MARCUS EUGENICUS EPHESIUS METROPOLITA. NOTITIA HISTORICA ET LITTERARIA. (Fabric. Biblioth. Gr. ed. Harles, tom. X.) Marcus Eugenieus, Ephesi metropolita, Latinorum in concilio, cui non subscripsit, Florentiuo, auno 1439, atque deinceps ad obitum usque adversarius acerrimus, unionisque, quam cum illis componere Joannes Palæologus imp. instituebat, magna remiora; novus ideo Photius dictus Horatio Justiniano in Actis concilii Flor.; idem anno 1447, morti vicinus, Georgio Scholario tuenda Græcæ Ecclesiæ dogmata et unionem fugiendam gravissimis, verbis commendavit: Georgius etiam, Deo, angelis et hominibus in testimonium advocatis, hoc se observaturum sancte juravit, observavitque deinde diligentissime, et Marcum doctorem suum defunctum pro funere laudavit. Scripta ejus oppugnarunt Græci latvé œpovɛç Josephus Methonensis, Gregorius hieromonachus protosyncellus, Bessario et qui Latine scripsit, Andreas Colossensis. Ejus scripta hæc mihi innotuere: 1. Epistola ad Joannem Palæologum, incipit: Awpóv tai toūto pixpóv. Citatur ab Allatio de synodo viui, pag. 545. FABR. Mosquæ in cod. synod. 393, ad Joann. Palæologum, ȧrophoavta npd toū λατινισμοῦ· inc. Σὺ μὲν, ὦ θειότατε βασιλεῦ· — sequitur ejusdem explicatio τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀκο & Lovēlaç· init. "Edeɩ µèv natà thy xɛdɛúovoav. V. Matthæi Notit. codd. Gr. Mosq. p. 249, n. 1, 2, Paris. in bibl. publ. novem codd. exstant Marci Eugenici Epistolæ. V. Indic. ad vol. II Cat. mss. Paris. Regg. Singulorum enim codd. commemoratio molesta foret. Addam quorumdam aliorum Ephesii libr. minus dilucide indicatorum Notitiam: Venetiis in bibl. Justinian. Marci Ephesini opera varia, teste Montfauc. Bibl. biblioth. mss. p. 483 D.· - Ibid. p. 772 E. Paris. in cod. cardin. Radulphi, quædam Marci Ephesii.· Ibid. p. 1326 D. in bibl. de Mesme Ephesii scholia.· Mosquæ in cod. synod. 355 n. 1; ejusd. Διάλεξις μετὰ τῶν πρέσβεων τοῦ πάπα· caret iuitio: et n. 12, sylloge χρήσεων γραφικών γεγο νυία παρὰ τοῦ Ἐφέσου, de processione Spiritus sancti ex solo Patre. luc. Ἐπειδὴ μετὰ τῆς τοῦ x¿spou• V. Matthæi 1. c. p. 234 ct 235. llarl. 2. Orationes duæ de purgatorio, Ferrariæ scriptæ et adhuc ineditæ. Vide Allatium, De purgatorio, p. 241, et Rich. Simonem, tom. IV Bibl. criticæ, pag. 24. Infra, n. 16. Faba. Medioiani in bibl. Ambros, quæ sunt opp. ejusd. ita a Montfauc. in Bibl. biblioth. mss. p. 501 D, memorantur: Marci archiepiscopi Epbesini, alias monachi et abbatis congregationis Cassinensis S. Justinæ de Padua, opera, i. e. oratio habita de purgatorio in synodo; Responsio ad propositas dubitationes; Confessio edita in concilio Florentino; — Capita quædam contra Latinos; Apologia dicta, in ejus morte; Epistola ad Scholarium; Responsio ad quasdam dubitationes; Canones astronomici; Opusc. de consecratione altarium. Marci Eugenici speculationes in numerum talentorum et parabolas Evangelii (conf. ad n. 7). Paris. in bibl. publ. cod. 1218, continentur plura, quæ huc pertinent, opera, brevitatis studio simul memoranda: scil., p. 1, Anonymi oratio funebris in laudem Marci Eugenici. 2) lujus Homilia prima de purgatorio, Ferrariæ habita coram summo pontifice, cardinalibus et aliis Ecclesia Lat. Doctoribus. Inc. 'Emeish petk áɣánŋs. - 3) Ejusd. Homilia secunda de eodem argumento: Inc. Doddñs µèv ŵ; ¿àŋ0w;. — 4) Ejus responsio ad objectiones, quibus sua de igne purgatorio sententia, cum a cardinalibus tum ab Ecclesiæ Lit. theologis oppugnata fuerat: inc. 'Eneidh capéstepov. N. 9 est secund. ordinem Fabric. n. 13. — N. 10, apud Fabric. etiam n. 10. — N. 11, Solutiones dubiorum quorumdam, ipsi propositoram: init. 'O Orò; oxñ¡µx oùx Exɛɩ. - 12. De additione a Latinis Symbolo inserta: acc. ad marginem scholia amplissima. Inc. Davµáľw, nwę huiv (v. ad n. 5 notatum). – N. 26, 27 et 28, citantur ad Fabricio, n. 7, 5 et 14. Ibid. in cod. 1251, n. 1. Responsio duplex de igne purgatorio. In cod. 1286, n. 1, est apud Fabric. n. 7. - N. 8, Marci Ephesini, Juliani, Andreæ Rhodii, Bessarionis et aliorum Disputat. habitæ in concilio Florentino. N. 10, apud Fabric. est n. 6. - N. 12, Opus adversus Latinos. ubi de Spiritus sancti processione, de azymis, de Sabbati jejunio, de igne purgatorio, de beatitate, de baptismi verbis ct nuptiis sacerdotum, de quartæ diei t Parasceves jejuniis, et de tribus quadragesimis. Luc. Пapáxànte Kúpiɛ. - N. 19, v. infra, n. 28, n. 20 et 2, sunt ap. Fabric. n. 16. – Ibid. in cod. 1527, n. 31, Epist. encyclica de synodo Fiorentina non suscipienda (forsan n. 5, apud Fabricium), - N. 52, Epistola ad Georgium Scholarium contra ritus et

MARCUS EPHESIUS. NOTITIA. Facrificia Romanæ Ecclesiæ.`- N. 33, ad eumdem Epistola gratulatoria, quod a Latinis desciverit. N. 34, est ap. Fabric. n. 17. N. 35, ad Latinos Responsio de igne purgatorio. Hbid. in cod. 1372, n. 3, Marci Eugenici, qui eoncilio Florentino interfuit, opus de igne purgatorio, adversus Latinos, ineditum; n. 4, Expositio, apul Fabric. n. 14. Ibid. in cod. 1589, n. 2. Orat. duæ de igne purgatorío, eædem, quæ n. 16, ap. Fabr.; et n. 3, Expositio in sacram Liturgiam. In cod. Cuislin. 289, Homilia dicta Ferrariis ad cardinales et reliquos Latinorum doctores περὶ τοῦ δοξαζομένου παρ' αὐτοῖς Sec. Montf. x20apslov mupó (est apud Fabr. n. 16, prior responsio). V. Montf. Bibl. Coist. p. 406. in Bibl. biblioth. mss. p. 1332, exstant in Cod. Mazar. 124: n. 1, Oratio Ferrariæ habita ad Card. aliosque Latinos de igne purgatorio. N. 2, Responsiones ad objectiones ei factas. N. 6, quod idem est, ac Fabric. n. 13 citat; - N. 7, Joannis Eugenici adversus definitionem concilii Florentini; N. 13, synodi præsentium CPoli episcoporum apologia, quod Florentinam synodum non receperint; - N. 15, Marci Ephesii adversus scholarium; n. 16, Adversus Latinos, capita syllogistica (add. n. 7, ap. Fabric.). Apologia pro unione, citra ejus sententiam Florentiae habita;.et n. 19, ejusd. Confessio, in synodo Florentina edita Barlaam monachi, procedere Spiritum sanctum ex solo Patre. Conf. supra in h. vol. p. 468, xxii, et de igne purgatorio, etc. In Baumgarten. Nachricht. von werkwürdig. Büchern, tom. VI, p. 431, ibique not. i. Harl. 3. Responsiones ad quæstiones cardinalium, mss. In codice Regio Paris. 250. 1218, in bibl. publ. n. 4, el v, ad n. 2, Leidæ inter cod. Vossian. v. Catal. bibl. Leid. p. 397, n. 37. [larl. 4. Solutio duarum quæstionum zapà toū ßasihéw; ab imperatore (Joanne Palæologo) propositarum. In codice Regio 2016, teste Labbeo pag. 88 bibl. novæ mss. [Conf. cod. Mosquens, 353, 41, et in cod. Escorial, mox citanda exstat. HARL. 5. Epistola encyclica ad omnes Christianos de synodo Florentina non suscipienda, quæ cum Josephi Methoneusis responsione legitur post acta concilii Flor. tom. XIII, Labbei, pag. 677; et tom. IX; Harduin, pag. 549. Incipit: 'Eyw dɩà thy Enitayhy xal thy xpslav. Græce et Latine cum versione Jo. Matthæi Caryophyli. Fabr. Matriti in cod. Regio 77, fol. 309, sequuntur ejusd. Professio fidei, ap. Fabric. n. 47. Excerptum breve ex ejus cap. syllogisticis (n. 7, ap. Fabric.) Tum opusculum, quod est ap. Fabric., n. 13. Dein opusc. cujus rarissime fit mentio de terminis vitæ (est tamen in cod. Escorial. et in cod. Mosquensi 394, n. 12. V. Matthæi 1. c. p. 252). Inc. Oŭt' aútig hrópeic, w μακάριε δέσποτα, τοῦ ζητουμένου τὴν λύσιν ἐξευρεῖν τε καὶ ἀποδοῦναι. — Epistola ad Georgium (π. 11, xal ap. Fabric.). Alia ad eumdem et eadem esse videtur, quæ est ap. Fabr. n. 10, et quam Cangius in Glossar. Gr. vol. II, col. 1281, velut ineditam memorat, provocatque ad cod. bibl. Paris. Regiæ 3118, qui in catal, mss. bibl. publ. Paris. numeratur 1218, ubi locum occupat decimum. De his omnibus plura disputat Iriarte in Cat. codd. Gr. Matrit. p. 285 seq. In codd. Escorialensibus, in quibus sunt - quædam a Fabricio non observata (V. Plueri Itinerar. per Hispan. p. 180), asservantur Marci Eugenici Epistola al orthodoxos Christianos, ubique gentium et insularum degentes; de resurrectione, - de terminis vitæ ad Isidorum; ad imp. Joann. Palæologum, dubitantem de Latinorum ritu, sermones duo; — Homilia in dormitionem S. Macarii Coronæ (conf. ad n. 7); — Interrogationes ad quemdam dubitantem; – Confessio rectæ fidei Florentiæ facta, secundum synodum Latinorum cum ChrysaMarci Epistolæ duæ ad præpositum in S. moute habitationis, Batopedium I. Ad quemdam Scholarium philosophum, altera. Monac. in cod. Bavar. 145. fol. 188, ubi sequuntur Professio (apud Fabric, n. 10) tum altera epist. encyclica (ib. n. 6). - Dialogus Græci et Latini, seu de additione in symbolo: incip. Davµáčw nwę hµiv tyxzksīte· in fine notatur, scriptum esse m. April. an. 6951, seu æra nostra 1443, indict. vt. Hunc dialogum etiam omisit Fabricius, nisi sit, opinante Haritio, excerptum capitum syllogist. (a). Posthæc, Marci Ephes. metrop. ad omnes nhique terrarum et insularum orthodoxos Christianos: cujus quidem Epistolæ initium est: Tol; áñzytayoū tñs yñs • illam Epistolam excipit Apologia Gregorii hieromonachi et protosyncelli, postea patriarchæ, Romæ sepulti, in Ephesini epistolam e variis sanctis: init. Τὸ μὲν προοίμιον τοῦ αἰδεσίμου. Ibid. in cod. 54, cad. Epistola cum Apologia etc. Conf. cl. Hardt. in Aretini Beytrægen, etc. an. 1804, part. 40, pag. 49 sqq. ct part. 1, p. 23 seq. Eadem epistola cum Gregorii apologia in cod. Mosquensi synod. 352, n. 5. V. Matthæi not, cit. p. 228 seq., atque p. 252, n. 22, cod. 391, epistola encyclica. Florentiæ in bibl. monasterii Benedictinorum B. Mariæ, Josephi, episcopi Methones, apologia ad libelum Marci Ephesini. V. Montfauc. Bibl. biblioth. mss. p. 415 C, et ad n. 7. Harl. stomo; 6. Epistola encyclica ad omnes ubique terrarum degentes, de eodem argumento, quæ cum responsione Gregorii Protosyncelli exstat tom. XIII Concil. Labbei, pag. 740, et tom. IX Harduin., p. 601. Incipit: Οι τὴν κακὴν ἡμᾶς αἰχμαλωσίαν αἰχμαλωτεύσαντε;. Græce et Latine cum versione Caryophyli, p. 630. FABR. Mss. Mosque in ccdd. synod. 13 et 354, n. 3. V. Matthæi Notit. cit. p. 30 et 232. Mediolani în bibl. Ambros. est liber anonymi Adversus argumentum, quo in primis uti solebat adversus catholicos Marcus, Ephesiorum antistes. V. Montfauc. Bibl. biblioth. mss. p. 519. C. Add. supra að n. 2 et 5, (a) liem tamen opuse, cum codem principio exstare etiam in cod. bibl. jam supra animadvertimus, ad n. 2. publ. Paris. 121

MARCUS EPHESIUS METROPOLITA. 10/6 et Schroeckh Hist. Eccles. Christian. part. xxxiv, p. 301-417. Josephi Methonensis et Gregorii Hierom. Responsiones ad ep. Marci Ephesil, Lat. in sanctæ generalis Florentimæ synodi tom. II, p. 271 seqq. V. Baumgarten, cit. Nachrichten, tom. VI, p. 452. HARL. 7. Capita syllogistica contra Latinos de processione Spiritus S., xefádæa ovldoy:ot:xà, quæ usque ad caput 17 Gregorius Protosyncellus, cætera Bessario confutavit. Incipit: 'Epopela coù; Aatívovç. [Florent. in cod. Laurent, XIV, n. 14, plur. 10. V. Bandin. Cat. codd. Gr. Laur. I, p, 484.] De eodem argumento alia Marci Ephesini capita syllogistica memorat Lambecius VII, p. 3 (b). Tò Nmūµa tò kytov ix NaTpóg. Aliud item scriptum V. p. 227. Incip. Kaivý tl; kotiv w; &ŋow. Adde eumdem V, p. 256. Fam. S. p. 467. Kollar. cod. 280. - lb. p. 540, n. 6, cod. 294. Marci Fragmentum schismaticum contra Latinos de processione Spir. sancti; init. Εἰ δὲ καὶ τὸν μέγαν Κύριλλον συνηγορεῖν αὐτοῖς λέγουσιν Ιταλοί. · Mosque, in cod. synod. 594, n. 1, eadem capp. cum responsione Gregori Schotaril. N. 3, Marci Eugenici fu numerum talentorum in Evangel. parabola Ocwpia; Inc. O và névis tálavta. (Conf. ad a. 2.) - N. 4, ejusd. &nopla μ dúos;; init. El xal † suixpotion alon;. - N. 9, Gregerii, patriarchæ CPol. apologia contra Ephesini homologiam. - N. 15, Marci Eugenici Homilia in dormitionem S. Macarii zeū Kopwvā· ine. 'Ob₁p tivi Foixey (conf. ad n. 5). N. 16, ejusd. flept tūr ἐμφερομένων τῇ θείᾳ εὐχῃ βημάτων, ήγουν τοῦ, Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, Υἱὲ τοῦ Θεοῦ, ἐλέησον; inc. Ὅση μὲν ἡ τῆς εὐχῆς. - Ν. 20, ejusd. ἐπιτελεύτιοι ὁμιλίας παρούσης τῆς τῶν ὀρθοδόξων συνάξεως. etc. init. Boúkopat ndatútepov thy tµ, (Conf. ad n. 17) et n. 21: Scholari fideio; pompšla int x7 κοιμήσει S. Marci, archiep. Ephesi. ἀνεγνώσθη ἐπὶ τῷ ἐν τῷ λειψάνῳ ναῷ, inc. Φεῦ νῦν, ὦ παρόντες. Τ. Marth, notit, cit. p. 250, sqq. Par. in bibl. publ. codd. 1218, 1261. Oxon. in bibl. Bodlel. cod. 78, sqq. Guil. Laudi, s. n. 720, Cat. mss. Angliæ etc., vol. I, Marci Eugen. Kelatło de synodo Florentina; Epist. ad Georgiu:n quemdam presbyterum in Methonem missa; - Epistola ad Scholarium; Confessio extemporaria, sub mortem facta; ad Scholarium archontem, bujusque Responsio; Syllogismi contra Latinos de processione Spiritus sancti cum Responsione Gennadii Scholarii. Venetiis in cod. Naniano 427, n. 4, syllogistica cap. inc. Tò Oveûµa tò &yiov. – N. 5, Theoria in parabolæ evangelicæ numerum talentorum. —N. 6, De anima brutorum quæstio et responsio. Conf. cat. codd. Gr. Nan. p. 280. Monac. in cod. Bavar. 27, Marci Eng. Capp. syllogistica cum Georgii Schotarii confutationibus priorum capp. XVI, et Bessarionis confutat. a cap. 18. V. flardt in Aretini Beytrægen, etc. ann. 1803, part. iv, p. 12 seq. et supra in hoc vol. p. 572, sect. 3, et p. 394. sect. 4. Secundum cat. codd. Græc. Bavar. p. 50 sq. in cod. 118, (ab) Hardtio numeratur 256, sed illam libri: Aretini Beytræge, etc., partem, in qua ille cod. recensetur, nondum habeo in manibus) sunt Marci Ephesii ad Georgium presbyterum, quando Latini defecerint a recta fide; ejusd. syllogistica capp. contra Latinos et varia opuscula contra Latinos, add. ad n. 2. Harl. 8. Apologia de fuga sua. Citatur a Nic. Comneno pag. 325, prænotionum mystagog. 9. Contra encyclicam Bessarionis, id. p. 172. 10. Epistola ad Georgium Scholarium, qua eum reprehendit, quod ad Latinos deflexerit. V. ad n. 2, 8 et 7, supra in hoc vol. p. 372, sect. 3. Paris. in bibl. publ. cod. 1218 (in quo cod. plura esse Marci Eugen, opuscula, jam antea observavimus), n. 10. Florentiæ in cod. Laurent. XIII, n. 43, et n. 42, est ejus·1. eh, Oratio inc. 'Eðavµao:ŵôŋ † yvwal; sou iƐ Łµoù. V. Bandin. Cat. Codd. gr. Laur. III, 110. p. Taurin. in cod. Reg. 161, Epist. ad Georg. Scholar. V. Cat. codd. gr. Taur. p. 245 seq. kre. “Oon; huiç kvémàŋsaç hồovñs. Eadem est in cod. Mosquensi typogr. synod. 24, n. 11, ad philosoph. quemdam Scholarium; v. Matthæi, 1. c. p. 314. Harl. 11. Epistola nd Georgium presbyterum (Scholarium) contra ritus et sacrificia Romanæ Ecclesiæ, incipit: Thv ypapýv oov ôsɛáµevoç. Hunc oppugnavit Andreas Colossensis in dialogo ad cives Methonenses, teste Allatio, p. 162. contra Creyghtonum et de consensu, p. 935. FABR. Vid. ad n. 7, et Gerium ad Cavei Hist. litt. SS. EE. 1. c. p. 138. Harl. 12. Antirrheticum contra Andream Colossensem. Citatur a Nic. Comneno, p. 42, 556, 420. 13. Ὅτι οὐ μόνον ἀπὸ φωνῆς τῶν δεσποτικῶν ῥημάτων ἁγιάζονται τὰ θεῖα δώρα. Quod divinorum donorum consecratio non solum fit verbis Dominicis, sed etiam a Spiritu sancto per preces et benedictionem sacerdotis. Incipit: 'Hµelç èx swv tepwy árostówv. Græce ad ealcem liturgiarum S. Jacobi, Basil¡¡ et Chrysostomi, p. 138-144; Paris. 1560 fol. et Latine in Liturgicis Claudii de Sainctes, Antwerp. 1562, Paris. in b.bl. publ. codd. 1261, n. 8, pag. 82. Fabr. V. ad n. 2. 2, et 1218, n. 9.· In cod. Coislin. 290. V. Montfauc. Bibl. Coisl. p. 406. Harl. 14. Espositio τῆς ἐκκλησιαστικῆς ἀκολουθίας edita Græce ad calcem operum Simeonis Thessalonicensis, Jassii in Moldavia 1683, fol. FaBR. V. ad n. 1, 2, Mosquæ in cod, synod. 593, n. 2. V. Matthæi, 1. c. p. 249, Paris. in bibl. publ. codd. 1218 et 1261. - Conf. supra in h. vol. p. 80. Gerius 1. c. suspicatur, hanc expositionem non differre a Marci Eug. Paraphrasi in Pentecostarium). Habl. 15. Puraphasis in Pentecostarium. Allat. diss. II, pag. 280, de libris Eccles. Græcorum. 16. Responsio duplex ad Latinos de purgatorio. Ms. in bibl. Cesarea. Incipit: 'Eneiôh perk åɣánŋ;. Et (b) S. pag. 253. Kollar. n. 6, cod. 63. Harl.

NOTITIA. È nɛich aayeozzpav hude anaitelte. Lambec. VII, pag. 110 seg. [p. 237, seq. Koll. n. 3 et 4 cod. 68.] Supra n. 2, Etiam libellus de purgatorio, editus sub Nili nomine, Marco nostro a quibusdam vindicatur. FABR. In cod. Mosquensi synod. 391 sunt tres Responsiones ad Latin. n. 6. Inc. 'Eneiôh perà ἀγάπης; n. 7 inc. Πολλῆς μὲν ὡς ἀληθῶς - n. 8, inc. Ἐπειδὴ σαφέστερον. V. Matthai, l. c. p. 251. — In Cat. mss. Angliæ, etc. vol. II, p. 61, n. 2253, de cod. Vossiano 142, hæc nota Vossii adducitur: • Marci archiepisc. Ephesini oratt. de Latinor. purgatorio, ac de iis quæ tractata fuere in synodo Florentina. Ex his colligo, anonymi Orationem de purgatorio, a Salmasio operi de Primatu subnexam, Marci Epbesini non esse, ut nuper scripsi in Observat. sacris et in Bibliotheca selecta. Quærendum itaque, cujus hæc oratio sit auctoris. Alii sane Nicolao Cabasilæ, alii Nilo Thessalonicensi eam tribuunt. › HARL. 17 Professio fidei in concilio Florentino pridem scripta, sed demum paulo ante obitum edita, incipit: Εγώ τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι δόγμασιν ἐντραφεὶς εὐσεβέσιν. Οppugnavit Gregorius Prulesyncellus. Vide Allatium, De consensu, pag. 934, 935 et 280, 285, 309. FADR. Mosque in codd. synod. 13 et 354, n. 2. V. Matthæi 1. c. p. 29 et 232, ubi bis memoratur; nempe n. 2, Marci – Eugenici xal véov Oɛoàúyou, τοῦ ἀνατρέψαντος τὴν ἄθεσμον ἐν Φλωρεντίᾳ σύνοδον, ὁμολογία πίστεως· Ἐγὼ τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι· ac 1. 4. Τοῦ αὐτοῦ ἑτέρα ὁμολογία πίστεως· Ἐγὼ τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι. In posteriore cod. est quoque n. 14, Marci Eugen. 8ɩahxy Inc. Bokopai nhacússpov shy kµhy yvéµŋy. (Conf. ad n. 7.)- Oxonii in bibl. Bodlei. cod. Barocc. 114. — ibid. in cod. Jo. Selden. 47, 5, sive n. 3377, Cat. mss. Angliæ vol. i, et p. 268, n. 14 et 15, in Adversariis Ger. Langbæni. Add. ad n. 5, et supra, in h. vol. p. 394, sect. 4. Paris. in bibl. publ. in quinque codd. partim memoratis, n. 1218, 1259, 1327, 2075 et 3104. IIARL. 18. Ecphrasis animam agentis. Citat Allatius de synodo octava, pag. 544. [V. Bandin. Cat. cit. III, p. 106, et n. 27 cit. | 19. Ultima verba ad Gennadium Scholarium. Vide supra pag. 356 [et not. supra ad initium, et ad n. 7]. Meminit Gennadius ipse supra, p. 367. 20. Quæstiones theologicæ ms. in bibl. Cæsar. incip. 'H toỷ Yioù apoenyopia dúo taūta oŋualves. Lambec. VII, p. 3 [p. 239. Koll. n. 5, eod. 68, et Bandin. Cat. citat, III, p. 106, n. 21, cod. 13, plut. 74]. 21. Capita LXVIII, contra hæresin Acindynistarum ms. in bibl. Cæsarea, incip. Kɛq..a', El tautóv koti Déov´oůsta xał évépysta. Lambec. V, pag. 226 [p. 466. Kollar. n. 1, cod. 278]. Marci archiep. Ephesi contra hæreticos, Venet. in bibl. Marc. sec. Montfauc. Bibl. biblioth. mss. p. 469, E.· In cod. Goislin. 288, Marci monachi adversus Barlaam et Acindynum opusc. quod gr. et lat. edidit Montfauc. in bibl. Coislin. p. 404, sqq. Conf. supra, in h. vel. p. 507. Harl. 22. Canones octo in S. Virginem Deiparam et duo cantica in S. Trinitatem, ms. in bibl. Cæsarea, incip. 'Apxóµevoç ahpepov zou zeheutalou. Lambec. V, p. 284 [p. 599, seq Koll. cod. 324]. Paris. in bibl. publ. 2075, plura sunt, quæ summatim indicabo, n. 25, Marci Ephesi Epistola ad summum pontificem. N. 26, Professio fidei; - N. 27, Carmina varia ad Euthymium patriarcham; - N. 28, Expositio symboli; n. 29, bymai in Deiparam; - N. 30, Homilia in orationem Dominicam. In eod. cod. multa Joannis Eugenici opusc. deprebenduntur. Versus εἰς τάφον τοῦ διδασκάλου κυροῦ Ἰωσὴφ τοῦ Βρυεννίου; Μς. Οὐδέν τι καινόν; in cod. Mos quensi synod. 297, n, 2. V. Matthæi, l. c. p. 192. Harl. 23. Sermo in S. Eliæ festo in officio legendus, incip. "Ebet utv dλnow; hµiv oùpavodphu̟you toū 26you ovvenaplňvat. Citat Gregorius protosyneellus Apologia contra Marcum Ephes. tom. XIII, Concil. Labbei, p. 802, et rogantibus Cretæ incolis scriptam ab eo testatur (d). 24. De hominis imbecillitate tractatus (c). Ms. in bibl. Augustana. [V. Reiseri Ind. miss. bibl. August. 25. In orationem Dominicam ms. In bibl. Cæsarea, teste Nesselio. FABR. Part. rv, p. 110, n. 13, cod. 195. Add. ad. n. 22. HARL. 26. Imago dormitionis S. Ephraim Syri. Inc. Kal vexpòv Est:v kvtaŭða lóely· item: 27. Imago martyris coronati: Init. Xaplev µèv lõelv xal &ywvičoµévous: Florentinæ in cod. Laur. 21, n. i'et 2, plat. 4. V. Bandini, Cat. cit. vol. I, p. 543 seq. Prior imago est quoque ibid. in cod. 13, 14, plut. 75. V. Bandin. I. c. III, p. 105, ubi opinatur, illam esse forte, quæ a Fabriciɔ nostro loco, n. 18, sub titulo, Ecphrasis animam agentis recensetur. Harl. n. 28. Epilogus adversus Latinos. Inc. Toūto tò đúµбolov; Paris. in bibl. publ. codd. 1286, n. 19, et 1295, n. 9. În utroque codice alia Marci Eug. opuscula reperiuntur, et quædam, a Fabricio omissa, ad n. 7, et passim indicavi. De terminis vitæ, v. ad n. 5. Hane. Ex cod. Monacensi novissime edidit Alb. Jahnius. (d) Citat etiam Pseudo-Gennadius in Apologia pro conc. Florent., capitis 4 sect. 3.

MARCI EPHESII METROPOLITE ΜΑΡΚΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΕΦΕΣΟΥ оп ΟΥ ΜΟΝΟΝ ΑΠΟ ΤΗΣ ΦΩΝΗΣ ΤΩΝ ΔΕΣΠΟΤΙΚΩΝ ΡΗΜΑΤΩΝ ΑΓΙΑΖΟΝΤΑΙ ΤΑ ΘΕΙΑ ΔΩΡΑ, ΑΛΛ' ΕΚ ΤΗΣ ΜΕΤΑ ΤΑΥΤΑ ΕΥΧΗΣ ΚΑΙ ΕΥΛΟΓΙΑΣ ΤΟΥ ΙΕΡΕΩΣ ΔΥΝΑΜΕΙ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΠΝΕΥΜΑΤΟΣ. MARGI ARCHIEPISCOPI EPHESINI QUOD NON SOLUM VOCE DOMINICORUM VERBORUM SANCTIFICANTUR DIVINA DONA, VERUM CONSEQUENTE ORATIONE ET BENEDICTIONE SACERDOTIS, VIRTUTE SANCTI SPIRITUS. (Liturgia SS. Patrum Paris. 1560; Antwerp. 1562.) Ἡμεῖς ἐκ τῶν ἱερῶν ἀποστόλων καὶ τῶν διαδε ξαμένων αὐτοὺς διδασκάλων τῆς Ἐκκλησίας, την τῆς μυστικῆς λειτουργίας Έκθεσιν παρειληφότες, παρ' οὐδενὶ τούτων εὕρομεν ὑπ' αὐτῶν τῶν δεσποτι κῶν ῥημάτων καὶ μόνον ἁγιάζεσθαι καὶ τελειοῦσθαι τὸ τῆς εὐχαριστίας δῶρον, καὶ πρὸς αὐτὸ τὸ Δεσπο τικὸν σῶμα καὶ αἷμα μεταποιεῖσθαι· ἀλλὰ προλεγό μενα μὲν διηγηματικῶς τὰ ῥήματα παρὰ πᾶσι συμ φώνως ἡμᾶς τε ἀναφέροντας τὰ πρὸς τὴν μνήμην τοῦ τότε πραχθέντος καὶ δύναμιν ὥσπερ ἐνιέντα τοῖς προκειμένοις εἰς τὴν μεταβολήν· ἐπιγινομένην δὲ μετὰ ταῦτα τὴν εὐχήν τε καὶ εὐλογίαν τοῦ λερέως, ενεργεία μεταποιεῖν ἤδη τὰ δῶρα πρὸς αὐτὸ πρωτότυπον ἐκεῖνο σῶμα καὶ αἷμα τὸ Δεσποτικόν. Ταῦτα δὲ καὶ αἱ ἐκθέσεις αὐτοὶ μαρτυροῦσι, σύμ Nos qui a sacris apostolis et eorum successoribus, doctoribus Ecclesiæ, mysticæ liturgiæ expositionem accepimus, apud eorum nullum reperimus ab ipsis Dominicis verbis duntaxat sanctificari et perfici Eucharistiæ donum), et in ipsum Dominicum corpns et sanguinem transmutari, verum quæ prius recitantur verba apud omnes unanimi consensu el Dos ad memoriam rei tum gestæ revocare, et vim potentiamque quasi ejaculari in proposita dona ad transmutationem: quæ autem consequitur postea, orationem et benedictionem sacerdotis, reipsa transmutare jum dona in ipsum "prototypon illud corpus et sanguinem Dominicum. Hæc vero ipsa quoque verborum series testificatur, quæ convenientia et concordia apud nos reperiuntur: atque tota hæc oratio in iis consistet. Nam in Huirgia sacrorum φωνοι παρ' ἡμῖν εὑρισκόμεναι, καὶ ὁ λόγος ἐπὶ ταύ apostolorum a Clemente conscripta, post enarrationem Dominicorum miraculorum et actorum, præterra passionis, resurrectionis, reditus in cœlum, ita ad verbum scriptum est: • Memores igitur eorum quæ propter nos passus est, gratias agimus tibi, Deus omnipotens, non quantuin debemus, sed quantum possumus, et ejus statutum adimplemus. In qua enin nocte tradebatur, accipiens panem in sanctas et immaculatas suas manus, et elevatis oculis ad te Deum ac Patrem suum, fregit, deditque discipulis suis dicens: Accipite ex eo, comedile: Hoc est corpus meum quod pro multis comminuitur in remissionem peccatorum. Similiter et calicem ex vino et aqua temperatum ταις ἀποδοθήσεται· ἐν μὲν γὰρ τῇ συγγραφείσῃ διὰ Κλήμεντος λειτουργίᾳ τῶν ἱερῶν ἀποστόλων, μετά τὸ διηγήσασθαι τὰ Δεσποτικὰ θαύματα καὶ τὰς πρά ξεις, ἔτι δὲ τὰ περὶ τὸ πάθος καὶ τὴν ἀνάστασιν καὶ τὴν εἰς οὐρανοὺς ἄνοδον, οὕτω κεῖται ῥητῶς· «Μεμνημένοι οὖν ὧν δι' ἡμᾶς ὑπέμεινεν, εὐχαριστοῦμέν σοι, Θεὶ παντοκράτορ, οὐχ ὅσον ὀφείλομεν, ἀλλ' ὅσον δυνάμεθα, καὶ τὴν διάταξιν αὐτοῦ πληρούμεν· ἐν ᾗ γὰρ νυκτὶ παρεδίδοτο, λαβὼν ἄρτον ταῖς ἁγίαις καὶ ἀμώμοις αὐτοῦ χερσί, καὶ ἀναβλέψας πρὸς σὲ τὸν Θεὸν αὐτοῦ καὶ Πατέρα καὶ κλάσας ἔδωκεν ἡμῖν τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ εἰπών· Λάβετε ἐξ αὐτοῦ, φά γετε· τοῦτό ἐστι τὸ σῶμά μου τὸ περὶ πολλῶν θρυπτόμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν. Ὡσαύτως καὶ sauctificavit, deditque ipsis dicens: Bibite ex ev om- Ο τὸ ποτήριον κεράτας ἐξ οίνου καὶ ὕδατος, καὶ ἁγιά

in remissionem peccatorum; hoc facite in meam com· memorationem. Memores igitur passionis ejus, moris, resurrectionis, reditus in coelos, et futuri ejus secundi adventus, in quo veniet judicaturus vivos et mortuos, redditurusque cuique secundum opera sua, afferimus tibi Regi ac Deo, secundum ejus institutionem, panem lunc, et hunc calicemn, gratias tibi per eum agentes, quod nos dignatus fueris astare coram te, et tibi sacrificare. El te rogamus, ut propitio serenoque vultu respicias supra hæc proposita bona coram te, tu qui nullius indiges, Deus: et tibi complacitum sit in eis ad honorem Christi tui, et mittere digneris sanctum tuum Spiritum super hoc sacrificium, testen passionam Domini Jesu, ut elicial panem hunc corpus Christi tui: et calicem hunc sanguinem Christi tui.s σας, ἔδωκεν αὐτοῖς λέγων· Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες nes: hic est sanguis meus, qui pro multis effunditur τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου τὸ περὶ πολλῶν ἐκχυνό μενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν· τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν. Μεμνημένοι τοίνυν τοῦ πάθους αὐτοῦ καὶ τοῦ θανάτου, καὶ τῆς ἀναστάσεως καὶ τῆς εἰς οὐρανοὺς ἐπανόδου, καὶ τῆς μελλούσης αὐτοῦ δευτέρας παρουσίας, ἐν ᾗ ἔρχεται κρῖναι ζῶντας καὶ νεκροὺς καὶ ἀποδοῦναι ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ, προσφέρομέν σοι τῷ βασιλεῖ καὶ Θεῷ κατὰ τὴν αὐ τοῦ διάταξιν τὸν ἄρτον τοῦτον καὶ τὸ ποτήριον τοῦτο, εὐχαριστοῦντές σοι δι' αὐτοῦ, ἐφ᾽ οἷς κατηξίωσας ἡμᾶς ἐστάναι ἐνώπιόν σου καὶ ἱερατεύειν σοι· καὶ ἀξιοῦμέν σε όπως εὐμενῶς ἐπιβλέψοις ἐπὶ τὰ προκείμενα δῶρα ταῦτα ἐνώπιόν σου, σὺ ὁ ἀνενδεής Θεός. καὶ εὐδοκήσει; ἐπ' αὐτοῖς εἰς τιμὴν τοῦ Χριστοῦ του καὶ καταπέμψοις τὸ ἅγιόν σου Πνεῦμα ἐπὶ τὴν θυσίαν ταύτην, τὸν μάρτυρα τῷ παθήματι τοῦ Κυρίου Ἰησοῦ, ὅπως ἀποφήναι τὸν ἄρτον τοῦτον σῶμα τοῦ Χριστοῦ σου, καὶ τὸ ποτήριον τοῦτο αἷμα τοῦ Χριστοῦ σου. Ταῦτα μὲν οἱ θεῖοι ἀπόστολοι διὰ τῆς συγγραφής του * μακαρίου Κλήμεντος τῇ Ἐκκλησίᾳ παραδεδώκασιν. Ο δέ γε θεῖος Ιάκωβος ὁ τῆς Ἱεροσολύμων πρῶτος ἐπίσκοπος καὶ τοῦ πρώτου καὶ μεγάλου ἀρχιερέως ἀδελφὸς ὁμοῦ καὶ διάδοχος, καὶ αὐτὸς τὴν μυστικὴν ἐκτιθέμενος λειτουργίαν, ἐν τῷ αὐτῷ μέρει μετὰ τὸ διηγήσασθαι τὰ Δεσποτικά ρήματα τοιάδε γράφει ο Μεμνημένοι οὖν καὶ ἡμεῖς οἱ ἁμαρτωλοὶ τῶν ζωοποιῶν αὐτοῦ παθημάτων, τοῦ σωτηρίου σταυροῦ, καὶ τοῦ θανάτου, και τῆς ταφῆς, καὶ τῆς τριημέρου ἐκ νεκρῶν ἀναστάσεως, καὶ τῆς εἰς οὐρανοὺς ἀνόδου, καὶ τῆς ἐκ δεξιῶν σου τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς καθέδρας, καὶ τῆς δευτέρας ἐνδόξου καὶ φοβερᾶς αὐτοῦ παρουσίας, ὅταν ἔλθη μετὰ δόξης κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς, ὅταν μέλλῃ ἀποδιδόναι ἑκάστῳ κατὰ τὰ ἔργα αὐτοῦ, προσφέ Ρομέν σοι, Δέσποτα, την φοβεράν ταύτην καὶ ἀναίμακτον θυσίαν.» Καὶ μετ' ὀλίγα· «Ελέησον ἡμᾶς, ὁ Θεὸς, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου, καὶ ἐξαπόστειλον ἐφ' ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ προκείμενα ἅγια δῶρα ταῦτα τὸ Πνεῦμά σου τὸ πανάγιον, τὸ κύριον καὶ ζωο ποιόν, τὸ σύνθρονόν σοι τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ καὶ τῷ μονογενεῖ σου Υἱῷ, τὸ συμβασιλεῦον, τὸ ὁμοούσιόν τε καὶ συναΐδιον, τὸ λαλῆσαν ἐν νόμῳ καὶ προφήταις, καὶ τῇ καινῇ σου Διαθήκῃ, τὸ καταβὰν ἐν εἴδει περιστερᾶς ἐπὶ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν τῷ Ἰορδάνῃ ποταμῷ καὶ μεῖναν ἐπ' αὐτὸν, τὸ καταβάν ] ἐπὶ τοὺς ἁγίους σου ἀποστόλους ἐν εἴδει πυρίνων γλωσσῶν ἐν τῷ ὑπερῴῳ τῆς ἁγίας καὶ ἐνδόξου Σιών ἐν τῇ ἡμέρᾳ τῆς ἁγίας Πεντηκοστῆς· αὐτὸ τὸ Πνεῦμά σου τὸ πανάγιον κατάπεμψον, Δέσποτα, ἐφ' ἡμᾶς, καὶ ἐπὶ τὰ προκείμενα ἅγια δῶρα ταῦτα, ἵνα ἐπιφοιτῆσαν τῇ ἁγίᾳ καὶ ἀγαθῇ καὶ ἐνδόξῳ αὐτοῦ παρουσίᾳ, ἁγιάσῃ, καὶ ποιήσῃ τὸν μὲν ἄρτον του τον σώμα ἅγιον τοῦ Χριστοῦ σου, καὶ τὸ ποτήριον τοῦτο αἷμα τίμιον τοῦ Χριστοῦ σου. Τούτοις ἀκολουθοῦντες καὶ οἱ μετὰ ταῦτα τὴν αὐτὴν λειτουργίαν ἐπιτεμόντες, ὅ τε μέγας Βασίλειος, καὶ μετ᾿ αὐτὸν ὁ Χρυσόστομος Ιωάννης, ὁ μὲν περὶ τοῦτο τι μέρος γενόμενος, καὶ αὐτὸς διηγούμενος τὴν πρώτην ἐκείνην ἱερουργίαν ὑπὸ τοῦ Δεσπότου παραδεδομένην, Hæc quidem divi apostoli per beati Clementis scriptionem Ecclesiæ tradiderunt. Divus vero Jacobus flierosolymorum primus episcopus, ac primi magnique pontificis frater simul et successor, ipse quoque mysticam exponens Liturgiam in cadem parte, post recitationem Dominicoruin verborum, hæc scribit: Memores igitur et nos peccatores passionum ejus vividcarum, crucis salutaris ac mortis, sepulcri ac resurrectionis a mortuis tertio die, ascensionis in cœlos, et assessionis ejus ad dexteram tuam Dei et Patris, et secundi gloriosi et treinendi ejus adventus, cum veniet cum gloria ad judicandum vivos et mortuos, cum reddet unicuique secundum opera ejus, offerimus Lili, Dotuine, hoc sacrificium verendum et incruentum.» Et post pauca: • Miserere nostri, Deus, secundum magnam misericordiam tuam, et demitte super nos, et super hæc sancta dona proposita Spiritum tuum sanctissimum Dominum vivificum, una tecum Deo Patre et unigenito Filio tuo assidentem, simul regnantem, consubstantialem et coæternum, qui locutus est in lege et prophetis: et in novo tuo Testamento, qui descendit in specie columbæ super Dominum nostrum Jesum Christum in Jordane fluvio, et mansit super eum: qui descendit super sanctos apostolos tuos in specie ignearum linguarum, in cœnaculo sanctæ et gloriosæ Sion, in die sanctæ Pentecostes: ipsum Spiritum tuum sanctissimum demitte nunc quoque, Domine, in nos, et in hæc dona sancta proposita, ut superveniens, sancta et bona et gloriosa tua præsentia sanctificet et efficiat hunc panem corpus sanctum Christi tui, et calicem hunc pretiosum sanguinem Christi tui. s His consequentes et qui postea Liturgiam ipsam concisiorem ediderunt, tum magnus ille Basilius, tum post eum Joannes Chrysostomus: ille quidem a:l banc partem cum accessit, ipse quoque, recitans primam illam consecrationem a Domino traditam,

MARCI EPHESII METROPOLITE • Dimisit, inquit, commemorationes salubris mi2 Α. Κατέλιπε, φησίν, ἡμῖν ὑπομνήματα τοῦ σωτηρίου passionis ista, quæ proposuimus secundum sua αὐτοῦ πάθους, ταῦτα & προτεθείκαμεν κατὰ τὰς αὐ mandata. Debens enim exire in voluntariam et τοῦ ἐντολάς· μέλλων γὰρ ἐξιέναι ἐπὶ τὸν ἐκούσιον beatissimam et vivificam suam mortem, in nocte καὶ ἀοίδιμον καὶ ζωοποιόν αὐτοῦ θάνατον, τῇ να qua tradebat seipsum pro mundi vita, accipiens κτί ᾗ παρεδίδου ἑαυτὸν ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου panem in sanctis suis et immaculatis manibus, et ζωῆς, λαβών, ἄρτον ἐπὶ τῶν ἁγίων αὐτοῦ καὶ ἀχράτ ostendens tibi Den et Patri, gratias agens, benedi- των χειρῶν, καὶ ἀναδείξας σοι τῷ Θεῷ καὶ Πα cens, sanctificans, frangens dedit sanctis suis disei- τρί, εὐχαριστήσας, εὐλογήσας, αγιάσεις, κλάσας, pulis et apostolis dicens, Accipite et manducate: ἔδωκε τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ μαθηταῖς καὶ ἀποστόλοις, Hoc est corpus meum, quod pro vobis frangitur in εἰπὼν, Λάβετε, φάγετε· τοῦτό μου ἐστι τὸ σῶμα remissionem peccatorum. Similiter et calicem de τὸ ὑπὲρ ὑμῶν κλώμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶνο genimine vitis accipiens, miscens, gratias agens, ὁμοίως καὶ τὸ ποτήριον ἐκ τοῦ γεννήματος της benedicens, sanctificans, dedit sanctis suis disci- ἀμπέλου λαβὼν, περάσας, εὐχαριστήσας, εὐλογή pulis et apostolis, dicens: Bibite ex hoc omnes. σας, ἁγιάσας ἔδωκε τοῖς ἁγίοις αὐτοῦ μαθηταῖς kic est sanguis meus novi Testamenti, qui pro vobis καὶ ἀποστόλοις εἰπών, Πίστε ἐξ αὐτοῦ πάντες et pro multis efunditur in remissionem peccatorum. Ὁ τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου τὸ τῆς καινῆς Διαθήκης, Hoe facite in meam commemorationem. › Et post paulτὸ ὑπὲρ ὑμῶν καὶ πολλῶν ἐκχυνόμενον εἰς ἀφι ca: ‹ Jdeo, Domine sanctissime, et nos peccatores et σιν ἁμαρτιῶν. Τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνδ indigni servi tui, qui constituti sumus ministrare μνησιν.» Καὶ μετ' ὀλίγα. Διὰ τοῦτο, Δέσποτα, sancto altari tum, non propter justitias nostras (non πανάγιο, καὶ ἡμεῖς οἱ ἁμαρτωλοὶ καὶ ἀνάξιοι δοῦλοι enim facimus quid boni in terra), sed propter miseri. σου, οι καταξιωθέντες λειτουργεῖν τῷ ἁγίῳ σου θα cordias et miserationes tuas quas effudisti ɔbnn- σιαστηρίῳ, οὐ διὰ τὰς δικαιοσύνας ἡμῶν, οὐ γὰρ danter super nos, confidentes appropinquamus san- ἐποιήσαμέν τι ἀγαθὸν ἐπὶ τῆς γῆς, ἀλλὰ διὰ τὰ cto altari tuo, et proponentes auditypa, id est coni. ἐλέη σου καὶ τοὺς οἰκτιρμούς σου, οὕς ἐξέχεας guralia sancti corporis et sanguinis Christi tui, te πλουσίως ἐφ' ἡμᾶς, θαῤῥοῦντες προσεγγίζομεν τῷ obsecramus et le postulamus, Sancle sanctorum, ἁγίῳ σου θυσιαστηρίῳ, καὶ προσθέντες τὰ ἀντίτυπα beneplacita tua benignitate, venire Spiritum san- τοῦ ἁγίου σώματος καὶ αἵματος τοῦ Χριστοῦ σου, elum tuum super nos et super proposita munera σοῦ δεόμεθα καὶ σὲ παρακαλοῦμεν, Αγιε ἁγίων, εν ista, et benedicere ea et sanctificare, et ostendere δοκίᾳ τῆς σῆς ἀγαθότητος, ἐλθεῖν τὸ Πνεῦμά σου panem quidem istum, ipsum honorificum corpus τὸ ἅγιον ἐφ' ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ προκείμενα δώρα Domini, Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi, qui ταῦτα, καὶ εὐλογῆσαι αὐτὰ καὶ ἁγιάσαι, καὶ ἀναeffusus est pro mundi vita. › Divus quoque Chry- δεῖξαι, τὸν μὲν ἄρτον τοῦτον αὐτὸ τὸ τίμιον σώμα sostomus eadem iterum concisius exponens: τοῦ Κυρίου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὸ δὲ Veniens Dominus completo omni pro nobis myποτήριον τοῦτο αὐτὸ τὸ τίμιον αἷμα τοῦ Κυρίου καὶ sterio, nocte qua tradebatur, magis autem tradebat Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὸ ἐκχυ seipsum, pro mundi vita, panem accipiens sanctis θὲν ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωής.» Ο δέ γε θεῖος suis, immaculatis et impollutis manibus, cum gra- Χρυσόστομος τὰ αὐτὰ πάλιν ἐπιτομώτερον ἀπαγ tias egisset, benedixit, sanctilicans et frangens, γέλλων, ο Ελθὼν ὁ Κύριος, φησὶ, καὶ πᾶσαν τὴν sanctis suis discipulis et apostolis tribuit dicens: ὑπὲρ ἡμῶν οἰκονομίαν πληρώσας, τῇ νυκτὶ ᾗ παρεAccipite et comedile. lloc est corpus meum, quod δίδοτο, μᾶλλον δὲ ἑαυτὸν παρεδίδου, ὑπὲρ τῆς τοῦ pro vobis frangitur in remissionem peccalorum. Si- κόσμου ζωῆς, λαβὼν ἄρτον ἐν ταῖς ἁγίαι; αὐτοῦ mi'iter autem et calicem postquam cœnavit di- καὶ ἀχράντοις καὶ ἀμωμήτοις χερσίν, εὐχαριστήσας, cens: Bibite ex hoc omnes. Vic est sanguis meus εὐλογήσας, ἁγιάσας, κλάσας, ἔδωκε τοῖς ἁγίοις αὐ novi Testamenti, qui pro vobis et pluribus efunditur τοῦ μαθηταῖς καὶ ἀποστόλοις εἰπών· Λάβετε, τάin remissionem peccatorum.» Ει paulo post ita sul. γετε· τοῦτό μου ἐστι τὸ σῶμα τὸ ὑπὲρ ὑμῶν jungit: «Offerimus tibi rationabile ac incruentum κλώμενον εἰς ἄφεσιν ἁμαρτιῶν· ὁμοίως καὶ τὸ hoc sacrificium, et precamur, et supplicamus, et ποτήριον μετὰ τὸ δειπνῆσαι λέγων· Πίετε ἐξ απ deposcimus, ut mittas Spiritum sanctum tumin τοῦ πάντες· τοῦτό ἐστι τὸ αἷμά μου τὸ τῆς και super nos et super hæc apposita munera: et fic νῆς Διαθήκης τὸ ὑπὲρ ὑμῶν ἐκχυνόμενον εἰς panem istum quidem pretiosum corpus Christi άφεσιν ἁμαρτιῶν.» Καὶ μετὰ μικρὸν οὕτως ἐπιsui: et quod est in calice isto pretiosum sanguinem συνάπτει· «Προσφερομέν σοι τὴν λογικὴν τοιαύτην Christi tui, permutang sancto Spiràtu tuo. › καὶ ἀναίμακτον λατρείαν· καὶ παρακαλοῦμεν, και διήμεθα, καὶ ἱκετεύομεν, κατάπεμψον τὸ Πνεῦμά σου τὸ ἅγιον ἐφ' ἡμᾶς καὶ ἐπὶ τὰ προκείμενα δώρα ταῦτα, καὶ ποίησον τὸν μὲν ἄρτον τοῦτον τίμιον σῶμα τοῦ Χριστοῦ σου, τὸ δὲ ἐν τῷ ποτηρίῳ τούτῳ είμιον αἷμα τοῦ Χριστοῦ σου, μεταβαλών τῷ Πνεύματί σου τῷ ἁγίῳ.» Ita quidem omnes bi concorditer, prius quidem recitant Dominica verba, et per ea nos ad recordationem rei tum peractæ adducunt, et sanctificatriœem vim ac potentiam immittunt in ea quæ conc Οὕτω μὲν ἅπαντες οὔτ ι συμφώνως προλέγουσι μὲν τα Δεσποτικὰ ῥήματα, καὶ δι' αὐτῶν εἰς ἀνάμνησιν ἡμᾶς ἄγουσι τοῦ τότε πραχθέντης, καὶ τὴν ἁγιαστικὴν δύναμιν ἐνιᾶς: τελουμένοις· ἐπεύχονται δὲ ὕστευαν.

καὶ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἐπικαλοῦνται χάριν, ὥστε secrantur; postea vero orationem adhibent, et sanαὐτὴν ἐλθοῦσαν, τὰ εἰρημένα τότε τοῖς νῦν ἐφαρμόσαι, καὶ τὰ προκείμενα τελειώσαι, καὶ πρὸς τὸ δεσποτικὸν σῶμα καὶ αἷμα μεταποιῆσαι· αὕτη γὰρ καὶ ἐν τῇ μήτρᾳ τῆς Παρθένου τὴν θεοφόρον ἐκείνην συνεστήσατο σάρκα, κατὰ τὸ εἰρημένον πρὸς αὐτὴν ὑπὸ τοῦ ἀγω γέλου· Πνεῦμα ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, καὶ δύναμις Υψίστου ἐπισκιάσει σοι. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ μέγας Βασίλειος, μετὰ τὸ εἰπεῖν τὰ δεσποτικά βήματα διηγηματικῶς ὡς παρ' αὐτοῦ εἰρημένα ἐπὶ τοῦ ἁγίου σώματος καὶ αἷματος, ἀντίτυπα καλεῖ τὰ προκείμενα, δῆλον ὡς μήπω τετελεσμένα διὰ τῶν ῥημάτων ἐκείνων, ἀλλ᾽ ἔτι τύπον τινὰ καὶ εἰκόνα φέροντα. Καὶ οὕτως εὐθὺς ἐφεξῆς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐλθεῖν ἐπεύχεται, καὶ ἀναδείξαι τὸν μὲν ἄρτον αὐτὸ τὸ τίμιον σώμα, τὸ δὲ ποτήριον αὐτὸ τὸ τίμιον αἷμα. Καὶ τοῦτό γε λίαν εἰκότως· καθάπερ γὰρ ἐπὶ τῆς πρώτης εκείνης δημιουργίας ἔλαβε μὲν ἡ γῆ τὴν τοῦ βλαστάνειν τὰ ἐξ αὐτῆς δύναμιν διὰ τοῦ θείου προστάγματος, καὶ τὸ πρόσταγμα ἐκεῖνο, καθά φησιν ὁ αὐτὸς διδάσκαλος, ἐναπομείναν τῇ γῇ, τὴν τοῦ βλαστάνειν αὐτῇ διηνεκώς παρέχεται δύναμιν· χρεία δὲ ὅμως καὶ ἡμετέρας ἐπιμελείας, καὶ γεωργικῶν χειρῶν εἰς τὸ τελεσιουργεῖν τὰ φυσ μενα· τὸν αὐτὸν τρόπον καὶ ὁ λόγος οὗτος, ἅπαξ ῥηθεὶς ὑπὸ τοῦ Σωτῆρος, ὡς καὶ ὁ θεῖός φησι Χρυ σόστομος, διὰ παντὸς ἐνεργεῖ· συνεργεῖ δὲ ὅμως καὶ ἡ τῆς θείας ἱερωσύνης δύναμις διὰ τῆς εὐχῆς καὶ τῆς εὐλογίας εἰς τὴν τῶν προκειμένων τελείωσιν· αὕτη γὰρ καὶ τὸ τοῦ βαπτίσματος ὕδωρ ἐν ἁπλῶς ἐκ τοῦ φαινομένου πάσης ἁμαρτίας καθαρτικών ἀπεργάζεται, τοῦ θείου Πνεύματος ἀθεωρήτως συν τρέχοντος· αὕτη καὶ τὸ χρίσμα τοῦ μύρου καὶ τοὺς ἱερεῖς αὐτοὺς καὶ τἆλλα πάντα τῆς Ἐκκλησίας μια στήρια τελεσιουργεῖ διὰ τῆς τοῦ παναγίου Πνεύματος χάριτος. Οὐ τοίνυν τῇ ἡμετέρᾳ εὐχή θαρ-. φούντες, οὐδὲ τῶν ῥημάτων ἐκείνων αδυναμίαν καταγινώσκοντες, επευχόμεθα τοῖς προκειμένοις, καὶ οὕτως αὐτὰ τελειοῦσθαι πιστεύομεν, ἀλλὰ καὶ τὰ βήματα τὴν οἰκείαν σώζειν ὁμολογοῦμεν ἰσχύν, καὶ τὴν τῆς θείας ἱερωσύνης ἐπιδείκνυμεν δύναμιν, τελειωτικὴν ούσαν παντὸς μυστηρίου τῇ ἐπικλήσει τοῦ δι' αὐτῆς ἐνεργοῦντος ἁγίου Πνεύματος· οὕτω γὰρ καὶ ὁ θεῖος Χρυσόστομος αὖθις ἐν τῷ Περὶ 18ρωσύνης τρίτῳ περὶ αὐτοῦ τούτου τοιάδε φησίν • • Εστηκεν ὁ ἱερεὺς, οὐ πῦρ καταφέρων, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ τὴν ἱκετηρίαν ἐπιπολὺ ποιεῖται, οὐχ ἵνα τις λαμπάς, ἄνωθεν ἀφθεῖσα, κατανα λώσῃ τὰ προκείμενα, ἀλλ᾽ ἵν᾿ ἡ χάρις, ἐπιπεσοῦσα τῇ θυσίᾳ, δ' ἐκείνης τὰς ἀπάντων ἀνάψη ψυχάς, καὶ ἀργυρίου λαμπροτέρας ἀποδείξῃ πεπυρωμένου. Αλλ' οὐδ᾽ ἀμφιβολίαν τινὰ καὶ ἀδηλίαν εὐχομένους ἡμᾶς ὁποπτεύειν χρεών, αὐτοῦ τοῦ θειουμένου καὶ μεταλαμβανομένου Δεσπότου κελεύσαντος τοῦτο ποιεῖν ἡμᾶς· Τούτο γάρ, φησί, ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν· καὶ ἐπαγγειλαμένου δώσειν Πνεῦμα ἅγιον τοῖς αἰτοῦσιν αὐτὸ ἅπασι, μήτι γε ἱερεῦσι, καὶ σφόδρα με βουλομένου τοῦτο καθ' ἑκάστην ἐπιτελεῖσθαι παρ' ἡμῶν, ὡς διὰ πάντων ἑξῆς ἀναγα! cti Spiritus gratiam invocant, ut na accedens, ea quæ tum dicta sunt, rebus præsentibus accommodet, et proposita dona perfciat, inque Dominicum corpus et sanguinem convertat. Ipsa enim et in utero Virginis deiferam illam procreavit carnem, juxta illud, quod ei ab angelo dictum est: • Spiritus sanctus superveniet in te, et virtus Αltissimi obumbrabit tibi.» Idcirco et magnus Basilins, post recitata Domini verba, ut a se dicta super sancto corpore et sanguine, antitypa vocat proposita dona, mimirum quasi nondum perfecta per en verba, verum adbuc typum quent dam et imaginem ferentia. Haque deinceps statim Spiritus sanetus adveniat precatur, facisque panem quidem ipsum pretiosum corpus, calicem autem ipsam pretiosum sanguinem. Idque certe ζure optimo: nam quemadmadmodum in illa prima mundi fabricatione, terra germinandi, quæ ab ea nascuntur vim et potentia'n per divinum mandatum accepit, idque mandatum, quemadmodum ait idem ductor, in ipsa terra permanens insitum, ei vim germinandi perpetuo præbet: opus est tamen et nostra cura, agricolarum manibus ad ea perßcienda quæ producit: codem modo et sermo iste semel editus a Servatore, ut ait divus Chrysosto. mus, semper operatur; adjuvat tamen et divial sacerdoti facultas intercedente oratione ac benedictione, ad propositorum perfectionem. Ipsa enim Get baptismatis aquam, que aqua simpliciter erat,' pro eo quod apparebat, omnium peccatorum expiatricem facit, divino Spiritu invisibiliter concurrente. Hæc et chrisma quo ungimur, et sacerdotes ipsos, et a¦ia omnia Ecclesiæ mysteria peragit, per sacrosancti Spiritus gratiam. Atqui ΠΟΛ orationi quam fundimus confdentes, neque verbis illis ut impotentibus detrahentes, propositis donis adprecamur, itaque ipsa confci credimus, sed et verba ipsa proprium retinere robur credimus, et divini sacerdotii facultatem insuper demonstramus, quae conficiendi totius mysterii per invocationem Spiritus sancti per eum operantis vim habent. Sic enim et divus Chrysostomus pariter, libro De Sacerdotio, hac ipsa de re talia inquit: «Astat sacerdos, non ignem demittens, sed Spiritum 800ctum ac supplex diu precatur, non ut aliqua fax desuper accensa consumat proposita alona, sed ut gratia in hostiam delapsa, per ean universorum animas accendat, et argento ignito splendidiores efficiat. Sed neque hæsitatio ulla ac incertitudo nobis precantibus suspicanda est, cum is qui deificatur et participatur Dominus hoc nes facere jusserit; loc enim, inqui, facile in meam commemorationem; et promiserit se daturum Spiritum sanctum omnibus qui petierint cuin, nedum sacerdotibas: velitque boc singulis diebus confici a nobis, ut deinceps per omnia monstratur. Tune etiam fortassis ex hoc baptisme quoque suspectum habeas, quod precibus pariter atque invocationibus conficitur, et peccato-

MARCI EPHESII METROPOLITE rum remissionem, an vere acceperis dubitationem νεται. "Η σύ γε τυχὲν ἐκ τούτου, καὶ τὸ βάπτισμα aliquam habeas, quæ tibl sacerdotali gratia conceditur? itemque alia omnia ecclesiastica præscribas mysteria? Non ita est profecto, non ita est; fidelis enim qui promisit se nobiscum omnibus diebus futurum, usque ad consummationem sæculi. Atque nos quidem hæc a sanctis apostolis et eorum successoribus accepimus, et ita retinemus, ut a sententia hac dimoveri nequeamus, et rationem eorum reddimus. › Quod autem Domini de mysteriis serino, per modum recitationis prolatus, ad donorum sanetificationem sufficiat, nemo apostoloruin; nemo doctorum dixisse cernitur. Verum quod ille quidem semel ab illo prolatus, hoe ipso qued ab illo pronuntiatus est, perinde atque in rerum fabricatione habitus sermo semper operatur, hoc ait aurea ille linguæ Joannes. Quod vero nunc a sacerdote prolatus, hoc ipso quod ab eo dicatur, hoc possit, a aullo licet ediscere: quandoquidemn nec ipse opilcis operatur sermo, quia in singulis, quæ fiunt ab aliquo bomine referatur: sed quia semel est a Dev enuntiatus. Quin etiam nec ipsi quidem dicent operari Dominicum verbum, a quovis simpliciter prolatum, neque absque altari. Si igitur sacerdote est opus et altari, et aliis quæ ad id pertinent, quidni et precibus, benedictione, et per eam adven» tu sancti Spiritus, qui omnia perficit et consummat mysteria? Adhæc, sacer ille Dionysius testimonio suo austros ritus confirmaturus accedat. In theoria enim mysterii synaxeos:: Ubi sacra, inquit, Dei opera hierarchia celebravit, al consecrationem accedit; et prius quidem pro ea excusationem affert exclamans: • Tu dixisti: Hoc facile in meam commemorationem; dein ad imitationem Dei compositæ hujus consecradionis dignus fieri precatur et ad similitudinem ipsius Christi divina peragere, et impertiri sanctissime: ac sacra percepturos, sacrosancte percipere. Deinde sic divinissima peragit sacra, atque oculis objicit, quæ celebravit per sacra proposita. Nam pane qui opertus erat et indivisus, patefacto et ih multas partes distributo, unitateque calicis omnibus dispertita, symbolice unitatem multiplicat et distribuit. › Et post pauca: ‹ Percepta ac data communione hierarcha in sacraun gratiarum actionein desinit. › ὑποπτεύσειας, δι᾿ εὐχῶν ὁμοίως καὶ ἐπικλήσεων τελειούμενον, καὶ τὴν τῶν ἁμαρτιῶν ἄφεσιν, εἰ ἀληθῶς ἐδέξω, δισταγμόν τινα σχοίης διὰ τῆς ἱερα. τικῆς χάριτος ἐπιδιδομένην, καὶ τἆλλα πάνθ' ομοίως Εκκλησιαστικὰ μυστήρια διαγράψειας. Αλλ' ούκ ἔστι ταῦτα, οὐκ ἔστι· πιστὸς γὰρ ὁ ἐπαγγειλάμενος, μεθ᾿ ἡμῶν ἔσεσθαι τὰς ἡμέρας ἁπάσης, ἄχρι τῆς συντελείας τοῦ αἰῶνος. Ἡμεῖς μὲν οὖν ταῦτα παρα τῶν ἁγίων ἀποστόλων καὶ τῶν ἐκείνους ἐκδεξαμένων παραλαβόντες, καὶ κατέχομεν ἀμεταποιήτως, και τὸν γιγνόμενον ἐπ' αὐτοῖς ἀποδίδομεν λόγον· ὅτι δὲ ὁ τοῦ Κυρίου περὶ τῶν μυστηρίων λόγος, ἐν εἴδει διηγήσεως λεγόμενος, πρὸς ἁγιασμὸν δώρων ἀρκεῖ, οὐδεὶς οὔτε τῶν ἀποστόλων, οὔτε τῶν διδασκάλων εἰπὼν φαίνεται. Αλλ' ὅτι μὲν ἅπαξ ὑπ' ἐκείνου της θεὶς, αὐτῷ τῷ ὑπ' ἐκείνου ῥηθῆναι, καθάπερ ὁ δη μιουργικός Λόγος ἀεὶ ἐνεργεῖ, τούτό φησιν ὁ τὴν γλώτταν χρυσοῦς Ἰωάννης. Ὅτι δὲ νῦν ὑπὸ τοῦ ἱερέως λεγόμενος, διὰ τὸ ὑπ' αὐτοῦ λέγεσθαι τοῦτε δύναται, οὐδαμόθεν ἔστι μαθεῖν· ἐπεὶ οὐδ' αὐτὸς ὁ δημιουργικός Λόγος ἐνεργεῖ, ὅτι ἐφ' ἑκάστῳ τῶν γινομένων ὑπό τινος ἀνθρώπου λέγεται· ἀλλ' ὅτι ἐστὶν ἅπαξ ὑπὸ τοῦ Θεοῦ εἰρημένος. Καὶ μὴν οὐδ αὐτοὶ φήσουσιν ἐνεργεῖν τὸν δεσποτικόν λόγον, απο του τυχόντος ἁπλῶς λεγόμενος, οὐδ' ἄνευ θυσιαστη ρίου. Ει τοίνυν Ιερέως δεῖ καὶ θυσιαστηρίου, καὶ τῶν ἄλλων ὅσα πρὸς τοῦτο συντείνει, διὰ τί μὴ καὶ εὐχῶν δεήσεις εὐλογίας, καὶ τῆς δι' αὐτῆς ἐπιφοι. τήσεως τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἥτις πάντα τελευ τὰ μυστήρια; Πρὸς τούτοις ὁ ἱερὸ; Διονύσιος ἐπι μαρτυρήσων παρίτω τοῖς παρ' ἡμῶν τελουμένοις· ἐν γὰρ τῇ θεωρίᾳ τοῦ τῆς συνάξεως μυστηρίου, «Τις ἱερὰς, φησί, θεουργίας ὁ ἱεράρχης ὑμνήσας, ἐπὶ τὴν ἱερουργίαν ἔρχεται· καὶ πρότερον μὲν ὑπὲρ ταύτης ἀπολογεῖται καὶ ἀναβοᾷ, Σὺ εἶπας, Τοῦτο ποιείτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν· εἶτα τῆς θεομιμήτου ταύτης ἱερουργίας ἄξιος αἰτεῖ γενέσθαι, καὶ τῇ πρὸς Χριστὸν ἀφομοιώσει τὰ θεῖα πανάγνως τελέσαι καὶ διαδοῦναι, καὶ τοὺς μεθέξοντας ἱεροπρεπώς μετα σχεῖν. Εἶθ' οὕτως ἱερουργεῖ τὰ θειότατα, καὶ ὑπ' όψιν ἄγει τὰ ὑμνημένα διὰ τῶν ἱερῶς προκειμένων τὸν γὰρ ἐγκεκαλυμμένον καὶ ἀδιαίρετον ἄρτον ανα καλύψας, εἰς πολλὰ διελών, καὶ τὸ ἑνιαῖον τοῦ που τηρίου πάει καταμερίδας, συμβολικῶς τὴν ἑνότητα πληθύνει καὶ διανέμει·, καὶ μετ' ὀλίγα· «Μετασχὼν δὲ καὶ μεταδοὺς ὁ ἱεράρχης, εἰς εὐχαριστίαν ἱερὰν καταλήγει.» Hæc cuivis volenti contueri licet, cum quibusnam consentiant, iisne quæ a nobis peraguntur, aut iis quæ a Latinis. Nos enim sequentes sacros apostolos et doctores, juxta traditas ab iis expositiones et hunc item sacrorum interpretem, sacra Dei opera celebramus, id est, ut iste ait, Dei pro nobis incarnationem, ejus pro nobis mortem, divimam baptizatorum generationem, divinam adoption nem, servandis mandatis deificationem: ita deinde ad consecrationem venientes, prius quidem pro hac excusationem afferimus, et exclamamus ipsa Doininica verba, quæ tum enuntiavit: et subdimus, Ταῦτα συνορᾷν ἔξεστι τῷ βουλομένῳ παντί, τί σιν ἐστὶ σύμφωνα, τοῖς παρ' ἡμῶν τελουμένας, ἢ τοῖς παρὰ Λατίνων. Ἡμεῖς μὲν γὰρ ἀκολα θοῦντες τοῖς ἱεροῖς ἀποστόλοις καὶ διδασκάλοις, κατὰ τὰς ὑπ' αὐτῶν παραδεδομένας ἐκθέσεις, καὶ τούτῳ δὲ τῷ ἱεροφάντορι, τὰς ἱερὰς θεουργίας ὑμνοῦμεν, τουτέστιν, ὡς αὐτός φησι, τὴν δι' ἡμᾶς ένανθρώπησιν τοῦ Θεοῦ, τὸν ὑπὲρ ἡμῶν αὐτοῦ θάνατον, τὴν θεογενεσίαν τῶν βαπτιζομένων, τὴν θείαν υἱοθεσίαν, τὴν διὰ τῆς φυλακῆς τῶν ἐντολῶν θέωσιν· εἶθ' οὕτως ἐπὶ τὴν ἱερουργίαν ἐρχόμενοι, πρότερον μὲν ὑπὲρ ταύτης ἀπολογούμεθα, καὶ ἀναξοῶμεν Digilized by Google

αὐτὰ τὰ δεσποτικὰ ῥήματα, & τότε εἶπε· καὶ ἐπι- quod ipse jusserit, Hoc facile, inquiens, in meam λέγομεν, ὅτι αὐτὸς προσέταξε, Τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν· εἶτα τῆς θεομιμήτου ταύτης Ιερουργίας άξιοι αἰτήσαντες γενέσθαι, καθά περιέχουσιν αἱ ἐκθέσεις, ἱερουργοῦμεν τὰ θειότατα διά τῆς εὐχῆς καὶ εὐλογίας, καὶ τῆς τοῦ θείου Πνεύματος ἐπιφοιτήσεως· καὶ τὸν ἐγκεκαλυμμένον τέως καὶ ἀδιαίρετον ἄρτον ἀνακαλύψαντες, εἰς πολλὰ διαιροῦμεν, καὶ τὸ ἑνιαῖον τοῦ ποτηρίου πάσι καταμερίζομεν. Ο δὲ παρὰ Λατίνοις ἱερεὺς μέμνηται μὲν καὶ αὐτὸς διηγηματικῶς τῶν δεσποτικῶν ῥημάτων, ὅτι αὐτὸς προσέταξε, Λάβετε, φάγετε, καὶ πίετε πάντες, καὶ, Τοῦτο ποιεῖτε εἰς τὴν ἐμὴν ἀνάμνησιν· ἱερουργεῖ δὲ οὐδὲν μᾶλλον, ἀλλ᾽ οἴεται τὴν διήγησιν αὐτὴν τῶν ῥημάτων πρὸς τὸν ἁγιασμὸν καὶ τὴν ἱερουργίαν ἀρκεῖν· εἶτα τὸν ἄζυμον ἄρτον ἐκεῖνον, οὐκ ἐγκεκαλυμμένον τέως, ἀλλ᾽ ὅθεν ἔτυχεν οὕτω λαβὼν καὶ ὑψώσας, μέρος μὲν ἀποῤῥήγνυσι, καὶ τῷ ποτηρίῳ ἐμβάλλει· τὸ δὲ λοιπὸν καθίησιν εἰς τὸ στόμα, καὶ τὸ ποτήριον ἐκπιὼν ὅλον ὁμοίως, ἀσπάζεσθαι αὐτὸν προτρέπεται τοὺς συλλειτουργοῦντας αὐτῷ διακόνους, μηδενὶ μηδὲν μεταδούς', ὁ τὸ, Λάβετε, φάγετε πάντες, και, Πίετε ἐξ αὐτοῦ πάντες, μεγαλαυχῶν. Ταῦτα οὐ πρόδηλον φέρει την ἐναντίωσιν καὶ πρὸς τὰς παραδεδομένας εκθέσεις καὶ ἐξηγήσεις πρὸς τὰ δεσποτικὰ ῥήματα, καὶ πρὸς αὐτὰς τὰς ἐκείνων φωνάς; Είτα τολμήσουσιν οὕτως ἔχοντες ἐγκαλεῖν ἡμῖν καὶ περιεργάζεσθαι τὰ ἡμέ τερα καὶ ἐφερμηνεύειν, οὕτως ἀκόλουθα τοῖς ἁγίοις ὄντα; 'Αλλ' ὁ Χρυσόστομος φησι τὸν δεσποτικὸν λόγον ἅπαξ ῥηθέντα τὴν θυσίαν ἀπηρτισμένην ἐρω γάζεσθαι· ἅπαξ ῥηθέντα φησὶν οὐ νῦν ὑπὸ τοῦ ιερέως λεγόμενον, ἀλλ᾽ ἅπαξ ὑπὸ τοῦ Σωτῆρος ῥηθέντα, τὴν τελειωτικὴν ἀεὶ δύναμιν ἐνιέναι τοῖς προκειμένοις, οὐκ ἤδη καὶ ἐνεργείᾳ τελειοῦν αὐτά· τοῦτο γὰρ ἡ τοῦ ἁγίου Πνεύματος επιφοίτησις ἐργά ζεται διὰ τῆς τοῦ ἱερέως, καὶ δῆλον ἐξ ὧν αὐτὸς ὁ χρυσοῦς τὴν γλῶτταν, ὡς πρότερον ἐξεθέμεθα, μετὰ τὸ εἰπεῖν τὰ δεσποτικὰ ῥήματα, ο Κατάπεμψον, φησί, τὸ Πνεῦμά σου τὸ ἅγιον, καὶ ποίησον τὸν μὲν ἄρτον τοῦτον τίμιον σῶμα τοῦ Χριστοῦ σου, τὸ δὲ ἐν τῷ ποτηρίῳ τούτῳ τίμιον αἷμα τοῦ Χριστοῦ σου, μεταβαλὼν τῷ Πνεύματί σου τῷ ἁγίῳ.» Ταῦτα εἰ μὴ πείθουσι τοὺς φιλονείκως ἔχοντας, ἐλεεῖσθαι ἂν εἶεν δίκαιοι τῆς διπλῆς ἀγνοίας, καὶ τῆς εἰς βάθος πωρώσεως. commemorationem: tum ut ad imitationem Dei composite hujus consecrationis digni eficiamur precall, quemadmodum continent expositioner, divinissima sacra conficimus, intercedente oratione atque benedictione, necnon divini Spiritus accessione. Interimque opertum panem et indivisum patefactum in multas partes secamus, et unitatem calicis omnibus distribuimus. Latinorum vero sacerdos recitat et ipse Dominica verba, quod ipse præceperit, Accipite, comedile, et bibile omnes: et, Hoc facite in meam commemorationem; verum nihilo magis consecrat, sed arbitratur recitatiouem hanc verborum ad sanctificationem et consecrationem sufficere. Deinde infermentatum panem illum, non opertum interim, sed undecunque contigerit ila nactus, ubi sublevavit, partem quidem frangit, et in calicem injicit: quod reliquum est in os demittit, et toto calice pariter epoto, ut se salutent adhortatur qui cum eo ministrant diaconi, nemini quidquam impartitus, qui hoc gloriatur Domini verbo, Accipite, comedite omnes, et bibile ex eo omnes. Hæc manifestamne proferunt contrarietatem iis quæ nobis traditæ sunt liturgiarum expositionibus, et verbis Dominicis, et ipsis vocibus quibus utuntur? Scilicet ita sentientes nobis vitio vertere audebunt, et nostros ritus curiosius investigare atque interpretari, quæ sanctis Patribus tam sunt consentanea? At Chrysostomus ait, Dominicum verbum semel dictum sacrilicium consummalum efficere. Semel dictum inquit, non quod nunc a sacerdote dicitur, sed quod semel a Servatore dictum est, perfectricem immittere propositis donisvim atque potentiam, non item et actu ea perſicere; hoc enim saneti Spiritus adventus per sacerdotis orationem efficit, idque perspicuum est ex its que Chrysostomus, ut prius exposuimus, postquam Dominica verba recitata sunt: • Mitas, inquit, Spiritum tuum sanctum, et fac panem istum quidem pretiosum corpus Christi tui, et quod est in calico isto pretiosum sanguinem Christi tui, permutans saneto Spiritu tuo.» Hæc nisi persuadeant eos qui contentiosi sunt, ii miserandi merito censendi sunt, tum quod ignorantia duplici teneantur, et excaecatione profunda.

MARCI EPHESII METROPOLITE MARCI EPHESINI CONFESSIO FIDEI Exstat cum refutatione Gregorii Mamma, quæ nunc primum editur, initio hujusce voluminis. EJUSDEM EPISTOLA AD OMNES ORTHODOXOS Vide supra col. 111. Sequentia, Epistolam scilicet Marci Ephesini ad Georgium Scholarium; Ejusdem Epistolam ad Theophanem monachum; Ejusdem Dialogum qui inscribitur Latinus, sive De additamento in Symbolo; Ejusdem Epistolam ad Joannem Paleologum imp. omnia ex Mss. descripta uobis suppeditavit D. Hergenroether, in Universitate Herbipolensi theologiæ professor. Epistola comini Μarci Ephesini ad dominum Gear Επιστολὴ κυροῦ Μάρκου του Εφέσου πρὸς τὸν gium Scholarium. Clarissime, sapientissime, doctissime mihique desideratissime frater et spiritualis fili, domine Georgi, opte in Deo ut samus sis anima et corpore et in omnibus bene habeas; Dei misericordia et ipse mediocriter corpore valeo. Quantum nobis · voluptatis et ketitiæ attulisti, quando rectam sen- ·fentiam et piam ac patriam doctrinası amplexatus es et cvudemnate ab injustis juilicibus veritatis patrocinium suscepisti, tantum e contrario mœrore et tristitia replett sumus, cum ad aures nostras pervenit, te rursum alterata facie pugnantia tenere loquique, et cum pessimis æœconomis una confluere ad procuranda media untonis et dispositionis. Suntne præclara ista animoque philosophi digna? Quanquam ego quidem tuas laudes concinendas excogitaveram, et magnum Gregorium, cui a theologia nomen est, mente revolvebam Heronem quemdam philosophum laudibus efferentem, Arianorum errori insistentem, quod, ut ille ait, dorcalidibus Sic cool. Mon. 256 f. 133 b. Apud Allat. contra Creyght. p. 95: Γεννάδιον τὸν Σχολάριον. Εx hac epistola plura adduxerat Cangius gloss. gr. p. 1281, fre integram dedit Allatius 1. c. p. 88 seq.; 1103 cam ex præfato Codice exhibemus accuratios. Exstat et in Paris. cod. 1218 n. 10 (catal. pr 256). Ab hac propositione exorditur Allati textus. κύριον Γεώργιον τον Σχολάριον. Ενδοξότατε, σοφώτατε, λογικώτατε καὶ ἐμοὶ το θεινότατε ἀδελφὲ καὶ κατὰ πνεῦμα υἱὲ, κῦρ Γεώρ γιος, εὔχομαι τῷ Θεῷ ὑγιαίνειν σὲ ψυχῇ τε καὶ συ ματι καὶ ἐπὶ πᾶσιν ἔχειν καλῶς, οὗ τῷ ἐλέει καὶ αὐτὸς ὑγιαίνω μετρίως τῷ σώματι. Οσης ἡμᾶς ἐνέπλησας ἡδονῆς, ἡνίκα τῆς ὀρθῆς δόξης εγένου καὶ τοῦ εὐσεβοῦς καὶ πατρίου φρονήματος καὶ τῇ καταψηφισθείσῃ παρὰ τῶν ἀδίκων κριτῶν συντ γορήσας ἀληθείᾳ, τοσαύτης ἐκ τοῦ ἐναντίου λύπης καὶ κατηφείας επλήσθημεν ἀκούσαντες μετατθεῖσθαί σε πάλιν καὶ τἀναντία φρονεῖν τε καὶ λέγειν, καὶ τοῖς κακοῖς οἰκονόμοις συντρέχειν ἐπὶ τὰς μετ σότητας καὶ οἰκονομίας. Καλά γε ταῦτα καὶ φιλοσόφου ψυχῆς ἄξια; Καίτοι ἔγωγε τὰ ἐγκώμιά σου πλέκειν ἤδη διενοούμην, καὶ τὸν μέγαν Γρηγόριον ἐνενόουν τὸν τῆς θεολογίας ἐπώνυμον Ηρωνά τινα φιλόσοφον ἐπαινοῦντα τῇ τῶν Ἀρειανῶν ἐνιστά με νον πλάνῃ ὅτι, φησί, δορκαλίσ: τὸ καλὸν σῶμα και ταξανθεὶς παρεπέμφθη τῇ ἐξορίᾳ. Σὺ δὲ μηδενὸς εἰ; Δόξης deest ap. Allat. typographico mendo. Allal. καταδικασθείσῃ. ΑΙ. ένεπλ. Allat. p. 89. κατά γε. Allat. άξιον. Allat. ενοσάμενον δόξῃ.

EPISTOLA AD GEORGIUM SCHOLARIUM. πεῖραν ἐλθὼν λυπηροῦ μόναις ἀπειλεῖς, ὡς ἔοικε, & pulchrum corpus dilaceratus ejectus est in exsilium. π οηθείς, ή δωρεῶν καὶ τιμῶν ἐπαγγελίαις ἀνα- Tu vero nihil noxii expertus, sed minis tantum, ut πεισθεὶς οὕτω ῥᾳδίως αὖθις προέδωκας τὴν ἁλής videtur, perterritus, vel munerum et honorum proθειαν. Τίς δώσει τῇ κεφαλῇ μου ὕδωρ καὶ τοῖς missionibus, pellectus, a leo facile rursum veritatem ὀφθαλμοῖς μου πηγὴν δακρύων, και κλαύσομαι την prodidisti. Quis dabit cepit meo aquam et oculis θυγατέρα Σιών, τὴν τοῦ φιλοσόφων λέγω ψυχήν meis fontem lacrymarum, ut deplorem Aliam Sion, Διπιζομένην καὶ μεταφερομένην, ὡς χοῦς ἀπὸ ἅλω- philosophi intelligo animum, quæ concutitur, conνος θερινῆς. Αλλ' ἐρεῖς ἴσως, ὡς οὐκ ἐπὶ τὰ έναν vellitur ac transfertur quasi pulvis ex area astira, Sed τία γέγονεν ή μετάθεσις, μεσότητα δέ εινε καὶ dices fortasse: Non in contrarium mutatio facta est, οἶκονομίαν περισκοπούμεν. Οὐδέποτε διὰ μεσότητος, sed moditationem quamdam et œconomiam mente agi. ἄνθρωπε, τὰ ἐκκλησιαστικά διωρθώθη μέ τον άλη- temus.Nusquam, mi homo, res ecclesiastica per nieθείας καὶ ψεύδους οὐδέν ἐστιν· ἀλλ' ὥσπερ τὸν τοῦ diationem correctæ sunt (a). Nihil inter veritatem et φωτό; Έξω γενόμενον ἐν τῷ σκότει εἶναι ἀνάγκη, ούτ mendacium medium interjacel. Sed quemadmodum τω τὸν τῆς ἀληθείας μικρὸν παρεκκλίναντα τῷ ψεύδει extra lucem factus necessario tenebris obvolvitur, λοιπὸν ὑποκεῖσθαι φαίημεν ἂν ἀληθῶς· καίτοι γε sic qui paululum a veritate declinaverit, hunc φωτό; μὲν καὶ σκότους ἔστιν εἰπεῖν μεσότητα, mendacio subdi vere dicimus; licet luminis et τὰ καλούμενον λυκαυγές Ηλυκόφως, μεσότητα δὲ tenebrarum medium sit crepusculum vel λυκόφως τῆς ἀληθείας και ψεύδους οὐδ' ἐπινοήσειν ἄν τις, quod dicitur; at veritatis et mendacii medium εἰ καὶ πολλὰ κάμοι "Ακουσον, ὅπως ἐγκωμιάζει nullus unquam excogitaverit, etsi multum insudaτὴν τῆς μεσότητο; σύνοδον ὁ πολὺς ἐν θεολογία Γρηγό- verit. Auli, quomodo synodum, que medium ριο,· Εἶτε τὸν Χαλάνης πύργον ὃς καλώς procurat, magnus Gregorius Theologus laudibus τὰς γλώσσας ἐμέρισεν (ὡς ὠφελόν γε καὶ ταύτας efferat: Sire Chalanæ turrim quæ linguas pulchte ἐπὶ κακῷ γὰρ ἡ συμφωνία) εἴτε τὸ Κατο divisit, (quod utinam in his quoque factum esset, in άρα συνέδριον, ᾧ Χριστὸς κατακρίνεται, εἴτε τι matum nempe concordes sunt) sive illum Caiphæ ἄλλο τοιοῦτον τὴν σύνοδον ἐκείνην ὀνομαστέον, consessum, in quo Christus condentnatur, sive quid ἢ πάντα ἀνέτρεψε καὶ συνέχει, τὸ μὲν εὐσεβές aliud simile ejusmodi synodum vocare debemus, quæ δόγμα καὶ παλαιὸν καὶ τῆς Τριάδος ομότιμον omnia convolvit et conturbavit, pium et antiquum καταλύσασα τῷ βαλεῖν χάρακα καὶ μηχανή- dogma et unum Trinitatis honorem dissolvit, cum μασι κατασείσαι τὸ ὁμοούσιον, τῇ δὲ ἀσεβεία aggerem exstruxit, ut machinis confringat consubθύραν ἀνοίξασα διὰ τῆς τῶν γεγραμμένων με stantialitatem, et impietatis portas aperiat per illud σότητος· σοφοὶ γὰρ ἐγένοντο πρὸς τὸ κακο- ex scriptis procuratum medium; sapientes siquidem ποιῆσαι, τὸ δὲ καλοποιῆσαι οὐκ ἔγνωσαν. facti sunt ad male agendum, bene vero facere non Δρ᾽ οὐ προσήκει ταῦτα καὶ τῇ νῦν ἡμετέρα συνόδῳ; noverunt. An non hæc aptari possunt nostræ synoΚαὶ πάνυ μὲν οὖν, φαίην ἂν ἔγωγε. Πλὴν ὅσον οὐδὲ do? Et quam maxime, equidem dicerem. Et tamen πολλὰ βουλομένη τῇ μεσότητι καὶ τῇ διπλόῃ χρή- neque, licet valde voluerit, meditatione et duplică σασθαι ἔσχε τοῖς μισθοδόταις κωλυομένη· διὰ tate uti potuit, cum ab lis qui mercedem dedeτοῦτο καὶ φανερώς, ὡς ἐκείνοις ἐδόκει, την βλασφη rant, probiberetur; propterea etiam palau, ut μίαν εξέρρηξε μᾶλλον δὲ, κατὰ τὸν προφήτην είσ Ellis placuit, blasphemiam evomuit, imo ut prophe πεῖν, ὡὰ ἀσπίδων ἔρρηξαν καὶ ἱστὸν ἀραχνίας ὑφαί- tæ verbis utar, aspidum ova ejecerunt et telain νουσι, καὶ ὄντως ἱστὸς ἀράχνης ὁ παρ' αὐτῶν συν aranearum contexunt; et vere arancæ tela est τεθεὶς καὶ ὀνομασθεὶς ἄρος. Μὴ οὖν ἀπατάτωσαν quæ ab ipsis concinnata vocataque est definitio. ἡμᾶς ἐπὶ μεσότητα καὶ διπλόην αὖθις ἀναχω- Ne igitur nos denuo seducant, qui ad mediationem ρούντες. Καταφαϊκὸν γὰρ εἰσι συνέδριον, ἄχρις ἂν et duplicitatem recurrunt. Consessus siquidem ἡ γενομένη παρ' αὐτῶν ἕνωσις τὴν Ἐκκλησίαν ἐπισκο Caiphæ est, donec mnio ab ipsis facta Ecclesiam τῇ. Μέχρι τίνος, ὦ σχέτλιε, τὸ τῆς ψυχῆς εὐγενὲς obumbrat. Usquequo, miser, animi nobilitatem et Allal. ή τιμῶν. Α1. ταναντία. &ν omitt. Allat. μὲν omitt. All. Αl. λιπαυγές. All. oix. ΑΙΙ. και πολλὰ κάμῃ. Hæc quatuor verba omisit Allatius, qui non animadvertisse videtur, totum hoc desumptum ex Nazianzeni Orat. XXI p. 386 ed. Bill. (nunc oral. quoque est i) et vertit: qui (Gregorius) recte linguas divisit. (α) Allat. Nusquam, mi homo, res ecclesiasticas mediis adinventis corrigus. Allat.: Et nihilominus nihil interest, sive Sic Greg. ed. et Allat; Mon. cod, lubet ὡς. Ed. Greg. κἀκείνας. Mon. τῷ. Ita Μon. Allat: τό Sic Mon.; Allal: καταλύσαι. Ita Allat.; Mon. ἐγ. τοῦ. Tria hæc verba τὸ δὲ καλοπ. desunt apud Allation mendo typographico, ut videtur, cum in versione habeat: ad bene vero patrandum inepti facti sunt. Allal. χρήσεσθαι. Allat. ὑμᾶς. hoc medio, sive diploide utaris, cum ab iis, qui stipendia erogant, impediatur.

! MARCI EPHESII METROPOLIT ποῦ τὰ ἐνύπνια; Καὶ ἡ ἀλήθειά ποτε σπουδεσθήτων σοι. Φεῦγε Αἴγυπτον αμεταστρεπτί, φεύγε Σόδομα καὶ Γόμορρα· πρὸς τὸ ὄρος σώζου, μὴ συμπαραλης φθῇς 'Αλλὰ κατέχει σε τὸ κενὸν δοξάριον καὶ ὁ ψευδώνυμος πλοῦτος καὶ τὰ κομψὰ καὶ εὐανθή χλανισκίδια καὶ τἆλλα, οἷς ή κοσμική ευημερία τὴν σύστασιν ἔχει. Φεῦ τῆς ἀφιλοσόφου διανοίας του φιλοσόφου! Περίβλεψον τοὺς πρὸ σοῦ ἐν ταῖς ὁμοίαις περιφανείαις ἐξετασθέντας. Αύριον και ταβήσῃ καὶ αὐτὸς εἰς ᾅδου, πάντα καταλιπών ὑπὲρ τῆς γῆς· τὸν δὲ τῶν βεβιωμένων λόγον ἀπαιτηθήσῃ μετὰ πολλῆς ἀκριβείας, ὥσπερ ή ψευδώνυμος σύνοδος ἀπαιτηθήσεται τὸ αἷμα τῶν ἀπολλυμένων ψυχῶν τῶν σκανδαλισθέντων ἐπὶ τῷ honorem in rebus inanibus occupata delines? καὶ φιλότιμον ἐν τοῖς ματαίοις ἀπασχολεῖς; Μέχρι Usquequo somnia? Aliquando veritas tibicura erit. Fuge Ægyptum irreversis oculis, fuge Sodomam et Gomorrham! Serva te in monte, ne simul deprehendaris! Verum occupavit te inauis gloriola et mendaces divitiæ et comptæ splendidæque vestes et alia quibus hujus mundi felicitas fulcitur. Heu, heu non philosophicam philosophi mentem! Respice penitus eos, qui ante te similibus honoribus probati fuerunt. Cras descendes tu quoque ad inferos, relictis omnibus super terram; rerum vero a le gestarum exactissima ratio a te expostulabitur, quemadmodum a falsi nominis synodo expostulabitur sanguis deperditarum animarum, eorum qui scandalum passi sunt in mysterio fidei, qui blasphemiam intolerabilem nullaque venia μυστηρίῳ τῆς πίστεως, τῶν τὴν ἀφόρητον βλασφη dignam animis suis exceperunt, quæ est contra Spiritum sanctum, et in duo referre principia ejus exsistentiam audent, eorum, qui iu implas et perridiculas Latinorum consuetudines abacti sunt, eorum, qui maledictiones et anathemata innovalæ fidei in sua ipsorum capita attraxerunt. ‹ Sed' in confirmationem et augmentum generis (nationis nostræ) futura est unio ab eisdem facta.» Et maxime vero. Nonne vides Crucis hostes in ſugam conversos, unumque e nostris mille dissipantem et duos decem millia dispergentes? Verumtamen contrarium respicimus. Nisi Dominus ædificaverit nostrum Imperium, frustra laborant qui ædificant illud; nisi Dominus custodierit nostram civitatem, frustra vigilant, qui Papæ nummis aureis eam custodiunt. Igitur eia age nunc temporis totum temetipsum transmuta. Sine mortuos sepelire mortuos suos. Quæ Cæsaris sunt, relinque Cæsari. Redde Deo animam ab eo creatam et adornatam. Mente recogila, quantorum illi debitor exsistas, redde retributionem. Vere exoro te, amicissime et doctissime, fac ut de te gaudeam; concede mihi, ut gloriam Deo referam, qui te conservet ab universa noxa incolumen. Humilis metropolita Ephesi et universæ Asiæ Marcus. των. μίαν καὶ ἀσυγχώρητον ταῖς ψυχαῖς ὑποδεξαμένων τὴν κατὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος καὶ εἰς δύο τολμών των ἀρχὰς ἀναφέρειν τὴν αὐτοῦ ὕπαρξιν, τῶν ὑπαχθέντων τοῖς ἀθέσμοις καὶ καταγελάστοις λατινικούς ἔθεσι, τῶν τὰς ἀρὰς καὶ τὰ ἀναθέματα τῆς καινοτ μίας τῆς πίστεως ἐπὶ τὰς ἑαυτῶν κεφαλὰς ἐλκυσάν Αλλ᾽ εἰς σύστασιν ἔσται τοῦ γένους καὶ εἰς ἐπίδοσιν ἡ γενομένη παρ' αὐτῶν ἔνωσις. Πάνυ μὲν οὖν. Οὐχ ὁρᾷς τοὺς ἐχθροὺς τοῦ σταυροῦ φεύγοντας καὶ ἕνα ἡμῶν χιλίους διώκοντα καὶ δύο μυριάδας μετακι νοῦντα;; Τοὐναντίον μὲν οὖν ἅπαν ὁρῶμεν. Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ τὴν ἡμετέραν ἀρχὴν, εἰς μάτην εκοπίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες· ἐὰν μὴ Κύριος φυλάξῃ τὴν ἡμετέραν πόλιν, εἰς μάτην ηγρύπνησαν οἱ διὰ τῶν χρυσίων του Πάπα ταύτην φυλάσσον τες. ᾿Αλλὰ δεῦρο λοιπὸν ὅλον σεαυτὸν μετάθες ἐπὶ τὸ νῦν· ἄφες τοὺς νεκροὺς θάπτειν τοὺς ἑαυτῶν με κρού;· ἄφες τὰ Καίσαρος Καίσαρι· δὸς τῷ Θεῷ τὴν παρ' αὐτοῦ κτισθεῖσαν καὶ κοσμηθείσαν ψυχήν. Εννόησον, ὅσων ὀφειλέτης αὐτῷ τυγχάνεις· ἀπόδο; τὰς ἀμοιβάς. Ναὶ παρακαλώ, φίλτατε καὶ σοφώ τατε, δός μοι χαρῆναι ἐπὶ σοὶ, δός μοι Θεῷ δίξαν ἀνενεγκεῖν, ὅς σε διαφυλάττοι ἀνώτερον παντός ανιαροῦ συναντήματος. Ο ταπεινός μητροπολίτης Εφέσου καὶ πάσης Ασίας Μάρκο:. Epistola D. Marci Eph. ad Theophanem monachum. Επιστολὴ κυροῦ Μάρκου τοῦ Ἐφέσου πρὸς Honoratissime in hieromonachis et mihi in Domino desideratissime et reverendissinic pater et frater. All. Επισκοτεί. Allat. καταληφθείς. Sic Mon.; Allat. κατέσχε. Allat. καινόν. Mon. χλανιδίσκια. Allat. sic; Mon. περίβλεψαι. Allat. πρός. Allat, καταδύσει. Τῆς omit. Allat. Allat. τῶν. (a) Cod. Mon. 256, f. 279 b. Θεοφάνην (α). Τιμιώτατε ἐν ἱερομονάχοις καὶ ἐμοὶ ἐν Κυρίῳ ποθεινότατε καὶ αἰδεσιμώτατε πάτερ καὶ ἀδελφέ. Οὖν addit. Mon. Monac. ὑποδεξάμενον. Allal. μετακινοῦντα. llinc vertit: et viginti millia dispergentem). ΑΙΓ. ἅπαν οὖν. Monac. χρυσίνων. Monac. ἐπὶ τὸν κύριον. Οσων omitt. Allat. Allat. καί. Allat. διαφυλάττει.

EPISTOLA AD THEOPHANEM MONACHUM. Γίνωσκε, ὅτι μετὰ τὸ ἀπελθεῖν ἡμᾶς εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν, ἀναβάντος εἰς τὸ πατριαρχεῖον ἑνὸς τῶν ὑπογραψάντων λατινοφρόνων καὶ ἐνοχλοῦντος ἡμᾶς, ἀπῆλθον εἰς τὴν ἐκκλησίαν μου. Ἐκεῖ δὲ πά λιν μηδεμίαν εὑρὼν ἀνάπαυσιν καὶ χαλεπῶς νοσήσας καὶ ζημιούμενος παρὰ τῶν ἀσεβῶν καὶ πειραζόμενος, διότι μὴ εἶχον ὁρισμὸν αὐθεντικόν, ἐξῆλθον κάτ κεῖθεν ἐπὶ σκοπῷ τοῦ ἀπελθεῖν εἰς τὸ ἅγιον ὅρο Διαπεράσας οὖν εἰς τὴν Καλλίπολιν καὶ διερχόμενος διὰ τῆς Λήμνου ἐκρατήθην ἐνταῦθα καὶ περιωρί. στην παρὰ τοῦ βασιλέως. Αλλ' ὁ λόγος τοῦ Θεοῦ καὶ ἡ τῆς ἀληθείας δύναμις οὐ δέδεται, τρέχει δὲ μᾶλλον καὶ εὐοδοῦται, καὶ οἱ πλείονες τῶν ἀδελφῶν τῇ ἐμῇ ἐξορίᾳ θαῤῥοῦντες βάλλουσι τοῖς ἐλέγχοις τοὺς ἀλιτηρίου; καὶ παραβάτας τῆς ὀρθῆς πίστεως καὶ τῶν πατρικῶν θεσμῶν, καὶ ἐλαύνουσι πανταχόθεν αὐτοὺς ὡς καθάρματα, μήτε συλλειτουργεῖν αὐτ τοῖς ἀνεχόμενοι, μήτε μνημονεύειν ὅλως αὐτῶν ὡς Χριστιανῶν. Μανθάνω δὲ, ὅτι ἐχειροτονήθη παρά τῶν λατινοφρόνων μητροπολίτης ᾿Αθηνῶν κοπελύδριόν τι τοῦ Μονεμβασίας, ὅπερ αὐτόθι διάγον συλλειτουργεί τοῖς Λατίνοις ἀδιακρίτως καὶ χειροτονεί παρανόμως ὅσους ἂν εὔρῃ καὶ οἴους. Ἀξιῶ οὖν τὴν ἁγιωσύνην σου, ἵνα τὸν ὑπὲρ Θεοῦ ζῆλον ἀναλαβὼν, ὡς ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ καὶ τῆς ἀληθείας φίλος καὶ τοῦ ἁγίου Ἰσιδώρου γνήσιος μαθητής παραινέσης τοῖς τοῦ Θεοῦ ἱερεῦσιν, ἐκφεύγειν ἅπασι τρόποις τὴν κοινωνίαν αὐτοῦ καὶ μήτε συλλειτουργεῖν αὐτῷ μήτε μνημονεύειν ὅλως αὐτοῦ, μήτε ἀρχιερέα τουτον, ἀλλὰ λύκων καὶ μισθωτὸν ἡγεῖσθαι, μήτε λει τουργεῖν ὅλως ἐν ταῖς λατινικαῖς ἐκκλησίαις, ἵνα μὴ ἔλθῃ καὶ ἐφ' ὑμᾶς ἡ ἐπελθοῦσα ὀργὴ τοῦ Θεοῦ τῇ Κωνσταντινουπόλει διὰ τὰς ἐκεῖ γινομένας πα ρανομίας. Γίνωσκε δὲ ὅτι ἡ ψευδοένωσις ὅτον οὔπω τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι καὶ δυνάμει διαλυθήσεται καὶ τὸ δόγμα τῶν Λατίνων ἀντὶ τοῦ βεβαιωθῆναι διὰ τῆς ψευδούς συνόδου, ὅπερ ἀεὶ ἐσπούδαζον, ἔτι μᾶλλον ἀνετράπη καὶ ἐλέγχθη καὶ ὡς βλάσφημον καὶ δυσσεδὲς πανταχού στηλιτεύεται, καὶ οἱ τοῦτο κυρώσαντες οὐδὲ διᾶμαι στόμα τολμῶσιν ὑπὲρ αὐτοῦ. ῾Ο γοῦν καλόγηρος αὐτοῦ τοῦ ὑμετέρου μισθωτοῦ, καὶ οὐχὶ ποιμένος, ὁ ἄνους Μονεμβασίας λαβὼν παρά τοῦ βασιλέως τὸ τοῦ προδρόμου ἡγουμενείον οὔτε μνημονεύεται παρὰ τῶν καλογήρων αὐτοῦ οὔτε θυ-. μιᾶται όλως ὡς Χριστιανός· ἀλλ' ἔχουσιν αὐτὸν εἰς τὰ πράγματα μόνον ὥσπερ τινὰ κόνσουλον· καὶ ὁ βασιλεὺς ταῦτα μανθάνων οὐδένα λόγον ποιεῖται, ἀλλὰ καὶ μετανοεῖν ὁμολογεῖ φανερῶς ἐπὶ τῷ γε γονότι καὶ ἐπὶ τοὺς καταθεμένους καὶ ὑπογράψαν τας μετατίθησι τὴν αἰτίαν. Φεύγετε οὖν καὶ ὑμεῖς, ἀδελφοί, τὴν πρὸς τοὺς ἀκοινωνήτους κοινωνίαν καὶ τὸ μνημόσυνον τῶν ἀμνημονεύτων. Ιδε ἐγὼ Μάρκος ὁ ἁμαρτωλός λέγω ὑμῖν, ὅτι ὁ μνημονεύων τοῦ πάππα ὡς ὀρθοδόξου ἀρχιερέω; ἔνοχός ἐστι πάντα τῶν Λατίνων ἐκπληρῶσαι μέχρι καὶ αὐτῆς τῆς κου μᾶς τῶν γενείων, καὶ ὁ λατινοφρονῶν μετὰ τῶν Λατί (α) id est, electo Metrophane mense Maio anai 1440, in suam diocesiu Marcus abiit. Usitatius καλόγερος. Græci monachi καλογέPATROL. GR. CLX. Noveris, me, postquam Constantinopolini abie ram, ascendente In patriarchalem sedem uno ex iis, qui subscripserunt cum Latinis sen třentes, ac nos molestante, in ecclesiam meam abiisse (a). Ibi vero nulla rursum reperta requie et graviter infrmatus atque alictus ab impiis et tentatus, quia pon habui authenticam determinationem, discessi etiam exinde, consilio ductus abeundi in montem sanctum. Profectus igitur Callipolim et pertransiens per Lemnum detentus sum ibi et inclusus ab imperatore. Sed verbum Dei et veritatis virtus non sunt alligata, currunt potius, prospere procedunt, atque plures ex fratribus meo exsilio confidentes refutationibus prosternunt sceleratos illos et rectæ fidei paternarumque legum transgressores, et undequaque eos removent velut abjectos et impuros, nec una cum' eis sacrificare sustinentes, neque eorum prorsus at Christianorum mentionem facere. Comperio autem a Latinorum asseclis Athenarum metropolitam ordinatum esse infamem quamdam creaturain Monembasiensis, quæ ibi commorans cum Latinis sacrificat absque discrimine et illegaliter ordinat quot et qualescunque invenerit. Rogo itaque sanctitatem tuam, ut zelum pro Deo resumens tanquam vir Dei et veritatis amicus et sancti Isidori germanus discipulus exhorteris Dei sacerdotes, ut fugiant omnibus modis ipsius communionem, neque cum eo sacra celebrent, neque prorsus ejus commemorationem faciant, neque summum sacerdotem eum habeant, verum lupum et mercenarium; neque demum in Latinis ecclesiis celebrent, ne veniat etiam super vos ira Dei, que super Constantinopolim venit propter eas, quæ ibi funt, prævaricationes. Scito autem, ementitam illam unionem, in quautuin nondum dissoluta est, Dei gratia ac virtute dissolutum iri, et tantum abesse ut Latinorum dogma per falsam synodum confirmatum fuerit, quod semper in votis habebant, ut magis adbuc eversum et refutalum fuerit et ut blasphemum et impium ubique traducatur, et qui illud confirmarunt, ii neque os pro eo aperire audeant. Calogerus igitur ipsius vestri mercenarii, et non pastoris, insipiens Mo nembasiensis, qui ab imperatore Præcursoris abbatiam accepit, neque commemorationem a suis monachis obtinet, nequo honeratur prorsus ut Christianus, sed habent eum solum pro rerum a lministratione, ut quemdam consulem; atque imperator hoc comperto ne verbum quidem facil, imo fatetur aperte pœnitere se rerum factaruin, et in eos, qui assensi sunt et subscripserunt, culpam transfert. Fagite igitur et vos, fratres, conum nionem cum bis, quibus ea neganda est, et conmemorationem eorum, qui commemorandi non sunt. Ecce ego Marcus peccator dico vobis, euin, qui commemorationem facit papæ tamquam orthoρους quasi καλούς γέροντας, bonos senes, se mutuo vocant, ut virtute cousenescentes. Groar. Euchol. Gr. p. 493.

γισθήσεται. Αἱ ἅγιαί σου εὐχαὶ εἴησαν μεθ' ἡμῶν Τῷ εὐλογησαμένῳ ἄρχοντι Κωνσταντίνῳ τῷ Κοντι πετρῇ καὶ τοῖς λοιποῖς πᾶσιν ἄρχουσι τοῖς ξενοδόχοις ἡμῶν μετάνοιαν καὶ τὴν ἀπὸ Θεοῦ εὐλο ίαν. doxi sacerdotis, debitorem esse, ut cuncta Latino- νων κριθήσεται καὶ ὡς παραβάτης τῆς πίστεως λα rum expleat usque ad ipsam barbæ rasuram, οι cum Latinis sentientem cum Latinis judicatum et ut fidei transgressorem reputatum iri. Sanctæ tuæ orationes sint nobiscum. Constantino Contipetræ principi et reliquis cunctis principibus, qui nos bospitio exceperunt, correctionem et eam, quæ Deo est, benedictionem. Marcus Ephesi. Junii die 16. Ο Εφέσου Μάρκος. Ίουν. ις' Marci metropolitæ Ephesii Apologia ab eo dicta ex Μάρκου τοῦ μητροπολίτου Εφέσου "Απολογία tempore instanie morte. ῥηθεῖσα ἐπὶ τῇ τελευτῇ αὐτοῦ αὐτοσχεδίως. Exstat supra col. 535. Marci Ephesii Dialogus qui inscribitur LATINUS Μάρκου τοῦ ῾Εφέσου Διάλογος, οὗ ἡ ἐπιγραφὴ sive de additamento in Symbolo. LATINUS. Miror quomodo Dos vituperetis de additamento in Symbolo, quandoquidem ecumenicarum synodorum secunda totum primæ synodi syınbolum immutavit et tradidit illud additionibus adjectis ad majorem claritatem explicationibus illustratum. Quare immutatio circa verba nibil obest iis qui accuratam dogmatum theologiam servant. GRÆCUS. Id quidem ita se habere fatemur, atque secundæ synodi symbolum immutatum secundum verba esse relate ad primæ synodi symbolum non ignoramus; attamen dicimus, non quia illis Patribus licuit symbolum immutare, statim id licere etiam tibi. LAT. Cur vero? GR. Primo quidem quia illi erant œcumenica synodus, tibi autem hoc non adest, licet quam maxime jactes papam illiusque primatum. Deinde tunc quidem licuit, cum nondum esset prohibitum; tibi vero post prohibitionem additionem facere audenti nulla id concedit ratio, ut non obnoxius sis maledictionibus a Patribus pronuntiatis. LAT. Quandonam id prohibitum est et quam ok causam? GR. Ego tibi accurate ommia exponam. Post expositionem fidei a prima synodo factam, multæ et variæ fidel expositiones factæ sunt a diversis ΛΑΤΙΝΟΣ, ἢ περὶ τῆς ἐν τῷ Συμβόλῳ προσθή κης ΛΑΤΙΝΟΣ. Θαυμάζω πῶς ἡμῖν ἐγκαλεῖτε περὶ τῆς ἐν τῷ Συμβόλῳ προσθήκης, ὅπου γε ἡ δευτέρα τῶν οικουμενικῶν σύνοδος ὅλον τὸ τῆς πρώτης σύμβολον ἐναλλάξασα παραδέδωκε προσθήκαις τε ἐπαυξήσασα καὶ ἄλλα πρὸς τὸ σαφέστερον ἀναπτύξασα· ὥστε οὐδὲν ἢ περὶ τὴν λέξιν ἐναλλαγὴ λυμαίνεται ταῖς σώζουσι τὴν ἀκρίβειαν τῶν δογμάτων. ΓΡΑΙΚΟΣ. Τοῦτο μὲν οὕτως ἔχειν ὁμολογοῦμεν καὶ τὸ τῆς δευτέρας συνόδου σύμβολον ἐνηλλαγμένον εἶναι πρὸς τὸ τῆς πρώτης κατὰ τὴν λέξιν οὐκ ἀγνοοῦ μεν· οὐ μὴν ὅτι γε ἐκείνοις τοῖς Πατράσιν ἐξῆν ἐναλλάξαι τὸ σύμβολον, ἤδη καὶ σοὶ τοῦτο ἐξεῖναι φαμεν. ΛΑΤ. Διὰ τί δή; ΓΡ. Πρῶτον μὲν ὅτι ἐκεῖνοι σύνοδος οἰκουμενική ἦσαν, σοὶ δὲ τοῦτο οὐ πρόσεστι, κἂν ὅτι μάλιστα τὴν Πάπαν αὐχῆς καὶ τὸ ἐκείνου πρωτεῖον. Επειτα τότε μὲν ἐξῆν· οὐ γάρ πω κεκώλυτο· σοὶ δὲ μετὰ τὸ κεκωλύσθαι τὴν προσθήκην τολμήσαντι λόγος οὐδεὶς συγχωρεῖ τὸ μὴ οὐχ ὑπεύθυνον εἶναι ταῖς ἐκφωνηθεί σαις ὑπὸ τῶν Πατέρων ἀραῖς. ΛΑΤ. Πότε γὰρ δὴ κεκώλυτο καὶ διὰ ποίαν αἱτίαν; ΓΡ. Εγώ σοι ἐρῶ τὸ πᾶν ἀκριβῶς. Μετὰ τὴν παρὰ τῆς πρώτης συνόδου τῆς πίστεως ἔκθεσιν πολλαὶ καὶ διάφοροι πίστεως ἐκθέσεις γεγόνασιν ὑπὸ synodis, vocem consubstantialis e medio tollentes. διαφόρων συνόδων περιαιροῦσαι τὸ ὁμούσιον· ἀλλ' Sed istæ quidem cassatæ et rescissæ fuerunt. Secunda vero synodus, quæ et acumenica fuit et primæ sententiam accurate servavit, propriam fecit eam expositionem, qua nunc quidem utimur nos absque additamento, vos cum additamento. Neutra autein barum duarum synodorum prohibitionem ullam immutationis sanxit. Quare in tertia œcumenica Mon. ὑμῶν. Cod. Mon. 256, f. 287 a, Paris. 1218, n. 12 catal. p. 256). Illustrantur eo dialogo mulla ex iis ἐκεῖναι μὲν ἡκυρώθησαν· ἡ δὲ δευτέρα σύνοδος οικουμενική τε οὖσα καὶ τὴν τῆς πρώτης έννοιαν ἀκριβῶς φυλάξασα ἔκθεσιν ἰδίαν πεποίηται ταύτην, ᾗ νῦν ἡμεῖς μὲν ἄνευ προσθήκης χρώμεθα, ὑμεῖς δὲ μετὰ τῆς προσθήκης· οὐδετέρα δὲ ὅμως ἀμφοῖν ταῖν συνήδοιν οὐδεμίαν κώλυσιν διωρίσατο τῆς μετα ποιήσεως. Ὅθεν ἐπὶ τῆς τρίτης οικουμενικής συνο quæ prioribus Florentini concilii, quæ Ferrar æ habebantur, sessionibus disputata sunt.

DE ADDITAMENTO IN SYMBOLO. δου σύμβολον πίστεως προηνέχθη παρὰ τῶν τὰ Νε- synodo symbolum fidei prolatum est a Nestorii στορίου φρονούντων ἐκδιδόμενον, ἔχον τὴν τῆς αἱρέσεως δόξαν, δι' οὗ καὶ βαπτίζειν ἐτόλμων ἐν τῇ Λυδίᾳ τινάς· τοῦτο οἱ Πατέρες ἀνεγνωσμένον ἀκούσαντες καὶ οὐκ ἀνεκτὴν ἔτι κρίναντες ὑπὸ τοῦ βουλομένου μεταποιεῖσθαι τὸ σύμβολον, δρον εὐθὺς ἐξής νεγκαν, μηκέτι μηδένα τολμᾷν ἀναλλάττειν τὴν ὑπὸ τῶν Πατέρων ἐκτεθεῖσαν πίστιν ἤτοι τὸ τῆς πίστεως σύμβολον. Οθεν καὶ ὁ μακάριος Κύριλλος ἐν τῇ πρὸς τὸν ᾿Αντιοχείας Ιωάννην ἐπιστολῇ τὴν οἰκείαν εἰδὼς ἀπόφασιν (αὐτό; γὰρ ἦν ὁ τῆς μεγάλης εκείνης συνόδου πρόεδρος), Κατ' οὐδένα, φησι τρόπον σαλεύεσθαι ἀνεχόμεθα τὴν ἐκτεθεῖσαν ὑπὸ τῶν Πατέρων ἡμῶν πίστιν ἤτοι τὸ τῆς πίστεως σύμ βολον· οὔτε μὴν ἐπιτρέπομεν ἑαυτοῖς ἢ ἑτέροις ἢ λέξιν ἀμεῖψαι τῶν ἐγκειμένων ἐκεῖσε, ἢ μίαν γοῦν παραδῆναι συλλαβὴν, μεμνημένοι τοῦ 18γοντος· Μὴ μέταιρε ὅρια αιώνια, ο ἔθεντο οι πατέρες σου· οὐ γὰρ ἦσαν αὐτοὶ οἱ λαλοῦντες, ἀλλὰ τὸ Πνεῦμα τοῦ Πατρὸς ὁ ἐκπορεύεται μὲν ἐξ αὐτοῦ, ἔστι δὲ οὐκ ἀλλότριον τοῦ Υἱοῦ κατὰ τὸν τῆς οὐσίας λόγον. Ακούεις ὡς οὐ τὴν διά νοιαν μόνον, ἀλλὰ καὶ (τήν) λέξιν καὶ συλλαβὴν κω· λύει μεταποιεῖν τε καὶ παραβαίνειν. Οὐκ ἐπιτρέπομεν, φησίν, ἑαυτοῖς ἢ ἑτέροις, ὡς ἐκ προσώπου τῆς συνόδου πάσης· καίτοι γε οικουμενική σύνοδος ἦσαν· ἀλλ' αὐτοὶ τὸν ὅρον ἔθεντο τῆς κωλύσεως. asseclis editum, quod hæreticam sententiam continebat et per quod etiam baptizare quosdam in Lydia audebant (a). Hoc Patres prælectum quam audivissent et minime tolerandum id judicassent ab eo qui symbolum immutare vellet, statim definitionem protulerunt, ne amplius quis auderet immutare fidem a Patribus expositam vel fidei synibolum. Quare et beatus Cyrillus in epistola ad Joannem Antiochenum probe sciens suam ipsius præceptionem ipse enim erat magnæ illius synodi preses), Nullo modo, inquit, siuimus concuti fidem a Patribus nostris expositam sive fidei symbolum; neque enim aut nobis aut ulli omnino alteri permit. timus, vel unam vocalem immutare ibi positam, vel unam etiam syllabam præterire, memores ejus qui dixit: Ne transferas terminos æternos (antiquos), quos posuerunt patres tui. Non enim ipsi erant qui loquebantur, sed Spiritus Patris, qui procedit quidem ex ipso, nec ob id tamen alienus est a Filio secundum essentiæ rationem, Audis quomodo non sententiam dumtaxat, sed. etiam verba et syllabas immutare et transgredi vetat. Non permittimus, inquit, nobis vel aliis, tanquam ex persona universæ synodi. Et tamen hi œcumenica synodus erant. Verum ipsi definitionem tulerunt prohibitionis (b). LAT. Minine. Sed aliam, inquit (conc. Chalcedl.) fidem, videlicet contrariam, aliena ab Ecclesia ΛΑΤ. Ούκ. Αλλ' ἑτέραν, φησί, πίστιν, τὴν ἐναντίαν, τὴν ἀλλότρια τῆς Ἐκκλησίας δόγματα ἔχουσαν· ἐπεὶ ἡ ἀνάπτυξιν καὶ σαφήνειαν ἔχουσα πί- dogmata habentem. Nam fules, quæ explicationem στις οὐκ ἂν εἴη πάντως ἑτέρα, κάν μιξ, κἂν πολλαῖς διαφέρῃ λέξεσιν. ΓΡ. θαυμάζω πῶς οὐκ ἀπὸ τῶν λέξεων δοκιμά ζεις τὴν διάνοιαν τῶν εἰπόντων, ἀλλὰ μᾶλλον τὰς λέξεις έλκεις πρὸς τὸ σαυτοῦ βούλημα. Τὸ γὰρ τὸ ἕτερον οἴεσθαι τὸ ἐναντίον δηλοῦν ἀνδρός ἐστιν ἀσόφου οὐδὲ εἰδότος ἐφαρμόζειν τῇ τῶν πραγμάτων φύσει τὴν ἑκάστῳ κατάλληλον λέξιν. Ἐπὶ πλέον γὰρ δήπου τοῦ ἐναντίου τὸ ἕτερον καὶ οὐ πᾶν τὸ ἑτερόν τινος ἤδη καὶ ἐναντίον· ἄνθρωπος γὰρ ἵππου ἕτερον μὲν τῷ εἴδει, ἐναντίον δὲ οὐδαμῶς· τῇ γὰρ οὐσία οὐδὲν ἐναντίον. Οὐκ ἂν οὖν διὰ τῆς ἑτέρας πίστεως τὴν ἐναντίαν ἐδήλουν, ὥσπερ οὐδεὶς διὰ τοῦ ζώου δηλοῖ τὸν ἄνθρωπον.. ΛΑΤ. Ἐγὼ μὲν οὐδέπω μέχρι καὶ νῦν ἔφθην τα τοιαῦτα μεμαθηκώς· θαυμάζω δὲ νῦν ἤδη τοὺς τὴν προσθήκην ἐξ ἀρχῆς τολμήσαντας, εἰ τοσούτων ὄνο των τῶν κωλυμάτων οὐκ ἠδέσθησαν ὅμως αὐτήν ἐξειπεῖν καὶ τοῖς μετ' αὐτοὺς παραδούναι. Confer eumdem text. apud Cammat. c. 104. Gr. orth. t. II. p. 452, 453.) (α) Vide conc. Ephesini sess. V. Ilard. conc. t. 1, p. 1515 seq. Mansí, t. IV, p. 1347 seq. Que in sequentibus adduntur, sunt: 4• Theodoreti verba de litteris ex Ægypto in Antiochenum patriarcbatum missis, que ville supra apud Gre gorium Constantinopolitanum in Marci confessionem cap. V; 2° Conc. Chalced. Decretum sess. V. (Hard. II, p. 455. "Mansi VII, 118.— Patr. Gr. tom. CII, p. 364, 365.) Hæc hoc loco omissa sunt. et dilucidationem continet, non erit prorsus con_ traria, sive uno, sive multis verbis differat. GR. Miror quomodo non ex verbis eruere tentas sensum loquentium, sed potius verba trahis ad tuum proprium beneplacitum. Nam arbitrari aliud significare id quod contrarium, viri minime sapientis est, et ejus qui neutiquam noverit rerum naturæ verbum cuilibet congruum adaptare. Latius enim patet aliud seu diversum, quam contrarium, el non omne quod a quopiam diversum est, jaun ei est contrarium. Homo, verbi gratia, aliud est specie ab equo, contrarium vero nullo modo. Substantiæ enim nihil est contrarium. Non ergo per aliam fidem significarunt Patres contrariam, sicut nemo per animal significat hominem (c). LAT. Ego quidem hucusque talia nondum didici; miror autem jam eos, qui primitus hanc additionem facere ausi sunt, quod cutn tot essent prohibitiones, tamen non sunt veriti eam eloqui eauque posteris transmittere (c). (c) Provocat breviter ad concilium septimum act. VI, a. 880, et ad spuriam Joannis Vill ad eundem Photium epistolam, ibique prorsus iisdem utitur verbis, quæ in ejus Confessione supra edita, cap. XVI et XVII, leguntur. (d) Nimirum Latinus victas dat manus, ut Ephesin placuit. Eas tamn Græcorum rationes satis infirmas et jam Ferrariæ plerumque refutatas Latini dndum perspectas habuerunt iisque nullu prorsus negotio occurrerunt.