DR ORDINE SEPULTURE. δοθέν. Καὶ μαρτυροῦσι τά τε τυπικὰ ἅπαντα, καὶ sicut et istud, Magnificamus. Angelicam vero salutationen, «Ave, gratia plena, Dominus tecum, ei dicere necessarium, fuit enim in ea secundum substantiam incarnatus, et nunc est per gratiam super omnes inhabitans, per quam nobiscum Deus secundum Isaiam fuit et nunc est, quod ex ea poscimus et Per te nobiscum clamamus. Qui sit nobiscum semper per eah. Amen. 4 ἄνωθεν ἐκ Πατέρων εἰς ἡμᾶς συνήθεια παραδοῦσα τοῦτο· ὅπερ δὴ καὶ ὡς τελετή θεία ἐστὶν ἀνυψου μένου τοῦ ἄρτου, καὶ ἀναφερομένου Θεῷ, καὶ τῆς Τριάδος ὁμολογία, καὶ τῆς ἁγίας Θεοτόκου ἐπίκλησις τι και αίνεσις, εἰς ἡμετέραν βοήθειαν γινομένη. Καὶ τὸ, ο Μακαρίζομέν σε πᾶσαι αἱ γενεαὶ, ο καλόν αὐτῇ προσαδόμενον καὶ εὐπρόσδεκτον ἔσται, ὡς προ φητευθὲν ὑπ' αὐτῆς, καὶ παραδοθὲν ἐξ αὐτῆς, καὶ καθὼς ἔφη λεγόμενον, καὶ τὸ Μεγαλύνομεν. Και τὴν τοῦ ἀγγέλου δὲ φωνὴν τὴ ο Χαίρε, κεχαριτωμένην, ὁ Κύριος μετὰ σοῦ,» λέγειν αὐτῇ ἀναγκαῖον. Εγένετο γὰρ ἐνυποστάτως ἐν αὐτῇ σαρκωθείς, καὶ νῦν ἐστιν ἐνσκηνῶν τῇ χάριτι ὑπὲρ πάντας· δι' ἧς καὶ μεθ᾿ ἡμῶν ὁ Θεὸς κατὰ τὸν Ησαΐαν ἐγένετο καὶ ἔστι. Καὶ τοῦτο δὲ ἐκ ταύτης αιτούμεθα· καὶ · Διὰ σοῦ μεθ᾿ ἡμῶν, ἀνακράζομεν. “υς καὶ εἴη πάντοτε ἡμῖν δι' αὐτῆς. Αμήν. Κληρικός. Τὸ περὶ τούτου, δέσποτα, χρήσιμον *· τως ἡμῖν καὶ ἐπωφελές, καὶ πᾶσιν ἀναγκαιότατον ἐνεργεῖσθαι, καὶ μᾶλλον ἀφ᾽ οὗπερ ἡμῖν ἀνέθηκας καὶ παρέδωκας ἐνεργεῖν, καὶ ἡμεῖς σπουδὴν ἔχομεν· καὶ ἐν τοῖς καθολικοίς ναοῖς, ὡς ἐκέλευσας, ἐνερ γοῦμεν. Καὶ εἴη ἡμῖν τὸ τὰ θεῖα διενεργεῖν ἀόκνως πάντοτε διὰ τῶν ἱερῶν εὐχῶν σου. Clericus. Hæc, domine, nobis sunt admodum opportuna et perutilia, eaque operari omnibus est omnino necessarium, et praesertim ex quo illa nobis facere mandasti ac præcepisti, nos quoque eis studiose incumbimus, et in universis ecclesiis, ut jussisti, adiunplemus. Εt sit nobis semper per sacras preces tuas divina diligenter operari. Pontifex. Sit istud a Deo per intercessionem Deiparæ vobis et mihi, quoniam omnes indigemus auxilio quod per preces consequemur, easque sine intermissione facere necesse est atque debemus, sanctosque ut intercedant pro nobis invocare, ac ante omnes, quæ super omnes est sancta et purissima, Dei Matrem, utpote quæ super omnes nos salvare potest, in multis enim offendimus omnes. Αρχιερεύς. Είη τοῦτο παρὰ Θεοῦ πρεσβείαις τῆς Θεομήτορος ὑμῖν τε καὶ ἐμοὶ, ὅτι πάντες χρῇζομεν τῆς ἀπὸ τῶν εὐχῶν βοηθείας· καὶ συνεχώς ταὐτὰς ποιεῖν ἀναγκαῖον καὶ ὀφειλόμενον, καὶ μεσί τὰς ἡμῶν ἐπικαλεῖσθαι τοὺς ἁγίους, καὶ πρὸ πάν των τὴν ὑπὲρ πάντας ἁγίαν τὴν ὑπέραγνον Θεομήτορα, ὡς ὑπὲρ πάντας σῶσαι ἡμᾶς δυναμέ την πολλὰ γὰρ πταίομεν ἕκαστος. Ιωμεν δὲ ἤδη καὶ πρὸς τὸ τέλος ἡμῶν αὐτὸ, ὡς ἂν καὶ τὰ τῆς Sed jam veniamus ad ipsum finem nostrum, ut ὑποσχέσεω; ἡμῖν ἐκτελέσωμεν. promissa nostra adimplcamus. ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΤΕΛΟΥΣ ΗΜΩΝ ΚΑΙ ΤΗΣ ΙΕΡΑΣ ΤΑΞΕΩΣ ΤΗΣ ΚΗΔΕΙΑΣ ΚΑΙ ΤΩΝ ΚΑΤ' ΕΘΟΣ ΥΠΕΡ ΜΝΗΜΗΣ ΓΙΝΟΜΕΝΩΝ, DE FINE ET EXITU NOSTRO VITA ET DE SACRO ORDINE SEPULTURÆ ET QUE PRO MEMORIA DEFUNCTORUM SOLENT FIERI. Τὰ περὶ μὲν τοῦ τέλους ἡμῶν τοῦ φρικτοῦ καὶ απαραιτήτου διηνεκῶς καὶ ἀπαύστως καὶ ἐν παντὶ καιρῷ μεριμναν ὀφείλομεν· καὶ χρήσιμον ἡμῖν τοῦτο ὡς καὶ τὸ βλέπειν· καθὰ καὶ τὸ μεμνῆσθαι Θεοῦ χρήσιμον ἡμῖν ὡς τὸ ἀναπνεῖν τὸν ἀέρα. «Μιμνήσκου γάρ, φησίν, τὰ ἔσχατά σου, καὶ οὐ μὴ ἁμάρ Ea quæ spectant ad borrendum et ineluctabilem finem nostrum continuo et indefessim ac in omni tempore meditari debemus, quod non minus fructuosum est nobis quam lucem videre, quemadmodum et Dei meminisse tam utile est nobis quam aerem spiritu ducere. Ait enim: • Memorare no-

vissima tua et in æternum non peccabis, i ei, Præ της ποτέ, και, ο Ετοίμαζε πρὸς τὴν ἔξοδον τὰ para ad exitum opera tua. › Hujus gratia omnis sollicitudo nostra, et fuga mundi, et deserta, et monasteria, et exercitia, ut quando venerit finis, parati inveniamur, quod qui venit ad salvandum os nosque salvavit nos docet dicens: ‹ Estote parati, quia nescitis qua hora Dominus venturus sit,ɔ et: ‹ Si sciret paterfamilias qua hora fur veniret, vigilaret utique et non sineret perfodi domum suam; et vos estote parati, quia qua hora non pntatis Filius hominis veniet. › Quamobrem nos omnes semper oportet esse ad exitum paratos, neque tantumn sollicitos esse de his quæ aliis relinquemus, sed de nobis ipsis, ne forte hodie a nobis animas nostras repetant. Cæterum quænam erit utilitas nobis horum de quibus soliciti somus? Ideo oportet negligere præsentia et humiliari, et pœnitentiam agere, et Deum confiteri, et Qum ad misericordiam provocare, et mysticæ communioni studiose participare et sine intermissione istud facere in diligentia et humilitate auinm, quoniam inde nos cum Deo sumus, Deusque nobiscum erit, cujus causa incarnatus est. CAPUT CCCLX. De eo quod tremendis mysteriis communicare assidue oportet, quæ res est salutaris imprīmis. Ideo etiam ista nobis tradidit mysteria, ut unum simus cum eo, ut pontifices quidem et sacerdotest, assidue in diligentia contritoque corde ac confes cine ministrantes tremendis communicemus (mystoriis), cæteri vero et ipsi assidue in confessione contritaque et devota niente communione fruantur. Itaque nemo ex eis qui timent Dominum cumque diligunt, quadragesimam transgrediatur, sed quantum poterit ad communionem Christi accedat, vel in singulis Dominicis, si possit, in primis senes et infirmi, quoniam ibi eɛt'vita et fortitudo nostra. Si vero a morte nonnulli metuant, majori studio ad communionem approperent, neque secnn lu: quosdam insensatos vitæ communicare dubitent, ne forte moriamur, inquiunt; nam potius morieris så a tremenda communione abstineas; in hoc enim tibi vita, sanitas, virtus, et ad illam perennem vitam viaticum, ubi si dignus es vivere, quanto magis inde et præsentem vitam obtinebis cujus nulla ost utilitas; quippe níbil est aliud ac eursus laboriosus qui te ducit ad mortem et al corruptionem, certamen juterminatum et indeficiens, merces inutilis, iter omni metu et tumultu refertum, vita sapientibus nequaquam amata, quoniam incerta ext et corruptibilis semperque fallas nimiumque sollieltadine anxia: tu autem mysteriorum Christi communionem invenies vitæ tibi ac fortitudinis auctorein, quoniam ipse est quem quum tetigisset mulier fluxum sanguinis patiens, sanitatem recepit, et lepresi solo ejus tactu mundati sunt, et mortui tangente eos manu illius resurrexer::nt, ἔργα σου.» Καὶ τούτου ἕνεκεν ἡμῖν ἅπασα ἡ φρον τὸς, καὶ φυγαὶ κόσμου, καὶ ἐρημίας, καὶ μοναὶ, καὶ ἀσκήσεις, ὡς ἂν, τοῦ τέλους ἐλθόντος, ἕτοιμοι εύρε θῶμεν· ὅτι καὶ ὁ σῶται ἡμᾶς ἐλθών, καὶ σώσας ἡμᾶς, οὕτω διδάσκει ἡμᾶς, «Γίνεσθε, λέγων, ἔταμοι, ὅτι οὐκ οἴδατε ποίᾳ ὥρᾳ ὁ Κύριος ὑμῶν ἔρχε ται. ο Καὶ τὸ, ο Εἰ ᾔδει ὁ οἰκοδεσπότης ποία ὥρᾳ ὁ κλέπτης ἔρχεται, ἐγρηγόρησεν ἂν, καὶ οὐκ ἂν εἴασε διορυγῆναι τὸν οἶκον αὐτοῦ, καὶ, ο Ὑμεῖς γίνεσθε ἕτοιμοι· ὅτι ᾗ ὥρᾳ οὐ δοκεῖτε ὁ Υἱὸς τοῦ ἀνθρώπου ἔρχεται.» Διὰ τοῦτο πάντας ἡμᾶς πάντοτε χρή ἑτοίμους πρὸς τὴν ἔξοδον εἶναι, καὶ μὴ μεριμνών μόνον περὶ τῶν ὧδε ἄλλοις εφιεμένων, ἀλλὰ περὶ τῶν μεθ᾿ ἡμῶν ὄντων ἡμῶν αὐτῶν, μήποτε σημε ρον ἀφ᾿ ἡμῶν τὰς ψυχὰς ἡμῶν ἀπαιτῶν. Καὶ τίς ἔσται ἡμῖν περὶ ὧν τὴν φροντίδα ποιούμεθα ἡ ὠφε λεια; Διὸ καὶ ἀμεριμνεῖν ἀπὸ τῶν παρόντων, καὶ ταπεινοῦσθαι καὶ μετανοεῖν χρὴ καὶ ἐξομολογεῖσθαι Θεῷ, καὶ τοῦτον ἐπικαλεῖσθαι εἰς ἔλεον, καὶ 261 τῆς μυστικῆς κοινωνίας μετέχειν σπεύδειν, καὶ συν εχῶς τοῦτο ποιεῖν ἐν προσοχῇ καὶ ταπεινώσει ψυχή;· ὅτι τοῦτο τὸ μετὰ Θεοῦ ἡμᾶς εἶναι, καὶ τὸ μεθ' ἡμῶν εἶναι τὸν Θεόν, δι' δν καὶ σεσάρκωσαι. ΚΕΦΑΛ. ΤΣ. Περὶ τοῦ συνεχῶς κοινωνεῖν ἅπαντας τῶν τρι κτών μυστηρίων, ὡς ὑπὲρ πάντα ἐπωφελούς ὄντος τοῦ ἔργου. Διὸ καὶ τὰ μυστήρια ἡμῖν παρέδωκε ταῦτα, ἵνα ἐν ὦμεν μετ' αὐτοῦ, καὶ ἀρχιερεῖς μὲν καὶ ἱερεῖς συνεχῶς ἐν προσοχῇ τε καὶ κατανύξει καὶ ἐξομολο γήσει ἱερουργοῦντες τῶν φρικτῶν μετέχωμεν. Οἱ λοιποὶ δὲ καὶ αὐτοὶ συνεχῶς ἐν ἐξαγορεύσει καὶ συντριβῇ καὶ εὐλαβείᾳ ψυχῆς τῆς κοινωνίας ἀπο λαυέτωσαν, καὶ μή τις τῶν φοβουμένων καὶ ἀγα πώντων τὸν Κύριο», παρερχέσθω τὰς τεσσαράκοντα· ἀλλ' ὅση μᾶλλον ἰσχὺς αὐτῷ τε καὶ προσοχή, καὶ ἐγγύτερον τῇ κοινωνία Χριστοῦ προσερχέσθω· καὶ ἐν πάσῃ Κυριακῇ εἰ δυνατόν· καὶ μάλιστα οἱ ἐν τῷ γήρᾳ καὶ ἄρρωστοι· ὅτι τοῦτο ἡμῖν ἡ ζωή το καὶ ἰσχύς. Εἰ δὲ καὶ πρὸς φόβον εἰσὶ θανάτου τινές, πρὸς τὴν κοινωνίαν σπουδαιότεροι Εστωσαν· καὶ μὴ κατά τινας άφρονας τῆς ζωῆς κοινωνῆσαι φοβείσθω· σαν μή ποτε, φησὶν, ἀποθάνωμεν· καὶ μᾶλλον ἔσῃ εἰ μὴ μετάσχῃς τῆς φρικτῆς κοινωνίας ἀποθανών. Τοῦτο γάρ σου ζωή, ῥῶσις, δύναμις, καὶ πρὸς τὴν αἰώνιον ζωὴν ἐκείνην ἐφόδιον· καὶ εἴγε ἄξιος ὧδε ζῆν, καὶ τῆς παρούσης ἔτι ἐπιτεύξῃ μᾶλλον εκ τούτου ζωῆς· ἧς οὐδὲν ὄφελος· αὐτὴ γὰρ δρόμος μόνον ἐπίπονος, εἰς τέλος ἄγων σε καὶ φθορά, καὶ ἀγὼν ἄμετρος καὶ ἀσυντελής· καὶ μισθὸς ἀν= ωφελές· καὶ τρίβος ἀνάμεστος παντὸς φόβου καὶ ταραχῆς, καὶ τοῖς νοοῦσι μὴ φιλούμενος βίος, ὡς ἄδηλός τε καὶ φθαρτικὸς, καὶ κλέπτων ἀεὶ, καὶ λίαν ἐμμέριμνος. Σὺ δὲ μᾶλλον τὴν κοινωνίαν εὑρήσεις τῶν μυστηρίων Χριστοῦ ζωῆς σοι καὶ δυνάμεις παραιτίαν· ὅτι αὐτός ἐστιν, οὗ ἡ αἱμόρρους άψα μένη ἰάθη· καὶ λεπροὶ τῇ ἀφῇ τούτου μόνη ἐκαθαρίσθησαν· καὶ νεκροί, τῆς χειρὸς αὐτοῦ τούτων

DE ORDINE SEPULTURE. στο αψαμένης, ηγέρθησαν· καὶ σὲ ζωώσει, μᾶλλον οὐ necnon vivifcabit te nedum te intericiat. Perio si θανατώσει. Εἰ δὲ τὸ τέλος προητοιμάσθη σοι, καὶ πάρεστιν ὁ καιρὸς, πρόσελθε μᾶλλον, ἵνα τοῦτον ἐντεῦθεν εἰς ἀῤῥαβῶνα λάβῃς· αὐτὸς γάρ σοι ἐκεῖσε καὶ ἡ ζωὴ καὶ ἡ τροφὴ καὶ τὸ φῶς καὶ ἀνάπαυσις" καὶ εἰ τούτου μετάσχῃς ὧδε, οίκτειρηθήσῃ· καὶ ἐντεῦθεν ἔξεις τὰς τῆς ζωῆς ἀπαρχὰς αὐτοῦ· καὶ σὺν τούτῳ πάντοτε ἔσῃ· καὶ οἱ ἐχθροὶ ἀπὸ σοῦ πόρρω φεύξονται· οὐ γὰρ ἰσχύσουσι κατὰ σοῦ, τὸ πῦρ μετὰ σοῦ λαβόντος τὸ ἄστεκτον. Ο πρὸς τὸ τέτ λος τοίνυν ἐξομολογείσθω, μετανοείτω, περὶ πάν των έτοιμαζέσθω· καὶ ὁ ἀτελῆς τὸ σχήματι τελε σθήτω, ἵνα μὴ ἀτελῆς καὶ δίχα τῆς τελεωτάτης τε λετῆς ἀπέλθῃ τοῦ σχήματος. Οίδα γὰρ καὶ τούτῳ πλείστους καταμελοῦντας, καθὰ δὴ καί τινες πρόσ τερον πρὸς τὸ βάπτισμα διαμέλλοντες ἦσαν, καὶ τούτου ἠστόχησαν, ἀλλ' ὡς ὁ μὴ βαπτισθεὶς οὐ Χριστιανὸς, καὶ ὁ μὴ τῷ σχήματι τελεσθείς, οὐ μου ναχὸς ἔσται. Καὶ τὰ πρὸς τούτῳ μαθήσῃ παρὰ τῶν διδασκάλων τῆς Ἐκκλησίας, καὶ Βασιλείου μᾶλλον καὶ Γρηγορίου, καὶ οἱ πρὸς τὸ βάπτισμα τούτων λόγοι νῦν πρὸς τὸ σχῆμά σοι καὶ τὴν μετάνοιαν Έστωσαν. Ο δέ γε μὴ μοναχός φθάσας εἶναι, περὶ τὸ τέλος αὐτοῦ γινέσθω· μέγιστον γὰρ τὸ δῶρον, βασιλική ή σφραγίς, δεύτερόν ἐστι βάπτισμα· ἐκ τῶν ἁμαρτημάτων καθαίρει· δῶρα παρέχει καὶ χάριτας· ὁπλίζει καὶ σημειοῖ· ἐξαιρεῖται ἐχθρῶν ο τῷ βασιλεῖ παριστᾷ, καὶ φίλον καθιστῷ τούτου. Εἰ προσέλθης, φωτισθήσῃ καὶ οὐ καταισχυνθήσῃ, εἰ δειλιάς, οὐ μετανοεῖς· καὶ ἀμβλὺς εἴ. Καὶ πῶς κατἴδοις τὸν βασιλέα; Όμως καν μετανόησον λόγοις· κάλεσον ἱερέα τὸν ἰσχὺν ἔχοντα· ταπεινώθητε· ἐξε αγόρευσαν μετανόησον ἀληθῶς· ἐγγίζει γάρ σοι μᾶλλον ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν· συγχώρησιν από τῆσαι· ἐλέησον ἐξ ὧν ἔχεις· ἀπόδος 162 τὴν ἀδικίαν· τὰ συκοφαντηθέντα, εἰ ἐγχωρεί, κατὰ τὸν Ζακχαῖον τετραπλασίασον· στῆσον τοῦ μὴ ποιῆσαι τὸ · κακὸν ἔτι· ἀπόστησον πόρνην ἀπὸ σοῦ· δίωξον μοιχαλίδα· καταλλάγηθι τῷ προσκεκρουκότι· δός εἰρήνην· λάβε εἰρήνην, ἵνα μετὰ τῶν φίλων γένῃ Χριστοῦ. Ποίησον τὰ τοῦ ἐλέου, ἵνα θείου τύχης ἐλέους· καὶ τὰ τοῦ ἁγίου δὲ ἐλαίου κατὰ τὴν ἀπος στολικὴν ἐντολὴν, πιστεύων εὑρεῖν ἐξάλειψιν τῶν ἁμαρτημάτων, καὶ τῆς νόσου ἐξεγερθῆναι, ἐκτέλε σον. Καὶ τὴν ἄφεσιν εὑρηκώς, εἰ μὲν θείῳ ἐλέει ἐξιαθῇς τῇ σαρκὶ καὶ ἐξεγερθῇς, εὐχαρίστησον, καὶ τὰ τῆς ὑποσχέσεως τέλεσον, μετανοών μένων· καὶ τὰ τοῦ τέλους πάλιν περίμενε· ἐλεύσεται γὰρ, καὶ ἐγγὺς ἐστι· καὶ οὐ μὴ φύγῃς τούτου ποτέ· καὶ πρὸς αὐτὸ διηνεκῶς ἑτοιμάζου. Καὶ πολλάκις σοι τοῦτο λέγω, τι, ο Ετοιμος ἔσο. Ἡ Ἐπεὶ καὶ ὁ Σωτὴρ διαπαντός φησι τοῦτο, «Γίνεσθε έτοιμοι, ο ήτοι πάντοτε. Εἰ δὲ προσκληθῇς τῷ θανάτῳ, ἵνα έτοςμας εὑρεθείς, μετὰ Θεοῦ εἴης, καὶ μετὰ τῶν φίλων αὐτοῦ ταχθείης, καὶ ἧς ἐπιθυμεῖς, ἐπαπολαύσειας χαράς τε καὶ ἀπολαύσεως: τοῦτο καὶ γὰρ ὧδε τὸ ἀπατηλῶς σαῖνόν σε, ή ταλαίπωρος ἡδονὴ, ἀγνοοῦν τα τὴν ἡδονήν. Εἰ οὖν τὴν ἀληθῆ θέλεις, τὴν ἐν τῷ ὄντω; καὶ μὴ ληγούσης ἐπιτύχης. Καὶ ταῦτα Anis appropinquet tibi et jam adsit tempus, magis accede, ut inde eum in arṛhas accipias, ipse enim tibi erit ibi vita, et cibus, et lux et requies, et si illi his in terris communicaveris, misericordiam consequeris, et bine habebis primitias illius vitæ, et rum eo oris semper, et inimici procul a te fugient; nam non prævalebunt adversum te qui ignent ownia urentem tecum acceperis. Qui ergo ad finem vile attingit, confteatur, posuiteat, in omnibus se præparet, imperfectus seu novilius habitu perficiator ne imperfectus et absque perfectissimo babitus indumento abscedat. Multos enim novi in hoc etiam incuriosos, quemadmodum olim quidam erant ad baptismuin indiligentes, quo non baptizatus Don est Christianus, ita et habitu non indutus monachus non erit. Qnod disces ex doctrina Ecclesiæ et presertim a Basillo et Gregorio quorum sermones de baptismo nunc ad babitum et ad poenitentiam accommoda. Qui ergo prius non fuerit inonachus, talis flat in fine vitæ suæ; donum enim est maximum et regale sigillum, secundus est baptismus, a peccatis purgat, dona et gratias impertit, armis instruit et signat, ab inimicis eruit, ad regemn introducit, eique amicum effirit hominem; si acce - das, illuminaberis et non confunderis, si fueris socors, nequaquam pœnitens et segnis es, et quomodo regem conspiceres? Simul tamen lingua poenitentiam enuntia, advoca sacerdotem facultate gandentem, humiliare, confitere, veram age penitentiam propius enim appropinquat tibi regnum coelorum. Veniam posce, fac ex his quæ tibi sunt misericordiam, redde injuste ablata, fraudatorum, si potueris, secundum Zacchæum redde quadraplum; care ne adhuc malum committas; amove a te furnicariam, ejice adulteram, cum co qui te o fendit reconciliare, da pacem, pacem accipe, ut cum : amicis Christi das: fac opera misericordia, ut dis vinam oblineas misericordiam; oleum sanctumn secuidum apostoli mandatum suscipe, credens to peccatorum remissionem et a merbo solatium inνentnram, veniaque obtenta, si divina quidem miseratione carue sanatus allevatusque fueris, gratias age, et promissa adimple in penitentia permanens, mortemque iterum exspecta, Veniet enim, et jam prope est, nec illam usque fugies, et ad eam te jugiter prepara, spiusque hoc tibi dico: Paralus esto, quoniam Salvator semper istud dixit: Estóla parati, nempe semper. Αt si niors tibi instat, sic fac ut paratus inventus, sis cum Deo, et cum ami cis ejus colloceris, et quam concupiscis potiaris lætitia et jucunditate. Hic enim tibi falso blanditur misera voluptas qui voluptatem nescis; si ergo veram volueris, præsentem et carnalem odio insequete, ut verain.et sempiternam consequaris. Et ista quidem de iis qui ex vita abscedunt, upite quæ ab ipsis sunt facienda, παρέχει καὶ τὴν τῆς σαρκὸς μίσησον, ἵνα της μὲν περὶ τῶν ἐξοδεύοντων ὡς ὀφειλόμενα από Digitized.by Google

ΚΕΦΑΛ. ΤΞΑ. SYMEONIS THESSALONICENSIS ARCHIIFP. CAPUT CCCLXI. De sepultura episcoporum, sacerdotum, nec non monachorum, laicorumque. Fratrem vero in fide defunctum ita sepelire præcrpit Ecclesia. Pontificem quidem et sacerdotein manibus sacerdotum committit tanquam totum sanctum, qui eum mundis vestibus proprii habitus iduunt. Prius quidem intus aqua tantum corpus in formam crucis spongia aspergentes in signum divini baptismatis, scilicet in fronte, in oculis, in labiis, in pectore et insuper in genibus ac manibus, eum deinde desuper præcinctum pontificiis seu sacerdotalibus vestimentis induunt, caligas autem communes in pedes inducunt; manibus vero sacrum inserunt Evangelium, quod prius quidem dicitur in ipsum e vita discedentem vel post nor. tem, si dederit tempus, quoniam secundumn Evangelium vixit, simulque ut miserationem et propitiationem assequatur ex divinis eloquiis. Quænam enim alia magis idonea ad Deum pro mortuo propitiandum quam hæc dicta, incarnatio Verbi annuntiata, doctrinæ, mysteria, data peccatorum rémissio, toleratæ pro nobis passiones, mors vivificans, et resurrectio. Hæc igitur totum ordinem superant, dicendaque sunt etiam in decessu sacerdotum. At pro monachis legitur Psalterium, quod pariter servatur apud multos et usque ad hanc horam dicitur sicque super eum de more factis precibus et sumitu, quoniam Deo conumrendavit spiritum, corpusque sanctificatum sancte committitur terræ; incensum enim Deo oblatum est in propitiationem pro mortuo, et in signum piæ, et orthodoxæ ejus vitæ quæ boni odoris, quia pura, exstitit; levant postea et in templum cum lampadibus portant divinam illam et indeficientem lucen significantes. At si monachus fuerit mortuus, postquam in formam crucis fuit aspersum, habitu eum induunt, et desuper in eo consuitur pallium quod sepulcri speciem gerit, crucibus desuper factis propter Christum cui crucifixus est. CAPUT CCCLXII. Περὶ κηδείας ἀρχιερέων καὶ ἱερέων, ἔτι τα μοναχῶν καὶ λαϊκῶν. Τὸν δέ γε ἐν πίστει ἀδελφὸν τετελευτηκότα οὕτω κηδεύειν ἡ Ἐκκλησία παρέλαβεν. Αρχιερέα μὲν ὄντα καὶ ἱερέα χερσὶν ἱερέων οἰκονομεῖ, ὡς ἱερὸν διον ὄντα· εἰ καὶ καθαρὰ τοῦτον ιμάτια τοῦ ἰδίου σχήματος ἐνδιδύσκουσι· πρότερον μὲν ἐντὸς τὸ σῶμα ἀπονίπτοντες ὕδατι μόνῳ διὰ σπόγγου σταυ ροειδῶς, εἰς τύπον τοῦ ἱεροῦ βαπτίσματος, κατά τε τὸ μέτωπον καὶ τοὺς ὀφθαλμοὺς, τὰ χείλη τε καὶ τὸ στῆθος, καὶ ὅτι τὰ γόνατα καὶ τὰς χεῖρας· ἔπειτα δὲ περιζώσαντες ἄνωθεν, τὰ ἀρχιερατικά, η Ιερατικά περιβάλλουσιν άμφια. Καὶ ὑποδήματα δὲ καινὰ ἐμβάλλουσιν εἰς τοὺς πόδας. Εἰς τὰς χεῖ ρας δὲ τὸ ἱερὸν διδόασιν Εὐαγγέλιον· δ δὴ καὶ πρός τερον ἀναγινώσκεται ἐπ' αὐτὸν ἤδη τελευτώντα· ἢ καὶ μετὰ θάνατον, εἰ ὁ καιρὸς δίδωσιν, ὡς εὐαγγε λικῶς αὐτὸν ζήσαντα· ἅμα δὲ καὶ εἰς ἱλασμὸν καὶ ἁγιασμὸν αὐτοῦ ἐκ τῶν θειοτάτων λογίων· τίνα γὰρ ἕτερα εἰς ἐξιλέωσιν Θεοῦ μείζονα ὑπὲρ τοῦ κειμένου Επται ἢ ταῦτα λεγόμενα; Σάρκωσις Θεοῦ καταγ γελλομένη, διδασκαλίαι, μυστήρια, δόσις ἀφέσεως ἐγκλημάτων, τὰ ὑπὲρ ἡμῶν πάθη, ὁ ζωοποιός θέ νατος, καὶ ἡ ἔγερσις· ὑπὲρ ἅπασαν οὖν ταῦτα ἀκο λουθίαν· καὶ λεκτέον ἐπὶ τοῖς ἱερωμένοις. Ἐπὶ δὲ μονάζουσι τὸ Ψαλτήριον, δ καὶ φυλάσσεται παρὰ τοῖς πολλοῖς ἔτι, καὶ ἕως τοῦ νῦν λέγεται. Καὶ οὕτω τῆς εὐχῆς ὡς ἔθος σὺν Τρισαγίῳ ἐπάνω τούτου για νομένης καὶ θυμιάματος, ὅτι Θεῷ παραδέδωκε τὴν ψυχὴν, καὶ τὸ σῶμα ἡγιασμένον ἁγίως τῇ γῇ παρα δίδοται· καὶ τὸ θυμίαμα γὰρ Θεῷ προσαγόμενον εἰς ἱλασμόν ἐστιν ὑπὲρ τοῦ κειμένου, καὶ δείγμα τῆς εὐσεβοῦς αὐτοῦ καὶ ὀρθοδόξου ζωῆς, εὐωδεστά της οὔσης ὡς καθαράς. Εἶτα αίρουσι, καὶ εἰς τὸν ναὸν μετὰ λαμπάδων κομίζουσι, τὸ θεῖον ἐκεῖνο καὶ ἀκατάπαυστον ἐχτυποῦντες φῶς. Εἰ δέ γε μοναχός ὁ τελευτήσας ἐστὶ, μετὰ τὸ ἀποσπογγίσαι σταυροεἰδῶς, τὰ τοῦ σχήματος ἐνδιδύσκουσι, καὶ τὸν μαν δύαν ἄνωθεν ἐπιρράπτουσιν, ὃς καὶ ὡς τάφος ἐστὶν αὐτῷ· καὶ σταυροὺς ἄνωθεν ποιοῦντες, διὰ Χριστὸν ᾧ ἐσταύρωται. ΚΕΦΑΛ. ΤΣΕ. Quare sacra Christi imago super cadaver defuncti Διατί ἁγία εἰκὼν ἐπάνω του λειψάνου τοῦ και ponatur. Et ipsius quem dilexit sursum ponunt imaginem et oratione dicta a sacerdote, eum tollunt, ac in divinum templum cum lampadibus inferunt. Simi liter fit pro laicis, eos enim mundis e consuetis vestibus induunt, quibus sacrum imponunt instrumentum, quoniam fidelis fuit atque sanctus et propter Christi protectionem, cujus insuper erigitur imago propter ejus fidem in Christum, et quoniam huic suam commendavit animam. Deinde oratione facta, attollitur, et cum lampadibus in templum Dei inducitur. CAPUT CCCLXIII. Quare cantetur hymnus Trisagii, quando defuncti in templum inferuntur. Hymnus vero, dum inferuntur sacerdotes et laici, μηθέντος τίθεται. Καὶ εἰκόνα αὐτοῦ οὐπερ ἠγάπησεν, ἐπάνω τιθέασι. Καὶ τὴν εὐχὴν εἰρηκότος τοῦ ἱερέως, αίρουσιν αὐτ τὸν, καὶ εἰς τὸν θεῖον ναὸν μετὰ λαμπάδων κομίζουσιν. Ομοίως δὲ καὶ 263 εν λαϊκοῖς γίνεται και θαρὰ γὰρ ἐνδύουσιν ἀπὸ τῶν συνήθων. Ανω δὲ τούτων ἱερὸν τιθέασιν ἔπιπλον, ὅτι πιστός τι καὶ ἱερὸς καὶ ὑπὸ τὴν τοῦ Χριστοῦ σκέπην. Καὶ εἰκὼν ἐπάνω τούτου διὰ τὴν εἰς Χριστὸν πίστιν τίθεται· καὶ ὅτι τούτῳ παρέδωκε την ψυχήν. Καὶ τῆς εὐχῆς λεγομέ νης αἴρεται, καὶ σὺν λαμπάσιν εἰς τὸν θεῖον ναὸν ἀπάγεται. ΚΕΦΑΛ. ΤΕΓ. Διατί ο Τρισάγιος ύμνος ᾄδεται, ἐν τῷ τοὺς του λευτώντας εἰς τὸν ναὸν ἀπάγεσθαι. Υμνος δὲ ἐν τῷ ἀπάγεσθοι ἱερωμένους και λεξε

DE ORDINE SEPULTUR.E. Trinitatis servi eam prædicaverunt, et in ipsa san- (tificati sunt, et in ipsa ambulant, et cum angelis collocabuntur qui Trisagii indefessim hymnum concinunt. Verum in templo reponuntur pontifices quidem ante sanctas januas seu in loco his proximo, quos sanctus Dionysius atque sacerdotes dixit ante altare locandos esse ubi ministerium exercent, monachos autem ante sacras fores, ubi adstant, laicos vero in medio templi ubi toci orðinem habent. Sed nunc non ita fit; omnes enim ponuntur in medio templi, quod fieri censeo quoniam locus est latior, necnon ut omnes videant et adsteel, vet quia ab altari sacerdotes templum perambulant per ingressus et suffitum omnes sanctificantes, ipsum que divinum templum Deo dedicant, ideo ipsi quoque defuncti adferuntur et in medio templi tanquam in cœlo reponuntur. Oportet tamen servari man◄ data magni Dionysii, quoniam per collocationem recte manifestant uniuscujusque gradum et ordinem, et quia Paulus hoc dixit: Quisque in proprio ordine. κοὺς ὁ Τρισάγιο; μετά μέλους· ὅτι καὶ τῆς Τριάδος cum cantu dicitur Trisagion, quoniam defuncti οἱ τελευτώντες δούλοι, καὶ ταύτην ἐκήρυξεν, καὶ ἐν αὐτῇ τετελείωνται, καὶ ἐν αὐτῇ πορεύονται, καὶ σὺν ἀγγέλοις ταχθήσονται, τοῖς τὴν Τρισάγιον ύμνον ἀπαύστως ᾅδουσι. Τίθενται δὲ ἐν τῷ ναῷ ἀρχιερείς μὲν πρὸ τῶν ἁγίων θυρῶν, ἤτοι ἐγγυτέρω αὐτῶν, οὓς ὁ ἱερὸς Διονύσιος καὶ τοὺς ἱερεῖς εἰς τὸ θυσια στήριόν φησι τίθεσθαι, ἔνθα καὶ τὰ τῆς ὑπηρεσίας αὐτοῖ;· τοὺς δὲ μοναχοὺς πρὸ τῶν ἱερῶν θυρῶν, ἔνθα † στάσις αὐτοῖς· τοὺς λαϊκοὺς δὲ κατὰ τὸ μέσ σου τοῦ ναοῦ, ὅπου καὶ τὴν τάξιν τῆς στάσεως ἔχουσιν. Αλλ' οὐχ οὕτω νῦν γίνεται· πάνιας γὰρ τιο θέασι μεσαίτατα τοῦ ναοῦ. Οἶμαι δὲ διὰ τὸ πολυχωρητότερον, καὶ ἵνα πάντες ὁρῶτί τε καὶ παρίστανται ἢ ἐπειδὴ ἀπὸ τοῦ θυσιαστηρίου καὶ οἱ Ιερωμένοι τὸν ναὸν περιτρέχουσιν ἔν τε εἰσόδοις καὶ θυμιά ματι, τοὺς πάντας καθαγιάζοντες· καὶ τὸν ναὸν δὲ τὸν θεῖον αὐτοὶ καθιεροῦσι τῷ Θεῷ, διὰ τοῦτο καὶ οὗτοι τοῦ ναοῦ μέσον τίθενται, προσαγόμενοι τελευτῶντες ὥσπερ ἐν οὐρανῷ.. Ὅμως χρεὼν καὶ τὰ τοῦ μεγάλου τηρεῖσθαι Διονυσίου, ὡς παραδεικνύντα σαφῶς τὴν ἑκάστου τάξιν καὶ τὸν βαθμὸν τῇ καταθέσει· ὅτι καὶ Παῦλος τοῦτό φησιν, ο Εκαστο; ἐν τῷ ἰδίῳ τάγματι. ο ΚΕΦΑΛ. ΤΕΔ'. Περὶ τῶν κοιμητηρίων, ὅπως ἐν αὐτοῖς τὰ λεί ψανα θάπτεται. Καὶ ἡ ἀρχαία δὲ τάξις οὕτως εἶχε. Καὶ δηλοῦσι τὰ λεγόμενα κοιμητήρια. Καὶ γὰρ ἐν μὲν τῇ ΚωνCAPUT CCCLXIV. De cœmeterus, quomodo in illis corpora defunctorum sepeliuntur. Porro antiqua dispositio sic erat, ut patet ex lois quibus cœmeterii nomen fult impositum. Etenim σταντίνου ἐν τῷ τῶν ἁγίων Αποστόλων μεγίστῳ ln basilica Constantini, in maxima sanctorum σηκῷ οἱ μὲν ἀρχιερεῖς ἔνδον τοῦ θυσιαστηρίου ἐξ ἀρχῆς κατατίθεντο, ὡς καὶ τὰ λείψανα τῶν ἁγίων, διὰ τὴν τῆς θεία; Ιερωσύνης χάριν. Καὶ πολλοὶ περὶ τούτου γράφουσιν ὡς οὕτως ἐγίνετο, περὶ λειψάνων ἀρχιερατικῶν διηγούμενοι. Οἱ βασιλεῖς δὲ περὶ τὸν ναὸν καὶ κύκλωθεν τοῦ ναοῦ, ὡς δείκνυνται ἐκ τῶν τάφων, λαϊκοὶ τελοῦντες καὶ αὐτοὶ, εἰ καὶ τὸ χρίσμα τῆς βασιλείας ἔλαβον, ἡγεμονίαν τῆς κοσμικής ταυ τῆς ἀρχῆς ἐγκεχειρισμένοι. Καὶ ἐν τοῖς μοναστηρίοις δὲ τὰ ἀποτεταγμένα κοιμητήρια ἰδίᾳ μὲν ἔχουσι τοὺς τάφους τῶν ἱερωμένων μοναχῶν καὶ ὑπι κάτω θυσιαστηρίου· ἰδίᾳ δὲ τῶν ἰδιωτῶν. Διὸ καὶ ὧδε χρεὼν τοὺς μὲν ἀρχιερεῖς ἐγγύτερον τιθέναι τοῦ θυσιαστηρίου· τοὺς ἱερεῖς δὲ μετ' αὐτοὺς καὶ λοι τοὺς πάντας κληρικούς· περὶ δὲ τὰς πύλας τοῦ Ν ναοῦ τοὺς λαϊκούς· ὁ δὴ καὶ ἐν ταῖς μοναῖς άκριΒέστερον ἔτι τηρεῖται· καὶ τοὺς μὲν καθηγουμένους καὶ ἱερωμένους ψάλλουσιν ἔνδον τοῦ ναοῦ, τοὺς ἰδιώτα; δὲ μοναχούς, ἢ καὶ λαϊκοὺς, ἐν τῷ νάρθηκε 8 καὶ ἐφ' ἡμῖν ἔτι γινόμενον είδομεν εν τισιν ἱεραῖς μοναῖς. Νῦν δὲ πάντα τῇ ἀμελείᾳ παρεωράθη τὰ εὐλαβῆ, καὶ τὰ τῆς τάξεως καταλέλυται· καὶ πάντα γίγνεται φύρδην· καὶ γὰρ ἡ ἀταξία τῇ ὑπερηφανία συζεύγνυται ἀπαρχῆς, καὶ σὺν αὐτῇ τῇ φιλοκερδεία, καὶ τὰ κοσμικά φρονήματα πλέον διὰ τὰ ἑκάστου πάθη· καὶ οὐ τὰ τῶν ἁγίων κρατεῖ. Καὶ πολλοὶ ἐν τούτοις ἀφιλοσόφως φιλοσοφοῦσιν, ἢ μᾶλλον εἰπεῖν ἀλόγως. Καὶ, Τί ἐστι τοῦτο, λέγουσι; καὶ τί ἐκεῖνο; καὶ διατί μὴ καὶ τὸν λαϊκὸν ἔνδον εἰσάγουσιν; Οὐκ " apostolorum ecclesia, pontifces quidem intra al. tare ab initio, deponebantur propter gratiam divini sacerdotii. Et multi de hoc scribunt quod ita Gelat de reliquiis pontificum disserentes, reges vero in templo et circa templum, ut ex eorum monumen'is apparet, quum et ipsi sint laici, licet arcepla refali unctione, dominationem et sæculare huc demandatum susceperint imperium. At in monasteriis designata sunt cemeteria in quibus propria quidem monachi sacerdotio induti habent monumenta subter altare, alia autem propria fratres idiota. Ideo hic etiam oportet pontifices quidem propius altari, sacerdotes vero post eos et universos cæteros sepeliri cleritos, laicos autem circa portas templi; quod aάšuc accuṛatius in monasteriis servatur; præsides quidem et sacerdotes psallunt intra templum, idiotæ autem et monachi aut laici iu narthece, quod apud nos adhuc fieri novimus in quibusdam monasteriis. Nunc vero omnes pii ritus negligentia contempti sunt, eversusque ordo, et oninia fiunt promiscue, nam confusio superbiæ ab initio fuit commixta, et cum ipsa avaritia, el mundana prævalent consilia propter singulorum vitia, et minime sanctorum cogitationes; multi in hoe contra philosophiam philosophantur, seu magis sine ratione. Et quid hoc? inquiunt, et quid illud? Quare laicum non intus inferunt? Nonne Christianus est? Etiam, frater, Christianus est, sed non sacerdos; aliud quidem sacerdos, et aliud laicus; si

wellum esset discrimen, igitur et lnicus baptizabit, ο ἔστι Χριστιανός; Ναὶ Χριστιανός, ἀδελφέ· ἀλλ' οὐχ et ministrabit, et ad altare accedet. CAPUT CCCLXV. g De illis qui inordinate ac confuse faciunt omnia; idque vehementer grave ac molestum esse. Sed quid hæc dico? Isti qui omnia commiscent et confuse faciunt nullum ponentes discrimen sacrum inter et profanum, illud au:lent facere, sinuntque in sacrum sanctuarium intrare quos in boc ingredi indignos sciunt, et absque sigillo poutificio jubent in ecclesia sacras Scripturas legere, quod in pestem ita damnesam prodiit ut in morem Inordinatio transirerit, multique nequaquam de sacro sigillo curent, sed vix illud quærant quum ad ordines promovendi sunt, visque tum ita agant ut secunduin cousuetudinem illud accipiant. O komo, nuin parva hæc perpendis? et Patrum leges desuper traditas aspernaris? Nihil parvum in Ecclesia magni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, nihil sine sapientia, quoniam ipsius est sapientiæ viventis Ecclesia. Ideo omnia maximam habent rationem. Quomodo igitur auderet aliquis rationabiles Verbi̟ Dei institutiones suis insultibus confeminere, et semetipsum constituere judicem earum exstinctionis? Num ignoras ordinem omnia contibere, sicut dictum est? et in cœlesti Ecclesia eximium stare ordinem? Igitur cave në superumin drstruas ordinem, sed potius præcentem conserva, G et pro illo quantum potes zelare, neque tantum stadeas nt que accepisti custodias, et ut en sanctis sugeas incrementis, eaque adornes tanquam Patres unstri. Itaque pugna pro sanctis ordinibus, ut multam a Deo mercedem referas utpote diligens decorem domus Domini, sanctumque ordinem serva, et adstantes in sanctuario majore aliis bomore prosequere secundum convenientem els gradum, et seden«lo, et coinmunicando, et mutuam donum accipiendo, et augustas imagines atque Sanctissimain crucem adorablo, utpote divino sic giilo signaios. CAPUT CCCLXVI. De illis qui neglecto ordine in bema ingrediuntur, cum nec sacerdotes, nec monachi sint, arroganterque præ sacerdotibus et monachis stant vel sedent. In sanctuarium intrare nullum permittas præter eos qui impositione manuum digni sunt babiti et electi ad ministrandum æterno regi, at post eos pone ɔnonachos et post monachos laicos, et cave ne superbis des locum sanctos despiciendi, qui quuín stulte cogitent in sancta et divina inducunt ritia sua istaque manifestant, et nedum sanctifcentur, damnati sunt et aversione digni. Volunt en:iın divinis participare sccundum genus ignobile et abjectum, necnon secundum divitias assidere ἱερεύ;. Ετερον δὲ ἱερεύς, καὶ ἕτερον λαϊκός. Εἰ δ οὐδὲν, καὶ ὁ λαϊκὸς λοιπόν βαπτίσει, καὶ ἱερουργή σει, καὶ εἰς τὸ θυσιαστήριον εἰσελεύσεται. 264 KETAA. TIF. Περὶ τῶν ατάκτως, πάντα και συγκεχυμένως ποιούντων· ὅτι τοῦτο Μαν Ἀλλὰ πῶς τοῦτό φημι; Οὗτοι οἱ πάντα συγχέοντες καὶ ἀναμὶξ ποιοῦντες, μηδὲν διαστέλλοντες αναμέ σον ἱεροῦ τε καὶ ἀνιέρου καὶ τοῦτο τολμῶσι ποιεῖν· καὶ ἐν τῷ ἱερῷ βήματι τοὺς μὴ ἀξίους τοῦ βήματος εἰσιέναι συγχωροῦσι· καὶ δίχε σφραγίδες Αρχιε ρατικῆς κελεύουσιν ἀναγινώσκειν τὰς ἱερὰς ἐπ' ἐκ κλησίας Γραφάς. Καὶ τοσοῦτον τοῦτο εἰς νομὴν ἦλθε πονηροτάτην, ὡς καὶ εἰς ἔθος τὴν ἀταξίαν προδή ναι· καὶ οὐ χρείαν πολλοὺς ἔχειν σφραγίδες ἱερᾶς, ἀλλὰ μόλις ἐν τῷ μέλλειν χειροτονείσθαι, τότε ζητεῖν· καὶ μόλις τότε ὡς κατὰ συνήθειάν τι λαμβάνουσιν. "Ανθρωπε, μικρὰ ταῦτα λογίζη; καὶ τοὺς τῶν Πατέρων ὄρους παραλογίζῃ τοὺς ἄνωθεν παρα δεδομένους; Οὐδὲν μικρὸν ἐν τῇ τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησίᾳ· οὐ δὲν δίχα λόγου - ὅτι αὐτοῦ τοῦ ζῶντος Λόγου ή Εκκλησία. Διὸ μετὰ λόγου πάντα μεγίστου. Πῶς οὖν τολμα τις όλως τὰ μετὰ λόγου καὶ τὰ τοῦ Θεοῦ Λόγου ἰδίαις ὁρμαῖς παρορών; καὶ ἑαυτὸν εἰσάγειν τῆς τούτων καταλύσεως νομοθέτην; Οὐκ οἶδας στι τάξις συνέχει πάντα, ώς γέγραπται; καὶ ὅτι οὐκ ἔστιν ἀκαταστασίας ὁ Θεὸς, ὡς ὁ θεορρήμων έφη, άλλ᾽ εἰρήνης καὶ τάξεως; καὶ ὅτι ἡ ἐν οὐραν.ῖ; εὐταξία καὶ ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ ἐστί; Μή παράλυε τοιγαροῦν τὴν ἄνωθεν τάξιν· ἀλλὰ μᾶλλον ἔσο συντη ρῶν ταύτην, καὶ ὑπὲρ αὐτῆς ζηλῶν όση δύναμις καὶ μὴ μόνον σπούδαζε & παρέλαβες συνιστῶν, ἀλλὰ καὶ προσθήκαις ἱερεῖς ἐπαυξάνειν, καὶ κοσμεῖν ταῦτα, ὡς καὶ οἱ Πατέρες ἡμῶν. Ὑπερμάχει οὖν τῶν ἱερῶν τάξεων, ἵνα μισθούς πολλαπλούς κομίση παρὰ Θεοῦ, ὡς ἀγαπῶν εὐπρέπειαν οίκου Κυρίου, καὶ τὴν ἱερὰν τηρῶν τάξιν. Καὶ τοὺς μὲν τοῦ βή ματος προτίμα τῶν ἄλλων, κατὰ τὸν ἀναλογοῦντα βαθμόν, τῇ τε στάσει, καὶ τῇ κοινωνίᾳ, καὶ μεταλήψει τοῦ ἀντιδώρου καὶ ἁγιάσματος, καὶ τῇ προσο κυνήσει τῶν σεπτῶν εἰκόνων καὶ τοῦ πανιέρου σταυροῦ, ὡς σφραγίδα ἱερὰν ἔχοντας, ΚΕΦΑΛ. ΤΕΤ'. Περὶ τῶν ἀτάκτως ἐν τῷ βήματι εἰσιόντων, τε λούντων ἀνιέρων καὶ ἀσφραγίστων, καὶ τῶν προισταμένων ἡ προκαθημένων υπερηφάνως Ἱερωμένων καὶ μοναχῶν. Καὶ ἐν τῷ βήματι εἰσιέναι τῇ χειροτονία έξω μένους, καὶ εἰς ὑπηρεσίαν ἀπολεγέντας τῷ αἰωνία βασιλεί, καὶ μηδένα άλλον παραχωρήση; εἰ; τ βήμα εἰσέρχεσθαι, μετ' αὐτοὺς δὲ τάξιν τοὺς μονα χους, καὶ μετὰ τούτους τοὺς λαϊκούς· καὶ μὴ τοῖς ὑπερηφάνοις τας χώραν κατορχείσθαι καὶ τῶν ἁγίων, οἱ ἀνοήτως ἔχοντες, καὶ περὶ τὰ ἀπαθῆ το καὶ θεῖα καὶ πάθη ἑαυτῶν εἰσάγουσί τε καὶ ἐπιδεί κνυνται· καὶ ἀντὶ τοῦ ἁγιάζεσθαι, κατακεκριμένοι εἰσι, καὶ ἀποστροφῆς ἄξιοι· ἐθέλουσι γὰρ καὶ τῶν

DE ORDINE SEPULTURE. θείων μετέχειν κατά γένος ἀγενὲς καὶ λύομεν, καὶ pauperibus conviciantes, et secundum humanas dignitates, secunduan mundanam potestatem supereminere. Sed non hæc elegit Dominus, quonia: non multi quidem sapientes secunduin carnem inquít, non multi potentes, non multi nobiles, id est, pauci sunt qui inter homines apparent et præstantes sunt. At non ex his elegit Dominus, quoniam he mundi sunt, non Dei cogitationes, et unum hominem et ex uno omnes fecerat Deus, sed ut confundat terrena sapientes, stulta mundi, ait, elegit Deus, et infirma mundi, et ignobilia mundi, et contemptibilia elegit Deus, et ea quæ non sunt et non apparent, ut ea quæ sunt, nempe quæ magna videntur et sublimia, destrueret in humilitate et veritate; «Ut non glorietur omnis caro, inquit, in κατὰ τὸν πλοῦτον υπερκαθέζεσθαι, βδελυστόμενοι τους πτωχούς, καὶ κατὰ τὰ ἀνθρώπινα ὑπερέχειν πάντα, κατ' ἐξουσίαν κοσμικήν. Αλλ' οὐ ταῦτα Θεὸς ἐξελέξατε ἐπεὶ καὶ οὐ πολλοὶ μὲν σοφοὶ κατὰ σάρκα, φησίν, οὐ πολλοὶ δυνατοί, οὐ πολλοὶ εὐγενεῖ;· τουτέστι σπάνιοι οὗτοι οἱ ἐν ἀνθρώποις δοκοῦντες καὶ ὑπερέχοντες. Αλλ οὐκ ἐκ τούτων ἐξελέξατο ὁ Θεός· ἐπεὶ καὶ τοῦ κατ σμου ταῦτα φρονήματα, καὶ οὐ τοῦ Θεοῦ· καὶ ἕνα ἄνθρωπον, καὶ ἐξ ἑνὸς ἅπαντας πεποίηκεν ὁ Θεός· καὶ ἵνα καταισχύνῃ τοὺς τὰ ἐπὶ γῆς φρονοῦντας, τὰ μωρὰ τοῦ κόσμου, φησὶν, ἐξελέξατο ὁ Θεὸς, καὶ τὰ ἀσθενῆ τοῦ κόσμου, καὶ τὰ ἀγενῆ τοῦ κόσμου, καὶ τὰ ἐξουθενημένα ἐξελέξατο ὁ Θεὸς, καὶ τὰ μὴ ὄντα καὶ οὐδὲν δοκοῦντα, ἵνα τὰ ὄντα, ἤτοι τὰ μεγάλα δικοῦντα καὶ ὑψηλὰ καταργήσῃ τῇ ταπεινώσει καὶ conspectu Dei,, et ne quis sapiens, aut nobilis, aut ἀληθείᾳ·ι Οπως μή καυχήσηται πᾶσα σὰρξ φησὶν, ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ· ἡ μηδέ τις σοφές, ἢ εὐγενής, ἢ ἰσχυρὸς, ἢ πλούσιος εἶποι κατωρθωκάκαι 265 τὰ τῆς σωτηρίας ἡμῖν· ὁ γὰρ ταπεινω θεὶς μέχρι σαρκὸς, καὶ ἐκ ταπεινῆς μὲν γυναικός, Αγίας δὲ σαρκωθείς, ὁ τέκτων καὶ τοῦ τέκτονος κληθείς, καὶ μέχρι σταυροῦ καταδικασθεὶς, αὐτὸς δι' ἁλιέων καὶ σκηνοῤῥάφων καὶ τελωνῶν καὶ ἐθνικῶν πιστευσάντων, ἡμᾶς καὶ τὸν κόσμον ἔσωσε. Μὴ οὖν καυχῶ ἐν σαρκὶ οἷός τις εἶ· γήϊνος γὰρ εἴ· καὶ ὅσιο ἐκ τῆς γῆς πλουτείν, πλείω τὴν φθορὰν ἐπισύρη ἀλλ' εἰ ὡς ὡς τῶν λαϊκῶν εἶ, καὶ ἱερωσύνην οὐκ Έχεις, οὐδέ γε τὰ τῶν μοναζόντων προήρησαι, ταυ πεινοῦ καὶ γενοῦ κριτὴς ἀληθής· καὶ μὴ τῶν ἱερέων ὤν, μηδὲ μοναχῶν, ὡς λαϊκὸς προσέρχου τῷ ἀληθεῖ καὶ καθαρῷ καὶ μόνῳ κριτῇ. Καὶ λαϊκὸς δὲ ὤν, προσευχόμενος, ὅρα τίς σου κρείττων τῶν λαϊκῶν, και τις καθαρώτερος· οὐ γὰρ προσωποληψία παρά Θεῷ· καὶ τίς μᾶλλον φίλος ἢ σὺ θεῷ· καὶ μᾶλλον ὅτι τοῦτο παρὰ σοι κρίνεται ἐν τοῖς βασιλείοις. Εἰ γὰρ οἱ φίλοι τῷ βασιλεῖ πλησιάζουσι, πολλῷ γε μᾶλλον ἐγγὺς ἔσονται τοῦ Θεοῦ οἱ φίλοι αὐτοῦ. Ηταίων οὖν, προσέρχου ὡς πταίων, καὶ μὴ πρὸ μου ναχῶν ἔρχου, καταθρασυνόμενος αὐτῶν· ἐπεὶ καὶ εἶδον εὐγενεστάτους κατὰ κόσμον ἐγώ, σοφοὺς ὄντας τὰ θεῖα, ἑαυτῶν μοναχοὺς ἰδιώτας προκρίνοντας ἐν τῷ προσέρχεσθαι τῷ τε ἀντιδώρῳ, καὶ τοῖς ἡγια σμένοις ὕδασι· μηδὲ τῶν κληρικῶν ἑαυτὸν προτίθει, ἀλλ᾽ ἐν τῇ τάξει μένε ἐν ᾗ τυγχάνεις, καὶ μετὰ ταπεινώσεως καθέζου, καὶ ἵστασο, καὶ τῷ Κυρίῳ προσέρχου. Ότι «Κύριος υπερηφάνοις, φησίν, ἀντι τάσσεται τα πεινοῖς δὲ δίδωσι χάριν. 'Αλλ' ἀρκείτω μὲν ταῦτα ὑπὲρ τῆς ἐν τῇ ἱερᾷ Εκκλησίᾳ τάξεω;, τῆς τὸν οὐρανὸν μιμουμένης, καὶ τῆς περὶ τὰ θεῖα εὐλαβείας. Τοῦ δὲ νεκροῦ τεθέντος κατά τάξιν, δ ἱερεὺς εὐλογεῖ τὸν Θεόν. Καὶ γὰρ τότε τοῦτο μάλλον ἀναγκαιότερον, εὐλογεῖσθαι τὸν Κύριον, εἰς τὸ τέλος τοῦ δρόμου τὸν ἄνθρωπον ἀγαγόντα, καὶ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ δεδεγμένον, καὶ τὸ σῶμα τῇ γῇ διδόντα, καὶ διὰ τοῦ θνήσκειν τὴν προσοχὴν ἡμῖν δεδωκότα, καὶ ἀπὸ τῆς ζωῆς ταύτης εἰς ἄλλην ζωήν μετατι fortis aut dives dicat se salutem nobis direxisse; nam humiliatus usque ad carnen, et incarnatus et femina humili quidem, sed sancta, artifex vocatus, artificis filius, et damnatus usque ad mortem crucis, ipse per piscatores, per tabernacularios, per publicanos, per gentiles in eum credentes, nos mune dunque salvavit. Igitur noli in carne gloriari quisquis es, nam terrenus es; quo plus e terra ditescis, tanto majorem trahis corruptelam; sed sciens to laicum esse neque sacerdotium habere, neque monachorum institutum elegisse, humiliare, verusque judex esto; quum nec inter sacerdotes nec inter monachos annumereris, ut laicus adi verum puruine que ac solum judicem. Imo quum laicus sis supplex, vide quis ex laicis melior te sit, quis purior (non enim est acceptio personæ apud Deuni), necnon quis sit magis amicus Deo quam tu, præsertim quum hoc bene discernas in regiis; nam si amici ad regem approximant, quanto magis Deo propiores erunt amici ejus. Itaque peccator accede ut peccator, neque ante monachos ambula eos aspernatus; vidi ego nobiliores secundum mundum de divinis sapientes sibi monachos idiotas præponere dum accederent ad antidorumi vel ad aquas sanctificatas; neque temetipsum clericis antepone, sed maue in ordine in quo versaris, et cum humi«» lilate asside et sta, et ad Dominam accede, quoniam «Dominus, ait, superbis resistit, humilibus autem dat gratiam. Sed ista quidem satis sint de ordine in sancta Ecclesia cœlum imitante et de religione circa divina exercenda. Porro mortuo secundum ordinem reposito, sacerdos benedicit Deum, hoc enim tunc est magis necessarium Deum benedicere qui hominem ad melam cursus adduxit, animam ejus suscepit, corpus terræ committit, per mortem nos vigilantiam docuit, ab hac vita in alteram vitam transtulit, scilicet æternam, pœnamque in benefactum com· mutavit, præcipue quoniam ipse incarnatus el pro nobis mortuus resuscitavit et salvos fecit. iterum resuscitabit, et, quoniam bonus est; salvaid est, panem præsanctificatum qui populo post missam dividebatur. PATROL. GR. CLV.

Ορωπίαν τὴν τιμωρίαν· καὶ μᾶλλον ὅτι σαρκωθείς οὗτος, καὶ ἀποθανὼν ὑπὲρ ἡμῶν, ἡμᾶς ἀνέστησε το καὶ ἔσωσε· καὶ πάλιν ἐξεγερεί, καὶ ὡς φιλάνθρωπος σώσει. Εὐθὺς οὖν καὶ οἱ ψάλλοντες τὴν ὁμοίαν ᾠδή ἐπιφέρουσιν, «Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε δίδαξόν με τα δικαιώματά σου, ο Καὶ οἱ Ψαλμοὶ τοῦ ἀμώμου ἐφεξῆς ἐπιλέγονται· καὶ εἰς στάσεις οὗτοι γίνονται τρεῖς, εἰς τύπον ἅμα καὶ δόξαν τῆς Τριάδος. Οι Ψαλμοὶ δὲ οὗτοι τήν τε πολιτείαν προγράφουσι τοῦ Σωτῆρος, καὶ τὴν τῶν ἁγίων ζωήν, ἐν ᾗ καὶ πᾶς ὀφείλε: ζῆσαι τῶν εὐσεβῶν. Ἐν ἑκάστῃ δὲ στάσει προσευχὴ παρὰ πάντων τῶν ἱερέων γίνεται· καὶ πάλιν ἄρχονται οἱ Ψαλμοὶ, ἐν ἑκάστῳ στίχῳ λεγο μένου τοῦ ᾿Αλληλούϊα. Ο τὸ Ερχεται σημαίνει ό Κύριος, τὴν παρουσίαν αὐτοῦ δηλοῖ τὴν δευτέραν, ἐν ᾗ φανεὶς ἐξαναστήσει πάντας ἡμᾶς τεθνηκότας. Ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ ἄλλῃ στάσει της ο Ανάπαυσον τὸν δοῦλόν σου, ο λέγεται. Καὶ τῇ ἑτέρα, «Ελέησόν με, Κύριε, ο ὡς ἀπὸ προσώπου τοῦ κειμένου, ή οικειοτάτη καὶ ἐπωφελής προσευχή. 'Η δὲ τῶν ἱερέων εὐχὴ γίνεται οὕτω· λαβόντος διακόνου Ου μιατήριον, καὶ θυμίαμα εμβαλόντος, καὶ παρὰ τοῦ Ιερέως εὐλογίαν λαβόντος, πρὸς τῇ κεφαλῇ τοῦ κει μένου κατὰ τὸ μέσον ἵσταται οὗτο;. Καὶ θυμιῶν ἐπάνωθεν τοῦ λειψάνου, ὡς ὑπὲρ αὐτοῦ προσευχό μενος, καὶ τῷ Θεῷ προσφέρων θυμίαμα, ἐκφώνως φησὶν, «Ετι καὶ ἔτι ἐν εἰρήνῃ τοῦ Κυρίου δεηθώ μεν· ο διὰ τοῦ προβάτος θανάτου τὴν καταλλαγὴν ἐκδιδάσκων, ὡς καὶ ἡμεῖς τεθνηξόμεθα, καὶ ἵνα bit. Igitur cautores statim siinilem cautum ali- θέμενον, τὴν ἀΐδιον, καὶ ὄντως τετελεκότα φιλαν ciunt: «Benedictus es, Domine, doce me justifiationes tuas. Et deinde recitantur psalmi ab isto Incipientes: Beati immaculati, qui in tres stationes dividuntur in signum gloriamque simul Trinitatis. Ili vero psalmi Salvatoris conversationen Įræscribunt, sanctorumque vitam in qua omnis vir religiosus vivere debet. At in qualibet statione oratio fit ab omnibus sacerdotibus, et rursus incipiuntur psalmi, dicto alleluia in singulis versibus, quod cum signifcet Venit Dominus, secundum ejus adventum ostendit in quo apparens nos omnes resuscitabit mortuos. Sed et in alia statione dicitur: • Da requiem servo tuo. Et in alia: «Miserere mei, Deus,› tanquam ex persona jacentis; quæ est omnino propria et perunilis oratio. Preces vero sacerdotum sic funt: Diaconus, sumpto thuribulo thureque imposito, et benedictione a sacerdote accepta, stat in medio ad caput jacentis, et super corpus incensaus, tanquam pro eo deprecans, feoque incensum offerens, voce alla dicit: «Ει nunc quoque Dóminum oremus,, nos docens ex morte quæ supervenit cum Deo reconciliari debere, quoniam nos quoque moriemur, utque reeonciliati pro jacente deprecemur, ita ut aliquo modo per orationem ei prodesse possimus, atque pax sit ei cum Dei gratia. Deinde pro requie animæ defuncti, necnon ut dimittantur ei omnia peccata ejus Dominusque animam ejus collocet in requiem justorum. Et omnes una voce ntilissimam orationem clamant: «Kyrie, eleison. Diaconus autem omnes διηλλαγμένοι ὑπὲρ τοῦ κειμένου εὐχώμεθα, καὶ ὡς hortatur ut a Christo dona misericordie ejus jaconti expostulent, videlicet regnum cœlorum et remissionem peccatorum. Sacerdos vero primo secrelam orationem cum pietate Deo offerens, Deum spirituum eum appellans, scilicet angelorum et animarum, carnis omnis nempe hominum corporeorum, qui morte mortem destruxit, et per crucem diabolum conculcavit, necnon per nortificationem vitam impertivit mundo, precatur ut requiem donet anima defuncti in loco quietis, unde aufugit seu procul abest omnis tristitia uc genitus, pecca-, tumque omne ipsi dimitat actionis, verbi et cogitationis, quoniam nemo est a peccato immunis, nisi i!le solus qui absque peccato incarnatus est, et quoniam ipse est justus, et sermo ejus veritas, quia et ipse veritas, ipseque dixit: «Ego sum resurrectio et vita. Quod ergo clamans sacerdos quoque dicit ad Deum: Quoniam tu es resurrectio;» speramus enim quod mortuus vivet et resurget et requiem inveniet Dominum. Hoc igitur fit tribus slationibus psaluni, Beati immaculati. Quem post psalmum versiculi dicuntur pro dormiente sollicitain deprecationem ad Deum exprimentes; deinde locus ex apostolica epistola excerptus de spe resurrectionis. Ideo non mortui, sed dormientez utpote resuscitandi ab apostolo dicuntur fideles. Postea Alleluia, tanquain signum adventus Dei et prædicatio præsentiæ Christi nostræque per eum ἂν κατά τι αὐτὸν τῇ εὐχῇ ὠφελήσωμεν, καὶ ἵνα εἰρήνῃ αὐτῷ γένηται μετὰ τοῦ Θεοῦ καταλλαγέντος. Επειτα ὑπὲρ τῆς ἀναπαύσεως εὔχεται τῆς ψυχῆς τοῦ κεκοιμημένου, καὶ ὑπὲρ τοῦ συγχωρηθήναι αὐτῷ πάντα τὰ πλημμελήματα, καὶ ὅπως Κύριος τάξῃ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ εἰς τὴν ἀνάπαυσιν τῶν δια καίων. Καὶ 266 ομοφώνως πάντες τὴν ἀνυσιμω τάτην εὐχὴν, τό, «Κύριε, ἐλέησον, ο ανακράζουσι· καὶ πάντας αἰτήσασθαι παραινεί παρὰ Χριστοῦ τῷ κειμένῳ τὰ ἐλέη αὐτοῦ, τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, καὶ ἄφεσιν τῶν ἁμαρτημάτων. Ὁ δὲ ἱερεὺς πρόσ τερον τὴν εὐχὴν μυστικῶς τῷ Θεῷ μετ' εὐλαβείας ἀνενεγκών, καὶ Θεὸν τῶν πνευμάτων αὐτὸν εἰπὼν, ἤτοι τῶν ἀγγέλων καὶ τῶν ψυχῶν, καὶ πάσης σαρ κός, ἤτοι τῶν ἐνσωμάτων ἀνθρώπων, τὸν διὰ θανάτε, τὸν θάνατον καταργήσαντα, καὶ διὰ σταυροῦ τὸν διάβολον καταπατήσαντα, καὶ διὰ νεκρώσεως ζωὴν χορηγήσαντα τῷ κόσμῳ, ἀναπαῦσαι εὔχεται καὶ τὴν τοῦ κοιμηθέντος ψυχὴν ἐν τόπῳ ἀνέσεως, ὅθεν ἀπέδρα, ἤτοι μακράν, πᾶσα λύπη καὶ στεναγμός - καὶ πᾶν ἁμάρτημα αὐτῷ, συγχωρήσαι πράξεώς τε καὶ λόγου καὶ διανοίας, ἐπεὶ οὐδεὶς ἀναμάρτητος, εἰ μὴ μόνος αὐτὸς ὁ ἀναμαρτήτω; ἐνανθρωπήσας· καὶ ὅτι δίκαιος αὐτός· καὶ ὁ λόγος αὐτοῦ ἀλήθεια, ὅτι καὶ ἀλήθεια αὐτός· καὶ αὐτὸς είρηκεν, «Εγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή.» Τοῦτο οὖν ἐκφωνών καὶ ὁ ἱερεὺς, φησὶ πρὸς τὸν Θεὸν, ο Ὅτι σὺ εἶ ή ἀνάστασις· ἡ ἐλπίζομεν γὰρ, ὅτι καὶ ὁ κείμενος

DE ORDINE SEPULTUR.E. ζήσεται καὶ ἀναστήσεται, καὶ ἀνάπαυσιν εὑρήσει resurrectionis a mortuis, et sullius propter graτὸν Κύριον. Τοῦτο οὖν γίνεται καὶ ἐν ταῖς τρισί tiam Dei corpori dormientis utpote fidelis suστάσεσι τῶν τοῦ ἀμώμου Ψαλμῶν. Καὶ τροπάρια pervenientem, et Evangelium a sacerdote dicitur δὲ λέγεται μετὰ τὸν ἄμωμον ὑπὲρ τοῦ κοιμηθέντος ipsam prædicens velut per angelum Dei resurreἀναγκαιότατα δεήσεως πρὸς τὸν Θεόν· εἶτα καὶ τοῦ etionem nostram. Et statim post hæc nova oratio, ἀποστόλου περικοπὴ περὶ τῆς ἐλπίδος τῆς ἀναστά- et post orationem hymnus salutationis. σεως· διὸ καὶ οὐκ ἀποθανόντες, ἀλλὰ κεκοιμημένοι ὡς ἐγερθησόμενοι ὑπὸ τοῦ ᾿Αποστόλου ονομάζονται οἱ πιστοί· εἶτα τὸ ἀλληλούϊα, ὡς ἐπιδημίας Θεοῦ σημεῖον, καὶ ὡς κήρυγμα τῆς παρουσίας Χριστοῦ, καὶ τῆς δι' αὐτοῦ ἐκ νεκρῶν ἡμῶν ἀναστάσεως, καὶ θυμίαμα, διὰ τὴν ἐπερχομένην καὶ ἐν τοῖς λειψάνος τοῦ κοιμηθέντος ὡς πιστοῦ χάριν τοῦ Θεοῦ· καὶ τὸ Εὐαγγέλιον παρὰ ἱερέως, αὐτὴν ὡς δι' ἀγγέλου, Θεοῦ προφαῖνον ἡμῶν τὴν ἀνάστασιν. Καὶ εὐθὺς μετὰ τοῦτο πάλιν εὐχή· καὶ μετ' αὐτὴν ὁ ὕμνος τοῦ ἀσπισμοῦ. ΚΕΦΑΛ. ΤΕΖ. Τι σημαίνει ὁ ἐπὶ τοῖς νεκροῖς ἀσπασμός. Καὶ ὁ ἐπιτελεύτιος ἀσπασμός. Οὗτος δὲ καὶ διά τὴν μετάβασιν καὶ τὸν ἀπὸ τῆς ζωῆς ταύτης χωρίς σμόν· καὶ ὡς κοινωνία καὶ ἔνωσίς ἐστιν, ὅτι καὶ Ονήσκοντες ἀλλήλων οὐ χωριζόμεθα. Πάντες γὰρ τὴν αὐτὴν ὁδεύσομεν τρίβον καὶ ἅμα ταχθησόμεθα εἶναι, καὶ οὐ χωρισθησόμεθά ποτε. Χριστῷ γὰρ ζησόμεθα, καὶ Χριστῷ νῦν ἐνούμεθα, πρὸς αὐτὸν πορευόμενοι· καὶ αὔριον ἐσόμεθα μετ' ἀλλήλων, καὶ τῶν ζώντων ἡμῶν κοιμηθησομένων ὥσπερ αὐτῶν· καὶ τῆς ἀναστάσεως δὲ γενομένης τῇ κοι νωνίᾳ τῆς ὀρθῆς πίστεως, ὁμοῦ ἅπαντες οἱ πιστοὶ σὺν Χριστῷ ἐσόμεθα. Τοῦ ἀσπασμοῦ οὖν τελεσθέν της, καὶ ἡ προειρημένη γίνεται πάλιν ἐπὶ τῷ τέλει εὐχή, ὡς σφραγὶς τελοῦσα τῶν ὕμνων· καὶ οὕτως ἡ ἀπόλυσις. ΚΕΦΑΛ. ΤΞΗ. CAPUT CCCLXVII. Quid denotet hymnus salutationis, qui super defunclis cantatur. Denique hymnus salutationis qui cantatur propter eorum ex hac vila migrationem et amanditionem, necnon quoniam adest communio et adus natio, quatenus mortui nequaquam ab invicem separabimur; omnes enim eamien teremus viam et in eodem loco collocabimur, neque separabimur unquam, nam Christo vivemus, et nune Christo adunamur, ad eum progredientes, et cras alii cum aliis simul erimus, nobis qui vivimus defunctis, quemadmodum et illi defuncti sunt, factaque re surrectione, communione veræ fidei, univerɛi simul fileles cun Christo erimus. Fiuito igitur sλο lutationis hymno, prædicta rursum dicitur in fine oratio quæ est velut hymnorum sigillum, et sic absolvitur. Τι δηλοῖ τὸ, «Αἰωνία ἡ μνήμη, ο αδόμενον ῦστε. Quid significet quod postea canitur, & Aleria meρον. Μετὰ δὲ τὴν ἀπόλυσιν ἡ ἀνακήρυξις τοῦ κεκοιμη μένου, τό, ο Αἰωνία ἡ μνήμη.» Καὶ γὰρ περὶ τούτων, τοῦ ἀσπασμοῦ φημι καὶ τῆς ἀνακηρύξεως, Ο Ιερός φησι Διονύσιος, περὶ τοῦ ἀσπασμοῦ λέγων, ὅτι δηλοῖ τὴν μετὰ τῶν ἀπελθόντων ἔνωσιν τῶν ζώντων ἡμῶν ἐν Χριστῷ. Περὶ δὲ τῆς ἀνακηρύξεως, ὅτι συνετάγησαν τοῖς ἁγίοις, καὶ τῆς ἐκείνων άξιοι κληρονομίας εἰσὶν, ὡς καὶ τῆς πίστεως· καὶ πιο στενόμενον τοῦτο ἡμῖν καὶ ἀδόμενον, ἀλλὰ καὶ ὡς ανάθεσίς ἐστι πρὸς Θεὸν τοῦ κεκοιμημένου, καὶ δέησις ὑπὲρ αὐτοῦ παρ' ἡμῶν. Ἡ εὐχὴ δὲ τελευταῖον, ὡς δῶρέν ἐστι καὶ τελείωσις, καὶ εἰς τὴν τοῦ Θεοῦ ἀπόλαυσιν παραπέμπουσα, καὶ ὡς παραδιδοῦσα τοῦ ἀπελθόντος ψυχὴν καὶ σῶμα τῷ Θεῷ. Διὸ καὶ ἄχρι τοῦ τάφου σὺν τῷ λειψάνῳ παραγινόμεθα· καὶ τὸν Τρισάγιον ψάλλομεν, εἰς τὴν τῆς Τριάδος δοξολογίαν τοῦ μόνου Θεοῦ ἡμῶν. Καὶ κατατίθεμεν τῷ τάφῳ τὸ λείψανον, καὶ τῇ γῇ παραδιδόαμεν διὰ τῶν εὐχῶν, 267 πληροῦντες τὸ θεῖον πρόσταγμα, το, «Γῆ εἶ, καὶ εἰς γῆν ἀπελεύσῃ· ν καὶ τὴν ἀνάστασιν δὲ κηρύττο μεν, σφραγίζοντες τὸ λείψανον διὰ τοῦ σταυροῦ· ἢ ἔλαιον αὐτῷ ἐκχέοντες σταυροειδὼς ἐκ τῆς φωτα. γωγού, ἢ σκεύει τινὶ τὴν γῆν ἐπιβάλλοντες· ὅτι εἰ καὶ θνητοὶ γεγενήμεθα, ἀλλ' ὅμως ἀναστησόμεθα διὰ τοῦ ὑπὲρ ἡμῶν σαρκωθέντος τε καὶ ἀποθανόντος σαρκί, καὶ ἀναστάντο;, καὶ τὴν ἀνάστασιν ἡμῖν moria. › Porro post absolutionem fit de dormiente denuntintio: «Aterna memoria.» De quilus, nempe de bymno salutationis ac denuntiatione, sanctus disscruit Dionysius, dicens de salutationis hymno, quoniam ostendit nos viventes in Christo adunari cum defunctis, et de denuntiatione, quoniam cum sanctis collocati. sunt et eorum hæreditate digni sunt sicut et fide fuerunt, necnon nos id credere et cantare, sed et nos dormientem ad Deum producere atque pro eo deprecari. Denique lit oratio velut munus et consecratio in possessionem Dei inducens, Deoque animain et corpus defuncti commendans. Quapropter usque ad tumulum corpus comitamur, et Trisagion psallimus in glorificationem Trinitatis unius Dei nostri. Et tumulo corpus imponimus quod terra committimus deprecando, divinum adimplendo mandatum: «Terra es et in terram reverteris; et resurrectionem prædicamus, signantes corpus per crucem, aut oleum super eum in formam crucis effundentes ex lampade allaris, vel aliquo instrumento terram injicientes, quia etsi mortales simus, resurgemus tamen per eum qui pro nobis incarnatus carneque mortuus resurrexit, et resurrectionem largitus est nobis, necnon quia hic qui sepelitur resurget, quemadmodum Salvator noster resurrexit. Ideo postquam

σεται, ὡς καὶ ὁ Σωτὴρ ἡμῶν ἐξανέστη. Διὸ καὶ μετά τὸ τεθῆναι τῷ τάφῳ, ἔλαιον ἐπάνω τούτου σταυροει δῶς ἐκχέεται, ὡς παραδεδώκασιν οἱ ἀπόστολοι, καὶ ὁ Διονύσιος τοῦτο γράφει· μᾶλλον δὲ καὶ ἐν τῷ ταφιάζεσθαι, ἀλείφεσθαι τὸν νεκρὸν χρή. Ως γὰρ ἐν τῷ βαπτίσματι ὕδωρ καὶ Ελαιόν ἐστιν, εἰς τύπων ἐκείνων τοῖς πιστῶς βιώσασι καὶ εὐτεβῶς ταῦτα επάγεσθαι χρή. Διὰ τοῦτο οὖν καὶ ὕδατι σπάγγο ἀποσμήχουσι σταυροῦ τύπῳ τὰ λείψανα, κατά τε τὸ μέτωπον, τὰ ὄμματα, τὸ στόμα τε καὶ τὸ στῆθος, ἔτι τε τὰ γόνατα καὶ τὰς χεῖρας, καὶ ἐλαίῳ ἀλείφου σι. Τὸ γὰρ ἔλαιον τῶν ἀγώνων ἐστὶ σημαντικόν. hm tumulo condius est, oleum supra in modum χορηγήσαντος. Καὶ ὅτι οὗτος ὁ θαπτόμενος ἀναστή crucis infanditur, prout tradiderunt apostoli, quod scripsit Dionysius, seu potins dum sepelitur, tunc etiam oportet mortuum ¡qungi. Nam sicut in baplisino veniunt aqua et oleum, in eorum signum his qui fideliter picque vixerunt illa adhiberi oportet. Quapropter aqua crucis signo cum spongia corpus aspergunt in fronte, in oculis, in ore, in pectare, in genibus et in manibus, atque ungunt olço. Nain oleum agones significat, et quoniam defunetus recte pieque certans sanctificationem obtinuit, divino etiam dignabitur oleo splendidaque divini luminis jucunditate. Καὶ ὅτι ὁ κοιμηθεὶς, καλῶς καὶ εὐσεβῶς ἀγωνισάμενος, τετελείωται, καὶ τοῦ θείου ἐλέους ἀξιωθή σεται, καὶ τῆς λαμπρᾶς ἱλαρότητος τοῦ θείου φωτός. CAPUT CCCLXIX. Quare pro defuncto tantum duodecim fiant supplicationes. Et um, injecta terra, additur oratio quasi terræ commissus gratias ageret, et tanquan sigillam et consummatio. Et duodecies omnibus Deum pro lefuncto adorantibus, ut propitius sit vitæ ejus que duodecim horis constat in die et totidem in nocle, recedunt singuli apud se similia meditantes, si‐tamen ista sint curæ aliquibus; insuper vespere et mane non cessant pro defuncto orare. Deinde mandata adimplent, in primis offerentes per` singalos dies incruentuin sacrificium, quo nihil dormienti erit utilius nihilque tantam lætitiam et illuminationem iuperuiet, necnon cum Deo unionem, ipro pro nobis inutilibus efuso Domini sanguine et immolato corpore divino. Quod sacrificium tum secundum carnem propinqui tumque secundum spiritum conjuncti et eo magis secundum carnem propinquos amantes quo intimius secundam spiritum conjunguntur, continuo et singulis diebus offerunt per annum integrum totamque vitam sdam, et quanto pluries offerunt eo magis prosunt majoremque percipiunt utilitatem. Nam quid aliud fructuosius quam Christum pro` nobis immolari? Alii vero quantum possunt et voluntatem habent alii sutem ad minimum per quadraminta dies illud quotidie offerunt. CAPUT CCCLXX. Quod defunctis utile sit imprimis sanctissimum cœ - næ sacrificium. ' Tilud autem fit quoniam unus e sanctis Patribus, Gregorius seilicet Romanus, qui et dialoguin scripsit, fratrem quemdam a pœnis solvit per quadraginta dies pro co offerens. Porro sacriβcium hoc quam maxime proficuum esse necnon a vinculis mortis solvere, multis quæ contigerunt signis et scripto mandata sunt, manifestum faciunt. CAPUT CCCI.XXI. De oblative colyburum ex frugibus fructibusque, quas solet pro defuncto feri. Die vero tertia, triduum implent Deo offerentes munera ex frumento aliisque variis fructibus. Sed quare fructus? Quoniam homo semen est et tanΚΕΦΑΛ. ΤΕΘ'. Διατί ὑπὲρ τοῦ κεκοιμημένου μόνα προσκυνήματα δώδεκα. Καὶ τότε τῆς γῆς ἐπιβαλλομένης, ἡ εὐχὴ ὡς παραδοθέντος τῇ γῇ εὐχαριστήριος καὶ ὡς σφραγὶς καὶ τελείωσις ἐπιλέγεται. Καὶ δωδεκάκις πάντων τῷ Θεῷ ὑπὲρ τοῦ τελευτήσαντος προσκυνούντων εἰς ἐξιλέωσιν τῆς αὐτοῦ· ζωῆς, ἥτις δωδεκάωρος τῇ ἡμέρᾳ, καὶ δωδεκάωρός ἐστι τῇ νυκτὶ, ἀπέρχονται ἕκαστος περὶ ἑαυτοῦ τὰ ὅμοια μελετῶντες, είγε καὶ διὰ φροντίδος τισὶ γένηται τοῦτο· καθ᾿ ἑσπέραν το καὶ πρωΐ οὐ παύονται τῶν ὑπὲρ τοῦ τελευτήσαντος προσευχῶν. Εἶτα καὶ τὰ νενομισμένα ποιοῦν· προηγουμένως τὴν καθ' ἡμέραν ἀναίμακτον θυσίαν, ἧς οὐδὲν τῷ κοιμηθέντι λυσιτελέστερον, οὐδ' άλλα κατ' αὐτὸ εὐφροσύνης καὶ φωτισμοῦ καὶ Θεοῦ ενώ. σεως αἴτιον, αὐτοῦ τοῦ αἵματος τοῦ Κυριακοῦ ὑπὲρ ἡμῶν τῶν ἀχρείων ἐκχεομένου, καὶ τοῦ θείου ματος θυομένου. Καὶ ταύτην τὴν θυσίαν οἱ κατὰ πνεῦμα ἐνούμενοι καὶ πλέον φιλοῦντες τῶν καθ' αἷμα ὡς ἡνωμένοι τῷ πνεύματι, διηνεκώς καὶ καθ' ἡμέραν προσφέρουσιν, ὅλον τε τὸν ἐνιαυ τὸν, καὶ πᾶσαν αὐτῶν τὴν ζωὴν, καὶ ὅσον πλέον προσφέρουσιν, ὠφελοῦσι καὶ ὠφελοῦνται. Τί γὰρ ἄλλο ἐπωφελέστερον τοῦ θύεσθαι τὸν Χριστὸν ὑπὲρ ἡμῶν; οἱ δὲ καθ᾽ ὅσον ἰσχύουσί τε καὶ προσερές σεως ἔχουσιν· οἱ δὲ ἄχρι τουλάχιστον καὶ ἡμερῶν τεσσαράκοντα προσάγουσι καθ' ἡμέραν. ΚΕΦΑΛ. ΤΟ. Οπως τοῖς κεκοιμημένοις επωφελῆς ὑπὲρ πάντα ἡ Περωτάτη θυσία. Ἐπεὶ καί τις τῶν ἁγίων Πατέρων, Γρηγόριος δὲ οὗτος ὁ Ῥώμης, ὁ καὶ τὸν διάλογον ἐκθέμενος, ἀδελφόν τινα λέλυκε τῆς κολάσεως, ἐν τεσσαράκοντα προσφέρων ἡμέραις ὑπὲρ αὐτοῦ. Ὅτι δὲ ἡ θυσία αὕτη λυσιτελεστάτη πολλοῖς, καὶ δεσμῶν λύουσα καὶ θανάτου, δῆλον ἐκ πολλῶν προβάντων σημείων καὶ ἀναγράπτων ὄντων. ΚΕΦΑΛ. ΤΟΛ'. Περὶ τῶν προσαγομένων ὑπὲρ τῶν κεκοιμημένων κολύθων. Τῇ τρίτῃ δὲ ἡμέρᾳ καὶ τὰ τρίτα ἐπιτελοῦσιν ἐπ σπερμάτων σίτου καὶ καρπῶν διαφόρων άλλων, τῷ Θεῷ προσκομίζοντες. Τί δὲ οἱ καρποί; "Οτι καὶ ἂν

DE ORDINE SEPULTUR.E. θρωπος σπέρμα καὶ ὡς καρπὸς ἐκ τῆς γῆς, καὶ ὡς & quam fructus terra, vel tauquam granam fruσἶτος καταβαλλόμενος εἰς τὴν γῆν, θεοῦ δυνάμει πάλιν ἐξαναστήσεται· καὶ οἷον βλαστήσας ἐν τῷ μέλλοντα, τῷ Χριστῷ τέλειος καὶ ζῶν προταχθή σεται. 268 ως γὰρ ὁ παρὼν καρπός θάπτεται μὲν ἐν τῇ γῇ, βλαστάνει δὲ μετὰ ταῦτα, καὶ πολύχουν τελεσφορεί τὸν καρπὸν, οὕτω καὶ ἄνθρωπος, τῷ θανάτῳ τῇ γῇ ειδόμενος, ἀναστήσεται αὖθις. Καὶ Παῦλος τοῦτό φησι, διὰ παραδειγμάτων των στερμάτων δήλην θέμενος τὴν ἀνάστασιν. Τινὲς μὲν οὖν φασιν, ὡς διὰ τὸ θαῦμα τοῦ καλλινίκου μάρ τυρος Θεοδώρου τοῦτο τελοῦμεν τὸ τῶν καρπῶν. Οὐκ ἔστι δὲ μόνον διὰ τοῦτο, ἐπεὶ καὶ τοῦτο θεῖον καὶ παρὰ τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ διὰ τὴν τοῦ Παύλου μᾶλλον φωνὴν, ὡς εἰρήκαμεν, τὰ σπέρματα παρα εικάζοντος τοῖς ἡμετέροις σώμασι, καταβαλλομέ νοις τε καὶ ἐγειρομένοις, τιμιωτέροις οὖσιν αὐτ τῶν. Διὸ καὶ οὐ μόνον σίτον, ἀλλὰ καὶ πλεῖστα τῶν ἄλλων σπερμάτων προσάγομεν, καὶ οἶνον ἐκ του γενήματος τῆς ἀμπέλου· ὅτι καὶ τοῦτο ξύλου καρπὸς, καὶ εἰς τὴν τοῦ Χριστοῦ μετὰ τοῦ σίτου ἐξελέγη θυσίαν. Καὶ ταῖς τῶν ἁγίων δὲ μνήμαις ταῦτα προσφέρομεν, ὅτι καὶ αὐτοὶ καρπὸς ἅγιος και παραδεδομένο: τῇ γῇ τοῖς θείοις λειψάνοις, καὶ ἐν Χριστῷ ἀναστήσονται. Εξαιρέτως δὲ καὶ πλέον τῶν ἄλλων σπορίμων ὁ σἶτος, ὅτι καὶ ὁ Σωτὴρ τὸ ἑαυτοῦ πανάγιον σῶμα σίτῳ παρείχα σεν. Ἐὰν γὰρ μὴ ὁ κόκκος τοῦ σίτου, φησί, πιο σὼν εἰς τὴν γῆν, ἀποθάνῃ, αὐτὸς μόνος μένει. Εκ τούτου δὲ παριστᾷ καὶ τὴν αὐτοῦ ἔγερσιν. Ἐὰν δὲ ἀποθάνῃ, πολύν καρπόν φέρει. Ορᾷς διατί οἶτον προτίθεμεν; 'Αλλὰ καὶ ἐκ σίτου πᾶς ἀληθὴ; ἄρ τος. Διὸ καὶ Χριστὸς ὁ ἀληθινὸς καὶ ζῶν ἄρτο; εἷς· δς καὶ ἄρτον τῆς ζωῆς ἑαυτὸν κατωνόμασε· δι' ήν, ὡς οἶμαι, αἰτίαν καὶ ἐξαρχῆς ἡμῖν τροφὴ τοῖς ἀνθρώποις ὁ σἶτος δίδοται· καὶ ἔτι μᾶλλον διὰ τὸ ἐν ἄρτῳ τῷ ἐκ τοῦ σίτου μέλλειν δοθήναι γίνεσθαι τὰ μυστήρια. Τρίτα δὲ ἐπιτελοῦνται καὶ Εννατα, καὶ τὰ λοιπὰ, ἐξαιρέτως μὲν διὰ τὴν Τριά τα, ὅτι παρ αὐτῆς ἡμῖν τὸ εἶναι καὶ ἡ ζωὴ, καὶ τοῦ θανάτου συμφερόντως ἡμῖν ἐπελθόντος, αὖθις ἡ ἀναζώντις. Φασὶ δέ τινες, καὶ διὰ τὴν γένεσιν τοῦ ἀνθρώπου· ὅτι καταβληθέντος τοῦ σπέρματος ἐν τῇ μέτρα, μορφοῦται τὸ βρέφος ἐν τῇ τρίτῃ τῇ ἐν νάτῃ δὲ πήγνυται, καὶ τῇ τεσσαρακοστή ζωοῦται καὶ τελειοῦται. Εστι δ' ἐννοεῖν, ὅτι καὶ τῷ τρίτῳ μηνὶ σκιρτά - καὶ τῷ ἔκτῳ τέλειόν ἐστι βρέφος, καὶ τῷ ἐννάτῳ τίκτεται. Καὶ ἔτι ενιαύσια, ὅτι τὸ τεχθὲν ἐν τῷ τρίτῳ μηνὶ αἰσθάνεται, καὶ κατ' άλι τον αύξεται, ἀλλοιώσεις δεχόμενος ἄνθρωπος ἐν ἑκάστῳ ἔτει καὶ ἐτῶν τριάδι, καὶ μᾶλλον ἐν τῷ ἄρχεσθαι τὴν τρίτην τριάδα, ἥτις ἐστὶν ἡ ἑβδόμη, διὰ τὸ σύνθετον εἶναι τὸν ἄνθρωπον, καὶ μὴ δύνα σθαι περαίνειν τὸ τριττὸν τῆς τριάδος, ὅπερ τὰ ἐννέα ἐστὶν, ἐν οἷς ὁ ἀριθμὸς τῶν τάξεων τῶν ἀγε γελικῶν ὁ ὡς ἀσώματοι γὰρ οὗτοι καὶ νέες μόνον, ἐντελέστερον τούτῳ δὴ καὶ τῷ ἀριθμῷ ἑαυτῶν ἀθα νάτως ζῶντες, ἐκτυποῦσε τὴν ἁγίαν Τριάδα· τρεῖς τριάδες γὰρ τὰ ἐννέα· ἀλλ' ἡμῶν ὡς συνθέτων 16- menti in terram injectum, Dei potentia iterum resurget, et germinans, ut ita dicam, in vita futura Christo perfectus ac vivens offeretur. Nam quemadmodum semen in terra sepelitur, germinat autem postea et multum fructum affert, ita et home morte datus terræ, rursum resurget. Quod Paulus disit, exemplo seminum manifestam faciens resurrectionem. Nonnulli quidem asserunt nos hanc fructuum oblationem facere propter miracıJum gloriosi martyris Theodori; sed non est propter istud tantum, etsi hoc etiam divinum sit et a Deo institutum, sed potius, ut diximus, propter verbum Pauli qui semina comparavit corporibus nostris quæ sepulta resuscitantur longe ipsis honorabiliora. Quapropter non solummodo frumentum, sed et plura alia semina oferimus vinumque er genimine vitis, quoniam hoc quoque fructus est ligni, et cum frumento in sacrificium Christi fuit electum. Hæc vero etiam in commemorationibus sanctorum offerimus, quoniam ipsi quoque fructus sanctus terræ pariter sanctis reliquiis commissi in Christo resurgent. Sed præsertim et in maAfori aliis sentiuibus copia, offertur frumentum, quoniam Salvator corpus stum sanctissimum frumento comparavit dicens: Nisi granum frumenti cadens in terra mortuum fuerit, ipsam solum manet,» quo suam exhibet resurrectionem; • si vero mortuum fuerit, multum fructum affert.» Viden' quare frumentum proponimnus? Insuper es frumento omnis verus panis, ideo Christus solus est verus vivusque panis qui etiam semetipsum panem vita cognominavit, quoniam, ut censeo, είν initio nobis hominibus frumentum in escam dátus est, vel potius quia in pane ex tritico conficienda eraut mysteria. Tertia autem die ac nona et cæteris memoriam defuncti facinus praesertim quidem propter Trinitatem, quoniam ab ipsa nobis est esse et vivere vel etiam, morte nobis in bomum superveniente, reviviscere. Dicunt vero aliqui hoc etiam fieri propter nativitatem hominis, quoniam, semine in uterum immisso, formatur infans die tertia, noua compingitur, et quadragesina vivifctur ac perficitur. Putari autem potest infantem mense tertio exsultare, sexto perfectum esse, et nomo, parturiri. Agitur etiam anniversarium, quoniam infans natus mense tertio sentit, et paulatim cre scit mutationes accipiens homo singulis annis singulisque annorum ternionibus, et præsertim dum incipit tertius ternio qui est septimus annus, quoniam homo tunc perfectus est nequé tertium ternionem annorum prætergredi potest ex quo novem anni constant in quibus angelicorum ordi-. num invenitur numerus; bi enim natura sila, quum sint incorporei et spiritales, tantum et exqnisitius numero suo, immortalem vitam adı pti sanctam Trinitatem repræsentant. Quippe tras triades novem faciunt; nobis vero per septem annos vita perficitur, et similiter mutationes; al-

tingimus quidem ad tertiam trinitatem per annum δοματικὴ ἡ ζωὴ, καὶ αἱ ἀλλοιώσεις ὁμοίως· καὶ septimum, sed non possumus perfecte per corpus exprimere Trinitatem quam alio modo, ut possibile est, repræsentamus, mente scilicet nostra verboque ac spiritu ad imaginem Dei creati. Unde dum hæc facimus, dieque tertia et canteris memoriam faci - mus, Trinitatem monstranus ac prædicamus,nobis- * que per ean esse vitam atque salutem. Bonæ quidem sunt istæ cogitationes, quum inde fateamur nos nasci et esse a Deo atque pró gloria cjus. Ecclesia spiritualiter et divinitus judicat, ritusque ecclesiastici nequaquam ex sensibilibus constant; unde dum mortuus ad templum affertur, monstratur cum a Deo fuisse creatum, et defunctus Deo præsentatur. CAFUT CCCLXX. Quare tertia, nona et quadragesima die defuncti memoriu celebretur. ἀπτόμεθα μὲν ἡμεῖς τῆς τρίτης τριάδος διὰ τῆς ἐξ δόμης, οὐ δυνάμεθα δὲ ἐμφανίσαι τέλεως διὰ τὸ σῶ μα, εἰ καὶ ἑτέρως την Τριάδα ὡς δυνατὸν εἰκονί ζομεν, τῷ νοὶ ἡμῶν καὶ λόγῳ καὶ πνεύματι κατ' εξ κόνα Θεοῦ κτισθέντες. Οθεν καὶ ταῦτα γινόμενα, τρίτα τε καὶ τὰ λοιπὰ, τὴν Τριάδα δηλοῦσί τε καὶ κηρύττουσι· καὶ ὡς διὰ ταύτης πάντα ἡμῖν τὰ τῆς ζωῆς καὶ τῆς σωτηρίας. Καὶ καλαὶ μὲν ἔννοιας ταῦτα, ἐπεὶ καὶ ἡ γένεσις ἡμῶν καὶ τὸ εἶναι παρὰ Θεοῦ, καὶ ὑπὲρ τῆς δόξης αὐτοῦ καὶ ταῦτα νοούμενα· ἐκκλησιαστικώτερον δὲ τὸ πνευματικῶς ναν πάντα καὶ θείως, καὶ μὴ ἐκ τῶν αἰσθητῶν συνιστά τὰ τῆς Ἐκκλησίας· ὅθεν τὸ τὸν ἀποθνήσκοντα πρὸς τὸν ναὸν ἄγεσθαι δηλοῖ ὅτι ἐκ Θεοῦ ἐπλάσθη, και Η τελευτήσας, Θεῷ προσάγεται, Ob hanc vero causam memoriam defuncti facimus die tertia, quoniam qui a Trinitate vitam accepit in meliorem vitam translatus conspicietur, in uaturam a Deo creatam ab initio, vel etiam in meliorem immutatus. Nona autem die fit simiilter, ut ipse jam spiritus à corpore solutus cum sanctis spiritibus angelis collecetur, quibus: secundum naturam similis factus est, cum coven namero ordinibus qui ter Denu in Toieitate praedicatum celebrant, atque cum ipsis sanctorum omnium spiritibus coadunetur. Verum quadragesima die memoriam facimus propter ascensionem s lvatoris ( quadragesima die post resurrectionem factam, ut et ipse aliquando resurgens, assumptus rapiatur in nubibas et ociurat judici ac se:per sit eum Domino conjunctus. Quæ dies tertia necnon sexta et nona Trinitatem universorum Deum prædicat et in ejus gloriam pra defuncto fit memoria, quoniam per eam exstitit, et ad cam corpore solutus pergit homo, et ab ca sperat etiam sc resur· recturum. Similiter et anniversarium. Unde recte illud prædicatur per memoriam tribus vicibas artam et per consummationem quæ fit post annum, nempe Trinitatem Deum nostrum vitam esse universorum vitaeque causam, ipsam esse instauraturam universa, humanamque ab ea renovandam esse naturam. CAPUT CCCLXXIII. Quare annuam celebremus memoriam corum qui vita excessere. Ideo etiam singulis annis defuncti memoria a propinquis agitur, quo ostendunt illum vivere et anima immortalem esse et aliquando renovandum, scilicet quando volet Creator corpusque resuscitabit, illudque testantur per oblationem senuinum, necnon quoniam, quemadmodum Christus in carne mortuus resurrexit et vivit, ita et nos, at Cisit Paulus, in ipso resurgemus et vivemus. Illum antem resurrexisse et viv re testantur opera ejus et sacrificium ipsi ut viventi pro omnib is oblatam ΚΕΦΑΛ. ΤΟΒ'. Διατί τρίτα εννατά τε καὶ τεσσαρακοστά, καὶ τὰ λοιπὰ μνημόσυνα. Τα τρίτα δὲ ὑπὲρ τούτου τελεῖται, ὅτι διὰ τῆς Τριάδος τὸ εἶναι λαβὼν, καὶ εἰς τὸ εὖ εἶ και μεταστάς όφθήσεται, εἰς τὸ ἐξαρχῆς ἢ καὶ κρεῖττον ἀλλοιωθείς. Τὰ ἔννατα δὲ, ἵνα 269 τοῖς ἁγίοις πνεύμασι τοῖς ἀγγέλοις τὸ πνεῦμα του του ἄλλον ἂν συγκαταγαγῇ, κατὰ φύσιν, ὅμοιον αὐτοῖς γεγονός, τοῖς εἰς ἐννέα ὀριθμουμένοις τάγμασι, καὶ διὰ τούτων τρισσῶς τὴν ἐν Τριάδι Θεόν κηρύττουσι καὶ ὑμνοῦσι, καὶ σὺν αὐτοῖς τοῖς τῶν ἁγίων ἀπάντων ἐνω ῇ πνεύμασι. Τα τεσσαρι κοστὰ δὲ, διὰ τὴν τοῦ Σωτῆρος ἀνάληψιν, μετὰ τὴν ἀνάστασιν ἐν ταύτῃ γεγενημένην, ὡς ἂν καὶ αὐτό; τότε ἀναστάς, ὥσπερ ἀναληφθῇ ἁρπαγεὶς ἐν νεφέ λαις, καὶ προσυπαντήσῃ τῷ κριτῇ, καὶ οὕτω συνών εἴη πάντοτε τῷ Κυρίῳ. Καὶ ὁ μὴν δὲ ὁ τρίτος, ὁ ἔκτος τε καὶ ἔννατος, αὐτὸ δὴ τοῦτο τὴν Τριάδα τον τῶν δίων Θεὸν κηρύττουσι, καὶ εἰς δίξαν αὐτοῦ εἰσιν ὑπὲρ τοῦ τετελευτηκότος· ὅτι καὶ ἐκ ταύτης συνέστη, καὶ εἰς ταύτην λυθεὶς τοῦ σώματος που πόρευται ἄνθρωπος, καὶ ἐξ αὐτῆς πάλιν ἐλπίζει τὸ ἀναστῆναι καὶ τὰ ἐν τῷ τέλει δὲ τοῦ ἐνιαυτοῦ τοῦτο καταγγέλλει σαφῶς διὰ τοῦ τρισσοῦ τῶν μηνῶν, καὶ ἔτι διὰ τὴν ἐκεῖσε τελείωσιν· ὅτι ἡ τῶν ὅλων ζωή, καὶ τοῦ εἶναι αἰτία ή Τριάς ὁ Θεὸς ἡμῶν, αὕτη τῶν ὅλων ἔσται ὑποκατάστασις, καὶ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως ἀνακαίνησις KEPAA. TOF'. Διατί κατ' ἐνιαυτὸν τὴν τῶν ἀπελθόντων άγαμων μνήμην. Διὸ καὶ κατ' ἐνιαυτὸν ἡ τοῦ τελευτήσαντος παρά τῶν προσηκόντων ἄγεται μνήμη, δηλούντων ὡς τη καὶ ἀθάνατός ἐστι τῇ ψυχῇ, καὶ ποτε ἀνακαινισ ή σεται, ὅτι ὁ πλύσης εθελήσει, καὶ τὸ σῶμα ἐξεγε ρεῖ· καὶ μαρτυροῦσι τοῦτο διὰ τῶν προσφερομένων σπερμάτων· καὶ ὅτι, ὥσπερ ὁ Χριστὸς ἐπιθανό τῇ σαρκὶ, ἀνέστη καὶ ζῆ, καὶ ἡμεῖς, ὡς τις 11.5. δας, ἐν αὐτῷ ἀνατρητάμεθα καὶ ζησόμεθα. Να ε ἀνέστη και την μαρτυρεῖ αὐτοῦ τὰ ἔργα, καὶ ἡ δ σ' αύτε προταγομένη rovin, mut

DE OBDINE SEPULTURE. τελουμένη, καθώς οὗτος ἐκέλευσε. Γίνονται τοίνυν et celebratum, prout ipse manulavit. Fit igitur η αἱ μνῆμαι ἐν τοῖς προειρημένοις καιροῖς, ὡς εἰρή καμεν, διὰ τὰς προγεγραμμένας αιτίας· καὶ πολλοῖς τῶν ἁγίων ἐδείχθη τε καὶ ἀπεκαλύφθη ἡ ἀπὸ τούτων ἐγγινομένη τοῖς ἀπελθοῦσιν ὠφέλεια. Διὸ καὶ ταύτας τὰς μνήμας χρὴ ἅπαντας ἐκτελεῖν καὶ μετὰ σπουδῆς ὅσης, καὶ μάλιστα τὰ τῆς φρικτοτάτης Ουσίας· ὅτι καὶ διὰ τοῦτο δέδοται· ἐπεὶ διά τε τῶν τελουμένων δεήσεων καὶ εὐχῶν, καὶ τῶν ἱερῶν θυσιῶν, καὶ τῶν εἰς τοὺς πένητας εὐποιιῶν, οὐ μήνου τοῖς ἡμαρτηκόσι καὶ ἐν μετανοίᾳ ἐξελθοῦσι τοῦ σώματος ἄφεσις τε καὶ ἄνεσις δίδοται, καὶ τῆς τιμωρίας ἀπαλλαγή, ἀλλὰ καὶ τοῖς δικαίως ζήσασι, καὶ τέλος ἀγαθὸν καὶ θεοφιλὲς ἀποδεδωκόσι, μείζων ἡ κάθαρσις καὶ ἀνάβασις χορηγείται, ὡς καὶ τῷ Χρυσορρήμονι δοκεῖ ἐν τῇ ἑρμηνείᾳ τῶν Πράξεων, καὶ ἡ πρὸς Θεὸν ἐγγύτης καὶ παρρησία, καὶ τοῦ φωτισμοῦ λαμπροτέρα ἡ ἐκ Θεοῦ μετάδοσις. Καὶ πᾶς ἔστω γινώσκων πιστές, ὡς εἰ φιλεῖ τὸν οἰκεῖον ἐντεῦθεν ἀπελθόντα, τὰ μεγάλα τῶν ἀγαθῶν αὐτῷ προξενεί, προσφέρων ὑπὲρ αὐτοῦ· καὶ πολλῆς αὐτῷ τῆς εὐφροσύνης γίνεται πρόξενος, καὶ πένησι παρέ χων, καὶ αἰχμαλώτους λυτρούμενος, καὶ τἆλλα πειῶν, οἷς Θεὸς θεραπεύεται· ἐξαιρέτως δὲ ὑπὲρ αὐτοῦ τὰς ἀναιμάκτους σπεύδων ἐκτελεῖσθαι θυσίας. Η γὰρ ἐπὶ τῇ φρικτῇ θυσίᾳ μερίς, καὶ ἡ ἐπὶ ταύτῃ τοῦ ἀπελθόντος ἀνάμνησις, τῷ Θεῷ τοῦτον ἐν», καὶ ἀοράτως μετέχειν αὐτοῦ παρέχει και και νωνεῖν. "Οθεν ἐκ τούτου ὠφελούμενοι τὰ μεγάλα, οὐ μόνον παρακαλοῦνται καὶ σώζονται οι τε ἐν Χριστῷ μεταστάντες ἐν μετανοίᾳ ἀδελφοὶ, ἀλλὰ καὶ αἱ τῶν ἁγίων ἱεραὶ καὶ θεῖαι ψυχαί λίαν ἐν τούτοις εὐφραίνονται, χάριν αὐτῶν γινομένοις, καὶ ἐν ἀγαλ λιάσει σκιρτῶσι, Χριστῷ ἑνούμενοί τε καὶ κοινωνοῦντες διὰ τῆς ἱερωτάτης θυσίας ταύτης καὶ και θερώτερον καὶ λαμπρότερον, καὶ τῶν αὐτοῦ μετέ χοντες γνησιώτερον χαρισμάτων, ὑπὲρ ἡμῶν ἱκετεύ ουσιν· ὅτι καὶ διὰ τοῦτο τὴν θυσίαν ταύτην Χριστός ενήργησέ τε καὶ παραδέδωκεν, εἰς ἁγιασμὸν ἁπάντ των καὶ φωτισμὸν, καὶ ἵνα μετ' αὐτοῦ ἕν ὦσιν, ὡς ηύξατο. Διὸ καὶ τῶν μεμνημένων 270 αὐτῶν καὶ τὰς ἱερωτάτας ἐπιτελούντων εἰ; τιμὴν αὐτῶν καὶ μνήμην Ουσίας, διηνεκώ; ὑπερεύχονται· καὶ με τί ται τούτων και πρέσβεις γίνονται· καὶ πρὸς τὴν ὁμοίαν κοινωνίαν ἐξαιτοῦνται καὶ αὐτοὺς ἐλθεῖν τοῦ Χριστοῦ. Ὅθεν καὶ τῶν ἀδελφῶν ἡμῶν τῶν ἀπελθόντων μνημονευτέον, ἵνα καὶ ἡμῶν ἕτεροι μνημονεύτωσ:· καὶ ὑπὲρ τῶν ἁγίων προσενεκτέον ὅση δύναμις, ἵνα εὐφραίνοντες τούτους ἐν Χριστῷ, καὶ μεσίτας εὐφραινομένους πρὸς αὐτὸν ἔχωμεν, καὶ σωθείημεν δι' αὐτῶν. Κληρικός. Ιδού περὶ πάντων ημὶν ἐδήλωσας, ἀγιώτατε, καὶ ἐδίδαξας ἀκι βῶς, καὶ τὰ περὶ τοῦ τέλους ἡμῶν ἐξέθηκας, καὶ ὅτι ἡμῖν λυσιτελή και σωτήρια έδειξας, καὶ τὸ τῆς πίστεως ὀρθὸν διατρανώσας. Τί οὖν ἀνταποδώσομέν του ἕνεκα τῆς ἁγάτης; Χάριν μόνον ὁμολογοῦμεν τῷ ἐν Τριάδι μόνῳ Θεῷ, τῷ καὶ ἡμᾶς μὲν πρὸς τὸ ἐρωτῆσαι κινήσαντι, memoria, ut diximus, in prædictis temporibus propter cas quas retulimus causas, sanctisque multis monstratum est et revelatum quanta sil ex his utilitas defunctis. Propterea has commemorationes necesse est ab omnibus peragi, et summa etiam contentione, et præcipue maxime tremendum sacrificium, quod hanc ob ipsam rem traditumest. Cum per has preces, et orationes, et sacra sacrificia, et erga pauperes bona opera, non solum his qui deliquerunt et cum pœnitentia egressi sant e corpore, remissio et relaxatio conceditur, et pœnarum liberatio, sed et illis qui juste vixerunt, et fine bono, et Deo complacito vitam terminarunt, major purgatio, et sublimatio datur, ut Chrysostomo videtur in expositione in Acta apostolorum, et ad Deum approximatio, et apud eumdem libertas, et illuminationis ex eo suppeditatio splendidior. Noverit fidelis omnis, si diligat propinquum hac vita defunctum, magna ei præstare bona, si pro eo offerat, magnique gaudii eidem esse auctorem, si pauperibus eleemosynas facial, captivos redimat, aliaque faciat quibus colitur Deus, et præsertim si studeat incruenta pro eo paragi sacrificia. Nam in tremendo sacrificio pare ticula, et super eam illius, qui decessit commemoratio, illum Deo unit, Deique invisibiliter fieri participen, et cum eo communicare facit. lline maximam utilitatem consecuti, consolantn: et salvantur, qui in Christo decesserunt cum pœnitentia fratres. Sed et sacra divinæque sanctorum puimæ maximum in modum iis, quæ pro ipsis fiunt, delectantur, et cum gaudio exsultant, Christo sese unientes, et communicantes per sacratissimum hoe sacrificium purius ac splendidius, et illius munera perfectius participantes, pro nobis preces fundunt. Quod ob eam causam sacrificium hoc Christus operatus est, et tradidit in sanctificatio - nem omnium, et illuminationem, et ut cum eo unum essent, quemadmodum precatus est. Quispropter pro iis qui eorum recordantur, et sacrosancta sacrificia, et memoriam in eorum honorem peragunt, continuo supplicant, et mediatores eorum et oratores flunt, et, ut ad similem commu nionem Christi insimul et ipsi veniant, exorant. Quare et fratrum nostrorum mortuorum commemoratio inculcanda est, ut et nostrum alii commemorationem faciunt, et offerenda sunt pro sauctis sacrificia pro posse nostro, ut cos consolantes in Christo, et mediatores gaudentes apud illum habeamus, et per cos salutem consequamur. Clericus. Ecce omnia nobis manifestasti, saneLissue, et accurate docuisti, et quae ad linen nostrum attinent expcsuisti, et quecumque nous utilia sunt ac salutaria ostendisii, fideique expla - nasti rectitudinem. Quid ergo retribuemus tibi ob tuam charitatem? Gratias tantum agimus soli in Trinitate Deo qui nos quidem ad sciscitanaumi

movit, tibi vero largitus est sermonem pro nobis καὶ σοὶ δὲ παρεσχηκότι λόγον. ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ qui plura ac interrogavimus dixisti ac docuisti; et merces sit tibi ab eo magna ac, utpote a Deo, multiplex. " Pontifex. Gratias agimus, fratres, et gloriam reddimus Patri et Filio et Spiritui sancto, uni Deo nostro in Trinitate, qui dedit verbum in apertione oris, in quo nos sperantes de his ausi sumus disxerere quæ super nos sunt, quum divina sint et sublimia. Hoc igitur Dei donum est propter vos, non propter me, si tamen utilia tantummodo direrimus. Non enim prorsus autumo quum veritatem velim dicere, utilia et necessaria yobisque fructuosa dixisse, quum tenuitatem et imbecillitatem ac ignorantiam ingenii mei ex parte noverim, ne dicatn me totum præ tenebris caligare. Si quis forte dixerit: Quare igitur hæc tentåsti? charitatem in cangam prætendam, quoniam sæpius me interrogaverunt fratres, et quoniam non mea, Bed ex Scriptura sacra sanctisque nostris verba colligens, pro facultale scripsi, et sequentia ex divinis eorum consiliis intuli.Igitur si quid utilitatis et conìanodi inveniatur in dictis, Deo gratias, lioc nos strum non est, sed ex divinis Scripturis et sanctorum scriptis, propter vos qui sæpe diverso modo nos interrogavistis, ac propter alios quosdam fratres qui ad hoc variis temporibus coegerunt nos. Εt merces magis erit vobis qui occasions dedistis tenueque ac terrenum et humile ingenium nostrum humilitate vestra ac interrogatione in dilectione et gratia Dei in Trinllate aperuistis. Adsit qui hæc vobis fructuosa facial fratribusque omnibus proficua in gloriam ejus salutemque nostram ejusdem clementia et benignitate, cui confidentes res supra vires nostras positas altentare ausi sumus, et cujus dilectione ista pro facultale disposuimus. Et sint ista illi in gloriam nobisque humilibus in səluteın, quia hæc quoque obtulimus uni in Trinitate Deo, intercedentibus semper virgine et sanctissima gloriosissima Dei Genitrice, sanctisque augelis a Deo illuminatis, beatis etiam apostolis divina predicantibus, sanctissimis Deiferis pontificibus, gloriosis martyribus, sanctis et justis omnibusque sanctis ejus a sæculo et usque ad consummationem sæculi. Quoniam eum decet omnis gloria, magnitudoque et magnificentia, Patrem et Filium sanctumque Spiritum, solum in Trinitate Deum, unam naturam potestatemque et virtutem in tribus indivisis inconfusisque personis, omni tempore, nunc et. semper et in sæcula saeculorum. Amen, Ο πλείω ὧν ἡρωτήσαμεν ειρηκότι καὶ ἐκδιδάξαντι - καὶ ὁ μισθὸς εἴη σοι παρ' αὐτοῦ πολὺς, καὶ ὡς παρά Θεοῦ πολλαπλούς. ᾿Αρχιερεύς. Εὐχαριστοῦμεν, ἀδελφοὶ, καὶ δόξαν προσάγομεν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, τῷ μόνῳ Θεῷ ἡμῶν ἐν Τριάδι, τῷ διδόντι λόγον ἐν ἀνοίξει τοῦ στόματος, ἐφ᾽ ᾧ δὴ καὶ ἡμεῖς Αλπικότες, τὸ περὶ τούτων εἰπεῖν τετολμήκαμεν, ὑπὲρ ἡμᾶς ὄντων ὡς θείων καὶ ὑψηλῶν. Τοῦτο οὖν Θεοῦ δῶρον· καὶ δι᾽ ὑμᾶς, καὶ οὐ δι' ἐμὲ, είγε μόν νον καί τι τῶν ὠφελίμων εἰρήκαμεν· οὐδὲ γὰρ ὅλως νομίζω, είγε καὶ θέλω λαλεῖν τὴν ἀλήθειαν. εἰρηκέναι τί τῶν χρησίμων καὶ ἀναγκαίων, καὶ πρὸ; ὠφέλειαν συντεινόντων· ἐπεὶ τὸ εὐτελές τε καὶ αδρανὲς τῆς ἐμῆς διανοίας καὶ ἀμαθὲς ἐκ μέρους οἶδα, εἰ καὶ μὴ τελέως ἐσκότισμαι. Εἰ δέ τις ἐρεῖ, Καὶ τίνος χάριν ταῦτα ἐξέθου λοιπόν;. Διὰ τὴν ἀγάπην, ἀπολογήσομαι, ἐν τῷ ἐρωτᾷν πολλάκις τοὺς ἀδελφούς· καὶ ὅτι οὐκ ἐμὰ, ἀλλὰ τὰ ἐκ τῆς Αγίας Γραφῆς καὶ τῶν ἁγίων ἡμῶν συλλέγων, κατά δύναμιν ἔγραψα, καὶ τὰ ἑπόμενα τῶν θείων αὐτῶν ἐννοιῶν. Εἰ μὲν οὖν τι χρήσιμον ἢ ἐπωφελὲς ἐν τοῖ; εἰρημένοις, τῷ Θεῷ χάρι;, καὶ οὐχ ἡμῶν τούτη, ἀλλὰ τῶν θείων Γραφῶν καὶ τῶν ἁγίων, καὶ δι' ὑμᾶς τοὺς πολλάκις διαφόρως ηρωτηκότας, καί τινας ἄλλους τῶν ἀδελφῶν, εἰς τοῦτο κατὰ καιρὸν ἀναγκά σαντας· καὶ ὁ μισθὸς ἔσται μᾶλλον ὑμῖν τοῖς τὰς ἀφορμὰς δεδωκόσι, καὶ τὸν εὐτελέστατον νοῦν ἡμῶν καὶ γεώδη καὶ ταπεινὴν τῇ ταπεινώσει ὑμῶν καὶ έρωτήσει ἐν ἀγάπῃ τοῦ ἐν Τριάδι Θεοῦ καὶ χάριτι διανοίξασιν. Ος καὶ εἴη χρήσιμα ποιῶν ὑμῖν ταῦτα, καὶ τοῖς ἀδελφοῖς ἅπασιν ἐπωφελῆ τὰ εἰρημένα, καὶ εἰς δόξαν αὐτοῦ καὶ σωτηρίαν ἡμῶν τῇ αὐτοῦ φιλανθρωπίᾳ καὶ ἀγαθότητι, ᾧ καὶ τεθαρρηκότες, τοῖς ὑπὲρ ἡμᾶς ἐγχειρῆσαι κατετολμήσαμεν, καὶ ἐν ἀγάπῃ τούτου τὰ κατὰ δύναμιν ἐξεθήκαμεν. Καὶ γένοιντο εἰς δόξαν αὐτοῦ ταῦτα, καὶ ἡμῶν τῶν ταπεινῶν σωτηρίαν· ὅτι καὶ ταῦτα αὐτῷ ἀνεθήκα μεν τῷ μόνῳ ἐν Τριάδι Θεῷ· πρεσβείαις τῆς ἀει παρθένου καὶ παναγίας ὑπερενδόξου Θεοτόκου, τῶν θεολήπτων καὶ ἁγίων ἀγγέλων, τῶν θεηγόρων καὶ μακαρίων ἀποστόλων, τῶν θεοφόρων καὶ πανιέρων ἱεραρχῶν, τῶν καλλινίκων μαρτύρων τε, ὁσίων τε καὶ δικαίων, καὶ πάντων τῶν ἀπ' αἰῶνος καὶ ἕως συντελείας αἰῶνος ἁγίων δούλων αὐτοῦ. Ὅτι αὐτῷ πρέπει πᾶσα δόξα, μεγαλωσύνη τε καὶ μεγαλοπρέ πεια, τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ Υἱῷ, καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύ ματι, τῷ μόνῳ ἐν Τριάδι Θεῷ, τῇ μια φύσει καὶ ἐξουσίᾳ καὶ δυνάμει, ἐν τρισὶν ἀδιαιρέτοις καὶ ἀσυγχύτοις ταῖς ὑποστάσεσι, πάντοτε νῦν καὶ ἀε, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.