NOTITIA. tempore Constantini Magni quo inscripte fuerunt ejus sepulcro supra propositæ literæ, ad Imperium Domini Joannis Palæologi Imperatoris, quo eas Gennadius Schotarius exposuit, anni sunt mille centum et unus. Christo ad Magni Constantini mortem, auni numerantur trecenti viginti nove:t. ὁ Μέγας Κωνσταντῖνος, χρόνοι τριακόσιοι είκοσι GEORGIUS PLETHO. Ἀπὸ τὸν καιρὸν τοῦ Μεγάλου Κωνσταντίνου, ὅπου ἐγράφησαν τὰ ἄνωθεν ψηφία εἰς τὸν τάφον του, ἕως τὸν καιρὸν τοῦ βασιλέως Κυροῦ Ἰωάννου τοῦ Παλαιολόγου, ὅπου ἐξήγησε ταῦτα ὁ Σχολάριος Γεννάδιος, εἶναι χρόνοι ἀπὸ τῆς κατὰ σάρκα γεννήσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ χίλιοι ἑκατὸν ἕνας, καὶ ἀπὸ τοῦ Χριστοῦ ἕως οὗ ἀπέθανεν ¿vvda. GENNADII SCHOLARII CPOLITANI PATRIARCHE INSTRUMENTUM ABDICATIONIS. Vide supra col. 264. EJUSDEM MONODIA DE CPOLI CAPTA. Vide ibidem. GEORGIUS COGNOMENTO GEMISTUS SIVE PLETHO NOTITIA. (Ex Allatio De Georgiis. ap. Fabric. Harles., tom. XII.) Georgius Gemistus cognomento, qui et Pletho, quod idem sonat (a), sive Platonis amore, ut Manuel Peloponnesius Magnæ Ecclesiæ rhetor, in tractatu contra eumdem, de processione Spiritus sancti, asserit: ᾿Αλλὰ σύ γε τούτου δή που διδάσκαλος ὡς τῇ τοῦ Πλάτωνος λογικευθείς ἤδη ψυχῇ, καὶ ἀντὶ Γεμιστοῦ Πλήθωνα Łxutdý xexλyxwę· Sed tu hujus rei magister, quasi jam Platonis animo insinuatus, et pro Gemisto Plethonem temetipsum compellans: sive, ut Trapezuntius in comparatione Platonis et Aristotelis agnominatum credit, quemadmodum nonnullos priscorum Patrum immutatione nominum ad res maximas vocalos fuisse docemur, eodem pacto Gemistum nomen vertisse, ut se facile de cœlo lapsum crederemus, et cilius doctrinam el legem ejus susciperemus. In Peloponneso ut plurimum vixit, et versatus in Italia eo, quo concilium sub Eugenio Florentie (b) celebratum est tempore, cum Bessarione, Gaza et aliis; refert lyse (α) Οι γεμιστός 2 γεμίζω, sic πλήθων 2 πλήθω babet abundantiæ et plenitudinis significationem. Plethonis autem dicitur præ Gemisto placuisse, quod ad Platonis nomen, quem unice amabat et admirabatur, quam proxime accederet. (FABR.) (b) Sub Eugenio IV, ann. 1438.

GEORGII PLETHO. in responsione ad Georgii Scholarii pro Aristotele objectiones. Fuit patria Byzantinus temporibus Manuelis Palæologi, et jam labentis Græciæ occase, tum prudentia, tum moribus ac scientia spectabilis (r). Grace plura scripsit, qua proprium dogma comprobans, qua aliorum sententias refellens, quem v‹lasti oraculum sapientissimi quique, quando præsentes ipsi ndesse non poterant, consulebaut: Gemistus vir, ibit Georgius Chariander, in ommi scientiarum genere eminentissimus, cognomenque Plethonis arecpis quasi Platonis, eo quod Platoni philosophorum principi maxime accederet. Et Antimachus apud Gyraldım de poetis sui temporis Dialogo 2: Hujus tanti viri cum historias in latinum sermonem ex græco ipse cuaverterem, de co in prefatione sic dixi: Illum dico Gemistum, quem non solum Græcia, sed universus fore terrarum crbis ob variam atque multiplicem divinarum humanarumque rerum scientiam admiratus, eo quod Platoni philosophorum principi atque Aristoteli, Græcorum et Latinorum omnium consensu proxime accederet. Et Bessario cardinalis adversus calumniatorem Platonis lib. vi, cap. 1, eum opinionum Platonis æmulum atque defensorem vocavit (d). Nec dissentit Gyraldus: Plethon habitus est in primis philosophus, et quidem excellentissimus, quod cum ipsius multiplicibus et variis operibus, quæ apud Græcos leguntur, tum ex testimonio Bessarionis cardinalis amplissimi, et monumentis videri potest. Illius opera (e) apud Diegum Hurtadum, Cæsaris apud Venetos oratorem fuisse tradit Gesperus; eaque sic enumerat: Ad regem liber. De virtutibus liber unus. Paraphrasis in demonstrationes. Epicedion is reginam Helenam. Liber de generatione deorum, quem vidi manuscriptum Bononiæ apud S. Salvatoren. Adversus librum pro dogmate Latinorum, nimirum quod ad Spiritum sanctum. Demonstrationes naturales de Deo. Mensium et annorum ordo uc dierum recensio. Oracula magica sectatorum Zoroastris, quæ et Parisiis impressa sunt Græce et Latine seorsum 1538, in 4, chartis duabus absque nomine græci interpretis, qui Georgius Gemistus est. Historica et geographica quædam hujus auctoris, ut sunt Chorographia Peloponnesi et Thessaliæ, idem Diegus Hurtadus habet. Libellus de iis, in quibus Aristoteli cum Platone non convenit, et quod potior sit Platonis sententia, excusus Venetiis apud Scotum, in 8, cum Bernardini Donati Veronensis paraphrasi, Libellum contra Georgii Scholarii argumenta, āvzidhyɛi; pro Aristotele, Bononiæ, apud S. Salvatorem vidi, sed imperfectum. Addunt epitomatores: 1× bibliotheca imper. Viennæ habetur Gemisti Plethonis Epitome historiarum.Sicularum Græce manuscripta, in 4. Ejusdem libellus De generatione deorum, ibidem manuscript., confuse admodum cinnia atque indistincte [V. supra, vol. VIII, p. 80, nol.} nos, si quid potgerimus, enucleatius illa expendemus. Et primum de iis quæ typis vulgata sunt, sermonem instituemus. De Gestis Græcorum post pugnam ad Mantineam duobus libris digesta (ſ) [vid. supra 1. c. p. 79 sạ. ‹ɩ Introd. 1. c. 1.Latine etiam reddita a M. Antonio Antimacho [Basil. 4540, 4.] non semel, nec uno in loco, qui in Præfatione ad Matthæum Antimachum patrem ita sibi placuisse hunc auctorem refert, vt nihil magis; aitque, eum non tantum esse verbis antum, pressumque, sed etiam artificio tanto, tanta lenitate, ac rerum copia ferri, ut post Herodotum ac Thucydidem eum antiquissimis Græciæ scriptoribus non immerito comparari possit. Habebantur manuscripta in bibliotheca Joannis Surii. Verderius. (Allat.) Add. Venetiis in cod. 406 bibl. Marc. de quo v. al. Mowell. I. c., p. 269. (Harl ) 2. De virtutibus libellus sub Plethonis nomine Græce editus est Antwerpiæ apud Plantinum cum aliis ejusdem Opusculis 1552 (g), in fol., et Graece et Latine ex interpectatione Adolphi Occamis Augustini, Basileæ apud Oporinum 1552, in 8, et in Doctrina recte (c) Petrus Crinitus de honesta disciplina, lib. 1, cap. 10 Erant forte cum Bessarione Nicano, viro in philosophia excellente, Theodorus Gaza et Plethon Byzantius, qui cognomento Teµiord; appellatus, tres co tempore, ut constat, viri doctrina et ingenio nobiles. (d) Ejusdem Bessarionis ad Nic. Saguntinum Enbaum epistolam, quæ Gemisti laudes continet, cel. Morell. in bibl. ms. Gr. et L.at. 1, p. 212 sqq. ex cod. Ven. Marc. 333 Gr. et Lat. in lucem protulit. Harl. (e) Georgii Gemisti opera, sed non addunt, quæ, inter codices græcos Patrum Augustinianorum in cœnobio S. Joannis de Carbonario reperisse se ms. testatur Jo. Mabillonius, pag. 110 Tiineris Italici [sed vid. supra, ad vol. V, pag. 797, 11. 22. HARL] et Bernhardus de Montfaucon, Diarii Italici pag. 311. (Titulus est: Ἐκ τῶν Διοδώρου και Πλουτάρχου περὶ τῶν μετὰ τὴν ἐν Μαντινείᾳ μάχην, ἐν κερα alos r. Post Antimachum verut etiam Latine Zacharias Orthus, professor Gryphiswaldensis academia, Rostoch. 1575, 8. Antimachi interpretatio prodiit Basileæ 1540, 4, cum ejus oratione de vivendi ac moriendi cum plerisque aliis, idem laudibus Græcarum litterarum, et Dionysii llalicarnassei præceptis de oratione panegyr ca, noptiali, natalitia et epitaphiis, p. 64 79; Demetri Phalerii de membris ct incisis, de periodis, de componendis epistolis, et de characteribus dicendi, p. 80 92; et Palyani præfatione de re militari.p. 93-96. In pra:fatione narrat Antimachus se in Græciam iter suscepisse Græcarum Itterarum discendarum causa et sub disciplina Moschi Ləcadæ. monii moratum quinquennium. Promittit et versionem Demetrii Περὶ ἑρμηνείας. Davimus, inqui, etiam brevi fortasse Phalereum, auctorem plane in dicendo, Ciceronis sententia, politissimum, De interpretatione seu elocutione integrum Latine legendum. De lispanica versione horum Gemisti librorum infra, p. 740. (g) Puro Allatium scripsisse 1575, et numarum 1552 a typographo ex errore, quoniam idem stabım iterum sequitur. Certe ann. 1575, hic Plerboma libellus ex bibd. Joannis Sambuci Grace apud Plantinum in fol. prodiit una cum duabus cins orationibus utraque lingua excusis ad calcem Ectogarum Stobæi.

yo. NOTITIA. Græce et Latine editus est cum Hieronymi Wolphii Adnotationibus (h), et lenæ cum interpretatione ejusdem Wolphii 1590, 8. Vertit etiam illum Latine Vincentius Marinerius, ut ipsemet scribit epist. ad Franciscum Dazam anno 1636 edita. Legitur manuscriptus apud me bis, et in bibliotheca Bavarica cod. 224; Vencta S. Marci scam. 32. num. 22, el Augustana sæpissime, et legebatur in bibliotheca Antonii Augustini cod. 255 (ALLAT.) Cod. Bavar. bibl. hodie numeratur 289 et in titulo auctor libelli disertis verbis nominatur Pletho; nec non in cod. 260 v. cl. Hardt. in Aretini Beytrægen, etc. ann. 1805, part. 10, p. 381; et part. 8, p. 133. Augustæ Vindel. in cod. in fine mutilo. V. Reiser. indic. Miss. bibl. August. p. 82, n. 19; it. p. Venet. in bibl. Marc. cod. 519, sunt plura Plethonis opp. n. de de futo, inc.Пlótɛpa dè wpistai — funebris in Helenam Palæologinam; — sine titulo; init. in oracula magica Zoroastris; de rebus Peloponnesiacis constituendis. V. Cat. Paris. Matriti in cod. reg. 109. V. Iriart. cat. codd. gr. Matrit. p. 429. in bibl. publ. codicibus septem. 462, 952, 1739, 1773, 2003 seq., 2576, et 2933, V. Cat. nss. rogy. vol. H. Mosquæ in cod. synod. 311. V. Matthaei Notit. codd. gr. Mosquens. p. 204. n. 42. — Florent. in. bibl. Medic. Laurent. codd. 17. n. 3, plut. 56; 33, n. 12, plut. 57; 55, n. 6, plut. 58; 13, n. 12, plut. 74; et 24, n. 4, plut. 80. Vid. Bandini Cat. codd. Gr. Laur. tom. II, p. 317, 387 et 481; ac tom. III, p. 201 et 214. Vindobon. in codd. Caesar. 66, n. 4; 78, n. 5; et 92, n. 4. V. Lambec. VII, p⚫ 251, 295 et 372 seq. Codd. multos varior, opusc. Gemisti Plethonis in variis biblioth. obvios, indicat Montfauc. in Bibl. biblioth. mss. in Indic. quem conferes. De edit. Basil. 1552. 8. V. Maittaire, A. T. tom. III, part. 11. p. 611. (Harl.) virtutibus; "Α μὲν οὖν τῆς βιβλ. codd. gr. Marc. p. 279. 3. Orationes duæ, quarum altera est, De rebus Peloponnesiacis constituendis ad Manuelem (i) imperatorem, altera ad Theodorum Despotam ouμbouλsut:xh, suasoria, de eodem argumento cum interpretatione Latina Guilielmi Canteri (j), Antwerpiæ ex officina Plantiniana 1575, in fol. Habentur manuscriptæ in bibliotheca Bavarica cod. 200, et alibi. (ALLAT.) Utraque, in cod. Bavar. manu And. Darmarii scripto, qui hodie numeratur 260, in quo quidem orat. ad Emmanuelem imperat, anonymum habere auctorem in textu dicitur; sed cl. Hardt. in Aretini Beytragen, etc., ann. 1805, part. 8, p. 152, tribuit eam Gemisto, et Andream Darmarium scribit in margine superiore recte notasse: Obat Pepitoů, add. eumd. V. D. in præfat. ibid. ad primam partem ann. 1805, p. 4 seq. Florent, in cod. Laurent. 18, 9 (quæ incipit: Θειότατε αὐτοκράτωρ· ὁ μὲν πρὸς Ἰταλῶν, τοὺς ἐν Πελοποννήσῳ δυναστεύοντας) et 10, plut. 56. Prior oratio, anepigrapha quidem, in cod. 24, n. 6, plut. 80; et, addito auctoris nomine, in cod. 33, n. 6, plut. 57, quæ diversa est a superiore; incip. Ociózat: altoxpá:wp' tà µšv xað'Exasta nepl čiv äv oɛ tбoulóµŋy padzīv, est epistola, adhuc inedita, agitque de rebus Peloponnesiacis, ac præcipue de Isthmo. Vide Bandin. Cat. codd. gr. Laurent. II, p. 318; III, p. 215; et vol. II, p. 385 sq. ubi adnotat, postremam illam, diversam a superiore, etiam exstare in bibl. Cæsar. Vindob, teste Nesselio, part. rv, p. 43, § 4. (Harl.) n. 4. Subjungitur (k) Locorum Peloponnesi omnium per longitudines et latitudines astronomicas descriptio, desumpta ex Ptolemæo, sed, quæ variant, a Gemisto esse correcta, nullus dubito, si manuscriptis habenda ſides. Et elenchis hisce, et in auctores summos animadversionibus maxime delectatum fuisse Plethonem, ex iis quæ infra recensebuntur, manifestum cuique fiet. 5. De Platonicæ atque Aristotelicæ philosophiæ differentiis libellus publice expositus est Basileæ 1574, in 4, per Georgium Chariandrum in linguam Latinam translatus, et Venetiis Græce apud Scdlum cum Bernardini Donati Veronensis paraphrasi in 8, Venet. 1532, S; 1540. 8. Græce etiam editus est Parisiis 1541, in 8. [al. 12. Conf. Maittaire, A. T. ind. f. tom. V, p. 82.] cum ejusdem Bernardini diaJogo (m) de Platonicæ atque Aristotelicæ philosophiæ differentia. Exstat manuscriptis in bibliotheca Ve. neta scam. 17, n. 14, et scam. 27, num. 54. Augustana, Index mis. Ambrosiana Mediolani, Bavarica. cod. 261 (ALLAT.) De cod. August, v. Reiser, indic. cit. pag. 90. - Bavar. cod. hodie numeratur 242. - Venet. in bibl. Marc. cod. 517. V. Cat. codd. Gr. Marc. p. 278. Mosquæ. in bibl. synod. cod. 311. n. 43; et cod. 270, n. 3; ib. n. 6, est Joannis Palæologi imper, ad philosophum Gemistum; inc. "Hxoyσα παρὰ τινῶν, ὅτι ἔγραψα, κατὰ ᾿Αριστοτέλους. ac n. 7, Gemisti responsio ad quasdam quaestiones. Inc. zd µèv, &vôpwño; xáontas. V. Matthæi not. codd. Gr. Mosq. p. 168 ct 204. Florent. in bibl. Laurent. 18. n. 4, plut. 56, suspicante Bandinio in Cat. codd. gr. Laur. II, p. 316 seq.; nam ibi opusc. caret initio; addito auctoris Georgii Gem. nomine, ibid. in cod. 24, n. 2, plut. 80; V. Bandin. 1. c. (h) Basil. 1577. 8. (i) l'alæologum, ad quem alia Gemisti de rebus Peloponnesiacis et præcipue de Isthmo epistola adhuc inedita exstat in bibl. Cæsarea teste Lam. becio, VII. p. 103 [p. 317, Kollar. n. 4. cod. 90. | Ιncipit: Θειότατε αὐτοκράτωρ. Τὰ μὲν καθ᾿ ἕκαστα, περὶ ὧν ἂν σε ἐβουλόμην μαθεῖν, Ραξής. (j) Ad calcem eclogarum phys. et moralium Jo. Stobæi. Διαγραφή ἀπάσης Πελοποννήσου, παραλίου τε xal possiou. (Fabr.) Ms. in cod. Bavar. 200. V. PATROL, GR, CLX. cel. Hardt 1. cit. a. 1805, part. viii, p. 133. ([larl.) Περί ων 'Αριστοτέλης πρὸς Πλάτωνα διαφέ peat. Ilic Georgii Plethonis liber oppugnatus est a Georgiis duobus, Scholario et Trapezuntio. (m) Eumdem hunc Bernardini Donati Dialogum etiam Gemisti libello præmissum video in editione Veneta apud Hieronymum Scotum 1540, 8. Paraphrasim præterea additam nullam: sed Dialogum ipsum pro paraphrasi libri Plethoniani habuit Gesneris et Allatius: certe pleraque capita eadem quæ Pletto, etiam dialogas persequitur.

GEORGIUS PLETHO. · Paris. in bibl. publ. codd. 1806, n. 3; -- 2006, n. 2; 2041, n. 2; 2376 (in quo plu ra reperiuntur Plethonis opp.) n. 10. (HARL.) tom. II. 6. In oracula magica Zoroastris, Commentarii editi sunt Græce et Latine studio Joannis Opsepoi, Paris. 1599, in 8, cum Sibyllinis oraculis. [conf. supra, vol. 1, p. 310 sq. §7 et 8; ibique notas. IlarL.} Títulus operis varie conceptus reperitur; alii enim scribunt: k0wvo; diasdyroi; tŵv kv Roylo:; soútoi; doayłorepov elpŋµévwv, Plethonis expositio eorum quæ in his oraculis obscurius efferuntur. Alii: Μαγικά λόγια τῶν ἀπὸ Ζωροάστρου ἐξηγηθέντα παρὰ Πλήθωνος, Οracula magica eorum qui Zoroastrem magum secuti sunt, enarrata a Plethone. (ALLAT.) Conf. supra, vol, IX, p. 428, n. 17. — la cod. Bavər, olim 182, nunc 48. V. Hardt. in Aretini Beytragen, otc. ann. 1803, part. vi, p. 18.— Augustæ Vindel, in cod. altero Plethonis aliquot capp. theologiæ Zoroastris et Platonicæ, cum titulis reliquorum, in altero, Magica eorum oracula, qui a Zoroastre prodierunt, cum expositione Plethonis. V. Reiser. Indic. cit. p. 66 et 90. Florent, in bibl. Laurent. cod. 33, n. 9, plut. 57, imprimis cod. 24, n. 3, plat. 80. V. Bandin. I. c. tom. II, p. 386, et III, p. 214. Venetiis in bibl. Marc. cod. 406, compendium Zornastreorum et Platonicorum dogmatum (quod ex cod. August. edidit Tryllitius, Wittebergæ 1719.) V. Catal. codd. gr. Marc. p. 198, præcipue cel. Morellum in bibl. ms. Gr. et Lat. I, p. 274. de segmealo immisto, quod ad aliud Gemisti scriptum pertinere videtur, et additamento inedito, initio opusculi in margine ad instar scholii a Gemisto, qui sua manu illum cod, exaravit, posito. Paris. in bibl. puld. codd. 426, n. 6; 1603, n. 14; et 2376, n. 14, Compendium) Zoroast, et Platonicor. dogmatum; at îlád. in cod. 2832, n. 5: Plethonis oraculorum magicorum expositio; et u. 6 ejusd. Chaldaicorum dogmatam expositio. (ARL.) 7. Legi etiam in Catalogo nescio quo: Georgio Gemista Plethon, Historia della monarchia de los PersaL, traducida en Castellano por D. Pedro Davii in 4. Vall. 164, I, 19 (n). Et hæc quidem edita sunt. 8. Inedita etiam pleraque sunt, nec minoris momenti. Nempe ex plerisque auctoribus Excerpta: sive loca notatu digna, etc. (Allat.) Plura jam occupavi supra ad vol. VIII, p. 79 sqq. not. dd. Monac. in cod. Bavar. 48, olim 183, plura Plethonis reperiuntur, 1 (ex Appiani Hist. de Macedonicis regibus; 2) ex Strabone; 3) ex Theophiasto, De plantarum historia, quæ in edit. non reperiuntur; 4) ex Historia auimalium Aristotelis, ineditum excerptum; 5) ex eadem Animalium historia Aristotelis physiognomica, inedita; 6) ex Diodori Siculi Historiis de Assyriorum et Medorum regno; 7) Xenophontis, 8) ex primo Romanarum Antiquitt. libro Dionysii Halicarnassei; 9) ex codem 1 libro De diis quos Æneas ex Troia in Italiam transtulit; 10) ex Prodico in libro De Hercule. Sequuntur 14) Excerpta de felici Arabum successu sub rege Uinaro et imperatore Heraclio, et de regibus Romanorum, quæ num Plethonem qunque habeant auctorem, cujus tamen alia opuscula actutum sequuntur, mihi non liquet. Couf. Ilardt, in Aretini Beytragen, etc. ann. 1803, part. vi, p. 12-17. Ibid. in cod. 59 fin. ex Strabonis Geographicis Le terræ habitatæ figura. V. Hardt. 1. e. ann. 1804, part. 1, p. 42; et conf. supra ad vol. IV. p. 574 sq. et p. 575, § 4; atque ibid. p. 669, n. 26. — Venet. in bibl. Marc. 379 Plethonis Excerpta ex Strabone, quæ singula diligenter copioseque recensuit et exposuit cel. Morell. in bibl. mss. Gr. et Lat. 1, p. 244 sqq. Idem V. D. ibid. p. 269-274, omnia curatè persequitur, quæ cod. Marc. 406, manu ipsius Ge. Gem. Plethonis exaratus, ejus excerpta ex antiquis auctoribus aliaque ejus propria continet. Sunt vero eadem fere omnia, quæ ex cod. Bavar. enotavimus, nisi, ut in cod. Marc. etiain reperiantur de iis quæ post pugnam ad Mantineam apud Græcos gesta sunt, tum de veteri Græcorum militia adnotatio, sine titule, quæ ejusd. Plethonis esse videtur cl. Morellio. Quod opusculumi e cod. Bayar. n. 2, indicavimus, il in hoc cod. Marc. caret quidem auctoris nomine, at manu Gemisti scriptum est. Matriti in cod. Reg. 10, præter ea quæ jam supra, ad vol. VIII, p. 81, in nota memoravi, sunt Plethonis Excerpta ex Theophrasti libris de historia plantarum, et de animalibus ex libris Aristotelis. V. Iriart. 1. c. p. 28. Vindob. in cod. Cæs. 87, n. 2 sqq. Excerpta 1) ex Diodoro Siculo; 2) ex Arriano, de expeditione Alexandri M. libro V, p. 228 sqq. ed. Gronov.; 3) ex ejusdem Arriani libro vit, p. 283 sqq.; 4) ex Prodico in Xenophontis ms. de Hercule; 7) ex Arriano I. c. libr., 1v et v, p. 158 et 203. de Alexandri laboribus; 8) de Thessalia, ex Strabone; 10) ex Polybii Hist. 1, Prooemium; 11) Adnotatio in præcedens procmium; 12) Ex Zonara, lib. x Aunal. De C. J. Cæsare; 13) ex Josepho De bello judaico, m, c. 9. V. Kollará Supplem. p. 551 sqq. - Leidæ in bibl. publ. iuter codd. Vossianos, v. supra ad vol. VIII, p. 81. ris. in bibl. publ. orbis Descriptio e Strabɔne, in codd. 817, n. 14; 1191, n. 28; 1415, olim Colbertin. orhis descriptio, e geographicis libris excerpta, 1603, n. 15; 1739 n. 2-9 et 24; 2426 n. 9. De Italæ figura e Polybio in codd. 462, n. 8; et 2376, n. 15, in quibus etiam est Thessaliæ chorographia, in qua Strabonem excerpsit.· De Assyriorum et Medorum imperio, ex Diodoro Sic. in codd. 1747 et sequenti; 1802, et 2902, n. 13. (IARL.) (n) In Bibliotheca Hispanica Nic. Antonii tom. 11, p. 150, titulus hujus libri plenior exstat hunc in modum: George Gemista, o Plethon, la postrera historia de la Monarquia de los Persas hasta Alexandro Magno, con algunas vidus de Capitanes famosos Griegos traslados del Latin de Emilio Probo, Vallodoliti 1604, 4. Est Hispanica versio librorum Gemisti de gestis Græcorum post pugnam að Mantineam. Pa (o) Ex Appiani Syriacis excerptum de Macedonicis Syriæ regibus, ms. in bibl. Cæsarea. (v._su= pra ad vol. V, p. 250.] In eadem habentur et Plethonis excerpta ex Æliani de proprietatibus animalium, et ex Procopio etc. [ex Procopio, in cod.Cæ<, Vindób. 87, n. 19. V. Kol`ar. Supplem, ad Lajuboc. p. 561].

· NOTITIA. 9. Georgii Gemisti artis rhetorica prolegomena, vel potius incerti de procmiis artis rhetorica. Epitome in Hermogenis artem rhetoricam. Erat in bibliotheca Antonii Augustini cod. 223. [Conf. cl. Hardt, in Aretini Beytragen, etc. ann. 1803, p. 1, p. 42] Et Scoriaci Regia Περὶ ἀρετῶν, προτιμαίων ῥητορικῶν, Apistotelixűv (ntŋuátow. De virtutibus, proœmiis rhetoricis, Kristotelis quastionibus. [V. supra, vol. 41. p. 70, §§ 6 et 7.] Κατὰ τοῦ Στράβωνος περί τινων εὐκ ὀρθῶς κατὰ τὴν Γεωγραφίαν αὐτῷ διορισθέν zors. Adversus Strabonem de nonnullis ab eo non recte în Geographia enumeratis. [V. cl Morell. I. c. p. 236 sq | In Palatina Heidelbergensi, cod. 177, et Britannicis, et Gallicis manuscriptis, et alibi: 'Ex του Στράβωνος Γεωγραφικών, περὶ τοῦ τῆς γῆς τῆς οἰκουμένης σχήματος διορθωθὲν παρὰ τοῦ Γεμιστοῦ Ovos. Ex Strabonis Geographicis de figura terræ habitata, sed correcta a Gemisto Plethone (p). 1:1 Vaticana, Scoriaci Regia VI B', 10; et VI 5', 6. Veneta S. Marci scam. 21, num. 17, et Ambrosiana Mediol, ni. [Conf. ad n. 8, et supra vol. IV, p. 669, n. 26 et Kollar. Supplem. ad Lambecii Comm. p. 556 sqq. n. 16, cod, 87, qui multa continet Plethonis opuscula. Harl.} 10. Chorographia Thessaliæ (q) in bibliotheca Palatina Heidelbergensi, Regia Scoriaci 11, num. 5. De Istlumo Veneta S. Marci scam. 32, num. 22 (Allat.); Vindobonæ in cod. Cæs. XC, n. 4; De Isthmo, et n. 7, Chorographia Thessaliæ. V. Lambec. VII, p. 347 et 350 sq. - Florentiæ in bibl. Laurent. col. 53, n. 6, plut. 57. Gemisti epistola ad imperat. Manuelem Palæologum de rebus Peloponn. ac præcipue De Isthmo; quæ epistola diversa cst ab ejusd. Plethonis ad eumdem imperatorem oratione de rebus Peloponmesiacis. V. ad n. 3 et 8. (HARL.) 11. Προσφωνηματικός. Adlocutio. Ρ. Οὐκ ἦν παραπλήσια, ὦ θειότατε, τὰ τῶν πολεμίων τέλη ároбñ. Mediolani in Ambrosiana. 12. Capita quædam musica, Plethone auctore. Bavarica cod. 183 [qui nunc numeratur 48 ſin. V. Hardt 1. c. ann. 1803, part. vi, p. 17. — Venetiis in bibl. Marc. cod. 406. V. cl. Morell. Bibl. ms. Gr. et Lat. 1, p. 273 sq. qui adnotat, ex Aristoxeno et Quintiliano nonnulla ad litteram esse delibata; sed in margine ad initium manum alienam scripsisse nowviov. Harl.] 13. Προθεωρία εἰς τὸν λόγον τοῦ βασιλέως Μανουήλ τοῦ Παλαιολόγου ἐπιτάφιον εἰς τὸν αὐτοῦ ἀδελ çóv (r). Præmeditatio in imperatoris Manuclis funebrem orationem in fratrem. P. [ɛpiñaḥèg µèv tò npoαίμιον, καὶ οἷον γένοιτ' ἂν ἀδελφῷ μάλιστα πρέπον. Oratio funebris in Helenam Palæologinam, in bibliotheca Vaticana et Altempsiana. Alia in Hypomonem et Cleopem imperatrices. In indice manuscript. codicum. Μονωδία ἐπὶ τῇ ἀοιδίμῳ δεσποίνῃ Ὑπομονῇ (s). Monodia in celebrem dominam Hypomonem. In quo etiam non post multa legebatur, Πλήθωνος μονωδία ἐπὶ Ὑπομονῇ, καὶ Κλεόπῃ ταῖς βασιλί - atv. Plethonis Monodia in Hypomonem et Cleopem imperatrices. Ex his excerpta, quæ de immortalitate animæ tractant, sunt pones me, erantque in bibliotheca Saregica, ut tradit Justus Rycquius in Centuria nova, epist. 29. Oratio funebris in obitu reginæ Cleopa Palæologinæ, in qua de animæ immortalitate agitur. In Augustana, index manuscriptus, et Lolliana. Et Scoriaci in biblioth. Regia. 'Exixtios 26yo; zř ßɔsiàloin, xai nspi ¿ðavaslos fuxñs. Oratio funebris in imperatricem, et de immortalitate animæ, 11, um. 5. 14. Epitome historiarum Sicularum (t), ni fallit titulus, quem tamen et epitomatores Gesneriani agroscunt. In bibliotheca imperatoris Viennæ Austria. Possevinus in Indicibus. (p) Hoc scriptum habuit; atque in syntagmate Græcorum geographorum edere voluit Lucas folstenius. Vide Lambecium lib. 1, p. 114 (p. 241 sqq. Kollar. (q) Exstat etiam in bibl. Cæsarea. Lambec. VII, p. 165 [p. 350 sq. ed. Kollar. n. 7, cod. 90. Conf. Morelli, Bibl. ms. 1, p. 270, et p. 247. Harl.] Ex libro nono Strabonis excerptum disces ex Labbei Bibl. nova mss. p. 120. [Add. ad n. 8.] Edita hæc poßewpla Græce et Latine a Combelisio cum oratione ipsa Manuelis Pakeologi in fratrem Theodorum despotami toin. II Auctarii novi Bibl. Patrum, pag. 1037, Paris. 1648, fol. [Conf. Lambec. VII, p. 535.1 In cadem bibl. Cæsarea. Vide Lambecium, t.V, p. 175 (pag. 368, Koll. n. 11, cod. 257]. Etiam in Bodleiana et Regia Paris. (FABR.) Paris. in bibl. publ. codd. 963, n. 16; 1297 11. 5; et 2540, n. 5, in obitum s. in laudem Cleopa Paleologinæ, ubi de animorum immortalitate disseritur; init. Edhwy µày ô onçó; • tum in cod. 1760, n. 14, Oratio in obitum Helenæ Palæologinæ. Florentiæ, in bibl. Laurent. cod. 18, n. 14, plat. 56, in obitum Helenæ s. Hypomonis Palzolog. Inc. Τῇ τῶν ἡμετέρων βασι dov. V. Bandini Cat. codd. Gr. II, pag. 518 sq. Leidæ, in bibl. publ. inter codd. Vossianos, Monodia tu dominam Helenam. V. Cat. bibl. Leid. p. 403, 11. 43. Matuiti, în bibl. Reg. 115, Monodia (s. laudatio funebris) de imperatrice Cleope Itala et Monodia de beata dominallypomone. V. Iriart. Cat. codd. Gr. Matrit p. 459. In cod. Bavar. 29 (quondam 162). Oral. in Hypomonem imperatricem. V. Hardt. 1. c. ann. 1803, part. iv, pag. 28. Gemisti Plethonis et Mich. Apostolii Oratt, funebres duæ, in quibus de immortalitate animæ exponitur. Nunc primum e ins. (Vratislaviensi) edidit G. G. Fülleborn, Lipsia, 1793 (sed vere 1792), Mai 8. est Orat. in obitu Cleopa, mortuæ anno 1433. V. cl. Fülleborn, præf. p. 6 sq. et in Censura in Ten. A. L. Z. 1794, n. 218, p. 29 sqq. in Jul, loca quædam Plethonis emendantur. (HABL.) Ex Diodoro Siculo excerpta suspicor intelligi, jamı supra, num. 8, memorata. Non omittendum etiam scriptum Gemisti duplex in bib'. Garsarea obvium præteritumque Allatio, Método suPÉσεως ἡλίου και σελήνης καὶ τῆς τῶν ἀστέρων ἐποχῆς ἀπὸ κανόνων, οὓς αὐτὸς συνεστήσατο· Methodus astrologica inveniendi loci solis et lunæ et astrorum orlus, secundum canones, quos ipse composuit, qui et ipsi subjiciuntur, una cum Introdu - ctione in Genethlialogiam. Ejusdem Canon chronolo - gicus a Nabonassare ad imp. Michaelem Palæologum. Vide Lambecium, VII, pag. 196. 1s. p. 449, ed. Koll. n. 6 et 7 cod. 90] FABR. His adde libruan De generatione deorum, Paris. in bibl. publ. cod. 2045, n. 3, init. Howtov nept zwv.— Pietroms Kul-

GEORGIUS PLETIO. 45. Historia. In Catalogo exhibito a Grammatico, apud Verderium in supplemento; nisi eadem sit cum edita gestorum post pugnam ad Mantineam, 16. Explicatio in voces Porphyrii et in decem Categorias Aristotelis, in bil:liotheca Constantini Varimi, ex Verderio. 17. Explicatio in Analytica Aristotelis, apud Joannem Suzium Constantinopoli, ex Verderio. [an est ille commentarius sine nomine auctoris in cod. Bavar. 29, ap. Hardt. in Aretini Beyträgen, etc., ann. 4803, part. iv, p. 31? HARL.] 18. Verumtamen cum Gemistus in eo libro, quem De differentia Platonicæ atque Aristotelicæ philosephiæ scripsit [v. ad n. 5], non differentiam tantum inter utrosque examinasset, sed acrius omnia conviciorum genera exaggeraus, non veritus esset homini primario contumeliam facere; præstantissimorum virorum odia et calamum in se coucitavit (u); neque enim passi sunt adeo forde atque enormiter innocuum hominem proseindi; inter eos mitissimus Bessario, cujus illa vere aurea piaque sententia for ad Michaelem Apostolium, Οὐ λοιδορίαις τοῦ ἀντιδίκου, ἀλλ' ἀποδείξεσι, καὶ λογικαῖς ἀνάγκαις τῷ φίλ συνηγορητέον, τόν τ' ἐχθρὸν ἀμυντέο». Non conviciis in adversarium, sed demonstrationibus, atque inso lubilībus rationibus amico suppetiæ ferendæ sunt, vindictaque de inimico sumenda. Libellum pro Aristoeir in Plethonen, licet preceptorem composuit. Πρὸς τὰ Πλήθωνος πρὸς Ἀριστοτέλην περὶ οὐσίας. Μά dieta Plethonis in Aristotelem de substantia. P. el tɩg ánhông tɛ xal. ãµa. Et Theodorus Gaza, philos. phicarum artium cognitione instructissimus, neque Plethone ipso inferior. Gazæ pro Plethone respondi Michael Apostolius; Apostolio Andronicus Callistus, et Bessario ipse cardinalis, epistola de hac re data, temerarios Apostolii conatus repressit, compulitque ad palinodiam. Georgius etiam Scholarius, communi studio, ac quibus pra-stabat ingenii opibus ab obtrectationibus, et calumniis Plethnem divexans, Aristotelem defendit: co scopo ut multo excellentiorem (r) doctrinam Aristotdis Platonica ostenderet. Quod auxie nimis Pletho ferens non dissimilibus opprobriorum plaustris, a quibus semper sibi etiam in Plethonem Bessario temperaverat, Scholario respondit, cujus igns rantiam non sine contumelia multis conatur ostendere, et consilii sui tenax assidue Platenem extolit, Aristotelem calo ab alto dejicit opusculo, quod inscripserat, Πρὸς τὰς Σχολαρίου ὑπὲρ ᾿Αριστοτέλους ἀντιλήψεις. Ad Scholari pro Aristotele objectiones. Ρ. Ἐγὼ μὲν οὐκ ὀψὲ ὡς γε σὺ φῂς, ἀλλ' ὅτε τὸ πρώτον ipsius libri epilogus s. conclusio. Inc. "A μl ouv τῆς βίβλου ἐν ἀρχῇ ἡμῖν προστέθη Florent. in bibl. Laurent. cod. 18, n. 6, plut. 56. V. Bandin. Cat, codd. Gr. Laur. 2, p. 317, qui imperfectus, a.t, libellus, ac propterea ab eadem manu ascriptum est in margine: Znentov th Emióta, elc. Quærenda sunt, quæ sequuntur; licet a Scholavio, uti dicunt, sublata, reperiri vix possint. PerTraciantur autem in hoc quæstiones metaphysica de substantia, de Deo, de aternitate.» Vindohonæ, in cod. 91, n. 4, ubi est conclusio operis Plethonis de legibus. V. Lambec. vII, p. 364, ibique not. 2. Separatim ibid. in cod 179, n. 2. V. Lambec. V, p. 466 sq. Ibid. in cod. 87, n. 17 auctoris (num Plethonis, cujus plura opp. in illo cod, recensentur?) adnotatio critica brevis de tempore Nativitatis, Passionis ct Ascensionis D. N. Jesu Christi: init. Ετος ἦν ἀπὸ 'Αδιμ καὶ στά Gaw; xo. 48 ejusdem (ut opinatur Kollarius in Supplem. ad Lambecii comment. p. 559 sqq., ubi eum codic. uberius recenset.) De somniis excerptum, ex Macrobii commentariorum in somnium Ciceronis, cap. 3 et 4, a Maximo Planude Gr. versorum. Ex cod. Naniano 291 Mingarell. in Gr. codd. apud Nan'os p. 488, excerpsit Plethonis locum in quo de Dictye, ejusque narratione de Lello Troico, el versione recenti (ex: Yáτων ἐς Ιταλικὴν συγγραφήν), ui ex lyriaco Ancomitano accepisset, singularia traduntur. (HARL.) (u) De hac controversia 1 tteraria philosophorum, decimi quinti sæculi consulere juvabit eruditam Boivinii Diatribam insertai tomo quarto Memoriarum academiæ Regiæ inscriptionum et elegannorum litterarum, quæ Gallica lingua prodierunt Parisiis in 4, et Amstelodami 1719, 12. Inter alia pag. 485 seq. Gallice affert epistolam Nic. Secendini datam Viterbii 5 Jun. 1462, ad Andronicum Callistum, qua ejus scriptum contra Apostolium et Gazam magnis effert laudibus: Apostolii convicia ac calumnias detestatur. [Conf. supra, vo!. XI, p. 291 sq. in primis Zenum in Dissert. Vossiana. tom. 1, p. 542, sect. 7, de hac epistola ad Andronicum Callistum ejusque codd. Paris inter codd. Regios (teste Labbeo in Nova bibl. mss. libror. p. 401), in bibl. Naudeana, et apud Frid. Sylborg. in Cat. codd. gr. Palatin. Francof. 1701, 4, p. 40, latius disserit, denique ex Reiseri indice mas. bibl. Augustana (p. 85, ubi quoque, ibidem exstare Plethonis quædam, Reiser, prodit) memorat Andrenici Callisti Epistolam ad Nicolaum Secundinuın. Bessarionis Epistolam ad Nicol. Secundinum, que laudes Gemisti eximi is continet, cel. Morell. bibl. ms. Gr. et Lat. 1, p. 212 seq. ex cod. bibt, Mare. 533, Gr. cum interpretatioue lat, in lucem protulit. Mich. Apostolii Epist. ad Bessarionem; hujus epistolæ ad Andronicum Callisti F. et að Mich. Apostolium; tum Nicol. Secundini Epist. ad Andron. Callist, et alia sunt Florent. în bibl. Laurent, cod. 33, n. 8, plut. 58. Plura dabit Bandin. 1. c. II, p. 482 sq. Bessarionis Epistola ad Mich. Apostol. Gr. cum Latina Boivinii versione in Mémoires, etc. Geschichte der Kön. Akadeínie dor schön. Wissensch, zu Paris, e lingua Gallica in German, versa a Luisa Adelg. Vict. Got schedia, part. 11, p. 577 sqq. HARL.] Deinde, p. 488 sq., dups Bessarionis ) ad Callistum, unam brevem et alteram prolixiorem ad Apostolium, iam ipsam nempe, exqua aureum illud monitum Altanus retulit, et ducuissimo cardinali dignissimam; dignissimam item), quæ sæpius legatur ab Apostoliis nusuæ ætatis quos maximis viris obtrectare et lacerare @brun lamam non pudet. [Add, quæ scripsi in Introd, in Dist. L. Gr. II, part. 1, p. 549, in nota.] (v) Et dogmatibus Christianis congruentiorem, faciliusque cum illis conciliandam. Bessarionis et reliquorum eitt. epp. sont quoque Matríti. V. Iriart, Cat. cit., p. 156. (Harl.)

NOTITIA. ; Exeula. Legitur in biblioth. (x) Augustana [V. Reiseri Iudic. mss. bibl. August. p. 901, Altempsiana, Ambrosiana Mediolani, Veneta S. Marci scam. 27, num. 51 (y) penes me; cratque in Saregica, referente Rycquio Epistola supra laudata, Gesnerus tradit se vidisse Bononiæ apud S. Salvato - rem, sed imperfectum. Cum Heidelbergæ morarer, tractatum hunc pro ævo auctoris antiquum, eleganter emendateque descriptum, quem a Nicolao Alemanno dono acceperam, Gottardo Voegelino typographo satis celebri impense expostulanti tradidi, ut una cum alio, De differentia Platonis et Aristotelis, et, si Geri posset, etiam Latine typis elegantissimis evulgaret; an evulgatum sit, ad hunc diem non novi. 19. Epistola ad Demetrium Porphyrogennetam, in biblioth. Augustana. Index ms. Ilep! ɛiµzpµévŋ;, De fato. In b bliotheca Augustana (a), Ambrosiana Mediolani, Sanctorum Apostolorum Neapoli apud clericos regulares, ex qua opus descriptum beneficio piissimi mihi que amicissimi Neophyti Rhodini penes me etiam conservatur. Vindob. Kollar. Eædem Matriti, in bibl. 20. Ad Bessarionem cardinalem binæ Epistolæ; in quibus præcipue in doctrina Platonicorum quæstiones a Bessarione Gemisto proposite dissolvuntur. Primæ principium, 05 návta olesðas xpǹ toù; ávôpaç τούτους. Secunda, Ἐπειδὴ καὶ μαρτυριῶν δέῃ πρὸς τὰ προγεγραμμένα σοι. Apud me, nescio an sit illa, quæ scam. 17, num. 14, Epistola de doctrina Platonis in biblioth. Veneta S. Marci recensetur. (Allat.) Conf. supra, in vol. I, pag. 703; et supra in h. vol. ad n. 5, de cod. Mosquensi. in cod. Cæsar. 90, n. 2, Bessarionis Epistola ad Ge. Gem. Plethonem; et n. 3. Plethonis ad superiorem Bessarionis Epistolam, Epistolæ duæ responsoriæ. V. Lambec. VII, p. Florent. in bibl. Laurent. cod. 23, n. 3 et 4, plut. 58. V. Bandin. 1. c. II, pag. 81. Reg. cod. 34. multa repériuntur, quæ huc pertinent, conf. supra, ad vol. XI, p. 191, not. 9, de hoc Matrit. et aliis cod.; et p. 192, de Epist. Mich. Apostolii ad Plethonem. Inter alia in cod. Hatrit. Bessa ionis Quæstiones IV, ad Gemistum Plethonem; prima, De subsistente per se; secunda, De communicabili et incommunicabili; tertia, De entium synonymia vel homonymia; quarta, De fato. Sequuntur Gemisti quatuor solutiones, totidem Bessarionis questionibus respondentes, quarum prima inc. Où πάντα οἴεσθαι χρὴ τοὺς ἄνδρας, quartæ vero sive De fato initiumn est: Οὐχ οἷόν τε. Quartain solutionem excipit altera Plethonis ad Bessarionem epistola, qua singulas illius quæstiones, antea memoratas, iterum solvere contendit. Plura de illis scripsit Iriarte in Cat. codd. Gr. Matrit. p. 136 sq. Leide, in bibl. publ. inter mss. Scaligerian. amoebææ inter Bessar. et Plethonem Epp. V. Cat. bibl. Leid. p. 341, n. 51. - Paris. in bibl. publ. codd. 462, n. 4 et 5; 1739, n. 16 et 17; 2376, n. 8 el 9, Bessa rionis Quæstiones et Plethonis Solutiones; et cod. 2966, n. 5, Plethonis Responsio ad ea quæ sibi Bessarion objecerat. (ПARL.) 21. Μηνῶν καὶ ἐτῶν τάξεις, καὶ ἡμερῶν ἀπαρίθμησις, Mensium el annorum ordo, et dierurn recensio. Scoriaci, in biblioth. Regia u, num. 5. (ALlat.) V. Fabric. ad u. 23, not. f. (MAR 1.) 22. Περὶ Θεοῦ φυσικαί ἀποδείξεις. De Deo naturales demonstratiunes. Πᾶν τὸ ὂν ἐνεργείᾳ ἐξ ἀνάγκης Exɛi zıvà xarà qúnıv ¿vépyslav. (Allat.) V. notam ad n. 17. (Habl.) 23. Περὶ νομοθεσίας, ἢ περὶ νόμων βιβλία τρία De legibus libri tres: cujus operis duo superiores, De mensibus et annis, et de Deo demonstrationes, seginenta omnino sunt. Quod etiamı videtur indicare Gaza cap. 1, de nt ensilus: καὶ Πλήθων δὴ ἐφ' ἡμῶν ἀνὴρ τῶν ἐπιφανῶν χαλεπὸν ἡγούμενος εὑρεῖν τὸ ἀνάλογον τούτοις εἴα Επιζητεῖν. Κάν τοῖς περὶ νομοθεσίας δὴ λόγοις περὶ ἡμερῶν καὶ μηνῶν, καὶ ἐνιαυτοῦ ὑφηγούμενος, οὐκ ὀνομάζει, ὡς Αττικοὶ ἦγον τοὺς μῆνας. Εt vero Plethon hoc saculo vir clarus operosum reputans (x) In Cesarea quoque, ut refert Lamberius VII, p. 162 [p. 315. Kollar. n. 1, cod. 90] et Regia Parisiensi, teste Boivinio, qui testatur Plethonem in hoc scripto iratum et superbum se Gennadio præbere adversarium: Pléthon y parle à son adversaire avec toute l'aigreur d'un homme piqué au vif, et avec toute la hauteur d'un maître qui fait la leçon à un écolier. Nonnulla ex illo seripto affert Eagubinus, lib. 1, De perenni philosophia, cap. 25. (y) In cat. codd. Gr. bibl. Marc. p. 278, numeratur cod. 517. Taurini, in bibl. Reg. col. 538. v. Florent Cat. mss. Gr. Taur. p. 469. in bibl. Laurent. cod. 17, n.7, plut. 56; init, quod diversum est ab eo, quod Allatius attulit, est 'Ensiz iбliov των κατ' ᾿Αριστοτέλους βλασφημιῶν καὶ εἰς ἡ ἄ, ὀψὲ monav. Plura dabit Bandinus, in Cat. codd. Gr. Laur. 11, p. 317 sq. Idem initium, nisi ut napinley legatur, est in cod. Reg. Matrit. 54. V. Iriart. in Cat. codd. Gr. Marrit. p. 155 qui præterea adnotat, in illius libelli contextu, fol. 131, Occurrere Constantini Lascaris mann scholion an plissimum, cujus prima et postrema, verba puEUIL, Vi.tslavie, in cod. bibl. Rhedigerianæ, teste Fulleborn., in præfat. ad libell. ad n. 13 not. citatum, p. 9. - Paris. in bibl. publ. codd. 462, n. 3; 1806, n. 4; 2006, n. 3; 2067 et seq. et 2376 (qui plura Gemisti opuscula continet), n. 7. (HARL.) () Nec ad hunc diem usquam evulgatum est. [Edidit Gass. 1844, in Gennad, und Pletho.] (a) V. Fabr. ad n. 23, not. e. In Reiseri indice mss. bibl. August. 85, citantur codd. Plethon. De fato et paulo post ejusd. Epistola ad Demetrium Porphyrogennetam. Libell. De fato asservatur quoque Florentie, in bibl. Laurent, cod. 48, n. 2, plut. 56. V. Bandin. 1. c. tom. II, p. 517. Paris. in bibl. publ. codd. 1996, n. 3; et 2077, n. 8. Matriti, in cod. 34, V. ad n. 20. Vindobon, in cod. Cæsar. 42, n. 16. V. Lambec. VII, p. 178, Koll. add, ad u. 2. Contra Plethonein De fato scripsit Mattheus Camariota duo libros, ms. Leidæ, in bibl. publ. inter. codd. Vossian. V. Cat. bibl. Leid. p. 403, n. 41. Edit. Ge. Gem. Pleth. libellus De fato, ejusdemque et Bessarion's epistole amæbææ de eod. argumento, Gr. et Lat, cura 11. S. Reimari, Lugd. Bat. 1722, 8. (HARL)

GEORGIUS PI.ETIO. invenire qua ratione ki mutuo respondeant, inquirere destitit: in commentariis de legum institutione, cum de diebus, mensibus, et anno præcipiat, qua tamen ratione Athenienses menses suos agerent, ne verbum quidem facit. Primum in tractatu nostro De mensura temporum ontiquorum, et præcipue Græcorum exscripsimus, cap. 12 [v. ad n. 21], cuin Gaza pro Plethione, quem ille carptim in opus culo de mensibus reprehendit, responderemus. Libri plane Plethonico genio suppares, totius 30tiquitatis et theologia antiquoruin philosophorum promicondi; rari tamen, et mihi incertum an integri alicubi detineantur (b), indigni tamdiu lateant, digni luce, et qui omnium manibus terantur. Horum publicatione (c-d), et quod plerique parum in eum essent alias ob causas propensi, offensionem multorum incurrit, qui in cum acriter invecti non ludibrio tantum hominem habuere et maledictis onerarunt, sed etiam a fide Christiana, non alterius, quam horum librorum doctrinæ probatione, al zentiÍ smini prolapsum descivisse affirmarunt, ac cæteros Christianæ religionis asseclas monuerunt ut a similibus libris et homine abstinerent, caverentque sibi a non minus Mahumetana doctrina perniciosis dogmatbus; in quo in iniquiores se aliis, et quam par erat, præstitere Georgins Trapezuntius in Comparat, Platonis et Aristotelis, cap. penultimo, lib. 111; Manuel, Magnæ Ecclesiæ rhetor adversus Plethonem de processione Spiritus sancti, ex sententia quoque Scholarii patriarchæ: Kałánep tŋvixzūta TOLOŪTDÍ TIVES ἦσαν λογικῆς μὲν παιδείας, ἢ πρὸς βραχύ, ἢ οὐδαμῶς μετασχόντες, etc. Quemadmodum tunc temporis inles quidum erant, quibus logicæ artis aut parum aut nihil inerat, inanissimi vero rumoris a plano diabolo *parsi inconsiderati, quemadmodum ut plurimum levissimæ veluti paleœ homuncionem plebecule contingere suevit, sectatores. Sed magnus grandisque sanctitate et vere beatissimus patriarcha Gennadius cognomen:o Scholarius non tantum in externa, sed nɔstra divina doctrina adfluenter nimis, ad extremum usque perspicacitatis pertingens, ut utriusque sapientiæ perennis fluvius omnium testimonio comprobatus, ut plane quibus aliquid logicarum disciplinarum in pectore est, ex illius commentariis manifestum est. Ilic sanctissimus vir, perbelli nostri Gemisti rebus examinatis, duplicique illi innata pernicie atque hebetudine perspecta, hunc in modum de eo sententiam tulit. Quanquam ante hos paucos dies Pletho gentilium deos complures rarsus restituere conatus sit, id hebetis illius consilii ac intellectus vitium fuit, et nos in ejus amentia: plurima scripsimus, ne quis e simplicioribus inani illius sapientiæ famæ credens, discrimen adeat. Hathemar ticis namque disciplinis, sed illis quæ ex trivio erant, inficiebatur, a quibus nullum fructum perceperat. Eloquentiæ operam dedít, sed in impiissimis ac stultissimis scri¡ tionibus; idque optimo Latinorum proverbia exprimitur, Purus Grammaticus, purus Asinus rudis adeo, nihilque a vili vulgarique hominum genere diffevens in veritate ac mendacio dijudicandis, Quare quilibet eum facili negotio refellebat, et puero, du:umodo puer aliquid' tentandi causa mentiretur, respondere haud poterat. Quapropter tanto errore leris ille abreptus est. Theodorus item Gaza lil. De mensibus, cap. 16: Τίνες δ' ἂν εἴησαν ἱερομηνίαι, Πλήθων μὲν ἄρχοντε φάναι, ὡς δή τινας ἑτέρας τῶν ἡμῖν νομιζομένων νομοθετοῦντι. Ἡμῖν δ' ἥκιστα δεῖ ἄλλως τε καὶ μὴ περὶ tojtou võv övto; toū lóyou. Cæterum qui dies forent celebres feriatique, Plethoni quidem non erat indecens recensere, ut qui alios dies festos, quam qui a nobis recepti sint, constituat. Nobis vero id minime opus est: cum de his in præsentia sermo susceptus non sit, et alibi sæpius hominem latenter carpit; an merito, judicent alii. Ego dixerim Plethonem eloquentia, ingenii acumine, et disciplinis omnibus excelluisse, el assidna scriptorum lectione supellectilem sibi multam, ac tantam comparasse: hine eruendis e latebris philosophorum, et Platonicorum potissimum sententiis, iisque scripto tradendis, plus quam par erat, mairriæ addictum animum advertisse, et studio pertinaci contra sentientium opiniones dente etiam malediro vellicasse, non, ut eorum prava dogmata de novo, quæ docte ipse refellit, in hominum animos per se infixa prorogaret, sed ut ex tam vasto ac lacrymabili naufragio tabulas discissas ae vagas in unum veluti pertum sañas atque incolames recolligeret; indeque majestas christianæ religionis, ac verītas dilucidior appareret, quod et ɛanctissima nostræ religionis capita ante et post Plethonem, non contem- (b) Post auctoris mortem euim exhibitos Gennadio CPol, a Demetrio Pakuologo, ac per censuram Gennadii combustos testatur Lennadii epistola, ad Joannem exarchum et anonymi Græci scrip'um apud Lambecium VII, p. 175, et nota Barberini codicis, quem Allatius memorat infra p. 391, ubi sex tantum capita litri primi in illo superesse notat. Sed in codice Cæsareo apud Lambecium, VII, p. 171 [p. 362 sqq. Koll.] supersunt capita decem, cum in lice capitum libri tertii omnium, hoc est a capite 29 totius operis ad 43. Ejusdem operis caput sextum est Gabrieli Naudro, pag. 160, Pentadis quæstion. iatrophilologicar. V. de fato fatali vitæ termino pag. 160, memoratus Plethonis tractatus mira brevitate circumscriplus Περί είμαρμένης, De [αιο, quem ait Allatli beneficio in Incem proditurum, qımd haud factum est. (V. ad n. 19.1 (c-d) Laudatus Boivinus ex Gennadii Epistola ad Joannem exarchum negat, libros hos ab ipso vulgatos Plethone adhne superstite, sed pressos potius et clam habitos, donec post ipsius obitum a Demetrio Palæologo despota proderentur. Criminationem tamen de mala Plethonis adversus Christianam religionem intentione non putat fundamento aut veritate destitutam, ita ut Bessario quoque, licet Plethonem magistrum suum coleret alioqui et magni faceret, tamen noluerit in opere adversus calumniatorem Platonis vel verbulum pro defendendo Ple thone facere. * De hujus libri fatis vide supra Gennadii epistolam ad Josephum exarchumi. Fragmeula quæ supersunt Pariolis edidit anno 1858 V. C! Alexander, EDIT.

NOTITIA. nendo neque illandato labore, diligentia, et admodum proficuo studio confecerunt, neque illos quisquaần de impietate postulavit. Quid enim vetat antiquorum arcana et cærimonias comprobando, sine offensa Christianæ rei, nescientibus pandere. At hymnum conscripsit, eumque in solem, elegantissimum. Fateor. fileone solem tanquam Deum laudavit, retulit in deos ut Deum, ad eumque tanquam ad Deum, manus supplices tetendit? Fabulæ. Admirandam planetæ splendidissimi vim, profusa in genus humanum beneficia, Dei omnipotentis ad quemlibet nutum servum irrequietum, ac fidum ministrum expressit. Aliam ab Christiana non post multos dies religionem futuram asseveravit. An hoc in gentilismun degener rare? An hoc pietatem dejerare fuerit? lloc quoque ævo a prudentissimis et piissimis homi ribus, dum pravi hominum mores quotidie in pejora ruentes, ita ut nullam pietatis, nullam bonitatis Christianæ speciem præ se ferant, conspiciuntur, filem ac religionem Christianam in aliam atque aliam formai commutatam, ruituram tandem in externum quippiam adseveratur continuo, et vultu tristi illacryn:atur. Quid mores ad religionem ipsam? Quid usus ad duginata? Fidei finem ego non video. Non probo. Ad exitum usque mundi, vitæ hominum suppar producetur; ideone et probati ac Christianí mores semper perstabunt, neque in vitia a pietate Christiana et religionis longe aliena degenerabunt? Illad verum est, Plethonis ingenium licet adversariig reprehensum sit, nunquam tamen ejus vitæ institutuš əb illis etiam, qui ejus omnia arguerunt, fuisse damnatum. Ut bine argnas, tali viro simile facinus nou potuisse, nisi per scelus omne, appingi. Dum ergo Trapezuntius, Scholarius, aliique in Platonem, tanquam scriptorum omnium perniciosissimum, inve'untur, Pletho, Platoni addictissimus, non potuit neque crimen inconstantiæ, neque calumniarum effugere. Hæc de religione. Quid de doctrina, et eloquentia, quæ in eo Scholarius, sed fere solus desiderat. Ne verbis rem agere videar, ab hostibus testimonium sumain. Bessario ad Apostolium, Σopó; te xal peɣáln; tŷ övti süqutz; ¿ àvhp. Sapiens, et magna, ut verum fatear, vir ille dexteritate ingenii fuit. Trapezuntius, loco dicto: Gemistus non minor eloquentia Platone, non inferior scientia illi. Et: Gemistus, exstant enim nonnulli, Romæque inveniuntur scripta iysius, sic ornate eleganterque scribit, sic Platonis figmenta breviter distincteque refert, sic gentilitatis opiniones defendit, sic nostras crediderim in illis ab eo libris oppugnari, ut nemo nisi doctissimus in eum mutire possít. Et: Ilic sermone gravissimus, doctrina callidissimus, causa longe superior, non enim nova excogitat, sed retera novis rationibus revocat. Et Theodorus Gaza, cap. 1, de mensibus: Kai Nowy 8° ἐφ' ἡμῶν ἀνὴρ τῶν ἐπιφανῶν· Ει Plethon hoc saculo rir celebris. Ει: Καί τοι τάλλα τὰ περὶ τὴν φωνήν ἔπεσθαι προθυμούμενος Αττικοῖς, καὶ σφίδρα περὶ τοῦτο σπουδάζων• Tametsi in cateris rebus. quæ ad vocem spectant Allicos æmulari magnis votis expetit, in eoque sedulo operam naval. Concludam testimonio Michaelis Apostolii, qui aliquando ex Plethonis amore insaniit: 'Avôpd; où µívov tsiç vūv (wow aides!- μου, ἀλλὰ καὶ αὐτῷ ᾿Αριστοτέλει, καὶ πᾶσι τοῖς παλαιοῖς, είγε κατ' ἐκείνους ἐγένετο ὁ ἀνήρ. Viri non tantum iis qui nunc vivunt, sed ipsi etiam Aristoteli, omnibusque veteribus, si eorum ætate fuisset, venerandi. An ergo sapientia, vel eloquentia defuit Gemisto, quam illi vindicant, et plenis buccis asserunt adversarii? Et revera Scholarii et Manuelis sententia, non ex judicio, sed rabie et calumniandi libidine effasa est. Est enim Pletho, stylo quidem accurato, eleganti, presso, Attici succi pleno, sententiis gravi, argumentis "ehemente, eruditione vero, et antiquarum reruin congerie quandoque obscuro atque diſhe i; non tamen ob Gratias ac Veneres, quibus ubique dictionem aspergit molesto: adeo ut cum antiquis nec immerito æquiparetur, sui ævi scriptoribus a plerisque anteponatur. Ego sane cum illius aliquid lego, vetustissime antiquitatis succum et vénustatem plane Atticam, quidquid alii parum æqui dicant, admiror. In bibliotheca Barberina, cod. 265, habetur: Пflwvos voμwv ovɣypacy's Bibliov a¨ Plethonis De legibus liber primus. Sunt tantum capita sex. In quibus adnotavit nescio quis: Moc tantum ex divino illo volumine politicorum, sive de legibus Gemisti ad nos pervenit, reliquum sacrilegus Scholarius fummis consumpsit; veterique odio et inimicitiis adeo indulsit, ut ne communi quidem utilitati pepercerit, sæviens in libros, quando in auctorem nequiverit. (ALLAT.) Monac. in cod. Bavar. 48 sub finem est ex Plethone Fragmentum, quod cl. Hardio in Arctini Beytrægen, etc. ann. 1803, part. vt, p. 18, videtur esse Fragmentum libri De legibus,et in quo varii co¡tus illiciti, et pœna'cuilibct statuta enarrantur. (HARL.) 24. In rebus nostræ fidei scripsit, Пɛpl tñ; ¿vsαpxwsεw; tɔ Vloū to Ozoů. De incarnatione Filii Doi. [:pt the ExоpcÚGɛw; toū ȧylou Пvsúμato. De processione Spiritus sancti contra Latinos, vel hac inscriptione: Απόδειξις ὅτι ἐκ μόνου τοῦ Πατρὸς ἐκπορεύεται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ οὐδὲν ὅλως àĥúvatov čretai. Demonstratio, Spiritum sanctum ex Patre solo procedere, neque inde aliquod sequi absurdum. Ρ. τὸ ὑπὲρ Λατίνων βιβλίον, τὸ ἐς ἡμᾶς ἦχον (e). Qui cum ex fundamentis gentilium philosophie ad id probandum argumenta petiisset, neque Græcis ipsis ex schismate satisfecit, quin ex iis Manuel Pelopanisius, Maguæ Ecclesiæ rhetor, qui sub patriarcha Pachomiɔ (♬ vivebat, ut de eo tradit in Historia (e) Præter breviorem huncce, etiam alius copiosior ejusdem argumenti Piethonis liber ex Chio atfatus memoratur ab Allatio, lib. 111, De consensu, € 3, § 6. qui incipit: Βιβλίον τό γε εἰς ἡμᾶς ἦχον πρῶτον ἄρχεται τοῦ τῇ σφετέρᾳ δόξῃ ἀμύνειν. Puto, inquit Allatios, id opus a Gemisto, antequam in conciliam (Florentinum: ann. 1138) veniret, cum quilibet se præpararet a⋅l pugnam, ut aliquid dixisse videre - tur, conceptum exclusumque fuisse. Gemisti sermones in concilio Florentino habiti referuntur a Silvestro Sguropulo in Historia illius concihi, p. 455, (f) Circa a. 1510.

GEORGIUS PLETNO. ecclesiastica Manuel Malaxus ita argumenta Plethonis libro de hac re edito, cujus illud principiarn est, Μηδέπω κρίνας ἄνδρας αδαήμονας ἐάσῃς, refellit; ut non minus cum in hoc libello, quam alii in libris de legibus, impietatis ac gentilismi accusaret. Verba Manuelis, quia non ita omnibus in promptu sunt, sed non omnia, hic apponam: "Ορα γάρ μοι τὸν ἀθεώτατον Γεμιστὸν ἐν τῷ σφετέρῳ τῷκε συγκ γράμματι κριτὴν καθιστῶντα ἑαυτὸν ἐν πράγμασιν, ὧν τῆς ἀκριβοῦς καταλήψεως ἐπίσης φαινόμενον ἐπιτυγχάνοντα. Λεληθότως δὲ τὴν μὲν Χριστιανικὴν σοφίαν διαχλευάζειν, τὴν δὲ Ἑλλήνων μιαν δογμα τίζειν θεοπλαστίαν πειρώμενον. "Ων γὰρ αἱ δυνάμεις, φησί, διάφοροι, καὶ αὐτὰ ἂν εἴη ταῖς οὐσίαις διά φορα. Ει· 'Ο δὲ ματαιόφρων Πλήθων μόνον διασύραι βουλόμενος τὰ ἡμέτερα, αὐτὴν τὴν τοῦ Εὐαγγελίου ῥῆσιν γυμνὴν λαμβάνων εἰς τοὐναντίον οἴεται ἀπάγειν τὸν λόγον λυσσῶν ἀκρατῶς κατὰ τῆς ἡμῶν τῶν Χριστιανών θεασορίας. Καὶ ἁπλῶς δὲ εἰπεῖν ὅλον τὸ τοιοῦτον σύγγραμμα καθ' ἡμῶν ὑπούλων συντε ταχώς φαίνεται, οὗπερ ἡ σαθρότης τε καὶ παχύτης δήλη παντὶ τῷ λογικῆς εὐμοιροῦντι παιδείας ἀμηγέπη καθέστηκε, τοῖς δὲ κατ' ἐκεῖνον, καὶ μάλιστα τοῖς ἐκείνου ἀλόγως τε καὶ κτηνω ῶς, μᾶλλον δὲ καὶ paw mapovo 8 h. Conspice namque, quæso, impiissimum Gemistum in suo commentario judicem semetipsum constituentem in rebus quarum exquisitam comprehensionem plame nullam possidet. Ilic latenter Christianam sapientiam contemptimque lacessit, Gentilium exsecrandan deorum confictionem quasi dogma hominibus propinare contendit. Quorum facultates, ait, diversæ sunt, ca essentia quoque diversa sunt. Et: Mente captus Pleiho tantum nostra contemnere, ac ludibrio afficere volens, ipsum Evangelii dictum nudum arripiens in contrarium rapere sermonem opinatur, effuse fureus contra Christianorum divinam sapientiam; et, ut verbo dicam, totum commentarium contra nos subdole videtur serjpsisse, cujus imbecillitas et hebetudo cuilibet logica doctrina imbuto perspecta est; sequacibus vero illíus, a iis qui sine ratione, bestiarum in modum, imo servorum dicta sequuntur, contra aliquid apponere judicabitur. Liber prostat ms. in bibl. Vaticana, Augustana, Ambrosiana, et alibi. (ALLAT.) De codd. Vatic. aliisque, V. quos citat Montfaue. Bibl. Biblioth. mss. in d. voc. Gemistus et Georgius Gemistus. De rod. bibl. Angustan. V. Reiser Indic. mss. bibl. August. pag. 90. Paris. in bibl. publ. cod. 949, n. 6, 2015, n. 2 -Mosque, in bibl. syno. cod. 511, Gemisti poçt Sèp to Aativixou byμatos Biblov, inc. To rip Aar!vwv. V. Matthæi Notit. codd. Gr. Mosq. p. 204, n. 44. Idem Matriti, in bib!. Reg. cod. 115, n. 128, et ascripta Constantini Lascaris nota docet, scriptum esse contra Argyropuli librum De Latinorum dogmate (de quo vide supra, vol. XI, p. 464 sq.). V. Iriart. Cat. codd. Gr. Matrit. p. 459; et Taurini, in bibl. Reg. cod. 161. V. Cat. codd. Gr. Taur. p. 245. Florent., in bibl. Laurent. 18, 11, 8, plut. 56, est liber, a Fabricio in nota ad initium huju-§ memoratus, at inscriptus: Gemisti mpd; tò únèp Aazívwv τοῦ Νικαίας βιβλίον, καὶ τοῦ Νικαίας ἀπολογίσι καὶ τοῦ αὐτοῦ Πλήθωνος ἐπὶ τῷ τέλει αντίρρησις Adversus librum Nicæni pro Latinis, cum ejusdem Nicæni responsionibus, et in fine ipsiusmet Plethonis contradictio. Ιπείρ. Τὸ ὑπὲρ Λατίνων βιβλίον, τὸ ἐς ἡμᾶς ἧκον, ἄρχεται μὲν τοῦ τῇ σφετέρᾳ ἀμύνειν δόξῃ· Nicæni apologia s. responsiones ad marginem sunt ascriptæ. V. Bandin. Cat. codd. Gr. Laurent. II, pag. 318. (ARL.) 25. Ejusdem varia asservari dicuntor in bibliotheca Augustana; index manuscriptus [V. Reiser Indic. cit. pag. 85] Veneta S. Marci, quæ fuit Bessarionis, scam. 32, num. 22 [V. supra ad n. 2 et 8.] et Neapoli in cœnobio Augnstinianorum Sancti Joannis de Carbonaria [V. supra ad vol. V. p. 797, n. 22, et Montfanc. Diar. Ital. p. 311]; Ambrosiana, Prosphonematicus (k) qui an idem, vel diversus cum aliquo ex supra recensitis sit, ignoro. 26. Aliquando versibus etiam lusisse, dignis illis quidem tanto philosopho, sed paucis admodum, tradit Lilius Gyraldus, dialogo 2, de poctis sui temporis. Summa senectute confectus, tanquam qui centum annos natus, si Trapezuntio (i) credimus, obiit. Funus illi satis amplum oratione encomiastica Hermonymus Charitonymus, et Gregorius monachus fecere. Utraque in Augustana bibliotheca exstat. [V. Reiser. Ind. cit. p. 90.] Reliquit Demetrium et Andronicum, filios, ut ex epistola ab codem (j) post Plethonis obitum amico Bessarione cardinale inedita adhuc manifestum fit. [Exstat hæc "epistola Vindob. in cod. Cæs. 276, n. 9, et 237, n. 1. V. Lambec. v, p. 567 et 452, Kollar.; et Venetiis in bibl. Marc. cod. 333, v. Cat. codd. Gr. Marc. pag. 152, cum primis cl. Morell. in bibl. ms. Gr. et Lat. p. 212; qui quoniam docuit, in hac Allatii editione omnia esse corruptissima, nolui epistolam illam Bessarionis uti Allatius cam ediderat, h. 1. repetere. Harl.] In calce epistoke distichon ac tetrastichon in enmdem Gemi stum addebatur, incultum utrumque, barbarum, nullo numero confectum; indicium tamen auimi, queu ne fraudemus, utut est, utrumque hic exscriben:us. Non omnia possumus omnes; Γαϊαν σώματι, ψυχῇ δ' ἄστρα Γεώργιος ἴσχει Παντοίης σοφίης σεμνότατον τέμενος Terram corpore, animo stellas Georgius possidet, universæ sapientiæ venerabilissimum templum. Et, (g) Apud Crusium, in Turco-Gracia, p. 146. (h) Fuit jam supra, p. 586. [p. 95.] (i) Libro in, comparat. Platonis et Aristot. Cui adde, quod magistratum in Peloponneso gerere et admodum senem esse Plethenem scribt ann. 1iit. Franciscus Philelphus libro v, Epist. ad Saxolum Pratensem. Hæc Bessarionis epistola exstat etiam in Allatii lib. m, De consensu, e. 5, p. 937.

Πολλοὺς μὲν φύσεν ἀνέρας θεοειδίας Ελλάς Προὔχοντας σοφίῃ, τῇ τε ἄλλῃ ἀρετῇ, Ἀλλὰ Γεμιστὸς ὅσον Φαέθων ἀστέρων παραλλάσσει Τόσσον τῶν ἄλλων ἀμφοτέρου κρατέει. Multos quidem procreavit homines Deo similes Græcia, sapientia atque alia virtute eximios. Sed Gemistus, quantuın Phaethon stellis superior est, tantum ulios in utroque vincit. GALLICE ADORNATA Ex viri clarissimi D. Alexandri Præfatione ad Plethonem De legibus, passim. George Gémistus, plus connu depuis sous le nom de Pléthon, naquit à Constantinople vers 1355 d'une famille qui ne manquait pas, dit-on, d'illustration On ignore les canses qui l'obligèrent de quitter cette ville. Nous savons seulement qu'à une époque mal déterminée de sa vie, probablement vers la fin de sa jeunesse, il dut chercher un asile à Andrinople, alors capitale de l'empire ottoman: il s'y attacha à un certain juif Elisée, trèsinfluent auprès de la Sublime-Porte, lequel s'occupait de sciences occultes, et finit par être brûlé vif C'est sans doute après la disgrâce et la mort de ce juif qu'il transporta sa résidence en Morée, où il s'établit à Mizithra, l'ancienne Sparte, chef-lien dans ce tempslà d'une principauté grecque sous le gouvernement d'un des Paléologues. Il y passa presque tout le reste de sa vie, occupé de littérature et de philosophie, dont il semble qu'il tenait école, et investi, au moins dans les derniers temps, de bautes fonctions judiciaires On peut assigner aux commencements de cette époqueson traité des Vertus où règne une doctrine saine, étrangère aux idées de sa vieillesse; peut-être aussi un autre ouvrage cité de lui, mais que nous n'avons pu nous procurer: Preuves physiques (ou naturelles) de l'existence de Dieu et la Prière au Dieu unique C'est encore ici que nous placerions, mais sans nous renfermer dans des limites bien précises, la plupart de ses ouvrages historiques, géographiques et astronomiques Ces Bessarion, qui avait véen longtemps dans intimité, l'appelle formellement Plethon Constantinopolitanus, dans le début de son traité De Natura et arte. Les titres des' manuscrits de ses ouvrages et les mémoires du temps le désignent souvent par l'épithète de Byzantin, Пwvo; to Βυζαντίου. On n'arrive à cette date qu'approximativement, en combinant l'époque probable de sa mort avec l'âge presque centenaire qu'on lui attribue; nous y reviendrons. Οὕτω γένους ἔχων, dit avec emphase son pa négyriste Grégoire le Moine. Ces détails re nous sont connus que par la letire de Gennadius à Joseph l'Exarque, que nous aurons souvent occasion de citer. Nous disons qu'il fut obligé de quitter Constantinople; c'est bien la ce qu'indiquent les mots φυγών την πατρίδα. Quant à la ville où il se réfugia, et où était cette cour barbare, ỷ twy 3αphápwv a. ce ne peut être qu'Andrinople, résidence ordinaire des sultans depuis 1566, quoique le siége officiel de l'empire n'y ait éé définitivement transféré de Broussa (l'ancienne Pruse) qu'assez longtemps après (Phranza, livre 1, ch. 30). Sur le juif Elisée, nous n'avons trouvé nulle part aucun renseignement. Cf. not. I cot. 801, infra. Ce traité a été imprimé plusieurs fois,et on en a fait deux traductions latines. Nous avons eu entre les mains deux éditions de Bale, 4552 et 1586, in-8°, avec la traduction d'Adolphe Occon. C'est toujours la grande division classique en quatre vertus principales avec les sous-divisions. Comme il est rédigé à la manière d'Aristote plutôt que de Platon, nous le croyons un des premiers ouvrages de l'auteur. Περὶ Θεοῦ φυσικαὶ ἀποδείξεις, titre cité par Allatius, de Georgiis, dans Fabricius, tom. XII, pag. 96, éd. Harl., avec les premiers niots de l'covrage: Πᾶν τὸ ὃν ἐνεργείᾳ, κ. τ. λ. Nous trouvous un autre traité du même genre indiqué dans un autre catalogue donné par Fabricius, tom. V. p. 797, même éd., sous ce titre: Пapt toÙ BYTOS Enwvogize. Mais ces morceaux pourraient se rapporter aussi à une époque plus avancée de la vie de leur auteur, à celle de sa controverse sur le platonisme. Ne les ayant pas vus, nous sommes réduits à de simples conjectures. Il est curieux de comparer cette prière, encore chrétienne et orthodoxe, avec les bymnes païens du traité des Lois. Le p'us connu de ces ouvrages est l'Histoire de la Grèce après la bataille de Mantinée (depnis la mort d'Epaminondas jusqu'à'celle de Philippe), imprimée à Venise en 1503, à la suite du Xénophon des Aldes, et plusieurs fois depuis, morceau estimable, composé principalement avec les matériaux fournis par Diodore et par Plutarque. On peut citer comme des ouvrages les extraits d'auteurs anciens simplement copiés ou abrégés par Pléthon, tels que les extraits de Xénophon, de Polybe, de Diodore, d'Arrien, de Procope, de Zonaras, pour l'histoire; de Strabon et de Ptolémée pour la géographie; de ce dernier pour l'astronomie; de Théophraste pour l'histoire nat.: d'Aristoxène et d'Aristid: Quint. pour la rhythmique. Mais il existe en outre quelques traités sortis de la plume même de Pléthon, traités de philosophie, de rhétorique, de géographic, d'astronomie,

FYS rapports laissèrent dans l'âme de Bessarion l'impression d'une reconnaissance profonde et durable. Plus tard, malgré l'élévation de sa fortune et les exigences politiques de sa position, il ne cessa point d'avouer le sage de Sparte pour son maître et d'entretenir avec lui une correspondance philosophique vivant, il l'avait honoré de ses respects, il les lui continua même après sa mort et il protégea sa mémoire contre les attaques de ses ennemis. En 1428, Gémistus reçut un autre grand hommage. L'empereur Jean Paléologue, voyageant en Morée, le consulta sur la plus importante affaire politique qui occupât les esprits de ce temps, celle de la réunion des deux Eglises. On sait que la cour de Constantinople, impuissante désormais à se défendre par elle-même contre les envahissements toujours croissants de la puissance musulmane, n'attendait plus de secours que du côté de l'Occident; mais la protection des Latins devait s'acheter au prix d'une conversion, et ce prix ne pouvait être débattu que dans un concile. L'empereur avait envoyé des ambassadeurs en Italie pour négocier la convocation d'un concile général, où lui-même assisterait avec les chefs de son clergé. Gémistus, sans approuver ce projet, convint que l'on pourrait cependant, à force de prudence et d'habileté, en retirer quelques-uns des fruits qu'on en espérait.Mais il dissuada l'empereur de livrer l'Église grecque à la merci de l'Église latine en les réunissant toutes deux dans une même assemblée sans avoir bien stipulé auparavant la manière de compter les voix, et sans avoir assuré aux deux parties une égale influence dans les délibérations: conseil excellent, s'il eût été praticable! Nous croyons que dan's l'esprit de Pléthon il cachait une opinion bien arrêtée sur l'impossibilité absolue de toute tentative de réconciliation. Auconcile, il fit partie de la commission des six membres choisis parmi les Grecs et chargés de soutenir pour eux la discussion, c'est-à-dire seulement, de préparer le travail de choque session, d'y assister au nom de leur Église et d'y apporter le tribut de leurs lumières; car le droit de parler en assemblée générale était réservé spécialement à deux d'entre eux en leur qualité d'évêques, Bessation de Nicée et Isidore de Russie. L'empereur l'avait expressément voulu ainsi soit respect des règles canoniques, soit instinct des convenances, soit précaution contre la théologie toujours un peu suspecte des docteurs laïques. Nous voyons cependant Gémistus prendre une fois la parole dans le concile, peutêtre par forme de simple observation, et clore une des sessions par une remarque fort judicieuse. Singulier contraste de son rôle officiel avec ses sentiments personnels, s'il est vrai qu'à Florence même, pendant la durée du concile, il tenait le propos qu'on lui prête: «qu'avant peu d'années une seule religion serait enseignée partout et universellement adoptée, religion qui ne serait ni celle du Christ, ni celle de Mahomet, mais une autre peu différente de celle des anciens Grecs» Ici ce n'est plus Gennadius, c'est un adversaire, et, il faut le dire, un violent ennemi, George de Trébizonde, qui lui attribue ce langage, attestant l'avoir entendu lui-même: témoignage suspect, croyable pourtant, quand on le rapproche de l'extrême licence d'opinions qui régnait alors, et de tout ce que nous savons el saurons plus tard des idées religieuses de notre auteur. Avec une telle disposition d'esprit, on peut deviner comment il employa son séjour en Italie. Hors sa participation nécessaire aux travaux du concile et les conseils auxquels il était souvent appelé nous croyons qu'il s'occupa beaucoup moins des affaires de son Eglise que du soin de sa propre réputation. Il était fort lancé dans la société des gens do lettres et des gens du monde fort avant surtout dans la faveur de Cosme de Médicis Broraplwy xapdiválne tŵp soww xał didzoxáłw Γεωργίῳ τῷ Γεμιστῷ, en tère d'une de ses let tres philosophiques. Voir sa lettre aux enfants de Pléthon pour les consoler de la mort de leur père, et celle qu'il écrivit à Nicolas Segondin sur le même sujet. C'est Pléthon lui-même qui raconte ce fait dans Syropule, sect. vi, chap. 10. la vérité, il le fait remonter à douze aus (on était alors en 1438); mais sa mémoire le trompe, c'est dix ans qu'il devait dire. Le voyage de l'empereur Jean en Morée cut lien un an et demi après son avénement au arðne. Il partit le 26 décembre 1427 (Phranza, liv. 11, chap. 1), et il était de retour à Constantinople vers la fin de 1428 (même livre, ch. 2). Syropule, sect. vi, chap. 13. Ibid., fin du chapitre. Syrupule, sect. vi, chap. 19. Ce fut dans la session du 14 octobre 1438, la troisième, selon le calcul de Syropule. Cependant les actes du concile, soit grees, soit latins, ne font aucune mention de l'observation de Gémistus, ce qui lui ôte son caractère officiel, mais nen son importance. Gorge de Trébizonde, Compar. Plat, et Arist. chap, avant-dernier: Audivi ego ipsum Florentiæ (venit enim ad concilium cam Græcis) asserentemi umani eamdemque religionem uno animo, una mente, una prædicatione, universum orbem paucis post annis esse suscepturum. Cumque rogassem, Christine an Machumeti? Neutram, inquit, sed non a gentilitate differentem... Percepi etiam a nonnulHis Græcis qui ex Peloponneso huc profugerunt, palam dixisse ipsum, anteaquam mortem obiisset jam fere triennio, non multis annis post mortem suam et Macbumetum et Christum lapsum iri, et veram in omnes orbis oras veritatem perfulsuram,» Syropule, passim, et notamment sect. vII, ch. 8 sect. vii, ch. 47; sect. 13, ch. 6. Gennadius le lui reprochait, dans sa réponse en faveur d'Aristote, pag. 55 de l'édition de M. Gass, s'en fait gloire dans sa réplique, et lui-même Il ne te manquait, lui dit-il, que d'envelopp: r ainsi dans les calonnies des hommes beaucoup plus savants que toi... Nous savons bien que, pendant ton séjour en Italie, tu as toujours évité leur société Tiraboschi, t. VI, loc. cit.

GEORGIUS PLETHO. à qui il expliquait la philosophie de Platon, toute neuve encore pour les oreilles italiennes. Telle fut l'impression de ces entretiens, que Médicis, au rapport de Ficin conçut des lors le projet, plus tard réalisé, de son académie platonicienne. Enfin ce fut dans ce temps qu'à la demande de plusieurs personnes et problablement de Médicis ini-même, il enmposa son petit traité sur les Différences entre les doctrines d'Aristote et celles de Platon premier signal de la controverse entre les deux écoles, et du mouvement qui devait ébranler d'abord et, deux siècles après, renverser la scolastique du moyen age. Est-ce alors, ou seulement à son retour en Grèce, que, dans son enthousiasme classique il imagina de quitter son nom de Gémistus pour celui de Pléthon, qui en grec signifie” la même chose? I y trouvait deux avantages: d'abord le nouveau nom sonnait mieux à une oreille attique ensuite il rossemblait à celui de Platon C'était une petitesse; on la lui passa dans un temps où ces changements commençaient à devenir ordinaires Co nom, adopté d'enthousiasme par ses disciples et ses admirateurs, fit presque aussitôt nublier l'autre. Ses ennemis seuls en rirent ou le parodièrent quelques-uns curent la faiblesse de s'en indigner, comme d'un pas de plus vers le paganisme société, sans doute pour ne pas laisser surprendre le secret de ton ignorance... Mais moi je les ai fréquentés, je les ai connus, et j'ai pu me faire une idée de leurs opinions philosophiques. › || nomme ensuite quelques-uns de ces hommes, el entre autres Pomponius Lætus, un des homines les plus savants et des esprits les plus aventureux de son temps, un véritable païen du quinzième siècle, qui se vantait devant les Papes eux-mênies de vouloir défaire l'œuvre du Christ. Or, cc Pomponins Lytus ou Sabinus n'est autre que Pierre de Calabre (a) dont Pléthon fait l'éloge dans sa réplique à Gennadius au sujet d'Aristote (b). Syropule, sect. v, ch. 2, nous le représente dinant chez les cardimaux, au grand scand: 1 des Grecs schismatiques, et parlant philosophie à table. Dans la préface de sa traduction de Plotin, Flor., 1492, fol.: ‹ Magnus Cosmus, senatus consulto patriæ Pater, quo tempore concilium inter Græcos atque Latinos sub Eugenio pontif. Florentiæ tractabatur, philosophum Græcum nomine Gemistum, cognomine Plethonem, quasi Platonem alterum, de my-teriis Platonicis disputantem fre. quenter audivit. cujus ore fervente sic allitus est protinus, ut inde academiam quamdam alta mente conceperit, hane opportuno primo tempore pariturus. Deinde cum conceptum tantum magnus ille Medices parturiret, me electissimi medici” sui filium, adhuc puerum, tanto operi destinavit, › etc. Le titre est: Περὶ ὧν Αριστοτέλης προς Nazwa diaçéperat. Ce petit ouvrage, imprimé plusieurs fois dans le seizième siècle (voir Fabricius, t. XII, p. 89, éd. llarles), est devenu fort rare, Comme il marque une époque, il a un grand intérêt pour les personnes qui s'occupent de l'histoire de la philosophie, et mériterait d'être réimprimé avec les pièces princip des de la controverse entre Pléthon, Bessarion, Gennadius et quelques autres Grecs de ce temps-là, ce que M. W. Gass" aurait bien du faire dans son ouvrage: Gennadins und Pletho, déjà plusieurs fois cité, où il a publié des pièces moins importantes. Celle-ci est capitale, parce qu'elle fut l'origine de toute la querelle. La date en est certaine: Pléthon la composa à Florence, étant malade, comme il nons l'apprend dans sa réplique à Gennadius, p. 115. éd. Gaks. On ne peut, an reste, mieux faire que de consulter, sur cette guerre philosophique, l'important mémoire de Boivin le jeune, (Mém. de l'acad. t. II, p. 775). Bien que ce sujet ait é é traité ou an meins effeuré par tous ceux qui ont écrit sur l'histoire de la philosophie ou sur celle de la renaissance, principalement en Allemagne et en Italie, nous ne voyons pas qu'ils aient beaucoup ajouté au travail de l'académicien français. Le mot Tepath;, rempli, n'est pas attique; le premier exemple qu'on en cite est d'Athénée, qui l'emploie comine terme de cuisine, dans le sens de farci. Teul lui-même, quoique employé par Eschyle et par Euripide, et fort commun dans les écrivains postérieurs, semble d'un atticisine suspect; il pèche contre l'analogie, qui voudrait youliw." Au contraire now, dans le sens passif, et son participe πλήθων, sont d'un usage ancien et poc tique. Plethonem quasi Platonem alterum. Ficin, loc. cit. La manie de quitter un nom d'origine barbare pour en prendre un plus classique, ordinairement de méine signification, commençait à se répandre en Italie, du temps de Pléthon. C'est à tort que quelques-uns ont fait honneur de reue invention à Pomponius Lætus: il est vrai qu'il y tenait plus que personne, et qu'il en avait fait une loi dans sa petite académie romaine. mesure que l'écudition gagnait du terrain, celte mode se propagea d'Italie en France, et surtout en Allemagae, où elle dura plus qu'ailleurs. Dans un manuserit de Pléthon, Biblioth. de Vienne, uº XLI, tom. VII du catalogue de Lambecius, en marge du titre: To cowrázov Fewpylov τοῦ Γεμιστοῦ, περὶ Ειμαρμένης, une main eunemie a ajouté cette nole: Θαυμαστόν· οἶμα: δὲ τοῦτον εἶναι καὶ Πλινθύδιον καὶ Πλήθωνα. Matthieu Camariote, dans son ouvrage contre Pléthon sur le Destin, au commencement du liv. 1, prétend que ce sont les démons qui ont suggéré à notre auteur Fulée de preside ce nouvean nom comme plus païen: 'Yo' bv, w; slxbę, nal Πλήθων, Ελληνικώτερον δῆθεν, ἐκ Γεμιστοῦ τὴν ἀρχὴν a. Manuel Holobulus, dans sa réfutation inédite du traité de Pléňňum sur le Saint-Esprit, citée par Allatins, de Georgiis, dans Fabric., tom. XII, p. 8, ed. Ilarl.: 46 sợ mù Πλάτωνος λογικευθείς ἤδη ψυχή, καὶ ἀντι Γεμιστού Πλήθωνα ἑαυτόν κεκληκως. George de Trevizonde, (a) L'identité de Pierre de Calabre avec Pomponius Lætus ou Sabinus ne saurait être douteuse. Elle est reconnue par Thomas Blount, par Baillet, par Apostolo Zeno, et aujourd'hui par tous les savants. Ce båtard de l'illustre maison de Sanseverini, né à Amendolara, dans la hante Calabre, s'obstina toujours, par une noble fierté, à refuser la reconnaissance tardive de sa famille naturelle, I ne pouvait done guère porter dans sa jeunesse que son nom de baptême et le nom de son pays. Les noms latins qu'il adopta plus tard tiennent en partie à la mode de son temps, en partie à ses opinions paiemes: c'était ce qu'il appe'ait se débaptiser. Sur les projets et les propos de l'imponius Lætns, tous les bographes sont d'accord; mais peut-être out-ils a do té trop légèrement beaucoup d'ancedores à ce sujet; vor Chaufepić, suppl. de Bayle, et les sources qu'il indique. (b) Toūto pv yàp Hipog & Kak, xx. 7., infra, col. 982 B.

Pléthon, après le concile, retourna en Grèce, et sans doute immédiatement à Mizithra, où Filelfe nous le montre, in 1441, dans l'exercice de sa magistrature On ne peut douter que, dans l'ivresse de ses succès d'Italie, il n'ait repris alors avec plus d'ardeur et de suite son grand ouvrage de la Législation ou des Lois, destiné, selon lui, à produire dans le monde une révolution morale et religieuse. Certes, c'était alors ou jamais, à un âge où il ne reste plus guère d'avenir que dans la postérité, le moment de mettre la dernière main à ce livre qui, dans sa cusée, devait consacrer sa gloire et assurer le triomphe de ses opinions. Mais nous le voyons interrompu dans ce travail par d'autres occupations, et surtout par les attaques que lui attira sa levée de boucliers contre Aristote. Boivin le jeune remarque avec raison que la dispute sur Aristote s'émut d'abord entre les Grecs sculs, et que les Italiens n'y prirent aucune part, trop peu familiers alors avecles doctrines de Platon, dont les ouvrages récemment importés en Occident n'étaient pas encore traduits partir de cette controverse, nous n'entendons presque plus parler de Pléthon: seulement en 1450 il composa une courte oraison funèbre en l'honneur de l'impératrice douaivière Hélène, veuve de l'empereur Manuel comme en 1433 il en avait composé une en l'honneur de la princesse Cléopa, femme de Théodore le jeune Son dernier opuscule paraît être le petit compliment qu'il adressa sans doute aussi vers l'an 1450 au prince Démétrius, nouveau despote de Sparte, sur sa réconciliation avec son frère Thomas, despote d'Achaïe Compar. Plat. et Aristot., chapitre déjà ciré: «Is vulgo Gemistus, a se ipso Plethon est aguonina - tus,.. credo, ut se facile de cœlo lapsum crederemus, et citius doctrinam et legem ejus suscipere· mus. > Lettres de Filelfe, liv. V, fol. Ivij, édition de - Paris, 1503: Franciscus Philelphus Saxolo Pratensi salutem. De tua in Peloponnesum, quam instituisti, profectione, accipe sententiam meam. Fuit olim "Peloponnesus in universa Græcia et viris et opibus pollens, nunc iis vacua prorsus. Nam propier continuas barbarorum incursiones, incolarumque iguariam, adeo est bonis exinanita omnibus, ut præter unum Georgium Gemystumi (sic), virum cerie et doctum et gravem et disertum, nibil invenias dignum laude. Principes enim illi Palæologi, ipsi quoque inopia pressi, vel suis sunt ridiculo ac præde. Itaque, præter unum Gemystum, cætera illic omnia commiserationis sunt plena. Accedit quod lingua etiam ipsa a:lco est depravata, ut nihil omnino sapiat prisca illius et eloquentissimæ Græciæ. Mores vero barbaria omni barbariores. Quare, si me audias, non Peloponnesus tibi, sed Thracia, hoc est, nova Roma Constantinopolis petenda est. Hic enim et viri eruditi sunt nonnulli, et culti mores, et sermo etiam nitidus. Quod eo magis tibi faciundum censen, quod nesciam quanta sit tibi Georgii Gemysti futura copia, si Peloponnesum petieris: est enim jam admodum senex, quique magistratum gerit nescio quem. Cæterum Constantinopolim periturus, poteris, si videbitur, ad virum ex itinere antisper divertere, donec præsens ipse coramque dijudices et regionem et viros. Vale. Ex Mediolano, vi idus juntas MLCCCXLI.) Mémoire déjà cité: Acad. des Inscript. t. II, p. 776. l'étrarque et quelques autres littérateurs du stevie précédent, ainsi que le remarque firaboschi, tom. Vĩ, loc. cit., ne fuient pas étrangers à la phiJosophie de Platon; mais ils ne la connaissaient guere que par l'intermédiaire des anciens auteurs latins. Le procès entre Aristute et Platon n'avait done pu jusque-là être jugé en Italie, faute de pièces sullisantes. C'est ce qui résulte du passage formel de Pléthon dans sa réplique à Gennadius (infra col. 982): Πῶς οὖν οἱ μήτε ἱκανῶς Αριστ τέλους συνιέντες, Πλάτωνος δὲ καὶ τῶν Πλάτωνος λόγων παντάπασιν ἄπειροι... δίκαιοι ἂν εἶεν τοῖν ἀνδρεῖν τούτοιν κριταί; C'est aussi la remarque de George de Trebizonde, Compar. Plat. et Aristot. lib. I, cap. 2: ‹ fd latina oratione nunquam ferme alias (Plato enim Latinus non erat) co¡:- mode fieri po'uit. Nune vero, quoniam multa ejus în Romanam linguam tradueta volumina, etc.ɔ Et encore dans ces nombreux volumes dont it parle, comprend-il probablement les douze livres de Platon sur les Lois et un ou deux dialogues traduits par lui-même. On y trouve quelques renseignements sur l'origine de cette princesse, qui eut de l'influence sous les deux règnes de son mari et de son fils. C'est à tort que les manuscrits de Phranza, livre 111, § 1, en mentionnant sa mort, lui donnent le nom d'Irène car on peut voir dans Du Cange, Hist. byz. part. 1, la gravure de son portrait authentique, où elle est représentée entourée de si famille, avec son nom, 'Elevh, très-lisiblement écrit. Du reste, tous les détails contenus dans le discours de Pléthon s'accordent parfaitement avec le titre qu'on lit dans le ms. de Paris. 1760: Toù σοφωτάτου καὶ λογιωτάτου κυρ Γεωργίου τοῦ Γεμιστοῦ ἐπιτάφιος ἐπὶ τῇ βασιλίσσῃ Ἑλένῃ τῇ Παλαιολογίνῃ τῇ διὰ τοῦ θείου καὶ ἀγγελικοῦ σχή ματος μετονομασθείσῃ Υπομονή μοναχή. Η faul done se tenir en garde contre la confusion qui pourrait résulter d'un passage du même Phranza liv. IV, § 23, sur la mort d'une autre Hélène Paléologine, également nommée en religion Hypomoné. Celle-ci était la fille du prince Thomas Paréologue, veuve du dernier crale de Servie, Phranz. 11, § 19, et IV, § 1. Elle mourut au monastère de SainteMaure, en 1474; son éloge, par conséquent, n'aurait pu être prononcé par Plethon. Le discours en Phonneur de son aïculé a été publié dans les Anecdota de MM. Musfoxidi et Schinas, à Venise, 1816, in-8. Nous n'avons pu nous procurer ce recueil. Mais le discours lui-inème est conservé manuscrit à Paris, sous les nº 1760 et 905; seulement, dans le titre de cette dernière copie, il est attribué à Démétrius de Cydone. Italienne; fille d'un Malatesta, mariée au prince Théodore en 1419 (Ducas, ch. 20, pag. 100), morte en 1433 (Phranza, liv. II, ch. 10). L'oraisoa funèbre de cette princesse a été éditée par Fülleborn à Leipzig, 1793, in-8, avec celle de Bessarion par Michel Apostolius, en une petite brochure de quelques pages. Ce petit discours se trouve manuscrit dans plusieurs bibliothèques; il est cité par Allaius de Georgiis, dans la Bibl. gr. de FabriCius. Nous l'avons trouvé à Paris, sous le n° 66 du supplément, et dans les ms. rappories d'Athènes par M. Le Barlier. Le titre est, dans Για: Γεωργίου Γεμιστού προσφωνημάτιον, et dans

HIERONYMI CHARITONYMI Ces morceaux ont pressentir l'affaiblissement de l'âge. Cependant on pont croire que, jusqu'à la fin de sa vie, il ne cessa pas de travailler à son ouvrage sur les Lois, puisqu'il est certain que, même dans cette grande et prodigieuse vieillesse, il conserva toujours le libre usage de ses facultés Nous le voyons jusqu'à ses dernières années exercer paisiblement ses fonctions judiciaires à Mizithra, environné de la considération publique, objet d'une sorte de colle pour un cercle choisi de disciples qui se pressaient autour de lui. Il fut emporté par mie courte maladie, laissant deux fils, à qui Bessarion écrivit pour les consoler. L'Eglise lui donna une tombe, et il fut honoré de plusieurs oraisons funèbres, dont deux nous soul parvenues L'année de sa mort est incertaine. Précéda-t-elle ou suivit-elle la chute de l'Empire? Car on sait qu'après la prise de Constantinople, la Morée, tributaire, mais non sujette des Turcs, conserva encore pendant quelques années ses princes Paléologues et une ombre d'existence nationale. Ainsi ce grand malheur, tout en afligeant la vieillesse de notro philosophe, n'eût rien changé à sa position, et ce que nous avons dit de ses dernières années s'explique dans l'une et l'autre hypothèse. Attachons-nous donc au seul document authentique que nous ayons pour fixer le terme de sa vie. George de Trébizonde, dans son livre sur la comparaison de Platon et d'Aristote, dirigé en grande partie contre Pléthoni, le fait mourir presque centenaire trois ans avant l'époque où il écrivait. C'est cette époque qu'il s'agit d'établir. Apostolo Zeno, dans ses curieuses recherches sur la biographie de quelques savan's italiens de ce temps-là suppose que l'ouvrage de George de Trébizonde fut écrit i Rome et devint la cause principale de la disgrace qui lui fit quilter cette ville en 1553. Mais cela n'est pas possible: car dans une note autographe citée par Zeno lui-même, il attribue son malheur à une autre cause, à ses commentaires sur l'Almageste et dans Touvrage même qui nous occupe, il fait allusion à des faits plus récents il cite luimê me deux autres de ses écrits, composés notoirement à Naples pendant son exil il se représente pauvre, infirme, persécuté, accablé de chagrin et de misère ce qu'il n'eût point fait avant sa disgrâce, étant secrétaire du pape Nicolas V. It résulte enfin l'autre, celui d'Athènes: Τοῦ αὐτοῦ προσφωνημάτ ε:ον εἰς τὸν ἅγιον ἡμῶν αὐθέντην καὶ δεσπότην κύσ ριον Δημήτριον Παλαιόλογον τὸν Πορφυρογέννητον. Nous le croyons encore inédit. C'est vers la fin qu'on y parle de l'ambassade de Matthieu Asan et de la joie que doit éprouver de cette issue pacique le gran empereur de Constantinople (l'empereur Constantin), joie tempérée cependant par le regret de n'avoir pas mieux réglé tout d'abord le partage des principautés et fait à Démétrius une meilleure part. Voir Chalcocondyle, liv. VII, pag. 574, ed. Bonn., Phranz. liv. III, ch. 1. Ces détails et quelques-uns de ceux qui suivent sont empruntés aux deux oraisons funèbres dont nous allons parler. Par Jérôme Charitonyme et Grégoire le Moine. Sur la vie de Jérôme cu liéronyme, Charitonyme cu Christonyme, le même sans doute que Hermonyme de Sparte, un des plus anciens profes sears de grec à Paris, consulter Fabricius, t. XII, p. 102 sqq. ed. Harl., dont l'article a été rectifié à tort par l'éditeur, t. X1, p. 635, not. Quant à Grégoire le Moine, pryópio; 6 Movax, il n'est pas Connn, et probablement it méritait peu de l'éire. (Vide tamen ejusdem vel alius Gregorii laudationem Bessarionis, tom. CLXI. EDIT.) Nous ne pouvons regarder comme authentique la petite note anonyme dont nous parlerons fum à l'heure: nous sommes loin pourtant de la mépriser, et, bien que dépourvue d'autorité, elle nous servira à contrôler nos conjectures. Compar. Plat, et Arist, lib. 111, cap. penult. ‹ Centum enim pene misera ætate annos complevit. Plus haut il avait dit; ‹ Antea quam mortem obisset, jam fere triennio. (Vide supra not. 7 col. 798). Dissertazioni Vossiune, t. II, p. 21 seq. la fin d'un manuscrit autographe de sa traduction de l'Almageste conservé à la bibliothèque de Milan: Pontifex summus Nicolaus V volumen traducendum mense martii tradidit, et mense decembris anni ejusdem et librum traductum et commentarios vidit absolatos, propter quos postea me destruxit. › Dissert. Voss. t. II, p. 13. L'année désignée dans celle note ne peut être que 1452. La mécontentement du Pape provint sans doute de la négligence et de l'intidélité du travail. Cette tradurtion, au reste, ne parut que longtemps aprè‹, à Venise en 1527, avec d'amples et encore insuffisaules corrections par Luc Gaurico de Naples. Il y parle en plusieurs endroits de Comstantinople au pouvoir des Turcs comme d'un krit accompli depuis quelque temps, et, an liv. III, ch. 8, il loue la belle conduité du cardinal Isidore de Russie, qui, lors du siége de cette malhenreuse ville, tint bravement sa place auprès de l'empereur pendant le dernier assaut, et fut fait prisonnier, heureusement sans avoir été reconnn (voir Chalcocondyle, liv. VIII, p. 399, ed. Bonn.). Il représente ce même cardinal, après sa captivité de retour à Rome, et dans un état de fortune plus que mudeste, trouvant encore dans sa noble indigence les moyens de se faire chérir par ses bienfaits: « noñe, quamvis in summa inopia, si suam dignitatem consideres, vivat, magnitudine tamen animi plura solus indigentibus largitur quam cæteri pene omnes. › Ces seuls mots et nunc annopcent une épnque postérieure au moins d'une ou deux années aux faits qu'on rapportait tout à l'heure. Au livre 1, ch. 18, il parle de son commen taire sur le Cen:iloquium de Ptolémée, et au livre III, avant-dern, chap., il rappelle sa Défense des Problèmes d'Aristote, ou plutot la defense de sa propre traduction des Problèmes contre les critiques de Gaza, Or, de l'aveu même de Zéno, 1. el 20, ces deux ouvrages furent con-posés à Naples et dédiés au roi Alphonse. H Liv. II, ch. 8: Neque laborem senrs ægro tique recusaverimus. › Lib. III, ch. 18: ‹ Senex, ægrotus, magno laborum numero et paupertate oppressus. Liv. III, ch. 19: Sed si auctoritate nou pirsuasero, Græcus a Græcis, Cretensis a Thracibus aut a Scythis, voluptatis inimicus a volupta is amicis, veritatis filius à falsitatis parentibus, tenus a locupletibus amicis, privatus zi summa die gnitate, notatus, oppugnatis. ›

ENCOMIUM PLETHONIS. d'un examen plus attentif de cel ouvrage qu'il fut composé à Naples, lorsque l'auteur songrait à quitter cette ville pour Venise où en effet il vint s'établir après la mort du roi Alphonse son bienfaiteur. Or, la date de son arrivée à Venise est connue: undocument certain la fixe à 1459 C'est donc entre 1453 et 1459 qu'il faut fixer la composition de son ouvrage. Aussi vers la fin de son troisième livre fait-il allusion à Démétrins comme étant encore sur le trône du Péloponèse, et ce prince cessa de régner en mai 1460 Pléthon, mort trois ans auparavant, aurait donc achevé sa vie entre 1450 et 1456. Une note anonyme d'un manuscrit de Munich fixe sa mort au mois de juin 1452; il n'y a point d'objection_valable à y opposer; et s'il est vrai qu'il mourut presque centenaire, nous avor's cu raison de le faire naître vers l'an 1355 Ses dépouilles mortelles, exhumées de la tombe où elles reposaient à Sparte, furent en 1475 transportées par un de ses admirateurs à Rimini, où elles dorment, probablement ignorées, sous les dalles de l'église Saint-François. Au liv. III. ch. 11 et 12, il s'étend avec une complaisance affectée sur les louanges de Venise: pas un mot de Naples, et quant à Rome, il en parle comme d'un pays qu'il n'habite plos. Vies des doges de Venise, dans le grand recueil de Muratori, 1. XXII, col. 1167, passage cité par Zeno, Diss. Voss. 1. II, p. 12. On y lit, sous la date de 1459: ‹ Venne d'agosto in questa terra Giorgio Trabesonzio, e presentò al doge il libro di Platone de Legibus.» Il n'en résulte pas que la traduction des Lois de Platon (a) soit de cette année: au contraire elle avait été faite à Rome par ordre de Nicolas V, à qui d'abord elle avait été dédiée. George, mécontent du Pape, changea la dédicace. Il y conserva cependant un bel éloge de Platon, que Bessarion Jui reproche Adv. calamn. Platonis, lib. V: «Reliquum est ut ipsum adversarium) audiatis laudantem Platonis doctrinam, mores, etc., ita ut virtutes Platonis quas prædicarit et... com mendarit, nunc neget. Assurément ce reproche semble fondé. Mais ce que Zeno n'a pas assez remarqué, c'est que du passage même qu'on vient de eiter, il résulte que l'ouvrage contre Platon est postérieur à ce morceau de préface en son honneur. Il semble que l'auteur ait pris plaisir à rétracter un éloge arraché par les circonstances à sa haine originelle Ita ut ex adolescentia Platonem oderim, ɔ dit-il dans le dernier ouvrage, liv. 111, ch. 4; et c'est sans doute pour expliquer ou atténuer ctte contradiction qu'au chapitre II du même livre il consent à louer une pensée, une seule, de Platon, sur la fusion des trois formes de gouvernement, pensée qu'il applique précisément à la république de Venise pour vanter sa constitution. Chap. avant-dernier: Nam librum quem de his rebus composuit... ne publice legeretur et multis officeret, a Peloponnesi principe Demetrio, sicut fertur, creptus celatusqua est. Quare nisi diligenter ab iis qui similibus rebus præsunt, quæsitus igni tradatur, scio quid dico,... major clades generi humano futura est quam Machumetus invexit. ▸ Ces mots, ab iis qui similibus rebus præesant, ▸ et ceux ci, scio quid dico, › semblent une dénonciation indirecte et une demande de destruction du livre proscrit, adressée an patriarche Gennadius, que George de Trébizonde ne pouvait interpeller ouvertement à cause du schisme. Les Bénédictins, dans l'Art de vérifier les dates, éd. 1770, pag. 391, disent 1458, mais par crreur. C'est la note sans nom d'auteur, il est vrai,. et sans origine connue, que nous trouvons indiquée an ms. 495 de Munich (fonds d'Augsbourg), fol. 50: Μην. Ίουν, κς' Νιε ἐτελεύτησεν ὁ διδάσκαλος ὁ Γόν μοστος [sic] ἡμέρᾳ δευτέρα, ὥρᾳ α' τῆς ἡμέρας. «Le docteur Gemistus est mort le 26 juin de la 15ª indiction, un lundi, à la première heure du jour. › Or, le 26 juin n'a pu tomber un lundi qu'en 1452, si l'on veut que ce soit une quinzième année d'indiction. C'est donc à cette date qu'il faut s'atlacher. Cela lui donne, comme nous l'avons dit, environ quatre-vingt-deux ans à l'époque du concile de Fiorence. Tiraboschi, et d'après lui M. Walz, dans sa préface à un ouvrage de rhétorique attribué à Plethon (Collection des rhéteurs grees, tom. VI), out préféré l'année 1451, faute de connaître la note de Munich. (a) Alexander, calami lapsu, Pléthon scripserat, quod correximus. ΙΕΡΩΝΥΜΟΥ ΧΑΡΙΤΩΝΥΜΟΥ ΥΜΝΩΔΙΑ ΤΟ ΣΟΦΩΤΑΤΟ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟ ΚΥΡΙΩ ΓΕΩΡΓΙΩ ΤΩ ΓΕΜΙΣΤΩ. (ALEXANDER in Append. ad Plethonem De legibus.) Τὸ μὲν ἤδη τοῦ πάθους ἀνήκεστον, καὶ τὸ τῆς ἡ συμφορές υπερβαλλόμενον αίφνης οὕτω πως καὶ παρ' ἐλπίδες συμβάν, σιωπὴν ἐπισκήπτει μοι, οἷον ἐπιλοκρατίαν τινὰ καὶ κατάπληξιν τῷ νῷ καταIned. ex cod. Monac. olim August. 495, cujus apographum accurate factum benigne communicavit doctissimus Alb. Jahn. In titulo fidem codicis ipsius secuti sumus, uhi ůµvodía legitur; in codice autem Scorialensi 157, povyšia, teste Milleri cataχέαν. Τῷ δὲ τῆς τοῦ ἀνδρὸς σοφίας ὑψηλόν τε καὶ θεῖον, καὶ τὸ τῆς ζημίας οὐκ ἀνεκτόν, τέττιγός με λαλίστερον τὸν ἰχθύος ἀφωνότερον ἄρτι ποιεῖ τοιούτ τῷ τῷ πάθει, τοιαύτῃ τῇ ἀπυρίᾳ πεπέδημαι, οἷον ἐν Ingo, pag. 114, et sic Reiserns in ipso Monacensi legerat, si Fabricio fides, t. XI, p. 633, ed. Harl. Hem in nostro exemplari vocatur hujus orationis auctor Ἱερώνυμος, qui vulgo Ερμώνυμος.

HIERONYMI CHARITONYMI λαβυρίνθῳ τινὶ τῇ συμφορᾷ κατεχόμενος, ἀναπνευ- τερος τῷ ὑπερβάλλοντι θατέρου λέλειπται· σαι δὲ μηδόλως δυνάμενος. Επέρχεται γάρ μου τῇ μνήμῃ τὸ πάθος, καί μου τὸν νοῦν κατακλύζει τοῖς κύμασι, καθάπερ εἰ δεινῷ χειμῶνα καὶ τρικυμία περιπεπτωκὼς ἔτυχον. Ομηρος μὲν οὖν τὴν ἔμεν ἐκ μικροῦ πρῶτον ἀπερχομένην ποιεῖ, κατ' ὀλίγον δὲ προχωροῦσαν, εἰς οὐρανὸν ἐστηρίχθαι καὶ ἐπὶ χθονι βαίνουσαν εἶναι· κἀμοὶ δ' αὐτῷ παραπλήσιόν τι συνέβη παθεῖν. Φλογὸς δίκην τὸ πάθος ἐπαύξει μου τῇ ψυχῇ, οὐ πρότερόν τε ἂν σταίη, πρὶν ἂν εἰς οὐρανὸν βαίη. Τοιαῦτα μὲν οὖν αὐτὸς πέπονία, τοιαύτῃ κατέχομαί γε τῇ συμφορά. Οίμαι δὲ καὶ ὑμῶν περιγενέσθαι τὸ δεινὸν παντὸς οὐσινοτοῦν. Τίνα τοιγαροῦν, τίνα φωνὴν διωλύγιον οἴπω ἐξισω μένην τῷ πάθει; Ω συμφορᾶς ἀνηκέστου, ὦ ζημίας οὐ φορητής, πᾶσαν νικώσης παραμυθίας υπερβολήν. Φεῦ τῆς κοινῆς ὀρφανίας, ἢ τὸ ἀνθρώπινον κατείληφε γένος. Οίχεται νῦν τὸ κοινὸν φιλοτίμημα, τὰ πολυτίμητον καὶ πολύζηλον τῆς φύσεως ἄγαλμα, ἡ μεγίστη καὶ θαυμασία τοῦ γένους φιλοτιμία. Οὐκέτι λοιπὸν περιώνυμος Σπάρτη, οὐκέτι Λακεδαίμων εὐδαίμων, οὐκέτι Πελοπόννησος ζηλουμένη, Ὦ φρικτῆς ἐκείνης ἡμέρας, ή τοσοῦτον ἐπεῖδε δει νόν. Ποῦ νῦν τὸ τῆς ὄντως σοφίας ἄπειρον πέλαγος; Ποῦ κάλλος, καὶ μέγεθος, καὶ ἡ ὑπὲρ ἄνθρωπον τῶν λόγων ἰσχὺς καὶ λαμπρότης; Σεσύληται νῦν ὁ κοινός θησαυρός. Εσβεσται λόγων δύναμις. Οίχε ται, φεῦ! ἐξ ἡμῶν τὸ πάντων τῶν καλῶν κάλλιστον, ἡ λαμπρὰ τοῦ γένους εὐδαιμονία, ὁ τῆς ὑψηλής σοφίας καθηγεμών, ὁ τῶν λόγων πατήρ, ἡ τῶν. ἀρετῶν κορωνίς, τὸ κοινὸν ἁπάντων ἐντρύφημά τε καὶ καύχημα, ὁ τῶν ἀποῤῥήτων καὶ θείων μυστα γωγός. Τῷ γὰρ ἔντι θείας οὗτος ἐπὶ γῆς ἔλαχε μεί ρας τῷ πάντα εἰδέναι· κἄν τις καὶ τῆς προσηγορίας ἐκείνης αὐτὸν ἀξιώσειεν, οὐκ ἂν, εἶμαι, τοῦ προσήκοντος ἀποπέσειεν. "Οσα τε γὰρ ἐκεῖθεν παρήχθη θεῖα τε καὶ ἀνθρώπινα, καὶ ὅσα εἰς βουλὴν καὶ ὅσα εἰ; πρᾶξιν ἥκει, ὅσα τε ἐν στρατιωτικοῖς καὶ ὅτα ἐν πολιτικοῖς, φυσικοῖς τε καὶ πρακτικοῖς, οὐδὲν οὗτος ἡγνόει· πάντα δὲ ᾔδει, πάντα διηρευνήσατο, καὶ τοὺς ἁπάντων λόγους ἠπίστατο· καὶ οὐδὲν οὕτως ἀπόῤῥητον, ὡς μὴ σαφές παραχρῆμα τῷδε γενέσθαι, εἰς νοῦν τινος ὅλως ἐλθόν. Τούτου τὴν σοφίαν Ελε ληνες ὁμοῦ τε καὶ βάρβαροι διὰ θαύματος ἦγον, οὐ καθένα τε καὶ δύο καὶ πλείους, ἀλλ᾽ ἡλικία πᾶσα καὶ πόλις καὶ γένος καὶ φύσις· τούτων δὲ μάλιστα οἱ πρὸς ἑσπέραν οἰκοῦντες, καὶ τῆς τοῦ ἀνδρὸς σοφίαν ἱκανῶς πειραθέντες. Συλλόγου τε γὰρ ἐκεῖσε θαυ μαστοῦ γεγονότος ἀνδρῶν σοφῶν τε καὶ ἐλλογίμων, μεγίστου τε ἀγῶνος λόγων προκειμένου ἐπὶ ζητήσει τάχα τῶν τῆς Ἐκκλησίας δογμάτων, τί τις ἂν εἴποι, ὅπως τὸν ἄνδρα ἠγάσαντο τῆς τε σοφίας και ἀρετῆς καὶ ἧς εἶχεν ἐν λόγοις δυνάμεω;; Ος ἡλίου λαμπρότερον ἐν σφίτι διέλαμψε· κοινὸν δ' οἱ μὲν διδάσκαλον, κοινὸν τῶν ἀνδρῶν εὐεργέτην, και νὸν τῆς φύσεως φιλοτίμημα, τοῦτον ηξίουν· Πλά τωνα δ' οἱ δὲ καὶ Σωκράτην ὠνόμαξον. Οὐδὲ γὰρ ἐλείπετό τι, ὡς πάντες ἂν φαίεν, τῆς ἐκείνων σοφίας. Τοῖν μὲν γὰρ ἀνδροῖν τούτοιν ἀμφοῖν ὑπό πρὸς τῷ πᾶσαν σοφίαν θείαν τε καὶ ἀνθρωπίνην ἐξητακὼς εἶναι, καὶ γράφων πόλλ' άττα ἐξη δέτο, καὶ θαυμαστός τις ἦν ἐπ' ἄμφω. Ός παδιάν τέ τινα τὴν ᾿Αριστοτέλους φιλοσοφίαν ἀπή. λεγξε, τὴν πρὶν ὑπ' ἐνίων ὡς θείαν τινὰ ὑμνου μένην. Ἀλλὰ δὴ καὶ οἱ κρείττους τῶν γε νῦν δ των υφ' ἥλιον σοφῶν, παρ' οὐδεις ἄλλου ή τους αὐτοῦ τυγχάνουσιν ὄντες. Τῶν γοῦν κατὰ τὴν κουμένην φανέντων, ἐξέτου γεγόνασιν ἄνθρωπος ό θαυμάσιος οὗτος προΐστατο ὧν τῶν μὲν σοφίαν δη τινα ὑψηλὴν κεκτημένων, πολιτείαν δὲ ἄλλην τιν ἴσως ἐνίων ἐνδεικνυμένων, καὶ τῶν μὲν ἄλλο τ τῶν δὲ ἄλλῳ τῶν ἐν λόγοι; πεπαιδευμένων, τῷ τ ἄρα οὐ μόνον σύμφωνος ἦν ἡ σοφία τοῖς ἔργοις, ἀλλὰ καὶ διὰ πάντων ἧκε τῶν ὅσα εἰς λίγους, ὅτε τε εἰς θεωρίαν, καὶ ὅτα εἰς πράξιν, ὅσα τε νῷ μετα ληπτά, καὶ ὅσα ἐν ἁρμονίᾳ καὶ σχήμασι και ανθ μοῖς καὶ τῇ τῶν εὐρανίων περιόδω γνωρ Οὐκοῦν ἐλείπετο οὐδενδς, ὅσα πρὸς ἀκριβῆ των ὄντων κατάληψιν ἦν. "Αρ' ούν ταύτά γε μόνα το ἀνδρὸς ἔχοιμεν ἂν θαυμάσαι; Πολλῶν μένε᾽ ἂν καὶ μεγάλων αποστεροῖμεν αὐτόν. Καὶ μὴν σωφροσύνην οὕτως ἐξήσκησεν, ὡς μηδενί τῳ τῶν ἄλλων βαδίως τῶν πρωτείων παραχωρῆται. Τῶν δὲ εἰς εὐψυχί φερόντων τίνος ἐλείπετο; U; οὐδὲ ηττηται ποτέ παρ' οὐδενὸς τῶν ἐν τῷ βίῳ, οὐ δόξης ερέσθη κε νῆς, οὐ πλοῦτον ἐξήλωσεν, οὐκ ἄλλο τι τῶν τοιού των ἀπέβλεπεν, ἀλλ' ὡς οὐδὲν τὰ πάντα ἐνόμιζε. Καὶ μὴν καὶ δικαιοσύνη τοιαύτη τις ἦν τῷ ἀνδρ ὡς λῆρον εἶναι Μίνω ἐκεῖνον καὶ Ραδάμανθυν τους την παραβαλλομένους. Ούκουν ήχθέσθη γοῦν οὐδεὶς τώποτέ τι τῶν ἐκείνῳ δοκούντων, ἀλλ᾽ ὡς θεία της φος τὸ τούτῳ δόξαν ἦν. Στέργοντε; δ' οὖν ἄμψω και προσκυνοῦντες ὅ τε ἡττηθεὶς καὶ ὁ νικήτας ἀπής σαν, καί τοι μὴ οὕτω πεφυκότος τοῖς ἄλλοις συμ βαίνειν· καὶ τοῦτ' εἰκότως, είμαι. Μόνος γάρ ουτος ἢ κομιδῆ σὺν ὀλίγοις ἀκραιφνῇ τῇ τῶν νόμων εἶχε κατάληψιν, εξηκρίβωσέ τε, εἴπερ τις, α τους αφλα στα. Ἐπεὶ καὶ εἰ γέ ποτε ἀπολέσθαι τούτους συν ἐξη, ἀκριβέστερον ἂν οὗτος ἐξέθετο Σόλωνος τα τὶς καὶ Λυκούργου. Τοιοῦτος μὲν οὖν καὶ δικαιοσύνης κανὼν ἦν· καὶ οὐ λόγων ταῦτα μᾶλλον χάρις πραγμάτων ἀλήθεια. ᾿Αλλὰ μὴν καὶ φρόνησιν, τὴν πρώτην καὶ τελεωτάτην τῶν ἀρετῶν, τίς ὡς οὗτός ἐξήσκησεν; "Ος γε καὶ τὰ μήπω γεγονότα εικάσαι καὶ μηνῦσαι τοῖς πᾶσιν ἄριστος ἦν, Κάλχαντος οι δὲν διαφέρων, ὃς ᾔδει τά τ' ἐόντα τά τ' ἐσσόμενα πρό τ' ἐόντα. Γνῶναι δὲ ἄρα καὶ ἑλέσθαι τὰ δέοντα, καὶ ὅπως ἂν ἕκαστον ἀποβαίη, τί; προαισἐπία: Οξύτερος; ᾿Αλλὰ μὴν εἰ οἷόν τε ἦν πᾶσαν τὴν αφ' ὅτου γεγόνασιν ἄνθρωποι σοφίαν, εἰ καὶ παράδοξον ἴσως δέξω τῳ λέγειν, τῷ γε τῆς ἐκείνου σοφί ἀγνῶτι, ὅμως δ' οὖν εἰ οἷόν τε ἦν ταύτην συλλαβεί, τε καὶ εἰς ἕν ἀθροῖσαι, ὅση τε θεία καὶ ἔσῃ εἰς ἀνθρώπους ἥκει, ὅση τε νῷ γνωρίζεται, και μαθή σει προσγίνεται, καὶ ἐπινοίᾳ φαντάζεται, όντων, ἑπομένων, παρεληλυθότων, καὶ ὅσα εἰς λόγους και ὅτα εἰς πράξιν ήκει, πάντα τα ᾔδει και τους απάν

ENCOMIUM PLETHONIS. των είχε λόγους παρ' ἑαυτῷ. Καίτοι τίς ἂν γένοιτο ἀνθρώπινον νοῦν, τὴν σοφίαν τὴν ὑψηλὴν, τὸν ὀφθαλ μὸν τοῦδε τοῦ παντὸς, τὸν θειότατον καὶ μέγαν διδάσκαλον. Κεκλείσθω, φεύ, μουσεία· οἰχέσθων λό γοι· σιγάτωσαν βίβλοι, μᾶλλον δὲ διαγραφέσθωσαν. Κεῖται γὰρ σιγῶν ὁ θειότατος καὶ μέγας διδάσκαλος. Εἶθ' ἡμεῖς ζῆν ὅλως καὶ πνεῖν καὶ τὸν ἥλιον ὁρᾷν ἀνεξόμεθα, ὀρφανίας ἔχοντες τοιαύτης αὐτὸν μάρ τυρα. Υπέρ ἧς πάντα προθύμως ἂν προϊέμεθα, καὶ τῶν ἀναγκαιοτάτων δὴ μελῶν στέρησιν ἕκα στος ἂν ἠνέγκαμεν, ὡς ἂν ἕνα τοῦτον πριάμενοι εἰς κοινὸν ἀπαθανατίσωμεν κόσμον τῇ πατρίδι, τῷ γένει, τῇ φύσει. Ο πατρὶς ἐμὴ κακοδαίμων, ἡ τἆλο να μὲν δυστυχής, ὡς πάντων άμοιρος οὖσα τῶν χρηστῶν, ἐνὶ δὲ τούτῳ μόνῳ ζηλουμένη τε πᾶσι καὶ ἀδομένη, ὁ νῦν ἀπεβάλου καὶ τόδε. Τὸ δὲ δὴ χαλεπώτερον καὶ ὅπερ ἥκιστ᾽ ἀνεκτόν, ἐπὶ τίνι μᾶλλον ἐκαυχησάμεθ', ἄνθρωποί τε ὄντες καὶ λόγῳ τιμώ μενοι; Πλοῦτόν τινες ἀπεβάλοντο; ᾿Αλλὰ σφαλερόν γε τὸ κτῆμα· ἄστατον γὰρ καὶ δοῦλον τῇ τύχῃ. κακίας τε μάλλον αἴτιον, καὶ τοῖς φαύλοις τῶν ἀνθρώπων περιγινόμενον, ἐπικίνδυνόν τε ἐφάνη τοῖς ἔχουσι νοῦν, καὶ σοφίας δεόμενον, ἧς ἐξ ἀνθρώ πων ἀπογενομένης καὶ πλοῦτος ἀχρεῖος καὶ τἆλλα, καθάπερ ναῦς ἀκυβέρνητος οὖσα. Ἰσχὺν ἕτεροι; Καὶ πρῶτον μὲν εἶχε τις ἀκριβῶς ἐξετάσαι βουληθείη, οὐδὲν τοῦτο μέγα. Εἰ γὰρ διὰ ῥώμην τοὺς ἀνθρώπους τιμήσομεν, λήσομεν σφᾶς αὐτοὺς πολ λῷ τῶν ἀλόγων φαυλοτέρους ἀπεργασάμενοι, ἃ πολλῷ τῇ ῥώμῃ τῶν ἀνθρώπων προέχουσιν. Επειθ' ὅτι, εἰ καὶ τοῦτο δώσομεν ἴσως βιασθέντες, ἀλλ' ἑνὸς μὲν ἴσως ῥώμῃ τις ἢ καὶ πλούτῳ προέξει· δυοῖν δὲ οὐδαμῶς, ὅπου γε οὐδ' Ηρακλῆς· εἰ δὲ δυοῖν, οὐ δήπου καὶ τεττάρων· εἰ δὲ τούτων ἴσως, οὐ δήπου καὶ δέκα, καὶ ἔτι πόλεως ὅλης, καὶ πρὸς τούτοις ἔθνους, καὶ πολλῷ γε μᾶλλον πάντων· σοφώτερος δέ τις οὐχ ενός τινος καὶ δύο καὶ δέκα μένον, καὶ πόλεως, καὶ ἔθνους, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐπὶ γῆς πάντων, δυνατὸν εἶναι. Οποῖος δὴ καὶ ὁ νῦν ἡμῖν ἐπὶ πένθει προκείμενος· μόνος γὰρ οὗτος Εργα λόγου κρείττω παρέσχετο, ὡς προλαβὼν μὲν αὐτὸς τοῖς ἔργοις, ἐγὼ δὲ τοῖς λόγοις δεδήλωκι. Οὕτως οὐδ' οἱ ἑώμην ἀποβάλλοντες μέγα τι λοιπὸν ἀποβάλλειν δοκῶσιν, ἐπεὶ καὶ νόσῳ ἐᾷστα θηρᾶται, γήρα το χαυνοῦται σοφία δὲ μόνη τῶν πάντων σοφία ταύτης ύψηλοτέρα, ήγουν φρόνησις τοῖς πᾶσι τελεωτέρα; Οσα τε εἰς εὐχῆς ἂν εἴη λόγον, πάντα τούτῳ προσῆν. Ηρακλέους γενναιότερος ἦν, Δι ακόν και Πελλεροφόντην εἰς τὸ σώφρον υπερηκόντι σεν, Νέστορος τε σοφώτερος, Μαλαμήδου δ' εύμη. χανώτερος ὁμοῦ καὶ σοφώτερος. Εὐβουλίαν ὑπὲρ πάντας ἐκέκτητο, ἀλήθειαν εἴπερ τις, θεοσέβειαν δ' ὡς οὐδείς. "Αλλους ἐν ἄλλοις καὶ πάντας ἐπὶ πᾶσιν ἐνίκησε. Τὸ μὲν οὖν τοιαῦτ᾽ ἅττα κτήσασθαι δυνηΟῆναι, εύδαιμον μὲν, οὐ ῥᾴδιον δέ· κρεῖττον γὰρ ὄντως ἢ κατ᾽ εὐχήν. Τὸ δὲ φανῆναι μὲν τὸν ἔχοντα, εἶτ' αίφνης οὕτω πως ἐκ μέσων τοῦτον ἀποπτῆναι, Ηράκλεις, ὡς πικρόν τε καὶ πᾶσαν παραμυθίαν ὑπερνικών. Τίς τοίνυν, τίς Τελχὶν ἐφθόνησεν ἡμῖν τοῦ τοιούτου καλού; Τίς τῆς τοιαύτης τοῦ γένους ζημίας και κακοδαιμονίας ὁ μάλιστα αιτιώτατος; Ὑπὲρ λόγον τὸ πάθος. Ὑπὲρ παραμυθίαν ἡ συμφορά. Φιλοσοφεῖν μὲν ἡμᾶς, ὦ παρόντες, ἐχρῆν καὶ τὸ πάθος γενναίως ἐνεγκεῖν βιάσασθαι, καὶ πάντας μὲν, μάλιστα δὲ τοὺς τῆς ὑψηλῆς τοῦ ἀνδρὸς σοφίας ἀντεχομένους, οἳ καὶ τὸ εἰς λόγους εσημέραι τού τῳ γενέσθαι εὐδαιμονίαν σφίσιν ἐτίθεντο, προυργιαί τερον τοῦτο τῶν ἄλλων οἰόμενοι, ἄνδρες φιλομαθείς τε καὶ φύσεως δεξιᾶς καὶ γνώμης γενναίας, καὶ τῆς μεγάλης τοῦ ἀνδρὸς σοφίας ἐρασταί. Αλλ' ὑπὲρ φιλοσοφίαν τὸ πάθος. Μένης τῆς θείας ἐκείνου γνώμης καὶ γενναίας ψυχῆς καὶ τοῦτο τεκμήριον γένοιτο δς ἴσα καὶ ἀπαθεί κάμνων ἐῴκει, ἄλλου δὲ οὐδενός. Νῦν δ᾽ οἶμαι, καὶ τῶν ἀναισθήτων ή φύσις συμπάσχει, αἴσθησίν τινα τοῦ πάθους λαμβάνουσα, καὶ τὴν κοινὴν τῶν ἀνθρώπων κακοδαιμονίαν ἀποκλαιομένη. Ο οἷον ἡμῖν ὑποστῆναι συνέβη δεινόν. Οποία θρήνων ὑπόθεσις πρόκειται, ἐπιλησομένη μηδέποτε. Ὁποῖον ὁρᾶν ἀνεχόμεθα θέαμα τοῖς πᾶσι φρικτόν, ὦ γῆ καὶ ἥλις καὶ λογικαὶ φροντίδες. Οναρ μὲν ἄν τις ἰδὼν, τάχ' ἂν ἐξέστη τοῦ νοῦ, καὶ οἰωνὸν ἀπαί στον πάντως ᾠήθη. Υπαρ δ' ἡμεῖς νῦν ὁρῶντες, πῶς γενναίως φέρειν ὑπομενοῦμεν; Ὢ οἷον ἡμῖν ήνεγκας, χρόνο, πράγμα ἄπιστον καὶ μετὰ τὴν πεῖραν. Ο τραύματος ἀνηκέστου. Ὢ συμφορᾶς ἀνυποίστου Καίτοι ἔγωγε ᾤμην, εἰ οἷόν τε ἦν ἐν ἀνα θρώποις ἀθανασίαν φανῆναι, οὐκ ἂν ἄλλῳ τῳ μᾶλ λεν ἢ τῷδε ἐγγενέσθαι. Ταῦτ᾽ ἐπεπείσμην ἔγωγε τῇ ἀκριβεῖ προσοχῇ τῆς ἐκείνου διαίτης, τεκμαιρόμε- ἀνάλωτον. Εἰ δὲ καὶ περιγενοίμεθα ἔσθ' ὅτε τῶν νος τόδε τῷ μηδέποτ', ἐξ ὅτου τοιαύτην είλετο δίαιταν, ἀλγῆσαί τι τῶν αὐτοῦ. Εἰ δὲ μή, ἀλλὰ κἂν γοῦν ἐπὶ μακροβιότητος ἐπιπλεῖστον ἐλάσαι, καὶ ὅτι ἐγγύτατα Τιθωνοῦ τε καὶ ᾿Αργανθωνίου βιῶται ἢ τοῦ παρ' ἡμῖν Μαθουσάλα. Ελάνθανον δὲ ἄρχ Απατημένος κατ' ἄμφω. Καὶ τὸ μὲν τοῖς ἄλλοις οὕτως ἐπιέναι σε, ὦ θάνατος, δεινὸν ἦν, οὐ δεινὸν ἴσως. Νυνὶ δὲ τί παθὼν τὸ κοινὸν ἡμῖν ἀφείλου και τόν, ἀφορμήν τε θρήνων ἡμῖν ἐξεῦρες πάσης παρελ θοῦσαν τάς προτού; τὴν τοῦ γένους εὐδαιμονίαν, τοῖς εὖ φρονοῦσι τὴν θυμηδίαν, τὸ τῆς φύσεως ἀγαλμα, τοῦ ἀνθρωπίνου γένους την ευκοσμίαν, τὸν Supplendumn videtur ἦν. PATROL. CR. CLX. ἀλκιμωτάτων θηρίων, οὐ τῇ ρώμη, σοφίᾳ δὲ μᾶλ τον περιγινόμεθα. "Αλλοι βασιλέα λοιπὸν ἀπεδάλοντο; 'Αλλ' οὐδὲ τοῦτο δεινόν· φαῦλοι γὰρ ὡς ἐπὶ τὸ πλεῖστον οἱ πλείους αὐτῶν, καὶ δι' εὐχῆς τὸ ὑπήκοον πολλάκις σφᾶς ἀποβαλεῖν ἔχουσι, καὶ πολύ λῶν πολλάκις τοῖς ὑπηκόοις δεινών αἰτιώτατοι, πολλάκις τε ἦν ἔχουσιν ἀποβαλόντες, ἔχουσιν ὃν ἂν προσκτήσαιντο. Δόξα μήν σεμνὸν, ἀλλὰ πάντως ἀβέβαιον, καὶ ᾧ γε παριδείν ταύτην ἐγένετο, δόξα. Κάλλος δὲ περιμάχητον μεν, ἀλλὰ πάντως ὀλιγα χρόνιον. Καὶ ὑγεία τίμιον μὲν, ἀλλ᾽ εὐμετάστα τον. Εἰ γοῦν ταῦτα τοιαῦτα, χαλεπῶς δ᾽ οὖν ὅμως Sie, passivo sensu, mizus Græce.

GREGORII MONACHI ἄνθρωποι τὸ τούτων ἐστερῆσθαί τινος φέρουσι, τί φίας ἀπολαῦσαι ἀξιωθείην· οὔχουν ἡγεμόνας το ἂν ἡμεῖς γενώμεθα, ἢ τί πεισόμεθα, ή τίνα παραμυθίαν μηχανησόμεθα τὸ κοινὸν ἀποβαλόντες καλόν, τὸν ἄσυλον θησαυρὸν, τὴν ἀκένωτον τῆς σοφίας πηγήν, τὴν καλλονὴν τῶν χαρίτων, τῶν ἀρετῶν τὴν ἑστίαν, τοῦ γένους τὴν εὔκλειαν; Ποῦ λόγοι, καὶ χάριτες, καὶ ἀρετὴ, καὶ σοφία; Οίχεται, φεῦ, τὸ ἀξιοθέατον τοῖς ἀνθρώποις θέαμα, οὗ γε ἐπὶ τῇ θέᾳ πάντες ἐξέθεον· νυνὶ δὲ πάλιν ἐκπλαγήσονται τῷ τῆς ζημίας οὐκ ἀνεκτῷ, ὥσπερ εἰ πρὸς Γοργόνα πάλαι κατὰ τὸν μύθον ἔτυχον ἀτενίσαι· οἶμαι δὲ, καὶ ἀπολιθωθήσονται τῷ μεγέθει τοῦ πάθους κατά τὴν πάλαι Νιόβην· ἢ καὶ ἀποδενδρωθήσονται κατά τὰς Ηλιάδας, τὰ οἰκεία θρηνούσας κακοπραγήματα εἰ δὲ μὴ, ἀλλὰ κἂν γοῦν ἀλλοιωθήσονται τὴν πτη νῶν ἀμειψάμενοι φύσιν, καὶ δὴ παύσονται λειπόν ἐμφιλοχωροῦντες τῇ Σπάρτη. Τοῖς ἐν δου κολα ζομένοις ανεκτότερον οὐδέν τι πεπόνθαμεν. Τοῖς τὴν ὄψιν ἀποβαλοῦσιν οὐδέν τι διαφέρομεν. Ὥσπερ γὰρ εἴ τις τοῦ καθεστηκότος κόσμου τὸν ἥλιον ἐξέλοιτο, δυσχερής τε καὶ χαλεπὺς καὶ πολλῆς κατηφείας μεστὸς ὁ λειπόμενος ἂν τῶν ἀνθρώπων γέν νοιτο βίος, ἕκαστος τε ἂν ἑαυτῷ ἀδία τον εἶναι ἡγή σαιτο, οὕτω νῦν ἡμῖν τὴν ὑψηλὴν τοῦ ἀνδρὸς σοφίαν ζημιωθεῖσιν ἐν σκότῳ καὶ ἀμαθίᾳ καὶ τῇ τῶν καλῶν ἀγνοίᾳ καταλειφθῆναι ἐγένετο, δυσκλεής τε πάντως ὁ λοιπὰς ἡμῖν ἔσσεται βίος, τὸν κοινὸν κόσμον ἀπο βαλοῦσι καὶ τὸν τῶν διδασκάλων διδάσκαλον, ᾧ γε Εργον νύκτωρ καὶ μεθ᾿ ἡμέραν τὰς εὐεργεσίας τοῖς πᾶσιν ἀφθόνως προχέειν ἐγένετο, πλήν γ' εἰς ο ἐμέ. ᾿Αλλὰ σὺ μὲν, ὦ γενναῖς ὡς παρόντε γάρ σοι διαλέξομαι, καὶ συγγνώμη τῆς τόλμης, οὐδὲ γὰρ αὐθαδία μᾶλλον ἢ ἀθυμίᾳ τὸ τοιόνδε μοι τετόλμηται, καὶ τῇ σῇ γε ἴσως φιλανθρωπίᾳ τεθαῤῥης κότι, ἐπεὶ καὶ πάντα καρτερικώτατα φέρειν εξώ Θεις), σὺ μὲν οὖν οὐκ ἔστιν ἐφ' ὅτῳ ἂν γέγονας ὅτῳοῦν πώποτε χαλεπός, πλήν τισιν ἴσως δι' ἣν εἰς ἐμὲ καρτερίαν ἐνεδείξω καὶ μεγαλοψυχίαν· οὕτω γὰρ ἂν ἔγωγε τοῦτ᾽ ὀνομάσαιμι. ὓς πάντα; μὲν εἰς ἱκεσίαν σὴν προυβαλόμην, καὶ οὐκ ἔστιν οὐδεὶς ἄν γε παρῆκα καὶ μὴ ἐπὶ τούτῳ γε ἐχρησάμην, τῆς τοῦ ἄνθρωπος εἶναί τε καὶ καλείσθαι προσηγο ρίας ἄξιος ων, ὅπως καὶ αὐτὸς τῆς ἐνούσης σοι σου Prope verum ill eventu fuit, de Hermnonymo certe in Gallia sedem quæsituro. Post ηκόντων videtur in codice linea saltem γένους, οὐ τοὺς ἀξιώματι προύχοντας, οὐκ ἄλλο οὐδένα δι᾽ οὗ ἂν ἐπιτεύξεσθαι προσεδόκων· οὐδὲν δε ὅμως ἀπωνάμην εἰς τέλος τῶν πολλῶν ἐκείνων καὶ ἀπείρων δεήσεων. Καίτοι γε σὺ προθυμότατα μέσ πάντας ἐδέχου, οὐδένα δὲ πώποτε ἀπεπέμπου. Του του χάριν ἐδυσχέραινον ἴσως ἔνιοι, φιλοῦντες μὲν τὰ καλόν, φιλοῦντες δὲ ἐμέ. Εγωγέ τοι αὐτός, εἰρή. σεται γὰρ τἀληθὲς, μᾶλλον ἐθαύμαζόν σου τὴν παρ τερίαν καὶ τὸ πρὸς πάντας οὕτως ἀνθίστασθαι γεν ναιότατα, ήπερ ἐχαλέπαινόν σου τὴν ἀπαγόρευπν. Εἰ καὶ αὐτὲς ἴσως ἐσίγας, γῆρας δὴ μόνον προβεί λόμενος, καίτοιγε ἐν ἄλλοις ἰσχυρότατά γε αντ!- χων. 'Αλλ' ἐμὲ μὲν οὐδεὶς λόγος ἢ χρόνος οὐδέποτε πείσει βασκαίνοντά σε τοῦτο ποιῆσαι (ἀγαθῷ γὰρ οὐδεὶς περὶ οὐδενὸς ἐγγίνεται φθόνος οὐδέποτε), ἀλλ᾽ ἴσως μὲν τῷ γήρᾳ, ἴσως δὲ καὶ τινων βασκά νων ὑποβολῇ. Ομως δ' ἔγωγε ἐπιτεύξεσθαί με ἀεὶ τῆς ἐλπίδος ὠνειροπόλουν, καὶ μὴ παντάπασί με τῆς προσδοκίας ἀποπεσεῖν. Νυνὶ δὲ πάντη καὶ παν τελῶς τῶν ἐλπίδων ἐξέπεσον. Διασπαρησόμεθα τ οἱ λόγων ἐρασταὶ ἐπὶ τὴν τῆς οἰκουμένης έσχε. τιάν ἡ σὴ γὰρ ἐλπὶς μέχρι τούδε παρακατα χεν ἡμᾶς. Καὶ πολλῶν ἴσως πειρασόμεθα δεινών, λόγους διώκοντες, ὧν καὶ αὐτὸς πολλὰ ἐμνήσθην πρὸς σέ, ἵνα μὴ ταῦθ' ὑποσταίην. Καὶ πολλοὶ μὲν ἡμᾶς ἐρήσονται περί σου, ἀκούσονται δ', εἶμας, φωνὴν ἀπευκταιοτάτην. ᾿Αλλὰ τί ταῦτα, καὶ μέχρι τίνος; Εδει μὲν ὡς ἀληθῶς, ὦ γενναίε, τοὺς τὴν σὴν σοφίαν ὑμνῆσαι προελομένους μεγάλην τινὰ τὴν ἐν λόγοις ἔχειν ἰσχύν, καὶ τῶν εἰς λόγοις ηκόντων (2)... Πλάτωνα καὶ Σωκράτην μόλις γὰρ ἄν τις οὕτω τῆς ἀξίας ἐφίκοιτο· μᾶλλον δὲ τῆς μὲν αξίας οὐδεὶς ἂν οὐδέποτε ἐφικέσθαι ἰσχύσειεν, εγγυ τέρω γε μήν· ἡμεῖς δὲ μόνην προθυμίαν ἐνεδειξά μεθα. Αλλ' ἐγὼ μὲν, ὦ παρόντες, ηττηθεὶς σφόδρα τῷ πάθει, ἀρκοῦντα ἐμαυτῷ τὸν θρήνον ἐνεστησάμην· ἄλλοις δὲ ἴσως παραμυθίας μιλήσει, εἴ γε ένα δέχεται. Σὺ δὲ, ὦ θεσπέσιε, εἴ γέ τις ἡμῖν ἐπιτοι· τῇ τῶν αὐτόθι, μὴ παύσαιο μηδ' αὐτὸς φοιτῶν τε καὶ διαλεγόμενος, ἀλλὰ καὶ δι᾿ ὀνείρων ἡμῖν φαινό μενος λάλει, διδασκάλων θειότατε καὶ σοφήματα. una excidisse, nisi quid tale fuit: xel noy shi λόγους μάλιστα ἡκόντων, Πλάτωνος και Σωκρά τους. ΓΡΗΓΟΡΙΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΜΟΝΟΔΙΑ ΤΟ ΣΟΦΩ ΔΙΔΑΣΚΑΛΟ ΓΕΩΡΓΙΩ ΤΩ ΓΕΜΙΣΤΩ, Φεϋ 1 τίς ἂν ἀξίως, ὦ παρόντες, ἐκτραγωδή- ράν; οὐ βαρβάρων ἐπιδραμόντων ποθὲν καὶ τὴν σεις τὴν νῦν ἡμῖν ἐπενεχθεῖσαν ἀνύποιστον συμφο- Ρωμαίαν ληϊσαμένων καὶ δορυαλώτους ότι πλεί Ex cod. Monac. 495 cdidit Alexander in Appendice ad Plethonem De legibus. Nutæ sunt viri docli.

LAUDATIO FUNEBRIS PLETHONIS. στους ἀπαγαγόντων, οὐδέ τισιν ἐπιτεισθέντων τει- Ν ν δ', οίμοι, σιγώσα κεῖται ἡ σάλπιγξ ή Ε.θεος, ἡ χῶν, ή τινος ἄλλου συμβάντος τῶν ἀνηκέστων, ἀλλ' ἀνδρὸ; πάντων μὲν θειοτάτου, πάντων δὲ σοφωτά του, κάτι δὲ κεκοσμημένου καλοῖς, ἐξ ἀνθρώπων, είμαι, τήμερον οἰχομένου, καὶ πένθος οἷον ἡμῖν και ταλείποντος ἀφόρητον. Ο δεινοῦ πάθους, πάντα μὲν θρήνον νικώντος, πᾶσαν δ' ἀφανίζοντος συμφοράν, πᾶσαν δ' ἀπαναινομένου παραμυθίαν. "Ο συμφοράς ἀνηκέστου καὶ μετὰ τὴν πεῖραν ἀπιστουμένης. "Ο τῆς ἡμῶν δυσπραγίας, μᾶλλον δὲ κοινῆς τοῦ γένους παντὸς τῶν ἀνθρώπων. Φεῦ τῆς παρὰ πᾶσαν ἐλπίδα κακοδαιμονίας ἡμῶν. Τί ποτε ἄρα τοσοῦτον ἡμεῖς προσκεκρούκαμεν; Τίς δὲ καὶ τοσοῦτον ἡμῖν ἐδάσκηνα δαίμων, ὥσθ' ὑποστῆναι δικαίως τοιαύτην καὶ τοσαύτην ζημίαν; " νήσου δεινῆς ἐκείνης καὶ χαλεπής, η τοσοῦτον ίσχυσε καθ' ἡμῶν, πάσης μὲν κρείττονος ἀναφανείσης επιμελείας, πᾶσαν δὲ θεραπείαν ἐξελεγξάσης. Που ποτε ἄρ᾽ ἦσαν βασκάνων Ιατρῶν τότε παίδες..... αν τοσοῦτον ὅσον πάλαι γύ ναιόν φασιν Αττικό»; Ο οἷον ἡμῖν ὑπῆρξε θεάσασθαι· οπου συνέπεσε πειραθήναι. Πῶς ἤνεγκεν όψις ἰδεῖν τὸ δεινὴν ἐκεῖνο καὶ φρικτὸν θέαμα, καὶ πάσης ἐπέκεινα συμφορᾶς; Πῶς οὐ τῆς εἰωθυίας βάσεις παρετράπησαν πόδες, καὶ πρὸς γῆν τὸ σῶμα τουτί κατέββαξαν; Πῶς ἔψις οὐκ ἀλλοιώθη τῇ τοῦ μεγίστου λαμπτῆρος δύσει; Πῶς οὐκ ἐξέστη τοῦ νοεῖν ἡ ψυχή, καὶ εἰς στέρησιν οἷον ᾤχετο ἐπιοῦσα, τοῦ ενεργεία καταλείψαντος αὐτὴν νοῦ; Οίχεται, φεῖς! ὦ παρόντες, ὁ τῶν ἀποῤῥήτων πολυπράγμων καὶ θείων, ὁ τῶν ὑψηλῶν οὐρανίων δογμάτων μυσταγωγὸς, ὁ πολυχωρότατος καὶ θειότατος νοῦς, ὁ τῆς ὑψηλής φιλοσοφίας θεῖος καθηγεμών, ὁ πᾶσαν μὲν θείαν σοφίαν σὺν ἐπιστήμῃ, πᾶσαν δὲ ἀνθρωπίνην ἐξηταχώς, καὶ δι' εὐφυΐαν καὶ μνήμην καὶ μεγαλόνοιαν ὑπὲρ φύσιν ταύτην συνειλοχώς, καὶ ὑπὸ φιλο ανθρωπίας καὶ εὐσπλαγχνίας τοῦ ποτίμου καὶ θείς νάματος δαψιλώς τοῖς ἐθέλουσι μεταδιδοὺς ὁσημίραι. Οὐδὲ γὰρ οὐδ' ὁτιοῦν τῆς ὠφελείας ὤφθη των πάντων βασκήναι, ὅπερ ὁρῶμεν όσημέραι πάσχοντας ἄλλους. Εδυ, φεῦ! 4 διαφανώτατος καὶ λαμπρότα· τος τῆς οἰκουμένη; ἀστὴρ, ὁ πρότερον μὲν τῷ οἰκείῳ κάλλει κοσμῶν τὴν ὑφ' ἥλιον πᾶσαν, νῦν δ' ἀκοσμίαν πᾶσαν καὶ σκότος βαθὺ τῇ δύσει καταχεάμενος. 15 τὴν ἐπιστήμην καὶ σοφίαν καὶ ἀρετὴν οὐ μόνον Ελλήνων οἱ πειραθέντες, ἀλλά γε καὶ Ρωμαίων αὐτῶν οι κρείττους υπερηγάσθησαν· οι γε καὶ τοσοῦτον ἐθαύμασαν τὰς ἀναντιρρήτους ἀποδείξεις ἐκείνου, μᾶλλον δὲ τοσοῦτον ἐδέησαν δύνασθαι ἀντιβαίνειν, καίτοι καὶ πολλὰ πειραθέντες, ὥστε τὸν φίλων τύφον αὐτῶν καὶ τὴν σύντροφον τότε γοῦν κομψείαν διωσάμενοι πάσαν, προκαλινδούμενοι τοῖς σε πτοῖς ἐκείνου ποσί, σφᾶς αὐτοὺς πρὸς ἐκεῖνον διαρρήδην μηδὲν εἰδότας ὁμολογοῦντες, ἠξίουν τι πυνθάνεσθαι παρ' αὐτοῦ ὧν οὐκ ᾔδεσαν πρώην· οὐδ᾽ ὑπὸ φιλανθρωπίας οὐκ ἀπηξίου καὶ τῆς ὠφελείας σφίσι μεταδιδόναι. Lacuna in codice non apparet. Subest tamen, in qua l.nere suspicamur vocem εὐδαιμονίας. Επα que sententia, de felicitate homimbus usque, tanquam præcipue line, proposita, sæpe recurrit apud καλλικέλαδος χελιδών, ἡ τῶν χαρίτων ἑστία, ἡ φιλοτιμία τῆς φύσεως, ή θεσπεσία φύσις καὶ λαμπροτάτη, ὁ τῶν δυστυχεστάτων Ελλήνων διαφανότατος και λαμπρότατος κόσμος, μᾶλλον δὲ τοῦ τῶν ἀνθρώτων γένους κοινῇ, ή θαυμασία τοῦ Θεοῦ πρὸς ένα Ορώπους ευεργεσία, ὁ τῶν ἱερῶν ψυχῶν φωτισμός. ὁ πᾶσαν μὲν γνῶσιν, πᾶσαν δὲ σοφίαν, πᾶσαν δὲ ἐπιστήμην ὑπερφυώς διελθών, καὶ διὰ τοῦτο κανών καὶ τύπος καὶ στάθμη πᾶσιν ἀναδειχθεὶς τῶν καλῶν καὶ τιμίων ἁπάντων, μᾶλλον δὲ (καί μοι μηδείς τῶν παρόντων νεμεσῴη τοῦ λόγου, μηδὲν προύργια!- τερον πανταχοῦ ποιουμένῳ τῆς ἱερᾶς ἀληθείας, ἐπεὶ μὴ οὐχ ὅστον ᾗ ὁτιοῦν τῶν πάντων ἐκείνης ὑπερτι θέναι) ὅσην ὑπ' ἀγαθότητος ἡ τοῦ Θεοῦ σοφία πιο ποίηκεν ἢ παρήγαγε κτίσιν, νοητήν τε καὶ αἰσθη την, ταύτην ὁ μέγας οὗτος ἐξητακὼς πᾶσαν μετὰ Θεοῦ καὶ ἀναλαβὼν ἐπιστήμην θείαν καὶ ἀνθρωπί την μόνος συνείληφε, καὶ πάνθ' ὅσα πάντες ᾔδεσαν ἐν τῷ μέρει συνειλοχὼς ὑπὲρ πάντα;, ἔργον τι θεῖον καὶ τελεώτατον καὶ τῆς ἀπείρου τοῦ Θεοῦ σοφίας ἄξιον ἑαυτὸν ἀποδίδειχεν. Ὅταν γὰρ ὁ Θεὸς εὐγνώμονος ψυχῆς καὶ βίου θεοειδοῦς ἐπιλάθηται, καὶ τῶν ὑπὲρ φύσιν χαρίτων θησαυρὸν καὶ ταμεῖον ἑαυτὴν ἀποδείκνυσι. Παῦλος μὲν οὖν, ὁ θεῖος μυσταγωγή, καὶ τῶν ἀποῤῥήτων τὴν γνῶσιν ἀξιωθεὶς, τῇ τῶν κτισμάτων φησὶ θεωρίᾳ καὶ καλλονῇ πρὸς τὴν τοῦ νοητοῦ Θεοῦ θεωρίαν ήτοι κατάληψιν τὸν ἀνθρώπι νον, ὅσον ἔξεστι, προβιβάζεσθαι νοῦν, μονονουχι ταὐτὰ τῷ θειοτάτω Δαβὶδ φθεγγόμενος· οὐρανὸν γάρ φησι κἀκεῖνος δόξαν διηγούμενον τοῦ Θεοῦ. Αλλ' αὕτη μὲν ἡ θεωρία καὶ κατανόησις ἐναριθμήτων δήπου τινῶν, καὶ μάλιστα τῶν τὰς αἰσθήσεις παρ βαλλαξάντων, ἤτοι τὴν περὶ αἰσθητὰ πλάνην, ἐστὶ, καὶ τῆς θαυμαστῆς κατὰ νοῦν ἐνεργείας ἀξιωθέντων. 'Ο δὲ θεσπέσιος οὗτος καὶ μέγας καθηγεμών, οὐ μόνον τῷ οἰκείῳ κάλλει καὶ κόσμῳ τῆς ἀρετῆς πάνε τας ἐνῆγε πρὸς δόξαν τοῦ ὑπερουρανίου Θεοῦ, ἐφ᾽ ᾧ καὶ Πλάτων ὁ μέγας φησὶ τῇ κεφαλῇ τοὺς ὀφθαλμούς ἀναφθῆναι, ἀλλὰ καὶ διὰ τὴν τοῦ ἡμετέρου νοῦ συγγένειαν πρὸς τὰ νοητὰ πολλῷ ῥᾷον ἐκείνων καὶ βέλ των τοὺς αἱρουμένους πρὸς νοητὸν παρέπεμπε και λοί, οἱονεὶ χεῖρα ἀρέγων αὐτοῖς πανταχοῦ, ὡς οὐ κενὸν ἐκείνων παρεπομένων καὶ τῆς οἰκείας (1)..... ὁ δὴ τέλος ἐστὶ τῆς ἀνθρωπίνης ζωῆς, καὶ πρὸς ἢν πᾶσα ἔφεσις τείνει, καὶ ἧς ὁ νοῦς ἐπιλαβόμενος ὁ ἀνθρώπινος, τῆς μακρᾶς πλάνης ἀπαλλαγείς, παύει ται πολυπραγμονῶν περαιτέρω. Οὕτω δὲ πάντων καλῶν καὶ τιμίων θησαυρὸν ἑαυτὸν ἀποδεδειχὼς καὶ θεοείκελον οἷον κοσμιότητος καὶ θειότητος (2).... προσειπείν, ήγουν ἐγγὺς ἐλθεῖν τῆς ἀξίας, Καὶ ταῦθ' οὕτω συγκεχυμένος ὡς ὁ ἐμὸς ἤδη καὶ οἷον ἀπολιθωθείς τῇ τοῦ δεινοῦ χαλεπότητι, καί τι νος δήπου καὶ αὐτὸς παραμυθίας δεόμενος, ὅπου γε πάντας, εἰ οἷόν τ' ἦν, εἰς ταὐτὸν συνελθεῖν καὶ κοινῇ Plethonem de Legibus, pig. 16, etc. La unum quivis supodoratur. Suppl. voð;, quod in lacuna fortasse d. litait.

GREGORП MONACHI μέγιστος ἀγώνων ἐστὶ, καὶ οὗ χωρὶς σχεδόν αμήχα τον δπωσούν τῷ νοητῷ Θεῷ συναφθῆναι, θετόν ει τέμενος ώφθη καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ σοφίας ἐπάξιον. Μάλλον δὲ, ὥσπερ ἐν τῇ κατὰ νοῦν ἐνεργεία παρά μιλλος ὤφθη, οὕτω δήπου κἐν τῇ διαίτῃ μικροῦ τῆς αὐταρκείας ἡμιλλήθη γε τοῖς ἀγγέλοις. Καὶ γὰρ οὗτος ἀγγέλων ἤσθι' ἄρτον, ὅντινα δὴ τὸν ἄρτον τοῦτον ὑποληπτέον, οἶμαι δὲ τὴν τῶν νοητών θεωρίαν καὶ τὴν τῶν Θεοῦ κτισμάτων κατάληψιν. Σωφροσύ νης μὲν οὖν τοσοῦτον ἐμέλησε τῷ μεγάλῳ, ὥστε κάν τῷ Βελλεροφῶντι, εἰ δὲ βούλει, τῷ Ἰωσήφ ταύτης Αμφισβήτησε πέρι· τοῖς γε μὴν ἄλλοις ἅπασιν ἀτε χνῶς πολλῷ κἀκείνων ὑπερείχε παραβαλλόμενος. Τις γὰρ τοσοῦτον τῶν τ' ἄλλων ἡδονῶν ἦρξε καὶ τῶν συγκροτήσει τὴν εὐφημίαν, οὐδ' οὕτως ἂν τοῦ παν- αἰσθητηρίων, εἴπερ τις ἄλλος, ἀρχὴν εἰληφώς, δς τη τὸς ἐφικέσθαι λογίζομαι. Όμηρος μὲν οὖν τὸ τῶν Αχαιών πλῆθος ἐπὶ τὸ μεῖζον κοσμῶν, ᾗ φιλεῖ ποιεῖν τὸ τῶν ποιητῶν φύλον, μόνος ἂν τὰς Μούσας ἐξαριθμῆσαί φησιν, ἅτε μηδὲ δέκα δυνηθέντων γλωσσῶν πρὸς τοσοῦτον ἔργον ἀρκέσαι, ἴσως ἀριθ. μοῦ μηδὲν ξυνιέντων, ὥσπερ Ελληνες εἶχον πρὶν σφίσι ξυγγενέσθαι τὸν αὐτομαθῆ Παλαμήδην, οι γε μηδὲν ἐπαΐοντες τοῦ ἀριθμοῦ πέρι, οὐδ' ὅσους εἶχον ᾔδεσαν πόδας, ἐπεὶ καὶ μόνη μία εἰδυία πρὸς πολλούς τοσούτους στρατούς ἂν ἤρχεσε. Τοῦ δὲ μεγάλου τούτου πρὸς εὐφημίαν οὐ Μοῦσαι καὶ τινες φλυαρίαι, ἀλλὰ τίς ἂν νοῦς ἤρχεσε χωριστό;; Νῦν δ' ἔδει Πλάτωνος δήπου ή Θουκυδίδου ἢ Ξενοφώντος καὶ τῶν κατ' ἐκείνους σοφῶν τὸν ἑαυτῶν ἀξίως ὅπωςοῦν ἐραστὴν ἐπαινέσαι, μᾶλλον δὲ καθηγεμόνα, βιαιοτάτων μᾶλλον ἐκείνου; Τίς δ' οὕτως ἀπάσης ο εἰ μή τῳ δυσχερής ο λόγος ἐστι, καὶ διδάσκαλον. Οὐδὲ γὰρ ἄν, εἰ συνέβαινεν ἀλλήλους ἰδεῖν (γνώμης γὰρ οὕτως ἔχων τυγχάνω), τῷ μεγάλῳ τῶν πρωτείων ἠμφισβήτησαν πέρι, ἀλλὰ κἀκεῖνοι τὸν οἰκεῖον ἐπιγνόντες καθηγεμόνα, ὡς εἰκὸς ἂν αὐτῷ παρεῖχον · τὸ συγκεχωρηκός πανταχοῦ. Ἐπεὶ κἀκείνους, εἰ μὴ τοῖς ὄμμασι, τῇ γοῦν καταλελειμμένῃ περὶ αὐτῶν ἱστορίᾳ ἴσμεν ὁποῖοί τινες ἐγένοντο. Ἐγὼ δὲ τὴν μὲν πᾶσαν σοφίαν κατ' ἐκείνους τὸν μέγαν, μάλλον δ' ὑπὲρ ἐκείνους ἄντικρυς ἰσχυρίζομαι γεγονέναι τὴν δ᾽ ἀρετὴν οὐχ ὅπως ὁμοίους ἐκείνῳ γενέσθαι, ἀλλ᾽ οὐδ᾽ ἐγγὺς ἐλθεῖν· ἀτεχνῶς παῖδες γὰρ ἂν φα νεῖεν παραβαλλόμενοι πρὸς τὴν ἐκείνου θειότητα. Ἐκείνους τοίνυν ἐάσας χαίρειν, ὡς ἂν μὴ τούτοις παραβάλλων καθυβρίσω τὸν ἄνδρα, Βασιλείῳ καὶ Χρυσοστόμῳ, εἰ δὲ βούλει καὶ Γρηγορίῳ, τοῖς ἱεροῖς ἡμῶν καὶ θείοις Πατράσι, καὶ τοῖς κατ' ἐκείνους τὴν ἀρετὴν (θαῤῥῶ γὰρ λέγων ταυτί), παρεικάσας τὸν μέγαν, οὐκ ἂν διαμάρτοιμι τοῦ προσήκοντος. Ἐπεὶ κἀκείνοις ἂν εἰ συνέβαινε προστυχέσι τῷ με γάλῳ γενέσθαι (καί μοι μηδεὶς ταυτὶ λέγοντι νεμε-· σήσεις), οἰκεῖον ἂν ᾠήθησαν καὶ μέγιστον κόσμον τῆς συμμορίας σφίσι συγκαταλεχθῆναι κἀκεῖνον, ἢ νἂν ἀπώναντο ὑπ' αὐτοῦ, ὅσα γε εἰς σοφίαν καὶ γνῶν σιν καὶ ἐπιστήμην. Οὐδὲ γὰρ οὐδ᾽ ἴσον ἐστὶν ἀποφαγέντας τοῦ κόσμου καὶ ζῶντας ὑπὸ Θεῷ σπου δαίους ἀναφανῆναι, καὶ ἐν θορύβοις τινὰ καὶ πόλεσιν αὐλιζόμενον τὴν τελεωτάτην ἐπιδεδειχέναι φιλοσοφίαν. Ούκουν οὐκ ἀπελείφθη τῆς ἀρετῆς ἐκείνων καὶ κοσμιότητος, οὐδ᾽ ἡμβλύνθη τῇ ὕλῃ, ἢ τὸν ἀνθρώπινον βίον δίκην μολιβδίου πέφυκε κατασπάν· ἀλλὰ τοῖς νοητοῖς ἔτ᾽ ἐν σώματι, τῷ χαλεπῷ φορτίῳ καὶ σήματι καὶ τῇ ἐκείνων ἐνευπαθῶν θεωρίᾳ τὸν τῇδε πάντα διετέλεσε χρόνον, τῇ τοῦ συνδήσαντοῦ αἰδοῖ τὰ πολλὰ παρέχων καὶ τούτῳ (ὢ τῆς κοι νῆς ζημίας, ὦ ζωῆς τῆς ὑπερφυοῦς ἐκείνης), οὔχουν τὰ τέρποντα γε καὶ ἥδοντα, ἀλλὰ τὰ συνέχοντα μόνον, ὡς ἂν εὐπειθῶς καὶ εὐηνίως τῷ λόγῳ ἑπόμενον μὴ δι' ὄχλου αὐτῷ γένοιτο προς φιλοσοφίαν. Καντεῦθεν αὐτὸ καθάπαξ ὑποτάξας τῷ λόγῳ, καὶ τὴν τῶν Suppl. γλῶσσα, ὑπερείδε σωματικής θεραπείας, οὕτω γένους έχουν καὶ ταῦτα καὶ σχήματος και λαμπρότητος, ώστε γοῦν τῶν πολλῶν διαφέρειν, ὡς ὁ γενναῖος ἐκεῖνος καὶ μέγας; Τίς δὲ τοσοῦτον ὑπερείδε τιμῆς καὶ δόξης κενῆς, καὶ παντὸς ὤφθη λήμματος κρείττων, καίτοι καὶ πολλὰ διδόντων ἐνέων, καὶ λαβεῖν αὐτοῦ δεομένων πολλάκις, ὡς ἡ θεία εκείνη καὶ μεγαλη. πρεπεστάτη ψυχή; Ην εἴ τις εἴποι τύπον ἁπάντων τῶν νοητῶν, μᾶλλον δ᾽ ἀκριβεστάτην εἰκόνα, οὐκ ἂν ἁμάρτοι τῆς ἀληθείας. Πἱονεὶ γὰρ οὗτος εἰκὼν ἐφάνη νοητοῦ τε καὶ αἰσθητοῦ διακόσμου. Πλάτων μὲν οὖν φησι τὸν Θεὸν ἐπ' ὠφελείᾳ τῇ τῶν σοφῶν] παράδειγμα πάντων καλῶν ἑαυτὸν προϋθηκέναι. Ούτος δ' εἰκὼν ἐκείνου, ὅσα γε ἐν ἀνθρώποις, μόνος άπε χνῶς ἀνεφάνη. "Αρ' οὖν σωφροσύνης μὲν οὕτως ἐμέσ λησε τῷ μεγάλῳ, ἀνδρείας δ' ἐνέδει τἀνδρί; "Η δικαιοσύνης μὲν ἀντείχετο, φρονήσεως δ' αὐτινοσούν ἧττον ἔχων ἐτύγχανε; Πολλοῦ γε καὶ δεῖ. Αλλ' ἀδρείας μὲν τοσοῦτον περιῆν τῷ μεγάλῳ, ὥστ᾽ οὐ μ νον πράως είχε πρός γε τὰς παρ' ενίων γιγνομένα; δυσκολίας καὶ δυσχερείας, σπανιώτατα συμβαινού σας καὶ ταύτας, ἄλλων καὶ τούτων υπαρχόντων αὐτῷ, οὐκ αὐτὸς ὅλως ἄρχων διαφοράς, (οὐδὲ γὰρ οὐδ᾽ ἐστὶ τούτων συνδιαιτώμενον ἀνθρώποις τινὰ παντελῶς ἀπηλλάχθαι), ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰς ἐπ' ὠμε λείᾳ παρὰ τοῦ θείου καὶ τὸ ὅλον τουτί διατάττοντος πεμπομένας ενίους συμφορὰς παντὸς μᾶλλον ἐμψυ χως είχεν, ὅπου γε καὶ κάμνων ὁ μέγας καὶ τὰ λεί σθια πνείων, οὐκ αὐτὸς ἐδόκει κάμνων, ἀλλ᾽ ἄλλῳ τῳ τοῖς πᾶσιν ἐῴκει, εἴ τῳ τοῦτο τεκμήριον εναργέ; ἀνδρείας καὶ εὐψυχίας εἶναι δοκεῖ· ᾗ δὴ καὶ συναπήλθε λαμπρῶς, λιπὼν ἡμᾶς ἐν ὀρφανίᾳ τοιαύτῃ καὶ θλίψει· φεῦ τῆς ἡμῶν κακοδαιμονίας. Δι' άνω δρείας μὲν οὕτως ἐμέλησε τῷ μεγάλῳ, δικαιοσύνης δὲ οὐκ ἀντείχετο, ήγουν οπωσούν ὀλιγωρήσας ἐφάνη; Οπερ οὐ ῥᾴδιον ἐν ἀνθρώποις εὑρεῖν· σχεδὸν γὰρ πάντας βουληθεὶς ἄν τις ἴδοι οὐ λόγον ἤδη ποιουμέν νους τοῦ ἴσου, ἀλλ' ἀτεχνῶς ἐφιεμένους τοῦ πλείονος παραπολαύειν ἀπανταχοῦ, ὡς δὲ τοῦτ᾽ ἑνὸν ἡμῖν κατὰ φύσιν, τοῦ δ᾽ ἴσου διά τε τὴν τῶν πολλῶν δέξαν Alludit ad proverbium σῶμα σήμα, corpus sepulcrum.. '

LAUDATIO FUNEBRIS PLETIONIS. καὶ τὴν ἐπηρτημένην ἀνάγκην πᾶσι τοῦ νόμου, ἐξ Σολομῶντα. Τουτονὶ δὲ τὸν μέγαν οὐ γυναῖκες ἰδεῖν ἀνάγκης ἀντέχεσθαι. Ἀλλ᾽ ἐνταῦθα καὶ μάλιστα λῆρος ἡμῖν φανεῖεν Διακὸς καὶ Ραδάμανθυς, εἰ δὲ βούλει, καὶ Μίνως αὐτὸς, οἱ δικασταὶ τῶν τῇδε βεβιωμένων, τῇ τοῦ ἀνδρὸς ὑπερφυεί δικαιοσύνῃ παρα βαλλόμενοι. Τὸν μὲν οὖν Λυσιμάχου παϊδά φασιν ᾿Αριστείδην τῇ τῶν φόρων ἀρίστῃ διανομῇ μέγιστον ἐπὶ δικαιοσύνῃ παρὰ πᾶσι τοῖς Ἕλλησιν ἀναδήσασθαι κύβος. Ούτος δ' οὐχ ἅπαξ, ὥσπερ ἐκεῖνος, ἀλλὰ πᾶτι διὰ βίου νέμων τὰ δίκαια, πολλῷ κἀκεῖνον ὑπερῆρε τοῖς πᾶσιν. "Ο; γε καὶ προστάτης αναφα νεὶς ἐπὶ χρόνον συχνὸν τῶν πατρῴων καὶ κοινῶν νόμων, ἐπὶ τῇ ὠφελείᾳ τῶν ἄλλων πολλάκις ὠλιγώρει καὶ τῶν οἰκείων, Πλάτωνι κάν τούτῳ πειθόμενος· δ; οὐχ ὅπως τοὺς βελτίστους τῶν ἀρχόντων αὐτινοσοῦν ἐκ τῆς ἀρχῆς ἀπόνασθαι ἀξιοῖ, ἀλλ᾽ ἤδη καὶ ζημίαν αὐτοῖς ἐπικεῖσθαί φησι, παριοῦσιν ἐπὶ τὸ ἄρχειν, ζημίαν ἄντικρυς φάσκων, τό τε μὴ ἀξιοῦν τὰς ἄρχειν καὶ τὸ τῆς ὠφελείας ἀντέχεσθαι βούλεσθαι μάλιστα τοῦ κοινοῦ, μή πάνυ τι κήδεσθαι τῶν οἰκείων. Τίς οὖν ἐκείνου μᾶλλον όσιώτερος ἐπὶ τοῖς πρὸς τὸ θεῖον ἐφάνη; Τίς δὲ διαιτητής αμείνων ἢ βελτίων ἐν τοῖς κοινοῖς, ήγουν πρὸς τὰ ἰδιωτικά χρηστότερος; "Ος ὑπὸ φιλανθρωπίας οὐδ᾽ ἐῴκει διαι τητῇ, προστάτη; ὢν καὶ ταῦτα τοῦ τῶν Ἑλλήνων μεγίστου δικαστηρίου, ἀλλὰ κοινῷ προστάτῃ καὶ κηδεμόνι, ἐπικούρῳ τε καὶ πατρί, χείρα βοηθείας ἀδικουμένοις ἐρέγοντι, χήραις ἐπαρκοῦντι πολλά κις, ἐνδεέσιν ἐπιχειροῦντι πᾶσιν ἑξῆς ἐκ τῶν ἐνόντων ἀμύνοντι, δεσποτικὴν καν τούτῳ πληρών ἐντολὴν, ἢ κελεύει τοὺς ἀνθρώπους οἰκτίρμονας γίγνεσθαι, ὡς ἂν ὁπωσοῦν ὁμοιοῖντο ἦν καλοῦσι σφίσι πατέρα. ᾿Αλλὰ τούτων μὲν οὕτως ἀντείχετο (ὦ συμφορᾶς ἀνυποίστου, ὦ ζημίας ἐσχάτης), φρονήσεως δ᾽ ἧττον μετεῖχεν οὐτινοσοῦν; Αλλ' ἐνταῦθα καὶ μάλιστα πάντα; ὑπερῆρε παραπολύ, οὐ μόνον ἐπὶ τοῖς οὖσιν ἀεὶ καὶ θείοις, δ δὴ φρονήσεως μόριον μέγιστον ὂν τυγχάνει, ἀλλὰ κὰν τοῖς φύσει καταγια γνομένοις, ἀνθρωπείοις καὶ ἡμετέροις αὐτοῖς, οὐχ όπως ήττητό του πάντων, ἀλλὰ κανταῦθα φύσει χρησάμενος θείᾳ, ἐξῆς πάντας ὑπερηκόντισε. Τίς γὰρ ἐκείνου βέλτιον τοῖς ἀποῤῥήτοις ἐπέβαλεν ἢ τῇ τούτων ἐνεβάτευσε θεωρίᾳ; Ος τοὺς τῶν ὄντων λόγους ἐξητακὼς καὶ τυχὼν τῆς ἐφέσεως μεγαλονοίᾳ καὶ ὕψει φύσεως, τῶν πρὶν ἠπορημένων τὴν γνῶσιν, φιλανθρωπία χρησάμενος, ἐγνώρισε τοῖς ἀνθρώποις, τῆς δ' ἀπάσης σοφίας τοσοῦτον μετέσχεν, ὡς γενέσθαι μᾶλλον τοῖς ἄλλοις παράδειγμα, καὶ οἷον εἰπεῖν, πάντων αὐτεπιστήμην, ὡς μᾶλλον νοῦν δο κεῖν χωριστὸν ἢ ψυχὴν ὀχήματι τῷ σώματι κεχρημένην. Τίς δέ ποτε τῶν ἁπάντων γέγονε χαριέστερος περί τε φύσιν καὶ ἱστορία» παντοίαν καὶ πολιτικὴν ἐπιστήμην ἐκείνου; Τῆς μὲν οὖν Σολο μῶντός φασι σοφίας ἄνθρωπον ἐρασθεῖσαν τινα, ἐξ ὑπερορίας ἀπαντῆσαί ποθεν, ἣν τῆς ἐλπίδος μὴ ψευσαμένην ἐκτόπως ἀγάσασθαι τῆς σοφίας τὸν Post ἄρχειν nolit. gloss. ἐπὶ μισθῷ, «inepta vi elicet glossa, cut nihil tale sit apud Platonem, Rep. 1, pag. 345. ἠπάντησαν, ἀλλ᾽ ἄνδρες πολλάκις ἐπίτηδες δεινοὶ καὶ σοφο!, ἐξ αὐτῶν καὶ ταῦτα τῶν τῆς οἰκουμένης περάτων· οἱ καὶ τὸν ἄνδρα πάνυ θαυμάσαντες τῆς σοφίας, ἔτι μᾶλλον ἡμῖν ἐγνώρισαν, οὐδέ γε πρώην εἰ καὶ τοῖς πολλοῖς παντάπασιν ἀγνοούμενον. Τίν μὲν οὖν αὐτομαθῆ Παλαμήδην καὶ γεγυμνασμένον σοφίαν ἐπὶ Τροίαν φασὶν ἐλάσαντα, πρῶτον ώρας τε καὶ μηνῶν ἀριθμόν τε καὶ πεττοὺς τοῖς Αχαιοίς χαριζόμενον ἐξευρεῖν. Ο δ' οὐχὶ πεττοὺς ἐξεῦρε καὶ ὥρας, τυχόν τι πράγμα και φαύλον, ἀλλὰ σου φίαν τὴν μὲν ἐξεῦρε, τὴν δ᾽ ἀνεπλήρωσεν ἐλλιπῶς εύρημένην· καὶ τοῖς αἱρουμένοις δὲν φάστην Ετεμεν ἐπιστήμης, τὴν δὲ καὶ φαύλην οὖσαν ενίους μὲν λανθάνουσαν ἀληθέστατα καὶ σοφώτατα ἐξελέγ ξας, πλάνης ὅτι πλείστης τὸ τῶν ἀνθρώπων γένος ἀπήλλαξε. Μαρτυροῦσι τοῖς εἰρημένοις τὰ σοφώτατα καὶ λαμπρότατα τῆς μακαρίας ἐκείνης καὶ θείας ψυχῆς συγγράμματα, οἷς ἂν τις θαῤῥῶν ἔπηται πανταχοῦ, τῆς ἱερᾶς ἀληθείας οὐκ ἂν ἁμάρτοι. Οἱονεὶ γὰρ τύπος φιλοσοφίας εἰσὶ καὶ δογμάτων ἀκριβείας τοῖς μετιοῦσιν. Αλλ' ὦ τῆς κοινῆς δυστυ χίας, μᾶλλον δὲ ἰδίας ἐμῆς, ὦ πικρᾶς ὀρφανίας, ω βασκάνου τύχης καὶ πονηρᾶς· ὃν ἐτύγχανον ἔχων μόνην ψυχαγωγίαν, μόνην ἐν ἀλλοδαπῇ διατρίβων παραμυθίαν, ὀφθαλμὸν νοητόν, φῶς τῆς ἐμῆς ἀθλίας ψυχῆς, καθηγεμόνα θειότατον, μᾶλλον δὲ προστάτην και κηδεμόνα, ἐφ᾽ ᾧ καὶ μόνῳ τὰς τῆς ἐμῆς ἐσάλευον ὠφελείας ἐλπίδας, οὗ ταῖς χρυσέ τις πτέρυξι τῆς σοφίας ὡς νεοττὸς ἐπετάμην, καὶ τοῖς ἀδαμαντίνοις λόγοις ἐκείνου, μᾶλλον δ' οὐρανίοις καθοπλιζόμενος, τοῖς τῶν ἄλλων σοφιστών λόγοις μηδέποτε περιτραπήσεσθαι πεποιθὼς, τοὐμὸν ἐγκαλλώπισμα, τὴν εὐδαιμονίαν, τὸ κλέος, τοῦτον, φεῦ, ἀφῄρημαι παρ' ἐλπίδα. Τίς ἄν μοι δοίη πηγὰς δα κρύων καὶ τόνον πένθει προσήκοντα, ὡς ἂν τὴν ἐμὴν ἀπολοφύρωμαι δυστυχίαν; ᾿Αλλὰ γὰρ ἔλαθον, ὦ παρόντες, ούτωσὶ παντάπασιν ἐμαυτὸν τοῖς ὀδυρο μοῖς καὶ θρήνοις ἐκδοὺς, δέον ὂν εὐπαραμυθήτως ἔχειν κἂν τῇ ἐκείνου ἀποδημία. Οὐδὲ γὰρ, οὐδ᾽ ἔστιν ὁ θάνατος οὑτοσὶ ὅλως ἀπαλλαγὴ τοῦ παντίς, ἀλλ' ἀποδημία τις τοῦ βελτίονος ἡμῶν μέρους πρός τινα τόπον θεῖον καὶ νοητόν, καὶ τοῦ ἐνταῦθα πολλῷ θειότερόν τε καὶ κρείττω. Οὐδὲ γὰρ οὐδ᾽ ὑφίσταται φθορὰν ἢ σκεδασμὸν ἡμῶν ἡ ψυχή. Πονηρὸν γὰρ τουτὶ τὸ δόγμα, καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ μεγίστης σοφίας καὶ πρὸς ἡμᾶς ἐννοίας ἀῤῥήτου τὸ παράπαν ἀνάξιον. Εἰκῇ γὰρ ἂν τὸ τῶν ἀνθρώπων ἀρετῆς ἀντείχετο γένος, καὶ μυστηρίων φρικτῶν καὶ ἀποῤῥήτων ἀπολελαύκει, καὶ τῆς ὑπερφυοῦς τοῦ κρείττονος οίκονομίας ἠξίωτο· εἰκῆ δὲ καὶ ναοὺς ἱδρύεται, καὶ λα τρείαις τελεταῖς τε καὶ προσκυνήσεσι καὶ πᾶσι τοῖς τοιούτοις ἐπιχειρεῖ. Ἀλλὰ τὸ μὲν σῶμα τουτὶ πάντη σκεδαστόν ἐστι καὶ φθαρτόν, ἐπεὶ καὶ σύνθετον ἤδη σύνθεσις δὲ ἀρχὴ διαλύσεως. Τήν γε μήν ψυχὴν ἀσώματον οὖσαν καὶ ἁπλῆν πάντως, οὐκ Nolanda rarissima vox ac prope dubia ἐπικαιρούντι, pro qua suspiceris επικουρούντι.

GEORGI PLETIONIS εἰκός ἐστιν ἐνέχεσθαι τῇ φθορᾷ. Οὐδὲ γὰρ, εἰ σωμα τίς μηχανή, μὴ καὶ φθορᾶς αὐτὴν ὑποτίθεσθαι ἐπῆρχε, διὰ σώματος ἂν ἐχώρει, ἐπεὶ χωρῆσαι διὰ σώματος σῶμα καὶ τῶν παντελῶς ἀμηχάνων ὑπερ βαίνει τὴν φύσιν. Επειτα καὶ τεμνομένου τοῦ σώματος, μετεῖχεν ἂν κἀκείνη τοῦ πάθους. Προσῆν δ' αὐτῇ καὶ μέγεθος δήπου, καὶ τόνδ' ἐκείνου ψυχὴν ἔχειν μείζω συνέβαινεν, ὅπερ οὐ μόνον ἐλέγχει φιλοσοφία, ἀλλὰ δὴ καὶ ἡ παρὰ τοῖς πολλοῖς δόξα κεκρα τηκυῖα. Οὐδὲ γὰρ, εἰ τοῦθ' οὕτως εἶχεν, επιστήμην ἄν τις εἶχε τῶν πάντων, ἀλλ᾽ αίσθησιν μόνην ὧν ἔχει νῦν ἐπιστήμην. Μόνης γάρ ἐστι τῆς ψυχῆς τὸ καθόλου ὅ τ' ἀριθμὸς, καὶ τὸ ἄπειρον, ὑφ' οὗπερ ἐπιστήμη καὶ εἶδος τὴν ἀρχὴν εἰληφάτης. Μάτην δ᾽ ἂν οὕτως καὶ τῇ τῶν ὄντων ἐφήδετο θεωρίᾳ, καὶ τοὺς τῶν κρειττόνων γενῶν αὐτῆς ἐπεχείρει λόγους – ζητεῖν. Τούτων πολλάκις ἀποσπωμένη, ὥσπερ προσηκόντων ἀγανακτεῖ, καὶ τοῖς προσισταμένοις ἀπεχθάνεται πάνυ. Ἀλλὰ μὴν οὐκ ἂν ἐζήτει, εἰ μὴ συγγενὴς ἐκείνων ὑπῆρχε. Συγγενής δ᾽ οὖσα, τίς μηχανὴ μὴ καὶ θανάτου πεῖραν παντὸς αὐτὴν ὑπερ κεῖσθαι; Ἐπεὶ κἀκεῖνα φθορᾶς ἀνώτερα, καὶ πάσης ὑπέρκειται ἀλλοιώσεως, οἷς αὐτὴ συγγενής· τοῦτο γὰρ οὐδεὶς ἀντερεῖ, οὐδ᾽ οἱ πολλοὶ τῶν ἀνθρώπων. *Ανάλογον οὖν ἔχειν φασὶν οἱ σοφοὶ οὐσίαν τε ἔργοις καὶ οὐσίαις αὖ ἔργα. Εἰ τοίνυν κοινωνεῖ τῶν ἔργων τοῖς κρείττοσι γένεσιν ἡ ψυχή, ἀνάγκη δήπου και τῆς οὐσίας. Ωσπερ οὖν κοινωνοῦντες τοῖς τῶν θηρίων ἔργοις, καὶ τῆς οὐσίας κοινωνοῦμεν ἐξ ἀνάγτῆς αὐτοῖς, διὸ καὶ τούτοις ὁμοίως φθειρόμεθα, οὕτω κἂν τῶν ἔργων τοῖς γένεσι κοινωνοῦντες ἐκεῖ. νοις, φθορᾶς ἁπάσης κρείττους ἐξ ἀνάγκης φανοίμεθα. Ακρως γὰρ ὄντα τὸν Θεὸν ἀγαθὸν καὶ παντὸς Έξω φθόνου, ἀνάγκη καὶ τὰς ἐγγυτέρω παραχθείσας οὐσίας αὐτῷ ἀθανάτους παραγαγεῖν, ἐπεὶ κἀκεῖνος αἰώνιος. Τίς ἂν καὶ τῶν ἡδίστων, εἰ μὴ τοῦθ' οὕτως εἶχε καὶ μηδέν τι τοῦ σώματος κρεῖττον ἦν ἐν ἡμῖν, ὑπερορᾷν τῶν πάντων ἠξίωσε; Τίς δὲ καὶ θανάτου δίκην ἐπήνεγκεν ἑαυτῷ, καὶ ἑκὼν εἶναι τοῦ ζῆν ἀπηλλάγη, οπότε τοῖς τῆς ψυχῆς θεσπίσμασιν απο αθοιτο τοῦ σώματος εναντιουμένου; Οὐδὲ γὰρ οὐδ᾽ ἐστὶν ἰσχὺς οὐδενὶ καθ᾽ αὑτοῦ, ἀλλ᾽ ἕκαστον ἑαυτὰ πάντα τρόπον σώζειν ἐπείγεται, καὶ τοῖς τὴν σωτηρίαν κωλύουσιν ἀδιάλλακτα πολεμεί. ᾿Αλλὰ μὴν εἰ τῷ σώματι έχει φέρουσα ζωήν ή ψυχή, καὶ ἀπιοῦσε καταλιμπάνει νεκρόν, πῶς οὐκ ἂν καθ᾿ ἑαυ τὴν πολλῷ μᾶλλον ἀθάνατος εἴη, καὶ φθορᾶς ἀπάσης ὑπερκειμένη; Οὐδὲ γὰρ οὐδ᾽ ἔστιν εἰπεῖν, ζῶσαν μὲν εἰσιέναι, ἐξιοῦσαν δὲ οἴχεσθαι, ὅπου γε ἔνια καὶ τῶν μορίων τοῦ σώματος πλεῖστον ὅσον χρόνον ἀντέχει. Εἰ γὰρ τὴν οὐσίαν ὁπωσοῦν ἐκινεῖτο, καὶ καθ᾿ αὐτὸ κἂν ἴσως ὑπέστη φθοράν. Ακίνητος δ᾽ οὖσα πάντη, κρείττω, ἣν δίχα κινήσεως ἐπελθεῖν ἐτοῦν ἀμήχα. μόν ἐστι παντελῶς; Εἰ γὰρ ἔδει ποτέ φθαρήναι, ὑπ' οὐδενὸς εἰκὸς ἦν πείσεσθαι τοῦτο ἢ μόνου τοῦ ἐναντίου ἤτοι τῆς οἰκείας κακίας· πάντα γὰρ τοῖς ἐναντίοις ἁλίσκεται. Νῦν δ' οὐδὲν ἧττον ζῶντες οἱ πονηροὶ τῶν ἀνθρώπων καὶ τὴν ὑποψίαν ἐξελέγχουσι ταύτην. Οὐ μόνον οὖν οὐχ ὑφίσταται φθοράν καὶ σκεδασμὸν τοῦ σώματος ἐξελθοῦσα, ἀλλὰ καὶ τελει ώσεως αὐτῇ τουτί πρόξενον γίνεται καὶ τῆς τελευ τάτης αἴτιον ἐνεργείας, όπου γε, και συνοῦσα τῷ σώματι, τότε καθαρώτερον τῆς ἱερᾶς ἀληθείας παραπολαύει, ὅτι τούτου- μᾶλλον ἑαυτὴν χωρίζειν ἐπείγεται. Ὡς νῦν γε διὰ τὴν τούτου σκαιότητα ὥσπερ ἀμαθαίνουσα ἡ λημώσα, περιφανῶς οὐκ ὀλίγα καὶ τῆς οἰκείας εὐγενείας ἀνάξια άκουσα είναι υφίσταται, ᾗ καὶ πολλῷ ἂν ὑπῆρχε βέλτιον, Πλάτων φησί, χωρίς παντὸς σώματος ζῆν ἢ μιγνυμένη του. τῳ γε τῆς ἐκεῖθεν καθ' ἑκάστην αναπίμπλασθαι προστροπής. Αλλως τε καὶ οὐδέ τι τῶν παραλόγων ὁ θάνατος εἶναι δοκεῖ, οὐδ᾽ ἀπὸ ταὐτομάτου συμβεί νον· φύσεως γὰρ ἔργον ἐστι· φύσεως δ' ἔργον Θεοῦ θεσμὸς ἂν εἴη οὐκ ἄλογος. Θεοῦ θεσμὸν μὴ ότι μάλιστα βέλτιον εἶναι ὁμολογεῖν, μὴ οὐχ ὅσιον ᾖ. Ακρως γὰρ ἀγαθὸς ὑπάρχων, οὐκ ἄν τι κακόν πιι· οίη. Οὐδὲ γὰρ οὐδ᾽ ἐστὶν ἁπλῶς πάντων αίτιος ὁ Θεὸς, ἀλλὰ μόνων τῶν ἀγαθῶν. Πῶς οὖν τοῖς τῇδε ζήσασιν, ὥσπερ ὁ μέγας, σπουδαίως, τὴν ἄκραν ἔχων καὶ ταῦτα δικαιοσύνην, κακοῦ τινος γένοιτο αίτιος; 0; γε τοῖς σπουδαίως ἐνταῦθα βιοῦσιν εὐδαιμονίαν καὶ ευζωίαν καὶ μυρίαν ἄλλην μακαριότητα μετὰ τὸν εἶδε βίον ἐπαγγέλλεται διαῤῥήδην· οἷς οὐκ εἰκὸς ἀπιστεῖν, ἔργοις ἀναπείθομένους αὐτοῖς. Ἐγὼ δὲ καὶ τὴν τελευτὴν τοῦ μεγάλου οὐχ ἁπλῶς ἐν τῷ παρόντι, ἀλλ᾽ ἐκ θείας μοίρας ισχυρίζομαι γεγονό val οὐ γὰρ ἔστιν, οὐκ ἔστι τὰ τῶν οὕτως βιούντων, ὡς ὁ μέγας ἐκεῖνος, πράγματα αμεληθῆναι ποτέ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ. Ταῦτ' οὖν ἐννοοῦντας, ὅσον ἔξεστιν, ἀρετῆς ἀνθεκτέον ἂν εἴη, τἆλλα πάντα δεύτερα δια θεμένους, καὶ τὴν ἐκείνου πολιτείαν, ὅσον οἷόν τέ ἐστι, μιμητέον· οὕτω γὰρ ἂν ἄμεινον πράξειμεν καὶ ζῶντές τε καὶ τελευτῶντες. Ἐπεὶ καὶ Πλάτων αὐ τός φησι τὴν εἰς "Αδου τὴν ψυχὴν στελλομένην ἀπο δημίαν μηδὲν ἀπέρχεσθαι φέρουσαν ἄλλο ἢ τὴν ἀρετὴν καὶ σοφίαν. "Α τὸν μέγαν (ἴσμεν πάντες) μεθ' ὑπερβολῆς κεκτημένον, ἐλπίς ἐστιν ὅτι μάλιστα εὖ πρᾶξαι ἐκεῖ. Δίκαιον οὖν καὶ ἡμᾶς συνεφήδεσθαι τῇ ἐκείνου εὐδαιμονίᾳ, καὶ μὴ οὕτως ἔχειν, ὥσπερ ἄν τι τῶν παραλόγων καὶ δεινῶν ἐπεπόνθει, ἀλλὰ καὶ μεγίστην παραμυθίαν καὶ κόσμον ἡγεῖσθαι τὴν ἀρετὴν ἐκείνου καὶ τὴν θειότητα. Ο fac et sequentia pleraque huc allata esse ex Platumis Phaedone, monebat nos olim doctissimus Jalinius.