docuisse rhetoricam, et morbi gravitate oblitum proprii nominis (h). Rhodiginus, Lect. antiq. lib. xxi, cap. ultimo, ob.Hbros in Platonem compositos, et convicia in eum jacta, Canotimonem atque Erinnym nuncupatum, et insigniter a Bessarione fuisse proscissam. 1. Scripsit pleraque utraque lingua partim de suo, partim ex una in aliam linguam transferens, quo rum potisšímanı partem, ut etiam in aliis fecimus, enumerabimus. Transtulit itaque é Græcis in Latinum sermonem, Cyrilli commentarios in Evangelium Joannis (i). 2. Item Cyrilli Thesaurum, sive de Trinitate libros xiv, sæpius cum Cyrilli operibus impressos, el sepa ratim Parisiis 4514, in fol. (k) Cyrilli Thesaurus denuo a Bonaventura Vulcanio partim de integro versus, partim castigatus, et ordini quo a Cyrillo conscriptus fuerat, restitutus. Nam in prioribus editionibus ordo omnis a Trapezuntio immutatus erat, multa de suo adjuncta, neque pauca perperam versa erant ut in Præfatione et Adnotationibus Vulcanius probare conatur. Opus hoc Thesaurus nuncupatum in plerisque codicibus manuscriptis Athanasio Alexandrino tribuitur, sub cujus nomine in Latinum inter pretatio Joannis Baptiste Chamotii, nondum edita, quod sciam, est penes me. 3. Plures Homilias Chrysostomi in Matthæum (l), inter opera Chrysostomi. 4. Gregorii Nysseni de vita Moysis, sive vita perfecta librum (m), cum operibus Nysseni, Basileæ 1562. et separatim Viennæ 1527 et alibi sæpius. p. 397; Lambec. in comment, de bibl. Vindob. VII, p. 201; Kollar. not. 2, ubi Lamibec.: Etiam, plura, inquit, de eodem Georg. Trapez. ut et ejus effigiem aeri incisa'n, vide in Analect. Vindobon. tom. I. pag. 1196-1209. Et Hodius, De Græcis illustr. (L. Gr.) instauratoribus (ubi in cap. 4, p 109 135, vitam ac scripta illius persequitur), p. 108 nbi disertis verbis: Obiit, ait, Romæ, non ante Gazam, quod existimavit Jovius qui ideirco illum ante Gazam collocat, sed an. 1485, ætatis 90, et sepultus jacet in templo quod olim Minervæ erat, Juxta quod habitabat, honesta domo sibi et po steris exstructa ad divi Mauri minores obeliscos., Mittarellius in bibl. codd. mss. monasterii S. Mi chael. Venet. p. 1143, Trapezuntium scribit obiis se anno 88 suæ ætatis; sæculi antem a. 1488. Sa xius in Onom. lit. part. 1, p. 411 sqq. ad a. 1430 (ubi multos, de Georgio nostro disserentes, excitat) scribit, eum natum esse a. 1396, et tortoum a. 1486, at circa a. 1430 in Italiam venisse. Contra ea Zenus in Diff. Voss. p. 5, contendit, Trapezun tium natum esse a. 1395, d. 4. April. et p. 6 eum ñortuum esse docet ante an. 1488, etiam ante a. 1485; quoniam ejus filius Andreas versionem Al magesti Ptolemæi, a patre factam, quod ab illo ipso, inorte prævento, fieri non potuerat, Sixto IV, d. autem 12 Aug. 1484, vita defuncto dedicasset, idemque Zenus laudat in eam rem Dan. Papebro chium in Act. SS. tom. VI Maii. p. 536 ed. Ven. Hine in Fabr. Bibl. med. et inf. Latin. III, pag. 56, ed. Mansi obitus Georgii Trapez. collocatur in ann. 1484 alte 12 Augusti. (Harl.) Præter hos de Trapezuntio consulendus Fernandus Alphonsus ller rera, in ejus Vita præmissa quinque libris rheto ricorum Trapezuntii, editis Compluti a. 1511 sol. Jo. Jacobus Boissardus de imaginibus parte 1, p. 133: Petrus Lambecius, lib. vi De bibl. Vindob. p. 278, Antonius Varillasius, libro quarto Anecdv ion Florentinorum, Gallice editorum lib. iv., pag. 175; Christianus Fridericus Boernerus, in Diss. secunda de exsulibus Græciæ iisdemque litterarum in Italia instauratoribus, Lips. 1705. Præ cæteris verò adire juvabit cruditos auctores Diarii Veneti, Giornale de letterati d'Italia, tom. XVI, p. 414-446, qui de Trapezuntio el ejus scriptis accurate disse runt. (Fabr.) Auctor in Giornale, cic., a Fabricio laudatus, fuit Apostol. Zenus, qui ea quæ illi Diario litt. passini inseruerat, postea collegit in opere doct. Dissertazione Vossiane, etc. Venet. tom. 1, 1752. tom. II, 1753, 4; in het tomo p. 2-27 (ad quam diss. jam aliquoties provocavi,) uberrime disputat de Georgio Trapez. ejusque scriptis, et plura notat suppletque, quæ Ger. Jo. Vossius De Historicis Lat. lib. ii, cap. 7, p. 597 sq. ed. Lugd. Bat. 1651, 4, scripserat. Boerner. cujus disp. laudat Fabr. commentat. de doctis illis exsulibus postea auxit, einendavit et junctim exhibuit in era. dito libro, inscripto: Chr. Fr. Boerneri de doctis hóminibus Græcis, lítterarum Græcarum instaura toribus liber, Lips. 1750, 8, ubi p. 105 sq. co piose exposuit vitam scriptaque Georgii Trapez. III¡ ¡gitur viri doctiss., Niceron. in Memor. erudit. viror. tom. XI., pag. 22 sqq., ex versione German. Baumgarten. Fabric. in Bibl. med. et inf. Latin. I. c. aliique, quos partim jain antea, partim supra ad vol. XI, pag. 397, not. e, laudavi, otium mitri fe cerunt (Harl.) (h) Idem accidisse ferunt Philippo Decio ac Theodoro Bezæ, atque veteri memoria Orbilio grammatico, Messala oratori, Hermogeni sophiste ne alios jam referam a Carolo Friderico Pezoldo memoratos in diss. de oblivione memorabili Lips. (i) Prodiit Paris. 1520 fol. Vide quæ notavi vo Jum. IX. p. 459 sqq. de edit. opp. Cyrilli Paris. Gr. Lat. 1638. fol. (Fabr.) Jo. Fabric. in Historia bi blioth. Fabric. part. 1, p. 137 sqq. edit. Cyrilli Alexandrini opp. Latine, V tomis digestorum, Ba sil. 1566 (de qua aliisque editt. V. etiam supra, vol. IX, p. 454 sqq.) paulo uberius recensendo, observat, in tomo I contineri 1) commentarior, in Evangel. S. Joann., lib. x, Georg. Trapez. in terprete, et p. 140 sq. quædam de hoc Georgio tradit. Eum vero in convertendis Græcorum libris mala fide et ratione parum felici versatum esse, multi VV. DD. judicarunt. V. Th. Pope Blount in censura celebrior. auctorum p. 460, sqq. et Adr. Baillet dans les jugemens des savans sur les prin cipaux ouvrages des auteurs, tom. II, p. 381 sq. add. p. 122, sq. Amstel. 1725. 4. (Harl.) (k) Vide ibid. p. 461 sq. De his dictum vol. VIII, p. 552 sq. (Fabr.) Hodius 1. c. p. 110 sq. primum observal, episto Jam nuncupatoriam ad Nicolaum V. quam Georg. Trapez. præfixit homiliis Chrysostomi in Matthæum nondum cditam servari in vol. mss. Caroli Theyer in comitatu Gloucestrensi: (h. cod. 170 s. n. 6540. in Cat. mss. Angliæ, etc. vol. II), tum ex cod. col legii Lincolniensis (n. cod. 26, s. n. 1346, in Cat. cil. vol. 1, part. 1) ejusdem Georgii epistolam ad Franciscum Barbarum a. 1470 scriptam et eidem versioni subtexiam, formulis typographicis descri bendam curavit. Add. Zent Diss. Voss. n. 5, et infra ad n. 26. c. p. 9, (m) Volum. IX, p. 193 sq. (Fabr.) ubi in not. q. Jam animadverti, editum esse Viennæ, 1517, Bo a. 1527, et alia adnotavi. De edit. opp. Gregorii Nysseni Lat. Basil. 1517. fol. in cujus catalogo

5. Basilii Magni libros (n) contra Eunomium editos, cum operibus Basilii Antverpiæ in fol. apud Phi lippum Nutium 1570. Horum liber tertius habetur tom. II Conciliorum editorum Coloniæ 1538, in-fol. 6. Eusebii De præparatione evangelica libros xiv. Vorsionem consecravit Nicolao V. Edita est sæpius cum Eusebio. Ea tamen interpretatio non multi ſit a viris doctis, imo a plerisque nec immerito vitupera tur (p). Ex Eusebii namque textu multa Trapezuntius detrahit, adeo ut sæpe integra capita omittat, et quod nec ipse Trapezuntius excusabit, totum ultimum librum. Quid quod etiam sæpenumero ordinem confundit, et ut plurimum perperam vértit, adeo ut, quemadmodum ille dicebat: Eusebius jam si redi ret, illius traductionem ex scriptis suis factam esse, aut vix tandem, aut omnino non agnosceret. Et Lilius Gyraldus de historia poetarum dial. 9: Trapezuntius non Eusebium Latine vertit, sed particulas hinc inde decerpsit. Et dialogo 1, de poetis sui temporis: Eusebium licet ad Græci exemplaris fidem non tolum expresserit, ut ex Græco codice facile videre potestis, carminibus recte valuit. Et hanc inter alias causam fuisse scribit Petrus Halloix Not. ad eap. 8 Vitæ S. Polycarpi non minimam, ob quam Francisons Vige rus aliam aggressus fuerit interpretationem, et magno confectam judicio in lucem nuper emiserit. Sententia de ea versione Vigeri fuit: Exstitit ante hos centum annos Trapezuntius homo, et natione Græcus, et Latinis insuper litteris non mediocriter informatus: qui și horum ad librorum interpretationem quantum eruditionis ae solertiæ afferebat, tantum a curis gravioribus temporis et olii conferre potuisset, nobis utique legendi voluptatem, non alterius operæ necessitatem reliquisset. At dum, quod ipsemet vel ex cipit, vel excusat, cum eorum, q quibus urgebatur, desiderio (r) vertendi celeritatem æquare gestiret, Eu sebium Eusebio suffuratus est: itaque suo ex sensu, vultum ei speciemque finxit, ut ab eo Trapezuntium verius quam Eusebium kaberemus. Ita capitum ordinem numerumque mutat; ita sententias, periodos, pagi nas nonnunquam integras modo interpolat, modo, quod longe gravius est, expungit ac resecat. Librum certe decimum quintum ne alligit quidem. Id quod viris etiam doctissimis fraudi ſuit, qui cum Eusebii Græca non legissent, postremum hunc librum periisse crediderunt. Ostenderat Grynæus quidam home, ut aiunt, hæreticus, velle se tam inveterato morbo medicinæ aliquid facere; sed ostendit re ipsa tantum, quippe qui labes hiatusque nonnullos partim duntaxat ac sæpe novis erroribus impleverit. 7. De versione Historiæ sanctorum Barlaam et Josaphat, quæ Georgio Trapezuntio tribuitur, editaque est post opera Joannis Damasceni, Basileae anno 1548 fol. ex officina Henrici Petri, hæc Billius; Da Trapezuntii versione nihil aliud dicam, nisi eam mihi quidem antea semper valde rudem et impolitam visam fuisse. Post autem ubi per Joannem a S. Andrea, virum, ut optimum et doctissimum, ita etiam opti morum el doctissimorum librorum copia instructissimum, exemplaris Græci copia facta est, innumeris eliam locis vitiosam: quod quidem lubentius certe nimiœ festinationi, quam Græci sermonis ignorationi tribuendur putarem, nisi nimis multa loca essent, in quibus vix festinationis excusatione inscitiæ notam interpres ac precari queat. Quæ res suspicionem mihi nonnullam injiceret Trapezuntium fortasse versionis hujusce pa renlem non esse, nisi in quibusdam etiam aliis eum Græca persæpe non satis assecutum esse comperissem. Utcunque res se habeat, novam traductionem habes, si nihil aliud, præcedenti profecto, nisi fallor, paulo clariorem et illustriorem. Sed eam Trapezuntii non esse, apertissime ostendit Heribertus Rosveidus, De vitis Patrum lib. 1, in Notis: Exstat et alia antiqua versio, quam volunt esse procuratam a Georgio Trapezuntio, cujus nomine editur in editione Damasceni anno 1548, Basileæ, ex officina Henrici Petri. Mihi videtur vetus translatio multo antiquior Trapezuntio. Nam invenitur ea in manuscriptis membranaceis, et jam ante annos 300 ea translatione usus est Vincentius in Speculo Historiali supra citato Trapezun← tius vero patrum memoria vixit nondum 150 annis elapsis. scriptorum Georgius Trapez, falso vocatur Grego rius, v. Jo, Fabric, histor. bibl. Fabr. part. I,`p. sq. Add. ad n. 11. (Harl.) (R) Libros quinque, de quibus et de Trapezuntii versione vide vol. IX, p. 22 84. [ubi in not. pp. libros quoque et scriptos et editos memoravi. Harl.] pag. Dcccx. b. ip) Præter ea quæ notare de Eusebio Trapezun to me memini vol. VII, p. 344 sq. ubi plures laudavi edd. Harl.) addes Huetium de claris inter pretibus, pag. 292, et Gesneri bibliothecam p. 232, ubi et ipse Eusebii Præparationem Græce se editu rum promisit: (non Latinam novam ejus versio nem, ut leges in Diario Veneto, tum. XVI, p. 433. Trapezuntii versio primum vidit lucem Venetiis apud Nic. Jenson, 1470 fol. et recusa ibid. 1472 fol. per Leonhardum Aurel, et 1497, et Paris. 1534. etc. add. Zeni Diss. Voss. 1. c. p. 6 sq¡. Harl.] (q) Paris. 1628 føl. (r) Trapezuntius in epistola ad Nicolaum V pro Atetur se non absque illius jussu quædam omi sisse, quæ nempe hæresim olerent. Quare sentibus, inquit, tuo jussu ampulatis, rosas solummodo Latinis. hominibus hac traductione obtulimus. Sed qui Græca cum ejus versione contulerit, videbit emin zizaniis sæpius etiam bonum semen ab hoc interprete re jectum fuisse. Lud. Elliesium du Pin fefellit me moria, quando libros Eusebii de Demonstratione evangelica a Trapezuntio Latine versos scripsit. (s) lib. xv, cap. 64. Etiam Petrus de Natalibus lib. x, c. 114, et Jacobus de Voragine Historie Lombardica, c. 175. Confer quæ notavi vol. IX, p. 737 sq. Diarium Venetum, tom. XVI, p. 432. (Fabr.) s. Zenum, in Diss. Voss. 1. c. p. 10. Plura in hanc sententiam adnotata sunt a Fabric, et a me supra, in vol. VIII, p. 144 sq., et ad vol. XI, p. 473. Add. Buccal. Genealog. deorum, ix, 7, et x, 9; atque J. Fabric. in Histor, bibl. Fabric. part. 1, p. 151. (Harl) Digilized by Google

8. Rhetoricorum Aristotelis libros Habentur cum cæteris Aristotelis operibus impressis Basileæ 1558. Venetiis 1560, et ǝlibi. 9. Almagesti Ptolemæi libros xm (u). Opus postumum Basileæ apud Henricum Petri in folio. Et hæc quidem edita sunt. Quæ subduntur ex Nota manuscripta inedita, quod ipse sciam, in latebris ab duntur. 10. Interpretatio Aristotelis De anima (v). Physicorum. De generatione et corruptione. De animalibus. Problematum. [et Rhetoricorum]. 11. Gregorii Nysseni, De perfecto homina, nisi eadem sit cum illa (x) de vita Moysis, sive vita perfecta. [v. supra, n. 4 Basilii (puto, legendum Gregorii) De laudibus Basilii Magni. 12. Et jussu Nicolai V. Platonis libros De legibus. Hane Trapezuntii interpretationem (y) Bessario cardinalis adversus calumniatorem Platonis libro v, p. 88 sqq. edit. Aldin, examinavit, et errores, uti potuit, delexit. 13. Scripsit vero de suo Latine, De octo partibus orationis compendium (z). Augustæ in 8, 1537. (Allat.) Conf. paulo ante ad n. 8, not. c. de quibusdam Trapezuntii opusculis lat. (Harl.) (t) Vide volum. III hujus bibl. p. 222. in primis p. 305. (Fabr.) Conf. Zeni Diss. Voss. 1. c. p. 10, qui plures enumerat edd. Saxii Hist. litterar. ty pograph. Hediolan. præf. p. 10, et histor. fol. CLVI. De edit. Basil. ap. Valentin. Curion. 1522. 4. V. Panzer. A. Typogr. vol. VI. p. 235, n. 458. De elit. Aristotelis Rhetoricorum ad Theoderten lib. II, Georgio Trapez. interprete, cum ejus dem Trapez. Rhetoricorum libris V. Venet. in edibus Aldi, 1532 fol. bibl. Pinellii, tom. III, 31 sq. et infra ad n. 14, not. i Taurini bl. Reg in cod. Lat. 404 sunt plures Trapezuntii epistolæ n. Indiculus in librum Platonis De repu blica; Præfationes ad orat. Demosthenis; itidem que ad Platonem De republica et ad libros Rhetori corum Aristotelis tum introductio ad libros magnæ Ptolemæi compositionis, atque in eosdem commenta ria. V. Cat. codd. Lain. Taurin. p. 98, ubi inter alia nota:ur, cod. manu ipsius Trapezunt. esse exaratum, sed omnia scatere lituris (Harl.). (u) Trapezuntii versio Almagesti primum prodiit Venetiis a. 1515 fol., edente Petro Lichtenstein, Coloniensi; deinde a. 1528 fol. ex Lucæ Antonii Junta officina per Lucam Gauricum Neapolitanum. Hinc Basileæ 1541 fol, cura Hieronymi Gemusa:i una cum aliis Ptolemai scriptis ex aliorum ver sone, et a. 1551 fol. recensente Tubingensium mathematico Oswaldo Schreckenfusio. Perotti si nistrum de Trapezuntii labore judicium Allatius dabit infra p. 378. (Fabr.) Conf. supra, vol. V, p. 282 sq. ubi Fabric. ed. Venet. prodiisse scripserat 1525, sed hoc loco rectius a. 1528 notavit. Atque censor vol. V, in len. A. L. Z. a. 1806, n. 229, p. 602 observara', in suo exemplari legi: anno Christi 1528 labente. Add. Hodium 1. c. p. 113 sqq. Boer mer. 1. c. p. 109, et p. 115. et Zeni Diss. Vossiun. tom. 1, p. 13 sq. De edit. antiqua v. Mittarelli in Appendice librorum sæculi xv ad bibliothecam S. Michaelian. Venet. mss. codd. col. 391 sq. et 458. (Uail.) (v) llæ versiones librorum Aristotelis, quas Tra pezuntius composuit, et Allatius memorat, adhuc, quod sciam, sunt inedite. Politiano, qui versionem Trapezuntinam librorum De animalibus præfert in terpretationi Theodori Gazr, et hunc, licet dissi mulet, illius passim legere vestigia adfirmat cap. 90. Misc. indignatus Janus Parrhasius quæsitis per Epistolas, epistola 60. (Fabr.) De libris Aristotelis a Georgio Trapez. Latine versis, eorumque editt. et codd. quibusdain v. Zenum 1. c. pag. 10 sq. et de orta ejus cum Gaza controversia Boerner. 1. c. pag. 116. qui in nota jam laudavit Jos. Antonii Saxii Historiam litterario typographic. Mediolanen sem pag. 155 sqq. Add. supra in vol. ill, passin in capite de Aristotele. Codd. a Zeno memoratis adde cod. 15 schole ap. Coventriam, s. n. 1460, Cat. mss. Angliæ, etc., vol. 11. Georg. Trapez. libro rum Ar stot. De anima translatio.- Leide, in bibl. publica est Georgius Trapezuntius in perversionem Problematum Aristotelis a quodam Theodoro Cage [quo nomine per contemptum Gazam adpellare so let], editam, et problematica Aristotelis philoso phiæ protectio ad divum Alphonsum, regem Arra gonum et utriusque Siciliæ. V. Cat. bibl. Leidensis p. 331, n. 151. (Harl.) (x) Eadem utique videtur. (Fabr.) Vid. ad n. 4. Zenus 1. c. p. 8, n. 4, citat: Gregorii Nysseni De vita Mosis, sive De vita perfecta lib., Trapez. in terprete, et memorat editt. ac p. 9, n. 7, versionem Gregorii Nysseni orat. De laudibus Basilii M. fra tris; n. 8, Gregorii Nazianzeni orat. De laudibus S. Basilii M. ejusdemque orat. De laudibus S. Atha nasii, episcopi Alexandrini, hasque duas posteriores versiones, auctoritate Nicolai V. pontif. Rom.factas exstare ait in cod. Vaticano 4249..(Harl.) (y) Hæc quoque versio Platonis librorum De le gibus necdum, quod sciam, est edita, etsi eam jam a. 1452 legit Hermolaus Barbarus, ut constat ex ejus Epistola ad Trapezuntium, qua illam interpre tationem valde celebrat. Trapezuntius illam jussu Nicolai V susceptam dedicavit serenissimæ reipubl. Veneta. Vide Diarium Venetum, tom. XVI, p. 415 et 429, et tom, XVII, p. 275, s. in Zen: Diss. Voss. II, p. 11, sqq. Harl.]. Versionibus hisce Trapezun tii ab Allatio memoratis, adjungenda Interpretatio Centiloquii sive Aphorismorum astrologicorum Clau dii Ptolemæi, dicata Alphonso regi Neapolitano et cuin commentariis Trapezuntii edita Venet. 1524, 4. Colon. 1544, 8, Basil. 1550, etc. (Fubr.) Conf. Zeni Diss. Voss. 1. c. p. 14 sq. qui p. 15, addit versionem Demosthenis Orat. contra Ctesiphontem ad Alphonsum regem, in cod. Jac. Soranzi, senato ris. De Grammatica Græca v. supra ad vol. VI, p. 343. (Harl.) (z) Videndum, diversane sit Prisciani Epitome, quam Trapezuntio scriptam memorat Labbeus, p. 45, bibl. nova mss. (Fabr.) Prisciani esse Epito men, affirmant quoque Zenus in Diss. Voss, 11, p. 17, n. 34; ac Boerner. 1. c. p. 117 sq. et uterque laudat Saxii Hist. typograph. Mediol. p. 118 et 115. Qui, ut ait Boerner., compendium Prisciani De partibus orationis, a Georgio Trapez elaboratumH (s. Georgii Trapezuntii De part. oral. ex Prisciano compendium), Mediolani a. 1472, 4, iterumque 1474 editum esse testatur, et ex auctoris ad Colum Mon tanum epistola, Romæ 1471 scripta operique sub juncta, laborem hunc ab ipso, filii Andreæ causa, susceptum, inde vero, ob ingravescentis ætatis molestias animique angustias intermissum, Molani demuin in gratiam absolutum esse. Conf. Pan zer. Ann. typ. 11, p. 43, n. 10; et p. 19, n. 38. Trapezuntii Compendium Grammatica, bis Roma in bibl. Vatic. codd. V. Montfauc. Bist, biblioth. mss. p. 56. B. (Harl.)

esse contendit, Venetiis 1523, per Jac. Pensium de Leuc. in 8. Sed cum in Platonem conviciis ac ma ledicentia libri essent referti, ubi eos Bessarion perlegit, hominis temeritate permotus, et hominis mentem exsecratus, tacito Trapezuntii nomine in calumniatorem Platonis fibris iv, respondit (i), quibus primum sapientiam Platonis atque doctrinam, mox scriptorum ejus cum nostris (k) similitudi nem, tum probitatem morum vitamque integerrimam exponit; et, ut inscitiam hominis magis ac magis propalaret, quintum addidit, in quo Trapezuntii in Interpretatione legum Platonis semel atque iterum ab eodem edita, errores ac lapsus collegit, refotavit et emendavit, adeo ut plane ostenderit, non po tuisse eum de tali philosopho judicium ferre, quem minime intellexit; et ut accuratior atque absolu tior tractatio haberi posset, disputationem suam De natura et arte, multis antea anuis scriptam in eundem Trapezuntium, cum ad utrumque philosophum quæstio illa pertineret, adjunxit. 21. Anno 1465, e Creta Constantinopolim navigans Andreæ Chii martyrium, quod eodem ferme anno in protestationem fidei Christianæ ille subierat, a Byzantinis narrantibus audit, idque postea Romæ post duos annos promissionis debitum persolvens Latine conscripsit. Habes apud Sarium, tom. III, 29 Maii (m). De fide hujus llistoriæ vid. Petrus Canisius, De B. Virgine lib. v, cap. 29. 22. Item expositionem illius loci Evangelii Joannis: Si eum volo manere donec veniam, cap. 21, ad Sixtum IV pontificem (n), quo conatur asserere Joannem evangelistam nondum esse mortuum. Legitur inter orthodoxographa Basileæ impressa, et tom. VI Bibliothecæ Patrum, Parisiis 1577, et alibi. In cam sententiam peculiari opusculo Bessarion cardinalis invectus est. At bonus vir, addit Possevinus, aliud diceret, si modo esset superstes. Nos item syntagmate nostro De fine el vitæ exilu Joannis Evangelistæ, utramque sententiam examinamus, et quænam earum verior sit, inquirimus. [Conf. Zenum 1. c. p. 26. nr. 56.] 23. Quæ sequuntur, an edita sint, quærent alii. Oratio in funere (p) Michaelis Veneti ad Turcarum imperatorem. 24. Isagoge, et Commentaria (q) in magnam compositionem Ptolemæi. 25. Orationes. [Conf. Hodium 1. c. p. 119. 26. Epistolæ (r). 27. Exhortatio de recuperanda Terra Sancta. 28. Contra Theodorum Gazam. [Conf, Zenum l. c. p. 20 sq. et Boerner 1. c. de Gaza, aliisque Trape zunti! adversariis, in primis Hodium 1. c. p. 119 sqq. qui ejus quoque præcones, aut qui mitius de illo judicarunt, producit. (Harl.) 29. Ad Leonellum Estensem (s), et responsio in invectivam Guarini. (i) Prodiit opus Bessarionis Venet. 1516 fol., nt jam notavi supra p. 722. ed. vet. ed. nov. p. 71. De ejusdem cardinalis epistola, Græce scripta, ad Theodorum Gazam de Trapezunti libro pro Aristotele contra Platonem, meminit Lambecius lib. VIII, 163 seq. (Fubr.) At Lambec. in hoe vol. VIII, p. 1087 sqq. recenset cod. 61. in quo n. 6, ati in cod. 62 est Bessarionis epistola éxhortato ria ad omnes Græcos de præstanda obedientia Rom. Ecclesiæ, etc. Contra în vol. VII, p. 347 sqq. ed. Kollar. n. 5, cod. 90 recenset Bessarionis ad Theodor. Gazam de Georgii Trapez. libro pro Aristotele contra Platonem epistolam, ubi quoque alert epitaphium in Trapez. et Kollar. ablegat lectores ad Analecta Vindobonensia, tom. 1, p. 1198 sqq. et p. 1206. (Harl.) (k) Sacris. 29 Maii a. 1465. [add. Zenum 1. c. p. 21. n. 43.] (m) Exstat etiam in Actis sanctor. tom. VII, Mali p. 185. (n) Prodiit et separatim Basileæ a. 1543, 8, apud Robertum Winter. Et in orthodoxographo rum utraque editione habetur hoc opusculuin a. 1555 et 1569. (o) Hoc syntagma Allatii non vidit lucem. (p) Fantini Michaelis, patricii Veneti (mortui 1431, mm. Non.]. Vide Diarium Venetum tom. XVI, 444 (Fabr.) s. Zenum 1. c. p. 24, n. 46; ms. Lat. in Cod. Taurin. 601, fol. 179. V. Cat. codd. Lat. Taur. p. 161. (Harl.) Ilec sunt quæ ex Theone sublecta Perottus supra, n. 19, arguebat. (r) Orationes et epistolæ in cod. apud Montfauc. in Bibl. biblioth. mss. p. 107 C. Epistola, qua mordentem remordet, Paris. in bibl. publ. cod. 817. n. 18. Ibidem in cod. 2561, n. 6, exstant G. Trapez. Epistolæ ad Nicolaum duæ, ubi de rebus ad theologiam pertinentibus. Mansius ad Fabricii Bibl. mediæ et infimæ Latinit. tom. III, p. 36 sq. (ubi agitur de Georgio Trape zuntio), addit, epistolas ejus septem in collectione Francisci Barbari satis ampla, quam e Mss. codd fere ex integro erutam dedit cardinalis Angelus Maria Quirinus, Brixiæ 1743, 4. (v. Mansinm, ibid. toin. I, p. 171 sq) isque tom. III, p. 36; præterea In epistola, inquit, ejusdem collectio nis 104 sermonem habet epistolæ, sen potius, ut ipse appellat, orationis De fortunis suis ad Nicol. pontificem scriptæ. Insuper Malatestarum biblio theca Cæsenæ servat codicem ms. homiliarum S. Chrysostomii in Matthæum ex versione Aniani, continuata a Trapezuntio; simulque habet episto las mss. ejusdem Georgii ad Franciscum Barba rum, datam ex Urbe v Kal. Mart. a. 1450, quam epistolam in collectione epistolarum Barbari ne quaquam legas. De epistola, ab Hodio publicata v. supra, not. ad n. 3. et de epist. ad Nicolaum ibid. et Hodium 1. c. p. 119, Epistolam Latinam Ad Eugenium, pontif. max., ex cod. bibl. mss. monasterii S. Michaelis Venetiar. prope Murianum in lucem edidit Mittarellus, in bibl. illius monaste rii, col. 1443 sqq. add. Boerner. 1. c. p. 106 not. et Zenum 1. c. p. 25, n. 48. (Harl.) (s) Hæc ad Leonellum epistola cuna responsione ad Guarinum ms. exstat Venetiis apud Apostoljum Zenum, vide Diarium Venetum, town. XVI, p. 459 sc·[. [s. Dissert. Voss. II, p. 20.] ubi etiam [in Diss.

corporis dotes, pro corporis et animi dotes? Ubi conferrem, pro, utilis essem), nullo casu adjuncto? Ubi, æternum illi nomen ad omnes, qui Latine seiunt, afferrem, pro æternam illi nomen apud omnes, qui Latina lingua utuntur, vel, qui Latinam linguam non ignorant, compararem? Sed nolo in-re manifestis sima diutius immorari. Et postremum quidquid est in orbe maledicentiæ, id totum in unum Trapezun tium cumulavit. Neque enim veretur euin compellare belluam, putridæ carnis inutile frustum, nostræ ætatis præclarum Nestorem, cujus ex ore felle amarior fluit oratio, asinum, sceleratissimum virum, car nificem, perniciosam pestem, dedecus hominum, turpitu ‹inem sæculi, nostræ reipublicæ sterquilinium, sce lestissimum, impurum, impium, infidelem, barbarum, sordidum, proditorem divinæ religionis, hæreticum, tetrum et detestabile monstrum, scelus, flagitium, luem, tabem, prodigium, portentum, truculentissimam fe ram, humani generis infamiam, miserrimum, onmium avarissimum nostræ ætatis, præclarum, immanissi mum, tetrum, fœdissimum ac detestabile monstrum, Turcum, imo Turco turciorem, sceleratiorem, imo Tur corum omnium turcissimum, omnium quæ memoravimus turpiorem, et si quid dici tetrius potest. Addit, Ni mium crevit audacia, et temeritas dominii. Ter intra annos quindecim carcerem est expertus; primo iracun dia, secundo libido, tertio perduellionis crimen eum in rincuta compulerunt. Auxit semper furorem, et im punitus eum ad quævis flagitia præcipitem fecit. Præterea: Nam quia, casu nescio quo, opinione olim qua dam doctrinam consecutus in Italia fuerat, primis illis temporibus, quibus revocuri in lucem, quæ diu se pulta fuerant, optimarum disciplinarum studia cœpere, postqaum adventu doctissimorum virorum quos Nicolaus Quintus pontifex undecunque in Urbem accivit, ignorantia tua detecta est, præsertim interpreta tione Problematum Aristotelis, quæ Theodorus Thessalonicensis utriusque linguæ doctissimus edidit: moz te rubies quædam immensi furoris invasit, ac veluti draconis epoto calice insanire, ac palam furere cœpisti instar rubidi canis, huc atque illuc anxius circumferri. Jamque non modo ipsum Theodorum, sed quoscun Theodoro favere intelligeres, omnes autem ei palmam jure optimo debent, in cum genuinum exercere. Hinc te semper furiæ agiture, hinc superbia, indignatio, invidia præcipitem ferre. Hinc tu maledictis in omnes invehi, non principibus, non cardinalibus, non summis pontificibus parcere. Et hæc quidem Perottus in Trapezuntium, oblitus, ut ingenue fatear, modestiæ, gravitatis, atque boni viri officii, quæ tantopere laudaverat pro codemmet Trapezuntio in Bessarione. Hæc omnia, aiebat, et plura potuisset in medium afferre Bessario, si voluisset; sed dedit hoc partim gravitati suæ, ne castas el pudicas aures tanta verborum impuritate, tanta otscœnitate orationis, tam horrenda atque exsecrabili scelerum commemoratione, macu laret atque inficeret; partim mansuetudini et linitute, ne te quamvis atrocissimum hostem, Deo hominibusque invisum redderet, el salutem ac vitam tuam in periculo poneret. Vides ergo præstantissimos quosque illius ætatis viros acriter dicta Trapezuntii examinasse, reprobasseque, quod non leve est illius doctrinæ argu mentum; graves nihilominus Bessarioni cum eo inimicitiæ fuere, et magnæ rei litterariæ controversiæ, lege Bessarionis cap. 4, lib. vi in Calumniatorem Platonis. Quid autem Angelus Politianus ofim de doctrina æstimaverit, ingenioque Georgii Trapezuntii, fase Miscellan. cap. 90, testatus est. Illud in Theodoro mirari me fateor, quid ita scripserit in præſatione li broru.n De animalibus Aristotelis, quibus unis præcipue commendatur, adjutum sese a nullo, nec certare adeo cum cæteris interpretibus, quos, inquit, vincere nullum negotium est, cum libros eosdem, sic Georgius Tra pezuntius ante ipsum luculente verterit, ut vel redditís, que apud veteres invenerat, vel per se denuo fic:is excogitatisque vocabulis, Latinam prorsus indolem referentibus, vitio factum nostro, primus, opinor, junio rum docuerit, cur ipsi minus mullas, quam Græci, rerum appellationes habeamus. Hos igitur si quis libros diligenter legerit, minus profecto Gazam laudabit, pene illius vestigiis insistentem, quin si homo erit inge nuĽs, credo, stomachabitur sic a Theodoro dissimulatum, per quem maxime profecerat, sic habitum pene contemptui ludibrioque, cujus potissimum laboribus insidiabatur, uobis vero etiam fortasse habebit gratiam, quod ista reddere suis auctoritatibus contendamus. Nam quantum sibi Georgius in eo placuerit opere, wel ills de Præfatione verba significant, quibus sese libros eos Latinis, uit, nou minus elegantęs emendatos que dare, quam apud Græcos habeantur. Sed et hoc ad se trahere Theodorus conatur, ut item, quæ de men sibus Græce prodidit, ex hujus potissimum, de qua loquimur, interpretationis proœmio subleguntur. At euim fuere, sicul apparet, acerbissimæ inter hos Græcas inimicitiæ, sicut in grammatico quoque suo Commentario Theodorus Georgium vocat hunc l'ornoboscon, quod alentem scortum sign ficut, alludens, arbitror, ad Geor gium veterem Grammaticum, cuicognomentum Græci Chœroboscon dixere. Cætera porro, quæ Theodorus nic edidit, ubi modo non repetundarum eit accusandus, sicul eruditione diligentiaque non carent, ita, ut mihi quidem videtur, ad examen quoddam strictius curiosiusque revocanda. Nos hoc loco nec doctorum ni tida nomina tentamus apud imperitorum decolorare judicia, nec tamen dissimulare, quod in quoque desideremus, aut inhonoratum transire volumus, cui veritas patrocinetur. Ut autem habere sty lum, quammaxime ingenuum, paratumque volumus, ita quam minime accusatorium, quam minime licer::io sum, et noxium. Nec enim tam vafriciam profitemur, quam exhibemus industriam. Vossius tamen Institul. orator, lib. iv, cap. 5, quemadmodum et Bessario Trapezuntium Gazæ postponit. Minime, inquit, pro ſec:0 conferri meruit cum Theodoro Gaza, cui eum æquiparavit Angelus Politianus. Itaque jure politissi

mi ingenii virum hoc nomine reprehendit Parrhasius in epistolis. Neque ignoro Trapezuntium errores aliquot observasse in translationibus Gazæ, quos hic monitus correxerit, ut et memoriæ prodidit Erasmus Catalogo Lucubrationum suarum. Verum et illud scio longe plura esse in Trapezuntio, quæ Gaza potuerit culpare. Nam et in eo desiderare potuit fidei plus in transferendis e Graco auctoribus, et majorem linguæ Latinæ peritiam. Et lib. 11 De Histor. Lat. cap. 8: Filium reliquit Andream Trapezuntium, qui patris defensionem scripsit adversus Theodorum Gazam; ac præfationem ad Sixtum pontificem præmisil translationi paternæ Ptolemaici operis De magna constructione. Andreæ filia nupsit Fausto Magdalenæ Romano poetæ, qui Leoni pergṛutus erat, atque anno 1527 Roma ab exercitu Caroli V, capta, ac diruta, Jovio teste periit. Non sum tamen a Vossii sententia, qui ibidem secretarium pontificium, maximæ existimationis ac dignitatis inter ecclesiasticos virum, cum scriba seu amanuensi, servili mancipio, ut ita dicam, confundit. Quis tandem, ut id quoque obiter admoneam, sine stomacho leget Thomam Rivium in Justiniani defensione contra Alemannum, qui Vaticanæ bibliothecæ custodem, munus et dignitate sua, et custodum virtute, atque doctrina amplissimum pulcherrisnumque maligne admodum, de pulverizandis Bibliothecæ Vaticanæ li bris operam navare scribit? (Christ. Frid. Boernerus, De doctis kominibus Græcis lilleraram Græcarum in Italia instauratoribus.) Georgius, a Trapezunte oriundus, natus est in Creta, anno sæculi quarti decimo sexto et nonagesimo, Relicta patria, in Italiam veuit eo circiter tempore, quo Eugenius IV inierat pontificatum. Nam aliquot ibi cum jam moratus esset annos, ad Joannem Palæologum, imperatorem Constantinopolitanum de pro fectione ad concilium Ferrariense, spreto Basileensi, suscipienda, litteras dedit. Linguæ Latinæ magistro usus Victorino Feltrensi, scholas compluribus locis aperuit quidem, nusquam gentium autem firmam ac stabilem fortunarum nactus est sedem. Venetiis primum, conatibus ipsius favente illustri senatore Francisco Barbaro, quas Franciscus Philelphus ea in urbe paulo sate docuerat, litteras professus est Græcas. Quo officio cum aliquot functus esset annos, Venetiis Romam demigravit, ibique, Eugenii IV R. P. auspiciis, doctrinæ suæ copiam fecit aliis, tradendo artem dicendi et philosophandi scientiam idque tam felici laboris successu ut permultos haberet auditores, et ex ejus disciplina viri doctissimi prodi rent. Hos Georgii conatus qui ad ingenia doctrinis excolenda referebantur, Eugenii post obitum Nicalaus V pontifex suffectus, stipendio liberaliter constituto, juvit, et ipsum dignitate auctum ab epi stolis esse voluit; tum vero id negotium ei dedit ut præstantissimos libros Græcos Latina civitate donǝret. Quæ tamen Georgii fortuna parum sibi constitit, et subita rerum conversione defecit, offensa in eum non ita multo post pontificis voluntate. Quod si ipsius testimonio standum foret, pontificis iram in se concitavit, et gratiam quam apud eum inierat effudit omnem eo quod confectas a se Patrum) quorumdamı et philosophorum Græcorum interpretationes Latinas ad alios quosdam referri noluerit auctores. At enimvero nullo credibile est modo, tale quid postulasse pontificem; quin potius pontifex, ubi Trapezuntium minus dextre libros illos Græcos Latine convertisse, ex idoneis comperit existima tionibus, arrogantiæque et livoris plenum ipsius ingenium cognovit, odium in eum concepisse videtur. Æmulos adversariosque complures Georgius babuit Romæ, nec cum Theodoro Gaza solum, qui huma nitate doctrinaque ipsum præstabat, in simultate fuit, sed cum Laurentio Valla ctiam, posteaquam is Quintiliani susceperat defensionem, eo nomine contendit. Aliquanto ante quam Urbe cederet, in theatro Pompeii, cum tabulæ pontificia: recenserentur et scribæ adeo pontificis omnes adessent, ipse et Poggius Florentinus illiberali exemplo inter se decertarunt. Cum Poggius verbis valde contumeliosis lacesseret Trapezuntium, hic verberibus conviciatorem coercendum putavit, illumque colapho semel atque iterum percussit. Miram verborum cum verberibus commutationem memorat Jovius, camdemque Poggio exprobrat Laur. Valla. At enim Poggius exprobrationem hanc in ludibria vertit, neque solum colaphis, sed calcibus, fustibus, ferro, rem actam fuisse, narrat, et Vallam, tanquam manipulum furum quo vul uera abstergeret, ad certamen tam atrox non accurrisse miratur. Sæpe multumque Trapezuntius Romæ in ædibus Bessarionis versabatur, et in circulo doctissimorum

hominum, tam Græcorum quam Latinorum, qui ad hanc musarum sedem quovis die semper conspicie batur. Verumtamen summi viri, et communis Græcorum exsulum patroni, auimum plane rebus suis abalienavit, cum librum edidisset plenum probrorum atque coutumeliarum, quibus Platonis famanı lacerabat, ut, depressa tanti sapientis auctoritate, Aristoteli, cujus sese asseclam profitebatur, assereret principatum. Cum autem Bessarion philosophum quem in oculis ferebat, conviciis illius proscindi intel ligeret, rei metus indignitate, libros aliquot pro vindicanda Platonis gloria adversus calumniatorem cjus quem vocavit Trapezuntium, scripsit. Quos quidem plane egregios et ut in nostra de Bessarione diximus commentatione, ominem Platonis doctrinam, Jimato commentandi genere, complexos cum omnes, quibus hæc florebat ætas, eruditi collaudarent eximie, et vehementissime comprobarent, graves Trapezuntius temeritatis suæ pœnas dedit, et publicæ invidiæ incendió conflagravit. Georgius, postquam in odium, offensionem pontificis inciderat, Neapolim sese contulit, perfugimna præbente Alphonso, Arragonum Siculorumque rege, qui doctrinæ quam amabat, studio conciliatus exsuli, ejus, in fidem clientelamque recepti, inopiam perbenigne sublevavit, et honesto constituto stipendio ipsum et familiam omnem aluit ac sustentavit. Francisco Philelpho apud Nicolaum pontificem pro ipso intercedente, Romam inde redeundi ei facta est potestas. Anno sæculi quinti decimi quinto et sexagesimo, Trapezuntius in Cretam indeque Byzantium navi profectus est et trajecto mari Romam revertens, ejus itineris insigne posuit monumentum. Paucis eniin mensibus ante quam Novam illam Romam iniret, wv Kalendas Junias in illa urbe juvenis quidam, cui nomen Andreæ erat, patria Chius, acerbissinio cruciatus genere affectus, necabatur, quod a Chrisŭaxa religione ad Muhammedismum desciscere nollet. Quod ubi Trapezuntius a nautis Byzantinis relatum acce pisset, ipsumque postea hominis interfecti corpus integrum adhuc et incorruptum Galate conspexisset, cruciatus, quos ille, nihil mutata erga Servatorem optimum fide, summaque constantia, pertuleral, redux factus, in perpetuam rei gestæ memoriam, litteris consignavit. lugravescente ætate, accidit Trapezuntio, quod multis clarissimis viris, ex priscis maxime Orbilio, celebri gramınativo Messalæ, summo oratori et præstantissimo illi sophistæ, Hermogeni, ut, facta memo ria jactura, litterarum, ipsiusque nominis sui penitus oblivisceretur. Etsi in mentem venit, subve reri, ne quod Gazæ evenire comperimus, vitio memoriæ, Georgio tribuatur; sunt tamen, qui contendunt, senem nostrum, cum pro ingenii suo monimentis, spe ingentis præmii, summo pontifici nuncupatis, ab hoc solos centum nummos aureos accepisset, ingrato istius animo offensum, illico aurum ex ponte Ælio in Tiberim abjecisse, et simul indignabundum dixisse: Periere labores, pereat et eorum ingrata merces; affectoque eam ob rem animo in miseriam istam incidisse. Ita vero Trapezuntias, fracto animi robore elanguescens, eo calamitatis redigebatur, ut omnibus repue ascere videretur. Sæpe multumque, cum Romæ ad ædem Minervæ habitaret, solus per urbem sordido et attrito palliolo amictus geniculatoque scipione qui vacillantis gradus sustineret, innixus inambula vit. Tandem vero, multis arduisque perfunctus molestiis et certaminibus, annos nonaginta natus, sexto et octogesimo quinti decimi sæculi anno, acquievit. Neque ingenium, nec doctrina, nec stadium, industriamque in Trapezuntio desidero; agnosco tamea aliquid quod in Cretensi parum miror. Vetus est verbum quod dixit Epimenides et ab hoc repetiit ipse divinus gentium doctor, Kořteç dɛl fɛūstai x. t. 2. Etsi Trapezuntius ortu Cretensis dici Cretensis noluit, malam, quod Lil. Gyraldus opinatur et inveteratam patriæ famam non parum veritus; eam nomine tamen, neque ingenium, nec mores deposuit facile; vaſer, si quid judico, subdolus, et cum alterius dedecore decoris appetens, lacessendis aliis, iisque summis, promptus, nimius sui, parcus aliorum admirator, cuneta modo summa expertus ultra vires. Filium reliquit Andreām Trapezuntium, sed doctrina patre longe inferiorem. Id quod facile omnibus apparuit cum patris sui existimationem ipso adhuc superstite adversus Theodorum Gazam tuendam suscepisset. Neque enim Gaza, transmarinorum hominum, qui e Græcia profugerant, doctissimus, mi seri hujusce adversarii script.s moveri se passus est, sed illius libidinem criminɔndi penitus contempsit. Andreæ filia, teste Jovio, collocata est Fausto Magdalena, Romano, poete lepido, qui elegantia ingenii Leoni X, R. P. percharus, de Gcorgii prosoceri doctrina et litium acerbitate multa narrare solitus est, miserum autem vitæ exitum habuit, in expugnatione urbis, anno sæculi sexti decimi septimo et vicesimo contrucidatas. Igno¡us quidam auctor traplou; hos in Trapezuntium versus scripsit, quos Bovius elogio ipsius subjunxit llac urna Trapezuntii quiescunt Georgii ossa, parum diis amici, Quod acri et nimium procaci lingua Platonem, superis parem, petivit.