in 12), et Homiliæ 145 (seu potius 142) in Evangelia festosque dies totius anni (primum editæ a Claudio Fremy, Paris. 1554 in 8°; utraque dein Collectio recusa Paris. 1575 in-8°, iterumque nonnihil aucta ab A. Schotto sub nomine Eusebii Gallicani in Magna Biblioth. Patrum Colo niensi, t. V, p. 543-738 et in Maxima Biblioth. Patrum Lugdunensi t. VI, p. 618-822). Verum Homilia 145 (seu potius 142) in Evangelia revera S. Brunoni Astensi († c. a. 1125) debentur, ex cujus quippe Commentario in IV Evangelia (edito Romæ 1775 duobus tomis in 8°, et ite rum in Opp. S. Brunonis Astensis ed. P. Bruno Bruni Romæ 1789-91. fol. t. II, p. 1-295) 1 plerumque ad verbum, verosimiliter ab ipso Brunone, excerptæ sunt Homiliæ istæ, cujus etiam nomine insignitæ reperiuntur homiliæ 145 integræ in cod. mss., nec non in editione Operum S. Brunonis Astensis Venetiis 1651, fol. t. II, p. 1 seqq. et Romæ 1789-91, t. II, p. 373-463. Cf. Præfat. Editoris in S. Brunonis Commentar. in Evangel. p. XVI-XXIII; et cl. Mamachii Approbatio ibidem præfixa, M. Marchesii Dissert. histor. de S. Brunone Astensi p. 1v. in fronte edit. Venet. a. 1651, et P. Bruno Bruni in Opp. S. Brunonis Ast. edit. Rom. t. II, Prolegom. p. y et vir IX. Prior autem Collectio 56 homiliarum non est nisi farrago variorum scriptorum Latinorum Galliæ, sancti Hilarii Arelatensis, sancti Eu cherii Lugdunensis, Fausti Rhegiensis, sancti Maximi Taurinensis, sancti Cæsarii et al., fortasse collecta ab Eusebio Brunone Andegavensi episcopo (a 1047-1081, de quo vid. Chronica Andegavensia in Labbe Nova Bibliotheca Manuscriptorum Paris. 1657, t. I, p. 276, 282, 287 el 288. Cf. J. A. Fabricii Biblioth. med. et infimæ Latinit. t. I, p. 289). Neque improbabilis est conjectura, sanctum Brunonem Astensem et Brunonem Andegavensem, ætate suppares, facile inter se confundi potuisse (ut patet ex Auberto Miræo in J. A. Fa bricii Bibliotheca ecclesiastica, p. 57), præsertim si Eusebius Bruno Andegavensis et ipse priores istas homilias 56 collegit, qui proinde recte Eusebius Gallicanus dictus est. Quod autem Eusebio Emeseno omnes istæ homiliæ circiter 200 fuerint attributæ, inde factum videtur, quod sciolus aliquis solum Eusebii nomen iisdem adscriptum invenerit, et cum ex Hieronymo ipsi constaret, Eusebium Emesenum «plurimas Homilias in Evangelia» reliquisse, Emeseni eas putaverit ejusque nomen temere adjecerit. Id unum conjectura huic difficultatem creat, quod jam sæc. XI ad finem vergente a Guitmundo Aversano in tri bus libris de veritate Eucharistiæ (Biblioth. Patrum t. IV Paris. 1586, col. 249. 263. 291 92.) et ab Ivone Carnotensi ep. 284 (Ivonis Epistolæ Paris. 1585, p. 235 b.) loci quidam_ex homilia 5 in Pascha Eusebii Emisseni nomine proferantur, adeoque error vivo adhuc Eu sebio Brunone obrepsisset. Cas. Oudin, qui Commentario suo de scriptoribus ecclesiasti cis (t. 1, col. 389-426) Dissertationem admodum eruditam de scriptis Eusebio Emiseno epi scopo hucusque perperam attributis inseruit, homilias 56 (et 18 alias, quas A. Schottus in Magna Biblioth. Patrum Coloniensi eisdem subjunxit) Fausto Rhegiensi episcopo sæc. v, summo studio asserere conatur. Alii opuscula 14 Eusebio Cæsariensi vulgo tributa Eusebium potius Emesenum auctorem habere suspicati sunt (G. Cave vol. I, p. 183 et 207 Cf. Oudin, t. 1, col. 423-24); alii saltem duos libellos De fide adversus Sabellium, in iis 14 Opusculis obvios, Eusebio Emeseno vindicare volebant (J. C. Thilo Op. supra laud. p. 64-79). Cf. præter auctores jam laudatos Tillemont t. VI, Les Ariens, art. 31 (p. 313-15); J. A. Fabricii Biblioth. Græc. vol. VII, p. 412-14; et ejusdem Biblioth. med. et infimæ La tinit. t. II, p. 126-28; Ceillier t. VI. cap. 3, n. 5-6, (p. 15-18); Augusti in Eusebii Emis. Opuscul. p. 59-101. Loc. citat. p.810, hæc addit FESSLER: Si conjecturæ hic locus esset, Homilias Eusebii Emiseni nomine vulgatas vel certe earumdem partem non omnino alienum esset Salviano tribuere, qui ficto nomine Græco scribere amavit et Gennadio teste Homilias multas pro episcopis edidit ætate fortassis jam provecta (a. 470-80), ut facile collectioni suæ Fausti Rhegiensis et sancti Eucherii Lugdunensis aliorumque Sermones inserere potuerit, nisi forte ævo demum posteriori ab aliena manu aliorum quorumdam auctorum Homilias pri migeniæ collectioni admistas fuisse conjicere quis malit. PHIL. ET THEOL. DOCT., EJUSDEMQUE IN UNIV. BORUSS. RHEN. P. P. O. P. (Elberfeldi in bibliop. Henr. Bueschleri, 1829.) De Eusebii Emeseni vita et scriptis. Eusebium Emesenum, doctorem sæculi quarti, inter viros sui ævi celeberrimos fuisse numeratum, vel ex eo colligi potest, quod expulso Athanasio dignus judicaretur, qui in locum tanti viri suc cederet, quodque, teste Socrat. Hist. eccl. lib. 11, c. 6. Georgius, episcopus Laodicensis, operæ pre

tis comprobavit argumentis, omnes istas homilias Latinas non nisi sæc. v et vi a doctoribus pluribus Gallicanis, Fausto Regiense, Eucherio, Cæsario Arelatense aliisque esse conscriptas et ex ignoran tia et oscitantia posteriorum sæculorum sub Euse bii Emeseni nomine collectas. Sed jam dudum Rob. Bellarminus (De scriptor. eccl. p. 196-97) brevius et subactius idem judica verat. Quod judicium hic repetendum censemus ⚫ Eusebii Emeseni nomine circumferuntur Homi liæ in Evangelia totius anni, et rursus homiliæ quinquaginta variorum argumentorum disertis simæ. Eusebii Emeseni cujusdam meminit S. Hie ´ronymus, quem dixit scripsisse plurimas, et vixisse tempore Constantii imperatoris, filii Constantini Magni. Sed illius opera non exstant, ideo eum non posuimus suo loco (i. e. sæcul. iv). Hic autem vel est alius Eusebius Einesenus, undecunque hoc nomen acceperit, vel sub nomine suppositio Homiliæ istæ sunt editæ, cum verus auctor ignoraretur. Neque videntur Homiliæ illæ breves in omnia Evangelia ejusdem esse auctoris, cujus sunt quinquaginta homi liæ de variis argumentis; stylus enim valde diversus est. Illud certum est, auctorem L Homiliarum fuisse Latinum et Monachum in monasterio Lirinensi; nam hom. v, ad Monachos, indicat se fuisse abbatem monasterii in insula constituti. Idem homilia de S. Maximo eam insulam Lirinensem vocat. Videtur etiam ex abbate Lirinensi factus episcopus, ut ipse subindicat in hom. de S. Blandina. Disputat etiam contra Pelagianos in hom. de fer. v in cœna Domi ni; unde manifestum est eum non esse Eusebium Emesenum, qui floruit sub Constantio. Sunt qui has Homilias tribuant Eucherio ep. Lugdunensi; nec desunt qui auctorem nominent Cæsarium ▲re latensem. Vidi unam ex his Homiliis prænotatain nomine Fausti ep. Regiensis; neque est improba bile esse omnes ejusdem Fausti, qui abbas fuit monast. Lirinensis, et ex abbate episcopus creatus, teste Gennadio. Non definio cujus sint, sed hoc loco placuit auctorem earum Homiliarum constituere, quoniam sive sit Eucherius, sive Faustus, sive etiam Cæsarius, ante hoc tempus non vixit. › Librum adversus Judæos; Quastiones in Vetus (Testamentum); Homiliam de Stephano. Tres igitur recenset libros, quorum primus idem est, de quo monuimus. Inter libros propric sic dictos, sive tractatus refert, sique pro homilia ha buisset, sine dubio titulo orationis (vid. Assemanius in Bibl. Orient. t. III, p. 1, p.3; t. II, p. 154; t. 1, p. 61 et passim) usus fuisset. Liber polemicus igitur ad versus Judæos, quo nos caremus, apud Syros tem pore Ebed-Jesu adhuc exstitisse videtur; quamvis et hoc non extra omnem dubitationem sit positum. Non dicit enim adhuc exstare seque legisse, sed simpliciter tanquam scriptum Eusebii recenset. ut Idem valet de duobus aliis scriptis, quorum solus Ebed Jesu meminit. Quam vellemus autem, Quæstiones in Vetus Testamentum pluribus descri psisset, ut saltem, quale fuerit opus hoc, quod in maximum litterarum detrimentum interiit, aliqua tenus intelligeretur. Nunc vero nil certum, quam illud, de quo scriptores ante sæc. XIII tacent, Eme senum nostrum Veteris quoque Testamenti fisse interpretem. Nam titulus: Quæstiones (non expli candus ex Syriaco, nam verbum sadam significat irrisit, male tractavit, etc.; sed Græcorum Cýtrµa, quod in versione Syr. Act. XVI, 15 legitur) non indolem homileticam, sed exegeticam indicare solet. Homilia de Stephano tractabat argumentum, quod Homileta Christiani eo tempore, quo Mar tyrium in tanto fuit honore, præ cæteris amasse videntur; nam in omnibus fere sermonibus de son ctis, Stephanus, ¿ ñpwroµáptup, orationibus pane gyricis celebratur. Sine dubio et hæc Nostri oratio deperdita ejusdem erat generis et indolis, ut oratio de Joanne Baptista. Denique ex Assemani Bibl. Orient. t. II, p. 28, discimus, quod Xenajas, celeberrimus episcopus Mabugensis (sive Hieropolitanus), qui a Græcis Phi loxenus vocatur, cujusque versionem Syriacam S. S. sub titulo Philoxeniana adhuc habemus, sin gularem suam de Jesu Christi persona sententiam (i. e. Monophysiticam) testimoniis Ephræmi Syri, Chrysostomi, Cyrilli Alexandrini et Eusebii Emne Hæc Bellarminus, cui omnes ex utraque Ecclesia suffragantur viri docti, quorum judicium in ejus- seni roboraverit. Adjicitur autem testimonia Eu modi rebus aliquid valet. Ex genuinis Homiliis Eusebianis lingua Græca scriptis nil superest, præ ter tres illas a nobis primum in lucen emissas et deinde examinandas. Superest tertius testis, qui quidem non ante sæculum xm vixit, cujus tamen testimonium vel eo nomine aliquid valet, quia homo Syrus fuit. Is est Ebed-Jesu (alius Bar-Bricha vocatus, qui inter Nestorianos Syros dignitate Metropolitani ornatus a. 1318 e vita decessit), qui in Catalogo metrico scriptorum ecclesiasticorum ab Abrah. Echellense, Romæ, 4653 et in Assemani Biblioth. Orient. t. IIf, p. 1, correctius edito c. 36, hæc habet Eusebius Chemzoio (Emesenus) composuit sebii Emeseni fuisse desumpta ex hujus viri libro De fide; ex Homilia de novis mutationibus, et ex Homilia habita Beryti. En igitur Nostri tres novos tractatus, quorum tamen nullus servatus. Fortasse liber De fide idem fuit, ex quo Theodoretus, dialog. 3, duo fragmenta de Jesu Christi persona, a nobis exhibita, deprompsit. Jam vero ad id, de quo primum egimus, rever tendum, et verbis viri doctissimi Jos. de Eichen feld, cujus singulari benevolentiæ et curæ hæc de bentur, dicendum est, præter tres orationes a nobis editas, in Bibliotheca Cæsar. Vindobonensi, nullum aliud opusculum Eusebii Emeseni exstare. Bona igitur optimi viri gratia totum locum huc spectar

i admirationem sui facere, indoctorum hominum est. Attrita frons interpretatur sæpe quod nescit, et cum aliis persuaserit, sibi quoque usurpat scien tiam. Nihil tam facile, quam vilem plebeculam et indoctam concionem linguæ volubilitate deci pere, cum quidquid non intelligit, plus miratur. › satis ant!quis, neque ullo modo suspectis. Sed sci- volvere et celeritate dicendi apud imperitum vulgus mus, in multis codicibus ejusdem indolis contineri Homilias sub nomine Gregorii Neo-Cæsareensis, Athanasii, Epiphanii aliorumque, quæ tamen non ab illis auctoribus sunt profectæ, sed suppositæ: id quod ex argumento, tractandi genere, et stylo di judicatur. In nostro igitur et sic procedendum erit, ut argumentis internis doceatur, in his orationibus nil contineri, quod a scriptore sæc. Iv non proſe ctum esse possit, quodque cum aliqua veritatis spe cie alio, quam Emeseno, viro tam singulari, tribui posse videatur. De his autem in capite sequente et passim pluribus erit disserendum. De indole et œconomia orationum Eusebianarum. Inter veteres solus est Hieronymus (De viris illustr. c. 91), qui de Eusebio Emeseno, tanquam oratore, judicavit. Dicit autem: Elegantis et rheto rici ingenii, innumerabiles, et qui ad plausum populi pertinent, confecit libros, magisque historiam secu tus, ab his, gui declamare volunt, studiosissime legi tur. Qui in hoc judicio eximiam Patris nostri lau dem inveniunt (quam sententiam apud multos ex pressam legimus) longe errant et Hieronymi natu ram, ingenium, morem et usum loquendi ignorant. Qui utrumque intelligunt, non negabunt, eum his verbis vituperare Eusebium potius, quam laudare voluisse. Jam Henr. Gravius in suis in h. 1. observationi bus (in Fabricii Bibl. eccles. p. 181, repetitis) id vidisse videtur. Affert enim ex aliis Hieronymi scriptis plura testimonia, quibus elucet, qualis (sci licet) fautor elegantiorum et rhetoricorum ingenio rum et eloquentiæ popularis (i. e. ad plausum po puli) fuerit Hieronyınus. Loci a Gravio allegati sunt Hieron. epist. ad Cyprian. Præfat. in Isaiam. Com mentar. in Ezech. xviii, xxII; in Eccles. x, et in Matth. xi. Invehitur in illos doctores, qui compo sita et artificiosa oratione, verborum elegantia, plausuque populari imperitorum aures decipere et palpare studeant. Increpat illos, quorum aures fa stidiosæ sunt, et ad intelligendas Scripturas nau seant, plausuque tantum eloquentiæ delectantur. Di cit denique: Cum hæc intelligentia plausum quem dam, et colorem doctrinæ præferat, nescio an ha beat veritatem. Hisce testimoniis aliud adjungo ex Hieron. epist. If ad Nepot. ubi hæc occurrunt Docente te in ecclesia, non clamor populi, sed gemitus suscitetur. Lacrymæ auditorum laudes tuæ sint. Sermo presbyteri Scripturarum lectione con ditus sit. Nolo te declamatorem esse et rabulam garrulumque sine ratione, sed mysteriorum peri tum et sacramentorum Dei tui eruditissimum. Verba Plura ex hoc auctore colligi possent testimonia, quæ probant, quantopere aversatus sit artes rhe toricas, ornatum poeticum et lusus dramaticos in iis, quorum officium est, veritatem et simplicita tem religionis Christianæ tenere et populo Chri stiano tradere. In doctore Christiano, juxta Hie ronymi sententiam, non ingenium et elegantia, non ars declamandi et facundia dicendi, præcipua est virtus, sed veritas, pietatis studium et simplici tas. Neque solus Stridonensis, licet paulo severior et morosior barum rerum æstimator et judex, ita judicat; sed illos ipsos præstantissimos antiquæ Ecclesiæ oratores sacros, Basilium M., Gregorium Nazianzenumn, Joannem Chrysostomum, Augusti num, multosque alios habet consentientes. Hi omnes vituperant artes rhetoricas, declamationes, pompam theatralem, et simplicitatem commendant. Nil opus est, rem liquidam multis testimoniis pro bare; sed id solummodo nobis concedi volumus, Hieronymum, dum Emeseno elegans et rhetoricum ingenium, nec non artem declamatoriam (in qua aliis exemplum proponatur) attribuit, neutiquam hunc oratorem laudare, sed potius vituperare vo luisse. Nam si hoc non, plane non sibi constans et contra sua principia impugnaus, laudasset in eo, quod alias in genere et specie, adeoque in ipsis amicis, quales Epiphanius atque Augustinus fue runt, solet improbare. Sed alio adhuc modo, et, quod aiunt, ex indu ctione historica, poterit suaderi, quam parum Hie ronymus Emeseni fuerit fautor. Nimirum in codem libro c. 119, de Diodoro Tarsensi scribit: «Exstant ejus multa alia, ad Eusebii magis Emeseni chara cterem pertinentia, cujus cum sensum secutus sit, eloquentiam imitari non potuit, propter ignoran tiam sæcularium litterarum. In his quidem elo quentiæ Eusebianæ laus; sed innuit simul auctor, cam non esse vere Christianam, sed profanam po tius eloquentiam. Quod ad characterem Eusebii attinet, de interpretatione Scripturæ sacræ el principiis dogmaticis hæc verba sunt intelligenda, in quibus neutiquam faciebat cum Diodoro, cujus simul doctorem et magistrum increpat. Idem porro c. 129, de Jo. Chrysostomo habet: Joannes Antiochenæ ecclesiæ presbyter, Eusebii Emeseni Diodorique sectator, multa componere dicitur, de quibus Пlɛpt lɛpwovvŋg tantum legi. ‹ Omnes tacet Bene E. S. Cyprianus observat ad h. i. co gnomen Chrysostomi tunc temporis nondum fuisse notum, sed inventionem sæculi sexti vel septimi. Apud Jo. Moschum, ut putat Cyprianus, primum le gitur; sed jam in Isidori Hispal. De script. eccl. c. 6, hoc cognomentum est expressum. V. quæ monui mus in libro nostro: Denkwurdigkeiten aus der. chr. Archæologie. Th. vi. p. 287, not.