potius, quam seniorem ac magistrum, discipuli aut amici juvenis gratia opus illud elucu brantem designant. Præter Annales scripsisse Dissertationes theologicas ex specimine Pontani nostri opera edito didici; Epistolas quoque V. C. Leo Allatius adjungit, quas nondum vidi. Cætera de eo mihi ignota profiteor. Hoc certe exploratum studiis a puero deditum fuisse, pilónovov xal piloµaß, qui tot tamque varios, sacros profanosque scriptores evolverit, ex eorum operibus illustria quæque excerpserit, miroque artificio in unius orationis seriem contulerit. Ad Græcum Annalium textum quod spectat, illum ex duobus Claromontani nostri collegii exemplaribus describendum curavi, eorumque lacunas librariorum fraude aut incuria fre quentes, partim ex Fontisebraldensi codice a celsissima principe sacri illius parthenonis antistita generali, Joanna Baptistide Borbonia, mihi humanissime communicato, partim ex submissis Roma Vallicellani, ac Monachio Bavaricorum codicum subsidiis à VV. CC. Luca Holstenio et Simone Wagnerechio S. J. P. subsidiis supplevi, variantes lectiones ascripsi, Leunclavii interpretationem in plerisque emendavi, aliaque insuper adjeci, quæ ex Ad notationibus commodius repetentur. Unum tamen hic omittere nequeo, Joannem Meursium, delibatum ex Parte 11 Annalium nostri Glycæ tevµáxtov, a Julio Cæsare ad Constantinum Magnum, Græce ac Latine Lug duni Batavorum edidisse, et Theodoro Metochitæ falso tribuisse, additis brevibus Notis et Nicephori Gregoræ nænia: quæ suis locis inserere non dubitavi, ut nihil necesse sit iterum prælo subjicere Romanam illam, ut appellat, Historiam. Tantum te morabor, erudite lector. Vale, et quod facis, studiis nostris favere perge. AD GENEROSUM ET ILLUST. VIRUM, JOANNEM BARONEM KITLICIANUM, CRAINI AC DRENCAVIÆ DOMINUM, IN ANNALES GLYCÆ LATINOS PROŒMIUM. Est in familia Cæsaris nostri, Domine, vir præstans ingenio, cognitionis varietate, rerum usu, et virtute propemodum singulari, Sambucus ille meus: cujus ego frequenter apud amicos, et jucunde quidem, recordari soleo. Nam iis dotibus, supra complures hujus ælatis ex doctrina claros homines, divinitus est exornatus, ut inter nos jam ab annis aliquot amicitiam non vulgarem civisse, non ex animo gaudeam solum, verum etiam in aliqua felicitatis parte ponam. Cur enim illum hominem non maximi faciam, qui publicatis egregiis ingenii monumentis, emblematis solerter excogitatis, et per arguta quædam idyllia decla ratis, Dioscoride purgato et illustrato, varietatum librís non illis quidem adhuc editis, sed suo tamen tempore proferendis, omnes in admirationem sui rapit? Ne dicam, quantuni in eo laudis mereatur pervestigande antiquitatis indefessum sane studium, quo non sine magnis impensis tot rarissima priscorum numismata conquisivit, tot eximios in omni disci plinarum genere libros ab interitu vindicavit: quos ipsos aliorum quorumdam invidorum more non intra carceres et septa privata coercet, sed animo libente (quæ viri perhumana benignitas et memoranda liberalitas est) cum universis communicat. Imo non ipse tantum iis expoliendis et ad editionis maturitatem perducendis incumbit, ut publicam ad utilitatem in medium prodeant: sed etiam aliis pleraque velut extrudenda mittit, ne quod nostrum scilicet commodum remoretur, dum ipse gravioribus curis et occupationibus impeditus, bonorum desiderio, thesauris longe pulcherrimis ex caligine quarumdam quasi latebrarum eruendis, satisfacere nequit. Atque hujus sane tam sancti, tam laudabilis instituti fructus amplissimos percipit, dum et a litteratis ubique gentium se coli atque observari videt, et in magnorum illustriumque virorum gratia suaviter acquiescit. Cæsar quidem, ceu Phila delphus alter, alterum quemdam Demetrium Phalereum bibliothecæ præfecit, ac historici munus ei mandavit: quas ad res quem alium magis idoneum reperiret, equidem non video. Nec est, cur ejus viri consilia, qui universitatis bistoriam, cum variarum discipli narum scientia, 1am feliciter complexus sit animo, maximis in momentis rerum ab augusto sapientissimoque principe et requiri libenter, et magnopere probari dubitem. Ut autem id exponam, quod hic locus et instituta oratio postulat: misit ad me quoque Sambucus superioribus his annis proximis duos annalium scriptores Græcos, Michaelum Glycam, cognomento Siculum, et Constantinum Manassem: quorum utrumque Latinum in ser monem converterem, ac publici juris facerem. Solet enim putare, nostras (ut cum poeta loquar) esse aliquid nugas: hoc est, eam nos linguæ Græcæ cognitionem conseculos esse.
quæ transcribendis in Latinam veterum scriptis utcunque par sit; in quo ut amici plenum insignis erga me benevolentiæ judicium satis agnosco, ita meas vires ac in utraque lingua facultatem nemo me rectius metiri vel potest, vel debet. Quoniam vero, non prorsus rejecturos homines eruditos sperabam, quod auctore tali viro præstandum reciperem, præsertim ostendente per litteras, se auctoritatem consilii sui nunquam defugiturum feci sane, quod ille jubebat, et utrumque Romana civitate donavi, non ut imperator quispiam, sed velut unus ex multis, qui ejus rei curande mandatum ab imperatore ha beret. Cumque prior hoc tempore Glycas in publicum exeat, Constantino mox subsecu turo libet hoc loco spectatoribus hominis Græci, et omnino hactenus incogniti, quid jus civitatis adeptus, vicissim reipublicæ fructus ex se promittat, quam brevissime poterit, indicare. Nimirum agnoscit, in civitatem admitti se non debere nudum ac inopêm: no Justro appetente, censoribus pervulgatum illud, ex animi sententia, præfantibus, egestatem mox ipse suam fateri cogatur, et loco motus vel ærariorum in numerum ordinemque redigi, vel capite censeri, vel prorsus jure civitatis excidere, quod quidem amittere tur pius, quam ab initio non impetrasse. Quamobrem diviso in triunces facultatum hujus asse, deque iis æstimatione facia videamus, an in censum redigi possit. Universa Glyce commentatio quatuor in partes est distributa. Earum prima rerum primis sex diebus ab ortu mundi conditarum enumerationem præclaram continet, immistis passim arcanis naturæ, cum admirabili expositionis varietate, quæ religiosum et amantem opificii provi dentiæque divinæ lectorem non potest non singulari voluptate quadam afficere. Secunda temporum seriem ab initio mundi usque ad Christum ex Eeclesiæ doctrina præcipue tradit, et ejus causa, cui librum elaboravit (appellat autem hunc filium), plurima de sacris intertexit. Quippe primorum imperiorum tam initia, quam progressus ex iis tanquam certis testibus, petere maluit: cum de Nabuchodonosore, de liberis ejus, totoque Assy riorum imperio (ut omittam antiquiora) perpauca, vel nulla potius memoratu digna in extrarioruni, quos gentiles dicimus, scriptorum monumentis reperiantur. Sic autem hæc tractat, ut obiter de quæstionibus minime vulgaribus disserat, citatis auctorum gravissi morum testimoniis: quorum cum non pauci nobis plane sint incogniti, pretium nos operæ facturos existimabamus, si antiquitatis studiosorum in gratiam, illorum nomina statim huic Prooemio subjiceremus. Et judicat profecto Glycas noster de maximis rebus haud absurde, quibus in rebus recte conformata esse, ac præsertim illorum judicia, quorum animi per ætatem adhuc nonnihil cæcutiunt, nec verum pervidere possunt, pluri mum interest; verbi gratia, de prædictionibus astrologicis; de vi siderum, an ea mentes hominum regant: de monstrosis fetibus; de divinationibus; de fato; de bonis et malis geniis; de animo; de prævisione divina, num illa peccati causa sit; de obdurationibus im piorum; de magicorum et verorum prodigiorum discrimine, quo loco de Antichristi etiam miraculis ac præstigiis agit; de variis tam philosophorum, quam hæreticorum opinionibus. Quod si quis arbitratur, hisce de rebus minime disserendum vel in historia, vel in adnota tione temporum, is sciat, primum hæc junioribus esse perscripta, quorum animos rectis sententiis (ut paulo ante significabamus) imbui, permagni refert. Deinde velim Glycæ nostro vel illam ob causam sit æquior, quod pleraque non ita prolixe, nec confuse tradiderit, ut Cedrenum et alios factitasse videmus, qui compendia quædam promittentes, volumina prorsus ingentia, quæque sine tædio perlegi nequeunt, posteris reliquere. Post Christum natum, parte scilicet operis tertia, cum imperio Romano historiam Ecclesiæ conjungit. Est autem hic accuratus admodum in brevissimis annorum notationibus, quibus imperatores singuli rerum potiti fuerunt. Non omnia quidem illorum vel dicta, vel facta recenset (nec enim hoc vel instituerat, vel etiam facere debebat, Annales mundi breves scripturus), me moria tamen, indicationeque digna minime præterit. Et quia tandem imperium Romanum Byzantium sive Constantinopolim Græcos ad homines translatum fuit, ejus ipsius regni seriem, ac res ab regibus gestas, diligenter extrema in parte prosequitur; quod existi maret, ibi principis atque maximi per orbem terrarum imperii sedem esse, cum quo res occidentis, hoc est nostras, minime conserendas statueret. Hanc ipsam ob causam uostra silentio præterit, quorum ex aliis notitia peti non difficulter potest. Vicissim nostri fere nihil de Orientalibus istis principibus, post factam Caroli Magni temporibus imperii divi sionem, memoriæ prodiderunt; conantibus utrisque suae nationis hominibus opera sua servire. Possum autem vere polliceri lectoribus, in hac extrema parte multa notatu apprime digna reperiri, quorum ne verbo quidem prolixarum historiarum scriptores memi nerunt. Atque harum in rerum expositione pervenit ad ea tempora, quæ nostram hanc ætatem annis paulo amplius cccc præcesserunt: hoc est, ad Joannem Alexii Comuenum, cui Pulchri cognomen datum fuit. Arbitror ex his abunde jam liquere, Glycam nostrum quosvis apud censores facile dignum se probaturum, qui Romanam in civitatem admittatur. Cæterum ut partim non essent, qui forte res ab sequentibus Joannem principibus gestas 'desiderarent, partim ut ipse Glycas eo confidentius in hominum oculis hac etiam commen datione fretus appareret: adjicere quoddam velut inluerpo de nostro voluimus, quo census ejus nonnihil augeretur. De certissimis enim scriptoribus, in quibus locum facile principem obtinent, Choniatas Acuminatus, Nicephorus Gregoras, Laonicus Atheniensis, Byzantinam historiam, filum ipsius Glycæ secuti, ad ejus regni per Turcos eversi finem contexuimus; ut quod sparsim hactenus, et ex variis petendum erat, uno jam libro.commode lectores 'comprehensum invenirent. Apud te vero, Domine, novum hunc civem Romanum ab initio