et ab omni ratione alienum. Hic enim maxime om- pontificalis sententia roboris habuisset, non illis nium est ordo servandus. Siquidem perpetua di gniora sunt fluxis, momentaneis, atque caducis. Hinc legislator noster, et Dominus Jesus Christus omnem humanamı sapientiam, cujus Ipse dator est, excedens, optimum gubernandi modum suæ reliquit Ecclesiæ, cum Petro, et per eum successoribus ejus principatum illius tradidit. Tu es, inquit, Petrus, et super hanc petram ædificabo Ecclesiam meam '. Et rursus: Tibi dabo claves regni cœlorum. Et iterum Pasce oves meas, pasce agnos meos. Et alibi: Et tu aliquando conversus confirma fratres tuos. Nec me putetis fratres novam legem introducere, novum dogma docere. Repetite memoria, qui priscas hi storicas, qui conciliorum acta legistis, quantum semper Romanus pontifex super omnem Ecclesiam auctoritatem habuit. Cœlestinus papa primam Ephesinam synodum solus reprobavit, irritavitque, quamvis omnis Orientalis Ecclesia, et ipsi patriar chæ unanimes in ea convenissent. Leonis Magni epistolam Patres Chalcedonenses numerʊ sexcenti, et triginta episcopi instar sacri Evangelii recepo runt, eamque orthodoxæ fidei columnam nomina runt; necnon juxta ejus sententiam, eam, de qua agebatur, terminarunt quæstionem. fidem Patres Alexandrino Constantinopolitanum per imitationem secundi concilii præposuerunt, nec tamen fecisse se aliquid censuerunt, nisi hoc idem Leo confr maret quod ut impetrarent, multis et legationibus, et precibus contenderunt, quibus tamen vir sanctus annuere recusavit; et nisi postea ab alio Romano enim honore, laude ac veneratione prosequimini. Pontifice concessum exstitisset, nullius fuisset sane momenti. Ante hunc Innocentius Romanus pontifex Arcadium et Eudoxiam reges, quod Joannem os aurcum inique de Ecclesia pepulissent, anathemate feriit, et Christianorum communione privavit. Quod certe non fecisset, nisi supra omnem Eccle siam habuisset imperium. Quippe si non fuisset universalis pastor, et pontifex, et communis om nium Christianorum Pater, et magister. Si Con stantinopolitana urbs et imperatores illi, de ejus grege non fuissent, non separasset eos talis pontifex ab unitate, et communione fidelium. Nihil enim attulisset detrimentum, nisi Romano præsuli sub diti exstitissent. Photium deinde Constantinopoli tanam sedem occupantem, qui sanctissimo viro Ignatio ejecto Ecclesiam sibi viribus subegerat, nonne Nicolaus Romanus pontifex fidelium com munione privavit, et restituto Ignatio ab Ecclesia repulit? Qua ratione id egit Nicolaus, nisi quia super omnes Ecclesias potestatein habebat. Post quamı vero vir sanctus Ignatius ad Dominum nii gravit, noune imperatores Constantinopolitani multis, ac crebris precibus in favorem Photii Ro mano pontifici interpellarunt? Nonne Joannes, qui post Nicolaum, et Adrianum universalis Ecclesiæ gubernacula susceperat, in patriarchalem restituit sedem, palliumque illi misit, in quo refulget pon tificis dignitas. Quid tandem hæc omnia præseſe runt, fratres, nisi summam esse Romani pontificis super omnem Ecclesiam auctoritatem, summam potestatem? Hæc igitur omnia cogitantes, hæc cum animi attentione considerantes omnem vanam opi nionem exuite, omne immeritum odium deponite, omne illud de Latinis non rectum judicium in me lius mutate; amplectimini veritatem; integritatem fidei una cum catholica et sancta Romana Ecclesia ipsi quoque maximi existimantes nobiscum con renite. Missos facite eos qui contentionis potius gratia, quam veritatis vana loquentes, vos a recta fide seducant. Pastorem Ecclesiæ Romanæ univer salem Patrem, atque magistrum existimate. Hunc Nos vero quanquam immeritos, tamen gratia Dei per apostolicam sedem et summum pontificem Do minum nostrum, vobis in patriarcham legitime da tum, ut par est, suscipite. Monita nostra tanquam paternas adhortationes audite. Eamdem mecum et sententiam et fidem colite, ut in eodem spiritu et mente credentes, idemque de fide sentientes quan diu hac fungimur vita invicem diligamus, invicem consolemur. Post vero hujus mortalis sarcinæ de positionem eamdem in Christo gloriam obtineamus, et desideratum finem adepti, vita fruamur æterna. Amen. * Matth. xvi, 18. Ibid. 19. * Joan. xxvi, 15-17. * Luc. xx11, 32. (Mabillon, Musæum Italicum, I, 11, 243.) Die Dominica, quinta Julii M CCCC XXXVIIII, in generali congregatione, præsidente in eadem san ctissimo domino nostro domino Eugenio, divina Hujus versionis autographum in thesauro serenissimi Magni Etruriæ Ducis asservatur, cum providentia papa quarto, præsentibus reverendis simis reverendisque Patribus et dominis sanctæ Romanæ Ecclesiæ cardinalibus, patriarchis, archic authenticis litteris unionis, Latinos inter atque Græcos factæ in concilio Florentino. Hanc versio

piscopis, episcopis, abbatibus, doctoribus et ma- sequimur do necessitate. De bac quæstione brevi gistris, tam Latinis quam Græcis, reverendus Pater dominus archiepiscopus Nicænus, suo ac aliorum. Patrum Ecclesiam Orientalem repræsentantium no mine, publice, alta et intelligibili voce exposuit in hæ verba, vel eis in effectu similia. ● Beatissime Pater, vasque reverendissimi Patres et domini kie præsentes. Quoniam in præcedentibus congregatio nibus nostris inter alias differentias nostras ortum est dubium do consecratione sacratissimi sacra menti Eucharistiæ; et aliqui suspicati sunt, vos et Ecclesiam nostram non credere illud pretiosissi nium sacramentum per verba Salvatoris Domini nostri Jesu Christi confici; propter hanc causam assumus coram vestra beatitudine, omnibusque aliis hic astantibus, qui pro parte sanctæ Romanæ Eeclesiæ sunt, ad certificandum vestram beatitu dinem et alios Patres et dominos hic præsentes de hac dubitatione, et dicimus breviter: Nos uses fuisse Scripturis et sententiis sanctorum Patrum, cegnoscentes et animadvertentes fragilitatem hu mani sensus, volumus adhærere sententiis sancto rém Patrum et rationibus, spretis humanis inven tis; qua quidem de re, Pater beatissime, cum in omnibus aliis auctoritatibus Patrum sanctorum usi sumus, etiam his in præsenti dubitatione utimur. Et quoniam ab omnibus sanctis doctoribus Eccle siæ, præsertim ah illa beatissime Joanne Chryso stomo, qui nobis notissimus est, audimus verba Dominica esse illa quæ mutant et transsubstan tiant panem et vinum in corpus verum Christi et sanguinem; et quod illa verba divine Salvatoris omnem virtutem transsubstantiationis habent; nos ipsam sanctissimum doctorem, et illius sententiam nem cum legissemus, illust. Antonium Magliabe cum, quocum tunc eramus, rogavimus, ut ejus nobis copiam fieri pro sua in nos humanitate cu rarel. Id quod diligentissime præstitit, adhibito viro clarissimo Gastruzzio, qui illud ipsum autogra phum peritissime imitatus est. Prædicta Græcorum confessio non levis est momenti ad persuadendam Græcorum de Eucharistia fidem, de qua tot el tantæ controversiæ a Calvinistis nuper excitatæ sunt. Confessio hæc duas habet partes, nempe consecrationem verbis Christi Domini confici, non precibus illis, quæ post verba sacra fiunt a Græcis atque his verbis panem et vinum in Christi corpus et sanguinem mutari et transsubstantiari. Etsi vero de priori assertione aliqua fuit concertatio inter Bessarionem Nicænum episcopum superioris for nulæ præconem, interque Marcum Ephesinum;, nulla tamen prorsus inter eos de posteriori disce ptatio agitata est. Id patet ex oratione Bessarionis tuto cardinalis de Eucharistia: qua in orationé camdem doctrinam, que in superiori. Confessione proposita est, egregie tuetur adversus contra sen tientes, in primis contra Marcum Ephesinum: cujus objecta, ex dictis Nicolai Cabasilæe desumpta, refel Jit: Ex quibus manifeste intelligitur, in illa con roversia nequaquam litem fuisse de transsubstan (latione, quam uterque pro indubitata. Græcorum ductrina habebat: sed de verbis, quibus consecratio perficitur. Præmissa vero Græcorum confessio, co imajoris est momenti, quod Bessarion illam, com probantibus flis Græcis, uno forsan excepto Marco Lphesino, qui ejus perpetuus adversarius exstitit, ter diximus et sufficienter, et vestram beatitudi nem de nostra intentione certam reddimus. Arnol DUS notarius. Ego Nicolaus Sagudineus Euripontinus, emnium suprascriptorum verborum interpres, et de Græco in Latinum traductor, fateor omnia sic ad litteraı per prædictum dominum Nicænum, modo at supra, Grace dicta fuisse, el a me fideliter in Latinum conversa. In cujus rei testimonium at fidejussionem requisitus bic manu propria scripsi, et in hanc redegi formam. Florentiæ, die xxvii mensis Augu sti, anno Dominicæ Nativitatis cccc xxxvIII. Ar NOɛdus notarius. Quod et ego Bartholomæus Joannes de Lyd, clericus Leodiensis diocesis, publicus apostolica et imperiali auctoritatibus ac sacri Florentini ycume nici concilii notarius, quia prædictorum verborum prolationi, expositioni, confessioni, omnibusque aliis et singulis præmissis una cum præfatis reve rendissimis reverendisque Patribus et cunnotario infra scripto interfui, eaque sic feri vidi et audivi; idcirco hoc præsens publicum instrumentum per præfatum interprotem fidelter de Græco in Lati num traductum subscripsi, signoque et nomine meis solitis et consuetis signavi rogatus et requi situs in testimonium præmissorum. Et ego Arnoldus Liudolphi de Bevervoych, cleri cus Trajectensis diocesis, publicus apostolica et imperiali auctoritatibus notarius, quia verborum prædictorum prolationi et confessioni, omnibusque aliis præmissis, dum, sicut præmittitur, per seve rendissimum Patrem dictum archiepiscopum Nicæ num agerentur, proponerentur, et fierent, una in frequenti concilio exposuit, cum nondum esset cardinalis. Hujus porro confessionis mentio fit in ipsis concilii Actis, cap. x (Conc. Lab. t. XHI, col. 491), paulo ante mortem Josephi patriarchæ: ubi utrumque, nimirum et verba consecrationis, et transsubstantiatio, disertis verbis astruitur. Deinde post recitatam ejusdem mortem illud ipsum denuo repetitur. Cæterum quod attinet ad Patres Græcos, maxime Chrysostomum, quorum sententiam sequi se in prædicta formula Græci per Bessarionem confitentur; corum testimonia refert idem Bessa rion in prælaudata oratione de Eucharistia. Chry Bostomi loca citantur ex homilia xxxit super Mat theum, ex xxvII super primam ad Corinthios, ex homilia de proditione traditoris, et sacramentorum traditione. Haud scio an Nicolaus ille Sagudineus Euripon tius, qui superiorem Confessionem Latine vertit, idem sit atque Nicolaus Euboicus, de quo ita scri bit Matthæus Palmerius in libro de Temporibus ad annum 1439: Nicolaus Euboicus, Latinæ et Græcæ lingua atque elegantiæ princeps laudatissimus habe tur: qui in frequenti concilio medius assistens, multis et eruditis viris audientibus, me quoque teste vidente audienteque, disputantium verba atque sen tentias, tum Græce, tum Latine prolatas, mira cele ritate ultro citroque in utramque linguam fubelíssime et summo ornatu reddebut. Ita. ille, qui eodem in loco Ambrosium, Camaldulensis ordinis abbatem generalem, in concilio item clarum fuisse subjun gil.