Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 1301–1302page 1 of 4
PG 18:1301μαίνεσθαι ὡς ἀπολογησάμενον είχε. ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΤΟΥ ΥΙΟΥ ΥΠΟΤΑΓΗΣ Εκθεσις πίστεως πρὸς Ἀθανάσιον ὑπὸ Εὐγενίου διακόνου. Τῷ ἁγιωτάτῳ καὶ μακαριωτάτῳ ἐπισκόπῳ ᾿Αθανοσίῳ Εὐγένιος διάκονος. 1. Οἱ μὲν κληρικοὶ καὶ οἱ λοιποὶ ἐν Ἀγκύρᾳ τῆς Γαλατίας, μετὰ τοῦ Πατρὸς ἡμῶν Μαρκέλλου συν αγέμε κι, ἀπέστειλαν ἡμᾶς πρὸς τὴν σὴν θεοσέβειαν, Έχοντας παρά τε τῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Μακε δονίας ἐπισκόπων συστατικά. Ἐπειδὴ δὲ ἐλθόντες ἐμάθομεν διαβληθέντας ἑαυτοὺς ὡς ἑτεροδόξους· σύ τε, καλῶς ποιῶν, ἠθέλησας μαθεῖν πῶς φρονοῦμεν περὶ τῆς εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν εὐσε Γείας· ἀναγκαίως καὶ προθύμως γράφομεν ταῦτα πρὸς τὴν σὴν εὐλάβειαν· ἵνα γινώσκῃς τοὺς μὲν δια βάλλοντας ἡμᾶς μάτην εἰρηκότας καθ' ἡμῶν, ἡμᾶς δὲ ἔχοντας τὴν καθολικὴν τῆς Ἐκκλησίας πίστιν. Ημᾶς δὲ λέγομεν, συναριθμοῦντες καὶ τοὺς ἀποστεί
EXPOSITIO FIDEI AD ATHANASIUM.
In iis, quæ Epiphanius habet, mirari satis non potui, primo, quod nullam prorsus libri De subjectione
Filii, nullam Eusebii Caes. mentionem fecit, h. e. ignoravit fundum quasi ac sedem totius causæ, nisi
quantum ex lacinia quadam Acaciane disputationis, eaque ipsa non multum indicante, cognosci potest;
deinde quod confessionem illam cleri Ancyrani, de qua supra dixi, pro Marcelliana sibi venditari passus est; denique,quod Athanasium, de Marcello quid sentiret, rogavit, si is utique Marcellum scripto
refutaverat, Alhanasius contra, quem in refutatione ista μαίνεσθαι dixerat, ὡς ἀπολογησάμενον είχε.
Cæterum, si internam Patris, Filii ac Spiritus sancti relationen spectemus, sejunctis quæ minoris
sunt momenti, ad Irenæi imprimis, ac Dionysii Rom. ipsiusque Athanasii aut quam proxime accedit
Marcelli sententia, ita ut coeuntium ac divergentium colorum finem medium dirigere non magis audeam,
quam in iride, aut illa ipsa est.
FRAGMENTA LIBRI MARCELLINI
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΤΟΥ ΥΙΟΥ ΥΠΟΤΑΓΗΣ
Vide Eusebii libros contra Marcellum et De ecclesiastica theologia, tom. XXIV. Vide etiam Epiphanium in
excerptis Acacianis; t. 1, p. 838 seq. editionis Dion. Petavii quam nostra repræsentat.
EJUSDEM MARCELLI LIBELLUS
JULIANO ROM. PONT. OBLATUS.
Vide Epiphanium in iisdem excerptis, p. 834 seqq.
EUGENII DIACONI LEGATIO
AD S. ATHANASIUM
Pro causa Marcelli Ancyrani, et Confessio fidei Ecclesiæ Ancyranæ.
Εκθεσις πίστεως πρὸς Ἀθανάσιον ὑπὸ Εὐγενίου Expositio fidei ad Athanasium facta ab Eugenic
διακόνου.
Τῷ ἁγιωτάτῳ καὶ μακαριωτάτῳ ἐπισκόπῳ
᾿Αθανοσίῳ Εὐγένιος διάκονος.
1. Οἱ μὲν κληρικοὶ καὶ οἱ λοιποὶ ἐν Ἀγκύρᾳ τῆς
Γαλατίας, μετὰ τοῦ Πατρὸς ἡμῶν Μαρκέλλου συναγέμε κι, ἀπέστειλαν ἡμᾶς πρὸς τὴν σὴν θεοσέβειαν,
Έχοντας παρά τε τῶν τῆς Ἑλλάδος καὶ τῆς Μακεδονίας ἐπισκόπων συστατικά. Ἐπειδὴ δὲ ἐλθόντες
ἐμάθομεν διαβληθέντας ἑαυτοὺς ὡς ἑτεροδόξους· σύ
τε, καλῶς ποιῶν, ἠθέλησας μαθεῖν πῶς φρονοῦμεν
περὶ τῆς εἰς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν εὐσε
Γείας· ἀναγκαίως καὶ προθύμως γράφομεν ταῦτα
πρὸς τὴν σὴν εὐλάβειαν· ἵνα γινώσκῃς τοὺς μὲν διαβάλλοντας ἡμᾶς μάτην εἰρηκότας καθ' ἡμῶν, ἡμᾶς
δὲ ἔχοντας τὴν καθολικὴν τῆς Ἐκκλησίας πίστιν.
Ημᾶς δὲ λέγομεν, συναριθμοῦντες καὶ τοὺς ἀποστεί
Non insolens isto sæculo fuit, ut scripta de
rebus ecclesiasticis tradita, epistolari forma præ.
sentibus darentur. Sic primo Operum Athanasii tomo p. 313 epistola Alexandri ad clerum Alexandrinum hoc singulari titulo insignitur: Alexander
vresbyteris diaconisque Alexandriæ et Mareolæ, præ.
diacono.
Sanctissimo et beatissimo episcopo Athanasio.
Eugenius diaconus.
1. Clerici quidem ac cæteri qui Ancyræ in Galatia sunt, una cum Patre nostro Marcello congregati,
nos ad tuam pietatem commendatitiis episcoporum
Græciæ et Macedoniæ litteris munitos delegarunt.
At quandoquidem accedentes comperimus, nos tanquam aliena doctrina imbutos, calumniis impetitos fuisse; tuque jure ac merito ediscere voluisti,
quam sententiam et doctrinam teneamus erga Dominum nostrum Jesum Christum: necessitate.compulsi, sed alacriter tamen, hæc ad tuam pietatem
rescribimus; ut cognoscas eos, qui nos calumniis
impetivere, isthæc falso adversum nos protulisse,
nosque catholicam Ecclesiæ tenere fidem. Cum
sens præsentibus, dilectis in Domino fratribus, saluten, data videlicet iis qui præsentes aderant. Eodem
ritu Eugenius legatus expositionem suam, Ancyranæ Ecclesiæ nomine, concinnavit. Vide in Præfatione ad Athanasii Opera n. 19.
De his in Diatriba de Marcello supra.
col. 1303–1304page 2 of 4
PG 18:1303λαντας ἡμᾶς πάντας λαού;· οὐ γὰρ ολίγοι, ἀλλ᾽ ἀν αρίθμητον πλῆθος εἰσιν. 2. Ἡμεῖς τοινυν προηγουμένως μὲν ἀναθεματίζομεν τὴν Ἀρειανὴν αἵρεσιν· πιστεύομεν δὲ, ὡς οἱ Πατέρες ἡμῶν ὡμολόγησαν ἐν τῇ κατὰ Νίκαιαν γε νομένη συνόδῳ· ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς εἶναι τὸν Υἱὸν καὶ ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, καὶ μήτε κτίσμα μήτε ποίημα εἶναι αὐτόν· ἀλλὰ δι' αὐτοῦ πάντα τὰ γενητά γεγενῆσθαι. Οὐ γὰρ ἄλλον τὸν Υἱὸν καὶ ἄλλον τὸν Λόγον φρονοῦμεν, ὥς τινες ἡμᾶς διέβαλον, ἀλλὰ τὸν Λόγον εἶναι Υἱόν, σοφίαν, δύναμιν τοῦ Πατρὸς, ἐν ᾗ τὰ πάντα, ὡς ἐδίδαξεν ὁ ᾿Απόστολος, τά τε ὁρατὰ καὶ τὰ ἀόρατα, εἴτε θρόνοι, εἴτε κυριότητες, είτε ἀρχαί, εἴτε ἐξουσίαι, τὰ πάντα δι' αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτ τὸν ἐκτίσθαι. Οὕτω δὲ φρονοῦντες ἀναθεματίζομεν καὶ ἐξ ὀνόματος τὸν ἀσεβέστατον Σαβέλλιον, καὶ μετ' αὐτοῦ τοὺς τὰ ἐκείνου φρονοῦντας, καὶ λέγοντας αὐτ τὸν τὸν Πατέρα εἶναι Υἱόν· καὶ ὅτε μὲν γίνεται Υἱὸς, μὴ εἶναι τότε αὐτὸν Πατέρα· ὅτε δὲ γίνεται Πατήρ, μὴ εἶναι τότε Υιόν. Ἡμεῖς γὰρ ὁμολογοῦμεν Πατέρα ἀΐδιον, Υἱοῦ ἀϊδίου ὄντος καὶ ὑφεστῶτος· καὶ Πνεῦμα ἅγιον ἀϊδίως ὂν καὶ ὑφεστός. Οὐ γὰρ ἀνυπόστατον τὴν Τριάδα λέγομεν· ἀλλ' ἐν ὑποστάσει αὐτὴν γινώσκομεν. 3. Καὶ εἰ αὐτάρκη ταῦτα δεῖξαι τὴν πρὸς τοὺς Πα τέρας ἡμῶν ὁμοφροσύνην· ὅμως, επειδή τινες τῶν επαγγελλομένων μὴ φρονεῖν τὰ ᾿Αρείου, ὑποκρινόμενοι φρονοῦσι, λέγοντες τὸν μὲν Υἱὸν ἀνόμοιον εἶναι τοῦ Πατρὸς, τὸ δὲ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κτίσμα καὶ ἐν τῶν ποιημάτων ἐστίν· ἀναθεματίζομεν, ἡμεῖς τε καὶ οἱ ἀποστείλαντες ἡμᾶς, τὰς αἱρέσεις ταύτας. Οὔτε γὰρ ἀνόμοιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, ἀλλ' ὁμοούσιές ἐστι τῷ Πατρὶ· οὔτε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κτιστὸν, ἢ ἐν τῶν ποιημάτων ἐστὶν, ἀλλὰ τῆς ἁγίας Τριάδος ἐστί καὶ τεθαῤῥήκαμεν, ὅτι οὐδὲν ἐπείσακτον οὐδὲ κτίσμα ἐστὶν ἐν τῇ Τριάδι. Πνεῦμα γὰρ ἁγιωσύνης ἐστίν οὐχ ἁγιαζόμενον, ἀλλ' ἐν αὐτῷ πάντων τῶν ἁγίων ἁγιαζομένων. Καὶ γὰρ ἡ τελειότης ἡμῶν ἐν Πατρὶ καὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι δίδοται, καὶ γίνεται. Καὶ μία πίστις ἐστὶν εἰς ἕνα Θεὸν δι' Υἱοῦ ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Ὑπὲρ πλείονος γοῦν μαρτυρίας, ἀναθεματίζο μεν τοὺς φρονοῦντας καὶ λέγοντας· "Ην ποτε μονάς, μὴ ὄντος Υἱοῦ· καὶ ἦν ποτε δυάς, μὴ ὄντος ἁγίου Πνεύματος· ἀΐδιον γὰρ καὶ ἀειτελείαν οἴδαμεν, καὶ ὡσαύτως ἔχουσαν τὴν ἁγίαν Τριάδα. Διὸ καὶ ἀλλο τρίοις τῆς Ἐκκλησίας ἔχομεν τοὺς φρονοῦντας καὶ λέγοντας· "Ην ποτε ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱὸς, καὶ ὅτι ἐξ οὐκ ὄντων ἐγένετο τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον.
MARCELLI ANCYRANI
porro de nobis loquimur, universos item populos λαντας ἡμᾶς πάντας λαού;· οὐ γὰρ ολίγοι, ἀλλ᾽ ἀνqui nos miserunt, qui non pauci sane, sed ingenti αρίθμητον πλῆθος εἰσιν.
multitudine sunt, nobiscum annumeramus.
2. Nos igitur in primis anathemate damnamus
Arianam hæresim; credimusque, quemadmodum et
Patres nostri in Nicæna synodo confessi sunt,
ex substantia Patris esse Filium et consubstantialem Patri, ipsu:nque neque rem creatam neque rem
factam esse verum omnia opificia per ipsum facta
fuisse. Neque enim censemus alium esse Filium,
alium esse Verbum, ut quidam nos sentire mentiti
sunt; sed ipsum Verbum esse Filium, sapientiam,
virtutem Patris, in qua omnia, ut nos docuit Apostolus
cum visibilia, tum invisibilia, sive throni,
sive dominationes, sive principatus, sive potestates;
omnia demum per ipsum et in ipsum creata sunt,
Cum ita porro sentiamus, anathemate ferimus nominatim impiissimum Sabellium, et cum ipso quotquot ejus doctrinæ astipulantur, et dicunt, ipsum
Patrem esse Filium; ipsumque quando Filius efficitur, non ulterius esse Patrem; et quando fit Pater, non esse tune Filium. Nos quippe confitemur
Patrem æternum, Filio æterno exstante ac subsistente; Spiritum quoque sanctum sempiterne exstanţem atque subsistentem. Non enim Trinitatem
sine subsistentia sive hypostasi dicimus esse, verum
in hypostasi ipsam cognoscimus.
2. Ἡμεῖς τοινυν προηγουμένως μὲν ἀναθεματί
ζομεν τὴν Ἀρειανὴν αἵρεσιν· πιστεύομεν δὲ, ὡς οἱ
Πατέρες ἡμῶν ὡμολόγησαν ἐν τῇ κατὰ Νίκαιαν γε
νομένη συνόδῳ· ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς εἶναι τὸν
Υἱὸν καὶ ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, καὶ μήτε κτίσμα μήτε
ποίημα εἶναι αὐτόν· ἀλλὰ δι' αὐτοῦ πάντα τὰ γενητά
γεγενῆσθαι. Οὐ γὰρ ἄλλον τὸν Υἱὸν καὶ ἄλλον τὸν
Λόγον φρονοῦμεν, ὥς τινες ἡμᾶς διέβαλον, ἀλλὰ τὸν
Λόγον εἶναι Υἱόν, σοφίαν, δύναμιν τοῦ Πατρὸς, ἐν ᾗ
τὰ πάντα, ὡς ἐδίδαξεν ὁ ᾿Απόστολος, τά τε ὁρατὰ
καὶ τὰ ἀόρατα, εἴτε θρόνοι, εἴτε κυριότητες, είτε
ἀρχαί, εἴτε ἐξουσίαι, τὰ πάντα δι' αὐτοῦ καὶ εἰς αὐτ
τὸν ἐκτίσθαι. Οὕτω δὲ φρονοῦντες ἀναθεματίζομεν
καὶ ἐξ ὀνόματος τὸν ἀσεβέστατον Σαβέλλιον, καὶ μετ'
αὐτοῦ τοὺς τὰ ἐκείνου φρονοῦντας, καὶ λέγοντας αὐτ
τὸν τὸν Πατέρα εἶναι Υἱόν· καὶ ὅτε μὲν γίνεται Υἱὸς,
μὴ εἶναι τότε αὐτὸν Πατέρα· ὅτε δὲ γίνεται Πατήρ,
μὴ εἶναι τότε Υιόν. Ἡμεῖς γὰρ ὁμολογοῦμεν Πατέρα
ἀΐδιον, Υἱοῦ ἀϊδίου ὄντος καὶ ὑφεστῶτος· καὶ Πνεῦμα
ἅγιον ἀϊδίως ὂν καὶ ὑφεστός. Οὐ γὰρ ἀνυπόστατον
τὴν Τριάδα λέγομεν· ἀλλ' ἐν ὑποστάσει αὐτὴν
γινώσκομεν.
3. Καὶ εἰ αὐτάρκη ταῦτα δεῖξαι τὴν πρὸς τοὺς Πατέρας ἡμῶν ὁμοφροσύνην· ὅμως, επειδή τινες τῶν
5. Sed, etiamsi hæc satis sint ad commonstrandum eadem nos atque Patres nostri sententia esse,
attamen quia nonnulli sunt, qui cum dissimulanter – επαγγελλομένων μὴ φρονεῖν τὰ ᾿Αρείου, ὑποκρινό
profiteantur se minime cum Ario sentire, idem ta
men quod ille sentiunt; atque dicunt, Filium quidem dissimilem esse Patri, Spiritum autem sanctum
esse rem creatam, unamque ex rebus factis; cum
nos, tum ii,qui nos hur delegarunt, hujusmodi lareses anathemate ferimus. Neque enim Filius dissimilis est Patri, sed consubstantialis ipsi Patri est;
neque Spiritus sanctus res est creata, aut una ex
rebus conditis, sed sanctæ Trinitatis est: atque
confidenter profitemur, nihil aliunde inductum aut
creatum in sancta Trinitate esse. Nam Spiritus
sanctitatis est, non qui sanctificetur, verum in
quo omnes sancti sanctificantur. Perfectio quippe
nostra in Patre et Filio et Spiritu sancto datur
atque efficitur. Unaque fdes est in unum Deum
per Filium in Spiritu sancto. Plenioris itaque
majorisque testimonii causa, anathemate ferimus eos qui sentiunt ac dicunt: Fuit aliquando
monas, sive unitas, cum nondum esset Filius; et
fuit aliquando dyas, quasi dicatur duitas, cum nondum esset Spiritus sanctus. Scimus enim sanctam
Trinitatem sempiternam, semper perfectam fuisse, ac eodem modo se habuisse. Quamobrem ab Ecclesia catholica alienos reputamus eos qui sentiunt atque dicunt: Fuit cum non esset Filius, atque ex
non exstantibus factus est Spiritus sanctus.
1 Coloss. 1, 16.
Vide Diatribam nostram de Marcello.
Licitum erat hoc tempore hypostasim unam
in Trinitate confiteri, dum hypostasis pro substantia haberetur; similiterque tres hypostases confiμενοι φρονοῦσι, λέγοντες τὸν μὲν Υἱὸν ἀνόμοιον εἶναι
τοῦ Πατρὸς, τὸ δὲ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κτίσμα καὶ ἐν
τῶν ποιημάτων ἐστίν· ἀναθεματίζομεν, ἡμεῖς τε καὶ
οἱ ἀποστείλαντες ἡμᾶς, τὰς αἱρέσεις ταύτας. Οὔτε
γὰρ ἀνόμοιος ὁ Υἱὸς τῷ Πατρὶ, ἀλλ' ὁμοούσιές ἐστι
τῷ Πατρὶ· οὔτε τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κτιστὸν, ἢ ἐν
τῶν ποιημάτων ἐστὶν, ἀλλὰ τῆς ἁγίας Τριάδος ἐστί·
καὶ τεθαῤῥήκαμεν, ὅτι οὐδὲν ἐπείσακτον οὐδὲ κτίσμα
ἐστὶν ἐν τῇ Τριάδι. Πνεῦμα γὰρ ἁγιωσύνης ἐστίν·
οὐχ ἁγιαζόμενον, ἀλλ' ἐν αὐτῷ πάντων τῶν ἁγίων
ἁγιαζομένων. Καὶ γὰρ ἡ τελειότης ἡμῶν ἐν Πατρὶ
καὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι δίδοται, καὶ γίνεται. Καὶ
μία πίστις ἐστὶν εἰς ἕνα Θεὸν δι' Υἱοῦ ἐν Πνεύματι
ἁγίῳ. Ὑπὲρ πλείονος γοῦν μαρτυρίας, ἀναθεματίζο
μεν τοὺς φρονοῦντας καὶ λέγοντας· "Ην ποτε μονάς,
μὴ ὄντος Υἱοῦ· καὶ ἦν ποτε δυάς, μὴ ὄντος ἁγίου
Πνεύματος· ἀΐδιον γὰρ καὶ ἀειτελείαν οἴδαμεν, καὶ
ὡσαύτως ἔχουσαν τὴν ἁγίαν Τριάδα. Διὸ καὶ ἀλλο
τρίοις τῆς Ἐκκλησίας ἔχομεν τοὺς φρονοῦντας καὶ
λέγοντας· "Ην ποτε ὅτε οὐκ ἦν ὁ Υἱὸς, καὶ ὅτι ἐξ οὐκ
ὄντων ἐγένετο τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον.
teri, dum tres personæ exsistentes et subsistentes
intelligerentur. Vide in epistola ad Antiochenos,
tom. r Operum Athanasii.
col. 1305–1306page 3 of 4
PG 18:13054. Ἵνα δὲ μή τίς ποτε ἡμᾶς καὶ περὶ τῆς ἐνσάρκου παρουσίας τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν διαβάλῃ ματαιολογῶν ἀναγκαίως καὶ περὶ τούτου γράφομεν, ὅτι ὁ Κύριος καὶ Σωτὴρ ἡμῶν ὁ Χριστός, οὐχ ὥσπερ εἰς τοὺς προ φήτας ἐγίνετο, οὕτως καὶ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων ἦλθεν εἰς ἅγιον ἄνθρωπον. Ἀλλὰ πιστεύομεν, ὅτι κατὰ τὸν Ἰωάννην ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο, καὶ κατὰ τὸν Απόστολον ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων έλαβε δούλουμορφὴν, τὸ κατὰ σάρκα γεννηθεὶς ἐκ Μαρίας ἄνθρωπος δι' ἡμᾶς· ἵνα, ὡς εἶπεν αὐτὸς, τελειώσῃ τὸ ἔργον τοῦ Πατρός· καὶ οὕτως τὸ ἀνθρώπινον γένος ἐν αὐτῷ τελειώσας καὶ συνάψας τῇ θεότητι, εἰσαγάγῃ εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Καὶ εἰ ταῦτα πάλιν αὐτάρκη δεῖξαι τὴν πρὸς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν πίστιν· ὅμως ὑπὲρ πλείονος ἀσφαλείας ἀναλαμβάνοντες ταῦτα λέγομεν, καὶ ἀναθεματίζομεν τοὺς λέγοντας καὶ φρονοῦντας, ποτὲ τὸν Πατέρα εἶναι χωρὶς τοῦ Υἱοῦ, καὶ ποτὲ τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν χωρὶς τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Πνεῦμα γὰρ Θεοῦ ἐστι, καὶ τελεία καὶ ἀϊδιός ἐστιν ἡ Τριάς. Αναθεματίζομέν τε καὶ τοὺς νῦν ἐξελθόντας, καὶ λεγομένους ᾿Ανομοίους· καὶ σὺν αὐτοῖς τὴν τοῦ Σαμοσατέως καὶ Φωτείνου παρα φροσύνην, καὶ τοὺς τὰ αὐτὰ φρονοῦντας αὐτοῖς. Οτι μὴ λέγουσι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον ζῶντα Λόγον εἶναι καὶ ἐνεργή, δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο, ἀλλὰ ὡς ἀνθρώπου λόγον προφορικὸν μόνον· καὶ ὅτι μὴ φρονοῦσι τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ αὐτὸν εἶναι τὸν λόγον· ἀλλὰ διαιροῦσιν ἀλόγων, καὶ ἀρχὴν τῷ Υἱῷ διδοῦσιν ἀπὸ τῆς ἐκ Μα ρίας κατὰ σάρκα γενέσεως, βλασφημοῦντες· ὅτι μηδὲ Θεὸν ἀληθινὸν αὐτὸν εἶναι πιστεύουσιν. 5. Ταῦτα τοιγαροῦν φρονοῦντες, καὶ ἐγγράφως ὁμολογοῦντες, διαβεβαιούμενοί τε ταῦτα φρονεῖν καὶ τοὺς ἀποστείλαντας ἡμᾶς, ἀξιοῦμεν τὴν σὴν θεοσέβειαν μηκέτι πιστεύειν τοῖς καθ᾽ ἡμῶν λέγουσιν· ἀλλὰ μᾶλλον τοῖς ἀποστείλασιν ἡμᾶς ταῦτα γνωρίσαι, καὶ γράψαι καὶ οἷς ἂν γινώσκῃς ὀρθοδόξοις ἐπισκόποις ἵνα, εἰ καὶ πρὸς αὐτοὺς ἡ καθ᾿ ἡμῶν διαβολὴ ἐγένετο, μαθόντες τὴν ὁμολογίαν ἡμῶν ταύτην, καταγνῶσι τῶν θελησάντων ἡμῖν ἁπλῶς φθόνον κινῆσαι. Θεόδουλος ἐπίσκοπος Όξυρύγχου, Πλήνης ἐπίσκοπος Ερμο θιὲ, Ἰσχυρίων ἐπίσκοπος Λεοντῶ, Ἰσαὰκ ἐπίσκοπος, Αμήν.
EXPOSITIO FIDEI AD ATHANASIUM.
4. Ἵνα δὲ μή τίς ποτε ἡμᾶς καὶ περὶ τῆς ἐνσάρκου
παρουσίας τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν διαβάλῃ ματαιολογῶν·
ἀναγκαίως καὶ περὶ τούτου γράφομεν, ὅτι ὁ Κύριος
καὶ Σωτὴρ ἡμῶν ὁ Χριστός, οὐχ ὥσπερ εἰς τοὺς προφήτας ἐγίνετο, οὕτως καὶ ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων
ἦλθεν εἰς ἅγιον ἄνθρωπον. Ἀλλὰ πιστεύομεν, ὅτι κατὰ
τὸν Ἰωάννην ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο, καὶ κατὰ τὸν
Απόστολον ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων έλαβε δούλου
μορφὴν, τὸ κατὰ σάρκα γεννηθεὶς ἐκ Μαρίας ἄνθρωπος δι' ἡμᾶς· ἵνα, ὡς εἶπεν αὐτὸς, τελειώσῃ τὸ ἔργον
τοῦ Πατρός· καὶ οὕτως τὸ ἀνθρώπινον γένος ἐν αὐτῷ
τελειώσας καὶ συνάψας τῇ θεότητι, εἰσαγάγῃ εἰς τὴν
βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Καὶ εἰ ταῦτα πάλιν αὐτάρκη
δεῖξαι τὴν πρὸς τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν
πίστιν· ὅμως ὑπὲρ πλείονος ἀσφαλείας ἀναλαμβάνον
τες ταῦτα λέγομεν, καὶ ἀναθεματίζομεν τοὺς λέγον
τας καὶ φρονοῦντας, ποτὲ τὸν Πατέρα εἶναι χωρὶς τοῦ
Υἱοῦ, καὶ ποτὲ τὸν Πατέρα καὶ τὸν Υἱὸν χωρὶς τοῦ
ἁγίου Πνεύματος. Πνεῦμα γὰρ Θεοῦ ἐστι, καὶ τελεία
καὶ ἀϊδιός ἐστιν ἡ Τριάς. Αναθεματίζομέν τε καὶ
τοὺς νῦν ἐξελθόντας, καὶ λεγομένους ᾿Ανομοίους· καὶ
σὺν αὐτοῖς τὴν τοῦ Σαμοσατέως καὶ Φωτείνου παρα
φροσύνην, καὶ τοὺς τὰ αὐτὰ φρονοῦντας αὐτοῖς. Οτι
μὴ λέγουσι τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον ζῶντα Λόγον εἶναι καὶ
ἐνεργή, δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο, ἀλλὰ ὡς ἀνθρώπου
λόγον προφορικὸν μόνον· καὶ ὅτι μὴ φρονοῦσι τὸν
Υἱὸν τοῦ Θεοῦ αὐτὸν εἶναι τὸν λόγον· ἀλλὰ διαιροῦσιν
ἀλόγων, καὶ ἀρχὴν τῷ Υἱῷ διδοῦσιν ἀπὸ τῆς ἐκ Μαρίας κατὰ σάρκα γενέσεως, βλασφημοῦντες· ὅτι μηδὲ
Θεὸν ἀληθινὸν αὐτὸν εἶναι πιστεύουσιν.
principium Filio a nativitate secundum carnem ex Maria blasphemo ore tribuunt, quia item
dunt ipsum verum esse Deum.
4. Ne quis vero falsa jactitans nos frustra incuset circa carnalem Servatoris adventum, necesse
quoque fuerit ut ea de re quædam litteris consi -
gnemus; quod scilicet Dominus et Salvator noster
Christus, non quemadmodum ad prophetas factus
est, ita in consummatione sæculorum advenerit in
sanctum hominem. Sed credimus, quod, secundum
Joannem, Verbum caro factum sit, et secundum
Apostolum, quod cum in forina Dei esset, propter
nos acceperit servi formam, secundum carnem genitus homo ex Maria Virgine; ut, quemadmodum
ipse ait, perficeret opus Patris; atque ita cum
genus humanum in seipso perfecerit, ac cum
divinitate conjunxerit, ipsum introducat in regnum cœlorum. Ac etiamsi isthæc satis sint ad
declarandam fidem in Dominum nostrum Jesum
Christum, attamen majoris securitatis ergo hæc
repetimus ac dicimus, atque anathemate damnamus
eos qui dicunt et credunt, Patrem aliquando sine
Filio fuisse; Patremque ac Filium aliquando fuisse
sine Spiritu sancto. Spiritus enim Dei est, ac perfecta atque sempiterna est Trinitas. Anathemate
quoque damnamus eos qui nuper exorti sunt, et
Anomoi dicuntur, ac cum ipsis Samosateni et
Photini Insaniam, necnon eos qui paria cum ipsis
sentiunt. Quia non dicunt, Verbum Dei, verbum
esse vivens et efficax, per quod omnia facta sunt:
sed quasi hominis verbum prolatitium duntaxat, et
quia non arbitrantur Filium Dei ipsum esse verbum; verum temere et sine ratione dividunt, et
5. Ταῦτα τοιγαροῦν φρονοῦντες, καὶ ἐγγράφως
ὁμολογοῦντες, διαβεβαιούμενοί τε ταῦτα φρονεῖν καὶ
τοὺς ἀποστείλαντας ἡμᾶς, ἀξιοῦμεν τὴν σὴν θεοσέβειαν μηκέτι πιστεύειν τοῖς καθ᾽ ἡμῶν λέγουσιν· ἀλλὰ
μᾶλλον τοῖς ἀποστείλασιν ἡμᾶς ταῦτα γνωρίσαι, καὶ
γράψαι καὶ οἷς ἂν γινώσκῃς ὀρθοδόξοις ἐπισκόποις·
ἵνα, εἰ καὶ πρὸς αὐτοὺς ἡ καθ᾿ ἡμῶν διαβολὴ ἐγένετο,
μαθόντες τὴν ὁμολογίαν ἡμῶν ταύτην, καταγνῶσι
τῶν θελησάντων ἡμῖν ἁπλῶς φθόνον κινῆσαι. Θεόδουλος ἐπίσκοπος Όξυρύγχου, Πλήνης ἐπίσκοπος Ερμοθιὲ, Ἰσχυρίων ἐπίσκοπος Λεοντῶ, Ἰσαὰκ ἐπίσκοπος,
Αμήν.
• Joan. 1, 14. • Philip. 11, 6, 7.
• Joan. 1V,
De his subscriptionibus vide in Diatriba de
Marcello. Hæ porro subscriptiones mutilä haud
dubie sunt, cum Athanasii nomen non compareat,
qui sane huic fidei confessioni suffragium dedit ac
subscripsit; alias vero, refragante Athanasio, eam
minime probassent, additoque nomine confirmasnon cre5. Hæc itaque cum sentiamus atque scripto prefiteamur, asseramusque idipsum sentire eos qui nos
isthuc miserunt: tuam rogamus pietatem, ne fidem
¡is habeas qui nos insimulant; idque iis significes
qui nos huc delegarunt; rescribas item iis quos
orthodoxos episcopos esse noveris; ut si ad eos calumnia adversum nos conflata pervenerit, conspecta
hac nostra fidei confessione, malitiam eorum deprehendant, qui temere invidiam nobis movere studuerunt Theodulus episcopus Oxyrynchi, Plenes episcopus Hermothi, Ischyrion episcopus Leonto, Isaac episcopus. Amen.
sent episcopi hic memorati. Verisimile item est
alios Agyptios episcopos, quorum cecidere nomina,
camdem fidei confessionem suffragio suo muniisse.
Solebat enim Athanasius ad tanti ponderis negotia
e vicinioribus multos accersere.
col. 1307–1308page 4 of 4
PG 18:1307¿àλóɣɩµ05, Τὴν τῶν Εὐαγγελίων ἑρμηνείαν ὑπαγορεῦσαι, ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΑΣ ΕΚ ΤΗΣ ΕΙΣ ΗΣΑΙΑΝ ΕΞΗΓΗΣΕΩΣ. Ακους. Θεοδώρου Ηρακλείας Συνεκάλει ἐπ' μάθησιν τῶν ὑπὸ τοῦ Κυρίου λελεγμένων τὰ συν
THEODORI HERACLEENSIS
ANNO DOMINI CCCLV.
THEODORUS
HERACLEENSIS EPISCOPUS.
NOTITIA.
(Ex Leonis Alatii Diatriba de Theodoris, num. LXIV ad. Mai Biblioth. nov. Patr., VI, 11, 115.)
Theodorus Heracleæ, sive Perinthi, in Thracia, naïque civitas binominis est, episcopus. Ilinc etiam
Heracleotes, et Perinthius dictus, in synodo Nicæna cum multis aliis adversus apostolica dogmata pugnans, Arii sententiam subdole tuebatur. (Gelasius Cyzicenus in Actis concilii Nicæni lib. 11, cap. 7.)
Postmodum in synodo Antiochena cum reliquis Arianis adversus Nicænam synodum consensit. Tandem a
Catholicis in Sardicensi, episcopatu motus, tanquam qui cum aliis Filium Dei a paterna substantia separaret, reciperetque eos qui propter Arianam hæresim rejecti fuerant, et ad ampliorem ministerii divini
dignitatem eveheret, condemnatus est. Vir alias, si Nicephoro credimus lib. 1x, 5, Historiæ ecclesiastica,
¿àλóɣɩµ05, si Hieronymo, elegantis apertique sermonis, et magis historica intelligentiæ. Edidit sub Constantino principe commentarios in Matthæum, et in Joannem (a), et in psalterium (b). Nicephorus scribit:
Τὴν τῶν Εὐαγγελίων ἑρμηνείαν ὑπαγορεῦσαι, Evangeliorum expositiones edidisse. Hujus in Psalmos commentarii manuscripti antiquissimi, et optimæ notæ, habentur in bibliotheca Barberina, Urbano VIII a
cardinali Ludovisio dono dati, ut præfixa inscriptio indicat: Codicem antiquitate, integritate, orthographia,
conspicuum; cujus unicum exemplar habet quidem bibliotheca Vaticana, sed mutilum, mancum, lacunarum
plenum, nec ita venustum, Urbano VIII, pont. max., virtutum omnium et sacræ eruditionis asylo, Ludovicus cardinalis Ludovisius S. R. E. vicecancellarius, Græcæ vetustatis munusculum, deditissimi animi perpetuum argumentum offert.
(a) Commentarius Heracleotæ in Joannem ad Gothicam olim ex Græca lingua translatus fuit, ejusque
non contemnenda fragmenta apparuerunt in pretiosissimis Gothici sermonis palimpsestis codicibus,
quos nos Mediolani et Romæ, Deo favente, deteximus. A. M.
(b) Edidit hunc Heracleotæ in Psalterium commentarium Balthasar Corderius, cujus videsis præfationem tomi 1 Catenæ in psalmos. Nos vero ejusdem Heracleotæ scholia copiosa in Isaiam, Allatio incognita, edidimus nunc ex pervetusta Vat. ad eum prophetam catena. A. M..· Commentarium in Psalmos, qui nomine Theodori circumfertur, non esse Theodori unius, sed multorum Patrum, adeoque in
catenarum numero ponendum esse ex Garnerio ad ed. Basilii M. Opp. Paris. 1721, tom. I, pag. 89, docet
Kollarius ad Lambecii Comm. III, p. 59, not. B, ubi Lambec. a pag. 56, cod. Cæs. XI, qui continet commentarium in totum Psalterium, recensuit, et commentarium quod in cod. propter defectum principii
nomen auctoris non legitur, cum Corderio ascripsit Theodoro Heracl., et de hoc fuse disseruit.
toph. HARLES, ad Fabricii Biblioth. Græc., t. IX, p. 319.
ΘΕΟΔΩΡΟΥ ΗΡΑΚΛΕΙΑΣ
ΕΚ ΤΗΣ ΕΙΣ ΗΣΑΙΑΝ ΕΞΗΓΗΣΕΩΣ.
THODORI HERACLEOTÆ
EX INTERPRETATIONE IN ISAIAM.
(MAI Bibliotheca nova Patrum, VI, 214.)
CAP. I, VERS. 1. Audi. Theodori Heracleotæ.
Utramque universi mundi partem ad suscipiendos
ChrisΑκους. Θεοδώρου Ηρακλείας Συνεκάλει ἐπ'
μάθησιν τῶν ὑπὸ τοῦ Κυρίου λελεγμένων τὰ συν
Nomen hoc ad singula tragmenta in codice repetitur.
Continue reading PG 18: Theodorus Heracleensis Episcopus →≣ entire volume