47 S. JOANNIS CHRYSOSTONI ARCHIEP. CONSTANTINOP. operatur : eos qui ad summum virtutis gradum per- venerunt de se mediocriter sentire docet, jubetque recte factis non confidere, sed formidare atque tre- mere præteritorum memores peccatorum : quod et divinus Paulus facit, post sexcenta præclare gesta dicens : Quoniam Christus Jesus venit in mundum ad salvandum peccatores, quorum primus ego sum (1. Tim. semper facinorum memoriam habere significans. lis igitur qui in supremo virtutis gradu sunt, ex humili- tate tutelain per hæc verba paravit ? eos autem, qui post baptismi gratiam lapsi sunt, de salute desperare sua nou sinit, sed docet ab animarum medico petere veniæ remedia. Ad hæc vero humanitatis doctrinam suggerit. Vult enim nos mitęs erga eos esse, qui culpæ sunt obnoxii, et injuriarum nobis illatarum immemo- res, ut per veniam ipsis datam et nos veniam conse- quamur : et ipsi præeuntes benignitatis modum et mensuram afferamus: tantum enim recipere postu- Jamus, quantum proximo largiti sumus: et tantam veniam rogamus, quantam debitoribus concedimus. Insuperque dicere docemur, Et ne nos inducas in ten- tationem, sed libera nos a malo. Multa namque nobis ex diaboli opera accedunt tristia : multa item ex hominibus, vel palam intestis, vel clam insidiantibus. Corpus etiam > E8 modo contra animam insurgens grave damnum infort; modo variis debilitatum morbis, dolores nobis atque languores parit. Itaque cum multa et varia nos un- dique tristia adoriantur, ab iis omnibus ut liberemur, a Deo universorum petere instituimur. Ipso namque vindice sedatur omnis tempestas, fluctus in tranquil- litatem cedunt; malignusque ille pudefactus discedit, quemadmodum olim relictis hominibus, ad percos discessit: neque tamen illud injussus facere est au- sus. Qui vero ne in porcos quidem potestatem habet, quo pacto bomines pervigiles animoque temperantes, Dei septos præsidio, qui eum Regem esse suum pu- tant, vincere possit ? Quapropter in fine orationis Dei regnum, virtutem et potentiam ostendit dicens : Quoniam tuum est regnum et polestas et gloria in sæ- cula, amen (a). Hoc, inquit, abs te petò, qui te novi Regem omnium, æterno præditum imperio, qui om- nia, quacumque velis, potes, et gloria circumdatus es, quam nemo possit auferre. Pro his antem omni- bus gratias`agamus ei, qui nos tantis dignatus est bonis; quia ipsi convenit omnis gloria, honor et. imperium, Patri, Filio et Spiritui sancto, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. Hæc postrema clausula, quæ abest a vulgato, in Bi- bliis Graecis legitur. MONITUM Hanc homiliam non publicavit llenricus Savilius; sed prior ex tenebris ex uno tantum Codice eruit Fronto Ducæus. Anni, quo habita hæc fuit, temporisque notam, meo judicio, non dubiam suppeditat Chrysostomus in exordio, cum ait se nuper de Paralytico, qui annis triginta octo infirmitate detentus fuerat, sermonem habuisse : ubi cam memorare prorsuš videtur homiliam, quam contra Anomãos duo- decimam posuimus Tomo I. In illa quippe contra Anomœos præcipue agitur, exemploque paralytici ● morbo liberati æqualem paternæ Filii potestatem commonstrat S. doctor; quin etiam ut Filii cum Patre æo¨alitatem asserat, hunc Evangelii locum, Pater meus usque modo operatur, et ego operor, explanau- dum suscipit. Hinc etiam aliud argumentum eruimus, quo probatur hanc homiliam paucis post illam de alio paralytico diebus pronuntiatam fuisse; in hac enim quoque de Filii cum Patre æqualitate aliquot in سم HOMILIA IN PARALYTICUM PER TECTUM DEMISSUM, QUOD NON SIT ILLE, DE QUO APUD JOAnnem agitur; DEQUE FILII CUM PATRE ÆQUALITATE. 03338 4 Cum in paralyticum juxta piscinam in leeto ja- centem nuper incidissemus, multum et ingentem the- saurum invenimus, non terram effodientes, sed ejus animi sensa scrutantes: thesaurum invenimus non aurum et pretiosos lapides continentem, sed toleran- tiam, philosophiam, patientiam, et multam in Deum 4. 15). Non dixit, Eram, sed, Sum, præsentem se

47 S. JOANNIS CHRYSOSTONI ARCHIEP. CONSTANTINOP. operatur : eos qui ad summum virtutis gradum per- venerunt de se mediocriter sentire docet, jubetque recte factis non confidere, sed formidare atque tre- mere præteritorum memores peccatorum : quod et divinus Paulus facit, post sexcenta præclare gesta dicens : Quoniam Christus Jesus venit in mundum ad salvandum peccatores, quorum primus ego sum (1. Tim. semper facinorum memoriam habere significans. lis igitur qui in supremo virtutis gradu sunt, ex humili- tate tutelain per hæc verba paravit ? eos autem, qui post baptismi gratiam lapsi sunt, de salute desperare sua nou sinit, sed docet ab animarum medico petere veniæ remedia. Ad hæc vero humanitatis doctrinam suggerit. Vult enim nos mitęs erga eos esse, qui culpæ sunt obnoxii, et injuriarum nobis illatarum immemo- res, ut per veniam ipsis datam et nos veniam conse- quamur : et ipsi præeuntes benignitatis modum et mensuram afferamus: tantum enim recipere postu- Jamus, quantum proximo largiti sumus: et tantam veniam rogamus, quantam debitoribus concedimus. Insuperque dicere docemur, Et ne nos inducas in ten- tationem, sed libera nos a malo. Multa namque nobis ex diaboli opera accedunt tristia : multa item ex hominibus, vel palam intestis, vel clam insidiantibus. Corpus etiam > E8 modo contra animam insurgens grave damnum infort; modo variis debilitatum morbis, dolores nobis atque languores parit. Itaque cum multa et varia nos un- dique tristia adoriantur, ab iis omnibus ut liberemur, a Deo universorum petere instituimur. Ipso namque vindice sedatur omnis tempestas, fluctus in tranquil- litatem cedunt; malignusque ille pudefactus discedit, quemadmodum olim relictis hominibus, ad percos discessit: neque tamen illud injussus facere est au- sus. Qui vero ne in porcos quidem potestatem habet, quo pacto bomines pervigiles animoque temperantes, Dei septos præsidio, qui eum Regem esse suum pu- tant, vincere possit ? Quapropter in fine orationis Dei regnum, virtutem et potentiam ostendit dicens : Quoniam tuum est regnum et polestas et gloria in sæ- cula, amen (a). Hoc, inquit, abs te petò, qui te novi Regem omnium, æterno præditum imperio, qui om- nia, quacumque velis, potes, et gloria circumdatus es, quam nemo possit auferre. Pro his antem omni- bus gratias`agamus ei, qui nos tantis dignatus est bonis; quia ipsi convenit omnis gloria, honor et. imperium, Patri, Filio et Spiritui sancto, nunc et semper, et in sæcula sæculorum. Amen. Hæc postrema clausula, quæ abest a vulgato, in Bi- bliis Graecis legitur. MONITUM Hanc homiliam non publicavit llenricus Savilius; sed prior ex tenebris ex uno tantum Codice eruit Fronto Ducæus. Anni, quo habita hæc fuit, temporisque notam, meo judicio, non dubiam suppeditat Chrysostomus in exordio, cum ait se nuper de Paralytico, qui annis triginta octo infirmitate detentus fuerat, sermonem habuisse : ubi cam memorare prorsuš videtur homiliam, quam contra Anomãos duo- decimam posuimus Tomo I. In illa quippe contra Anomœos præcipue agitur, exemploque paralytici ● morbo liberati æqualem paternæ Filii potestatem commonstrat S. doctor; quin etiam ut Filii cum Patre æo¨alitatem asserat, hunc Evangelii locum, Pater meus usque modo operatur, et ego operor, explanau- dum suscipit. Hinc etiam aliud argumentum eruimus, quo probatur hanc homiliam paucis post illam de alio paralytico diebus pronuntiatam fuisse; in hac enim quoque de Filii cum Patre æqualitate aliquot in سم HOMILIA IN PARALYTICUM PER TECTUM DEMISSUM, QUOD NON SIT ILLE, DE QUO APUD JOAnnem agitur; DEQUE FILII CUM PATRE ÆQUALITATE. 03338 4 Cum in paralyticum juxta piscinam in leeto ja- centem nuper incidissemus, multum et ingentem the- saurum invenimus, non terram effodientes, sed ejus animi sensa scrutantes: thesaurum invenimus non aurum et pretiosos lapides continentem, sed toleran- tiam, philosophiam, patientiam, et multam in Deum 4. 15). Non dixit, Eram, sed, Sum, præsentem se

S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. καὶ πολλὴν τὴν πρὸς τὸν Θεὸν ἐλπίδα, ἡ παντὸς χρυ- σίου καὶ πάσης εὐπορίας ἐστὶ τιμιωτέρα. Ὁ μὲν γὰρ αἰσθητὸς πλοῦτος καὶ λῃστῶν ἐπιδουλαΐς [35] πρό- κειται, καὶ συκοφαντών στόμασι, καὶ τοιχωρύχων χερσὶ καὶ οἰκετῶν κακουργίαις, καὶ ὅταν ἅπαντα ταῦτα διαφύγῃ, τότε τοῖς κεκτημένοις μέγιστον ἐπ- ἄγει πολλάκις τὸν ὄλεθρον, βασκάνων ὀφθαλμοὺς δι- εγείρων, καὶ μυρίους ἐκ τούτου τίκτων χειμώνας. Ο δὲ πνευματικὸς πλοῦτος ἁπάσας ταύτας διέφυγε τας λαβὰς, καὶ πάσης ἐπηρείας ἐστὶν ἀνώτερος τοιαύ- της, καὶ λῃστῶν καὶ τοιχωρύχων καὶ βασκάνων καὶ συκοφαντῶν καὶ αὐτοῦ καταγελῶν τοῦ θανάτου. Οὐδὲ γὰρ θανάτῳ διαζεύγνυται τοῦ κεκτημένου, ἀλλὰ τότε μάλιστα ἀσφαλεστέρα ή κτήσις αὐτοῦ τοῖς ἔχουσι γίνεται, καὶ συναποδημεί, καὶ συμμεθίσταται πρὸς τὴν μέλλουσαν ζωὴν, καὶ συνήγορος γίνεται θαυμα- στὸς, οἷς ἂν ἐκεῖ συναπέλθῃ, καὶ ἵλεω καθίστησιν αὐτοῖς τὸν δικάζοντα. Τοῦτον καὶ ἡμεῖς τὸν πλοῦτον μετὰ πολλῆς τῆς δαψιλείας εὑρήκαμεν ἐν τῇ τοῦ παραλυτικού κατο ορωρυγμένον ψυχῇ. Καὶ μάρτυρες ὑμεῖς οἱ μετὰ πολλῆς αὐτὸν ἐξαντλήσαντες τῆς προθυμίας, οὐ κα νώσαντες δέ. Τοιαύτη γὰρ ἡ τοῦ πνευματικοῦ πλού του φύσις· τὰς τῶν ὑδάτων ἐπιῤῥοίας μιμεῖται, μᾶλο λον δὲ καὶ ἐκείνων νικᾷ τὴν ἀφθονίαν, τότε πλεονά ζουσα μάλλον, ὅταν πολλοὺς ἔχῃ τοὺς ἀρυομένους αὐτήν. Εἰς γὰρ τὴν ἑκάστου ψυχὴν εἰσιών, οὐ μερί ζεται, οὐδὲ ἐλαττοῦται, ἀλλ' ὁλόκληρος ἑκάστῳ παρα γινόμενος ἀνάλωτος μένει διηνεκώς, οὐδέποτε ἐπιλεί πειν δυνάμενος· δ δὴ καὶ τότε συνέβαινε. Τοσούτων γὰρ ἐπιπεσόντων τῷ θησαυρῷ, καὶ πάντων τὰ κατὰ δύναμιν ἀρυομένων ἐκεῖθεν· καὶ τί λέγω περὶ ὑμῶν, όπου γε ἐξ ἐκείνου τοῦ χρόνου μέχρι τῆς παρούσης ἡμέρας μυρίους ποιήσας εὐπόρους, ἐπὶ τῆς οἰκείας τελειότητος μένει; Μὴ τοίνυν ἀποκαμωμεν πρὸς τὴν πνευματικὴν ταύτην εὐπορίαν· ἀλλ᾽ ὅσον δυνατὸν καὶ νῦν ἐξαντλήσωμεν, καὶ ἴδωμεν φιλάνθρωπον Δεσπό την, ίδωμεν καρτερικὸν οἰκέτην. Τριάκοντα γοῦν καὶ ὀκτὼ ἔτη ἀῤῥωστίᾳ παλαίων ἀνιάτῳ καὶ μαστιζόμε- νος διηνεκῶς, οὐκ ἐδυσχέρανεν, οὐκ ἀφῆκε ῥῆμα βλά- σφημον, οὐ κατηγόρησε τοῦ πεποιηκότος, ἀλλὰ γεν- ναίως καὶ μετὰ πολλῆς τῆς ἐπιεικείας τὴν συμφορὰν ἔφερεν ἐκείνην. Καὶ πόθεν τοῦτο δῆλον; φησίν· οὐ δὲν γὰρ περὶ τῆς ἄνω ζωῆς αὐτοῦ σαφῶς ἡμᾶς ἐδίδα- ξεν ἡ Γραφὴ, ἀλλ' ὅτι μὲν τριάκοντα ὀκτὼ ἔτη εἶχεν ἐν τῇ ἀσθενείᾳ αὐτοῦ, δῆλον ἐποίησεν· ὅτι δὲ οὐκ ἐδυσχέρανεν, οὐδὲ ἠγανάκτησεν, οὐδὲ ἀπεδυσπέτησε, τοῦτο οὐκέτι προσέθηκεν. Καὶ μὴν καὶ τοῦτο δῆλον ἐποίησεν, εἴ τις ἀκριβῶς προσέχοι, καὶ μὴ παρέργως, μηδὲ ἁπλῶς. Ὅταν γὰρ ἀκούσῃς ὅτι ἐπιστάντι Χριστῷ καὶ οὐκ ὄντι γνωρίμῳ, ἀλλ' ἀνθρώπῳ νομιζομένῳ ψιλῷ, μετὰ τοσαύτης ἐπιεικείας διελέγετο αὐτῷ, καὶ τὴν ἔμπροσθεν αὐτοῦ φιλοσοφίαν δυνήσῃ θεάσασθαι. Εἰπόντι γὰρ αὐτῷ, θέλεις ὑγιὴς γενέσθαι; οὐδὲν εἶπεν οἷον εἰκὸς ἦν, ὅτι Ορᾷς με παραλελυμένον χρόνον τοσοῦτον κατακείμενον, καὶ ἐρωτᾷς εἰ βούλο- μαι γενέσθαι ὑγιής; ἐπεμβῆναι μου τοῖς κακοῖς ἦλ θες, ὀνειδίσαι, καὶ καταγελάσαι, καὶ κωμῳδῆσαι τὴν συμφοράν ; Οὐδὲν [34] τοιοῦτον οὐδὲ εἶπεν, οὐδὲ ἐν- ενόησεν, ἀλλὰ μετ' ἐπιεικείας· Ναι, Κύριε, φησίν. Εἰ δὲ μετὰ τριάκοντα ὀκτὼ ἔτη οὕτω πράος ἦν, οὔτ τως ἐπιεικής, τῆς εὐτονίας αὐτῷ καταβληθείσης ἁπάσης καὶ τῆς δυνάμεως τῶν λογισμῶν, ἐννόησον ὁποῖον εἰκὸς εἶναι τοῦτον ἐν τοῖς προοιμίας τῶν δει νῶν. Ἴστε γὰρ δήπου πάντες, ὅτι οὐχ ὁμοίως εἰσὶ δυσάρεστοι οἱ νοσοῦντες ἐν ἀρχῇ τῆς ἀρρωστίας καὶ πολλοῦ προϊόντος τοῦ χρόνου· τότε γὰρ μάλιστα δυσ- χερεῖς γίνονται οἱ νοσοῦντες, ὅταν εἰς μῆκος ἐπιδῷ τὸ νόσημα, τότε πᾶσιν ἀφόρητοι. Ὁ δὲ μετὰ τοσαῦτα ἔτη οὕτω φιλοσοφῶν, οὕτως ἀνεξικάκως ἀποκρινόμε νος, εὔδηλον ὅτι καὶ τὸν ἔμπροσθεν χρόνον μετὰ πολ- λῆς τῆς εὐχαριστία; τὴν συμφορὰν ἔφερεν ἐκείνην. Ταῦτα οὖν καὶ ἡμεῖς λογιζόμενοι μιμώμεθα την ὑπομονὴν τοῦ συνδούλου· ἱκανὴ γὰρ ἡ παράλυσις εκείνου τὰς ἡμετέρας ἐπισφίγξαι ψυχάς· οὐδεὶς γὰρ οὕτω νωθρὸς καὶ παρειμένος, ὡς τὸ μέγεθος τῆς συμφορᾶς ἐννοήσας ἐκείνης, μὴ πάντα γενναίως ένα εγκεῖν τὰ προσπίπτοντα δεινά, κἂν ἁπάντων ἀφορτ τότερα ᾖ. Οὔτε γὰρ ἡ ὑγίεια αὐτοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἡ νόσος μεγίστης ἡμῖν ὠφελείας γέγονεν αἰτία· ἥ τε γὰρ θεραπεία προς δοξολογίαν τοῦ Δεσπότου καὶ τὰς τῶν ἀκουόντων ἤγειρε ψυχάς· ή τε νόσος καὶ ἡ ἀρο ῥωστία πρὸς ὑπομονὴν ὑμᾶς ήλειψε, καὶ πρὸς τὸν ἴσον παρεκάλεσε ζῆλον· μᾶλλον δὲ καὶ αὐτὴν τοῦ Θεοῦ τὴν φιλανθρωπίαν ἐνεδείξατο. Καὶ γὰρ αὐτὸ τὸ παραδού και τοιούτῳ νοσήματι, καὶ τὸν χρόνον ἐκτεῖναι τοσοῦ τον τὴν ἀρρωστίαν, μεγίστης κηδεμονίας ἐστί. Καθά περ γὰρ χρυσοχόος εἰς χωνευτήριον ἐμβαλὼν χρυσίον μέχρι τοσούτου ἐπιτρέπει βασανίζεσθαι τῷ πυρὶ, ἕως ἂν ἴδῃ γενόμενον καθαρώτερον· οὕτω δὴ καὶ ὁ Θεὸς μέχρι τοσούτου τὰς τῶν ἀνθρώπων ψυχὰς ἀφίησιν ἐξε ετάζεσθαι ἐν δεινοῖς, ἕως ἂν γένωνται καθαραὶ καὶ διειδεῖς, καὶ πολλὴν ἀπὸ τῆς βασάνου ταύτης τὴν ὠφέλειαν καρπωσάμεναι· ὥστε καὶ τοῦτο εὐεργεσίας εἶδος ἐστι τὸ μέγιστον. β'. Μὴ τοίνυν θορυβώμεθα, μηδὲ ἀλύωμεν, πειρασ μῶν ἐμπιπτόντων ἡμῖν. Εἰ γὰρ ὁ χρυσοχόος είδε πόσον μὲν ἀφιέναι ἐν τῇ καμίνῳ χρόνον δεῖ τὸ χρυσίον, πότε δὲ ἀνασπάσαι, καὶ οὐκ ἀφίησι μέχρι τοῦ διαφθαρῆναι καὶ κατακαυθῆναι μένειν ἐν τῷ πυρί· πολλῷ μᾶλ λον ὁ Θεὸς τοῦτο ἐπίσταται, καὶ ὅταν ἴδῃ καθαρωτέ ρους γενομένους, ἀφίησι τῶν πειρασμῶν, ὥστε μὴ τῷ πλεονασμῷ τῶν κακῶν ὑποσκελισθῆναι καὶ καταπε- σεῖν. Μὴ τοίνυν δυσχεραίνωμεν, μηδὲ μικροψυχῶμεν, ἐπειδάν τι τῶν ἀδοκήτων εμπέσῃ· ἀλλὰ παραχωρώ μεν τῷ ταῦτα μετὰ ἀκριβείας ειδότι, ἕως ἂν βού λοιτο, πυροῦν τὴν διάνοιαν τὴν ἡμετέραν συμφερόν τως γὰρ τοῦτο ποιεῖ καὶ ἐπὶ κέρδει τῶν πειραζομέ νων. Διὰ τοῦτο σοφός τις παραινεί λέγων· Τέκνον, εἰ προσέρχη δουλεύειν τῷ θεῷ, ἐτοίμασον τὴν ψ χήν σου εἰς πειρασμόν, εύθυνον τὴν καρδίαν σου, καὶ καρτέρησον, καὶ μὴ σπεύσῃς ἐν καιρῷ ἐπαγωγῆς. Αὐτῷ παραχώρησον, φησίν, ἁπάντων • οἶδε γὰρ ἀκριβῶς πότε ἡμᾶς ἀνελέσθαι ἐκ τῆς καμί νου δεῖ τῶν κακῶν. Χρὴ τοίνυν αὐτῷ πανταχοῦ τα ραχωρεῖν, καὶ διὰ παντὸς εὐχαριστεῖν, καὶ πάντα φέρειν [35] εύγνωμόνως, καν εὐεργετῇ, κἂν κολάζῃ,

S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. καὶ πολλὴν τὴν πρὸς τὸν Θεὸν ἐλπίδα, ἡ παντὸς χρυ- σίου καὶ πάσης εὐπορίας ἐστὶ τιμιωτέρα. Ὁ μὲν γὰρ αἰσθητὸς πλοῦτος καὶ λῃστῶν ἐπιδουλαΐς [35] πρό- κειται, καὶ συκοφαντών στόμασι, καὶ τοιχωρύχων χερσὶ καὶ οἰκετῶν κακουργίαις, καὶ ὅταν ἅπαντα ταῦτα διαφύγῃ, τότε τοῖς κεκτημένοις μέγιστον ἐπ- ἄγει πολλάκις τὸν ὄλεθρον, βασκάνων ὀφθαλμοὺς δι- εγείρων, καὶ μυρίους ἐκ τούτου τίκτων χειμώνας. Ο δὲ πνευματικὸς πλοῦτος ἁπάσας ταύτας διέφυγε τας λαβὰς, καὶ πάσης ἐπηρείας ἐστὶν ἀνώτερος τοιαύ- της, καὶ λῃστῶν καὶ τοιχωρύχων καὶ βασκάνων καὶ συκοφαντῶν καὶ αὐτοῦ καταγελῶν τοῦ θανάτου. Οὐδὲ γὰρ θανάτῳ διαζεύγνυται τοῦ κεκτημένου, ἀλλὰ τότε μάλιστα ἀσφαλεστέρα ή κτήσις αὐτοῦ τοῖς ἔχουσι γίνεται, καὶ συναποδημεί, καὶ συμμεθίσταται πρὸς τὴν μέλλουσαν ζωὴν, καὶ συνήγορος γίνεται θαυμα- στὸς, οἷς ἂν ἐκεῖ συναπέλθῃ, καὶ ἵλεω καθίστησιν αὐτοῖς τὸν δικάζοντα. Τοῦτον καὶ ἡμεῖς τὸν πλοῦτον μετὰ πολλῆς τῆς δαψιλείας εὑρήκαμεν ἐν τῇ τοῦ παραλυτικού κατο ορωρυγμένον ψυχῇ. Καὶ μάρτυρες ὑμεῖς οἱ μετὰ πολλῆς αὐτὸν ἐξαντλήσαντες τῆς προθυμίας, οὐ κα νώσαντες δέ. Τοιαύτη γὰρ ἡ τοῦ πνευματικοῦ πλού του φύσις· τὰς τῶν ὑδάτων ἐπιῤῥοίας μιμεῖται, μᾶλο λον δὲ καὶ ἐκείνων νικᾷ τὴν ἀφθονίαν, τότε πλεονά ζουσα μάλλον, ὅταν πολλοὺς ἔχῃ τοὺς ἀρυομένους αὐτήν. Εἰς γὰρ τὴν ἑκάστου ψυχὴν εἰσιών, οὐ μερί ζεται, οὐδὲ ἐλαττοῦται, ἀλλ' ὁλόκληρος ἑκάστῳ παρα γινόμενος ἀνάλωτος μένει διηνεκώς, οὐδέποτε ἐπιλεί πειν δυνάμενος· δ δὴ καὶ τότε συνέβαινε. Τοσούτων γὰρ ἐπιπεσόντων τῷ θησαυρῷ, καὶ πάντων τὰ κατὰ δύναμιν ἀρυομένων ἐκεῖθεν· καὶ τί λέγω περὶ ὑμῶν, όπου γε ἐξ ἐκείνου τοῦ χρόνου μέχρι τῆς παρούσης ἡμέρας μυρίους ποιήσας εὐπόρους, ἐπὶ τῆς οἰκείας τελειότητος μένει; Μὴ τοίνυν ἀποκαμωμεν πρὸς τὴν πνευματικὴν ταύτην εὐπορίαν· ἀλλ᾽ ὅσον δυνατὸν καὶ νῦν ἐξαντλήσωμεν, καὶ ἴδωμεν φιλάνθρωπον Δεσπό την, ίδωμεν καρτερικὸν οἰκέτην. Τριάκοντα γοῦν καὶ ὀκτὼ ἔτη ἀῤῥωστίᾳ παλαίων ἀνιάτῳ καὶ μαστιζόμε- νος διηνεκῶς, οὐκ ἐδυσχέρανεν, οὐκ ἀφῆκε ῥῆμα βλά- σφημον, οὐ κατηγόρησε τοῦ πεποιηκότος, ἀλλὰ γεν- ναίως καὶ μετὰ πολλῆς τῆς ἐπιεικείας τὴν συμφορὰν ἔφερεν ἐκείνην. Καὶ πόθεν τοῦτο δῆλον; φησίν· οὐ δὲν γὰρ περὶ τῆς ἄνω ζωῆς αὐτοῦ σαφῶς ἡμᾶς ἐδίδα- ξεν ἡ Γραφὴ, ἀλλ' ὅτι μὲν τριάκοντα ὀκτὼ ἔτη εἶχεν ἐν τῇ ἀσθενείᾳ αὐτοῦ, δῆλον ἐποίησεν· ὅτι δὲ οὐκ ἐδυσχέρανεν, οὐδὲ ἠγανάκτησεν, οὐδὲ ἀπεδυσπέτησε, τοῦτο οὐκέτι προσέθηκεν. Καὶ μὴν καὶ τοῦτο δῆλον ἐποίησεν, εἴ τις ἀκριβῶς προσέχοι, καὶ μὴ παρέργως, μηδὲ ἁπλῶς. Ὅταν γὰρ ἀκούσῃς ὅτι ἐπιστάντι Χριστῷ καὶ οὐκ ὄντι γνωρίμῳ, ἀλλ' ἀνθρώπῳ νομιζομένῳ ψιλῷ, μετὰ τοσαύτης ἐπιεικείας διελέγετο αὐτῷ, καὶ τὴν ἔμπροσθεν αὐτοῦ φιλοσοφίαν δυνήσῃ θεάσασθαι. Εἰπόντι γὰρ αὐτῷ, θέλεις ὑγιὴς γενέσθαι; οὐδὲν εἶπεν οἷον εἰκὸς ἦν, ὅτι Ορᾷς με παραλελυμένον χρόνον τοσοῦτον κατακείμενον, καὶ ἐρωτᾷς εἰ βούλο- μαι γενέσθαι ὑγιής; ἐπεμβῆναι μου τοῖς κακοῖς ἦλ θες, ὀνειδίσαι, καὶ καταγελάσαι, καὶ κωμῳδῆσαι τὴν συμφοράν ; Οὐδὲν [34] τοιοῦτον οὐδὲ εἶπεν, οὐδὲ ἐν- ενόησεν, ἀλλὰ μετ' ἐπιεικείας· Ναι, Κύριε, φησίν. Εἰ δὲ μετὰ τριάκοντα ὀκτὼ ἔτη οὕτω πράος ἦν, οὔτ τως ἐπιεικής, τῆς εὐτονίας αὐτῷ καταβληθείσης ἁπάσης καὶ τῆς δυνάμεως τῶν λογισμῶν, ἐννόησον ὁποῖον εἰκὸς εἶναι τοῦτον ἐν τοῖς προοιμίας τῶν δει νῶν. Ἴστε γὰρ δήπου πάντες, ὅτι οὐχ ὁμοίως εἰσὶ δυσάρεστοι οἱ νοσοῦντες ἐν ἀρχῇ τῆς ἀρρωστίας καὶ πολλοῦ προϊόντος τοῦ χρόνου· τότε γὰρ μάλιστα δυσ- χερεῖς γίνονται οἱ νοσοῦντες, ὅταν εἰς μῆκος ἐπιδῷ τὸ νόσημα, τότε πᾶσιν ἀφόρητοι. Ὁ δὲ μετὰ τοσαῦτα ἔτη οὕτω φιλοσοφῶν, οὕτως ἀνεξικάκως ἀποκρινόμε νος, εὔδηλον ὅτι καὶ τὸν ἔμπροσθεν χρόνον μετὰ πολ- λῆς τῆς εὐχαριστία; τὴν συμφορὰν ἔφερεν ἐκείνην. Ταῦτα οὖν καὶ ἡμεῖς λογιζόμενοι μιμώμεθα την ὑπομονὴν τοῦ συνδούλου· ἱκανὴ γὰρ ἡ παράλυσις εκείνου τὰς ἡμετέρας ἐπισφίγξαι ψυχάς· οὐδεὶς γὰρ οὕτω νωθρὸς καὶ παρειμένος, ὡς τὸ μέγεθος τῆς συμφορᾶς ἐννοήσας ἐκείνης, μὴ πάντα γενναίως ένα εγκεῖν τὰ προσπίπτοντα δεινά, κἂν ἁπάντων ἀφορτ τότερα ᾖ. Οὔτε γὰρ ἡ ὑγίεια αὐτοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἡ νόσος μεγίστης ἡμῖν ὠφελείας γέγονεν αἰτία· ἥ τε γὰρ θεραπεία προς δοξολογίαν τοῦ Δεσπότου καὶ τὰς τῶν ἀκουόντων ἤγειρε ψυχάς· ή τε νόσος καὶ ἡ ἀρο ῥωστία πρὸς ὑπομονὴν ὑμᾶς ήλειψε, καὶ πρὸς τὸν ἴσον παρεκάλεσε ζῆλον· μᾶλλον δὲ καὶ αὐτὴν τοῦ Θεοῦ τὴν φιλανθρωπίαν ἐνεδείξατο. Καὶ γὰρ αὐτὸ τὸ παραδού και τοιούτῳ νοσήματι, καὶ τὸν χρόνον ἐκτεῖναι τοσοῦ τον τὴν ἀρρωστίαν, μεγίστης κηδεμονίας ἐστί. Καθά περ γὰρ χρυσοχόος εἰς χωνευτήριον ἐμβαλὼν χρυσίον μέχρι τοσούτου ἐπιτρέπει βασανίζεσθαι τῷ πυρὶ, ἕως ἂν ἴδῃ γενόμενον καθαρώτερον· οὕτω δὴ καὶ ὁ Θεὸς μέχρι τοσούτου τὰς τῶν ἀνθρώπων ψυχὰς ἀφίησιν ἐξε ετάζεσθαι ἐν δεινοῖς, ἕως ἂν γένωνται καθαραὶ καὶ διειδεῖς, καὶ πολλὴν ἀπὸ τῆς βασάνου ταύτης τὴν ὠφέλειαν καρπωσάμεναι· ὥστε καὶ τοῦτο εὐεργεσίας εἶδος ἐστι τὸ μέγιστον. β'. Μὴ τοίνυν θορυβώμεθα, μηδὲ ἀλύωμεν, πειρασ μῶν ἐμπιπτόντων ἡμῖν. Εἰ γὰρ ὁ χρυσοχόος είδε πόσον μὲν ἀφιέναι ἐν τῇ καμίνῳ χρόνον δεῖ τὸ χρυσίον, πότε δὲ ἀνασπάσαι, καὶ οὐκ ἀφίησι μέχρι τοῦ διαφθαρῆναι καὶ κατακαυθῆναι μένειν ἐν τῷ πυρί· πολλῷ μᾶλ λον ὁ Θεὸς τοῦτο ἐπίσταται, καὶ ὅταν ἴδῃ καθαρωτέ ρους γενομένους, ἀφίησι τῶν πειρασμῶν, ὥστε μὴ τῷ πλεονασμῷ τῶν κακῶν ὑποσκελισθῆναι καὶ καταπε- σεῖν. Μὴ τοίνυν δυσχεραίνωμεν, μηδὲ μικροψυχῶμεν, ἐπειδάν τι τῶν ἀδοκήτων εμπέσῃ· ἀλλὰ παραχωρώ μεν τῷ ταῦτα μετὰ ἀκριβείας ειδότι, ἕως ἂν βού λοιτο, πυροῦν τὴν διάνοιαν τὴν ἡμετέραν συμφερόν τως γὰρ τοῦτο ποιεῖ καὶ ἐπὶ κέρδει τῶν πειραζομέ νων. Διὰ τοῦτο σοφός τις παραινεί λέγων· Τέκνον, εἰ προσέρχη δουλεύειν τῷ θεῷ, ἐτοίμασον τὴν ψ χήν σου εἰς πειρασμόν, εύθυνον τὴν καρδίαν σου, καὶ καρτέρησον, καὶ μὴ σπεύσῃς ἐν καιρῷ ἐπαγωγῆς. Αὐτῷ παραχώρησον, φησίν, ἁπάντων • οἶδε γὰρ ἀκριβῶς πότε ἡμᾶς ἀνελέσθαι ἐκ τῆς καμί νου δεῖ τῶν κακῶν. Χρὴ τοίνυν αὐτῷ πανταχοῦ τα ραχωρεῖν, καὶ διὰ παντὸς εὐχαριστεῖν, καὶ πάντα φέρειν [35] εύγνωμόνως, καν εὐεργετῇ, κἂν κολάζῃ,

S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. καὶ πολλὴν τὴν πρὸς τὸν Θεὸν ἐλπίδα, ἡ παντὸς χρυ- σίου καὶ πάσης εὐπορίας ἐστὶ τιμιωτέρα. Ὁ μὲν γὰρ αἰσθητὸς πλοῦτος καὶ λῃστῶν ἐπιδουλαΐς [35] πρό- κειται, καὶ συκοφαντών στόμασι, καὶ τοιχωρύχων χερσὶ καὶ οἰκετῶν κακουργίαις, καὶ ὅταν ἅπαντα ταῦτα διαφύγῃ, τότε τοῖς κεκτημένοις μέγιστον ἐπ- ἄγει πολλάκις τὸν ὄλεθρον, βασκάνων ὀφθαλμοὺς δι- εγείρων, καὶ μυρίους ἐκ τούτου τίκτων χειμώνας. Ο δὲ πνευματικὸς πλοῦτος ἁπάσας ταύτας διέφυγε τας λαβὰς, καὶ πάσης ἐπηρείας ἐστὶν ἀνώτερος τοιαύ- της, καὶ λῃστῶν καὶ τοιχωρύχων καὶ βασκάνων καὶ συκοφαντῶν καὶ αὐτοῦ καταγελῶν τοῦ θανάτου. Οὐδὲ γὰρ θανάτῳ διαζεύγνυται τοῦ κεκτημένου, ἀλλὰ τότε μάλιστα ἀσφαλεστέρα ή κτήσις αὐτοῦ τοῖς ἔχουσι γίνεται, καὶ συναποδημεί, καὶ συμμεθίσταται πρὸς τὴν μέλλουσαν ζωὴν, καὶ συνήγορος γίνεται θαυμα- στὸς, οἷς ἂν ἐκεῖ συναπέλθῃ, καὶ ἵλεω καθίστησιν αὐτοῖς τὸν δικάζοντα. Τοῦτον καὶ ἡμεῖς τὸν πλοῦτον μετὰ πολλῆς τῆς δαψιλείας εὑρήκαμεν ἐν τῇ τοῦ παραλυτικού κατο ορωρυγμένον ψυχῇ. Καὶ μάρτυρες ὑμεῖς οἱ μετὰ πολλῆς αὐτὸν ἐξαντλήσαντες τῆς προθυμίας, οὐ κα νώσαντες δέ. Τοιαύτη γὰρ ἡ τοῦ πνευματικοῦ πλού του φύσις· τὰς τῶν ὑδάτων ἐπιῤῥοίας μιμεῖται, μᾶλο λον δὲ καὶ ἐκείνων νικᾷ τὴν ἀφθονίαν, τότε πλεονά ζουσα μάλλον, ὅταν πολλοὺς ἔχῃ τοὺς ἀρυομένους αὐτήν. Εἰς γὰρ τὴν ἑκάστου ψυχὴν εἰσιών, οὐ μερί ζεται, οὐδὲ ἐλαττοῦται, ἀλλ' ὁλόκληρος ἑκάστῳ παρα γινόμενος ἀνάλωτος μένει διηνεκώς, οὐδέποτε ἐπιλεί πειν δυνάμενος· δ δὴ καὶ τότε συνέβαινε. Τοσούτων γὰρ ἐπιπεσόντων τῷ θησαυρῷ, καὶ πάντων τὰ κατὰ δύναμιν ἀρυομένων ἐκεῖθεν· καὶ τί λέγω περὶ ὑμῶν, όπου γε ἐξ ἐκείνου τοῦ χρόνου μέχρι τῆς παρούσης ἡμέρας μυρίους ποιήσας εὐπόρους, ἐπὶ τῆς οἰκείας τελειότητος μένει; Μὴ τοίνυν ἀποκαμωμεν πρὸς τὴν πνευματικὴν ταύτην εὐπορίαν· ἀλλ᾽ ὅσον δυνατὸν καὶ νῦν ἐξαντλήσωμεν, καὶ ἴδωμεν φιλάνθρωπον Δεσπό την, ίδωμεν καρτερικὸν οἰκέτην. Τριάκοντα γοῦν καὶ ὀκτὼ ἔτη ἀῤῥωστίᾳ παλαίων ἀνιάτῳ καὶ μαστιζόμε- νος διηνεκῶς, οὐκ ἐδυσχέρανεν, οὐκ ἀφῆκε ῥῆμα βλά- σφημον, οὐ κατηγόρησε τοῦ πεποιηκότος, ἀλλὰ γεν- ναίως καὶ μετὰ πολλῆς τῆς ἐπιεικείας τὴν συμφορὰν ἔφερεν ἐκείνην. Καὶ πόθεν τοῦτο δῆλον; φησίν· οὐ δὲν γὰρ περὶ τῆς ἄνω ζωῆς αὐτοῦ σαφῶς ἡμᾶς ἐδίδα- ξεν ἡ Γραφὴ, ἀλλ' ὅτι μὲν τριάκοντα ὀκτὼ ἔτη εἶχεν ἐν τῇ ἀσθενείᾳ αὐτοῦ, δῆλον ἐποίησεν· ὅτι δὲ οὐκ ἐδυσχέρανεν, οὐδὲ ἠγανάκτησεν, οὐδὲ ἀπεδυσπέτησε, τοῦτο οὐκέτι προσέθηκεν. Καὶ μὴν καὶ τοῦτο δῆλον ἐποίησεν, εἴ τις ἀκριβῶς προσέχοι, καὶ μὴ παρέργως, μηδὲ ἁπλῶς. Ὅταν γὰρ ἀκούσῃς ὅτι ἐπιστάντι Χριστῷ καὶ οὐκ ὄντι γνωρίμῳ, ἀλλ' ἀνθρώπῳ νομιζομένῳ ψιλῷ, μετὰ τοσαύτης ἐπιεικείας διελέγετο αὐτῷ, καὶ τὴν ἔμπροσθεν αὐτοῦ φιλοσοφίαν δυνήσῃ θεάσασθαι. Εἰπόντι γὰρ αὐτῷ, θέλεις ὑγιὴς γενέσθαι; οὐδὲν εἶπεν οἷον εἰκὸς ἦν, ὅτι Ορᾷς με παραλελυμένον χρόνον τοσοῦτον κατακείμενον, καὶ ἐρωτᾷς εἰ βούλο- μαι γενέσθαι ὑγιής; ἐπεμβῆναι μου τοῖς κακοῖς ἦλ θες, ὀνειδίσαι, καὶ καταγελάσαι, καὶ κωμῳδῆσαι τὴν συμφοράν ; Οὐδὲν [34] τοιοῦτον οὐδὲ εἶπεν, οὐδὲ ἐν- ενόησεν, ἀλλὰ μετ' ἐπιεικείας· Ναι, Κύριε, φησίν. Εἰ δὲ μετὰ τριάκοντα ὀκτὼ ἔτη οὕτω πράος ἦν, οὔτ τως ἐπιεικής, τῆς εὐτονίας αὐτῷ καταβληθείσης ἁπάσης καὶ τῆς δυνάμεως τῶν λογισμῶν, ἐννόησον ὁποῖον εἰκὸς εἶναι τοῦτον ἐν τοῖς προοιμίας τῶν δει νῶν. Ἴστε γὰρ δήπου πάντες, ὅτι οὐχ ὁμοίως εἰσὶ δυσάρεστοι οἱ νοσοῦντες ἐν ἀρχῇ τῆς ἀρρωστίας καὶ πολλοῦ προϊόντος τοῦ χρόνου· τότε γὰρ μάλιστα δυσ- χερεῖς γίνονται οἱ νοσοῦντες, ὅταν εἰς μῆκος ἐπιδῷ τὸ νόσημα, τότε πᾶσιν ἀφόρητοι. Ὁ δὲ μετὰ τοσαῦτα ἔτη οὕτω φιλοσοφῶν, οὕτως ἀνεξικάκως ἀποκρινόμε νος, εὔδηλον ὅτι καὶ τὸν ἔμπροσθεν χρόνον μετὰ πολ- λῆς τῆς εὐχαριστία; τὴν συμφορὰν ἔφερεν ἐκείνην. Ταῦτα οὖν καὶ ἡμεῖς λογιζόμενοι μιμώμεθα την ὑπομονὴν τοῦ συνδούλου· ἱκανὴ γὰρ ἡ παράλυσις εκείνου τὰς ἡμετέρας ἐπισφίγξαι ψυχάς· οὐδεὶς γὰρ οὕτω νωθρὸς καὶ παρειμένος, ὡς τὸ μέγεθος τῆς συμφορᾶς ἐννοήσας ἐκείνης, μὴ πάντα γενναίως ένα εγκεῖν τὰ προσπίπτοντα δεινά, κἂν ἁπάντων ἀφορτ τότερα ᾖ. Οὔτε γὰρ ἡ ὑγίεια αὐτοῦ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἡ νόσος μεγίστης ἡμῖν ὠφελείας γέγονεν αἰτία· ἥ τε γὰρ θεραπεία προς δοξολογίαν τοῦ Δεσπότου καὶ τὰς τῶν ἀκουόντων ἤγειρε ψυχάς· ή τε νόσος καὶ ἡ ἀρο ῥωστία πρὸς ὑπομονὴν ὑμᾶς ήλειψε, καὶ πρὸς τὸν ἴσον παρεκάλεσε ζῆλον· μᾶλλον δὲ καὶ αὐτὴν τοῦ Θεοῦ τὴν φιλανθρωπίαν ἐνεδείξατο. Καὶ γὰρ αὐτὸ τὸ παραδού και τοιούτῳ νοσήματι, καὶ τὸν χρόνον ἐκτεῖναι τοσοῦ τον τὴν ἀρρωστίαν, μεγίστης κηδεμονίας ἐστί. Καθά περ γὰρ χρυσοχόος εἰς χωνευτήριον ἐμβαλὼν χρυσίον μέχρι τοσούτου ἐπιτρέπει βασανίζεσθαι τῷ πυρὶ, ἕως ἂν ἴδῃ γενόμενον καθαρώτερον· οὕτω δὴ καὶ ὁ Θεὸς μέχρι τοσούτου τὰς τῶν ἀνθρώπων ψυχὰς ἀφίησιν ἐξε ετάζεσθαι ἐν δεινοῖς, ἕως ἂν γένωνται καθαραὶ καὶ διειδεῖς, καὶ πολλὴν ἀπὸ τῆς βασάνου ταύτης τὴν ὠφέλειαν καρπωσάμεναι· ὥστε καὶ τοῦτο εὐεργεσίας εἶδος ἐστι τὸ μέγιστον. β'. Μὴ τοίνυν θορυβώμεθα, μηδὲ ἀλύωμεν, πειρασ μῶν ἐμπιπτόντων ἡμῖν. Εἰ γὰρ ὁ χρυσοχόος είδε πόσον μὲν ἀφιέναι ἐν τῇ καμίνῳ χρόνον δεῖ τὸ χρυσίον, πότε δὲ ἀνασπάσαι, καὶ οὐκ ἀφίησι μέχρι τοῦ διαφθαρῆναι καὶ κατακαυθῆναι μένειν ἐν τῷ πυρί· πολλῷ μᾶλ λον ὁ Θεὸς τοῦτο ἐπίσταται, καὶ ὅταν ἴδῃ καθαρωτέ ρους γενομένους, ἀφίησι τῶν πειρασμῶν, ὥστε μὴ τῷ πλεονασμῷ τῶν κακῶν ὑποσκελισθῆναι καὶ καταπε- σεῖν. Μὴ τοίνυν δυσχεραίνωμεν, μηδὲ μικροψυχῶμεν, ἐπειδάν τι τῶν ἀδοκήτων εμπέσῃ· ἀλλὰ παραχωρώ μεν τῷ ταῦτα μετὰ ἀκριβείας ειδότι, ἕως ἂν βού λοιτο, πυροῦν τὴν διάνοιαν τὴν ἡμετέραν συμφερόν τως γὰρ τοῦτο ποιεῖ καὶ ἐπὶ κέρδει τῶν πειραζομέ νων. Διὰ τοῦτο σοφός τις παραινεί λέγων· Τέκνον, εἰ προσέρχη δουλεύειν τῷ θεῷ, ἐτοίμασον τὴν ψ χήν σου εἰς πειρασμόν, εύθυνον τὴν καρδίαν σου, καὶ καρτέρησον, καὶ μὴ σπεύσῃς ἐν καιρῷ ἐπαγωγῆς. Αὐτῷ παραχώρησον, φησίν, ἁπάντων • οἶδε γὰρ ἀκριβῶς πότε ἡμᾶς ἀνελέσθαι ἐκ τῆς καμί νου δεῖ τῶν κακῶν. Χρὴ τοίνυν αὐτῷ πανταχοῦ τα ραχωρεῖν, καὶ διὰ παντὸς εὐχαριστεῖν, καὶ πάντα φέρειν [35] εύγνωμόνως, καν εὐεργετῇ, κἂν κολάζῃ,

S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. quoque genus sit beneficii. Nam et medicus, non cum lavat solum, et nutrit, atque ad viridaria educit ægrotum : sed et cum urit et secat, pari ratione me- dicus est : et pater non modo cum filio blanditur, sed etiam cum eum pellit ex ædibus et cum increpat, ac flagris cædit, pari ratione pater est, neque minus quam cum laudat. Cum igitur intelligas medicis on- nibus indulgentiorem esse, ac majori affectu nos Deum prosequi, noli curiose inquirere, neque ratio- nem ab eo exige curationis; sed sive recreare volue- rit, sive punire, ad utrumque pariter paratos nos ex- hibeamus : siquidem per utrumque nobis restituit sanitatem, et nos sibi reconciliat : cumque noverit quibus indigeat quisque nostrum, et quid conferat cuique, et quo tandem modo servandus sit, hac via ans ille deducit. Sequamur igitur quo ille præceperit, neque exacte quidquam disquiramus, sive per planam et facilem, sive per difficilem asperamque viam in- cedere jusserit, quemadmodum et istum paralyticum. Unum igitur hoc fuit genus beneficentie, quod tanto tempore animam ejus purgarit, eamque tamquam col:– flatoriæ cuidam fornaci tentationum probationi tra- diderit: aliud autom nihilo inferius isto, quod in ipsis tentationibus illi adfuerit, multumque solatium illi præbuerit. Ipse erat, qui continebat eum, et re- tinebat, manumque porrigebat, neque collabi sinebat. Cum autem ipsum fuisse audis, noli paralyticum laude privare, nec illum nec alium hominem quemvis, qui tentetur et patienter ferat. Quantumvis enim sæpe philosophemur, quanıvis omnium robustissimi simus ae validissimi, si illius absit auxilium, ne mediocri quidem poterimus tentationi resistere. Sed quid ego de nobis vilibus et abjectis loquor? Licet Paulus sit aliquis aut Petrus, licet Jacobus aut Joannes, subsidio cælosti privatus facile vincitur, et supplantatur, et concidit. Ad hæc omnia tuenda vobis Christi ¡psius voces recitabo : siquidem Petro dixit: Ecce satanas expetivil vos,ut cribraretsicuttriticum: el ego rogavi pro te, ut non deficiat fides tua (Luc. 22. 31. 32). Quid est eribrare? Abducere, circumducere, exagitare, mo- vere, concutere, divexare, sicut in iis quæ cribro ventilantur at ego cohibebam, inquit, intelligens nequaquam posse vos tentationem sustinere; cum enin alt, Ne deficial fides tua, hoc significat, futuruin fuisse, ut fides ejus deficeret, si ille permisissct. Quod si Petrus fervidus amator Christi, qui animam snam millies pro ipso exposuit, quique semper ante cœtum prosilit apostolorum, et beatus a magistro suo prædicatur, ideoque Petrus appellatus est, quod in- concussa et immutabili fide præditus esset, dejectus fuisset, et a confessione excidisset, si, quantum vellet, tentare diabolo Christus perinisisset, quis alius absque illius auxilio poterit umquam resistere ? Quocirca di- cit etiam Paulus, Fidelis Deus, qui non patietur vos tentari supra id, quod potestis : sed faciet cum tentatione proventum, ut possitis sustinere (1. Cor. 10. 15). Non enim tantum, inquit, supra vires inferri tentationem non sinit, sed etiam in ipsa que pro ratione vírium adhibetur, nos sustentans adest, et nos corroborat, cum nos priores quæ nostrarum sunt partium con- tulerimus, exempli causa, alacritatem animi, spem in ipsum, gratiarum actionem, tolerantiam, patientiam. Neque tantum in periculis, quæ vires nostras ex- cedunt, sed in ipsis etiam quæ non excedunt, cœlesti auxilio indigemus, ut generose possimus obsistere. Siquidem alibi quoque dicit : Sicut abundant passio- nes Christi in nobis, ita et per Christum abundat conso- latio nostra, ut nos possimus consolari eos, qui in omni pressura sunt, per exhortationem, qua exhortamur et ipsi a Deo (2. Cor. 1. 5. 4). Itaque is etiam qui hunc consolatus est, ipse est qui tentationem permisit in- ferri. Vide autem post curationem quantam sollicitu- dinem præ se ferat. Neque enim illo dimisso rocessit, at postquam illum offendit in templo, ait, Ecce sanus factus es, noli amplius peccare, ne deterius tibi aliquid contingat (Joan. 5. 14). Si enim quod odio proseque- retur, puniri permisisset, non te liberasset, non in fu- turun communisset : quod autem dicit, Ne deterius tibi aliquid contingat, indicat eum futuris malis obvism ire. Morbum depulit, et angorem non depulit : ægri- tudinem abegit, et metum non abegit, ut immotum maneat beneficium quod est collatum. Hoc providi est medici, ut non præsentia tantum inala depellat sed et adversa futura præcaveat: quod utique fecit et Christus, dum præteritorum memoria ipsius animam confirmavit. Nam quoniam ubi præterierint ea quæ nobis molestiam exhibebant, simul eorum memoria sæpe dilabitur, quod ipsam perpetuam velit manere, Noli, inquit, amplius peccare, ne deterius tibi aliquid contingal. › æquitatem licet intueri, sed ex ipsa, quæ videtur esse, increpatione. Nam peccata quidem ejus non propala- vit, sed cum propter peccata passum esse quæ pas- sus est, indicavit : quæ vero essent peccata, non indicavit: neque dixit, Hoc et illud peccasti, neque, In hoc et in illo deliquisti, sed uno siniplici verbo id exprimens, Noli amplius peccare, tantumque di- cens, quod ad eum admonendum necessarium erat diligentiorem illuın reddidit in futurum, et ipsius patientiam, fortitudinem, ac philosophiam nobis om- nem patefecit, cum illi necessitatem imposuit totam calamitateni suam quiritando divulgandi, ac studium suum ostendendi : Dum venio enim ego, alius ante me descendit ( Joan. 3. 7); peccata vero uon propalavit. Sicut enim nos obtegere nostra volumus, sic et Deus multo magis quam nos: quam ob causam et coram omnibus medicinam fecit, adhortationem auteni et. consilium privatim adhibet. Numquam enim evulgat peccata nostra, nisi forte si quando nos viderit nullo eorum sensu affici. Nam et cum dicit: Esurientem me vidistis, et non aluistis, et sitientem, ét non potastis (Matth. 25. 12), propterea dicit in præsenti tempore, ne forte in futuro verba hæc audiamus. Minatur, evulgat in hac vita, ne in illa evulget, quemadmo. dum et Ninivitarum civitatem se minatus est eversu… rum, ut non everteret. Si enim peccata vellet nostra publicare, nequaquam se publicaturum prædixisset; M 3. Neque vero ex hoc solum providentiam ejus et

S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. quoque genus sit beneficii. Nam et medicus, non cum lavat solum, et nutrit, atque ad viridaria educit ægrotum : sed et cum urit et secat, pari ratione me- dicus est : et pater non modo cum filio blanditur, sed etiam cum eum pellit ex ædibus et cum increpat, ac flagris cædit, pari ratione pater est, neque minus quam cum laudat. Cum igitur intelligas medicis on- nibus indulgentiorem esse, ac majori affectu nos Deum prosequi, noli curiose inquirere, neque ratio- nem ab eo exige curationis; sed sive recreare volue- rit, sive punire, ad utrumque pariter paratos nos ex- hibeamus : siquidem per utrumque nobis restituit sanitatem, et nos sibi reconciliat : cumque noverit quibus indigeat quisque nostrum, et quid conferat cuique, et quo tandem modo servandus sit, hac via ans ille deducit. Sequamur igitur quo ille præceperit, neque exacte quidquam disquiramus, sive per planam et facilem, sive per difficilem asperamque viam in- cedere jusserit, quemadmodum et istum paralyticum. Unum igitur hoc fuit genus beneficentie, quod tanto tempore animam ejus purgarit, eamque tamquam col:– flatoriæ cuidam fornaci tentationum probationi tra- diderit: aliud autom nihilo inferius isto, quod in ipsis tentationibus illi adfuerit, multumque solatium illi præbuerit. Ipse erat, qui continebat eum, et re- tinebat, manumque porrigebat, neque collabi sinebat. Cum autem ipsum fuisse audis, noli paralyticum laude privare, nec illum nec alium hominem quemvis, qui tentetur et patienter ferat. Quantumvis enim sæpe philosophemur, quanıvis omnium robustissimi simus ae validissimi, si illius absit auxilium, ne mediocri quidem poterimus tentationi resistere. Sed quid ego de nobis vilibus et abjectis loquor? Licet Paulus sit aliquis aut Petrus, licet Jacobus aut Joannes, subsidio cælosti privatus facile vincitur, et supplantatur, et concidit. Ad hæc omnia tuenda vobis Christi ¡psius voces recitabo : siquidem Petro dixit: Ecce satanas expetivil vos,ut cribraretsicuttriticum: el ego rogavi pro te, ut non deficiat fides tua (Luc. 22. 31. 32). Quid est eribrare? Abducere, circumducere, exagitare, mo- vere, concutere, divexare, sicut in iis quæ cribro ventilantur at ego cohibebam, inquit, intelligens nequaquam posse vos tentationem sustinere; cum enin alt, Ne deficial fides tua, hoc significat, futuruin fuisse, ut fides ejus deficeret, si ille permisissct. Quod si Petrus fervidus amator Christi, qui animam snam millies pro ipso exposuit, quique semper ante cœtum prosilit apostolorum, et beatus a magistro suo prædicatur, ideoque Petrus appellatus est, quod in- concussa et immutabili fide præditus esset, dejectus fuisset, et a confessione excidisset, si, quantum vellet, tentare diabolo Christus perinisisset, quis alius absque illius auxilio poterit umquam resistere ? Quocirca di- cit etiam Paulus, Fidelis Deus, qui non patietur vos tentari supra id, quod potestis : sed faciet cum tentatione proventum, ut possitis sustinere (1. Cor. 10. 15). Non enim tantum, inquit, supra vires inferri tentationem non sinit, sed etiam in ipsa que pro ratione vírium adhibetur, nos sustentans adest, et nos corroborat, cum nos priores quæ nostrarum sunt partium con- tulerimus, exempli causa, alacritatem animi, spem in ipsum, gratiarum actionem, tolerantiam, patientiam. Neque tantum in periculis, quæ vires nostras ex- cedunt, sed in ipsis etiam quæ non excedunt, cœlesti auxilio indigemus, ut generose possimus obsistere. Siquidem alibi quoque dicit : Sicut abundant passio- nes Christi in nobis, ita et per Christum abundat conso- latio nostra, ut nos possimus consolari eos, qui in omni pressura sunt, per exhortationem, qua exhortamur et ipsi a Deo (2. Cor. 1. 5. 4). Itaque is etiam qui hunc consolatus est, ipse est qui tentationem permisit in- ferri. Vide autem post curationem quantam sollicitu- dinem præ se ferat. Neque enim illo dimisso rocessit, at postquam illum offendit in templo, ait, Ecce sanus factus es, noli amplius peccare, ne deterius tibi aliquid contingat (Joan. 5. 14). Si enim quod odio proseque- retur, puniri permisisset, non te liberasset, non in fu- turun communisset : quod autem dicit, Ne deterius tibi aliquid contingat, indicat eum futuris malis obvism ire. Morbum depulit, et angorem non depulit : ægri- tudinem abegit, et metum non abegit, ut immotum maneat beneficium quod est collatum. Hoc providi est medici, ut non præsentia tantum inala depellat sed et adversa futura præcaveat: quod utique fecit et Christus, dum præteritorum memoria ipsius animam confirmavit. Nam quoniam ubi præterierint ea quæ nobis molestiam exhibebant, simul eorum memoria sæpe dilabitur, quod ipsam perpetuam velit manere, Noli, inquit, amplius peccare, ne deterius tibi aliquid contingal. › æquitatem licet intueri, sed ex ipsa, quæ videtur esse, increpatione. Nam peccata quidem ejus non propala- vit, sed cum propter peccata passum esse quæ pas- sus est, indicavit : quæ vero essent peccata, non indicavit: neque dixit, Hoc et illud peccasti, neque, In hoc et in illo deliquisti, sed uno siniplici verbo id exprimens, Noli amplius peccare, tantumque di- cens, quod ad eum admonendum necessarium erat diligentiorem illuın reddidit in futurum, et ipsius patientiam, fortitudinem, ac philosophiam nobis om- nem patefecit, cum illi necessitatem imposuit totam calamitateni suam quiritando divulgandi, ac studium suum ostendendi : Dum venio enim ego, alius ante me descendit ( Joan. 3. 7); peccata vero uon propalavit. Sicut enim nos obtegere nostra volumus, sic et Deus multo magis quam nos: quam ob causam et coram omnibus medicinam fecit, adhortationem auteni et. consilium privatim adhibet. Numquam enim evulgat peccata nostra, nisi forte si quando nos viderit nullo eorum sensu affici. Nam et cum dicit: Esurientem me vidistis, et non aluistis, et sitientem, ét non potastis (Matth. 25. 12), propterea dicit in præsenti tempore, ne forte in futuro verba hæc audiamus. Minatur, evulgat in hac vita, ne in illa evulget, quemadmo. dum et Ninivitarum civitatem se minatus est eversu… rum, ut non everteret. Si enim peccata vellet nostra publicare, nequaquam se publicaturum prædixisset; M 3. Neque vero ex hoc solum providentiam ejus et

S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. quoque genus sit beneficii. Nam et medicus, non cum lavat solum, et nutrit, atque ad viridaria educit ægrotum : sed et cum urit et secat, pari ratione me- dicus est : et pater non modo cum filio blanditur, sed etiam cum eum pellit ex ædibus et cum increpat, ac flagris cædit, pari ratione pater est, neque minus quam cum laudat. Cum igitur intelligas medicis on- nibus indulgentiorem esse, ac majori affectu nos Deum prosequi, noli curiose inquirere, neque ratio- nem ab eo exige curationis; sed sive recreare volue- rit, sive punire, ad utrumque pariter paratos nos ex- hibeamus : siquidem per utrumque nobis restituit sanitatem, et nos sibi reconciliat : cumque noverit quibus indigeat quisque nostrum, et quid conferat cuique, et quo tandem modo servandus sit, hac via ans ille deducit. Sequamur igitur quo ille præceperit, neque exacte quidquam disquiramus, sive per planam et facilem, sive per difficilem asperamque viam in- cedere jusserit, quemadmodum et istum paralyticum. Unum igitur hoc fuit genus beneficentie, quod tanto tempore animam ejus purgarit, eamque tamquam col:– flatoriæ cuidam fornaci tentationum probationi tra- diderit: aliud autom nihilo inferius isto, quod in ipsis tentationibus illi adfuerit, multumque solatium illi præbuerit. Ipse erat, qui continebat eum, et re- tinebat, manumque porrigebat, neque collabi sinebat. Cum autem ipsum fuisse audis, noli paralyticum laude privare, nec illum nec alium hominem quemvis, qui tentetur et patienter ferat. Quantumvis enim sæpe philosophemur, quanıvis omnium robustissimi simus ae validissimi, si illius absit auxilium, ne mediocri quidem poterimus tentationi resistere. Sed quid ego de nobis vilibus et abjectis loquor? Licet Paulus sit aliquis aut Petrus, licet Jacobus aut Joannes, subsidio cælosti privatus facile vincitur, et supplantatur, et concidit. Ad hæc omnia tuenda vobis Christi ¡psius voces recitabo : siquidem Petro dixit: Ecce satanas expetivil vos,ut cribraretsicuttriticum: el ego rogavi pro te, ut non deficiat fides tua (Luc. 22. 31. 32). Quid est eribrare? Abducere, circumducere, exagitare, mo- vere, concutere, divexare, sicut in iis quæ cribro ventilantur at ego cohibebam, inquit, intelligens nequaquam posse vos tentationem sustinere; cum enin alt, Ne deficial fides tua, hoc significat, futuruin fuisse, ut fides ejus deficeret, si ille permisissct. Quod si Petrus fervidus amator Christi, qui animam snam millies pro ipso exposuit, quique semper ante cœtum prosilit apostolorum, et beatus a magistro suo prædicatur, ideoque Petrus appellatus est, quod in- concussa et immutabili fide præditus esset, dejectus fuisset, et a confessione excidisset, si, quantum vellet, tentare diabolo Christus perinisisset, quis alius absque illius auxilio poterit umquam resistere ? Quocirca di- cit etiam Paulus, Fidelis Deus, qui non patietur vos tentari supra id, quod potestis : sed faciet cum tentatione proventum, ut possitis sustinere (1. Cor. 10. 15). Non enim tantum, inquit, supra vires inferri tentationem non sinit, sed etiam in ipsa que pro ratione vírium adhibetur, nos sustentans adest, et nos corroborat, cum nos priores quæ nostrarum sunt partium con- tulerimus, exempli causa, alacritatem animi, spem in ipsum, gratiarum actionem, tolerantiam, patientiam. Neque tantum in periculis, quæ vires nostras ex- cedunt, sed in ipsis etiam quæ non excedunt, cœlesti auxilio indigemus, ut generose possimus obsistere. Siquidem alibi quoque dicit : Sicut abundant passio- nes Christi in nobis, ita et per Christum abundat conso- latio nostra, ut nos possimus consolari eos, qui in omni pressura sunt, per exhortationem, qua exhortamur et ipsi a Deo (2. Cor. 1. 5. 4). Itaque is etiam qui hunc consolatus est, ipse est qui tentationem permisit in- ferri. Vide autem post curationem quantam sollicitu- dinem præ se ferat. Neque enim illo dimisso rocessit, at postquam illum offendit in templo, ait, Ecce sanus factus es, noli amplius peccare, ne deterius tibi aliquid contingat (Joan. 5. 14). Si enim quod odio proseque- retur, puniri permisisset, non te liberasset, non in fu- turun communisset : quod autem dicit, Ne deterius tibi aliquid contingat, indicat eum futuris malis obvism ire. Morbum depulit, et angorem non depulit : ægri- tudinem abegit, et metum non abegit, ut immotum maneat beneficium quod est collatum. Hoc providi est medici, ut non præsentia tantum inala depellat sed et adversa futura præcaveat: quod utique fecit et Christus, dum præteritorum memoria ipsius animam confirmavit. Nam quoniam ubi præterierint ea quæ nobis molestiam exhibebant, simul eorum memoria sæpe dilabitur, quod ipsam perpetuam velit manere, Noli, inquit, amplius peccare, ne deterius tibi aliquid contingal. › æquitatem licet intueri, sed ex ipsa, quæ videtur esse, increpatione. Nam peccata quidem ejus non propala- vit, sed cum propter peccata passum esse quæ pas- sus est, indicavit : quæ vero essent peccata, non indicavit: neque dixit, Hoc et illud peccasti, neque, In hoc et in illo deliquisti, sed uno siniplici verbo id exprimens, Noli amplius peccare, tantumque di- cens, quod ad eum admonendum necessarium erat diligentiorem illuın reddidit in futurum, et ipsius patientiam, fortitudinem, ac philosophiam nobis om- nem patefecit, cum illi necessitatem imposuit totam calamitateni suam quiritando divulgandi, ac studium suum ostendendi : Dum venio enim ego, alius ante me descendit ( Joan. 3. 7); peccata vero uon propalavit. Sicut enim nos obtegere nostra volumus, sic et Deus multo magis quam nos: quam ob causam et coram omnibus medicinam fecit, adhortationem auteni et. consilium privatim adhibet. Numquam enim evulgat peccata nostra, nisi forte si quando nos viderit nullo eorum sensu affici. Nam et cum dicit: Esurientem me vidistis, et non aluistis, et sitientem, ét non potastis (Matth. 25. 12), propterea dicit in præsenti tempore, ne forte in futuro verba hæc audiamus. Minatur, evulgat in hac vita, ne in illa evulget, quemadmo. dum et Ninivitarum civitatem se minatus est eversu… rum, ut non everteret. Si enim peccata vellet nostra publicare, nequaquam se publicaturum prædixisset; M 3. Neque vero ex hoc solum providentiam ejus et

63 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOΡ. προείπεν, ὅτι δημοσιεύσει· νῦν δὲ διὰ τοῦτο προλέγει, ἵνα τῷ φόβῳ τῆς δημοσιεύσεως ἐκείνης, εἰ καὶ μὴ τῷ φόβῳ τῆς κολάσεως σωφρονισθέντες, ἀπονιψώμεθα ἅπαντα. Τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος γίνεται· καὶ γὰρ ἄγει πρὸς τὴν κολυμβήθραν τῶν ὑδάτων τὸν ἄνθρωπον, οὐδενὶ δῆλα ποιήσας αὐτοῦ τὰ ἁμαρτήματα, ἀλλὰ τὴν μὲν δωρεάν πᾶσι καθίστησι φανεράν, καὶ ποιεῖ δήλην, τὰ δὲ ἁμαρτήματα πλὴν αὐτοῦ καὶ τοῦ τὴν ἄφεσιν λαμβάνοντος οὐδεὶς ἕτερος οίδε. Τοῦτο καὶ ἐπὶ τούτου γέγονε, καὶ ἁμάρτυρον ποιεῖται τὸν ἔλεγχον, μᾶλλον δὲ οὐκ ἔλεγχος μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀπο λογία τὸ εἰρημένον ἐστὶν, ὥσπερ ὑπὲρ τῆς τοσαύτης κακώσεως ἀπολογούμενος καὶ λέγων αὐτῷ, καὶ δεικνύς, ὅτι οὐ μάτην, οὐδὲ εἰκῇ τοσοῦτον αὐτὸν ἐπέτρεψε κακωθῆναι χρόνον, τῶν ἁμαρτημάτων ἀνέμνησεν αὐτὸν, καὶ τὴν αἰτίαν εἶπε τῆς ἀρρωστίας. Εὐρών γὰρ αὐτὸν, φησίν, ἐν τῷ ἱερῷ, εἶπεν αὐτῷ· Μηκέτι ἁμάρτανε, ἴνα μὴ χειρόν τί σοι γένη- ται. Ἐπεὶ οὖν τοσαῦτα ἐκαρπωσάμεθα ἐκ τοῦ προτέρου παραλύτου, φέρε Ελθωμεν καὶ ἐφ᾿ ἕτερον κἂν παρὰ τῷ Ματθαίῳ κείμενον. Καὶ γὰρ καὶ ἐν τοῖς μετάλλοις ὅπουπερ ἂν εὕροι τις χρυσίον, πλέον ἐκεῖ διασκάπτει πάλιν· καὶ οἶδα μὲν ὅτι πολλοὶ τῶν ἁπλῶς ἀναγινω σκόντων ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν εἶναι νομίζουσι παράλυτον παρὰ τοῖς τέσσαρσιν εὐαγγελισταῖς κείμενον· οὐκ ἔστι δέ. Διὸ χρὴ διαναστῆναι καὶ προσέχειν μετά ἀκριβείας. Οὐ γὰρ ὑπὲρ τῶν τυχόντων ή ζήτησις ἐστιν, ἀλλὰ καὶ πρὸς Ἕλληνας, καὶ πρὸς Ἰουδαίους, καὶ πρὸς πολλοὺς τῶν αἱρετικῶν χρήσιμος ὁ λόγος οὗτος ἔσται, τὴν προσήκουσαν λύσιν λαβών. Καὶ γὰρ οὕτω πάντες τοῖς εὐαγγελισταῖς ἐγκαλοῦσιν ὡς α χομένοις καὶ διαφωνοῦσιν· οὐκ ἔστι δὲ μὴ γένοιτο, ἀλλ' εἰ καὶ διάφορα τὰ πρόσωπα, μία τοῦ Πνεύματος ἡ χάρις ἐστὶν, ἡ τὴν ἑκάστου κινοῦσα ψυχήν· ὅπου δὲ τοῦ Πνεύματος χάρις, ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη· πόλεμος καὶ ἀμφισβήτησις οὐκ ἔστι, καὶ μάχη καὶ φιλονεικία τις. Πῶς οὖν ποιήσομεν φανερόν, ὅτι οὐκ ἔστιν ὁ πα ράλυτος οὗτος ἐκεῖνος, ἀλλ᾽ ἕτερος παρ' ἐκεῖνον; Από πολλῶν σημείων, καὶ τόπου, καὶ χρόνου, καὶ καιρῶν, καὶ ἡμέρας, καὶ ἀπὸ τοῦ τρόπου τῆς θεραπείας, καὶ ἀπὸ τῆς παρουσίας τοῦ ἰατροῦ, καὶ ἀπὸ τῆς ἐρημίας τοῦ θεραπευθέντος. Καὶ τί τοῦτο; φησί· καὶ γὰρ Στερα σημεία οὐχὶ διαφόρως ἀπήγγειλαν πολλοὶ τῶν εὐαγγελιστῶν; Αλλ᾽ ἕτερόν ἐστι διαφόρως εἰπεῖν, καὶ ἕτερον ἐναντίως· ἐκεῖνο μὲν γὰρ διαφωνίαν οὐ ποιεῖ τινα, οὐδὲ μάχην· τοῦτο δὲ τὸ νῦν προκείμενον ἡμῖν πολλὴν ἔχει τὴν ἐναντίωσιν, εἰ μὴ δειχθείη ἕτερος ὧν ὁ ἐν τῇ κολυμβήθρα παραλυτικός παρ' ἐκεῖνον τὸν ἐν τοῖς τρισὶν ἀναγεγραμμένον. Καὶ ἵνα μάθητε τί ποτέ έστι διαφόρω;, καὶ τί ποτέ ἐστιν ἐναντίως εἰπεῖν, τῶν εὐαγγελιστῶν [38] ὁ μὲν ὅτι ὁ Χριστὸς τὸν σταυρὸν ἐβάσταζεν εἶπεν, ὁ δὲ ὅτι Σίμων ὁ Κυρηναῖος· τοῦτο δὲ ἐναντίωσίν τινα οὐ ποιεῖ, οὐδὲ μάχην. Καὶ πῶς οὐκ ἔστιν ἐναντίον, φησί, τὸ βαστάς ζειν τῷ μὴ βαστάζειν; Ότι ἀμφότερα γέγονε. Καὶ ἐξελθόντων μὲν ἐκ τοῦ πραιτωρίου, ὁ Χριστὸς ἐβάσ- ταξε προϊόντων δε, ὁ Σίμων ἔλαβεν ἀπ' αὐτοῦ καὶ ἔφερε. Πάλιν ἐπὶ τῶν λῃστῶν, ὁ μέν φησιν, ὅτι οἱ δύο αὐτὸν 55 ἐβλασφήμουν· ὁ δὲ ὅτι ὁ εἷς ἐπεστόμιζε τὸν κατηγοροῦν τα. Αλλ' οὐδὲ τοῦτο πάλιν ἐναντίον. Διατί; Ὅτι καὶ ἐνω ταῦθα ἀμφότερα γέγονε καὶ παρὰ μὲν τὴν ἀρχὴν ἀμφό τεροι ἦσαν οἱ πονηρευόμενοι· μετὰ δὲ ταῦτα σημείων γενομένων καὶ τῆς γῆς κλονουμένης, καὶ τῶν πετρῶν σχιζομένων, καὶ ἡλίου κρυπτομένου, θάτερος αὐτῶν μετεβλήθη, καὶ σωφρονέστερος γέγονε, καὶ τὸν ἐσταυρωμένον ἐπέγνω, καὶ τὴν βασιλείαν ὡμολόγησε τὴν ἐκείνου. Ἵνα γὰρ μὴ νομίσῃς, ὅτι ἀνάγκῃ τινὶ καὶ βίᾳ τινὸς ἔνδοθεν ὠθοῦντος αὐτὸν τοῦτο γίνεται, μηδὲ διαπορῇς, δείκνυσί σοι καὶ ἐν τῷ σταυρῷ τὴν πονηρίαν αὐτοῦ ἔτι διατηροῦντα τὴν προτέραν, ἵνα εἰδῇς, ὅτι οἴκοθεν καὶ παρ' ἑαυτοῦ μεταβαλόμενος, καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος ἀπολαύσας, οὕτω βελτίων, ἐγένετο. δ. Καὶ ἕτερα πολλὰ τοιαῦτα ἔστιν ἐκ τῶν Εὐαγγε λίων ἀναλέγεσθαι, ἃ δοκεῖ μὲν ἐναντιώσεως ὑποψίαν ἔχειν, οὐκ ἔστι δὲ ἐναντίωσις, ἀλλὰ καὶ τὰ παρὰ τού του καὶ τὰ παρ' ἐκείνου εἰρημένα γεγένηται· εἰ δὲ ο μὴ κατὰ τὴν αὐτὴν ὥραν, καὶ ὁ μὲν πρότερον, ὁ δὲ τὸ δεύτερον εἴρηκεν· ἐνταῦθα δὲ οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν· ἀλλὰ τὸ πλῆθος τῶν εἰρημένων σημείων δείκνυσι καὶ τοῖς ὁπωσοῦν προσέχουσιν, ὅτι ἕτερος μὲν αὐτ τὸς ἦν, ἕτερος δὲ ἐκεῖνος. Οὐ μικρὰ δὲ καὶ αὕτη γέν νοιτ' ἂν ἀπόδειξις πρὸς τὸ δεῖξαι τοὺς εὐαγγελιστὰς συμφωνοῦντας ἀλλήλοις, καὶ οὐ μαχομένους. Αν μὲν γὰρ αὐτὸς ᾖ, πολλὴ ἡ μάχη· ἂν δὲ ἕτερος ἐκεῖνος, πᾶσα ἀμφισβήτησις λέλυται. Φέρε οὖν αὐτὰς τὰς αἰτίας εἴπωμεν, δι' ἃς οὔ φα- μεν τοῦτον εἶναι ἐκεῖνον. Τίνες οὖν εἰσιν αὗται; Ὁ μὲν ἐν Ἱεροσολύμοις θεραπεύεται, οὗτος δὲ ἐν Και περναούμ, καὶ ὁ μὲν παρὰ τὴν κολυμβήθραν τῶν ὑδάτων, οὗτος δὲ ἐν οἰκίσκῳ τινὶ· ἰδοὺ ἀπὸ τοῦ τόπου κἀκεῖνος μὲν ἐν ἑορτῇ· ἰδοὺ ἀπὸ τοῦ καιροῦ κἀκεῖ νος μὲν τριάκοντα καὶ ὀκτὼ ἔτη εἶχεν ἐν τῇ ἀσθε νείμ· περὶ τούτου δὲ οὐδὲν τοιοῦτον ὁ εὐαγγελιστής· ἰδοὺ καὶ ἀπὸ τοῦ χρόνου· κἀκεῖνος μὲν ἐθεραπεύθη ἐν σαββάτῳ· ἰδοὺ καὶ ἀπὸ ἡμέρας· εἰ γὰρ ἐν σας. βάτῳ ἐθεραπεύθη καὶ οὗτος, οὐδ᾽ ἂν τοῦτο παρεσιώ πησεν ὁ Ματθαῖος, οὐδ᾽ ἂν ἡσύχασαν οι παρόντες Ἰουδαῖοι· οἱ γὰρ καὶ μὴ ἐν σαββάτῳ θεραπευθέντος αὐτοῦ δυσχεράναντες δι᾿ ἄλλην αἰτίαν, πολλῷ μᾶλλον εἰ καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ καιροῦ λαβὴν ἔσχον, οὐκ ἂν ἐφει σαντο τῶν ἐγκλημάτων τῶν κατὰ τοῦ Χριστοῦ. Καὶ οὗτος μὲν πρὸς τὸν Χριστὸν φέρεται· πρὸς ἐκεῖνον δὲ αὐτὸς ὁ Χριστὸς παραγίνεται, κἀκείνῳ μὲν οὐδεὶς ἄνθρωπος ἦν ὁ βοηθήσων· Κύριε γάρ, φησὶν, ἄνθρω πον οὐκ ἔχω· οὗτος δὲ πολλοὺς εἶχε τοὺς προσήκον- τας, οἱ καὶ διὰ τοῦ στέγους αὐτὸν ἐχάλασαν. Κακείνου μὲν πρὸ τῆς ψυχῆς τὸ σῶμα διώρθωσε· πρότερον γὰρ αὐτοῦ τὴν [39] παράλυσιν σφίγξας, τότε φησίν Ιδε ὑγιὴς γέγονας, μηκέτι ἁμάρτανε· ἐνταῦθα δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλὰ πρότερον αὐτοῦ τὴν ψυχὴν ἰασάμενος (φησὶ γὰρ αὐτῷ· θάρσει, τέκνον, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου), τότε την παράλυσιν διώρθωσεν. Ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔστιν οὗτος ἐκεῖνος, ἀπὸ τούτων ἡμῖν σαφῶς ἀποδέδεικται, δεῖ δὲ λοιπὸν ἐπὶ τὴν ἀρ χὴν τοῦ διηγήματος ἐλθόντας ἰδεῖν, πῶς μὲν τοῦτον, πῶς δὲ ἐκεῖνον ἐθεράπευσεν ὁ Χριστὸς, καὶ διὰ τί δια φόρως· διὰ τί τὸν μὲν ἐν σαββάτῳ, ἐκεῖνον δὲ οὐκ ἐν σαββάτῳ, καὶ πρὸς ἐκεῖνον μὲν αὐτὸς ἦλθε, τοῦτον . Lege εἰ καί, et mυς ὁ μὲν τὸ πρότερον. Επιτ.

63 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOΡ. προείπεν, ὅτι δημοσιεύσει· νῦν δὲ διὰ τοῦτο προλέγει, ἵνα τῷ φόβῳ τῆς δημοσιεύσεως ἐκείνης, εἰ καὶ μὴ τῷ φόβῳ τῆς κολάσεως σωφρονισθέντες, ἀπονιψώμεθα ἅπαντα. Τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος γίνεται· καὶ γὰρ ἄγει πρὸς τὴν κολυμβήθραν τῶν ὑδάτων τὸν ἄνθρωπον, οὐδενὶ δῆλα ποιήσας αὐτοῦ τὰ ἁμαρτήματα, ἀλλὰ τὴν μὲν δωρεάν πᾶσι καθίστησι φανεράν, καὶ ποιεῖ δήλην, τὰ δὲ ἁμαρτήματα πλὴν αὐτοῦ καὶ τοῦ τὴν ἄφεσιν λαμβάνοντος οὐδεὶς ἕτερος οίδε. Τοῦτο καὶ ἐπὶ τούτου γέγονε, καὶ ἁμάρτυρον ποιεῖται τὸν ἔλεγχον, μᾶλλον δὲ οὐκ ἔλεγχος μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀπο λογία τὸ εἰρημένον ἐστὶν, ὥσπερ ὑπὲρ τῆς τοσαύτης κακώσεως ἀπολογούμενος καὶ λέγων αὐτῷ, καὶ δεικνύς, ὅτι οὐ μάτην, οὐδὲ εἰκῇ τοσοῦτον αὐτὸν ἐπέτρεψε κακωθῆναι χρόνον, τῶν ἁμαρτημάτων ἀνέμνησεν αὐτὸν, καὶ τὴν αἰτίαν εἶπε τῆς ἀρρωστίας. Εὐρών γὰρ αὐτὸν, φησίν, ἐν τῷ ἱερῷ, εἶπεν αὐτῷ· Μηκέτι ἁμάρτανε, ἴνα μὴ χειρόν τί σοι γένη- ται. Ἐπεὶ οὖν τοσαῦτα ἐκαρπωσάμεθα ἐκ τοῦ προτέρου παραλύτου, φέρε Ελθωμεν καὶ ἐφ᾿ ἕτερον κἂν παρὰ τῷ Ματθαίῳ κείμενον. Καὶ γὰρ καὶ ἐν τοῖς μετάλλοις ὅπουπερ ἂν εὕροι τις χρυσίον, πλέον ἐκεῖ διασκάπτει πάλιν· καὶ οἶδα μὲν ὅτι πολλοὶ τῶν ἁπλῶς ἀναγινω σκόντων ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν εἶναι νομίζουσι παράλυτον παρὰ τοῖς τέσσαρσιν εὐαγγελισταῖς κείμενον· οὐκ ἔστι δέ. Διὸ χρὴ διαναστῆναι καὶ προσέχειν μετά ἀκριβείας. Οὐ γὰρ ὑπὲρ τῶν τυχόντων ή ζήτησις ἐστιν, ἀλλὰ καὶ πρὸς Ἕλληνας, καὶ πρὸς Ἰουδαίους, καὶ πρὸς πολλοὺς τῶν αἱρετικῶν χρήσιμος ὁ λόγος οὗτος ἔσται, τὴν προσήκουσαν λύσιν λαβών. Καὶ γὰρ οὕτω πάντες τοῖς εὐαγγελισταῖς ἐγκαλοῦσιν ὡς α χομένοις καὶ διαφωνοῦσιν· οὐκ ἔστι δὲ μὴ γένοιτο, ἀλλ' εἰ καὶ διάφορα τὰ πρόσωπα, μία τοῦ Πνεύματος ἡ χάρις ἐστὶν, ἡ τὴν ἑκάστου κινοῦσα ψυχήν· ὅπου δὲ τοῦ Πνεύματος χάρις, ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη· πόλεμος καὶ ἀμφισβήτησις οὐκ ἔστι, καὶ μάχη καὶ φιλονεικία τις. Πῶς οὖν ποιήσομεν φανερόν, ὅτι οὐκ ἔστιν ὁ πα ράλυτος οὗτος ἐκεῖνος, ἀλλ᾽ ἕτερος παρ' ἐκεῖνον; Από πολλῶν σημείων, καὶ τόπου, καὶ χρόνου, καὶ καιρῶν, καὶ ἡμέρας, καὶ ἀπὸ τοῦ τρόπου τῆς θεραπείας, καὶ ἀπὸ τῆς παρουσίας τοῦ ἰατροῦ, καὶ ἀπὸ τῆς ἐρημίας τοῦ θεραπευθέντος. Καὶ τί τοῦτο; φησί· καὶ γὰρ Στερα σημεία οὐχὶ διαφόρως ἀπήγγειλαν πολλοὶ τῶν εὐαγγελιστῶν; Αλλ᾽ ἕτερόν ἐστι διαφόρως εἰπεῖν, καὶ ἕτερον ἐναντίως· ἐκεῖνο μὲν γὰρ διαφωνίαν οὐ ποιεῖ τινα, οὐδὲ μάχην· τοῦτο δὲ τὸ νῦν προκείμενον ἡμῖν πολλὴν ἔχει τὴν ἐναντίωσιν, εἰ μὴ δειχθείη ἕτερος ὧν ὁ ἐν τῇ κολυμβήθρα παραλυτικός παρ' ἐκεῖνον τὸν ἐν τοῖς τρισὶν ἀναγεγραμμένον. Καὶ ἵνα μάθητε τί ποτέ έστι διαφόρω;, καὶ τί ποτέ ἐστιν ἐναντίως εἰπεῖν, τῶν εὐαγγελιστῶν [38] ὁ μὲν ὅτι ὁ Χριστὸς τὸν σταυρὸν ἐβάσταζεν εἶπεν, ὁ δὲ ὅτι Σίμων ὁ Κυρηναῖος· τοῦτο δὲ ἐναντίωσίν τινα οὐ ποιεῖ, οὐδὲ μάχην. Καὶ πῶς οὐκ ἔστιν ἐναντίον, φησί, τὸ βαστάς ζειν τῷ μὴ βαστάζειν; Ότι ἀμφότερα γέγονε. Καὶ ἐξελθόντων μὲν ἐκ τοῦ πραιτωρίου, ὁ Χριστὸς ἐβάσ- ταξε προϊόντων δε, ὁ Σίμων ἔλαβεν ἀπ' αὐτοῦ καὶ ἔφερε. Πάλιν ἐπὶ τῶν λῃστῶν, ὁ μέν φησιν, ὅτι οἱ δύο αὐτὸν 55 ἐβλασφήμουν· ὁ δὲ ὅτι ὁ εἷς ἐπεστόμιζε τὸν κατηγοροῦν τα. Αλλ' οὐδὲ τοῦτο πάλιν ἐναντίον. Διατί; Ὅτι καὶ ἐνω ταῦθα ἀμφότερα γέγονε καὶ παρὰ μὲν τὴν ἀρχὴν ἀμφό τεροι ἦσαν οἱ πονηρευόμενοι· μετὰ δὲ ταῦτα σημείων γενομένων καὶ τῆς γῆς κλονουμένης, καὶ τῶν πετρῶν σχιζομένων, καὶ ἡλίου κρυπτομένου, θάτερος αὐτῶν μετεβλήθη, καὶ σωφρονέστερος γέγονε, καὶ τὸν ἐσταυρωμένον ἐπέγνω, καὶ τὴν βασιλείαν ὡμολόγησε τὴν ἐκείνου. Ἵνα γὰρ μὴ νομίσῃς, ὅτι ἀνάγκῃ τινὶ καὶ βίᾳ τινὸς ἔνδοθεν ὠθοῦντος αὐτὸν τοῦτο γίνεται, μηδὲ διαπορῇς, δείκνυσί σοι καὶ ἐν τῷ σταυρῷ τὴν πονηρίαν αὐτοῦ ἔτι διατηροῦντα τὴν προτέραν, ἵνα εἰδῇς, ὅτι οἴκοθεν καὶ παρ' ἑαυτοῦ μεταβαλόμενος, καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος ἀπολαύσας, οὕτω βελτίων, ἐγένετο. δ. Καὶ ἕτερα πολλὰ τοιαῦτα ἔστιν ἐκ τῶν Εὐαγγε λίων ἀναλέγεσθαι, ἃ δοκεῖ μὲν ἐναντιώσεως ὑποψίαν ἔχειν, οὐκ ἔστι δὲ ἐναντίωσις, ἀλλὰ καὶ τὰ παρὰ τού του καὶ τὰ παρ' ἐκείνου εἰρημένα γεγένηται· εἰ δὲ ο μὴ κατὰ τὴν αὐτὴν ὥραν, καὶ ὁ μὲν πρότερον, ὁ δὲ τὸ δεύτερον εἴρηκεν· ἐνταῦθα δὲ οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν· ἀλλὰ τὸ πλῆθος τῶν εἰρημένων σημείων δείκνυσι καὶ τοῖς ὁπωσοῦν προσέχουσιν, ὅτι ἕτερος μὲν αὐτ τὸς ἦν, ἕτερος δὲ ἐκεῖνος. Οὐ μικρὰ δὲ καὶ αὕτη γέν νοιτ' ἂν ἀπόδειξις πρὸς τὸ δεῖξαι τοὺς εὐαγγελιστὰς συμφωνοῦντας ἀλλήλοις, καὶ οὐ μαχομένους. Αν μὲν γὰρ αὐτὸς ᾖ, πολλὴ ἡ μάχη· ἂν δὲ ἕτερος ἐκεῖνος, πᾶσα ἀμφισβήτησις λέλυται. Φέρε οὖν αὐτὰς τὰς αἰτίας εἴπωμεν, δι' ἃς οὔ φα- μεν τοῦτον εἶναι ἐκεῖνον. Τίνες οὖν εἰσιν αὗται; Ὁ μὲν ἐν Ἱεροσολύμοις θεραπεύεται, οὗτος δὲ ἐν Και περναούμ, καὶ ὁ μὲν παρὰ τὴν κολυμβήθραν τῶν ὑδάτων, οὗτος δὲ ἐν οἰκίσκῳ τινὶ· ἰδοὺ ἀπὸ τοῦ τόπου κἀκεῖνος μὲν ἐν ἑορτῇ· ἰδοὺ ἀπὸ τοῦ καιροῦ κἀκεῖ νος μὲν τριάκοντα καὶ ὀκτὼ ἔτη εἶχεν ἐν τῇ ἀσθε νείμ· περὶ τούτου δὲ οὐδὲν τοιοῦτον ὁ εὐαγγελιστής· ἰδοὺ καὶ ἀπὸ τοῦ χρόνου· κἀκεῖνος μὲν ἐθεραπεύθη ἐν σαββάτῳ· ἰδοὺ καὶ ἀπὸ ἡμέρας· εἰ γὰρ ἐν σας. βάτῳ ἐθεραπεύθη καὶ οὗτος, οὐδ᾽ ἂν τοῦτο παρεσιώ πησεν ὁ Ματθαῖος, οὐδ᾽ ἂν ἡσύχασαν οι παρόντες Ἰουδαῖοι· οἱ γὰρ καὶ μὴ ἐν σαββάτῳ θεραπευθέντος αὐτοῦ δυσχεράναντες δι᾿ ἄλλην αἰτίαν, πολλῷ μᾶλλον εἰ καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ καιροῦ λαβὴν ἔσχον, οὐκ ἂν ἐφει σαντο τῶν ἐγκλημάτων τῶν κατὰ τοῦ Χριστοῦ. Καὶ οὗτος μὲν πρὸς τὸν Χριστὸν φέρεται· πρὸς ἐκεῖνον δὲ αὐτὸς ὁ Χριστὸς παραγίνεται, κἀκείνῳ μὲν οὐδεὶς ἄνθρωπος ἦν ὁ βοηθήσων· Κύριε γάρ, φησὶν, ἄνθρω πον οὐκ ἔχω· οὗτος δὲ πολλοὺς εἶχε τοὺς προσήκον- τας, οἱ καὶ διὰ τοῦ στέγους αὐτὸν ἐχάλασαν. Κακείνου μὲν πρὸ τῆς ψυχῆς τὸ σῶμα διώρθωσε· πρότερον γὰρ αὐτοῦ τὴν [39] παράλυσιν σφίγξας, τότε φησίν Ιδε ὑγιὴς γέγονας, μηκέτι ἁμάρτανε· ἐνταῦθα δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλὰ πρότερον αὐτοῦ τὴν ψυχὴν ἰασάμενος (φησὶ γὰρ αὐτῷ· θάρσει, τέκνον, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου), τότε την παράλυσιν διώρθωσεν. Ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔστιν οὗτος ἐκεῖνος, ἀπὸ τούτων ἡμῖν σαφῶς ἀποδέδεικται, δεῖ δὲ λοιπὸν ἐπὶ τὴν ἀρ χὴν τοῦ διηγήματος ἐλθόντας ἰδεῖν, πῶς μὲν τοῦτον, πῶς δὲ ἐκεῖνον ἐθεράπευσεν ὁ Χριστὸς, καὶ διὰ τί δια φόρως· διὰ τί τὸν μὲν ἐν σαββάτῳ, ἐκεῖνον δὲ οὐκ ἐν σαββάτῳ, καὶ πρὸς ἐκεῖνον μὲν αὐτὸς ἦλθε, τοῦτον . Lege εἰ καί, et mυς ὁ μὲν τὸ πρότερον. Επιτ.

63 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOΡ. προείπεν, ὅτι δημοσιεύσει· νῦν δὲ διὰ τοῦτο προλέγει, ἵνα τῷ φόβῳ τῆς δημοσιεύσεως ἐκείνης, εἰ καὶ μὴ τῷ φόβῳ τῆς κολάσεως σωφρονισθέντες, ἀπονιψώμεθα ἅπαντα. Τοῦτο καὶ ἐπὶ τοῦ βαπτίσματος γίνεται· καὶ γὰρ ἄγει πρὸς τὴν κολυμβήθραν τῶν ὑδάτων τὸν ἄνθρωπον, οὐδενὶ δῆλα ποιήσας αὐτοῦ τὰ ἁμαρτήματα, ἀλλὰ τὴν μὲν δωρεάν πᾶσι καθίστησι φανεράν, καὶ ποιεῖ δήλην, τὰ δὲ ἁμαρτήματα πλὴν αὐτοῦ καὶ τοῦ τὴν ἄφεσιν λαμβάνοντος οὐδεὶς ἕτερος οίδε. Τοῦτο καὶ ἐπὶ τούτου γέγονε, καὶ ἁμάρτυρον ποιεῖται τὸν ἔλεγχον, μᾶλλον δὲ οὐκ ἔλεγχος μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀπο λογία τὸ εἰρημένον ἐστὶν, ὥσπερ ὑπὲρ τῆς τοσαύτης κακώσεως ἀπολογούμενος καὶ λέγων αὐτῷ, καὶ δεικνύς, ὅτι οὐ μάτην, οὐδὲ εἰκῇ τοσοῦτον αὐτὸν ἐπέτρεψε κακωθῆναι χρόνον, τῶν ἁμαρτημάτων ἀνέμνησεν αὐτὸν, καὶ τὴν αἰτίαν εἶπε τῆς ἀρρωστίας. Εὐρών γὰρ αὐτὸν, φησίν, ἐν τῷ ἱερῷ, εἶπεν αὐτῷ· Μηκέτι ἁμάρτανε, ἴνα μὴ χειρόν τί σοι γένη- ται. Ἐπεὶ οὖν τοσαῦτα ἐκαρπωσάμεθα ἐκ τοῦ προτέρου παραλύτου, φέρε Ελθωμεν καὶ ἐφ᾿ ἕτερον κἂν παρὰ τῷ Ματθαίῳ κείμενον. Καὶ γὰρ καὶ ἐν τοῖς μετάλλοις ὅπουπερ ἂν εὕροι τις χρυσίον, πλέον ἐκεῖ διασκάπτει πάλιν· καὶ οἶδα μὲν ὅτι πολλοὶ τῶν ἁπλῶς ἀναγινω σκόντων ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν εἶναι νομίζουσι παράλυτον παρὰ τοῖς τέσσαρσιν εὐαγγελισταῖς κείμενον· οὐκ ἔστι δέ. Διὸ χρὴ διαναστῆναι καὶ προσέχειν μετά ἀκριβείας. Οὐ γὰρ ὑπὲρ τῶν τυχόντων ή ζήτησις ἐστιν, ἀλλὰ καὶ πρὸς Ἕλληνας, καὶ πρὸς Ἰουδαίους, καὶ πρὸς πολλοὺς τῶν αἱρετικῶν χρήσιμος ὁ λόγος οὗτος ἔσται, τὴν προσήκουσαν λύσιν λαβών. Καὶ γὰρ οὕτω πάντες τοῖς εὐαγγελισταῖς ἐγκαλοῦσιν ὡς α χομένοις καὶ διαφωνοῦσιν· οὐκ ἔστι δὲ μὴ γένοιτο, ἀλλ' εἰ καὶ διάφορα τὰ πρόσωπα, μία τοῦ Πνεύματος ἡ χάρις ἐστὶν, ἡ τὴν ἑκάστου κινοῦσα ψυχήν· ὅπου δὲ τοῦ Πνεύματος χάρις, ἀγάπη, χαρά, εἰρήνη· πόλεμος καὶ ἀμφισβήτησις οὐκ ἔστι, καὶ μάχη καὶ φιλονεικία τις. Πῶς οὖν ποιήσομεν φανερόν, ὅτι οὐκ ἔστιν ὁ πα ράλυτος οὗτος ἐκεῖνος, ἀλλ᾽ ἕτερος παρ' ἐκεῖνον; Από πολλῶν σημείων, καὶ τόπου, καὶ χρόνου, καὶ καιρῶν, καὶ ἡμέρας, καὶ ἀπὸ τοῦ τρόπου τῆς θεραπείας, καὶ ἀπὸ τῆς παρουσίας τοῦ ἰατροῦ, καὶ ἀπὸ τῆς ἐρημίας τοῦ θεραπευθέντος. Καὶ τί τοῦτο; φησί· καὶ γὰρ Στερα σημεία οὐχὶ διαφόρως ἀπήγγειλαν πολλοὶ τῶν εὐαγγελιστῶν; Αλλ᾽ ἕτερόν ἐστι διαφόρως εἰπεῖν, καὶ ἕτερον ἐναντίως· ἐκεῖνο μὲν γὰρ διαφωνίαν οὐ ποιεῖ τινα, οὐδὲ μάχην· τοῦτο δὲ τὸ νῦν προκείμενον ἡμῖν πολλὴν ἔχει τὴν ἐναντίωσιν, εἰ μὴ δειχθείη ἕτερος ὧν ὁ ἐν τῇ κολυμβήθρα παραλυτικός παρ' ἐκεῖνον τὸν ἐν τοῖς τρισὶν ἀναγεγραμμένον. Καὶ ἵνα μάθητε τί ποτέ έστι διαφόρω;, καὶ τί ποτέ ἐστιν ἐναντίως εἰπεῖν, τῶν εὐαγγελιστῶν [38] ὁ μὲν ὅτι ὁ Χριστὸς τὸν σταυρὸν ἐβάσταζεν εἶπεν, ὁ δὲ ὅτι Σίμων ὁ Κυρηναῖος· τοῦτο δὲ ἐναντίωσίν τινα οὐ ποιεῖ, οὐδὲ μάχην. Καὶ πῶς οὐκ ἔστιν ἐναντίον, φησί, τὸ βαστάς ζειν τῷ μὴ βαστάζειν; Ότι ἀμφότερα γέγονε. Καὶ ἐξελθόντων μὲν ἐκ τοῦ πραιτωρίου, ὁ Χριστὸς ἐβάσ- ταξε προϊόντων δε, ὁ Σίμων ἔλαβεν ἀπ' αὐτοῦ καὶ ἔφερε. Πάλιν ἐπὶ τῶν λῃστῶν, ὁ μέν φησιν, ὅτι οἱ δύο αὐτὸν 55 ἐβλασφήμουν· ὁ δὲ ὅτι ὁ εἷς ἐπεστόμιζε τὸν κατηγοροῦν τα. Αλλ' οὐδὲ τοῦτο πάλιν ἐναντίον. Διατί; Ὅτι καὶ ἐνω ταῦθα ἀμφότερα γέγονε καὶ παρὰ μὲν τὴν ἀρχὴν ἀμφό τεροι ἦσαν οἱ πονηρευόμενοι· μετὰ δὲ ταῦτα σημείων γενομένων καὶ τῆς γῆς κλονουμένης, καὶ τῶν πετρῶν σχιζομένων, καὶ ἡλίου κρυπτομένου, θάτερος αὐτῶν μετεβλήθη, καὶ σωφρονέστερος γέγονε, καὶ τὸν ἐσταυρωμένον ἐπέγνω, καὶ τὴν βασιλείαν ὡμολόγησε τὴν ἐκείνου. Ἵνα γὰρ μὴ νομίσῃς, ὅτι ἀνάγκῃ τινὶ καὶ βίᾳ τινὸς ἔνδοθεν ὠθοῦντος αὐτὸν τοῦτο γίνεται, μηδὲ διαπορῇς, δείκνυσί σοι καὶ ἐν τῷ σταυρῷ τὴν πονηρίαν αὐτοῦ ἔτι διατηροῦντα τὴν προτέραν, ἵνα εἰδῇς, ὅτι οἴκοθεν καὶ παρ' ἑαυτοῦ μεταβαλόμενος, καὶ τῆς τοῦ Θεοῦ χάριτος ἀπολαύσας, οὕτω βελτίων, ἐγένετο. δ. Καὶ ἕτερα πολλὰ τοιαῦτα ἔστιν ἐκ τῶν Εὐαγγε λίων ἀναλέγεσθαι, ἃ δοκεῖ μὲν ἐναντιώσεως ὑποψίαν ἔχειν, οὐκ ἔστι δὲ ἐναντίωσις, ἀλλὰ καὶ τὰ παρὰ τού του καὶ τὰ παρ' ἐκείνου εἰρημένα γεγένηται· εἰ δὲ ο μὴ κατὰ τὴν αὐτὴν ὥραν, καὶ ὁ μὲν πρότερον, ὁ δὲ τὸ δεύτερον εἴρηκεν· ἐνταῦθα δὲ οὐδὲν τοιοῦτόν ἐστιν· ἀλλὰ τὸ πλῆθος τῶν εἰρημένων σημείων δείκνυσι καὶ τοῖς ὁπωσοῦν προσέχουσιν, ὅτι ἕτερος μὲν αὐτ τὸς ἦν, ἕτερος δὲ ἐκεῖνος. Οὐ μικρὰ δὲ καὶ αὕτη γέν νοιτ' ἂν ἀπόδειξις πρὸς τὸ δεῖξαι τοὺς εὐαγγελιστὰς συμφωνοῦντας ἀλλήλοις, καὶ οὐ μαχομένους. Αν μὲν γὰρ αὐτὸς ᾖ, πολλὴ ἡ μάχη· ἂν δὲ ἕτερος ἐκεῖνος, πᾶσα ἀμφισβήτησις λέλυται. Φέρε οὖν αὐτὰς τὰς αἰτίας εἴπωμεν, δι' ἃς οὔ φα- μεν τοῦτον εἶναι ἐκεῖνον. Τίνες οὖν εἰσιν αὗται; Ὁ μὲν ἐν Ἱεροσολύμοις θεραπεύεται, οὗτος δὲ ἐν Και περναούμ, καὶ ὁ μὲν παρὰ τὴν κολυμβήθραν τῶν ὑδάτων, οὗτος δὲ ἐν οἰκίσκῳ τινὶ· ἰδοὺ ἀπὸ τοῦ τόπου κἀκεῖνος μὲν ἐν ἑορτῇ· ἰδοὺ ἀπὸ τοῦ καιροῦ κἀκεῖ νος μὲν τριάκοντα καὶ ὀκτὼ ἔτη εἶχεν ἐν τῇ ἀσθε νείμ· περὶ τούτου δὲ οὐδὲν τοιοῦτον ὁ εὐαγγελιστής· ἰδοὺ καὶ ἀπὸ τοῦ χρόνου· κἀκεῖνος μὲν ἐθεραπεύθη ἐν σαββάτῳ· ἰδοὺ καὶ ἀπὸ ἡμέρας· εἰ γὰρ ἐν σας. βάτῳ ἐθεραπεύθη καὶ οὗτος, οὐδ᾽ ἂν τοῦτο παρεσιώ πησεν ὁ Ματθαῖος, οὐδ᾽ ἂν ἡσύχασαν οι παρόντες Ἰουδαῖοι· οἱ γὰρ καὶ μὴ ἐν σαββάτῳ θεραπευθέντος αὐτοῦ δυσχεράναντες δι᾿ ἄλλην αἰτίαν, πολλῷ μᾶλλον εἰ καὶ τὴν ἀπὸ τοῦ καιροῦ λαβὴν ἔσχον, οὐκ ἂν ἐφει σαντο τῶν ἐγκλημάτων τῶν κατὰ τοῦ Χριστοῦ. Καὶ οὗτος μὲν πρὸς τὸν Χριστὸν φέρεται· πρὸς ἐκεῖνον δὲ αὐτὸς ὁ Χριστὸς παραγίνεται, κἀκείνῳ μὲν οὐδεὶς ἄνθρωπος ἦν ὁ βοηθήσων· Κύριε γάρ, φησὶν, ἄνθρω πον οὐκ ἔχω· οὗτος δὲ πολλοὺς εἶχε τοὺς προσήκον- τας, οἱ καὶ διὰ τοῦ στέγους αὐτὸν ἐχάλασαν. Κακείνου μὲν πρὸ τῆς ψυχῆς τὸ σῶμα διώρθωσε· πρότερον γὰρ αὐτοῦ τὴν [39] παράλυσιν σφίγξας, τότε φησίν Ιδε ὑγιὴς γέγονας, μηκέτι ἁμάρτανε· ἐνταῦθα δὲ οὐχ οὕτως, ἀλλὰ πρότερον αὐτοῦ τὴν ψυχὴν ἰασάμενος (φησὶ γὰρ αὐτῷ· θάρσει, τέκνον, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι σου), τότε την παράλυσιν διώρθωσεν. Ὅτι μὲν οὖν οὐκ ἔστιν οὗτος ἐκεῖνος, ἀπὸ τούτων ἡμῖν σαφῶς ἀποδέδεικται, δεῖ δὲ λοιπὸν ἐπὶ τὴν ἀρ χὴν τοῦ διηγήματος ἐλθόντας ἰδεῖν, πῶς μὲν τοῦτον, πῶς δὲ ἐκεῖνον ἐθεράπευσεν ὁ Χριστὸς, καὶ διὰ τί δια φόρως· διὰ τί τὸν μὲν ἐν σαββάτῳ, ἐκεῖνον δὲ οὐκ ἐν σαββάτῳ, καὶ πρὸς ἐκεῖνον μὲν αὐτὸς ἦλθε, τοῦτον . Lege εἰ καί, et mυς ὁ μὲν τὸ πρότερον. Επιτ.

55 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. autem exspectsverit ad se deferri, et quam ob causam illius corpori prius, hujus vero animæ prius medea- tur. Neque enim temnere aut sine causa ista facit, cum sapiens sit et providus. Attendamus igitur, oum- que medentem contemplemur. Si enim cum medici quemdam secant, uruntve, aut alio quodam modo mutilatum et debilitatum incidunt, ac membrum am - putant, multi tam ægrum quam medicam circumstant ista facientem, multo magis nos hoc loco id agere oportet, quanto et medicus major, et gravior morbus est, qui non arte humana, sed gratia divina curatur. Atque illic quidem pellem concisam cernere licet, saniem defluentem, putredinem evacuatam, ac multam molestiam ex illo allatam spectaculo sustinere, dolo- remque non mediocrèm et angorem, quem non modo vulnerum conspectus, sed eorum etiam, qui uruntur secanturque, cruciatus inurit : nullus enim est adco saxeus, ut cum illis, qui talia patiuntur, adstiterit, ac lamentantes audiverit, non commoveatur, confun- datur, et ingentem animo concipiat mororem : ve- rumtamen ob spectandi cupiditatem hæc omnia susti- nemus. Hic autem nihil tale cernere licet, non ignem admoveri, non ferrum immergi, non sanguinem fundi, nou rgruin cruciari, non lamentari: in causa vero est medici sapientia, quæ nullis indiget rebus exter- nis, sed ipsa sufficit sibi. Siquidem sufficit tantum ut imperet, et omnia mala pelluntur. Neque vero admi- ratione dignum hoc est, quod tanta facilitate medici- nam faciat, sed quod sine dolore, nec ullam moles- tiam afferat iis qui curantur. Quando igitur et mira- culum majus et copiosior medicina, et ab omni tristitia immunis spectatoribus voluptas offertur, age diligen- ter curantem Christum spectemus. Et ascendens Jesus in naviculam transfretavit, et venit in civitatem suam. Et ecce obtulerunt illi paralyticum jacentem in lecto: el videns Jesus fidem illorum dixit paralytico : Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua ( Matth. 9. 1. 2). Centurione quidem inferiores sunt, quoad fidem, illo autem in piscina jacente paralytico superiores. Nam ille quidem neque medicum traxit, neque ad medicum duxit ægrotum; sed tamquam ad Deum ac- cessit, et ait: Dic verbo tantum, et sanabitur puer meus (Luc. 7. 7). Isti vero medicuni in ædes non traxo- runt, et in hoc centurioni sunt æquales; sed ægrum attulerunt ad medicum, et in hoc sunt minores, quod non dixerint, Dic verbo tantum. Illo quidem certe qui ad piscinam jacebat multo sunt isti meliores, siqui- dem ille dicit, Domine, hominem non habeo, ut cum turbata fuerit aqua, mittat me in piscinam (Joan. B. 7): isti vero nihilo indigere Christum sciebant, non aquis, non piscina, non alia re quapiam : attamen Christus non centurionis tantum puerum, sed et hunc et illum morbo liberavit; neque dixit: Quandoqui- deni fidem obtulisti minorem, curationem pariter ac- cipics : sed cum majorem exhibuisset, cum laudibus et coronis eum dimisit, dicens: Neque in Israel tan- tam fidem inveni (Lue 7. 9). Eum vero, qui minorem quam ille fidem obtulerat, nullo modo laudavit : non tamen sanitate privavit, sed nec illum, qui nullam fi- ' dem exbibuerat. Verum quemadmodum medici cum eumdem morbum curent, a quibusdam centum aureos accipiunt, ab aliis quinquaginta, ab aliis pauciores, a quibusdam nihil penitus: sic nimirum et Christus a centurione quidem multam et immensam fidem acce- pit, ab hoc autem minorem, ab illo vero nequidem mediocrem, et tamen omnes sanavit. Cur igitut hune quoque qui nihil contulcrat, beneficio dignatus est ? Quod non præ nimia negligentia, nec ob animæ stu- porem, sed quod Christum minime nosset, nullumque parvum aut magnum de illo miraculum audiisest, fl- dem non exhibuerit. Idcirco ergo veniam obtinait : quod et obscure indicans evangelista dixit : Nesciebat enim quis esset (Joan. 5. 13), verum ex aspectu soľo illum agnovit, cum in ipsum iterum incidit. illi, qui obtulerant, credidissent tantum : sed non ita est. Videns enim fidem illorum, non eorum qui obtu- lerunt tantum, sed et ipsius qui oblatus est. Quid igi- tur? altero credente alter non sanatur? dicet aliquis. Non equidem arbitror, nisi forte si vel propter ætatis immaturitatem, vel ob nimiam infirmitatem destitutus viribus credere nequeat. Quomodo igitur in historia Chananææ, inquit, credidit quidem mater, filia vero sanata est? et cum centurio fuisset incredulus, quo- modo puer surrexit, et salvus evasit ? Quod nimirum credere minime possent ægroti. Audi sane quid Cha- nanæa dicit: Filia mea male a dæmonio vexatur, el nunc quidem cadit in aquam, nunc autem in ignem (a) (Matth. 15. 22): illa vero vertigine laborans, et a dæmone correpta, quæque numquam mentis suæ compos esse poterat, neque sana esse, quo pacto cre- dere potuisset? - Fidem ostendit Paralytici. · Ut igitur apud Chana- næam, sic et apud centurionem; in ædibus jacebat puer, qui nec ipse noverat Christum, neque quis tan- dem esset, qui potuisset igitur ei quem non noverat credere, et cujus periculum nullum fecerat? At enim de hoc dicere istud non licet: siquidem credidit pa- ralyticus. Unde id constat? Ex ipso modo, quo ad- ductus est. Neque enim illud oscitanter audias, quod demiserunt eum per tectum : sed cum animo two re- puta, quantum sit ægrotum id pati contentum esse. Probe siquidem nostis adeo pusillanimes ac morosos ægros esse, ut ministeria quæ jacentibus in lecto de- feruntur, sæpenumero adversentur, malintque mor- borum dolores perferre, quam molestias eorum qui adjuvant sustinere. Iste vero et ex ædibus egredi contentus erat, et per forum ingredi, cum gestaretur, seque tot præsentibus hominibus ostendere. Est hoc etiam in more positum ægrotorum, [ut non facile vc- lint ullum suæ ægritudinis esse testem] : sic ut multi maluerint oppressi morbis interire, quam calamitates suas detegere. At non ita æger iste, verum cum re- pletuin videret theatrum, aditus intercluses, portum obseptum, per tectum demitti contentus fuit. Adeo solers est amor, et locuples caritas. Nam qui quærit, (a) Nic quædam adjiciuntur ex Matth. 17. 14. 3. Quidam igitur dicunt hunc curatum fuisse, com

55 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. autem exspectsverit ad se deferri, et quam ob causam illius corpori prius, hujus vero animæ prius medea- tur. Neque enim temnere aut sine causa ista facit, cum sapiens sit et providus. Attendamus igitur, oum- que medentem contemplemur. Si enim cum medici quemdam secant, uruntve, aut alio quodam modo mutilatum et debilitatum incidunt, ac membrum am - putant, multi tam ægrum quam medicam circumstant ista facientem, multo magis nos hoc loco id agere oportet, quanto et medicus major, et gravior morbus est, qui non arte humana, sed gratia divina curatur. Atque illic quidem pellem concisam cernere licet, saniem defluentem, putredinem evacuatam, ac multam molestiam ex illo allatam spectaculo sustinere, dolo- remque non mediocrèm et angorem, quem non modo vulnerum conspectus, sed eorum etiam, qui uruntur secanturque, cruciatus inurit : nullus enim est adco saxeus, ut cum illis, qui talia patiuntur, adstiterit, ac lamentantes audiverit, non commoveatur, confun- datur, et ingentem animo concipiat mororem : ve- rumtamen ob spectandi cupiditatem hæc omnia susti- nemus. Hic autem nihil tale cernere licet, non ignem admoveri, non ferrum immergi, non sanguinem fundi, nou rgruin cruciari, non lamentari: in causa vero est medici sapientia, quæ nullis indiget rebus exter- nis, sed ipsa sufficit sibi. Siquidem sufficit tantum ut imperet, et omnia mala pelluntur. Neque vero admi- ratione dignum hoc est, quod tanta facilitate medici- nam faciat, sed quod sine dolore, nec ullam moles- tiam afferat iis qui curantur. Quando igitur et mira- culum majus et copiosior medicina, et ab omni tristitia immunis spectatoribus voluptas offertur, age diligen- ter curantem Christum spectemus. Et ascendens Jesus in naviculam transfretavit, et venit in civitatem suam. Et ecce obtulerunt illi paralyticum jacentem in lecto: el videns Jesus fidem illorum dixit paralytico : Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua ( Matth. 9. 1. 2). Centurione quidem inferiores sunt, quoad fidem, illo autem in piscina jacente paralytico superiores. Nam ille quidem neque medicum traxit, neque ad medicum duxit ægrotum; sed tamquam ad Deum ac- cessit, et ait: Dic verbo tantum, et sanabitur puer meus (Luc. 7. 7). Isti vero medicuni in ædes non traxo- runt, et in hoc centurioni sunt æquales; sed ægrum attulerunt ad medicum, et in hoc sunt minores, quod non dixerint, Dic verbo tantum. Illo quidem certe qui ad piscinam jacebat multo sunt isti meliores, siqui- dem ille dicit, Domine, hominem non habeo, ut cum turbata fuerit aqua, mittat me in piscinam (Joan. B. 7): isti vero nihilo indigere Christum sciebant, non aquis, non piscina, non alia re quapiam : attamen Christus non centurionis tantum puerum, sed et hunc et illum morbo liberavit; neque dixit: Quandoqui- deni fidem obtulisti minorem, curationem pariter ac- cipics : sed cum majorem exhibuisset, cum laudibus et coronis eum dimisit, dicens: Neque in Israel tan- tam fidem inveni (Lue 7. 9). Eum vero, qui minorem quam ille fidem obtulerat, nullo modo laudavit : non tamen sanitate privavit, sed nec illum, qui nullam fi- ' dem exbibuerat. Verum quemadmodum medici cum eumdem morbum curent, a quibusdam centum aureos accipiunt, ab aliis quinquaginta, ab aliis pauciores, a quibusdam nihil penitus: sic nimirum et Christus a centurione quidem multam et immensam fidem acce- pit, ab hoc autem minorem, ab illo vero nequidem mediocrem, et tamen omnes sanavit. Cur igitut hune quoque qui nihil contulcrat, beneficio dignatus est ? Quod non præ nimia negligentia, nec ob animæ stu- porem, sed quod Christum minime nosset, nullumque parvum aut magnum de illo miraculum audiisest, fl- dem non exhibuerit. Idcirco ergo veniam obtinait : quod et obscure indicans evangelista dixit : Nesciebat enim quis esset (Joan. 5. 13), verum ex aspectu soľo illum agnovit, cum in ipsum iterum incidit. illi, qui obtulerant, credidissent tantum : sed non ita est. Videns enim fidem illorum, non eorum qui obtu- lerunt tantum, sed et ipsius qui oblatus est. Quid igi- tur? altero credente alter non sanatur? dicet aliquis. Non equidem arbitror, nisi forte si vel propter ætatis immaturitatem, vel ob nimiam infirmitatem destitutus viribus credere nequeat. Quomodo igitur in historia Chananææ, inquit, credidit quidem mater, filia vero sanata est? et cum centurio fuisset incredulus, quo- modo puer surrexit, et salvus evasit ? Quod nimirum credere minime possent ægroti. Audi sane quid Cha- nanæa dicit: Filia mea male a dæmonio vexatur, el nunc quidem cadit in aquam, nunc autem in ignem (a) (Matth. 15. 22): illa vero vertigine laborans, et a dæmone correpta, quæque numquam mentis suæ compos esse poterat, neque sana esse, quo pacto cre- dere potuisset? - Fidem ostendit Paralytici. · Ut igitur apud Chana- næam, sic et apud centurionem; in ædibus jacebat puer, qui nec ipse noverat Christum, neque quis tan- dem esset, qui potuisset igitur ei quem non noverat credere, et cujus periculum nullum fecerat? At enim de hoc dicere istud non licet: siquidem credidit pa- ralyticus. Unde id constat? Ex ipso modo, quo ad- ductus est. Neque enim illud oscitanter audias, quod demiserunt eum per tectum : sed cum animo two re- puta, quantum sit ægrotum id pati contentum esse. Probe siquidem nostis adeo pusillanimes ac morosos ægros esse, ut ministeria quæ jacentibus in lecto de- feruntur, sæpenumero adversentur, malintque mor- borum dolores perferre, quam molestias eorum qui adjuvant sustinere. Iste vero et ex ædibus egredi contentus erat, et per forum ingredi, cum gestaretur, seque tot præsentibus hominibus ostendere. Est hoc etiam in more positum ægrotorum, [ut non facile vc- lint ullum suæ ægritudinis esse testem] : sic ut multi maluerint oppressi morbis interire, quam calamitates suas detegere. At non ita æger iste, verum cum re- pletuin videret theatrum, aditus intercluses, portum obseptum, per tectum demitti contentus fuit. Adeo solers est amor, et locuples caritas. Nam qui quærit, (a) Nic quædam adjiciuntur ex Matth. 17. 14. 3. Quidam igitur dicunt hunc curatum fuisse, com

55 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. autem exspectsverit ad se deferri, et quam ob causam illius corpori prius, hujus vero animæ prius medea- tur. Neque enim temnere aut sine causa ista facit, cum sapiens sit et providus. Attendamus igitur, oum- que medentem contemplemur. Si enim cum medici quemdam secant, uruntve, aut alio quodam modo mutilatum et debilitatum incidunt, ac membrum am - putant, multi tam ægrum quam medicam circumstant ista facientem, multo magis nos hoc loco id agere oportet, quanto et medicus major, et gravior morbus est, qui non arte humana, sed gratia divina curatur. Atque illic quidem pellem concisam cernere licet, saniem defluentem, putredinem evacuatam, ac multam molestiam ex illo allatam spectaculo sustinere, dolo- remque non mediocrèm et angorem, quem non modo vulnerum conspectus, sed eorum etiam, qui uruntur secanturque, cruciatus inurit : nullus enim est adco saxeus, ut cum illis, qui talia patiuntur, adstiterit, ac lamentantes audiverit, non commoveatur, confun- datur, et ingentem animo concipiat mororem : ve- rumtamen ob spectandi cupiditatem hæc omnia susti- nemus. Hic autem nihil tale cernere licet, non ignem admoveri, non ferrum immergi, non sanguinem fundi, nou rgruin cruciari, non lamentari: in causa vero est medici sapientia, quæ nullis indiget rebus exter- nis, sed ipsa sufficit sibi. Siquidem sufficit tantum ut imperet, et omnia mala pelluntur. Neque vero admi- ratione dignum hoc est, quod tanta facilitate medici- nam faciat, sed quod sine dolore, nec ullam moles- tiam afferat iis qui curantur. Quando igitur et mira- culum majus et copiosior medicina, et ab omni tristitia immunis spectatoribus voluptas offertur, age diligen- ter curantem Christum spectemus. Et ascendens Jesus in naviculam transfretavit, et venit in civitatem suam. Et ecce obtulerunt illi paralyticum jacentem in lecto: el videns Jesus fidem illorum dixit paralytico : Confide, fili, remittuntur tibi peccata tua ( Matth. 9. 1. 2). Centurione quidem inferiores sunt, quoad fidem, illo autem in piscina jacente paralytico superiores. Nam ille quidem neque medicum traxit, neque ad medicum duxit ægrotum; sed tamquam ad Deum ac- cessit, et ait: Dic verbo tantum, et sanabitur puer meus (Luc. 7. 7). Isti vero medicuni in ædes non traxo- runt, et in hoc centurioni sunt æquales; sed ægrum attulerunt ad medicum, et in hoc sunt minores, quod non dixerint, Dic verbo tantum. Illo quidem certe qui ad piscinam jacebat multo sunt isti meliores, siqui- dem ille dicit, Domine, hominem non habeo, ut cum turbata fuerit aqua, mittat me in piscinam (Joan. B. 7): isti vero nihilo indigere Christum sciebant, non aquis, non piscina, non alia re quapiam : attamen Christus non centurionis tantum puerum, sed et hunc et illum morbo liberavit; neque dixit: Quandoqui- deni fidem obtulisti minorem, curationem pariter ac- cipics : sed cum majorem exhibuisset, cum laudibus et coronis eum dimisit, dicens: Neque in Israel tan- tam fidem inveni (Lue 7. 9). Eum vero, qui minorem quam ille fidem obtulerat, nullo modo laudavit : non tamen sanitate privavit, sed nec illum, qui nullam fi- ' dem exbibuerat. Verum quemadmodum medici cum eumdem morbum curent, a quibusdam centum aureos accipiunt, ab aliis quinquaginta, ab aliis pauciores, a quibusdam nihil penitus: sic nimirum et Christus a centurione quidem multam et immensam fidem acce- pit, ab hoc autem minorem, ab illo vero nequidem mediocrem, et tamen omnes sanavit. Cur igitut hune quoque qui nihil contulcrat, beneficio dignatus est ? Quod non præ nimia negligentia, nec ob animæ stu- porem, sed quod Christum minime nosset, nullumque parvum aut magnum de illo miraculum audiisest, fl- dem non exhibuerit. Idcirco ergo veniam obtinait : quod et obscure indicans evangelista dixit : Nesciebat enim quis esset (Joan. 5. 13), verum ex aspectu soľo illum agnovit, cum in ipsum iterum incidit. illi, qui obtulerant, credidissent tantum : sed non ita est. Videns enim fidem illorum, non eorum qui obtu- lerunt tantum, sed et ipsius qui oblatus est. Quid igi- tur? altero credente alter non sanatur? dicet aliquis. Non equidem arbitror, nisi forte si vel propter ætatis immaturitatem, vel ob nimiam infirmitatem destitutus viribus credere nequeat. Quomodo igitur in historia Chananææ, inquit, credidit quidem mater, filia vero sanata est? et cum centurio fuisset incredulus, quo- modo puer surrexit, et salvus evasit ? Quod nimirum credere minime possent ægroti. Audi sane quid Cha- nanæa dicit: Filia mea male a dæmonio vexatur, el nunc quidem cadit in aquam, nunc autem in ignem (a) (Matth. 15. 22): illa vero vertigine laborans, et a dæmone correpta, quæque numquam mentis suæ compos esse poterat, neque sana esse, quo pacto cre- dere potuisset? - Fidem ostendit Paralytici. · Ut igitur apud Chana- næam, sic et apud centurionem; in ædibus jacebat puer, qui nec ipse noverat Christum, neque quis tan- dem esset, qui potuisset igitur ei quem non noverat credere, et cujus periculum nullum fecerat? At enim de hoc dicere istud non licet: siquidem credidit pa- ralyticus. Unde id constat? Ex ipso modo, quo ad- ductus est. Neque enim illud oscitanter audias, quod demiserunt eum per tectum : sed cum animo two re- puta, quantum sit ægrotum id pati contentum esse. Probe siquidem nostis adeo pusillanimes ac morosos ægros esse, ut ministeria quæ jacentibus in lecto de- feruntur, sæpenumero adversentur, malintque mor- borum dolores perferre, quam molestias eorum qui adjuvant sustinere. Iste vero et ex ædibus egredi contentus erat, et per forum ingredi, cum gestaretur, seque tot præsentibus hominibus ostendere. Est hoc etiam in more positum ægrotorum, [ut non facile vc- lint ullum suæ ægritudinis esse testem] : sic ut multi maluerint oppressi morbis interire, quam calamitates suas detegere. At non ita æger iste, verum cum re- pletuin videret theatrum, aditus intercluses, portum obseptum, per tectum demitti contentus fuit. Adeo solers est amor, et locuples caritas. Nam qui quærit, (a) Nic quædam adjiciuntur ex Matth. 17. 14. 3. Quidam igitur dicunt hunc curatum fuisse, com

$7 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. τοῦτό ἐστιν; τί θορυβεῖσθε; τί δὲ ἐπείγεσθε; Ανα- σχώμεθα κενωθῆναι τὸ δωμάτιον, διαλυθῆναι τὸ θέατρον· ἀναχωρήσουσιν οἱ συνειλεγμένοι, δυνησό- μεθα κατιδίαν αὐτῷ προσελθεῖν, καὶ περὶ τούτων ἀνακοινώσασθαι. Τί δεῖ πάντων ὁρώντων εἰς μέσον προτεθῆναι τὰς ἐμὰς συμφοράς, καὶ ἄνωθεν χαλά σθαι. καὶ ἀσχημονεῖν; Τούτων οὐδὲν ἐκεῖνος οὔτε πρὸς ἑαυτὸν, οὔτε πρὸς τοὺς κομίζοντας εἶπεν, ἀλλὰ κόσμον εἶναι ἐνόμιζε τὸ μάρτυρας τοσούτους ποιή- σασθαι τῆς ἑαυτοῦ θεραπείας. Οὐκ ἀπὸ τούτου δὲ μόνον αὐτοῦ τὴν πίστιν ἦν ἰδεῖν, ἀλλὰ καὶ ἀπ' αὐτῶν τῶν τοῦ Χριστοῦ βημάτων. Ἐπειδὴ γὰρ ἐχαλάσθη καὶ προσηνέχθη, φησὶν αὐτῷ ὁ Χριστός· Θάρσει, τέ κνον, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι. Καὶ ταῦτα ἀκού σας οὐκ ἠγανάκτησεν, οὐκ ἐδυσχέρανεν, οὐκ εἶπε πρὸς τὸν ἰατρόν· Τί ποτε τοῦτό ἐστιν ; ἕτερον ἦλθον θεραπευθῆναι πάθος, καὶ ἕτερον αὐτὸς θεραπεύει; Σκήψις ταῦτα καὶ πρόφασις, καὶ ἀσθενείας προκα λύμματα. Αμαρτίας ἀφίεις τὰς οὐχ ὁρωμένας ; Ού- δὲν τούτων οὐκ εἶπεν, οὐκ ἐνενόησεν· ἀλλ᾽ ἀνέμενεν ἐπιτρέπων τὸν ἰατρὸν ὁδῷ χρήσασθαι θεραπείας, ἧσπερ ἐβούλετο. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Χριστὸς οὐκ ἀπῆλθε πρὸς αὐτόν, ἀλλ᾽ ἀνέμεινεν αὐτὸν ἐλθεῖν, ἵνα ἐπι- δείξῃ αὐτοῦ τὴν πίστιν πᾶσι. Μὴ γὰρ οὐκ ἠδύνατο τὴν εἴσοδον ποιῆσαι εὔκολον; Αλλ' οὐδὲν τούτων ἐποίησεν, ἵνα πάσιν αὐτοῦ τὴν σπουδὴν ἐπιδείξῃ, καὶ τὴν ζέουσαν πίστιν. Καθάπερ γὰρ πρὸς ἐκεῖνον τὸν τριάκοντα ὀκτὼ ἔτη ἔχοντα ἀπῄει διὰ τὸ μηδένα αὐτῷ παρεἶναι· οὕτω τοῦτον, ἐπειδὴ πολλοὺς εἶχε τοὺς προσήκοντας, ἀνέμεινεν ἐλθεῖν πρὸς αὐτὸν, ἵνα καὶ τούτου τὴν πίστιν ποιήσῃ δήλην διὰ τοῦ προσενεχθή- ναι, κἀκείνου τὴν ἐρημίαν ἡμᾶς διδάξῃ διὰ τοῦ πρὸς αὐτὸν ἀπελθεῖν, καὶ τούτου τὴν σπουδὴν κἀκείνου τὴν ὑπομονὴν ἐκκαλύψῃ πᾶσι, καὶ μάλιστα τοῖς τότε παροῦσιν. Ἐπειδὴ γὰρ ειώθασιν Ἰουδαῖοι βάσκανοί τινες καὶ μισάνθρωποι ταῖς τῶν πλησίον εὐεργεσίαις φθονεῖν, καὶ νῦν ἀπὸ τοῦ καιροῦ τοῖς θαύμασιν ἐπι σκήπτειν λέγοντες, ὅτι ἐν σαββάτῳ θεραπεύει, νῦν δὲ ἀπὸ τοῦ βίου τῶν εὐεργετουμένων λέγοντες · Εἰ ἦν προφήτης οὗτος, ᾔδει τις ἦν ἡ γυνὴ ἡ ἀπτο- μένη αὐτοῦ· οὐκ εἰδότες, ὅτι ἰατροῦ μάλιστα τοῦτό ἐστι τὸ τοῖς ἀῤῥωστοῦσιν ἀναμίγνυσθαι, καὶ παρὰ τοὺς νοσοῦντας ἀεὶ φαίνεσθαι, ἀλλὰ μὴ φυγεῖν αὐτοὺς μηδὲ ἀποπηδᾷν. Ὅπερ οὖν καὶ πρὸς ἐκείνους [42] ἀποτεινόμενος ἔλεγεν· οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ υγιαί- νοντες ιατροί, ἀλλ' οἱ κακῶς ἔχοντες. Ἵνα οὖν μὴ τὰ αὐτὰ πάλιν ἐγκαλῶσι, πρότερον δείκνυσιν ὡς ἄξιοι τῆς θεραπείας εἰσὶν οἱ προσιόντες διὰ τὴν πί στιν, ἣν ἐκδείκνυνται. Διὰ τοῦτο κἀκείνου τὴν ἐρη- μίαν. καὶ τούτου τὴν ζέουσαν πίστιν καὶ προθυμίαν ἔδειξε· διὰ τοῦτο ἐκεῖνον μὲν ἐν σαββάτῳ ἐθερά- πευσε, τοῦτον δὲ οὐκ ἐν σαββάτῳ· ἵν᾽, ὅταν ἴδῃς καὶ ἐν ἑτέρᾳ ἡμέρᾳ ἐγκαλοῦντας καὶ ἐπιτιμῶντας τῷ Χριστῷ, μάθης, ὅτι καὶ τότε οὐ διὰ τὴν τοῦ νόμου παρατή- ρησιν ἐνεκάλουν, ἀλλὰ τὴν οἰκείαν βασκανίαν φέρειν οὐκ ἔχοντες. Διὰ τί δὲ οὐκ ἐπὶ τὸ τὴν παράλυσιν ὀρθῶσαι πρότερον ἦλθεν, ἀλλά φησι· Θάρσει, τέκνον, αξέωνταί σου αἱ ἁμαρτίαι; Καὶ τοῦτο σφόδρα σοφῶς. Καὶ γὰρ τοῖς ἰατροῖς ἔθος ἐστὶ μὴ πρότερον τὰ νοσή ματα λύειν, ἀλλὰ τὰς πηγὰς αὐτῶν ἀναιρεῖν. Οἷον πολλάκις ὑπὸ πονηροῦ χυμοῦ καὶ διεφθαρμένου ρεύματος ἐνοχλουμένων ὀφθαλμῶν, ἀφεὶς ὁ ἰατρὸς τὴν νοσοῦσαν θεραπεῦσαι κόρην, τῆς κεφαλῆς ἐπει μελήσατο, ἔνθα ἡ ρίζα καὶ ἡ πηγὴ τῆς ἀρρωστίας ἦν· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς ἐποίησε, τὴν πηγὴν ἀνα 58 στέλλει τῶν κακῶν πρότερον. Πηγὴ γὰρ κακῶν καὶ ρίζα καὶ μήτηρ πάντων ἐστὶ τῆς ἁμαρτίας ἡ φύσις. Αὕτη τὰ σώματα ἡμῶν παραλύει· αὕτη τὰς νόσους ἐπάγει· διὰ τοῦτο καὶ ἐνταῦθά φησι θάρσει, τέκνον, ἀφέωνταί σου αἱ ἁμαρτίαι· κἀκεῖ φησιν· Ἰδοὺ ὑγιὴς γέγονας, μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν τί σοι γένηται, δηλῶν ἀμφοτέροις, ὅτι ἐξ ἁμαρτη μάτων ἐτέχθησαν αὗται αἱ νόσοι. Καὶ ἐν ἀρχῇ καὶ ἐν προοιμίοις τῆς κτίσεως ἐξ ἁμαρτίας ἡ νόσος εἰς τὸ τοῦ Κάϊν κατέσκηψε σῶμα. Καὶ γὰρ ἐκεῖνος μετά τὴν ἀδελφοκτονίαν, μετὰ τὴν παρανομίαν ἐκείνην, τότε παρελύθη τὸ σῶμα. Τὸ γὰρ τρέμειν οὐδὲν ἔτε ρόν ἐστιν ἢ παράλυσις. Καὶ γὰρ ὅταν ἡ τὸ ζῶον οι κονομοῦσα δύναμις ἀσθενεστέρα γένηται, οὐκέτι δυναμένη πάντα διαβαστάζειν τὰ μέλη, ἀφίησιν αὐτὰ τῆς οἰκείας προνοίας, εἶτα χαλασθέντα ἐκεῖνα τρέμει καὶ περιφέρεται. Σ'. Τοῦτο καὶ Παῦλος ἐδήλωσεν· ἁμαρτίαν γάρ τις Κορινθίοις ἐγκαλῶν φησι· Διὰ τοῦτο πολλοὶ ἐν ὑμῖν ἀσθενεῖς καὶ ἄρρωστοι· διὰ τοῦτο καὶ ὁ Χρι στις πρότερον τὴν αἰτίαν ἀναιρεῖ τῶν κακῶν, καὶ εἰπὼν, θάρσει, τέκνον, ἀγέωνταί σου αἱ ἁμαρτίας, ἀνίστησιν αὐτοῦ τὸ φρόνημα, διεγείρει καταβεβλη- μένην τὴν ψυχὴν· ὁ γὰρ λόγος ἔργον ἐγίνετο, καὶ εἰς τὸ συνειδὸς εἰσελθὼν αὐτῆς ἤπτετο τῆς ψυχῆς, καὶ πᾶσαν ἀγωνίαν ἐξέβαλεν. Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἡδονὴν ποιεῖ, καὶ παρέχει θαῤῥεῖν ὡς τὸ μηδὲν ἑαυτοῦ και τηγορείν. Θάρσει, τέκνον, ἀφέωνταί σου αἱ ἁμαρ τηγορεῖν. Θάρσει, τέκνον, ἀφέωνταί σου αἱ ἁμαρ τίαι. Οπου γὰρ ἁμαρτημάτων ἄφεσις, ἐκεῖ υἱοθε σία. Οὕτω γοῦν καὶ ἡμεῖς οὐ πρότερον δυνάμεθα καλέσαι Πατέρα, ἕως ἐν τῇ κολυμβήθρα τῶν ὑδάτων τῶν ἁγίων ἀπονιψώμεθα τὰ ἁμαρτήματα. Οταν γοῦν ἐκεῖθεν ἀνέλθωμεν τὸ πονηρὸν ἐκεῖνο φορτίον ἀπο θέμενοι, τότε λέγομεν, Πάτερ ἡμῶν, ὁ ἐν τοῖς οὐρα νοῖς. Ἀλλὰ τίνος ἕνεκεν ἐπὶ τοῦ τριάκοντα ὀκτὼ ἔχοντος οὐχ οὕτως ἐποίησεν, ἀλλὰ τὸ σῶμα αὐτοῦ [43] διώρθωσε πρότερον; Ὅτι ἐκείνῳ μὲν τῷ μήκει τοῦ χρόνου τὰ ἁμαρτήματα δεδαπάνητο· δύναται γὰρ πειρασμοῦ μέγεθος τὸ τῶν ἁμαρτημάτων φορτίον κούφον ποιεῖν· ὥσπερ οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ Λαζάρου φη σὶν, ὅτι ἀπέλαβε τὰ κακὰ αὐτοῦ, καὶ ἐνταῦθα παρα καλεῖται· καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ φησι· Παρακαλεῖτε τὸν λαόν μου, λαλήσατε εἰς τὴν καρδίαν Ιερου- σαλήμ, ὅτι ἐδέξατο ἐκ χειρὸς Κυρίου διπλᾶ τὰ ἁμαρτήματα αὐτῆς. Καὶ πάλιν ὁ προφήτης, Κύριε, εἰρήνην δὸς ἡμῖν, πάντα γὰρ ἀπέδωκας ἡμῖν, ἐμφαίνων, ὅτι αἱ τιμωρίαι καὶ αἱ κολάσεις ἁμαρτη- μάτων συγχώρησιν ποιοῦσι, καὶ πολλαχόθεν τοῦτό ἐστι φανερὸν ποιῆσαι. Ἐμοὶ τοίνυν δοκεῖ μηδὲν ἐκείνῳ περὶ ἀφέσεως δια - λεχθῆναι, ἀλλὰ πρὸς τὸ μέλλον αὐτὸν ἀσφαλίσασθαι, ὡς τῶν ἤδη πλημμεληθέντων τῷ μήκει τῆς ἀρρω στίας ἢ εἰ μὴ τοῦτο, διὰ τὸ μηδὲν αὐτὸν μηδέπω περὶ τοῦ Χριστοῦ πεπεῖσθαι μέγα, διὰ τοῦτο ἐπὶ τὸ Ελαττον πρότερον ἦλθε, καὶ τὸ φανερὸν καὶ δῆλον, τὴν τοῦ σώματος ὑγείαν· ἐπὶ δὲ τούτου οὐχ οὕτως. ἀλλ᾽ ἐπειδὴ μᾶλλον ἐπίστευσε, καὶ ὑψηλοτέραν είχε ψυχὴν, διὰ τοῦτο αὐτῷ περὶ τῆς χαλεπωτέρας προ

$7 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. τοῦτό ἐστιν; τί θορυβεῖσθε; τί δὲ ἐπείγεσθε; Ανα- σχώμεθα κενωθῆναι τὸ δωμάτιον, διαλυθῆναι τὸ θέατρον· ἀναχωρήσουσιν οἱ συνειλεγμένοι, δυνησό- μεθα κατιδίαν αὐτῷ προσελθεῖν, καὶ περὶ τούτων ἀνακοινώσασθαι. Τί δεῖ πάντων ὁρώντων εἰς μέσον προτεθῆναι τὰς ἐμὰς συμφοράς, καὶ ἄνωθεν χαλά σθαι. καὶ ἀσχημονεῖν; Τούτων οὐδὲν ἐκεῖνος οὔτε πρὸς ἑαυτὸν, οὔτε πρὸς τοὺς κομίζοντας εἶπεν, ἀλλὰ κόσμον εἶναι ἐνόμιζε τὸ μάρτυρας τοσούτους ποιή- σασθαι τῆς ἑαυτοῦ θεραπείας. Οὐκ ἀπὸ τούτου δὲ μόνον αὐτοῦ τὴν πίστιν ἦν ἰδεῖν, ἀλλὰ καὶ ἀπ' αὐτῶν τῶν τοῦ Χριστοῦ βημάτων. Ἐπειδὴ γὰρ ἐχαλάσθη καὶ προσηνέχθη, φησὶν αὐτῷ ὁ Χριστός· Θάρσει, τέ κνον, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι. Καὶ ταῦτα ἀκού σας οὐκ ἠγανάκτησεν, οὐκ ἐδυσχέρανεν, οὐκ εἶπε πρὸς τὸν ἰατρόν· Τί ποτε τοῦτό ἐστιν ; ἕτερον ἦλθον θεραπευθῆναι πάθος, καὶ ἕτερον αὐτὸς θεραπεύει; Σκήψις ταῦτα καὶ πρόφασις, καὶ ἀσθενείας προκα λύμματα. Αμαρτίας ἀφίεις τὰς οὐχ ὁρωμένας ; Ού- δὲν τούτων οὐκ εἶπεν, οὐκ ἐνενόησεν· ἀλλ᾽ ἀνέμενεν ἐπιτρέπων τὸν ἰατρὸν ὁδῷ χρήσασθαι θεραπείας, ἧσπερ ἐβούλετο. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Χριστὸς οὐκ ἀπῆλθε πρὸς αὐτόν, ἀλλ᾽ ἀνέμεινεν αὐτὸν ἐλθεῖν, ἵνα ἐπι- δείξῃ αὐτοῦ τὴν πίστιν πᾶσι. Μὴ γὰρ οὐκ ἠδύνατο τὴν εἴσοδον ποιῆσαι εὔκολον; Αλλ' οὐδὲν τούτων ἐποίησεν, ἵνα πάσιν αὐτοῦ τὴν σπουδὴν ἐπιδείξῃ, καὶ τὴν ζέουσαν πίστιν. Καθάπερ γὰρ πρὸς ἐκεῖνον τὸν τριάκοντα ὀκτὼ ἔτη ἔχοντα ἀπῄει διὰ τὸ μηδένα αὐτῷ παρεἶναι· οὕτω τοῦτον, ἐπειδὴ πολλοὺς εἶχε τοὺς προσήκοντας, ἀνέμεινεν ἐλθεῖν πρὸς αὐτὸν, ἵνα καὶ τούτου τὴν πίστιν ποιήσῃ δήλην διὰ τοῦ προσενεχθή- ναι, κἀκείνου τὴν ἐρημίαν ἡμᾶς διδάξῃ διὰ τοῦ πρὸς αὐτὸν ἀπελθεῖν, καὶ τούτου τὴν σπουδὴν κἀκείνου τὴν ὑπομονὴν ἐκκαλύψῃ πᾶσι, καὶ μάλιστα τοῖς τότε παροῦσιν. Ἐπειδὴ γὰρ ειώθασιν Ἰουδαῖοι βάσκανοί τινες καὶ μισάνθρωποι ταῖς τῶν πλησίον εὐεργεσίαις φθονεῖν, καὶ νῦν ἀπὸ τοῦ καιροῦ τοῖς θαύμασιν ἐπι σκήπτειν λέγοντες, ὅτι ἐν σαββάτῳ θεραπεύει, νῦν δὲ ἀπὸ τοῦ βίου τῶν εὐεργετουμένων λέγοντες · Εἰ ἦν προφήτης οὗτος, ᾔδει τις ἦν ἡ γυνὴ ἡ ἀπτο- μένη αὐτοῦ· οὐκ εἰδότες, ὅτι ἰατροῦ μάλιστα τοῦτό ἐστι τὸ τοῖς ἀῤῥωστοῦσιν ἀναμίγνυσθαι, καὶ παρὰ τοὺς νοσοῦντας ἀεὶ φαίνεσθαι, ἀλλὰ μὴ φυγεῖν αὐτοὺς μηδὲ ἀποπηδᾷν. Ὅπερ οὖν καὶ πρὸς ἐκείνους [42] ἀποτεινόμενος ἔλεγεν· οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ υγιαί- νοντες ιατροί, ἀλλ' οἱ κακῶς ἔχοντες. Ἵνα οὖν μὴ τὰ αὐτὰ πάλιν ἐγκαλῶσι, πρότερον δείκνυσιν ὡς ἄξιοι τῆς θεραπείας εἰσὶν οἱ προσιόντες διὰ τὴν πί στιν, ἣν ἐκδείκνυνται. Διὰ τοῦτο κἀκείνου τὴν ἐρη- μίαν. καὶ τούτου τὴν ζέουσαν πίστιν καὶ προθυμίαν ἔδειξε· διὰ τοῦτο ἐκεῖνον μὲν ἐν σαββάτῳ ἐθερά- πευσε, τοῦτον δὲ οὐκ ἐν σαββάτῳ· ἵν᾽, ὅταν ἴδῃς καὶ ἐν ἑτέρᾳ ἡμέρᾳ ἐγκαλοῦντας καὶ ἐπιτιμῶντας τῷ Χριστῷ, μάθης, ὅτι καὶ τότε οὐ διὰ τὴν τοῦ νόμου παρατή- ρησιν ἐνεκάλουν, ἀλλὰ τὴν οἰκείαν βασκανίαν φέρειν οὐκ ἔχοντες. Διὰ τί δὲ οὐκ ἐπὶ τὸ τὴν παράλυσιν ὀρθῶσαι πρότερον ἦλθεν, ἀλλά φησι· Θάρσει, τέκνον, αξέωνταί σου αἱ ἁμαρτίαι; Καὶ τοῦτο σφόδρα σοφῶς. Καὶ γὰρ τοῖς ἰατροῖς ἔθος ἐστὶ μὴ πρότερον τὰ νοσή ματα λύειν, ἀλλὰ τὰς πηγὰς αὐτῶν ἀναιρεῖν. Οἷον πολλάκις ὑπὸ πονηροῦ χυμοῦ καὶ διεφθαρμένου ρεύματος ἐνοχλουμένων ὀφθαλμῶν, ἀφεὶς ὁ ἰατρὸς τὴν νοσοῦσαν θεραπεῦσαι κόρην, τῆς κεφαλῆς ἐπει μελήσατο, ἔνθα ἡ ρίζα καὶ ἡ πηγὴ τῆς ἀρρωστίας ἦν· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς ἐποίησε, τὴν πηγὴν ἀνα 58 στέλλει τῶν κακῶν πρότερον. Πηγὴ γὰρ κακῶν καὶ ρίζα καὶ μήτηρ πάντων ἐστὶ τῆς ἁμαρτίας ἡ φύσις. Αὕτη τὰ σώματα ἡμῶν παραλύει· αὕτη τὰς νόσους ἐπάγει· διὰ τοῦτο καὶ ἐνταῦθά φησι θάρσει, τέκνον, ἀφέωνταί σου αἱ ἁμαρτίαι· κἀκεῖ φησιν· Ἰδοὺ ὑγιὴς γέγονας, μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν τί σοι γένηται, δηλῶν ἀμφοτέροις, ὅτι ἐξ ἁμαρτη μάτων ἐτέχθησαν αὗται αἱ νόσοι. Καὶ ἐν ἀρχῇ καὶ ἐν προοιμίοις τῆς κτίσεως ἐξ ἁμαρτίας ἡ νόσος εἰς τὸ τοῦ Κάϊν κατέσκηψε σῶμα. Καὶ γὰρ ἐκεῖνος μετά τὴν ἀδελφοκτονίαν, μετὰ τὴν παρανομίαν ἐκείνην, τότε παρελύθη τὸ σῶμα. Τὸ γὰρ τρέμειν οὐδὲν ἔτε ρόν ἐστιν ἢ παράλυσις. Καὶ γὰρ ὅταν ἡ τὸ ζῶον οι κονομοῦσα δύναμις ἀσθενεστέρα γένηται, οὐκέτι δυναμένη πάντα διαβαστάζειν τὰ μέλη, ἀφίησιν αὐτὰ τῆς οἰκείας προνοίας, εἶτα χαλασθέντα ἐκεῖνα τρέμει καὶ περιφέρεται. Σ'. Τοῦτο καὶ Παῦλος ἐδήλωσεν· ἁμαρτίαν γάρ τις Κορινθίοις ἐγκαλῶν φησι· Διὰ τοῦτο πολλοὶ ἐν ὑμῖν ἀσθενεῖς καὶ ἄρρωστοι· διὰ τοῦτο καὶ ὁ Χρι στις πρότερον τὴν αἰτίαν ἀναιρεῖ τῶν κακῶν, καὶ εἰπὼν, θάρσει, τέκνον, ἀγέωνταί σου αἱ ἁμαρτίας, ἀνίστησιν αὐτοῦ τὸ φρόνημα, διεγείρει καταβεβλη- μένην τὴν ψυχὴν· ὁ γὰρ λόγος ἔργον ἐγίνετο, καὶ εἰς τὸ συνειδὸς εἰσελθὼν αὐτῆς ἤπτετο τῆς ψυχῆς, καὶ πᾶσαν ἀγωνίαν ἐξέβαλεν. Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἡδονὴν ποιεῖ, καὶ παρέχει θαῤῥεῖν ὡς τὸ μηδὲν ἑαυτοῦ και τηγορείν. Θάρσει, τέκνον, ἀφέωνταί σου αἱ ἁμαρ τηγορεῖν. Θάρσει, τέκνον, ἀφέωνταί σου αἱ ἁμαρ τίαι. Οπου γὰρ ἁμαρτημάτων ἄφεσις, ἐκεῖ υἱοθε σία. Οὕτω γοῦν καὶ ἡμεῖς οὐ πρότερον δυνάμεθα καλέσαι Πατέρα, ἕως ἐν τῇ κολυμβήθρα τῶν ὑδάτων τῶν ἁγίων ἀπονιψώμεθα τὰ ἁμαρτήματα. Οταν γοῦν ἐκεῖθεν ἀνέλθωμεν τὸ πονηρὸν ἐκεῖνο φορτίον ἀπο θέμενοι, τότε λέγομεν, Πάτερ ἡμῶν, ὁ ἐν τοῖς οὐρα νοῖς. Ἀλλὰ τίνος ἕνεκεν ἐπὶ τοῦ τριάκοντα ὀκτὼ ἔχοντος οὐχ οὕτως ἐποίησεν, ἀλλὰ τὸ σῶμα αὐτοῦ [43] διώρθωσε πρότερον; Ὅτι ἐκείνῳ μὲν τῷ μήκει τοῦ χρόνου τὰ ἁμαρτήματα δεδαπάνητο· δύναται γὰρ πειρασμοῦ μέγεθος τὸ τῶν ἁμαρτημάτων φορτίον κούφον ποιεῖν· ὥσπερ οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ Λαζάρου φη σὶν, ὅτι ἀπέλαβε τὰ κακὰ αὐτοῦ, καὶ ἐνταῦθα παρα καλεῖται· καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ φησι· Παρακαλεῖτε τὸν λαόν μου, λαλήσατε εἰς τὴν καρδίαν Ιερου- σαλήμ, ὅτι ἐδέξατο ἐκ χειρὸς Κυρίου διπλᾶ τὰ ἁμαρτήματα αὐτῆς. Καὶ πάλιν ὁ προφήτης, Κύριε, εἰρήνην δὸς ἡμῖν, πάντα γὰρ ἀπέδωκας ἡμῖν, ἐμφαίνων, ὅτι αἱ τιμωρίαι καὶ αἱ κολάσεις ἁμαρτη- μάτων συγχώρησιν ποιοῦσι, καὶ πολλαχόθεν τοῦτό ἐστι φανερὸν ποιῆσαι. Ἐμοὶ τοίνυν δοκεῖ μηδὲν ἐκείνῳ περὶ ἀφέσεως δια - λεχθῆναι, ἀλλὰ πρὸς τὸ μέλλον αὐτὸν ἀσφαλίσασθαι, ὡς τῶν ἤδη πλημμεληθέντων τῷ μήκει τῆς ἀρρω στίας ἢ εἰ μὴ τοῦτο, διὰ τὸ μηδὲν αὐτὸν μηδέπω περὶ τοῦ Χριστοῦ πεπεῖσθαι μέγα, διὰ τοῦτο ἐπὶ τὸ Ελαττον πρότερον ἦλθε, καὶ τὸ φανερὸν καὶ δῆλον, τὴν τοῦ σώματος ὑγείαν· ἐπὶ δὲ τούτου οὐχ οὕτως. ἀλλ᾽ ἐπειδὴ μᾶλλον ἐπίστευσε, καὶ ὑψηλοτέραν είχε ψυχὴν, διὰ τοῦτο αὐτῷ περὶ τῆς χαλεπωτέρας προ

$7 S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. τοῦτό ἐστιν; τί θορυβεῖσθε; τί δὲ ἐπείγεσθε; Ανα- σχώμεθα κενωθῆναι τὸ δωμάτιον, διαλυθῆναι τὸ θέατρον· ἀναχωρήσουσιν οἱ συνειλεγμένοι, δυνησό- μεθα κατιδίαν αὐτῷ προσελθεῖν, καὶ περὶ τούτων ἀνακοινώσασθαι. Τί δεῖ πάντων ὁρώντων εἰς μέσον προτεθῆναι τὰς ἐμὰς συμφοράς, καὶ ἄνωθεν χαλά σθαι. καὶ ἀσχημονεῖν; Τούτων οὐδὲν ἐκεῖνος οὔτε πρὸς ἑαυτὸν, οὔτε πρὸς τοὺς κομίζοντας εἶπεν, ἀλλὰ κόσμον εἶναι ἐνόμιζε τὸ μάρτυρας τοσούτους ποιή- σασθαι τῆς ἑαυτοῦ θεραπείας. Οὐκ ἀπὸ τούτου δὲ μόνον αὐτοῦ τὴν πίστιν ἦν ἰδεῖν, ἀλλὰ καὶ ἀπ' αὐτῶν τῶν τοῦ Χριστοῦ βημάτων. Ἐπειδὴ γὰρ ἐχαλάσθη καὶ προσηνέχθη, φησὶν αὐτῷ ὁ Χριστός· Θάρσει, τέ κνον, ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι. Καὶ ταῦτα ἀκού σας οὐκ ἠγανάκτησεν, οὐκ ἐδυσχέρανεν, οὐκ εἶπε πρὸς τὸν ἰατρόν· Τί ποτε τοῦτό ἐστιν ; ἕτερον ἦλθον θεραπευθῆναι πάθος, καὶ ἕτερον αὐτὸς θεραπεύει; Σκήψις ταῦτα καὶ πρόφασις, καὶ ἀσθενείας προκα λύμματα. Αμαρτίας ἀφίεις τὰς οὐχ ὁρωμένας ; Ού- δὲν τούτων οὐκ εἶπεν, οὐκ ἐνενόησεν· ἀλλ᾽ ἀνέμενεν ἐπιτρέπων τὸν ἰατρὸν ὁδῷ χρήσασθαι θεραπείας, ἧσπερ ἐβούλετο. Διὰ τοῦτο καὶ ὁ Χριστὸς οὐκ ἀπῆλθε πρὸς αὐτόν, ἀλλ᾽ ἀνέμεινεν αὐτὸν ἐλθεῖν, ἵνα ἐπι- δείξῃ αὐτοῦ τὴν πίστιν πᾶσι. Μὴ γὰρ οὐκ ἠδύνατο τὴν εἴσοδον ποιῆσαι εὔκολον; Αλλ' οὐδὲν τούτων ἐποίησεν, ἵνα πάσιν αὐτοῦ τὴν σπουδὴν ἐπιδείξῃ, καὶ τὴν ζέουσαν πίστιν. Καθάπερ γὰρ πρὸς ἐκεῖνον τὸν τριάκοντα ὀκτὼ ἔτη ἔχοντα ἀπῄει διὰ τὸ μηδένα αὐτῷ παρεἶναι· οὕτω τοῦτον, ἐπειδὴ πολλοὺς εἶχε τοὺς προσήκοντας, ἀνέμεινεν ἐλθεῖν πρὸς αὐτὸν, ἵνα καὶ τούτου τὴν πίστιν ποιήσῃ δήλην διὰ τοῦ προσενεχθή- ναι, κἀκείνου τὴν ἐρημίαν ἡμᾶς διδάξῃ διὰ τοῦ πρὸς αὐτὸν ἀπελθεῖν, καὶ τούτου τὴν σπουδὴν κἀκείνου τὴν ὑπομονὴν ἐκκαλύψῃ πᾶσι, καὶ μάλιστα τοῖς τότε παροῦσιν. Ἐπειδὴ γὰρ ειώθασιν Ἰουδαῖοι βάσκανοί τινες καὶ μισάνθρωποι ταῖς τῶν πλησίον εὐεργεσίαις φθονεῖν, καὶ νῦν ἀπὸ τοῦ καιροῦ τοῖς θαύμασιν ἐπι σκήπτειν λέγοντες, ὅτι ἐν σαββάτῳ θεραπεύει, νῦν δὲ ἀπὸ τοῦ βίου τῶν εὐεργετουμένων λέγοντες · Εἰ ἦν προφήτης οὗτος, ᾔδει τις ἦν ἡ γυνὴ ἡ ἀπτο- μένη αὐτοῦ· οὐκ εἰδότες, ὅτι ἰατροῦ μάλιστα τοῦτό ἐστι τὸ τοῖς ἀῤῥωστοῦσιν ἀναμίγνυσθαι, καὶ παρὰ τοὺς νοσοῦντας ἀεὶ φαίνεσθαι, ἀλλὰ μὴ φυγεῖν αὐτοὺς μηδὲ ἀποπηδᾷν. Ὅπερ οὖν καὶ πρὸς ἐκείνους [42] ἀποτεινόμενος ἔλεγεν· οὐ χρείαν ἔχουσιν οἱ υγιαί- νοντες ιατροί, ἀλλ' οἱ κακῶς ἔχοντες. Ἵνα οὖν μὴ τὰ αὐτὰ πάλιν ἐγκαλῶσι, πρότερον δείκνυσιν ὡς ἄξιοι τῆς θεραπείας εἰσὶν οἱ προσιόντες διὰ τὴν πί στιν, ἣν ἐκδείκνυνται. Διὰ τοῦτο κἀκείνου τὴν ἐρη- μίαν. καὶ τούτου τὴν ζέουσαν πίστιν καὶ προθυμίαν ἔδειξε· διὰ τοῦτο ἐκεῖνον μὲν ἐν σαββάτῳ ἐθερά- πευσε, τοῦτον δὲ οὐκ ἐν σαββάτῳ· ἵν᾽, ὅταν ἴδῃς καὶ ἐν ἑτέρᾳ ἡμέρᾳ ἐγκαλοῦντας καὶ ἐπιτιμῶντας τῷ Χριστῷ, μάθης, ὅτι καὶ τότε οὐ διὰ τὴν τοῦ νόμου παρατή- ρησιν ἐνεκάλουν, ἀλλὰ τὴν οἰκείαν βασκανίαν φέρειν οὐκ ἔχοντες. Διὰ τί δὲ οὐκ ἐπὶ τὸ τὴν παράλυσιν ὀρθῶσαι πρότερον ἦλθεν, ἀλλά φησι· Θάρσει, τέκνον, αξέωνταί σου αἱ ἁμαρτίαι; Καὶ τοῦτο σφόδρα σοφῶς. Καὶ γὰρ τοῖς ἰατροῖς ἔθος ἐστὶ μὴ πρότερον τὰ νοσή ματα λύειν, ἀλλὰ τὰς πηγὰς αὐτῶν ἀναιρεῖν. Οἷον πολλάκις ὑπὸ πονηροῦ χυμοῦ καὶ διεφθαρμένου ρεύματος ἐνοχλουμένων ὀφθαλμῶν, ἀφεὶς ὁ ἰατρὸς τὴν νοσοῦσαν θεραπεῦσαι κόρην, τῆς κεφαλῆς ἐπει μελήσατο, ἔνθα ἡ ρίζα καὶ ἡ πηγὴ τῆς ἀρρωστίας ἦν· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς ἐποίησε, τὴν πηγὴν ἀνα 58 στέλλει τῶν κακῶν πρότερον. Πηγὴ γὰρ κακῶν καὶ ρίζα καὶ μήτηρ πάντων ἐστὶ τῆς ἁμαρτίας ἡ φύσις. Αὕτη τὰ σώματα ἡμῶν παραλύει· αὕτη τὰς νόσους ἐπάγει· διὰ τοῦτο καὶ ἐνταῦθά φησι θάρσει, τέκνον, ἀφέωνταί σου αἱ ἁμαρτίαι· κἀκεῖ φησιν· Ἰδοὺ ὑγιὴς γέγονας, μηκέτι ἁμάρτανε, ἵνα μὴ χεῖρόν τί σοι γένηται, δηλῶν ἀμφοτέροις, ὅτι ἐξ ἁμαρτη μάτων ἐτέχθησαν αὗται αἱ νόσοι. Καὶ ἐν ἀρχῇ καὶ ἐν προοιμίοις τῆς κτίσεως ἐξ ἁμαρτίας ἡ νόσος εἰς τὸ τοῦ Κάϊν κατέσκηψε σῶμα. Καὶ γὰρ ἐκεῖνος μετά τὴν ἀδελφοκτονίαν, μετὰ τὴν παρανομίαν ἐκείνην, τότε παρελύθη τὸ σῶμα. Τὸ γὰρ τρέμειν οὐδὲν ἔτε ρόν ἐστιν ἢ παράλυσις. Καὶ γὰρ ὅταν ἡ τὸ ζῶον οι κονομοῦσα δύναμις ἀσθενεστέρα γένηται, οὐκέτι δυναμένη πάντα διαβαστάζειν τὰ μέλη, ἀφίησιν αὐτὰ τῆς οἰκείας προνοίας, εἶτα χαλασθέντα ἐκεῖνα τρέμει καὶ περιφέρεται. Σ'. Τοῦτο καὶ Παῦλος ἐδήλωσεν· ἁμαρτίαν γάρ τις Κορινθίοις ἐγκαλῶν φησι· Διὰ τοῦτο πολλοὶ ἐν ὑμῖν ἀσθενεῖς καὶ ἄρρωστοι· διὰ τοῦτο καὶ ὁ Χρι στις πρότερον τὴν αἰτίαν ἀναιρεῖ τῶν κακῶν, καὶ εἰπὼν, θάρσει, τέκνον, ἀγέωνταί σου αἱ ἁμαρτίας, ἀνίστησιν αὐτοῦ τὸ φρόνημα, διεγείρει καταβεβλη- μένην τὴν ψυχὴν· ὁ γὰρ λόγος ἔργον ἐγίνετο, καὶ εἰς τὸ συνειδὸς εἰσελθὼν αὐτῆς ἤπτετο τῆς ψυχῆς, καὶ πᾶσαν ἀγωνίαν ἐξέβαλεν. Οὐδὲν γὰρ οὕτως ἡδονὴν ποιεῖ, καὶ παρέχει θαῤῥεῖν ὡς τὸ μηδὲν ἑαυτοῦ και τηγορείν. Θάρσει, τέκνον, ἀφέωνταί σου αἱ ἁμαρ τηγορεῖν. Θάρσει, τέκνον, ἀφέωνταί σου αἱ ἁμαρ τίαι. Οπου γὰρ ἁμαρτημάτων ἄφεσις, ἐκεῖ υἱοθε σία. Οὕτω γοῦν καὶ ἡμεῖς οὐ πρότερον δυνάμεθα καλέσαι Πατέρα, ἕως ἐν τῇ κολυμβήθρα τῶν ὑδάτων τῶν ἁγίων ἀπονιψώμεθα τὰ ἁμαρτήματα. Οταν γοῦν ἐκεῖθεν ἀνέλθωμεν τὸ πονηρὸν ἐκεῖνο φορτίον ἀπο θέμενοι, τότε λέγομεν, Πάτερ ἡμῶν, ὁ ἐν τοῖς οὐρα νοῖς. Ἀλλὰ τίνος ἕνεκεν ἐπὶ τοῦ τριάκοντα ὀκτὼ ἔχοντος οὐχ οὕτως ἐποίησεν, ἀλλὰ τὸ σῶμα αὐτοῦ [43] διώρθωσε πρότερον; Ὅτι ἐκείνῳ μὲν τῷ μήκει τοῦ χρόνου τὰ ἁμαρτήματα δεδαπάνητο· δύναται γὰρ πειρασμοῦ μέγεθος τὸ τῶν ἁμαρτημάτων φορτίον κούφον ποιεῖν· ὥσπερ οὖν καὶ ἐπὶ τοῦ Λαζάρου φη σὶν, ὅτι ἀπέλαβε τὰ κακὰ αὐτοῦ, καὶ ἐνταῦθα παρα καλεῖται· καὶ πάλιν ἀλλαχοῦ φησι· Παρακαλεῖτε τὸν λαόν μου, λαλήσατε εἰς τὴν καρδίαν Ιερου- σαλήμ, ὅτι ἐδέξατο ἐκ χειρὸς Κυρίου διπλᾶ τὰ ἁμαρτήματα αὐτῆς. Καὶ πάλιν ὁ προφήτης, Κύριε, εἰρήνην δὸς ἡμῖν, πάντα γὰρ ἀπέδωκας ἡμῖν, ἐμφαίνων, ὅτι αἱ τιμωρίαι καὶ αἱ κολάσεις ἁμαρτη- μάτων συγχώρησιν ποιοῦσι, καὶ πολλαχόθεν τοῦτό ἐστι φανερὸν ποιῆσαι. Ἐμοὶ τοίνυν δοκεῖ μηδὲν ἐκείνῳ περὶ ἀφέσεως δια - λεχθῆναι, ἀλλὰ πρὸς τὸ μέλλον αὐτὸν ἀσφαλίσασθαι, ὡς τῶν ἤδη πλημμεληθέντων τῷ μήκει τῆς ἀρρω στίας ἢ εἰ μὴ τοῦτο, διὰ τὸ μηδὲν αὐτὸν μηδέπω περὶ τοῦ Χριστοῦ πεπεῖσθαι μέγα, διὰ τοῦτο ἐπὶ τὸ Ελαττον πρότερον ἦλθε, καὶ τὸ φανερὸν καὶ δῆλον, τὴν τοῦ σώματος ὑγείαν· ἐπὶ δὲ τούτου οὐχ οὕτως. ἀλλ᾽ ἐπειδὴ μᾶλλον ἐπίστευσε, καὶ ὑψηλοτέραν είχε ψυχὴν, διὰ τοῦτο αὐτῷ περὶ τῆς χαλεπωτέρας προ

53 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. CO lius novit abscondita cordis? Ipse enim, inquit, aciebat quid esset in homine (Joan. 2.25) : et Paulus indicans proprium esse Dei secreta cognoscere, ait : Qui au- tem scrutatur corda (Rom. 8. 27) : quibas verbis si- gnificat hæc eamdem vim habere, quam ipsa Dei ha- bet appellatio. Ut enim cum dico, qui pluit, nullum alium præter Deum designo per rem illam, quoniam Dei solius est illud agere; et si dicam, qui solent oriri facit, nec addam, Deus, tamen per rem illam eum ostendo : sic nimirum et Paulus cum ait : Qui seru- tatur corda, solius ipsius esse scrutari corda declarat. Nisi enim hoc eamdem vim haberet, quam nomen, Deus, ad eum nobis indicandum qui designabatur, so- lum id miaime posuisset. Nam și hoc esset illi cum creatura commune, illum qui designatur non agnosce – remus, cum communitas illa confusionem in menti. bus gigneret auditorum. Cum igitur appareat hoc proprium Patris esse, itemque Filio constet compe- tere, cum quo indubitata relinquitur inde æqualitas, idcirco, Quid cogitatis, inquit, malá in cordibus vestris? Quid enim est facilius dicere, Dimittuntur pro- cata tua, an dicere, Surge et ambula (Matth. 9. 4. 5)? alteram etiam exhibet remissionis peccatorum de- monstrationem. Nam dimittere peccata multo majus est, quam corpus sanare, tantoque majus, quanto anima corpore. Ut enim corporis morbus est parały- sis, sic et animæ morbus peccatum est : verum illud etsi majus erat, obscurum erat: hoc vero etsi minus erat, manifestum erat. Quoniam igitur ad demon- strationem majoris usurus est minori, ostendens sa propter iHorum infirmitatem ita fecisse, atque ad il- lorung humilitatem se demisisse, Quid est facilius, Linquit, dicere, Dimittuntur peccata tua, an dicere, Surge et ambula? Cur igitur ad minus propter illos venis? Quoniam id quod manifestum est, obscuro clariorem exhibet demonstrationem. Propterea non prius illum erexit, quaın dixit illis: Ut autem sciatis, quia Filius hominis habet potestatem in terra dimittendi peccata, tunc ait paralytico, Surge et ambula (Matth. 9. 6) : quasi diceret, majus quidem signum est remissio peccatorum, sed propter vos quod minus est adjicio. quandoquidem hoc vobis illius esse demonstratio vi- detur. Nam quemadmodum illic cum centurionem laudasset qui dixerat: Dic tantum verbo, et sanabunt puer meus : nam et ego dico huic, Vade, et vadit, et alii, Veni, et venit (Matth. 8. 8. 9), animum ejus laudibus confirmavit : et rursus cum Judæos reprehendisset sibi objicientes in sabbato legem ab ipso violari, i. sna potestate situm esse ostendit leges immutare : sic nimirum hoc loco, cum illi dixissent, Æqua!em te ipsum facis Deo, promittens ea, quæ solius sunt Patris, reprehendens eus, et acciisans, alɩue operi- bus ipsis ostendens se minime blasphemare, indabi- tatam nobis præbuit demonstrationem, unde constet eadem ipsum; que Genitor, posse præstare. Vido igitur, quo pacto istud contendat adstruere, quæ Pa- tris solius sunt, ea ipsius etiam esse: non enim sim- pliciter paralyticum erexit, sed cum dixisset, Ut au- et sublimiori mente præditus erat, propterea de gra- viori prius apud illum morbo disseruit: præter hæc omuia, ut sibi æqualem cum Patre deberi honorem ostenderet. Ut enim illic in sabbato curavit, quod eos vellet a Judaica observatione revocare, atque ex illorum criminationibus occasionem captaret æqualem se Genitori ostendendi : ¡ta nimirum et hic prævidens quod erant dicturi, hæc verba protulit, ut hine initio ducto, et occasione sumpta demonstret æquali se cum Genitore dignum honore. Non enim ex æquo se res habet, si nemine reprehendente vel accusante, sua sponte quis in sermonem de his delabatur, et si cæ teris causam præbentibus, nomine ac specic defensio- nis hoc ipsum præstiterit. Nam ille quidem demon- strationis modus auditores offendisset: hic vero mi- nus odiosus erat, et facilius admitti poterat, vide- musque Christum hoc ubique præstare, neque tam verbis quam factis æqualitatem suam ostendere. Hoc quidem certe subindicans evangelista dicebat (Joan. non solum quia solvebat sabbatum, sed et quia pa- trem suum dicebat Deum, æqualem se faciens Deo, quod multo est majus : hoc enim ipsum per rerum demonstrationem adstruebat. Quid igitur invidi illi atque scelerati, qui aliorum bonis macerantur, et undique ansam reprehendendi perquirunt ? Quid hic, inquiunt, blasphemat? Nemo enim polest peccata di- mittere, nisi solus Deus (Marc. 2. 7). Sicut illic eum persequebantur, quod sabbatum solveret, et ex illo- rum reprehensionibus sumpta occasione defensionis nomine ac specie suam cum Patre æqualitatem os- tendit, ac dixit: Pater meus operatur, et ego operor (Joan. 5. 17) sic nimirum hoc loco ex iis quæ ipsi objiciunt, Patri per omnia similem seipsum ostendit. Quid enim ait? Nemo potest peccata dimittere nisi solus Deus. Quando igitur ipsi hune limitem posuerunt, ipsi hanc regulam induxerunt, ipsi legem tulerunt, propriis illos verbis irretit. Vos, inquit, confessi estis solius esse Nei peccata dimittere; indubitata igitur est a:qualitas. Neque vero isti solum hoc dicunt, sed et propheta, dum ita loquitur : Quis Deus sicut tu? deinde quid sit proprium indicans adjecit, Auferens iniquitates, et transcendens impietates (Mich. 7. 18). Si quis ergo alius appareat, qui hoc ipsum ita præ- stet, etiam Deus est, et Deus quemadmodum ille. Sed videamus quo- pact; illos argumentis Christus urgeat, quam mansuete ac modeste, summaque cum sollicitudine. Et ecce quidam de scribis dicebant intra seipsos Hic blasphemat (Matth. 9. 3). Nequaquam verbum protulerunt, non pronuntiarunt lingua, sed in mentis arcano cogitabant. Quid ergo Christus? Illo- rum arcanas cogitationes protulit in medium, ante- quam ad demonstrationem veniret, quam ex corporis paralytici curatione prolaturus erat, quod illis suæ divinitatis vellet potentiam declarare. Ut enim con- stet solius Dei esse mentis arcana patefacere, prorsus solus nosti corda (3 Reg. 8. 59), inquit. Vides illud Solus rursus non ad distinctionem Fílii dictum- esse? Si enim Pater solus corda novit, quomodo Fi- Tu 7. Altera demonstratio remissionis peccatorum.-Ecce 5. 46), propterea persequutos eum fuisse Judæos,

53 S. JOANNIS CIIRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. CO lius novit abscondita cordis? Ipse enim, inquit, aciebat quid esset in homine (Joan. 2.25) : et Paulus indicans proprium esse Dei secreta cognoscere, ait : Qui au- tem scrutatur corda (Rom. 8. 27) : quibas verbis si- gnificat hæc eamdem vim habere, quam ipsa Dei ha- bet appellatio. Ut enim cum dico, qui pluit, nullum alium præter Deum designo per rem illam, quoniam Dei solius est illud agere; et si dicam, qui solent oriri facit, nec addam, Deus, tamen per rem illam eum ostendo : sic nimirum et Paulus cum ait : Qui seru- tatur corda, solius ipsius esse scrutari corda declarat. Nisi enim hoc eamdem vim haberet, quam nomen, Deus, ad eum nobis indicandum qui designabatur, so- lum id miaime posuisset. Nam și hoc esset illi cum creatura commune, illum qui designatur non agnosce – remus, cum communitas illa confusionem in menti. bus gigneret auditorum. Cum igitur appareat hoc proprium Patris esse, itemque Filio constet compe- tere, cum quo indubitata relinquitur inde æqualitas, idcirco, Quid cogitatis, inquit, malá in cordibus vestris? Quid enim est facilius dicere, Dimittuntur pro- cata tua, an dicere, Surge et ambula (Matth. 9. 4. 5)? alteram etiam exhibet remissionis peccatorum de- monstrationem. Nam dimittere peccata multo majus est, quam corpus sanare, tantoque majus, quanto anima corpore. Ut enim corporis morbus est parały- sis, sic et animæ morbus peccatum est : verum illud etsi majus erat, obscurum erat: hoc vero etsi minus erat, manifestum erat. Quoniam igitur ad demon- strationem majoris usurus est minori, ostendens sa propter iHorum infirmitatem ita fecisse, atque ad il- lorung humilitatem se demisisse, Quid est facilius, Linquit, dicere, Dimittuntur peccata tua, an dicere, Surge et ambula? Cur igitur ad minus propter illos venis? Quoniam id quod manifestum est, obscuro clariorem exhibet demonstrationem. Propterea non prius illum erexit, quaın dixit illis: Ut autem sciatis, quia Filius hominis habet potestatem in terra dimittendi peccata, tunc ait paralytico, Surge et ambula (Matth. 9. 6) : quasi diceret, majus quidem signum est remissio peccatorum, sed propter vos quod minus est adjicio. quandoquidem hoc vobis illius esse demonstratio vi- detur. Nam quemadmodum illic cum centurionem laudasset qui dixerat: Dic tantum verbo, et sanabunt puer meus : nam et ego dico huic, Vade, et vadit, et alii, Veni, et venit (Matth. 8. 8. 9), animum ejus laudibus confirmavit : et rursus cum Judæos reprehendisset sibi objicientes in sabbato legem ab ipso violari, i. sna potestate situm esse ostendit leges immutare : sic nimirum hoc loco, cum illi dixissent, Æqua!em te ipsum facis Deo, promittens ea, quæ solius sunt Patris, reprehendens eus, et acciisans, alɩue operi- bus ipsis ostendens se minime blasphemare, indabi- tatam nobis præbuit demonstrationem, unde constet eadem ipsum; que Genitor, posse præstare. Vido igitur, quo pacto istud contendat adstruere, quæ Pa- tris solius sunt, ea ipsius etiam esse: non enim sim- pliciter paralyticum erexit, sed cum dixisset, Ut au- et sublimiori mente præditus erat, propterea de gra- viori prius apud illum morbo disseruit: præter hæc omuia, ut sibi æqualem cum Patre deberi honorem ostenderet. Ut enim illic in sabbato curavit, quod eos vellet a Judaica observatione revocare, atque ex illorum criminationibus occasionem captaret æqualem se Genitori ostendendi : ¡ta nimirum et hic prævidens quod erant dicturi, hæc verba protulit, ut hine initio ducto, et occasione sumpta demonstret æquali se cum Genitore dignum honore. Non enim ex æquo se res habet, si nemine reprehendente vel accusante, sua sponte quis in sermonem de his delabatur, et si cæ teris causam præbentibus, nomine ac specic defensio- nis hoc ipsum præstiterit. Nam ille quidem demon- strationis modus auditores offendisset: hic vero mi- nus odiosus erat, et facilius admitti poterat, vide- musque Christum hoc ubique præstare, neque tam verbis quam factis æqualitatem suam ostendere. Hoc quidem certe subindicans evangelista dicebat (Joan. non solum quia solvebat sabbatum, sed et quia pa- trem suum dicebat Deum, æqualem se faciens Deo, quod multo est majus : hoc enim ipsum per rerum demonstrationem adstruebat. Quid igitur invidi illi atque scelerati, qui aliorum bonis macerantur, et undique ansam reprehendendi perquirunt ? Quid hic, inquiunt, blasphemat? Nemo enim polest peccata di- mittere, nisi solus Deus (Marc. 2. 7). Sicut illic eum persequebantur, quod sabbatum solveret, et ex illo- rum reprehensionibus sumpta occasione defensionis nomine ac specie suam cum Patre æqualitatem os- tendit, ac dixit: Pater meus operatur, et ego operor (Joan. 5. 17) sic nimirum hoc loco ex iis quæ ipsi objiciunt, Patri per omnia similem seipsum ostendit. Quid enim ait? Nemo potest peccata dimittere nisi solus Deus. Quando igitur ipsi hune limitem posuerunt, ipsi hanc regulam induxerunt, ipsi legem tulerunt, propriis illos verbis irretit. Vos, inquit, confessi estis solius esse Nei peccata dimittere; indubitata igitur est a:qualitas. Neque vero isti solum hoc dicunt, sed et propheta, dum ita loquitur : Quis Deus sicut tu? deinde quid sit proprium indicans adjecit, Auferens iniquitates, et transcendens impietates (Mich. 7. 18). Si quis ergo alius appareat, qui hoc ipsum ita præ- stet, etiam Deus est, et Deus quemadmodum ille. Sed videamus quo- pact; illos argumentis Christus urgeat, quam mansuete ac modeste, summaque cum sollicitudine. Et ecce quidam de scribis dicebant intra seipsos Hic blasphemat (Matth. 9. 3). Nequaquam verbum protulerunt, non pronuntiarunt lingua, sed in mentis arcano cogitabant. Quid ergo Christus? Illo- rum arcanas cogitationes protulit in medium, ante- quam ad demonstrationem veniret, quam ex corporis paralytici curatione prolaturus erat, quod illis suæ divinitatis vellet potentiam declarare. Ut enim con- stet solius Dei esse mentis arcana patefacere, prorsus solus nosti corda (3 Reg. 8. 59), inquit. Vides illud Solus rursus non ad distinctionem Fílii dictum- esse? Si enim Pater solus corda novit, quomodo Fi- Tu 7. Altera demonstratio remissionis peccatorum.-Ecce 5. 46), propterea persequutos eum fuisse Judæos,

S. JOANNIS CHRYSOSTONI ARCHIEP. CONSTANT.NOP. "Ινα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ Υἱὸς τοῦ ἀν- θρώπου ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας· οὕτως ἔργον ἦν αὐτῷ καὶ σπουδὴ τοῦτο μάλιστα δεῖξαι, ὅτι τὴν αὐτὴν αὐθεντίαν ἔχει τῷ Πατρί. η'. Ταῦτα οὖν ἅπαντα, καὶ τὰ πρῴην καὶ τὰ πρὸ ἐκεί. νῆς εἰρημένα τῆς ἡμέρας μετὰ ἀκριβείας κατέχωμεν, καὶ τὸν Θεὸν παρακαλῶμεν ἀκίνητα μένειν ἐν τῇ διανοίᾳ τῇ ἡμετέρᾳ, καὶ τὴν παρ' ἑαυτῶν εἰσάγωμεν σπουδήν, καὶ συνεχῶς ἐνταῦθα ἀπαντῶμεν. Οὕτω γὰρ καὶ τὰ πρόσθεν εἰρημένα φυλάξομεν, καὶ ἕτερα προσ- κτησόμεθα πάλιν· κἂν ἀποῤῥυῇ τι τῷ χρόνῳ, ῥᾳδίως αὐτὰ ἀνακτήσασθαι δυνησόμεθα τῇ συνεχεί διδασκα- λία. Καὶ οὐ τὰ δόγματα μόνον ὑγιῆ καὶ ἄφθορα μενεί, ἀλλὰ καὶ ὁ βίος πολλῆς ἀπολαύσεται τῆς ἐπιμελείας, καὶ μεθ᾿ ἡδονῆς καὶ μετ᾿ εὐθυμίας τὴν παροῦσαν δυνησόμεθα διανύσαι ζωήν. Ὁποῖον γὰρ ἐνοχλεῖ πάθος τὴν ψυχὴν ἐνταῦθα παραγινομένων ἡμῶν, ἐπ- δίως διαλυθῆναι δυνήσεται· ἐπεὶ καὶ νῦν ὁ Χριστὸς πάρεστι, καὶ ὁ μετὰ πίστεως αὐτῷ προσιών δέξεται τὴν ἰατρείαν εὐκόλως. Πενίᾳ τις πυκτεύει διηνεκεί, καὶ τῆς ἀναγκαίας ἀπορεῖ τροφῆς, καὶ πεινῶν ἐκα θεύδησε πολλάκις, εἰσελθὼν δὲ ἐνταῦθα, καὶ ἀκούσας Παύλου λέγοντος, ὅτι ἐν λιμῷ καὶ ἐν δίψει καὶ γυμνό- τητι διήγε, καὶ ὅτι οὐκ ἐν μιᾷ καὶ δύο καὶ τρισὶν ἡμέ- ραις, ἀλλὰ διηνεκῶς τοῦτο ὑπέμεινε (τοῦτο γοῦν ἐνα δειχνύμενος ἔλεγεν· Αχρι τῆς ἄρτι ὥρας καὶ πει· νῶμεν, καὶ διψῶμεν, καὶ γυμνητεύομεν), λήψεται παραμυθίαν ἱκανὴν, μαθὼν διὰ τῶν εἰρημένων, ὅτι οὐχὶ μισῶν αὐτὸν ὁ Θεὸς οὐδὲ ἐγκαταλιμπάνων συν εχώρησεν εἶναι ἐν πενία· οὐ γὰρ [46] ἂν εἰ μισοῦντος τοῦτο ἦν, ἐπὶ τοῦ Παύλου, του φίλου μάλιστα πάντων ἀνθρώπων ὄντος αὐτῷ, τοῦτο συνεχώρησεν· ἀλλὰ κη δόμενος καὶ προνοῶν, καὶ εἰς πλείονα ἄγων φιλοσο- φίαν. "Αλλος τις ὑπὸ νόσου καὶ μυρίων κακῶν τὸ σῶμα ἔχει πολιορκούμενον; ἱκανὴ τούτῳ παραμυθία γένοιτ' ἂν τῶν παραλυτικῶν τούτων τὰ σώματα, καὶ μετά τούτων ὁ μακάριος καὶ γενναῖος τοῦ Παύλου μα θητής, ὃς διηνεκῶς ἐν ἀρρωστίαις ἦν, καὶ οὐδέποτε ἀνέπνει ἐκ τῆς μακρᾶς ἀσθενείας, ὅπερ οὖν καὶ ὁ Παῦλος ἔλεγεν · Οίνῳ ὀλίγῳ χρῶ διὰ τὸν στόμαχον σου, καὶ τὰς πυκνάς σου ἀσθενείας καὶ οὐχ ἁπλῶς ἀσθενείας. Ετερος συκοφαντηθεὶς παρὰ τοῖς πολλοῖς πονηρὰν ἐκτήσατο δόξαν, καὶ τοῦτο αὐτὸ τὴν ψυχὴν ὀδυνα καὶ κατεσθίει διηνεκῶς· εἰσελθὼν καὶ ἀκούσας, ὅτι Μακάριοι ἐστε, όταν ονειδίσωσιν ὑμᾶς, καὶ εἴπωσι καθ' ὑμῶν πᾶν πονηρὸν πρᾶγμα ψευδόμε- νοι· χαίρετε, καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἀποθήσεται πᾶσαν ἀθυμίαν καὶ δέξεται πᾶσαν ἡδονὴν· Σκιρτᾶτε γὰρ καὶ ἀγαλ λιᾶσθε, φησὶν, ὅταν ἐκβάλλωσιν ὑμῖν ὄνομα που νηρόν. Καὶ τοὺς μὲν κακῶς ἀκούοντας τούτῳ παρα- μυθεῖται τῷ τρόπῳ, τοὺς δὲ κακῶς λέγοντας ἑτέρως φοβεῖ λέγων, ὅτι πᾶν ῥῆμα ἀργὸν, δ ἐὰν λαλήσω σιν οἱ ἄνθρωποι, δώσουσι περὶ αὐτοῦ λόγον, εἴτε ἀγαθὸν, είτε κακόν. "Αλλος τις θυγάτριον ἀπέβαλεν ἢ υἱόν, ή τινα τῶν προσηκόντων, καὶ οὗτος ἐνταῦθα παραγενόμενος Παύλου στενάζοντος ἐπὶ τῇ παρούσῃ ζωῇ καὶ τὴν μέλλουσαν ἐπιθυμοῦντος ἰδεῖν, καὶ βα- ρυνομένου τῇ ἐνταῦθα διατριβῇ, καὶ αὐτὸς λαβών ικανὸν φάρμακον ἀπελεύσεται ἀκούσας αὐτοῦ λέγοντας Περὶ δὲ τῶν κεκοιμημένων οὐ θέλω ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοὶ, ἵνα μὴ λυπῆσθε ὡς καὶ οἱ λοιποὶ οἱ μὴ ἔχοντες ἐλπίδα. Οὐκ εἶπε, Περὶ τῶν ἀποθνησκόντων, ἀλλὰ, Περὶ τῶν κεκοιμημένων, δειχνύς ὅτι ύπνος ἐστὶν ὁ θάνατος. Ὥσπερ οὖν ἂν ἴδωμέν τινα καθεύ δοντα, οὐ θορυβούμεθα, οὐδὲ ἁλύομεν προσδοκώντες αὐτὸν ἀναστήσεσθαι πάντως· οὕτως ὅταν ἴδωμέν τινα ἀποθανόντα, μὴ θορυβώμεθα, μηδὲ καταπίπτωμεν· καὶ γὰρ καὶ τοῦτο ὕπνος μακρότερος μὲν, ὕπνος δὲ ὅμως. Τῷ μὲν οὖν ὀνόματι τῆς κοιμήσεως παρεμυθήσατο τοὺς πενθοῦντας, τὴν δὲ κατηγορίαν τῶν ἀπίστων ἀνα έτρεψεν. Ἐὰν πενθῇς, φησί, τὸν ἀπελθόντα ἀφορήτως, κατ' ἐκεῖνον ἔσῃ τὸν ἄπιστον τὸν οὐκ ἔχοντα ἐλπίδα ἀναστάσεως. Ἐκεῖνος καλῶς θρηνεῖ, ἅτε περὶ τῶν αύτας λαβὼν ἀποδείξεις περὶ τῆς μετὰ ταῦτα ζωῆς, μελλόντων μηδὲν δυνάμενος φιλοσοφεῖν· σὺ δὲ ὁ του τίνος ένεκεν εἰς τὴν αὐτὴν ἀσθένειαν ἐκείνῳ κατα- πίπτεις ; Διὰ τοῦτό φησι, Περὶ δὲ τῶν κεκοιμημέ των οὐ θέλομεν ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἵνα μὴ λυπήσθε ὡς καὶ οἱ λοιποὶ οἱ μὴ ἔχοντες ἐλπίδα. Οὐκ ἀπὸ τῆς Καινῆς δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς Παλαιᾶς ἱκανὴν ἔστι λαβεῖν παραμυθίαν. Οταν γάρ ἀκούσῃς τοῦ Ἰὼβ μετὰ τὴν τῶν χρημάτων ἀπόδο λήν, μετὰ τὴν τῶν βουκολίων ἀπώλειαν, οὐχ ἵνα καὶ δύο καὶ τρεῖς, ἀλλ' ὁλόκληρον χορὸν ἀποβαλόντα παίδων ἐν αὐτῷ τῆς ἡλικίας τῷ ἄνθει, μετά τοσαύ την ψυχῆς ἀρετὴν, κἂν ἁπάντων ἀσθενέστερος ᾖς, δυνήση ῥᾳδίως [47] ἑαυτὸν ἀνακτήσασθαι καὶ ἀνε- νεγκεῖν. Σὺ μὲν γὰρ, ἄνθρωπε, καὶ παρηκολούθησας ἀρρωστοῦντι τῷ παιδὶ, καὶ κατακλινόμενον ἐπὶ τῆς κλίνης εἶδες, καὶ ἔσχατα φθεγγόμενον βήματα ήκου σας, καὶ τὰς τελευταίας αναπνέοντα παρέστης ἀνα- πνοάς, καὶ καθεῖλες ὀφθαλμούς, καὶ συνέκλεισας στόμα· ἐκεῖνος δὲ οὐδὲ παρέστη ψυχορραγούσι, ούκ εἶδεν εκπνέοντας, ἀλλ' εἷς ἐγένετο τάφος πᾶσιν οἰκία, καὶ ἐπὶ τῆς αὐτῆς τραπέζης ἐγκέφαλος ὁμοίως καὶ αἷμα ἐκέχυτο, καὶ ξύλα, καὶ κέραμος, καὶ κόνις, καὶ σάρκες διατετμημέναι, καὶ πάντα ὁμοίως ἐφύ ρετο. Αλλ' όμως μετὰ τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα οὐκ ἐθρήνησεν, οὐκ ἀπεδυσπέτησεν, ἀλλὰ τί φησιν; Ο Κύριος ἔδωκεν, ὁ Κύριος ἀφείλετο, ὡς τῷ Κυρίῳ ἔδοξεν, οὕτω καὶ ἐγένετο· εἴη τὸ ὄνομα τοῦ Κυ- ρίου ευλογημένον εἰς τοὺς αἰῶνας. Ταύτην καὶ ἡμεῖς ἐφ' ἑκάστῳ τῶν συμβαινόντων ἡμῖν φθεγγώ μεθα τὴν φωνὴν, καν ζημία χρημάτων, καὶ σωμάτων ἀρρωστία, καὶ ἐπήρεια, καὶ συκοφαντία, κἂν ὁτιοῦν τῶν ἀνθρωπίνων συμβαίνῃ κακῶν, ταῦτα λέγωμεν· Ο Κύριος έδωκεν, ὁ Κύριος ἀφείλετο ὡς τῷ Κυ ρίῳ ἔδοξεν, οὕτω καὶ ἐγένετο, εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον εἰς τοὺς αἰῶνας. Αν οὕτω φιλοσοφή- σωμεν, οὐδὲν οὐδέποτε πεισόμεθα κακόν, καν μυρία πάσχωμεν· ἀλλ' ἔσται μείζον τῆς ζημίας τὸ κέρδος, πλείω τῶν κακῶν τὰ ἀγαθὰ, διὰ τῶν ῥημάτων του των ἵλεω τὸν Θεὸν σεαυτῷ ποιῶν, τὴν τυραννίδα ἀποκρουόμενος. Ὁμοῦ γὰρ ἐφθέγξατο ἡ γλῶσσα τὰ βήματα ταῦτα, καὶ εὐθέως ἀπεπήδησεν ὁ διάβολος· ἐκείνου δὲ ἀποπηδήσαντος, καὶ τὸ τῆς ἀθυμίας νέφος ἀπελαύνεται, καὶ οἱ θλίβοντες ἡμᾶς δραπετεύουσι λογισμοί, συνεκπηδῶντες ἐκείνῳ, καὶ πρὸς τούτοις πᾶτι καὶ τῶν ἐνταῦθα ἀγαθῶν, καὶ τῶν ἐν οὐρανῷ

S. JOANNIS CHRYSOSTONI ARCHIEP. CONSTANT.NOP. "Ινα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ Υἱὸς τοῦ ἀν- θρώπου ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας· οὕτως ἔργον ἦν αὐτῷ καὶ σπουδὴ τοῦτο μάλιστα δεῖξαι, ὅτι τὴν αὐτὴν αὐθεντίαν ἔχει τῷ Πατρί. η'. Ταῦτα οὖν ἅπαντα, καὶ τὰ πρῴην καὶ τὰ πρὸ ἐκεί. νῆς εἰρημένα τῆς ἡμέρας μετὰ ἀκριβείας κατέχωμεν, καὶ τὸν Θεὸν παρακαλῶμεν ἀκίνητα μένειν ἐν τῇ διανοίᾳ τῇ ἡμετέρᾳ, καὶ τὴν παρ' ἑαυτῶν εἰσάγωμεν σπουδήν, καὶ συνεχῶς ἐνταῦθα ἀπαντῶμεν. Οὕτω γὰρ καὶ τὰ πρόσθεν εἰρημένα φυλάξομεν, καὶ ἕτερα προσ- κτησόμεθα πάλιν· κἂν ἀποῤῥυῇ τι τῷ χρόνῳ, ῥᾳδίως αὐτὰ ἀνακτήσασθαι δυνησόμεθα τῇ συνεχεί διδασκα- λία. Καὶ οὐ τὰ δόγματα μόνον ὑγιῆ καὶ ἄφθορα μενεί, ἀλλὰ καὶ ὁ βίος πολλῆς ἀπολαύσεται τῆς ἐπιμελείας, καὶ μεθ᾿ ἡδονῆς καὶ μετ᾿ εὐθυμίας τὴν παροῦσαν δυνησόμεθα διανύσαι ζωήν. Ὁποῖον γὰρ ἐνοχλεῖ πάθος τὴν ψυχὴν ἐνταῦθα παραγινομένων ἡμῶν, ἐπ- δίως διαλυθῆναι δυνήσεται· ἐπεὶ καὶ νῦν ὁ Χριστὸς πάρεστι, καὶ ὁ μετὰ πίστεως αὐτῷ προσιών δέξεται τὴν ἰατρείαν εὐκόλως. Πενίᾳ τις πυκτεύει διηνεκεί, καὶ τῆς ἀναγκαίας ἀπορεῖ τροφῆς, καὶ πεινῶν ἐκα θεύδησε πολλάκις, εἰσελθὼν δὲ ἐνταῦθα, καὶ ἀκούσας Παύλου λέγοντος, ὅτι ἐν λιμῷ καὶ ἐν δίψει καὶ γυμνό- τητι διήγε, καὶ ὅτι οὐκ ἐν μιᾷ καὶ δύο καὶ τρισὶν ἡμέ- ραις, ἀλλὰ διηνεκῶς τοῦτο ὑπέμεινε (τοῦτο γοῦν ἐνα δειχνύμενος ἔλεγεν· Αχρι τῆς ἄρτι ὥρας καὶ πει· νῶμεν, καὶ διψῶμεν, καὶ γυμνητεύομεν), λήψεται παραμυθίαν ἱκανὴν, μαθὼν διὰ τῶν εἰρημένων, ὅτι οὐχὶ μισῶν αὐτὸν ὁ Θεὸς οὐδὲ ἐγκαταλιμπάνων συν εχώρησεν εἶναι ἐν πενία· οὐ γὰρ [46] ἂν εἰ μισοῦντος τοῦτο ἦν, ἐπὶ τοῦ Παύλου, του φίλου μάλιστα πάντων ἀνθρώπων ὄντος αὐτῷ, τοῦτο συνεχώρησεν· ἀλλὰ κη δόμενος καὶ προνοῶν, καὶ εἰς πλείονα ἄγων φιλοσο- φίαν. "Αλλος τις ὑπὸ νόσου καὶ μυρίων κακῶν τὸ σῶμα ἔχει πολιορκούμενον; ἱκανὴ τούτῳ παραμυθία γένοιτ' ἂν τῶν παραλυτικῶν τούτων τὰ σώματα, καὶ μετά τούτων ὁ μακάριος καὶ γενναῖος τοῦ Παύλου μα θητής, ὃς διηνεκῶς ἐν ἀρρωστίαις ἦν, καὶ οὐδέποτε ἀνέπνει ἐκ τῆς μακρᾶς ἀσθενείας, ὅπερ οὖν καὶ ὁ Παῦλος ἔλεγεν · Οίνῳ ὀλίγῳ χρῶ διὰ τὸν στόμαχον σου, καὶ τὰς πυκνάς σου ἀσθενείας καὶ οὐχ ἁπλῶς ἀσθενείας. Ετερος συκοφαντηθεὶς παρὰ τοῖς πολλοῖς πονηρὰν ἐκτήσατο δόξαν, καὶ τοῦτο αὐτὸ τὴν ψυχὴν ὀδυνα καὶ κατεσθίει διηνεκῶς· εἰσελθὼν καὶ ἀκούσας, ὅτι Μακάριοι ἐστε, όταν ονειδίσωσιν ὑμᾶς, καὶ εἴπωσι καθ' ὑμῶν πᾶν πονηρὸν πρᾶγμα ψευδόμε- νοι· χαίρετε, καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἀποθήσεται πᾶσαν ἀθυμίαν καὶ δέξεται πᾶσαν ἡδονὴν· Σκιρτᾶτε γὰρ καὶ ἀγαλ λιᾶσθε, φησὶν, ὅταν ἐκβάλλωσιν ὑμῖν ὄνομα που νηρόν. Καὶ τοὺς μὲν κακῶς ἀκούοντας τούτῳ παρα- μυθεῖται τῷ τρόπῳ, τοὺς δὲ κακῶς λέγοντας ἑτέρως φοβεῖ λέγων, ὅτι πᾶν ῥῆμα ἀργὸν, δ ἐὰν λαλήσω σιν οἱ ἄνθρωποι, δώσουσι περὶ αὐτοῦ λόγον, εἴτε ἀγαθὸν, είτε κακόν. "Αλλος τις θυγάτριον ἀπέβαλεν ἢ υἱόν, ή τινα τῶν προσηκόντων, καὶ οὗτος ἐνταῦθα παραγενόμενος Παύλου στενάζοντος ἐπὶ τῇ παρούσῃ ζωῇ καὶ τὴν μέλλουσαν ἐπιθυμοῦντος ἰδεῖν, καὶ βα- ρυνομένου τῇ ἐνταῦθα διατριβῇ, καὶ αὐτὸς λαβών ικανὸν φάρμακον ἀπελεύσεται ἀκούσας αὐτοῦ λέγοντας Περὶ δὲ τῶν κεκοιμημένων οὐ θέλω ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοὶ, ἵνα μὴ λυπῆσθε ὡς καὶ οἱ λοιποὶ οἱ μὴ ἔχοντες ἐλπίδα. Οὐκ εἶπε, Περὶ τῶν ἀποθνησκόντων, ἀλλὰ, Περὶ τῶν κεκοιμημένων, δειχνύς ὅτι ύπνος ἐστὶν ὁ θάνατος. Ὥσπερ οὖν ἂν ἴδωμέν τινα καθεύ δοντα, οὐ θορυβούμεθα, οὐδὲ ἁλύομεν προσδοκώντες αὐτὸν ἀναστήσεσθαι πάντως· οὕτως ὅταν ἴδωμέν τινα ἀποθανόντα, μὴ θορυβώμεθα, μηδὲ καταπίπτωμεν· καὶ γὰρ καὶ τοῦτο ὕπνος μακρότερος μὲν, ὕπνος δὲ ὅμως. Τῷ μὲν οὖν ὀνόματι τῆς κοιμήσεως παρεμυθήσατο τοὺς πενθοῦντας, τὴν δὲ κατηγορίαν τῶν ἀπίστων ἀνα έτρεψεν. Ἐὰν πενθῇς, φησί, τὸν ἀπελθόντα ἀφορήτως, κατ' ἐκεῖνον ἔσῃ τὸν ἄπιστον τὸν οὐκ ἔχοντα ἐλπίδα ἀναστάσεως. Ἐκεῖνος καλῶς θρηνεῖ, ἅτε περὶ τῶν αύτας λαβὼν ἀποδείξεις περὶ τῆς μετὰ ταῦτα ζωῆς, μελλόντων μηδὲν δυνάμενος φιλοσοφεῖν· σὺ δὲ ὁ του τίνος ένεκεν εἰς τὴν αὐτὴν ἀσθένειαν ἐκείνῳ κατα- πίπτεις ; Διὰ τοῦτό φησι, Περὶ δὲ τῶν κεκοιμημέ των οὐ θέλομεν ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἵνα μὴ λυπήσθε ὡς καὶ οἱ λοιποὶ οἱ μὴ ἔχοντες ἐλπίδα. Οὐκ ἀπὸ τῆς Καινῆς δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς Παλαιᾶς ἱκανὴν ἔστι λαβεῖν παραμυθίαν. Οταν γάρ ἀκούσῃς τοῦ Ἰὼβ μετὰ τὴν τῶν χρημάτων ἀπόδο λήν, μετὰ τὴν τῶν βουκολίων ἀπώλειαν, οὐχ ἵνα καὶ δύο καὶ τρεῖς, ἀλλ' ὁλόκληρον χορὸν ἀποβαλόντα παίδων ἐν αὐτῷ τῆς ἡλικίας τῷ ἄνθει, μετά τοσαύ την ψυχῆς ἀρετὴν, κἂν ἁπάντων ἀσθενέστερος ᾖς, δυνήση ῥᾳδίως [47] ἑαυτὸν ἀνακτήσασθαι καὶ ἀνε- νεγκεῖν. Σὺ μὲν γὰρ, ἄνθρωπε, καὶ παρηκολούθησας ἀρρωστοῦντι τῷ παιδὶ, καὶ κατακλινόμενον ἐπὶ τῆς κλίνης εἶδες, καὶ ἔσχατα φθεγγόμενον βήματα ήκου σας, καὶ τὰς τελευταίας αναπνέοντα παρέστης ἀνα- πνοάς, καὶ καθεῖλες ὀφθαλμούς, καὶ συνέκλεισας στόμα· ἐκεῖνος δὲ οὐδὲ παρέστη ψυχορραγούσι, ούκ εἶδεν εκπνέοντας, ἀλλ' εἷς ἐγένετο τάφος πᾶσιν οἰκία, καὶ ἐπὶ τῆς αὐτῆς τραπέζης ἐγκέφαλος ὁμοίως καὶ αἷμα ἐκέχυτο, καὶ ξύλα, καὶ κέραμος, καὶ κόνις, καὶ σάρκες διατετμημέναι, καὶ πάντα ὁμοίως ἐφύ ρετο. Αλλ' όμως μετὰ τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα οὐκ ἐθρήνησεν, οὐκ ἀπεδυσπέτησεν, ἀλλὰ τί φησιν; Ο Κύριος ἔδωκεν, ὁ Κύριος ἀφείλετο, ὡς τῷ Κυρίῳ ἔδοξεν, οὕτω καὶ ἐγένετο· εἴη τὸ ὄνομα τοῦ Κυ- ρίου ευλογημένον εἰς τοὺς αἰῶνας. Ταύτην καὶ ἡμεῖς ἐφ' ἑκάστῳ τῶν συμβαινόντων ἡμῖν φθεγγώ μεθα τὴν φωνὴν, καν ζημία χρημάτων, καὶ σωμάτων ἀρρωστία, καὶ ἐπήρεια, καὶ συκοφαντία, κἂν ὁτιοῦν τῶν ἀνθρωπίνων συμβαίνῃ κακῶν, ταῦτα λέγωμεν· Ο Κύριος έδωκεν, ὁ Κύριος ἀφείλετο ὡς τῷ Κυ ρίῳ ἔδοξεν, οὕτω καὶ ἐγένετο, εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον εἰς τοὺς αἰῶνας. Αν οὕτω φιλοσοφή- σωμεν, οὐδὲν οὐδέποτε πεισόμεθα κακόν, καν μυρία πάσχωμεν· ἀλλ' ἔσται μείζον τῆς ζημίας τὸ κέρδος, πλείω τῶν κακῶν τὰ ἀγαθὰ, διὰ τῶν ῥημάτων του των ἵλεω τὸν Θεὸν σεαυτῷ ποιῶν, τὴν τυραννίδα ἀποκρουόμενος. Ὁμοῦ γὰρ ἐφθέγξατο ἡ γλῶσσα τὰ βήματα ταῦτα, καὶ εὐθέως ἀπεπήδησεν ὁ διάβολος· ἐκείνου δὲ ἀποπηδήσαντος, καὶ τὸ τῆς ἀθυμίας νέφος ἀπελαύνεται, καὶ οἱ θλίβοντες ἡμᾶς δραπετεύουσι λογισμοί, συνεκπηδῶντες ἐκείνῳ, καὶ πρὸς τούτοις πᾶτι καὶ τῶν ἐνταῦθα ἀγαθῶν, καὶ τῶν ἐν οὐρανῷ

S. JOANNIS CHRYSOSTONI ARCHIEP. CONSTANT.NOP. "Ινα δὲ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ Υἱὸς τοῦ ἀν- θρώπου ἀφιέναι ἐπὶ τῆς γῆς ἁμαρτίας· οὕτως ἔργον ἦν αὐτῷ καὶ σπουδὴ τοῦτο μάλιστα δεῖξαι, ὅτι τὴν αὐτὴν αὐθεντίαν ἔχει τῷ Πατρί. η'. Ταῦτα οὖν ἅπαντα, καὶ τὰ πρῴην καὶ τὰ πρὸ ἐκεί. νῆς εἰρημένα τῆς ἡμέρας μετὰ ἀκριβείας κατέχωμεν, καὶ τὸν Θεὸν παρακαλῶμεν ἀκίνητα μένειν ἐν τῇ διανοίᾳ τῇ ἡμετέρᾳ, καὶ τὴν παρ' ἑαυτῶν εἰσάγωμεν σπουδήν, καὶ συνεχῶς ἐνταῦθα ἀπαντῶμεν. Οὕτω γὰρ καὶ τὰ πρόσθεν εἰρημένα φυλάξομεν, καὶ ἕτερα προσ- κτησόμεθα πάλιν· κἂν ἀποῤῥυῇ τι τῷ χρόνῳ, ῥᾳδίως αὐτὰ ἀνακτήσασθαι δυνησόμεθα τῇ συνεχεί διδασκα- λία. Καὶ οὐ τὰ δόγματα μόνον ὑγιῆ καὶ ἄφθορα μενεί, ἀλλὰ καὶ ὁ βίος πολλῆς ἀπολαύσεται τῆς ἐπιμελείας, καὶ μεθ᾿ ἡδονῆς καὶ μετ᾿ εὐθυμίας τὴν παροῦσαν δυνησόμεθα διανύσαι ζωήν. Ὁποῖον γὰρ ἐνοχλεῖ πάθος τὴν ψυχὴν ἐνταῦθα παραγινομένων ἡμῶν, ἐπ- δίως διαλυθῆναι δυνήσεται· ἐπεὶ καὶ νῦν ὁ Χριστὸς πάρεστι, καὶ ὁ μετὰ πίστεως αὐτῷ προσιών δέξεται τὴν ἰατρείαν εὐκόλως. Πενίᾳ τις πυκτεύει διηνεκεί, καὶ τῆς ἀναγκαίας ἀπορεῖ τροφῆς, καὶ πεινῶν ἐκα θεύδησε πολλάκις, εἰσελθὼν δὲ ἐνταῦθα, καὶ ἀκούσας Παύλου λέγοντος, ὅτι ἐν λιμῷ καὶ ἐν δίψει καὶ γυμνό- τητι διήγε, καὶ ὅτι οὐκ ἐν μιᾷ καὶ δύο καὶ τρισὶν ἡμέ- ραις, ἀλλὰ διηνεκῶς τοῦτο ὑπέμεινε (τοῦτο γοῦν ἐνα δειχνύμενος ἔλεγεν· Αχρι τῆς ἄρτι ὥρας καὶ πει· νῶμεν, καὶ διψῶμεν, καὶ γυμνητεύομεν), λήψεται παραμυθίαν ἱκανὴν, μαθὼν διὰ τῶν εἰρημένων, ὅτι οὐχὶ μισῶν αὐτὸν ὁ Θεὸς οὐδὲ ἐγκαταλιμπάνων συν εχώρησεν εἶναι ἐν πενία· οὐ γὰρ [46] ἂν εἰ μισοῦντος τοῦτο ἦν, ἐπὶ τοῦ Παύλου, του φίλου μάλιστα πάντων ἀνθρώπων ὄντος αὐτῷ, τοῦτο συνεχώρησεν· ἀλλὰ κη δόμενος καὶ προνοῶν, καὶ εἰς πλείονα ἄγων φιλοσο- φίαν. "Αλλος τις ὑπὸ νόσου καὶ μυρίων κακῶν τὸ σῶμα ἔχει πολιορκούμενον; ἱκανὴ τούτῳ παραμυθία γένοιτ' ἂν τῶν παραλυτικῶν τούτων τὰ σώματα, καὶ μετά τούτων ὁ μακάριος καὶ γενναῖος τοῦ Παύλου μα θητής, ὃς διηνεκῶς ἐν ἀρρωστίαις ἦν, καὶ οὐδέποτε ἀνέπνει ἐκ τῆς μακρᾶς ἀσθενείας, ὅπερ οὖν καὶ ὁ Παῦλος ἔλεγεν · Οίνῳ ὀλίγῳ χρῶ διὰ τὸν στόμαχον σου, καὶ τὰς πυκνάς σου ἀσθενείας καὶ οὐχ ἁπλῶς ἀσθενείας. Ετερος συκοφαντηθεὶς παρὰ τοῖς πολλοῖς πονηρὰν ἐκτήσατο δόξαν, καὶ τοῦτο αὐτὸ τὴν ψυχὴν ὀδυνα καὶ κατεσθίει διηνεκῶς· εἰσελθὼν καὶ ἀκούσας, ὅτι Μακάριοι ἐστε, όταν ονειδίσωσιν ὑμᾶς, καὶ εἴπωσι καθ' ὑμῶν πᾶν πονηρὸν πρᾶγμα ψευδόμε- νοι· χαίρετε, καὶ ἀγαλλιᾶσθε, ὅτι ὁ μισθὸς ὑμῶν πολὺς ἐν τοῖς οὐρανοῖς, ἀποθήσεται πᾶσαν ἀθυμίαν καὶ δέξεται πᾶσαν ἡδονὴν· Σκιρτᾶτε γὰρ καὶ ἀγαλ λιᾶσθε, φησὶν, ὅταν ἐκβάλλωσιν ὑμῖν ὄνομα που νηρόν. Καὶ τοὺς μὲν κακῶς ἀκούοντας τούτῳ παρα- μυθεῖται τῷ τρόπῳ, τοὺς δὲ κακῶς λέγοντας ἑτέρως φοβεῖ λέγων, ὅτι πᾶν ῥῆμα ἀργὸν, δ ἐὰν λαλήσω σιν οἱ ἄνθρωποι, δώσουσι περὶ αὐτοῦ λόγον, εἴτε ἀγαθὸν, είτε κακόν. "Αλλος τις θυγάτριον ἀπέβαλεν ἢ υἱόν, ή τινα τῶν προσηκόντων, καὶ οὗτος ἐνταῦθα παραγενόμενος Παύλου στενάζοντος ἐπὶ τῇ παρούσῃ ζωῇ καὶ τὴν μέλλουσαν ἐπιθυμοῦντος ἰδεῖν, καὶ βα- ρυνομένου τῇ ἐνταῦθα διατριβῇ, καὶ αὐτὸς λαβών ικανὸν φάρμακον ἀπελεύσεται ἀκούσας αὐτοῦ λέγοντας Περὶ δὲ τῶν κεκοιμημένων οὐ θέλω ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἀδελφοὶ, ἵνα μὴ λυπῆσθε ὡς καὶ οἱ λοιποὶ οἱ μὴ ἔχοντες ἐλπίδα. Οὐκ εἶπε, Περὶ τῶν ἀποθνησκόντων, ἀλλὰ, Περὶ τῶν κεκοιμημένων, δειχνύς ὅτι ύπνος ἐστὶν ὁ θάνατος. Ὥσπερ οὖν ἂν ἴδωμέν τινα καθεύ δοντα, οὐ θορυβούμεθα, οὐδὲ ἁλύομεν προσδοκώντες αὐτὸν ἀναστήσεσθαι πάντως· οὕτως ὅταν ἴδωμέν τινα ἀποθανόντα, μὴ θορυβώμεθα, μηδὲ καταπίπτωμεν· καὶ γὰρ καὶ τοῦτο ὕπνος μακρότερος μὲν, ὕπνος δὲ ὅμως. Τῷ μὲν οὖν ὀνόματι τῆς κοιμήσεως παρεμυθήσατο τοὺς πενθοῦντας, τὴν δὲ κατηγορίαν τῶν ἀπίστων ἀνα έτρεψεν. Ἐὰν πενθῇς, φησί, τὸν ἀπελθόντα ἀφορήτως, κατ' ἐκεῖνον ἔσῃ τὸν ἄπιστον τὸν οὐκ ἔχοντα ἐλπίδα ἀναστάσεως. Ἐκεῖνος καλῶς θρηνεῖ, ἅτε περὶ τῶν αύτας λαβὼν ἀποδείξεις περὶ τῆς μετὰ ταῦτα ζωῆς, μελλόντων μηδὲν δυνάμενος φιλοσοφεῖν· σὺ δὲ ὁ του τίνος ένεκεν εἰς τὴν αὐτὴν ἀσθένειαν ἐκείνῳ κατα- πίπτεις ; Διὰ τοῦτό φησι, Περὶ δὲ τῶν κεκοιμημέ των οὐ θέλομεν ὑμᾶς ἀγνοεῖν, ἵνα μὴ λυπήσθε ὡς καὶ οἱ λοιποὶ οἱ μὴ ἔχοντες ἐλπίδα. Οὐκ ἀπὸ τῆς Καινῆς δὲ μόνον, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς Παλαιᾶς ἱκανὴν ἔστι λαβεῖν παραμυθίαν. Οταν γάρ ἀκούσῃς τοῦ Ἰὼβ μετὰ τὴν τῶν χρημάτων ἀπόδο λήν, μετὰ τὴν τῶν βουκολίων ἀπώλειαν, οὐχ ἵνα καὶ δύο καὶ τρεῖς, ἀλλ' ὁλόκληρον χορὸν ἀποβαλόντα παίδων ἐν αὐτῷ τῆς ἡλικίας τῷ ἄνθει, μετά τοσαύ την ψυχῆς ἀρετὴν, κἂν ἁπάντων ἀσθενέστερος ᾖς, δυνήση ῥᾳδίως [47] ἑαυτὸν ἀνακτήσασθαι καὶ ἀνε- νεγκεῖν. Σὺ μὲν γὰρ, ἄνθρωπε, καὶ παρηκολούθησας ἀρρωστοῦντι τῷ παιδὶ, καὶ κατακλινόμενον ἐπὶ τῆς κλίνης εἶδες, καὶ ἔσχατα φθεγγόμενον βήματα ήκου σας, καὶ τὰς τελευταίας αναπνέοντα παρέστης ἀνα- πνοάς, καὶ καθεῖλες ὀφθαλμούς, καὶ συνέκλεισας στόμα· ἐκεῖνος δὲ οὐδὲ παρέστη ψυχορραγούσι, ούκ εἶδεν εκπνέοντας, ἀλλ' εἷς ἐγένετο τάφος πᾶσιν οἰκία, καὶ ἐπὶ τῆς αὐτῆς τραπέζης ἐγκέφαλος ὁμοίως καὶ αἷμα ἐκέχυτο, καὶ ξύλα, καὶ κέραμος, καὶ κόνις, καὶ σάρκες διατετμημέναι, καὶ πάντα ὁμοίως ἐφύ ρετο. Αλλ' όμως μετὰ τοιαῦτα καὶ τοσαῦτα οὐκ ἐθρήνησεν, οὐκ ἀπεδυσπέτησεν, ἀλλὰ τί φησιν; Ο Κύριος ἔδωκεν, ὁ Κύριος ἀφείλετο, ὡς τῷ Κυρίῳ ἔδοξεν, οὕτω καὶ ἐγένετο· εἴη τὸ ὄνομα τοῦ Κυ- ρίου ευλογημένον εἰς τοὺς αἰῶνας. Ταύτην καὶ ἡμεῖς ἐφ' ἑκάστῳ τῶν συμβαινόντων ἡμῖν φθεγγώ μεθα τὴν φωνὴν, καν ζημία χρημάτων, καὶ σωμάτων ἀρρωστία, καὶ ἐπήρεια, καὶ συκοφαντία, κἂν ὁτιοῦν τῶν ἀνθρωπίνων συμβαίνῃ κακῶν, ταῦτα λέγωμεν· Ο Κύριος έδωκεν, ὁ Κύριος ἀφείλετο ὡς τῷ Κυ ρίῳ ἔδοξεν, οὕτω καὶ ἐγένετο, εἴη τὸ ὄνομα Κυρίου εὐλογημένον εἰς τοὺς αἰῶνας. Αν οὕτω φιλοσοφή- σωμεν, οὐδὲν οὐδέποτε πεισόμεθα κακόν, καν μυρία πάσχωμεν· ἀλλ' ἔσται μείζον τῆς ζημίας τὸ κέρδος, πλείω τῶν κακῶν τὰ ἀγαθὰ, διὰ τῶν ῥημάτων του των ἵλεω τὸν Θεὸν σεαυτῷ ποιῶν, τὴν τυραννίδα ἀποκρουόμενος. Ὁμοῦ γὰρ ἐφθέγξατο ἡ γλῶσσα τὰ βήματα ταῦτα, καὶ εὐθέως ἀπεπήδησεν ὁ διάβολος· ἐκείνου δὲ ἀποπηδήσαντος, καὶ τὸ τῆς ἀθυμίας νέφος ἀπελαύνεται, καὶ οἱ θλίβοντες ἡμᾶς δραπετεύουσι λογισμοί, συνεκπηδῶντες ἐκείνῳ, καὶ πρὸς τούτοις πᾶτι καὶ τῶν ἐνταῦθα ἀγαθῶν, καὶ τῶν ἐν οὐρανῷ

S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. cum hujus vitæ bona, tum illa quæ nos in cælo ma- ment, omnia consequeris. Exemplum habes in Jobo certissimum et in apostolis, qui cum propter Deuma hujus ævi mala contempsissent, æterna bona sunt as- sequuti. Pareamus igitur, et in omnibus, quæ acci- 63 dunt, gaudeamus, benignoque Deo gratias agamus, at et præsentem vitam cum facilitate traducamus, et fu- turis bonis potiamur, gratia et benignitate Domini no- stri Jesu Christi, cui gloria, honor et imperium semper, nunc et in perpetuum, et in sicula sæculorum. Amen. MONITUM Hasce_conciones, longo intervallo in prius Editis separatas, ut continenter ponamus, et series ipsa tem- poris, et argumenti ratio postulat. Cum seriem temporis dico, ne putes me ita tempus assecutum esse, ul annum vel certo statuere, vel probabilibus admodum conjecturis indicare possim; sed de serie et ordine temporis loquor, quem inter se habent Homitiæ de Actorum inscriptione, ita ut assignare in promptu sit, quæ sit prima, que secunda, etc. Id vero clare decet ipse Chrysostomus infra in ea, quam Tertiam ordine ponimus. Ibi vero num. 2 legitur: Eo fit, ut cum ad quartum jam diem expositionem pro- duxerimus, necdum tamen unam inscriptionem poluerimus præterire, sed adhuc circa illam versemur. Et paulo post: Itaque primo die non esse temere prætereundas inscriptiones dicebam, quo tempore titulum vobis Altaris legi, ac Pauli sapientiam ostendi….... In hoc desiil priori die tola doctrinn : post illam secundo die, qui libri esset illius auctor quæsivimus, et invenimus Dei gratia Lucam evangelistum : multisque vobis demonstrationibus rem in quæstione positam probavimus. Demum clarius paucis interpositis : Prima igitur die, de inscriptione; secunda vero die, de eo qui librum scripsit; tertia die disseruimus apud eos, qui adreno- rant, de initio Scripturæ : et ostendimus quid sit actum, quid sit miraculum, et quid sit conversatio, quid signum et prodigium ac virtus... Hodie reliquum inscriptionis operæ pretium est dicamus, et quid significes Apostoli nomen ostendamus. Prima igitur homilia ea est, in qua non temere prætereundas esse sacrorum Librorum inscriptiones docet, et de inscriptione Altaris, nimirum, IGNOTO DEO, agit. lllam vero Chry- sostomo duce primam locamus. Secundam ubi de auctore libri Actorum edisserebat, et Lucam esse de- monstrabat, reperimus quidem; sed, heut misere deformatam, et cum spuriis immixtam. Est nempe Homilia inscripta, nept Avaltews, de Assumptione sive Ascensione Domini, et Chrysostomo ascriptă : ubi quæ prima feruntur, Chrysostomo nostro indigna videntur esse. Sub hæc adjiciuntur alia, qua cum prioribus non cohærere videntur, et licet melioris notse sint, utrum Chrysostomo sint ascribenda non ausim affirmare. Sequitur postes pars illa, ubi quibusdam præmissis circa inscriptionem libri Actorum, quæ ad præsens institutum apprime quadrant, de hujus auctore egregie disseritur, et Lucam esse probe- tur. Hic vero Chrysostomum agnosco; nec dubito quin tam ea quæ de inscriptione Actorum, quam ea que de bujus libri auctore feruntur, ad eam homiliam pertineant, quam ut secundam a se dictam hic memorat Chrysostomus. Hinc quæritur, quoties a Resurrectione ad Ascensionem usque Dominus Christus apparuerit; hanc quoque partem Chrysostomi esse puto: reliqua vero omnia, quæ in hac longissima homilia habentur, aut inepta aat Chrysostomo indigna sunt. Itaque male auctam et consarcinatam homi- liam, etsi quædam you et ad præsens argumentum pertinentia habeat, cum sinceris admiscere non ausi sumus; sed ad Suem hujus tomi ablegavimus. Tertia quam, altera ad calcem rejerta, secundam po- nimus, ea est in qua de inscriptione Actorum agitur, nec non de differentia inter miraculum et actum, etc. Quarta, quam supra memorata de capsa tertiam inscribimus, ea est quæ de utilitate lectionis Scriptura- rum agit, et ut tituli Actuum Apostolorum postremam vocem explicot, perquirit quid significet Apostuli nomen. Huic quartam subjungimus eam in qua quærit cur Acta Apostolorum in Pentecoste legantur : quæ sese prodit aliis subnectendam esse: etenim in ea ita legitur: "Dixi tum temporis, a que scriptus [xerit liber Actorum, el quis operis istius auctor fuerit; imo vero non quis auctor operis, sed quis minister. Non enim ille que dicta sunt produzit, sed iis, que dicta sunt, ministravit. Dixi de Actis ipsis, et quid tan- dem sibi velit nomen illud Actorum: dizi etiam de Apostolorum appellatione : jam necesse est dicamus, qua de causa statuerint patres nostri, ut liber Actorum in Pentecoste legeretur. Itaque luce clarius est has continue, modico inter singulas interposito tempore, habitas fuisse : ct quidem non dia post Paschalem solemnitatem, ut ex iis, quæ de nuper illuminatis circa finem primæ et tertiæ homiliæ dicuntur, arguitur. Præter hanc vero Paschatis nuper elapsi notam, alteram eruimus ex his verbis homiliæ 1, num.: Non sunt igitur malum divitiæ, sed`i legitímus carum usus est malum : et sicul nuper de ebrietate verba faciens, non rinum accusabam, quippe cum omnis creatura Dei bona_sil, quæ 'cum gratiarum actione percipitur; sed malum usum, etc. Hic porro annotare prorsus videtur Homiliam contra Ebriosos et de Resurrectione, quam T. 2 edidimus: ubi contra temulentos multa disserens, hiec inter alia dicit : Abstineamus ab ebrietate : non dico, Abstineamus a rino, sed, Ab ebrietate abstineamus. Non vinum efficit ebrietatem : est enim Dei creatura: Dei perro creatura nihil efficit mali, sed voluntas ma- ligna efficit ebrietatem, etc. Ex his porro verbis arguitur homiliam illam, quæ ut nuper habita memoratur in hac prima concione in Actoram initium, eam ipsam esse, quæ contra Ebriosos in die Resurrectionis dieta fuit, atque adeo hanc primam paucis post Pascha diebus habitam fuisse. Idipsum vero probatur etiam ex alio hujus homiliæ loco, num. 3, ubi dicitur : Superioribus apud vos diebus de apostolicis ver- bis, deque evangelicis disseruimus, cum de Juda verba faceremus: disseruimus et de prophelicis, hodierno die volumus de Apostolorum Actis, etc. Bic omnino videtur agi de llomilia in Judam, quæ habita fuit feria V in Coena Domini, ubi de apostolicis et de propheticis verbis odisserit. Hujus porro homiliæ dupli- cem textum edidimus, quia cum priorem de Juda, cujus initium est, 'Ohiya áváyun chuapov, aliquot ante aunis habuisset, posteriorem, quæ sic init, Ebouλóµny, dyazŋrol, THE xaTà từV natpiáp, camdem, quam

S. JOANNIS CHRYSOSTOMI ARCHIEP. CONSTANTINOP. cum hujus vitæ bona, tum illa quæ nos in cælo ma- ment, omnia consequeris. Exemplum habes in Jobo certissimum et in apostolis, qui cum propter Deuma hujus ævi mala contempsissent, æterna bona sunt as- sequuti. Pareamus igitur, et in omnibus, quæ acci- 63 dunt, gaudeamus, benignoque Deo gratias agamus, at et præsentem vitam cum facilitate traducamus, et fu- turis bonis potiamur, gratia et benignitate Domini no- stri Jesu Christi, cui gloria, honor et imperium semper, nunc et in perpetuum, et in sicula sæculorum. Amen. MONITUM Hasce_conciones, longo intervallo in prius Editis separatas, ut continenter ponamus, et series ipsa tem- poris, et argumenti ratio postulat. Cum seriem temporis dico, ne putes me ita tempus assecutum esse, ul annum vel certo statuere, vel probabilibus admodum conjecturis indicare possim; sed de serie et ordine temporis loquor, quem inter se habent Homitiæ de Actorum inscriptione, ita ut assignare in promptu sit, quæ sit prima, que secunda, etc. Id vero clare decet ipse Chrysostomus infra in ea, quam Tertiam ordine ponimus. Ibi vero num. 2 legitur: Eo fit, ut cum ad quartum jam diem expositionem pro- duxerimus, necdum tamen unam inscriptionem poluerimus præterire, sed adhuc circa illam versemur. Et paulo post: Itaque primo die non esse temere prætereundas inscriptiones dicebam, quo tempore titulum vobis Altaris legi, ac Pauli sapientiam ostendi….... In hoc desiil priori die tola doctrinn : post illam secundo die, qui libri esset illius auctor quæsivimus, et invenimus Dei gratia Lucam evangelistum : multisque vobis demonstrationibus rem in quæstione positam probavimus. Demum clarius paucis interpositis : Prima igitur die, de inscriptione; secunda vero die, de eo qui librum scripsit; tertia die disseruimus apud eos, qui adreno- rant, de initio Scripturæ : et ostendimus quid sit actum, quid sit miraculum, et quid sit conversatio, quid signum et prodigium ac virtus... Hodie reliquum inscriptionis operæ pretium est dicamus, et quid significes Apostoli nomen ostendamus. Prima igitur homilia ea est, in qua non temere prætereundas esse sacrorum Librorum inscriptiones docet, et de inscriptione Altaris, nimirum, IGNOTO DEO, agit. lllam vero Chry- sostomo duce primam locamus. Secundam ubi de auctore libri Actorum edisserebat, et Lucam esse de- monstrabat, reperimus quidem; sed, heut misere deformatam, et cum spuriis immixtam. Est nempe Homilia inscripta, nept Avaltews, de Assumptione sive Ascensione Domini, et Chrysostomo ascriptă : ubi quæ prima feruntur, Chrysostomo nostro indigna videntur esse. Sub hæc adjiciuntur alia, qua cum prioribus non cohærere videntur, et licet melioris notse sint, utrum Chrysostomo sint ascribenda non ausim affirmare. Sequitur postes pars illa, ubi quibusdam præmissis circa inscriptionem libri Actorum, quæ ad præsens institutum apprime quadrant, de hujus auctore egregie disseritur, et Lucam esse probe- tur. Hic vero Chrysostomum agnosco; nec dubito quin tam ea quæ de inscriptione Actorum, quam ea que de bujus libri auctore feruntur, ad eam homiliam pertineant, quam ut secundam a se dictam hic memorat Chrysostomus. Hinc quæritur, quoties a Resurrectione ad Ascensionem usque Dominus Christus apparuerit; hanc quoque partem Chrysostomi esse puto: reliqua vero omnia, quæ in hac longissima homilia habentur, aut inepta aat Chrysostomo indigna sunt. Itaque male auctam et consarcinatam homi- liam, etsi quædam you et ad præsens argumentum pertinentia habeat, cum sinceris admiscere non ausi sumus; sed ad Suem hujus tomi ablegavimus. Tertia quam, altera ad calcem rejerta, secundam po- nimus, ea est in qua de inscriptione Actorum agitur, nec non de differentia inter miraculum et actum, etc. Quarta, quam supra memorata de capsa tertiam inscribimus, ea est quæ de utilitate lectionis Scriptura- rum agit, et ut tituli Actuum Apostolorum postremam vocem explicot, perquirit quid significet Apostuli nomen. Huic quartam subjungimus eam in qua quærit cur Acta Apostolorum in Pentecoste legantur : quæ sese prodit aliis subnectendam esse: etenim in ea ita legitur: "Dixi tum temporis, a que scriptus [xerit liber Actorum, el quis operis istius auctor fuerit; imo vero non quis auctor operis, sed quis minister. Non enim ille que dicta sunt produzit, sed iis, que dicta sunt, ministravit. Dixi de Actis ipsis, et quid tan- dem sibi velit nomen illud Actorum: dizi etiam de Apostolorum appellatione : jam necesse est dicamus, qua de causa statuerint patres nostri, ut liber Actorum in Pentecoste legeretur. Itaque luce clarius est has continue, modico inter singulas interposito tempore, habitas fuisse : ct quidem non dia post Paschalem solemnitatem, ut ex iis, quæ de nuper illuminatis circa finem primæ et tertiæ homiliæ dicuntur, arguitur. Præter hanc vero Paschatis nuper elapsi notam, alteram eruimus ex his verbis homiliæ 1, num.: Non sunt igitur malum divitiæ, sed`i legitímus carum usus est malum : et sicul nuper de ebrietate verba faciens, non rinum accusabam, quippe cum omnis creatura Dei bona_sil, quæ 'cum gratiarum actione percipitur; sed malum usum, etc. Hic porro annotare prorsus videtur Homiliam contra Ebriosos et de Resurrectione, quam T. 2 edidimus: ubi contra temulentos multa disserens, hiec inter alia dicit : Abstineamus ab ebrietate : non dico, Abstineamus a rino, sed, Ab ebrietate abstineamus. Non vinum efficit ebrietatem : est enim Dei creatura: Dei perro creatura nihil efficit mali, sed voluntas ma- ligna efficit ebrietatem, etc. Ex his porro verbis arguitur homiliam illam, quæ ut nuper habita memoratur in hac prima concione in Actoram initium, eam ipsam esse, quæ contra Ebriosos in die Resurrectionis dieta fuit, atque adeo hanc primam paucis post Pascha diebus habitam fuisse. Idipsum vero probatur etiam ex alio hujus homiliæ loco, num. 3, ubi dicitur : Superioribus apud vos diebus de apostolicis ver- bis, deque evangelicis disseruimus, cum de Juda verba faceremus: disseruimus et de prophelicis, hodierno die volumus de Apostolorum Actis, etc. Bic omnino videtur agi de llomilia in Judam, quæ habita fuit feria V in Coena Domini, ubi de apostolicis et de propheticis verbis odisserit. Hujus porro homiliæ dupli- cem textum edidimus, quia cum priorem de Juda, cujus initium est, 'Ohiya áváyun chuapov, aliquot ante aunis habuisset, posteriorem, quæ sic init, Ebouλóµny, dyazŋrol, THE xaTà từV natpiáp, camdem, quam