col. 907–908page 1 of 32
Notitia
PG 161:907εστί μοι λόγων Ελληνικῶν, ἀλλὰ τῷ ἐφίεσθαι σφό δρα τῆς τῶν Ἐκκλησιῶν εἰρήνης καὶ τῆς τοῦ γένους εἰς τὸ πάλαι ἀξίωμα διὰ τοῦ σοῦ ὕψου; ἀποκατ στάσεως, ᾧπερ καὶ μόνῳ κινηθεὶς πρὸ πολλοῦ, ἤδη περὶ τῶν τοιούτων καὶ πρὸς τὸν μακαριώτατον πάππαν διειλέχθν. Σὺ δὲ, ὦ θειότατε βασιλεύ, ζήθι ἐπανάγων τὸ γένος πρὸς τὴν ἀρχαίαν εὐδαιμονίαν, καὶ τῆς ἀμαθίας ὁμοῦ καὶ πολυλογίας ἀνάσχου
col. 909–910page 2 of 32
unde süorum litteræ ultro citroque perferrentur facilius: acerbum exsilii casum honesta ipsius causa, et
hoc quoque
blandimento mitigaturus. Joanne Aragonio rege, anno 1165, donatur civitate a senatu, do
nis a civibus, utrisque gratiosissimus, tanta nominis celebritate mitiores ibi tradidit disciplinas, ut ex
Italia in Siciliam præpotentes viri filios suos ad erudiendum ablegarent Petrus Bembus Venetus, ado
lescens adhuc, postea inter purpuratos Patres a Clemente VII cooptatus, auditor exstitit Constantini eun –
que loco parentis coluit Senatui bibliothecam testamento legavit quam selectissimorum libro
rum copia instructissimam a Græcia a portaverat; civibus exempla virtutum suarum reliquit.
Ab codem senatu publico ære, a civibus moestissimis lacrymis mortuo parentatum. Excepit pre
tiosissimos cinéres in templo Carmelitanorum marmoreus tumulus, quem paucis ante annis dirutum
Paulus Bellius S. J. queritur, cum ea sit temporis voracitas, ut neque insauis molibus, multorum şææ
culorum spatio exstructis, parcat laboresque multarum gentium sæpe uno die dissolvat: viget tamen
Constantini memoria ad hanc ætatem, neque unquam consenescet, majori nominis pretio ex annorum
longinquitate derivato. Ilactenus llieronymus Ragusa
Pra-claram grammaticæ Græcæ concinnandæ post Chrysoloram et Gazam, operam impendit Constantinus
Lascaris, quod grammaticam disciplinarum artiumque omnium scientie fundamentum esse verissime judi
caret. Huncce, egregio Græcarum litterarum cupidæ juventutis commodo, Mediolani suscepit, Messanæque
perfecit laborem, quemadmodum ipse in libri tertii operis sui grammatici fine docet, ubi etiam quibus ad
id componendum usus fuerit subsidiis, refert. Magno grammaticæ Constantini Institutiones, ad perfe
ctiorem videlicet linguæ Græcæ acquirendam cognitionem comparatæ, exceptæ sunt applausn; id quod
cum congestæ in illas ab harum litterarum bene peritis laudes, tum sæpius olim adornatæ carumdem
Clarissimos aliquot viros, Messanæ in schola C.
Lascaris Graecis litteris imbutos, commemorat R“y
na 1. c., pag. 24 et 25, et ex ipsis quidem Siculis,
Chr. Schobarem, Franc. Maurolycum, Pharaonium,
Jannellam et Bern. Riccium; ex cæteris Petr. Bem
bum et Angelum Gabrielem, Venetos, itemque Urba
num Bolzanium, Bellunensem, qui postea Institu
tionam linguæ Greca grammaticarum duos scri
psit libros, Venetiis apud Aldum, a. 1497 im
pressos.
Inter illos, quos præstantissimi hujus Græca
rum litterarum doctoris fama Messanam, alteras,
propter illum ipsum, ut Aldus ait, eo tempore
Athenas, ex Italia attraxit, quique eximiam, hoc
magistro Græci sermonis sibi compararunt cogni
tionem, principem utique cum Urbano locum tenet
Petrus Bembus; de quo Jo. Casa in Vita ejus quæ
exstat inter Vitas selectorum virorum,“Londini
an. 1631 edītas pag. 142; ‹ In Siciliam, inquit,
ad Constantinum Lascarem, Græcarum litterarum
causa, profectus, trienniumque ibi commoratus
est; tantumque ingenio, labore, assiduitate profe
cit ut Græce non modo optime sciret, sed etiam
polite luculenterque scriberet. Quanti vero doc
iorem huncce suum fecerit Bembus ipsius docent
litteræ, Epistolarum familiarium 1. 1, pag. 396, qui
bus patri suo Messana an. 1492 scribit: Erudi
mur mira Constantini Lascaris diligentia, tum
ainore prope paterno. Omnino ninil illo sene
humanius, nihil sanctius.» Idem epp. I. vi, pag. 653,
Francisco Maurolyco, Messanensi, respondens, ubi
longe gratissimas illius litteras sibi fuisse ait, hæc
addit: Nam et illius temporis, quo Messanæ
Græcorum ediscendis litteris fui, omnibus aliis, quæ
deinceps vixi, temporibus, non jucundioris modo
sed certe etiam fructuòsioris, et Constantini Lasca
ris, optimi sanctissimique viri, qui me erudist me
moriam ad meos sensus atque animum suavissima
Commemoratione revocatam excitasti.
Laudabili hac in re Bessarionis cardinalis
imitatus est exemplum. Bibliothecam hanc, codd.
miss. Græcis refertam, Messame in armario vulgo
Tesoro asservari docet Ge. Gualterius in Tabulis an
tiquit. Sicilia, pag. 179. Conf. Joseph. Bonfilius
in Descript. Messanie, 1. 11, Thes. antiquit. Siciliæ.
vol. IX, pag. 26.
Allus Manutius, in epistola ad Angelum Ga
briclem, patricium Venetuin, Constantini gramma
ticæ præfixa, bene semper beateque Lascarem
vixisse ait. Castos illius mores et vitæ sanctimo
niam maximopere prædicat Reyna, loc. cit. p. 26.
Sacris eum ordinibus initiatum ac sacerdotem
fuisse, idem conjectat. Miræ autem sunt, quas affert,
conjecture rationes, nempe quod optimum sanctis
simumque virum ipsum vocaverit Bembus; quod
in Speronii dialogo de linguis, titulus Monsignore,
sacerdotibus co tempore proprius, ci tribuatur;
quodque Lascaris in procemio libri in grammatica
smæ, inanis glorie et divitiarum contemptionem,
ac singulare aliorum commodis inserviendi studium
profiteatur et præ se ferat, hujus autem generis
virtutibus sacri ordinis viți plerumque soleant esse
exornati.
Constantinum senem Messanæ mortuum
esse Volaterranus Commentar, urb. 1. xxi, pag. 776,
et Thomas Poreachus in Descript. CP., p. 137,
tradunt. Plac. Reyna 1. c., pag. 28, peractis feli
citer ea in urbe viginti et septem annis diem illum
obiisse refert supremum, videturque omnino dies
ipsius emortualis in sæculi xv tertium et nonage
simum, proximumve incidisse annum.
Raguse hocce Lascaris elogium Josephus
Antonius Saxius in suam etiam intulit historiam
typographice-litterariam Mediolane.sem, p. 175 seq.
(a) Joannes Yriarte in Præfatione ad Catalogum codd. Græc. Matrit.: ‹18, inquit, (catalogus) maximam partem ex
miscellis codicibus constat, quorum Constantinus Lascaris, Byzantinus, post captam Constantinopolim in Italiam pro
fugus, grammaticæ artis humaniorumque litterarum scientissimus, idemque scriptor diligentissimus, sexaginta eir
citer undequaque collegit, manuque sua descripsit; partim etiam vel supplevit, vel auxit, tum denique aut scholus
aut adnotationibus illustravit. Hi autem codices adeo variam, minutam ac multiplicem opusculorum copiam com
plectuntur, ut unius viri et mentis et manus laborem merito demireris; ut in nulla alia bibliotheca æque miuulam
multitudinem inveniri posse credas: quare ipsam non subtili minus ratione prosecuti sumus. Horum autem codicum,
ut rem ab origine repetam, ad Joannis Francisci Pacheco et Mendoza, Uzede ducis, et Philippi V regis in Sicilia
vicarii, bibliothecam maxima pars olim pertinuit, unde in Regiam Matritensem illata.» Yriartus suo catalogo fra
gmentà bene multa operum Constantini inseruit, vel corum notitiam præbuit. Edir.
col. 911–912page 3 of 32
testantur editiones, quas Fabricius et in primis Maittairius recensent. Primum Grammatica
Constantini Lascaris Græca ex recognitione Demetrli Cretis, litteris impressa est per Dionysium Pa
ravisinum, Mediolani, anno 1176, in forma quadripartita; hæcque non prima solum illius est editio, scil
etiam quod singulare ei conciliat decus, primus is liber integer est ab inventa typographia Græce ex
cusus Bern. de Montfaucon bibliothecæ B. Mariæ Florentine codices miss. enarrans, hos inter
rarissimam hancce Mediolanensem C. Lascaris grammaticæ Græcæ refert editionem. Es compluribus,
quæ illam insecutæ sunt, editionibus, duæ præsertim commemorandae esse videntur: Veneta Aldi Ma
nutii et Florentina Philippi Juntæ. Etenim, ad Venetam quod attinet, Aldus grammaticas C. Lascaris
Institutiones, quod deficientibus, ut in præfatione ait, impressis, frequenter ab ipso peterentur, antea
editis longe correctiores, ad librum videlicet, ipsius Constantini manu emendatum, recensitas, addik
Joannis monachi Placentini interpretatione Latina, minus tamen omnibus probata, una cum aliis quibus
dam opusculis, in ædibus suis Venetiis, anno 1494 in-quarto, ut vulgo dici solet, excusas publicavit,
casdem vero etiam, altero ac tertio libro auctas, iterum edidit anno 1512 Altera, memoratu maxime
digna, editio est Florentina Continet ea, æque ac Aldina posterior, Grammaticæ Lascaris libro;
tres: 1, de octo partibus orationis; 2, de constructione; 5, de nomine ac verbo; itemque de pronomine,
quoad omnem dialectum usumque poeticum, libellum; quibus alia quoque nonnulla að fita sunt opuscula.
Græce cum interpretatione Latina, omnia hæc impressa sunt Florentiæ opera et sumptu Philippi Junte,
anno a N. C. 1515, in-quarto, ac Petro Victorio inscripta a Bernardo Junta, qui de hac editione ita præufa
¹ur: «Non ignoranti, quam necessaria sint vel eruditissimo cuivis minima quæque grammatices præcepta,
venit in mentem Constantini Lascaris, quem inclyta quondam genuit Byzantium, pulcherrima scripta
pulcherrimis nostris typis cudere. ▸
Composuit etiam Constantinas Messanæ duos libellos, alterum de scriptoribus Græcis, patria Calabris,
alterum de scriptoribus Græcis, patria Siculis, et illum quidem Alphonso Aragonio, Calabriæ duci
hunc vero Ferdinando Acunæ, Siciliæ proregi, dicavit. Utrumque doctissimus abbas Franciscus Maurolycus,
in Historiæ Sicanicæ, Messanæ, a. 1562 editæ, et Thesauris antiquitatum et historiarum Siciliæ volu
mini IV insertæ, libro 1, pag. 22 sqq., vulgavit; indeque depromptum Joan. Alb. Fabricius exbibuſt in
Biblioth. Gr., volumine XIV, p. 22 sqq.; posteriorem vero etiam supra laudatus flieron. Ragusæ in suz
transtulit Elogia Siculorum.
Præter ea quoque S. Demetrii martyris vitam scripsit, eamque Juliano Centelles, stratego Messanensi,
consecravit
Ex Græco in Latinum convertit sermone: 1, Sacram quæ vocari solet, B. V. Mariæ ad Messanenǝ
col. 913–914page 4 of 32
PG 161:913Μεγάλης Προσωδίας Α. Κωνσταντῖνος ὁ Λάσκαρις τῷ αἰδεσίμῳ καὶ σοφῷ Ἰωάννη Γάτῳ, ἐπισκόπῳ Κατάνης, εὖ πρώτ τειν. Πολλῶν ὄντων καὶ θαυμαστῶν, ὧν ἡ πολύκαρπος Σικελία μήτηρ ἐγένετο, ἓν τοῦτο εἶμαι πρῶτον καὶ τιμιώτερον ἣν ἔσχε φορὰν σοφῶν ἀνδρῶν, καὶ τού των οὐκ ὀλίγων καὶ τῶν καλῶν ἐφευρετῶν, ὅπερ οὐδεμίαν τῶν νήσων, οὐδ᾽ αὐτὴν τὴν ποτε γενναίαν Πελοπόννησον σχεῖν ἀνέγνωμεν. Εἰ γοῦν ἐπαινετή μὲν τῇ τοῦ σίτου φορᾷ καὶ ἵππων, ἐπαινετωτέρα δ' ἂν εἴη πολλῷ τοιούτων ἀνδρῶν σοφίᾳ καὶ ἀρετῇ, ὑφ' ὧν ταμάλιστα ἐπαινεῖται καὶ μνημονεύεται ο καὶ τοσοῦτον πλέον ὅσον σοφία τῶν ἄλλων ἀμείνων ἵπποι μὲν γὰρ ταῖς σωματικαῖς χρείαις ὑπηρετοῦ πι καὶ σίτος τροφὴ σώματος σοφία δὲ πάντα διοι κοῦσα καὶ τὴν ψυχὴν βελτιοῦσα, ἀθανάτους του; κεκτημένους αποκαθίστησιν. Αὕτη δὴ ἐπιστατοῦσα ἐξ ὅτου Σικελίαν Ελληνες ᾤκησαν, πόλεις καὶ νό μους καὶ ἤθη καὶ ἀρετὰς παρεσκεύασε· καὶ τοὺς πριν θηριώδεις Σικανούς τε καὶ Σικελούς δίκην ζώντας νομάδων, ἡμέρους καὶ πολιτικοὺς ἀπέφηνε καὶ τοιούτους ἄνδρας ἀνέσχεν, ὥστε πάντα τὸν χρό νον μὴ δυνηθήναί ποτε τὴν φήμην αὐτῶν ἐξαλεῖψαι' ὧν τους βίους οὐκ ἄνευ τόνου συντάξας ἐκγρά ψας τι, ὡς ἠξίωσα;, ἔπεμψα· σοὶ μᾶλλον τῶν ἄλλων
col. 915–916page 5 of 32
de Scriptoribus Græcis Patria Siculis
PG 161:915τὴν ἀνάγνωσιν προσήκειν οιόμενος, ὅσον των άλλων Ει σοφώτερος τυγχάνεις γε ὢν περὶ πάσας τὰς ἐπι στήνας· ἐφ᾽ ᾧ ἰδεῖν ἔξεστιν οὔτε τῶν ἀπεικότων οὔτε τῶν ἀδυνάτων, καὶ νῦν Σικελοὺς εὐδοκιμεῖν ἐκ πιο λαιοῦ τοιούτους ὄντας, και σε ἔξοχον ἐφ᾿ ἡμῶν γε νέσθαι Σικελὴν ὄντα, καὶ τῶν ἐπιφανῶν ἐκείνων Ἑλλήνων ἀπόγονον· ἀφ᾽ ὧν πάντα τἀγαθὰ, ὡς εἰς πεῖν, οὐ μόνον Λατίνοις, ἀλλὰ καὶ ἄλλοις γένεσι προσεγένετο. "Ωσπερ τοίνυν Εμπεδοκλῆς τότε καὶ Γοργίας, Χαρώνδας τε καὶ Στησίχορος, οὕτω καὶ νῦν ἐξ ὅτου Λατίνοι τῆς νήσου ἐκράτησαν, πολλοὶ μὲν ποιηταί, πλείστοι δὲ ῥήτορες, φιλόσοφοί τε καὶ θεο λόγοι. Εἰ δὲ καὶ μηδεὶς ἄλλος ἦν, ἀρκεῖς ἂν αὐτὸς μόνος πάντων ἀντάξιος παρὰ πᾶσιν εὐδοκιμῶν, καὶ τὴν παλαιὰν τῆς πατρίδος φήμην ἀνανεούμενος, καὶ τοὺς προγόνους νικῶν, τοῦτο δὴ τὸ τοῖς πατράσιν εὐκτὸν τῷ ἀψευδεῖ σοφίᾳ καὶ τῷ δισσῷ ἰδιώ ματι· ὅσον ἐκεῖνοι μὲν ῎Ελληνες, σὺ δὲ Λατῖνος καὶ Ελλην· εἰς νοῦς ἐν δυεῖν γλώτταιν· καὶ τοῖς τοῦ ἑτέρου καλαῖς σεμνύνων τὸν ἕτερον, ὄντως ἐν τοῖ; άποιχομένοις αἴσθησις τῶν τῇδε ἦν πάντες περιχα μεῖς ἂν εἶεν· καὶ πρὸ τῶν ἄλλων Δικαίαρχος καὶ Αριστοκλῆς· τοιοῦτον συμπατριώτην ἔχοντες θείᾳ φύσει κεχρημένον, καὶ πάντα συλλήβδην μαθόντα. Σὺ γὰρ ποιητής· σὺ ζήτωρ, φιλόσοφος, Θεολόγος, μαθηματικός, σὺ σοφίας πατήρ· σὺ λόγων ἡγεμὼν καὶ πηγή· ἀφ᾿ ἧς Σικελία πᾶσα νῦν ἀρδευθήσεται, ὥσπερ Ἰταλία ποτὲ πρὸς τοῦ σοφοῦ Πυθαγόρου. Τοιοῦτος τοίνυν ὢν καίπερ ἐπίσκοπος τοιαύτης τύ λεως θαυμαστῆς γεγονώ, φάνηθι τῶν λόγων σωτήρ, καὶ τὰς ἐν Κατάνῃ κατεῤῥηκυίας σπουδάς, πολλῷ σεμνοτέρας τῶν Ἰταλῶν ἀπόφηνον· ἵνα σοῦ παρόντος ἐκείνων μὴ δέοιντο Σικελοί, καὶ ἃ Λατίνοις άπα φῆ, ταῦτα σαφῆ τῇ σῇ σπουδῇ ποίησον· σὺ γὰρ ἐξη ὁ μέλλων αἱὼν παραλαβών, ἀθάνατον διαφυλάξει γητής ἄριστος· σὺ ἑρμηνεύς ἀψευδής· οὗ τὸ ὄνομα Έρρωσο, καὶ οὓς ἐπόθεις Σικελιώτας ανάγνωθι.
col. 917–918page 6 of 32
Philostrato, Suida aliisque veterum monumentis Historiam composuit libris quadraginta, quam Bi
carptim collectos in hoc notavimus compendio,
Tibique, prorex excellentissime, dicavimus, qui
rerum antiquitate et ingenuis litterarum studiis
apprime delectaris, et ob id litteratos singulari
benevolentia prosequeris. Exordiar ergo a Messe
niis nostris, cum sit Messana primus Trinacriæ
angulus, regnique clavis et initium. Lege igitur
felix, Fernande, Siciliæ decus, meque ut facis
ama.
2. Dicaarchus Siculus Messenius, philosophus
Peripateticus, orator ac geometra, Aristotelis au
ditor: qui leges et statuta concivibus suis dedit,
plurima in philosophia scripsit, item Peloponnesi
totius descriptionem, moresque Græciæ tribus libris
complexus est: Politiam quoque Lacedæmoniorum
quam statuto quodam singulis annis legendam au
diebant.
3. Aris ocles Siculus Messenius, philosophus Pe.
ripateticus, decem libros de philosophia naturali,
et totidem in morali edidit, item Artem dicendi,
item Homeri ac Platonis comparationem, uter do.
etior fuerit, ubi philosophos innumeros eorumque
opiniones commemorat,
4. Ibycus Siculus Messenius, historicus et poeta,
ex novem vatibus lyricis Græciæ unus, Rheginus
genere. Plura composuit lingua Dorica. Primus
sambucam instrumentum invenit. Hic in silva qua
dam Calabriæ a latronibus captus et ab eis interi
mendus, ad grues casu illac volantes dixit: Saltem
vos testes mortis meæ et ultrices estote. Quo inter
empto latrones die quadam in theatro spectandi
gratia sedentes, cum grues forte volantes vidissent,
dixerunt ad invicem: Ecce grues Ibyci. Quod qui
dam audiens, id quod eral suspicatus, civitatis
prefecto retulit, qui re discussa et coguita, cos
suspendio damnavit. Unde proverbium ortum est
in re certa: Grues Ibyci. Quod beatus Cyrillus
divina factum providentia affirmat.
5. Lyrus sive Lupus Latine, qui et Butheras vo
cabatur, Messenius historicus ac poeta, plura de
Siciliu el de Libya conscripsit.
6. Polycletas Messenius, philosophus ac medicus
celeberrimus, qui Phalaridem Agrigentinum ty.
rannum morbo incurabili liberavit, sicut ex prima p
1 balaridis epistola colligitur.
7. Timotheus Taurominitanus, orator satis
mordax queuit Athenienses Epitimæum, hoc est
increpatorem vocabant. Is libros octo de Siciliæ et
Italia gestis composuit, item De argumentis aliis
que necessariis artis oratoriæ, item De omnium hi
storicorum erroribus, quos amarissime carpit.
8. Charendas Catanaus, Pythagoricus philoso
phus, legumlator, qui omnibus Chalcidensibus
Italia: et Siciliæ incolis leges dedit.
9. Diodorus Siculus Argyrensis, historicus præ
štantissimus, qui sub Tiberio Cæsare militavit.
Leg. Timæus
bliothecam vocavit de antiquitate Ægyptiorum,
de Sicilia et aliis insutis, de bello Trojano, de ge
stis Alexandri et Romanorum usque ad suam a'la
tem, quorum sex a Poggio Florentino traducţi cir
cumferuntur. Reliqui vix inveniuntur. Ego autem
omnes ejus libros vidi in bibliotheca imperatoris
CPolitani.
10. Demeter sive Ceres mulier Sicula et legifera,
teste Diodoro, que prima Siculos frumenti cultem
docuit; cujus filia Proserpina eximiæ pulchritudinis
juxta Ennam urbem ab Orco Molossorum rege
rapta est.
11. Philonides Siculus Ennensis, medicus cele
berrimus.
12. Philistion Siculus, philosophus ac medicus
excellens, in medicina præceptor Eudoxi Gnidii.
13. Gorgias Leontinus, orator subtilis, discipu
lus Empedoclis ac Tisiæ. Primus Athenis artem
oratoriam publice legit, multosque docuit. Plura
in arte edidit, plura composuit. Hujus tres exstant
Orationes quas ego legi in bibliotheca Florentina
D. Marci.
14. Ilerodicus Leontinus, frater Gorgie, medicus
celeberrimus.
15. Dinomenes Syracusanus litteris deditus: cu
jus filü tyranni, scilicet Nieron ille, litteris et mu
sicæ deditus, Gelon ille potens, Polybius et Thrasy
bulus.
16. Hieron Syracusanus tyrannus, Dinomenis fi
lius, frater Gelonis, liberalis et beneficus in litte
ratos et ius cos.
17. Hieronymus Syracusanus, nepos Hieronis, vir
sane doctissia.us, sed crudeliss`mus fuit,
18. Dionysius primus Syracusanus, Hieronis ne
pos, vir doctus ac tyrannus crudelissimus. Scripsit
Tragedias, Comœdias et Historiam. De hoc legitur,
quod quædam vetula llimerensis in somnis viderit
se cœlos conscendisse, ac sub sede Jovis virum in
incendio ferrea catena vinctum: cumque quis es
set interrogasset, audivisse, Siciliae homicidam
esse. Post aliquot annos, cum videret Dionysii
crudelitatem, somnium exposuit, quo tyrannus au
dito, anum ipsam interemit.
19. Dionysius secundus, primi filius, philosophus
ac orator, Platonis discipulus, Epistolas composuit,
et Commentum in poemata Epicharmi comici.
20. Dionysius alius Syracusanus, tyrannus cru
delis ac doctus, scripsit tragœdias, comœdias et
historiam.
21. Dion Syracusanus tyrannus, Platonis disci
pulus, frater Aristomachæ uxoris primi Dionys¡i.
lic expulit secundum Dionysium, a quo postca
fuit expulsus.
22. Hermocrates Syracusanus, vir sane politicus
et amator patriæ, miraque doctrina ornatus, pater
Dionysii senioris sive socer.
col. 919–920page 7 of 32
23. Epicydes et Hippocrates, fratres Pœni, sed Tisînt sive Clesias fuit ex concivibus pauper, qui si
Syracusis oriundi, armis ac litteris clari et copia
rum ductores: fraude tamen Siculos a Romanis
ad Poenos inclinare conabantur.
24. Archimedes Syracusanus, philosophus ac geo
metra acutissimus, artisque mechanicæ auctor,
pleraque in Geometria scripsit et Commentum in
Homerum. Hujus opera exposuit Eudocius Ascalo
uita, vitam vero scripsit Proclus Lycins.
25. Achæus, sive Achivus Latine, Syracusanus,
poeta comicus Comoedias decem composuit.
26. Athenagoras Syracusanus, vir politicus et
orator suavissimus, amatorque patriæ.
27. Antiochus Syracusanus historicus, qui Roma
nas scripsit et Siculas Historias, quem citat Pausa
nias.
28. Bion Syracusanus orator, qui artem rhetori
cam et plura composuit.
29. Dinolochus Syracusanus, poeta comicus, Epi
charmi discipulus, quatuordecin Comedias Dorice
scripsit.
30. Epicharmus poeta comicus Syracusanus, vel
ex Castro oppido Sicanico, Pythagoræ auditor, co
ɔnœdiam primus invenit, itemque tres litteras Grie
cas duplices. Multas præterea Comoedias edidit. Ilic
ab llierone multatus est, quod lascivos versus co
ram regina recitasset.
31. Eudoxus Siculus, Agathoelis tyranni filius,
poeta comicus, multas composuit Comœdias, ex
quibus octies adeptus est victoriam.
32. Then.istogenes Syracusanus, historicus: Cyri
reyis ascensum, et de patria sua, multa conscripsit.
53. Theodorus Syracusanus orator, qui præter
alia, multa de re militari composuit.
artem addidicisset, duplicem promiserat mercedení
edoctus vero promissam negavit. Ad judicium vo
catus Tisias Coracem interrogavit: Quidnam est
ars oratoria? cui Corax respondit, Persuadendi ars.
Tisis autem ab artis hac diffinitione ita argn't
Si persuasero tibi, Corax, tanquam persuadens,
non solvain, nam vici: si vero non persuasero, nou
solvam, nam non persuadens non didici arlem.
Corax vero e contrario: Imo si persuasero tibi,
Tisia, promissum capiam ut victor: si autem non
persuasero, etiam mercedem solves, cum talem
fecerim te, ut persuadere non potuerim. Tunc ju
dices utriusque argutiam mirati clamare cœperunt
Mali corvi malum ovum, id est, gravi præceptore
gravior discipulus, quod deinde prolapsum est in
proverbium, quoties e malo malum prodit. lic
Corax, teste Aristotele, Oratorium primus arlem
edidit.
57. Ctesias sive Tisias Syracusanus dudum memo
ratus, Corucis prædicti discipulus et rhetor astutus.
Hos A. Gellius Protagoram et Evathlum appellat.
38. Lysius ille suavissimus orator, Cephali filius,
Tisiæ discipulus et Gorgiæ, Syracusanus, unus ex
decem magnis oratoribus Græciæ, plures edidit
Epistolas, Artem oratorium, Orationes ul ra trecentas,
ex quibus paucæ exstant.
39. Menecrates Syracusanus, medicus celeberri
mus, homines a comitiǝli morbo liberabat. Hic Jo
vem se vocari, eos autem sibi subditos, quos sa
nabat, voluit.
40. Simmias Syracusanus philosophus fuit ac Stil
ponis auditor, cujus filiam parum pudicam duxit.
41. Monimus Syracusanus, philosophus Cynicus
et Diogenis Cynici filius vir sane elegantissimus et
copiosissimus, multa scripsit in Philosophia, famu
lus autem fuerat cujusdam mensarii Corinthii. Hlic
contempta gloria, veritatem semper appetiit.
42. Moschus Syracusanus, grammaticus et poela
fuit, qui multa scripsit, quem opinor et Moschionem
appellatum.
3. Theocritus Syracusa.nus, poeta præstantis
simus, Bucolicorum auctor illustris. Plures scripsit
Eclogas diverso idiomate, quorum 39 exstant. Bu
coficum genus, ut quidam aiunt, inventum est
apud Lacedæmonios, ut alii, apud Tyndaridam
Siciliæ urbem, quo tempore Orestes cum Iphigenia
Dianæ simulacrum ex Tauris reportavit. Alii, quod
verius est, Syracusis inventum asserunt. Nam cum
Syracusani post multas seditiones ac clades ad
concordiam Dianæ opera rediissent, Dorici pa
stores hoc carminis genere psallentes Dianam cele- les ac muliebres, tragœdias 73 scripsit, in quibus
brarunt.
35. Gallias Syracusanus, historicus, Historias
plures scripsit, et in his Agathoclis Siculi tyranni
gesla.
56. Corax, sive Corvus Latine, Syracusanus, in
ventor et ordinator artis rhetorica sive oratoriæ.
Nam cum Syracusani a tyrannide liberi ac pacati
inter se rempublicant ordinassent, primus Corax
incepit se exercere et vi orationis persuadere ac
dissuadere, monereque omnes ad bene et libere
vivendum, et ob id universis gratissimus exstitit.
Is orationem in tria divisit, scilicet in exordium,
narrationem et epilogum; rogatusque a concivibus,
artem publice legit, et multos erudivit, quorum unus
43. Sosiphanes Syracusanus, poeta comicus sive
tragicus, synchronus Euripidis, unus e septem
tragicis tempore Philippi et Alexandri. Mimos viri
septies palmam adeptus est. Item alia tam metro
quam prosa. Platonem hujus poemata legentem,
somnum cepisse aiunt.
44. Philemon Syracusanus, poeta comicus tem
pore Alexandri, annos vixit 90, et totidem edidit
Comœdias, obiitque ex vehementi risu.
45. Philistus Syracusanus vel Naucratita, histo
ricus, plura scripsit de Sicilia. Fuit affinis Dionysii
tyranni, et obiit in bello contra Carthaginenses
gesto.
46. Philistus alius Syracusanus, historicus, plura
scripsit De rebus Egyptiacis, libris XII; De Sicanicis,
libris XI. Item De Baccho, De theologia Ægyptio
rum libris VI, De Syria et Libya. Hic a Dionysio
col. 921–922page 8 of 32
seniore in exsilium actus, ibi bonam Historiæ par- manibus laurum, gloriam dei quæritans. Athenis
tem absolvit.
47. Phormus Syracusanus, poeta comicus, Epi
cl.armi socius, comœdiæ inventor, cum eo gratus
Geloni tyranno, et filiorum ejus præceptor. Plures
Comedias scripsit. Primus veste talari usus est, et
socna ex pellibus rubris.
48. Philemon Syracusanus, sive Atheniensis,
poeta comicus, multa edidit, unum supra centum
annos vixit, cum sensibus seinper solidis. Postreino
subdormiens vidit novem puellas domo sua ex
cuntes, quas cum interrogasset cur exirent? respon
derunt, Non licet amplius hanc domum habitare
et expergefactus narravit filio visionem, perli
ciensque quod componebat, obdormis.ens spiritum
emisil.
49. Philemon hujus filius, comicus itidem poeta
quatuor exaravit Comœdias.
50. Nicetas philosophus Syracusanus, dixit om
nia fieri harmonia et necessitate, terramque nio
veri juxta primum circulum, ut ait Laertius.
51. Orpheus Camarinensis, epicus, qui carmine
composuit descensum ad inferos, et alia multa.
52. Timagoras Gelensis, philosophus ac Theo
phrasti discipulus, et inde Stilponis superius no
minati.
publice legit, scripsit carmine De naturalibus et de
purificationibus libros duos, carminibus quinquies
mille. Item De medicina, metro et prosa. Nonnulli
tunc primum oratorem fuisse aiunt: sed ejus
vitam Laertius late scribit. Periit in incendio
Ætnæo nam una ex ejus crepidis æneis, quam
Damma eructavit, circa montis craterem reperta
est.
57. Empedocles alter Agrigentinus, primi nepos,
poeta tragicus, scripsit Tragedias quatuor supra
viginti.
58. Carcinus Agrigentinus, poeta tragicus Tra
goedias 16 composuit
59. Metellus Agrigentinus, vir doctus et musi
cus eximius, musicam Platonem docuit.
53. Euclides Gelensis, philosophus Platonicus
ac geometra præstantissimus, alius fuit ab illo Me
garensi, de quo Laertius, et qui dialogos scripsit,
ut ait Proclus in secundo sermone in primum
Euclidis. Utque scribit lleron, vixit tempore Pto
lemæi primi, junior Platone, sed vetustior Erato
sthene et Archimede, fuitque Gelous, ut ex verbis
Laertii colligitur. Multa ab Eudoxo et Theæteto
sumpta perfecit, scripsitque Elementorum libros
XIII; nam ali¡ duo additi fuerunt ab Hypsicle el
Aristero item Musicam, Optica, Catoptrica,
Phænomena, Porismata, Dedomena, quæ potius Theo
nis sunt. Hic, ut ait Proclus, a Ptolemæo rege.
interrogatus, essetne ulla ad geometriam via con
cisior quam elementaris, respondit: non esse ad
geometriam capessendam regiam viam callemve
ulium.
34. Aristoteles Siculus orator plura composuit,
et Orationem contra panegyricum Isocratis oratoris.
55. Acron Agrigentinus, nobilis philosophus ac
medicus, flippocrate antiquior, Xenonis filius. Hic
Athenis publice legerat una cum Empedocle philo
sopho, multaque Dorice scripsit De medicina. Huie
tribuere epitaphium illud quod refert Laertins in
Vita Empedoclis
Acronem summum medicum ex Acragante profecium
Verticis excelsi celsa sepulcra tenent.
56. Empedocles Agrigentinus nobilis ac dives,
philosophns Pythagoricus, coronam auream in ca
pite ferebat, et in pedibus ænea sutelaria, et in
Lege, Aristao.
60. Polus Agrigentinus, orator et magnus so
pbista, Gorgiæ Leontini discipulus. Græcorum et
barbarorum, qui in Trojam fuerant profecti, Genea
logiam exposuit.
61. Telemachus Agrigentinorum princeps litteris
deditus et Calcyopensis a quo Eumenides in
structus, cujus filius Gnessidamus pater Theronis
tyranni Agrigentinorum et Xenocratis: qui omnes
studiosi.
62. Phalaris As: ypalensis, patria puivatus suspi
cione tyrannidis, in Siciliam venit, ac suasu ami
corum cffectus est Agrigentinorum tyrannus. Vir
sane maximus ingenio, studiosus, ac erga probos
et litteratos liberalissimus. Hujus vitam Jupiter
duobus annis prolongavit, ut ait Stephanus, quod
humaniter tractasset Charitonem et Menalippum.
Ilic in tauro aneo Perillum tormenti ejus auctorem
primum exuri jussit, cujus Epistolæ sunt notis
sime.
63. Demetrius Siculus Calactinus, historicus
præstantissimus, 20 libros de Asia et Europa con
scripsit.
64. Ca'cilius qui et Archagathus vocabatur, Sicu
Jus ex Calacta oppido, Græcus natione ac lingua,
Judæus tamen lege, orator præstantissimus. Ronæ
tempore Augusti Cæsaris publice legit. Multa com
posuit, Contra Phrygas libros duos, Elegantius Atti
cas secundum elementa, quæ adhuc apud Suidam
leguntur: De comparatione Demosthenis et Eschinis;
item Demosthenis et Ciceronis; item De stylo decem
oratorum Graciæ.
65. Thales Siculus Calactinus, orator, succes‐
siones philosophorum ac sectarum descripsit.
66. Theognis Siculus Megarensis, poeta moralis
simus et admonitivus, plures elegias composuit,
quarum exstant nonnullæ es admonitorium poema.
67. Probus vir doctissimus ex Lilybao, ad quent
videndum et audiendum venerat Porphyrius ille.
68. Stesichorus Himerensis, poeta lyricus ex
cellentissimus ac philosophus, tempore Phalaridis.
Hic Tisias vocabatur, et quoniam choream instituit,
col. 923–924page 9 of 32
Stesichorus appellatus est, quasi stator chorea. potius Milesius fuit, philosophus ac poeta moralis
Fratres habuit Marinum geometram et Halianactem simus et admonitivus, synchronus Theognidis,
legumilatorem, filiasque doctissimas. Plura Dorice
nam uterque claruit post bellum Trojanum annis
scripsit, quorum nihil exstat. Idem cum contra 547. Hic multa carmina et elegos scripsit. Exstat
Helenam scripsisset, visum amisit. Palinodia conì- ejus admonitorium poema heroico metro utilis
posita recuperavit. Hic filius fuit Euphemii, ut alii simum.
Euphorbii, ut alii Euclidis, ut alii Hyetis, ut alii le
siedi. Nonnulli Metauriæ ortum memorant in Italia,
nonnulli in oppido Palantho Arcadiæ, atque inde
profugum Catanam venisse, ibique defunctum: ante
civitatis portamı quæ ab ipsius nomine Stesichoria
dicta est, ejus sepulcrum octo columnas totidemque
gradus et angulos habebat, de quo adhuc exstat
testudinatum monumentuin, quam D. Mariæ Bethle
emitice adem vocant.
69. Phocylides Siculus ex oppido Mylis, nisi
70. Pythias el Damon Siculi, Pythagorica sectæ,
maxima invicem amicitia conjuncti. Quorum
alterum cum Dionysius Syracusanus interimere
decrevisset, eique tempus determinasset, ut domum
profectus res suas ordinaret, alter vadem se ty
ranno pro amici reditu obtulit, certus de amici
constantia. Nec eum opinio fefellit; nam ille ad
horam constitutam superveniens vadem liberavit.
Quorum Dionysius fidem admiratus, reum absolvit,
coşque oravit, ut se tertium in sodalitate reciperent.
(Fabric. Bibliotheca Græca, ed. 1, tom. XIV, p. 22.)
Constantinns Lascaris Alphonso Aragonio, Cala- Pherecydem philosophum audivit, quo defuncto
briæ duci, salutem.
1. Cum diu mente revolverem, illustrissime prin
ceps, quantum tua te opulentissima Calabria dele
ctet, tum propter diversas in ea civitates, oppida,
vicos, tum propter jucundissimos montes, colles,
stagna, flumina, nec non et alia tam admiratione
quam laude digna, ut venationes et honestissima
corporis exercitia omjuam: decrevi illustres viros
ac philosophos ejus provinciæ breviter tibi comme
morare. Existimo enim id non parvæ tibi delecta
tioni futurum, cum sis speculationum et antiqui
tatum studiosissimus. Quibus rebus quantum
Calabria redundet, si explicare vellem, opus essel
ingenti volumine. Video enim per Calabros philo
sophos Italiam, Siciliam ac partem Græciæ nostræ
illustratas fuisse. Verum ego in compendium viros
litteris ac virtute insignes, quos Calabria olim pro
tulit, congeram, incipiens a philosophiæ parente
ac uberrimo fonte Pythagora.
2. Pythagoras itaque patrem habuit Timesar
chum, aurificem Italiæ Græcum, qui ab insulis Tyr
rlenis (quas Athenienses Tyrrhenis expulsis habi
tarunt) in Samiam insulam profectus, uxorem duxit
Samiam, quæ Pythagoram Samium cognomento,
peperit. Ilic Pythagoras, in Scyro insula vicina
Ægyptios ac Babylonios Magos adiit, unde philo
sophiam ac alias scientias Samum attulit. Ubi de
functis parentibus, Polydeuci fugiens tyrannidem,
cup discipulis fere ducentis Crotonem ac Meta
pontum Calabriæ civitates profectus incoluit. Ibi
discipuli ab eo edocti amicorum bona communia esse
debere, concordiam et rempublicam inter se quam
dam constituentes, communiter vixerunt. Pythago
ras multos Calabros, Græcos et alios ultra quin
gentos reddidit doctissimos. Leges Græcis qui
Italiam habitabant constituit. Dum Crotonem ha
bitaret, uxorem duxit Theano, Brontini Crotoniata
filiam, quæ a viro instructa, multa Dorice scripsit,
De vita viri sui et Epistolas morales. Ex hac Pytha
goras suscepit Telaugen gymnasii successorem,
quem multi et Empedocles ille Agrigentinus an¦
diere. Hic quatuor libros composuit De tetrade, pro
quo Ægyptii ipsum deum habebant. Filias autem
tres habuit, duas Alyam et Erigonem peritas, qua
rum exstant Epistolæ: et tertiam Damo ditissimam,
cui moriens tres libros, quos composuerat - legavit,
præcipiens ut illos nunquam extra fores ædium da
ret. Quæ libros tanti fecit, ut ne inopia quidem
coacta eos produxerit, cum magno vendere pos.
set. Hæc moriens libros Biscalæ filiæ eadein qua a
col. 925–926page 10 of 32
patre acceperat conditione reliquit. Hac vero defun- non sine Archiæ, qui tunc Syracusas condebat,
cta libri ad Philolaum Pythagoricum pervenere.
3. Zamolxis Scytha, Pythagoræ servus, philoso
phus maximus fuit. Ad hunc aliosque Pythagoricos
videndos Anacharsis Scytha philosophus ab Hy
perboreis Scythis in Calabriam venit tempore Pha
laridis, cuju、 Epistolæ adhuc exstant. Hunc Zamol
xin et latorem legum Scythæ sui habuerunt.
4. Philolaus Crotoniata, Pythagoricus philosophus
primus Pythagoræ secreta edidit, a quo pecuniæ
cupidissimo Plato ille Atheniensis in Italiam ve
niens ad Pythagoricos visendos, tres libros illos
Pythagoræ dudum memoratos emit XL minis Ale
xandrinis, quas Dionysius secundus Syracusano
rum tyrannus solvit. Ex quibus libris lectis tradunt
Platonem composuisse gravissimum illud opus De
natura mundi, in quo Timæum illum Locrensem
Dorice loquentem inducit.
5. Alemaon Crotoniates, Pythagoricus philoso
phus ac medicus præstantissimus fuit, qui de phi
losophia ac medicina complura scrípsit, animam
immortalem dixit, ac perpetuo moveri instar sol's.
6 Milon Crotoniata, Pythagoricus celeberrimus,
a cujus domo incensa dum fugit Pythagoras, cum
pluribus discipulis a persecutoribus peremptus est.
7. Democides Crotoniata, vir doctus ac medicus
excellens, tempore Darii floruit.
8. Orpheus Crotoniata a Pythagoricis eruditus,
Epicureus fuit, Pisistrato Atheniensium tyranno
adhæsit, ubi cum degeret, Argonautica hervico
carmine lusit, et alia.
adjutorio. Idem Mystellus aliud quoque satis aın
biguum oraculum accepisse fertur, id autem tale
fuit: Ubi ab æthria pluviam invenies, civitatew
adifica. Sed cum Æthria serenitatem significet,
confusus ille deum non intelligebat: verum cum
multa et Apuliæ et Calabriæ loca peragrasset, per
venit tandem ad locum ipsum, ubi cum Æthria
ipsius concubina longi itineris labore ſessa lacry
mas affatim emisisset, adeo ut terra madelieret,
intellexit Mystellus oraculum, ibique civitate 11
condidit, undique ad novam coloniam incolis con
currentibus, multis tamen ante Pythagoræ adven
tum annis. Fuit igitur Croton civitas privatis el
publicis gestis præclara. Nam una cum Græcis aliis
adversus vicinos barbaros dimicavit, pluresque
viros magnanimos produxit, in quibus et Phayllum
illum athletam, saltatorem excellentissimum: qui
trireme sua vectus in auxilium Græcorum cum
Atheniensibus et Lacedæmoniis contra Xerxem pu
guavit. Cujus beneficii post multos annos recorda
tus Alexander, ab Asia cum aliis Græcis et Croto
niatis spolia barbarorum misit. Sed omissis
Crotoniatis ad Locrenses atque alios veniamus.
10. Timæus Locrensis Pythagoricus, maximus
philosophus, ad quem videndum venit ille sapientis
simus Plato, qui eum in operibus De natura mundi
introduxit, in dialogo scillcet Timæo.
11. Eurytus Locrensis, sive Tarentinus, ut qui
dam opinantur, Pythagoricus philosophus fuit, quem
etiam vidit Plato.
9. Ascon Crotoniata, Pythagoricus philosophus
fuit et multa composuit. Sed cum sermo de Grotone
præcesserit, opportunum visum est aliquid de civi
tatis origine dicere. Croton, Strabone teste, civitas
olim Græca fuit, re bellica litterisque florentissima,
mater athletarum celebris, quorum septem in ludis
unius Olympiadis cæteros omnes superarunt: unde
merito et hoc tunc ferebatur: Postremus Crotonia
tarum is primus est; vetusque est apud nos pro
verbium, Quid Crotone salubrius? Hujus civitatis
primus conditor fuit Mystellus, Achivus nobilissi
mus, qui de habitanda colonia consuluit Apollinem,
quo tempore Archias Corinthius de condendis Sy
racusis consilium petebat. Cuinque ambo a deo
interrogarentur quid in condendis urbibus optarent,
Archias divitias, salubritatem Mystellus elegit.
Unde factum est ut Syracusæ divitiis, Croton sa
labritate gauderet. Mystellus igitur ubi primum ad
considerandum locum venit, cum vidisset Sybarim
ædificatam, ita post a fluvio denominatam, hanc
præstantiorem existimavit, reversusque ad deum,
Sybarim petebat. Turbatus vero deus hos protulit
versus
Terga brevis, Mystelle, two de pectore omitte
Cætera perquirens, frustra en venaris iniqun,
At rectum quodcunque datur, tu laude probato.
Quæ cum audiisset, reversus urbem constituit,
Epicureus ante Epicurum.
12. Zaleucus Locrensis, Pythagoricus philosophus
et legumlator, concivibus suis legem dedit, consu
lente Minerva.
13. Theano Locrensis mulier, vates lyrica fuit,
quæ lyricis versibus de patria sua multa compo
suit.
14. Xenocrates Locrensis, poeta heroicus ac mu
sicus excellentissimus fuit.
15. Euryphonius Locrensis vir doctus ac citha
rœdus eximius fuit. Hujus olim statna citharam
tenens apud Locros fait. Locrensium enim eivitas
olim insigniy fuit, qui coloni profecti sunt a Locris
Cretum fines habitantibus, Evandro ductore, paulo
post conditam Crotonein ac Syracusas. Nunc autem
de quibusdam Rheginis dicendum.
16. Glaucus Pythagoricus et musicns excellentis
simus, Rheginus, Democrito, quem ipse Pythago
reum fuisse asserit, contemporaneus.
17. Andromadas Pythagoricus philosophus quo
que Rheginus et legumlator fuit, qui Chalcidensi
bus Thraciam habitantibus leges dedit.
18. Pythagoras alter Rheginus, vir eruditus et
statuarius excellentissimus, primus statuarum pro
portionem consideravit, discipulus Clearchi Rhe
gini, quem Eucherius Corinthius docuerat, ut ait
Pausanias.
col. 927–928page 11 of 32
19. Hippias Rheginus orator et historiens fuit,
qui primus Italice ac Siciliae rerum Historiam
scripsit.
20. Ibycus poeta lyricus unus e novem vatibus
lyricis præclaris, Messanæ natus est Rhegino ex
patre. His primus sambucam instrumentum Gala
brorum invenit, multaque composuit lyrico metro.
Cumque per Calabriam iter faceret, in silva qua
dam in latrones incidit, a quibus cum se omnino
sentiret interficiendum, gruibus forte volantibus
ad eas dixit. Vos saltem mortis meæ testes eritis,
quem illi d' ridentes interfecere. Sed præsagium
fides secuta. Nam cuni latrones in theatro quodam
ad spe tandum sederent, atque grues casu illuc
transirent, alter alteri dixere: Ecce grues Ibyci.
Quod cum quidam audivissent, id quod erat suspi
cantes (nam vulgata fuerat homicidii fama) retulere
civitatis rectoribus, quorum mandato latrones capti
ac diligenter examinati facinus confessi ac mox
suspendio enecti sunt. Hinc proverbium ortum apud
Græcos Latinosque jureconsultos: Grues Ibyci, hoc
est res certa certisque indiciis manifesta.
21. Rhegium civitas, ut ait Strabo, a rumpendo
dicta, quod ibi Sicilia maris æstu aut terræ motu
ab Italia sit abrupta. Rhegini autem Græci fuerunt
coloni Chalcidensium, cum et Lacedæmonii non
nulli in Calabriam transmigrarunt.
22. Aleman pocta lyricus ex Messana fuit civi
Late vetustissima, Rhegio vicina.
23. Cynomachus Thurinus, qui de philosophorum
opinionibus scripsit primus.
21. Alexis ex eadem Thurio urbe poeta comicus,
qui ducentas et quadraginta comœdias edidit.
25 lippasus Metapontinus, philosophus Pytha
goricus, qui definitum esse tempus dixit mundi
mutationes. Metapontus vero fuit oppidum a Pyliis
conditum, qui Troja capta cum Nestore naviga
runt.
26. Archytas Mnesagoræ, vel ut alii Æstici filius,
Tarentinus, eximius Pythagoricus philosophus fuit,
ac geometra insiguis. Hic Platonem in Sicilia tunc
cum Dionysio morantem per litteras monuit ut ty
rannum caveret. Ab hoc Eudoxus Gnidius Æschi
nis filius geometriam didicit. Hic cubum primus in
venit, et per motum semicirculi in cylindro duas
medias proportionales: fuitque mechanicus, et co
lumbam ligneam per se volautem construxit.
27. Lysides Tarentinus Pythagoricus philosophus
fuit, cujus Epistolæ adhuc exstant.
28. Aristonicus Tarentinus, philosophus.
29. Heraclides Tarentinus vir eruditus, medicus
celeberrimus.
30. Rhinto Tarentinus, poeta-comicus.
31. Parmenides Pythagoricus philosophus Eleata,
ab Elea civitate Phocensium vetusta, "quam a
fonte quodam Helam vocabant, inde vero Heliam
et Veliam. Hic inventor dialecticæ, mundos plures
esse dixit. Contra Nearehun sive Diomedontem
armis in Lipara paratis conspiravit: et interroga
tus, tyranni aurem sive nasum mordicus præcidisse,
et abscissam sibi linguam in ora tyranni conspuisse,
tyrannus autem a populo lapidibus obrutus perbi
betur.
52. Phavorinus ab hac Velia, ut nonnulli, vi
doctissimus, qui de philosophia, rhetorice et histo
ria multa et præclara scripsit: Plutarcho socins,
cum quo sub Trajano floruit.
33. Empedocles Siculas, Pythagoricus philosophus
et orator, a quo Gorgias Leontinus aliique Siculi
et philosophiam et oratoriam audivere.
34. Charondas Catanensis, Pythagoricus philoso
phus, leges dedit Chalcidensibus Siciliam et Italiam
habitantibus.
35: Pythias et Damon, Syracusani, singulare par
amicorum, quorum alter pro altero sese morti
addixit; de quibus Plutarchus.
35. S›d prætereo alios nostros Græcos Pythago
ricos Asianos, Eudoxum, Xenophanem Colophonium),
Leucippum Eleatem, Melissuin, Democritum, lle
raclitum, Nausiphanem ẹt Nauciɖem, quorum Epi
curus discipulus fuit. Omitto civitatum origines,
gesta et antiquitates, et alia quæ te studiosissimum
ac Strabonis geographi familiarissimum latere non
possunt. Verum illud iterum absque rubore ne
moraðo, Italiam, Siciliam ɔc magnam Græciæ no
stræ partem primum Calabriæ tuæ altrici, deinde
Pythagoræ suisque Pythagoricis maxime debere.
Nam per annos nongentos, ab ipso scilicet Pythagora
usque ad Constantinum imperatorem cognomento
Magnum, doctrina ipsa et secta Pythagorica per
dictas regiones floruit Sed cur hæve ad me scribis?
inquies. Ut sic, si sint tibi nota, gratuler scienti
sin vero, ut nota faciam, teque ducen illustrissi
mum, summæ spei adolescentem, exemplo tot tan
torumque philosophorum, quos tua Calabria genuit
erudivitque, ad culmen virtutum ac maximarum
reruin aviditatem cohorter. Bene valcas ac diu felix
et dudum memorati Constantini' similis vivas, el
Constantinopolim mihi patriam infelicem a barba
rorum potestate vindices, meque tuæ celsitudinis
obsequio paratum recipias!
col. 929–930page 12 of 32
de Scriptoribus Græcis Partria CalabrisGesta SS. Apostolorum Petri et Pauli
PG 161:929ΠΡΑΞΕΙΣ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΑΠΟΣΤΟΛΩΝ ΠΕΤΡΟΥ ΚΑΙ ΠΑΥΛΟΥ Εγένετο μετὰ τὸ ἐξελθεῖν τὸν ἅγιον Παῦλον ἀπὸ Γαυδομελέτης της νήσου, ἐλθεῖν αὐτὸν ἐπὶ Ἰταλίαν. Καὶ ἀκουστὴν ἐγένετο τοῖς Ἰουδαίοις τοῖς οὖσιν ἐν τῇ πρεσβυτέρα τῶν πόλεων Ρώμῃ, ὅτι Παῦλος ᾐτήσατο προς Καίσαρα ἐλθεῖν. Λύπῃ οὖν μεγάλῃ περιπεσόντες καὶ ἀθυμίᾳ πολλῇ, εἶπον πρὸς ἑαυ τού;· Οὐκ ἀρκεῖ ὅτι πάντας τοὺς ἀδελφοὺς καὶ τοὺς γονεῖς ἡμῶν ἔθλιψεν ἐν τῇ Ἰουδαίᾳ καὶ ἐν Σαμα ρείᾳ καὶ ἐν Παλαιστίνῃ μόνος, καὶ οὐκ ἠρκέσθη ἐν τούτοις, ἀλλ᾿ ἰδοὺ καὶ ἐνταῦθα ἔρχεται, δι' ἐπιθέσεως αίτησάμενος Καίσαρα τοῦ ἀπολέσαι ἡμᾶς. Συν έδριον οὖν ποιήσαντες πάντες οἱ Ἰουδαῖοι κατὰ τοῦ Παύλου, καὶ πολλὰ ταραχθήσαντες, ἔδοξεν αὐτοῖς προσελθεῖν Νέρωνι τῷ βασιλεῖ, ὥστε μή παραχωρῆσαι ἐλθεῖν τὸν Παῦλον ἐν τῇ 'Ρώμῃ. Ποιήσαντες οὖν εὐπρεπῆ οὐκ ὀλίγα δῶρα, καὶ βαστάσαντες μεθ' ἑαυτῶν, μετὰ δεήσεως προσῆλθον αὐτῷ λέγοντες Δεόμεθά σου, ἀγαθὲ βασιλεῦ, ἀποστεῖλαι κελεῦσαι εἰ; πάσας τὰς ἐπαρχίας τῆς ὑμετέρα; εὐσεβείας, καὶ κελεῦσαι ὅτι Παῦλός τις θλίψας τὸ πατρῷον ἡμῶν ἅπαν ἔθνος ᾐτήσατο ἐλθεῖν ἐνταῦθα, τοῦ καὶ ἡμᾶς ἀπολέσαι. Καὶ ἀρκεῖ ἡμῖν, εὐσεβέστατε βασι λεῦ, ἡ θλίψις ἦν ἔχομεν παρὰ Πέτρου. 'Ακούσας δὲ ταῦτα ὁ βασιλεὺς Νέρων, ἀπεκρίθη αὐτοῖς· «Γίνεται κατὰ τὸ θέλημα ὑμῶν, καὶ γράφομεν πρὸς πάσας τὰς ἐπαρχίας ἡμῶν, ἵνα παντελῶς μὴ ὁρμήσῃ τοῖς μέρεσιν Ἰταλίας.» Υπέβαλον δὲ καὶ Σίμωνε τῷ μάγῳ, παρακαλοῦντες αὐτὸν, ἵνα, ὡς εἴρηται, ἐν τοῖ; μέρ σιν Ἰταλίας μὴ ἐπιβῇ. Τούτων δὲ οὕτως πραττόν των, τινὲς ἐκ τῶν μετανοησάντων ἐθνῶν καὶ βαπτισθέντων τῇ ἐπαγγελίᾳ τοῦ Πέτρου ἀπέστειλαν πρὸς τὸν Παῦλον πρέσβεις μετ' ἐπιστολῆς περιεχούσης οὕτως· Παῦλο, δοῦλε γνήσιε τοῦ Θεοῦ τοῦ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ ἀδελφὲ Πέτρου τοῦ πρώτου τῶν ἀποστόλων, ηκούσαμεν ἐκ τῶν διδασκάλων τῶν Ἰουδαίων τῶν ὄντων ἐν ταύτῃ τῇ μετ γίστῃ τῶν πόλεων Ρώμῃ, ὅτι ᾐτήσαντο Καίσαρα τοῦ ἀποστεῖλαι ἐν πάσαις ταῖς ἐπαρχίαις απ τοῦ, ἵνα όπου δ' ἂν εὑρεθῇς, ἀποκτανθῇς. Ἡμεῖς γ. ι.
col. 931–932page 13 of 32
Constantini Lascaris Proœmium ad Libros Suos do Grammatica
PG 161:931ἡ δὲ ἐπιστεύσαμεν καὶ πιστεύομεν ὅτι, ὥσπερ οὐκ ἀπεχώριζε ὁ Θεὸς τοὺς δύο φωστῆρας τοὺς μεγά τους οὓς ἐποίησεν, οὕτως οὐκ ἔχει μερίσαι ὑμᾶς ἀπ' ἀλλήλων, τουτέστιν οὔτε Πέτρον παρὰ Παύλου, οὔτε Παῦλον παρὰ Πέτρου. Ἀλλὰ κυρίως πιστεύομεν εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, εἰς δν ἐξαπτίσθημεν, ὅτι ἄξιοι γινόμεθα καὶ τῆς ὑμετέρας διδασκαλίας. Δεξάμενος δὲ ὁ Η ῦλος τοὺς δύο ἄνδρας τοὺς ἀποσταλέντας μετὰ τῆς ἐπιστολῆς μηνὶ Μαΐῳ εἰκάδι, πρόθυμος ἐγένετο καὶ εὐχαρίστησε τη Κυρίῳ καὶ Δεσπότῃ Ἰησοῦ Χριστῷ. Αποπλεύσας δὲ ἀπὸ Γαυδομελέτης, οὐκ ἔτι ἦλθεν δι' Αφρικῆς ἐπὶ τὰ μέρη Ἰταλίας, ἀλλ' ἐπὶ Σικελίαν ἀνέδραμεν, ἕως οὗ ἦλθεν ἐν τῇ Συρακούσῃ τῇ πόλει μετὰ τῶν δύο ἀνδρῶν τῶν πεμφθέντων ἀπὸ 'Ρώμης πρὸς αὐτόν. Κἀκεῖθεν ἀποπλεύσας παρεγένετο εἰς τὸ Ρήγιον τῆς Καλαβρίας, καὶ ἀπὸ τοῦ 'Ρηγίου ἐπέρασεν εἰς Μεσσήνην, καὶ ὠρδύνευσεν ἐκεῖ ἐπίσκοπον Βακχύλου ὀνόματι. Ἐξελθὼν δὲ αὐτὸς ἀπὸ Μεσσήνης ἀπέπλευσεν ἕω; Διδύμου, καὶ ἔμεινεν ἐκεῖ νύκτα μίαν, καὶ ἐκεῖθεν ἀποπλεύσας ἦλθεν εἰ; Ποτιόλης τῇ δευτέρᾳ ἡμέρᾳ. ΠΙΝΑΞ ΤΗΣ ΒΙΒΛΟΥ. Τὸ πρῶτον βιβλίον περιέχει ψιλήν τὴν γνῶσιν τῶν ὀκτὼ μερῶν τοῦ λόγου, μεθ᾽ ἦν τὸ περὶ τρόπων καὶ αὐξήσεων τῶν ῥημάτων. Πλατύτερον δὲ συνετέθειτο ἐν Μεδιολάνῳ. Τὸ δεύτερον περιέχει τὴν τῶν ῥημάτων σύνταξιν καθ᾿ ἣν θεματογραφεῖν δεῖ· καὶ τὸ περὶ τῶν ἑπτὰ εἰδῶν τῶν παραγώγων· περὶ τῶν ὑποπεπτωκότων εἰδῶν τῷ ὀνόματι· περὶ καταλήξεων τῶν ἐπιθέτων, περὶ ἀριθμητικῶν ὀνομάτων, περὶ συντάξεως τῶν προθέσεων, περὶ προσῳδιῶν γενικῶς. Το τρίτον περιέχει διεξοδικώτατα τὸ περὶ ὀνόματος καὶ ῥήματος κατὰ παλαιού;, περὶ γενῶν καὶ κατα λήξεων τῶν ὀνομάτων, περὶ σχηματισμῶν τῶν πτώ σεων κατὰ πᾶσαν διάλεκτον καὶ ποιητικὴν ἄδειαν ἔστι δὲ τοῦτο πλατὺ καὶ πάνυ ὠφέλιμον εἰς πρακ κὴν γραμματικήν. Ετι περὶ τῶν περισπωμένων καὶ βαρυτόνων ῥης μάτων, περὶ ἀντωνυμιῶν κατὰ πᾶσαν διάλεκτον. Περὶ τῶν προγραφομένων φωνηέντων. Περὶ τῶν παρεληλυθότων καὶ τρόπων τῶν φωνηέν των καὶ διφθόγγων. Ο Περὶ τόνων τῶν ὀκτὼ μερῶν τοῦ λόγου. ΠΡΟΟΙΜΙΟΝ. Ωσπερ τους σοφούς Ιατροὺς ἰδεῖν ἔξεστι κατι τοὺς καιροὺς καὶ τόπους καὶ σώματα της φαρμακείας επάγειν, οὕτω καὶ τοὺς ἀκριβεῖς γραμματικούς κατὰ τὰς τύχας καὶ τοὺς ἀκροατὲς τὰς παρα δόσεις συντάττειν. Οἱ γὰρ παλαιότατοι εὐτυχία; οὔσης τῷ γένει ἐπιμελέστατα περὶ γραμματικής
col. 933–934page 14 of 32
PG 161:933ἔγραψαν· ἵνα μια βίβλῳ τὸ πᾶν αὐτῆς παρα δοῖεν. Σαφὲς δὲ τὸ λεγόμενον ἀπό τε τῶν Διονυσίου τοῦ Θρᾳκός, 'Αριστάρχου τε καὶ Τρύφωνος, Απολ λωνίου τε καὶ Πρωδιανοῦ ἐρωτημάτων· ἐν οἷς δεῖ καὶ μνήμης καὶ χρόνων καὶ πλούτου. Οἱ δὲ πολλῷ μετ᾿ αὐτοὺς τὰ ἐκείνων συντεμόντες συντέμνον τες) συνέστειλαν, οἷα Θεοδόσιος και Χοιροβοσκός καὶ ἄλλοι· ὧν τὰ ἐρωτήματα Μοσχόπουλος καὶ οἱ ἐπ' αὐτοῦ βραχύναντες διὰ τὴν δυστυχίαν τοῦ γένους τὰ παλαιὰ ἐπεκάλυψαν· καὶ σχεδόν μόνος Μοσχόπουλος ἐμονάρχησεν, οὗ τὸ ἔργον εἰ καὶ βραχὺ τοῖς τότε ὡς πρὸς τὰ ἐκείνων ἔδοξεν, ἀλλὰ τοῖς μεταταῦτα μπο κρὸν καὶ ἀνιαρὸν καὶ πᾶσιν ἀκροαταῖς οὐκ ἐφάρ μεστον. "Οθεν ὀλίγοι τε ἐν Ἑλλάδι περὶ γραμματικῆς ἐσπούδαζον ἐκνοῦντες τὸ μῆκος, οὐδείς τε Λατῖνος ἐν ἡλικίᾳ ὢν μαθεῖν οἷός τ' ἐγένετο. Μα-; νουῆλος δὲ ὁ Χρυσολωρᾶς, ἀνὴρ τῶν σπουδαίων τὴν πατρίδα προλιπών, εἰς Ἰταλίαν ἀφίκτο, πρῶτός τε τὰ ἡμέτερα Ἰταλοὺς διδάσκειν ἀρξάμενος, ἐπιτομὴν μετριωτέραν συνέταξε καθ᾽ ἣν οὐκ ὀλίγου; τῶν Ἰταλῶν ἐν Φλωρεντίᾳ ἐπαίδευσε, Λεωνάριον ἐκεῖνον καὶ Κάρολον Αρετίνους· τὸν εὐσεβὴ Ἀμβρόσιον Οὐγαρῖνον, Φιλέλφον καὶ ἄλλους πλείστου;, οι τοσοῦ. τὸν ἀπώναντο τῶν Ἑλληνικῶν, ὥστε μὴ μόνον μα θεῖν καὶ διδάξαι, ἀλλὰ καὶ πολλὰ τῶν ἡμετέρων εἰς τὴν Ῥωμαίων μετενεγκεῖν φωνήν. Ἔτη δ' εἰσὶν περὶ ὀγδοήκοντα ἐξ ὅτου Ιταλοὶ λόγων Ελληνικών γευσάμενοι, οὐκ ἐπαύσαντο ἑλληνίζειν, μᾶλλον δὲ καὶ ἀκριβῶς λατινίζειν. Ἀπὸ γὰρ τῶν Ἑλληνικῶν λόγων καὶ τὴν πάλαι κατεῤῥαθυμημένην αὐτῶν φωνὴν ἀνανεώσαντο, τάς χρησίμους βίβλους ἐπι διορθώσαντες. Φλωρεντία δὲ ἡ θαυμαστὴ ὥσπερ μη τρόπολις ἐφάνη ἐξ ὅτου ἡ ἐν αὐτῇ σύνοδος συνή θροιστο βιβλιοθήκας Ελληνικάς συστησαμένη, Ελ ληνας μισθωσαμένη σοφούς γραφεῖς, ἢν πολλαὶ τῶν Ιταλικῶν μιμηθεῖσαι πόλεων, Ἑλληνικῆς μετέσχον φωνῆς, πολλῶν καὶ λογίων Ελλήνων διὰ τὰ; δυστυχίας προσφυγόντων καὶ διδαξάντων. Τοῦτο μὲν τοῦ σοφοῦ Ἰωάννου τοῦ ᾿Αργυροπούλου τοῦ ἐμοῦ καθη γητοῦ πρῶτον ἐν Παταβίῳ· καὶ μετὰ τὴν ἅλωσιν τῇ, πατρίδος ἐν Φλωρεντίᾳ ἐπὶ τοῦ περιφανοῦς Κοσμᾶ τῶν Μεδικών, Πέτρου τε καὶ Λαυρεντίου. Τοῦτο δὲ τοῦ ἀρίστου Θεοδώρου τοῦ Γαζἢ ἐν πολ λαῖς τῶν Ἰταλικῶν πόλεων· καὶ τελευταῖον ἐν Ῥώμη ἐπὶ τοῦ σοφοῦ Βησσαρίωνος καρδηνέλεως. Όπου η κάλλιστα τὴν γραμματικὴν συνέστειλεν εἰ; τέσσαρα διελών. Φραγκουλίου δὲ ἐν Ενετία· Ανδρονίκου το Καλλίστου ἐν πολλαῖς καὶ ἐν Βονωνία Δημητρίου τε τοῦ Καστρηνοῦ ἐν Φεῤῥαρίμ· Χαλκοκονδυλεώς τε ἐν Παταδίῳ καὶ Φλωρεντίᾳ, καὶ ἄλλων ἄλλας οἶκούν των, ὁ Ἑλληνικὸς ἤνθησε λόγος, οὐ μόνον Ἑλλήνων, ἀλλὰ καὶ Ἰταλῶν διδασκόντων, αἰσχύνῃ τὸ τὰ ἡμέ μήν Ἐν οἷς δεῖ καὶ μνήμης καὶ χρόνων καὶ πλούτου,
col. 935–936page 15 of 32
PG 161:935τερα ἀγνοεῖν· καὶ μᾶλλον λόγο; αὐτῶν ἐν Ἰταλία ἢ ἐν Ελλάδι ἐγένετο διὰ τὰς συνεχεῖς δυστυχίας τοῦ γένους. Καὶ εἰ μὴ φθόνος τῶν ὀλίγα εἰδότων καὶ φειδωλία τῶν κρατούντων εκώλυε, πάντα μεστά λόγων Ελληνικῶν ἐφ' ἡμῶν ἐγεγόνει, ὥσπερ ἐπὶ τῶν παλαιῶν ἐκείνων θαυμαστῶν 'Ρωμαίων. Τουτί δὲ δι' ἐπιτομῶν διαφόρων τὸ καλὸν ἐφυτεύθη· ὧν τὰ στενὸν ἥ τε ζώσα φωνὴ ἀνεπλήρωσεν, ἥ τε τῶν ἀκουόντων σπουδή πολλοί τε γὰρ νέοι άνδρες και γέροντες ἔμαθον· δ οὐχ οἷόν τε ἦν γενέσθαι διὰ Μοσχοπούλου, ὅτε καὶ αὐτὸς εἰς Μεδιόλανον Κρήτης θεν ὀφιγμένος ἐπὶ ἄρχοντος Σπορτίου ὑφ' οὗ καὶ με μίσθωμαι. Μηδεμίαν τε ἐπιτομὴν χρησίμην εύ ρών, ἀφ᾽ ὧν ἔτυχον νομίσας παλαιῶν γραμματικών, ἐπιτομὰς πολλῶν συνέταξα τοῖς μαθηταῖς χαριζί μενος πολλοῖς οὖσι καὶ λογίοις· πρῶτον περὶ τῆς κλίσεως τῶν ὀκτὼ μερῶν τοῦ λόγου καὶ ἄλλων ἀναγκαίων· δεύτερον περὶ τῆς συντάξεως τῶν ῥημάτων κατὰ Λατίνους· τρίτον διεξοδικώτατα περὶ ὀνόματος καὶ ῥήματος πολλά πονήσει;" περί ανωμάλων· περὶ τρόπων καὶ σχημάτων ποιητικῶν καὶ ῥητορικῶν, καὶ ἄλλων οἷς πλείστους ἐπαί δευσα εἰς γραμματικὴν καὶ ῥητορικήν. Καὶ ἀεὶ δ. ἐπιτομῶν ἐδίδαξα ἔν τε Μεδιολάνῳ καὶ Νεαπόλει Εν καὶ Μεσσήνῃ τῆς Σικελίας, πολλούς ὠφελήσας Γραι κοὺς καὶ Λατίνους. Ταῦτά τοι οὐδὲν ἀπεικὸς ἀπ' ἐπιτομῶν ἄρξασθαι, οὔτ᾽ αὐτῶν ὀλιγωρεῖν χρὴ οὔτε διασύρειν, ὅπερ τινές ευήθεις ποιοῦσι. Πλούσιοι γὰρ καὶ πένητες, παῖδες, νέοι, ἄνδρες, γέροντες, Ελληνες καὶ Λατίνοι, δι' αὐτῶν παιδεύονται· ἄμεινόν τε ὀλιγομαθεῖς γενέσθαι ἢ ἀμαθεῖς. Ἀπὸ γὰρ μικρῶν ἀρο χῶν ἐπὶ τὰ μείζω ἀναχθῆναι οἷόν τε, ὅπερ εἰ οἱ ἐν τῇ Ἑλλάδι ὄντες λόγιοι ἐποίουν, ἀληθῶς πολλοὺς εὐφυεῖς ὄντας ἐπαίδευον· νῦν δὲ τὰ μὲν μακρά ὀκνοῦντες τῶν δ' ἐπιτομῶν καταφρονοῦντες, άγευστα λόγων πάντη διατελοῦσι. Διὸ παραινῶ πάντα; του; τῶν λόγων ἐραστὰς οἷας ἂν εἶεν ἡλικίας εὐποροῦντας λογίου καθηγητοῦ ἀπ᾿ ἐπιτομῶν ἄρξασθαι οίων ἂν τύχοιεν, καὶ γραμματικῆς ἀπογεύσασθαι μεθ' ἧς ἡδὺ τὸ ἀκούειν καὶ ἀναγινώσκειν. Τί γὰρ ἄμειων ἢ εὐδαιμονέστερον λόγων; ἢ τίνι ἄνθρωπος ἀνθρώπου διοίσει ἀμαθής ὤν; Εἰ μὲν γὰρ πλούσιος ὧν τυγχάνῃ, κόσμον ἕξει κρείττω πλούτου παντός· εἰ δὲ πένης, παραμύθιον τῶν δεινῶν καὶ καταφρόντο σιν τῶν τοῦ βίου λυπηρῶν μυρίων ὄντων. σπουδαστέον δὴ καὶ τὴν ψυχὴν κοσμητέον κόσμῳ τῷ καλλίστῳ καὶ ἀναφαιρέτῳ ζῶσι καὶ τελευτήσασιν ἀεὶ περιδιαμένοντι. Μεθοδικὸν τῆς κλίσεως τῶν ὀκτὼ μερῶν τοῦ λόγου, συντεθὲν παρὰ Κωνσταντίνου τοῦ Λασκάρεω;. Βιβλίον α'. Γράμμα ἐστὶ μέρος ἐλάχιστον φωνῆς ἀδιαίρετον.: Οἷον δυσαπιστῶ δυσηπίστουν· δυσαρεστώ δυσηρέστουν· εὐαγγελίζομαι εὐηγγελισάμην
col. 937–938page 16 of 32
PG 161:937Τούτων οὕτως εἰρημένων, ἔποιτ' ἂν μετὰ ταῦτα περὶ τῆς συντάξεως τῶν ῥημάτων. 24. Κωνσταντίνου Λασκάρεως Περὶ τῆς συντάξεω; τινῶν ῥημάτων κατά διαθέτεις. Βιβλίον β'. Ἐπειδὴ δὲ ἡμῖν ὁ λόγος περὶ ῥήματος· διοριστέον ἂν πρῶτον αὐτό.: Και βήματος διεξοδικώτερον τεχνολογητέον. Περί αὐθυποτάκτων καὶ ἀνυποτάκτων ῥημάτων. Περὶ τῶν ἑπτὰ εἰδῶν τῶν παραγώγων. Τοῦ αὐτοῦ. 37 Περὶ τῶν ὑποπτωκότων εἰδῶν τῷ ὀνόματι. Περὶ τῶν καταλήξεων τῶν ἐπιθέτων. Περὶ τῶν ἀριθμητικῶν ὀνομάτων. 33. Περὶ τῆς συντάξεως τῶν προθέσεων· τίει πτώσεσι συντάσσονται καὶ τί σημαίνουσι. Περὶ προσῳδιῶν γενικώς. Κωνσταντίνου Λασκάρεως τοῦ Βυζαντίου προοίμιον τοῦ περὶ ὀνόματος καὶ ῥήματος τρίτου βιβλίου Ἐν τοῖς προεκδοθεί σιν ἡμῖν δυσὶ βιβλίοις. 45 Κωνσταντίνου Λασκάρεως τοῦ Βυζαντίον βιβλίον γ' περὶ ὀνόματος καὶ ῥήματος. Ἐπειδὴ δὲ ἡμῖν ὁ λόγος περὶ ὀνόματος, διοριστέον ἂν εἴη πρῶτον αὐτό, ἔπειτα διαιρετέον, Καὶ ταῦτα μὲν ὡς οἷόν τε ἐπιμελῶς καὶ συντόῥαθυμίαν, τὸ πᾶν εἰδέναι καραδοκοῦσιν ὅπερ ἀδύ μως ἀπὸ διαφόρων παλαιῶν ἐρωτημάτων δι' ὠφέ λειαν τῶν σπουδαίων εἴρηται. Ἐπεὶ δὲ ἡ ἡμετέρα πρακτική γραμματική ποικίλη τε τυγχάνει καὶ δύσκολος και οἷόν τι πέλαγος ἀχανὲς, καὶ οὐ δεῖ τοὺς ἀκροατὰς,μόναις ἀρκεῖσθαι ταῖς ἐπιτομαῖς ὥσπερ σκιαγραφίαις οὔταις· ἀλλὰ μετ᾿ αὐτὰς ἀνα γινώσκειν πάντα τὰ παλαιὰ ἐρωτήματα Διονυσίου τοῦ Θρᾳκός, Απολλωνίου και Ηρωδιανοῦ καὶ 'Αρο κιδίου· ἀφ᾽ ὧν οἱ μετ᾿ αὐτοὺς ἀρυσάμενοι τὰ ἑαυ τῶν συνέθηκαν ἐν Ἑλλάδι Θεοδόσιος. καὶ Χοιρο Εοσκός, Μοσχόπουλός τε καὶ Πτωχοπρόδρομος καὶ ὁ καθ' ἡμᾶς Σχολάριο;· ἀφ᾽ ὧν συντεμόντες ὁ πρὸ ἡμῶν Μανουήλος ὁ Χρυσολωρᾶς καὶ ὁ καθ' ἡμᾶς Θεόδωρος ὁ Γαζῆς καὶ ἄλλοι κατὰ καιροὺς καὶ πόλεις βραχύτατα ἐν Ἰταλίᾳ συνέθηκαν Ἰταλοῖς χαριζόμενοι· οι διά τε τὸ ἀλλόφωνον καὶ διὰ τὸ ἐν ἡλικίᾳ ὄντες συν ζῇν τοῖς οἰκείοις, οὐ δύνανται διὰ τῶν παλαιῶν μας θεῖν τὰ ἡμέτερα. Ταῦτά τοι οὐδεὶς αὐτῶν ποτε ἀκριβὴς γραμματικός γενέσθαι οἷός τ' ἐγένετο· δεῖ γὰρ χρόνων καὶ πόνου καὶ βίβλων ἀπείρων ἵν' ἀκρι βῶς εἰδέναι δυνηθώμεν τὰ τῆς γραμματική; αὐτοὶ ἐξ ὀκνοῦντες καὶ βιβλίων ἀποροῦντες ἀπὸ μιᾶς ἐπισ τομῆς τοῦ Χρυσολωρά ή Θεοδώρου ἢ ἐμοῦ Κωνσταντίνου τῆς ἐν Μεδιολάνῳ συντεθείσης πλατύτερον καὶ ἐν Μεσσήνῃ συντμηθείσης διὰ τὴν τῶν μαθητῶν πρῶτον στο δεύτερον νατον· τὸν γὰρ ἀκριβῆ γραμματικὸν πάμπολλα ἀνα γνῶναι δεῖ· οὐ μόνον τὰ παλαιὰ καὶ νέα ερωτήματα, ἀλλὰ καὶ πάντα τὰ εὑρισκόμενα διάφορα περὶ τῆς συντάξεως πάντων τῶν ῥημάτων· καὶ Μαξίμου τοῦ Πλανούδη τὸ περὶ μεταβατικῶν καὶ ἀμεταβάτων καὶ τὸν διάλογον περὶ ἀνομάλων· περὶ συνωνύμων περὶ ἰδιωμάτων· περὶ τρόπων καὶ σχημάτων και παθῶν Τρύφωνος, Χοιροβοσκοῦ καὶ Πλουτάρχου περὶ πνευμάτων· περὶ τοῦ μὴ σολοικίζειν καὶ βαρβαρίζειν, περὶ ὀρθογραφίας τὰ παλαιὰ καὶ Μοσχο πούλου τὸ δεύτερον περί ποιότητο; καὶ ποσότητος· περὶ τόνων τὰ τῶν ἄλλων και Ηρωδιανού την μεγάλην προσῳδίαν καὶ Θεοδοσίου ἐν βιβλίοις εἴκοσι· περὶ τῶν τόνῳ διαφερόντων· περὶ μέτρων διάφορα καὶ πάντα τὰ Ηφαιστίωνος καὶ Τρικλινίου περὶ ἐκλογῶν τῶν λέξεων Φρυνίχου, Αρποκρατίω νος, Πολυδεύκους, Θωμᾶ τοῦ Μαγίστρου, Μοσχη πούλου· τὸν Σουΐδαν αὐτὸν καὶ τἆλλα λεξικά, τὸ μέγα Ετυμολογικὸν καὶ μικρὸν καὶ ἄλλα πάμπολλα & εὑρίσκονται καὶ ὰ καὶ ἡμεῖς εἴδομεν ἀνέγνωμεν ἐκτησάμεθα. Εῶ τὰ θεωρητικά τέσσαρα βιβλία Απολλωνίου τοῦ Δυσκόλου· καὶ Ἀρκαδίου του Βυ ζαντίου· καὶ Μιχαήλου τοῦ Συγγέλου· καὶ Ἰωάννου τοῦ Γλυκέος, καὶ ἄλλα ἀφ᾽ ὧν ἀρυσάμενος ὁ σοφὸς Θεόδωρος κάλλιστα καὶ ἐλλογιμώτατα τὸ τέταρτον Περί αυθυποτάκτων καὶ ἀνυποτάκτων.
col. 939–940page 17 of 32
Constantini Lascaris Epistola ad Jacobum Ximenium Muriellium
PG 161:939Τὸ μὲν περὶ ὀνόματος συνετέθειτο ἐν Μεδιολάνῳ ἔτει ἀπὸ θεογονίας αυξγ'. Τὸ δὲ περὶ ῥήματος καὶ τὰ περὶ συντάξεως βιβλίον β' καὶ ἄλλα ἐν Μεσσήνῃ τῆς Σικελίας. Έτει αυξγ'. τῆς ἑαυτοῦ γραμματικής συνέθηκε πάνυ τοῖς λοσύγγνωτε· ἀνθρώπινον γὰρ πάθος τὸ ἁμαρτάνειν. γίοις ἐπωφελές, εἰ καὶ δύσκολον τυγχάνει καὶ Δηλίου κολυμβητοῦ δεόμενον διὰ τὴν ἀπειρίαν τῆς τέχνης" καὶ τἆλλα πάντα ἀναγκαῖα τὰς σκιὰς τῶν παλαιῶν περιέχοντα. Εῤῥωσθε οἱ ἀναγινώσκοντες καὶ μέμνη. σθε· καὶ εἴ τι σφαλερὸν εἴρηται, ἐπιδιορθώσαντες Κωνσταντίνος ὁ Λάσκαρις Ἰακώβῳ Ξυμένη τη Μουρελλίῳ μυστικῷ τοῦ ἀντιβασιλέως νήσου τῆς Σικελίας, εὖ πράττειν. Ο πολυμαθής Ηρωδιανός οὗ λόγος πολὺς ἐν γραμματική, λογιώτατε Ἰάκωβε Ξυμένη, υἱὸς γεν νὼς Απολλωνίου ἐκείνου τοῦ ᾿Αλεξανδρέως, διὰ τὴν πενίαν ἀποδημήσας τῆς πατρίδος, ἐς τήν ποτε θαυ μαστὴν ἔπλευσε Ῥώμην, τὴν κοινὴν ἑστίαν, ἐπὶ τοῦ εὐσεβοῦς 'Αντωνίνου αὐτοκράτορος, δικαίου καὶ λη γίου ἐν ἑκατέρᾳ τῇ γλώττῃ· ὑφ' οὗ φιλοτίμως ὑποδεχθείς τιμηθείς τε καὶ εὐεργετηθεὶς οὐ μόνο την Ελλάδα φωνήν ηύξησε διδάξας, ἀλλὰ καὶ πάμ πολλα θαυμάσια συνέθηκε τοιούτῳ βασιλεῖ χαριζί μενος· μεθ' ὧν καὶ τὸ Περὶ τόνων, τὴν μεγάλην φημί προσωδίαν, ἐκείνῳ ἐπέγραψεν ἐν βιβλίοις εἴκοσι, βίβλον πολύστιχον· ἦν μεταταῦτα Θεοδόσιος ἐπιτεμὼν, τόν τε ἀριθμὸν τῶν βιβλίων τό τε μῆκος ἐφύ λαξε· διὰ τὸ μὴ οἷόν τε βραχίστην επιτομὴν τὴν βίβλον δέξασθαι· καὶ μάλιστα ἐν τῷ τῆς ὀνομαστικῆς τόνῳ πολυποικιλωτάτῳ ὄντι. Ταῦτά τοι καὶ αὐτ τὸς πολλάκις προθυμηθείς βραχῦναι οὐκ ἐποίησε, ἵνα μὴ πάθω ταυτὸν ἐνίοις οι συντεμόντες, έδοξαν σταγόνα ὕδατος τοῦ Νείλου ἀρῦσαι. Τὸ δὲ ἑκκαιδέκατον συντεμών τε καὶ συντάξας κατὰ τὰς δ' συζυ γίας τῶν νεωτέρων ἔπεμψά σοι φιλέλληνι ὄντι καὶ φιλοτόνῳ, ἵν' ἀπονώτερον εἰδέναι ἔχῃς τίνα τῶν ῥημάτων βαρύνονται, καὶ τίνα περισπώνται· ἀναγ καῖον γὰρ τουτὶ καὶ Λατίνοις καὶ Ἕλλησι· καιροῦ δὴ λαβίμενοι ὡς ἠξίωσας καὶ τὸ περὶ τῶν τόνων
col. 941–942page 18 of 32
PG 161:941τῶν ὀνομάτων χρῆμα ἀναγκαιότατον συντεμούμεν. & Έρρωσο. Περὶ τῶν βαρυτόνων καὶ περι σπωμένων ῥημάτων.: Τῶν ῥημάτων τὰ μὲν εἰς ὤ, τὰ δὲ εἰς μῖ. Τῶν δὲ εἰς ὦ τὰ μὲν βαρύνονται.: Πλὴν τοῦ ἔγρω ἀπὸ τοῦ ἐγείρω κατά συγκοπήν· — ἐν Μησσήνῃ τῆς Σικελίας ἔτει αυπς'. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τῶν τόνων τῶν ὀκτὼ μερῶν τοῦ λόγου ἐκ τῶν τοῦ Θεοδοσίου τοῦ γραμματικοῦ & Κωνσταντίνος ὁ Λάσκαρις συνετάξατο δι᾽ ὠφέλειαν τῶν μαθητῶν· ἐπεὶ ἡ τοιαύτη πραγματεία οὐ μόνον δύσκολος τυγχάνει, ἀλλὰ καὶ δυσκολώτατα εὑρίσκεται διὰ τὰς δυστυχίας τοῦ γένους. Πολλὰ γὰρ που νήσας μόλις εὗρον τὸ Περὶ τόνων τοῦ Θεοδοσίου ἐν βίβλῳ παλαιᾷ τῆς μονῆς τοῦ Σωτῆρος τῆς ἐν τῷ ἀκρωτηρίῳ Μεσσήνης· τὴν δὲ τοιαύτην πραγματείαν ἐκεῖνος συνέτεμε ἐκ τῆς μεγάλης Προσωδίας του που λυμαθοῦς Ηρωδιανοῦ· οὗ καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν βι Ελίων εἴκοσι ὄντων ἐφύλαξεν. Εῤῥωσθε, οἱ ἀναγινώσκοντες, καὶ συνεύχεσθε τὰ βελτίω. Ἐν Μεσσήνη τῆς Σικελίας μηνός Νοεμβρίου κε'. Ετει ἀπὸ θεογα νίας αυτή, ἰνδ. η'. Τῷ Θεῷ χάρις. Τέλος τῆς δυσευρέτου ποιήσεως τοῦ Κοίντου ἣν Κωνσταντῖνος ὁ Λάσκαρις ἐξέγραψεν ἔτη δύο καὶ ἑξήκοντα γεγονώς ἐν Μεσσήνῃ τῆς Σικελίας ἐξ ἀντιγράφων σφαλερωτάτων. Ταῦτά τοι διορθωτέον τὰ μὴ ὀρθῶς γεγραμμένα, ἔτσι ἀπὸ θεογονίας αυής, ἡμέρᾳ ιγ Ιουνίου μηνός. Κωνσταντίνου Λασκάρεως, τοῦ Βυζαντίου, περὶ Κοίντου. Ποδαπὸς μὲν ἦν ὁ παρών ποιητής Κοϊντος καὶ τί νων καὶ ἐπὶ τίνος, οὔτ᾽ αὐτὸς εἴρηκεν, οὔτ᾽ ἄλλος Θεογονία, γίνο μαι, ἀπὸ τῆς θεο γονίας
col. 943–944page 19 of 32
PG 161:943; περὶ αὐτοῦ γέγραφεν, ὅσα ἐμὲ εἰδέναι, οὔτ᾽ ἐν τῷ Σουΐδα γέγραπταί τι περὶ αὐτοῦ, οὔτε παρὰ τοῦ τῶν ζώντων ἀκήκοα· μνείαν δὲ αὐτοῦ ποιοῦνται πλεῖστοι τῶν ἐξηγητῶν τοῦ Ὁμήρου ἐπιλέγοντες. Ἔστι δὲ εἰκάται αὐτὸν Σμυρναίον γεγονέναι ἐκ τούτωνὶ τῶν ἐπῶν τῶν αὐτῷ γεγραμμένων ἐν τῷ ιβ' τῆς ἑαυτοῦ ποιήσεως· ἐν ᾧ ἐκ τῆς Σμύρνης τὰς Μούσας ἐπι καλεῖται, οὐτωσὶ λέγων ἐν τῷ τῶν ἡρώων κατα λόγω Τούς μοι νῦν καθ᾽ ἕκαστον ἀνειρομένῳ σάρα, [Μούσαι, Εσπεθ᾽ ὅσοι κατέβησαν έσω πολυχανδέος π [που. Ὑμεῖς γὰρ πᾶσαν μοι ἐνὶ φρεσὶ θήκατ᾽ ἀρετὴν Πρίν μοι ἀμφὶ παρειᾷ κατασκίδνασθαι τουλον Σμύρνης ἐν δαπέδοισι περικλυτὰ μῆλα νέμοντι, Τρὶς τόσον Ερμοῦ ἀπωθεν ὅσον βοόωντ' ἐπα [κοῦσαι 'Αρτέμιδος περὶ νηὶν ἐλευθερίῳ ἐνὶ κήπῳ Ουρεϊ οὔτε λίην χθαμαλῷ οὐδ' ὑψόθι πολλῷ. Καὶ τούνομα δὲ αὐτῷ Ἰταλὸν ἂν δείκνυσιν αὐτὸν μὴ ἐν τοῖς ἄνω χρόνοις γενέσθαι, ἀλλ' ἐν οἷς Ῥωμαῖοι Ἑλλήνων ἐκράτουν, ὅτε καὶ Λατινικοῖς ὀνόμασιν χρήσαντο, τοὺς ἄρχοντας κολακεύοντες· τὸ γὰρ Κυίντος ὁ ἡμεῖς διαλύοντες και τον λέγομεν, πέμ πτον σημαίνει Ρωμαϊκῶς· οἷος δ' ἂν ἦν ποιητής ἄριστος ἐγένετο καὶ μέγιστος ζηλωτής του Ομήρου, πάντ' ἐκεῖθεν ἀρυσάμενος· πᾶσαν ποιητικὴν μίμη σιν, λέξεις, φράσιν, παραβολάς, διαγραφάς, γνώμας καὶ τἆλλα ὅσι τέλειον ποιητὴν ἀποφαίνει. Ομηρι κώτατος δὲ γενόμενος, ἠθέλησε τὰ τῷ Ὁμήρῳ παραλελειμμένα τῆς Ιλιάδος Ομηρικώς ποιῆσαι. Ὅπου γὰρ ἐκείνῳ τέλος ἡ τοῦ Εκτορος ταφή, τούτῳ ἀρχὴ ἡ τῆς Πενθεσιλεία; ἄφιξις, ἥτις 'Αμαζών οὖσα καὶ ἀνδρεία σὺν πολλαῖς 'Αμαζόσι καὶ πλήθει ἀνδρῶν ἀφίκτο εἰς Τροίαν συμμαχείν. Παρακινήσασα δὲ τοὺς Τρῶας ἐπὶ πόλεμον καὶ πλεῖστα ὑποστᾶσα ἀνδρείως τα πολεμήσατα, ὑπ' ᾿Αχιλλέως εὐχερῶς οἷα γυνή ἀπεκτάνθη, καὶ σὺν αὐτῇ πλεῖσται· ἔνθα καὶ ὁ τοῦ φλυάρου ἐκείνου Θερσίτου θάνατος ὑπ' Αχιλλέως ἐγένετο· καὶ δι' αὐτὸν φιλονεικία ᾿Αχιλλέως καὶ Διομήδους καὶ καταλλαγή· καὶ μετὰ ταῦτα τὴν τοῦ Μέμνονος ἄφιξιν καὶ θάνατον ὑπ᾽ Ἀχιλλέως· ᾿Αν τιλόχου θάνατον· αὐτοῦ τοῦ ᾿Αχιλλέως ὑπὸ Ἀπηλ. λωνος ἀοράτως τρωθέντος· θάνατον τοῦ Αίαντος, Κοίντος, τοῦ Πάριδος καὶ τἆλλα πάντα ἑξῆς ἀκριβῶς διηγεί ψυχαγωγία ται, καὶ αὐτὴν τὴν τοῦ Ἰλίου ἅλωσιν ἢν τέλος τῆς ποιήσεως πεποίηκεν. Η μὲν οὖν ὑπόθεσις παλαιά καὶ εὐγενὴς καὶ ἡρωϊκή, ἧς τέλος ἀλήθεια. Εἰ δέ τι καὶ μυθικών καταμέμικται, καὶ τοῦτο τῆς ποιητικῆς· μῦθος γὰρ τὸ δεύτερον θεμέλιον, οὗ τέλος ηδονή καὶ ψυχαγωγία τῶν νέων· τὸ δὲ μέτρον ἡρωικὸν τὸ σύνηθες μετὰ τῶν οἰκείων παθῶν καὶ ὑμήμα πρέπον ὥσπερ καὶ τἆλλα. Επιγραφὴν δὲ οὐδεμίαν εὗρον ἐν τῷ βιβλίῳ ἀφ᾽ οὗ ἐξέγραψα· καὶ ὁ ἀριθ. μὲς τῶν βιβλίων δῆλος· δεκατέσσαρα γὰρ εἰσιν. Ἐπειδὴ ἡμῶν οἱ παλαίτεροι οὐκ οἶδ' ὅπως ἀπέβαλον ὀλιγωρήσαντες τοιούτων ἀνδρὸς, ἐφ' ἡμῶν δὴ εὑρέθη βοίωντος ἀκοῦσαι.
col. 945–946page 20 of 32
Argumenta libris quinti a Constantino Lascari Præfixa
PG 161:945μετὰ τὴν ἅλωσιν τῆς κοινῆς πατρίδος καὶ περιεσώθη καὶ διεδόθη ὑπὸ τοῦ πάντ' ἀγαθοῦ καὶ ὄντως σοφοῦ καὶ τῆς παλαιότητος ἀνακαινιστού Βησσαρίωνος τοῦ Νικαίας καρδινάλεως μεγίστου ἐφ' ἡμῶν γεγο νέτος, ἄλλα τε πολλὰ ἀνασώσαντος καὶ ταύτην τὴν ποίησιν εὑρόντος ἐν τῷ ναῷ τοῦ ῾Αγίου Νικολάου τῶν Κασούλων τῷ ἔξω τῆς πόλεως Υδρόντου. σπουδαστέον ἂν εἴη πάσῃ σπουδῇ κτήσασθαι ἀναγνῶνα καὶ μεταδοῦναι τοῖς βουλομένοις, ἵνα κοινή γενο μένη μηκέτι ἀπόλοιτο· οὐ γὰρ δίκαιον τὸ τοῖς ἄλο λοις μετά πόνου ποιηθέντα ὑπ' ἀμελείας ἢ φθόνου λήθης βυθοῖς παραδοῦναι. Ταῦτά τοι ἀναγνωστέον καὶ μεταδοτέον τῶν πολλῶν χάριν ἀναγκαίων. Τί γὰρ ἂν κερδαίνοιμεν φθόνω μὴ μεταδιδόντες & καλά κρίνεται, και μάλιστα ἐν τῷ παρόντι δυστυχεστάτῳ καιρῷ ἐν ᾧ σπάνις πάντων; "Οθεν καὶ αὐτὸς ἐν τῇ περιηγήσει ἐς Μεδιόλανον ἀφιγμένος καὶ τὰ ἡμέ. τερα διδάξας, ἄλλα τε πολλὰ καὶ ταύτην μετὰ δυτ κολίας κτησάμενος ἐξέγραψα, μετέδωκα καὶ ἐδίδαξα, Επερ οἶμαι καὶ τοὺς ἄλλως ποιήσειν φιλανθρώπους ὄντας καὶ φιλοσόφους. Της βίβλω δὲ γυμνῆς εὐρε θείσης, τὰς ὑποθέσεις τῶν βιβλίων αὐτὸς συνέταξα, καὶ ὡς οἷόν τε ἐπιδιώρθωσα. Εῤῥωσθε, οἱ ἀναγινώσκοντες, καὶ εἴ τι οὐκ ὀρθῶς γεγραμμένον, βελ τιώσατε. περιηγήσει Ἐν τῷ πρώτης βιβλίῳ τῆς αὐτοῦ ποιήσεως διηγεῖται ὁ ποιητὴς Κοϊντος, πῶς τοῦ Εκτορος κταθέντος ὑπὸ Αχιλλέως καὶ ταφέντος, ὡς "Ομηρος ἐν τοῖς τελευταίοις τῆς Ἰλιάδος ἐδήλωσεν, οἱ Τρῶες ἐκλείσθησαν, δεδιότες ἐξιέναι εἰς πόλεμον, Ἐλθοῦσα δὲ ἡ Πενθεσίλεια Αμαζὼν ἐκ τοῦ Θερμώδοντος ποταμοῦ, ἀν δρειοτάτη οὖσα καὶ πολέμων οὐκ ἄπειρο, παρεθάρρυνε τους Τρώας, πολλά τε ὑποστάσα Πριάμῳ καὶ Τρωσὶν ἐν τῷ δείπνῳ ποιήσειν κατὰ τῶν Ἑλλήνων τῇ τε ὑστεραίᾳ ὁπλισθεῖσα καὶ στρατηγοῦσα τῶν Τρώων ἐξῄει εἰς πόλεμον. Πολέμου τε συστάντος δεινοῦ, πολλὰ καὶ θαυμαστὰ ἔργα κατορθώσασα, ὑπ' Αχιλλέως εὐχερῶς ἐκτάνθη οἷα γυνή, καὶ σὺν αὐτῇ πᾶσαι αἱ ἄλλαι Αμαζόνες, καὶ πλεῖστοι τῶν Τρώων οἱ δὲ Τρῶες, λαβόντες τὸ σῶμα καὶ πενθήσαντες πολυτελῶ, ἔθαψαν, ἀπολέσαντες καὶ τὴν ἐλπίδα. Ἐπὶ ταύτῃ κειμένῃ ὁ φλύαρος Θερσίτης ἐφάνη λοιδορούμενος καὶ ὀνειδίζων τῷ ᾿Αχιλλεῖ· δν αὐτὸς γρόνθῳ τύψας ἀπέκτεινε. Καὶ πάντων τῶν ἄλλων χαιρόν των, μένο; ὁ Διομήδης, συγγενής ὢν τῷ Θερσίτη, ἀλ γήσας ἐπέθετο τῷ ᾿Αχιλλεί. Εἶτα διαλλαγέντες ἔθα ψαν τὸ φλύαρον ἐκεῖνο τέρας. Ἐν τῷ δευτέρῳ βιβλίῳ διαλαμβάνει ὁ ποιητὴς Κόϊντος, ὅτι τῆς Πενθεσιλείας ἀποκτανθείσης οἱ Τρώες εγκεκλεισμένοι ἀπέβαλον καὶ τὴν ἐλπίδα. Εκκλησίας δὲ γενομένης, οἱ μὲν συνεβούλευσαν προλείπειν τὴν πόλιν καὶ ἀπιέναι· οἱ δὲ, βέλτιο θανεῖν καὶ αἰχμαλώτους γενέσθαι ἢ οὕτως αἰσχρῶς φυγείν. Πολυδάμας δὲ ἀνέμνησε πάλιν τὴν Ἑλένην ἀποδοῦναι καὶ πάντα τὰ ἑαυτῆς, άλλα τε προσθείναι χρήματα, οἷς πεισθέντες οἱ Ἕλληνες ἐπαναχωρή σωσι. Πάντων δὲ ἀθυμούντων, ἀφίκετο Μέμνων στρατηγὸς ἐκ Συρίας μετὰ εἴκοσι χιλιάδων ἀνδρῶν κατὰ τοὺς ἱστορικούς, δέκα μὲν Ἰνδῶν, δέκα δὲ Αἰ θιόπων, πεμφθεὶς παρὰ Τευθράμου βασιλέως Ασσυ ἡ ρίων, ᾧ τὸ Ἴλιον ὑπέκειτο, συμμαχήσων τοῖς Τρω σίν. Οὗτος δὲ γενναιότατο; ὢν στρατηγήσας τῶν Τρώων ἐπὶ τὸν πόλεμον, πολλὰ κατορθώσας, πωλο λούς τε ἀποκτείνας, καὶ ᾿Αντίλοχον τὸν υἱὸν τοῦ Νέο στορος, φίλτατον μειράκιον τῷ ᾿Αχιλλεί, δι' 8 πάντες ἤλγησαν καὶ αὐτὸς Αχιλλεύς. Πρὸς τοῦ πατρός τε παρακληθεὶς, μονομαχήσας τῷ Μέμνονι μόνος μόνῳ γενναίως, αὐτὸν ἀπέκτεινε καὶ πλείστους τῶν μετ' αὐτοῦ ἐλθόντων Βαρβάρων. Οἱ δὲ Τρῶες, λαβόντες τὸ Κασ σούλων.
col. 947–948page 21 of 32
PG 161:947σῶμα, πολυτελῶς ἔθαψαν τα μάλιστα λυπηθέντες καὶ πάλιν ἐγκλεισθέντες ἀπέβαλον καὶ τὰς ἐλπίς δας. Ἐν τῷ τρίτῳ διαλαμβάνει ὁ ποιητὴς πῶς οἱ "Ελλη νες, λαβόντες τὸ σῶμα τοῦ ᾿Αντιλόχου, θάψαντες που Ουτελῶς ταμάλιστα ήλγησαν, καὶ αὐτὸς Ἀχιλλεὺς, ὅθεν καὶ θυμωθεὶς ἐξῄει ἐς πόλεμον καὶ πολλούς ἀπέκτεινε, τοὺς δὲ λοιποὺς ἀπέκλεισεν ἐν τῇ πόλει ὁ δὲ ᾿Απόλλων ἐλεήσας τοὺς Τρῶας ἠπείλησε τῷ Αχιλλεί, καὶ μὴ ὑπακούσαντα έτρωσεν ἀδήλως οϊστῷ καὶ πεσόντα ἔδραμον οἱ Τρῶες ἁρπάσαι τὸ σῶμα ἵνα ἀτιμάσωσιν. Οἱ δὲ Ἕλληνες οὐκ ἠμέλησαν, ἀλλὰ πάσῃ σπουδή χρησάμενοι μέγιστον πόλεμον περὶ τὸν νεκρὸν συνεστήσαντο, καὶ μάλιστα ὁ Τελαμώνιος Αίας, ἀνδρειότατος ὢν καὶ ἀνεψιός, ὃς πολλοὺς μὲν τῶν Τρώων ἀπέκτεινε καὶ Γλαῦκον δὲ, ἔτρωσε δὲ Αἰνείαν καὶ Πάριν· ὅ τε Ὀδυσσεὺς σὺν αὐτῷ πολλά κατώρθωσε. Καὶ ἀπελάσαντες τοὺς Βαρβάρους, εἰς τὰς ναῦς ἐκόμισαν τὸ σῶμα καὶ κηδεύσαντες ἔθαψαν, ὡς εἴθιστο. Θρήνους δὲ διαφόρων περιέχει· Αἴαν τος, Αγαμέμνονος, Φοίνικος, πάντων τῶν Ἑλλήνων, Βρισηΐδος, γυναικῶν αἰχμαλωτίδων, Θέτιδος τῆς μη τρής, Μουσῶν, Νηρείδων, Ανέμων, καὶ τέλος ταφήν ἔνδοξον παρὰ τὸν Ἑλλήσποντον. Ἐν τῷ τετάρτῳ διαλαμβάνει ὁ ποιητὴς καὶ ὅτι καὶ οἱ Τρῶες ἐθρήνησαν Γλαῦκον τὸν Ιππολόχου, ἄνδρα γενόμενον ἀγαθὸν τὰ πολεμικά, καὶ ὅσον οἱ Ελληνες ήλγουν, τόσον οἱ Τρῶες ἔχαιρον ἐπὶ τῷ τοῦ ᾿Αχιλλέως θανάτω νομίσαντες ἀπηλλάχθαι πραγ μάτων, καὶ τοὺς Ἕλληνας ἀπράκτους ἀπιέναι· λό γους τε τῆς "Ηρας πρὸς Δία καὶ σιωπὴν τοῦ Διὸς καὶ βουλήν. Σύνεδίν τε τῶν ῾Ελλήνων καὶ δημηγορίας τῶν πρώτων, παρουσίαν τε τῆς μητρὸς Θέτιδος καὶ ἐπαίνους αὐτῆς καὶ τοῦ ᾿Αχιλλέως, ἀγῶνας τε παντοίους καὶ ἆθλα διάφορα, ἀφ᾽ ὧν ἔστιν εἰδέναι καὶ τὰ τῶν ἀθλητῶν ὀνόματα καὶ τὰ τῶν ἄθλων. Ἐν τῷ εν βιβλίῳ διηγεῖται ὁ ποιητὴς ὅτι ἡ θέτις ἐλθοῦσα καὶ δημηγορήσασα προέθηκεν ἆθλον τὰ ὅπλα τοῦ ᾿Αχιλλέω;, & θαυμαστῶς ἐκφράζει ὁ ποιητὴς μακρὸν πλάσα; λόγον, βουλάς τε τῶν Ἑλλήνων πεσ ριέχει, καὶ ὅτι τοῖς πρώτοις ἔδοξε μὴ ποιῆσαι κρί σιν περὶ αὐτῶν, ἀλλ' ἀφεῖναι τοῖς αἰχμαλώτοις τοῖς Τρωσι δικάσαι· ἀντιλογίαι τε Αἴαντος καὶ Ὀδυσε σέως, μεθ' &; κρινάντων τῶν Τρώων τὸν Οδυσσέα τὰ ὅπλα λαβεῖν, ὁ Αίας ταμάλιστα ἀλγῶν ἐφάνη " καὶ μανεὶς ἐνέπεσε τοῖς ζώοις, δοκῶν ἀνθρώπους κτείνειν· ὕστερόν τε ἐννοήσας 8 κακὸν εἶχεν ἑαυτὸν ἀπέκτεινε ξίφει Εκτορέῳ· δι' 8 Ελληνες ἀλγῆσαι ἔδοξαν καὶ αὐτὸς Οδυσσεύς. Παρεισάγονται δὲ θρη νοῦντες Τεύκρος ὁ ἀδελφὸς, Τέκμησα παλλακὶς, καὶ πάντες οἱ οἰκεῖοι· Νέστωρ τε παρηγορήσας και παρακινήσας πάντας εἰς ταφήν· καὶ οὕτω πυρκαϊάν ποιήσαντες έκαυσαν καὶ ἔθαψαν μεγαλοπρεπώς. Ἐν τῷ ἔκτῳ βιβλίῳ διηγεῖται ὁ ποιητὴς ὅτι ἀπο θανόντος του Αίαντος δημηγορίαι τῶν Ἑλλήνων ἐγένοντο διάφοροι, Μενελάου παρακινοῦντος τους Έλληνας ἀπράκτους ἀπιέναι, τοῦ Διομήδους ἐπι πλήττοντος, τοῦ Κάλχαντος παραινούντος πέμψαι δὲ Οδυσσέα καὶ Διομήδη. Ἐν τῷ μεταξὺ δὲ ἦλθεν πρὸς Νεοπτόλεμον τὸν υἱὸν τοῦ ᾿Αχιλλέως. Επεμψαν Ευρύπυλος ἐκ Μυσίας, ὁ υἱὸς τοῦ Τηλέφου, ἀνὴρ τῶν πολεμικῶν ἔμπειρος, πολλὰ ἀνδραγαθήσας καὶ πολλοὺς τῶν Ἑλλήνων ἀποκτείνας. Ἐν τῷ ἑβδόμῳ διαλαμβάνει ὁ ποιητὴς πῶς οἱ Ελ ληνες ἔθαψαν τὸν Μαχάονα καὶ Νιρέα ἐν τῷ αὐτῷ μνήματι, καὶ ὅτι ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ Ποδαλείριος του σοῦτον ήλγησεν ὅτι ἄπιστος καὶ ἄποτος ἔκειτο κλαίων, βουλόμενος ἑαυτὸν ἀποκτεῖναι τῇ λύπῃ· καὶ ὅτι ἐλθὼν ὁ Νέστωρ παρεμυθήσατο πολλὰ καὶ ἄξια εἰπὼν, καὶ ὅτι πόλεμος ἐγένετο τοῖς ᾿Αχαιοί, καὶ Τρωσί τοῦ Εὐρυπύλου ἀνδραγηθέντος, καὶ ὅτι οἱ πρέσβεις εἰς Σκύρον ἀφίκοντο, ὅσα τε εἶπον Νεοπτολέμῳ, καὶ ἤκουσαν θρήνους τε τῆς μητρὸς καὶ τῶν ἄλλων, καὶ ὅτι τάχιστα εἰς Ἴλιον ήκον, εὑρόντες τοὺς Ελληνας ἐν μεγίστῳ ἀγῶνι. Ἐπαινεῖ δὲ καὶ τὸν Νεοπτόλεμον ὃν ἀσμένως πάντες εἶδον καὶ ἐτίμησαν, καὶ δῶρα πολυτελῆ ἐδωρήσαντο, ἐπὶ δεῖπνον καλέ σαντες, καὶ ὅτα οἷόν τε ἰδεῖν τῷ ἀναγινώσκοντι. Ἐν τούτῳ ὀγδόῳ ὄντι ὁ ποιητὴς διαλαμβάνει ότι ἡους γενομένης ἀνέστησαν οἱ Τρῶες καὶ οἱ Ἕλλη νες, ὁπλίσαντες ἑαυτοὺς ἐς πόλεμον, καὶ τοὺς μὲν Έλληνας παραθαῤῥύνας ὁ Νεοπτόλεμος καὶ αὐτοὺς Ευρύπυλος ὁ Τηλέφου πολλὰ καραδομήσας, καὶ ὅτι τοὺς Μυρμιδόνας πολλὰ νουθετήσας, τοὺς δὲ Τρῶες Νεοπτόλεμος πολλοὺς ἀπέκτεινεν ἀνδρείως τῶν Ευρύπυλος ὁ Τηλέφου πολλὰ καραδομήσας, καὶ ὅτι Τρώων καὶ ἄλλοι τῶν Ἑλλήνων, καὶ ὅτι τελευτῶν ὥρμησεν ὁ Νεοπτόλεμος κατὰ τοῦ Εὐρυπύλου, καὶ λόγων πρῶτον ῥηθέντων ἀπέκτανε τὸν Εὐρύπυλον, καὶ νίκην μεγίστην ἐποίησε κατὰ τῶν Τρώων, ος ἐλεήσας ὁ ᾿Αρης, ἀπ' Ολύμπου κατῆλθε βοηθήσων. Ἡ δὲ 'Αθηνᾶ τοῖς Ἕλλησιν ἐβοήθει, οὓς ὁ Ζεὺς ἐφα βησε κεραυνοῖς, ὁμοίως καὶ τοὺς Ἕλληνας· οἱ δὲ Τρῶες νενικημένοι εκλείσθησαν, φυλακάς πόλεως ποιήσαντες. Ἐν τούτῳ ἐννάτῳ ὄντι διαλαμβάνει ὅτι ἡμέρας γενομένης οἱ Ἕλληνες ἀνέστησαν τὸ Ιλιον ὁρῶντες, ὁ δὲ ᾿Αντήνωρ δεδιώς εὔξατο τῷ Διὶ ὑπὲρ τῆς πόλ λεως. Καὶ ὅτι οἱ Τρῶες ἔπεμψαν προς Αγαμέμνονα δοῦναι τοὺς νεκροὺς, οὓς ἔθαψαν δακρύσαντες. Αν τόν τε Ευρύπυλον θρηνήσαντες ἐταρίχευσαν αὐτὸς τε ὁ Νεοπτόλεμος ἀπιὼν εἰς τὸν τοῦ πατρὸς τάφον μετὰ Φοίνικος καὶ ἄλλων ἐθρήνησε καὶ προσηύξατο, καὶ οὕτως ὁ ἥλιος ἔδωσε. Τῇ ὑστεραίᾳ δὲ συνήχθησαν πάντες κατὰ τῶν Τρώων ἐγκεκλεισμένων· ὁ δὲ Δηίφοβος θαρρήσας παρήνεσε τὸν λαὸν ἐπὶ πόλεμον ἐξιέναι καὶ μὴ φοβεῖσθαι. Εξπεσαν δὲ, καὶ πολλοὶ
col. 949–950page 22 of 32
PG 161:949ἀπέθανον. Ὁ δὲ Δηίφοβος ἡνδραγάθησε, καὶ εἰ μὴ Κάλχας μάντις ὤν, ἀπὸ τέχνης εἰδὼς τὸ μέλλον, πο Απόλλων ἐρύσατον ἀπεκτάνθη ἂν ὑπὸ Νεοπτολέμου. Αλλοι δὲ εἰς φυγὴν ἐτράποντο, καὶ νίκη τῶν Ἑλλή νων εἰ μὴ Ἀπόλλων ἐφόβησεν· ἔπεμψαν δὲ οἱ Ἀτρεῖδαι Διομήδη καὶ Ὀδυσσέα εἰς Λήμνον, ἐπικαλέσον τας τὸν Φιλοκτήτην ἐκεῖ ἄντα καὶ ἕλκει μοχθίζοντα. Ηλθε δὲ καὶ ὁ Φιλοκτήτης, ἀσμένως δεχθεὶς ὑπλ τούτων, καὶ ἰανθεὶς παρὰ τοῦ Ποδαλειρίονος. Ἐν τούτῳ δεκάτῳ ὄντι διηγεῖται ὁ ποιητὴς ὅτι εἰ Τρῶες ἔξω τῆς πόλεως ὄντες ἔθαψαν τοὺς ἑαυτῶν νεκροὺς, οἱ δὲ Ἕλληνες παρεσκευασμένοι ὥρμησαν κατ' αὐτῶν· καὶ ὁ Πολυδάμας φοβηθείς συνεβούλευσεν ἐκείνοις εἰσιοῦσιν ἀπὸ τῶν τειχών μάχεσθαι. Οὐ γὰρ οἷοί τε ἦσαν ἔξω τοῦτο ποιεῖν. Ταῦτα δὲ ἀκού σας ὁ Αἰνείας ἐπιπλήττει τῷ Πολυδάμαντι καὶ παρα θαρρύνει τους Τρώας. Καὶ ὁρμήτας πολλὰ ἀνδραγαθήματα ἐποίησεν αὐτὸς, καὶ ἄλλοι ὁμοίως Ελλη νες. Καὶ ὁ Φιλοκτήτης πολλὰ παραινέσας εἰς πόλεμον διήγειρε πάντας καὶ τὸν Πάριν τρώσας ἐφυγάδευσε τοῦ πολέμου. Ος ἔξω τῆς πόλεως ἀπιὼν καὶ Οἰνώ νην τὴν προτέραν γυναῖκα πολλά παρακαλέτας Κά σασθαι τὸ τραῦμα οὐκ ἔτυχεν τῆς ἰάσεως· καὶ ὅτι Διομήδης σὺν Οδυσσεί ήρπασαν τὸ Παλλάδιον ἐκ Τροίας καὶ ἐξήνεγκαν εἰς τὰς ναῦς, καὶ ἄλλα χρή σιμα ἔστιν ἐν τούτῳ ἰδεῖ». Ἐν τούτῳ τῷ βιβλίω ια' ὄντι διηγεῖται πῶς αἱ Τρωάδες ἐθρήνουν τὸν ᾿Αλέξανδρον ἀποθανόντα, καὶ ἐπιθυμοῦσαι ἀπιέναι εἰς τὴν ταφὴν ἐκείνου οὐκ ηδυ νήθησαν διὰ τὸν πόλεμον, δ; ηγέρθη πολὺς καὶ σφο δρός. Πολλοὶ γὰρ τῶν ἡρώων ἡνδραγάθησαν, καὶ πολλοὶ Τρῶες καὶ μάλιστα Ευρύμαχος καὶ Αδείας ἐπαινοῦνται φυγαδεύσαντες τοὺς Ἕλληνας, ἕως οὗ νήτας ὁ Νεοπτόλεμος καὶ ἐπορούσας ονειδίσας τε τοῖς Έλλησι ἔτρεψε τους Τρώας διώκων καὶ πολ λοὺς ἀποκτείνας. Ὁ δὲ Αἰνείας ὑπὸ τῆς μητρὸς ἐξύ παγε" οἵ τε Τρῶε; ἐγκεκλεισμένοι ἐγένοντο. Καὶ τῇ ἐπιούσῃ οἱ Ἕλληνες ὥρμησαν κατὰ τοῦ Ἰλίου τειχομαχοῦντες· οἵ τε Τρῶες ἀναγκασθέντες εμάχοντο, δ τε Αἰνείας ἀνδρεῖος φανεὶς καὶ ἐξιών μεγάλα και τώρθωσε. Ἐν τούτῳ τῷ βιβλίῳ ιβ' ὄντι διηγεῖται ὅτι ἐπεὶ οὐχ οἷόν τε ἐγένετο πολέμῳ λαβεῖν τὴν Τροίαν, ὁ εἶπε τοῖς ἀριστεῦσι ζητεῖν τρόπον ἄλλον. Οὐ γὰρ βία ἁλώσεται ἡ Τροία, ἀλλὰ δόλῳ. Ἐλογίζοντο δή πάντες τὸν τρόπον· μόνος δὲ Οδυσσεὺς ἐφευρών τὸν δόλον ἔλεξεν, ὅτι, Δεῖ ποιῆσαι ξύλινον ἵππον δώρον τῇ Ἀθηνᾷ, ἐν ᾧ ἐγκλείσαμεν τοὺς ἀρίστους τῶν Ἑλλήνων· ἔπειτα πλεύσουσιν οἱ ἄλλοι, καὶ οι Τρώες χαλάσουσι τὰ τείχη, ἵνα τὸν ἵππων σύρωσιν εἰς τὸν ναὸν τῆς ᾿Αθηνᾶς. Ἡμεῖς ἐπανήκοντες ἀωρί τῆς νυκτὸς εἰσπηδήσαντες διὰ τοῦ τείχους αίχμα. λωτίσομεν τὴν πόλιν. Ακούσαντες δὲ ταῦτα οἱ μὲν ἐπήνεσαν, οἱ δ' οῦ, καὶ ἔρις συνέστη. Ηβουλήθησαν δὲ πολεμῆσαι. Τοῦ Διὸς ἀπειλήσαντος ἐπαύσαντο, καὶ τὴν ἵππον ἐτεκτήνατο ὁ Ἐπεις βουλῇ τῆς ᾿Αθηνᾶς δι' ἐνυπνίου· καὶ μετὰ ταῦτα ἀντιλογίαι πολλά!. Τέλος ὁμονοήσαντες εἰσῆλθον οἱ ἄριστοι. Σίνωνος σκευωρησαμένου τὸ πλάσμα, καὶ πολλῶν ἀντιλογιῶν τοῖς Τρως! γενομένων, τέλος ὁμονοήσαντες ἔσυραν τὸν ἵππον εἰς τὴν πόλιν, τῶν Ἑλλήνων ἀπιόντων. Ἐν τούτης ιγ' ὄντι διαλαμβάνει πῶς οἱ Τρῶες νοι μίσαντες ἀληθῶς τοὺς Ἕλληνας ἀποπλεῦσαι ἔχαι ρου, ἔμελπον (και) μεθυσθέντες ήρξαντο καθεύδειν, Καὶ τότε ὁ Σίνων πυρσὸν ἦψεν, ὃν ἰδόντες ἐπανῆκον καὶ εἰσπηδήσαντες πάντα τὰ δεινὰ ἐποίησαν, ἀπο κτείνοντες ἀνηλεῶς πάντα τὸν παρατυχόντα, "Ο τε Νεοπτόλεμος ἀνεῖλε τὴν Πρίαμον, ὁ δὲ Μενέλαος τὸν Δηίφοβον, τὸν δὲ ᾿Αστυάνακτα ἀπὸ πύργου ἐκρή μισαν· μόνης δὲ τῆς οἰκίας τοῦ ᾿Αντήνορος ἐφεί σαντο. Ο δὲ Αἰνείας μετὰ πάθη πολλὰ ἰδὼν τὴν πα τρίδα ἁλοῦσαν, ἁρπάσας τὸν πατέρα γέροντα καὶ τὸν υἱὸν, ἔφυγε. Ἐν τούτῳ διαλαμβάνει ὁ ποιητὴς ιδ' ὄντι καὶ τε λευταίῳ τῆς αὐτοῦ ποιήσεως τὴν ἐπάνοδον τῶν Ελ λήνων καὶ φθορὰν ἐνίων καὶ πλάνην· καὶ πρῶτα τὰ δεινὰ τῶν Τρώων καὶ τὰς ἡδονὰς τῶν Ἑλλήνων καὶ ᾄσματα καὶ ἐπαίνους τῶν ἀνδραγαθησάντων, καὶ ὅτι ἐφάνη τὸ φάντασμα τοῦ ᾿Αχιλλέως τῷ υἱῷ καὶ εξήτησε την Πολυξένην θῦμα ἦν καὶ ἔθυσαν· καὶ ὅτι ἡ 'Εκάβη ἐγένετο κύων, καὶ ὅτι ἡ 'Αθηνα ὀργι σθεῖσα Αἴαντι τῷ Λοκρῷ ἀπέπνιξεν αὐτὸν ἀνηλεω; η ή τε θάλασσα καὶ ἄνεμοι σφοδρο! κινηθέντες πολλούς ναυαγῆσαι ἐποίησαν, τέχναις τε τοῦ Ναυπλίου και ὀργῇ τῶν θεῶν πολλοὶ κακῶς διεφθάρησαν.
col. 951–952page 23 of 32
Liber de Poeta
PG 161:951ο Ἐπειδὴ ὁ λόγος περὶ ποιητοῦ καὶ τῶν πρώτων τυγχάνει, λεκτέον ἂν εἴη ὀλίγ᾽ ἅττα περὶ αὐτοῦ τοῦ ὀνόματος δι' ὠφέλειαν τῶν ἀκροατῶν. Ἔστι τοίνυν ποιητής κατὰ παλαιοὺ; πρῶτος φιλόσοφος, καὶ ἡ ποιητική πρώτη φιλοσοφία εἰσάγουσα εἰς τὸν βίον ἡμᾶς ἐκ νέων, καὶ διδάσκουσα ήθη καὶ πάθη καὶ πράξεις μεθ᾿ ἡδονῆς, οὐ χάριν ψυχαγωγίας μόνον γινομένη κατὰ Ερατοσθένην, ἀλλὰ διδασκαλίας μετά ψυχαγωγίας. Η ποιητής έστι κατά Στράβωνα ἀνὴρ ἀγαθὸς καὶ μόνος σοφὸς, καὶ οὐχ οἷόν τε ἀγαθὸν γε νέσθαι ποιητὴν μή πρότερον γεγονότα ἄνδρα ἀγαθόν ἔτι ποιητής ἐστι καὶ δημιουργός συνθέσεως πρώ της μετρικῆς· καὶ ποιητική ἐστι πρώτη κατασκευή καὶ ἀρχὴ καὶ πηγὴ φράσεω; καὶ ῥητορικῆς· ἡ ποιη τική ἐστι, κατὰ Πλούταρχον, μιμητική τέχνη καὶ δύ ναμις αντίστροφος τῇ ζωγραφίς. "Οθεν καὶ τὸ λεγό μένην ζωγραφίαν μὲν εἶναι ποίησιν φθεγγομένην, τὴν ποίησιν δὲ σιγώσαν ζωγραφίαν. "Η, ποιητής ἐστι μιμητής φύσεως, καὶ ποιητική μίμησις τῆς αὐτῆς. Ἔσχε δὲ τὴν ἀρχὴν παρ' Ελλησιν ἀπὸ Κάδμου τοῦ Αγήνορος καὶ τῶν ἄλλων Φοινίκων τῶν ἐλθόν τῶν ἐν Βοιωτίᾳ καὶ οἰκησάντων Θήβας τὰς ἑπταπύλους. Ην δὲ ἐν τοῖς ἱερεῦσι καὶ μαντείοις ὅθεν χρη σμοὺς καὶ ἐπιγράμματα ἦν ἐρεῖν τότε. Πρώτος δὲ τῶν Ἑλλήνων ποιητὴς καὶ σοφὲς Μουσαίος Ελευς νιος ἐγένετο παρὰ τῶν Φοινίκων διδαχθείς, θεογονίαν καὶ σφαίραν ποιήσας· δεύτερος Λίνος Θηβαίος, κοσμογονίαν, ηλίου καὶ σελήνης πορείαν, καὶ ζώων καὶ καρπῶν γεννήσεις ἐκδούς. Τρίτος Ορφεύς Θρά μαθητής Λίνου, πάμπολλα ποιήσας καὶ πολλοὺς σε φίσας. Τούτους δὲ τοὺς τρεῖς πρώτους σοφούς ποιη τας ἀρχηγούς φιλοσοφίας παρὰ τοῖς Ἕλλησιν εὑρεῖν ἔστιν, ὥς φησιν Διογενὴς ὁ Λαέρτιος. Συνέθηκαν δὲ πάντα μέτρῳ καὶ ῥυθμῷ οὐκ ἀλόγως. Ἐπεὶ γέρ φιλοσοφία ἐστὶ μίμησις Θεοῦ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀν Ορώπῳ, ὁ Θεὸς δὲ πάντα μέτρῳ καὶ ῥυθμῷ ἐποίησεν, ἀναγκαῖον ἔδοξεν αὐτοῖς ὡς φιλοσόφοις καὶ μια μηταῖς Θεοῦ ὁμοιοτρόπως συνθεῖναι. Εἶτα εἱ μετ' αὐτοὺς λύσαντες, τὸ μέτρον ἐποιήσαντο τὸν πεζόν λίγον, καταπεσόντα ἀπὸ τοῦ ὕψους τῆς ποιητικῆς ὥσπερ ἀπὸ ἵππου. Πρῶτοι μὲν οὗτοι οἱ τῆς Ἑλλά δος σοφο! ἐφ᾽ ὧν οὐκ ἐλέγοι, Μελάμπους, Δαίδαλος, Απόλλων, Ασκληπιός, Χοίρων, Ηρακλής, Ναύπλιοσ, Παλαμήδης, καὶ πολλοὶ τῶν Κενταύρων καὶ Λαπίθων, Αργοναυτῶν τε καὶ τῶν στρατευσάντων ἐπὶ Θήβας καὶ ᾿Ιλιον δίς. Μετ' αὐτοὺς δὲ πολλοὶ ἄν θρωποι ποιητικότερο: ἐγένοντο, Σύαγρος, "Ομηρος,
col. 953–954page 24 of 32
Epistola ad Discipulos Suos
PG 161:953Ησίοδος, καὶ ἄλλοι κατά καιρούς. Τοῦτο δὲ τὸ τοῦ ποιητοῦ ὄνομα γενικὸν ἂν περιέχει ὑπ' αὐτῷ εἴδη πολλά. Διαιρεῖται δὲ εἰς ποιητὴν κωμικόν, τραγικὸν, σατυρικόν, διθύραμβον, ὑμνογράφου, ᾀσματογράφου, ἐπιγραμματογράφου, λυρικόν, μονῳδόν, καὶ ἄλλα εἴδη πολλὰ, ὧν αἱ φύσεις καὶ τὰ τέλη διά φορά. Τοῦ δὲ κυρίως καὶ κατ' ἐξοχὴν λεγομένου ποιητοῦ γνωρίσματα τέσσαρά εἰσιν, ἱστορία παλαιὰ, ἤτοι εὐγενής, ἧς τέλος ἡ ἀλήθεια· μῦθο; ἀλληγορι στικές, οὗ τέλος ἡ ἡδονὴ καὶ ψυχαγωγία τῶν νέων λέξ ς ποιὰ ἤτοι ἀδρα, Ιδιωμάτων δεινῶς συγκειμένη, καὶ μέτρον ἡρωϊκὸν μετὰ τῶν αὐτοῦ εἰδῶν καὶ πα θῶν. Μᾶς δὲ ὁ μὴ χρώμενος τούτοις, οὐκ ἔστι ποιη τής. Καὶ ποιηταὶ μὲν κατ' ἐξοχὴν ὠνομάσθησαν οὗτοι, "Ομηρος, Ησίοδος, Αντίμαχος, Πανύασις, Πείσανδρος, ἐποποιοὶ δὲ μυρίοι. Διαιρεῖται δὲ ὁ ποιητικὸς λόγο; εἰς τρία, εἰς ἀδρὸν, μέσον, καὶ ἰσχνόν. Καὶ τῷ μὲν ἀδρῷ ἐχρήσαντο οἱ φυσικοί, εἶτα οἱ ἡρωϊκοί, δεινῷ ὄντι καὶ τὴν φράσιν καὶ τὴν ὑπόθεσιν ἐν ταῖς πράξεσι τῶν ἡρώων· τῷ δὲ μέσῳ οἱ τὰ γεωργικά καὶ ἄλλα τοιαῦτα ποιήσαντες· τῷ δὲ ἰσχνῷ οἱ τὰ βουκολικὰ καὶ ἐρωτικά. Πολλάκις δὲ οἱ ποιηταὶ καὶ τοῖς τρισὶν ἐχρήσαντο κατὰ τὰ παραγόμενα πρόσωπα καὶ ὕλην, τὴν φύσιν τῶν ἀνθρώπων μια μούμενοι. Κωνσταντίνος ὁ Λάσκαρις τοῖς ἑαυτοῦ μαθηταῖς, χαίρειν. Ἐπεὶ ἡ τῶν τρόπων τε καὶ σχημάτων γνῶσις οὐκ ὀλίγον φέρει το χρήσιμον εἰς τὴν Ὁμή ρου ποίησιν καὶ πάντων τῶν ποιητῶν, δεῖν ᾠήθην, ὅσα τῷ σοφῷ Πλουτάρχῳ περὶ αὐτῶν εἴρηται, συλ λεξάμενος, κοινώσασθαι ὑμῖν καὶ τοῖς ἄλλοις χαριζόμενος. Χρήσομαι δ' ὡς τὰ πολλὰ παραδείγμασιν ἐκ τοῦ ποιητοῦ οἷς καὶ αὐτὸς ὁ Πλούταρχος, οὐκ ἄνευ λόγου, ἐχρήσατο. Ὁ γὰρ ποιητής, θεία φύσει κεχρημένος, οὐ μόνον ἀρχὴ καὶ πηγὴ πασῶν τῶν ἐπιστήμων, ἀλλὰ καὶ τούτων ἐφευρέτης γέγινε· ἀφ' οὗ οἱ μετά γενέστεροι γεννητοι) ἀρυσάμενοι παρά πᾶσιν εὐδοκίμησαν· ταῦτά τοι χρὴ καὶ ὑμᾶς ἀναγινώσκοντας τούτων μεμνῆσθαι οἷς τὰ τῶν ἄλλων ῥᾷστα ἐννοεῖν ἔξεστι. Ερρωσθε. Περὶ τρόπων καὶ σχημάτων ποιητικών εγκατάσκευος λόγος Ο φιλῶν τὴν τοῦ συνήθους ἐξαλλαγήν
col. 955–956page 25 of 32
Epistola ad Georgium
PG 161:955Γ: ὀφφίκιον εφφικιάλιος, Κωνσταντίνος ὁ Λάσκαρις Γεωργίῳ, εὖ πράτκοντα μὲν ὅσα λόγος αἱρεῖ ποιεῖν, γονεῖς τιμήν, τειν. Αξίωσάς με πολλάκις, φίλε Γεώργιε, ἐξηγήσασθαι σοι τὴν τοῦ ὀφφικίου σημασίαν, περὶ οὗ πολὺς λόγος παρὰ Λατίνοις καθ᾿ ἑκάστην ἐν ταῖς ἑαυτῶν διατριβαῖς. Φῂς γὰρ οὔτε τὴν λέξιν ἐννοεῖν οὔτε τι νὸς φωνῆς τυγχάνειν· ἵνα δὲ ὁ ζητεῖς εἴδῃς, ἄκουε, Τὸ ὀφφίκιον καὶ ὁ ἐφφικιάλιος εἰ καὶ παρ' ἡμῖν λέ γονται, ἀλλὰ Ῥωμαίων φωναί εἰσι, καὶ χρώμεθα διὰ τὴν συνήθειαν ὡς οἰκείαις, ἐξ ὅτου Ρωμαίοι έγκρα πεῖ; Ελλήνων ἐγένοντο, καὶ μάλιστα ἐξ ὅτου Κων σταντῖνος ἐκεῖνος τὴν θαυμαστὴν ἐκείνην ᾠκοδόμησε πατρίδα· διὰ δὴ τὴν ἐπικρατοῦσαν συνήθειαν ἄλλαις τε πολλαῖς τῶν λέξεων χρώμεθα ἐν τῇ κοινῇ διαλέκτῳ καὶ ταύταις· οὐχ ὡς ἀποροῦντες οἰκείων· ὅθεν φούρνος, καὶ ὁσπιτ. ὁσπίτιον) καὶ βίγλα· καὶ δεφεντεύειν· καὶ δεφέστω,· καὶ ἄλλα. Οι γοῦν ἐκε κλησιαστικο: ότὲ μὲν τὸ ὀφφίκιον ἀκολουθίαν, ὁτὲ δὲ ἀξίαν καλοῦσι· καὶ τοὺς ἀξιωματικοὺς ὀφφικιαλίους τῶν ἐκκλησιῶν. "Α δὲ οἱ ρήτορες αὐτῶν ἐλλογίμως ὀφφίκια καλοῦσιν, οἱ ἡμέτεροι καθήκοντα ἤτοι ἀνήκοντα καὶ πρέποντα καὶ ἁρμόζοντα τῷ βίῳ τῶν ἀνθρώπων, καὶ καθόλου εἶπον ὁ ἑκάστῳ ἁρμό ζει ποιεῖν κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν ἐπιτήδευσιν καὶ τέχνην καθῆκον καλοῦμεν. Εστι δὲ καθήκον κατά Ζήνωνα τὸν Κιττιέᾳ τὸν πρῶτον οὕτως ὀνομάσαντα ὃ προαχθὲν εὐλογόν τε ἴσχει ἀπολογισμόν· οἷον τὸ ἀκόλουθον ἐν τῇ ζωῇ, ὅπερ καὶ ἐπὶ τὰ φυτὰ καὶ ζώα διατείνει· ὁρᾶσθαι γὰρ καὶ ἐν τούτοις καθή κοντα· ὡς αὐτὸς ὁ Ζήνων ἔφησε ἀπὸ τοῦ κατά τις νας ἥκειν τῆς προσονομασίας είρημένας. Εἶναι δὲ αὐτὸ ἐνέργημα ταῖς κατὰ φύσιν κατασκευαίς οί κεῖον· τῶν γὰρ καθ' ὁρμῶν ἐνεργουμένων τὰ μὲν καθήκοντα εἶναι, τὰ δὲ, παρὰ τὸ καθῆκον· καθή Τάδε τοιαῦτα ἀναπήδοτα Αττικῶν ἐστιν, ὡς γέγραπται ἐν Περὶ ἰδιωμάτων. ΠΕ ἀδελφοὺς, πατρίδα, φίλους αἰδεῖσθαι καὶ τούτοις συμπεριφέρεσθαι· παρὰ τὸ καθῆκον δὲ ὅτα τού ναντίον γονέων καταφρονεῖν, ἀδελφῶν, συγγενών ἀφροντιστεῖν ἡ φίλου; μὲν βοηθεῖν· πατρίδα ὑπερ ραν καὶ τὰ παρπλήσια· οὔτε δὲ καθήκοντα οπ παρὰ τὸ καθῆκαν ὅτα ούτε λόγος αἱρεῖ πράττειν οὔτ᾽ ἀπαγορεύει, κάρφος ἀνελέσθαι, γραφείον κρα τεῖν, καὶ τὰ τούτοις ὅμοια· καὶ τὰ μυρία λέγοντας καθήκοντα μπερίστατα ἤτοι ἄνευ περιστάσεως οι ται ὑγείας ἐπιμελεῖσθαι καὶ αἰσθητηρίων καὶ τῶν τοιούτων· τὰ δὲ περιστατικά, οἶται πηροῦν ἐξυ τὸν, κτῆσιν διαῤῥίπτειν. "Ετι τῶν καθηκόντων τὰ μὲν ἀεὶ καθήκει ὡς τὸ μανθάνειν, ἐρωτᾷν, ἀποκρίνεσθαι, διαλέγεσθαι, περιπατεῖν, τὰ δὲ οὐκ ἀεὶ τἀναντία τούτων. Ετι τῶν καθηκόντων τὰ μὲν τέ λεια οἷα τα κατορθώματα· ἅπερ ὀρθὰ ὄντα τέλεια τυγχάνει· τὰ δὲ μέσα εἴτε κοινὰ ὧν λόγος ἀποδίδοσθαι δυνατὸς διὰ τί γέγονε· καὶ πάντα δὲ τὰ ἐν τῇ πρακτικῇ φιλοσοφίᾳ εἰρημένα ἠθικὰ οἰκονομικὰ καὶ πολιτικά καθήκοντα τυγχάνουσι· περὶ ὧν πολλοί τῶν παλαιῶν ἔγραψαν· καὶ Ζήνων ὁ Κιττιεὺς Κύ ὁ πρῶτος καθῆκον ὀνομάσας· Κλεάνθης ὁμοίως Σφαίρας Βοσπορινός, Παναίτιος Ρόδιος, καὶ ἄλλοι, ἀφ' ὧν ἀρυσάμενος Κικέρων ὁ τῶν Λατί νων μέγιστος ῥήτωρ καὶ μετενεγκὼν εἰς τὴν ἑαυτοῦ φωνὴν συντάξας τε κατὰ τὸν ἑαυτοῦ τρόπον, τί; Λατίνοις χρῆμα πολυωφελές εδωρήσατο· 8 δημοσίως ἀναγινώσκοντες καὶ ἀκούοντες συνεχῶς περὶ τῶν ὀρφικίων διαλέγονται· ἡμεῖς δὲ κακῇ τυχῇ συν τοῖς ἄλλοις καὶ τὰ περὶ τῶν καθηκόντων ἀπεδέ λομεν. Έρρωσο, καὶ εἰ τοῦ ἄλλου δέῃ θαρρούντων γράφε.
col. 957–958page 26 of 32
Epistolæ Quatuordecim Familiares
PG 161:957Κωνσταντίνος Ἰωάννη Πάριο, εὖ πράττειν. Η μὲν γὰρ τῶν τυραννούντων φειδωλία Θεόδωρον Εοικας ἐξ ὧν ἐπέστειλας πάλαι περιμένειν ἐμὲ καὶ τὰ ἐμὰ ἀκοῦσαι ἐπιθυμεῖν· οἶσθα δήτοι πάντ' εἰδότ᾽ ἀγορεύειν χρή. Κάθημαι ἄχθος αρούρης ἀπὸ εἰπὼν τῷ ἄλγει, τὴν ἐνταῦθα διατριβὴν δουλείας ἡγούμενος, καὶ τὴν ἐντεῦθεν μετάστασιν, κοινὴν δυστυχίαν· τί γὰρ ἂν ποιοίην, ἢ ποῦ τῆς ἀπίοιμι, αὐτὰρ ἀσθενὴς καὶ δυστυχής γεγονὼς ἐν τοιούτῳ χαλεπώτατος καιρῷ; ἐν ᾧ πατρὶς μὲν δούλη αἰσχίστων Βαρβάρων, καὶ πᾶσα Ἑλλὰς, οὔτε δὲ βασιλεία οὔτε πολιτεία ἡμῖν ὑπολείπεται, πάντα δὲ δοῦλα καὶ φόβου καὶ κινδύνου μεστά. Εἰ μόνος μὲν ἦν, οὐκ ἂν ᾤχνουν καὶ τὰς στήλας του Ηρακλέους ἰδεῖν· νῦν δὲ δοῦλος διὰ τοὺς ἐμοὺς, ἀνάγκη πάντα φέρειν καὶ τοῦ τυχόντος ἀντέχεσθαι ᾗ φασι τὴν πολύποδα ἐν χειμῶνος καιρῷ· καὶ ἐν μεταιχμίῳ δυοῖν ὄντα κακοῖν τὸ μὴ χεῖρον αἱρεῖσθαι. Ὅταν μὲν γὰρ τὰ παρόντα δια νοοῦμαι δεινὰ, καὶ τὴν ἐνταῦθα θηριότητα, οὐ μόνον Μεδιόλανον καὶ τὰς ἐκεῖσε πόλεις ποθῶ, ἀλλὰ καὶ τὰς Βρεττανικὰς νήσους· καὶ εἰ βούλει γε τὰς Μα κάρων. "Οταν δὲ πάλιν τὴν ἄγαν ἀγνωμοσύνην τῶν τυραννούντων ἐνθυμηθῶ καὶ τὴν ἀφόρητον ἐκείνην ἄμισθον παιδαγωγίαν, μετάμελος γίνομαι, καὶ μᾶλ λον τὰς Φιλοξένου λατομίας ἑλκοίμην ἢ τοιούτοις συνείναι τυράννοις. Ἐκεῖνος μὲν γὰρ ἐνὶ δουλεύων κακείνῳ φιλοσόφῳ καὶ δυνάστῃ οὐκ ἔφερεν, ἀλλ' ἀποδρὰς ἐς Τάραντον ᾤχετο. Ἐγὼ δὲ σκήνει ἀν ὁρῶν κακοήθων πῶς ἂν οἷός τε εἴην συζήν; Ρώ μην μὲν τὴν νέαν Βαβυλῶνα καὶ τροφὸν πάσης κα κ!ας, οὐδ' ἰδεῖν ἀξιῶ· Νεάπολιν δὲ τὴν ἀχάριστον φεύγω ἀκούων· πεπείραμαι γάρ. Εἰ δὲ παθών τι νή πιος ἔγνων καὶ τὰ παθήματα τοῖς ἀνθρώποις μαθή ματα, ἀνοητότατος ἂν εἴην τὴν ἀνάγυρον πάλιν κα νῆσαι· οὔτε γὰρ μισθὸς παρὰ τῶν ἀκουόντων οὔτε παρὰ τοῦ κρατοῦντος· χωλοὺς μὲν γὰρ καὶ τυριού; ἐλεοῦντες διδόασι· σοφοὺς δὲ μισοῦντες ἀπελαύνουσι καὶ νομικοὺς μὲν μισθοῦντες κερδαίνουσιν· ἱατροὺς δὲ νοσοῦντες μόλις ὁρῶσι· φιλοσόφους δ' οὐδ' ἰδεῖν ἀξιοῦσι· ποιητῶν δὲ καὶ ῥητόρων ὡς μαινομένων καταγελῶσι· καὶ ἵν᾽ οὕτως εἴπω, μεστὰ μὲν τὰ βα σίλεια κολάκων καὶ βωμολόχων· ἐπὶ θύρας δὲ δυνα τῶν ἀσελγεῖς εὐτυχοῦντας ἰδεῖν ἔξεστι· λόγων δὲ Ελληνικῶν λόγος οὐδείς· ἀλλ᾽ ἀπελήλατο μὲν "Ομη ρος πανταχόθεν· καταπεφρόνητο δὲ Δημοσθένης καὶ Πλάτων· πανταχοῦ δὲ τυραννία ἄφαντο;, καὶ ἀν ελευθερία πολλῷ πλείων τῆς τοῦ Σισύφου· καὶ πάντ᾽ ἂν δρῷεν ἢ μισθώσαιντο Ελληνα· εἰ δ' ἀπι στεῖς, πειθέτω σε ἡ τῶν βροτῶν ἔλεγχος διάπειρα. ἐς ἄκρον πάσης σοφίας ἐλαληκότα ἐς Καλαβρίαν ἀπήλασε, καὶ ἐν Πολυκάστρῳ, φεῦ! ἀδόξως θανείν ἠνάγκασεν· ᾿Ανδρόνικον δὲ τὸν Καλλίστου ἐς τὰς Βρεττανικὰς νήσους, ὅπου φίλων ἔρημος τέθνηκε Φραγκούλιον δὲ ἄνδρα σοφὸν οὐκ οἶδα τοῦ τῆς Ἰτα λίας· Δημήτριον δὲ ἐς τὴν πατρίδα επανήκειν Βαρ βάροις δουλεύοντα· παραλείπω δὲ τὸν σοφὸν ἐμὸν καθηγητὴν Ἰωάννην τὸν ᾿Αργυρόπουλον, ἐν μέσῃ Τώμῃ πενόμενον καὶ καθ᾽ ἑκάστην τὰς ἑαυτοῦ βί βλους ἀποδιδόμενον· οὐκ ἔστι νῦν Ρώμη ἐκείνη, οὐδὲ οἱ θαυμαστοὶ ἐκεῖνοι πολῖται Ρωμαίοι, οἷς ἅμα Λατινικῶν λόγων καὶ Ἑλληνικῶν ἔμελλεν· οὐκ ἔστι Νεάπολις ἀποικία Χαλκιδέων καὶ Ἀθηναίων τὸ γυμνάσιον τῶν Ἑλληνικῶν λόγων, εἰς ἣν Ρωμαῖοι τρέχοντες ήρχοντο. Πάντα φρούδα καὶ μεταμεμορφωμένα· ταῦτα καὶ τὰ τοιούτων ἀναπολῶν κάθη μαι, ὁρῶν ἐπὶ οἴνοπα πόντον, καὶ τὴν σὴν φίλην Σκύλλην καὶ Χάρυβδιν, καὶ τὸν ἐπικινδυνότατον τοῦτον πορθμόν, ἀλγῶν μὲν τὸ μένειν, δακρύων δὲ τὸ μὴ δύνασθαι πλεῦσαι, ἀπορῶν δ' ὅ τι ποιεῖν χρή ὅποι γῆς ἴω· Θεὸς δὲ μόνος καθ' ὑμᾶς τοὺς ποιητὰς ἀναρπάξας ἄλλῃ κομίσαιτο· ἢ ὅ τοῖς ἄλλοις φρικτόν, τοῦτο ἡμῖν ὡς ἡδὺ ἐπαγάγοι· ἵν᾿ ἀπαλλαγέντες τῶν ἐνταῦθα μυρίων δεινῶν ἐς τὴν ἀπαθὴ ἐκεῖνον βίον μεταστῶμεν. Σὺ δὲ νέος ὢν καὶ φιλόψυχος τοσοῦτον διαδιῴης, ὅσον ὁ ἡδυεπής Νέστωρ οὗ πάλαι τὴν γλώτταν μετέσχες· καὶ περὶ τὴν ἱερὰν φιλοσοφίαν σπουδάζοις, ἧς τέλος τὸ ὁμοιοῦσθαι Θεῷ κατά τὸ δυνατὸν ἀνθρώπῳ. ῥωτο, καὶ ἡμᾶς μὴ περί μένα. Τῷ ἀδελφῷ Ἰωάνῃ. Εἰ καὶ μὴ πρότερον ἐτύγχανον ἀκούσας τὰ σ', ὅμως τούτων αὐτὸς μάρτυς ἀξιόπιστο; ἀναδέδειξαι. Τὸ γὰρ οὕτω μὲν περικαλλῶς ἐπιστέλλειν, πρὶν δὲ τυχεῖν καὶ ἀπόντα; ποθοῦντα ξένους παρασκευάζειν, παιδείας ἂν οἶμαι οὐ τῆς τυχούσης καὶ ἀρετῆς· αἷς ἄριστα χρώμενος ἕλκεις πάντας πρὸς σεαυτὸν ὥσπερ ἡ μαγνήτις τὸν σίδηρον· καὶ νῦν προὔφθης νικήσας, ἥττημαι δ' ἐγώ· ἀλλὰ δυοῖν ὄντοιν φίλοιν οὐχ ἧττον μετέχω καὶ νενικημένος τῆς νίκης· κοινὰ γὰρ τῶν δι' ἀρετὴν φίλων. Εἰ δὲ σὺ μὲν τοιοῦτος ὢν φιλεῖς, ὁ φιλούμενος δὲ τῷ φιλοῦντι φίλος καὶ τῶν εἰδότων ἀντιφιλεῖν, συστῶμεν φιλίαν τὴν δι' αὐτὴν αἱρετὴν, ἣν δι' ἀρετὴν γινομένην μόνην καὶ πρώτην και βελ τίστην οἱ σοφοί προσηγόρευσαν συστάσει δὲ αὐτῆς ὄμμασι τῆς ψυχῆς καὶ γράμμασι χρώμεθα. Οὐ γὰρ
col. 959–960page 27 of 32
PG 161:959ἡ διὰ συνήθειαν τοῖς πολλοῖς γινομένη βέβαιος οὖσα ἡ εἰ ἔργοις αὐτοῖς τὰ ὑπεσχημένα ἐποίει;· συγχαίρω διατελεῖ· τὸ γὰρ χρήσιμον ἀεὶ προβαλομένη, τάχιστα διαλύεται κολακεία τις μᾶλλον οὖσα· ἀλλ' ἡ ταῦτα ἔθη καὶ ἤθη ἐπιτηδεύματά τε καὶ πράγμα αἱρουμένη" μηδὲν τῆς ἀπουσίας ταύτης λυμαινομέν νης ὥσπερ οὐδὲ τῆς παρουσίας ἐκείνῃ συναγωνιζομένης· τούτοις τοίνυν βαῤῥῶν καὶ μὴ τοῖς λόγοις τοῦ δεῖνος, τοιοῦτόν τε ὄντα με ἡγούμενος περὶ σὲ οἷον σαυτὸν περὶ ἐμέ· ὁ γὰρ φίλος ἄλλος αὐτός, χρῶ τοῖς ἐμοῖς ὡς τοῖς σοῖς· κοινότης γὰρ καὶ ἰσότης τῆς ἀληθοῦς φιλίας τὸ ἴδιον, τὴν δὲ ἐπιστολὴν ἴσθι τοσοῦτον Ελληνικής μετέχουσαν φράσεως, ὥσθ' Ἑρμοῦ καὶ Μουσῶν εἶναι δοκεῖν· ταῦτά τοι οὐ πεί σεις οὐδ᾽ ἦν πείσῃς ἡμᾶς ἐπιλαβέσθαι τῶν σῶν· εἰ δὲ καὶ περιεργέστερον ταύτην σκοπῆσαι χρεών, συ σκεψόμεθα ὅτ' ἐν αὐτῷ συνετόμεθα· σύν τε δύο ἐρ χομένῳ φασίν. Ερρωσο. Τῷ αὐτῷ. Ο μὲν μοναστικός βίος πραότητα παντελῆ τοὺς ἑαυτοῦ οἰκείου; διδάσκων τὰ μὲν ἑαυτῶν παρακελεύεται ως οἷόν τ' ἐλαττοῦν, τὰ δὲ τῶν ἄλλων ἐπαί ρειν· ὁ δ᾽ ἠθικὸς τὸ μέσον αἱρούμενο;, ἐν ᾧ ἀρετὴν ἕτερον μὲν τῶν ἄκρων ὡς ὑπερβάλλον, ἕτερον δὲ ὡς ἐλλείπον ἀναίνεται· σὲ δὴ τῷ πρώτῳ περὶ τοὺς ἄλ πως χρῆσθαι μαθόντα, βουλοίμην περὶ ἐμὲ τῷ δευ τέρμα καὶ μήτε τὰ ἐμὰ ἀνάξια τοῦ ἐπαινεῖσθαι τοσοῦτον ἀναρτᾷν, ὥστ᾽ ἁλα ένα παρασκευάζειν, με τε τὰ σὰ δῆλα πᾶσι τοσοῦτον φαυλίζειν, ὥστε τὸ μὴ ἂν τοῦ ὄντος αἱρεῖσθαι δοκεῖν· δεῖ τοίνυν τοῦ μέσου ἐχόμενον, περὶ ἑκατέρου οὕτω φρονεῖν, ὡς ὁ τῆς φι λίας ἀπαιτεῖ νόμος· ἄλλως γὰρ ἄνω ποταμῶν τοῦτο δὴ τὸ λεγόμενον. Εέρωτο, καὶ τὰς τῶν ἀποριῶν λύσεις ἀνάγνωθι· καὶ εἴ σε ἄλλαι λήψονται μὴ κατα όχνει γράφειν. Ανδρέα Κρημωνεί. Καὶ τἆλλα μὲν τῆς ἐπιστολῆς σου χαρίεντα· χα ριέστερον δὲ πάντων ἡ τῆς νόσου ἀπαλλαγή, ής φάρο μακον οἶμαι τὴν πατρίδα αὐτὴν καὶ γονεῖς καὶ φί , λους καὶ τὴν ἐλευθερίαν, ἧς οὐδὲν ἄμεινον οὐδ᾽ ἥδιον· χαῖρε δὴ συζῶν τοῖς σοῖς ἐλευθέρω;· ἀπαλ λαγεὶς τῶν μυρίων δεῖν, καὶ τῶν λόγων ἀντιποιοῦ, οἷς καὶ σαυτὸν καὶ ἄλλους κοσμήσεις. Έρρωσο. Τῷ Καρόλῳ. Σὺ μὲν οὐ μόνον ἐξ ὅτου ἐντεῦθεν ἀπεδήμει; ἡμῶν καὶ τῶν λόγων ἐπελάθου, ἀλλ᾽ ἀφ᾿ ἧς ἡμέρα; ᾔδεις σαυτὸν ἀπιέναι μέλλοντα. Τοῦτο δὲ μαρτυρεί καὶ τοῦτο τὸ μήτε ἡμῖν ἐπιστεῖλαι μήτε περὶ λόγου; ἑκατέρους σπουδάζειν· ὅ τινος ἂν εἴη ἢ νέου, ἀμε λοῦς μὲν περὶ τὰ καλὰ, ἐπιμελοῦς δὲ περὶ τὰ παίγνια· οἷς τοσοῦτον ἐκδέδοται ὥστε πάντων καὶ βίβλων καὶ διδασκάλων ὀλιγωρῆσαι. Εῤῥωσο, καὶ τὴν βίβλον ὡς τάχιστα πέμψον. Γεωργίῳ Πλακεντίνῳ. Προσεκομίσθη μοι τὰ σὰ γράμματα· οἷς καὶ ἀπὼν τὰ τῶν πελαργών μιμούμενος τὴν περὶ ἐμέ σου εὐγνωμοσύνην ὥσπερ παρὼν ἀνέφηνας πάντα ποιεῖν ὑπισχνούμενος· οὗ τοσαύτην οἶδά σοι χάριν, ὅτην ἂν δέ σοι περὶ τὴν ἱερὰν φιλοσοφία, σπουδάζοντι· ἐν ἄκρον ἀγαθὸν οἱ παλαιοὶ νομίσαντες, οὐκ ἄνευ λόγου τέχνην τεχνῶν καὶ ἐπιστήμην ἐπιστημῶν προσηγόρευσαν· καὶ ἔτι ὁμοίωσιν Θεῷ κατὰ τὸ δυνατὸν ἀν θρώπω· δι' αὐτῆς γὰρ εἴδησιν τῶν πάντων λαβόντες καὶ ἑαυτοὺς ρυθμίσαντες ἄνδρες θεῖοι ἐφάνησαν ταῦτά του σε παραινῶ παντὶ σθένει αὐτῆς μετασχεῖν δι᾿ ἣν τάλλα μεμάθηκας. Ωσπερ γὰρ πολλὰς μὲν πόλεις ἰδεῖν χρήσιμον, ἐνοικῆσαι δὲ τῇ καλλίστη βέλτιστον, οὕτω μετὰ τἄλλα αὐτὴν εἰδέναι χρεών, ἵνα μὴ πάθῃς ὅ Βίων ὁ φιλόσοφος ἔλεγε· τοὺς γὰρ τἄλλα μὲν μαθόντας, φιλοσοφία; δὲ ἀμελήσαντας ταυτὴν παθεῖν τοῖς μνηστήρσι τῆς Πηνελόπης ἔφα σκεν οι μὴ δυνηθέντες αὐτῇ πλησιάσαι, ταῖς θεραπαίναις ἐμίγνυντο. Σπουδαστέον δὴ καὶ ποιητέον τὰ δυνατὰ ἅμα τοῖς δούλοις καὶ τὴν βασιλίδα καρποῦσθαι, ἧς τέλος γνωσίν τε θείων καὶ ἀνθρωπίνων πραγμάτων ὁ σοφὸς ἔφησε Πλάτων. Εύξωσο, καὶ τὴν βίβλον τοῦ Διογένους μοι πέμψον. Τῷ Καρόλῳ. Τὰ ὑπὸ τῆς ἄγαν σπουδῆς ὠχριάσαι βλαβερόν μὲν τῷ σώματι, ἐπωφελὲς δὲ τῇ ψυχῇ καὶ μεγίστου ἐπαινεῖν αἴ:ιον· τοῦτο καὶ ᾿Αθηναίου; ὥσπερ χαρα κτήρα μεγίστης σπουδῆς πάσχοντας, πάντες ἐπη. τοῦτο καὶ ὁ σοφιστής Λιβάνιος τὸν Δοσίθεον ἰδὼν πεπονθότα, ἐθαύμασε μὲν αὐτὸν, συνήσθη δὲ τῷ ἐκείνου δεσπότῃ. Σὲ δὲ μὴ ὑπὸ σπουδῆς λόγων τοῦτο παθόντα, ἀλλ' ὑπὸ τρυφῆς ἢ τῆς ἀμέτρου παι δείας, οὐ μόνον οὐκ ἐπαινετίον, ἀλλὰ καὶ τὰ μέγιστα πεμπτέον, λόγῳ μὲν σοφίᾳ χαίροντα, ἔργῳ δὲ ἀσω τία καὶ τῇ περὶ τὸ ζῆν ἀταξίᾳ· οὐ γὰρ ζῶμεν ένα κατεσθίωμεν, Κάρολε· τοῦτο γὰρ Σαρδαναπάλου καὶ τῶν ὁμοίων ἔσοι τὴν εὐδαιμονίαν ἐν τῇ γαστρὶ δια ρίζουσιν· ἀλλ᾽ ἐσθίομεν ἵνα ζῶμεν, τοις μετρίοις ἀρο κνύμενοι, οἷς καθαρεύων ὁ νοῦς τοῖς μαθήμασι τρέ φεται· ταῦτα γὰρ τροφὴ τῆς ψυχῆς ὥσπερ τὰ σιτία τοῦ σώματος· ταῦτά τοί σε καὶ ἀπόντα παραινώ ἀντέχεσθαι μὲν λόγων, ἀπέχεσθαι δὲ τῶν ἀμέτρων στίων, ἵνα μὴ τὸ δεσμωτήριον τῆς ψυχῆς πιαίνων οὐ μόνον αὐτὴν φαυλοτέραν ἀποφήνῃς, ἀλλὰ καὶ αὐτὸ τοσοῦτον ἀσθενὲς ὥσθ᾽ ἅμα τοῖς τῆς ψυχῆς καὶ τὰ τοῦ σώματος ἀποβαλεῖν. Ἔρρωσο, καὶ τὰ βιβλία μας πέμψον. Θεοδώρῳ τῷ Γαζή. Η τῶν πραγμάτων ἀνωμαλία ὀκνοὺς μὲν περὶ τὸ γράψειν ἐποίησεν, ἀμνήμονας δὲ οὔ. Τίς γὰρ οὕτως ηλίθιος δ᾽ ἂν ἀμνημονοίη τοῦ σοφοῦ Θεοδώρου ἐν ἡ φύσις πατέρα λόγων καὶ καθηγεμόνα ἀνέπλασε, καὶ οἷον φωσφόρον δυαῖν γλώτταιν; Η τί; οὐκ ἂν ἔλοιτο παριδὼν τὰ οἰκεία παρὰ σοὶ τὰς διατριβάς ποιεῖσθαι, καὶ θοίνης ἀπολαύειν καινῆς πολλῷ ἡδία νος ἀμβροσία; καὶ νέκταρο;; Η τίς ἂν ἡμῖν παραμυθία πάλαι μὲν ποθοῦσι, τάχιον δὲ ἅμα τῷ ἰδεῖν ἀπο βαλοῦσιν; 'Ω δυστυχεῖς μὲν ἡμεῖς κωλυόμενοι συν εἶναί σοι· εὐτυχεῖς δὲ Καλαβροὶ πλέον ἢ ὅτε τὴν σο φὸν ἔσχον Πυθαγόραν· ὁ εὐδαίμων Λοκρὶς ἡ νῦν μᾶλλον γαυριῶσα ἢ ὅτε Τίμαιον καὶ Ζάλευκον ἀνέ
col. 961–962page 28 of 32
PG 161:961φυσας· ἔσχες μὲν πρὶν ἐπίσκοπον τὸν σοφὸν ᾿Αθαδώρων τε τὰ μὲν πέμψαι τὰ δ' ἐπαγγέλλεσθαι, φύ νάσιον, καὶ νῦν δι' αὐτὸν τὸν τῆς σοφίας κολοφώνα Θεόδωρον· ὦ Σιβύλλα μάντις ἀψευδής, πῶς τὸν Πυθαγόραν μὲν προϊδοῦσα, ἥξειν Ἰταλιώτησιν ἄνδρα σοφόν προεθεσπίσω; Τοιούτῳ δ' ἄνδρα ἀπεσιώπησας, ἢ περὶ τὰς ἀρχὰς τῆς ἐπαρχίας σπεύσασα, τὰ τέλη ώκνησας προειπεῖν διὰ τὴν δυστυχίαν τοῦ γένους εὐδαίμονες τῷ ὄντι οἱ καθ' ἑκάστην κατατρυφῶντες ἀνευδαίμονες δὲ καὶ πάσης κατηγορίας άξιοι οι πά και μὲν καρπούμενοι, καὶ νῦν ἀπιέναι ἀφέντες· ἔδει πάντα παθεῖν ἢ τοιοῦτον ἀπλεῦσαι· ἀλλ' ἐκεῖνοι μὲν ὑπὸ τοῦ ἄγαν τύφου λημῶσι· σὺ δὲ ὁ ήρξω εἰς κοινὴν ὠφέλειαν τέλεσον. Ερρωσο. ᾿Αθανασίῳ ἐπισκόπῳ. Πολλάκις κατ' ἐμαυτὸν γενόμενος κατεβόησα καὶ τύχης καὶ βασιλέων καὶ ἀρχιερέων αὐτοῦ τοιοῦτον ἄτομον ἐν μέσοις ἀγροίκοις ἐόντων συναγελάζεσθαι καὶ φωσφόρον κελαινοῖς νέφεσι συγκαλύπτεσθαι· καὶ μὴ ἀρχιεπίσκοπον θαυμαστῆς πόλεως ποιησάντων ἵν' αὐτός τε ἀξίως διάγοις καὶ ἄλλοι ὠφεληθεῖεν ταῦτα δὴ καὶ τὰ τοιαῦτα ἀναλογιζόμενος ήλγουν τὴν Λοκρίδα Σκυθῶν ἐρημίαν ἡγούμενος· ἐπεὶ δὲ τὸν σοφὸν Θεόδωρον ἔσχες ἑταῖρον, πῶς οἴει με χαίρειν καὶ παλινωδίαν ᾄδων εὐτυχεστέρους τοὺς παρ' ἡμῖν κρημνοὺς τῶν ἐνταῦθα διατριβῶν νομίζω· ὄντως Θεὸς ἁρπάξας ἐκεῖνον ἀνήγαγε σύνοικον τοιοῦτον ποιήσας, οὗ παρόντος ἀνενδεής πάντων τυγχάνει;. Έρρωσο. Τῷ αὐτῷ. Ἐπανῆκον οἱ πρέσβεις πλὴν τοῦ δαπανῆσαι τὰ χρήματα οὐδὲν ἄλλο ἀνύσαντες· ὁ γὰρ καρδηνάλις ᾧ τα μάλιστα ἐπεποίθει οὐ τοσοῦτον χαίρει τῷ ἐρυθρῷ πίλῳ ὅσον τῷ καπνῷ τῆς ἐπιγραφῆς· τὰ δύο οὐ μόνον αὐτῷ ἐνδοῦναι ἠθέλησεν, ἀλλὰ καὶ θυμωθεὶς ζητῆσαι τολμήσαντι· ὥστε ἄνευ τοῦ μηδὲν πρᾶξαι καὶ ἐχθρὸν αὐτὸν κατεστήσαμεν. Ερέωση. Γάτῳ ἐπισκόπῳ. σεώς ἐστι πάντα νικώσης· ἣν ἐξ ἀπαλῶν ὀνύχων ἐσχηκώς, εἰκότως εἰς δ τυγχάνεις ἀνῆλθες· χρημά των μὲν καταφρονήσας, σοφίας δὲ ἐρασθεὶς, ᾗ πλοῦ της καὶ κῦδος κατὰ τὸν εἰπόντα ὀπηδεῖ· ἐβουλόμην δέ σε τῶν ἀναγκαιοτέρων μεμνήσθαι· οὔτε γὰρ δέον εὐχερές πάντας εὐεργετεῖν ἐν τοιούτῳ καιρῷ, οὔτε με τοσοῦτον ἐνδεῆ ὥστε εὖ παθεῖν δεῖσθαι ὀλίγοις ἀρκούμενον. Ἐπεὶ δὲ καὶ διαλεγόμενος νικᾶς καὶ εὐεργετῶν πλεῖον δωρεῖσθαι ἡ λαμβάνειν ἀξιοῖς, τῆς τε δωρεᾶς καὶ τῶν ἐπαγγελῶν πλείστη σοι χάρις· καὶ πολλά σοι γένοιτο πρὸς Θεοῦ ἀγαθά· ἵνα δύναιο πάνε τας εὖ ποιεῖν. Ερρωσο. Τῷ αὐτῷ. Αποδημήσαντός σου ἐντεῦθεν οἱ τῆς πατρίδος δια οικηταὶ καλέσαντες καὶ τὴν μεγάλην βουλὴν ἐψηφ! σαντο μή μόνον τὰς βίβλου; ἐᾶσαι ἐκπεμφθῆναι, ἀλλὰ καὶ ἂς πρὶν ἔλαβεν ὁ δεσπότης ἀπαιτῆσαι· κά μοὶ κέλευσμα προσέθεσαν καὶ τίμημα πεντήκοντα ταλάντων εἰ πέμψοιμι· φροντιστέον δὴ ἄλλως, καὶ οὐ δι' ἐμοῦ· οὐ γὰρ δίκαιον ξένον δ τα πειράσασθαι ὀργῆς τῶν ἐνταῦθα. Ερρωσο. Βησσαρίωνι καρδηναλίῳ. Αποδημήσαντος τοῦ σοφοῦ Γάτου πάντα μὲν ἔλεξα, πάντα δὲ ἔπραξα, πάντων δὲ ἐδεήθην ὅπως ἀδείας ἐπιτυχὼν πέμψω τὰς βίβλους· οἱ δὲ ὁμοτα καλέσαντες καὶ τὴν μεγάλην βουλὴν ἐψηφίσαντο μὴ μόνον δίκαιον ἐᾶσαι ταύτας ἐκπεμφθῆναι, ἀλλὰ καὶ ἄ; πρὶν ἔλαβες ἀποδοῦναι γράψαι· τίς δὲ Μεσσηνίοις μεταπείσαι δύναιτο; Σὸν δ' ἂν εἴη ἄλλως ἐκ φροντίσαι· δι᾿ ἐμοῦ γὰρ οὐχ οἷόν τε ξένου ὄντος καὶ ἀδυνάτου. Τῷ αὐτῷ. Μόλις ποτὲ καὶ χρόνῳ ἐκπολιορκήσαντες τὸν μιούκιον ἀπελάβομεν ουγγίας τρεῖς τὰς δὲ λοι πὰς ὑπόσχεται μὲν, οὐ δώσει δὲ δυνάστης ὢν φύσει καὶ ἑαυτὸν τῶν ἄλλων προτιμῶν· σὸν δ᾽ ἂν εἴη καὶ τῆς σῆς ἀξίας τῷ ἡγουμένῳ τὰ λοιπὰ προσ θεῖναι προστάξαι, καὶ ἀναγκάσαι μὴ ἀδικεῖν ὅν οὐ χρή. Απέδωκέ μοι τὴν σὴν ἐπιστολὴν ὁ χρηστὸς Πέ τρος, βραχείαν μέν, τῆς σῆς δὲ σοφίας καὶ ἐλευθε μιότητος ἀξίαν· τό τε γὰρ πλείστην εἰδέναι χάριν, 1° 140: Περὶ ᾿Αδάμ. Σύνοψις ἱστοριῶν ὑπὸ Κωνσταντίνου τοῦ Λασκάρεως συναχθεῖσα ἐκ διαφόρων ἱστορικῶν Ἀδὰμ ὁ πρωτόπλαστος ἐκ τῆς Εὔας ἐγέννησε τρεῖς υἱούς· τὸν Κάϊν, τὸν ᾿Αβιλ, και τὸν Σήθο Καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ αὐτοῦ (Κωνσταντίνου; ἔτει ἑάλω ή Κων σταντινούπολις αἴσχιστα καὶ ὠμότατα ὑπὸ τῶν ἀθέων Τούρκων τῇ καν τοῦ Μαΐου μηνός ἡμέρᾳ τρίτῃ πρωί έτει ςξι. Καὶ αὐτὸς ἀπέθανε σὺν ἄλλοις πολλοίς. Καὶ ἐπὶ τούτου ἀπώλετο ἡ βασιλεία τῶν Ρωμαίων καὶ ἡ ἐλευθερία και εὐγένεια καὶ λόγοι καὶ πλοῦτος καὶ πᾶν ἀγαθόν, Καὶ ἐγὼ ἑάλων,
col. 963–964page 29 of 32
PG 161:963Μετὰ δὲ ταῦτα ἐάλω καὶ ἡ Τραπεζούς, καὶ Τρι βαλλὶς, καὶ πᾶσα ἡ Πελοπόννησος, Δημητρίου καὶ Θωμᾶ τῶν ἄλλων ἀδελφῶν δεσποτῶν ὄντων· καὶ ὁ μὲν Δημήτριος ἁλοὺς ἤχθη εἰς ᾿Ανδριανούπολιν άμα γυναικὶ καὶ θυγατρὶ, αἱ προαπέθανον· καὶ μετ' αὐτ τὰς ἐκεῖνος σιτηρέσιον ἔχων παρὰ τοῦ Τούρκου τοῦ Μαχουμέτου· ὁ δὲ ὕστατος ἀδελφὸς ἔφθασε φυγών μετὰ γυναικὸς καὶ παιδίων καὶ ἀφίκετο εἰς Κέρκυραν· κἀκεῖθεν εἰς 'Ρώμην ἐπὶ Πίου ἀρχιερέως, ζών των Βησσαρίωνος καρδηναλίου καὶ Ἰσιδώρου τοῦ Ρωσίας. Έζησε δέ τινα ἔτη ἐν Ῥώμῃ, κἀκεῖ ἐτε λεύτησε· καὶ τὴν μὲν β' θυγατέρα αὐτοῦ ἔγημεν ή βασιλεὺς τῆς Ῥωσίας, τοὺς δὲ δύο υἱεῖς ἡ Ρωμαϊκή ἔτρεφεν Εκκλησία· καὶ ὁ μὲν νεώτερος Μανουήλ φυγὼν ἀπῆλθεν εἰς τὴν Κωνσταντινούπολιν εἰς τὸν Β. Τοῦρκον τὴν ἀπολέσαντα τὸ γένος τῶν Ῥωμαίων καὶ ἔζη. Ο δὲ πρῶτος ὁ Ἀνδρέας ποτὲ μὲν ἐν Ῥώμη, ποτὲ δὲ ἄλλῃ ἐπλανᾶτο ὥσπερ ἀγύρτης εφ' ἡμῶν τῷ θ' ἔτει· ἡ δὲ πρώτη θυγάτηρ ἔτυχε πρὸ τῆς ἁλώσεως γήματα τον δεσπότην τῆς Σερβίας οὗ ἀποθανόντος, αὐτὴ ἐλείφθη χήρα σὺν δυοῖν θυγατ τέροιν· ὧν τὴν πρώτην ἔγημεν ο δεσπότης τῆς Αγίας Μαύρας, ἐξ ἧς ἐγέννησε δὸν Κάρουλον ἄρρενα καὶ τρεῖς θυγατέρας ὡραιοτάτα; καὶ ἁγιωτάτας, Ρεμούσιαν, Λεονώραν, καὶ Μαρίας· τὴν δὲ δευτέραν ὁ υἱὸς τοῦ Σκετέρη. Σηλυβρίᾳ Σηλυμβρίᾳ, Σαλαβρία. Συλημβρία Θεόδωρος Λάσκαρις, ἀνὴρ γεννάδας. Ἰωάννη; Δούκας ὁ Βατάτζης. Θεόδωρος Λάσκαρις, ὁ υἱὸς Ιωάννου. Μιχαὴλ Παλαιολόγος ὁ Μέγας, ὃς Λατί νους ἐδίωξε τῆς πόλεως. Ανδρόνικος ὁ υἱὸς αὐτοῦ. Μιχαήλ Παλαιολόγος Τρίτος. Καντακουζηνός Πα λαιολόγος. 'Ανδρόνικος Παλαιολόγος. Μανουὴλ ὁ υἱὸς αὐτοῦ· οὗ υἱεῖς καθ᾽ ἡμᾶς ε'· Ιωάννης πρῶτος ὁ βασιλεύσας, καὶ κλινήρης ἀποθανών Θεόδωρος ὁ ἐν Συλημβρίᾳ ἀποθανών· Κωνσταντῖνος ὁ μετὰ Ἰωάννην βασιλεύσας ὕστατον, ἐφ' οὗ ἐάλω ἡ πόλις παρὰ τῶν ἀσεβῶν Τούρκων, καὶ αὐτὸς αἰχμάλωτος γέγονα • Δημήτριος ὁ ἐν Αδριανουπόλει ἀποθανών μετὰ τὴν ἅλωσιν τῆς Πελοποννήσου, ἐν ᾗ Θωμᾶς ὁ τελευταίος, φυγών μετά γυναικὸς καὶ παιδίων, εἰς Ῥώμην ἀφίκετο· κἀκεῖ τέθνηκεν· ἀφεὶς δύο υἱοὺ; καὶ μίαν θυγατέρα, ἥτις ἔγημε τὸν βασιλία τῆς Ῥωσίας. Οἱ δὲ υἱοὶ ὁ μὲν πρῶτος ἐν Ῥώμῃ διέξη ὁ δὲ δεύτερο; φυγών εἰς Τούρκους ἀπῄει ἐπ' ἐμοῦ.
col. 965–966page 30 of 32
PG 161:965Λέων ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ Φιλόσοφος ἔτη κς', μήνας λη'. Μετ᾿ αὐτὸν δὲ Λέων, ὁ υἱὸς αὐτοῦ, ὁ Φιλόσοφος, Έτος α', μήνας η'. Κωνσταντίνος ὁ Πορφυρογέννητος μετά Στεφάνου καὶ Κώνου τῶν αὐταδέλφων καὶ γυναικαδέλφων αὐτ τοῦ ἔτη ιε'. Κωνσταντίνος ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἔτη γ', μήνας γ'. Βασίλειος καὶ Κωνσταντίνος οἱ υἱοὶ αὐτοῦ βρέφη ὄντες, μῆνας ς'. Νικηφόρος ὁ Φωκᾶς ἔτη ςς" Ἰωάννης ὁ Τζιμισχῆς ἔτη ς;". Βασίλειος καὶ Κωνσταντίνος οἱ Πορφυρογέννητος Στη νγ' παρὰ μῆνα ἕνα· καὶ ὁ μὲν Βασίλειος μετά τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ ἔτη ν'· ὁ δὲ Κωνσταντίνος μετά τὴν τελευτὴν τοῦ ἀδελφοῦ αὐτοῦ ἔτη γ'. Ρωμανὸς ὁ ᾿Αργυρόπουλος έτη ε', μήνας 5. Μιχαὴλ ὁ Παφλαγὼν ἔτη ζ', μῆνας θ'. Μιχαὴλ ὁ Καλαφάτης ὁ καὶ τυφλωθεὶς· εἰς τὸ σίγμα μῆνας δ', ἡμέρας ιδ'. Ζωὴ καὶ Θεοδώρα ἡ Πορφυρογέννητος μήνα; δ. Κωνσταντῖνος ὁ Μονομάχος ἔτη ιγ', μήνας ζ'. Θεοδώρα ή Πορφυρογέννητο; ἔτος α', μῆνας η', ἡμέρας κ'. Μιχαὴλ ὁ Γέρων ὁ ἀπὸ Στρατιωτικοῦ, ἔτος α', ἡμέρας ιγ'. Μιχαὴλ ὁ υἱὸς Κωνσταντίνου τοῦ Δούκα ἔτη ς. μήνας ζ'. Νικηφόρος ὁ Βετονιάτης ἔτη γ'. ἡμέρας ς'. ᾿Αλέξιος 5 Κομνηνός ἔτη ἐξ, ἡμέρας δ'. Ἰωάννης ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἔτη κδ', μῆνας δ'. Μανουήλ Πορφυρογέννητος Κομνηνός ὁ υἱὸς αὐτ τοῦ ἔτη λζ;”, ἡμέρας ιε'. ᾿Αλέξιος ὁ υἱὸς αὐτοῦ ὁ Πορφυρογέννητος ἔτη β΄, μῆνας β'. Ανδρόνικος ὁ θεῖος αὐτοῦ ὁ καὶ Κομνηνὸς ἔτη γ Ἰσαάκιος ὁ ᾿Αγγελος ἔτη θ', μῆνας ζ'. ᾿Αλέξιος ὁ Κομνηνός ὁ αὐτάδελφος Ισπανίας του Αγγέλου ἔτη η', μήνας ς'. Αλέξιος ὁ υἱὸς τοῦ Ἰσαακίου μῆνας ς'. Αλέξιος ὁ Δούκας ὁ Μούρτζουφλος ἡμέρας ο καὶ αὐτίκα γέγονεν ἡ ἅλωσις τῆς Κωνσταντινουπόλεως ὑπὸ τῶν Λατίνων κατὰ τὴν τῇ τοῦ ᾿Απριλλίου μηνὸς τῆς ζ' Ινδικτ· τοῦ ςψιβ ἔτους· ἐλθόντων καὶ πεσόντων εἰς Χαλκηδόνα, καὶ σκυλευόντων τὰ πέριξ αὐτῆς χρόνον ένα. Θεόδωρος Λάσκαρις ἀνὴρ γεννάδας ἔτη... Ιωάννης Λάσκαρις Δούκας ὁ Βατάτζης ἔτη... Θεόδωρος Λάσκαρις ὁ υἱὸς Ἰωάννου έτη... Μιχαήλ Παλαιολόγος ὁ Μέγας, ὁ Λατίνους διώξας Ἰσαάκιος ὁ Κομνηνός ἔτη β', μήνα; β', ἡμέτῆς πόλεως, ἔτη... ρας κθ'. Κωνσταντίνος ὁ Δούκας ἔτη ζ', μῆνας 5', ἡμέν ρα α'. Εὐδοκία ἡ γυνὴ αὐτοῦ μετὰ Μιχαὴλ τοῦ υἱοῦ αὐ τῶν μῆνας ζ', ἡμέρας ι'. Ανδρόνικος ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἔτη... Μιχαήλ Παλαιολόγος τρίτος ἔτη... Καντακουζηνὸς ἔτη... Ανδρόνικος ὁ Παλαιολόγος στή... Μανουὴλ ὁ υἱὸς αὐτοῦ ἔτη πέντε υἱοὺς γεννήσας Ρωμανός ο Διογένης μετὰ καὶ τῆς εἰρημένης τους καθ' ἡμᾶς· ὧν ὁ πρῶτος Μωάννης ο Κουλος Εὐδοκίας ἔτη γ', μήνας τ', ἡμέρας κα'. ἔτη ἔτη β;". έτη η;". κλινήρης Στη· ὁ ποιήσας τὴν ὀρθὴν σύνοδον ἐν Ο Κουλής. ποδαλγία πιεζόμενος ἐν πολλοῖς ἔτεσιν, Καλοιωάννης Κου λυωάννην
col. 967–968page 31 of 32
Carmina Parentalia
PG 161:967Φλωρεντία, ενώσας Λατίνους καὶ Ῥωμαίους· ἥτις 4 ὀλίγον διέμεινε. Δεύτερος Θεόδωρος ὁ δεσπότης ἐν Σηλυμβρία προς ποθανών Ἰωάννου ἐπ' ἐμοῦ· καὶ μετ᾿ ἐκεῖνον· ὀλίγον ἀπέθανε καὶ ὁ Ἰωάννης τῆς μητρὸς αὐτοῦ ζώσης μοναχής. Μετὰ τὸν Ἰωάννην ἐκλήθη ὁ Κωνσταντίνος Τρί τος, δεσπότης ὢν ἐν Μυζηθρᾷ, καὶ κύριος τοῦ ἡμί σεως μέρους τῆς Πελοποννήσου· καὶ οὐκ ἐστέφθη καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ αὐτοῦ ἔτει εάλω ή Κωνσταντινούπολις αίσχιστα καὶ ὠμότατα ὑπὸ τῶν ἀθέων Τούρ κων τῇ κθ' ἐννάτῃ του Μαΐου μηνός ἡμέρα τρίτη πρωί έα' ἔτει· καὶ αὐτὸς σὺν πολλοῖς ἄλ λοις ἐκτάνθη· καὶ ἐγὼ αἰχμάλωτος γέγονα· ἐπὶ τούτου ἀπώλετο πάντα τὰ τῶν Ῥωμαίων· καὶ βα σιλεία, καὶ εὐγένεια, καὶ λόγοι καὶ πλοῦτος, καὶ αὐτὴ ἡ ἐλευθερία. εννάτῃ. Τέταρτος ἦν Δημήτριος δεσπότης ἐν Μυζηθρα καὶ πέμπτος ὁ Θωμᾶς δεσπότης τῶν Πατρῶν· καθ' ὧν ὁ ἀσεβὴς Μαχουμένης στρατεύσας, τὸν μὲν Δη μήτριον αἰχμάλωτον λαβὼν ἅμα γυναικὶ καὶ θυγα τρὶ εἰς ᾿Ανδριανούπολιν ἐκόμισεν· ὅπου μετὰ ταῦτα τὸ κοινὸν ἀπέδωκε χρέος, τῆς γυναικὸς καὶ θυγα τρὸς προαποθανούσῶν· τὸν δὲ Θωμᾶν ἐφυγάδευσεν ἅμα πᾶσι τοῖς ἑαυτοῦ, ὅστις ἐν Ῥώμῃ ἀφιγμένος ἐπὶ Πίου ἀρχιερέως διέζη· καὶ μετὰ ταῦτα θανών κατέλιπε δύο υἱεῖς καὶ μίαν θυγατέρα, ἦν ἔγημεν ὁ βασιλεὺς τῆς Ρωσίας· τῶν δὲ υἱῶν ὁ μὲν νεώτερος Μανουὴλ ὑπ' ἀπορίας κατέφυγεν εἰς τὸν Τοῦρκον, όπου προνοίας τυχών καλῶς ἔξη μέχρι τοῦ παρόντος· ὁ δὲ πρῶτος ὁ ᾿Ανδρέας ἀγύρτης γενόμενο; περὶ πολλὰ τῆς Εὐρώπης πλανάται· έτσι στην ἔτει ἔτει Ενθάδε κεῖται ὅς ἦν ἄνθος σοφίης Θεόδωρος Γαζής· δν τέκε καὶ κόσμησε μαθήμασιν Ελλάς Έσχε δὲ Ἰταλία φωσφόρον ὡς ἑρμηνέα ίδριν Εἰ δὲ μικρὰ πόλις ἄνδρα τόσον κατέχει ἑνὶ τύμβῳ Μὴ ἀγάσῃ· σοφίης γὰρ ἀγνωμοσύνη υπερίσχει. Πριν ἢ ἄκρον, "Ον Ρόδος είχε Φανούριον ἔξοχον ήΰτε κόσμον Λαμπρόν τε ψυχὴν ἰδὲ σῶμα τύχην τε μεγίστην, Τοῦτον ὁ πικρὸς ἔφηβον ἀέλπτως ήρπασεν είδης Αξιον όντα πολῷ ζώειν μέχρι γήραος ἄκρου. ἑνὶ τύμβῳ ἐνὶ κόλπῳ,
col. 969–970page 32 of 32
PG 161:969Κωνσταντίνου τοῦ Δασκάρεως ἐπίγραμμα ἐπὶ τῷ ἄρχοντι τῆς Ισπανίας. Κοίρανος ὅς γ᾽ ἦν κόσμιος Ἰβήρων μεγαθύμων Ηδ' εθνέων πολέων νήσων τ' εἰναλίων Μουνογενής τε τις μεγάλων βασιλέων ἐπιεικέων, Νυμφίος εὐδαίμων ἔξοχος ἡρώων, Τοῦτον, φεῦ 1 ἡ μοίρα πολύδακρυς ήρπασεν άφνω Αξιον ὄντα βιοῦν Νέστορος αἰῶνας. Τοῦ αὐτοῦ εἰς Φερδινάνδον τὸν Κούνιον, κοίρανον Σικελίας. Ενθάδε κεῖται Φερδινάνδος ὁ Κούνιος ήρως Κοίρανος ισόθεος Τρινακρίης απάσης Είδος ανακτόριος ψυχήν τε καὶ ἤθεα πάντα Τῶν ἀρετῶν τέμενος, ἠδὲ φιλοσοφίης. Κωνσταντίνου τοῦ Λασκάρεως ἐπὶ τῷ Γεωργία Ράλῃ. Εἰ θρήνος οὐκ ἦν ἐν βροτοῖς, νῦν ἦρξεν ἄν Λύπη τε καὶ πένθος γόος τε καὶ ἄχος Τέθνηκε φει! Γεώργιος Ράλης νέος Καλὸς κἀγαθὸς φιλόστοργος θ' άμα, Δίκαιος, εὐσεβής, φιλόχρηστος, σφόδρα Εμφρων φύσει· ἀνδρεῖο:, ἐγκρατής, όλος Ηδύς, προσηνής, ευπροσήγορος πάνυ Πιστὸς φίλος δήπου· ἑταῖρός τ' ἀσφαλῆς Αρεστὸς οἰκείοις, ἀρεπ:ὸς καὶ ξένος Υπήκοος πάντως πατρί τε καὶ γένει Ἐξ αίματος λαμπρού μοναρχῶν. Ἑλλάδος Πατρός τε μητρὸς εὐγενεστάτων ἄγαν Τὰ πρῶτ' ἐχόντων γῆς Ἀχαιῶν ἐμφρόνων, Ολβῳ τε καὶ δόξῃ βροτῶν ὑπερτέρων, Πλείσταις ἀρεταῖς ἡγλαϊσμένων λίαν, ει Τοῦτον ἔκλαυσε χορὸς λογίων ἀγαθῶν τε βροτῶν για Ηπιον ώς πατέρ'· ὡς κοσμόπολιν ὅσιον Οὗ τὸ βροτόν, φεῦ τῷδε λίθῳ βασιλικὰ τέθαπται... Ψυχὴ δ' ἐς μακάρων χῶρον ἀκοῦσ᾽ ἀνέβη. Ως σείριος λαμπρὸς πρεπόντων ἐπ' ἔραν Εξ ὧν γενηθεὶς καὶ τραφεὶς ἴσος την Εὐσώματος εἴπερ τις άλλος τυγχάνων Πάλῃ τε καὶ δρόμῳ βροτῶν ὑπερτέρων, Δίσκῳ τε καὶ πετομένοις ἀκοντίοις, Κούφοις τε άλμασίν γε καὶ παγκρατίῳ, Εγχος τε καὶ ὅπλα ἱκανὸς ἦν φέρειν, Ίππους τε δαμον καὶ τὰ θηρίο έλην, Τόξοις τε χρῆσθαι δεξιὸς καὶ φαρέτρα, Κύνας τ' ἄγειν καθάπερ ἄλλος Ωρίων, Εσμὸς ἀρετῶν, ἵνα μὴ πλείω λέγω, Πλὴν ἀλλὰ καίπερ ὄντα ἄνθος τοιοῦτο Αδης ὁ πικρός καὶ πρὸ τῆς ὥρας εἷλε Κακὸς κάκιστος καὶ βιοφθόρος πάντων Πάντας χαλέπτων καὶ κατεσθίων βροτούς Καὶ νῦν δέμας τάφος γε οὗτος καλύπτει Ψυχὴν δὲ πάντων δημιουργός κατέχει ἅπα:. Εξ αἵματος λαμπρού μοναρχῶν Ἑλλάδος Πατρός τε μητρὸς εὐγενεστάτων ἄγαν; Ραύλο