ΕΡΜΗΝΕΙΑ ΣΥΝΟΠΤΙΚΗ ΚΑΤΑ ΔΥΝΑΜΙΝ ΕΙΣ ΤΟ ΤΗΣ ΟΡΘΟΔΟΞΟΥ ΚΑΙ ΑΜΩ ΤΟΥ ΗΜΩΝ ΠΙΣΤΕΩΣ ΤΩΝ ΧΡΙΣΤΙΑΝΩΝ ΘΕΙΟΝ ΚΑΙ ΙΕΡΟΝ ΣΥΜΒΟΛΟΝ. EJUSDEM SUCCINCTA QUANTUM LICUIT EXPOSITIO DIVINI ET SACRI SYMBOLI RECTE AC SINCERÆ FIDEI NOSTRÆ. Ante omnia necesse ac salutare est ut sanctissimum de vera alque unica Christianorum fide symbolum ad apicem summa cum diligentia observemus, ex imna mente prædicemus, et, ubi tempus ac res jubent, rationen de eo reddamus. lis. vero præsertim qui scientiæ ac doctrinæ profundiora jocerunt fundamenta ista necessitas incumbit, ita ut vel morte obsignare didem parati sint. Ac nos ipsi qui, litteris et artibus minus ornati, inferiori ecclesiasticæ bieṛarchiæ ordini accensendi, divima misericordia ad magisterium, imo ad archiepiscopatum vocali sumus, per seiun plerorumque discendi zelum copidorum, non obstante infesta turba impiorum ac haereticorun, nostrum esse judicavimus ea quæ mente colimus, ac voce prædicamus docemusque, jam litteris quoque mandare, eum in finem, ut vera ac sincere, quae apud nos est, pietatis signa, divinas quæ Scripturas interpretando, in medium proferamus, fideliumn Bduciam fulcientes, iufidelium autem ani11:08 convertentes. Deus autem nobis det facultatem Patribus nos submissos prebendi, et quæ corde gerimus, eadem qua ipsi sinceritate pronuntiandi. Igitur, solorum Patrum doctrinam ac sententias observantes ipsorum confessionem, divinum, inquau, symbolum, pignus fidei quod composuerunt, integrum servemus, mente et ore, verbis et factis, quotidie in sacra concione proferentes. Symbolum autem fidei illud voco quod primo Nicænum conc. trecenti octodecim Patres sub Constantino pio imp., et in secundo sub Theodosio pio imp. centum quinquaginta Patres pronuntiarunt firmaruntque. Εt hæc quidem conc. duo, quinque insequentes acun:enicæ synodi ita seculæ sunt ut nihil nec detrahendo, nec adjiciendo Christianismum nobis integrum, sicque Ecclesiæ fundamentum, piorum G 292 Περὶ τοῦ ἱερωτάτου Συμβόλου τῆς ἀληθοῦς καὶ μόνης τῶν Χριστιανῶν ἡμῶν πίστεως, ἀναγκαῖον μὲν καὶ σωτηριώδες, πρό τινος ἄλλου τῶν παρ' ἡμῖν, πάντα πιστὸν ἄχρι καὶ συλλαβῆς καὶ κεραίας ἀσινὲς τηρεῖν αὐτό, διαψύχως τε κηρύσσειν, καὶ δια δόναι λόγον κατὰ καιρὸν, ὡς δύναμις. Τοῖς δὲ γε γνῶσιν ἐσχηκόσι μείζονα, καὶ διδασκαλικών είλης φάσιν ἀξίωμα, τοῦτο μάλιστα τελεῖν πρὸ τῶν ἄλλων χρεών, καὶ τὴν ψυχὴν προτιθέναι, εἰ τούτου δεήσεις. Καὶ ἡμεῖς τοίνυν, γνώσει τε καὶ μαθήσει καὶ τῶν μικρῶν τῆς Ἐκκλησίας τελοῦντες ἐλάχιστοι. Ομως Αξιωμένοι τῶν μεγίστων τῆς Ἐκκλησίας, εἰς δια δασκαλίας τάξιν κληθέντες καὶ ἀρχιερωσύνης φι λανθρώπῳ χάριτι Θεοῦ, διά τε τοὺς ἐγγίζοντας καὶ μαθεῖν αιτουμένους, διά τε τοὺς ἐναντιουμένους Η ἀσεβεστάσῃ γνώμῃ ἢ αἱρετικῇ δόξῃ, δίκαιον εἶναι ᾠήθημεν, δ ψυχῇ πιστεύομεν καὶ φέρομεν, γλώσση τα κηρύττομεν, καὶ διδάσκομεν, καὶ γράμμασι και θομολογήσαι, καὶ εἰ; παράστασιν τῆς καθ' ἡμᾶς ἀληθοῦς καὶ μόνης εὐσεβείας, ἐκ τῶν θείων τοῦτο διερμηνεύσαι Γραφῶν ὡς δύναμις.:ὓς ἂν τοῖς μὲν πιστοῖς, εὐφροσύνη γένηται μάλλον καὶ στηριγμός, τοῖς δ᾽ ἀπίστοις καὶ ἑτερόφροσιν Ελεγχός τε καὶ όνειδος. Ἡμῖν δ' ἀποδοθείη Θεῷ ἦτε πρὸς τοὺς Πατέρας ὑποταγή, καὶ τὸ τῆς ὁμολογίας ἴσον αὐτ τοῖς ἀκραιφνές τε καὶ βέβαιον. Οὐκ ἐν ἄλλοις οὖν, ἀλλ' ἐν τοῖς τῶν Πατέρων αὐτῶν ἱστάμενος βήμασι, τὴν ὁμολογίαν αὐτῶν, τὸ ἱερὸν Σύμβολον, ήτοι σημεῖον τῆς πίστεως, ὅπερ ἐκθέσει οἰκείᾳ καὶ βήμα. σιν αὐτοῖς συντεθήκασιν οὗτοι, ἀκαινοτόμητον πάνω τῇ καὶ ἡμεῖς συντηροῦμεν καὶ ὁμολογοῦμεν ψυχή τε καὶ λόγῳ καὶ πράγμασιν, ὡς καθ᾿ ἑκάστην ἐπ' Εκκλησίας κηρύττομεν. Σύμβολον δέ φημι τῆς πίσ στεως, ὅπερ ἡ πρώτη ἐν Νικαίᾳ τῶν τριακοσίων δέκα καὶ ὀκτὼ ἐπὶ Κωνσταντίνου τοῦ εὐσεβοῦς βασ

reliquerint, itemque columnam ac terminum inconcussum definierint. Hanc confessionem oppugnans is qui a principio inimicus hominem ad inobedientiam erga voluntatem divinam seduxit, nunc quoque hæreticos ad rebellionem excitat ut hominem a veritalis, in qua nihil falsi, cognitione semoveat. Nobis autem ante omnia files est servanda. Quamvis enim a peccatis minime immunes simus, omnes tamen per penitentiam fidem amissam recuperare valemus. Confiteamur igitur sanctum symbolum, ejusque cognitionem ubique vulgemus. Tu autem, Deus noster trine et unice, qui solus es ante sæcula, super omnem substantiam, omnem superans intellectum, Pater optime et causam non habens, Fili unigenite et Dei Verbum, et Spiritus sancte e Patre procedens, unica potestas, unicum omnium principium, rerum quæ non erant Conditor, et oninia continens, et rationabilium illuminator atque doctor, dirige nos qui divinam expandamus pro viribus scientiam, virtute bonitateque tua. Sanctificati ergo et Trinitatis invocatione signati, confessionis Symbolum incipiamus. σιλέως, καὶ ἡ δευτέρα ἐπὶ Θεοδοσίου τοῦ φιλοχρί- confessionen veraque ac orthodoxa dei signum. στου βασιλέως ἐν τῇ βασιλευούση Κωνσταντινουπόλει τῶν ἑκατὸν πεντήκοντα ἁγίων Πατέρων σύνο δοι, καὶ συνεγράψαντο, καὶ τελειώσασαι ἐβεβαίω σαν. ρ τινι δὴ καὶ αἱ μετ᾿ αὐτὰς οἰκουμενικαὶ θεῖαι πέντε σύνοδοι κατακολουθήσασαι, μηδὲν προσθεῖσαι μηδ' ἀφελόμεναι, ἀκραιφνῆ τὸν Χριστιανισμὸν ἡμῖν τετηρήκασι, καὶ τοῦτο τῆς Ἐκκλησίας θεμέλιος. Καὶ τῶν εὐσεβούντων, ὁμολογία της ἀληθοῦς τε καὶ ὀρθοδόξου πίστεως σημείον, καὶ στήλη, καὶ ὄρος ἀσφαλῆς καὶ ἀσάλευτος. Ταύτην τὴν ὁμολογίαν ὁ ἀρχῆθεν πολέμιος ἐξ ἀρχῆς κατα πολεμῶν, ὡς καὶ τὸν ἄνθρωπον πάλαι τῆς θείας ἐσπούδασεν ἐξῶσαι βουλῆς. Καὶ νῦν ἀθέοις, ἑτερο - δόξοις το πλείστοις τὴν πρὸς αὐτὴν ἀναθέμενο; μάχην, ἐξῶσαι πάλιν τῆς ἀψευδοῦς ἐπισπεύδει τὸν ἄνθρωπον γνώσεως. Αλλ' ἡμῖν φυλακτέον τὴν πίστιν. Εἰ γὰρ καὶ ἁμαρτίαις οὐκ ἀνεύθυνοι πάν τως, αλλά γε τῇ μετανοίᾳ καὶ πίστει πρὸς τὸ σωθῆ ναι θαῤῥεῖν ἅπαντες ἔχομεν. Ομολογητέον τοίνυν τὴν καλὴν ὁμολογίαν, καὶ ἑρμηνευτέον τὴν γνῶσιν ταύτης ὡς ἐφικτόν. Σὺ δὲ Τριὰς καὶ μονὰς ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ μόνος ἀεὶ ὤν, 293 ὁ προαιώνιος, ὁ ὑπερούσιος, ὁ ἀκατάληπτος, Πάτερ ἀγαθὰ καὶ ἀναίτις, Υἱὲ μονογενὲς καὶ Λόγε Θεοῦ, καὶ Πνεῦμα ἅγιον ἐκ Πατρίς προερχόμενον, ἡ μία δύναμις, ἡ μία τῶν ὅλων ἀρχὴ, ἡ δημιουργὸς ἐκ μὴ ὄντων, καὶ συνεκτικὴ πάντω, καὶ τῶν λογικῶν φωτιστικὴ καὶ διδάσκαλος, χορήγησον ἡμῖν σου τὴν θείαν διασαφῆσαι γνῶσιν ὡς ἐγχωρεί ἐνεργείᾳ τῇ σῇ καὶ χρηστότητι. Καθαγιασθέντες οὐκοῦν ἡμεῖς, και σφραγισθέντες τῇ ἐπικλήσει τῆς Τριάδος, καὶ τοῦ Συμβόλου τῆς ὁμολογίας αὐτῆς ἀρξώμεθα. Πιστεύω εἰς ἕνα Θεόν Πατέρα παντοκράτορα. Ως θαυμαστὴ ἡ τῶν Πατέρων θεολογία. Κατά πάντων γὰρ εὐθὺς τῶν ἀσεβούντων πλουτεῖ τὸ προ οίμιον, τὸ Πιστεύω μὲν προτιθεῖσα διὰ τὸ τῆς πιο στεως ἀσφαλές· εἰς ἕνα δὲ Θεόν Πατέρα παντο κράτορα, ὅτι θεός εἷς, καὶ οὗτος, Πατήρ, ὡς πηγή τῶν ἐξ αὐτοῦ, Υἱοῦ τε καὶ Πνεύματος· καὶ Παντο κράτωρ οὗτος, ὡς· μετὰ τοῦ Λόγου καὶ Πνεύματος τῶν ὅλων κτισμάτων ποιητής. Ἐπεὶ γὰρ κατὰ τὴν Μωϋσέως συγγραφήν, ἥτις ἀληθεστάτη μὲν καὶ ἀρχαιοτάτη ἐστὶν, ἐπιδεὴς δὲ μόνον τοῦ θείου Εὐαγ γελίου, σκιώδης ούσα καὶ ἀτελής, εἷς Θεὸς ἰδιδάςκετο μόνον, ὁ Πατήρ δηλονότι ό δέ γε Λόγος καὶ τὸ Πνεῦμα ἀμυδρώς ἦν ἐν αὐτῇ μαρτυρούμενα ούτ ρανὸς δὲ καὶ γῆ, καὶ τὰ ἐν αὐτοῖς ἅπαντα ἐξ οὐκ ὄντων λόγῳ καὶ Πνεύματι πεποιημένα Θεοῦ ἐγέγρα πτο· ἕτεροι δὲ τῶν ἀνθρώπων ἀποπλανηθέντες πολλοι, οἱ μὲν μὴ εἶναι Θεὸν εἰρήκασιν, άφρονες ὄντως ὄντες, καὶ τύχῃ καὶ εἱμαρμένῃ τὸ πᾶν ὑπέθηκαν οἱ δὲ θεῷν πλῆθος, καὶ δυνάμεις αὐτῶν ἐπενόησαν ἑαυτοῖς, εἰδωλολατρείας μανίαν τε καὶ ἀσέβειαν συν νεστήσαντο· ἄλλοι δὲ γοητείαν, καὶ ἀστέρων κινήσεις καὶ γένεσιν συνεσκέψαντο, καὶ τὸν κόσμον τοῦ τον άΐδιον καὶ ἀκατάλυτον ὑπενόησαν, καὶ λατρευταὶ δαιμονίων καὶ τῆς κτίσεως ἅμα γεγόνασιν· ἡ τοῦ Χριστοῦ Ἐκκλησία αὐτὸν τὸν τοῦ Θεοῦ λόγον, τὸν μονογενῆ Υιόν, τὴν ἐνυπόστατον καὶ ζῶσαν σοφίαν διδάσκαλον ἔχουσα, διορθουμένη τὸ πᾶν, καὶ τὴν ἀλήθειαν ἐπιμαρτυροῦσε, ἀποβάλλεται μὲν μετά τοῦ Δαβιδ τοὺς μὴ ὁμολογοῦντας τὸν Θεόν. Ἐκεῖνος γάρ φησιν, Εἶπεν ἄφρων ἐν καρδίᾳ αὐτοῦ οὐν Credo in uṇum Deum Patre m omnipotentem. O mira Patrum theologia, cujus adversus omnes impios cito prævalet proœmium. Credo quidens præmittitur ob fidei certitudinem. In unum vero Deum Patrem omnipotentem, quia Deus unus et ipse Pater, tanquam fons eorum qui ex ipso suut, scilicet Filii et Spiritus. Et omnipotens, qui per Verbum et Spiritum omnium creaturarum est faclor. Siquidem secundum Moysis scripturain, qua verissima quidem et vetustissima, tantum vero divino eget Evangelio, quæ umbram habet et imperfectionem, unus Deus duntaxat docebatur, Pater sciticet; Verbum autem ac Spiritus subobscure in scriptura indicebantur; coelum vero et terra et o:- nia quæ in eis sunt e non exsistentibus per Verbum et Spiritum facta a Deo reputabantur. Hominum autem ceterorum aberrantes multi, alii non esse Deum dixerunt, insipientes valde, et fortuito fatalitorque omnia condita contenderunt; alii deorum multitudinem et eorum virtutes sibi finxerunt, idololatriæ insipientiam et impletatem constituerunt. Alii geniorum cultum et astrorum motus et ortum consideraverunt, et mundum istum æternum nec unquam destruendum putaverunt, et dæmonumi cultores atque creaturarum facti sunt. Christi Ecclesia ipsum Dei Verbum, unicum Filium, viventein et per se exsistentem sapientiain magistrum habens, plene recla et veriati testimonium perhibens, una cum Davide quidem eos abnegat qui non esse Deuin dicunt: exclamat enim ipse: ‹ Dixit insipiens in corde suo, Non est Deus. › Similiter autem cum eo-

' thesis Davide et Paulo nullorum errorem deorum ἔστι Θεός· ἀπωθεῖται δὲ πάλιν μετὰ τοῦ αὐτοῦ Δαβ.δ respuit. ‹ Omnes enim, inquit ille, dii gentium dæmonia; et Paulus: «Servierunt iis qui natura nou sunt dii;-et sapientes cùm essent, stulti facti sunt, el servierunt creaturæ potius quam Creatori.» Perfciens autem quod legi deerat, nee Filium, nec Spiritum aperte docenti, clare et pie clamat: Credo in unum Deum Patrem omnipotentem: Credo quidem ex eo quod corde in Deum confessionem profitetur, juxta Paulum dicentem: Corde creditur ad justitiam, ore autem confessio ft ad salutem. In ✿num verò Deum, ad oppositionem tum eorum qui Deum negant, tum impiorum qui plures in vocant deos. Deinde Patrem omnipotentem: Patrem pro· pter´ojus unigenitum Verbum et ab co procedentem Spiritum, quæ conftertium Deum nulli rejiciunt, β nempe impii Judaei et cum ipsis alii Deum conseqnenter complete negantes. Si enim absque Verbo et Spiritu Deus, ergo imperfectus; et si imperfectus, non verus. Atquc sic et hi, ut diximus, in verum Deum non credentes sthei. Si enim in rationalibus nobis, angelis et hominibus, Verbum est et Spiritus, quo modo non in Deo universorum et præsertim rationalium qui eum utcunque cognoscunt? Vide autem stirum in modum et id profecto contemnentium Dei Verbum et Spiritum impietatem patefacere: prourlo verbo ex ipsis genito nituntur Dei Verbi in Patre viventisiet exsistentis destruere (prob 1) generationem ante omne principium; et plasmata imago prototypum suum conditoremque prodens vel invita, nec intelligens, adversus eum insane fertur, creatura creatorem, et Deum factura contemnit, Et si per se exsistentem Verbum et Spiritùm non habere dicit Deum, sicut et quæ propria sunt habet homo, sic valde impia est, testimonium divina dante Scriptura, quod vivens in cœloque habitans sit Dei Verbum, Sapientia viva, et in se ipsa intelligentia et sanctitatis spiritum habens. Εt hic viville cans et vivax ipse Dei sacrosanctus Spiritus. Impiat ergo se qui, atheorum rationes gerens, viventem Dei Verbum despicit et Spiritum, non reputans quod creatura qui est, si quodam modo Copditoris præbet iınaginem, pariter et id utcunque in se habeat, adumbratione, non veritate locuples. Etenim semper quidem existens Deus semper exsistenten VerLum Spiritumque sanctum viventem habet. Angelus autem, homo eriam, e non exsistente exsistens factus, non semper fuit et mutabilis est, et Verbum non per se exsistentem, sed omnino alium habet. Propierea Pater solus verus Deus, tanquam semper exsistens Pater, Pater non nostrum qui postea facti sumus, erit aliquando factus Pater. Si quando autem noster dicitur, secundum gratiam, quia nos condidit, non secundum naturam; si enim hoc, imperfectus. Non ex ipso nos secundum naturam, sed e non exsistentibus facti sumus. Inde cum perfectus sit Deus, Pater semper est una cum eo naturam et exsistentiam absque principio habentibus Verbo et vivificante Spiritu. Optime igitur dicit Ecclesia: καὶ τοῦ Παύλου, τὴν τῶν πολλῶν θεῶν πλάνην. Πάντες γάρ, φησὶν ὁ αὐτὸς, οἱ θεοὶ τῶν ἐθνῶν δαι μένια, καὶ ὁ Παῦλος, Ελάτρευσαν τοῖς μὴ φύσει οὖσι θεοῖς, καὶ σοφοὶ ὄντες μωράνθησαν, καὶ ελάτρευσαν τῇ κτίσει παρὰ τὸν Κτίσαντα. Τι λειοῦσα δὲ καὶ τὴν τοῦ νόμου Ελλειψιν, μὴ τὸν Τῶν καὶ τὸ Πνεῦμα σαφῶς ἐκδιδάσκοντος, λαμπρῶς καὶ εὐσεβῶς ἐκβος, Πιστεύω εἰς ἕνα θέὸν Πατέρα παντοκράτορα· τὸ μὲν Πιστεύω, διὰ τὸ ἐκ καρ δίας τὴν εἰς θεόν κηρύσσειν ὁμολογίων κατὰ τὸν Παῦλον λέγοντα, Καρδίᾳ μὲν πιστεύεται εἰς δια καιοσύνην, στόματι δὲ ὁμολογεῖται εἰς σωτη ρίαν· τὸ δὲ Εἰς ἕνα Θεὸν, εἰς ἀνατροπὴν ἅμα τῶν τε μὴ Θεὸν ὁμολογούντων, καὶ τῶν πολλοὺς θεοὺς λεγόντων ἀθέων· ἔπειτα Πατέρα παντοκράτορας - Πατέρα, διὰ τὴν μονογενῆ αὐτοῦ Λόγου, καὶ τὸ ἐξ αὐτοῦ Πνεῦμα. καὶ πολλοὶ τῶν ὁμολογούντων δη θεν Θεὸν ἠθετήκασιν, ὡς οἱ δυσσεβείς Ιουδαίοι, καὶ σὺν αὐτοῖς ἄλλοι, ἄθεος τελοῦντες καὶ οὗτοι. Εἰ γὰρ δίχα λόγου καὶ Πνεύματος ὁ Θεὸς, ἀτελῆς ἄρα· καὶ εἰ ἀτελῆς, οὐκ ἀληθῆς· καὶ οὕτω καὶ αὐτοὶ ὡς εἰρήκα μεν, εἰς τὸν ὄντως Θεὸν μὴ πιστεύοντες άθεος. γὰρ ἐν τοῖς λογικοῖς ἡμῖν, ἀγγέλοις τε καὶ ἀνθρώ ποις, Λόγος ἐστὶ καὶ Πνεῦμα, πῶς οὐκ ἐν τῷ Θεῷ τῶν ὅλων, καὶ τῶν λογικῶν μάλιστα, τῶν ὁπωσούν ἐπιγινωσκόντων αὐτόν; Ορα δὲ παραδόξως καὶ τοῦτο παραστατικὸν μάλιστα τῆς ἀσεβείας τῶν ἀθε τούντων τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγου καὶ τὸ Πνεῦμα. Λόγω γὰρ ἰδίῳ πειρῶνται ἐξ αὐτῶν τικτομένῳ τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου τοῦ ζῶντος καὶ ὄντος ἐν τῷ Πατρὶ ἀναι ρεῖν (φεῦ!) προάναρχον γέννησιν· καὶ ἡ δημιουργη θεῖσα εἰκῶν, τὸ πρωτότυπον ἑαυτῆς καὶ τὸν δημιουρ γὸν μαρτυροῦσα καὶ μὴ νοοῦσα, κατ' αὐτοῦ φέρεται ἀλογίστως. Καὶ τὸ κτίσμα, τὸν Κτίστην ἀθετεῖ, καὶ τὸ ποίημὰ τὸν Θεόν. 294. Εἰ δὲ καὶ μὴ ἐνυπόστατον τὸν Λόγον καὶ τὸ Πνεῦμα λέγει κεκτῆσθαι τὸν Θεὸν, ὡς καὶ τὰ ἑαυτοῦ ἄνθρωπος, καὶ οὕτω μάλιστα δυσσε δεῖ, τῆς θείας μαρτυρούσης Γραφῆς, τοῦ Θεοῦ τὸν Λόγον ζῶντα καὶ ἐν τῷ οὐρανῷ διαμένοντα, καὶ τοῦτον Σοφίαν ζῶσαν, καὶ ἐν αὐτῇ Πνεῦμα νοερόν καὶ ἅγιον ἔχουσαν· καὶ ζωοποιὸν δὲ καὶ ζῶν αὐτὴ τὸ τοῦ Θεοῦ πανάγιον Πνεῦμα. Δυσσεβεῖ τοίνυν δ ἀθετῶν ἀθέως τὸν ζῶντα λίγον τοῦ Θεοῦ καὶ τὸ Πνεῦμα, μὴ εἰδὼς ὅτι κτίσμα ὤν, εἰ καὶ εἰκονίζων ἐστὶ κατά τι τὸν Κτίσαντα, ὅμως καὶ αὐτὸ ὅτι περ ἐν ἑαυτῷ κέκτηται, σκιαγραφίᾳ, καὶ οὐκ ἀληθείᾳ πλουτεῖ. Ὁ μὲν γὰρ Θεὸς ἀεὶ ὧν ἐστι, καὶ ἀεὶ ὄντα τὸν Λόγον ἔχει, καὶ τὸ ζῶν Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἄγγε λος δέ γε καὶ ἄνθρωπο; ἐκ τοῦ μὴ ὄντος ὧν γεγο ν;, καὶ οὐκ ἀεὶ ἦν, καὶ ἀλλοιωτός ἐστι, καὶ τὸν λόγον οὐκ ἐνυπόστατον, ἀλλ' ἀλλοιούμενον ἔχει. Δια τοῦτο Πατὴρ μόνος ὁ Θεὸς ἀληθῆς, ὡς ἀεὶ ὢν Πατ τήρ· καὶ Πατὴρ οὐχ ἡμέτερος τῶν ὕστερον γεγονό των. Εσται γάρ ποτε γεγονώς Πατήρ. Εἰ δὲ καὶ Πατήρ ἡμῶν ποτε λέγεται, κατά χάριν τοῦτο, ὅτι δεδημιούργησεν ἡμᾶς, οὐ κατὰ φύσιν. Εἰ γὰρ τοῦτο ἀτελής. Οὐ γὰρ ἐξ αὐτοῦ ἡμεῖς κατὰ φύσιν, ἀλλ' ἐκ μὴ ὄντων γεγόναμεν. Ὅθεν ἐπειδὴ παντέλειο; δ

Θεός Πατήρ ἐστιν ἀεὶ τοῦ συμφυούς αὐτῷ καὶ ζῶντος συνανάρχου Λόγου καὶ τοῦ ζωοποιοῦ Πνεύματος. Καλῶς ἄρα ἡ Ἐκκλησία φησί, Πιστεύω εἰς ἕνα Θεόν Πατέρα. Παντοκράτορα δὲ, διὰ τὸ τὰ πάντα συνέχειν. Οὐ γὰρ τύχῃ καὶ γενέσει, ἀλλὰ προνοία αὐτοῦ πάντα ἄγεται, εἰ καὶ τὰ μὲν εὐδοκῶν, τὰ δὲ συγχωρῶν ἀῤῥήτοις οἰκονομίας τρόποις, διοικεί τε καὶ προνοεῖται συμφερόντως. Έτι Παντοκράτορα λέγει, ὅτι πάντα αὐτοῦ καὶ ἐξ αὐτοῦ δημιουργικῶς τῷ λόγῳ τε καὶ τῷ Πνεύματι, ὡς ἐκ μὴ ὄντων τὰ πάντα πεποιηκότος. Πάντα οὖν διακρατεῖ, καὶ καλῶς διακυβερνῶν, συνέχει ὡς βούλεται. Διὸ καὶ ποιήματα τούτου εἶναι τὰ πάντα τὸ ἱερόν φησι Σύμβολον, λέ γον αὐτὸν Ποιητὴν οὐρανοῦ καὶ γῆς, ὁρατῶν τε πάντων καὶ ἀοράτων. Credo in unum Deum Patrem. Omnipolentem vero eo quod omnia contineat; quæ non fortuito et propter nativitatem, sed ejus Providentia moventur, licet ineffabilibus œconomiæ rationibus hæc approbet, illa permittat; opportune et gubernat et providet. Adhuc Omnipotentem dicit, quia omnia ipsius sunt, et ex ipso conditoris actioné per Verbum et Spiritum factore, ut e non exsistentibus starent exsİstentia. Omnia ergo sub imperio tenet, et optime gubernans, continet prout vult; ideo et ejus facturam esse omnia sanctum dicit Symbolum, prædi - cans eum Factorem cæli et terræ, visibilium omnium el invisibilium. Illule Moyse petens, hoc e Paulo. In quo simul et ominem impietatis rejicit reatum. Istorium enim qui æternuın cœlum putant et ante illud materiaın principio expertem, et ideas quasdam in Deo insa niam abjicit, et eorum qui deorum numero astra ascribunt aberrationem, adhuc et istorum qui deos quod est super terram, terram ipsam et alia elementa athedrum more arbitrantur, et circa creaturas reliquas errant. Solum enim universorum factorem Deum dicit, cœli et eorum quæ in cœlo, terræ et eorum quæ in terra; et visibilium omnium, aerem dico et quæ in eo, nare et quæ in co, ignem, et omnia juxta genus. Sed et invisibilium, angeloruni, dæmonum et pariter humanarum animarum, Τὸ μὲν ἀπὸ τοῦ Μωϋσέως λαμβάνον, τὸ δὲ ἀπὸ τοῦ Παύλου. Ενταῦθα δὲ ἅμα καὶ πᾶσαν ἀπωθεῖται ἀθείας ἐπίνοιαν. Τῶν τε γὰρ ἀΐδιον υπειληφότων τόν οὐρανὸν, καὶ πρὸ τούτου τὴν ὅλην άναρχον, καὶ ἰδέας τινὰς ἐν Θεῷ τὴν ἀπόνοιαν καταργεί, καὶ τῶν θεοποιούντων δὲ τὰ ἄστρα τὴν πλάνην, καὶ ἔτι τῶν τὰ περὶ τῆς γῆς, καὶ τὴν γῆν αὐτὴν, καὶ τὰ ἄλλα στοι χεία θεούς νομιζόντων ἀθέως, καὶ περὶ τὰ λοιπὰ κτίσματα πλανωμένων. Μόνον γὰρ τῶν ὅλων ποιητήν, τὸν Θεόν φησιν οὐρανοῦ, καὶ τῶν ἐν οὐρανῷ, γῆς καὶ τῶν ἐν γῇ, ὁρατῶν τε πάντων, αέρος φημὲ καὶ τῶν ἐν αὐτῷ, θαλάσσης τε καὶ τῶν ἐν αὐτῇ, πυρὸς καὶ τῶν κατὰ μέρος ἁπάντων· ἀλλὰ καὶ τῶν ἀοράτων αὐτῶν, ἀγγέλων καὶ δαιμόνων, καὶ τῶν ἀνθρωπίνων ἔτι ψυχῶν. Ταῦτα γὰρ προηγουμένως hoc enim principaliter nobis cognita invisibilla, ἐγνωσμένα ἡμῖν ἀόρατα, καὶ τούτων κηρύσσει δη μιουργὸν τὸν Θεόν· καὶ ὡς ἀληθῶς καὶ δικαίως δημιουργὸν καὶ τῶν ἀοράτων τὸν Θεὸν ἐπιμαρτυρεῖ· ὅτι καὶ ἔστι, καὶ οὐδὲν τῶν γεγονότων, πλὴν αὐτοῦ· καὶ ἔτι συνετίζον ἡμᾶς, ἵνα μὴ πλανηθῶμεν ὡς προαιρετικὴν ψυχὴν ἔχοντες, καὶ ὑπὲρ ἡμᾶς τί φρο νήσωμεν, καθὰ πεπόνθασι τῶν ἀσυνέτων πολλοί, ἢ δαιμονίων φαντασίαις, ἢ πλάναις ιδίαις τοῦ καθήκοντος ἀποπλανηθέντες· τοῦτο γὰρ φίλον τοῖς δαίμους, πανούργοις φαντασίαις, ὑποσυλῶν καὶ ὑπου φετέρειν τῶν ἀλογίστων πολλούς· ἀλλὰ καὶ ἵνα μή ποτε τὰς ἀγγελικὰς καὶ ὑπεράνω δυνάμεις ὡς θεοὺς λογισώμεθα, τοῦτο τίθησιν. Εἰ γὰρ καὶ περὶ Θεὸν αὗται, καὶ πεπληρωμέναι δόξης, καὶ θείου πᾶσαι φωτός, ἀλλ' ὅμως κτίσματα καὶ ἐνδεεῖς τῶν ἐκεῖθεν ἀπαυγασμάτων, καὶ λαβοῦσαι ὅσον ειλήφασιν, ὅτι καὶ χρείαν ἔχουσι μειζόνων· καὶ τὸ τέλειον οὐδέ ποτε λήψονται, μὴ χωροῦσαι δῖον τὸ τοῦ ἀκτίστου, κτισταὶ, ὡς εἴρηται, οἶσαι ἄπειρον γὰρ, ἀλλ᾽ ὅσον δύνανται χωρεῖν, ἐλλειπεῖς ἀεὶ οὖσαι. Τέλος δὲ καὶ παντέλειος μόνος ὁ τριαδικῶς ὑμνούμενος παρ' αυτ τῶν Θεός. Εστι δὲ καὶ ἄλλα πλεῖστα τῶν ἀοράτων, ὧν καὶ τὰ ὀνόματα ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι ἀποκαλύ πτεσθαι 295 μεμαθήκαμεν. Ομως δὲ τούτων πάν των ἀοράτων τε ἅμα καὶ ὁρατῶν ποιητὴν ἡ Ἐκκλησία τὸν Θεὸν μαρτυρεί, τὸν Πατέρα τοῦ ζῶντος Λόγου, τὸν ἀγέννητον, τὸν ἀναίτιον, τὸν προάναρχον, τὸν ατελεύτητον, τὸν αἰώνιον, τὸν πανταίτιον, τὸν ἀεὶ quorum conditorem proclamat Deum, et vere ac juste etiam invisibilium conditorem Deum testatur. qui est et sine ipso nihil factum est. Et adhuc nos docet ne quasi vane distinguentem animum habentes erremus et supra modum cogitationibus nostris extollamur prout affecti sunt imprudentes plurimi, aut dæmonnm phantasiis aut propriis deliramentis a recto defectentés; dæmonum quippe inos est quiBuslibet phantasiis plures subripere et corrumpere ineptos. Sed etiam ne forte angelicas et superiores polestates deos arbitremur, hæc verba ellatur. Qua si circa Deum ipsæ, gloria refertæ et divino redundantes lumine, nibilominus creaturæ, et splendore a Deo indigentes a quo acceperunt quæ habent et majoribus horuın adhuc õpus habent, et perfectum nunquam attingent, increati plenitudinem capere non valentes, utpote creaturæ sicut dictum est, possibile est enim; sed quantumlibet capere possint, semper dis aliquid deest. Perfectus autem et omnino perfectus solus ter ab eis celebratus Deus. Sunt et alia invisibilium pleraque quorum nomina· in venturo sæculo revelari audivimus. Similiter ho rum omnium invisibilium pariter et visibilium factorem Ecclesiaą Deutn testatur, viventis Verbi Patrem ingenitum, absque causa, initio, Ane, æternum, omnium causam, qui semper est, qui natura· solus bonus. seipso ante omne sæculum et ineffe. biliter, sine materia corporeque, et absque animb

coinmotione ejusdem natura consubstantiale et ὄντα, τὸν φύσει μόνον ἀγαθὸν, τὸν ἐξ αὐτοῦ προπ:οι indivisibile suum generat et Verbum, unigenitum Filium, lumen verum, vivam Sapientiam per quam cuncta in sancto fecit Spiritu. Hoc vero Verbum sic testans de Deo docet, Et in unum Dominum Jesum Christum Filium Der unigenitum. Non a seipso illud docet Ecclesia, sed Paulo magistro gaudens: nobis enim, ait, unus Deus Pater e quo omnia et unus Dominus Jesus Christus per qnem omnia, divinitatis et dominii in unum.educens nomen. Nam primo quidem ait: Credo in unum Deum Patrem, non multos, sed unum dicens Deum. et hunc Patrem, cujus? non creaturarum nostrum, ut demonstratum est, non enim natura nos e Deo, factura qui sumus, sed Patremi luminum, sicut S. Jacobus scribit, Filii scilicet et Spiritus, illius sine tempore ab ipso geniti, hujus procedentis. Idcirco cl Deum dioens Patrem et Dominum ipsum cum Scriptura vocat. Et Filium vocans Dominum et Deum ipsum sicut Scriptura testatur. Et Deus cum sit Pater atque Dominus creatorque, et Filius similiter et Spiritus sanctus. Et unus Deus Pater est cam Verbo et Spiritu, et omniurn Dominus et omnis creationis conditor. Quod David affirmans, Verbo Domini, inquit, coli frmati sunt, et spiritu oris rjus omuis virtus eorum, et quæcunque alia de Filio et Spirttu divina dicit Scriptura. Sed quemadmodum impium et et atheo dignum si Deum negat esso, pari insania laborat qui. Deum quidem conftetur, carentem tanen Verbo, viva ipsius Sapientia, potentia per se exsistente, vera imagine, charactere et substantiæ splendore; et vivifico Spiritu, sanctificante et omnia vivificante, per se exsistente ejus potentia.Natura fructificans eflçacis, ut sanctus ait Cyrilus, sine corpore in Deo est, ipsi absque materia coexistens; et divus Dionysius, a Deo genitum esse dicit in Patre: qui igitur contemptim hunc ab illo separat, perfectionem ipsi non dat. fed et creatio, Creatorem prout potest imitans, proclamat, propius quidem et sine corpore intellectualis, sensibilis vero crassius et secundum divivionem, eluentiam et sensus. Si igitur ad id omnia tendunt, ad fructifcandum similis, et intellectualia quidem sapientiam spiritualius in scipsis gignunt In vivente spiritu, sensibilia vero prout dictum est sensibiliter, a Deo vero omnia; quomodo his minor qui ea condidit Deus? itaque unus Pater unam FiLium inseparabilem habet qui et ex ipso unigenitus, ipsius semper Filius absque corpore genitus. Itaque et optime dicit: νίως καὶ ἀῤῥεύστως καὶ ἀΰλως, καὶ ἀσωμάτων, καὶ ἀπαθῶς τὸν συμφυῆ καὶ ὁμοούσιον καὶ ἀδιαίρετον αὐτοῦ γεννήσαντα Λόγον, τον μονογενῆ Υιόν, τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν, τὴν ζῶσαν Σοφίαν, δι' ἧς τὰ πάντα ἐν ἁγίῳ ἐποίησε Πνεύματι. Τοῦτον δὲ τὸν λέγον οὕτω; ἐπιμαρτυροῦσα θεολογεί, Καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Υιόν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενή. Οὐκ ἀφ' ἑαυτῆς φάσκουσα τοῦτο, τὸν Παῦλον δὲ πλουτοῦσα διδάσκαλον. Ἡμῖν γὰρ, φησίν, εἷς Θεός ὁ Πατήρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ εἶς Κύριος Ἰησοῦς Χριστός, δι' οὗ τὰ πάντα τὸ τῆς θεότητος καὶ πυριότητος εἰς ἐν συνάγουσα όνομα. Πρότερον μὲν γὰρ ἔφη, Πιστεύω εἰς ἕνα Θεὸν Πατέρα· οὐ πολλούς. ἀλλ᾽ ἕνα λέγουσα Θεὸν, καὶ τοῦτον Πατέρα, τίνο;; οὐ τῶν κτισμάτων ἡμῶν, ὡς δεδήλωται· οὐ γὰρ φύ σει ἡμεῖς ἐκ Θεοῦ, ποιήματα γάρ· ἀλλὰ Πατέρα τῶν φώτων, ὡς ὁ ᾿Αδελφόθεος γράφει, τοῦ Λόγου δηλαδή καὶ τοῦ Πνεύματος, τοῦ μὲν ἀχρόνως ἐξ αὐτοῦ γεν νωμένου, τοῦ δὲ ἐκπορευομένου. Διὸ καὶ Θεὸν λέγουσα τὸν Πατέρα, καὶ Κύριον αὐτὸν μετὰ τῆς Γρα φῆς ὀνομάζει· καὶ τὸν Υἱὸν δὲ καλοῦσα Κύριον, καὶ· Θεὸν αὐτὸν, ὡς ή Γραφή μαρτυρεῖ· καὶ Θεὸς ὢν δ Πατήρ καὶ Κύριος καὶ δημιουργὸς, καὶ ὁ Υἱὸς δε μοίως καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· καὶ εἷς θεὸς ὁ Π2τὴρ μετὰ τοῦ Λόγου ἐστὶ καὶ τοῦ Πνεύματος· καὶ Κύριο; πάντων οὗτος, καὶ δημιουργὸς πάσης κτίσ σεως. Καὶ τοῦτο Δαβὶδ ἐπιμαρτυρεί, Τῷ λόγῳ Κυ ρίου, λέγων, οἱ οὐρανοὶ ἐστερεώθησαν, καὶ τῷ Πνεύματι τοῦ στόματος αὐτοῦ πᾶσα ἡ δύναμις αὐτῶν, καὶ ἔσαπερ ἄλλα περὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος ή θεία φάσκει Γραφή. Αλλὰ καὶ, ὡς ἀσε βές τε καὶ ἄθεον τὸ μὴ εἶναι λέγειν Θεὸν τῆς ἴσης μα νίας, καὶ τὸν Θεὸν μὲν δῆθεν ὁμολογεῖν, ἄμοιρον δε τοῦτον λόγου, τῆς ζώσης αὐτοῦ Σοφίας, τῆς ἐνυπ στάτου αὐτοῦ δυνάμεως, εἰκόνος τε ἀληθοῦς καὶ χαρακτῆρος καὶ ἀπαυγάσματος καὶ τοῦ ζωοποιοῦ Πνεύματος, τῆς ἁγιαστικῆς καὶ ζωοποιούσης τὰ πάντα ἐνυποστάτου αὐτοῦ δυνάμεως. Τὸ γὰρ φύσει καρπογόνον ὡς ὁ ἱερός φησι Κύριλλος, ἀσωμάτων ἐστὶν ἐν τῷ Θεῷ, αὐτῷ συνυπάρχον άθλως. Καὶ ὁ θαῖος δὲ Διονύσιος τὸ θεογόνον εἶναί φησιν ἐν τῷ Πατρί. Ο τοίνυν τούτου τοῦτον ἀποστερών παραφρόνως οὐ τὸ τέλειον αὐτῷ δίδωσιν. Ἀλλὰ καὶ ἡ κτίσις τὸν Κτίστην ὡς ἐγχωρεῖ ἐξομοιουμένη, κηρύσσει· εγγύτερον μὲν καὶ ἀσωμάτως ἡ νοητή, ἡ αἰσθητἡ δὲ παχυτέρως τε καὶ κατὰ τομὴν καὶ ῥεῦσιν καὶ απο σθησιν. Εἰ οὖν πάντα πρὸς τοῦτο ὁρᾷ, τὸ καρπογο νεῖν ὅμοια, καὶ τὰ μὲν λογικὰ μᾶλλον νοητῶς τίκτει την σοφίαν ἐν ἑαυτοῖς ἐν τῷ ζῶντι Πνεύματα, τὰ δὲ αἰσθητά, ὥσπερ εἴρηται, αἰσθητῶς, τὰ πάντα δὲ ἐκ Θεοῦ· πῶς ἐλάττων τούτων ὁ κτίσας αὐτὰ θεός; Διὰ τοῦτο εἷς ὧν ὁ Πατήρ, καὶ ἕνα Υιόν τουτον αχώριστον ἔχει, δς καὶ μονογενὴς ἐξ αὐτοῦ, καὶ ἐπὶ Υἱὸς αὐτοῦ, ἀσωμάτως γεγεννημένος» Διὸ καὶ καλῶς φησι· δ Εt in unum Dominum, Jesum Christum Filium Doi Καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ιησούν Χριστὸν τὸν Υἱὸν Et unigenitum. Paulo altius repetendum: tum, in unum dieiτοῦ Θεοῦ τὸν μονογενή. Επαναληπτέον δὲ τὸν λόγον πάλιν. Τὸ μὲν οὖν

εἰς ἕνα εἰπεῖν, ὅτι οὐκ εἰσὶ πολλοὶ, ἀλλ' εἷς ὁ Υἱός tur, quia non multi sed unus Dei Filius ας!,!!!!!! τοῦ Θεοῦ· τὸ δὲ Κύριον, καὶ ὅτι Κύριος πάντων ἐστὶ καὶ διὰ τὸ συμφυές. Οὕτω γὰρ καὶ ὁ Πατὴρ ὀνομάζεται Κύριος, καθὰ δὴ καὶ ὁ Πατὴρ Θεὸς ὢν ἀεὶ καὶ καλούμενος, καὶ ὁ Υἱὸς ὁμοίως Θεός καλεῖ ταί τε καὶ ἔστι. Καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος, τὸ Εὐαγ γέλιόν φησι. Καὶ ὁ ἡγαπημένο; περὶ τοῦ Υἱοῦ· Οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς Θεός· οὐχ ὡς δύο ὄντων θεῶν, άπαγε! ἀλλ' ὡς ἑνὸς Θεοῦ τοῦ Πατρὸς μετὰ τοῦ Υἱοῦ τε καὶ Πνεύματος, ἀχωρίστως ἐν αὐτῷ τού των ὄντων, καὶ μια δυνάμει καὶ ἐνεργεία συνεχόντων τὸ πᾶν, ὡς εἴρηται. Ἰησοῦν Χριστὸν δὲ 296 φησι τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ, διὰ τὰ σαρκωθῆναι ἀληθῶς ἐκ Παρθένου τὸν τοῦ Θεοῦ. Λόγον, καὶ Ἰη· σοῦν κληθῆναι, καὶ Χριστὸν ἀνακηρυχ ΐναι. Ένανθρωπήσας γάρ, μετά τῆς σαρκὸς ἀδιαίρετος ἔμεινε. Τὸν Υἱὸν οὖν τοῦ Θεοῦ τὸν μεγογενῆ Ἰησοῦν Χριστὸν λέγει, ὡς τὸν αὐτὸν Θεὸν ὄντα, καὶ ἄνθρωπον γεγονότα· μονογενῆ δὲ, διὰ τὸ μόνον ἐκ μόνου τοῦ Πατρὸς τοῦτον εἶναι γεννητῶς. Ο καὶ διερμηνεύουσα λέγει· Τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα πρὸ πάντων τῶν αἰώνων. Οὐ γὰρ ἄλλοθέν ἐστιν, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ Πατρὸς, καὶ οὐ κατὰ τοὺς ἀθέους, ἢ ἐκ θεῶν μητέρων, ἢ γυναικῶν αθέων, ὡς ταῦτα δαίμονες τοῖς πλανωμένοις περὶ ψευδών τινων προβλεγον, εἰς ἀθέτησιν τοῦ Μονογι νοῦς, καὶ τῆς αὐτοῦ οἰκονομίας ἄρνησιν, ἀλλ' ἐκ τοῦ ἀεὶ ζῶντος καὶ μόνου Θεοῦ Πατρὸς μόνο; Υιός. Τὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα πρὸ πάντων τῶν αἰώνων. Οὐ γὰρ ἐστερογενὴς τοῦ Πατρός, ἵνα μὴ καὶ οὐκ ὤν ποτε Πατήρ ὑπονοηθῇ ὁ Πατήρ, καὶ ἀτελὴς διὰ τοῦτο, ἢ ὁ Υἱὸς μὴ ὅλος ὧν ποτε Υἱ:, ἀτελῆς ὧν καὶ αὐτὸς, ἀλλ᾽ ὡς τέλειος ὁ Πατήρ· καὶ γὰρ ἀεὶ ὧν ἐστι Πατήρ, καὶ ὁ Υἱὸς τέλειος ἀεὶ ὧν Υἱός. Διὰ τοῦτο πρὸ τῶν αἰώνων· αὐτὸς γὰρ καὶ τοὺς αἰῶν νας ἐποίησεν. Υἱὸν οὖν ὄντα τε καὶ καλούμενον, ἵνα μὴ κατὰ πάθος τις αὐτὸν ὑπολάξῃ τίκτε σθαι, Φῶς ἐκ φωτός Dominum, quia Dominus omnium est et natura consortium liabet. Sic et Pater vocatur Dominus, tanquan Pater Deus semper exsistens et vocatus, et Filius similiter Deus vocatur et est: Et Deus eral Verbum, inquit Evangelium. Et dilectus de Filio dicit: Hic est verus Deus, non quasi duo sint dii, abet! sed quod sit unus Deus Paser cum Filio el Spiritu, inseparabiliter in eo existentibus et una potestate et efficacia omnia, ut dictum est, contimentibus. Jesum Christum ait Filium Dei unigenitum, quia vere e Maria Virgine incarnatum est Dei Verbumi, atque Jesus vocatus est, et Christus celebratus. Hominis enim naturam qui assumpsit, cum carne indivisus mansit. Dei ergo unigenitumi Filium Jesum Christum dicit, scilicet eumdem Deum exsistentem et hominem factum. Unigenitum vero quia solus e solo Patre per generationem est, quod interpretans dicit: Es Patre genitum ante omnia sacula. Non enim aliunde, sed e Patre; nec secunduin atheos ex deabus, ant mulieribus nou deabus, sicut errantes dæmonia in fabulis quibusdam olim docebant, in contemptum Unigeniti ejusque economie negationem: sed semper viventis solius Dei Patris solus Filius. Ex Patre genitum ante omnia sæcula. Non posteriori momento e Patre genitus, ne su. epicandi locus adsit quod aliquando later non fucrit Pater, Ideo imperfectus, aut Filius non totus semper fuerit Filius, imperfectus et ipse; sed tan quam perfectus Pater, scilicet semper exsistens Pater est, et Filius perfectus semper Filius. Propter ea -ante sæcula, quippe qui sæcula fecit. Filium igitur exsistentem et vocatum, ne secundum libidiuem genezari quis eum arbitretur, Lumen de lumine, Η Εκκλησία φησίν. Εἰ γὰρ ἐξ ἡλίου ἀκτὶς ἀχω- Ait Ecclesia: si enin e sole radius inseparabiρίστως καὶ ἀπαθῶς, καὶ ἀπαύγασμα ἐκ πυρὸς, καὶ ἐκ τοῦ ἡμετέρου νοῦ ὁ ἐνδιάθετος λόγος· πολλῷ μᾶλλον δ τοῦ νοῦ καὶ τοῦ ἡλίου Θεός, ὁ Θεὸς Λόγος ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἀδιαιρέτως καὶ ἀπαθῶς. Διὰ τοῦτον φῶς ἐκ φωτός, τὸ ἱερόν φησι Σύμβολον, καὶ ὅτι Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, Ὡς ἐν ἀρχῇ ὄντα τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον, καὶ πρὸς τὸν Θεὸν ὄντα, καὶ Θεὸν ὄντα, καὶ ἐν ἀρχῇ ὄντα πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ τὴν αὐτὴν οὐσίαν, δόξαν τε καὶ δύναμιν κεκτημένον τοῦ Πατρὸς, καὶ οὐ κεχωρισμέν νον αὐτοῦ, οὐδὲ ἰδίᾳ κινούμενον, ἀλλ' ἐν τῷ Πατρὶ ὄντα, καὶ ἀεὶ ὄντα, καὶ σὺν αὐτῷ ἐνεργοῦντα, καὶ μηδὲν ἀφ' ἑαυτοῦ, ἀλλ᾽ ὅσαπερ ἂν ἐθέλοι ὁ Πατὴρ liter et sine libidine, et fulgor ex igne, et e mente nostra naturale verbum, multo magis mentis et solis Deus, Deus Verbum e Deo Patre inseparabiliter et absque libidine; ideo illum vocat Lumen de lumine sanctum symbolum, et deinde: Deum verum de Deo vero, Tanquam in principio exsistens Dei Verbum, et >pad Deum, et Deum exsistens et in principio exsistens apud Deum, eamdem essentiam, gloriam et potestatem quam Patrem habens, nec ab eo separa - tum, nec seorsum agitatum, sed in Patre exsistens, et semper et cum ipso operans, et nihil sine ipso; sed quæcunque vult Pater facieus, siquidem una

voluntas et Patris et Filii, sicut divinitas et petan- πράττοντα· ἐπεὶ μία θέλησις Πατρός τε καὶ Υἱοῦ, tia eorum una. Unde et ὡς καὶ ἡ θεότης καὶ δύναμις τούτων μία. Οθεν καὶ τὸ, Genitum, non factum. Quod non ut creatio creatum est, sed genitum ejusdem naturæ perfectum Verbum; nec tantum non est creatura, sed etiam universorum cum Patre et Spiritu factor est. Scriptum est enim, Qvi omnia fecisti in Verbo tuo; et sine ipso factum est nihil quod factum est. Ει Paulus: Per quem fecit et sæcula. Mox a:lddit, Consubstantialem Patri. qua unica voce omnem dejicit non tantum Arii, sed et omnium irreligiosorum blasphemiam ac impietatem, quod e Scripturis deductum statuit. Lutmen enim Pater, lumen Filius nominatur et splendor gloria, Filiisque verus, quæ consubstantialitatem stabiliunt. Namque non alia luminis et lun.inis natura, aut luminis splendoris, aut Patris et Filii. Consubstantialem Patri. Si ergo unus Deus, Pater vero ipse, consubstantialis sane Pater, et unius Filii, unigeniti scilicet. Unde merito consubstantialis Filius et vere Deus, nec ex alia substantia. Quomodo enim Filius erit si ex alia substantia aut essentia? Atque si Deus perfectus Pater, et absque libidine e seipso generans, hoc Verbum gignit, vivam sapientiam suam, quomodo ron consubstantialis Filius gignenti Patri? Vere ergo consubstantialis, et sic Patres docent. Et postea sequitur: Per quem omnia facta sunt. Sicut creans et vivens Verbum: si euim eadem ac Patris natura, et vere semper in Patre, per ipsum omnia. Omnia enim, ait David, in sapientia fecisti. Εt Parabolarum scriptor: Deus sapientia fur.davit terram. Et in Sapientia adhuc Salomon ait, ut antea scriptum est: Qui fecisti omnia Verbo tuo, el sapientia tua constituisti hominem. Εt Evangelista:Omnia persipsum facta sunt, inquit, et sine ipso fuctum est nihil quod factum est. Εt Paulus: Per quem fecit et sæcula, et plura alia de eo sunt in divina Scriptura. Hæc ergo de Verbi quod est ante sæcula generatione, quae merito pronuntians Ecclesia, et de ejus œconomia humanæque ɲaturæ assumptione hæc statuit. Sed pietatis veram vide doctrinam et sciendam: Verbi generationem quidem ante sæcula, absque qualibet causa confitetur: secundum naturam enim e Patre Filius, nec propter quemquam generatus; ideo: In principio erat Verbum, scriptum est; et: Quod erat ab initio; et, Qui erat splendor gloriæ et character substantia ejus. Verum de Verbo naturam humanam assitmente, com ultimo factum est illød et tempus habuit, novissimis temporibus effectum et propter nostram salutem; hoc divinum docet symbolum et dicit: η Γεννηθέντα, οὐ ποιηθέντα. Οὐδὲ γὰρ ὡς ἡ κτίσις δεδημιούργηται. Γεγέννη ται δὲ συμφυής τελῶν Λόγος. Καὶ οὐ μόνον οὐκ ἔστι ποίημα, ἀλλὰ καὶ τῶν ὅλων ποιητὴς σὺν τῷ Πατρί καὶ τῷ Πνεύματι. Ὁ ποιήσας γάρ, φησί, τὰ πάντα ἐν λόγῳ σου· καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἐν, 8 γέγονε. Καὶ ὁ Παῦλος, Δι' οὗ καὶ τοὺς αἰῶνας ἐποίησεν. Εἶτα ἐπάγει, Ομοούσιον τῷ Πατρί καὶ τῇ μιᾷ ταύτῃ βήσει πᾶσαν καταβάλλει οὐ μόνον Αρείου, ἀλλὰ καὶ δυσσεβούντων ἁπάντων βλασφη μίαν τε καὶ ἀσέβειαν. Καὶ τίθησι τοῦτο συνάγων ἐκ τῶν Γραφών. Φῶς γὰρ ὁ Πατήρ, καὶ φῶς ὁ Τις ὀνομάζεται, καὶ ἀπαύγασμα τῆς δόξης, καὶ Υἱὸς ἀληθινὸς, ἅτινα δὴ τὸ ὁμοούσιον παριστά. Οὐ γὰρ άλλη φύσις φωτός καὶ φωτός, ἡ φωτὸς ἀπαυγάσμα τος, ή Πατρός τε καὶ Υἱοῦ. Ομοούσιον τῷ Πατρί. Εἰ οὖν εἷς ὁ Θεὸς, Πατὴρ δὲ αὐτὸς, ὁμοουσίου ἄρα Πατὴρ καὶ ἑνὸς Υἱοῦ· μονογενούς γάρ. Ὅθεν όμοι ούσιος δικαίως ὁ Υἱὸς, καὶ Θεὸς ἀληθῶς, καὶ οὐκ ἐξ ἑτέρας ουσίας. Πῶς γὰρ ἔσται Υἱ;, εἰ ἐξ ἄλλης ὑποστάσεως ἢ οὐσίας; καὶ εἰ τέλειος ὁ Θεὸς Πατήρ ὤν, καὶ ἀπαθῶς γεννῶν ἐξ αὐτοῦ, γεννᾷ δὲ τοῦτον τὸν Λόγον τὴν ζῶσαν σοφίαν ἑαυτοῦ· πῶς οὐχ ὁμη ούσιος ὁ Υἱὸς τῷ γεγεννηκότι Πατρί; Ομοούσιος οὖν ἀληθῶς. Καὶ οἱ Πατέρες οὕτω φασί. Καὶ ἔτι ἀκολούθως· 297 Δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο. Ως δημιουργοῦ καὶ ζῶντος Λόγου. Εἰ γὰρ συμ φυής οὗτος τῷ Πατρὶ, καὶ ἀεὶ ἐν τῷ Πατρὶ ἀληθῶς; δι' αὐτοῦ τὰ πάντα. Πάντα γάρ, φησὶν ὁ Δαβίδ, ἐν σοφίᾳ ἐποίησας. Καὶ ὁ Παροιμιαστής δέ, Ο Θεός τῇ σοφίᾳ ἐθεμελίωσε τὴν γῆν. Καὶ ἐν τῇ Σοφία πάλιν ὁ Σολομῶν φησιν, ὡς προγέγραπται· Ο ποιήσας τὰ πάντα ἐν λόγῳ σου, καὶ τῇ σοφίᾳ σου κατασκευάσας τὸν ἄνθρωπον. Καὶ ὁ Εὐαγγε λιστὴς, Πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, φάσκει, καὶ χω ρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἐν δ γέγονε. Καὶ ὁ Παῦ λος· Δι' οὗ καὶ τοὺς αἰῶνας ἐποίησε. Καὶ πλεῖστα ἄλλα τούτου γε χάριν τῆς θείας εἰσὶ Γραφής. Ταῦτα μὲν οὖν περὶ τῆς προαιωνίου τοῦ λόγου γεννήσεως· Η καὶ ὀρθῶς ἐκθεμένη ἡ Ἐκκλησία, καὶ περὶ τῆς οἰκονομίας αὐτοῦ καὶ ἐνανθρωπήσεως ταῦτα τίθησιν. 'Αλλ' δρα τὴν τῆς εὐσεβείας ἀληθῆ παράδοσιν τε καὶ γνῶσιν. Τὴν μὲν γὰρ τοῦ Λόγου προαιώνιον γέννη σιν δίχα τινὸς αἰτίας ὁμολογεῖ. Κατὰ φύσιν γὰρ δ Υἱὸς ἐκ τοῦ Πατρός, καὶ οὐ χάριν τινὸς γεγεννημέ νος. Διὸ καὶ, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ λόγος, γέγραπται. Καὶ τ, Ὃς ἦν ἀπαρχῆς. Καὶ τὸ, Ὃς ἦν απαύγασμα τῆς δόξης, καὶ χαρακτήρ τῆς ὑποστάσεως αυτ τοῦ. Ἐπὶ δὲ τῇ τοῦ Λόγου ἐνανθρωπήσει, ἐπείπερ ὕστερον αὕτη γέγονε. καὶ χρόνον ἔσχεν, ἐπ' ἐσχά των τῶν αἰώνων πραχθεῖσα, καὶ αἰτίαν τὴν σω τηρίαν ἡμῶν, τοῦτο καὶ τὸ θεῖον διδάσκει Σύμβολον, καί φησι·

Τὸν δι' ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους, καὶ διὰ τὴν ἡμε- Qui propter nos homines et propter nostram salutem τέραν σωτηρίαν, κατελθόντα ἐκ τῶν οὐρα νων.. descendit de calis. Ορα μυστήριον θαυμαστὸν, καὶ οὐ θαυμαστὸν αὐτ θες διὰ τὸ τῆς θείας δυνάμεως άπειρον. Τὸ μὲν γὰρ τοσοῦτον συγκαταβῆναι τὸν Θεὸν λόγον, ὡς ἀνθρω πίνῳ ἐνωθῆναι μετά ψυχῆς φυράματι, ἐπέκεινα νοῦ παντός: τὸ δ' αὐτὸν δυνηθῆναι τοῦτο διενεργῆσαι οὐ θαυμαστὸν καὶ ἀδύνατον, παντοδύναμος γάρ· καὶ οὐκ ἠλλοίωτο τῇ Θεότητι, οὐδέ τινα σπίλον ἔσχεν ἀνωθεὶς τῷ ἀνθρώπῳ· μᾶλλον δὲ ἦν ἁγιάζων τὸν ἄνθρωπον. Ανθρωπο; δὲ τῷ ὁρωμένῳ τούτῳ κόσμυ, τὸ τιμιώτατον, ζώον λογικόν, ψυχὴν νοεράν κεκτη· μένος, καὶ νοῦν μὲν πρὸς κατανόησιν, λόγον δὲ πρὸς δοξολογίαν ἔχων Θεοῦ, ἀπεικόνισμά τε τοῦ θείου κάλλους τελῶν· δι' δν καὶ τὸν κόσμον γεγονέναι πα. similitudinem prae se fert, propter quem et orbem Vide mirabile mysterium, nec de novo mirum propter divina potentiae inexpertuin: tum enim adeo exinanivisse se Deum. Verbum ut limo unitum sit humano cum anima, quod superat omnem intellectum; tum eum id facere potuisse, nec mirum nec impossibile ei qui omnia potest. Nec a Deitate mutatus est nec ullam maculaṁ admisit ex humanæ naturæ assumptione, imo hominem sanctificabat. Homo vero huic visibili mundo, honore maximus, animal rationale, anima intelligenti - præditus, mentem quidem ad scientiam, rationem vero ad laudem habens Dei, cujus pulchritudinis σίν ἐστιν ἀδόμενον. Εἰ οὖν ἐν τῷ οὐρανῷ κατοικεῖν λέγεται τὸν Θεὸν, καὶ ἐν τοῖς πᾶσιν εἶναι, καὶ τὰ πάντα πληροῦν, τί θαυμαστὸν, εἰ καὶ ἀνθρώπινον μετὰ ψυχῆς προσείληφε σῶμα, καὶ ἐνοικεῖ τούτῳ, καὶ ἀχωρίστως ἴδιον ἔχει ἐν αὐτῷ μὴ περιγραφόμε νος, ὥς τις ἔφη τῶν θεηγόρων, καὶ τοῦτο ναὸν ἐποίησεν ἑαυτῷ, καὶ ἀδιαίρετον σκήνωμα; Εἰ γὰρ ἐν ἁγίοις ἐπαναπαύεσθαι λέγεται, καὶ, Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω, γέγραπται, ἀνθρώποις ἁγίοις, φθορᾷ μὲν καὶ ἁμαρτίᾳ συστᾶσι, μόνον δὲ καθαρθεῖσι μικρόν τισιν ἀρεταῖς, καὶ σκηνώματα Θεοῦ ἀγαπητά, καὶ ἅγια ἁγίων τὰ τοῦ νόμου ἐκεῖνα χειροποίητα καὶ ἄψυχα λέλεκται, καὶ ὁ ὑπὸ Σολο μῶντος κτισθεὶς ἅγιος οἶκος, καὶ ναὸς τῷ Κυρίῳ· πολλῷ μᾶλλον τὸ Κυριακὴν σῶμα, ἐν αὐτῷ κτισθὲν καὶ συστὰν θείῳ Πνεύματι χωρὶς ἁμαρτίας, δ καὶ θεωθὲν τῇ ἐνώσει τὰ πάντα καθαγιάζει ναὸς τελῶν αὐτῷ ἅγιος καὶ ἔμψυχος καὶ ἀχώριστος. Ἀλλὰ μὴν οὐδὲ διὰ τὸ τοῦ οὐρανοῦ μέγεθος λέγεται τὸν Θεὸ οἰκεῖν ἐν τῷ οὐρανῷ· σῶμα γὰρ ὁ οὐρανός· ὁ Θεὸς δὲ ἀσώματος. Εἰ δὲ καὶ ὑπὲρ τὸ πᾶν ὁ Θεὸς, καὶ πρὸ τοῦ γενέσθαι τὸν οὐρανὸν καὶ τὰ ὑπὸ τὸν οὐρανὸν, προαιωνίως ἦν ὁ Θεός· τίς ἄρα λόγος τοῖς λέγουσι, Πῶς ὁ Θεὸς ἐσαρκώθη; ἢ πῶς ἐστι μετὰ σώματος; καὶ σεσωματωμένος γὰρ ὀφθεὶς τὴν ἀθλίαν ἑαυτοῦ φέρει· καὶ τῷ μὲν σώματι ἐν τόπῳ, τῇ θεότητι δὲ τὸ πᾶν συνέχων ἐστὶ, καὶ ὑπὲρ τὸ πᾶν εὑρισκόμενο; καὶ διὰ τοῦ παναγίου δὲ οὗ προσείληφε σώματος, ὡς ἀπὸ πηγῆς, ταῖς τῆς θεότητος αὐτοῦ ἐνεργείαις καὶ δωρεαῖς τὸ πᾶν ἁγιάζει. καὶ ὅνπερ πρώην 298 οὐκ ἴσχυον ὁρᾶν ἄγγελοι, πῶς γὰρ ἂν ἑώρων τὸν ὑπὲρ τὴν φύσιν αὐτῶν; τοῦτον νῦν ὁρῶσι τῷ θείῳ σώμα τι· καὶ συγγενῶς μᾶλλον τῇ ἀΰλῳ καὶ θείᾳ τούτου κοινωνοῦσι ψυχῇ, καὶ τῶν χαρίτων μετέχουσι. Τοῦτο δὲ καὶ τοῖς ἀνθρώποις ἡμῖν συνέβη· ἐν γὰρ ἐπεθύμουν πρότερον ἰδεῖν προφῆται, καὶ οὗ τὴν ἐπιθυμίαν ἀκατάπαυστον εἶχον, καὶ τοῦτο δέησις αὐτοῖς καὶ παράκλησις, τὸ ἐν ὀνείροις, ἢ εἰκόσι τισὶ ποσῶς αὐ τὸν κατιδεῖν. Καὶ τοῦτο δὲ Μωϋσῆς δείκνυσι προσευ χόμενος καὶ ζητῶν, καὶ Ἰεζεκιήλ, καὶ Ησαΐας, καὶ Δανιήλ, πολλοί τε τῶν προφητῶν ἄλλοι, μέγα τι νομίζοντες ἦσαν, τὸ ὀπτασίας τινὸς δι᾿ ἀμυδρῶν τι νων αινιγμάτων καταξιωθήνα: Θεοῦ. Τοῦτον, ὦ που univerzum factum esse ab omnibus celebratur. Si igitur in cœlis habitare dicitur Deus, in omni. bus esse, et cuncta adimplere, quid mirum si etiam humanum cu:n anima corpus assumpsit, in eoque habitat, et inseparabiliter proprium tenet in eo non circumscriptus? sicut Dei laudator qui. dam dixit, quod templum fecit sibi individuumque tabernaculum, qui in sanctis mansionem facero dicitur: Et inhabitabo in illis et ambulabo, scribitur: hominibus sanctis, corruptione quidem et peccata refertis, tantuin vero aliquibus paululum virtutibus expiatis. Et tabernacula Dei amabilia, et sanctorum sancta, legis illa hominum manuuin opera et inanimata dicta sunt, et a Salomone condita sancta domus, et templum Dourino;. multo magis Dominicum corpus, in eo creatum et divino Spiritu coagulatum absque peccato, quod a Deo adunatione omnia consecrat, templum perfectum ipši sanctum et animatum et individuum. Sed sane non propter cœli magnitudinem dicitur Deus in coelo liabitare, quod corpus est, Deus vero incorporeus. Si autem super omnia Deus, et ante cœli et omnium quæ sub cœlo sunt fabricationem, ante sæcula erat Deus, quis sermo dicentium: Quomodo incarnatus est Deus, aut quomodo cum corpore est? Incarnatus enim qui visus est, immaterialitatem suam fert, et corpore in locò, divinitate autem ominia continens est et super omnia inventus; et per sanctissimum quod assumpsit corpus, sicut a fonte, divinitatis suæ efficacia donisque omnia sanctificat, et quem nudiustertļus videre non valebant angeli, (quomodo enim illum qui supra eorum naturam est vidissent?) illum nunc in divino vident corpore et affinius immateriali divinæque illius consociantur anima, et gratiarum participes fiunt. Quod et hominibus nobis evenit; quem enim prius videre exoptabant prophetæ et desiderio incessante persequebantur, quod ipsorum oratio et invocatio, in somnis vel imaginibus quibusdam quolibet mɔdo videre; quod Moyses noscitur supplicans et quarens; et Ezechiel, Isaias, Daniel aliique pluriml prophetæ magnum quid arbitrabantur visione qualibet per obscura quædam ænigmata Dei diguari.

flem, o maximam philanthropism et bonitatem & λῆς τῆς φιλανθρωπίας καὶ ὑπερβαλλούσης τῆς ἀγα supra modum! illum nobiscum habere possimus. el quasi fratrem videre, societatem cum eo babentes; apud nos hominem perfectum factum, perfectus qui Deus remanet, dignamur cognoscere quem corpore videmus, cujus tamen nobis invisibilis di- ´vinitas. Hæc exinanitio propter alia quidem admirabilia et propter id, ut invisibilem per carnem videamrus; siquidem Dean nemo vidit unquam; per divinissimam tamen et sanctissimam assumptionem fratres el sumus; itaque oculis nostris eum vidimus, vt ait dilectus apostolus, et participationem societatemque cum ipso quando volumus habemus, vere cum cornentes; qui in terris visus est et cum hominibus conversatus est; et in altissimis sedentem post hanc assumptionem oculis nostris iterum aspicere speramus, unum cui eo esse et gloriæ ejus societate frui, per ejus misericordiam, prout Patrem pro nolis oravit. Illud ergo sanctum confirmaus symbolum pest Verbi ante omne principium generationem, et in novissimis temporibus incarna - dionem dicit: Qui propter nos homines. θότητος 1 ἵνα δυνηθῶμεν ἔχειν μεθ᾿ ἡμῶν, καὶ συγ γενῶς ὁρᾷν καὶ κοινωνίας μετέχειν, καθ᾿ ἡμᾶς γενόμενον ἄνθρωπον τέλειον, μένοντα τέλειον Θεόν, ἠξιώθημεν γνῶναι· δν καὶ εἴδομεν τῷ σώματι, καὶ πάλιν αὐτοῦ ἀθεώρητος ἡμῖν ἡ θεότης. Καὶ ἡ συγ κατάβασις αὕτη, καὶ δι᾿ ἄλλα μὲν θαυμαστά, καὶ διὰ τοῦτο δὲ, ἵνα τὸν ἀθεώρητον διὰ σαρκὸς ἴδωμεν· ἐπεὶ Θεὸν οὐδεὶς ἑώρακε πώποτε. Διὰ δὲ τοῦ θειοτά του καὶ παναγίου προσλήμματος συγγενῶς ἔχομεν· νῦν πρὸς αὐτόν. Διὸ καὶ ἑωράκαμεν αὐτὸν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, ὡς ὁ ἡγαπημένος φησί· καὶ μετέ χειν αὐτοῦ καὶ κοινωνεῖν ἔχομεν, ὁπότε βουλοίμεθα. Καὶ ἀληθῶς εἴδομεν αὐτόν· ἐπὶ τῆς γῆς γὰρ ὤφθη, καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη· καὶ καθήμενον μετὰ τοῦ προσλήμματος ἄνω αὐτοὶ πάλιν ἰδεῖν ἐλπίζομεν, καὶ ἂν εἶναι μετ᾿ αὐτοῦ, καὶ κοινωνεῖν τῆς δόξης αὐτῷ, ἐλέει αὐτοῦ, ὡς πρὸς τὸν Πατέρα ὑπὲρ ἡμῶν προσηύξατο. Τοῦτο οὖν καὶ τὸ θεῖον Σύμβολον βεβαιούν μετὰ τὴν προάναρχον τοῦ Λόγου γέννησιν, καὶ τὴν ἐπ' ἐσχάτων σάρκωσιν, λέγει· Τὸν δι' ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους. Nos enim erecturus venit lapsos, non angelos, Ημᾶς γὰρ ἦλθεν ἀναστῆσαι πεπτωκότας, οὗ τοὺς quorum si quidam ceciderunt, insanabilis ipsis ἀγγέλους· εἰ γὰρ καὶ παραπεπτώκασι τούτων τινές, casus sua sponte jacentibus et mala vellè studenti- ἀλλὰ τὸ πτῶμα τούτοις ἐστὶν ἀθεράπευτον, έχοντὶ bus, atque nobis malitiæ stimulatoribus effectis. κειμένοις, καὶ ἐθελοκακεῖν σπεύδουσι, καὶ ἡμῖν προ Angeli autem e Verbi propter nos œconomia maxi- ξένοις κακίας γινομένοις. "Αγγελοι δὲ ἐκ μὲν τῆς sum et ipsi lucrari bonum, ad amorem Dei et socie- ὑπὲρ ἡμῶν οἰκονομίας τοῦ λόγου τὴν μεγίστην 4ntem, majorem macti exaltatiouens, de salute nostra (ἐσχηκότες και ουτοι ὠφέλειαν, πρὸς ἀγάπησιν τοῦ Iætantur. Itaque nobis etiam servientes festinant, Θεοῦ καὶ ἐνώσιν, ἀνάβασιν μείζονα ευρηκότες τῇ et gaudens. Salvali vero omnino et erecti uos soli. ἡμῶν σωτηρίᾳ εὐφραίνονται· διὸ καὶ ταῖς ὑπὲρ dico dicit: ἡμῶν διακονίαις σπεύδουσί τε καὶ χαίρουσιν· οἱ στο σωσμένοι δὲ ὁλοτελῶς καὶ ἀνεγηγερμένοι μόνοι ἡμεῖς. Διδ᾽ καί φησι· Et propter nostram salutem. Nam qui perierunt, nos sumus, et salus nobis, expulsos et enecatos rursus ad Deum reduci, et vitam in nobis habere Deum, et per ipsam renovari mos et vivero, quare et pervenit nsque ad nos vita; quod et Ecclesia selebrat, dicens: Descendit de cœlis. Non localiter, sed exinanitione: non in loco, cul non corpus, omnium creator omnia replet, sicut scriptum est. Consilium cepisse igitur et voluisse, desccusionem: dicit, sed etiam humiliter abjectum et carne hominis filium feri, in mundoque nimis tenuem esse et in egestate. Et incarnatus est. Vere enim totam nostrum assumpsit naturam, Luatum absque peccato, sicut et ab initio hunocentown plasmavit et sine viri connubio. Ita enim de terra ab initio Adam platinavit. Incarnatum igitur dicit, non phantastice visum, quod impii quidam asserunt. Si enim phantastice visus, vana est œconomim tota ratio, nec animarum, are corporun nostrorum reparatio, sed nec in Virgine conceptus η Καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν. Οἱ γὰρ ἀπολωλότες ἡμεῖς· καὶ σωτηρία ἡμῖν τὸν ἀπωσθέντας καὶ νεκρωθέντας, Επαναχθῆναι πάλιν τῷ Θεῷ, καὶ τὴν ζωὴν σχεῖν ἐν ἑαυτοῖς τὸν Θεόν, καὶ δι' αὐτῆς ἀνακαινισθῆναι καὶ ζῆσαι· διὸ καὶ κατῆλθε μέχρις ἡμῶν ἡ ζωή. Ο καὶ ᾿Εκκλησία κηρύττει, λέγουσα· Κατελθόντα ἐκ τῶν οὐρανῶν. ' Οι τοπικῶς, συγκαταβατικῶς δέ· οὐ γὰρ ἐν το παρ, ἐπεὶ οὐ τῶμα, καὶ τῶν ὅλων ὧν ποιητής, πάνω τα πληροί, καθὰ γέγραπται· τὸ βουληθῆναι οὖν καὶ θελῆσαι λέγει κατάβασιν· ἀλλὰ καὶ τὸ ταπεινωθῆναι τοσοῦτον, καὶ υἱὸν ἀνθρώπου γενέσθαι σαρκί, ἐμπολιτευθῆναι τε τῷ κόσμῳ μετρίως ἄγαν και περ νιχρώς. -Καὶ σαρκωθέντα. Αληθῶς γὰρ τὴν ὅλην ἡμῶν ἔλαβε φύσιν, μόνον αμαρτίας χωρίς, ὡς καὶ ἐξ ἀρχῆς ἀναμάρτητον ἔπλασε καὶ χωρὶς ἀνδρὸς συναφείας· ἐπεὶ καὶ ἀπὸ γῆς οὕτως ἀρχῆθεν ἔπλασε τὸν ᾿Αδάμ. Σαρκωθέντα οὖν φησιν, οὐ κατὰ φαντασίαν ὀφθέντα. Καὶ τοῦτο γὰρ τῶν ἀσεβούντων τινές φασιν. Εἰ γὰρ φαντασία ὤφθη, τὸ πᾶν τῆς οἰκονομίας κενόν· καὶ οὔτε ταῖς ψυχαῖς, οὔτε τοῖς σώμασιν ἡμῶν ἡ ἀνάπλασις, 'Αλλ'

$ tuus resurrexit. Si per phantasiam incarnatus est, quomodo qui mortem prius ex inobedientia contraximus, per eum reviviscenus? Pereant qui sic opinantur, quippe qui ab initio mendacii patris perfecti filii, falsa delirant saneque inania commenta. Dei Verbum veritas est, in veritate onmia agit et.quemadmodum e non exsistentibus cœlum fecit et terram, et in veritate sunt, et hominem ab initio plasmavit, et in veritate est; sie; humanitatem suam plasmaus, in veritate et ipse incarnatus est et absque corruptione sincere in Virgine conceptus, quem penitus vere peperit manens virgo que reiοὐδ᾽ ἐν τῇ Παρθένω συνελήφθη 299 αν, ἢ ἐτέχθη, est aut natus, aut propter nos passus est, and mor ἢ ὑπὲρ ἡμῶν ἔπαθεν, ἢ θανὼν ἐξανέστη. Εἰ κατά φαντασίαν σεσάρκωται, πῶς ἂν οἱ τὸν θάνατον εἰληφύτες ἡμεῖς πρότεροι τῇ παρακοῇ, δι' αὐτοῦ ἀνεζήσαμεν; Αλλ' ἀπόλοιντο οἱ οὕτω φρονοῦντες. Τοῦ ἀπαρχῆς γὰρ πατρὸς τοῦ ψεύδους τελοῦντε; υἱοὶ, καὶ τὰ ψευδῆ ληροῦσι καὶ ὄντως μὴ ὄντα φάσματα. Ὁ τοῦ Θεοῦ δὲ λόγος ἀλήθεια ῶν, ἀληθείᾳ πάντα πιεῖ· καὶ ὡς ἐκ μὴ ὄντων οὐρανὸν πεποιηκὼς καὶ γῆν, ἀληθείᾳ ταῦτά εἰσι, καὶ τὸν ἄνθρωπον πλάσας ἐξ ἀρχῆς, ἀληθείᾳ καὶ οὗτός ἐστιν, οὕτω καὶ ἀναπλάττων αὐτὸν ἀληθείᾳ καὶ αὐτὸς σεσάρκωσαι, καὶ δίχα σπορᾶς ἀληθῶς συνελήφθη ἐν τῇ Παρθένῳ, καὶ ἐτέχθη παναληθῶς, μενούσης ταύτης παρθένου psa virgo erat, et sic iterum perseveravit; cum ἐπεὶ καὶ ἀληθείᾳ παρθένος ἦν. Καὶ οὕτω πάλιν διέμεινε, καὶ συνανεστράφη ἀνθρώποις ἀληθῶς, και Θεὸς ὢν ἀληθινὸς, καὶ ἄνθρωπος ὤφθη δι' ἡμᾶς ἀληθινὸς ἐν μιᾷ ὑποστάσει, διπλοῦς ταῖς φύσεσιν ὁ αὐτὸς, καὶ τοῖς φυσικοῖς πᾶσι τῆς τε θεότητος και τῆς ἀνθρωπότητος γνωριζόμενος, διπλώς τα θέλων καὶ ἐνεργῶν, οὐκ ἐναντιούμενος ἑαυτῷ, ἀλλὰ τῶν τῆς ἀνθρωπότητος αὐτοῦ ὑποτασσομένων αὐτοῦ τῇ θεότητι, ὅθεν καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ὅσαπερ ἔπραξεν, ἀληθῶς καὶ σωτηριωδώς έπραξε. Καὶ τοῦτο μάλλον τῆς αὐτοῦ φιλανθρωπίας τὸ δεῖγμα, καὶ εἰς δόξαν αὐτῷ ταῦτα τὴν ὑπερέχουσαν. Εἰ γὰρ οἱ οὐρανοί διηγοῦνται, δόξαν Θεοῦ ὡς ποιήματα, πόση γε άρα δόξα τῷ Θεῷ ὑπὲρ τῆς σωτηρίας τοῦ πλάσματος σε σωματωμένῳ, καὶ δεδωκότι τὸ σῶμα παθεῖν ὑπὲρ γραπται; Εἶτά φησι - hominibus være conversatus est Deus verus et homo, apud nos visus est verus in unica persona; quoad naturas duplex.idem, et divinitatis et humanitatis naturalibus omnibus· cognitus, duplex voluntate et operatione, non secumn ipso pugnans, sed bumanitatis ejus actibus divinitati ejus subjeclis; unde quæcunque propter nos fecit, sincere et salutariter fecit; quoi præcipuun ejus philanthropiæ argumentum et ad gloriam ipsi supereminentèm. Si enim cœll enarrant gloriam Dei tanquanı creaturæ, quæ Deo pro plasmatis, salute incarnato gloria, et corpus quod pro homine pateretur danti cujus livoro sanati simus, ut scriptum est? Deinde dicit: ἀνθρώπων, ἵνα τῷ μώλωπι αὐτοῦ ἰαθῶμεν, ὡς γά Καὶ σαρκωθέντα ἐκ Πνεύματος ἁγίου καὶ Μαρίας G Et incarnatus est de Spirits sancto ex Maria Virgine. τῆς Παρθένου. Ο μὲν γὰρ Πατήρ εὐδόκησε καὶ συνεδημιούργησε τῷ ἑαυτοῦ. Λόγῳ τὸ σῶμα· τὸ δὲ Πνεῦμα συνυπούργησε. Μία γὰρ ἡ ἐνέργεια καὶ ἡ δύναμις τῶν τριῶν. Μόνος δὲ ὁ Λόγος σεσάρχωνται, καὶ οὐχ ὁ Πατὴρ ἡ τὸ Πνεῦμα. Τοῦτο δὲ, ὡς ὁ μέγας φησὶν Αθανάσιος, ἵνα μένῃ ὁ Υἱὸς Υἱὸς, καὶ ὡς ἐκ τοῦ Πατρὸς Υἱὸς ἀπαθῶς ἐστι, καὶ Υἱὸς ἀληθῶς ἐκ τῆς Παρθένου γεννηθείς μείνῃ, Υἱός ἀληθινῶς καὶ ὧν καὶ καλού μενος. Τῆς σαρκώσεως αἴτια δὲ τὰ αἷματα τῆς Παρθένου. Ὡς γὰρ ἡδύνατο μὲν ἐξαρχῆς ὁ Θεὸς καὶ ἐξ ἑτέρας ύλης δημιουργῆσαι τὸν ἄνθρωπον, οὐκ ἠθέλησε δὲ, καὶ τοῦτο δικαίως, ἵνα μὴ ἀκοινωνήτως πρὸς ταύτην ἔχων τὴν κτίσιν, οὐ δύνηται μένειν, ἢ κοινωνίαν ἔχειν ἐν αὐτῇ· οὕτω δὴ καὶ τὴν ἀνάπλα σιν ποιῶν τοῦ ἀνθρώπου, οὐχ᾽ ἑτέραν ὅλην προσλα βέσθαι ἠθέλησεν, ἵνα μή ή παραπεσοῦσα φύσις ἡμῶν εναπομείνῃ τῷ πτώματι. Εἰ γὰρ μὴ ἀπὸ τῶν αἱμά-. των τῆς Παρθένου, τῆς ἐκ τοῦ 'Αδάμ καταγομένης, τὴν σάρκα ἦν εἰληφώς, πῶς ἂν τὸ συγγενὲς πρὸς ἀνθρώπους εἶχεν; ἢ πῶς τὸν ἀπὸ Θεοῦ ἁγιασμὸν ἐλαμβάνομεν; ἢ πῶς ἂν ἐξωώθημεν οἱ νενεκρωμέ νοι, μὴ τῆς ζωῆς ἐλθούσης ἡμῖν; Διό, Καὶ σαρχωθέντα, φησὶν, ἐκ Πνεύματος ἁγίου. Αρρεύστως γὰρ καὶ ἀπαθῶς καὶ κατὰ σάρκα γεγέννηται θείου Καὶ Μαρίας τῆς Παρθένου. Ὅτι ἐξ αὐτῆς καὶ σεσάρχεται καὶ γεγέννηται ἀληθῶς, ὡς Ἡσαΐας καὶ οἱ λοιποὶ τῶν προφητῶν Pater bonum cogitans Verbo suo corpus creavit, Spiritus conditor una fuit. Unica enim trium energia et potestas, soluin autem Verbum incarnatum est et non Pater, nec Spiritus, sicut docet magnus Athanasius, ut maneat Filias Filius, et quemadmo dum e Patre sine libidine Filius est et Filius vere e Virgine genitus maneat, Filius vere qui sit et vecetur. Incarnationis autem causa, Virginis 821guis. Quemadmodum enim poterat ab initio Deus ex altera materia hominem creare nec voluit (rt merito, cum qui row eamdem quan illam facturam materiam communem haberet, forte mauere aut cum ipsa societatem habere nequiret) sic sane et bominis reparationem agens alteram assumere materiam noluit ne lapsa natura nostra in lapsu· remaneret: quippe qui non e virginis de Adam orLe sanguine carnem sumpsisset, quomodo cognationis communitatem cum hominibus habuerit? Aut : quomodo a Deo sanctifcationem acceperimus, vel mortui reviviscemus, ad quos non advenerit vita? Ideo incarnatum dicit de Spiritu sancto; ineffabiliter et absque libidine etiain secundum carnem factus est, sancti Spiritus operatione. Πνεύματος συνεργεία. Ex Maria Virgine. Quia ex ea vere incarnatus et factus est, sicut praedixerunt Isalas et reliqui prophetz. Et similis

ejusdemque naturæ nobiscum, nec alienum assuin- προΰλεγον· καὶ ὅμοιον ἡμῖν καὶ ὁμοφυές, καὶ οὐκ psit corpus. ἀλλότριον εἰλήφει σῶμα. Et homo factus est. Καὶ ἐνανθρωπήσαντα. Τοῦτο διὰ τὸ τέλειον αὐτὸν ἄνθρωπον γεγονέναι, καὶ ἐν τῇ μήτρα τέλειον μὲν εὐθὺς, ἀποδειχθῆναι βρέφος, τρέφεσθαι δὲ φυσικῶς, καὶ ἀποταχθῆναι νέο πιον. Οὐ γὰρ ἀνῄρει τὴν φύσιν, ἐπηνωρθοῦτο δὲ τὰ αὐτῆς, ὡς ὁ μέγας φησὶν ᾿Αθανάσιος, καθ' ηλικίαν αὐξανόμενος, καὶ τρεφόμενος, καὶ ὁπνώττων, καὶ τῇ ἀληθῶς Μητρὶ καὶ τῷ δοκοῦντι πατρὶ καθυποτασ σόμενος. Εἰ οὖν καὶ ὑπὲρ φύσιν τὰ κατ' αὐτὸν, ἀλλ' ὅμως, ὅσον ἐνεχώρει, τὰ ἀδιάβλητα 300 κατὰ φύ σιν οὐ παρητεῖτο· καὶ τὸ τέλειον ἦν ἐν αὐτῷ τοῦ τε σώματος τῆς τε ψυχῆς, νοεράν αὐτὴν ἔχων καὶ λο γικὴν, αὐτεξούσιόν τε καὶ θελητικήν. Τοῦτο οὖν τὸ, Mud eo quod perfecte homo factus sit, et in maIrice quidem confestim perfectus feetus conceptus, naturaliter nutritus infansque est editus: qui non naturam abolebat cujus conditionem erigebat, ticut ait magnus Athanasius, ætate crescens, nutriLus, dormiens et Matri existimatoque patri subditus. Si ergo supra naturam quæ ipsius erant, sed pariter quantum licebat, probatissima secundum naturam non aversabatur et perfectio in eo erat, tum corporis, tum animæ, intelligentem habens et rationelem ipsius actionem et voluntatem. Hoc ergo, homo factus est, ostendit contra blasphemos dispositan, qui non animam Dominum assumpsisse conten- ἐνανθρωπήσαντα, δηλοί, κατὰ τῶν βλασφήμων τε dunt, loco animae divinitatem sufficere ineptientes, qui et irrationale insipienter suspicabantur illius sanctissimum corpus, nec animæ usu proprio fruens qua Patri subderetur; sic non perfectum hominem assumpsisset Verbum Patrique obtulisset pro completo lapso homine, sed imperfectum. Quo imprimis, juxta impios istos, fit ut pretioɛissima pars mostri sanatione careat: si enim hominis pretiosius anina intelligens et rationalis, et per ipsam prius inobedientiam admisimus, ipsi enim servivil corpus, nec animam rationalem cum corpore assumpsit incarnatum Verbum, sanatione iterum indigemus, nec incorruptibilitatem accepimus, nec toti renovati sumus, quin imo nec corporé sanctiAcati sumus, si irrationale de nobis corpus assumptum est. Propterea fugiendi quidem qui talia delirant, nos vero quemadmodum ab initio duplices per Verbum plasmati sumus, corpus simul cum anima accipientes, et dupliciter rursum plasmati ab ipso Verbo sumus, perfectum simul cum anima corpus assumente in hominem reparandum. Crucifixus etiam pro nobis sub Pontio Pilato. Nagnum mysterium de quo multis indissolubilis quæstio, et magis quam quomodo Deus cum sit, incarpari sustinuerit. Sit, fatentur, adunatione naturam ut dicitur sanctificans, et ad ejus reparationem omnem œconomiam adhibeat prout et fecit: fieri e muliere et secundum ætatem crescere debuit egens et pedibus gradiens, exinanitione reparatum mundaus nec habens ubi caput reclinaret, secundum Scripturas: quæ omnia ɔd reparandam naturam, siquidem mirabiliter per ea quæ stupenda fecit et sermones quos protulit, illum crexit. Sic vero pati, de hoc magis questionem movent, et crucis ignominiosæ tantam passionem pati! Sane Dei opus illud, et de quo stupere nibil mirum, quia mirabilia opera Domini et inscrutabiles viæ ejus. Fide hæc accipimus, non humanæ sapientiæ verbis gloriamur; ut non evacuetur crux Christi, sicut scriptum est. Sed pariter cœlestes de his sermones et incarnati crucifixique Dei opera supernaturalia θειμένον, τῶν μὴ ψυχὴν εἰληφέναι λεγόντων τὸν Κύ ριον, φληναφούντων δὲ ἀντὶ ψυχῆς ἀρκεῖν αὐτῷ τὴν θεότητα· οἱ καὶ ἄλογον ὑπενόουν ἀφρόνως τὸ πανάγιον τούτου σῶμα, καὶ μὴ τῇ τῆς ψυχῆς αὐτεξου σιότητ: τῷ Πατρὶ τοῦτον καθυποτάσσεσθαι, καὶ οὐ δὲ τέλειον ἄνθρωπον λαβεῖν τὸν Λόγον καὶ προσενεγκεῖν τῷ Πατρὶ ὑπὲρ τελείου παραπεπτωκότος ἀνθρώπου, ἀλλ' ἀτελῆ· ὥστε μᾶλλον εἶναι κατὰ τοὺς ἀσεβοῦντας ἐκείνους τὸ τιμιώτατον ἡμῶν ἀθεράπευτον. Εἰ γὰρ ἀνθρώπου τιμιώτερον ή ψυχή, υπερὶ τελοῦσα καὶ λογικὴ, καὶ δι' αὐτῆς πρότερον τὴν παρακοὴν ἐνηργήσαμεν, ταύτῃ γὰρ τὸ σῶμα παρηκολούθησεν, οὐ ψυχὴν δὲ νοεράν μετὰ τοῦ σώ ματος εἴληφεν ὁ Λόγος σαρκωθείς, αθεράπευτοι πά λιν ἡμεῖς· καὶ οὐ τὴν ἀφθαρσίαν ἐλάβομεν, οὐδ᾽ ὅλοι ἀνεκαινίσθημεν· μᾶλλον δὲ οὐδὲ τῷ σώματι Αγιάσθημεν, εἴπερ ἄλογον σῶμα ἐξ ἡμῶν προσελή φθη. Διὰ τοῦτο φευκτέοι μὲν οἱ ταῦτα ληροῦντες, ἡμεῖς δὲ ὥσπερ ἐξ ἀρχῆς διπλοί παρὰ τοῦ Λόγου ἐπλάσθημεν σῶμα ὁμοῦ λαβόντες μετά ψυχῆς καὶ διπλῶς ἀνεπλάσθημεν ὑπ' αὐτοῦ τοῦ Λόγου, τέλειον ἀναλαβόντος τὸν ἄνθρωπον σῶμα ὁμοῦ μετὰ ψυχῆς. Σταυρωθέντα τε ὑπὲρ ἡμῶν ἐπὶ Ποντίου Πιλάτου. Τοῦτο τὸ μέγα μυστήριον· καὶ πολλὴ τοῖς πολλοῖς ἐπὶ τούτῳ ἢ ἀπορία· καὶ πλέον, ἡ πῶς Θεὸς ὤν, ἠνέσχετο σαρκωθῆναι; Τοῦτο μὲν γάρ φασιν ἵνα τῇ ἑνώσει ἁγιάσῃ τὴν φύσιν, ὡς λέγεται, καὶ πρὸς ἐπανόρθωσιν αὐτῆς πάντα γε ἐξοικονομήσῃ, καθὰ δὴ καὶ διέπραξε. Τικτόμενος γὰρ ἦν ὑπὸ γυναικὸς, καὶ καθ᾽ ἡλικίαν αὐξόμενος, πτωχεύων τε καὶ πεζοπο μῶν, καθαίρων ταπεινώσει τὸν ἐπηρμένον, καὶ μὲ ἔχων που κλίναι τὴν κεφαλὴν, ὡς γέγραπται. Ταῦτα δὲ πάντα διὰ τοῦ ἀναπλάσαι τὴν φύσιν· ἐπεὶ καὶ θαυμασίως αὐτὴν οἷς ἐνήργησε παραδόξως, καὶ λέ γοις οἷς εἴρηκεν ἐπηνώρθου. Τὸ δὲ παθεῖν οὕτω. διαποροῦντες πλέον εἰσὶ, καὶ παθεῖν οὕτω πάθος τὸ διὰ σταυροῦ ἐπονείδιστον. 'Αλλ' όντως ταῦτα ἔργα Θεού. Καὶ τὸ διαπορεῖν ἐπὶ τούτοις οὐ θαυμαστόν· ὅτι καὶ θαυμαστὰ τὰ ἔργα Κυρίου, καὶ ἀνεξιχνίαστοι α ὁῖοὶ αὐτοῦ. Καὶ ἡμεῖς πίστει ταῦτα δεχόμεθα· οὐκ ἀνθρωπίνης δὲ σοφίας λόγοις καυχώμεθα, ἵνα μὴ κενωθῇ ὁ σταυρὸς τοῦ Χριστοῦ, καθὰ γέγραπται.

TA Ἀλλ' ὅμως εἰσὶ καὶ λόγοι τούτων οὐράνιοι, καὶ πρά- veritati testimonium perhibent, et Græci quiden ξει; Θεοῦ τοῦ σαρκωθέντος καλοσταυρωθέντος ὑπερο φυεῖς τὴν ἀλήθειαν ἐπιμαρτυροῦσαι. Καὶ Ἕλληνες μὲν ἐπὶ τῷ σταυρῷ ἀσυνετοῦντες γελῶσιν, Ιουδαίοι δὲ βλασφημοῦσι, καὶ τῶν ἀθέων ἄλλοι πολλοί. Αλλ αἰσχυνθήτωσαν οἱ ἀνομοῦντε; διακενῆς· ἐν τῷ σταυρῷ γὰρ Χριστοῦ, καὶ τῷ μώλωπι καὶ θανάτῳ, τὸ μεγαλεῖον αὐτοῦ φανεροῦται μᾶλλον τῆς ἰσχύος τε καὶ θεότητος. Καὶ ὅρα τί σταυρωθεὶς ἐκτετέλεκεν. Οὐ τὴν τῶν ἀσυνέτων Ελλήνων πλάνην πᾶσαν ἐδίωξε τῷ σταυρῷ; Οὐ τὴν ἀθεῖαν πᾶσαν ἀπήλασε; Τίς νῦν ὁ πολυθεῖαν νοσῶν; Τίς ὁ κνωδάλοις καὶ θηδ ρίοις τὴν θείαν ἀπονέμων τιμήν; Οὐ τὴν τῶν ἔξω σοφῶν σοφίαν μωρὰν ἀπέδειξεν.; οὐ σιγῆσαι τοὺς λήρους φιλοσόφων εἰργάσατο; ἁλιεῖς γὰρ τοῦ σταυ ρωθέντος ἀπόστολοι αὐτὸν τὸν σταυρωθέντα Θεὸν ὁμολογεῖν πάντας ἔπεισαν. Ποῦ νῦν εἰδωλεῖον; που εἴδωλον εναγές; ποῦ μαντείον; ποῦ ζώων καὶ ἀν θρώπων σφαγαί, καὶ τελεταὶ δαιμόνων ἀκάθαρτοι; που τις ἄλλη νῦν ἐν κόσμῳ τοῦ διαβόλου καὶ τῶν Εκείνου λατρεία; Πάντα ταῦτα ἐξεῖλεν ὁ σταυρωθείς· καὶ τύπος μόνος σταυροῦ διώκει τους δαίμονας, θεούς πρότερον νομιζομένους τοῖς Ἕλλησι. Καὶ μᾶλ λον ἐν τούτῳ θαυμαστὴ τοῦ σταυρωθέντος ἡ δύναμις, ὅτι καὶ οὕτω πένης ὀφθεὶς, καὶ οὕτω πτωχείαν σαρκὸς ἐνδυσάμενος, καὶ τῷ κόσμῳ μέτριος φανείς καὶ πτωχὸς, καὶ κατακριθεὶς ὡς καὶ παθεῖν σταυρῷ, καὶ ἀποθανεῖν, καὶ οὕτω παρὰ τῶν μαθητῶν ἐσταυ ρωμένος ὁμολογούμενος καὶ καλούμενος, αὐτὸς το: - αῦτα 301 ισχύει. ὥστε τὸν κόσμον ἕλκειν εἰς ἑαυτὸν Είχα μαχαίρας, δίχα πολέμου, ἐξουσίας χωρίς, πλού του, καὶ τῶν ἄλλων, ἐν οἷς κατορθοῦσιν ἄνθρωποι, οὐ τοὺς ἐκ γένους εἰς ἀγάπη, σιν ἐφελκόμενος μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸν κόσμον ἅπαντα. Μωσῆ; μὲν γὰρ τοὺς κατὰ γένος αὐτῷ, καὶ τούτων μέρος ὠφέλησε βραχύ· ὅτι καὶ ἄνθρωπος Μωϋσῆς, καὶ τοῦ Σωτῆρος εἰς τύπον, καὶ ὁ δωθεὶς αὐτῷ νόμος, σκιώδης καὶ ἀτελῆς, καὶ τοὺς ἀπὸ Ἰακὼς πάντας οἰκονομήσαι μὴ δυνηθείς· ὁ δὲ Χριστὸς, Υἱὸς ὢν Θεοῦ καὶ τῶν ὅλων Θεός, τὰ ἔθνη πάντα, καὶ γένος ἅπαν, καὶ γλῶσσαν ἀπάσαν καὶ φυλὴν προσηγάγετο· καὶ ἕκαστος ἀπὸ τοῦ τόπου αὐτοῦ διὰ τῆς γλώσσης αὐτοῦ δοξάζει τὸν Θεὸν και Πατέρα, ὃν οὐκ ᾔδει πρότερον, διὰ τοῦ μονογενούς Λόγου του σαρκὶ σταυρωθέντος καταμαθών, Τοῦτο γὰρ τὸ πανάγιον σῶμα· ὡς τοῦ Θεοῦ Λόγοι: τώμα, αὐτῷ ἑνωθὲν ἀδιαιρέτως τε καὶ ἀφύρεως, θεῖον όλον καὶ ἀναμάρτητον μόνον καὶ ἅγιον, όν, ὑπὲρ τῆς ὁμου λογίας τοῦ Πατρὸς, καὶ τῆς ἡμῶν σωτηρίας κατακριθὲν ὑπ' ἀνθρώπων ἀποθανεῖν, ἐκουσίως ὑπὸ τοῦ λαβόντες αὐτῷ Λόγου τῷ Πατρὶ προσηνέχθη· καὶ Η ουσία μόνη καθαρὰ τοῦτο ὑπὲρ ἁπάντων γέγονε • καὶ θέλων ἔπαθεν ὁ Δεσπότης, τῶν πονηρῶν μὲν ἐπιδεικνυμένων τὰ ἑαυτῶν, καὶ τὰς ὕβρεῖς ἐπιφερόντων καὶ τὰς πληγὰς καὶ τὸν θάνατον, αὐτοῦ δὲ τοῦ Σωτῆρος τὰ αὐτοῦ ὑπὲρ ἡμῶν ἐνεργοῦντος. Οθεν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ ἐκκέχυται μὲν τὸ αἷμα αυτ τοῦ, τὴν δὲ γῆν, τὸν ἀέρα, καὶ πᾶσαν τὴν κτίσιν ἡγίασεν, ὡς πανάγιον αἷμα τοῦ σώματος τοῦ παν σαχοῦ ὄντος Λόγου. Εὐθὺς οὖν ἐκπλυθείς, ἀνεμορφώθη ὁ ἄνθρωπος· καὶ ὕδωρ συν αἵματι ρεύσας de cruce insipientes rident, blasphemant vero Judai, atheorumque alii multi; sed erubesrant in vanum peccantes, Christi cruce, livore et morte amplius apparet ipsius virtatis et divinitatis magnifcentia. Et vide quid perfecit crucifixus: nonne insipientium Græcorum omnen cruce fugavit errorem? nonne atheismum omnem expulit? Quis nunc multorum deorum cultui inserviens? Quis maris et'sylvarum bestiis divinum offerens honorem? Nonne alienorum sapientium insanam convicit sapientian? Nonne philosophorum ineptias Lacere coegit? Piscatores crucifixi apostoli crucifixum Deum confiteri omnibus suaserunt. Ubi nunc idolorum templum? ubi idolum maledictum? ubi oraculum? ubi animalium et hominum sacrificia et ritus dæmonum impuri? ubi nunc in orbe quævis alia diaboli et ejus operum adoratio? Cuncia hæc destruxit crucifixus et dæmones fugat sola crucis figura quos antea deos babebant Græci: in quo potissimum mira crucifixi virtus, quod sic egenus visus, carnis paupertate vestitus et mundo modestus apparens et pauper ac damnatus - qui crucem mortemque pateretur, atque sic a discipulis crucifixus confessione proclamnatus et vocatus, ipse tantum ›valeat ut orbem ad seipsum trahat, sine gladio, bello, possessionibus, divitiis aliisque in quibus prospere hominibus succedit, non suos secundum carnein in dilectionem attrahens tantum, sed et mundum universum. Moyses quidem eodem genère orús et horum parti cuidamı operæ parum contulit, quippe qui homo erat et in Salvatoris figura, et lex ipsi data umbram habens. et imperfectionem, Jacob filius in domum Dei introducere nequibat. Christus vero Del Filius, cunctorumque Deus on:neni populum et faniillam et linguam ét tribum introduxit, et unusquisque de loco suo per linguam suam Deum glorifical Patrem quem antea non noverat, ab unigenito Verbo in carne crucifixo doctus. Illud enim sacrosanctum corpus, utpote Dei Verbi corpus ei unitum absque divisione et confusione, totuin divinum et solum innocens et sanctum pro Patris adoratione saluteque nostra ad moriendum per manus hominum damnatum, libenter ab accipiente Verbo Patri oblatuin solaque pura pro omnibus hossia factum est. Et sponte passus est Dominus; malis quæ ipsis in animo erant ostendentibus, injurias, plagas, morten congerentibus, Salvatore vero quæ ipsum docebant pro nobis agente. Exinde in cruce fusus sanguis ejus terram, acrem et creata cuncta sanctificavit, tanquam sacrosanctus corporis ubique exsistentis Verbi sanguis; statim ergo ablutus innovatus est homo, et e latere aquan: cum sanguine efundens Christus, illa quidem accedentem reparat, hoc vero vivificat; et omnis terra et lingua nunc Christum confitetur. Tam mira tantaque, qui mirabilia facit per crucem operatus est.

Χριστὸς ἐκ πλευρᾶς, τῷ μὲν ὕδατι τὸν προσερχόμενον ἀναπλάττει, ζωοποιεῖ δὲ τῷ αίματι· καὶ πᾶς ἡ γῆ, καὶ γλῶσσα πᾶσα νῦν ἐξομολογείται τῷ Κυρίῳ. Τοιαῦτα ὁ ποιῶν μεγάλα καὶ θαυμαστὴ διέπραξε τῷ σταυρῷ. Et passus est. Vere in carne passus est, impassibilis ut Verbum remanens, qui vere nec phantastice, sicut impie firmant quidam, crucifixus est, lagellatus vibicibus contusus est, qui verum corpus habuit, lig: t.is est, in crucem ascendens super basim «telit, manibus expansis, quibus mediis inhxi sunt clavi pedibusque; amaritudinem cum açelo gustavitet doloribus oppressus, est. Sicut enim Deus perfectus - et homo perfectus visus, humans natura passibilis erat, qui eo amplius passus est, quo omnium nostrum pœnas dabat, ut Dei amicus dixit quidam. Et sepultus. Καὶ παθόντα, Επαθε γὰρ ἀληθῶς τῇ σαρκὶ, ἀπαθὴς μένων ὡς Λόγος· ἐπεὶ καὶ ἀληθῶς καὶ οὐ φαντασίᾳ, ὥς τίνες ἀσεβοῦσιν, ἐσταύρωται· καὶ φραγγελωθείς, με μα λώπισται· σῶμα γὰρ ἀληθῶς εἶχε· καὶ δεσμευθείς ἐδέδετο· καὶ ἀνάβας ἐπὶ τοῦ σταυροῦ, ἔστη ἐπὶ τῇ βάσει· καὶ ἐξηπλώθη τὰς χεῖρας· καὶ ἦλοι διήλασαν αὐτὰς μέσον, καὶ ἔτι τους πόδας αὐτοῦ· καὶ ἐπικράνθη γευσάμενος όξους· καὶ ὠδυνήθη· καὶ γὰρ ὡς Θεὸς τέλειος, καὶ ἄνθρωπος τέλειος ὀφθεὶς, τοῖς ἀδιαβλήτοις ἀνθρωπίνοις ὑπέκειτο· καὶ ἔπεσχε μᾶλλον αὐτός τι πλέον, τὸ πάντων ἡμῶν ἀποδιδοὺς ἔφλημα, ως τις φησι τῶν θεοφιλῶν. Καὶ ταφέντα. Παθὼν γὰρ καὶ ἀποθανών, εἰ καὶ μὴ κεχώρισται Passus et mortuus, etsi a divinitate non separatum est sanctissimum corpus, nec ipsius deposita τῇ θεότητι τοῦ παναγίου σώματος, καὶ τῆς τεθεια anima, sed ab ea corporis fuit divisio; cujus mortui Jatos transfigitur et vitalia seaturiunt;'anima ad inferos descendit inferos vastans, mortem destruens, animabus quæ ibi aderant redemptor apparuit, linteis ligatum cum myriha ejus corpus et sepultum corruptionem non sustinuit, tanquam Deus resurgit, tertia die, ut praedixerat, corpori ejus unita anima. Εt resurrexit. Ecce mysterii pro nobis finis omnis, naturæ nostra reparatio, resurrectio et cum Den societas; aec enim ad moriendum conditi, nec ad decedendum in nibilum plasmati sumus, sed qui maneamus et simus. Ideo mortales factos assumens immortalis erexit, et mortale corpus indiens divinitate sua μένης ψυχῆς αὐτοῦ, ἀλλά γε τῇ ψυχῇ τοῦ σώματος ἐχωρίσθη. Καὶ οὕτω νενέκρωται μὲν τῷ σώματι, καὶ πλήττεται τὴν πλευράν, καὶ βλύζει τὰ τῆς ζωῆς, τῇ ψυχῇ δὲ εἰς τὸν ᾅδην κατέρχεται, Καὶ πορθήσας τὸν ᾄδην, καὶ ἀφανίσας τὸν θάνατον, καὶ ταῖς ἐκεῖσε ψυχαῖς ἀποδειχθεὶς λυτρωτής, τὸ εἰληθὲν αὐτοῦ σῶμα, καὶ σμυρνισθεν, καὶ ταφέν, μὴ δια φθορὰν· ὑπομεῖναν, ὡς Θεὸς αὐτὸ ἐξεγείρει, τῆς θείας ψυχῆς αὐτοῦ· τῇ τρίτῃ, ὡς προέφη, ἡμέρη Ενωθείσης τῷ σώματι. Καὶ ἀναστάντα Ἰδοὺ καὶ ὁ σκοπός ἅπας τοῦ καθ' ἡμᾶς μυστη ρίου, ἡ τῆς ἡμῶν φύσεως ἀναζώωσίς τε καὶ ἔγερ σις, καὶ μετὰ τοῦ Θεοῦ κοινωνία. Οὐ γὰρ εἰς θνήσκειν ἐκτίσθημεν, οὐδὲ εἰς τὸ μὴ εἶναι χωρεῖν ἐπλάσθημεν, ἀλλὰ μένειν καὶ εἶναι, ὡς καὶ ὁ κτίσας ἡμᾶς ὧν ἐστιν ἀεὶ, εἰ καὶ ἡμεῖς 302 ἐκ τοῦ μὴ ὄντα; γεγόναμεν, καὶ μένειν ετάχθημεν. Διὰ θνητούς για γονότας, ἀναλαβὼν ὁ ἀθάνατος ἀνωρθώσατο· καὶ θνητὸν λαβὼν σῶμα, καὶ ἀπαθανατίσας τῇ οἰκεία θεότητι, ὅλους ἀθανάτου; εἰργάσατο. Καὶ ὅπερ ὁ Λόγος σαρκωθεὶς ἀνέστη τῷ σώματι, καὶ ἡμεῖς ἀνο τοῦ κόσμου καταργηθείη, ή φθορά δηλονότι, καὶ norte liberans. penitus immortales effecit, et quo Verbum incarnatum corpus reparavů, nos per ipsum reparati sumus, et quando e mundo prorsus delebitur mortale, scilicet corruptio, nos quoque viventes simul cum vivente Christo erimus, έστημεν δι' αὐτοῦ. Καὶ ὅτε τὸ θνητὸν πάντη ἐκ ἡμεῖς ζήσαντες, ἅμα σὺν τῷ ζῶντι Χριστῷ ἐσόμεθα. Tertia die. In. Christi resurrectione. Trinitatis panditur mysterium: dierum trium ejus resurrectio, prout predixit ipse, et factis probavit, tertia die resurgens, apparens et divinam nobis insulans gratiam, trin· doula hac maxima nobis tribuens in tertiæ diei evi- η gilatione, resurgere propter nos, apparere et pacein dare, et nobis Spiritus gratiam afferre. Vere igitur trium dierum Salvatoris resurrectio et Trinitatis signum: sicut per Trinitatem omnia nobis bona, et ipsa Christi incarnatio et resurrectio; nam solum caro factum est Verbum, sed bonam banc voluntatem Piter habuit et una operatus est Spiritus, et in reliquis mysteriis idem evenit, Patre bonam voluntatem, operationem uuilan habente Spiritu. Scd quia trinus lucrum habuit orbis, spiritualis sive angeli, sensibilis sive visibilia, et ex ambobus homo Τῇ τρίτῃ ἡμέρα. Καὶ ἐν τῇ ἀναστάσει Χριστοῦ τὸ τῆς Τριάδος φανερούται μυστήριο». Τριήμερος γὰρ οἱ τοῦ ἡ ἀναστασις, ὡς αὐτὸς προέφη, καὶ ἔδειξεν έργοις, τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἀναστὰς καὶ ἐμφανισθείς, καὶ θείαν ήμῖν ἐμφυσήσας χάριν, καὶ τρία δώρα ταῦτα τὰ μέγιστα ἡμῖν παρασχὼν ἐν τῇ τριημέρῳ ἐγέρσει, τὸ ἀναστῆναι ὑπὲρ ἡμῶν, τὸ ἐμφανισθῆναι καὶ τὴν εἰρήνην δοῦναι, καὶ τὸ παρασχεῖν ἡμῖν τὴν χάριν. τοῦ Πνεύματος. Αληθῶς οὖν τριήμερος ἢ τοῦ Σω τῆρος ἀνάστασις, καὶ τῆς Τριάδος σημαντική, ἐπεὶ καὶ διὰ τῆς Τριάδας τὰ πάντα ἡμῖν ἀγαθε, καὶ αὐτὴ ἡ τοῦ Χριστοῦ σάρκωσις καὶ ἀνάστασις. Εἰ γὰρ καὶ ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο μόνος, ἀλλὰ καὶ ὁ Πατήρ ηὐδόκησε, καὶ τὸ Πνεῦμα συνήργησε. Καὶ ἐν τοῖς λοιποῖς δὲ μυστηρίοις οὕτω συνέβαινε, τοῦ Πατρὸ; εὐδοκοῦντο;, καὶ τοῦ Πνεύματος συνεργούντος. Αλλά

καὶ ὅτι ὁ τριττός ὠφελήθη κόσμος, ο νοητός ήτοι qui per Salvatoris resurrectionem, Trinitatis perce οἱ ἄγγελοι, ο αισθητός, τὰ ἐρώμενα δηλαδή, καὶ ὁ ἐξ ἀμφεῖν τούτων ὁ ἄνθρωπος, ὃς καὶ διὰ τῆς ἀναστάσεως τοῦ Σωτῆρος τὴν γνῶσιν ἔλαβε τῆς Τριά δος • τριήμερος ἡ ἀνάστασις. Αρραβώνας τοίνυν τῆς ἀφθαρσίας ἄνθρωπος τῇ ἀναστάσει τοῦ Σωτῆρος λαβών, ἐν τῷ τέλει μετὰ τοῦ ὁρωμένου κόσμου pit scientiam, Ideo trium dierum resurrectio: arrbis ergo incorruptibilitatis Salvatoris resurrectione acceptis home in mundi quidem visibilis fine immutabitur, et incorruptibilitatem hæreditabit: ipsa enim creatura liberabitur, ut dicitur, a corruptionis servitute, in libertatem gloriæ filiorum Dei. ἀλλοιωθήσεται, καὶ τὴν ἀφθαρσίαν κληρονομήσει. Καὶ αὐτὴ γὰρ ἡ κτίσις ἐλευθερωθήσεται, φησίν, ἀπὸ τῆς δουλείας τῆς φθορᾶς εἰς τὴν ἐλευθερίαν τῆς δόξης τῶν τέκνων τοῦ Θεοῦ. Καὶ ἀναστάντα τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ κατὰ τὰς Γραφάς. Resurrexit tertia die secundum Scripturas. Omnibus proclamant Patres, tanquam non seipsis, seule Scripturis, et testibus prophetis et apostolis, hi factis, scriptis illi, quæ de Christi Πάσι κηρύττουσιν οἱ Πατέρες, ὡς οὐκ ἀφ' ἑαυτῶν ταῦτα, ἀλλ' ἐκ τῶν Γραφῶν λέγουσι, καὶ ὅτι προφῆται καὶ ἀπόστολοι τούτων μάρτυρες, οἱ μὲν πράγμασιν, οἱ δὲ γράμμασι τὰ περὶ τῆς ἐλεύσεως redemptione, vita, morte et resurrectione annunτοῦ Χριστοῦ καὶ ζωῆς, καὶ τοῦ θανάτου καὶ τῆς | Liant. ἀναστάσεις καταγγείλαντες. Καὶ ἀνελθόντα εἰς τοὺς οὐρανούς. Καὶ ὧδε τὸ μέγα καὶ θαυμαστόν. Η γηΐνη γὰρ φύσις εἰς τὸν ἄνω ἀνήχθη χῶρον. Ο γὰρ κατελθὼν πρὸς ἡμᾶς καὶ ἐν τῷ Πατρὶ μένων, αὐτός ἐστι καὶ ὁ ἀναβάς, τὸ μὲν ὁραθεὶς ἡμῖν τῇ σαρκὶ, καὶ ἐπὶ τῆς γῆς συναναστραφείς, τὸ δὲ ἀνυψώσεις ὅπερ ἐξ ἡμῶν εἰλήφει, καὶ ὑπεράνω πάσης ἀρχῆς καὶ δυνά μεω; οὐρανίου θέμενος, καὶ συνεδριάσας τῷ Πατρί. Αὐτὸς γὰρ ἐγκόλπιος ἂν τοῦ Θεοῦ λόγος αυτό τε · προσελάβετο, καὶ ἑαυτῷ ἄκρω; ἐνώσας, τῆς ἴσης μετέδωκε τιμῆς, ἐπειδήπερ ἀχώριστον αὐτῷ, καὶ [διον αὐτοῦ κατειργάσατο σῶμα, καὶ εἷς ὁ αὐτὸς τῇ ὑποστάσει, εἰ καὶ διπλούς τοῖς φύσεσιν, εἷς Υιός μονογενής, εἰς Χριστός Κύριος, ἐν δυσὶ φύσεσι καὶ ἐνεργείαις φυσικαῖς καὶ θελήσεσι γνωριζόμενος. Καὶ καθεζόμενον ἐκ δεξιῶν τοῦ Πατρός. ()ὐ γὰρ παρίσταται μετ' ἀγγέλων ἐνδεδυμένος τ σῶμα. οὐδὲ λειτουργεῖ τῷ Πατρί· συμπροσκυνεῖται δὲ μᾶλλον, ὡς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ καὶ σεσαρκωμένο; μετά Πατρός τε καὶ Πνεύματος. Καὶ οὐ προστίθεται τῇ Τριάδι τοπαράπαν οὐδέν· ἐπειδὴ οὐδ᾽ ἄλλο; ὁ σαρκωθεὶς, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Λόγος, ὁ καὶ πρὸ τοῦ σαρκωθῆναι μένων ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ σαρκωθείς μένων ὁ αὐτός. Καὶ πάλιν ἐρχόμενον μετὰ δόξης κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς. Οτε μὲν γὰρ ἐκ Παρθένου σαρκωθείς ἦλθεν, ἐν ὑπερβαλλούσῃ πτωχείᾳ ὤφθη καὶ ταπεινότητι, καὶ οὐ μόνον ἀνθρώποις, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἀγγέλοις ἅπασι γνωστός ἦν· καὶ τοῦτο ἄχρι καὶ τοῦ ἀναβαίνειν ἄνω τελέσαντα τὴν οἰκονομίαν αὐτόν· οἱ γὰρ ὑπεράνω μή γινώσκοντες ἔφασκον, «Τίς ἐστιν οὗτος ὁ βασι λὺς τῆς δόξης;» Οτε δὲ ὕστερον ἐλεύσεται, μετά δόξης φανήσεται πολλῆς, ὁ αὐτὸς μὲν ὢν ἐνδεδυμένος τὴν σάρκα, καθὰ δὴ καὶ ἀνελήλυθε, ταῖς ἀστραπαῖς δὲ τῆς θεότητος ὑπεραυγάζων τὴν κτίσιν, ἀγγέλων παρισταμένων, ἀνθρώπων ἀνισταμένων, 303 και μόνων καταργουμένων καὶ εἰς τὸ αἰώνιον πῦρ παραπεμπομένων, ἀσεβῶν καὶ αμαρτωλῶν διηνεκώς κατακρινομένων, καὶ εὐσεβῶν καὶ δικαίων αιωνίως στερα υμένων. Δικαίως οὖν μετὰ δόξης ἐλεύσεται· ὅτι Κύριος τῆς δόξης ὤν, πάντας πρὸς τὸ δοξασθηκαι παρὰ τῆς δόξης αὐτοῦ καὶ ἐδημιούργησε και PATROL. GR. CLV. Et ascendit in cœlos. Ecce magnum et mirum: terrestris natura in nitum adducta est locum; nam qui ad nos desren – dit in Patre adbuc manens, ipse est qui ascendit, tum in carne visus a nobis et super terram conversatus, tum elevans quod de nobis assumpserat et supra omnem principatum et potestatem cœle-¨ stem reponens et una cum Patre sedere faciens: ipsum enim quod in sinu Patris est Verbum hoc assumpsit quod sibi plene unitum eidem honori sociavit, a se inseparabile, suum sibi fecit corpus et unam secum in persona, licet naturis duplex, unus Filius unigenitus, unus Christus Dominus in duabus naturis et operationibus maturalibus et voluntatibus cognitus. Sedet ad dexteram Patris. Non enim cum augelis constituitur qui corpore amictus est, nec sacrificium Patri offert. Quin simul adoratur sicut Dei Filius incarnatus, cum Patre et Spiritu; nec Trinitati quolibet modo superadditur, siquidem non alius est incarnatus et aliud Verbum, quod priusquam carnem assumeret in Patre manebat, manebat et idem assumpta carne. Et iterum venturus est cum gloria judicare ritos el morinoS. Quando e Maria quidem venit incarnatus, in nimia paupertate visus est et abjectione, nec hominibus tantum, nec etiam angelis omnibus agnoscendus; et sic erat donec perfecta œconomia in altum ascendit; non agnoscentes enim dicebant celites: Quis est iste rex gloriæ? Quando aute... iterum veniet, multa cum gloria apparebit, idem quidein, corpore amictus, quemadmodum ascendit, divinitatis vero fulgoribus creaturas illuminans, assistentibus angelis, resurrections stantibus hominibus, debellatis dæmonibus et in æternum missis ignem, in perpetuum damnatis impiis el peccaloribus, peterualiter e contra coronatis piis justisque. Merito igitur cum gloria venict qui gloriæ Dominus cun sit, omnes ut add gίοriam exaltaret suam et creavit et vocavit. De cætero qui g'oriam ipsius noluerunt, nec eum 25

glorifcaverunt sive de angelorum, sive de homi- εκάλεσε· λοιπόν οι μη θελήσαντε; τὴν δόξαν αὐτοῦ. num natura, damnati juste ejiciontur: et quia suis gloriam suam quam manifestaverit, non amplius abscondet, erit e contra, proat scriptum est, denrum per eum fulgentiam in medio Deus. αὐτοῖς ὑποκρύψει, ἀλλ᾽ ἔσται, καθώς γέγραπται, Judicare vivos et mortuos. Id est, omnes homines: non quia tunc aliqui non demortui atque ideo vivi, aut spiritaliter quidem exsistentes, corpore autem defuncti sønt, aut quasi is qui corpore resurrexit, tum subsistet. Non ita: sed omnes resuscitabuntur, et nemo mortalium vita non defunctus, tunc resurget. Nam si Dominus ipse, qui nubis resurrectionis auctor est, quoad core pus, morien oppetiit, quanto magis ii qui morti addicti sunt! Nec mirum. Quotquot ehim Adami filii, ideoque mortales sumus, moriemur, et a Salvatore resuscitabimur. Vivos dicit et mortuos. Qui ´enim olim a `principio mortui sunt, et qui resurrectionis tempore in vivis erant, uno oculi ietu ac subito morte plexi, ut divns dicit Paulus natura pernítala, resuscitabuntur. Judicare mros et mortuOS. μηδὲ δοξάσαντες αὐτήν, εἴτε ἐκ τῆς τῶν ἀγγέλων, εἴτε ἐκ τῆς τῶν ἀνθρώπων φύσεως κατακριθέντες, δικαίως ἐκδιωχθήσονται· καὶ ὅτι φανερώσας τὴν δόξαν αὐτοῦ τοῖς οἰκείας, οὐκ ἔτι ταύτην όλως Θεὸς ἐν μέσῳ θεῶν τῶν ἐξ αὐτοῦ λαμπομένων. Κρίναι ζώντας καὶ νεκρούς. Τουτέστι πάντας ἀνθρώπους, οὐχ ὅτι τινὲς ἔσον ται τότε μὴ τεθνηκότες, καὶ οὕτω ζῶντες, ἢ ταῖς ψυχαῖς μέν τινες ζώντες, νεκροὶ δὲ τοῖς σώματι· οὐδ᾽ ὁ μὴ ἀναστὰ; τῷ σώματι ἔσται τότε. Πάντε: γὰρ ἐγερθήσονται. Καὶ οὐδεὶς τῶν ἀνθρώπων μὴ θανὼν ἔσται τότε καὶ ἀναστάς. Εἰ γὰρ τῇ σαρκὶ καὶ ὁ Κύριος νέκρωσιν ὑπέστη, ὁ τὴν ἀνάστασιν ἡμῖν χορηγήσεις, πολλῷ γε δὴ οἱ τῷ θανάτῳ καθυπεκί ψαντε;. Καὶ εἰκότως. Πάντες γὰρ οἱ ἐξ Ἀδάμ, ὡς ἐξ ἐκείνου θνητοί, καὶ θανούμεθα, καὶ παρὰ τοῦ Σατῆρος τὴν ἀνάστασιν ειληφότες αναστησόμεθα. Ζῶντας λέγει καὶ νεκρούς. Οτι ἀναστήσονται μὲν οἱ πάλαι καὶ ἐξ ἀρχῆς θανόντες, καὶ οἱ ζῶντες δὲ τότε κατὰ τὴν ὥραν τῆς ἀναστάσεως, νεκρωθέντες ἐν ἀτόμῳ καὶ ἐν ῥιπῇ ὀφθαλμοῦ, ὡς ὁ θεῖος Παῦλος φησιν, ἀλλοιωθέντες ἐξαναστήσονται. Omnes judicabit sõlas el verus judex, Verbum Dei exsistens, Deus vivens, qui omnia fecit, omnis scit, discretor cordis intentionuun et cogitationum, usque ad ossa et medu'las pertingens, sient scriptain est, solus universorum Dominus qui intima omnium novit, et unicuique secundum miolus et actiones et voinutatem retribnere valet; quod et verumi eum praesertim demonstrat Denn, sicut supra diximus, tan-juoni natura Dei Filium; nam jndex solus, qui justas, verus, qui servorum suðrum. Index, qui novit qua: in servis sunt, qui retribuere valet, qui Dominus omnium est. Cujus regni non erit finis. Nane qui:lem qui peccatum in carne sua delevit, solus innocens visus homo et crucifixus et resurgens‘super· mortein regnavit, et malum vinoulis ·ligavit, adhuc vero et rex est tanquam Deus, sed similiter vere super agnoscentes eum ipsique servientes tantum regnat. Super impios autem et ad versantes et contra legem viventes qui ipsorum est Creator et Providentia non perfecte regnat; ejus imperium nolunt, quinimo submisse serviunt damoni cui ad percatum juxta propriam voluntatem Impellere concessum est, donec corruptus adhue corruinpenduș stat mundus iste, ad bonorum gloriam ac discretionem. Quando autem e cœlo dearendet Dominus ille et renovabitur quidem mundus, sicut scriptum est, penitus vero ligabitur :litiae auctor, tunc delebitur peccatum, et oinnem Inimicum suam sub pellibus suis ponet, et omnis quidem malus foras cnu dl:enionibus ejicietur; sola autem lux vera Christus cum augelis et sanctis suis, inventa lerna vita, erit. Cujus itaque reguὶ non erit finis. sicut dicit Daniel, iu nubibus iucedentem videns Filium hominis et usque ad AntiΚρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς. Κρινεῖ γὰρ οὗτος ἅπαντα, ὡς μόνος καὶ ἀληθῆς ὢν κριτής, τοῦ Θεοῦ Λόγος ὑπάρχων ὁ ζῶν, ὁ οιήσας πάντα, ὁ εἰδὼς πάντα, ὁ κριτικής ενθυμή σεων καὶ ἐννοιῶν καρδίας, ὁ δεικνούμενος ἄχρι; ὀστέων καὶ μυελών, καθὰ γέγραπται, ὁ μόνος τῶν ὅλων Δεσπότης, ὁ τὰ τῶν ὅλων εἰδὼς, καὶ ἑκάστῳ ἀποδοῦναι ἰσχύων κατὰ κίνησιν, καὶ πράξιν, καὶ βούλησιν. "Οπερ καὶ Θεὸν ἀληθῆ τοῦτον μαρτυρεί μάλιστα, ὡς προείπομεν, ὡς φύσει Θεού Υιόν. Κριτῆς γὰρ οὗτος μόνος ὡς δίκαιος, ὡς ἀληθῆς, ὡς τῶν δούλων αὐτοῦ κριτής, ὡς γινώσκων τὰ τῶν δούλων, ὡς ἰσχύων ἀποδιδόναι, ὡς Δεσπότης τῶν ὅλων ων. Οὗ τῆς βασιλείας οὐκ ἔσται τέλος. Τὸ μὲν γὰρ παρὸν, εἰ καὶ τὴν ἁμαρτίαν ἐν τῇ ἑαυτοῦ σαρκὶ κατήργησε, μόνος ἀναμάρτητος ὀφθεὶς ἄνθρωπος, καὶ σταυρωθεὶς καὶ ἀναστὰς βεβασίλευσε κατὰ τοῦ θανάτου, καὶ τὸν πονηρὸν δεσμοῖς ἐπέδήσεν, ἔτι δὲ καὶ βασιλεὺς ἐστιν ὡς Θεός, ἀλλ ὅμως ἀληθῶς βασιλεύει μόνον τῶν ἐπιγινωσκόντων καὶ λατρευόντων αὐτῷ. Τῶν δέ γε ἀπίστων καὶ ἑτεροφρόνων, καὶ τῶν παρανόμως βιούντων, καίτοι γε κτίστης ὢν αὐτῶν καὶ προνοητής, οὐ βασιλεύει τελείως τῷ αὐτεξουσίῳ αὐτῶν μὴ βουλομένων, όπου κυπτόντων δὲ μᾶλλον τῷ πονηρῷ, ὅτι δὲ καὶ αὐτῷ τὴν ἁμαρτίαν, κατὰ θέλησιν οἰκείαν ἐνεργεῖν παραχωρηθέντι, έως φθαρτός ἔτι ὁ φθειρόμενος οὗτος ίσταται κόσμος, πρὸς τὴν τῶν ἀγαθῶν δοκιμήν τε καὶ ἐκλογήν. Οτε δὲ ἀπ᾿ οὐρανοῦ οὐτος δὴ ὁ Δεσπό της κατέλθοι, καὶ ἀνακαινισθῇ μὲν ὁ κόσμος, ὡς γέγραπται, δεσμευθῇ δὲ τελέως ὁ τῆς κακίας άρχηγῆς, τότε μὲν ἀργήσει ἡ ἁμαρτία - πάντα δὲ ἐχθρὸν αὐτοῦ ὑπὸ τοὺς πόδας αὐτοῦ θήσει· καὶ πᾶς μὲν πονηρὸς ἐκβληθήσεται μετὰ τῶν δαιμόνων ἔξω μόνον δὲ τὸ φῶς τὸ ἀληθινὸν ὁ Χριστὸς μετὰ τῶν ἀγγέλων ἔσται καὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ, τῆς αἰωνία

ejus potestatem accipientem, scilicet super omnia principatum, et tanquam hominem qui principatum ut Verbum æternaliter cum Patre habet. Quod fiet quando Dominum illum confitebuntur omnes et Aectetur omne genu et omnis lingua confitebitur, ait Paulus, quod Dominus Jesus Christus in gloria est Dei Patris, et nullus adversator erit. Κύριος Ἰησοῦς Χριστὸς εἰς δόξαν Θεοῦ Πατρός, ζωής ενεργουμένης. Διὸ καὶ τῆς βασιλείας αὐτοῦ quum dierum Patrem ejus pervenientem et omnem οὐκ ἔσται τέλος, ὥς φησι Δανιήλ, ἐπὶ νεφελῶν αὐτὸν θεωρήσας Υἱὸν ἀνθρώπου ἐρχόμενον, καὶ ἕως τοῦ Παλαιοῦ τῶν ἡμερῶν τοῦ ἰδίου Πατρὸς ἐφθακότα, καὶ πᾶσαν τὴν ἐξουσίαν ειληφότα, τὴν κατὰ πάνω των ἀρ ὴν δηλαδή, καὶ ὡς ἄνθρωπον, ἣν δὴ καὶ ὡς Λόγος ἀϊδίως ἔχει σὺν τῷ Πατρὶ, 304 ὅτε καὶ πάντες ὁμολογήσουσιν αὐτὸν Κύριον, καὶ πᾶν γόνυ κάμψει, καὶ πᾶσα γλῶσσα ἐξομολογήσεται, Παυλός φησιν, ὅτι καὶ οὐδεὶς ὁ ἀνθιστάμενος ἔσται. Καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον. Η μὲν ἐν Νικαίᾳ τῶν τριακοσίων δεκαοκτώ ἁγίων Πατέρων τῆς πίστεως ἔκθεσις, ἄχρι τούτου τὴν Τριάδα κηρύττουσα, καὶ μηδὲν ἐλλειπὲς ἔχουσα· τὸν μὲν γὰρ Θεὸν καὶ Πατέρα ἐν πρώτοις ἐκήρυξε, καὶ τὸν Υἱὸν εὐθὺς πρὸ τῶν αἰώνων γεγεννημένον, καὶ τῷ Πατρὶ ὁμοούσιον· οὗ καὶ τὴν σάρκωσιν διε σά ησεν ὕστερον γεγονυίαν ὑπὲρ τῆς ἡμῶν ἀναπλάσεως, Πνεύματι ἁγίῳ τελεσθεῖσαν ἐκ τῆς πανα μώμου Παρθένου τῆς Θεοτόκου. Καὶ τὸ Πνεῦμα δὲ τὸ ἅγιον ὡμολόγησεν, εἰ καὶ μὴ πλατύτερον εξέθετο τὰ περὶ αὐτοῦ, μὴ καλούσης της χρείας. Οθεν καὶ τὸ τέλειον ἀνεκηρύχθη τῆς θεότητος ἐκ τοῦ θείου ἐκεί νου τῶν Πατέρων χαροῦ· ὅτι Τριὰς καὶ μονας δ θεὸς ἡμῶν· ὅτι Πατὴρ άναρχος· ὅτι Υἱὸς ὁμοούσιος, σαρκωθείς ὕστερον, ὡς εἴρηται, δι' ἡμᾶς· ὅτι Πνεῦμα ἅγιον Θεοῦ, καὶ μία θεότης καὶ δύναμις τῶν τριῶν, καὶ εἰς τὰ τρία Θεὸς, καὶ Θεὸς ἄλλο; οὐκ ἔστιν. Ἀλλὰ περὶ μὲν τοῦ Υἱοῦ πλατύτερον εἴρηκεν· οὐκ ἦν γὰρ τότε ὁ ἀθετῶν τὸ Πνεῦμα· κατὰ τοῦ Υἱοῦ δὲ μόνον βλασφημῶν ἦν ὁ δυσσεβέστατος Άρειος. Ἐπεὶ δὲ καὶ κατὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ὑπὸ τοῦ πονηροῦ κινούμενος πνεύματος, Μακεδ.. νιο; ἀνεδείχθη, καθαιροῦσι μὲν καὶ αὐτὸν οἱ τοῦ θείου Πνεύματος, τόπος δὲ τῆς πάλης ή Κωνσταν τίνου. Διὸ καὶ χωρίον αὕτη τοῦ Πνεύματος· καὶ μέχρι τοῦ νῦν ὑπὲρ τοῦ Πνεύματος αγωνιζομένη, πᾶσαν κάκωσιν φέρει, καὶ μάρτυς αὕτη τοῦ θείου Πνεύματος, καὶ τῶν χωρούντων κατὰ τοῦ Πνεύ ματος ελατήρ, καὶ τῶν λαμβανόντων τὸ Πνεῦμα καὶ δοῦναι δυναμένων υπηρέτις καὶ ἀρχηγός. Εν ταύτῃ τοίνυν τῆς δευτέρας συναχθείσης συνόδου, καὶ τῶν ἁγίῳ Πνεύματι κινουμένων τυγχανόντων ἱεραρχῶν, τὸ ἱερὸν ἀπαρτίζεται Σύμβολον ὑπὲρ αὐτοῦ τε τοῦ θείου Πνεύματος, καὶ κατὰ τῶν δυσσεβῶν, 'Απολλιναρίου τε καὶ Μακεδονίου πλατύτερον ἐκτεθέν, ὡς τοῦ μὲν τοῦ Λόγου τὴν ἐνανθρώπησιν, τοῦ δὲ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον βλασφημούντων, δ καὶ προφητικῶς οἱ ἅγιοι συντεθείκασιν, οὐ τὰς πρὸ αὐτῶν καὶ τὰς τότε, ἀλλὰ καὶ τὰς μετὰ ταῦτα πάσας καταθραύον αἱρέσεις καὶ καταισχύνον. Ο δὴ καὶ αἱ λοιπαὶ πᾶσαι ὡς θεῖον ἐδέξαντο ἱερώταται σύνο δοι, και τούτῳ καθυπετάγησαν, οὐδὲν τούτῳ προς θεῖναι, ἢ ἀφελέσθαι τι ἐξ αὐτοῦ τοπαράπαν ἀνασχόμενα:, καίτοι γε πολλῶν ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ σκαν δάλων ὑπὸ τῶν κατὰ καιροὺς αἱρετικῶν εἰσαχθέν των. δὴ καὶ σκεδάζοντες θείῳ Πνεύματι οἱ τῆς Εκκλησίας συναθροιζόμενοι Πατέρες, ἄλλοις μὲν ὅροις ἑαυτῶν τὴν ἀλήθειαν ἐπισφράγιζον· τοῦτον Et in Spiritum sanctum. Nice trecentorum decem et octo sanctorum Patrum fidei expositio usque nuue Trinitatem proclamans, nililque imperfectumn habens, Deum qui dem Patrem in primis pronuntiavit et statim Filium ante saecula genitum Putrique consubs'antialem, cujus incarnationem deinde factam propter reparationem nostram explanavit a Spiritu sanctu ex immaculata Dei Matre Virgine operatam, et Spiritum sanctumn confessa est, licet non latius quæ de ipso sunt, illud nihil exigente, exposuerit, Hinc perfectum de Divinitate conclamatum est divino illo Patrum choro, quod Trinitas et unitas Deus noster, quod Pater absque principio, quod consubstantialis Filius, novissime, sicut dictum est, propter nos incarnatus, quod Dei Spiritus sanctus, et una trium divinitas et potentia, et unus tres Deus et Deus alius non est. Sed de Filio latius explanatum est, non enim tunc erat qui Spiritam despiceret, in Filium tantum blasphemante impiis - simo Ario. Sed cum et contra Spiritum sanctum. a spiritu malo exagitatus inventus est Macedonius, excommunicant quidem eum qui Spiritu Dei aguntur, et pugnæ locus Constantinopolis. Quæ igitur Spiritus prædium est et usque adbuc pro Spiritu sancto prælians omnem malitiam sustinet, sancti Spiritus martyr, Spiritui sancto adversantium bellatrix, et Spiritum accipientium dareque valentium adjutrix et princeps. In illa igitur, secunda adunata synodo, Spiritu sancto agente, Pontifcibus assistentibus, sanctum consummatur symbolum tum pro divino Spiritu, tum contra impios Apollinarium et Macedonium, alterum Verbi humanitatis assumptionem, alterum Spiritum sanctum blasphemantem, prolisius expositum, quod per prophetiam exposuerunt sancti, quippe qui non præcedentes præsentesque hæreses, sed et omnes quæ postea invectæ sunt frangebant et confusione suffundebant; quod tanquam divinum reliquæ omnes acceperant sanctissimæ synodi, anteriori huic submissæ, nihil prorsus addi vel minui sinentes, multis tamen in Ecclesia scandalis ab bæreticis pro tempore suscitatis qu.u dissipare in sancto Spiritu curantes adunati Ecclesie Patres aliis quidem propriis regulis verita. tem obsignarunt," regulam vero illam tanquam omnis regulæ principium sine mutatione vel ad voculam unam servaverunt, et omnes sic absque novitate qualibet servaturos se præbuerunt; et qui adulterare audent hos anathemati subjiciunt.

Porro qui hoc denuntiaut non ipsi auctores erant, δὲ τὸν δρον, ὡς ἀρχὴν παντὸς ὅρου, ἀσαλευτον πάν sed ab apostolorum snocessòribus deducti qui et vogue ad sanguinem pro Christo certantes et ipsius usqué stiginata ferentes confessionis laboribus coronati sunt et divinis charismatibus fulgent. τη μέχρι και λέξεως τετηρήκασι· καὶ πάντας οὕτω τηρεῖν ἀκαινοτόμητον ἀπεφήναντο, καὶ τοὺς τολ μῶντες σαλεύσαι καθυποβάλλουσιν ἀναθέματα. Επεὶ καὶ οἱ ἐπθέμενος τοῦτο, οὐχ οἱ ευχόντες ἐτύγχανον, ἀλλ' οἱ τῶν διαδόχων τῶν ἀποστόλων διάδοχος, οἳ καὶ μέχρις αίματος ἀθλήσαντες ὑπὲρ τοῦ Χριστοῦ καὶ τὰ αὐτοῦ περιφέροντες στίγματα, καὶ ὁμολογίας πόνος εἰπὶν ἐστεμμένοι, καὶ θείος 6 χαρίσματι διαλάμποντες. Et in Spiritum sanctum Dominum. Quia Dominus Spiritus est ac Trinitatem compiens. Duminus enim noster in nomine Patris, et Filii et Spiritus sancti baptizare discipulos misit. El Spiritus sanctus a prophetis non secus ac filius annuntiatus ost. Dominum. Sicut unius essentiæ Patris et Filii. Sicu' eaim Pater Dominus et Filius Dominus, et Spiritas Deminus scriptus est, non tres Domini, sed unus Dominus, quia una trium divinitas, natura, domiuatio, potentia, cuergia, voluntas. Et vivificantem. In ipso enim vivimus et movemur et sumus, Patrò per Verbum in saneto Spiritu creati et viveutes; eadem enim voluntate et motione et energiα onfus in Trinitate divinitatis omnia constant: Spiritu ergo vitam et motionem habemus, quia et angeli apiritus viventes sunt ex omnia vivificante sancto Spiritu, et aniıræ per eum spiritus viventes. Ideo scriptum est: Insulavit in faciem Adam Beus spiraculum vite, of in animam viventem, testificante divini Spiritus vivificantem virtutem Scriptura, factus est home. Qui e Pairs procedit. Siquidem non de alia essentia substantiave, sicut uer Filius. Sed genitus quidem a Patre Filius, exinde unigenitus, per processionem vero Spiritus sanctus alio modo et ineftabili quemadmodum Verbi generationis ratio ineffabilis, sicut et Patris essentiæ modus quo pacto sit dici nequit, sicut et Deum Patrem nosse fide sola fas est, de quo testimovium perhibet creatura, et de Filio Verbo ejus fide sola discendum est, licet de eo annuntiet creatura Verbo firmata atque ornamento decorata; et Spiritum sanctum fide sola recipere oportet, cujus effica - cian vivifcantemque virtutem enarrat omnis creatura. Qui e Patre procedit. Sic theologice effantur Patres, sicut Deus Verbum dixit, non temerarios se præbentes nec arrogantes nec mente superbientes, nec quæ in corde sunt ederentes, sed quae ab iuitio a magistro didicerunt. Verbum quod a Patre ést, noni, me procedit, ait, Spiritus, sed a Patre Tu vero quasi charisma melius, illud quod non de se ipse dixit, Καὶ εἰς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, τὸ Κύριον. Ότι Κύριος τὸ Πνεῦμά ἐστι, καὶ συμπληρωτικών τῆς Τριάδος· ὁ Κύριος γὰρ ἡμῶν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος τους μαθητὰς βαπτίζειν ἀπέστειλε. Καὶ τὸ Πνεῦμα δὲ τὸ ἅγιον παρὰ τῶν προφητῶν ὡς καὶ ὁ Υἱὸς ἐκηρύχθη. Το Κύριον. Ως μιᾶς οὐσίας τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ. Ω; γὰρ ὁ Πατὴρ Κύριος, καὶ ὁ Υἱὸς Κύριος, καὶ τὸ Πνεῦμα Κύριος γέγραπται. Οὐ τρεῖς δὲ Κύριοι, ἀλλ᾽ εἰς Κύριος· ὅτι μία θεότης 205 καὶ φύσις καὶ κυριότης καὶ δύναμις καὶ ἐνέργεια καὶ θέλητες τῶν τριών. Το ζωοποιόν. Ἐν αὐτῷ γὰρ ζῶμεν καὶ κινούμεθα καὶ ἐσμέν ἐκ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Λόγου ἐν Ἁγίῳ Πνεύματι δημιουργηθέντες καὶ ζῶντες. Τῇ γὰρ αὐτῇ. θελήσει καὶ κινήσει καὶ ἐνεργεία τῆς μιᾶς ἐν Τριάδι Θεότητης τὰ πάντα μένει. Ἐκ τοῦ Πνεύματος οὖν τὴν ζωὴν καὶ κίνησιν ἔχομεν· ὅτι καὶ ἄγγελοι πνεύματα ζῶντα, ἐκ τοῦ ζωοποιοῦντος τὰ πάντα ἁγίου Πνεύ ματος, καὶ ψυχαὶ δι᾽ αὐτοῦ πνεύματα ζώντα. Δ: καὶ γέγραπται, ὡς Ἐνέπνευσεν εἰς τὸ πρόσωπον τοῦ Ἀδὰμ ὁ Θεὸς πνοὴν ζωῆς, καὶ εἰς ψυχὴν ζῶσαν ὁ ἄνθρωπος γέγονε, μαρτυρούσης τὸ ζων ποιὸν τοῦ θείου Πνεύματος τῆς Γραφῆς. Τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον. Ἐπειδὴ οὐκ ἐξ ἑτέρας ουσίας ἢ ὑποστάσεων, ὥσ περ οὐδὲ ὁ Υἱός. Αλλ' ὁ μὲν Υἱὸς ἐκ τοῦ Πατρός γεννητῶς, διὸ καὶ Μονογενής, τὸ δέ γε ἅγιον Πνεῦμα εκπορευτῶς καθ᾿ ἕτερόν τινα τρόπον καὶ αὐτὸν ἄφε ῥητον· ἐπειδὴ καὶ ὁ τῆς τοῦ Λόγου γεννήσεως τρί πος καὶ λίγο; ἄῤῥητος, ὡς καὶ ὁ τοῦ Πατρὸς πῶς ἔστιν ἀνέκφραστος. Ως γὰρ τὸν Θεὸν καὶ Πατέρε εἰδέναι πίστει μόνῃ γνῶναι ἔστι, καίτοι γε τῆς κτίσεως αὐτὸν μαρτυρούσης, καὶ τὸν Υἱὸν καὶ Δι γον αὐτοῦ πίστει μόνη δέξασθαι ἔστιν, εἰ καὶ ἡ κτίσις αὐτὸν διδάσκει λόγῳ συνεστη αυτά τε καὶ κε κοσμημένη, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον πίστει μόνῃ δέχεσθαι χρεών, εἰ καὶ τὸ ἐνεργὸς αὐτοῦ καὶ ζωο. ποιὸν πᾶσα ἀνακηρύττει κτίσις. Τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον. οὕτω θεολογοῦσιν οἱ Πατέρες, ὡς ὁ Θεός Λόγος εἴρηκεν, οὐ τολμητίαι τινὲς ὄντες, οὐδὲ αὐθάδεις, καὶ τῇ διανείᾳ ὑπερνεφείς, οὐ τὰ ἀπὸ τῆς κοιλίας λέγοντες, ἀλλ' ὅσαπερ ἂν ἔφθασαν παρὰ τοῦ διδα σκάλου μεμαθηκέναι. ῾Ο ἐκ τοῦ Πατρός Λόγος οὐκ, Εξ ἐμοῦ ἐκπορεύεται, φησί, τὸ Πνεῦμα, ἀλλ', ἐκ τοῦ Πατρός. Σὺ δὲ τολμᾷς, ὁ καινοτομῶν, χαρίζεσθαι Error saltem insinuatur de processione Spiritus e solo Patre.

EXPOSITIO SACRI SYMBOLL τοῦτο, ὅπερ αὐτὸς οὐ περὶ αὐτοῦ φησι; Καὶ τίς ἂν & dare audes novitates seminans? Et de duobus, ipea εἶδεν αὐτοῦ τε καὶ σοῦ μᾶλλον τὴν τοῦ θείου Πνεύ ματος ἐκπόρευσιν άναρχον; Πάντως ἂν γνοίης, είγε νοῦν ἔχοις ὅλως, ὡς ὁ ἐκ τοῦ ἀνάρχου Πατρός συνε άναρχος μετὰ τοῦ Πνεύματος Λόγος, τὰ περὶ τοῦ Πνεύματος οἶδες· καὶ σοῦ διδάσκει σαφέστερον καὶ πιστότερον. Σὺ δὲ μὴ ἑπόμενος τῷ Σωτήρι, ἀνθι - στάμενος φαίνῃ, καὶ τὴν ἀλήθειαν μὴ λέγειν λέγεις τὸν ἀλήθειαν ὄντα, καὶ ἐξηγητὴς ἄλλος τῶν λόγων αὐτοῦ· τελεῖς, καινότερος παρά τους. Πατέρας. Εἰ γὰρ οὗτοι μὴ τολμῶσι λέγειν παρ' ὅπερ ἐκεῖνος ἔφη, καὶ δρον τιθέασι, τοὺς ἐκείνου σέβοντες λόγους, καὶ οἱ διάδοχοι τούτων οὐκ ἄλλον παρὰ τοῦτον συντεθείπασιν ὅρον δρα πρὸς πόσην τόλμαν ἐλήλυθας, ἄν θρωπε, περὶ τοῦ ἀκαταλήπτου λέγων, ἅπερ ἐκεῖνος οὐκ ἀπεκάλυψε, καὶ τοὺς μύστας ἐκείνου καὶ θεολό τοὺς ἀθετῶν. Εἰ δὲ συνάγειν λέγεις την σην καινο τομίαν ἐκ βημάτων τινῶν ἢ Γραφικῶν ἢ καὶ Πατρι μῶν, τοῦτο μὲν ὅλως οὐκ ἔστιν. Οὐδὲ γὰρ ἂν ἔλεγον ἐναντία αὐτοί τε ἑαυτοῖς, καὶ τῷ Συμβόλῳ μὲν ὡμολόγουν ἕτερα, ἐν ᾧ καὶ τὸ βάπτισμα, καὶ ἱερω· σύνην, καὶ τὸ τοῦ βίου τέλος ἐδέξαντο, ἄλλα δὲ τοῖς συγγράμμασιν έλεγον, ᾿Αλλ᾽ ἐκείνων μὲν ὁ νοῦς δρο θὰς πρὸς τὸ Σύμβολον, ἐπείπερ ἐκεῖνο τῆς εὐσε βείας κρηπίς· σὺ δὲ καταθρασυνόμενος ἄλλα ἀπ' ἄλλοις λέγεις, ἐκ τούτου δὲ τό τε σὸν μαρτυρεῖς ὑπερήφανον, καὶ τῶν ἁγίων καταψευδόμενος φαίνη, μεταίρων δρια αιώνια, ο ἔθεντο οἱ Πατέρες σου. Εἰ γὰρ ἔδεσαν οὗτοι, ὡς αὐτὸς τὰ ἐκείνων παρεξηγῇ, ἔθεσαν ἂν καὶ τῷ ὄρῳ, μήποτε ψευδομάρτυρες είεν. Εἰ δὲ τὸν ὄρον ὡς ἡμῖν ἔδωκαν διεφύλαξαν, καὶ ἐν αὐτῷ τετελείωνται, καὶ παρὰ τοῦ θείου ἐδοξάσθησαν Πνεύματος, δῆλον ὡς καὶ πᾶσα τούτων γραφὴ πρὸς τὴν τοῦ ὅρου ἔκθεσιν ἀνατρέχει. Καὶ ὅρα ὅσον σοι τὸ δεινόν. Τὸν κοινὸν ὄρον τῆς εὐσεβείας, 300 τὸ τῆς πίστεως σύμβολον, την σφραγίδα τῆς τῶν Πατέρων Θεολογίας, ἀνατρέπεις ἐξ ὧν προστίθης· τῆς συμφωνίας τῶν ἱερῶν συνόδων σαυτὸν ἐξάγεις· ὑπὲρ τοὺς πολλοὺς καὶ θείους ἐκείνους άνδρας επαιρόμετης φαίνῃ. Τὴν περὶ τοῦ Πνεύματος τοῦ Σωτῆρος θεολογίαν καταλύειν ἐπιχειρεῖς· τοὺς πνευματοφό τους Πατέρας ἐφ᾽ οἷς ἡρμήνευσαν καὶ διωρίσαντο, παραγράφῃ· τὸ συναφὲς τῆς θεολογίας ἐκ τῶν ἀπο στόλων μέχρις ἡμῶν, καὶ τὴν τῆς πίστεως ἀρχαίαν παράδοσιν, ἀνατρέπεις· τὴν τῆς Ἐκκλησίας εἰρήτην ἣν παρακαταθήκην δέδωκεν ἡμῖν ὁ Σωτὴρ, κα καλῦσαι τετόλμηκας· σκανδάλων καὶ σχισμάτων ταῖς ἐκκλησίαις αἴτιος γέγονας· κατὰ τοῦ Πνεύματος φέρῃ, ὡς ἐκ τῶν σῶν καινοτομιών τε καὶ λόγων ἔλαττον Υἱοῦ τε καὶ Πατρὸς ἀποφαίνων· τὸ μυστή ριον συνθολοῖς τῆς Τριάδος, καὶ δύο ἀρχὰς ἐπεισάγεις· μόνον σεαυτὸν τῶν ὅλων καθίζεις κριτὴν, τῶν Πατέρων τοῦτο μὴ δεχομένων· ὁμοῦ γὰρ αὐτοὶ τὰ περὶ Θεοῦ σκεπτόμενοι διετύπουν. Τὴν κατὰ πάνω των εξουσίαν ἔχειν αὐχεῖς, ὅπερ μόνου τοῦ Σωτῆρος ἐστιν. Ο δὲ Πέτρος σύνδουλον ἑαυτὸν καὶ τοῦ Κορ νηλίου λέγει· καὶ μετὰ τοῦ Ἰακώβου καὶ τῶν λοι τῶν διασκέπτεται. Καὶ Παῦλος τρέχει αναθείναι τὸ Εὐαγγέλιον· καὶ καθεξῆς οἱ λοιποί. Εμαθον γὰρ et tu, quis magis divini -Spiritus processionem absque initio novii? Sane, si recte intelligeres, persuasum haberes quod e Patre qui sine initio e-t abeque initio ipsum cum Spiritu Verbum novit quod est de Spiritu, teque clarius et flilei confarmius docet: tu vero Salvatori pen obsequens adversarius appares, veritatem non dieere dicis eum qui veritas est, et sermonum ejus interpretator alter insurgis novitatum præ Patribus magis doator. Qui si dicere non audent prater id quod dixit Bilius, et regulam tenent ipsius venerantes sermones, eorumque successores non aliam ac illam statuerunt regulam, vide ad qualem progrederis temeritatem, homo, de incomprehensibili prædicans quæ ipse non revelavit, et doctores ejus theologosque contemnens. Si vero novitatem tuam e quibusdam Scripturæ Patrumve. verbis colligere dicis, profecto hoc non est: non enim suis ipsi contraria dixerunt, et cum symbolo quidem cætera coufiebantur, in quo baptisma et sacerdotium, et vitæ finem recipiebant, alia vero scriptis dicebant, sed eorum quidem recta mens justa symbolum, quippe quod pietatis fundamentum; tu vero audacia tumens, alia post alia asseris quibus tuam nudas arrogantiam et de sanctis mentiens appares, æternos quos posuerunt Patres tui fines excedens.Si cognovissent illi quomodo ipse quod tradiderunt false interpretaris, regulain statuissent ne unqu yan falsi testes invenirentur. Si vero regulum qual nobis dederunt servaverunt, in ea initiati sunt, et a divino Spiritu gloria insigniti, patet quod omnis horum scriptura ad regulæ expositionem reducitur. Et vide quam terribile tibi: communem pietatis regulam fidei symbolum, Patrum theologiae sigillum destruis per ea quæ superaddis. sanctarum con - sensu synodorum teipsum ejicis, contra plurimos et divinos los viros superbiens appares, Salvatoris de Spiritu theologiam solvere conaris, Spiritu sancto allatos Patres in bis quæ interpretati sunt atque defiulerunt contradicis, theologiæ ali apostolis ad nos connexionem et fidei antiquam traditionem disturbas, Ecclesiæ pacem, quam depositam dedit nobis Sil vator, dirimere audes, scandalorum et schismatw. in ecclesiis causa facius es, adversus Spiritum inveheris quem tuis novitatibus sermonibusque, Filio et Patri inferiorem contendis, Trinitatis mysterium: turbas ac duo principia introducis; solum te universorum constituis judicem, non accipientibus Patribus; nam hi una mente quæ de Deo sunt considerantes delineabant, tu in omnia auctoritatem habere gloriaris, quod solius Salvatoris est, con· servum vero, et Cornelii se dicit Petrus, et cum Jacobo et reliquis res perpenlit, et Paulus Era gelium dilataturis currit, et communiter reliqui; Salvatore enim didicerant et servaverant: Qui voluerit in vobis primus esse, sit omnium et ultimus. Quod patet per Roma etiam synodorum temporibus beales Pontifices. Contemptu enim habiti illi, cum et

SYMEONIS THESSALONICENSIS ARCΠΙΕΡ. jpsi Christi et ejus apostolorum discipuli essent, non ἀπὸ τοῦ Σωτῆρος καὶ τετηρήκασιν, Ο θέλων είναι in se de pietate confdebant, sed in communi fratrum agnitionis signo; qui cum aliis signum dabant Ecclesiæ obsequentes unanimitati: quippe qui illud Salvatoris agnoscebant Christi dicentis: Ubi sunt duo vel tres congregati in nomine meo, ibi sum in medio eorum. Tu vero contra omnes gradiens non adversus symbolum sanctum insurgis solim, sed et de Baptismate et reliquis Ecclesiæ moribus similiter agis: Baptisma enim sine chrismate perficiens, chrisma vero non opportune donans, et baptizatorum multi absque chrismate hitiantur et communionis non funt participes. Non sic scribit Dionysius, apostolorum æqualis, non sic saèra celebrare et per azyma: non sic manus imponere episcopos et sacerdotes in unctionis oleo, non episcopum unum episcopi consecrasionem adimplere. Sed sicut apostolicus per Clementem scribit canon et Ecclesia desuper assumpta usque ad id tempus servat, et una cum ea testificantur desuper ipsius primævi præsertim Dionysius et Maximus; ille apostolorum successor visus in Occidente testimonium perhi bens, et Ecclesiæ mores mysteriaque conscriDeus hic in confessoribus magnus apparens, de divinis sapiens, qui diu Romæ vixit et de Ecclesiæ et sacrificii mysteriis præsertim sicut apud nos fit interpretatur et conscribit, divini bionysii librum laudans ac extollens. Nonne ergo maximum illud vobis crimen de immutatione di- πρῶτος ἐν ὑμῖν ἔστω πάντων ἔσχατος. Καὶ τοῦτο δῆλον ἐκ τῶν τῆς Ρώμης αὐτῆς ἐν τοῖς τῶν συν όδων καιροῖς μακαρίων ἀρχιερέων. Ταπεινούμενος γὰρ οὗτοι, τοῦ Χριστοῦ ὄντες καὶ τῶν αὐτοῦ μαθηταί, οὐχ ἑαυτοῖς τὰ τῆς εὐσεβείας ἐθάρρουν, ἀλλὰ τῇ κοινῇ διαγνώσει τῶν ἀδελφῶν. Ἐπισφράγιζον δὲ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ οὗτοι, τῇ συμφωνίᾳ τῆς Ἐκε κλησίας Επόμενοι. Ἔγνωσαν γὰρ τὸ τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ, Οπου εἰσὶ δύο ή τρεῖς συνηγμένοι, λέγοντος, εἰς τὸ ἐμὸν ὄνομα, ἐκεῖ εἰμι ἐν μέσῳ αὐτῶν. Σὺ δὲ κατὰ πάντων χωρῶν οὐ κατὰ τοῦ ἱεροῦ μόνον. ἐπανέστης Συμβόλου, ἀλλὰ καὶ περὶ βαπτί σματος, καὶ λοιπῶν ἄλλων τῆς Ἐκκλησίας ἐθῶν, τὸ μὲν βάπτισμα δίχα χρίσματος τελῶν, τὸ χρίσμα δὲ μὴ κατὰ καιρὸν διδούς· καὶ πολλοὶ τῶν βαπτιζομέν νων χρίσματος χωρὶς τελειοῦνται καὶ κοινωνίας ἀμέτοχοι. Οὐχ οὕτω δὲ Διονύσιος γράφει, ὁ τοῖς ἀποστόλοις ἴπος, οὐδ' οὕτως ἱερουργεῖν, καὶ δι' ἀζύμων, οὐδ' οὕτω χειροτονεῖν ἐπισκόπους καὶ ἱερεῖς ἐν ἐλαίῳ χρίσεως, οὐδ' ἐπίσκοπον ἵνα ἐπίσκοπον χειροτονεῖν, ἀλλ' ὡς ὁ ἀποστολικὸς διὰ Κλήμεντος γράφει κανών, καὶ ἡ Ἐκκλησία ἄνωθεν είληφυία. φυλάσσει μέχρι τοῦ νῦν. Καὶ συμμαρτυροῦσιν αὐτῇ οἱ ἄνωθεν ἔξαρχοι ταύτης, καὶ μάλιστα Διονύσιος τε καὶ Μάξιμος, ὁ μὲν διάδοχος τῶν ἀποστόλων ὀφθεὶς ἐν δύσει σε μαρτυρήσας, καὶ τὰ τῆς Ἐκκλησίας ἔθη τε καὶ μυστήρια συγγραψάμενος, ὁ δὲ μέγας ἐν ὁμολογηταῖς φανεὶς καὶ τὰ θεῖα σοφός, τῇ Ῥώμη τε διατρίψας ἐπιπολύ, καὶ περὶ τῶν μυστηρίων τῆς Εκκλησίας καὶ τῆς ἱερουργίας μάλιστα ὡς τὰ καθ' ἡμᾶς ἔχει έφερμηνεύων καὶ συγγραφόμενος, καὶ τὴν τοῦ θείου Διονυσίου βίβλον θαυμάζων καὶ ἐκθειά ζων. "Αρ' οὖν καὶ τοῦτο μέγιστον ὑμῖν ἔγκλημα, το τὰς θείας ἐξ ἀρχῆς ἀλλοιοῦν παραδόσεις. Φυλάσ σετε, φησὶν ὁ ᾿Απόστολοι, τὰς παραδόσεις ὡς παρελάβετε, εἴτε διὰ λόγου, εἴτε δι' ἐπιστολῆς. Καὶ περὶ τῆς πίστεως δὲ καὶ τῶν ἱερῶν παρεδίστων οὕτω λέγει· Εἴ τις εὐαγγελίζεται ὑμῖν παρ' 8 παρελάβετε, ἀνάθεμα έστω. Οὐ φοβερὸν οὖν καθ' ὑμῶν τὸ ῥῆμα περί τα τὴν πίστιν καὶ τὰ ἔθη και νοτομούντων τῆς Ἐκκλησίας; ἀλλὰ καὶ τῶν ἁγίων συνόδων αἱ ἀποφάσεις καθ' ὑμῶν, τῆς πρώτης μὲν καὶ δευτέρας ἐκθεμένων τὸν ὄρον, τῶν πέντε δὲ μετὰ vinarum ab initio fraditiond? Tenere, inquit & Apost.lus. traditiones quas didicitis, sive per ser monem, sive per epistolam. Et de fide et sacrorum traditione sic ait: Si quis cubis evangelial præter id quod accep'stis, anathema sit. Nomme ergo terribile adversum vos de fide et moribus. Ecclesiæ innovantes verbum? Sed et adversus vos sanciarum synodorum abrenuntiationes, primæ quidem et secundæ regulam exponentiam; quinque vero post haec illis subsequentium, et anathema iis qui regula apponere vel diminuere attentant imprecan· tium. Itaque non erubescis de his et confunderis? Seas quod Trinitas ante sæcula et solus Pater divințatis fons, sicut dicit Dionysius, et Pater Juium, ut ait Domini frater (Jacobu»); lumina ταῦτα ὡς ἑπομένων αὐταῖς, καὶ τοὺς προσθείναι τῷ et Filjus et Spiritus naturaliter ex ipso coæterna, Si ergo erat Spiritus simul absque initio in Patre, et ex Patre est, et Filius unitus exstat, nec ab .co separatur; individua enim Triuitas, absque initio ergo ejus processio. Et vox, Accipiet, et Spiritus Christi, el emisit Deus, inspiravit, insuffluvit, effundit, ſons manat et similia, hæc novissime propter nos; non autem de novo quidquam accepit Spiritus, sed perfectus abinitio est; hæc autem dona in tempore opportuno nobis tributa, solius Trinitatis charismata, e Patre per Filium in Spiritu impensa et mifusa sicuti cœlum et terra. Dei Verbo Spiritusque creatrice virtute firmata sunt. Trium energia una causa solus Paier, Verbi quiὄρῳ ἢ ἀφελεῖν πειραθέντας ἀναθέματι παραπεμ πουσῶν. Οὐκ ἐρυθριᾷ οὖν ἐπὶ τούτοις καὶ περικαλύπτῃ; Γνῶθι γὰρ ὡς ἡ Τριάς προαιώνιες, καὶ μόνος ὁ Πατὴρ πηγαία θεότης, ὥς φησι Διονύσιος, καὶ Πατὴρ τῶν φώτων, ὥς φησιν ὁ Θεάδελφος. Φῶτα δὲ ὁ Υἱὸς καὶ τὸ Πνεῦμα καὶ συναΐδια ἐξ αὐτοῦ φυσικῶς. Εἰ οὖν ἦν τὸ Πνεῦμα συνανάρχως ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ἐκ τοῦ Πατρός ἐστι, καὶ ἠνωμένον ἐστὶ τῷ Υἱῷ, 307 καὶ οὐ κεχώρισται τούτου· ἀδιαίρετος γὰρ ἡ Τριάς. "Αναρχος οὖν αὐτοῦ ἡ ἐκπόρευσις. Τι δὲ λήψεται, καὶ τὸ Πνεῦμα Χριστοῦ, καὶ τὸ ἐξαπά στειλεν ὁ Θεὸς, καὶ τὸ ἐν εφύσησε καὶ ἐνέπνευσε, καὶ προχέει καὶ βλύζει καὶ τὰ τοιάδε, ὕστερον καὶ δι' ἡμᾶς. Οὐ λαμβάνει δὲ ὕστερόν τι τὸ Πνεῦμα,

ἀλλὰ τέλειόν ἐστιν ἐξ ἀρχῆς. Ταῦτα δὲ τὰ δῶρα dem Spiritusque naturaliter, cum Verbo autem ac κατὰ καιρὸν ἡμῖν παρεχόμενα, χαρίσματα τῆς μόν της Τριάδος, ἐκ Πατρὸς δι' Υἱοῦ ἐν Πνεύματι χορη γούμενα, ὡς καὶ ὁ οὐρανὸς καὶ γῆ Λόγῳ Θεοῦ καὶ Πνεύματι δυνάμει δημιουργικῇ ἐστερέωνται, μία γὰρ ἐνέργεια τοῖς τρισίν. Εἷς αἴτιος ὁ Πατήρ, καὶ τοῦ Λόγου μὲν καὶ Πνεύματος φυσικώς, μετὰ τοῦ Λόγου δὲ καὶ Πνεύματος καὶ τῶν κτισμάτων αἴτιος δημιουργικῶς. Αναλόγως οὖν εκάστοτε τὰ χαρίσματα δίδοται. Καὶ Ησαΐας ἀριθμὸν χαρισμάτων λέγει τοῦ Πνεύματος· καὶ Παῦλος ὡσαύτως, ὃς καὶ περὶ Χριστοῦ φησιν· Εν ᾧ κατοικεῖ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητος σωματικῶς· οὐ μόνον τὴν ὑπόστασιν ἐνταῦθα λέγων τοῦ Λόγου, ἀλλὰ καὶ τὰ φυσικά θεία χαρίσματα ώσπερ ἔχων ἐκ τοῦ Πατρός, καὶ μετὰ τοῦ Πνεύματος δίδωσι. Διὸ καὶ κατερχό μενον ἐπ' αὐτῷ ἐφάνη τὸ Πνεῦμα· καὶ ἔμεινεν ἐπ' αὐτῷ. Οὐχ ὅτι καὶ αὐτὸ σεσάρκωσαι, ἢ ὑποστατι πῶς ἐν τῷ θείῳ ἐκείνῳ κατώκησε σώματι· ἀλλ' ὅτι πάντα ὅσαπερ ἔχει δωρήματα, ενέθηκε τῷ θείῳ ναῷ ἐκείνῳ ὡς καὶ ὁ Πατήρ, εὐδοκήσας ἐν αὐτῷ ὁμοίως, καὶ ἀγαπητὸν Υἱὸν αὐτὸν ὀνομάσας, ὡς καὶ ὁ προσ φήτης ἔλεγεν· ῾Ο ἀγαπητός μου, εἰς ὃν εὐδόκη σεν ἡ ψυχή μου. Θήσω τὸ Πνεῦμά μου ἐπ' αὐτῷ. Ο μὲν οὖν Λόγος ὑποστατικῶς ἤνωται τῷ θείῳ προσλήμματι· οὐχ ὑποστατικῶς δὲ ἐν αὐτῷ ὁ Πατὴρ καὶ τὸ Πνεῦμα. Μόνος γὰρ ὁ λόγος σεσάρλωται. Εἰ οὖν ἐν αὐτῷ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς Θεότητης σωματικῶς, καὶ τὸ Πνεῦμα ἐν αὐτῷ κατῆλθε καὶ ἔμεινε, κατὰ τὰ ἐνεργήματα καὶ τὰς δωρεάς, ἔμεινε, καὶ κατὰ τὸ συνεργεῖν τῷ Υἱῷ. Οὐκ ἄρα καθ' ὑπόστασιν ἐκ τοῦ Υἱοῦ ἐκπορεύεται, καὶ ὁ δὲ ἡμεῖς λαμβάνομεν, χάρισμα λαμβάνομεν. Καὶ ἐκ τοῦ πληρώματος γάρ, φησὶν, αὐτοῦ ἡμεῖς πάντες ἐι βαμεν, καὶ χάριν ἀντὶ χάριτος. Πολλοὶ δὲ ἡμεῖς, καὶ διάφορα λαμβάνομεν τὰ χαρίσματα. Ακολούθως οὖν οἱ ἅγιοι καὶ τὴν ἑρμηνείαν τιθέασι τοῖς ῥητοῖς. Ἐκ τοῦ ἐμοῦ, φησί, λήψεται, καὶ ἀναγγελεῖ ὑμῖν, τουτέστιν ἐκ τῶν ἐμῶν λόγων, καὶ ἐκ τῆς ἐμῆς γνώσεως. Καὶ ἐνεφύσησε, καὶ λέγει αὐτοῖς, Λά- (ετε Πνεῦμα ἅγιον· περὶ τοῦ ἑνὸς χαρίσματος τοῦ λύειν καὶ δεσμεῖν αὐτὸ ἐκλαμβάνοντες· καὶ, Εἴ τις Πνεῦμα Χριστοῦ οὐκ ἔχει· ὅτι ἐν αὐτῷ κατοικεῖ τοῖς χαρίσμασι πᾶσι καὶ σωματικῶς· και, 'Εξαπέστειλε τὸ Πνεῦμα τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ· ὅτι ἐν αὐτῷ ὡς ὁμοφυές ἐστι, καὶ ἀδιαίρετον αὐτοῦ μένει· καὶ ταῖς δωρεαῖς ἀποστέλλεσθαι λέγεται. Τὰ τοιαῦτα οὖν δι' ἀλέγεις τὴν εκπόρευσιν δηλοῦσθαι τοῦ Πνεύματος, το, Ἐγὼ πέμψω ὑμῖν παρὰ τοῦ Πατρὸς, λέγει, δεικνὺς κἀνταῦθα, ὅτι καὶ ἐκ τοῦ Πατρός ἐστι, καὶ ἔρχεται θελήσει τούτου καὶ τῇ ἑαυτοῦ δι' ἡμᾶς, ὡς μεταδῶσον ἡμῖν χάριτος καὶ σοφίας τῆς ὑπὲρ νοῦν, πρὸς τὴν τοῦ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ καὶ αὐτοῦ τοῦ Πνεύματος κατανόησίν τε και κοινωνίαν ὡς δυνατόν. Ο δὴ καὶ ἐπράχθη, τῶν ἐν κόσμῳ πάντων πιστευσάντων ἐθνῶν, καὶ τῆς χάριτος κακο:- νωνηκότων της Τριάδος. Καὶ δῆλον ἀπὸ τοῦ βαπτίσματ τοῦ ἐν Τριάδι τελουμένου, καὶ τῶν ἄλλων ἱερῶν τελεError aperte continuaty.. OScoSpiritu conditoris vi creaturarum causa; similiter ergo hic et illic data sunt charismata, et numerat Isaias Spiritus charismata, numerat quoque Paulus de Christo dicens: In quo inhabitat omnis plenitudo divinitatis corporaliter, ibi Verbi non solum personami dicens, sed et naturalia divina charismata quæ a Patre habens cum Spiritu dat: ideo super eum descendens tensus est Spiritus et mansit-super eum; non quia et ipse incarnatus est, aut p rsonaliter divinum hoc habitavit corpus, sed quia omnia quotquot babet dona in divino illo deposuit templo, sicut et Pater similiter in co bene sibi complacens, atque dilectum Filium vocans, ut aiebat propheta: Dilectus meus in quo sibi complacet anima mea, ponam Spiritum meum super eum. Verbum ergo personaliter divinæ assumptioni unitum est, non personaliter vero in eo Pater et Spiritus; solum Verbum incarnatum est. Itaque in eo si omnis plenitudo divinitatis corporaliter, et Spiritus super eum descendit et mansit, secundum inspirationem et dona mansit et se, undum cooperationem Filio, non cò sequenter secundum personam e Filio procedit quod antem non accipimus, donum gratise accipi mus. E¹cuim de plenitudine ejus, inquit, nos omnes accepimus et gratiam pro gratia. Porro multi nos et diversa accipimus charismata. Consequenter sancti imerpretazionem dictis apponunt. De meo, ait, accipiet et evangelizabit vobis, hoc est, le ser monibus meis et doetrina mea. Et insufflavit et dicit eis: Accipite Spiritum sanctum; hoc de charismate solvendi atque ligandi illud accipientes; et Si quis Christi Spiritum non habet, hoc, quia in eo habitat charismatibus omnibus et corporaliter, et, Emisit Spiritum Filii sui; hoc, quia in eo utpote ejusdem naturæ est, et individuus cum eo manet, et donis mitti dicitur. Verba igitur per quæ Spiritus demonstrani processionem contendis: Ego mittam vobis a Patre, illa profert Salvator ibi ostendens quod e Paire est et voluntate Patris eaque propter nos venit Spiritus, gratiam nobis daturus et sapientiam super sensum ad Patris et Filii eť cjus Spiritus intelligentiam et societatem quantum licet; quod et factum est, credentibus in orbe populis omnibus et Trinitatis gratiam communicantibus; quod patet de Bapt.smo in Trinitate collato ct «le aliis sanctis operationibus. Est ergo e Patre sicut et Filius, Spiritus sanctus absque initio, inseparabilis a Patre et Filio est, sicut et ejusdem naturæ, et angelis atque nobis in tempore opportuno manifestatur; de Filio vero subsistentiam non habet, sicut divinus scribit Damascenus; causa enim eorum qui ex ipso sunt solus Pater. Si igitur causam qua habuit esse Spiritus novisset Salvator a se ipso, non siluisset, qui bonus est, et ideo veniens ut testimonium perhiberet de veritate. Patre Spiritus est,

Sicut ait Patris Verbum, quandoquidem solus causa principiumque est Pater eternorum illorum qui ex co sunt, Filii unigeniti et Spiritus: cum Verbo autem et Spiritu, natura Dominus adhuc idem et universorum causa conditoris ratione, non exsistentibus Omnia exsistentia constituens, Pater scilicet cum Verho et Spiritu. Itaque nunquam separatus a Pilio Spiritus, sed quemadmodum absque principio Pater semper est,ita secundum naturam similiter sine principio Filius et Spiritus, et hæc ex ipso in ipsoque naluraliter: sine imperfectis enim motibus et corpore Pater et perfectus et perfectorum fons est. Ideo una siue initio, prout dictum est, exsistentibus ex ipsius natura Filio et Spiritu, individue et iu se invicem hæc sunt, et una potentia, motione et cuergia agnoscuntur; et sicut divinus ait Masimus, in Filio est et in Spiritu Pater, et Filius in Patre et Spiritu, et Spiritus sanctus in Patre τῶν. Ἔστιν οὖν ἐκ τοῦ Πατρὸς ὡς καὶ ὁ Υἱὸς Πνεῦμα τὸ ἅγιον προανάρχως· καὶ ἀδιαίρετον τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ ἐστιν ὡς συμφυές· καὶ τοῖς ἀγγέλοις δὲ καὶ ἡμῖν κατὰ καιρὸν φανεροῦται. Ἐκ τοῦ Υἱοῦ δὲ οὐκ ἔχει τὴν ὕπαρξιν, ὡς καὶ ὁ θεῖος γράφει Δαμασκηνός. Αἴτιος γὰρ τῶν ἐξ αὐτοῦ μόνος ὁ Βατήρ. Εἰ οὖν ἐγίνωσκε τὴν αἰτίαν τοῦ εἶναι τὸ Πνεῦμα καὶ ἐξ αὐτοῦ ὁ Σωτὴρ, οὐκ ἂν ἐσίγησεν ἀγαθὸς ὤν, καὶ διὰ τοῦτο ἐλθὼν, ἵνα μαρτυρήσῃ τῇ ἀληθείᾳ. Ἔστι τοίνυν τὸ Πνεῦμα ἐκ τοῦ Πατρὸς, ὡς ὁ τοῦ Πατρὸς ἔφη Λίγος· ἐπεὶ καὶ μόνο; αἴτιος καὶ ἀρχή ἐστιν ὁ Πατὴρ τῶν ἀἰδίων ἐξ αὐτοῦ ὄντων, μονογε νοῦς Υἱοῦ τε καὶ Πνεύματος. Σὺν τῷ λόγῳ δὲ καὶ τῷ Πνεύματι 308 φύσει Δεσπότης πάλιν ὁ αὐτὸς καὶ μία τῶν ὅλων αἰτία δημιουργικῶς, ἐξ οὐκ ὄντων πάντα ὑποστησάμενος, ὁ Πατὴρ δηλαδὴ μετὰ τοῦ Λόγου καὶ Πνεύματος. Διὸ οὐδὲ κεχωρισμένον τοῦ Υἱοῦ τὸ Πνεῦμά ποτε, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἀνάρχω; ἀε! Filio, optimeque divina aflati sapientia Patres, ἐστιν ὁ Πατήρ, καὶ κατὰ φύσιν ἀνάρχως ὁμοῦ ἐξ divinam veritatem docent, Christo obsequentes. αὐτοῦ ὁ Υἱὸς, καὶ τὸ Πνεῦμα· καὶ ἐπεὶ ταῦτα ἐξ αὐτοῦ, καὶ ἐν αὐτῷ φυσικῶς· ἀπαθὴς γὰρ ἂν ὁ Πατὴρ καὶ ἀσώματος καὶ τέλειος, καὶ τελείων ἐστὶ πηγή. Διὸ καὶ συνανάρχως, ὡς εἴρηται, ὄντων ἐξ αὐτοῦ φύσει τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος, αδιαιρέ τως ταῦτα καὶ ἐν ἀλλήλοις εἰσὶ, καὶ μιᾷ δυνάμει καὶ κινήσει καὶ ἐνεργεία γνωρίζονται. Καὶ ὡς ὁ θεῖός φησι Μάξιμος, ὁ Πατὴρ ἐν τῷ Υἱῷ ἐστι καὶ τῷ Πνεύματι· καὶ ὁ Υἱὸς ἐν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Πνεύματι· καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ. Καὶ καλῶς οἱ Πατέρες καὶ θεοσίφως θεολογοῦσι, τῷ Χριστῷ ἐφεπόμενοι. Qui ex Patre procedit. Τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον. De causa testimonium perhibentes quia Pater est: Τὸν αἴτιον μαρτυροῦντες, ὅτι ὁ Πατήρ ἐστι. Το dicuut vero, qui cum Paire et filio adoratur et glorif. δὲ, σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῷ προσκυνούμενον καὶ δοξα catur, propter naturam eamdem et individuam ejus eζόμενον, λέγουσι διὰ τὸ ὁμοφυές τε καὶ ἀδιαίρετον Patre et Filio sortem, imo exinde e Patre divina scientia loquentes Spiritum clare ostendunt. Erubescant ergo novitatem spargentes; primo quidem dixerunt Patres: Qui ex Paire procedit, nullo modo statuentes et e Filio; deinde, qui cum Patre et Filio simul adoratur et conglorificatur: omnibus ergo patet quod Spiritus cansam a Patre docet esse illud, e Patre Spiritum sicut et Filium dicentes, illud vero: Qui cum Patre et Filio simul adoratur e! conglorificatur, Trinitatis individuum docet et voluntatis potentiæque in tribus unitatem. Nemo ergo blasphemet, nenio dicere audealquod Verbum Deus homo factus divinam pandens scientiam non enarravit; nec adhuc: Mittan, et, De meo accipiet, et similia, prælestus ad blasphemanduin novator invenire dngat: hæc futuri temporis et propter nos, Spiritus vero ante tempora, nos autern posterius facti, piasmati, et charismatibus donati simus, et accepto Spiritu nou Spiritus personam accepimus nec divinitatis naturam, sed gratiam et donum, quod et pro viribus nostris et ordine congruo, et hic Christi propheta, ille apostolus, iste magister et lingais lequens el sarationes efficiens, huic sapientiæ sermo, illi scientim datus est,alii interpretatio; alii discretio spirituum: hæc autem omuia operatur unus et item Spiritūs, distribuens singulis prout vult, ut ait Paulus. Caeterum charisma Spiritus, non naturam accipit qui Spiritum accipit; et insulasse et dixisse, Accipite Spiritum sanctum, non tunc processisse docel Spiτούτου ἐκ τοῦ Πατρός τε καὶ Υἱοῦ· καὶ μᾶλλον ἐν τεῦθεν ἐκ τοῦ Πατρὸς θεολογοῦντες τὸ Πνεῦμα δεί κνυνται ἀριδήλως. Αισχυνέσθωσαν οὖν οἱ καινοτο μοῦντες. Πρότερον μὲν γὰρ εἰρήκασιν οἱ Πατέρες, τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον, μὴ προσθέντες μηδαμῶς, καὶ ἐκ τοῦ Υἱοῦ, ὕστερον δ' αὖ, τὸ σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῷ συμπροσκυνούμενον καὶ συνδοξαζόμενον. Δήλον οὖν ἅπασιν ὅτι ἐκεῖνο μὲν τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς αἰτίαν τοῦ Πνεύματος διδάσκει, ἐκ τοῦ Πατρὸς τὸ Πνεῦμα ὡς καὶ ὁ Υἱός, λέγοντες, τὸ δὲ, σὺν Πατρὶ καὶ τῷ Υἱῷ συμπροσκυνούμενον καὶ συνδοξαζόμενον, τὸ ἀδιαίρετον τῆς Τριάδος, καὶ τὸ ὁμοβουλές τε καὶ ὁμοδύναμον. Μηδεί, τοίνυν, βλασ φημείτω, μηδὲ τολμάτω λέγειν, ὅπερ ὁ Θεὸς Λέο γος ενανθρωπήσας θεολογῶν οὐκ ἐθέσπισε. Καὶ πάλιν μὴ τὸ πέμψω, καὶ τὸ ἐξ ἐμοῦ λήψεται, καὶ τὰ τοιαῦτα, προφάσεις εἰς τὸ βλασφημεῖν ὁ καινοτο μῶν εὑρισκέτω. Ταῦτα γὰρ μέλλοντος χρόνου καὶ δι' ἡμᾶς· τὸ δὲ Πνεῦμα προήν. Ἡμεῖς δὲ γεγόναμεν καὶ ἀνεπλάσθημεν καὶ ἐχαριτώθημεν ὕστερον· καὶ λαβόντες Πνεῦμα, οὐχ ὑπόστασιν ἐλάβομεν Πνεύματος, οὐδὲ φύσιν θεότητος· ἀλλὰ χάριν καὶ δωρεάν, καὶ ταύτην τῆς δυνάμεως ἡμῶν καὶ τάξεως ἀναλόγως. Καὶ ὁ μὲν ἔστε προφήτης Χριστοῦ, ὁ δὲ ἀπόστολος, ὁ δὲ διδάσκαλος, καὶ γλώσσαις λαλών, καὶ ἰάματα ἐνεργῶν. Καὶ τῷ μὲν λόγος σοφίας δια δοται, τῷ δὲ γνώσεως, ἄλλῳ δὲ ἑρμηνεία, ἄλλῳ δὲ διακρίσεις πνευμάτων. Ταῦτα δὲ πάντα ἐνεργεῖ τὸ ἂν καὶ τὸ αὐτὸ Πνεῦμα, διαιρούν ἑκάστῳ ὡς βούλε

tur; una vero espiritus pluria, solvere et ligare, sicut et ducent quæ sequuntur: Qxorun remiseritis pec - cata, remittuitur eis; quorum retinueritis, retenta sunt. El reliqui, sicut dictum est, Scripturæ et P. - trum sermones ad cundem sensum tendunt, de Spiritus donis nobis collatis adhue ducentes; quod cognoscentes Patres testimonium perhibent et si: in Symbolo fidel exposue runt, el qui post eos omnes unanimiţer consenserunt, et omnes in hac regula baptizati, in bac, sacerdotio accepto, anim busque Deo traditis, prodigiorum gratia atque multis aliis charismatibus apud Deum glorifi aði sunt. Nemo ergo diverse eorum divina verba interpretetur, nec novitatis quidquam spargat, alia scilicet e scriptis ab eis concludens, nec intelligens que dicuntur, nec eorum finem comprehendens. Stet nutem fidelis om nis in tuta firmus Patrum fidei cón Sessione, quam unanimiter omnes et proposuerunt et servaverunt; sic procul quidem erit lis omnis, et schisma et tumultus; pax vero quam insevil Christus in Ecclesiis orietur. Nam sequitur quidem iis qui in litibus sunt disceptatio, de disceptatione pugna, et de pugna quid, quod non sit terribile? Servum vero Christi disputare non oportet. Itaque tutus manero si velis, ne reternas immutes quas posuerunt Patres lui regulas. ται, καθά φησι Παῦλος. Λοιπών χάρισμα καὶ οὐ ritum qui absque initio est, mec naturaunione dre φύσιν λαμβάνει Πνεύματος ὁ λαμβάνων τὸ Πνεῦμα. Καὶ τὸ ἐμπνεῦσαι δὲ καὶ εἰπεῖν, Λάβετε Πνεῦμα ἅγιον, οὐ τότε παρίστησιν ἐκπορευθῆναι τὸ Πνεῦμα καὶ γὰρ ἄναρχόν ἐστιν, οὐδ᾽ ἀποστατικῶς δίδοται. Μία δὲ χάρις τοῦ Πνεύματος, τὸ λύειν τε καὶ δεσμεῖν, ὡς καὶ αὐτὰ διδάσκουσι τὰ επόμενα· "Αν τινων γάρ, φησίν, ἀφῆτε τὰς ἁμαρτίας, αφίενται αὐτοῖς· ἂν τινων κρατῆτε, κεκράτηνται. Καὶ τὰ λοιπὰ τοίνυν, ὡς εἴρηται, τῶν Γραφικῶν τε καὶ Πατρικών βητῶν, τὴν ἴσην έννοιαν περιφέρουσι, περὶ τῶν εἰς ἡμᾶς δωρεῶν τοῦ Πνεύματος δοθεισῶν ὕστερον ἐκ διδάσκοντα. Ο καὶ γινώσκοντες οἱ Πατέρες καὶ μαρτυροῦντες, οὕτω μὲν οὗτοι ἐν τῷ Συμβόλῳ τῆς πίστεως ἀπεφήναντο· καὶ οἱ μετ᾿ αὐτοὺς δὲ πάντες ἔστερξαν ὁμοθυμαδόν· καὶ πάντες ἐν τούτῳ βεβαπεισμένοι τῷ ὄρῳ, καὶ πάντε; ἐν τούτῳ τὴν ἱερωσύνην λαβόντες, καὶ τὰς ψυχὰς Θεῷ παραθέμενοι, θαυμάτων δυνάμεσι καὶ πολλοῖς χαρίσμασιν ἄλλοι; παρὰ Θεοῦ ἐδοξάσθησαν. Μηδείς οὖν παρερμηνευέτω τὰ τούτων ἔνθεα ρήματα, μηδὲ καινοτομείτω τι δῆθεν ἄλλα συνάγων ἐκ τῶν συγγεγραμμένων αὐτοῖς, μήτε συνεὶς τὰ λεγόμενα, μήτε μὴν τὸν σκοπὸν αὐτ τῶν ἐννοῶν. Στηκέτω δὲ ἄτρεπτος ἅπας πιστὸς ἐν τῇ 300 ἀσφαλεῖ τῶν Πατέρων ὁμολογία τῆς πίστεως, ἣν ὁμοῦ τε πάντες ἐξέθεντο, καὶ ὁμοῦ πάντες διεφυλά ξαντο. Καὶ οὕτω φιλονεικία μὲν ἔσται πόῤῥω πᾶσα καὶ σχίσμα καὶ ταραχή· εἰρήνῃ δὲ ἦν ἐφύτευσεν ὁ Χριστὸς ταῖς Ἐκκλησίαις ἀνατελεῖ. Ἔπεται μὲν γὰρ τοῖς φιλονείκως ἔχουσιν ἔρις, ἐξ ἔριδος δὲ μάχη, ἐκ δὲ μάχης τί τῶν μὴ δεινῶν; Δοῦλον δὲ Κυρίου οὐ χρὴ μάχεσθαι. Εἰ οὖν βούλει μένειν ἀσφαλής, μὴ μέτα:ρε ὅρια αἰῶνια, ο ἔθεντο οἱ Πατέρες σου. Τὸ σὺν Πατρὶ καὶ Υἱῷ συμπροσκυνούμενον. Μία γὰρ λατρεία παρὰ τῆς κτίσεως ἀναφέρεται καὶ τιμὴ τῇ Τριάδι Επεὶ καὶ τῆς Τριάδος πάντα δημιουργήματα. Καὶ συνδοξαζόμενον. Τῇ γὰρ αὐτῇ δυνάμει, δόξῃ τε καὶ θεότητι γνωρι ζόμενόν ἐστι τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρός τε καὶ Υἱοῦ, καὶ προνοούμενόν ἐστι τῶν κτισμάτων καὶ ζωοποιοῦν πάντα· καὶ ἴσως μετά τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Λόγου δο ξάζεται. Τὸ λαλῆσαν διὰ τῶν προφητῶν· εἰς μίαν, ἁγίαν, καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν Ἐκκλησίαν. Οὐδὲ γὰρ μόνον ἐν τοῖς ἀποστόλοι; ὕστερον περασ νέρωται, ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς προφήταις ἦν, εἰ καὶ ἀμυδρώς πως ἐδείκνυτο· καὶ οὐδεὶς ἐκείνων ἐλάλει δίχα τοῦ Πνεύματος. Διὸ καὶ Μωϋσῆς Πνεῦμα είχε • καὶ Πνεῦμα οἱ ἑβδομήκοντα άνδρες ἔλαβον· καὶ Δα στὸ Πνεῦμα ἐζήτει καὶ εἶχε· καὶ οἱ λοιποὶ τῶν δι κιπίων καὶ προφητῶν ἐκ τῶν χαρισμάτων τούτου ἀναλόγως ἕκαστος· καὶ ἐν τῇ δημιουργία τῶν ὅλων συνδημιουργὸν ἦν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ λόγῳ, ὡς καὶ ὁ Δαβίδ μαρτυρεί, Τῷ λόγῳ Κυρίου, λέγων, στερεως θῆναι τοὺς οὐρανοὺς, καὶ τῷ Πνεύματι του στο ματος αὐτοῦ τὴν ἐκείνων δύναμιν· καὶ ἐν τῷ νόμῳ προῆν τὸν Ἀαρών τελειοῦν, καὶ χρίσμα παρέ χον καὶ τελετὰς ἐνεργοῦν· καὶ Πνεῦμα Κυρίου τὸ ἐμπλῆσαν Βεσελεήλ· καὶ ὁ τῶν προφητῶν δὲ χορός τοῦτο δείκνυσι, Πνεύματι Θεοῦ προορῶν καὶ τερα τουργών. Αλλά καθαρώτερον και λαμπρότερον οι Qui cum Patre et Filio simul adoratur. Unica enim latria a creatura, unus et honor Trinitati tribuitur, eo quod Trinitatis omnia opera. Et conglorificatur. Eadem enim virtute, gloria, divinitate nescitur Spiritus ac Pater et Filius et creaturarum provi dens est, cuncta vivificans, et pariter cum Patre et Verbo glorificatur. Qui locutus est per Prophetas; in unam, sanctam, catiolicum el apostolicam Ecclesiam. Non enim tautum in Apostolis recens manifesta - tus est, sed et in Proplistis, licet quasi per nabu'am ostenderetur; quorum nullus sinė Spiritn loquebatur. Itaque Spiritum habuit Moyses et acceperant septuaginta viri; qw.rsivit et liabuit David, et justorum prophetarumque cæteri proportionate ex ejus charismatibus unusquisque aliquid habuit; et in universorum creatione, una cum Patre et Verbo creator erat, testante David dicente, Verbo Domini Armates calos et Spiritu oris ejus omnem corum virtutem; et in lege autea Aaron perficiens Spiritus et chrisma præbens et consecrationes op raus, et Domini Spiritus Bezeleel replevit; demenstral illud prophetarum chorus in Dei Spiritu prævidens et portenta operans. Sed purius et splendidius Salvatoris Christi discipuli acceperunt se.lentem super eos sub iguitarum linguarum specie Spiritum:

SYMEON'S THESSALONICENSIS ARCHIEP. quo magis patet illud, scilicet si purius apparuit τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ μαθηταὶ τοῦτο ἔλαβον, ἐπικαapostolisqne datum est et per eos credentibus, non θίσαντος αὐτοῖς τοῦ Πνεύματος ἐν εἴδει πυρίνων tomen hujus datam esse personam: quomodo enim quod sine partibus est multis partibus constabit, et quod sine figura materiaque, in materia et figura erit? Sed data sunt charismata et Christi discipulis latiora quam prophetis. Non enim ad nationem unain, sed ad omnes missi sunt, et confestim proprium ipsis charisma: Loquebantur enim, inquit, linguis, et; prophetabant. Itaque per ipsos Spiritu amatos renovatus est orbis, veruin in Trinitate Deum agnoscens, et Deo adbesit Spiritus gratiam accipiens. γλωσσών· ὁ δὴ μᾶλλον δηλοῖ ὅτι εἰ καὶ καθαρώτε ρον ἐπεφάνη, καὶ ἐδόθη τοῖ; ἀποστόλοις, καὶ δι' αὐτ τῶν τοῖς πιστεύσασιν, ἀλλ' οὐχ Απόστασις δέδοτο τούτου· πῶς γὰρ τὸ ἀμερὲς πολυμερές; καὶ τὸ ἀσχημάτιστον καὶ ἄῦλον, ὡς ἐν ὅλῃ καὶ σχήματι; ἀλλὰ τὰ χαρίσματα δέδοται. Καὶ ἐξήπλωτο μάλλον ταῦτα ἐν τοῖς Χριστοῦ μαθηταῖς ἢ ἐν τοῖς προφή ταις. Οὐ γὰρ εἰς ἔθνος ἐν, ἀλλ' εἰς πάντας ἐξαπε στέλλοντο· καὶ οἰκεῖον εὐθὺς τὸ χάρισμα, Ελάλουν γάρ, φησί, γλώσσαις, καὶ προεφήτευον. Διὸ καὶ δι' αὐτῶν Πνεύματι κινουμένων ή κτίσις ἀνεκαινί σθη, τὸν ὄντως ἐπιγνοῦσα Θεὸν τὸν ἐν Τριάδι· καὶ Θεῷ ἡνώθη, τὴν χάριν λαβοῦσα τοῦ Πνεύματος. Qui locutus est per prophetas. Τὸ λαλῆσαν διὰ τῶν προφητών. Οτι κήρυκες καὶ οὗτοι Χριστοῦ, θείῳ κινούμενοι, ὡς εἴρηται, Πνεύματι, καὶ λαλοῦντες εις μίαν, αγίαν, καθολικὴν καὶ ἀποστολικὴν Ἐκκλησίαν. Εις μίαν μὲν, ὅτι ὁ αὐτὸς θεὸς τοῦ νόμου τε καὶ τῆς χάριτος, καὶ ὅτι μία γέγονεν ἀγγέλων τε καὶ ἀνθρώπων, το θεμελιωμένη ἐπὶ τῷ θεμελίῳ τῶν ἀποστόλων καὶ προφητῶν· καὶ ὅτι μία πίστις, εν βάπτισμα, καὶ εἰς ὁ Χριστὸς ὁ ταύτην συναγαγών, ὁ ἀκρογωνιαίος λίθος αὐτῆς καὶ θεμέλιος· ἁγίαν δὲ, ὡς τῷ Πνεύματι καθηγιασμένην, καὶ τῷ Χριστῷ ἡνωμένην, διά τε βαπτίσματος καὶ χρίσματος, ἱερωσύνης τε καὶ ποινωνίας καὶ τῶν λοιπῶν μυστηρίων, ἄσπιλον οὖσαν, καὶ νενυμφευμένην Χριστῷ· καθολικὴν δὲ, ὡς ἐκ πάντων τῶν ἐθνῶν τῷ Χριστῷ συναχθεῖσαν, καὶ τὴν Quia Christi præcones isti et Dei Spiritu, ut dictum est, acti, loquentes in unam, sanctain, cathoficam et apostolicam Ecclesian. In unam quidem, quia idem legis et gratiæ Deus, et quia una facta est angelorum et hominum super fundamentum apostolorum et prophe:arum fumulata, et qui aus tides, unum baptisma, et unus Christus, qui eam congregavit, hujus lapis angularis et fundamentum. Sanctam vero tanquam a Spiritu sanctificatam et Christo unitam per baptismum et chrisma, sacerdotium et aliorum mysteriorum communionem, absque macula et Christo desponsatam. Catholicum aute tanquam e populis cunctis Christo congregatam, vera scientia ditatam, et a prophetis fundamento posita per apostolos ædilica- ἀληθῆ γνῶσιν πλουτήσασαν, καὶ ἐκ τῶν προφητῶν fam, martyrum, pontificum et ascelaru: laboribus et sanguine decoratam et famatam et perfectam apparentem, Triuitatis scientiam pure habenteur, Christum qui prædicatus est, unum e Trinitate inzarnatum Filium Dei cum Petro confitentem. Apostolicam vero tanquaṁ specialiter ab apostolis collectam, compositam, et firınatam, post Christumu apparentibus ipsis hujus fundamentis et conditoribus, ex omni lingua et populo universorum Domino et magno Pastori, gregem congregantibus conjunctim apóstolis omnibus; ideo vera Ecclesia in toto mundo piorum congregatio, et catholica, Ecclesia orthodo >orum fidem confitentium cœtus, litet secundum locum Ecclesiæ catholicæ quædam dicantur, propter datum illis a Patribus honorem, quæ hoc recte incedentes, non male cogitantes possederunt, cum ipse Salvator, Petri non negationem, sed confessionem petram vocaverit, scilicet: Tu es Christus Fi. lius Dei vivi, et super hanc petram ædificatum iri suam, ait Ecclesiam. Proinde catholica Ecclesia hi sunt qui recte cum Petro et cæteris apostolis confitentur (Ecclesiam dicit) tanquam e cunctis populis convocatam el super angularem lapidem Christum consolidatam, semel ipsi unitam et integrum ejas tidem servantem. μὲν προθεμελιωθεῖσαν, ἐκ 310 τῶν ἀποστόλων δὲ οικοδομηθεῖσαν, μαρτύρων τε καὶ ἱεραρχῶν καὶ ἀσκητῶν πόνοις τε καὶ αἷματι κατακοσμηθεῖσαν καὶ στηριχθεῖσαν, καὶ τελείαν ἀναφανεῖσαν, τὴν γνώσει τῆς Τριάδος καθαρῶς ἐσχηκυίαν, τὸν προκηρυττό μενον Χριστὸν τὸν ἕνα τῆς Τριάδος σεσαρκωμένον μετὰ τοῦ Πέτρου Υἱὸν Θεοῦ καθομολογοῦσαν· ἀπο στολικὴν δὲ, ὡς ἐξαιρέτως παρ' αὐτῶν καὶ συνα θροισθεῖσαν καὶ συστᾶσαν καὶ στηριχθείσαν, μετά Χριστὸν θεμελίων αὐτῶν αὐτῆ; καὶ οἰκοδόμων ανα φανέντων, ἐκ πασῶν γλωσσῶν καὶ πάντων ἐθνῶν τῷ Δεσπότῃ τῶν ὅλων, καὶ μεγάλῳ Ποιμένι, ποίμνην συναγαγόντων τῶν ἀποστόλων πάντων ὁμοῦ, διὸ καὶ ἀληθῆς Ἐκκλησία ἡ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ τῶν εὐσε βούντων συνάθροισις· καὶ καθολική Εκκλησία ἡ τῶν ὀρθοδόξων ὁμολογούντων τὴν πίστιν ὁμήγυρις, εἰ καὶ κατὰ τόπον ἐκκλησίαι καθολικοί τινες λέγονται διὰ τὴν δεδομένην αὐταῖς ἐκ τῶν Πατέρων τιμήν. Καὶ αὐταὶ δὲ τοῦτο ορθοταμοῦσαι κέκτηνται, οὐ κακο φρονοῦσαι· ἐπεὶ καὶ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ οὐ τὴν ἄρνησιν, ἀλλὰ τὴν ὁμολογίαν τοῦ Πέτρου πέτραν ὠνόμασε, τὸν Σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, καὶ ἐπὶ ταύτῃ τῇ πέτρα οικοδομηθῆναι αὐτοῦ ἔφη τὴν Ἐκκλησίαν. Ωστε καθολική Εκκλησία οι όμολο γοῦντε; αὐτὸν μετὰ τοῦ Πέτρου καὶ τῶν λοιπῶν ἀποστόλων ὀρθῶς. Ἐκκλησίαν λέγει, ὡς ἐκ πάντων τῶν ἐθνῶν συναχθεῖσαν, καὶ ὡς συντεθειμένην ἐπὶ τῷ ἀκρογωνιαίῳ λίθῳ Χριστῷ, ήνωμένην αὐτῷ καθάπαξ, καὶ ἀσινῇ τούτου τὴν πίστιν φυλάττουσαν. Confiteor unum baptisme in remissionem peccatorMIN. Bonorum maximum; non enim legalis ablutio quædam, non oblatio sensibilis tut victima quae Ομολογώ εν βάπτισμα εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Καὶ τοῦτο τῶν δωρημάτων τὸ μέγιστον· οὐ γὰρ νομική τις Εκπλυσις, οὐδὲ λατρεία αἰσθητή ή θυ

' τία, & καὶ οὐκ ἴσχυον καθαίρειν τελούμενα καὶ πολ- purificare non valebant oferentes sepe.jue iterantes pro rationabilibus irrationabilia adducta. Quandiu enim non appɔrint innocentis Christi veritas; quandiu non per crucem ejus corporis exaltata est viva victima, nulla purificatio perfecta, nulla renovatio fuit, Sed cum hoc factum est, et propter nos immolatus est Christus, e cujus latere aquam habemus et sanguinem, his immutamur. Hujus sanguine vivimus, in aquam vero cui adjungitur Spiritus ter immersi, por omnipotentis iuvocationem Trinitatis mundamur, confestinque reformat filii lucis et alii Dei secundum gratiam effìcimur, verum Filium Jesum Christum Dominum nostrum indati. Invenitur enim qui propter nos baptizatus est nobiscum in aqua et incorruptionis sanctitatisque sue formam nobis douat, quod clamat Paulus Quicumque in Christo baptizati estis, Christum induistis; cujus causa Christus baptizatus est ut Spiritus gratiam et sanctitatis ejus formam in aqua poneret. Et quivis Spiritus aqua baptizatus cuin Trinitatis invocatione, Christi in carne puritatis, innocentiæ et splendoris formam assumit. Et hoc est baptisma: homo Christum invisibiliter indutus, innocens prorsus Spirituque plenus fit; quamı si servat gratiam, sicut e gratia sanctificatis ait quidam propheta, apostolus et angelus fit. Nec mirum: qui enim similis cum Christo formæ secundum gratiam Filius adoptatus est, multo magis et angeiorumi formam participaro valet. Hane gratiam dedit nobis Christus Dei Verbum, qui nos in principio plasmavit, et nunc in melius recreat; qui sine care nali opera incarnatus e Virgine editusque sine carnis opera et nos e latere suo spiritualiter parturit et poculo donat, nutrit et in Spiritu vivideat. Ει ejus enim latere manantibus sanguine et aqua quidem, ut dictum est, in Spiritu nos parturit, sanguine vero vividcat; nec est absque hoc salus. Exinde imprudentes inter hæreticos multi, enm impiis quos ad id agunt damones, adversus saueta hæc et salutaria Christi mysteria ardenter invohuntur, nempe baptiswum divinum sacramque participationen sicut nec illa adipiscentes, mtern. vita frustrantur. Damnatio enim horrenda et eorum λάκις, καὶ ταῦτα ὑπὲρ λογικῶν ἄλογα προσαγόμενα. Μήπω γὰρ τῆς ἀληθείας ἀναφανείσης τοῦ ἀναμαρτήτου Χριστοῦ, μηδὲ τῆς ζώσης θυσίας τοῦ σώματ τος αὐτοῦ διὰ σταυροῦ ἀνενεχθείσης, οὐδὲ καθαρσις τελεία, οὐδὲ ἀνακαίνισις ἦν. Ἐπεὶ δὲ τοῦτο γέγονε, καὶ Χριστὸς ἐτύθη ὑπὲρ ἡμῶν, καὶ ἐκ τῆς πλευρᾶς αὐτοῦ τὸ ὕδωρ ἔχομεν καὶ τὸ αἷμα, τούτοις ἀναμος. φούμεθα· καὶ τῷ μὲν αἵματι ζῶμεν, τῷ δὲ ὕδατι ἡνωμένῳ τῷ Πνεύματι, τρὶς καταδυόμενοι, καθαιρόμεθα τῇ ἐπικλήσει τῆς παντουργοῦ Τριάδος, εὐθύς τι ἀναπλαττόμενοι, υἱοὶ φωτὸς καὶ υἱοὶ Θεοῦ κατὰ χάριν γινόμεθα, τὸν ἀληθινὸν Υἱὸν ἐνδυόμενοι Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν. Εὑρίσκεται γὰρ ὁ ὑπὲρ ἡμῶν βαπτισθεὶς μεθ᾿ ἡμῶν ἐν τῷ ὕδατι, καὶ τὴν αὐτοῦ τῆς ἀφθαρσίας καὶ ἁγιωσύνης μορφὴν ἐντί. θησιν ἡμῖν. Καὶ βοῇ τοῦτο Παῦλος· Οσοι εἰς Χρισ στὸν ἐβαπτίσθητε, Χριστὸν ἐνεδύσασθε· καὶ τούτου χάριν Χριστός βεβάπτισται, ἵνα τὴν χάριν τοῦ Πνεύματος, καὶ τὸ εἶδος τῆς ἁγιωσύνης αὐτοῦ ἐνθῇ τῷ ὕδατι. Καὶ πᾶς βαπτιζόμενος τῷ τοῦ Πνεύ ματος ὕδατι, τῇ ἐπικλήσει τῆς Τριάδος λαμβάνει τὸ εἶδος τῆς ἐν σαρκί καθαρότητος καὶ ἀναμαρτησίας καὶ φωταυγείας Χριστοῦ. Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ βάπτισμα· ἄνθρωπος ἐνδυόμενος τὸν Χριστὸν ἀοράτως, καὶ ἀναμάρτητος ὅλως καὶ πλήρης Πνεύματος γίνε και· καὶ εἰ φυλάξεις τὴν χάριν, ὡς τῶν κεχαριτω μένων ἔφη τις προφήτης, ἀπόστολος, καὶ ἄγγελος γίνεται. Καὶ οὐ θαυμαστόν· εἰ γὰρ σύμμορφος Χρι στοῦ υἱοθετηθεὶς κατὰ χάριν, πολλῷ γε μᾶλλον καὶ ἀγγέλων γενέσθαι σύμμορφος δύναται. Ταύτην τὴν δωρεάν δέδωκεν ἡμῖν ὁ Χριστὸς, ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος. ὁ πλάσας ἡμᾶς ἐξ ἀρχῆς, καὶ νῦν ἀναπλάσας ἐπὶ τὸ κρείττον, ὅστις ἀπαθῶς σαρκωθεὶς ἐκ Παρθένου, καὶ ἀπαθῶς γεννηθεῖς, ἀπαθῶς καὶ ἡμᾶς ἐκ τῆς πλευ μᾶς αὐτοῦ καὶ πνευματικῶς τίκτει, καὶ ποτίζει, καὶ τρέφει, καὶ ζωογονεί Πνεύματι. Αίματος γὰρ καὶ ὕδατος ἐκ τῆς αὐτοῦ ῥευσάντων πλευρᾶς, τῷ ὕδατι μὲν, ὡς εἴρηται, ἀναγεννᾷ σὺν τῷ Πνεύματι, τῷ αἵματι δὲ ζωοποιεῖ. Καὶ οὐκ ἔστι χωρίς τούτου των ῆναι. Οθεν καὶ ἀσυνετοῦντες τῶν αἱρ:τιζόντων πολλοὶ μετὰ ἀσεβούντων, πρὸς τοῦτο τῶν δαιμόνων συγκινούντων αὐτοὺς, κατὰ τῶν 311 ἱερῶν τούτων καὶ σωστικῶν τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων ἐξόχως φέρονται, τοῦ βαπτίσματος δηλαδή τοῦ θείου, καὶ τῆς ἱερᾶς μεταλήψεως, ὡς ἂν μὴ τούτων ἐπιτυχόντες, τῆς αἰωνίου ζωῆς ἀποτύχωσιν. ᾿Απόφασις γὰρ φρι κτὴ καὶ κατὰ τῶν μὴ τὸ βάπτισμα δεξαμένων, καὶ κατὰ τῶν μὴ τυχόντων τῆς ζωοποιοῦ κοινωνίας. Ἐὰν μὴ ἀναγεννηθῆτε γάρ, φησὶ, δι' ὕδατος καὶ Πνεύματος, οὐ μὴ εἰσέλθητε εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν· και, Ἐὰν μὴ φάγητε τὴν σάρκα τοῦ Υἱοῦ τοῦ ἀνθρώπου, καὶ πίητε αὐτοῦ τὸ αίμα, οὐκ ἔχετε ζωὴν αἰώνιον ἐν ἑαυτοῖς. Ἐν οὖν τὸ θεῖον βάπτισμα, ὅτι καὶ εἰς Κύριος ὁ τοῦτο παι ραδιδωκώς καὶ ἅπαξ αὐτὸς σταυρωθεὶς ὑπὲρ ἡμών, καὶ ἅπαξ αὐτὸς ἐκχέας τὸ αἷμα, καὶ θυσίαν αὐτοῦ τῷ Πατρὶ ὑπὲρ ἡ τῶν δ. δωκώς. Καὶ τοῦτό φησι Παϋ20,, Εἶ; Κύριος, μία πίστις, εν βάπτισμα. Οὐκ & qui baptisma non receperunt, et corum qui vivificantis communionis non participes funt: Nisi, inquit, renati fueritis ex aqua et Spiritu, non intrabitis in regnum cœlorum; et, Nisi manducaveritis carnem Filii hominis, et biberitis ejus sarguinem, æternam non habebitis vitam in vobis. Unum igitur divinum baptisma, quia et unus qui dedit Dominus, qui semel pro nobis crucifixus sangui nem effudit, hostiam se Patri pro nobis dando. Qued dicit Paulus: Unus Dominus, una fides, unum baptisma. Non est igitur baptisma alterum post illud, nec altera secundum gratiam remissio,. regeneratio, reformatio, nec similis a peccato liberatio. Si autem dicitur altera, penitentia est quæ per labores multos fit; confessione enim opus est. et humiliatione, lacrymis et coutritione, lucta pro-

visibus et misericoralia et a.lluc precibus continuis. ἔστιν οὖν ἄλλο βάπτισμα μετὰ τοῦτο, οὐδ᾽ ἄλλη κατά ut illam assequamur. Est alia remissio, Adei confessio el martyrium pro Christo; quæ vix et in Lempore opportuno offertur. Ideo unam baptisma in remissionem peccatoruin. χάριν ἄφεσις, οὐδ' ἀναγέννησις ἢ ἀνάπλασις, σύμ ἀπολύτρωσις ὁμοία ἐξ ἁμαρτίας. Εἰ δὲ καὶ λέγεται δευτέρα, ἡ τῆς μετανοίας ἐστὶ, καὶ διὰ πόνων ὅτι πολλῶν αὕτη γίνεται· ἐξαγορεύσεως γὰρ χρεία καὶ ταπεινώσεως, δακρύων τε καὶ συντριβής, ἀγώνων τε κατά δύναμιν καὶ ἐλέους, καὶ προσευχῶν ἔτι συνε χῶν, ἵνα ἐπιτύχωμεν ταύτης. Εστι καὶ ἄλλη ἄφεσις ἡ τῆς ὁμολογίας καὶ μαρτυρίας Χριστοῦ· καὶ αἴτη μόλις καὶ κατὰ καιρὸν παρέχεται. Διὰ τοῦτο ἐν βάπτισμα εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Exspecto resurrectionem mortuorum. Multa de hoc plerornmique quæstio dubitantima de resurrectione tum inſideiium, tum fiḍelium quod insipiens est praesertim indubitantibus Adelliws, verbis et operibus mortuorum resurrectionem docente Domino, qui a mortuis fesurrexit. Propter nos enim resurrexit, ut resurgamus: itaque dubitafor Christi resurrectionem spernit. Vere tamen Christus surrexit, de quo teɛtimonium pra-bet seminata radicibusque delisa in toto mualo ejus tides. Et Christi virtute resurgent mortui, quod verbis olim malii resuscitati mortui clare testati sunt, omnisque creatura illud enarrat tum luminis refulgentia et vi, tum omnium rerum per partes motu, tum hominum animaliumque orta, fructuum germinatione seminumque solo ingestorum quain docuit Paulus corruptionis fore terminum. Mundus cuim incorrupti creatura et semper exsistenus illud oníno, et aliquando cessabit corruptio. Sic Paulus testimonium reddit, et renovabitur quidem creatio, sicut scriptum est, imprimis vero omnium pretiosissimus homo, qui solus dignus æstimatus est in corpore suo organis instructo rationalis vivæque animum possidendis, et cum corpore animae opere agendi; et hoc aliquando recipiet ut animal perfretum inveniatur glorificandum aut castigandumn. Quin et propter animat illud corruptio facta est: quemadmodum igitur novum cœlum, nova terra in melius immutabitur, et homo perfectus corpore et anima erit, in melins immutatus; obtemperansque Ecclesia magistro suo Jesu Christo, qui dixit: Deus ной est mortuorum sed virorum, mortuorum aumontial resurrectionem in Symbolo dicens: Erspecto resurrectionem mortuorum, hoc est corporum Lostrorum, non aliorum animabus nostris unitorumn. Pergit: Et vitam venturi sæculi. Amien. Quæ sine decessu tineque crit, et quemadmodum vita perpetua, et sors unicuique sive remissionis, sive castigationis, nullo fine, nullo termino præfinita. Sed ex hac parte impiorum multi in seipsos delirant, future damnationis mternitalem auferre audentes; quod diaboli fraude doloque ipsis accidit, Η castigationis fuem sperantes, nihil malitiae quod non agant relinquant. Si enim pœnarum terminus, peccatum omne tandem remittendum, et qui Deum negaverunt et male pii et impii cum piis sanctisque crunt aliquando glorificati; porro quis magis impius sermo? Si castigationis, et regui @ Προσδοκῶ ἀνάστασιν νεκρών. Πολλὴ περὶ τούτου τοῖς πολλοῖς ἡ ζήτησις, ἐπί στῶν τε καὶ πιστῶν περὶ τῆς ἀναστάσεως διακο ρουμένων. Ο δὴ καὶ ἀλόγιστόν ἐστι καὶ μᾶλλον τοῖς γε,διαποροῦσι πιστοῖς, τοῦ Κυρίου καὶ λίγοις διδά σκοντος τὴν ἀνάστασιν τῶν νεκρῶν, καὶ ἔργοις, ὡς ἐκ νεκρῶν ἀναστάντος· δι' ἡμᾶς γὰρ ἀνέστη, ἡμεῖς ἀναστῶμεν. Ο οὖν διαπορούμενο; ἀθετεί Χρι στοῦ τὴν ἀνάστασιν. 'Αλλ' ἀνέστη Χριστὸς ἀληθῶς. Καὶ τοῦτο μαρτυρεῖ ἡ σπαρεῖσα καὶ ῥιζωθεῖσα πίστις αὐτοῦ ἐν ὅλῳ τῷ κόσμῳ. Καὶ οἱ νεκροὶ ἀναστήσονται δυνάμει Χριστοῦ· ὡς καὶ λόγοις τοῦτο πολλοὶ πρό τερον ἀναστάντες νεκροὶ σαφῶς ἐμαρτύρησαν, πά σης τῆς κτίσεως καὶ τοῦτο κηρυττούσης ἀπό τε ἀντι λάμψεως καὶ ἐνεργείας τοῦ φωτὸς, ἀπό τε τῆς κατά μέρος πάντων κινήσεως, από τε γενέσεως ἀνθρώπων καὶ ζώων, ἐκ φύσεώς τε καρπῶν, καὶ τῶν καταβεί λομένων σπερμάτων, ὡς καὶ Παῦλος ἐδίδαξε· καὶ ὅτι τῆς φθορᾶς ἔσται τέλος· ὁ γὰρ κόσμος αφθάρτου κτίσμα, καὶ τοῦ ἀεὶ ὄντος, τόδε τὸ πᾶν· καὶ στήσε ταί ποτε ή φθορά. Καὶ τοῦτο Παῦλος ἐπεμαρτύρησε. Καὶ ἀνακαινισθήσεται μὲν ἡ κτίσις, ὡς γέγραπται τὸ τιμιώτατον δὲ μᾶλλον ἁπάντων ἄνθρωπος, σώμα μόνον ὀργανικὸν λογικῆς καὶ ζώσης ψυχῆς ἀξιωθεὶς κεκτῆσθαι, καὶ σὺν αὐτῷ μετὰ τῆς ψυχῆς Ενεργεῖν· καὶ λήψεται τότε τοῦτο, ὡς ἂν τὸ ζῶον τέλειον εὑρεθῇ, ἢ δοξαζόμενον, ή κολαζόμενον· ἐπεὶ καὶ μᾶλλον διὰ τὸ ζῶον τοῦτο ἡ φθορά γίγονιν. Ὥσπερ οὖν καινὸς ὁ οὐρανὸς, καὶ καινὴ ἔσται γῆ ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἀλλοιωθέντα· οὕτω καὶ ἄνθρωπος τέτ λειος ἔσται μετά ψυχῆς τε καὶ σώματος, ἐπὶ τὸ κρεῖττον ἀλλοιωθείς. Καὶ ἡ Ἐκκλησία τῷ διδασκά ταύτης ἐφεπομένη, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός, είρη κάτι, Ὁ Θεὸς οὐκ ἔστι νεκρῶν, ἀλλὰ ζώντων, ἀνάστασιν κηρύττει νεκρῶν, λέγουσα τῷ Συμβόλῳ· Προσδοκῶ ἀνάστασιν νεκρών, τουτέστι σωμάτων τῶν ἡμετέρων, καὶ οὐχ ετέρων, ἐνωθέντων τότε ταῖς ἡμετέραις ψυχαῖς. Ἐπάγει δέ· Καὶ ζωὴν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. Αμήν. Ητις ἀπέραντος ἔσται καὶ ἀτελεύτητος· καὶ ὡς ἡ ζωὴ διηνεκής; καὶ ὁ κλῆρος ἑκάστῳ, εἴτε ἀνέσεως, εἴτε κολάσεως, ἀπέραντος ἔσται καὶ ἀτελεύτητος. ᾿Αλλὰ καὶ ὧδε πολλοὶ τῶν δυσσεβούντων καθ' ἑαυτῶν φληναφῶσι, τὸ διαιωνίζον ἀναιρείν τολμώντες της μελλούσης κολάσεως. Τοῦτο δὲ γέγονεν αὐτοῖς ἐξο απάτῃ καὶ δόλῳ τοῦ πονηροῦ, ὡς ἂν τέλος προσδο κήσαντες 312 τιμωρίας, μηδὲν ἄπρακτον ἀπολί πωσι πονηρίας. Εἰ γὰρ κολάσεως τέλος, ἁμαρτία πᾶσα συγχωρητέα ποτέ, καὶ οἱ Θεὸν ἀρνησάμενοι καὶ ἀσεβοῦντε; καὶ δυσσεβεῖ; ἔσονται σὺν τοῖς εὐτε βέσι καὶ ἁγίοις ποτὲ δοξαζόμενοι. Καὶ εἰς ἀσεβέστα

Dominus et justitias dilexit. Proptere, juste de iis qui ad sinistram erunt deceruit dicens quod ibunt hi in supplicium æternum, non temporarium; de iis vero qui ad dexteram erunt: Et justi in vitam æternam vinilo modo cossantem. Et iterum de peccatoriims: Vernis corum non meritur, et ignis non exstinguitur; et merito. Nam Japsorum nunc correctionis tempus et locus, ubi liberum nostrum est arbitrium. Tunc autem dies unica, divisionis dies et retributionis justa meritum prout elegit quisque. Sed hemo sui conscientiam habens, aut peccatis illectus, aut errore quadam irretitus, sibi in talibus illudal: æternum non pomitentibus supplicium, ideo penitentia ed extremum usquo spiritum; qua si ibi opus est, illie nequaquam dabitur. Quid mirum Salvatoris œconomia operata erit, si illic esset penitentia vel supplicii terminus? Vides impiorum insipientiam? Sed quandoquidem Deus apud homines et Dei mysteria data sunt, ot sermones usque ad passionem, et athletæ usque ad sanguinem et penitentia haalis, confleamar quod nobis a Salvatore nostro et apostolis et Patribus traditum est, Exspecto resurrectionem mortuorum, dicentes, et vitam venturi sæculi, æter; nam videlicet. Et Amen subsequens proñuntiantes totius saue sancti Symboli confirmationem set sigillum, quasi clave quadam his qui foris sunt viam claudentes, in optimo gazophylacio Ecclesiæ dei thesaurum serremus, ne quis ab eo quidquam auferat aut spurium quid introducat; divinum id, sanctissimum omninoque perfectum pietatis nostræ signum, Patrum confessionem, vera Odei regniam amauter amplectentes, animabus, lingua, labiis cun fiducia confitentes, integrum in nobis ipsis, inviolatum, nequaquam adulteratum, quasi a Deo amatorum, glorificatorum et actorum Patrum sacrum depositum usque ad finem custodiamus; ut per intercessionem sanctorum qui illud exp.)- sucrunt servaveruntque, et eorum qui ante illɔs. vixerunt, a quibus ipsi Symboli scientiam acceperunt, et omnium sinul sanctorun; et per coe'est!!!!! angelorum preces atque Salvatoris nostri et Dei Jesu Christi semper virginis Matris solius sanctissimæ et vere Dei Genitricis, tanquam purum lum pulchram hanc Trinitati offerentes confessionem, et ab æterno liberemur supplicio, et æterno cam Christo ipsius Cl:risti fruamur regno, gloria et deliciosa possessione, perpetuo eumdem Dei viventis unigenitum Filium Christum glorificantes cum ejus Patre, qui est ante sæcula, et sanctitatis perfectae Spiritu. Amen. ρος τούτου λόγο;; εἰ τέλος κολάσεως, καὶ τέλος βα- 4 terminus? et non est justitia apud Deum? Sell justus σιλείας, καὶ οὐ δικαιοσύνη παρὰ τῷ Θεῷ. Ἀλλὰ δίο καιος ὁ Κύριος καὶ δικαιοσύνες ἠγάπησε. Διὸ καὶ δικαίως ἀποφαίνεται λέγων περὶ τῶν τῆς ἀριστερᾶς μερίδος, ὡς, Απελεύσονται οὗτοι εἰς κόλασιν αιώνιον, οὐ πρόσκαιρον περὶ δὲ τῶν τῆς δεξιᾶς, Καὶ οἱ δίκαιοι εἰς ζωὴν αἰώνιον, οὐ λήγουσαν ὅλως. Καὶ πάλιν περὶ τῶν ἁμαρτωλῶν. Ο σκώληξ αὐτῶν οὐ τελευτῷ, καὶ τὸ πῦρ οὐ σβέννυται. Καὶ δικαίως. Ενταῦθα γὰρ ὁ τῆς ἐπιδιορθώσεως τῶν Επταισμένων καιρὸς, καὶ ὁ τόπος ὧδε, ὅτι τὸ αὐτεξ ούσιον ἐν ἡμῖν. Τότε δὲ καιρὸς εἶ;, καὶ καιρὸς δια στάσεως καὶ ἀνταποδόσεως τῶν κατ' ἀξίαν ὧν ἔκαστος ᾑρετίσατο. ᾿Αλλὰ μηδεὶς ἀπογινώσκων ἑαυτοῦ, Η καθηδυνόμενος ἁμαρτίαις, ἢ πλάνῃ τινὶ κατεχόμενος ἐξαπατάτω ἑαυτὸν τοῖς τοιούτοις· ἡ γὰρ κλο λασις τοῖς μὴ μετανοοῦσιν αἰώνιος. Διὰ τοῦτο καὶ μετάνοια, καὶ αὕτη ἄχρι τῆς ἐσχάτης ἀναπνοῆς· εἰ γὰρ ἐκεῖσε χρεία ταύτη; ὑπῆρχεν, οὐκ ἂν ὅλως ένα ταῦθα δέδοται. ᾿Αλλὰ καὶ τί θαυμαστὸν ἂν ἡ τοῦ Σωτ τῆρος οικονομία ειργάσατο, εἰ μετάνοια ἦν ἐκεῖσε ἢ τέλος κολάσεως; Ορᾷ; τῶν ἀσεβούντων τὴν ἀφροσύ‐ νην; 'Αλλ' ἐπεὶ καὶ Θεὸς ἐν ἀνθρώποις, καὶ μυστή. ρια Θεοῦ δέδοται, καὶ λόγοι μέχρι παθῶν, καὶ οἱ ἀγωνισταὶ μέχρις αίματος, καὶ μετάνοια τελευταῖον, ὁμολογήσωμεν δ παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν καὶ τῶν ἀποστόλων ἡμῖν παρεδόθη καὶ τῶν Πατέρων, Προσο δοκῶ ἀνάστασιν νεκρῶν, λέγοντες, καὶ ζωὴν τοῦ μέλλοντος αἰῶνος, αἰώνιον δηλαδή. Καὶ τὸ ᾿Αμὴν ἐπειπόντες, δ δὴ τοῦ παντὸς ἱεροῦ Συμβόλου βεβαιωτικόν ἐστι καὶ σφραγὶς, οἷόν τις κλεὶς ἀποκλείουσα τοὺς ἔξωθεν, καὶ φυλάττουσα ὡς ἐν ταμείῳ τινὶ καλλίστῳ τῆς. Ἐκκλησίας τὸν τῆς πίστεως θησαυρὸν, ἵνα μή τίς τι ἐκ τούτου ἀφέληται, ἢ νόθον τι ἐπεισαγάγῃ, αὐτὸ τὸ θεῖον καὶ ἱερώτατον καὶ τέλειον πάντοθεν τῆς εὐσεβείας ἡμῶν σημεῖον, τὴν ὁμολογίαν τῶν Πατέρων, τὸν ὅρον τῆς ἀληθοῦς πίστεως ενστερνιζόμενοι καὶ ἀσπαζόμενοι, ταῖς ψυχαῖς καὶ τῇ γλώττῃ καὶ χείλεσι μετά παρρησίας ὁμολογοῦν τες, ἀσινῆ ἐν ἑαυτοῖς καὶ ἀκίβδηλον καὶ ἀπαράθραυ στον πάντη, ώς θεοφορήτων καὶ Θεοδοξάστων καὶ θεοκινήτων Πατέρων ἱερὰν παρακαταθήκην, μέχρι τέλους φυλάξωμεν· ἵνα ταῖς πρεσβείαις τῶν ἐκθε. μένων αὐτὸ καὶ φυλαξάντων ἁγίων, καὶ τῶν πρὸ αὐτῶν, ἐξ ὧν τὴν γνῶσιν οὗτοι τοῦ Συμβόλου παρέ. λάβην, καὶ πάντων ὁμοῦ τῶν ἁγίων, τῶν τε ἱερῶν αγγέλων λιταῖς, καὶ τῆς τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν καὶ Θεοῦ Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀειπαρθένου Μητρός, τῆς μόν νης Παναγίας καὶ ἀληθῶς Θεομήτορος, ὡς δῶρον καθαρὸν τὴν καλὴν ταύτην ὁμολογίαν προσενεγκόν τες τῇ Τριάδι, τῆς τε αἰωνίου ἐλευθερωθώμεν καλάσεως, καὶ τῆς διαιωνιζούσης συν Χριστῷ ἀπολαύσω μεν θείας αὐτοῦ τοῦ Χριστοῦ βασιλείας καὶ δόξης καὶ ἀπολαύσεως, αιωνίως αὐτὸν τὸν Χριστὸν τὸν μου νογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος δοξάζοντες, σὺν τῷ προαιωνίῳ αὐτοῦ Πατρὶ, καὶ τῷ παναγίω Πνεύματι, Αμήν.