(Parisiis, ap. Gabrielem Martin, via Jacobea ad insigne Stellæ, 1709 4ª Gennadii homiliam de corporis sanguinisque cladem Constantinopolitanam patriarcha renun Christi sacramento celebrem apud Græcos, rarissi mam tamen, nec apud nos Græce aut Latine visam, exhibemus, Christiane Lector, ex codice monasterii Brundusini, chartaceo optimæ notæ, qui ante an nos saltem centum quinquaginta scriptus est, pe rita manu. Gennadius is est, qui circa annum 1453, quo capta est Constantinopolis, jubente Muhamede Turcarum imperatore, a Græcis more majorum electus est patriarcha. In eodem codice leguntur Oratio funebris despœnæ matris Constantini im peratoris; alia in funere Sophiani dicta; Homiliæ in decollationem Joannis Baptistæ, in Transitum B. Mariæ Virginis, in Nativitatem Domini, de Pu blicano et Pharisæo; Opus de tempore et modo exsistentiæ animerum rationalium, et alia Opu scula, quæ in variis præsertim blbliothecæ Regis codicibus Gennadil nomen præ se ferunt, cer tissimisque argumentis eidem auctori vindicantur. Sed cum in alis opusculis auctoritas sola codi cum mss. et aliquot rationes hon contemnendæ ti tulos confirment, Expositio religionis Christianæ coram Turcarum imperatore facta, maximum om nino pondus habet. Eum enim qui primus post tiatus est, auctorem hujus nostræ Orationis sive Homiliæ tam perspicue designat, ut dubitare ne tpsi quidem possint qui duos Gennadios excogita verunt. Non eos accusamus, qui opuscula quædam Gennadii ediderunt superiori sæculo, vel in Biblio thecam Patrum transtulerunt; piis enim viris nec indoctís, sed in critica recentiori peregrinis, licebat Gennadium, sive Georgium Scholarium non agno scere, cnm) vix ulles Græcos codices tractavissent. Sed excusari plane non possunt Græci duo, Mat thæus Caryophyllus archiepiscopus Iconiensis, et Leo Allatius Corcyræus, qui hanc primi luserunt fabulam, et in quorum sententiam iverunt then łogi, præter unum Richardum Simonem virum doctissimum, qui eam primus explosit in Defen sione vernacula adversus Thomam Smith, theolo gum Oxoniensem. Agebatur de fide Ecclesiarum Græcarum circa Bucharistiæ sacramentum, de qua ab annis ferme viginti acerrime inter Catholicos et Protestantes disputabatur, necasione opusculi De perpetuo utriusque Ecclesia consensu circa Eu charistie fidem, quod multa deinceps volumina in otramque partem scripta peperit.

significationem trahi per calumniosas interpreta tiones non potest. Si quid fortassis ex bibliothecis in lucem editur, quod doctrinæ catholicæ videatur contrarium, duo a´theologis præstari solent: scru tantur nempe codices, ut primum de illius qui in testimonium adducitur, auctoritate constet, tum doctrina explicatur, neque si a vulgari in qua vi vimus opinione recedere videatur, statim censetur explodenda. Qui aliter fecere, ut olim avorum me moria Petrus Molinæus, qui quæcunque Patrum scripta, si suæ sectæ placitis adversarentur, spuria rejiciebat, ii doctissimorum inter suos vi rorum censuram experti sunt. At novus ille theo logus neque bibliothecarum forulos scrutatus est, neque criticen ullam adhibuit, zed totam Græciaın velerem, novam, el quæcunque tandem futura erit, uno sibi visus est argumento prostravisse. Atebat scilicet se probasse quantum satis erat, Græcis præsentiam realem, multo minus transubstantiatio nem venisse nusquam in mentem, omnes ab ini tio schismatum eam fidem habuisse, quæ Cyrilli Lucaris Confessione contineretur: qui ergo aliter sentirent, eos Ativopovas esse, non Græcos legi timos, sed avitæ fidei, sacrorumque patriorum pro ditores, quorum nulla esset in ejusmodi contro versiis auctoritas. Hoc fundamento subuixa stetil per annos multos tota Claudianarum argutiarum machina. Mitto alia ejusmodi, quorum vel ipsos Protestantes pudeat, ut multos sane audivi viros bonos qui Claudium valere juberent, quod comma nem causam in tales angustias deduxisset, unde pedem referre non licebat. Neque enim, inquiebant, nostra refert quid Græci aut reliqui Orientales credant, quid vituperent in nostra doctrina, quæ nea humanis peregrinarum Ecclesiarum testimoniis, sed solo Dei verbo nititur. Agebat Protestantium causam vir disertus, et stantiationis, vocem exprimit, quæ in metaphoricam multis naturæ præsidiis ad suaviter politeque scri bendum paratissimus, sed doctrinæ mediocris, et in antiquitate ecclesiastica, maxime vero in Græ ciæ barbáræ litteris peregrinus supra quam credi potest. Accedebat negantis, quæ luce magis per spicua forent, sancteque de rebus aut falsissimis aut inanissimis affirmantis audax quidem, sed mo desta et placida impudentia, quæ homiñem popu larem magis inter suos commendavit, quam do ctrina, eloquentia, sincerus animus meliores ex eadem secta theologos. Cum verq ille spisso vo!u mine totum Albertinum explicuisset, et nova de præsenti Ecclesiarum Orientalium præsertim Græ carum fide quæstio institueretur vix a Protestan tibus delibata, negavit Græcos credere veram in Eucharistia corporis Christi præsentiam si qui fortassis ita existimarent, Græcos a Latinis cor ruplos esse asseruit; atque ita causam vicisse si bi visus est. Provocavit ad patriarcharum testi monia; postulavit ut acta publica exhiberentur, ut Odei confessiones, ut synodorum sententiæ, existimans scilicet fieri non posse ut hæc ex Græcia haberentur. Venerunt tamen vix elapso biennio instrumenta a Græcorum, et a Syrorum Melchitarum, Jacobitarum et Nestorianorum Er clesiis, et post annos duos et deinceps tam multa alia a cl. viro Carolo Francisco Olerio Nointelio rīgis ad Othomanicami aulam legato, ut jam desi derari nihil posset vel ad veritatein stabiliendim, vel ad hominem perpetuo silentio damnandum. Sed qui verecundiæ fines semel transilierat, eum na viter oportebat esse impudentem. Ita qui in priva tis judiciis tam certa actorum fide calumniæ con victus infamiam tulisset, cavillando obtinuit apud suos ut sibi de Orientalium doctrina contra acto rum lidem crederetur. Neque acta solum et sell tentiæ synodales, sed et libri etiam integri ex Gr:e cia miɛsi sunt, quibus acta confirmarentur; et sane multos ad saniorem mentem revocatos, et ad catholicam Matrem reversos, eorum auctoritate non sine lætitia experti sumus. Ejusmodi fuerunt Confessio orthodoxa Ecclesiæ Orientalis, ipsis Bata vorum typis edita in gratiam Panagiottis, primarii interpretis apud Turcarum imperatorem; Synodus Bethlehemitica, et Meletii Syrigi Opus adversus Cy rilli Lucaris falsam fidei expositionem, quam tanto pere exosculantur multi Protestantes, reclaman tibus apud eos doctissimis. Inter alia quæ adversus inauditam Lucaris then logiam testimonia produxerat Syrigus, occurrebat sententia Gennadii, qui, inquit ille, florebat circa annum 1453, primus post captam urbem renuntia tus patriarcha. Illo sane testimonio vix quidquam in litterarum monumentis expressius occurrit. Nec enim solæ sententiæ Gennadii Catholicorum sen tentiis, sed verba etiam verbis conveniunt, dum transmutationem elementorum in corpus et san guinem Christi per pɛrovsiwsɛw;, sive transub Productus erat ex, Meletio Syrigo Gennadius; et cum excerpta ex code.n Richardus Simon publi casset, Thomas Smith theologus Oxonieusis opus cula duo edidit de Græcarum Ecclesiarum stalu, et Miscellanea quædam, in quibus de Græcoruin Ade, de Cyrilli Lucaris Confessione et ejus histo ria veteres nænias certissimis argumentis confuta tas iterum proposuit, alque inter alia diviuationem adversus Gennadium, vel potius adversus Mele tium Syrigum, quem suppositæ Gennadio Homiliæ de Eucharistia reum peragit, nullis indiciis, sed tantum conjecturis, quæ opinor æquis lectoribus inanissimæ videbuntur. Docet quoque Gabrieli Philadelphiæ metropolitæ debere Græcos recentio res vocem μstоUTIVE;, qua ab annis octoginta uti solent, ex quo infusa apud eos latinitas fuif, quod falsissimum esse Epistola Meletii Pigæ, pa triarchæ Alexandrini, quam edimus, fiet maniſe stuin. Virum sua, ut existimamus, religio fefellit, cujus laborans præjudiciis, Constantinopoli indili gentem omnino operam navavit in eo quod susce‐ perat negotio explicando, aut fateatur necesse est

circiter tempore Marcus Ephesius, paulo ante mor- recepit. Scripsit simul valedictoriam Orationem tem Joannis Palæologi. Georgius morientis su premas voces excepit, et in ejus verba juravit, Deo et augelis in testimonium advocatis, servalu Yum se veterem fidem, et contra Florentinam unionem perpetuo ex amici et præceptoris sui sen tentia pugnaturum. Ilæc ipse scribit in Epistola ad Constantinopolitanos tanquam notissima: mor tuum vero oratione laudavit, quæ exstat in variis codicibus. Exstant quoque in codicibus Regiis ex trema Marci Ephesii morituri ad Scholarium verba, quibus ipsi Græcæ Ecclesiæ et ejus dogmatum de fensionem commendat: Scholarii quoque reɛpon sio, quæ huic Epistolæ plane consentanea est. Joanni Palæologo successit Constantinus frater, imperatorum Constantinopolitanorum postremus, exeunte anno Jesu Christi 1448. Apud quem sta tim Scholarius accusatus est, quasi ecclesiasticis, apud quos plurimum poterat, auctor fuisset pro crastinandæ coronationis quæ ecclesiastico ritu cum variis precibus celebrari solebat. Neque ne gabat plane Georgius Scholarius differendam esse, donec Ecclesiæ et reipublicæ consuleretur; sed non alio id aiebat fecisse animo, quam ut labe factatam majorum Gidem restaurandam curaret, tam fidei quanı Imperatori consulens, ab hominum vero nefariorum cousiliis alienissimus, quippe qui novum imperatorem singulari amore complecte retur, et ab eo in melius res suas commutatum iri speraret, cujus gratia adversam, ut sciebant omnes, fortunam fuisset expertus. Cum vero Con stantinus imminentem sibi, et quæ post annos vix quinque consecuta est, cladem metuens, auxilia ab Italis postularet, quæ Nicolaus V, pontifex Roma nus, non aliter pollicebatur, quam si Florentinam unionem confirmaret, et ad eam amplectendam Græcos præsertim ecclesiasticos et monachos com pelleret, missæ sunt a pontifice legationes aliquot Constantinopolim; prima videtur fuisse episcopi Cortonæ, qui cum Græcis theologis sæpius dispu tavit, annis circiter quatuor ante captam urbem. Græcoruin partes tuebatur Georgius Scholarius, qui disputationes scripto complexus est, et variis opusculis Latinos refellendos suscepit, Meminit ipse in Epistola ad Constantinopolitanos scripta 29 Novembris anno 1452, in qua scribit perseve rare se in ea doctrina quam exposuerat in dispu tionibus habitis adversus Cortona episcopum ad demonstrationem, inquit, ejus quæ apud nos est veritatis, et multis variisque operibus qua scripta pro patria fide divino munere, ut etianí in confessione fidei suæ, vel potius catholicæ Ecclesiæ, quam ante unnos tres elaboratam publicaverat. Eo circiter tempore Georgius ob unionis odium, quo omnia imperatoris consilia vehementer turba Lat, sibi, ut videtur, metuens sæculo renuntiavit, et in monasterium Pantocratoris mibi proximum se (*) Ed. reg., p. 142. ad Constantinum, quæ exstat in codice Regio, qua non solum criminationes adversariorum conatur diluere, sed sæpe in suis laudibus nimius, res gestas pro majorum religione tuenda, susceptos que labores in cœlum tollit, ita ut vanitatis et pro terviæ, in qua accusatus est, culpa non vacet. Cum hanc orationem scriberet, adbuc laicus in mona sterio Pantocratoris residebat, unde migrans in Card'aneti, illic schema sive habitum religiosumi azcepit. Ita docet nos hujus orationis inscriptio in Regio codice. Videtur autem simul accepisse no:ueu Genuadii juxta vulgarem apud Græcos consuetu dinem, ut qui mundo per vitæ monastica profes sionem renuntiarent, etiam nomen antiquum quasi alteram nativitatem mutarent: mox enim Gen. per nadius vocari cœpit, atque adeo antequam patriar cha designaretur, contra quam ex Malaxo Historia politica, et quibusdam aliis auctoribus docuit Ala tius. Quo solo argumento, etsi nullius ponderis, tutanı de duobus Gennadlis disputationem super struxit. Unde etiam refellitur altera ejus histo rica observatio circa Gennadii professionem mona sticam, quam ábdicata patriarchali dignitate, el quinquennio post captam urbem factam existimat, cum novennio plus minus abdicationem præces serit. Nec cnim Malaxi et Theodori Zygomalæ, qui Historiam politicam concinnavit, tanta est auctori tas, ut auctorum æqualium testimonia labefactet. Nam Michael Ducas ante captam urbein Gennadii monachi nomine designat eum qui antea Georgius Scholarius dicebatur. Cum Gennadius sæculo valedisisset, misit impe rator ad Nicolaum papam Briennium Leomaret. Isidorus cardinalis Russiæ paulo post a Nicolao V legatus Constantinopolim veuit anno 1452, ut Du eas in llistoria docet quo nemo melius eccle siasticas res illius temporis videtur explicasse. Is igitur legatum Constantinopolin appulisse scribit mense Novembri, anno secundum Græcos 6961, qui erat Christi 1452; habitis de Ecclesiaruin concordia sermonibus, imperatorem et quosdam ecclesiasti cos consensisse ut unio Florentina observaretur, ecclesiasticorum et monachorum plures et præci puos ab ea fuisse alienissimos: Nihilominus, inquit, qui llenotico obtemperare videbantur clerici, sacerdotes el diaconi, imperator et senatus in Mu gnam Ecclesian convenerunt, ut concordibus animis el unitis divinam liturgiam celebrarent, sinceraque mente rola Deo redderent. Tum etiam schismatici ad Pantocratoris monasterium currunt, Gennadium antea Georgium Schularium adeunt, consiliumque ab co quomodo se gerere debeant petunt. Is inclusum se cella tenebat; accepta ergo charta, sententiam suam consiliumque rogatus, scripto aperuit, quo ta lia «continebantur: Miseri Romari, quare aberta lis, ctes, quæ apud Ducam leguntar. Hæc et alia

Florentiæ simul essent. Sed Ephesium verisimile ciendæ sententia fuisse existimavit, non mirum est quo plus haberet ponderis ejus oratio, cam scripto comprehendisse. Sane lam perspicue syno dum Florentinam designat, ut Allatius ipso, qui nodos ejusmodi sæpius rescindere quam explicare solet, aquam sibi hærere non diffiteatur, sed re currit ad suum illum Scholarium sive Gennadium schismaticum, ad quem datam arbitratur, nulla ra tione fultus, quam quod si ad Scholarium qui cum imperatore ad concilium venit, scripta sit, concidit tota duorum Gennadiorum-fabula. At cum liquido appareat non alium hoc loco designari, quam virum doctissimum, philosophum, in amplissima digni tate constitutum, qui ad concordiam reliquos hør tatus fuerit, quod de suo Gennadio schismatico ne suspicatur quidem Allatius, hæc in larvam illam cadere non possunt, Gennadium nempe alterum, qui obscurus in cella, solo in Latinos odio com mendatus, ante captam urbem diem suum obiisse dicitur. si quem Latino nomini infensissimum esse negare non poterat, alium fuisse existimavit. Alius nem pe factus est dum mutavit sententiam, tot Græcorum antistitum exemplo, qui unioni subscripserant, quod Scholarius non fecerat. Quo vero circa Flo rentinam synodum animo fuerit, neme jam con jecturis assequi divinande debet, sed ejus oratio nibus credere. Præcipua est vatedictoria ad Con stantinum, in qua non aliam inimicis suis calum niandi causam fuisse testatur, quam quod innova tioni per definitionem synodalem factæ totis viri bus obsisteret. Idem probant varia adversus Lati nos et Latinophronas scripta, disputationes cnm Cortona episcopo, et alia quæ vel supra designa ta sunt, vel in Notitia ejus operum designabuntar tum quæ sub Isidori cardinalis adventum, et ia ipsa obsidione scripsit, tandem Oratio codici Ma gnæ Ecclesiæ inserta, cum patriarchale munus de posuit. Priores enim demonstrant eum qui judicis primarii dignitate ornatus, Florentiam in impers toris comitatu profectus est, ipsum esse qui tan tas contra Latinos et Florentinam unionem tarbas excitavit posteriores eumdem patriarcham pri mum designatum, ex que Constantinopolis in Tur carum potestatem venit, omnes inter se consentinut et lucem alteræ alteris fœnerantur, ut insititium illum nullo neque loco meque tempore consistere patiantur. Operæ pretium est ipsius Gennadil de seipse scribentis verba referre ex inedita Epistola ad cives suos ecclesiasticos et sæculares, scripta sex ante captam urbem mensibus. Postquam initio questus est peti se variis inimicorum calumniis, intentari minas: Non alia, inquit, ratione visi quod nolumus separari a patria traditione, et simul cum ipsis impudentes contra Deum esse. Nisi de sidero pacem Ecclesiarum, et concordiam Christia norum omnium, sed veram, spiritualem, ecclesia sticam, justam et salutarem, vita mea pace careal. De primo autem capite, nempe quod religionem atti nebat, dico et testor quod hanc ego sanctam matrem Ec clesiam cum alɛis tribus sanctissimis patriarchis habui semper et habeo tanquam veram Matrem orthodoxo Veram etsi Scholarius Florentinam unionem ora tione laudaverit, non tamen cam subscriptione firmavit, cum laici non subscripserint. Atque ita nihil propemodum egisse sibi visus est, quasi ora toris potius more sententiam dixisset imperatori perjucundam, Græcorumque afflictis rebus commo dissimam. Atque ita Constantinopolim reversus, Marco Ephesio reconciliatus est, et a Latinis He noticisque abalienatus, unde in Joaunis Palæole gi offensionem incurrit, quod habemus ex ejas Apologetica ad Constantinum oratione, quæ Allatio nunquam visa est. Nulla toto intervallo temporis quod inter Florentinæ synodi finem, et Joannis Palæologi obitum intercessit alterius Georgii, sive Gennadii mentio est, sed tantum hujus nestri qui conjunctissime cum eo vixit, qui suos ei pro Ari stotele contra Gemistum libros dicavit, qui mo rienti adfuit, et Deo teste multis præsentibus Ec clesiæ suæ adversus Latinos defensionem in se recepit, quique tot libros edidit quibus unio Flo rentiæ facta convelleretur, qui Græcos autistites adbuc laicus a coronando Constantino deterruit, et tandem in monasterium se recepit paulo ante captam urbem, Quæ omnia ex gola ad Constanti num epistola tam perspicue demonstrantur, ut in Drum Christianorum, in qua, sicut initio prædicatio obscurum alterum Gennadium cadere nequaquam possint, quem Florentiam ivisse, unioni favisse, philosophum, judicem primarium Notaræ amicis simum Italis doctis conjunctissimum, Marci Ephesii discipulum et pernecessarium fuisse, ne mo unquam ullo idoneo testimonio probare potest, multo minus id quod Allatius palmarium argun;en tum habet, Scholarium non nisi postquam digni tatem abdicasset, monasticam vitam professum esse. Quia vero illum in camdem semper, quam Flo rentiæ significaverat, concordiæ cum Latinis san nis evangelicæ, juxta Domini prædictionem fidei pro batio efficaciter perficitur, ex omnibus apostasiæ in cursibus. Omnia etiam kujus Ecclesiæ dɩgmata am plector lunquam divina, verissima et salutaria, quo. rum unum est, quod Spiritus sanctus ex Deo el Patre procedit sive subsistit, quemadmodum habe tur in Symbolo omnium generalium concitiorum Neque enim ex Patre et Filio, at Latinorum Sym bolum dicit, et Florentina synodus inauditis expli cationibus exponit. Amplector factam contra Bec cum Latinophronem sanctam et magnam synodum, et eam firmiter inter œcumenicas collocandam cen Vide infra Gennadii et Notare amobras epistolas. Edit.

seo, quia schismatici absentia œcumenica synodo ▲ Sed spiritualis paria sentientium communio, el per qualitatem non aufert. Ejusdem terribilem senten- fecta subordinatio erga legitimos pastores, in com tiam cum sententiis et anathematismis trementer suscipio, tanquam sacram et divinam sententiam, quæ de Latinorum dogmatibus, et de Papæ com memoratione convenientia decreta statuerit, Persisto inea promissione qua me obstrinxi beato Ephesino episcopo, cum ad Deum migraturus esset,coram Deo, angelis et hominibus, et disputationibus quas habui adversus episcopum Cornola ad demonstrationem veritatis quam profitemur, ut etiam diversis operibus quæ pro patria fide, divino munere publicavi: con fessione quoque fidei meæ, vel potius catholicæ Ec clesiæ, quam ante biennium accurate elaboratam evulgavi: subscriptionibus etiam quas cum ecclesia sticis viris, eadem nobiscum sentientibus scripto fir marimus legati tempore, et deinde post legationem domini Brenni, cujus particeps nullo modo ſui, cum nusquam Papre commemorationem suscipere statuis semus, quandiu circa præcipun fidei dogmata divisi et discordes essemus ab eo secuți prædiciæ synodi definitionem, patrum nostrorum magistrorumque omnium. memoratione illa consistit. Synodivero et SS. Patres definiunt, ut a quorum opinione abhorremus, eorum dem communionem ſugere oporteat. Multa alia ejus modi definiunt vobis haud ignota. Præ omnibus vero Dominus dicit: alienum non sequentur, sed fugient ab ipso, quia non norunt vocem alienorum. Absit quoque ut Ecclesiam meam, quæ sancia est Ortho doxorum mater, faciam hæreticam, suscipiens Papr commemorationem, quamdiu Papr ea confitebitur et credet, quorum causa a nostra Ecclesia non sus cipitur. Si quis enim nunc confiteatur eum recte dis pensare verbum veritatis, fatetur is majores suos fuisse hæreticos. Sententia igitur mea talis est, ſuit et erit, eroque extra communionem Papæ, et omnium qui illi quocunque modo communicant, ut patres nostri, quorum pietatem imitari nos decet, cum neo sanctitatem, nec sapientiam illorum habeamus. Hæc sane oratio non est Latini hominis, aut ejus qui in Romanorum sententiam transierit. Est autem ejus qui in aula vixerat, qui Florentiam profectus erat, quique patriarcha post captam urbem statini creatus est: quod non sola probat codicum mss. fides, sed vel una epistola ad omnes fideles vale dictoria cum dignitatem deponeret, abunde con firmat. Porro quæcunque de duobus Gennadiis sive Scholariis a Caryophyllo aut Allatio disputata sont, præter ea quæ carptim delibavimus, non tanti videntur esse, ut ad singulare examen revo canda sint. Id enim non nisi prolixa et tædiosa commentatione potest absolvi, sed absque ullo operæ pretio. Nam cui semel perspecta fuerit bre vis, quam ex certis monumentis delineavianus,. Historia Gennadiana synopsis, is statim intelliget,. in quibus et quoties hallucinatus fuerit vir doctis simus. Mirari vero satis non possumus eum, cum prinum in opere de perpetuo consensu edito anno 1644, contentiosum hunc de duobus Genna diis fuuem ducere cœpisset, deinde paulo post Dissertationi de Georgiis totam suam verbo tenus disputationem inseruisset, post annos tri ginta mon secundis aut tertiis vel tricesimis curis. meliorem factam in opere contra Creyghtonum recoctam iterum dedisse, ita ut verba ipsa, jocos, sales religiosissime, ne mutato-quidem apice, ser vaverit. Qui itaque unam harum Dissertationum novit, ambas alteras noverit. Idem in epistola ad Sylvestrum magnum eccle siarcham, et að Agallianum chartophylacem, reli quosque ecclesiasticos scripta cuni Liturgia publi ce celebraretur post renovatam unionem cum Isi doro cardinale Russiæ legato apostolico, postquam excusavit se quod vocatus ire ad synodum renuis set. Ad quid perro hæc synaxis habita est? Nempe quia ex quo unio per populum facta est (vak! nam dirisio est a Deo), ecclesiasticorum consensum obli nere gestiunt. Relinquite me horum inexpertum, awam enim de hoc negotio sententiam millies domi nus noster imperator, et ejus consiliarii, et vos om nes perspexistis. Ante hos siquidem dies misi ad enm per venerabilem monachum et sacerdotem D. Ignatium capitula duodecim de hoc årgumento, quæ et ipsi vidistis. Ego vero aliud quid ab eo quod nunc dico, nunquam dicam, quandoquidem Florentinam illam synodum eo loco habeo, quo apud Deum est, et veritas docet, Christianique omnes legitimi Ec clesiæ Orientalis filii juxta sanctorum Patrum sen tentiam et conscientiam suam sentiunt, et ut clarius dicam, eam synodum tulem existimo, qualis pseudo œcumenica illa sub Constantio fuit, quæ Consubstan tiale, ut sibi videbatur, sustulerat. Quoniam item mea wntentia est, quod qui Papæ commemorationem facit, aut facienti communicat, etiam consilio aut adhortatione, talis apud me est, qualis is quem damnavit sancta et magna synodus Constantinopoli cougregala, quæ Latinorum doctrinam examinavit, Beccumque tunc, et qui eadem cum illo sentiebant, deposuit. Neque existimo leve quiddam esse Papæ, aut alterius cujusdam episcopi commemorationem. (1. Lib. 111, c. 5. Fefellit virum doctissimum Caryophylli judi cium (a) de duobus Gennadiis, quæ opinio cum ad? asserendum catholicæ Ecclesiæ Gennadium com modissima videretur, eam, que se duceret· non satis prævidens, secutus est non alio fine, quam ne periret auctoritas Apologeticarum pro Florene In Georgio Scholario. (a) Præf. ad Gennadil Apologiam pro quinque capitibus concilii Florentini. Romæ, 1628, 4º.

duobus disputationem evertunt. Neget quispiam esset doctor Evangelii in Ecclesia Constantinopo genuina hæc essė, habebit idem in Allatii silentio præsidium. Quotidie ex bibliothecarum forulis multa doc tissimis viris incognita eruuntur: neque mirum exstare in Gallicanis, quod in Romanis non exsta ba¹. Regiam Vaticanæ conferri non fert Smitheus æquo animo: cur tandem? Nam quid sua refert quæ illarum ditior sit? Nempe ut ex Vaticanæ lau dibus regim invidiosam suspicionem comparet, quasi quod in altera deest, in alia esse non possit; aut si reperiatur, debeat adulterinum judicari. litana qui synodo an 1638 sub Cyrillo Berrhæ ensi adversus Cyrillum Lucarin habitæ inter fuit, et eam subscriptione firmavit: qui a Parthenio se niore patriarcha Constantinopolitano in Moldo Blacliiam missus, decretis adversus ejusdem Lu caris Confessionem scribendis adfuit: tum ea ut patriarchalem confirmationem acciperent, Con stantinopolin tulit: qui inter alios omnes theologos ab eodein designatus est, ut orthodoxam Confes sionem, quæ primo ad Russicarum Ecclesiarum usum composita fuerat, recenseret et expenderet quæ deinde totius Græcæ Ecclesiæ consensu tan quam communis fidei verissima expositio probata,. et bis edita, tractatur Græcorum omnium manibus. Si hæc Constantinopoli Smitbeus non didicit,. culpa ipsius est; sed editus est, ut Venetiis ad nos scriptum nuper fuit, liber ipse Meletii adversus Cyrilli Confessionem, et illius tanquam editi în Moldavia meminit Petrus Allixius vir doctissimius. Ea porro editio cum Græcorum opera prodierit, non est jam ullus adversus Meletii Syrigi fidem suspicioni locus. Non enim tenebrionum et partium studiis addictissimorum hominum, sed eorum qui in clara Ecclesiæ Græcæ luce, doctrinæ et pietatis laude floruerunt, scripta huc usque Jasii aut Bu chorest excusa sunt. Hanc vero homiliam, inquit Smitheus, non in co dicibus Regia bibliothecæ, sed apud D. Burdelo tium exstare dixit Simonius, frigide quidem et ad modum parce... titulo homiliæ tantum addito. Neque enim an singulæ harum homiliarum nomen Gennadii tanquam veri auctoris prætulerint, per ip rum scire nobis licet. An non debuit ille codicem illum una cum colerarum Homiliarum titulis sus picionis ne quisquam impostor vafrilie non insolita nomen Gennadii forte ementitus fuerit amovendæ causa accuratius et specialius describere? Non quam Burdelotii Simonius meminit, aut codicem apud eum exstare dixit. Quid sit frigide aut parce codicein designare non satis capimus. An quod nimium multi faciunt, verbosissime commendare, et sæpius parum fideliter? Quot enim sunt qui àïd Yṇaya sun sæpe mendosissima mss. codicum loco laudaverunt, quod qui apud nos faceret, non in tarlus esset sibilo. Codex ipse, ut judicaverunt viri in antiquitate Græca exercitatissimi, talis est, ut de ejus aúðɛv zla nemo præter eos qui illum non viderunt, du bitaverit. Habuit illum Nointelius a Panaglotte; nos a Nointelio. Cur porro de suspicione amolienda quisquam cogitaret, quæ sine summa calumnia cogitari multa posset? Exstat homilia cum aliis Gennadii operibus, quæ certissime illius esse non modo multorum codicum consensus, sed Græco rum testimonia confirmant. In ea quam laudat Meletius Syrigns, alterius quam edimus: in infelici palatio, coram imperatore et senatu pronuntiatæ auctoritas stabilitur. Laudat eam Callinicus pa triarcha Constantinopolitanus ex recentioribus in synodica sua, et alii magno numero. Sed Meletium Syrigum repellit Miscellaneorum auctor tanquam Græculum tenebrionem, partium studiis addictissimum, Romæ, nisi fallitur (vehe menter autem fallitur) educatum. At nemo fortas sis inter Græcos recentiores majori doctrinæ et ¿płoboţia; laude floruit, commendatus scilicet tum ab eo qui ante paucos annos Constantinopoli se debat Callinico, a Dionysio, Parthenio: tum Nec tario et Dositheo Hierosolymitanis patriarchis, cujus opus adversus Cyrilli capitula ab anno 1640, quo perfectum fuit, huc usque laudatum, ne levis sima quidem censura perstrinxit. Tenebrionem nen:o unquam appellavit cum, qui Quod porro nos ex libris didicimus, si Constan, tinopoli Smitheus non audivit, nostra, non refert sed Parthenius et Dionysius patriarchæ Constanti nopolitani, Nectarius et Dositheus Hierosolymitani, et alii qui orthodoxam Confessionem testimoniis suis ornaverunt, et omnibus suis tanquam fidei re gulam commendaxerunt, testes hoc in arguimento locupletiores Smitheo esse nemo non fatebitur. Miratur quomodo illius homiliæ non meminerit Jeremias patriarcha adversus Wirtembergenses scribens, atque novmin inde argumentum illi na scitur,, quo suspicione: confirmet. At cum de pro cessione Spiritus sancti tam fase contra eosdem. disputaret, de prolixo ejusdem Gennadii adversus Latinos opere circa eamdem theologiæ partem, verbum non fecit, ut neque neminit multorum aliorum ex Græcia theologorum, quorum scripta vel edita sunt, vel in vibliothecis servantur. Qui ex tam levi conjectura opera auctoribus abjudica ret, ridiculus foret. Nempe movisset Lutheranos Gennadii auctoritas, quibus exprobrat ultimis litte ris Jeremias, quod sanctorum Patrum veterum auctoritates insuper haberent. Nihil quoque esse in tomis adversus Latinos duobus quod homiliæ similem doctrinam repræ sentet, res suspicionis plena Stitheo videtur. M» rum potius et monstro simile fuisset, Gennadium de Spiritus sancti processione disserentem, deque aliis inter suos Latinosque controversiis, alieno plane in loco de Eucharistiæ fide disputasse, de qua inter utrosque perfectam consensionem esse non ignorabat. Disputatum erat acriter Ferrariko

antequam consecrentur, et eorum veneratio ex fu tura mox consecratione: communionis distri buendæ forma; particularum conservatio ad infirmio rum viaticum, Missa præsanctificatorum, el tawi multa alia certa ejusdem fidei argumenta sunt, unde quidquid simile occurrebat in Latina missa, station Protestantes sustulerunt. et Florentiæ inter Latinos et Græcos, præsertim ▲ Liturgia celebratur, circumlatio pauis et calicis, de Azymis, materia scilicet in qua celebratur Eu charist sacramentum; cedat Smitheus vel aucto rem Græcum unum (neque Sylvestrum Syropulum excipimus) qui Latinos a Græcis de aliquo errore circa Eucharistiæ fidem insimulatos commemoret. Contra cum Bohemi, eamdem prope quam Refor mati, de eodem sacramento opinionem haberent, videat in ipsius Syropuli narratiope quam graviter Græci tulerint, quod in prima decreti ad concilium celebrandum formula Bobenais comparati quadam ration: fuissent, quos multis et pessimis hæresi bus laborare agnoscebant. Quod igitur non modo in duobus illis voluminibus contra Latinos, quos Smitheus nunquam vidit, tum in multis aliis adver sus eos scriptis, quorum indicem dabimus, nihil de Eucharistiæ controversiis reperiatur, certissimum integræ circa illum articulum concordiæ argumen tum erat. Verum, tantum abest ut vim illius agnoverit Miscellaneorum auctor, nihil ut potius duplici sua Dissertatione designare videatur, quam causam suspicionis adversus Gennadium et ejus homiliam, in ea non sententiarum modo, sed etiam vocum conformitate subesse gravissimam. Nempe si Clan dio Carentoniano credendum est; neque enim ul lumn Smitheus ex Græcia, vel ex Orientalibus pro vincits, alum hujus paradoxi auctorem habet, cum realis præsentiæ, multo magis transsubstantiationis dogma et nomen omnibus in Oriente Christianis & ignotuin huc usque fuerit, qui utrumque admit tunt, pseudo-Græci sunt et Aativóœpovec. Hoc si a Claudio demonstratum Smitheus existimat, ut non uno loco satis significavit, nos potiori jure, ne ve risimilem quidem conjecturam eum attulisse pro batum invicte a mostris theologis existimamus. Res in medio relinquatur, ut in ejusmodi quæstionibus fieri debet: ne syllabam quidem habent Prote stantes, qua probari Claudiana censura possit tota enim argumentorum vis in hoc uno erit, quod Græci et doctrinam et vocem ante Gabrielis Phila delphiensis metropolite tempora non usurpave runt. Sciunt porro omnes quantum in similibus controversiis fallat sæpe argumentum illud quod vocant negativum. Quod si alicujus momenti est, ut sane sæpe cum judicio potest adhiberi, eo quo. que utemur catholici, sed certiori et evidentiori. Nam cum exstent Græcorum adversus Latinos Hi bri tam editi quam mss. magno numero, exstent acta et monumenta rerum ad concordiam procu randam inter utrosque gestarum, nibil occurrit unde vel Latinos a Græcis accusatos esse constet, quod transsubstantiationem docerent; aut a Lati nis Græcos, quod illam rejicerent. Accedit alia magnæ auctoritatis probatio ex dis ciplina Græcorum, quæ non heri aut nudius-tertius inventa, sed a multis sæculis huc usque observata, ejusmodŕest, ut absque realis transmutationis fide consistere nequeat. Nam ritus et preces quibus Quasi tamen de re minus quam de voce agere tur, nisi transsubstantiationem expresse nomina verint Græci, vetat Smitheus existinare quidquam eos de reali substantialique transmutatione cogi tasse. Quia igitur Claudius ita statuerat, Gabrie lem Philadelphiensem primum fuisse a quo pETIU okñosw; usurpata vox fuisset, Smitheus primum aut inter primos; Gennadii vero testimonium omnes illius rationes evertebat, supposititium illum seri plorem esse jussit. Neque enim alia judicii tam præcipitis ratio quærenda est, cum ex duplici ejus opusculo eum de Gennadio nihil omnino scivisse præter pauca nee vera quæ ex Allatio didicerat, manifestum sit quibus si quis acquiescat, illins non est de Geunadio aut illius operibus ferre sen tentiam. Nihil ergo Miscellaneorum auctorem movit, ut homiliam falsam judicaret: Gennadiumque, si auctor illius foret, Latinismo imbutum, quam men dacissima iña Claudiana hypothesis, quæ neminem Græcum legitimum agnoseit, nisi qui præsentiam realem et transsubstantiationem rejiciat. Quam porro falsa illa foret, ex Gabriele Philadel phiensi satis fuerat demonstratum. Larva ille pri mum Claudio fuit, liberque fetitius: ita quippe videbatur homini minimo Græco, ut admiratores ejus negare non possunt. Supereral secundus actus fabulæ, ut primus qui vocem transsubstantiationis usurpasset, Gabriel foret: mox non primus aut inter primos. Fidem omnium appellamus qui Gra cos auctores legerunt, au ullum repecerint, qui eo nomine Gabrielem laudaverit aut accusaverit, quod primus aut inter primos vocem eatenus inusitalam mysterio Eucharistiæ explicando adhibuerit. Al erat sane locus laudandi illius Meletio Syrigo, cum de petovoiŵszwę voce disputaret, fatereturque eam primis Ecclesiæ doctoribus usurpatam non fuisse, sed a posterioribus recte ad fidem explicandam postea adhibitam. Cum igitur Gennadii testimonio everteretur pror sus Smithei conjectura; nam ex eo constabat non ante centum annos, sed centum et sexaginta aut amplius vocem eam usurpataju, non ex falsissima hypothesi, saltem valde dubia, et probationibus destituta, convellenda erat Gennadii auctoritas; sed ex Græcorum testium fide, quos neme audiri in rebus suis debere negaverit: aut saltem illud evin cendum et dogma et vocem ab ipsis pariter ignorari. Si Cyrillum Lucarin excipimus, nullus Græcus theo logus et vocem et dogma non probavit. Gabriel Meletiusque Syrigus laudantur ab omnibus, tanquam veri græcæ doctrinæ interpres. Cyrillus judicus