τι δίκαιον ἐλεηθῆναι ἀφ' ἑαυτοῦ. Μετὰ τὴν ἐκτενῆ δὲ, εὐθὺς μικρὰ συναπτὴ καὶ ἐκφώνησις, ο Σὸν γάρ ἐστι τὸ ἐλεεῖν.». dæmonibus devictis, et decorem indutus est immortalitatem carnis et incorruptionem, et terram ſide sua firmavit.» Et protinus a sacerdote vel a diacono continens fit deprecatio pro omnibus fidelibus et regibus et sacerdotibus, factaque oratione cantatur: c. Quoniam tu misericors es, a est enim plenus misericordiæ, et us omnium misereatur, nemø enim kabet a semetipso nude mereatur ut Deus «jus inisereatur. Porro post continentem deprecauonem, illico parva fi conjuncta oratio; et cankatus: «Tuum enim est misereri a. CAPUT CCCXLVIII. ´De tribus parvis antiphonis in cantione vespertina. Et prima dicitur carum quæ parvæ appellantur wutiphonarum, quoniam non psalmos integros habent, seul solummodo quatuor singuleum versus electos, quibus additur Gloria et Nune. Porro tres sunt in honorem sancta Trinitatis; prima quidem: • Dilesi, quoniam exaudiet Dominus;, Dei Genitricem invocal dicens: «Intercessione Deiparæ, Salvator, salva nos. › Ipsa enim quum super omnem rationabilem creaturam dilexisset. Deum, hune inhabitantem habuit merito, haunditatis et eximiæ puritatis snæ digna apparens, et per se nos Deo el Patri, dilecto Filio ex suis visceribus nato, reconciliavit. Et post versus ab utroque choro reçitalos, atque «Gloria et Nunc, rursum parva dicitur conjunctą, et cantatur: ‹ Beneplacito et bonitate › nam beneplacuit unigenito Filio ut usque ad nos descenderet. Secunda vero aшiphona: ‹ Credidi, propter quod locutus sum, Dominum invocat incaruatum; et ait: • Salva nos, Fili Dei, qui a mortuis surrexiati canentes tibi, vel in festo vel in commemoratione alicujus inter sanctos mirabilis, si non fuerit Dominica aut festivitas. Illud: «Crodidi propter quod locutus sum, fidem apostolorum patefacit atque sanctorum, qua omnes gentes ex infidelitate ad fidem adducte sunt: et verba: ΚΕΦΑΛ. ΤΜΗ. Περὶ τῶν τριῶν μικρῶν ἀντιφώνων τῶν ἐν τῷ ασματικῷ ἑσπερινῷ. Καὶ τὸ πρῶτον ψάλλεται τῶν τριῶν ἀντιφώνων των λεγομένων μικρῶν, ὡς μή ψαλμούς τελείους ἐχόντων, ἀλλὰ στίχους ἑκάστου τέσσαρας κατ' ἐκλο γὴν, καὶ ο Δέξα καὶ νῦν.» Τρία δὲ εἰς τύπον καὶ τιμὴν τῆς ἁγίας Τριάδος. Καὶ τὸ πρῶτον μὲν, • Ηγάπησα ότι εισακούσεται Κύριος· καὶ τὴν Θεοτόκον ἐπικαλεῖται, ο Ταῖς πρεσβείαις τῆς Θεοτ τόκου, λέγων, Σῶτερ, σῶσον ἡμᾶς.» Αὕτη γὰρ ὑπὲρ πᾶσαν λογικὴν κτίσιν ἀγαπήσασα τὸν Θεὸν, τοῦτο Ένοικον ἔσχε τῇ ταπεινώσει καὶ ὑπερτάτη ἁγνεία αὐτῆς, ἱκανὴ δεδειγμένη, καὶ δι' ἑαυτῆς ἡμᾶς τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ τὸν ἀγαπητὸν Υἱὸν σαρκώσασα ᾠκειώσατο. Καὶ μετὰ τοὺς στίχους παρ' ἑκατέρου λεγομένους χοροῦ καὶ τὸ, • Δόξα καὶ νῦν, ο αὖθις μικρὰ συναπτὴ, καὶ ἐκφώνησις, «Εὐδοκίᾳ καὶ ἀγαθότητι, ο Εὐδόκησε γὰρ ὁ μονογενής Υιός κατα ελθεῖν μέχρις ἡμῶν. Τὸ δεύτερον δὲ ἀντίφωνον, - Επίστευτα διὸ ἐλάλησα· ο καὶ τὸν Κύριον ἐπικαλεῖται σεσαρκωμένον· καί φησι, ο Σῶσον ἡμᾶς, για Θεοῦ, ὁ ἀναστὰς ἐκ νεκρῶν, ψάλλοντάς σοι.» Η πρὸς τὴν ἑορτήν, ἢ τὸ, ο Ὁ ἐν ἁγίοις θαυμαστός, ο εἰ οὐκ ἔστι Κυριακὴ ἢ ἑορτὴ, ἀλλ᾽ ἁγίου μνήμη τινός. Τό, ο Επίστευσα, διὸ ἐλάλησα, ο τὴν πίστιν δηλοῖ τῶν ἀποστόλων τε καὶ ἁγίων, δι' ἧς τὰ ἔθνη πάντα ἐκ τῆς ἀπιστίας εἰς πίστιν ἀνείλκυσαν. Καὶ

τό, «Ποτήριον δὲ σωτηρίου λήψομαι, καὶ το όνομα: «Calicem salutaris accipiam, et nomen Domini inΚυρίου ἐπικαλέσομαι, ο τὴν κοινωνίαν Χριστοῦ δηλοῖ, καὶ τὴν σωτηρίαν διὰ τοῦ αἵματος, οὗ Χριστοῦ κοινωνήσαντες 246 διὰ μαρτυρίου καὶ τῶν ἀγώνων οἱ ἅγιοι σεσωσμένοι, σώζουσιν ἡμᾶς, καὶ δι' αὐτῶν τῷ Κυρίῳ ἐνούμεθα. Διὸ καὶ εἰς τὸ, ο Δόξα, ο τὸ, • Ο Μονογενής, λέγομεν, Υις, ο τὴν κοινωνίας αὐτοῦ μεθ᾿ ἡμῶν δεικνύντες. Τοῦτο δὲ παρὰ τοῦ θείου Κυρίλλου ἐκτέθειται. Εἰς δὲ τὸ, «Καὶ νῦν, τὴν ὑπερένδοξον τοῦ Θεοῦ λέγομεν Μητέρα· ἐπεὶ δι' αὐτῆς ἡμῖν ὁ Μονογενής Ανωται. Καὶ αὕτη τῶν ἁγίων ἀπάντων ἀγγέλων τε καὶ βρο· ῶν ὑπερτέρα τε καὶ ἁγιασμός. Καὶ μετὰ τοὺς στιχος καὶ τὸ, · Δόξα καὶ νῦν, ο πάλιν μικρὰ συναπτὴ καὶ ἐκφώ νιστή, η "Οτι ἅγιος εἶ, ὁ Θεὸς ἡμῶν·? καὶ ὁ ψάλο της αξίας τὸ τρίτον ἀντίφωνον. Τοῦτι έ, ο Αἰνεῖτε τὸν Κύριον, πάντα τὰ ἔθνη· ο συγκαλούν ἅπαντα τὸν κόσμον εἰς τὴν δόξαν τῆς Τριάδος τὴν ἀγγελικὸν Κανον. Καὶ ἐπιφέρει το, ο Αγιος ὁ Θεός.» Και λεγομένων τῶν στίχων παρ' εκατέρου χοροῦ, καὶ τοῦ, • Δόξα καὶ νῦν,» ή περισσή λέγεται, τουτέστι μετὰ της «Δόξα καὶ νῦν,» τὸ τελευταῖον. Καὶ ὁ Τρισάγιος ἐκφώνως ᾄδεται ὕμνος, πάντων ἱσταμένων ἀσκεπῶν, ὡς τὸν Θεὸν ἀνυμνούντων. Ορα οὖν ἐν τοῖς τρισὶ τούτοις τὴν εὐταξίαν τῶν ὕμνων τῆς Εκκλησίας· ἐν μὲν γὰρ τῷ πρώτῳ ἀντιφώνῳ τὴν πρεσβείαν ἐπικαλεῖται τῆς Θεομήτορος· ἐν δὲ τῷ δευτέρῳ ἀναγομένη, τὸν ἐξ αὐτῆς σαρκωθέντα Όλεων γενέσθαι ζητεῖ τῇ μεσιτείᾳ τῶν ἁγίων· τῷ τρίτῳ δὲ καὶ τελευταίῳ αὐτὸν ἀνυμνεῖ τὴν Τρισάγιον μετὰ τῶν ἀγγέλων Θεὸν, τὸν ἔλεον ἐξαιτοῦσα, κατὰ βαθμὸν πρὸς τὰ ὑψηλότερα ἀνιοῦσα· ἐν τῷ τέλει δὲ τούτου σφραγίζει τρὶς ὁ ἀρχιερεὺς ἀπὸ τοῦ θρόνου αὐτοῦ, ἦτος τοῦ στασιδίου, τὸν Κύριον ἐκτυπῶν ἐκ τοῦ οὐρανοῦ εὐλογοῦντα. Εἶτα ἡ μεγάλη εκτενής, αἱ αιτήσεις, τι, η Πληρώσωμεν τὴν δέησιν, παρὰ τοῦ διακόνου, ἡ εἰρήνη τε, καὶ ἡ τῆς κεφαλοκλισίας εὐχὴ παρὰ τοῦ ἱερέως· ὁ δηλοῖ τὴν δουλείαν ἡμῶν πρὸς Θεὸν καὶ ταπείνωσιν, καὶ τὴν μέχρι δούλου μορφῆς ταπείνωσιν τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἀνισταμένου τοῦ ἱερέως καὶ ἐκφωνοῦντος τὴν ἀπὸ τοῦ πτώματος ἡμῶν καὶ τοῦ θανάτου δηλοῦντος ἀνέγερσιν καὶ εὐχαριστούντος τῷ σεσωκότι, καὶ, ο Εἴη τὸ κράτος τῆς βασιλείας σου, ο ἐκφώνως καὶ ὁλοψύχως λέγονο τος, εὐθὺς τὰ τῆς λιτῆς ὄπισθεν τοῦ ἄμβωνος γίνεται, εἰς ἱλέωσιν Θεοῦ ὑπὲρ ἀπάντων πιστῶν. Καὶ τῶν ᾿Αναστασίμων ψαλλομένων τῶν ἀποστίχου, καὶ τοῦ, «Δόξα καὶ νῦν, ο παρὰ τοῦ ἱερέως ἐκτενής γίνεται δέησις, καὶ τὸ, ο Κύριε, ἐλέησον, ο καθάπερ ἔθος, ὡς κατενώπιον τοῦ τάφου Χριστοῦ. Καὶ μετὰ τὸ, ο Ἐπάκουσον ἡμῶν, ὁ Θεός, ο τὰ ἀπολυτίκια, καὶ ἡ ἀπόλυσις. Εἰ δὲ κοινή ἐστιν ἡμέρα, λιτὴ οὐ γίνε ται. Τὸ ἀπολυτίκιον δὲ λέγεται, κατερχομένου τοῦ ἱερέως εἰς τύπον λιτῆς ὄπισθεν τοῦ ἄμβωνος, ψαλλομένου του, ο Θεοτόκε Παρθένε.» Καὶ μετὰ τοῦτο ἀκφωνεῖ ὁ ἱερεὺς, «Τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν. Ὅτι σὺ εἶ ὁ φωτισμὸς ἡμῶν, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ σοὶ τὴν δόξαν ἀναπέμπομεν,» τουτέστι, Σὺ δέδωκας ἡμῖν τὸ φῶς τὸ αἰσθητόν τε καὶ νοητόν, καὶ τὸν vocabo, communionem Christi manifestant salıtemque per sanguinem, cui Christo communicantes per martyrium et agones sancti salutem adepti nos salvos faciunt, et per eos Christo conjungimur. Ideo ad Glorias dicunt: Unigenitus Filius,promnicationem ejus nobiscuin ostendentes, quod a divo Cyrillo fuit institutum; et ad verba.: «Et nunc,, dicimus «Gloriosissimam Dei Matrem,» quoniam ex ca Unigenitus nobis fuit adunatus: et ipsa est sanctorum omnium angelorum et hominum regina atque sanctificatio. Et dictis versibus ac ‹ Gloria et Nunc,» rursum parva fit conjuncta el cantatur: • Quoniam sanctus es Deus noster.» Et iterum cautor tertiam modulatur antiphonam; hæc est: cLandate Dominum, omnes gentes, mundum universum convócans ad laudem Trinitatis, et addit hymnum angelicum atque: «Sanctus Deus; dictisque versibus ab utroque choro, et «Gloria et Nunc, ▸ quarta dicitur, videlicet post «Gloria et Nunc,ɔ postremum dicitur. Deinde Trisagion cantatur hymnus, omnibus nudato capite stantibus, quoniam Deum laudibus efferunt. Vide igitur in his tribos egregium ordinem hymnorum Ecclesiæ. Nam in prima quidem antiphona intercessionem invocat Dei Genitricis. In secunda autem Ecclésia incarnatum ex illa olisecrat per intercessionem sanctorum ut misericordem se præbeat. Verum in tertia et in ultima ipsum ter Sanctum cum angelis cclebrat Deum, misericordiain deprecans, per gradus ad sublimiora ascendens. Porro in hujus fine ter signat pontifex ex throno seu peculiari sedili suo, Dominum exprimens e cœlo benedicentem, Postea magna continens oratio, preces, diacono dicente: • Impleanus orationem, pas, oratio capitis inclinationis a sacerdote dicta, quod osten dit nostram ad Deum servitutem et humiliationen Deique usque ad formam servi humiliationem; et erecto ac clamante sacerdote, nostram a lapsu morteque resurrectionem significante et gratias Sal - vatori agente,atque dicente alta voce totaque anima: «Sit fortitudo regni wi... statim retro post suggestum fit processio, ad propiationenem Dei super omnes fideles assequendam, cantatisque de resurrectione responsoriis, dictoque «Gloria et Nune, a sacerdote fit continens oratio, et de more Kyrio eleison› velut ante tumulum Christi; et post voces: «Exaudi nos, Deus, dimissoria dicuntur verba, et fit absolutio. Verum si dies communis fuerit, non fit processio, neque dicuntur verba dimissoria, sed descendente sacerdote ad instar processionis post ambonem cantatur: Dei Genitrix Virgo, › et post bæc clamat sacerdos:. Dominum deprecemur, quoniam tu es lux nostra, Christe Deus nodier, et tibi gloriam mittimus, a id est: Tu dedisti nobis lumen sensibile et spiritale, solemque facis occidere et oriri, et tu es lux vera, qui nobis ortus surrexisti, iterum veniens nos illuminabis; et ita absolvitur. Porro precum omnium ultima est

capitis inclinationis et absolutionis oratio, pariter- ήλιον δύνειν καὶ ἀνατέλλειν ποιεῖς· καὶ σὺ εἶ τὸ φῶς que iņ òficio matutino. Itaque ex dictis patet cantionum ordinem allis præstare et honore et antiquitate, undle principatum habet. At ville ordinem ex quo post preces rursum ostenditur, servitus et inclinatur caput, sicque finis precibns imponitur; oportet enim in omnibus humiliari et adorare Domirum et servitutem fateri. Si vero ocenrrat festuin vel commemoratio festi, cujus agatur festivi. tas, post jussam capitis inclinationem, secundum Institutiones dicuntur lectiones, quoniam ab ipsis et a priscis sanctis festum prædicatur ac testimonium accipit. Quapropter in hymnis primum Davið dicuntur psalıni aliorumque prophetarum, que· niam isti præiverunt; deinde cum éis gratiæ cantantur praconia. Tunc vero finitis omnibus hymn. nis, testimonia dicuntur festorum celebratorum, sicque vespertinum fit officium. Matutinum autem ipsum quoque spiritalibus, et consentaneis constat institutis. Intellige quam mirabili modo univerwaṁ creationis, legis, prophetarum ac Salvatoris dispnsationem exprimnat atque describat, hymnisque ac operibus salutis nostræ mysteria tradat ac edocrat, et quoniam per Salvatorem nostrum in cœlum ingressum aditumque inveniamus. τὸ ἀληθινὸν, καὶ ἐπιφανεὶς ἡμῖν καὶ ἀναληφθείς, πάλιν αναλάμψεις ἡμᾶς ἐρχόμενος, ο Καὶ οὕτως ἡ απόλυσις γίνεται. Τελευταία δὲ εὐχὴ πασῶν ἡ τῆς κεφαλοκλισίας τε καὶ ἀπολύσεως· καὶ ἐν τῷ ἄρθρῳ ὁμοίως, καὶ ἐν πάσῃ ἄλλῃ προσευχή. Εκ τῶν εἰρη μένων οὖν δῆλον, ὡς ἢ τοῦ ᾄσματος ἀκολουθία προτιμοτέρα τῆς ἄλλης, καὶ προγενεστέρα ἐστί· καὶ ἐκεῖθεν αὕτη τὰς ἀρχὰς ἔχει. Ορὰ δὲ καὶ τὴν τάξιν ὅτι μετὰ τὰς προσευχὰς ὕστερον, τὸ δεῖξαι τὴν δου λείαν· καὶ κλίνει ποιεῖ τὰς κεφαλάς· καὶ οὕτω τὸ τέλος τῶν προσευχῶν ἐπάγει. Δεῖ γὰρ ἐπὶ πᾶσι τα πεινοῦσθαι καὶ προσκυνεῖν τῷ Δεσπότῃ, καὶ τὴν δουλείαν ὁμολογεῖν. Εἰ τύχοι δὲ ἑορτή, η μνήμη ἑορταζομένου Αγίου, μετὰ τὴν τῆς κεφαλοκλισία; ἐκφώνησιν, τὰ κατὰ τύπον ἀναγνώσματα λέγεται, ὡς δι' αὐτῶν τῶν τῆς ἑορτῆς καὶ παρὰ τῶν πάλαι ἁγίων. κηρυττομένων τε καὶ μαρτυρουμένων. Διὸ καὶ ἐν μὲν τοῖς ὕμνοις πρῶτον οἱ ψαλμοὶ τοῦ Δαβὶδ λέγονται καὶ τῶν ἄλλων αγίων προφητῶν, ὅτι προέλαβον οὗτοι· εἶτα σὺν αὐτοῖς τὰ τῆς χάριτος ἐφύμνια άδεται. Ἐνταῦθα δὲ μετὰ τὸ τελεσθῆναι τοὺς ὕμνους ἅπαντας, καὶ αἱ μαρτυρίας τῶν τελουμένων ἑορτῶν ἀναγινώσκονται. Καὶ ὁ μὲν ἑσπερινός 257 οὕτω γίνεται· ὁ δέ γε ὄρθρος, καὶ οὗτος πνευματικώς τε καὶ ἁρμοδίως. Κατανόησον γὰρ ὡς θαυμαστῶς τὰ ἀπαρχῆς τῆς κτίσεως ἅπαντα τά τε τοῦ νόμου τῶν προφητῶν, καὶ τὰ τῆς τοῦ Σωτῆρες οἰκονομίας έκτυποι τε καὶ διαγράφει, καὶ ὕμνοις καὶ πράγμασι τὰ τῆς σωτηρίας ἡμῶν παραδίδωσί τε καὶ ἐκδιδάσκει· καὶ ὅτι διὰ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν τὴν εἰς τὸν οὐρανὸν εἴσοδον καὶ ἄνοδον εὔρομεν. CAPUT CCCXLIX. De cantionc matutina. Porro exponam matutinum Dominica officium, cujus ad instar alia singulis diebus sunt disposita; et hic quoque erit ordo manifestus. Clausis regalibus templi foribus, quo repraesentatur tum antiquας paradisus, tum cœlum, seu potius quod vere est paradisus et cœlum; nam tanquam paradisus in medio sanctuarii, sacro scilicet altari, lignum vitæ habet nempe Christum qui sacrificatur, crusemque jus sanctissimam, verum sicut celum ipsam habet sacram mensam nt thronum in quo rex gloriæ Christus per mysteria et evangelium sedel, virtutesque angelicas his invigilantes, sacerdotates ordine, sanctum chrisma, sacras martyrum reliquins, animarum apostoloruin et prophetarum turbam quæ sæpius emissæ sacris præsunt, et adhuc ¡bi adsunt per sanctissima eorum scripta, angeins quoque vere accedentes ut nobis ministrantibus cooperentur et eundem hymnum psallende qui tam ab ipsis quam a nobis cantatur, et idem ministerium tam supra quam infra adimplendo. Hujus ergo divinissimi templi novi paradisi ac cœli januis clausis, quoniam et paradisum et coelum nos nobis peccato occlusimus, et coutinuo occludimus, slal sacerdos ante portas velut mediator, velut etiam angeli gerens imaginem et benedicit Deum in Trinitate unum, dicendo: ‹ Benedictum sit regnuin Patris et Filii et Spiritus sancti; › et statim omnia pacis verba adjicit, et: «Suscipe, salva, miserere. ΚΕΦΑΛ. ΤΜΘ'. Περὶ τοῦ ἀσματικοῦ ὄρθρου. Ἐκθήσομαι δὲ καὶ τὸν ὄρθρον τῆς Κυριακῆς, οὐ κατά μίμησιν εἰσι καὶ οἱ καθ᾽ ἡμέραν ὄρθροι· καὶ έντεῦθεν ἔσται ἡ τάξις δήλη. Κλειομένων τῶν βαή σιλικῶν πυλῶν τοῦ ναοῦ, δς τὸν πάλαι παράδεισαν καὶ τὸν οὐρανὸν ἐκτυποι· μᾶλλον δὲ ἀληθῶς ἐστι παράδεισός τε καὶ οὐρανός· καὶ γὰρ ὡς μὲν παρά δεισος ἐν μέσῳ τοῦ βήματος, τῷ ἱερῷ θυσιαστηρίω, τὸ τῆς ζωῆς ξύλον κέκτηται Ιερουργούμενον τὸν Χριστὸν, καὶ τὸν σταυρὸν αὐτοῦ τὸν πανάγιον, ὡς δὲ οὐρανός, αὐτὴν δὴ τὴν ἱερὰν τράπεζαν, ὡς θρε νου, καὶ τὸν βασιλέα της δόξης Χριστὸν διὰ τῶν μυστηρίων καὶ τοῦ Εὐαγγελίου ἐπικαθήμενον, καὶ ἀγγελικὰς περὶ τούτων οὔτας δυνάμεις, καὶ τὰς ἱερατικὰς τάξεις, καὶ τὸ χρίσμα τὸ ἅγιον, καὶ τὰ τῶν μαρτύρων ἱερὰ λείψανα, καὶ τὸν ὅμιλον τῶν ἀποστολικῶν καὶ προφητικῶν ψυχῶν ἀποστελλομέ νων καὶ ἐφισταμένων πολλάκις, καὶ ἔτι παρόντων αὐτῶν διὰ τῶν ἱερωτάτων Γραφῶν αὐτῶν, καὶ τῶν ἀγγέλων δὲ ἐπιδημούντων ἀληθῶς ὡς συνυπουρ γούντων ἡμῖν, καὶ διὰ τοῦ ἴσου ὕμνου, ὡς παρ' αὐτοῦ καὶ παρ' ἡμῶν ἀδομένου, καὶ τῆς αὐτῆς καὶ μιᾶς ἄνω τε καὶ κάτω λειτουργίας εκτελουμένης. Τούτου τοίνυν τοῦ θειοτάτου ναοῦ τοῦ νέου παρα δείσου καὶ οὐρανοῦ τῶν πυλῶν κλειομένων, ἐπεὶ καὶ τὸν παράδεισον ἡμεῖς καὶ τὸν οὐρανὸν τῇ παι ραβάσει καθ' ἡμῶν ἀπεκλείσαμεν, καὶ διηνεκώς ἀποκλείομεν, ἵσταται ἔμπροσθεν τῶν πυλῶν ὁ ἱερεὺς ὡς μεσίτης, καὶ ὡς ἀγγέλου τύπον ἐπέχων, καὶ

1+7 εὐλογεῖ τὸν Θεόν, τὸν μόνον ἐν Τριάδι, ο Ευλογη· Εt cantor illico partem cantat psalmi jamjain psal μένη ἡ βασιλεία, λέγων, τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, lendi secundum Dei Verbum: Et soporatus suin, καὶ τοῦ Ἁγίου Πνεύματος.» Καὶ εὐθὺς τὰ εἰρηνικὰ Gloria tibi, Deus. Et postquam sacerdos dixit: «Sanπάντα ἐπάγει, καὶ τὸ, ο Αντιλαβοῦ, σῶσον, ἐλέγ- etissimns et immaculatz, Deoque omnes commendaσαν, ο Καὶ δ ψάλτης εὐθέως μέρος ᾄδει τοῦ μέλλον vii, et alta voce Deum glorificavit, dicens: «Τe decet της ᾄδεσθαι ψαλμοῦ κατὰ λόγον θεῖον ο Καὶ ύπνο omnis gloria, cum cantu chorista dicit: «Ego dore δόξα σοι, ὁ Θεός.» Καὶ τοῦ ἱερέως, «Τῆς Πανα mivi et soporatus sum; Gloria tibi, Deus. Tres γίας ἀχράντου,» εἰπόντος, καὶ παραθεμένου πάνω vero simul dicantur psalmi in similitudinem et τας τῷ Θεῷ, καὶ ἐκφώνως τὸν Θεὸν δοξολογήσαντος, bonoren sanctissima Trinitatis, videlieet: Domine, τό, ο Ότι πρέπει σοι πᾶσα δόξα, ο εἰρηκότος, quid multiplicati sunt; Deus Deus meus, ad te de μετὰ μέλους, φησὶν ὁ ψάλτης, «Εγὼ ἐκοιμήθην καὶ luce vigilo, et: Ecce anne benedicite Dominum › ύπνωσα· Δόξα σοι; ὁ Θεός.» Καὶ οὕτως ἀρξάμονος, In his tribus, si festum fuerit, cantatur hymnus τοῦ ψαλμοῦ τοῦ; «Κύριε, τί ἐπληθύνθησαν,» μετὰ Trinitatis, id est: «Gloria tibi Pater, gloria tibi, Fili. τῶν λοιπῶν κατὰ στίχον πάντα τελειον ψαλμών, gloria till, Spiritus sancte, et similia. Diebus aulem ἑκατέρου χορού λέγοντος τὸ, ο Δόξα σοι, ὁ Θεός, ο communibus et Dominicis, nish in Dominica proΤρεῖς δὲ λέγονται ὁμοῦ ψαλμοὶ εἰς τύπον καὶ τιμὴν · Loparentumi el patrum, diciturtantnın: «Gloria tibi, τῆς Παναγίας Τριάδος. Αὐτὸς δὲ τὸ, «Κύριε τί ἐπλη Deus.» Deinde Gloria, et rursus: Gloria tibi, Deus, Ούνθησαν, τό, ν Ο Θεός, ὁ Θεός μου, πρὸς σὲ ὀρθρία et Nic...... et idem. Iterum repetitur c Exiuriam ζω, ο καὶ τὸ, ο Ἰδοὺ δὴ εὐλογεῖτε τὸν Κύριον.» clariori voce. Εt sacerdos dicit: «Εt nunc quoque, Ἐν τούτοις τοῖς τρισὶν εἰς τὰς ἑορτὲς καὶ τριαδικά et suscipe, a cantor autem; «Terrain Alleluia ψάλλονται, ήτοι τῆ, ὁ Δόξα σοι, Πάτερ, δόξα σου, sacerdos iterum: Sanctissimæ, et statin cautor: για, δόξα σοι, τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ο καὶ τὰ ὅμοια. Immaculati in via Alleluia. Beati immaculati in via s Ταῖς δὲ κοιναῖς ἡμέραις καὶ ταῖς Κυριακαίς, πλὴν ac reliquum versus, et Alleluia. Et sic psalluitur τῆς τῶν προπατόρων τε καὶ Πατέρων, μόνον τὸν versus ab utroque choro cum Alleluia, prima sta- • Δόξα σοι, ὁ Θεός.» Εἶτα, ο Δόξα, ο πάλιν, τό, tione prorsus impleta. Deinde Gloria et Nunc,ɔ et • Δόξα σοι, ὁ Θεός. Καὶ νῦν τὸ αὐτό· καὶ περισσή» «Eximism, Alleluia. Tunc sacerdos part: rursus αὖθις γεγωνότερον τοῦτο. Καὶ ὁ ἱερεὺς, ο "Ετι και dicit conjunctam, cautor autem: «Da mihi intellec ἔτι, ο καὶ τὸ, ο Αντιλαβοῦ· καὶ ὁ ψάλτης,» Την iuin, Domine.» Sacerdos clamat: Sanctissiinæ et οἰκουμένην, 'Αλληλούϊα. Καὶ ὁ ἱερεὺς, «Τῆς Πανα- immaculatæ,› cantor vero, Manustuæ fecerant me γίας,» καὶ τὴν ἐκφώνησιν. Καὶ εὐθὺς ὁ ψάλτης, et plusmaverunt me, ac reliquum versus cum in- • Αμωμοι ἐν ὁδῷ, Αλληλούϊα. Μακάριοι οἱ ἄμω-. tercalari versiculo: «Da miti intellectum, Domine, μαι ἐν ὁδῷ, ο καὶ τὸ λοιπὸν τοῦ στίχου, και, ο 'Αλλη et cæteri versus ab utroque choro psalluntur cum Ζούμπ, ο Καὶ οὕτω παρ' ἑκατέρων ψάλλονται αὖθις οἱ στίχοι τῶν χορῶν μετὰ τοῦ ᾿Αλληλούϊα, της πρώτης, et iterum: «Da mili futellectum, Domine. τῆς στάσεως ὅλης πληρουμένης. Εἶτα; «Δόξα καὶ νῦν, ο καὶ περισσή, «Αλληλούϊα.» Καὶ δὲ ἱερεὺς μικρὰν αὖθις συναπτήν. Ο ψάλτης, Συνέτισόν με, Κύριε.» Ο ἱερεὺς τῆς Παναγίας 243 ἀχράντου,» καὶ ἐκφώνησιν· καὶ ὁ ψάλτης, «Αί χειρές σου ἐποιησάν με καὶ ἔπλασάν με· ι καὶ τὸ λοιπὸν τοῦ στίχου σὺν τῷ ὑποψάλμη, ο Συνέτισόν με, Κύριε, ο Καὶ οἱ λοιποί στίχοι παρὰ τῶν δύο χορῶν μετὰ τοῦ «Συνέτισόν με, Κύριε. Δόξα καὶ νῦν.» Καὶ περιστὴ τὸ αὐτό, • Συνέτισόν με, Κύριε. Εἶτα πάλιν ὁ ἱερεὺς μικρὰν συναπτήν. Ο ψάλτης, «Τὴν οἰκουμένην, Αλληλούϊα. Ὁ ἱερεὺς, «Τῆς Παναγίας, ο καὶ ἐκφώνησιν. Ο ψάλτης, «Επίβλεψον ἐπ᾿ ἐμὲ, καὶ ἐλέησόν με, Αλληλούϊα. ο Καὶ εὐθὺς τὴν μίαν ἀνοίγει τοῦ ναοῦ πύλην, δεικνύς, ὡς διηνοίγη ἡμῖν ὁ οὐρανὸς εὐθὺς τῇ τοῦ Κυρίου σαρκώσει, ἐπιβλέψαντος ἐξ οὐρανοῦ ἐφ' ἡμᾶς, καὶ ἐνανθρωπήσαντος ἐκ τῆς ἐπουρανίου καὶ ζώσης πύλης τῆς Θεοτόκου. 0; καὶ πρὸ τοῦ πά θους καὶ τῆς ἀναστάσεως διήνοιγεν ἡμῖν τὰ οὐράνια, ὡς καὶ ἐν τῷ βαπτίσματι τούτου γέγραπται, ὡς εἶδε σχιζομένους τοὺς οὐρανούς, δι᾿ ἡμᾶς πάντως τους πρὶν αὐτοὺς ἀποκλείσαντας. Ὕστερον δὲ αὐτὸς ἀνα βὰς, ἡμᾶς ἐκεῖσε εἰσήγαγεν. ο (ἱ στίχοι οὖν λέγονται παρ' έκατέρων τῶν χορῶν, ἄχρι τοῦ, «Εἰσέλθοι τὸ ἀξίωμά μου ἐνώπιόν σου, Κύριο, ο Τότε verbis Da mihi intellectum Domine, Gloria et Deinceps sacerdos rursus parvam dicit conjunelam orationem), camtor antem: «Terram, Alleluia; 82cerdos iterum: «Sanctissimum. cantur vero. «Aspire in me et miserere mei, Allelula. Et protinus unam aperit templi januam, ostendens coelum nobis per tuïù esse statim per incarnationem Domini qui de cœlo in nos aspexit, et incarnatus est ex cœlesti vivaque porta, Dei scilicet Genitrice; qui etians aute passionem et resurrectionem cœlum nobis aperuit, quemadmodum de ejus baptismo scriptum est, quando vidit cœlos apertos qui prius propter nos erant prorsus clausi; ipse vero posterius ascendens nos illuc introduxit. Versus igitur dicuntur ab utroque choro usque ad illud: Entret postulatio mea in conspectu tuo, Domine. Tunc vero velut jam facta Dominica dispensatione, passoque Salvatore, hostia per crucem oblata, omnibus resurrectione Domini redemptis tam qui in inferno quam qui in terra erant, ejusque resurrectione in cœlum ingressis, janua a sacerdote aperiuntur. Et clarius cautatur introitus cum Alleluia, universis introrsum intrantibus tanquam in cœlum, sacerdote præcedente et crucem portante, quo refert Dominum Salvatorem nostrum per crucem factum. Porro in cruce liguntur tres cerei luccu irisolarem asten-

6$0 dentes, et quoniam per crucem cognitio sanctæ δὲ, ὡς ἤδη τῆς οἰκονομίας τετελεσμένης, καὶ τοῦ Trinitatis ejusque gloria manifestata est et elulsit. Et ingressus statim caput inclinat sacerdos gratias agens Domino. Si ad»it pontifex ipse, etiam cuin sacerdote caput inclinat, et orationem introitus dicunt, signatque pontifex dicens: «Benedictus ingressus spnctorum tuorum, Domine.» Solus ergo pontifex' magnam portam intrat, præcedente sacerdote el diacono, in figuram divinora angelorum, Christum, prout dictum est, exprimens, qui paradisi cœlique januas nobis aperuit; et ingressus hune laudat eique gratias agit, quoniam per crucem vobis patefecit cœlestis, solusque dux noster nos dirigit ut rex et Deus, ac per portam quæ special ad orientem, nempe per matrem ejus semper virginei solas in mundum intravil, et per,eare cœlestem portam nobis reseravit. Cæteri vero foribus Lateralibus ingrediuntur, vel retro omnes incedunt, quoniam per eum omnes sequantur Christum in calum ingredienteni, et reliqua psalmi ab utroque choro cantantur quæ resurrectionem Christi vit»mque et salutem nostram edocent; Ali autem stant in medio templi. Fiat manus tua ut salvet me, vivet anima mea et laudabit te; erravi sicut oris quæ periit quære servum tuum.» Deinde (Gloria Patri, et Nuuc...» rursumque dicto Alleluia voce clas riori in laudem ejus qui resurrexit nosque congre‐ gavit, statim psalinus: «Benedicite omnia opera Domjui, Dómino, laudate et superexaltate eum in sæcula; › psallitur cumi numeroso cantu; quo cantato ascendunt, sacerdote quidem crucem ferente, velut angelo, pontifice autem Dominum exprimente. Ascendent auteur altis sequentibus universis, ad nlare, tanquam ad ipsum Dei thronum. Et poutifex quidem in thronum suum ascendit Salvatorem ¡n cœlum ascendentem ibique sedentéin maniſestans; thronum autem appello proprium ei sedile. Crux vero infigitur in ambone ex adverso altaris, mortem et resurrectionem Salvatoris omnibus testans, et Trinitatem prædicans per tria lumina in ea accensa. Et integrum cauticum sanctorum trium 'pueroruin cum Benedicite modulato canore psallitur, qui et ipsi Trinitatem in camino numera expresserant simulque glorificaverunt atque Verbi ( Σωτῆρος παθόντος, καὶ τῆς θυσίας διὰ σταυρού προσενεχθείσης καὶ τῇ τοῦ Κυρίου εγέρσει πάντων λελυτρωμένων, καὶ τῶν ἐν τῷ ᾅδῃ, καὶ τῶν ἐν για καὶ τῇ ἀναλήψει αὐτοῦ εἰς τὸν οὐρανὸν εἰσελθόντων, αἱ πύλαι παρὰ τοῦ ἱερέως ἀνοίγονται. Καὶ γεγωνότερον ψάλλεται τὸ εἰσοδικόν λεγόμενον μετά τοῦ ᾿Αλληλούϊα, πάντων εισερχομένων ἐντὸς ὡς εἰς αὐτὸν τὸν οὐρανὸν, τοῦ ἱερέως προπορευομένου καὶ κατέχοντος τὸν σταυρὸν, τὸν Κύριον ἐκτυποῦντος διὰ σταυροῦ ἡμᾶς σώσαντα. Ἐν δὲ τῷ σταυρῷ καὶ τρεῖς κηροί πεπηγμένοι, τὸ τρισήλιον φῶς σημαί νοντες. Ἐπεὶ καὶ δια τοῦ σταυροῦ ἡ γνώσις τῆς ἁγίας Τριάδος καὶ δόξα πεφανέρωταί τε καὶ ἐξέλαμψε. Καὶ εὐθὺς εἰσελθὼν κλίνει ὁ ἱερεὺς τὴν κεφαλὴν εὐχαριστῶν τῷ Δεσπότῃ. Εἰ δὲ καὶ ὁ ἀρχιερεὺς πάρ εστι, κλίνει καὶ αὐτὸς σὺν τῷ ἱερεῖ· καὶ τὴν εὐα χὴν λέγουσι τῆς εἰσόδου. Καὶ σφραγίζει ὁ ἀρχιερεύς, λέγων, ο Ευλογημένη ή είσοδος τῶν ἁγίων σου, Κύριε.» Μόνος οὖν ὁ ἀρχιερεὺς τὴν μεγάλην πύλην εἰσέρχεται, τοῦ ἱερέως προηγουμένου αὐτοῦ καὶ διακόνου, εἰς τύπου θείων ἀγγέλων, τὸν Χριστὸν, ὡς εἴρηται, έκτυπῶν, τὸν τὰς πύλας ἡμῖν τοῦ παι ραδείσου καὶ οὐρανοῦ ἀνεῳξαντα. Καὶ εἰσελθών, ἐκεῖνον αἰνεῖ καὶ εὐχαριστεῖ τὸν διὰ σταυροῦ ἡμῖν τὰ ἄνω ἀνοίξαντα, καὶ μόνον ηγούμενον ὄντα ὡς βασιλέα καὶ Θεὸν, καὶ διὰ τῆς βλεπούσης πύλης κατὰ ἀνατολὰς μόνον εἰσελθόντα ἐν κόσμῳ; τῆς ἀειπαρθένου αὐτοῦ Μητρὸς, καὶ δι' αὐτῆς τὴν ἄνω εἴσοδον ἡμῖν ἐγκαινίσαντα. Οἱ λοιποὶ δὲ ἐκ τῶν πλαγίων εἰσέρχονται, ἢ ὄπισθεν ἅπαντες, ὅτι δι' αὐτοῦ πάντες τούτῳ ἑπόμενοι, τὸν οὐρανὸν εἰσερ χόμεθα· καὶ τὰ λοιπὰ τοῦ ψαλμοῦ ἑκατέρωθεν άδουσιν οἱ χοροὶ, τὴν ἀνάστασιν τοῦ Χριστοῦ καὶ τὴν ζωὴν καὶ σωτηρίαν ἡμῶν ἐκδιδάσκοντα, μέσον ἱστά. μενοι τοῦ ναοῦ. • Γενέσθω ἡ χείρ σου, φησί, τοῦ σῶταί με· ε'καὶ, ο Ζήσεται ἡ ψυχή μου καὶ αἰνέσει σε·, και, ο Επλανήθην ὡς πρόβατον ἀπολωλός, ζήτησον τὸν δοῦλόν σου., Εἶτα τα, ο Δόξα καὶ νῦν.» Καὶ τοῦ Ἀλληλούϊα γεγωνότερον αὖθις οδο μένου εἰς δοξολογίαν τοῦ ἀναστάντος καὶ ἡμᾶς συν εγείραντος, εὐθὺς τό, «Εὐλογεῖτε, πάντα τὰ ἔργα Κυρίου, τὸν Κύριον, ἐμνεῖτε, καὶ ὑπερυψοῦτε αὐτὸν εἰς τοὺς αἰῶνας, ο ψάλλεται μετὰ ᾄσματος έμμε incarnationem, necnon «Benedicimus Patrem et λους. Οὗ ψαλλομένου, ἀνέρχονται, τοῦ ἱερέως μὲν Filium et Spiritum sanctum, Dominum, et nunc et semper.» Denique laos egregia, Laudamus, Benedicimus, Glorificamus, Adoramus Dominum, quia a solo Deo sanctissima Trinitate et ab œconomia Verbi unius e Trinitate personæ, omnia nobis facta sunt boue, et a gravi lapsu erecti surreximus, et illuminati sumus vero lumine, et in cœlum introducti. Ideo statim causam incarnationis Verbi celebramus Deiparam dicentes: ‹Te murum inexpugnabilem salutis turrim..... d τὸν σταυρὸν κατέχοντος ὡς ἀγγέλου, τοῦ δὲ ἀρχιε ρέως τυποῦντος τὸν Κύριον. Ανέρχονται δὲ ὡς πρὸς τὸ θυσιαστήριον επομένων ἁπάντων, ὡς εἰς αὐτὸν τὸν θρόνον τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὁ μὲν ἀρχιερεὺς ἄνεισιν εἰς τὸν αὐτοῦ θρόνον, τὴν ἐν τῷ οὐρανῷ τοῦ Σωτήρος άνοδον καὶ καθέδραν δηλῶν· θρόνον δὲ λέγω τὸ στασίδιον. Ο σταυρὸς δὲ πήγνυται ἐν τῷ ἄμβω νι ἀντικρὺ τοῦ θυσιαστηρίου, τὸν θάνατον καὶ τὴν ἔγερσιν πᾶσι μαρτυρῶν τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὸ τῆς Τριάδος κήρυγμα διὰ τῶν ἀναπτομένων ἐν αὐτῷ τριῶν φώτων. Καὶ ἡ ᾠδὴ πᾶσα τῶν ἁγίων τριῶν παίδων μετὰ τοῦ, «Εὐλογεῖτε, 1949 έμμελῶς καὶ ἐκφών νως ᾄδεται, καὶ αὐτῶν τὴν Τριάδα ἐν τῇ καμίνῳ ἐκτυπωσάντων ἅμα, καὶ δοξολογησάντων, καὶ τοῦ Λόγου τὴν ἐνανθρώπησιν· καὶ τὸν ὁ Εὐλογοῦμεν Πατέρα καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τὸν Κύριον, καὶ νῦν καὶ ἀεί. Καὶ τελευταῖον περισσή, «Αἰνοῦμεν, εὐλογοῦμεν, ὑμνοῦμεν, καὶ προσκυνοῦμεν τὸν Κύ

ριον· › ἐπειδὴ παρὰ τοῦ μένου Θεοῦ τῆς παναγίας Τριάδος καὶ τῆς τοῦ Λόγου τοῦ ἐνὸς τῆς Τριάδος οικονομίας πάντα ἡμῖν τὰ ἀγαθὰ γέγονε, καὶ ἀνεκλήθημεν τοῦ μεγάλου πτώματος, καὶ ἀνέστημεν καὶ κατηυγάσθημεν ἐκ τοῦ ἀληθινοῦ φωτὸς, καὶ εἰς τοὺς οὐρανοὺς ἀνηνέχθημεν. Διὸ καὶ εὐθὺς τὴν αἰτίαν τῆς τοῦ Λόγου σαρκώσεως ἀνυμνοῦμεν τὴν Θεομήτορα,· Σὲ τὸ ἀπόρθητον τεῖχος τὸ τῆς σω τηρίας οχύρωμα, ο λέγοντες. ΚΕΦΑΛ. ΤΝ. Περὶ τῶν ἐν τῷ νάρθηκι λεγομένων εὐχῶν, καὶ τοῦ γινομένου ἐκεῖσε θυμιάματος, καὶ τῆς εἰσ όδου. Καὶ τί ταῦτα σημαίνει. & Ιστέον οὖν, ὅτι ἐν μὲν τοῖς πρώτοις τρισὶ ψαλ μοῖς τὰς ἑωθινὰς εὐχὰς πρὸς τὸν Θεὸν ἀναφέρει δ ἱερεύς· εἶτα τοῦ ἀμώμου ἀρξαμένου, λαμβάνει θυμιατήριον. Καὶ θυμίαμα βαλὼν καὶ σφραγίσας, εἰ δ᾽ ἔστιν ἀρχιερεὺς σφραγίζοντος αὐτοῦ τὸ θυμίαμα, ἄρχεται ὁ ἱερεὺς ἀπὸ τοῦ δεξιοῦ μέρους τοῦ νάρθης κος, ἔνθα ἐστὶ τοῦ ἀρχαγγέλου ἐν τῷ τοίχῳ ἁγία εἰκών· καὶ θυμια κύκλῳ τὸν νάρθηκα περὶ τοὺς θεο μελίους τοῦ ναοῦ καὶ τοὺς τοίχους, ἀφισταμένων ἐκ τῶν τοίχων τῶν ἱσταμένων, καὶ πάλιν ἱσταμένων. Καὶ ἐπανελθὼν ὅθεν ήρξατο, σταυροῦ τύπον ποιεί μετὰ τοῦ θυμιατοῦ, λέγων, «Σοφίβ ὀρθοί, ο μιᾶς λαμπάδος προηγουμένης ἐν μόναις ταῖς ἑορταῖς, καὶ ἐν τῷ νάρθηκι μικρῶν καὶ ὀλίγων ἀναπτομένων φώτων. Ο δέ γε ψάλτης καλῶν αὐτὸν, ἐκφωνεῖ τὸ, • Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε.» Εθος γὰρ εἰς τοῦτον εἶναι τὸν στίχον τῷ τέλει τοῦ θυμιάματος. Καὶ ὁ ἱερεὺς ἠρεμαία φησὶ φωνῇ το, ο Σοφία ὀρθοῖ,» καὶ εὐθὺς ἐλθὼν θυμιᾷ τὸν ἀρχιερέα, καὶ καθεξής τοὺς λοιποὺς ἅπαντας. Είτα εἰσελθὼν ἐκ τῆς πλαγίας εἰς τὸν ναὸν ἐν σιγῇ θυμιᾷ πάντα τὸν ναὸν, κεκλεισμένον όντα, ὡς εἴρηται. Καὶ τὸ θυσιαστήριον εἰσελθὼν, κἀκεῖ θυμιάσας, καὶ ἀποθέμενος τὸ θυμιατήριον, λαμβάνει τὸν τίμιον σταυρὸν, ὄπισθεν ἱστάμενον τοῦ ἱεροῦ θυσιαστηρίου, μὴ προηγουμένων τινῶν, μή φώτων. ὄντων, ἀλλὰ μόνου αὐτοῦ ἢ διακόνου. Καὶ ἐξερχόμενος ἐκ τῆς ἑτέρας πλαγίας, υποκλίνων τὴν κεφαλὴν τῷ ἀρχιερεῖ, φέρων ίστησι τὸν σταυρὸν ἐκ δεξιῶν, πλησίον τῶν μεγάλων πυλῶν τοῦ θείου ναοῦ. Ενθα δὴ καὶ ἵσταται ἄχρι και συμπληρώσεως τῶν ψαλμῶν. Τότε δὲ τῶν τριῶν κηρῶν ἐν τούτῳ ἀναπτομένων, καὶ ἀνοιγομένων τῶν πυλῶν, μετά λαμπρότητος ήδη ἡ εἴσοδος γίνεται. Ταῦτα δὲ οὐκ ἀλόγως ἐνεργεῖται, ἀλλὰ θαυμασίᾳ καὶ ὑψηλοτάτῃ ἐννοις τῶν ἐκθεμέ νων ἁγίων, ἐν γνώσει θείᾳ καὶ θεωρίᾳ καλῶς πάντα διατυπωσαμένων. Διὸ καὶ ἐπαναλαβόντες αὖθις αὐτὰ τρανότερον θεωρήσωμεν. Τὸ ἔξωθεν εστηκέναι καὶ ψάλλειν τὴν ἐκ τοῦ παραδείσου ἔξωσιν ἡμῶν, ὡς εἰ ρήκαμεν, υπεμφαίνει, καὶ τὸ κεκλεισμένον ἡμῖν γενέσθαι τὸν οὐρανὸν, καὶ τοὺς ἀποθνήσκοντας πάντας καὶ τοὺς δικαίους ὑπὸ τὸν ᾅδην. ταῖς ψυχαῖς εἶναι. Ο Διὸ καὶ πρὸς δυσμάς ιστάμεθα τοῦ ναοῦ, ὡς πρὸς τὸ ζοφῶδες ὄντες τοῦ ᾅδου· καὶ τῆς φθορᾶς, καὶ ὑπ᾿ ἀγνωσίας κρατούμενοι τῆς πλάνης. Καὶ οὐ μέγιστα ἀνάπτομεν φῶτα· ἐπεὶ καὶ μερικές τις ἦν ἐν ἡμῖν τότε φωτισμός, ὅ τε φυσικὸς διὰ τῆς γνώσεω; τῶν δικαίων; καὶ ὁ τῶν προφητῶν καὶ τοῦ νόμου, καὶ οὐ φωτίζειν καθόλου δυνάμενος. Οὐ γὰρ ἔλαμψεν ἡμῖν ὅτι τὸ μέγα καὶ ἄδυτον φῶς, ὁ ἥλιος τῆς δικαιο σύνης· οὐδὲ ἡ χάρις ἡμῖν ἐπεφάνη τοῦ Θεοῦ CAPUT CCCL. De precibus quæ in narthece ecclesiæ recitantur, et de suffitu qui ibi fit, et de ingressu in templum et quid per hæc significetur. Itaque sciendum est sacerdotem in primis tribus psalmis matutinas preces ad Deum ex bibere. Deinde, incipiente psalmo: «Beati immaculati,, thuribulum accipit, incensoque imposito et signato, et si adsit pontifex, incenso ab hoc signato, incipit sacerdos a dextra parte narthecis ubi est in muro sancta archangeli imago, et circulatim incensat narthecem circa fundamenta et muros templi, aliis a muro recedentibus et iterum propius accedentibus. Et reverams quo incepit, crucis signum facit cum thuribulo dicens: «Sapientia erect};ɔ una præeunto lampade in solis festis, et in narthece parvis ac paucis luminibus accensis. Cantor autem eum invi tans clamat: «Benedictus es, Domine. Nam solet hic versus occurrere in fine suffitus. Et sacerdos tranquilla voce: Sapientia erect, inquit. Statimque ingressus incensat pontificem, et deinde omnes alios. Postea a latere intrans in templum incensat in silentio totum templum quod clausum est, prout diximus. Et altare ingressus, postquam ibi incensavit, deposito thuribulo venerandam accipit crucem post sacrum altare positam, nemine præcedente et absque luminibus, sed illo progrediente selo vel coniitaute diacono. Εt egressus ab alio latere, caput Et inclinans pontifci stal a dextris crucem portans prope magias diviui templi januas. Manet ibi us quedum compleantur psalmi. Tuuc vero tribus a0censis cereis apertisque foribus, solemnis Mingressus. Hæc autem non sine ratione funt, sed mira.vukdeque sublimi sententia sancti ca compo suerunt, et in divina cognitione de scientia egregio omnia instituerunt. Quapropter iterum ea repeten - do clarius explicabimus. Foris dare et peallere, nos a paradiso repulsos esse, prout dictum est, significat, coelunique nobis esse clausum, mortuus esse omnes, et justorum animas in inferis esse. Ideo ad partem templi occidentalèm stamus, velus in caligine inferni et corruptionis degentes et inignorantia erroris provoluti. Neque luc maxima tunc accendimus lumina, quoniam etsi aliqualis facris lus in nobis tum naturalis per notitiam juris, tum a prophetis et a lege accepta, non poteral nos om11-- nino illuminare, nondutu enim nobis illuxerat lus Εagna et inaccessibills sol justitim, nec adhuc manifestata nobis fuerat salutaris Dei gratia, se'l tenuis erat et caliginosa, tanquain exiguus radītis iu carcere foramine per membranulam descendens, quam ostendit sullitus circa narthecem tantum factus, legale et tenebrosum significans ministerium, quod tunc uni tantum solique Judæorum • Digitized by '

generi admodum modico prat omnibus fere gentibus & σωτήριος, ἀλλ' ἀμυδρά καὶ σκιώδης οἷον ἐν εἰρπτῇ datum est. Porro circa muros et fundamenta ft. ἐξ ἀπῆς δι' ὑμένος αὐγὴ βραχεία, ἣν δηλοῖ τὸ θυ ab initio suffitus, quoniam super fundamentum μίαμα περί τον νάρθηκα μόνον γινόμενον, τήν του apostolorum et prophetarum fundata est Ecclesia, μικὴν καὶ σκιώδη δηλοῦν λατρείαν, ήτις καὶ εἰς ἐν et lex quidem incepit, veritas autemi perfecta est, τότε δέδοται γένος καὶ μόνον τῶν 250 Ἰουδαίων, et quia sicut tabernaculum in Spiritu sancto a καὶ αὐτὸ μικρὸν τελοῦν παρὰ πάντα σχεδόν τὰ ἔθνη. Moyse et Beseleel fuit modificatum, quauto magis Περὶ τοὺς τοίχους δὲ καὶ τοὺς θεμελίους ἐξ ἀρχῆς divina gratia templom Christi ædifi:atum fuit et τὸ θυμίαμα, ὅτι ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων fundatum, quod sanctissimum exprimit corpus ejus καὶ προφητῶν ᾠκοδόμηται ἡ Ἐκκλησία. Καὶ ἤρξατο in Virgine ex purissime divinoque ejus sanguine μὲν ὁ νόμος· τετέλεκε δὲ ἡ ἀλήθεια· καὶ ὅτι ώσπερ coalescens virtute Spiritus sancti. Quapropter 4 σκηνή Πνεύματι ἁγίῳ ὑπὸ Μωϋσέως καὶ Βεσελεήλ dum aristantes a moris templi recediunt, incensante ετελέσθη, πολλῷ μᾶλλον χάριτι δείᾳ ὁ τοῦ Χριστοῦ fundamenta sacerdote, et iterum accedunt, Domi- ναός τετέλεσται καὶ τεθεμελίωται, ὃς τὸ πανάγιον num ostenditur primo conceptum in Virgine et αὐτοῦ τυποῦ σῶμα, συστὰν ἐν τῇ Παρθένῳ ἐκ τῶν incarnatum, pogerius vero nos longe ab eo distan- ἀγνῶν καὶ θείων αἱμάτων αὐτῆς Πνεύματος ἁγίου tes illi fuisse adunatos, et ex eo sanatidicalos, et δυνάμει. Διὸ καὶ τὸ ἀφίστασθαι τῶν τοῦ ναοῦ τοίχων insuper primo templum sanctificari, et deinde nos τοὺς ἱσταμένους θυμιώντος τοῦ ἱερέως τους θεμε per illud, prout in tabernaculo factum est aique λίους, καὶ πάλιν ἴστασθαι, τὸ πρῶτον συλληφθῆναι in vetere templo quæ Domiuum &gurabant. Dein- τὸν Κύριον ἐν τῇ Παρθένῳ καὶ ἐνανθρωπήσαι δη ceps templum ingreditur sacerdos incensando, λοῖ, ὕστερον δὲ ἡμᾶς μακρὸν ὄντα; αὐτῷ ἐνωθῆναι, Deum in học honorans, illumque antiquum imitans καὶ ἐξ αὐτοῦ ἁγιασθῆναι, ἀλλὰ καὶ τὸ πρῶτον ἀγιάsuftum qui in Sancta sanctorum fiebat, sed sacer- ζεσθαι τὸν ναὸν, εἶτα ἡμᾶς δι' αὐτοῦ, ὡς καὶ ἐν τῇ dote legali longe honorabilior, utpote magui solius- σκηνῇ γέγονε, καὶ τῷ πάλαι ναῷ, ὁ ἐτύπουν την que Poutificis gratia dītatus illius qui sacer dos est Κύριον. Εἶτα τὸν ναὸν εἰσέρχεται ὁ ἱερεὺς θυμιών. secundum ordinem Melchisedech. Sed et sicut anl- τιμῶν ἐν τούτῳ τὸν Θεὸν, καὶ τὸ πάλαι θυμίαμα gelus Dei omnipotentis, sicut scriptum est, sacer- ἐκμιμούμενος τὸ εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων, τιμιώτε dos per incensum Deum placat quemadmodum ρος ὢν ἐκείνου τοῦ ἱερέως, ὡς τὴν χάριν τοῦ μεγά populus per psalmos, qui Deo gratias agunt eum- λου καὶ μόνου ἀρχιερέως πλουτῶν, τοῦ κατὰ τὸν que propitium efficiunt, obsecrantes etiam ul að τύπον Μελχισεδέκ. ᾿Αλλὰ καὶ ὡς ἄγγελος Θεοῦ παν nos veniat et manifestetur, ac ipsius Salvatoris τοκράτορο; ὁ ἱερεὺς, καθὰ γέγραπται, διὰ τοῦ θυμιά nostri conversationem præsignificantes et præser- ματος τὸν Θεὸν ἱλασκόμενος, ὥσπερ καὶ ὁ λαὸς διὰ -tim immaculatam illius vitam agendi rationem, quod τῶν ψαλμῶν, οἵτινες καὶ εὐχαριστήριοι καὶ Κλα recte demonstrat psalmus tune cantatus: «Beati iru- στήριοί εἰσι πρὸς Θεὸν, καὶ πρὸς τὸ ἐλθεῖν πρὸς maculati, › et insuper sanctorum ejus vitam, nec- ἡμᾶς καὶ ἐμφανισθῆναι παρακαλοῦντες, καὶ τὴν non Salvatoris passionem et resurrectionem. Ideo πολιτείαν αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν προεμφαίνοντες, iste psalmus pracipue in Dominicis peallitur sæ- καὶ μάλιστα τὴν ἄμωμον αὐτοῦ ζωήν τε καὶ πολι pinsque in sanctorum commemorationibus, primus τείαν· ὅπερ σαφῶς καὶ ὁ λεγόμενος Αμωμος έκδι quoque cum secundo et tertio: «Beatus vir is solus δάσκει· καὶ ὅτι τὴν τῶν ἁγίων αὐτοῦ βιοτήν· ἀλλὰ enim est Salvator.beatus vir, et immaculatus in καὶ τὰ πάθη τοῦ Σωτῆρος καὶ τὴν ἀνάστασιν. Διδ via; ejus autemi per gratiam, ejusdem sancți. Igi- καὶ οὗτος ἐξαιρέτως ἄν τε Κυριακαῖς ψάλλεται, καὶ tur ingressus sacerdos intus cum thuribulo veint ἐν ταῖς τῶν ἁγίων μνήμαις πολλάκις. Καὶ ὁ πρῶτος in Sancta sanctorum, seu potius in loċa illis mul- δὲ ψαλμὸς σὺν τῷ δευτέρῳ καὶ τρίτῳ, τὸ ο Μακάso digniora, in hoc testatus et imitatus suffimentum ριος ἀνήρ ο μακάριος γὰρ ἀνὴρ καὶ ἄμωμος ἐν Zachariæ qui solus in adytis incensans præconein δὲῷ μόνος ὁ Σωτήρ ἐστι· κατὰ χάριν δὲ τούτου καὶ gracie in domum habuit Joannem qui et prædica- p οἱ ἅγιοι αὐτοῦ. Εἰσελθὼν οὖν ὁ ἱερεὺς ἔνδον τῷ θυtione et baptismo, et vita et passione præcursor μιάματι ὡς εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων, μᾶλλον δὲ τὰ fuit Salvatoris nostri et Dei, crucem accipit, et τούτων ἐπέκεινα, κάν τούτῳ μαρτυρῶν τὸ θυμίαμα absque lampade, sed in silentio egreditur, quia Ζαχαρίου καὶ ἐκμιμούμενος, ὃς θυμιῶν ἐν ἀδύτοις Jesus Deus noster, impletis legalibus, illiusque μόνος, τὸν κήρυκα τῆς χάριτος δῶρον ἔσχε τὸν Ια cruce przdicata per documenta et prædicationes άννην, δς Πρόδρομος ἦν τῷ κηρύγματι καὶ βαπτίσ prophetarum, ipse cum bumilitate et sine ostenta- σματι καὶ τῇ ζωῇ καὶ τῷ πάθει, τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν tione ad nos´ venit, vitamque ostendit crucifixam καὶ Θεοῦ, τὸν σταυρὸν λαμβάνει. Καὶ οὐ μετὰ λαμet sancte conversatus est, istamque cum cruce προφορίας, ἀλλ' ἐν σιγῇ ἐξέρχεται· ὅτι καὶ Ἰησοῦς vitamı appropinquare monstravit ad cœlestem por- ὁ Θεὸς ἡμῶν τῶν νομικῶν τελουμένων, καὶ τοῦ tam et ad angelicata conversationem. Quapropter σταυροῦ αὐτοῦ προκηρυττομένου διὰ τῶν παθημά impletis omuibus a prophetis prædicatis, crucik- των καὶ κηρυγμάτων τῶν προφητῶν, αὐτὸς μετά -xus eɔt, necuon mortuus, redivivus, misit qui præ- ταπεινώσεως καὶ οὐ φαντασίας πρὸς ἡμᾶς ἦλθε, καὶ dicarent et baptizarent in nomine Patris et Filii ὑπέδειξε τὴν ἐσταυρωμένην ζωήν, καὶ ἁγίως ἐπολι et Spiritus saneti. Et quoniam crucifixus nobie τεύσατο, καὶ ἐγγίζουσαν ἔδειξε τῇ ουρανί πύλη Ιω

in cœlum-ascendit; nosque congregavit, cruce ejas tum hoc signifcante cumn pontilles, sacerdote crucem illam portante, omnes ingrediuntur, quoniam ipse nobis aperuit viam novam per velamen earnis ium, et per eum invenimus ingressuis in sancta, et ipse maximus vere, portifex introivit semel in sancta redemptor, aterna nobis redemptione inventa. Igitur ita quidem ingredimur cum eo, improperium ejus portantes quod pre nobis passus est” extra, Jerusalem. Ideo etiam extra templum crux ejus fertur, ut quum ille passus est et contritus extra propter Adam intra Edem tentatuin, et victum atque interfectum ac inde expulsum, nos intus introcamus per Jesum extra Jerusalem passum, necnon cum eo utpote colorum rege in cœlum congregemur. Tales sunt officii matutini ritus. Facta autem lectione et præsertim joctiuncula manifestante agones eorum, qui pro Christo passi sunt, vel ea quæ ad festum occurrens spectant, vel acta eorum qui sancte in Christo dormierunt ejus mortem et resurrectionem imitati, rursum fit continens oratio, et psalnius «Miserere nei, Deus: cum versiculo intercalari et modulato psallitur; quod πεντηκοστάριον dicitur. καὶ ἀγγελικῇ πολιτεία τὴν μετὰ σταυροῦ ταύτην post resurrectionem cum vulneribus apparuit, et ζωήν. Διὸ καὶ μετὰ τὸ τελέσαι πάντα τὰ διὰ τῶν προφητών κηρυχθέντα, ἐσταύρωται, καὶ ἀποθανών καὶ ἀναστὰς, ἀπέστειλε κηρύττειν καὶ βαπτίζειν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ, καὶ τοῦ Αγίου Πνεύματος. Καὶ διὰ τοῦτο τρία ανάπτεται – φώτα τῷ τιμίῳ σταυρῷ. Καὶ ἐπειδὴ ἀναστὰς ἡμῖν Εσταυρωμένος διὰ τῶν ὠτειλίον ὤφθη, καὶ εἰς τὸν οὐρανὸν ἀνελήλυθε, καὶ ἡμᾶς συνεισήγαγε, τοῦ σταυροῦ αὐτοῦ τοῦτο δηλοῦντος μετὰ τοῦ ἀρχιερέως, τοῦ ἱερέως αὐτὸν τὸν σταυρὸν κατέχοντος, καὶ ἅπαν τις συνεισέρχονται· ὅτι αὐτὸς ἡμῖν ἐνεκαίνισεν ὁδὸν πρόσφατον διὰ τοῦ καταπετάσματος τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, καὶ δι' αὐτοῦ εὑρομεν τὴν εἴσοδον εἰς τὰ ἁγια καὶ αὐτὸς εἰσῆλθε μέγιστος ὢν ἀρχιερεὺς ἅπαξ εἰς τὰ ἅγια, αιωνίαν λύτρωσιν εὑράμενος· ἡμῖν ὁ δυο τρωτής. Οὕτω μὲν οὖν εἰσερχόμεθα σὺν αὐτῷ, τὸν ὀνειδισμὸν αὐτοῦ φέροντες, ἂν ἔπαθεν ὑπὲρ ἡμῶν αὐτὸς τῆς Ἱερουσαλήμ ἔξωθεν. Διὰ τοῦτο καὶ ἔξυν θεν τοῦ ναοῦ ὁ σταυρὸς αὐτοῦ φέρεται· ἵνα ὡς και θόντος αὐτοῦ καὶ θλιβέντος έξωθεν διὰ τὸν ἔσωθεν τῆς Ἐδὲμ πειρασθέντα τε καὶ νενικημένον καὶ τε θανατωμένον 'Αδάμ 251 καὶ έξωθέντα αὐτῆς, ἡμεῖς ἔνδον εἰσέλθωμεν διὰ τοῦ παθόντος ἔξωθεν τῆς Ἱερουσαλήμ Ἰησοῦ, καὶ σὺν αὐτῷ ὡς βασιλεί τῶν οὐρανῶν εἰς τὸν οὐρανὸν συνανέλθωμεν. Τοιαῦτα καὶ τὰ τοῦ ὄρθρου. Αναγνώσεως δὲ τ θείσης, καὶ μάλιστα το συναξαρίου, τὰ τῶν παθόντων ὑπὲρ Χριστοῦ δηλοῦντο;, ἢ τὰ περὶ τῆς ἐνισταμένης φόρο τῆς, ἢ τὰ τῶν τελειωθέντων ὁσίως διὰ Χριστὸν, οἱ τὸν ἀποθανόντα καὶ ἀναστάντα Χριστὸν ἐμιμήσαντο, πάλιν ἡ ἐκτενὴς γίνεται δέησις· καὶ τὸ, ο Ἐλέησόν με, ὁ Θεός, ο μετὰ ἁρμοδίου ὑποψάλμου έδεται, δ πεντηκοστάριον λέγεται. ΚΕΦΑΛ. ΤΝΑ. Περὶ τοῦ πεντηκοστοῦ ψαλμοῦ. Πεντηκοστάριον δὲ, ὅτι καὶ ὁ ψαλμὸς πεντηκο στός. Καὶ οὗτος ὡς ἐπὶ τῷ φόνου ἐγκλήματι τοῦ Δαβὶδ καὶ τῇ μοιχεία βηθείς, αρμόδιος πρὸς πάντας βροτοὺς εὐσεβεῖς, ὡς μετανοίας ψαλμός· καὶ μᾶλο λον τῷ ἀρχηγῷ τοῦ γένους 'Αδάμ, πεφονευκότι έαυ τόν τε καὶ πάντας γηγενείς, καὶ μοιχείαν τετελεσ κάτι, ὡς τὸ μὴ δεδομένον εἰς τροφὴν αὐτῷ ξύλον φαγόντι, καὶ ἐσοθείαν νοσήσαντι, ἣν οὐκ εἶχε κατὰ φύσιν. Οὐ γὰρ Θεὸς ἦν, ἀλλὰ κτίσμα, καὶ πᾶσιν ἀνθρώποις ὁμοίως πταίουσι προσήκων ἐστί. Διδ καὶ οὗτος ὁ ψαλμὸς πρὸ παντὸς ᾄδεται ἐν τῇ Ἐχο κλησίᾳ, τὸν ἔλεον Θεοῦ ἐκκαλούμενος, καὶ ἄφεσιν ἁμαρτιῶν, καὶ καρδίαν καθαρὰν ἐξαιτούμενος κτήσασθαι· καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐγκαινισθῆναι ἡμῖν, ὅπερ ἀπωλέσαμεν μολυνθέντες, καὶ μὴ ἀπου στῆναι ἡμῶν τοῦτο δυσωπεῖ· καὶ. Πνεῦμα συντε τριμμένον ὡς θυσίαν προσάγει, δηλαδὴ τὴν μετάνοιαν, ἀντὶ τῆς παλαιᾶς ἐξ ἀλόγων θυσίας· ἐνταῦθα τὰ τοῦ Εὐαγγελίου προσημαίνων καὶ ἀναιρῶν τὰ νομικά, ὡς σκιώδη τελοῦντα καὶ ἀτελῆ. Οὐ γὰρ διὰ ζώου αλόγου προσαγωγής δυνατόν σωθῆναι τὸν λογικῇ ψυχῇ χρώμενον, εἰ μὴ διὰ ταύτης ἐπανομο βωθείη πάλιν τῆς ψυχῆς. υπερ ἐστὶ μετανιῆσαι ἐλοσχερῶν, καὶ θυσίαν ἀνθ᾿ ἑαυτοῦ προσαγαγεῖν ἄνθρωπον ἀναμάρτητον, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς ὑπὲρ ἡμῶν ἐνανθρωπήσας, καὶ θυσίαν ἑαυτὸν οἰκειοτάτην ὑπὲρ ἁπάντων διδοὺς, CAPUT CCCLI. De psalmo quinquagesimo. Porro πεντηκοστάριον appellatur, quis paalimus est quinquagesimus; qui utpotę de reatu homicidii David ejusque adulterio pronuntiatus recte omnibus piis hominibus ut penitentia psalmus convenit, et in primis capiti generis Adam qui sibi et omníbus posteris ejus mortem intulit, et adulterium perpetravit manducando de ligno quod el ln escam datum non fuerat, atque Dei similitudinis desiderio ægrotavit quam secundum naturam non habuit, quum Deus non esset, sed creatura; qua ægritudine laborant onines similiter delinquentes. Ideo psalmus iste ante quemcumque in Ecclesia caulatur Dei invocans misericordiam et remissionem peccatorum, orausque ut cor mundum creetur, sanctusque Spirius renovetur in nobis, quem peccato-maculati amiseramus; et obsecrat ut ille a nobis non auferatur; spiritum aurem contritum offert in sacrificium, videlicet penitentiam loca veteris irretionabilium sacrificii, inde evangelica præsignißcans et legalia auferens utpote caliginosa et imperfecta: non enim possibile est per animal irrationsle salvum fieri rationalem animam habentem, nisi rursus per hanc animam corrigatur, quod est perfectam facere poenitentiam, et in sacrifcium pro semetipso offerre hominem a peccato immunem, nempe Jesum Christum Dei Filium pro nobis in carnatum, qui semetipsum hostiam peculiarissimam

pro universis dedit; necnon sperat difcandam καὶ οίκοδομηθῆναι τὴν νέον Ἱερουσαλήμ, ἦτο: τὴν novam Jerusalem, scilicet Ecclesiam, quando et efferendum prædicit laudis sacrificium, confessionem Christi, saginatumque vitulum ipsum Dominum. Igitur convenienter tunc per versus dicitur psalmus qainguagesinius ab utroque choro, necnou diei aut festi sive sancti absolutio. Festis quiden Dominicis post ‹Gloria et Nunc dicitur festi absolutio; singulis autem diebus absolutio diei propria; necnon ad versum: «Ne projicias me a facie tua, dicunt: «Auxiliam Christianorum; verum al Gloria, Unigenitus, et ad verba: «Et nunc dicunt: Gloriosissimam. Et statim recitantur canones festi vel sancti quos instituimus ad decorein et bonum Ecclesia ordinem, necnon ad gloriam Dei ejusque sanctorum. In octo quidem partes psalluntur, si duo sunt; in sex vero si dicitur canon Magnus sanctus, aut in quatuor, si festum uon sit. Quod fit ad utilitatem incitamentumque et perseverantiam justorum, utpote canonibus consuetorum. Etenim prius quidem canones in cantione non psak lebantur, sed post quinquagesimum psalmum, facia conjuncta, protinus dicebantur psalmi Laudale. Nunc vero post canones dicuntur εξαποστελλάρια seu byminus «Emitte.» Deinde parva conjuncta, et illico psalini e Laudate. Cantor primi chori: «Laudate, inquit, Dominum de cœlis, te decet hymnus Deum,> et alius ad alium versum idem dicit, aliosque versus sex similiter recitant. Unde patet monachos a cantione originem ducere, quum et ipsi ab initio dicant: «To decet hymnus Deum. Porro ad illud: • Laudale Dominum de terra, dicitur: Date gloriam Deo,› et similiter ad sex versus sequentes. Sed ad bec: Exaltatum eat nomen ejus, dicunt: cipsum decet laudalio,› et ita ad sequentes versus; ad versua autem: Laudent nomen ejus; Gloria tibi Pater,› itemque ad sequentem. Ad hunc: «Exaltationes Dei, Fili Dei, miseroro nobis, fteinque ad alium versum. Sed ad istud: «Ad alligandus reges eorum in compedibus,» it: «Parce nobis, Domine, propter Spiritum sanctum, c Dominus, ait Paulus, Spiritus est ut celebretur Trinitas, et similiter fit ad cateros. Ad hoc autem: «Laudare Dominum in saucuis cjus, Fili Del, miserere uobis, rursum propter incarnationem, et pariter ad versus sequentes. Veruum ad huse; ‹Laudate eum in cymbalis beue sonauLibus, Gloria tibi, qui lumen ostendisti, itemque ad ultimum post eum. Deinde, (Benedictus Dominus Deus Israel, quia visitavit et fecit redemptionem plebis suæ; › quod dicunt ad omnes versus, quoniam in his verbis prophetia est et canticum incarnationis Verbi, mecnon ejusdem proœmium et gratiarum acti✔ Præcursore et Baptista nuper parto pronuntiata, quod canticum ut gratias agens solemniter cantal Ecclesia. Porro sd «Gloria» dicunt: «Benedictus Dominus Jesus res, quia visitans, et reliqua clarius pealluntur, necnon ad verba: «Et nunc, idem repetitur. Insuper dicunt: «Egregiam, Doi Marem celebremus omnes, per quam consecuti sumus Ἐκκλησίαν ἐλπίζει· ὅτε καὶ θυσίαν αινέσεως προ αχθῆναι προλέγει, τὴν ὁμολογίαν Χριστοῦ, καὶ τὸν σιτευτὸν μόσχον, αὐτὸν τὸν Κύριον. Πεντηκοστά ριον οὖν ἁρμοδίως ἐν τούτῳ λέγεται κατά στίχον εν ἑκατέρω χορῷ, ἢ τὸ τῆς ἡμέρας ἢ τὸ τῆς ἑορτῆς τὸ τοῦ ἁγίου ἀπολυτίκιον. Καὶ εἰς μὲν τὰς δεσποι τικές εορτάς, «Δόξα καὶ νῦν, ο τὸ τῆς ἑορτῆς καθ᾿ ἡμέραν δὲ τὸ τῆς ἡμέρας. Καὶ εἰς τὸ, ο Μή ἀπορρίψῃς με ἀπὸ τοῦ προσώπου σου, ο τό, ο Προστασία τῶν Χριστιανῶν· εἰς δὲ τὸ, «Δόξα, ο τό • Ο μονογενής ο καὶ εἰς τὸ, ο Καὶ νῦν «Τὴν ὑπερο ένδοξον· καὶ. εὐθὺς οἱ κανόνες τῆς ἑορτῆς, ἡ τοῦ ἁγίου, ους προσεθήκαμεν δι' ευκοσμίαν ἡμεῖς καὶ ευταξίαν τῆς Ἐκκλησίας, δόξαν τε Θεοῦ καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ. Εἰς ὀκτὼ μὲν ψάλλονται εἰ δύο εἰσίν· εἰς ἐξ δὲ, εἰ μέγας ἅγιος· ἡ εἰς τέσσαρα, εἰ μὴ ἑορταζόμενος ἐστι· καὶ διὰ τὴν ὠφέλειαν δὲ, παρά κλησίν τε καὶ προσμονὴν τῶν εὐσεβῶν, ὡς εἰθισμέ νων ἐν τοῖς κανόσι. Πρότερον μὲν γὰρ κανόνες ἐν τῷ ᾄσματικῷ οὐκ ἐψάλλοντο· ἀλλὰ μετὰ τὴν Πεν τηκοστήν, γινομένης συναπτῆς, εὐθὺς ἐλέγοντο οι • Δίνεῖτε·. νῦν δὲ μετὰ τοὺς κανόνας τὰ ἐξαπος στελλάρια λέγονται. Εἶτα μικρὰ συναπτή. Καὶ εὐ θὺς τὸ, ο Δἰνεῖτε. ο Ο ψάλτης τοῦ πρώτου χορού • Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῶν οὐρανῶν· σοὶ πρέπει ὕμνος τῷ Θεῷ,» καὶ ὁ ἕτερος εἰς τὸν ἕτερον στίχον τὸ αὐτό· καὶ τοὺς λοιποὺς ἐξ ὁμοίως λέγουσι στις χους. Εντεῦθεν οὖν δῆλον, ὡς καὶ τὰ μοναστήρια ἐκ τοῦ ᾀσματικοῦ ἔχουσι τὰς ἀφορμάς, ὁμοίως ἐν ταῖς ἀρχαῖς καὶ αὐτοὶ λέγοντες, ο Σοὶ πρέπει ύμνος τῷ Θεῷ. • Εἰς δὲ τὸν «Αἰνεῖτε τὸν Κύριον ἐκ τῆς γῆς, Δότε δόξαν τῷ Θεῷ,» καὶ εἰς τοὺς λοιποὺς στις χους ἐξ. Εἰς δὲ τὸ, ο Υψώθη τὸ ὄνομα αὐτοῦ, αὐτ τῷ πρέπει αίνεσις· ν καὶ τοὺς ἐξῆς. Εἰς τὸ, ο Δια νεσάτωσαν δὲ τὸ ὄνομα αὐτοῦ, Δόξα σοι, ἅγια Πάτερ καὶ εἰς τὴν ἕτερον, εἰ; τὸ, 252 Α' ὑψώσεις δε τοῦ Θεοῦ, Υἱὲ Θεοῦ, ἐλέησον ἡμᾶς, ν καὶ εἰς τὸν ἕτερον στίχον. Καὶ εἰς τὸ, ο Τοῦ δῆσαι τοὺς βασιλεῖς αὐτῶν ἐν πέδαις, Φεἶσαι ἡμῶν, Κύριε, διὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον.» Ο δὲ Κύριος, Παυλός φησι, τὸ Πνεῦμά ἐστιν, ἵνα ἀνυμνηθῇ ἡ Τριάς· καὶ ὁμοίως εἰς τοὺς λοιπούς. Εἰς τὸ, ο Δίνεἶτα δὲ τὸν Θεὸν ἐν τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ, Υἱὲ Θεοῦ, ἐλέησον ἡμᾶς·, διὰ τὴν σάρκωσιν πάλιν, καὶ τοὺς ἐφεξῆς ὁμοίως. Εἰ; δὲ τὸν «Αἰνεῖτε αὐτὸν ἐν κυμβάλοις εξήχους, Δόξα σοι τῷ δείξαντι τὸ φῶς· ο καὶ εἰς τὸν λοιπὸν μετ' αὐτόν. Εἶτα, «Ευλογητός Κύριος ὁ Θεός Ισραήλ, ὅτι ἐπεσκέψατο καὶ ἐποίησε λύτρωσιν τῷ λαῷ αὐτ τοῦ.» Καὶ τοῦτο εἰς πάντας λέγουσι τους στίχους ὅτι προφητεία ή ᾠδὴ αὕτη τῆς τοῦ Λόγου σαρκών σεως καὶ προοίμιον αὐτῆς καὶ εὐχαριστία, καὶ ἐγο γύ; ἐν τῷ τόκῳ ῥηθεῖσα τοῦ Προδρόμου καὶ Βαπτι στοῦ, καὶ ὡς εὐχάριστον ταύτην, λαμπρώς δει ή Εκκλησία. Εἰς δὲ τ', ο Δόξα, Ευλογητός Κύριος Ἰησοῦ; ὁ βασιλεὺς, ὅτι ἐπεσκέψατο, ο καὶ τὸ ἑξῆς γεγωνότερον. Καὶ νῦν τὸ αὐτό. Καὶ περισσὴν, • Τοῦ Θεοῦ τὴν Μητέρα ἀνυμνήσωμεν πάντες, ο δι' ἧς κομιζόμεθα πταισμάτων συγχώρησιν, καὶ

ἀντίληψεν ταῖς ψυχαῖς ἡμῶν.» Ταῦτα δὲ τὴν οίκο offensarum remissionem et adjutorlum animabus νομίαν προκηρυχθεῖσαν Χριστοῦ μεγαλύνουσι, καὶ μάλιστα διὰ τοῦ τόκου τοῦ Βαπτιστοῦ, ὡς προέτημεν. Καὶ εὐθὺς ἐν τῷ ἄμβωνι παρὰ ἀναγνώστου το, ε Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, ο λαμβάνοντος τὸν σταυρὸν ταῖς χερσὶ, καὶ ἐν τῷ ἄμβωνι ἱσταμένου, καὶ ἐπισυνάπτεται παρὰ τῶν ψαλτῶν ἡ μεγάλη δου ξολογία. Τοῦτο δὲ γίνεται καθ᾿ ἑκάστην. Τῇ δέ γε Κυριακῇ κατὰ τὸν ἦχον οἱ ο Αινείτε, λέγονται μετὰ τῶν ὑποψάλμων. Καὶ εἰς τὸ τέλος ἀναστάσιμα στιχηρὰ ἢ τῆς ἑορτῆς, ἢ μεγάλου ἁγίου, εἰ ἔστι μνήμη αὐτοῦ, Δόξα τὸ ἑωθινόν. Ἐν ᾧ εἴσοδος τῶν ἱερέων μετὰ τοῦ σταυροῦ καὶ τοῦ θείου Εὐαγγε λίου, τὴν τοῦ Σωτῆρος ἀνάστασιν ταύτης τῆς εἰσό του σημαινούσης περὶ τὸν ὄρθρον γεγενημένης. Διὸ τῶν ἱερέων τὴν εὐχὴν κλινομένων λεγόντων τῆς εἰσόδου ἐν τῷ ἑωθινῷ, ὁ δηλοῖ τὴν εἰς ἡμᾶς καὶ ἄχρι τοῦ ᾅδου ταπείνωσιν καὶ κατάβασιν τοῦ Κυ ρίου, καὶ ἐγειρομένων τὴν ἔγερσιν, ὡς πολλάκις εἰρήκαμεν, τὸ Εὐαγγέλιον ἀνυψοῦται, κηρύττον καὶ αὐτὸ τὴν ἀνάστασιν καὶ τὸ, ο Σοφία ὀρθοί, ο λέγεται, εἰς κήρυγμα καὶ τοῦτο τῆς ἀναστάσεως, καὶ ψαλλομένου εἰς τὸ, «Καὶ νῦν καὶ ἀεὶ, ὑπερευλογημένη ὑπάρχεις· ἡ ἐπειδὴ διὰ τῆς Θεοτόκου ἡ σω τηρία ἡμῖν δέδοται, καὶ ἡ κατάρα τῆς Εὔας λέλυται. Εἰσελθόντων ἔνδον τῶν ἱερέων, πρῶτον μὲν ὑπ' ἀναγνώστου ἐν τῷ ἄμβων: τὸν σταυρὸν κατέ, οντος τό, ο Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, ο λέγεται, ἔπειτα δὲ ὑπὸ τῶν ψαλτῶν ἀσματικῶς άδεται. Εἶτα ἐντὸς τοῦ Ιερού βήματος παρὰ τῶν ἱερέων ὁμοῦ ἅπαν λέγεται, ἀπὸ τοῦ, «Ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία, ο συμφώνου τῆς δοξολογίας Εξωθέν τε καὶ ἔσωθεν γινομένης: ὅτι καὶ μία Εκκλησία διὰ τοῦ Χριστοῦ ἄνω τε καὶ κάτω γεγόναμεν καὶ τοῦτο εἰς κήρυγμα καὶ δό ξαν τῆς Χριστοῦ ἀναστάσεως. Διὸ καὶ τροπάριον ἀναστάσιμον τὸ, ο Σήμερον σωτηρία, ο ἐν μιᾷ Κυριακῇ· καὶ τὸ, ο Αναστὰς ἐκ τοῦ μνήματος ἐν ἑτέρα, ο τρὶς ἡδυμελῶς, ἐκτός τε παρὰ τῶν ψαλο τῶν, καὶ ἐντὸς παρὰ τῶν ἱερέων ψάλλεται, τῆς τοιαύτης τάξεως σαφώς παριστώσης τὴν ἀνάστασιν τοῦ Σωτῆρος. Διὸ καὶ εὐθὺς τὸ, ε Ανάστηθι, Κύ ριε, ο ψάλλεται· καὶ τὸ ἑωθινὸν ἐπ' ἄμβωνος ἀναγινώσκεται Εὐαγγέλιον παρὰ πρεσβυτέρου, τὴν τελεωτέραν τάξιν τῶν ἀγγέλων ἐμφαίνοντος. Και μετὰ τοῦτο ἡ ἐκτενής δέησις, αἱ μεγάλαι αἰτήσεις, ἡ κεφαλοκλισία, καὶ ἡ ἀπόλυσις. Οὕτω μὲν οὖν καὶ τὰ τοῦ ὄρθρου τετέλεσται. Τὰ δὲ τῆς τελείας 28τουργίας προεγράφησαν ἐν ἑτέροι;. ΚΕΦΑΛ. ΤΝΒ'. Περὶ τῆς τριτοέκτης ἐν ταῖς νηστείαις, καὶ τῆς προηγιασμένης λειτουργίας. 18Νῦν δὲ περὶ τῆς ἐν ταῖς νηστείαις τριτοέκτης ἐροῦμεν ἥτις ἀναγκαιοτάτως ηνωμένη ἐστὶ τῇ λειτουργίας κατὰ τὴν ἁγίαν Τεσσαρακοστήν γινομένη ἐν ταῖς καθολικαῖς ἐκκλησίαις παρὰ τῶν κοσμικῶν ἰερέων· ἡ καὶ τὸν τύπον ἀποσώζει τῆς καθολικῆς μεγάλης 238 Ιεράς λειτουργίας ἄχρι καὶ τῆς μεγάλης εἰσόδου. Τοῦτο δὲ ἐπενοήθη τοῖς ἀρχαίοις Πατράσι διὰ τὸ μὴ τελείαν λειτουργίαν ἐν τῇ ἁγίᾳ γίνεσθαι PATROL GR CLY. nostris. Ista vero prædicatam Christi œconomiam magnificant et præsertim per partum Baptista, prout prædiximus. Et statim in suggesto inchoatur: ‹Gloria in excelsis Deo,, a lectore qui in manibus crucem accipit stans in suggesto, et a cantoribus continuatur magna doxologia. Hoc autem fit diebus singulis. Domainica vero cantantur psalmi: «Laudates cum intercalari versiculo, et in fine de resurrectione versiculi, vel festi vel magni cujusdam sancti, si flat ejus commemoratio, Gloria et matutinum Evangelium. In isto fi ingressus sacerdotum cuin cruce divinoque Evangelio; qui ingressus circa diluculum factus Salvatoris resurrectionem significat. Ideo sacerdotibus capite inclinato dicentibus orationem ingressus in matutino factus officio, quod ostendit ad nos et usque ad infernum hunțiliationem et descensum Domiui mortuorumque resurrectionem, sicut sæpe supra diximus, elevatur Evangelium quod ipsum resurrectionem pradicat, et dicitur: Sapientia erecti, pariter in pra dicationem resurrectionis, et psallitur ad verba: ‹ Et nunc et semper, super omnes benedicta es, 1 quoniam per Deiparam salus nobis data est, solntaque Eve maledictio. Ingressis intus sacerdoti bus, primum quidem a lectore crucem tenente in suggesto dicitur: «Gloria in excelsis Deo, et deinde a cantoribus modulate psallitur. Postea intra sacrum sanctuarium a sacerdotibus simul totum dicitur ab bis: «Et in hominibus bona volantas, ita ut tam extra quam intra concorditer fiat doxologia, quoniam per Christum una Ecclesia supra et infra facti suinus; quod etiain Sit ad prædicandan et glorificandam Christi resurrectionem. Ideo et versi· cuius resurrectionis: Hodie salus, in una Domi nice, iste vero resurgens ex monumento, in altera ter forls a cantoribus intusque a sacerdotibus suaviter psaltiiur. Hic ordo mirabiliter resurrectionem Salvatoris exhibet. Quapropter illico psallitur: • Exsurge, Domine, et matutinum Evangelium in ambone legitur a sacerdote qui perfectiorem angelorum ordinem exprimit, et post hoc continens deprecatio, magnae preces, capitis inclinatio, et absolutio. Ita quidem matutinum perficitur officium; ritus vero sanctissimus liturgiae aliis in locis explicati sunt. CAPUT CCCLII. De cantico inter tertiam et seziam horam in jejμαῖο, et de missa Præsanctificatorum. Nune de cantione quæ fit in jejuniis tertiam inter et sentem horam disserimus, qua prorsus necessario Misse adunata per sanctam Quadrage simam in universis Ecclesiis ft a secularibus sacerdotibus, in qua catholics magna et sancla missue servatur ordo usque ad magnum ingressum. Hoc autem a priscis patribus inventum est, quoniam Missa non perfcitur in sancta Quadragesima. _

Illud autem canticum boc modo adimpletur. Tem- Τεσσαρακοστῇ. Τελεῖται δὲ ἡ τριτοέκτη οὕτω. Ααpore opportuno diaconus dicit: «Benedic, Domine. βὼν καιρὸν ὁ διάκονος λέγει, «Εὐλόγησον, δέσποτα. sacerdos vero: Benedictum regnum;, diaconus pa- Ὁ ἱερεύς, «Εὐλογημένη ἡ βασιλεία.» Ο διάκον; cifica addit, sacerdos autem primæ antiphonæ τὰ εἰρηνικά. Ο ἱερεὺς τὴν εὐχὴν τοῦ πρώτου ἀντιorationem; «Deus, qui sedes super Cherubim,ɔ et φώνου, ι Ο Θεός ὁ ἐπὶ τῶν Χερουβίμ καθεζόμενος.» exclamat: «Quoniam tu es Deus noster, Deus mi- Καὶ ἐκφωνεῖ, ο Ὅτι σὺ εἶ ὁ Θεὸς ἡμῶν, Θεὸς τοῦ sericordiæ. Et cantores psalinum integrum dicunt: ἐλεεῖν.» Καὶ οἱ ψάλται τὸν Ψαλμὸν ἅπαντα λέγου: Ad te, Domine, levavi animain meam,› per versus • Πρὸς σέ, Κύριε, ἦρα τὴν ψυχήν μου, ο κατὰ σ singulos cantantes: Intercessione Dei Genitricis; › χον ᾄδοντες, «Ταίς πρεσβείαις τῆς Θεοτόκου. Δόξα itemque Gloria et nunc. Diaconus iterum: Et nunc καὶ νῦν τὸ αὐτό. Ο διάκονος πάλιν, «Ετι κ ι quoque,› et sacerdos secreto dicit orationem secun- ἔτι.» Ο ἱερεὺς μυστικῶς τὴν εὐχὴν τοῦ δευτές da antiphona:: Deprecamur te, Domine Deus no- ἀντιφώνου, ο Δεόμεθά σου, Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν·, ster, et exclamat: «Quoniam glorificatum est san- καὶ ἐκφωνεί, ο Ότι δεδόξασταί σου τὸ πανάγιον ctissimum nomen tuum. Et cantores secundam δνομα.» Καὶ οἱ ψάλται τὸ δεύτερον ἀντίφωνον, τον antiphonam psallunt, psalmum integrum Dominus Ψαλμὸν ἅπαντα, ο Κύριος φωτισμός μου καὶ Σω illuminatio mea et salus mea, › duobus choris per τήρ μου, ο καὶ στίχον λέγοντες οι δύο χορο!, ο Σω singulos versus dicentibus: Salva nos, Fili Dei, tibi σον ἡμᾶς, Υἱὲ Θεοῦ, ψάλλοντάς σοι Αλληλούϊα. psallentes Alleluia;» et idemn. Gloria et nunc., Δόξα καὶ νῦν τὸ αὐτό.» Καὶ αὖθις ὁ διάκονος, Rursusque diaconus: «Et nunc quoque.» Sacerdos ι Ετι καὶ ἔτι.» Ὁ ἱερεὺς μυστικῶς τὴν τρίτην vero tertiam secreto orationem dicit: Domine Deus εὐχὴν, «Κύριε ὁ Θεὸς ὁ παντοκράτωρ, ν καὶ ἐκφω δ omnipotens,ɔ et exclamat, Quoniam bonus. › Et νεῖ, ο "Οτι ἀγαθός.» Καὶ ψάλλεται τὸ τρίτον ἀντί tertia psallitur antiphona, utroque choro singulis φωνον. κατά στίχον λεγόντων Αλληλούϊα διπλοῦν. versibus addente duplex alletuia. Porro ad versum, Εἰς δὲ τὸν στίχον, «Πορευόμενος ἐν ὁδῷ ἀμώμῳ. «Qui anbulat in via immaculata, usque ad finem ἄχρι τέλους τοῦ Ψαλμοῦ ὡς ἐν ἐνὶ στίχω γίνεται psalmi, velut in uno versu a sanctuario in σωλέα εἴσοδος εἰς τὸν σωλέα ἐκ τοῦ βήματος διακόνου καὶ ingrediuntur diaconus et sacerdos, absque lumini- ἱερέως δίχα φώτων καὶ θυμιατοῦ τὴν πρὸς τὸν bus nec incenso, Dominum in crucem circa horam σταυρὸν ἀπαγωγὴν δηλούντων τοῦ Κυρίου, κατά sextam sublatum ostendentes. Ideo istud inter ter- τὴν ἕκτην ὥραν γεγενημένην. Διὸ καὶ αὕτη ἐν τῇ tiam sextamque horam, diacono quidem dicente τριτοέκτῃ τελεῖται, τοῦ διακόνου μὲν λέγοντος, Benedic, Domine, sanctum introitum, sacerdote au- c Εὐλόγησον, δέσποτα, τὴν ἁγίαν εἴσοδον, ν· τοῦ tem dicente orationem, Benedictus ingressus sanclorum tuorum, Domine, in perpetuum et nunc et seinper. Iste vero ingressus, ut dictum est, in cruce suspendium ostendit Salvatoris circa horam sextam sublati et crucifixi, quando et latronem siurul crucifixum propter pauca pœnitentiæ verba in cœlum introduxit. Quamobrem purpura induti sunt diaconus et sacerdos hinc Domini passionem et mortem significantes. Verum facto ingressu, diaconus iterum pacifica dicit, orationem autem sacerdos, ‹Domine Deus patrum nostrorum,› quæ est horæ sextæ oratio, et precatur ut custodiamur a sagitta volante in die, a negotio perambulante in tenebris, ab incursu et demonio meridiano, aliaque multa a Deo eflagitat. Et exclamat, Quoniam te decet, statimque cantores prophetiae versiculumn modulantur, et lector in ambone legit prophetiam; qua dicta, diaconus ait, Dicamus omnes. Sacerdos vero orationem continentis deprecationis secreto recitat, et exclamat, «Quoniam misericors. › Cæteraque funt secundum ordinem Missæ post Evangeluth. Nam in figuram Apostoli simul Evangelii legitur lectio libri Isaiæ, acta Salvatoris evidentius aliis prædicantis et præsertim passionis ejus circumstantias. Hanc fuisse antiquam a Patri. bus consuetudinem patet ex eo quod in ipsis mnoet ἱερέως δὲ τὴν εὐχὴν τοῦ, «Εὐλογημένη ἡ εἴσοδος τῶν ἁγίων σου, Κύριε, πάντοτε νῦν καὶ ἀεί. ο Αὕτη ἡ εἴσοδος, ὡς εἴρηται, τὸν εἰς τὸν σταυρὸν ἑλκυσμὸν δηλοῖ τοῦ Σωτῆρος, κατὰ τὴν ἔκτην ώραν γεγενη μένον ἀπαχθέντος καὶ σταυρωθέντος· ὅτε καὶ τὸν συσταυρωθέντα λῃστὴν εἰσῆξεν ἐν ὀλίγοις ρήμασι μετανοίας εἰς τὸν παράδεισον. Διὸ καὶ πορφυρά πα ριβεβλημένοι εἰσὶν ὅ τε διάκονος καὶ ὁ ἱερεὺς, τὰ πάθος ἐκ τούτου καὶ τὸν θάνατον σημαίνοντες τοῦ Κυρίου. Μετὰ δὲ τὴν εἴσοδον ὁ μὲν διάκονος πάλιν τὰ εἰρηνικὰ, ὁ δὲ ἱερεὺς τὴν εὐχὴν λέγει, «Κύριε δ Θεὸς τῶν πατέρων ἡμῶν, ο ἢ τῆς ἕκτης ὥρας ἐστί, καὶ εὔχεται διαφυλαχθῆναι ἡμᾶς ι ἀπὸ βέλους πιο τομένου ἡμέρας, ἀπὸ πράγματος ἐν σκότει διαπι ρευομένου, ἀπὸ συμπτώματος καὶ δαιμονίου μεσημ βρινοῦ,» καὶ ἕτερα ἐξαιτεῖται πλεῖστα παρὰ Θεοῦ. Καὶ ἐκφωνεῖ, «Ότι πρέπει σοι.» Καὶ εὐθὺς οἱ ψάλο ται τὸ τροπάριον μέλπουσι τῆς προφητείας. Καὶ ὁ ἀναγνώστης ἐπ' ἄμβωνος ἀναγινώσκει την προφη τείαν. Καὶ μετ' αὐτὴν ὁ διάκονος τό, «Είπωμεν πάντες, ο φησίν. ῾Ο δὲ ἱερεὺς καθ' ἑαυτὸν τὴν εὐο χὴν τῆς ἐκτενοῦς ἱκεσίας. Καὶ ἐκφωνεί, ο Ότι ἐλεή μων.» Καὶ τὰ λοιπὰ γίνεται κατὰ τὸν τύπον τῆς ἱερᾶς λειτουργίας μετὰ τὸ Εὐαγγέλιον. Εἰς τύπον γὰρ τοῦ ᾿Αποστόλου ἅμα καὶ τοῦ Εὐαγγελίου τὸ τοῦ Ησαίου ἀνάγνωσμα λέγεται, τὰ περὶ τοῦ Σωτῆρος Meursio solium sive thronus: Gretsero in Godiaumn, locus ad orientem solcm, con:iguum bemati sive tabernaculo. Vide Suicerum in Thesauro, p. 1209.

DE SACRA PREGATIONE. Εμφανέστερον τῶν ἄλλων κηρύττοντος, καὶ τὰ περ. nasteriis hora sexta legitur lectio libri Isaiae in tota quadragesima, at in magna hebdomade legitur lectio libri Ezechiel, qui ipse quoque passionem Salvatoris et resurrectionem prædixit. Et diaconua quidem, Orate, ait, catechumeni,» sacerdos vero orationem facit pro catechumenis. Verum a qua. triduo mediæ quadragesimæ, diaconus quidem preces facit pro præparatis ad sanctam illuminationen, sacerdos autem orationem pro ipsis: «Domine Deus, ostende misericordias tuas, i, et exciamat, ‹ Quoniam tu es illuminatio nostra.› Diaconna iterum consueta dicit: • Quicunque catechumeni... et sacerdos primam fidelium orationem: ‹ Domine Deus noster qui paganorum erroris. › Diaconus, Sapientia erecti; sacerdos, Quoniam tu es Deus noster; diaconus pacifica dicit, sacerdos secundam fidelium orationem, Domine Deus noster, qui în brevi tempore; diaconus, Sapientia, inquit; sacerdus clamat, Quoniam benedicitur et glorificatur.> Diaconus, Adimpleamus orationem Domino,, el reliqua. Sacerdos magnam facit orationem, Domine Deus noster, solus bonus et hominum amator,ɔ in qua de crucifixione Salvatoris recordatur ejusque resurrectione et ascensione, precaturque ut va niat gratia Dei super nos nosque confirmet et illuminet, aliaque multa deposcit, necnou a Deo lagitat necessaria et utilia, ac denique ut gratia et misericordia Dei sit semper nobiscum, et clámat, ‹‹Tua est fortitudo.» Deinde, «Pax omnibus,» inquit, et diaconus iterum: c Capita nostra;» et sacerdos capitis inclinationis orationem facit; «Domine Deus noster qui sedes super thronum gloriæ,» et exclamat, ‹Sit sanctissimum benignitatis tuæ nomen benedictum et glorificatum.» Diaconus: «Procedamus in pace. Et egresso sacerdote simal procedunt post, ambonem ut in medio omnium glorificent Deum, ac vespertinum incipiant olicium. Itaque diacono dicente: Dominum deprecemur,» sacerdos ad orientem spectans exclamat: Benedicta gloria Domini in loco sancto ejus ubique nunc et semper et in sæcula sæculorum,» Quod ergo ad litanias attinet, litaniarum hoc est initium, pontifice illud post ambonein dicente; hic vero initium est lampadum hynini. Et statim in latere templi a cantoribus psallitur του πάθους μᾶλλον αὐτοῦ. Ότι δὲ τοῦτο ἔθο; άρο χαῖον ἐκ τῶν Πατέρων, δῆλον ὡς καὶ ἐν τοῖς μονα στηρίοις, κατὰ τὴν ἔκτην ἡ προφητεία του Ησαΐου ἀναγινώσκεται ἐν ὅλῃ τῇ Τεσσαρακοστή. Η τοῦ Ιεζεκιήλ δὲ ἐν τῇ μεγίστῃ ἑβδομάδι, ὡς καὶ αὐτοῦ τὰ πάθη τοῦ Σωτῆρος καὶ τὴν ἔγερσιν προαγορεύον τος. Καὶ ὁ μὲν διάκονος, ο Εύξασθε, οἱ κατηχούμε νοι, ο φησίν· ὁ δὲ ἱερεὺς εὐχὴν ὑπὲρ τῶν κατηχουμένων ποιεῖται. Καὶ ἀπὸ τῆς μεσονηστίμου τετράδος ὁ μὲν διάκονος τὰς αἰτήσεις ὑπὲρ τῶν πρὸς τὸ ἅγιον φώτισμα εὐτρεπιζομένων· ὁ δὲ ἱερεὺς εὐχὴν ὑπὲρ αὐτῶν, «Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἐπίφανον τοὺς οικτιρμούς σου,» καὶ ἐκφώνησιν, ο Ὅτι σὺ εἶ ὁ φωτισμὸς ἡμῶν.» Ο διάκονος πάλιν τὰ συνήθη, • Όσοι κατηχούμενοι.» Ὁ ἱερεὺς εὐχὴν πιστῶν πρώτην, «Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ τῆς πολυθέου πλάνης.» Ο διάκονος, ο Σοφία 254 όρθο!. ο Ο ἱερεύς, «Ὅτι σὺ εἶ ὁ Θεὸς ἡμῶν.» Ο διάκονος τὰ εἰρηνικά. Ο ἱερεὺς εὐχὴν πιστῶν δευτέραν, ο Κύ ριε ὁ Θεὸς ἡμῶν ὁ ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ.». Ο διάκονος, • Σοφία. ο Ο ἱερεὺς ἐκφωνεί, ε Οτι εὐλόγηται καὶ δεδόξασται.» Ο διάκονος, «Πληρώσωμεν τὴν δέησιν ἡμῶν τῷ Κυρίῳ, ο καὶ τὰ λοιπά. Ο ἱερεύς τὴν μεγάλην εὐχήν ο Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ μόνος ἀγαθὸς καὶ φιλάνθρωπος· ο ἐν ᾗ καὶ τῆς σταυρώ σεως μέμνηται τοῦ Σωτῆρος, καὶ τῆς ἐγέρσεως αὐτοῦ, καὶ τῆς ἀναλήψεως· καὶ ἐξαιτεῖται ἐλθεῖν τὴν χάριν τοῦ Θεοῦ ἐφ' ἡμᾶς, καὶ ἐνδυναμῶσαι ἡμᾶς καὶ φωτίσαι, καὶ ἕτερα πλεῖστα· καὶ παρὰ (; Θεοῦ εἴγεται τὰ ἀναγκαῖά τε καὶ συμφέροντα· καὶ τέλος, ἵνα ἡ χάρις καὶ τὸ ἔλεος τοῦ Θεοῦ εἴη μεθ' ἡμῶν πάντοτε, καὶ ἐκφωνεί, ο Ὅτι σὸν τὸ κράτος. Εἶτα το, «Εἰρήνη πᾶσι, ο λέγει. Καὶ ὁ διάκονος αὖθις, «Τὰς κεφαλὰς ἡμῶν. Καὶ ὁ ἱερεὺς εὐχὴν χεφαλοκλισίας· «Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ καθήμενος ἐπὶ θρόνου δόξης.» Καὶ ἐκφωνεῖ, ο Εἴη τὸ πανάγιον όνομα τῆς φιλανθρωπίας σου εὐλογημένον καὶ δέ δοξασμένον.» Ο διάκονος, ο Ἐν εἰρήνῃ προέλθω μεν.» Καὶ ἐξελθόντος τοῦ ἱερέως, ἅμα πορεύονται ὄπισθεν τοῦ ἄμβωνος, ἵνα μέσον ἁπάντων δοξολο γήσωσι τὸν Θεὸν, καὶ τοῦ ἑσπερινοῦ ἄρξωνται. Τοῦ διακόνου οὖν εἰπόντος, «Τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν, ὁ ἱερεὺς βλέπων κατὰ ἀνατολὰς, ἐκφωνεί, ο Εύλογη μένη ή δόξα Κυρίου ἐκ τοῦ τόπου τοῦ ἁγίου αὐτοῦ πάντοτε νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰών vespertinum officium more invitatorii. Tum dicio νων.» Τοῦτο οὖν εἰς μὲν τὰς λιτανείας, ἀρχὴ τῶν tur psalterium versiculi tertii hymni et mensis λιατοειῶν ἐστι, λέγοντος τοῦτο τοῦ ἀρχιερέως τοῦ secundum ordinem monasteriorum, «Lux jucunda, ἄμβωνος ὄπισθεν· ἐνταῦθα δὲ ἀρχὴ τοῦ λυχνικού. dignare, › quasi ordo pœuitentiæ et monastica inΚαὶ εὐθὺς ἐν τῇ πλαγίς ψάλλεται τοῦ ναοῦ ὡς πα stitutio. Deinde proprium responsorii melos, Nunc ράκλησις ὁ ἑσπερινὸς παρὰ τῶν ψαλτῶν. Ενθα καὶ dimittis, Trisagion, Dei Genitrix Virgo; sed Kyτὸ ψαλτήριον λέγεται, καὶ τὰ στιχηρὰ τοῦ τριῳδίου rie eleison non dicitur, neque fiunt pœnitentiæ καὶ τοῦ μηναίου, κατὰ τὸν τύπον τῶν μοναστηρίων, nec absolutio, nec accenduntur lampades usque ad καὶ τὰ, ο Φῶς ἱλαρὸν, ο καὶ τὸ, ο Καταξίωσον, ο ὡς Proverbiorum lectionem in missa Præsanctificatoκατανύξεως ἀκολουθία καὶ οἷον μοναχικὴ, καὶ ἀπο· rum; nam post voces: «Dei Genitrix Virgo, cou στίχου τὸ Ἰδιόμελον, και, ο Νῦν ἀπολύει;,» καὶ τὸ sueta dicuntur, et omnes in suos locos recedunt. Τρισάγιον, καὶ τὸ, ο Θεοτόκε Παρθένε, Κύριε δὲ ἐλέησον οὐ λέγεται· οὐδὲ μετάνοιαι γίνονται· οὐδ᾽ ἀπόλυσις· οὐδὲ φῶτα ἀνάπτονται, ἄχρι καὶ τῆς παροιμίας ἐν τῇ προηγιασμένη λειτουργία. Μετὰ γὰρ τέ, ο Θεοτόκε Παρθένε,» καὶ τὰ λοιπὰ συνήθη ἔρχονται πάντες εἰς τοὺς τόπους αὐτῶν.

CAPUT CCCLIII. Quare litanic extra ecclesiam fiant, et quare cruces in illis circumferamus sacrasque imagines. ΚΕΦΙΑ ΤΝΓ. Διατί αἱ λιτανείαι έξωθεν γίνονται, καὶ σταυρούς ἐν αὐταῖς περιφέρομεν, καὶ ἁγίας εικόνας. Ἱστέον δὲ ὡς αἱ λιτανείαι πᾶσαι ἔξωθεν ἢ εἰς τὸν νάρθηκα, ἢ περικύκλῳ τῶν μονῶν ἢ τῶν πόλεων γινόμεναι, διὰ τὴν ἀνάμνησιν τῆς ἐκπτώσεως ἡμῶν γίνονται, ὅπως ἔξωθεν γεγόναμεν τῆς Ἐδὲμ εἰς τὸ ταπεινοῦσθαι καὶ φρονεῖν, ὅτι ἀνάξιοι τῶν ἁγίων τόπων ἐσμέν, καὶ τοῦ παραδείσου καὶ τοῦ οὐρανοῦ Εκπτωτοι· καὶ τὸν τελώνην μιμεῖσθαι οφείλομεν, μακρόθεν ἑστῶτα διὰ πολλὴν τὴν εὐλάβειαν· καὶ τὸν Ἀδὰμ ἐννοεῖν ἀπῳκισθέντα, καὶ τὸν ἄσωτον υἱὸν εἰς ἀλλοδαπὴν μακρυνθέντα. Περὶ τὰς ἀμφόδους δὲ καὶ τριόδους, καὶ τὰς ὁδοὺς τὰς δεήσεις ποιούμεθα, ὡς ἂν μολυνθέντα ταῦτα ταῖς ἡμῶν ἁμαρτίας, καθαρισθῇ. Καὶ τὰς ἱερὰς δὲ εἰκόνας ἐξάγοντες τῶν ναῶν περιφέρομεν, καὶ τοὺς τιμίους σταυρούς καὶ ἁγίων ἱερώτατα λείψανα πολλάκις, ὡς ἂν μετὰ τῶν ἀνθρώπων καὶ τὰ εἰς χρῆσιν αὐτῶν ἁγιασθῶσιν, οικίαι τε καὶ ὁδοὶ καὶ ὕδατα καὶ ἀὴρ καὶ γῆ βυ πουμένη, ὡς ὑφ' ἡμῶν πατουμένη, καὶ πόλις κατ· οικουμένη καὶ χώρα, καὶ θείας μετάσχωσι χάριτος, καὶ τὸ λοιμαντικὸν καὶ φθοροποιὸν ἀποβάλωνται, γέ νηται δὲ ίλεως ἡμῖν ὁ σαρκωθεὶς ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ μορφήν δούλου λαβών, ἣν εἰκονίζουσί τε καὶ φέρου - σιν αἱ θεῖαι εἰκόνες, καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ τὰ μορφώματα, τῶν καθαρῶς ἐμπολιτευσαμένων τῇ γῇ· καὶ ὅτι ὁ ἐμπεριπατήσας τῇ γῇ δι' ἡμᾶς ἐν σαρκὶ Θεός, Scire vero oportet litanias omnes foris in narthece vel circa monasteria ant civitates factas ju memoriam fieri lapsus nostri, cujus causa ex eadem extranei facti sumus, ut humiliemur et cogitemus nos esse îndignos sanctis locis, et a paradiso ac cœlo excidisse. Et publicanum imitari debemus longe stantem præ magno religionis sensu, Adamque putare distantem prodigumque flium in terram alieuam procul peregrinatum. Circa bivia et trivia viasque preces facimus, ut hæc loca peccatis nostris fædata emundentur. Sacras autem imagines a templo efferentes circumferimus, necnon vellerandas cruces ac sacerrimas sanctorum reliquias sæpenumero, ut cum hominibus res quoque eorum ns.bus inservientes sauctilcent, nempe domus, vias, aquas, aerem, terram pollutam, utpote nobis subjectam, civitatem quam inhabitamus et regionem, dirinanique participent gratiam, et quidquid in eis contagiosum est aut pestiferum extant, nobis vero propitius fiat qui pro nobis incarnatus est, formam servi accipiens, quam exprimunt ac reſerunt divinæ imagines necuon sanctorum ejus simulacra pure in terris conversatorum, et quouiam qui ambulavit in terra propter nos in carne Deus et pro pobis crucifixus, salvat nos confitentes summum bonitatis ejus et charitatis opus, scilicet illum καὶ ὑπὲρ ἡμῶν σταυρωθείς, σώσει ἡμᾶς ὁμολογοῦν -eſſudisse in cruce sanguinem et mortuum esse pro nobis, ac propterea habentes ac ostendentes ipsa passionis illius signa, venerandam crucis figuram per quam eum qui nos interfecit in ligno destruxit inimicum atque a morte nos`eruit. Porro diacono tempore opportuno dicente: «Benedic, domine, 82cerdos, Benedictum, inquit, regnum Patris. discopus dicit pacifca, et cantio vespertina psallitur, nempe post exclamationem: clucline, Domine,, usque ad finem. In qua cantione lampadum preces dicit sacerdos. Deinde circa finem diei: «Domine, clamavi, › versus de more dicuntur, et fit ingressus diaconi et sacerdotis vel sacerdotis tantum sine luminibus intrautis, priorem Christi adventum in silentio factum signifcantis dum in tenebris sode remus. Ad illud: «Quoniam ad te, Domine, invitat eúm cantor, et in sacrum sanctuarium ingreditur; versusque ¸complentur cum versiculo interposito ad verba, «Voce mea ad Dominum clamavi.» Deinde «Gloria et nunc,» et intercaloris versiculus. Statimque omnibus sedentibus, legitur liber Geuesia in sunbone; qua lectione facta, paratis in sanctuario duobus; vel si adsit pontifex, pluribus candelabris ac thuribulo, si diaconus quidem cum sɔċerdote ministrat, solus ipse intrat diaconus ferens incensum ac lampadem ardentem. Lectores autem cum candelabris præcedunt. Si vero non adsit diaconus, sacerdos intrat so!us, portans lampadem et thuribulum, atque præeuntibus lectoribus, per τας αὐτοῦ τὸ τῆς ἄκρας ἀγαθότητος ἔργον καὶ τῆς 255 ἀγάπης, τὸ ἐγχέαι διὰ σταυροῦ τὸ αἷμα, καὶ ἀποθανεῖν αὐτὸν ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ διὰ τοῦτο κατά - χοντας καὶ δεικνύντες αὐτὰ τὰ τοῦ πάθους αὐτοῦ σημεία, τοὺς τιμίους τοῦ σταυροῦ τύπους, δι' οὗ τὸν θανατώσαντα ἡμᾶς ἐν ξύλῳ καθείλεν ἐχθρὸν, καὶ τοῦ θανάτου ἐῤῥύσατο. Τοῦ δὲ διακόνου λαβόντος καιρὸν, καὶ εἰπόντος, ο Ευλόγησον, δέσποτα, ο ο ἱερεὺς, ο Εὐλογημένη ἡ βασιλεία τοῦ Πατρός, ο φησί· καὶ ὁ διάκονος τὰ εἰρηνικά. Καὶ ὁ ᾀσματικός εσπερινὸς ψάλλεται· οἷον μετὰ τὴν ἐκφώνησιν τὸ, • Κλίνον, Κύριε, ο ἄχρι τέλους. Εν ᾧ τὰς λυχνικὰς εὐχὰς λέγει ὁ ἱερεύς. Εἶτα τὸ τελευταῖον τῆς ημέρας τή, ο Κύριε, ἐκέκραξα· ο οἱ στίχοι ως ἔθος, καὶ ἡ εἴσοδος τοῦ διακόνου καὶ ἱερέως· ἡ καὶ ἱερέως μόνον εἰσοδεύοντος χωρίς φώτων, τὴν ἐν σιγῇ σημαίνοντος ἐπιδημίαν αὐτοῦ πρώτην, καθημένων ἡμῶν ἐν σκότει. Καὶ εἰς τὸ, ο Ὅτι πρὸς σέ, Κύ ριε, ο καλεῖ αὐτὸν ὁ ψάλτης, καὶ εἰς τὸ ἅγιον βῆμα εἰσέρχεται. Καὶ οἱ στίχοι πληροῦνται μετὰ τοῦ ὑπι ψάλματος, εἰς τὸ, ο φωνῇ μου προς Κύριον ἐκε κραξα, ο Βίτα, ο Δόξα καὶ νῦν,» καὶ περισσὴ τὸ υπόψαλμον. Καὶ εὐθὺς καθημένων πάντων, ἀναγι νώσκεται ἡ Γένεσις ἐν τῷ ἄμβωνι· αὐτῆς δὲ ἀναγι νωσκομένης, ἐν τῷ βήματι εὐτρεπισθέντων με νυαλίων δύο, εἰ δὲ ἀρχιερεὺς εἴη, καὶ πλειόνων, καὶ τοῦ θυμιατηρίου, εἰ μὲν λειτουργεῖ καὶ διά κοὺς σὺν τῷ ἱερεῖ, αὐτὸς ἐξέρχεται μόνος ὁ διάκο νος, κρατῶν τὸν θυμιατὸν καὶ λαμπάδα έμμενην,

DE SACRA FRECATIONE. Οἱ δὲ ἀναγνῶσται προπορεύονται μετά μανουαλίων. lateralem januam pergit et ad finem templi proΕἰ δ' οὐκ ἔστι διάκονος, ἐξέρχεται μόνο; ὁ ἱερεὺς, cedit. κρατῶν τὴν λαμπάδα καὶ τὸ θυμιατήριον καὶ προπορευομένων τῶν ἀναγνωστῶν, διέρχεται την πλατ γίαν, καὶ εἰς τὸ τέλος τοῦ ναοῦ ἔρχεται. ΚΕΦΑΛ. ΤΝΔ'. Διατί ἐν τῷ ἐσπερινῷ καὶ τῇ Παροιμίᾳ τὰ φῶτα καὶ τί τύ, «Φῶς Χριστοῦ φαίνει πᾶσιν Καὶ πληρωθείσης τῆς Γενέσεως, φαίνεται εὐθὺς μετὰ τῶν φώτων, τὰς βασιλικάς πύλας εἰσιών, ανα ισταμένων ἁπάντων. Ος καὶ εἰς τὸ μέσον στὰς τοῦ ναοῦ, ποιείται σταυροῦ τύπον τῷ θυμιατηρίῳ ἐκε φώνως λέγων, «Σοφία ὀρθεί, φῶς Χριστοῦ φαίνει η πᾶσι.» Καὶ εἰς τὸ ἅγιον βῆμα ανέρχεται. Τότε τοίς νυν ὁ μὲν ἐν τῷ ἄμβωνι ἀναγνώστης αναγινώσκει τὴν Παροιμίαν· τὰ δὲ ἐν τῷ ναῷ συνήθη φῶτα ἀνάπο τεται. Τοῦτο δὲ δηλοί, ὡς πρὸς τῷ τέλει τῶν αἰώ νων τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν ἡμῖν τοῖ; ἐν σκότει καθημένοις διὰ σαρκὸς ἔλαμψεν Ἰησοῦς Χριστὸς, καὶ τοῦ φωτὸς τῆς χάριτος αὐτοῦ τὴν οἰκουμένην ἐπλή ρωσε. Διὸ καὶ ἐπὶ τέλει παντὸς ἑσπερινοῦ τοῦτο λέγεται, «Οτι σὺ εἶ ὁ φωτισμὸς ἡμῶν, Χριστέ, ὁ Θεὸς ἡμῶν.» Γίνεται δὲ τοῦτο μετὰ τὴν Γένεσιν ἀρχομένης της Παροιμίας. "Οτι ἡ μὲν Γένεσις τὰ ἀπαρχῆς διηγεῖται, τὴν δημιουργίαν τῶν ὄντων, καὶ τὴν ἔκπτωσιν τοῦ ᾿Αδάμ· ἡ Παροιμία δὲ αίνιγματωδῶς τὰ περὶ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ ἐκδιδάσκει, καὶ τοῖς δι' αὐτοῦ υἱοθετηθεῖσι παραινεί ὥσπερ υἱοῖς, καὶ Σοφίαν αὐτὸν τὸν Υἱὸν ὀνομάζει, καὶ οἶκον οἰκοδομῆσαι ἑαυτῇ λέγει, τὸ πανάγιον αὐτοῦ σῶμα, ἐν ᾧ καὶ ἑπτὰ στύλους τὰ τοῦ Πνεύματος πάντα χαρίσματα, ὡς καὶ τῷ οἰκείῳ ἄρτῳ τοῦ σώματος καὶ τῷ κρατῆρι τοῦ αἵματος, τρέφει τε καὶ ποτίζει πάντας· καὶ φῶς ἐστι τὰ ἄνω καὶ τὰ κάτω φωτίζων. Ὁ Θεὸς γὰρ τῇ Σοφίᾳ ἐθεμελίωσε τὴν γῆν ήτοίμασε δὲ οὐρανοὺς, φησίν, ἐν φρονήσει· ὡς καὶ ὁ Δαβίδ, ο Πάντα ἐν Σοφίᾳ ἐποίησας, ο ἀνυμνεί. Οτι δὲ τύπον τοῦ ἀληθινοῦ φωτὸς Ἰησοῦ Χριστοῦ σημαίνει τοῦτο τὸ φῶς, δῆλον· ὡς διακόνου συλλει τουργοῦντο; ἱερεῖ, προσέρχεται αὐτῷ ουτος ἢ τῷ ἀρχιερεῖ λειτουργοῦντι. Καὶ λαμπάδα ἀνάπτων, προ τοῦ ἐξελθεῖν, φησίν· Εὐλόγησον, δέσποτα, τὸ φῶς. Καὶ ὁ ἀρχιερεὺς ἢ ὁ ἱερεὺς, εὐλογῶν τὸ φῶς, φησίν· • Ὅτι σὺ εἰ ὁ φωτισμὸς ἡμῶν, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, πάντοτε.» Καὶ οὕτω πρὸ τῆς Παροιμίας εξέρχεται Ο διάκονος. Μετά την 256 Παροιμίαν δὲ εὐθὺς ψάλλεται τὸ, ο Κατευθυνθήτω.» Καὶ ἡ λοιπή γίνε και συνήθως ἀκολουθία τῶν προηγιασμένων, ΚΕΦΑΛ. ΤΝΕ. *Οτι δεῖ ὑποπίπτειν πλέον ἡμᾶς ἐν τῇ τῶν προηγιασμένων εἰσόδῳ. Ὅτε καὶ ἐν τῇ τῶν ἁγίων εἰσόδῳ δεῖ ἡμᾶς μᾶλλον ὑποπίπτειν, ὡς τετελεσμένων ὄντων τῶν θείων δύο ρων, καὶ αὐτοῦ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἀληθῶς ὄντος. Αὐτὸ γάρ ἐστι τὸ κατεχόμενον ἐν τῷ δίσκῳ, τὸ παν άγιον αὐτοῦ σῶμα μετὰ τοῦ θειοτάτου αἵματος. Εν CAPUT CCCLIV. Quare in vespertino officio et dum caput ex Prover biis legitur, lumina accendantur, et de illo: Lar Christi omnibus apparet.» Impleta autem-libri Genesis lectione, illico apparet cum luminibus, per regales januas intrans, stantibus universis, qui stans in medio templo signum crucis facit cum thuribulo, alta voce dicens: Sapientia erecti, lux Chris:i omnibus apparet, et ad sacrum sanctuarium ascendit. Tum igitur lector quidem in amlone caput legit ex Proverbiis; consueta autem in templo accenduntur lumina. Hoc vero ostendit in fine sæculorum lunien veram no. bis in tenebris sedentibus per carnem illuxisse Josum Christum, terramque luce gratia sqæ imple visse. Ideo legitur istud in tine vespertini totias officii: «Quoniam tu es illuminatio nostra, Christe Deus noster. Illud sutem fit post lectionem libri Genesis, incepto Proverbiorum capite, quoniam Genesis quidem quæ facta sunt ab initio enarrat rerum creationem et Adam lapsum; Proverbia vero in ænigmate docent quæ ad Filium Dei pertinent, atque per eum adoptatos tanquam filios horlantur, ipsumque Filium sapientiam appellant, quam dicunt ædificavisse sibi domum, nempe sanctissimum corpus sum, íu quo septem excidit coJumnas, omnia scilicet Spiritus charismata, nºcuon proprio corporis pane et sanguinis calice omnes nutrire omnibusque propinare, et lumen esse quod cœlestia et terrestria illuminat. Deus enim sapientia fundavit terram, inquit, cœlos vero stabilivit prudentia, quemadmodum et David ceeinit: «Omnia in sapientia fecisti. Porro, quoniam typum veri luminis Jesu Christi signifcat lux ista, liquet es eo quod, diacono cum sacerdote simul ministrante, hic ad eum vel ad pontificem ministrantem accudit, et accendens lampadem, priusquam ereal, dicit: «Benedic, domine, lucém. Et pontifex vel sacerdos lucem benedicens ait: «Quoniamı tu es illa - minatio nostra, Christe Deus noster in omni tempore.» » Et sic ante lectionem Proverbiorum egreditur diaconus; qua lectione facta, prolimus cantanl.: «Dirigatur.» Et reliquus de more fit ordo Præsanctificatorum. CAPUT CCCLV. Quod dum præsanctificata inferuntur, amplius etiam procidere nos opuriel. Porro dum præsanctificata inferuntur, amplius etiam nos oportet procidere, quopiam consecrata sunt Dei cona, ipseque vere adest Salvator noster; nam quod in pɔtena infertur nihil est aliud quam sanctissimum ejus corpus cum divinissimo sanguine.

Verum in One Miss fit oratio dicta past ambo- τῷ τέλει δὲ τῆς λειτουργίας ἡ ἐπιστάμβωνος εὐχὴ, nem, utpote quæ misericordiam invocat, finemque precibus imponit, obsecrans ut videamus resurrectionem, bicque et ibi congaudeamus. Fit autem in medio templi post ambonem ut omnes audiant simulque deprecentur, atque velut in conspectu Dei pro omni populo. Et sic impleta missa, ſit vigilia. Porro vide etiam ordinem vigiliæ. CAPUT CCCLVI. De vigilia in prima hebdomada sacræ quadragesimæ. Oratione post ambonem facta in prima hebdomada, benedicit cantorem sacerdos aut pontifex si adsit; et statim psallit cantor: «Qui habitat in adjutorio. Sacerdos vero, oratione dicta, in tabernaculo sancta reponit; verum ad «Gloria et nuncɔ facit conjunctam, et clamat: «Quoniam te decet,» cantorque primam dicit antiphonam: «Ad Dominum, cum trilularer, clamavi, cum interposito versiculo: Misericors, Domine. Et cum eo psalluntur versus ab utroque choro qui diei conveniunt. Sacerdos autem dicit orationem prime antiphonæ. Αt post «Gloria et nunc,ɔ»c «Egregiam,, iterum sacerdos parvam facit conjunctam, et exclamat: Quoniam sanctificatur et glorifica¡ur.»›Et sinister chorus secundam cantat antiphonam: «Ad te, Domine, levavi animam meam, cum At versu interpolato: ‹ Miserationum portam.» Dictis autem cum eo versib:s, sacerdos orationem dicit secundæ antiphonæ: Te, lux æterna ac sine vespere, alias vero duas adjungit orationes: • Qui vigilem et indeficientem doxologiam,ɔ et; Domine omnipotens incomprehensibilis. llæ sant præsertin miralies vigiliæ preces. Porro post «Gloria et nunc,ɔ et «Egregiam,› sacerdos facit parvam conjunctam. Et clamat: «Quoniam bonus; › et tertio psaltitur antiphona: Lætatus sum in his quæ dicta sunt mihi,, cum his: Miserere nostri, Domine, miserere nostri, Quando sacerdos portal › lampadem accensam et thuribulum, primo incensat altare, deinde foris templum et populum secundum autiquam consuetudinem. Sed si diaconus a:lsit, ipse sumens lampadem sacerdoti praeit. Verum post «Gloria et nunc,» non dicitur ‹Egregia,ɔ sed tantum ὡς ἱλαστική τε καὶ ἀπολυτικὴ καὶ δεήσεως, εὐχα μένη ἡ μᾶς ἰδεῖν τὴν ἀνάστασιν ἐνταῦθα πανηγυρί σαι κἀκεῖ· ὄπισθεν δὲ τοῦ ἄμβωνος μέσον τοῦ ναοῦ, ὡς ἀκροᾶσθαι πάντας καὶ τούτῳ συνεύχεσθαι, καὶ ὡς ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ὑπὲρ παντὸς τοῦ λαού Καὶ οὕτω τῆς λειτουργίας τελεσθείσης, ή παν νυχὶς γίνεται. Ορα δὲ καὶ τὴν τάξιν τῆς παννυχίδος. ΚΕΦΑΛ. ΤΝΤ. Περι της παννυχίδος κατὰ τὴν πρώτην βιο μάδα τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστῆς. Μετὰ τὴν ἐπιστάμβανον εὐχὴν κατὰ τὴν πρώτην ἑβδομάδα εὐλογεῖ τὸν ψάλτην ὁ ἱερεύς. Εἰ δὲ πάρ εστιν ὁ ἀρχιερεὺς, αὐτός. Καὶ ψάλλει ὁ ψάλτης εὐ θὺς τὸ, «Ο κατοικῶν ἐν βοηθείᾳ.» Ο δὲ ἱερεὺς εἰπὼν τὴν εὐχὴν, ἐν τῷ σκευοφυλακίῳ συστέλλει τὰ ῾Αγια. Εἰς δὲ τὸ, ο Δόξα καὶ νῦν, ο ποιεῖται συν απτήν. Καὶ ἐκφωνεί, «Ότι πρέπει σοι, ο καὶ ὁ ψάλτης τὸ πρῶτον ἀντίφωνον, «Πρὸς Κύριον ἐν τῷ θλίβεσθαί με, ο μετὰ ὑποψάλμου, ο Ὡς οἰκτίρμων Κύριε, ο Καὶ ψάλλονται οι στίχοι σὺν τούτῳ ἐξ ἑκα τέρου χορού, οἱ κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ἡμέρας. Ο δὲ ἱερεὺς λέγει τὴν εὐχὴν τοῦ πρώτου ἀντιφώνου. Μετὰ δὲ τὸ, ο Δόξα καὶ νῦν,» καὶ τὴν περισσὴν, πάλιν ὁ ἱερεὺς μικρὰν ποιεῖ συναπτὴν, καὶ ἐκφω νεῖ, ο "Οτι ἡγίασται καὶ δεδόξασται.» Καὶ ὁ ἀρι στερὸς χορὸς τὸ δεύτερον ἀντίφωνον, ο Πρὸς σὲ, Κύριε, ἦρα τὴν ψυχήν μου, μετὰ ὑποψάλμου, • Τῆς εὐσπλαγχνίας την πύλην.» Λεγομένων δὲ τῶν στίχων σὺν τούτῳ, ὁ ἱερεὺς τὴν εὐχὴν λέγει τοῦ δευτέρου ἀντιφώνου, 4 Σὲ τὸ ἀΐδιον καὶ ἀνέστε ρον φῶς. › Επισυνάπτει δὲ καὶ τὰς ἄλλας δύο εύ χάς, «Ο τὴν ἄὕπνον καὶ ἄπαυστον δοξολογίαν, καὶ τὸ, ο Δέσποτα παντοκράτορ ἀκατάληπτε. ο Αὗται δὲ θαυμάσιαί τινές εἰσιν ἐξαιρέτως αἱ τῆς παννυχίδος εὐχαί. Μετὰ δὲ τὸ «Δόξα καὶ νῦν, ο καὶ τὴν περισσὴν, ὁ ἱερεὺς ποιείται μικράν συν απτήν. Καὶ ἐκφωνεί, ε "Οτι ἀγαθός.» Καὶ τὸ τρί τον ἀντίφωνον ψάλλεται, ο Εὐφράνθην ἐπὶ τοῖς εἰπ ρηκόσι μοι, ο μετὰ τοῦ, «Ελέησον ἡμᾶς, Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς.» Οτε καὶ ὁ ἱερεὺς κρατῶν ἡμμένην λαμπάδα καὶ θυμιατήριον, θυμιᾷ πρῶτον τὸ θυσιαστήριον· ἔπειτα ἔξω τὸν ναὸν καὶ τὸν λαὸν ὡς fnis versiculi: Domine, miserere uostri. Et statim ἔθος ἀρχαῖον. Εἰ δὲ διάκονος ἐστιν, αὐτὸς κατέχων cantor addit psəlmum quinquagesimum: Miserere mei, Deus, per singulos versus dicens; «Miserator Domine, miserere nostri,ɔ et psallitur ab utroque choro psalmu totus «Gloria et nunc,» et «Egregia.» Cense igitur psalmos cantatos atque cum eis verSiculos, et tres esse invenies, tres enim sunt antiphonæ, tresque versiculi propter adorandam Trinitatem cui offeruntur. Deinde comperies in his abundare humilitatem, necnon confessionein et compunctionem, et denique ultimum psalmuin, nempe quinquagesimum cum versiculo: • Domine, niserere,› in compunctione Deum admisericordiam provocare. Postea diaconus: «Dominum deprecemur;▸ sacerdos vero: «Quoniam sanctus es; et cantatur: τὴν λαμπάδα, τοῦ ἱερέως προπορεύεται. Μετὰ δὲ τὸ, ο Δόξα καὶ νῦν, ο περισσὴ οὐ λέγεται, ἀλλὰ τὸ τέλος τοῦ τροπαρίου μόνον, «Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς. ο Καὶ εὐθὺς ὁ ψάλτης επιφέρει τὸν πεντηκοστὸν Ψαλμὸν, τό, «Ελέησον με, ὁ Θεός, ο κατὰ στίχον λέγων, ο Ελεήμων Κύριε, ἐλέησον ἡμᾶς, ο καὶ ψάλλεται παρ' ἑκατέρων τῶν χορων ο Ψαλμὸς ἄπα, • Δόξα καὶ νῦν,» καὶ περισσή. Κατανόησον τοίνυν τούς τε ἀδομένους Ψαλμούς, καὶ σὺν αὐτοῖς τὰ τροπάρια· καὶ εὑρήσεις μὲν τρισσῶς κείμενα, τρία γὰρ εἰσιν ἀντίφωνα, καὶ τρία τροπάρια, διὰ τὴν τιμὴν τῆς Τριάδος, καὶ ὡς πρὸς ταύτην ἀναφερ μενα. Εἶτα καὶ πλήρη ταπεινώσεως ἐξομολογήσεως τε καὶ κατανύξεως. Καὶ τὸν τελευταῖον δὲ πάλιν

Ψαλμὸν τὸν πεντηκοστόν, μετὰ τοῦ, «Κύριε, ελέ- «Omnis spiritus. Εt Evangelium dicit primus sacerησον, ο ἐν κατανύξει τὸν Θεὸν πρὸς ἔλεον ἐκκαλούμενον. Εἶτα ὁ διάκονος. • Τοῦ Κυρίου δεηθῶμεν.» Ο ἱερεύς, ο Ότι ἅγιος εἶ. ο Καὶ ψάλλεται τὸ, «Πᾶσα πνοή.» Καὶ τὸ Εὐαγγέλιον ἀναγινώσκει ὁ πρῶτος τῶν Ιερέων 257 ἐν τῷ ἄμβωνι. Καὶ εὐθὺς ψάλλεται τό, • Η ασώματο; φύσις» ἵπερ ἐκ στίχων συγκείμενον, καὶ τὴν Τριάδα θεολογεῖ, καὶ τοὺς χοροὺς εἰς μεσι τείαν ἅπαντας συγκαλείται τῶν ἁγίων· καὶ συναπτῶς καὶ ἐκφώνως ὁ ψάλτης τὸ «Κύριε, ἐλέησον, ο ἐκφωνεί τρίς· καὶ πάντες ψάλλουσι τοῦτο συναπτώς ἑκατόν. Ο δὲ ἱερεὺς λέγει μυστικῶς τὴν τῆς κεφα λοκλισίας εὐχὴν, «Κύριε ὁ Θεὸς ἡμῶν, κλίνον τὰς καρδίας ἡμῶν. ο Εἰς τὸ τέλος δὲ τοῦ, «Κύριε, ἐλέησον, ο ὁ διάκονος, «Ἔτι δεόμεθα ὑπὲρ τοῦ εἰσακοῦσαι. ο Καὶ πάλιν τρὶς τὸ, «Κύριε, ἐλέησον.» Καὶ ὁ ἱερεὺς τὸ, «Επάκουσον ἡμῶν.» Ορᾶς τὸ θαυ μαστὸν τῆς τάξεως, ὅτι διὰ μεσίτου τοῦ ἱερέως μυστικῶς ἔνδον εὐχομένου, τὰ τῶν δεήσεων τοῦ λαοῦ πρὸς θεὸν ἀναφέρονται; Εἶτα τὸ, 4 Εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου ευλογημένον, οἱ ἐπεὶ καὶ πρὸς τὴν σωμα τικὴν χρείαν ἐρχόμεθα, τὸ τραφήναι. Καὶ τοῦτο δὲ οὐ χωρὶς ἁγιασμοῦ· ἀπαρχὴν γὰρ λαμβάνομεν ήγιασμένην τροφήν· τοῦ, «Εὐλογήσω γὰρ τὸν Κύριον, λεγομένου, ἡ διάδοσις τοῦ ἀντιδώρου γίνεται, καὶ ἀπόλυσις. Αὕτη καὶ τοῦ ᾄσματος ἡ ἀκολουθία, ἀναγ καιοτάτη τε οὖσα καὶ ἀρχαιοτάτη, καὶ μετὰ ἱερέως ἐνεργουμένη, ὃς μεσίτης καθίσταται τὰ πρὸς τὸν Θεόν εἰς τύπον Ἰησοῦ, ὡς πολλάκις ειρήκαμεν, καὶ τὴν ἰσχὺν ἔχει μεσιτεύειν τῇ χάριτι τοῦ Θεοῦ ἀπὸ τῆς χειροτονίας. Ἀλλὰ καὶ τὴν ἑπτάκις αἴνεσιν ἀποσώζει αὕτη ἡ τάξις· καὶ τὰ μὲν ἐν τῷ νάρθηκε τάξιν ἐπέχουσι μεσονυκτικοῦ· τὰ ἐντὸς δὲ τοῦ δούρου ἐστὶν ἡ τάξις. Ἡ τριτοέκτη δὲ, αὐτὸ δὴ τοῦτο τὴν τρίτην πληροί καὶ τὴν ἕκτης ὥραν ὁμοῦ· τὰ τοῦ λυχνικοῦ δὲ τὰ τῆς ἐννάτης τυποῖ· τὰ δὲ τοῦ ᾀσματικοῦ ἑσπερινοῦ αὐτὸν τὸν ἑσπερινόν· καὶ τὰ τῆς παννυχίδος δὲ τὰ τῶν ἀποδείπνων. ᾿Αλλὰ νῦν διὰ ῥαθυμίαν ἀφείθη, ἣν ἔδει τηρεῖσθαι ταῖς καθολικαῖς κὰν ἐκκλησίαις, ἢ πάντοτε ἢ κατὰ και ρὸν, εἰς τὸ μένειν τὴν ἀρχαίαν παράδοσιν ἀκατάλυτον· ἐν ταῖς μοναῖς δὲ γίνεσθαι καὶ τοῖς λοιποῖς ναοῖς τὴν μοναχικὴν ἀκολουθίαν ὡς καὶ δι᾿ ἑνὸς ψαλλομένην. Αλλ᾽ ὅμως ἡμεῖς καὶ τὰ περὶ αὐτῆς ἐξεθήκαμεν πρὸς ὑμᾶς τοὺς αὐτὴν ἔτι χάριτι Θεοῦ ἐνεργοῦντάς τε καὶ τηροῦντας· καὶ ἐν συνήψει τὰ περὶ ταύτης ἐθεωρήσαμεν εἰς δόξαν τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. dotum in ambone; statimque psallitur hymnus: ‹Incorporalis natura,› qui versibus constans Trinitatem celebrat, omnesque sanctorum choros ad intercedendum invitat, simulque alta voce cantor ter clamat: «Kyrie eleisou,, quod omnes simul toties repetunt. Sacerdos autem secreto dicit orationen inclinationis capitis: Domine Deus noster, inclina corda nostra. Finito autem «Kyrie eleison, diaconus dicit Precamur adhuc ut nos exaudiat, et ter iterum: «Kyrie eleison;, et sacerdos: «Exaudi nos. Viden' quam mirabilis sit hic ordo,quoniam per mediationem sacerdotis intus secreto deprecantis orationes populi Deo offeruntur? Deindle: «Sit nomen Domini benedictum, quoniam ad corporis 110cessitatem, scilicet ad manducandum procedimus; hoc autem nequaquam sine sanctificatione, cibum enim sumimus prius sanctificatum; nam dicto: «Be nedicam Dominum, fit traditio panis præsanctificati et dimissio. Hic est cantionum ordo valde necessarius et antiquissimus, et cum sacerdote impletus qui mediator constituitar in his quæ Dei sunt, Jesu instar, prout sæpe diximus, et potestatem habet in medio standi gratia Dei ex manuum impositione. Sed et septenam laudationem salvat ordo iste, namı quæ funt in narthece nocturni officii sequuntur ordinem; verum quæ intus, ad ordinem maturini spectant officii; canticum vero inter tertiam et +extam horam has duas horas adimplet; lampadum preces ad nonam referuntur, cantio vespertinia ad ipsas vesperas, vigilia autem ad completorium. Nunc vero præ ignavia obsolevit hic ordo quem oportebat conservare in universis ecclesiis, vel semper, vel secundum tempus, ut jugiter maneat antiqua traditio, sed in monasteriis cæterisque templis fieri oportebat ordinem monasticum seu solitarium utpote ab uno solo decantatum, quem nos vobis explicavimus eum adhuc gratia Dei implentibus atque custodientibus, et breviter quæ ad eum spectant perlustravimus in gloriam Domini nostri Jesu Christi. ΚΕΦΑΛ. ΤΖ'. Περὶ τοῦ ἀνυψουμένου ἱεροῦ ἄρτου τῆς Παναγίας. Ἐπεὶ δὲ ὧδε τῷ λόγῳ ἥκομεν, καὶ περὶ τοῦ ἀνυψουμένου ἱεροῦ ἄρτου τῆς Παναγίας μικρά τινα ὑπομνήσομεν, καὶ τελευταῖον ἐπὶ πᾶσι τὰ περὶ τοῦ τέλους ἡμῶν ἐκθήσομεν ὡς ἂν καὶ ἐν τοῖς περὶ τοῦ τέλους ἡμῶν τὸν λόγον τελέσωμεν. Ὁ τῇ ἐπικλήσει τοίνυν τῆς Παναγίας μου ἀνυψούμενος ἄρτος τέτα κται μὲν ἐξαιρέτως ὑψοῦσθαι ἐν τῷ τέλει τῆς τρα πέζης τῶν ἀδελφῶν, εἰς ἁγιασμὸν αὐτῶν, καὶ ἧς μετέλαβον τροφῆς εἰς σφραγίδα· ἀλλὰ καὶ εἰς δόξαν ἐξαιρέτως τῆς Θεομήτορος, ἢ καὶ τὴν οὐράνιον ἡμῖν ἀπέτεκεν ἄρτον, τὸν ζῶντα καὶ μένοντα, καὶ τὰς CAPUT CCCLVII, De pane sacro sanctissimæ Virginis qui in allum altollitur. Porro cum ad hæc disserendo venerimus, de sacro etiam sanctissimæ Virginis pane qui în altum attollitur pauca inemorabianus, et tanden omnia quæ· in One vitæ nostræ aguntur explanabimus, ita ut per hæc sermonem adimpleamus. Igitur in eo quod attinet ad panem qui invocatione Sanctissimæ meæ exaltatur, præceptum est ut præcipue in altum attollatur in fine mensæ fratrum in sanctificationen eorum, necnon ad obsignandam quam sumpse, runt escam, sed et præsertim ad gloriam Pet Genitricis, quæ cœlestem nobis peperit panem vivum

et manemtem animasque nostras semper nutrien- ψυχὰς ἡμῶν ἀεὶ διατρέφοντα. Ανυψούται δὲ καὶ ἐν tem. Sed attollitur in quolibet alio tempore, cui opus fuerit, id adjutorium nostrum; sæpiusque in psa Missa, quibusdam petentibus, attollitur, etsi de inore sanctificetur plaribus ministris desiderantibus invocare et celebrare Virginem omnino celebrandam, præsertim et quando mysteria Filii ejus Deique nostri litantur, ut majus ab ea obtineamus auxilium. Tunc vero attollitur, quando in diyina liturgia de ea fit memoria, velut quando dicimus; ●In primis sanctissimæ,› verum in omnibus necesaitatibus et adjunctis eam adjutricem et certissimam anxiliatricem invocamus, et multam opem ex exaltato ejus pane consequimur, quemadmodum et nos experientia sepe novimus, et a multis aliis fide di. gnis didicimus; non enim sunt tantummodo quæ. dam dicța in hac panis exaltatione, sed et universorum solus in Trinitate Deus noster invocatus multoque clamore obsecratus, Deique Genitricis reipsa sanctissimae invocatio, illius adjutorit postn. latio, in quibus ponitur mysterium fidei nostræ. Itaque in mensa fratrum (quoniam nec ipsa est sine benedictione, sine ratione, sine ordine, quomodo enim sic esset? quæ divini Verbi servorum mẹnsa secipit solum purum sanciumque et vivum panom qui secandum rationem omnia fecit et facit, utpote qui est sola vivens Dei sapientia) fit quidem primo gratiarum actio, et oratio Pater noster › propter panein säpersubstantialem; qua dicta, e loco proposito tripartitus omni modo effertur panis, Trinitatem ejusque unitateni ex omui parte exprimeur, augulis quidem et partibus trinitatem personarum, superno autem uno aculeo eorumdem unitatem. Ideo quoque illum vertes panem, tres quidem babet angulos, in unum vero desinit aculeum. Igitur istam panis cæsuram apostolica traditione a Patribus ex initio sine Scripturarum testimonio accepiam el quotidie de more factam soli in Trinitate Deo nostro in nomine Doi Genitricis offerimus, quia per divinum cjus partum Trinitatem cognovinus, et quia unam Trinitatis personam ipsa peperit incarnatam, vere domina valdeque prædicanda Deipara; ipsa nobis viventis Manna auctor divinique potus Mater, CAPUT CCCLVIII. De bono ordine in convivio fratrum et precibus, Posito autem pane in sacro quodam vase ad id præparato, et per´sacerdotem signalo, accenditur lampas in eo, cibosque signat sacerdos, Deum nostrum Jesum Christum ad benedicendum invocans. Dum dit convivium divini leguntur sermones, ut, 'quemadmodum didicimus, omnia faciamus în glorism Dei. Ait enim: Sive manduralis, sive hibitis, oumis in gloriam Dei facite,, et: «Sanctifiçantur omnia per verbum Dei et orationem. Ideo fit siguin crucis et oratio, divinique ieguntur sermoπαντὶ καιρῷ ἄλλῳ, ὅτε τις χρείαν ἔχει, εἰς ἡμετέραν βοήθειαν· καὶ ἐν αὐτῇ δὲ τῇ ἱερᾷ λειτουργία πολ λάκις αιτουμένων τινῶν ὑψοῦται, εἰ καὶ κατ' έθος τελεῖται παρὰ πλείστων ἱερουργών, ποθούντων ἐπιο καλεῖσθαι καὶ ἀνυμνεῖν τὴν πανύμνητον, καὶ μάλ λον ὅτε τὰ μυστικά τοῦ ταύτης Υἱοῦ καὶ Θεοῦ ἡμῶν θύεται, ὡς ἂν καὶ μείζονος τῆς παρὰ ταύτης έπ τύχοιμεν βοηθείας. Υψοῦται δὲ τότε ὅτε καὶ τῇ θεία μυσταγωγία ἔθος μνημονεύειν αὐτῆς· ουν ἡνίκα τό, «Εξαιρέτως τῆς Παναγίας, ο λέγομεν, καὶ ἐν πάσαις δὲ ἡμῶν χρείαις καὶ περιστάσεσι βοηθὸν αὐτὴν καὶ φρουρὸν οὖσαν.ἀσφαλεστάτην ἐπικαλούμεθα· καὶ πλείστης τυγχάνομεν ἐκ τοῦ ἀνοψοῦσθαι τὸν ἄρτον τοῦτον τῆς βοηθείας· ὡς καὶ ἡμεῖς πείρᾳ πολλάκις έγνωμεν, καὶ παρὰ πολλῶν ἄλλων ἀξιοπίστων ἐμάθομεν· οὐ γὰρ ἁπλῶς τινα τὰ ἐν τῇ ἀνυψώσει τοῦ ἄρτου λεγόμενα· ἀλλ' ὁ τῶν ὅλων καὶ μόνος ἐν Τριάδι Θεὸς ἡμῶν ἐπικαλούμενος 258 καὶ ἐπιβοώμενος, καὶ ἡ τῆς Θεοτόκου τῆς Πεναγίας ὄντως ἐπίκλησις, καὶ ἡ τῆς βοηθείας αὐτῆς ἐξα΄- τησις, ἐν οἷς τὸ μυστήριον τῆς πίστεως ἡμῶν, καὶ ἡ ομολογία, ή προσδοκία τε τῆς σωτηρίας ἡμῶν. Τσί νυν ἐν μὲν τῇ τραπέζη τῶν ἀδελφῶν (ἐπεὶ οὐδ' αὕτη εὐλογίας χωρὶς καὶ λόγου καὶ τάξεως, πῶς γάρ; ἥτις τῶν τοῦ Θεοῦ Λόγου δούλων τυγχάνει τράπεζε τοῦ μένου καθαροῦ ἁγίου καὶ ζῶντος ἄρτου, καὶ κατὰ λόγον πεποιηκότος ἅπαντα καὶ ποιοῦντος, ὡς μένου ζώσης ὄντος Θεοῦ 'Σοφίας) γίνεται μὲν πρό τερον εὐχαριστία, καὶ ἡ τοῦ, ο Πάτερ ἡμῶν, ο προσευχὴ διὰ τὸν ἄρτον τὸν ἐπιούσιον. Καὶ λεγομένου τούτου, ἐκ προκειμένου τριμερής διὰ πά των ἄρτος ἐξάγεται, τὴν Τριάδα καὶ τὸ ἑνιαῖον αὐτῆς πανταχόθεν τυπῶν· καὶ ταῖς γωνίαις μὲν καὶ τοῖς μέρεσι τὸ τρισσόν, τῷ ἄνω δὲ ἐνὶ κέντρῳ τὸ ἑνιαῖον. Διὸ καὶ ὅθεν ἂν τοῦτον στρέψῃς τὸν ἄρτον τρεῖς μὲν ἔχει γωνίας, εἰς ὀξὺ δὲ καὶ ἐν καταλήγει το κέντρον. Τοῦτο οὖν τὸ τμῆμα τοῦ ἄρτου, ἀποστο λικῇ παραδόσει, ἐκ τῶν Πατέρων ἀρχῆθεν ἀγράφως παραδοθείσῃ, ὡς καθ᾿ ἑκάστην κατ' ἔθος γινομένη, τῷ ἐν Τριάδι μόνῳ Θεῷ ἡμῶν ἐπ' ὀνόματι τῆς Θεο τίχου προσάγαμεν· ἐπεὶ διὰ τοῦ θείου τόκου αὐτῆς τὴν Τριάδα ἐγνώκαμεν· καὶ ὅτι τὸν ἕνα τῆς Τριάδος αὕτη τέτοκεν ἐν σαρκί, κυρίως οὖσα καὶ ὑμνουμένη Ο ἀληθῶς Θεοτόκος· καὶ αὕτη ἡμῖν ἡ τοῦ ζῶντος Μάννα χορηγός, καὶ τοῦ θείου πόματος Μήτηρ. ΚΕΦΑΛ. ΤΝΗ. Περὶ τῆς εὐταξίας ἐν τῇ ἐστιάσει τῶν ἀδελφῶν, καὶ τῶν προσευχῶν. Τιθεμένου δὲ τοῦ ἄρτου τούτου ἐν σκεύει τινὶ ἱερῷ ἀποτεταγμένῳ πρὸς τοῦτο, καὶ διὰ τοῦ ἱερέως σφρα γιζομένου, ἀνάπτεται λαμπὰς ἐν αὐτῷ· καὶ τὰ βρώματα σφραγίζει ὁ ἱερεὺς, τὸν Θεὸν ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν εἰς τὸ εὐλογῆσαι ἐπικαλούμενος. Καὶ τῆς ἐστιάσεως γινομένης, λόγοι θεῖοι ἀναγινώσκονται, τ.α, ὡς ἐδιδάχθημεν, πάντα εἰς δόξαν ποιῶμεν Θεοῦ. «Είτε γὰρ ἐσθίετε, φησὶν, εἴτε πίνετε, πάντα εἰς δίξαν Θεοῦ ποιεῖτε, καὶ ὅτι ο Αγιάζεται πάντα διὰ λόγου Θεοῦ καὶ ἐντεύξεως. Διὸ καὶ ἡ σφραγίς

τελεῖται καὶ ἡ εὐχή· καὶ θεῖοι δὲ λέγονται λόγοι, nes, ut non sicut animalia quæ rationem non ha ἵνα μὴ ὡς ἄλογα πρὸς τὴν γαστέρα μόνον ὁρῶμεν· ἀλλ' ὡς λογικοὶ μετὰ σαρκός, τὴν μὲν σάρκα στην ρίζωμεν τοῖς ἐσθιομένοις, τὴν ψυχὴν δὲ τοῖς λεγομέ νοις. Μετὰ δὲ τὴν τροφὴν ἀνιστάμενοι, εὐχῆς γινομένης, δοξολογοῦμεν ἅπαντες, μετὰ τοῦ Δαβὶδ εὐλο γοῦντες τὸν ἐλεοῦντα καὶ τρέφοντα ἡμᾶς ἐκ νεό τητος· καὶ τὸ, «Δόξα σοι, ἅγιε, δόξα σοι, Κύριε, ὅτι ἔδωκας ἡμῖν βρώματα εἰς εὐφροσύνην,» καὶ τὰ λειπὰ λέγομεν, ὅσα καὶ ὁ τὴν γλῶτταν χρυσοῦς περὶ τούτου παραλαβών ερμηνεύει. ΚΕΦΑΛ. ΤΝΘ. Περὶ τῆς ὑψώσεως τοῦ ἄρτον τῆς Παναγίας. των τελεσθέντων μετὰ δοξολογίας, ὁ ἀναγνούς καὶ τὰ πνευματικά διακονήσας τοῖς ἀδελφοῖς, καὶ τούτῳ τῷ πνευματικῷ ἔργῳ διακονῆσαι ἔρχεται καὶ συγχώρησιν εξαιτησάμενος καὶ λαβὼν, τοῖς καθαροῖς γὰρ καθαρὸν ἐξυπηρετεῖσθαι δεί, καθαίρει δὲ ἡ συγχώρησις, πάντων σιγώντων, ἀνυψοί τὸν ἄρτον, καὶ ἐκφωνεί, ο Μέγα τὸ ὄνομα, και ἐκβοῶσι πάντες, ο Τῆς ἁγίας Τριάδος·. & τὸ φρικτόν ἐστιν ὄνομα τοῦ μόνου τῶν ὅλων Θεοῦ ἐν Τριάδι ὄντος· καὶ σταυροῦ τύπον ποιῶν, ἐπιφέ ρεί, η Παναγία Θεοτόκε, βοήθει ἡμῖν· ἡ καὶ συμφώ νως λέγουσιν άπαντες, • Αὐτῆς πρεσβείαις, ὁ Θεός, ἐλέησον καὶ σῶσον ἡμᾶς. Σὺ εἶ ὁ ὁμολογηθεὶς καὶ ἀνυμνηθεὶς παρ' ἡμῶν, ἡ ἁγία Τριάς, ὁ μόνος ὄντως Θεός. Οὐ γὰρ ἔστιν ἄλλος πλὴν σοῦ, ὁ ποιήσας καὶ συνέχων ἡμᾶς. ο Καὶ τότε τοὺς ὕμνους τῇ Θεομήτορι ἐπιφέρουσι, τὸ μέν, ο Μακαρίζομέν σε πᾶσαι αἱ γενεαὶ, ο διὰ τὴν αὐτῆς προφητείαν· ἐν τῷ τέλει δὲ τούτου τὴν τοῦ ἀγγέλου φωνήν, τό, ο Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ, ὅτι τοῦτο ἀρχὴ τὸ ῥῆμα τῆς σωτηρίας ἡμῶν· 259 καὶ εύχονται ὡς, ο Καὶ διὰ σοῦ μεθ' ἡμῶν ὁ Κύριος,» τῇ χάριτι δηλονότι. Εἶτα καὶ εὐφήμως καὶ μελῳδικῶς ἀπερικάλυπτοι τὰς κεφαλὰς μελι δοῦσι δεικνύντες ὅτι κεφαλὴ ἡμῶν αὕτη, τὴν κεφα λὴν ἡμῶν ἀποτεκοῦσα Χριστὸν, καὶ σκέπη ἡμῶν ἀπ' οὐρανοῦ καὶ προνοητής και σωτηρία· καὶ τὸ, ο Αξιόν ἐστιν, ο ᾄδουσί· καὶ Θεοτόκον αὐτὴν ὁμολογοῦσι· καὶ τιμιωτέραν τῶν Χερουβὶμ μέλπουσιν, ὡς τὸν Θεόν Λόγον ἐνυποστάτως τῇ γαστρὶ δεξαμένην, καὶ ἀδιαφθόρως τεκοῦσαν· καὶ κυρίως καὶ ὄντως Θεοτόκον αὐτὴν μεγαλύνομεν, τὸ Μεγαλύνομεν ἀπὸ τῆς ᾠδῆς λαβόντες αὐτῆς καὶ τὸ Μακαρίζομεν. Καὶ γὰρ αὕτη, τοῦτό φησι, ο Μεγαλύνει η ψυχή μου τὸν Κύριον,» καὶ «Ἰδοὺ γὰρ ἀπὸ τοῦ νῦν μακαριοῦσι με πᾶσαι αἱ γενεαί.» Τὸ μὲν οὖν ἀνυψῶσαι τὸ τῷ Θεῷ ἀναφέρειν δηλοῖ τὸ δὲ εἰπεῖν, ο Μέγα τὸ ὄνομα τῆς ἁγίας Τριάδος, ο τὴν ὁμολογίαν κηρύττει τοῦ τῶν ὅλων ἐν Τριάδι Θεοῦ· καὶ τούτῳ προσφέρειν τὸν ἄρτον, καὶ μεγαλύνει τούτου τὸ ὄνομα. Τὸ δὲ εἰπεῖν, ο Παναγία, Θεοτόκε, βοήθει ἡμῖν, ο καὶ τὴν σάρκωσιν κηρύττει τοῦ Λόγου. Τοῦτο γὰρ σημαίνει ή Θεοτόκος φωνή· καὶ ταύτης επίκλησις γίνεται· καὶ πιστεύομεν ὡς πάρεστιν, ἑτοίμη πρὸς βοήθειαν οὗτα· καὶ ὁ ἄρτος αὐτῇ ὡς δῶρον κομίζεται· μᾶλ. λον δὲ δι' αὐτῆς τῷ Υἱῷ αὐτῆς ὑπὲρ ἡμῶν ἐξ αὐ bent ad ventrem tantum spectemus, sed ut ratione constantes et corpore, carnem quidem escis sust!- neamus, dictis autem animam. Porro post cœnam stantes, oratione facta, glorificamus universi benedicentes cum David eum qui misericordiam cibumque nobis a juventute præstitit, et dicimus: «Gloria tibi, sancte, gloria tibi, Donine, quoniam dedisti nobis escas in jucunditatem», et cater, quæ Chrysostomus de his disserendo interpretatus est. CAPUT CCCLIX. De ritu panem sanctissimæ in altum sustollendi. Quibus cum doxologia perfectis, lector, postquam spiritalia fratribus ministravit, accedit huic queque spiritali operi ministraturus, petitaque et accepta venia, nam pura puris tractanda sunt, venia autem purgat, tacentibus universis, panem sustollit, et clamat: «Magnum nomen,› omnesque exclamant: ‹Sanctæ Trinitatis,› quod est tremendum solius universorum in Trinitate Dei; et signum crucis faciens addit: < Sanctissima Dei Genitrix, succurre nobis, › simulque dicunt omnes: «Ejus intercessione miserere nostri, Deus, et salva nos: ไป es quem confitemur et hymnis celebramus, sancta Trinitas, solus vere Deus, nam alius non est præter te qui fecisti nos atque conservas. › Et tunc hymnus Dei Genitrici adjiciunt, dicentes: Beatam te dicimus omnes generationes, ob ejus prophetiam. At in hujus fine salutationem angelican proferunt: «Ave, gratia plena, Dominus tecum, quoniam verbum istud nostræ salutis est principium, es precantur ut, ‹Per te nobiscum sit Dominus, › nempe per gratiam suam. Deinde devote et canore nudo capite modulantur,quoniam ipsa est caput nostrum, quæ caput nostrum peperit; ipsa est e cœlo protectio nostra atque providentia et salus, cantantque: * Dignum est, et ea Dei Genitricem confitentur, et majore cherubim honore dignam concirunt, quoniam Deum Verbum substantialiter in utero rete¬ pir, et sine corruptione peperit, eamque vere se indubitanter Dei Genitricem magnificamus, hæo verba, Magnificamus et beatam dicimus, ex ejns cantico sumentes. Ipsa enim istud dixit: Magnificat anima men Dominum, et:: Ecce enim ex hoc bentam me dicent omnes generationes. › Dum panis quidem in altum tollitur, Deo offerri ostenditur; at dum dicitur: Magnum nomen sanctæ Trinitatis, confessionem prædical trial universorum Dei, et dum panis huic effertur, nomen ejus magnificatur. Dicere vero: Sanctissima Dei Genitrix, succurre nobis, incarnationem Verbi prædicat, hoc enim signifcat vox Del Genitris; necnon illius οι ίηνοcalio, et credimus eam adesse ad succurrendum paratam, et pants ei veluti donum præstatur, po tius autem per eam Filio 'ejus pro nobis ex ipsa incarnato, et propter nos libenter crucem pass, quod per crucem qui eum sustollit repraesentat. Hic igitur panis, utpote divina invocatione super

eum facta, espressoque ab initio crucis signo, et τῆς σαρκωθέντι, καὶ δι' ἡμᾶς ἀκουσίως σταυρὸν rursum deinde in prædicata Deipara, necnon aguita incarnatione Verbi, ipsaque Dei genitrice in auxilium invocata, magna potest et a multis malis cruit, seu potius ab omnibus, et omnibus replet bonis ac salvat continuo. Quapropter die ac nocte àtque fere in omni hora istud nos oportet facere, semperque las voces clamare, necnon magificare Trinitatem Dei que Groitricem in auxilium invocare. Quodnam enim majus quam ejus auxilium? Vel quis ipsa majorem habet potestatem! vel quis magis ipsa salvare potest? Igitur ego quidem istud multi faciens divina hæc verba dico ass'due, multosque ad hoc incitavi ut et ipsi illa dicant assidue, et vos scitis me in universis ecclesiis præcepisse istud quotidie facere, et in omni matutino officio post finem horæ nonæ, panem hunc in altum a sacerdote sustolli, consuelasque dici sacras bas preces a Patribus traditas, in confessionem sanctæ Trinitatis unius universorum Dei nostri, prout diximus, et incarnationis Verbi, necuon in bonorem Matris ejus sanctissimæ solius semper virginis vereque Delparæ, atque ejus opem invocare, quoniam multum ex hoc invenimus adjutorium, istud etiam facere mando in Christo, et hortor et præcipio, vosque omnes advoco in salu tem-nostrain. Si ergo nonnulli a fidé alieni mane ac ve-pore semper dicere student, ‹ Ave, gratia plena,> Joc ducentes honorem castæ Dei Genitricis, quod non invenerunt ipsi, sed antiqu: Patrum consuetudine traditum est, prout brevi disces, quanto mnagis oportet nos orthodoxos vere catholicæ Ecclesiæ filios hoc facere sine intermissione et diligentissime. lllud autem, «Ave, gratia plena, olim in Ecclesia cantari solitum fuisse discite ex vesperis sanctæ quadragesimæ, quum ante quodcunque alind in fine post ‹ Pater noster,, boc protinus dicitur: ‹ Dei Genitrix Virgo, are, gratia pl 'na, Dominus tecum, necnon a vesperis vigiliarum, ante benedictionem panum illud assidue dicitur, et in cautionis ordine in omnibus vesperis, ut nostís, mos cst istud aingulis vesperis dici in hac magna Thessalonicensi Ecclesia. Igitur si simplices ista voces, Ave, gratia lena, ita sunt efficaces, atque in honorem et gloriam Dei Genitricis tendentes, quoniam archangeli sunt salutatio in qua soluta est maledictio et impertita lætitia, quia universorum Salvator Deus Dei Verbum in ea habitavit atque ex ea fuit incar- »atum, quanto magis oportet fieri et perfici divimum istual opus ac antiquissimum, utpote a Patribus traditum. Testantur typica omnia et consuesudo desuper a Patribus ad nos transmissa sanctam esse istam panis elevati Deoque oblati cæremoniam, Trinitatis confessionem, sanctæ Dei genitricis invocationem ac laudem in adjutorium nostrum factam, necnon illud: Beatam te dicimus omnes generationes,› bonum ei esse cantatu et acceptabile tanquam ab ea prædictum et ex ca ins itutum ac qucmadmodum ipsa protulit repetitum; ὑπομείναντι· ὅπερ καὶ διὰ τοῦ σταυροῦ ὁ ἀνυψών ἐκτυπο. Ὁ ἄρτος οὖν οὗτος, ὡς καὶ τῆς θείας όνο μασίας ἐπ' αὐτῷ γινομένης, καὶ ἐξ ἀρχῆς τῆς σταυ ρικῆς σφραγίδος καὶ πάλιν ὕστερον καὶ τῆς Θεοτό κου ἐπ' αὐτῷ ἀνακηρυχθείσης, καὶ τῆς σαρκώσεως τοῦ Λόγου ἀνομολογηθείσης, καὶ τῆς Θεομήτορος αὐτῆς εἰς βοήθειαν ἐπικληθείσης, μεγάλα δύναται· καὶ πολλῶν φύεται δεινῶν· μάλιστα δέ γε πάντων, καὶ πάντων ἐκπληροί χρηστῶν, καὶ σώζει διηνεκώς. Διόπερ καὶ ἐν ἡμέρᾳ καὶ ἐν νυκτὶ καὶ ἐν πάσῃ ὡρα σχεδὸν τοῦτο δεῖ ποιεῖν ἡμᾶς, καὶ ἀεὶ ταύτας τὰς φωνάς ἐκβον, καὶ μεγαλύνειν τὴν Τριάδα, καὶ τὴν Θεοτόκον ἐπικαλεῖσθαι εἰς βοήθειαν· ὅτι τίς μείζων τῆς βοηθείας αὐτῆς; ἢ τὶς παρρησίαν ἔχουσα μείζω; ἢ τις δυναμένη σῶσαι πλέον αὐτῆς; Ἐγὼ μὲν οὖν τοῦτο περὶ πλείστου ποιούμενος, συνεχῶς τὰς θείας ταύτας λέγω φωνάς· καὶ περὶ τούτου πολλοῖς ἀνέ θηκα, ὥστε συνεχῶς τοῦτο ποιεῖν· καὶ ὑμεῖς οἴδατε ὡς καὶ ἐν ταῖς καθολικαῖς ἐκκλησίαις παρέδωκε τοῦτο καθ' ἡμέραν ποιεῖν, καὶ ἐν παντὶ ὅρήσῳ μετά τὸ τέλος τῆς ἐννάτης ᾠδῆς, παρὰ τοῦ ἱερέως ἀνυ ψοῦσθαι τοῦτον τὸν ἄρτον, καὶ τὰς συνήθεις ἱερὰς ταύτας λέγειν τὰς ὑπὸ τῶν Πατέρων παραδεδομένας φωνάς, εἰς ὁμολογίαν τε τῆς ἁγίας Τριάδος τοῦ μόνου τῶν ὅλων Θεοῦ ἡμῶν, ὡς εἰρήκαμεν, καὶ τῆς τοῦ Λόγου ἐνανθρωπήσεως· καὶ ἔτι εἰς τιμὴν τῆς αὐτοῦ Μητρὸς τῆς Παναγίας μόνης ἀειπαρθένου τε καὶ κυρίως Θεοτόκου· καὶ τὴν αὐτῆς ἐπικαλεῖσθαι βοήθειαν· ἐπεὶ καὶ πλείστην εὑρήκαμεν τὴν ἐκ τού του βοήθειαν, καὶ τοῦτο ποιεῖν παρακελεύομαι ἐν Χριστῷ· καὶ ἀνατίθημι, καὶ παραγγέλλω, καὶ πα ρακαλῶ ὑμᾶς πάντας εἰς σωτηρίαν ἡμῶν. Εἰ οὖν τῶν ἑτεροδόξων τινὲς πρωΐ καὶ ἑσπέρας τό, ο Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ο λέγειν ἀεὶ σπουδάζουσι, τιμήν τοῦτο ἡγούμενοι τῆς ἁγνῆς Θεοτόκου, ὅπερ οὐδὲ παρ αὐτῶν ἐστιν εὑρημένον, ἀλλ' ἔθος ἀρχαῖον πατρικὸν, καθὰ καὶ μαθήσῃ μετά βραχύ, πολλῷ γε μᾶλλον χρή τοὺς ὀρθοδόξους ἡμᾶς καὶ τῆς καθολικῆς ὄντως Εκκλησίας τοῦτο ποιεῖν ἀδιαλείπτως καὶ ἐν σπουδῇ. Οτι δὲ τὸ, ο Χαῖρε, κεχαριτωμένη, ο ᾄδεσθαι ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ πάλαι εἰθισμένον ἐστὶ, γνῶτε ἀπό τε τῶν κατὰ τὴν ἁγίαν Τεσσαρακοστὴν ἑσπερινῶν, ὅτε πρὸ παντὸς ἄλλου ἐν τῷ τέλει μετὰ τὸ, ο Πάτερ ἡμῶν,» τοῦτο εὐθὺς λέγομεν, ο Θεοτόκε Παρθένε, χαῖρε, κεχαριτωμένη, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ,» καὶ ἀπὸ τοῦ ἐν τοῖς ἑσπερινοῖς τῶν ἀγρυπνιῶν πρὸ τῆς εὐ λογίας τῶν ἄρτων τοῦτο διηνεκώς λέγεσθαι· καὶ ἐν τῇ ᾀσματικῇ δὲ τάξει ἐν πᾶσι τοῖς ἑσπερινοῖς, ὡσε περ οίδατε, ἔθος τοῦτο καθ᾿ ἑσπέραν ἐν ταύτῃ τῇ μεγάλῃ τῶν Θεσσαλονικέων Εκκλησίᾳ λέγεσθαι. Εἰ οὖν ἁπλῶς τὸ, ο Χαίρε, κεχαριτωμένη, ο μόνον λεγόμενον 260 ἀναγκαῖον, καὶ εἰς τιμὴν καὶ δύο ξαν τῆς Θεομήτορος, διὰ τὸ τοῦ ἀρχαγγέλου εἶναι φωνὴν, ἐν ᾗ δὴ ἡ ἀρὰ ἐλύθη, καὶ ἡ χαρὰ ἑβρα δεύθη, ὁ Σωτὴρ τῶν ὅλων ὁ τοῦ Θεοῦ Θεὸς Λόγος ἐνσκηνώσας ἐν αὐτῇ, καὶ ἐξ αὐτῆς σαρκωθείς· πολλῷ γε μᾶλλον δεῖ τὸ θεῖον τοῦτο ἔργον καὶ ἀμ χαιότατον ἐκτελεῖσθαι, ὡς ὑπὸ τῶν Πατέρων παρα-