PG 16Origenes
Homilies on the Prophet Jeremiah from the Syro-Hexaplar Manuscript
Printed pages · scan text
vision-corrected · Migne scan
Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 2299–2300page 1 of 49

Editus et latine versus a Matth. Norberg Londini Gothorum anno 1787. Ilexaplis Origenis restituendis non defuerunt decora ingenia magnaque studia, tamen fastigio propter inopiam materiæ, non facultatis, nondum imposito. Liberalis vero emendationis non fiduciam modo, sed ipsius etiam fiduciæ copiam nobis facit codex noster Syriaco-Hexaplaris, cujus partem canonicam, indul gentia cl. Bibliothecarii Ambrosiani Branca, septem ante annis in privatum commodum descripsi, et con silio amicorum in commune jam profero. Hic codex Mediolani in Ambrosiana Bibliotheca diligentissime servatur. Si formam ejus et argumentum spectes, non exiguam magnitudinem folio in duas columnas descripto, et venerandam speciem pergam. charta, antiquis Syrorum litteris Estrangelis, et rubris titulis ac epilogis refert, suoque complexu et hoc ordine Psalmos, Jobum, Proverbia, Ecclesiastem, Canticum Cant., Sapientiam Salom., Syracidem, XII Prophetas Minores, Jeremiam, Baruchum, Threnos, Epistolam Jeremiæ, Danielem, Historias Susannæ, Belis et Draconis, lezechielem et Jesaiam continet. Plerique libri in fronte gerunt prologos (Psalmi longissimum, sed mutilum), qui argumento capitum, historia auctorum, aliisque, copiosius et melius alibi expositis, et a me pro temporis brevitate non descriptis, facem præferunt, et ad finem epilogos, qui impressi declarabunt, nostram versionem ex Græco codice, quem Eusebius, Pamphilo socio, ex Origenis Tetraplis vel Hexaplis, in Cæsareensi Bibliotheca repositis, depromsit, et ad hæc exempla collatum emendavit, factam esse, et Alexandriæ mense Canun posteriori a. Alex. 928 i. e. mense Mart. a. Chr. 617 perfectam. Scilicet Jobus, Daniel et XII Prophetæ Minores ex Tetraplis, Proverbia vero, Canticum et Threni ex Hexaplis sumti dicuntur. Nec origo reliquorum, præter Jesaiam, qui ex codice Eusebii et Pamphili expressus memoratur, epilogis carentium, aliunde repetenda videtur, ipsa eorum indole hanc fidem inculcante. In ipso textu et aliquando in margine adsunt primum Asterisci, Obeli, Lemnisci, et Ilypolemnisci; tum litteræ, Ain, textum Hebræum, Aleph, Samech et Thax, Aquilam, Symmachum et Theodotionem seorsim, Gimel, hos interpretes conjunctim, He, Quintam, et Vau, Sextam versionem indicantes; et deinde alia signa, quorum hæc figura, o+c -0 cotc^^C et quibus similia, diversis diversorum auctorum vel scholiis, plerisque ob rationem supra allatam a me etiam omissis, vel interpre tationibus in margine præfixa, respondent, quorumque vicem litteræ alphabeti Latini in nostra editione commodius gerunt. Quo magis est in aperto, Libros Apocryphos, qui subinde voces Græcas, synonyma Syriaca et scholia longiora in margine quoque ostendunt, hæc critica signa non habere, eo curiosius vi detur, non illa modo conspici, sed versionem etiam Theodotionis in Barucho et Cantico trium virorum in igne, quæ antiquitatis monumenta ideo etiam mihi describenda putavi, excitari, quam rem peritiorum judicio committo. ~ + tv Ejusdem generis et pretii erat codex ille Syriacus, qui possessione et usu Masii æque famosus, post clarissimi hujus viri obitum vel in occulto jacet, vel tristi quodam fato periit, ambigua aut nulla ejus recuperandi spe relicta. Eadem enim utriusque forma, idem character, eadem versio, eadem signa, ex dem notæ. Masianus, ipso possessore vera referente, sub finem dicebatur sumtus et ad verbum transla tus ex Græco exemplari, quod Eusebius, Pamphilo adjutore, ad libros Origenis in Cæsareensi Bibliotheca obvios sua manu correxit: idem de nostro Ambrosiano dicitur. Et quoniam in Masiano i¡ V. T. libri aderant, qui in Ambrosiano desunt, ille a. Alex. 927, Chr. 616 finitus, primum, hic vero a. Alex. 928, Chr. 617 absolutus secundum unius ejusdemque operis volumen constituisse videtur Sed de auctore hujus versionis nihil in nostro codice, nihil apud Masium ad ignoti nominis vel conjec turam reperio. In re tam veteri et incerta opinioni Cl. Eichhornii accedo, qui vero propiora colligens, veroque proxima sequens, arbitratur Paullum Alexandriæ Episcopum, versionis Syriaco-Hexapla ris IV. Líb. Regum, in Bibliotheca Regia Parisiensi obviæ, et a me etiam descriptæ, auctorem loco Repert 7 Th. P. 225. Bruns Repert. 8. Th. p. 85.

col. 2301–2302page 2 of 49

quidem sui muneris per errorem scriptorum, non vero persona ad fidem lectorum diversum fuisse a Paullo Tele Episcopo, cui Asseman versionem LXX interpretum apud Syros ex certo tribuit, cuique et nos Masianam et Ambrosianam ex probabili tribuendam putamus. Æque ambigua est codicis nostri ætas, quæ tameu si ex litterarum specie et forma æstimanda erit, supra sæculum octavum repetenda videtur. Certius est illius nomen, qui hujus codicis ex Asia in Europam transferendi consilio et beneficio gratiam posteritatis inierit. Cardinalis est Borromæus, vir singularis exempli, qui, alia orientis præ stantissima ut taceam, hoc exemplar, cœnobii Chaldaici, sacris St. Mariæ faciendis in solitudine Schit tim dedicati, priscum thesaurum, ex Ægypto in Ambrosianæ Bibliothecæ ornamentum liberalissime comparavit. Imagine codicis nostri breviter expressa, sequitur, ut de Latina nostra versione paucis dicam, in qua componenda Syrus interpres mihi fuit exemplo. Quemadmodum ille Græcum vestigiis secutus est, a consuetudine sui sermonis longe recedens, ita ego Syrum, in eadem re, magis recte legendi, quam or nate vertendi rationem spectante, si minus Latine imitandum, tamen æmulandum mihi proposui. Si autem difficile est, rei proximæ, difficillimum mihi ſuit, remotissimæ similitudinem ex vero effingere, et voces Syriacas, quæ licentia vestustatis obscuræ, copia significationum ambiguæ, et pro orientali scribendi genere, inter nostrum et Hieroglyphicum medio, in notis præsertim et extra seriem orationis vario legendi et interpretandi arbitrio obnoxie sunt, totidem Latinis ejusdem vis et potestatis exprimere Sic harum caussarum errores meæ inscitiæ, reliquos vero, quos transcribendo commisi, et quos suspectos, mani festos, metu iterum errandi non correxi, meæ incuriæ tribues, et cum illos propter rei difficultatem, tum hos propter temporis in copia codicis facienda brevitatem excusabis. Profecto non tantum a me, qui ip sum codicem nec antea, urgente meo in orientem itinere, totum cum nostro exemplari conferendi tempus habui, nec jam ex parte consulendi occasionem habeo, postulabis, quantum ab eorum studiis et ingeniis, quibus bujus utriusque fortuna contigerit, exspectabis. Ad ultimum de codicis nostri usu, qui melius a suis rebus, quam nostris verbis cognoscendus, integri tati Hebraici textus vetera testimonia, vitiis LXX interpretum nova remedia, et cum Montfauconis lexa plis tum Syriacis Nomenclaturis magna incrementa in fronte promittit, et in recessu fovet, multa habeo, quæ dicerem, nisi proposita voluminis et pretii magnitudo mihi esset impedimento. Igitur cum ex inuu meris nonnulla hujus versionis loca, quæ ab Hexaplari tum Montfauconis opere tum Grabii editione vocum et signorum numero, forma et loco differunt, affatim explicare non liceat, ea in opportunæ col lationis copiam et veri ac falsi discrimen nominatim citasse juvabit e solis duobus libris quos nunc edimus. Jerem. I. 8. II. 17. 29. III. 3. IV. 4. V. 15. 16. 26. VI. 2. 13. 22. VII. 10. 11. VIII. 2. 7. 19. IX. 26. X. 9. 18. XIII. 10. XIV.13. 45. XV. 11. XVI. 4. XVIII. 20. 23. XIX. 11. XXI. 3. XXII. 18. 29. 30. XXIII. 8. 10. XXIX. 15. XXXIII. 16. XXXV. 5. XXXVI. 1. XLI. 9. 15. XLVIII. 13. 30.45. Hezech. V. 15. VI. 6. Græcum articulum præpositivum, quem Origenes textui LXX virali aliquando præmisso asterisco addidit, noster per litteram Lomad expressit, quam Norberg per ad, vel is, ea, id, reddidit, nos litteris Græcis Latinæ versioni inseruimus; quod rectius esse ipse codicis editor ingenue fassus est se animad vertisse impresso jam opere suo. Drach.

col. 2303–2304page 3 of 49

et surge, et dic ad eos omnia, quæcunique ego præcepero tibi. (n) Ne timeas a facie corum, ne terrefaciam te coram eis; quia tecum ego sum, ad eripiendum te, dicit Dominus. 48. Ego au tem: ecce posui te in die hodierno, ut urbem mu nitam, et in columnam ferri;, et ut murum munitum æris (p) omnibus regibus Judæ, et princi pibus ejus, et sacerdotibus eorum, et populo terræ. 19. Et pugnabunt cum te, et non prævale bunt adversus te; quia tecum sum ego, dicit Do minus, ad eripiendum te. Cap. 1.-1. (a) Verbum + Dei quod factum est; ad manuum suarum. 17. Et tu præcinge latus tuum, Jeremiam filium Helciæ, ex sacerdotibus, & qui habitabat in Anathoth in terra Benjamin: 2. quod factum est verbum Domini ad eum in diebus Josiæ filii Amon regis Judæ, anno tertio decimo in regno ejus. 3. Et factum est in diebus Joacim filii Josiæ regis Judæ, usque ad finem anni unde cimi Sedeciæ filii Josiæ regis Judæ, usque ad (c) captivitatem Jerusalem in mense quinto. 4. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: 5. Priusquam fingerem te in utero, novi te, et ante quan prodires e vulva, sanctificavi te, prophetam in gentibus constitui te. 6. Et dixi: (d) Ille qui est Dominus, Domine, ecce non instructus sum ad loquendum, quoniam puer ego sum. 7. Et dixit Dominus ad me: Ne dicas, quod puer ego sum; quia ad omnes eos, ad quos misero te, ibis, et juxta omnia, quæ præcepero tibi, loqueris. 8. Ne timeas a facie eorum, et ne commovearis coram eis; quia tecum ego sum, ad eripiendum te, dicit Dominus. 9. Et extendit Dominus manum snam ad me, et appropinquavit ori meo, et dixit Dominus ad me: Ecre dedi verba mea in os tuum: 10, Ecce constitui te (e) hodie super gentes, et regna, ad extirpandum, et ad evertendum, ☀ et ad per dendum, et ad destruendam;, et ad ædificandum, et ad plantátidum. 11. Et factum est verbum Do mini ad me, dicens: Quid tu vides, Jeremia? Et dixi Baculum (() nucis ✓ ego video;. 12. Et dixit ad me Dominus: Bene vidisti; quia (g) vigi lavi ego super verba mea, ad faciendum ea. 13. Et factum est verbum Domini ad me secunda vice, dicens: Quid tu vides? Et dixi: Ollam (h) succen sam ego video:, et faciem ejus a facie aquilo nis. 44. Et dixit Dominus ad me: facie aquilǝ nis (i) exardescent mala super omnes habitantes in terra. 15. Quoniam ecce ego convoco omnia (k) regna ✓ regum: ab * aquilone; terræ, dicit Dominus. Et venient, et ponent unusquisque solium suum super vestibulis portarum Jerusalem, et su per omnibus viris, qui circa eam, et super omnibus urbibus Judæ. 16. Et loquar cum (/) judicio ad eos de omni malitia eorum, quod dereliquerunt me, et sacrificarunt Diis (m) alienis, et adorarunt opera Cap. II.—1. * Et factum est verbum Domini ad me, dicens: 2. Vade et lege in auribus & liorum Jerusalem, et dic:, Hæc dicit Dominus Recordatus sum tibi misericordiam pueritiæ tuæ, et amorem (r) perfectionis tuæ, et adhæsisti San cto Israelis, dicit Dominus:, in deserto, in terra non seminabili. 3. Sanctus ipse Israel Do mino, (s) principium proventuum ejus: omnes, qui comedunt eum, injuste agent: mala venient super eos, dicit Dominus. 4. Audite verbum Domini, do mus Jacob; et omnes paternitates domus Israe lis. 5. Hæc dicit Dominus: Quod (u) delictum in venerunt in me patres vestri, quod transiermit procul a me, et ambularunt post vana, et vani fa cti sunt? 6. Et non dixerunt: Ubi est Dominus, qui eduxit nos ex terra Ægypti, (x) qui duxit nos in deserto, in terra non tentata, nec trita, in terra sine aqua, + et sine fructibus:, et umbra mortis:, in terra, quæ non transivit in ea (y) vir, neque habitavit (y) filius hominis ibi? 7. Et introduxi vos in Carmelum, ad edendum (a) fructus ejus, et bona ejus. Et ingressi estis, et pol luistis terram meam, et hæreditatem meam posui stis in abominationem. 8. Sacerdotes non dixerunt, Ubi est Dominus? et tenentes legem meam non instructi fuerunt de me: et pastores impie egerunt in me, et prophetæ prophetarunt Baali, et post non utile iverunt. 9. Propter hoc adhuc judicio contendam adversus vos, dicit Dominus, et adver sus filios filiorum vestrorum judicio contendam. 10. Idcirco transite in insulas Chithæorum, et vi dete, et in Cedar mittite, et mente utimini vehe (a) heliqui, sermones Jeremiæ filii felciæ. (b) Heb., Dominus. (c) A., transmigrationem. (d) O Domine, Domine, ooo. Heb., AAA. (e) A., S., die hoc. (f) A., Th., amygdali. (g) S., vigilo. (h) A., S., insufflatain. (i) A., S., aperientur. (k) A., S., pulchritudinem generis. A., S., judicia mea. (m) S., falsis. (n) A., ne paveas a facie corum, ne percutiam te. (o) Nec paveas a fronte eorum. (p) A., super omni terra. S., et prædica. (r) A., S., sponsorum tuorum. (s) A., principium proventos ejus. A., S., consanguinitates. (u) A., injustitiam. (x) A., ille, qui eduxit nos super desertum Arabia sine habitante. (y) A., S., homo. Hæc explicantes: in terram Carmeli. (a) A., S., fructum ejus. (b) A., S., in Baal.

col. 2305–2306page 4 of 49

ambulavit, 26. Ut pudor furis, cum captus fuerit, ita (h) erubescent filii Israelis, ipsi, et reges eo rum, et principes eorum, el sacerdotes eorum, et prophetæ eorum. 27. Dixerunt ligno, Quod pater meus es tu et lapidi, Tu peperisti me. Et conver terunt ad me terga, et non facies suas. Et in tem pore malorum suorum dicent: Surge et serva nos. 28. Et ubi sunt dii tui, quos fecisti tibi? si sur gent, et liberabunt te in tempore humilitatis tuæ Quia secundum numerum urbium tuarum erant dii tui, Juda: et secundum numerum viarum Jerusa lem sacrificarunt Baali. 29. Quare (i) loquimini ad me? Omnes vos impie egistis, et omnes vos injuste egistis in me, dicit Dominus. 30. Frustra percussi filios vestros: (*) non recepistis. Devoravit (k) gladius prophetas vestros, ut leo delens, et non timuistis. 51. Audite verkum Domini: + hæc dicit Domi mus ¦ ¦ Num solitudo factus sum Israeli, aut terra inculta? quoniam dixerunt populus meus: (m) Non subjecti erimus, neque veniemus amplius ad te. 52. Num obliviscetur (n) sponsa ornamenti sui, (o) et virgo ornatus, qui super pectore ejus? Po pulus autem meus oblitus est mei diebus, quibus non est numerus. 33. (p) Quod amplius bonum animo finges in viis tuis (q) ad quærendam dile ctionem? Non factum est ita; (r) sed etiam tu male fecisti, ut contaminares vias tuas: 54. (s) ot in mapibus tuis inventi sunt sauguines animarum * pauperum: innocentium. Non in perfossionibus inveni eos, sed super om»i quercu. 35. F1 dixisti, * Quod innocens sum; sed revertatur furor ejus a me. Ecce ego judicium faciam adversus te, super quod dixisti, Quod non peccavi; 36. quoniam sprevisti multum, ad iterandum vias tuas. Et ab Ægypto erubesces, ut erubuisti ab Assur; quo. niam et hinc exibis, et manus tuæ super caput tuum: quia repulit Dominus spem tuam, et non prospere ages in ea. menter, et videte, si facta sint similia: 11. Si mu- Viriliter agam: quia amavit alienos, et post eos tent gentes deos suos, et hi non sunt Dii. Populus autem meus (c) mutavit gloriam suam in id, ex quo nihil sibi proderunt. 12. (d) Obstupuit cœlum super hoc, et horruit (e) vehementer abondantius, dicit Dominus. 13. Quia duo et mala fecit popu lus meus: me dereliquerunt fontem aquæ vivæ, (f) et foderunt sibi cisternas, * cisternas: con fractas illas, quæ non possunt aquam + conti nere 14. Num servus + est: Israel, aut filius familias est (g)? quare factus est (h) in prædam? 15. Super eum (i) ulularunt leones, et dederunt vocem súam, qui posuerunt terram ejus (k) in so litudinem: et urbes ejus exstirpatæ sunt, eo quod non habitentur (m). 16. Etiam filii Memphis et Tabphis cognoverunt te, et illuserunt tibi. Nonne hac fecit tibi illud, quod dereliquisti me, 17. dicit (o) Dominus Deus tuus, in tempore cum abduxi te in via? 18. Et nunc quid tibi, et viæ Ægypti, ut bibas aquam (p) Gihan? Et quid tibi, et viæ Assyriorum, ut bibas aquam fluminum? 19. Castigabit te defectio, (r) et malitia tua ər guet te. Et scito, et vide, * quod malum; ct amarum tibi illud, quod dereliqueris (s) me, dicit Dominus Deus tuus: et non mihi complacui in te, dicit Dominus Deus tuus; 20. quoniam a sæ cuto confregisti jugum tuum, et (u) disrupisti yin cula tua, et dixiști: Non colam servitium tibi:, sed ibo super omnem collem excelsum, et subier omue lignum umbrosum, ibi (x) lasciviam in for nicatione ♣ mea;. 21. Ego autem plantavi te (y) vitem ferentem fructus omnem veram: quomodo conversa cs * mihi: in amaritudinem vitis alie na? 22. Si laveris te̱ nitro, et multiplicaveris tibi radicem purificantem, maculata es in injustitiis tuis coram me, dicit ☀ Dominus Dominus:. 23. Quomodo dicis: Non polluta sum, et post Baal non ambulavi? Vide vias tuas (a) in sepulcris, et co gnosce, quid feceris (b). Vesperi voce sua ululavit 24. Vias suas dilatavit super aquas solitudinis in cupiditatibus animæ suæ (c) respiravit: tradita est quis convertet eam? Omnes, qui quærunt eam, non fatigabuntur: (d) in bumilitate ejus re perient eam. 25. (e) Averte pedem tuum a (f) via dura, et guttur tuuin a siti. Illa autem dixit, (g) Cap. III.--1. ☀ Dicendo: Si dimiserit vir uxo rem suam, et discesserit ab eo, et facta fuerit viro alteri; num revertendo: revertetur ad eum am plius? (t) Nonue sordes contrahendo pollueretur (*) terra hæc? Et tu scortața es in pastoribus multis, et revertebaris ad me, dicit Dominus. 2. Attolls (e) A., mutavit gloriam suam in non utile. (d) A., S., plaude, cœlum, super hoc, et portæ ejus, desolamini vehementer. (e) Terra. (f) S., exciderunt. (g) Jacob. (h) A., in direptionem. (i) A., S., rugierunt. (k) A., S., in depravationen). A., combustæ sunt. S., vastatæ sunt. (m) Rursus. (n) 4., confringust tibi cranium. S., super cranium. (o) A., S., Dominus Deus tuus. (p) Reliqui, Sibor. Reliqui, malitia tua. (r) Et aversio tua. (s) A., S., Dominum Deum tuum. (t) A., et non timor mei apud te, dicit Dominus, Dominus militiarum (Reliqui, virtutum). S., et non est timor mei apud te. (a) A., Th., abscidisti. (x) A., Th., simul exsistens in strato meretrix. (y) A., Sorec, totam semen verum. S., polluta iniquitatibus tuis. (a) A., S., in vallibus. (b) A., dromedaria levis, implicans vias suas. S., onager, edoctus desertum. (c) A., traxit ventum. S., odorata est ventum. (d) A., in uovilunio ejus. (e) A., cohibe. (f) A., S., discalceatum. (g) Abscidi spem. S., ægrotavi. (h) A., pudefecerunt domain Israelis. (i) A., S., litigatis. (*) Vox &, disciplinam, hic vel meo, vel codicis vitio deesse videtur. (k) A., S., gladius vester. A., serotina in genitura. S., serotina. (m) A., recessimas. S., migravimus. (n) A., S., virgo. (o) A., S., et sponsa. (p) A., cur benefacis viæ tuæ. (q) S., ad eam, qua quæris amari. (r) A., propter hoc etiam malas docuisti. (s) A., S., et in alis tuis. A., nonne factum est occidione occideretur? (*) Mulier.

col. 2307–2308page 5 of 49

oculos tuos in rectitudinem, et vide, ubinam non que nominabitur ☀ in ca;, neque visitabitur. (x) conspersa fueris. Super viis (y) sedebas, cis, ut cornix, vastata. Et polluisti terram in scor tationibus tuis, et in malis tuis: 3. (a) et posse disti pastores multos in offendiculum tibi (b) (b). Facies mulieris; meretricis facta est tibi: au dax fuisti (c) adversus omnes. 4. (d) Nonne ut do minum vocasti me, et patrem, et principem (e) virgi nitatis tuæ? 5. Num permanebit in æternum, aut servabitur in victoriamı? Ecce locuta es, et fecisti mala hæc, et potuisti. 6. Et dixit Dominus ad me in diebus Josiæ regis: Vidisti, quæ fecit mihi (^) habitatrix Israelis? Ivit * sibi ipsi: super omnem montem excelsum, ct subter onine lignum (g) um brosum, et scortata est ibi. 7. Et dixi, postquam scortata erat hæc omnia: Ad me revertere. Et non reversa est. Et vidit prævaricationem ejus (h) præ varicatrix Judæ. 8. Et vidi, quod pro omnibus, quibus deprehensa est; in quibus mœchata est (i) habitatrix Israelis, dimisi eam, et dedi ei libellum repudii in manus ejus. Et non timuit prævaricatrix Juda, ✗ soror ejus;, et ivit, et scorta:a est etiam ipsa 9. et facta est in nihilum scortatio ejus, ☀ et occidit terrain;: et mæchata est cum lapide, et cum ligno. 10. Et in omnibus his non reversa est ad me prævaricatrix Judæ, * soror ejus:, ex toto corde suo, sed in mendacio, dicit Dominus. 11. Et dixit Dominus ad me: Justificavit animam suam ☀ revolutio Israelis præ prævaricatrice Judæ: 12. abi, (k) et lege sermones istos ad aquilonem, et dices Revertere ad me, habitatrix Israelis, dicit Dominus: et non (/) indurabo faciem meam super vos, quia (m) misericors ego sum, dicit Dominus, et non irascar vobis in æternum. 13. Verum agno sce injustitiam tuam, quia in Dominum Deum tuum impie egisti, et lascivas reddidisti vias tuas in alienos sub omni ligno umbroso: voci autem meæ non obedisti, dicit Dominus. 14. Convertimini, filii ()remoti, dicit Dominus; quia ego (o) imperitabo vobis, et assumam vos, unum ex urbe, et duos ex (p) familia, et introducam vos in Sionem: 15. et dabo vobis pastores juxta cor meum, et pascent vos pascentes cum scientia. 16. Et erit, si mul tiplicati fueritis, et creveritis super terra, dicit Do minus, in diebus illis non dicent amplius: Arca fœ deris Domini (r): non ascendet super cor, (s) ne neque facietur amplius. 17. In diebus illis. + et in tempore illo: vocabunt Jerusalem solium Do mini: et congregabuntur in cam omnes gentes * in nomine Domini: in Jerusalem: non ambula bunt amplius post cogitationes cordis sui mali. 48. In diebus illis congregabuntur domus Judæ ad domum Israelis: et venient simul ex terra aquilo nis, + et ex omnibus regionibus; ad terram, quam in hæreditatem dedi patribus eorum. 19. Et ego dixi: + Fiat, Domine:; quia disponam te in filios, et dabo tibi terram electam, (u) hæredita tem famosam: Dei omnipotentis gentium. Et dixi Patrem vocabis me, et a me non retrocedes. 20. Verum ut prævaricatur mulier in eum, qui est cum ea, ita prævaricata est in me domus Israelis, dicit Dominus. 21. Vox (x) ex labiis audita est, ße tus, et obsecrationis filiorum Israelis; quia injuste egerunt in viis suis, obliti sunt ✗Dei: Sancti sui. 22. Revertimini, filii (y) revertentes: et sa nabo contritiones vestras. Ecce ipsi nos eri mus tibi, quia tu Dominus Deus noster es. 23. Vere in mendacium erant colles, et (a) robur montium tantummodo per Dominum Deum nostrum salus + domus Israelis. 24. Pudor autem absolvit labo res patrum nostrorum a pueritia eorum, oves eo rum, et tauros eorum, filios eorum, et filias eo rum. 25. Dormivimus in pudore nostro, et operuit nos contemtus noster; quia coram Deo nostro pecca vimus nos, et patres nostri, a pueritia nostra, et usque ad diem hunc, et non obedivimus voci Do mini Dei nostri. Cap. IV. 1. Si se converterit Israël, dicit Dominus, (b) ad me etiam se convertat: et si amoverit abo minationes suas de ore suo, + et; a facie mea ✓ etiam (c) et erubuerit, 2. et juraverit, vivit Do minus, cum veritate, et in judicio, et in justitia; etiam benedicent in eo gentes, et in eo laudabunt Deum in Jerusalem. 3. Quoniam hæc dicit Dominus viris Judæ, et habitatoribus Jerusalem Arate vobis arva, et ne seratis super spinis: 4. circumcidimini Deo vestro, et circumcidemini præ putium cordis vestri, viri Judæ, et habitantes in Jerusalem, ne prodeat, ut ignis, furor meus, et exardeat, et non erit, qui exstinguat, a facie mali tiæ studiorum vestrorum. 5. Annuntiate in Juda, (x) A., fueris concubina. S., meretricem egeris. (y) S., exspectans eos, ut hospitium vesper tinum, et ream fecisti terram. A., sicut Arabs in deserto, et occidisti terram! - Ut cornix in deserto sola. (a) A., et ultionem sumserunt imbres. S., et prohibitæ fuerunt guttæ imbris. (b) A., S., et pluvia serotina non fuit. (b) Reliqui frons. (c) A., erubescere. (d) Nonne ex nunc vocabis me, pater meus? (e) A., S., pueritiæ meæ. Cur servabis excandescentiam in æternum? (f) Habita trix: Locus. (g) A., lætum. (h) Reliqui, prævaricatrix soror ejus. (i) A., S., revolutio Israelis. (*) S., et prædica. A., mittam. S., eflundain. (m) A., S., propitius. (n) S., evagantes. A., S., possedi vos. (p) A., S., cognatione. (q) Reliqui, in scientia et intelligentia. (r) Sancti Israelis. (s) A., S., neque mentionein facient ejus. A., et ego dixi: Quomodo ponam te in lilios, et retribuai tibi terram desideratam, hæreditatem famosam fortitudinis robusti gentium?, S., et dixi: Quemadmo dum disponam te in filios, et dabo tibi terram desideratam, cultum religiosum (OPHEKIAN) exempli g tium. (u) A., divisionem sortis pulcbram, gloriam exercituum gentium. S., apprehensionem surtis exercituum gentium. (r) A., super plateis. S., super editis. (y) A., reversi, se avertentes. A., S., aversiones vestras. (a) A., S., multitudo mentium. (b) A., Th., ad me se convertat. (c) A., et noù commio veberis.

col. 2309–2310page 6 of 49

el et in Jerusalem audiatur: dicite, significate (d) tuba Aspexi in terram, et ecce * inane; et nihil,. super terra, et clamate voce magna, dicite: Con - in cœlum, et non erant luces ejus. 24. Vidi montes,, gregamini, et ingrediamur in urbes, quibus sunt et erant trementes, et omnes colles turbatos. 25. muri: 6. (e) attollite, et fugite in Sionem: festinate, Inspexi, et ecce non erat homo, et omnes volucres ne stetis; quia mala ego ad luco ab aquilone, et cœli (a) expavebant. 26. Vidi, et ecce Carmelus de contritionem magnam. 7. Ascendit leo ex habita- sertus, et omnes urbes ejus: (b) ineensæ igne culo suo et qui delet gentes, (f) abstulit, et exivit ɔ facie Domini, et a facie iræ furoris ejus + abo ex loco suo, ad ponendum terram tuam (g) in de- litæ erant;. 27. Ilæc dicit Dominus: (c) Deserta erit sertum et urbes tuæ destruentur, eo quod non omnis terra, consummationem vero non faciam. 28. habitentur. 8. Super his cingite vos ciliciis, et Super his lugeat terra, et caliget cælum desuper; (d) plangite, et ululate; quia non reversus est furor quia locutus sum, et non me pœnitebit: (e) tuli im iræ Domini a vobis. 9. Et erit in die illo, dicit Do- petum, et non recedam ab ea. 29. voce equitis, et minus, peribit (h) cor regis, et cor principum; et (f) arcus intensi migravit omnis regio. Irrepserunt (i) obstupescent sacerdotes, et prophetæ mirabuu- in speluncas, + et in silvas se abscondiderunt:, tur. 10. Et dixi: 0 Dominator Domine, an deci- et sup·r ingentia saxa (g) ascenderunt: omnis urbs pieno decepisti populum hunc, in Jerusalem, di- derelicta est, non habitat in eis homo. 30. Et tu ☀ cens tu: Pax erit vobis, et (k) pertinget gladius usque misera, quid facies? Si tibi circumdederis cocci ad animam eorum? 11. In tempore illo dicent num, et te ornaveris ornamento auri, et si oblini populo huic et Jerusalem: (m) Spiritus et error in veris (h) collyrio oculos tuos; in vannm (i) illud (k) deserto, (n) via filiæ populi mei non ad purum, ne- decus tuum. Repulerunt te amatores tui: animam que ad sanctum. 12. Spiritus repletionis ☀ ex his tuam quærent: 31. Quia vocem ut parturientis au veniet mihi. Nunc autem ✶ et: ego loquar ju- divi, (!) gemitum tuum ut parientis primo. Vox fi dicia mea adversus cos. 13. Ecce, ut nubes, ascen- liæ Sionis refrigescet: et remittet nianus suas. Væ det, et ut turbo, cursus ejus: leviores aquilis equi mihi ego, quia deficit anima mea super interfectis. ejus. Væ nobis, quia afflicti sumus. 14. Ablue a malitia cor tuum, Jerusalem, ut salveris. Quous que reperientur in te cogitationes dolorum tuorum? 15. Quia vox annuntiantis ex Dan (o): (p) et au dietur dolor ex monte Ephræm. 16. In memorianı revocate gentibus, ecce venerunt: Hierosolymæ annuntiate, turbæ veniunt ex terra longinqua, et dederunt super urbes Judæ vocem suam: 17. ut custodientes agrum, facti sunt super eam in cir cuitu; (r) quoniam me neglexisti, dicit Dominus. 18. Viæ tuæ, et studia tua fecerunt hæc tibi: hæc ma litia tua, quod amara, quia pertigit usque ad cor tuum. 19. Venter meus, venter meus dolet mihi, et sensoria cordis mei (s) discerpitur anima mea, dilaniatur. etiam cor meum: non tacebo; quia vocein tubæ audivit anima mea, (u) clamorem belli, 20. + et miscriæ contritionem super contritionem (x) advocat; quia vexata est omnis terra: repente vexatum est tabernaculum meum, dilacerata sunt aulæa mea. 21. Quousque videbo fugientes, audiam vocem tubarum? 22. (y) Quia principes populi mei me non cognoverunt. Filii insipientes sunt, et non ¡ntelligentes ✶ sunt:: sapientes sunt ad male fa ciendum, bene facere vero non cognoverunt. 23. Cap. V. 1. Currite, circumite in viis Jerusalem videte igitur, et cognoscite, et quærite in pla teis ejus, si inveniatis virum, si sit faciens judiciumi, el quærens (m) fidem: et propitius ero eis, dicit Dominus. 2. (n) Vivit Dominus, dicunt: propter hoc nonne super mendaciis jurant? 3. Domine, oculi tui in fidem: flagellasti eos, et non doluit cis: consumsisti eos, et non voluerunt accipero disciplinam: indurarunt facies suas plus quam pe tram, et non voluerunt se convertere. 4. Et ego dixi: Fortasse inopes sunt, quia (p) non potuerunt quoniam non cognoverunt viam Domini, et judicium Dei sui 5. Ibo ad optimates, et loquar eis, quia ipsi cognoverunt viam Domini, et judicium Dei sui Et ecce ipsi: simul confregerunt jugum, diruperunt vincula. 6. Propter hoc percus sit eos leo ex silva, et lupus usque ad domos delevit eos et pardus vigilavit super civitates co rum. Omnes, qui egrediuntur ex cis, capientur; quia multiplicarunt impietates suas, invaluerunt robore in aversionibus suis: 7. Propter quam ex his propitius fiam tibi? Filii tui dereliquerunt me, et jurarunt in iis, & qui non sunt;, Dii: et sa tiavi eos, et adulterati sunt, et in domibus (r) me neque ad (d) A., S., in cornu. (e) A., tollite signum in Sionem. (f) A., S., extulit. (g) A., S., in corruptionem. (h) S., mens. (i) S., hæsitabunt. (k) A., Th., pertigit. (l) Reliqui, dicetur. (m) A., ventus fulgoris e sprculis in deserto. S., ventus æstus. (n) S., ita viam filiæ populi mei non ad ventilandum, purgandum. (o) Veniet. (p) A., et notum facientis.(q) A., ecce audire facite super Jerusalem bellum. S.. custodes veniunt ex terra longinqua, et dabunt super urbes. (r) Reliqui, quia me exacerbarunt. (s) A., strepunt. S., conturbata sunt. A., S., cornu. (u) A., S., ululatum. (a) A., S., vocata est. (y) A., Th., quoniam desipuit populus meus. A., inanitas, et nihil. S., non composita et commista. (a) A., demigra runt. (b) A., destructæ erant. (c) A., corruptio. S., non ornata. (d) A., Th., propter hoc quod locutus sum. (e) A., S., instructus sum, et non acquievi, et non revertar. (f) A., S., arcus jacti. (g) S., ascen distis. (h) ETIBEI, stibio. (i) Factuin est. (k) A., S., ornabis te. (/) A., periculum et angustiam. S., angustiam. (m) S., veritatem (n) S., si autem, vivit Dominus, dicant, super mendacio jurant. A. annon in fide? S., annon in veritate? (p) A., Th., desipuerunt. A., vespertini. (r) A., S., meretricis..

col. 2311–2312page 7 of 49

retricum hospitati sunt: 8. equi transeuntes super pore (f) impletionis praecepti messis; et custodivit fœminas tracti; facti sunt: unusquisque super uxorem proximni sui binnivit. 9. Num super his non visitabo, dicit Dominus? aut in gentem talem non ulciscetur anima mea? 10. Ascendite (s) super turres jus, et demolimiai: consummationem vero ne fa ciatis: (t) relinquite sustentacula ejus, quia (u) Domini sunt; 11. quoniam prævaricans prævaricata est in me domus Israelis, et domus Jude, * dicit Dominus. 12. Me: titi sunt in Dominum + suum , et dixerunt: (x) Non sunt hæc, non venient super nos mala, et gladium et famen non videbimus: 13. prophet:e nostri erant in ventum, et verbum Dv mini non erat in eis: sic fiet eis. 14. Propter hoc hæc dicit Dominus Deus; omnipotens: Pro co quod locuti estis verbum hoc, ecce ego dedi verba mea in os tuutn ignem, et populum hunc ligna, et devorabit eos. 15. Ecce ego adduco super vos gen tem ex longinquo, domus Israelis, dicit Dominus, * gens (y) vetus est, gens, quæ a sæculo est;, gens, (z) cujus non audies linguam ejus, ☀ nec au dies, quæ loquatur: 16. pharetra ejus, ut sepul crum apertum:: omnes fortes, et comedent mes sem vestram, 17. et panes vestros, et comedent fl lios vestros, et filias vestras, et comedent (a) oves vestras, et boves vestros, et comedent vineas ve stras, et liceta vestrá, ét oliveta + vestra; (b) et triturabunt urbes munitas vestras, super quibus (c) tu confidis super eis, in gladio. 18. Et erit in die bns illis, dicit Dominus + Deus tuus;, non faciam vos in consummationem. 19. Et erit, quando dixe ritis, Quapropter fecit nobis Dominus Deus noster hæc omnia? et dices eis: (d) Pro eo quod dereli quistis me, et coluistis servitium diis (e) alienis in terra vestra; ita coletis servitium alienis in terra non vestra. 20. Annuntiate hæc in Domum Jacobi, et audiatur in domo Judæ, ☀ dicens:: 21. Audite igitur hæc, popule (f) fatue, et sine corde: ipsi qui oculi eis, et non vident, aures eis, et non au diunt. 22. An me non timebitis, dicit Dominus? aut a facie mea erubescetis? qui posuit arenam termi num mari, (g) præceptum æternum, et non trans gredietur illud et turbabitur et non poterit: et dạ bunt sonum fluctus ejus, et non transgredientur illud. 23. Populo autem huic factum est cor per snaderi nesvium, (h) et non obediens: deflexerunt, et abierunt; 24. nec dixerunt in corde suo: Timea mus nunc Domitium Deum nostrum, qui dat + nobis pluviam tempestivam et serotinam, in tem nɔbis. 25. Iniquitates vestræ deflexerunt hæc; et peccata vestra transtulerunt bona a vobis. 26. Quia inventæ sunt in populo meo impietates: et laquens ut rete venantis visco statuerunt: ad corrumpendum viros, et concluserunt. 27. Ut la queus tensas, qui plenus avium, ita domus eorum plenæ (k) doli. Propter hoc magni evaserunt, et di tes evaserunt: 28. * impinguati sunt, insolentes facti sunt, et transgressi sunt verba mea in malum ⑆, judicium non judicarunt, neque judicium pupilli recte disposuerunt, et judicium (m) viduæ non judicarunt. 29. Num super his non visitabo? dicit Dominus aut in gentem talem non ulciscetur anima mea? 30. (n) Stupor, et horribilia fatta sunt super terra. 51. Prophetæ prophetant iniqua, et sacerdotes applauserunt manibus suis: et populus meus amavit sic. Et quid facietis in iis, quæ post hæc? Cap. VI. 1. Corroboramini, filii Benjamin, (p) de medio Jerusalem: et in Thecua significate tuba et super Bethcherein tollite signum: quia mala prospexerunt ab aquilone, et contritio magna fiel. 2. ☀ (r) Venustam et delicatam;. Et transibit œl situdo + tua, filia Sionis. 3. In eam venient pa stores (s) et greges eorum et figent super eam ta bernacula in circuitu: et pascent unusquisque manu sua. 4. Parate vos super eam ad bellum: surgite, et ascendamus super eat meridie: væ nobis, quia declinavit dies, quia deficiunt umbræ vesper.». 5. Surgite, et ascendamus in nocte, el corrumpa mus (a) fundamenta ejus. 6. Quia hæc dicit Domți nus virtutum: Cædite ligna ejus, eſſunde super Je rusaleın (x) robur. * flæc ipsa civitas mendax (y) omnis oppressio in ea. 7. Ut frigidam facit cisterna aquam suam, ita frigidam facit malitiam suain. Impietas, et miseria audietur in ca super faciem (a) ejus Beinper. Dolore et fla gello 8. erudieris, Jerusalem, ne recedat aninia mica a te, non faciam te terrain non perviam, qualis non habitabitur. 9. Quia hæc dicit Dominus virtutum Racemate, racemate, ut vineam, reliquias Israelis convertite vos, ut vindemiator super cistam suam, 10. Ad quem loquar, et contestabor, et audiet? Ecce incircumcisæ aures corum, et non possunt audire. Ecce verbum Domini factum est eis in op probrium: Non votent audire illud. 11. Et furo rem meum implevi, (c) et cohibul, et consumsi eos. Effundam super pueros a foris, et super congrega tionem (d) juvenum simul; quia vir et uxor capien (s) A., super muros. Portate commeatus. (*) A., non Domini, (x) A., non ipse. S., annon ipse est? (y) A., robusta. S., fortis. Reliqui, cujus non cognosces. (a) A., S., gregem tuam. et boves tuos. Et feedabit. (c) Vos. (d) A., Th., quemadmodum. (e) Falsis. (f) S., stulte, et expers mentis. (g) A., statutum. (h) A., S., et irritans. (i) A., S., septimanæ statuti messis, qni custodit robis. (A) A., illusionis. S., insidiarum. Judicium. (m) A., S., pauperum. (n) A., corruptio. S., commis tio. (v) Falsa. (p) In medio. (q) A., et super damum Carmeli elevate facem. (r) S., venustæ et delicata assimilavi filiam Sionis. (s) A., S., et stabula corum. Diei. (a) A., S., palatia. (x) Aggerem. (y) S., ipsa, quæ tota plena est in medio suo. (c) S., oppressiones in medio ejus: ut servat puleus aquain frigi dain in se, ita servavit frigus, malitiain ejus audiverunt. A., meam. (b) A., Th., furoris autem Do mini. S., et ex ira Domini repleta est, laboravit tolerare. (c) A., fatigatus sum tolerare. S., fatigatus suw tolerans ego. (d) A., Th., concordantium.

col. 2313–2314page 8 of 49

factæ sunt, 30. Argentum reprobatum vocate ens; quia reprobavit eos Dominus. tur, senior cum pleno dierum: 12. et evertentur, et☀ ▲ argentum conflans: malitiæ eorum non (a) lique capientur domus eorum (e) ad alios,agri et uxores corum pariter; quia extendam manum meam super eos qui habitant in terra hac, dicit Dominum: 13.. quonia» a parvo eorum usque ad magnum (ſ) om nes expleverunt iniqua: a propheta mendaci usque ad sacerdotem (g) omnes fecerunt mendacia. 14. Et curarunt fractionem filiæ populi mei, (h) contemnentes, et dicentes, Pax, pax: et ubi est pax? 45. Erubuerunt, quia defecerunt * fecerunt: et non erant sicut erubescentes, erubuerunt, et con temtionem suam non cognoverunt. Propter hoc ca dent in ruina sua, et in tempore visitationis suæ exinanientur, dicit Dominus. 16. Hæc dicit Domi mus: State super viis, et videte, et interrogate de semitis æternis Domini + et videte:, qualis est via quæ bona, et ambulate in ea; et invenietis (i) puritatem animabus vestris. Et dixerunt: Non ibi nius. 17. Constitui super vos speculatores: audite vocem (k) tubæ. Et dixerunt: Non audiemus. 18. Propter hoc audierunt gentes, (l) et qui pascunt gre ges in eis. 19. Audi, terra: Ecce ego adduco mala super populum hunc, fructum (m) aversionis eorum, quia in sermonem meuni non attenderunt, et le gem meam repulerunt. 20. Cur hoc mihi thus ex Sala affertis, et (n) cinanomum ex terra longin qua? Holocaustą vestra non sunt accepta, et sacri ficia vestra (*) non voluptatem attulerunt mihi. 21. Propter hoc hæc dicit Dominus: Ecce ego do super populum hunc (o) infirmitatem: et infirmabuntur in ea patres, et filii simul: vicinus et proximus ejus peribunt. 22. Hæc dicit Dominus: Ecce popu lus venit ab aquilone: et gens magna ☀ et reges multi excitabuntur ab extremitate terræ: 23. ar cum, et (p) bastam tenebunt. (q). Durus est, et non miscrebitur vox ejus, ut mare fluctuans: super cquis et curribus se instruet, ut (r) ignis, ad bellum adversus te, filia Sionis. 24. Audivimus famam eo rum, dissolutæ sunt manus nostræ; alflictio occupa vit nos, dolores quasi parturientis. 25. Ne egredia mini in agrum, et in viis ue ambuletis; quia gladius inimicorum habitat in circuitu. 26. Filia populi mei, accinge te cilicio, et voluta te in cinere: luctum (s) dilecti fac tibi, planctum gemebundum: quia re pente veniet miseria super vos. 27. Explorato- vestris, ut feci Silo: 15. et projiciam vos a facie rem dedi te in populis (u) inclusis: et cognosces, cum probaveris viam eorum: 28. omnes (x) non obedientes, ambulantes perverse. Æs, et ferrum, omnes (y) corrupti sunt. 29. Defecit follis ab igne defecit plumbum. In vanum (z) conflat argentum CAP. VII. — 1. * Verbum, quod factum est ad Jeremiam a Domino, dicente: 2. Sta in porta do mus Domini, et lege ibi verbum hoc, et dices: Au dite verbum Domini, omnis Judæa, ingredientes per portas has, ad adorandum Dominum: + Au dite verbum Domini, omnis Judæa:. 3. Hæc dicit Dominus virtutum Deus Israelis: Dirigite vias ve stras, et studia vestra: (b) et habitare faciam vos in loco hoc. 4. Ne confidatis vobis super verbis men dacibus; quia omnino non proderunt vobis cum dicitis: Templum Domini, templum Domini, templum Domini est. 5. Quoniam (c) si dirigendo direxeritis vias vestras, et studia vestra, * et si faciendo feceritis judicium inter virum, et inter proximum ejus, 6. et peregrinum, et pupillum, et viduam non (d) in servitutem redegeritis, et san guinem innocentem non effuderitis in loco hoc, et post deos alienos non ambulaveritis in malum vo bis; 7. etiam habitare faciam vos in loco (e) vestro, in terra, quam dedi patribus vestris a sæculo, et usque in sæculum. 8. (f) Si autem vos confiditis vobis super verbis mendacibus, unde non proficie tis, 9. (g) et furamini, et occiditis, et mochamini, et juraţis in injusto, et adolevistis Baali, et ambu lastis post deos alienos, quos non novistis, 10. + ut male sit vobis:, et venistis, et stelistis coram mo in domo hac;, ubi invocatum est nomen meum super ea, et dixistis: (h) Recessimus ab agendo om nes abominationes has. 11. Num spelunca latro num fuit domus mea, ubi invocatum est no men meum super ea + ibi: coram vobis? Et ego ecce vidi, dicit Dominus. 12. (i) Quoniam ivistis in locum meum, qui in Silo, ubi collocavi nomen meum ibi (k) ex antiquo: et videte, quæ feci ei a facie malitiæ populi mei Isracl. 13. Et nunc pro eo quod fecistis omnia opera hæc, * dicit Dominus, et locutus sum ad vos, præveniens et dicens:, et non audistis me, et vocavi vos, et non respon distis 14. etiam faciam domui huic, ubi invoca tum est nomen meum super ea, super qua vos con fiditis super ea; et loco, queni dedi vobis, et patribus mea, ut projeci fratres vestros, omne semen Ephræm. 46. Et tu ne ores pro populo hoc, (l) ne que supplices, ut sit misericordia eis: et ne ores, (m) neque appropinques mihi + pro eis:; quia non exaudiam te;. 17. Aut nonne vides, quid ipsi (e) A., alienos. (f) A., quicumque ipse defraudans. (g) S., quicumque faciens illusionem. (h) A., super contentione. S., cum mollitie. (i) Sanctitatem. A., respirationem. (k) S., cornu. A., et cognoscite testi monium, quod est in eis. S., et innotescat congregatio in eis. (m) A., cogitationum. (n) A., S., calamus bonus. (*) Textus Syr. habet, et sacrificia eorum, T. Haud dubie lapsus est vel graphicus vel typographicus. Text. Græc., Spiv. DRACH. A., offendicula. (p) A., S., clypeum. A., acerbus. (r) A.. S., vir. (s) Sicul. A., qui deportat super vos. (u) A., obvallatuin a bello. (x) A., principes recedentes, euntes fraudulenter. (y) Reliqui, corruptores. (z) A., S., conflator. (a) S., exaruerunt. (b) A., et habitabo cum vobis. (c) A., si bene faciendo bene feceritis. (d) A., oppresseritis. (e) Hoc. (f) A., ecce vos. S., verum tamen vos. (g) A., fur, et occisor, et adulteri. (h) A., S., liberati fui mus. (i) A., quia ite. S., ite. (k, S., in principio. (I) A., et ne assumas pro eis precationem. (m) S., et ne sles coram me.

col. 2315–2316page 9 of 49

pelient in Thapheth, eo quod non sit locus: 33. et erunt mortui populi hujus cibus volueribus cœli, et bestiis terræ et non erit, qui obviam eat. 34. Et cessare faciam ex urbibus Judæ, et ex platcis Jeru salem (b) vocein lætantium, et vocem gaudentium, vocem sponsi, et vocem sponsæ; quia in vastationem erit terra. faciunt in urbibus Judæ, et in viis Jerusalem? Filii Num, sed sed (*) vallis (a) occisorum: et se 18. Filii eorum colligunt ligna, et patres eorum succendunt ignem:, et mulieres eorum (n) sub igunt massam, ad faciendum placentas (o) militiæ cœli: et libarunt libamina diis alienis, ut ad iram provocent me. 19. Num me ipsi ad iram provocant, dicit Dominus? nonne semetipsos, ut erubescant facies eorum? 20. Propter hoc hæc dicit * Domi nus Ecce ira et furor meus (p) effunditur super locum hunc, et super homines, et super jumenta, et super omne lignum agri, et super omnes pro ventus terræ: et incendetur, et non exstinguetur. 21. Hæc dicit Dominus ☀ virtutum Deus Israelis Holocausta vestra congregate cum sacrificiis vestris, et comedite carnem: 22. quia non locutus sum ad patres vestros, neque præcepi eis in die, quo eduxi cos ex terra Ægypti, de verbo: holocau storum, ei sacrificii: 23. sed si verbum hoc præ cepi eis, dicens: Audite vocem ineam, et ero vobis in Deum, et vos eritis mihi in populum: et am bulate in omnibus viis meis, in iis quas præcepero vobis, ut bene sit vobis. 24. Et non audiverunt ✗ me, neque (r) attendit auris eorum; sed ambula runt in cogitationibus cordis sui mali, et facti sunt retrorsum, et non facti sunt antrorsum, 25. ex die quo egressi sunt patres eorum ex terra Ægypti, et usque in diem hunc. Et misi ad vos omnes ser vos meos prophetas, die (s) et mane: et misi, 26. et non CAP. VIII. 4. In tempore illo, dicit Dominus, efferent ossa regum Judæ, et ossa principum ejus, et ossa sacerdotum et ossa prophetarum, et ossa eorum qui habitant in Jerusalem, ex sepulcris eo rum, 2. et expandent ea (c) ad solem, + et al lu nam, et ad omnes stellas;, et ad omnem militiam cœli, quæ amarunt, et quibus coluerunt servitium, et quos ambularunt post eos, et quibus (d) adhæ serunt, et quæ adoraverunt ea. (e) Non plangentur, neque sepelientur: (f) in ludibrium super facie ter ræ erunt. 3. Quia (g) elegerunt mortem, quam vi tam. Et omnibus residuis, qui relicti fuerint es generatione * mala; illa, (h) in omni loco, ☀ iis, qui relicti fuerint:, (i) quocumque expulero eos illuc, dicit Dominus virtutum ⑆. 4. Et dices ✓ ad eos, quod hæc dicit Dominus: Num qui ca dit, non resurgit? 5. aut qui dicessit, non se con vertet? Quare aversus est populus hic, * et Jerusalem aversione (k) importuna, et victi fue runt in arbitrio suo, et non voluerunt se conver tere? 6. (/) Attendite nunc, et audite. Nonne sic lo quuntur, non est homo, qui pœnitentiam agat a malitia sua, dicens: Quid feci? Cessavit currens a cursu suo, sicut equus (m) irruens (*) in hinnitu suo. 7. Et (n) asida in cœlo cognovit tempus suum, turtur, (c) et hirundo, + aviculæ agri; custodie runt tempora: ingressuum suorum: populus autem meus non cognoverunt judicia Domini. 8. Quo modo dicitis: Quod sapientes sumus nos, et lex Domini est nobiscum? ☀ Propter hoc; in vanum factus est calamus mendax scribis. 9. Erubuerunt sapientes, expaverunt, et capti sunt; quia verbum Domini reprobarunt. (p) Sapientia quæ est in eis? 10. Propter hoc dabo uxores eorum aliis, et agros eorum hæredibus: quia a parvo eorum et usque ad magnum eorum quicumque illudit fraude, audiverunt me, et non attenderunt aures eorum: et indurarunt cervicem suam plus quam patres eorum. 27. Et dices eis sermonein hunc, * et non audient te, et vocabis eos, et non re spondebunt tibi, 28. et dices eis;: Hæc gens, quæ non audivit vocem Domini Dei eorum, neque rece pit disciplinam: defecit fides, ☀ et sublata est; ex ore corum. 29. (") Tonde caput tuum, et projice, et sume super labia tua lamentationem; quia repro bavit Dominus, et repulit generationem (r), quæ facit hæc 30. quia fecerunt filii Judæ quod malum (y) coram me, dicit Dominus, constituerunt abomina tiones suas in domo, qua invocatum est nomen meum super ea, ut polluerent eam: 31. et ædifica runt (z) aram Thaphethis, quæ est in valle Filii Num, ad comburendum filios suos, et filias suas in igne quod non præcepi eis, neque cogitavi in corde meo. ▷ a propbeta usque ad sacerdotem quicumque facit 32. Propter hoc ecce dies veniunt, dicit Dominus; et non dicent amplius, Ara Thaphethis, et vallis iniquitates 11. et curarunt fractionem filiæ populi mei super ignominiam, dicentes, Pax, pax, et non (n) S., depsunt. (o` Reliqui, regina coeli. Aliter, regine. (p) A., S., redundabit. (g) A., S., fru ctum. (r) Reliqui, înclinarunt. (s) A., S., cum prævenio et mitto. S., cervices suas, male fecerunt plus quam patres eorum. (u) S., tonde comam sanctam nazireatus tui, et disperge, et sume super rectitudinem lamentationem. (x) A., iræ sua. S., cui iratus est. (y) A., S., in oculis meis. A., S., excelsa Thaphetis. (*) Ita bis in Syriaco textu. Quam iterationem non habent Hebr. et LXX nostri. DRACH. (a) A., S., mactationis. (b) A., vocem gaudii, et vocem lætantium. (c) A., in sole et in luna (d) A., quæ quæsiverunt. (e) A., non colligentur. (f) A., S., in fimum. (g) A., Th., et eligetur nors plus, quam vita. (h) A., S., in omnibus locis. (i) A., S., quo dispersi eos. (k) A., S., litigosa. A., S., intuitus sum, et audivi. (m) A., effusus in bellum. (**) NO legendum puto, pro Ny co dicis. Norberg. (n) A., ciconia, S., milvus. S., tettix [Verbum quod legitur in codice, opron, non est Syriacum, sed Græcum rétti, cicada. Pro teties quod Latine edidit Norberg, reposuimus, tettit. DRACH.] et hirundo. (p) A., S., sapientia cujus eis. Amplius.

col. 2317–2318page 10 of 49

est pax. 12. Erubuerunt, quia abominationem fece- loquentur. (i) Didicit lingua eorum loqui mendacia runt, etiam erubescere non erubuerunt, etiam pu defieri non sciverunt: propter (*) cadent cum iis,` qui cadunt, et in tempore visitationis suæ (r) in firn'abuntur, dicit Dominus;. 13. Et congrega bunt proventus eorum, dicit Dominus. Non sunt uvæ in vitibus, et non sunt in ficis ficus, et folia defluxe runt, ☀ et dedi eis, et transierunt eos;. 14. Super quid nos sedemus? Congregamini, et ingrediamur in urbes istas munitas, et nos prosternamus ibi; quoniam ☀ Dominus; Deus projecit nos, et biben dɔm dedit nobis aquam fellis; quoniam peccavimus coram eo. 15. Congregati sumus ad pacem, et non fuerunt bona: ad tempus curationis, et ecce ſe stinatio. 36. (u) Ex Dan audiemus vocem veloci tatis equorum ejus: a voce hinnitus (x) equorum ejus commota est omnis terra: et veniet, et devo rabit terram, et plenitudinem ejus, urbein, et habi tantes in ea. 17. Quia ecce ego mitto in vos (y) serpentes mortiferos, quos non est incantare eos, et mordebunt vos, * dicit Dominus:, 18. absque medicina cum dolore cordis vestri h:e sitantis. 19. Ecce vox clamoris: filiæ populi mei ex terra longinqua. Num Dominus non est in Sione? aut rex non est (a) ibi? Quare irritaverunt me in sculptilibus suis, et in vanis alienis. 20. Cir cuivit (b) æstas, transiit (c) messis, et nos non ser vati sumus. 21. Super fractione filiæ populi mei fractus sum: occuparunt me caligationes, in ambi guitate prævaluerunt super me + dolores ut pa rientis 22. Num resina non est in Galaad, ant medicus non est ibi? Quare non ascendit (d) sanatio filiæ populi mei? CAP. IX. −1. Quis dabit (e) capiti meo aquam, et oculis meis fontem lacrimarum? et defleam + populum hunc die et nocte, occisos filiæ populi mei. 2 Quis det mihi in deserto (f) habitaculum ultimum, et relinquam populum meum, et recedam ab eis? Quia omnes mœchantur: cœtus prævarica torum: 3. et intenderunt linguam suam ut arcum, (g) mendacium, et non fides invaluit super terra: quia a malis in mala egressi sunt, et me non cognove runt, dicit Dominus. 4. Unu-quisque a proximo suo cavete, et super omnibus; fratribus vestris ne confidatis; quia omnis frater supplantando supplan tabit, et omnis amicus dolose incedet: 5. unusquis que in fratrem suum (h) illudet: veritatem non (k) injuste egerunt, et non cessarunt, ut se conver terent. 6. Usura super usura, dolus super dolo, non voluerunt cognoscere me, dicit Dominus. 7. Et propter hoc hæc dicit Dominus virtutum: Ecce ego explorabo eos, et probabo eos. Quia ☀ qno modo faciam ab ante faciem malitiæ: filiæ populi mei? 8. Sagitta lacerans lingua eorum: dolosa verba oris eorum: pacifica proximo suo loquitur, et in eo est ei (m) inimicitia. 9. Nam super his non visitabo, dicit Dominus? aut in populum talem non ulciscetur anima mea? 10. Super montes (n) sumite planctum, et canticum (lugubrem), et super semitas deserti lamentationem, quia (p) defe cerunt, eo quod non sint homines ☀ transcuntes;. Non audiverunt vocem substantiæ: a volucribus coeli, et usque ad jumenta (r) obstupuerunt, abie runt. 14. Et dabo Jerusalem in transmigrationem, et (s) in habitacula draconum: et urbes Judæ ponam in exitium, (t) eo quod non habitentur. 12. Quis homo (u) sapiens, et intelligat hoc? et cui sermo oris Domini ad eum, annuntiet vobis, quare periit terra, accensa est, ut desertum, eo quod non transeatur in ea? 13. Et dixit Dominus + ad me; Propter id quod dereliquerunt legem meam, quam dedi ante faciem eorum, et non audiverunt vocem meam, (□) et ambularunt ½ (y) in ea;, 14. et ive runt post ea, quæ placuerunt cordi eorum +malo, et post (z) idola, quæ docuerunt eos patres eorum. 15. Propter hoc hæc dicit Dominus virtutum Deus Israelis Ecce ego cibabo eos * populum hunc angustiis, et bibendam dabo eis aquam fellis 16. et dispergam eos in gentibus, quas non noverunt ipsi, et patres eorum: et mittam super eos gladium, donec consumam eos in eo. 17. Hæc dicit Dominus virtutum;: Intelligite, et vocate lamentatrices, el veniant et ad (mulieres) sapientes mittite, (c) et loquantur: 48. * et festinent;, et sumant super vos lamentationem: et demittant oculi vestri lacri mas, et palpebra vestræ fluant aqua; 19. quia vox (d) gemitus audita est in Sione: Quomodo (e) miseri facti sumus, erubuimus valde, quia dereli quimus terrain, (ſ) et projecit tabernacula nostra? 20. Audite nunc, mulieres, verbum Dei, et capiant aures vestræ verba oris ejus: et docete filias ve stras gemitum, et mulier proximam suam lamen tationem. 21. Quia ascendit mors per fenestras ve (*) Vox NTT, hoc, post propter, omissum videtur in codice. Norberg. (r) A., impingent. S., rei fient. (s) A., consumtione consumam cos. A., S., et quiescamus ibi, quia Dominus Deus noster slere fecit nos. (u) A., Ex Dan audietur concitatus cursus equorum ejus. (x) A., S., fortium ejus. (y) A., serpentes speculantes. S., malos. A., lætitia mea super me dolor: super me cor meum insa num. S., illudere mihi dolor super me, cor meum pressum. Th., quia non est contumelia super ine, cor meum insanum. (a) Reliqui, in ea. (b) A., S., messis. (c) A., S., fructus. (d) A., S., cicatrix. (e) A., Th., caput meum. (f) A., diversorium viatoruin. (g) S., in mendacio, et non in veritate. (") A., Th., de cipit. (i) A., Th., docuerunt linguam suam. (k) Ad injuste agendum indicarunt amorem laboris. Sedes tua in medio doli: in dolo. A.. exercituum. (m) A., S., insidias. (n) A., S., attollam. A., letuin. (p) S., ut non comprehensibiles facti sint. (q) A., possessionis. (r) A., migrarunt. (s) A., in tumulos, habitaculum sirenum. A., quod non sit habitator. (u) Intelligens. (x) A., et non ambu lant. Th., neque. (y) In lege mca. A., S., Baal. (a) A., absinthii. S., Th., amaritudinis. (c) A., et veniant. (d) S., cantici luctus. (e) Spoliati sumus. (f) Et abjecimus.

col. 2319–2320page 11 of 49

stras, ingressa est (g) in terram vestram ad per- tis: dii, qui cœlum et terram non fecerunt, per dendum parvulos a foris, et juvenes de plateis * morte. 22. Hæc dicit Dominus:: (h) Et erunt mor tui hominum ludibrium super facie campi + terræ ve stræ ¦, et ut fœnum post messorem, et non erit, qui congregat. 23. Hæc dicit Dominus: Non glorietur sapiens in sapientia sua, et non glorietur fortis in fortitudine sua, et non glorietur dives in divit.is suis: 24. sed in hoc glorietur qui gloriatur, intelli gere, et nosse me, quod ego sum Dominus qui facit misericordiam, et judicium, et justitiam super terra; quia in his voluntas mea,dicit Dominus. 23. Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et visitabo (i) super omnes circumcisos præputiis suis: 26. super Ægyptum, ét super Judæam, et super Idumæam, et super filios Ammon, ♣ et super filios: Moab, et super om nem tondentem quæ super faciem suam, qui habi tant in deserto; quia omnes gentes (k) non circumcisæ + carne:, et omnis domus Israelis non cir cumcisi corde suo. eant ex terra, et ex sub cœlo hoc. 12. Dominus, qui fecit terrain in robore suo, qui (y) rectum fecit orbem in sapientia sua, et in subtili intelligentia sua extendit cœlum, 13. * et qui in vocein dat multitudinem aquæ in cœlo: et eduxit nubes ab extremo terræ: fulgura pluviæ fecit, et eduxit ventos ex thesauris suis. 14. Insanivit omnis homo a scientia: erubuit omnis conflans aurum super sculptilibus eorum, quia falsa conflarunt: non est spiritus in eis. 15. Vana sunt opera, (a) infixa: in tempore visitationis suæ peribunt. 16. Non est in star hujus pars Jacobo, quoniam qui formavit om nia, ipse est (b) et Israel: (c) virga hæreditatis ejus: Dominus virtutum nomen (d) ei. 17. (e) Con gregavit a foris substantiam tuam, (f) quæ habitat in electis. 18. Quia hæc dicit Dominus: Ecce ego (g) projiciam eos qui habitant in terra hac in af flictione, et afligam eos, ut (h) inveniatur. 19. (i) Væ super fractione tua: dolore affecta est plaga tua. Etiam ego dixi, Vere hoc vulnus nicum, (k) et apprehendit me. 20. Tabernaculum meum mise rum factum est, + periit:, et omnia aulæa mea discissa sunt. Filii mei, et oves meæ non sunt: (m). non est locus amplius tabernaculi mei, locus au læorum meoruin. 21. Quia desipuerunt pastores, et Dominum non quæsiverunt. Propter hoc non intel lexit omne pascuum: et dispersi sunt. 22. Vox. ramoris ecce venit, et commotio magna ex terra Caquilonis, ad ponendum urbes Judæ in exitium, + et: in cubile (n) struthiocamelorum. 23. Scio, Do mine, quod non hominis via ejus, (o) neque vir ibit (p), et diriget ☀ iter suum;. 24. Castiga nos, Domine, verumtamen in judicio, et non in furore tuo; quia non paucos facies nos: 25. effunde fa rorem tuum super gentes illas, quæ non cogno scunt te, el super generationes illas, quæ nomen tuum non invocarunt; quia comederunt Jacob, et pessum dederunt eum, ✓ et consumserunt eum:, et (r) pascua eorum vastarunt. Cap. X.-1. Audite verbum,quod locutus est Do minus super vos, domus Israelis. 2. Hæc dicit Do minus ¦ ¦ Juxta vias gentium ne discatis, et a signis cœli ne metuatis (m): quia metuunt ab eis facies eorum: 3. quia legitima gentium vana sunt. Li gnum, quod ex silva cæsum, opus ☀ manuum fabri lignarii, et conflatio, 4. argento, et auro de corata sunt: laminis ferreis et malleis firmarunt ea, et non movebuntur: 9. (n) argentum tractum sunt, non ibunt· + argentum disruptum ex Thar sis: veniet aurum (p) Mophaz: et manus conflan tium aurum: opera artificum omnia hyacintho et purpura induent ea:: 5. portando portabuntur, quia non incedent. Ne timeatis ea, quia non male facient, et bonum non sunt. 6. Unde sicut ta, Domine, magnus es tu, et magnum nomen tuum in potentia. 7. Quis non timebit te, rex gentium, quia tibi est (r) conveniens adorare; quia in omni bus sapientibus gentium, (s) et in omnibus regibus eorum unde sicut tu, Domine? 8. (t) et in uno tem pore incendentur, et infirmabuntur, (*) cor vano rum lignum est: 9. argentum productum, quod ex Tharsis venit, et aurum (r) ex Uphaz, opera fabri, et manuum conflantis aurum, hyacinthus et pur pura vestimentum eorum, opus sapientium omnia: cit Dominus Deus Israelis: Maledictus homo, qui 10. Dominus autem Deus verus est, Deus vivens, et rex æternus: a furore ejus contremiscit terra, et non sustinebunt gentes iram ejus:. 41. Sic dice Cap. XI.—1. Verbum, quod factum est ad Jere miama Domino, dicens: 2. Audite verba fœderis hujus et loqueris ad viros Judæ, et ad eos qui habitant in Jerusalem, 3. et dices ad eos: Hæc di non audiet verba fœderis hujus, 4. Quod præcepi patribus vestris in die, quo eduxi eos ex terra Æ gypti, ex fornace ferri, dicente me: Audite vo (g) A., in palatia vestra. (h) Reliqui, et cadent. (i) S., super omnes per manum per manum (i. e. sigillatim s. paullatim), qui sunt in præputio. (k) A., præputiate. A., præputiati in corde. (m) A., expavescent gentes ab eis. (n) A., ut palina, S., rupes (*). (o) A., extensa sunt, et non loquentur. S., et extracta sunt, et non loquentur. Th., infixa sunt. (p) Ophiri. A., qui similis tibi. (r) A., decens. Et in omnibus regnis. A., el uno tempore fient sine intelligentia, et sine ingenio. S., simul au tem stulti videbuntur et desipientes. A., eruditio. (x) Ex Ophir. (y) A., stabiliens. S., qui contir mat. A., in vocem dedit eis multitudinem aquæ. (a) A., derisionum. Hæreditas ejus. (c) A., virga hæreditatis ejus: Dominus exercituum. EKHIITPON. (d) Deus. (e) A., S., congrega. que habitat in munimento. S., in oppido. (g) A., funda projiciam. (h) A., Th., et perferam¨eam. A., direptum est, et omnes paxilli dispersi sunt, filii mei exierunt, et non sunt. (m) A., non est, qui extendit amplius tentorium meum, et erigit aulæa mea. (n) A., S., sirenum. Th., draconum. S., peque viri ämbulare, et dirigat gressus suos. (p) Recte. Regnum, (r) A., decus ejus depravarunt, (*) [Huc trauslata sunt ista a versu 9 seq. DRACH.]

col. 2321–2322page 12 of 49

Ju‹æ, (m) quia fecerunt illi sibi ad irritandum me, adolentes Baali. 18. Domine, notum fac mihi, et sciam. Tunc vidi studia eorum. 19. Ego quasi (") agnus innocens, ductus ad immolandum, non co gnoscebam: * quia: super me cogitarunt cogita tionem, dicentes: Venite, et mittamus lignum in panem ejus, et perdamus eum ex terra viventium, et nomen ejus non memorabitur amplius. 20. Do mine virtutum, judicans justa, (p) probans renes et corda, videam ultionem quæ a te in eis, quia ad te revelavi jus meum. 21. Propter hoc hæc dicit Dominus super viros Amathoth, qui quærunt ani mam tuam, dicentes: Non prophetabis super no mine Domini, et si vero non, morieris in maníbus nostris. 22. Propter hoc: hæc + dicit Do minus (r) virtutum;: Ecce ego visitabo super eos juvenes eorum morientur in gladio, et filii eorum, et filiæ eorum consumentur in fame: 23. et resi duum non erit eorum; quia adducain mala super eos qui habitant in Anathoth in anno visitationis eorum. cem meam, et facite secondum omnia, quæ præce- per te mala, pro malitia domus Israelis, et domus pero vobis, et eritis mihi in populum, et ego ero vobis in Deum: 5. ut statuam juramentum meum, quod juravi patribus vestris, ad dandum eis terrain mananteur lacte et melle, sicut dies hic. Et respon di, et dixi: (s) Fiat, Domine. 6. Et dixit Dominus ad me: Lege ☀ omnia: verba hæc in urbibus Judæ, et (u) foris Jerusalem, dicens: Audite verba (x) fœderis hujus, et facite ea:. 7. Quia con testando ☑✓ contestatus sum patribus vestris in die, quo eduxi eos ex terra Ægypti, et uзque ad diem hunc, præveniens et contestans, et dicens Audite vocem meam. 8. Et non audiverunt, (y) et deflexerunt aurem suam, et abierunt vir in re ctitudine cordis sui mali: et adduxi super eos om nes sermones fœderis hujus, quod præcepi, ut fa. cerent, et non fecerunt;. 9. Et dixit Dominus ad me: Inventa est (a) colligatio in viris Judæ, et in iis qui habitant in Jerusalem: 10, reversi sunt su per iniquitates patrum suorum priorum, qui non voluerunt audire verba mea: et ecce ipsi (b) abeunt post deos alienos, ad colendum servitium eis. Et irritum fecerunt domus Israelis, et domus Judæ foedus meuin, (c) quod constitui ad patres eorum. 11. Propter hoc hæc dicit Dominus: Ecce ego in duro super eos mala, ex quibus non poterunt exire ex eis (d) et clamabunt ad me, et non exaudiam cos, 12. et ibunt urbes Judæ, et ii qui habitant in Jerusalem, et clamabunt ad deos, quibus ipsi ado lent eis, et salvando; non salvabunt eos in tempore malorum eorum. 13. Quia juxta numerum urbium tuarum erant dii tui, Juda, et juxta nume rum (e) exituum Jerusalem posuistis (ſ) excelsa pudori altaria; ad adolendum Baali. 14. Et tu ne ores pro populo hoc, neque (g) supplices pro eis in petitione et oratione, quia non exaudiam in tem pore, quo invocant me, in tempore humilitatis suæ. 15. (h) Quare dilecta in domo mea fecit abomina tionem? Num vota et caro sancta auferent a te ma litias tuas, aut per hæc effugies? 16. Oleam deco ram, bene umbrosam aspectu vocavit Dominus no men tuum, (i) in vocem amputationis ejus: (k) magna affictio super te: kelam ramos ejus: 17. et Dominus potens, qui plantavit le, focutus est su b Cap. XII. 1. (s) Justus es, Domine; quia profe ram spiritum (i. e. contendam) ad te: verumtamen judicia loquar ad te. Quare via impiorum prospera tur? ebulliverunt omnes, qui prævaricantur præva ricationes? 2. Plantasti eos, et confirmata est ra dix eorum genuerunt filios, et fecerunt fruc tum. Propinquus tu ori eorum, reniotus tu autem a renibus eorum. 3. Et tu, Domine, cognoscis me, novisti me, ✯ et: probasti cor meum coram te X congrega cos ut oves ad mactationem, et: (x) purifica cos in diem mactationis eorum. 4. Usque quo lugebit terra, et herba omnis agri siccabitur a malitia eorum qui habitant in ea? Corrupta sunt ju menta, et volatilia, quia dixerunt: Non videbit Deus (y) vias nostras. 5. Pedes tui currunt, et remissum reddunt te: quomodo præparaberis sui per equis, et in terra pacis confidens tu? quomodo facies in superbia Jordanis? 6. Quia etiam fra tres tui, et domus patris tui, etiam ipsi perfide ego runt tecum, et ipsi clamarunt: a tergo two congre gati sunt ✔ super te ', ne credas eis; quia loquen tur ad te bona. 7. Reliqui domum meam, dimisi (s) lleb., amen. A., vere. S., prædica. (×) A., Th., in exitibus. (x) A., S., pacti hujus. (y) A., et non inclinarunt. (z) A., in perversitate. S., in beneplacito. (a) A., prævaricatio. S., jurainenta invicem. (b) Ambulantes. (c) A., quod excidi. (d) A., S., et vociferabuntur. (e) S., platearum. (f) A., S., altaria. (g) S., leves tu pro eis precationem, neque ores. (h) A., quare dilecto meo in domo mea ad faciendum cogitata multa, et carnem sanctam amovi a te, quia malitiæ, quia tunc exsultabis. (i) S., ad vocem mulutudinis grandis. (k) Arsit ignis super eam. A., S., infirmati sunt. (m) A., S., hi. (n) S., agnus pacificus, qui ducitur ad jugulationem. A., adsuetus. (o) S., corrumpamus ligno panem ejus, et deleamus euni. (p) S., investigans. (g) A., S. judicium meum. (r,) A., exercituum. (s) A., justus tu, Domine, quando judicio contendam adversus te. S., plus justus tu, Domine, si loquar ego adversus te; verumtamen judicia loquar coram te. (1)A., iverunt. S., se extendentes faciunt fructum. (a) A., S.,cognovisti me. (x) A., Th., sanctifica. S., discerne. (y) A., S., novissima nostra. (*) A., quia cum pedibus cucurristi, et fatigarunt te, et quomodo implicabis te cum equitibus intelligentibus. S., si cum pedibus dum currebas, defatigatus es, quomodo contendes cum equis, et in terra pacifica es sine sollicitudine? (r) A., in elatione. S., quomodo visitabis in robore Jordanis? quia adhuc et fratres tu. et domus patris tui rursus etiam ipsi ad exspectandum te, quoque illi clamarunt post te, additi sunt: no credas cis, si loquantur ad te bona.

col. 2323–2324page 13 of 49

pallium: illud, (×) ut non aptum esset ne qui dem ad aliquid. 8. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: Hæc dicit Dominus: 9. Sic corruin pam (x) contumeliam Judæ, et (x) contumeliam Jerusalem 10. multam, ☀ populum hunc malum:, eos, qui non quærunt obedire verbis meis, (y) qui ambulant in rectitudine cordis sui mali;, et ambulant post deos alienos, ad colendum servitium eis, et ad adorandum eos: et erunt ut pallium hoc, quod non aptum erit ne quidem ad aliquid. 11. Quo niam sicut agglutinatum est pallium ad latus hominis, ita agglutinavi ad me ☀ omnem domum Israelis, et omnem domum Judæ, * dicit Domi nus, ut esset mibi in populum nominatum, et in gloriationen, et in gloriam, et non exaudiverunt hæreditatem meam: dedi (b) animam meam dilec tam in manus inimicorum ejus. 8. Facta est mihi hæreditas mea ut leo in silva, dedit super me vocem suam propter hoc odi eam. 9. Nonne spelunca hyænæ hæreditas mea mihi? aut spelunca in cir cuitu ejus super eam? lie, congregate omnes be stias agri, et veniant ad comedendum eam. 10. Pa stores multi corruperunt vineam mean, (c) pollue runt (d) partem meam, dederunt portionem deside rabilem meam in desertum non pervium. 11. Po sita est in corruptionem (e) perditionis. Propter me eversa est pernicie tota terra, quia non est vir, qui ponat in corde suo. 12. Super omnein exitum in deserto venerunt (f) ii qui vexant: quia gladius Domini comedet a (g) principio terræ usque ad principium terræ: non est pax omni carni. 13. Se- me. 12. Et dices ad populum verbum hoc:: Ikec minastis triticum, et spinas messuistis: (h) sortes (i) corum non prolerunt eis. Erubescite a (k) glo riatione vestra, ab opprobrio coram Domino. 14. Quia hæc dicit Dominus de omnibus vicinis malis, qui tangunt hæreditatem meam, quam (m) distribui populo meo * Israel:: Ecce ego (n) evellam eos ex terra eorum, et domum Judæ eji ciam ex medio eorum. 15. Et erit, postquam ejecero eos, revertar (p) et miserebor corum, (g) et habitare faciam eos unumquemque in hæreditatem suam, et unumquemque in terram suam. 16. Et erit, si (r) discendo didicerint viam populi mei ad dicendum in nomine meo, vivit Dominus, sicut do cuerunt populum meum ad dicendum in Baal, etiam habitabunt in medio populi mei. 17. Si autem non (s) se converterint, et tollam illam gentem subla tione, et perditione, dicit Dominus:. Cap. XIII.— 1. Hæc dicit Dominus✯ad me::Vade, el posside tibi pallium lini, et pone illud super latus tuum, et per aquam non transibit. 2. Et pos sedi pallium juxta verbum Domini, et posui illud super latus meum. 5. Et factum est verbum Domini ad me ☀ repetitionis (i. e., iterum);, dicens: 4. Sume pallium, ☀ quod possedisti;, quod super latus tuum, et surge, et vade ad Euphratem, et absconde illud ibi in foramine petræ. 5. Et ivi, et abscondidi illud in Euphrate, sicut præceperat Dominus mihi. 6. Et factum est post dies multos, et dixit Dominus ad me: Surge, vade ad Euphratem, et sume inde pal lium, quod præcepi tibi, ut absconderes ibi. 7. Et abii ad Euphratem, et effo.li, et sumsi pallium ex loco, quo obrui illud ibi. Et ecce corruptum erat dicit Dominus Deus Israelis:: (a) Omnis uter implebitur vino. Et erit, si diserint ad te: Nonue cognoscendo non cognoscemus, quod omnis uter implebitur vino? 15. Etiam dices ad cos: Hæc dicit Dominus Ecce ego repleturus sum omnes illos qui habitant in terra bac, et reges sedentes filios Davidis super thronɔ + ejus;, et sacerdotes, et prophetas, et Judam;, et omnes illos qui habi tant in Jerusalem ebrietate: 14 Et dispergam cos, virunı, (b) et fratrem ejus, et patres eorum, et filius eorum simul. Dicit Dominus: (c) Non concupiscam, et non parcam, et non miserebor a perditione eorum. 15. Audite, et auscultate, et non vos efferatis, quia Dominus locutus est. 16. Date Domino Deo nostro gloriam, antequam antequam (*) tenebrescat, et antequam offendant pedes vestri (d) super montes tenebrosos. Et exspectabitis in lucem, (e) et ibi umbra mortis: et ponentur in tenebris. 17. Si au tem non audieritis ✗hoc:, (/) latenter flebit anima vestra coram facie (g) contumeliæ, * et lacrimando lacrimabitur, et deducent oculi vestri lacrimas; quia confractus est grex Domint. 18. Dicite regi, et (h) potentibus: Humiliamini, et sedete; quia sublata est de capite vestro corona gloriæ vestræ. 19. (i) Urbes, quæ ad austrum, inclusæ sunt, el non erat, qui aperiat. Transmigravit Juda, perfecit trans migrationem (k) retributionis. 20. Leva oculos tuos, ✦ Jerusalem;, et vide venientes ab aquilone. Ubi est grex, qui datus est tibi, oves gloriæ tuæ? 21. Quid dices, cum (m) visitaverint te? Et tu do cuisti cos (n) contra te doctrinas in principium? Nonne dolores comprehendent te, ut mulierem pa (b) A., S., dilecta animæ mex. (c) Conculcaverunt. (d) Hæreditatem meam. (e) A., S., luxit contra me. (f) 1., prædones. S., corruptores. (g) Extremo. (h) A., datæ sunt eis sortes, et non proderunt. S., et hæreditabitis non fidelia. (i) Vestræ. (k) A., proventibus vestris. (l) Reliqui, ab ira furoris Domini. (m) A., S., quam dedi sortes. (n) A., S., excerpam. (o) A., S., excerpsero. (p) A., S., et gratiam faciam eis. (q) A., et restituam. (r) MACONTEΣ MAONEIN, discentes didicerint. (s) A., S., audierint. Quod abscondi. (u) A., non prosperabatur ne quidem ad aliquid. A., superbiam. (y) S., qui præcincti incedunt in beneplacito cordis sui, eos, qui adhærescunt diis mendacibus." (z) A., lumbo viri. (c) A., omnis hydria et omnis laguncula. S., omnis crater. (b) A., ad. (c) S., non mise rebor. (*) Sic iteratur in textu Syr. DRACH. (d; A., super niontes nocturnos. (e) A., et ponet eain in umbram mortis. (f) 4., in tenebris. (g) A., superbiæ. (h) A., dominatrici. S., dominæ. (i) S., urbes meridiei clausæ sunt. (k) Perfectam. (/) S., celebrate tue. (m) S., examinaverit te; tu enim docuisti (n) S., illa super se adsucfocit principatum. A., in caput.

col. 2325–2326page 14 of 49

rieutem? 22. Et si dixeris in corde tuo: Quare oc- morte ego consumimabo eos. 13. Et dixi: (") Ilie, currerunt mihi hæc? propter multitudinem injusti tiæ tuæ detecta sunt (p) posteriora tua, ut illudan tur calcanei tui. 23. Si mutabit Ethiops pellem snam, et parus varietates suas, etiam vos poteritis bene facere, cum didiceritis miala. 24.(g) Et dissemi navi (r) cos, ut stipulas, quæ feruntur a vento in desertum. 25. Hæc sors tua, pars ejus, quod (s) rebellabitis adversus me, dicit Dominus. Quia oblita es mei, et sperasti super mendaciis, 26. etiam ego detegam (u) posteriora tua super faciem tuam, et videbitur ignominia tua, 27. adulterium, et hin nitus tuus, el (x) alienatio fornicationis tuæ. Super collibus, et in agris vidi abominationes tuas. Væ tibi, Jerusalem; (y) quia non mundata es post me usquequo adhuc. qui est, Domine, Domine, ecce prophetæ dicunt eis: Non videbitis gladium, et ſames non erit in vobis; quia pacem et verum dabo + super terra, etiam in loco hoc. 14. Et dixit Dominus ad me Falsa prophetæ prophetant super nomine meo: non misi eos, et non præcepi eis, neque locutus sum að eos. Quia visiones mendaces, et divinationes, et auguria, et proposita cordis sui ipsi prophetant vobis. 15. Propter hoc hæc dicit Dominus de pro phetis, qui prophetant super nomine meo, et ego non misi eos, qui dicunt: Gladius, et fames non erit super terra hac: În morte vehementis cruciatus, ☑ in gladio et; in fame consumentur prophetæ ✯ illi, 16. et populus, quibus ipsi prophetant eis et erunt projecti in platers Jerusalem a facie famis et gladii, et non est, qui sepeliat eos, ipsi;, et uxores eorum, et filii eorum, et filiæ corum, et effundam su per eos mala sua. 17. Et dices ad eos verbum hoc Deducite ab (r) oculis vestris lacrimas nocte et di", et non cessent; quia fractione magna fracta est ☀ virgo filia populi mei, et plaga dolorosa valde. 18. Si exeam in campum, et ecce occisi gladio et si ingrediar in urbem, et ecce (*) dolor famis quia prophcta et sacerdos abierunt in terram, quam non cognoverum. 19. (u) Num reprobando reprobasti Judain, et a Sione recessit anima tua? Quare percussisti nos, et non est nobis sanatio? Exspectavimus pacem, et non fuerunt bona, tempus sanationis, et ecce turbatio.20.Cognovimus, Domine, peccata nostra, et iniquitates patrum nostro rum; quia peccavimus coram te. 21. (x) Abstine propter nomen tuum, (y) ne perdas thronum gloriæ tuæ. Recordare: ne irritum facias testamentuin tuum, quod nobiscum. 22. Num est in idolis gen tium, qui pluere faciat? Et si cœlum dabit satieta tem suan, nonne tu es ✗ipse Dominus Deus noster? Et exspectamus te, quia tu fecisti omnia hæc. 4. Cap. XIV.— 1. Et factum est verbum Domini ad Jeremiam de verbis: prohibitionis pluvia. 2. Luxit Judæa, et portæ ejus vacuæ factæ sunt, et obtenebratæ sunt super terra: et clamor Jerusalem ascendit. 3. (a) Et magnates (b) cjus miserunt junio res suos post aquam: venerunt (c) super puteos, et mon invenerunt aquam, reportarunt lagenas suas vacuas, erubuerunt, et pudore affecti sunt, et operuerunt caput suum;. 4. (d) Et opera terræ de fecerunt, quia non erat pluvia ☀ super terra. Eru buerunt agricolæ, operuerunt caput suum. 5. Et cervæ in agro pepererunt, et reliquerunt; quia non erat herba;. 6. Onagri steterunt (e) super juga, attraxerunt ventum, ut draco:: defecerunt oculi eorum, quia non erat fœuum ab iniquitate populi. 7. Si peccata nostra steterunt contra nos, Domine, fac propter nomen tuum, quia multa (ſ) peccata nostra + coram te:, tibi peccavimus. 8. (g) Exspectatio Israelis, Domine, et salvabis in tem pore malorum. Quare factus es, ut advena super terra, et ut (h) indigena divertens ad diversorium? 9. (i) Non eris, ut homo dormiens, (k) et ut vir, qui non potest salvare. Et tu in nobis es, Domine, et nomen tuum super nos invocatum est: ne obli Cap. XV.—1. Et dixit Dominus ad me: Si steterit viscaris nostri. 10. Sic dicit Dominus populo buic: Moses, et Samuel ante faciem meam, non est anima * Ita dilexerunt movere pedes suos, et non pe- mea + ad eos:. Populum hunc emitte ab ante percerunt, et Deus non sibi complacuit in eis: nunc faciem meam et excant. 2. Et erit, si dixerint ad recordabitur iniquitatum eorum, * et visitabit te: Quo egrediemur? etiam dices ad eos: flæc di peccata eorum;. 11. Et dixit Dominus ad me: Ne cit Dominus: Qui ad mortem, ad mortem, et qui ores pro populo hoc in bonum: 12. quoniam, si jejunaverint, non exaudiam orationem eorum, et si obtulerint holocausta, et (m) sacrificium, non mihi complacebo in eis; quia in gladio, et in ſame, et in ad gladium, ad gladium, et qui ad famem, ad fa mem, et qui ad captivitatem, ad captivitatem. 3. Et ulciscar super eos quatuor species, dicit Dominus, gladium ad jugulationem, et canes ad dilaceratio (p) A., S., fimbriæ tuæ, polluti sunt tali tui. A., S., et dispergam eos velut stipulam. (r) Vos. (s) A., mensuræ tuæ a me. Sicut. (u) A., S., fimbrias tuas. (x) A., cogitatio fornicationis tuæ. S., abomi natio fornicationis tuæ. (y) A., non enim te mundast post une unquam adhuc. A., infirmatæ sunt, S., ceci terunt. (a) A., et maximi eorum miserunt minores. (b) Eorum. (c) Super colles. (d) S., propter terram victi sunt. (c) S., recte ad attrahendum ventum, sicut sirenes. (f) A., S., aversiones. (g) S., exspectatio Israelis. (h) A., Th., proficiscens in via. (i) S., quare fuisti. (k) Aut. (l) A., S., ne dimittas nos. (m) A., oblationem. Hebr. munus. (n) Hebr. abah Domine. S., o, Domine. (o) A. S., et veritatem. (p) A., delirium. S., vənitas. (r) A., oculi mei. (s) A., infirmi fame. (x) A., ne protrahas. S., ne irascaris. S., circuiverunt. (u) A., num ejiciendo ejecisti Judam. ((x) (y) A., S., ne contemnas. A., ne irritum facias pactum tuum.

col. 2327–2328page 15 of 49

sum. 18. Quare qui afligunt me, invalescunt super me? Plaga mea dura: unde sanabor? dum fit, facta mihi est, ut aqua mendax, cui non est fides. 19. Propter hoc hæc dicit Dominus: Si te convertas, et restituam te, ante faciem meam sta bis. Et si educas pretiosum (u) åb en, qui nor. dignus est, quasi os meum eris. Et revertentur ips ad te, et tu non reverteris ad eos. 20. Et dabo u populo huic, ut murum æris munitum, et bella bunt adversus te, et nou poterunt adversus te, quia tecum sum ad salvandum te, 21. et ad eripiendum te, dicit Dominus, et eripiam te; ex mauu ma lorum, et redimam te: ex manu (x) corrupto rum. nem, et volucres cœli, et bestias terræ ad cibum, Seorsim sedebam, quia (s) amaritudine repletus et ad corruptionem. 4. Et tradam eos (a) in angu stias on,nibus regnis terræ propter Manassem ti lium Bezeciæ regem Judæ, pro omnibus, quæ fecit in Jerusalem. 5. Quis parcet super te, Jerusalem? et quis contristabitur super te? aut quis reverte tur, interrogabit; in pacem tuam? 6. Tu in dignata es me, dicit Dominus: retrorsum ibis. Et extendam manum meam super te, et corrumpain te, (b) et non amplius dimittam eos: 7. (c) et di spergam eos in dispersione, in portis (d) populi mei stirpe succisi sunt: perdiderunt populum meum (e) propter malitias suas, et non reversi sunt;: 8. multiplicatæ sunt * super ime: viduæ eorum plus quam arena maris: induxi eis: su per matrem adolescentium (f) miseriam in meri die: injeci super eam repente (g) tremorem et ſe stinationem. 9. Vacua facta est, quæ parit septem perturbata est anima ejus: occidit sol ei, cumi adhuc medius dies; erubuit, et probrum passa est reliquos corum in gladium dabo coram inimicis eorum, dicit Dominus. 10. Væ mihi ego, mater mea, qualem genuisti me virum (h) judicantem, ✶ et virum: (i) dicentem judicium omni terræ? (k) Non profui, et non profuit mihi nec quisquam. Robur meum defecit in iis, qui maledicunt mihi. 41. Fiat, Domine, cum (m) ipsi prospere agunt * in bonum;. Si non steti coram te in tempore ma lorum eorum, et in tempore afflictionis + eorum in hona: adversus inimicum. 12. Si cognosce tur ferrum, et operimientum æris robur tuum? 15. Et thesauros tuos in direptionem dabo, com mutationem propter omnia peccata tua, et in omni bus terminis tuis. 14. Et servire te faciam inter inimicos tuos, in terra, quam non novisti: quia ignis accensus ex furore meo, super vos ardebit. 15. Tu novisti, Domine:: recordare mei, et vi sita nie, (p) et impunem dimitte me ab his, qui persequuntur me: non in longanimitatem tuam suscipias me. Scito, quod accepi pro te oppro brium 16. ab his, (q) qui prævaricati sunt in ser mones tuos: consumma cos. Et erit verbum tuum mihi in gaudium, et in lætitiam cordis mei; quia invocatum est nomen tuum super me, Domine Deus omnipotens. 47. Non sedi in consessu eo rum, cum hidunt, sed (r) erubui a facie manus tuæ. Cap. XVI. 1. Dicit Dominus Deus Israelis: (y, Et tu ne capias tibi uxorem, 2. et; non gigne tur tibi fìlius, neque filia in loco boc. 3. Quia hæc dicit Dominus de filiis et filiabus, qui nascuntur in loco hoc, et de matribus corum, quæ pepererunt eos, et de patribus eorum, qui genuerunt eos in terra hac: 4. In morte vehementis cruciatus mo rientur: non plangentur, neque sepelientur: in Indibrium super facie terræ erunt: in gladio ca dent, et iu fame consumentur: et erunt cadavera eorum in cibum volueribus cœli, et bestiis ter ræ. 5. (a) Hæc dicit Dominus: Ne ingrediaris (b) in turmam eorum, neque abeas ad plangendum, neque lugras eos: quia removi pacem meam a popuši hoc hoc ('), dicit Dominus, * misericordiam, et commiserationem: 6. et orientur grau. des et parvi in terra hac, non sepelientur:, neque plangent super eis, neque facient inci suras, neque (c) radent, * neque deflebnot eos, non sepelientur:, 7. neque frangetur panis in luctu eorum in consolationem super mortuo non potabunt eum calice consolationis super patre ejus, et matre ejus. 8. In domum convivii non in gredieris, ut sedeas cum eis ad edendum, et ad bi bendum. 9. Quia hæc dicit Domioms virtutum Deus Israelis Erce ego irritam facio de loco hoc coram oculis vestris, et in diebus vestris, vocem gaudii, et vocem lætitiæ, vocem sponsi, et vocem sponse. 10. Et erit, quando annuntiaveris populo huic om nia verba hæc, et dixerint ad te: Quare locutus est Dominus super nos omnia mala magua hæc? (a) A., in cribrationem. S., in unum (errorem hic suspicor). (b) A., lassus sum consolationem acri pere. El dispergam eos, S., lassus sum eo quod transfero. (c) Et dispergam eos in desertum. (d) Terræ. (e) A., S., a viis suis. (f) S., vastatores. (g) S., civitatem et festinationes. (h) A., litis. (i, A.,sine utilitate. (k) Non fœneravi, nec fœnerarunt mihi. Quisque maledicit mihi, dicit Dominus. (m) Si non si residuum tuum erat mihi in bonum, si non occurri tibi in tempore malorum. (n) A., numquid consociabitur. S., numquid nocebit. (o) A., ferrum ferro ab aquitone, et æs? Robar tnum, et thesauros tuos în direptionem dabo, non in commutatione. S., ferrum ferro ab aquilone, et æs? Robur tuum, et thesauros tuos in prædam dabo pro nihilo. (p) A., S., fac Robis vindictam. (g) A., invemi sunt ser mones tui, el comedi eos, et factum est verbum tuum mihi in gaudium. S., inventi fuerunt sermones wi alimentum mihi, et factum est verbum tuum mihi in gau:lium. (r) A., et superbivi a farie manus inæ. S., et lætatus sum propter manum tuam. (s) A., S., robore. S., quare fuit dolor meus constans, et plaga mea sine curatione, non passa est moram ad accipiendum curationem. (&) A., ab obseœno. S., a mendico obscoeno. (x) A., validorum. (y) A., S., et factum est verbum Domini ad uze, dicens. (s) A., Th., animalibus. (a) Reliqui, quoniam haec. (b) A., ad domum epulationis eorum. (*) Reps titio textus Syriaci. DRACH. c) A., glabrabunt se.

col. 2329–2330page 16 of 49

Quæ iniquitas nostra, et quod peccatum nostrum, peccata tua in omnibus Anibus tuis. 4. Et relin quod peccavimus coram Domino Deo nostro? 11. Et dices ad eos:: Pro eo quod dereliquerunt pa tres vestri me, dicit Dominus, et abierunt post deos alienos, et coluerunt servitium cis, et adoraverunt cos, et me dereliquerunt, et legem meam non cu stodiverunt: 12. et vos male egistis ad facien dum plus quam patres vestri. Et ecce vos ambu latis unusquisque post (d) ea, quæ placent cordi vestro malo, ut ne obediatis mihi. 13. Et abjiciam vos ex terra hac in terram, quam non novistis vos, et patres vestri, et coletis servitium ibi diis aliis die et nocte;, (e) qui non dabunt vobis misericor diam. 14. Propter hoc ecce dies veniunt, dicit Do minus: et non dicent amplius, vivit Dominus, qui eduxit filios Israelis ex terra Ægypti; 15. sed vivit Dominus, qui eduxit et ducit; filios Israelis ex terra aquilonis, et ex omnibus regionibus, quo cx pulsi sunt ibi. Et revertar stare faciam eos in terra sua, quam dedi patribus eorum. 16. Ecce ego mitto piscatores multos, dicit Dominus, et piscabuntur eos, et post hæc mittam venatores multos, et vena buntur eos desuper omni (*) monte, et desuper omni colle, et de cavernis petrarum: 17. quia oculi mei super omnes vias eorumi, ☀ ubi se abscondiderunt a facie mea;, et non sunt abscondi tæ iniquitates eorum ab ante oculos meos. 18. Et retribuam primum duplices injustitias corum, et peccata corum, in quibus polluerunt terram meam in cadaveribus abominationum suarum, el (f) in iniquitatibus suis, in quibus impleverunt hæreditatem meam. 19. Domine, robur meum, et auxilium meum, et refugium meum in die malorum, ad te gentes venient ab extremo terræ, et dicent, quod idola falsa possederunt patres no stri, et non est in eis utilitas. 20. Si faciet sibi homo deos, et ipsi non sunt Dii? 21. Propter hoc ecce ego ostendam eis (h) in tempore hoc manum meam, et robur nieum notum faciam eis, et scient, quod nomen mihi Dominus. Cap. XVII. — 1. * Peccatum Judæ scriptum est (i) in ferro in onycha adamantina, sculptum (k) su per pectore cordis eorum, et super cornibus alta-. rium eorum. 2. Cum recordati fuerint filii corum altarium suorum, et plantariorum suorum, super ligno frondoso, et super collibus excelsis. 5. Et montes in agro, robur tuum, et omnes thesauros tuos in direptionem dabo, et excelsa tua propter queris (/), et deprimeris ab bæreditate tua, quam dedi tibi, (m) et ascendere faciam te in inimicis tuis in terra, quam non nosti: quia ignis ascen sus in furore meo, usque in sæculum ardebit 5. Hæc dicit Dominus: Maledictus homio, cui spes est super hominem, (n) et firmabit carnem brachii sui, et a Domino discedet cor ejus. 6. Et erit ut myrica agrestis (o) in deserto, et non videbit, cum venient bona: et habitabit (p) inter herbas salsas in deserto terræ salsæ, quod non habitatur. 7. Et be nedictus homo, qui confidit super Domino, et erit Dominus spes ejus. 8. Et erit ut lignum fertile super aquas, et super humorem mittet radices suas et non timebit, cum venerit æstus, et erunt in co rami umbrosi in anno, qui sine pluvia, non time bit, et non cessabit faciens fructus. 9. (r) (s) Pro fundum cor plus quam omnia: et homo est, et quis cognoscet eum? 10. Ego Dominus (u) nume rans corda, et probans renes, ad dandum unicuique secundum vias ejus, et secundum fructus studio rum ejus. 11. Dedit vocem perdix, (x) congregavit, quæ non peperit, faciens divitias suas cum judicio in dimidio dierum ejus relinquent eum, et in ex tremo suo erit (y) stultus. 12. Solium gloriæ eleva tum ☀ a principio, locus: sanctuarii nostri, 13. exspectatio Israelis, Domine, omnes, qui dereli querint te, erubescent: qui recesserint, super terra scribentur; quia dereliquerunt (a) fontem aquarum: viventium, Dominum. 14. Sana me, Domine, et sanabor: salva me, et salvabor: quia (b) gloriatio mea es. 15. Ecce ipsi dicunt ad me Ubi est verbum Domini, veniat nunc. 16. Ego autem (c) non defessus sum, adha rescens post te, et diem hominis non desideravi: tu seis. Quæ egre diuntur per labia mea, ante faciem tuam sunt. 17. Ne sis mihi (d) in alienationem, cum parcistu mibi in die malo. 18. Erubescant, qui persequuntur nie, et non erubescam ego: paveant illi, et non paveam ego induc super eos diem maluin: fra ctione dupla frange eos. 19. Hæc dicit Dominus ad me Vade, et sta in portis filiorum populi tui, in quibus ingrediuntur + in eis; reges Judæ, et in quibus egrediuntur in eis, et in omnibus portis Je rusalem 20. et dices eis: Audite verbum Domini, reges Judæ, et omnis Judæa, et omnes ii qui habi tant in Jerusalem, ii qui ingredientur in portis his. 21. Hæc dicit Dominus: Custodite animas vestras, (d) A., perversitatem cordis sui. (e) A., ubi non dabo vobis gratis. (*) Ante vocem monte legitur in textu Syriaco №555, colle. Sed delendum haud dubitamus. Norberg vero vertit, desuper omne colle monte, non animadvertens mox sequi, et desuper omni colle. Cf. Textus Hebr. et LXX Græce. Drach. (f) A., S., abominationum suarum. (g) A., S., et fortitudo mea. (h) A., Th., una vice hac. (i) In stylo. (k) A., S., super tabula cordis eorum. Sola. (m) S., et subjiciam te. (n) A., et ponet carnem brachii sui. A., in æquo loco. S., in Arabia. (p) A., inter excisum. S., in siccitate. Th., in foveis. A., plantatum super aquas. (r) Grave. (s) A., curvum. (t) S., vir autem quis est, qui cognoscat illud? (u) A., investigans. (a) A., coacervavit. (y) A., liquescens. Heb. Nabal desi piens). S., et increduli super terra scribentur. (a) S., scaturiginem aquæ viventis. (b) A., laus mea. (c) S., non detentus factus sum a malitia post te. (d) A., S., pavori: spes mea tu.

col. 2331–2332page 17 of 49

et ne gestetis sarcinas in die sabbatorum, neque pro bonis, quæ locutus sum facere eis. 41. Et nume egrediamini portis Jerusalem: 22. neque educatis sarcinas e domibus vestris in die sabbatorum, et omne opus non facietis: et sanctificate diem sab batorum, sicut præcepi patribus vestris: et non au diverunt, nec inclinarunt (e) aures suas, 25. et ob durarunt collum suam + plus quam patres eo rum, ne audirent me, et ne acciperent discipli nam. 24. Et erit, si audiendo audieritis me, dicit Dominus, ut non inferatis sarcinas per portas urbis hujus in die sabbatorum, et ad sanctificandum diem sabbatorum, ut non faciatis in eo omne opus; 25. etiam ingredientur per portas urbis hujus re ges, et principes sedentes super solio Davidis, et vecti super curribus et equis suis, et principes eo rum, (ſ) viri Judæ, etiam illi qui habitant in Jerui salem, (g) et habitabitur urbs hæc in sæculum. 26. Et venient ex urbibus Judæ, et ex circuitibus Jeru salem, et ex terra Benjamin, et ex (h) planitie, el ex monte, et ex ea, quæ ad meridiem, ferentes holocausta, et (i) thymiamata, et (k) manna, et thus, et afferentes (/) laudem in domum Domini. 27. Et si non audieritis me, ad sanctificandum diem sabbatorum, at ne gestetis sarcinas, el in grediamini in portis Jerusalem in die sabbatorum, etiam accendam ignem in portis ejus, et devorabit. (m) plateas Jerusalem, et non exstinguetur. CAP. XVIII. —1. Verbum, quod factum est ad Jeremiam a Domino, dicens: 2. Surge, et descende dic ad viros Judæ, et ad eos, qui habitant in Jeru salem, ☀ dicens: Ita dicit Dominus:: Ecce ego creo super vos mala, et cogito super vos cogitatio nem. Revertatur igitur unusquisque a via sua mala, et pulchriora facite studia vestra, ✗ et vias ve stras. 12. Et dixerunt: (y) Viriliter agemus; quia post aversiones nostras ibimus, et unusquisque ca, quæ placent cordi ejus malo, faciemus. 15. Propter hoc hæc dicit Dominus: Interrogate nunc in gentibus, quis audivit talia horribilia, quæ fecit valde virgo Israelis? 14. (a) Num deficient a petra ubera, aut nix a Libano? aut declinabit aqua violenter abducta vento? 15. Quia obliti sunt mei populus meus: in vanum adoluerunt, (b) et infir mabuntur in viis suis funiculi sempiterni, ad iuce dendum in semitis, quibus non est via ad iter, 16. ad ponendum terram suam in exitium et sibi lum sempiternum. Omnes ii qui transeunt super ca obstupescent, et commovebunt caput suum. 47 (c) Sicut ventum æstus, dispergam eos ante fa ciem inimicorum suorum: (d) cervicem, et nont faciem ostendam eis in die perditionis eorum. 18. Et dixerunt: Venite, cogitemus super Jere miam cogitationem; quia non peribit lex a sacer dote, et consilium a (e) prudente, et sermo a pro pheta. Venite, et percutiamus eum in lingua, ☀et audiemus omnes sermones ejus. 19. Exaudi me, Domine, et exaudi vocem (ſ) juris mei. 20. Si non simul (h) judicium + super animam meam, et po nere in caput suum (i. e. punire semet ipsos), oc cultarunt. Recordare mei, cum steti ante faciem tuam, ad loquendum. pro eis bona ad avertendum furorem tuum ab eis. 21. Propter hoc da filios eo rum in famem, et (i) congrega eos in manum gla dii. Fiant uxores eorum sine liberis, et viduæ: et viri eorum sint occisi morte, (k) et juvenes eorum cadentes in gladio in bello. 22. Fiat clamor in do mibus eorum; ☀ quia; adduces super eos latrones subito, quoniam fuit eis verbum ad capiendum me, et laqueos abdiderunt super me. 23. Et tu, Domine, novisti omne consilium eorum, quod super me in mortem: (m) ne mundes iniquitates eorum, et peccata eorum ab ante faciem tuam ne deleas. (n) Fiat infirmitas eorum coram te: in tempore furoris tui fac in eis. in domum (») figuli, et ibi audies verba mea. 3 Et retribuuntur mala pro bonis; quia locuti sunt descendi in domum figuli, et ecce ipse faciebat opus super lapidibus: 4. et cecidit lagena, quam ipse faciebat in luto; in manibus (p) suis: et rursus fecit eam lagenam alteram, ut placuit (g) coram eo facere. 5. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: 6. Si, quemadmodum figulus hic, non potero facere vos, domus Israelis, dicit Do minus? Ecce sicut lutum * in manibus figuli, ita vos estis in manibus meis, ✗ domus Israelis;. 7. (r) Ad summam loquar super gentem, aut super regnum (s) ad tollendum eos, et ad destruen dum, et ad perdendum. 8. Et revertetur gens illa a malis eorum, quæ locutus sum super ca: etiam agam pœnitentiam pro malis, quæ cogitavi fa cere eis. 9. Et (u) ad summam loquar super gen tein, et super regnum, ut ædificetur denuo, el ut plantetur: 10. et facient mala coram me, ut ne au diant vocem meam: etiam (x) agam pœnitentiam CAP. XIX-1.Tunc dixit Dominus ad me: Yade, (e) Aurem. (f) Principes. (g) A., et habitabit. (h) A., limite. S., profundo. (i) A., sacrificium et obla tionem. (k) MANNA [Lege, manaa. Videsis quæ adnotavimus supra ad textum Graecum. Drach.] (!) S., pro laude. (m) AMPOAA, plateas. A., S., palatia. (n) A., figuli. (o) A., super rota. S., super organo. (p) A., figuli. A., in oculis ejus. A., S., subito. (s) Ad eradicandum. A., acquiescam. (*) A., subito. S., statim. (x) A., acquiescam. (y) A., resecta spes, quia post cogitationes nostras. A., perversitatem. (a) A., num derelinquetur a Libano forti suffectura nix? si delicient aquæ alienæ frigida, fluentes deorsum? S., nuin deficiet a petra uberum nix Libani? aut tollentur rivi aquarum aliénarum fri gidarum? (b) S., et impingent in viis suis, in semitis sempiternis ad eundum. (c) A., sicut ventus orientalis. (d) A., dorsum. (e) A., S., sapiente. (ſ) A., adversariorum meorum. (g) A., et foderunt foveam animæ meæ. S., quia foderunt corruptionem. (h) Verba. (i) A., prosterne. (k) A., et electi. (l) A., foderunt foveam, subigent me. (m) A., ne expics iniquitatem eorum. (n) A., sint coram facie lua.

col. 2333–2334page 18 of 49

Deus Israelis: Ecce ego induco super (e) urbem hanc, super omnes urbes + et pagos ejus; om nia mala, quæ locutus sum super eam; quia indu rarunt cervicem suam, ne audirent verba mea. et compara (o) lagunculam consertam testæ: et populum: 15. Ilæc dicit Dominus virtutum adduces ex senioribus populi, et ex senioribus sa cerdotum: 2. et exibis (p) ad sepulcrum filiorum filiorum eorunı, quod est ante portas portæ Harsith et lege ibi omnia verba liæc, quæ locutus fuero ad te; 3. el dices eis Audite verbum Domini, reges Judæ ♣ et viri Judæ;, et ii qui habitant in Jeru salem. Hæc dicit Dominus virtutum: Deus Isra elis: Ecce ego adduco mala super locum hunc, ut om nis, qui audierit ea, tinniaut aures ejus: 4. *his quod dereliquerunt me, et alienum fecerunt locum hunc, et adoluerunt in eo diis alienis, quos non no verunt ipsi, et patres eorum: et reges Judæ imple verunt locum hunc sanguinibus innocentibus, 5. et ædificarunt (q) excelsa Baali, ad comburendum filios suos in igne, ✓ holocaustum Baali:: quæ non præccpi, neque dixi, nec (r) cogitavi in corde meo. 6. Propter hoc ecce dies veniunt, dicit Domi nus, et non vocabitur loco huic (s) amplius Tha pheth, et vallis filii Nom, sed vallis mactationis. 7. Et exstirpabo consilium Judæ, +- et consilium Jerusalem in loco hoc: et prosternam eos in gladio coram inimicis eorum, et in manu quærentium ani mas eorum: et dabo mortuos eorum in cibum volu cribus cœli, et bestiis terræ: 8. et ponam urbem hanc (×) in exitium, et in sibilum: omnis, qui transit super ea, (x) contristabitur, et sibilabit pro omni plaga ejus. 9. Et (y) edent carnes filiorum suorum, et carnes filiarum suarum: et unusquis que carnem proximi sui comedent in angustia, et in ambitu prœlii (i. e. obsidione), quo circumda bunt eos inimici eorum, et quærentes animam eorum. 10. Et conteres lagunculam coram oculis virorum egredientium tecum, 11. et dices ad eos Hæc dicit Dominus virtutum: Sic conteram popu ¡um hunc, et urbein hanc, ut conteritur (a) lagena testæ, quæ non poterit sanari amplius, ✗et in Thapheth sepelientur, eo quod non sit locus, ut se peliantur. 12. Sic faciam loco huic, dicit Dominus, et habitantibus in eo, ad dandum urbem hanc, (b) ut terram corruentem. 13. Et erunt domus Jerusa lem, et domus regis Judæ, sicut locus, qui corruit, + omnes domus, domus regum Judæ, ut locus Tha phethi:, propter (c) immundities, quas fecerunt in omnibus domibus, in quibus adoluerunt super tectis corum omni militiæ cæli, et libaverunt libamina diis alienis. 14. Et venit Jeremia ex (d) domo ruinæ, quo miserat eum Dominus illuc, ad prophetandum et stetit in atrio domus Domini, et dixit ad omnem CAP. XX.-1. Et audivit Pashor sacerdos filius Amariæ, et hic erat constitutus præfectus domus Domini, Jeremiam prophetantem sermones hos. 2. Et percussit eum Pashor Jeremiam prophetam, (f) et conjecit eum (g) in cataractam, quæ erat in por ta (h) Benjamin (i) superiori, quæ erat in domo Do mini. 3. Et fuit in crastinum;, et eduxit Pashor Jeremiam ex cataractis. Et dixit ei Jeremia: Non Pashor vocavit Dominus nomen tuuin, sed Demi grantem a circuitu:. 4. Quia hæc dicit Dominus Ecce ego do te in migrationem cum omnibus ami cis tuis: et cadent in gladio inimicorum suorum et oculi tŋi videbunt:+et te; et omnem Judam dabo in manus regis Babylonis: et migrare facient eos in Babylonem:, et discindent eos in gladio. 5. Et dabo fortitudinem urbis hujus, et omnes labores ejus, et omneni honorem ejus:, et omnes thesauros regis Judæ dabo in manus inimicorum suorum, et diripient eos, et ducent eos in Babylonem. 6. Et tu Pashor, et omnes habitantes in domo tua, ibitis in captivitatem, et in Babylonem venies, et ibi mio rieris, et ibi sepelieris tu, et omnes amici tui, qui bus prophetasti falsa. 7. (k) Decepisti me, Domine, et deceptus sum: apprehendisti, et potuisti: factus sum in derisiouem, totum diem (/) consumsi illusus 8. (m) quia verbo amaro meo ridebo, (n) prævari cationem et miseriam invocabo, quia factus est sermo Domini mihi in opprobrium, et in derisum toto die. 9. Et dixi: Non nominabo (p), nec to quar amplius super nomine ejus. Et factus est ☀ in corde meo quasi ignis ardens, (q) inflammatus in ossibus meis, (r) et dissolutus sum undique, et ferve non possum; 10. quia audivi vituperium multorum congregatorum, ex circuitu (s): Congregamini, et congregeniur super eum omnes viri amici ejus observate mentem ejus, si decipietur, et prævalebi mus ei, et sumemus vindictam nostram ab eo. 11. Et Dominus mecum, (u) ut bellator potens virtute. Propter hoc (x) persecuti sunt, et intelligere non potuerunt: erubuerunt admodum, quia non intel lexerunt ignominias suas, quæ in sæculum non tradentur oblivioni. 12. Domine ☀ virtutum;, (y) probans justa, intelligens renes et corda, videam ultionem, quæ: a te ex eis; quia ad te revelavi (a) (o) A., urnam intorsionis. (p) A., S., ad vallem filii Ilinnom. (q) S., altaria. (r) A., S., ascen derunt. (s) Dicit Dominus. (t) A., et tabefaciam. S., et discindam. (~) In sterile. (x) S., hæsitabit. (y) A., comedere faciam eos. A., in afflictione. (a) A., vas figuli. (b) S., sicut Thapheth. (c) Pollutionem. (d) Thaphethi. (e) Jerusalem. Et dedit eum. (g) S., in domum tormentorum. Domus, quæ conjuncta. (i) S., ei, quæ superius. (k) A., pellexisti me, Domine, et pellectus sum. A., quicumque irridet mihi. S., quicumque confringit me. (m) A., quia ex multitudine loquar, et vociferabor iniquitatem, et prædam vocavi. (n) Quia jam pridem promulgo, aut iniquitatem, aui mi seriam clamo. A., S., recordabor. (p) Nomen Domini. A., S., arctatus. (r) Et fatigatus suin tolerare, nec potero. (s) Qui dicunt. (t) A., annuntiate, et annuntiabimus illud: Omnes homines pacifici mei, observantes latus nicum. S., qui dicunt: Loquimini, et divulgabimus illud, viri, pacifice agentes erga me, observantes costas meas. (u) A., sicut fortis robuste agens. (x) S., persequentes me rei fient, et infirmabuntur. (y) S., scrutator justus. A., justum. (a) A., S., causam meam. Digificed by Google

col. 2335–2336page 19 of 49

hæc dicit Dominus: Judicate in matutino judicium, + et dirigite, et liberate direptum e manu ejus, qui injuria afficit eum, ut ne accendatur, ut ignis, ira mea, et ardebit, et non erit, qui exstinguat a facie injustitiæ studiorum ☀ vestrorum;. 13. Ecce ego ad te habitantem in profundo (*) Sor, in pla nitie, dicit Dominus, qui dicitis: Quis terrebit nes, aut quis ingredietur in habitaculum nostrum! 14. ☀Et visitabo super vos secundum studia mala vestra, dicit Dominus;. Et accendam ignem in silva ejus, et devorabit omnia in circuitu ejus. defensionem meam. 13. Dicite Domino, laudate Judæ, audite verbum Domini, 12. domus Davidis eum (b) Dominum;, quia liberavit animam pau peris ex manu maleficorum. 14. Maledictus dies, in quo natus sum; dies, in quo peperit me mater mea, non sit (c) (d) benedictus. 15. Maledictus homo, qui nuntiavit patri meo, dicens: Natus est tibi ✯ filius masculus, (e) lætificando ✗lætificans eum. 16. Et; sit homo ille, ut urbes, quas eradicavit Dominus + in furore;, et non (ſ) eum pœnituit: audiat cla morem In matutino, et ululatum ☀ in tempore me ridiei:; 17. (g) quia non occidit me in utero, et facta est mihi mater mea sepulcrum meum, et uterus conceptionis æternæ. 18. Quare hoc ex utero egres sus sum, ad videndum labores, et dolores, et ſacti sunt in pudore dies mei? CAP. XXI. -1. Verbum, quod factum est ad Jeremiam a Domino, cum misit ad eum rex Sedecia Pashior sacerdotem filium Melchiæ, et Sophoniam filium Maasiæ, dicens: 2. Interroga pro nobis Dominum; quia * Nabuchodonosor rex Babylo mis (h) surrexit super nos; si forte faciat Dominus nobiscum ¦ secundum omnia mirabilia sua, et abeat a nobis? 3. Et dixit Jeremia ad eos: Ita dicetis ad Sedeciam: 4. Hæc dicit Dominus × Deus Israelis; Ecce ego averto arma bellica, quæ in manibus vestris, quibus vos eis pugnatis super regem Babylonis, et cum Chaldæis, (i) qui concluserunt vos extra murum; * (k) et congregabo eos: in medio urbis hujus, 5. et pugnabo ego contra vos in manu extensa, et in brachio excelso cum furore, et ira, et irritatione magna. 6. Et percutiam omnes habitantes in urbe hac, homines et jumenta (m) in morte magna, et morientur. 7. Et post hæc, ita dicit Dominus, tradam Sedeciam regem Judæ, et servos ejus, et populum, (n) qui relictus fuerit in urbe hac a morte, et a gladio, et a fame X in ma num Nabuchodonosoris regis Babylonis, et: in manus inimicorum corum, * et in manus: eo rum, qui quærunt animas eorum, (o) et concident eos in ore gladii. Non parcam super eis, ☀ neque miserebor eorum:, nec clementia utar in eos. 8. Et ad populum hunc dices: llæc dicit Dominus Ecce ego dedi ante faciem vestram viam vitæ, et viaın mortis. 9. Qui sederit in urke hac, morietur in gladin, et (p) in ſame, et morte:: et qui egres sus fuerit, ut se tradat Chaldæis, qui circum dederunt vos, vivet, et erit ei: anima ejus (r) iu spolium, + et vivet;. 10. Quia obfirmavi ſaciem meam super urbem hanc in mala, et non in bona, dicit Dominus;. In manus regis Babylonis tra detur, et comburet eam in igne. 11. (s) Domus regis Cap. XXII. 1. Hæc dicit Dominus: + Vado, et descende in domum regis Judæ, et loqueris ibí veľ bum hoc, 2. et diees: Audt verbum Domini, rex Judæ, qui sedes super sello Davidis, tu, et servi tui, et populus taus, et ingredientes in portis bis. 3. Hæc dicit Dominus: Facite judicium, et justitiam et liberate direptum ex manu afficientis injuria eum: et peregrinum, et pupillum, et viduam ne opprimatis: neque impie agatis: et sanguinem in nocentem ve effundatis in loco hoc. 4. Quoniam si faciendo feceritis verbum hoe; etiam ingredientur in portis domus hujus reges sedentes Davidi super solio ejus, et vecti super curribus, et equis, ipse (x) et servi ejus, et populus ejus. 5. Si autem non fe ceritis verba hæc, per me juravi, dicit Dominus, quod in solitudinem erit domus hæc. 6. Quia bæc dicit Dominus super domo regis Judæ: Galaad, tu mihi principium Libani, nisi posuero te solitudi nem, urbes, quæ non habitantur: 7. (y) et sancti ficabo super te delentes virum, et securim ejus et præcident selectas cedrorum tuarum, et projicient in ignem. 8. Et transibunt gentes multæ super ur bem hanc, et dicent unusquisque ad proximum suum: Quare fecit Dominus sic urbi magnæ huic? 9. Et dicent: Pro eo quod dereliquerunt fœdus Domini Dei sui, et adorarunt deos (z) alienos, et coluerunt servitiumi eis. 10. Ne defleatis mortuum, neque lamentemini eum: deflète in fletu eum, qui egreditur, quia non revertetur amplius, nec vide bit terram patriæ suæ. 11. Quía hæc dicit Domi nas super Salum filio Josiæ, regnante pro Josia pa tre ejus, qui egressus est ex loco hoc: non rever tetur illic amplius; 12. quia in loco, quo transtule runt eum, ibi morietur, et terram hanc non videbit amplius. 13. O qui ædificat domum suam non cum justitia, el cœnacula sua non in judicio: (a) apud proximum suum operatur gratis, et mercedem ejus non reddet ei. 14. Qui dicit: Edificasti tibimet ipsi domnum (b) commensuratam, et cœna (b) Eum. (c) A., S., benedicta. Heb. benedictus. (d) Dignus præcibus. EПEYKTH, desiderabilis. (e) A., lærificando fætificavit eum. (s) A., acquievit. (g) A., qui non morte affecit me ab utero. (h) A., (k) Et introducam. Forti. (m) A., in pestilentia. S., pugnat. (i) Qui circumdant vos bello. (n) A., et eos, qui relicti fuerint in urbe hac a pestilentia. (o) A., et percutiet eos. (p) A., in pestilentia. (q) A., continentes super vos. (r) In lucrum." (s) A., S., et domui regis Judæ & dices: A., S., (x) S., cuin. (y) Et educam. S., opprimentis. (u) A., in arida (terra). S., petræ. Th., obsessæ. falsos. (a) S., proximum suum subjiciet gratis, et operam ejus non dabit ei. (b) A., S., mensuratam, et coenacula spatiosa.

col. 2337–2338page 20 of 49

quia: ☀ non crescet; ex semine cjus vir, qui sedeat super solio Davidis, princeps amplius in Juda. cula refrigeratoria (c) distincta fenestris, et demensa Scribe (r) virum hane, hominem proclamatum, ♣ in cedro, et linita sinopide. 15. Num regnabis, (d) quia tu iratus es in Ahaz super patre tuo? non co medent, neque bibent: et facere judicium et justi tiam (c) tune: + bonum non novit;. 16. Non judicavit judicium pauperis, nec judicium egeni, ✓ tunc bonum ei:. Nonne hoc est, quod cognoscet me, dicit Dominus? 17. Ecce non sunt oculi tui, neque cor tirum + bonum;, sed in defraudationem tuam, et in sanguinem innocentem, ad effundendum eum, (ſ) et in iniquitatem, et in dolorem, ad ſa ciendum. 18. Propter hoc bæc dicit Dominus super Joacim Alium Josiæ regem Jude: Non plangent (g) eum: Væ mihi, frater mi, etiam væ mihi, fra ter mi. Non plangent eum, Væ mihi, Domine, etiam væ mihi, (h) frater mi. 19. Sepulcro asini sepelietur: (i) confessus projicietur ultra portam Jerusalem. 20. Ascende in Libanum, et clama: et in Basan da vocem tuam, et exclama trans mare; quia contriti sunt omnes amatores tui. 21. Locu Aus sum ad te in (k) lapsibus tuis, et dixisti: Non audiam. Hæc via tua ab adolescentia tua, non audisti vocem meam. 22. Omnes (m) pastores tuos pascet ventus: et amatores tui + omnes; in cap tivitatem (n) abibunt: quia tunc erubesces, et con temneris ab omnibus amantibus te. 23. Quæ habi tas in Libano, quæ nidificas in cedris, ☀ quid ingemisces, cum venerint tibi (o) dolores, dolores ut parientis. 24. Vivo ego, dicit Dominus: si ☀ fac tus fuerit Jechonia filius Joacim rex Judæ annulus super manu dextra mea,☀ quia; inde evellam te; 25. et tradam te in manus quærentium animam tuam, * et in manus: eorum, quorum erubescis a facie eorum: et in manum Nabuchodonosoris regis Babylonis, et; in manus Chaldæorum): 26. et pro jiciam te, ct matrem tuam, quæ peperit le, in terram ✶ alienam: ubi non natus es ibi et ibi moriemini: 27. in terram vero, quam ipsi (p) precantur animabus suis ad re vertendum illuc, illuc non revertentur. * Os reprobum, excussum Cap. XXIII.—1. O pastores, qui perditis, et di spergitis oves pascui mei, ☀ dicit Dominus:. 2. Propter hoc hæc dicit Dominus Deus Israelis super pastoribus, qui pascunt populum meum: Vos dispersistis oves meas, (s) et expulistis eas, et non visitastis eas. Ecce ego ulciscar super vos secun dum studia vestra mala, ☀ dicit Dominus:: 3. et etiam ego recipiam residuos populi mei ex omni terra, (u) quo expuli eos illuc: et constituam eos (×) in pascuum eorum, et crescent, et multiplica buntur. 4. Et constituam eis pastores, qui pascent eos: et non timebunt amplius, neque pavebunt, ☀ neque (y) invisentur:, dicit Dominus. 5. Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et excitabo Davidi ger men justum: et regnabit rex, et intelliget, et faciet judicium, et justitiam super terra. 6. In diebus ejus salvabitur Juda, et Israel habitabit confidens. Et hoc nomen ejus, quod vocabit eum Dominus (a) Josedec. (b) + In prophetis;. 7. * Propter hoc ecce dies, dicit Dominus, et non dicent amplius, Vivit Dominus, qui eduxit domum Israelis ex terra Ægypti; 8. sed vivit Dominus, qui eduxit, (c) et congregavit; + omne: * semen (d) domus Israe lis ex terra aquilonis, et ex omnibus regionibus, quo expulerat eos illuc, (e) et restituit eos in ter ram eorum. (f) Super prophetis; 9. contritum est cor meum in me: commota sunt omnia ossa mea» factus sum sicut vir contritus, et (g) sicut homɔ captus a vino ab ante faciem Domini, et ab ante faciem (h) pulchri decoris gioriæ ejus: 10. quod adulteris impleta est terra:; quia ab ante faciem (i) juramentorum luxit terra, exaruerunt (k) pascua deserti: et factus est cursus eorum malus, el forti tudo eorum non sic. 11. Quia propheta et sacerdos polluti sunt, et in domo mea (m) inveni maližias eorum, dicit Dominus;. 12. Propter hoc sit via eorum eis in lubricum in caligine, et supplantabun tur, et cadent in ea: quia adducam) super eos mala hic Jechonia, ut vas, quod non ✓ utile est: quare in anno visitationis eorum, dicit Dominus. 43. Et cffusus est ipse, et semen ejus:: et extulerunt eum in prophetis Samariæ vidi (n) iniquitates, pro in terram, quam non novit. 29. Terra, terra, terra, phetarunt per Baal, et seduxerunt populum meum audi verbum Domini. 30. ☑Hæc dicit Dominus:: Israel. 14. Et in prophetis Jerusalem vidi (p) bor contemtus est (c) A., et qui perfodit ei fenestras, et lectum cedrum, et ungit sinopide. Num regnabis, quia ¡u litem moves cedro patris tui? Nonne edit, et bibit, et fecit judicium? (d) S., quia vocas ad cedrum patris tui? Num non edit, et bibit, et fecit judicium? (e) A., tunc bonum ei: judicavit judicium pauperis et egeni, tune bonum erat ei. S., tune bonum erat ei: judicavit judicium pauperis et egeni, tunc bonum erat ei. A., S., et super oppressionem, et super cursum ad faciendum. (g) Virum hunc. (h) A., laudata. S., inclusa. (i) S., ut stercus, cum captus est, projicietur. (k) A., S., abundantia tua. (l) A., S., quia non audisti. (m) A., S., socios tuos. (n) Exibunt. A., parturies dolores quasi parientis. (p) A., elevant animam suam. (g) A., num colaphizatio despecta, dispersa, vir hic Jechonia? (r) A., virum sine progenie, non prospere agentem. S., inanem virum, non prospere agentem. Et seduxistis. (t) A., etiam ego congregabo residuum gregis mei ex omnibus terris. (u) Inde quo dispersi eos. (r) A., ad decorem eorum. (y) S., dissentient. (z) A., germen justi. S., germen justum. (a) A., justitia nostra. S., justifica nos. (b) Ille. (c) Et ascendere fecit. (d) Reliqui filios. (e) A., et residebunt super terra sua. (f) Th., ab. (g) A., sicut fortis, quem superavit vinum. S., et sicut vir, quem superavit vinum. (h) A., S., verborum. (i) A., maledictionis. Horum. (k) A., decora. (/) A., murmurarunt. (m) Vidi. (n) A., insulsitatem. S., stultitiam. (o) Hi. (p) A., exemplar, adulterium, et malitiam in mendacio.

col. 2339–2340page 21 of 49

ribilia, adulterantes, et ambulantes in mendaciis, proferunt prophetias linguæ, et dormitant dormi verba tionem suam. 32. Ecce ego ad prophetas, + qui prophetant; somnia falsa, ☀ dicit Dominus;, et nariant ea, et seduxerunt populum meum in men daciis suis, et (k) in erroribus suis, et ego non misi eos, nec præcepi eis, et utilitatem adferendo non utilitatem adferent populo huic,☀ dicit Domi nus. 33. Et si interrogaverit te populus hic, vel propheta, vel sacerdos, dicens: Quid onus Do mini? et dices eis: Vos estis onus, (m) et dilacerabo vos, dicit Dominus. 34. Et propheta, et sacerdos, et populus, quicumque dixerint: Onus Domini: et ulciscar super: hominem illum, et super domum ejus. 35. Quia sic dicetis unusquisque ad proximum suum, et unusquisque ad fratrem suum quid respondit Dominus,et quid locutus est Dominus? 36. Et onus Domini ne nominetis amplius; quia onus Domini erit homini sermo ✓ ejus;. Et perturbastis ✗ verba Dei viventis, Domini virtutum, Dei nostri. 37. Sic dicetis ad prophetam Quid respondit tibi Dominus, et quid locutus est Dominus? 38. (n) Et si onus Domini dixeritis:; propter hoc hæc dicit Dominus: Pro eo quod dixistis sermonem hunc, onus Domini, et misi ad vos, dicens: Non dicetis, onus Domini. 39. Propter hoc ecce ego sumo ☀ vos onere, et dilacerabo vos, et urbem, quam dedi vobis, et patribus vestris, a facie mea;. 40. Et dabo super vos opprobrium sempiternum, et ignominiam sempiternam, quæ non oblivioni tradetur. (q) et adjuvantes manus malas, ut ne reverteretur unusquisque a via sua mala. Facti sunt mihi omnes, ut Sodom, et habitantes in ea, ut Gomorra. 15. Propter hoc hæc dicit Dominus ☀ virtutum super prophetas:: Ecce ego edendum dabo eis (r) dolo rein, et potabo eos aqua (s) amara: quia ex pro phetis. Jerusalem egressa est pollutio in omni terra. 16. Sic dicit Dominus (*) virtutum: Ne audia tis verba prophetarum, qui prophetant vobis, quia vani vobis illi, visionem cordis sui loquuntur, et non ex ore Domini: 17. dicendo dicunt: iis, qui repellunt verbum Domini: Pax erit vobis: et omnibus ambulantibus in voluntatibus suis, omni ambulanti in errore + cordis; (x) eorum dixerunt Non venient super te mala. 18. Quoniam quis ste tit (y) in subsistentia Domini, et vidit;, et au divit sermonem ejus? quis auscultavit mea, et audivit? 19. Ecce (a) commotio a Do mino, et ira egredietur, quæ in turbine circum iens super impios veniet, 20. non revertetur furor Domini, donec fecerit illad, et donec statuerit illud (c) ab apprehensione cordis sui. In fine dierum intel ligent ea in eis ☀ in intelligentia: 21. Non mitte bam prophetas, et illi currebant: non locutus sum ad eos, et illi prophetabant. 22. Et si stetissent (d) in subsistentia mea, et audire fecissent verba mea populum meum, et avertissent eos a via eorum mala, etiam; a studiis malis eorum. 23. (e) Deus propinquus ego, dicit Dominus, et non Deus de longe. 24. Si se abdat quis in abditis, et ego non videbo eum? dicit Dominus:: namquid non cœ lum et terram ego impleo, dicit Dominus? 25. Au divi, quæ loquuntur prophetæ, quæ prophetant su per nomine meo, mendacia dicentes: (f) somniavi somnium. 26. Usquequo erunt in corde prophetaruni prophetantium falsa, et dum prophetant voluntates cordis sui, 27. cogitantium, ut obliviscatur * po pulus meus: (g) legis meæ in somniis eorum, quæ narrarunt unusquisque proximo suo, ut obliti sunt patres eorum nominis mei in Baal? 28. Propheta, in quo est somnium, narret somnium suum, et qui sermo meus ad eum, marret sermonem meum in veritate. Quid palea ad triticum? ☀ dicit Dominus . 29. Nonne ecce verba mea, ut ignis, dicit Domi- lis: Ut ficus hæ elegantes, ita recognoscam eos, qui nus, et ut (h) securis cædens petram? 30. Propter transmigrarunt Judæ, quos misi ex loco hoc in hoc ecce ego ad prophetas, dicit Dominus, qui fu- terram Chaldæorum in bona. 6. Et firmabo oculos rantur verba mea unicuique ex proximo suo. 31. meos super eos in bona: et restituam eos in terram Ecce ego ad prophetas, * dicit Dominus:, (i) qui hanc, et reædificabo eos, et non destruain et (q) S., et extenderunt manus malis. (r) A., absinthium. S., amaritudinem. (s) A., capitis. Heb. capitis (*). A., crassus. S., pollutus lapidibus. (u) Omnipotens. (x) Ejus. (y) A., in ineffabili. S., in confabn latione. Ejus (a) A., tempestas. Symmachi ND vox ignotæ mihi notionis. [Non possumus non mirari hanc Norbergii confessionem. Notissima enim tritissimaque est vox apud Syros auctores nec non apud rabbinos Syro utentes idiomate. Significat, turbo, Boreas. Pluries insuper comparet in Syro textu V. T. Cf. Job xx1, 18; xxvII; 20; xxxvII, 9. Nahum 1, 5. Radix est 123. Drach.] (b) Ira egredietur, et turbo super caput impiorum. (c) A., cogitationis. (d) A., in ineffabilibus meis. (e) A., S., numquid Deus de propinquo? (f) A., S., somniavi, somniavi. (g) Nominis. (h) A., malleus confringens petram. (i) A., qui assumunt linguam suam, et dicunt. S., et præparantes sermonem. (k) A., S. in miraculis fiscellas. suis. A., currus. (m) A., et derelinquam vos. (n) Et onus Domini nou dicetis. A., S., (p) A., S., et principem fabrorum. Eos. (*) Vox Hebr. WN" hic potius fellis vertenda. Drach. Cap. XXIV.—1. Ostendit mihi Dominus duos calathos ficuum, positos ante faciem templi Domi ni, postquam transtulit Nabuchodonosor rex Baby Jonis Jechoniam filium Joacim regem Judæ, et principes Judæ;, (p) et artifices, et vinctos et divites ex Jerusalem, et adduxit eos in Babylo nem. 2. Calathus unus ficuum elegantium valde, vt ficus precoces: et calathus alter ficuum malarum valde, quæ non comedentur præ malitia sua. 3. Et dixit Dominus ad me: Quid tu vides, Jeremia? Et dixi: Fiens, ficus: elegantes valde, X et ficus malas, quæ malæ sunt valde, quæ non comedentur præ malitia sua. 4. Et factum est verbum Domini ad me, dicens: 5. Hæc dicit Dominus Deus Israe

col. 2341–2342page 22 of 49

plantabo cos, et non exstirpabo. 7. Et dabo cis cor, pleti fuerint hi septuaginta anui, ✗(g) ulciscar ad cognoscendum nie, quod ego sum Dominus:

col. 2343–2344page 23 of 49

bitur: de sancto suo dabit vocem, et ex habitacu- pseudoprophetæ, et omnis populus, dicendo lo sancto dabit vocem suam, rugiendo rugiet (s) super decore suo, vel cantilenam sicut verbum suum vaticinabitur super loco suo. Et illi, sicut vindemiantes, respondebunt: Super omnes habi tantes super terra (x) venit deletio, 31. super par tem terræ; quia judicium Domino in gentibus: ju dicium exercet ipse adversus omnem carnem: im pii autem dati sunt in gladium, dieit Dominus. 32. (x) Sic dixit Dominus ☀ virtutum;: Ecce mała veniunt ex gente super gentem: et turbo magnus (y) egreditur ab extremo terræ: 33. et erunt occisi a Domino in die Domini, (a) a parte terræ usque að partem terræ: X non plangentur, neque colli gentur:: (b) non sepelientur: in Amum super Sacie terræ erunt. 34. Ululate, pastores, et clamate, et (c) plangite, arietes ovium; quia completi sunt dies vestri ad mactationem, et X dispersiones ve stras, et cadetis, (d) ut arietes electi: 35. et per ibit fuga a pastoribus, et salus (e) ab arietibus gregis. 36. Vox clamoris pastorum, et ululatus a rietum gregis, quia delevit Dominus (ſ) pascua eo. rum;, 37. et cessabunt (g) pulchra pacis ab ante faciem iræ furoris Domini. 38. Reliquit ut leo, diversorium suum; quia facta est terra eorum (i) in non pervium, ab ante faciem (k) gladii mə gni;, et ab ante faciem iræ furoris ejus. Morte morieris; 9. quia prophetasti nomine Domi ni, dicens: Sicut Silo, erit domus hæc, et urbs hæc vastabitur (r) ab habitatoribus. Et congregarunt se omnis populus super Jeremiam in domo Domini. 40. Et audierunt principes Judæ verba hæc, et ascenderunt ex domo regis in domum Domini, et se derunt in vestibulo portæ novæ Domini. 11. Et di xerunt sacerdotes, et (s) pseudoprophetæ ad prin cipes, et omni populo, dicentes:: judicium mortis homini haic, quia prophetavit adversus ur bem hanc, sieut audiistis in auribus vestris. 12. Et dixit Jeremia ad * omnes: principes, et omni populo, dicens: Dominus misit me ad prophetan dum super domum hanc, et super urbem hanc verba omnia, quæ audiistis. 13. Et nunc meliores facite vias vestras, et opera vestra, et audite vocem Domini Dei vestri, et cessabit Dominus a malis quæ locutus est super vos. 14. Et ego eece in ma nibus vestris: facite miki, (*) sicut expedit, et sic ut melius vobis. 15. Sed cognoscendo cognoscetis, quod si occideritis me, sanguinem (x) innocentem vos datis super vos, et super urbem hane, et super habitantes in ea: quia in veritate misit me Do minus ad vos, ad loquendum in aures vestras om nia verba hæc. 16. Et dixerunt principes, et omnis populus ad sacerdotes, et ad pseudoprophetas Non est homini huic judicium mortis, quia super nomine Domini Dei nostri locutus est ad nos 17. Et surrexerunt viri ex presbyteris terræ, et dixe runt ad omnem cœtum, omni conventui populi, di centes: 18. Micha Marastbi erat prophetaus in diebus Hezeciæ regis Judæ, et dixit omni populo Judæ, dicens: Sie dixit Dominus ☀ virtutum Sion ut ager arabitur, et Jerusalem ut (a) tugurium erit, et mons domus + erit: (b) ut plantarium silvæ. 19. Num occidende oecidit eum Hezecia rex Judæ, et omnis Juda? Nonne quia timuerunt Do minum, et quia petierunt a facie Domini, etiam cessavit Dominus a malis, quæ locutus est super eos? Et nos (c) fecimus mala magna super animas nostras. 20. (d) Et homo erat prophetans in no mine Domini, Uria filius Samææ ex Curiathiarim, et prophetavit ☀ super urbem banc, et; pro terra Cap. XXVI. 1. In principio regis Joacim filiš Josiæ regis Judæ factum est verbum hoc a Domino, * dicens:: 2. Sic dixit Dominus: Sta in atrio domus Domini, et revelabis omni Judæ, venien tibus ad adorandum in domo Domini, omnia verba, quæ præcepi tibi revelare eis: ne diminuas verbum. 3. Fortasse audient, et revertentur unus quisque a via mała: (n) et cessabo a malis, quæ ego cogito facere eis propter studia mala eorum. 4. Et dices ad eos;: Sic dixit Dominus: Si non andieritis me, ad ambulandum in legibus meis, quas dedi ante faciem vestram, 5. ad audiendum vėrba servorum meorum prophetarum, quos ego mitto ad vos (o) in matutino, et misi, et non au diistis; 6. et dabo domum hanc ut Silo; et urbem hanc dabo in maledictionem omnibus gentibus terræ. 7. Et audierunt sacerdotes, et (p) pseudoprophetæ, et omnis populus Jeremiam loquentem verba hæc hac secundum omnia verba Jeremiæ: 21. et audi in domo Domini. 8. Et factum est, cum cessasset Jeremia loquens omnia, quæ præceperat ei Dominus loqui omni populo, et ceperunt eum sacerdotes, et vit rex Joacim, ☀ et omnes potentes ejus;, et om nes principes + omnia; verba ejus, et quærebant occidere eum. Et audivit Uria, et timuit, et fu (s) S., super placatione ejus. A., calcantium, respondebit ad omnes habitatores terræ. S., torcu Jarioruin, respondebit. (x) A., venit usque ad finem terræ. S., tempus usque ad extrema terræ. (*) Hæc. (y) A., Th., suscitabitur. Reliqui, ipso terræ. (a) S., Th., a principio terræ usque ad principium terræ. (b) S., non plaudent super eis. (c) A., S., constringite vos. (d) A., ut vas expetitum. (e) A., valde magnatum. (f) A., S., pascuum. (g) S., arva pacifica. A., decora pacis. (h) Unusquisque. (i) A., S., in exitium. A., iræ solitariæ. Th., iræ turba. A., et loqueris super omnibus urbibus Jndæ. (m) A., ad loquendum. (n) A., et acquiescam. S., cum anteverto et mitto. (p) A., S., prophetæ. (g) A., S., prophetæ. (r) S., eo quod non sint habitantes: et aggressi sunt congregatim. (s) A., S., prophcte. A., S., et conquiescet. (n) A., ut bonum, et ut rectum in oculis vestris. S., ut pul chrum et ut videtur vobis justum. (x) S., non culpatum. (y) A., ex senioribus terræ. A., filius Morathi. (a) A., acervus: in non pervium. (b) S., in tumulos silvæ. (c) A., S., facimus. (d) Sex et vir, homio.

col. 2345–2346page 24 of 49

git;, et ingressus est in Ægyptum. 22. ☀ Et mi- omnia verba hæc, dicens: lutroducite collum ver sit rex Joacim viros in Ægyptum, Eliathan filium Abchor (*), et viros cum eo in Ægyptum: 25. et eduxerunt eum inde:, (e) et introduxerunt eum ad regem Joaciın, et percussit eum gladio, et pro jecit eum (in sepulchrum filiorum populi sui. 24. Verumtamen manus Alicam filii Saphan eral cum Jeremia, ut ne traderetur in manus populi, ne interficerent eum. strum subjugum regis Babylonis, et colite ser vitiuus ei, et populo ejus, el vivite. 15. Quare mo riemini, tu, et populus ☀ tuus in gladio, et in fame, et in morte, secundum id quod loquitur Dominus ad populum, quicumque non coluerit servitium regi Babylonis. 14. Et non audietis verba propheta rum, qui dicunt ad vos, dicendo;: (e) Non servic tis regi Babylonis, 15. quia iniqua ili prophetant vobis, quoniam non misi eos, dieit Dominus. * et illi: prophetant in nomine meo (p) in iniquo, ut perdant vos. Et peribitis vos, et prophetæ, qui pro phetant vobis + in iniquo mendacia;. 16. Vobis, et sacerdotibus, et omni populo huie locutus sum, dicens Sic dixit Dominus: Ne audiatis verba pro phetarum, qui prophetant vobis, dicentes: Ecce vasa domus Domini revertentur ex Babylone * nunc confestim quia iniqua prophetant++ vobis, non nisi eos:. 17. * Ne audiatis eos: Co Kite servitium regi Babylonis, et vivite, et quare fiet urbs hæc deserta:? 18. Si prophetæ sunt, (r) et si est verbum Domini in cis, occurrant nunc+ mihi (s), quia sic dixit Dominus, et ex residuo vasorum, quæ non sumsit rex Babylonis, cum captivum ab duzit Jechoniain a Jerusalem, in Babylonem ingre dientur: * dicit Dominus Dominus virtutum, ut non abeant vasa, quæ derelicta sunt in domo Domini, et in domo regis Judæ, et in Jerusalem, in Babylonem. 19. Quia hæc dicit Dominus virtutum de columnis, et de mari, et de Machonoth, (u) et su per residuo vasorum, quæ residua sunt in urbe hac: 20. quæ non sumsit Nabuchodonosor rex Ba bylonis, quaudo deportavit Jechoniam Glium Joacim regem Judæ ex Jerusalem in Babylonem, et omnes liberos Judæ, et Jerusalem. 21. Quia hæc dicit Do minus virtutum Deus Israelis super vasa, quæ resi dua sunt in domo Domini, et in domo regis Judæ, et in Jerusalem: 22. In Babylonem adducentur, et ibi erunt usque ad diem, quo visitabo ea, (x) hæc dicit Dominus, et ascendere faciam ea, et reducam ea in locum hunc:. Cap. XXVII. 1. In principio regni Joacim filji Josiæ regis Judæ factum est verbum hoc ad Jere miam a Domino, dicens:: 2. Sic dixit mihi Do minus * ad me;: Fac tibi vincula collarium, et pone ea super collum tuum. 3. Et mittes ea ad re gem Idumææ, et ad regem Moab, et ad regem fi liorum Ammon, et ad regem Tyri, et ad regem Si donis, in manibus muntiorum eorum venientium + in occursum eorum: in Jerusalem ad Sedeciam regem Judæ. 4. Et præcipies eis dicere ad dominos suos; Sic dicit Dominus ☀ virtutum; Deus Israe lis Sic dicetis ad Dominos vestros: 5. Ego feci terram, (g) et cœlum, et animalia, quæ sunt super * facie: terræ, in robore meo magno, et in bra chio meo excelso, et dabo eam, (b) cuicumque pla cebit in oculis meis: 6. et nunc ego sum, qui dedi (i) ☀ omnem; terram hanc ☀ in manu Na buchodonosoris regis Babylonis servi mei, * etiam: (k) bestias campi + ad colendum: * de di ei, ad colendum servitium ei: 7. et colent ser vitium ei omnes gentes, et filio ejus, et filio filii ejus, donec veuiat tempus; +(4) iræ ¡☀ejus, etiam cjus: et colent servitiuin ei gentes multæ, et reges magni;: 8. et erit gens, et regnum, quicumque non ☑coluerint servitium Nabuchodonosori regi Babylonis, et quicumque non injecerint collum suum sub jugum regis Babylonis, in gladio, et in fame, et (m) in morte: visitaho (n) ☀ super gentem illam, dicit Dominus, donec deficiant in manu ejus. 9. Et vos ne audiatis prophetas vestros, et diviuantes vestros, et somniantes vestros, ☀ et nuntios vestros:, et præstigiatores vestros, + cl veneficos vestros:, * qui: dicunt vobis * di cendo: Non operabimini regi Babylonis; 10. quia mendacia illi prophetant vobis, ita ut removeant vos a terra vestra. ✗et dispergam vos, et peribitis:, filius Azor pseudopropheta, qui ex Gabaon, in 11. et gens, quæcumque introduxerit.collum suum sub jugum regis Babylonis, et operata fuerit ei, eliam relinquam eam super terra sua, dicit Do minus, et operabitur in ea, et habitabit in ea. 12. Et ad Sedeciam regem Judæ locutus sum secundum Cap. XXVIII.-1. Et factum est in anno illo Xim principio, (y) cum regnaret Sedecia rex Judæ, in anno: quarto, in mense quinto dixit mihi Hanania. domo Domini ante oculos sacerdotum, et omnis populi, dicens: 2. Sic dixit Dominus * virtu:um. Deus Israelis, dicendo:: Contrivi juguu regis Ba bylonis. 3. Adhuc duo anni dierum, ego reducam ad locum hunc omnia vasa domus Domini, (a) * (*) Ita cod. Syr. 277 Abchoris; sed lapsus scribæ, pro 7 Achboris; Græce, to 'Axo6wp. Drach. (e) Et adduxerunt eum.. (f) Reliqui, cadaver ejus. (g) Et homines. (h) Reliqui, cui placet. (i) A., S., ownes terras. (k) A., bestiam regionis. (I) S., terræ ejus. (m) A., S., in peste. (n) Eos. Reliqui, non coletis servitium. (p) A., in mendacio. S., mendacia. (r) A., et non est verbum Domini in eis. A., in Domino exercitium. llæc, quibus sunt asterisci, pro superioribus, quibus sunt lemnisci, ad dita sunt ex versione Theodotionis, æquiparantia vi iis, que Reliqui fecerunt (i. e. transtulerunt). [Ita scholium codicis Syr. Drach.] (*) A., et super basibus. S., et pro basibus. (x) A., S., dicit Dominus. (y) Regis. A., S., propheta. (a) Haec, quibus sunt asterisci, pro iis sunt, quæ apud LXX interpretes fuerunt. (Hac obscura ita vertenda putavi, verbis pad voces ph transferendis mihi visis.) [Pro intelligentia hujus Norbergii observationis adponimus hic scholion sicut habetur in eod. Syr. pba 1hr pla .Draclu דאית להין אסטיריכקו לות הלין שבעין איתיהין הוי

col. 2347–2348page 25 of 49

Nabuchodonosor * a Jerusalem in Babylonem:; 2. (p) cum ad ultimum egressus est Jechonia rex, et regina, et eunuchi, ☀ et principes Judæ ex Je rusalem, et omnis liber, et (g) artifex, et vinctus ex Jerusalem, 3. in manu Eleasæ filii Saphan, et Gamariæ fii Helciæ, quem misit Sedecia rex Judæ ad Nabuchodonosorem ⚫ regem Babylonis + in Babylonem:, dicens: 4. Sie dixit Dominus ✗ virtutum: Deus Israelis super demigrationem, quam demigrare fecit ex Jerusalem in Babylo nem 5. Ædificate domos, et babitate, et plantate hortos, et edite fructus eorum, 6. et sumite uxo res, et facite natos filios, et filias, et sumite filiis ve stris uxores, et filias vestras date viris, et pariant diminuamini: 7. et vivite (r) in pacem terræ, in quam demigrare feci vos illuc: et orate pro eis ad Dominum; quia in pace (s) eorum fit vobis pax. 8. Quoniam sic dixit Dominus ✓ virtutum Deus quæ sumsit Nabuchodonosor rex Babylonis ex loco tioni:, et ad omnem populum; quos deportavit hoc, et introduxit ea in Babylonems, 4. et Jecho niam filium Joacim regem Judæ, et omnem capti vitatem Judæ, qui ingressi sunt in Babylonem, ego reducam in locum hunc, dicit Dominus;, & et Jechoniam, et transmigrationem Judae:; quia con teram jugum regis Babylonis. 5 Et dixit Jeremia * propheta: ad Hananiam ☀ pseudoprophe tain ante oculos sacerdotum, et ante oculos om nis populi, stantium in domo Domini, 6. et dixit Jeremia propheta:: (b) Vere sic faciet Domi nus: statuet Dominus verbum tuam, quod tu pro phetas, ad reverti faciendum vasa domus Domini, et ominem transmigrationem ex Babylone ad locum hunc. 7. Verumtamen audite ☀ nunc: verbum hoc, quod ego dico in aures (d) véstras, et in aures filios et filias, et multiplicamini * ibi;, et no omnis populi. 8. Prophetæ, qui fuerant priores me, et priores (e) vobis a sæculo, et prophetarunt (f) super terra multa, et super regnis magnis in bellum, et in mala, et in mortem:. 9. Propheta, qui prophetavit in pacem, quum venit verbum Israelis:: Non persuadeant vobis pseudopropheta prophetæ:, (g) cognoscent prophetam, quem misit ✦ eis: Dominus (h) in fide. 40. Et sumsit Hanania * propheta: + in oculis omnis populi; collaria ex collo Jeremiæ prophetæ:, et confregit ea. 11. Et dixit Hanania ante oculos X omnis: po puli, dicens Sic dixit Dominus: Sic confringam jugum Nabuchodonosoris regis Babylonis (i) su per duobus annis dierum (k) ex collis omnium gentium. Et abiit Jeremia propheta: in viam suam. 12. Et factum est verbumi Domini ad Jere miam, postquam confregit Hanania ☀ propheta callaria ejus ex collo ejus prophetæ:, di eens 13. Vade, et dic ad Hananiam, dicendo Sic dixit Dominus: Collaria ligui confregisti, et faciam (m) pro his collaria ferri: 14. quia sic dixit Dominus virtutum: Deus Israelis: jugum ferri posui super collum omnium gentium * harum, ad serviendum Nabuchodonosori: regi Babylonis, ✓ et colent servitium ei, et quoque (n) bestias agri dedi ei. 45. Et dixit Jeremia ☀ propheta Hananiæ prophetæ:: Audi ☀ nunc, Hanania Non misit te Dominus: et tu confidere fecisti po pulum hunc (o) super iniquis. 16. Propter hoc sic dixit Dominus: Ecce ego mitto te a facie [ terræ: hoc anno ✗tu: morieris; quia ☀ obliqui tatem tu locutus es ad Dominum. 17. Et mortuus est Hanania propheta in anno illo: in mense septimo. Cap. XXIX. 4. Et hæc verba libri, quæ misit Je remia propheta: ex Jerusalem ad seniores transmigrationis, et ad sacerdotes, et ad pseudo prophetas, epistolam in Babylonem + demigra * vestri: + qui in vobis;, et + non (t) persua deant vobis ↑ divinatores vestri: et me audiatis(u) in somhiis vestris, quæ vos somniatis; 9. quìa Iniqua illi prophetant vobis super nomine meo: non misi eos, dicit Dominus. 10. Quia sic dixit Dominus Cum futuri sunt impleri Babyloni septuaginta anņi, višitabo vos, et imponam super vos verba mea bona:, ad reducendum vos in locum hunc. 11. Quia ego scio cogitationem, quia ego sum et cogitans super vos, dicit Dominus;, cogita tionen pacis, et non mala, ad dandum vobis post hæc etiam spem: 12. et invocate me, et ibi tis, et orate ad me, et exaudiam vos. 13. Et quæretis me, et invenietis me, quia quæretis me in toto corde vestro: 14. et apparebo vobis, * dicit Dominus, et reducam captivitatem vestram, el congregabo vos ex omnibus gentibus, el ex omni bus locis, quo dispersi vos illuc, dicit Dominus et reducam vos in locum, unde deportavi vos il luc. 15. Quia dixistis, quod constituit nobis Do minus prophetas in Babvlone. 16. ☀ Quia hæc dicit Dominus ad regem sedentem super solio Davidis, et super omneni populum habitantem in urbe hac, fratres vestros, qui non egressi sunt cum vobis in demigratione. 17. Hæc dicit Dominus virtutum Ecce ego mitto in eos gladium, et ſamem, et mor tem, et dabo id ut ficus (y) Suarimi, quæ non co medentur præ malitia. 18. Et persequar post eos in gladio, et in fame, et in morte, et dabo eos in com motionem omnibus regnis terræ, in juramentum, et in exitium, et in sibilum, et in opprobrium in omnibus gentibus, quo dispersi eos illuc. 19. Pro (b) A., fideliter te geres. Heb. amen. (c) Auli. (d) Tuas. (e) Te. (f) A., super terris multis. (g) A., S., cognoscetur. (h) A., S., in veritate. (i) Rursus. (k) Ex collo. Jeremie. (m) Pro eis. (n) A., bestiam regionis. (o) A., S., super mendacio. (p) A., postquam egressus est Jechonia rex, et quæ est regina. (q) S., principem fabrorum, et eum, qui includit. (r) A., S., in pacem urbis. Ejus. Re liqui: seducant vos prophetæ vestri. (u) Ad somnia. (x) A., in ore impletionis, Babyloni. (y) A., non come lendas. S., ultimas

col. 2349–2350page 26 of 49
PG 16:2349(μ)
col. 2351–2352page 27 of 49

et revertentur huc. 9. In fletu exierunt, et in con solatione adducam eos (y) confirmans (*) super rivos aquarum in via recta, et non errabunt in ea. Quia factus sum Israeli in patrem: et Ephræm primoge mitus meus est. 10. Audite verbum Domini, gentes, et annuntiate in insulas longinquas, dicite: Qui ventilavit Israelem, congregabit eum, et custodies emin, ut qui pascit gregem suum. 11. Quia redemit Dominus Jacobum, liberavit eum e manu durio ris eo: 12. et venient, et lætabuntur, ☀ et exsulta bunt ¦ (a) in monte Sionis: et venient super bona Domini, super terram frumenti, et vini, (b) et fructum, et jumentorum, et ovium, et boum et erit anima eorum, (c) ut lignum, quod dat Quia adducam (ª) sɔnationem tuam: a plaga dolo- claudus, gravida, et pariens simul: cœtus magnus;, rosa sanabo te, dicit Dominus; (b) quia dispersa vocata es. * Sion hæc; + venatio vestra est;; quia qui quærat eam, non est. 18. (c) Sic dixit Do minus: Ecce ego reducain demigrationem ☀ tento riorum Jacobi, et (d) captivitatis ejus miserebor. Et ædificabitur urbs super altitudinem ejus: et templum juxta judicium suum sedebit. 19. Et egro dientur (e) ex eis celebrantes, et vox ludentium et multiplicabo eos, et non minuentur, ☀ et effun dam eos, et nom pauci reddentur;. 20. Et ingre dientur filii corum, ut antea: et testimonia eorum ante faciem meam dirigentur: et visitabo * super omnes:, qui affligunt eos: 21. (g) el erunt potentiores eo super eos: el princeps ejus ex eo egredietur. (h) Et congregabo eos, et se con- fructus et non esurient amplius. 13. Tunc gau vertent ad me: quoniam quis hic est, qui dederit cor suum (i) converti ad me, * dicit Dominus? 22. Et eritis mihi in populum, et ego ero vobis in Deum. 23. (k) Quia ira Domini furibunda egressa cst: egressa est ira, quæ versata super impios veniet. 24. Non revertetur ira furoris Domini, do nec faciat, et donec constituat præparationem cordis sui. In fine dierum cognoscetis ca. CAP. XXXI.—1. In tempore illo dixit Dominu³, Ero in Deum generi Israelis, et illi erunt mihi in populum. 2. Sic dixit Dominus: Inveni (m) ca lidum in deserto (n) cum iis, qui perierunt gladio. Ite, et ne perdatis Israelem: 3. ex longinquo Do minus visus est ei. Dilectione, quæ in sæculum, dilexi te: propter hoc traxi te ad misericordiam adipiscendam. 4. Edificabo te, et ædificaberis, virgo Israelis adbuc assumes tympanum tuum, et egredieris (p) cum turba ludentium. 5. Rursus plantabis vineas in monte Samariæ: plantate plan tationes, (q) et laudate: 6. quia est dies (r) voca tionis defendentis sermone in montibus Ephræm surgite, (s) et ascendite in Sionem ad Dominum Drum nostrum. 7. (t) Sic dixit Dominus * Jacobo; (*) Exsultate, lætamini, et hinnite super caput gen tium: audita facite, et landate, dicite: Salvavit Dominus populum suumı, reliquias Israelis. 8. Ecce ego adduco eos ex aquilone, et congregabo eos ab extremo terræ in solemnitate paschatis; ☀ et ad faciendum filios turbam multam: in eis cæcus, et debunt virgines (d) in cœtu adolescentium, et senes + gaudebunt:: et vertam luctum eorum in gau dium, (e) et faciam eos lætantes ✗e mœroribus eorum;. 14. + Magnificabo;, et inebriɔbo animam sacerdotum + filiorum Levi;, ☀ pinguedine;: ot populus meus bonis meis saturabuntur, * dicit Dominus. 15. Sic dixit Dominus: Vox in Rama audita est, (f) lamentatio, et fletus: Rachel deplo rans super filiis suis: non voluit requiescere ✗super filiis suis;, quia non sunt. 16. Sic dixit Dominus Desistat vox tua a fletu, et oculi tui a lacrimis; quia est merces operi tuo, ☀ dicit Do minus, et revertentur ex terra inimicorum 17 et erit spes extremitati tuæ, dicit Dominus;, (h) permanentia filiis tuis in terminos eorum. 18. Audiendo audivi Ephræm (i) conquerentem castigasti me, et castigatus sum: ut vitulus (k) non didici. Converte me, et convertar, quia tu Do minus Deus meus: 19. quoniam (/) ad finem cap tivitatis meæ pœnituit me, (m) et ad finem ex quo cognovi, (n) ingemui præ die pudoris, et ostendi tibi, quod accepi opprobrium ab adolescentia mea. 20. Es filius (o) dilectus mihi Ephræm: ☀ es parvulus delicatus; quia (p) pro eo quod verba mea in eo recordando recordabor ejus * iterum (r) propter hoc (s) festinavi super eo, miserendo miserebor ejus, dicit Dominus. 21. Constitue teip sam, speculatores fac tibi ipsi: (*) punitio nem, da cor tuum (x) in humeros: (y) via, in qua (a) A., S., sanitatem tibi. (b) S., quia remota vocata es. (c) Hæc. (d) S., diversoriis ejus gratiam faciam. (e) A., S., ex eis gratiarum actio. (f) A., S., et cœtus. (g) S., et erit fortis ejus ex eo. A., et erit fortior ejus ex eo. (h) A., S., et accedere faciam eum, et accedet ad nie. (i) A., accedere ad me. (k) A., ecce turbo Domini, ira, quæ egredietur, procella evertens. S., ecce tempestas Domini. A., omnibus cognatio nibus. (m) Reliqui, gratiam. (n) A., populus deletus gladio, qui abit, ut requiem præstet Israeli. S., populum servatum a gladio, qui abit, ut requiem præstet Israeli. (o) A., ornaberis. (p) A., in turma. A., et profanate. (r) A., S., clamarunt custodes in monte Ephrem. (s) A., S., ascendamus. Ilæc. (u) A., laudate. (x) A., a foveis. (y) A., ducam eos ad fontes aquarum. (*) Pro Tw confirmans, scribendum putem &TD, hospitari faciens. Norberg. A., et roboravit eum. (a) S., in altitudine Sionis. (b) S., super oleum. (c) A., ut hortus irriguns. (a) A., in turma, et adolescentes, et senes simul. (e) A., et consolabor eos, et lætificabo eos. (f) A., S., canticum fletus amaritudinum. (g) A., consolationem accipere super filiis suis, quia non sunt. (h) A., et revertentur filii in terminos suos. Th., filii tui. (i) A., demigranten. (k) Th., non edoctus. A., postquani conversus fui, pœnituit me. (m) A., S., et postquam cognovi, plausi super latus meum. (n) Ingemui super diebus pudoris mei. A., pretiosus. (p) S., ex. Sunt. (r) A., commota sunt viscera mea ei: miserando miserabor. S., con turbata sunt vasa interiora (i. e. mediastinum) mea super eo. (s) Visitavi cum. A., S., speculam. (#) A., amaritudines. S., semitam. (a) A., dum crucifixa es. (y) A., S., in via, qua abiisti, revertere.

col. 2353–2354page 28 of 49

dicit Dominus: 37. (l) Si elevatum fuerit cœlum in sublime et si depressum fuerit pavimentum terræ deorsum; etiam ego non reprobabo * omne: genus Israelis, pro omnibus, quæ fecerunt, dicit Dominus. 38. Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et ædificabitur urbs Domino a turre Hananael usque ad portam an gu!i, 39. et exibit ✗ adhuc (m) spes;, et dimensio ejus coram eis usque ad collem Gareb: et cingetur in circuitu ex lapidibus (n) electis; 40. * et omne profundumi (o) domus Fagadim: (*), (p) et cinerein, et omnem Asarimoth usque ad torrentem Cedron, usque ad angulum portæ equorum (g) orientis, san ctuarium Domino, et non amplius evelletur, neque destruetur usque in sæcului. abiisti, ✓ revertere, virgo Israelis:: revertere ad esse gens ante faciem meam omnibus diebus. Hæc urbes tuas lugens. 22. Usquequo reverteris, filia despecta? quia creavit Dominus salutem + (a) in plautationem novam: in salute circuibunt homi nes. 23. Sic dixit Dominus virtutum Deus Israe lis Adhuc dicent sermonem hunc in terra Judæ, et in urbibus ejus, quando reduxero demigratio nem ejus: (b) Benedictus Dominus super montem justum sanctum ejus: 24. (r) et qui habitant in Ju dæa, et in omni urbe ejus, cum agricola et ele vabitur in grege. 25. Quia inebriavi omnem animam sitientem, et omnem animanı esurientem saturavi. 26. Propter hoc expergefactus sum, et vidiet somnus meus attulit voluptatem mihi. 27. Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et seminabo ✓ domum Israelis, et; domum Judæ, semen bo- CAP. XXXII.— 1. Verbum, quod factum est að num, et semen jumenti. 28. Et erit, sicut vigilans Jeremiam a Domino in anno decimo Sedeciæ regis fui super eos ad exstirpandum, et ad destruen- Judæ hic annus octavos décimus ✓ annus: Na duin, et;, ad evertendum, ☀ et ad perdendum:, buchodonosoris, regi (sic) Babylonis. 2. Et ☀ tunc et ad male faciendum; sic vigilabo super eos, ad potestas regis Babylonis (r) fecit fossas super Jeru ælificandum,et ad plantandum, dicit Dominus.29.In salem: et Jeremia ☀ propheta; custodiebatur in diebus istis non dicent amplius: Patres comederunt atrio carceris, qui est in domo regis Judæ uvas acerbas, et dentes filiorum obstupuerunt. 3. in quo clauserat eum Sedecia rex * Judæ 30. Sed unusquisque in peccato suo morietur, ☀ dicens: Quare tu prophetas? dicens: Sic dixit Do (d)omis homo;, et qui comederit uvas acerbas, minus: Ecce ego do ☀thy: urbem hanc in manu obstupescent dentes ejus. 31. Ecce dies veniunt, regis Babylonis, et capiet eam. 4. Et Sedecia ☀rex dicit Dominus, et (e) disponam domui Israelis, et Judæ non salvabitur a manu Chaldæorum; quia domui Judæ (f) fœdus novum, 32, non juxta fœdus, tradendo tradetur in manus regis Babylonis, et lo quod disposui patribus corum in die, cum appre- quetur os ejus ad os illius, et oculi ejus oculos ejus hendi manum eorum, ad educendum eos ex terra videbunt: 5. et in Babylonem (s) intrabit Sedecia, Ægypti; quia illi non manserunt in fœdere meo, et ibi sedebit, donec visitavero eum, dicit etiam ego neglexi eos, dicit Dominus. 33. Quia hoc Dominus; quia (u) si pugnaverit cum Chaldæis, (×) fœdus, quod disponam domui Israelis, (g) post dies non recte agetis. 6. Et dixit Jeremia:: Factum est istos, dicit Dominus: (h) quod dabo leges meas in verbum Domini ad me, dicens: 7. Ecce Nahmail mentem eorum, et X super pectore: cordis eorum filius Salom fratris patris tui venit ad te, dicens scribam eas: et ero eis in Deum, et illi erunt mihi Posside tibi agrum ☀ meum, qui in Anathothi, in populum. 54. Et non docebunt iterum: quia (y) tibi jus propinquitas generis: ad acci unusquisque fratrem suum, et unusquisque proxi- piendum possessionem. 8. Et venit ad me + Nah mum suum, dicens: Nosce Dominum; quia omnes mail filius Salom: fratris patris mei, juxta ver cognascent me a parvo eorum usque ad magnum bum, in atrium carceris, et dixit mihi: Posside eorum, ☀ dicit Dominus;: quoniam propitius ero * nune: agrum meum, qui in Anathoth, qui in Iniquitatibus eorum, et peccatorum eorum non re- terra Benjamin; quia tibi convenit possidere in cordabor amplius. 35. Sic dixit Dominus, qui dedit hæreditatem, et tu senior es, posside eum tu tibi;. solem in lumen diei, ☀ (i) in statutum;, lunam el Et cognovi, quod verbum Domini est: 9 et Possedi stellas in lumen noctis, (k) et clamorem in mare, et agrum a Nahmail: filio fratris patris mei, ☀qui obstupuerunt fluctus ejus: Dominus omnipotens nomen ei. 36. Si cessaverint leges hæ ab ante faciem meam, dicit Dominus; etiam genus Israelis cessabit in Anathoth, et appendi ei argentum septem siclos, et decem argenti: 10. et scripsi in librum, et sigillavi, et testari feci testes, et appendi argentum A., deprimeris in profundum, dum aversa es. (a) Femina nova in terra in salute circumdabit virum. S., in terra femina circumdabit masculum novum, (b) A., S., benedicat tibi, Domine, habitans in justitia. (c) A., et habitabunt in ea Juda, et omnes urbes ejus. S., simul agricolæ et ductores gregum. (d) S., omnis hominis, qui comederit uvas acerbas. (e) A., excidam. S., perficiam. (f) A., S., statutum. (g) Et domui. (h) Dabo legem meam, (i) A., statutumn lunæ et stellarum. (k) A., sedans mare. (!) A., si mensura buntur cælum sursum, el investigabuntur fundamenta terræ deorsum; etiam ego abjiciam opine semen Judæ. Israelis, propter omnia, qua fecerunt, dicit Dominus. (m) A., regula dimensionis. S., funis mensura. (n) A., bonis. (o) A., S., cadaverum. (*) Pro T, Fagadim, forte legendum, DT 2 Fagarim. [Hand dubie, hebraica enim veritas habet 25. DRACH] (p) adipem et omnia quæ ante urbem (i. e. suburbia). (g) S., in orientera. (r) A., circumdederunt urbem. (s) A., S., deducet Sedeciam. A., S., erit. (*) S., si enim pugnaveritis adversus Chaldæos, non rectè agetis. x) Non recte aget. (y) Quod tibi est propinquitas. A., S., stateres.

col. 2355–2356page 29 of 49

in trutina. 11. Et sumsi librum possessionis signatum, præceptum, et (a) jura, et (b) prælec tum; 12. et dedi librum possessionis: Barucho filio Neriæ filii Maasiæ ante oculos Nahmail + (c) fi lii fratris patris mei;, et ante oculos (d) stantium, et scribentium in libro possessionis, et ante oculos omnium Judæorum, qui sedebant in atrio carceris. 13. (e) Et præcepi Barucho ante oculos eorum, di cens: 14. Sic dixit Dominus omnipotens Israelis: Sume (f) librum hunc, et librum pos sessionis hunc signatum, et librum prælectum * hunc:, et pones (g) in vas testæ, (h) ut perma meant dies plures. 15. Quia sic dixit Dominus ob- in manus Chaldæorum. 26. Et factum est verbum Domini ad Jeremiam, dicens: 27. Ecce ego Do minus Deus omuis carnis: num a me abscondetur * omne verbum:? 28. Propter hoc sic dixit Domi nus (y): (z) Tradendo tradetur urbs hæc * in ma nus Chaldæorum, et; In manus Nabuchodonosoris regis Babylonis, (a) et capiet eam: 29. et venient Chaldæi pugnantes super urbem hanc, et accendent urbem hanc in igne, et comburent et domos, in quibus adoleverunt super tectis earum Baali, et libarunt libamina diis (b) alienis, ut exacerbarent me: 30. quia fuerunt filii Israelis, et filii Judæ, (c) soli facientes malum ante oculos meos ab adole scentia eorum; quia filii Israelis tantummodo irritarunt me in operibus ☀ manuum eorum, dicit Deus omnipotens Deus Israelis:: Adhuc (i) ædifica buntur domus, et agri, et vineæ in terra hac. 16. Et oravi ad Dominum, postquam dedi librum posses- Dominus:. 31. Quia super furorem meum, et sionis tip: Barucho filio Nerie, dicens super iram meam: erat mihi: urbs hæc, 17. (k) Qui es, Domine, Domine, ecce: tu fe- ex die, quo ædificarunt eam, et usque ad diem hunc, cisti cœlum et terram potentia tua magna, et bra- (d) ad recedere faciendum eam a facie mea chio tuo excelso: (m) et non abscondetur a te nec 32. propter omnes malitias filiorum Israelis, et unum verbum: 18. qui facis misericordiam in mil- filiorum; Judæ, quia fecerunt ad exacerbandum me, lia, et retribuis peccata patrum in sinu filiorum illi, et reges eorum, et magnates eorum, et sa eorum post eos: 19. Deus (n) magnus et fortis, cerdotes eorum, et prophetæ eorum, viri Judæ, et Dominus virtutum nomen ei:, nagnus consilio, habitantes in Jerusalem, 33. et verterunt ad me (e) et fortis (o) operibus, + omnipotens, magni nomi- dorsum, et non faciem. Et docui eos (f) diluculo, nis Dominus oculi tui * aperti super: omnes et docui, et non audierunt, ad accipiendum discipli vias filiorum hominum, ad dandum unicuique nam: 34. ct posuerunt (g) pollutiones suas in domo, ★ juxta viam ejus, et juxta fructus studiorum qua invocatum est nomen meum super ea, (h) in cjus¦ ¦ 20. qui fecisti signa et prodigia in terra inquinamentis suis: 35. et ædificarunt (i) altaria Ægypti usque ad diem hunc, et in Israele, et (p) in Baalis, quæ in valle filii Hennom, (k) ad offerendum terrigenis, et fecisti tibi nomen, sicut dies hic: 21. et filios suos, et filias suas Molocho: quæ non præ eduxisti populum tuum * Israelem: ex terra cepi eis, neque ascenderunt super cor meum, ad fa Ægypti in signis, et in prodigiis, et in manu po- ciendum abominationem hanc, ut facerent peccare tenti, et in brachio excelso, 22. et (q) in visionibus Judam. 36. Et nunc sic dixit Dominus Deus magnis et dedisti cis terram hanc, quam jurasti Israelis super urbem X hanc:, quam (m) tu dicis, patribus eorum ☀ dare eis;, terram Quere facien- quod tradetur in manus regis Babylonis in gladio, tem lac et mel: 23. et ingressi sunt, et acceperunt et in fame, et (n) in emissione: 37. Ecce ego con eam; et non audiverunt vocem tuam, et (r) in præ- grego eos ex omni terra, quo dispersi eos illuc in ceptis tuis non ambularunt: omnia, quæ præcepe- ira mea, et in furore meo, et in irritatione magna. ras eis facere:, non fecerunt: et fecerunt, ut Et convertam eos in locum hunc, et sedere faciam contingerent eis omnia mala hæc. 24. (s) Si (t) tur- eos (o) confidenter: 38. et erunt mihi in populum, ba venit ad urbem hanc, ad capiendum eam; et urbs et ego ero cis in Deum. 39. Et dabo eis cor ☑ data est in manus Chaldæorum, qui pugnant adver- (p) unum, et via‹ unam, ad timendum me omni sus eam ab ante faciem gladii, et famis, ✗ et mor- bus diebus, (q) et in bonum eís, et filiis eorum post tis ut locutus es, ita factum est: * ecce tu vi- eos.40. Et disponam eis testamentum æternum, quo, des. 25. Et tu dicis ad me: Domine, Domine:, non avertam a-post eos, ✗ut benefaciam eis;, et (u) posside tibi ipsi agrum argento: et scripsi librum, timorem meum dabe in cor eoruin, ut non recedant et obsignavi, et testari feci testes et urbs data est a me 41. (r) et visitabo ens, ad benefaciendum (a) A., statuta. (b) Revelatum. (c) Salom. (d) A., S., testium scriptorum. (e) Reliqui, præcepi. A., libros hos, librum possessionis hunc, et hunc obsignatum, et libruni revelatumn. (g) Eos. (h) À., it stent. (i) Possidebuntur. (k) A., S., o! Domine. Heb., Adonai. A., S., extenso. (m) A., et non mirabile est præ te omne verbatim. S., et non imbecille est tibi. (n) A., Th., fortis, excelsus. S., polens. A., machinatione. S., consilio. (p) A., S., in hominibus. (q) A., in tremefactione magna. (r) A., in lege tua. (s) Ecce. (t) S., illi autem admoverunt struem cuspitis ad urbem, ad subjugandum eam. (a) Et acquisivi. (x) Ad me. (y) Deus Israelis. A., S., ecce ego do urbem hanc. (a) Et capient cam. (b) S., falsis. (c) A., tantummodo. (d) A., S., ad removendum eam. (e) A., S., cervicem. (f) Cum anteverterem et docerem, et non audierunt, et non voluerunt. S., culpas suas. A., abo minationes suas. (h) A., nt polluerent eam. (i) A., excelsa. (k) A., ad traducendum. A., propter hoc. (m) Vos dicitis. (n) A., S., in peste. (o) S., sine sollicitudine. (p).Aliud. A., S., ut bene fiat cis. (r) Reliqui: et gaudebo in eis.

col. 2357–2358page 30 of 49

eis: et plantabo eos in terra hac, (s) in fide, etiam devastatis, ut non puer factus sit homo, * et ut non in omni corde meo, et in omni anima mea. 42. Quia sic dixit Dominus (t): Sicut induxi super populum hunc oinnia mala magna hæc, sic ego inducam su per eos omnia bona, quæ ego locutus sum super eos. 43. Et possidebuntur ☀ adhuc agri in terra hac:, quam tu dicis (u) non pervia est ab homine et bestiis, et traditi sunt in manus Chaldæorum. 44. (x) Agros in argento possidebunt. (y) Et scribes in libro, et obsignabis, et testari facies testes in terra Benjamin, et in circuitu Jerusalem, et in ur bibus Judæ, et in urbibus montis, et in urbibus (a) Saphilæ, et in urbibus Nagiɓ; quia convertam (c) demigrationes eorum, dicit Dominus. Cap. XXXIII. — 1. Et factum est verbum Domini sit habitans, et ut non sit; bestia, 11. vox gaudii, et vox lætitiæ, vox sponsi, et vox sponsæ, vox di centium Confitemini Domino (s) omnipotenti, quia mitis Dominus, quia in sæculum misericordia ejus. (t) Inferent (u) laudis in domum Domini: quia redu cam demigrationem terræ illius, juxta id quod antea, dixit Dominus. 12. Sic dixit Dominus virtutum (x) Quia erunt in loco hoc deserto, ut non sil homo, et bestia;, et in omnibus urbibus ejus habi tacula pastorum accubare facientium greges. 13. In urbibus montanæ, et in urbibus (y) Saphilæ, et in urbibus Nagib, et in terra Benjamin, et in iis, quæ in circuitu Jerusalem, et in urbibus Judæ. Adhuc transibunt (a) oves super manum nume Brantis, dixit Dominus. 14. * Ecce dies veniunt, dicit Dominus, et erigam verbum meum bonum, quod locutus sum super domum Israelis, et super domum Judæ. 15. In diebus illis, et in tempore illo (b) germinare faciam Davidi (c) germen justum, (d) cum facturus sum judicium et justitiam in terra. 16. In diebus illis salvabitur Judæa, et Jerusalem habitabit confidens, et hoc est (e), quod vocabit eum, Dominus justitia nostra. 17. Quia hæc dicit Dominus: Non delebitur Davidi vir se dens super throno domus Israelis. 18. Et sacer dotibus Levitis non delebitur vir ab ante faciem meam, offerens holocausta, (f) et sacrificans sacri ficium, et faciens incensa omnibus diebus. 19. Et factum est verbum Domini ad Jeremiam, dicens 20. Hæc dicit Dominus: (g) Si irritum feceritis foedus meum dici, et foedus meum noctis, ut ne sit dies et nox in tempore suo, 21. etiam fœdus meum irritum fiet cum Davide, servo meo, ut non sit ei filius regnans super throno ejus, et Levitis sacerdotibus servientibus mihi. 22. Sicut non nu merabitur (h) potestas cœli, nec mensurabitur arena maris; ita multiplicabo semen Davidis, servi mei, et Levitas servientes mihi. 23. Et factum est ver bum Domini ad Jeremiam, dicens: 24. Nonne vi disti, quid populus hic locuti sint? dicentes duæ (i) ſamiliæ, quas elegit Dominus, etiam repulit eas: et populum meum irritarunt, (k) ut non sit amplius gens coram eis. 25. llæc dicit Dominus ad Jeremiam secundo, et ille erat adhuc (d) vinctus in atrio carceris, dicens: 2. Sic dixit Dominus, qui fecit (e) terram, * Dominus:, et formavit eam, ut erigeret eam; Dominus nomen ei: 3. (ſ) Clama ad me, et respondebo tibi, et annuntiabo tibi magna et fortia, quæ non nosti ea. 4. Quia sic dixit Dominus Deus Israelis de domibus urbis hujus, et de domo regis Judæ, quæ destructæ sunt (g) ad fossam, et ad (*) propugnacula 5. ☀ eorum qui veniunt ad pugnandum adversus Chaldæos, et ad implendum cos (h) mortuis hominum, quos occidi in ira mea, et in furore meo: (i) et averti faciem meam ab cis pro omnibus malitiis eoruni. 6. (k) Ecce ego ascen dere faciam ei notam impressam (**), et curationem, et sanabo eos, et manifestum faciam eis (/) au dire pacem et fidem: 7. et reducam demigratio nem Judæ, et demigrationem (m) Jerusalem, et ædificabo eos sicut antiquitus: 8. et mundabo eos ab omnibus iniquitatibus eorum, quibus pecca runt mihi, (n) et non recordabor peccatorum eo rum, quibus peccarunt mihi, et recesserunt a me. 9. Et erit mihi (o) in lætitiam, et in lau dem, (p) et in magnificentiam omni populo terræ, qui audient omnia bona, quæ ego faciam ✗eis et timebunt, et amaritudine afficientur pro omni bus bonis, et pro omni pace, quam ego faciam eis. 10. Sic dixit Dominus: Adhuc audietur in loco hoc, de quo vos dicitis desertus est ab hominibus et jumentis in urbibus Judæ, (r) et foris Jerusalem, (s) A., S.. in veritate. (t) Virtutum, Deus Israelis. (u) A., S., depravala est, ut non sit homo, et bestia. (x) A., S., agri argento possidebuntur. (y) A., Th., et scribentur in libro, et obsigna buntur. A., et adhibebuntur testes in testimoniis. (a) A., humilis. S., profundi. (b) A., S., meridiei. NATEB. (c) A., conversionem. (d) A., detentus. (e) A., eam. (f) A., voca ad me, et audiam te. (g) Ad mulum, (') et omnem gladium. (*) ПРOMAXONAΣ, propugnacula. (h) A., cadave ribus. (i) A., S., et occultavi. (k) Ecce ego tollam ab ea gladium. (*) 1.e., ex mea conjecura, cicatricem. Norberg. (I) A., sanationem pacis, et veritatis. Scholion: Est oratio pacis et veritatis. (m) A., S., Israelis. (n) A., Th., et condonabo omnia peccata eorum. A., S., in nomen gaudii. (p) A., et in gloriatio nem. A., et timebunt, et turbabuntur. (r) S., et in plateis. (s) A., exercituum, quia bonus. S. virtutum, quia bonus. A., afferentium pro laude. S., inferentium gratiarum actiones. (u) Dona. Pro. (a) Drus Israelis. (y) A., humilis. S., profundi. (z) A., austri. (a) A., S., greges. (b) A., efflorescere faciam. (c) S., germen justitiam faciet. (d) Et faciet. (e) Nomen. (f) A., S., adolens dona. (g) A., si irritum feceritis foedus meum diei, et fœdus meum noctis. (h) A., exercitus. S., acies. (i) A., consanguinitates. (k) S., ita ut non sit amplius gens. (') Vox codicis N2712, non mulum, sed mulas significat. Textus vero Hebr. quem hæc nota, ut vide tur, exhibere vult., fert., aggeres. Syriace NOTD, cumulos, reponendum suspicaniur. Hic enim quid sibi velint mulæ difficile dictu. Drach.

col. 2359–2360page 31 of 49

Si fœdus meum diei et noctis, statuta cœli et miam a Domino, dicens: 13. Sic dixit Dominus terræ non ordinavi, 26. etiain semen Jacobi, et Davidis, servi mei, reprobabo, ut non sumam ex semine ejus principem ad semen Abrahami, el Isaaci, et Jacobi; quia convertam conversionem corum, et miserebor eorum. Deus Israelis Ego disposui fœdus ad patres ves tros in die, quo (b) eripui eos ex terra Ægypti, e domo servitutis, dicens: 14 (c) Cum completi ſue rint sex anni, dimittes fratrem tuum Hebræum, qui venditus fuerit tibi, et operabitur tibi sex annos, et dimittes eum liberum a te. Et non audiverunt me patres vestri, et non inclinarunt aureni suam, 45 (d) Et conversi sunt hodie ad faciendum rectum ante oculos meos, ut vocaret (e) dimissionem unus quisque proximi sui: et consummaverunt fœdus ante faciem meam in domo, qua invocatum est nomen meum super ea. 16. Et reversi estis, et pol luistis nomen meum, ut redire faceret unusquisque servum suum, et unusquisque ancillam suam, quos dimiseratis liberos animæ suæ, et subegistis eos, ut sint vobis in servos, et in ancillas. 17. Pro pter hoc sic dixit Dominus: Vos non audivistis me, ut vocaret dimissionem unusquisque ad fratrem suum, et unusquisque ad proximum suum. Ecco ego voco vobis dimissionem, dicit Dominus, in gladium, et in mortem, et in famem: et dabo vos in dispersionem in omnibus reguis terræ: 18. et dabo eos homines, qui transgressi sunt fœdus meum, qui non stabiliverum * verba: fœderis mei, quod fecerunt ante faciem meam, vitulum, (f) quem fecerunt (g) in duo;, et transierunt ✗ in medio segmentorum ejus:, 19. (k) præfectos Judæ, et præfectos Jerusalem, eunuchos, et sacer dotes, et omnem populum terræ (i) ii, qui trans ierunt in medio segmentorum vituli, 20. et dabo eos in manu hostium eorum, et in manu quæren trum animas eorum, et dabo cadavera eorum cibum volatilibus cœli, et bestiis terræ. 21. Et Sedeciam regem Judææ, et principes eorum dabo in manus inimicorum eorum, et in manun quæ rentium animas eorum, et in manum potestatis regis Babylonis, (k) fugientium ab eis. 22. Ecce ego præcipio, dicit Dominus, et reducam eos in urbem banc, et pugnaturi ☀ super eam:, capient eam, el comburent eam in igue, et urbes Judæ dabo eas in non pervium ab habitatoribus. Cap. XXXV. 1. Verbum, quod factum est ad Jeremiam a Domino in diebus Joacim filii Josiæ regis Judæ, dicens: 2. Vade in domum Recha bim (m) et voca eos, et introduces eos in domum Domini (n) in unum ex (o) atriis, et bibendum Cap. XXXIV.— 1. Verbum, quod factum est ad Jeremiam a Domino: et Nabuchodonosor rex Baby lonis, et omnia castra ejus, et omnis (m) terra principatus ☀ manus: cjus, et omnes populi pu gnabant super Jerusaleni, et super omnes urbes Judæ, dicens: 2. Sic dixit Dominus Deus Israelis Vade, dic: ad Sedeciam regem Judæ, et dices ei Sic dixit Dominus: (n) Tradendo tradetur urbs hæc in manus regis Babylonis: (o) et capiet eam (p) in igne. 3. Et tu non evades e manu ejus, et capiendo capieris, et in manus ejus daberis: et menli, tui oculos regis Babylonis videbunt, et os ejus cum ere tuo loquetur, et in Babylonem ingre dieris. 4. Sed andi verbum Domini, Sedecia rex Jude sic dixit Dominus X de te:: Non morieris in gladio, 5. in pace morieris: (r) et sicut deplora runt patres tuos, qui regnarunt ante * qui fue runt; te (*), sic deplorabunt etiam te, atque, væ Domine, plangent te, quia (s) magna × ego; locu tus sum, dicit Dominus. 6. Et locutus est Jeremia propheta ad Sedeciam regem Judæ omnia verba hæc in Jerusalem. 7. Et potestas regis Babylonis pugnabat super Jerusalem, et super omnes urbes Judæ residuas, super Lachis, et super Azeca; quoniam hæ relictæ fuerunt in urbibus Judæ urbes munitæ. 8. Verbum, quod factum est ad Jeremiam a Domino, postquam consummavit rex Sedecia fœdus erga ☀ omnem: populum qui in Jerusa lem, ad vocandum * eis: (u) dimissionem, 9. ut amandaret unusquisque servum suum, et ☀ unus quisque: ancillam suam, Hebræum et Hebræam liberos, (x) ut non colant servitium vir ex Juda, frater ejus:. 10. Et reversi sunt omnes magnates, et omnis populus, qui ingressi erant in fœdus, ut dimitteret unusquisque servum suum et unusquis que ancillam suam, Hebræum et Hebræam liberos, ut non colerent servitium amplius; et audiverunt, et dimiserunt. 11. Et reversi sunt post hæc (y), et redire fecerunt servos et ancillas, quos (z) dimi serant liberos, (a) et reliquerunt eos in servos et in aneillas. 12. Et factum est verbum Domini ad Jere S., folus meum. (m) A., copia ejus. S., potestas. (n) A., ecce ego daturus sum urbem hauc. A., et comburet eam. (p) Et comburet eain. (g) Ejus. (r) A., et sicut combustiones patrum tuorum regum priorum, qui fuerunt in facie tua [Hebraismus pro ante te. DR.]; sic comburent te. (s) A., ver bum. (t) A., excidit. (u) A., facilitatein," ut dimitteret vir servum suum, et vir ancillam suam. (x) S., ut non servire facerent Judæum fratrem suum ne quidem unum. (y) Ex Israele. Postquam dimiserant eos. (a) KAI EQEAN, et missum fecerunt. Reliqui: et subegerunt. (b) A., S., et eduxi. (c) A., a con summatione septem annorum. S., cum præterlapsi fuerint septem anni. (d, A., et conversi fuistis hodie, et fecistis. (e) A., libertatem. (f) A., S., quem diviserunt. (g) Ad operandum eo. (h) Præfecti. (i) Eos, qui transierunt. (k) S., qui demigrarunt a vobis, S., Rechabimonitarum. (m) A., Th., et lo queris eis. (n) A., ad unum ex ærariis. (o) S., exedris. (*) Syrus interpres duplicem hic inserit lectionem. Ex Lxx, qui regnarunt ante te (co; acidesavas Apóτspóу cou), e vero Hebræo, sub asterisco, qui fuerunt aute te DRACH.

col. 2361–2362page 32 of 49

me. 17. Propter hoc sic dixit Dominus Deus virtutum Deus Israelis: Ecce ☀ ego; adducam super Judam, et super ✗ omnes: habitantes ✗in Jerusalem: omnia mala, quæ locutus sum super eos, pro eo quod locutus sum super eos, et non audiverunt, et vocavi eos, et non responderunt. 18. Et domui Rechabim; dixit Jeremia: Propter hoc sic dixit Dominus virtutum Deus Israelis (e) Quia audierunt + filii Jonadab filii Rechab præceptum Jonadah patris ({) eorum, et servarunt omnia præcepta ejus, ad faciendum ☀juxta oM nia, quæ mandavit eis + pater corum 19. Propter hoc hæc dicit Dominus Deus Israelis (h) Non deficiet vir ex filiis Jonadab filii Rechab, da eis vinum. 3. Et adduxi Jezoniam filium Jere- præcepit eis; populus autem hic non audiverunt miæ filii (p) labasniæ, et fratres ejus, et omnes filios ejus, et omnem domum Rechabim: 4. intro duxi eos in domum Domini in ærarium filio rum Hanan filii Godaliæ, hominis Dei, (r) quod est a latere domus principum, * quæ: supra domum Maasiæ filii Selom, custodientis (s) viam. 5. Et constitui ante faciem eorum filiorum domus Rechabim hydriam plenam vini, et calices, et dixí ☀ ad cos¦: Bibite vionm. 6. Et dixerunt Non bibemus vinum, quia Jonadab filius Rechab pater noster præcepit nobis, dicens: Non bibetis vinum, vos, et filii vestri, usque in sæculum: 7. et domos non ædificabitis, et semen non seminabitis, et vineam non plantabitis, neque erit vobis; quia in tentoriis habitabitis omnibus diebus vestris, ut stans ante faciem meam omnibus diebus terræ. vivatis diebus multis super ☀ facie: terræ, super qua (×) vos babitatis super ea. 8. Et audivimus vocem Jonadab * filii Rechab; patris nostri, juxta omnia, quæ præcepit nobis, ut non bibamus vinum omnibus diebus nostris, nos, et uxores nostræ, et filii nostri, et filiæ nostræ, 9. et ut non ædificemus domos, ne habitemus ibi: et vinea, et ager, et semen non fuit nobis: 10. et habitavimus in tento riis, et audivimus, et fecimus juxta omnia, quæ præcepit nobis Jonadab pater noster. 11. Factum est autem, cum ascendit Nabuchodonosor rex Baby Jonis super terram, et diximus: (x) Ascendamus, ingrediamur in Jerusalem ab ante faciem potestatis Chaldæorum, et ab ante faciem potestatis (y) Assy riorum, (z) et habitavimus ibi. 12. Et factum est verbum Domini ad Jeremiam, dicens: 13. Sic dixit Dominus virtutum Deus Israelis: Vade, et dic ho mini Judæ, et habitantibus in Jerusalem: (a) Non accipietis disciplinam ad audiendum verba mca? dicit Dominus. 14. Stabiliverunt ☀ tò: verbum +filii Jonadab filii Rechab, quæ præcepit filiis ejus, ut non biberent vinum, et non biberunt que ad diem hunc:; quia audierunt præceptum * patris eorum;: ego autem locutus sum ad vos, (b) in matutino etiam locutus sum, et non audiis tis me. 15. Et misi ad vos omnes servos meos prophetas, antevertens et mittens, (c) dixi: Con vertimini ✓ nunc: unusquisque a via sua mala, et meliora facite (d) præcepta vestra, et non abeatis post deos alios ad colendum servitium eis: et ha bitabitis super terra, quam dedi vobis, et patribus vestris. Et non inclinastis ✗thy; aurem vestram, et non audivistis me. 16. Et stabiliverunt filii Jo nadab filii Rechab præceptum patris eorum, quod us Cap. XXXVI.. 1. Et factum est; in anno quarto Joacim filii Josiæ regis Judæ, factum est ☀ verbum: hoc (i) ad Jeremiam ☀ a Domino dicens: 2. Sume tibi (k) chartam libri, et scribe su per ea omnia verba, quæ (/) prophetavi ad te super Israelem, et super Judam, et super omnes gentes, a die quo locutus sum ad te, a diebus Josi: + regis Judæ, et usque ad diem hunc. 5. Fortasse audient domus Judæ omnia mala, quæ ego cogito facere eis; ut revertantur * unusquisque; a via sua mala: et propitius ero iniquitatibus eorum, et peccatis eorum. 4. Et vocavit Jeremia Baruch fi lium Neriæ et scripsit Baruch ex ore Jeremia omnia verba Domini, quæ (m) prophetavit ad eum, in chartam libri. 5. Et præcepit Jeremia Barucho, dicens: Ego (n) custoditus sum, et non possum in gredi in domum Domini: 6. et ingrediaris tu, et legas in charta + hac;, qua scripsisti ex ore meo verba Domini in aures populi, in domo Domini, in die jejunii; et in auribus omnis Juda venientium ex urbibus eorum, leges eis. 7. Fortasse cadet de precatio(*) corum ante faciem Domini, et revertentur * unusquisque: a via sua mala; quia magnus furor et ira + Domini:, quam locutus est Domi nus super populum hunc. 8. Et fecit Baruch ☀fi lius Neriæ juxta omnia, quæ præcepit ei Jeremia propheta, ad legendum in libro verba Domini in domo Domini. 9. Et factum est in anno (o) quinto Joácimi filii Josiæ regis Judæ, in mense nono (p) ▷ congregavit jejunium ante faciem Domini omnis populus Israelis, et omnis populus venientes ex urbibus Judæ, in Jerusalem, + domus Ju dæ:. 10. Et legit Baruch in libro verba Jeremiæ in domo Domini, in domo Gamariæ filii Saphan scribæ, in atrio superiori, in (p) A., Abasniæ. (q) A., Ilananiæ. (r) S., quæ est apud exedram principum, quæ supra exedram Maasin. (s) A., S., Th., atrium. A., S., ΣKYÞOYZ, scyphos. (u) A., qui vos super ca peregrini. S., sedem habetis. (x) A., S., venite, ingrediamur. (y) A., S., Syrorum, A., Th., et sedimus. (a) S., annon accipietis. (b) A., antevertens et dicens. (c) A., S., Th., dicens. (d) Reliqui: studia. (e) A., Th., pro eo quod audivistis. (f) Reliqui: vestri. (g) Reliqui: vobis. (h) A., Th., non de lebitur. (i) Ad me. (k) A., volumen. S., paginam. Th., capitulum. Reliqui: locutus sum. EXPHMATIZA, divinitus locutus sum. (m) EXPĤMATIZEN, divinitus locutus est. (n) A., S., inclu sus sum. (o) Octavo. (p) A., proclamarunt. A., in domo gazæ. S., in exedra. (*) Syrus noster, N, quod respondet Tỷ textus Hebraici. Perperam reddidit Norberg, miseri cordia, ut habet textus receptus tŵy Lxx, Edeog. DRACH.

col. 2363–2364page 33 of 49

vestibulo portæ novæ domus Domini, in auribus ☀ ▲ verba, que scripserat Baruch ex ore Jeremiæ, di omnis populi. 14. Et audivit Micha Glius Gamariæ Illii Saphan omnia verba Domini ex libro: 12. et descendit in domum regis, in domum scribæ: et ecce ibi ex omnibus principibus sedebant, Elisama scriba, et Dalaia filius Samææ, et Eliathim filius Abochor (*), et Gamaria filius Saphan, et Sedecia filius llananiæ, et omnes principes. 13. Et annun tiavit eis Micha omnia verba, quæ audiverat, cum legeret Baruch in libro, in aures populi. 14. Et mi serunt omnes principes ad Baruch, ad Jehudi filium Nathaniæ, filii Salamiæ, filii Chusi, dicentes: (r) Librum, quo legisti in eo in auribus populi, sume eum in manum tuam, et veni. Et sumsit Ba ruch filius Neriæ librum in manu sua, et descendit ad eos. 15. Et dixerunt ei (s): Iterum ✓ nunc lege in aures nostras. Et legit Baruch ☀ in aures eorum. 16. Et factum est, cum audirent omnia verba, (u) consultaverunt unusquisque ad proximum suum, et dixerunt ad Baruch: (x) Annuntiando annuntiabimus regi omnia verba hæc. 17. Et Baru chum interrogarunt, dicentes: Annuntia nobis igitur, unde scripsisti omnia verba hæc * (y) ex orc ejus;? 18. Et dixit eis: Baruch: Ex ore suo Jeremia annuntiavit mihi omnia verba hæc, et ego scripsi super libro in atramento. 19. Et dixe runt (z) principes ad Baruch: Vade, occulta te, tu et Jeremia homo non sciat, ubi vos. 20. Et in gressi sunt ad regem in atrium: et librum (a) dede runt ad custodiendum (b) in domo Elisamæ scribæ. Et annuntiarunt (c) regi omnia hæc verba. 21. Et misit rex Jehudi ad sumendum librum. Et sumsit eum (d) ex domo Elisamæ scribæ, et legit eum Jehudi in aures regis, et in aures omnium princi pum stantium circa regem. 22. Et rex sedebat in domo hiemali, in mense nouo, et focus (e) ignis ante faciem ejus. 23. Et factum est, cum legeret Jehudi tria folia et quatuor, discidit ea scalpro scri bæ, et jecit in ignem, qui super foco, donec defe eit tota charta in ignem, * qui super: foco. 24. Et non quæsierunt (^), neque ruperunt vesli menta sua rex, et omnes servi ejus, qui audierunt omnia verba hæc. 25. (g) Et Eliathan, et Dalaia, et Gamaria (h) consilium dederunt regi, ut non combu reret chartam: et non audivit eos. 26. Et præcepit rex Jeremiel filio regis, et Saraiæ filio Ezriel, et Selemiæ filio Abdiel, ut comprehenderent Baruch scribam, et Jeremiam prophetam; (i) et se abscon diderunt. 27. Et factum est verbum Domini ad Jere miam, postquam combusserat rex chartam, et omnia cens 28. Iterum sume tibi chartam aliam, et scribe * super ea: omnia verba * hæc priora hæc:, quæ fuerunt super charta ☀ priori:, quam com bussit Joacim rex * Judæ;, 29. et ad Joacim re gem Judæ dices: Sic dixit Dominus: Tu combussisti librum hunc, (k) cum dixisti: Quare scripsisti su per co, dicens: Ingrediendo ingredietur rex Ba bylonis, (m) et delebit terram hanc, (n) et deſi cere faciet ab ea hominem, et jumentum? 30. Propter hoc sic dixit Dominus super Joacim regem Judæ Non erit ei sedens super solio Davidis: et cadaver ejus erit projectum in æstu diei, et in gelu noctis 31. Et visitabo super cum, et super genus ejus, et super servos ejus ☀ omnes; iniquitates ejus: et adducam super eos, et super habitantes in Jerusa lem, et super (p) terram Judæ omnia mala, quæ locutus sum super eos,, et non audiverunt. 32. Et Jeremia sumsit chartam aliam, et dedit eam ad Baruch filium Neriæ scribam, et scripsit super ea ex ore Jeremiæ omnia verba libri, quem combusse rat Joacim rex Judæ in igne: et amplius addita sunt ei verba plura, sicut hæc. Cap. XXXVII. — 1. Et regnavit rex Sedecia filius Josiæ pro Jechonia filio Joacim, quem constituit regem Nabuchodonosor rex Babylonis, ut regnaret super Juda. 2. Et non audivit ipse, et servi ejus, et populus terræ, verba Domini, quæ locutus est in manu Jeremiæ prophetæ. 3. Et misit rex Sedecia (r) Jucham filium Selemiæ, et Sophoniam filium Maasææ sacerdotem ad Jeremiam ☀ prophetam;, dicens: Ora ☀ nunc: pro nobis ad Dominum Deum nostrum. 4. Et Jeremia (s) transiit per medium turbæ: et non duxerunt eum (×) in domum custo diæ. 5. Et potentia Pharaonis exiit ex Ægypto: et audierunt Chaldæi, qui ☀circumdabant bello; Je rusalem, famiam eorum, ☀ et ascenderunt a Jeru salem. 6. Et factum est verbum Domini ad Jeremiam prophetam, dicens: 7. Sic dixit Deus Israelis: Sic dicetis ad regem Judæ, qui misit ☀ vos ad me:, ad exquirendum me: Ecce potentia Pharaonis, quæ exiit in auxilium vestrum, revertentur(x) in Ægyptum 8. Et redibunt + illi; Chaldæi, et pugnabunt super urbem hanc, et capient eam, et comburent eam in igne. 9. Sic dixit Dominus: (y) Ne existimetis ani mabus vestris, dicentes: Abeundo abibunt a nobis Chaldæi; quia non abibunt. 10. Et si percusseritis omnem potestatem Chaldæorum, eos, qui pugnant contra vos, et remanserint in iis quidam transfixi, (z) unusquisque in loco suo, + bi resurgent, et com (e) A., (r) A., volumen. S., capitulum. (s) Principes. (t) A., sede nunc. (*) A., S., obstupuerunt. (x) S., visne, ut annuntiemus? (y) S., ex ore ejus dixit, sicut qui legit ad mc. Omne. (a) A., S., posuerunt. (b) A., domo gaze. S., in exedra. (c) In auribus regis. (d) Jehudi. ardens. (f) Dominum. (g) A., et quidem. S., et igitur. (h) S., dixerunt contra. abscondidit eos Dominus. S., abscondidit eos autem Dominus. (i) A., et (k) Reliqui: dicens. veniendo veniet. (m) A., S., et corrumpet. (n) Et perdet. (l) A., S., (o) A., semen ejus, et super servos ejus. (p) A., virum. A., in terra Jude. (r) IOYXAA, Juchal. A., S., Juchal, tbv 'loúxa) (s) A., ingrediens fuit, et cadens (probar et cadens legendum, mihi persuadeo, pa et egrediens). TOY OXAOY, turba. (*) A., S., in domum carceris. (x) A., in terram suam. (y) A., S., ne decipiatis animas vestras. (z) A., vir in tentorio suo. (*) Lege Achobor. Cf. supra xxvs, 22.

col. 2365–2366page 34 of 49

borent urbem hanc in igne. 11. Et factum est,(a) cum urbe ascendit potestas Chaldæorum e Jerusalem ab ante faciem potestatis Pharaonis, 12. Exivit Jeremiaex Je rusalem, ut iret in terram Benjamin, (b) ut emeret (c) inde in medio populi. 13. Et fuit ipse in porta Benjamin, (d) et ibi homo, apud quem divertebat, ✓ cui nomen: (e) Jaruja filius Selemiæ filii Ha naniæ et prehendit Jeremiam prophetam, dicens Ad Chaldæos (f) tu fugis. 14. Et dixit Jeremia Mendacium, non fugio ad Chaldæos. Et non audivit eum et comprehendit Jaruja Jeremiam, et intro duxit eum ad principes. 15. Et exacerbati sunt principes super Jeremiam, et percusserunt eum, et tradiderunt eum ☀ in domum carceris; in domum Jonathanis scribæ; quia domum ejus fecerant do mum custodiæ. 18. Quia (h) venit Jeremia in domum foveæ, et (i) in Anjuth: et sedit ibi Jeremia diebus multis. 17. Et misit rex Sedecia, (k) et vo cavit eum, ☀ et interrogavit eum rex in domo sua clam, et dixit ei: Si est verbum a Domino? et dixit Jeremia: Est; \ et dixit;; In manus regis Baby lonis traderis. 18. Et dixit Jeremia regi Sede ciæ () Quid inique egi tibi, et servis tuis, et populo huic, (m) quia tu das me in domum carce ris? 19. Et ubi sunt prophetæ vestri, qui prophe tarunt vobis, dicentes, quod non veniet rex Baby lonis super vos, (n) super terram hanc? 20. Et nunc audi, ☀ quæso,:, domine mi, rex: cadat ☀ nunc (o) deprecatio mea ante faciem tuam: (p) et quare reducis me in domum Jonathanis scribæ? et non moriar ibi. 21. Et præcepit rex Sedecia, et mise runt eum in domum carceris, et dederunt ei unum (r) panem die foris ex quo pinsebant, donec defe cerunt omnes: panes X ex: urbe. Et sedit Jeremia in atrio carceris. Cap. XXXVIII. 1. Et audivit Sephatia filius (s) Matthan, et Godolia filius Pashor, et Juchal filius Selemiæ, et Pashor filius Melchiæ: verba, quæ Jeremia locutus est super * omnem: populum, dicens: 2. Sic dixit Dominus: Qui habitaverit in urbe hac, morietur in gladio, et in ſame, et in morte et qui exierit ad Chaldæos, vivet, et erit anima ejus in inventum, et vivet. 3. * Quia sic dixit Dominus: Tradendo tradctur urbs hæc in manus potestatis regis Babylonis, et capiet eam. 4. Et dixerunt principes: regi: Occidatur * nunc homo ille, quia super hoc: ipse dissol vit manus hominum bellantium, (u) restantium in hac;, et manus omnis populi, loquens ad eos juxta verba hæc. Quia homo hie (x) non vati cinatur pacem populo huic, sed mala. 5. Et dixit rex Sedecia Ecce ille in manibus vestris: (y) quia rex adversus eos non poterat et non aliquid;. 6. Et sumserunt Jeremiam:, et projecerunt eum in foveam Melchiæ filii regis, qui erat in atrio carceris: et demiserunt eum * in funibus; +in foveamet in fovea non erat aqua, sed lutum, (a) et erat Jeremia; in luto. 7. Et audivit Abde melech Æthiops vir eunuchus:, et erat ipse in atrio regis, quod misissent Jeremiam in foveam et rex sedebat in porta Benjamin: 8. Et exiit Abde melech (b) e domo regis:, et locutus est ad regem, et dixit: 9. Domine mi, rex, male fece runt viri ki in omnibus, quæ fecerunt Jeremiæ pro phetæ, quia miserunt eum in foveam, et morietur subter se:; male fecisti, quæ fecisti, + ad occi dendum hominem Dei: ab ante faciem famis; quia non sunt panes amplius in urbe. 10. Et præce pit rex Abdemelech ☀ Æthiopi:, dicens: Sume (c) tecum hinc triginta viros, et ascendere fac eum * prophetam ex fovea:, (d) ut non moriatur. 11. Et sumsit Abdemelech homines ☀ secum;, et veuit in domum regis, (e) quæ subter thesau rum, et sumsit inde (f) obsoletos pannos invete ratos, et funiculos inveteratos, et projecit ea ad Jeremiam in foveam, + et dixit ad eum: Pone hæc * in funiculis. 12. Et dixit Abdemelech Æthiops ad Jeremiam: Pone nunc obsoletos pannos invete ratos, (g) et malaim (*) sub cubitis manuum tua rum subter funiculos: et fecit Jeremia sic. 13. Et traxerunt eum (h) in funiculis, et eduxerunt eum ex fovea. Et sedit Jeremia in atrio carceris. 14. Et misit rex Sedecia, et vocavit eum * prophetam; ad se in domum (i) in Assalisi, quæ in domo Do mini. Et dixit rex (k) ei: Interrogabo ego te ver bum: ne abscondas a me verbum. 15. Et dixit Jeremia regi: Si annuntiavero tibi, nonne mori faciendo mori facies me? et si consilium dedero tibi, non audies me. 16. Et juravit rex Sedecia (m) ei in occulto, dicens: Vivit Dominus, qui fecit nobis animam hanc, si interfecero te, et si tradidero te in manus hominum horum, quærentium animam tuam;. 17. Et dixit Jeremia (n) ei: Sic dixit Domi nus Deus virtutum: Deus Israelis: Si exeundo exiveris ad duces regis Babylonis, vivet anima tua, et urbs hæc nor comburetur in igne, et vives (a) S., cum vero recessit. (b) A., Th., ut partem acciperet. (c) Panem. (d) A., et ibi quo sunt ei visitationes, et nomen ei Aria. S., erat ibi, quo sunt ei visitationes, nomen Uria. (e) IAPOYIA, Jaruja. (f) A., tu dilaberis. S., dedis te. Quia turba venit in domum foveæ, et in Chareth. (h) S., et ingressus est. (i) A., in diversoria. S., in domum claustri. (k) A., et sumsit eum. A., S., quid peccavi tibi, et servis tuis, et populo huic. (m) A., quia dedisti me. (n) A., S., et super terram. (o) A., precatio mea. (p) A., et ne reducas me. S., ut non moriar. (r) A., men suram panis. S., crustum panis. (s) MAGOAN, Matthan. A.,in ictum. S., in prædam. (*) Relicto rum. (x) A., non est quærens pacem. S., non quærens ea quæ ad pacem. (y) S., rex enim adversus vos non poterit et non aliquid. A., S., cœnum. (a) S., et mersus est Jeremia in cœno. (b) Ad eum. (c) A., in manum tuam. (d) S., antequam. (e) A., S., ad-sub thesauro. (f) A., veteramenta pannorum obsoletorum. (g) A., et quæ contorta. S., et inveterata. (*) Vox fontis Hebr., Din, et si gnificat, detrita. DRACH. (h) A., S., Jeremiam. (i) S., in introitum tertium. (k) Reliqui ad Jeremiam. S., scio omnimodo, quod mori facies me. (m) A., S., Jeremiæ. (n) A., S., ad Sedeciam. (o) Principes

col. 2367–2368page 35 of 49
PG 16:2367(ε)
col. 2369–2370page 36 of 49

cipes potestatis, qui in agro, venerunt ad Godolianı in Masphiam, 14. et dixerunt ei: Si cognoscendo co gnoscis, quod Baalis rex filiorum Ammon miserit ad Ismaelem filium Nathaniæ, ad occidendum anis mam tuam? Et non credidit eis Godolia filius Ahicam. 15. Et Johanan filius Corah dixit Godoliæ occulte in Masphia, dicens: Ibo nunc, et occidam Ismaclem ſi lium Nathaniæ, et (o) nemo sciet, ne occidat animam tuam, et disperguntur omnes Judæi, congregati ad te, et peribunt residui Judæ. 16. Et dixit Godolia filins Abicam ad Johanan filium Corah: Ne facias juxta verbúm hoc; quia mendacia tu loqueris pro Ismaele. medio omnis demigrationis Jerusalem, et Judæ, valde. 13. Et Johanan filius Corah, et omnes prin eorum, qui deducti erant in Babylonem. 2. Et sumsit eum (*) princeps coquorum, et dixit ei Dominus Deus tuus (x) prophetavit mala hæc su per locum hunc: 3. et adduxit, et fecit Dominus, sicut locutus est; quia peccastis Domino (y), et non audivistis vocem ejus: * et factum est vobis verbum hoc. 4. Etiam nunc: ecce solvi te * hodie: a vinculis, quæ super manus tuas (a) si pulchrum coram te venire cum me in Baby lonem, veni, et ponam tous: oculos meos super te: (b) et si malum in oculis tuis venire cum me in Babylonem, (c) quiesce: * ecce omuis terra coram te: ubicumque bouu.n et rectum in oculis tuis ire, illuc ito: 5. (d) et usque ad me rursus non reverteris, curre tu:, et revertere ad Godoliam filium Ahicam filii Saphan, quem constituit rex Babylonis in terra Judæ, et habita cum eo in medio populi; si vero non, (e) in omnia quæ pulchra in oculis tuis ad eundum, ito. Et dedit ei princeps coquorum epulationem, et dona, et dimisit eum. 6. Et venit Jeremia ad Godoliam filium Abicam in Masphiam, et sedit cum eo in medio populi, qui relictus fuit in terra. 7. Et audiverunt omnes prin cipes potestatis, quæ in agro, ipsi, et (f) potestas eorum, quod constituisset rex Babylonis Godoliam filium Abicam in terra, et quod commendasset ei viros, et mulieres eorum, (g) et turbam multam, et ex pauperibus terræ, quos non deportavit in Babylonem 8. et venerunt ad Godoliam in Mas phiam Ismael filius Nathaniæ, et Johanan, et Jona than filii Corah, et Saria filius Thanahmeth, et filii (h) Yphi, qui ex Netophath, et Jezonia filius Maachath, ipsi, et viri eorum. 9. Et juravit eis Godolia filius Abicam filii Saphan, et viris eorum, dicens: Ne timeatis (i) a facie Chaldæorum: habi tate in terra, (k) et operamini regi Babylonis, et melius erit vobis. 10. Et ego ecce sedeo in Masphia, ad standum coram facie Chaldæorum, quicumque venerint super vos. Et vos colligite vinum, et (m) fructum, et oleum colligite in vasa vestra, et babi tate in urbibus vestris, quas tenuistis. 11. Et omnes Judæi, qui + in terra; Moab, et in filiis Ammon, et qui in Idumæa, et in omni terra, audiverunt, quod dedisset rex Babylonis residuum in Judæa, et quod constituisset super eos Godoliam filium Ahi cam filii Saphan. 12. Et reversi sunt ✓ omnes Judæi ex omnibus locis, quo dispersi fuerunt illuc, et venerunt in terram Judæ ad Godoliam in Mas phiam, et collegerunt vinum, et (x) fructum multum Cap. XLI.—1. Et factum est mense septimo venit Ismael filius Nathaniæ filii Elisamæ (p) a genere regis, et servi regis, et decem viri cum co ad Godo liam fìlium Alicam in Masphiam, et comederunt ibi panem in Masphia. 2. Et surrexit Ismael filius Nathaniæ, et decem viri, qui erant cum eo:, et percusserunt Godoliam filium Ahicam filii Saphan in gladio, et occiderunt eum, quem constituerat rex Babylonis super terra, 3. Et omnes Judæos, qui erant cum co cum Godolia in Masphia, et omnes Chaldæos, qui inventi fuerunt ibi, viros belli occi dit Ismael. 4. Et factum est die secundo, ex quo occi dit ibi (r) Godoliam, (s) et homo non novit. 5. Ve nerunt viri ex Sichem ex Saljom, et ex Samaria, octoginta viri, rasi barbas eorum, et disrupti vestes eorum, et (u) plangentes: et dona, et thus in ma nibus eorum, ad inferendum in domum Domini. 6. Et exivit Ismael filius Nathaniæ in occursum eo ruin ex Masphia, ibat iens, et flens. Factum est autem, cum appropinquasset eis, et dixit ad eos Ingredimini ad Godoliam filium Ahicam. 7. Et fac tum est, cum ingressi essent ☀ in; medium urbis, et mactavit eos Ismael filius Nathaniæ (x) in pn teum, ipse, et viri, qui cum eo. 8. (g) Et decem viri inventi sunt ibi, et dixerunt Ismaeli: Ne occi das nos, quia ɛunt nobis acervi in agro, tritica et hordea, oleum et mel: et transivit, et non occidit eos in medio fratrum eorum. 9. Puteus autem, in quem projecit ibi; Ismael omnia corpora viro rum, quos occidit per manum Godoliæ: puteus magnus est hic quem fecit rex Asa ab ante faciem Baasæ regis Isrælis: hunc implevit Ismael filius Na+ thaniæ occisis. 10. (a) Et reduxit Ismael omnem populum, qui relictus fuit, eum: qui in Mas phia, et filias regis, et omnem populum, qui relicti fuerunt in Masphia, quos commendavit Nabuzardan princeps coquorum Godoliæ filio Ahicam, (b) et ma (y) Ei. A., Jeremiam. (u) A., magister lanionum. (x) Reliqui, locutus est. a catenis. S., catenis manuum. (a)S., placet tibi. (b) S., et si non placet tibi. (c) S., perinane. (d) S., et antequam recedam ego, revertere, habita apud Godoliam. (e) S., in omnem locum, quicumque placuerit tibi. (f) Tres, viri. (g) A., S., et infantes. (h) Jophí. (i) A., S., servire Chaldæis. (k) A., S., et servite. (!) A., S., ad vos. (m) A., fructum æstivum. (n) S., triticum. S., dum nemo sciet, quare occidet animam tuam. (p) A., S., de semine regni. Simul. (r) Ismael. (s) S., cum homo non nosset. A., S., ex Saloni. (*) A., S., incisi. (x) Et projecit eos. (y) S., decem antem viri inventi sunt ibi, qui dixerunt ad Ismaelem. S., cohibitus fuit autem, et non mori fecit eos cum fratribus eorum. Fovea autem in quam projecit. (a) A., S., et captivum duxit. (b) A., et captivos duxit eos Ismael filius Nathaniæ, et abiit ad transeundum ad filios Amnion.

col. 2371–2372page 37 of 49

lis, ad quem misistis me ad-eum, ad effunden dum deprecationem (i) ✗coram eo:: 10 Si sa dendo sederitis in terra hac, etiam ædificabo vos, et non destruam, et plantabo vos, et non evellam; (k) quia acquievi super malis, quæ dixi ad facien dum vobis. 11. Ne timeatis ab ante faciem regis Babylonis, cujus vos timetis ab ante faciem ejus: ne timeatis ab eo;, dicit Dominus; quia cum vobis ego sum, (/) ad eripiendum vos, et ad salvandum vos e manu (m) eorum. 12. Et dabo vobis miseri cordiam, et miserebor vestri, (n) et reducam vos in terram vestram. 13. Et si dicitis vos: Non sedcbi mus in terra hac, adeo ut non audiatis vocem Do tutinavit Ismael filius Nathaniæ, et abiit trans filios co,: et omnem populum a parvo usque ad ma Ammon. 11. Et audivit Johanan filius Corah, et gnum, 9. et dixit eis: Sic dixit Dominus Deus Israe omnes principes potestatis, qui cum eo, omnia mala, quæ fecit Ismael filius Nathaniæ: 12. et duxerunt omnia castra eorum, et iverunt ad pugnandum + adversus eum; cum Ismaele filio Nathaniæ, et inve nerunt eum super aqua multa, * quæ: in Gabaon. 13. Et factum est, cum videret omnis populus, qui cumi Ismaele Johanan filium Corah, et omnes prin cipes potestatis, quæ cum eo, 14. et gravisi sunt, et redierunt omnis populus, quem captivum duxit Isınael (c) ex Masphia: et cum rediissent, venerunt ad Johanan filium Corah. 15. Ismael autem´úlius Nathania evasit cum octo hominibus ab ante faciem Johanan, et abiit ad filios Ammon. 16. Et cepit Johanan filius Corah, et omnes principes potestatis, qui cum eo, omnes reliquias populi, quas reduxit ab Ismaele filio Nathaniæ ex Masphia, postquam occidit Godoliam filium Ahicam:, potentes viros in bello, et mulieres, et (d) reliquias, et ennu chos, quos reduxit ex Gabaon. 17. Et (e) abiit, et sedit in terra Beroth Chamaham, quæ ad Bethlehem, ut abiret ad ingrediendum in Ægyptum, 18. ab ante faciem Cbaldæorum, quia timuerunt ab ante faciem eorum: quia occidit Ismael ☀ filius Natha niæ Godoliam filium Ahicam:, quem constituit rex Babylonis in terra. mini Dei nostri, 44. dicentes: Quod in terram Egypti ingrediemur, et non videbimus bellum, et vocem (p) tubæ non audiemus, et panes mon esurie mus et ibi habitabimus. 15. Et nunc: propter hoc audite verba Domini, reliquiæ Judææ; Sic dixit Dominus X virtutum Deus Israelis Si vos dando: dederitis faciem vestram * ad ingrediendum; in Ægyptum, et intraveritis (r) ad habitandum ibi, 16. et erit, quod gladius, quem ros timetis ab ante faciem ejus, ☀ibi; inveniet vos * in terra: Ægypti; et fames, cujus vos ratio (*) est vobis ab ante faciem ejus, * ibi: (u) apprehen det vos in Ægypto, et ibi moriemini, 17. Et erunt omnes viri, qui posuerunt faciem suam ☀ad ingre diendum; in terram Ægypti, ad habitandum ibi, deficient in gladio, et in ſame, ☀ et (x) in morte, et non erit ex eis ne quidem homo (y) et non qui evadet a malis, quæ ego induco super eos. 18. Quia sic dixit Dominus virtutum Deus Israelis: Sicut (z) stillavit furor meus, X et ira mea: super babi tautes in Jerusalem, sic stillabit furor meus super vos, cum ingressi estis in Ægyptum: et eritis (a) in deletionem, et subjecti, et in maledictionem, et in opprobrium, et non videbitis amplius locum bunc, 19. (b) quod locutus est Dominus Su per vos residuos Judæ, ne ingrediamini in Egyp tum: et nunc cognoscendo cognoscetis, ☑ quod contestatus sum vos hodie; 20 quia; (c) male fecistis in animis vestris, * qui vos: misistis me Cap. XLII. 1. Et accesserunt omnes principes potestatis, et Johanan filius Corah, et Jezaniah Alius (f) Hosææ, et omnis populus a parvo et usque ad magnum, 2. et dixerunt ad Jeremiam prophe tam: Cadat ☀ nunc: deprecatio nostra coram facie tua, et ora ✗ pro nobis; ad Dominum Deum tuuio, pro reliquiis bis: quia relicti sumus pauci de multis, sicut oculi tui vident nos. 3. Et annuntiet nobis Dominus Deus tuus viam, qua eamus in ea, et verbum, quod faciamus. 4. Et dixit eis Jeremia propheta Audivi, ecce ego orabo ad Dominum Deum nostrum, juxta verba vestra: et fiet, ✗omne verbum, quod respondebit Dominus ✓ vobis:, annuntiabo vobis, non celabo a vobis verbum. 5. Et ipsi dixerunt Jeremiæ: Sit Dominus nobis ia testem justum et fidelem, si non, juxta omne verbum, quod miserit te Dominus Deus tuus ad nos ita fecerimus. 6. Sive bonum, sive malum, Dad Dominum Deum vestrum, dicentes: Ora pro vocem Domini Dei nostri, quem nos mittimus te * ad eum:, audiemus, ut melius fiat nobis,quia audiemus vocem Domini Dei nostri. 7. Et factum est post decem dies, factum est verbum Domini ad Jeremiam. 8. Et vocavit (h) Johanan filium Co rah, et omnes principes potestatis, qui cum nobis ad Dominum Deum nostrum: et juxta omnia, quæ locutus fuerit tibi Dominus Deus noster, sic annuntia nobis, et faciemus. 21. Et annuntiavi vobis hodie, et non audivistis vocem Domini Dei vestri, et juxta omnia;, quæ misit me ad vos (d). 22. Et nunc fuistis cognoscentes, quod; in gla (c) filius Nathaniæ. (d) Infantes. (e) A., abierunt, et sederunt in maceriis Chamoabi, quæ ex adverso Bethlehem. S., cum abiissent, habitarunt in peregrinationibus, in ea, quæ Chamoab, quæ ex adverso Bethlehem. (f) Hananiæ, et Azaria filius. (g) A., S., verum. (h) Jeremia. (i) Vestram. (k) A., S., quia satisfactus sum. A., ad servandum vos, et ad redimendum vos. (m) Ejus. (n) A., et sedere faciam vos. (o) A., S., non, sed in terram Ægypti. (p) A., S., cornu. (g) Hæc dicit. (r) A., ad esse peregrinos. S., ad commorandum. (s) A., S., solliciti estis. Ad fugiendum. (×) S., agglu tinabitur, adhærescens vobis. (t) S., in peste. (y) A., residuus, et salvus. (z) A., effusus est (a) A., maledictionem, et in sterile, et in execrationem, et in opprobrium. (b) S., verbum. (c) A., seduxistis. (d) Ut poenitentiam agatis.

col. 2373–2374page 38 of 49
PG 16:2373σκεπαστήριον, σκέπαστρον.
col. 2375–2376page 39 of 49

super habitantes ☀in terra; Ægypti, sicut visitavi ad libandum ei libamina: (a) permanendo permau supor Jerusalem, in gladio, et in ſame, et in morte 44. et non salvabitur ne quidem homo ex reli quiis Judæ, qui commorantur ibi; in terra Ægy pti, ad redeundum, in terram Judæ, super quam ipsi sperant animabus suis ad revertendum, ad ☀ habitandum; ibi: non revertentur, (r) nisi qui eva serint. 15. Et responderunt Jeremiæ omnes viri, qui noverunt, quod adolerent mulieres eorum diis aliis, et omnes mulieres ✓ stantes:, cœtus magnus, et omnis populus sedentes in terra Ægypti in Pathros, dicentes 16 Verbum, quod locutus es ad nos no mine Domini, non audiemus te; 17. quoniam fa ciendo faciemus omne verbum, quod exibit ex ore nostro, ad adoleudum reginæ cœli, et ad libandum ei libamina, quod fecimus nos, et patres nostri, et reges nostri, et principes nostri, in urbibus Judæ, (s) et extra Jerusalem: et saturati sumus panibus, et facti sumus boni, et mala non vidimus. 18. Et cum cessavimus adolentes reginæ cœli, ☀ et libare ei libamina, imminuti sumus omnes, et in gla dio, et in ſame defecimus. 19. Et quod nos adole mus reginæ cœli, et libamus ei libamina, num sine viris nostris fecimus ei placentas, ✯ et sobba (*):, et libavimus ei libamina? 20. Et dixit Jeremia omni populo, (µ) potentibus, et mulieribus, et omni po pulo, qui responderunt ei verba, dicens: 21 Nonne aromatum, quæ adolevistis in urbibus Judæ, et extra Jerusalem, vos, et patres vestri, et reges vestri, et principes vestri, et populus terræ, * eorum: re- c cordatus est Dominus, et ascendit super cor ejus? (x) Et non potuit Dominus amplius ferre ab ante faciem malitiæ (y) operum vestrorum, et ab abo minationibus, quas fecistis: et facta est terra vestra in vastationem, et in non tritum, et in maledictio uem, eo quod non sit habitans;, sicut die hoc, 23. ab ante faciem eorum, quæ adolevistis, et eorum, quæ peccastis Domino. Et non audivistis vocem Do mini. et in lege ejus, et in præceptis ejus et in testi moniis ejus non ambulastis: et propter hoc assecuta sunt vos mala hæc, ✗ sicut die hoc:. 24 Et dixit Jere mia omni populo, ☀ et omnibus; mulieribus: Au dite verbum Domini, * omnis Judæa, qui in terra Æ gypti ⑆. 25. Sic dixit Dominus virtutum Deus Israe lis, dicens:: Vos, et mulieres vestræ locuta estis in ore vestro, et in manibus vestris implevistis, di centes: Faciendo faciemus (z) confessiones nostras, quas confessæ sumus, ad adolendum regi cœli, et sistis in confessionibus vestris, et faciendo fecistis vola vestra. 26. Propter hoc audite verbum Do mini omnis Judæa, sedentes in terra Ægypti: Eca juravi in nomine meo magno, dicit Dominus + Deus, si erit amplius nomen meum ☀ invocatum ; in ore omnis ☀ viri: Judæ ad dicendum: Vivit Dominus Dominus in omni terra Ægypti. 27. Quo niam ecce ego vigilavi super eos, ad male facien dum eis, et non ad bene faciendum: et consumentur omnis vir Judæ;, qui + habitantes; in terra Ægypti, in gladio, et in fame, donec defecerint. 28. Et qui evaserint a gladio, revertentur ex terra Ægypti, in terram Judæ, ☀ viri: pauci numero, et cognoscent omnes residui Judæ qui commoran tur in terra Ægypti, ad habitandum ibi, ☀ verbum cujus permanebit, a me, aut ab eis;, 29. Et hoc vobis signum, dicit Dominus, quia visitabo ego super vos in loco hoc (c), ut sciatis, quod con sistendo consistant verba mea super vos; in mala. 30. Sic dixit Dominus: Ecce ego do Pharaonein (d) Ophram regem Ægypti in manus inimici ejus, et in manus quærentium animam ejus, sicut dedi Se deciam regem Judæ in manum Nabuchodonosoris regis Babylonis inimici ejus, et quærentis animam ejus. Cap. XLV. 1. Verbum, quod locutus est Jere mia propheta ad Baruch filium Neriæ, quando scri psit verba bæc in libro ex ore Jeremiæ (e) in anno quarto Joacim filii Josiæ regis Judæ, ☀ dicens 2. Sic dixit Dominus Deus Israelis super te, Baruch 3. Dixisti Væ mihi, væ mihi; quia addidisti, Domine, (f) laborem super dolorem meum: dor mivi in suspiriis, et requiem non inveni. 4. Sic dic ei Sic dixit Dominus: Ecce hæc quæ ædificavi, ego destruam, et (h) hæc quæ plantavi, ego evellam, ✓ et omnem terram illam;: 5. el tu quæres tibi magna? ne quæras; quia ecce ego in duco mala super omnem carnem, dicit Dominus et dabo tibi: animam tuam (i) inventum in omni loco, quocumque iveris ibi. Cap. XLVI. - 1. Verbum, quod factum est a Do mino ad Jeremiam prophetam; (k) super omnes gentes. 2. Ægypto super potestatein Pharaonis Ne chao regis Ægypti, (l) qui erat super fluvium Eu phratem in Charchemus, quem percussit Nabucho donosor rex Babylonis in anno quarto Joacim filii Josiæ regis Judæ. 3. (m) Tollite arına, et scuta (g) A., et non erit salvus. et residuus in reliquiis Judæ, qui veniunt, ut sint peregrini ibi. (r) S., nisi homines, qui fugerunt. (s) S., et in plateis. Et mulieres dixerunt. (t) A., in mala affectione. S., sculpto ejus. (*) Gr.0066a apud Montſ., vox ignotæ mihi notionis. [2666a desumptuin est e versione Symmachi qui, ut non raro, ipsam transcripsit græcis elementis vocem Hebræi textus, myyn” (absque mappiq), proprie, ad idololatrandum. nomine Dary, idola. Hæc ita nuncupantur in scriptura a nomine xy, dolor, labor, sive quod dolorifica sint cultoribus suis, sive, juxta nonnullos, quod cum cura sint elaborata. Et sic intelliges rationem Aquile et Symmachi lectionum hic allatarum. DRACH.] (u) S., super viros, et super mulieres. (x) S., el nou se accommodavit amplius ad remittendum. (y) Reliqui: studiorum. A., S., vota nos tra, quæ vovimus. (a) A., constituendo constituistis. (b) A., qui veniunt in terram Ægypti, ad commo randum ibi. (c) In mala. (d) Super Ophram. OYA+PH, Uaphre. (e) in quarto anno Joacimi. (f) A., miseriam super dolorem meum. (g) A., hos. (h) A., hos. (i) A., in prædam. (k) Super omnes gen tes. Ægypto Nechao rex anno quarto Joacimi. S., qui vicinus fuit. (m) A., ordinate vos in clypeo, et in scuto.

col. 2377–2378page 40 of 49

accedite in bellum: 4. (n) instermite equos: a- Ægyptus, (o) exstirpatio ab aquilone venit super scendite equites: disponite vos in galeis vestris (o) emittite lanceas, et induite loricas vestras. 5. (p) Quid quod ipsi pavent, et revertentur retror sum? quia robusti eorum cædentur: fugiendo fugerunt, et non reversi sunt, comprehensi circum circa, dicit Dominus. 6. Ne fugiat celer, neque evadat robustus super aquilonem: quæ ad Eu phratem, infirmata sunt, ceciderunt. 7. Quis hic, qui ut fluvius ascendet, (q) et ut fluvii volventes aquam? 8. Aquæ Ægypti (r) sicut ✗flumen ascen dunt, et sicut flumina commoventur aquæ ejus;. Et dixit Ascendam, et operiam terram, et perdam urbem, et habitantes in ea. 9. Ascendite + super equos, et (s) præparate currus: exite, pugnatores (t) Æthiopum et Libyum, (u) armati armis, et Ly dii, (x) ascendite, tendito arcum: 10. et dies ille Domino Deo nostro dies vindictæ, ad sumendum vindictam de inimicis suis et comedet gladius, et saturabitur, et inebriabitur a sanguine eorum; quia sacrificium Domino Domino Sebaoth a terra aquilonis super flumen Euphrat. 11. (y) Ascende Galaad, et sume resinam virgini filiæ Ægypti in vanum multiplicasti medelas tuas, utilitas non est tibi. 12. Audiverunt gentes (a) vocem tuam, et cla more tuo impleta est terra; quia pugnator ad pu gnatorem infirmatus est, simul ceciderunt ambo. 13. Verbum quod locutus est Dominus in manu Jeremiæ prophetæ, cum veniret Nabuchodonosor rex Babylonis, (b) ad excidendum terram Ægypti. 14. Annuntiate in Ægypto, et præcipite; in Mag dol, et (c) præcipite in Memphis, et in Taphnas dicite Intelligite, et præpara te ipsam, quia com edit gladins (d) orbem tuum. 15. (e) Quare fugit vitulus electus tuus? non mansit, quia Dominus dissolvit eum. 16. (f) Et multitudo infirmata est, et cecidit, unusquisque ad proximum suum lo cuti sunt (g): Surgamus, et revertamur að popu lum nostrum, et (h) in regionem nostram ab ante faciem gladii (i) Græci. 17. Vocate nomen Pharao nis regis Ægypti, (k) Saon Æbir Moed. 18. Vivo ego, dicit rex Dominus virtutum nomen ei; quia sicut Itaburion in montibus, et sicut Carmel in mare veniet. 19. Vasa demigrationis fac tibi ipsi, habitatrix filia Ægypti, quia Memphis (m) in corruptionem erit, et vocabitur Væ, quia non sunt habitantes in ea. 20. Vitula (n) ornata ✗ pulchra eam: 21. et mercenarii ejus in ea sicut vituli sagi-. nati; quia et ipsi reversi sunt, et fugerunt simul nou steterunt; quia dies (p) perditionis venit super eos, et tempus ultionis eorum. 22. Vox ejus, sicut serpentis (r) sibilantis; quia (s) in arena ibunt, in securibus venient super eam. 23. Sicut cædentes ligna, excidite silvam ejus, dicit Dominus Deus, quia (t) non assimilabitur, quia copiosa plus quam locusta, et non est eis numerus. 24. Erubuit filia Ægypti, tradita est in manus populi ab aquilone. 25. Dixit Dominus virtutum Deus Israelis Ecce ego (u) ulciscar Ammon filium ejus super Pharaonem, et super Ægyptum, et super deos ejus, et super reges ejus, et super Pharaonem, et super confidentes super eo. 26. Et tradam eos in manum quærentium animam eorum, et in manu Nabuchodonosoris regis Babylonis, et in manu ser vorum ejus, et post hæc quiescet (x) sicut ab an tiquo, dicit Dominus. Finis prophetiæ Ægypti. 27. Tu autem, ne timeas, serve mi Jacob, neque paveas, Israel; quia ecce ego salvo te e longinquo, et semen toum ex terra captivitatis eorum: et re vertetur Jacob, et conquiescet, et (y) dormiet, et non erit qui noceat ei. 28. Et tu, ne timeas, serve mi Jacob, dicit Dominus, quia tecum sum ego, quia faciam consummationen in omni po pulo, in quos depuli illuc; te autem non faciam deficere, et castigabo te in judicium, (a) et insoul tem dimittendo non insontem dimittam te. Cap. XLVII. 1. Super alienigenas: (*). * Verbum Domini, quod factum est ad Jeremiam prophetam (b) super alienigenas, ✗ antequam percuteret Pharao Gazam;. Hæc dicit Dominus 2. Ecce aquæ ascendunt ab aquilone, et erunt in torrentem inundantem: et inundabit terram, et plenitudinem ejus, urbem, et inhabitantes in ea et clamabunt homines, et ululabunt omnes habi tantes in terra, 3. a voce (c) impetus ejus, ab armis fortium ejus, et a concussione curruum ejus, (d) tumultus rotarum ejus: non se converterunt patres super filios eorum præ dissolutione manuum eorum, 4. in die, qui venit ad abolendum omnes alienigenas. Et perdam Tyrum, et Sidonem, et omnes reliquos auxilii eorum; quia delebit Do minus ☀ alienigenas; reliquos insularum, et Cap padociæ. 5. Venit calvities super Gazam: projecta (n) A., alligate. S., jugo jungite. (o) A., expolite lanceas. (p) S., quare vidistis eos, quod vincentes, quod revertentes retrorsum, et robustos eorum quod cædentes, non se convertentes, turba circumcirca, dicit Dominus. (g) Et ut fluvii volventes aquas ejus. (r) A., sicut rivus. S., trepidate. A., S., Chus et Phut. (u) A., obtegentes vos scutis. (x) A., S., qui tollitis, qui tendi tis arcum. (y) S., ascende in Gilead. A., S., virgo filia. (a) A., S, ignominiam tuam. (b) A., S., ab percutiendum. (c) S., auditum facite. (d) A., S., circuitum tuum. (e) S., quare detrusus est simul robustus tuus. (f) A., multiplicavit impingentem. (g) Et dicentes. (h) A., in terram nativitatis nostræ. (i) A., S., inebriati. (k) A., tinnitus transtulit promissionem. S., tempus venit. (!) Reliqui Thabor. (m) In deletionem. (n) A., pulchra, et pulchra reddita. Tres, pungens ab aquilone. (p) A., effusionis. S., corruptionis. (g) A., S., visitationis eorum. (r) A., S., ibit. (s) A., in robore. (t) A., non investigabitur. (u) A., S., visitabo. (x) A., S., sicut diebus qui ab antiquo. (y) A., mul tiplicabit opes. (z) A., S., qui terreat. (a) A., et insontem dimittendo. (b) A., ad Philisthæos, (c) A., cursus equorum. (d) A., S., multitudinis. (*) 1. e. Philistæos, quos Lxx græce, &λhophous, alienigenas nuncupant. DRACH.

col. 2379–2380page 41 of 49

est Ascalon, et residui (e) Anacim. 6. Quousque homo fortis ad bellum? 15. Periit Moab, (h) et urbes cædes, gladius Domini? (f) Quousque non requie sces? Regredere in vaginam tuam, conquiesce, et tollere. 7. Quomodo requiescet? et Dominus præ cepit ei super Ascalon, et super ea, quæ ad mare, (g) et super reliquos insurget. Cap. XLVIII. 1. Ad Moab sic dixit Dominus virtutum Deus Israelis: Væ super Nabu, quia (h) periit, * erubuit;, capta est Curiathim: eru buit Masogab, et victa est;. 2. Non est amplius (i) arrogantia Moabo, in Hesbon cogitarunt super eam mala: venite, et (k) excidamus eam de gente, quiescendo quiescet: post te ibit gladius; 3. quia vox clamantium ex Hornim, (m) perditio, et confractio magna. 4. Confracta est Moab, (*) an nuntiate (o) in Soar; 5. quia impleta est Alaoth in fletu (p) ascendet flens in via Hornim × Cindunus (*):: clamorem et confractionem au divi: 6. fugite, et salvate animas vestras, et eritis sicut (r) asinus silvestris in deserto; 7. quia con fidens fuisti (s) in munitione tua, ✗venient af flictiones tuæ, etiam ☀ quidem tu: capieris et egredietur Chamos in demigratione, sacerdotes ejus, et principes ejus simul. 8. Et veniet (t) per ditio super omnem urbem, et urbs non salvabitur, et peribit (u) vallis, et delebitur campestris, sicut dixit Dominus. 9. Date (x) signa Moabo, quia (y) in flammando inflammabitur, et omnes urbes ejus (z) in conculcatum erunt. Unde habitator ejus? 10. Maledictus, qui facit opera Domini (a) negli genter, ✓ et maledictus,: qui tollit gladium suum a sanguine. 11. Quievit Moab a pueritia sua, (b) et confidens erat super gloria sua, et non effudit de vase in vas, et in demigrationem non abiverunt propter hoc stetit gustus ejus in ipso, et odor ejus non defecit. 12. Propter hoc ecce dies veniunt, dicit Dominus, et mittam ei (c) compositores, et component eum, et vasa ejus (d) comminuent, (e) et pocula ejus conterent. 13. Et erubescet Moab ab Chamos, ut erubuit domus Israelis a Bethel (f) spe eorum. 14. Quomodo dicitis: Fortes sumus, (g) et ejus, et electi juvenes ejus descendent in mactatio, nem, dicit Rex, Dominus virtutum nomen ei. 16. Propinquus (i) dies Moabi ad veniendum, et malitia ejus velox valde. 17. Commovete eum, omnes vos, qui in circuitu ejus, omnes cognosceu tes nomen ejus, dicite: Quomodo confractus est scipio gloriosus, et virga magnificentiæe? 18. De scende de gloria, et sede (k) in humilitate, babi tatrix filia Adibon;; quia periit Moab, ascendit in te et qui perdit munitionem tuam. 19. Super via sta, (/) inspice, habitatrix: Aroer, et interroga fugientem, et evadentem, et dic: Quid factum est? 20. Erubuit Moab, quia confractus est: ulula, et clama: annuntia in Arnon, quia (m) periit Moab, 21. et judicium (*) venit in terram Mesor su per Helon, et super Jehas, et super Mephiath; 22. et super Diabon, et super Nabu, et super (p) do mum Deblatham, 23. et super Curiathæm, et super (g) domum Maon, 24. et super (r) Carioth, et supei (s) Bosor, et super omnes urbes terræ Moab, re motas et propinquas. 25. Confractum est cornu Moabi, (t) et quod in manu ejus, confractum est, dicit Dominus. 26. Inebriate eum, quia super Do minum se magnificavit: et complodet Moab (x) in manu sua, et erit in risum etiam ipse: 27. et si non in derisum erat tibi Israel, si in furtis tuis in-. venti sunt, (x) quando pugnabas contra euin, Xin eo secedes, migrabis;. 28. (y) Reliquerunt urbes, et habitarunt in petris habitantes in Moab: fa cti sunt quasi columbæ nidificantes in petris, in ore (a) foveæ. 29. Audivi (b) contumeliam Moabi, con tumelia affecit valde X celsitudinem ejus;, et con tumeliam ejus, (c) et superbiam ejus: (d) et se ex tulit cor ejus; 30. (e) ego autem novi opera ejus (ſ) nonne sufficientiam ejus ✶ nonne sic brachia ejus nonne sic: fecerunt? 31. Propter hoc super Moab ululate, (h) super Moab ab omni loco: cla mate super viros (i) Ciradas squaloris, et ☀me ditabitur. 32. Sicut fletum Jazer deflebo te, vilis Sebmæ (k) palmites tui transierunt mare: ur bes Jazer attigerunt: (m) super fructum tuum, (e) A., S., vallium. Heh. valles. (/) Quousque tumultuabimini. (g) A., S., illuc igitur commendavit eum. (h) A., captiva ducta est, erubuit Curiathim, quæ admodum elata. S., Th., robur. (i) Tres, laus. (k, A., S., deleamus eam. (!) S., amplius Madıneno silebis. Et Madbo quiescendo quiescet. (m) A., direptio et confractio. (n) S., auditum facite clamorem, parvuli ejus; per enim ascensum incrustati bipennis in fletu ascendet ploratus, quia in ascensu Hornim Inimici clamorem confractionis audiri fecerunt. (o) Parvuli ejus. (p) Super enim ascensu, qui est bipenniferorum. In descensu. (*) Vox Græca, xivoúvou, periculi. Est autem Theodotionis inter pretatio nominis Hornim, Hebraice, IT, effer, khoronayim. DRACH. (r) A., onager. (s) A., S., su per operibus tuis. (t) A., qui captivum ducet. (*) A., S., profunditas. (x) A., forem. S., germen. (y) A., florens egredietur. Eradicatio erunt, eo quod non sint habitantes. (a) A., in depositione. S., fraudulenter. (b) A., et siluit ipse super foraminibus suis. (c) A., stratores, et sternent eum. (d) Reliqui evacuabunt. (e) Reliqui": et hydrias ejus concutient. KEPAEMATA, lagenas. (f) Reli qui: quibus confidentes. (g) S., et vir fortis. (h) S., et qui exuet eum, ascendit. (i) S., exitium Moabi et malum ejus festinat valde tristamini cum eo. (k) A., S., in siti. (!) A., speculare. (m) A., captivus ductus est. (n) S., ivit in terram Misor et Malu. (o) A., S., in llon. (p) A., S., Beth. A., S., Beth. (r) Domum. (s) A., S., Beth Busron. (t) A., et brachium ejus. (u) A., Th., in vomitu suo. (x) S., quia jampridem locutus es super eum, rebellis fies. (y) A., S., reliquistis urbes, et habitastis in petra. (z) A., et facti sunt. (a) A., fosse umbrosæ. (b) A., superbiam Moabi, super bus valde. (c) Et arrogantiam ejus vidi. (d) A., et altitudinem cordis ejus. (e) Reliqui: ego novi, dicit Dominus. Dicit Dominus. (h) A., excandescentiam ejus, et sic selecta ejus. S., nonne sicul ira ejus, ita brachium ejus. (h) S., et ob Moab omnino clamabo. (i) Reliqui: muri testacci. (k) S., commeatus tui transierunt mare. (/) A., S., usque ad mare Jazer. (m) S., super messem tuam.¸

col. 2381–2382page 42 of 49

(R) et super vindemiatores tuos perditio cecidit. ▲ 33. Projecta est lætitia et gaudium ex Carmel, et ex Moabitide (o) et vinum erat super torcularibus tuis: mane (p) non calcarunt, et in vespera tua non fecerunt. 31. Urbes autem eorum;, quæ a clamore leshon usque ad Eleala, et usque ad Jahas dederunt vocem suam, a Soar usque ad Hornim, (r) et nuntios ad Alas; quia et aqua Nem rim (s) in combustionem erit. 35. Et perdam Moab, dicit Dominus, ascendentem super excelsum, et ad olentem diis ejus. 36. (t) Propter học cor meuni Moab, sicut tibiæ dabunt vocem, ✦ et cor meum super homines: * murum (u) Ciradas; sicut tibia dabit vocem propter hoc quæ liberavit, perierunt 2b homine. 37. (x) Omne caput in omni loco radent, et omnis barba radetur, et omnes manus plangent, et super omni lumbo saccus. 38. Et super omnibus tectis Moabi, et super plateis ejus omnibus lu ctus; (y) rursus confregi Moab, sicut vas, cujus non est usus ejus, dicit Dominus. 39. Quomodo (z) commutavit! ✓ ululate;: quomodo vertit dor sum Moab? Erubuit, et factus est Moab in risum, et (a) indignationem omnibus, qui in circuitu ejus. 40. Quia sic dixit Dominus: Ecce sicut aquila veniet impetu, et expandet (b) manus suas super Moab. 41. (c) Capta est Carioth, et munitiones subjugatæ sunt: et erit cor potentium Moabi in die illo, sicut cor mulieris (d) parturientis; 42. et peribit Moab a turba; quia super Dominum se magnificavit. 43. Metus, et forea, et laqueus super te, habitator Moabi, dicit Dominus. 44. Qui fugerit ab ante faciem timoris, incidet in foveam et qui ascenderit e fovea, capietur in laqueo: quia adducam hæc super Moab in anno, quo visitaverim eos, dicit Dominus. 45. In latibulo Heshon stete runt (e) a laqueo fugientes; quia ignis exivit ex Hesbon, flamma ex urbe Sihon, et comedit (f) prin cipes Mohabi, (g) et investigavit filios Saon. 46. Væ tibi, Moab periit populus Chamos; quia capti sunt Alii ejus in captivitate, et filiæ ejus captive. 47. Et reducam captivitatem Moabi in extremitate dierum, dicit Dominus. Hucusque judicium Moabi ⑆. Cap. XLIX. - 1. Filiis Ammon sic dixit Domi nus: Num filii non sunt in Isracle? aut (h) qui assumit, non est eorum? (i) Quare assumsit Mel chom Gad, et populus eorum in urbibus eorum habitat? 2. Propter hoc ecce dies veniunt, dicit Dominus, et audiri faciam super Rabbath filiorum Ammon (k) tumultum urbis, et erunt in non per vium, in perditionem, et aræ ejus in igne combu rentur, (m) et assumet Israel principatum suum, dicit Dominus. 3. Ulula (n) Hesbon, quia perdita est Ai: clamate, filiæ Rabbath, vos cingite saccis, + et insanite;, et plangite, et transite per mace rias (*); quia Melchom in demigratione ibit, sacer dotes ejus, et principes ejus simul: 4. Quia exsulta bis in campis (p) Zib: campi tui, filia duri tiei, confidens super thesauris suis, dicens: Quis aggredietur me? 5. Ecce ego fero super te timorem, dicit Dominus Dominus virtutum (r), ab omni accola circa te, et dispergemini unusquisque versus faciem suam, et non est, qui congregat et demigran tem. 6. Et post hæc reducam captivitatem filiorum Ammon, dicit Dominus;. 7. Hæc dicit Dominus virtutum: (s) Non est amplius sapientia in Thæman periit consilium ab intelligentibus: abiit sapientia eorum: 8. (*) conculcatus est locus eorum: (x) profunduin petite ad habitandum, habitantes in Dadan; quia (y) aspera fecit. Adduxi super eum in tempore, quo visitavi eum; 9. quia vindemiatores venerunt tibi, non relinquent tibi racemationes sicut fures in nocte, (a) ponent manum suam; 10. quia ego abrasi Esau, (b) detexi abscondita ejus abscondi non poterunt: ☀ (c) periit semen ejus:, ob manum (d) fratris ejus, et vicini ejus, et non est 11. (e) relinqui pupillum tuum, ut (f) vivat: (g) et viduæ super me confidentes. 12. Quia hæc dicit Do minus: Ecce quibus non erat (h) lex bibere calicem, bibendo: (i) biberunt: et tu impunis dimittendo impunis dimitteris? non impunis dimitteris, quia bibendo bibes. 13. Quia per me juravi, dicit Dominus, (k) quod in exitium, et in opprobrium, (!) et in non conculcatum, et in maledictionem (m)eris in medio portionis ejus, et omnes urbes ejus erunt (n) S., et super vindemiam tuam raptores ceciderunt: et sublata est lætitia, et gaudium. (o) A., cl vinum ex foveis torcularium deficere feci: non non calcabit, sic, non, eja. clamore Hesbon. S., et vinum ex foveis torcularium cessare feci: non est, dicit. clamore Hesbon. (p) Non calcabit adad adad. S., non tenebit torcularius cantilenam. A., Soar. (r) A., S., vitula triennis. (s) A., S., in exitium erunt, et cessare faciam Moabo offerentem super excelso. Propter hoc cor Moabi ut tibiæ dabit vocem. S., ob Moab. (u) KEIPAAAΣ, tonsos. A., S., testæ. (x) A., quia omni capiti calvities, et omni barbæ rasura. S., super oninibus manibus incisuræ. (y) Quia. A., S., victus est. (a) A., S., in timorem. (b) A., alas. (c) S., subjugata est Carioth, et refugia. (d) A., ab angustia, et pres sus erit Moab a populo. (e) A., non valentes fugere. (f) A., plagam. S., faciem. (g) A., S., et ver ticeni filiorum moeroris. (h) A., S., hæres. (i) A., quare itaque hæreditavit? (k) A., ululatum belli, et erit in pulverem depravata, et filiæ ejus. Bellatorum. (m) A., S., et hæreditabit Israel eos, qui hæreditarunt eum. (n) S., pro Hesbon, quia vastatum est robur. (*) Vox Syriaca codicis nostri,, ND, quæ respondet tona Hebraici textus, potius significat sepes. Trita est apud rabbinos, ut, min a'D, sepes legi; pD, sepes sapientiæ silentium. DRACH. S., in vallibus, quæ in valle tua. (p) Dif fluxerunt. A., in posterum se avertens. S., captiva ducenda. (r) A., S., ab omnibus circuitibus tuis. (s) A., numquid non est. S., annon est. (t) A., putrida facta est. (a) S., fugerunt: reversi sunt. (x) A., profundum petierunt ad habitandum. (y) A., perditionem super Esau adduxi. A., S., botros. (a) Non corrumpebant. quæ sufficiebant eis. (b) A., S., detexi. (c) A., captivum ductum est. (d) Re liqui et fratres ejus, et vicini ejus. (e) A., relinque pupillos, ege vivere faciam te, et viduæ tuæ super mic confident. Servetur. (g) Et ego cos servabo. (h) Reliqui: judicium. (i) Reliqui: bibent. (k) A., quod in sterilitatem. A., et in gladium. (m) Reliqui: erit Bosra

col. 2383–2384page 43 of 49

vastatæ in sæcula. 14. Famam audivi a Domino, ▲ cos perditionem undique. 30. Fugite valde, (*) (*) et legatos in gentes misit: congregamini, et ve mite ad eɔm, surgite in bellum. 15. Quia ecce parvulum dedi te in gentibus et (p) contemti bilem in hominibus. 16. Lusus tuus dedit (r) tibi, (s) durities cordis tui destruxit (t) foramina petrarum, (u) apprehendit fortitudinem collis ex celsi: quia si exaltaveris, sicut aquila, nidum tuum, inde dejiciam te, dicit Dominus. 17. Et erit Idumæa in non tritum: omnis qui transit super eam, obstupescet, et sibilabit super omni plaga ejus. 18. Sicut subversa est Sodoma et Gomorra, et advenæ ejus, dixit Dominus + omnipotens;, non sedebit ibi homo, neque habitabit (±) filius homi nis. 19. Eece sicut leo ascendet (y) e medio Jordanis in locum Hamath; quia (a) celeriter expellam eos ex ea. Et quem electum ei prospiciam? quia quis c) sicut ego? et quis stabit contra me? et quis iste pastor, qui stabit ante faciem meam? 20. Pro pter hoc audite consilium Domini, quod consulta vit super Idumæam, et cogitationem ejus, quam cogitavit super habitantes in Thæman, nisi dissi paverint (₫) minima ovium, nisi delebitur super eos septum eorum: 21. voce (e) casus eorum com mota est terra, clamor tuus in mari rubro, audita est vox (f) ejus. 22. Ecce sicut aquila (g) videbit, et * volabit:, et extendet alas suas (k) super muni tiones ejus et erit cor fortium Idumææ in die illo, nt cor mulieris parturientis. 23. Damasco. Erubuit Hamnath, et Raphad, quia auditum malum andie runt, (i) obstapuerant in mari:, indignat sunt, requiescere non poterunt. 24. Dissoluta est Damascus, convertit se in fugam, et effusa est: ap prehenditeam tremor, * etiam: dolores apprehen derunt eam, sicut parientis;. 25. Quomodo non reliqui (k) urbem meam, pagum dilexerunt? 26. Propter hoc (m) cadent juvenes (n) in plateis tuis, et omnes viri bellatores tui cadent ✶ in die illo, dicit Dominus virtutum. 27. Et accendam ignem in muro Damasci, et comedet (o) plateas filii Hader. 28. Cedar reginæ atrii, quam percussit Nabuchodonosor rex Babylonis, sic dixit Dominus Surgite, ascendite super Cedar, (q) et implete eos filios Cedem. 29. Tentoria eorum, et oves eorum sument: (r) vestimenta eorum, et omnia vasa eorum, et camelos eorum sument sibi, (s) et vocabilis super profundum petiistis ad sedendum, qui sedetis in aurio, dicit Dominus; quia consultavit super vos Nabuchodonosor rex Babylonis consilium, et cogi tavit super vos cogitationem. 31. (x) Surge, ascende super gentein quictam, sedentem in respiramine, đi. it Dominus, nou portæ, et non seræ * (g) ei:, soli diversantur. 32. Eterunt cameli eorum in præ dam, et multitudo jumentorum eorum in perdi tionem, et ventilabo eos omni vento rasos ante (a) faciem corum, et ab omni transitu eorum afferam victoriam eorum, dicit Dominus. 33. Et erit (b) atrium habitaculum (c) struthiocamelorum, el nou tritum usque in sæculum: non habitabit ibi homo, et non habitabit ibi filius nati terræ. 34. Verbum Domini, quod factum est ad Jeremiam prophetam ad Ælam, in principio (d) regis Judæ, dicens: 35. Hec dicit Dominus virtutum: * Exce; (e) confractus est arcus Ælami, principium potentiæ eorum. 36. Et adducam super Ælam quatuor ventos a quatuor ex tremis cœli, et dispergam eos in omnibus ventis his, et non erit gens (ſ), quæ non venient illuc: ex pulsi Ælami. 37. Et terrefaciam (g) eos coram ini micis corum, quærentibus animum eorum, et ad ducam super eos secundum iram furoris mei, dicit Dominus et mittam post eos gladium meum, donec absumserit eos. 38. Et ponam thronum meum iu Ælam, et perdam inde regem, et magnates, dicit Dominus. 39. Et erit in extremo dierum, reducam captivitatem Ælami, dicit Dominus. In principio regnantis Sedeciæ regis factum est verbum hoc de Elam. Cap. L. 1. Verbum, quod locutus est Dominus super Babylonem, ad terram Chaldæorum in manu Jeremiæ prophetæ:: 2. Annuntiate in genti bus, et audita facite, et (h) tollite signum, audituma facite, et ne abscondatis. Dicite: Capta est Babel, erubuit Bel animosa, et delicata, (i) traditus est Mærodach: * erubuerunt idola ejus, pudefacta sunt inquinamenta ejus:. 3. Quia ascendit super eam geus ab aquilone: hic pouet terram ejus in exitium, et non erit habitans in ea ab homine us que ad jumentum: trepidarunt, abierunt. 4. In diebus istis, et in tempore illo, dicit Dominus, ve nient filii Israelis ipsi, et filii Judæ simul, ambu lantes et flentes ibunt, Dominum Deum suum quæ (n) A., et legatus ad gentes missus est super eam. (o) Super eam. (p) A., S., contemtum. (q) A., Th., superbia S., gloriatio tua superbire fecit te. (r) Hæc. (s) A., afflictio. A., Reliqui, in foraminibus. S., comprehendentes petram. Th., altitudinem collis. (u) Habitavit in foraminibus petrarum. (x) Ibi. (y) A., a pulchritudinem robustam. S., a gloria S., super habitaculum principatuum. (a) S., subito eurrere faciam eum desuper ea: et hominem electum super eam constituam. (b) Et juvenes super cam consti tuam. (c) A., S., similis mili, et quis sustinebit ine? (d) A., minores gregis. (e) A., commotionis. (f) Tua. (g) A., S., ascendet. (h) A., S., super Bosra. (i) S., perturbate sunt in mari ex sollicitudine. (k A., S., Th., laudabilis, metropolis gaudii. Dilexi. (m) S., conticescent. (n) Tui. AMOJA, bivia. A., S., palatia. (p) A., S., et regnis Hasor, quæ percussit. S., et rapite filios orientis. (r) A., S., cortinas. (s) A., et vocabunt super eos turbinem undique. (c) A., fugite, exulantes vos valde. (u) S., in profundo sedete, habitatores llasor. (x) A., surgite, ascendamus. (y) Eis. A., et con gregatio possessionis eorum eorum in saxetum. (a) Partem. (b) A., S., Hasor. (c) A., draconum. S., sirenum. (d) Regni Sedeciæ. (c) A., S., conteram arcum Ælami, caput virtutis eorum. (f) S., is his, quæ non ingredientur. A., S., Elam. A., tollite signum. (i) A., expavit Merodach.

col. 2385–2386page 44 of 49

rentes. 5. Usque ad Sionem interrogabunt viam, restituam Israelem in pascuum suum, et pascet in (k) hic enim faciem suam + dabunt;, et ve nient, et confugient ad Dominum; testamentum enim æternum non oblivioni tradetur. 6. Oves per ditæ factus est populus meus, pastores eorum (m) expulerunt eos, super montes (n) seduxerunt eos, de monte super collem abierunt, obliti sunt cubilis sui. 7. Omnes invenientes eos consumpserunt eos (o) inimici eorum dixerunt: Ne quiescere faciamus cos, pro eo quod peccarunt Domino: (p) pascuum justitiæ ei, qui congregat patres eorum, Dominus. 8. (q) Abalienamini e medio Babylonis, et e terra Chaldæorum, et exite, et estote (r) sicut dracones coram facie ovium. 9. Quia ecce ego excito, et ascendere facio super Babylonem congregationes gentium magnarum e terra septentrionis, et se in struent adversus eam; inde capletur: sicut (s) telam pugnatoris intelligentis nec redibit vacuum. 10. Et erit Chald:ca in prædam, et omnes prædan tes eam saturabuntur, dicit Dominus. 11. Quia gavisi estis et gloriati, cum diripuistis hæreditatem meam, quia exsultastis, sicnt tauri in herba, et (t) cornu petiistis, sicut bubali. 12. Erubuit mater vestra valde, (*) mater in bona: ecce ultima gentium desertum ✓ sine aqua, et non calcatum;. 13. Ab ira Domini non babitabitur: et erit in exitium omnis, et omnis, qui transierit super Babylonem, (x) tri stabitur, et sibilabit super omnem plagam ejus. 14. Instruite vos super Babylonein circumcirca, omnes tendentes arcum, sagittate super eam, ne parcɔtis super telis vestris, * quia Domino pecca vit;. 15. (y) Et fortiter agite super eam in circuitu (*) dissolutæ sunt manus ejus, ceciderunt (a) pra pugnacula ejus, et eradicatus est murus ejus; quia vindicta a Deo est, (b) ulciscimini eam, quemad modum fecit, facite ei. 16. Delete (c) semen ex Babylone, et tenentem falcem in tempore messis ab ante faciem gladii (d) Græci, unusquisque in po pulum suum revertentur, et unusquisque in (ter ram) (*) suam fugiet. 17. Ovis errans Israel, leones expulerunt eum: primus comedit eum rex Assyriæ et bic posterior (e) ossa ejus (ſ) Nabuchodonosor rex Babylonis. 18. Propter hoc hæc dicit Dominus vir tutum Deus Israelis: Ecce ego (g) ulciscor ✗su per regem Babylonis, et super terram ejus, sicut eos fortis, Dominus omnipotens nomen ei: (g) ju (h) ultus sum super: regem Assyriæ. 19. Et Carmelo, et in Basan, et in monte Epbræm, et in Galaad, et saturabuntur animæ eorum. 20. In die bus istis, et in tempore illo, dicit Dominus, (i) quærent injustitiam Israelis, et non erit, et peccata Judæ, et non invenientur; quia propitius ero relictis 21. (k) super terra: amare (l) ascende super eam, et super habitantes super ea (m): et ulciscere, gladie, (^) et abole post eos mala:, dicit Domi nus, et fac secundum omnia, quæ præcepero tibi. 22. Vox belli in terra Chaldæorum, et confractio magna. 23. Quomodo confractus est, et contritus est malleus omuis terræ? quomodo facta est in desolationem Babel in gentibus? 24. Impo ment tibi, et capieris, Babel, (p) et non cognosces inventa es, et capta es, quia adversus Dominum stetisti. 25. Aperuit Dominus thesaurum suum, et protulit vasa iræ suæ, quia opus est: Domino (r) Domino virtutum in terra Chaldæorum. 26. (s) Quia venerunt ei: tempora ejus: aperite horrea ejus, (t) scrutamini eam, sicut speluncam, et delete eam: ne sit residuum ejus: 27. (u) exsiccate omnes fructus ejus: et descendant in mactationem: væ cis, quia venit dies corum, lem pus (x) ultionis eorum. 28. Vox fugientium et evadentium e terra Babylonis, ad annuntiandum in Sionem ultionem, quæ a Domino Deo nostro, ultionem templi ejus;. 29. Præcipite super Baby lonem multis, omni tendenti arcum, castra meta mini super eam circumcirca: ne sit evadens ejus, retribuite ei secundum opera tjus: secundum omnia, quæ fecit, facite ei, quia adversus Dominum (y) stetit, (z) Deum sanctum Israelis. 30. Propter hoc cadent juvenes ejus in plateis ejus, et omnes viri bellatores ejus (a) projicientur in die illo, dicit Dominus. 31. Ecce ego super te (b) contumeliosam, dicit Dominus virtutum, quia venit dies (c) tuus, et tempus (d) ultionis tuæ, 32. et infirmabitur contu melia tua, et cadet, et non erit restituens eam: et accendam ignem (e) in silva ejus, et comedet omnes circuitus ejus. 33. Ilæc dicit Dominus virtutum Oppressi filii Israelis, et filii Judæ simul: omnes, qui captivos duxerunt eos, oppresserunt eos, qui non voluerunt dimittere eos. 34. (f) Et qui redimit dicium judicabit adversus adversarios ejus, ut levet ha (k) A., ecce facies eorum venient, et se adjungent Domino. Commutabunt. (m) A., S., seduxerunt. (n) S., circunduxerunt. (o) A., Th., et qui circumagebant eos, dixerunt: Non delinquemus. (p) S., bitaculo justo. (q) A., S., commovete vos. (r) A., S., sicut basilisci. Th., sicut hædi. (s) Tela eorum. A., hinnivistis. S., clamastis. (u) S., Th., pudefacta est, quæ genuit vos. (x) S., hæsitabit. (y) A., S., ululate. A., dedit manum suam. (a) A., fundamenta ejus. (b) A., S., vindictain sumite de ea. (c) A., S., seminatorem. (d) A.. S., ebrii. (*) Hæc vox hic omissa videtur, habent enim Hebr. et Lxx. (e) A., S., comminuit eum. (f) Comedit. (g) A., S., visito. (h) A., S., visitavi. (i) A., S., quæretur iniquitas. (k) S., super terram iracundorum. (/) Dicit Dominus super terram irritantium. (m) A., S., visita. (n) A., S., et perditioni devove. (o) Steti adversus te. (p) A., S., Th., tu autem non novisti. A., S., litem movisti. (r) Deo. (s) A., venite ei a consummatione. S., intrate eam, omnes. (I) A., defigite eam, sicut accumulantes. S., tollite eam, sicut marsupium. (u) A., vastate omnem fructum ejus, et descendant ad mactationem. (x) A., visitationis, A., S., superbe egit. A., Deum sanctum Israelis. (a) S., obmutescent. (b) A., S., superbia. (c) Casus. (d) A., visitationis tuæ. Et impinget superbia. (c) A., in urbibus ejus. (f) A., S., et qui propinquve eis. (g) S., puniendo exiget judicium corum.

col. 2387–2388page 45 of 49

terram: (h) et irritabit inhabitantes Rabylonem: ▲ confossi (d) a foris ejus. 5. Quia non viduavit Israel 35. gladium super Chaldæos, dicit Dominus, et super habitantes in Babylone, et super magnates ejus, et super (i) intelligentes ejus: 36. gladium et Juda a Deo suo, a Domino (e) omnipotente, quia terra eorum impleta est iniquitate a sanctis Israelis. 6. Fugite e medio Babylonis, el salvate unusquisque animam suam, et ne (ſ) projiciamini in injustitia ejus; quia tempus ultionis ejus est a Domino, re tributionem ipse retribuet ei. 7. Calix auri Babel in. manu Domini, inebrians omnem terram: de vino ejus biberunt gentes, propter hoc vacillarunt gen tes. 8. Et subito cecidit Babel, et confracta est (g) lamentamini eam, sumite resinam corruptioni cjus, forte sanabitur. 9. Sanavimus Babylonem, et non sanata est: derelinquamus eam, et abeamus unusquisque in terram suamı; quia appropinquavit in cœlum judicium ejus, sublatum est usque (i) (k) super vates ejus, et auferentur: ☀ gladium super pugnatores ejus, et dissolventur: gladium super (l) equos eorum, et super currus eorum, 37. et super omnem: commixtum in medio ejus, et erunt sicut mulieres: gladium super the sauros ejus, et diripientur: 38. gladium super aquam ejus (m), et erubescent, quia terra sculptilium est, et (n) in insulis + non: gloriabantur. 39. Propter hoc habitabunt spectra in insulis: et habitabunt super ea fili:e (p) sirenum: et non ædifi cabitur amplius in victoriam, et non habitabitur in sæculum. 40. Sicat evertit Deus ☑thy: Sodomam, Bad astra. 10. Protulit Dominus (k) judicium suum et Gomorram, et vicinas ejus, dicit Dominus, non venite, et annuntiemus in Sione opera Domini Dei babitabit ibi homo, neque commorabitur ibi tilius nostri. 11. Præparate tela, implete pharetras: ex hominis. 41. Ecce populus venit ab aquilone, et citavit Dominus spiritum regis Medorum; quia in populus magnus, et reges multi excitabuntur ab Babylonem ira ejus, ad delendum eam, quia extremo terræ, 42. arcus, et (r) pugio est eis: ultio Domini est, ultio templi ejus. 12. Super muris durus est, et non miserebitur: vox corum ut mare Babylonis elevate signum, (m) constituite excubias, tumultuabitur, super equis equitabunt parati, sicut ponite excubias, præparate (n) arma; quia dedit ignis, in bellum, ad te, filia Babylonis. 43. Audivit in manus (i. e. aggressus est) Dominus, et faciet, rex Babylonis famam eorum, et dissolutæ sunt manus quæ locutus est super habitantes in Babylone, 13. ha ejus: afflictio obtinuit eum,dolores sicut parientis. 44. bitantes super aquis multis, et super multita Ecce sicut leo ascendet a ✶ (s) jactantia; Jordanis dine thesaurorum ejus: venit finis tuus vere (p) in (t) in locum Ætham; quia celeriter expellam eos ab viscera intestina tua. 14. Quia juravit Dominus vir ea, et omnem juvenem super eam constituam: quia tutum per brachium suum. quia implebo te homi quis sicut ego, et quis stabit contra me? Et quis hic nibus, (q) sicut locustis, (r) et loquentur super te pastor, qui stabit coram facie mea? 45. Propter hoc descendentes. 15. Qui facit terram in robore suo, audite consilium Domini, quod consultavit super qui parat orbem habitabilem in sapientia sua, in Babylonem, et cogitationes ejus, quas cogitavit super intelligentia sua extendit cœlum, 16. in vocem po habitantes (u) Chaldæos: si non (x) corrumpatis suit multitudinem strepitus aquæ in cœlo, et eduxit agnos ovium eorum, si non aboleatur ab eis pascuum. nubes ab extremo terræ, fulgura in pluviam fecit, 46. Quia a voce subjectionis Babylonis commove- et eduxit (s) lumen e thesauris suis. 47. Stultus bitur terra, et clamor ejus in gentibus audietur. factus est omnis homo a scientia, pudefactus est Cap. LI. 1. Hæc dicit Dominus: Ecce ego ex- omnis conflans aurum a sculptilibus suis, quia falsa cito super Babylonem, et super habitantes (y), cor conflarunt, non est spiritus in eis, 18. vana sust erigentium, ventum æstus corrumpentem. 2. Et opera ridicula, in tempore visitationis eorum emittam in Babylonem conviciatores, et contu- peribunt. 19. Non talis pars Jacobi, quia ille, qui melia afficient eam, (a) et perdent terram ejus: ✗ formavit omnia, ipse est (u) et baculus hæreditatis quia væ super Babylonem circumcirca in die ejus, Dominus virtutum nomen ei. 20. (r) Disper damni ejus. 3. Ne tendat, qui tendit arcum suum, gis mihi vasa belli, (y) et dispergam in te gentes, neque alliget, cui sunt arma: ne parcatis super pet tollam per te reges. 24. Et dispergam in te juvenes ejus, et (b) abolete omnem (c) virtutem ejus. 4. Et cadent occisi in terra Chaldæorum, et equum, et ascensorem ejus, 22. et dispergam in te currus, et ascensores eorum, et dispergam in te (h) A., et perturbabit. (i) Reliqui: sapientes. (k) A., adversus electos, et insanient. S., super brachia ejus, et defatigabuntur. Reliqui fortes. (m) Qua confisa est, et exarescet. (n) A., in simula cris. S., in fortibus. (o) A., Suniim. Heb., Siim. (p) A., struthiocamelorum. S., sirenum cum forti bus. S., et non habitabitur amplius in victoriam, nec habitabitur in ea usque in generationes et ge nerationes. (r) A., S., scutum. (s) A., elatione. S., gloria. S., super habitaculuin an tiquum. (u) In terra. (x) A., invehentur. S., deridebunt eos minimi gregum. (y) Chaldæos. A, S., ventilatores, et ventilabunt cam. (a) A., et humectabunt terram ejus, quia fuerunt super eam in circuitu. (b) Reliqui: devotioni date. (c) A., militiam ejus. (d) A., in exitibus. (e) A., militiarum. (f) S., obmutescatis. (g) A., S., ululate super ea. (h) A., S., extulit se. (i) Ad conniven tiam nubium (k) A., justitias nostras. (!) A., S., cogitatio ejus ad perdendum eam. (m) A., S., tenete custodiam. (n) A., S., insidias, quia cogitavit Dominus. (o) A., multitudo in thesauris ejus. (p) A., S., cubitus. S., decisi tui. A., S., sicut brucho. (r) S., et respondebunt super te fladad, Hidlel. Scholion: est cantilena, ut corum, qui calcant torcular. (s) Reliqui: ventum. S., erroris. (u) Pars Israelis. (r) A., concutis. (y) A., et concutiam. (z) te.

col. 2389–2390page 46 of 49

JEREMIÆ Caput li. sibilum, non habitabitur. 38. (x) Simul sicut leones excitati sunt (*) servi eorum, et sicut catuli leonum. 39. In calore eorum dabo (y) tòv; potum eis, et inebriabo cos, ut re quasi cauponaria graventur, et dormiant somnum sempiternum, et non resur gant, dicit Dominus. 40. Descendere fac eos, sicut agnos ad mactationem, et sicut arietes (a) cum hæ dis. 41. Quomodo capta est☀ Sisac:, et per ve nationem occupata est gloriatio omnis terræ? Quo modo facta est in exitium Babel in omnibus genti bus? 42. Ascendit super Babylonem mare, in sonitu fluctuum ejus obtecta est. 43. Factæ sunt urbes ejus (b) in corruptionem;, terra sine aqua, et non calcata, ☀ terra;, qua non habitabit in ea ne unus quidem homo:, neque divertet in eis filius hominis. 44. Et ulciscar super Bel in Babylone, et efferam (c) quæ absorpsit ex ore ejus, et non (d) con gregabunturad eam amplius gentes: et quidem mu rus Babylonis cadet. 45. Exite e medio ejus, popule mi, et salvate unusquisque animam suam a furore iræ Domini,46.ne forte consternetur cor vestrum, et time atis ob ſamam, quæ audieturin terra: et ingredietur in anno ſama, et post annam fama,et injustitia in terra, (e) parabola super parabolam. 47. Propter hoc ecce dies veniunt, ☀ dicit Dominus:, et visitabo super sculptilia Babylonis et omnis terra ejus pudore afficietur, et omnes occisi ejus cadent in medio ejus. 48. Et (f) lætabuntur super Babylonem cœli et terra, et omnia, quæ in eis; quia a septentrione venient ad eam (g) vexantes, dicit Dominus: et quidem ia Babylone ad cadendum occisos Israelis, 49. etiam in Babylone cadent occisi omnis terræ. 50. Salvi a gladio, ite, et ne consistatis: recordamini, qui de longinquo, Domini: et Jerusalem ascendat super cor vestrum. 51. Erubuimus, quia audivimus op probrium nostrum: obtexit ignominia faciem no stram; quia intrarunt alienigenæ in sanctuaria nostra, in domum Domini. 52. Propter hoc ecce dies veniunt, dicit Dominus, et ulciscar super scul ptilia ejus, et in omni terra ejus (i) cadent occisi. 53. Quia si ascenderit Babel, sicut cœlum, et si muniverit excelsum fortitudinis suæ; a nie veuient ei deletores, dicit Dominus. 54. Vox clamoris in virum, et mulierem, et dispergam in te senem et culi in babitaculum (u) draconum, in exitium, et in juvenem, et dispergam in te electum et virginem, 23. et dispergam in te pastorein, et gregem ejus, et dispergam in te agricolam, (a) et agriculturam ejus, et dispergam in te duces et præfectos. 24. Et retribuam Babyloni et habitatoribus (b) Chaldæis omnia mala eorum, quæ fecerunt in Sione coram oculis vestris, dicit Dominus. 25. Ecce ego ad te, montem (c) corruptum, dicit Dominus, corrum pentem omnem terram, et extendam manum meam super te, et devolvam te de petris, et dabo te ut montem combustum: 26. et non capient de te lapi dem in angulum, et lapidem in fundamentum, quia (d) in exitium in æternum eris, dicit Dominus. 27. Tollite signum super terra, clangite (e) tuba in gentibus, sanctificate super eam gentes, imperate super eam regna (ſ) Ararath a me, e (g) Canazæis constituite super eam stationem jaculantium tela, ascendere facite + super eam: equos, sicut multi tudinem (h) locustaruin. 28. Sanctificate super eam gentes Medorum, (i) principes cjus, et omnes præ fectos ejus, et omnis terræ dominii ejus. 29. (k) Com mota est terra, et dolore affecta est; quia surrexit super Babylonein cogitatio Domini, ad ponendum terram Babylonis in exitium, et non habitabitur. 30. Defecit pugnator Babylonis a bellando: sede bunt in claustro: percussa est potentia eorum facti sunt, sicut mulieres: combusta sunt taberna cula ejus: contritæ sunt vestes ejus. 31. Persequens in occursum persequentis persequetur, et annun tians in occursum annuntiatis ad annuntiandum regi Babylouis, quod subjugata sit urbs ejus, 32. ab extremo transituum ejus capti sint, et congrega tiones eorum incendantur in igne, et viri ejus bella tores (m) egrediantur. 33. Quia hæc dicit Dominus virtutum Deus Israelis: (n) Domus Babylonis sicut area pinguis triturabuntur: adhuc parum, et ve niet (p) messis ejus. 34. Comedit me, + apprehen dit me (g), (r) divisit me: Nabuchodonosor rex Babylonis constituit me sicut vas vacuum, deglu tivit me, sicut draco, implevit ventrem suum deli ciis meis: 35. expulerunt me labores mei et (s) calamitates meæ in Babylonem, dicit habitatrix Sionis: et sanguis meus super habitatores Chal dæos, dicit Jerusalem. 36. Propter hoc hæc dicit Babylone, et confractio magna in terra Chaldæorum; Dominus: Ecce ego judicabo adversariam tuam, et ulciscar ultionem tuam, et desolabo mare ejus, et arefaciam fontem ejus: 37. et erit Babel ſonti 55. quia delevit Dominus Babylonem, et perdidit ex ea vocem magnam tumultuantem fluctus ejus sicut aquæ multæ, dederunt (k) deletionem vocem (a) A., S., et jugum ejus. (b) A., S., Chaldææ. (c) A., corruptorem. (d) A., S., in exitia, quæ in sæcu lum eris. (e) A., S., in cornu. (f) A., Ararat, Minni, et Aschchenaz: præficite super eam. (g) Taphsar. S., electos. (h) A., S., bruchum. (i) A., DTENS vox mihi ignota, quam, si placet, conferas cum prah, Awróc, apud Castellum. [Liquido patet Syrum librarium mendose scripsisse Syris elementis Græcum Aquilæ verbum aptorɛiç, optimates. In textu igitur codicis nostri repone, DEDIN", et omnia probe quadrabuni. DRACH.] S., commotionem. (k) S., et contremiscet terra, et parturiet. A., et transitus occupati sint. S., paludes. (m) A., S., perturbati sunt. (n) A., S., filia. (o) A., tempus ad calcandum eam. (p) A., S., tempus messis. A., erosit me. (r) Sicut tenebræ subtiles. (s) A., caro mea. S., judicium tuum. (u) A., S., sirenum. (x) A., se acuent, ut catuli, rugient servi ejus. (*) My excitati sunt, pro vys excitatus est, legendum puto. (y) A., flumina. S., debilitentur. (a) A., S., cum pilosis. (b) A., in contemtionem. (c) A., S., absorptionem ejus. (d) A., confluent. S., profluet. HOTAMQHZONTAL, in star fluminis concurrent. (e) A., dominator super dominatorem. (f) A., canent. (g) A., prædam agen tes. (h) Terra. (i) A., gemet dum occiditur. (k) A., S., tumultus. Th., clatio.

col. 2391–2392page 47 of 49

ejus. 56. Quia venit super Babylonem miseria: inter murum et antemurale, quod erat ad kortum capti sunt pugnatores ejus, tremit arcus eorum; (m) quia Deus retribuit. 37. Dominus retribuet ei retributionem et inebriabit ebrietate sapientes ejus, (n) et duces ejus, ☀ et rectores ejes:, et præfectos ejus, et fortes ejus, et dormient som num sempiternum, et non excitabuntur:, dicit rex Dominus, omnipotens nomen ei. 58. Hæc dixit Do minus Murus Babylonis (o) dilatatus est, diruendo diruetur, et portæ ejus excelsæ in igne; con burentur et laborabunt populi (p) in vanum, et gentes in principio deficient. 59. Verbum, quod præcepit Dominus; Jeremiæ prophetæ, ut dice ret Sarææ filio Neriæ filio Maasiæ, cum abiret a Sedecia rege Judæ in Babylonem in anno quarto regni ejus: et Saræa princeps (r) donorum. 60. Et scripsit Jeremia omnia mala, quæ venient super Babylonem, in libro uno, omnia verba hæc scripta super Babylonem. 61. Et dixit Jeremia ad Saræam Cum veneris in Babylonem, et videris, et legeris omnia verba hæc, 62. et dices: Domine, tu locutus es super locum hunc, ad delendum eum, et ut non sit in eo habitans ab homine usque ad jumentum; quia exitium in sæculum erit. 63. Et erit, cum ces saveris legere librum hunc, et ligabis super eum lapidem, et projicies eum in medium Euphratis, 64. et dices: Sic submergetur Babel, et nou resur get ab ante faciem malorum, quæ ego induco super eam. ☀ (s)Et steterunt hucusque verba Jeremiæ;. Cap. LII.4. Cum esset natus viginti et unum annum Sedecia, regnum adiit, et undecim annis regnavit in Jerusalem: et nomen matri ejus Ha matul, filia Jeremiæ de Lobena. 2. Et fecit malum in oculis Domini, quemadmodum fecit Joacim. 3. Quia super furorem Domini erat Jerusalem, et Juda, usque dum projecit eos a facie sua, et elon gavitse Sedecia a rege Babyionis;. 4. Et factum est in anno nono regni ejus, in mense decimo, decimo mensis, venit Nabuchodonosor rex Babylonis, et omnis potentia ejus super Jerusalem, (*) et circumdedit eam fossa, et ædificavit cinxit eam oneribus lapi dis circumcirca. 5. Et venit urbs (x) in angustiam usque ad annum undecimum regis Sedeciæ, 6. * in mense quarto ¦ in neno mensis, et invaluit fames in urbe, et non erant panes populo terræ. 7. Et disrupta est urbs, et omnes viri bellatores fuge runt, et exiverunt ex urbe nocte per viam portæ (y) regis, et Chaldæi super urbe in circuitu, et iverunt viam, ad Araba. 8. Et persecuta est potentia Chaldæorum post regem, et apprehenderunt eum + regem Sedeciam: (a) trans Jericho, (b) et omnes servi ejus dispersi sunt ab eo. 9. Et ceperunt re gem, et duxerunt eum ad regem Babylonis in De blatha terram Hamath: et locutus est ei cum ju dicio. 10. (c) Et jugulavit rex Babylonis filios Se deciæ coram oculis ejus: et omnes principes Judæ jugulavit in L'eblatha. 11. Et oculos Sedeciæ excæ cavit, et ligavit eum (d) in compedibus: (c) et dedit eum in domum (ſ) pistrini, usque iu diem, quo mor tuus est. 12. Et in mense quinto, decimo mensis, ✓ hic annus decimus nonus Nabuchodonosoris regis Babylonis:, venit Nabuzardan (g) prin ceps coquorum, stans ante ſaciem regis Babylonis, in Jerusalem: 13. et incendit domuin Domini, et domum regis, (h) et omnes domos urbis, et omnem domum magnam incendit in igne: 14. et omnem murum Jerusalem circumcirca destruxit ☀ omnis; potentia Chaldæorum, quæ cum principe coquorum. 15. De autem pauperibus populi, qui relicti fue runt in urbe, et (i) dedititios, qui se dediderunt ad regem Babylonis, et reliquos populi, reliquit Na buzardan princeps coquorum: 16. et ex paupe ribus terræ reliquit Nabuzardan princeps coquo rum; in operatores vinearum, (k) et in agricolas. 17. Et columnas æris, quæ in domo Domini, (l) et bases, et mare æris, quod in domo Domini, frege runt Chaldæi, et ceperunt * omne: æs eorum in Babylonem: 18. × (m) et cacabos, et (n) scopas;, et coronam, et (o) phialas, et fuscinas carnis, et omnia vasa æris, quibus ministrabant in eis, *sum serunt: 19. et (p) Saphoth, ✗et Mazmeroth, et (r) Mazracoth, et suffusoria, et candelabra:, et paropsides, et pateras, quæ erant auri auri, et quæ erant argenti argenti, sumsit princeps coqnorum. 20. Et columnæ duæ, et mare unum, et boves duo decim æris, isti; qui erant (s) sub mari, quæ fecit rex Salomon in domum Domini, non erat pon dus æris omnium vasorum horum:: 21. et co lumnæ triginta et quinque cubitorum altitudo columnæ unius, et filum duodecim cubitorum cin gebat eam, et crassities ejus quatuor digitorum (×) circumcirca: 22. (x) et epistylium super eis æris, et magnitudo epistylii unius quinque cubitorum (f) A., deprædans. (m) S., quia fortis remunerator Dominus. (n) A., S., et principes. A., S., latus. (p) A., pro sufficientia vana, et familiæ pro sufficientia ignis. A., S., cum. (r) S., super quiete. (s) A., S., et dissolventur. (t) S., a rege. (u) A., et castra metatus est super eam, et exstruxit super eam jugum pul veris circumcirca. (x) S., in inclusionem. (y) A., inter duos muros. A., planitiei. S., non habi tabilis. (a) A., in planitiebus. S., in deserto. (b) A., S., et omnis potentia ejus. (c) A., S., Th., et im molavit. (d) A., S., æris. (e) et duxit eum rex Babylonis in Babylonem. (f) visitationis. S., carceris. (g) A., lanionum princeps. (h) A., et omnes domos Jerusalem. (i) S., dedititios sua sponte, qui dedi derunt semetipsos. (k) A., et in pas ores boum. Th., Gabim. (/) A., et fulera. Heb., Machenoth. (m) A., S., et ollas. (n) A., forcipes, et scopas. S., forcipes et citharas. (o) A., S., paropsides. (p) 2A4408. A., hydrias aquæ. S., phialas. MAZMEPOO. A., S., et thuribula. (r) AMMAZPAKAO. A., S., et verucula, et palas. Th., et libatoria. (s) A., sub basibus. A., S., octodecim. (u) A., S., cava el capitella super ca æris, et altitudo capitelli unius quinque cubitorum: corona. KPOK YANTQ TON. S., caput columnæ super unaquaque ex eis. FE1202, epistylium.

col. 2393–2394page 48 of 49

et rete et malogranata (y) super epistylio circum- tres. 29. In anno octavo decimo Nabuchodonosoris circa omnia æris. et similiter his ea, quæ columnæ * duxerunt; ex Jerusalem animas octingentas et secundæ, + octo: malogranata cubito duodecim triginta et duas. 30. In anno tertio et vigesimo Na cubitis. 23. Et erant malogranata nonaginta et sex buchodonosoris transportavit Nabuzardan, prin in uno latere et erant omnia malogranata cen- ceps coquorum, Judæorum animas septingentas, et tum super (a) rete circumcirca. 24. Et sumsit prin- quadraginta et quinque: omnes animæ quatuor ceps coquorum Saræam sacerdotem primum, el millia et sexcentæ. 51. Et factum est in anno tri Sophoniam sacerdotem secundum, et tres custo- gesimo et septimo, cum demigrasset (/) Joacim res dientes (b) viam. 25. Et ex urbe sumsit eunuchum Judæ, in mense duodecimo, (g) in quarto et vige unum, qui erat (c) præfectus virorum bellatorum, simo mensis, (h) (i) sumsit (k) Ulmerodach rex et septem viros (d) nominatos, qui coram facie re- Babylonis, in anno, quo regnum adiit, caput gis, qui inventi sunt in urbe, et scribam ☀ prin- Joacim regis Judæ, et eduxit cum e domo, ubi cipem (e) virtutum, scribentem populum terræ, custodiebatur: 32. et locutus est ei læta, et dedit el sexaginta homines ex populo terræ, qui inventi solium ejus super solia regum, qui cum eo in Ba sunt in medio urbis. 26. Et sumsit eos Nabuzardan bylone 33. et mutavit stolam carceris ejus: et princeps coquorum, et duxit eos ad regem Babylo- comedebat panem ante faciem ejus semper omnibus nis in Deblatham. 27. Et percussit cos rex Babylo- diebus, quibus vixit. 34. (m) Et demensum ejus do nis. et morte affecit eos: in Deblatha in terra mensum semper dabatur ei a rege Babylonis de die Hamath, in demigravit Juda desuper terra sua. 28. Et in diem, usque ad diem, quo mortuus est, om hic populus, quem transportavit Nabuchodonosor nibus diebus vitæ ejus;. in anno septimo: Judæos tria millia, et viginti et Finitus est Jeremia. A., super capitellis circumcirca. (z) A., S., posita. (a) A., corona. (b) A., S., portam. (c) A., stans. S., super viris. (d) S., ex iis, qui vident faciem regis. (e) A., militiæ. S., militariter exercentem. (f) A., Joachim. (g) A., in vigesimo et quinto. S., in quinto et vigesimo. (h) Reliqui, extulit. (i) Rasit. (k) A., Evilmedorach. A., Joachim. (m) A., et cibus. TATH, cibus ordinatus.

col. 2395–2396page 49 of 49

d e n n d QUE IN TOMI XVI PARTE SECUNDA CONTINENT Proverbia. Ecclesiastes. Canticum Canticorum. Hesaias. q 1979 Jeremias. Threni. Jeremiæ prophetia e codice Syriaco-lexa plari. FINIS PARTIS SECUNDÆ TOMI DECIMI SEXTI. Paris. Imprimerie J.-P. MIGNE.

Continue reading PG 16: Hexaplorum →≣ entire volume
Page scan enlarged

Notebook

Full View