dixit, laudationi imposuit coronidem. Hæc enim produxit e nibilo. Tu vero cum illis de nobilitate revera est summa encomiorum, quæcumque non modo lingua hominum, sed ipsorum quoque de te proferat angelorum. Quid enim ad laudem tantum ♥alet, quantum asserere ipsam te Divinitatis flam mam suscepisse utero, et purissimæ illius lucis supra omnes creaturas compotem factam, nullum tamen inde detrimentum passam? Quid tandem fuerit, quod longe inferius non sit? Quare appella tione hac quasi generali quodam titulo, eum animi studium et voluntatem satis declaraverimus, spe cialibus non abutendum arbitramur: hoc enim plane esset existimantis, perveniri saltem posse prope id, quod condecet, cum nec fieri possit, nec a mentis sanæ viro sperari, perinde ac si quis ad restinguendam vehementissimam sitim, qua ma xime premeretur, persuaderet sibi, posse facillime aquam omnem exhaurire potabilem, et proinde in tegros Euphrates et Tigres aggrederetur ebibere. Nam nec ille mentis compos haberetur a sapienti bus, nec ipsi si vehementissimo erga te insanientis animi studio compulsi laborem subiremus, qui ad fìnem perduci non potest, conati videlicet hymnum tuis meritis 'respondentem offerre. Nam sicut ve cordis esset arbitrari lucidiores fieri radios mul tarum ope lucernarum, aut immensum hoc pelagus unius guttæ adjectione augeri, similiter et conari laudibus te, Virgo, extollere vas donorum omnium divinorum plenum, tantaque sublimatam dignitate, ut eam vel fingere nulla mens possit: siquidem in circumscriptum, nullis contentum spatiis, inaccessi bilem ipsi etiam naturæ spirituali, postquam cir cumscripto tuo utero voluit circumscribi, circum scriptum efficere potuisti, et spatio contentum, et accessibilem tibi secundum hypostasim. Captus enim est (ut ita dicam) animæ tuæ pulchritudine, qui non subjacet affectibus animi, et conclusus spatio est in te, qui nullis includitur terminis, te que suorum donorum fecit thesaurum, et promam condam. floc te mysterium, ut quæ nullis arctatum terminis utero suscepisti, et Cherubim fecit hono rabiliorem, et Seraphim gloriosiorem, vel compa ratione ipsa haud facili. Nam quantum inter glo riam tuam, summumque angelorum ordinem inter sit, solus noverit Deus, captum vero humanum fu git omnino, adeo superior es universa natura spi rituum. Taceo enim genus nostrum mortale, cum Deo sis proxima, nihilque intermedium sinas inter te tuumque Filium, quod demonstratione ulla in digere non arbitror. Namn si tu una cum Filio es (qui enim aliter?) ille vero cum Patre, et Para clyto, liquet esse tibi locum apud illos, quo nalius sit dignior; quare et ineſſabili illorum gloriæ tan tam babes vicinitatem, quantam nec maximus cœ lestium mentium ordo. Hanc porro assecuta es immaculata, propter voluntatis tuæ propositum, quæ.etiam ostendit naturam suapte sponte perha bilem ad revera bonum. Naturam enim esse ange lis superiorem illi soli convenit, qui universum naturæ nequaquam certaveris, memor ejus, quod a tuo proavo dictum est de Salvatore nostro, cum solam in eo mortalem, partem consideraret: Mi nuisti eum paulo minus ab angelis (Hebr. 11, 7), quo rum ab initio natura condita fuit immortalis. Cæ terum quod attinet ad gloriam et splendorem, quem habes in Deo, summumque in te miraculum, licet modestissima sis, illis nequaquam cesseris nam si quis tibi conferre velit substantias corporis expertes, inveniet (ut Paulus inquit) eas esse ad ministratorios spiritus, qui ad ministerium mittun tur, propter eos, qui hæreditatem capient salutis: te autem, o Virgo, primitiarum, et reconciliationis vim obtinentem apud eu‹n, qui primitiæ et recon ciliatio est apud suum Patrem humano infensum generi, ob injuriam prævaricationis. Ut enim ipse, quia Filius, apud Genitorem propitiatio, tu pariter apud ipsum utpote Genitrix. Quanto igitur præ stantius hoc est illorum officio, tanto tu illis. Qua propter optimo consilio mentem ac linguam conti nere decrevi, quæ ad nectendas laudes prosilire ca vent, et favent ad hoc mihi luculenter, qui a prin cipio usque adhuc egregias tibi contexuerunt ¸en comiorum coronas. Taceo angelorum ordines, qui. mihi videntur præclarissimos tibi hymnos tacitis concinere vocibus', stupendisque præconiis, quæ mortalium mens capere non queat. Inferiorum men tionem faciam. Quinam vero illi? Prophetæ, aposto lorum cœtus, pontificum catervæ, oratorum so phistarumque ipsorum in re theologica celeberri moruni et in omni doctrinæ genere eximiorum tam nostræ, quam extraneæ; et si venuste dicen dum est aliquid,' confessores suæ vitæ curriculo, martyres per ea, que passi sunt, voces ex ore illo rum profecte adhuc lac redolentes clamabant llo sanna: ipse inter natos mulierum major, qui sa! tibus Conditorem celebravit, adhuc positus in ma tris utero, cum officio linguæ uti non posset, el summatim quisquis Filio tuo quidpiam obtulit, dum illi gloriam tribueret, te quoque gloriæ parti cipem declarabat, quando, quidem ad parentes etiam referenda sunt quæ nati habent. Certe multos et egregios in dicendi facultate vi demus quotquot in tuarum laudum pelagus sese dederunt, qui, et optima dicendorum inventione, et luculenta narratione, summoque ordine, et admirabili ornatu, tot tantaque congesserunt, quot vel a mente inveniri poterant immuni peccato obscurante, vel enarrari a lingua cunctarum pe rita disciplinarum climata. Sed horum nniversorum quamvis tanta polleant vi dicendi, adeo sunt inferiora tuo merito, tantum ut distent, quantum a te, quæ laudaris, qui laudes offerunt, licet etiam collectis omnium perfectioni bus una quis absolutissimam conficerét orationem. Adeo nihil invenire est tuis laudibus offerendum; quod possit prope accedere ad id quod te conde cet. Namque animæ tuæ fulgor supra solares ra

dios, et fere nullum habens finem, sive laudem, dicam, insertas habebunt ipsius landes, etsi nila i § dici potest, quod dignam contineat laudationem; non enim permittit hoc magnitudo gratiæ, qua pollet. Quis enim dignis illam laudibus celebret, quæ cœli absidibus excelsior, radiis purior, res est omnium pretiosissima Deo? Nec si utriusqrze generis quisquis angelorum, inquam, et hominum decem ora, decem linguas haberet, aut eadem de cies millies multiplicata. Et hyperbolice quidem hujus ansam locutionis mihi dedit Homerus. Arbitror tamen, quod sum dicturus, majorein esse hyperbolen, non tamen a veritate alienum; nam si universa angelorum multitudo, et universum ho minum genus in unam omnino coirent rem, et proinde unum os et ukam omnes linguam habe rent, ac totum hoc animal compactum resolvere tur in unam Stentoris vocem, sive etiam illa sine proportione clamosiorem, et hæc illis darent ad peragendum Dei Matri bymnum, fieri nou posse puto, illa dignum, aut digno proximum: satius ergo est præterire silentio, quain velle sermone longo illam celebrare, que tam illustribus factis gloriosa, tam admirandis, ac supra ordinem na turæ eluxit, perinde ac si quis ope scalarum vellet cœlum conscendere. Et hæc quidem hactenus. Quod restat, at ostendam, unam ex omnibus Dei Matrem obiisse gaudentem, ut exordiendo diximus, hoc certe succedet, ipsa supra vires nostras fa vente laboribus, cujus auxilio freti illos suscepi mus. Hoc autem ut probetur, non opus esse arbi tror ambagibus et labyrinthis; sed vestra cansa isthæc dicemus: Dei Matri, quæ ipsummet gaudium, hoc est Verbum sine tempore contubernale semper habebat, quid morienti posset acerbi contingere, aut qua vi res ulla omnino gaudium ejus perpetuum et sine intern issique potuisset infringere? Profecto enim illa relinquebat abeundo, quibus non erat alli gata vivendo, imo vero quibus tristabatur, dum pro conditione naturæ iis uti cogeretur. Migrationem ergo exoptabat. Quam ergo diem votis omnibus perpetuo cupiebat, qua ratione advenientem liben tissime non excepisset, per quain fiebat, ut sem per cum Filio victura esset, cum Filio eodemque Deo ac Conditore? Cedo, persuademus? arbitror, Quid enim? hæc annon concludant necessario? an non veritati sint consona?illi toto vitæ tempore nihil contigit, de quo esset dolendum, cur ergo doluis set advenisse, quo venturo vehementer lætabatur? quorum enim jucunda est exspectatio, jucundis sima est prorsus præsentia. Quod vero est perspi cue jucundissimum, probare quod non sit mole stum, omnino est supervacuum. Una res beatam illius animam viventis pupugit, non fuisse cum Salvatore simul carne passam et mortuam, ex quo ſlebat, ut vita ipsi longior non permittens quam primum ire ad illum, haberetur intolerabilis multo magis, quam nobis mors; ita igitur affectam ne dolore vacuam migrasse liquet; nisi quis dicat illud fuisse dolori, quod nec Filius detrectavit, sive plausum, sive encomium, atque ut uno verbo dicam, quidquid ad cobonestandam adhibemus plenam gratiis animam, longo superat intervallo, et laborern omnem ostendit inanem. Ad tantum ergo celsitudinis; magnitudinisque evectæ, quid nos afferre poterimus, quod sit non indignum? Vitam enim prima inter homines innocentissimam egistt, mentemque habuisti omni prorsus culpa vacuam, et corpus illi consentaneum, tantaque Spiritus radiatione, gloria, et splendore ornata fuisti, ut vel ipsas superaveris Deo pretiosissimas creaturas, idque, ut dictum est, longissimo inter vallo. Ad quid ego moror, remque totam uno verbo non complector? Vas facta es aptum susci piendo consubstantiali Patri coæterno illi Verbo, quod ex Patre quidem sine tempore, ex te vero in tempore, et ex utroque prodiit sine ulla læsione. Itaque nec Deo opus crunt nostra encomia. Quinam, et unde? Nec tibi ejus Matri, et illi quidem eo quia naturam habet supereminere, quod aliquando, raducis etiam rebus, et quæ apud nos sunt, tri buere consuevimus. Cum Dei natura infinities in finita omnem mentem omni stupore repleat, et omne bonorum genus tanta excellat affluentia, quantum animo comprehendere non licet; nam illa pullo finitur termino, nec enim potest, sicut et seipsam negare. Cujus enim terminus est inter minabilitas, et quod manifeste scitur, est esse occultum, qua ratione quis possit ejus definire substantiam? Rerum vero in te admirandarum, o Virgo, causa est voluntatis propositum. Nam ex rectitudine mentis, et probitate morum fit, ut su peres vim encomiorum, non quod flos naturæ et honor, ac decus, et cætera id genus omnia et jure quidem optimo, namque ob naturæ excellentiam habenda Conditori gratia, ob animi vero proposi tum laudandus qui sic voluit. Omittam igitur lau dationem meliori sane consilio: videntur enim mihi dicturi omnes, optime laudes a me elaboratas, quod animus fuerit ne attingere fere laudes, licet ut a scopo paruin deflecterem, vehementissimus tui amor effecerit. Nec mirum, cum et inanimata ipsa sponte sua moveantur in tuas laudes. Sed, o coetus Dei, et festivitatis ainans, nam secundo a primo pendet, et hoc præsefert illud, ad vos dein ceps conversi solvemus debitum vobis, et Virgini. Dixi autem meliori consilio de industria, ne for tasse videamur in progressu sermonis velle rursus encomia nectere, cum illa non adhibere amplius decreverimus. Hoc porro evenire omnibus necesse est, qui aliquem de illa sermonem habere volue rint. Alterum eníin e duobus erit omnino, aut nihil dicere de Virgine, aut si dicas laudare. Nulla enim ratione fieri potest, ut loquaris de illa et laus non sit, quod loqueris, quandoquidem et ipsa et quidquid spectat ad ipsam, celebratissimam habent gloriam. Quare dignus plane venia sum, si ince plum primo consilio sermonem prosequendo, quæ

nimirum summe unitorum disjunctionem, animæ sicut et illusiones, et crucem, et mortem ejus. Confidenter enim affirmarem æque ac quidvis aliud non minus animam ejus quain Filii pertulisse dolo res, quando divinum illud corpus a nefariis illis et sanguinariis figebatur vulneribus; et jure qui dem, cum ob cæteras omnes causas, tum ob illam, nam sicut eo mundi principem a principatu extur bante gaudebat, ita et patiente patiebatur jure ut Mater omnium nati amantissima, sicut et virginum florentissima. Pertulit igitur charissimi corpora lem disjunctionem ad tempus, non sine lacrymis gaudebat tamen una cum illo revertente in cœlum, et cum illo vivebat spiritu conjunctissima, utpote Mater, sicut et ille cum ipsa; quin etiam simul ac nata fuit, dixerim quoque simulatque concepta B. Virgo, sua illam gratia implebat, qui sibi futuram præstituerat Matrem, imo vero cum illa erat ipse, antequam esset nata; factum quippe et compactuin est illi corpus temporibus suis, ut loquitur Paulus, de sanguinibus Inimaculatæ, nunquam tamen non fuit illi conjunctus, statim atque in sterilis matris utero cœpit esse. Cur enim aliter sit sentiendum? uam si eximium Joannem scimus in utero plenum sancto Spiritu fuisse, cur idem de purissima Vir gine non sit nierito affirmandum? Hoc sibi vult illud Gabrielis, Dominus tecum: quod ipse docet distinguendo tempus in hunc modum nam volens Conceptionis modum intemeratæ Virgini declarare interroganti, tempore usus est non præsenti, sed ſuturo, et sanctum quidem Spiritum superventurum in ipsam, Altissimi vero virtutem obumbraturam, ipsi prædicebat: salutando autem Virginem aiebat, Ave, et gratia plenam appellans, et benedictam in mulieribus, prædicans, tanquam super alias bonam ex iis, quæ ipsi inerant laudem pangens; non enim gratia plenam quasi futuram, sed ut exsistentem quod erat, appellavit, et benedictam salutavit, quasi diceret: Cum gratia sis plena, o Virgo, Do minus tecum; quia vero illum, habes in anima, benedicta es in mulieribus. Et hæc quidem ita se habent: quæ vero sequuntur ad futura spectant, et subsecuta sunt consensum prius præbente illibata Virgine gratissinum Deo munus et quo nullum potius offerri poterat; quid eninı illi æquetur, quo Deus indiguit, ut eo uteretur, quasi fundamento, et basi mysterii, per quod renovata omnia mul toque melius instaurata, quam olim essent? quæ perspicuum est ita esse, quoniam simul ac ipsa sese sponte obtulit, ét prompto animo fieri optavit, quod Deo placitum erat, Ecce, inquiens, ancilla Domini, fiat mihi secundum verbum tuum, benepla cito Patris cooperante Spiritu, consubstantialis illis, coæternus, et contemporaneus, Deus Verbum conceptum in utero Virginis non expertæ nuptias, induit hanc nostram substantiam sine sorde pro diens, quæ cum assumpta natura, duas non con fundens naturas creantem, et creatam, unum quod exstitit, secundum hypostasim deificans quod as sumpsit, perque illud salvans universam massam dico et corporis; hoc autem cum natura neces sarium sit, dolorem affert non diuturnum: non enim adeo præteritum, quam absens et futurum terret; fere enim effugit instans et quodammodo sensum latet momento eveniens, et antequam fiat præsens avolat: licet'affirmare, volentibus tempore non mensurari, adeo velox est. Quin etiam humana omnia justa quodammodo sunt, nec reperire est voluptatem ulla in re sine tristitia, et contra, ut sapiens quidam ex antiquis dixit: Non est in quo quam reperire vitam sine tristitia. Dixisset vero et oppositum, si opus fuisset: Non est in quo quam reperire vitam voluptatis expertem. Quid si prævaleat quod vincit, omnino necesse est inferius, et debilius statim plane cedat fortiori atque ma Jorï. Cum hæc ita sint, quidni dicendum dolorem tunc ab illa vehementi lætitia, qua Dei Mater per fundebatur vita excedens, fuisse absorptum? Nam si quæ a Filio reposita sibi erant in cœlo post vitam hanc fruenda, habens perpetuo summam voluptatem percipiebat: cur præferendum non esset omnibus quod fecit, ut reipsa frui liceret illis per omne ævum? Hoc unum illi erat cordi, e rebus humanis hinc discedere, quod cum ab initio innatum desiderium esset per totam vitam vere, ac germanæ sublimisque philosophiæ sensu indesi nenter irrigatum vigebat, utpote quod fruenda spi ritualia se ipsis tradebat, non obumbrante am plius intuentem animum corporea mole. Adeo cor ejus hoc desiderio tabescebat, ut aboleri non pos set; ortum porro illud eo tempore quo Natus ejus ad Patrem ascenderat, cœlestem illam animam nunquam deseruit. Hoc etiam fuit pons ad immorta lein vitam et incorruptionem illi, quæ fuit pons liberatis a corruptione. Hæc fuit scala ad Filium scalæ ascendentium cum salute ad eum, qui cœlum habet sedem, et quem Virgo peperit, et qui cum animo semper versabatur, quod et ipse nunquam non agebat, nam post ejus etiam ascensum ad Patris sinum, unde venerat ad nos, Matris spiritus ab eo nunquam distabat, si enim ubi thesaurus, ibi et cor, ut illius est sententia, qui Virginis est thesaurus, et pretiosior cunctis thesauris, qua ratione non esset illi conjunctus Parentis spiritus, quæ illum supra capacitatem mentis peperit, sicut et spiritus ejus cum illa, ut nec tempore disjun geretur, nec ulla vi casus abstraheretur? Et si ubi ipse, illic erit et minister, quomodo non necessario Mater? Cæterum relicta fuit in terra, et cum suis non est abrepta visceribus, cum ascenderet per nubem, ne subducentibus sese repente ambobus discipulorum oculis, illi manerent seniimortui. Nuper enim compactis, et imperfectis, quod perfi ciens Spiritus nondum in eos advenisset, si utroque orbati fuissent, ob rei novitatem vita illis acerbis sima visa esset, et fortasse sine solatio manentes etiam omnino desperassent; at illa discessum Filii ægerrime passa, ut putatis, ita illum tamen tulit

parens exciderat et quam ipsi Gabriel a sumnio Deo nuntiaverat esse omnino qualem diximus. Quidni enim eam, quæ sui partus novitate salutis sui generis ministra fuit, cum plane præfinitum esset ante productum hunc mundum, antequam essent angelici ordines, hoc tempore impleri? Conveniebat etiam, arbitror, Patrem quoque Filit perpetuæ Virginis incarnationem sui ac Matris Unigeniti suo comprobante beneplacito, ipsum præterea qui incarnationem obivit Verbum geni. toris puris editum de visceribus, necnon sanctis simum et perfectionis largitorem Spiritum, Leatam videlicet Trinitatem, conscia etiam Virgine assen sumque præbente mysterium perficere benignitatis, et justitiæ plenum, ut et libertas arbitrii locum haberet, et nulla prorsus intercederet violentia, ex quo nec serpens antiquos assuētus calumniis pos set hoc insimulare, ac veluti notam quamdam im pingere benignitati, et justitiæ Dei, quod operala esset mysterium citra consensum immaculatæ Vir ginis; clamaret enim, convenire Deo nemini bene facere nolenti, nec dona per vim conferre; esse enim prorsus hæc illi inimica et odiosa. Verum dixerit forte quispiam vir scitus alterius hæc esse festivitatis. Respondemus Alterius quidem, o amice, non tamen alienæ, sed maximæ huic affinis, nam connexæ sunt inter se invicem, et altera pen det ab altera cujusdam instar catenæ revera aureæ Non ergo ut indomiti equi faciunt, divagata est quippe quæ pariter celebrantur ad gloriam gloriosa. oratio, quo non debebat, sed illuc tendit, quo di rigitur: nam etsi visa est digredi, tamen in illis erat, per quæ inferebatur, quod volebamus, et hoc ita esse ostendam. Quid igitur ex his concluditur? Illum, quem beata Virgo sine viro peperit, con junctum illi semper fuisse intime. Et quid inde? Quod ipsissimum gaudium, Filium, inquam, sem per inhabitantem in se habens suum cum gaudio spiritum manibus ejus commendavit. Et si hæc ita se habent, id quod omnes puto affirmaturos, digni sumus venia, quod simile quid nobis contigerit, atque illi, qui forte in pratum cujusvis generis flo ribus ornatum profectus, dum vellet unum legere, ab alio illectus illum decerpsit, victus nimirum ab ejus pulchritudine et fragrantia. Scio da'uros ve niam æquos auditores, si parum digressi sumus a materia præsentis celebritatis, et iis dicendis, quæ ad unam ipsam pertinent. Itaque reverta mur ad nostra, et cum jam probaverimus consen taneum et conveniens fuisse, mortem Virgini nul lum attulisse dolorem, hoc idem etiam, si placet, necessarium ostendamus. velut in fermento. O magnitudinem puritatis in nata erat vas plenum benedictionis, de qua prima Dei Matre, ob quam Creator ejus dedignatus non est, in ventre, quem condiderat, formari! 0 ge nerosum sensum in puella adeo tenera! O animuin in muliebri corpore immutabilem! Quid enim sin cerius, purius, generosius anima salutationem hanc arbitrata non fraudulentam, sed credente fieri posse materiali ventre suscipi totum fulgur divi nitatis, eodemque tempore Verbum sine temporis principio in sinu Patris principio carentis exsistere atque in hujus temporali utero gestari? Horuni, ut mea fert opinio, causa est assignanda Dei Genitri cis conscientia, quæ tantum animum addebat; fieri enim non poterat, ea puritatem non servante, et accredentem non præbente animositatem, ma guum hoc opus, et generosum ab ea præstari quare et verba ipsa, quibus usa est perspicue os tendunt, ipsam se non indignam tanto judicasse beneficio, ut Mater, inquam, ejus fieret qui stu pendum hoc opus patrabat. Non, non sit Manuæ, non Danieli, quanquam de visione eorum quid sen tiendum nescio, si accurate consideretur, aut quo tandem modo ad illos accesserit qui apparuit. Certe nou obscurum est, ipsi atque illis non æque appa ruisse habitum et splendorem angelicum, sicuti et colloquium cum B. Virgine non ejusdem erat hono ris, cujus et sermones habiti cum illis; siquidema, is dixit, Periimus, Deum vidimus, alterum vero fere defecit animus, penetrante nimirum timore dere pente in sensus intimos, et nisi ab utroque reces sisset citius visum illud insolitum, fortasse vita™ uterque citissime terminasset. Nam et omnes in universum quotquot visionibus dignati sunt, ea dem passi sunt, quæ et isti; at Virgo turbata primo in sermone, inquit: non enim ut illi ob aspectum angeli, idque ut ne videretur, quanta res esset sa lutatio, ignorare; mox sese obtulit Opifici fide sin cerissima plenam, ut materialis venter exciperet ignem immaterialem. Quantum vero hoc est, quod non Deus agat quæ supra naturam et rationem sunt, magna res est, nam et rerum naturan, et rationem ipse condidit. At Virginem se confidenter obtulisse talem ministram et verbis Gabrielis ha buisse fidem, res est plane omnium maxima. Osten dit igitur se ipsam Deo gratissimam Virgo, dum quod utrique naturarum posse contingere difficile cre ditu est, ipsa de se credit ac de Deo, creaturis excelsiorem, cum tamen creatura esset et ipsa. Itaque cum multa et magna sint, quæ Dei Matrem illam fecerunt, nullum est huic oblationi præſeren dum: quod inde liquet; nam neque archangelus ascendit, nec Deus descendit ut præfixumi ante sæcula mysterium ad finem pro salute omnium perduceret, nisi postquam admiranda illa verba ex ejus ore prolata sunt, et jure quidem optimo oportebat enim purissimam Virginem, cujus et anima et corpus omni labe carebant, quæ una ab omni æternitate inter homines sublimior exstitit, veteri maledicio, et humano generi corvo, ut quæ Cum enim verum, gaudium Dei Matri esset con junctum, quo malo posset illam afficere dolor vo. catam a Filio ad vitam immortalem illo migrationis modo? nam et ipsa revera ipsissimum erat gaudium; non modo quia e cunctis mulieribus sola eſſugit damnationem ob peccatum et partum in dolori i

hus, sed quia Mater etiam exstitit ipsissimi gaudii. tur? Quod si vel optimo temperamento naturæ Dolor ergo omnis abfuit. Quod si omnino placet, esto dolor accesserit, sed statim etiam recessit,” vix, ut ita dicam, suæ præsentiæ sensum præbens. Quoniam ergo dolore vacua erat Virgo, perspicuum est, sincerissimam adfuisse lætitiam. Certus autem sum, omnes mihi assentiri rationibus, quibus verum demonstravimus, persuasos, nihil purissimæ Vir gini optabilius fuisse, quam ex hac vita decedere; adeo grata erat illi mors, qua nos tristamur et jure quidem optimo. Nam quia nulla erat alia via qua posset abire ad Filium, nisi hinc demigrando, cum Filii consuetudinem exoptaret, quantum verbis exprimere nemo queat, necessario illud quoque exoptabat, per quod assequi poterat, quod ut suin mus finis optatissimum erat; hoc autem nemo mi retur; non enim quasi finem optabat sejungi ani mam a corpore. Quorum? hoc enim ſnisset aberrare a veritate: illa vero ab omni peccato semper fuit immunis sed cupiebat, ardebat, exoptabat mor tem, quasi vehiculum quoddam, aut navigium, quo transvehi posset ad immortale regnum, et vitam, Filium ac Deum, ad quem omnia desideria tendunt, ultra quem non licet progredi aut quidquam velle non enim potest esse satietas Dei, et bonorum illo rum, ut in hac vita contingit necessario, in qua res fluxas amamus, et non fluxis præferimus: fit enim, ut cum rebus fluentibus desiderium quoque animi vacillet, cum præsertim illud cito capiatur satieta te. Nulla igitur res poterat solari ejus animam sumino desiderio æstuantem, nisi ex hac vita deces sio. Quid si B. Paulus cupiebat dissolvi, et esse cum Christo? cui etiam David ac Simeon preces fundendo congruentia locuti videntur: ille dum ait Educ de custodia animam meam; et, Quando veniam et apparebo ante faciem Dei? (Psal. C\Lli, 8); hic autem cum dixit: Nunc dimittis servum tuum (Luc. 11, 29); quibus utique vocibus usi fuissent, arbitror, si opus fuisset, illi etiam qui suum pro Christo effuderunt sanguinem, et dolores intoleran dos sustinuere: et illi pariter, qui in spiritualia certamina descenderunt, confessorum cœtus, et omnino quibus uti scopus propositum est, quod est optimum, et solum illud spectant. Si igitur hæc ita se habent, auditores, qua ratione Dei Mater di cenda non sit longe maximo affectu in hoc laudabili desiderio plusquam alii fuisse? Certe in illis etiam ve hementissimus fuit iste affectus; nec aliud optabant quam, si quid præcipuum erat, conferebatque sua pte natura ad hoc, ut essent cum Christo. Verum illis Virgo tanto excellentius optavit, quantum dis criminis est inter ipsam et illos: tum ratione sanctitatis et virtutum officiis, quantamcunque quis animo præfixerit hujus rei mensuram, tum ratione conjunctionis cum Deo, cum is satus ipsius exstiterit; qua quidem in re nullam est invenire mensuram. Cum igitur tanto desiderio flagraret migrationis e terra in cœlum, ubi tempus advenit, quod optabat perpetuo, quidni gauderet ct lætare præditis dum morte solvuntur, aliquod molestiæ veɛtigium brevissimo tempore subest, non est mi randum: homo enim Virgo erat, et oportebat illam naturæ congruentem esse, non adversariam illi videri, quod fuisset et secum pugnare. Naturæ igi tur delitum divina Virgo penitus non aversata, cum si aliter factum esset, res absurditate non ca reret, secuta plane est rerum naturam et aliquan tulum, uti jam diximus, molestiam cepit. Nec tamen ex hoc videor meis ipsis sermonibus adver sari, quasi contraria affirmantibus, non enim pos sunt velle impossibilia. Sed exordium sermonis mei, et quædam addita postmodum exordio corona, luculenta mihi defensio sunt. Etenim probari non poterat, immaculatam Virginem omni dolore ca ruisse, sed pro naturæ legibus momento temporis communis hujus mortis percepisse dolorem, verum tanta affluentem lætitia ut prorsus ab ea mæror om nis effugerit, cessit enim se fortiori. Ita et ejus Filius, assumpta nostræ carnis massa, noluit iis carere, quæ carnis sunt propria, sine quibus homo in suis naturalibus esse perfecte non potest: tri status est, dolore affectus, non solum in cruce et Passione, sed etiam quando Lazarus mortuus est, lege nostræ naturæ lacrymas emisit ex oculis: ex itinere defatigatus est, ciboque indignit, et somno ac potu, ac summatim iis, quibus fluxa nostra continetur vita, quæque in se corpus non recipit, nisi prius ex eorum indigentia condolescat. Adeo fuit nostri amans Salvator; non enim carnis et sanguinis particeps factus contentus fuit, et collatis in omnes beneficiis, non ulterius progredi, sed quasi fieri non posset, salvari hominem, ipso non patiente, Passionem et mortem optavit, tam exuberanti affectu ut non possit exprimi; et testatur illud Baptismo habeo baptizari, et quomodo coarctor us que dum perficiatur (Luc. x11, 50). Quare et contri status est, doloresque expertus in cruce. Cæterum doloris tempus brevissimum, ut merito ne dici qui dem fortasse tempus possit; sed gaudii tempus dolori succedentis et ineffabile est et interminabile. Quod si hæc de Salvatore dicta vera sunt, annon erit minus piæ mentis de Matre ejus diversa sentire? De cebat sane Dei Filii Matrem Filio et manibus ejus cum lætitia commendare spiritum, sicut ipse in manus Patris. Quin illud etiam decebat Matri plus quam cæteris omnibus in quavis humana re conve nire cum Filio. Etsi natus ejus pro gaudio sibi pro posito, ut Paulus ait, ego vero dixerim pro gaudio tunc præsente, sustinuit crucem, confusione contem pla (Hebr. x11, 2), et omni dolore amato, ut paulo ante ostensum est; par certe erit et æquum, imo. etiam plusquam par erit Matrem quoque ejus mo rientem pro spe proposita, quæ plane dubia non erat, nullum fere dolorem sensisse. Hæc porro esse rationi consona, nec abhorrere a sensu pietatem colere volentium, ostensum esse arbitror ex dictis. Verum ut immorantes pergratum faciamus iis qui

terrent, et pavorem incutiunt animis non corum non libenter audiunt, hæc insuper addimus. Atque uti- mortalium timida. Hæc et similia universos plane nam quæ dicenda sunt non ut inania excipiantur, sed primo quidem ad utilitatem vestram, qua mihi nihil antiquius, cum iis vehementer ego delecter, per quæ vos possitis esse felices. Deinde sint ¸etiam opto non injucunda ut spero; quandoquidem et illam cui offeruntur hæc loco muneris, licet ab ejus dignitate plurimum distent, et rerum nostra rum nihil prorsus indigeat, at libenter tamen acce pturam scio quod a benevolo famulo offeratur. Puto autem confitendum esse nos a scopo non aberratu ros, favente Dei Genitrice, per quam imbecillis difficillima facillima fiunt. Dico igitur tria esse pro pter quæ omnes mortem pertimescunt. Primum quidem, quod non est valde manifestum conscien tiæ quid futurum sit in altera vita quando univer sum genus nostrum surget a Deo judicandum, nisi cui divinitus fuerit revelatum. Secundum quod discessio fiat ab omni genere voluptatis, et cogna tione, et amicis, et antiqua consuetudine, et hujus modi. Tertium commune hoc, quod anima separa tur a corpore, ex quo fit, ut compactum ex elementis corpus corrumpatur, quod naturaliter omnia fugiunt. Cum ergo tria hæc sint quæ sup ponimus, quibus concludendum est quod volo, exordiendum a medio statui. Sane iis qui tenentur vitæ desiderio propter præsentia tantum, qui hæc etiam quasi finem ultimum sectantur, intoleranda est merito mors, ut quæ illos a consortio rerum sibi pretiosarum sejungat, quibus veluti pueris, et generoso animo nolentibus uti, sed ficta hæc el umbratica præferentibus veritati et stabilitati mors jure terriculum est, et detestanda magis quam că teris. Ut enim affecti sumus ad præsentia, ita et separantem ab illis mortem toleramus. Nam si vi riliter proclivitati ad infima resistamus, levior no bis videtur mors spe bona plenis. Quod si ad po tiora segnes fuerimus, illam non mediocriter ex horrescimus. Porro iis qui turpius indigniusque aguntur ab affectibus, quam mancipia, naturaliter ratione subjectis mors et est, et videtur longe gra vior ac molestior; ita ut, quanquam res dictu mira est, cum multo majori adnixu voluptatem specta mus, quodque videtur celeberrimum, rationem non sequentes ducem, fiamus tunc, ut ita dicam, magis mortales quam sumus. Cum vero honestum ac bo num spectamus fiat quodammodo in nobis morta litas: Tantum pollet in nobis arbitrii vis. Satis di ctum arbitror de morte, licet propositum nobis non esset de ca philosophari, quomodo, et quamobrem, et quibus magis, et quibus minus, quibus etiam in toleranda sit, ac terriculum valde molestum. Carte rum reddendæ rationis anteactæ vitæ timor, quod primo loco diximus, et judicii dies, et horrendum tribunal, et satellites regi et judici astantes qui statim quod ille cogitaverit exsecutione mandent, et insopitus ille vermis, et tenebrosus ignis, et ad hæc incertitudo sententiæ. Quis enim cognovit sen sum Domini? (1 Cor. 11, 16), et Cogitationes, inquit, tantum qui rerum præsentium illecebris deliniun tur, qui nec vivere vellent, ni sibi liceat indulgere genio, sed virtuti quoque deditorum, qui concupi scentiam et iram rationis freno regere volunt. Subit enim omnibus et horrorem injicit, non tamen pari modulo. Siquidem ad cujusque vitam hæc variantur. Itaque et eos qui sancte vixerunt, et qui secus, incertitudinis formido adoritur, ad justi tiam respicientes humanam, quia non justificabitur, inquit, in conspectu tuo omnis vivens (Psal. CXLII, 2). Si enim B. Paulus, cœlum ille contingens animus, vas electionis, nihil sibi quidem conscius est, sed non in hoc justificatus est, ut ille ipse ait, quis, quæso, alius, si sapiat, de anima sua confidat, quando Salvator sedebit ad judicandum æquissimus et nullius deceptionis capax, rationem exigens ab unoquoque, non eorum tantum quæ egit et dixit, et cogitavit, sed etiam quæ agere, et dicere, et cogitare debebat? () qualiter tunc mei similes tre more pavescent, quibus nulla cura fuit hæc obser vare, nec libuit (utinam haud ita esset) ad Creato ris voluntatem se accommodare? Qui judex, cum sederit, non habebit opus accusatoribus, Libellis, non testibus, sed gesta a nobis melius ipse novit, quam ipsi nos. Hac igitur causarum serie ob quas horribilior nobis et seipsa videtur mors, omnino superior erat gloriosissima Creatoris Mater. Nam neque incerta judicii sententia, per quam sane pandentur tenebrarum præsentis vanitatis occulta, poterat ejus cogitationes turbare, neque ex hac vita migratio. Et jure quidem optimo: sum mam quippe illi constantiam ac fiduciam præbebat consuetus ab ineunte ætate ascensus ad Deum et proveniens inde gratia, sive deificatio. Quare non erat formidanda ferenda tunc sententia qua dam nantur qui contumeliosi sunt in legem Filii ejus, nec ægre ferenda decessio ob caducarum rerum deperditionem. Beata enim Virgo adhuc etiam vi vens pro nihilo ducebat et inane habebat quod tenendo nou tenetur, et elabitur, dum manu pre hensum est; tales vero sunt res hujus sæculi, ut abstineret atque ab eis omnino refugeret, nisi quantum necessitas cogeret, ne interiret corpus, si negarentur illi per quæ sustentatur: quod et nova et antiqua pariter lege vetitum est, et apud pluri mas etiam barbarorum nationes. Itaque omnibus quæ sensum illiciunt et decipiunt aspectu suo, ac mani hac gloria tenebras animæ effundunt, superior erat. Quidquid enim non erat animæ fructus, ali monia virtutis, aut non faciebat ad profectum spiritualem, nullius plane momenti sacratissimæ Virgini, et alienum habebatur ac ludicrum et puerile solatium, umbra, somnium, fumus, el si qu:d his levius dicat quispiam. Et propterea Virgo hæc gloriosissima, dum esset in vita, tantum ab horrebat ab iis per quæ nos vincimur, quantu.¡ı mortui vita oliau defuncti. Quomodo ergo moleste

terret decessum ab ifs quorum nullo tenebatur affe etu? aut eur angeretur ab eis quibus, cum posset, nen ollectabatur, sed valere dicebat, voluptates, et falsi nominis gloriam, et quod hominem hominibus videtur reddere sublimiorem, cum ex lnto eodem et massa compactus sit? Diceret illi theologorum supremus post theologum tonitrui filium Gregorias Nazianzenus, et blandimenta consuetudinis etiam ex re nostra, et haberi a nobis in pretio, qui ama mus et admiramur, quidquid deorsum fertur, et serpit instar colubri: at quibus studium est spiri tualia quærere et sublimia, caput quæ erigunt sursum, illud ad inferiora flectere exosum est. Dolet igitur repentibus humi rerum caducarum amissio. Qui etenim futura non negligebant, quo modo præsentia spernerent? At cui terrenorum cura postponebatur, certe abjungi etiam ab illis nulla erat sollicitudo. ut suum uterum exhibuerit locum universa implen tis, et nullo circumscripti loco. Arbitror enim im mensam animæ ejus pulchritudinem e virtute pro venientem non fuisse posteriorem causam, cur ex ea Deus carnem assumeret. Quinimo ipse, qui incarnatus est, voluntatem ejus ducendi vitam Deo placentem, mandatisque ejus inhærentem an teposuit muneri gestandi illum in ventre et lactandi uberibus. Nam cum illa propter hæc beata excla maretur, ipse, Quinimo, inquit, beata est, quia verbum Dei audit, et illud custodit: ex quo pla num omnibus fecit, utrum ex duobus præſerendum sit, et beatius jure habendum, partus videlicet, an virtus. Nemo enim adeo desipuerit, ut cum puris sima Virgo beata ob partum affirmaretur, alium existimet beatiorem a Salvatore dictum propter mores. Verum probata mulieris voce, agnitione, benevolentia et probitaté per verba illa, Quinimo, dictum ejus sapientissimæ comprobavit; deinde sequenti sermone quasi Matrem cum Matre con ferens, verbis illis usus est quæ dignum erat ab uno ejus ore proferri. Dum enim docebat illain mulierem, omnes in sublimiorem eveliebat sensum. Arbitror autem, si opus esset clarioribus verbis ex plamare sententiam, ita illum dixisse, qui homo fieri voluit: 0 mulier, quæ beatam prædicas, vere beatam oportebat Matrem esse mihi illam, cujus anima incredibili pulchritudine esset ornata, et qualem nulla unquam habuere tempora. Itaque prævio in ipsa summo candore ob eximiam animi integritatem, sublimitatemque ac modestiam, sub secutum est, ut mea fieret Mater, factumque est, nt ad lucem, quæ ejus animam inhabitabat, me lucem insuper acquireret omnium luminum creatri cem. Amant enim omnia, quæ affiuitate conjuncta sunt, accedere ad affinia. Ita sane. Cum vero exe gisset necessitas, ut impassibilis et immortalis passibilem et mortalem assumeret carnem, ut (si explicandum mihi est non magis sermonibus Tri nitatis hac de re consilium antiquum, verum et maximum) suscepta Passione, et morte, et qua dam corporis gustata corruptione, omnes homines si vellent, a passionibus et morte et corruptione liberaret non enim erat afferenda vis, sed ro lentibus conferenda salus: dedit potestatem (in in eum, filios Dei fieri. Quare Trinitati quidem quit) præcipuo dilectus illi amore iis qui credunt tum ob consilium istud pro nobis illi coæternum neque enim habet principium temporis Dei consi lium, sed ab omni æternitate commune est tribus consubstantialibus personis, quæ proprietatibus distinguuntur: tum quia illud suo tempore imple vit, agendæ sunt gratiæ; beatissimæ autem Virgini, tum ob virtutis officia, tum ob inde provenientem vitæ commendationem, propter quam Dei Mater est facta. Sed jam tempus arbitror contrahendi desiderium, ne simul cum immorandi aviditate protrahatur non deficiens oratio. Eveniret enim nobis dum satisfacere illi conamur, quod et pueris Quare tristitiæ nobis et terricula suapte natura accidunt, et quodammodo utrinque appetimur, tum præsentium amissione, ut diximus, tum pa vore futurorum, ut jam ostendinius: quorum neu tro beata Virgo petita est. Oportebat enim migra Lionem quoque ejus esse naturæ superiorem, et nostræ non assimilem: cum in ea quidquid fuit natura sublimius fuerit. Ita plane. Cæterum dolo rem illum, qui profunde animam attingit in morte (quod tertium et postremum est) communem ha bere iron dedignata est beata Virgo cum universo mortalium‘genere; licet non æque ac cæteri fuerit illum experta. At quid ego abutor æqualitatis n10– mine, ubi nulla mensura, nulla prorsus Beri potest comparatio? tanto enim intervallo distant a nobis quæ spectant ad Virginem, quanto amplius est bulla coelum. Non ergo illam mors, etsi omnes bomines cum dolore tollit, alio modo sustulit, quam quo diximus, nimirum sicut Filium; et ad hoc tantum, ut homo esse dignosceretur. Sed de his satis, quod attinet ad separationem animæ et corporis` beatissimæ Virginis; nam cœlesti ejus animæ superna ac divina pervaganti omni tempore mors jucunda potius (ut principio sermonis dixi), quam molesta procul dubio censetur, ut quam illuc transmittebat, quo abire cupiebat, ad suum Filium, ad ejus Patrem, ad Paracletum Spiritum, sacro sanctam ipsam Trinitatem apud quam est vera lux inaccessibilis, indeficiens voluptas sine satietate, corona immarcescibilis, vita æterna, béatitas, ubi plene liceret illi participem esse regni et honoris Filii excellentiori modo, utpote Matri, quam potiri possint, qui virtutis nomine primas omnium fe runt. Quid illos dico, quandoquidem et mentes incorporeas sua gloria longe superavit? Eo porro magnitudinis evecta est, ut supra diximus, imo vero ut nullus explicare valet sermo, non sulum quia peperit salutem et redemptionem et sanctifi cationem animarum et corporum nostrorum, sed quia etiam puritate supra modum et inenarrabili erga Deum affectu animam et corpus talia reddidit,

qui suam in muro umbram nituntur apprehendere. dixit, si conferre licet. Si quidem illi mors præsù Quapropter suspensis prioribus animi sensibus, ad portum silentii sermonem nostrum deducere jam annitemur,nec audiemus amplius animi motus sandentes, ut encomiorum Virginis satietas nos capiat. Deponendum igitur illud desiderium, quod nullum afferre solatium potest, et studium assidue auget. Gaudeamus affatim, o cœtus, Deo, addo, etiam mihi charissime, et gratulemur Dei Matri ad Filium cum lætitia commeanti. Tragici et lugu bris nihil admittatur, nec ullius vultus præseferat tristitiae vestigium, sed omnia puram exprimant læti tiam, hilaritatem, jucunditatem, et ingens gau dium. Oportet enim benevolos famulos cum Do mina gaudente gaudere, ut etiam simul tristari, si tristaretur. Quidni enim jure optimo exsiliendum sit, et exsultandum, hilarique vultu, et tripudiis canendum abeunti Virgini, una cum angelis et martyribus, et confessorum choris? Quandoqui dem quod cæteris omnibus intolerabile fecit natura, hoc vehementissimi materies gaudii et oblecta menti supra modum (ut exordiendo dicebamus) gloriosissimæ Virgini exstitit; exstincta (ut ita dicam) flamnia diuturni desiderii, migrationis (inquam) ex hac vita. Cupiebat enim dissolvi et esse cum Christo, magis quam Paulus, qui hoc tit, ut oculis animæ desideratum sibi videret im mortalibus immortalem longe quidem felicius, quam dum ulnis gestaret illum, et lacte nutriret. Non tantum igitur gratulemur gaudenti Virgini ine narrabile gaudium, sed illud quoque addamus. In cœlum ipsa eunte simul et nos ascendamus ala criter quotquot ardente ejus desiderio flagramus, et fieri hoc poterit, si purgata mente et ratione ad lucem ejus contemplativæ animæ vi, quantum fas est, prope accedamus. Quod si taliter affecti erimus, rejectis tenebricosis, puri cum pura per petuo erimus, perque ipsam cum ejus Filio ac Pa tre et Spiritu sancto, Trinitate beatissima; fas quippe non est impuro et non purgato purum at tingere. Porro tenebrosa rejiciemus et sordida, lu cidique erimus et puri, si, ut compendio dicam, declinantes ab omni malo (ut inquit David) feceri mus omne bonum, ut per hæc velut instrumenta, et in præsenti vita favorem ejus et gratiam me reamur, et cœlestium flamus bonorum compo tes maternis precibus Virginis potentissimæ apud Filium, quem decet omnis gloria, honor et adora tio eum ingenito ejus Patre, ac sanctissimo bono et vivifico Spiritu nunc et semper et in sæcula sæculorum. Amen. AD SANCTISSIMAM DOMINAM DEIPARAM PRO PRÆSENTIBUS PERICULIS. Ode 1. Omnis ordo atque ætas fidelium, ad Matrem Dei, omnium moderatoris, voces tollamus, populum tuum libera a calamitatibus, tuæque civitati victo riam adversus hostes concede. Vides, Virgo, Chaganum alium hostem graviter prementem bæreditatem tuam: ut eum, qui hunc ipsum progenuit, ita istum et illius asseclas fuŋ ditus dele. Quain multis molestis ac duris populus tuus, o omnino inculpabilis, afflictus est, et nisi velociter ipsa precibus tuis succurras, pessumibunt omnia gravissima jactura. () Virgo, quæ cœli terræque, et omnium quæ'in eis sunt Conditorem omnisque carnis moderatorem secundum carnem peperisti, apud ipsum pro nobis fiducialiter intercede. O Virgo, quæ Deum ineffabiliter peperisti, Advo catam agens apud eum pro iis, quorum gratia, ipse commiseratione motus, mortalis factus est, votum asscqueris. Ideo nec moreris Ode II. Quoniam multis calamitatibus, ut nunquam antea, onines, o augusta Puella, premimur populus tuus; tu nunc studiose ante finem præveniens a malis nos eripe. Sola Dei misericordia per tuas intercessionès, o Virgo, confidere nobis datur, etenim vita in malis versatur, ut famuli fideles spes nostras assequa mur, o omni laude dignissima. Tu, o purissima, Portus nobis es et Propugna culum, in te spes nostras pie collocantibus: nunc igitur talis appare, gravissima jactatis tempe state. Præses, et tegmen forte, et munimentum ap pares tu, Deipara, omnibus ad te accurrentibus cito affer opem. Ode III. Natura nostra primæva prævaricatione vulnerata est. Nihilominus Deus ille, cui tu, Puella, Mater cs, multa misericorditer passus et crucifixus jam antea ipsam a corruptióne et inferno liberavit.

Eidem ergo nunc supplica, ut liberet ab hostibus multoties Deum commoverimus, quantas panas te Ødeliter laudantes. Ode IV. Sexcentis erroribus lassati in altum caput sub levare omnino non possumus. Tu ergo, o purissima, Deo ferventer supplica pro nobis. Cœtus te laudantium, o mundissima, ad tuum templum fideliter accurrentes, atque ingruentium calamitatum propulsationem exposcentes, spes suas assequantur. Impossibile est, o immaculata, præsidium tuum Invocantes, irrito voto frustratos reverti. Quamob rem ante te procidentes, te fideles rogamus, ut ab hostibus nostris redimamur. Plurimis gratiis tuis antea potiti, o Deipara, Ave tibi acclamamus teque obsecramus, o glorio sissima, ut adversus hostes te inhonorantes, tuis victoriam largiaris. Ode V. Spiritus quidem carui malæ, caro autem passio nibus, heu mihi, turpiter subjecta est, o purissima quamobrem nos in malorum multorum discrimine constitutos libera, Dei Mater, intercessionibus tuis. Corpus peccatis plenum est, anima vero malis gaudet sermo, cor, mens ad pejora inclinat, et nunc in rebus calamitosis versamur, tu vero, Virgo, ab his libera servos tuos. Præveniat nos, o bona Domina, consueta Filii tni omniumque Dominatoris misericordia, que molesta omnia nobis instantia depellat, et libera. nos ab erroribus, intercessionibus tuis. Res graves multifariam nunc nobis impendent. Has tu cito, o Puella, dissipa in morem ſumi, ven ti vehementis impetum nullo modo sustinere valentis. Ode VI. Vitæ commotio, o Virgo, animam turbat, turba tiones usquequaque inferunt difficilia nobis boc tempore, hæc quantocius precibus tuis propulsa. Rerum molestarum fluctus navim illam demergere minantur, cujus tu, Dei Mater, manu tua guber nacula moderaris, hos igitur sterne, et tranquilli tatem precibus tuis concede. Multis lacrymis opus est, o Virgo, nobis qui Christi præcepta aspernati sumus, propter quod cum rebus sinistris luctamur, ab his nos redimo ad optimam vitæ rationem traducens. Si tuos, o sanctissima, nune ab hostibus libe raveris, nihil erit novi; magis autem erit tua vetus consuetudo, o vertex bonitatis; ab his itaque ut liberemur celeriter largire. Ode VII. Unum quoddam præceptum transgressus est, væ nobis, o Domina, primus pater Adam, et facti sui pœnam statim dedit Deo. Cum vero ad iram dare oportet! Sed liberes tu nos. Nec propheta, nec princeps, nec dus auxiliari nobis hodie potest, nec ullus est, qui cohibeat res alversas, omnes enim Deo sunt obnoxii criminis. () quam graves pœnas exspectare æquum est, nisi ta, o purissima, præripias! Mystice nos baptisma e servis malis Dei pueros effecit, peccatum tamen fiduciam nos habere non sinit. Propterea, o sanctissima, calamitatum mul titudine circumdatos intercessionibus tuis libera. Nequaquam præcepta Dei, omnium Principis, ser vavimus, o purissima; undique igitur contra nos hoc adversitatum flammam vehementem excitat. Sed tuis ad Filium tuum precibus illam exstin guas. Ode Vill. Salvatorem mundi peperisti, o Domina, bonum ac beneficum te glorificantibus. Hunc ergo janı manu exora, ut ab hostibus liberet tuos, dum multi exstant fideles. Filius tuus, o Virgo, liberavit tres pueros ab igne voracissimo, omnia quippe potest. Hujus ejus dem manu libera nos omnes, o Sponsa Dei, a gentis immanissimæ furore. Deus per plurimam misericordiam incarnatus est ex te, o Puella universos salvare volens. Hunc vero, o purissima, erroribus nostris propitium red dere posse, confidentiam habes: accelera igitur, o Dei Mater. Ille quem genuisti, magis gaudet donare gra tiam quam ii, quibus ipsa datur, gaudeant acci pere. Proinde tu apud illum pro nobis legatione fungens universa expedias. Perge itaque, o Dei Ode IX. Deum, o Virgo, secundum carnem genuisti, qui etiain pro nobis voluntarie passus est. Cum susti nuisset autem mortem, mortis viuculis eos absol vit qui erant in inferno. Huic igitur supplica ut ii qui te laudant, a rebus sinistris valeant exsolvi. Hominum genus Deo peccavit, et usque nunc procedunt, o intemeratissima, sed non sunt homi num errores hujusmodi, quos Dei sanguis eorum gratia effusus mundare non posset. Ideo nunc ipsum pro nobis, o Domina, exora. Hostis tyranni antiqui potentiam disperdas, o purissima, velut mollem et enervem intercessioni bus tuis, atque illius fastum in altum sublatum dejicias, o Virgo, tuosque servos cum rebus gra vibus innumeris luctantes velociter invise. Eos qui nos hoc tempore terrent, o purissima, tu trepidos ac timidos in fugam conjice et horum prosperum cursum ipsa reseca. Da autem populo tuo, ut statuere possit ex ipsis tropaa, ut olim majoribus nostris statuere dedisti.

Ex Jo. Sambuci V. C. Bibliotheca. Joan. Leunclavio interprete *. his accedit reLISARII, NERITINORUM DUCIS, EJUSDEM ARGUMENTI LIBER, CUM Aliis að PRINCIPUM STUDIA PERTINENTIBUS, NEC UNQUAM HACTENUS EDITIS. AD FRANCISCUM MEDICEUM, MAGNUM THUSCIÆ DUCEM (Basileæ, ex officina Petri Pernæ, 1578, in - 12. ) Inter multiplices Italiæ plausus, exterarumque nationum faustas acclamationes, gratulantium tibi, Francisce dux, ob natum nuper Philippum filium, Mediceæ columen familiæ, nec nostræ silere Musæ voluerunt, eum præsertim nactæ interpretem atque internuntiuni, qui et propter imperatorii generis majestatem ab aulæ tuæ aditu non excluderetur: et præter hoc gratulationis officium, id secum munus adferret, quod olim augustæ indolis puero in spem successionis amplissimi Thusciæ regni educando, magna recte administrandi et conservandi imperii paterni, adminicula suppeditare possit. Est is Palæo logini sanguinis insigne lumen illud, Manuel imperator Byzantinus, summi princeps ingenii, summæ que doctrinæ, cui nullum illa sæcula parem tulisse, si recte virtutes ejus æstimare volemus, nemo non lubenter fatebitur. Non jam prolixe generis nobilissimi seriem cum rebus gestis commemorabo. Notus est ex historiis Michael Palæologus, qui primus splendorem imperatorii nominis intulit in familiam suam, quam, si Otomanici generis incomparabilem felicitatem excipias, solam Deus continua ducentorum prope annorum successione heavit. Hunc secutus est in regno Andronicus filius, Andronicum Michael secundus, Michaelem secundum Andronicus item secundus, Andronicum Joannes, cui quatuor omnino fuere filii, An dronicus, Demetrius, Manuel hic noster et Theodorus. Imperante Joanne, successus Barbari contra nostros habere majores, quam unquam antea, cepere. Quapropter optimus princeps, ut saluti suorum ac totius adeo reipublicæ Christianæ consuleret, quaerenda statuit auxilia, quibus formidabiles Barbarorum progressus reprimeret. Itaque triremes conscendit, Venetias proficiscitur, Italos principes adit, omnes periculi communis admonet. Hinc in Galliam et semotam ab reliqua Europa Britanniam contendit. Ubique na viter susceptæ pro salute publica legationis munus exsequitur, sed irrito, proh dolor! eventu; propter de testabiles principum Christianorum discordias, quibus hodieque res nostras pessum ire videmus. Quippe Gallia tunc discidiis intestinis gravissime laborabat, sub rege Carolo sexto, qui puer erat, proceribus quibusdam funestas inter se simultates exercentibus. Omnia frustra molitus, Venetiasque reversus, per summam insolentiam a Venetis quoque mercatoribus indignum in modum excipitur, qui prius eum se dimissuros negarent, quam nummos, iter in Galliam Britanniamque facturo creditos, cum immodicis usuris reddidisset. Nefarium profecto facinus, inquies: sed Andronicum filium magis erga se impiumi et ingratum expertus est. Nam cum domo profecturus ad conquirenda nostrorum procerum subsidia, Byzantio hunc præfecisset ac deinde, quibus in angustiis versaretur, ei significasset: nullam filius pa ternæ calamitatis rationem habuit, sed tantis in ærumnis auctorem ortus sui, secundum Deum, morta lium scelestissimus hærere passus est. Hoc casu paterno Manuelis hujus, quem nunc ad te mittimus, sin gularis in parentem pietas atque virtus enituit. Nam cum Thessalonicam administraret collectis e diti one sua nummis, qui patri redimendo sufficerent, Venetias profectus, eum ab asurariorum injuriis vindicatum in patriam reduxit. Hoc facto, patris animum arctissime sibi devinxit; habuitque pietas hæc De aliis Manuelis scriptis quæ in hoc libro insunt, vide Fabricii notitiam supra.

ca præmia divinitus, ut Manuel imperio paterno potiretur, Andronico primogenito et Joanne Andronici filio prorsus exclusis. Quanquam enim ad Bajazetum, Amuratis filium Barbarorum tyrannum, hi duo pro fugerunt, ejusque copiis auxiliaribus adjuti, Constantinopolim occuparunt, imperatore Joanne patre, ac Manuele filio, qui capti sunt, in duros carceres compactis: tamen favore propitii Numinis factum est, ut exacto triennio salvi tandem evaderent, frustra multoties monente Bajazeto tyranno, ut interficeren tur. Nimirum nequit in eos humana sævire crudelitas, quos divina providentia tegit. Bajazetos ipse, mutata voluntate pristina, Manuelem restituit: Andronico et Joanne in aulam suam deportatis, ubi vi ctum haberent, quam diu superstites essent. Tanta vero magnitudine animi præditus erat Manuel impe rator, ut cum Bajazetus immensam ab eo pecuniæ vim posceret; atque uti suam in aulam veniret, ad hibitis gravibus minis; mandaret, in neutro tyranni postulatis pareret. Existimabat enim fortissimus princeps, etiam debilitatis imperii Byzantini viribus, nihil contra dignitatem ejus loci atque ordinis, in quem a Deo collocatus esset, admittendum. Hac de causa rursus in periculum amittendi regni venit, cum denuo manifestam benigni numinis opem sentit. Bajazetus enim barbaro furore percitus, summis viribus Constantinopolim obsidet ac oppugnat; quæ quidem obsidio totos decem annos duravit. Interea Manuel animum nullo modo despondet, sed paternum imitatus consilium, Joanni, Andronici fratris filio, urbis obsessæ cura defensioneque commissa, in Italiam ad pontificem, Mediolani ducem et Venetos pro ficiscitur. Hinc abit in Gallias, ubi Carolum regem phrenesi laborantem reperit. Nusquam quidquam opis impetrat. Cumque morbum regis diuturniorem fore prospiceret, per Germaniam et Pannoniam do mum revertitur. Omni destitutus humano præsidio, Deum sibi præsentissimum experitur. Nam Bajaze tus obsessor urbis prælio victus, in Tamberlanis Scytharum principis potestatein venit, nec ad mortem usque se rursus ulla ratione in libertatem asserere potuit. Ingens hoc Dei beneficium Manuel hymno ce lebrat, quem hic in extremo legimus. Nec multo post, ut suos a Barbarorum injuriis tutaretur, Isthmum Peloponnesi muro claudit, exstinctoque Bajazeto, perpetuam cum Mahometo, ejus filio, pacem facit. Ta lem tantumque principem, tamque Deo charum, ad te, Francisce, procerum Italorum decus, ablegamus ut tibi libros hosce suos, qui rationes educandæ regiæ sobolis continent, offerat: non quod tu præce ptis hisce indigeas, qui jamdudum maturi sapientisque principis numeros imples, sed ut aliquando Phi lippi tui, cum feliciter adoleverit, studiis et usui serviant. Erit autein, ut spero, non ingratus hic hospes tibi, qui cum augustæ familiæ ornamentis doctrinæ laudem conjunxit. Semper enim hoc peculiare. fuit Mediceæ genti vestræ, ut omen doctrinam liberalem, et viros ex ea claros, humanissime complecterentur. Magno illi Cosmo, qui primus suis prælucere majoribus cepit, Chrysoloras et Argyropulus, homines Græci, litterarumque Græcarum per Italiam, Germaniam et Galliam propagatores, in deliciis et amori bus fuere. Nepos autem ejus Laurentius quanto Janum Lascarim natum ex imperatoria stirpe Græca, Demetrium Chalcocondylam, Michaelem Marullum Tarchaniotam illustrem virum, in honore habuit? Denique Cosmus pater, ut alios omittam, majorum vestigiis insistens, cum aliis rempublicam litterariam beneficiis affecit; tum nobilissimos illos Pandectarum Florentinarum libros, tam sancte sæculis tot adser vatos, immortali sua cum laude nobiscum communicavit. Horum exemph tu quoque procul dubio semper imitabere, qui cæteris in rebus avitas patritasque virtutes, et egregia facta, jamdudum non solum æquasti, verum etiam magnum iisdem laudis gloriæ dignitatis amplificatæ cumulum adjecisti. Vale. D. VII Id. Januar. Vienna Pannonum. Jo. Leunclavius Germanus.