DE SACERDOTIO. ΠΕΡΙ ΙΕΡΩΣΥΝΗΣ ΠΡΟΣ ΤΙΝΑ ΤΩΝ ΕΥΛΑΒΩΝ ΜΟΝΑΧΩΝ ΙΕΡΑΣ ΔΙΑΚΟΝΙΑΣ ΑΞΙΩΜΕΝΟΝ, ΕΤΙ ΚΑΙ ΤΟΥ ΑΡΧΙΕΡΕΩΣ ΕΙΣ ΤΟΝ ΤΟΥ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΤΕΛΟΥΝΤΟΣ ΤΟΤΕ ΒΑΘΜΟΝ. EJUSDEM DE SACERDOTIO AD PIORUM MONACHORUM QUEMDAM SACRO DIACONI MUNERE ORNATUM NEC NON AB EPISCOPO DEINDE EVECTUM AD GRADUM PRESBYTERI. " Ἐν Χριστῷ μοι ἀγαπητὰ καὶ γνησιώτατε ἀδελφέ. τὴν ὀφειλὴν τῆς ἀγάπης πᾶσι κατὰ τὴν ἐντολὴν ὀφείλοντες, πολλῷ μᾶλλον ταύτην οφείλομεν τοῖς γνησίοις καὶ τοῖς φιλοῦσιν. Εἰ γὰρ καὶ ἀμερὴς ἡ · κατὰ Θεὸν ἀγάπη καὶ ἁπλῆ, καὶ ἀποίκιλος, καὶ πα σιν ἴσως ὀφειλομένη κατὰ τὸν τέλειον λόγον, ἀλλ' ἡ αὐτοαγάπη καὶ αὐτοτελειότης Ἰησοῦς, ἑαυτὸν διδούς πᾶσιν, ὅμως κατὰ τὴν γνώμην ἑκάστου φανερούται τοῖς βουλομένοις, ὡς καὶ τὸ φῶς αὐγάζων ἴσως πα σεν ὁ ἥλιος, κατὰ τὸ θέλειν ὁρᾷν καὶ τὸ δυνατὸν τῆς δράσεως, καθορᾶται ἑκάστῳ. "Οθεν καί φησιν αὐτός ὁ Σωτήρ· ε Ἐγὼ τοὺς ἐμὲ φιλοῦντας ἀγαπῶ· οὐχ ότι τινὰς μὲν φιλεῖ, τινὰς δὲ οὐ φιλεῖ, ἀλλ' ἁπλῶς πάντας ὡς αὐτοαγάπη ὤν, ἀγαπῶν τοὺς μὴ βουλομένους αὐτὸν ἀγαπᾶν καὶ μακρυνομένους αὐτοῦ, οὐ τυραννικῶς ἀναγκάζει. Καὶ γὰρ οὐκ ἀναιρεῖ τὴν προαίρεσιν, ὥσπερ καὶ τοῖς φιλοῦσιν αὐτὸν καὶ ἐγε γίζειν ἐπιποθοῦσιν ἑαυτὸν ὅλον παρέχει, καὶ τὰ τῆς ἀγάπης αὐτοαγαθότης ὢν ἐπιδείκνυσι. Καὶ ὁ ᾿Από στολος δὲ τοῖς οἰκείοις πρὸ πάντων τὴν πρόνοιαν χορη γεῖν ἐπιτρέπει, τοὺς οἰκείους λέγων τῇ πίστει. Καὶ αὐτ τὸς τοίνυν εἰ καὶ τῶν ἐλαχίστων ἐλαχιστότατος τυγχάνων εἰμὶ, πιστὸς δ' ὅμως Χριστοῦ ἐν αὐτῷ τῇ τούτου τε ἀντιλήψει ἱερεὺς καὶ δοῦλος αὐτοῦ, κατὰ τὸ ἐνὸν ἐμοὶ, ἀνάγκην ἔχω τῶν ἐντολῶν αὐτοῦ μεμνήσθαι, καὶ τῆς τοῦ κεφαλαίου πασῶν μᾶλλον ἀγάπης ὡς ἐφικτόν, ἵνα κατὰ τὸν ἡγαπημένον αὐτῷ μαθητήν, καὶ Χριστὸς αὐτὸς διὰ ταύτης μικράν τινα χώραν ἐν ἐμοὶ καὶ μονὴν ἔχων εὑρεθῇ. • Ο μένων γάρ, φησὶν, ἐν τῇ ἀγάπῃ, ἐν τῷ Θεῷ μένει, καὶ ὁ Θεὸς - ἂν αὐτῷ.» Λοιπὸν καὶ αὐτὸς ταύτην τηρεῖν ὀρε!- 'Prov. viii, 17. In Christo dilecte mihi et Odissime frater, offteium charitatis nostræ juxta mandatum omnibus debentes, multo magis illam ingenuis et diligentibus debemus. Etsi enim quæ secundum Deum est charitas indivisa, simplex et uniformis sit, et illam omnibus debeamus secundum legis perfectionem, ad instar Domini Jesu, qui est ipsa charitas et ipsæ perfectio et sese pro omnibus dedit, sed tamen illis qui eum desiderant declaratur secundum intentio - nem cujusque. Ita et lumen in sole lucens similiter omnibus, ab unoquoque cernitur juxta voluntatern videndi et visionis potentiam. Unde et dicit ipss Salvator: • Ego diligentes me diligo:» Hon quod aliquos quidem diligat et quosdam odio habeat; sed cum sit charitas ipsa, omnes diligit, et eus qui eum nolunt amare et qui se avertunt ab eo non tyrannice cogit; etenim non aufert arbitrium, sed prout diligunt illum et ad eum accedere»tudent, se totum tradit et donat, et cum sit bonitas ipsa, amoris testimonia præbet. Et Apostolus domesticis ante omnes mandat esse provideṇdum, domesticos vocans ejusdem fidei famulos. Ego igitur, quamvis forte minimus sim inter mini. mos, fidelis tamen sum Christi, in ipsa ejus susceptione et auxilio sacerdos ejus et servus, quantum in me est, necesse habeo meminisse mandatorum ejus, maxime charitatis, quæ omnium caput est, pro viribus meis, ut secundum discipulum ipsi dilectum,Christus in me ipse solus parvam inveniatur habens quarıdam mansionem; dicit enim Joannes,: Qui manet in charitate in Deo manet, et Deus la

SYMEONIS THESSALONICENSIS ARCHI:EP. eo. Cæterum, cum ipse illam debeam servare et, secundum præceptum, omnibus ostendere, sed magis eis qui me diligunt, te babens inter conjunctissimos et mihi amicissimos, tibi el sincerissimo nunc charitatem ostendere gestio. Non exhortationis formam hic sequar, sed tradam quasi memoriale verbum et notitiam brevissimam ejus quen) suscepturus es diaconatus, per quod tibi assistam, quasi ante te hoc ministerium ingressus, et sacerdos Christi factus et minister mysteriorum ejus, qui me infinita sua bonitate maximis et divinis dignatus est bonis. Ο λων, καὶ δεικνῦναι πᾶσι κατὰ τὸν δρον, καὶ μέλι στα τοῖς φιλοῦσ! σε τῶν φιλτάτων ἔχων, σοὶ καὶ γνησίως ἐν τῷ παρόντι ταύτην ἐνδείκνυμι· οὐ πα φαινέσεως τύπον διενεργῶν ἐν τῷδε, ἀλλ' ὑπομνή σεως λόγον καὶ γνῶσίν τινα λεπτοτέραν ἧς ἠξίωσα διακονίας διὰ τοῦδέ σοι παρεχόμενος, ὡς καὶ αὐτὸς πρὸ σοῦ ταύτην υπεισελθὼν τὴν ἱερὰν λειτουργίαν, καὶ ἱερεὺς Χριστοῦ τυγχάνων καὶ ὑπηρέτης τῶν α τοῦ μυστηρίων, ἄκρη τούτου χρηστότητι τῶν ὑπὲρ ἐμὲ μεγίστων τε καὶ θείων ἠξιωμένος. Ἰδοὺ τοίνυν ἠξιώθης, ἀπαγητε, λειτουργός γενέσθα: Χριστοῦ, καὶ διάκονος αὐτοῦ καὶ παραστάτης εἶναι καὶ θεωρὸς τῶν μυστηρίων, καὶ ἐγγίζων, καὶ κοινω νός, καὶ τῶν Εὐαγγελίων κῆρυξ, καὶ οὐκ ἔτι παραπε τάσμασι τισι κωλυόμενος, ἀλλ' ἀπερικαλύπτως ἐρῶν, οὐδὲ διὰ Σεραφείμ, ἱερέως δηλαδή, τῇ λαβίδι μετέ χων, ἀλλ' αὐτὸς τυγχάνων ὁ Σεραφείμ, ἱερωσύνης 371 ἠξιωμένος. Καὶ καλῶν πρὸς προσευχάς, οὐ καλούμενος, καὶ ἐγγίζειν ἄλλους ἀνάγων πρὸς Θεόν, αὐτὸς ὁ κατέχων τελῶν τὰ θεῖα, καὶ προσφωνῶν τοῖς πιστοῖς, καὶ προσέχειν παρεγγυῶν, καὶ παρα τιθεὶς τῷ Χριστῷ, καὶ ὅλος ἑτέρων ὧν ὁδός τε καὶ πρὸς τὸ φῶς ἐξηγός. Καὶ τὰ ἕτερον ή Χερουβείμ, ἐρῶν ὅλος διὰ τῶν μυστηρίων τὸν ὁρῶντα τὰ πάντα, καὶ Σεραφείμ πυρφόρος, τὸν ζῶντα κατέχων ἄνθρακα, καὶ θρόνος, ὡς ἀναπαυόμενον ἔχων ἐν σοὶ τὸν πανταχοῦ τῇ τελετῇ καὶ τῇ κοινωνίᾳ· καὶ ἄγγελος ὡς ὑπηρέτης αὐτοῦ καὶ λειτουργός· καὶ ταῦτα οὐκ εἰκόνι τινί, οὐδὲ γὰρ τύπῳ διακονῶν ὑπάρχεις, ἀλλ' αὐτῷ τῷ ὑπὸ τῶν ἀθλων ἄνω δορυφορουμένο Δεσπότῃ. Καὶ ὅπερ οὗτοί γε άνω, αὐτὸς κάτω δια τελεῖς· οὕτω γὰρ ἠθέλησεν ὁ πάντων τεχνίτης την αὐτὴν λειτουργίαν ἄνω τε καὶ κάτω τελεῖσθαι· καὶ αὐτὸς οὕτως ὤφθη πεποιηκώς, καὶ ἄνθρωπος ὀφθεὶς, δι' ἑαυτοῦ τὴν μεθ' ἡμῶν ἔνωσιν ἐξετέλεσε. Μόνος ἄῦλος γὰρ ων, ὕλην ἐνεδύσατο θέλων, καί τοῖς κατ' αἴσθησιν ήνώθη βροτοῖς: Καὶ ἄκτιστος τη φύσει τελῶν καὶ ἄναρχος, οὐ τῆς κτιστῆς ἀθλου των νέων μετείληφε φύσεως, ἐνωθῆναι τῇ κτίσει βουλη θείς. Κτίσας δ' αὐτοὺς ἐκ μὴ ὄντων, κατὰ χάριν ἀθλους καὶ ἀθανάτους, τούτους εργάσατο· καὶ δόξης μετέχειν αὐτοῦ, δωρεάν τούτοις ἀναλόγως ἑκάστῳ δίδωσιν. Ἡμῶν δὲ τὴν κτιστὴν προσείληφε φύσιν καὶ ὑποστατικῶς ἡμῖν ἥνωται· καὶ τῇ βροτεία φύσει τῶν τῆς θεότητος μεταδίδωσιν αὐχημάτων ἐνδεδυμένος ἀχωρίστως καὶ ἀσυγχύτως αὐτήν. «Εν αὐτῷ γάρ, φησί, κατοικεῖ πᾶν τὸ πλήρωμα τῆς θεότητος σωματικῶς.» Ωράθη οὖν, καὶ πάλιν ὡς εὐδόκησε καθορᾶται. Καὶ ἑαυτὸν δέδωκεν ἡμῖν, καὶ ὑπὲρ ἡμῶν καὶ τανῦν αὖθις δίδωσι. Καὶ τῶν τοιού των ἔργων, ὦ πολλῆς ἀγαθότητος, ἡμεῖς λειτουρ γοί τε καὶ ὑπηρέται καὶ μύσται. Τί τούτου μείζον, κατὰ τὸ ἐνεργεῖν τὰ μυστήρια, ὑπὲρ ἀγγέλους τὴν ἀξίαν εἰλήφαμεν. Ο τῆς χρηστότητος τοῦ Δεσπό του! 8ς πάντα περιέχει, καὶ ἀπερίληπτος, ἐν τόπῳ Ecce igitur, charissime, dignus babitus es qui minister Heres Christi et disconus ejus et socius, ét et interpres mysteriorum et ejus propinquus lamiliarisque, et communicans, et præce Evangelio 13 rum: neque jam velis quibuscumque irretitus, sed aperte videns, neque mediante Seraphim, sacerdote scilicet, ab instrumento communicans, sed ipse Inventus Seraphini, sacerdotio modo honoratus. Tu vocans adl preces, non ipse vocatus, alios inpellens ut ad Deum accedant, ipse non cessans a div.nis commerciis: et fidelibus prædicans, eos ad altcutiorem et obedientiam exhortans, et positus prope Christum, totus aliorum via et exemplar et conductor factus ad lumen. Et quid aliud eris quam Cherubim, lotus inter mysteria eum trauspiciens qui videt omnia? Aut Seraphim igneus fruens viventi Deo qui ignis est? aut thronus, habens in te sedentem eum qui est ubique, sacrificio et commumione? aut etiam angelus quidam, utpote ejus mninister et legatus? Et hæc omnia tibi non in figura aut imagine contingent; quia non figuræ cuidam et typo es ministraturus, sed ipsi vero Domino quem in celis circumstant custodientes spiritus. Quod enim illi faciunt in cœlis, tu hic in terris adimpleturus es. Etenim sic voluit omnium cœlestis architecta quod nempe in cœlis et in terra ministerium age. retur sacrum. Et ipse ita fecit ut videretur: et homo visus est per seipsum suam nobiscum unionem adimplens. Cum enim solus esset spiritus purus, sponie formam induit materialem, et secundum hanc formain sensibilem hominibus' similis factus est; natura sua increatus et æternus, non assump - sit spirituum naturam creatam inmaterialem, creaturæ se uniendum cogitans: illos autem ex nihilo producens gratia mirifica spirituales et immortales fecit eos, cuique simul pro gradu partem gloriæ suæ impertitus. Et nobis tribuit ut nostram naturam creatam assumpserit bypostatice sibi uniendam. Humanæ itaque naturæ consors effectus indivulsa et inconfusa unione, ipsam gloriosorum divinitatis attributorum in participationem vocavit:«In ipso enim, inquit Paulus, habitat plenitudo divinitatis corporaliter '., Visus est igitur, et iterum videndumu modo quem amore elegit se præbet: et seipsum nobis dedit, et etiamnum pro nobis se tradit .* 1 Joan. 1, 16. Coloss. 11, 9.

DE SACERDOTIO. δι' ἡμᾶς· ὁ ἀναφής κατεχόμενος· ὁ ἀόρατος ἐν iterum atque iterum: et hujus operis, o bonitas αἰσθήσει· ὁ νοῖ ἀκατάληπτος τοῖς θνητοῖς μετεχό μενος δι' ἡμῶν τε τῶν τῆς ταπεινῆς καὶ παραπεπτωκυίας φύσεως, διὰ τῆς δεδομένης ἡμῖν ἱερω σύνης, ὦ τοῦ θαύματος! τοῖς μυστηρίοις γινόμενος καὶ φαινόμενος, καὶ διδόμενος, καὶ φερόμενος, καὶ χορηγούμενος, καὶ οἰκιζόμενος, καὶ ἐνδυόμενος, καὶ ὀργιζόμενος, καὶ καταλλαττόμενος, καὶ ἐλεούμενο, καὶ μεταλαμβανόμενος. Τί καινότερον τῶν τοιούτων; τί μείζων ἀγαθὸν πρὸς ἀνθρώπους; τίς δύναμι; ὑπερτέρα; τίς ἐξουσία μείζους πλουτοῦσα χάσ ριτα;; Ἰδοὺ ὁ χοῦς ἡμεῖς καὶ πηλός τε καὶ σκώληξ; ἐξουσίαι καὶ δυνάμεις δρώμεθα· μᾶλλον δὲ καὶ πλείω τούτων δυνάμενοι τῇ τῆς ἱερωσύνης δυνάμει. Καὶ πλάσται γὰρ τῆς κρείττονος πλάσεως τῷ βαπτίσματι καὶ τοῖς λοιποῖς μυστηρίοις· καὶ Θεοῦ υἱῶν πατέρες, καὶ θέσει θεῶν ἐνεργοί, καὶ ἁμαρ τίας ἀναιρέται, καὶ ἐλευθερωταὶ ψυχῶν, καὶ λύται δεσμῶν αἰωνίων, καὶ παραδείσου κλειδούχοι, καὶ τὰ Θεοῦ δυνάμενοι· καὶ αὐτοῦ δεικνύμεθα συνεργοί πρὸς σωτηρίαν ἀνθρώποις. ineffabilis! nos sumus ministri, mystæ et sacerdates. Quid hoc majus? hac supremia sacra mgaleria celebrandi potestate, angelos ipsos dignitate vincimus. Sed o Magistri clementia! Qui omnia continet nec contineri potest, in parvo contra…” hitur loco pro nobis: qui palpari non potest, digitis tractatur et retinetur; invisibilis, sensibu; objicitur; qui mente comprehendi non potest, mortalibus communicat in natura nostra infima et fallibili, et per sacerdotium quo dignati sumus, o prodigium! mysteriis generatur, manifestatur, datur, producitur, introducitur, in loco collocatur, induitur, ad iracundiam provocatus et reconciliatus, et misericordia motus, et communione susceptus. Quid lorum magis stupendium? Quod majus in bis homi nes collatum beneficium? Quæ potestas sublimior? Quæ auctoritas majores conferens gratias? Ecce nos pulvis, lutum, vermes auctoritate et virtute pleni apparemus, maxime et super omnia cum sacerdotii excellentem exercemus potestatem. Etenim sumuscreatores sublimioris creationis baptismate et aliis sacramentis, et Dei Filiorum Patres, et divinorum instituti operatores, et peccati destructores, et liberatores animarum, solventes vincula æterna et paradisum reserantes, sic Dei potestatis sequestres et custodes, ejus scilicet cooperatores ad salutem hominum. Quid amplius ad hæc nos dicemus? Quot et quanta Deo debemus! quantum abest ut satis digae de eo judicemus, etiamsi oculatiores essemus! Que eniin creata natura beneficiis Dei invenietur digna? Primi cœlestium spirituum ordines tremunt, Μάλλον δὲ τί πρὸς ταῦτα ἡμεῖς; Πόσων ὀφειλέται Θεῷ ἔνεκα τηλικούτων δώρων; Ὁποῖοι δὲ εἶναι καχρεωστήκαμεν, οὐδὲ εἰ κατὰ τὴν θεωρίαν ἦμεν τῶν πολυομμάτων ἐκείνων ἱκανοὶ πρὸς τοιαῦτα; Τις γὰρ φύσις κτιστὴ τῶν τοῦ Θεοῦ ἀξία χαρίτων; Δἱ πρῶται τῶν ἄνω τάξεις τρέμουσι, συστέλλονται, se prosternaut, timore corripiuntur ea quæ agimus: φρίττουσιν, αὐτὰ τὰ δι' ἡμῶν ἐνεργούμενα καθορώ σαι. Καὶ γὰρ μᾶλλον θαυμάζουσι, τὸ πολυποίκιλον τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας διὰ τῆς Ἐκκλησίας καταμανθάνουσαι, ὡς ὁ Παῦλός φησι. Καὶ αὗται μὲν ἐπιγι νώσκουσαι τὸ κτιστὸν ἑαυτῶν, καὶ τὸ ὑπέρμετρον τῆς τοῦ Θεοῦ ἀγαθότητος, δειλιῶσί τε καὶ ἐκπλή χτως βοῶσι, καὶ τοῖς γινομένοις θαυμάζουσιν. Ἡμεῖς δὲ τούτων τῶν θειοτάτων τε καὶ μεγίστων ὑπουργοί τυγχάνειν καὶ ὑπηρέται ἠξιωμένοι, ὁποίως διακείμεθα; τὴν φοβεράν ἐξουσίαν ταύτην καὶ φρικτοτάτην ἐγχείρησιν, ἔστιν. ὅτε εἰς ἀρχὴν (οίμοι!) παθῶν, 372 καὶ ὕλην ἁμαρτίας, την ἁμαρτίας καὶ παθῶν ἀναιρέτιν ἀπεργαζόμεθα, εἰ; ἐξουσίαν ἀρχικὴν τε καὶ κοσμικὴν ταύτην ἔλκοντές τινες καὶ πονηρῶς βιαζόμενοι, καὶ μανιωδῶς ἐπι. πηδῶντες αὐτῇ, καὶ τὰ καθ᾽ ὧν κατέστη διενερ γοῦντες, ἵνα ταύτης φεῦ! ἐπιδράξωνται, είγε καὶ ταύτης οὕτω μετέχουσι, καὶ οὐ μακρύνονται μάλ λου. Τοῦ τοιούτου ὕψους εἰς ἔννοιαν οἱ κατ᾿ ἀγγέ λους ἐκεῖνοι τῶν ἁγίων γινόμενοι, κατὰ τὰ θειότατα φρίττοντες, ὡς εἴρηται, Σεραφίμ, τὸ μέγα τῆς ἱερωσύνης ἔφευγόν τε καὶ ὑπεστέλλοντο· ἀξιούμενοι δὲ ταύτης, ὅπως τὸν ἑαυτῶν ᾠκονόμουν βίον, δῆλον ἐξ ὧν εἰργάσαντο. cernentes: etenim maxime mírantur quoniam per ecclesiam prædicatur multiformis Dei sapientia, ut loquitur Paulus; ipsique agnoscentes a quo creati sunt et immensam Dei in se bonitatem timent et stupentes proclamant de his quæ funt miraculis. Nos vero sanctissimarum maximarumque rerum ministerio et dispensatione diguati quonam animo sumus? Tremendam hanc auctoritatem et formidandam fabricationem gærpe, heu in nobis imperio passionum et carnis peccati subjicimus, dum peccati et passionum fugam et derelictionem super illo complemus, et in hanc potestatem omnium primam, quasi mundana foret trahantur quidam etiam male viventes, et in eam stulte furioseque insilientes ita quæ sunt precepta faciunt ut illam arripiant, qui, beu! ab illa arceri meruissent, nedum his omnibus emendemus. Illi vero qui sanctorum more viventes ad instar angelorum intelligentiam et existimationem hujus adepti sunt celsitudinis, trementes, nt diximus de sanctissimis Seraphim, magnam sacerdotii effugiunt dignitatem et ab ea se subducunt: dignos autens ejus se ostendunt manifestis operibus quibus vitam ordinant et regunt. * Ephes. 118. 10.

Nos ergo, charissime, bujus meriti participes esse empientes, quantum poterimus, enitemur vitam regere et reformare ad eorum exemplum et normam. Hoc opus non solum non est nostrum qui sumus tantuli inter minimos, nec consequens ex ñostro merito, sed etiam neque est opus eorum qui `smut quain maxime puri et qui secundum angelos vivunt, sed neque opus est ipsorum angelorum. Solius divinæ est opus naturæ producentis ex nihilo quæ sunt et non fuerunt prius, quæ omnia conservat, et quæ potest pro voluntatis nutu es mutare. Quod inde patet. Soli inter res creatas reformationem exspectamus qua indigemus, misere triturati et pulchritudinis pristinæ jacturam passi non audiendo vocem Dei aterni, immortalis, immaculati et immutabilis; bono autem ex nihilo creato servientes; voluntarie corrupti ex eo, divina immortalitate spoliati, et separatione et alienatione ab immortalibus mortales facti, in tantam gratiæ necessitatem incidimus et penuriam auxilii. Bisi enim apostata sibi ipsi vivens et stans videatur, tamen privatur vera Dei vila, pessima mutatione sponte sua mutatus; et hac ipsa persuasione adversarius constituitur Domini qui fecit illum et propterea sibi ipsi et nobis quos perdide alliciens ad imitationem sui persuasit, causa perditionis fuit. Sed ille mansit apostata, nec malitiam' deseruit; nos vero et post peccatum locum habuimus ad vitam remeandi, bonitate ejus qui fecit nos. Ille enim non illusionem quamcunque passus est ut caderet; nec erat pondere carnis et materiæ illecebris innodatus, sed voluntarie, etsi ejus veram et lucidam haberet cognitionem, decidit a bono. Hinc ergo et panitentia locum non habens, perfidia maxime malus, in malitia perseveravit, el malitiam suam auxit. Nos antem e sensilus crepti et contra pessimas ejus soluciones muniti, gratiam accepimus pœnitentiæ, ut si quando in tentationem mali hujus hostis nostri inciderimus, sensum et intelligentiam adepti vero rum et divinorum bonorum, e quibus excidimus, resipiscamus, iterum revocemur, et pro culpa misericordiæ gratiam habeamus, et denuo in participationem bonitatis divinæ redintegremur. Cum igitur ad hæc tendant et prophetæ et lex et cæremoniae sacrifciaque omnia lege præscripta et denique Dei incarnatio inter homines, ut malum peccati doceamur, quatenus ab illo recedentes et hunc qui nos corrumpit et seducit, fugientes, inveniamur sicut prius fuimus, aut potius meliores, natura scilicet mostra Creatori unita, ut dictum est; denique per Incarnationem revocati sumus ad Dominum summe diligentem et bonum. Sed cum impossibile esset ut Encarnatus perpetuo maneret hic inter nos, quod humanæ naturæ alienum hoc esset, proprium autem et legitimum vitæ quam post sacrificium resumpsit, non poterat insuper carnem morte immortalitate jam donatam mortalibus subjicere oculis, maxime impiorum et peccatorum hominum, nec istorum operari reformationem: quia otiam illad Τούτων τῆς ἀξίας καὶ ἡμεῖς κοινωνο!, ἀγαπητέ, θεία χάριτι γεγονότες, ὡς δύναμις ἐξακριβοῦν τὸν βίον καὶ διευθύνειν κατ' ἐκείνους σπουδάσωμεν. Τοῦτο τὸ ἔργον οὐχ όπως τῶν ἐλαχίστων ἡμῶν οὐκ ἔστιν ἔργον ἀξίας τῆς ἡμετέρας ἀκόλουθον, ἀλλ' οὐδὲ τῆς τῶν ἄκρως κεκαθαρμένων ἐκείνων, καὶ τῶν κατ' ἀγγέλους καὶ ἀγγέλων αὐτῶν. Μόνης δὲ τῆς θείας τοῦτο τυγχάνει φύσεως ἔργον, τῆς τὰ όντα παραγαγούσης μὴ ὄντα πρότερον, καὶ αὖθις συγκρατούσης, καὶ ἀλλοιοῦν δυναμένης ὡς βούλε ται. Καὶ δῆλον ἐντεῦθεν. Ἐπεὶ γὰρ ἡμεῖς μόνος τῶν γεγονότων ἁπάντων τῆς ἀναμορφώσεως έχρη ζομεν, συντριβέντες ἀθλίως καὶ τὸ πρώην ἀπολέ σαντες κάλλος τοῦ ἀεὶ μὲν ὄντος καὶ ἀθανάτου καὶ ἀφθάρτου καὶ ἀναλλοιώτου Θεοῦ παρακούσαντες, ὑπακούσαντες δὲ τοῦ ἐκ μὴ ὄντος γεγονότος ἀγαθοῦ, καὶ παραφθαρέντος ἑκουσίως, καὶ τὴν ἀθανασίαν ἀπολωλεκότος τὴν θείαν, θνητοῦ τε καταστάντος τῇ διαστάσει τοῦ ἀθανάτου, εἰς τὴν χρείαν τῆς χάριτος ταύτης ήλθομεν. Εἰ γὰρ καὶ ζῶν καὶ μένων ὁ ἀποστάτης δοκεῖ, ἀλλὰ τῆς ἀληθοῦς ζωῆς τῆς τοῦ Θεοῦ ἀπεστέρηται, ἀλλοιωθεὶς αὐτοθελῶς τὴν ποντ ρὰν ἀλλοίωσιν, καὶ ἐναντίος κατὰ τὸ δοκοῦν αὐτῷ ὑπάρξας τῷ πεποιηκότι αὐτὸν Δεσπότῃ, καὶ διὰ τοῦτο ἀπωλείας τῆς ἴσης αὐτῷ, καὶ ἡμῖν αὐτῷ πεπεισμένοις παραίτιος γέγονεν. 'Αλλ' ἐκεῖνος μὲν ἀποστάτης μένει, καὶ ἡ κακία αὐτῷ ἀναπόβλητος· ἡμεῖς δὲ καὶ μετὰ τὰ πεσεῖν, ἐγερθῆναι χώραν εἰλήφαμεν ἀγαθότητι τοῦ πεποιηκότος· ὅτι ἐκεῖνος μὲν οὐκ ἀπάτῃ πέπτωκεν, οὐδὲ γὰρ σαρκὸς πάχει καὶ ὕλῃ συμπέπλεκτο· ἀκουσίως δέ, ούπερ ἀληθῶς τὴν γνῶσιν εἶχεν, ἀπεπήδησεν ἀγαθοῦ. Ἐντεῦθεν οὖν καὶ μετανοίας χώραν οὐκ ἔχων, ἐθελοκακών μάλλον μένει, καὶ τῇ πονηρία πλατύνεται. Ἡμεῖς δὲ, αἰσθήσει κλαπέντες καὶ πλάνῃ τούτου πονηρί χάριν ειλήφαμεν μετανοίας, ὡς εἰ τοῦ κακοῦ γεγο νότες ἐν πείρα, τούτου καταφρονήσομεν, εἰς αἰσθη σίν τε τῶν ἀληθῶν καὶ θείων ὧν ἐκπεπτώκαμεν γεγονότες μεταμεληθῶμεν, αὖθις ἀνακληθῶμεν, καὶ τῆς ἀπάτης εκείνης χάριν ἐλεηθῶμεν, τῆς θείας δὲ πάλιν μεταλάβωμεν ἀγαθότητος. Ἐπεὶ οὖν διὰ ταῦτα καὶ προφῆται, καὶ νόμος, καὶ τελετή πᾶσα τούτου, καὶ τελευταῖον Θεοῦ ἐνανθρώπησις, ἵνα καὶ διδαχθῶμεν τὴν πτῶμιν, καὶ ταύτης ἀπ στάντες καὶ τοῦ φθείραντος ἡμᾶς καὶ πλανήσαντος, γενώμεθα ὡς τὸ πρώην· μᾶλλον δέ γε καὶ κρείττον, ὡς τῆς ἡμετέρας, ὡς εἴρηται, φύσεως τῷ ποιητή Ενωθείσης, τοῦτο ἤδη καὶ γέγονε, καὶ διὰ τῆς ένανθρωπήσεως ἀνεκλήθημεν τοῦ φιλανθρωποτάτου Δεσπότου. Πλὴν ἐπειδήπερ τὸν σαρκωθέντα ἐνταῦθα πάντοτε μένειν οὐ δυνατὸν ἦν, οὐδὲ γὰρ φύσεως ἀνθρωπίνης τοῦτο, δρον ζωῆς λαβούσης μετὰ τὸ επιτίμιον, καὶ τὴν σάρκα δὲ τῷ θανάτῳ ἀθανατί σαντα, οὐκ ἦν δυνατόν αὖθις ὁρᾶσθαι θνητοίς, καὶ ἀσεβέσι μᾶλλον ἢ πλημμελοῦσιν ἀνθρώποις, καὶ τούτων ἐνεργεῖν τὴν ἀνάπλασιν· ὅτι καὶ παρ' ἀξίαν τοῦ θείου καὶ ἀφθάρτου καὶ ἀλέπτου σώματος ἐκείνου τοῦτο ἦν, καὶ ὅτι οὐδὲ παρὰ πάντων εν θρώπων αυτεξουσίῳ χρωμένων, ὑπακούεσθαι εἶχεν

DE SACERDOTIO. ἂν καὶ τὰ ὑπὲρ αὐτῶν ἐνεργεῖν, ἔμελλε δὲ μᾶλλον erat huic sancto, porro et inpalpabili corpori iuκαὶ πάλιν ἀθετεῖσθαι. Καὶ εἰ δυνατὸν πάσχειν, καὶ θνήσκειν ἀπειράκις, ὡς καὶ ἠθετήθη καὶ ἀθετεῖται, καὶ ἔπαθε καὶ πάσχει πάλιν διὰ τῶν αὐτοῦ πάν τότε πασχόντων ὑπὲρ αὐτοῦ· διὰ ταῦτα τοίνυν αὐτὸς μὲν ἀνελήφθη. Καὶ τοῦτο ποιῶν ὑπὲρ ἡμῶν ὁ ἀχωρίστως μένων ἐν κόλποις τοῖς Πατρικοῖς, καὶ πανταχού παρών πάντοτε, τὸ σῶμα συνανυψῶν, καὶ τῷ Πατρὶ προσάγων ὡς δῶρον, καὶ σύνεδρον ποιῶν Ενω, ὑπεράνω πάσης ἀρχῆς καὶ ἐξουσίας καὶ δυ νάμεως, ὡς ἔφη Παῦλος, καταστησάμενος, 373 και ὁμόθεον ἀποδείξας, δοξαζόμενον καὶ προσκυνούμε νον παρά πάσης τῆς κτίσεως, ὅ καὶ ὑπὲρ ἡμῶν ἀεὶ κεῖται, θῦμα καὶ προσφέρεται τῷ Πατρὶ, καὶ παρακλητός ἐστι, καὶ ἱλασμὸς, καὶ λυτήριον, καὶ μετοχὴ, καὶ δῶρον, καὶ βραβεῖον, καὶ πᾶσα ἀπόλαυσις. Ἐπεὶ οὖν ταῦτα οὕτως ἐξετελέσθη, καὶ μὲν 5 ω κ δεξιῶν τοῦ Πατρός, οι σωζόμενοι δὲ τοῦ σώζοντος ἐν χρείᾳ εἰτὶν, ὁ Σωτὴρ τὴν χάριν τοῦ σωτηρίου, ὦ τῆς πολλῆς εὐσπλαγχνίας! τοῖς ἴσοις τὴν φύσιν ήτοι ὁμοιοπαθέσιν ἀνθρώποις, τοῖς σωζομένοις παρέσχετο ἐπεὶ καὶ αὐτὸς σῶσαι θέλων ἀνθρώπους, κατ᾿ ἀνθρώπους ἐγένετο· οὐκ ἀγγέλοις τοῦτο παρασχών, ως είρηται, ὅτι οὐδ᾽ ἀγε γέλοις ἡνώθη, εἰ μὴ νοητώ; μόνον· οὐδὲ γὰρ χρεία τούτοις ἀνακαινίσεως. Σωτῆρας οὖν ἀντ᾽ αὐτοῦ, καὶ ψυχῶν πλάστης, καὶ πρὸς οὐρανὸν ὁδηγούς, καὶ φῶς, καὶ ζωὴν, καὶ Πατέρας, καὶ ποιμένας καὶ φύλακας, τοὺς ἱερεῖς κατεστήσατο, τὴν αὐτοῦ δύο ναμιν κεκτημένους· οὐχ ὑπὲρ ἑαυτῶν γεγονότας οὐδὲ δι' αὐτοὺς μόνον, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἄλλων τοῦτό γε καταστάντας. conveniens; quia denique coram omnibus hominibus libero arbitrio utentibus non potuit agere quie pro illis subiit, elegit potius iterum exinaniri, et quantum posset pati et mori millies, et ultra, sient exinanitus est et exinanitur, passus est et patitur per suos continuo quotidie pro illo patientes: et propterea ipse ascendit in coelum. Et hoc pro nobis fecit qui ab æterno manet in sinu Patris; ɔtque ubique semper præsens est: corpus suum extollens coram Patre collocavit quasi donum bumanæ naturæ, et sedere fecit in coelo: • Super omnen principatum, et potestatem et virtuten, ut ait Paulus ". lludque corpus deificum præbuit glorificatum et adoratum super omnem creationem, et denique constituta pro nobis in æternum victima offertur Deo Patri: sicque ipse est consolator noster, propitiatio nostra, redemptio nostra, pars nostra, donum nostrum, bravium nostrum, omnisque fructus noster et gaudium. Postquam ergo hæc ita adimplevit, et ii.se sedet in cœlo ad dexteram Patris, salvati, autem Salvatore in.ligent et Salvator, o pietatis infinita dignatio! salutis gratiam, hominibus sibi natura et passione similibus tribuit: salvare volens homines, hominibus similis factus est. Non angelis, ut dictum est, tale contulit beneficium ut angelorum naturam sibi uniret ne quidem intellectualiter; ipsi non egebant renovatione. Pro se ergo sacerdotes constituit salvatores, animarum formatores, ductores in cœlum, lumen, vitam, patres, pastores et custoles; ejus virtutem adepţi sunt et ad boc constituti nop pro seipsis solum et propter seipso³, sed pro aliis etiam. Φροντιστέον τοίνυν ὁπόση δύναμις, ὡς πρὸς τὸ τοῦ μυστηρίου ύψος ἑαυτοὺς ἱκανοὺς παρέχειν ὡς ἐγχωρεῖ· ὡς ὀφείλει Θεοῦ δύναμιν καὶ ἐξουσίαν καὶ χάριν ἐπὶ γῆς τινας κεκτημένους· καὶ οὕτως οὐχ ἑαυτοὺς μόνον ὠφελεῖν δυναμένους, ἀλλὰ τῶν πολλῶν χάριν, μᾶλλον αὐτοὺς παρέχειν· καὶ τοῦτο μέχρι θανάτου· οὕτω καὶ γὰρ τὸ ἀρχέτυπον. «Τὴν ψυχήν μου γάρ, φησί, τίθημι ὑπὲρ τῶν προβάτων. Καὶ Πέτρος δὲ, ο Χριστός, φησίν, ἔπαθεν ὑπὲρ ἡμῶν.» Καὶ Παῦλος περὶ τοῦ Πατρός λέγει· ε "Ος τοῦ ἰδίου Υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ᾽ ὑπὲρ ἡμῶν πάντων παρέδωκεν ἑαυτόν.» Καὶ ταῦτα μὲν κοινὰ πᾶσιν ἱερεῦσι· τί δὲ καὶ τοῖς τὸ θεῖον σχῆμα καὶ σταυροφόρον ἐνδεδυμένοις οὐ τῆς πτωχείας τοῦτο σημεῖον τοῦ Ἰησοῦ; Τοῦ σταυροῦ σύμβολόν ἐστι, τοῦ θανάτου εἰκών, ὅλων τῶν ἄνω μελέτημα, τῶν κάτω πάντων ἀπόθεσις. Διὸ καὶ οἱ ἐν γνώσει τούτου μύσται ποτέ; τὸ ὕψος τῆς ἱερᾶς δόξης ἔφευγον οὐχ ὅτι φευκτόν ἡ ἱερωσύνη, ἀλλ' ὅτι ἱκανῆς δεῖται καὶ μεγάλης τῆς μελλούσης οικονομεῖν τὰ ἱερὰ ἔργα ψυχῆς καὶ καθαρᾶς μὲν ὡς δυνατόν προθύμου δε ὑπὲρ ὠφελείας τῶν ἀδελφῶν· ὅτι καὶ Θεοῦ ἔργον καὶ ἀγαπητὸν αὐτῷ, καὶ δι' ἀγάπην δεδομένον, ὡς καὶ τὸν Πέτρον Χριστὸς ἐδίδαξε. Παρῃτοῦντο τοίνυν ὡς ὑπὲρ αὐτοὺς λογιζόμενοι τὴν μεγάλην ἱερωσύ- * Ephes. 1, 21. Joan. x, 15. ' Rom. vill, 52. Considerandum est igitur quanta sit hæc poleslas, ut nos ipsos idoneos praebere ad altissimum illul mysterium pro viribus salagamus. Sic oportet quosdam supor terram adipisci Dei virtutem, auctoritatem et gratiam, ut non solum in propriam utilitatem exerceant, sed et in profectum multorum illi habeant et tribuant etiam usque ad,mortem parati. Sic enim fecit, et dixit archetypum nostrùm: ‹ Animam meam pono pro oribus ineis.» Petrus autem: «Cliristus, inquit, pro nobis passus est.» Et Paulus de Patre dicit: ● Proprio Filio suo non pepercit, sed pro nobis omet hæc omnia com:muniter nibus tradidit illumn '; dicta sunt de Jesu et de omnibus sacerdotibus. Quid sibi vult quod induantur sancto babitu et stola erucibus ornata? nonne hoc est signum paupertatis Jesu? Crucis Dominicæ symbofum est, mortis ejns imago, coelestium omnium exercitatio, terrenoru evacuatio. Idcirco quidam spirituales homines jam ministerio sacro iuitiati aliquando ultimστο divinæ gloriæ culmen effugerunt, non quod sacerdotium sit quodam modo effugiendum, sed timetur quia ad illud officium et regimen sanctarum rerum requiritur mens ommimo apta et altissima maximaque sapiens; et quam purissima; zelogue in bonum

fratrum flagrantissima; et quia hoc est opus Dei, νην οἱ ταπεινόφρονες ἐκεῖνοι Πατέρες. Νῦν δὲ παρὰ τῶν τὸ σχῆμα ἐκείνων ἐνδεδυμένων τοῦτο διώκεται μᾶλλον, καὶ τούτοις δίδοσθαι διὰ τὸ μέγα τῆς ἀξίας ὑψηλόν τε καὶ καθαρὸν ἄξιον κρίνεται τοῖς πολλοῖς, ὅτι καὶ τῆς δυνατῆς καὶ κεκαθαρμένης τοῦτο δεῖται ψυχῆς. Καθαρότης δὲ καὶ εὐλάβεια συντρέχει μα λον τῷ σχήματι. Καὶ ἡ τοιαύτη τῶν πολλῶν δόξε καλλίστη, καὶ τῶν καθόλου μᾶλλον τῆς Ἐκκλη σίας· καὶ κατὰ τοσοῦτον βεβαιωθεῖσα ἐστιν, ὡς καὶ τὴν προστασίαν τῆς Ἐκκλησίας πα σης σχεδόν τοῖς μοναχοῖς ἐγχειρίζεσθαι. Καὶ ἐξετάζων ἤδη σπανιάκις εὕροι; τινά ποτε τῶν ἐν τῷ κόσμῳ ἱεραρχίας ἠξιωμένον· τοῖς μοναχοῖς δὲ τοῦτο ὥσπερ ἀποκεκλήρωται. Καὶ ἴδοις ἄν τινας ἐκ τοῦ κοσμικοῦ βίου πρὸς ἱεραρχίαν ἀναγομένους Καὶ τοῦτο δὲ παρὰ τῆς Ἐκκλησίας ἀπαιτουμένους, τὸ τῶν μοναχῶν πρότερον ἔνδυμα επενδύσασθαι, ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν κρίσις κοινὴ τῶν πιστῶν καὶ τῆς Ἐκκλησίας θείων προστατών μάλλον, τῷ σχή ματι τῷ θείῳ κατὰ τὴν ἄνωθεν τούτου τάξιν καὶ τὸ ἐπάγγελμα, απονεμόντων τὴν τιμήν· ἡ τῶν πολλῶν δὲ οὐκ ἀγαθὴ γνώμη τὰ πάντα παρέφθειρε. Καὶ τὰ τοῦ σχήματος ἠχρειώθη (φεῦ!) καὶ παρατέθραυσται. Καὶ τῆς ἱεραρχίας ἐπειλημμένοι τινές, οὐχ ὥσπερ ἐχρῆν ταύτην οἰκονομοῦσιν, ἀλλ᾿ ὥστε μὲν μόνον τῆς θειοτάτης ἀξίας ἐπιτυχεῖν σπεύδουσιν ὅση δύο ναμις, καὶ πάντα πράττουσιν ἐπὶ τούτῳ· οὐδὲν δὲ τῶν κατ' αξίαν 374 αὐτῆς διενεργοῦσιν, ἔστιν ὅτι δὲ μάλιστα, καὶ τὰ κατ' αὐτῆς, καθ' ἑαυτῶν δὲ μάλλον ποιοῦσι. Δέον γὰρ μὴ διὰ τοῦτο τὸ σχῆμα ἐνδύε σθα:, τῷ σκοπῷ δὲ τούτου προσέχειν, καὶ τῆς ἱερωσύνης δὲ ἀξιωθέντας, πρὸς τοῦτο ἀπολεγέντας, εὐλαβεστέρους δείκνυσθαι, καὶ τῷ ταπεινωθέντι συν ταπεινοῦσθαι Δεσπότη, οὗ τὴν τάξιν καὶ τὴν εἰκόνα εἰλήφασιν, ἔστιν ὁρᾷν, επάρσεως μᾶλλον τὴν θείαν τάξιν ταύτην καὶ τύφου πολλοῖς γινομένην αἰτίαν, οὐ παρ' αὐτὴν, παρὰ δὲ τὴν ἡμετέραν οὐ πρὸς τὸν θεῖον νοῦν τεταμένην προαίρεσιν, προς μόνα δὲ κεχηνυῖαν, καὶ δλην ἐκκρεμαμένην τὰ κάτω καὶ ἐν αἰσθήσει. Οφείλομεν δὲ μὴ οὕτω σκοπεῖν. Εἰ γὰρ καὶ κατ' ἐμαυτοῦ ταῦτα γράφω, τοῖς αὐτοῖς λογι σμοῖς τῆς οἰήσεως πολλάκις ἐχόμενος, ἀλλ' οὐ πα ραιτήτομαι· καὶ ὅσον ἐννοῶ θεῖον εἶναι καὶ ὀφειλό μενον λέγειν, καὶ μετὰ τῶν ἄλλων καὶ ἐμαυτὸν cujus illi cura est amore et æmulatione plena, et amori mercede donatuin, sicut Christus docuit Petrum³. Summis igitur precibus se excusabant, exemplo Patrum illorum qui præ humilitate supra so esse sacerdotium profitebantur. Atqui ab hominibus illis præsertim post susceptum habitum recusabatur sacerdotium, quos propter meriti eminentiam et puræ vitæ excellentiam, multi dignos judicaverant `illud enim timetur ab anima forti et immaculata: porro candor, innocentis et pietas huic maxime conveniunt professioni. Et hic multorum est honor splendidissimus, maxime eorum qui sunt ex Ecclesia; qui tantopere est virtute et stabilitate donatus ut fere totius Ecclesiæ familia, a monachis dirigi videretur. Si enim accurate inquiras, vis inrenias aliquam a sæculo ad hierarchiam sacram evectum fuisse: hoc quasi sorte monachis reservatur: el nosti quod si qui ad sacros ordines diriguntur ex mundana vita, hoc ab Ecclesia conceditur ut monachorum habitu primum induantur. Sed dum hec Agelium existimatio et præsertim sanctorum qui in Ecclesia præsunt, sacra unic professioni secundum cœlestem normain et institutionem suscep'æ honorem conferre gestit, mala multorum dispositio ipsa omnia corrumpit, profes. sionis cæremonias inutites reddit, heu! et solvit: et quidam ordines hierarchiæ usurpantes, mininie tractant ut oporteret. Sed id unum satagunt obtinere ut sacratissima hac auctoritate potiantur, et ad hoc nihil non faciunt. Nihil horum quæ ad ejus dignitatem conferunt exercent, imo aliquando potius quæ sunt contra illam faciunt, sed illa contra eos maxime vergunt. Etenim propterea sacro babitu non induendi sunt, sed scopo ejus attendendum est, et cum sacerdotio aliqui dignandi sunt, eligendi sunt inter eos qui magis pii conversatione ostenduntur, et qui maxime humilitate radicati humilem Dominum imitaptur. Continuo quidem deprehendere babemus eos qui regulam et imaginem Domini non susceperint in sacra ordinatione, plerumque invenire arrogantiæ et vanæ ostensionis causam, non per seipsam, sed per voluntatem nostram, que, Dei spiritu dirigi renuens, unice ad bona inferiora præceps ruit et etiam se illis impli- εξελέγχειν. Αδύνατον γὰρ μὴ δνήσιν τινα γίνεσθαι rat et miscet sensibus. Non autem debemus decipi. Hæc contra ine scribo, sepe cogitationibus præsumptionis illusus, sed non excusationem quæram, scio enim quam sit sancta haec loquendi necessitas, el me cum aliis confitendi mendacem. Impossibile est nullum in nobis profectum emergere ex memoria et cognitione bonorum etiam cum adversamur per quæ non oportet opinamenta. Etenim per nos non stat opinionum notiones et convenientias detegere, quia errori obnoxios esse nobis natura accidit et inconstantiæ et mutationi subesso: sed optime possumus cognoscere quod patimur et quo: nobis expedit et iterum ad melius ɔgi et verti: hoc certo scientes quod pœnam luemus si mali sinus. Aliunde memoria retinere bona pretiosissima et æterna aliquid in nobis ingerit et seminat divinissimum. τῇ μνήμῃ καὶ ἐννοίᾳ τῶν ἀγαθῶν ἐν ἡμῖν, καὶ ὑπὸ μὴ δεόντων λογισμῶν κλεπτομένοις. Τὸ γὰρ ἐννοίας δέχεσθαι και προσβολές λογισμῶν ἡμᾶς τῶν οὐκ ἐφ' ἡμῖν· καὶ τὸ ἀπατᾶσθαι ἐπισυμβαίνειν πέφυκεν ἡμῖν ἀλλοιώσει κεκρατημένοις. ᾿Αλλὰ τὸ ἐννοεῖν τὸ συνοῖσον, καὶ αὖθις ἐπανάγεσθαι πρὸς τὸ κρεῖττον, τῶν ἐφ' ἡμῖν. Τοῦτο οὖν παρορώντες, ὑπ' ευθύνην ἂν εἴημεν. "Αλλως τε καὶ τὸ μεριμνὴν περὶ καλ λίστων ἀεὶ, πέφυκέ τι θειότερον ἀποτίκτε:ν. con- • Joan. xx, 13 seq.

DE SACERDOTIO, Λοιπὸν ὀφείλομεν ἐξετάζειν τίνος ἐσμὲν ὑπηρέ Dè cætero diligentissime inquirere debemus cujas ται, καὶ τίνος ἔργου διάκονοι· καὶ τὴν εἰκόνα φέ simus ministri, et cujus operis administři, et cujus ρομεν τίνος. Θεοῦ τοίνυν ἐσμὲν ὑπηρέται τοῦ κτί- imaginem typumque geramus. Del namque sumus - σαντος τὰ πάντα, καὶ εἶναι εὖ εἶναι ποιήσαντός το ministri qui creavit omnia, qui omnia fecit bona et καὶ ἀεὶ βουλομένου· καὶ μεταβεβλημένων εκουσίως ita illa esse in æternum voluntatem habet: qui creaεἰς τὸ κακῶς εἶναί τινων, καὶ μᾶλλον ἀνθρώπων, turas quasdam, præsertim homines, cum in malum αὖθις εἰς τὸ εὖ εἶναι ἀποκαταστῆσαι θελήσαντός τε voluntarie inciderint, iterum ad bonum esse vult καὶ εὐδοκήσαντος, καὶ ἐνεργοῦντος τοῦτο διὰ τῶν restitui: et hoc procurat per sacerdotes. Maximi ἱερέων. Εργου δὲ διάκονοι ὑπάρχομεν τοῦ μεγί vere operis administri sumus, quo terrestria cœleστου. Ο γὰρ ἡνώθη τὰ ἐπὶ γῆς τοῖς ἄνω καὶ ἡ stibus miscentur, et odium solvitur, et Deus horiἔχθρα ελύθη, καὶ Θεὸς βροτοῖς κατηλλάγη, καὶ nibus reconciliatur, et omnis error confringitur, πλάνη πέπαυται πάτο, καὶ δαιμόνων κράτος ωλετο, et potestas dæmonum eradicatur, disperditur, et καὶ ἄνθρωποι μετ᾿ ἀγγέλων, καὶ υἱοὶ Θεοῦ καὶ θεοὶ homines com angelis consociantur, et filii facti sunt γεγόναμεν κατά χάριν, τούτου ενεργοί, λειτουργοί, Dei et dei ipsi per gratiam; operis ejus opifices, οίκονόμοι, μύσται τυγχάνομεν ἀπορρήτως. Εἰκόνα - ministri, conami, sacri antistitea iuvenimur inef δὲ φέρομεν, ὡς θείαν τε καὶ μεγίστην, κατὰ τὴν β fabiliter. Sacrum et maximum divinamque typán ἀξίαν έκαστος ἀναλόγως. Επίσκοπος γὰρ εἰκὼν Ἰησοῦ· καὶ μετ' αὐτὸν πρεσβύτερος κατὰ τὸ θύειν τὰ μυστικά τους δ' ἄλλοις χαρίσμασιν ἐπίσκοπος μὲν εἰκὼν τοῦ τῶν φώτων Πατρός, παρ' ᾧ πᾶσα δόσις ἀγαθὴ, καὶ πᾶν δώρημα τέλειον, καὶ φωτιστικές διὰ ταῦτα. Πρεσβύτερος δὲ, τῶν ὑπερτέρων τάξεων τύπον ἔχων, καὶ δεύτερον φῶς, καὶ μεταδοτικὸς καὶ ἐνεργὸς μυστηρίων, καὶ διὰ τοῦτο τελεστικός. Διάκονος δὲ τρίτη τάξις, ἀγγέλων τύπον ἔχων Λειτουρ γικῶν, ἀποστελλομένων ἀεὶ διὰ τοὺς μέλλοντας κληρονομεῖν σωτηρίαν· καὶ διὰ τοῦτο καὶ κήρυξ, καὶ ἑτοιμάζων, καὶ λειτουργικὸς οὗτος. Πάντες δὲ ἑνὸς Θεοῦ παραστάται, ἑνὸς θύματος θεαταί· τοῦ αὐτοῦ δὲ καὶ κοινωνοὶ, καὶ σύσσωμοι, καὶ σύνδοξοι, καὶ ἄλλοις μεταδοτικοὶ χάριτι θείᾳ, εἰ καὶ πρώτω;. τοῦτο γίνεται καὶ δευτέρως, κατὰ τὴν τάξιν τὴν ἑκάστῳ ἄνωθεν διδομένην. gerimus unusquisque secundum dignitatem. Episcopus enim imago est Dei, et post ipsum presbyter, quia sacrifcia offert. Altis vero charismalibus, episcopus imago est Patris' luminum `‹ a quo omme datum optimum et omins donum perfectum ',, et propter hoc fidelium est illuminator. Presbyter autem ordinum sublimioram typum habet, et lumen alterum, et distributor donorum et nysteriorum operator, et propter hoc perfecte initiatus dicitur. Diaconus autem est in tertio ordine, Angelorum qui Deo ministrant typum gerens, quos perpetuo mittit ad eos qui volunt hæreditare salutem; et propter hoc praco, cusius et minister est. Omnes sunt Deo assistentes, unius victimæ spectatores, cujus sunt communicantes, concorporales, et conglorificati, et aliis distributores gratia Dei, quamvis hoc primo et secundo gradu fiat, juxta regulain unicuique datam cœlitus. Ἴδωμεν τοίνυν τὸν Ἰησοῦν. Θεὸς ἀληθῆς, ἐκ τοῦ ὄντος ῶν, ἀνάρχου Νου Λόγος· Πατρὸς ὑψίστου Υιός μονογενῆς, τοῦ ἐξ οὗ τὰ πάντα, Σοφία, Δύναμις, καὶ Λόγος, δι' οὗ τὰ πάντα. Παντοκράτωρ Κύριος, αῦλος, ἀόρατος, ἄφραστος, ἀπερίληπτος, ἀκατάληπτος, ἀπερίγραπτος, ἀναφῆς, ἀθάνατος. Τέλος τί «' ἡμᾶς; Ανθρωπος, ὁρατός, περιγραπτός, παθη τός, θνητὸς, πτωχός, ἄπολις, άτιμος, πραθείς, κατά κριτος, υβρισθείς, ἐμπαιχθεὶς, βασανισθείς, σταυρω θείς. Ταῦτα δι' ἡμᾶς. Τί θειότερον; τί δείγμα ἀγαθότητος ἄλλο μέγιστον; Αβύσσου εὐσπλαγχνίας τί γνωριμώτερον; ταπεινώσεως Θεοῦ τί φανερώτε ρον; Ο κτίστης κτίσμα, ὁ ποιητὴς ποίημα, καὶ πάσχων ὑπὲρ κτισμάτων ὑπὸ τῶν κτισμάτων αὐτ τοῦ, ὑπὸ τῶν δούλων ὑπὲρ αὐτῶν ὁ Δεσπότης, ὑπὲρ ἀπίστων εχθίστων γεγενημέμων αὐτῷ, ἐκοντὶ ματ κρυνθέντων, τῷ ἐχθρῷ αὐτοῦ δουλευσάντων, αὐτὸν 375 ηγνοηκότων τὸν κτίστην, μή μεταγνόντων, μή ζητησάντων, μὴ προσδραμόντων, ἀποπηδώντων δὲ μᾶλλον, διωκόντων, βλασφημούντων καὶ θανατούν των, ἑαυτὸν ὁ ἀγαθὸς δέδωκεν, ἔπαθε, τέθνηκεν, ἀνέστη, καὶ ἡμᾶς συνήγειρεν, ἀνελήφθη, καὶ ἡμᾶ; συνανύψωσε· καὶ τέλος τίθησιν ἑαυτὸν ἀεὶ δι' ἡμᾶς, Jac. 1, 17. Consideremns ergo Jesum. Deus est verus, ipse est ex eo qui est, Intelligentiæ increate Verbum, Patris altissimi Filius, ejus a quo sunt omnia, Sa pientia, Virtus et Verbum; per quem omnia, onnipotens Dominus, immaterialis, invisibilis, ineffabilis, Incomprehensibilis, immensus, incircumscriplus, impalpabilis, immortalis; quid denique pro nobis factus est? Homo, visibilis, circumscriplus, passibilis, mortalis, pauper, peregrinus, contemn-. ptibilis, venditus; condemnatus, injuriatus, illusus, flagellatus, crucifixus. Hæc pro nobis pertulit. Quid divinius, quid aptius majoris bonitatis testimonium? Quid magis conferre potest ad revelandum abyssum misericordiæ? ad manifestandam humilitatem Dei? Creator factus creatura, opifex factus opus, et pro creaturis a suis passus plurima creaturis: pro servis ab ipsis servis Don:inus abjectus; pro infidelibus ipsi factis infensissimis, a longe sponte recedentibus, inimico ejus adversarioque servientibus; ipsum nolentibus agnoscere Creatorem suum, impœnitentibus, illum quærere nolentibus, nec illi accurrentibus, sed potius fugientibus; ejicientibus eum, blasphemantibus et trucidantibus seipsum ipse

Bonus tradidit, passus est, mortuus est, resurrexit καὶ συγκιρνα, καὶ συμμίγνυσι, καὶ μέλη ποιεῖ ἐαυ nos secum excitavit e sommo; ascendis in column et nos secum elevavit, et denique se jpsum posuit. propter nos in æternum! Nos sibi miscet et concorporat: et membrum sui ipsius facit et manere semper in nobis exoptat, et hoc jubet et omni copainine satagit ut fiat. Quid pro bis referamus? Quot et quantas mortes pro ipso deberemus sarferre si contigerit? sed semper de istis debitores erimus, nec unquam debita rependere valentes. De cætero quando ad eum accedimus, opera et verba humilitatis loquiinur et exercemus; humileonur. ergo in conspectu ejus qui nos humiliat et qui pro Dubis humiliatus est. Contremiscarius cogitantes cum cui astamus: medius nobis aystat Christus Invisibilis in se, sed visibilis per' sancium panem corporis, per venerandum calicem sanguinis, quibus et passiones ejus representantur: sacrificium, clavi, sanguis et mors. Trementes accedamus et astemus ei; cernimus enim eum absque velo; dividimus et manducanus, et de sanguine billimus et gratia Del ποδός auribula aliis distribuimur. Tune mirantur cherubim, stupent seraphim, tremunt omnes sanctissimæ virtutes, considerant-ex alto, cum timore assistunt, et agnoscunt naturam pro» priam et debilem creatur. Et sapentes glorifcant jmmensam Dei bonitatem. Nobiscum stant: circum altare pressis agminibus humiles et cum tremore. manent, præstolantur zelantes inspicere sanctum mysterium, non enim otlase vaneque assistunt: {line proprias claritatis accipiunt radium et splendorem: indidem pariter luminis eorum faάms, flamma, Ignisque corum ardor, eorum vita, sapientia, consecratio. Si ergo ita assistant ist nescientes corpo. ream densitatem, ignarique omnis passionis, quomodo assistere debemus nos qui sumus letry, pul. vis, veruies? Quomodo nosmetipsos servabimus ad tantum Dei opus? Satagentes custodire nos in omni timore et in omni desiderio in accedendo et in tali · tahlüm negotio ministrando. Cum autem illud enim negotium amor solus perfecerit, «Diligemus eum qui prior dilexit nos... Et ad ministerium amoris omani anime virtute et potestate accedamus. Cum deinde amor nobis ostenderit tantum Dean bumiHatum, opere humilitatis ei ministrabimus nos similes, affines 'humilitate et dilectione: cum denique vivens in humanis Deus nobis ostenderit non posse homines naturaliter absque Deo resurgere, qui seipsos voluntario ad culpam tradiderunt et prppter hoc ipsis necessaria fuit unio cum Deo, cogitemus semper quantum debilee facti simus, et ~ perpetuo indigenous ausillo Dei, et ad nullam abeque illo assurgere possimus scientiam; dicit enim: c Sine me nihil palestis facere ".» Itaque et nos ipsi conseciamus, et indivulse maneamus in Illo. Malus amentia et superbia factus est apostata: nes cognitione et confessione miserit nostrae infa- » 3.10 | Joan. iv, 19. " Joan, xv, Δ. ' τοῦ, καὶ μένειν ἀχωρίστως ἐν ἡμῖν βούλεται, καὶ ἐφίεται τούτου, καὶ σπεύδει πρὸς τοῦτο. Τί προσεί σαμεν ἀντὶ τούτων; πόσων θανάτων, εἰ ἀνεχώρες καὶ ἀμετρήτων ὀφειλέται τούτῳ τυγχάνομεν; καὶ ταῦτα χρεῶνται διαπαντὸς ὄντες, καὶ οὐδὲ τὰ χρέα ἀποτίσαι δυνάμενοι. Λοιπὸν ὁπότε και παριστάμεθα τούτῳ, καὶ τὰ τῆς ταπεινώσεως ἔργα καὶ τοὺς λόγους λέγομεν τε καὶ πράττομεν, ταπεινωθῶμεν ὁρῶντες τὸν ταπεινωθέντα καὶ ταπεινούμενου φρίξωμεν ἐννοοῦντες αὐτὸν, ᾧ παριστάμεθα. Μέσος ἡμῶν πρόκειται καὶ ἀοράτως Χριστὸς καὶ ὁρατῶς τῷ θείῳ ἄρτῳ τοῦ σώματος, καὶ τῷ σεπτῷ ποτηρίω τοῦ αἵματος, τὰ πάθη δεικνὺς ἑαυτοῦ, τὴν σφαγὴν, τοὺς ἤλους, τὸ αἷμα, τὸν θάνατον· τρόμῳ περιστώ. B. · μὲν ἐγγίζοντες αὐτῷ, καὶ ἀμέσως τοῦτον ὁρῶντες, τέμνοντές τε καὶ ἐσθίοντες, καὶ πίνοντες ἐκ τοῦ αἵματος, καὶ ἑτέροις μεταδιδόντες κατά τὴν δοθεί σαν χάριν ἡμῖν. Τότε θαυμάζει τα Χερουβίμ, ἐξι σταται τὰ Σεράφιμ, πάσα θειοτάτη δύναμις πέφρασε καθορῶσα, καὶ δέει παρίσταται, καὶ τὴν οἰκίαν επιγινώσκει φύσιν ὡς κτιστὴ καὶ ἀσθενὴς, καὶ ἐ πλήκτως δοξάζει τῆς τοῦ Θεοῦ τὸ ἀμετρὸν ἀγαθότη τος· μεθ' ἡμῶν ἴστανται ταῦτα, κύκλῳ τοῦ Φυσια στηρίου συστελλόμενα φόβω μέρος. Επιθυμοῦπιν ἀτενίζειν τῷ μυστηρίῳ. Οὐ γὰρ ἀπράκτω; παρίσταν ται. Ἐκεῖθεν τοῦ ἰδίου φάους δέχονται τὴν ἀκεῖνα Αὐτόθεν γὰρ τοῦ φωτὸς αὐτῶν ἡ πηγὴ ἡ τοῦ πυρὸς αὐτῶν θέρμη, ἡ ζωή, ή σοφία, ή μύησις. Εἰ τόπον οὕτως οὗτοι παρίστανται, οἱ ἔξω πάθους, οι πόλεω πέλους παντὸς, ὁ νοῦς ἡμεῖς, ὁ πηλός, &, σχώ λης, πῶς παρεστάναι ὀφείλομεν; πῶς ἑτοιμάζειν Ταυτοὺς πρὸς ἔργον Θεοῦ, τηλικούτον; Ὅλη φόβο καὶ δίῳ πόθῳ προσέρχεσθαί τε καὶ ἐξυπηρετεξούσι Τοσούτῳ πράγματι ἑαυτοὺς ἑτοιμάσωμεν. Ἐπεὶ γὰρ τὸ τοιοῦτον οὐκ ἄλλο τι, ἢ ἀγάπη μόνον τετά λεκεν, ἀγαπήσωμεν αὐτὸν τὸν ἀγαπήσαντο, πρώ τον ἡμᾶς, καὶ τῇ διακονία τῆς ἀγάπης, όλη σκά και ψυχῆς προσερχώμεθα. Επείπερ ἀγάπη του πεινωθέντα τοσοῦτον τὸν Θεὸν ἔδειξε, τῷ ἔργῳ τῆς ταπεινώσεως οἰκείους ἐν ταπεινώσει καὶ ἀγάπῃ υπηρετήσωμεν, ἐπεὶ ἔδειξεν ένανθρωπήσας ὁ Θεὸς, ὡς ἀδύνατον ἦν δίχα Θεοῦ τὴν βροτῶν ἀναστῆναι φύσιν, ἑαυτὴν έκουσίως ἐκδοῦσαν τῷ πτώματι, καὶ διὰ τοῦτοῦ Θεοῦ ἐδεήθη ενώσεως άνθρωπος, ἑαυτοὺς καὶ ἡμεῖς ὡς πεφύκαμεν ἀσθενεῖς ἀεὶ λογιζόμεθα, καὶ διηθῶμεν ἀεὶ Θεοῦ βοηθείας, καὶ μηδὲν χωρίς τούτου πάντοτε ἐννοῶμεν, ὅτι καὶ, ο Χωρὶς ἐμεῖς οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδὲν, ἔφη· ἵνα καὶ ἑνωθῶμεν αὐτῷ, καὶ ἀχωρίστως συνώμεν. Εἰ ἀποστάτης ὁ πονηρὸς τῇ ἐπάρσει· καὶ ἀπονοίς γεγένηται, τῇ ἐπι γνώσεις της πτωχείας ἡμῶν, ἡμεῖς οἰκειωθῶμεν τῷ Κτίστης. Ο ταπεινῶν γάρ, φησίν, ἑαυτὸν ὑψωθή esraj. › El únip návrwy dddwxzy Łausòv & AcomÓτης, καὶ πᾶσι τοῖς χρήζουσι τὰ πάντα ἐγένετο, ἑαυτοὺς ἡμεῖς αὐτῷ δῶμεν, ἵνα καὶ τῶν αὐτοῦ εἶδες γενώμεθα μέτοχοι. Διακονήσωμεν. αὐτοῦ τῷ ἔγν ἔργῳ περί

DE SACERDOTIO. προθύμως, καὶ εἰ δυνατὸν καθ' εκάστην την φρι- miliare Dei lucrabimur consortium. Dictum est στὴν αὐτῷ θυσίαν προσφέρωμεν. Επιθυμητὸν γὰρ αὐτῷ τοῦτο. «Επιθυμίᾳ, φησὶν, ἐπεθύμησα τοῦτο τὸ Πάσχα φαγεῖν μεθ' ὑμῶν.» Καὶ διηνεκῶς τοῦτο ζητεῖ. «Οὐ Ποιήσατε γάρ, ἔφη, ἀλλὰ «Τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν,» τουτέστι διηνεκώς. Καὶ τί ἄλλο μείζον ἔργον ἂν εἴη τοῦ ἔργου τούτου; ὅπερ ἐστὶ Χριστοῦ ἡ ἀνάμνησις, τὸ σφαγῆναι τοῦτον ὑπὲρ ἡμῶν καὶ διηνεκώς θύεσθαι. Τοῦτο γάρ ἐστιν, ἔφη, τὸ σῶμά μου τὸ ὑπὲρ ὑμῶν κλώμενον,» του τέστιν ἀοί· ι Καὶ τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου, τὸ ὑπὲρ ὑμῶν ἐκχυνόμενον, ο οὐχ ἅπαξ ἐκχυθὲν, ἀλλὰ πάντ τοτε δηλονότι. Οὐδὲν ἄρα 376 ταύτης τῆς θυσίας επωφελέστερον ἡμῖν καὶ Θεῷ προσφιλέστερον. Ότι καὶ ἔργον αὐτοῦ, καὶ τῆς ἀνθρωπότητος ἀνακαίνι enim: «Qui se humiliat exaltabitur '., Pro omnibus seipsum tradidit Dominus, et omnibus proficua fuerunt quæ fecit: ipsi nos donemus ut vicissim bonorum ejus habeamus participationem. Hoc opere ejus zelanter fungemur ministrantes, et si fieri potest, quotidie sacrificium tremendum offeremus ei; illud ipse vehementer exoplat, dicens: ⚫ Desiderio desideravi boc pascha manducare vobiscum ".» Εt illud perpetuo postulat: non dicit cuim: Facietis, sed: «lloc facile in meam commemorationem ",. hoc est, perpetuo. Quodnam est alind opus isto opere majus? quod est Christl commemoratio, illum nempe pro nobis sacrificari et perpetuo offerri: «Hoc est enim corpus meum σις, καὶ τούτου κοινωνία μεθ᾿ ἡμῶν, καθὼς καὶ quod pro vobis traditur ";» boc est, semper. Γι: σαρκωθεὶς ἔδειξε, καὶ μέλλων πάσχειν, ηύξατο τοῦτο. • Ἵνα ὦσιν ἐν, καθὼς ἡμεῖς, ο φησίν. Οτι δὲ διὰ τούτου ἐν γινόμεθα μετ' αὐτοῦ, αὐτὸς μαρτυρεί. • Ο τρώγων μου, φησί, τὴν σάρκα, καὶ τίνων μου τὸ αἷμα, ἐν ἐμοὶ μένει, κἀγὼ ἐν αὐτῷ.» i Hic est sanguis meus qui pro vobis funditur 16. Non semel effusus est, sed hodieque et semper funditur, evidenter. Nihil est autem et nobis magis proficuum et Deo magis glorificum, quia hoc est opus ejus dilectum et humanitatis renovatio, et ejus nobiscum communicatio, ut ostendit incarnatus, et mox passurus apertius innuit dicens: «Ut sint unum sicut nos ".» Nos autem hoc opere unum feri cum ipso, ipse testatur cum ait: «Qui maducat meam carnem et bibit meum sanguinem in me mauet et ego in eo ¹. ) Ὑπὲρ πᾶσαν τοίνυν προσευχήν τε καὶ αἴνεσιν, τούτου ἐπιμελητέον τοῦ ἔργου· ὅτι καὶ διὰ τοῦτο πᾶσα προσευχή. Καὶ τὸ πλέον τῶν ἡμερῶν τῆς ἡμετέρας ζωῆς τοῦτο ποιῶμεν. Ὅτι καὶ τοῦτο περὶ τούτου λογίζεσθαι χρεών, εἰ ἐνεργὰ τὰ θεῖα πάντα ἔργα τε καὶ λόγος οἱ ἐν τῷ κόσμῳ, καὶ οὐδὲν ἀργὸν μετὰ τὸ γενέσθαι ποτέ. Καὶ δῆλον ἐξ ὧν ὁρῶμεν πάντων κτισμάτων ἐνεργῶν ὄντων ἀεὶ, οὐρανοῦ τε λέγω κινουμένου ἀεὶ, καὶ γῆς βλαστανούσης καὶ τῶν ἐν τῷ μέσῳ διενεργούντων εκάστου τὸ ἴδιον· πολλῷ μᾶλλον ἐνεργὸς ὀφείλει τυγχάνειν ὁ πρὸς τὸ ἔργον τοῦτο τὸ θειότατον καὶ μέγιστον καταστάς. Καὶ εἰ τὰ αἰσθητὰ πάντα ακαμάτως ἐνεργεῖ, καὶ ὁ μια κρὸς κόσμος οὗτος καὶ μέγας ὁ ἄνθρωπος, τοῦτο δείκνυσιν, ἐνεργὸς ἀεὶ τελῶν, τῷ αἰσθητῷ μὲν τοῖς αἰσθητοῖς, τρεφόμενο;, αὐξανόμενος, ἀλλοιούμενος, τῷ νοητῷ δὲ, τοῖς νοητοῖς, ἀεὶ τῷ νῷ καὶ τῷ λογικῷ τῆς ψυχῆς ἐνεργῶν καὶ κινούμενος, ὡς ἐντεῦθεν ἐκ τῆς τοῦ ἀνθρωπίνου νοός κινήσεως καὶ τὰς νοεράς καὶ θείας δυνάμει; αεικινήτους εἶναι λογίζεσθαι. Πῶς ἄρα τὸ μέγιστον ἔργον τῆς μεγάλης ταύτης διακονίας τοῦ Θεοῦ, τὸ ὑπὲρ πάσης κτίσεως, δι' οὗ εἰς τὸ εὖ εἶναι τὰ ὄντα χειραγωγείται, Θεῷ ἐνούμενα, καὶ θεῖα γινόμενα, καὶ μᾶλλον τὰ λογικά, καὶ ἄνθρωποι πρὸ πάντων τεθνηκότες καὶ ζῶντες, ἀργὸν ἔσται τουτὲ διὰ τῆς ῥαθυμίας, ἢ καὶ δοκούσης εὐλαβείας τῶν ἱερέων; Οὐκ ἔστι τῆς τῶν μυστηρίων ἱερουργίας ἡ ἀργία εὐλάβεια, οὐκ ἔστι, κώλυμα δὲ μᾶλλον τῆς σωτηρίου θυσίας καὶ τῆς ἐντεῦθεν ὠφελείας. Εἰ οὖν μὴ τὸ κωλύον πρὸς τὸ ἱερουργεῖν ἐστιν, ἡ σωτήριος θυσία διηνεκώς ενεργείσθω. Οργανον ἱερὸν ὁ ἱερεὺς ἀπεδείχθη· μὴ ἀργον μενέτω. Δώσει γὰρ λόγον, ὡς λογίζομαι, τῆς· ἀργίας· ὡς καὶ ὁ θεῖός φησι Βασί ** Matth. xxt!!, 12. 14 Joan. vi, 57. Super omnem ergo precem et laudem hujus operis ratio curanda est, quia propter ipsum et per ipsum omnis oratio. Et præcipuum dierum omnium vitæ nostræ negotium hoc facia.mus; quia et boc de illo dicendum Si opera sermonesque quæ in orbe aguntur suam a Deo vim habent actionis, et nullum otiosum est postquam créatum est. Illud autemp est evidens ex hoc quod videmus omnia creata operatione constanti exerceri, calum inquam semper moveri, et terram frondibus virere et quæ in illa sunt unumquodque quod ipsi proprium est agere: multo magis operantem deprehendere oportet quem Deus constituit super opus sanctissimum et maximum. Et si sensibilia omnia sine intermissione agunt, hic parvus et simul magnus mundus qui est homo, illud in se demonstrat, agens perfecte abso que requie, sensibiliter utpote sensibilibus similis, nutritus alimentis, et crescens, et successive mutatus: intellectualiter autem secundum quod habet cum intelligentiis similitudinem, continuo intellectu et ratione anime sum agens et movens: ex motione spiritus humani intelligendum perpetuo moveri agique et agere intellectuales et divinas onines virtutes. Quomodo igitur maximum opus hujus magni ministerii Dei, quod est pro omni creatione, per quod ad bonum quasi manuducuntur quæ sunt, Deo conjuncta, et divina facta, maxime. quæ jam ratione donantur, et præ omnibus homines mortui et vivi, quomodo, inquam, opus hoc otiosutn maneret aliqua negligentia, quæ pietas iu sacerdoti - bus judicaretur? Non est enim pietas negligentia in celebrando mysteria; imo est impedimentum potius sacrificii salutaris, et ejus quæ est ex eo utilitatis. 18 ibid. 20. 17 Joan. xvii, 11. ss Luc. XXII, 15. * Luc. xxi, 19. ss ibid. 19. PATROL. GR. CLV.

Nisi ergo aliquod fuerit impedimentum celebrandi, λειος προς Γρηγόριόν τινα, ἀπειλῶν αὐτῷ τὴν ἀρ semper flat salutare sacrificium. Organum ɛcrum appareat sacerdos, quod nunquam otiosum maneat; dahit enim, ut opinor, rationem negligentiæ suæ: Ita quoque loquitur sanctus Basilius ad Gregorium quemdam, arguens ejus negligentiam: vel enim abnuat esse rationabile organum, negligendo opus ministèrii, vel satagat esse divinum instrumentam, et ita manens nunquam ab opere quiescat. Quisque enim operis sui mercedem habebit. Et scriptuin est: ‹Maledictus qui facit opus Dei negligenter ". Quidnam enim inter opera Dei aliud hoc opere majus est? Ruina est negligentis hujus operis, ut diximus. Dummodo secundum Patres accipiat habeatque gratiam, nec implicetur eis quæ sunt contra illam, videat ne omittat exercere. Deus timendus est qui rationem exiget operis; negligentia enim cessat fructus sacrifcii, pro iis qui exoptant illum colligere; Salvatoris commemoratio intermittitur, et divina passionis festiva celebratio. Quiescat qui quomodocumque irretitur ab impedimentis quibus stantibus concesserunt, tradiderunt, docuerunt Patres a sacrificio quiescere. Qui non agit ad mentem et normam Patrum, juxta proprium agit placitum et contra seipsum, et reus est mysteriorum Christi. Si enim communicans tantum indigne impeditur, quanto magis ille qui offert? Docemur quidem neminem inter homines dignum esse erga hoc opus, quod etiam angelis tremendum. Cum autem hominibus illud Deus concesserit, juxta quod possibile est datum est. Utpote homines pugnas habebimus, et bac gratia pro posse nostro dignabimur: fervido zelo hanc exerceant Domini vitam totam ut poleruat imitantes; ut perpetuo inveníantur qui celebrent et qui comniunicent, qui ejus typum gerant, et quotidie, si possunt, ejus commemorationem celebrent: sicque unio erit inter Deum et nos, et inter angelos et Deum et nos, et animas sanclas, atque animas fidelium omnium qui pie vivunt; sive perseveraverint et proficiant in vivendo recte, sive cum peccaverint, per penitentiam, misericordiam et conversionem ad puritatem meruerint, et insuper ex hoc in omnem creaturam multa redundat sanctificatio: in iis enim quorum opus habemus in ordine ad sensibilem vitam, maximum nobis in hoc invenitur auxilium, et illi qui offert pie et impigre multa valde merces. Quod si non potest quotidie celebrare, saltem offerat quater in hebdomade, secundum Basilium Magnum, qui ita agebat, tres dies alios prætermittens; alternum ita sacrificium offerebat; juxta præscriptuto magisterii. Quotidie offerendum esse non a me ipso confido docere, sed ipse a Salvatore edoctus, cujus hoc est verbum: • Hoc facite in meam commemorationem.» Et istud: › Ego vivo et qui manducat me ipse vivel propter me". Et apostoli sic fecisse declarantur: etenim orationi et fractioni panis instantes erant ut scriptum est, sacrificio scilicet et communioni. γίαν. "Η γὰρ παραιτείσθω εὐλόγως ὄργανον εἶναι, καὶ ἀπέστω τοῦ ἔργου, ἢ κατασκευασθεὶς ἐννόμως θεῖον ὄργανον εἶναι, καὶ μένων ἐν τούτῳ, μὴ ἀμε λείτω περὶ τὸ ἔργον. Εκαστος γὰρ τοῦ ἰδίου ἔργου τὸν μισθὸν λήψεται. Και, ο Επικατάρατος, γέγρα πται, ὁ ποιῶν τὸ ἔργον τοῦ Θεοῦ ἀμελῶς.» Τί δὲ μεῖζον τούτου ἔργον ἄλλο Θεοῦ; Ἡ ἀργία τοῦ ἔργου τούτου ἐπιβλαβής ἐστιν, ὡς εἰρήκαμεν. Εἰ μόνον κατὰ τοὺς Πατέρας τὴν χάριν ἔλαβεν ἄνθρωπος. καὶ οὐκ ἐνέχεται τοῖς ἐναντίοις τῆς χάριτος, εὐλαβείσθω μὴ ἐνεργῶν. Θεὸν φοβείσθω· ἀπαιτηθήσεται τὸν λόγον τοῦ ἔργου· παύεται γὰρ τῇ ἀργίᾳ τῆς ἱερᾶς θυσίας ἡ τῶν μελλόντων ὠφεληθῆναι διὰ ταύ Β΄ της ὠφέλεια· ἡ τοῦ Σωτῆρός τε οὐκ ἐνεργεῖται ἀνάμνησις, οὐδὲ τὰ τοῦ θείου πάθους ἐγκαίνια, ᾿Αργείτω πᾶς ἐνεχόμενος, οἷς ἀργεῖν τοὺς ἐνεχομένους παραδεδώκασιν οἱ Πατέρες. Ο μὴ κατὰ τοὺς Πατέρας ἐνεργῶν καθ᾿ ἑαυτοῦ ἐνεργεῖ, καὶ ἔνοχός ἐστι τῶν τοῦ Χριστοῦ μυστηρίων. Εἰ γὰρ ὁ μετέχων ἀναξίως ἐνέχει ται, ὁ καὶ ἐνεργῶν πόσῳ μᾶλλον; Οὐδεὶς μὲν οὖν ἄξιος, ὡς ἐμάθομεν ἄνθρωπος πρὸς τὸ ἔργον, ὅτι καὶ τοῖς ἀγγέλοις φοβερόν· ἐπεὶ δὲ βροτοῖς τοῦτο συγκατέβη δοὺς ὁ Θεὸς, ὡς ἐγχωρεῖ καὶ ἐνδέδοται, βροτοὶ βιασώμεθα, καὶ οἱ ὡς ἐνεχώρει ἠξιωμένοι τῆς χάριτος προθύμως ταύτην ενεργείτωσαν, τὴν ὅλην πολιτείαν ἐκμιμούμενοι ὡς δυνατὸν τοῦ Δεσπότου, ἵνα καὶ ἐνεργοὶ ἀεὶ καὶ κοινωνοὶ τούτου ὦσιν οἱ ἐκείνου τὸν τύπον φέροντες, καὶ καθεκάστην εἰ δυνατὸν τὴν ἐκείνου μνείαν ποιείτωσαν. Ενωσις γὰρ στα: Θεοῦ μετ᾿ αὐτῶν καὶ ἀγγέλων μετὰ Θεοῦ καὶ αὐτῶν, καὶ ψυχῶν ἱερῶν, καὶ ψυχῶν πιστῶν ἁπασῶν, καὶ τῶν ζώντων δὲ εὐσε· δῶς. εἴτε κατορθούντων προκοπή τε καὶ στηριγμός. Είτε πταιόντων, εἰ μεταγνοίεν, ἱλασμὸς καὶ καθάρσιον· καὶ ἔτι τῇ κτίσει πάσῃ ἐκ τούτου ἔστα: 377 ἁγιασμός· καὶ ἐν οἷς δὲ χρήζομεν αἰσθητῶς, μεγίστη βοήθεια· καὶ ὁ ὑπὲρ τούτου μισθὸς τῷ εὐλαβῶς ἱερουργοῦντι καὶ προθύμως ὅτι πολύς. Εἰ δ᾽ οὐ δυ νατὸν τὰ καθ' ἡμέραν ἱερουργεῖν, κἂν τετράκις τῆς ἑβδομάδος κατὰ τὸν μέγαν Βασίλειον. Τοῦτο δ' ἐποίει οὗτος, τὰς τρεῖς καταλιμπάνων, ἱερουργίαν ἑτέραν τὴν διὰ τοῦ λόγου τῆς διδασκαλίας ἐνεργῶν. Τὸ δὲ καθ᾿ ἡμέραν ἱερουργεῖν οὐκ ἐγὼ ἀπ' ἐμαυτοῦ θαῤῥῶ λέγειν, ἀλλ' ἀπὸ τοῦ Σωτῆρος μαθών, «Τού: ποιεῖτε, λέγοντος, εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν.» Και, • Ἐγὼ ζῶ, καὶ ὁ τρώγων με ζήσεται δι' ἐμέ.» Καί οἱ ἀπόστολοι δὲ οὕτω ποιοῦντες ἐδείχνυντο, σχολά ζοντες τῇ προσευχῇ καὶ τῇ κλάσει τοῦ ἄρτου, ὡς γέγραπται· τῇ ἱερουργία τῶν μυστηρίων δηλαδὴ καὶ τῇ κοινωνίᾳ. > De hoc plurimorum habemus Patrum dicta et facta; beatissimi primum Gregorii Romani qui » Jerem. xlviii, 10. ** Joan. v1, 58. G ᾿Αλλὰ καὶ πολλοῖς τῶν Πατέρων περὶ τούτου λέ λεκταί τε καὶ πέπρακται, τῷ τε μακαρίῳ Γρηγορίῳ

DE SACERDOTIO τῷ Ῥώμης περὶ τούτου προθυμουμένῳ τὸ θεῖον ἔρ- summa cura celebrationi divini operis invigilabat, γον, καὶ ἐν ταῖς νηστείαις ἐν τῇ τῆς Ῥώμης Εκ κλησία, ὡς λέγεται, τελείαν ἱερουργίαν νομοθετή σαντί, καὶ περί τινος ἐπισκόπου τοῦτο ποιοῦντος το καθ' ἡμέραν ἱερουργεῖν ἐκδιδάξαντι· ὂν δὴ ἐπίσκοπου οι κορυφαῖοι κατὰ τὴν αὐτῶν μνήμην προσελάβοντο, φησί, μετὰ τὴν θείαν ἱερουργίαν, ὡς καὶ καθ᾽ ὕπνους αὐτῷ προηγόρευσαν· καὶ ᾿Απολλωνίῳ τῷ ἐσίῳ, οὗ καὶ οἱ μαθηταὶ καθ' ἑκάστην, καὶ ιερούργουν καὶ μετεῖχον τῶν μυστηρίων. Καὶ ὁ ἱερὸς δὲ Χρυσόστομος ἐν τούτῳ τὰ τῆς θείας μυστα γωγίας συνεγράψατο σὺν τῷ Πατρὶ Βασιλείῳ, ἐπαινεῖ τε καθ' ἡμέραν τοὺς τῆς κοινωνίας μετέχοντας, μή. τὴν εὐλαβῶς καὶ ἀξίως, καὶ ἐν ταῖς καθολικαῖς δὲ Ἐκκλησίαις καὶ πανταχοῦ τοῖς προθυμουμένοις καθ' ἑκάστην ἐνεργεῖσθαι τὰ τῆς μυσταγωγίας " παραδέδοται. Ἵνα δὲ μή τισι τὸ ῥηθὲν ἔξω λόγου δόξῃ, τῷ καὶ κοσμικοὺς μὲν ὑποκεῖσθαι καὶ τῇ τοιαύτῃ διακονία γυναιξὶ συζώντας, καὶ τοῖς μονα χεῖς δὲ πολλάκις τὴν νυκτερινὴν ἐπισυμβαίνειν ἐπήρειαν, ἀλλὰ καὶ θυμοῦ καὶ μνησικακίας, καὶ πολλῶν ἑτέρων παθῶν ἐπήρειαν ἐπιγίνεσθαι πλείο στοις ἐπιθέσει τοῦ πονηροῦ. Τούτων δὲ πάντων ἀπὸ ηλλαγμένος ὀφείλει εἶναι ὁ ἀληθῶς ἱερεὺς, τὸ τοῦ μεγάλου Βασιλείου, εἰ δυνατόν, ἐνεργείσθω, τὸ τῆς ἑβδομάδος τετράκις ἱερουργεῖν, ὡς εἴρηται. Εἰ δ' οὖν, κἂν δὲς τῆς ἑβδομάδος ἀπαραιτήτως. Τοῦτο γὰρ καὶ τοῖς ἐν κόσμῳ καὶ μοναχοῖς δυνατόν ἐστι καὶ οὐ χώρα τούτοις ἀπολογίας, τῇ τῶν πέντε ἡμερῶν μελέτῃ καὶ προσοχῇ καὶ ἐξομολογήσει προκαθαίρεσθαι δυναμένοις. Διὸ καὶ τῆς ἐξαγορεύσεως πρὸ παντὸς αὐτοῖς ἀνθεκτέον· ὅτι καὶ αὕτη πρὸ τῶν ἄλλων καθαίρειν δύναται, καὶ τοῖς ἱερεῦσιν ἀναγκαιοτέρα δὲ μᾶλλον αὕτη τοῖς διηνεκῶς ἐγγίζουσι τῷ πάντα εἰδότι Θεῷ, καὶ τῇ μετανοίᾳ τὴν ἄφεσιν δεδωκότι. Εἰ δέ γε πάθους τινὸς ἐπικράτεια μᾶλλον κατά τι νος γένοιτο· τοῦτο δὲ τοῖς μνησικακοῦσι συμβαίνει πλέον καὶ τοῖς βασκανίᾳ καὶ φθόνῳ κεκρατημένοις ° οὐ δέον μὲν τὸν τῷ πάθει ἁλόντα τῷ ἀγαθῷ καὶ τῆς εἰρήνης χορηγῷ προσεγγίσαι, ὄργανον καταστάντα τῷ πονηρῷ, ὡς ἐν αὐτῷ διὰ τοῦ πάθους οἰκήσαντι γινωσκέτω δὲ οὗτος, ὡς τὸν τοῦ πάθους λόγον καὶ τῆς ἁργίας ἀπαιτηθήσεται, αὐτεξουσίῳ γνώμῃ ἑαυ τὸν ἐκδοὺς ταῖς τοῦ πονηροῦ συμβουλαίς. Οὐδὲ γὰρ ἰσχὺς τῷ ἐχθρῶ ὅπη βουλητὸν αὐτῷ ἡμᾶς καταρ ρειν· ὅτι δέδοται ἡμῖν ἐξουσία πατεῖν ἐπάνω ὄψεων καὶ σκορπίων, τῶν ἐπιβούλων καὶ νεκροποιῶν δαιμόνων, καὶ ἐπὶ πᾶσιν αὐτοῦ τοῦ πονηροῦ τὴν δύναμιν. Μόνον γὰρ προσβάλλειν χώραν εὑρίσκει ὁ τῆς κακίας εὑρέτης. Εἰς δοκιμὴν δὲ καὶ τοῦτο, ὡς ἔγνωμεν, τῶν πιστῶν τε καὶ ἐκλεκτῶν· οὐ μὴν βίαν ἐπἄγειν ὅλως καὶ τυραννεῖν. Οτι οὐδὲ κατὰ τῶν ἁλήγων ισχύει, κτίσμα τυγχάνων Θεοῦ. Τῇ προαιρέσει τοίνυν ἡμῶν καὶ θελήσει κειμένου τοῦ νικᾶν αὐτὸν, καὶ τὴν ἀρετὴν κατορθοῦν, κατακριθησόμεθα νικε μενοι παρ' αὐτοῦ, καὶ διὰ πάθος τι βδελυκτόν, τηλι καύτης στερούμενοι ὑπερουρανίου δωρεᾶς, τῆς τε ἱερουργίας φημί, καὶ τοῦ ἐκ ταύτης ἁγιασμοῦ. Διὰ του, ο καὶ καθαρτέον ὁπόση δύναμις, καὶ σπουδαστέον et legibus providebat quomodo in festis Ecclesia Romana offerretur sacrificium, et occasione alicujus Episcopi qui quotidie celebrabat decreverat ita faciendum; deinde sancti Apollonii, cujus discipuli sacrum celebrabant quotidie sacrificium et communicabant sanctis mysteriis. Εt sanctus Chrysostomus in hoc quod ad sacram mystagogiam spectat consentit Patri Basilio laudatque eos qui quotidie communioni participant, modo pie digneque accipiɔnt, et in ecclesiis catholicis et ubique illis qui satagunt quotidie celebrare munera traduntur initiationis. Ne autem quibusdam præpostere dictum videatur; nam et in mundo vivunt tali ministerio initiati habitantes cum uxoribus; et monachis etiam persvpe accidunt nocturuæ tentationes, vel iræ el animi rancoris aut plurium aliarum passionum ten - tationes maxime præoccupatione dæmonis; ab illis omnibus longe abesse debet qui vere sacerdos est et quantum potest magni Basilii normam sequi ut quater in hebdomada celebret. Sin aliter, saltem bis in hebdomada sed certo; hoc enim et iis qui in mundo sunt et monachis omnino possibile est, nee illis esse potest excusationis locus; possuntque per alios quinque dies meditatione et attenta cura et confessione innocentiam recuperare. Quare et predictioni illis est instandum ante omnia, quæ præ aliis innocentiæ origo esse potest, et magis est sacerdotibus necessaria qui perpetim accedunt ad Deum qui omnia videt et penitentiæ dal veniam. Si igitur alicujus vis passionis contra quemdam sæviat; hoc autem magis accidit amaris vel sæ. vientibus odio vel invidia consumptis; non quidem oportet accedere ad eum qui bonus est et dux pacificus; cum qui passione excæcatur cum ipse sit factus mali organum qui in eo sedem per passionein habet. Cognoscat autem ille quia passionis et negligentiæ rationem reddet, se voluntarie scienterque subdens mali suggestionibus. Non est enim inimico potestas nos quocumque voluerit impellere; nohis equidem data est libertas calcandi serpentes, aspi des et scorpiones, dæmones scilicet tentantes et mortem inferentes, et incedendi super omnem virîntem dæmonis. Solummodo licentiam habet nos impugnandi malitiæ iste tristis inventor, in experimentum, ut novimus fidelium et electorum, nou autem vitam agendi et tyrannice omnino regendi. Contra irrationabilia nihil potest, que Dei sunt creatura. Cum igitur per nos stet ut inclinatione mentis et voluntate vincamus illum et secundum virtutem recte vivamus, condemnabimur si ab ipso alleramur et illud horrendum subeamus ut a tanta decidamus gratia supercolesti, sacerdotio inquam, et consecratione quæ est ex illo. Quare ergo sancle et pure nobis vivendum est omni conamine et fortitudine; et omnino nitendum ne incidamus in retia mali. Custodiamus nosmetipsos qui sacerdotio digni sumus habiti, ut immaculati quantum in nobis . est assistamus et ministremus Deo immaculato et

SYMEONIS THESSALONICENSIS ARCHIEP. DE SACERDOTIO. sanctissimo; ut electis ejus verbis satagamus vi- μὴ περιπίπτειν ὡς 378 έτυχε ταῖς τοῦ πονηροῦ tam sancte ordinare in operibus, in verbis, in cogitationibus, et in nobis ejus divina gerere exempla. Quænam autem hæc sunt? Amor, humilitas, misericordia, charitas in omnes, pax et divinorum contemplatio donorum: ante autem omnia communio inter nos et sanctitas; sanctus enim Deus noster et eos qui appropinquant illi sanctificat; et illum in sanctis babitare et quiscere juval; qui et nos dignos faciet partem habere cum clectis et sanctis ejus. Hic enim constituit custoditque in sanctificatione usque in finem dignos ministrus sanctissimorum mysteriorum; vicissimque illic inducet in Sancta sanctorum, et eos qui communioni intimæ cum ipso participaverint perficiet uniendo in sacula aeterna. Quare omnis sit gloria. honor, β magnificatio, et laus ipsi Jesu Christe, Filio Dei viventis et Deo nostro, qui pro nobis seipsum sanctificavit crucis sacrificio, ut ipsi sanctificati simus in veritate cum Patre ingenito, et sanctissimo et bono·et vivificante Spiritu, nunc et semper et in sæcula sæculorum. Amen. πάγαις. Συντηρῶμεν δὲ ἑαυτοὺς οἱ ἱερωσύνης ήξω μένοι ώστε καθαρούς, ὡς δυνατόν, παρεστάναι καὶ λειτουργεῖν τῷ καθαρωτάτῳ, καὶ τοῖς ἐξαιρέτοις τῶν ἰδιωμάτων αὐτοῦ σπεύδειν κατακοσμείσθαι ἐν ἔργοις τε καὶ λόγοις καὶ λογισμοῖς· καὶ τούτου φέ ρειν ἐν ἑαυτοῖς τινα ἐκμιμήματα. Τίνα δὲ τὰ ἐπεί. νου; Φιλανθρωπία, ταπείνωσις, ἔλεος, ἀγάπη προς πάντας, εἰρήνη, καὶ θείων μετάδοσις δωρεῶν· πρὸ δὲ πάντων κοινωνία μεθ᾿ ἡμῶν καὶ ἁγιωσύνη. Αγιος γὰρ ἂν ὁ Θεὸς ἡμῶν, καὶ ἁγιάζει τοὺς ἐγγίζοντας αὐτῷ, καὶ ἐν ἁγίοις ἀναπαύεσθαι εὐδοκεῖ· δς καὶ τῆς μερίδος ἡμᾶς ἀξιώσεις τῶν ἐκλεκτῶν αὐτοῦ καὶ ἁγίων, ἐνταῦθα μὲν ἀξίους καταστησάμενος καὶ φυλάσσων ἄχρι τέλους τῶν ἁγιωτάτων αὐτοῦ μυ στηρίων ἐν ἁγιασμῷ ὑπηρέτας, ἐκεῖσε δὲ πάλιν εἰς τὰ Ἅγια τῶν ἁγίων εἰσαγὼν, καὶ τῆς ἀμέσου και νωνίας αὐτοῦ μετόχους ἀπεργαζόμενος αιωνίως ὅτι αὐτῷ πρέπει πᾶσα δόξα, τιμή, μεγαλωσύνη καὶ αἴνεσις Ἰησοῦ Χριστῷ τῷ Υἱῷ τοῦ ζῶντος Θεοῦ καὶ Θεῷ ἡμῶν, τῷ ἑαυτὸν ὑπὲρ ἡμῶν ἁγιάσαντι διὰ τῆς τοῦ σταυροῦ θυσίας, ἵνα καὶ ἡμεῖς ὦμεν ἡγιασμένοι ἐν ἀληθείᾳ, σὺν τῷ ἀνάρχῳ αὐτοῦ Πατρὶ, καὶ τῷ παναγίῳ καὶ ἀγαθῷ καὶ ζωοποιῷ Πνεύματι, νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν.