PG 18Alexander Alexandrinus
Alexander, Bishop of Alexandria
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.

NoticeNotitia

col. 525–526page 1 of 43

rito futilem Gelasii Cyziceni Diobolaris pawcov auctoritatem opposuerim, qui Alexandrum istum hoc tempore CP. Ecclesiæ necdum præfuisse affir mat; quemque paulo post Nicæno concilio priva tum adhuc presbyterum pro Metrophane extrema senectute confecto interfuisse scribit. Cujus fidem incerti quoque auctoris narratio de cccxv Nicæni concilii Patribus sequitur, quæ in Historia sancto rum Lipomani exstat; cujus exemplar ex regio co dice in Galliis aliquando me transcripsisse memini. Hæc, inquam, tanti non sunt, ut Theodoriti alio rumque meliorum auctorum fidem apud nos ele vent. Hactenus Holstenius. Neque abs re fuerit consulere Montfauconium, qui erudite admodum inquirit (i), quid sit hac ipsa in epistola (j) tóμos sive tomus ille, quem episcopis per orbem subscri bendum Alexander Alexandrinus ad Alexandrum Byzantium misit. tissimum præsulem cum iis quas ad ipsum re- circulum missa ostendam. Neque ego hic Theodo scripserunt episcopi per singulas urbes constituti, pro catholicæ sententiæ defensione in unum volu men congessisse, præter Socratem (a) testatur So zomenus (b). At ex omnibus epistolis quas Alexan drum perscripsisse tradit antiquitas, duæ tantum modo integræ hodie superant; quibus accedit ejusdem Alexandri brevis allocutio de Arii et sociorum de positione ad presbyteros et diaconos Alexandriæ et Mareolae. Epistolarum itaque prior quam Theodo rito acceptam referimus (c), homonymo Alexandro Constantinopolitano episcopo inscribitur. Hanc vero epistolam post celebratam synodum Alexandrinam fuisse exaratam, ex iis compertum habemus quæ sub initium occurrunt. Sic enim sanctus Pater (d) Ac nos quidem, inquit, cum ea quæ vitæ ipso rum (Arianorum) ac nefariis conatibus competunt, serius propter ipsorum latebras deprehendissemos; communi omnium suffragio ex cœtu Ecclesiæ quæ Christi divinitatem adorat, eos ejecimus. › Præter ea, ut observat cl. Valesius, ex alio ejusdem epi stolæ loco (e) discimus eam scripsisse Alexandrum ante illam quam ad omnes Ecclesias direxit. Siqui dem eo loci sic loquitur beatus antistes: ‹ Nescio quo modo ordinati in Syria tres episcopi, illis (Aria nis) consentiendo, eos ad pejora incitant. › Intelli git nimirum, ait vir criticus Eusebium Cæsareæ Palæstinæ episcopum, Theodotum Laodiceæ et Paolinum Tyri hos enim anathemate damnatos fuisse a nostro præsule Alexandrino testatur Arius in epistola ad Eusebium Nicomediensem episcopum, quam recitat Theodoritus (g). Cujus quidem Nico mediensis episcopi mentionem facere haud omisis set Alexander in hac ad cognominem Alexandrum epistola, si eam loco posteriore scripsisset. IV. Cæterum ad ejusdem epistolæ inscriptionem quod attinet, præter ea quæ ad illam ex Pagio et Baluziɔ adnotavimus, sententiam Holstenii viri do clissimi huc adducere juverit. Sic igitur ille (h) Cum in hac epistola, non unum aliquem, sed plures subinde alloquatur Alexander;.... mihi fixa hæc sedet sententia, non privatam aliquam sive tractatoriam hanc epistolam esse, sed circularem ac generalem, missam ad diversos Europæ episco pos. Quod nemo facile negaverit, qui hujus episto læ partem extremam, et ecclesiasticarum epistola rum formam modumque non plane ignoret…………. Non ut Alexandro Constantinopolitano episcopo hanc epistolam scriptam negem; sed ut ad alios quoque vicinos episcopos, vel in regia urbe negotiorum causa tum versantes, ejusdem quoque exempla per (a) Socr. I. c. sub fin. (b) Sozom. Hist. eccl. lib. 1. cap. 1, sub fin. (c) Theodor. Hist. eccl. lib. 1, cap. 4. (d) Alex. Epist. 1, § 2. (e) Id. ibid., § 9. Vales. ad Theodor. Hist. eccl., pag. 16, note 2, elit. Cantabr. 1720. (g) Theodor. Hist. eccl. lib. 1, cap. 5. (h) Holsten. ad calcem Theodor. Vales. dissert. 1, V. De reliquis duobus litterarum monumentis quæ superius excipiunt, cum ea sint ex præclara Athanasianorum editione descripta, præstat pro plerea ipsummet celeberrimum editorem ita de iis præloquentem audire (k): ‹ Edimus, inquit, Kaðal peσir seu Depositionem Arii et sociorum, ita scili cet nuncupatam in codice Regio unde ea desumpta est; licet proprie nihil illa sit aliud nisi oratio qua Alexander archiepiscopus accitos Alexandrinos Mareoticosque presbyteros atque diaconos, coram hortatur, ut encyclicam suam epistolam qua nar ratur Arii sociorumque damnatio, muniant suffra gio suo atque subscriptione. Hoc opusculum antea ineditum V. C. Cotelerius suis ad PP. primi sæculi notis inseruit ne scilicet prorsus interiret. Sed cum extra proprium locum ibi positum sit, huc visum est adjicere, cum præsertim implicatissimis Arianorum exordiis haud parum lucis afferat. Huic adjungimus encyclicam Alexandri episto lam, quæ ita præcedenti Depositioni cohæret, ut nullatenus debeat ab ea segregari: quare operæ pretium fuit illas invicem sejunctas hic copulare, prout in eodem Regio codice jacent. Habetur hæc epistola apud Socratem (m), sed multis mendis re spersa, desideranturque ibi Alexandrini cleri sub scriptiones. Item legitur illa apud Gelasium (n) cum subscriptionibus, sed mendis etiam obsita: sub scriptionesque adeo mutilæ sunt, ut necessum prorsus fuerit novam ejus editionein parare, ut inspicienti cuique palam erit. Narrat hic Alexander res gestas in exortu Arianæ hæresis, inque Arii et sectatorum damnatione; monetque episcopos ne pag. 606, edit. Cantabr. (i) Montfauc. præfat. ad tom. II Collect. PP. Gra c., animadv. 6. pag. 20. (j) Alex. Epist 1, § 14. (k) Montfauc., Opp. Athan., tom. I, part. 1, pag. Cotel. ad Const. apost. lib. vin, cap. 28. (m) Socr. Hist. eccl. lib. 1, cap. 6. (n) Gelas. Cyz. Hist. conc. Nic. lib. 11, cap. 3.

col. 527–528page 2 of 43
PG 18:527με προπαρασκευή, Τρεπτῆς γὰρ φύσεώς ἐστι γενητὸς, καὶ τρεπτός τρεπτῆς γὰρ φύσεώς εστι. γενητὸς καὶ τρεπτὸς ὑπάρχων, Συναναλαμβάνοντες τῇ τῶν ἁπάντων κτίσει καὶ τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ,
col. 529–530page 3 of 43
PG 18:529Οἷς ἀκολούθως καί πρὸς τὴν ὁμοουσιότητα καὶ συναϊδιότητα, φασιν αὐτὸν τρεπτῆς εἶναι φύσεως, ἀρετῆς τε καὶ ῶν γὰρ τὸ εἶναι ἀπὸ τροπῆς ἤρξατο, ταῦτα τῇ τροπῇ ὑποκείσεται πάντως, ἡ φθειρόμενα, ἢ κατὰ προαίρεσιν αλλοιούμενα. ἀρετῆς καὶ κακίας δεκτικόν Τροπῆς γνώρισμα, τὸ τὰ καλὰ καὶ τὰ κακὰ λαμβάνειν εἰς ἔννοιαν εἰς ἐστι τῶν ποιημάτων; και ίσος εἶναι τῶν δι' αὐτοῦ γενομένων; πῶς δύναται εἷς καται ἴσος εἶναι τοῖς δι᾿ αὐτοῦ γενομένοις, τοῖς πᾶσιν ἴσον εἶναι τῶν λογικῶν καὶ τοῖς πᾶσιν ἴσον εἶναι, τοῖς πᾶσι συναρι ἀνεπίγραφος Ελληνικωτάτην
col. 531–532page 4 of 43
PG 18:531παρὰ τὴν ἡμετέραν μίαν ψυχῆς πρόθεσιν τὴν μοχθηράν πρόθεσιν εἰς τὴν προκειμέ τὴν αὐτοῖς ἡδονήν. προκειμένην, Μή τις αὐτῶν τολμήσῃ, καὶ ταῖς ὑμε τέραις παροικίαις ἐπιβῆναι. την σωτήριον Χριστοῦ οἰκονομίαν καὶ δι' ἡμᾶς ταπείνωσιν, Τὴν γοῦν Ἑλλήνων τε καὶ Ἰουδαίων ἀσεβὴ περὶ Χρι στοῦ δόξαν κρατύναντες, τὸν παρ' αὐτῶν ἔπαινον ὡς ἔνι μάλιστα θηρῶνται. παρ' εὐόλισθον καὶ σφαλερόν καὶ εὐπαράγωγον τὸ τῶν γυναικῶν γένος.
col. 533–534page 5 of 43
PG 18:533γυναικάρια άτακτα ἀπὸ παντὸς ἀδελφοῦ ἀτάκτως περιπα "Ατακτός ἐστιν ὁ δίχα τάξεως καὶ τῶν τοῦ Θεοῦ νόμων περιπστῶν. περὶ ἰσαγγέλου πολιτείας Φασὶ δὲ τὰς εἰς τὸ χηρικόν τεταγμένας Μανθανέτωσαν πρῶτον, τὸν ἴδιον οὐ τὰς οιασδήποτε, ἀλλὰ τὰς διακόνους διακόνους δια Χήρας τε ὠνόμασε, καὶ τού των τὰς ἔτι γραοτέρας πρεσβύτιδας, οὐδαμοῦ δὲ ἔνγαμοι καὶ ύπανδροι,
col. 535–536page 6 of 43
PG 18:535καὶ αὗται δὲ μονόγαμοι ἐγκρατευ ; ἢ χηρεύσασαι ἀπὸ μονογαμίας, 18,: Τὰς συνερχομένας παρ θένους τισὶν, ὡς ἀδελφὰς ἐκωλύσαμεν μέντοι τῶν συνεισάκτων, λόγος πολὺς ἐγένετο κατὰ διαφόρους καιρούς. επείσακτον συνείσακτον τὴν ἀντὶ νομίμου γυναικός συνεισαχθεῖσαν καὶ συνοικοῦσαν τιν: πορνικῶς, πᾶσαν γυναῖκα συνοικοῦσαν τινι ἀλλοτρίαν πάντως, κἂν ἀνύποπτος ἐστι, συνεισάκτους επεισάκτους,
col. 537–538page 7 of 43
PG 18:537ἀδελφὴν γυναῖκα Αἱ εὔποροι γυναῖκες πιστεύουσαι ἠκολούθουν ἐνίοις τῶν ἀποστόλων, εἰς τὰς ἀναγκαίας αὐτῶν χρείας χορηγοῦσαι, ὡς αὐτοὺς λοιπὸν ὄντας περὶ τούτου ἀμερίμνους, μόνῳ τῷ κηρύγματι άπασχο τὸ συνεισάγειν, συνεισάγειν ἑαυτοῖς γυναῖκα ἐξέπεσον, παρεισάκτους ψευδαδέλφους, τὰς ἐπεισάκτους άτακτα γυναικάρια τῶν συνεισάκτων σχήματι μὲν εἰρήνης καὶ ἑνώσεως ἀξίωσιν ὑποκρινομένους. ἀξίωσιν οἱ ἐπ' ἀξιώσεως, ἀξίωσιν βούλημα, ? Οὐ γάρ πως ὁ Λόγος τὸ ποιοῦν τοῖς γενομένοις τῆς αὐτῆς εἶναι φύσεως διορίζεται. μὲν ἦν ἐν ἀρχῇ, ὁ Λόγος, παρενθέσει
col. 539–540page 8 of 43
PG 18:539τοῦ παντὸς, εἰ γέγονεν ἢ ἀγενές ἐστιν. εἰ γενητὸς ἢ ἀγένητος ὁ κόσμος. ώλεθρον εἶναι καὶ ἀγένητον, εἶ σὺ, ἐγὼ σήμερον γεγέννηκά σε ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἓν, ὦ γέγονεν. Αὐτός εἶπεν, καὶ ἐγενήθη ἀγέννητος, ἀγένητος. ἀγένητος, ἀγέννητος. τὸ τῆς υἱοθεσίας λαβόντες πνεῦμα. τὸ ἦν, ὑπεραίρειν τῆς γενητῶν, που γεννητῶν ος ἀπὸ τοῦ γεννᾶσθαι, ἀπὸ τοῦ γίνεσθαι Γένεσις γενη τοῦ Δημιουργού πρόοδον cος: Τὸ γενέσθαι καὶ τὸ ποιεῖσθαι λέξει μὲν οὐ ταυτὸν, ἔργῳ δὲ ταυτόν. Γέννησις προβολὴ ἀπὸ τοῦ νητῶς γινόμενον, γεννητῶς εἶναι γεννωμένων, τῶν γινομένων, τὸ γενητὸν καὶ γεννητόν
col. 541–542page 9 of 43
PG 18:541Οὐδὲ τὰς τῇ ὑποστάσει δύο φύσεις μίαν εἶναι σαφηνίζων. Οὐδὲ τὰς τῇ ὑποστάσει δύο φύσεις μίαν εἶναι σαφηνίζων, ἄλλων ἰητρὸς αὐτὸς ἕλκεσι βρύει; τῆς φύσεως τοῖς γενομένοις. σεις τὴν μίαν είναι σαφηνίζων, φύσεως, τῇ ὑποστάσει φύσεις ὑποστά
col. 543–544page 10 of 43
PG 18:543τὴν ἰδιότροπον ιδιότροπον ὑπόστασιν νεωτέραν ἔχειν τῆς ὑποστάσεως καὶ ὑποστάσεως γένεσιν, ἀνεκδιήγητον Τὴν γενεὰν αὐτοῦ τίς διη τὰς τῇ ὑποστάσει δύο φύσεις, σμα φωτὸς ἀϊδίου, καὶ ἔσοπτρον ἀκηλίδωτον τῆς τοῦ Θεοῦ ἐνεργείας, καὶ εἰκὼν τῆς ἀγαθότητος Ωσπερ δι' ἐσόπτρου ἀκηλιδώτου, καὶ ἐμψύχου θείας εἰκόνος αὐτοῦ θεωρουμένου τοῦ Πατρός. όπτρου ἀκηλιδώτου καὶ ἐμψύχου, θείας εἰκόνος αὐτοῦ θεωρουμένου τοῦ Πατρός. ζῶντα Λόγον ἀπὸ ζῶντος Πατρὸς τῆς γεννητικῆς ὁμοουσιότητος, διὰ χρωμάτων εικαζομένη,
col. 545–546page 11 of 43
PG 18:545ἀνομοούἔμψυχον θείαν εἰκόνα τοσοῦτον τὸν Θεὸν τοῦ Λόγου διαφέρειν, ὅσον καὶ ἄνθρωπος τῆς ἑαυτοῦ εἰκόνος διαφέρειν δοκεῖ οἱονεὶ ἄψυχον καὶ ἄζωον, ἄψυχος, ἀλλὰ Πατρός χαρακτηρίζουσα γένος Οὐχ ὡς ἀψύχῳ ὕλῃ, ἀλλ' ὡς ἐν Υἱῷ ζῶντι μεμορφωμένην. ὡς καὶ ὁ Υἱὸς δύναται ἔμψυχός ποτε εἰκὼν ἰδίου Πατρὸς λεχθῆναι σώζει τοῦ μόνου Θεοῦ τὴν ἔμψυχον καὶ ζῶσαν νοεράν εἰκόνα, κατὰ πάντα τῷ Πατρὶ παρωμοιωμένην· Ει έμψυχος εἰκὼν Θεοῦ Βιβλιοθήκη ἔμψυχος καὶ περιπατοῦν μουσεί Κόσμος ἀρετῆς ἁπάσης, ἢν τό γε ἁρμονικώτερον εἰπεῖν, ἀρετή τις ἔμψυχος ἔμψυχα? τὴν τῶν λογικῶν φύσιν τὴν γενητήν φύσιν, ἡ τῶν λογικῶν φύσις, τῶν λογικῶν ἀλλὰ καὶ πάσαις ταῖς κρείττοσιν ἢ καθ' ἡμᾶς δυνάμεσι,
col. 547–548page 12 of 43
PG 18:547'Αλεξάνδρου ἐπισκόπου Αλεξανδρείας ευτολὴ πρὸς 'Αλέξανδρον ἐπίσκοπον Κωνσταντινουπόλεως β Κωνσταντίνου πόλεως. Αρειος γοῦν καὶ ᾿Αχιλλᾶς. Ο μὲν γὰρ αὐτοῖς τούτοις ἐγκαλῶν. 1. Τῷ τιμιωτάτῳ ἀδελφῷ, καὶ ὁμοψύχω ᾿Αλέξανδρον, Αλέξανδρος ἐν Κυρίῳ χαίρειν. Η φίλαρχος τῶν μοχθηρῶν ἀνθρώπων καὶ φιλάργυρος πρόθεσις, ταῖς δοκούσαις ἀεὶ μείζοσι παροικίαις πέφυκεν ἐπιβουλεύειν, διὰ ποικίλων προφάσεων τῶν τοιούτων ἐτιτιθεμένων τῇ ἐκκλησιαστικῇ εὐσε δείᾳ. Οιστρηλατούμενοι γὰρ ὑπὸ τοῦ ἐνεργοῦντος ἐν αὐτοῖς διαβόλου, εἰς τὴν προκειμένην αὐτοῖς ἡδονὴν, πάσης εὐλαβείας ἀποσκιρτήσαντες, πατοῦσι τὸν τῆς κρίσεως τοῦ Θεοῦ φόβον. Περὶ ὧν ἀναγκαῖον ἦν μοι τῷ πάσχοντι, δηλῶσαι τῇ ὑμετέρᾳ εὐλαβείᾳ, ἵνα φυλάττησθε τοὺς τοιούτους, μή τις αὐτῶν τολμήσῃ καὶ ταῖς ὑμετέραις παροικίαις ἐπιβῆναι, ἤτοι (Γ. εἴτε) δι' ἑαυ τῶν, εἴτε δι' ἄλλων ἱκανοὶ γὰρ ὑποκρίνασθαι πρὸς ἀπάτην οἱ γόητες· ἢ διὰ γραμμάτων ψευδῶς κεκομψευμένων, καὶ δυναμένων ὑφαρπάσαι τὸν ἁπλῇ πίσ στει καὶ ἀκεραίῳ προσεσχηκότα. "Αρειος γοῦν καὶ ᾿Αχιλλᾶς συνωμοσίαν έναγχος ποιησάμενοι, τὴν Κολλούθου φιλαρχίαν πολὺ χεῖρον ἢ ἐκεῖνος ἐζήλωσαν. Ο μὲν γὰρ αὐτοῖς τούτοις ἐγκαλῶν τῆς

Letters on the Arian Heresy and the Deposition of AriusEpistolae de Ariana haerese deque Arii depositione

col. 549–550page 13 of 43
Epistolæ de Ariana hærese deque Arii depositione
PG 18:549ἑαυτοῦ μοχθηρᾶς προαιρέσεως εὗρε πρόφασιν· οἱ δὲ τὴν ἐκείνου Χριστεμπορείαν θεωροῦντες, οὐκ. ότι τῆς Ἐκκλησίας ὑποχείριοι μένειν ἐκαρτέρησαν ἀλλ' ἑαυτοῖς σπήλαια λῃστῶν οἰκοδομήσαντες, άδια λείπτως ἐν αὐτοῖς ποιοῦνται συνόδους, νύκτωρ τε καὶ μεθ' ἡμέραν ἐν ταῖς κατὰ Χριστοῦ καὶ ἡμῶν διαβολαῖς ἀσκούμενοι. Οἱ πάσης τῆς ἀποστολικῆς εὐσεβοῦς δόξης κατηγοροῦντες, Ἰουδαϊκῷ προσχή κατι Χριστομάχον συνεκρότησαν εργαστήριον, τὴν θεότητα τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν ἀρνούμενοι, καὶ τοῖς ὅτιν ἴσον εἶναι κηρύσσοντες. Πᾶσάν τε αὐτοῦ τῆς σωτηρίου οικονομίας καὶ δι᾿ ἡμᾶς ταπεινώσεως φωνὴν ἐκλεξάμενοι, ἐξ αὐτῶν συναγείρειν πειρώνται τῆς ἀσεβείας ἑαυτῶν τὸ κήρυγμα, τῆς ἀρχῆθεν θεό τητος αὐτοῦ καὶ παρὰ τῷ Πατρὶ δόξης ἀλέκτου τοὺς λόγους ἀποστρεφόμενοι. Τὴν γοῦν Ἑλλήνων τε καὶ Ἰουδαίων ἀσεβὴ περὶ Χριστοῦ δόξαν κρατύνοντες, τὸν παρ' αὐτῶν ἔπαινον ὡς ἔνι μάλιστα θηρῶνται· πάντα μὲν ὅσα καθ᾿ ἡμῶν παρ' αὐτοῖς γελᾶται πραγματευόμενοι· στάσεις δὲ ἡμῖν καθ᾿ ἡμέραν καὶ διωγμοὺς ἐπεγείροντες. Καὶ τοῦτο μὲν, δικαστήρια συγκροτοῦντες, δι' ἐντυχίας γυναικαρίων ἀτά Στων 2 επάτησαν· τοῦτο δὲ, τὸν Χριστιανισμὸν δια σύροντες, ἐκ τοῦ περιτροχάζειν πᾶσαν ἀγυιάν ἀτέμνως τὰς παρ' αὐτοῖς νεωτέρας. Ἀλλὰ καὶ τὸν ἀφληκτον τοῦ Χριστοῦ χιτῶνα, ἂν οἱ δήμιοι διελεῖν οὐκ ἐβουλεύσαντο, αὐτοὶ σχίσαι ἐτόλμησαν. Η. Ἡμεῖς μὲν οὖν, & καὶ τῷ βίῳ αὐτῶν καὶ τῇ ἐνοσίῳ ἐπιχειρήσει πρέπει, διὰ τὸ λανθάνειν, βρα δέως ἐπιστήσαντες, παμψηφεί τῆς προσκυνούσης Χριστοῦ τὴν θεότητα Εκκλησίας ἐξηλάσαμεν Επεχείρησαν δὲ περιδρομαίς χρώμενοι καθ᾿ ἡμῶν, παρεκβαίνειν πρὸς τοὺς ὁμόφρονας συλλειτουργούς, σχήματι μὲν εἰρήνης καὶ ἑνώσεως ἀξίωσιν ὑποκρινόμενοι· τὸ δὲ ἀληθὲς, συναρπάσαι τινὰς αὐτῶν εἰς τὴν ἰδίαν νόσον διὰ χρηστολογίας σπουδάζοντες· καὶ στωμυλώτερα γράμματα παρ' αὐτῶν αἰτοῦντες, ἵνα παραναγινώσκοντες αὐτὰ τοῖς ὑπ' αὐτῶν ἠπατημένας, ἀμετανοήτους ἐφ᾽ οἷς ἐσφάλησαν κατασκευάζωσιν, ἐπιτριβομένους εἰς ἀσέβειαν, ὡς ἂν συμψήφους αὐτοῖς καὶ ὁμόφρονας ἔχοντες ἐπισκόπους. Οὐχ ἅπερ τοῦν παρ' ἡμῖν πονηρῶς ἐδίδαξαν τε καὶ διεπράξαντο, ὁμολογοῦσιν αὐτοῖς, δι᾽ ἃ καὶ ἐξώσθησαν Τὴν ἐκείνου Χριστεμπορείαν. Χριστέμπορον Δόξης ἀλέκτου. ἀλήκτου. παρὰ τῷ Πατρί, παρὰ τοῦ Πατρός. Δι' ἐντυχίας γυναικαρίων. εντυχία Παμψηφεί...τῆς Ἐκκλησίας, ἐξηλάσαμεν. Εν
col. 551–552page 14 of 43
PG 18:551ἀλλ' ή σιωπῇ ταῦτα παραδιδόασιν, ἢ πεπλασμένοις λόγοις καὶ ἐγγράφοις ἐπισκιάζοντες ἀπατώσιν. Πειθανωτέραις γοῦν καὶ βωμολόχοις ὁμιλίαις τὴν φθοροποιὸν αὐτῶν διδασκαλίαν ἐπικρύπτοντες, συν αρπάζουσιν τὸν εἰς ἀπάτην ἐκκείμενον, οὐκ ἀπο εχόμενοι καὶ τοῦ παρὰ πᾶσι συκοφαντεῖν τὴν ήμε τέραν εὐσέβειαν. Οθεν καὶ συμβαίνει τινὰς τοῖς γράμμασιν αὐτῶν ὑπογράφοντας, εἰς Ἐκκλησίαν εἰσδέχεσθαι· μεγίστης, ὡς οἶμαι, διαβολῆς ἐπικειμένης τοῖς τοῦτο τολμῶσι συλλειτουργοῖς, τῷ μήτε τὸν ἀποστολικὸν κανόνα τοῦτο συγχωρεῖν, ἀλλὰ καὶ ὑπεκκαίειν τὴν ἐπ' αὐτοῖς διαβολικὴν κατὰ Χριστοῦ ενέργειαν. Διὸ δὴ καὶ οὐδὲν μελλήσας, ἀγαπητοί, δηλῶσαι ὑμῖν τὴν τῶν τοιούτων ἀπιστίαν ἐμαυτὸν διανέστησα, λεγόντων ὅτι ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ γέγονεν ὕστερον ὁ πρότερον μὴ ὑπάρ χων, τοιοῦτος γενόμενος ὅτε καί ποτε γέγονεν, οἷς καὶ πᾶς εἶναι πέφυκεν ἄνθρωπος. Πάντα γάρ, φασίν, ὁ Θεὸς ἐξ οὐκ ὄντων ἐποίησε, συναναλαμβάνοντες τῇ τῶν ἁπάντων λογικῶν τε καὶ ἀλόγων κτίσει καὶ τὴν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ. Οἷς ἀκολούθως καὶ φασὶν αὐτὸν τρεπτῆς εἶναι φύσεως, ἀρετῆς τε καὶ κακίας ἐπισ δεκτικόν· καὶ τῇ ἐξ οὐκ ὄντων ὑποθέσει, καὶ τὰς θείας τοῦ εἶναι αὐτὸν ἀεὶ συναναιροῦντες Γραφάς, αἳ τὸ ἄτρεπτον τοῦ Λόγου, καὶ τὴν θεότητα τῆς Σοφίας τοῦ Λόγου σημαίνουσιν, ἅ ἐστιν ὁ Χριστός. ΙΙΙ. Δυνάμεθα γοῦν καὶ ἡμεῖς, φασὶν οἱ ἀλάστορες, υἱοὶ γενέσθαι Θεοῦ, ὅπερ κἀκεῖνος. Γέγραπται γάρ Υιούς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα. Ἐπιφερομένου δὲ αὐ τοῖς τοῦ λέγοντος ἑξῆς τοῦ ῥητοῦ. Αὐτοὶ δέ με ήθέ τησαν, ὅπερ οὐ φυσικόν ἐστιν τῷ Σωτῆρι, έντι τῆς φύσεως ἀτρέπτου, πάσης εὐλαβείας ἑαυτοὺς ἐρημώσαντες, τοῦτό φασι προγνώσει και προ θεωρίᾳ περὶ αὐτοῦ εἰδότα τὸν Θεὸν, ὅτι οὐκ ἀθετήσει, ἐξειλέχθαι αὐτὸν ἀπὸ πάντων. Οὐ γὰρ φύσει καὶ κατ' ἐξαίρετον τῶν ἄλλων υἱῶν ἔχοντά τι· οὔτε γὰρ φύσει υἱός τις ἐστὶν τοῦ Θεοῦ, φασίν· οὔτε τινά ἔχοντα ιδιότητα πρὸς αὐτὸν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν τρεπτής τυγχάνοντα φύσεως, διὰ τρόπων ἐπιμέλειαν καὶ ἄσκησιν μὴ τρεπόμενον ἐπὶ τὸ χεῖρον, ἐξελέξατο· ὡς εἰ καὶ Παῦλος τοῦτο βιάσαιτο και Πέτρος, μηδὲν δια φέρειν τούτων τὴν ἐκείνου υἱότητα· εἰς παράστασιν δὲ τῆς φρενοβλαβούς ταύτης διδασκαλίας, καὶ ταῖς Γραφαῖς ἐμπαροινοῦντες, καὶ παρατιθέμενοι τὸ ἐν Οὐ φυσικόν. Αφύσικον Ερημώσαντες τοῦτό φασι. οὔτε τινὰ ἔχοντα ιδιότητα πρὸς αὐτὸν, ἀλλὰ καὶ αὐτὸν τρεπτῆς τυγχάνοντα φύσεως. Ψαλμοῖς περὶ Χριστοῦ ῥητὸν, οὕτως ἔχον· ἠγάπησας δικαιοσύνην, καὶ ἐμίσησας ἀδικίαν· διὰ τοῦτο ἔχρισέ σε ὁ Θεός σου ἔλαιον ἀγαλλιάσεως παρὰ τοὺς μετόχους σου.
col. 553–554page 15 of 43
PG 18:55317. Περὶ μὲν οὖν ὅτι ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, οὔτε ἐξ οὐκ όντων γεγένηται, οὔτε ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν, αὐτάρκης παιδεῦσαι Ἰωάννης ὁ εὐαγγελιστής, γράφων οὕτως περὶ αὐτοῦ· Ὁ μονογενής Υιός, ὁ ὢν εἰς τὸν κόλ πον τοῦ Πατρός. Προνοούμενος γὰρ ὁ θεῖος δεικνύ και διδάσκαλος, ἀλλήλων αχώριστα πράγματα δύο, τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱόν, ὄντα αὐτὸν ἐν τοῖς κόλποις τοῦ Πατρὸς ὠνόμασεν. ᾿Αλλὰ γὰρ καὶ ὅτι τοῖς ἐξ οὐκ ὄντων γενομένοις ὁ Λόγος τοῦ Θεοῦ οὐ συναριθμεῖται, πάντα δι' αὐτοῦ γεγονέναι ὁ αὐτός φησιν Ἰωάννης. Τὴν γὰρ ἰδιότροπον αὐτοῦ ὑπόστασιν ἑδή λωσεν εἰπών· Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, καὶ ὁ Λόγος ἦν πρὸς τὸν Θεὸν, καὶ Θεὸς ἦν ὁ Λόγος· πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἐν 8 γέγονεν Εἰ γὰρ πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, πῶς ὁ τοῖς γενομένοις τὸ εἶναι χαρισάμενος, αὐτὸς ποτὲ οὐκ ἦν; Οὐ γάρ πως ὁ Λόγος τὸ ποιοῦν, τοῖς γενομένοις τῆς αὐτῆς εἶναι φύσεως διορίζεται· εἶχε αὐτὸς μὲν ἦν ἐν ἀρχῇ, πάντα δὲ δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ ἐξ οὐκ ὄντων ἐποίησεν. Εναντίον γὰρ δοκεῖ τοῖς ἐξ οὐκ ὄντων γενομένοις τὸ ὂν, καὶ ἀφεστηκός σφό δρα. Τὸ μὲν γὰρ, μεταξύ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ οὐδὲν δείκνυσιν εἶναι διάστημα, οὐδ᾽ ἄχρι τινὸς ἐννοίας τοῦτο φαντασιῶσαι τῆς ψυχῆς δυναμένης. Τὸ δὲ ἐξ οὐκ ὄντων δημιουργεῖσθαι τὸν κόσμον, νεωτέραν ἔχει τῆς ὑποστάσεως καὶ πρόσφατον την γένεσιν, ὑπὸ τοῦ Πατρὸς διὰ τοῦ Υἱοῦ πάντων εἰληφότων τὴν τοιαύτην οὐσίωσιν. Μακρὸν γοῦν θεωρήσας τοῦ Θεοῦ Λόγου, τὸ ἦν, καὶ ὑπεραῖρον τῆς τῶν γεννητῶν διανοίας εὐλαβέστατος Ιωάννης, γένεσιν αὐτοῦ καὶ ποίησιν ἀπηξίωσεν εἰπεῖν, οὐδὲ ταῖς ὁμοστοίχοις συλλαβαῖς τὸ ποιοῦν τοῖς γιγνομένοις ὀνομάσαι τολμήσας. Οὐχ ὅτι ἀγέννητος ἦν· ἐν γὰρ ἀγέννητον ὁ Πατήρ ἀλλ' ὅτι τῆς ἐξεσμένης τῶν εὐαγγελιστῶν, τάχα δὲ καὶ ἀγγέλων καταλήψεως ὑπερέκεινά ἐστιν ἡ τοῦ μονογενοῦς Θεοῦ ἀνεκδιήγητος ὑπόστασις. ν. Εἰς εὐσεβεῖς οὐκ οἶμαι λογιζομένου τοῦ Εγένετο οὐδὲ ἐν 8 γέγονεν. Καὶ ὑπεραῖρον τῆς τῶν γεννητῶν διανοίας. γενητών ὑπεραίρον, ὑπερόριον, Οὐδὲ ταῖς ὁμοστοίχοις συλλαβαῖς. ὁμοστιχοῖς, όμοστοίχοις, γα ὁμοστοίχοις. έγένετο, οὐχ ὅτι ἀγέννητος ἦν· ἐν γὰρ ἀγέννητον ὁ Πατήρ, ἀχρόνως καὶ ἀμεσιτεύτως, Ὑπερέκεινα. Επέκεινα Εὐσεβεῖς οὐκ οἶμαι λογιζομένου.
col. 555–556page 16 of 43
PG 18:555μέχρι τούτων επερωτᾷν τι τολμῶντος, διὰ τὸ ἀνή ΑΙ τολμῶντας τολμῶντος. λογιζομένους τοὺς τολμῶντας. Εἰς εὐσέβειαν οὐκ οἶμαι λογιζομένους τοὺς μ. τ., ἐπ. τι τολμῶντας. Πάντων τῶν ἐν κόσμῳ κίονας. τοὺς θεηγόρους φημὶ ἀποστόλους, ἢ καὶ αὐτὸς ὁ Σωτήρ, Τὴν περὶ τούτων γνῶσιν. περὶ τούτου, Εpί Καὶ τοῖς ἐμοῖς. χρον τοῦ, Χαλεπώτερα σου μὴ ζήτει, καὶ ὑψηλότερα σου μὴ ἐξέταζε. Εἰ γὰρ ἑτέρων πολλῶν ἡ γνῶσις, καὶ τούτων ἀσυγκρίτως κολοβωτέρων, κέ κρυπται τὴν ἀνθρωπίνην κατάληψιν· οἷά ἐστι παρά Παύλῳ, ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε, καὶ οὖς οὐκ ἤκουσε, καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη, ἃ ἡτοίμασεν ὁ Θεὸς τοῖς ἀγαπῶσιν αὐτόν· ἀλλὰ καὶ τὰ ἄστρα φησὶν ὁ Θεὸς τῷ ᾽Αβραὰμ ἀριθμῆσαι μὴ δύο νασαι· καὶ ἔτι, Αμμον θαλασσῶν καὶ σταγόνας ὑετοῦ, φησί, τίς ἐξαριθμήσει; πῶς ἂν περιεργάσαιτο τις τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου ὑπόστασιν, ἐκτὸς εἰ μὴ μελαγχολικῇ διαθέσει ληφθεὶς τυγχάνοι; Περὶ ἧς τὸ προφητικὸν Πνεῦμά φησι· Τὴν γενεὰν αὐτοῦ τις διηγήσεται; ] καὶ αὐτὸς ὁ Σωτὴρ ἡμῶν, εὐερ γετῶν τοὺς πάντων τῶν ἐν κόσμῳ κίονας την περὶ τούτων γνῶσιν αὐτῶν ἀποφορτίσθαι ἐσπούδασε· πᾶσι μὲν οὖν αὐτοῖς ἀφύσικον εἶναι λέγων εἰς κατάληψιν, μόνῳ δὲ τῷ Πατρὶ ἀνακεῖσθαι τὴν τοῦ θειοτάτου τούτου μυστηρίου είδησιν· Οὐδεὶς γὰρ ἔγνω τίς ἐστιν ὁ Υἱός, λέγων, εἰ μὴ ὁ Πατήρ και τὸν Πατέρα οὐδεὶς ἔγνω εἰ μὴ ὁ Υἱός. Περὶ οὗ καὶ τὸν Πατέρα οἶμαι λέγειν, Τὸ μυστήριόν μου ἐμοὶ καὶ τοῖς ἐμοῖς Ὅτι δὲ μανιώδες, τὸ ἐξ οὐκ ὄντων τὸν Υἱὸν γεγονέναι φρονεῖν, χρονικὴν ἔχοντα τὴν προβολὴν, αὐτόθεν δείκνυται τὸ ἐξ οὐκ ὄντων κἂν ἀγνοῶσιν οἱ ἀνόητοι τὴν τῆς φωνῆς αὐτῶν μανίαν. Η γὰρ χρόνοις ἐμπολιτεύεσθαι δεῖ τὸ, οὐκ ἦν, ἡ αἰῶνός τινι διαστήματι. Εἰ τοίνυν ἀληθὲς τὸ, πάντα δι' αὐτοῦ γεγονέναι, δηλονότι καὶ πᾶς αἰὼν καὶ χρόνος, καὶ διαστήματα, καὶ τὸ ποτὲ, ἐν οἷς τὸ οὐκ ἦν εὑρίσκεται, δι' αὐτοῦ ἐγένετο. Καὶ πῶς οὐκ ἀπίθανον, τὸν καὶ χρόνους καὶ αἰῶνας καὶ καιροὺς, ἐν οἷς τὸ, οὐκ ἦν, συμπέφυρται, ποιήσαντα, αὐτόν ποτε μὴ εἶναι λέ Αὐτόθεν δείκνυται τὸ ἐξ οὐκ ὄντων. 12 αὐτόθεν δείκνυται ἐκ τοῦ ἐξ οὐκ ὄντων. τὸ ἐξ οὐκ ὄντων, ἔχον τὴν προβολὴν τὸ ἐξ οὐκ ὄντων.
col. 557–558page 17 of 43
PG 18:557γειν; 'Αδιανόητον γὰρ καὶ πάσης ἀμαθίας ανά πλεων, τὸν αἴτιον γενόμενόν τινος, αὐτὸν μεταγενέστερον λέγειν τῆς ἐκείνου γενέσεως. Προηγεῖται γὰρ κατ' αὐτοὺς τῆς τὰ ὅλα δημιουργούσης τοῦ Θεοῦ σου φίας ἐκεῖνο τὸ διάστημα, ἐν ᾧ φασι μὴ γεγενῆσθαι τὸν Υἱὸν ὑπὸ τοῦ Πατρός ψευδομένης κατ' αὐτούς καὶ τῆς Πρωτότοκον αὐτὸν εἶναι πάσης κτίσεως ἀναγορευούσης Γραφῆς. Σύμφωνα γοῦν τούτοις βοᾷ καὶ ὁ μεγαλοφωνότατος Παῦλος, φάσκων περὶ αὐτοῦ· Ὃν ἔθηκε κληρονόμον πάντων, δι' οὗ καὶ τοὺς αἰῶ νας ἐποίησεν. Ἀλλὰ καὶ ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα, τὰ ἐν τοῖς οὐρανοῖς καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, τὰ ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα, εἴτε ἀρχαὶ, εἴτε ἐξου σίαι, είτε κυριότητες, εἴτε θρόνοι· πάντα δι' αὐ τοῦ καὶ εἰς αὐτὸν ἔκτισται· καὶ αὐτός ἐστι πρὸ πάντων. 'Ασεβεστάτης οὖν φανείσης τῆς ἐξ οὐκ ὄντων ὑποθέσεως, ἀνάγκη τον Πατέρα ἀεὶ εἶναι Πατέρα ἔστι δὲ Πατὴρ ἀεὶ παρόντος τοῦ Υἱοῦ, δι᾿ ὃν χρηματίζει Πατήρ Αεὶ δὲ παρόντος αὐτῷ τοῦ Υἱοῦ, ἀεί ἐστιν ὁ Πατήρ τέλειος, ἀνελλιπής τυγχάνων ἐν τῷ καλῷ· οὐ χρονικῶς, οὐδὲ ἐκ διαστήματος, οὐδὲ ἐξ οὐκ ὄντων γεννήσας τὸν μονογενῆ Υἱόν. Τί δὲ οὐκ ἀνόσιον τὸ λέγειν, ποτὲ μὴ εἶναι τὴν Σοφίαν τοῦ Θεοῦ, τὴν λέγουσαν· Ἐγὼ ἤμην παρ' αὐτῷ ἁρμό ζουσα, ἐγὼ ἤμην ᾗ προσέχαιρεν· ἢ τὴν δύναμιν τοῦ Θεοῦ μὴ ὑπάρχειν ποτέ· ἢ τὸν Λόγον αὐτοῦ ἠκρωτηριᾶσθαι ποτέ· ἢ τὰ ἄλλα ἐξ ὧν ὁ Υἱὸς γνωρίζεται, καὶ ὁ Πατήρ χαρακτηρίζεται; Τὸ γὰρ ἀπαύ γασμα τῆς δόξης μὴ εἶναι λέγειν, συναναιρεῖ καὶ τὸ πρωτότυπον φῶς, οὗ ἐστιν ἀπαύγασμα. Εἰ δὲ καὶ ἡ εἰκὼν τοῦ Θεοῦ οὐκ ἦν ἀεὶ, δῆλον ὅτι οὐδ᾽ οὗ ἐστιν εἰκὼν, ἔστιν ἀεί. ᾿Αλλὰ καὶ τῷ μὴ εἶναι τὸν τῆς ὑπο στάσεως τοῦ Θεοῦ χαρακτῆρα, συναναιρείται κἀκεῖνος, ὁ πάντως παρ' αὐτοῦ χαρακτηριζόμενος. Ἐξ ἧς ἔστιν ἰδεῖν τὴν υἱότητα τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν, οὐδεμίαν ἔχουσαν κοινωνίαν πρὸς τὴν τῶν λοιπῶν υἱότητα. Ὃν τρόπον γὰρ ἡ ἄῤῥητος αὐτοῦ ὑπόστασις, ἀσυγκρίτω ὑπεροχῇ ἐδείχθη ὑπερκειμένη πάντων οἷς αὐτὸς τὸ εἶναι ἐχαρίσατο, οὕτως καὶ ἡ υἱότης αὐτοῦ κατὰ φύ σιν τυγχάνουσα τῆς πατρικῆς θεότητος, ἀλέκτῳ ὑπερ οχῇ διαφέρει τῶν δι' αὐτοῦ θέσει υἱοθετηθέντων. Ὁ μὲν γὰρ ἀτρέπτου φύσεως τυγχάνει, τέλειος ὧν καὶ διὰ πάντων ἀνενδεής· οἱ δὲ, τῇ εἰς ἑκάτερα τρο τῇ ὑποκείμενοι, τῆς παρὰ τούτου βοηθείας δέονται. Τί γὰρ ἂν καὶ προκόψαι ἔχει ἡ τοῦ Θεοῦ σοφία, ἢ τί προσλαβεῖν ἡ αὐτοαλήθεια, ἢ ὁ Θεὸς Λόγος; Πῶς ἂν ἔχοι βελτιωθῆναι ἡ ζωή, τὸ ἀληθινὸν φῶς; Εἰ δὲ τοῦτο, πόσῳ πλέον ἀφύσικον τυγχάνει, μωρίας ποτὲ δεκτικὴν γενέσθαι τὴν σοφίαν, ἢ τὴν τοῦ Θεοῦ δύνα μιν ἀσθενείᾳ προσπλακῆναι, ἢ ἀλογίᾳ τὸν λόγον ἀμαυρωθῆναι, ἢ τῷ ἀληθινῷ φωτὶ ἐπιμιχθῆναι σκότος; τοῦ μὲν ᾿Αποστόλου αὐτόθεν λέγοντος· Τις κοινωνία ΣΧιν, Αδιανόητον γάρ. ἀνόητον, Δι 8 χρηματίζει Πατήρ. δ' ὄν, δι' οὗ.
col. 559–560page 18 of 43
PG 18:559πρὸς Βελίαρ; τοῦ δὲ Σολομῶντος, ὅτι ἀδύνατον ἂν εἴη καν μέχρι πρὸς ἐννοίας εὑρεθῆναι ὁδοὺς ὄψεως ἐπὶ πέτρας, ἥτις κατὰ Παῦλόν ἐστιν ὁ Χρισ στός. Οἱ δὲ κτίσματα αὐτοῦ τυγχάνοντες, ἄνθρωποί το καὶ ἄγγελοι, καὶ εὐλογίας ειλήφασι προκόπτειν, άρε ταῖς ἀσκούμενοι καὶ νομίμοις ἐντολαῖς πρὸς τὸ μὴ ἁμαρτάνειν. Διὸ δὴ ὁ Κύριος ἡμῶν φύσει τοῦ Πατ τρὸς Υἱὸς τυγχάνων, ὑπὸ πάντων προσκυνεῖται. Η δὲ, ἀποθέμενοι τὸ πνεῦμα τῆς δουλείας, ἐξ ἀνδραγαθημάτων καὶ προκοπῆς τὸ τῆς υἱοθεσίας λαβόντες πνεῦμα, διὰ τοῦ φύσει Υἱοῦ εὐεργετούμενοι, γίγνονται αὐτοὶ θέσει υἱοί. φωτὶ πρὸς σκότος, ἢ τὶς συμφώνησις Χριστῷ Τὴν μὲν οὖν γνησίαν αὐτοῦ καὶ ἰδιότροπον, καὶ φυσικὴν, καὶ κατεξαίρετον υἱότητα ὁ Παῦλος οὔτ τως ἀπεφήνατο, περὶ Θεοῦ εἰπών· "Ος γε τοῦ ἰδίου Υἱοῦ οὐκ ἐφείσατο, ἀλλ' ὑπὲρ ἡμῶν, δηλονότι τῶν μὴ φύσει υἱῶν, παρέδωκεν αὐτόν. Πρὸς γὰρ ἀντιδιαστολὴν τῶν οὐκ ἰδίων, αὐτὸν ἴδιον Υἱόν ἔφησεν εἶναι. Ἐν δὲ τῷ Εὐαγγελίῳ· Οὗτός ἐστιν ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ εὐδόκησα. Ἐν Ψαλμοῖς ὁ Σωτήρ φησιν· Κύριος εἶπε πρὸς μὲ, Υιός μου εἶ σύ· νη σιότητα εμφανίζων, σημαίνει μὴ εἶναι αὐτοῦ γνη σίους υἱοὺς ἄλλους τινὰς παρ' αὐτόν. Τί δὲ καὶ τὸ, Ἐκ γαστρὸς πρὸ 'Εωσφόρου ἐγέννησά σε; Οὐχὶ ἄντικρυς τῆς πατρικῆς μαιεύσεως φυσικὴν ἐνδείκνυται υἱότητα, οὐ τρόπων ἐπιμελείᾳ καὶ προκοπής ἀσκήσει, ἀλλὰ φύσεως ἰδιώματι ταύτην λαχόντος; Ὅθεν καὶ ἀμετάπτωτον ἔχει τὴν υἱότητα ὁ μονογενής Υἱὸς τοῦ Πατρός· τὴν δὲ τῶν λογικῶν υἱοθεσίαν, οὐ κατὰ φύσιν ὑπάρχουσαν αὐτοῖς, ἀλλὰ τρόπων ἐπιτηδειότητι καὶ δωρεᾷ Θεοῦ, καὶ μεταπτώτην οἶδεν ὁ λό γος. Ιδόντες γὰρ οἱ υἱοὶ τοῦ Θεοῦ τὰς θυγατέρας τῶν ἀνθρώπων, ἔλαβον ἑαυτοῖς γυναῖκας, καὶ τὰ ἑξῆς· καὶ, Υἱοὺς ἐγέννησα καὶ ὕψωσα· αὐτοὶ δὲ με ἠθέτησαν, διὰ Ἡσαΐου εἰρηκέναι τὸν Θεὸν ἐδιδάχθημεν. ΙΧ. Πολλὰ λέγειν ἔχων, ἀγαπητοί, παρέρχομαι, Μέχρι πρὸς ἐννοίας. μέχρις εννοίας, Καὶ νομίμοις ἐντολαῖς. καὶ νομίμους ἐντολάς.
col. 561–562page 19 of 43
PG 18:561φορτικόν είναι νομίσας, διὰ πλειόνων διδασκάλους όμο φρονας υπομιμνήσκειν. Αὐτοὶ γὰρ θεοδίδακτοί έστε, οὐκ ἀγνοοῦντες ὅτι ἡ ἔναγχος έπαναστᾶσα τῇ ἐκκλησιαστικῇ εὐσεβείς διδασκαλία, Ἐβίωνός ἐστι καὶ Αρτεμα, καὶ ζῆλος τοῦ κατὰ ᾿Αντιόχειαν Παύλου τοῦ Σαμοσατέως, συνόδῳ καὶ κρίσει τῶν ἀπανταχοῦ ἐπισ σκόπων ἀποκηρυχθέντος τῆς Ἐκκλησίας· ὃν διαδεξάμενος Λουκιανός, ἀποσυνάγωγος ἔμεινε τριῶν ἐπι σκόπων πολυετείς χρόνους. τῶν τῆς ἀσεβείας τὴν τρύγα ἐρροφηκότες, νῦν ἡμῖν οἱ ἐξ οὐκ ὄντων ἐπεφύησαν, τὰ ἐκείνων κεκρυμμένα μοσχεύματα, "Αρειός τε καὶ 'Αχιλλᾶς, καὶ ἡ τῶν σὺν αὐτοῖς του νηρευομένων σύνοδος. Καὶ οὐκ οἶδ' ὅπως ἐν Συρίᾳ χειροτονηθέντες ἐπίσκοποι τρεῖς διὰ τοῦ συναινεῖν αὐτοῖς, ἐπὶ τὸ χεῖρον ὑπεκκαίουσι· περὶ ὧν ἡ κρίσις ὑπανακείσθω τῇ ὑμετέρᾳ δοκιμασία. Οι τὰς μὲν τοῦ σωτηρίου πάθους, ταπεινώσεώς τε καὶ «ενώσεως καὶ τῆς καλουμένης αὐτοῦ πτωχείας, καὶ ὧν ἐπικτήτους ὁ Σωτὴρ δι᾿ ἡμᾶς ἀνεδέξατο φωνάς, διὰ μνήμης ἔχοντες, παρατίθενται ἐπὶ παραγραφῇ τῆς ἀνωτάτω καὶ ἀρχῆθεν αὐτοῦ θεότητος. Τῶν δὲ τῆς φυσικῆς αὐτοῦ δόξης τε καὶ εὐγενείας καὶ παρὰ τῷ Πατρὶ μονῆς σημαντικῶν λόγων ἐπιλήσμονες γεγό κασιν· οἷόν ἐστι τὸ, Ἐγὼ καὶ ὁ Πατὴρ ἓν ἐσμεν. υπερ φησὶν ὁ Κύριος, οὐ Πατέρα ἑαυτὸν ἀναγορεύων, οὐδὲ τὰς τῇ ὑποστάσει δύο φύσεις μίαν εἶναι σαφηνίζων· ἀλλ' ὅτι τὴν πατρικὴν ἐμφέρειαν ἀκρι δῶς πέφυκε σώζειν ὁ Υἱὸς τοῦ Πατρός, τὴν κατὰ πάντα ὁμοιότητα αὐτοῦ ἐκ φύσεως ἀπομαξάμενος, καὶ ἀπαράλλακτος εἰκὼν τοῦ Πατρὸς τυγχάνων, καὶ τοῦ πρωτοτύπου ἔκτυπος χαρακτήρ. Οθεν καὶ τῷ την καῦτα ποθοῦντι ἰδεῖν Φιλίππῳ ἀφθόνως ὁ Κύριος εμφανίζει, πρὸς ἐν λέγοντα· Δεῖξον ἡμῖν τὸν Πα τέρα, λέγει· 'Ο έωρακώς ἐμὲ ἑώρακε τὸν Πατέρα ὥσπερ δι᾿ ἐσόπτρου ἀκηλιδώτου καὶ ἐμψύχου θείας εἰκόνος, αὐτοῦ θεωρουμένου τοῦ Πατρός. "Ων ὅμοιον ἐν Ψαλμοῖς οἱ ἁγιώτατοί φασιν· Ἐν τῷ φωτί σου Αποσυνάγωγος ἔμεινε τριῶν ἐπισκόπων. ἀποσυνάγωγος. παρασυναγωγήν παρασυνα γωγήν. Παρασυναγωγάς παρασυναγωγήν ἀποσυνάγωγος ἀποσυναγώ τους ποιήσουσιν ὑμᾶς. Έν Συρίᾳ χειρ. ἐπίσκοποι τρεῖς. Ὑπανακείσθω. ἀνακείσθω. Τὰς τῇ ὑποστάσει δύο φύσεις. φύσις ἐν ὑπου στάσει
col. 563–564page 20 of 43
PG 18:563τὸν Πατέρα καὶ εἰκότως· πᾶσα γὰρ ἀσεβής φωνὴ εἰς τὸν Υἱὸν λέγεσθαι τολμωμένη, εἰς τὸν Πα τέρα τὴν ἀναφορὰν ἔχει. Λ οψόμεθα φῶς. Διὸ δὴ καὶ ὁ τιμῶν τὸν Υἱόν, τιμᾷ Χ. Καὶ τί λοιπὸν ἔτι θαυμαστὸν 8 μέλλω γράφειν, ἀγαπητοὶ, εἰ τὰς κατ' ἐμοῦ ψευδείς διαβολὰς καὶ τοῦ εὐσεβεστάτου ἡμῶν λαοῦ ἐκθήσομαι; Οἱ γὰρ κατά τῆς θεότητος, τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ παραταξάμενοι, οὐδὲ τὰς καθ᾿ ἡμῶν ἀχαρίστους παροινίας παραιτοῦνται λέγειν· οἵ γε οὐδὲ τῶν ἀρχαίων τινὰς συγκρίνειν ἑαυ τοῖς ἀξιοῦσιν, οὐδὲ οἷς ἡμεῖς ἐκ παίδων ώμιλήσαμεν διδασκάλοις, ἐξισοῦσθαι ἐνέχονται. Ἀλλ᾿ οὐδὲ τῶν νῦν πανταχοῦ συλλειτουργῶν τινα εἰς μέτρον σοφίας ἡγοῦνται· μόνοι σοφοὶ καὶ ἀκτήμονες, καὶ δογμάτων εὑρεταὶ λέγοντες εἶναι, καὶ αὐτοῖς ἀποκεκαλύφθαι με νοις, ἅπερ οὐδενὶ τῶν ὑπὸ τὸν ἥλιον ἑτέρῳ πέφυκεν ἐλθεῖν εἰς ἔννοιαν. Ἢ ἀνοσίου τύφου καὶ ἀμέτρου μα νίας, καὶ μελαγχολικῆς ἡρμοσμένης δόξης κενής, καὶ σατανικοῦ φρονήματος, εἰς τὰς ἀνοσίους αὐτῶν ψυχὰς ἀποσκιρώσαντος (50)! Οὐ κατᾔδεσεν αὐτοὺς ἡ τῶν ἀρχαίων Γραφών φιλόθεος σαφήνεια· οὐδὲ ἡ τῶν συλλειτουργῶν σύμφωνος περὶ Χριστοῦ εὐλάβεια τὴν κατ' αὐτοῦ θρασύτητα αὐτῶν ἡμαύρωσεν "Ον οὐδὲ τὰ δαιμόνια τῆς ἀνοσιουργίας ανέξεται, φωνὴν βλάσφημον κατὰ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ εἰπεῖν φυλαττόμενα. ΧΙ. Ταῦτα μὲν οὖν ἡμῖν κατὰ τὴν παροῦσαν δύνα μιν ἐπαπηρείσθω, πρὸς τοὺς ἀπαιδεύτῳ ὕλῃ κατὰ τοῦ Χριστοῦ κονισαμένους, καὶ τὴν εἰς αὐτὸν εὐσέβειαν ἡμῶν συκοφαντεῖν προθεμένους. Φασὶ γὰρ ἡμᾶς οἱ φληνάφων ἐφευρεταὶ μύθων, ἀποστρεφομένους τὴν ἐξ οὐκ ὄντων ἀσεβῆ καὶ ἄγραφον κατά Χρι στοῦ βλασφημίαν, ἀγέννητα διδάσκειν δύο. Δυοῖν θά τερον λέγοντες δεῖν εἶναι οἱ ἀπαίδευτοι, ἢ ἐξ οὐκ ὄν των αὐτὸν εἶναι φρονεῖν, ἢ πάντως ἀγέννητα λέγειν δύο· ἀγνοοῦντες οἱ ἀνάσχετοι, ὡς μακρὸν ἂν εἴη με ταξὺ Πατρὸς ἀγεννήτου, καὶ τῶν κτισθέντων ὑπ' αὐτ τοῦ ἐξ οὐκ ὄντων, λογικῶν τε καὶ ἀλόγων. ἂν μεσι τεύουσα φύσις μονογενής δι' ἧς τὰ ὅλα ἐξ οὐκ τος. Τιμᾷ τὸν Πατέρα. αποσκιρτήσαν Καὶ μελαγχολικῆς ἡρμοσμένης δόξης. μελαγχολικοῖς, καὶ μελαγχολικῆς δόξης, ηρμοσμένης. Ημαύρωσεν. ἡμέρωσεν. Ἀπαιδεύτῳ ὕλῃ. υλακῇ, Ὧν μεσιτεύουσα φύσις μονογενής. Αποσκιρώσαντες. φύσιν ἐν ὑποστάσει, ένσκηνώσαντος. Ερί
col. 565–566page 21 of 43
PG 18:565ὄντων ἐποίησεν ὁ Πατὴρ τοῦ Θεοῦ Λόγου· ἡ ἐξ αὐτοῦ τοῦ ὄντος Πατρός γεγέννηται· ὡς καὶ αὐτός που διε μαρτύρατο λέγων ὁ Κύριος, Ὁ ἀγαπῶν τὸν Πατέρα, ἀγαπᾷ καὶ τὸν Υἱὸν τὸν γεγεννημένον ἐξ αὐτοῦ. ΧΙΙ. Περὶ ὧν ἡμεῖς οὕτως πιστεύομεν, ὡς τῇ ἀπο στολικῇ Ἐκκλησίᾳ δοκεῖ· Εἰς μόνον ἀγέννητον Πα τέρα, οὐδένα τοῦ εἶναι αὐτῷ τὸν αἴτιον ἔχοντα, ἅτρε στόν τε καὶ ἀναλλοίωτον, ἀεὶ κατὰ τὰ αὐτὰ καὶ ὡσαύ τως ἔχοντα, ούτε προκοπήν, οὔτε μείωσιν ἐπιδεχόμενον· Νόμου καὶ Προφητῶν καὶ Εὐαγγελίων δοτῆρα, πατριαρχῶν καὶ ἀποστόλων, καὶ ἁπάντων ἁγίων Κύ ριον. Καὶ εἰς ἕνα Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν μονογενῆ, γεννηθέντα οὐκ ἐκ τοῦ μὴ ὄντος, ἀλλ᾽ ἐκ τοῦ ὄντος Πατρὸς, οὐ κατὰ τὰς τῶν σω μάτων ὁμοιότητας, ταῖς τομαῖς ἢ ταῖς ἐκ διαιρέσεων ἀποῤῥοίαις, ὥσπερ Σαβελλίῳ καὶ Βαλεντίνῳ δοκεῖ ἀλλ' ἀῤῥήτως καὶ ἀνεκδιηγήτως, κατὰ τὸν εἰπόντα, ὡς ἀνωτέρω παρεθήκαμεν, Τὴν γενεὰν αὐτοῦ τίς διηγήσεται; Τῆς ὑποστάσεως αὐτοῦ πάσῃ τῇ γεν νητῇ φύσει ἀπεριεργάστου τυγχανούσης, καθὼς καὶ αὐτὸς ὁ Πατήρ ἀπεριέργαστός ἐστι, διὰ τὸ μὴ χωρεῖν τὴν τῶν λογικῶν φύσιν, τῆς πατρικῆς θεογο νέας τὴν εἴδησιν· ἅπερ οὐ παρ᾿ ἐμοῦ δεῖ μαθεῖν ἄν δρας τῷ τῆς ἀληθείας πνεύματι κινουμένους, υπη χούσης ἡμᾶς καὶ τῆς φθασάσης Χριστοῦ περὶ τούτου φωνῆς καὶ διδασκούσης· Οὐδεὶς οἶδε τίς ἐστιν ὁ Πατὴρ, εἰ μὴ ὁ Υἱός· καὶ οὐδεὶς οἶδε τίς ἐστιν ὁ Υἱός, εἰ μὴ ὁ Πατήρ. "Ατρεπτον τοῦτον καὶ ἀναλ λοίωτον ὡς τὸν Πατέρα, ἀπροσδεῆ, καὶ τέλειον Υἱὸν, ἐμφερῆ τῷ Πατρὶ μεμαθήκαμεν, μόνῳ τῷ ἀγεννήτῳ λειπόμενον ἐκείνου. Εἰκὼν γάρ ἐστιν ἀπηκριβωμένη, καὶ ἀπαράλλακτος τοῦ Πατρός. Πάντων γὰρ εἶναι τὴν εἰκόνα πλήρη, δι' ὧν ἡ μείζων ἐμφέρεια δῆλον, ὡς αὐτὸς ἐπαίδευσεν ὁ Κύριος· Ὁ Πατήρ μου, λέ γων, μείζων μου ἐστί. Καὶ κατὰ τοῦτο καὶ τὸ ἀεὶ εἶναι τὸν Υἱὸν ἐκ τοῦ Πατρὸς πιστεύομεν. ἀπαύγασμα γάρ ἐστι τῆς δόξης, καὶ χαρακτὴρ τῆς πα τρικῆς ὑποστάσεως. Ἀλλὰ μή τις τὸ ἀεὶ πρὸς ὑπό κι αν 'Αγεννήτου λαμβανέτω, ὡς οἴονται οἱ τὰ ψυχῆς αἰσθητήρια πεπηρωμένοι. Οὔτε γὰρ τὸ ἦν, οὔτε τὸ ἱεὶ, οὔτε τὸ πρὸ αἰώνων, ταὐτόν ἐστι τῷ ᾿Αγεννήτῳ. Ἀλλ᾿ οὐδ᾽ ὁτιοῦν ἀνθρώπων ἔννοια ονοματοποιῆσαι σπουδάσει, δηλοῖ τὸ ἀγέννητον. Ὡς καὶ ὑμᾶς οὕτως ἐκδέχεσθαι πιστεύω, καὶ τεθάῤῥηκα τῇ περὶ πάντων ὑμῶν ὀρθῇ προθέσει, κατὰ μηδένα τρόπον τούτων τῶν ὀνομάτων τὸ ἀγέννητον δηλούντων. Ἔοικε γὰρ δι' οὗ Πάσῃ τῇ γεννητῇ φύσει. γενητῇ, Πάντων γὰρ εἶναι τὴν εἰκόνα. πάντων γὰρ εἶναι δεῖ τὴν εἰκόνα χιν, πλήρη. δεῖν δῆλον δηλούται, δήλον.
col. 567–568page 22 of 43
PG 18:567τὴν μέντοι κατ' ἀξίαν τοῦ Μονογενούς θεότητα, καὶ οἷον ἀρχαιότητα σημαίνειν μὴ δυνάμενα· τῶν δὲ ἁγίων ἀνδρῶν ὡς δύναμις ἑκάστῳ ἐμφανίσαι τὸ μυστήριον βιαζομένων, καὶ συγγνώμην αιτούντων παρὰ τῶν ἀκροατῶν δι᾿ εὐλόγου ἀπολογίας, διὰ τοῦ λέγειν Εἰς ἃ ἐφθάσαμεν. Εἰ δέ τι παρὰ τὸ ἀνθρώπινον, διὰ χειλέων φθέγμα μεῖζόν τι προσδοκῶσιν οἱ ἄνδρες, τὰ ἐκ μέρους αὐτοῖς γνωρισθέντα καταργεῖσθαι λέ γοντες, δῆλον ὅτι πολὺ τοῦ ἐλπιζομένου λείπεται τὸ ἦν, καὶ τὸ ἀεὶ, καὶ τὸ πρὸ αἰώνων ὅπερ δ' ἂν ᾖ, οὐκ ἔστι ταὐτὸν τῷ Ἀγεννήτῳ. Οὐκοῦν τῷ μὲν ἀγεν νήτῳ Πατρὶ, οἰκεῖον ἀξίωμα φυλακτέον, μηδένα του εἶναι αὐτῷ τὸν αἴτιον λέγοντας· τῷ δὲ Υἱῷ τὴν ἁρμό ζουσαν τιμὴν ἀπονεμητέον, τὴν ἀναρχον αὐτῷ παρὰ τοῦ Πατρὸς γέννησιν ἀνατιθέντας, καὶ ὡς ἐφθάσα μεν, αὐτῷ σέβας απονέμοντες, μόνον εὐσεβῶς καὶ εὐφήμως τὸ ἦν, καὶ τὸ ἀεὶ, καὶ τὸ πρὸ αἰώνων λέ γοντες ἐπ' αὐτοῦ· τὴν μέντοι θεότητα αὐτοῦ μὴ παρ αιτούμενοι, ἀλλὰ τῇ εἰκόνι καὶ τῷ χαρακτῆρι τοῦ Πατρὸς ἀπηκριβωμένην ἐμφέρειαν κατὰ πάντα ἀνα τιθέντες. Τὸ δὲ ἀγέννητον τῷ Πατρὶ μόνον ιδίωμα παρεῖναι δοξάζοντες, ἅτε δὲ καὶ αὐτοῦ φάσκοντος τοῦ Σωτῆρος. Ο Πατήρ μου μείζων μου ἐστί. Πρὸς δὲ τῇ εὐσεβεῖ ταύτῃ περὶ Πατρὸς καὶ Υἱοῦ δόξῃ, καθὼς ἡμᾶς αἱ θεῖαι Γραφαὶ διδάσκουσιν, ἐν Πνεῦμα ἅγιον ὁμολογοῦμεν, τὸ καινίσαν τούς τε τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης ἁγίους ἀνθρώπους, καὶ τοὺς τῆς χρηματιζούσης Καινῆς παιδευτὰς θείους. Μίαν καὶ μόνην καθολικὴν, τὴν ἀποστολικὴν Ἐκκλησίαν· ἀκαθαίρε τον μὲν ἀεὶ, κἂν πᾶς ὁ κόσμος αὐτῇ πολεμεῖν βουλεύηται νικηφόρον δὲ πάσης τῆς τῶν ἑτεροδόξων ἀσεβεστάτης επαναστάσεως, εὐθαρσεῖς ἡμᾶς κατα σκευάσαντος τοῦ Οἰκοδεσπότου αὐτῆς, διὰ τοῦ βοᾷν· Θαρσείτε, ἐγὼ νενίκηκα τὸν κόσμον. Μετά τοῦτο τὴν ἐκ νεκρῶν ἀνάστασιν οἴδαμεν· ἧς ἀπαρχὴ γέγονεν ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, σῶμα φορέσας ἀληθῶς καὶ οὐ δοκήσει, ἐκ τῆς Θεοτόκου Μα ρίας, ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων εἰς ἀθέτησιν ἁμαρ τίας ἐπιδημήσας τῷ γένει τῶν ἀνθρώπων, σταυρωθεὶς καὶ ἀποθανών, ἀλλ᾽ οὐ διὰ ταῦτα τῆς ἑαυτοῦ θεότητος ήττων γεγενημένος· ἀναστὰς ἐκ νεκρῶν, ἀναληφθεὶς ἐν οὐρανοῖς, καθήμενος ἐν δεξιᾷ τῆς με οἱονεὶ χρόνων εἶναι παρέκτασις ταῦτα τὰ ὀνόματα, γαλωσύνης. Σιν, Διὰ τοῦ λέγειν· Εἰς ἃ ἐφθάσαμεν. Τὰ ἐκ μέρους αὐτοῖς γνωρισθέντα. γνωσθέντα. Τῷ Πατρὶ μόνον ιδίωμα. Το καινίσαν. κινῆσαν, Αὐτῇ πολεμεῖν βουλεύηται. βούληται. πολεμεῖν αὐτῇ βούληται. Εὐθαρσεῖς ἡμᾶς κατασκευάσαντος. κατασκευάζοντος.
col. 569–570page 23 of 43
PG 18:569καὶ τὰ ἑξῆς. Ταῦτα ἐκ μέρους ενεχάραξα τῇ ἐπιστολῇ, τὸ καθ᾿ ἕκαστον ἐπ' ἀκριβείας γράφειν, φορτικόν, ὡς ἔφην, εἶναι νομίσας, διὰ τὸ μηδὲ τὴν ἱερὰν ὑμῶν ταῦτα λεληθέναι σπουδήν. Ταῦτα διδάσκομεν, ταῦτα κηρύττομεν. Ταῦτα τῆς Ἐκκλησίας τὰ ἀποστολικά δίγματα, ὑπὲρ ὧν καὶ ἀποθνήσκομεν, τῶν ἐξόμνυσθαι αὐτὰ βιαζομένων ἧττον πεφροντικότες, εἰ καὶ διὰ βασάνων ἀναγκάζουσι, τὴν ἐν αὐτοῖς ἐλπίδα μὴ ἀπο στρεφόμενοι. τῶν ἐναντίοι γενόμενοι οἱ ἀμφὶ τὸν Αρειον καὶ ᾿Αχιλλᾶν καὶ οἱ τῆς ἀληθείας σὺν αὐτοῖς πολέμιοι, ἀπεώσθησαν τῆς Ἐκκλησίας, ἀλλότριοι γενόμενοι τῆς εὐσεβοῦς ἡμῶν διδασκαλίας, κατὰ τὸν μακάριον Παῦλον λέγοντα· Εἴ τις ὑμᾶς εὐαγγελίζεται παρ' δ παρελάβετε, ἀνάθεμα έστω, κἂν ἄγγε λος ἐξ οὐρανοῦ εἶναι προσποιῆται. ᾿Αλλὰ καὶ, Εἰ τις ἑτεροδιδασκαλεῖ, καὶ μὴ προσέρχεται τοῖς υγιαίνουσι λόγοις τοῖς τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ τῇ κατ' εὐσέβειαν διδασκαλία, τε τύρωται, μηδὲν ἐπιστάμενος, καὶ τὰ ἑξῆς. Τούτους οὖν ἀναθεματισθέντας ἀπὸ τῆς ἀδελφότητος, μηδεὶς ὑμῶν δεχέσθω, μηδὲ ἀνεχέσθω τῶν λεγομένων ἢ γραφομένων ὑπ' αὐτῶν. Πάντα γὰρ οἱ γόητες ψεύ δονται, ἀλήθειαν οὐ μὴ λαλήσουσι. Περιέρχονται γὰρ τὰς πόλεις, οὐδὲν ἕτερον σπουδάζοντες, ἢ τῷ τῆς φιλίας προσχήματι καὶ τῷ τῆς εἰρήνης ονόματι, δ' ὑποκρίσεως καὶ κολακείας γράμματα διδόναι καὶ λαμβάνειν, πρὸς τὸ πλανᾶν διὰ τούτων τὰ ὑπ᾽ αὐτῶν ἠπατημένα ὀλίγα γυναικάρια, σεσορευμένα ἁμαρτίαις, Τούτους οὖν τοὺς τὰ τοσαῦτα κατὰ Χριστοῦ τολμήσαντας, τοὺς τὸν Χριστιανισμὸν τοῦτο μὲν δη μοσία διασύραντας, τοῦτο δὲ ἐπὶ δικαστηρίων ἐπι δειχτιν φιλοτιμουμένους, τους διωγμὸν ἡμῖν ἐν εἰ ρήνῃ τὸ ὅσον ἐπ' αὐτοῖς ἐπεγείραντας, τοὺς τὸ ἄῤῥη τον μυστήριον τῆς Χριστοῦ γενέσεως εκνευρίσαντας, τούτους ἀποστραφέντες, ἀγαπητοὶ καὶ ὁμόψυχοι ἀδελ φοί, σύμψηφοι γίνεσθε κατὰ τῆς μανιώδους αὐτῶν τόλμης, καθ᾽ ὁμοιότητα τῶν ἀγανακτησάντων συλλειτουργῶν ἡμῶν, καὶ ἐπιστειλάντων μοι κατ' αὐτῶν, καὶ τῷ τόμῳ συνυπογραψάντων. "Α και διεπεμψάμην ὑμῖν διὰ τοῦ υἱοῦ μου 'Απίωνος τοῦ διακόνου τοῦτο μὲν πάσης Αἰγύπτου καὶ Θηβαΐδος, τοῦτο δὲ Λιβύης τε καὶ Πενταπόλεως, καὶ Συρίας, καὶ ἔτι Λυκίας καὶ Παμφυλίας, Ασίας, Καππαδοκίας, καὶ τῶν ἄλλων περιχόρων. "Ων καθ' ομοιότητα, καὶ παρ' ὑμῶν δέξασθαι πέποιθα. Πολλῶν γάρ μοι βοηθημα των πρὸς τοὺς βλαβέντας πεπορισμένων, καὶ τοῦτο εὕρεται λυσιφάρμακον τοῦ ὑπ' αὐτῶν ἀπατηθέντος λαοῦ, πειθομένων καὶ ταῖς τῶν συλλειτουργῶν ἡμῶν συγκαταθέσεσιν, εἰς μετάνοιαν διὰ τούτου ἔρ χεσθαι σπουδαζόντων. Ασπάσασθε ἀλλήλους σὺν τῇ παρ' ὑμῶν ἀδελφότητι Ερρώσθαι ὑμᾶς ἐν Κυ Απίωνος τοῦ διακόνου. τοῦ ἀρχιδιακόνου. τοῦδε τοῦ διακόνου Απίωνος. Πειθομένων καὶ ταῖς. πειθομένων ταῖς τῶν συλλειτουργῶν ἡμῶν συγκαταθέσεσι, καὶ εἰς, Σὺν τῇ παρ' ὑμῶν ἀδελφότητι. παρ' ἡμῶν,
col. 571–572page 24 of 43
PG 18:571ρίῳ εὔχομαι, ἀγαπητοί. Οναίμην ὑμῶν τῆς φιλοχρί, στου ψυχῆς. ΑΝΤΙΓΡΑΦΟΝ. Τοῖς ἀγαπητοῖς καὶ τιμιωτάτοις συλλειτουργοίς ἀπανταχοῦ τῆς καθολικῆς ᾿Εκκλησίας, Αλέξ ξανδρος ἐν Κυρίῳ χαίρειν Ι. Ἑνὸς σώματος ὄντος τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας, ἐντολῆς τε οὔσης ἐν ταῖς θείαις Γραφαῖς, τηρεῖν τὸν σύνδεσμον τῆς ὁμονοίας καὶ εἰρήνης, ἀκόλουθόν ἐστι γράφειν ἡμᾶς καὶ σημαίνειν ἀλλήλοις τὰ παρ' ἑκά στου γινόμενα· ἵνα εἴτε πάσχῃ, εἴτε χαίρῃ ἐν μέλος, ἢ συμπάσχωμεν, ἢ συγχαίρωμεν ἀλλήλοις. Ἐν τῇ ἡμετέρᾳ τοίνυν παροικίᾳ ἐξῆλθον νῦν ἄνδρες παι ράνομοι καὶ Χριστομάχοι διδάσκοντες ἀποστασίαν, ἣν εἰκότως ἄν τις πρόδρομον τοῦ ᾿Αντιχρίστου ὑπονοήσειεν καὶ καλέσειεν. Καὶ ἐβουλόμην μὲν σιωπῇ παραδοῦναι τὸ τοιοῦτον, ἵν᾽ ἴσως ἐν τοῖς προστά ταις μόνοις ἀναλωθῇ τὸ κακὸν, καὶ μὴ εἰς ἑτέρους τόπους διαβὰν τὸ τοιοῦτον, ῥυπώσῃ τινῶν ἀκεραίων τὰς ἀκοάς. Ἐπειδὴ δὲ Εὐσέβιος ὁ νῦν ἐν τῇ Νικομηδείᾳ, νομίσας ἐπ' αὐτῷ κεῖσθαι τὰ τῆς Ἐκκλησίας, ὅτι καταλείψας τὴν Βηρυτόν, καὶ ἐποφθαλμήσας τῇ Ἐκκλησίᾳ Νικομηδέων, καὶ οὐκ ἐκδεδίκηται κατ' αὐτοῦ προΐσταται καὶ τούτων τῶν ἀποστατῶν, Ο καὶ γράφειν ἐπεχείρησε πανταχοῦ συνιστῶν αὐτοὺς, εἴ πως ὑποσύρῃ τινὰς ἀγνοοῦντας, εἰς τὴν απο σχίστην ταύτην καὶ Χριστομάχον αἵρεσιν· ἀνάγκην ἔσχον εἰδὼς τὸ ἐν τῷ νόμῳ γεγραμμένον, μηκέτι μὲν σιωπῆσαι, ἀναγγεῖλαι δὲ πᾶσιν ὑμῖν, ἵνα γινώσκητε τούς τε ἀποστάτας γενομένους, καὶ τὰ τῆς αἱρέσεως αὐ τῶν δύστηνα ῥήματα καὶ ἐὰν γράφῃ Εὐσέβιος, μὴ προσέχητε. Παλαιὰν γὰρ αὐτοῦ κακόνοιαν τὴν χρόνῳ σιωπηθεῖσαν, νῦν διὰ τούτων ἀνανεῶσαι βου λόμενος, σχηματίζεται μὲν ὡς ὑπὲρ τούτων γράφειν ἔργῳ δὲ δείκνυσιν, ὅτι ὑπὲρ ἑαυτοῦ σπουδάζων τοῦτο ποιεῖ. Ι, Επι στολή 'Αλεξάνδρου Αλεξανδρείας· Τοῖς ἀγαπη. τοῖς, Καθαιρετικὸν ᾿Αρείου καὶ τῶν σὺν αὐτῷ διαπεμφθὲν παρὰ ᾿Αλεξάνδρου ἐπισκόπου Αλεξανδρείας τοῖς ἀπαν ταχοῦ ἐπισκόποις. Τοῖς ἀγαπητοίς, παρ' ἑκάστοις. πάσχει.... χαίρει. νομίσεις καὶ καλ. ὅπως ἐν τοῖς. ἀποστάταις μόνοις. ἐποφθαλμίσας. οὐκ ἐκδεδίκηται τὰ κατ' αὐτόν. οὐκ ἐκδεδίκηται τὰ κατ' αὐτοῦ. οὐκ ἐκδεδίκηται κατ' αὐτοῦ. ἴσως ὑποσύρῃ. ὅπως ὑποσύρῃ. εἴ πως ὑποσύρῃ, εἰς τὴν ἐσχάτην. εἰς τὴν αἰσχίστην. ρημάτια. γράφων. ὡς ὅτι,
col. 573–574page 25 of 43
PG 18:57311. Οἱ μὲν οὖν ἀποστάται γενόμενοι, εἰσὶν "Αρειος, καὶ ᾿Αχιλλεὺς καὶ ᾿Αειθάλης, καὶ Καρπώνης, καὶ ἕτερος Αρειος, καὶ Σαρμάτης, οἵ ποτε πρεσβύτεροι καὶ Εὐξώϊος, καὶ Λούκιος, καὶ Ἰούλιος καὶ Μηνᾶς, καὶ Ἑλλάδιος, καὶ Γάϊος, οἵ ποτε διάκονοι· καὶ σὺν αὐτοῖς Σεκούνδος καὶ Θεωνᾶς, οι ποτε λεχθέντες ἐπίσκοποι. Ποῖα δὲ παρὰ τὰς Γρα φὰς ἐφευρόντες λαλοῦσιν, ἔστι ταῦτα. [ΙΙ. Οὐκ ἀεὶ ὁ Θεὸς Πατὴρ ἦν, ἀλλ᾽ ἦν ὅτε ὁ Θεὸς Πατὴρ οὐκ ἦν· οὐκ ἀεὶ ἦν ὁ τοῦ Θεοῦ. Λόγος, ἀλλ' ἐξ οὐκ ὄντων γέγονεν ὁ γὰρ ἂν Θεὸς τὸν μὴ ὄντα ἐκ τοῦ μὴ ὄντος πεποίηκε· διὸ καὶ ἦν ποτε, ὅτε οὐκ ἦν. Κτίσμα γάρ ἐστι καὶ ποίημα ὁ Υἱὸς, οὔτε δὲ ὅμοιος κατ' οὐσίαν τῷ Πατρί ἐστιν· οὔτε ἀληθινὸς, καὶ φύσει τοῦ Πατρὸς Λόγος ἐστίν· οὔτε ἀληθινὴ Σοφία αὐτοῦ ἐστιν· ἀλλ' εἷς μὲν τῶν ποιημάτων καὶ γενητῶν ἐστι καταχρηστικῶς δὲ λέγεται Λόγος καὶ Σοφία, γενόμενος καὶ αὐτὸς τῷ ἰδίῳ τοῦ Θεοῦ Λόγῳ, καὶ τῇ ἐν τῷ Θεῷ Σοφίᾳ, ἐν ᾗ καὶ τὰ πάντα καὶ αὐτὸν πε ποίηκεν ὁ Θεός· διὸ καὶ τρεπτός ἐστι καὶ ἀλλοιωτός τὴν φύσιν, ὡς καὶ πάντα τὰ λογικά ξένος τε καὶ ἀλλότριος καὶ ἀπεσχοινισμένος ἐστὶν ὁ Λόγος τῆς τοῦ Θεοῦ οὐσίας· καὶ ἄῤῥητός ἐστιν ὁ Πατὴρ τῷ Υἱῷ οὔτε γὰρ τελείως καὶ ἀκριβῶς γινώσκει ὁ Λόγος τὸν Πατέρα, ούτε τελείως ὁρᾷν αὐτὸν δύναται. Καὶ γὰρ καὶ ἑαυτοῦ τὴν οὐσίαν οὐκ οἶδεν ὁ Υἱὸς ὡς ἔστι δι' ἡμᾶς γὰρ πεποίηται, ἵνα ἡμᾶς δι᾿ αὐτοῦ ὡς δι' ὀργάνου κτίσῃ ὁ Θεός. Καὶ οὐκ ἂν ὑπέστη, εἰ μὴ ἡμᾶς ὁ Θεὸς ἠθέλησε ποιῆσαι. Ηρώτησε γοῦν τις αὐτοὺς, εἰ δύναται ὁ τοῦ Θεοῦ Λόγος τραπῆναι ὡς ὁ διάβολος ἐτράπη· καὶ οὐκ ἐφοβήθησαν εἰπεῖν ὅτι δύναται τρεπτῆς γὰρ φύσεώς ἐστι γενητὸς καὶ κτιστὸς ὑπάρχων. 1. Ταῦτα λέγοντας τοὺς περὶ "Αρειον, καὶ ἐπὶ τούτοις ἀναισχυντοῦντας, αὐτούς τε καὶ τοὺς συν ακολουθήσαντας αὐτοῖς, ἡμεῖς μὲν μετὰ τῶν κατ' Αἴγυπτον καὶ τὰς Λιβύας ἐπισκόπων ἐγγὺς ἑκατὸν ὄντων, συνελθόντες ἀνεθεματίσαμεν. Οἱ δὲ περὶ Εὐ σέδιον προσεδέξαντο, σπουδάζοντες ἐγκαταμίξαι τὸ ψεῦδος τῇ ἀληθείᾳ, καὶ τῇ εὐσεβείᾳ τὴν ἀσέβειαν ἀλλ' οὐκ ἰσχύσουσι· νικῇ γὰρ ἡ ἀλήθεια, καὶ οὐδεμία ἐπὶ κοινωνία φωτὶ πρὸς σκότος, οὐδὲ συμφώνη τις Χριστοῦ πρὸς Βελίαρ. Τίς γὰρ ἤκουσε πώποτε? τκαῦτα; ἢ τίς νῦν ἀκούων οὐ ξενίζεται, καὶ τὰς τι, "Αρειος, Αχιλλάς. Άρειος, καὶ ᾿Αχιλλεύς, καὶ Θαλῆς. Οι ποτε πρεσβύτεροι. Ἰουλιανός. οι ποτε διά χονοι, παρά ταῖς Γραφαῖς. ἔστι ταῦτα, δόγμα Αρείου πῶς φρονοῦσιν Αρειανοί. καὶ αὐτὸς δέ. καὶ αὐτὸς δὲ ὧν ἐν τῷ ἰδίῳ τοῦ Θεοῦ Λόγῳ, καὶ ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ Σοφίᾳ. ἀόρατος. Τελείως καὶ γὰρ αὐτοῦ τήν. ναὶ δύναται. ὅτι καὶ δύναται. οἷα τρεπτῆς ὢν φύσεως καὶ γεννητός. καὶ τρεπτὸς ὑπάρ χων. συγκαταμίξαι.
col. 575–576page 26 of 43
PG 18:575ἀκοὰς βύει, ὑπὲρ τοῦ μὴ τὸν ῥύπον τούτων τῶν ῥη μάτων ψαῦσαι τῆς ἀκοῆς; Τίς ἀκούων Ἰωάννου λέ γοντος, Ἐν ἀρχῇ ἦν ὁ Λόγος, οὐ καταγινώσκει τούτων λεγόντων, "Ην ποτε ὅτε οὐκ ἦν; "Η τίς ἀκούων ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ, Μονογενής Υιός, καὶ, Δι' αὐτοῦ ἐγένετο πάντα, οὐ μισήσει τούτους φθεγγομένους ὅτι, Εἷς ἐστιν τῶν ποιημάτων Πῶς γὰρ δύναται εἷς εἶναι τῶν δι' αὐτοῦ γενομένων, ἢ πῶς μονογενής ὁ τοῖς πᾶσι κατ' ἐκείνους συναριθμούμενος, εἶπερ καὶ αὐτὸς κτίσμα ἐστὶ καὶ ποίημα; Πῶς δὲ ἐξ οὐκ ὄντων ἂν εἴη, τοῦ Πατρὸς λέγοντος· Ἐξηρεύξατο ἡ καρδία μου Λόγον ἀγαθόν· καί Ἐκ γαστρὸς πρὸ Εωσφόρου ἐγέννησε σε; Η πῶς ἀνόμοιος τη οὐσίᾳ τοῦ Πατρὸς, ὁ ὢν εἰκὼν τελεία καὶ ἀπαύγασμα τοῦ Πατρὸς, καὶ λέγων· Ο έωρακώς ἐμέ, εώρακε τὸν Πατέρα; Πῶς δὲ εἰ Λόγος καὶ Σοφία ἐστὶ τοῦ Θεοῦ ὁ Υἱὸς, ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν; Ἶσον γάρ ἐστιν αὐτοὺς λέγειν ἄλογον καὶ ἄσοφόν ποτε τὸν Θεόν· πῶς δὲ τρεπτὸς καὶ ἀλλοιωτὸς ὁ λέγων, δι' ἑαυτοῦ μὲν, Ἐγὼ ἐν τῷ Πατρὶ, καὶ ὁ Πατὴρ ἐν ἐμοί· καί· Εγώ καὶ ὁ Πατὴρ ἔν ἐσμεν· διὰ δὲ τοῦ προφήτου· Ιδετέ με, ὅτι ἐγώ εἰμι, καὶ οὐκ ἠλλοίωμαι; Εἰ γὰρ καὶ ἐπ' αὐτόν τις τὸν Πατέρα δύναται τὸ ῥητὸν ἀναφέρειν· ἀλλὰ ἁρμοδιώτερον ἂν εἴη περὶ τοῦ Λόγου νῦν λεγόμενον, ὅτι καὶ γενόμενος ἄνθρωπος οὐκ ἀλλοιωταὶ· ἀλλ' ὡς εἶπεν ὁ ᾿Απόστολος Ἰησοῦς Χριστός χθὲς καὶ σήμερον, ὁ αὐτὸς καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τίς δὲ ἄρα εἰπεῖν αὐτοὺς ἔπεισεν, ὅτι δι' ἡμᾶς γέγονε, καίτοι τοῦ Παύλου γράφοντος· Δι᾿ ἂν τὰ πάντα, καὶ δι' οὗ τὰ πάντα; ν. Περὶ γὰρ τοῦ βλασφημεῖν, ὅτι οὐκ οἶδεν τε λείως ὁ Υἱὸς τὸν Πατέρα, οὐ δεῖ θαυμάζειν· ἅπαξ γὰρ προθέμενοι χριστομαχεῖν, παρακρούονται καὶ τὰς φωνὰς αὐτοῦ λέγοντος· Καθώς γινώσκει με ὁ Πατήρ, κἀγὼ γινώσκω τὸν Πατέρα. Εἰ μὲν οὖν ἐκ μέρους ὁ Πατὴρ γινώσκει τὸν Υἱόν, δῆλον ὅτι καὶ ὁ Υἱὸς μὴ τελείως γινωσκέτω τὸν Πατέρα. Εἰ δὲ τοῦτο λέγειν οὐ θέμις, οἶδε δὲ τελείως ὁ Πατὴρ τὸν Υἱόν, δῆλον ὅτι καθὼς γινώσκει ὁ Πατὴρ τὸν ἑαυτοῦ Λόγον, οὕτως καὶ ὁ Λόγος γινώσκει τὸν ἑαυτοῦ Πατέρα, οὗ καί ἐστι Λόγος. Ταῦτα λέγοντες καὶ ἀναπτύσσοντες τὰς θείας Γραφὰς πολλάκις ἐνετρέψαμεν αὐτούς. Καὶ πάλιν ὡς χαμαιλέοντες μετεβάλοντο, φιλονεικοῦντες ἑαυτοὺς ἐφελκύσαι τὸ γεγραμμένον· "Οτ' ἂν ἔλθῃ ἀσεβὴς εἰς βάθος κακῶν, καταφρονεῖ. Πολλαὶ γοῦν αἱρέσεις πρὸ αὐτῶν γεγόνασιν, αἵτινες πλέον τοῦ δέοντος τολμήσασαι, πεπτώκασιν εἰς ἀφροσύνην. Οὗτοι δὲ διὰ πάντων ἑαυτῶν τῶν ῥηματίων επιχειρήσαντες εἰς ἀναίρησιν τῆς τοῦ Λόγου θεότητος, ἐδικαίωσαν ἐξ ἑαυτῶν ἐκείνας ὡς ἐγγύτεροι τοῦ ᾿Αντιχρίστου γε xιν, 'το οι ποιημάτων ὁ Υἱός. πῶς δὲ δύναται ἶσος εἶναι, είπερ καὶ αὐτὸς κτίσμα ἐστὶ καὶ ποίημα, τί δέ. γινώσκει. αὐτῶν τῶν ῥημάτων επιχειρήσαντες ταῖς ἀναιρέσεσι.
col. 577–578page 27 of 43
PG 18:577νόμενοι. Διὸ καὶ ἀπεκηρύχθησαν καὶ ἀναθεματίσθησαν & ἀπὸ τῆς Ἐκκλησίας. Λυπούμεθα μὲν οὖν ἐπὶ τῇ ἀπωλείᾳ τούτων· καὶ μάλιστα ότι μαθόντες ποτὲ καὶ αὐτοὶ τὰ τῆς Ἐκκλησίας, νῦν ἀπεπήδησαν· οὐ ξενι σόμεθα δέ· τοῦτο γὰρ καὶ Ὑμεναῖος καὶ Φιλητὸς πεπόνθασι, καὶ πρὸ αὐτῶν Ἰούδας ὁ ἀκολουθήσας τῷ Σωτήρι, ὕστερον γὰρ προδότης καὶ ἀποστάτης γέγονε. Καὶ περὶ τούτων δὲ αὐτῶν, οὐκ ἀδίδακτοι μεμνήκα μεν· ἀλλ' ὁ μὲν Κύριος προείρηκε· Βλέπετε μή τις ὑμᾶς πλανήσῃ· πολλοὶ γὰρ ἐλεύσονται ἐπὶ τῷ ὀνόματί μου λέγοντες, ὅτι ἐγώ εἰμι, καὶ ὁ καιρὸς ἤγγικε, καὶ πολλοὺς πλανήσουσι· μὴ πορευθῆτε ὀπίσω αὐτῶν. Ὁ δὲ Παῦλος μαθὼν ταῦτα παρὰ τοῦ Σωτῆρος ἔγραψεν· "Οτι ἐν ὑστέροις καιροίς ἀποστήσονταί τινες τῆς ὑγιαινούσης πίστεως, προσέχοντες πνεύμασι πλανοῖς, καὶ διδασκαλίοις δαιμονίων ἀποστρεφομένων τὴν ἀλήθειαν. Τοῦ τοίνυν Κυρίου καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, διά τε ἑαυτοῦ παραγγείλαντος, καὶ διὰ τοῦ Αποστόλου σημαίνοντος περὶ τῶν τοιούτων, ἀκολούθως ἡμεῖς αὐτήκοοι τῆς ἀσεβείας αὐτῶν γενόμενοι, ἀνεθεματίσαμεν, καθὰ προείπομεν, τους τοιούτους, ἀποδείξαντές τε αὐτοὺς ἀλλοτρίους τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τε καὶ πίστεως· ἐδηλώσαμεν καὶ τῇ ὑμετέρα θεοσεβείᾳ, ἀγαπητοὶ καὶ τιμιώτατοι συλ λειτουργοί, ἵνα μήτε τινὰς ἐξ αὐτῶν εἰ προπετεύσαιντο πρὸς ὑμᾶς ἐλθεῖν, προσδέξησθε, μήτε Εὐσεβίῳ ἢ ἑτέρῳ τινὶ γράφοντι περὶ αὐτῶν πεισθῆτε. Πρέπει γὰρ ἡμᾶς Χριστιανοὺς ὄντας, πάντας τοὺς κατὰ Χριστοῦ λέγοντάς τε καὶ φρονοῦντας, ὡς θεομάχους καὶ φθορέας τῶν ψυχῶν ἀποστρέφεσθαι, – καὶ μηδὲ κἂν Χαίρειν τοῖς τοιούτοις λέγειν· ἵνα μή ποτε καὶ ταῖς ἁμαρτίαις αὐτῶν κοινωνοί γενώμεθα, ὡς παρήγγειλεν ὁ μακάριος Ιωάννης. Προσείπατε τοὺς παρ' ὑμῖν ἀδελφούς· ὑμᾶς οἱ σὺν ἐμοὶ προσαγορεύουσιν. *Αλεξανδρείας πρεσβύτεροι Κάλλουθος πρεσβύτερος σύμψηφος εἰμι τοῖς γε γραμμένοις, καὶ τῇ καθαιρέσει ᾿Αρείου καὶ τῶν σύν αὐτῷ ἀσεβησάντων. Αλέξανδρος πρεσβύτερος, ὁμοίως. Διόσκορος πρεσβύτερος, ὁμοίως. Διονύσιος πρεσβύτερος, ὁμοίως. Εὐπέδιος πρεσβύτερος, ὁμοίως. ᾿Αλέξανδρος πρεσβύτερος, ὁμοίως. Νειλαράς πρεσβύτερος, ὁμοίως. Αρποκρατίων πρεσβύτερος, ὁμοίως. ᾿Αγαθὸς πρεσβύτερος. Νεμέσιος πρεσβύτερος. Λόγγος πρεσβύτερος. Σιλβανός πρεσβύτερος. Περώς πρεσβύτερος. Καιροίς ὑμᾶς, Σίλας. Νειλαρᾶς, Ομοίως Πιρσούς.
col. 579–580page 28 of 43
PG 18:579"Απις πρεσβύτερος. Προτέριος πρεσβύτερος. Παῦλος πρεσβύτερος. Κύρος πρεσβύτερος, ὁμοίως. Διάκονοι. Αμμώνιος διάκονος, ὁμοίως. Μακάριος διάκονος. Πιστός διάκονος, ὁμοίως. ᾿Αθανάσιος διάκονος. Εὐμενὴς διάκονος. Απολλώνιος διάκονος. Ολύμπιος διάκονος. Αφθόνιος διάκονος. Αθανάσιος διάκονος. Μακάριος διάκονος, ὁμοίως. Παῦλος διάκονος. Πέτρος διάκονος. Αμβυτιανός διάκονος. Γάϊος διάκονος, ὁμοίως. Αλέξανδρος διάκονος. Διονύσιος διάκονος. ᾿Αγάθων διάκονος, Πολύβιος διάκονος, ὁμοίως Θεωνᾶς διάκονος. Μάρκος διάκονος. Κώμοδος διάκονος. Σεραπίων διάκονος. Νεῖλον διάκονος. Ρωμανὸς διάκονος, ὁμοίως. Μαρεώτου πρεσβύτεροι. Απολλώνιος πρεσβύτερος σύμψηφος εἰμι τοῖς γεγραμμένοις, καὶ τῇ καθαιρέσει ᾿Αρείου, καὶ τῶν σὺν αὐτῷ ἀσεβησάντων. Ινγένιος πρεσβύτερος, ὁμοίως. Αμμώνιος πρεσβύτερος. Διόσκορος πρεσβύτερος. Σωστρὰς πρεσβύτερος. θέων πρεσβύτερος. Τύραννος πρεσβύτερος. Κόπρης πρεσβύτερος. Αμμωνᾶς πρεσβύτερος. Ωρίων πρεσβύτερος. Σέρηνος πρεσβύτερος. Ο Δίδυμος πρεσβύτερος. Ἡρακλῆς πρεσβύτερος. Βόκκων πρεσβύτερος. ᾿Αγαθὸς πρεσβύτερος. Αθανάσιος Αμυντιανός. Νεῖλος. Μαριώτου. Απολλώς πρεσβύτερος, ὁμοίως, Αχιλλᾶς πρεσβύτερος. Παῦλος πρεσβύτερος. Θαλέλαιος πρεσβύτερος. Διονύσιος πρεσβύτερος, ὁμοίως. Ινγένιος. γγένιος. Αμμωνᾶς. Παῦλος, Θαλέλαιος, Διο νύσιος,
col. 581–582page 29 of 43
PG 18:581Διάκονοι. Σαραπίων διάκονος, ὁμοίως. Ἰοῦστος διάκονος, ὁμοίως. Δίδυμος διάκονος. Δημήτριος διάκονος. Μαύρος διάκονος. Αλέξανδρος διάκονος. Μάρκος διάκονος. Κίμων διάκονος. Τρύφων διάκονος. Αμμώνιος διάκονος. Δίδυμος διάκονος. Πτολλαρίων διάκονος. Σεράς διάκονος. Γάϊος διάκονος. Ιέραξ διάκονος. Μάρκος διάκονος. Θεωνᾶς διάκονος. Σαρμάτων διάκονος. Κάρπων διάκονος. Ζώιλος διάκονος, ὁμοίως. ΙΙ. ΚΑΘΑΙΡΕΣΙΣ ΑΡΕΙΟΥ καὶ τῶν σὺν αὐτῷ, ὑπὸ ᾿Αλεξάνδρου ἀρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας. Αλέξανδρος, πρεσβυτέροις καὶ διακόνοις 'Ἀλεξανδρείας καὶ Μαρεώτου, παρών παροῦσιν ἀγαπη τοῖς ἀδελφοῖς ἐν Κυρίῳ χαίρειν. Εἰ καὶ φθάσαντες ὑπεγράψατε οἷς ἐπέστειλα τοῖς περὶ "Αρειον, προτρέπων αὐτοῖς, ἀρνήσασθαι μὲν τὴν ἀσέβειαν, πεισθῆναι δὲ τῇ ὑγιαινούσῃ καὶ καθο λικῇ πίστει· καὶ ἐδείξατε ἑαυτῶν ὀρθὴν τὴν προαίρεσιν, καὶ τὴν ἐν τοῖς δόγμασι συμφωνίαν τῆς και θολικῆς Ἐκκλησίας· ὅμως ἐπειδὴ καὶ πρὸς τοὺς ἁπαν ταχοῦ συλλειτουργοὺς ἐπέστειλα περὶ τῶν περὶ Αρειον, ἀναγκαῖον ἡγησάμην, ὑμᾶς μὲν, τοὺς τῆς πόλεως κληρικούς συναγαγεῖν· ὑμᾶς δὲ, τοὺς ἀπὸ τοῦ Μαρεώτου μεταπέμψασθαι· μάλιστα ὅτι ἀφ' ὑμῶν Χάρης καὶ Πιστὸς πρεσβύτεροι, καὶ Σαραπίων, καὶ Παράμμων, καὶ Ζώσιμος, καὶ Εἰρηναῖος διάκονοι, ἐπηκολούθησαν τοῖς περὶ ᾿Αρειον, καὶ ἠγάπησαν σὺν αὐτοῖς καθαιρεθῆναι· ἵνα καὶ τὰ νῦν γραφόμενα γνώτε, τήν τε ἐν τούτοις συμφωνίαν ἑαυτῶν ἐπιδεί ζησθε, καὶ τῇ καθαιρέσει τῶν περὶ "Αρειον καὶ τῶν περὶ Πιστὸν σύμψηφοι γένησθε. Πρέπει γὰρ τὰ παρ᾽, ἐμοῦ γραφόμενα γινώσκειν ὑμᾶς, καὶ ἕκαστον, ὡς παρ' αὐτοῦ γραφόμενα, ἐν τῇ καρδίᾳ κατέχειν. Θεωνᾶς, Σαρμάτων, Κάρ των, Ζώιλος, Παρών παροῦσιν. τῶν περὶ ᾿Αρειον και τῶν περὶ Πιστόν,
col. 583–584page 30 of 43
PG 18:583Τοῦ ἁγίου Αλεξάνδρου πάπα Αλεξανδρείας, ἐκ τῆς πρὸς Αἴγλωνα ἐπίσκοπον Κυνοπόλεως κατά Ἀρειανῶν ἐπιστολῆς. Θέλησίς ἐστι φυσική, παντὸς νοεροῦ αὐθαίρετος δύναμις, ὡς μηδὲν κατὰ τὴν οὐσίαν ἀκούσιον ἔχοντος. Ενέργεια φυσική ἐστιν, ή πάσης ουσίας ἔμφυτος κίνησις. Ενέργειά ἐστι φυσικὴ, ὁ πάσης φύσεως ούτ σιώδης καὶ γνωστικός λόγος. Ενέργειά έστι φυσική, ή δηλωτικὴ πάσης οὐσίας δύναμις.
col. 585–586page 31 of 43

ctionibus. Ut vero existimem, interpretationem Arubicam ex secunda Syriaca esse derivatam, utor hoc indi cio, quod Arabicum codicis 101 fragmentum cum illo posteriore Syriaco magis congruit quam cum priòre. Itaque etiamsi decreveram additamentum illud omittere, quia valde simile sermoni integro videbatur, atta men quia postea comperi partem Arabicam cum hac potius parte Syriaca conspirare, ne mei argumenti vim ullatenus infirmarem, hanc quoque Syriacam repetitionem minoribus saltem formis imprimendam curavi. Age vero edendi sermonis hujus grata opportunitas adest, quia hoc tempore ex Anglorum typis prodeunt magni Athanasii festales epistolæ seu orationes (Græce deperdita) in Syriaco pariter codice inventæ: quibus kic jure meritoque comes fiet Alexandri sermo. Fuit quippe Alexander Athanasii a pueris educator, quem familiarem semper, adolescentem senex, et charissimum habuit, mensa etiam quotidianæ participem, et fide ſem librarium: eumdem ipse diaconum ordinavit, secumque ad Nicænum concilium duxit, ut illic operam sibi navaret, ovvaywvišóµevov aůty Exeľ, ut diserte ait Socrates Hist. lib. 1, 15; quem denique moriens sæpe nomine compellavit, atque ut sibi successor fieret, Alexandrinum clerum enixe rogavit, quod reapse cum infinita rei Christianæ utilitate contigit: ita ut Athanasium talem tantumque episcopum, Alexandri curis ac ceptum referamus. Jam ut Alexander Athanasium adolescentem omni officio complexus est, ita idem Alexan der antea juvenis Petro episcopo martyri familiaris apprime fuerat, atque ab eo successor post Achillam ejusdem fratrem designatus. Namque, ut legitur in Petri Vita (a) a nobis edita Spicil. t. III, p. 682, martyr inclytus in carcere positus, et jam pro fide plectendus, ambos illos Alexandrinæ sedi post se destinavit epi scopos, dicens: ‹ Te quidem Achillam primum, Alexandrum vero secundum. Et mox· Osculantes Petri ma rus ac pedes Achillas atque Alexander, conversi in lacrymas singultu amarissimo quatiebantur. > Quidquid hactenus scriptorum Alexandri exstabat, ab historicis ecclesiasticis conservatum, id Arium ejus que alumnos oppugnat; duas intellige epistolas, quarum prior prorsus insignis, tractatus plenissimi instar est, et omni laude major. Atqui hæ duæ ex septuaginta supersunt; tot enim ab eo scriptas testatur Epipha wins her. xx, 4: ، 'AéFavöpog £v£cxoro, Ypápe érgcola, Exuxiou,, arva, Tapa pouálo, Et siu vra£, &» sdv apr0pdv t68opufxov-z. Alexander episcopus scribit epistolas encyclicas, quw adhuc apud stuܜ diosos servantur, numero fere septuaginta. › Unius ex his fragmenta tenuia citantur a Maximo opp. t. 11, p. 152, 155. Utinam hæ in codicibus saltem Syriacis conspiciendas se darent, quod nuper felicissime acci dit Athanasianis! Nunc in tanto scriptorum Alexandri naufragio, sermonem saltem unum in populi concione habitum libenti animo excipiamus, in quo, præter cætera utilia, Christi divinitas passim prædicatur. Neque abest eloquentia (quam ei tribui a Ge:asio diximus), nitida scilicet, popularis, et ore episcopali digna. Sermonem hunc Alexandri suppeditavit codex Syriacus Vat., membraneus, vetus, Chaldaicis litteris duplici in laterculo exaratus. Habuit is sexaginta homilias (quarum nunc novem, ob amissa folia, desunt) Patrum ortho doxorum Greg. Nysseni, Greg. Theologi, Basilii, Amphilochii, Joan. Chrysostomi, Procli, Isaaci (unum etiam Eu sebii Alex., nam mendum est in catalogo, alio nomine substituto, De die Dominica). Inter hos vicesimum locum tenet Alexandri hic sermo; quem auctor Græce scripserat, Syri et Arabes, ut demonstravi, in linguas suus transtulerunt; de cujus sinceritate testimonia prædicta codicum et auctorum dubitare nos nullo modo sinunt. (a) Vide supra, col. 458. DE ANIMA ET CORPORE DEQUE PASSIONE DOMINI. 1. Verbum, quod sine invidia de cœ lo demittitur, cordibus nostris irrigan dis idoneum est, si nos virtuti ejus pa 91, 0, rati fuerimus, non dicendo tantummo Ita in cod. episcopi, ut est etiam in magna ejus epistola dogmatica, non archiepiscopi, ut deinde appellati fuerunt præsules Alexandrini; vel potius hic titulus pro libito variat in codd.

Sermon on the Soul and Body and the Passion of the LordSermo de anima et corpore deque passione Domini

col. 587–588page 32 of 43

ܕܡܬܐ. ܠܘܓܝܪ ܒܝܕ ܗܝ ܕܢܐܡܪ ܚܝܠܰܐ. ܐܠܰܐ do rerum elismauseultando. Nam sic ut imber sine terra fructus non gignit, neque terra sine imbre; ita ne ver bum quidem sine auditu fructificat, ne ܡܛܪܐ. ܗܟܢܐ ܐܦܠܰܐ ܡܠܬܐܝܺܗܒܐ ܦܐܪ̈ܐ ܣܛܪ qun auditns sine verbo. Porro verbum tunc fit fructuosum, cum id pronun tiamus; auditus pariter, cum auscul tamus. Igitur cum verbum vim suam expromit, vos quoque haud invide au ܗܟܝܠ ܡܠܬܐ ܚܝܠܰܐ. ܐܦ ܐܢܬܘܢ ܕܠܰܐ, rem prwbeto: et cum ad audiendunu ܐܢܬܘܢ ܡܕܟܝܢ ܐܢܬܘܢ ܡܢܟܘܢ ܟ݁ܽܠܗܛܢܢܳܐ -el incredulitas, quarum utraquejusi ܘܠܐܗܚܡܢܘܬܐ. ܩܢܝܢܐܓܝܪ ܒܝܫܐ. ܛܢܬܵܐ ܘܠܳܐ -tiw adversatur: etenim invidia charita acceditis, omni vos invidia et incredu litate expurgate. Pessimæ res invidia tiæ No ti opponitur, fidei incredulitas: haud secus quam amaritudo dulcedini, luci tenebræ, bono malum, vitæ mors, que his repugnantibus virtuti vitiis abundant, ii mortui quodammodo sunt charitatem fidemque oderunt; quod qui faciunt, bas? hostes Dei constituuntur. ܕܗܝܡܢܘܬܐ. ܐܟܙܢܐ ܕܣܝܡ ܕܠܩܘܒܢܳܐ ܕܚܠܝܐ -veritati mendacium, Age vero quiean ܘܡܘܬܐܕܚܐ. ܘܟܕܒܘܬܐܕܫܪܪܐ ܐܝܠܝܢ namque invidi et increduli chnrial ܗܟܝܠ ܕܡܬܡܠܝܢ ܡ ܗܠܝܢ,oderunt; quod qni faciunt ܟܕ ܝܕܥܝܢ ܐܢܬܘܢ ܗܟܝܠ ܚܒܝܒܝ ܕܐܝܠܝܢ,Cum vos itaque, fraires charissimi.2 homines invidos atque incredulos ju stitiæ hostes esse sciatis, ab his videlicet ܐܝܬܝܗܘܢܕܙܕܚܩܘܬܐ ܛܪܘܢܦܫܟܘܢ ܡܢ cavete: idem charitatemque ampei ܒܥܠܕܒܒܝܗ ܕܟܐܢܘܬܐ. ܘܩܒܠܘܗܝܡܢܘܬܐ mini, quarum ope:-salutem conseeui sunt quotquot ab orbis initio usque ad hodiernam diem sancti homines exsti ܠܟܠܗܘܢ ܩܚܕܝܫܐ ܡܢ ܫܘܪܝܐ ܘܥܕܡܐ terunt. Cbaritatis autom fructam ba ܠܝܘܡܠܐ. ܚܝܘܘܗܟܝܠ ܦܐܪ̈ܐ ܕܚܘܒܐ. ܠܘ verbis: tantum exserite, yerunm etiam ܒܠܚܘܕ ܒܡܬܐ ܐܠܐ ܘܒܥܒܕܐ ܕܥܒܕܐ ܒܝܕ operibus id est pia propter Deum

col. 589–590page 33 of 43

suam erga nos charitatem ostendit, non quoniam semet pro salute nostra tium tradidit. Pretereanos haud quenu patientia. Ecee enim Dominus ipse- ܡܣܝܒܕܢܘܬܐܕܠܘܬ ܡܪܝܐ. ܗܐ ܓܝܪ ܐܦ ܗܘ ,verbis tantummodo sed etiam opere ܡܪܢ ܚܘܝܠܘܬܢ ܚ ܘܟܗ ܠܘ ܒܠܚܘܕ pre܄ ܒܡܠܬܐ. ܐܠܐ ܘܒܥܒܕܐ ܕܚܗܒ ܢܦܫܗ admodum mundus reliquos, verbo ܦܘܪܩܢܳܐܚܠܦܝܢ. ܘܬܘܒ ܕܠܐ ܗܘܐ ܐܝܟ ܥܠܡܐ creati taimus, sed simul opere. Quippe ܗܘܝܢ ܒܡܬܐ ܐܠܰܐ ܘܒܥܒܕܐ. ܠܠܠܡܐܓܝܪ existere; nos tamen verbi pariter ope ܒܡܠܬܐ ܩܝܡ.ܠܢ ܕܝܢ ܘܒܡܬܐ ܘܒܥܒܕܐ. risque emcacia produxit. Etenim Deo ܠܘܓܝܪ ܣܦܩܬ ܠܗ ܠܐܠܗܐ ܗܝ ܕܢܐܡܪܝ mundum unius verbi vi Deus fecit haud satis fuit dicere: Faciamus homi nem ad imaginem similitudinemque no stram ', sed opera verbum statim subse cuta est: nam sumpto de humo pulve re, hominem ex eo formavit, imagini suæ similitudinique conformem, in eumque inspiravit vitæ spiraculum, ut .ieret Adam anima vivens ܂ ܢܫܡܬܐ ܕܚܝܐ ܕܢܗܘܐ ܐܕܡ ܠܢܦܫ ܚܝܐ܀ voeitatur. Discidium ergo erat animw ܡܬܦܪܫܐ ܗܘܬ ܡ ܦܓܪܐ ܡܬܠܒܟܐ ܗܘܬ 3. Sed enim cum subinde homo errore suo se inclinasset ad mortem, necesse fuit ut illa forma denuo ad So, salutem ab eodem artifice suo refor maretur. Etenim forma quidem sub terra putris jacebat; verumtamen in spiratio illa, quæ instar spiraculi vi tæ fuerat, corpore separata tene broso loco detinebatur, qui infernus a corpore; illa ad inferos relegata, hoc in pulverem resoluto: magnumque erat intervallum, quominus invicem convenirent; quia carne soluta, corpus 6 × actio. Sicut enim, tradito in vincula rege, ruit civitas; aut capto duce, dissipatur mergitur navigium; ita vinculis animæ injectis, corpus ejus dilapsum est, ceu sine rege civitas, membra ejus disso so, atque in mortem demersa, quod rumpitur; ligata anima, cessat ejus ܘܦܓܪܐ. ܘܗܕܐ ܡܢ ܐܝܬܝܗ ܗܘܬ ܐܣܝܪܬܐ ܝ exereius; aut gubernatore depulsoܢ ܕܝܢ ܕܗܠܝܢ ܪܘܚܩܐ ܪܒܐ ܕܢܦܫܐ ܘܕܦܓܪܐ. eivitas ܢܦܫܐ ܕܝܢ ܠܐ ܬܬܡܨܐ ܟܕ uta, velati se in exercitu duce amis ܕܡܠܟܐ ܟܕ ܡܫܬܒܐ ܡܕܝܢܬܐ ܡܫܬܪܝܐ. nari usuvenil gubernatore destitute ܐܰܘ ܗܺܓܡܘܢܐ ܟܕ ܢܬܙܤܪ ܦܠ ܽܘܬܗ Anime igitur hominem dirigebat, 'quam ܡܬܒܕܪܐ. ܐܘ ܩܘܒܪܢܝܛܐ ܕܢܦܠܐ̈ܠܦܗ » Gen. 1, 26.

col. 591–592page 34 of 43

diu corpus supererat; ceu rex urbem, dux exercitum, navim gubernator. Attamen ei regendo impotens fuit, ex quo ipsa immobiliter alligata fuit, at ܡܕܒܪܢܐ. ܘܛܒܥܘ ܒܡܘܬܐ ܐܝܟ ܐܠܦܐ ܕܠܐ que in errorem demersae; propterea quod a recta via declinavit, tentatores sectata est, fornicationi, idolorum cul ܢܦܫܐ ܠܒܪܢܫܗ ܕܐܝܬܝܗ ܗܘܬ ܠܦܓܪܐ ܐܝܟ: tui, cruentis cwdibus, operam dedi ܡܠܟܐܕܡܕܝܢܬܐ ܐܝܟܞܓܡܘܢܳܐܕܟܠܚܘܬܐ. quibus facinoribus proprium destruxit ܘܒܪܢܝܛܐܕܐܠܦܐ.ܘܠܐܡܟܝܠ bominem. Sed ipsa demum in inter- n num delata, illic ab improbo tentatore detenta fuit. Cæteroquin illa, ceu rex ܢܦܝܐܠܳܐܡܬܙܝܥܢܝܬܐ. ܛܥܝܐ ܗܘܐܓܝܪ lapsam urbem restituit, dux dispersum ܒܬܘܫܐܢܦܝܳܐܠܳܐܡܬܬܐܝܥܢܝܬ. ܠ exercitum colligit, nauta fraotam nrrim reparat; sic, inquam, anima, corpori adhuc suo suppetias ferebat, ante quam ܪܗܛܐ ܕܡܢܣܝܝܐ. ܠܘܬܪܢܝܘܬܐ ܘܕܚܝܰܬ illud in pulrerem solveretur, nondum ܦܬܟܪ̈ܐ ܘܩܛܠ̈ܐ ܘܕܡܐ. ܕܒܗܘܢ ܐܘܒܕܬ ipsa vinculis alligata. Sed postquam anima non materialibus vinculis, sed peccatis alligata fuit, ideoque ad agen dum facta impotens, tunc corpus suum ܐܟܙܢܳܐܓܝܪ ܕܡܠܟܐ ܡܩܝܡ ܡܕܝܢܬܐ in terra destituit, atque in internnm ܕܢܦܠܬ. ܐܘܞܓܡܘܢܳܐ ܡܝܺܐܫܦܠܚܢܳܐ depressa, scabellum mortis elTeca est et cunctis despicabilis. 4. Exivit de paradiso homo ad eam regionem quæ injustitiæ, fornicatio nis, adulteriorum cruentarumque éc

col. 593–594page 35 of 43

dium sentina erat, ubi etiam exitium nactus est; etenim omnia ad necem ejus conspirarunt, et vix huc ingres sum pessumdederunt. Carebat interim quolibet solatio homo, omnique op ܐܰܝܬܘܗܝ ܗܘܐ ܗܟܝܠܒܪܢܫܐ ܕܠܳܐ ܥܘܟܒܐ et quiele. Quandonam enim bene ho mini fuit? Num materno in utero? At qui ibi conclusus, parum a mortuo ܡܬܘܡ. ܐܡܬܝܓܝܪ ܚܕܐ ܒܪܢܫܐ. ܒܟܪܣܐ dimerebat. An dum sinus lacte nutri ܕܐܡܗ. ܐܠܰܐ ܘܗܕܐ ܩܪܝܒܐ ܗܝ ܠܡܘܬܐ. ܘܐܠ̈ܐ retur? Ne tum quidem gaudium ullin ¸ ܟܕ ܕܡܬܬܪܤܐ ܚܠܒܐ ܒܥܘܒܐ.ܐܠܰܐܘܠܰܐ ersensit. An potius dum adolesceretr " ܡܬܘܡ ܐܬܒܣܡ. ܐܠܰܐ ܟܕ ܡܬܠܳܠܰܠܡ denique dam senosceret Enimvero ܐܝܬܘܗܝ ܡܛܠ ܥܠܝܡܘܬܐ ܕܐܪ̈ܓܝܓܬܐ. ressus et mortis exspectatione. Quid ܗܘܐ ܡܛܠܤܝܒܘܬܐ ܘܡܛܠ ܤܘܟܝܗ Atqui tunc maxime impendebant peri cula propter juveniles cupiditates. Num tunc ingemiscere cœpit, senii pondere enim aliud senectus est, nisi mortis exspectatio? Reapse terricolæ omnes moriuntur, juvenes ac seniores,. par vuli adultique: nulla enim corporum statura a morte eximit. Cur ergo mw rore tanto angitur homo? Nimirum mortis aspeclus tristitiam parit: spe ܡܘܫܚܬܐܕܩܘܡܬܐ.ܐܠܳܐܐܝܟܢܳܐܫܚܝܩܗܘܐ etamus enim in homine exstincto fa ܒܪܢܫܐ. ܐܝܬܝܗ ܗܘܬ ܕܝܢ ܟܪܝܘܬܐ ciem mutatam, figuram emortuam, corpus macie constrictum, os tacitur num, frigidam cutem, oculos depressos,. artus immotos, cadaver bumi abjectum, carnes dilapsas, gelidas venas, ossa albida, articulos resolatos, omnia in pulverem redigi, hominem diutius non exsistenlem. Quid ergo homo est ܗܘܬ ܒܐܪܥܐ.ܒܣܪܐ ܡܕܝܒܐ. ܓܕܐ ܡܣܝܐ. Flos, uquam, temporarius, qui in ܓܪ̈ܡܐ ܚܘܪܐ.ܫܪ̈ܝܬܐܕܡܫܬܪ̈ܝܢ. ܘܕܚܝܚܐ materno sinu non apparet, juventute vigescit, senio in mortem marcidus.

col. 595–596page 36 of 43

ܒܬܪܗܟܝܠܟܿܠܗܕܐܬܫܡܫܬܗܕܡܘܬܐ Age vero post hoc omne mortis.5 ܘܡܬܚܒܠܢܘܬܐ ܕܒܪ ܐܢܫܐ. ܣܥܪ ܐܗܐ,servitium, et hominis corruptelam visitavit Deus creaturam suam, quam ad imaginem similitudinemque pro ܕܝܠܗ. ܡܛܠܗܢܳܐܓܝܪ ܐܦ ܣܥܪܗ ܕܠܳܐ ܘܣpriam iormaverat; idque egit, no h ܬܗܘܐ ܢܝܫܗ ܕܡܘܬܐ ܐܡܝܠܰܐܬ.ܫܕܪfܠܗܐ.perpetuum mortis: ludibrium foret ܠܒܪܗ ܡܢ ܫܡܝܐ ܠܳܐ ܡܒܣܪܐ ܕܝܺܬܒܣܪ ܡ Filium suum, ut in virgineo sinu Misit ergo Deus de cœlo incorporeum carnem sumeret; atque ita æque ac ܕܐܝܬܝܟ. ܕܢܦܪܘܩ ܠܒܪܢܫܐ ܕܐܒܝܕ ܗܘܐ. tu, homo factus est, ut hominem uer- n ܠܒܪܢܫܐ. ܘܠܝܢ ܟܢܫ ܡܫܝܚܐ ܟܕ ܚܝܕܗ -copulavit, id adunavit. quodl separa ditum salvificaret, ejusque omnia sparsa membra colligeret. Etenim Christus, dum hominem personæ suæ tione corporis mors disperserat. Passus est Christus, ut nos æternum viva mus. «Secus enim cur Christo «moriendum erat? Numquid morte ■ diguum commiserat? Cur carnem sibi induit, qui gloria convestie «batur? Cumque Deus esset, cur homo ܫܘܒܚܐ. ܠܡܢܳܐ ܕܝܢ ܐܦ ܒܪܢܫܐ ܕܢܗܘܐ. -est factus? Et eum is in ewlo regna» ، ret,, cur in terram se demisit, et in «Virginis utero incarnatus est?«Quw «nam, oro, necessitas Deum coegit ■ in terram descendere, carnem assu ܐܠܨܐ ܗܘܬ ܕܐܠܗܐ ܢܐܬܐ ܥܠ ܐܪܥܐ.,mere, panninulis in prwcepi involvi ܘܕܢܬܒܣܪ. ܘܢܬܥܙܪܪܒܐܘܪܝܐ. ܘܢܳܬܬܰܪܣܐ lactante sinnali, baptismum a famulo» «suscipere, in crucem tolli, terreno «sepulcro infodi, a mortuis tertia die ܘܬܬܠ̈ܐ ܒܩܝܣܐ. ܘܕܬܩܒܪ ܒܐܪܥܐ.,rosurgere?» Quwnam eum, inquam» ܘܕܢܩܘܡ ܡܢ ܡܝܬܐ ܝܰܬܬܐ ܝܘܡܝܢ. ܡܢܳܐ -necessitas compellebat? Satis expo liso ratum est, opprobria ilium hominis Sequentia, quæ uncis inclusimus, edita jam a nobis fuerant sub ejusdem Alexandri_nomine in Spicilegii Rom. tomo III, p. 699, inter excerpta Patrum ex codice Arabico Vaticano 101, quo continetur opus celebre monophysiticum, cui est titulus Fides patrum. Constat ergo sermonem hunc Græce ab Alexandro conscriptum, postea non in Syriacam tantummodo sed etiam in Arabicam linguam fuisse translatum. Porro hoc Alexandri, et aliis aliorum Patrum similibus testimoniis abutebantur Monophysitæ, ut unicam Christi naturam astruerent; quia videlicet idiomatum (ut theologi loquuntur) communicatio nem ignorantes vel negantes, res passionesque humanas, divinæ naturæ proprias faciebant, quam ipsi solam in Christo agnoscebant, absorpta guttæ instar: ut aiebant, humanitate ab oceano veluti deita tis. MAI.

col. 597–598page 37 of 43

gratia esse perpessum, ut eum: morte ܤܝܒܪ ܨܠܪܐ ܕܠܗܢܳܐ ܒܪܢܫܐ ܢܦܪܘܩ ܕܐܒܝܕ parturiens " Re sane vera pertulit pro ܕܚܡܤܐܬܐܝܟܝܠܕܬܐ. ܒܫܪܪܐܓܪ expediret, et ore veluti;prophete ex clamasse dicentem: Pertuli tanquam nobis dolores, ignominiam, cruciatus, necemque ipsam ac sepulturam. Sic enim ipsemet per prophetam ait: Des cendere me fecit in profundum". Quis porro eum descendere fecit? Impius ܠܥܘܡܩܐ. ܡܠܰܘ ܗܟܝܠܕܐܚܬܗ. ܥܡܐ ,g nimirum populus. Aspicite, o homines ܪܫܝܥܐ. ܚܐܘܐܘ ܒܢܝܢܫܐ.ܚܙܘܦܘܪܥܬܵܐ aspicite quam fecerit Israel remunera tionem Benefactorem suum interemit, malum pro bono reddens, pro gaudio ܛܒܬܗܘܢ ܟܕ ܦܪܥܘܗܝ ܒܝܫܬܐ ܚܠܦ afflictionem, pro vita necem! Ligno suffixum necaverunt eum qui illorum mortuos suscitaverat, claudos sana yera, leprosos mundaverat, cwoos illu ܡܝܬܚܗܘܢ. ܘܡܐܣܐ ܗܘܐ ܚܓܪ̈ܚܗܘܢ. minaverat. Aspicite, o homines, aspi ܘܡܕܟܐ ܗܘܐܓܪ̈ܒܝܗܘܢ. ܘܝܗܒ ܢܘܗܪܐ cite omnes populi, prodigia nova! Ligno eum suspenderunt, qui terram expandit: clavis eum confixerunt, qui mundirandamenta stabilivit: cir ܟ݁ܽܠܟܝܢ ܫܪ̈ܒܬܐ ܬܡܝܗܬܐ ܚܕܬܬܐ.ܬܠܘ cumscripserunt eum quicowlum circum ܠܰܠܩܝܤܐܠܗܘܕܬܠܗܠ̈ܐܪܥܐ. ܘܩܒܥܘܗܝ scripsit: yinxerunt illum, qui pecca tores absolvit aceto potaverunt illum, qui justitiæ potum præbuit; felle eum ;quijustitia potum prebuit ܕܡܢܗ paverunt, qui vits cibum obtulit ܘܐܫܩܝܘܗܝܚܠܰܐ ܠܗܘܕܐܫܩܝܕܝܩܘܬܐ. manus pedesque ejus corruperunt, qui illorum manibus pedibusque `me delam fecit:.illius oculos yi clauden dos curarunt, qui visnm ipsis restitue rat: sepulcro eum tradiderunt, qui mortuos tum ante suam passionem .um etiam in igno pendens suscitavit ܕܡܩܝܡܗܘܐ ܡܝܬܐ ܩܕܡ ܕܢܚܫ. ܐܠܳܐ ܕܝܢ × Isa. XLII, 14. 5º Jon. 11, 4. Huc pertinet fragmentum quod Mocaffæus, ut in Monito dixi, ex Alexandri hoc sermone excer psit. MAI.

col. 599–600page 38 of 43

6. Etenim cum Dominus noster in ligno pateretur, monumenta dirupta sunt, patuit infernus, animæ prosilie ܢܦܝܬܐ. ܘܩܡܘܡܝ̈ܬܐ. ܘܐܬܚܙܝܘ ܣܓܝܐܐ,runt, morlui ad vilan sunt regressi ܡܢ ܐܝܠܝܢ ܕܩܡܘ ܒܐܘܪܫܠܡ.ܟܕܡܫܬܡܠܰܐ -maliqne ex his visi sunt Hierosoly ܗܘܐ ܪܐܐܗ ܕܨܠܝܒܐ. ܡܪܢܓܝܪ ܕܫܗ ܠܡܘܬܐ܂ -dom erueis mysterium perleie ܘܫܪܗܠܒܥܠܕܒܒܘܬܐ. ܘܐܣܪܗ ܠܚܝܣܝܢܳܐ,mortem calcavit, inimicitiam dissolvi mis, perficie- 1100522? batur quo tempore Dominus noster fortes alligavit, crucisque tropæum erexit, corpore suo in id sublato, ut corpus appareret sublime, mors autem sub carnis pede depressa. Tunc cele stes virtutes miratæ sunt, angeli ob stupuerunt, tremuere elementa, crea tura omnis concussa est, dum myste rium novum spectaculumque terrificum in orbe editum cerneret. Plebs tamen ܥܡܐ ܟܕ ܡܡܝܩ ܗܘܐ ܚܕܐ ܗܘܐ ܐܝܟ ܚܕܐ universa, mysterii inscia, deridend Christo exsultabat; quanquam terra nutaret, quaterentur montes vallesque ܘܢܚ ܠܰܐ ܡܐ ܐܬܬܐܝܥ et pelagus, atque universa Dei ereatura ܐܬܕܠܚܬ ܟܠܗܒܪܬܐܕܐܠܗܐ.ܕܝܺܠܘ -tumultu ferveret, Celi luminaria exra noo verunt, sol fugit, luna disparuit, sidera Jumen suum subtraxerunt, dies cessa vit; templo excessit attonitus post ve ܡܠܰܐܟܐ ܢܦܩ ܟܕ ܕܠܚ ܡܢ ܗܝܟܠܐ ܘܡܤܕܩ -lum discissum angelus, tenebrw teliu ܐܦܝ ܬܪ̈ܥܐ ܕܗܝܟܠܰܐ. ܚܫܘܟܐ ܟܣܗܠܳܐܪܥܐ ren obruerunt in qua Dominus eis Oculos clauserat. Interim infernus luce splenduit, quoniam illuc astrum de- Dy lis dem corpore sed spiritu venit. Is vide licet operabatur ubique: etenim dum ܠܫܝܘܠ. ܥܗܠܓܝܪ ܕܢܚܬ ܟܘܟܒܬܐ. -soondit. Ad inferosDominus haud equi ܐܠ̈ܐ ܒܪܘܚܐ. ܒܟܠܕܘܟܓܝܪ ܡܥܒܕ ܗܘܐ. corpore: mortuos suscitabat., spiritu ܒܦܓܪܐ ܡܢ ܡܩܝܡ ܗܘܐ ܡܝܬܐ. ܒܪܘܚܐ animas liberabat. Nam corpore Domini ܕܝܢ ܫܪܐ ܗܘܐ ܢܦܫܬܐ ܡܢ ܫܝܘܠ ܐܡܬܝ,nostri suixo, sepulers, ut diximus ܓܝܚܪ ܕܬܠܰܐ ܗܘܐ ܦܓܪܗ ܕܡܪܢ. ܗܝܕܝܢ vitam receperunt, animw in mundum ܐܨܛܪܝܘܩܒܪ̈ܐ. ܘܫܝܘܠܐܬܦܬܚܬ. sunt remissw; quia Dominus inferos aperta sunt, reclusus infernus, mortui

col. 601–602page 39 of 43

1^ 250 vicerat, mortem calcaverat, hostem puܬ ܩܝܡܝܢ ܗܘܘ. ܟܕ ܢܦܫܬܐ dore suffuderat; ideoque animæ ex inferis prodierunt, mortuique in terris apparuerunt. 7. Cernitis itaque quanta Christi mortis vis fuerit! siquidem neque creatura occasum ejus æquo animo tu lit, neque ejusdem passionem ele menta, neque tellus ejus corpus reti nui, nequo infernus spiritum. Cuncta ܐ݇ܬܕܠܝ ܘܟ݁ܽܠܡܕܡ ܐܬܬܪ̈ܝܥܒܚܫܗܕܡܫܝܚܐ. in Christi pasiono turbata fuerant at ܐܰܙܥܩ ܡܪܐ ܐܝܟ ܕܒܠܠܐܪ. ܕܦܘܩܘ ܡܝܬܐ ܡܢ ,quo conrulsa. Dominus ܩܟܬܰܚܟܘܢ. ܘܦܚܘܩܚܘ ܡܓܘܪ̈ܢܝܟܘܢ. que convulsa. Dominus, ut antea La zaro, inclamavit: Exite de vestris tumu lis, mortui, vestrisque loculis: etenim ego chrisus rosureetionem vobis ܡܫܝܚܐ.ܗܝܕܝܢ ܐܪܥܐܠܳܐ ܤܝܒܪܬ ܦܓܪܗ communico. Tunc enimvero terra cor us Domini nostri sepultum diutias ܡܐ. ܕܡܪܝ ܚܘܣ ܥܠܝ ܡܢ ܒܝܫܬܐ.ܐܩܠ ܕminsmi,exclamavit,iniquitatibus meis ܠܝܪܘܓܐܐ ܫܪܝܢܝ ܡܢ ܠܘܛܬܐ ܚܠܦ ,ira ܘܦܓܐ ܕܐܢܫܐ. ܬܘܒ continere non potuit; sed indulge, Do Loop? No? Nizo? iræ me exime, maledicto absolve, quod justorum sanguinem exceperim, nec non corpora humana, tuumque ip sum corpus obruerim. Quale demum hoc est nirum mysterium? Cur, Do ܠܰܐܪܥܐ. ܐܠܰܐ ܡܛܠ ܒܪ ܐܢܫܐ ܗܘ ܕܡܒܕܪ ܗܘܐ mine, in terram descendisti, üisi pro ܒܟܠ ܕܘܟܐ. ܒܟܿܠܕܘܟܐ ܓܝܪ ܡܒܕܪ ܗܘܐ pter hominem ubique terrarum disper sum? quandoquidem omni loco pul ehra imago tua disseminata erat. Quol ܗܘܝܬ ܟܠܗܘܢ ܦܓܪ ܐ ܩܝܡܝܢ ܗܘܘ ܩܘܕܡܝܟ. si tu vel una vocula imperasses, cun cta se illico corpora coram te stetissent. Nunc quia in terram venisti, figmenti que tui membra quæsisti, hominem tuum suscipe, depositum recipe, ima sinem tuam Adamumque tuum recu ܬܠܝܬܝܘܐܐ ܒܠܚܘܕܝܘܬܐ ܠܒܪܢܫܐ. ܗܝܕܝܢ

col. 603–604page 40 of 43

ܟܿܠܗܝܢ ܫܪ̈ܒܬܐ ܕܒܢܝ ܐܢܫܐ ܐܬܦܬܩܝܢ * pora. Tunc Dominus tertia ab obitu die resurrexit, hominem ad Trinitatis cognitionem perducens. Tunc omres humani generis nationes per Chri stum salvæ exstiterunt. Unus judicium ܘܦܪܩܗ ܠܒܪܢܫܐ ܤܠܩ ܠܪܘܡܐ ܕܫܡܝܐ. -subiit, millia plurima absoluta fue ܟܕ ܡܣܡ ܩܘܪܒܢܳܐ ܠܰܐܒܐ. ܠܘܕܗܒܐ ܘܠܳܐ -runt. Ille autem homini quem salva verat similis factus, in cœli culmen conscendit, Patri haud aurum argen minem oblaturus quem ad imaginem ܒܨܠܡܗ ܘܒܕܡܘܬܗ ܠܗܢܐ ܐܒܐ -tumve aut pretiosos lapides, sed ho ܟܕ ܪܡܪܡ ܒܝܡܝܢܳܐ ܕܝܠܗ ܒܟܘܪܣܝܐ ܪܡܐ 1;similitudinemqus suam formavermt ܥܒܕܗܕܝܢܐܕܥܡܡܐ. ܪܝܫ ܬܰܠܚܕܬܐ -atque hunc Pater sua dextera extol n ܕܡܠܰܐܟܐ. ܘܗܢܝܘܟܐܕܟܪ̈ܘܒܐ ܘܒܪܗ pulorum judicem iecit., angelicorum lens, sublimi solio collocavit, et po exercituum ducem, cherubinorum au rigam, veræ Hierusalem filium, virgi nis sponsum, et regem, per omnia sæ cula seculorum. Amen. ADDITAMENTUM IN CODICE CUM VARIA LECTIONE. Igitur formam suam Deus visitare vo-. 9 lens, quam ad imaginem ac similitudi ܕܓܟܠ: ܐܝܟ ܨܠܡܐ ܕܝܠܗ ܘܕܡܘܬܗ ܫܝܕܪ nem suam inxerat, postremis tempo ܕܡܐ ܕܐܬܓܝܫܡ ܡܢ ܡܪܒܥܐ ܒܬܪܠܝܐ. in virgineo sinu incarnatus, homopere ribus Filium suum incorporeum uni cumque in orbem terrarum misit, qui fectus nasceretur, ut perditum homi nem erigeret, dispersa ejus membra moriendum fuit? Num ipse reus mor ܐܢܫܐ ܕܐܒܕ ܟܕ ܡܟܢܫ ܗܕܡܘܗܝ ܕܡܒܕܪ̈ܝܢ. recolligens. Secus enim, cur Christo ܘܐܠܐ ܠܡܢܐ ܐܦ ܡܐܬ ܡܫܝܚܐ. ܠܡܐܓܪ -tis erat? Cumque Deus eset, cur in ܕܝܢܐ ܕܡܘܬܐ ܚܐܒ ܗܘܐ. ܠܡܢܳܐܓܝܕ ܗܘܐ ctus est homo? Cur ad terram descendit, n ܠܡܢܐ ܕܝܢ ܐܦ ܢܚܬ ܠܵܐܪܥܐ. ܠܡܐܓܝܪܐ sancta Virgine carnem sumere,faii» ܡܡܠܟ ܗܘܐ ܒܫܡܝܐ. ܠܡܢܐ ܗܟܝܠ ܐܰܠܨܐ,Iordano baptizari, a populo ili» qui in cœlo regnabat? a Quis Deum «coegit in terram se demittere, de «in præsepi involvi, lacte nutriri, in ■ ligno configi, in terræ sinu sepeliri, a tertioque die ex mortuis resurgere, Totus hic, quem virgulis distinguimus, locus exstat, ut in Monito diximus, ex ejusdem Alexandri noiuinalin sermone in Arabicam linguam translato, apud nos Spicil. Rom. t. III, p. 699. El quide:n punc patet unum esse fragmentum, non autem in duo divisum, ut perperam fieri videbatur in codice Arabico. Mar. ܒܬܘܠܬܐܩܕܝܺܫܬܐ. ܘܢܬܟܪܟ ܒܥܙܪܘܪ̈ܐ redemptionis causa animam dana»

col. 605–606page 41 of 43

,A «pro anina, pro sanguine sanguinem ܒܐܘܪܝܶܐ. ܘܢܬܬܪܣܐ ܚܠܒܐ ܒܟܢܦܐ. ܘܢܥܡܪ «mortem pro morte obeundo? Nam «Christus moriens mortis debitum, cui * homo erat obnoxius, dissolvit. O no * vum mysterium atque ineffabile! ju «dex judicatus est: is qui a peccatis «qui mundum formaverat: extensus ,absolvit, ligatus fuit: illusum ei fait ' ܦܘܪܩܐܐܠܦܫܐ ܚܠܦܢܦܫܐ.ܝܺܣܪܐܚܠܦ inruce) est, qui culum extenderat - ܒܣܪܐ. ܘܕܡܐ ܚܠܦ ܕܡܐ. ܘܡܘܬܐ ܚܠܦ felle pastus ille est, qui manna cibi - ܡܘܬܐ. ܡܘܬܐܓܝܪ ܗܘ ܕܚܐܒ ܗܘܐܒܪ ܐܢܫܐ. virinae; sepulcro tradius, qui - ® ܗܢܳܐ ܡܫܝܚܐ ܦܪܥܟܕ ܡܝܬ. ܐܘܠܪܐܐ ܚܕܬܐ a loco suppeditavit; mortuus est qui «vivificat «mortuos resuscitat. Obstupuere vir a tutes, mirati sunt angeli, trepida * runt elementa, res creata universa «concussa est, terra tremuit, ejusque a fundamenta nutarunt: sol fugit, ele «menta subversa sunt, lux diurna re a cessit; quia Dominum suum crucifi a xum cernere non sustinuerunt. Crea «tura attonita dixit: quæ est hæc myste «rii novitas? Judex judicatur, et tacet; c invisibilis cernitur,nec confunditur «gnatur: immensus mensura contine «tur, nec repugnat: impassibilis pati «tur neque suam injuriam ulciscitur «noritur immortalis, neque conqueri «tur: cwlestis sepelitur, idque aquo «animo fert. Quale hoc, inquam, my «sterium est? Certe creatura stupore de figitur.»Cum autem Dominus noster de morte surrexit eamque conculcavit, cum fortem alligavit, hominemque liberavit, epitur incomprehensibilis, nec indi- ܒܪܝܬܐܐܙܕܥܙܥܬ.ܪܥܬܐܪܥܐ:ܐܐܕܥܪܥܝ tunc omnis creatura propter Adamum ܘܠܐ ܡܙܕܥܦ. ܠܐ ܡܬܡܫܚܢܳܐ ܡܬܡܫܚܘܠܐ mirata est judicatum judicem, visum invisibilem,possum impssibilem, mot ܡܥܨܐ ܠܐ ܚܫܘܫܐ ܚܐܫ ܘܠܐ ܬܒܥ. ܠܐ ܡܝܘܬܐ uumimmortalem, colestem terra sepul ܡܐܬ ܘܠܐ ܡܦܠܰܐ ܦܬܓܡܐ.ܫܡܝܢܐ ܡܬܩܒܪ tum. Nam Dominus noster factus homo; damnatus est, ut misericordiam imperti – sus, ut liberaret; passus, ut passiones nostras sanaret; mortuus, ut vitam no retur; ligatus, ut solverat; comprehen ܒܪܝܬܐ. ܐܠܐ ܟܕ ܩܡ ܡܪܢ ܡܢ ܒܝܬ ܡܝܺܬܐ bis redderet; sepultus, ut nos suscita ܠܒܪ ܐܢܫܐ ܗܝܕܝܢ ܐܬܒܝܢܬ ܟܠܗ ܒܪܝܬܐ؛

col. 607–608page 42 of 43

S. ALEXANDRI ALEXANDRINI SERMO DE ANIMA ET CORPORE. ܕܡܛܠ ܐܕܡ ܕܝܢܳܐ ܐܬܕܝܢ. ܘܠܐ ܡܬܚܙܝܢܐ rel. Etenim patiente Domino, nostro passa est ejus humanitas, quam similem homini habebat; atque illius passiones, scendit, ut mortem persequens, rebel lem hominum interfectricem occideret. ܫܡܝܢܐ ܐ݇ܬܩܒܪ. ܡܪܢܓܝܪ ܟܕ ܗܘܐ ܒܪܢܫܐ.,qui ei similis erat, dissolvit; el moriens ܐܬܕܝܢ ܥܠܕܢܪܚܡ.ܐܐܣܪܥܠܕܢܫܪܐ. -mortem peremit.1dcirco in terram de ܡܝܬ ܥܠܕܢܚܐ. ܐܬܩܒܪ ܥܠܕܢܩܝܡ. ܟܪ Unus quippe judicium subiit, myriades ܓܝܪ ܚܫ ܡܪܢ. ܗܠܝܢ ܕܕܡܝܢܗܘܝܠܕܒܪܢܫܐ, iberatw foerunt: unas sepultus ܂ est ܚܫܝ ܥܡ ܐܢܫܘܬܐ. ܟܕܠܚܝܐ ܕܗܘ ܕܕܡܐ, myriades resurrexerunt, Hic est inter Deum et homines Mediator: hic est omnium resurrectio et salus: hic est errantium dux, pastor hominum libera auriga, angelorum antesignanus, et rex regum; cui gloria in secula seculo rum. Amen. ܠܗ ܠܡܘܬܐ. ܢܩܛܘܠܠܡܪܘܕܐ ܩܛܠ torum, rita mortuorum, cherubinorum

col. 609–610page 43 of 43
PG 18:609τονεῖ τοῦτον Ευστάθιος, ὁ πάλαι ποτὲ ἐπίσκοπος Αντιοχείας γεγονώς Εὐστάθιον ἐκύρωσε. τοῦ σώματος αὐτοῦ ταφέντος μετὰ ἑκατὸν ἔτη τοῦ θανάτου Εὐσταθίου
Page scan enlarged

Notebook

Full View