Diplomatic text · TLG_UC clean (diplomatic Greek, re-fetched fresh) — PG column chips mark the printed columns.
PG 86:1103Contra monophysitas Ἰ ουστινιανοῦ τοῦ γεναμένου ἡμῶν βασιλέως λόγον συντεθεικότος δογματικὸν ἔκ τε τῶν θείων γραφῶν καὶ τῶν ἁγίων πατέρων πρὸς τοὺς ἐν τῶι Ἐνάτωι τῆς Ἀλεξανδρέων μοναχοὺς ἀναγκαῖον ἡγησάμεθα τοῦτον δῆλον καταστῆσαι τῆι σῆι μακαριότητι· ἔχει δὲ οὕτωσ 1 Πρώτην εἶναι σωτηρίαν ἅπασιν ἀνθρώποις ἡγούμεθα τὴν τῆς ὀρθῆς πίστεως ὁμολογίαν, μάλιστα τοῖς τὸν μονήρη βίον ἀνελομένοις. εἰ γὰρ τὸ σῶμα παιδεύειν σπουδάζουσι, πολλῶι μᾶλλον τὴν ψυχὴν εἰς τὴν περὶ θεὸν πίστιν παιδαγωγεῖν ὀφείλουσι, δι' ἧς τῆς αἰωνίας ζωῆς ἀπολαύειν ἐλπίζομεν. τοῦ γὰρ τελειοτέρου τῆς πίστεως ἔργου μὴ συναρμοζομένου τῆι πράξει, λείπεται νεκρὰν εἶναι κατὰ τὸ γεγραμμένον τὴν χωρὶς πίστεως ἐργασίαν· οὐδεὶς γάρ φησι, «στεφανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσηι». καὶ τὸ μὲν ἀρρωστῆσαι τῆς κοινῆς φύσεώς ἐστι καὶ τῆς ἀσθενείας τῆς ἀνθρωπίνης, ἣ πάντων ἅπτεται καὶ τῶν λίαν ἰσχυρῶν τὴν διάνοιαν· τὸ δὲ θεραπευθῆναι καὶ τὴν ὀρθὴν ἐπιγνῶναι πίστιν καὶ τὴν τῆς ἐκκλησίας ἕνωσίν τε καὶ εἰρήνην ἀσπάσασθαι, τοῦ λογισμοῦ καὶ τῆς χάριτος. εἰρήνη γὰρ ὁ θεὸς ἔστιν τε καὶ ὀνομάζεται, ὥστε θεοῦ τοῦτο καὶ τῶν θείων ἐγγὺς ὅσοι τὸ τῆς πίστεως καὶ εἰρήνης ἀγαθὸν ἀσπαζόμενοι φαίνονται.
Α ταῦτα δικαίως ἄγονται. Ταῦτα ὑπέρ τῆς κοινῆς εἰρήνης τῶν ἁγιωτάτων Εκκλησιῶν νομοθετοῦμεν, ταῦτα ψηφιζό- μεθα τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων κατακολουθοῦντες δόγμα σιν, ὅπως ἂν τὸ ἱερατικὸν ἅπαν ατάραχον ἡμῖν τοῦ λοι· που διαμένοι. Οὐπερ ἐν εἰρήνῃ φυλαττομένου καὶ τὸ λοι πὸν ἡμῖν εὐθηνήσει πολίτευμα τὴν ἄνωθεν ἔχον εἰρήνην, ἣν πάσιν ὁ μέγας Θεὸς καὶ Σωτὴρ ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὁ τῆς Τριάδος εἷς, ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, κηρύττει τε, καὶ χορηγεῖ τοῖς γνησίως αὐτὸν, καὶ ἀληθῶς διξάζειν τε, καὶ προσκυνεῖν ἠξιωμένοις. Ἡ τοίνυν σὴ μακαριότης, τὰ ὀρθῶς παραστάντα φυ λαττέτω, καταπέμπουσα ταῦτα διὰ θεοφιλῶν αὐτῆς γραμ- μάτων πᾶσι τοῖς ὑπ' αὐτὴν τεταγμένοις ὁσιωτάτοις μη- τροπολίταις, ὧν ἑκάστῳ γενήσεται φροντὶς τοῖς ὑπ' αὐτοὺς τεταγμέναις ἱσιωτάταις Εκκλησίαις, ταῦτα ποιή- σαι φανερά, ώστε μηδένα τῶν πάντων διαλαθεῖν, τά τε τῇ ἀρχιερωσύνῃ δόξαντα, τά τε ὑπὸ τῆς βασιλείας κεκν- ρωμένα. Η θεία υπογραφή. Α Ἰουστινιανοῦ τοῦ γενομένου ἡμῶν βασιλέως, λόγον συντεθεικότος δογματικὸν ἔκ τε τῶν θείων Γραφῶν καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων πρὸς τοὺς ἐν τῷ ἐνάτῳ τῆς Ἀλεξανδρέων μοναχούς, ἀναγκαῖον ἡγησάμεθα τοῦτον δῆλον καταστή σαι τῇ σῇ μακαριότητι· ἔχει δὲ οὕτως· Πρώτην εἶναι σωτηρίαν ἅπασιν ἀνθρώποις ἡγού- μεθα τὴν τῆς ὀρθῆς πίστεως ὁμολογίαν, μάλιστα τοῖς τὸν μονήρη βίον ἀνελομένοις. Εἰ γὰρ τὸ σῶμα παι δεύειν σπουδάζουσι, πολλῷ μᾶλλον τὴν ψυχὴν εἰς τὴν περὶ Θεὸν πίστιν παιδαγωγεῖν ὀφείλουσι, δι' ἧς τῆς αἰωνίας ζωῆς ἀπολαύειν ἐλπίζομεν. Τοῦ γὰρ τελειοτέ ρου τῆς πίστεως ἔργου μή συναρμοζομένου τῇ πρά ξει, λείπεται νεκρὰν εἶναι, κατὰ τὸ γεγραμμένον, τὴν χωρὶς πίστεως έργασίαν· Οὐδεὶς γὰρ, φησί, στε φανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ. Καὶ τὸ μὲν Β ἀῤῥωστῆσαι τῆς κοινῆς φύσεως ἐστι καὶ τῆς ἀσθε · νείας τῆς ἀνθρωπίνης, ἢ πάντων ἅπτεται καὶ τῶν λίαν ἰσχυρῶν τὴν διάνοιαν· τὸ δὲ θεραπευθῆναι, καὶ τὴν ὀρθὴν ἐπιγνῶναι πίστιν, καὶ τὴν τῆς Ἐκ κλησίας ἕνωσίν τε καὶ εἰρήνην ἀσπάσασθαι, τοῦ λο- γισμοῦ καὶ τῆς χάριτος. Εἰρήνη γὰρ ὁ Θεὸς ἔστιν τε καὶ ὀνομάζεται· ὥστε Θεοῦ τοῦτο καὶ τῶν θείων JUSTINIANI IMPERATORIS. Hæc pro communi pace sanctissimarum Ecclesiarum statuimus, hare decernimus, sequentes sanctorum Pa- trum dogmata, ut omne sacerdotium imperturbatum de cætero nobis permaneat. Quo in pace servato, re- liqua nobis exuberabit respublica desuper pacem Labens : quam omnibus magnus Deus et Salvator moster Jesus Christus Trinitatis unus, unigenitus Dei Filius prædicat, ac donat [Al., præbeat ac donet] his qui sincere ipsum et vere glorificare ac adorare digni habiti sunt. Custodiat itaque beatitudo tua, quæ recte adnotata sunt; et mittat ipsa per suas Deo dilectas litteras omnibus sanctissimis metropolitis sub ipsa existenti- bus quorum cuilibet cura erit ipsa manifesta facere sanctissimis Ecclesiis sibi subjectis, ut neminem ex omnibus lateant quæ sacerdotio visa sunt et ab im- perio confirmat, Divina subscriptio. B Divinitas te servet per multos annos, sancte et religiose Pater. Data octavo Idus Augustas, Constantinopoli, post consulatum Belissarii, viri clarissimi [anno Dəmini 536). JUSTINIANI IMPERATORIS TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. (Ang. Mai Vet. Script. collect. nov. t. VII, p. 292.) Justinianus imperator noster factus tractatum dogma- ticum cum conscripserit ex Scripturis sacris ac sanctis Patribus ad monachos qui sunt in nono Alexandria, bonum censuimus beatitudini tuæ mit- sere; hæc autem habet: Veræ fidei confessionem primam salutis esse ra- Lionem omnibus hominibus, maxime his qui mo- Basticam vitam elegerunt, existimamus. Si enim corpus castigare student, multo magis animam ad Adem in Beum informare debent, per quam æterna vita frui speramus. Nam opere Adei, quod est per- fectius, cum ratione agendi non conveniente, ne- cesse est ut, juxta Scripturam, operatio sine fide nortua sit : Nemo, enim, inquit, coronatur, nisi le- gitime certaverit. Ægrotare communis naturæ est infirmitatisque humanæ, cui omnes subduntur, potentissimi etiam ingenio; sanari vero, veramque fidem agnoscere, unitatemque ac pacem Ecclesiæ diligere rationis est ac charitatis. Deus enim est et vocatur Deus pacis ; ita ut qui fidei pacisque ho- num diligere videntur, ad Deum pertineant fere- que divini sint. Hæc autem ad pietatem vestram Tim. 11, 5. B
PG 86:1105ταῦτα δέ φαμεν πρὸς τὴν ὑμετέραν θεοφίλειαν, μεμαθηκότες ἐκ τῶν γραφέντων ἡμῖν παρὰ τοῦ μακαριωτάτου ἀρχιεπισκόπου τῆς Ἀλεξανδρέων καὶ πατριάρχου Ζωίλου ὅτι τὴν τῶι θεῶι φίλην εἰρήνην ἀσπασάμενοι προσεδράμετε τῆι ἁγίαι τοῦ θεοῦ ἐκκλησίαι εὑρηκότες ὀρθὰ εἶναι τὰ ἐν αὐτῆι κηρυττόμενα δόγματα, δι' ὧν πᾶσα μὲν αἵρεσις ἀπελήλαται, κατακέκριται δὲ καὶ ἐκβέβληται ἥ τε Παύλου καὶ Νεστορίου διαίρεσις τῶν τοῖς τῆς ψυχῆς ὄμμασι τυφλωττόντων καὶ κατὰ τὴν τῶν Ἰουδαίων μανίαν τὴν θεότητα τοῦ Χριστοῦ ἀπαρνουμένων, ὁμοίως δὲ κατακέκριται καὶ ἐκβέβληται ἡ Ἀπολιναρίου τε καὶ Εὐτυχοῦς συναίρεσις ἤγουν σύγχυσις τῶν ἀθετούντων τὴν τοῦ Χριστοῦ ἀληθινὴν ἀνθρωπότητα. ὅθεν προτρέπομεν τὴν ὑμετέραν θεοφίλειαν τοὺς τῆς πίστεως λοιπὸν καρποὺς ἐπιδείξασθαι καὶ τοὺς ἔτι τῆι πλάνηι κρατουμένους ὁδηγῆσαι πρὸς τὴν ἀλήθειαν καὶ προσαγαγεῖν τῆι ἁγίαι τοῦ θεοῦ ἐκκλησίαι, ἧς τὸ ἀληθὲς καὶ σωτήριον κήρυγμα προιόντες ἀποδείξομεν διά τε τῶν θείων γραφῶν καὶ τῶν πατρικῶν παραδόσεων καὶ τὴν τῶν εἰρημένων ἀσεβῶν αἱρετικῶν κακόνοιαν διελέγξομεν.
Α ταῦτα δικαίως ἄγονται. Ταῦτα ὑπέρ τῆς κοινῆς εἰρήνης τῶν ἁγιωτάτων Εκκλησιῶν νομοθετοῦμεν, ταῦτα ψηφιζό- μεθα τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων κατακολουθοῦντες δόγμα σιν, ὅπως ἂν τὸ ἱερατικὸν ἅπαν ατάραχον ἡμῖν τοῦ λοι· που διαμένοι. Οὐπερ ἐν εἰρήνῃ φυλαττομένου καὶ τὸ λοι πὸν ἡμῖν εὐθηνήσει πολίτευμα τὴν ἄνωθεν ἔχον εἰρήνην, ἣν πάσιν ὁ μέγας Θεὸς καὶ Σωτὴρ ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὁ τῆς Τριάδος εἷς, ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, κηρύττει τε, καὶ χορηγεῖ τοῖς γνησίως αὐτὸν, καὶ ἀληθῶς διξάζειν τε, καὶ προσκυνεῖν ἠξιωμένοις. Ἡ τοίνυν σὴ μακαριότης, τὰ ὀρθῶς παραστάντα φυ λαττέτω, καταπέμπουσα ταῦτα διὰ θεοφιλῶν αὐτῆς γραμ- μάτων πᾶσι τοῖς ὑπ' αὐτὴν τεταγμένοις ὁσιωτάτοις μη- τροπολίταις, ὧν ἑκάστῳ γενήσεται φροντὶς τοῖς ὑπ' αὐτοὺς τεταγμέναις ἱσιωτάταις Εκκλησίαις, ταῦτα ποιή- σαι φανερά, ώστε μηδένα τῶν πάντων διαλαθεῖν, τά τε τῇ ἀρχιερωσύνῃ δόξαντα, τά τε ὑπὸ τῆς βασιλείας κεκν- ρωμένα. Η θεία υπογραφή. Α Ἰουστινιανοῦ τοῦ γενομένου ἡμῶν βασιλέως, λόγον συντεθεικότος δογματικὸν ἔκ τε τῶν θείων Γραφῶν καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων πρὸς τοὺς ἐν τῷ ἐνάτῳ τῆς Ἀλεξανδρέων μοναχούς, ἀναγκαῖον ἡγησάμεθα τοῦτον δῆλον καταστή σαι τῇ σῇ μακαριότητι· ἔχει δὲ οὕτως· Πρώτην εἶναι σωτηρίαν ἅπασιν ἀνθρώποις ἡγού- μεθα τὴν τῆς ὀρθῆς πίστεως ὁμολογίαν, μάλιστα τοῖς τὸν μονήρη βίον ἀνελομένοις. Εἰ γὰρ τὸ σῶμα παι δεύειν σπουδάζουσι, πολλῷ μᾶλλον τὴν ψυχὴν εἰς τὴν περὶ Θεὸν πίστιν παιδαγωγεῖν ὀφείλουσι, δι' ἧς τῆς αἰωνίας ζωῆς ἀπολαύειν ἐλπίζομεν. Τοῦ γὰρ τελειοτέ ρου τῆς πίστεως ἔργου μή συναρμοζομένου τῇ πρά ξει, λείπεται νεκρὰν εἶναι, κατὰ τὸ γεγραμμένον, τὴν χωρὶς πίστεως έργασίαν· Οὐδεὶς γὰρ, φησί, στε φανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ. Καὶ τὸ μὲν Β ἀῤῥωστῆσαι τῆς κοινῆς φύσεως ἐστι καὶ τῆς ἀσθε · νείας τῆς ἀνθρωπίνης, ἢ πάντων ἅπτεται καὶ τῶν λίαν ἰσχυρῶν τὴν διάνοιαν· τὸ δὲ θεραπευθῆναι, καὶ τὴν ὀρθὴν ἐπιγνῶναι πίστιν, καὶ τὴν τῆς Ἐκ κλησίας ἕνωσίν τε καὶ εἰρήνην ἀσπάσασθαι, τοῦ λο- γισμοῦ καὶ τῆς χάριτος. Εἰρήνη γὰρ ὁ Θεὸς ἔστιν τε καὶ ὀνομάζεται· ὥστε Θεοῦ τοῦτο καὶ τῶν θείων JUSTINIANI IMPERATORIS. Hæc pro communi pace sanctissimarum Ecclesiarum statuimus, hare decernimus, sequentes sanctorum Pa- trum dogmata, ut omne sacerdotium imperturbatum de cætero nobis permaneat. Quo in pace servato, re- liqua nobis exuberabit respublica desuper pacem Labens : quam omnibus magnus Deus et Salvator moster Jesus Christus Trinitatis unus, unigenitus Dei Filius prædicat, ac donat [Al., præbeat ac donet] his qui sincere ipsum et vere glorificare ac adorare digni habiti sunt. Custodiat itaque beatitudo tua, quæ recte adnotata sunt; et mittat ipsa per suas Deo dilectas litteras omnibus sanctissimis metropolitis sub ipsa existenti- bus quorum cuilibet cura erit ipsa manifesta facere sanctissimis Ecclesiis sibi subjectis, ut neminem ex omnibus lateant quæ sacerdotio visa sunt et ab im- perio confirmat, Divina subscriptio. B Divinitas te servet per multos annos, sancte et religiose Pater. Data octavo Idus Augustas, Constantinopoli, post consulatum Belissarii, viri clarissimi [anno Dəmini 536). JUSTINIANI IMPERATORIS TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. (Ang. Mai Vet. Script. collect. nov. t. VII, p. 292.) Justinianus imperator noster factus tractatum dogma- ticum cum conscripserit ex Scripturis sacris ac sanctis Patribus ad monachos qui sunt in nono Alexandria, bonum censuimus beatitudini tuæ mit- sere; hæc autem habet: Veræ fidei confessionem primam salutis esse ra- Lionem omnibus hominibus, maxime his qui mo- Basticam vitam elegerunt, existimamus. Si enim corpus castigare student, multo magis animam ad Adem in Beum informare debent, per quam æterna vita frui speramus. Nam opere Adei, quod est per- fectius, cum ratione agendi non conveniente, ne- cesse est ut, juxta Scripturam, operatio sine fide nortua sit : Nemo, enim, inquit, coronatur, nisi le- gitime certaverit. Ægrotare communis naturæ est infirmitatisque humanæ, cui omnes subduntur, potentissimi etiam ingenio; sanari vero, veramque fidem agnoscere, unitatemque ac pacem Ecclesiæ diligere rationis est ac charitatis. Deus enim est et vocatur Deus pacis ; ita ut qui fidei pacisque ho- num diligere videntur, ad Deum pertineant fere- que divini sint. Hæc autem ad pietatem vestram Tim. 11, 5. B
2 Κηρύττει γὰρ ἡ ἁγία τοῦ θεοῦ ἐκκλησία μονάδα ἐν τριάδι καὶ τριάδα ἐν μονάδι· εἷς γὰρ θεὸς ὁ πατήρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ εἶς κύριος Ἰησοῦς Χριστός, δι' οὗ τὰ πάντα, καὶ ἓν πνεῦμα ἅγιον, ἐν ὧι τὰ πάντα, τὸ ἐξ οὗ καὶ δι' οὗ καὶ ἐν ὧι μὴ φύσεσι τεμνόντων ἀλλὰ χαρακτηριζόντων μιᾶς καὶ ἀσυγχύτου φύσεως ἰδιότητας. μίαν γὰρ οὐσίαν ἐν τρισὶν ὑποστάσεσι προσκυνοῦμεν ἐν ἑκάστηι ὑποστάσει τὴν αὐτὴν ἐπιθεωροῦντες οὐσίαν. καὶ ἑκάστην μὲν τῶν ὑποστάσεων μοναχῶς ἐξαγγέλλομεν, ἐπειδὰν δὲ συναριθμῆσαι δέηι, οὐχὶ ἀπαιδεύτωι ἀριθμήσει πρὸς πολυθείας ἔννοιαν ἐκφερόμεθα. οὐδὲ γὰρ κατὰ σύνθεσιν ἀριθμοῦμεν ἀφ' ἑνὸς εἰς πλῆθος ποιούμενοι τὴν παραύξησιν, ἀλλὰ τὸ ἰδιάζον τῶν ὑποστάσεων ὁμολογοῦντες μένομεν ἐπὶ τῆς μοναρχίας εἰς πλῆθος ἀπεσχισμένον τὴν θεολογίαν μὴ σκεδαννύντες διὰ τὸ μίαν ἐν πατρὶ καὶ υἱῶι καὶ ἁγίωι πνεύματι τὴν οἱονεὶ μορφὴν θεωρεῖσθαι τῶι ἀπαραλλάκτωι τῆς φύσεως ἐνιζομένην. καὶ θεὸν οὖν ἕκαστον ὁμολογοῦμεν, ἂν θεωρῆται μόνον τοῦ νοῦ χωρίζοντος τὰ ἀχώριστα, καὶ θεὸν τὰ τρία μετ' ἀλλήλων νοοῦμεν τῶι ταυτῶι τῆς κινήσεως καὶ τῆς φύσεως.
Α ταῦτα δικαίως ἄγονται. Ταῦτα ὑπέρ τῆς κοινῆς εἰρήνης τῶν ἁγιωτάτων Εκκλησιῶν νομοθετοῦμεν, ταῦτα ψηφιζό- μεθα τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων κατακολουθοῦντες δόγμα σιν, ὅπως ἂν τὸ ἱερατικὸν ἅπαν ατάραχον ἡμῖν τοῦ λοι· που διαμένοι. Οὐπερ ἐν εἰρήνῃ φυλαττομένου καὶ τὸ λοι πὸν ἡμῖν εὐθηνήσει πολίτευμα τὴν ἄνωθεν ἔχον εἰρήνην, ἣν πάσιν ὁ μέγας Θεὸς καὶ Σωτὴρ ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὁ τῆς Τριάδος εἷς, ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, κηρύττει τε, καὶ χορηγεῖ τοῖς γνησίως αὐτὸν, καὶ ἀληθῶς διξάζειν τε, καὶ προσκυνεῖν ἠξιωμένοις. Ἡ τοίνυν σὴ μακαριότης, τὰ ὀρθῶς παραστάντα φυ λαττέτω, καταπέμπουσα ταῦτα διὰ θεοφιλῶν αὐτῆς γραμ- μάτων πᾶσι τοῖς ὑπ' αὐτὴν τεταγμένοις ὁσιωτάτοις μη- τροπολίταις, ὧν ἑκάστῳ γενήσεται φροντὶς τοῖς ὑπ' αὐτοὺς τεταγμέναις ἱσιωτάταις Εκκλησίαις, ταῦτα ποιή- σαι φανερά, ώστε μηδένα τῶν πάντων διαλαθεῖν, τά τε τῇ ἀρχιερωσύνῃ δόξαντα, τά τε ὑπὸ τῆς βασιλείας κεκν- ρωμένα. Η θεία υπογραφή. Α Ἰουστινιανοῦ τοῦ γενομένου ἡμῶν βασιλέως, λόγον συντεθεικότος δογματικὸν ἔκ τε τῶν θείων Γραφῶν καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων πρὸς τοὺς ἐν τῷ ἐνάτῳ τῆς Ἀλεξανδρέων μοναχούς, ἀναγκαῖον ἡγησάμεθα τοῦτον δῆλον καταστή σαι τῇ σῇ μακαριότητι· ἔχει δὲ οὕτως· Πρώτην εἶναι σωτηρίαν ἅπασιν ἀνθρώποις ἡγού- μεθα τὴν τῆς ὀρθῆς πίστεως ὁμολογίαν, μάλιστα τοῖς τὸν μονήρη βίον ἀνελομένοις. Εἰ γὰρ τὸ σῶμα παι δεύειν σπουδάζουσι, πολλῷ μᾶλλον τὴν ψυχὴν εἰς τὴν περὶ Θεὸν πίστιν παιδαγωγεῖν ὀφείλουσι, δι' ἧς τῆς αἰωνίας ζωῆς ἀπολαύειν ἐλπίζομεν. Τοῦ γὰρ τελειοτέ ρου τῆς πίστεως ἔργου μή συναρμοζομένου τῇ πρά ξει, λείπεται νεκρὰν εἶναι, κατὰ τὸ γεγραμμένον, τὴν χωρὶς πίστεως έργασίαν· Οὐδεὶς γὰρ, φησί, στε φανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ. Καὶ τὸ μὲν Β ἀῤῥωστῆσαι τῆς κοινῆς φύσεως ἐστι καὶ τῆς ἀσθε · νείας τῆς ἀνθρωπίνης, ἢ πάντων ἅπτεται καὶ τῶν λίαν ἰσχυρῶν τὴν διάνοιαν· τὸ δὲ θεραπευθῆναι, καὶ τὴν ὀρθὴν ἐπιγνῶναι πίστιν, καὶ τὴν τῆς Ἐκ κλησίας ἕνωσίν τε καὶ εἰρήνην ἀσπάσασθαι, τοῦ λο- γισμοῦ καὶ τῆς χάριτος. Εἰρήνη γὰρ ὁ Θεὸς ἔστιν τε καὶ ὀνομάζεται· ὥστε Θεοῦ τοῦτο καὶ τῶν θείων JUSTINIANI IMPERATORIS. Hæc pro communi pace sanctissimarum Ecclesiarum statuimus, hare decernimus, sequentes sanctorum Pa- trum dogmata, ut omne sacerdotium imperturbatum de cætero nobis permaneat. Quo in pace servato, re- liqua nobis exuberabit respublica desuper pacem Labens : quam omnibus magnus Deus et Salvator moster Jesus Christus Trinitatis unus, unigenitus Dei Filius prædicat, ac donat [Al., præbeat ac donet] his qui sincere ipsum et vere glorificare ac adorare digni habiti sunt. Custodiat itaque beatitudo tua, quæ recte adnotata sunt; et mittat ipsa per suas Deo dilectas litteras omnibus sanctissimis metropolitis sub ipsa existenti- bus quorum cuilibet cura erit ipsa manifesta facere sanctissimis Ecclesiis sibi subjectis, ut neminem ex omnibus lateant quæ sacerdotio visa sunt et ab im- perio confirmat, Divina subscriptio. B Divinitas te servet per multos annos, sancte et religiose Pater. Data octavo Idus Augustas, Constantinopoli, post consulatum Belissarii, viri clarissimi [anno Dəmini 536). JUSTINIANI IMPERATORIS TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. (Ang. Mai Vet. Script. collect. nov. t. VII, p. 292.) Justinianus imperator noster factus tractatum dogma- ticum cum conscripserit ex Scripturis sacris ac sanctis Patribus ad monachos qui sunt in nono Alexandria, bonum censuimus beatitudini tuæ mit- sere; hæc autem habet: Veræ fidei confessionem primam salutis esse ra- Lionem omnibus hominibus, maxime his qui mo- Basticam vitam elegerunt, existimamus. Si enim corpus castigare student, multo magis animam ad Adem in Beum informare debent, per quam æterna vita frui speramus. Nam opere Adei, quod est per- fectius, cum ratione agendi non conveniente, ne- cesse est ut, juxta Scripturam, operatio sine fide nortua sit : Nemo, enim, inquit, coronatur, nisi le- gitime certaverit. Ægrotare communis naturæ est infirmitatisque humanæ, cui omnes subduntur, potentissimi etiam ingenio; sanari vero, veramque fidem agnoscere, unitatemque ac pacem Ecclesiæ diligere rationis est ac charitatis. Deus enim est et vocatur Deus pacis ; ita ut qui fidei pacisque ho- num diligere videntur, ad Deum pertineant fere- que divini sint. Hæc autem ad pietatem vestram Tim. 11, 5. B
τριὰς οὖν ὡς ἀληθῶς ἡ τριάς, τριὰς δὲ οὐ πραγμάτων ἀνίσων ἀπαρίθμησις, ἀλλ' ἴσων καὶ ὁμοτίμων σύλληψις, ἑνούσης τῆς προσηγορίας τὰ ἡνωμένα ἐκ φύσεως καὶ οὐκ ἐώσης σκεδασθῆναι ἀριθμῶι λελυμένωι τὰ μὴ λυόμενα. 3 Ὁμολογοῦμεν δὲ ὅτι ὁ μονογενὴς υἱὸς καὶ λόγος τοῦ θεοῦ, ὁ σὺν πατρὶ καὶ ἁγίωι πνεύματι δοξαζόμενός τε καὶ προσκυνούμενος, ὁ γεννηθεὶς ἐκ τοῦ πατρὸς ἀχρόνως καὶ ἀσωμάτως, τὸ ἐκ τοῦ φωτὸς φῶς, ἡ πηγὴ τῆς ζωῆς καὶ τῆς ἀθανασίας, τὸ ἐκμαγεῖον τοῦ ἀρχετύπου, ἡ μὴ κινουμένη σφραγίς, ἡ ἀπαράλλακτος εἰκών, ὁ τοῦ πατρὸς ὅρος καὶ λόγος οὐ περιεῖδεν τὸν ἄνθρωπον φθόνωι διαβόλου καὶ πικρᾶι γεύσει τῆς ἁμαρτίας θεοῦ τοῦ πεποιηκότος ἐλεεινῶς χωριζόμενον, ἀλλὰ τὴν ἡμετέραν ἐργαζόμενος σωτηρίαν ἐπὶ τὴν ἰδίαν εἰκόνα χωρεῖ καὶ σαρκοῦται διὰ τὴν ἐμὴν σάρκα καὶ ψυχῆι νοερᾶι διὰ τὴν ἐμὴν ψυχὴν μίγνυται τῶι ὁμοίωι τὸ ὅμοιον ἀνακαθαίρων καὶ πάντα γίνεται πλὴν τῆς ἁμαρτίας ἄνθρωπος.
Α ταῦτα δικαίως ἄγονται. Ταῦτα ὑπέρ τῆς κοινῆς εἰρήνης τῶν ἁγιωτάτων Εκκλησιῶν νομοθετοῦμεν, ταῦτα ψηφιζό- μεθα τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων κατακολουθοῦντες δόγμα σιν, ὅπως ἂν τὸ ἱερατικὸν ἅπαν ατάραχον ἡμῖν τοῦ λοι· που διαμένοι. Οὐπερ ἐν εἰρήνῃ φυλαττομένου καὶ τὸ λοι πὸν ἡμῖν εὐθηνήσει πολίτευμα τὴν ἄνωθεν ἔχον εἰρήνην, ἣν πάσιν ὁ μέγας Θεὸς καὶ Σωτὴρ ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὁ τῆς Τριάδος εἷς, ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, κηρύττει τε, καὶ χορηγεῖ τοῖς γνησίως αὐτὸν, καὶ ἀληθῶς διξάζειν τε, καὶ προσκυνεῖν ἠξιωμένοις. Ἡ τοίνυν σὴ μακαριότης, τὰ ὀρθῶς παραστάντα φυ λαττέτω, καταπέμπουσα ταῦτα διὰ θεοφιλῶν αὐτῆς γραμ- μάτων πᾶσι τοῖς ὑπ' αὐτὴν τεταγμένοις ὁσιωτάτοις μη- τροπολίταις, ὧν ἑκάστῳ γενήσεται φροντὶς τοῖς ὑπ' αὐτοὺς τεταγμέναις ἱσιωτάταις Εκκλησίαις, ταῦτα ποιή- σαι φανερά, ώστε μηδένα τῶν πάντων διαλαθεῖν, τά τε τῇ ἀρχιερωσύνῃ δόξαντα, τά τε ὑπὸ τῆς βασιλείας κεκν- ρωμένα. Η θεία υπογραφή. Α Ἰουστινιανοῦ τοῦ γενομένου ἡμῶν βασιλέως, λόγον συντεθεικότος δογματικὸν ἔκ τε τῶν θείων Γραφῶν καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων πρὸς τοὺς ἐν τῷ ἐνάτῳ τῆς Ἀλεξανδρέων μοναχούς, ἀναγκαῖον ἡγησάμεθα τοῦτον δῆλον καταστή σαι τῇ σῇ μακαριότητι· ἔχει δὲ οὕτως· Πρώτην εἶναι σωτηρίαν ἅπασιν ἀνθρώποις ἡγού- μεθα τὴν τῆς ὀρθῆς πίστεως ὁμολογίαν, μάλιστα τοῖς τὸν μονήρη βίον ἀνελομένοις. Εἰ γὰρ τὸ σῶμα παι δεύειν σπουδάζουσι, πολλῷ μᾶλλον τὴν ψυχὴν εἰς τὴν περὶ Θεὸν πίστιν παιδαγωγεῖν ὀφείλουσι, δι' ἧς τῆς αἰωνίας ζωῆς ἀπολαύειν ἐλπίζομεν. Τοῦ γὰρ τελειοτέ ρου τῆς πίστεως ἔργου μή συναρμοζομένου τῇ πρά ξει, λείπεται νεκρὰν εἶναι, κατὰ τὸ γεγραμμένον, τὴν χωρὶς πίστεως έργασίαν· Οὐδεὶς γὰρ, φησί, στε φανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ. Καὶ τὸ μὲν Β ἀῤῥωστῆσαι τῆς κοινῆς φύσεως ἐστι καὶ τῆς ἀσθε · νείας τῆς ἀνθρωπίνης, ἢ πάντων ἅπτεται καὶ τῶν λίαν ἰσχυρῶν τὴν διάνοιαν· τὸ δὲ θεραπευθῆναι, καὶ τὴν ὀρθὴν ἐπιγνῶναι πίστιν, καὶ τὴν τῆς Ἐκ κλησίας ἕνωσίν τε καὶ εἰρήνην ἀσπάσασθαι, τοῦ λο- γισμοῦ καὶ τῆς χάριτος. Εἰρήνη γὰρ ὁ Θεὸς ἔστιν τε καὶ ὀνομάζεται· ὥστε Θεοῦ τοῦτο καὶ τῶν θείων JUSTINIANI IMPERATORIS. Hæc pro communi pace sanctissimarum Ecclesiarum statuimus, hare decernimus, sequentes sanctorum Pa- trum dogmata, ut omne sacerdotium imperturbatum de cætero nobis permaneat. Quo in pace servato, re- liqua nobis exuberabit respublica desuper pacem Labens : quam omnibus magnus Deus et Salvator moster Jesus Christus Trinitatis unus, unigenitus Dei Filius prædicat, ac donat [Al., præbeat ac donet] his qui sincere ipsum et vere glorificare ac adorare digni habiti sunt. Custodiat itaque beatitudo tua, quæ recte adnotata sunt; et mittat ipsa per suas Deo dilectas litteras omnibus sanctissimis metropolitis sub ipsa existenti- bus quorum cuilibet cura erit ipsa manifesta facere sanctissimis Ecclesiis sibi subjectis, ut neminem ex omnibus lateant quæ sacerdotio visa sunt et ab im- perio confirmat, Divina subscriptio. B Divinitas te servet per multos annos, sancte et religiose Pater. Data octavo Idus Augustas, Constantinopoli, post consulatum Belissarii, viri clarissimi [anno Dəmini 536). JUSTINIANI IMPERATORIS TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. (Ang. Mai Vet. Script. collect. nov. t. VII, p. 292.) Justinianus imperator noster factus tractatum dogma- ticum cum conscripserit ex Scripturis sacris ac sanctis Patribus ad monachos qui sunt in nono Alexandria, bonum censuimus beatitudini tuæ mit- sere; hæc autem habet: Veræ fidei confessionem primam salutis esse ra- Lionem omnibus hominibus, maxime his qui mo- Basticam vitam elegerunt, existimamus. Si enim corpus castigare student, multo magis animam ad Adem in Beum informare debent, per quam æterna vita frui speramus. Nam opere Adei, quod est per- fectius, cum ratione agendi non conveniente, ne- cesse est ut, juxta Scripturam, operatio sine fide nortua sit : Nemo, enim, inquit, coronatur, nisi le- gitime certaverit. Ægrotare communis naturæ est infirmitatisque humanæ, cui omnes subduntur, potentissimi etiam ingenio; sanari vero, veramque fidem agnoscere, unitatemque ac pacem Ecclesiæ diligere rationis est ac charitatis. Deus enim est et vocatur Deus pacis ; ita ut qui fidei pacisque ho- num diligere videntur, ad Deum pertineant fere- que divini sint. Hæc autem ad pietatem vestram Tim. 11, 5. B
καὶ ὁ ἐπιβεβηκὼς ἐπὶ τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ κατ' ἀνατολὰς τῆς ἰδίας δόξης ἐπὶ δυσμῶν τῆς ἡμετέρας ἀσθενείας δοξάζεται· τὴν γὰρ θείαν καὶ ὑπερέχουσαν δύναμιν οὐκ οὐρανῶν μεγέθη καὶ φωστήρων αὐγαὶ καὶ ἡ τοῦ παντὸς διακόσμησις καὶ ἡ διηνεκὴς τῶν ὄντων οἰκονομία τοσοῦτον ὅσον ἡ ἐπὶ τὸ ἀσθενὲς τῆς φύσεως ἡμῶν συγκατάβασις δείκνυσι. πῶς τὸ ὑψηλὸν ἐν τῶι ταπεινῶι γενόμενον καὶ ἐν τῶι ταπεινῶι καθορᾶται καὶ οὐ καταβαίνει τοῦ ὕψους; θεότης γὰρ ἀνθρωπίνηι συμπλακεῖσα φύσει καὶ τοῦτο γίνεται κἀκεῖνό ἐστιν, δι' ὃ τέλειον θεὸν καὶ τέλειον ἄνθρωπον τὸν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν ὑπὲρ ὅλου τοῦ πεπονθότος, ἵνα ὅλωι μοι τὴν σωτηρίαν χαρίσηται ὅλον τὸ κατάκριμα λύσας τῆς ἁμαρτίας. κενοῦται γὰρ ὁ πλήρης, κενοῦται δὲ τῆς ἑαυτοῦ δόξης ἐπὶ μικρόν, ἵνα ἐγὼ μεταλάβω τῆς ἐκείνου πληρότητος.
Α ταῦτα δικαίως ἄγονται. Ταῦτα ὑπέρ τῆς κοινῆς εἰρήνης τῶν ἁγιωτάτων Εκκλησιῶν νομοθετοῦμεν, ταῦτα ψηφιζό- μεθα τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων κατακολουθοῦντες δόγμα σιν, ὅπως ἂν τὸ ἱερατικὸν ἅπαν ατάραχον ἡμῖν τοῦ λοι· που διαμένοι. Οὐπερ ἐν εἰρήνῃ φυλαττομένου καὶ τὸ λοι πὸν ἡμῖν εὐθηνήσει πολίτευμα τὴν ἄνωθεν ἔχον εἰρήνην, ἣν πάσιν ὁ μέγας Θεὸς καὶ Σωτὴρ ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὁ τῆς Τριάδος εἷς, ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, κηρύττει τε, καὶ χορηγεῖ τοῖς γνησίως αὐτὸν, καὶ ἀληθῶς διξάζειν τε, καὶ προσκυνεῖν ἠξιωμένοις. Ἡ τοίνυν σὴ μακαριότης, τὰ ὀρθῶς παραστάντα φυ λαττέτω, καταπέμπουσα ταῦτα διὰ θεοφιλῶν αὐτῆς γραμ- μάτων πᾶσι τοῖς ὑπ' αὐτὴν τεταγμένοις ὁσιωτάτοις μη- τροπολίταις, ὧν ἑκάστῳ γενήσεται φροντὶς τοῖς ὑπ' αὐτοὺς τεταγμέναις ἱσιωτάταις Εκκλησίαις, ταῦτα ποιή- σαι φανερά, ώστε μηδένα τῶν πάντων διαλαθεῖν, τά τε τῇ ἀρχιερωσύνῃ δόξαντα, τά τε ὑπὸ τῆς βασιλείας κεκν- ρωμένα. Η θεία υπογραφή. Α Ἰουστινιανοῦ τοῦ γενομένου ἡμῶν βασιλέως, λόγον συντεθεικότος δογματικὸν ἔκ τε τῶν θείων Γραφῶν καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων πρὸς τοὺς ἐν τῷ ἐνάτῳ τῆς Ἀλεξανδρέων μοναχούς, ἀναγκαῖον ἡγησάμεθα τοῦτον δῆλον καταστή σαι τῇ σῇ μακαριότητι· ἔχει δὲ οὕτως· Πρώτην εἶναι σωτηρίαν ἅπασιν ἀνθρώποις ἡγού- μεθα τὴν τῆς ὀρθῆς πίστεως ὁμολογίαν, μάλιστα τοῖς τὸν μονήρη βίον ἀνελομένοις. Εἰ γὰρ τὸ σῶμα παι δεύειν σπουδάζουσι, πολλῷ μᾶλλον τὴν ψυχὴν εἰς τὴν περὶ Θεὸν πίστιν παιδαγωγεῖν ὀφείλουσι, δι' ἧς τῆς αἰωνίας ζωῆς ἀπολαύειν ἐλπίζομεν. Τοῦ γὰρ τελειοτέ ρου τῆς πίστεως ἔργου μή συναρμοζομένου τῇ πρά ξει, λείπεται νεκρὰν εἶναι, κατὰ τὸ γεγραμμένον, τὴν χωρὶς πίστεως έργασίαν· Οὐδεὶς γὰρ, φησί, στε φανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ. Καὶ τὸ μὲν Β ἀῤῥωστῆσαι τῆς κοινῆς φύσεως ἐστι καὶ τῆς ἀσθε · νείας τῆς ἀνθρωπίνης, ἢ πάντων ἅπτεται καὶ τῶν λίαν ἰσχυρῶν τὴν διάνοιαν· τὸ δὲ θεραπευθῆναι, καὶ τὴν ὀρθὴν ἐπιγνῶναι πίστιν, καὶ τὴν τῆς Ἐκ κλησίας ἕνωσίν τε καὶ εἰρήνην ἀσπάσασθαι, τοῦ λο- γισμοῦ καὶ τῆς χάριτος. Εἰρήνη γὰρ ὁ Θεὸς ἔστιν τε καὶ ὀνομάζεται· ὥστε Θεοῦ τοῦτο καὶ τῶν θείων JUSTINIANI IMPERATORIS. Hæc pro communi pace sanctissimarum Ecclesiarum statuimus, hare decernimus, sequentes sanctorum Pa- trum dogmata, ut omne sacerdotium imperturbatum de cætero nobis permaneat. Quo in pace servato, re- liqua nobis exuberabit respublica desuper pacem Labens : quam omnibus magnus Deus et Salvator moster Jesus Christus Trinitatis unus, unigenitus Dei Filius prædicat, ac donat [Al., præbeat ac donet] his qui sincere ipsum et vere glorificare ac adorare digni habiti sunt. Custodiat itaque beatitudo tua, quæ recte adnotata sunt; et mittat ipsa per suas Deo dilectas litteras omnibus sanctissimis metropolitis sub ipsa existenti- bus quorum cuilibet cura erit ipsa manifesta facere sanctissimis Ecclesiis sibi subjectis, ut neminem ex omnibus lateant quæ sacerdotio visa sunt et ab im- perio confirmat, Divina subscriptio. B Divinitas te servet per multos annos, sancte et religiose Pater. Data octavo Idus Augustas, Constantinopoli, post consulatum Belissarii, viri clarissimi [anno Dəmini 536). JUSTINIANI IMPERATORIS TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. (Ang. Mai Vet. Script. collect. nov. t. VII, p. 292.) Justinianus imperator noster factus tractatum dogma- ticum cum conscripserit ex Scripturis sacris ac sanctis Patribus ad monachos qui sunt in nono Alexandria, bonum censuimus beatitudini tuæ mit- sere; hæc autem habet: Veræ fidei confessionem primam salutis esse ra- Lionem omnibus hominibus, maxime his qui mo- Basticam vitam elegerunt, existimamus. Si enim corpus castigare student, multo magis animam ad Adem in Beum informare debent, per quam æterna vita frui speramus. Nam opere Adei, quod est per- fectius, cum ratione agendi non conveniente, ne- cesse est ut, juxta Scripturam, operatio sine fide nortua sit : Nemo, enim, inquit, coronatur, nisi le- gitime certaverit. Ægrotare communis naturæ est infirmitatisque humanæ, cui omnes subduntur, potentissimi etiam ingenio; sanari vero, veramque fidem agnoscere, unitatemque ac pacem Ecclesiæ diligere rationis est ac charitatis. Deus enim est et vocatur Deus pacis ; ita ut qui fidei pacisque ho- num diligere videntur, ad Deum pertineant fere- que divini sint. Hæc autem ad pietatem vestram Tim. 11, 5. B
4 Καὶ ὁ πλουτίζων πτωχεύει· «πῶς δὲ πτωχεύει πλούσιος ὤν»; λέγει ὁ ἐν ἁγίοις Ἀθανάσιος ἐν τῶι περὶ τῆς σωτηριώδους ἐπιφανείας λόγωι, «ὅτι τὴν πτωχεύσασαν φύσιν ἐν ἑαυτῶι ἀνελάβετο, ἐν ἰδίαι δικαιοσύνηι ταύτην προβαλόμενος ὑπὲρ ἀνθρώπων πάσχουσαν καὶ ἐξ ἀνθρώπων οὖσαν καὶ ὑπὲρ ἀνθρώπους φανερωθεῖσαν καὶ θεοῦ ὅλην γενομένην», ἵνα καὶ ἄνθρωπος ἦι ὁ θεὸς ἀληθῶς καὶ θεὸς ἄνθρωπος ἀληθῶς, θεοῦ τοῦ μονογενοῦς εὐδοκήσαντος τῶι πληρώματι τῆς θεότητος αὐτοῦ τὴν τοῦ ἀρχετύπου πλάσιν ἀνθρώπου καὶ ποίησιν καινὴν ἐκ μήτρας παρθένου ἀναστήσασθαι ἑαυτῶι φυσικῆι γεννήσει καὶ ἀλύτωι ἑνώσει. 5 Τούτοις οὖν ἀκολουθοῦντες τοῦ αὐτοῦ τὰ θαύματα καὶ τὰ πάθη ἅπερ ἑκουσίως ὑπέμεινεν σαρκί, γινώσκομεν. οὔτε γὰρ τετάρτου προσώπου προσθήκην ἐπιδέχεται ἡ ἁγία τριὰς τοῦ ἑνὸς τῆς τριάδος θεοῦ λόγου σαρκωθέντος καὶ ἐνανθρωπήσαντος, καὶ οὐκ ἄλλον τὸν θεὸν λόγον καὶ ἄλλον τὸν Χριστὸν ἐπιστάμεθα, ἀλλ' ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν θεὸν λόγον κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν ὁμολογοῦμεν. καὶ εἰ δεῖ συντόμως εἰπεῖν, ἄλλο μὲν καὶ ἄλλο τὰ ἐξ ὧν ὁ σωτήρ, εἴπερ μὴ ταυτὸν τὸ ὁρατὸν τῶι ἀοράτωι καὶ τὸ ἄχρονον τῶι ὑπὸ χρόνον· οὐκ ἄλλος δὲ καὶ ἄλλος, μὴ γένοιτο.
Α ταῦτα δικαίως ἄγονται. Ταῦτα ὑπέρ τῆς κοινῆς εἰρήνης τῶν ἁγιωτάτων Εκκλησιῶν νομοθετοῦμεν, ταῦτα ψηφιζό- μεθα τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων κατακολουθοῦντες δόγμα σιν, ὅπως ἂν τὸ ἱερατικὸν ἅπαν ατάραχον ἡμῖν τοῦ λοι· που διαμένοι. Οὐπερ ἐν εἰρήνῃ φυλαττομένου καὶ τὸ λοι πὸν ἡμῖν εὐθηνήσει πολίτευμα τὴν ἄνωθεν ἔχον εἰρήνην, ἣν πάσιν ὁ μέγας Θεὸς καὶ Σωτὴρ ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὁ τῆς Τριάδος εἷς, ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, κηρύττει τε, καὶ χορηγεῖ τοῖς γνησίως αὐτὸν, καὶ ἀληθῶς διξάζειν τε, καὶ προσκυνεῖν ἠξιωμένοις. Ἡ τοίνυν σὴ μακαριότης, τὰ ὀρθῶς παραστάντα φυ λαττέτω, καταπέμπουσα ταῦτα διὰ θεοφιλῶν αὐτῆς γραμ- μάτων πᾶσι τοῖς ὑπ' αὐτὴν τεταγμένοις ὁσιωτάτοις μη- τροπολίταις, ὧν ἑκάστῳ γενήσεται φροντὶς τοῖς ὑπ' αὐτοὺς τεταγμέναις ἱσιωτάταις Εκκλησίαις, ταῦτα ποιή- σαι φανερά, ώστε μηδένα τῶν πάντων διαλαθεῖν, τά τε τῇ ἀρχιερωσύνῃ δόξαντα, τά τε ὑπὸ τῆς βασιλείας κεκν- ρωμένα. Η θεία υπογραφή. Α Ἰουστινιανοῦ τοῦ γενομένου ἡμῶν βασιλέως, λόγον συντεθεικότος δογματικὸν ἔκ τε τῶν θείων Γραφῶν καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων πρὸς τοὺς ἐν τῷ ἐνάτῳ τῆς Ἀλεξανδρέων μοναχούς, ἀναγκαῖον ἡγησάμεθα τοῦτον δῆλον καταστή σαι τῇ σῇ μακαριότητι· ἔχει δὲ οὕτως· Πρώτην εἶναι σωτηρίαν ἅπασιν ἀνθρώποις ἡγού- μεθα τὴν τῆς ὀρθῆς πίστεως ὁμολογίαν, μάλιστα τοῖς τὸν μονήρη βίον ἀνελομένοις. Εἰ γὰρ τὸ σῶμα παι δεύειν σπουδάζουσι, πολλῷ μᾶλλον τὴν ψυχὴν εἰς τὴν περὶ Θεὸν πίστιν παιδαγωγεῖν ὀφείλουσι, δι' ἧς τῆς αἰωνίας ζωῆς ἀπολαύειν ἐλπίζομεν. Τοῦ γὰρ τελειοτέ ρου τῆς πίστεως ἔργου μή συναρμοζομένου τῇ πρά ξει, λείπεται νεκρὰν εἶναι, κατὰ τὸ γεγραμμένον, τὴν χωρὶς πίστεως έργασίαν· Οὐδεὶς γὰρ, φησί, στε φανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ. Καὶ τὸ μὲν Β ἀῤῥωστῆσαι τῆς κοινῆς φύσεως ἐστι καὶ τῆς ἀσθε · νείας τῆς ἀνθρωπίνης, ἢ πάντων ἅπτεται καὶ τῶν λίαν ἰσχυρῶν τὴν διάνοιαν· τὸ δὲ θεραπευθῆναι, καὶ τὴν ὀρθὴν ἐπιγνῶναι πίστιν, καὶ τὴν τῆς Ἐκ κλησίας ἕνωσίν τε καὶ εἰρήνην ἀσπάσασθαι, τοῦ λο- γισμοῦ καὶ τῆς χάριτος. Εἰρήνη γὰρ ὁ Θεὸς ἔστιν τε καὶ ὀνομάζεται· ὥστε Θεοῦ τοῦτο καὶ τῶν θείων JUSTINIANI IMPERATORIS. Hæc pro communi pace sanctissimarum Ecclesiarum statuimus, hare decernimus, sequentes sanctorum Pa- trum dogmata, ut omne sacerdotium imperturbatum de cætero nobis permaneat. Quo in pace servato, re- liqua nobis exuberabit respublica desuper pacem Labens : quam omnibus magnus Deus et Salvator moster Jesus Christus Trinitatis unus, unigenitus Dei Filius prædicat, ac donat [Al., præbeat ac donet] his qui sincere ipsum et vere glorificare ac adorare digni habiti sunt. Custodiat itaque beatitudo tua, quæ recte adnotata sunt; et mittat ipsa per suas Deo dilectas litteras omnibus sanctissimis metropolitis sub ipsa existenti- bus quorum cuilibet cura erit ipsa manifesta facere sanctissimis Ecclesiis sibi subjectis, ut neminem ex omnibus lateant quæ sacerdotio visa sunt et ab im- perio confirmat, Divina subscriptio. B Divinitas te servet per multos annos, sancte et religiose Pater. Data octavo Idus Augustas, Constantinopoli, post consulatum Belissarii, viri clarissimi [anno Dəmini 536). JUSTINIANI IMPERATORIS TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. (Ang. Mai Vet. Script. collect. nov. t. VII, p. 292.) Justinianus imperator noster factus tractatum dogma- ticum cum conscripserit ex Scripturis sacris ac sanctis Patribus ad monachos qui sunt in nono Alexandria, bonum censuimus beatitudini tuæ mit- sere; hæc autem habet: Veræ fidei confessionem primam salutis esse ra- Lionem omnibus hominibus, maxime his qui mo- Basticam vitam elegerunt, existimamus. Si enim corpus castigare student, multo magis animam ad Adem in Beum informare debent, per quam æterna vita frui speramus. Nam opere Adei, quod est per- fectius, cum ratione agendi non conveniente, ne- cesse est ut, juxta Scripturam, operatio sine fide nortua sit : Nemo, enim, inquit, coronatur, nisi le- gitime certaverit. Ægrotare communis naturæ est infirmitatisque humanæ, cui omnes subduntur, potentissimi etiam ingenio; sanari vero, veramque fidem agnoscere, unitatemque ac pacem Ecclesiæ diligere rationis est ac charitatis. Deus enim est et vocatur Deus pacis ; ita ut qui fidei pacisque ho- num diligere videntur, ad Deum pertineant fere- que divini sint. Hæc autem ad pietatem vestram Tim. 11, 5. B
εἷς γὰρ ἐξ ἀμφοῖν καὶ δι' ἑνὸς ἀμφότερα· ὅθεν ἐπὶ τοῦ μονογενοῦς υἱοῦ τοῦ θεοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἄλλο καὶ ἄλλο ἐφ' ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ λέγοντες οὐ δύο υἱοὺς ἢ δύο ὑποστάσεις ἢ δύο πρόσωπα εἰσάγομεν, ἀλλ' ἐξ ὧν ἐστιν, ἐν αὐτοῖς αὐτὸν εἶναι γνωρίζομεν. οὕτω γὰρ καὶ τὸ διάφορον τῆς θεότητος αὐτοῦ καὶ τῆς σαρκὸς παριστῶμεν ἀναιροῦντες τὴν Εὐτυχοῦς συνουσίωσιν καὶ μίαν αὐτοῦ τὴν ὑπόστασιν ὁμολογοῦμεν βδελυττόμενοι τὴν Νεστορίου διαίρεσιν. τοῦτο γὰρ καὶ ὁ ἐν ἁγίοις λέγει Κύριλλος ἐν τῶι τρίτωι τόμωι τῶι πρὸς Νεστόριον 6 Οὐ γὰρ ὅτι γέγονεν καθ' ἡμᾶς, τὸ εἶναι θεὸς ἀπολέσει ποτέ, οὔτε μὴν ὅτι θεὸς κατὰ φύσιν ἐστίν, τὴν πρὸς ἡμᾶς ὁμοίωσιν ἀπαράδεκτον ἔχει καὶ τὸ ἄνθρωπος εἶναι παραιτήσεται, μεμένηκεν δὲ ὥσπερ ἐν ἀνθρωπότητι θεός, οὕτω καὶ ἐν φύσει τε καὶ ὑπεροχῆι θεότητος ὢν ἄνθρωπος οὐδὲν ἧττόν ἐστιν. ἄμφω δὴ οὖν ἐν ταυτῶι καὶ εἷς θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος ὁ Ἐμμανουήλ.
Α ταῦτα δικαίως ἄγονται. Ταῦτα ὑπέρ τῆς κοινῆς εἰρήνης τῶν ἁγιωτάτων Εκκλησιῶν νομοθετοῦμεν, ταῦτα ψηφιζό- μεθα τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων κατακολουθοῦντες δόγμα σιν, ὅπως ἂν τὸ ἱερατικὸν ἅπαν ατάραχον ἡμῖν τοῦ λοι· που διαμένοι. Οὐπερ ἐν εἰρήνῃ φυλαττομένου καὶ τὸ λοι πὸν ἡμῖν εὐθηνήσει πολίτευμα τὴν ἄνωθεν ἔχον εἰρήνην, ἣν πάσιν ὁ μέγας Θεὸς καὶ Σωτὴρ ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὁ τῆς Τριάδος εἷς, ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, κηρύττει τε, καὶ χορηγεῖ τοῖς γνησίως αὐτὸν, καὶ ἀληθῶς διξάζειν τε, καὶ προσκυνεῖν ἠξιωμένοις. Ἡ τοίνυν σὴ μακαριότης, τὰ ὀρθῶς παραστάντα φυ λαττέτω, καταπέμπουσα ταῦτα διὰ θεοφιλῶν αὐτῆς γραμ- μάτων πᾶσι τοῖς ὑπ' αὐτὴν τεταγμένοις ὁσιωτάτοις μη- τροπολίταις, ὧν ἑκάστῳ γενήσεται φροντὶς τοῖς ὑπ' αὐτοὺς τεταγμέναις ἱσιωτάταις Εκκλησίαις, ταῦτα ποιή- σαι φανερά, ώστε μηδένα τῶν πάντων διαλαθεῖν, τά τε τῇ ἀρχιερωσύνῃ δόξαντα, τά τε ὑπὸ τῆς βασιλείας κεκν- ρωμένα. Η θεία υπογραφή. Α Ἰουστινιανοῦ τοῦ γενομένου ἡμῶν βασιλέως, λόγον συντεθεικότος δογματικὸν ἔκ τε τῶν θείων Γραφῶν καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων πρὸς τοὺς ἐν τῷ ἐνάτῳ τῆς Ἀλεξανδρέων μοναχούς, ἀναγκαῖον ἡγησάμεθα τοῦτον δῆλον καταστή σαι τῇ σῇ μακαριότητι· ἔχει δὲ οὕτως· Πρώτην εἶναι σωτηρίαν ἅπασιν ἀνθρώποις ἡγού- μεθα τὴν τῆς ὀρθῆς πίστεως ὁμολογίαν, μάλιστα τοῖς τὸν μονήρη βίον ἀνελομένοις. Εἰ γὰρ τὸ σῶμα παι δεύειν σπουδάζουσι, πολλῷ μᾶλλον τὴν ψυχὴν εἰς τὴν περὶ Θεὸν πίστιν παιδαγωγεῖν ὀφείλουσι, δι' ἧς τῆς αἰωνίας ζωῆς ἀπολαύειν ἐλπίζομεν. Τοῦ γὰρ τελειοτέ ρου τῆς πίστεως ἔργου μή συναρμοζομένου τῇ πρά ξει, λείπεται νεκρὰν εἶναι, κατὰ τὸ γεγραμμένον, τὴν χωρὶς πίστεως έργασίαν· Οὐδεὶς γὰρ, φησί, στε φανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ. Καὶ τὸ μὲν Β ἀῤῥωστῆσαι τῆς κοινῆς φύσεως ἐστι καὶ τῆς ἀσθε · νείας τῆς ἀνθρωπίνης, ἢ πάντων ἅπτεται καὶ τῶν λίαν ἰσχυρῶν τὴν διάνοιαν· τὸ δὲ θεραπευθῆναι, καὶ τὴν ὀρθὴν ἐπιγνῶναι πίστιν, καὶ τὴν τῆς Ἐκ κλησίας ἕνωσίν τε καὶ εἰρήνην ἀσπάσασθαι, τοῦ λο- γισμοῦ καὶ τῆς χάριτος. Εἰρήνη γὰρ ὁ Θεὸς ἔστιν τε καὶ ὀνομάζεται· ὥστε Θεοῦ τοῦτο καὶ τῶν θείων JUSTINIANI IMPERATORIS. Hæc pro communi pace sanctissimarum Ecclesiarum statuimus, hare decernimus, sequentes sanctorum Pa- trum dogmata, ut omne sacerdotium imperturbatum de cætero nobis permaneat. Quo in pace servato, re- liqua nobis exuberabit respublica desuper pacem Labens : quam omnibus magnus Deus et Salvator moster Jesus Christus Trinitatis unus, unigenitus Dei Filius prædicat, ac donat [Al., præbeat ac donet] his qui sincere ipsum et vere glorificare ac adorare digni habiti sunt. Custodiat itaque beatitudo tua, quæ recte adnotata sunt; et mittat ipsa per suas Deo dilectas litteras omnibus sanctissimis metropolitis sub ipsa existenti- bus quorum cuilibet cura erit ipsa manifesta facere sanctissimis Ecclesiis sibi subjectis, ut neminem ex omnibus lateant quæ sacerdotio visa sunt et ab im- perio confirmat, Divina subscriptio. B Divinitas te servet per multos annos, sancte et religiose Pater. Data octavo Idus Augustas, Constantinopoli, post consulatum Belissarii, viri clarissimi [anno Dəmini 536). JUSTINIANI IMPERATORIS TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. (Ang. Mai Vet. Script. collect. nov. t. VII, p. 292.) Justinianus imperator noster factus tractatum dogma- ticum cum conscripserit ex Scripturis sacris ac sanctis Patribus ad monachos qui sunt in nono Alexandria, bonum censuimus beatitudini tuæ mit- sere; hæc autem habet: Veræ fidei confessionem primam salutis esse ra- Lionem omnibus hominibus, maxime his qui mo- Basticam vitam elegerunt, existimamus. Si enim corpus castigare student, multo magis animam ad Adem in Beum informare debent, per quam æterna vita frui speramus. Nam opere Adei, quod est per- fectius, cum ratione agendi non conveniente, ne- cesse est ut, juxta Scripturam, operatio sine fide nortua sit : Nemo, enim, inquit, coronatur, nisi le- gitime certaverit. Ægrotare communis naturæ est infirmitatisque humanæ, cui omnes subduntur, potentissimi etiam ingenio; sanari vero, veramque fidem agnoscere, unitatemque ac pacem Ecclesiæ diligere rationis est ac charitatis. Deus enim est et vocatur Deus pacis ; ita ut qui fidei pacisque ho- num diligere videntur, ad Deum pertineant fere- que divini sint. Hæc autem ad pietatem vestram Tim. 11, 5. B
7 Δεῖ κἀνταῦθα τοῖς παρὰ τοῦ πατρὸς εἰρημένοις ἐπισκέψαι· τὴν γὰρ ἐν πρόθεσιν ἐπὶ τῶν δύο φύσεων τῆς θείας τε καὶ ἀνθρωπίνης, ἐν αἷς ὁ Χριστὸς γνωρίζεται, ὁμολογεῖν ἡμᾶς ἐκδιδάσκει, ἣν πρόθεσιν οἱ αἱρετικοὶ ἀρνοῦνται ἐπὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ ἁρμόζειν, διαίρεσιν δῆθεν προφασιζόμενοι διὰ ταύτης γίνεσθαι, ἀγνοοῦντες ὅτι αὕτη ἡ πρόθεσις τὴν ἕνωσιν ἀσύγχυτον καὶ ἀδιαίρετον φυλάττει. ὅθεν καὶ ἡ θεία γραφὴ τῆι τοιαύτηι κέχρηται προθέσει ἐπὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ μεγάλου θεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. λέγει γοῦν ὁ θεσπέσιος ἀπόστολος Παῦλος· «τοῦτο φρονείσθω ἐν ὑμῖν ὃ καὶ ἐν Χριστῶι Ἰησοῦ, ὃς ἐν μορφῆι θεοῦ ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα θεῶι, ἀλλ' ἑαυτὸν ἐκένωσεν μορφὴν δούλου λαβὼν ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος». εἰπὼν δὲ ὁ ἀπόστολος ἐν μορφῆι θεοῦ ὑπάρχειν τὸν μονογενῆ υἱὸν τοῦ θεοῦ καὶ ἐπαγαγὼν μορφὴν δούλου λαβόντα αὐτὸν ἐν ὁμοιώματι γενέσθαι ἀνθρώπων καὶ σχήματι εὑρεθῆναι ὡς ἄνθρωπον, οὐδὲν ἕτερον ἡμᾶς ἐκδιδάσκει ἢ τὸ ἐν ἑκατέραι μορφῆι τὸν κύριον εἶναι, τουτέστιν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι.
Α ταῦτα δικαίως ἄγονται. Ταῦτα ὑπέρ τῆς κοινῆς εἰρήνης τῶν ἁγιωτάτων Εκκλησιῶν νομοθετοῦμεν, ταῦτα ψηφιζό- μεθα τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων κατακολουθοῦντες δόγμα σιν, ὅπως ἂν τὸ ἱερατικὸν ἅπαν ατάραχον ἡμῖν τοῦ λοι· που διαμένοι. Οὐπερ ἐν εἰρήνῃ φυλαττομένου καὶ τὸ λοι πὸν ἡμῖν εὐθηνήσει πολίτευμα τὴν ἄνωθεν ἔχον εἰρήνην, ἣν πάσιν ὁ μέγας Θεὸς καὶ Σωτὴρ ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὁ τῆς Τριάδος εἷς, ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, κηρύττει τε, καὶ χορηγεῖ τοῖς γνησίως αὐτὸν, καὶ ἀληθῶς διξάζειν τε, καὶ προσκυνεῖν ἠξιωμένοις. Ἡ τοίνυν σὴ μακαριότης, τὰ ὀρθῶς παραστάντα φυ λαττέτω, καταπέμπουσα ταῦτα διὰ θεοφιλῶν αὐτῆς γραμ- μάτων πᾶσι τοῖς ὑπ' αὐτὴν τεταγμένοις ὁσιωτάτοις μη- τροπολίταις, ὧν ἑκάστῳ γενήσεται φροντὶς τοῖς ὑπ' αὐτοὺς τεταγμέναις ἱσιωτάταις Εκκλησίαις, ταῦτα ποιή- σαι φανερά, ώστε μηδένα τῶν πάντων διαλαθεῖν, τά τε τῇ ἀρχιερωσύνῃ δόξαντα, τά τε ὑπὸ τῆς βασιλείας κεκν- ρωμένα. Η θεία υπογραφή. Α Ἰουστινιανοῦ τοῦ γενομένου ἡμῶν βασιλέως, λόγον συντεθεικότος δογματικὸν ἔκ τε τῶν θείων Γραφῶν καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων πρὸς τοὺς ἐν τῷ ἐνάτῳ τῆς Ἀλεξανδρέων μοναχούς, ἀναγκαῖον ἡγησάμεθα τοῦτον δῆλον καταστή σαι τῇ σῇ μακαριότητι· ἔχει δὲ οὕτως· Πρώτην εἶναι σωτηρίαν ἅπασιν ἀνθρώποις ἡγού- μεθα τὴν τῆς ὀρθῆς πίστεως ὁμολογίαν, μάλιστα τοῖς τὸν μονήρη βίον ἀνελομένοις. Εἰ γὰρ τὸ σῶμα παι δεύειν σπουδάζουσι, πολλῷ μᾶλλον τὴν ψυχὴν εἰς τὴν περὶ Θεὸν πίστιν παιδαγωγεῖν ὀφείλουσι, δι' ἧς τῆς αἰωνίας ζωῆς ἀπολαύειν ἐλπίζομεν. Τοῦ γὰρ τελειοτέ ρου τῆς πίστεως ἔργου μή συναρμοζομένου τῇ πρά ξει, λείπεται νεκρὰν εἶναι, κατὰ τὸ γεγραμμένον, τὴν χωρὶς πίστεως έργασίαν· Οὐδεὶς γὰρ, φησί, στε φανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ. Καὶ τὸ μὲν Β ἀῤῥωστῆσαι τῆς κοινῆς φύσεως ἐστι καὶ τῆς ἀσθε · νείας τῆς ἀνθρωπίνης, ἢ πάντων ἅπτεται καὶ τῶν λίαν ἰσχυρῶν τὴν διάνοιαν· τὸ δὲ θεραπευθῆναι, καὶ τὴν ὀρθὴν ἐπιγνῶναι πίστιν, καὶ τὴν τῆς Ἐκ κλησίας ἕνωσίν τε καὶ εἰρήνην ἀσπάσασθαι, τοῦ λο- γισμοῦ καὶ τῆς χάριτος. Εἰρήνη γὰρ ὁ Θεὸς ἔστιν τε καὶ ὀνομάζεται· ὥστε Θεοῦ τοῦτο καὶ τῶν θείων JUSTINIANI IMPERATORIS. Hæc pro communi pace sanctissimarum Ecclesiarum statuimus, hare decernimus, sequentes sanctorum Pa- trum dogmata, ut omne sacerdotium imperturbatum de cætero nobis permaneat. Quo in pace servato, re- liqua nobis exuberabit respublica desuper pacem Labens : quam omnibus magnus Deus et Salvator moster Jesus Christus Trinitatis unus, unigenitus Dei Filius prædicat, ac donat [Al., præbeat ac donet] his qui sincere ipsum et vere glorificare ac adorare digni habiti sunt. Custodiat itaque beatitudo tua, quæ recte adnotata sunt; et mittat ipsa per suas Deo dilectas litteras omnibus sanctissimis metropolitis sub ipsa existenti- bus quorum cuilibet cura erit ipsa manifesta facere sanctissimis Ecclesiis sibi subjectis, ut neminem ex omnibus lateant quæ sacerdotio visa sunt et ab im- perio confirmat, Divina subscriptio. B Divinitas te servet per multos annos, sancte et religiose Pater. Data octavo Idus Augustas, Constantinopoli, post consulatum Belissarii, viri clarissimi [anno Dəmini 536). JUSTINIANI IMPERATORIS TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. (Ang. Mai Vet. Script. collect. nov. t. VII, p. 292.) Justinianus imperator noster factus tractatum dogma- ticum cum conscripserit ex Scripturis sacris ac sanctis Patribus ad monachos qui sunt in nono Alexandria, bonum censuimus beatitudini tuæ mit- sere; hæc autem habet: Veræ fidei confessionem primam salutis esse ra- Lionem omnibus hominibus, maxime his qui mo- Basticam vitam elegerunt, existimamus. Si enim corpus castigare student, multo magis animam ad Adem in Beum informare debent, per quam æterna vita frui speramus. Nam opere Adei, quod est per- fectius, cum ratione agendi non conveniente, ne- cesse est ut, juxta Scripturam, operatio sine fide nortua sit : Nemo, enim, inquit, coronatur, nisi le- gitime certaverit. Ægrotare communis naturæ est infirmitatisque humanæ, cui omnes subduntur, potentissimi etiam ingenio; sanari vero, veramque fidem agnoscere, unitatemque ac pacem Ecclesiæ diligere rationis est ac charitatis. Deus enim est et vocatur Deus pacis ; ita ut qui fidei pacisque ho- num diligere videntur, ad Deum pertineant fere- que divini sint. Hæc autem ad pietatem vestram Tim. 11, 5. B
ἀμέλει τοι καὶ ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τοῦτο τὸ ῥητὸν ἑρμηνεύων ἐν τῶι πρὸς Θεοδόσιον λόγωι γράφει τάδε 8 Ὁ συναίδιος τῶι θεῶι καὶ πατρὶ θεὸς λόγος μορφὴν δούλου λαβὼν ἔστιν ὥσπερ ἐν θεότητι τέλειος, οὕτω καὶ ἐν ἀνθρωπότητι τέλειος, οὐκ ἐκ μόνης θεότητος καὶ σαρκὸς εἰς ἕνα Χριστὸν καὶ κύριον καὶ υἱὸν συγκείμενος, ἀλλ' ἐκ δυοῖν τελείοιν, ἀνθρωπότητος λέγω δὴ καὶ θεότητος, εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν παραδόξως συνδούμενος. 9 Ἰδοὺ δὲ σαφῶς πάλιν ὁ πατὴρ ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι τὸν Χριστὸν ὑπάρχειν ὁμολογεῖ, ὥσπερ δὲ τὸ ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ἐκ δύο φύσεων σημαίνει, οὕτω καὶ τὸ ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι ἐν δυσὶ φύσεσιν εἶναί τε καὶ γνωρίζεσθαι τὸν Χριστὸν δηλοῖ.
Α ταῦτα δικαίως ἄγονται. Ταῦτα ὑπέρ τῆς κοινῆς εἰρήνης τῶν ἁγιωτάτων Εκκλησιῶν νομοθετοῦμεν, ταῦτα ψηφιζό- μεθα τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων κατακολουθοῦντες δόγμα σιν, ὅπως ἂν τὸ ἱερατικὸν ἅπαν ατάραχον ἡμῖν τοῦ λοι· που διαμένοι. Οὐπερ ἐν εἰρήνῃ φυλαττομένου καὶ τὸ λοι πὸν ἡμῖν εὐθηνήσει πολίτευμα τὴν ἄνωθεν ἔχον εἰρήνην, ἣν πάσιν ὁ μέγας Θεὸς καὶ Σωτὴρ ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὁ τῆς Τριάδος εἷς, ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, κηρύττει τε, καὶ χορηγεῖ τοῖς γνησίως αὐτὸν, καὶ ἀληθῶς διξάζειν τε, καὶ προσκυνεῖν ἠξιωμένοις. Ἡ τοίνυν σὴ μακαριότης, τὰ ὀρθῶς παραστάντα φυ λαττέτω, καταπέμπουσα ταῦτα διὰ θεοφιλῶν αὐτῆς γραμ- μάτων πᾶσι τοῖς ὑπ' αὐτὴν τεταγμένοις ὁσιωτάτοις μη- τροπολίταις, ὧν ἑκάστῳ γενήσεται φροντὶς τοῖς ὑπ' αὐτοὺς τεταγμέναις ἱσιωτάταις Εκκλησίαις, ταῦτα ποιή- σαι φανερά, ώστε μηδένα τῶν πάντων διαλαθεῖν, τά τε τῇ ἀρχιερωσύνῃ δόξαντα, τά τε ὑπὸ τῆς βασιλείας κεκν- ρωμένα. Η θεία υπογραφή. Α Ἰουστινιανοῦ τοῦ γενομένου ἡμῶν βασιλέως, λόγον συντεθεικότος δογματικὸν ἔκ τε τῶν θείων Γραφῶν καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων πρὸς τοὺς ἐν τῷ ἐνάτῳ τῆς Ἀλεξανδρέων μοναχούς, ἀναγκαῖον ἡγησάμεθα τοῦτον δῆλον καταστή σαι τῇ σῇ μακαριότητι· ἔχει δὲ οὕτως· Πρώτην εἶναι σωτηρίαν ἅπασιν ἀνθρώποις ἡγού- μεθα τὴν τῆς ὀρθῆς πίστεως ὁμολογίαν, μάλιστα τοῖς τὸν μονήρη βίον ἀνελομένοις. Εἰ γὰρ τὸ σῶμα παι δεύειν σπουδάζουσι, πολλῷ μᾶλλον τὴν ψυχὴν εἰς τὴν περὶ Θεὸν πίστιν παιδαγωγεῖν ὀφείλουσι, δι' ἧς τῆς αἰωνίας ζωῆς ἀπολαύειν ἐλπίζομεν. Τοῦ γὰρ τελειοτέ ρου τῆς πίστεως ἔργου μή συναρμοζομένου τῇ πρά ξει, λείπεται νεκρὰν εἶναι, κατὰ τὸ γεγραμμένον, τὴν χωρὶς πίστεως έργασίαν· Οὐδεὶς γὰρ, φησί, στε φανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ. Καὶ τὸ μὲν Β ἀῤῥωστῆσαι τῆς κοινῆς φύσεως ἐστι καὶ τῆς ἀσθε · νείας τῆς ἀνθρωπίνης, ἢ πάντων ἅπτεται καὶ τῶν λίαν ἰσχυρῶν τὴν διάνοιαν· τὸ δὲ θεραπευθῆναι, καὶ τὴν ὀρθὴν ἐπιγνῶναι πίστιν, καὶ τὴν τῆς Ἐκ κλησίας ἕνωσίν τε καὶ εἰρήνην ἀσπάσασθαι, τοῦ λο- γισμοῦ καὶ τῆς χάριτος. Εἰρήνη γὰρ ὁ Θεὸς ἔστιν τε καὶ ὀνομάζεται· ὥστε Θεοῦ τοῦτο καὶ τῶν θείων JUSTINIANI IMPERATORIS. Hæc pro communi pace sanctissimarum Ecclesiarum statuimus, hare decernimus, sequentes sanctorum Pa- trum dogmata, ut omne sacerdotium imperturbatum de cætero nobis permaneat. Quo in pace servato, re- liqua nobis exuberabit respublica desuper pacem Labens : quam omnibus magnus Deus et Salvator moster Jesus Christus Trinitatis unus, unigenitus Dei Filius prædicat, ac donat [Al., præbeat ac donet] his qui sincere ipsum et vere glorificare ac adorare digni habiti sunt. Custodiat itaque beatitudo tua, quæ recte adnotata sunt; et mittat ipsa per suas Deo dilectas litteras omnibus sanctissimis metropolitis sub ipsa existenti- bus quorum cuilibet cura erit ipsa manifesta facere sanctissimis Ecclesiis sibi subjectis, ut neminem ex omnibus lateant quæ sacerdotio visa sunt et ab im- perio confirmat, Divina subscriptio. B Divinitas te servet per multos annos, sancte et religiose Pater. Data octavo Idus Augustas, Constantinopoli, post consulatum Belissarii, viri clarissimi [anno Dəmini 536). JUSTINIANI IMPERATORIS TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. (Ang. Mai Vet. Script. collect. nov. t. VII, p. 292.) Justinianus imperator noster factus tractatum dogma- ticum cum conscripserit ex Scripturis sacris ac sanctis Patribus ad monachos qui sunt in nono Alexandria, bonum censuimus beatitudini tuæ mit- sere; hæc autem habet: Veræ fidei confessionem primam salutis esse ra- Lionem omnibus hominibus, maxime his qui mo- Basticam vitam elegerunt, existimamus. Si enim corpus castigare student, multo magis animam ad Adem in Beum informare debent, per quam æterna vita frui speramus. Nam opere Adei, quod est per- fectius, cum ratione agendi non conveniente, ne- cesse est ut, juxta Scripturam, operatio sine fide nortua sit : Nemo, enim, inquit, coronatur, nisi le- gitime certaverit. Ægrotare communis naturæ est infirmitatisque humanæ, cui omnes subduntur, potentissimi etiam ingenio; sanari vero, veramque fidem agnoscere, unitatemque ac pacem Ecclesiæ diligere rationis est ac charitatis. Deus enim est et vocatur Deus pacis ; ita ut qui fidei pacisque ho- num diligere videntur, ad Deum pertineant fere- que divini sint. Hæc autem ad pietatem vestram Tim. 11, 5. B
ὅτι δὲ τὸ ἔκ τινων συνεστάναι λεγόμενον ἐὰν μὴ ἐν αὐτοῖς γνωρίζηται ἐξ ὧν καὶ συνέστη, σύγχυσιν καὶ ἀφανισμὸν τῶν συνελθόντων ποιεῖ πραγμάτων, σαφὲς καθέστηκεν ἐξ ὦν πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος κατὰ τῶν Συνουσιαστῶν λέγει τάδε 10 Εἰ δὲ ὡς ἐν τάξει τῶν ὑγρῶν ἀναμεμῖχθαί φασιν ἀλλήλοις σάρκα τε καὶ λόγον, πῶς ἠγνόησαν ὅτι τὰ ἀλλήλοις ἀνακιρνάμενα τῶν ὑγρῶν, οἶνος φέρε εἰπεῖν καὶ μέλι, ὃ μὲν ἦσαν, εἰσὶ καθαρῶς οὐκέτι, προσλήψει δὲ μᾶλλον τῆς ἑτεροειδοῦς ποιότητος εἰς ἕτερόν τι μεθίσταται; οὐκοῦν εἰ συγκεκρᾶσθαί φασι τῶι λόγωι τὴν σάρκα, πᾶσά πως ἀνάγκη λέγειν ἑκάτερον τῶν ὠνομασμένων ἀποστῆναι μὲν τοῦ εἶναι ὃ ἦν, ἓν δέ τι τὸ ἐξ ἀμφοῖν ἀποτελέσαι μέσον ἑτεροφυές που πάντως ἢ ὅπερ ἦν ἑκάτερον ἀνὰ μέρος.
Α ταῦτα δικαίως ἄγονται. Ταῦτα ὑπέρ τῆς κοινῆς εἰρήνης τῶν ἁγιωτάτων Εκκλησιῶν νομοθετοῦμεν, ταῦτα ψηφιζό- μεθα τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων κατακολουθοῦντες δόγμα σιν, ὅπως ἂν τὸ ἱερατικὸν ἅπαν ατάραχον ἡμῖν τοῦ λοι· που διαμένοι. Οὐπερ ἐν εἰρήνῃ φυλαττομένου καὶ τὸ λοι πὸν ἡμῖν εὐθηνήσει πολίτευμα τὴν ἄνωθεν ἔχον εἰρήνην, ἣν πάσιν ὁ μέγας Θεὸς καὶ Σωτὴρ ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὁ τῆς Τριάδος εἷς, ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, κηρύττει τε, καὶ χορηγεῖ τοῖς γνησίως αὐτὸν, καὶ ἀληθῶς διξάζειν τε, καὶ προσκυνεῖν ἠξιωμένοις. Ἡ τοίνυν σὴ μακαριότης, τὰ ὀρθῶς παραστάντα φυ λαττέτω, καταπέμπουσα ταῦτα διὰ θεοφιλῶν αὐτῆς γραμ- μάτων πᾶσι τοῖς ὑπ' αὐτὴν τεταγμένοις ὁσιωτάτοις μη- τροπολίταις, ὧν ἑκάστῳ γενήσεται φροντὶς τοῖς ὑπ' αὐτοὺς τεταγμέναις ἱσιωτάταις Εκκλησίαις, ταῦτα ποιή- σαι φανερά, ώστε μηδένα τῶν πάντων διαλαθεῖν, τά τε τῇ ἀρχιερωσύνῃ δόξαντα, τά τε ὑπὸ τῆς βασιλείας κεκν- ρωμένα. Η θεία υπογραφή. Α Ἰουστινιανοῦ τοῦ γενομένου ἡμῶν βασιλέως, λόγον συντεθεικότος δογματικὸν ἔκ τε τῶν θείων Γραφῶν καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων πρὸς τοὺς ἐν τῷ ἐνάτῳ τῆς Ἀλεξανδρέων μοναχούς, ἀναγκαῖον ἡγησάμεθα τοῦτον δῆλον καταστή σαι τῇ σῇ μακαριότητι· ἔχει δὲ οὕτως· Πρώτην εἶναι σωτηρίαν ἅπασιν ἀνθρώποις ἡγού- μεθα τὴν τῆς ὀρθῆς πίστεως ὁμολογίαν, μάλιστα τοῖς τὸν μονήρη βίον ἀνελομένοις. Εἰ γὰρ τὸ σῶμα παι δεύειν σπουδάζουσι, πολλῷ μᾶλλον τὴν ψυχὴν εἰς τὴν περὶ Θεὸν πίστιν παιδαγωγεῖν ὀφείλουσι, δι' ἧς τῆς αἰωνίας ζωῆς ἀπολαύειν ἐλπίζομεν. Τοῦ γὰρ τελειοτέ ρου τῆς πίστεως ἔργου μή συναρμοζομένου τῇ πρά ξει, λείπεται νεκρὰν εἶναι, κατὰ τὸ γεγραμμένον, τὴν χωρὶς πίστεως έργασίαν· Οὐδεὶς γὰρ, φησί, στε φανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ. Καὶ τὸ μὲν Β ἀῤῥωστῆσαι τῆς κοινῆς φύσεως ἐστι καὶ τῆς ἀσθε · νείας τῆς ἀνθρωπίνης, ἢ πάντων ἅπτεται καὶ τῶν λίαν ἰσχυρῶν τὴν διάνοιαν· τὸ δὲ θεραπευθῆναι, καὶ τὴν ὀρθὴν ἐπιγνῶναι πίστιν, καὶ τὴν τῆς Ἐκ κλησίας ἕνωσίν τε καὶ εἰρήνην ἀσπάσασθαι, τοῦ λο- γισμοῦ καὶ τῆς χάριτος. Εἰρήνη γὰρ ὁ Θεὸς ἔστιν τε καὶ ὀνομάζεται· ὥστε Θεοῦ τοῦτο καὶ τῶν θείων JUSTINIANI IMPERATORIS. Hæc pro communi pace sanctissimarum Ecclesiarum statuimus, hare decernimus, sequentes sanctorum Pa- trum dogmata, ut omne sacerdotium imperturbatum de cætero nobis permaneat. Quo in pace servato, re- liqua nobis exuberabit respublica desuper pacem Labens : quam omnibus magnus Deus et Salvator moster Jesus Christus Trinitatis unus, unigenitus Dei Filius prædicat, ac donat [Al., præbeat ac donet] his qui sincere ipsum et vere glorificare ac adorare digni habiti sunt. Custodiat itaque beatitudo tua, quæ recte adnotata sunt; et mittat ipsa per suas Deo dilectas litteras omnibus sanctissimis metropolitis sub ipsa existenti- bus quorum cuilibet cura erit ipsa manifesta facere sanctissimis Ecclesiis sibi subjectis, ut neminem ex omnibus lateant quæ sacerdotio visa sunt et ab im- perio confirmat, Divina subscriptio. B Divinitas te servet per multos annos, sancte et religiose Pater. Data octavo Idus Augustas, Constantinopoli, post consulatum Belissarii, viri clarissimi [anno Dəmini 536). JUSTINIANI IMPERATORIS TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. (Ang. Mai Vet. Script. collect. nov. t. VII, p. 292.) Justinianus imperator noster factus tractatum dogma- ticum cum conscripserit ex Scripturis sacris ac sanctis Patribus ad monachos qui sunt in nono Alexandria, bonum censuimus beatitudini tuæ mit- sere; hæc autem habet: Veræ fidei confessionem primam salutis esse ra- Lionem omnibus hominibus, maxime his qui mo- Basticam vitam elegerunt, existimamus. Si enim corpus castigare student, multo magis animam ad Adem in Beum informare debent, per quam æterna vita frui speramus. Nam opere Adei, quod est per- fectius, cum ratione agendi non conveniente, ne- cesse est ut, juxta Scripturam, operatio sine fide nortua sit : Nemo, enim, inquit, coronatur, nisi le- gitime certaverit. Ægrotare communis naturæ est infirmitatisque humanæ, cui omnes subduntur, potentissimi etiam ingenio; sanari vero, veramque fidem agnoscere, unitatemque ac pacem Ecclesiæ diligere rationis est ac charitatis. Deus enim est et vocatur Deus pacis ; ita ut qui fidei pacisque ho- num diligere videntur, ad Deum pertineant fere- que divini sint. Hæc autem ad pietatem vestram Tim. 11, 5. B
11 Ἀποδεδειγμένου τοίνυν ὅτι ἐπὶ τῶν μὴ σωιζομένων μετὰ τὴν σύνθεσιν σύγχυσις γίνεται, δῆλον ὅτι ἐφ' ὧν μὴ σύγχυσις μηδὲ ἀφανισμὸς τῶν συνελθόντων πραγμάτων ἐστίν, τὸ ἔκ τινος συντεθὲν καὶ ἐν αὐτοῖς γνωρίζεται, καὶ πρόδηλον ὅτι οἱ ἐκ δύο φύσεων, τουτέστιν ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ἀποτελεσθῆναι τὸν ἕνα κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ὁμολογοῦντες καὶ μὴ σύγχυσιν ἐν αὐτῶι γεγενῆσθαι λέγοντες τῶν συνελθουσῶν οὐσιῶν ἀνάγκην ἕξουσι καὶ ἐν αὐταῖς ταῖς δύο φύσεσιν αὐτὸν ὁμολογεῖν γνωρίζεσθαι, ἐξ ὧν καὶ συνετέθη, ὅπερ ἐστὶν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι. οὕτω γὰρ οὔτε ἡ διαφορὰ τῶν ἐν Χριστῶι φύσεων ἀναιρεῖται καὶ ἡ τούτων ἕνωσις ἀδιάσπαστος φυλάττεται. ἐπεὶ τίνων λέγουσι διαφοράν, ἐὰν μὴ τὰ Χριστὸν ἀποτελέσαντα ἐν αὐτῶι φυλάττεσθαι δώσωσι; καίτοι τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου ἐν τῶι εἰκοστῶι τετάρτωι λόγωι τοῦ Θησαυροῦ γράφοντος 12 Ταῦτα λαλεῖ ὡς ἄνθρωπος, λαλεῖ δὲ καὶ ὡς θεός, ἔχων ἐν ἀμφοτέροις τὴν ἐξουσίαν· ἀνθρωπίνως μὲν γὰρ ἔλεγεν «νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται», θεικῶς δὲ πάλιν «ἐξουσίαν ἔχω θεῖναι αὐ τὴν καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν». τὸ οὖν ταράττεσθαι τῆς σαρκὸς ἴδιον πάθος, τὸ δὲ ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναί τε καὶ πάλιν λαβεῖν τὴν ψυχὴν τῆς τοῦ λόγου δυνάμεως ἔργον ἐστίν.
Α ταῦτα δικαίως ἄγονται. Ταῦτα ὑπέρ τῆς κοινῆς εἰρήνης τῶν ἁγιωτάτων Εκκλησιῶν νομοθετοῦμεν, ταῦτα ψηφιζό- μεθα τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων κατακολουθοῦντες δόγμα σιν, ὅπως ἂν τὸ ἱερατικὸν ἅπαν ατάραχον ἡμῖν τοῦ λοι· που διαμένοι. Οὐπερ ἐν εἰρήνῃ φυλαττομένου καὶ τὸ λοι πὸν ἡμῖν εὐθηνήσει πολίτευμα τὴν ἄνωθεν ἔχον εἰρήνην, ἣν πάσιν ὁ μέγας Θεὸς καὶ Σωτὴρ ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστός, ὁ τῆς Τριάδος εἷς, ὁ μονογενής τοῦ Θεοῦ Λόγος, κηρύττει τε, καὶ χορηγεῖ τοῖς γνησίως αὐτὸν, καὶ ἀληθῶς διξάζειν τε, καὶ προσκυνεῖν ἠξιωμένοις. Ἡ τοίνυν σὴ μακαριότης, τὰ ὀρθῶς παραστάντα φυ λαττέτω, καταπέμπουσα ταῦτα διὰ θεοφιλῶν αὐτῆς γραμ- μάτων πᾶσι τοῖς ὑπ' αὐτὴν τεταγμένοις ὁσιωτάτοις μη- τροπολίταις, ὧν ἑκάστῳ γενήσεται φροντὶς τοῖς ὑπ' αὐτοὺς τεταγμέναις ἱσιωτάταις Εκκλησίαις, ταῦτα ποιή- σαι φανερά, ώστε μηδένα τῶν πάντων διαλαθεῖν, τά τε τῇ ἀρχιερωσύνῃ δόξαντα, τά τε ὑπὸ τῆς βασιλείας κεκν- ρωμένα. Η θεία υπογραφή. Α Ἰουστινιανοῦ τοῦ γενομένου ἡμῶν βασιλέως, λόγον συντεθεικότος δογματικὸν ἔκ τε τῶν θείων Γραφῶν καὶ τῶν ἁγίων Πατέρων πρὸς τοὺς ἐν τῷ ἐνάτῳ τῆς Ἀλεξανδρέων μοναχούς, ἀναγκαῖον ἡγησάμεθα τοῦτον δῆλον καταστή σαι τῇ σῇ μακαριότητι· ἔχει δὲ οὕτως· Πρώτην εἶναι σωτηρίαν ἅπασιν ἀνθρώποις ἡγού- μεθα τὴν τῆς ὀρθῆς πίστεως ὁμολογίαν, μάλιστα τοῖς τὸν μονήρη βίον ἀνελομένοις. Εἰ γὰρ τὸ σῶμα παι δεύειν σπουδάζουσι, πολλῷ μᾶλλον τὴν ψυχὴν εἰς τὴν περὶ Θεὸν πίστιν παιδαγωγεῖν ὀφείλουσι, δι' ἧς τῆς αἰωνίας ζωῆς ἀπολαύειν ἐλπίζομεν. Τοῦ γὰρ τελειοτέ ρου τῆς πίστεως ἔργου μή συναρμοζομένου τῇ πρά ξει, λείπεται νεκρὰν εἶναι, κατὰ τὸ γεγραμμένον, τὴν χωρὶς πίστεως έργασίαν· Οὐδεὶς γὰρ, φησί, στε φανοῦται, ἐὰν μὴ νομίμως ἀθλήσῃ. Καὶ τὸ μὲν Β ἀῤῥωστῆσαι τῆς κοινῆς φύσεως ἐστι καὶ τῆς ἀσθε · νείας τῆς ἀνθρωπίνης, ἢ πάντων ἅπτεται καὶ τῶν λίαν ἰσχυρῶν τὴν διάνοιαν· τὸ δὲ θεραπευθῆναι, καὶ τὴν ὀρθὴν ἐπιγνῶναι πίστιν, καὶ τὴν τῆς Ἐκ κλησίας ἕνωσίν τε καὶ εἰρήνην ἀσπάσασθαι, τοῦ λο- γισμοῦ καὶ τῆς χάριτος. Εἰρήνη γὰρ ὁ Θεὸς ἔστιν τε καὶ ὀνομάζεται· ὥστε Θεοῦ τοῦτο καὶ τῶν θείων JUSTINIANI IMPERATORIS. Hæc pro communi pace sanctissimarum Ecclesiarum statuimus, hare decernimus, sequentes sanctorum Pa- trum dogmata, ut omne sacerdotium imperturbatum de cætero nobis permaneat. Quo in pace servato, re- liqua nobis exuberabit respublica desuper pacem Labens : quam omnibus magnus Deus et Salvator moster Jesus Christus Trinitatis unus, unigenitus Dei Filius prædicat, ac donat [Al., præbeat ac donet] his qui sincere ipsum et vere glorificare ac adorare digni habiti sunt. Custodiat itaque beatitudo tua, quæ recte adnotata sunt; et mittat ipsa per suas Deo dilectas litteras omnibus sanctissimis metropolitis sub ipsa existenti- bus quorum cuilibet cura erit ipsa manifesta facere sanctissimis Ecclesiis sibi subjectis, ut neminem ex omnibus lateant quæ sacerdotio visa sunt et ab im- perio confirmat, Divina subscriptio. B Divinitas te servet per multos annos, sancte et religiose Pater. Data octavo Idus Augustas, Constantinopoli, post consulatum Belissarii, viri clarissimi [anno Dəmini 536). JUSTINIANI IMPERATORIS TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. (Ang. Mai Vet. Script. collect. nov. t. VII, p. 292.) Justinianus imperator noster factus tractatum dogma- ticum cum conscripserit ex Scripturis sacris ac sanctis Patribus ad monachos qui sunt in nono Alexandria, bonum censuimus beatitudini tuæ mit- sere; hæc autem habet: Veræ fidei confessionem primam salutis esse ra- Lionem omnibus hominibus, maxime his qui mo- Basticam vitam elegerunt, existimamus. Si enim corpus castigare student, multo magis animam ad Adem in Beum informare debent, per quam æterna vita frui speramus. Nam opere Adei, quod est per- fectius, cum ratione agendi non conveniente, ne- cesse est ut, juxta Scripturam, operatio sine fide nortua sit : Nemo, enim, inquit, coronatur, nisi le- gitime certaverit. Ægrotare communis naturæ est infirmitatisque humanæ, cui omnes subduntur, potentissimi etiam ingenio; sanari vero, veramque fidem agnoscere, unitatemque ac pacem Ecclesiæ diligere rationis est ac charitatis. Deus enim est et vocatur Deus pacis ; ita ut qui fidei pacisque ho- num diligere videntur, ad Deum pertineant fere- que divini sint. Hæc autem ad pietatem vestram Tim. 11, 5. B
PG 86:110713 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῶι ὑπομνήματι τοῦ κα ἕκτωι λόγωι τοῦ δευτέρου βιβλίου λέγει Ὡς γὰρ ἤδη τὴν τοῦ δούλου μορφὴν περικείμενος ἄνθρωπος γενόμενος διὰ τὸ ἑνωθῆναι σαρκὶ οὐκ ἐλευθέραν οὐδὲ ἀνιεμένην παντελῶς εἰς θεοπρεπῆ παρρησίαν ἐποιεῖτο τὴν διάλεξιν, ἐχρῆτο δὲ μᾶλλον τοιαύτηι δι' οἰκονομίαν ἔσθ' ὅτε, ἧιπερ ἂν πρέποι θεῶι τε ὁμοῦ καὶ ἀνθρώπωι· καὶ γὰρ ἦν ὄντως κατὰ ταυτὸν ἀμφότερα. 14 Ἀμφότερα δὲ λέγων ὁ πατὴρ κατὰ ταυτὸν εἶναι τὸν Χριστὸν καὶ ἐν ἀμφοτέροις ἔχειν τὴν ἐξουσίαν, οὐδὲν ἕτερον ἢ ἐν δυσὶ φύσεσιν αὐτὸν ὑπάρχειν τε καὶ γνωρίζεσθαι δηλοῖ· τὸ γὰρ θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ λεγόμενα οὐσιῶν ἐστι σημαντικά. 15 Καὶ ὅμως οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ πάσας τῶν πατέρων ὑπερβαίνοντες τὰς διδασκαλίας καὶ μάλιστα τὰς ἐπὶ τῆι κατακρίσει Νεστορίου τοῦ βλασφήμου παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου προενηνεγμένας καὶ συνοδικῶς βεβαιωθείσας μόνων τῶν πρὸς Σούκεσσον ὑπομνηστικῶν τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου τινὰ πρὸς τὸ δοκοῦν αὐτοῖς παρερμηνεύουσι, τουτέστι τὸ μίαν φύσιν τοῦ θεοῦ λόγου σεσαρκωμένην καὶ τὸ κατὰ τὸν ἄνθρωπον ὑπόδειγμα καὶ ὅπερ πᾶσιν εἴθισται τοῖς αἱρετικοῖς τὸ ῥήματά τινα τῶν ἁγίων γραφῶν πρὸς τὴν οἰκείαν ἑρμηνεύειν πλάνην, τοῦτο καὶ αὐτοὶ ποιοῦσι.
ψυχὴν μίγνυται, τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον ἀνακαθαίρων, καὶ πάντα γίνεται πλὴν τῆς ἁμαρτίας ἄνθρωπος. Καὶ ὁ ἐπιβεβηλιὼς ἐπὶ τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ κατη ἀνατολὰς τῆς ἰδίας δόξης, ἐπὶ δυσμῶν τῆς ἡμετέρας ἀσθενείας δοξάζεται· τὴν γὰρ θείαν καὶ ὑπερέχουσαν δύναμιν, οὐκ οὐρανῶν μεγέθη καὶ φωστήρων αὐγαί, καὶ ἡ τοῦ παντὸς διακόσμησις, καὶ ἡ διηνεκής τῶν ὄντων οἰκονομία, τοσοῦτον ὅσον ἡ ἐπὶ τὸ ἀσθενὲς τῆς φύσεως ἡμῶν συγκατάβασις δείκνυσι· πῶς τὸ ὑψηλὸν ἐν τῷ ταπεινῷ γενόμενον, καὶ ἐν τῷ ταπεινῷ καθ ορᾶται, καὶ οὐ καταβαίνει τοῦ ὕψους; Θεότης γὰρ ἀν- θρωπίνῃ συμπλακεῖσα φύσει, καὶ τοῦτο γίνεται κα κεῖνό ἐστιν· διὸ τέλειον Θεὸν καὶ τέλειον ἄνθρωπο τὴν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν ὑπὲρ ὅλου τοῦ πεπονθότος, Α διὰ τὴν ἐμὴν σάρκα, καὶ ψυχῇ νοερά διὰ τὴν ἐμὴν Β ἵνα ὅλῳ μοι τὴν σωτηρίαν χαρίσηται. ὅλον τὸ κατά- κριμα λύσας τῆς ἁμαρτίας· κενοῦται γὰρ ὁ πλήρης, κενοῦται δὲ τῆς ἑαυτοῦ δόξης ἐπὶ μικρόν, ἵνα ἐγὼ μεταλάβω τῆς ἐκείνου πληρότητος· καὶ ἡ πλουτίζων πτωχεύει. Πῶς δὲ πτωχεύει πλούσιος ὤν, λέγει ὁ ἐν ἁγίας Αθανάσιος ἐν τῷ περὶ τῆς σωτηριώδους ἐπιφανείας λόγῳ, ὅτι « Τὴν πτωχεύσασαν φύσιν ἐν ἑαυτῷ ἀνελάβετο, ἐν ἰδίᾳ δικαιοσύνῃ ταύτην προβα- λόμενος ὑπὲρ ἀνθρώπων πάσχουσαν, καὶ ἐξ ἀνθρώ πων οὖσαν, καὶ ὑπὲρ ἀνθρώπους φανερωθεῖσαν, καὶ Θεοῦ ὅλην γενομένην, ἵνα καὶ ἄνθρωπος ᾗ ὁ Θεὸς ἀληθῶς, καὶ Θεὸς ἄνθρωπος ἀληθῶς· Θεοῦ τοῦ μονα γενοῦς εὐδοκήσαντος, τῷ πληρώματι τῆς θεότητος αὐτοῦ τὴν τοῦ ᾿Αρχετύπου πλάσιν ἀνθρώπου καὶ ποίησιν καινὴν, ἐκ μήτρας Παρθένου ἀναστήσασθαι ἑαυτῷ φυσικῇ γεννήσει καὶ ἀλύτῳ ἑνώσει. » Τούτοις οὖν ἀκολουθοῦντες, τοῦ αὐτοῦ τὰ θαύματα καὶ τὰ πάθη ἅπερ ἑκουσίως ὑπέμεινεν, σαρκὶ γινώ- σκομεν. Οὔτε γὰρ τετάρτου προσώπου προσθήκη ἐπιδέχεται ἡ ἁγία Τριάς, τοῦ ἑνὸς τῆς Τριάδος Θεοῦ. Λόγου σαρκωθέντος καὶ ἐνανθρωπήσαντος· καὶ οὐκ ἄλλον τὸν Θεὸν Λόγον καὶ ἄλλον τὸν Χριστὸν ἐπιστά- μεθα, ἀλλ᾿ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Θεὸν Λόγον Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν ὁμολογοῦμεν. Καὶ εἰ δεῖ συντόμως εἰπεῖν, ἄλλο μὲν καὶ ἄλλο τὰ ἐξ ὧν ὁ Σωτὴρ, εἴπερ μὴ ταυτὸν τὸ ἀρατὸν τῷ ἀοράτῳ, καὶ τὸ ἄχρονον τῷ ὑπὸ χρόνον· οὐκ ἄλλος δὲ καὶ ἄλλος, μὴ γένοιτο εἷς γὰρ ἐξ ἀμφοῖν, καὶ δι᾿ ἑνὸς ἀμφότερα· ὅθεν ἐπὶ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησο Χριστοῦ ἄλλο καὶ ἄλλο ἐφ' ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ. λέγον· τες, οὐ δύο υἱοὺς ἢ δύο ὑποστάσεις ἢ δύο πρόσωπον εἰσάγομεν, ἀλλ' ἐξ ὧν ἐστιν ἐν αὐτοῖς αὐτὸν εἶναι γνωρίζομεν· οὕτω γὰρ καὶ τὸ διάφορον τῆς θεότητος αὐτοῦ καὶ τῆς σαρκὸς παριστῶμεν, ἀναιροῦντες τὴν Εὐτυχούς συνουσίωσιν, καὶ μίαν αὐτοῦ τὴν ὑπόστα σιν ὁμολογοῦμεν βδελυττόμενοι τὴν Νεστορίου διαί- ρεσιν. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ ἐν ἁγίοις λέγει Κύριλλος ἐν τῷ τρίτῳ τόμῳ τῷ πρὸς Νεστόριον « Οὐ γὰρ ὅτι γέα γονεν καθ' ἡμᾶς, τὸ εἶναι €ε; ἀπολέσει ποτέ · οὔτε μὴν ὅτι Θεὸς κατὰ φύσιν ἐστίν, τὴν πρὸς ἡμᾶς μοίω σιν ἀπαράδεκτον ἔχει, καὶ τὸ ἄνθρωπος είναι αραι τήσεται. Μεμένηκεν δὲ ὥσπερ ἐν ἀνθρωπότητι Θεός ο οὕτω καὶ ἐν φύσει τε καὶ ὑπεροχῇ θεότητος ὧν οὐ δὲν ἧττόν ἐστιν. Αμφω δὴ οὖν ἐν τούτῳ· καὶ ἐς Θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος ὁ Ἐμμανουήλ JUSTINIANI IMPERATORIS spirituali commiscetur, simile simili purificans, per omnia homo fit absque peccato. Postquam ascen- disset super coelum coeli ad orum gloriæ suæ, super occasum infirmitatis nostræ glorificatur; non enim tam divinam ac superexcellentem potentiam, immensitas cæli, astrorum splendor, universi ordo vel entiun œconomia perennis demonstrant, quam ad infirmitatem naturæ nostræ illius descensio : quomodo enim excelsus factus humilis in humili- tate contemplatur nec e majestate descendit. Divi- nitas ergo hamanæ natura infusa, hoc ft ac illud est, ideo perfectum Deunt atque perfectum bomi- nem eumdem confitemur super omne quod passum est, ut mihi toti salutem donaret, tota damnatione peccati soluta. Evacuatur ergo plenitudo, evacuatur autem ejus gloria medico tempore, ut de plenitu- dine ejus accipiam, divesque fit pauper. Quomodo autem pauper riat qui dives est, dicit sanctus Atha- nasius in sermone de salutis revelatione : « Pau- perem naturam in semetipso assumpsisse, in sua justitia, illam post passionem supra homines exal- taturum, ut ex hominibus ac supra homines esse videretur, totam Dei factam esse ut homo vere Deus esset ac Deus vere esset homo: ex benepla- cito Dei Unigeniti, de matre Virgine, generatione naturali indissolubilique unitate, ad se, ob pleni- tudinem suæ divinitatis, hominem Archetypi plasma, ut nova esset creatura erexisse. ▸ Ex his præmissis, ejusdem miracula penasque C quas libenter sustinuit; ex carne dicimus cognosce- re. Quod autem unus Trinitas, Dei Verbum, in- carnatus est factusque est homo, non ideo quarte personæ acecssionem sancta Trinitatis recipit; ne- que alterum esse Deum Verbum alterumque Chri- słum noscimus, sed unum eumdemque esse Deum Verbum Dominum Jesum Christum confitemur. Si compendiose dicendum est, alterum et alterum sunt ex quibus fit Salvator, nisi dicatur eumdem visibi- lem esse ac invisibilem, eumdemque æternum ac in tempore factum. Non est autem alter et alter; absit unus enim ex ambobus fit amboque ex uno ;. eum ergo de Unigenito Filio Dei Domino nostro Jesu Christo alterum et alterum de uno eodemque dicimus; duos filios vel duas hypostases seu duas personas non inducimus, sed ex quibus est in his eum esse agnoscimus; sic enim Divinitatem carnem- que illius differre probamus, damnantes Eulychis consubstantialitatem, unamque ejus hypostasim confitemur, Nestorii distinctionem exsecrantes. De hoc autem disserit sanctus Cyrillus in libro tertio adversus Nestorium. Non quod inter nos conver- satus est, aliquando desinet esse Deus; nec quod natura est Deus, nobiscum similitudinem inacce- ptam habebit, homoque esse recusabit. Quemadmo- dum autem in humanitate permansit Deus, ita cum in natura est atque in excellentia divinitatis nullo modo inferius est. Ambo igitur sunt in eodem, Unusque Deus simul ac homo, qui est Emmanucl. . D
πλὴν ἡμεῖς ἐξ αὐτῶν τῶν παρὰ τοῦ πατρὸς εἰρημένων ματαίαν αὐτῶν καὶ τὴν περὶ ταῦτα πλάνην ἀποδείξομεν. τὰ γὰρ ἔμπροσθεν τῶν τοιούτων φωνῶν παρατρέχοντες καὶ τὰ ἐφεξῆς ἀποτεμνόμενοι σπουδάζουσι τὴν οἰκείαν συνιστᾶν πλάνην. εἰρηκότος γὰρ τοῦ πατρὸς ὅτι 16 μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐ διαιροῦμεν τὰς φύσεις ἀπ' ἀλλήλων οὐδὲ εἰς δύο τέμνομεν υἱοὺς τὸν ἕνα καὶ ἀμέριστον, ἀλλ' ἕνα φαμὲν υἱόν καὶ δείξαντος ὅτι μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐ χρὴ διαιρεῖν τὰς φύσεις, ἀλλ' ἡνωμένας αὐτὰς ἐν Χριστῶι ὁμολογεῖν, αὐτοὶ ταῦτα παρασιωπῶντες μίαν ἀναπλάττουσι σαρκὸς καὶ θεότητος φύσιν. ὁ μέντοι ἐν ἁγίοις πατὴρ οὐχ ὡς αὐτοὶ φαντάζονται, μίαν σαρκὸς καὶ θεότητος λέγει φύσιν, ἀλλ' ὡς ἀσάρκου τοῦ λόγου μίαν εἰπὼν τὴν φύσιν οὐκ ἔστη μέχρι τούτου, ἀλλὰ προσέθηκεν τὸ σεσαρκωμένην, ἵνα διὰ τοῦ σεσαρκωμένην τὴν ἑτέραν ἡμῖν, τουτέστι τὴν ἀνθρωπίνην παραστήσηι φύσιν.
ψυχὴν μίγνυται, τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον ἀνακαθαίρων, καὶ πάντα γίνεται πλὴν τῆς ἁμαρτίας ἄνθρωπος. Καὶ ὁ ἐπιβεβηλιὼς ἐπὶ τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ κατη ἀνατολὰς τῆς ἰδίας δόξης, ἐπὶ δυσμῶν τῆς ἡμετέρας ἀσθενείας δοξάζεται· τὴν γὰρ θείαν καὶ ὑπερέχουσαν δύναμιν, οὐκ οὐρανῶν μεγέθη καὶ φωστήρων αὐγαί, καὶ ἡ τοῦ παντὸς διακόσμησις, καὶ ἡ διηνεκής τῶν ὄντων οἰκονομία, τοσοῦτον ὅσον ἡ ἐπὶ τὸ ἀσθενὲς τῆς φύσεως ἡμῶν συγκατάβασις δείκνυσι· πῶς τὸ ὑψηλὸν ἐν τῷ ταπεινῷ γενόμενον, καὶ ἐν τῷ ταπεινῷ καθ ορᾶται, καὶ οὐ καταβαίνει τοῦ ὕψους; Θεότης γὰρ ἀν- θρωπίνῃ συμπλακεῖσα φύσει, καὶ τοῦτο γίνεται κα κεῖνό ἐστιν· διὸ τέλειον Θεὸν καὶ τέλειον ἄνθρωπο τὴν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν ὑπὲρ ὅλου τοῦ πεπονθότος, Α διὰ τὴν ἐμὴν σάρκα, καὶ ψυχῇ νοερά διὰ τὴν ἐμὴν Β ἵνα ὅλῳ μοι τὴν σωτηρίαν χαρίσηται. ὅλον τὸ κατά- κριμα λύσας τῆς ἁμαρτίας· κενοῦται γὰρ ὁ πλήρης, κενοῦται δὲ τῆς ἑαυτοῦ δόξης ἐπὶ μικρόν, ἵνα ἐγὼ μεταλάβω τῆς ἐκείνου πληρότητος· καὶ ἡ πλουτίζων πτωχεύει. Πῶς δὲ πτωχεύει πλούσιος ὤν, λέγει ὁ ἐν ἁγίας Αθανάσιος ἐν τῷ περὶ τῆς σωτηριώδους ἐπιφανείας λόγῳ, ὅτι « Τὴν πτωχεύσασαν φύσιν ἐν ἑαυτῷ ἀνελάβετο, ἐν ἰδίᾳ δικαιοσύνῃ ταύτην προβα- λόμενος ὑπὲρ ἀνθρώπων πάσχουσαν, καὶ ἐξ ἀνθρώ πων οὖσαν, καὶ ὑπὲρ ἀνθρώπους φανερωθεῖσαν, καὶ Θεοῦ ὅλην γενομένην, ἵνα καὶ ἄνθρωπος ᾗ ὁ Θεὸς ἀληθῶς, καὶ Θεὸς ἄνθρωπος ἀληθῶς· Θεοῦ τοῦ μονα γενοῦς εὐδοκήσαντος, τῷ πληρώματι τῆς θεότητος αὐτοῦ τὴν τοῦ ᾿Αρχετύπου πλάσιν ἀνθρώπου καὶ ποίησιν καινὴν, ἐκ μήτρας Παρθένου ἀναστήσασθαι ἑαυτῷ φυσικῇ γεννήσει καὶ ἀλύτῳ ἑνώσει. » Τούτοις οὖν ἀκολουθοῦντες, τοῦ αὐτοῦ τὰ θαύματα καὶ τὰ πάθη ἅπερ ἑκουσίως ὑπέμεινεν, σαρκὶ γινώ- σκομεν. Οὔτε γὰρ τετάρτου προσώπου προσθήκη ἐπιδέχεται ἡ ἁγία Τριάς, τοῦ ἑνὸς τῆς Τριάδος Θεοῦ. Λόγου σαρκωθέντος καὶ ἐνανθρωπήσαντος· καὶ οὐκ ἄλλον τὸν Θεὸν Λόγον καὶ ἄλλον τὸν Χριστὸν ἐπιστά- μεθα, ἀλλ᾿ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Θεὸν Λόγον Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν ὁμολογοῦμεν. Καὶ εἰ δεῖ συντόμως εἰπεῖν, ἄλλο μὲν καὶ ἄλλο τὰ ἐξ ὧν ὁ Σωτὴρ, εἴπερ μὴ ταυτὸν τὸ ἀρατὸν τῷ ἀοράτῳ, καὶ τὸ ἄχρονον τῷ ὑπὸ χρόνον· οὐκ ἄλλος δὲ καὶ ἄλλος, μὴ γένοιτο εἷς γὰρ ἐξ ἀμφοῖν, καὶ δι᾿ ἑνὸς ἀμφότερα· ὅθεν ἐπὶ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησο Χριστοῦ ἄλλο καὶ ἄλλο ἐφ' ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ. λέγον· τες, οὐ δύο υἱοὺς ἢ δύο ὑποστάσεις ἢ δύο πρόσωπον εἰσάγομεν, ἀλλ' ἐξ ὧν ἐστιν ἐν αὐτοῖς αὐτὸν εἶναι γνωρίζομεν· οὕτω γὰρ καὶ τὸ διάφορον τῆς θεότητος αὐτοῦ καὶ τῆς σαρκὸς παριστῶμεν, ἀναιροῦντες τὴν Εὐτυχούς συνουσίωσιν, καὶ μίαν αὐτοῦ τὴν ὑπόστα σιν ὁμολογοῦμεν βδελυττόμενοι τὴν Νεστορίου διαί- ρεσιν. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ ἐν ἁγίοις λέγει Κύριλλος ἐν τῷ τρίτῳ τόμῳ τῷ πρὸς Νεστόριον « Οὐ γὰρ ὅτι γέα γονεν καθ' ἡμᾶς, τὸ εἶναι €ε; ἀπολέσει ποτέ · οὔτε μὴν ὅτι Θεὸς κατὰ φύσιν ἐστίν, τὴν πρὸς ἡμᾶς μοίω σιν ἀπαράδεκτον ἔχει, καὶ τὸ ἄνθρωπος είναι αραι τήσεται. Μεμένηκεν δὲ ὥσπερ ἐν ἀνθρωπότητι Θεός ο οὕτω καὶ ἐν φύσει τε καὶ ὑπεροχῇ θεότητος ὧν οὐ δὲν ἧττόν ἐστιν. Αμφω δὴ οὖν ἐν τούτῳ· καὶ ἐς Θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος ὁ Ἐμμανουήλ JUSTINIANI IMPERATORIS spirituali commiscetur, simile simili purificans, per omnia homo fit absque peccato. Postquam ascen- disset super coelum coeli ad orum gloriæ suæ, super occasum infirmitatis nostræ glorificatur; non enim tam divinam ac superexcellentem potentiam, immensitas cæli, astrorum splendor, universi ordo vel entiun œconomia perennis demonstrant, quam ad infirmitatem naturæ nostræ illius descensio : quomodo enim excelsus factus humilis in humili- tate contemplatur nec e majestate descendit. Divi- nitas ergo hamanæ natura infusa, hoc ft ac illud est, ideo perfectum Deunt atque perfectum bomi- nem eumdem confitemur super omne quod passum est, ut mihi toti salutem donaret, tota damnatione peccati soluta. Evacuatur ergo plenitudo, evacuatur autem ejus gloria medico tempore, ut de plenitu- dine ejus accipiam, divesque fit pauper. Quomodo autem pauper riat qui dives est, dicit sanctus Atha- nasius in sermone de salutis revelatione : « Pau- perem naturam in semetipso assumpsisse, in sua justitia, illam post passionem supra homines exal- taturum, ut ex hominibus ac supra homines esse videretur, totam Dei factam esse ut homo vere Deus esset ac Deus vere esset homo: ex benepla- cito Dei Unigeniti, de matre Virgine, generatione naturali indissolubilique unitate, ad se, ob pleni- tudinem suæ divinitatis, hominem Archetypi plasma, ut nova esset creatura erexisse. ▸ Ex his præmissis, ejusdem miracula penasque C quas libenter sustinuit; ex carne dicimus cognosce- re. Quod autem unus Trinitas, Dei Verbum, in- carnatus est factusque est homo, non ideo quarte personæ acecssionem sancta Trinitatis recipit; ne- que alterum esse Deum Verbum alterumque Chri- słum noscimus, sed unum eumdemque esse Deum Verbum Dominum Jesum Christum confitemur. Si compendiose dicendum est, alterum et alterum sunt ex quibus fit Salvator, nisi dicatur eumdem visibi- lem esse ac invisibilem, eumdemque æternum ac in tempore factum. Non est autem alter et alter; absit unus enim ex ambobus fit amboque ex uno ;. eum ergo de Unigenito Filio Dei Domino nostro Jesu Christo alterum et alterum de uno eodemque dicimus; duos filios vel duas hypostases seu duas personas non inducimus, sed ex quibus est in his eum esse agnoscimus; sic enim Divinitatem carnem- que illius differre probamus, damnantes Eulychis consubstantialitatem, unamque ejus hypostasim confitemur, Nestorii distinctionem exsecrantes. De hoc autem disserit sanctus Cyrillus in libro tertio adversus Nestorium. Non quod inter nos conver- satus est, aliquando desinet esse Deus; nec quod natura est Deus, nobiscum similitudinem inacce- ptam habebit, homoque esse recusabit. Quemadmo- dum autem in humanitate permansit Deus, ita cum in natura est atque in excellentia divinitatis nullo modo inferius est. Ambo igitur sunt in eodem, Unusque Deus simul ac homo, qui est Emmanucl. . D
ἀμέλει μὴ ἀρκεσθεὶς τῆι τοιαύτηι λέξει, ἀλλὰ σαφέστερον τὴν ἑαυτοῦ διάνοιαν παραστῆσαι βουλόμενος, ἐπήγαγεν εὐθὺς ἃ πάλιν αὐτοὶ παραλιμπάνουσιν 17 Οὐκοῦν ὅσον μὲν ἧκεν εἰς ἔννοιαν καὶ εἰς μόνον τὸ ὁρᾶν τοῖς τῆς ψυχῆς ὄμμασι τίνα τρόπον ἐνηνθρώπησεν ὁ μονογενής, δύο τὰς φύσεις εἶναί φαμεν, ἕνα δὲ Χριστὸν καὶ υἱὸν καὶ κύριον τὸν τοῦ θεοῦ λόγον ἐνανθρωπήσαντα καὶ σεσαρκωμένον. Τί τούτων ἐστὶ σαφέστερον ἢ τίς λοιπὸν τοῖς εὖ φρονοῦσιν ἀμφισβήτησις ὑπολείπεται περὶ τὴν 18 ὁμολογίαν τῶν ἐν Χριστῶι δύο φύσεων, τοιαῦτα τοῦ πατρὸς ἡμῖν παραδεδωκότος; ἀλλ' ἐκεῖνοι διὰ πάντων τὰ ὀρθὰ διαστρέφειν σπουδάζοντες καὶ τοῦτο ταῖς οἰκείαις προστιθέασι ματαιολογίαις λέγοντες μὴ δεῖν ὁμολογεῖσθαι στόματι τὰ κατὰ τὴν ἔννοιαν καὶ τοῖς τῆς ψυχῆς ὅμμασι θεωρούμενα. τῆς δὲ τοιαύτης αὐτῶν κακουργίας οὐδέν ἐστιν ἀλογώτερον· κατὰ γὰρ τὴν αὐτῶν μανίαν οὐδὲ θεὸν στόματι ὁμολογήσουσιν, ἐπειδὴ κατὰ μόνην ἔννοιαν καὶ τοῖς τῆς ψυχῆς ὄμμασιν αὐτὸν ἐπιστάμεθα. ὅπου γε καὶ αὐτὸς ὁ πατὴρ ἅπερ τοῖς τῆς ψυχῆς ὄμμασιν ἐθεώρησεν, ταῦτα καὶ εἶπεν καὶ ἐγγράφως ἐξέθετο· οὐδὲ γὰρ ἄλλως ἐπιστάμεθα τὰ ἐκείνωι θεωρηθέντα, εἰ μὴ διὰ τῶν αὐτοῦ λόγων τε καὶ γραμμάτων.
ψυχὴν μίγνυται, τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον ἀνακαθαίρων, καὶ πάντα γίνεται πλὴν τῆς ἁμαρτίας ἄνθρωπος. Καὶ ὁ ἐπιβεβηλιὼς ἐπὶ τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ κατη ἀνατολὰς τῆς ἰδίας δόξης, ἐπὶ δυσμῶν τῆς ἡμετέρας ἀσθενείας δοξάζεται· τὴν γὰρ θείαν καὶ ὑπερέχουσαν δύναμιν, οὐκ οὐρανῶν μεγέθη καὶ φωστήρων αὐγαί, καὶ ἡ τοῦ παντὸς διακόσμησις, καὶ ἡ διηνεκής τῶν ὄντων οἰκονομία, τοσοῦτον ὅσον ἡ ἐπὶ τὸ ἀσθενὲς τῆς φύσεως ἡμῶν συγκατάβασις δείκνυσι· πῶς τὸ ὑψηλὸν ἐν τῷ ταπεινῷ γενόμενον, καὶ ἐν τῷ ταπεινῷ καθ ορᾶται, καὶ οὐ καταβαίνει τοῦ ὕψους; Θεότης γὰρ ἀν- θρωπίνῃ συμπλακεῖσα φύσει, καὶ τοῦτο γίνεται κα κεῖνό ἐστιν· διὸ τέλειον Θεὸν καὶ τέλειον ἄνθρωπο τὴν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν ὑπὲρ ὅλου τοῦ πεπονθότος, Α διὰ τὴν ἐμὴν σάρκα, καὶ ψυχῇ νοερά διὰ τὴν ἐμὴν Β ἵνα ὅλῳ μοι τὴν σωτηρίαν χαρίσηται. ὅλον τὸ κατά- κριμα λύσας τῆς ἁμαρτίας· κενοῦται γὰρ ὁ πλήρης, κενοῦται δὲ τῆς ἑαυτοῦ δόξης ἐπὶ μικρόν, ἵνα ἐγὼ μεταλάβω τῆς ἐκείνου πληρότητος· καὶ ἡ πλουτίζων πτωχεύει. Πῶς δὲ πτωχεύει πλούσιος ὤν, λέγει ὁ ἐν ἁγίας Αθανάσιος ἐν τῷ περὶ τῆς σωτηριώδους ἐπιφανείας λόγῳ, ὅτι « Τὴν πτωχεύσασαν φύσιν ἐν ἑαυτῷ ἀνελάβετο, ἐν ἰδίᾳ δικαιοσύνῃ ταύτην προβα- λόμενος ὑπὲρ ἀνθρώπων πάσχουσαν, καὶ ἐξ ἀνθρώ πων οὖσαν, καὶ ὑπὲρ ἀνθρώπους φανερωθεῖσαν, καὶ Θεοῦ ὅλην γενομένην, ἵνα καὶ ἄνθρωπος ᾗ ὁ Θεὸς ἀληθῶς, καὶ Θεὸς ἄνθρωπος ἀληθῶς· Θεοῦ τοῦ μονα γενοῦς εὐδοκήσαντος, τῷ πληρώματι τῆς θεότητος αὐτοῦ τὴν τοῦ ᾿Αρχετύπου πλάσιν ἀνθρώπου καὶ ποίησιν καινὴν, ἐκ μήτρας Παρθένου ἀναστήσασθαι ἑαυτῷ φυσικῇ γεννήσει καὶ ἀλύτῳ ἑνώσει. » Τούτοις οὖν ἀκολουθοῦντες, τοῦ αὐτοῦ τὰ θαύματα καὶ τὰ πάθη ἅπερ ἑκουσίως ὑπέμεινεν, σαρκὶ γινώ- σκομεν. Οὔτε γὰρ τετάρτου προσώπου προσθήκη ἐπιδέχεται ἡ ἁγία Τριάς, τοῦ ἑνὸς τῆς Τριάδος Θεοῦ. Λόγου σαρκωθέντος καὶ ἐνανθρωπήσαντος· καὶ οὐκ ἄλλον τὸν Θεὸν Λόγον καὶ ἄλλον τὸν Χριστὸν ἐπιστά- μεθα, ἀλλ᾿ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Θεὸν Λόγον Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν ὁμολογοῦμεν. Καὶ εἰ δεῖ συντόμως εἰπεῖν, ἄλλο μὲν καὶ ἄλλο τὰ ἐξ ὧν ὁ Σωτὴρ, εἴπερ μὴ ταυτὸν τὸ ἀρατὸν τῷ ἀοράτῳ, καὶ τὸ ἄχρονον τῷ ὑπὸ χρόνον· οὐκ ἄλλος δὲ καὶ ἄλλος, μὴ γένοιτο εἷς γὰρ ἐξ ἀμφοῖν, καὶ δι᾿ ἑνὸς ἀμφότερα· ὅθεν ἐπὶ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησο Χριστοῦ ἄλλο καὶ ἄλλο ἐφ' ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ. λέγον· τες, οὐ δύο υἱοὺς ἢ δύο ὑποστάσεις ἢ δύο πρόσωπον εἰσάγομεν, ἀλλ' ἐξ ὧν ἐστιν ἐν αὐτοῖς αὐτὸν εἶναι γνωρίζομεν· οὕτω γὰρ καὶ τὸ διάφορον τῆς θεότητος αὐτοῦ καὶ τῆς σαρκὸς παριστῶμεν, ἀναιροῦντες τὴν Εὐτυχούς συνουσίωσιν, καὶ μίαν αὐτοῦ τὴν ὑπόστα σιν ὁμολογοῦμεν βδελυττόμενοι τὴν Νεστορίου διαί- ρεσιν. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ ἐν ἁγίοις λέγει Κύριλλος ἐν τῷ τρίτῳ τόμῳ τῷ πρὸς Νεστόριον « Οὐ γὰρ ὅτι γέα γονεν καθ' ἡμᾶς, τὸ εἶναι €ε; ἀπολέσει ποτέ · οὔτε μὴν ὅτι Θεὸς κατὰ φύσιν ἐστίν, τὴν πρὸς ἡμᾶς μοίω σιν ἀπαράδεκτον ἔχει, καὶ τὸ ἄνθρωπος είναι αραι τήσεται. Μεμένηκεν δὲ ὥσπερ ἐν ἀνθρωπότητι Θεός ο οὕτω καὶ ἐν φύσει τε καὶ ὑπεροχῇ θεότητος ὧν οὐ δὲν ἧττόν ἐστιν. Αμφω δὴ οὖν ἐν τούτῳ· καὶ ἐς Θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος ὁ Ἐμμανουήλ JUSTINIANI IMPERATORIS spirituali commiscetur, simile simili purificans, per omnia homo fit absque peccato. Postquam ascen- disset super coelum coeli ad orum gloriæ suæ, super occasum infirmitatis nostræ glorificatur; non enim tam divinam ac superexcellentem potentiam, immensitas cæli, astrorum splendor, universi ordo vel entiun œconomia perennis demonstrant, quam ad infirmitatem naturæ nostræ illius descensio : quomodo enim excelsus factus humilis in humili- tate contemplatur nec e majestate descendit. Divi- nitas ergo hamanæ natura infusa, hoc ft ac illud est, ideo perfectum Deunt atque perfectum bomi- nem eumdem confitemur super omne quod passum est, ut mihi toti salutem donaret, tota damnatione peccati soluta. Evacuatur ergo plenitudo, evacuatur autem ejus gloria medico tempore, ut de plenitu- dine ejus accipiam, divesque fit pauper. Quomodo autem pauper riat qui dives est, dicit sanctus Atha- nasius in sermone de salutis revelatione : « Pau- perem naturam in semetipso assumpsisse, in sua justitia, illam post passionem supra homines exal- taturum, ut ex hominibus ac supra homines esse videretur, totam Dei factam esse ut homo vere Deus esset ac Deus vere esset homo: ex benepla- cito Dei Unigeniti, de matre Virgine, generatione naturali indissolubilique unitate, ad se, ob pleni- tudinem suæ divinitatis, hominem Archetypi plasma, ut nova esset creatura erexisse. ▸ Ex his præmissis, ejusdem miracula penasque C quas libenter sustinuit; ex carne dicimus cognosce- re. Quod autem unus Trinitas, Dei Verbum, in- carnatus est factusque est homo, non ideo quarte personæ acecssionem sancta Trinitatis recipit; ne- que alterum esse Deum Verbum alterumque Chri- słum noscimus, sed unum eumdemque esse Deum Verbum Dominum Jesum Christum confitemur. Si compendiose dicendum est, alterum et alterum sunt ex quibus fit Salvator, nisi dicatur eumdem visibi- lem esse ac invisibilem, eumdemque æternum ac in tempore factum. Non est autem alter et alter; absit unus enim ex ambobus fit amboque ex uno ;. eum ergo de Unigenito Filio Dei Domino nostro Jesu Christo alterum et alterum de uno eodemque dicimus; duos filios vel duas hypostases seu duas personas non inducimus, sed ex quibus est in his eum esse agnoscimus; sic enim Divinitatem carnem- que illius differre probamus, damnantes Eulychis consubstantialitatem, unamque ejus hypostasim confitemur, Nestorii distinctionem exsecrantes. De hoc autem disserit sanctus Cyrillus in libro tertio adversus Nestorium. Non quod inter nos conver- satus est, aliquando desinet esse Deus; nec quod natura est Deus, nobiscum similitudinem inacce- ptam habebit, homoque esse recusabit. Quemadmo- dum autem in humanitate permansit Deus, ita cum in natura est atque in excellentia divinitatis nullo modo inferius est. Ambo igitur sunt in eodem, Unusque Deus simul ac homo, qui est Emmanucl. . D
εἰ δὲ κατὰ τὴν τῶν αἱρετικῶν ἄνοιαν τὰ μόνωι τῶι νῶι θεωρούμενα ὁμολογεῖν οὐ προσήκει, πῶς ὁμολογήσουσι τὸ ἐξαίρετον τῆς θεότητος τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς μὲν σαρκώσεως αὐτοῦ φαινομένης, τῆς δὲ θεότητος αὐτοῦ μόνωι τῶι νῶι θεωρουμένης; εἰ μέντοι κατὰ τὸν θεῖον ἀπόστολον «καρδίαι μὲν πιστεύεται εἰς δικαιοσύνην, στόματι δὲ ὁμολογεῖται εἰς σωτηρίαν», πρόδηλον ὅτι τὰ νῶι θεωρούμενα καὶ στόματι ὁμολογεῖται, καθ' ἃ γὰρ ὁ θεολόγος λέγει Γρηγόριος, κίνημα ναρκώντων ἐστὶ νοῦς ἀνεκλάλητος· αἰσχρὸν γὰρ αἰσχρὸν καὶ ἱκανῶς ἄλογον κατὰ ψυχὴν ἐρρωμένους σμικρολογεῖσθαι περὶ τὸν ἦχον καὶ κρύπτειν τὸν θησαυρὸν ὥσπερ ἄλλοις βασκαίνοντας, εἰ μὴ καὶ τὴν γλῶσσαν ἁγιάσητε δεδοικότες. 19 Τούτων τοίνυν οὕτως ἐχόντων χρὴ πάντας ἀνθρώπους τὸ μέγα τῆς εὐσεβείας προσδεχομένους μυστήριον τοῦ μεγάλου θεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ καὶ στόματι ὁμολογεῖν τὰς δύο φύσεις τοῦ Χριστοῦ, τήν τε θείαν καὶ τὴν ἀνθρωπίνην.
ψυχὴν μίγνυται, τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον ἀνακαθαίρων, καὶ πάντα γίνεται πλὴν τῆς ἁμαρτίας ἄνθρωπος. Καὶ ὁ ἐπιβεβηλιὼς ἐπὶ τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ κατη ἀνατολὰς τῆς ἰδίας δόξης, ἐπὶ δυσμῶν τῆς ἡμετέρας ἀσθενείας δοξάζεται· τὴν γὰρ θείαν καὶ ὑπερέχουσαν δύναμιν, οὐκ οὐρανῶν μεγέθη καὶ φωστήρων αὐγαί, καὶ ἡ τοῦ παντὸς διακόσμησις, καὶ ἡ διηνεκής τῶν ὄντων οἰκονομία, τοσοῦτον ὅσον ἡ ἐπὶ τὸ ἀσθενὲς τῆς φύσεως ἡμῶν συγκατάβασις δείκνυσι· πῶς τὸ ὑψηλὸν ἐν τῷ ταπεινῷ γενόμενον, καὶ ἐν τῷ ταπεινῷ καθ ορᾶται, καὶ οὐ καταβαίνει τοῦ ὕψους; Θεότης γὰρ ἀν- θρωπίνῃ συμπλακεῖσα φύσει, καὶ τοῦτο γίνεται κα κεῖνό ἐστιν· διὸ τέλειον Θεὸν καὶ τέλειον ἄνθρωπο τὴν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν ὑπὲρ ὅλου τοῦ πεπονθότος, Α διὰ τὴν ἐμὴν σάρκα, καὶ ψυχῇ νοερά διὰ τὴν ἐμὴν Β ἵνα ὅλῳ μοι τὴν σωτηρίαν χαρίσηται. ὅλον τὸ κατά- κριμα λύσας τῆς ἁμαρτίας· κενοῦται γὰρ ὁ πλήρης, κενοῦται δὲ τῆς ἑαυτοῦ δόξης ἐπὶ μικρόν, ἵνα ἐγὼ μεταλάβω τῆς ἐκείνου πληρότητος· καὶ ἡ πλουτίζων πτωχεύει. Πῶς δὲ πτωχεύει πλούσιος ὤν, λέγει ὁ ἐν ἁγίας Αθανάσιος ἐν τῷ περὶ τῆς σωτηριώδους ἐπιφανείας λόγῳ, ὅτι « Τὴν πτωχεύσασαν φύσιν ἐν ἑαυτῷ ἀνελάβετο, ἐν ἰδίᾳ δικαιοσύνῃ ταύτην προβα- λόμενος ὑπὲρ ἀνθρώπων πάσχουσαν, καὶ ἐξ ἀνθρώ πων οὖσαν, καὶ ὑπὲρ ἀνθρώπους φανερωθεῖσαν, καὶ Θεοῦ ὅλην γενομένην, ἵνα καὶ ἄνθρωπος ᾗ ὁ Θεὸς ἀληθῶς, καὶ Θεὸς ἄνθρωπος ἀληθῶς· Θεοῦ τοῦ μονα γενοῦς εὐδοκήσαντος, τῷ πληρώματι τῆς θεότητος αὐτοῦ τὴν τοῦ ᾿Αρχετύπου πλάσιν ἀνθρώπου καὶ ποίησιν καινὴν, ἐκ μήτρας Παρθένου ἀναστήσασθαι ἑαυτῷ φυσικῇ γεννήσει καὶ ἀλύτῳ ἑνώσει. » Τούτοις οὖν ἀκολουθοῦντες, τοῦ αὐτοῦ τὰ θαύματα καὶ τὰ πάθη ἅπερ ἑκουσίως ὑπέμεινεν, σαρκὶ γινώ- σκομεν. Οὔτε γὰρ τετάρτου προσώπου προσθήκη ἐπιδέχεται ἡ ἁγία Τριάς, τοῦ ἑνὸς τῆς Τριάδος Θεοῦ. Λόγου σαρκωθέντος καὶ ἐνανθρωπήσαντος· καὶ οὐκ ἄλλον τὸν Θεὸν Λόγον καὶ ἄλλον τὸν Χριστὸν ἐπιστά- μεθα, ἀλλ᾿ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Θεὸν Λόγον Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν ὁμολογοῦμεν. Καὶ εἰ δεῖ συντόμως εἰπεῖν, ἄλλο μὲν καὶ ἄλλο τὰ ἐξ ὧν ὁ Σωτὴρ, εἴπερ μὴ ταυτὸν τὸ ἀρατὸν τῷ ἀοράτῳ, καὶ τὸ ἄχρονον τῷ ὑπὸ χρόνον· οὐκ ἄλλος δὲ καὶ ἄλλος, μὴ γένοιτο εἷς γὰρ ἐξ ἀμφοῖν, καὶ δι᾿ ἑνὸς ἀμφότερα· ὅθεν ἐπὶ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησο Χριστοῦ ἄλλο καὶ ἄλλο ἐφ' ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ. λέγον· τες, οὐ δύο υἱοὺς ἢ δύο ὑποστάσεις ἢ δύο πρόσωπον εἰσάγομεν, ἀλλ' ἐξ ὧν ἐστιν ἐν αὐτοῖς αὐτὸν εἶναι γνωρίζομεν· οὕτω γὰρ καὶ τὸ διάφορον τῆς θεότητος αὐτοῦ καὶ τῆς σαρκὸς παριστῶμεν, ἀναιροῦντες τὴν Εὐτυχούς συνουσίωσιν, καὶ μίαν αὐτοῦ τὴν ὑπόστα σιν ὁμολογοῦμεν βδελυττόμενοι τὴν Νεστορίου διαί- ρεσιν. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ ἐν ἁγίοις λέγει Κύριλλος ἐν τῷ τρίτῳ τόμῳ τῷ πρὸς Νεστόριον « Οὐ γὰρ ὅτι γέα γονεν καθ' ἡμᾶς, τὸ εἶναι €ε; ἀπολέσει ποτέ · οὔτε μὴν ὅτι Θεὸς κατὰ φύσιν ἐστίν, τὴν πρὸς ἡμᾶς μοίω σιν ἀπαράδεκτον ἔχει, καὶ τὸ ἄνθρωπος είναι αραι τήσεται. Μεμένηκεν δὲ ὥσπερ ἐν ἀνθρωπότητι Θεός ο οὕτω καὶ ἐν φύσει τε καὶ ὑπεροχῇ θεότητος ὧν οὐ δὲν ἧττόν ἐστιν. Αμφω δὴ οὖν ἐν τούτῳ· καὶ ἐς Θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος ὁ Ἐμμανουήλ JUSTINIANI IMPERATORIS spirituali commiscetur, simile simili purificans, per omnia homo fit absque peccato. Postquam ascen- disset super coelum coeli ad orum gloriæ suæ, super occasum infirmitatis nostræ glorificatur; non enim tam divinam ac superexcellentem potentiam, immensitas cæli, astrorum splendor, universi ordo vel entiun œconomia perennis demonstrant, quam ad infirmitatem naturæ nostræ illius descensio : quomodo enim excelsus factus humilis in humili- tate contemplatur nec e majestate descendit. Divi- nitas ergo hamanæ natura infusa, hoc ft ac illud est, ideo perfectum Deunt atque perfectum bomi- nem eumdem confitemur super omne quod passum est, ut mihi toti salutem donaret, tota damnatione peccati soluta. Evacuatur ergo plenitudo, evacuatur autem ejus gloria medico tempore, ut de plenitu- dine ejus accipiam, divesque fit pauper. Quomodo autem pauper riat qui dives est, dicit sanctus Atha- nasius in sermone de salutis revelatione : « Pau- perem naturam in semetipso assumpsisse, in sua justitia, illam post passionem supra homines exal- taturum, ut ex hominibus ac supra homines esse videretur, totam Dei factam esse ut homo vere Deus esset ac Deus vere esset homo: ex benepla- cito Dei Unigeniti, de matre Virgine, generatione naturali indissolubilique unitate, ad se, ob pleni- tudinem suæ divinitatis, hominem Archetypi plasma, ut nova esset creatura erexisse. ▸ Ex his præmissis, ejusdem miracula penasque C quas libenter sustinuit; ex carne dicimus cognosce- re. Quod autem unus Trinitas, Dei Verbum, in- carnatus est factusque est homo, non ideo quarte personæ acecssionem sancta Trinitatis recipit; ne- que alterum esse Deum Verbum alterumque Chri- słum noscimus, sed unum eumdemque esse Deum Verbum Dominum Jesum Christum confitemur. Si compendiose dicendum est, alterum et alterum sunt ex quibus fit Salvator, nisi dicatur eumdem visibi- lem esse ac invisibilem, eumdemque æternum ac in tempore factum. Non est autem alter et alter; absit unus enim ex ambobus fit amboque ex uno ;. eum ergo de Unigenito Filio Dei Domino nostro Jesu Christo alterum et alterum de uno eodemque dicimus; duos filios vel duas hypostases seu duas personas non inducimus, sed ex quibus est in his eum esse agnoscimus; sic enim Divinitatem carnem- que illius differre probamus, damnantes Eulychis consubstantialitatem, unamque ejus hypostasim confitemur, Nestorii distinctionem exsecrantes. De hoc autem disserit sanctus Cyrillus in libro tertio adversus Nestorium. Non quod inter nos conver- satus est, aliquando desinet esse Deus; nec quod natura est Deus, nobiscum similitudinem inacce- ptam habebit, homoque esse recusabit. Quemadmo- dum autem in humanitate permansit Deus, ita cum in natura est atque in excellentia divinitatis nullo modo inferius est. Ambo igitur sunt in eodem, Unusque Deus simul ac homo, qui est Emmanucl. . D
καὶ ἐν τῶι δευτέρωι γὰρ πρὸς τὸν αὐτὸν Σούκεσσον ὑπομνηματικῶι ὁ ἐν ἀγίοις Κύριλλος ἅμα μὲν τὴν ἐκείνου περὶ τὴν ἐνανθρώπησιν ὀρθόδοξον ἀποδεχόμενος πίστιν, ἅμα δὲ τὴν οἰκείαν γνώμην τρανότερον ἀποδεικνὺς ταῦτα παραδίδωσι λέγων 20 Ὀρθότατα καὶ πάνυ συνετῶς ἡ σὴ τελειότης τὸν περὶ τοῦ σωτηρίου πάθους ἐκτίθεται λόγον, οὐκ αὐτὸν τὸν μονογενῆ τοῦ θεοῦ υἱόν, καθ' ὃ νοεῖται καὶ ἔστι θεός, παθεῖν εἰς ἰδίαν φύσιν τὰ σώματος ἰσχυριζομένη, παθεῖν δὲ μᾶλλον τῆι χοικῆι φύσει. δεῖ γὰρ ἀναγκαίως ἀμφότερα σώιζεσθαι τῶι ἑνὶ καὶ κατὰ ἀλήθειαν υἱῶι, καὶ τὸ μὴ πάσχειν θεικῶς καὶ τὸ λέγεσθαι παθεῖν ἀνθρωπίνως· ἡ αὐτοῦ γὰρ πέπονθε σάρξ. 21 Δῆλον τοίνυν ἐκ τῶν εἰρημένων ὅτι αἱ δύο φύσεις, τουτέστιν ἡ θεία τε καὶ ἀνθρωπίνη, ἐν τῆι μιᾶι ὑποστάσει, ὅπερ ἐστὶν ἐν τῶι ἑνὶ προσώπωι τοῦ μονογενοῦς υἱοῦ τοῦ θεοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ σώιζονται. λέγει γὰρ δεῖν ἀμφότερα σώιζεσθαι τῶι ἑνὶ καὶ κατὰ ἀλήθειαν υἱῶι. προσκείμενον δὲ τὸ δεῖν τὴν ἀνατίρρητον αὐτοῦ περὶ τοῦ δόγματος ἡμῖν σαφηνίζει γνῶσιν, καὶ τὸ ἀμφότερα δὲ οὐ μιᾶς ἐστι φύσεως σημαντικόν, ἀλλὰ δύο.
ψυχὴν μίγνυται, τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον ἀνακαθαίρων, καὶ πάντα γίνεται πλὴν τῆς ἁμαρτίας ἄνθρωπος. Καὶ ὁ ἐπιβεβηλιὼς ἐπὶ τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ κατη ἀνατολὰς τῆς ἰδίας δόξης, ἐπὶ δυσμῶν τῆς ἡμετέρας ἀσθενείας δοξάζεται· τὴν γὰρ θείαν καὶ ὑπερέχουσαν δύναμιν, οὐκ οὐρανῶν μεγέθη καὶ φωστήρων αὐγαί, καὶ ἡ τοῦ παντὸς διακόσμησις, καὶ ἡ διηνεκής τῶν ὄντων οἰκονομία, τοσοῦτον ὅσον ἡ ἐπὶ τὸ ἀσθενὲς τῆς φύσεως ἡμῶν συγκατάβασις δείκνυσι· πῶς τὸ ὑψηλὸν ἐν τῷ ταπεινῷ γενόμενον, καὶ ἐν τῷ ταπεινῷ καθ ορᾶται, καὶ οὐ καταβαίνει τοῦ ὕψους; Θεότης γὰρ ἀν- θρωπίνῃ συμπλακεῖσα φύσει, καὶ τοῦτο γίνεται κα κεῖνό ἐστιν· διὸ τέλειον Θεὸν καὶ τέλειον ἄνθρωπο τὴν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν ὑπὲρ ὅλου τοῦ πεπονθότος, Α διὰ τὴν ἐμὴν σάρκα, καὶ ψυχῇ νοερά διὰ τὴν ἐμὴν Β ἵνα ὅλῳ μοι τὴν σωτηρίαν χαρίσηται. ὅλον τὸ κατά- κριμα λύσας τῆς ἁμαρτίας· κενοῦται γὰρ ὁ πλήρης, κενοῦται δὲ τῆς ἑαυτοῦ δόξης ἐπὶ μικρόν, ἵνα ἐγὼ μεταλάβω τῆς ἐκείνου πληρότητος· καὶ ἡ πλουτίζων πτωχεύει. Πῶς δὲ πτωχεύει πλούσιος ὤν, λέγει ὁ ἐν ἁγίας Αθανάσιος ἐν τῷ περὶ τῆς σωτηριώδους ἐπιφανείας λόγῳ, ὅτι « Τὴν πτωχεύσασαν φύσιν ἐν ἑαυτῷ ἀνελάβετο, ἐν ἰδίᾳ δικαιοσύνῃ ταύτην προβα- λόμενος ὑπὲρ ἀνθρώπων πάσχουσαν, καὶ ἐξ ἀνθρώ πων οὖσαν, καὶ ὑπὲρ ἀνθρώπους φανερωθεῖσαν, καὶ Θεοῦ ὅλην γενομένην, ἵνα καὶ ἄνθρωπος ᾗ ὁ Θεὸς ἀληθῶς, καὶ Θεὸς ἄνθρωπος ἀληθῶς· Θεοῦ τοῦ μονα γενοῦς εὐδοκήσαντος, τῷ πληρώματι τῆς θεότητος αὐτοῦ τὴν τοῦ ᾿Αρχετύπου πλάσιν ἀνθρώπου καὶ ποίησιν καινὴν, ἐκ μήτρας Παρθένου ἀναστήσασθαι ἑαυτῷ φυσικῇ γεννήσει καὶ ἀλύτῳ ἑνώσει. » Τούτοις οὖν ἀκολουθοῦντες, τοῦ αὐτοῦ τὰ θαύματα καὶ τὰ πάθη ἅπερ ἑκουσίως ὑπέμεινεν, σαρκὶ γινώ- σκομεν. Οὔτε γὰρ τετάρτου προσώπου προσθήκη ἐπιδέχεται ἡ ἁγία Τριάς, τοῦ ἑνὸς τῆς Τριάδος Θεοῦ. Λόγου σαρκωθέντος καὶ ἐνανθρωπήσαντος· καὶ οὐκ ἄλλον τὸν Θεὸν Λόγον καὶ ἄλλον τὸν Χριστὸν ἐπιστά- μεθα, ἀλλ᾿ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Θεὸν Λόγον Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν ὁμολογοῦμεν. Καὶ εἰ δεῖ συντόμως εἰπεῖν, ἄλλο μὲν καὶ ἄλλο τὰ ἐξ ὧν ὁ Σωτὴρ, εἴπερ μὴ ταυτὸν τὸ ἀρατὸν τῷ ἀοράτῳ, καὶ τὸ ἄχρονον τῷ ὑπὸ χρόνον· οὐκ ἄλλος δὲ καὶ ἄλλος, μὴ γένοιτο εἷς γὰρ ἐξ ἀμφοῖν, καὶ δι᾿ ἑνὸς ἀμφότερα· ὅθεν ἐπὶ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησο Χριστοῦ ἄλλο καὶ ἄλλο ἐφ' ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ. λέγον· τες, οὐ δύο υἱοὺς ἢ δύο ὑποστάσεις ἢ δύο πρόσωπον εἰσάγομεν, ἀλλ' ἐξ ὧν ἐστιν ἐν αὐτοῖς αὐτὸν εἶναι γνωρίζομεν· οὕτω γὰρ καὶ τὸ διάφορον τῆς θεότητος αὐτοῦ καὶ τῆς σαρκὸς παριστῶμεν, ἀναιροῦντες τὴν Εὐτυχούς συνουσίωσιν, καὶ μίαν αὐτοῦ τὴν ὑπόστα σιν ὁμολογοῦμεν βδελυττόμενοι τὴν Νεστορίου διαί- ρεσιν. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ ἐν ἁγίοις λέγει Κύριλλος ἐν τῷ τρίτῳ τόμῳ τῷ πρὸς Νεστόριον « Οὐ γὰρ ὅτι γέα γονεν καθ' ἡμᾶς, τὸ εἶναι €ε; ἀπολέσει ποτέ · οὔτε μὴν ὅτι Θεὸς κατὰ φύσιν ἐστίν, τὴν πρὸς ἡμᾶς μοίω σιν ἀπαράδεκτον ἔχει, καὶ τὸ ἄνθρωπος είναι αραι τήσεται. Μεμένηκεν δὲ ὥσπερ ἐν ἀνθρωπότητι Θεός ο οὕτω καὶ ἐν φύσει τε καὶ ὑπεροχῇ θεότητος ὧν οὐ δὲν ἧττόν ἐστιν. Αμφω δὴ οὖν ἐν τούτῳ· καὶ ἐς Θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος ὁ Ἐμμανουήλ JUSTINIANI IMPERATORIS spirituali commiscetur, simile simili purificans, per omnia homo fit absque peccato. Postquam ascen- disset super coelum coeli ad orum gloriæ suæ, super occasum infirmitatis nostræ glorificatur; non enim tam divinam ac superexcellentem potentiam, immensitas cæli, astrorum splendor, universi ordo vel entiun œconomia perennis demonstrant, quam ad infirmitatem naturæ nostræ illius descensio : quomodo enim excelsus factus humilis in humili- tate contemplatur nec e majestate descendit. Divi- nitas ergo hamanæ natura infusa, hoc ft ac illud est, ideo perfectum Deunt atque perfectum bomi- nem eumdem confitemur super omne quod passum est, ut mihi toti salutem donaret, tota damnatione peccati soluta. Evacuatur ergo plenitudo, evacuatur autem ejus gloria medico tempore, ut de plenitu- dine ejus accipiam, divesque fit pauper. Quomodo autem pauper riat qui dives est, dicit sanctus Atha- nasius in sermone de salutis revelatione : « Pau- perem naturam in semetipso assumpsisse, in sua justitia, illam post passionem supra homines exal- taturum, ut ex hominibus ac supra homines esse videretur, totam Dei factam esse ut homo vere Deus esset ac Deus vere esset homo: ex benepla- cito Dei Unigeniti, de matre Virgine, generatione naturali indissolubilique unitate, ad se, ob pleni- tudinem suæ divinitatis, hominem Archetypi plasma, ut nova esset creatura erexisse. ▸ Ex his præmissis, ejusdem miracula penasque C quas libenter sustinuit; ex carne dicimus cognosce- re. Quod autem unus Trinitas, Dei Verbum, in- carnatus est factusque est homo, non ideo quarte personæ acecssionem sancta Trinitatis recipit; ne- que alterum esse Deum Verbum alterumque Chri- słum noscimus, sed unum eumdemque esse Deum Verbum Dominum Jesum Christum confitemur. Si compendiose dicendum est, alterum et alterum sunt ex quibus fit Salvator, nisi dicatur eumdem visibi- lem esse ac invisibilem, eumdemque æternum ac in tempore factum. Non est autem alter et alter; absit unus enim ex ambobus fit amboque ex uno ;. eum ergo de Unigenito Filio Dei Domino nostro Jesu Christo alterum et alterum de uno eodemque dicimus; duos filios vel duas hypostases seu duas personas non inducimus, sed ex quibus est in his eum esse agnoscimus; sic enim Divinitatem carnem- que illius differre probamus, damnantes Eulychis consubstantialitatem, unamque ejus hypostasim confitemur, Nestorii distinctionem exsecrantes. De hoc autem disserit sanctus Cyrillus in libro tertio adversus Nestorium. Non quod inter nos conver- satus est, aliquando desinet esse Deus; nec quod natura est Deus, nobiscum similitudinem inacce- ptam habebit, homoque esse recusabit. Quemadmo- dum autem in humanitate permansit Deus, ita cum in natura est atque in excellentia divinitatis nullo modo inferius est. Ambo igitur sunt in eodem, Unusque Deus simul ac homo, qui est Emmanucl. . D
καθάπερ γὰρ ὁ αὐτὸς πατὴρ διδάσκει, τὸ μὴ παθεῖν αὐτὸν τῆι θείαι φύσει ἀλλὰ παθεῖν τῆι χοικῆι φύσει οὐκ ἄν τις οὕτω μανείη ὡς μιᾶς εἶναι φύσεως ὑπολαβεῖν. μιᾶς μὲν γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεως τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὸ πάθος καὶ τὴν ἀπάθειαν ὁμολογεῖν ἐδιδάχθημεν, οὐ μὴν κατὰ τὴν αὐτὴν φύσιν· ἐπὶ μιᾶς γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς φύσεως τὰ ἀλλήλοις ἐναντία κατὰ ταυτὸ συμβαίνειν ἀδύνατον. 22 Ἀλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ καὶ τοῖς τῶν πατέρων ἐναντιούμενοι δόγμασι ταῦτα μὴ διακρίνοντες εἰς ἑτέραν πάλιν μεταπίπτουσιν ἄνοιαν λέγοντες ὅτι οἱ θεὸν καὶ ἄνθρωπον ὁμολογοῦντες τὸν Χριστὸν καὶ μὴ λέγοντες αὐτὸν μιᾶς εἶναι φύσεως ὥσπερ τὸν ἄνθρωπον οὐ δύο μόνον ἐπὶ Χριστοῦ λέγειν ὤφειλον φύσεις, ἀλλὰ τρεῖς· ἑτέρα γὰρ ἡ τοῦ λόγου καὶ ἑτέρα ἡ τῆς ψυχῆς καὶ ἄλλη τοῦ σώματος ἡ φύσις. ταῦτα δὲ λέγοντες οἱ καινοὶ τῶν κακῶν ἐφευρεταὶ εἰπάτωσαν αὐτοὶ συνομολογοῦντες ἡμῖν ἐκ δύο φύσεων εἶναι τὸν Χριστὸν πῶς τοῦτο νοοῦσιν; ἆρα ὡς ψυχὴν ἐκτὸς σώματος ἀνειληφότα ἢ σῶμα χωρὶς ψυχῆς; ἓν γὰρ τῶν ἀτόπων πάντως παρέξουσιν. εἰ δὲ ταύτην τὴν ἀτοπίαν ἐκκλίνοντες καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα λέγουσιν ἀνειληφέναι τὸν κύριον, αὐτοὶ ταῖς οἰκείαις παγίσιν ἐμπλεκόμενοι φανήσονται ἐκ τριῶν φύσεων λέγειν τὸν Χριστὸν ἀναγκαζόμενοι.
ψυχὴν μίγνυται, τῷ ὁμοίῳ τὸ ὅμοιον ἀνακαθαίρων, καὶ πάντα γίνεται πλὴν τῆς ἁμαρτίας ἄνθρωπος. Καὶ ὁ ἐπιβεβηλιὼς ἐπὶ τὸν οὐρανὸν τοῦ οὐρανοῦ κατη ἀνατολὰς τῆς ἰδίας δόξης, ἐπὶ δυσμῶν τῆς ἡμετέρας ἀσθενείας δοξάζεται· τὴν γὰρ θείαν καὶ ὑπερέχουσαν δύναμιν, οὐκ οὐρανῶν μεγέθη καὶ φωστήρων αὐγαί, καὶ ἡ τοῦ παντὸς διακόσμησις, καὶ ἡ διηνεκής τῶν ὄντων οἰκονομία, τοσοῦτον ὅσον ἡ ἐπὶ τὸ ἀσθενὲς τῆς φύσεως ἡμῶν συγκατάβασις δείκνυσι· πῶς τὸ ὑψηλὸν ἐν τῷ ταπεινῷ γενόμενον, καὶ ἐν τῷ ταπεινῷ καθ ορᾶται, καὶ οὐ καταβαίνει τοῦ ὕψους; Θεότης γὰρ ἀν- θρωπίνῃ συμπλακεῖσα φύσει, καὶ τοῦτο γίνεται κα κεῖνό ἐστιν· διὸ τέλειον Θεὸν καὶ τέλειον ἄνθρωπο τὴν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν ὑπὲρ ὅλου τοῦ πεπονθότος, Α διὰ τὴν ἐμὴν σάρκα, καὶ ψυχῇ νοερά διὰ τὴν ἐμὴν Β ἵνα ὅλῳ μοι τὴν σωτηρίαν χαρίσηται. ὅλον τὸ κατά- κριμα λύσας τῆς ἁμαρτίας· κενοῦται γὰρ ὁ πλήρης, κενοῦται δὲ τῆς ἑαυτοῦ δόξης ἐπὶ μικρόν, ἵνα ἐγὼ μεταλάβω τῆς ἐκείνου πληρότητος· καὶ ἡ πλουτίζων πτωχεύει. Πῶς δὲ πτωχεύει πλούσιος ὤν, λέγει ὁ ἐν ἁγίας Αθανάσιος ἐν τῷ περὶ τῆς σωτηριώδους ἐπιφανείας λόγῳ, ὅτι « Τὴν πτωχεύσασαν φύσιν ἐν ἑαυτῷ ἀνελάβετο, ἐν ἰδίᾳ δικαιοσύνῃ ταύτην προβα- λόμενος ὑπὲρ ἀνθρώπων πάσχουσαν, καὶ ἐξ ἀνθρώ πων οὖσαν, καὶ ὑπὲρ ἀνθρώπους φανερωθεῖσαν, καὶ Θεοῦ ὅλην γενομένην, ἵνα καὶ ἄνθρωπος ᾗ ὁ Θεὸς ἀληθῶς, καὶ Θεὸς ἄνθρωπος ἀληθῶς· Θεοῦ τοῦ μονα γενοῦς εὐδοκήσαντος, τῷ πληρώματι τῆς θεότητος αὐτοῦ τὴν τοῦ ᾿Αρχετύπου πλάσιν ἀνθρώπου καὶ ποίησιν καινὴν, ἐκ μήτρας Παρθένου ἀναστήσασθαι ἑαυτῷ φυσικῇ γεννήσει καὶ ἀλύτῳ ἑνώσει. » Τούτοις οὖν ἀκολουθοῦντες, τοῦ αὐτοῦ τὰ θαύματα καὶ τὰ πάθη ἅπερ ἑκουσίως ὑπέμεινεν, σαρκὶ γινώ- σκομεν. Οὔτε γὰρ τετάρτου προσώπου προσθήκη ἐπιδέχεται ἡ ἁγία Τριάς, τοῦ ἑνὸς τῆς Τριάδος Θεοῦ. Λόγου σαρκωθέντος καὶ ἐνανθρωπήσαντος· καὶ οὐκ ἄλλον τὸν Θεὸν Λόγον καὶ ἄλλον τὸν Χριστὸν ἐπιστά- μεθα, ἀλλ᾿ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Θεὸν Λόγον Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν ὁμολογοῦμεν. Καὶ εἰ δεῖ συντόμως εἰπεῖν, ἄλλο μὲν καὶ ἄλλο τὰ ἐξ ὧν ὁ Σωτὴρ, εἴπερ μὴ ταυτὸν τὸ ἀρατὸν τῷ ἀοράτῳ, καὶ τὸ ἄχρονον τῷ ὑπὸ χρόνον· οὐκ ἄλλος δὲ καὶ ἄλλος, μὴ γένοιτο εἷς γὰρ ἐξ ἀμφοῖν, καὶ δι᾿ ἑνὸς ἀμφότερα· ὅθεν ἐπὶ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησο Χριστοῦ ἄλλο καὶ ἄλλο ἐφ' ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ. λέγον· τες, οὐ δύο υἱοὺς ἢ δύο ὑποστάσεις ἢ δύο πρόσωπον εἰσάγομεν, ἀλλ' ἐξ ὧν ἐστιν ἐν αὐτοῖς αὐτὸν εἶναι γνωρίζομεν· οὕτω γὰρ καὶ τὸ διάφορον τῆς θεότητος αὐτοῦ καὶ τῆς σαρκὸς παριστῶμεν, ἀναιροῦντες τὴν Εὐτυχούς συνουσίωσιν, καὶ μίαν αὐτοῦ τὴν ὑπόστα σιν ὁμολογοῦμεν βδελυττόμενοι τὴν Νεστορίου διαί- ρεσιν. Τοῦτο γὰρ καὶ ὁ ἐν ἁγίοις λέγει Κύριλλος ἐν τῷ τρίτῳ τόμῳ τῷ πρὸς Νεστόριον « Οὐ γὰρ ὅτι γέα γονεν καθ' ἡμᾶς, τὸ εἶναι €ε; ἀπολέσει ποτέ · οὔτε μὴν ὅτι Θεὸς κατὰ φύσιν ἐστίν, τὴν πρὸς ἡμᾶς μοίω σιν ἀπαράδεκτον ἔχει, καὶ τὸ ἄνθρωπος είναι αραι τήσεται. Μεμένηκεν δὲ ὥσπερ ἐν ἀνθρωπότητι Θεός ο οὕτω καὶ ἐν φύσει τε καὶ ὑπεροχῇ θεότητος ὧν οὐ δὲν ἧττόν ἐστιν. Αμφω δὴ οὖν ἐν τούτῳ· καὶ ἐς Θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος ὁ Ἐμμανουήλ JUSTINIANI IMPERATORIS spirituali commiscetur, simile simili purificans, per omnia homo fit absque peccato. Postquam ascen- disset super coelum coeli ad orum gloriæ suæ, super occasum infirmitatis nostræ glorificatur; non enim tam divinam ac superexcellentem potentiam, immensitas cæli, astrorum splendor, universi ordo vel entiun œconomia perennis demonstrant, quam ad infirmitatem naturæ nostræ illius descensio : quomodo enim excelsus factus humilis in humili- tate contemplatur nec e majestate descendit. Divi- nitas ergo hamanæ natura infusa, hoc ft ac illud est, ideo perfectum Deunt atque perfectum bomi- nem eumdem confitemur super omne quod passum est, ut mihi toti salutem donaret, tota damnatione peccati soluta. Evacuatur ergo plenitudo, evacuatur autem ejus gloria medico tempore, ut de plenitu- dine ejus accipiam, divesque fit pauper. Quomodo autem pauper riat qui dives est, dicit sanctus Atha- nasius in sermone de salutis revelatione : « Pau- perem naturam in semetipso assumpsisse, in sua justitia, illam post passionem supra homines exal- taturum, ut ex hominibus ac supra homines esse videretur, totam Dei factam esse ut homo vere Deus esset ac Deus vere esset homo: ex benepla- cito Dei Unigeniti, de matre Virgine, generatione naturali indissolubilique unitate, ad se, ob pleni- tudinem suæ divinitatis, hominem Archetypi plasma, ut nova esset creatura erexisse. ▸ Ex his præmissis, ejusdem miracula penasque C quas libenter sustinuit; ex carne dicimus cognosce- re. Quod autem unus Trinitas, Dei Verbum, in- carnatus est factusque est homo, non ideo quarte personæ acecssionem sancta Trinitatis recipit; ne- que alterum esse Deum Verbum alterumque Chri- słum noscimus, sed unum eumdemque esse Deum Verbum Dominum Jesum Christum confitemur. Si compendiose dicendum est, alterum et alterum sunt ex quibus fit Salvator, nisi dicatur eumdem visibi- lem esse ac invisibilem, eumdemque æternum ac in tempore factum. Non est autem alter et alter; absit unus enim ex ambobus fit amboque ex uno ;. eum ergo de Unigenito Filio Dei Domino nostro Jesu Christo alterum et alterum de uno eodemque dicimus; duos filios vel duas hypostases seu duas personas non inducimus, sed ex quibus est in his eum esse agnoscimus; sic enim Divinitatem carnem- que illius differre probamus, damnantes Eulychis consubstantialitatem, unamque ejus hypostasim confitemur, Nestorii distinctionem exsecrantes. De hoc autem disserit sanctus Cyrillus in libro tertio adversus Nestorium. Non quod inter nos conver- satus est, aliquando desinet esse Deus; nec quod natura est Deus, nobiscum similitudinem inacce- ptam habebit, homoque esse recusabit. Quemadmo- dum autem in humanitate permansit Deus, ita cum in natura est atque in excellentia divinitatis nullo modo inferius est. Ambo igitur sunt in eodem, Unusque Deus simul ac homo, qui est Emmanucl. . D
PG 86:1109ἀγνοοῦσι δὲ ὅτι τὸ ἄνθρωπος ὄνομα ἄνευ μὲν τῶν ἰδιωμάτων λεγόμενον ἐπὶ κοινοῦ σημαινομένου λαμβάνεται καὶ οὐσίας ἤτοι φύσεώς ἐστι σημαντικὸν καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων λέγεται· ἐπειδὰν δὲ τῶι κοινῶι τὰ ἰδιώματα προστεθῆι, τηνικαῦτα ἡ ὑπόστασις ἀναφαίνεται, ὅτε καὶ διαφορὰ ψυχῆς καὶ σώματος γνωρίζεται. ἀμφότερα γὰρ ἡμᾶς λέγειν καὶ ἡ ἀποστολικὴ διδάσκει παράδοσις. ὁ μὲν γὰρ θεῖος Παῦλος περὶ τῶν καθ' ἕκαστον λέγων καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα θέλων σημᾶναι τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον καὶ τὸν ἐκτὸς ἄνθρωπον ὀνομάζει· ὁ δὲ Ἰάκωβος τὴν κοινὴν οὐσίαν τῆς ἀνθρωπότητος δηλῶν λέγει· «πᾶσα φύσις θηρίων τε καὶ πετεινῶν ἑρπετῶν τε καὶ ἐναλίων δαμάζεται καὶ δεδάμασται τῆι φύσει τῆι ἀνθρωπίνηι». τὸ μέντοι Χριστός ὄνομα οὐκ οὐσίας ἐστὶ σημαντικόν, ἐπειδὴ οὔτε ἐπὶ κοινοῦ σημαινομένου λαμβάνεται οὔτε κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων λέγεται οὔτε μὴν ἄνευ τῶν ἰδιωμάτων ὁμολογεῖται. τοῦτο γὰρ ἡμᾶς καὶ ὁ ἐν ἁγίοις διδάσκει Κύριλλος ἐν τοῖς Σχολίοις αὐτοῦ τοῖς περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως λέγων ὅτι 23 Τὸ Χριστός ὄνομα οὔτε ὅρου δύναμιν ἔχει οὔτε μὴν τήν τινος οὐσίαν ὅ τι ποτέ ἐστιν, σημαίνει, καθάπερ ἀμέλει ἄνθρωπος ἢ ἵππος ἢ βοῦς.
Δεῖ κανταῦθα τοῖς παρὰ τοῦ Πατρὸς εἰρημένοις Α ἐπισκέψαι· τὴν γὰρ ἐν πρόθεσιν ἐπὶ τῶν δύο φύ σεων τῆς θείας τε καὶ ἀνθρωπίνη:, ἐν οἷς εἷς ὁ Χρι στὸς γνωρίζεται, ὁμολογεῖν ἡμᾶς ἐκδιδάσκει· ἣν πρό- Ρεσιν οἱ αἱρετικοὶ ἀρνοῦνται ἐπὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ ἁρμόζειν, διαίρεσιν δῆθεν προφασιζόμενοι διὰ ταύτης γίνεσθαι· ἀγνοοῦν- τες ὅτι αὕτη ἡ πρόθεσις τὴν ἕνωσιν ἀσύγχυτον καὶ ἀδιαίρετον φυλάττει. "Οθεν καὶ ἡ θεία Γραφὴ τῇ τοιαύτῃ κέχρηται προθέσει ἐπὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Λέγει γοῦν ὁ θεσπέσιος ἀπόστολος Παῦλος· Τοῦτο φρονείσθω ἐν ὑμῖν ὁ καὶ ἐν Χρι στῷ Ἰησοῦ, ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἀρ· παγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ' ἑαυτὸν εκένωσεν μορφὴν δούλου λαβὼν, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος. Εἰπὼν δὲ ὁ ᾿Απόστολος ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχειν τὸν μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐπαγα- γὼν μορφὴν δούλου λαβόντα αὐτὸν ἐν ὁμοιώματι γενέσθαι ἀνθρώπων, καὶ σχήματι εὑρεθῆναι ὡς ἄνο θρωπον, οὐδὲν ἔτερον ἡμᾶς ἐκδιδάσκει ἢ τὸ ἐν ἑκα τέρα μορφῇ τὸν Κύριον εἶναι, τουτέστιν ἐν θεότητε καὶ ἀνθρωπότητι. Αμέλει τοι καὶ ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλ λος τοῦτο τὸ ῥητὸν ἑρμηνεύων ἐν τῷ πρὸς Θεοδό στον λόγῳ γράφει τάδε· . Ο συναΐδιος τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ Θεὸς Λόγος, μορφὴν δούλου λαβὼν, ἔστιν ὥσπερ ἐν θεότητι τέλειος, οὕτω καὶ ἐν ἀνθρωπότητι τέλειος, οὐκ ἐκ μόνης θεότητες καὶ σαρκὸς εἰς ἕνα Χριστὸν καὶ Κύριον καὶ Υἱὸν συγκείμενος, ἀλλ' ἐκ δυοῖν τελείοιν, ἀνθρωπότητος λέγω δὴ καὶ θεότητος, εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν παραδόξως συνδούμενος. » Ἰδοὺ δὲ σαφῶς πάλιν ὁ Πατὴρ ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι τὸν Χριστὸν, ὑπάρχειν ὁμολογεῖ. Ωσπερ δὲ τὸ ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ἐκ δύο φύσεων σημαίνει, οὕτω καὶ τὸ ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι ἐν δύο φύσεσιν εἶναί τε καὶ γνωρίζεσθαι τὸν Χριστὸν δηλοί. "Οτι δὲ τὴ ἔκ τινων συνεστάναι λεγόμενον, ἐὰν μὴ ἐν αὐτοῖς γνωρίζηται ἐξ ὧν καὶ συνέστη, σύγχυσιν καὶ ἀφανι- σμὸν τῶν συνελθόντων ποιεῖ πραγμάτων, σαφὲς καθ έστηκεν· ἐξ ὧν πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος κατὰ τῶν Συνουσιαστῶν λέγει τάδε· « Εἰ δὲ ὡς ἐν τάξει ὑγρῶν ἀναμεμίχθαι φασὶν ἀλλήλοις σάρκα τε καὶ Λόγον, πῶς ἡγνόησαν ὅτι τὰ ἀλλήλοις ἀνακιρνά μενα τῶν ὑγρῶν, οἶνος φέρε εἰπεῖν καὶ μέλι, μὲν ἦσαν, εἰσὶ καθαρῶς οὐκέτι, προσλήψει δὲ μᾶλλον τῆς ἑτεροειδοῦς ποιότητος, εἰς ἕτερόν τι μεθίσταται ; Οὐκοῦν εἰ συγκεκρᾶσθαι φασι τῷ λόγῳ τὴν σάρκα, πατά πως ἀνάγκη λέγειν ἑκάτερον τῶν ὠνομασμέ. νων, ἀποστῆναι μὲν τοῦ εἶναι ὁ ἦν, ἐν δέ τι τὸ ἐξ ἀμφοῖν ἀποτελέσαι μέσον ἑτεροφυές που πάντως, ἢ ὅπερ ἦν ἑκάτερον ἀνὰ μέρος. » Αποδεδειγμένου τοίνυν ὅτι ἐπὶ τῶν μὴ σωζομέ- νων μετὰ σύνθεσιν σύγχυσις γίνεται, δῆλον ὅτι ἐφ' · ὧν μὴ σύγχυσις μηδὲ ἀφανισμὸς τῶν συνελθόντων πραγμάτων ἐστὶν τὸ ἔκ τινος συντεθέν, καὶ ἐν αὐτοῖς γνωρίζεται, καὶ πρόδηλον ὅτι οἱ ἐκ δύο φύσεων, TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. B c E Philipp. 1, 5-7. D Hic in eis quæ a Patre dicta sunt immorandum est; nam præpositionem in de duabus naturis divinitatis atque humanitatis, in quibus unus Christus agnoscitur, confiteri nos docet; quam præpositionem hæretici negant de divinitate atque humanitate Christi convenire, illius causa divisio- nem fieri prætexentes; ignorantes hanc præposi- tionem unitatem inconcretam atque individuam servare. Unde sacra Scriptura eadem præpositione utitur de divinitate atque humanitate magni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi. Dixit quidem san- ctus Paulus apostolus: ‹ Hoc sentite in vobis quod et in Christo Jesu, qui, cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aqualem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens, in si- militudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo b. › Apostolus autem cum dicit in forma Dei esse Filium Dei unigenitum, ¡pɛumque addit formam servi accepisse ut simills homi- nibus feret, habituque inventum esse ut hom minem, nihil aliud nos docet quam in utraque forma esse Dominum, id est, in divinitate atque humanitate. Sanctus quoque Cyrillus, hæc verba interpretans, hæc ad Theodosium scribit: « Deus Verbum, coæternum Leo ac Patri, formam servi accipiens, quemadmodum in divinitate perfectus est, ita et in humanitate; non ex sola divinitate ac carne in unum Christum, Dominum et Filium compositus, sed ex duobus perfectis, id est hu- manitate ac divinitate in unum eumdemque mira- biliter conjunctus. > Sic ergo iterum in divinitate ac humanitate esse Christum aperte profitetur Pater. Quemadmodum ex divinitate ac humanitate ex duabus naturis significat, ita in divinitate ac humanitate in duabus naturis esse agnoscique Christum demonstrat. Quod autem dicitur ex ali- quot constitutum esse, nisi in illis agnoscatur ex quibus constitutum est, confusas obscuratasque facere res constituentes, clare reponit ; inter quee hæc iterum idem sanctus Cyrillus contra Consub- stantialistas dicit : • Si vero dicunt, more liqui- dorum, carnem et Verbum sibi invicem commista fuisse, quomodo nescierunt liquida hæc sibi invi- ce commista, verbi gratia vinum et mel, jam non esse mere quod erant, sed assumpsisse plurimum materiæ alienæ, ita ut in quoddam alie- num commutentur. Si ergo Verbo carnem com- mistam fuisse dicunt, necesse omnino erit dicere unumquodque nominatorum, ita esse alienum ab eo quod erat, ut quiddam unum ex duobus flat medium, omnino ferme aliud quam quod unum- quodque erat per partes. ▸ Probato igitur in non salvatis post compositionem, confusionem fieri, evidens est in quibus nec con- fusio nec obscuratio rerum constituentium adest, ex quodam esse composita, atque in illis agnosci, ac manifestum est confitentes ex duabus naturis,
24 Εἰ δὲ κατὰ τὴν τῶν αἱρετικῶν βλασφημίαν οὐσίας ὑπῆρχεν δηλωτικὸν τὸ Χριστός ὄνομα ὥσπερ τὸ ἄνθρωπος, πολλοὶ Χριστοὶ κατ' αὐτοὺς εὑρεθήσονται, καθ' ὧν τὸ κοινὸν τῆς οὐσίας τοῦ Χριστοῦ λέγουσιν· εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβὲς καὶ ἀλλότριον παντελῶς Χριστιανισμοῦ (εἷς γὰρ κύριος Ἰησοῦς Χριστός), δῆλον ὅτι οὐκ ἐπὶ φύσεως, ἀλλ' ἐπὶ προσώπου εἴτουν ὑποστάσεως τὸ Χριστός ὁμολογεῖται. 25 Σκοπήσωμεν δὲ καὶ ἄλλως ἣν ἔχει διαφορὰν τὸ τῆς οἰκονομίας μυστήριον πρὸς τὸ κατὰ τὸν ἄνθρωπον ὑπόδειγμα. ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωπος ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος σύγκειται ἀμφοτέρων κτιστῶν, ὁ δὲ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς θεὸς καὶ ἄνθρωπος ὁ αὐτὸς ὑπάρχων κατὰ μὲν τὴν θεότητα καὶ προαιώνιος καὶ ἄκτιστός ἐστιν, κατὰ δὲ τὴν ἀνθρωπότητα καὶ κτιστὸς καὶ ἐν χρόνωι· ὅθεν ἄκτιστος ὁ αὐτὸς καὶ κτιστός, ἄχρονος καὶ ἐν χρόνωι. καὶ διὰ τοῦτο ἡμεῖς πάντα ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ὁμολογοῦντες τὰ μὲν τῆι θείαι, τὰ δὲ τῆι ἀνθρωπίνηι αὐτοῦ λογιζόμεθα φύσει. ἀκούσωμεν γὰρ καὶ τοῦ ἐν ἁγίοις Πρόκλου ἐν τῶι εἰς τὴν θεοτόκον λόγωι τὰ παραπλήσια τούτοις ἡμᾶς ἐκδιδάσκοντος· λέγει γὰρ οὕτως 26 Τόκος παράδοξος, ἀρχὴ καὶ οὐκ ἀρχὴ τοῦ τεχθέντος· τῆς μὲν γὰρ ἀνθρωπότητος γέγονεν ἀρχή, ἡ δὲ θεότης ἔμεινεν ἄναρχος.
Δεῖ κανταῦθα τοῖς παρὰ τοῦ Πατρὸς εἰρημένοις Α ἐπισκέψαι· τὴν γὰρ ἐν πρόθεσιν ἐπὶ τῶν δύο φύ σεων τῆς θείας τε καὶ ἀνθρωπίνη:, ἐν οἷς εἷς ὁ Χρι στὸς γνωρίζεται, ὁμολογεῖν ἡμᾶς ἐκδιδάσκει· ἣν πρό- Ρεσιν οἱ αἱρετικοὶ ἀρνοῦνται ἐπὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ ἁρμόζειν, διαίρεσιν δῆθεν προφασιζόμενοι διὰ ταύτης γίνεσθαι· ἀγνοοῦν- τες ὅτι αὕτη ἡ πρόθεσις τὴν ἕνωσιν ἀσύγχυτον καὶ ἀδιαίρετον φυλάττει. "Οθεν καὶ ἡ θεία Γραφὴ τῇ τοιαύτῃ κέχρηται προθέσει ἐπὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Λέγει γοῦν ὁ θεσπέσιος ἀπόστολος Παῦλος· Τοῦτο φρονείσθω ἐν ὑμῖν ὁ καὶ ἐν Χρι στῷ Ἰησοῦ, ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἀρ· παγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ' ἑαυτὸν εκένωσεν μορφὴν δούλου λαβὼν, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος. Εἰπὼν δὲ ὁ ᾿Απόστολος ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχειν τὸν μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐπαγα- γὼν μορφὴν δούλου λαβόντα αὐτὸν ἐν ὁμοιώματι γενέσθαι ἀνθρώπων, καὶ σχήματι εὑρεθῆναι ὡς ἄνο θρωπον, οὐδὲν ἔτερον ἡμᾶς ἐκδιδάσκει ἢ τὸ ἐν ἑκα τέρα μορφῇ τὸν Κύριον εἶναι, τουτέστιν ἐν θεότητε καὶ ἀνθρωπότητι. Αμέλει τοι καὶ ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλ λος τοῦτο τὸ ῥητὸν ἑρμηνεύων ἐν τῷ πρὸς Θεοδό στον λόγῳ γράφει τάδε· . Ο συναΐδιος τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ Θεὸς Λόγος, μορφὴν δούλου λαβὼν, ἔστιν ὥσπερ ἐν θεότητι τέλειος, οὕτω καὶ ἐν ἀνθρωπότητι τέλειος, οὐκ ἐκ μόνης θεότητες καὶ σαρκὸς εἰς ἕνα Χριστὸν καὶ Κύριον καὶ Υἱὸν συγκείμενος, ἀλλ' ἐκ δυοῖν τελείοιν, ἀνθρωπότητος λέγω δὴ καὶ θεότητος, εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν παραδόξως συνδούμενος. » Ἰδοὺ δὲ σαφῶς πάλιν ὁ Πατὴρ ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι τὸν Χριστὸν, ὑπάρχειν ὁμολογεῖ. Ωσπερ δὲ τὸ ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ἐκ δύο φύσεων σημαίνει, οὕτω καὶ τὸ ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι ἐν δύο φύσεσιν εἶναί τε καὶ γνωρίζεσθαι τὸν Χριστὸν δηλοί. "Οτι δὲ τὴ ἔκ τινων συνεστάναι λεγόμενον, ἐὰν μὴ ἐν αὐτοῖς γνωρίζηται ἐξ ὧν καὶ συνέστη, σύγχυσιν καὶ ἀφανι- σμὸν τῶν συνελθόντων ποιεῖ πραγμάτων, σαφὲς καθ έστηκεν· ἐξ ὧν πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος κατὰ τῶν Συνουσιαστῶν λέγει τάδε· « Εἰ δὲ ὡς ἐν τάξει ὑγρῶν ἀναμεμίχθαι φασὶν ἀλλήλοις σάρκα τε καὶ Λόγον, πῶς ἡγνόησαν ὅτι τὰ ἀλλήλοις ἀνακιρνά μενα τῶν ὑγρῶν, οἶνος φέρε εἰπεῖν καὶ μέλι, μὲν ἦσαν, εἰσὶ καθαρῶς οὐκέτι, προσλήψει δὲ μᾶλλον τῆς ἑτεροειδοῦς ποιότητος, εἰς ἕτερόν τι μεθίσταται ; Οὐκοῦν εἰ συγκεκρᾶσθαι φασι τῷ λόγῳ τὴν σάρκα, πατά πως ἀνάγκη λέγειν ἑκάτερον τῶν ὠνομασμέ. νων, ἀποστῆναι μὲν τοῦ εἶναι ὁ ἦν, ἐν δέ τι τὸ ἐξ ἀμφοῖν ἀποτελέσαι μέσον ἑτεροφυές που πάντως, ἢ ὅπερ ἦν ἑκάτερον ἀνὰ μέρος. » Αποδεδειγμένου τοίνυν ὅτι ἐπὶ τῶν μὴ σωζομέ- νων μετὰ σύνθεσιν σύγχυσις γίνεται, δῆλον ὅτι ἐφ' · ὧν μὴ σύγχυσις μηδὲ ἀφανισμὸς τῶν συνελθόντων πραγμάτων ἐστὶν τὸ ἔκ τινος συντεθέν, καὶ ἐν αὐτοῖς γνωρίζεται, καὶ πρόδηλον ὅτι οἱ ἐκ δύο φύσεων, TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. B c E Philipp. 1, 5-7. D Hic in eis quæ a Patre dicta sunt immorandum est; nam præpositionem in de duabus naturis divinitatis atque humanitatis, in quibus unus Christus agnoscitur, confiteri nos docet; quam præpositionem hæretici negant de divinitate atque humanitate Christi convenire, illius causa divisio- nem fieri prætexentes; ignorantes hanc præposi- tionem unitatem inconcretam atque individuam servare. Unde sacra Scriptura eadem præpositione utitur de divinitate atque humanitate magni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi. Dixit quidem san- ctus Paulus apostolus: ‹ Hoc sentite in vobis quod et in Christo Jesu, qui, cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aqualem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens, in si- militudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo b. › Apostolus autem cum dicit in forma Dei esse Filium Dei unigenitum, ¡pɛumque addit formam servi accepisse ut simills homi- nibus feret, habituque inventum esse ut hom minem, nihil aliud nos docet quam in utraque forma esse Dominum, id est, in divinitate atque humanitate. Sanctus quoque Cyrillus, hæc verba interpretans, hæc ad Theodosium scribit: « Deus Verbum, coæternum Leo ac Patri, formam servi accipiens, quemadmodum in divinitate perfectus est, ita et in humanitate; non ex sola divinitate ac carne in unum Christum, Dominum et Filium compositus, sed ex duobus perfectis, id est hu- manitate ac divinitate in unum eumdemque mira- biliter conjunctus. > Sic ergo iterum in divinitate ac humanitate esse Christum aperte profitetur Pater. Quemadmodum ex divinitate ac humanitate ex duabus naturis significat, ita in divinitate ac humanitate in duabus naturis esse agnoscique Christum demonstrat. Quod autem dicitur ex ali- quot constitutum esse, nisi in illis agnoscatur ex quibus constitutum est, confusas obscuratasque facere res constituentes, clare reponit ; inter quee hæc iterum idem sanctus Cyrillus contra Consub- stantialistas dicit : • Si vero dicunt, more liqui- dorum, carnem et Verbum sibi invicem commista fuisse, quomodo nescierunt liquida hæc sibi invi- ce commista, verbi gratia vinum et mel, jam non esse mere quod erant, sed assumpsisse plurimum materiæ alienæ, ita ut in quoddam alie- num commutentur. Si ergo Verbo carnem com- mistam fuisse dicunt, necesse omnino erit dicere unumquodque nominatorum, ita esse alienum ab eo quod erat, ut quiddam unum ex duobus flat medium, omnino ferme aliud quam quod unum- quodque erat per partes. ▸ Probato igitur in non salvatis post compositionem, confusionem fieri, evidens est in quibus nec con- fusio nec obscuratio rerum constituentium adest, ex quodam esse composita, atque in illis agnosci, ac manifestum est confitentes ex duabus naturis,
27 Μὴ ἀπατάσθωσαν τοίνυν οἱ ἄνθρωποι μηδὲ ἀπατάτωσαν ἐκ τοῦ κατὰ τὸν ἄνθρωπον ὑποδείγματος μιᾶς οὐσίας εἶναι τὸν Χριστὸν τερατευόμενοι· τὰ γὰρ ὑποδείγματα οὐ διὰ πάντων ὅμοιά ἐστιν ἐκείνοις, ὧν εἰς ὑπόδειγμα λαμβάνεται. εἰ γὰρ διὰ πάντων ὅμοια εὑρεθῆι, τὰ αὐτὰ πάντως ἔσται καὶ οὐ παραδείγματα. καὶ ὁ ἐν ἁγίοις γὰρ Κύριλλος κατ' οὐδὲν ἕτερον τῶι τοῦ ἀνθρώπου κέχρηται παραδείγματι πλὴν διὰ μόνον τὸ ἐκβαλεῖν τὴν Παύλου καὶ Νεστορίου βλασφημίαν τῶν διαιρούντων τὰς φύσεις ἀπ' ἀλλήλων καὶ εἰς δύο πρόσωπα ἤγουν ὑποστάσεις ταύτας λαμβανόντων καὶ ἐντεῦθεν δύο υἱοὺς καὶ δύο Χριστοὺς λεγόντων, ἕνα μὲν τὸν ἐκ τοῦ θεοῦ καὶ πατρὸς υἱόν, ἕτερον δὲ τὸν ἐκ τῆς ἁγίας παρθένου καὶ θεοτόκου Μαρίας ἀναπλαττόντων, ὡς διὰ τοῦτο μηδὲ θεοτόκον αὐτὴν παρ' αὐτῶν ὁμολογεῖσθαι, ἀλλὰ τὸν ἐξ αὐτῆς γεννηθέντα ψιλὸν ἄνθρωπον λέγεσθαι, χάριτι δὲ καὶ οἰκειώσει καὶ σχέσει τῆι πρὸς τὸν κατὰ φύσιν υἱὸν τῆς υἱότητος ἐκ προκοπῆς ἠξιῶσθαι. 28 Πρὸς ἀπόδειξιν δὲ τοῦ ὅτι ταῦτα οὕτως ἐβλασφήμησαν Παῦλός τε καὶ Νεστόριος, ἐκ τῶν γεγραμμένων αὐτοῖς ἀσεβειῶν ὀλίγας παρεθέμεθα τὴν τούτων μανίαν πᾶσι Χριστιανοῖς στηλιτεύοντες.
Δεῖ κανταῦθα τοῖς παρὰ τοῦ Πατρὸς εἰρημένοις Α ἐπισκέψαι· τὴν γὰρ ἐν πρόθεσιν ἐπὶ τῶν δύο φύ σεων τῆς θείας τε καὶ ἀνθρωπίνη:, ἐν οἷς εἷς ὁ Χρι στὸς γνωρίζεται, ὁμολογεῖν ἡμᾶς ἐκδιδάσκει· ἣν πρό- Ρεσιν οἱ αἱρετικοὶ ἀρνοῦνται ἐπὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ ἁρμόζειν, διαίρεσιν δῆθεν προφασιζόμενοι διὰ ταύτης γίνεσθαι· ἀγνοοῦν- τες ὅτι αὕτη ἡ πρόθεσις τὴν ἕνωσιν ἀσύγχυτον καὶ ἀδιαίρετον φυλάττει. "Οθεν καὶ ἡ θεία Γραφὴ τῇ τοιαύτῃ κέχρηται προθέσει ἐπὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Λέγει γοῦν ὁ θεσπέσιος ἀπόστολος Παῦλος· Τοῦτο φρονείσθω ἐν ὑμῖν ὁ καὶ ἐν Χρι στῷ Ἰησοῦ, ὃς ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἀρ· παγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα Θεῷ, ἀλλ' ἑαυτὸν εκένωσεν μορφὴν δούλου λαβὼν, ἐν ὁμοιώματι ἀνθρώπων γενόμενος, καὶ σχήματι εὑρεθεὶς ὡς ἄνθρωπος. Εἰπὼν δὲ ὁ ᾿Απόστολος ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχειν τὸν μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ ἐπαγα- γὼν μορφὴν δούλου λαβόντα αὐτὸν ἐν ὁμοιώματι γενέσθαι ἀνθρώπων, καὶ σχήματι εὑρεθῆναι ὡς ἄνο θρωπον, οὐδὲν ἔτερον ἡμᾶς ἐκδιδάσκει ἢ τὸ ἐν ἑκα τέρα μορφῇ τὸν Κύριον εἶναι, τουτέστιν ἐν θεότητε καὶ ἀνθρωπότητι. Αμέλει τοι καὶ ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλ λος τοῦτο τὸ ῥητὸν ἑρμηνεύων ἐν τῷ πρὸς Θεοδό στον λόγῳ γράφει τάδε· . Ο συναΐδιος τῷ Θεῷ καὶ Πατρὶ Θεὸς Λόγος, μορφὴν δούλου λαβὼν, ἔστιν ὥσπερ ἐν θεότητι τέλειος, οὕτω καὶ ἐν ἀνθρωπότητι τέλειος, οὐκ ἐκ μόνης θεότητες καὶ σαρκὸς εἰς ἕνα Χριστὸν καὶ Κύριον καὶ Υἱὸν συγκείμενος, ἀλλ' ἐκ δυοῖν τελείοιν, ἀνθρωπότητος λέγω δὴ καὶ θεότητος, εἰς ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν παραδόξως συνδούμενος. » Ἰδοὺ δὲ σαφῶς πάλιν ὁ Πατὴρ ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι τὸν Χριστὸν, ὑπάρχειν ὁμολογεῖ. Ωσπερ δὲ τὸ ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ἐκ δύο φύσεων σημαίνει, οὕτω καὶ τὸ ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι ἐν δύο φύσεσιν εἶναί τε καὶ γνωρίζεσθαι τὸν Χριστὸν δηλοί. "Οτι δὲ τὴ ἔκ τινων συνεστάναι λεγόμενον, ἐὰν μὴ ἐν αὐτοῖς γνωρίζηται ἐξ ὧν καὶ συνέστη, σύγχυσιν καὶ ἀφανι- σμὸν τῶν συνελθόντων ποιεῖ πραγμάτων, σαφὲς καθ έστηκεν· ἐξ ὧν πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος κατὰ τῶν Συνουσιαστῶν λέγει τάδε· « Εἰ δὲ ὡς ἐν τάξει ὑγρῶν ἀναμεμίχθαι φασὶν ἀλλήλοις σάρκα τε καὶ Λόγον, πῶς ἡγνόησαν ὅτι τὰ ἀλλήλοις ἀνακιρνά μενα τῶν ὑγρῶν, οἶνος φέρε εἰπεῖν καὶ μέλι, μὲν ἦσαν, εἰσὶ καθαρῶς οὐκέτι, προσλήψει δὲ μᾶλλον τῆς ἑτεροειδοῦς ποιότητος, εἰς ἕτερόν τι μεθίσταται ; Οὐκοῦν εἰ συγκεκρᾶσθαι φασι τῷ λόγῳ τὴν σάρκα, πατά πως ἀνάγκη λέγειν ἑκάτερον τῶν ὠνομασμέ. νων, ἀποστῆναι μὲν τοῦ εἶναι ὁ ἦν, ἐν δέ τι τὸ ἐξ ἀμφοῖν ἀποτελέσαι μέσον ἑτεροφυές που πάντως, ἢ ὅπερ ἦν ἑκάτερον ἀνὰ μέρος. » Αποδεδειγμένου τοίνυν ὅτι ἐπὶ τῶν μὴ σωζομέ- νων μετὰ σύνθεσιν σύγχυσις γίνεται, δῆλον ὅτι ἐφ' · ὧν μὴ σύγχυσις μηδὲ ἀφανισμὸς τῶν συνελθόντων πραγμάτων ἐστὶν τὸ ἔκ τινος συντεθέν, καὶ ἐν αὐτοῖς γνωρίζεται, καὶ πρόδηλον ὅτι οἱ ἐκ δύο φύσεων, TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. B c E Philipp. 1, 5-7. D Hic in eis quæ a Patre dicta sunt immorandum est; nam præpositionem in de duabus naturis divinitatis atque humanitatis, in quibus unus Christus agnoscitur, confiteri nos docet; quam præpositionem hæretici negant de divinitate atque humanitate Christi convenire, illius causa divisio- nem fieri prætexentes; ignorantes hanc præposi- tionem unitatem inconcretam atque individuam servare. Unde sacra Scriptura eadem præpositione utitur de divinitate atque humanitate magni Dei et Salvatoris nostri Jesu Christi. Dixit quidem san- ctus Paulus apostolus: ‹ Hoc sentite in vobis quod et in Christo Jesu, qui, cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se aqualem Deo, sed semetipsum exinanivit formam servi accipiens, in si- militudinem hominum factus, et habitu inventus ut homo b. › Apostolus autem cum dicit in forma Dei esse Filium Dei unigenitum, ¡pɛumque addit formam servi accepisse ut simills homi- nibus feret, habituque inventum esse ut hom minem, nihil aliud nos docet quam in utraque forma esse Dominum, id est, in divinitate atque humanitate. Sanctus quoque Cyrillus, hæc verba interpretans, hæc ad Theodosium scribit: « Deus Verbum, coæternum Leo ac Patri, formam servi accipiens, quemadmodum in divinitate perfectus est, ita et in humanitate; non ex sola divinitate ac carne in unum Christum, Dominum et Filium compositus, sed ex duobus perfectis, id est hu- manitate ac divinitate in unum eumdemque mira- biliter conjunctus. > Sic ergo iterum in divinitate ac humanitate esse Christum aperte profitetur Pater. Quemadmodum ex divinitate ac humanitate ex duabus naturis significat, ita in divinitate ac humanitate in duabus naturis esse agnoscique Christum demonstrat. Quod autem dicitur ex ali- quot constitutum esse, nisi in illis agnoscatur ex quibus constitutum est, confusas obscuratasque facere res constituentes, clare reponit ; inter quee hæc iterum idem sanctus Cyrillus contra Consub- stantialistas dicit : • Si vero dicunt, more liqui- dorum, carnem et Verbum sibi invicem commista fuisse, quomodo nescierunt liquida hæc sibi invi- ce commista, verbi gratia vinum et mel, jam non esse mere quod erant, sed assumpsisse plurimum materiæ alienæ, ita ut in quoddam alie- num commutentur. Si ergo Verbo carnem com- mistam fuisse dicunt, necesse omnino erit dicere unumquodque nominatorum, ita esse alienum ab eo quod erat, ut quiddam unum ex duobus flat medium, omnino ferme aliud quam quod unum- quodque erat per partes. ▸ Probato igitur in non salvatis post compositionem, confusionem fieri, evidens est in quibus nec con- fusio nec obscuratio rerum constituentium adest, ex quodam esse composita, atque in illis agnosci, ac manifestum est confitentes ex duabus naturis,
PG 86:1111λέγει γοῦν ὁ ἀσεβὴς Παῦλος ἐν τοῖς περὶ αὐτοῦ πεπραγμένοις 29 Συνῆλθεν ὁ λόγος τῶι ἐκ Δαβὶδ γεγεννημένωι, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ γεννηθεὶς ἐκ πνεύματος ἁγίου. καὶ τοῦτον μὲν ἤνεγκεν ἡ παρθένος διὰ πνεύματος ἁγίου, ἐκεῖνον δὲ τὸν λόγον ἐγέννησεν ὁ θεὸς ἄνευ παρθένου καὶ ἄνευ τινὸς καὶ οὐδενὸς ὄντος πλὴν τοῦ θεοῦ, καὶ οὕτως ὑπέστη ὁ λόγος. 30 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Παῦλος λέγει· ὁ λόγος μείζων ἦν τοῦ Χριστοῦ· Χριστὸς διὰ σοφίας μέγας ἐγένετο· τὸ ἀξίωμα τῆς σοφίας μὴ καθέλωμεν. 31 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς αἱρετικὸς Παῦλος λέγει· καὶ γὰρ ἐν προφήταις ἦν, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν Μωσῆι καὶ ἐν πολλοῖς κύριος, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν Χριστῶι ὡς ἐν ναῶι· ἄλλος γάρ ἐστιν Ἰησοῦς Χριστὸς καὶ ἄλλος ὁ λόγος. 32 Εἶτα πάλιν Νεστόριος ὁ ἀσεβὴς λέγει· οὐδαμοῦ τοίνυν ἡ θεία γραφὴ θεὸν ἐκ τῆς Χριστοτόκου παρθένου λέγει γεγεννῆσθαι. 33 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀνθρωπολάτρης Νεστόριος λέγει· «ἐγερθεὶς παράλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ»· οὐκ εἶπεν· ἐγερθεὶς παράλαβε τὸν θεὸν καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ. 34 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει· ἄλλο ἐστὶ τὸ συνεῖναι τῶι γεγεννημένωι καὶ ἄλλο τὸ γεννᾶσθαι «τὸ γὰρ ἐν αὐτῆι», φησί, «γεννηθὲν ἐκ πνεύματός ἐστιν ἁγίου», τουτέστι τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἔκτισεν τὸν ἐν αὐτῆι.
τουτέστιν ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ἀποτελε σθῆναι τὸν ἕνα Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ὁμολο γοῦντες, καὶ μὴ σύγχυσιν ἐν αὐτῷ γεγενῆσθαι λέγον- τις τῶν συνελθουσῶν οὐσιῶν, ἀνάγκην ἔξουσι καὶ ἐν αὐταῖς ταῖς δύο φύσεσιν αὐτὸν ὁμολογεῖν γνωρίζει σθαι, ἐξ ὧν καὶ συνετέθη ὅπερ ἐστὶν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι. Οὕτω γὰρ οὔτε ἡ διαφορὰ τῶν ἐν Χριστῷ φύσεων ἀναιρεῖται, καὶ ἡ τούτων ἔνωσις ἀδιάσπαστος φυλάττεται. Ἐπεὶ τίνων λέγουσι δια- φοράν, ἐὰν μὴ τὰ Χριστὸν ἀποτελέσαντα, ἐν αὐτῷ φυλάττεσθαι δώσωσι ; καίτοι τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλ λου ἐν τῷ εἰκοστῷ τετάρτῳ λόγῳ τοῦ Θησαυρού γρά- φοντος· « Ταῦτα λαλεῖ ὡς ἄνθρωπος, λαλεῖ δὲ καὶ ὡς θεὸς, ἔχων ἐν ἀμφοτέροις τὴν ἐξουσίαν· ἀνθρω πίνως μὲν γὰρ ἔλεγεν, Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρα κται. Θεϊκῶς δὲ πάλιν, Εξουσίαν ἔχω θεῖναι απ τὴν, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Τὸ οὖν, ταράττεσθαι, τῆς σαρκὸς ἴδιον πάθος· τὸ δὲ, ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναί τε καὶ πάλιν λαβεῖν τὴν ψυχὴν, τῆς τοῦ Λόγου δυνάμεως ἔργον ἐστίν. ο Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῷ ὑπομνή ματι τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου, ἐν τῷ ἔκτῳ λόγῳ τοῦ δευτέρου βιβλίου λέγει· . Ως γὰρ ἤδη τὴν τοῦ δούλου μορφήν περικείμενος ἄνθρωπος γενόμενος, διὰ τὸ ἑνωθῆναι σαρκί, οὐκ ἐλευθέραν οὐδὲ ἀνιεμένην παντελῶς εἰς θεοπρεπή παρρησίαν ἐποιεῖτο τὴν διάλεξιν· ἐχρῆτο δὲ μᾶλλον τοιαύτῃ δι' οικονομίαν ἔσθ' ὅτε, ᾗπερ ἂν πρέποι Θεῷ τε ὁμοῦ καὶ ἀνθρώπῳ· καὶ γὰρ ἦν ὄντως κατὰ ταυτόν ἀμφότερα. » ᾿Αμφότερα δὲ λέγων ὁ Πατὴρ κατὰ ταυτὸν εἶναι τὸν Χριστὸν, καὶ ἐν ἀμφοτέροις ἔχειν τὴν ἐξουσίαν, οὐδὲν ἕτερον ἢ ἐν δυσὶ φύσεσιν αὐτὸν ὑπάρχειν τε καὶ γνωρίζεσθαι δηλοῖ· τὰ γὰρ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ λεγόμενα, οὐσιῶν ἐστι σημαντικά. Καὶ ὅμως οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ πάσας τῶν Πατέρων ὑπερβαίνοντες τὰς διδασκαλίας, καὶ μάλι στα τὰς ἐπὶ τῇ κατακρίσει Νεστορίου τοῦ βλασφή μου παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου προενηνεγμένας, καὶ συνοδικῶς βεβαιωθείσας, μόνων τῶν πρὸς Σού- κενσον ὑπομνηστικῶν τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου τινά πρὸς τὸ δοκοῦν αὐτοῖς παρερμηνεύουσι, τουτέστι τὸ μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην, καὶ τὸ κατὰ τὸν ἄνθρωπον ὑπόδειγμα, καὶ ὅπερ πᾶσιν εἴθι- σται τοῖς αἱρετικοῖς τὸ ῥήματά τινα τῶν ἁγίων Γρα- φῶν πρὸς τὴν οἰκείαν ἑρμηνεύειν πλάνην, τοῦτο καὶ αὐτοὶ ποιοῦσι. Πλὴν ἡμεῖς ἐξ αὐτῶν τῶν παρὰ τοῦ Πατρὸς εἰρημένων, ματαίαν αὐτῶν καὶ τὴν περί ταῦτα πλάνην ἀποδείξομεν. Τὰ γὰρ ἔμπροσθεν τῶν τοιούτων φωνῶν παρατρέχοντες, καὶ τὰ ἐφεξῆς ἀποτεμνόμενοι, σπουδάζουσι τὴν οἰκείαν συνιστάν πλάνην· εἰρηκότος γὰρ τοῦ Πατρὸς, ὅτι « Μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐ διαιροῦμεν τὰς φύσεις ἀπ' ἀλλήλων, οὐδὲ εἰς δύο τέμνομεν Υἱοὺς τὸν ἕνα καὶ ἀμέριστον, ἀλλ᾽ ἕνα φαμὲν Υἱόν·, καὶ δείξαντες ὅτι μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐ χρὴ διαιρεῖν τὰς φύσεις, ἀλλ᾽ ἡνωμένας αὐτὰς ἐν Χριστῷ ὁμολογεῖν, αὐτοὶ ταῦτα παρασιω JUSTINIANI IMPERATORIS id est ex divinitate et humanitate perfectum fuisse A unum Dominum nostrum Jesum Christum, nec in co confusionem adfuisse causa substantiarum constituentium, necessario quoque in his duabus naturis ipsum agnosci fore confessuros, ex quibus etiam constitutus est qui est in deitate atque hu- manitate. Sic enim nec differentia naturarum in Christo tollitur, unitasque earum individuo ser- vatur. Cum quorumdam differentiam dicant, nisi quæ perficiunt Christum, in illone servari peruit- tent? Licet sancto Cyrillo in vicesimo quarto sermone Thesauri hæc scribente : « Hæc loquitur ut homo, loquitur autem etiam ut Deus, in ambo- bus potestatem habens. Ut homo vero loquitur : Nunc anima mea turbata este. Ut Deus autem iterum dicit: Potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam d. Turbari, carnis propria pœna est; potestatem autem ha- bere ponendi atque iterum sumendi animam, Verbi potentiæ opus est. › Idem sanctus Cyrillus in Commentario Evangelii secundum Joannem, sexto sermone secundi libri iterum dicit : • Cum enim, homo jam factus, formam servi induisset, sermo ejus nec liber nec omnino remissus erat ob fidu- cia quæ Deum decebat: tali autem utebatur imprimis, qui propter economiam (incarnatio- nem), simul Deum et hominem deceret, si- quidem de eodem utrumque vere dicebatur. » Cum autem Pater de eodem utrumque dicat esse Christum ac in utroque potestatem liabere, nihil aliud quam in duabus naturis. ipsum exstare agnosci- que patefacit; cum enim voces Deus et homo de Christo asseruntur, substantiarum indicia sunt. Attamen veritatis hostes, omnia documenta Pa- trum contemnentes maximeque que a sancto Cy- rillo de condemnatione Nestorii prolata sunt con- cilioque confirmata, quædam ex solis commenta- riis sancti Cyrilli ad Sucensum arbitrio suo false interpretantur, scilicet solam naturam Dei Verbi incarnatam fuisse, hominemque exemplar fuisse; ac, quod. solent hæretici, scilicet verba sacrarum Scripturarum juxta proprium errorem interpretari, hoc et ipsi faciunt. Sed ex luis que dicta sunt ab hoc Patre insaniam erroremque illorum de his demonstrabimus. Hæc verba præcurrentes, con- textumque eorum interrumpentes, suum errorem constituere satagunt; cum reipsa dixerit Pater : Post unionem non nos dividere naturas ab invi- cem, nec in duos Filios unum atque individuum secare, sed unum Filium dicere ; › ac postquam demonstraverunt post unionem non dividendas esse naturas, sed illas unitas in Christo confiten- das, ipsi, hac silentio prætermittentes, unam car- nis et divinitatis naturam fingunt. At sanctus Pater, non, sicut illi imaginantur, unam carnis et c Joan. x1, 27. d Joan. x, 18. B C p
εἶδον οὖν οἱ πατέρες ὡς ἐπιστήμονες τῶν θείων γραφῶν ὅτι ἐὰν ἀντὶ τοῦ σαρκωθέντα θῶμεν τὸν γεννηθέντα, εὑρίσκεται υἱὸς τοῦ πνεύματος ὁ θεὸς λόγος καὶ δύο πατέρας ἔχων· εἰ δὲ διὰ τοῦ ἑνὸς νῦ, εὑρεθήσεται ὁ θεὸς λόγος κτίσμα τοῦ πνεύματος ὤν. 35 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει· ἀλλ' ὥσπερ ἐλέγομεν θεὸν τὸν πάντων δημιουργὸν καὶ θεὸν τὸν Μωυσέα («θεὸν» γάρ φησι, «τέθεικά σε τοῦ Φαραώ») καὶ υἱὸν τοῦ θεοῦ τὸν Ἰσραὴλ («υἱὸς» γάρ φησι, «πρωτότοκός μου Ἰσραήλ») καὶ ὥσπερ ἐλέγομεν Χριστὸν τὸν Σαούλ (οὐ μὴ γάρ φησιν, ἐπιβαλῶ τὴν χεῖρά μου ἐπ' αὐτόν, ὅτι Χριστὸς κυρίου ἐστίν) καὶ τὸν Κῦρον ὡσαύτως («τάδε λέγει», φησί, «κύριος τῶι Χριστῶι μου Κύρωι») καὶ τὸν Βαβυλώνιον ἅγιον («ἐγὼ» γάρ φησι, «συντάξω αὐτοῖς· ἡγιασμένοι εἰσὶ καὶ ἐγὼ ἄγω αὐτούς»), οὕτω λέγομεν καὶ τὸν δεσπότην Χριστὸν καὶ θεὸν καὶ υἱὸν καὶ ἅγιον καὶ Χριστόν. 36 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει· διὰ τὸν φοροῦντα τὸν φορούμενον σέβω· διὰ τὸν κεκρυμμένον προσκυνῶ τὸν φαινόμενον. ἀχώριστος τοῦ φαινομένου θεός· διὰ τοῦτο τοῦ μὴ χωριζομένου τὴν τιμὴν οὐ χωρίζω· χωρίζω τὰς φύσεις, ἀλλ' ἑνῶ τὴν προσκύνησιν.
τουτέστιν ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ἀποτελε σθῆναι τὸν ἕνα Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ὁμολο γοῦντες, καὶ μὴ σύγχυσιν ἐν αὐτῷ γεγενῆσθαι λέγον- τις τῶν συνελθουσῶν οὐσιῶν, ἀνάγκην ἔξουσι καὶ ἐν αὐταῖς ταῖς δύο φύσεσιν αὐτὸν ὁμολογεῖν γνωρίζει σθαι, ἐξ ὧν καὶ συνετέθη ὅπερ ἐστὶν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι. Οὕτω γὰρ οὔτε ἡ διαφορὰ τῶν ἐν Χριστῷ φύσεων ἀναιρεῖται, καὶ ἡ τούτων ἔνωσις ἀδιάσπαστος φυλάττεται. Ἐπεὶ τίνων λέγουσι δια- φοράν, ἐὰν μὴ τὰ Χριστὸν ἀποτελέσαντα, ἐν αὐτῷ φυλάττεσθαι δώσωσι ; καίτοι τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλ λου ἐν τῷ εἰκοστῷ τετάρτῳ λόγῳ τοῦ Θησαυρού γρά- φοντος· « Ταῦτα λαλεῖ ὡς ἄνθρωπος, λαλεῖ δὲ καὶ ὡς θεὸς, ἔχων ἐν ἀμφοτέροις τὴν ἐξουσίαν· ἀνθρω πίνως μὲν γὰρ ἔλεγεν, Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρα κται. Θεϊκῶς δὲ πάλιν, Εξουσίαν ἔχω θεῖναι απ τὴν, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Τὸ οὖν, ταράττεσθαι, τῆς σαρκὸς ἴδιον πάθος· τὸ δὲ, ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναί τε καὶ πάλιν λαβεῖν τὴν ψυχὴν, τῆς τοῦ Λόγου δυνάμεως ἔργον ἐστίν. ο Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῷ ὑπομνή ματι τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου, ἐν τῷ ἔκτῳ λόγῳ τοῦ δευτέρου βιβλίου λέγει· . Ως γὰρ ἤδη τὴν τοῦ δούλου μορφήν περικείμενος ἄνθρωπος γενόμενος, διὰ τὸ ἑνωθῆναι σαρκί, οὐκ ἐλευθέραν οὐδὲ ἀνιεμένην παντελῶς εἰς θεοπρεπή παρρησίαν ἐποιεῖτο τὴν διάλεξιν· ἐχρῆτο δὲ μᾶλλον τοιαύτῃ δι' οικονομίαν ἔσθ' ὅτε, ᾗπερ ἂν πρέποι Θεῷ τε ὁμοῦ καὶ ἀνθρώπῳ· καὶ γὰρ ἦν ὄντως κατὰ ταυτόν ἀμφότερα. » ᾿Αμφότερα δὲ λέγων ὁ Πατὴρ κατὰ ταυτὸν εἶναι τὸν Χριστὸν, καὶ ἐν ἀμφοτέροις ἔχειν τὴν ἐξουσίαν, οὐδὲν ἕτερον ἢ ἐν δυσὶ φύσεσιν αὐτὸν ὑπάρχειν τε καὶ γνωρίζεσθαι δηλοῖ· τὰ γὰρ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ λεγόμενα, οὐσιῶν ἐστι σημαντικά. Καὶ ὅμως οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ πάσας τῶν Πατέρων ὑπερβαίνοντες τὰς διδασκαλίας, καὶ μάλι στα τὰς ἐπὶ τῇ κατακρίσει Νεστορίου τοῦ βλασφή μου παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου προενηνεγμένας, καὶ συνοδικῶς βεβαιωθείσας, μόνων τῶν πρὸς Σού- κενσον ὑπομνηστικῶν τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου τινά πρὸς τὸ δοκοῦν αὐτοῖς παρερμηνεύουσι, τουτέστι τὸ μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην, καὶ τὸ κατὰ τὸν ἄνθρωπον ὑπόδειγμα, καὶ ὅπερ πᾶσιν εἴθι- σται τοῖς αἱρετικοῖς τὸ ῥήματά τινα τῶν ἁγίων Γρα- φῶν πρὸς τὴν οἰκείαν ἑρμηνεύειν πλάνην, τοῦτο καὶ αὐτοὶ ποιοῦσι. Πλὴν ἡμεῖς ἐξ αὐτῶν τῶν παρὰ τοῦ Πατρὸς εἰρημένων, ματαίαν αὐτῶν καὶ τὴν περί ταῦτα πλάνην ἀποδείξομεν. Τὰ γὰρ ἔμπροσθεν τῶν τοιούτων φωνῶν παρατρέχοντες, καὶ τὰ ἐφεξῆς ἀποτεμνόμενοι, σπουδάζουσι τὴν οἰκείαν συνιστάν πλάνην· εἰρηκότος γὰρ τοῦ Πατρὸς, ὅτι « Μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐ διαιροῦμεν τὰς φύσεις ἀπ' ἀλλήλων, οὐδὲ εἰς δύο τέμνομεν Υἱοὺς τὸν ἕνα καὶ ἀμέριστον, ἀλλ᾽ ἕνα φαμὲν Υἱόν·, καὶ δείξαντες ὅτι μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐ χρὴ διαιρεῖν τὰς φύσεις, ἀλλ᾽ ἡνωμένας αὐτὰς ἐν Χριστῷ ὁμολογεῖν, αὐτοὶ ταῦτα παρασιω JUSTINIANI IMPERATORIS id est ex divinitate et humanitate perfectum fuisse A unum Dominum nostrum Jesum Christum, nec in co confusionem adfuisse causa substantiarum constituentium, necessario quoque in his duabus naturis ipsum agnosci fore confessuros, ex quibus etiam constitutus est qui est in deitate atque hu- manitate. Sic enim nec differentia naturarum in Christo tollitur, unitasque earum individuo ser- vatur. Cum quorumdam differentiam dicant, nisi quæ perficiunt Christum, in illone servari peruit- tent? Licet sancto Cyrillo in vicesimo quarto sermone Thesauri hæc scribente : « Hæc loquitur ut homo, loquitur autem etiam ut Deus, in ambo- bus potestatem habens. Ut homo vero loquitur : Nunc anima mea turbata este. Ut Deus autem iterum dicit: Potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam d. Turbari, carnis propria pœna est; potestatem autem ha- bere ponendi atque iterum sumendi animam, Verbi potentiæ opus est. › Idem sanctus Cyrillus in Commentario Evangelii secundum Joannem, sexto sermone secundi libri iterum dicit : • Cum enim, homo jam factus, formam servi induisset, sermo ejus nec liber nec omnino remissus erat ob fidu- cia quæ Deum decebat: tali autem utebatur imprimis, qui propter economiam (incarnatio- nem), simul Deum et hominem deceret, si- quidem de eodem utrumque vere dicebatur. » Cum autem Pater de eodem utrumque dicat esse Christum ac in utroque potestatem liabere, nihil aliud quam in duabus naturis. ipsum exstare agnosci- que patefacit; cum enim voces Deus et homo de Christo asseruntur, substantiarum indicia sunt. Attamen veritatis hostes, omnia documenta Pa- trum contemnentes maximeque que a sancto Cy- rillo de condemnatione Nestorii prolata sunt con- cilioque confirmata, quædam ex solis commenta- riis sancti Cyrilli ad Sucensum arbitrio suo false interpretantur, scilicet solam naturam Dei Verbi incarnatam fuisse, hominemque exemplar fuisse; ac, quod. solent hæretici, scilicet verba sacrarum Scripturarum juxta proprium errorem interpretari, hoc et ipsi faciunt. Sed ex luis que dicta sunt ab hoc Patre insaniam erroremque illorum de his demonstrabimus. Hæc verba præcurrentes, con- textumque eorum interrumpentes, suum errorem constituere satagunt; cum reipsa dixerit Pater : Post unionem non nos dividere naturas ab invi- cem, nec in duos Filios unum atque individuum secare, sed unum Filium dicere ; › ac postquam demonstraverunt post unionem non dividendas esse naturas, sed illas unitas in Christo confiten- das, ipsi, hac silentio prætermittentes, unam car- nis et divinitatis naturam fingunt. At sanctus Pater, non, sicut illi imaginantur, unam carnis et c Joan. x1, 27. d Joan. x, 18. B C p
37 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει· καὶ Χριστὸς ὁ θεὸς λόγος ὀνομάζεται, ἐπειδήπερ ἔχει τὴν συνάφειαν τὴν πρὸς τὸν Χριστὸν διηνεκῆ. 38 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει· ἡ μακαρία παρθένος οὐκ ἐγέννησεν τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ, ἀλλ' ἐγέννησεν τὴν ἀνθρωπότητα, ἥτις ἐστὶν υἱὸς διὰ τὸν συνημμένον υἱόν. 39 Καὶ ταῦτα μὲν Παῦλος καὶ Νεστόριος οἱ ἀσεβεῖς τὴν Ἑλλήνων τε καὶ Ἰουδαίων ἀσέβειαν ὑπερβαλλόμενοι· αἴτιον δὲ γέγονεν τῆς αὐτῶν ἀπωλείας τὸ μὴ ὁμολογεῖν τὰς δύο γεννήσεις ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ ἡμῶν θεοῦ, τουτέστι τήν τε πρὸ αἰώνων ἐκ τοῦ πατρὸς κατὰ τὴν θεότητα καὶ τὴν ἐπ' ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου παρθένου καὶ θεοτόκου Μαρίας κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, ἀλλὰ δύο υἱοὺς λέγοντας, ἄλλον μὲν τὸν ἐκ τοῦ πατρὸς γεννηθέντα θεὸν λόγον, ἄλλον δὲ τὸν ἐκ τῆς ἁγίας παρθένου ψιλὸν ἄνθρωπον [καὶ] διὰ τοῦτο αὐτοὺς τὴν ἁγίαν παρθένον θεοτόκον μὴ ὁμολογεῖν καὶ μήτε προφήταις μήτε εὐαγγελίοις μήτε τοῖς ἀποστολικοῖς κηρύγμασιν ἀκολουθεῖν. πρὸς ἔλεγχον δὲ τῆς αὐτῶν ἀσεβείας ὀλίγας ἐκ πολλῶν γραφικὰς παρεθέμεθα μαρτυρίας. Ἱερεμίας μὲν γὰρ προαναφωνῶν περὶ τοῦ Χριστοῦ λέγει τάδε 40 Οὗτος ὁ θεὸς ἡμῶν· οὐ λογισθήσεται ἕτερος πρὸς αὐτόν.
τουτέστιν ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ἀποτελε σθῆναι τὸν ἕνα Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ὁμολο γοῦντες, καὶ μὴ σύγχυσιν ἐν αὐτῷ γεγενῆσθαι λέγον- τις τῶν συνελθουσῶν οὐσιῶν, ἀνάγκην ἔξουσι καὶ ἐν αὐταῖς ταῖς δύο φύσεσιν αὐτὸν ὁμολογεῖν γνωρίζει σθαι, ἐξ ὧν καὶ συνετέθη ὅπερ ἐστὶν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι. Οὕτω γὰρ οὔτε ἡ διαφορὰ τῶν ἐν Χριστῷ φύσεων ἀναιρεῖται, καὶ ἡ τούτων ἔνωσις ἀδιάσπαστος φυλάττεται. Ἐπεὶ τίνων λέγουσι δια- φοράν, ἐὰν μὴ τὰ Χριστὸν ἀποτελέσαντα, ἐν αὐτῷ φυλάττεσθαι δώσωσι ; καίτοι τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλ λου ἐν τῷ εἰκοστῷ τετάρτῳ λόγῳ τοῦ Θησαυρού γρά- φοντος· « Ταῦτα λαλεῖ ὡς ἄνθρωπος, λαλεῖ δὲ καὶ ὡς θεὸς, ἔχων ἐν ἀμφοτέροις τὴν ἐξουσίαν· ἀνθρω πίνως μὲν γὰρ ἔλεγεν, Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρα κται. Θεϊκῶς δὲ πάλιν, Εξουσίαν ἔχω θεῖναι απ τὴν, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Τὸ οὖν, ταράττεσθαι, τῆς σαρκὸς ἴδιον πάθος· τὸ δὲ, ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναί τε καὶ πάλιν λαβεῖν τὴν ψυχὴν, τῆς τοῦ Λόγου δυνάμεως ἔργον ἐστίν. ο Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῷ ὑπομνή ματι τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου, ἐν τῷ ἔκτῳ λόγῳ τοῦ δευτέρου βιβλίου λέγει· . Ως γὰρ ἤδη τὴν τοῦ δούλου μορφήν περικείμενος ἄνθρωπος γενόμενος, διὰ τὸ ἑνωθῆναι σαρκί, οὐκ ἐλευθέραν οὐδὲ ἀνιεμένην παντελῶς εἰς θεοπρεπή παρρησίαν ἐποιεῖτο τὴν διάλεξιν· ἐχρῆτο δὲ μᾶλλον τοιαύτῃ δι' οικονομίαν ἔσθ' ὅτε, ᾗπερ ἂν πρέποι Θεῷ τε ὁμοῦ καὶ ἀνθρώπῳ· καὶ γὰρ ἦν ὄντως κατὰ ταυτόν ἀμφότερα. » ᾿Αμφότερα δὲ λέγων ὁ Πατὴρ κατὰ ταυτὸν εἶναι τὸν Χριστὸν, καὶ ἐν ἀμφοτέροις ἔχειν τὴν ἐξουσίαν, οὐδὲν ἕτερον ἢ ἐν δυσὶ φύσεσιν αὐτὸν ὑπάρχειν τε καὶ γνωρίζεσθαι δηλοῖ· τὰ γὰρ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ λεγόμενα, οὐσιῶν ἐστι σημαντικά. Καὶ ὅμως οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ πάσας τῶν Πατέρων ὑπερβαίνοντες τὰς διδασκαλίας, καὶ μάλι στα τὰς ἐπὶ τῇ κατακρίσει Νεστορίου τοῦ βλασφή μου παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου προενηνεγμένας, καὶ συνοδικῶς βεβαιωθείσας, μόνων τῶν πρὸς Σού- κενσον ὑπομνηστικῶν τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου τινά πρὸς τὸ δοκοῦν αὐτοῖς παρερμηνεύουσι, τουτέστι τὸ μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην, καὶ τὸ κατὰ τὸν ἄνθρωπον ὑπόδειγμα, καὶ ὅπερ πᾶσιν εἴθι- σται τοῖς αἱρετικοῖς τὸ ῥήματά τινα τῶν ἁγίων Γρα- φῶν πρὸς τὴν οἰκείαν ἑρμηνεύειν πλάνην, τοῦτο καὶ αὐτοὶ ποιοῦσι. Πλὴν ἡμεῖς ἐξ αὐτῶν τῶν παρὰ τοῦ Πατρὸς εἰρημένων, ματαίαν αὐτῶν καὶ τὴν περί ταῦτα πλάνην ἀποδείξομεν. Τὰ γὰρ ἔμπροσθεν τῶν τοιούτων φωνῶν παρατρέχοντες, καὶ τὰ ἐφεξῆς ἀποτεμνόμενοι, σπουδάζουσι τὴν οἰκείαν συνιστάν πλάνην· εἰρηκότος γὰρ τοῦ Πατρὸς, ὅτι « Μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐ διαιροῦμεν τὰς φύσεις ἀπ' ἀλλήλων, οὐδὲ εἰς δύο τέμνομεν Υἱοὺς τὸν ἕνα καὶ ἀμέριστον, ἀλλ᾽ ἕνα φαμὲν Υἱόν·, καὶ δείξαντες ὅτι μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐ χρὴ διαιρεῖν τὰς φύσεις, ἀλλ᾽ ἡνωμένας αὐτὰς ἐν Χριστῷ ὁμολογεῖν, αὐτοὶ ταῦτα παρασιω JUSTINIANI IMPERATORIS id est ex divinitate et humanitate perfectum fuisse A unum Dominum nostrum Jesum Christum, nec in co confusionem adfuisse causa substantiarum constituentium, necessario quoque in his duabus naturis ipsum agnosci fore confessuros, ex quibus etiam constitutus est qui est in deitate atque hu- manitate. Sic enim nec differentia naturarum in Christo tollitur, unitasque earum individuo ser- vatur. Cum quorumdam differentiam dicant, nisi quæ perficiunt Christum, in illone servari peruit- tent? Licet sancto Cyrillo in vicesimo quarto sermone Thesauri hæc scribente : « Hæc loquitur ut homo, loquitur autem etiam ut Deus, in ambo- bus potestatem habens. Ut homo vero loquitur : Nunc anima mea turbata este. Ut Deus autem iterum dicit: Potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam d. Turbari, carnis propria pœna est; potestatem autem ha- bere ponendi atque iterum sumendi animam, Verbi potentiæ opus est. › Idem sanctus Cyrillus in Commentario Evangelii secundum Joannem, sexto sermone secundi libri iterum dicit : • Cum enim, homo jam factus, formam servi induisset, sermo ejus nec liber nec omnino remissus erat ob fidu- cia quæ Deum decebat: tali autem utebatur imprimis, qui propter economiam (incarnatio- nem), simul Deum et hominem deceret, si- quidem de eodem utrumque vere dicebatur. » Cum autem Pater de eodem utrumque dicat esse Christum ac in utroque potestatem liabere, nihil aliud quam in duabus naturis. ipsum exstare agnosci- que patefacit; cum enim voces Deus et homo de Christo asseruntur, substantiarum indicia sunt. Attamen veritatis hostes, omnia documenta Pa- trum contemnentes maximeque que a sancto Cy- rillo de condemnatione Nestorii prolata sunt con- cilioque confirmata, quædam ex solis commenta- riis sancti Cyrilli ad Sucensum arbitrio suo false interpretantur, scilicet solam naturam Dei Verbi incarnatam fuisse, hominemque exemplar fuisse; ac, quod. solent hæretici, scilicet verba sacrarum Scripturarum juxta proprium errorem interpretari, hoc et ipsi faciunt. Sed ex luis que dicta sunt ab hoc Patre insaniam erroremque illorum de his demonstrabimus. Hæc verba præcurrentes, con- textumque eorum interrumpentes, suum errorem constituere satagunt; cum reipsa dixerit Pater : Post unionem non nos dividere naturas ab invi- cem, nec in duos Filios unum atque individuum secare, sed unum Filium dicere ; › ac postquam demonstraverunt post unionem non dividendas esse naturas, sed illas unitas in Christo confiten- das, ipsi, hac silentio prætermittentes, unam car- nis et divinitatis naturam fingunt. At sanctus Pater, non, sicut illi imaginantur, unam carnis et c Joan. x1, 27. d Joan. x, 18. B C p
ἐξεῦρεν πᾶσαν ὁδὸν ἐπιστήμης καὶ ἔδωκεν αὐτὴν Ἰακὼβ τῶι παιδὶ αὐτοῦ καὶ Ἰσραὴλ τῶι ἠγαπημένωι ὑπ' αὐτοῦ, μετὰ ταῦτα ἐπὶ τῆς γῆς ὤφθη καὶ τοῖς ἀνθρώποις συνανεστράφη. 41 Τολμῶντα δὲ λέγειν Νεστόριον τὸν δυσσεβῆ μηδαμοῦ τὴν θείαν γραφὴν παραδιδόναι θεὸν ἐκ τῆς παρθένου γεγεννῆσθαι πῶς οὐ καταιδεῖ ὁ μεγαλόφωνος Ἡσαίας λέγων τάδε; Ἰδοὺ ἡ παρθένος ἐν γαστρὶ ἕξει καὶ τέξεται υἱὸν καὶ καλέσουσι τὸ ὄνομα αὐτοῦ Ἐμμανουήλ, ὅ ἐστι μεθερμηνευόμενον μεθ' ἡμῶν ὁ θεός. 42 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς προφήτης· ὅτι παιδίον ἐγεννήθη ἡμῖν, υἱὸς καὶ ἐδόθη ἡμῖν, οὗ ἡ ἀρχὴ ἐπὶ τοῦ ὤμου αὐτοῦ, καὶ καλεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ μεγάλης βουλῆς ἄγγελος, θαυμαστὸς σύμβουλος, θεὸς ἰσχυρός, ἐξουσιαστής, ἄρχων εἰρήνης, πατὴρ τοῦ μέλλοντος αἰῶνος. 43 Πῶς δὲ αὐτοὺς οὐκ ἐντρέπεσθαι ποιεῖ, ὃ καὶ τοῖς ἀθέοις Ἕλλησι φοβερὸν δοκεῖ, τὸ παρὰ Ἰωάννου τοῦ εὐαγγελιστοῦ λεχθέν; Ἐν ἀρχῆι ἦν ὁ λόγος καὶ ὁ λόγος ἦν πρὸς τὸν θεὸν καὶ θεὸς ἦν ὁ λόγος· καὶ ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν.
τουτέστιν ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ἀποτελε σθῆναι τὸν ἕνα Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ὁμολο γοῦντες, καὶ μὴ σύγχυσιν ἐν αὐτῷ γεγενῆσθαι λέγον- τις τῶν συνελθουσῶν οὐσιῶν, ἀνάγκην ἔξουσι καὶ ἐν αὐταῖς ταῖς δύο φύσεσιν αὐτὸν ὁμολογεῖν γνωρίζει σθαι, ἐξ ὧν καὶ συνετέθη ὅπερ ἐστὶν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι. Οὕτω γὰρ οὔτε ἡ διαφορὰ τῶν ἐν Χριστῷ φύσεων ἀναιρεῖται, καὶ ἡ τούτων ἔνωσις ἀδιάσπαστος φυλάττεται. Ἐπεὶ τίνων λέγουσι δια- φοράν, ἐὰν μὴ τὰ Χριστὸν ἀποτελέσαντα, ἐν αὐτῷ φυλάττεσθαι δώσωσι ; καίτοι τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλ λου ἐν τῷ εἰκοστῷ τετάρτῳ λόγῳ τοῦ Θησαυρού γρά- φοντος· « Ταῦτα λαλεῖ ὡς ἄνθρωπος, λαλεῖ δὲ καὶ ὡς θεὸς, ἔχων ἐν ἀμφοτέροις τὴν ἐξουσίαν· ἀνθρω πίνως μὲν γὰρ ἔλεγεν, Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρα κται. Θεϊκῶς δὲ πάλιν, Εξουσίαν ἔχω θεῖναι απ τὴν, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Τὸ οὖν, ταράττεσθαι, τῆς σαρκὸς ἴδιον πάθος· τὸ δὲ, ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναί τε καὶ πάλιν λαβεῖν τὴν ψυχὴν, τῆς τοῦ Λόγου δυνάμεως ἔργον ἐστίν. ο Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῷ ὑπομνή ματι τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου, ἐν τῷ ἔκτῳ λόγῳ τοῦ δευτέρου βιβλίου λέγει· . Ως γὰρ ἤδη τὴν τοῦ δούλου μορφήν περικείμενος ἄνθρωπος γενόμενος, διὰ τὸ ἑνωθῆναι σαρκί, οὐκ ἐλευθέραν οὐδὲ ἀνιεμένην παντελῶς εἰς θεοπρεπή παρρησίαν ἐποιεῖτο τὴν διάλεξιν· ἐχρῆτο δὲ μᾶλλον τοιαύτῃ δι' οικονομίαν ἔσθ' ὅτε, ᾗπερ ἂν πρέποι Θεῷ τε ὁμοῦ καὶ ἀνθρώπῳ· καὶ γὰρ ἦν ὄντως κατὰ ταυτόν ἀμφότερα. » ᾿Αμφότερα δὲ λέγων ὁ Πατὴρ κατὰ ταυτὸν εἶναι τὸν Χριστὸν, καὶ ἐν ἀμφοτέροις ἔχειν τὴν ἐξουσίαν, οὐδὲν ἕτερον ἢ ἐν δυσὶ φύσεσιν αὐτὸν ὑπάρχειν τε καὶ γνωρίζεσθαι δηλοῖ· τὰ γὰρ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ λεγόμενα, οὐσιῶν ἐστι σημαντικά. Καὶ ὅμως οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ πάσας τῶν Πατέρων ὑπερβαίνοντες τὰς διδασκαλίας, καὶ μάλι στα τὰς ἐπὶ τῇ κατακρίσει Νεστορίου τοῦ βλασφή μου παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου προενηνεγμένας, καὶ συνοδικῶς βεβαιωθείσας, μόνων τῶν πρὸς Σού- κενσον ὑπομνηστικῶν τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου τινά πρὸς τὸ δοκοῦν αὐτοῖς παρερμηνεύουσι, τουτέστι τὸ μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην, καὶ τὸ κατὰ τὸν ἄνθρωπον ὑπόδειγμα, καὶ ὅπερ πᾶσιν εἴθι- σται τοῖς αἱρετικοῖς τὸ ῥήματά τινα τῶν ἁγίων Γρα- φῶν πρὸς τὴν οἰκείαν ἑρμηνεύειν πλάνην, τοῦτο καὶ αὐτοὶ ποιοῦσι. Πλὴν ἡμεῖς ἐξ αὐτῶν τῶν παρὰ τοῦ Πατρὸς εἰρημένων, ματαίαν αὐτῶν καὶ τὴν περί ταῦτα πλάνην ἀποδείξομεν. Τὰ γὰρ ἔμπροσθεν τῶν τοιούτων φωνῶν παρατρέχοντες, καὶ τὰ ἐφεξῆς ἀποτεμνόμενοι, σπουδάζουσι τὴν οἰκείαν συνιστάν πλάνην· εἰρηκότος γὰρ τοῦ Πατρὸς, ὅτι « Μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐ διαιροῦμεν τὰς φύσεις ἀπ' ἀλλήλων, οὐδὲ εἰς δύο τέμνομεν Υἱοὺς τὸν ἕνα καὶ ἀμέριστον, ἀλλ᾽ ἕνα φαμὲν Υἱόν·, καὶ δείξαντες ὅτι μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐ χρὴ διαιρεῖν τὰς φύσεις, ἀλλ᾽ ἡνωμένας αὐτὰς ἐν Χριστῷ ὁμολογεῖν, αὐτοὶ ταῦτα παρασιω JUSTINIANI IMPERATORIS id est ex divinitate et humanitate perfectum fuisse A unum Dominum nostrum Jesum Christum, nec in co confusionem adfuisse causa substantiarum constituentium, necessario quoque in his duabus naturis ipsum agnosci fore confessuros, ex quibus etiam constitutus est qui est in deitate atque hu- manitate. Sic enim nec differentia naturarum in Christo tollitur, unitasque earum individuo ser- vatur. Cum quorumdam differentiam dicant, nisi quæ perficiunt Christum, in illone servari peruit- tent? Licet sancto Cyrillo in vicesimo quarto sermone Thesauri hæc scribente : « Hæc loquitur ut homo, loquitur autem etiam ut Deus, in ambo- bus potestatem habens. Ut homo vero loquitur : Nunc anima mea turbata este. Ut Deus autem iterum dicit: Potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam d. Turbari, carnis propria pœna est; potestatem autem ha- bere ponendi atque iterum sumendi animam, Verbi potentiæ opus est. › Idem sanctus Cyrillus in Commentario Evangelii secundum Joannem, sexto sermone secundi libri iterum dicit : • Cum enim, homo jam factus, formam servi induisset, sermo ejus nec liber nec omnino remissus erat ob fidu- cia quæ Deum decebat: tali autem utebatur imprimis, qui propter economiam (incarnatio- nem), simul Deum et hominem deceret, si- quidem de eodem utrumque vere dicebatur. » Cum autem Pater de eodem utrumque dicat esse Christum ac in utroque potestatem liabere, nihil aliud quam in duabus naturis. ipsum exstare agnosci- que patefacit; cum enim voces Deus et homo de Christo asseruntur, substantiarum indicia sunt. Attamen veritatis hostes, omnia documenta Pa- trum contemnentes maximeque que a sancto Cy- rillo de condemnatione Nestorii prolata sunt con- cilioque confirmata, quædam ex solis commenta- riis sancti Cyrilli ad Sucensum arbitrio suo false interpretantur, scilicet solam naturam Dei Verbi incarnatam fuisse, hominemque exemplar fuisse; ac, quod. solent hæretici, scilicet verba sacrarum Scripturarum juxta proprium errorem interpretari, hoc et ipsi faciunt. Sed ex luis que dicta sunt ab hoc Patre insaniam erroremque illorum de his demonstrabimus. Hæc verba præcurrentes, con- textumque eorum interrumpentes, suum errorem constituere satagunt; cum reipsa dixerit Pater : Post unionem non nos dividere naturas ab invi- cem, nec in duos Filios unum atque individuum secare, sed unum Filium dicere ; › ac postquam demonstraverunt post unionem non dividendas esse naturas, sed illas unitas in Christo confiten- das, ipsi, hac silentio prætermittentes, unam car- nis et divinitatis naturam fingunt. At sanctus Pater, non, sicut illi imaginantur, unam carnis et c Joan. x1, 27. d Joan. x, 18. B C p
44 Καὶ πάλιν ἐν τῆι καθολικῆι αὐτοῦ ἐπιστολῆι· «ὃ ἦν ἀπ' ἀρχῆς, ὃ ἀκηκόαμεν, ὃ ἑωράκαμεν τοῖς ὀφθαλμοῖς ἡμῶν, ὃ ἐθεασάμεθα καὶ αἱ χεῖρες ἡμῶν ἐψηλάφησαν, περὶ τοῦ λόγου τῆς ζωῆς, καὶ ἡ ζωὴ ἐφανερώθη καὶ ἑωράκαμεν καὶ ἀκηκόαμεν καὶ μαρτυροῦμεν καὶ ἀπαγγέλλομεν ὑμῖν τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον, ἥτις ἦν πρὸς τὸν πατέρα καὶ ἐφανερώθη ἡμῖν». 45 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς περὶ τοῦ κυρίου λέγων· «οὗτός ἐστιν ὁ ἀληθινὸς θεὸς καὶ ἡ ζωὴ ἡ αἰώνιος». 46 Τί δὲ πρὸς τὸν ἀπόστολον Παῦλον ἐροῦσι λέγοντα; «κατὰ τὴν ἐπιφάνειαν τῆς δόξης τοῦ μεγάλου θεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ». 47 Καὶ πάλιν· «ὧν οἱ πατέρες καὶ ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς τὸ κατὰ σάρκα, ὁ ὢν ἐπὶ πάντων θεὸς εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας· ἀμήν». 48 Ἀποδεδειγμένου δὲ ὅτι θεὸς ἀληθινὸς ὁ Χριστός, δείξωμεν ὅτι καὶ εἷς ὁ Χριστός. ἄκουε γὰρ Παύλου τοῦ ἀποστόλου λέγοντος· «εἷς θεὸς ὁ πατήρ, ἐξ οὗ τὰ πάντα, καὶ εἷς κύριος Ἰησοῦς Χριστός, δι' οὗ τὰ πάντα».
τουτέστιν ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ἀποτελε σθῆναι τὸν ἕνα Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ὁμολο γοῦντες, καὶ μὴ σύγχυσιν ἐν αὐτῷ γεγενῆσθαι λέγον- τις τῶν συνελθουσῶν οὐσιῶν, ἀνάγκην ἔξουσι καὶ ἐν αὐταῖς ταῖς δύο φύσεσιν αὐτὸν ὁμολογεῖν γνωρίζει σθαι, ἐξ ὧν καὶ συνετέθη ὅπερ ἐστὶν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι. Οὕτω γὰρ οὔτε ἡ διαφορὰ τῶν ἐν Χριστῷ φύσεων ἀναιρεῖται, καὶ ἡ τούτων ἔνωσις ἀδιάσπαστος φυλάττεται. Ἐπεὶ τίνων λέγουσι δια- φοράν, ἐὰν μὴ τὰ Χριστὸν ἀποτελέσαντα, ἐν αὐτῷ φυλάττεσθαι δώσωσι ; καίτοι τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλ λου ἐν τῷ εἰκοστῷ τετάρτῳ λόγῳ τοῦ Θησαυρού γρά- φοντος· « Ταῦτα λαλεῖ ὡς ἄνθρωπος, λαλεῖ δὲ καὶ ὡς θεὸς, ἔχων ἐν ἀμφοτέροις τὴν ἐξουσίαν· ἀνθρω πίνως μὲν γὰρ ἔλεγεν, Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρα κται. Θεϊκῶς δὲ πάλιν, Εξουσίαν ἔχω θεῖναι απ τὴν, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Τὸ οὖν, ταράττεσθαι, τῆς σαρκὸς ἴδιον πάθος· τὸ δὲ, ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναί τε καὶ πάλιν λαβεῖν τὴν ψυχὴν, τῆς τοῦ Λόγου δυνάμεως ἔργον ἐστίν. ο Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῷ ὑπομνή ματι τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου, ἐν τῷ ἔκτῳ λόγῳ τοῦ δευτέρου βιβλίου λέγει· . Ως γὰρ ἤδη τὴν τοῦ δούλου μορφήν περικείμενος ἄνθρωπος γενόμενος, διὰ τὸ ἑνωθῆναι σαρκί, οὐκ ἐλευθέραν οὐδὲ ἀνιεμένην παντελῶς εἰς θεοπρεπή παρρησίαν ἐποιεῖτο τὴν διάλεξιν· ἐχρῆτο δὲ μᾶλλον τοιαύτῃ δι' οικονομίαν ἔσθ' ὅτε, ᾗπερ ἂν πρέποι Θεῷ τε ὁμοῦ καὶ ἀνθρώπῳ· καὶ γὰρ ἦν ὄντως κατὰ ταυτόν ἀμφότερα. » ᾿Αμφότερα δὲ λέγων ὁ Πατὴρ κατὰ ταυτὸν εἶναι τὸν Χριστὸν, καὶ ἐν ἀμφοτέροις ἔχειν τὴν ἐξουσίαν, οὐδὲν ἕτερον ἢ ἐν δυσὶ φύσεσιν αὐτὸν ὑπάρχειν τε καὶ γνωρίζεσθαι δηλοῖ· τὰ γὰρ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ λεγόμενα, οὐσιῶν ἐστι σημαντικά. Καὶ ὅμως οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ πάσας τῶν Πατέρων ὑπερβαίνοντες τὰς διδασκαλίας, καὶ μάλι στα τὰς ἐπὶ τῇ κατακρίσει Νεστορίου τοῦ βλασφή μου παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου προενηνεγμένας, καὶ συνοδικῶς βεβαιωθείσας, μόνων τῶν πρὸς Σού- κενσον ὑπομνηστικῶν τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου τινά πρὸς τὸ δοκοῦν αὐτοῖς παρερμηνεύουσι, τουτέστι τὸ μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην, καὶ τὸ κατὰ τὸν ἄνθρωπον ὑπόδειγμα, καὶ ὅπερ πᾶσιν εἴθι- σται τοῖς αἱρετικοῖς τὸ ῥήματά τινα τῶν ἁγίων Γρα- φῶν πρὸς τὴν οἰκείαν ἑρμηνεύειν πλάνην, τοῦτο καὶ αὐτοὶ ποιοῦσι. Πλὴν ἡμεῖς ἐξ αὐτῶν τῶν παρὰ τοῦ Πατρὸς εἰρημένων, ματαίαν αὐτῶν καὶ τὴν περί ταῦτα πλάνην ἀποδείξομεν. Τὰ γὰρ ἔμπροσθεν τῶν τοιούτων φωνῶν παρατρέχοντες, καὶ τὰ ἐφεξῆς ἀποτεμνόμενοι, σπουδάζουσι τὴν οἰκείαν συνιστάν πλάνην· εἰρηκότος γὰρ τοῦ Πατρὸς, ὅτι « Μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐ διαιροῦμεν τὰς φύσεις ἀπ' ἀλλήλων, οὐδὲ εἰς δύο τέμνομεν Υἱοὺς τὸν ἕνα καὶ ἀμέριστον, ἀλλ᾽ ἕνα φαμὲν Υἱόν·, καὶ δείξαντες ὅτι μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐ χρὴ διαιρεῖν τὰς φύσεις, ἀλλ᾽ ἡνωμένας αὐτὰς ἐν Χριστῷ ὁμολογεῖν, αὐτοὶ ταῦτα παρασιω JUSTINIANI IMPERATORIS id est ex divinitate et humanitate perfectum fuisse A unum Dominum nostrum Jesum Christum, nec in co confusionem adfuisse causa substantiarum constituentium, necessario quoque in his duabus naturis ipsum agnosci fore confessuros, ex quibus etiam constitutus est qui est in deitate atque hu- manitate. Sic enim nec differentia naturarum in Christo tollitur, unitasque earum individuo ser- vatur. Cum quorumdam differentiam dicant, nisi quæ perficiunt Christum, in illone servari peruit- tent? Licet sancto Cyrillo in vicesimo quarto sermone Thesauri hæc scribente : « Hæc loquitur ut homo, loquitur autem etiam ut Deus, in ambo- bus potestatem habens. Ut homo vero loquitur : Nunc anima mea turbata este. Ut Deus autem iterum dicit: Potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam d. Turbari, carnis propria pœna est; potestatem autem ha- bere ponendi atque iterum sumendi animam, Verbi potentiæ opus est. › Idem sanctus Cyrillus in Commentario Evangelii secundum Joannem, sexto sermone secundi libri iterum dicit : • Cum enim, homo jam factus, formam servi induisset, sermo ejus nec liber nec omnino remissus erat ob fidu- cia quæ Deum decebat: tali autem utebatur imprimis, qui propter economiam (incarnatio- nem), simul Deum et hominem deceret, si- quidem de eodem utrumque vere dicebatur. » Cum autem Pater de eodem utrumque dicat esse Christum ac in utroque potestatem liabere, nihil aliud quam in duabus naturis. ipsum exstare agnosci- que patefacit; cum enim voces Deus et homo de Christo asseruntur, substantiarum indicia sunt. Attamen veritatis hostes, omnia documenta Pa- trum contemnentes maximeque que a sancto Cy- rillo de condemnatione Nestorii prolata sunt con- cilioque confirmata, quædam ex solis commenta- riis sancti Cyrilli ad Sucensum arbitrio suo false interpretantur, scilicet solam naturam Dei Verbi incarnatam fuisse, hominemque exemplar fuisse; ac, quod. solent hæretici, scilicet verba sacrarum Scripturarum juxta proprium errorem interpretari, hoc et ipsi faciunt. Sed ex luis que dicta sunt ab hoc Patre insaniam erroremque illorum de his demonstrabimus. Hæc verba præcurrentes, con- textumque eorum interrumpentes, suum errorem constituere satagunt; cum reipsa dixerit Pater : Post unionem non nos dividere naturas ab invi- cem, nec in duos Filios unum atque individuum secare, sed unum Filium dicere ; › ac postquam demonstraverunt post unionem non dividendas esse naturas, sed illas unitas in Christo confiten- das, ipsi, hac silentio prætermittentes, unam car- nis et divinitatis naturam fingunt. At sanctus Pater, non, sicut illi imaginantur, unam carnis et c Joan. x1, 27. d Joan. x, 18. B C p
49 Καὶ ταῦτα μὲν ἡμεῖς προηγάγομεν ἐκ τῶν θείων γραφῶν τὴν ἀσέβειαν ἐλέγχοντες τῶν Παύλωι καὶ Νεστορίωι κατακολουθούντων, οἵτινες ἀθετοῦντες τὴν οἰκονομίαν τοῦ μεγάλου θεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὰς ἐν αὐτῶι δύο φύσεις ἀνὰ μέρος τιθέντες δύο ὑποστάσεις καὶ δύο υἱοὺς εἴτουν δύο Χριστοὺς ἀναπλάττουσιν· ὅπερ δὲ καὶ πρὸ ὀλίγου εἰρήκαμεν, ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τὴν τούτων ἀσεβῆ διαίρεσιν ἐκβάλλων τῶι τοῦ ἀνθρώπου κέχρηται παραδείγματι διδάσκων ἡμᾶς ὅτι ὥσπερ ἐπὶ τοῦ ἀνθρώπου αἱ δύο φύσεις, τουτέστιν ψυχὴ καὶ σῶμα, οὐ δύο ἀνθρώπους, ἀλλ' ἕνα τὸν ἄνθρωπον ἀποτελοῦσιν, οὕτω καὶ ἐπὶ τῆς φρικτῆς οἰκονομίας αἱ δύο φύσεις τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος οὐ δύο υἱοὺς οὐδὲ δύο Χριστούς, ἀλλ' ἔνα τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἀπετέλεσαν. εὐθέως γοῦν ἐν τῶι πρώτωι πρὸς Σούκεσσον ὑπομνηστικῶι παραφέρων τὸ τοῦ ἀνθρώπου ὑπόδειγμα λέγει τάδε 50 Καὶ εἰ δοκεῖ, δεξώμεθα πρὸς παράδειγμα τὴν καθ' ἡμᾶς αὐτοὺς σύνθεσιν καθ' ἣν ἐσμὲν ἄνθρωποι. συντεθείμεθα γὰρ ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος καὶ ὁρῶμεν δύο φύσεις, ἑτέραν μὲν τῆς ψυχῆς, ἑτέραν δὲ τοῦ σώματος, καὶ οὐχὶ τὸ ἐκ δύο φύσεων συντεθεῖσθαι δύο τοὺς ἀνθρώπους εἶναι παρασκευάζει, ἀλλ' ἕνα <τὸν ἄνθρωπον> κατὰ σύνθεσιν, ὡς ἔφην, τὴν ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος.
τουτέστιν ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ἀποτελε σθῆναι τὸν ἕνα Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ὁμολο γοῦντες, καὶ μὴ σύγχυσιν ἐν αὐτῷ γεγενῆσθαι λέγον- τις τῶν συνελθουσῶν οὐσιῶν, ἀνάγκην ἔξουσι καὶ ἐν αὐταῖς ταῖς δύο φύσεσιν αὐτὸν ὁμολογεῖν γνωρίζει σθαι, ἐξ ὧν καὶ συνετέθη ὅπερ ἐστὶν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι. Οὕτω γὰρ οὔτε ἡ διαφορὰ τῶν ἐν Χριστῷ φύσεων ἀναιρεῖται, καὶ ἡ τούτων ἔνωσις ἀδιάσπαστος φυλάττεται. Ἐπεὶ τίνων λέγουσι δια- φοράν, ἐὰν μὴ τὰ Χριστὸν ἀποτελέσαντα, ἐν αὐτῷ φυλάττεσθαι δώσωσι ; καίτοι τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλ λου ἐν τῷ εἰκοστῷ τετάρτῳ λόγῳ τοῦ Θησαυρού γρά- φοντος· « Ταῦτα λαλεῖ ὡς ἄνθρωπος, λαλεῖ δὲ καὶ ὡς θεὸς, ἔχων ἐν ἀμφοτέροις τὴν ἐξουσίαν· ἀνθρω πίνως μὲν γὰρ ἔλεγεν, Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρα κται. Θεϊκῶς δὲ πάλιν, Εξουσίαν ἔχω θεῖναι απ τὴν, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Τὸ οὖν, ταράττεσθαι, τῆς σαρκὸς ἴδιον πάθος· τὸ δὲ, ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναί τε καὶ πάλιν λαβεῖν τὴν ψυχὴν, τῆς τοῦ Λόγου δυνάμεως ἔργον ἐστίν. ο Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῷ ὑπομνή ματι τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου, ἐν τῷ ἔκτῳ λόγῳ τοῦ δευτέρου βιβλίου λέγει· . Ως γὰρ ἤδη τὴν τοῦ δούλου μορφήν περικείμενος ἄνθρωπος γενόμενος, διὰ τὸ ἑνωθῆναι σαρκί, οὐκ ἐλευθέραν οὐδὲ ἀνιεμένην παντελῶς εἰς θεοπρεπή παρρησίαν ἐποιεῖτο τὴν διάλεξιν· ἐχρῆτο δὲ μᾶλλον τοιαύτῃ δι' οικονομίαν ἔσθ' ὅτε, ᾗπερ ἂν πρέποι Θεῷ τε ὁμοῦ καὶ ἀνθρώπῳ· καὶ γὰρ ἦν ὄντως κατὰ ταυτόν ἀμφότερα. » ᾿Αμφότερα δὲ λέγων ὁ Πατὴρ κατὰ ταυτὸν εἶναι τὸν Χριστὸν, καὶ ἐν ἀμφοτέροις ἔχειν τὴν ἐξουσίαν, οὐδὲν ἕτερον ἢ ἐν δυσὶ φύσεσιν αὐτὸν ὑπάρχειν τε καὶ γνωρίζεσθαι δηλοῖ· τὰ γὰρ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ λεγόμενα, οὐσιῶν ἐστι σημαντικά. Καὶ ὅμως οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ πάσας τῶν Πατέρων ὑπερβαίνοντες τὰς διδασκαλίας, καὶ μάλι στα τὰς ἐπὶ τῇ κατακρίσει Νεστορίου τοῦ βλασφή μου παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου προενηνεγμένας, καὶ συνοδικῶς βεβαιωθείσας, μόνων τῶν πρὸς Σού- κενσον ὑπομνηστικῶν τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου τινά πρὸς τὸ δοκοῦν αὐτοῖς παρερμηνεύουσι, τουτέστι τὸ μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην, καὶ τὸ κατὰ τὸν ἄνθρωπον ὑπόδειγμα, καὶ ὅπερ πᾶσιν εἴθι- σται τοῖς αἱρετικοῖς τὸ ῥήματά τινα τῶν ἁγίων Γρα- φῶν πρὸς τὴν οἰκείαν ἑρμηνεύειν πλάνην, τοῦτο καὶ αὐτοὶ ποιοῦσι. Πλὴν ἡμεῖς ἐξ αὐτῶν τῶν παρὰ τοῦ Πατρὸς εἰρημένων, ματαίαν αὐτῶν καὶ τὴν περί ταῦτα πλάνην ἀποδείξομεν. Τὰ γὰρ ἔμπροσθεν τῶν τοιούτων φωνῶν παρατρέχοντες, καὶ τὰ ἐφεξῆς ἀποτεμνόμενοι, σπουδάζουσι τὴν οἰκείαν συνιστάν πλάνην· εἰρηκότος γὰρ τοῦ Πατρὸς, ὅτι « Μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐ διαιροῦμεν τὰς φύσεις ἀπ' ἀλλήλων, οὐδὲ εἰς δύο τέμνομεν Υἱοὺς τὸν ἕνα καὶ ἀμέριστον, ἀλλ᾽ ἕνα φαμὲν Υἱόν·, καὶ δείξαντες ὅτι μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐ χρὴ διαιρεῖν τὰς φύσεις, ἀλλ᾽ ἡνωμένας αὐτὰς ἐν Χριστῷ ὁμολογεῖν, αὐτοὶ ταῦτα παρασιω JUSTINIANI IMPERATORIS id est ex divinitate et humanitate perfectum fuisse A unum Dominum nostrum Jesum Christum, nec in co confusionem adfuisse causa substantiarum constituentium, necessario quoque in his duabus naturis ipsum agnosci fore confessuros, ex quibus etiam constitutus est qui est in deitate atque hu- manitate. Sic enim nec differentia naturarum in Christo tollitur, unitasque earum individuo ser- vatur. Cum quorumdam differentiam dicant, nisi quæ perficiunt Christum, in illone servari peruit- tent? Licet sancto Cyrillo in vicesimo quarto sermone Thesauri hæc scribente : « Hæc loquitur ut homo, loquitur autem etiam ut Deus, in ambo- bus potestatem habens. Ut homo vero loquitur : Nunc anima mea turbata este. Ut Deus autem iterum dicit: Potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam d. Turbari, carnis propria pœna est; potestatem autem ha- bere ponendi atque iterum sumendi animam, Verbi potentiæ opus est. › Idem sanctus Cyrillus in Commentario Evangelii secundum Joannem, sexto sermone secundi libri iterum dicit : • Cum enim, homo jam factus, formam servi induisset, sermo ejus nec liber nec omnino remissus erat ob fidu- cia quæ Deum decebat: tali autem utebatur imprimis, qui propter economiam (incarnatio- nem), simul Deum et hominem deceret, si- quidem de eodem utrumque vere dicebatur. » Cum autem Pater de eodem utrumque dicat esse Christum ac in utroque potestatem liabere, nihil aliud quam in duabus naturis. ipsum exstare agnosci- que patefacit; cum enim voces Deus et homo de Christo asseruntur, substantiarum indicia sunt. Attamen veritatis hostes, omnia documenta Pa- trum contemnentes maximeque que a sancto Cy- rillo de condemnatione Nestorii prolata sunt con- cilioque confirmata, quædam ex solis commenta- riis sancti Cyrilli ad Sucensum arbitrio suo false interpretantur, scilicet solam naturam Dei Verbi incarnatam fuisse, hominemque exemplar fuisse; ac, quod. solent hæretici, scilicet verba sacrarum Scripturarum juxta proprium errorem interpretari, hoc et ipsi faciunt. Sed ex luis que dicta sunt ab hoc Patre insaniam erroremque illorum de his demonstrabimus. Hæc verba præcurrentes, con- textumque eorum interrumpentes, suum errorem constituere satagunt; cum reipsa dixerit Pater : Post unionem non nos dividere naturas ab invi- cem, nec in duos Filios unum atque individuum secare, sed unum Filium dicere ; › ac postquam demonstraverunt post unionem non dividendas esse naturas, sed illas unitas in Christo confiten- das, ipsi, hac silentio prætermittentes, unam car- nis et divinitatis naturam fingunt. At sanctus Pater, non, sicut illi imaginantur, unam carnis et c Joan. x1, 27. d Joan. x, 18. B C p
51 Καὶ ἐν τῶι δευτέρωι δὲ ὑπομνηστικῶι τῶι πρὸς τὸν αὐτὸν Σούκεσσον τῶι τοῦ ἀνθρώπου χρησάμενος ὑποδείγματι ταῦτα ἡμᾶς ἐκδιδάσκει· λέγει γὰρ οὕτως Ἔστω δὲ ἡμῖν εἰς παράδειγμα πάλιν ὁ καθ' ἡμᾶς ἄνθρωπος. δύο μὲν γὰρ καὶ ἐπ' αὐτοῦ νοοῦμεν τὰς φύσεις, μίαν τῆς ψυχῆς, ἑτέραν δὲ τοῦ σώματος· ἀλλ' ἐν ψιλαῖς διελόντες ἐννοίαις καὶ ὡς ἐν ἰσχναῖς θεωρίαις ἤτοι νοῦ φαντασίαις τὴν διαφορὰν δεξάμενοι οὐκ ἀνὰ μέρος τίθεμεν τὰς φύσεις οὔτε μὴν διαμπὰξ διατομῆς δύναμιν ἐνίεμεν αὐταῖς, ἀλλ' ἑνὸς εἶναι νοοῦμεν. 52 Προσέχειν δεῖ τὸν ἀκροατὴν ὅτι ὁ πατὴρ διὰ μὲν τοῦ εἰπεῖν «ἐν ψιλαῖς διελόντες ἐννοίαις» τοὺς σύγχυσιν τῶν φύσεων εἰσάγοντας καὶ τὴν διαφορὰν τούτων ἀρνουμένους ἀποβάλλεται, διὰ δὲ τοῦ εἰπεῖν «οὐκ ἀνὰ μέρος τίθεμεν τὰς φύσεις οὔτε μὴν διαμπὰξ διατομῆς δύναμιν ἐνίεμεν αὐταῖς» τὴν τῶν Νεστοριανῶν ἐλέγχει βλασφημίαν τῶν ἐπὶ τῆς οἰκονομίας ἀνὰ μέρος τιθέντων τὰς φύσεις καὶ δύο υἱοὺς καὶ δύο Χριστοὺς ἀναπλαττόντων. ἀμέλει γοῦν ἐπάγει «ἀλλ' ἑνὸς εἶναι νοοῦμεν, ὥστε τὰ δύο μηκέτι εἶναι δύο», δῆλον δὲ ὅτι ἀνὰ μέρος, «ἀλλ' ἡνωμένα». ὅθεν λέγει «δι' ἀμφοῖν δέ», τουτέστιν διὰ ψυχῆς καὶ σώματος, «τὸ ἓν ἀποτελεῖσθαι ζῶιον», τουτέστιν ἕνα ἄνθρωπον καὶ οὐχὶ δύο.
τουτέστιν ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ἀποτελε σθῆναι τὸν ἕνα Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ὁμολο γοῦντες, καὶ μὴ σύγχυσιν ἐν αὐτῷ γεγενῆσθαι λέγον- τις τῶν συνελθουσῶν οὐσιῶν, ἀνάγκην ἔξουσι καὶ ἐν αὐταῖς ταῖς δύο φύσεσιν αὐτὸν ὁμολογεῖν γνωρίζει σθαι, ἐξ ὧν καὶ συνετέθη ὅπερ ἐστὶν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι. Οὕτω γὰρ οὔτε ἡ διαφορὰ τῶν ἐν Χριστῷ φύσεων ἀναιρεῖται, καὶ ἡ τούτων ἔνωσις ἀδιάσπαστος φυλάττεται. Ἐπεὶ τίνων λέγουσι δια- φοράν, ἐὰν μὴ τὰ Χριστὸν ἀποτελέσαντα, ἐν αὐτῷ φυλάττεσθαι δώσωσι ; καίτοι τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλ λου ἐν τῷ εἰκοστῷ τετάρτῳ λόγῳ τοῦ Θησαυρού γρά- φοντος· « Ταῦτα λαλεῖ ὡς ἄνθρωπος, λαλεῖ δὲ καὶ ὡς θεὸς, ἔχων ἐν ἀμφοτέροις τὴν ἐξουσίαν· ἀνθρω πίνως μὲν γὰρ ἔλεγεν, Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρα κται. Θεϊκῶς δὲ πάλιν, Εξουσίαν ἔχω θεῖναι απ τὴν, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Τὸ οὖν, ταράττεσθαι, τῆς σαρκὸς ἴδιον πάθος· τὸ δὲ, ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναί τε καὶ πάλιν λαβεῖν τὴν ψυχὴν, τῆς τοῦ Λόγου δυνάμεως ἔργον ἐστίν. ο Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῷ ὑπομνή ματι τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου, ἐν τῷ ἔκτῳ λόγῳ τοῦ δευτέρου βιβλίου λέγει· . Ως γὰρ ἤδη τὴν τοῦ δούλου μορφήν περικείμενος ἄνθρωπος γενόμενος, διὰ τὸ ἑνωθῆναι σαρκί, οὐκ ἐλευθέραν οὐδὲ ἀνιεμένην παντελῶς εἰς θεοπρεπή παρρησίαν ἐποιεῖτο τὴν διάλεξιν· ἐχρῆτο δὲ μᾶλλον τοιαύτῃ δι' οικονομίαν ἔσθ' ὅτε, ᾗπερ ἂν πρέποι Θεῷ τε ὁμοῦ καὶ ἀνθρώπῳ· καὶ γὰρ ἦν ὄντως κατὰ ταυτόν ἀμφότερα. » ᾿Αμφότερα δὲ λέγων ὁ Πατὴρ κατὰ ταυτὸν εἶναι τὸν Χριστὸν, καὶ ἐν ἀμφοτέροις ἔχειν τὴν ἐξουσίαν, οὐδὲν ἕτερον ἢ ἐν δυσὶ φύσεσιν αὐτὸν ὑπάρχειν τε καὶ γνωρίζεσθαι δηλοῖ· τὰ γὰρ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ λεγόμενα, οὐσιῶν ἐστι σημαντικά. Καὶ ὅμως οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ πάσας τῶν Πατέρων ὑπερβαίνοντες τὰς διδασκαλίας, καὶ μάλι στα τὰς ἐπὶ τῇ κατακρίσει Νεστορίου τοῦ βλασφή μου παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου προενηνεγμένας, καὶ συνοδικῶς βεβαιωθείσας, μόνων τῶν πρὸς Σού- κενσον ὑπομνηστικῶν τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου τινά πρὸς τὸ δοκοῦν αὐτοῖς παρερμηνεύουσι, τουτέστι τὸ μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην, καὶ τὸ κατὰ τὸν ἄνθρωπον ὑπόδειγμα, καὶ ὅπερ πᾶσιν εἴθι- σται τοῖς αἱρετικοῖς τὸ ῥήματά τινα τῶν ἁγίων Γρα- φῶν πρὸς τὴν οἰκείαν ἑρμηνεύειν πλάνην, τοῦτο καὶ αὐτοὶ ποιοῦσι. Πλὴν ἡμεῖς ἐξ αὐτῶν τῶν παρὰ τοῦ Πατρὸς εἰρημένων, ματαίαν αὐτῶν καὶ τὴν περί ταῦτα πλάνην ἀποδείξομεν. Τὰ γὰρ ἔμπροσθεν τῶν τοιούτων φωνῶν παρατρέχοντες, καὶ τὰ ἐφεξῆς ἀποτεμνόμενοι, σπουδάζουσι τὴν οἰκείαν συνιστάν πλάνην· εἰρηκότος γὰρ τοῦ Πατρὸς, ὅτι « Μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐ διαιροῦμεν τὰς φύσεις ἀπ' ἀλλήλων, οὐδὲ εἰς δύο τέμνομεν Υἱοὺς τὸν ἕνα καὶ ἀμέριστον, ἀλλ᾽ ἕνα φαμὲν Υἱόν·, καὶ δείξαντες ὅτι μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐ χρὴ διαιρεῖν τὰς φύσεις, ἀλλ᾽ ἡνωμένας αὐτὰς ἐν Χριστῷ ὁμολογεῖν, αὐτοὶ ταῦτα παρασιω JUSTINIANI IMPERATORIS id est ex divinitate et humanitate perfectum fuisse A unum Dominum nostrum Jesum Christum, nec in co confusionem adfuisse causa substantiarum constituentium, necessario quoque in his duabus naturis ipsum agnosci fore confessuros, ex quibus etiam constitutus est qui est in deitate atque hu- manitate. Sic enim nec differentia naturarum in Christo tollitur, unitasque earum individuo ser- vatur. Cum quorumdam differentiam dicant, nisi quæ perficiunt Christum, in illone servari peruit- tent? Licet sancto Cyrillo in vicesimo quarto sermone Thesauri hæc scribente : « Hæc loquitur ut homo, loquitur autem etiam ut Deus, in ambo- bus potestatem habens. Ut homo vero loquitur : Nunc anima mea turbata este. Ut Deus autem iterum dicit: Potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam d. Turbari, carnis propria pœna est; potestatem autem ha- bere ponendi atque iterum sumendi animam, Verbi potentiæ opus est. › Idem sanctus Cyrillus in Commentario Evangelii secundum Joannem, sexto sermone secundi libri iterum dicit : • Cum enim, homo jam factus, formam servi induisset, sermo ejus nec liber nec omnino remissus erat ob fidu- cia quæ Deum decebat: tali autem utebatur imprimis, qui propter economiam (incarnatio- nem), simul Deum et hominem deceret, si- quidem de eodem utrumque vere dicebatur. » Cum autem Pater de eodem utrumque dicat esse Christum ac in utroque potestatem liabere, nihil aliud quam in duabus naturis. ipsum exstare agnosci- que patefacit; cum enim voces Deus et homo de Christo asseruntur, substantiarum indicia sunt. Attamen veritatis hostes, omnia documenta Pa- trum contemnentes maximeque que a sancto Cy- rillo de condemnatione Nestorii prolata sunt con- cilioque confirmata, quædam ex solis commenta- riis sancti Cyrilli ad Sucensum arbitrio suo false interpretantur, scilicet solam naturam Dei Verbi incarnatam fuisse, hominemque exemplar fuisse; ac, quod. solent hæretici, scilicet verba sacrarum Scripturarum juxta proprium errorem interpretari, hoc et ipsi faciunt. Sed ex luis que dicta sunt ab hoc Patre insaniam erroremque illorum de his demonstrabimus. Hæc verba præcurrentes, con- textumque eorum interrumpentes, suum errorem constituere satagunt; cum reipsa dixerit Pater : Post unionem non nos dividere naturas ab invi- cem, nec in duos Filios unum atque individuum secare, sed unum Filium dicere ; › ac postquam demonstraverunt post unionem non dividendas esse naturas, sed illas unitas in Christo confiten- das, ipsi, hac silentio prætermittentes, unam car- nis et divinitatis naturam fingunt. At sanctus Pater, non, sicut illi imaginantur, unam carnis et c Joan. x1, 27. d Joan. x, 18. B C p
ὅπερ καὶ ἐν τῶι προτέρωι πρὸς Σούκεσσον ὑπομνηστικῶι γράφει λέγων «καὶ οὐχὶ τὸ ἐκ δύο φύσεων συντεθεῖσθαι δύο τοὺς ἀνθρώπους εἶναι παρασκευάζει, ἀλλ' ἕνα τὸν ἄνθρωπον κατὰ σύνθεσιν, ὡς ἔφην, τὴν ἐκ ψυχῆς καὶ σώματος». εἰ δὲ κατὰ τὴν τῶν αἱρετικῶν συκοφαντίαν ἀπηγόρευσεν ὁ πατὴρ τὸ εἶναι τὰς δύο φύσεις ἢ τὴν μίαν αὐτῶν καὶ διὰ τοῦτο τὰ δύο εἶπεν μηκέτι εἶναι δύο, τουτέστιν ψυχὴν καὶ σῶμα, ἀνάγκη κατ' αὐτοὺς ἢ ἀναιρεθῆναι παντελῶς τὸν ἄνθρωπον ἢ ἄψυχον ἢ ἀσώματον εἶναι, ὅπερ ἀδύνατον· τὸ γὰρ θατέρου χηρεῦον οὐκ ἄνθρωπος. πρόδηλον οὖν ὅτι ὁ πατὴρ τὸ τοῦ ἀνθρώπου παράδειγμα λέγων δείκνυσι, καθάπερ εἰρήκαμεν, ὅτι ὥσπερ ψυχὴ καὶ σῶμα οὐ δύο ἀνθρώπους, ἀλλ' ἕνα τὸν ἄνθρωπον ἀποτελοῦσιν, οὕτως καὶ ἐπὶ τῆς οἰκονομίας αἱ δύο φύσεις τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος οὐ δύο υἱοὺς οὐδὲ δύο Χριστούς, ἀλλ' ἕνα τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἀπετέλεσαν. διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἐν τῶι ὑπομνήματι τῆς πρὸς Ἑβραίους ἐπιστολῆς ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος λέγει τάδε 53 Τί δὴ οὖν ἄρα πρὸς τοῦτό φασιν οἱ τὸ τῆς ἑνώσεως ὄνομα τιθέντες μὲν ἐπὶ Χριστοῦ, ἀρνούμενοι δὲ δυνάμει πραγμάτων τὸ τῆς ἀληθοῦς ἑνώσεως χρῆμα; «φάσκοντες εἶναι σοφοὶ ἐμωράνθησαν» κατὰ τὸ γεγραμμένον.
τουτέστιν ἐκ θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ἀποτελε σθῆναι τὸν ἕνα Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ὁμολο γοῦντες, καὶ μὴ σύγχυσιν ἐν αὐτῷ γεγενῆσθαι λέγον- τις τῶν συνελθουσῶν οὐσιῶν, ἀνάγκην ἔξουσι καὶ ἐν αὐταῖς ταῖς δύο φύσεσιν αὐτὸν ὁμολογεῖν γνωρίζει σθαι, ἐξ ὧν καὶ συνετέθη ὅπερ ἐστὶν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι. Οὕτω γὰρ οὔτε ἡ διαφορὰ τῶν ἐν Χριστῷ φύσεων ἀναιρεῖται, καὶ ἡ τούτων ἔνωσις ἀδιάσπαστος φυλάττεται. Ἐπεὶ τίνων λέγουσι δια- φοράν, ἐὰν μὴ τὰ Χριστὸν ἀποτελέσαντα, ἐν αὐτῷ φυλάττεσθαι δώσωσι ; καίτοι τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλ λου ἐν τῷ εἰκοστῷ τετάρτῳ λόγῳ τοῦ Θησαυρού γρά- φοντος· « Ταῦτα λαλεῖ ὡς ἄνθρωπος, λαλεῖ δὲ καὶ ὡς θεὸς, ἔχων ἐν ἀμφοτέροις τὴν ἐξουσίαν· ἀνθρω πίνως μὲν γὰρ ἔλεγεν, Νῦν ἡ ψυχή μου τετάρα κται. Θεϊκῶς δὲ πάλιν, Εξουσίαν ἔχω θεῖναι απ τὴν, καὶ πάλιν ἐξουσίαν ἔχω λαβεῖν αὐτήν. Τὸ οὖν, ταράττεσθαι, τῆς σαρκὸς ἴδιον πάθος· τὸ δὲ, ἐξουσίαν ἔχειν θεῖναί τε καὶ πάλιν λαβεῖν τὴν ψυχὴν, τῆς τοῦ Λόγου δυνάμεως ἔργον ἐστίν. ο Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῷ ὑπομνή ματι τοῦ κατὰ Ἰωάννην Εὐαγγελίου, ἐν τῷ ἔκτῳ λόγῳ τοῦ δευτέρου βιβλίου λέγει· . Ως γὰρ ἤδη τὴν τοῦ δούλου μορφήν περικείμενος ἄνθρωπος γενόμενος, διὰ τὸ ἑνωθῆναι σαρκί, οὐκ ἐλευθέραν οὐδὲ ἀνιεμένην παντελῶς εἰς θεοπρεπή παρρησίαν ἐποιεῖτο τὴν διάλεξιν· ἐχρῆτο δὲ μᾶλλον τοιαύτῃ δι' οικονομίαν ἔσθ' ὅτε, ᾗπερ ἂν πρέποι Θεῷ τε ὁμοῦ καὶ ἀνθρώπῳ· καὶ γὰρ ἦν ὄντως κατὰ ταυτόν ἀμφότερα. » ᾿Αμφότερα δὲ λέγων ὁ Πατὴρ κατὰ ταυτὸν εἶναι τὸν Χριστὸν, καὶ ἐν ἀμφοτέροις ἔχειν τὴν ἐξουσίαν, οὐδὲν ἕτερον ἢ ἐν δυσὶ φύσεσιν αὐτὸν ὑπάρχειν τε καὶ γνωρίζεσθαι δηλοῖ· τὰ γὰρ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ λεγόμενα, οὐσιῶν ἐστι σημαντικά. Καὶ ὅμως οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ πάσας τῶν Πατέρων ὑπερβαίνοντες τὰς διδασκαλίας, καὶ μάλι στα τὰς ἐπὶ τῇ κατακρίσει Νεστορίου τοῦ βλασφή μου παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου προενηνεγμένας, καὶ συνοδικῶς βεβαιωθείσας, μόνων τῶν πρὸς Σού- κενσον ὑπομνηστικῶν τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου τινά πρὸς τὸ δοκοῦν αὐτοῖς παρερμηνεύουσι, τουτέστι τὸ μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην, καὶ τὸ κατὰ τὸν ἄνθρωπον ὑπόδειγμα, καὶ ὅπερ πᾶσιν εἴθι- σται τοῖς αἱρετικοῖς τὸ ῥήματά τινα τῶν ἁγίων Γρα- φῶν πρὸς τὴν οἰκείαν ἑρμηνεύειν πλάνην, τοῦτο καὶ αὐτοὶ ποιοῦσι. Πλὴν ἡμεῖς ἐξ αὐτῶν τῶν παρὰ τοῦ Πατρὸς εἰρημένων, ματαίαν αὐτῶν καὶ τὴν περί ταῦτα πλάνην ἀποδείξομεν. Τὰ γὰρ ἔμπροσθεν τῶν τοιούτων φωνῶν παρατρέχοντες, καὶ τὰ ἐφεξῆς ἀποτεμνόμενοι, σπουδάζουσι τὴν οἰκείαν συνιστάν πλάνην· εἰρηκότος γὰρ τοῦ Πατρὸς, ὅτι « Μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐ διαιροῦμεν τὰς φύσεις ἀπ' ἀλλήλων, οὐδὲ εἰς δύο τέμνομεν Υἱοὺς τὸν ἕνα καὶ ἀμέριστον, ἀλλ᾽ ἕνα φαμὲν Υἱόν·, καὶ δείξαντες ὅτι μετὰ τὴν ἕνωσιν οὐ χρὴ διαιρεῖν τὰς φύσεις, ἀλλ᾽ ἡνωμένας αὐτὰς ἐν Χριστῷ ὁμολογεῖν, αὐτοὶ ταῦτα παρασιω JUSTINIANI IMPERATORIS id est ex divinitate et humanitate perfectum fuisse A unum Dominum nostrum Jesum Christum, nec in co confusionem adfuisse causa substantiarum constituentium, necessario quoque in his duabus naturis ipsum agnosci fore confessuros, ex quibus etiam constitutus est qui est in deitate atque hu- manitate. Sic enim nec differentia naturarum in Christo tollitur, unitasque earum individuo ser- vatur. Cum quorumdam differentiam dicant, nisi quæ perficiunt Christum, in illone servari peruit- tent? Licet sancto Cyrillo in vicesimo quarto sermone Thesauri hæc scribente : « Hæc loquitur ut homo, loquitur autem etiam ut Deus, in ambo- bus potestatem habens. Ut homo vero loquitur : Nunc anima mea turbata este. Ut Deus autem iterum dicit: Potestatem habeo ponendi eam, et potestatem habeo iterum sumendi eam d. Turbari, carnis propria pœna est; potestatem autem ha- bere ponendi atque iterum sumendi animam, Verbi potentiæ opus est. › Idem sanctus Cyrillus in Commentario Evangelii secundum Joannem, sexto sermone secundi libri iterum dicit : • Cum enim, homo jam factus, formam servi induisset, sermo ejus nec liber nec omnino remissus erat ob fidu- cia quæ Deum decebat: tali autem utebatur imprimis, qui propter economiam (incarnatio- nem), simul Deum et hominem deceret, si- quidem de eodem utrumque vere dicebatur. » Cum autem Pater de eodem utrumque dicat esse Christum ac in utroque potestatem liabere, nihil aliud quam in duabus naturis. ipsum exstare agnosci- que patefacit; cum enim voces Deus et homo de Christo asseruntur, substantiarum indicia sunt. Attamen veritatis hostes, omnia documenta Pa- trum contemnentes maximeque que a sancto Cy- rillo de condemnatione Nestorii prolata sunt con- cilioque confirmata, quædam ex solis commenta- riis sancti Cyrilli ad Sucensum arbitrio suo false interpretantur, scilicet solam naturam Dei Verbi incarnatam fuisse, hominemque exemplar fuisse; ac, quod. solent hæretici, scilicet verba sacrarum Scripturarum juxta proprium errorem interpretari, hoc et ipsi faciunt. Sed ex luis que dicta sunt ab hoc Patre insaniam erroremque illorum de his demonstrabimus. Hæc verba præcurrentes, con- textumque eorum interrumpentes, suum errorem constituere satagunt; cum reipsa dixerit Pater : Post unionem non nos dividere naturas ab invi- cem, nec in duos Filios unum atque individuum secare, sed unum Filium dicere ; › ac postquam demonstraverunt post unionem non dividendas esse naturas, sed illas unitas in Christo confiten- das, ipsi, hac silentio prætermittentes, unam car- nis et divinitatis naturam fingunt. At sanctus Pater, non, sicut illi imaginantur, unam carnis et c Joan. x1, 27. d Joan. x, 18. B C p
PG 86:1113ἀποδιιστάντες γὰρ ἀλλήλων τὰς δύο φύσεις ἀνὰ μέρος τε ἡμῖν ἑκατέραν ἀσυναφῆ θατέρας δεικνύντες ἐν μόνοις προσώποις φασὶ γενέσθαι τὴν ἕνωσιν καὶ ὡς ἔν γε ψιλῆι συναινέσει καὶ ταυτοβουλίαι καὶ θελημάτων ῥοπαῖς. 54 Ἰδοὺ σαφῶς ὁ πατήρ, καθάπερ εἰρήκαμεν, τὸν μὲν ἀριθμὸν τῶν δύο φύσεων ἐπὶ τοῦ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ κυρίου καὶ θεοῦ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ὁμολογεῖ, τοὺς δὲ διαιροῦντας αὐτὰς ἀπ' ἀλλήλων καὶ δύο λέγοντας πρόσωπα καὶ σχετικὴν τῆν ἕνωσιν ἀποβάλλεται. τῶι γὰρ μέμφεσθαι τοὺς ἀποδειστάντας ἀπ' ἀλλήλων τὰς δύο φύσεις πρόδηλός ἐστιν αὐτὸς ἡνωμένας ταύτας ὁμολογῶν καὶ ἐκβάλλων φανερῶς τοὺς δύο λέγοντας υἱοὺς ἢ δύο Χριστούς, καθὼς καὶ ἐν τῶι πρὸς Θεοδόσιον λόγωι λέγει τάδε 55 Υἱοὺς δὲ οὔτι που δύο προσκυνήσομεν, ἀλλ' οὐδὲ Χριστοὺς ἐροῦμεν δύο, κἂν ἐψυχῶσθαι πιστεύωμεν ψυχῆι λογικῆι τὸν ἑνωθέντα τῶι λόγωι ναόν. 56 Καὶ πάλιν τὸ αὐτὸ σαφέστερον δείκνυσιν ἐν τῶι ὑπομνήματι τῆς Παύλου πρὸς Ἑβραίους ἐπιστολῆς· λέγει γὰρ τάδε Εἷς οὖν ἄρα κύριος Ἰησοῦς Χριστός, οὔτε τῆς ἀνθρωπότητος δίχα νοουμένου τοῦ λόγου μετὰ τὴν τῆς ἁγίας παρθένου σαρκικὴν ἀπότεξιν οὔτε μὴν ἑνώσεως τῆς πρὸς τὸν θεὸν ἀποφοιτώσης ποτὲ τῆς σαρκός.
πῶντες, μίαν ἀναπλάττουσι σαρκὸς καὶ θεότητος φύσιν. Ὁ μέντοι ἐν ἁγίοις Πατήρ, οὐχ ὡς αὐτοὶ φαντάζονται μίαν σαρκὸς καὶ θεότητος λέγει φύσιν, ἀλλ' ὡς ἀσάρκου τοῦ Λόγου μίαν εἰπὼν τὴν φύσιν, οὐκ ἔστη μέχρι τούτου, ἀλλὰ προσέθηκεν τό, σεσαρ- κωμένην, ἵνα διὰ τοῦ, σεσαρκωμένην, τὴν ἑτέραν ἡμῖν, τουτέστι τὴν ἀνθρωπίνην παραστήσῃ φύσιν. Αμέλει μὴ ἀρκεσθεὶς τῇ τοιαύτῃ λέξει, ἀλλὰ σαφέ στερον τὴν ἑαυτοῦ διάνοιαν παραστῆσαι βουλόμενος, ἐπήγαγεν εὐθὺς ἃ πάλιν αὐτοὶ παραλιμπάνουσιν· • Οὐκοῦν ὅσον μὲν ἧκεν εἰς ἔννοιαν καὶ εἰς μόνον τὸ ὁρᾶν τοῖς τῆς ψυχῆς όμμασι, τίνα τρόπον ένην θρώπησεν ὁ Μονογενής, δύο τάς φύσεις εἶναί φαμεν, ἕνα δὲ Χριστὸν καὶ Υἱὸν καὶ Κύριον τοῦ Θεοῦ Λόγον ἐνανθρωπήσαντα καὶ σεσαρκωμένον. » Τί τούτων ἐστὶ σαφέστερον ; ἢ τίς λοιπὸν τοῖς εὖ φρονοῦσιν Β ἀμφισβήτησις ὑπολείπεται περὶ τὴν ὁμολογίαν τῶν ἐν Χριστῷ δύο φύσεων, τοιαῦτα τοῦ Πατρὸς ἡμῖν παραδεδωκότος; Αλλ' ἐκεῖνοι διὰ πάντων τὰ ὀρθὰ διαστρέφειν σπουδάζοντες, καὶ τοῦτο ταῖς οἰκείαις προστιθέασι ματαιολογίαις, λέγοντες μὴ δεῖν ὁμο λογεῖσθα: στόματι τὰ κατὰ τὴν ἔννοιαν καὶ τοῖς τῆς ψυχῆς όμμασι θεωρούμενα. Τῆς δὲ τοιαύτης αὐτῶν κακουργίας οὐδέν ἐστιν ἀλογώτερον· κατὰ γὰρ τὴν αὐτῶν μανίαν, οὐδὲ Θεὸν στόματι ὁμολογήσουσιν, ἐπειδὴ κατὰ μόνην ἔννοιαν, καὶ τοῖς τῆς ψυχῆς ὅμο μασιν αὐτὸν ἐπιστάμεθα· ὅπου γε καὶ αὐτὸς ὁ Πα- τὴρ, ἅπερ τοῖς τῆς ψυχῆς ὄμμασιν ἐθεώρησεν, ταῦτα καὶ εἶπεν καὶ ἐγγράφως ἐξέθετο· οὐδὲ γὰρ ἄλλως ἐπιστάμεθα τὰ ἐκείνῳ θεωρηθέντα, εί μὴ διὰ τῶν αὐτοῦ λόγων τε καὶ γραμμάτων. Εἰ δὲ κατὰ τὴν αἱρετικῶν ἄνοιαν τὰ μόνῳ τῷ νῷ θεωρού μενα ὁμολογεῖν οὐ προσήκει, πῶς ὁμολογήσουσι τὸ ἐξαίρετον τῆς θεότητος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς μὲν σαρκώσεως αὐτοῦ φαινομένης, τῆς δὲ θεότητος αὐτοῦ μόνῳ τῷ νῷ θεωρουμένης; Εἰ μένο τοι κατὰ τὸν θεῖον Απόστολον, Καρδίᾳ μὲν πιστεύε ται εἰς δικαιοσύνην, στόματι δὲ ὁμολογεῖται εἰς σωτηρίαν, πρόδηλον ὅτι τὰ νῷ θεωρούμενα, καὶ στόματι ὁμολογεῖται· καθ᾽ ἃ γὰρ ὁ Θεολόγος λέγει Γρηγόριος, ο Κίνημα ναρκώντων ἐστὶ νοῦς ἀνεκλά Ζητος · αἰσχρὸν γὰρ, αἰσχρὸν, καὶ ἱκανῶς ἄλογον κατὰ ψυχὴν ἐῤῥωμένους σμικρολογεῖσθαι περὶ τὸν ἦχον καὶ κρύπτειν τὸν θησαυρὸν, ὥσπερ ἄλλοις βασκαίνοντας, εἰ μὴ καὶ τὴν γλῶσσαν ἁγιάτητε δεδοικότες. » Τούτων τοίνυν οὕτως ἐχόντων, χρὴ πάντας ἀν- θρώπους τὸ μέγα τῆς εὐσεβείας προσδεχομένους μυ στήριον τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ στόματι ὁμολογεῖν τὰς δύο φύσεις του Χριστοῦ, τήν τε θείαν καὶ τὴν ἀνθρωπίνην. Καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ γὰρ πρὸς τὸν αὐτὸν Σούκενσον ὑπομνη ματικῷ ὁ ἐν ἁγίος Κύριλλος, ἅμα μὲν τὴν ἐκείνου περὶ τὴν ἐνανθρώπησιν ὀρθόδοξον ἀποδεχόμενος πίστιν, ἅμα δὲ τὴν οἰκείαν γνώμην τρανώτερον ἀπο δεικνύς, ταῦτα παραδίδωσι λέγων·. Ορθότατα καὶ πάνυ συνετῶς ἡ σὴ τελειότης τὸν περὶ τοῦ σωτηρίου πάθους ἐκτίθεται λόγον, οὐκ αὐτὸν μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Υἱὸν καθ᾽ ὅ νοεῖται καὶ ἔστι Θεὸς παθεῖν εἰς ἰδίαν φύ σιν τὰ σώματος ισχυριζομένη, παθεῖν δὲ μᾶλλον τῇ • TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. A divinitatis naturam dicit, sed postquam incorporei Verbi unam naturam dixit, non hic stetit, addidit incarnatam, ut per incarnatam, alteram nolis, scilicet humanam, naturam proponeret. Non autem hac elocutione contentus, sed manifestius suam volens aperire sententiam, continuo addidit -ur- sus quæ illi prætermittunt : ‹ Tantum igitur quan- tum datum est nobis intelligere solisque vide- re oculis animæ nostræ, quomodo homo factus fuerit Unigenitus, duas naturas esse dicimus, unum vero Christum, Filium et Dominum, ver- bum Dei qui homo factus est et incarnatus. › Quid his verbis clarius esse potest? Vel quod sanis mente dubium relinquitur adhuc de confessione duarum in Christo naturarum, hæc Patre nobis tradente? Sed illi omni modo veritatem distor- C quere studentes, inter somnia sua hoc proponunt dicentes non esse confitenda ore quæ secundum intellectum oculisque animæ percepta sunt. Nihil autem magis adversatur rationi quam eorum istiusmodi machinatio; secundum enim stultitiam eorum, ne Deum quidem ore confitebuntur, siqui- dem secundum solum intellectum animæque ocu- lis illum cognoscimus; sic et ipse Pater, quæ mnentis oculis perceperat, hæc dixit scriptisque exposuit; neque aliter quæ ab illo percepta sunt cognosci- mus nisi sermonibus scriptisque illius. Si autem juxta hæreticorum stultitiam res sola mente per- ceptas confiteri non refert, quomodo ineffabilem confitebuntur divinitatem Domini nostri Jesu Christi, incarnatione quidem exterius manifesta, divinitate autem sola mente percepta? Si vero, juxta divum Apostolum, corde quidem creditur ad justitiam, ore vero confessio ft ad salutem e, per- spicuum est res mente perceptas, ore quoque con- fitendas esse. De his etenim Gregorius Theologus dicit: ‹ Mens muta consopientium ratio; turpe est enim, turpe est, maximeque irrationabile fortes animo voces tenues proferre, abscondereque the- saurum quasi alios calumniantes, nisi præ timore linguam sanctificaveritis. > D Rom. x, 10. His ergo se habentibus, oportet ut omnes homi- nes, qui receperunt magnum pietatis mysterium Dei magni et Salvatoris nostri Jesu Christi, ore etiam confiteantur duas naturas Christi, divinam atque humanam. In secundo ad eumdem Sucensum commentario sanctus Cyrillus, fidem illius ortho- doxam de incarnatione laudans, propriamque simul sententiam manifestius demonstrans, hæc tradit dicens: Verissime atque prudentissime perfectio tua sermonem de passione Salvatoris exponit, affir- mans ipsum Unigenitum Dei Filium, secundum quod putatur atque Deus est, non in sua natura passum esse quæ sunt corporis, sed potius in terrestri natura passum esse; necessarie eniv.
εἰ γὰρ καὶ νοοῖντο διάφοροι καὶ ἀλλήλαις ἄνισοι τῶν εἰς ἑνότητα συνδεδραμηκότων αἱ φύσεις, σαρκὸς δὴ λέγω καὶ θεοῦ, ἀλλ' οὖν εἷς τε καὶ μόνος ἐξ ἀμφοῖν υἱὸς ἀληθῶς, ἔχοντος ἡμῖν ἀραρότως τοῦ καὶ ἐψυχῶσθαι ψυχῆι λογικῆι τὸν ἑνωθέντα τῶι λόγωι ναόν. κἂν εἰ λέγοιτο τυχὸν ἡνῶσθαι σαρκὶ καθ' ὑπόστασιν ὁ μονογενὴς τοῦ θεοῦ λόγος, οὐκ ἀνάχυσίν τινα τὴν εἰς ἀλλήλας τῶν φύσεων πεπρᾶχθαί φαμεν, μενούσης δὲ μᾶλλον ἑκατέρας τοῦθ' ὅπερ ἐστίν, ἡνῶσθαι σαρκὶ νοοῦμεν τὸν λόγον. 57 Δεῖ δὲ κἀνταῦθα τὸν ἀναγινώσκοντα προσέχειν τοῖς τοῦ πατρὸς λόγοις. εἰπὼν γὰρ οὐκ ἀνάχυσίν τινα τὴν εἰς ἀλλήλας τῶν φύσεων πεπρᾶχθαι, μένειν δὲ μᾶλλον ἑκατέραν ἐν τῆι ἑνώσει τοῦτο ὅπερ ἐστί, σαφῶς διδάσκει τὰς δύο φύσεις τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος ἐν τῶι ἑνὶ προσώπωι τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ σώιζεσθαί τε καὶ ὁμολογεῖσθαι. ἐξ ὧν συνωθούμενοι οἱ αἱρετικοὶ ἑτέραν πάλιν ἐπινοοῦσιν ἀσέβειαν καὶ διὰ ταύτης τὴν προτέραν ἐπισκιάσαι βουλόμενοι. ἔστι γὰρ ὅτε καὶ μίαν σύνθετον ἀναπλάττουσι φύσιν, ἀγνοοῦντες ὅτι καθάπερ διὰ τῆς τῶν πατέρων ἀποδείκνυται διδασκαλίας, καὶ ἡμεῖς δὲ ἀνωτέρω εἰρήκαμεν, τὸ τῆς φύσεως ὄνομα ἐπὶ κοινοῦ λέγεται πράγματος καὶ ἀόριστόν τι σημαίνει καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων κατηγορεῖται.
πῶντες, μίαν ἀναπλάττουσι σαρκὸς καὶ θεότητος φύσιν. Ὁ μέντοι ἐν ἁγίοις Πατήρ, οὐχ ὡς αὐτοὶ φαντάζονται μίαν σαρκὸς καὶ θεότητος λέγει φύσιν, ἀλλ' ὡς ἀσάρκου τοῦ Λόγου μίαν εἰπὼν τὴν φύσιν, οὐκ ἔστη μέχρι τούτου, ἀλλὰ προσέθηκεν τό, σεσαρ- κωμένην, ἵνα διὰ τοῦ, σεσαρκωμένην, τὴν ἑτέραν ἡμῖν, τουτέστι τὴν ἀνθρωπίνην παραστήσῃ φύσιν. Αμέλει μὴ ἀρκεσθεὶς τῇ τοιαύτῃ λέξει, ἀλλὰ σαφέ στερον τὴν ἑαυτοῦ διάνοιαν παραστῆσαι βουλόμενος, ἐπήγαγεν εὐθὺς ἃ πάλιν αὐτοὶ παραλιμπάνουσιν· • Οὐκοῦν ὅσον μὲν ἧκεν εἰς ἔννοιαν καὶ εἰς μόνον τὸ ὁρᾶν τοῖς τῆς ψυχῆς όμμασι, τίνα τρόπον ένην θρώπησεν ὁ Μονογενής, δύο τάς φύσεις εἶναί φαμεν, ἕνα δὲ Χριστὸν καὶ Υἱὸν καὶ Κύριον τοῦ Θεοῦ Λόγον ἐνανθρωπήσαντα καὶ σεσαρκωμένον. » Τί τούτων ἐστὶ σαφέστερον ; ἢ τίς λοιπὸν τοῖς εὖ φρονοῦσιν Β ἀμφισβήτησις ὑπολείπεται περὶ τὴν ὁμολογίαν τῶν ἐν Χριστῷ δύο φύσεων, τοιαῦτα τοῦ Πατρὸς ἡμῖν παραδεδωκότος; Αλλ' ἐκεῖνοι διὰ πάντων τὰ ὀρθὰ διαστρέφειν σπουδάζοντες, καὶ τοῦτο ταῖς οἰκείαις προστιθέασι ματαιολογίαις, λέγοντες μὴ δεῖν ὁμο λογεῖσθα: στόματι τὰ κατὰ τὴν ἔννοιαν καὶ τοῖς τῆς ψυχῆς όμμασι θεωρούμενα. Τῆς δὲ τοιαύτης αὐτῶν κακουργίας οὐδέν ἐστιν ἀλογώτερον· κατὰ γὰρ τὴν αὐτῶν μανίαν, οὐδὲ Θεὸν στόματι ὁμολογήσουσιν, ἐπειδὴ κατὰ μόνην ἔννοιαν, καὶ τοῖς τῆς ψυχῆς ὅμο μασιν αὐτὸν ἐπιστάμεθα· ὅπου γε καὶ αὐτὸς ὁ Πα- τὴρ, ἅπερ τοῖς τῆς ψυχῆς ὄμμασιν ἐθεώρησεν, ταῦτα καὶ εἶπεν καὶ ἐγγράφως ἐξέθετο· οὐδὲ γὰρ ἄλλως ἐπιστάμεθα τὰ ἐκείνῳ θεωρηθέντα, εί μὴ διὰ τῶν αὐτοῦ λόγων τε καὶ γραμμάτων. Εἰ δὲ κατὰ τὴν αἱρετικῶν ἄνοιαν τὰ μόνῳ τῷ νῷ θεωρού μενα ὁμολογεῖν οὐ προσήκει, πῶς ὁμολογήσουσι τὸ ἐξαίρετον τῆς θεότητος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς μὲν σαρκώσεως αὐτοῦ φαινομένης, τῆς δὲ θεότητος αὐτοῦ μόνῳ τῷ νῷ θεωρουμένης; Εἰ μένο τοι κατὰ τὸν θεῖον Απόστολον, Καρδίᾳ μὲν πιστεύε ται εἰς δικαιοσύνην, στόματι δὲ ὁμολογεῖται εἰς σωτηρίαν, πρόδηλον ὅτι τὰ νῷ θεωρούμενα, καὶ στόματι ὁμολογεῖται· καθ᾽ ἃ γὰρ ὁ Θεολόγος λέγει Γρηγόριος, ο Κίνημα ναρκώντων ἐστὶ νοῦς ἀνεκλά Ζητος · αἰσχρὸν γὰρ, αἰσχρὸν, καὶ ἱκανῶς ἄλογον κατὰ ψυχὴν ἐῤῥωμένους σμικρολογεῖσθαι περὶ τὸν ἦχον καὶ κρύπτειν τὸν θησαυρὸν, ὥσπερ ἄλλοις βασκαίνοντας, εἰ μὴ καὶ τὴν γλῶσσαν ἁγιάτητε δεδοικότες. » Τούτων τοίνυν οὕτως ἐχόντων, χρὴ πάντας ἀν- θρώπους τὸ μέγα τῆς εὐσεβείας προσδεχομένους μυ στήριον τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ στόματι ὁμολογεῖν τὰς δύο φύσεις του Χριστοῦ, τήν τε θείαν καὶ τὴν ἀνθρωπίνην. Καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ γὰρ πρὸς τὸν αὐτὸν Σούκενσον ὑπομνη ματικῷ ὁ ἐν ἁγίος Κύριλλος, ἅμα μὲν τὴν ἐκείνου περὶ τὴν ἐνανθρώπησιν ὀρθόδοξον ἀποδεχόμενος πίστιν, ἅμα δὲ τὴν οἰκείαν γνώμην τρανώτερον ἀπο δεικνύς, ταῦτα παραδίδωσι λέγων·. Ορθότατα καὶ πάνυ συνετῶς ἡ σὴ τελειότης τὸν περὶ τοῦ σωτηρίου πάθους ἐκτίθεται λόγον, οὐκ αὐτὸν μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Υἱὸν καθ᾽ ὅ νοεῖται καὶ ἔστι Θεὸς παθεῖν εἰς ἰδίαν φύ σιν τὰ σώματος ισχυριζομένη, παθεῖν δὲ μᾶλλον τῇ • TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. A divinitatis naturam dicit, sed postquam incorporei Verbi unam naturam dixit, non hic stetit, addidit incarnatam, ut per incarnatam, alteram nolis, scilicet humanam, naturam proponeret. Non autem hac elocutione contentus, sed manifestius suam volens aperire sententiam, continuo addidit -ur- sus quæ illi prætermittunt : ‹ Tantum igitur quan- tum datum est nobis intelligere solisque vide- re oculis animæ nostræ, quomodo homo factus fuerit Unigenitus, duas naturas esse dicimus, unum vero Christum, Filium et Dominum, ver- bum Dei qui homo factus est et incarnatus. › Quid his verbis clarius esse potest? Vel quod sanis mente dubium relinquitur adhuc de confessione duarum in Christo naturarum, hæc Patre nobis tradente? Sed illi omni modo veritatem distor- C quere studentes, inter somnia sua hoc proponunt dicentes non esse confitenda ore quæ secundum intellectum oculisque animæ percepta sunt. Nihil autem magis adversatur rationi quam eorum istiusmodi machinatio; secundum enim stultitiam eorum, ne Deum quidem ore confitebuntur, siqui- dem secundum solum intellectum animæque ocu- lis illum cognoscimus; sic et ipse Pater, quæ mnentis oculis perceperat, hæc dixit scriptisque exposuit; neque aliter quæ ab illo percepta sunt cognosci- mus nisi sermonibus scriptisque illius. Si autem juxta hæreticorum stultitiam res sola mente per- ceptas confiteri non refert, quomodo ineffabilem confitebuntur divinitatem Domini nostri Jesu Christi, incarnatione quidem exterius manifesta, divinitate autem sola mente percepta? Si vero, juxta divum Apostolum, corde quidem creditur ad justitiam, ore vero confessio ft ad salutem e, per- spicuum est res mente perceptas, ore quoque con- fitendas esse. De his etenim Gregorius Theologus dicit: ‹ Mens muta consopientium ratio; turpe est enim, turpe est, maximeque irrationabile fortes animo voces tenues proferre, abscondereque the- saurum quasi alios calumniantes, nisi præ timore linguam sanctificaveritis. > D Rom. x, 10. His ergo se habentibus, oportet ut omnes homi- nes, qui receperunt magnum pietatis mysterium Dei magni et Salvatoris nostri Jesu Christi, ore etiam confiteantur duas naturas Christi, divinam atque humanam. In secundo ad eumdem Sucensum commentario sanctus Cyrillus, fidem illius ortho- doxam de incarnatione laudans, propriamque simul sententiam manifestius demonstrans, hæc tradit dicens: Verissime atque prudentissime perfectio tua sermonem de passione Salvatoris exponit, affir- mans ipsum Unigenitum Dei Filium, secundum quod putatur atque Deus est, non in sua natura passum esse quæ sunt corporis, sed potius in terrestri natura passum esse; necessarie eniv.
εἰ τοίνυν αἱ δύο φύσεις τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος μία κατ' αὐτοὺς γέγονε σύνθετος φύσις, δῆλον ὅτι κοινόν τι καὶ ἀόριστον ἀπετελέσθη καὶ ζητεῖν ἐπάναγκες ποίας κοινότητος ἢ κατὰ ποίων ὑποστάσεων τὴν τοιαύτην φύσιν λέγουσι κατηγορεῖσθαι. ὅπερ ἐναντίον ἐστὶ τοῦ κατὰ Χριστὸν μυστηρίου· ὁ γὰρ Χριστὸς οὐχ ὡς κοινόν τι καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων κατηγορεῖται, ἀλλ' ἐπὶ μιᾶς ὑποστάσεως εἴτουν ἑνὸς προσώπου λέγεται ἐν διαφόροις οὐσίαις θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος γνωριζόμενος. καὶ ἡμεῖς μὲν δύο οὐσίας ἐπὶ Χριστοῦ λέγοντες κατὰ μὲν τὴν θεότητα ἴσμεν αὐτὸν τῶι πατρὶ καὶ τῶι ἁγίωι πνεύματι ὁμοούσιον, κατὰ δὲ τὴν ἀνθρωπότητα πᾶσινἀνθρώποις τὸν αὐτὸν γινώσκομεν ὁμοούσιον· οἱ δὲ λέγοντες τὰς δύο οὐσίας μίαν ἀποτελέσαι σύνθετον φύσιν, ὅπερ ἐστὶν ἕν, κοινῶν τινων εἶναι τὴν κοινότητα ταύτην διδόασιν. ἀνάγκη γὰρ κατὰ τοὺς ἐκείνων λόγους ἀποτελεσθῆναί τι μέσον ἑτεροφυὲς ἢ ὅπερ ἦν ἑκάτερον ἀνὰ μέρος. 58 Κἀκεῖθεν δὲ αὐτῶν τὰ τῆς ἀτοπίας ἐλέγχεται. εἰ γὰρ διὰ πάντων ὡμολόγηται ἁπλῆν εἶναι καὶ ἀσύνθετον τὴν φύσιν τῆς ἁγίας τριάδος, αὐτοὶ δὲ σύνθετον εἰσάγουσι τὴν τοῦ υἱοῦ φύσιν, εὑρεθήσεται κατ' αὐτοὺς ἑτέρα φύσις ἡ τοῦ υἱοῦ παρὰ τὴν τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος.
πῶντες, μίαν ἀναπλάττουσι σαρκὸς καὶ θεότητος φύσιν. Ὁ μέντοι ἐν ἁγίοις Πατήρ, οὐχ ὡς αὐτοὶ φαντάζονται μίαν σαρκὸς καὶ θεότητος λέγει φύσιν, ἀλλ' ὡς ἀσάρκου τοῦ Λόγου μίαν εἰπὼν τὴν φύσιν, οὐκ ἔστη μέχρι τούτου, ἀλλὰ προσέθηκεν τό, σεσαρ- κωμένην, ἵνα διὰ τοῦ, σεσαρκωμένην, τὴν ἑτέραν ἡμῖν, τουτέστι τὴν ἀνθρωπίνην παραστήσῃ φύσιν. Αμέλει μὴ ἀρκεσθεὶς τῇ τοιαύτῃ λέξει, ἀλλὰ σαφέ στερον τὴν ἑαυτοῦ διάνοιαν παραστῆσαι βουλόμενος, ἐπήγαγεν εὐθὺς ἃ πάλιν αὐτοὶ παραλιμπάνουσιν· • Οὐκοῦν ὅσον μὲν ἧκεν εἰς ἔννοιαν καὶ εἰς μόνον τὸ ὁρᾶν τοῖς τῆς ψυχῆς όμμασι, τίνα τρόπον ένην θρώπησεν ὁ Μονογενής, δύο τάς φύσεις εἶναί φαμεν, ἕνα δὲ Χριστὸν καὶ Υἱὸν καὶ Κύριον τοῦ Θεοῦ Λόγον ἐνανθρωπήσαντα καὶ σεσαρκωμένον. » Τί τούτων ἐστὶ σαφέστερον ; ἢ τίς λοιπὸν τοῖς εὖ φρονοῦσιν Β ἀμφισβήτησις ὑπολείπεται περὶ τὴν ὁμολογίαν τῶν ἐν Χριστῷ δύο φύσεων, τοιαῦτα τοῦ Πατρὸς ἡμῖν παραδεδωκότος; Αλλ' ἐκεῖνοι διὰ πάντων τὰ ὀρθὰ διαστρέφειν σπουδάζοντες, καὶ τοῦτο ταῖς οἰκείαις προστιθέασι ματαιολογίαις, λέγοντες μὴ δεῖν ὁμο λογεῖσθα: στόματι τὰ κατὰ τὴν ἔννοιαν καὶ τοῖς τῆς ψυχῆς όμμασι θεωρούμενα. Τῆς δὲ τοιαύτης αὐτῶν κακουργίας οὐδέν ἐστιν ἀλογώτερον· κατὰ γὰρ τὴν αὐτῶν μανίαν, οὐδὲ Θεὸν στόματι ὁμολογήσουσιν, ἐπειδὴ κατὰ μόνην ἔννοιαν, καὶ τοῖς τῆς ψυχῆς ὅμο μασιν αὐτὸν ἐπιστάμεθα· ὅπου γε καὶ αὐτὸς ὁ Πα- τὴρ, ἅπερ τοῖς τῆς ψυχῆς ὄμμασιν ἐθεώρησεν, ταῦτα καὶ εἶπεν καὶ ἐγγράφως ἐξέθετο· οὐδὲ γὰρ ἄλλως ἐπιστάμεθα τὰ ἐκείνῳ θεωρηθέντα, εί μὴ διὰ τῶν αὐτοῦ λόγων τε καὶ γραμμάτων. Εἰ δὲ κατὰ τὴν αἱρετικῶν ἄνοιαν τὰ μόνῳ τῷ νῷ θεωρού μενα ὁμολογεῖν οὐ προσήκει, πῶς ὁμολογήσουσι τὸ ἐξαίρετον τῆς θεότητος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τῆς μὲν σαρκώσεως αὐτοῦ φαινομένης, τῆς δὲ θεότητος αὐτοῦ μόνῳ τῷ νῷ θεωρουμένης; Εἰ μένο τοι κατὰ τὸν θεῖον Απόστολον, Καρδίᾳ μὲν πιστεύε ται εἰς δικαιοσύνην, στόματι δὲ ὁμολογεῖται εἰς σωτηρίαν, πρόδηλον ὅτι τὰ νῷ θεωρούμενα, καὶ στόματι ὁμολογεῖται· καθ᾽ ἃ γὰρ ὁ Θεολόγος λέγει Γρηγόριος, ο Κίνημα ναρκώντων ἐστὶ νοῦς ἀνεκλά Ζητος · αἰσχρὸν γὰρ, αἰσχρὸν, καὶ ἱκανῶς ἄλογον κατὰ ψυχὴν ἐῤῥωμένους σμικρολογεῖσθαι περὶ τὸν ἦχον καὶ κρύπτειν τὸν θησαυρὸν, ὥσπερ ἄλλοις βασκαίνοντας, εἰ μὴ καὶ τὴν γλῶσσαν ἁγιάτητε δεδοικότες. » Τούτων τοίνυν οὕτως ἐχόντων, χρὴ πάντας ἀν- θρώπους τὸ μέγα τῆς εὐσεβείας προσδεχομένους μυ στήριον τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, καὶ στόματι ὁμολογεῖν τὰς δύο φύσεις του Χριστοῦ, τήν τε θείαν καὶ τὴν ἀνθρωπίνην. Καὶ ἐν τῷ δευτέρῳ γὰρ πρὸς τὸν αὐτὸν Σούκενσον ὑπομνη ματικῷ ὁ ἐν ἁγίος Κύριλλος, ἅμα μὲν τὴν ἐκείνου περὶ τὴν ἐνανθρώπησιν ὀρθόδοξον ἀποδεχόμενος πίστιν, ἅμα δὲ τὴν οἰκείαν γνώμην τρανώτερον ἀπο δεικνύς, ταῦτα παραδίδωσι λέγων·. Ορθότατα καὶ πάνυ συνετῶς ἡ σὴ τελειότης τὸν περὶ τοῦ σωτηρίου πάθους ἐκτίθεται λόγον, οὐκ αὐτὸν μονογενῆ τοῦ Θεοῦ Υἱὸν καθ᾽ ὅ νοεῖται καὶ ἔστι Θεὸς παθεῖν εἰς ἰδίαν φύ σιν τὰ σώματος ισχυριζομένη, παθεῖν δὲ μᾶλλον τῇ • TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. A divinitatis naturam dicit, sed postquam incorporei Verbi unam naturam dixit, non hic stetit, addidit incarnatam, ut per incarnatam, alteram nolis, scilicet humanam, naturam proponeret. Non autem hac elocutione contentus, sed manifestius suam volens aperire sententiam, continuo addidit -ur- sus quæ illi prætermittunt : ‹ Tantum igitur quan- tum datum est nobis intelligere solisque vide- re oculis animæ nostræ, quomodo homo factus fuerit Unigenitus, duas naturas esse dicimus, unum vero Christum, Filium et Dominum, ver- bum Dei qui homo factus est et incarnatus. › Quid his verbis clarius esse potest? Vel quod sanis mente dubium relinquitur adhuc de confessione duarum in Christo naturarum, hæc Patre nobis tradente? Sed illi omni modo veritatem distor- C quere studentes, inter somnia sua hoc proponunt dicentes non esse confitenda ore quæ secundum intellectum oculisque animæ percepta sunt. Nihil autem magis adversatur rationi quam eorum istiusmodi machinatio; secundum enim stultitiam eorum, ne Deum quidem ore confitebuntur, siqui- dem secundum solum intellectum animæque ocu- lis illum cognoscimus; sic et ipse Pater, quæ mnentis oculis perceperat, hæc dixit scriptisque exposuit; neque aliter quæ ab illo percepta sunt cognosci- mus nisi sermonibus scriptisque illius. Si autem juxta hæreticorum stultitiam res sola mente per- ceptas confiteri non refert, quomodo ineffabilem confitebuntur divinitatem Domini nostri Jesu Christi, incarnatione quidem exterius manifesta, divinitate autem sola mente percepta? Si vero, juxta divum Apostolum, corde quidem creditur ad justitiam, ore vero confessio ft ad salutem e, per- spicuum est res mente perceptas, ore quoque con- fitendas esse. De his etenim Gregorius Theologus dicit: ‹ Mens muta consopientium ratio; turpe est enim, turpe est, maximeque irrationabile fortes animo voces tenues proferre, abscondereque the- saurum quasi alios calumniantes, nisi præ timore linguam sanctificaveritis. > D Rom. x, 10. His ergo se habentibus, oportet ut omnes homi- nes, qui receperunt magnum pietatis mysterium Dei magni et Salvatoris nostri Jesu Christi, ore etiam confiteantur duas naturas Christi, divinam atque humanam. In secundo ad eumdem Sucensum commentario sanctus Cyrillus, fidem illius ortho- doxam de incarnatione laudans, propriamque simul sententiam manifestius demonstrans, hæc tradit dicens: Verissime atque prudentissime perfectio tua sermonem de passione Salvatoris exponit, affir- mans ipsum Unigenitum Dei Filium, secundum quod putatur atque Deus est, non in sua natura passum esse quæ sunt corporis, sed potius in terrestri natura passum esse; necessarie eniv.
PG 86:1115πλὴν καὶ ἡ περὶ τῆς συνθέτου φύσεως εὕρεσις οὐδενὸς ἑτέρου ἢ τοῦ διδασκάλου τῆς πλάνης αὐτῶν ἐστιν Ἀπολιναρίου τοῦ ποτὲ μὲν μίαν σύνθετον φύσιν λέγοντος, ποτὲ δὲ μίαν θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ἀναπλάττοντος. ὅπερ εὑρεῖν ἔξεστιν ἐκ τῶν τοῦ αὐτοῦ αἱρετικοῦ συγγραμμάτων· ἐν γὰρ τῶι λόγωι ὃν ἐπιγράφει πρὸς τοὺς ἄνθρωπον ὑπὸ τοῦ λόγου προσειλῆφθαι λέγοντας λέγει τάδε 59 Ἄνθρωπος εἷς ὁ Χριστὸς ὡς εἷς θεὸς ὁ πατήρ, ὅ ἐστι φύσεως, ὥστε καὶ τοῦτο φύσεως συνθέτου μεταξὺ οὔσης θεοῦ καὶ ἀνθρώπων. 60 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Ἀπολινάριος ἐν τῶι περὶ τῆς θείας σαρκώσεως λόγωι ἐν κεφαλαίωι τρισκαιδεκάτωι λέγει τάδε 61 Ἡ σὰρξ ἑτεροκίνητος οὖσα πάντως ὑπὸ τοῦ κινοῦντος καὶ ἄγοντος, ὁποῖόν ποτε ἂν εἴη τοῦτο, καὶ οὐκ ἐντελὲς οὖσα ζῶιον ἀφ' ἑαυτῆς, ἀλλ' εἰς τὸ γενέσθαι ζῶιον ἐντελὲς συντιθεμένη πρὸς ἑνότητα τῶι ἡγεμονικῶι συνῆλθεν καὶ συνετέθη πρὸς τὸ οὐράνιον ἡγεμονικόν, ἐξοικειωθεῖσα αὐτῶι κατὰ τὸ παθητικὸν ἑαυτῆς καὶ λαβοῦσα τὸ θεῖον οἰκειωθὲν αὐτῆι κατὰ τὸ ἐνεργητικόν. οὕτω γὰρ ἓν ζῶιον ἐκ κινουμένου καὶ κινητικοῦ συνίστατο καὶ οὐ δύο ἢ ἐκ δύο τελείων καὶ αὐτοκινήτων.
Α χοϊκῇ φύσει· δεῖ γὰρ ἀναγκαίως ἀμφότερα σώζε σθαι τῷ ἑνὶ καὶ κατ᾿ ἀλήθειαν Υἱῷ, καὶ τὸ μὴ πάσχειν θεϊκῶς, καὶ τὸ λέγεσθαι παθεῖν ἀνθρωπίνως· ή αὐτοῦ γὰρ πέπονθε σάρξ. » Δῆλον τοίνυν ἐκ τῶν εἰρημέν νων, ὅτι αἱ δύο φύσεις τουτέστιν ἡ θεία τε καὶ ἀνθρω πίνη, ἐν τῇ μιᾷ ὑποστάσει, ὅπερ ἐστὶν ἐν τῷ ἑνὶ προσ ώπῳ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ σώζονται· λέγει γάρ, δεῖν ἀμφότε- ρα σώζεσθαι τῷ ἑνὶ καὶ κατὰ ἀλήθειαν Υἱῷ. Προστ κείμενον δὲ τὸ δεῖν τὴν ἀναντίῤῥητον αὐτοῦ περὶ τοῦ δόγματος ἡμῖν σαφηνίζειν γνῶσιν ὁ καὶ τὸ ἀμ φότερα δὲ οὐ μιᾶς ἐστι φύσεως σημαντικόν, ἀλλὰ δύο καθάπερ γὰρ ὁ αὐτὸς Πατήρ διδάσκει τὸ μὴ παθεῖν αὐτὸν τῇ θείᾳ φύσει, ἀλλὰ παθεῖν τῇ χοϊκή φύσει, οὐκ ἄν τις οὕτω μανείς, ὡς μιᾶς εἶναι φύσεως ὑπολαβεῖν. Μιᾶς μὲν γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὸ πάθος καὶ τὴν ἀπάθειαν ὁμολογεῖν ἐδιδάχθημεν, οὐ μὴν κατὰ τὴν αὐτὴν φύσιν· ἐπὶ μιᾶς γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς φύσεως τὰ ἀλλήλοις ἐναντία κατὰ ταυτὸν σημαίνειν ἀδύνατον. 'Αλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ καὶ τοῖς τῶν Πατέ ρων ἐναντιούμενοι δόγμασι, ταῦτα μὴ διακρίνοντες, εἰς ἑτέραν πάλιν μεταπίπτουσιν ἄνοιαν, λέγοντες ὅτι οἱ Θεὸν καὶ ἄνθρωπον ὁμολογοῦντες τὸν Χριστὸν, καὶ μὴ λέγοντες αὐτὸν μιᾶς εἶναι φύσεως, ὥσπερ τὸν ἄνθρωπον, οὐ δύο μόνον ἐπὶ Χριστοῦ λέγειν ώφειλον φύσεις, ἀλλὰ τρεῖς· ἑτέρα γὰρ ἡ τοῦ Λόγου, καὶ ἑτέρα ἡ τῆς ψυχῆς, καὶ ἄλλη τοῦ σώματος ἡ φύσις. Ταῦτα δὲ λέγοντες οἱ καινοὶ τῶν κακῶν ἐφευ ρεται, εἰπάτωσαν αὐτοὶ συνομολογοῦντες ἡμῖν, ἐκ δύο φύσεων εἶναι τὸν Χριστὸν, πῶς τοῦτο νοοῦσιν ; Αρχ ὡς ψυχὴν ἐκτὸς σώματος ἀνειληφότα, ἢ σῶμα χωρίς ψυχῆς; Ἓν γὰρ τῶν ἀτόπων πάντως παρέξουσιν. Εἰ δὲ ταύτην τὴν ἀτοπίαν ἐκκλίνοντες, καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα λέγουσιν ἀνειληφέναι τὸν Κύριον, αὐτοὶ ταῖς οἰκείαις παγίσιν εμπλεκόμενοι, φανήσονται ἐκ τριῶν φύσεων λέγειν τὸν Χριστὸν ἀναγκαζόμενοι. 'Αγνοοῦσι δὲ ὅτι τὸ ἄνθρωπος ὄνομα ἄνευ μὲν τῶν ιδιωμάτων λεγόμενον, ἐπὶ κοινοῦ σημαινομένου λαμ- βάνεται, καὶ οὐσίας ἤτοι φύσεως ἐστι σημαντικὸν, καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων λέγεται· ἐπειδὰν δὲ τῷ κοινῷ τὰ ἰδιώματα προστεθῇ, τηνικαῦτα ἡ ὑπό στασις ἀναφαίνεται · ὅτι καὶ διαφορὰ ψυχῆς καὶ σώ ματος γνωρίζεται· ἀμφότερα γὰρ ἡμᾶς λέγειν καὶ ἡ ἀποστολικὴ διδάσκει παράδοσις. Ὁ μὲν γὰρ θεῖος Παῦ λος περὶ τῶν καθ' ἕκαστον λέγων, καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα θέλων σημᾶναι, τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον καὶ τὸν ἐκτὸς ἄνθρωπον ὀνομάζει. Ὁ δὲ Ἰάκωβος τὴν κοινὴν οὐσίαν τῆς ἀνθρωπότητος δηλῶν λέγει· Πᾶσα φύσις θηρίων τε καὶ πετεινῶν ἑρπετῶν τε καὶ ἐναλίων δαμάζεται καὶ δεδάμασται τῇ φύσει τῇ ἀνθρωπία νῃ. Τὸ μέντοι Χριστὸς ὄνομα οὐκ οὐσίας ἐστι ση μαντικὸν, ἐπειδὴ οὔτε ἐπὶ κοινοῦ σημαινομένου λαμ- βάνεται, οὔτε κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων λέγεται, οὔτε μὴν ἄνευ τῶν ἰδιωμάτων ὁμολογεῖται. Τοῦτο γὰρ ἡμᾶς καὶ ὁ ἐν ἁγίοις διδάσκει Κύριλλος ἐν τοῖς σχολίοις αὐτοῦ τοῖς περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως λέγων, . JUSTINIANI IMPERATORIS oportet ut salvetur utrumque uni atque secundum veritatem Filio, non dici pati ut Deum sed pas- sum ut hominem; caro enim passa est. » Mani- festum est ergo ex dictis, duas naturas, id est divi- nam ac humanam in una hypostasi, quod est in una persona Unigeniti Filii Dei Domini nostri Jesu Christi salvari; dicit enim oportere ut utrumque salvetur uni atque juxta veritatem Filio. Additur autem oportere ad manifestandam nobis fidem extra omnem controversiam de hoc dogmate; utrumque vero non unius naturæ sed duarum in- dicium est; cum enim ipse Pater doceat non divi- na natura passum esse, sed natura terrestri passum fuisse, nemo sic insaniret ut unius naturæ ipsum esse suspicaretur; unius enim atque ejusdem hy- - postasis Domini nostri Jesu Christi passionem et impassibilitatem confiteri edocti sumus, sed non secundum eamdem naturam; impossibile est enim in una eademque natura sibi juxta idem invicem adversantia deprehendere. B C Sed veritatis hostes, doctrinæque Patrum adver- sarii, hoc non discernentes, in aliam stultitiam incidunt, dicentes eos qui confitentur Christum esse Deum et hominem, nec illum esse unius na- ture, ut hominem, non solum duas naturas esse in Christo sed tres dicere debere; etenim una est Verbi, altera animæ alleraque natura corporis. Hi novi malorum inventores qui hæc asserunt, di- cant nobiscum consentiendo, ex duabus naturis constare Christum, quomodo istud intelligant? Quomodo igitur extra corpus animam raptam, seu corpus absque anima intelligunt? Unam enim ex his stultitiis certe afferent. Si vero hanc stultitiam declinantes, animam ac corpus sibi rapuisse Domi- num dicunt, ipsi propriis retibus impediti, ex tribus naturis constare Christum dicere coacti vide- Luntur. Ignorant aulemn nomen homo, absque pro- prietatibus sumptum, in communi significatione sumi, substantime sive natura esse significativum, ac de multis hypostaṣibus dici; cum vero communi significationi proprietates additæ sunt, tunc effici hypostasim, distinctionem quoque animæ et cor- poris agnosci; traditio enim apostolica utrumque mos dicere docet. Divus Paulus de illis singulatim D loquens, animam corpusque significare volens, de homine interiore ac de exteriore loquitur. Jacobus vero communem substantiam humanitatis demon- strans dicit: Omnis natura bestiarum et volucrum et serpentium et cæterorum domantur et domita sunt a natura humana - Nomen autem Christus sub- stantiæ non est significativum, siquidem nec in communi significatione sumitur, nec de multis hypostasibus dicitur, nec ipsum absque proprieta- tibus confitentur; illud enim nos docet quoque sanctus Cyrillus in scholiis ipsius de incarnatione dicens: Nomen Christus nec habere determinati- vam virtutem, nec quidem alicujus substantiam ◉ f Jac. 111, 7.
δι' ὅπερ ἄνθρωπος μὲν ἕτερόν τι ζῶιον πρὸς θεὸν καὶ οὐ θεός, ἀλλὰ δοῦλος θεοῦ, κἂν οὐρανίων ἦι τις δύναμις, ὡσαύτως ἔχει· σὰρξ δὲ θεοῦ σὰρξ γενομένη ζῶιόν ἐστι μετ' αὐτοῦ συντεθεῖσα εἰς μίαν φύσιν. 62 Τοῦ αὐτοῦ Ἀπολιναρίου αἱρετικοῦ ἐκ τῶν κατὰ Διοδώρου λόγων· ὄργανον καὶ τὸ κινοῦν μίαν πέφυκεν ἀποτελεῖν τὴν ἐνέργειαν· εἰ δὲ μία ἡ ἐνέργεια, μία καὶ ἡ οὐσία, μία ἄρα οὐσία γέγονεν τοῦ λόγου καὶ τῆς σαρκός. 63 Τοῦ αὐτοῦ ἐν τῶι περὶ σαρκώσεως λόγωι· ὢ καινὴ κτίσις, μῖξις θεσπεσία, θεὸς καὶ σὰρξ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἀπετέλεσαν φύσιν. 64 Τοῦ αὐτοῦ πρὸς Πέτρον· φύσει μὲν θεὸν καὶ φύσει ἄνθρωπον τὸν κύριον λέγομεν, μιᾶι δὲ καὶ συγκράτωι τῆι φύσει σαρκικῆι τε καὶ θεικῆι. 65 Πρὸς δὲ τούτοις καὶ αὐτὸν Πολέμωνα τὸν μαθητὴν Ἀπολιναρίου παραθήσωμεν λέγοντα σαφῶς τίνος ἐστὶν ὁ τῆς συνθέτου φύσεως ἀναπλασμὸς καὶ τὸ μίαν λέγειν σαρκὸς καὶ θεότητος φύσιν. ἐν γὰρ τῶι κατὰ Τιμοθέου τοῦ συμμαθητοῦ αὐτοῦ λόγωι λέγει τάδε 66 Οὐδὲν δὲ χεῖρον ἐννοῆσαι κἀκεῖνο. θεὸν γὰρ λέγοντες καὶ ἄνθρωπον τὸν αὐτὸν οὐκ αἰσχύνονται μίαν φύσιν τοῦ λόγου σεσαρκωμένην καθάπερ μίαν σύνθετον ὁμολογοῦντες.
Α χοϊκῇ φύσει· δεῖ γὰρ ἀναγκαίως ἀμφότερα σώζε σθαι τῷ ἑνὶ καὶ κατ᾿ ἀλήθειαν Υἱῷ, καὶ τὸ μὴ πάσχειν θεϊκῶς, καὶ τὸ λέγεσθαι παθεῖν ἀνθρωπίνως· ή αὐτοῦ γὰρ πέπονθε σάρξ. » Δῆλον τοίνυν ἐκ τῶν εἰρημέν νων, ὅτι αἱ δύο φύσεις τουτέστιν ἡ θεία τε καὶ ἀνθρω πίνη, ἐν τῇ μιᾷ ὑποστάσει, ὅπερ ἐστὶν ἐν τῷ ἑνὶ προσ ώπῳ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ σώζονται· λέγει γάρ, δεῖν ἀμφότε- ρα σώζεσθαι τῷ ἑνὶ καὶ κατὰ ἀλήθειαν Υἱῷ. Προστ κείμενον δὲ τὸ δεῖν τὴν ἀναντίῤῥητον αὐτοῦ περὶ τοῦ δόγματος ἡμῖν σαφηνίζειν γνῶσιν ὁ καὶ τὸ ἀμ φότερα δὲ οὐ μιᾶς ἐστι φύσεως σημαντικόν, ἀλλὰ δύο καθάπερ γὰρ ὁ αὐτὸς Πατήρ διδάσκει τὸ μὴ παθεῖν αὐτὸν τῇ θείᾳ φύσει, ἀλλὰ παθεῖν τῇ χοϊκή φύσει, οὐκ ἄν τις οὕτω μανείς, ὡς μιᾶς εἶναι φύσεως ὑπολαβεῖν. Μιᾶς μὲν γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὸ πάθος καὶ τὴν ἀπάθειαν ὁμολογεῖν ἐδιδάχθημεν, οὐ μὴν κατὰ τὴν αὐτὴν φύσιν· ἐπὶ μιᾶς γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς φύσεως τὰ ἀλλήλοις ἐναντία κατὰ ταυτὸν σημαίνειν ἀδύνατον. 'Αλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ καὶ τοῖς τῶν Πατέ ρων ἐναντιούμενοι δόγμασι, ταῦτα μὴ διακρίνοντες, εἰς ἑτέραν πάλιν μεταπίπτουσιν ἄνοιαν, λέγοντες ὅτι οἱ Θεὸν καὶ ἄνθρωπον ὁμολογοῦντες τὸν Χριστὸν, καὶ μὴ λέγοντες αὐτὸν μιᾶς εἶναι φύσεως, ὥσπερ τὸν ἄνθρωπον, οὐ δύο μόνον ἐπὶ Χριστοῦ λέγειν ώφειλον φύσεις, ἀλλὰ τρεῖς· ἑτέρα γὰρ ἡ τοῦ Λόγου, καὶ ἑτέρα ἡ τῆς ψυχῆς, καὶ ἄλλη τοῦ σώματος ἡ φύσις. Ταῦτα δὲ λέγοντες οἱ καινοὶ τῶν κακῶν ἐφευ ρεται, εἰπάτωσαν αὐτοὶ συνομολογοῦντες ἡμῖν, ἐκ δύο φύσεων εἶναι τὸν Χριστὸν, πῶς τοῦτο νοοῦσιν ; Αρχ ὡς ψυχὴν ἐκτὸς σώματος ἀνειληφότα, ἢ σῶμα χωρίς ψυχῆς; Ἓν γὰρ τῶν ἀτόπων πάντως παρέξουσιν. Εἰ δὲ ταύτην τὴν ἀτοπίαν ἐκκλίνοντες, καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα λέγουσιν ἀνειληφέναι τὸν Κύριον, αὐτοὶ ταῖς οἰκείαις παγίσιν εμπλεκόμενοι, φανήσονται ἐκ τριῶν φύσεων λέγειν τὸν Χριστὸν ἀναγκαζόμενοι. 'Αγνοοῦσι δὲ ὅτι τὸ ἄνθρωπος ὄνομα ἄνευ μὲν τῶν ιδιωμάτων λεγόμενον, ἐπὶ κοινοῦ σημαινομένου λαμ- βάνεται, καὶ οὐσίας ἤτοι φύσεως ἐστι σημαντικὸν, καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων λέγεται· ἐπειδὰν δὲ τῷ κοινῷ τὰ ἰδιώματα προστεθῇ, τηνικαῦτα ἡ ὑπό στασις ἀναφαίνεται · ὅτι καὶ διαφορὰ ψυχῆς καὶ σώ ματος γνωρίζεται· ἀμφότερα γὰρ ἡμᾶς λέγειν καὶ ἡ ἀποστολικὴ διδάσκει παράδοσις. Ὁ μὲν γὰρ θεῖος Παῦ λος περὶ τῶν καθ' ἕκαστον λέγων, καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα θέλων σημᾶναι, τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον καὶ τὸν ἐκτὸς ἄνθρωπον ὀνομάζει. Ὁ δὲ Ἰάκωβος τὴν κοινὴν οὐσίαν τῆς ἀνθρωπότητος δηλῶν λέγει· Πᾶσα φύσις θηρίων τε καὶ πετεινῶν ἑρπετῶν τε καὶ ἐναλίων δαμάζεται καὶ δεδάμασται τῇ φύσει τῇ ἀνθρωπία νῃ. Τὸ μέντοι Χριστὸς ὄνομα οὐκ οὐσίας ἐστι ση μαντικὸν, ἐπειδὴ οὔτε ἐπὶ κοινοῦ σημαινομένου λαμ- βάνεται, οὔτε κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων λέγεται, οὔτε μὴν ἄνευ τῶν ἰδιωμάτων ὁμολογεῖται. Τοῦτο γὰρ ἡμᾶς καὶ ὁ ἐν ἁγίοις διδάσκει Κύριλλος ἐν τοῖς σχολίοις αὐτοῦ τοῖς περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως λέγων, . JUSTINIANI IMPERATORIS oportet ut salvetur utrumque uni atque secundum veritatem Filio, non dici pati ut Deum sed pas- sum ut hominem; caro enim passa est. » Mani- festum est ergo ex dictis, duas naturas, id est divi- nam ac humanam in una hypostasi, quod est in una persona Unigeniti Filii Dei Domini nostri Jesu Christi salvari; dicit enim oportere ut utrumque salvetur uni atque juxta veritatem Filio. Additur autem oportere ad manifestandam nobis fidem extra omnem controversiam de hoc dogmate; utrumque vero non unius naturæ sed duarum in- dicium est; cum enim ipse Pater doceat non divi- na natura passum esse, sed natura terrestri passum fuisse, nemo sic insaniret ut unius naturæ ipsum esse suspicaretur; unius enim atque ejusdem hy- - postasis Domini nostri Jesu Christi passionem et impassibilitatem confiteri edocti sumus, sed non secundum eamdem naturam; impossibile est enim in una eademque natura sibi juxta idem invicem adversantia deprehendere. B C Sed veritatis hostes, doctrinæque Patrum adver- sarii, hoc non discernentes, in aliam stultitiam incidunt, dicentes eos qui confitentur Christum esse Deum et hominem, nec illum esse unius na- ture, ut hominem, non solum duas naturas esse in Christo sed tres dicere debere; etenim una est Verbi, altera animæ alleraque natura corporis. Hi novi malorum inventores qui hæc asserunt, di- cant nobiscum consentiendo, ex duabus naturis constare Christum, quomodo istud intelligant? Quomodo igitur extra corpus animam raptam, seu corpus absque anima intelligunt? Unam enim ex his stultitiis certe afferent. Si vero hanc stultitiam declinantes, animam ac corpus sibi rapuisse Domi- num dicunt, ipsi propriis retibus impediti, ex tribus naturis constare Christum dicere coacti vide- Luntur. Ignorant aulemn nomen homo, absque pro- prietatibus sumptum, in communi significatione sumi, substantime sive natura esse significativum, ac de multis hypostaṣibus dici; cum vero communi significationi proprietates additæ sunt, tunc effici hypostasim, distinctionem quoque animæ et cor- poris agnosci; traditio enim apostolica utrumque mos dicere docet. Divus Paulus de illis singulatim D loquens, animam corpusque significare volens, de homine interiore ac de exteriore loquitur. Jacobus vero communem substantiam humanitatis demon- strans dicit: Omnis natura bestiarum et volucrum et serpentium et cæterorum domantur et domita sunt a natura humana - Nomen autem Christus sub- stantiæ non est significativum, siquidem nec in communi significatione sumitur, nec de multis hypostasibus dicitur, nec ipsum absque proprieta- tibus confitentur; illud enim nos docet quoque sanctus Cyrillus in scholiis ipsius de incarnatione dicens: Nomen Christus nec habere determinati- vam virtutem, nec quidem alicujus substantiam ◉ f Jac. 111, 7.
εἰ γὰρ θεὸς τέλειος καὶ ἄνθρωπος τέλειος ὁ αὐτός, δύο φύσεις ἄρα ὁ αὐτός, καθάπερ ἡ τῶν Καππαδοκῶν εἰσηγεῖται καινοτομία καὶ Ἀθανασίου ἡ οἴησις καὶ τῶν ἐν Ἰταλίαι ὁ τῦφος. καὶ σχηματίζονται μὲν οἱ δῆθεν ἡμέτεροι φρονεῖν τὰ τοῦ ἁγίου πατρὸς ἡμῶν Ἀπολιναρίου, κηρύττουσι δὲ καθάπερ οἱ Γρηγόριοι τὴν τῶν φύσεων δυάδα, οὐδενός, ὡς ἔοικεν, ἐρασθέντες ἢ μόνης τῆς ἐν τῶι βίωι τούτωι φθαρτῆς δόξης τῆι πρὸς ἱερωσύνην ἐλπίδι δελεασθέντες. τί οὖν αὐτοῖς καὶ ἡμῖν; τί δὲ συμβαίνειν πειρῶνται τῆι ἀξιαγάστωι φωνῆι; τί δὲ Ἀπολιναρίωι τῶι θείωι μαθητιᾶν σχηματίζονται; ταύτην γὰρ ἐπ' ἀναιρέσει τῆς τῶν φύσεων δυάδος τὴν φωνὴν μόνος ἡμῖν οὗτος ἀπεκύησεν. 67 Ἐκ τῶν εἰρημένων τοίνυν σαφὲς καθέστηκεν ὡς οἱ μίαν φύσιν τοῦ θεοῦ λόγου σεσαρκωμένην καθάπερ σύνθετον λαμβάνοντες τῆι Ἀπολιναρίου κατακολουθοῦσιν πλάνηι. ὁ γὰρ ἐν ἁγίοις Κύριλλος, καθ' ἃ καὶ ἀνωτέρω εἰρήκαμεν, τὸ μίαν φύσιν τοῦ λόγου σεσαρκωμένην οὐκ ἄλλως εἰ μὴ ἐπὶ τῶν δύο φύσεων εἶπεν, ὅθεν ἐπάγει· δύο τὰς φύσεις εἶναι φαμέν. καθάπερ γὰρ καὶ αὐτὸς ὁ πατὴρ διδάσκει, ἑτέρα ἡ τοῦ λόγου φύσις καὶ ἑτέρα ἡ τῆς σαρκός.
Α χοϊκῇ φύσει· δεῖ γὰρ ἀναγκαίως ἀμφότερα σώζε σθαι τῷ ἑνὶ καὶ κατ᾿ ἀλήθειαν Υἱῷ, καὶ τὸ μὴ πάσχειν θεϊκῶς, καὶ τὸ λέγεσθαι παθεῖν ἀνθρωπίνως· ή αὐτοῦ γὰρ πέπονθε σάρξ. » Δῆλον τοίνυν ἐκ τῶν εἰρημέν νων, ὅτι αἱ δύο φύσεις τουτέστιν ἡ θεία τε καὶ ἀνθρω πίνη, ἐν τῇ μιᾷ ὑποστάσει, ὅπερ ἐστὶν ἐν τῷ ἑνὶ προσ ώπῳ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ σώζονται· λέγει γάρ, δεῖν ἀμφότε- ρα σώζεσθαι τῷ ἑνὶ καὶ κατὰ ἀλήθειαν Υἱῷ. Προστ κείμενον δὲ τὸ δεῖν τὴν ἀναντίῤῥητον αὐτοῦ περὶ τοῦ δόγματος ἡμῖν σαφηνίζειν γνῶσιν ὁ καὶ τὸ ἀμ φότερα δὲ οὐ μιᾶς ἐστι φύσεως σημαντικόν, ἀλλὰ δύο καθάπερ γὰρ ὁ αὐτὸς Πατήρ διδάσκει τὸ μὴ παθεῖν αὐτὸν τῇ θείᾳ φύσει, ἀλλὰ παθεῖν τῇ χοϊκή φύσει, οὐκ ἄν τις οὕτω μανείς, ὡς μιᾶς εἶναι φύσεως ὑπολαβεῖν. Μιᾶς μὲν γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὸ πάθος καὶ τὴν ἀπάθειαν ὁμολογεῖν ἐδιδάχθημεν, οὐ μὴν κατὰ τὴν αὐτὴν φύσιν· ἐπὶ μιᾶς γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς φύσεως τὰ ἀλλήλοις ἐναντία κατὰ ταυτὸν σημαίνειν ἀδύνατον. 'Αλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ καὶ τοῖς τῶν Πατέ ρων ἐναντιούμενοι δόγμασι, ταῦτα μὴ διακρίνοντες, εἰς ἑτέραν πάλιν μεταπίπτουσιν ἄνοιαν, λέγοντες ὅτι οἱ Θεὸν καὶ ἄνθρωπον ὁμολογοῦντες τὸν Χριστὸν, καὶ μὴ λέγοντες αὐτὸν μιᾶς εἶναι φύσεως, ὥσπερ τὸν ἄνθρωπον, οὐ δύο μόνον ἐπὶ Χριστοῦ λέγειν ώφειλον φύσεις, ἀλλὰ τρεῖς· ἑτέρα γὰρ ἡ τοῦ Λόγου, καὶ ἑτέρα ἡ τῆς ψυχῆς, καὶ ἄλλη τοῦ σώματος ἡ φύσις. Ταῦτα δὲ λέγοντες οἱ καινοὶ τῶν κακῶν ἐφευ ρεται, εἰπάτωσαν αὐτοὶ συνομολογοῦντες ἡμῖν, ἐκ δύο φύσεων εἶναι τὸν Χριστὸν, πῶς τοῦτο νοοῦσιν ; Αρχ ὡς ψυχὴν ἐκτὸς σώματος ἀνειληφότα, ἢ σῶμα χωρίς ψυχῆς; Ἓν γὰρ τῶν ἀτόπων πάντως παρέξουσιν. Εἰ δὲ ταύτην τὴν ἀτοπίαν ἐκκλίνοντες, καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα λέγουσιν ἀνειληφέναι τὸν Κύριον, αὐτοὶ ταῖς οἰκείαις παγίσιν εμπλεκόμενοι, φανήσονται ἐκ τριῶν φύσεων λέγειν τὸν Χριστὸν ἀναγκαζόμενοι. 'Αγνοοῦσι δὲ ὅτι τὸ ἄνθρωπος ὄνομα ἄνευ μὲν τῶν ιδιωμάτων λεγόμενον, ἐπὶ κοινοῦ σημαινομένου λαμ- βάνεται, καὶ οὐσίας ἤτοι φύσεως ἐστι σημαντικὸν, καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων λέγεται· ἐπειδὰν δὲ τῷ κοινῷ τὰ ἰδιώματα προστεθῇ, τηνικαῦτα ἡ ὑπό στασις ἀναφαίνεται · ὅτι καὶ διαφορὰ ψυχῆς καὶ σώ ματος γνωρίζεται· ἀμφότερα γὰρ ἡμᾶς λέγειν καὶ ἡ ἀποστολικὴ διδάσκει παράδοσις. Ὁ μὲν γὰρ θεῖος Παῦ λος περὶ τῶν καθ' ἕκαστον λέγων, καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα θέλων σημᾶναι, τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον καὶ τὸν ἐκτὸς ἄνθρωπον ὀνομάζει. Ὁ δὲ Ἰάκωβος τὴν κοινὴν οὐσίαν τῆς ἀνθρωπότητος δηλῶν λέγει· Πᾶσα φύσις θηρίων τε καὶ πετεινῶν ἑρπετῶν τε καὶ ἐναλίων δαμάζεται καὶ δεδάμασται τῇ φύσει τῇ ἀνθρωπία νῃ. Τὸ μέντοι Χριστὸς ὄνομα οὐκ οὐσίας ἐστι ση μαντικὸν, ἐπειδὴ οὔτε ἐπὶ κοινοῦ σημαινομένου λαμ- βάνεται, οὔτε κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων λέγεται, οὔτε μὴν ἄνευ τῶν ἰδιωμάτων ὁμολογεῖται. Τοῦτο γὰρ ἡμᾶς καὶ ὁ ἐν ἁγίοις διδάσκει Κύριλλος ἐν τοῖς σχολίοις αὐτοῦ τοῖς περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως λέγων, . JUSTINIANI IMPERATORIS oportet ut salvetur utrumque uni atque secundum veritatem Filio, non dici pati ut Deum sed pas- sum ut hominem; caro enim passa est. » Mani- festum est ergo ex dictis, duas naturas, id est divi- nam ac humanam in una hypostasi, quod est in una persona Unigeniti Filii Dei Domini nostri Jesu Christi salvari; dicit enim oportere ut utrumque salvetur uni atque juxta veritatem Filio. Additur autem oportere ad manifestandam nobis fidem extra omnem controversiam de hoc dogmate; utrumque vero non unius naturæ sed duarum in- dicium est; cum enim ipse Pater doceat non divi- na natura passum esse, sed natura terrestri passum fuisse, nemo sic insaniret ut unius naturæ ipsum esse suspicaretur; unius enim atque ejusdem hy- - postasis Domini nostri Jesu Christi passionem et impassibilitatem confiteri edocti sumus, sed non secundum eamdem naturam; impossibile est enim in una eademque natura sibi juxta idem invicem adversantia deprehendere. B C Sed veritatis hostes, doctrinæque Patrum adver- sarii, hoc non discernentes, in aliam stultitiam incidunt, dicentes eos qui confitentur Christum esse Deum et hominem, nec illum esse unius na- ture, ut hominem, non solum duas naturas esse in Christo sed tres dicere debere; etenim una est Verbi, altera animæ alleraque natura corporis. Hi novi malorum inventores qui hæc asserunt, di- cant nobiscum consentiendo, ex duabus naturis constare Christum, quomodo istud intelligant? Quomodo igitur extra corpus animam raptam, seu corpus absque anima intelligunt? Unam enim ex his stultitiis certe afferent. Si vero hanc stultitiam declinantes, animam ac corpus sibi rapuisse Domi- num dicunt, ipsi propriis retibus impediti, ex tribus naturis constare Christum dicere coacti vide- Luntur. Ignorant aulemn nomen homo, absque pro- prietatibus sumptum, in communi significatione sumi, substantime sive natura esse significativum, ac de multis hypostaṣibus dici; cum vero communi significationi proprietates additæ sunt, tunc effici hypostasim, distinctionem quoque animæ et cor- poris agnosci; traditio enim apostolica utrumque mos dicere docet. Divus Paulus de illis singulatim D loquens, animam corpusque significare volens, de homine interiore ac de exteriore loquitur. Jacobus vero communem substantiam humanitatis demon- strans dicit: Omnis natura bestiarum et volucrum et serpentium et cæterorum domantur et domita sunt a natura humana - Nomen autem Christus sub- stantiæ non est significativum, siquidem nec in communi significatione sumitur, nec de multis hypostasibus dicitur, nec ipsum absque proprieta- tibus confitentur; illud enim nos docet quoque sanctus Cyrillus in scholiis ipsius de incarnatione dicens: Nomen Christus nec habere determinati- vam virtutem, nec quidem alicujus substantiam ◉ f Jac. 111, 7.
ὅτι δὲ τοὺς λέγοντας σύνθετον φύσιν καὶ μίαν σαρκὸς καὶ θεότητος φύσιν ἀναπλάττοντας ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἀποβάλλεται, ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ πατρὸς λόγων εὐθὺς ἀποδείξομεν· λέγει γὰρ ἐν τῶι κατὰ τῶν Συνουσιαστῶν λόγωι ταῦτα 68 Ἵνα πιστεύωμεν ὅτι κἂν εἰ τοῖς ἡμετέροις σώμασιν ὁμοφυὲς ἦν τὸ ἅγιον αὐτοῦ καὶ πάναγνον σῶμα, ἀλλ' οὖν ἐστι σεπτόν τε καὶ θεῖον καὶ πολὺ τῶν καθ' ἡμᾶς ἐπέκεινα μέτρων, ἅτε δὴ καὶ ἴδιον αὐτοῦ γεγονός· ἐνήργηκεν γὰρ δι' αὐτοῦ. διὰ τοῦτο καὶ ἄρτος ὠνομάσθη ζωῆς, ναὶ μὴν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβῆναι λέγεται καὶ ζωὴν διδόναι τῶι κόσμωι διὰ τὸν ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβάντα λόγον, οὗ καὶ ἰδία γέγονεν ἡ σάρξ. οὐκοῦν θεία μέν, ὡς ἔφην, ἐστίν, οὐ μὴν ἔτι καὶ εἰς φύσιν θεότητος μεταβαλεῖν αὐτὴν ὑποτοπήσοι τις ἄν, εἴ γε νοῦν ἔχει τὸν εὖ βεβηκότα καὶ δογματικῆς εὐτεχνίας ἐπιστήμονα. δεῖ γὰρ τῆι πάντων ἐπέκεινα καὶ ἀνωτάτω φύσει σώιζεσθαι καθαρῶς τὸ ἁπλοῦν καὶ ἀσυμμιγὲς ἑτέρωι καὶ τὸ μὴ συντεθεῖσθαι δοκεῖν ἔν γε τοῖς καθ' ἑαυτὴν ἤγουν προσθήκης δεδεῆσθαί τινος καὶ ἀσυμφυοῦς αὐτῆι πράγματος εἰς κοινωνίαν ἐλθεῖν τὴν ἐν ταυτότητι φύσεως ἤγουν ὁμοουσιότητος.
Α χοϊκῇ φύσει· δεῖ γὰρ ἀναγκαίως ἀμφότερα σώζε σθαι τῷ ἑνὶ καὶ κατ᾿ ἀλήθειαν Υἱῷ, καὶ τὸ μὴ πάσχειν θεϊκῶς, καὶ τὸ λέγεσθαι παθεῖν ἀνθρωπίνως· ή αὐτοῦ γὰρ πέπονθε σάρξ. » Δῆλον τοίνυν ἐκ τῶν εἰρημέν νων, ὅτι αἱ δύο φύσεις τουτέστιν ἡ θεία τε καὶ ἀνθρω πίνη, ἐν τῇ μιᾷ ὑποστάσει, ὅπερ ἐστὶν ἐν τῷ ἑνὶ προσ ώπῳ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ σώζονται· λέγει γάρ, δεῖν ἀμφότε- ρα σώζεσθαι τῷ ἑνὶ καὶ κατὰ ἀλήθειαν Υἱῷ. Προστ κείμενον δὲ τὸ δεῖν τὴν ἀναντίῤῥητον αὐτοῦ περὶ τοῦ δόγματος ἡμῖν σαφηνίζειν γνῶσιν ὁ καὶ τὸ ἀμ φότερα δὲ οὐ μιᾶς ἐστι φύσεως σημαντικόν, ἀλλὰ δύο καθάπερ γὰρ ὁ αὐτὸς Πατήρ διδάσκει τὸ μὴ παθεῖν αὐτὸν τῇ θείᾳ φύσει, ἀλλὰ παθεῖν τῇ χοϊκή φύσει, οὐκ ἄν τις οὕτω μανείς, ὡς μιᾶς εἶναι φύσεως ὑπολαβεῖν. Μιᾶς μὲν γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὸ πάθος καὶ τὴν ἀπάθειαν ὁμολογεῖν ἐδιδάχθημεν, οὐ μὴν κατὰ τὴν αὐτὴν φύσιν· ἐπὶ μιᾶς γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς φύσεως τὰ ἀλλήλοις ἐναντία κατὰ ταυτὸν σημαίνειν ἀδύνατον. 'Αλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ καὶ τοῖς τῶν Πατέ ρων ἐναντιούμενοι δόγμασι, ταῦτα μὴ διακρίνοντες, εἰς ἑτέραν πάλιν μεταπίπτουσιν ἄνοιαν, λέγοντες ὅτι οἱ Θεὸν καὶ ἄνθρωπον ὁμολογοῦντες τὸν Χριστὸν, καὶ μὴ λέγοντες αὐτὸν μιᾶς εἶναι φύσεως, ὥσπερ τὸν ἄνθρωπον, οὐ δύο μόνον ἐπὶ Χριστοῦ λέγειν ώφειλον φύσεις, ἀλλὰ τρεῖς· ἑτέρα γὰρ ἡ τοῦ Λόγου, καὶ ἑτέρα ἡ τῆς ψυχῆς, καὶ ἄλλη τοῦ σώματος ἡ φύσις. Ταῦτα δὲ λέγοντες οἱ καινοὶ τῶν κακῶν ἐφευ ρεται, εἰπάτωσαν αὐτοὶ συνομολογοῦντες ἡμῖν, ἐκ δύο φύσεων εἶναι τὸν Χριστὸν, πῶς τοῦτο νοοῦσιν ; Αρχ ὡς ψυχὴν ἐκτὸς σώματος ἀνειληφότα, ἢ σῶμα χωρίς ψυχῆς; Ἓν γὰρ τῶν ἀτόπων πάντως παρέξουσιν. Εἰ δὲ ταύτην τὴν ἀτοπίαν ἐκκλίνοντες, καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα λέγουσιν ἀνειληφέναι τὸν Κύριον, αὐτοὶ ταῖς οἰκείαις παγίσιν εμπλεκόμενοι, φανήσονται ἐκ τριῶν φύσεων λέγειν τὸν Χριστὸν ἀναγκαζόμενοι. 'Αγνοοῦσι δὲ ὅτι τὸ ἄνθρωπος ὄνομα ἄνευ μὲν τῶν ιδιωμάτων λεγόμενον, ἐπὶ κοινοῦ σημαινομένου λαμ- βάνεται, καὶ οὐσίας ἤτοι φύσεως ἐστι σημαντικὸν, καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων λέγεται· ἐπειδὰν δὲ τῷ κοινῷ τὰ ἰδιώματα προστεθῇ, τηνικαῦτα ἡ ὑπό στασις ἀναφαίνεται · ὅτι καὶ διαφορὰ ψυχῆς καὶ σώ ματος γνωρίζεται· ἀμφότερα γὰρ ἡμᾶς λέγειν καὶ ἡ ἀποστολικὴ διδάσκει παράδοσις. Ὁ μὲν γὰρ θεῖος Παῦ λος περὶ τῶν καθ' ἕκαστον λέγων, καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα θέλων σημᾶναι, τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον καὶ τὸν ἐκτὸς ἄνθρωπον ὀνομάζει. Ὁ δὲ Ἰάκωβος τὴν κοινὴν οὐσίαν τῆς ἀνθρωπότητος δηλῶν λέγει· Πᾶσα φύσις θηρίων τε καὶ πετεινῶν ἑρπετῶν τε καὶ ἐναλίων δαμάζεται καὶ δεδάμασται τῇ φύσει τῇ ἀνθρωπία νῃ. Τὸ μέντοι Χριστὸς ὄνομα οὐκ οὐσίας ἐστι ση μαντικὸν, ἐπειδὴ οὔτε ἐπὶ κοινοῦ σημαινομένου λαμ- βάνεται, οὔτε κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων λέγεται, οὔτε μὴν ἄνευ τῶν ἰδιωμάτων ὁμολογεῖται. Τοῦτο γὰρ ἡμᾶς καὶ ὁ ἐν ἁγίοις διδάσκει Κύριλλος ἐν τοῖς σχολίοις αὐτοῦ τοῖς περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως λέγων, . JUSTINIANI IMPERATORIS oportet ut salvetur utrumque uni atque secundum veritatem Filio, non dici pati ut Deum sed pas- sum ut hominem; caro enim passa est. » Mani- festum est ergo ex dictis, duas naturas, id est divi- nam ac humanam in una hypostasi, quod est in una persona Unigeniti Filii Dei Domini nostri Jesu Christi salvari; dicit enim oportere ut utrumque salvetur uni atque juxta veritatem Filio. Additur autem oportere ad manifestandam nobis fidem extra omnem controversiam de hoc dogmate; utrumque vero non unius naturæ sed duarum in- dicium est; cum enim ipse Pater doceat non divi- na natura passum esse, sed natura terrestri passum fuisse, nemo sic insaniret ut unius naturæ ipsum esse suspicaretur; unius enim atque ejusdem hy- - postasis Domini nostri Jesu Christi passionem et impassibilitatem confiteri edocti sumus, sed non secundum eamdem naturam; impossibile est enim in una eademque natura sibi juxta idem invicem adversantia deprehendere. B C Sed veritatis hostes, doctrinæque Patrum adver- sarii, hoc non discernentes, in aliam stultitiam incidunt, dicentes eos qui confitentur Christum esse Deum et hominem, nec illum esse unius na- ture, ut hominem, non solum duas naturas esse in Christo sed tres dicere debere; etenim una est Verbi, altera animæ alleraque natura corporis. Hi novi malorum inventores qui hæc asserunt, di- cant nobiscum consentiendo, ex duabus naturis constare Christum, quomodo istud intelligant? Quomodo igitur extra corpus animam raptam, seu corpus absque anima intelligunt? Unam enim ex his stultitiis certe afferent. Si vero hanc stultitiam declinantes, animam ac corpus sibi rapuisse Domi- num dicunt, ipsi propriis retibus impediti, ex tribus naturis constare Christum dicere coacti vide- Luntur. Ignorant aulemn nomen homo, absque pro- prietatibus sumptum, in communi significatione sumi, substantime sive natura esse significativum, ac de multis hypostaṣibus dici; cum vero communi significationi proprietates additæ sunt, tunc effici hypostasim, distinctionem quoque animæ et cor- poris agnosci; traditio enim apostolica utrumque mos dicere docet. Divus Paulus de illis singulatim D loquens, animam corpusque significare volens, de homine interiore ac de exteriore loquitur. Jacobus vero communem substantiam humanitatis demon- strans dicit: Omnis natura bestiarum et volucrum et serpentium et cæterorum domantur et domita sunt a natura humana - Nomen autem Christus sub- stantiæ non est significativum, siquidem nec in communi significatione sumitur, nec de multis hypostasibus dicitur, nec ipsum absque proprieta- tibus confitentur; illud enim nos docet quoque sanctus Cyrillus in scholiis ipsius de incarnatione dicens: Nomen Christus nec habere determinati- vam virtutem, nec quidem alicujus substantiam ◉ f Jac. 111, 7.
69 Διὰ τούτων δὲ ὁ πατὴρ σαφῶς ἀπαγορεύει μίαν λέγειν ἐπὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ σύνθετον φύσιν ὡς μὴ ἐνδεχομένου τὴν θείαν φύσιν ἑνωθεῖσαν τῆι ἀνθρωπίνηι μίαν μετ' αὐτῆς ἀποτελέσαι φύσιν. 70 Τῆς τῶν ἐναντίων τοίνυν ἀτοπίας ἐληλεγμένης δῆλον καθέστηκεν ὅτι αἱ δύο φύσεις συνελθοῦσαι οὐ φύσιν σύνθετον, ἀλλὰ Χριστὸν σύνθετον ἀπετέλεσαν, ἐπειδὴ καὶ φύσει θεὸς καὶ φύσει ἄνθρωπος εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὁμολογεῖται. ἀλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ πρὸς ταῖς ἄλλαις αὐτῶν ἀτοπίαις μὴ βουλόμενοι τοῖς τῶν πατέρων ἀκολουθεῖν δόγμασιν, ἀλλὰ τὰ Ἀπολιναρίου πρεσβεύοντες, οὐδεμίαν ὁδὸν ἀτοπίας καταλιμπάνουσιν, δι' ἧς τὰς τῶν ἀκεραιοτέρων ψυχὰς διαφθείρουσι. τὴν γὰρ Ἀπολιναρίου προσηγορίαν ὡς σαφῆ δυσσεβείας ἔλεγχον δολερῶς ἀπωθούμενοι τὰς τῶν ἁγίων πατέρων ἐπωνυμίας τοῖς τούτου συγγράμμασι καὶ τοῖς ἑαυτῶν πλάσμασιν ἐπιτιθέασιν κλέπτοντες τοὺς ἁπλουστέρους καὶ τὴν ὁδὸν τῆς ἀληθείας διαδιδράσκοντες. προφέρουσι γὰρ δύο ἐπιστολὰς ψευδεπιγράφους, μίαν μὲν ὡς δὴ παρὰ Ἰουλίου τοῦ ἐπισκόπου Ῥώμης πρὸς Διονύσιον πρεσβύτερον γεγραμμένην ἔχουσαν οὕτως 71 Τῶι δεσπότηι μου τῶι ποθεινοτάτωι συλλειτουργῶι Διονυσίωι Ἰούλιος ἐπίσκοπος Ῥώμης ἐν κυρίωι χαίρειν.
Α χοϊκῇ φύσει· δεῖ γὰρ ἀναγκαίως ἀμφότερα σώζε σθαι τῷ ἑνὶ καὶ κατ᾿ ἀλήθειαν Υἱῷ, καὶ τὸ μὴ πάσχειν θεϊκῶς, καὶ τὸ λέγεσθαι παθεῖν ἀνθρωπίνως· ή αὐτοῦ γὰρ πέπονθε σάρξ. » Δῆλον τοίνυν ἐκ τῶν εἰρημέν νων, ὅτι αἱ δύο φύσεις τουτέστιν ἡ θεία τε καὶ ἀνθρω πίνη, ἐν τῇ μιᾷ ὑποστάσει, ὅπερ ἐστὶν ἐν τῷ ἑνὶ προσ ώπῳ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ σώζονται· λέγει γάρ, δεῖν ἀμφότε- ρα σώζεσθαι τῷ ἑνὶ καὶ κατὰ ἀλήθειαν Υἱῷ. Προστ κείμενον δὲ τὸ δεῖν τὴν ἀναντίῤῥητον αὐτοῦ περὶ τοῦ δόγματος ἡμῖν σαφηνίζειν γνῶσιν ὁ καὶ τὸ ἀμ φότερα δὲ οὐ μιᾶς ἐστι φύσεως σημαντικόν, ἀλλὰ δύο καθάπερ γὰρ ὁ αὐτὸς Πατήρ διδάσκει τὸ μὴ παθεῖν αὐτὸν τῇ θείᾳ φύσει, ἀλλὰ παθεῖν τῇ χοϊκή φύσει, οὐκ ἄν τις οὕτω μανείς, ὡς μιᾶς εἶναι φύσεως ὑπολαβεῖν. Μιᾶς μὲν γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὸ πάθος καὶ τὴν ἀπάθειαν ὁμολογεῖν ἐδιδάχθημεν, οὐ μὴν κατὰ τὴν αὐτὴν φύσιν· ἐπὶ μιᾶς γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς φύσεως τὰ ἀλλήλοις ἐναντία κατὰ ταυτὸν σημαίνειν ἀδύνατον. 'Αλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ καὶ τοῖς τῶν Πατέ ρων ἐναντιούμενοι δόγμασι, ταῦτα μὴ διακρίνοντες, εἰς ἑτέραν πάλιν μεταπίπτουσιν ἄνοιαν, λέγοντες ὅτι οἱ Θεὸν καὶ ἄνθρωπον ὁμολογοῦντες τὸν Χριστὸν, καὶ μὴ λέγοντες αὐτὸν μιᾶς εἶναι φύσεως, ὥσπερ τὸν ἄνθρωπον, οὐ δύο μόνον ἐπὶ Χριστοῦ λέγειν ώφειλον φύσεις, ἀλλὰ τρεῖς· ἑτέρα γὰρ ἡ τοῦ Λόγου, καὶ ἑτέρα ἡ τῆς ψυχῆς, καὶ ἄλλη τοῦ σώματος ἡ φύσις. Ταῦτα δὲ λέγοντες οἱ καινοὶ τῶν κακῶν ἐφευ ρεται, εἰπάτωσαν αὐτοὶ συνομολογοῦντες ἡμῖν, ἐκ δύο φύσεων εἶναι τὸν Χριστὸν, πῶς τοῦτο νοοῦσιν ; Αρχ ὡς ψυχὴν ἐκτὸς σώματος ἀνειληφότα, ἢ σῶμα χωρίς ψυχῆς; Ἓν γὰρ τῶν ἀτόπων πάντως παρέξουσιν. Εἰ δὲ ταύτην τὴν ἀτοπίαν ἐκκλίνοντες, καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα λέγουσιν ἀνειληφέναι τὸν Κύριον, αὐτοὶ ταῖς οἰκείαις παγίσιν εμπλεκόμενοι, φανήσονται ἐκ τριῶν φύσεων λέγειν τὸν Χριστὸν ἀναγκαζόμενοι. 'Αγνοοῦσι δὲ ὅτι τὸ ἄνθρωπος ὄνομα ἄνευ μὲν τῶν ιδιωμάτων λεγόμενον, ἐπὶ κοινοῦ σημαινομένου λαμ- βάνεται, καὶ οὐσίας ἤτοι φύσεως ἐστι σημαντικὸν, καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων λέγεται· ἐπειδὰν δὲ τῷ κοινῷ τὰ ἰδιώματα προστεθῇ, τηνικαῦτα ἡ ὑπό στασις ἀναφαίνεται · ὅτι καὶ διαφορὰ ψυχῆς καὶ σώ ματος γνωρίζεται· ἀμφότερα γὰρ ἡμᾶς λέγειν καὶ ἡ ἀποστολικὴ διδάσκει παράδοσις. Ὁ μὲν γὰρ θεῖος Παῦ λος περὶ τῶν καθ' ἕκαστον λέγων, καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα θέλων σημᾶναι, τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον καὶ τὸν ἐκτὸς ἄνθρωπον ὀνομάζει. Ὁ δὲ Ἰάκωβος τὴν κοινὴν οὐσίαν τῆς ἀνθρωπότητος δηλῶν λέγει· Πᾶσα φύσις θηρίων τε καὶ πετεινῶν ἑρπετῶν τε καὶ ἐναλίων δαμάζεται καὶ δεδάμασται τῇ φύσει τῇ ἀνθρωπία νῃ. Τὸ μέντοι Χριστὸς ὄνομα οὐκ οὐσίας ἐστι ση μαντικὸν, ἐπειδὴ οὔτε ἐπὶ κοινοῦ σημαινομένου λαμ- βάνεται, οὔτε κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων λέγεται, οὔτε μὴν ἄνευ τῶν ἰδιωμάτων ὁμολογεῖται. Τοῦτο γὰρ ἡμᾶς καὶ ὁ ἐν ἁγίοις διδάσκει Κύριλλος ἐν τοῖς σχολίοις αὐτοῦ τοῖς περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως λέγων, . JUSTINIANI IMPERATORIS oportet ut salvetur utrumque uni atque secundum veritatem Filio, non dici pati ut Deum sed pas- sum ut hominem; caro enim passa est. » Mani- festum est ergo ex dictis, duas naturas, id est divi- nam ac humanam in una hypostasi, quod est in una persona Unigeniti Filii Dei Domini nostri Jesu Christi salvari; dicit enim oportere ut utrumque salvetur uni atque juxta veritatem Filio. Additur autem oportere ad manifestandam nobis fidem extra omnem controversiam de hoc dogmate; utrumque vero non unius naturæ sed duarum in- dicium est; cum enim ipse Pater doceat non divi- na natura passum esse, sed natura terrestri passum fuisse, nemo sic insaniret ut unius naturæ ipsum esse suspicaretur; unius enim atque ejusdem hy- - postasis Domini nostri Jesu Christi passionem et impassibilitatem confiteri edocti sumus, sed non secundum eamdem naturam; impossibile est enim in una eademque natura sibi juxta idem invicem adversantia deprehendere. B C Sed veritatis hostes, doctrinæque Patrum adver- sarii, hoc non discernentes, in aliam stultitiam incidunt, dicentes eos qui confitentur Christum esse Deum et hominem, nec illum esse unius na- ture, ut hominem, non solum duas naturas esse in Christo sed tres dicere debere; etenim una est Verbi, altera animæ alleraque natura corporis. Hi novi malorum inventores qui hæc asserunt, di- cant nobiscum consentiendo, ex duabus naturis constare Christum, quomodo istud intelligant? Quomodo igitur extra corpus animam raptam, seu corpus absque anima intelligunt? Unam enim ex his stultitiis certe afferent. Si vero hanc stultitiam declinantes, animam ac corpus sibi rapuisse Domi- num dicunt, ipsi propriis retibus impediti, ex tribus naturis constare Christum dicere coacti vide- Luntur. Ignorant aulemn nomen homo, absque pro- prietatibus sumptum, in communi significatione sumi, substantime sive natura esse significativum, ac de multis hypostaṣibus dici; cum vero communi significationi proprietates additæ sunt, tunc effici hypostasim, distinctionem quoque animæ et cor- poris agnosci; traditio enim apostolica utrumque mos dicere docet. Divus Paulus de illis singulatim D loquens, animam corpusque significare volens, de homine interiore ac de exteriore loquitur. Jacobus vero communem substantiam humanitatis demon- strans dicit: Omnis natura bestiarum et volucrum et serpentium et cæterorum domantur et domita sunt a natura humana - Nomen autem Christus sub- stantiæ non est significativum, siquidem nec in communi significatione sumitur, nec de multis hypostasibus dicitur, nec ipsum absque proprieta- tibus confitentur; illud enim nos docet quoque sanctus Cyrillus in scholiis ipsius de incarnatione dicens: Nomen Christus nec habere determinati- vam virtutem, nec quidem alicujus substantiam ◉ f Jac. 111, 7.
εἶτα μετὰ πολλὰ ἐπάγει ταῦτα· ἀνάγκη γὰρ δύο λέγοντας φύσεις τὴν μὲν προσκυνεῖν, τὴν δὲ μὴ προσκυνεῖν· εἰς μὲν τὴν θεικὴν βαπτίζεσθαι, εἰς δὲ τὴν ἀνθρωπίνην μὴ βαπτίζεσθαι. εἰ δὲ εἰς τὸν θάνατον τοῦ κυρίου βαπτιζόμεθα, μίαν ὁμολογοῦμεν φύσιν τῆς ἀπαθοῦς θεότητος καὶ τῆς παθητῆς ἀνθρωπότητος, 72 ἑτέραν δὲ ὡς δὴ παρὰ Ἀθανασίου τοῦ ἐν ἁγίοις πρὸς Ἰοβιανὸν τὸν βασιλέα γεγραμμένην ἔχουσαν οὕτως Ὁμολογοῦμεν τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ τὸν πρὸ αἰώνων ἀιδίως ἐκ τοῦ πατρὸς γεννηθέντα ἐπ' ἐσχάτου τῶν αἰώνων διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἐκ Μαρίας τῆς ἁγίας παρθένου γεννηθέντα κατὰ σάρκα, ὡς ὁ θεῖος ἀπόστολος διδάσκει λέγων «ὅτε δὲ ἦλθεν τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ θεὸς τὸν υἱὸν αὐτοῦ γενόμενον ἐκ γυναικός», καὶ εἶναι αὐτὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ καὶ θεὸν κατὰ πνεῦμα, υἱὸν ἀνθρώπου κατὰ σάρκα, οὐ δύο φύσεις τὸν ἕνα υἱόν, μίαν προσκυνητὴν καὶ μίαν ἀπροσκύνητον, ἀλλὰ μίαν φύσιν τοῦ θεοῦ λόγου σεσαρκωμένην καὶ προσκυνουμένην μετὰ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ μιᾶι προσκυνήσει. 73 Τούτων τοίνυν παρὰ τῶν Ἀκεφάλων προφερομένων ἡ τοῦ θεοῦ σοφία ἄνωθεν αὐτῶν ἀναιροῦσα τὴν κακίαν οὐ συνεχώρησε μεῖναι τὸ ψεῦδος ἀνέλεγκτον.
Α χοϊκῇ φύσει· δεῖ γὰρ ἀναγκαίως ἀμφότερα σώζε σθαι τῷ ἑνὶ καὶ κατ᾿ ἀλήθειαν Υἱῷ, καὶ τὸ μὴ πάσχειν θεϊκῶς, καὶ τὸ λέγεσθαι παθεῖν ἀνθρωπίνως· ή αὐτοῦ γὰρ πέπονθε σάρξ. » Δῆλον τοίνυν ἐκ τῶν εἰρημέν νων, ὅτι αἱ δύο φύσεις τουτέστιν ἡ θεία τε καὶ ἀνθρω πίνη, ἐν τῇ μιᾷ ὑποστάσει, ὅπερ ἐστὶν ἐν τῷ ἑνὶ προσ ώπῳ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ σώζονται· λέγει γάρ, δεῖν ἀμφότε- ρα σώζεσθαι τῷ ἑνὶ καὶ κατὰ ἀλήθειαν Υἱῷ. Προστ κείμενον δὲ τὸ δεῖν τὴν ἀναντίῤῥητον αὐτοῦ περὶ τοῦ δόγματος ἡμῖν σαφηνίζειν γνῶσιν ὁ καὶ τὸ ἀμ φότερα δὲ οὐ μιᾶς ἐστι φύσεως σημαντικόν, ἀλλὰ δύο καθάπερ γὰρ ὁ αὐτὸς Πατήρ διδάσκει τὸ μὴ παθεῖν αὐτὸν τῇ θείᾳ φύσει, ἀλλὰ παθεῖν τῇ χοϊκή φύσει, οὐκ ἄν τις οὕτω μανείς, ὡς μιᾶς εἶναι φύσεως ὑπολαβεῖν. Μιᾶς μὲν γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὸ πάθος καὶ τὴν ἀπάθειαν ὁμολογεῖν ἐδιδάχθημεν, οὐ μὴν κατὰ τὴν αὐτὴν φύσιν· ἐπὶ μιᾶς γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς φύσεως τὰ ἀλλήλοις ἐναντία κατὰ ταυτὸν σημαίνειν ἀδύνατον. 'Αλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ καὶ τοῖς τῶν Πατέ ρων ἐναντιούμενοι δόγμασι, ταῦτα μὴ διακρίνοντες, εἰς ἑτέραν πάλιν μεταπίπτουσιν ἄνοιαν, λέγοντες ὅτι οἱ Θεὸν καὶ ἄνθρωπον ὁμολογοῦντες τὸν Χριστὸν, καὶ μὴ λέγοντες αὐτὸν μιᾶς εἶναι φύσεως, ὥσπερ τὸν ἄνθρωπον, οὐ δύο μόνον ἐπὶ Χριστοῦ λέγειν ώφειλον φύσεις, ἀλλὰ τρεῖς· ἑτέρα γὰρ ἡ τοῦ Λόγου, καὶ ἑτέρα ἡ τῆς ψυχῆς, καὶ ἄλλη τοῦ σώματος ἡ φύσις. Ταῦτα δὲ λέγοντες οἱ καινοὶ τῶν κακῶν ἐφευ ρεται, εἰπάτωσαν αὐτοὶ συνομολογοῦντες ἡμῖν, ἐκ δύο φύσεων εἶναι τὸν Χριστὸν, πῶς τοῦτο νοοῦσιν ; Αρχ ὡς ψυχὴν ἐκτὸς σώματος ἀνειληφότα, ἢ σῶμα χωρίς ψυχῆς; Ἓν γὰρ τῶν ἀτόπων πάντως παρέξουσιν. Εἰ δὲ ταύτην τὴν ἀτοπίαν ἐκκλίνοντες, καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα λέγουσιν ἀνειληφέναι τὸν Κύριον, αὐτοὶ ταῖς οἰκείαις παγίσιν εμπλεκόμενοι, φανήσονται ἐκ τριῶν φύσεων λέγειν τὸν Χριστὸν ἀναγκαζόμενοι. 'Αγνοοῦσι δὲ ὅτι τὸ ἄνθρωπος ὄνομα ἄνευ μὲν τῶν ιδιωμάτων λεγόμενον, ἐπὶ κοινοῦ σημαινομένου λαμ- βάνεται, καὶ οὐσίας ἤτοι φύσεως ἐστι σημαντικὸν, καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων λέγεται· ἐπειδὰν δὲ τῷ κοινῷ τὰ ἰδιώματα προστεθῇ, τηνικαῦτα ἡ ὑπό στασις ἀναφαίνεται · ὅτι καὶ διαφορὰ ψυχῆς καὶ σώ ματος γνωρίζεται· ἀμφότερα γὰρ ἡμᾶς λέγειν καὶ ἡ ἀποστολικὴ διδάσκει παράδοσις. Ὁ μὲν γὰρ θεῖος Παῦ λος περὶ τῶν καθ' ἕκαστον λέγων, καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα θέλων σημᾶναι, τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον καὶ τὸν ἐκτὸς ἄνθρωπον ὀνομάζει. Ὁ δὲ Ἰάκωβος τὴν κοινὴν οὐσίαν τῆς ἀνθρωπότητος δηλῶν λέγει· Πᾶσα φύσις θηρίων τε καὶ πετεινῶν ἑρπετῶν τε καὶ ἐναλίων δαμάζεται καὶ δεδάμασται τῇ φύσει τῇ ἀνθρωπία νῃ. Τὸ μέντοι Χριστὸς ὄνομα οὐκ οὐσίας ἐστι ση μαντικὸν, ἐπειδὴ οὔτε ἐπὶ κοινοῦ σημαινομένου λαμ- βάνεται, οὔτε κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων λέγεται, οὔτε μὴν ἄνευ τῶν ἰδιωμάτων ὁμολογεῖται. Τοῦτο γὰρ ἡμᾶς καὶ ὁ ἐν ἁγίοις διδάσκει Κύριλλος ἐν τοῖς σχολίοις αὐτοῦ τοῖς περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως λέγων, . JUSTINIANI IMPERATORIS oportet ut salvetur utrumque uni atque secundum veritatem Filio, non dici pati ut Deum sed pas- sum ut hominem; caro enim passa est. » Mani- festum est ergo ex dictis, duas naturas, id est divi- nam ac humanam in una hypostasi, quod est in una persona Unigeniti Filii Dei Domini nostri Jesu Christi salvari; dicit enim oportere ut utrumque salvetur uni atque juxta veritatem Filio. Additur autem oportere ad manifestandam nobis fidem extra omnem controversiam de hoc dogmate; utrumque vero non unius naturæ sed duarum in- dicium est; cum enim ipse Pater doceat non divi- na natura passum esse, sed natura terrestri passum fuisse, nemo sic insaniret ut unius naturæ ipsum esse suspicaretur; unius enim atque ejusdem hy- - postasis Domini nostri Jesu Christi passionem et impassibilitatem confiteri edocti sumus, sed non secundum eamdem naturam; impossibile est enim in una eademque natura sibi juxta idem invicem adversantia deprehendere. B C Sed veritatis hostes, doctrinæque Patrum adver- sarii, hoc non discernentes, in aliam stultitiam incidunt, dicentes eos qui confitentur Christum esse Deum et hominem, nec illum esse unius na- ture, ut hominem, non solum duas naturas esse in Christo sed tres dicere debere; etenim una est Verbi, altera animæ alleraque natura corporis. Hi novi malorum inventores qui hæc asserunt, di- cant nobiscum consentiendo, ex duabus naturis constare Christum, quomodo istud intelligant? Quomodo igitur extra corpus animam raptam, seu corpus absque anima intelligunt? Unam enim ex his stultitiis certe afferent. Si vero hanc stultitiam declinantes, animam ac corpus sibi rapuisse Domi- num dicunt, ipsi propriis retibus impediti, ex tribus naturis constare Christum dicere coacti vide- Luntur. Ignorant aulemn nomen homo, absque pro- prietatibus sumptum, in communi significatione sumi, substantime sive natura esse significativum, ac de multis hypostaṣibus dici; cum vero communi significationi proprietates additæ sunt, tunc effici hypostasim, distinctionem quoque animæ et cor- poris agnosci; traditio enim apostolica utrumque mos dicere docet. Divus Paulus de illis singulatim D loquens, animam corpusque significare volens, de homine interiore ac de exteriore loquitur. Jacobus vero communem substantiam humanitatis demon- strans dicit: Omnis natura bestiarum et volucrum et serpentium et cæterorum domantur et domita sunt a natura humana - Nomen autem Christus sub- stantiæ non est significativum, siquidem nec in communi significatione sumitur, nec de multis hypostasibus dicitur, nec ipsum absque proprieta- tibus confitentur; illud enim nos docet quoque sanctus Cyrillus in scholiis ipsius de incarnatione dicens: Nomen Christus nec habere determinati- vam virtutem, nec quidem alicujus substantiam ◉ f Jac. 111, 7.
δέδωκε γὰρ ἡμῖν ἐπιστῆναι τοῖς Ἀπολιναρίου συγγράμμασιν, ἃ παρατιθέντες τοῖς παρὰ τούτων προφερομένοις φανερῶς ἐλέγξομεν ἐκ τῶν Ἀπολιναρίου λόγων ταῦτα παρ' αὐτῶν προβάλλεσθαι. γράφει γὰρ ὁ αὐτὸς Ἀπολινάριος ἐν τῶι κατὰ Διοδώρου λόγωι τάδε 74 Ἄλλης καὶ ἄλλης οὐσίας μίαν εἶναι καὶ τὴν αὐτὴν προσκύνησιν ἀθέμιτον, τουτέστιν ποιητοῦ καὶ ποιήματος, θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. μία δὲ προσκύνησις Χριστοῦ καὶ κατὰ τοῦτο ἐν τῶι ἑνὶ ὀνόματι νοεῖται θεὸς καὶ ἄνθρωπος. οὐκ ἄρα ἄλλη καὶ ἄλλη οὐσία θεὸς καὶ ἄνθρωπος, ἀλλὰ μία κατὰ σύνθεσιν θεοῦ πρὸς σῶμα ἀνθρώπινον. 75 Καὶ πάλιν ἐν τῶι αὐτῶι λόγωι· πῶς γὰρ τὸ πρᾶγμα οὐ δυσσεβὲς ἄλλην οὐσίαν κτιστὴν καὶ δουλικὴν μίαν ἔχειν καὶ τὴν αὐτὴν προσκύνησιν τῶι κτίστηι καὶ δεσπότηι; 76 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Ἀπολινάριος ἐκ τοῦ περὶ σαρκώσεως λόγου· ἀδύνατον τὸν αὐτὸν καὶ προσκυνητὸν ἑαυτὸν εἰδέναι καὶ μή· ἀδύνατον ἄρα τὸν αὐτὸν εἶναι θεόν τε καὶ ἄνθρωπον ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλ' ἓν μονότητι συγκράτου φύσεως θεικῆς σεσαρκωμένης.
Α χοϊκῇ φύσει· δεῖ γὰρ ἀναγκαίως ἀμφότερα σώζε σθαι τῷ ἑνὶ καὶ κατ᾿ ἀλήθειαν Υἱῷ, καὶ τὸ μὴ πάσχειν θεϊκῶς, καὶ τὸ λέγεσθαι παθεῖν ἀνθρωπίνως· ή αὐτοῦ γὰρ πέπονθε σάρξ. » Δῆλον τοίνυν ἐκ τῶν εἰρημέν νων, ὅτι αἱ δύο φύσεις τουτέστιν ἡ θεία τε καὶ ἀνθρω πίνη, ἐν τῇ μιᾷ ὑποστάσει, ὅπερ ἐστὶν ἐν τῷ ἑνὶ προσ ώπῳ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ σώζονται· λέγει γάρ, δεῖν ἀμφότε- ρα σώζεσθαι τῷ ἑνὶ καὶ κατὰ ἀλήθειαν Υἱῷ. Προστ κείμενον δὲ τὸ δεῖν τὴν ἀναντίῤῥητον αὐτοῦ περὶ τοῦ δόγματος ἡμῖν σαφηνίζειν γνῶσιν ὁ καὶ τὸ ἀμ φότερα δὲ οὐ μιᾶς ἐστι φύσεως σημαντικόν, ἀλλὰ δύο καθάπερ γὰρ ὁ αὐτὸς Πατήρ διδάσκει τὸ μὴ παθεῖν αὐτὸν τῇ θείᾳ φύσει, ἀλλὰ παθεῖν τῇ χοϊκή φύσει, οὐκ ἄν τις οὕτω μανείς, ὡς μιᾶς εἶναι φύσεως ὑπολαβεῖν. Μιᾶς μὲν γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὸ πάθος καὶ τὴν ἀπάθειαν ὁμολογεῖν ἐδιδάχθημεν, οὐ μὴν κατὰ τὴν αὐτὴν φύσιν· ἐπὶ μιᾶς γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς φύσεως τὰ ἀλλήλοις ἐναντία κατὰ ταυτὸν σημαίνειν ἀδύνατον. 'Αλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ καὶ τοῖς τῶν Πατέ ρων ἐναντιούμενοι δόγμασι, ταῦτα μὴ διακρίνοντες, εἰς ἑτέραν πάλιν μεταπίπτουσιν ἄνοιαν, λέγοντες ὅτι οἱ Θεὸν καὶ ἄνθρωπον ὁμολογοῦντες τὸν Χριστὸν, καὶ μὴ λέγοντες αὐτὸν μιᾶς εἶναι φύσεως, ὥσπερ τὸν ἄνθρωπον, οὐ δύο μόνον ἐπὶ Χριστοῦ λέγειν ώφειλον φύσεις, ἀλλὰ τρεῖς· ἑτέρα γὰρ ἡ τοῦ Λόγου, καὶ ἑτέρα ἡ τῆς ψυχῆς, καὶ ἄλλη τοῦ σώματος ἡ φύσις. Ταῦτα δὲ λέγοντες οἱ καινοὶ τῶν κακῶν ἐφευ ρεται, εἰπάτωσαν αὐτοὶ συνομολογοῦντες ἡμῖν, ἐκ δύο φύσεων εἶναι τὸν Χριστὸν, πῶς τοῦτο νοοῦσιν ; Αρχ ὡς ψυχὴν ἐκτὸς σώματος ἀνειληφότα, ἢ σῶμα χωρίς ψυχῆς; Ἓν γὰρ τῶν ἀτόπων πάντως παρέξουσιν. Εἰ δὲ ταύτην τὴν ἀτοπίαν ἐκκλίνοντες, καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα λέγουσιν ἀνειληφέναι τὸν Κύριον, αὐτοὶ ταῖς οἰκείαις παγίσιν εμπλεκόμενοι, φανήσονται ἐκ τριῶν φύσεων λέγειν τὸν Χριστὸν ἀναγκαζόμενοι. 'Αγνοοῦσι δὲ ὅτι τὸ ἄνθρωπος ὄνομα ἄνευ μὲν τῶν ιδιωμάτων λεγόμενον, ἐπὶ κοινοῦ σημαινομένου λαμ- βάνεται, καὶ οὐσίας ἤτοι φύσεως ἐστι σημαντικὸν, καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων λέγεται· ἐπειδὰν δὲ τῷ κοινῷ τὰ ἰδιώματα προστεθῇ, τηνικαῦτα ἡ ὑπό στασις ἀναφαίνεται · ὅτι καὶ διαφορὰ ψυχῆς καὶ σώ ματος γνωρίζεται· ἀμφότερα γὰρ ἡμᾶς λέγειν καὶ ἡ ἀποστολικὴ διδάσκει παράδοσις. Ὁ μὲν γὰρ θεῖος Παῦ λος περὶ τῶν καθ' ἕκαστον λέγων, καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα θέλων σημᾶναι, τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον καὶ τὸν ἐκτὸς ἄνθρωπον ὀνομάζει. Ὁ δὲ Ἰάκωβος τὴν κοινὴν οὐσίαν τῆς ἀνθρωπότητος δηλῶν λέγει· Πᾶσα φύσις θηρίων τε καὶ πετεινῶν ἑρπετῶν τε καὶ ἐναλίων δαμάζεται καὶ δεδάμασται τῇ φύσει τῇ ἀνθρωπία νῃ. Τὸ μέντοι Χριστὸς ὄνομα οὐκ οὐσίας ἐστι ση μαντικὸν, ἐπειδὴ οὔτε ἐπὶ κοινοῦ σημαινομένου λαμ- βάνεται, οὔτε κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων λέγεται, οὔτε μὴν ἄνευ τῶν ἰδιωμάτων ὁμολογεῖται. Τοῦτο γὰρ ἡμᾶς καὶ ὁ ἐν ἁγίοις διδάσκει Κύριλλος ἐν τοῖς σχολίοις αὐτοῦ τοῖς περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως λέγων, . JUSTINIANI IMPERATORIS oportet ut salvetur utrumque uni atque secundum veritatem Filio, non dici pati ut Deum sed pas- sum ut hominem; caro enim passa est. » Mani- festum est ergo ex dictis, duas naturas, id est divi- nam ac humanam in una hypostasi, quod est in una persona Unigeniti Filii Dei Domini nostri Jesu Christi salvari; dicit enim oportere ut utrumque salvetur uni atque juxta veritatem Filio. Additur autem oportere ad manifestandam nobis fidem extra omnem controversiam de hoc dogmate; utrumque vero non unius naturæ sed duarum in- dicium est; cum enim ipse Pater doceat non divi- na natura passum esse, sed natura terrestri passum fuisse, nemo sic insaniret ut unius naturæ ipsum esse suspicaretur; unius enim atque ejusdem hy- - postasis Domini nostri Jesu Christi passionem et impassibilitatem confiteri edocti sumus, sed non secundum eamdem naturam; impossibile est enim in una eademque natura sibi juxta idem invicem adversantia deprehendere. B C Sed veritatis hostes, doctrinæque Patrum adver- sarii, hoc non discernentes, in aliam stultitiam incidunt, dicentes eos qui confitentur Christum esse Deum et hominem, nec illum esse unius na- ture, ut hominem, non solum duas naturas esse in Christo sed tres dicere debere; etenim una est Verbi, altera animæ alleraque natura corporis. Hi novi malorum inventores qui hæc asserunt, di- cant nobiscum consentiendo, ex duabus naturis constare Christum, quomodo istud intelligant? Quomodo igitur extra corpus animam raptam, seu corpus absque anima intelligunt? Unam enim ex his stultitiis certe afferent. Si vero hanc stultitiam declinantes, animam ac corpus sibi rapuisse Domi- num dicunt, ipsi propriis retibus impediti, ex tribus naturis constare Christum dicere coacti vide- Luntur. Ignorant aulemn nomen homo, absque pro- prietatibus sumptum, in communi significatione sumi, substantime sive natura esse significativum, ac de multis hypostaṣibus dici; cum vero communi significationi proprietates additæ sunt, tunc effici hypostasim, distinctionem quoque animæ et cor- poris agnosci; traditio enim apostolica utrumque mos dicere docet. Divus Paulus de illis singulatim D loquens, animam corpusque significare volens, de homine interiore ac de exteriore loquitur. Jacobus vero communem substantiam humanitatis demon- strans dicit: Omnis natura bestiarum et volucrum et serpentium et cæterorum domantur et domita sunt a natura humana - Nomen autem Christus sub- stantiæ non est significativum, siquidem nec in communi significatione sumitur, nec de multis hypostasibus dicitur, nec ipsum absque proprieta- tibus confitentur; illud enim nos docet quoque sanctus Cyrillus in scholiis ipsius de incarnatione dicens: Nomen Christus nec habere determinati- vam virtutem, nec quidem alicujus substantiam ◉ f Jac. 111, 7.
77 Ταῦτα δὲ ὅπως ἐστὶ σύμφωνα καὶ ἀκόλουθα ταῖς παρὰ τῶν Ἀκεφάλων πλαστῶς προφερομέναις ἐπιστολαῖς ἐκ προσηγορίας Ἰουλίου καὶ Ἀθανασίου τῶν ἁγίων ἡμῶν πατέρων, οὐδενὶ τῶν εὖ φρονούντων ἠγνόηται· τὸ γὰρ λέγειν οὐ δύο φύσεις, μίαν προσκυνητὴν καὶ μίαν ἀπροσκύνητον, καὶ πάλιν ἄλλης καὶ ἄλλης οὐσίας μίαν εἶναι καὶ τὴν αὐτὴν προσκύνησιν ἀθέμιτον καὶ τὴν κτιστὴν καὶ δουλικὴν οὐσίαν μίαν ἔχειν καὶ τὴν αὐτὴν προσκύνησιν τῶι κτίστηι καὶ δεσπότηι οὐδεμίαν ἔχει διαφορὰν οὔτε κατὰ τὰς λέξεις οὔτε κατὰ τὴν ἔννοιαν. ὅθεν ἐλέγξαντες ὡς αἱ προφερόμεναι παρὰ τῶν αἱρετικῶν δύο ἐπιστολαὶ οὐδενὸς ἑτέρου ἢ τῆς πλάνης εἰσιν Ἀπολιναρίου καὶ ἀλλότριαι τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας, δείξωμεν ὅτι καὶ τοῖς παρὰ τῶν ἁγίων ἡμῶν πατέρων ἐκτεθειμένοις ἐναντία τὰ παρὰ τῶν Ἀκεφάλων πεπλαστουργημένα καθεστᾶσι. 78 Καὶ πρῶτον τὸν ἐν ἁγίοις Ἀθανάσιον τὸν ὑπ' αὐτῶν συκοφαντούμενον τοῖς τούτων ἀντιτίθεμεν πλάσμασι· γράφει γοῦν ἐν τῶι λόγωι τῶι περὶ τῆς σωτηριώδους ἐπιφανείας οὕτως Εἴρηται «κάθου ἐκ δεξιῶν μου» καὶ «δόξασόν με, πάτερ, τῆι» ἀιδίωι «δόξηι». οὐ χωρισθεὶς τῆς δόξης τοῦτο λέγει, ἀλλ' ἐν ἀδόξωι σώματι γεγονώς, ἵνα δείξηι οὐ χωριζομένην τῆς θεικῆς δόξης τὴν τοῦ δούλου μορφήν, ἀλλὰ ταύτην ἐπιδεικνυμένην.
Α χοϊκῇ φύσει· δεῖ γὰρ ἀναγκαίως ἀμφότερα σώζε σθαι τῷ ἑνὶ καὶ κατ᾿ ἀλήθειαν Υἱῷ, καὶ τὸ μὴ πάσχειν θεϊκῶς, καὶ τὸ λέγεσθαι παθεῖν ἀνθρωπίνως· ή αὐτοῦ γὰρ πέπονθε σάρξ. » Δῆλον τοίνυν ἐκ τῶν εἰρημέν νων, ὅτι αἱ δύο φύσεις τουτέστιν ἡ θεία τε καὶ ἀνθρω πίνη, ἐν τῇ μιᾷ ὑποστάσει, ὅπερ ἐστὶν ἐν τῷ ἑνὶ προσ ώπῳ τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ σώζονται· λέγει γάρ, δεῖν ἀμφότε- ρα σώζεσθαι τῷ ἑνὶ καὶ κατὰ ἀλήθειαν Υἱῷ. Προστ κείμενον δὲ τὸ δεῖν τὴν ἀναντίῤῥητον αὐτοῦ περὶ τοῦ δόγματος ἡμῖν σαφηνίζειν γνῶσιν ὁ καὶ τὸ ἀμ φότερα δὲ οὐ μιᾶς ἐστι φύσεως σημαντικόν, ἀλλὰ δύο καθάπερ γὰρ ὁ αὐτὸς Πατήρ διδάσκει τὸ μὴ παθεῖν αὐτὸν τῇ θείᾳ φύσει, ἀλλὰ παθεῖν τῇ χοϊκή φύσει, οὐκ ἄν τις οὕτω μανείς, ὡς μιᾶς εἶναι φύσεως ὑπολαβεῖν. Μιᾶς μὲν γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεως τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὸ πάθος καὶ τὴν ἀπάθειαν ὁμολογεῖν ἐδιδάχθημεν, οὐ μὴν κατὰ τὴν αὐτὴν φύσιν· ἐπὶ μιᾶς γὰρ καὶ τῆς αὐτῆς φύσεως τὰ ἀλλήλοις ἐναντία κατὰ ταυτὸν σημαίνειν ἀδύνατον. 'Αλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ καὶ τοῖς τῶν Πατέ ρων ἐναντιούμενοι δόγμασι, ταῦτα μὴ διακρίνοντες, εἰς ἑτέραν πάλιν μεταπίπτουσιν ἄνοιαν, λέγοντες ὅτι οἱ Θεὸν καὶ ἄνθρωπον ὁμολογοῦντες τὸν Χριστὸν, καὶ μὴ λέγοντες αὐτὸν μιᾶς εἶναι φύσεως, ὥσπερ τὸν ἄνθρωπον, οὐ δύο μόνον ἐπὶ Χριστοῦ λέγειν ώφειλον φύσεις, ἀλλὰ τρεῖς· ἑτέρα γὰρ ἡ τοῦ Λόγου, καὶ ἑτέρα ἡ τῆς ψυχῆς, καὶ ἄλλη τοῦ σώματος ἡ φύσις. Ταῦτα δὲ λέγοντες οἱ καινοὶ τῶν κακῶν ἐφευ ρεται, εἰπάτωσαν αὐτοὶ συνομολογοῦντες ἡμῖν, ἐκ δύο φύσεων εἶναι τὸν Χριστὸν, πῶς τοῦτο νοοῦσιν ; Αρχ ὡς ψυχὴν ἐκτὸς σώματος ἀνειληφότα, ἢ σῶμα χωρίς ψυχῆς; Ἓν γὰρ τῶν ἀτόπων πάντως παρέξουσιν. Εἰ δὲ ταύτην τὴν ἀτοπίαν ἐκκλίνοντες, καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα λέγουσιν ἀνειληφέναι τὸν Κύριον, αὐτοὶ ταῖς οἰκείαις παγίσιν εμπλεκόμενοι, φανήσονται ἐκ τριῶν φύσεων λέγειν τὸν Χριστὸν ἀναγκαζόμενοι. 'Αγνοοῦσι δὲ ὅτι τὸ ἄνθρωπος ὄνομα ἄνευ μὲν τῶν ιδιωμάτων λεγόμενον, ἐπὶ κοινοῦ σημαινομένου λαμ- βάνεται, καὶ οὐσίας ἤτοι φύσεως ἐστι σημαντικὸν, καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων λέγεται· ἐπειδὰν δὲ τῷ κοινῷ τὰ ἰδιώματα προστεθῇ, τηνικαῦτα ἡ ὑπό στασις ἀναφαίνεται · ὅτι καὶ διαφορὰ ψυχῆς καὶ σώ ματος γνωρίζεται· ἀμφότερα γὰρ ἡμᾶς λέγειν καὶ ἡ ἀποστολικὴ διδάσκει παράδοσις. Ὁ μὲν γὰρ θεῖος Παῦ λος περὶ τῶν καθ' ἕκαστον λέγων, καὶ ψυχὴν καὶ σῶμα θέλων σημᾶναι, τὸν ἐντὸς ἄνθρωπον καὶ τὸν ἐκτὸς ἄνθρωπον ὀνομάζει. Ὁ δὲ Ἰάκωβος τὴν κοινὴν οὐσίαν τῆς ἀνθρωπότητος δηλῶν λέγει· Πᾶσα φύσις θηρίων τε καὶ πετεινῶν ἑρπετῶν τε καὶ ἐναλίων δαμάζεται καὶ δεδάμασται τῇ φύσει τῇ ἀνθρωπία νῃ. Τὸ μέντοι Χριστὸς ὄνομα οὐκ οὐσίας ἐστι ση μαντικὸν, ἐπειδὴ οὔτε ἐπὶ κοινοῦ σημαινομένου λαμ- βάνεται, οὔτε κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων λέγεται, οὔτε μὴν ἄνευ τῶν ἰδιωμάτων ὁμολογεῖται. Τοῦτο γὰρ ἡμᾶς καὶ ὁ ἐν ἁγίοις διδάσκει Κύριλλος ἐν τοῖς σχολίοις αὐτοῦ τοῖς περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως λέγων, . JUSTINIANI IMPERATORIS oportet ut salvetur utrumque uni atque secundum veritatem Filio, non dici pati ut Deum sed pas- sum ut hominem; caro enim passa est. » Mani- festum est ergo ex dictis, duas naturas, id est divi- nam ac humanam in una hypostasi, quod est in una persona Unigeniti Filii Dei Domini nostri Jesu Christi salvari; dicit enim oportere ut utrumque salvetur uni atque juxta veritatem Filio. Additur autem oportere ad manifestandam nobis fidem extra omnem controversiam de hoc dogmate; utrumque vero non unius naturæ sed duarum in- dicium est; cum enim ipse Pater doceat non divi- na natura passum esse, sed natura terrestri passum fuisse, nemo sic insaniret ut unius naturæ ipsum esse suspicaretur; unius enim atque ejusdem hy- - postasis Domini nostri Jesu Christi passionem et impassibilitatem confiteri edocti sumus, sed non secundum eamdem naturam; impossibile est enim in una eademque natura sibi juxta idem invicem adversantia deprehendere. B C Sed veritatis hostes, doctrinæque Patrum adver- sarii, hoc non discernentes, in aliam stultitiam incidunt, dicentes eos qui confitentur Christum esse Deum et hominem, nec illum esse unius na- ture, ut hominem, non solum duas naturas esse in Christo sed tres dicere debere; etenim una est Verbi, altera animæ alleraque natura corporis. Hi novi malorum inventores qui hæc asserunt, di- cant nobiscum consentiendo, ex duabus naturis constare Christum, quomodo istud intelligant? Quomodo igitur extra corpus animam raptam, seu corpus absque anima intelligunt? Unam enim ex his stultitiis certe afferent. Si vero hanc stultitiam declinantes, animam ac corpus sibi rapuisse Domi- num dicunt, ipsi propriis retibus impediti, ex tribus naturis constare Christum dicere coacti vide- Luntur. Ignorant aulemn nomen homo, absque pro- prietatibus sumptum, in communi significatione sumi, substantime sive natura esse significativum, ac de multis hypostaṣibus dici; cum vero communi significationi proprietates additæ sunt, tunc effici hypostasim, distinctionem quoque animæ et cor- poris agnosci; traditio enim apostolica utrumque mos dicere docet. Divus Paulus de illis singulatim D loquens, animam corpusque significare volens, de homine interiore ac de exteriore loquitur. Jacobus vero communem substantiam humanitatis demon- strans dicit: Omnis natura bestiarum et volucrum et serpentium et cæterorum domantur et domita sunt a natura humana - Nomen autem Christus sub- stantiæ non est significativum, siquidem nec in communi significatione sumitur, nec de multis hypostasibus dicitur, nec ipsum absque proprieta- tibus confitentur; illud enim nos docet quoque sanctus Cyrillus in scholiis ipsius de incarnatione dicens: Nomen Christus nec habere determinati- vam virtutem, nec quidem alicujus substantiam ◉ f Jac. 111, 7.
PG 86:1117δι' ὃ λέγει «καὶ ἐδόξασά σε καὶ πάλιν δοξάσω», μίαν τὴν πρὸ σώματος καὶ ἐν σώματι δόξαν δεικνύς. 79 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Ἀθανάσιος ἐν τῶι πρὸς Ἀδέλφιον λόγωι· οὐ κτίσμα τι προσκυνοῦμεν, μὴ γένοιτο· ἐθνικῶν γὰρ καὶ Ἀρειανῶν ἡ τοιαύτη πλάνη, ἀλλὰ τὸν κύριον τῆς δόξης σαρκωθέντα τὸν τοῦ θεοῦ λόγον προσκυνοῦμεν. εἰ γὰρ καὶ ἡ σὰρξ αὐτὴ καθ' ἑαυτὴν μέρος ἐστὶ τῶν κτισμάτων, ἀλλὰ θεοῦ γέγονεν σῶμα καὶ οὔτε τὸ τοιοῦτον σῶμα καθ' ἑαυτὸ διαιροῦντες ἀπὸ τοῦ λόγου προσκυνοῦμεν οὔτε τὸν λόγον προσκυνῆσαι θέλοντες μακρύνομεν ἀπὸ τῆς σαρκὸς αὐτόν, ἀλλ' εἰδότες, καθὰ προείπομεν, τὸ «ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο» τοῦτον καὶ ἐν σαρκὶ γενόμενον ἐπιγινώσκομεν θεόν. τίς τοιγαροῦν οὕτως ἄφρων ἐστὶν ὡς λέγειν τῶι κυρίωι, ἀπόστα ἀπὸ τοῦ σώματος, ἵνα σε προσκυνήσω, ἢ τίς οὕτως ἀσεβής ἐστιν ὡς μετὰ τῶν ἀφρόνων Ἰουδαίων διὰ τὸ σῶμα λέγειν αὐτῶι, διὰ τί «σὺ ἄνθρωπος ὢν ποιεῖς σεαυτὸν θεόν»; ἀλλ' οὐ τοιοῦτος ὁ λεπρός· προσεκύνει γὰρ τὸν κύριον ἐν σώματι ὄντα καὶ ἐπεγίνωσκεν ὅτι θεὸς ἦν, λέγων «κύριε, ἐὰν θέληις, δύνασαί με καθαρίσαι».
ὅτι τὸ Χριστὸς ὄνομα οὔτε ὅρου δύναμιν ἔχει, οὔτε μὴν τήν τινος οὐσίαν ὅ τι ποτέ ἐστιν σημαίνει καθάπερ ἀμέλει ἄνθρωπος ἢ ἱππος ἢ βοῦς. » Εἰ δὲ κατὰ τὴν τῶν αἱρετικῶν βλασφημίαν οὐσίας ὑπῆρ- χεν δηλωτικὸν τὸ Χριστὸς ὄνομα ὥσπερ τὸ ἄνθρω πος, πολλοί Χριστοὶ κατ' αὐτοὺς εὑρεθήσονται, καθ' ὧν τὸ κοινὸν τῆς οὐσίας τοῦ Χριστοῦ λέγουσιν· εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβὲς καὶ ἀλλότριον παντελῶς Χριστια- νισμού (εἷς γὰρ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός), δηλονότι οὐκ ἐπὶ προσώπου ήτουν ὑποστάσεως τὸ Χριστὸς ὁμολογεῖται. Σκοπήσωμεν δὲ καὶ ἄλλως ἦν ἔχει διαφορὰν τὸ τῆς οἰκονομίας μυστήριον πρὸς τὸ κατὰ τὸν ἄνθρω πον ὑπόδειγμα. Ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωπος τῆς ψυχῆς καὶ σώματος σύγκειται, ἀμφοτέρων κτιστῶν· ὁ δὲ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ὁ αὐτὸς ὑπάρχων, κατὰ μὲν τὴν θεότητα και προαιώνιος καὶ ἄκτιστός ἐστιν, κατὰ δὲ τὴν ἀνθρωπότητα καὶ κτι στὸς καὶ ἐν χρόνῳ· ὅθεν ἄκτιστος ὁ αὐτὸς καὶ κτιστός, ἄχρονος καὶ ἐν χρόνῳ. Καὶ διὰ τοῦτο ἡμεῖς πάντα ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ὁμολογοῦντες, τὰ μὲν τῇ θείᾳ, τὰ δὲ τῇ ἀνθρωπίνῃ αὐτοῦ λογιζόμεθα φύσει. 'Ακούσωμεν γὰρ καὶ τοῦ ἐν ἁγίοις Πρόκλου ἐν τῷ εἰς τὴν Θεοτόκον λόγῳ τὰ παραπλήσια τούτοις ἡμᾶς ἐκδιδάσκοντος· λέγει γὰρ οὕτως· « Τόκος παράδοξος, ἀρχὴ καὶ οὐκ ἀρχὴ τοῦ τεχ- θέντος τῆς μὲν γὰρ ἀνθρωπότητος γέγονεν ἀρχὴ, ἡ δὲ θεότης ἔμεινεν ἄναρχος. » Μὴ ἀπατάσθωσαν τοίνυν οἱ ἄνθρωποι, μηδὲ ἀπατάτωσαν, ἐκ τοῦ κατὰ τὸν ἄν θρωπον ὑποδείγματος, μιᾶς ουσίας εἶναι τὸν Χριστὸν τερατευόμενοι· τὰ γὰρ ὑποδείγματα οὐ διὰ πάντων ὅμοιά ἐστιν ἐκείνοις, ὧν εἰς ὑπόδειγμα λαμβάνεται εἰ γὰρ διὰ πάντως ὅμοια εὑρεθῇ, τὰ αὐτὰ πάντως ἔσται καὶ οὐ παραδείγματα. Καὶ ὁ ἐν ἁγίοις γὰρ Κύ ριλλος κατ' οὐδὲν ἕτερον τῷ τοῦ ἀνθρώπου κέχρηται παραδείγματι, πλὴν διὰ μόνον τὸ ἐκβαλεῖν τὴν Παύ λου καὶ Νεστορίου βλασφημίαν, τῶν διαιρούντων τὰς φύσεις ἀπ' ἀλλήλων, καὶ εἰς δύο πρόσωπα ήγουν υπου στάσεις ταύτας λαμβανόντων, καὶ ἐντεῦθεν δύο γιούς καὶ δύο Χριστοὺς λεγόντων, ἕνα μὲν τὸν ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Υἱόν, ἕτερον δὲ τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρα θένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας ἀναπλαττόντων. Ὡς διὰ τοῦτο μηδὲ Θεοτόκον αὐτὴν παρ' αὐτῶν ὁμολ γεῖσθαι, ἀλλὰ τὸν ἐξ αὐτῆς γεννηθέντα, ψιλόν ἄνθρωπον λέ- γεσθαι, χάριτι δὲ καὶ οἰκειώσει καὶ σχέσει τῇ πρὸς τὴν κατὰ φύσιν Υιόν, τῆς υἱότητας ἐκ προκοπῆς ἠξιω· σθαι. Πρὸς ἀπόδειξιν δὲ τοῦ ὅτι ταῦτα οὕτως ἐβλασφήμη- σαν Παῦλός τε καὶ Νεστόριος, ἐκ τῶν γεγραμμένων αὐτοῖς ἀσεβειῶν ὀλίγας παρεθέμεθα, τὴν τούτων μα νίαν πᾶσι Χριστιανούς στηλιτεύοντες. Λέγει γοῦν ὁ ἀσεβὴς Παῦλος ἐν τοῖς περὶ αὐτοῦ πεπραγμένοις· • Συνῆλθεν ὁ Λόγος τῷ ἐκ Δαβὶδ γεγεννημένῳ, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ γεννηθεὶς ἐκ Πνεύματος ἁγίου. Καὶ τοῦτον μὲν ἤνεγκεν ἡ Παρθένος διὰ Πνεύ ματος ἁγίου, ἐκεῖνον δὲ τὸν Λόγον ἐγέννησεν ὁ Θεὸς ἄνευ Παρθένου καὶ ἄνευ τινὸς οὐδενὸς, πλὴν τοῦ Θεοῦ· καὶ οὕτως ὑπέστη ὁ Λόγος. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτ τὸς ἀσεβὴς Παῦλος λέγει· . Ο Λόγος μείζων ἦν τοῦ Χριστοῦ· Χριστὸς διὰ σοφίαν μείζων ἐγένετο· τὸ TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. °' 1:18 homo, seu equus, seu bos. Si autem juxta here- ticorum blasphemiam nomen Christus ut homo substantie significativum fuit, multi Christi juxta illos invenientur, quibus communem substantiam Christi dicunt; si vero hoc impium fuerit omnino- que alienum a Christianismo, unus enim est Jesus Christus, evidenter non in persona aut in hypostasi Christum confitentur. A aliquando esse significare, sicut profecto nomina) B Expendemus autem aliter quam differentiam ha- beat œconomiæ mysterium ad exemplar ex homine sumptum. Homo quidem ex anima et corpore est compositus, utroque creato; Dominus vero noster Jesus Christus Deus idemque homo, justa quidem divinitatem, æternus increatusque est, juxta vero humanitatem creatura est atque in tem- pore genitus. Unde idem est increatus et creatus, ante tempora ac in tempore; proptereaque omnia de uno eodemque nos confitentes, alia divinæ, alia vero humanæ ejus naturæ tribuimus. Au ● diamus enim etiam sanctum Proclum in sermone de Matre Dei, similia his docentem; sic au- tem loquitur : • Mirabilis partus, principium ac non principium ejus qui fuit editus; humanita- tis enim factus est principium, divinitas autem remansit sine principio. Ne igitur decipiantur isti homines neque decipiant, ex exemplo secan- dumn hominem sumpto, unius esse substantiae Christum mentientes; exemplaria enim non sunt in omnibus similia illis quorum sumuntur in exem- plar; si enim omnino similia invenirentur, eadem omnino essent, non exemplaria. Sanctus Cyrillus autem exemplo hominis ad nihil aliud utitur nisi ad profligandam Pauli ac Nestorii blasphemiain, dividentium naturas ab invicem illasque in duas personas vel hypostases comprehendentium, inde- que duos Filios duosque Christos dicentium, anunt quidem ex Deo et Patre Filium, alterum vero ex. Matre de Maria fingentium. Propter hoc Matrenk Dei illam non confitentur, sed qui de illa natus est,. merum hominem dicunt; charitate vero, familiari- tate, relationibusque suis erga Filium secunduny D naturam, in posterum maternitatem divinam me. c ruit. Ad probandum Paulum ac Nestorium sic bla- sphemasse, quædam ex eorum scriptis impiis al- tulimus, omnibus Christianis insaniam eorum de- nuntiantia. Hæe quidem dicit impius Paulus in his quæ de hoc scripsit: Verbum se conjunxit ad illum qui ex David fuerat genitus, qui est Jesus. Christus conceptus de Spiritu sancto. Hunc qui- dem virtute Spiritus sancti Virgo portavit, illud. vero Verbum sine Virgine sineque ullius auxilio, excepto Deo, genuit Deus, sicque substitit Ver- bun. » Idem autem impius Paulus dicit : Verbum: majus erat Christo; Christus sapientiæ gratia major factus est: majestatem sapientiæ ne subtrahamus. J‹
καὶ οὔτε διὰ τὴν σάρκα ἐνόμισεν κτίσμα εἶναι τὸν τοῦ θεοῦ λόγον οὔτε διὰ τὸ εἶναι τὸν λόγον δημιουργὸν πάσης κτίσεως ἐξουθένει τὴν σάρκα ἣν ἐνδυσάμενος ἦν, ἀλλ' ἐν κτιστῶι ναῶι τὸν κτίστην τοῦ παντὸς προσεκύνει καὶ ἐκαθαρίζετο. 80 Καὶ μεθ' ἕτερα· ποῦ δὲ ὅλως οἱ ἀσεβεῖς καὶ καθ' ἑαυτὴν εὑρήσουσι τὴν σάρκα ἣν ἔλαβεν ὁ σωτήρ, ἵνα καὶ τολμῶσι λέγειν· οὐ προσκυνοῦμεν ἡμεῖς τὸν κύριον μετὰ τῆς σαρκός, ἀλλὰ διαιροῦμεν τὸ σῶμα καὶ μόνωι τούτωι λατρεύομεν; ὁ μὲν οὖν μακάριος Στέφανος καὶ ἐν οὐρανοῖς εἶδεν τὸν Ἰησοῦν ἑστηκότα· οἱ δὲ ἄγγελοι ἔλεγον τοῖς μαθηταῖς· «οὕτως ἐλεύσεται ὃν τρόπον ἐθεάσασθε αὐτὸν πορευόμενον εἰς τὸν οὐρανόν». καὶ αὐτὸς δὲ ὁ κύριος προσφωνῶν εἴρηκεν τῶι πατρὶ «πάτερ, θέλω ἵνα ὅπου εἰμὶ ἐγώ, καὶ οὗτοι πάντοτε μετ' ἐμοῦ ὦσιν».
ὅτι τὸ Χριστὸς ὄνομα οὔτε ὅρου δύναμιν ἔχει, οὔτε μὴν τήν τινος οὐσίαν ὅ τι ποτέ ἐστιν σημαίνει καθάπερ ἀμέλει ἄνθρωπος ἢ ἱππος ἢ βοῦς. » Εἰ δὲ κατὰ τὴν τῶν αἱρετικῶν βλασφημίαν οὐσίας ὑπῆρ- χεν δηλωτικὸν τὸ Χριστὸς ὄνομα ὥσπερ τὸ ἄνθρω πος, πολλοί Χριστοὶ κατ' αὐτοὺς εὑρεθήσονται, καθ' ὧν τὸ κοινὸν τῆς οὐσίας τοῦ Χριστοῦ λέγουσιν· εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβὲς καὶ ἀλλότριον παντελῶς Χριστια- νισμού (εἷς γὰρ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός), δηλονότι οὐκ ἐπὶ προσώπου ήτουν ὑποστάσεως τὸ Χριστὸς ὁμολογεῖται. Σκοπήσωμεν δὲ καὶ ἄλλως ἦν ἔχει διαφορὰν τὸ τῆς οἰκονομίας μυστήριον πρὸς τὸ κατὰ τὸν ἄνθρω πον ὑπόδειγμα. Ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωπος τῆς ψυχῆς καὶ σώματος σύγκειται, ἀμφοτέρων κτιστῶν· ὁ δὲ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ὁ αὐτὸς ὑπάρχων, κατὰ μὲν τὴν θεότητα και προαιώνιος καὶ ἄκτιστός ἐστιν, κατὰ δὲ τὴν ἀνθρωπότητα καὶ κτι στὸς καὶ ἐν χρόνῳ· ὅθεν ἄκτιστος ὁ αὐτὸς καὶ κτιστός, ἄχρονος καὶ ἐν χρόνῳ. Καὶ διὰ τοῦτο ἡμεῖς πάντα ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ὁμολογοῦντες, τὰ μὲν τῇ θείᾳ, τὰ δὲ τῇ ἀνθρωπίνῃ αὐτοῦ λογιζόμεθα φύσει. 'Ακούσωμεν γὰρ καὶ τοῦ ἐν ἁγίοις Πρόκλου ἐν τῷ εἰς τὴν Θεοτόκον λόγῳ τὰ παραπλήσια τούτοις ἡμᾶς ἐκδιδάσκοντος· λέγει γὰρ οὕτως· « Τόκος παράδοξος, ἀρχὴ καὶ οὐκ ἀρχὴ τοῦ τεχ- θέντος τῆς μὲν γὰρ ἀνθρωπότητος γέγονεν ἀρχὴ, ἡ δὲ θεότης ἔμεινεν ἄναρχος. » Μὴ ἀπατάσθωσαν τοίνυν οἱ ἄνθρωποι, μηδὲ ἀπατάτωσαν, ἐκ τοῦ κατὰ τὸν ἄν θρωπον ὑποδείγματος, μιᾶς ουσίας εἶναι τὸν Χριστὸν τερατευόμενοι· τὰ γὰρ ὑποδείγματα οὐ διὰ πάντων ὅμοιά ἐστιν ἐκείνοις, ὧν εἰς ὑπόδειγμα λαμβάνεται εἰ γὰρ διὰ πάντως ὅμοια εὑρεθῇ, τὰ αὐτὰ πάντως ἔσται καὶ οὐ παραδείγματα. Καὶ ὁ ἐν ἁγίοις γὰρ Κύ ριλλος κατ' οὐδὲν ἕτερον τῷ τοῦ ἀνθρώπου κέχρηται παραδείγματι, πλὴν διὰ μόνον τὸ ἐκβαλεῖν τὴν Παύ λου καὶ Νεστορίου βλασφημίαν, τῶν διαιρούντων τὰς φύσεις ἀπ' ἀλλήλων, καὶ εἰς δύο πρόσωπα ήγουν υπου στάσεις ταύτας λαμβανόντων, καὶ ἐντεῦθεν δύο γιούς καὶ δύο Χριστοὺς λεγόντων, ἕνα μὲν τὸν ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Υἱόν, ἕτερον δὲ τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρα θένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας ἀναπλαττόντων. Ὡς διὰ τοῦτο μηδὲ Θεοτόκον αὐτὴν παρ' αὐτῶν ὁμολ γεῖσθαι, ἀλλὰ τὸν ἐξ αὐτῆς γεννηθέντα, ψιλόν ἄνθρωπον λέ- γεσθαι, χάριτι δὲ καὶ οἰκειώσει καὶ σχέσει τῇ πρὸς τὴν κατὰ φύσιν Υιόν, τῆς υἱότητας ἐκ προκοπῆς ἠξιω· σθαι. Πρὸς ἀπόδειξιν δὲ τοῦ ὅτι ταῦτα οὕτως ἐβλασφήμη- σαν Παῦλός τε καὶ Νεστόριος, ἐκ τῶν γεγραμμένων αὐτοῖς ἀσεβειῶν ὀλίγας παρεθέμεθα, τὴν τούτων μα νίαν πᾶσι Χριστιανούς στηλιτεύοντες. Λέγει γοῦν ὁ ἀσεβὴς Παῦλος ἐν τοῖς περὶ αὐτοῦ πεπραγμένοις· • Συνῆλθεν ὁ Λόγος τῷ ἐκ Δαβὶδ γεγεννημένῳ, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ γεννηθεὶς ἐκ Πνεύματος ἁγίου. Καὶ τοῦτον μὲν ἤνεγκεν ἡ Παρθένος διὰ Πνεύ ματος ἁγίου, ἐκεῖνον δὲ τὸν Λόγον ἐγέννησεν ὁ Θεὸς ἄνευ Παρθένου καὶ ἄνευ τινὸς οὐδενὸς, πλὴν τοῦ Θεοῦ· καὶ οὕτως ὑπέστη ὁ Λόγος. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτ τὸς ἀσεβὴς Παῦλος λέγει· . Ο Λόγος μείζων ἦν τοῦ Χριστοῦ· Χριστὸς διὰ σοφίαν μείζων ἐγένετο· τὸ TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. °' 1:18 homo, seu equus, seu bos. Si autem juxta here- ticorum blasphemiam nomen Christus ut homo substantie significativum fuit, multi Christi juxta illos invenientur, quibus communem substantiam Christi dicunt; si vero hoc impium fuerit omnino- que alienum a Christianismo, unus enim est Jesus Christus, evidenter non in persona aut in hypostasi Christum confitentur. A aliquando esse significare, sicut profecto nomina) B Expendemus autem aliter quam differentiam ha- beat œconomiæ mysterium ad exemplar ex homine sumptum. Homo quidem ex anima et corpore est compositus, utroque creato; Dominus vero noster Jesus Christus Deus idemque homo, justa quidem divinitatem, æternus increatusque est, juxta vero humanitatem creatura est atque in tem- pore genitus. Unde idem est increatus et creatus, ante tempora ac in tempore; proptereaque omnia de uno eodemque nos confitentes, alia divinæ, alia vero humanæ ejus naturæ tribuimus. Au ● diamus enim etiam sanctum Proclum in sermone de Matre Dei, similia his docentem; sic au- tem loquitur : • Mirabilis partus, principium ac non principium ejus qui fuit editus; humanita- tis enim factus est principium, divinitas autem remansit sine principio. Ne igitur decipiantur isti homines neque decipiant, ex exemplo secan- dumn hominem sumpto, unius esse substantiae Christum mentientes; exemplaria enim non sunt in omnibus similia illis quorum sumuntur in exem- plar; si enim omnino similia invenirentur, eadem omnino essent, non exemplaria. Sanctus Cyrillus autem exemplo hominis ad nihil aliud utitur nisi ad profligandam Pauli ac Nestorii blasphemiain, dividentium naturas ab invicem illasque in duas personas vel hypostases comprehendentium, inde- que duos Filios duosque Christos dicentium, anunt quidem ex Deo et Patre Filium, alterum vero ex. Matre de Maria fingentium. Propter hoc Matrenk Dei illam non confitentur, sed qui de illa natus est,. merum hominem dicunt; charitate vero, familiari- tate, relationibusque suis erga Filium secunduny D naturam, in posterum maternitatem divinam me. c ruit. Ad probandum Paulum ac Nestorium sic bla- sphemasse, quædam ex eorum scriptis impiis al- tulimus, omnibus Christianis insaniam eorum de- nuntiantia. Hæe quidem dicit impius Paulus in his quæ de hoc scripsit: Verbum se conjunxit ad illum qui ex David fuerat genitus, qui est Jesus. Christus conceptus de Spiritu sancto. Hunc qui- dem virtute Spiritus sancti Virgo portavit, illud. vero Verbum sine Virgine sineque ullius auxilio, excepto Deo, genuit Deus, sicque substitit Ver- bun. » Idem autem impius Paulus dicit : Verbum: majus erat Christo; Christus sapientiæ gratia major factus est: majestatem sapientiæ ne subtrahamus. J‹
καὶ ὅλως, εἰ ἀδιαίρετός ἐστιν ἡ σὰρξ ἀπὸ τοῦ λόγου, πῶς οὐκ ἀνάγκη τούτους ἢ ἀποθέσθαι τὴν πλάνην καὶ προσκυνεῖν λοιπὸν τὸν πατέρα ἐν τῶι ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ κυρίου ἡμῶν ἢ μὴ προσκυνοῦντας μηδὲ λατρεύοντας τῶι ἐν σαρκὶ γενομένωι λόγωι πανταχόθεν ἔξω βάλλεσθαι καὶ μηκέτι Χριστιανοῖς, ἀλλ' ἐθνικοῖς ἢ μετὰ τῶν νῦν Ἰουδαίων συναριθμεῖσθαι; 81 Καὶ μεθ' ἕτερα· ἐβουλόμεθα δὲ τὴν σὴν εὐλάβειαν πυθέσθαι τοῦτο παρ' αὐτῶν· ἡνίκα υἱοὶ Ἰσραὴλ ἐκελεύοντο ἀνέρχεσθαι εἰς τὴν Ἱερουσαλὴμ καὶ προσκυνεῖν ἐν τῶι ναῶι κυρίου, ἔνθα ἡ κιβωτὸς καὶ ὑπεράνω ταύτης ἦν χερουβὶμ δόξης κατασκιάζοντα τὸ ἱλαστήριον, καλῶς ἐποίουν ἢ τουναντίον; εἰ μὲν οὖν φαύλως ἔπραττον, πῶς οἱ τοῦ νόμου τούτου κατολιγωροῦντες ὑπὸ ἐπιτιμίαν ἐγίνοντο; γέγραπται γὰρ «ὃς ἐὰν ἐξουθενήσηι καὶ μὴ ἀναβῆι, ἐξολοθρευθήσεται ἐκ τοῦ λαοῦ αὐτοῦ».
ὅτι τὸ Χριστὸς ὄνομα οὔτε ὅρου δύναμιν ἔχει, οὔτε μὴν τήν τινος οὐσίαν ὅ τι ποτέ ἐστιν σημαίνει καθάπερ ἀμέλει ἄνθρωπος ἢ ἱππος ἢ βοῦς. » Εἰ δὲ κατὰ τὴν τῶν αἱρετικῶν βλασφημίαν οὐσίας ὑπῆρ- χεν δηλωτικὸν τὸ Χριστὸς ὄνομα ὥσπερ τὸ ἄνθρω πος, πολλοί Χριστοὶ κατ' αὐτοὺς εὑρεθήσονται, καθ' ὧν τὸ κοινὸν τῆς οὐσίας τοῦ Χριστοῦ λέγουσιν· εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβὲς καὶ ἀλλότριον παντελῶς Χριστια- νισμού (εἷς γὰρ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός), δηλονότι οὐκ ἐπὶ προσώπου ήτουν ὑποστάσεως τὸ Χριστὸς ὁμολογεῖται. Σκοπήσωμεν δὲ καὶ ἄλλως ἦν ἔχει διαφορὰν τὸ τῆς οἰκονομίας μυστήριον πρὸς τὸ κατὰ τὸν ἄνθρω πον ὑπόδειγμα. Ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωπος τῆς ψυχῆς καὶ σώματος σύγκειται, ἀμφοτέρων κτιστῶν· ὁ δὲ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ὁ αὐτὸς ὑπάρχων, κατὰ μὲν τὴν θεότητα και προαιώνιος καὶ ἄκτιστός ἐστιν, κατὰ δὲ τὴν ἀνθρωπότητα καὶ κτι στὸς καὶ ἐν χρόνῳ· ὅθεν ἄκτιστος ὁ αὐτὸς καὶ κτιστός, ἄχρονος καὶ ἐν χρόνῳ. Καὶ διὰ τοῦτο ἡμεῖς πάντα ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ὁμολογοῦντες, τὰ μὲν τῇ θείᾳ, τὰ δὲ τῇ ἀνθρωπίνῃ αὐτοῦ λογιζόμεθα φύσει. 'Ακούσωμεν γὰρ καὶ τοῦ ἐν ἁγίοις Πρόκλου ἐν τῷ εἰς τὴν Θεοτόκον λόγῳ τὰ παραπλήσια τούτοις ἡμᾶς ἐκδιδάσκοντος· λέγει γὰρ οὕτως· « Τόκος παράδοξος, ἀρχὴ καὶ οὐκ ἀρχὴ τοῦ τεχ- θέντος τῆς μὲν γὰρ ἀνθρωπότητος γέγονεν ἀρχὴ, ἡ δὲ θεότης ἔμεινεν ἄναρχος. » Μὴ ἀπατάσθωσαν τοίνυν οἱ ἄνθρωποι, μηδὲ ἀπατάτωσαν, ἐκ τοῦ κατὰ τὸν ἄν θρωπον ὑποδείγματος, μιᾶς ουσίας εἶναι τὸν Χριστὸν τερατευόμενοι· τὰ γὰρ ὑποδείγματα οὐ διὰ πάντων ὅμοιά ἐστιν ἐκείνοις, ὧν εἰς ὑπόδειγμα λαμβάνεται εἰ γὰρ διὰ πάντως ὅμοια εὑρεθῇ, τὰ αὐτὰ πάντως ἔσται καὶ οὐ παραδείγματα. Καὶ ὁ ἐν ἁγίοις γὰρ Κύ ριλλος κατ' οὐδὲν ἕτερον τῷ τοῦ ἀνθρώπου κέχρηται παραδείγματι, πλὴν διὰ μόνον τὸ ἐκβαλεῖν τὴν Παύ λου καὶ Νεστορίου βλασφημίαν, τῶν διαιρούντων τὰς φύσεις ἀπ' ἀλλήλων, καὶ εἰς δύο πρόσωπα ήγουν υπου στάσεις ταύτας λαμβανόντων, καὶ ἐντεῦθεν δύο γιούς καὶ δύο Χριστοὺς λεγόντων, ἕνα μὲν τὸν ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Υἱόν, ἕτερον δὲ τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρα θένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας ἀναπλαττόντων. Ὡς διὰ τοῦτο μηδὲ Θεοτόκον αὐτὴν παρ' αὐτῶν ὁμολ γεῖσθαι, ἀλλὰ τὸν ἐξ αὐτῆς γεννηθέντα, ψιλόν ἄνθρωπον λέ- γεσθαι, χάριτι δὲ καὶ οἰκειώσει καὶ σχέσει τῇ πρὸς τὴν κατὰ φύσιν Υιόν, τῆς υἱότητας ἐκ προκοπῆς ἠξιω· σθαι. Πρὸς ἀπόδειξιν δὲ τοῦ ὅτι ταῦτα οὕτως ἐβλασφήμη- σαν Παῦλός τε καὶ Νεστόριος, ἐκ τῶν γεγραμμένων αὐτοῖς ἀσεβειῶν ὀλίγας παρεθέμεθα, τὴν τούτων μα νίαν πᾶσι Χριστιανούς στηλιτεύοντες. Λέγει γοῦν ὁ ἀσεβὴς Παῦλος ἐν τοῖς περὶ αὐτοῦ πεπραγμένοις· • Συνῆλθεν ὁ Λόγος τῷ ἐκ Δαβὶδ γεγεννημένῳ, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ γεννηθεὶς ἐκ Πνεύματος ἁγίου. Καὶ τοῦτον μὲν ἤνεγκεν ἡ Παρθένος διὰ Πνεύ ματος ἁγίου, ἐκεῖνον δὲ τὸν Λόγον ἐγέννησεν ὁ Θεὸς ἄνευ Παρθένου καὶ ἄνευ τινὸς οὐδενὸς, πλὴν τοῦ Θεοῦ· καὶ οὕτως ὑπέστη ὁ Λόγος. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτ τὸς ἀσεβὴς Παῦλος λέγει· . Ο Λόγος μείζων ἦν τοῦ Χριστοῦ· Χριστὸς διὰ σοφίαν μείζων ἐγένετο· τὸ TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. °' 1:18 homo, seu equus, seu bos. Si autem juxta here- ticorum blasphemiam nomen Christus ut homo substantie significativum fuit, multi Christi juxta illos invenientur, quibus communem substantiam Christi dicunt; si vero hoc impium fuerit omnino- que alienum a Christianismo, unus enim est Jesus Christus, evidenter non in persona aut in hypostasi Christum confitentur. A aliquando esse significare, sicut profecto nomina) B Expendemus autem aliter quam differentiam ha- beat œconomiæ mysterium ad exemplar ex homine sumptum. Homo quidem ex anima et corpore est compositus, utroque creato; Dominus vero noster Jesus Christus Deus idemque homo, justa quidem divinitatem, æternus increatusque est, juxta vero humanitatem creatura est atque in tem- pore genitus. Unde idem est increatus et creatus, ante tempora ac in tempore; proptereaque omnia de uno eodemque nos confitentes, alia divinæ, alia vero humanæ ejus naturæ tribuimus. Au ● diamus enim etiam sanctum Proclum in sermone de Matre Dei, similia his docentem; sic au- tem loquitur : • Mirabilis partus, principium ac non principium ejus qui fuit editus; humanita- tis enim factus est principium, divinitas autem remansit sine principio. Ne igitur decipiantur isti homines neque decipiant, ex exemplo secan- dumn hominem sumpto, unius esse substantiae Christum mentientes; exemplaria enim non sunt in omnibus similia illis quorum sumuntur in exem- plar; si enim omnino similia invenirentur, eadem omnino essent, non exemplaria. Sanctus Cyrillus autem exemplo hominis ad nihil aliud utitur nisi ad profligandam Pauli ac Nestorii blasphemiain, dividentium naturas ab invicem illasque in duas personas vel hypostases comprehendentium, inde- que duos Filios duosque Christos dicentium, anunt quidem ex Deo et Patre Filium, alterum vero ex. Matre de Maria fingentium. Propter hoc Matrenk Dei illam non confitentur, sed qui de illa natus est,. merum hominem dicunt; charitate vero, familiari- tate, relationibusque suis erga Filium secunduny D naturam, in posterum maternitatem divinam me. c ruit. Ad probandum Paulum ac Nestorium sic bla- sphemasse, quædam ex eorum scriptis impiis al- tulimus, omnibus Christianis insaniam eorum de- nuntiantia. Hæe quidem dicit impius Paulus in his quæ de hoc scripsit: Verbum se conjunxit ad illum qui ex David fuerat genitus, qui est Jesus. Christus conceptus de Spiritu sancto. Hunc qui- dem virtute Spiritus sancti Virgo portavit, illud. vero Verbum sine Virgine sineque ullius auxilio, excepto Deo, genuit Deus, sicque substitit Ver- bun. » Idem autem impius Paulus dicit : Verbum: majus erat Christo; Christus sapientiæ gratia major factus est: majestatem sapientiæ ne subtrahamus. J‹
εἰ δὲ καλῶς ἔπραττον καὶ ἐν τούτωι εὐάρεστοι τῶι θεῶι ἐγίνοντο, πῶς οὐκ ἀπολωλέναι πολλάκις ἄξιοί εἰσιν οἱ μιαροὶ καὶ πάσης αἱρέσεως αἴσχιστοι Ἀρειανοί, ὅτι τὸν πάλαι λαὸν ἀποδεχόμενοι διὰ τὴν πρὸς τὸν ναὸν τιμὴν οὐ βούλονται τὸν κύριον ἐν σαρκὶ ὡς ἐν ναῶι ὄντα προσκυνεῖν; καίτοι καὶ ὁ πάλαι ναὸς ἐκ λίθων ἦν καὶ χρυσοῦ κατασκευασθεὶς ὡς σκιά· ἐλθούσης γὰρ τῆς ἀληθείας πέπαυται λοιπὸν ὁ τύπος καὶ οὐκ ἔμεινεν κατὰ τὴν κυριακὴν φωνὴν λίθος ἐπὶ λίθον ἐν αὐτῶι, ὃς οὐ κατελύθη. καὶ οὔτε τὸν ναὸν βλέποντες ἐκ λίθων ἐνόμισαν καὶ τὸν ἐν τῶι ναῶι λαλοῦντα κύριον εἶναι κτίσμα οὔτε τὸν ναὸν ἐξουθενοῦντες ἀπερχόμενοι μακρὰν προσεκύνουν, ἀλλ' εἰς αὐτὸν ἐρχόμενοι νομίμως ἐλάτρευον τῶι θεῶι τῶι ἀπὸ τοῦ ναοῦ χρηματίζοντι. τούτου δὲ οὕτω γινομένου πῶς τὸ σῶμα τοῦ κυρίου οὐ πανάγιον ἀληθῶς; ὑπὸ μὲν γὰρ ἀρχαγγέλου τοῦ Γαβριὴλ εὐηγγελίσθη, ὑπὸ δὲ τοῦ πνεύματος τοῦ ἁγίου πέπλασται καὶ τοῦ λόγου γέγονεν ἔνδυμα καὶ ναὸς καὶ ὄργανον ἀδιαίρετον.
ὅτι τὸ Χριστὸς ὄνομα οὔτε ὅρου δύναμιν ἔχει, οὔτε μὴν τήν τινος οὐσίαν ὅ τι ποτέ ἐστιν σημαίνει καθάπερ ἀμέλει ἄνθρωπος ἢ ἱππος ἢ βοῦς. » Εἰ δὲ κατὰ τὴν τῶν αἱρετικῶν βλασφημίαν οὐσίας ὑπῆρ- χεν δηλωτικὸν τὸ Χριστὸς ὄνομα ὥσπερ τὸ ἄνθρω πος, πολλοί Χριστοὶ κατ' αὐτοὺς εὑρεθήσονται, καθ' ὧν τὸ κοινὸν τῆς οὐσίας τοῦ Χριστοῦ λέγουσιν· εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβὲς καὶ ἀλλότριον παντελῶς Χριστια- νισμού (εἷς γὰρ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός), δηλονότι οὐκ ἐπὶ προσώπου ήτουν ὑποστάσεως τὸ Χριστὸς ὁμολογεῖται. Σκοπήσωμεν δὲ καὶ ἄλλως ἦν ἔχει διαφορὰν τὸ τῆς οἰκονομίας μυστήριον πρὸς τὸ κατὰ τὸν ἄνθρω πον ὑπόδειγμα. Ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωπος τῆς ψυχῆς καὶ σώματος σύγκειται, ἀμφοτέρων κτιστῶν· ὁ δὲ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ὁ αὐτὸς ὑπάρχων, κατὰ μὲν τὴν θεότητα και προαιώνιος καὶ ἄκτιστός ἐστιν, κατὰ δὲ τὴν ἀνθρωπότητα καὶ κτι στὸς καὶ ἐν χρόνῳ· ὅθεν ἄκτιστος ὁ αὐτὸς καὶ κτιστός, ἄχρονος καὶ ἐν χρόνῳ. Καὶ διὰ τοῦτο ἡμεῖς πάντα ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ὁμολογοῦντες, τὰ μὲν τῇ θείᾳ, τὰ δὲ τῇ ἀνθρωπίνῃ αὐτοῦ λογιζόμεθα φύσει. 'Ακούσωμεν γὰρ καὶ τοῦ ἐν ἁγίοις Πρόκλου ἐν τῷ εἰς τὴν Θεοτόκον λόγῳ τὰ παραπλήσια τούτοις ἡμᾶς ἐκδιδάσκοντος· λέγει γὰρ οὕτως· « Τόκος παράδοξος, ἀρχὴ καὶ οὐκ ἀρχὴ τοῦ τεχ- θέντος τῆς μὲν γὰρ ἀνθρωπότητος γέγονεν ἀρχὴ, ἡ δὲ θεότης ἔμεινεν ἄναρχος. » Μὴ ἀπατάσθωσαν τοίνυν οἱ ἄνθρωποι, μηδὲ ἀπατάτωσαν, ἐκ τοῦ κατὰ τὸν ἄν θρωπον ὑποδείγματος, μιᾶς ουσίας εἶναι τὸν Χριστὸν τερατευόμενοι· τὰ γὰρ ὑποδείγματα οὐ διὰ πάντων ὅμοιά ἐστιν ἐκείνοις, ὧν εἰς ὑπόδειγμα λαμβάνεται εἰ γὰρ διὰ πάντως ὅμοια εὑρεθῇ, τὰ αὐτὰ πάντως ἔσται καὶ οὐ παραδείγματα. Καὶ ὁ ἐν ἁγίοις γὰρ Κύ ριλλος κατ' οὐδὲν ἕτερον τῷ τοῦ ἀνθρώπου κέχρηται παραδείγματι, πλὴν διὰ μόνον τὸ ἐκβαλεῖν τὴν Παύ λου καὶ Νεστορίου βλασφημίαν, τῶν διαιρούντων τὰς φύσεις ἀπ' ἀλλήλων, καὶ εἰς δύο πρόσωπα ήγουν υπου στάσεις ταύτας λαμβανόντων, καὶ ἐντεῦθεν δύο γιούς καὶ δύο Χριστοὺς λεγόντων, ἕνα μὲν τὸν ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Υἱόν, ἕτερον δὲ τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρα θένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας ἀναπλαττόντων. Ὡς διὰ τοῦτο μηδὲ Θεοτόκον αὐτὴν παρ' αὐτῶν ὁμολ γεῖσθαι, ἀλλὰ τὸν ἐξ αὐτῆς γεννηθέντα, ψιλόν ἄνθρωπον λέ- γεσθαι, χάριτι δὲ καὶ οἰκειώσει καὶ σχέσει τῇ πρὸς τὴν κατὰ φύσιν Υιόν, τῆς υἱότητας ἐκ προκοπῆς ἠξιω· σθαι. Πρὸς ἀπόδειξιν δὲ τοῦ ὅτι ταῦτα οὕτως ἐβλασφήμη- σαν Παῦλός τε καὶ Νεστόριος, ἐκ τῶν γεγραμμένων αὐτοῖς ἀσεβειῶν ὀλίγας παρεθέμεθα, τὴν τούτων μα νίαν πᾶσι Χριστιανούς στηλιτεύοντες. Λέγει γοῦν ὁ ἀσεβὴς Παῦλος ἐν τοῖς περὶ αὐτοῦ πεπραγμένοις· • Συνῆλθεν ὁ Λόγος τῷ ἐκ Δαβὶδ γεγεννημένῳ, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ γεννηθεὶς ἐκ Πνεύματος ἁγίου. Καὶ τοῦτον μὲν ἤνεγκεν ἡ Παρθένος διὰ Πνεύ ματος ἁγίου, ἐκεῖνον δὲ τὸν Λόγον ἐγέννησεν ὁ Θεὸς ἄνευ Παρθένου καὶ ἄνευ τινὸς οὐδενὸς, πλὴν τοῦ Θεοῦ· καὶ οὕτως ὑπέστη ὁ Λόγος. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτ τὸς ἀσεβὴς Παῦλος λέγει· . Ο Λόγος μείζων ἦν τοῦ Χριστοῦ· Χριστὸς διὰ σοφίαν μείζων ἐγένετο· τὸ TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. °' 1:18 homo, seu equus, seu bos. Si autem juxta here- ticorum blasphemiam nomen Christus ut homo substantie significativum fuit, multi Christi juxta illos invenientur, quibus communem substantiam Christi dicunt; si vero hoc impium fuerit omnino- que alienum a Christianismo, unus enim est Jesus Christus, evidenter non in persona aut in hypostasi Christum confitentur. A aliquando esse significare, sicut profecto nomina) B Expendemus autem aliter quam differentiam ha- beat œconomiæ mysterium ad exemplar ex homine sumptum. Homo quidem ex anima et corpore est compositus, utroque creato; Dominus vero noster Jesus Christus Deus idemque homo, justa quidem divinitatem, æternus increatusque est, juxta vero humanitatem creatura est atque in tem- pore genitus. Unde idem est increatus et creatus, ante tempora ac in tempore; proptereaque omnia de uno eodemque nos confitentes, alia divinæ, alia vero humanæ ejus naturæ tribuimus. Au ● diamus enim etiam sanctum Proclum in sermone de Matre Dei, similia his docentem; sic au- tem loquitur : • Mirabilis partus, principium ac non principium ejus qui fuit editus; humanita- tis enim factus est principium, divinitas autem remansit sine principio. Ne igitur decipiantur isti homines neque decipiant, ex exemplo secan- dumn hominem sumpto, unius esse substantiae Christum mentientes; exemplaria enim non sunt in omnibus similia illis quorum sumuntur in exem- plar; si enim omnino similia invenirentur, eadem omnino essent, non exemplaria. Sanctus Cyrillus autem exemplo hominis ad nihil aliud utitur nisi ad profligandam Pauli ac Nestorii blasphemiain, dividentium naturas ab invicem illasque in duas personas vel hypostases comprehendentium, inde- que duos Filios duosque Christos dicentium, anunt quidem ex Deo et Patre Filium, alterum vero ex. Matre de Maria fingentium. Propter hoc Matrenk Dei illam non confitentur, sed qui de illa natus est,. merum hominem dicunt; charitate vero, familiari- tate, relationibusque suis erga Filium secunduny D naturam, in posterum maternitatem divinam me. c ruit. Ad probandum Paulum ac Nestorium sic bla- sphemasse, quædam ex eorum scriptis impiis al- tulimus, omnibus Christianis insaniam eorum de- nuntiantia. Hæe quidem dicit impius Paulus in his quæ de hoc scripsit: Verbum se conjunxit ad illum qui ex David fuerat genitus, qui est Jesus. Christus conceptus de Spiritu sancto. Hunc qui- dem virtute Spiritus sancti Virgo portavit, illud. vero Verbum sine Virgine sineque ullius auxilio, excepto Deo, genuit Deus, sicque substitit Ver- bun. » Idem autem impius Paulus dicit : Verbum: majus erat Christo; Christus sapientiæ gratia major factus est: majestatem sapientiæ ne subtrahamus. J‹
82 Δήλης τοίνυν γενομένης τῆς τοῦ ἐν ἁγίοις Ἀθανασίου διδασκαλίας τίς οὕτως ἐστὶν ἀνόητος, ὡς ἢ τοῦ ἐν ἁγίοις Ἀθανασίου λέγειν εἶναι τὰ παρὰ τῶν αἱρετικῶν προφερόμενα ἢ ἐναντία γράψαι αὐτὸν ἑαυτῶι τὸν ἐν ἁγίοις νομίζειν πατέρα; καὶ ὁ ἐν ἁγίοις δὲ Κύριλλος τὰ παραπλήσια ἡμᾶς ἐκδιδάσκει. ἐν γὰρ τῶι προσφωνητικῶι τῶι πρὸς Θεοδόσιον λέγει τάδε 83 Ὁ δὲ τῶι γυναίωι προσλαλῶν ὁ εἷς καὶ μόνος κύριος ἦν Ἰησοῦς Χριστός, ἐκ τῆς προσκυνούσης ἀνθρωπότητος καὶ τῆς προσκυνουμένης θεότητος τὸ εἶναί τε καὶ ὀνομάζεσθαι θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος ἀληθὲς ἔχων ἐφ' ἑαυτῶι. 84 Καὶ ἐν τῶι ἐννεακαιδεκάτωι λόγωι τῶν Σχολίων αὐτοῦ ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος γράφει τάδε Ἡγιάσθαι λέγεται διὰ τοῦ πνεύματος· καὶ μὴν καὶ ἁγιάζει τοὺς προσιόντας αὐτῶι. ἐβαπτίσθη κατὰ τῆν σάρκα, καὶ ἐβάπτιζεν ἐν ἁγίωι πνεύματι. πῶς οὖν ὁ αὐτὸς ἁγιάζει καὶ ἁγιάζεται, βαπτίζει καὶ βαπτίζεται; κατ' ἄλλο καὶ ἄλλο. ἁγιάζεται γὰρ ἀνθρωπίνως καὶ οὕτω βαπτίζεται· ἁγιάζει θεικῶς, βαπτίζει δὲ ἐν ἁγίωι πνεύματι. αὐτὸς ἐγείρων τοὺς νεκροὺς ἐκ νεκρῶν ἐγείρεται καὶ ζωὴ κατὰ φύσιν ὑπάρχων ἐζωοποιῆσθαι λέγεται. καὶ πῶς τοῦτο; πάλιν κατ' ἄλλο καὶ ἄλλο.
ὅτι τὸ Χριστὸς ὄνομα οὔτε ὅρου δύναμιν ἔχει, οὔτε μὴν τήν τινος οὐσίαν ὅ τι ποτέ ἐστιν σημαίνει καθάπερ ἀμέλει ἄνθρωπος ἢ ἱππος ἢ βοῦς. » Εἰ δὲ κατὰ τὴν τῶν αἱρετικῶν βλασφημίαν οὐσίας ὑπῆρ- χεν δηλωτικὸν τὸ Χριστὸς ὄνομα ὥσπερ τὸ ἄνθρω πος, πολλοί Χριστοὶ κατ' αὐτοὺς εὑρεθήσονται, καθ' ὧν τὸ κοινὸν τῆς οὐσίας τοῦ Χριστοῦ λέγουσιν· εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβὲς καὶ ἀλλότριον παντελῶς Χριστια- νισμού (εἷς γὰρ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός), δηλονότι οὐκ ἐπὶ προσώπου ήτουν ὑποστάσεως τὸ Χριστὸς ὁμολογεῖται. Σκοπήσωμεν δὲ καὶ ἄλλως ἦν ἔχει διαφορὰν τὸ τῆς οἰκονομίας μυστήριον πρὸς τὸ κατὰ τὸν ἄνθρω πον ὑπόδειγμα. Ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωπος τῆς ψυχῆς καὶ σώματος σύγκειται, ἀμφοτέρων κτιστῶν· ὁ δὲ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ὁ αὐτὸς ὑπάρχων, κατὰ μὲν τὴν θεότητα και προαιώνιος καὶ ἄκτιστός ἐστιν, κατὰ δὲ τὴν ἀνθρωπότητα καὶ κτι στὸς καὶ ἐν χρόνῳ· ὅθεν ἄκτιστος ὁ αὐτὸς καὶ κτιστός, ἄχρονος καὶ ἐν χρόνῳ. Καὶ διὰ τοῦτο ἡμεῖς πάντα ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ὁμολογοῦντες, τὰ μὲν τῇ θείᾳ, τὰ δὲ τῇ ἀνθρωπίνῃ αὐτοῦ λογιζόμεθα φύσει. 'Ακούσωμεν γὰρ καὶ τοῦ ἐν ἁγίοις Πρόκλου ἐν τῷ εἰς τὴν Θεοτόκον λόγῳ τὰ παραπλήσια τούτοις ἡμᾶς ἐκδιδάσκοντος· λέγει γὰρ οὕτως· « Τόκος παράδοξος, ἀρχὴ καὶ οὐκ ἀρχὴ τοῦ τεχ- θέντος τῆς μὲν γὰρ ἀνθρωπότητος γέγονεν ἀρχὴ, ἡ δὲ θεότης ἔμεινεν ἄναρχος. » Μὴ ἀπατάσθωσαν τοίνυν οἱ ἄνθρωποι, μηδὲ ἀπατάτωσαν, ἐκ τοῦ κατὰ τὸν ἄν θρωπον ὑποδείγματος, μιᾶς ουσίας εἶναι τὸν Χριστὸν τερατευόμενοι· τὰ γὰρ ὑποδείγματα οὐ διὰ πάντων ὅμοιά ἐστιν ἐκείνοις, ὧν εἰς ὑπόδειγμα λαμβάνεται εἰ γὰρ διὰ πάντως ὅμοια εὑρεθῇ, τὰ αὐτὰ πάντως ἔσται καὶ οὐ παραδείγματα. Καὶ ὁ ἐν ἁγίοις γὰρ Κύ ριλλος κατ' οὐδὲν ἕτερον τῷ τοῦ ἀνθρώπου κέχρηται παραδείγματι, πλὴν διὰ μόνον τὸ ἐκβαλεῖν τὴν Παύ λου καὶ Νεστορίου βλασφημίαν, τῶν διαιρούντων τὰς φύσεις ἀπ' ἀλλήλων, καὶ εἰς δύο πρόσωπα ήγουν υπου στάσεις ταύτας λαμβανόντων, καὶ ἐντεῦθεν δύο γιούς καὶ δύο Χριστοὺς λεγόντων, ἕνα μὲν τὸν ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Υἱόν, ἕτερον δὲ τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρα θένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας ἀναπλαττόντων. Ὡς διὰ τοῦτο μηδὲ Θεοτόκον αὐτὴν παρ' αὐτῶν ὁμολ γεῖσθαι, ἀλλὰ τὸν ἐξ αὐτῆς γεννηθέντα, ψιλόν ἄνθρωπον λέ- γεσθαι, χάριτι δὲ καὶ οἰκειώσει καὶ σχέσει τῇ πρὸς τὴν κατὰ φύσιν Υιόν, τῆς υἱότητας ἐκ προκοπῆς ἠξιω· σθαι. Πρὸς ἀπόδειξιν δὲ τοῦ ὅτι ταῦτα οὕτως ἐβλασφήμη- σαν Παῦλός τε καὶ Νεστόριος, ἐκ τῶν γεγραμμένων αὐτοῖς ἀσεβειῶν ὀλίγας παρεθέμεθα, τὴν τούτων μα νίαν πᾶσι Χριστιανούς στηλιτεύοντες. Λέγει γοῦν ὁ ἀσεβὴς Παῦλος ἐν τοῖς περὶ αὐτοῦ πεπραγμένοις· • Συνῆλθεν ὁ Λόγος τῷ ἐκ Δαβὶδ γεγεννημένῳ, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ γεννηθεὶς ἐκ Πνεύματος ἁγίου. Καὶ τοῦτον μὲν ἤνεγκεν ἡ Παρθένος διὰ Πνεύ ματος ἁγίου, ἐκεῖνον δὲ τὸν Λόγον ἐγέννησεν ὁ Θεὸς ἄνευ Παρθένου καὶ ἄνευ τινὸς οὐδενὸς, πλὴν τοῦ Θεοῦ· καὶ οὕτως ὑπέστη ὁ Λόγος. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτ τὸς ἀσεβὴς Παῦλος λέγει· . Ο Λόγος μείζων ἦν τοῦ Χριστοῦ· Χριστὸς διὰ σοφίαν μείζων ἐγένετο· τὸ TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. °' 1:18 homo, seu equus, seu bos. Si autem juxta here- ticorum blasphemiam nomen Christus ut homo substantie significativum fuit, multi Christi juxta illos invenientur, quibus communem substantiam Christi dicunt; si vero hoc impium fuerit omnino- que alienum a Christianismo, unus enim est Jesus Christus, evidenter non in persona aut in hypostasi Christum confitentur. A aliquando esse significare, sicut profecto nomina) B Expendemus autem aliter quam differentiam ha- beat œconomiæ mysterium ad exemplar ex homine sumptum. Homo quidem ex anima et corpore est compositus, utroque creato; Dominus vero noster Jesus Christus Deus idemque homo, justa quidem divinitatem, æternus increatusque est, juxta vero humanitatem creatura est atque in tem- pore genitus. Unde idem est increatus et creatus, ante tempora ac in tempore; proptereaque omnia de uno eodemque nos confitentes, alia divinæ, alia vero humanæ ejus naturæ tribuimus. Au ● diamus enim etiam sanctum Proclum in sermone de Matre Dei, similia his docentem; sic au- tem loquitur : • Mirabilis partus, principium ac non principium ejus qui fuit editus; humanita- tis enim factus est principium, divinitas autem remansit sine principio. Ne igitur decipiantur isti homines neque decipiant, ex exemplo secan- dumn hominem sumpto, unius esse substantiae Christum mentientes; exemplaria enim non sunt in omnibus similia illis quorum sumuntur in exem- plar; si enim omnino similia invenirentur, eadem omnino essent, non exemplaria. Sanctus Cyrillus autem exemplo hominis ad nihil aliud utitur nisi ad profligandam Pauli ac Nestorii blasphemiain, dividentium naturas ab invicem illasque in duas personas vel hypostases comprehendentium, inde- que duos Filios duosque Christos dicentium, anunt quidem ex Deo et Patre Filium, alterum vero ex. Matre de Maria fingentium. Propter hoc Matrenk Dei illam non confitentur, sed qui de illa natus est,. merum hominem dicunt; charitate vero, familiari- tate, relationibusque suis erga Filium secunduny D naturam, in posterum maternitatem divinam me. c ruit. Ad probandum Paulum ac Nestorium sic bla- sphemasse, quædam ex eorum scriptis impiis al- tulimus, omnibus Christianis insaniam eorum de- nuntiantia. Hæe quidem dicit impius Paulus in his quæ de hoc scripsit: Verbum se conjunxit ad illum qui ex David fuerat genitus, qui est Jesus. Christus conceptus de Spiritu sancto. Hunc qui- dem virtute Spiritus sancti Virgo portavit, illud. vero Verbum sine Virgine sineque ullius auxilio, excepto Deo, genuit Deus, sicque substitit Ver- bun. » Idem autem impius Paulus dicit : Verbum: majus erat Christo; Christus sapientiæ gratia major factus est: majestatem sapientiæ ne subtrahamus. J‹
ὁ γὰρ αὐτὸς ἐγήγερται μὲν ἐκ νεκρῶν ἐζωοποιῆσθαί τε λέγεται κατὰ τὴν σάρκα, ζωοποιεῖ δὲ καὶ ἀνίστησι τοὺς νεκροὺς ὡς θεός. πάσχει καὶ οὐ πάσχει κατ' ἄλλο καὶ ἄλλο. πάσχει μὲν γὰρ ἀνθρωπίνως σαρκὶ καὶ καθ' ὃ ἄνθρωπος, ἀπαθὴς δέ ἐστι θεικῶς ὡς θεός. προσκεκύνηκε μεθ' ἡμῶν· «ὑμεῖς» γάρ φησι, «προσκυνεῖτε ὃ οὐκ οἴδατε· ἡμεῖς δὲ προσκυνοῦμεν ὃ οἴδαμεν». ἀλλ' ἐστὶ καὶ προσκυνητός· κάμψει γὰρ αὐτῶι πᾶν γόνυ. καὶ τοῦτο δὲ πάλιν κατ' ἄλλο καὶ ἄλλο. προσκυνεῖ μὲν γὰρ ὡς τὴν προσκυνοῦσαν φύσιν λαβών, προσκυνεῖται δὲ πάλιν αὐτὸς ὡς τῆς προσκυνούσης φύσεως ὑπάρχων ἐπέκεινα καθ' ὃ νοεῖται θεός. 85 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῶι ὑπομνήματι τοῦ κατὰ Ἰωάννην εὐαγγελίου λέγει τάδε Διὰ τοῦτο καὶ θεός ἐστι κατὰ φύσιν καὶ μετὰ σαρκὸς ὡς ἰδίαν ἔχων αὐτὴν καὶ ὡς ἕτερόν τι παρ' αὐτὴν νοούμενος καὶ ἐν αὐτῆι καὶ σὺν αὐτῆι προσκυνούμενος.
ὅτι τὸ Χριστὸς ὄνομα οὔτε ὅρου δύναμιν ἔχει, οὔτε μὴν τήν τινος οὐσίαν ὅ τι ποτέ ἐστιν σημαίνει καθάπερ ἀμέλει ἄνθρωπος ἢ ἱππος ἢ βοῦς. » Εἰ δὲ κατὰ τὴν τῶν αἱρετικῶν βλασφημίαν οὐσίας ὑπῆρ- χεν δηλωτικὸν τὸ Χριστὸς ὄνομα ὥσπερ τὸ ἄνθρω πος, πολλοί Χριστοὶ κατ' αὐτοὺς εὑρεθήσονται, καθ' ὧν τὸ κοινὸν τῆς οὐσίας τοῦ Χριστοῦ λέγουσιν· εἰ δὲ τοῦτο ἀσεβὲς καὶ ἀλλότριον παντελῶς Χριστια- νισμού (εἷς γὰρ Κύριος Ἰησοῦς Χριστός), δηλονότι οὐκ ἐπὶ προσώπου ήτουν ὑποστάσεως τὸ Χριστὸς ὁμολογεῖται. Σκοπήσωμεν δὲ καὶ ἄλλως ἦν ἔχει διαφορὰν τὸ τῆς οἰκονομίας μυστήριον πρὸς τὸ κατὰ τὸν ἄνθρω πον ὑπόδειγμα. Ὁ μὲν γὰρ ἄνθρωπος τῆς ψυχῆς καὶ σώματος σύγκειται, ἀμφοτέρων κτιστῶν· ὁ δὲ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ὁ αὐτὸς ὑπάρχων, κατὰ μὲν τὴν θεότητα και προαιώνιος καὶ ἄκτιστός ἐστιν, κατὰ δὲ τὴν ἀνθρωπότητα καὶ κτι στὸς καὶ ἐν χρόνῳ· ὅθεν ἄκτιστος ὁ αὐτὸς καὶ κτιστός, ἄχρονος καὶ ἐν χρόνῳ. Καὶ διὰ τοῦτο ἡμεῖς πάντα ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ὁμολογοῦντες, τὰ μὲν τῇ θείᾳ, τὰ δὲ τῇ ἀνθρωπίνῃ αὐτοῦ λογιζόμεθα φύσει. 'Ακούσωμεν γὰρ καὶ τοῦ ἐν ἁγίοις Πρόκλου ἐν τῷ εἰς τὴν Θεοτόκον λόγῳ τὰ παραπλήσια τούτοις ἡμᾶς ἐκδιδάσκοντος· λέγει γὰρ οὕτως· « Τόκος παράδοξος, ἀρχὴ καὶ οὐκ ἀρχὴ τοῦ τεχ- θέντος τῆς μὲν γὰρ ἀνθρωπότητος γέγονεν ἀρχὴ, ἡ δὲ θεότης ἔμεινεν ἄναρχος. » Μὴ ἀπατάσθωσαν τοίνυν οἱ ἄνθρωποι, μηδὲ ἀπατάτωσαν, ἐκ τοῦ κατὰ τὸν ἄν θρωπον ὑποδείγματος, μιᾶς ουσίας εἶναι τὸν Χριστὸν τερατευόμενοι· τὰ γὰρ ὑποδείγματα οὐ διὰ πάντων ὅμοιά ἐστιν ἐκείνοις, ὧν εἰς ὑπόδειγμα λαμβάνεται εἰ γὰρ διὰ πάντως ὅμοια εὑρεθῇ, τὰ αὐτὰ πάντως ἔσται καὶ οὐ παραδείγματα. Καὶ ὁ ἐν ἁγίοις γὰρ Κύ ριλλος κατ' οὐδὲν ἕτερον τῷ τοῦ ἀνθρώπου κέχρηται παραδείγματι, πλὴν διὰ μόνον τὸ ἐκβαλεῖν τὴν Παύ λου καὶ Νεστορίου βλασφημίαν, τῶν διαιρούντων τὰς φύσεις ἀπ' ἀλλήλων, καὶ εἰς δύο πρόσωπα ήγουν υπου στάσεις ταύτας λαμβανόντων, καὶ ἐντεῦθεν δύο γιούς καὶ δύο Χριστοὺς λεγόντων, ἕνα μὲν τὸν ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Υἱόν, ἕτερον δὲ τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρα θένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας ἀναπλαττόντων. Ὡς διὰ τοῦτο μηδὲ Θεοτόκον αὐτὴν παρ' αὐτῶν ὁμολ γεῖσθαι, ἀλλὰ τὸν ἐξ αὐτῆς γεννηθέντα, ψιλόν ἄνθρωπον λέ- γεσθαι, χάριτι δὲ καὶ οἰκειώσει καὶ σχέσει τῇ πρὸς τὴν κατὰ φύσιν Υιόν, τῆς υἱότητας ἐκ προκοπῆς ἠξιω· σθαι. Πρὸς ἀπόδειξιν δὲ τοῦ ὅτι ταῦτα οὕτως ἐβλασφήμη- σαν Παῦλός τε καὶ Νεστόριος, ἐκ τῶν γεγραμμένων αὐτοῖς ἀσεβειῶν ὀλίγας παρεθέμεθα, τὴν τούτων μα νίαν πᾶσι Χριστιανούς στηλιτεύοντες. Λέγει γοῦν ὁ ἀσεβὴς Παῦλος ἐν τοῖς περὶ αὐτοῦ πεπραγμένοις· • Συνῆλθεν ὁ Λόγος τῷ ἐκ Δαβὶδ γεγεννημένῳ, ὅς ἐστιν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ γεννηθεὶς ἐκ Πνεύματος ἁγίου. Καὶ τοῦτον μὲν ἤνεγκεν ἡ Παρθένος διὰ Πνεύ ματος ἁγίου, ἐκεῖνον δὲ τὸν Λόγον ἐγέννησεν ὁ Θεὸς ἄνευ Παρθένου καὶ ἄνευ τινὸς οὐδενὸς, πλὴν τοῦ Θεοῦ· καὶ οὕτως ὑπέστη ὁ Λόγος. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτ τὸς ἀσεβὴς Παῦλος λέγει· . Ο Λόγος μείζων ἦν τοῦ Χριστοῦ· Χριστὸς διὰ σοφίαν μείζων ἐγένετο· τὸ TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. °' 1:18 homo, seu equus, seu bos. Si autem juxta here- ticorum blasphemiam nomen Christus ut homo substantie significativum fuit, multi Christi juxta illos invenientur, quibus communem substantiam Christi dicunt; si vero hoc impium fuerit omnino- que alienum a Christianismo, unus enim est Jesus Christus, evidenter non in persona aut in hypostasi Christum confitentur. A aliquando esse significare, sicut profecto nomina) B Expendemus autem aliter quam differentiam ha- beat œconomiæ mysterium ad exemplar ex homine sumptum. Homo quidem ex anima et corpore est compositus, utroque creato; Dominus vero noster Jesus Christus Deus idemque homo, justa quidem divinitatem, æternus increatusque est, juxta vero humanitatem creatura est atque in tem- pore genitus. Unde idem est increatus et creatus, ante tempora ac in tempore; proptereaque omnia de uno eodemque nos confitentes, alia divinæ, alia vero humanæ ejus naturæ tribuimus. Au ● diamus enim etiam sanctum Proclum in sermone de Matre Dei, similia his docentem; sic au- tem loquitur : • Mirabilis partus, principium ac non principium ejus qui fuit editus; humanita- tis enim factus est principium, divinitas autem remansit sine principio. Ne igitur decipiantur isti homines neque decipiant, ex exemplo secan- dumn hominem sumpto, unius esse substantiae Christum mentientes; exemplaria enim non sunt in omnibus similia illis quorum sumuntur in exem- plar; si enim omnino similia invenirentur, eadem omnino essent, non exemplaria. Sanctus Cyrillus autem exemplo hominis ad nihil aliud utitur nisi ad profligandam Pauli ac Nestorii blasphemiain, dividentium naturas ab invicem illasque in duas personas vel hypostases comprehendentium, inde- que duos Filios duosque Christos dicentium, anunt quidem ex Deo et Patre Filium, alterum vero ex. Matre de Maria fingentium. Propter hoc Matrenk Dei illam non confitentur, sed qui de illa natus est,. merum hominem dicunt; charitate vero, familiari- tate, relationibusque suis erga Filium secunduny D naturam, in posterum maternitatem divinam me. c ruit. Ad probandum Paulum ac Nestorium sic bla- sphemasse, quædam ex eorum scriptis impiis al- tulimus, omnibus Christianis insaniam eorum de- nuntiantia. Hæe quidem dicit impius Paulus in his quæ de hoc scripsit: Verbum se conjunxit ad illum qui ex David fuerat genitus, qui est Jesus. Christus conceptus de Spiritu sancto. Hunc qui- dem virtute Spiritus sancti Virgo portavit, illud. vero Verbum sine Virgine sineque ullius auxilio, excepto Deo, genuit Deus, sicque substitit Ver- bun. » Idem autem impius Paulus dicit : Verbum: majus erat Christo; Christus sapientiæ gratia major factus est: majestatem sapientiæ ne subtrahamus. J‹
PG 86:111986 Διὰ πάντων οἶμαι τῶν εἰρημένων σαφῶς ἀποδέδεικται ὅτι ἐναντία ταῖς τῶν ἁγίων πατέρων διδασκαλίαις ἐστὶν καὶ ἀλλότρια τῆς τῶν Χριστιανῶν πίστεως τὰ παρὰ τῶν αἱρετικῶν προφερόμενα φανερῶς τοῦ τε ἐν ἁγίοις Ἀθανασίου καὶ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ δύο φύσεις ὁμολογούντων καὶ τὴν μὲν ἄκτιστον, τὴν δὲ κτιστὴν λεγόντων καὶ μιᾶι προσκυνήσει προσκυνεῖσθαι διδασκόντων τὸν ἕνα κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. καὶ ἀρκεῖ μὲν τὰ εἰρημένα πρὸς ἔλεγχον τῆς τῶν Ἀκεφάλων κακουργίας· πλὴν οὐδὲν ἄτοπον καὶ ἑτέρως αὐτῶν ἐλέγξαι τὴν κακοήθειαν, ὅτι ἡ μὲν προφερομένη παρ' αὐτῶν ἐπιστολὴ ὡς Ἰουλίου δῆθεν τοῦ ἐπισκόπου Ῥώμης καὶ ἄλλως δείκνυται πεπλασμένη.
Α ἀξίωμα τῆς σοφίας μὴ καθέλωμεν. » Καὶ πάλιν αὐτὸς αἱρετικὸς Παῦλος λέγει· ι Καὶ γὰρ ἐν προφή ταις ἦν, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν Μωσῇ καὶ ἐν πολλοῖς Κύ ριος, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν Χριστῷ ὡς ἐν ναῷ· ἄλλος γάρ ἐστιν Ἰησοῦς Χριστὸς, καὶ ἄλλος ὁ Λόγος. » Εἶτα πάλιν Νεστόριος ὁ ἀσεβὴς λέγει· « Οὐδαμοῦ τοίνυν ἡ θεία Γραφὴ Θεὸν ἐκ τῆς Χριστοτόκου Παρθένου λέ- γει γεγεννῆσθαι. Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀνθρωπολάτρης Νεστόριος λέγει· · Ἐγερθεὶς παρέλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ· οὐκ εἶπεν, Εγερθείς παρέ λαβε τὸν Θεὸν καὶ τὴν Μητέρα αὐτοῦ. Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει· . Αλλο ἐστι τὸ συνεῖναι τῷ γεγεννημένῳ, καὶ ἄλλο τὸ γεννᾶσθαι· τὸ γὰρ ἐν αὐτῇ, φησί, γεννηθέν, ἐκ Πνεύματός ἐστιν ἁγίου· τουτέστι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἔκτισε τὸν ἐν αὐτῇ. Εἶδον οὖν οἱ Πατέρες ὡς ἐπιστήμονες τῶν θείων Γραφῶν, ὅτι ἐὰν ἀντὶ τοῦ σαρκωθέντα θώ μεν τὸ γεννηθέντα εὑρίσκεται Υἱὸς τοῦ Πνεύματος ὁ Θεὸς Λόγος, καὶ δύο πατέρας ἔχων· εἰ δὲ διὰ τοῦ ἑνὸς Υἱοῦ, εὑρεθήσεται ὁ Θεὸς Λόγος κτίσμα του Πνεύματος ὤν. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστό ριος λέγει· Ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐλέγομεν Θεὸν τὸν πάντων δημιουργὸν, καὶ θεὸν τὸν Μωϋσέα (Θεὸν γὰρ, φησί, τέθεικά σε τοῦ Φαραώ), καὶ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὴν Ἰσραὴλ (Υἱὸς γάρ, φησί, πρωτότοκός μου Ισραήλ), καὶ ὥσπερ ἐλέγομεν χριστὸν τὸν Σαούλ (Οὐ μὴ γὰρ, φησίν, ἐπιβαλῶ τὴν χεῖρά μου ἐπ' αὐτὸν, ὅτι χριστὸς Κυρίου ἐστὶν), καὶ τὸν Κύρον ὡσαύτως (Τάδε λέγει, φησί, Κύριος τῷ χριστῷ μου- Κύρῳ), καὶ τὸν Βαβυλώνιον ἅγιον (Ἐγὼ γάρ, φησί, συντάξω αὐτοῖς· ἡγιασμένοι εἰσὶ, καὶ ἐγὼ ἄγω αὐτούς) οὕτω λέγομεν καὶ τὸν Δεσπότην Χριστὸν καὶ Θεὸν καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον καὶ Χριστόν. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει ο Διά • τὸν φοροῦντα τὴν φορούμενον σέβω· διὰ τὸν κεκρυμ μένον προσκυνῶ τὸν φαινόμενον· ἀχώριστος τοῦ φαινομένου Θεός· διὰ τοῦτο τοῦ μὴ χωριζομένου την τιμὴν οὐ χωρίζω· χωρίζω τὰς φύσεις, ἀλλ᾽ ἐνῶ τὴν προσκύνησιν. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει· « Καὶ Χριστὸς ὁ Θεὸς Λόγος ονομάζεται, ἐπει δήπερ ἔχει τὴν συνάφειαν τὴν πρὸς τὸν Χριστὸν διηνεκή. » Και πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβής Νεστόριος λέω γει. Η μακαρία Παρθένος οὐκ ἐγέννησεν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ἀλλ᾽ ἐγέννησε τὴν ἀνθρωπότητα, ἥτις ἐστὶν Υἱὸς, διὰ τὸν συνημμένον Υιόν. » Και οι 152. ταῦτα μὲν Παῦλος καὶ Νεστόριος οἱ ἀσεβεῖς τὴν Ελλήνων καὶ Ἰουδαίων ἀσέβειαν ὑπερβαλλόμενοι. Αἴτιον δὲ γέγονεν τῆς αὐτῶν ἀπωλείας τὸ μὴ ὁμολο γεῖν τὰς δύο γεννήσεις ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ ἡμῶν Θεοῦ, τους ἐστι τήν τε πρὸ αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς κατὰ τὴν θεότητα, καὶ τὴν ἐπ' ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου Παρθένου και Θεοτόκου Μαρίας κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, ἀλλὰ δύο υἱοὺς λέγοντας, ἄλλον μὲν τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα Θεόν Λ γον, ἄλλον δὲ τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου ψιλὴν ἄνε θρωπον· καὶ διὰ τοῦτο αὐτοὺς τὴν ἁγίαν Πυθύνον JUSTINIANI IMPERATORIS fdem adhuc hrereticus Paulus iterum dicit : « EL- enim erat etiam in prophetis, maxime in Moyse at- que in multis Dominus, maxime autem in Christo, quasi in templo; aiter enim est Jesus Christus, al- terque Verbum. Dein rursus dicit impius Nesto - rius · · Cæterum nullibi Deum de Virgine Christi Matre natum esse sacra Scriptura dicit. Iterumn idem anthropo atra Nestorius : Consurgens accepit puerum et matrem ejus 5; non dicit: Consurgens > accepit Deum et Matrem ejus. Iterum adhuc idem impius Nestorius: Aliud est esse cum nato ac aliud natum esse : Quod in ea, inquit (Scriptura), natum est, de Spiritu sancto est : id est, Spiritus sanctus hunc in ea creavit. Intellexerunt ergo Pa- tres sacrarum Scripturarum periti; si loco incar- natum genitum posuerimus, Filium Spiritus inve- niri Deum Verbum, duosque patres habentem; si vero unus Filius fuerit, Spiritus creaturam inve- niendum esse Deum Verbum. › Rursus autem im- plus Nestorius dicit: ‹ At quemadmodum diceba- mus Deum omnium factorem, dicimus et Moysen Deum . Ecce, inquit, constitui te Deum Pharaonis i; Filiumque Dei Israel : Filius meus, inquit, primo- genitus Isracli; quemadmodum quoque dicebamus Christum esse Saul : Non mittam, inquit, manum meam in eum quia christus Domini est ; Cyrum quoque pariter : Hæc dicit, inquit, Dominus chri- sto meo Cyro¹; Babylonem quoque sanctam : Ego, inquit, mandabo eis : sanctificati sunt, et ego ad- *uco cos™; ita quoque dicimus Dominum Christum, Deum, Filium, sanctum atque Christum. > B C Rursum adhuc dicit idem impius Nestorius : Propter portantem portatum colo ; propter laten- em visum adoro : cum a viso non possit separari Deus, ideo honorem non separati non separo; na- tras separo sed adorationem conjungo. » Alibique iden adhuc impius dicit : « Christus vocatur quo- que Deus Verbum, eo quod continuam ad Christum conjunctionem habet. Tum rursus : Beata Virgo on Filium Dei genuit, sed genuit humanitatem, que est Filius, propter Filium unitum. Hæc sunt ergo quæ asserunt Paulus ac Nestorius impii qui impietatem gentilium Judæorumque superarunt. D Causa autem perditionis eorum fuit non quod con- fitebantur duas generationes unius ejusdemque Domini nostri Jesu Christi veri Dei nostri, id est, unam æternam ex Patre secundum divinitatem, al- teramque ejusdem in novissimo dierum ex sancta et gloriosa Virgine Matreque Dei Maria secundum humanitatem, sed quod dicebant duos esse Filios, unum quidem Deum Verbum ex Patre genitum, al- terum vero merum hominem ex sancta Virgine. Ideoque sanctam Virginem Dei Matrem non confi- tentur, ideoque nec prophetarum nec evangelista-" rum nec apostolorum doctrinæ obsequuntur. Ad • Matth. 11, 14. h Matth. 1, 20. Exod. vi, 1. xii, 5. i Exod. iv, 22. Reg. XXIV, 7. Isa. XIV, 1.
οἱ γὰρ ἱερεῖς τῆς πρεσβυτέρας Ῥώμης τῆι ἀποστολικῆι διὰ πάντων ἀκολουθήσαντες παραδόσει οὐδέποτε πρὸς ἀλλήλους διεφώνησαν, ἀλλὰ τὴν ὀρθὴν καὶ ἀληθινὴν μέχρι σήμερον διεφύλαξαν δόξαν· ἔπειτα δὲ ὡς οὐκ ἔθος ἐστὶ τῶι τῆς πρεσβυτέρας Ῥώμης πατριάρχηι ἐπιγραφῆι τοιαύτηι χρῆσθαι οἵαν οὗτοι προφέρουσιν, οὐ λέγομεν πρὸς πρεσβυτέρους, ὥσπερ αὐτοὶ συκοφαντοῦσιν, ἀλλ' οὔτε πρὸς ἐπισκόπους οὔτε πρὸς αὐτοὺς πατριάρχας· τρίτον δὲ ὅτι καὶ πέμψαντες εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ ἐπισκοπείου τῆς πρεσβυτέρας Ῥώμης οὐδὲν τοιοῦτο παρὰ Ἰουλίου τοῦ τῆς ὁσίας μνήμης γεγραμμένον εὕρομεν. ἡ δὲ ὡς παρὰ Ἀθανασίου τοῦ ἐν ἁγίοις πρὸς Ἰοβιανὸν ὑπ' αὐτῶν προφερομένη πολλοῖς ἐλέγχεται τρόποις ψευδὴς παντάπασι καθεστῶσα· οὔτε γὰρ ἐπιστολιμαῖον ἔχει χαρακτῆρα οὔτε πρεπούσηι βασιλεῖ ὑπαγορίαι συντέθειται.
Α ἀξίωμα τῆς σοφίας μὴ καθέλωμεν. » Καὶ πάλιν αὐτὸς αἱρετικὸς Παῦλος λέγει· ι Καὶ γὰρ ἐν προφή ταις ἦν, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν Μωσῇ καὶ ἐν πολλοῖς Κύ ριος, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν Χριστῷ ὡς ἐν ναῷ· ἄλλος γάρ ἐστιν Ἰησοῦς Χριστὸς, καὶ ἄλλος ὁ Λόγος. » Εἶτα πάλιν Νεστόριος ὁ ἀσεβὴς λέγει· « Οὐδαμοῦ τοίνυν ἡ θεία Γραφὴ Θεὸν ἐκ τῆς Χριστοτόκου Παρθένου λέ- γει γεγεννῆσθαι. Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀνθρωπολάτρης Νεστόριος λέγει· · Ἐγερθεὶς παρέλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ· οὐκ εἶπεν, Εγερθείς παρέ λαβε τὸν Θεὸν καὶ τὴν Μητέρα αὐτοῦ. Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει· . Αλλο ἐστι τὸ συνεῖναι τῷ γεγεννημένῳ, καὶ ἄλλο τὸ γεννᾶσθαι· τὸ γὰρ ἐν αὐτῇ, φησί, γεννηθέν, ἐκ Πνεύματός ἐστιν ἁγίου· τουτέστι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἔκτισε τὸν ἐν αὐτῇ. Εἶδον οὖν οἱ Πατέρες ὡς ἐπιστήμονες τῶν θείων Γραφῶν, ὅτι ἐὰν ἀντὶ τοῦ σαρκωθέντα θώ μεν τὸ γεννηθέντα εὑρίσκεται Υἱὸς τοῦ Πνεύματος ὁ Θεὸς Λόγος, καὶ δύο πατέρας ἔχων· εἰ δὲ διὰ τοῦ ἑνὸς Υἱοῦ, εὑρεθήσεται ὁ Θεὸς Λόγος κτίσμα του Πνεύματος ὤν. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστό ριος λέγει· Ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐλέγομεν Θεὸν τὸν πάντων δημιουργὸν, καὶ θεὸν τὸν Μωϋσέα (Θεὸν γὰρ, φησί, τέθεικά σε τοῦ Φαραώ), καὶ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὴν Ἰσραὴλ (Υἱὸς γάρ, φησί, πρωτότοκός μου Ισραήλ), καὶ ὥσπερ ἐλέγομεν χριστὸν τὸν Σαούλ (Οὐ μὴ γὰρ, φησίν, ἐπιβαλῶ τὴν χεῖρά μου ἐπ' αὐτὸν, ὅτι χριστὸς Κυρίου ἐστὶν), καὶ τὸν Κύρον ὡσαύτως (Τάδε λέγει, φησί, Κύριος τῷ χριστῷ μου- Κύρῳ), καὶ τὸν Βαβυλώνιον ἅγιον (Ἐγὼ γάρ, φησί, συντάξω αὐτοῖς· ἡγιασμένοι εἰσὶ, καὶ ἐγὼ ἄγω αὐτούς) οὕτω λέγομεν καὶ τὸν Δεσπότην Χριστὸν καὶ Θεὸν καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον καὶ Χριστόν. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει ο Διά • τὸν φοροῦντα τὴν φορούμενον σέβω· διὰ τὸν κεκρυμ μένον προσκυνῶ τὸν φαινόμενον· ἀχώριστος τοῦ φαινομένου Θεός· διὰ τοῦτο τοῦ μὴ χωριζομένου την τιμὴν οὐ χωρίζω· χωρίζω τὰς φύσεις, ἀλλ᾽ ἐνῶ τὴν προσκύνησιν. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει· « Καὶ Χριστὸς ὁ Θεὸς Λόγος ονομάζεται, ἐπει δήπερ ἔχει τὴν συνάφειαν τὴν πρὸς τὸν Χριστὸν διηνεκή. » Και πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβής Νεστόριος λέω γει. Η μακαρία Παρθένος οὐκ ἐγέννησεν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ἀλλ᾽ ἐγέννησε τὴν ἀνθρωπότητα, ἥτις ἐστὶν Υἱὸς, διὰ τὸν συνημμένον Υιόν. » Και οι 152. ταῦτα μὲν Παῦλος καὶ Νεστόριος οἱ ἀσεβεῖς τὴν Ελλήνων καὶ Ἰουδαίων ἀσέβειαν ὑπερβαλλόμενοι. Αἴτιον δὲ γέγονεν τῆς αὐτῶν ἀπωλείας τὸ μὴ ὁμολο γεῖν τὰς δύο γεννήσεις ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ ἡμῶν Θεοῦ, τους ἐστι τήν τε πρὸ αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς κατὰ τὴν θεότητα, καὶ τὴν ἐπ' ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου Παρθένου και Θεοτόκου Μαρίας κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, ἀλλὰ δύο υἱοὺς λέγοντας, ἄλλον μὲν τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα Θεόν Λ γον, ἄλλον δὲ τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου ψιλὴν ἄνε θρωπον· καὶ διὰ τοῦτο αὐτοὺς τὴν ἁγίαν Πυθύνον JUSTINIANI IMPERATORIS fdem adhuc hrereticus Paulus iterum dicit : « EL- enim erat etiam in prophetis, maxime in Moyse at- que in multis Dominus, maxime autem in Christo, quasi in templo; aiter enim est Jesus Christus, al- terque Verbum. Dein rursus dicit impius Nesto - rius · · Cæterum nullibi Deum de Virgine Christi Matre natum esse sacra Scriptura dicit. Iterumn idem anthropo atra Nestorius : Consurgens accepit puerum et matrem ejus 5; non dicit: Consurgens > accepit Deum et Matrem ejus. Iterum adhuc idem impius Nestorius: Aliud est esse cum nato ac aliud natum esse : Quod in ea, inquit (Scriptura), natum est, de Spiritu sancto est : id est, Spiritus sanctus hunc in ea creavit. Intellexerunt ergo Pa- tres sacrarum Scripturarum periti; si loco incar- natum genitum posuerimus, Filium Spiritus inve- niri Deum Verbum, duosque patres habentem; si vero unus Filius fuerit, Spiritus creaturam inve- niendum esse Deum Verbum. › Rursus autem im- plus Nestorius dicit: ‹ At quemadmodum diceba- mus Deum omnium factorem, dicimus et Moysen Deum . Ecce, inquit, constitui te Deum Pharaonis i; Filiumque Dei Israel : Filius meus, inquit, primo- genitus Isracli; quemadmodum quoque dicebamus Christum esse Saul : Non mittam, inquit, manum meam in eum quia christus Domini est ; Cyrum quoque pariter : Hæc dicit, inquit, Dominus chri- sto meo Cyro¹; Babylonem quoque sanctam : Ego, inquit, mandabo eis : sanctificati sunt, et ego ad- *uco cos™; ita quoque dicimus Dominum Christum, Deum, Filium, sanctum atque Christum. > B C Rursum adhuc dicit idem impius Nestorius : Propter portantem portatum colo ; propter laten- em visum adoro : cum a viso non possit separari Deus, ideo honorem non separati non separo; na- tras separo sed adorationem conjungo. » Alibique iden adhuc impius dicit : « Christus vocatur quo- que Deus Verbum, eo quod continuam ad Christum conjunctionem habet. Tum rursus : Beata Virgo on Filium Dei genuit, sed genuit humanitatem, que est Filius, propter Filium unitum. Hæc sunt ergo quæ asserunt Paulus ac Nestorius impii qui impietatem gentilium Judæorumque superarunt. D Causa autem perditionis eorum fuit non quod con- fitebantur duas generationes unius ejusdemque Domini nostri Jesu Christi veri Dei nostri, id est, unam æternam ex Patre secundum divinitatem, al- teramque ejusdem in novissimo dierum ex sancta et gloriosa Virgine Matreque Dei Maria secundum humanitatem, sed quod dicebant duos esse Filios, unum quidem Deum Verbum ex Patre genitum, al- terum vero merum hominem ex sancta Virgine. Ideoque sanctam Virginem Dei Matrem non confi- tentur, ideoque nec prophetarum nec evangelista-" rum nec apostolorum doctrinæ obsequuntur. Ad • Matth. 11, 14. h Matth. 1, 20. Exod. vi, 1. xii, 5. i Exod. iv, 22. Reg. XXIV, 7. Isa. XIV, 1.
ἀλλ' οὐδὲ ἐπὶ τῶν Ἰοβιανοῦ χρόνων περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ κυρίου ἀμφισβήτησίς τις ἐκεκίνητο, ἀλλὰ περὶ τῆς ἐν τῆι ἁγίαι τριάδι ὁμοουσιότητος οἷα τῆς Ἀρειανικῆς μανίας τηνικαῦτα ταῖς ἐκκλησίαις ὀχλούσης, περὶ ἧς καὶ ἡ ἀληθὴς ἐπιστολὴ τοῦ ἐν ἁγίοις Ἀθανασίου πρὸς Ἰοβιανὸν γεγραμμένη φέρεται, ἧι καὶ Γρηγόριος ὁ θεολόγος ἐν τῶι ἐπιταφίωι τοῦ ἁγίου Ἀθανασίου μαρτυρεῖ, καὶ Τιμόθεος δὲ ὁ μαθητὴς Ἀπολιναρίου ταύτην ὁλόγραφον ἐν τῆι οἰκείαι τίθησιν ἱστορίαι ἔχουσαν οὕτως 87 Τῶι εὐσεβεστάτωι καὶ φιλανθρωποτάτωι νικητῆι αὐγούστωι Ἰοβιανῶι Ἀθανάσιος καὶ οἱ λοιποὶ ἐπίσκοποι ἐλθόντες ἐκ προσώπου πάντων τῶν ἀπὸ τῆς Αἰγύπτου καὶ Θηβαίδος καὶ Λιβυῶν ἐπισκόπων. Πρέπουσα θεοφιλεῖ βασιλεῖ φιλομαθὴς προαίρεσις καὶ πόθος τῶν οὐρανίων· οὕτως γὰρ ἀληθῶς καὶ τὴν καρδίαν ἕξεις ἐν χειρὶ θεοῦ καὶ τὴν βασιλείαν μετ' εἰρήνης πολλαῖς ἐτῶν περιόδοις διατελέσεις. θελησάσης τοίνυν τῆς σῆς εὐσεβείας μαθεῖν παρ' ἡμῶν τὴν τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας πίστιν εὐχαριστήσαντες ἐπὶ τούτωι τῶι κυρίωι ἐβουλευσάμεθα πάντων μᾶλλον τὴν παρὰ τῶν πατέρων ὁμολογηθεῖσαν ἐν Νικαίαι πίστιν ὑπομνῆσαι τὴν σὴν θεοσέβειαν.
Α ἀξίωμα τῆς σοφίας μὴ καθέλωμεν. » Καὶ πάλιν αὐτὸς αἱρετικὸς Παῦλος λέγει· ι Καὶ γὰρ ἐν προφή ταις ἦν, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν Μωσῇ καὶ ἐν πολλοῖς Κύ ριος, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν Χριστῷ ὡς ἐν ναῷ· ἄλλος γάρ ἐστιν Ἰησοῦς Χριστὸς, καὶ ἄλλος ὁ Λόγος. » Εἶτα πάλιν Νεστόριος ὁ ἀσεβὴς λέγει· « Οὐδαμοῦ τοίνυν ἡ θεία Γραφὴ Θεὸν ἐκ τῆς Χριστοτόκου Παρθένου λέ- γει γεγεννῆσθαι. Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀνθρωπολάτρης Νεστόριος λέγει· · Ἐγερθεὶς παρέλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ· οὐκ εἶπεν, Εγερθείς παρέ λαβε τὸν Θεὸν καὶ τὴν Μητέρα αὐτοῦ. Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει· . Αλλο ἐστι τὸ συνεῖναι τῷ γεγεννημένῳ, καὶ ἄλλο τὸ γεννᾶσθαι· τὸ γὰρ ἐν αὐτῇ, φησί, γεννηθέν, ἐκ Πνεύματός ἐστιν ἁγίου· τουτέστι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἔκτισε τὸν ἐν αὐτῇ. Εἶδον οὖν οἱ Πατέρες ὡς ἐπιστήμονες τῶν θείων Γραφῶν, ὅτι ἐὰν ἀντὶ τοῦ σαρκωθέντα θώ μεν τὸ γεννηθέντα εὑρίσκεται Υἱὸς τοῦ Πνεύματος ὁ Θεὸς Λόγος, καὶ δύο πατέρας ἔχων· εἰ δὲ διὰ τοῦ ἑνὸς Υἱοῦ, εὑρεθήσεται ὁ Θεὸς Λόγος κτίσμα του Πνεύματος ὤν. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστό ριος λέγει· Ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐλέγομεν Θεὸν τὸν πάντων δημιουργὸν, καὶ θεὸν τὸν Μωϋσέα (Θεὸν γὰρ, φησί, τέθεικά σε τοῦ Φαραώ), καὶ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὴν Ἰσραὴλ (Υἱὸς γάρ, φησί, πρωτότοκός μου Ισραήλ), καὶ ὥσπερ ἐλέγομεν χριστὸν τὸν Σαούλ (Οὐ μὴ γὰρ, φησίν, ἐπιβαλῶ τὴν χεῖρά μου ἐπ' αὐτὸν, ὅτι χριστὸς Κυρίου ἐστὶν), καὶ τὸν Κύρον ὡσαύτως (Τάδε λέγει, φησί, Κύριος τῷ χριστῷ μου- Κύρῳ), καὶ τὸν Βαβυλώνιον ἅγιον (Ἐγὼ γάρ, φησί, συντάξω αὐτοῖς· ἡγιασμένοι εἰσὶ, καὶ ἐγὼ ἄγω αὐτούς) οὕτω λέγομεν καὶ τὸν Δεσπότην Χριστὸν καὶ Θεὸν καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον καὶ Χριστόν. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει ο Διά • τὸν φοροῦντα τὴν φορούμενον σέβω· διὰ τὸν κεκρυμ μένον προσκυνῶ τὸν φαινόμενον· ἀχώριστος τοῦ φαινομένου Θεός· διὰ τοῦτο τοῦ μὴ χωριζομένου την τιμὴν οὐ χωρίζω· χωρίζω τὰς φύσεις, ἀλλ᾽ ἐνῶ τὴν προσκύνησιν. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει· « Καὶ Χριστὸς ὁ Θεὸς Λόγος ονομάζεται, ἐπει δήπερ ἔχει τὴν συνάφειαν τὴν πρὸς τὸν Χριστὸν διηνεκή. » Και πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβής Νεστόριος λέω γει. Η μακαρία Παρθένος οὐκ ἐγέννησεν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ἀλλ᾽ ἐγέννησε τὴν ἀνθρωπότητα, ἥτις ἐστὶν Υἱὸς, διὰ τὸν συνημμένον Υιόν. » Και οι 152. ταῦτα μὲν Παῦλος καὶ Νεστόριος οἱ ἀσεβεῖς τὴν Ελλήνων καὶ Ἰουδαίων ἀσέβειαν ὑπερβαλλόμενοι. Αἴτιον δὲ γέγονεν τῆς αὐτῶν ἀπωλείας τὸ μὴ ὁμολο γεῖν τὰς δύο γεννήσεις ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ ἡμῶν Θεοῦ, τους ἐστι τήν τε πρὸ αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς κατὰ τὴν θεότητα, καὶ τὴν ἐπ' ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου Παρθένου και Θεοτόκου Μαρίας κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, ἀλλὰ δύο υἱοὺς λέγοντας, ἄλλον μὲν τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα Θεόν Λ γον, ἄλλον δὲ τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου ψιλὴν ἄνε θρωπον· καὶ διὰ τοῦτο αὐτοὺς τὴν ἁγίαν Πυθύνον JUSTINIANI IMPERATORIS fdem adhuc hrereticus Paulus iterum dicit : « EL- enim erat etiam in prophetis, maxime in Moyse at- que in multis Dominus, maxime autem in Christo, quasi in templo; aiter enim est Jesus Christus, al- terque Verbum. Dein rursus dicit impius Nesto - rius · · Cæterum nullibi Deum de Virgine Christi Matre natum esse sacra Scriptura dicit. Iterumn idem anthropo atra Nestorius : Consurgens accepit puerum et matrem ejus 5; non dicit: Consurgens > accepit Deum et Matrem ejus. Iterum adhuc idem impius Nestorius: Aliud est esse cum nato ac aliud natum esse : Quod in ea, inquit (Scriptura), natum est, de Spiritu sancto est : id est, Spiritus sanctus hunc in ea creavit. Intellexerunt ergo Pa- tres sacrarum Scripturarum periti; si loco incar- natum genitum posuerimus, Filium Spiritus inve- niri Deum Verbum, duosque patres habentem; si vero unus Filius fuerit, Spiritus creaturam inve- niendum esse Deum Verbum. › Rursus autem im- plus Nestorius dicit: ‹ At quemadmodum diceba- mus Deum omnium factorem, dicimus et Moysen Deum . Ecce, inquit, constitui te Deum Pharaonis i; Filiumque Dei Israel : Filius meus, inquit, primo- genitus Isracli; quemadmodum quoque dicebamus Christum esse Saul : Non mittam, inquit, manum meam in eum quia christus Domini est ; Cyrum quoque pariter : Hæc dicit, inquit, Dominus chri- sto meo Cyro¹; Babylonem quoque sanctam : Ego, inquit, mandabo eis : sanctificati sunt, et ego ad- *uco cos™; ita quoque dicimus Dominum Christum, Deum, Filium, sanctum atque Christum. > B C Rursum adhuc dicit idem impius Nestorius : Propter portantem portatum colo ; propter laten- em visum adoro : cum a viso non possit separari Deus, ideo honorem non separati non separo; na- tras separo sed adorationem conjungo. » Alibique iden adhuc impius dicit : « Christus vocatur quo- que Deus Verbum, eo quod continuam ad Christum conjunctionem habet. Tum rursus : Beata Virgo on Filium Dei genuit, sed genuit humanitatem, que est Filius, propter Filium unitum. Hæc sunt ergo quæ asserunt Paulus ac Nestorius impii qui impietatem gentilium Judæorumque superarunt. D Causa autem perditionis eorum fuit non quod con- fitebantur duas generationes unius ejusdemque Domini nostri Jesu Christi veri Dei nostri, id est, unam æternam ex Patre secundum divinitatem, al- teramque ejusdem in novissimo dierum ex sancta et gloriosa Virgine Matreque Dei Maria secundum humanitatem, sed quod dicebant duos esse Filios, unum quidem Deum Verbum ex Patre genitum, al- terum vero merum hominem ex sancta Virgine. Ideoque sanctam Virginem Dei Matrem non confi- tentur, ideoque nec prophetarum nec evangelista-" rum nec apostolorum doctrinæ obsequuntur. Ad • Matth. 11, 14. h Matth. 1, 20. Exod. vi, 1. xii, 5. i Exod. iv, 22. Reg. XXIV, 7. Isa. XIV, 1.
ταύτην γὰρ ἀθετήσαντές τινες ἡμῖν μὲν ποικίλως ἐπεβούλευσαν, ὅτι μὴ ἐπειθόμεθα τῆι Ἀρειανικῆι αἱρέσει, αἴτιοι δὲ γεγόνασι τῆς τοιαύτης αἱρέσεως καὶ σχισμάτων τῆι καθολικῆι ἐκκλησίαι. ἡ μὲν γὰρ ἀληθὴς εἰς τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν πίστις φανερὰ πᾶσι καθέστηκεν ἐκ τῶν θείων γραφῶν γινωσκομένη τε καὶ ἀναγινωσκομένη, ἐν ταύτηι γὰρ καὶ οἱ ἅγιοι τελειωθέντες ἐμαρτύρησαν καὶ νῦν ἀναλύσαντες εἰσὶν σὺν Χριστῶι· ἔμεινεν δ' ἂν ἡ πίστις διὰ παντὸς ἀβλαβής, εἰ μὴ πονηρία τινῶν αἱρετικῶν παραποιῆσαι ταύτην ἐτόλμησεν. Ἄρειος γάρ τις καὶ οἱ σὺν αὐτῶι διαφθεῖραι ταύτην καὶ ἀσέβειαν κατ' αὐτῆς εἰσαγαγεῖν ἐπεχείρησαν φάσκοντες ἐξ οὐκ ὄντων καὶ κτίσμα καὶ ποίημα καὶ τρεπτὸν εἶναι τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ πολλούς τε ἐν τούτοις ἠπάτησαν, ὥστε καὶ τοὺς δοκοῦντας εἶναί τι συναπαχθῆναι αὐτῶν τῆι βλασφημίαι. καὶ φθάσαντες μὲν οἱ πατέρες ἡμῶν συνελθόντες, ὡς προείπομεν, ἐν τῆι κατὰ Νίκαιαν συνόδωι τὴν μὲν Ἀρειανῶν αἵρεσιν ἀνεθεμάτισαν, τὴν δὲ τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας πίστιν ὡμολόγησαν ἐγγράφως, ὥστε ταύτης πανταχοῦ κηρυττομένης ἀποσβεσθῆναι τὴν ἀναφθεῖσαν αἵρεσιν.
Α ἀξίωμα τῆς σοφίας μὴ καθέλωμεν. » Καὶ πάλιν αὐτὸς αἱρετικὸς Παῦλος λέγει· ι Καὶ γὰρ ἐν προφή ταις ἦν, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν Μωσῇ καὶ ἐν πολλοῖς Κύ ριος, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν Χριστῷ ὡς ἐν ναῷ· ἄλλος γάρ ἐστιν Ἰησοῦς Χριστὸς, καὶ ἄλλος ὁ Λόγος. » Εἶτα πάλιν Νεστόριος ὁ ἀσεβὴς λέγει· « Οὐδαμοῦ τοίνυν ἡ θεία Γραφὴ Θεὸν ἐκ τῆς Χριστοτόκου Παρθένου λέ- γει γεγεννῆσθαι. Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀνθρωπολάτρης Νεστόριος λέγει· · Ἐγερθεὶς παρέλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ· οὐκ εἶπεν, Εγερθείς παρέ λαβε τὸν Θεὸν καὶ τὴν Μητέρα αὐτοῦ. Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει· . Αλλο ἐστι τὸ συνεῖναι τῷ γεγεννημένῳ, καὶ ἄλλο τὸ γεννᾶσθαι· τὸ γὰρ ἐν αὐτῇ, φησί, γεννηθέν, ἐκ Πνεύματός ἐστιν ἁγίου· τουτέστι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἔκτισε τὸν ἐν αὐτῇ. Εἶδον οὖν οἱ Πατέρες ὡς ἐπιστήμονες τῶν θείων Γραφῶν, ὅτι ἐὰν ἀντὶ τοῦ σαρκωθέντα θώ μεν τὸ γεννηθέντα εὑρίσκεται Υἱὸς τοῦ Πνεύματος ὁ Θεὸς Λόγος, καὶ δύο πατέρας ἔχων· εἰ δὲ διὰ τοῦ ἑνὸς Υἱοῦ, εὑρεθήσεται ὁ Θεὸς Λόγος κτίσμα του Πνεύματος ὤν. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστό ριος λέγει· Ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐλέγομεν Θεὸν τὸν πάντων δημιουργὸν, καὶ θεὸν τὸν Μωϋσέα (Θεὸν γὰρ, φησί, τέθεικά σε τοῦ Φαραώ), καὶ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὴν Ἰσραὴλ (Υἱὸς γάρ, φησί, πρωτότοκός μου Ισραήλ), καὶ ὥσπερ ἐλέγομεν χριστὸν τὸν Σαούλ (Οὐ μὴ γὰρ, φησίν, ἐπιβαλῶ τὴν χεῖρά μου ἐπ' αὐτὸν, ὅτι χριστὸς Κυρίου ἐστὶν), καὶ τὸν Κύρον ὡσαύτως (Τάδε λέγει, φησί, Κύριος τῷ χριστῷ μου- Κύρῳ), καὶ τὸν Βαβυλώνιον ἅγιον (Ἐγὼ γάρ, φησί, συντάξω αὐτοῖς· ἡγιασμένοι εἰσὶ, καὶ ἐγὼ ἄγω αὐτούς) οὕτω λέγομεν καὶ τὸν Δεσπότην Χριστὸν καὶ Θεὸν καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον καὶ Χριστόν. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει ο Διά • τὸν φοροῦντα τὴν φορούμενον σέβω· διὰ τὸν κεκρυμ μένον προσκυνῶ τὸν φαινόμενον· ἀχώριστος τοῦ φαινομένου Θεός· διὰ τοῦτο τοῦ μὴ χωριζομένου την τιμὴν οὐ χωρίζω· χωρίζω τὰς φύσεις, ἀλλ᾽ ἐνῶ τὴν προσκύνησιν. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει· « Καὶ Χριστὸς ὁ Θεὸς Λόγος ονομάζεται, ἐπει δήπερ ἔχει τὴν συνάφειαν τὴν πρὸς τὸν Χριστὸν διηνεκή. » Και πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβής Νεστόριος λέω γει. Η μακαρία Παρθένος οὐκ ἐγέννησεν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ἀλλ᾽ ἐγέννησε τὴν ἀνθρωπότητα, ἥτις ἐστὶν Υἱὸς, διὰ τὸν συνημμένον Υιόν. » Και οι 152. ταῦτα μὲν Παῦλος καὶ Νεστόριος οἱ ἀσεβεῖς τὴν Ελλήνων καὶ Ἰουδαίων ἀσέβειαν ὑπερβαλλόμενοι. Αἴτιον δὲ γέγονεν τῆς αὐτῶν ἀπωλείας τὸ μὴ ὁμολο γεῖν τὰς δύο γεννήσεις ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ ἡμῶν Θεοῦ, τους ἐστι τήν τε πρὸ αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς κατὰ τὴν θεότητα, καὶ τὴν ἐπ' ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου Παρθένου και Θεοτόκου Μαρίας κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, ἀλλὰ δύο υἱοὺς λέγοντας, ἄλλον μὲν τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα Θεόν Λ γον, ἄλλον δὲ τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου ψιλὴν ἄνε θρωπον· καὶ διὰ τοῦτο αὐτοὺς τὴν ἁγίαν Πυθύνον JUSTINIANI IMPERATORIS fdem adhuc hrereticus Paulus iterum dicit : « EL- enim erat etiam in prophetis, maxime in Moyse at- que in multis Dominus, maxime autem in Christo, quasi in templo; aiter enim est Jesus Christus, al- terque Verbum. Dein rursus dicit impius Nesto - rius · · Cæterum nullibi Deum de Virgine Christi Matre natum esse sacra Scriptura dicit. Iterumn idem anthropo atra Nestorius : Consurgens accepit puerum et matrem ejus 5; non dicit: Consurgens > accepit Deum et Matrem ejus. Iterum adhuc idem impius Nestorius: Aliud est esse cum nato ac aliud natum esse : Quod in ea, inquit (Scriptura), natum est, de Spiritu sancto est : id est, Spiritus sanctus hunc in ea creavit. Intellexerunt ergo Pa- tres sacrarum Scripturarum periti; si loco incar- natum genitum posuerimus, Filium Spiritus inve- niri Deum Verbum, duosque patres habentem; si vero unus Filius fuerit, Spiritus creaturam inve- niendum esse Deum Verbum. › Rursus autem im- plus Nestorius dicit: ‹ At quemadmodum diceba- mus Deum omnium factorem, dicimus et Moysen Deum . Ecce, inquit, constitui te Deum Pharaonis i; Filiumque Dei Israel : Filius meus, inquit, primo- genitus Isracli; quemadmodum quoque dicebamus Christum esse Saul : Non mittam, inquit, manum meam in eum quia christus Domini est ; Cyrum quoque pariter : Hæc dicit, inquit, Dominus chri- sto meo Cyro¹; Babylonem quoque sanctam : Ego, inquit, mandabo eis : sanctificati sunt, et ego ad- *uco cos™; ita quoque dicimus Dominum Christum, Deum, Filium, sanctum atque Christum. > B C Rursum adhuc dicit idem impius Nestorius : Propter portantem portatum colo ; propter laten- em visum adoro : cum a viso non possit separari Deus, ideo honorem non separati non separo; na- tras separo sed adorationem conjungo. » Alibique iden adhuc impius dicit : « Christus vocatur quo- que Deus Verbum, eo quod continuam ad Christum conjunctionem habet. Tum rursus : Beata Virgo on Filium Dei genuit, sed genuit humanitatem, que est Filius, propter Filium unitum. Hæc sunt ergo quæ asserunt Paulus ac Nestorius impii qui impietatem gentilium Judæorumque superarunt. D Causa autem perditionis eorum fuit non quod con- fitebantur duas generationes unius ejusdemque Domini nostri Jesu Christi veri Dei nostri, id est, unam æternam ex Patre secundum divinitatem, al- teramque ejusdem in novissimo dierum ex sancta et gloriosa Virgine Matreque Dei Maria secundum humanitatem, sed quod dicebant duos esse Filios, unum quidem Deum Verbum ex Patre genitum, al- terum vero merum hominem ex sancta Virgine. Ideoque sanctam Virginem Dei Matrem non confi- tentur, ideoque nec prophetarum nec evangelista-" rum nec apostolorum doctrinæ obsequuntur. Ad • Matth. 11, 14. h Matth. 1, 20. Exod. vi, 1. xii, 5. i Exod. iv, 22. Reg. XXIV, 7. Isa. XIV, 1.
ἦν μὲν οὖν αὕτη κατὰ πᾶσαν ἐκκλησίαν γινωσκομένη καὶ κηρυττομένη· ἀλλ' ἐπειδὴ τὴν Ἀρειανὴν αἵρεσιν ἀνανεῶσαι βουλόμενοι τινὲς μὲν αὐτὴν τὴν ἐν Νικαίαι παρὰ τῶν πατέρων ὁμολογηθεῖσαν πίστιν τετολμήκασιν ἀθετῆσαι, τινὲς δὲ σχηματίζονται μὲν ὁμολογεῖν αὐτήν, ταῖς δ' ἀληθείαις ἀρνοῦνται παρερμηνεύοντες τὸ ὁμοούσιον καὶ αὐτοὶ βλασφημοῦντες εἰς τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐν τῶι φάσκειν αὐτοὺς κτίσμα αὐτὸ εἶναι καὶ ποίημα διὰ τοῦ υἱοῦ γεγονός, ἀναγκαίως θεωρήσαντες τὴν ἐκ τῆς τοιαύτης βλασφημίας βλάβην κατὰ τῶν λαῶν ἐπιδοῦναι τῆι σῆι εὐσεβείαι τὴν ἐν Νικαίαι ὁμολογηθεῖσαν πίστιν ἐσπουδάσαμεν, ἵνα γνῶι σου ἡ θεοσέβεια μεθ' ὅσης ἀκριβείας γέγραπται καὶ ὅσον πλανῶνται οἱ παρὰ ταύτην διδάσκοντες.
Α ἀξίωμα τῆς σοφίας μὴ καθέλωμεν. » Καὶ πάλιν αὐτὸς αἱρετικὸς Παῦλος λέγει· ι Καὶ γὰρ ἐν προφή ταις ἦν, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν Μωσῇ καὶ ἐν πολλοῖς Κύ ριος, μᾶλλον δὲ καὶ ἐν Χριστῷ ὡς ἐν ναῷ· ἄλλος γάρ ἐστιν Ἰησοῦς Χριστὸς, καὶ ἄλλος ὁ Λόγος. » Εἶτα πάλιν Νεστόριος ὁ ἀσεβὴς λέγει· « Οὐδαμοῦ τοίνυν ἡ θεία Γραφὴ Θεὸν ἐκ τῆς Χριστοτόκου Παρθένου λέ- γει γεγεννῆσθαι. Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀνθρωπολάτρης Νεστόριος λέγει· · Ἐγερθεὶς παρέλαβε τὸ παιδίον καὶ τὴν μητέρα αὐτοῦ· οὐκ εἶπεν, Εγερθείς παρέ λαβε τὸν Θεὸν καὶ τὴν Μητέρα αὐτοῦ. Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει· . Αλλο ἐστι τὸ συνεῖναι τῷ γεγεννημένῳ, καὶ ἄλλο τὸ γεννᾶσθαι· τὸ γὰρ ἐν αὐτῇ, φησί, γεννηθέν, ἐκ Πνεύματός ἐστιν ἁγίου· τουτέστι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἔκτισε τὸν ἐν αὐτῇ. Εἶδον οὖν οἱ Πατέρες ὡς ἐπιστήμονες τῶν θείων Γραφῶν, ὅτι ἐὰν ἀντὶ τοῦ σαρκωθέντα θώ μεν τὸ γεννηθέντα εὑρίσκεται Υἱὸς τοῦ Πνεύματος ὁ Θεὸς Λόγος, καὶ δύο πατέρας ἔχων· εἰ δὲ διὰ τοῦ ἑνὸς Υἱοῦ, εὑρεθήσεται ὁ Θεὸς Λόγος κτίσμα του Πνεύματος ὤν. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστό ριος λέγει· Ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐλέγομεν Θεὸν τὸν πάντων δημιουργὸν, καὶ θεὸν τὸν Μωϋσέα (Θεὸν γὰρ, φησί, τέθεικά σε τοῦ Φαραώ), καὶ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὴν Ἰσραὴλ (Υἱὸς γάρ, φησί, πρωτότοκός μου Ισραήλ), καὶ ὥσπερ ἐλέγομεν χριστὸν τὸν Σαούλ (Οὐ μὴ γὰρ, φησίν, ἐπιβαλῶ τὴν χεῖρά μου ἐπ' αὐτὸν, ὅτι χριστὸς Κυρίου ἐστὶν), καὶ τὸν Κύρον ὡσαύτως (Τάδε λέγει, φησί, Κύριος τῷ χριστῷ μου- Κύρῳ), καὶ τὸν Βαβυλώνιον ἅγιον (Ἐγὼ γάρ, φησί, συντάξω αὐτοῖς· ἡγιασμένοι εἰσὶ, καὶ ἐγὼ ἄγω αὐτούς) οὕτω λέγομεν καὶ τὸν Δεσπότην Χριστὸν καὶ Θεὸν καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον καὶ Χριστόν. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει ο Διά • τὸν φοροῦντα τὴν φορούμενον σέβω· διὰ τὸν κεκρυμ μένον προσκυνῶ τὸν φαινόμενον· ἀχώριστος τοῦ φαινομένου Θεός· διὰ τοῦτο τοῦ μὴ χωριζομένου την τιμὴν οὐ χωρίζω· χωρίζω τὰς φύσεις, ἀλλ᾽ ἐνῶ τὴν προσκύνησιν. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Νεστόριος λέγει· « Καὶ Χριστὸς ὁ Θεὸς Λόγος ονομάζεται, ἐπει δήπερ ἔχει τὴν συνάφειαν τὴν πρὸς τὸν Χριστὸν διηνεκή. » Και πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβής Νεστόριος λέω γει. Η μακαρία Παρθένος οὐκ ἐγέννησεν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, ἀλλ᾽ ἐγέννησε τὴν ἀνθρωπότητα, ἥτις ἐστὶν Υἱὸς, διὰ τὸν συνημμένον Υιόν. » Και οι 152. ταῦτα μὲν Παῦλος καὶ Νεστόριος οἱ ἀσεβεῖς τὴν Ελλήνων καὶ Ἰουδαίων ἀσέβειαν ὑπερβαλλόμενοι. Αἴτιον δὲ γέγονεν τῆς αὐτῶν ἀπωλείας τὸ μὴ ὁμολο γεῖν τὰς δύο γεννήσεις ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ ἡμῶν Θεοῦ, τους ἐστι τήν τε πρὸ αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς κατὰ τὴν θεότητα, καὶ τὴν ἐπ' ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου Παρθένου και Θεοτόκου Μαρίας κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, ἀλλὰ δύο υἱοὺς λέγοντας, ἄλλον μὲν τὴν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα Θεόν Λ γον, ἄλλον δὲ τὸν ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου ψιλὴν ἄνε θρωπον· καὶ διὰ τοῦτο αὐτοὺς τὴν ἁγίαν Πυθύνον JUSTINIANI IMPERATORIS fdem adhuc hrereticus Paulus iterum dicit : « EL- enim erat etiam in prophetis, maxime in Moyse at- que in multis Dominus, maxime autem in Christo, quasi in templo; aiter enim est Jesus Christus, al- terque Verbum. Dein rursus dicit impius Nesto - rius · · Cæterum nullibi Deum de Virgine Christi Matre natum esse sacra Scriptura dicit. Iterumn idem anthropo atra Nestorius : Consurgens accepit puerum et matrem ejus 5; non dicit: Consurgens > accepit Deum et Matrem ejus. Iterum adhuc idem impius Nestorius: Aliud est esse cum nato ac aliud natum esse : Quod in ea, inquit (Scriptura), natum est, de Spiritu sancto est : id est, Spiritus sanctus hunc in ea creavit. Intellexerunt ergo Pa- tres sacrarum Scripturarum periti; si loco incar- natum genitum posuerimus, Filium Spiritus inve- niri Deum Verbum, duosque patres habentem; si vero unus Filius fuerit, Spiritus creaturam inve- niendum esse Deum Verbum. › Rursus autem im- plus Nestorius dicit: ‹ At quemadmodum diceba- mus Deum omnium factorem, dicimus et Moysen Deum . Ecce, inquit, constitui te Deum Pharaonis i; Filiumque Dei Israel : Filius meus, inquit, primo- genitus Isracli; quemadmodum quoque dicebamus Christum esse Saul : Non mittam, inquit, manum meam in eum quia christus Domini est ; Cyrum quoque pariter : Hæc dicit, inquit, Dominus chri- sto meo Cyro¹; Babylonem quoque sanctam : Ego, inquit, mandabo eis : sanctificati sunt, et ego ad- *uco cos™; ita quoque dicimus Dominum Christum, Deum, Filium, sanctum atque Christum. > B C Rursum adhuc dicit idem impius Nestorius : Propter portantem portatum colo ; propter laten- em visum adoro : cum a viso non possit separari Deus, ideo honorem non separati non separo; na- tras separo sed adorationem conjungo. » Alibique iden adhuc impius dicit : « Christus vocatur quo- que Deus Verbum, eo quod continuam ad Christum conjunctionem habet. Tum rursus : Beata Virgo on Filium Dei genuit, sed genuit humanitatem, que est Filius, propter Filium unitum. Hæc sunt ergo quæ asserunt Paulus ac Nestorius impii qui impietatem gentilium Judæorumque superarunt. D Causa autem perditionis eorum fuit non quod con- fitebantur duas generationes unius ejusdemque Domini nostri Jesu Christi veri Dei nostri, id est, unam æternam ex Patre secundum divinitatem, al- teramque ejusdem in novissimo dierum ex sancta et gloriosa Virgine Matreque Dei Maria secundum humanitatem, sed quod dicebant duos esse Filios, unum quidem Deum Verbum ex Patre genitum, al- terum vero merum hominem ex sancta Virgine. Ideoque sanctam Virginem Dei Matrem non confi- tentur, ideoque nec prophetarum nec evangelista-" rum nec apostolorum doctrinæ obsequuntur. Ad • Matth. 11, 14. h Matth. 1, 20. Exod. vi, 1. xii, 5. i Exod. iv, 22. Reg. XXIV, 7. Isa. XIV, 1.
PG 86:1121γίνωσκε γάρ, θεοφιλέστατε αὔγουστε, ὅτι αὕτη μὲν ἐξ αἰῶνός ἐστι κηρυττομένη, ταύτην δὲ ὡμολόγησαν οἱ ἐν Νικαίαι συνελθόντες πατέρες καὶ ταύτηι σύμψηφοι τυγχάνουσιν πᾶσαι αἱ πανταχοῦ κατὰ τόπον ἐκκλησίαι αἵ τε κατὰ Σπανίαν καὶ Βρεττανίαν <καὶ> Γαλλίας καὶ τῆς Ἰταλίας πάσης καὶ Δαλματίας Δακίας τε καὶ Μυσίας Μακεδονίας τε καὶ πάσης Ἑλλάδος καὶ αἱ κατ' Ἀφρικὴν πᾶσαι καὶ Σαρδινίαν καὶ Κύπρον καὶ Κρήτην Παμφυλίαν τε καὶ Λυκίαν καὶ Ἰσαυρίαν καὶ Πισιδίαν καὶ αἱ κατὰ πᾶσαν Αἴγυπτον καὶ τὰς Λιβύας καὶ Πόντον καὶ Καππαδοκίαν καὶ τὰ πλησίον μέρη καὶ αἱ κατὰ Ἀνατολὴν ἐκκλησίαι παρὲξ ὀλίγων τῶν τὰ Ἀρείου φρονούντων. πάντων γὰρ τῶν προειρημένων τῆι πείραι ἔγνωμεν τὴν γνώμην καὶ γράμματα ἔχομεν. καὶ οἶδας, ὦ θεοφιλέστατε αὔγουστε, ὅτι κἂν ὀλίγοι τινὲς ἀντιλέγωσι ταύτηι τῆι πίστει, οὐ δύνανται πρόκριμα ποιεῖν πάσηι τῆι οἰκουμένηι. πολλῶι γὰρ χρόνωι βλαβέντες ἐκ τῆς Ἀρειανῆς αἱρέσεως φιλονεικότερον νῦν ἀνθίστανται τῆι θεοσεβείαι. καὶ ὑπὲρ τοῦ γινώσκειν τὴν σὴν θεοσέβειαν καίτοι γινώσκουσαν ὅμως ἐσπουδάσαμεν τὴν ἐν Νικαίαι πίστιν ὁμολογηθεῖσαν ὑπὸ τριακοσίων ἐπισκόπων ὑποτάξαι.
Θεοτόκον μὴ ὁμολογεῖν· καὶ μήτε προφήταις μήτε Εὐαγγελίοις μήτε τοῖς ἀποστολικοῖς κηρύγμασιν ἀκολουθεῖν. Πρὸς ἔλεγχον δὲ τῆς αὐτῶν ἀσεβείας, ὀλίγας ἐκ πολλῶν Γραφικὰς παρεθέμεθα μαρτυρίας. Ἱερεμίας γὰρ, κ. τ. λ. (1) Δεῖ δὲ τὸν ἀναγινώσκοντα προσέχειν τοῖς τοῦ Κυρίλλου λόγοις · εἰπὼν γὰρ οὐκ ἀνάχυσίν τινα τὴν εἰς ἀλλήλους τῶν φύσεων πεπράχθαι, μένειν δὲ μᾶλλον ἑκατέραν ἐν τῇ ἐνώσει, τοῦτο ὅπερ ἐστὶ σαφῶς διδάσκει τὰς δύο φύ σεις τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος, ἐν τῷ ἑνὶ προσώπων τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ σώζεσθαί τε καὶ ὁμολογεῖσθαι. Ἐξ ὧν συνωθούμενοι οἱ αἱρε τικοί, ἑτέραν πάλιν ἐπινοοῦσιν ἀσέβειαν· καὶ διὰ ταύτης τὴν προτέραν ἐπισκιάσαι βουλόμενοι. Εστι γὰρ ὅτε καὶ μίαν σύνθετον ἀναπλάττουσι φύσιν· ἀγνοοῦντες ὅτι καθάπερ διὰ τῶν Πατέρων ἀποδείκνυ- ται διδασκαλίας, καὶ ἡμεῖς δὲ ἀνωτέρω εἰρήκαμεν, Τὸ τῆς φύσεως ὄνομα ἐπὶ κοινοῦ λέγεται πράγματος, καὶ ἀόριστόν τι σημαίνει καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστά σεων κατηγορεῖται. Εἰ τοίνυν αἱ δύο φύσεις τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος, μία κατ' αὐτοὺς γέγονε σύνθετος φύσις, δῆλον ὅτι κοινόν τι καὶ ἀόρι- στον ἀπετελέσθη· καὶ ζητεῖν ἐπάναγκες, ποίας κοι νότητος ἢ κατὰ ποίων ὑποστάσεων τὴν τοιαύτην φύσ σιν λέγουσι κατηγορεῖσθαι, ὅπερ ἐναντίον ἐστὶ τοῦ κατὰ Χριστὸν μυστηρίου· ὁ γὰρ Χριστὸς οὐχ ὡς κοι νόν τι καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων κατηγορεῖται, ἀλλ᾽ ἐπὶ μιᾶς ὑποστάσεως, ήτουν ἑνὸς προσώπου λέ γεται ἐν διαφόροις οὐσίαις θεότητος καὶ ἀνθρωπότη- τος γνωριζόμενος. Καὶ ἡμεῖς μὲν δύο οὐσίας ἐπὶ Χριστοῦ λέγοντες, κατὰ μὲν τὴν θεότητα ἴσμεν αὐτ τὸν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι ὁμοούσιον, κατά δὲ τὴν ἀνθρωπότητα πᾶσιν ἀνθρώποις τὸν αὐτὸν για νώσκομεν ὁμοούσιον. Οἱ δὲ λέγοντες τὰς δύο οὐσίας μίαν ἀποτελέσαι σύνθετον φύσιν, ὅπερ ἐστὶν ἐν ἀνάγκη γὰρ κατὰ τοὺς ἐκείνων λόγους αποτελεσθῆναι Κἀκεῖθεν δὲ αὐτῶν τὰ τῆς ἀτοπίας ἐλέγχεται· εἰ γὰρ διὰ πάντων ώμολόγηται ἁπλῆν εἶναι καὶ ἀσύν θετον τὴν φύσιν τῆς ἁγίας Τριάδος, αὐτοὶ δὲ σύνθε τον εἰσάγουσι τὴν τοῦ Υἱοῦ φύσιν, εὑρεθήσεται κατ' αὐτοὺς ἑτέρα φύσις ἡ τοῦ Υἱοῦ παρὰ τὴν τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Πλην καὶ ἡ περὶ τῆς συν- θέτου φύσεως εὕρεσις οὐδενὸς ἑτέρου ἢ τοῦ διδασκά λου τῆς πλάνης αὐτῶν ἐστιν Απολιναρίου, τοῦ ποτέ μὲν μίαν σύνθετον φύσιν λέγοντος, ποτὲ δὲ μίαν θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ἀναπλάττοντος. "Οπερ εὑρεῖν ἔξεστιν ἐκ τῶν τοῦ αὐτοῦ αἱρετικοῦ συγγραμ- μάτων· ἐν γὰρ τῷ λόγῳ ἂν ἐπιγράφει πρὸς τοὺς ἄνα θρωπον ὑπὸ τοῦ Λόγου προσειλῆφθαι λέγοντας, λέγει τάδε· ο Άνθρωπος εἷς ὁ Χριστὸς ὡς εἰς Θεὸς ὁ Πα- τὴρ ὅ ἐστι φύσεως, ὥστε καὶ τοῦτο φύσεως συνθέτου μεταξύ οὔσης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀπεδὴς Απολινάριος ἐν τῷ περὶ τῆς θείας σαρκώσεως λόγῳ, ἐν κεφαλαίῳ τρισκαιδεκάτῳ λέγει τάις· Ἡ σάρξ ετεροκίνητος οὖσα πάνε τως ὑπὸ τοῦ κινοῦντος καὶ ἄγοντος, ὁποῖον ποτε ἂν εἴη τοῦτο καὶ οὐκ ἐντελὲς οὖσα ζῶον ἀφ' κοινῶν τινων εἶναι, τὴν κοινότητα ταύτην διδόασιν τι μέσον ἑτεροφυὲς, ἢ ὅπερ ἦν ἑκάτερον ἀνὰ μέρος, TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. B A confutationem autem illorum impietatis pauca ex (Cod. p. 222.] plurimis testimonia Scripturarum selegimus. Opor - tet autem ut lector adhæreat Cyrilli sermonibus : postquam enim dixit nullam effusionem naturarum in se invicem factam fuisse, subsistere autem potius unamquamque in unitate, hoc quod verum est, clare docet, scilicet duas naturas divinitatis atque huma- nitatis in una persona Domini nostri Jesu Christi salvari ac credi. Ex his progredientes hæretici, alte- ram iterum excogitant, impietatem, priorem illa protegere volentes. Scilicet naturam compositam imaginantur, ignorantes, sicut documentis Patrum fuit demonstratum, itemque nos superius diximus, naturæ nomen de re communi dici, aliquod indefi - nitum significare multisque personis convenire. Atqui si duæ naturæ divinitatis ac humanitatis factæ sunt una natura composita, aliquid communis atque indefiniti effici patet; quærere quoque ne- cesse est de quo commuui dici, quibusque personis convenire talem naturam dicant, quod mysterio Christi adversatur; Christus enim non quasi aliquod commune, et multis personis conveniens, sed in una hypostasi sive in una persona dicitur in diversis substantiis divinitatis et humanitatis cognitus. Nos- metipsi duas substantias in Christo esse dicentes, secundum divinitatem scimus ipsum esse Patri san- ctoque Spiritui consubstantialem, secundum autem humanitatem omnibus hominibus consubstantialem cognoscimus. Qui vero dicunt duas substantias na- turam compositam efficere, quod est unum esse ali- C quorum communium, communitatem eamdem tra- dunt; necesse est enim juxta illorum verba quod- dam medium effici alterius naturæ quam quod erat unumquodque per partes. naw descriusi, reliquis prætermissis. p Inde stultitia eorum confutatur; si enim omnes confitentur simplicem esse atque incompositam na- turam sanctæ Trinitatis, illi autem compositam Filii naturam inducunt, ab ipsis natura altera Filii inve- nietur præter naturam Patris sanctique Spiritus. Cæterum naturæ compositæ adinventio nullius alte- rius est quam magistri erroris eorum Apolinarii, mo- do unam naturam compositam dicentis, modo unam divinitatis ac humanitatis imaginantis. Hoc exquirere licet ex ipsius hæretici libris; in sermone enim quem scribit ad illos qui hominem a Verbo assum- ptum fuisse dicebant, hæc dicit: • Homo unus es Christus, sicut unus Deus Pater qui est naturæ, ita ụt hoc sit quoque naturæ composite, mediæ inter Deum et hominem. » Idem impius Apolinarius in Ser- mone de incarnatione divinitatis, capite tredecimo, hæc iterum dicit: Caro quæ moveri nullomodo potest nisi a movente agenteque externo, quomodo unquam illud esse posset? Non est a semetipsa ani- mal perfectum, sed cum hoc perfectum animal ipsam fieri statutum fuisset, se cum duce suo con- fere ineditos Patrum locos, et præcipuam doctri- Digitized by ' Google (1) Exin ex hac prolixa Justiniani epistola nonnisi
ταύτηι τῆι πίστει, θεοσεβέστατε αὔγουστε, [ἧι] πάντας ἐπιμένειν ἀναγκαῖον ὡς θείαι τε καὶ ἀποστολικῆι καὶ μηδὲν μετακινεῖν αὐτῆς πιθανολογίαις καὶ λογομαχίαις, ὅπερ πεποιήκασιν ἐξ ἀρχῆς οἱ Ἀρειομανῖται ἐξ οὐκ ὄντων τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ λέγοντες καὶ ὅτι ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν, καὶ κτιστὸς καὶ ποιητὸς καὶ τρεπτός ἐστιν. διὰ τοῦτο γὰρ καθὰ προείπομεν, καὶ ἡ ἐν Νικαίαι σύνοδος ἀνεθεμάτισεν τὴν τοιαύτην αἵρεσιν, τὴν δὲ τῆς ἐκκλησίας πίστιν ὡμολόγησεν. οὐ γὰρ ἁπλῶς ὅμοιον εἰρήκασι τὸν υἱὸν τῶι πατρί, ἵνα μὴ ἁπλῶς ὅμοιος θεῶι, ἀλλ' ἐκ θεοῦ θεὸς ἀληθινὸς πιστεύηται, ἀλλ' ὁμοούσιον ἔγραψαν, ὅπερ ἐστὶ γνησίου καὶ ἀληθινοῦ υἱοῦ ἐξ ἀληθινοῦ καὶ φύσει πατρός. ἀλλ' οὐδὲ ἀπηλλοτρίωσαν τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον ἀπὸ τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ, ἀλλὰ μᾶλλον συνεδόξασαν αὐτὸ τῶι πατρὶ καὶ τῶι υἱῶι ἐν τῆι μιᾶι τῆς ἁγίας τριάδος πίστει διὰ τὸ καὶ μίαν εἶναι τὴν ἐν τῆι ἁγίαι τριάδι θεότητα.
Θεοτόκον μὴ ὁμολογεῖν· καὶ μήτε προφήταις μήτε Εὐαγγελίοις μήτε τοῖς ἀποστολικοῖς κηρύγμασιν ἀκολουθεῖν. Πρὸς ἔλεγχον δὲ τῆς αὐτῶν ἀσεβείας, ὀλίγας ἐκ πολλῶν Γραφικὰς παρεθέμεθα μαρτυρίας. Ἱερεμίας γὰρ, κ. τ. λ. (1) Δεῖ δὲ τὸν ἀναγινώσκοντα προσέχειν τοῖς τοῦ Κυρίλλου λόγοις · εἰπὼν γὰρ οὐκ ἀνάχυσίν τινα τὴν εἰς ἀλλήλους τῶν φύσεων πεπράχθαι, μένειν δὲ μᾶλλον ἑκατέραν ἐν τῇ ἐνώσει, τοῦτο ὅπερ ἐστὶ σαφῶς διδάσκει τὰς δύο φύ σεις τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος, ἐν τῷ ἑνὶ προσώπων τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ σώζεσθαί τε καὶ ὁμολογεῖσθαι. Ἐξ ὧν συνωθούμενοι οἱ αἱρε τικοί, ἑτέραν πάλιν ἐπινοοῦσιν ἀσέβειαν· καὶ διὰ ταύτης τὴν προτέραν ἐπισκιάσαι βουλόμενοι. Εστι γὰρ ὅτε καὶ μίαν σύνθετον ἀναπλάττουσι φύσιν· ἀγνοοῦντες ὅτι καθάπερ διὰ τῶν Πατέρων ἀποδείκνυ- ται διδασκαλίας, καὶ ἡμεῖς δὲ ἀνωτέρω εἰρήκαμεν, Τὸ τῆς φύσεως ὄνομα ἐπὶ κοινοῦ λέγεται πράγματος, καὶ ἀόριστόν τι σημαίνει καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστά σεων κατηγορεῖται. Εἰ τοίνυν αἱ δύο φύσεις τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος, μία κατ' αὐτοὺς γέγονε σύνθετος φύσις, δῆλον ὅτι κοινόν τι καὶ ἀόρι- στον ἀπετελέσθη· καὶ ζητεῖν ἐπάναγκες, ποίας κοι νότητος ἢ κατὰ ποίων ὑποστάσεων τὴν τοιαύτην φύσ σιν λέγουσι κατηγορεῖσθαι, ὅπερ ἐναντίον ἐστὶ τοῦ κατὰ Χριστὸν μυστηρίου· ὁ γὰρ Χριστὸς οὐχ ὡς κοι νόν τι καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων κατηγορεῖται, ἀλλ᾽ ἐπὶ μιᾶς ὑποστάσεως, ήτουν ἑνὸς προσώπου λέ γεται ἐν διαφόροις οὐσίαις θεότητος καὶ ἀνθρωπότη- τος γνωριζόμενος. Καὶ ἡμεῖς μὲν δύο οὐσίας ἐπὶ Χριστοῦ λέγοντες, κατὰ μὲν τὴν θεότητα ἴσμεν αὐτ τὸν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι ὁμοούσιον, κατά δὲ τὴν ἀνθρωπότητα πᾶσιν ἀνθρώποις τὸν αὐτὸν για νώσκομεν ὁμοούσιον. Οἱ δὲ λέγοντες τὰς δύο οὐσίας μίαν ἀποτελέσαι σύνθετον φύσιν, ὅπερ ἐστὶν ἐν ἀνάγκη γὰρ κατὰ τοὺς ἐκείνων λόγους αποτελεσθῆναι Κἀκεῖθεν δὲ αὐτῶν τὰ τῆς ἀτοπίας ἐλέγχεται· εἰ γὰρ διὰ πάντων ώμολόγηται ἁπλῆν εἶναι καὶ ἀσύν θετον τὴν φύσιν τῆς ἁγίας Τριάδος, αὐτοὶ δὲ σύνθε τον εἰσάγουσι τὴν τοῦ Υἱοῦ φύσιν, εὑρεθήσεται κατ' αὐτοὺς ἑτέρα φύσις ἡ τοῦ Υἱοῦ παρὰ τὴν τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Πλην καὶ ἡ περὶ τῆς συν- θέτου φύσεως εὕρεσις οὐδενὸς ἑτέρου ἢ τοῦ διδασκά λου τῆς πλάνης αὐτῶν ἐστιν Απολιναρίου, τοῦ ποτέ μὲν μίαν σύνθετον φύσιν λέγοντος, ποτὲ δὲ μίαν θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ἀναπλάττοντος. "Οπερ εὑρεῖν ἔξεστιν ἐκ τῶν τοῦ αὐτοῦ αἱρετικοῦ συγγραμ- μάτων· ἐν γὰρ τῷ λόγῳ ἂν ἐπιγράφει πρὸς τοὺς ἄνα θρωπον ὑπὸ τοῦ Λόγου προσειλῆφθαι λέγοντας, λέγει τάδε· ο Άνθρωπος εἷς ὁ Χριστὸς ὡς εἰς Θεὸς ὁ Πα- τὴρ ὅ ἐστι φύσεως, ὥστε καὶ τοῦτο φύσεως συνθέτου μεταξύ οὔσης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀπεδὴς Απολινάριος ἐν τῷ περὶ τῆς θείας σαρκώσεως λόγῳ, ἐν κεφαλαίῳ τρισκαιδεκάτῳ λέγει τάις· Ἡ σάρξ ετεροκίνητος οὖσα πάνε τως ὑπὸ τοῦ κινοῦντος καὶ ἄγοντος, ὁποῖον ποτε ἂν εἴη τοῦτο καὶ οὐκ ἐντελὲς οὖσα ζῶον ἀφ' κοινῶν τινων εἶναι, τὴν κοινότητα ταύτην διδόασιν τι μέσον ἑτεροφυὲς, ἢ ὅπερ ἦν ἑκάτερον ἀνὰ μέρος, TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. B A confutationem autem illorum impietatis pauca ex (Cod. p. 222.] plurimis testimonia Scripturarum selegimus. Opor - tet autem ut lector adhæreat Cyrilli sermonibus : postquam enim dixit nullam effusionem naturarum in se invicem factam fuisse, subsistere autem potius unamquamque in unitate, hoc quod verum est, clare docet, scilicet duas naturas divinitatis atque huma- nitatis in una persona Domini nostri Jesu Christi salvari ac credi. Ex his progredientes hæretici, alte- ram iterum excogitant, impietatem, priorem illa protegere volentes. Scilicet naturam compositam imaginantur, ignorantes, sicut documentis Patrum fuit demonstratum, itemque nos superius diximus, naturæ nomen de re communi dici, aliquod indefi - nitum significare multisque personis convenire. Atqui si duæ naturæ divinitatis ac humanitatis factæ sunt una natura composita, aliquid communis atque indefiniti effici patet; quærere quoque ne- cesse est de quo commuui dici, quibusque personis convenire talem naturam dicant, quod mysterio Christi adversatur; Christus enim non quasi aliquod commune, et multis personis conveniens, sed in una hypostasi sive in una persona dicitur in diversis substantiis divinitatis et humanitatis cognitus. Nos- metipsi duas substantias in Christo esse dicentes, secundum divinitatem scimus ipsum esse Patri san- ctoque Spiritui consubstantialem, secundum autem humanitatem omnibus hominibus consubstantialem cognoscimus. Qui vero dicunt duas substantias na- turam compositam efficere, quod est unum esse ali- C quorum communium, communitatem eamdem tra- dunt; necesse est enim juxta illorum verba quod- dam medium effici alterius naturæ quam quod erat unumquodque per partes. naw descriusi, reliquis prætermissis. p Inde stultitia eorum confutatur; si enim omnes confitentur simplicem esse atque incompositam na- turam sanctæ Trinitatis, illi autem compositam Filii naturam inducunt, ab ipsis natura altera Filii inve- nietur præter naturam Patris sanctique Spiritus. Cæterum naturæ compositæ adinventio nullius alte- rius est quam magistri erroris eorum Apolinarii, mo- do unam naturam compositam dicentis, modo unam divinitatis ac humanitatis imaginantis. Hoc exquirere licet ex ipsius hæretici libris; in sermone enim quem scribit ad illos qui hominem a Verbo assum- ptum fuisse dicebant, hæc dicit: • Homo unus es Christus, sicut unus Deus Pater qui est naturæ, ita ụt hoc sit quoque naturæ composite, mediæ inter Deum et hominem. » Idem impius Apolinarius in Ser- mone de incarnatione divinitatis, capite tredecimo, hæc iterum dicit: Caro quæ moveri nullomodo potest nisi a movente agenteque externo, quomodo unquam illud esse posset? Non est a semetipsa ani- mal perfectum, sed cum hoc perfectum animal ipsam fieri statutum fuisset, se cum duce suo con- fere ineditos Patrum locos, et præcipuam doctri- Digitized by ' Google (1) Exin ex hac prolixa Justiniani epistola nonnisi
καὶ ἔστιν ἡ ἐν Νικαίαι ἐκτεθεῖσα πίστις ἥδε Πιστεύομεν εἰς ἕνα θεὸν πατέρα παντοκράτορα, πάντων ὁρατῶν τε καὶ ἀοράτων ποιητήν· καὶ εἰς ἕνα κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ [τὸν μονογενῆ], γεννηθέντα ἐκ τοῦ πατρὸς μονογενῆ, τουτέστιν ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ πατρός, θεὸν ἐκ θεοῦ, φῶς ἐκ φωτός, θεὸν ἀληθινὸν ἐκ θεοῦ ἀληθινοῦ, γεννηθέντα οὐ ποιηθέντα, ὁμοούσιον τῶι πατρί, δι' οὗ τὰ πάντα ἐγένετο τά τε ἐν τῶι οὐρανῶι καὶ ἐν τῆι γῆι, τὸν δι' ἡμᾶς τοὺς ἀνθρώπους καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν κατελθόντα καὶ σαρκωθέντα καὶ ἐνανθρωπήσαντα, παθόντα καὶ ἀναστάντα τῆι τρίτηι ἡμέραι καὶ ἀνελθόντα εἰς τοὺς οὐρανοὺς καὶ ἐρχόμενον κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς· καὶ εἰς τὸ ἅγιον πνεῦμα. τοὺς δὲ λέγοντας ὅτι ἦν ποτε ὅτε οὐκ ἦν, καὶ ὅτι πρὶν γεννηθῆναι οὐκ ἦν, καὶ ὅτι ἐξ οὐκ ὄντων ἐγίνετο ἢ ἐξ ἑτέρας ὑποστάσεως ἢ οὐσίας φάσκοντας εἶναι ἢ τρεπτὸν ἢ ἀλλοιωτὸν τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ, τούτους ἀναθεματίζει ἡ καθολικὴ καὶ ἀποστολικὴ ἐκκλησία.
Θεοτόκον μὴ ὁμολογεῖν· καὶ μήτε προφήταις μήτε Εὐαγγελίοις μήτε τοῖς ἀποστολικοῖς κηρύγμασιν ἀκολουθεῖν. Πρὸς ἔλεγχον δὲ τῆς αὐτῶν ἀσεβείας, ὀλίγας ἐκ πολλῶν Γραφικὰς παρεθέμεθα μαρτυρίας. Ἱερεμίας γὰρ, κ. τ. λ. (1) Δεῖ δὲ τὸν ἀναγινώσκοντα προσέχειν τοῖς τοῦ Κυρίλλου λόγοις · εἰπὼν γὰρ οὐκ ἀνάχυσίν τινα τὴν εἰς ἀλλήλους τῶν φύσεων πεπράχθαι, μένειν δὲ μᾶλλον ἑκατέραν ἐν τῇ ἐνώσει, τοῦτο ὅπερ ἐστὶ σαφῶς διδάσκει τὰς δύο φύ σεις τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος, ἐν τῷ ἑνὶ προσώπων τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ σώζεσθαί τε καὶ ὁμολογεῖσθαι. Ἐξ ὧν συνωθούμενοι οἱ αἱρε τικοί, ἑτέραν πάλιν ἐπινοοῦσιν ἀσέβειαν· καὶ διὰ ταύτης τὴν προτέραν ἐπισκιάσαι βουλόμενοι. Εστι γὰρ ὅτε καὶ μίαν σύνθετον ἀναπλάττουσι φύσιν· ἀγνοοῦντες ὅτι καθάπερ διὰ τῶν Πατέρων ἀποδείκνυ- ται διδασκαλίας, καὶ ἡμεῖς δὲ ἀνωτέρω εἰρήκαμεν, Τὸ τῆς φύσεως ὄνομα ἐπὶ κοινοῦ λέγεται πράγματος, καὶ ἀόριστόν τι σημαίνει καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστά σεων κατηγορεῖται. Εἰ τοίνυν αἱ δύο φύσεις τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος, μία κατ' αὐτοὺς γέγονε σύνθετος φύσις, δῆλον ὅτι κοινόν τι καὶ ἀόρι- στον ἀπετελέσθη· καὶ ζητεῖν ἐπάναγκες, ποίας κοι νότητος ἢ κατὰ ποίων ὑποστάσεων τὴν τοιαύτην φύσ σιν λέγουσι κατηγορεῖσθαι, ὅπερ ἐναντίον ἐστὶ τοῦ κατὰ Χριστὸν μυστηρίου· ὁ γὰρ Χριστὸς οὐχ ὡς κοι νόν τι καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων κατηγορεῖται, ἀλλ᾽ ἐπὶ μιᾶς ὑποστάσεως, ήτουν ἑνὸς προσώπου λέ γεται ἐν διαφόροις οὐσίαις θεότητος καὶ ἀνθρωπότη- τος γνωριζόμενος. Καὶ ἡμεῖς μὲν δύο οὐσίας ἐπὶ Χριστοῦ λέγοντες, κατὰ μὲν τὴν θεότητα ἴσμεν αὐτ τὸν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι ὁμοούσιον, κατά δὲ τὴν ἀνθρωπότητα πᾶσιν ἀνθρώποις τὸν αὐτὸν για νώσκομεν ὁμοούσιον. Οἱ δὲ λέγοντες τὰς δύο οὐσίας μίαν ἀποτελέσαι σύνθετον φύσιν, ὅπερ ἐστὶν ἐν ἀνάγκη γὰρ κατὰ τοὺς ἐκείνων λόγους αποτελεσθῆναι Κἀκεῖθεν δὲ αὐτῶν τὰ τῆς ἀτοπίας ἐλέγχεται· εἰ γὰρ διὰ πάντων ώμολόγηται ἁπλῆν εἶναι καὶ ἀσύν θετον τὴν φύσιν τῆς ἁγίας Τριάδος, αὐτοὶ δὲ σύνθε τον εἰσάγουσι τὴν τοῦ Υἱοῦ φύσιν, εὑρεθήσεται κατ' αὐτοὺς ἑτέρα φύσις ἡ τοῦ Υἱοῦ παρὰ τὴν τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Πλην καὶ ἡ περὶ τῆς συν- θέτου φύσεως εὕρεσις οὐδενὸς ἑτέρου ἢ τοῦ διδασκά λου τῆς πλάνης αὐτῶν ἐστιν Απολιναρίου, τοῦ ποτέ μὲν μίαν σύνθετον φύσιν λέγοντος, ποτὲ δὲ μίαν θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ἀναπλάττοντος. "Οπερ εὑρεῖν ἔξεστιν ἐκ τῶν τοῦ αὐτοῦ αἱρετικοῦ συγγραμ- μάτων· ἐν γὰρ τῷ λόγῳ ἂν ἐπιγράφει πρὸς τοὺς ἄνα θρωπον ὑπὸ τοῦ Λόγου προσειλῆφθαι λέγοντας, λέγει τάδε· ο Άνθρωπος εἷς ὁ Χριστὸς ὡς εἰς Θεὸς ὁ Πα- τὴρ ὅ ἐστι φύσεως, ὥστε καὶ τοῦτο φύσεως συνθέτου μεταξύ οὔσης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀπεδὴς Απολινάριος ἐν τῷ περὶ τῆς θείας σαρκώσεως λόγῳ, ἐν κεφαλαίῳ τρισκαιδεκάτῳ λέγει τάις· Ἡ σάρξ ετεροκίνητος οὖσα πάνε τως ὑπὸ τοῦ κινοῦντος καὶ ἄγοντος, ὁποῖον ποτε ἂν εἴη τοῦτο καὶ οὐκ ἐντελὲς οὖσα ζῶον ἀφ' κοινῶν τινων εἶναι, τὴν κοινότητα ταύτην διδόασιν τι μέσον ἑτεροφυὲς, ἢ ὅπερ ἦν ἑκάτερον ἀνὰ μέρος, TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. B A confutationem autem illorum impietatis pauca ex (Cod. p. 222.] plurimis testimonia Scripturarum selegimus. Opor - tet autem ut lector adhæreat Cyrilli sermonibus : postquam enim dixit nullam effusionem naturarum in se invicem factam fuisse, subsistere autem potius unamquamque in unitate, hoc quod verum est, clare docet, scilicet duas naturas divinitatis atque huma- nitatis in una persona Domini nostri Jesu Christi salvari ac credi. Ex his progredientes hæretici, alte- ram iterum excogitant, impietatem, priorem illa protegere volentes. Scilicet naturam compositam imaginantur, ignorantes, sicut documentis Patrum fuit demonstratum, itemque nos superius diximus, naturæ nomen de re communi dici, aliquod indefi - nitum significare multisque personis convenire. Atqui si duæ naturæ divinitatis ac humanitatis factæ sunt una natura composita, aliquid communis atque indefiniti effici patet; quærere quoque ne- cesse est de quo commuui dici, quibusque personis convenire talem naturam dicant, quod mysterio Christi adversatur; Christus enim non quasi aliquod commune, et multis personis conveniens, sed in una hypostasi sive in una persona dicitur in diversis substantiis divinitatis et humanitatis cognitus. Nos- metipsi duas substantias in Christo esse dicentes, secundum divinitatem scimus ipsum esse Patri san- ctoque Spiritui consubstantialem, secundum autem humanitatem omnibus hominibus consubstantialem cognoscimus. Qui vero dicunt duas substantias na- turam compositam efficere, quod est unum esse ali- C quorum communium, communitatem eamdem tra- dunt; necesse est enim juxta illorum verba quod- dam medium effici alterius naturæ quam quod erat unumquodque per partes. naw descriusi, reliquis prætermissis. p Inde stultitia eorum confutatur; si enim omnes confitentur simplicem esse atque incompositam na- turam sanctæ Trinitatis, illi autem compositam Filii naturam inducunt, ab ipsis natura altera Filii inve- nietur præter naturam Patris sanctique Spiritus. Cæterum naturæ compositæ adinventio nullius alte- rius est quam magistri erroris eorum Apolinarii, mo- do unam naturam compositam dicentis, modo unam divinitatis ac humanitatis imaginantis. Hoc exquirere licet ex ipsius hæretici libris; in sermone enim quem scribit ad illos qui hominem a Verbo assum- ptum fuisse dicebant, hæc dicit: • Homo unus es Christus, sicut unus Deus Pater qui est naturæ, ita ụt hoc sit quoque naturæ composite, mediæ inter Deum et hominem. » Idem impius Apolinarius in Ser- mone de incarnatione divinitatis, capite tredecimo, hæc iterum dicit: Caro quæ moveri nullomodo potest nisi a movente agenteque externo, quomodo unquam illud esse posset? Non est a semetipsa ani- mal perfectum, sed cum hoc perfectum animal ipsam fieri statutum fuisset, se cum duce suo con- fere ineditos Patrum locos, et præcipuam doctri- Digitized by ' Google (1) Exin ex hac prolixa Justiniani epistola nonnisi
88 Ταύτηι τοίνυν τῆι ἐπιστολῆι καὶ ὁ θεολόγος, καθὰ προειρήκαμεν, μαρτυρεῖ Γρηγόριος λέγων τάδε Ἀνίσταται δὲ βασιλεὺς ἕτερος, οὐκ ἀναιδὴς τῶι προσώπωι κατὰ τὸν προειρημένον οὐδὲ τοῖς πονηροῖς ἔργοις καὶ ἐπιστάταις ἐκθλίβων τὸν Ἰσραήλ, ἀλλὰ καὶ λίαν εὐσεβής τε καὶ ἥμερος, ὃς ἵνα ἀρίστην ἑαυτῶι καταστήσηται τὴν τῆς βασιλείας κρηπῖδα καὶ ὅθεν δεῖ τῆς εὐνομίας ἄρξηται, λύει μὲν τοῖς ἐπισκόποις τὴν ἐξορίαν τοῖς τε ἄλλοις ἅπασι καὶ πρὸ πάντων τῶι πρὸ πάντων τὴν ἀρετὴν καὶ προδήλως ὑπὲρ τῆς εὐσεβείας πολεμηθέντι, ζητεῖ δὲ τῆς καθ' ἡμᾶς πίστεως τὴν ἀλήθειαν ὑπὸ πολλῶν διασπασθεῖσαν καὶ εἰς πολλὰς δόξας καὶ μοίρας νενεμημένην, ὥστε μάλιστα μὲν τὸν κόσμον ὅλον, εἰ οἷόν τε, συμφρονῆσαι καὶ εἰς ἓν ἐλθεῖν τῆι συνεργείαι τοῦ πνεύματος, εἰ δ' οὖν, ἀλλ' αὐτός τε μετὰ τῆς βελτίστης γενέσθαι κἀκείνηι παρασχεῖν τὸ κράτος καὶ παρ' αὐτῆς ἀντιλαβεῖν λίαν ὑψηλῶς τε καὶ μεγαλοπρεπῶς περὶ τῶν μεγίστων διανοούμενος.
Θεοτόκον μὴ ὁμολογεῖν· καὶ μήτε προφήταις μήτε Εὐαγγελίοις μήτε τοῖς ἀποστολικοῖς κηρύγμασιν ἀκολουθεῖν. Πρὸς ἔλεγχον δὲ τῆς αὐτῶν ἀσεβείας, ὀλίγας ἐκ πολλῶν Γραφικὰς παρεθέμεθα μαρτυρίας. Ἱερεμίας γὰρ, κ. τ. λ. (1) Δεῖ δὲ τὸν ἀναγινώσκοντα προσέχειν τοῖς τοῦ Κυρίλλου λόγοις · εἰπὼν γὰρ οὐκ ἀνάχυσίν τινα τὴν εἰς ἀλλήλους τῶν φύσεων πεπράχθαι, μένειν δὲ μᾶλλον ἑκατέραν ἐν τῇ ἐνώσει, τοῦτο ὅπερ ἐστὶ σαφῶς διδάσκει τὰς δύο φύ σεις τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος, ἐν τῷ ἑνὶ προσώπων τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ σώζεσθαί τε καὶ ὁμολογεῖσθαι. Ἐξ ὧν συνωθούμενοι οἱ αἱρε τικοί, ἑτέραν πάλιν ἐπινοοῦσιν ἀσέβειαν· καὶ διὰ ταύτης τὴν προτέραν ἐπισκιάσαι βουλόμενοι. Εστι γὰρ ὅτε καὶ μίαν σύνθετον ἀναπλάττουσι φύσιν· ἀγνοοῦντες ὅτι καθάπερ διὰ τῶν Πατέρων ἀποδείκνυ- ται διδασκαλίας, καὶ ἡμεῖς δὲ ἀνωτέρω εἰρήκαμεν, Τὸ τῆς φύσεως ὄνομα ἐπὶ κοινοῦ λέγεται πράγματος, καὶ ἀόριστόν τι σημαίνει καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστά σεων κατηγορεῖται. Εἰ τοίνυν αἱ δύο φύσεις τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος, μία κατ' αὐτοὺς γέγονε σύνθετος φύσις, δῆλον ὅτι κοινόν τι καὶ ἀόρι- στον ἀπετελέσθη· καὶ ζητεῖν ἐπάναγκες, ποίας κοι νότητος ἢ κατὰ ποίων ὑποστάσεων τὴν τοιαύτην φύσ σιν λέγουσι κατηγορεῖσθαι, ὅπερ ἐναντίον ἐστὶ τοῦ κατὰ Χριστὸν μυστηρίου· ὁ γὰρ Χριστὸς οὐχ ὡς κοι νόν τι καὶ κατὰ πολλῶν ὑποστάσεων κατηγορεῖται, ἀλλ᾽ ἐπὶ μιᾶς ὑποστάσεως, ήτουν ἑνὸς προσώπου λέ γεται ἐν διαφόροις οὐσίαις θεότητος καὶ ἀνθρωπότη- τος γνωριζόμενος. Καὶ ἡμεῖς μὲν δύο οὐσίας ἐπὶ Χριστοῦ λέγοντες, κατὰ μὲν τὴν θεότητα ἴσμεν αὐτ τὸν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι ὁμοούσιον, κατά δὲ τὴν ἀνθρωπότητα πᾶσιν ἀνθρώποις τὸν αὐτὸν για νώσκομεν ὁμοούσιον. Οἱ δὲ λέγοντες τὰς δύο οὐσίας μίαν ἀποτελέσαι σύνθετον φύσιν, ὅπερ ἐστὶν ἐν ἀνάγκη γὰρ κατὰ τοὺς ἐκείνων λόγους αποτελεσθῆναι Κἀκεῖθεν δὲ αὐτῶν τὰ τῆς ἀτοπίας ἐλέγχεται· εἰ γὰρ διὰ πάντων ώμολόγηται ἁπλῆν εἶναι καὶ ἀσύν θετον τὴν φύσιν τῆς ἁγίας Τριάδος, αὐτοὶ δὲ σύνθε τον εἰσάγουσι τὴν τοῦ Υἱοῦ φύσιν, εὑρεθήσεται κατ' αὐτοὺς ἑτέρα φύσις ἡ τοῦ Υἱοῦ παρὰ τὴν τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Πλην καὶ ἡ περὶ τῆς συν- θέτου φύσεως εὕρεσις οὐδενὸς ἑτέρου ἢ τοῦ διδασκά λου τῆς πλάνης αὐτῶν ἐστιν Απολιναρίου, τοῦ ποτέ μὲν μίαν σύνθετον φύσιν λέγοντος, ποτὲ δὲ μίαν θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος ἀναπλάττοντος. "Οπερ εὑρεῖν ἔξεστιν ἐκ τῶν τοῦ αὐτοῦ αἱρετικοῦ συγγραμ- μάτων· ἐν γὰρ τῷ λόγῳ ἂν ἐπιγράφει πρὸς τοὺς ἄνα θρωπον ὑπὸ τοῦ Λόγου προσειλῆφθαι λέγοντας, λέγει τάδε· ο Άνθρωπος εἷς ὁ Χριστὸς ὡς εἰς Θεὸς ὁ Πα- τὴρ ὅ ἐστι φύσεως, ὥστε καὶ τοῦτο φύσεως συνθέτου μεταξύ οὔσης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων. » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀπεδὴς Απολινάριος ἐν τῷ περὶ τῆς θείας σαρκώσεως λόγῳ, ἐν κεφαλαίῳ τρισκαιδεκάτῳ λέγει τάις· Ἡ σάρξ ετεροκίνητος οὖσα πάνε τως ὑπὸ τοῦ κινοῦντος καὶ ἄγοντος, ὁποῖον ποτε ἂν εἴη τοῦτο καὶ οὐκ ἐντελὲς οὖσα ζῶον ἀφ' κοινῶν τινων εἶναι, τὴν κοινότητα ταύτην διδόασιν τι μέσον ἑτεροφυὲς, ἢ ὅπερ ἦν ἑκάτερον ἀνὰ μέρος, TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. B A confutationem autem illorum impietatis pauca ex (Cod. p. 222.] plurimis testimonia Scripturarum selegimus. Opor - tet autem ut lector adhæreat Cyrilli sermonibus : postquam enim dixit nullam effusionem naturarum in se invicem factam fuisse, subsistere autem potius unamquamque in unitate, hoc quod verum est, clare docet, scilicet duas naturas divinitatis atque huma- nitatis in una persona Domini nostri Jesu Christi salvari ac credi. Ex his progredientes hæretici, alte- ram iterum excogitant, impietatem, priorem illa protegere volentes. Scilicet naturam compositam imaginantur, ignorantes, sicut documentis Patrum fuit demonstratum, itemque nos superius diximus, naturæ nomen de re communi dici, aliquod indefi - nitum significare multisque personis convenire. Atqui si duæ naturæ divinitatis ac humanitatis factæ sunt una natura composita, aliquid communis atque indefiniti effici patet; quærere quoque ne- cesse est de quo commuui dici, quibusque personis convenire talem naturam dicant, quod mysterio Christi adversatur; Christus enim non quasi aliquod commune, et multis personis conveniens, sed in una hypostasi sive in una persona dicitur in diversis substantiis divinitatis et humanitatis cognitus. Nos- metipsi duas substantias in Christo esse dicentes, secundum divinitatem scimus ipsum esse Patri san- ctoque Spiritui consubstantialem, secundum autem humanitatem omnibus hominibus consubstantialem cognoscimus. Qui vero dicunt duas substantias na- turam compositam efficere, quod est unum esse ali- C quorum communium, communitatem eamdem tra- dunt; necesse est enim juxta illorum verba quod- dam medium effici alterius naturæ quam quod erat unumquodque per partes. naw descriusi, reliquis prætermissis. p Inde stultitia eorum confutatur; si enim omnes confitentur simplicem esse atque incompositam na- turam sanctæ Trinitatis, illi autem compositam Filii naturam inducunt, ab ipsis natura altera Filii inve- nietur præter naturam Patris sanctique Spiritus. Cæterum naturæ compositæ adinventio nullius alte- rius est quam magistri erroris eorum Apolinarii, mo- do unam naturam compositam dicentis, modo unam divinitatis ac humanitatis imaginantis. Hoc exquirere licet ex ipsius hæretici libris; in sermone enim quem scribit ad illos qui hominem a Verbo assum- ptum fuisse dicebant, hæc dicit: • Homo unus es Christus, sicut unus Deus Pater qui est naturæ, ita ụt hoc sit quoque naturæ composite, mediæ inter Deum et hominem. » Idem impius Apolinarius in Ser- mone de incarnatione divinitatis, capite tredecimo, hæc iterum dicit: Caro quæ moveri nullomodo potest nisi a movente agenteque externo, quomodo unquam illud esse posset? Non est a semetipsa ani- mal perfectum, sed cum hoc perfectum animal ipsam fieri statutum fuisset, se cum duce suo con- fere ineditos Patrum locos, et præcipuam doctri- Digitized by ' Google (1) Exin ex hac prolixa Justiniani epistola nonnisi
PG 86:1123ἔνθα δὴ καὶ μάλιστα διεδείχθη τοῦ ἀνδρὸς ἡ καθαρότης καὶ τὸ στερέωμα τῆς εἰς Χριστὸν πίστεως· τῶν γὰρ ἄλλων ἁπάντων ὅσοι τοῦ καθ' ἡμᾶς λόγου, τριχῆι νενεμημένων καὶ πολλῶν μὲν ὄντων τῶν περὶ τὸν υἱὸν ἀρρωστούντων, πλειόνων δὲ τῶν περὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἔνθα καὶ τὸ ἧττον ἀσεβεῖν εὐσεβεῖν ἐνομίσθη, ὀλίγων δὲ τῶν κατ' ἀμφότερα ὑγιαινόντων πρῶτος καὶ μόνος κομιδῆι σὺν ὀλίγοις ἀποτολμᾶι τὴν ἀλήθειαν σαφῶς οὕτως καὶ διαρρήδην τὴν μίαν θεότητα τῶν τριῶν καὶ οὐσίαν ἐγγράφως ὁμολογήσας. καὶ ὃ τῶι πολλῶι τῶν πατέρων ἀριθμῶι περὶ τὸν υἱὸν ἐχαρίσθη πρότερον, τοῦτο περὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος αὐτὸς ἐμπνευσθεὶς ὕστερον καὶ δῶρον βασιλικὸν ὄντως καὶ μεγαλοπρεπὲς τῶι βασιλεῖ προσενεγκὼν ἔγγραφον τὴν εὐσέβειαν κατὰ τῆς ἐγγράφου καινοτομίας, ἵνα βασιλεῖ μὲν βασιλεύς, λόγωι δὲ λόγος, γράμματι δὲ γράμμα καταπαλαίηται. 89 Ἐληλεγμένοι τοίνυν οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ παυσάσθωσαν ὀψέ ποτε τὰ τῶν αἱρετικῶν φρονοῦντες καὶ τοὺς ἁγίους ἡμῶν συκοφαντοῦντες πατέρας ἢ φανερῶς ἀρνείσθωσαν τοὺς πατέρας καὶ ὡς αἱρετικοὶ παρεισφερέτωσαν τὰ οἰκεῖα.
ἑαυτῆς, ἀλλ᾽ εἰς τὸ γενέσθαι ζῶον ἐντελὲς συντεθει· Β μένη πρὸς ἑνότητα τῷ ἡγεμονικῷ συνῆλθεν, καὶ συνετέθη πρὸς τὸ οὐράνιον ἡγεμονικόν, ἐξοικειωθεῖσα αὐτῷ κατὰ τὸ παθητικὸν ἑαυτῆς, καὶ λαβοῦσα τὸ θεῖον οἰκειωθὲν αὐτῇ κατὰ τὸ ἐνεργητικόν· οὕτω γὰρ ἓν ζῶον ἐκ κινουμένου καὶ κινητικοῦ συνίστατο, καὶ οὐ δύο, ἢ ἐκ δύο τελείων καὶ αὐτοκινήτων. Διό περ ἄνθρωπος μὲν ἕτερόν τι ζῶον πρὸς Θεὸν, καὶ οὐ Θεὸς, ἀλλὰ δοῦλος Θεοῦ, κἂν οὐρανίων ή τις δύνα- μις, ὡσαύτως ἔχει· σὰρξ δέ, Θεοῦ σὰρξ γενομένη, ζωόν ἐστι μετὰ ταῦτα συντεθεῖσα εἰς μίαν φύσιν. Τοῦ αὐτοῦ ᾿Απολιναρίου αἱρετικοῦ ἐκ τῶν κατὰ Διοδώρου λόγων· • Οργανον καὶ τὸ κοινοῦν μίαν πέφυκεν ἀποτελεῖν τὴν ἐνέργειαν· εἰ δὲ μία ἡ ἐνέργεια, μία καὶ ἡ οὐσία, μία ἄρα οὐσία γέγονεν τοῦ Λόγου και τῆς σαρκός. » Τοῦ αὐτοῦ ἐν τῷ περὶ σαρκώσεως λόγῳ · « "Ω καινή κτίσις, μίξις θεσπεσία, Θεὸς καὶ σὰρξ, μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἀπετέλεσαν φύσιν ! » Τοῦ αὐτοῦ πρὸς Πέτρον Φύσει μεν Θεὸν καὶ φύσει ἄνα θρωπον τὸν Κύριον λέγομεν, μιᾷ δὲ καὶ συγκράτῳ τῇ φύσει σαρκικῇ τε καὶ θεϊκῇ. » "Οτι δὲ τοὺς λέγοντας σύνθετον φύσιν, καὶ μίαν σαρκὸς καὶ θεότητος φύσιν ἀναπλάττοντας, ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἀποβάλλεται, ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ Πατρὸς λόγων εὐθὺς ἀποδείξομεν· λέγει γὰρ ἐν τῷ κατὰ τῶν Συνουσιαστῶν λόγῳ ταῦτα· ι Ἵνα πιστεύω μεν ὅτι κἂν εἰ τοῖς ἡμετέροις σώμασιν ὁμοφυὲς ἦν τὸ ἅγιον αὐτοῦ καὶ πάναγνον σῶμα, ἀλλ᾿ οὖν ἐστι σεπτόν τε καὶ θεῖον, καὶ πολὺ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἐπ- έκεινα μέτρων, ἅτε δὴ καὶ ἴδιον αὐτοῦ γεγονός· ἐνήρ γηκεν γὰρ δι' αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο καὶ ἄρτος ὠνομάσθη ζωῆς· καὶ μὴν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβῆναι λέγεται, καὶ ζωὴν διδόναι τῷ κόσμῳ διὰ τὸν ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβάντα Λόγον, οὗ καὶ ἰδία γέγονεν ή σάρξ· οὐκοῦν θεία μέν, ὡς ἔφην, ἐστίν· οὐ μὴν ἔτι καὶ εἰς φύσιν θεότητος μεταβαλεῖν αὐτὴν ὑποτοπήσοι τις ἂν, εἴ γε νοῦν ἔχει τὸν εὖ βεβηκότα καὶ δογμα- τικῆς εὐτεχνίας ἐπιστήμονα. Δεῖ γὰρ τῇ πάντων ἐπέκεινα καὶ ἀνωτάτῳ φύσει σώζεσθαι καθαρῶς τὸ ἁπλοῦν καὶ ἀσυμμιγὲς τῷ ἑτέρῳ, καὶ τὸ μὴ συντε- θεῖσθαι δοκεῖν ἔν γε τοῖς καθ᾿ ἑαυτὴν ἤγουν προσθή- κης δεδεῆσθαί τινο; καὶ ἀσυμφυοῦ; αὐτῇ πράγματος, εἰς κοινωνίαν ἐλθεῖν τῆς ἐν ταυτότητι φύσεως ήγουν ὁμοουσιότητος. » Διὰ τούτων δὲ ὁ Πατὴρ σαφῶς ἀπὸ αγορεύει, μίαν λέγειν ἐπὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀν- θρωπότητος τοῦ Χριστοῦ σύνθετον φύσιν, ὡς μὴ ἐκε δεχομένου τὴν θείαν φύσιν ἐνωθεῖσαν τῇ ἀνθρωπίνῃ, μίαν μετ' αὐτῆς ἀποτελέσαι φύσιν. Τῆς τῶν ἐναντίων τοίνυν ἀτοπίας ἐληλεγμένης, δῆλον καθέστηκεν ὅτι αἱ δύο φύσεις συνελθοῦσαι, οὐ φύσιν σύνθετον ἀλλὰ Χριστὸν σύνθετον ἀπετέλεσαν, ἐπειδὴ καὶ φύσει Θεὸς, καὶ φύσει ἄνθρωπος· εἰ καὶ ὁ αὐτὸς ὁμολογεῖται. Αλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ πρὸς ταῖς ἄλλαις αὐτῶν ἀτοπίαις, μὴ βουλόμενοι τοῖς τῶν Πατέρων ἀκολουθεῖν δόγμασιν, ἀλλὰ τὰ ᾿Απο λιναρίου πρεσβεύοντες, οὐδεμίαν ὁδὸν ἀτοπίας κατα- λιμπάνουσιν δι' ἧς τὰς τῶν ἀκεραιοτέρων ψυχάς δια- φθείρουσι τὴν γὰρ Απολιναρίου προσηγορίαν, ὡς σαφῆ δυσσεβείας ἔλεγχον δολερῶς ἀπωθούμενοι, τὰς • JUSTINIANI IMPERATORIS iunxit ut unitas fieret, destinataque fuit ad regnum A celeste ; postquam illi adhaesisset juxta passibili - tatem suam postquamque in se recepisset divini- tatem juxta suam operationem; sic enim ex moto ac motore in animal vivens facta est, nec duo, aut ex duobus perfectis seque moventibus. Itaque homo quoddam aliud est animal apud Deum, non Deus sed Dei servus, ac quæcunque sit e cœlo vir- tus, habet pariter; caro vero, facta Dei caro, ani- inal est post illa in unam naturam composita. › Ex verbis ejusdem Apolinarii hæretici de Diodoro : Ut instrumentum atque ad communicandum unam voluit efficere operationem. Si vero una est operatio, una est et substantia, una ergo substantia Verbi carnisque facta est. Ex ejusdem de incarna- tione sermone : O nova creatio, divina commistio, Deus et caro, unam eamdemque effecerunt natu- ram ! » Ejusdem ad Pelrum : • Natura Deum na- turaque hominem Dominum dicimus, una vero commistaque natura carnali ac divina. . Qui autem dicunt naturam compositam, unam- que carnis ac deitatis naturam excogitant, a san- eto Cyrillo confutari, ex ipsis hujus Patris verbis cito demonstrabimus; sic enim in Sermone de consubstantialistis loquitur: • Ut credamus, licet sanctum mundissimumque corpus ejus nostris corporibus simile natura esset, venerabile tamen esse ac divinum, multumque supra nos excelsæ magnitudinis, quæ ipsius facta est etiam proprie- C tas; per ipsum enim operatus est. Ideo panis vitæ appellatum est, de cœlo quoque descendisse dici- tur, dareque vitam mundo per Verbum quod de- super ac de cœlo descenderat, cujus quoque pro- pria caro factum est. Divina est igitur, prout dicit, caro ejus ; non ita tamen ut ipsam in naturam divi- nitatis transiisse conjiciat quisquis ingenium habeat firmuan peritumque dogmaticæ scientiæ; huic enim quæ supra omnia est ac cœlesti naturæ, omnino salvanda est simplicitas neque cum altero com- mistio, nec putandum est eam compositam esse bis quæ sibi aderant, aut aliquo additamento eguis- se, reque ipsi dissimili, ita ut in identitatem naturæ sive consubstantialitatem descenderet. › Per hæc aperte prohibet Pater ne una dicatur Christi na- tura de divinitate deque humanitate composita, cum non acceperit naturam divinam humanæ con- junctam, ut cum illa unam naturam efficeret. Stultitia igitur adversariorum confutata, evidens remanet duas naturas convenientes, non naturam compositam sed Christum compositum effecisse, siquidem natura Deus est, naturaque homo quam- vis idem dicatur. Sed veritatis hostes versantes in aliis stultitiis, doctrinis Patrum obsequi nolentes, sed Apolinarii præcones facti, nullam non viam insaniæ tentant qua innocentium animas cor- rumpant; Apolinarii enim nomen, ut evidens ar- gumentum impietatis, dolose removentes, sancto- rum Patrum nomina in libris ejus atque in adin- D [P. 224.]
οὐδὲ γὰρ ἀγνοεῖν χρὴ ὅτι τὸ μίαν λέγειν φύσιν τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ Μανιχαῖος μὲν πρῶτος ἐπενόησεν, εἶτα μετ' ἐκεῖνον Ἀπολινάριος, ὃν οἱ Ἀκέφαλοι διεδέξαντο. λέγει γοῦν Μανιχαῖος ἐν τῆι πρὸς Ἀδδὰν ἐπιστολῆι τάδε 90 Τῶν Γαλιλαίων δύο ὀνομαζόντων φύσεις ἔχειν τὸν Χριστὸν πλατὺν καταχέομεν γέλωτα ὡς οὐκ εἰδότων ὅτι ἡ οὐσία τοῦ φωτὸς ἑτέραι οὐ μίγνυται ὕληι, ἀλλ' ἐστὶν ἀκραιφνὴς ἑνωθῆναι ἑτέραι οὐσίαι μὴ δυναμένη, κἂν δοκῆι ταύτηι συνῆφθαι· ἡ δὲ τοῦ Χριστοῦ προσηγορία ὄνομά ἐστι καταχρηστικὸν οὔτε εἴδους οὔτε οὐσίας ὑπάρχον σημαντικόν. τὸ δὲ ἀνώτατον φῶς τοῖς ἑαυτοῦ συνουσιωμένον ἔδειξεν ἑαυτὸ ἐν τοῖς ὑλικοῖς σώμασι σῶμα, μία ὂν αὐτὸ φύσις τὸ πᾶν. 91 Ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Μανιχαῖος ἐκ τῆς πρὸς Σκυθιανὸν ἐπιστολῆς· ὁ δὲ τοῦ ἀιδίου φωτὸς υἱὸς τὴν ἰδίαν οὐσίαν ἐν τῶι ὄρει ἐφανέρωσεν, οὐ δύο ἔχων φύσεις, ἀλλὰ μίαν ἐν τῶι ὁρατῶι καὶ ἀοράτωι. 92 Ὁ αὐτὸς ἀσεβὴς Μανιχαῖος ἐκ τῆς πρὸς Κύνδορον Σαρακηνὸν ἐπιστολῆς· Ἰουδαίων βουλομένων λιθάσαι ποτὲ τὸν Χριστὸν καὶ τῆς παρανομίας αὐτῶν τὴν τόλμαν εἰς ἔργον ἀγαγεῖν ἔδειξε σαφῶς τὴν ἑαυτοῦ οὐσίαν ὁ τοῦ ἀνωτάτου φωτὸς υἱὸς καὶ μέσος αὐτῶν διελθὼν οὐχ ὡρᾶτο.
ἑαυτῆς, ἀλλ᾽ εἰς τὸ γενέσθαι ζῶον ἐντελὲς συντεθει· Β μένη πρὸς ἑνότητα τῷ ἡγεμονικῷ συνῆλθεν, καὶ συνετέθη πρὸς τὸ οὐράνιον ἡγεμονικόν, ἐξοικειωθεῖσα αὐτῷ κατὰ τὸ παθητικὸν ἑαυτῆς, καὶ λαβοῦσα τὸ θεῖον οἰκειωθὲν αὐτῇ κατὰ τὸ ἐνεργητικόν· οὕτω γὰρ ἓν ζῶον ἐκ κινουμένου καὶ κινητικοῦ συνίστατο, καὶ οὐ δύο, ἢ ἐκ δύο τελείων καὶ αὐτοκινήτων. Διό περ ἄνθρωπος μὲν ἕτερόν τι ζῶον πρὸς Θεὸν, καὶ οὐ Θεὸς, ἀλλὰ δοῦλος Θεοῦ, κἂν οὐρανίων ή τις δύνα- μις, ὡσαύτως ἔχει· σὰρξ δέ, Θεοῦ σὰρξ γενομένη, ζωόν ἐστι μετὰ ταῦτα συντεθεῖσα εἰς μίαν φύσιν. Τοῦ αὐτοῦ ᾿Απολιναρίου αἱρετικοῦ ἐκ τῶν κατὰ Διοδώρου λόγων· • Οργανον καὶ τὸ κοινοῦν μίαν πέφυκεν ἀποτελεῖν τὴν ἐνέργειαν· εἰ δὲ μία ἡ ἐνέργεια, μία καὶ ἡ οὐσία, μία ἄρα οὐσία γέγονεν τοῦ Λόγου και τῆς σαρκός. » Τοῦ αὐτοῦ ἐν τῷ περὶ σαρκώσεως λόγῳ · « "Ω καινή κτίσις, μίξις θεσπεσία, Θεὸς καὶ σὰρξ, μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἀπετέλεσαν φύσιν ! » Τοῦ αὐτοῦ πρὸς Πέτρον Φύσει μεν Θεὸν καὶ φύσει ἄνα θρωπον τὸν Κύριον λέγομεν, μιᾷ δὲ καὶ συγκράτῳ τῇ φύσει σαρκικῇ τε καὶ θεϊκῇ. » "Οτι δὲ τοὺς λέγοντας σύνθετον φύσιν, καὶ μίαν σαρκὸς καὶ θεότητος φύσιν ἀναπλάττοντας, ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἀποβάλλεται, ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ Πατρὸς λόγων εὐθὺς ἀποδείξομεν· λέγει γὰρ ἐν τῷ κατὰ τῶν Συνουσιαστῶν λόγῳ ταῦτα· ι Ἵνα πιστεύω μεν ὅτι κἂν εἰ τοῖς ἡμετέροις σώμασιν ὁμοφυὲς ἦν τὸ ἅγιον αὐτοῦ καὶ πάναγνον σῶμα, ἀλλ᾿ οὖν ἐστι σεπτόν τε καὶ θεῖον, καὶ πολὺ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἐπ- έκεινα μέτρων, ἅτε δὴ καὶ ἴδιον αὐτοῦ γεγονός· ἐνήρ γηκεν γὰρ δι' αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο καὶ ἄρτος ὠνομάσθη ζωῆς· καὶ μὴν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβῆναι λέγεται, καὶ ζωὴν διδόναι τῷ κόσμῳ διὰ τὸν ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβάντα Λόγον, οὗ καὶ ἰδία γέγονεν ή σάρξ· οὐκοῦν θεία μέν, ὡς ἔφην, ἐστίν· οὐ μὴν ἔτι καὶ εἰς φύσιν θεότητος μεταβαλεῖν αὐτὴν ὑποτοπήσοι τις ἂν, εἴ γε νοῦν ἔχει τὸν εὖ βεβηκότα καὶ δογμα- τικῆς εὐτεχνίας ἐπιστήμονα. Δεῖ γὰρ τῇ πάντων ἐπέκεινα καὶ ἀνωτάτῳ φύσει σώζεσθαι καθαρῶς τὸ ἁπλοῦν καὶ ἀσυμμιγὲς τῷ ἑτέρῳ, καὶ τὸ μὴ συντε- θεῖσθαι δοκεῖν ἔν γε τοῖς καθ᾿ ἑαυτὴν ἤγουν προσθή- κης δεδεῆσθαί τινο; καὶ ἀσυμφυοῦ; αὐτῇ πράγματος, εἰς κοινωνίαν ἐλθεῖν τῆς ἐν ταυτότητι φύσεως ήγουν ὁμοουσιότητος. » Διὰ τούτων δὲ ὁ Πατὴρ σαφῶς ἀπὸ αγορεύει, μίαν λέγειν ἐπὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀν- θρωπότητος τοῦ Χριστοῦ σύνθετον φύσιν, ὡς μὴ ἐκε δεχομένου τὴν θείαν φύσιν ἐνωθεῖσαν τῇ ἀνθρωπίνῃ, μίαν μετ' αὐτῆς ἀποτελέσαι φύσιν. Τῆς τῶν ἐναντίων τοίνυν ἀτοπίας ἐληλεγμένης, δῆλον καθέστηκεν ὅτι αἱ δύο φύσεις συνελθοῦσαι, οὐ φύσιν σύνθετον ἀλλὰ Χριστὸν σύνθετον ἀπετέλεσαν, ἐπειδὴ καὶ φύσει Θεὸς, καὶ φύσει ἄνθρωπος· εἰ καὶ ὁ αὐτὸς ὁμολογεῖται. Αλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ πρὸς ταῖς ἄλλαις αὐτῶν ἀτοπίαις, μὴ βουλόμενοι τοῖς τῶν Πατέρων ἀκολουθεῖν δόγμασιν, ἀλλὰ τὰ ᾿Απο λιναρίου πρεσβεύοντες, οὐδεμίαν ὁδὸν ἀτοπίας κατα- λιμπάνουσιν δι' ἧς τὰς τῶν ἀκεραιοτέρων ψυχάς δια- φθείρουσι τὴν γὰρ Απολιναρίου προσηγορίαν, ὡς σαφῆ δυσσεβείας ἔλεγχον δολερῶς ἀπωθούμενοι, τὰς • JUSTINIANI IMPERATORIS iunxit ut unitas fieret, destinataque fuit ad regnum A celeste ; postquam illi adhaesisset juxta passibili - tatem suam postquamque in se recepisset divini- tatem juxta suam operationem; sic enim ex moto ac motore in animal vivens facta est, nec duo, aut ex duobus perfectis seque moventibus. Itaque homo quoddam aliud est animal apud Deum, non Deus sed Dei servus, ac quæcunque sit e cœlo vir- tus, habet pariter; caro vero, facta Dei caro, ani- inal est post illa in unam naturam composita. › Ex verbis ejusdem Apolinarii hæretici de Diodoro : Ut instrumentum atque ad communicandum unam voluit efficere operationem. Si vero una est operatio, una est et substantia, una ergo substantia Verbi carnisque facta est. Ex ejusdem de incarna- tione sermone : O nova creatio, divina commistio, Deus et caro, unam eamdemque effecerunt natu- ram ! » Ejusdem ad Pelrum : • Natura Deum na- turaque hominem Dominum dicimus, una vero commistaque natura carnali ac divina. . Qui autem dicunt naturam compositam, unam- que carnis ac deitatis naturam excogitant, a san- eto Cyrillo confutari, ex ipsis hujus Patris verbis cito demonstrabimus; sic enim in Sermone de consubstantialistis loquitur: • Ut credamus, licet sanctum mundissimumque corpus ejus nostris corporibus simile natura esset, venerabile tamen esse ac divinum, multumque supra nos excelsæ magnitudinis, quæ ipsius facta est etiam proprie- C tas; per ipsum enim operatus est. Ideo panis vitæ appellatum est, de cœlo quoque descendisse dici- tur, dareque vitam mundo per Verbum quod de- super ac de cœlo descenderat, cujus quoque pro- pria caro factum est. Divina est igitur, prout dicit, caro ejus ; non ita tamen ut ipsam in naturam divi- nitatis transiisse conjiciat quisquis ingenium habeat firmuan peritumque dogmaticæ scientiæ; huic enim quæ supra omnia est ac cœlesti naturæ, omnino salvanda est simplicitas neque cum altero com- mistio, nec putandum est eam compositam esse bis quæ sibi aderant, aut aliquo additamento eguis- se, reque ipsi dissimili, ita ut in identitatem naturæ sive consubstantialitatem descenderet. › Per hæc aperte prohibet Pater ne una dicatur Christi na- tura de divinitate deque humanitate composita, cum non acceperit naturam divinam humanæ con- junctam, ut cum illa unam naturam efficeret. Stultitia igitur adversariorum confutata, evidens remanet duas naturas convenientes, non naturam compositam sed Christum compositum effecisse, siquidem natura Deus est, naturaque homo quam- vis idem dicatur. Sed veritatis hostes versantes in aliis stultitiis, doctrinis Patrum obsequi nolentes, sed Apolinarii præcones facti, nullam non viam insaniæ tentant qua innocentium animas cor- rumpant; Apolinarii enim nomen, ut evidens ar- gumentum impietatis, dolose removentes, sancto- rum Patrum nomina in libris ejus atque in adin- D [P. 224.]
ἡ γὰρ ἄυλος μορφὴ συσχηματισαμένη τὸ εἶδος τῆς σαρκὸς ὁρατὴ μὲν οὐκ ἦν, ἐψηλαφᾶτο δὲ οὐδαμῶς διὰ τὸ μηδεμίαν ἔχειν κοινωνίαν τὴν ὕλην πρὸς τὸ ἄυλον. μία γὰρ φύσις τὸ ὅλον, εἰ καὶ σαρκὸς ὡρᾶτο μορφή. 93 Ἀπολιναρίου τοίνυν καὶ Μανιχαίου ἀρνουμένων τὴν ἀλήθειαν τῶν ἐν Χριστῶι δύο φύσεων τῆς θεότητος αὐτοῦ καὶ τῆς ἀνθρωπότητος πρόδηλοι καθεστήκασιν οἱ τὴν τῶν Ἀκεφάλων δικαίως κληρωσάμενοι προσηγορίαν τὰ τῶν εἰρημένων ἀθέων φρονοῦντες ἀνδρῶν, εἰ καὶ τὰς προσηγορίας αὐτῶν δολερῶς ἀπωθοῦνται. ὅτι δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει, φανερὸν καθέστηκεν ἐξ ὦν Διόσκορος καὶ Τιμόθεος ὁ Αἴλουρος, οὓς οἱ Ἀκέφαλοι πατέρας καὶ διδασκάλους ἐπιγράφονται, τοῖς μὲν Ἀπολιναρίου καὶ Μανιχαίου πονηροῖς δόγμασιν ἀκολουθοῦσιν, ἐναντία δὲ τῶν ἁγίων πατέρων Ἀθανασίου καὶ Κυρίλλου φρονοῦσίν τε καὶ ἐκτίθενται. ὅπερ εὐθὺς ἐκ τῶν ἐφεξῆς δείξομεν.
ἑαυτῆς, ἀλλ᾽ εἰς τὸ γενέσθαι ζῶον ἐντελὲς συντεθει· Β μένη πρὸς ἑνότητα τῷ ἡγεμονικῷ συνῆλθεν, καὶ συνετέθη πρὸς τὸ οὐράνιον ἡγεμονικόν, ἐξοικειωθεῖσα αὐτῷ κατὰ τὸ παθητικὸν ἑαυτῆς, καὶ λαβοῦσα τὸ θεῖον οἰκειωθὲν αὐτῇ κατὰ τὸ ἐνεργητικόν· οὕτω γὰρ ἓν ζῶον ἐκ κινουμένου καὶ κινητικοῦ συνίστατο, καὶ οὐ δύο, ἢ ἐκ δύο τελείων καὶ αὐτοκινήτων. Διό περ ἄνθρωπος μὲν ἕτερόν τι ζῶον πρὸς Θεὸν, καὶ οὐ Θεὸς, ἀλλὰ δοῦλος Θεοῦ, κἂν οὐρανίων ή τις δύνα- μις, ὡσαύτως ἔχει· σὰρξ δέ, Θεοῦ σὰρξ γενομένη, ζωόν ἐστι μετὰ ταῦτα συντεθεῖσα εἰς μίαν φύσιν. Τοῦ αὐτοῦ ᾿Απολιναρίου αἱρετικοῦ ἐκ τῶν κατὰ Διοδώρου λόγων· • Οργανον καὶ τὸ κοινοῦν μίαν πέφυκεν ἀποτελεῖν τὴν ἐνέργειαν· εἰ δὲ μία ἡ ἐνέργεια, μία καὶ ἡ οὐσία, μία ἄρα οὐσία γέγονεν τοῦ Λόγου και τῆς σαρκός. » Τοῦ αὐτοῦ ἐν τῷ περὶ σαρκώσεως λόγῳ · « "Ω καινή κτίσις, μίξις θεσπεσία, Θεὸς καὶ σὰρξ, μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἀπετέλεσαν φύσιν ! » Τοῦ αὐτοῦ πρὸς Πέτρον Φύσει μεν Θεὸν καὶ φύσει ἄνα θρωπον τὸν Κύριον λέγομεν, μιᾷ δὲ καὶ συγκράτῳ τῇ φύσει σαρκικῇ τε καὶ θεϊκῇ. » "Οτι δὲ τοὺς λέγοντας σύνθετον φύσιν, καὶ μίαν σαρκὸς καὶ θεότητος φύσιν ἀναπλάττοντας, ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἀποβάλλεται, ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ Πατρὸς λόγων εὐθὺς ἀποδείξομεν· λέγει γὰρ ἐν τῷ κατὰ τῶν Συνουσιαστῶν λόγῳ ταῦτα· ι Ἵνα πιστεύω μεν ὅτι κἂν εἰ τοῖς ἡμετέροις σώμασιν ὁμοφυὲς ἦν τὸ ἅγιον αὐτοῦ καὶ πάναγνον σῶμα, ἀλλ᾿ οὖν ἐστι σεπτόν τε καὶ θεῖον, καὶ πολὺ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἐπ- έκεινα μέτρων, ἅτε δὴ καὶ ἴδιον αὐτοῦ γεγονός· ἐνήρ γηκεν γὰρ δι' αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο καὶ ἄρτος ὠνομάσθη ζωῆς· καὶ μὴν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβῆναι λέγεται, καὶ ζωὴν διδόναι τῷ κόσμῳ διὰ τὸν ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβάντα Λόγον, οὗ καὶ ἰδία γέγονεν ή σάρξ· οὐκοῦν θεία μέν, ὡς ἔφην, ἐστίν· οὐ μὴν ἔτι καὶ εἰς φύσιν θεότητος μεταβαλεῖν αὐτὴν ὑποτοπήσοι τις ἂν, εἴ γε νοῦν ἔχει τὸν εὖ βεβηκότα καὶ δογμα- τικῆς εὐτεχνίας ἐπιστήμονα. Δεῖ γὰρ τῇ πάντων ἐπέκεινα καὶ ἀνωτάτῳ φύσει σώζεσθαι καθαρῶς τὸ ἁπλοῦν καὶ ἀσυμμιγὲς τῷ ἑτέρῳ, καὶ τὸ μὴ συντε- θεῖσθαι δοκεῖν ἔν γε τοῖς καθ᾿ ἑαυτὴν ἤγουν προσθή- κης δεδεῆσθαί τινο; καὶ ἀσυμφυοῦ; αὐτῇ πράγματος, εἰς κοινωνίαν ἐλθεῖν τῆς ἐν ταυτότητι φύσεως ήγουν ὁμοουσιότητος. » Διὰ τούτων δὲ ὁ Πατὴρ σαφῶς ἀπὸ αγορεύει, μίαν λέγειν ἐπὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀν- θρωπότητος τοῦ Χριστοῦ σύνθετον φύσιν, ὡς μὴ ἐκε δεχομένου τὴν θείαν φύσιν ἐνωθεῖσαν τῇ ἀνθρωπίνῃ, μίαν μετ' αὐτῆς ἀποτελέσαι φύσιν. Τῆς τῶν ἐναντίων τοίνυν ἀτοπίας ἐληλεγμένης, δῆλον καθέστηκεν ὅτι αἱ δύο φύσεις συνελθοῦσαι, οὐ φύσιν σύνθετον ἀλλὰ Χριστὸν σύνθετον ἀπετέλεσαν, ἐπειδὴ καὶ φύσει Θεὸς, καὶ φύσει ἄνθρωπος· εἰ καὶ ὁ αὐτὸς ὁμολογεῖται. Αλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ πρὸς ταῖς ἄλλαις αὐτῶν ἀτοπίαις, μὴ βουλόμενοι τοῖς τῶν Πατέρων ἀκολουθεῖν δόγμασιν, ἀλλὰ τὰ ᾿Απο λιναρίου πρεσβεύοντες, οὐδεμίαν ὁδὸν ἀτοπίας κατα- λιμπάνουσιν δι' ἧς τὰς τῶν ἀκεραιοτέρων ψυχάς δια- φθείρουσι τὴν γὰρ Απολιναρίου προσηγορίαν, ὡς σαφῆ δυσσεβείας ἔλεγχον δολερῶς ἀπωθούμενοι, τὰς • JUSTINIANI IMPERATORIS iunxit ut unitas fieret, destinataque fuit ad regnum A celeste ; postquam illi adhaesisset juxta passibili - tatem suam postquamque in se recepisset divini- tatem juxta suam operationem; sic enim ex moto ac motore in animal vivens facta est, nec duo, aut ex duobus perfectis seque moventibus. Itaque homo quoddam aliud est animal apud Deum, non Deus sed Dei servus, ac quæcunque sit e cœlo vir- tus, habet pariter; caro vero, facta Dei caro, ani- inal est post illa in unam naturam composita. › Ex verbis ejusdem Apolinarii hæretici de Diodoro : Ut instrumentum atque ad communicandum unam voluit efficere operationem. Si vero una est operatio, una est et substantia, una ergo substantia Verbi carnisque facta est. Ex ejusdem de incarna- tione sermone : O nova creatio, divina commistio, Deus et caro, unam eamdemque effecerunt natu- ram ! » Ejusdem ad Pelrum : • Natura Deum na- turaque hominem Dominum dicimus, una vero commistaque natura carnali ac divina. . Qui autem dicunt naturam compositam, unam- que carnis ac deitatis naturam excogitant, a san- eto Cyrillo confutari, ex ipsis hujus Patris verbis cito demonstrabimus; sic enim in Sermone de consubstantialistis loquitur: • Ut credamus, licet sanctum mundissimumque corpus ejus nostris corporibus simile natura esset, venerabile tamen esse ac divinum, multumque supra nos excelsæ magnitudinis, quæ ipsius facta est etiam proprie- C tas; per ipsum enim operatus est. Ideo panis vitæ appellatum est, de cœlo quoque descendisse dici- tur, dareque vitam mundo per Verbum quod de- super ac de cœlo descenderat, cujus quoque pro- pria caro factum est. Divina est igitur, prout dicit, caro ejus ; non ita tamen ut ipsam in naturam divi- nitatis transiisse conjiciat quisquis ingenium habeat firmuan peritumque dogmaticæ scientiæ; huic enim quæ supra omnia est ac cœlesti naturæ, omnino salvanda est simplicitas neque cum altero com- mistio, nec putandum est eam compositam esse bis quæ sibi aderant, aut aliquo additamento eguis- se, reque ipsi dissimili, ita ut in identitatem naturæ sive consubstantialitatem descenderet. › Per hæc aperte prohibet Pater ne una dicatur Christi na- tura de divinitate deque humanitate composita, cum non acceperit naturam divinam humanæ con- junctam, ut cum illa unam naturam efficeret. Stultitia igitur adversariorum confutata, evidens remanet duas naturas convenientes, non naturam compositam sed Christum compositum effecisse, siquidem natura Deus est, naturaque homo quam- vis idem dicatur. Sed veritatis hostes versantes in aliis stultitiis, doctrinis Patrum obsequi nolentes, sed Apolinarii præcones facti, nullam non viam insaniæ tentant qua innocentium animas cor- rumpant; Apolinarii enim nomen, ut evidens ar- gumentum impietatis, dolose removentes, sancto- rum Patrum nomina in libris ejus atque in adin- D [P. 224.]
Διόσκορος μὲν γὰρ ἐν τῆι ἐπιστολῆι ἣν ἀπὸ Γαγγρῶν εἰς Ἀλεξάνδρειαν ἔπεμψεν, λέγει τάδε 94 Εἰ μὴ τὸ αἶμα τοῦ Χριστοῦ κατὰ φύσιν θεοῦ ἐστιν καὶ οὐκ ἀνθρώπου, τί διαφέρει τοῦ αἵματος τῶν τράγων καὶ τῶν μόσχων καὶ τῆς σποδοῦ τῆς δαμάλεως; καὶ τοῦτο γὰρ γήινον καὶ φθαρτὸν καὶ τὸ αἷμα τῶν κατὰ φύσιν ἀνθρώπων γήινόν ἐστι καὶ φθαρτόν, ἀλλὰ μὴ γένοιτο ἑνὸς τῶν κατὰ φύσιν λέγειν ἡμᾶς ὁμοούσιον τὸ αἷμα τοῦ Χριστοῦ. 95 Ταύτης τοίνυν τῆς Διοσκόρου βλασφημίας τί ἂν γένοιτο χαλεπώτερον; ἀρνούμενος γὰρ ὁμοούσιον εἶναι τὸ αἷμα τοῦ Χριστοῦ τῆι ἀνθρωπίνηι φύσει εὑρίσκεται μὴ ὁμολογῶν ὁμοούσιον ἡμῖν εἶναι τὴν σάρκα τοῦ κυρίου καὶ ἀθετῶν τὴν τῶν ἀνθρώπων σωτηρίαν ὁμοούσιον τὸ σῶμα λέγων τῆι τοῦ λόγου θεότητι. ὅτι δὲ ἐναντία ἐστὶ τὰ παρ' αὐτοῦ λεγόμενα ταῖς τε θείαις γραφαῖς καὶ ταῖς τῶν πατέρων παραδόσεσι, παραθήσωμεν Ὠσηὲ τὸν προφήτην λέγοντα «οὐαὶ αὐτοῖς· σάρξ μου ἐξ αὐτῶν», τὸν δὲ ἐν ἁγίοις Ἀθανάσιον ἐν τῆι πρὸς Ἐπίκτητον ἐπιστολῆι διδάσκοντα ταῦτα 96 Πόθεν ὑμῖν εἰπεῖν, ὦ οὖτοι, ὁμοούσιον εἶναι τὸ σῶμα τῆς τοῦ λόγου θεότητος; ἀπὸ γὰρ τούτου καλὸν ἄρξασθαι, ἵνα τούτου δεικνυμένου σαθροῦ καὶ πάντα τὰ ἄλλα τοιαῦτα δειχθῆι.
ἑαυτῆς, ἀλλ᾽ εἰς τὸ γενέσθαι ζῶον ἐντελὲς συντεθει· Β μένη πρὸς ἑνότητα τῷ ἡγεμονικῷ συνῆλθεν, καὶ συνετέθη πρὸς τὸ οὐράνιον ἡγεμονικόν, ἐξοικειωθεῖσα αὐτῷ κατὰ τὸ παθητικὸν ἑαυτῆς, καὶ λαβοῦσα τὸ θεῖον οἰκειωθὲν αὐτῇ κατὰ τὸ ἐνεργητικόν· οὕτω γὰρ ἓν ζῶον ἐκ κινουμένου καὶ κινητικοῦ συνίστατο, καὶ οὐ δύο, ἢ ἐκ δύο τελείων καὶ αὐτοκινήτων. Διό περ ἄνθρωπος μὲν ἕτερόν τι ζῶον πρὸς Θεὸν, καὶ οὐ Θεὸς, ἀλλὰ δοῦλος Θεοῦ, κἂν οὐρανίων ή τις δύνα- μις, ὡσαύτως ἔχει· σὰρξ δέ, Θεοῦ σὰρξ γενομένη, ζωόν ἐστι μετὰ ταῦτα συντεθεῖσα εἰς μίαν φύσιν. Τοῦ αὐτοῦ ᾿Απολιναρίου αἱρετικοῦ ἐκ τῶν κατὰ Διοδώρου λόγων· • Οργανον καὶ τὸ κοινοῦν μίαν πέφυκεν ἀποτελεῖν τὴν ἐνέργειαν· εἰ δὲ μία ἡ ἐνέργεια, μία καὶ ἡ οὐσία, μία ἄρα οὐσία γέγονεν τοῦ Λόγου και τῆς σαρκός. » Τοῦ αὐτοῦ ἐν τῷ περὶ σαρκώσεως λόγῳ · « "Ω καινή κτίσις, μίξις θεσπεσία, Θεὸς καὶ σὰρξ, μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἀπετέλεσαν φύσιν ! » Τοῦ αὐτοῦ πρὸς Πέτρον Φύσει μεν Θεὸν καὶ φύσει ἄνα θρωπον τὸν Κύριον λέγομεν, μιᾷ δὲ καὶ συγκράτῳ τῇ φύσει σαρκικῇ τε καὶ θεϊκῇ. » "Οτι δὲ τοὺς λέγοντας σύνθετον φύσιν, καὶ μίαν σαρκὸς καὶ θεότητος φύσιν ἀναπλάττοντας, ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἀποβάλλεται, ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ Πατρὸς λόγων εὐθὺς ἀποδείξομεν· λέγει γὰρ ἐν τῷ κατὰ τῶν Συνουσιαστῶν λόγῳ ταῦτα· ι Ἵνα πιστεύω μεν ὅτι κἂν εἰ τοῖς ἡμετέροις σώμασιν ὁμοφυὲς ἦν τὸ ἅγιον αὐτοῦ καὶ πάναγνον σῶμα, ἀλλ᾿ οὖν ἐστι σεπτόν τε καὶ θεῖον, καὶ πολὺ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἐπ- έκεινα μέτρων, ἅτε δὴ καὶ ἴδιον αὐτοῦ γεγονός· ἐνήρ γηκεν γὰρ δι' αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο καὶ ἄρτος ὠνομάσθη ζωῆς· καὶ μὴν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβῆναι λέγεται, καὶ ζωὴν διδόναι τῷ κόσμῳ διὰ τὸν ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβάντα Λόγον, οὗ καὶ ἰδία γέγονεν ή σάρξ· οὐκοῦν θεία μέν, ὡς ἔφην, ἐστίν· οὐ μὴν ἔτι καὶ εἰς φύσιν θεότητος μεταβαλεῖν αὐτὴν ὑποτοπήσοι τις ἂν, εἴ γε νοῦν ἔχει τὸν εὖ βεβηκότα καὶ δογμα- τικῆς εὐτεχνίας ἐπιστήμονα. Δεῖ γὰρ τῇ πάντων ἐπέκεινα καὶ ἀνωτάτῳ φύσει σώζεσθαι καθαρῶς τὸ ἁπλοῦν καὶ ἀσυμμιγὲς τῷ ἑτέρῳ, καὶ τὸ μὴ συντε- θεῖσθαι δοκεῖν ἔν γε τοῖς καθ᾿ ἑαυτὴν ἤγουν προσθή- κης δεδεῆσθαί τινο; καὶ ἀσυμφυοῦ; αὐτῇ πράγματος, εἰς κοινωνίαν ἐλθεῖν τῆς ἐν ταυτότητι φύσεως ήγουν ὁμοουσιότητος. » Διὰ τούτων δὲ ὁ Πατὴρ σαφῶς ἀπὸ αγορεύει, μίαν λέγειν ἐπὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀν- θρωπότητος τοῦ Χριστοῦ σύνθετον φύσιν, ὡς μὴ ἐκε δεχομένου τὴν θείαν φύσιν ἐνωθεῖσαν τῇ ἀνθρωπίνῃ, μίαν μετ' αὐτῆς ἀποτελέσαι φύσιν. Τῆς τῶν ἐναντίων τοίνυν ἀτοπίας ἐληλεγμένης, δῆλον καθέστηκεν ὅτι αἱ δύο φύσεις συνελθοῦσαι, οὐ φύσιν σύνθετον ἀλλὰ Χριστὸν σύνθετον ἀπετέλεσαν, ἐπειδὴ καὶ φύσει Θεὸς, καὶ φύσει ἄνθρωπος· εἰ καὶ ὁ αὐτὸς ὁμολογεῖται. Αλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ πρὸς ταῖς ἄλλαις αὐτῶν ἀτοπίαις, μὴ βουλόμενοι τοῖς τῶν Πατέρων ἀκολουθεῖν δόγμασιν, ἀλλὰ τὰ ᾿Απο λιναρίου πρεσβεύοντες, οὐδεμίαν ὁδὸν ἀτοπίας κατα- λιμπάνουσιν δι' ἧς τὰς τῶν ἀκεραιοτέρων ψυχάς δια- φθείρουσι τὴν γὰρ Απολιναρίου προσηγορίαν, ὡς σαφῆ δυσσεβείας ἔλεγχον δολερῶς ἀπωθούμενοι, τὰς • JUSTINIANI IMPERATORIS iunxit ut unitas fieret, destinataque fuit ad regnum A celeste ; postquam illi adhaesisset juxta passibili - tatem suam postquamque in se recepisset divini- tatem juxta suam operationem; sic enim ex moto ac motore in animal vivens facta est, nec duo, aut ex duobus perfectis seque moventibus. Itaque homo quoddam aliud est animal apud Deum, non Deus sed Dei servus, ac quæcunque sit e cœlo vir- tus, habet pariter; caro vero, facta Dei caro, ani- inal est post illa in unam naturam composita. › Ex verbis ejusdem Apolinarii hæretici de Diodoro : Ut instrumentum atque ad communicandum unam voluit efficere operationem. Si vero una est operatio, una est et substantia, una ergo substantia Verbi carnisque facta est. Ex ejusdem de incarna- tione sermone : O nova creatio, divina commistio, Deus et caro, unam eamdemque effecerunt natu- ram ! » Ejusdem ad Pelrum : • Natura Deum na- turaque hominem Dominum dicimus, una vero commistaque natura carnali ac divina. . Qui autem dicunt naturam compositam, unam- que carnis ac deitatis naturam excogitant, a san- eto Cyrillo confutari, ex ipsis hujus Patris verbis cito demonstrabimus; sic enim in Sermone de consubstantialistis loquitur: • Ut credamus, licet sanctum mundissimumque corpus ejus nostris corporibus simile natura esset, venerabile tamen esse ac divinum, multumque supra nos excelsæ magnitudinis, quæ ipsius facta est etiam proprie- C tas; per ipsum enim operatus est. Ideo panis vitæ appellatum est, de cœlo quoque descendisse dici- tur, dareque vitam mundo per Verbum quod de- super ac de cœlo descenderat, cujus quoque pro- pria caro factum est. Divina est igitur, prout dicit, caro ejus ; non ita tamen ut ipsam in naturam divi- nitatis transiisse conjiciat quisquis ingenium habeat firmuan peritumque dogmaticæ scientiæ; huic enim quæ supra omnia est ac cœlesti naturæ, omnino salvanda est simplicitas neque cum altero com- mistio, nec putandum est eam compositam esse bis quæ sibi aderant, aut aliquo additamento eguis- se, reque ipsi dissimili, ita ut in identitatem naturæ sive consubstantialitatem descenderet. › Per hæc aperte prohibet Pater ne una dicatur Christi na- tura de divinitate deque humanitate composita, cum non acceperit naturam divinam humanæ con- junctam, ut cum illa unam naturam efficeret. Stultitia igitur adversariorum confutata, evidens remanet duas naturas convenientes, non naturam compositam sed Christum compositum effecisse, siquidem natura Deus est, naturaque homo quam- vis idem dicatur. Sed veritatis hostes versantes in aliis stultitiis, doctrinis Patrum obsequi nolentes, sed Apolinarii præcones facti, nullam non viam insaniæ tentant qua innocentium animas cor- rumpant; Apolinarii enim nomen, ut evidens ar- gumentum impietatis, dolose removentes, sancto- rum Patrum nomina in libris ejus atque in adin- D [P. 224.]
ἀπὸ μὲν οὖν τῶν γραφῶν οὐκ ἔστιν εὑρεῖν· θεὸν γὰρ ἐν ἀνθρωπίνωι σώματι γεγονέναι λέγουσιν. ἀλλὰ γὰρ καὶ οἱ πατέρες οἱ ἐν Νικαίαι συνελθόντες οὐ τὸ σῶμα, ἀλλὰ τὸν υἱὸν εἰρήκασιν ὁμοούσιον τῶι πατρί, τὸ δὲ σῶμα ἐκ Μαρίας ὡμολόγησαν εἶναι πάλιν κατὰ τὰς γραφάς. 97 Καὶ μεθ' ἕτερα· εἰ δὲ ὁμοούσιος ὁ λόγος τῶι σώματι ἐκ γῆς ἔχοντι τὴν φύσιν, ὁμοούσιος δὲ ὁ λόγος τῶι πατρὶ κατὰ τὴν τῶν πατέρων ὁμολογίαν, ὁμοούσιος ἔσται καὶ αὐτὸς ὁ πατὴρ τῶι σώματι τῶι ἐκ γῆς γενομένωι. καὶ τί ἔτι μέμφονται τοῖς Ἀρειανοῖς λέγουσι τὸν υἱὸν κτίσμα, λέγοντες αὐτοὶ καὶ τὸν πατέρα ὁμοούσιον τοῖς κτίσμασιν; 98 Καὶ ὁ ἐν ἁγίοις δὲ Κύριλλος ἐν τῆι πρὸς Ἀκάκιον ἐπιστολῆι λέγει τάδε Πῶς γὰρ ἂν νοοῖτο πρὸς ἡμᾶς ὁμοούσιος εἶναι κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα καίτοι γεννηθεὶς ἐκ πατρὸς κατά γε φημὶ τὴν θεότητα, εἰ μὴ νοοῖτο καὶ λέγοιτο θεός τε ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος ὁ αὐτός; 99 Καὶ ἐν τῶι δωδεκάτωι λόγωι τοῦ Θησαυροῦ ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος λέγει τάδε 99 Εἰ ἣν ἔλαβεν μορφὴν ὁ ἐν μορφῆι θεοῦ ὑπάρχων, ὁμοούσιος ἡμῖν, ὅτι ἐξ ἡμῶν, ἔστιν δὲ μορφὴ θεοῦ ὁ υἱός, ὁμοούσιος ἄρα ἐκείνωι, οὗ ἐστι μορφή.
ἑαυτῆς, ἀλλ᾽ εἰς τὸ γενέσθαι ζῶον ἐντελὲς συντεθει· Β μένη πρὸς ἑνότητα τῷ ἡγεμονικῷ συνῆλθεν, καὶ συνετέθη πρὸς τὸ οὐράνιον ἡγεμονικόν, ἐξοικειωθεῖσα αὐτῷ κατὰ τὸ παθητικὸν ἑαυτῆς, καὶ λαβοῦσα τὸ θεῖον οἰκειωθὲν αὐτῇ κατὰ τὸ ἐνεργητικόν· οὕτω γὰρ ἓν ζῶον ἐκ κινουμένου καὶ κινητικοῦ συνίστατο, καὶ οὐ δύο, ἢ ἐκ δύο τελείων καὶ αὐτοκινήτων. Διό περ ἄνθρωπος μὲν ἕτερόν τι ζῶον πρὸς Θεὸν, καὶ οὐ Θεὸς, ἀλλὰ δοῦλος Θεοῦ, κἂν οὐρανίων ή τις δύνα- μις, ὡσαύτως ἔχει· σὰρξ δέ, Θεοῦ σὰρξ γενομένη, ζωόν ἐστι μετὰ ταῦτα συντεθεῖσα εἰς μίαν φύσιν. Τοῦ αὐτοῦ ᾿Απολιναρίου αἱρετικοῦ ἐκ τῶν κατὰ Διοδώρου λόγων· • Οργανον καὶ τὸ κοινοῦν μίαν πέφυκεν ἀποτελεῖν τὴν ἐνέργειαν· εἰ δὲ μία ἡ ἐνέργεια, μία καὶ ἡ οὐσία, μία ἄρα οὐσία γέγονεν τοῦ Λόγου και τῆς σαρκός. » Τοῦ αὐτοῦ ἐν τῷ περὶ σαρκώσεως λόγῳ · « "Ω καινή κτίσις, μίξις θεσπεσία, Θεὸς καὶ σὰρξ, μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἀπετέλεσαν φύσιν ! » Τοῦ αὐτοῦ πρὸς Πέτρον Φύσει μεν Θεὸν καὶ φύσει ἄνα θρωπον τὸν Κύριον λέγομεν, μιᾷ δὲ καὶ συγκράτῳ τῇ φύσει σαρκικῇ τε καὶ θεϊκῇ. » "Οτι δὲ τοὺς λέγοντας σύνθετον φύσιν, καὶ μίαν σαρκὸς καὶ θεότητος φύσιν ἀναπλάττοντας, ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἀποβάλλεται, ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ Πατρὸς λόγων εὐθὺς ἀποδείξομεν· λέγει γὰρ ἐν τῷ κατὰ τῶν Συνουσιαστῶν λόγῳ ταῦτα· ι Ἵνα πιστεύω μεν ὅτι κἂν εἰ τοῖς ἡμετέροις σώμασιν ὁμοφυὲς ἦν τὸ ἅγιον αὐτοῦ καὶ πάναγνον σῶμα, ἀλλ᾿ οὖν ἐστι σεπτόν τε καὶ θεῖον, καὶ πολὺ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἐπ- έκεινα μέτρων, ἅτε δὴ καὶ ἴδιον αὐτοῦ γεγονός· ἐνήρ γηκεν γὰρ δι' αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο καὶ ἄρτος ὠνομάσθη ζωῆς· καὶ μὴν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβῆναι λέγεται, καὶ ζωὴν διδόναι τῷ κόσμῳ διὰ τὸν ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβάντα Λόγον, οὗ καὶ ἰδία γέγονεν ή σάρξ· οὐκοῦν θεία μέν, ὡς ἔφην, ἐστίν· οὐ μὴν ἔτι καὶ εἰς φύσιν θεότητος μεταβαλεῖν αὐτὴν ὑποτοπήσοι τις ἂν, εἴ γε νοῦν ἔχει τὸν εὖ βεβηκότα καὶ δογμα- τικῆς εὐτεχνίας ἐπιστήμονα. Δεῖ γὰρ τῇ πάντων ἐπέκεινα καὶ ἀνωτάτῳ φύσει σώζεσθαι καθαρῶς τὸ ἁπλοῦν καὶ ἀσυμμιγὲς τῷ ἑτέρῳ, καὶ τὸ μὴ συντε- θεῖσθαι δοκεῖν ἔν γε τοῖς καθ᾿ ἑαυτὴν ἤγουν προσθή- κης δεδεῆσθαί τινο; καὶ ἀσυμφυοῦ; αὐτῇ πράγματος, εἰς κοινωνίαν ἐλθεῖν τῆς ἐν ταυτότητι φύσεως ήγουν ὁμοουσιότητος. » Διὰ τούτων δὲ ὁ Πατὴρ σαφῶς ἀπὸ αγορεύει, μίαν λέγειν ἐπὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀν- θρωπότητος τοῦ Χριστοῦ σύνθετον φύσιν, ὡς μὴ ἐκε δεχομένου τὴν θείαν φύσιν ἐνωθεῖσαν τῇ ἀνθρωπίνῃ, μίαν μετ' αὐτῆς ἀποτελέσαι φύσιν. Τῆς τῶν ἐναντίων τοίνυν ἀτοπίας ἐληλεγμένης, δῆλον καθέστηκεν ὅτι αἱ δύο φύσεις συνελθοῦσαι, οὐ φύσιν σύνθετον ἀλλὰ Χριστὸν σύνθετον ἀπετέλεσαν, ἐπειδὴ καὶ φύσει Θεὸς, καὶ φύσει ἄνθρωπος· εἰ καὶ ὁ αὐτὸς ὁμολογεῖται. Αλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ πρὸς ταῖς ἄλλαις αὐτῶν ἀτοπίαις, μὴ βουλόμενοι τοῖς τῶν Πατέρων ἀκολουθεῖν δόγμασιν, ἀλλὰ τὰ ᾿Απο λιναρίου πρεσβεύοντες, οὐδεμίαν ὁδὸν ἀτοπίας κατα- λιμπάνουσιν δι' ἧς τὰς τῶν ἀκεραιοτέρων ψυχάς δια- φθείρουσι τὴν γὰρ Απολιναρίου προσηγορίαν, ὡς σαφῆ δυσσεβείας ἔλεγχον δολερῶς ἀπωθούμενοι, τὰς • JUSTINIANI IMPERATORIS iunxit ut unitas fieret, destinataque fuit ad regnum A celeste ; postquam illi adhaesisset juxta passibili - tatem suam postquamque in se recepisset divini- tatem juxta suam operationem; sic enim ex moto ac motore in animal vivens facta est, nec duo, aut ex duobus perfectis seque moventibus. Itaque homo quoddam aliud est animal apud Deum, non Deus sed Dei servus, ac quæcunque sit e cœlo vir- tus, habet pariter; caro vero, facta Dei caro, ani- inal est post illa in unam naturam composita. › Ex verbis ejusdem Apolinarii hæretici de Diodoro : Ut instrumentum atque ad communicandum unam voluit efficere operationem. Si vero una est operatio, una est et substantia, una ergo substantia Verbi carnisque facta est. Ex ejusdem de incarna- tione sermone : O nova creatio, divina commistio, Deus et caro, unam eamdemque effecerunt natu- ram ! » Ejusdem ad Pelrum : • Natura Deum na- turaque hominem Dominum dicimus, una vero commistaque natura carnali ac divina. . Qui autem dicunt naturam compositam, unam- que carnis ac deitatis naturam excogitant, a san- eto Cyrillo confutari, ex ipsis hujus Patris verbis cito demonstrabimus; sic enim in Sermone de consubstantialistis loquitur: • Ut credamus, licet sanctum mundissimumque corpus ejus nostris corporibus simile natura esset, venerabile tamen esse ac divinum, multumque supra nos excelsæ magnitudinis, quæ ipsius facta est etiam proprie- C tas; per ipsum enim operatus est. Ideo panis vitæ appellatum est, de cœlo quoque descendisse dici- tur, dareque vitam mundo per Verbum quod de- super ac de cœlo descenderat, cujus quoque pro- pria caro factum est. Divina est igitur, prout dicit, caro ejus ; non ita tamen ut ipsam in naturam divi- nitatis transiisse conjiciat quisquis ingenium habeat firmuan peritumque dogmaticæ scientiæ; huic enim quæ supra omnia est ac cœlesti naturæ, omnino salvanda est simplicitas neque cum altero com- mistio, nec putandum est eam compositam esse bis quæ sibi aderant, aut aliquo additamento eguis- se, reque ipsi dissimili, ita ut in identitatem naturæ sive consubstantialitatem descenderet. › Per hæc aperte prohibet Pater ne una dicatur Christi na- tura de divinitate deque humanitate composita, cum non acceperit naturam divinam humanæ con- junctam, ut cum illa unam naturam efficeret. Stultitia igitur adversariorum confutata, evidens remanet duas naturas convenientes, non naturam compositam sed Christum compositum effecisse, siquidem natura Deus est, naturaque homo quam- vis idem dicatur. Sed veritatis hostes versantes in aliis stultitiis, doctrinis Patrum obsequi nolentes, sed Apolinarii præcones facti, nullam non viam insaniæ tentant qua innocentium animas cor- rumpant; Apolinarii enim nomen, ut evidens ar- gumentum impietatis, dolose removentes, sancto- rum Patrum nomina in libris ejus atque in adin- D [P. 224.]
100 Καὶ ταῦτα μὲν ὥστε ἀποδεῖξαι Διόσκορον ἐναντία τῆι θείαι γραφῆι καὶ τοῦς ἁγίοις εἰρηκότα πατράσιν, Ἀθανασίωι φαμὲν καὶ Κυρίλλωι· ὁμοίως δὲ δείξωμεν καὶ Τιμόθεον τὸν Αἴλουρον σύμφωνα μὲν Μανιχαίωι, ἐναντία δὲ τοῖς αὐτοῖς ἁγίοις πατράσιν Ἀθανασίωι καὶ Κυρίλλωι φρονήσαντα. λέγει γὰρ ὁ αὐτὸς Τιμόθεος ἐν τῶι ὀγδόωι κεφαλαίωι τοῦ τρίτου βιβλίου, ὅπερ ἐν Χερσῶνι συνέγραψε, τάδε 101 Φύσις δὲ Χριστοῦ μόνη θεότης, εἰ καὶ σεσάρκωται. 102 Τὰ αὐτὰ δὲ Μανιχαῖος γράφων ἐν τῆι πρὸς Κούνδαρον ἐπιστολῆι λέγει τάδε· μία φύσις τὸ ὅλον, εἰ καὶ σαρκὸς ὡρᾶτο μορφή. 103 Πρὸς δὲ ταῦτα λέγομεν ὅτι εἰ κατὰ τὴν ἄνοιαν Τιμοθέου φύσις Χριστοῦ μόνη θεότης, Χριστὸς ἄρα καὶ ὁ πατὴρ καὶ τὸ ἅγιον πνεῦμα· μία γὰρ θεότητος φύσις, πατρὸς φαμὲν καὶ υἱοῦ καὶ ἁγίου πνεύματος. ἔσται δὲ καὶ τὸ πάθος κοινὸν κατὰ τὴν ἐκείνου μανίαν. πλὴν καὶ ὁ ἐν ἁγίοις Ἀθανάσιος ἐν τοῖς κατὰ Ἀπολιναρίου γράφει, δι' ὧν ἡ βλασφημία Τιμοθέου ἐλέγχεται. λέγει γάρ 104 Χριστὸς μονοτρόπως οὐ λέγεται, ἀλλ' ἐν αὐτῶι τῶι ὀνόματι ἑνὶ ὄντι ἑκατέρων πραγμάτων δείκνυται σημασίαι θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος.
ἑαυτῆς, ἀλλ᾽ εἰς τὸ γενέσθαι ζῶον ἐντελὲς συντεθει· Β μένη πρὸς ἑνότητα τῷ ἡγεμονικῷ συνῆλθεν, καὶ συνετέθη πρὸς τὸ οὐράνιον ἡγεμονικόν, ἐξοικειωθεῖσα αὐτῷ κατὰ τὸ παθητικὸν ἑαυτῆς, καὶ λαβοῦσα τὸ θεῖον οἰκειωθὲν αὐτῇ κατὰ τὸ ἐνεργητικόν· οὕτω γὰρ ἓν ζῶον ἐκ κινουμένου καὶ κινητικοῦ συνίστατο, καὶ οὐ δύο, ἢ ἐκ δύο τελείων καὶ αὐτοκινήτων. Διό περ ἄνθρωπος μὲν ἕτερόν τι ζῶον πρὸς Θεὸν, καὶ οὐ Θεὸς, ἀλλὰ δοῦλος Θεοῦ, κἂν οὐρανίων ή τις δύνα- μις, ὡσαύτως ἔχει· σὰρξ δέ, Θεοῦ σὰρξ γενομένη, ζωόν ἐστι μετὰ ταῦτα συντεθεῖσα εἰς μίαν φύσιν. Τοῦ αὐτοῦ ᾿Απολιναρίου αἱρετικοῦ ἐκ τῶν κατὰ Διοδώρου λόγων· • Οργανον καὶ τὸ κοινοῦν μίαν πέφυκεν ἀποτελεῖν τὴν ἐνέργειαν· εἰ δὲ μία ἡ ἐνέργεια, μία καὶ ἡ οὐσία, μία ἄρα οὐσία γέγονεν τοῦ Λόγου και τῆς σαρκός. » Τοῦ αὐτοῦ ἐν τῷ περὶ σαρκώσεως λόγῳ · « "Ω καινή κτίσις, μίξις θεσπεσία, Θεὸς καὶ σὰρξ, μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἀπετέλεσαν φύσιν ! » Τοῦ αὐτοῦ πρὸς Πέτρον Φύσει μεν Θεὸν καὶ φύσει ἄνα θρωπον τὸν Κύριον λέγομεν, μιᾷ δὲ καὶ συγκράτῳ τῇ φύσει σαρκικῇ τε καὶ θεϊκῇ. » "Οτι δὲ τοὺς λέγοντας σύνθετον φύσιν, καὶ μίαν σαρκὸς καὶ θεότητος φύσιν ἀναπλάττοντας, ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἀποβάλλεται, ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ Πατρὸς λόγων εὐθὺς ἀποδείξομεν· λέγει γὰρ ἐν τῷ κατὰ τῶν Συνουσιαστῶν λόγῳ ταῦτα· ι Ἵνα πιστεύω μεν ὅτι κἂν εἰ τοῖς ἡμετέροις σώμασιν ὁμοφυὲς ἦν τὸ ἅγιον αὐτοῦ καὶ πάναγνον σῶμα, ἀλλ᾿ οὖν ἐστι σεπτόν τε καὶ θεῖον, καὶ πολὺ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἐπ- έκεινα μέτρων, ἅτε δὴ καὶ ἴδιον αὐτοῦ γεγονός· ἐνήρ γηκεν γὰρ δι' αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο καὶ ἄρτος ὠνομάσθη ζωῆς· καὶ μὴν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβῆναι λέγεται, καὶ ζωὴν διδόναι τῷ κόσμῳ διὰ τὸν ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβάντα Λόγον, οὗ καὶ ἰδία γέγονεν ή σάρξ· οὐκοῦν θεία μέν, ὡς ἔφην, ἐστίν· οὐ μὴν ἔτι καὶ εἰς φύσιν θεότητος μεταβαλεῖν αὐτὴν ὑποτοπήσοι τις ἂν, εἴ γε νοῦν ἔχει τὸν εὖ βεβηκότα καὶ δογμα- τικῆς εὐτεχνίας ἐπιστήμονα. Δεῖ γὰρ τῇ πάντων ἐπέκεινα καὶ ἀνωτάτῳ φύσει σώζεσθαι καθαρῶς τὸ ἁπλοῦν καὶ ἀσυμμιγὲς τῷ ἑτέρῳ, καὶ τὸ μὴ συντε- θεῖσθαι δοκεῖν ἔν γε τοῖς καθ᾿ ἑαυτὴν ἤγουν προσθή- κης δεδεῆσθαί τινο; καὶ ἀσυμφυοῦ; αὐτῇ πράγματος, εἰς κοινωνίαν ἐλθεῖν τῆς ἐν ταυτότητι φύσεως ήγουν ὁμοουσιότητος. » Διὰ τούτων δὲ ὁ Πατὴρ σαφῶς ἀπὸ αγορεύει, μίαν λέγειν ἐπὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀν- θρωπότητος τοῦ Χριστοῦ σύνθετον φύσιν, ὡς μὴ ἐκε δεχομένου τὴν θείαν φύσιν ἐνωθεῖσαν τῇ ἀνθρωπίνῃ, μίαν μετ' αὐτῆς ἀποτελέσαι φύσιν. Τῆς τῶν ἐναντίων τοίνυν ἀτοπίας ἐληλεγμένης, δῆλον καθέστηκεν ὅτι αἱ δύο φύσεις συνελθοῦσαι, οὐ φύσιν σύνθετον ἀλλὰ Χριστὸν σύνθετον ἀπετέλεσαν, ἐπειδὴ καὶ φύσει Θεὸς, καὶ φύσει ἄνθρωπος· εἰ καὶ ὁ αὐτὸς ὁμολογεῖται. Αλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ πρὸς ταῖς ἄλλαις αὐτῶν ἀτοπίαις, μὴ βουλόμενοι τοῖς τῶν Πατέρων ἀκολουθεῖν δόγμασιν, ἀλλὰ τὰ ᾿Απο λιναρίου πρεσβεύοντες, οὐδεμίαν ὁδὸν ἀτοπίας κατα- λιμπάνουσιν δι' ἧς τὰς τῶν ἀκεραιοτέρων ψυχάς δια- φθείρουσι τὴν γὰρ Απολιναρίου προσηγορίαν, ὡς σαφῆ δυσσεβείας ἔλεγχον δολερῶς ἀπωθούμενοι, τὰς • JUSTINIANI IMPERATORIS iunxit ut unitas fieret, destinataque fuit ad regnum A celeste ; postquam illi adhaesisset juxta passibili - tatem suam postquamque in se recepisset divini- tatem juxta suam operationem; sic enim ex moto ac motore in animal vivens facta est, nec duo, aut ex duobus perfectis seque moventibus. Itaque homo quoddam aliud est animal apud Deum, non Deus sed Dei servus, ac quæcunque sit e cœlo vir- tus, habet pariter; caro vero, facta Dei caro, ani- inal est post illa in unam naturam composita. › Ex verbis ejusdem Apolinarii hæretici de Diodoro : Ut instrumentum atque ad communicandum unam voluit efficere operationem. Si vero una est operatio, una est et substantia, una ergo substantia Verbi carnisque facta est. Ex ejusdem de incarna- tione sermone : O nova creatio, divina commistio, Deus et caro, unam eamdemque effecerunt natu- ram ! » Ejusdem ad Pelrum : • Natura Deum na- turaque hominem Dominum dicimus, una vero commistaque natura carnali ac divina. . Qui autem dicunt naturam compositam, unam- que carnis ac deitatis naturam excogitant, a san- eto Cyrillo confutari, ex ipsis hujus Patris verbis cito demonstrabimus; sic enim in Sermone de consubstantialistis loquitur: • Ut credamus, licet sanctum mundissimumque corpus ejus nostris corporibus simile natura esset, venerabile tamen esse ac divinum, multumque supra nos excelsæ magnitudinis, quæ ipsius facta est etiam proprie- C tas; per ipsum enim operatus est. Ideo panis vitæ appellatum est, de cœlo quoque descendisse dici- tur, dareque vitam mundo per Verbum quod de- super ac de cœlo descenderat, cujus quoque pro- pria caro factum est. Divina est igitur, prout dicit, caro ejus ; non ita tamen ut ipsam in naturam divi- nitatis transiisse conjiciat quisquis ingenium habeat firmuan peritumque dogmaticæ scientiæ; huic enim quæ supra omnia est ac cœlesti naturæ, omnino salvanda est simplicitas neque cum altero com- mistio, nec putandum est eam compositam esse bis quæ sibi aderant, aut aliquo additamento eguis- se, reque ipsi dissimili, ita ut in identitatem naturæ sive consubstantialitatem descenderet. › Per hæc aperte prohibet Pater ne una dicatur Christi na- tura de divinitate deque humanitate composita, cum non acceperit naturam divinam humanæ con- junctam, ut cum illa unam naturam efficeret. Stultitia igitur adversariorum confutata, evidens remanet duas naturas convenientes, non naturam compositam sed Christum compositum effecisse, siquidem natura Deus est, naturaque homo quam- vis idem dicatur. Sed veritatis hostes versantes in aliis stultitiis, doctrinis Patrum obsequi nolentes, sed Apolinarii præcones facti, nullam non viam insaniæ tentant qua innocentium animas cor- rumpant; Apolinarii enim nomen, ut evidens ar- gumentum impietatis, dolose removentes, sancto- rum Patrum nomina in libris ejus atque in adin- D [P. 224.]
105 Καὶ ὁ ἐν ἁγίοις δὲ Κύριλλος τὰ ὅμοια τοῦ ἐν ἁγίοις Ἀθανασίου λέγει εἰς τὸ ῥητόν, ἐν ὧι φησιν ὁμοούσιον εἶναι τῶι πατρὶ τὸν υἱὸν διδάσκων οὕτως Τί γὰρ ποιήσει λέγοντος τοῦ Χριστοῦ «νῦν ἡ ψυχή μου τετάρακται» καὶ «περίλυπός ἐστιν»; λύπην ἄρα καὶ θόρυβον δώσει περὶ τὴν τοῦ θεοῦ φύσιν γενέσθαι καὶ κρατεῖν θανάτου φόβον; τί δὲ ὅταν σταυρούμενον ἴδηι; καὶ τοῦτο πάσχειν τοῦ Χριστοῦ τὴν θεότητα δώσει οὕτως ὡς ἄνθρωπον ἢ τὸ δύσφημον παραιτήσεται; οὐκοῦν ἑκατέρωι καιρῶι καὶ πράγματι σωιζέσθω τὸ πρέπον. 106 Καὶ πάλιν Τιμόθεος ὁ βλάσφημος ὡς οὐκ ἀρκούμενος ταῖς προτέραις αὐτοῦ ματαιολογίαις ἐν τῶι δευτέρωι τῶν ἀντιρρητικῶν αὐτοῦ λόγων σαφέστερον τὴν ἑαυτοῦ νόσον ἐκκαλύπτει· λέγει γὰρ οὕτως Οὐ γὰρ φύσεως ἔχει λόγον ἡ τοῦ θεοῦ λόγου σάρκωσις, ἀλλ' οἰκονομίας ὑπὲρ φύσιν πραττομένης ὑπὸ θεοῦ ἐκ μὲν τῆς κοινῆς καὶ ἀνθρωπίνης ἡμῶν φύσεως ἤτοι οὐσίας, δι' ὃ καὶ ὁμοφυὴς καὶ ὁμογενὴς καὶ ὁμοούσιος ἡμῖν λέγεται κατὰ τὸν τῆς οἰκονομίας λόγον ἤτοι τὴν ἐκ γυναικὸς γέννησιν· οὔτε δὲ φύσις οὔτε οὐσία κοινοῦ τινος ἀνθρώπου προσηγόρευται πώποτε τὸ ἄχραντον καὶ ὁμογενὲς ἡμῖν σῶμα τοῦ θεοῦ λόγου.
ἑαυτῆς, ἀλλ᾽ εἰς τὸ γενέσθαι ζῶον ἐντελὲς συντεθει· Β μένη πρὸς ἑνότητα τῷ ἡγεμονικῷ συνῆλθεν, καὶ συνετέθη πρὸς τὸ οὐράνιον ἡγεμονικόν, ἐξοικειωθεῖσα αὐτῷ κατὰ τὸ παθητικὸν ἑαυτῆς, καὶ λαβοῦσα τὸ θεῖον οἰκειωθὲν αὐτῇ κατὰ τὸ ἐνεργητικόν· οὕτω γὰρ ἓν ζῶον ἐκ κινουμένου καὶ κινητικοῦ συνίστατο, καὶ οὐ δύο, ἢ ἐκ δύο τελείων καὶ αὐτοκινήτων. Διό περ ἄνθρωπος μὲν ἕτερόν τι ζῶον πρὸς Θεὸν, καὶ οὐ Θεὸς, ἀλλὰ δοῦλος Θεοῦ, κἂν οὐρανίων ή τις δύνα- μις, ὡσαύτως ἔχει· σὰρξ δέ, Θεοῦ σὰρξ γενομένη, ζωόν ἐστι μετὰ ταῦτα συντεθεῖσα εἰς μίαν φύσιν. Τοῦ αὐτοῦ ᾿Απολιναρίου αἱρετικοῦ ἐκ τῶν κατὰ Διοδώρου λόγων· • Οργανον καὶ τὸ κοινοῦν μίαν πέφυκεν ἀποτελεῖν τὴν ἐνέργειαν· εἰ δὲ μία ἡ ἐνέργεια, μία καὶ ἡ οὐσία, μία ἄρα οὐσία γέγονεν τοῦ Λόγου και τῆς σαρκός. » Τοῦ αὐτοῦ ἐν τῷ περὶ σαρκώσεως λόγῳ · « "Ω καινή κτίσις, μίξις θεσπεσία, Θεὸς καὶ σὰρξ, μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἀπετέλεσαν φύσιν ! » Τοῦ αὐτοῦ πρὸς Πέτρον Φύσει μεν Θεὸν καὶ φύσει ἄνα θρωπον τὸν Κύριον λέγομεν, μιᾷ δὲ καὶ συγκράτῳ τῇ φύσει σαρκικῇ τε καὶ θεϊκῇ. » "Οτι δὲ τοὺς λέγοντας σύνθετον φύσιν, καὶ μίαν σαρκὸς καὶ θεότητος φύσιν ἀναπλάττοντας, ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἀποβάλλεται, ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ Πατρὸς λόγων εὐθὺς ἀποδείξομεν· λέγει γὰρ ἐν τῷ κατὰ τῶν Συνουσιαστῶν λόγῳ ταῦτα· ι Ἵνα πιστεύω μεν ὅτι κἂν εἰ τοῖς ἡμετέροις σώμασιν ὁμοφυὲς ἦν τὸ ἅγιον αὐτοῦ καὶ πάναγνον σῶμα, ἀλλ᾿ οὖν ἐστι σεπτόν τε καὶ θεῖον, καὶ πολὺ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἐπ- έκεινα μέτρων, ἅτε δὴ καὶ ἴδιον αὐτοῦ γεγονός· ἐνήρ γηκεν γὰρ δι' αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο καὶ ἄρτος ὠνομάσθη ζωῆς· καὶ μὴν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβῆναι λέγεται, καὶ ζωὴν διδόναι τῷ κόσμῳ διὰ τὸν ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβάντα Λόγον, οὗ καὶ ἰδία γέγονεν ή σάρξ· οὐκοῦν θεία μέν, ὡς ἔφην, ἐστίν· οὐ μὴν ἔτι καὶ εἰς φύσιν θεότητος μεταβαλεῖν αὐτὴν ὑποτοπήσοι τις ἂν, εἴ γε νοῦν ἔχει τὸν εὖ βεβηκότα καὶ δογμα- τικῆς εὐτεχνίας ἐπιστήμονα. Δεῖ γὰρ τῇ πάντων ἐπέκεινα καὶ ἀνωτάτῳ φύσει σώζεσθαι καθαρῶς τὸ ἁπλοῦν καὶ ἀσυμμιγὲς τῷ ἑτέρῳ, καὶ τὸ μὴ συντε- θεῖσθαι δοκεῖν ἔν γε τοῖς καθ᾿ ἑαυτὴν ἤγουν προσθή- κης δεδεῆσθαί τινο; καὶ ἀσυμφυοῦ; αὐτῇ πράγματος, εἰς κοινωνίαν ἐλθεῖν τῆς ἐν ταυτότητι φύσεως ήγουν ὁμοουσιότητος. » Διὰ τούτων δὲ ὁ Πατὴρ σαφῶς ἀπὸ αγορεύει, μίαν λέγειν ἐπὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀν- θρωπότητος τοῦ Χριστοῦ σύνθετον φύσιν, ὡς μὴ ἐκε δεχομένου τὴν θείαν φύσιν ἐνωθεῖσαν τῇ ἀνθρωπίνῃ, μίαν μετ' αὐτῆς ἀποτελέσαι φύσιν. Τῆς τῶν ἐναντίων τοίνυν ἀτοπίας ἐληλεγμένης, δῆλον καθέστηκεν ὅτι αἱ δύο φύσεις συνελθοῦσαι, οὐ φύσιν σύνθετον ἀλλὰ Χριστὸν σύνθετον ἀπετέλεσαν, ἐπειδὴ καὶ φύσει Θεὸς, καὶ φύσει ἄνθρωπος· εἰ καὶ ὁ αὐτὸς ὁμολογεῖται. Αλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ πρὸς ταῖς ἄλλαις αὐτῶν ἀτοπίαις, μὴ βουλόμενοι τοῖς τῶν Πατέρων ἀκολουθεῖν δόγμασιν, ἀλλὰ τὰ ᾿Απο λιναρίου πρεσβεύοντες, οὐδεμίαν ὁδὸν ἀτοπίας κατα- λιμπάνουσιν δι' ἧς τὰς τῶν ἀκεραιοτέρων ψυχάς δια- φθείρουσι τὴν γὰρ Απολιναρίου προσηγορίαν, ὡς σαφῆ δυσσεβείας ἔλεγχον δολερῶς ἀπωθούμενοι, τὰς • JUSTINIANI IMPERATORIS iunxit ut unitas fieret, destinataque fuit ad regnum A celeste ; postquam illi adhaesisset juxta passibili - tatem suam postquamque in se recepisset divini- tatem juxta suam operationem; sic enim ex moto ac motore in animal vivens facta est, nec duo, aut ex duobus perfectis seque moventibus. Itaque homo quoddam aliud est animal apud Deum, non Deus sed Dei servus, ac quæcunque sit e cœlo vir- tus, habet pariter; caro vero, facta Dei caro, ani- inal est post illa in unam naturam composita. › Ex verbis ejusdem Apolinarii hæretici de Diodoro : Ut instrumentum atque ad communicandum unam voluit efficere operationem. Si vero una est operatio, una est et substantia, una ergo substantia Verbi carnisque facta est. Ex ejusdem de incarna- tione sermone : O nova creatio, divina commistio, Deus et caro, unam eamdemque effecerunt natu- ram ! » Ejusdem ad Pelrum : • Natura Deum na- turaque hominem Dominum dicimus, una vero commistaque natura carnali ac divina. . Qui autem dicunt naturam compositam, unam- que carnis ac deitatis naturam excogitant, a san- eto Cyrillo confutari, ex ipsis hujus Patris verbis cito demonstrabimus; sic enim in Sermone de consubstantialistis loquitur: • Ut credamus, licet sanctum mundissimumque corpus ejus nostris corporibus simile natura esset, venerabile tamen esse ac divinum, multumque supra nos excelsæ magnitudinis, quæ ipsius facta est etiam proprie- C tas; per ipsum enim operatus est. Ideo panis vitæ appellatum est, de cœlo quoque descendisse dici- tur, dareque vitam mundo per Verbum quod de- super ac de cœlo descenderat, cujus quoque pro- pria caro factum est. Divina est igitur, prout dicit, caro ejus ; non ita tamen ut ipsam in naturam divi- nitatis transiisse conjiciat quisquis ingenium habeat firmuan peritumque dogmaticæ scientiæ; huic enim quæ supra omnia est ac cœlesti naturæ, omnino salvanda est simplicitas neque cum altero com- mistio, nec putandum est eam compositam esse bis quæ sibi aderant, aut aliquo additamento eguis- se, reque ipsi dissimili, ita ut in identitatem naturæ sive consubstantialitatem descenderet. › Per hæc aperte prohibet Pater ne una dicatur Christi na- tura de divinitate deque humanitate composita, cum non acceperit naturam divinam humanæ con- junctam, ut cum illa unam naturam efficeret. Stultitia igitur adversariorum confutata, evidens remanet duas naturas convenientes, non naturam compositam sed Christum compositum effecisse, siquidem natura Deus est, naturaque homo quam- vis idem dicatur. Sed veritatis hostes versantes in aliis stultitiis, doctrinis Patrum obsequi nolentes, sed Apolinarii præcones facti, nullam non viam insaniæ tentant qua innocentium animas cor- rumpant; Apolinarii enim nomen, ut evidens ar- gumentum impietatis, dolose removentes, sancto- rum Patrum nomina in libris ejus atque in adin- D [P. 224.]
107 Διὰ τῶν εἰρημένων τοίνυν φανερὸν καθέστηκεν ὅτι τὴν τοῦ θεοῦ λόγου σάρκωσιν φύσεως ἔχειν ἀπαρνεῖται λόγον Τιμόθεος. εἰ δὲ φύσεως λόγον οὐκ ἔχει, κατὰ φαντασίαν μόνην φανῆναι ταύτην λέγει· φησὶ γὰρ ἐκ μὲν τῆς κοινῆς καὶ ἀνθρωπίνης ἡμῶν φύσεως ἤτοι οὐσίας τὸν θεὸν λόγον γεγενῆσθαι, τουτέστιν ἐκ γυναικός, καὶ κατὰ τοῦτο μόνον καὶ ὁμοφυᾶ καὶ ὁμογενῆ καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν λέγεσθαι καθ' ὃ ἐκ γυναικὸς ἀπετέχθη. ὁμοούσιον ἡμῖν, οὐ μὴν αὐτὸν τὸν κύριον κατὰ φύσιν ἤτοι οὐσίαν κοινὸν ἔχειν τι πρὸς ἀνθρώπους λέγει· ἐπάγει γὰρ ὅτι οὔτε φύσις οὔτε οὐσία κοινοῦ τινος ἀνθρώπου προσηγόρευται πώποτε τὸ ἄχραντον καὶ ὁμογενὲς ἡμῖν σῶμα τοῦ θεοῦ λόγου. ἀρνούμενος δὲ τῆι ἡμετέραι φύσει κοινωνεῖν τὸ τοῦ κυρίου σῶμα πρόδηλός ἐστι πρὸς ἀπάτην [καὶ] μόνην τῆι τοῦ ὁμογενοῦς λέξει κεχρημένος καὶ μηδὲν ἕτερον διὰ ταύτης νοῶν εἰ μὴ ὅτι ὡς ἄνθρωπος κατὰ φαντασίαν γεγέννηται καὶ δοκήσει οὐ φύσει ἐφάνη ἄνθρωπος.
ἑαυτῆς, ἀλλ᾽ εἰς τὸ γενέσθαι ζῶον ἐντελὲς συντεθει· Β μένη πρὸς ἑνότητα τῷ ἡγεμονικῷ συνῆλθεν, καὶ συνετέθη πρὸς τὸ οὐράνιον ἡγεμονικόν, ἐξοικειωθεῖσα αὐτῷ κατὰ τὸ παθητικὸν ἑαυτῆς, καὶ λαβοῦσα τὸ θεῖον οἰκειωθὲν αὐτῇ κατὰ τὸ ἐνεργητικόν· οὕτω γὰρ ἓν ζῶον ἐκ κινουμένου καὶ κινητικοῦ συνίστατο, καὶ οὐ δύο, ἢ ἐκ δύο τελείων καὶ αὐτοκινήτων. Διό περ ἄνθρωπος μὲν ἕτερόν τι ζῶον πρὸς Θεὸν, καὶ οὐ Θεὸς, ἀλλὰ δοῦλος Θεοῦ, κἂν οὐρανίων ή τις δύνα- μις, ὡσαύτως ἔχει· σὰρξ δέ, Θεοῦ σὰρξ γενομένη, ζωόν ἐστι μετὰ ταῦτα συντεθεῖσα εἰς μίαν φύσιν. Τοῦ αὐτοῦ ᾿Απολιναρίου αἱρετικοῦ ἐκ τῶν κατὰ Διοδώρου λόγων· • Οργανον καὶ τὸ κοινοῦν μίαν πέφυκεν ἀποτελεῖν τὴν ἐνέργειαν· εἰ δὲ μία ἡ ἐνέργεια, μία καὶ ἡ οὐσία, μία ἄρα οὐσία γέγονεν τοῦ Λόγου και τῆς σαρκός. » Τοῦ αὐτοῦ ἐν τῷ περὶ σαρκώσεως λόγῳ · « "Ω καινή κτίσις, μίξις θεσπεσία, Θεὸς καὶ σὰρξ, μίαν καὶ τὴν αὐτὴν ἀπετέλεσαν φύσιν ! » Τοῦ αὐτοῦ πρὸς Πέτρον Φύσει μεν Θεὸν καὶ φύσει ἄνα θρωπον τὸν Κύριον λέγομεν, μιᾷ δὲ καὶ συγκράτῳ τῇ φύσει σαρκικῇ τε καὶ θεϊκῇ. » "Οτι δὲ τοὺς λέγοντας σύνθετον φύσιν, καὶ μίαν σαρκὸς καὶ θεότητος φύσιν ἀναπλάττοντας, ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἀποβάλλεται, ἐξ αὐτῶν τῶν τοῦ Πατρὸς λόγων εὐθὺς ἀποδείξομεν· λέγει γὰρ ἐν τῷ κατὰ τῶν Συνουσιαστῶν λόγῳ ταῦτα· ι Ἵνα πιστεύω μεν ὅτι κἂν εἰ τοῖς ἡμετέροις σώμασιν ὁμοφυὲς ἦν τὸ ἅγιον αὐτοῦ καὶ πάναγνον σῶμα, ἀλλ᾿ οὖν ἐστι σεπτόν τε καὶ θεῖον, καὶ πολὺ τῶν καθ᾿ ἡμᾶς ἐπ- έκεινα μέτρων, ἅτε δὴ καὶ ἴδιον αὐτοῦ γεγονός· ἐνήρ γηκεν γὰρ δι' αὐτοῦ. Διὰ τοῦτο καὶ ἄρτος ὠνομάσθη ζωῆς· καὶ μὴν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβῆναι λέγεται, καὶ ζωὴν διδόναι τῷ κόσμῳ διὰ τὸν ἄνωθεν καὶ ἐξ οὐρανοῦ καταβάντα Λόγον, οὗ καὶ ἰδία γέγονεν ή σάρξ· οὐκοῦν θεία μέν, ὡς ἔφην, ἐστίν· οὐ μὴν ἔτι καὶ εἰς φύσιν θεότητος μεταβαλεῖν αὐτὴν ὑποτοπήσοι τις ἂν, εἴ γε νοῦν ἔχει τὸν εὖ βεβηκότα καὶ δογμα- τικῆς εὐτεχνίας ἐπιστήμονα. Δεῖ γὰρ τῇ πάντων ἐπέκεινα καὶ ἀνωτάτῳ φύσει σώζεσθαι καθαρῶς τὸ ἁπλοῦν καὶ ἀσυμμιγὲς τῷ ἑτέρῳ, καὶ τὸ μὴ συντε- θεῖσθαι δοκεῖν ἔν γε τοῖς καθ᾿ ἑαυτὴν ἤγουν προσθή- κης δεδεῆσθαί τινο; καὶ ἀσυμφυοῦ; αὐτῇ πράγματος, εἰς κοινωνίαν ἐλθεῖν τῆς ἐν ταυτότητι φύσεως ήγουν ὁμοουσιότητος. » Διὰ τούτων δὲ ὁ Πατὴρ σαφῶς ἀπὸ αγορεύει, μίαν λέγειν ἐπὶ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀν- θρωπότητος τοῦ Χριστοῦ σύνθετον φύσιν, ὡς μὴ ἐκε δεχομένου τὴν θείαν φύσιν ἐνωθεῖσαν τῇ ἀνθρωπίνῃ, μίαν μετ' αὐτῆς ἀποτελέσαι φύσιν. Τῆς τῶν ἐναντίων τοίνυν ἀτοπίας ἐληλεγμένης, δῆλον καθέστηκεν ὅτι αἱ δύο φύσεις συνελθοῦσαι, οὐ φύσιν σύνθετον ἀλλὰ Χριστὸν σύνθετον ἀπετέλεσαν, ἐπειδὴ καὶ φύσει Θεὸς, καὶ φύσει ἄνθρωπος· εἰ καὶ ὁ αὐτὸς ὁμολογεῖται. Αλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ πρὸς ταῖς ἄλλαις αὐτῶν ἀτοπίαις, μὴ βουλόμενοι τοῖς τῶν Πατέρων ἀκολουθεῖν δόγμασιν, ἀλλὰ τὰ ᾿Απο λιναρίου πρεσβεύοντες, οὐδεμίαν ὁδὸν ἀτοπίας κατα- λιμπάνουσιν δι' ἧς τὰς τῶν ἀκεραιοτέρων ψυχάς δια- φθείρουσι τὴν γὰρ Απολιναρίου προσηγορίαν, ὡς σαφῆ δυσσεβείας ἔλεγχον δολερῶς ἀπωθούμενοι, τὰς • JUSTINIANI IMPERATORIS iunxit ut unitas fieret, destinataque fuit ad regnum A celeste ; postquam illi adhaesisset juxta passibili - tatem suam postquamque in se recepisset divini- tatem juxta suam operationem; sic enim ex moto ac motore in animal vivens facta est, nec duo, aut ex duobus perfectis seque moventibus. Itaque homo quoddam aliud est animal apud Deum, non Deus sed Dei servus, ac quæcunque sit e cœlo vir- tus, habet pariter; caro vero, facta Dei caro, ani- inal est post illa in unam naturam composita. › Ex verbis ejusdem Apolinarii hæretici de Diodoro : Ut instrumentum atque ad communicandum unam voluit efficere operationem. Si vero una est operatio, una est et substantia, una ergo substantia Verbi carnisque facta est. Ex ejusdem de incarna- tione sermone : O nova creatio, divina commistio, Deus et caro, unam eamdemque effecerunt natu- ram ! » Ejusdem ad Pelrum : • Natura Deum na- turaque hominem Dominum dicimus, una vero commistaque natura carnali ac divina. . Qui autem dicunt naturam compositam, unam- que carnis ac deitatis naturam excogitant, a san- eto Cyrillo confutari, ex ipsis hujus Patris verbis cito demonstrabimus; sic enim in Sermone de consubstantialistis loquitur: • Ut credamus, licet sanctum mundissimumque corpus ejus nostris corporibus simile natura esset, venerabile tamen esse ac divinum, multumque supra nos excelsæ magnitudinis, quæ ipsius facta est etiam proprie- C tas; per ipsum enim operatus est. Ideo panis vitæ appellatum est, de cœlo quoque descendisse dici- tur, dareque vitam mundo per Verbum quod de- super ac de cœlo descenderat, cujus quoque pro- pria caro factum est. Divina est igitur, prout dicit, caro ejus ; non ita tamen ut ipsam in naturam divi- nitatis transiisse conjiciat quisquis ingenium habeat firmuan peritumque dogmaticæ scientiæ; huic enim quæ supra omnia est ac cœlesti naturæ, omnino salvanda est simplicitas neque cum altero com- mistio, nec putandum est eam compositam esse bis quæ sibi aderant, aut aliquo additamento eguis- se, reque ipsi dissimili, ita ut in identitatem naturæ sive consubstantialitatem descenderet. › Per hæc aperte prohibet Pater ne una dicatur Christi na- tura de divinitate deque humanitate composita, cum non acceperit naturam divinam humanæ con- junctam, ut cum illa unam naturam efficeret. Stultitia igitur adversariorum confutata, evidens remanet duas naturas convenientes, non naturam compositam sed Christum compositum effecisse, siquidem natura Deus est, naturaque homo quam- vis idem dicatur. Sed veritatis hostes versantes in aliis stultitiis, doctrinis Patrum obsequi nolentes, sed Apolinarii præcones facti, nullam non viam insaniæ tentant qua innocentium animas cor- rumpant; Apolinarii enim nomen, ut evidens ar- gumentum impietatis, dolose removentes, sancto- rum Patrum nomina in libris ejus atque in adin- D [P. 224.]
PG 86:1125εἰ δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει κατὰ τὴν Τιμοθέου μανίαν, σαφὲς καθέστηκεν ὅτι καὶ τὸ πάθος καὶ τὸν σταυρὸν καὶ τὸν θάνατον καὶ τὴν ἀνάστασιν τοῦ κυρίου κατὰ φαντασίαν φησὶν γεγενῆσθαι, ὅπερ καὶ Μανιχαῖος λέγει, ὡς ἔστιν εὑρεῖν ἐκ τῶν γραφέντων παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Ἀθανασίου κατὰ τῶν τὰ ὅμοια Τιμοθέωι φρονούντων· λέγει γὰρ ὁ ἐν ἁγίοις Ἀθανάσιος ἐν τῆι πρὸς Ἐπίκτητον ἐπιστολῆι οὕτως 108 Εἰ γὰρ θέσει ἦν ἐν τῶι σώματι κατ' ἐκείνους ὁ λόγος, τὸ δὲ θέσει λεγόμενον φαντασία ἐστίν, εὑρίσκεται δοκήσει καὶ ἡ σωτηρία καὶ ἡ ἀνάστασις τῶν ἀνθρώπων λεγομένη κατὰ τὸν ἀσεβέστατον Μανιχαῖον. ἀλλὰ μὴν οὐ φαντασία ἡ σωτηρία ἡμῶν, οὐδὲ σώματος μόνου, ἀλλ' ὅλου ἀνθρώπου, ψυχῆς καὶ σώματος, ἀληθῶς ἡ σωτηρία ἐν αὐτῶι γέγονεν. ἀνθρώπινον ἄρα φύσει τὸ ἐκ Μαρίας κατὰ τὴς θείας γραφὰς καὶ ἀληθινὸν ἦν τὸ σῶμα τοῦ σωτῆρος· ἀληθινὸν δὲ ἦν, ἐπειδὴ ταὐτὸν ἦν τῶι ἡμετέρωι. ἀδελφὴ γὰρ ἡμῶν ἡ Μαρία, ἐπεὶ καὶ οἱ πάντες ἐκ τοῦ Ἀδὰμ ἐσμέν. 109 Καὶ πάλιν Τιμόθεος ταῖς ἑαυτοῦ βλασφημίαις προσεπιτιθεὶς τὰ χείρονα καὶ ἐν τῶι τετάρτωι αὐτοῦ κεφαλαίωι τοῦ εἰρημένου τρίτου βιβλίου λέγει τάδε Δείξωσιν ἡμῖν Διφυσῖται τῶν δύο φύσεων τοῦ Χριστοῦ τὴν διαφοράν, ὡς αὐτοὶ λέγουσιν, εἰ δύνανται.
τῶν ἁγίων Πατέρων ἐπωνυμίας τοῖς τούτου συγγράμ- Α μασι, καὶ τοῖς ἑαυτῶν πλάσμασιν ἐπιτιθέασι, κλέπτον τες τοὺς ἁπλουστέρους, καὶ τὴν ἰδὲν τῆς ἀληθείας διαδιδράσκοντες. Προφέρουσι γὰρ δύο ἐπιστολὰς ψευδ- επιγράφους, μίαν μὲν παρὰ Ἰουλίου τοῦ ἐπισκόπου Ρώμης (2) πρὸς Διονύσιον πρεσβύτερον γεγραμμέ νὴν ἔχουσαν οὕτως· ἑτέ ραν δὲ ὡς δὲ παρὰ ᾿Αθανασίου τοῦ ἐν ἁγίοις πρὸς Ἰωδιανὸν τὴν βασιλέα γεγραμμένην ἔχουσαν οὕτως • Ομολογοῦμεν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν πρὸ αἰώνων ἀϊδίως ἐκ τοῦ Πατρός γεννηθέντα, ἐπ' ἐσχάτου τῶν αἰώνων διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἐκ Μαρίας τῆς ἁγίας Παρθένου γεννηθέντα κατὰ σάρκα, ὡς ὁ θεῖος Απόστολος διδάσκει λέγων, "Οτε δὲ ἦλθε τὸ πλή ρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὑτοῦ γενόμενον ἐκ γυναικός. Καὶ αὐτὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ Θεὸν κατὰ Πνεῦμα, Υἱὸν ἀνθρώπου κατά σάρκα, οὐ δύο φύσεις τὸν ἕνα Υἱὸν, μίαν προσκυνη τὴν καὶ μίαν ἀπροσκύνητον, ἀλλὰ μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην, καὶ προσκυνουμένην μετά τῆς σαρκὸς αὐτοῦ μια προσκυνήσει. » Τούτων τοίνυν παρὰ τῶν ᾿Ακεφάλων προφερομέ των ἡ τοῦ Θεοῦ σοφία ἄνωθεν αὐτῶν ἀναιροῦσα τὴν κακίαν, οὐ συνεχώρησε μεἶναι τὸ ψεῦδος ἀνέλεγκ τον δέδωκε γὰρ ἡμῖν ἐπιστῆναι τοῖς Απολιναρίου συγγράμμασιν, ἃ παρατιθέντες τοῖς παρὰ τούτων προφερομένοις, φανερῶς ἐλέγξομεν ἐκ τῶν Ἀπολι- ναρίου λόγων ταῦτα παρ' αὐτῶν προβαλέσθαι. Γρά φει γὰρ ὁ αὐτὸς Απολινάριος ἐν τῷ κατά Διοδώρου τάδε· "Αλλης καὶ ἄλλης οὐσίας, μίαν εἶναι καὶ τὴν αὐτὴν προσκύνησιν, ἀθέμιτον, τουτέστιν Ποιητού καὶ ποιήματος, Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. Μία δὲ προσ- κύνησις Χριστοῦ, καὶ κατὰ τοῦτο ἐν τῷ ἑνὶ ὀνόματι νοεῖται Θεὸς καὶ ἄνθρωπο;· οὐκ ἄρα ἄλλη ουσία Θεὸς καὶ ἄνθρωπος, ἀλλὰ μία κατὰ σύνθεσιν Θεοῦ πρὸς σῶμα ἀνθρώπινον. » Καὶ πάλιν ἐν τῷ αὐτῷ λόγῳ · . Πῶς γὰρ τὸ πρᾶγμα οὐ δυσσεβές, ἄλλην οὐσίαν κτιστὴν καὶ δουλικὴν μίαν ἔχειν καὶ τὴν αὐτ τὴν προσκύνησιν τῷ Κτίστῃ καὶ Δεσπότῃ; » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβής ᾿Απολινάριο; ἐν τῷ περὶ σαρ κώσεως λόγῳ· « Αδύνατον τὸν αὐτὸν καὶ προσκυ νητὸν ἑαυτὸν εἰδέναι καὶ μή· ἀδύνατον ἄρα τὸν αὐ τὸν εἶναι Θεόν τε καὶ ἄνθρωπον ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλ' ἐν μονότητι συγκράτου φύσεως θεϊκῆς σεσαρκωμέ νης. » Ταῦτα δὲ ὅπως ἐστὶ σύμφωνα καὶ ἀκόλουθα ταῖς παρὰ ταῖς τῶν ᾿Ακεφάλων πλαστῶς προφερο- μέναις ἐπιστολαῖς, ἐκ προσηγορίας, Ἰουλίου καὶ ᾿Αθανασίου τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων, οὐδενὶ τῶν εὖ φρονούντων ηγνόηται· τὸ γὰρ λέγειν οὐ δύο φύ- σεις, μίαν προσκυνητὴν καὶ μίαν ἀπροσκύνητον, καὶ πάλιν ἄλλης καὶ ἄλλης οὐσίας μίαν εἶναι καὶ τὴν αὐτὴν προσκύνησιν, ἀθέμιτον· καὶ τὴν κτιστὴν καὶ δουλικὴν οὐσίαν μίαν ἔχειν καὶ τὴν αὐτὴν προσο κύνησιν τῷ Κτίστῃ καὶ Δεσπότῃ, οὐδεμίαν ἔχει δια- φορὰν οὔτε κατὰ τὰς λέξεις οὔτε κατὰ τὴν ἔννοιαν. Οθεν ἐλέγξαντες, ὡς αἱ προφερόμεναι παρὰ τῶν αἱ- ρετικῶν δύο ἐπιστολαί, οὐδενὸς ἑτέρου ἢ τῆς πλάνης • TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. ventionibus suis inscribunt, simpliciora reticentes viamque veritatis intercipientes. Imo proferunt duas falsi nominis epistolas, unam a Julio Roma episcopo ad Dionysium presbyterum scriptam hac continentem... Aliam autem ab Athanasio sancto ad Jovianum imperatorem scriptam, sic habentem: Confitemur Filium Dei ante sæcula ab æterno ex Patre genitum, in novissimo sæculorum propter nostram salutem ex Maria sancta Virgine genitum secundum carnem, juxta quod docet divus Aposto- lus dicens: Cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere". Confitemur etiam ipsum esse Filium Dei, Deurn secundum Spiritum, Filium hominis secundum carnem, non duas natu- ras esse unicum Filium, unam adorandam alteram- que non adorandam, sed unam naturanı Dei Verhi incarnatamque adoratamque cum carne ipsius adoratione una.) (ut in editione Muratorii a B • His ergo ab Acephalis prolatis Dei sapientia postquam e caelo malitiam eorum percussisset, mendacium non confutatum remanere non sivit ; nobis enim dedit in scripta Apolinarit incidere, quæ cum prolatis ab illis componentes, manifeste ex verbis Apolinarii illa hisce confutari probabimus; in sermone enim adversus Diodorum hæc scribit Apolinarius: • Utriusque substantiæ unam eam- demque esse adorationem non justum est, scilicet Creatoris et creaturæ, Dei et hominis. Una est au ten) Christi adoratio, tuncque in uno nomine Deus et homo cogitatur; non est ergo altera et altera substantia Deus et homo, sed una propter con- junctionem Dei ad corpus humanum. Rursusque in eodem sermone : Quomodo enim lic actus haud esset impius, alteram substantiam creatamı servamque confiteri eamdemque deberi creaturæ ac Domino adorationem ? › Idem iterum in sermone de incarnatione: Impossibile est eumdem seque scire adorandum et non adorandum : impossibile est igitur eumdem esse Deum et hominem ex inte- gro, sed in unitate commista naturæ divinæ in- carnatæ. › Quantum autem hæc concinnentia sint ac convenientia cum epistolis quas dolose proferunt D Acephali, nomine Julii atque Athanasii, Patrum sanctorum nostrorum, nemo sapiens ignorat; dicere enim non esse duas naturas, unam adorandam unamque non adorandam, ac rursum utriusque substantiae unam esse eamdemque adorationem, injustum est; item creatam servamque substan- tiam unam habere eandemque adorationem ac Creatorem et Dominum, nullam habet differentiam nec verbis nec in mente. Probato quod duæ epi- stolæ ab hæreticis prolatæ nullius alterius sunt quam erroris Apolinarii, atque exteræ in Ecclesia catholica, nobis demonstrandum est sanctorum C Galat. 1, 4. (2) Confer dicta a me in hoc volumine pag. 16%.
110 Ἰδοὺ σαφῶς ἀρνεῖται τὴν διαφορὰν τῶν ἐν Χριστῶι δύο φύσεων, καὶ ἐν τούτωι δὲ ὁμοίως ἐναντιοῦται πᾶσι τοῖς τε ἄλλοις ἁγίοις πατράσι καὶ μάλιστα Ἀθανασίωι καὶ Κυρίλλωι. λέγει γὰρ ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῆι πρὸς Νεστόριον δευτέραι ἐπιστολῆι 111 Διάφοροι μὲν αἱ πρὸς ἑνότητα τὴν ἀληθινὴν συνενεχθεῖσαι φύσεις, εἷς δὲ ἐξ ἀμφοῖν υἱὸς καὶ κύριος, οὐχ ὡς τῆς τῶν φύσεων διαφορᾶς ἀνηιρημένης διὰ τὴν ἕνωσιν. 112 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῶι τρισκαιδεκάτωι κεφαλαίωι τῶν Σχολίων αὐτοῦ Ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν Ἰησοῦν Χριστὸν εἶναι φαμὲν τὴν τῶν φύσεων εἰδότες διαφορὰν καὶ ἀσυγχύτους ἀλλήλαις τηροῦντες αὐτάς. 113 Τί ἄρα πρὸς ταῦτα οἱ Τιμοθέωι ἀκολουθοῦντες εἴποιεν τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου μὴ μόνον τὴν τῶν φύσεων ὁμολογοῦντος διαφοράν, ἀλλὰ καὶ ἀσυγχύτους ταύτας τηρεῖν ἐν Χριστῶι διδάσκοντος; 114 Καὶ πάλιν Τιμόθεος ὁ αἱρετικὸς μείζονας ἐπινοῶν ἑαυτῶι βλασφημίας προβάλλεται προφητικὴν ῥῆσιν λέγουσαν οὕτως Ἀπαγγέλλων εἰς ἀνθρώπους τὸν Χριστὸν αὐτοῦ καὶ κύριος ὁ θεὸς παντοκράτωρ ὄνομα αὐτῶι. 115 Εἶτα κακῶς ταύτας ἐξηγούμενος ἐπάγει Αὐτὸς οὖν δι' ἑαυτοῦ ἀπήγγειλεν τοῖς ἀνθρώποις· τοῦτον ἰδὼν ὁ ἥλιος ἔδυ μεσημβρίαι.
τῶν ἁγίων Πατέρων ἐπωνυμίας τοῖς τούτου συγγράμ- Α μασι, καὶ τοῖς ἑαυτῶν πλάσμασιν ἐπιτιθέασι, κλέπτον τες τοὺς ἁπλουστέρους, καὶ τὴν ἰδὲν τῆς ἀληθείας διαδιδράσκοντες. Προφέρουσι γὰρ δύο ἐπιστολὰς ψευδ- επιγράφους, μίαν μὲν παρὰ Ἰουλίου τοῦ ἐπισκόπου Ρώμης (2) πρὸς Διονύσιον πρεσβύτερον γεγραμμέ νὴν ἔχουσαν οὕτως· ἑτέ ραν δὲ ὡς δὲ παρὰ ᾿Αθανασίου τοῦ ἐν ἁγίοις πρὸς Ἰωδιανὸν τὴν βασιλέα γεγραμμένην ἔχουσαν οὕτως • Ομολογοῦμεν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν πρὸ αἰώνων ἀϊδίως ἐκ τοῦ Πατρός γεννηθέντα, ἐπ' ἐσχάτου τῶν αἰώνων διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἐκ Μαρίας τῆς ἁγίας Παρθένου γεννηθέντα κατὰ σάρκα, ὡς ὁ θεῖος Απόστολος διδάσκει λέγων, "Οτε δὲ ἦλθε τὸ πλή ρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὑτοῦ γενόμενον ἐκ γυναικός. Καὶ αὐτὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ Θεὸν κατὰ Πνεῦμα, Υἱὸν ἀνθρώπου κατά σάρκα, οὐ δύο φύσεις τὸν ἕνα Υἱὸν, μίαν προσκυνη τὴν καὶ μίαν ἀπροσκύνητον, ἀλλὰ μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην, καὶ προσκυνουμένην μετά τῆς σαρκὸς αὐτοῦ μια προσκυνήσει. » Τούτων τοίνυν παρὰ τῶν ᾿Ακεφάλων προφερομέ των ἡ τοῦ Θεοῦ σοφία ἄνωθεν αὐτῶν ἀναιροῦσα τὴν κακίαν, οὐ συνεχώρησε μεἶναι τὸ ψεῦδος ἀνέλεγκ τον δέδωκε γὰρ ἡμῖν ἐπιστῆναι τοῖς Απολιναρίου συγγράμμασιν, ἃ παρατιθέντες τοῖς παρὰ τούτων προφερομένοις, φανερῶς ἐλέγξομεν ἐκ τῶν Ἀπολι- ναρίου λόγων ταῦτα παρ' αὐτῶν προβαλέσθαι. Γρά φει γὰρ ὁ αὐτὸς Απολινάριος ἐν τῷ κατά Διοδώρου τάδε· "Αλλης καὶ ἄλλης οὐσίας, μίαν εἶναι καὶ τὴν αὐτὴν προσκύνησιν, ἀθέμιτον, τουτέστιν Ποιητού καὶ ποιήματος, Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. Μία δὲ προσ- κύνησις Χριστοῦ, καὶ κατὰ τοῦτο ἐν τῷ ἑνὶ ὀνόματι νοεῖται Θεὸς καὶ ἄνθρωπο;· οὐκ ἄρα ἄλλη ουσία Θεὸς καὶ ἄνθρωπος, ἀλλὰ μία κατὰ σύνθεσιν Θεοῦ πρὸς σῶμα ἀνθρώπινον. » Καὶ πάλιν ἐν τῷ αὐτῷ λόγῳ · . Πῶς γὰρ τὸ πρᾶγμα οὐ δυσσεβές, ἄλλην οὐσίαν κτιστὴν καὶ δουλικὴν μίαν ἔχειν καὶ τὴν αὐτ τὴν προσκύνησιν τῷ Κτίστῃ καὶ Δεσπότῃ; » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβής ᾿Απολινάριο; ἐν τῷ περὶ σαρ κώσεως λόγῳ· « Αδύνατον τὸν αὐτὸν καὶ προσκυ νητὸν ἑαυτὸν εἰδέναι καὶ μή· ἀδύνατον ἄρα τὸν αὐ τὸν εἶναι Θεόν τε καὶ ἄνθρωπον ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλ' ἐν μονότητι συγκράτου φύσεως θεϊκῆς σεσαρκωμέ νης. » Ταῦτα δὲ ὅπως ἐστὶ σύμφωνα καὶ ἀκόλουθα ταῖς παρὰ ταῖς τῶν ᾿Ακεφάλων πλαστῶς προφερο- μέναις ἐπιστολαῖς, ἐκ προσηγορίας, Ἰουλίου καὶ ᾿Αθανασίου τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων, οὐδενὶ τῶν εὖ φρονούντων ηγνόηται· τὸ γὰρ λέγειν οὐ δύο φύ- σεις, μίαν προσκυνητὴν καὶ μίαν ἀπροσκύνητον, καὶ πάλιν ἄλλης καὶ ἄλλης οὐσίας μίαν εἶναι καὶ τὴν αὐτὴν προσκύνησιν, ἀθέμιτον· καὶ τὴν κτιστὴν καὶ δουλικὴν οὐσίαν μίαν ἔχειν καὶ τὴν αὐτὴν προσο κύνησιν τῷ Κτίστῃ καὶ Δεσπότῃ, οὐδεμίαν ἔχει δια- φορὰν οὔτε κατὰ τὰς λέξεις οὔτε κατὰ τὴν ἔννοιαν. Οθεν ἐλέγξαντες, ὡς αἱ προφερόμεναι παρὰ τῶν αἱ- ρετικῶν δύο ἐπιστολαί, οὐδενὸς ἑτέρου ἢ τῆς πλάνης • TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. ventionibus suis inscribunt, simpliciora reticentes viamque veritatis intercipientes. Imo proferunt duas falsi nominis epistolas, unam a Julio Roma episcopo ad Dionysium presbyterum scriptam hac continentem... Aliam autem ab Athanasio sancto ad Jovianum imperatorem scriptam, sic habentem: Confitemur Filium Dei ante sæcula ab æterno ex Patre genitum, in novissimo sæculorum propter nostram salutem ex Maria sancta Virgine genitum secundum carnem, juxta quod docet divus Aposto- lus dicens: Cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere". Confitemur etiam ipsum esse Filium Dei, Deurn secundum Spiritum, Filium hominis secundum carnem, non duas natu- ras esse unicum Filium, unam adorandam alteram- que non adorandam, sed unam naturanı Dei Verhi incarnatamque adoratamque cum carne ipsius adoratione una.) (ut in editione Muratorii a B • His ergo ab Acephalis prolatis Dei sapientia postquam e caelo malitiam eorum percussisset, mendacium non confutatum remanere non sivit ; nobis enim dedit in scripta Apolinarit incidere, quæ cum prolatis ab illis componentes, manifeste ex verbis Apolinarii illa hisce confutari probabimus; in sermone enim adversus Diodorum hæc scribit Apolinarius: • Utriusque substantiæ unam eam- demque esse adorationem non justum est, scilicet Creatoris et creaturæ, Dei et hominis. Una est au ten) Christi adoratio, tuncque in uno nomine Deus et homo cogitatur; non est ergo altera et altera substantia Deus et homo, sed una propter con- junctionem Dei ad corpus humanum. Rursusque in eodem sermone : Quomodo enim lic actus haud esset impius, alteram substantiam creatamı servamque confiteri eamdemque deberi creaturæ ac Domino adorationem ? › Idem iterum in sermone de incarnatione: Impossibile est eumdem seque scire adorandum et non adorandum : impossibile est igitur eumdem esse Deum et hominem ex inte- gro, sed in unitate commista naturæ divinæ in- carnatæ. › Quantum autem hæc concinnentia sint ac convenientia cum epistolis quas dolose proferunt D Acephali, nomine Julii atque Athanasii, Patrum sanctorum nostrorum, nemo sapiens ignorat; dicere enim non esse duas naturas, unam adorandam unamque non adorandam, ac rursum utriusque substantiae unam esse eamdemque adorationem, injustum est; item creatam servamque substan- tiam unam habere eandemque adorationem ac Creatorem et Dominum, nullam habet differentiam nec verbis nec in mente. Probato quod duæ epi- stolæ ab hæreticis prolatæ nullius alterius sunt quam erroris Apolinarii, atque exteræ in Ecclesia catholica, nobis demonstrandum est sanctorum C Galat. 1, 4. (2) Confer dicta a me in hoc volumine pag. 16%.
ἀλλ' οὐκ ἐδέχετο τοῦτο δι' ἀνθρώπου γενέσθαι ἤτοι διὰ φύσεως ἀνθρωπίνης· ἦ γὰρ ἂν πάντηι τε καὶ παντελῶς ἔλυεν τὴν παρθενίαν ἡ ἀνθρώπου φύσις. εἰ γὰρ ἦν ἄνθρωπος κατὰ φύσιν καὶ νόμον ὁ μέλλων ἀποτελεῖσθαι ἄνθρωπος ἐν μήτραι τῆς παρθένου, οὐκ ἂν ἐτέχθη ἐξ αὐτῆς, εἰ μὴ πρῶτον τῆς παρθενίας διαλυθείσης. 116 Ἀλλὰ ταῦτα κατὰ τῆς Τιμοθέου τραπείη κεφαλῆς καὶ τῶν ἀκολουθούντων αὐτῶι· βλασφημεῖ γὰρ τῆι τε θείαι γραφῆι καὶ τοῖς ἁγίοις πατράσιν ἐναντιούμενος, οὐκ αἰσθόμενος ὅτι ἐν τούτωι μάλιστα τὸ θαῦμα τοῦ τῆς εὐσεβείας ἐστὶν μυστηρίου, ὅτι ὁ μονογενὴς υἱὸς καὶ λόγος τοῦ θεοῦ θεὸς ὢν φύσει καὶ σαρκωθεὶς ἐν τῆι μήτραι τῆς παρθένου καὶ γενόμενος κατὰ φύσιν ἄνθρωπος ἐτέχθη ἐξ αὐτῆς καὶ τὴν μητέρα παρθένον ἐφύλαξεν. ὅτι δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει. καὶ ὁ ἐν ἁγίοις Ἀθανάσιος ἐν τῶι περὶ ἐνανθρωπήσεως λόγωι γράφει τάδε 117 Τὸ μὲν οὖν σῶμα καὶ αὐτὸ κοινὴν ἔχον τοῖς πᾶσι τὴν φύσιν (σῶμα γὰρ ἦν ἀνθρώπινον), εἰ καὶ καινοτέρωι τῶι θαύματι συνέστη ἐκ παρθένου μόνης, ὅμως θνητὸν ὂν κατ' ἀκολουθίαν τῶν ὁμοίων ἀπέθνηισκεν· τῆι δὲ τοῦ λόγου εἰς αὐτὸ ἐπιβάσει οὐκέτι καὶ τὴν ἰδίαν φύσιν ἐφθείρετο.
τῶν ἁγίων Πατέρων ἐπωνυμίας τοῖς τούτου συγγράμ- Α μασι, καὶ τοῖς ἑαυτῶν πλάσμασιν ἐπιτιθέασι, κλέπτον τες τοὺς ἁπλουστέρους, καὶ τὴν ἰδὲν τῆς ἀληθείας διαδιδράσκοντες. Προφέρουσι γὰρ δύο ἐπιστολὰς ψευδ- επιγράφους, μίαν μὲν παρὰ Ἰουλίου τοῦ ἐπισκόπου Ρώμης (2) πρὸς Διονύσιον πρεσβύτερον γεγραμμέ νὴν ἔχουσαν οὕτως· ἑτέ ραν δὲ ὡς δὲ παρὰ ᾿Αθανασίου τοῦ ἐν ἁγίοις πρὸς Ἰωδιανὸν τὴν βασιλέα γεγραμμένην ἔχουσαν οὕτως • Ομολογοῦμεν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν πρὸ αἰώνων ἀϊδίως ἐκ τοῦ Πατρός γεννηθέντα, ἐπ' ἐσχάτου τῶν αἰώνων διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἐκ Μαρίας τῆς ἁγίας Παρθένου γεννηθέντα κατὰ σάρκα, ὡς ὁ θεῖος Απόστολος διδάσκει λέγων, "Οτε δὲ ἦλθε τὸ πλή ρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὑτοῦ γενόμενον ἐκ γυναικός. Καὶ αὐτὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ Θεὸν κατὰ Πνεῦμα, Υἱὸν ἀνθρώπου κατά σάρκα, οὐ δύο φύσεις τὸν ἕνα Υἱὸν, μίαν προσκυνη τὴν καὶ μίαν ἀπροσκύνητον, ἀλλὰ μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην, καὶ προσκυνουμένην μετά τῆς σαρκὸς αὐτοῦ μια προσκυνήσει. » Τούτων τοίνυν παρὰ τῶν ᾿Ακεφάλων προφερομέ των ἡ τοῦ Θεοῦ σοφία ἄνωθεν αὐτῶν ἀναιροῦσα τὴν κακίαν, οὐ συνεχώρησε μεἶναι τὸ ψεῦδος ἀνέλεγκ τον δέδωκε γὰρ ἡμῖν ἐπιστῆναι τοῖς Απολιναρίου συγγράμμασιν, ἃ παρατιθέντες τοῖς παρὰ τούτων προφερομένοις, φανερῶς ἐλέγξομεν ἐκ τῶν Ἀπολι- ναρίου λόγων ταῦτα παρ' αὐτῶν προβαλέσθαι. Γρά φει γὰρ ὁ αὐτὸς Απολινάριος ἐν τῷ κατά Διοδώρου τάδε· "Αλλης καὶ ἄλλης οὐσίας, μίαν εἶναι καὶ τὴν αὐτὴν προσκύνησιν, ἀθέμιτον, τουτέστιν Ποιητού καὶ ποιήματος, Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. Μία δὲ προσ- κύνησις Χριστοῦ, καὶ κατὰ τοῦτο ἐν τῷ ἑνὶ ὀνόματι νοεῖται Θεὸς καὶ ἄνθρωπο;· οὐκ ἄρα ἄλλη ουσία Θεὸς καὶ ἄνθρωπος, ἀλλὰ μία κατὰ σύνθεσιν Θεοῦ πρὸς σῶμα ἀνθρώπινον. » Καὶ πάλιν ἐν τῷ αὐτῷ λόγῳ · . Πῶς γὰρ τὸ πρᾶγμα οὐ δυσσεβές, ἄλλην οὐσίαν κτιστὴν καὶ δουλικὴν μίαν ἔχειν καὶ τὴν αὐτ τὴν προσκύνησιν τῷ Κτίστῃ καὶ Δεσπότῃ; » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβής ᾿Απολινάριο; ἐν τῷ περὶ σαρ κώσεως λόγῳ· « Αδύνατον τὸν αὐτὸν καὶ προσκυ νητὸν ἑαυτὸν εἰδέναι καὶ μή· ἀδύνατον ἄρα τὸν αὐ τὸν εἶναι Θεόν τε καὶ ἄνθρωπον ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλ' ἐν μονότητι συγκράτου φύσεως θεϊκῆς σεσαρκωμέ νης. » Ταῦτα δὲ ὅπως ἐστὶ σύμφωνα καὶ ἀκόλουθα ταῖς παρὰ ταῖς τῶν ᾿Ακεφάλων πλαστῶς προφερο- μέναις ἐπιστολαῖς, ἐκ προσηγορίας, Ἰουλίου καὶ ᾿Αθανασίου τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων, οὐδενὶ τῶν εὖ φρονούντων ηγνόηται· τὸ γὰρ λέγειν οὐ δύο φύ- σεις, μίαν προσκυνητὴν καὶ μίαν ἀπροσκύνητον, καὶ πάλιν ἄλλης καὶ ἄλλης οὐσίας μίαν εἶναι καὶ τὴν αὐτὴν προσκύνησιν, ἀθέμιτον· καὶ τὴν κτιστὴν καὶ δουλικὴν οὐσίαν μίαν ἔχειν καὶ τὴν αὐτὴν προσο κύνησιν τῷ Κτίστῃ καὶ Δεσπότῃ, οὐδεμίαν ἔχει δια- φορὰν οὔτε κατὰ τὰς λέξεις οὔτε κατὰ τὴν ἔννοιαν. Οθεν ἐλέγξαντες, ὡς αἱ προφερόμεναι παρὰ τῶν αἱ- ρετικῶν δύο ἐπιστολαί, οὐδενὸς ἑτέρου ἢ τῆς πλάνης • TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. ventionibus suis inscribunt, simpliciora reticentes viamque veritatis intercipientes. Imo proferunt duas falsi nominis epistolas, unam a Julio Roma episcopo ad Dionysium presbyterum scriptam hac continentem... Aliam autem ab Athanasio sancto ad Jovianum imperatorem scriptam, sic habentem: Confitemur Filium Dei ante sæcula ab æterno ex Patre genitum, in novissimo sæculorum propter nostram salutem ex Maria sancta Virgine genitum secundum carnem, juxta quod docet divus Aposto- lus dicens: Cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere". Confitemur etiam ipsum esse Filium Dei, Deurn secundum Spiritum, Filium hominis secundum carnem, non duas natu- ras esse unicum Filium, unam adorandam alteram- que non adorandam, sed unam naturanı Dei Verhi incarnatamque adoratamque cum carne ipsius adoratione una.) (ut in editione Muratorii a B • His ergo ab Acephalis prolatis Dei sapientia postquam e caelo malitiam eorum percussisset, mendacium non confutatum remanere non sivit ; nobis enim dedit in scripta Apolinarit incidere, quæ cum prolatis ab illis componentes, manifeste ex verbis Apolinarii illa hisce confutari probabimus; in sermone enim adversus Diodorum hæc scribit Apolinarius: • Utriusque substantiæ unam eam- demque esse adorationem non justum est, scilicet Creatoris et creaturæ, Dei et hominis. Una est au ten) Christi adoratio, tuncque in uno nomine Deus et homo cogitatur; non est ergo altera et altera substantia Deus et homo, sed una propter con- junctionem Dei ad corpus humanum. Rursusque in eodem sermone : Quomodo enim lic actus haud esset impius, alteram substantiam creatamı servamque confiteri eamdemque deberi creaturæ ac Domino adorationem ? › Idem iterum in sermone de incarnatione: Impossibile est eumdem seque scire adorandum et non adorandum : impossibile est igitur eumdem esse Deum et hominem ex inte- gro, sed in unitate commista naturæ divinæ in- carnatæ. › Quantum autem hæc concinnentia sint ac convenientia cum epistolis quas dolose proferunt D Acephali, nomine Julii atque Athanasii, Patrum sanctorum nostrorum, nemo sapiens ignorat; dicere enim non esse duas naturas, unam adorandam unamque non adorandam, ac rursum utriusque substantiae unam esse eamdemque adorationem, injustum est; item creatam servamque substan- tiam unam habere eandemque adorationem ac Creatorem et Dominum, nullam habet differentiam nec verbis nec in mente. Probato quod duæ epi- stolæ ab hæreticis prolatæ nullius alterius sunt quam erroris Apolinarii, atque exteræ in Ecclesia catholica, nobis demonstrandum est sanctorum C Galat. 1, 4. (2) Confer dicta a me in hoc volumine pag. 16%.
118 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Ἀθανάσιος ἐν τῆι πρὸς Ἐπίκτητον ἐπιστολῆι λέγει τάδε 118 Εἰ γὰρ ὁμοούσιος ὁ λόγος τῶι σώματι, περιττὴ τῆς Μαρίας ἡ μνήμη, καὶ τίς χρεία, δυναμένου τοῦ σώματος καὶ πρὸ τῆς Μαρίας εἶναι ἀιδίως, ὥσπερ οὖν ἐστι καὶ αὐτὸς ὁ λόγος, εἴγε καθ' ὑμᾶς ὁμοούσιός ἐστι τῶι σώματι; τίς δὲ καὶ ἡ χρεία τῆς ἐπιδημίας τοῦ λόγου, ἵνα ἢ τὸ ἑαυτοῦ ὁμοούσιον ἐνδύσηται ἢ τραπεὶς ἀπὸ τῆς ἰδίας φύσεως σῶμα γένηται; οὐ γὰρ ἑαυτῆς ἡ θεότης ἐπιλαμβάνεται, ἵνα καὶ τὸ ὁμοούσιον ἑαυτῆς ἐνδύσηται, ἀλλ' οὐδὲ ἥμαρτεν ὁ τὰς ἄλλων ἁμαρτίας λυτρούμενος λόγος, ἵνα τραπεὶς εἰς σῶμα ἑαυτὸν ὑπὲρ ἑαυτοῦ θυσίαν προσενέγκηι καὶ ἑαυτὸν λυτρώσηται. ἀλλ' οὐκ ἔστιν οὕτως, μὴ γένοιτο· σπέρματος γὰρ Ἀβραὰμ ἐπιλαμβάνεται, ὡς εἶπεν ὁ ἀπόστολος. ὅθεν ὤφειλεν κατὰ πάντα τοῖς ἀδελφοῖς ὁμοιωθῆναι καὶ λαβεῖν ὅμοιον ἡμῖν σῶμα. διὰ τοῦτο οὖν καὶ ὑπόκειται ἀληθῶς ἡ Μαρία, ἵνα ἐξ αὐτῆς τοῦτο λάβηι καὶ ὡς ἴδιον ὑπὲρ ἡμῶν αὐτὸ προσενέγκηι.
τῶν ἁγίων Πατέρων ἐπωνυμίας τοῖς τούτου συγγράμ- Α μασι, καὶ τοῖς ἑαυτῶν πλάσμασιν ἐπιτιθέασι, κλέπτον τες τοὺς ἁπλουστέρους, καὶ τὴν ἰδὲν τῆς ἀληθείας διαδιδράσκοντες. Προφέρουσι γὰρ δύο ἐπιστολὰς ψευδ- επιγράφους, μίαν μὲν παρὰ Ἰουλίου τοῦ ἐπισκόπου Ρώμης (2) πρὸς Διονύσιον πρεσβύτερον γεγραμμέ νὴν ἔχουσαν οὕτως· ἑτέ ραν δὲ ὡς δὲ παρὰ ᾿Αθανασίου τοῦ ἐν ἁγίοις πρὸς Ἰωδιανὸν τὴν βασιλέα γεγραμμένην ἔχουσαν οὕτως • Ομολογοῦμεν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν πρὸ αἰώνων ἀϊδίως ἐκ τοῦ Πατρός γεννηθέντα, ἐπ' ἐσχάτου τῶν αἰώνων διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἐκ Μαρίας τῆς ἁγίας Παρθένου γεννηθέντα κατὰ σάρκα, ὡς ὁ θεῖος Απόστολος διδάσκει λέγων, "Οτε δὲ ἦλθε τὸ πλή ρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὑτοῦ γενόμενον ἐκ γυναικός. Καὶ αὐτὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ Θεὸν κατὰ Πνεῦμα, Υἱὸν ἀνθρώπου κατά σάρκα, οὐ δύο φύσεις τὸν ἕνα Υἱὸν, μίαν προσκυνη τὴν καὶ μίαν ἀπροσκύνητον, ἀλλὰ μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην, καὶ προσκυνουμένην μετά τῆς σαρκὸς αὐτοῦ μια προσκυνήσει. » Τούτων τοίνυν παρὰ τῶν ᾿Ακεφάλων προφερομέ των ἡ τοῦ Θεοῦ σοφία ἄνωθεν αὐτῶν ἀναιροῦσα τὴν κακίαν, οὐ συνεχώρησε μεἶναι τὸ ψεῦδος ἀνέλεγκ τον δέδωκε γὰρ ἡμῖν ἐπιστῆναι τοῖς Απολιναρίου συγγράμμασιν, ἃ παρατιθέντες τοῖς παρὰ τούτων προφερομένοις, φανερῶς ἐλέγξομεν ἐκ τῶν Ἀπολι- ναρίου λόγων ταῦτα παρ' αὐτῶν προβαλέσθαι. Γρά φει γὰρ ὁ αὐτὸς Απολινάριος ἐν τῷ κατά Διοδώρου τάδε· "Αλλης καὶ ἄλλης οὐσίας, μίαν εἶναι καὶ τὴν αὐτὴν προσκύνησιν, ἀθέμιτον, τουτέστιν Ποιητού καὶ ποιήματος, Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. Μία δὲ προσ- κύνησις Χριστοῦ, καὶ κατὰ τοῦτο ἐν τῷ ἑνὶ ὀνόματι νοεῖται Θεὸς καὶ ἄνθρωπο;· οὐκ ἄρα ἄλλη ουσία Θεὸς καὶ ἄνθρωπος, ἀλλὰ μία κατὰ σύνθεσιν Θεοῦ πρὸς σῶμα ἀνθρώπινον. » Καὶ πάλιν ἐν τῷ αὐτῷ λόγῳ · . Πῶς γὰρ τὸ πρᾶγμα οὐ δυσσεβές, ἄλλην οὐσίαν κτιστὴν καὶ δουλικὴν μίαν ἔχειν καὶ τὴν αὐτ τὴν προσκύνησιν τῷ Κτίστῃ καὶ Δεσπότῃ; » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβής ᾿Απολινάριο; ἐν τῷ περὶ σαρ κώσεως λόγῳ· « Αδύνατον τὸν αὐτὸν καὶ προσκυ νητὸν ἑαυτὸν εἰδέναι καὶ μή· ἀδύνατον ἄρα τὸν αὐ τὸν εἶναι Θεόν τε καὶ ἄνθρωπον ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλ' ἐν μονότητι συγκράτου φύσεως θεϊκῆς σεσαρκωμέ νης. » Ταῦτα δὲ ὅπως ἐστὶ σύμφωνα καὶ ἀκόλουθα ταῖς παρὰ ταῖς τῶν ᾿Ακεφάλων πλαστῶς προφερο- μέναις ἐπιστολαῖς, ἐκ προσηγορίας, Ἰουλίου καὶ ᾿Αθανασίου τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων, οὐδενὶ τῶν εὖ φρονούντων ηγνόηται· τὸ γὰρ λέγειν οὐ δύο φύ- σεις, μίαν προσκυνητὴν καὶ μίαν ἀπροσκύνητον, καὶ πάλιν ἄλλης καὶ ἄλλης οὐσίας μίαν εἶναι καὶ τὴν αὐτὴν προσκύνησιν, ἀθέμιτον· καὶ τὴν κτιστὴν καὶ δουλικὴν οὐσίαν μίαν ἔχειν καὶ τὴν αὐτὴν προσο κύνησιν τῷ Κτίστῃ καὶ Δεσπότῃ, οὐδεμίαν ἔχει δια- φορὰν οὔτε κατὰ τὰς λέξεις οὔτε κατὰ τὴν ἔννοιαν. Οθεν ἐλέγξαντες, ὡς αἱ προφερόμεναι παρὰ τῶν αἱ- ρετικῶν δύο ἐπιστολαί, οὐδενὸς ἑτέρου ἢ τῆς πλάνης • TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. ventionibus suis inscribunt, simpliciora reticentes viamque veritatis intercipientes. Imo proferunt duas falsi nominis epistolas, unam a Julio Roma episcopo ad Dionysium presbyterum scriptam hac continentem... Aliam autem ab Athanasio sancto ad Jovianum imperatorem scriptam, sic habentem: Confitemur Filium Dei ante sæcula ab æterno ex Patre genitum, in novissimo sæculorum propter nostram salutem ex Maria sancta Virgine genitum secundum carnem, juxta quod docet divus Aposto- lus dicens: Cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere". Confitemur etiam ipsum esse Filium Dei, Deurn secundum Spiritum, Filium hominis secundum carnem, non duas natu- ras esse unicum Filium, unam adorandam alteram- que non adorandam, sed unam naturanı Dei Verhi incarnatamque adoratamque cum carne ipsius adoratione una.) (ut in editione Muratorii a B • His ergo ab Acephalis prolatis Dei sapientia postquam e caelo malitiam eorum percussisset, mendacium non confutatum remanere non sivit ; nobis enim dedit in scripta Apolinarit incidere, quæ cum prolatis ab illis componentes, manifeste ex verbis Apolinarii illa hisce confutari probabimus; in sermone enim adversus Diodorum hæc scribit Apolinarius: • Utriusque substantiæ unam eam- demque esse adorationem non justum est, scilicet Creatoris et creaturæ, Dei et hominis. Una est au ten) Christi adoratio, tuncque in uno nomine Deus et homo cogitatur; non est ergo altera et altera substantia Deus et homo, sed una propter con- junctionem Dei ad corpus humanum. Rursusque in eodem sermone : Quomodo enim lic actus haud esset impius, alteram substantiam creatamı servamque confiteri eamdemque deberi creaturæ ac Domino adorationem ? › Idem iterum in sermone de incarnatione: Impossibile est eumdem seque scire adorandum et non adorandum : impossibile est igitur eumdem esse Deum et hominem ex inte- gro, sed in unitate commista naturæ divinæ in- carnatæ. › Quantum autem hæc concinnentia sint ac convenientia cum epistolis quas dolose proferunt D Acephali, nomine Julii atque Athanasii, Patrum sanctorum nostrorum, nemo sapiens ignorat; dicere enim non esse duas naturas, unam adorandam unamque non adorandam, ac rursum utriusque substantiae unam esse eamdemque adorationem, injustum est; item creatam servamque substan- tiam unam habere eandemque adorationem ac Creatorem et Dominum, nullam habet differentiam nec verbis nec in mente. Probato quod duæ epi- stolæ ab hæreticis prolatæ nullius alterius sunt quam erroris Apolinarii, atque exteræ in Ecclesia catholica, nobis demonstrandum est sanctorum C Galat. 1, 4. (2) Confer dicta a me in hoc volumine pag. 16%.
119 Καὶ μεθ' ἕτερα· καὶ ὁ Γαβριὴλ δὲ ἀσφαλῶς εὐηγγελίζετο αὐτὴν λέγων οὐχ ἁπλῶς τὸ «γεννώμενον» ἐν σοί, ἵνα μὴ ἔξωθεν ἐπεισαγόμενον αὐτῆι σῶμα νομισθῆι, ἀλλ' «ἐκ σοῦ», ἵνα φύσει τὸ γεννώμενον ἐξ αὐτῆς εἶναι πιστευθῆι, φανερῶς καὶ τοῦτο τῆς φύσεως δεικνυούσης ὡς ἀδύνατον παρθένον φέρειν γάλα μὴ τεκοῦσαν καὶ ἀδύνατον γάλακτι τραφῆναι σῶμα καὶ σπαργανωθῆναι μὴ πρότερον φύσει τεχθέν. 120 Καὶ ὁ ἐν ἁγίοις δὲ Κύριλλος ἐν τῶι λόγωι τῶι ὅτι χρὴ θεοτόκον ὁμολογεῖν τὴν παρθένον, λέγει τάδε Κύριον καὶ θεὸν ἐπιγινώσκομεν τὸν Χριστόν· γέγονε μὲν γὰρ ἄνθρωπος δι' ἡμᾶς ὁ τοῦ θεοῦ λόγος μετασχὼν τῆς ἀνθρωπείας φύσεως καὶ γεγέννηται διὰ φιλανθρωπίαν ἄφατον μετὰ ταύτης ἐκ τῆς ἁγίας καὶ ἀπειρογάμου παρθένου. διὰ τοῦτο τοίνυν καλεῖται καὶ ἄνθρωπος, καλεῖται δὲ καὶ θεός, εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὑπάρχων ἐν ἑκατέραι προσηγορίαι Χριστός. 121 Ταῦτα τοίνυν ἡμεῖς ἔκ τε τῶν θείων γραφῶν καὶ τῶν ἁγίων παρεθέμεθα πατέρων πρὸς ἔλεγχον τῶν αἱρετικῶν, ἐφ' ὧι γινώσκειν ἅπαντας τοὺς Χριστιανοὺς ὡς Διόσκορος καὶ Τιμόθεος ὁ Αἴλουρος οἱ αἱρετικοὶ καθαρῶς τὰ Μανιχαίου καὶ Ἀπολιναρίου φρονοῦντες ἀποδείκνυνται.
τῶν ἁγίων Πατέρων ἐπωνυμίας τοῖς τούτου συγγράμ- Α μασι, καὶ τοῖς ἑαυτῶν πλάσμασιν ἐπιτιθέασι, κλέπτον τες τοὺς ἁπλουστέρους, καὶ τὴν ἰδὲν τῆς ἀληθείας διαδιδράσκοντες. Προφέρουσι γὰρ δύο ἐπιστολὰς ψευδ- επιγράφους, μίαν μὲν παρὰ Ἰουλίου τοῦ ἐπισκόπου Ρώμης (2) πρὸς Διονύσιον πρεσβύτερον γεγραμμέ νὴν ἔχουσαν οὕτως· ἑτέ ραν δὲ ὡς δὲ παρὰ ᾿Αθανασίου τοῦ ἐν ἁγίοις πρὸς Ἰωδιανὸν τὴν βασιλέα γεγραμμένην ἔχουσαν οὕτως • Ομολογοῦμεν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τὸν πρὸ αἰώνων ἀϊδίως ἐκ τοῦ Πατρός γεννηθέντα, ἐπ' ἐσχάτου τῶν αἰώνων διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἐκ Μαρίας τῆς ἁγίας Παρθένου γεννηθέντα κατὰ σάρκα, ὡς ὁ θεῖος Απόστολος διδάσκει λέγων, "Οτε δὲ ἦλθε τὸ πλή ρωμα τοῦ χρόνου, ἐξαπέστειλεν ὁ Θεὸς τὸν Υἱὸν αὑτοῦ γενόμενον ἐκ γυναικός. Καὶ αὐτὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, καὶ Θεὸν κατὰ Πνεῦμα, Υἱὸν ἀνθρώπου κατά σάρκα, οὐ δύο φύσεις τὸν ἕνα Υἱὸν, μίαν προσκυνη τὴν καὶ μίαν ἀπροσκύνητον, ἀλλὰ μίαν φύσιν τοῦ Θεοῦ Λόγου σεσαρκωμένην, καὶ προσκυνουμένην μετά τῆς σαρκὸς αὐτοῦ μια προσκυνήσει. » Τούτων τοίνυν παρὰ τῶν ᾿Ακεφάλων προφερομέ των ἡ τοῦ Θεοῦ σοφία ἄνωθεν αὐτῶν ἀναιροῦσα τὴν κακίαν, οὐ συνεχώρησε μεἶναι τὸ ψεῦδος ἀνέλεγκ τον δέδωκε γὰρ ἡμῖν ἐπιστῆναι τοῖς Απολιναρίου συγγράμμασιν, ἃ παρατιθέντες τοῖς παρὰ τούτων προφερομένοις, φανερῶς ἐλέγξομεν ἐκ τῶν Ἀπολι- ναρίου λόγων ταῦτα παρ' αὐτῶν προβαλέσθαι. Γρά φει γὰρ ὁ αὐτὸς Απολινάριος ἐν τῷ κατά Διοδώρου τάδε· "Αλλης καὶ ἄλλης οὐσίας, μίαν εἶναι καὶ τὴν αὐτὴν προσκύνησιν, ἀθέμιτον, τουτέστιν Ποιητού καὶ ποιήματος, Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου. Μία δὲ προσ- κύνησις Χριστοῦ, καὶ κατὰ τοῦτο ἐν τῷ ἑνὶ ὀνόματι νοεῖται Θεὸς καὶ ἄνθρωπο;· οὐκ ἄρα ἄλλη ουσία Θεὸς καὶ ἄνθρωπος, ἀλλὰ μία κατὰ σύνθεσιν Θεοῦ πρὸς σῶμα ἀνθρώπινον. » Καὶ πάλιν ἐν τῷ αὐτῷ λόγῳ · . Πῶς γὰρ τὸ πρᾶγμα οὐ δυσσεβές, ἄλλην οὐσίαν κτιστὴν καὶ δουλικὴν μίαν ἔχειν καὶ τὴν αὐτ τὴν προσκύνησιν τῷ Κτίστῃ καὶ Δεσπότῃ; » Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἀσεβής ᾿Απολινάριο; ἐν τῷ περὶ σαρ κώσεως λόγῳ· « Αδύνατον τὸν αὐτὸν καὶ προσκυ νητὸν ἑαυτὸν εἰδέναι καὶ μή· ἀδύνατον ἄρα τὸν αὐ τὸν εἶναι Θεόν τε καὶ ἄνθρωπον ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλ' ἐν μονότητι συγκράτου φύσεως θεϊκῆς σεσαρκωμέ νης. » Ταῦτα δὲ ὅπως ἐστὶ σύμφωνα καὶ ἀκόλουθα ταῖς παρὰ ταῖς τῶν ᾿Ακεφάλων πλαστῶς προφερο- μέναις ἐπιστολαῖς, ἐκ προσηγορίας, Ἰουλίου καὶ ᾿Αθανασίου τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων, οὐδενὶ τῶν εὖ φρονούντων ηγνόηται· τὸ γὰρ λέγειν οὐ δύο φύ- σεις, μίαν προσκυνητὴν καὶ μίαν ἀπροσκύνητον, καὶ πάλιν ἄλλης καὶ ἄλλης οὐσίας μίαν εἶναι καὶ τὴν αὐτὴν προσκύνησιν, ἀθέμιτον· καὶ τὴν κτιστὴν καὶ δουλικὴν οὐσίαν μίαν ἔχειν καὶ τὴν αὐτὴν προσο κύνησιν τῷ Κτίστῃ καὶ Δεσπότῃ, οὐδεμίαν ἔχει δια- φορὰν οὔτε κατὰ τὰς λέξεις οὔτε κατὰ τὴν ἔννοιαν. Οθεν ἐλέγξαντες, ὡς αἱ προφερόμεναι παρὰ τῶν αἱ- ρετικῶν δύο ἐπιστολαί, οὐδενὸς ἑτέρου ἢ τῆς πλάνης • TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. ventionibus suis inscribunt, simpliciora reticentes viamque veritatis intercipientes. Imo proferunt duas falsi nominis epistolas, unam a Julio Roma episcopo ad Dionysium presbyterum scriptam hac continentem... Aliam autem ab Athanasio sancto ad Jovianum imperatorem scriptam, sic habentem: Confitemur Filium Dei ante sæcula ab æterno ex Patre genitum, in novissimo sæculorum propter nostram salutem ex Maria sancta Virgine genitum secundum carnem, juxta quod docet divus Aposto- lus dicens: Cum venit plenitudo temporis, misit Deus Filium suum factum ex muliere". Confitemur etiam ipsum esse Filium Dei, Deurn secundum Spiritum, Filium hominis secundum carnem, non duas natu- ras esse unicum Filium, unam adorandam alteram- que non adorandam, sed unam naturanı Dei Verhi incarnatamque adoratamque cum carne ipsius adoratione una.) (ut in editione Muratorii a B • His ergo ab Acephalis prolatis Dei sapientia postquam e caelo malitiam eorum percussisset, mendacium non confutatum remanere non sivit ; nobis enim dedit in scripta Apolinarit incidere, quæ cum prolatis ab illis componentes, manifeste ex verbis Apolinarii illa hisce confutari probabimus; in sermone enim adversus Diodorum hæc scribit Apolinarius: • Utriusque substantiæ unam eam- demque esse adorationem non justum est, scilicet Creatoris et creaturæ, Dei et hominis. Una est au ten) Christi adoratio, tuncque in uno nomine Deus et homo cogitatur; non est ergo altera et altera substantia Deus et homo, sed una propter con- junctionem Dei ad corpus humanum. Rursusque in eodem sermone : Quomodo enim lic actus haud esset impius, alteram substantiam creatamı servamque confiteri eamdemque deberi creaturæ ac Domino adorationem ? › Idem iterum in sermone de incarnatione: Impossibile est eumdem seque scire adorandum et non adorandum : impossibile est igitur eumdem esse Deum et hominem ex inte- gro, sed in unitate commista naturæ divinæ in- carnatæ. › Quantum autem hæc concinnentia sint ac convenientia cum epistolis quas dolose proferunt D Acephali, nomine Julii atque Athanasii, Patrum sanctorum nostrorum, nemo sapiens ignorat; dicere enim non esse duas naturas, unam adorandam unamque non adorandam, ac rursum utriusque substantiae unam esse eamdemque adorationem, injustum est; item creatam servamque substan- tiam unam habere eandemque adorationem ac Creatorem et Dominum, nullam habet differentiam nec verbis nec in mente. Probato quod duæ epi- stolæ ab hæreticis prolatæ nullius alterius sunt quam erroris Apolinarii, atque exteræ in Ecclesia catholica, nobis demonstrandum est sanctorum C Galat. 1, 4. (2) Confer dicta a me in hoc volumine pag. 16%.
PG 86:1127ὅτι δὲ πάλιν οἱ μίαν λέγοντες θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ φύσιν ἀρνοῦνται μὲν ὁμοούσιον ἡμῖν εἶναι τὴν σάρκα τοῦ κυρίου, ὁμοούσιον δὲ αὐτὴν εἰσάγουσι τῆι τοῦ λόγου θεότητι, ὅπερ ἀπείρηται τῆι τε θείαι γραφῆι καὶ τοῖς ἁγίοις πατράσιν, ἄκουε τοῦ ἐν ἁγίοις Ἀθανασίου ἐν τῆι πρὸς Ἐπίκτητον ἐπιστολῆι λέγοντος τάδε 122 Τίς ἤκουσεν τοιαῦτα ποτέ; τίς δὲ ὁ διδάξας ἢ μαθών; «ἐκ μὲν γὰρ Σιὼν ἐξελεύσεται νόμος καὶ λόγος κυρίου ἐξ Ἱερουσαλήμ»· ταῦτα δὲ πόθεν ἐξῆλθεν; ποῖος ἅιδης ἠρεύξατο ὁμοούσιον εἰπεῖν τὸ ἐκ Μαρίας σῶμα τῆι τοῦ λόγου θεότητι; 123 Καὶ ὁ ἐν ἁγίοις Ἀμβρόσιος ἐν τῶι περὶ τῆς θείας ἐνανθρωπήσεως λόγωι γράφει τάδε Ἀνεφύησαν τινές τὴν σάρκα τοῦ κυρίου καὶ τὴν θεότητα μιᾶς εἶναι φύσεως λέγοντες. ποῖος ἅιδης τὴν τοιαύτην βλασφημίαν ἐξήμεσεν; Ἀρειανοὶ γὰρ ἤδη τυγχάνουσιν φορητότεροι, οἷς ἐκ τούτων αὔξεται τῆς ἀπιστίας τὸ στέλεχος, ὡς φιλονεικότερον διαβεβαιουμένους λέγειν αὐτοὺς τὸν πατέρα καὶ τὸν υἱὸν καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον μιᾶς οὐσίας μὴ εἶναι, ἐπειδὴ οὗτοι τὴν θεότητα τοῦ κυρίου καὶ τὴν σάρκα μιᾶς ὑπάρχειν οὐσίας εἰπεῖν ἐπειράθησαν.
Α εἰσὶν Απολιναρίου, καὶ ἀλλότριαι τῆς καθολικῆς Εκκλησίας, δείξωμεν ὅτι καὶ τοῖς παρὰ τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων ἐκτεθειμένοις, ἐναντία τὰ παρὰ ᾿Ακεφάλων πεπλαστουργημένα καθεστᾶσι. Διὰ πάντων οἶμαι τῶν εἰρημέν νων σαφῶς ἀποδέδεικται, ὅτι ἐναντία ταῖς τῶν ἁγίων Πατέρων διδασκαλίαις ἐστὶν, καὶ ἀλλότρια τῆς τῶν Χριστιανῶν πίστεως τὰ παρὰ τῶν αἱρετικῶν προς φερόμενα· φανερῶς τοῦ τε ἐν ἁγίοις ᾿Αθανασίου, καὶ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου, τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ δύο φύσεις ὁμολογούντων, καὶ τὴν μὲν ἄκτιστον, τὴν δὲ κτιστὴν λεγόντων, καὶ μια προσκυνήσει προσκυνεῖσθαι διδασκόντων τὸν Β ἕνα Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. Καὶ ἀρκεῖ μὲν τὰ εἰρημένα πρὸς ἔλεγχον τῆς τῶν ᾿Ακεφάλων κακ ουργίας. Πλὴν οὐδὲν ἄτοπον καὶ ἑτέρως αὐτῶν ἐλέγξαι τὴν κακοήθειαν, ὅτι ἡ μὲν προφερομένη παρ' αὐτῶν ἐπιστολὴ, ὡς Ἰουλίου δῆθεν τοῦ ἐπι- σκόπου Ρώμης καὶ ἄλλως δείκνυται πεπλασμένη. Οἱ γὰρ ἱερεῖς τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης τῇ ἀποστο λικῇ διὰ πάντων ἀκολουθήσαντες παραδόσει, οὐδέ ποτε πρὸς ἀλλήλους διεφώνησαν, ἀλλὰ τὴν ὀρθὴν καὶ ἀληθινὴν μέχρι σήμερον διεφύλαξαν δόξαν (5). Επειτα· δὲ ὡς οὐκ ἔθος ἐστὶ τῷ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης πατριάρχῃ ἐπιγραφῇ τοιαύτῃ χρῆσθαι οἵαν οὗτοι προφέρουσιν, οὐ λέγομεν πρὸς πρεσβυτέρους, ὥσπερ αὐτοὶ συκοφαντοῦσιν, ἀλλ᾽ οὔτε πρὸς ἐπισκό- πους, οὔτε πρὸς αὐτοὺς πατριάρχας. Τρίτον δὲ ὅτι καὶ πέμψαντες εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ ἐπισκοπείου τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης, οὐδὲν τοιοῦτο παρὰ Ἰουλίου τοῦ τῆς ὁσίας μνήμης γεγραμμένον εὕρομεν. Ἡ δὲ ὡς παρὰ ᾿Αθανασίου τοῦ ἐν ἁγίοις πρὸς Ἰοβιανὸν ὑπ' αὐτῶν προφερομένη, πολλοῖς ἐλέγχεται τρόποις ψευδής παντάπασι καθεστῶτα· οὔτε γὰρ ἐπιστολι- μαῖον ἔχει χαρακτῆρα, οὔτε πρεπούσῃ βασιλεῖ ὑπο αγορίᾳ συντέθειται. Αλλ' οὐδὲ ἐπὶ τῶν Ἰοβιανού χρόνων περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Κυρίου ἀμφισ βήτησίς τις ἐκεκίνητο, ἀλλὰ περὶ τῆς ἐν τῇ ἁγία Τριάδι ὁμουσιότητος, οἷα τῆς ᾿Αρειανικῆς μανίας τηνικαῦτα ταῖς Ἐκκλησίαις όχλούσης· περὶ ἧς και ἡ ἀληθὴς ἐπιστολὴ τοῦ ἐν ἁγίοις ᾿Αθανασίου πρὸς Ιοβιανὸν γεγραμμένη φέρεται, ᾗ καὶ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος ἐν τῷ ἐπιταφίῳ τοῦ ἁγίου Αθανασίου μαρτυρεῖ, καὶ Τιμόθεος ὁ μαθητής Απολιναρίου ταύτην διόγραφον ἐν τῇ οἰκείᾳ τίθησιν ἱστορίᾳ ἔχουσαν οὕτως. [Ρ. 251.] Δείξωμεν δὲ καὶ Τιμόθεον τὸν Αίλουρον σύμφωνα μὲν Μανιχαίων, ἐναντία δὲ τοῖς αὐτοῖς ἁγίοις Πατράσιν ᾿Αθανασίῳ καὶ Κυρίλλῳ φρονήσαν τα. Λέγει γὰρ ὁ αὐτὸς Τιμόθεος ἐν τῷ ὀγδόῳ κεφα- λαίῳ τοῦ τρίτου βιβλίου, ὅπερ ἐν Χέρσωνι συνέγρα με τάδε· « Φύσις δὲ Χριστοῦ μόνη θεότης, εἰ καὶ σε σάρχωται. » Τὰ αὐτὰ δὲ Μανιχαίος γράφων ἐν τῇ πρὸς Κούνδαρον ἐπιστολῇ, λέγει τάδε· « Μία φύσις τὸ ὅλον, εἰ καὶ σαρκὸς ὁρᾶτο μορφή. » Προς δὲ ταῦτα λέγομεν, ὅτι εἰ κατὰ τὴν ἄνοιαν Τιμοθέου φύσις Χριστοῦ μόνη θεότης, Χριστὸς ἄρα καὶ ὁ Πατὴρ καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα· μία γὰρ θεότητας JUSTINIANI IMPERATORIS Patrum nostrorum testimoniis, quæ inventa sunt ab Acephalis adinventiones esse constare. (Sequun tur Athanasii et Cyrilli nota testimonia.) (Deinde p. 229.) Ex omnibus supradictis perspicue demonstra- tum fuisse confidimus sanctorum Patrum doctri- nis adversari tideique Christianæ esse contraria quæ ab hæreticis proferuntur; cum manifeste sanctus Athanasius sanctusque Cyrillus duas na- turas Christi divinitatis humanitatisque confitean- tur, unam increatam ac alteram creatam dicant, unaque adoratione adorari unum Dominum no- s'rum Jesum Christum doceant. Sufficiunt igitur supradicta ad Acephalorum maclinationem confu- tandam. Attamen nihil melius stultitiam vel potius maohinationem eorum confutat, quam epistola ab illia prolata tanquam Julii Romæ episcopi cujus alias falsificatio demonstratur. Reipsa veteris Romæ sacerdotes in omnibus apostolicæ traditioni obse- quentes, nunquam inter se discreparunt, sed re- clam ac veram usque ad hanc diem doctrinam servaverunt. Insuper insolitum est veteris Romæ patriarcha hujusmodi scripto uti, quod isti pro- ferunt, non dicimus ad presbyteros, ut illi men- tiuntur, sed nec etiam ad episcopos, nec ad ipsos patriarchas. Tertio nosmetipsi postquam misissemus ad archivium palatii episcopalis veteris Romæ, nihil hujusmodi a Julio sanctæ memoriæ scriptum reperimus. Epistolæ autem Athanasii sancti ad Jovianum, ab illis prolatæ, multis modis confu- tatur mendacium omnibus viribus astructum; non enim characterem epistolæ præfert, nec stylo im- peratori conveniente scribitur. Insuper Joviani temporibus nulla controversia de humanitate Chri- sti fuerat commota, sed de consubstantialitate in Trinitate, qualis fuit insania Ariana quæ tunc Ec- clesias perturbavit, de qua vera exstat epistola sancti Athanasii ad Jovianum scripta, cujus in con- cione funebri sancti Athanasii meminit Grego- rius Theologus, quamque integram refert Timo- theus Apolinarii discipulus, in sua historia, sic habentem... C (Sequitur edita Athanasii ad Jovianum epistola.) Nunc autem de Timotheo Æluro loquamur, cum Ð Manichæis consentiente, contraria vero sanctis Pa- tribus Athanasio Cyrilloque docente; dicit enim barc idem Timotheus, capite octavo libri tertii, quem in Chersoneso scripsit : ‹ Natura autem Christi sola divinitas est, etsi fuerit incarnata. Eadem vero Manichæus scribens in epistola ad Cundarum, hæc dicit: Una natura est totum, etsi videatur figura carnis. Ad hæc autem dicimus, si juxta insaniam Timothei natura Christi sit sola divinitas, Christum ergo esse Patrem ac Spiritum sanctum; una est enim natura divinitatis, Patris scilicet, et Filii et nium de perpetua Romanorum Pontificum ortho- doxia, cum tot contra fuerint in cæteris patriar- chalibas sedibus pastores hæretici. (3) Notenus praeclarum Justiniani imp. testimo-
124 Ἰδοὺ διὰ τῶν παρατεθειμένων ἡμῖν ἐκ τῶν ἁγίων πατέρων ἀποδέδεικται ὡς ἀλλότριοί εἰσι τοῦ Χριστιανισμοῦ οἱ μίαν λέγοντες τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ φύσιν πανταχοῦ τῆς τε θείας γραφῆς καὶ τῶν ἁγίων πατέρων ὥσπερ δύο γεννήσεις ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ μονογενοῦς υἱοῦ τοῦ θεοῦ, κυρίου δὲ ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, οὕτω δὴ καὶ δύο φύσεις ἡμῖν ὁμολογεῖν τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος αὐτοῦ παραδιδόντων. αὐτίκα γοῦν τοῦ κυρίου λέγοντος ἀκούσωμεν· «τίνα με λέγουσιν οἱ ἄνθρωποι εἶναι τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου»; καὶ φησὶ πρὸς αὐτὸν ὁ Πέτρος· «σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ τοῦ ζῶντος». ὁ δὲ ἐν ἁγίοις Γρηγόριος ὁ τῆς Νυσαέων ἐπίσκοπος τὰ περὶ τῆς τοιαύτης φωνῆς ἑρμηνεύων λέγει τάδε ἐν τῶι πρώτωι λόγωι τῶι κατ' Εὐνομίου 125 Τοῦ υἱοῦ τὸ ὄνομα ἴσην κατ' ἄμφω τὴν τῶν φύσεων κοινωνίαν ἐνδείκνυται. ὡς γὰρ υἱὸς ἀνθρώπου λέγεται διὰ τὴν τῆς σαρκὸς αὐτοῦ πρὸς τὴν ἐξ ἧς ἐγεννήθη συγγένειαν, οὕτως καὶ τοῦ θεοῦ πάντως υἱὸς νοεῖται διὰ τὴν τῆς οὐσίας αὐτοῦ πρὸς τὴν ἐκ πατρὸς συνάφειαν. καὶ ἐν ἑτέροις πάλιν ὁ κύριος λέγει «ἐγὼ καὶ ὁ πατὴρ ἓν ἐσμέν» καὶ πάλιν ὁ «πατήρ μου μείζων μού ἐστιν».
Α εἰσὶν Απολιναρίου, καὶ ἀλλότριαι τῆς καθολικῆς Εκκλησίας, δείξωμεν ὅτι καὶ τοῖς παρὰ τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων ἐκτεθειμένοις, ἐναντία τὰ παρὰ ᾿Ακεφάλων πεπλαστουργημένα καθεστᾶσι. Διὰ πάντων οἶμαι τῶν εἰρημέν νων σαφῶς ἀποδέδεικται, ὅτι ἐναντία ταῖς τῶν ἁγίων Πατέρων διδασκαλίαις ἐστὶν, καὶ ἀλλότρια τῆς τῶν Χριστιανῶν πίστεως τὰ παρὰ τῶν αἱρετικῶν προς φερόμενα· φανερῶς τοῦ τε ἐν ἁγίοις ᾿Αθανασίου, καὶ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου, τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ δύο φύσεις ὁμολογούντων, καὶ τὴν μὲν ἄκτιστον, τὴν δὲ κτιστὴν λεγόντων, καὶ μια προσκυνήσει προσκυνεῖσθαι διδασκόντων τὸν Β ἕνα Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. Καὶ ἀρκεῖ μὲν τὰ εἰρημένα πρὸς ἔλεγχον τῆς τῶν ᾿Ακεφάλων κακ ουργίας. Πλὴν οὐδὲν ἄτοπον καὶ ἑτέρως αὐτῶν ἐλέγξαι τὴν κακοήθειαν, ὅτι ἡ μὲν προφερομένη παρ' αὐτῶν ἐπιστολὴ, ὡς Ἰουλίου δῆθεν τοῦ ἐπι- σκόπου Ρώμης καὶ ἄλλως δείκνυται πεπλασμένη. Οἱ γὰρ ἱερεῖς τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης τῇ ἀποστο λικῇ διὰ πάντων ἀκολουθήσαντες παραδόσει, οὐδέ ποτε πρὸς ἀλλήλους διεφώνησαν, ἀλλὰ τὴν ὀρθὴν καὶ ἀληθινὴν μέχρι σήμερον διεφύλαξαν δόξαν (5). Επειτα· δὲ ὡς οὐκ ἔθος ἐστὶ τῷ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης πατριάρχῃ ἐπιγραφῇ τοιαύτῃ χρῆσθαι οἵαν οὗτοι προφέρουσιν, οὐ λέγομεν πρὸς πρεσβυτέρους, ὥσπερ αὐτοὶ συκοφαντοῦσιν, ἀλλ᾽ οὔτε πρὸς ἐπισκό- πους, οὔτε πρὸς αὐτοὺς πατριάρχας. Τρίτον δὲ ὅτι καὶ πέμψαντες εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ ἐπισκοπείου τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης, οὐδὲν τοιοῦτο παρὰ Ἰουλίου τοῦ τῆς ὁσίας μνήμης γεγραμμένον εὕρομεν. Ἡ δὲ ὡς παρὰ ᾿Αθανασίου τοῦ ἐν ἁγίοις πρὸς Ἰοβιανὸν ὑπ' αὐτῶν προφερομένη, πολλοῖς ἐλέγχεται τρόποις ψευδής παντάπασι καθεστῶτα· οὔτε γὰρ ἐπιστολι- μαῖον ἔχει χαρακτῆρα, οὔτε πρεπούσῃ βασιλεῖ ὑπο αγορίᾳ συντέθειται. Αλλ' οὐδὲ ἐπὶ τῶν Ἰοβιανού χρόνων περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Κυρίου ἀμφισ βήτησίς τις ἐκεκίνητο, ἀλλὰ περὶ τῆς ἐν τῇ ἁγία Τριάδι ὁμουσιότητος, οἷα τῆς ᾿Αρειανικῆς μανίας τηνικαῦτα ταῖς Ἐκκλησίαις όχλούσης· περὶ ἧς και ἡ ἀληθὴς ἐπιστολὴ τοῦ ἐν ἁγίοις ᾿Αθανασίου πρὸς Ιοβιανὸν γεγραμμένη φέρεται, ᾗ καὶ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος ἐν τῷ ἐπιταφίῳ τοῦ ἁγίου Αθανασίου μαρτυρεῖ, καὶ Τιμόθεος ὁ μαθητής Απολιναρίου ταύτην διόγραφον ἐν τῇ οἰκείᾳ τίθησιν ἱστορίᾳ ἔχουσαν οὕτως. [Ρ. 251.] Δείξωμεν δὲ καὶ Τιμόθεον τὸν Αίλουρον σύμφωνα μὲν Μανιχαίων, ἐναντία δὲ τοῖς αὐτοῖς ἁγίοις Πατράσιν ᾿Αθανασίῳ καὶ Κυρίλλῳ φρονήσαν τα. Λέγει γὰρ ὁ αὐτὸς Τιμόθεος ἐν τῷ ὀγδόῳ κεφα- λαίῳ τοῦ τρίτου βιβλίου, ὅπερ ἐν Χέρσωνι συνέγρα με τάδε· « Φύσις δὲ Χριστοῦ μόνη θεότης, εἰ καὶ σε σάρχωται. » Τὰ αὐτὰ δὲ Μανιχαίος γράφων ἐν τῇ πρὸς Κούνδαρον ἐπιστολῇ, λέγει τάδε· « Μία φύσις τὸ ὅλον, εἰ καὶ σαρκὸς ὁρᾶτο μορφή. » Προς δὲ ταῦτα λέγομεν, ὅτι εἰ κατὰ τὴν ἄνοιαν Τιμοθέου φύσις Χριστοῦ μόνη θεότης, Χριστὸς ἄρα καὶ ὁ Πατὴρ καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα· μία γὰρ θεότητας JUSTINIANI IMPERATORIS Patrum nostrorum testimoniis, quæ inventa sunt ab Acephalis adinventiones esse constare. (Sequun tur Athanasii et Cyrilli nota testimonia.) (Deinde p. 229.) Ex omnibus supradictis perspicue demonstra- tum fuisse confidimus sanctorum Patrum doctri- nis adversari tideique Christianæ esse contraria quæ ab hæreticis proferuntur; cum manifeste sanctus Athanasius sanctusque Cyrillus duas na- turas Christi divinitatis humanitatisque confitean- tur, unam increatam ac alteram creatam dicant, unaque adoratione adorari unum Dominum no- s'rum Jesum Christum doceant. Sufficiunt igitur supradicta ad Acephalorum maclinationem confu- tandam. Attamen nihil melius stultitiam vel potius maohinationem eorum confutat, quam epistola ab illia prolata tanquam Julii Romæ episcopi cujus alias falsificatio demonstratur. Reipsa veteris Romæ sacerdotes in omnibus apostolicæ traditioni obse- quentes, nunquam inter se discreparunt, sed re- clam ac veram usque ad hanc diem doctrinam servaverunt. Insuper insolitum est veteris Romæ patriarcha hujusmodi scripto uti, quod isti pro- ferunt, non dicimus ad presbyteros, ut illi men- tiuntur, sed nec etiam ad episcopos, nec ad ipsos patriarchas. Tertio nosmetipsi postquam misissemus ad archivium palatii episcopalis veteris Romæ, nihil hujusmodi a Julio sanctæ memoriæ scriptum reperimus. Epistolæ autem Athanasii sancti ad Jovianum, ab illis prolatæ, multis modis confu- tatur mendacium omnibus viribus astructum; non enim characterem epistolæ præfert, nec stylo im- peratori conveniente scribitur. Insuper Joviani temporibus nulla controversia de humanitate Chri- sti fuerat commota, sed de consubstantialitate in Trinitate, qualis fuit insania Ariana quæ tunc Ec- clesias perturbavit, de qua vera exstat epistola sancti Athanasii ad Jovianum scripta, cujus in con- cione funebri sancti Athanasii meminit Grego- rius Theologus, quamque integram refert Timo- theus Apolinarii discipulus, in sua historia, sic habentem... C (Sequitur edita Athanasii ad Jovianum epistola.) Nunc autem de Timotheo Æluro loquamur, cum Ð Manichæis consentiente, contraria vero sanctis Pa- tribus Athanasio Cyrilloque docente; dicit enim barc idem Timotheus, capite octavo libri tertii, quem in Chersoneso scripsit : ‹ Natura autem Christi sola divinitas est, etsi fuerit incarnata. Eadem vero Manichæus scribens in epistola ad Cundarum, hæc dicit: Una natura est totum, etsi videatur figura carnis. Ad hæc autem dicimus, si juxta insaniam Timothei natura Christi sit sola divinitas, Christum ergo esse Patrem ac Spiritum sanctum; una est enim natura divinitatis, Patris scilicet, et Filii et nium de perpetua Romanorum Pontificum ortho- doxia, cum tot contra fuerint in cæteris patriar- chalibas sedibus pastores hæretici. (3) Notenus praeclarum Justiniani imp. testimo-
126 Καὶ ταῦτα μὲν ὁ πατήρ· ὅτι δὲ περὶ μίαν καὶ τὴν αὐτὴν οὐσίαν τὸ πρὸς τὸν θεὸν καὶ πνεῦμα ἴσον καὶ πάλιν τὸ ἔλαττον ὑπάρχειν οὐ δύναται ποιεῖν, τοῖς εὖ φρονοῦσίν ἐστι κατάδηλον. τὸ μὲν γὰρ «ἐγὼ καὶ ὁ πατὴρ ἓν ἐσμέν» τὴν ταυτότητα τῆς οὐσίας ἣν ἔχει πρὸς τὸν πατέρα, σημαίνει· τὸ δὲ «μείζων μού ἐστιν» τὴν ἐλάττωσιν ἧς ἔλαβεν ἀνθρωπίνης δείκνυσι φύσεως. ὅθεν ὁ ἐν ἁγίοις Ἀθανάσιος ἐν τῶι κατὰ Ἀρειανῶν τετάρτωι λόγωι τὰ περὶ τούτου σαφῶς ἡμᾶς ἐκδιδάσκει λέγων οὕτως Ἔδει δὲ ἀκούοντας μὲν αὐτοὺς «ἐγὼ καὶ ὁ πατὴρ ἓν ἐσμέν» μίαν ὁρᾶν τὴν θεότητα καὶ τὸ ἴδιον τῆς οὐσίας τοῦ πατρός· ἀκούοντας δὲ τὸ ἔκλαυσεν καὶ τὰ ὅμοια ταῦτα τοῦ σώματος ἴδια λέγειν, μάλιστα ὅτι ἐν ἑκατέρωι τούτων ἔχουσι τὴν ἀφορμὴν εὔλογον ὅτι τὸ μὲν ὡς περὶ θεοῦ γέγραπται, τὸ δὲ διὰ τὸ ἀνθρώπινον αὐτοῦ σῶμα λέγεται. 127 Καὶ πάλιν ὁ ἀπόστολος· «ὧν οἱ πατέρες καὶ ἐξ ὧν ὁ Χριστὸς τὸ κατὰ σάρκα ὁ ὢν ἐπὶ πάντων θεὸς εὐλογητὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. ἀμήν».
Α εἰσὶν Απολιναρίου, καὶ ἀλλότριαι τῆς καθολικῆς Εκκλησίας, δείξωμεν ὅτι καὶ τοῖς παρὰ τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων ἐκτεθειμένοις, ἐναντία τὰ παρὰ ᾿Ακεφάλων πεπλαστουργημένα καθεστᾶσι. Διὰ πάντων οἶμαι τῶν εἰρημέν νων σαφῶς ἀποδέδεικται, ὅτι ἐναντία ταῖς τῶν ἁγίων Πατέρων διδασκαλίαις ἐστὶν, καὶ ἀλλότρια τῆς τῶν Χριστιανῶν πίστεως τὰ παρὰ τῶν αἱρετικῶν προς φερόμενα· φανερῶς τοῦ τε ἐν ἁγίοις ᾿Αθανασίου, καὶ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου, τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ δύο φύσεις ὁμολογούντων, καὶ τὴν μὲν ἄκτιστον, τὴν δὲ κτιστὴν λεγόντων, καὶ μια προσκυνήσει προσκυνεῖσθαι διδασκόντων τὸν Β ἕνα Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. Καὶ ἀρκεῖ μὲν τὰ εἰρημένα πρὸς ἔλεγχον τῆς τῶν ᾿Ακεφάλων κακ ουργίας. Πλὴν οὐδὲν ἄτοπον καὶ ἑτέρως αὐτῶν ἐλέγξαι τὴν κακοήθειαν, ὅτι ἡ μὲν προφερομένη παρ' αὐτῶν ἐπιστολὴ, ὡς Ἰουλίου δῆθεν τοῦ ἐπι- σκόπου Ρώμης καὶ ἄλλως δείκνυται πεπλασμένη. Οἱ γὰρ ἱερεῖς τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης τῇ ἀποστο λικῇ διὰ πάντων ἀκολουθήσαντες παραδόσει, οὐδέ ποτε πρὸς ἀλλήλους διεφώνησαν, ἀλλὰ τὴν ὀρθὴν καὶ ἀληθινὴν μέχρι σήμερον διεφύλαξαν δόξαν (5). Επειτα· δὲ ὡς οὐκ ἔθος ἐστὶ τῷ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης πατριάρχῃ ἐπιγραφῇ τοιαύτῃ χρῆσθαι οἵαν οὗτοι προφέρουσιν, οὐ λέγομεν πρὸς πρεσβυτέρους, ὥσπερ αὐτοὶ συκοφαντοῦσιν, ἀλλ᾽ οὔτε πρὸς ἐπισκό- πους, οὔτε πρὸς αὐτοὺς πατριάρχας. Τρίτον δὲ ὅτι καὶ πέμψαντες εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ ἐπισκοπείου τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης, οὐδὲν τοιοῦτο παρὰ Ἰουλίου τοῦ τῆς ὁσίας μνήμης γεγραμμένον εὕρομεν. Ἡ δὲ ὡς παρὰ ᾿Αθανασίου τοῦ ἐν ἁγίοις πρὸς Ἰοβιανὸν ὑπ' αὐτῶν προφερομένη, πολλοῖς ἐλέγχεται τρόποις ψευδής παντάπασι καθεστῶτα· οὔτε γὰρ ἐπιστολι- μαῖον ἔχει χαρακτῆρα, οὔτε πρεπούσῃ βασιλεῖ ὑπο αγορίᾳ συντέθειται. Αλλ' οὐδὲ ἐπὶ τῶν Ἰοβιανού χρόνων περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Κυρίου ἀμφισ βήτησίς τις ἐκεκίνητο, ἀλλὰ περὶ τῆς ἐν τῇ ἁγία Τριάδι ὁμουσιότητος, οἷα τῆς ᾿Αρειανικῆς μανίας τηνικαῦτα ταῖς Ἐκκλησίαις όχλούσης· περὶ ἧς και ἡ ἀληθὴς ἐπιστολὴ τοῦ ἐν ἁγίοις ᾿Αθανασίου πρὸς Ιοβιανὸν γεγραμμένη φέρεται, ᾗ καὶ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος ἐν τῷ ἐπιταφίῳ τοῦ ἁγίου Αθανασίου μαρτυρεῖ, καὶ Τιμόθεος ὁ μαθητής Απολιναρίου ταύτην διόγραφον ἐν τῇ οἰκείᾳ τίθησιν ἱστορίᾳ ἔχουσαν οὕτως. [Ρ. 251.] Δείξωμεν δὲ καὶ Τιμόθεον τὸν Αίλουρον σύμφωνα μὲν Μανιχαίων, ἐναντία δὲ τοῖς αὐτοῖς ἁγίοις Πατράσιν ᾿Αθανασίῳ καὶ Κυρίλλῳ φρονήσαν τα. Λέγει γὰρ ὁ αὐτὸς Τιμόθεος ἐν τῷ ὀγδόῳ κεφα- λαίῳ τοῦ τρίτου βιβλίου, ὅπερ ἐν Χέρσωνι συνέγρα με τάδε· « Φύσις δὲ Χριστοῦ μόνη θεότης, εἰ καὶ σε σάρχωται. » Τὰ αὐτὰ δὲ Μανιχαίος γράφων ἐν τῇ πρὸς Κούνδαρον ἐπιστολῇ, λέγει τάδε· « Μία φύσις τὸ ὅλον, εἰ καὶ σαρκὸς ὁρᾶτο μορφή. » Προς δὲ ταῦτα λέγομεν, ὅτι εἰ κατὰ τὴν ἄνοιαν Τιμοθέου φύσις Χριστοῦ μόνη θεότης, Χριστὸς ἄρα καὶ ὁ Πατὴρ καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα· μία γὰρ θεότητας JUSTINIANI IMPERATORIS Patrum nostrorum testimoniis, quæ inventa sunt ab Acephalis adinventiones esse constare. (Sequun tur Athanasii et Cyrilli nota testimonia.) (Deinde p. 229.) Ex omnibus supradictis perspicue demonstra- tum fuisse confidimus sanctorum Patrum doctri- nis adversari tideique Christianæ esse contraria quæ ab hæreticis proferuntur; cum manifeste sanctus Athanasius sanctusque Cyrillus duas na- turas Christi divinitatis humanitatisque confitean- tur, unam increatam ac alteram creatam dicant, unaque adoratione adorari unum Dominum no- s'rum Jesum Christum doceant. Sufficiunt igitur supradicta ad Acephalorum maclinationem confu- tandam. Attamen nihil melius stultitiam vel potius maohinationem eorum confutat, quam epistola ab illia prolata tanquam Julii Romæ episcopi cujus alias falsificatio demonstratur. Reipsa veteris Romæ sacerdotes in omnibus apostolicæ traditioni obse- quentes, nunquam inter se discreparunt, sed re- clam ac veram usque ad hanc diem doctrinam servaverunt. Insuper insolitum est veteris Romæ patriarcha hujusmodi scripto uti, quod isti pro- ferunt, non dicimus ad presbyteros, ut illi men- tiuntur, sed nec etiam ad episcopos, nec ad ipsos patriarchas. Tertio nosmetipsi postquam misissemus ad archivium palatii episcopalis veteris Romæ, nihil hujusmodi a Julio sanctæ memoriæ scriptum reperimus. Epistolæ autem Athanasii sancti ad Jovianum, ab illis prolatæ, multis modis confu- tatur mendacium omnibus viribus astructum; non enim characterem epistolæ præfert, nec stylo im- peratori conveniente scribitur. Insuper Joviani temporibus nulla controversia de humanitate Chri- sti fuerat commota, sed de consubstantialitate in Trinitate, qualis fuit insania Ariana quæ tunc Ec- clesias perturbavit, de qua vera exstat epistola sancti Athanasii ad Jovianum scripta, cujus in con- cione funebri sancti Athanasii meminit Grego- rius Theologus, quamque integram refert Timo- theus Apolinarii discipulus, in sua historia, sic habentem... C (Sequitur edita Athanasii ad Jovianum epistola.) Nunc autem de Timotheo Æluro loquamur, cum Ð Manichæis consentiente, contraria vero sanctis Pa- tribus Athanasio Cyrilloque docente; dicit enim barc idem Timotheus, capite octavo libri tertii, quem in Chersoneso scripsit : ‹ Natura autem Christi sola divinitas est, etsi fuerit incarnata. Eadem vero Manichæus scribens in epistola ad Cundarum, hæc dicit: Una natura est totum, etsi videatur figura carnis. Ad hæc autem dicimus, si juxta insaniam Timothei natura Christi sit sola divinitas, Christum ergo esse Patrem ac Spiritum sanctum; una est enim natura divinitatis, Patris scilicet, et Filii et nium de perpetua Romanorum Pontificum ortho- doxia, cum tot contra fuerint in cæteris patriar- chalibas sedibus pastores hæretici. (3) Notenus praeclarum Justiniani imp. testimo-
ἄκουε δὲ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου πῶς τοῦτο σαφῶς ἑρμηνεύει ἐν τῶι λόγωι τῶι ὅτι χρὴ θεοτόκον τὴν ἁγίαν παρθένον ὁμολογεῖν· λέγει γὰρ οὕτως 128 Οὐ μὴν ἀλλά γε κἀκεῖνο διασκεψώμεθα ὡς εἰ μὴ θεὸν ἅμα καὶ ἄνθρωπον ἠπίστατο τὸν Χριστὸν ὁ θεῖος ἀπόστολος, οὐκ ἂν ἔλεγεν τὸ κατὰ σάρκα· τοῦτο γὰρ φανερῶς ἐπὶ τοῦ μὴ μόνον ἀνθρώπου, ἁλλὰ καὶ καθ' ἕτερόν τι τὴν οὐσίαν ὄντος λέγεται, ὥσπερ οὖν καὶ ἐπήγαγεν ὁ ὢν ἐπὶ πάντων θεός· διπλῆν γὰρ τὴν περὶ τοῦ σωτῆρος ἡμῖν ὁμολογίαν παραδέδωκεν, καὶ τὸ κατὰ σάρκα ἐπιδείξας καὶ θεὸν ἀνακηρύξας. 129 Καὶ πάλιν ὁ ἀπόστολος ἐν τῆι πρὸς Τιμόθεον· εἷς θεὸς καὶ εἶς μεσίτης θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ἄνθρωπος Χριστὸς Ἰησοῦς ὁ δοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ πάντων. ὁ δὲ ἐν ἁγίοις Γρηγόριος ὁ Νύσης ἑρμηνεύων ταῦτα λέγει τάδε 130 Τὸ μεσίτην θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, καθὼς ὠνόμασεν ὁ μέγας ἀπόστολος, οὐδὲν οὕτως ὡς τὸ τοῦ υἱοῦ δείκνυσιν ὄνομα ἑκατέραι φύσει τῆι θείαι τε καὶ ἀνθρωπίνηι κατὰ τὸ ἴσον ἐφαρμοζόμενον. ὁ γὰρ αὐτὸς καὶ θεοῦ υἱός ἐστι καὶ υἱὸς ἀνθρώπου κατ' οἰκονομίαν ἐγένετο, ἵνα τῆι πρὸς ἑκάτερον κοινωνίαι δι' ἑαυτοῦ συνάψηι τὰ διεστῶτα τῆι φύσει. 131 Καὶ πάλιν ὁ κύριος ἐν τοῖς εὐαγγελίοις· λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν.
Α εἰσὶν Απολιναρίου, καὶ ἀλλότριαι τῆς καθολικῆς Εκκλησίας, δείξωμεν ὅτι καὶ τοῖς παρὰ τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων ἐκτεθειμένοις, ἐναντία τὰ παρὰ ᾿Ακεφάλων πεπλαστουργημένα καθεστᾶσι. Διὰ πάντων οἶμαι τῶν εἰρημέν νων σαφῶς ἀποδέδεικται, ὅτι ἐναντία ταῖς τῶν ἁγίων Πατέρων διδασκαλίαις ἐστὶν, καὶ ἀλλότρια τῆς τῶν Χριστιανῶν πίστεως τὰ παρὰ τῶν αἱρετικῶν προς φερόμενα· φανερῶς τοῦ τε ἐν ἁγίοις ᾿Αθανασίου, καὶ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου, τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ δύο φύσεις ὁμολογούντων, καὶ τὴν μὲν ἄκτιστον, τὴν δὲ κτιστὴν λεγόντων, καὶ μια προσκυνήσει προσκυνεῖσθαι διδασκόντων τὸν Β ἕνα Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. Καὶ ἀρκεῖ μὲν τὰ εἰρημένα πρὸς ἔλεγχον τῆς τῶν ᾿Ακεφάλων κακ ουργίας. Πλὴν οὐδὲν ἄτοπον καὶ ἑτέρως αὐτῶν ἐλέγξαι τὴν κακοήθειαν, ὅτι ἡ μὲν προφερομένη παρ' αὐτῶν ἐπιστολὴ, ὡς Ἰουλίου δῆθεν τοῦ ἐπι- σκόπου Ρώμης καὶ ἄλλως δείκνυται πεπλασμένη. Οἱ γὰρ ἱερεῖς τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης τῇ ἀποστο λικῇ διὰ πάντων ἀκολουθήσαντες παραδόσει, οὐδέ ποτε πρὸς ἀλλήλους διεφώνησαν, ἀλλὰ τὴν ὀρθὴν καὶ ἀληθινὴν μέχρι σήμερον διεφύλαξαν δόξαν (5). Επειτα· δὲ ὡς οὐκ ἔθος ἐστὶ τῷ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης πατριάρχῃ ἐπιγραφῇ τοιαύτῃ χρῆσθαι οἵαν οὗτοι προφέρουσιν, οὐ λέγομεν πρὸς πρεσβυτέρους, ὥσπερ αὐτοὶ συκοφαντοῦσιν, ἀλλ᾽ οὔτε πρὸς ἐπισκό- πους, οὔτε πρὸς αὐτοὺς πατριάρχας. Τρίτον δὲ ὅτι καὶ πέμψαντες εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ ἐπισκοπείου τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης, οὐδὲν τοιοῦτο παρὰ Ἰουλίου τοῦ τῆς ὁσίας μνήμης γεγραμμένον εὕρομεν. Ἡ δὲ ὡς παρὰ ᾿Αθανασίου τοῦ ἐν ἁγίοις πρὸς Ἰοβιανὸν ὑπ' αὐτῶν προφερομένη, πολλοῖς ἐλέγχεται τρόποις ψευδής παντάπασι καθεστῶτα· οὔτε γὰρ ἐπιστολι- μαῖον ἔχει χαρακτῆρα, οὔτε πρεπούσῃ βασιλεῖ ὑπο αγορίᾳ συντέθειται. Αλλ' οὐδὲ ἐπὶ τῶν Ἰοβιανού χρόνων περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Κυρίου ἀμφισ βήτησίς τις ἐκεκίνητο, ἀλλὰ περὶ τῆς ἐν τῇ ἁγία Τριάδι ὁμουσιότητος, οἷα τῆς ᾿Αρειανικῆς μανίας τηνικαῦτα ταῖς Ἐκκλησίαις όχλούσης· περὶ ἧς και ἡ ἀληθὴς ἐπιστολὴ τοῦ ἐν ἁγίοις ᾿Αθανασίου πρὸς Ιοβιανὸν γεγραμμένη φέρεται, ᾗ καὶ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος ἐν τῷ ἐπιταφίῳ τοῦ ἁγίου Αθανασίου μαρτυρεῖ, καὶ Τιμόθεος ὁ μαθητής Απολιναρίου ταύτην διόγραφον ἐν τῇ οἰκείᾳ τίθησιν ἱστορίᾳ ἔχουσαν οὕτως. [Ρ. 251.] Δείξωμεν δὲ καὶ Τιμόθεον τὸν Αίλουρον σύμφωνα μὲν Μανιχαίων, ἐναντία δὲ τοῖς αὐτοῖς ἁγίοις Πατράσιν ᾿Αθανασίῳ καὶ Κυρίλλῳ φρονήσαν τα. Λέγει γὰρ ὁ αὐτὸς Τιμόθεος ἐν τῷ ὀγδόῳ κεφα- λαίῳ τοῦ τρίτου βιβλίου, ὅπερ ἐν Χέρσωνι συνέγρα με τάδε· « Φύσις δὲ Χριστοῦ μόνη θεότης, εἰ καὶ σε σάρχωται. » Τὰ αὐτὰ δὲ Μανιχαίος γράφων ἐν τῇ πρὸς Κούνδαρον ἐπιστολῇ, λέγει τάδε· « Μία φύσις τὸ ὅλον, εἰ καὶ σαρκὸς ὁρᾶτο μορφή. » Προς δὲ ταῦτα λέγομεν, ὅτι εἰ κατὰ τὴν ἄνοιαν Τιμοθέου φύσις Χριστοῦ μόνη θεότης, Χριστὸς ἄρα καὶ ὁ Πατὴρ καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα· μία γὰρ θεότητας JUSTINIANI IMPERATORIS Patrum nostrorum testimoniis, quæ inventa sunt ab Acephalis adinventiones esse constare. (Sequun tur Athanasii et Cyrilli nota testimonia.) (Deinde p. 229.) Ex omnibus supradictis perspicue demonstra- tum fuisse confidimus sanctorum Patrum doctri- nis adversari tideique Christianæ esse contraria quæ ab hæreticis proferuntur; cum manifeste sanctus Athanasius sanctusque Cyrillus duas na- turas Christi divinitatis humanitatisque confitean- tur, unam increatam ac alteram creatam dicant, unaque adoratione adorari unum Dominum no- s'rum Jesum Christum doceant. Sufficiunt igitur supradicta ad Acephalorum maclinationem confu- tandam. Attamen nihil melius stultitiam vel potius maohinationem eorum confutat, quam epistola ab illia prolata tanquam Julii Romæ episcopi cujus alias falsificatio demonstratur. Reipsa veteris Romæ sacerdotes in omnibus apostolicæ traditioni obse- quentes, nunquam inter se discreparunt, sed re- clam ac veram usque ad hanc diem doctrinam servaverunt. Insuper insolitum est veteris Romæ patriarcha hujusmodi scripto uti, quod isti pro- ferunt, non dicimus ad presbyteros, ut illi men- tiuntur, sed nec etiam ad episcopos, nec ad ipsos patriarchas. Tertio nosmetipsi postquam misissemus ad archivium palatii episcopalis veteris Romæ, nihil hujusmodi a Julio sanctæ memoriæ scriptum reperimus. Epistolæ autem Athanasii sancti ad Jovianum, ab illis prolatæ, multis modis confu- tatur mendacium omnibus viribus astructum; non enim characterem epistolæ præfert, nec stylo im- peratori conveniente scribitur. Insuper Joviani temporibus nulla controversia de humanitate Chri- sti fuerat commota, sed de consubstantialitate in Trinitate, qualis fuit insania Ariana quæ tunc Ec- clesias perturbavit, de qua vera exstat epistola sancti Athanasii ad Jovianum scripta, cujus in con- cione funebri sancti Athanasii meminit Grego- rius Theologus, quamque integram refert Timo- theus Apolinarii discipulus, in sua historia, sic habentem... C (Sequitur edita Athanasii ad Jovianum epistola.) Nunc autem de Timotheo Æluro loquamur, cum Ð Manichæis consentiente, contraria vero sanctis Pa- tribus Athanasio Cyrilloque docente; dicit enim barc idem Timotheus, capite octavo libri tertii, quem in Chersoneso scripsit : ‹ Natura autem Christi sola divinitas est, etsi fuerit incarnata. Eadem vero Manichæus scribens in epistola ad Cundarum, hæc dicit: Una natura est totum, etsi videatur figura carnis. Ad hæc autem dicimus, si juxta insaniam Timothei natura Christi sit sola divinitas, Christum ergo esse Patrem ac Spiritum sanctum; una est enim natura divinitatis, Patris scilicet, et Filii et nium de perpetua Romanorum Pontificum ortho- doxia, cum tot contra fuerint in cæteris patriar- chalibas sedibus pastores hæretici. (3) Notenus praeclarum Justiniani imp. testimo-
εἶπον οὖν οἱ Ἰουδαῖοι· τεσσαράκοντα καὶ ἓξ ἔτεσιν ὠικοδομήθη ὁ ναὸς οὗτος, καὶ σὺ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερεῖς αὐτόν; ἐκεῖνος δὲ ἔλεγεν περὶ τοῦ ναοῦ τοῦ σώματος αὐτοῦ. εἶτα τὸ τοιοῦτο ῥητὸν ἑρμηνεύων ὁ ἐν ἀγίοις Ἀμβρόσιος λέγει τάδε 134 Οὐκ ἀρχὴν ὁ θεὸς λόγος ἐκ τῆς παρθένου εἰληφώς, ἀλλὰ συναίδιος τῶι ἑαυτοῦ πατρὶ ὑπάρχων 134 τὴν τῆς φύσεως τῆς ἡμετέρας ἀπαρχὴν ἑαυτῶι διὰ πολλὴν ἀγαθότητα ἑνῶσαι κατηξίωσεν, οὐ κραθείς, ἀλλ' ἐν ἑκατέραις ταῖς οὐσίαις εἷς καὶ ὁ αὐτὸς φανεὶς κατὰ τὸ γεγραμμένον λύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. λύεται γὰρ Χριστὸς Ἰησοῦς κατὰ τὴν ἐμὴν οὐσίαν ἣν ἔλαβεν, καὶ λελυμένον ἐγείρει τὸν ἴδιον ναὸν ὁ αὐτὸς κατὰ τὴν θείαν αὐτοῦ οὐσίαν καθ' ἣν καὶ πάντων ὑπάρχει δημιουργός. 135 Καὶ πάλιν ὁ κύριος ἐν τῶι κατὰ Ἰωάννην εὐαγγελίωι λέγει· ἀναβαίνω πρὸς τὸν πατέρα μου καὶ πατέρα ὑμῶν, θεόν μου καὶ θεὸν ὑμῶν. ἄκουε τοῦ θεολόγου Γρηγορίου τὸ τοιοῦτο ῥητὸν τοῦ εὐαγγελίου σαφηνίζοντος· γράφει γὰρ ἐν τῶι δευτέρωι περὶ τοῦ θεοῦ λόγου τάδε 136 Θεὸς δὲ λέγοιτ' ἂν οὐ τοῦ λόγου, τοῦ ὁρωμένου δέ. πῶς γὰρ ἂν εἴη τοῦ κυρίως θεοῦ θεός; ὥσπερ καὶ πατὴρ οὐ τοῦ ὁρωμένου, τοῦ λόγου δέ. καὶ γὰρ ἦν διπλοῦς, ὥστε τὸ μὲν κυρίως ἐπ' ἀμφοῖν, τὸ δὲ οὐ κυρίως.
Α εἰσὶν Απολιναρίου, καὶ ἀλλότριαι τῆς καθολικῆς Εκκλησίας, δείξωμεν ὅτι καὶ τοῖς παρὰ τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων ἐκτεθειμένοις, ἐναντία τὰ παρὰ ᾿Ακεφάλων πεπλαστουργημένα καθεστᾶσι. Διὰ πάντων οἶμαι τῶν εἰρημέν νων σαφῶς ἀποδέδεικται, ὅτι ἐναντία ταῖς τῶν ἁγίων Πατέρων διδασκαλίαις ἐστὶν, καὶ ἀλλότρια τῆς τῶν Χριστιανῶν πίστεως τὰ παρὰ τῶν αἱρετικῶν προς φερόμενα· φανερῶς τοῦ τε ἐν ἁγίοις ᾿Αθανασίου, καὶ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου, τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ δύο φύσεις ὁμολογούντων, καὶ τὴν μὲν ἄκτιστον, τὴν δὲ κτιστὴν λεγόντων, καὶ μια προσκυνήσει προσκυνεῖσθαι διδασκόντων τὸν Β ἕνα Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. Καὶ ἀρκεῖ μὲν τὰ εἰρημένα πρὸς ἔλεγχον τῆς τῶν ᾿Ακεφάλων κακ ουργίας. Πλὴν οὐδὲν ἄτοπον καὶ ἑτέρως αὐτῶν ἐλέγξαι τὴν κακοήθειαν, ὅτι ἡ μὲν προφερομένη παρ' αὐτῶν ἐπιστολὴ, ὡς Ἰουλίου δῆθεν τοῦ ἐπι- σκόπου Ρώμης καὶ ἄλλως δείκνυται πεπλασμένη. Οἱ γὰρ ἱερεῖς τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης τῇ ἀποστο λικῇ διὰ πάντων ἀκολουθήσαντες παραδόσει, οὐδέ ποτε πρὸς ἀλλήλους διεφώνησαν, ἀλλὰ τὴν ὀρθὴν καὶ ἀληθινὴν μέχρι σήμερον διεφύλαξαν δόξαν (5). Επειτα· δὲ ὡς οὐκ ἔθος ἐστὶ τῷ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης πατριάρχῃ ἐπιγραφῇ τοιαύτῃ χρῆσθαι οἵαν οὗτοι προφέρουσιν, οὐ λέγομεν πρὸς πρεσβυτέρους, ὥσπερ αὐτοὶ συκοφαντοῦσιν, ἀλλ᾽ οὔτε πρὸς ἐπισκό- πους, οὔτε πρὸς αὐτοὺς πατριάρχας. Τρίτον δὲ ὅτι καὶ πέμψαντες εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ ἐπισκοπείου τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης, οὐδὲν τοιοῦτο παρὰ Ἰουλίου τοῦ τῆς ὁσίας μνήμης γεγραμμένον εὕρομεν. Ἡ δὲ ὡς παρὰ ᾿Αθανασίου τοῦ ἐν ἁγίοις πρὸς Ἰοβιανὸν ὑπ' αὐτῶν προφερομένη, πολλοῖς ἐλέγχεται τρόποις ψευδής παντάπασι καθεστῶτα· οὔτε γὰρ ἐπιστολι- μαῖον ἔχει χαρακτῆρα, οὔτε πρεπούσῃ βασιλεῖ ὑπο αγορίᾳ συντέθειται. Αλλ' οὐδὲ ἐπὶ τῶν Ἰοβιανού χρόνων περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Κυρίου ἀμφισ βήτησίς τις ἐκεκίνητο, ἀλλὰ περὶ τῆς ἐν τῇ ἁγία Τριάδι ὁμουσιότητος, οἷα τῆς ᾿Αρειανικῆς μανίας τηνικαῦτα ταῖς Ἐκκλησίαις όχλούσης· περὶ ἧς και ἡ ἀληθὴς ἐπιστολὴ τοῦ ἐν ἁγίοις ᾿Αθανασίου πρὸς Ιοβιανὸν γεγραμμένη φέρεται, ᾗ καὶ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος ἐν τῷ ἐπιταφίῳ τοῦ ἁγίου Αθανασίου μαρτυρεῖ, καὶ Τιμόθεος ὁ μαθητής Απολιναρίου ταύτην διόγραφον ἐν τῇ οἰκείᾳ τίθησιν ἱστορίᾳ ἔχουσαν οὕτως. [Ρ. 251.] Δείξωμεν δὲ καὶ Τιμόθεον τὸν Αίλουρον σύμφωνα μὲν Μανιχαίων, ἐναντία δὲ τοῖς αὐτοῖς ἁγίοις Πατράσιν ᾿Αθανασίῳ καὶ Κυρίλλῳ φρονήσαν τα. Λέγει γὰρ ὁ αὐτὸς Τιμόθεος ἐν τῷ ὀγδόῳ κεφα- λαίῳ τοῦ τρίτου βιβλίου, ὅπερ ἐν Χέρσωνι συνέγρα με τάδε· « Φύσις δὲ Χριστοῦ μόνη θεότης, εἰ καὶ σε σάρχωται. » Τὰ αὐτὰ δὲ Μανιχαίος γράφων ἐν τῇ πρὸς Κούνδαρον ἐπιστολῇ, λέγει τάδε· « Μία φύσις τὸ ὅλον, εἰ καὶ σαρκὸς ὁρᾶτο μορφή. » Προς δὲ ταῦτα λέγομεν, ὅτι εἰ κατὰ τὴν ἄνοιαν Τιμοθέου φύσις Χριστοῦ μόνη θεότης, Χριστὸς ἄρα καὶ ὁ Πατὴρ καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα· μία γὰρ θεότητας JUSTINIANI IMPERATORIS Patrum nostrorum testimoniis, quæ inventa sunt ab Acephalis adinventiones esse constare. (Sequun tur Athanasii et Cyrilli nota testimonia.) (Deinde p. 229.) Ex omnibus supradictis perspicue demonstra- tum fuisse confidimus sanctorum Patrum doctri- nis adversari tideique Christianæ esse contraria quæ ab hæreticis proferuntur; cum manifeste sanctus Athanasius sanctusque Cyrillus duas na- turas Christi divinitatis humanitatisque confitean- tur, unam increatam ac alteram creatam dicant, unaque adoratione adorari unum Dominum no- s'rum Jesum Christum doceant. Sufficiunt igitur supradicta ad Acephalorum maclinationem confu- tandam. Attamen nihil melius stultitiam vel potius maohinationem eorum confutat, quam epistola ab illia prolata tanquam Julii Romæ episcopi cujus alias falsificatio demonstratur. Reipsa veteris Romæ sacerdotes in omnibus apostolicæ traditioni obse- quentes, nunquam inter se discreparunt, sed re- clam ac veram usque ad hanc diem doctrinam servaverunt. Insuper insolitum est veteris Romæ patriarcha hujusmodi scripto uti, quod isti pro- ferunt, non dicimus ad presbyteros, ut illi men- tiuntur, sed nec etiam ad episcopos, nec ad ipsos patriarchas. Tertio nosmetipsi postquam misissemus ad archivium palatii episcopalis veteris Romæ, nihil hujusmodi a Julio sanctæ memoriæ scriptum reperimus. Epistolæ autem Athanasii sancti ad Jovianum, ab illis prolatæ, multis modis confu- tatur mendacium omnibus viribus astructum; non enim characterem epistolæ præfert, nec stylo im- peratori conveniente scribitur. Insuper Joviani temporibus nulla controversia de humanitate Chri- sti fuerat commota, sed de consubstantialitate in Trinitate, qualis fuit insania Ariana quæ tunc Ec- clesias perturbavit, de qua vera exstat epistola sancti Athanasii ad Jovianum scripta, cujus in con- cione funebri sancti Athanasii meminit Grego- rius Theologus, quamque integram refert Timo- theus Apolinarii discipulus, in sua historia, sic habentem... C (Sequitur edita Athanasii ad Jovianum epistola.) Nunc autem de Timotheo Æluro loquamur, cum Ð Manichæis consentiente, contraria vero sanctis Pa- tribus Athanasio Cyrilloque docente; dicit enim barc idem Timotheus, capite octavo libri tertii, quem in Chersoneso scripsit : ‹ Natura autem Christi sola divinitas est, etsi fuerit incarnata. Eadem vero Manichæus scribens in epistola ad Cundarum, hæc dicit: Una natura est totum, etsi videatur figura carnis. Ad hæc autem dicimus, si juxta insaniam Timothei natura Christi sit sola divinitas, Christum ergo esse Patrem ac Spiritum sanctum; una est enim natura divinitatis, Patris scilicet, et Filii et nium de perpetua Romanorum Pontificum ortho- doxia, cum tot contra fuerint in cæteris patriar- chalibas sedibus pastores hæretici. (3) Notenus praeclarum Justiniani imp. testimo-
ἐναντίως ἢ ἐφ' ἡμῶν ἔχει· ἡμῶν γὰρ κυρίως μὲν θεός, οὐ κυρίως δὲ πατήρ. καὶ τοῦτό ἐστιν ὃ ποιεῖ τοῖς αἱρετικοῖς τὴν πλάνην, ἡ τῶν ὀνομάτων ἐπίζευξις ἐπαλλαττομένων τῶν ὀνομάτων διὰ τὴν σύγκρασιν. σημεῖον δέ· ἡνίκα αἱ φύσεις διίστανται ταῖς ἐπινοίαις, συνδιαιρεῖται καὶ τὰ ὀνόματα. Παύλου λέγοντος ἄκουσον «ἵνα ὁ θεὸς τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ὁ πατὴρ τῆς δόξης»· Χριστοῦ μὲν θεός, τῆς δὲ δόξης πατήρ. εἰ γὰρ καὶ τὸ συναμφότερον ἕν, ἀλλ' οὐ τῆι φύσει, τῆι δὲ συνόδωι. τούτων τί ἂν γένοιτο γνωριμώτερον; 137 Καὶ ἐν τῶι κατὰ Ματθαῖον ὁ κύριος λέγει πρὸς τὸν παραδιδόντα αὐτόν· «φιλήματι τὸν υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδίδως»; τοῦτο δὲ Πέτρος ὁ μάρτυς καὶ ἀρχιεπίσκοπος Ἀλεξανδρείας ἐξηγούμενος λέγει ταῦτα καὶ τὰ τούτοις ὅμοια 138 Τά τε σημεῖα πάντα ὅσα ἐποίησεν, καὶ αἱ δυνάμεις δείκνυσιν αὐτὸν θεὸν ἐνανθρωπήσαντα. τὰ συναμφότερα τοίνυν δείκνυται, ὅτι θεὸς ἦν φύσει καὶ ἐγένετο ἄνθρωπος φύσει. 139 Λέγει δὲ καὶ Ἰωάννης ὁ εὐαγγελιστής· «ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν» Καὶ τοῦτο δὲ ὁ ἐν ἁγίοις ἑρμηνεύων Κύριλλος λέγει τάδε 140 Ἐπεξεργάζεται χρησίμως τὸ εἰρημένον ὁ εὐαγγελιστὴς καὶ εἰς ἐμφανεστέραν ἄγει διάνοιαν τὴν τοῦ θεωρήματος δύναμιν.
Α εἰσὶν Απολιναρίου, καὶ ἀλλότριαι τῆς καθολικῆς Εκκλησίας, δείξωμεν ὅτι καὶ τοῖς παρὰ τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων ἐκτεθειμένοις, ἐναντία τὰ παρὰ ᾿Ακεφάλων πεπλαστουργημένα καθεστᾶσι. Διὰ πάντων οἶμαι τῶν εἰρημέν νων σαφῶς ἀποδέδεικται, ὅτι ἐναντία ταῖς τῶν ἁγίων Πατέρων διδασκαλίαις ἐστὶν, καὶ ἀλλότρια τῆς τῶν Χριστιανῶν πίστεως τὰ παρὰ τῶν αἱρετικῶν προς φερόμενα· φανερῶς τοῦ τε ἐν ἁγίοις ᾿Αθανασίου, καὶ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου, τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ δύο φύσεις ὁμολογούντων, καὶ τὴν μὲν ἄκτιστον, τὴν δὲ κτιστὴν λεγόντων, καὶ μια προσκυνήσει προσκυνεῖσθαι διδασκόντων τὸν Β ἕνα Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. Καὶ ἀρκεῖ μὲν τὰ εἰρημένα πρὸς ἔλεγχον τῆς τῶν ᾿Ακεφάλων κακ ουργίας. Πλὴν οὐδὲν ἄτοπον καὶ ἑτέρως αὐτῶν ἐλέγξαι τὴν κακοήθειαν, ὅτι ἡ μὲν προφερομένη παρ' αὐτῶν ἐπιστολὴ, ὡς Ἰουλίου δῆθεν τοῦ ἐπι- σκόπου Ρώμης καὶ ἄλλως δείκνυται πεπλασμένη. Οἱ γὰρ ἱερεῖς τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης τῇ ἀποστο λικῇ διὰ πάντων ἀκολουθήσαντες παραδόσει, οὐδέ ποτε πρὸς ἀλλήλους διεφώνησαν, ἀλλὰ τὴν ὀρθὴν καὶ ἀληθινὴν μέχρι σήμερον διεφύλαξαν δόξαν (5). Επειτα· δὲ ὡς οὐκ ἔθος ἐστὶ τῷ τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης πατριάρχῃ ἐπιγραφῇ τοιαύτῃ χρῆσθαι οἵαν οὗτοι προφέρουσιν, οὐ λέγομεν πρὸς πρεσβυτέρους, ὥσπερ αὐτοὶ συκοφαντοῦσιν, ἀλλ᾽ οὔτε πρὸς ἐπισκό- πους, οὔτε πρὸς αὐτοὺς πατριάρχας. Τρίτον δὲ ὅτι καὶ πέμψαντες εἰς τὰ ἀρχεῖα τοῦ ἐπισκοπείου τῆς πρεσβυτέρας Ρώμης, οὐδὲν τοιοῦτο παρὰ Ἰουλίου τοῦ τῆς ὁσίας μνήμης γεγραμμένον εὕρομεν. Ἡ δὲ ὡς παρὰ ᾿Αθανασίου τοῦ ἐν ἁγίοις πρὸς Ἰοβιανὸν ὑπ' αὐτῶν προφερομένη, πολλοῖς ἐλέγχεται τρόποις ψευδής παντάπασι καθεστῶτα· οὔτε γὰρ ἐπιστολι- μαῖον ἔχει χαρακτῆρα, οὔτε πρεπούσῃ βασιλεῖ ὑπο αγορίᾳ συντέθειται. Αλλ' οὐδὲ ἐπὶ τῶν Ἰοβιανού χρόνων περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ Κυρίου ἀμφισ βήτησίς τις ἐκεκίνητο, ἀλλὰ περὶ τῆς ἐν τῇ ἁγία Τριάδι ὁμουσιότητος, οἷα τῆς ᾿Αρειανικῆς μανίας τηνικαῦτα ταῖς Ἐκκλησίαις όχλούσης· περὶ ἧς και ἡ ἀληθὴς ἐπιστολὴ τοῦ ἐν ἁγίοις ᾿Αθανασίου πρὸς Ιοβιανὸν γεγραμμένη φέρεται, ᾗ καὶ Γρηγόριος ὁ Θεολόγος ἐν τῷ ἐπιταφίῳ τοῦ ἁγίου Αθανασίου μαρτυρεῖ, καὶ Τιμόθεος ὁ μαθητής Απολιναρίου ταύτην διόγραφον ἐν τῇ οἰκείᾳ τίθησιν ἱστορίᾳ ἔχουσαν οὕτως. [Ρ. 251.] Δείξωμεν δὲ καὶ Τιμόθεον τὸν Αίλουρον σύμφωνα μὲν Μανιχαίων, ἐναντία δὲ τοῖς αὐτοῖς ἁγίοις Πατράσιν ᾿Αθανασίῳ καὶ Κυρίλλῳ φρονήσαν τα. Λέγει γὰρ ὁ αὐτὸς Τιμόθεος ἐν τῷ ὀγδόῳ κεφα- λαίῳ τοῦ τρίτου βιβλίου, ὅπερ ἐν Χέρσωνι συνέγρα με τάδε· « Φύσις δὲ Χριστοῦ μόνη θεότης, εἰ καὶ σε σάρχωται. » Τὰ αὐτὰ δὲ Μανιχαίος γράφων ἐν τῇ πρὸς Κούνδαρον ἐπιστολῇ, λέγει τάδε· « Μία φύσις τὸ ὅλον, εἰ καὶ σαρκὸς ὁρᾶτο μορφή. » Προς δὲ ταῦτα λέγομεν, ὅτι εἰ κατὰ τὴν ἄνοιαν Τιμοθέου φύσις Χριστοῦ μόνη θεότης, Χριστὸς ἄρα καὶ ὁ Πατὴρ καὶ τὸ ἅγιον Πνεῦμα· μία γὰρ θεότητας JUSTINIANI IMPERATORIS Patrum nostrorum testimoniis, quæ inventa sunt ab Acephalis adinventiones esse constare. (Sequun tur Athanasii et Cyrilli nota testimonia.) (Deinde p. 229.) Ex omnibus supradictis perspicue demonstra- tum fuisse confidimus sanctorum Patrum doctri- nis adversari tideique Christianæ esse contraria quæ ab hæreticis proferuntur; cum manifeste sanctus Athanasius sanctusque Cyrillus duas na- turas Christi divinitatis humanitatisque confitean- tur, unam increatam ac alteram creatam dicant, unaque adoratione adorari unum Dominum no- s'rum Jesum Christum doceant. Sufficiunt igitur supradicta ad Acephalorum maclinationem confu- tandam. Attamen nihil melius stultitiam vel potius maohinationem eorum confutat, quam epistola ab illia prolata tanquam Julii Romæ episcopi cujus alias falsificatio demonstratur. Reipsa veteris Romæ sacerdotes in omnibus apostolicæ traditioni obse- quentes, nunquam inter se discreparunt, sed re- clam ac veram usque ad hanc diem doctrinam servaverunt. Insuper insolitum est veteris Romæ patriarcha hujusmodi scripto uti, quod isti pro- ferunt, non dicimus ad presbyteros, ut illi men- tiuntur, sed nec etiam ad episcopos, nec ad ipsos patriarchas. Tertio nosmetipsi postquam misissemus ad archivium palatii episcopalis veteris Romæ, nihil hujusmodi a Julio sanctæ memoriæ scriptum reperimus. Epistolæ autem Athanasii sancti ad Jovianum, ab illis prolatæ, multis modis confu- tatur mendacium omnibus viribus astructum; non enim characterem epistolæ præfert, nec stylo im- peratori conveniente scribitur. Insuper Joviani temporibus nulla controversia de humanitate Chri- sti fuerat commota, sed de consubstantialitate in Trinitate, qualis fuit insania Ariana quæ tunc Ec- clesias perturbavit, de qua vera exstat epistola sancti Athanasii ad Jovianum scripta, cujus in con- cione funebri sancti Athanasii meminit Grego- rius Theologus, quamque integram refert Timo- theus Apolinarii discipulus, in sua historia, sic habentem... C (Sequitur edita Athanasii ad Jovianum epistola.) Nunc autem de Timotheo Æluro loquamur, cum Ð Manichæis consentiente, contraria vero sanctis Pa- tribus Athanasio Cyrilloque docente; dicit enim barc idem Timotheus, capite octavo libri tertii, quem in Chersoneso scripsit : ‹ Natura autem Christi sola divinitas est, etsi fuerit incarnata. Eadem vero Manichæus scribens in epistola ad Cundarum, hæc dicit: Una natura est totum, etsi videatur figura carnis. Ad hæc autem dicimus, si juxta insaniam Timothei natura Christi sit sola divinitas, Christum ergo esse Patrem ac Spiritum sanctum; una est enim natura divinitatis, Patris scilicet, et Filii et nium de perpetua Romanorum Pontificum ortho- doxia, cum tot contra fuerint in cæteris patriar- chalibas sedibus pastores hæretici. (3) Notenus praeclarum Justiniani imp. testimo-
PG 86:1129ἐπειδὴ γὰρ ἔφη σάρκα γεγενῆσθαι τὸν τοῦ θεοῦ λόγον, ἵνα μήτις ἐκ πολλῆς ἀμαθίας τῆς μὲν ἰδίας αὐτὸν ὑπολάβοι φύσεως ἐκδραμεῖν, μεταπεποιῆσθαι δὲ ὄντως εἰς σάρκα καὶ παθεῖν, ὅπερ ἦν ἀδύνατον (ἀλλοιώσεως γὰρ ἁπάσης καὶ μεταβολῆς τῆς ἐφ' ἕτερόν τι κατὰ τὸν τοῦ πως εἶναι λόγον τὸ θεῖον ἀπώικισται), καλῶς τε σφόδρα ποιῶν ὁ θεολόγος ἐπήνεγκεν εὐθὺς ὅτι «ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν», ἵνα δύο νοήσας τὰ σημαινόμενα τόν τε σκηνοῦντα καὶ τὸ ἐν ὧι ἡ σκήνωσις, μὴ εἰς σάρκα παρατετράφθαι νομίσηις αὐτόν, σκηνῶσαι δὲ μᾶλλον ἐν σαρκὶ ὡς ἰδίωι προσχρησάμενον σώματι τῶι ἐκ τῆς ἁγίας παρθένου ναῶι. 141 Τί δὲ πρὸς τὸν ἀπόστολον λέγουσι σαφῶς ἐν τῆι μιᾶι ὑποστάσει ἤγουν τῶι ἑνὶ προσώπωι τοῦ Χριστοῦ τὰς δύο κηρύττοντα φύσεις ἐν τῶι λέγειν τοῦτο; «φρονείσθω ἐν ὑμῖν ὃ καὶ ἐν Χριστῶι Ἰησοῦ· ὃς ἐν μορφῆι θεοῦ ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα θεῶι, ἀλλ' ἑαυτὸν ἐκένωσεν μορφὴν δούλου λαβών».
φύσις, Πατρός φαμεν καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύμα- τος. Εσται δὲ καὶ τὸ πάθος κοινὸν κατὰ τὴν ἐκεί- νου μανίαν. (Ρ. 236) Πάλιν Τιμόθεος ὁ βλάσφημος, ὡς οὐκ ἀρχούμενος προτέραις αὐτοῦ ματαιολογίαις, ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν ἀντιῤῥητικῶν αὐτοῦ λόγων, σα φέστερον τὴν ἑαυτοῦ νόσον εκκαλύπτει· λέγει γὰρ οὕτως· « Οὐ γὰρ φύσεως ἔχει λόγον ἡ τοῦ Θεοῦ Λό του σάρκωσις, ἀλλ' οἰκονομίας ὑπὲρ φύσιν πραττο- μένης ὑπὸ Θεοῦ ἐκ μὲν τῆς κοινῆς καὶ ἀνθρωπίνης ἡμῶν φύσεως ήτοι οὐσίας· διὸ καὶ ὁμοφυὴς καὶ ὁμοι γενὴς καὶ ὁμοούσιος ἡμῖν λέγεται κατὰ τὸν τῆς οἱ- κονομίας λόγον, ἤτοι τὴν ἐκ γυναικὸς γέννησιν· οὔτε δὲ φύσις οὔτε οὐσία κοινοῦ τινος ἀνθρώπου προση- γόρευται πώποτε τὸ ἄχραντον καὶ ὁμογενὲς ἡμῖν σῶμα τοῦ Θεοῦ Λόγου. » Διὰ τῶν εἰρημένων τοίνυν φανερὸν καθέστηκεν, ὅτι τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου σάρω κωσιν, φύσεως ἔχειν ἀπαρνείται λόγον Τιμόθεος. Ει δὲ φύσεως λόγον οὐκ ἔχει, κατὰ φαντασίαν μόνην φανῆναι ταύτην λέγει· φησί γάρ· « Ἐκ μὲν τῆς κοι νῆς καὶ ἀνθρωπίνης ἡμῶν φύσεως ἤτοι οὐσίας τὸν Θεόν Λόγον γεγενῆσθαι, τουτέστιν ἐκ γυναικὸς, καὶ κατὰ τοῦτο μόνον καὶ ὁμοφυᾶ καὶ ὁμογενῆ καὶ ὁμοι εὐσιον ἡμῖν λέγεσθαι, καὶ Θεὸς ἐκ γυναικὸς ἀπετέχ- Εγ. » 'Ομοούσιον ἡμῖν οὐ μὴν αὐτὸν τὸν Κύριον κατά φύσιν, ἤτοι οὐσίαν, κοινὸν ἔχειν τι πρὸς ἀνθρώπους λέγει· ἐπάγει γὰρ, ὅτι, «Οὔτε φύσις, οὔτε οὐσία, κοινοῦ τινος ἀνθρώπου προσηγόρευται πώποτε, τὸ ἄχραντον καὶ ὁμογενὲς ἡμῖν σῶμα τοῦ Θεοῦ Λόγου. » ᾿Αρνούμενος δὲ τῇ ἡμετέρᾳ φύσει κοινωνεῖν τὸ τοῦ Κυρίου σῶμα, πρόδηλός ἐστι πρὸς ἀπάτην καὶ μονὴν, τῇ τοῦ Μονογενοῦς λέξει κεχρημένος, και μηδὲν ἕτερον διὰ ταύτης νοῶν, εἰ μὴ ὅτι ὡς ἄνθρωπος κατὰ φαντασίαν γεγέννηται, καὶ δοκήσει οὐ φύσει ἐφάνη ἄνθρωπος. Εἰ δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει κατὰ τὴν Τιμοθέου μανίαν, σαφές καθέστηκεν, ὅτι καὶ τὸ πά θος καὶ τὸν σταυρὸν καὶ τὸν θάνατον καὶ τὴν ἀνά- στασιν τοῦ Κυρίου κατά φαντασίαν φησί γεγενή- σθαι, ὅπερ καὶ Μανιχαῖος λέγει. - [Ρ. 237.] Καὶ πάλιν Τιμόθεος ταῖς ἑαυτοῦ βλασφη- μίαις προσεπιτιθεὶς τὰ χείρονα, καὶ ἐν τῷ τετάρτῳ αὐτοῦ κεφαλαίῳ τοῦ εἰρημένου τρίτου βιβλίου, λέγει τάδε· Δείξωσιν ἡμῖν Διφυσῖται τῶν δύο φύσεων τοῦ Χριστοῦ διαφορὰν, ὡς αὐτοὶ λέγουσιν, εἰ δύνανται. Ἰδοὺ σαφῶς ἀρνεῖται τὴν διαφορὰν τῶν ἐν Χριστῷ δύο φύσεων· καὶ ἐν τούτῳ δὲ ὁμοίως ἐναντιοῦται πᾶσι τοῖς τε ἄλλοις ἁγίοις Πατράσι, καὶ μάλιστα ᾿Αθανασίῳ καὶ Κυρίλλῳ. — Καὶ πάλιν Τιμόθεος δ αἱρετικὸς μείζονας ἐπινοῶν ἑαυτῷ βλασφημίας, προ- βάλλεται προφητικήν ῥῆσιν λέγουσαν οὕτως· « Απ- αγγέλλων εἰς ἀνθρώπους τὸν Χριστὸν αὐτοῦ, καὶ Κύριος ὁ Θεὸς παντοκράτωρ ὄνομα αὐτῷ. » Εἶτα κακῶς ταύτας ἐξηγούμενος ἐπάγει· « Αὐτὸς οὖν δι' ἑαυτοῦ ἀπήγγειλε τοῖς ἀνθρώποις· τοῦτον ἰδὼν ὁ ἥλιος ἔδυ μεσημβρία. Ἀλλ᾿ οὐκ ἐδέχετο τοῦτο δι' ἀνθρώπου γενέσθαι, ἤτοι διὰ φύσεως ἀνθρωπίνης · * γὰρ ἂν πάντη τε καὶ παντελῶς ἔλυεν τὴν παρθενίαν ἡ ἀνθρώπου φύσις· εἰ γὰρ ἦν ἄνθρωπος κατὰ φύσιν καὶ νόμον ὁ μέλλων ἀποτελεῖσθαι ἄνθρωπος ἐν μήτρα τῆς Παρθένου, οὐκ ἂν ἐτέχθη ἐξ αὐτῆς, εἰ μὴ πρωτ TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. A Spiritus sancti. Passio quoque, juxta illius insa- B C D PATROL. GR. LXXXVI. niam, communis erit. Rursus Timotheus blasphe- mus, quasi non sibi sufficerent stultitiæ priores, in libro secundo controversiarum suarum, apertius morbum suum revelat; sic enim loquitur : « Non enim naturæ habet Verbum Dei Verbi incarnatio, sed œconomiæ ultra naturam effectæ a Deo ex' communi quidem humanaque nostra natura sive substantia. Ideo natura, generatione substantiaque similis nobis dicitur secundum œconomiæ verbum, sive ex muliere nativitatem; nunquam autem natura vel substantia communis alicujus hominis vocatum est mundum simileque nobis generatione corpus Dei Verbi. › Ex dictis evidens ergo constat, incarnationem Dei Verbi, naturæ verbum habere negare Timotheum. Si autem naturæ verbum non habet, secundum speciem solam apparuisse illam dicit; dicit enim : « Ex communi quidem huma- naque nostra natura seu substantia Deus Verbum genitus est, scilicet ex muliere, secundumque hoc solum similis nobis natura, generatione substan - tiaque dicitur, Deusque de muliere natus est., Similem nobis substantia, sed non ipsum Dominum secundum naturam, seu substantiam aliquid com- munis cum hominibus habere dicit; addit enim : • Nec natura, nec substantia alicujus hominis unquam vocatum est munduin simileque nobis generatione corpus Dei Verbi. › Cum neget autem corpus Domini cum nostra natura communicare, evidenter ad decipiendum atque ad detinendum nos voce Unigeniti utitur, nihilque aliud per illam intelligit nisi hominem sub specie genitum fuisse, similitudineque non natura hominem apparuisse. Si vero hæc sic se habent juxta Timothei insaniam, evidenter constat passionem, crucem, resurrectionem Domini sub specie factas esse illum asserere, quod etiam asserit Manichæus. mortem ac Idem Timotheus suis blasphemiis adhuc pejora addit, atque in quarto capite supradicti libri tertii hæc dicit Diphysitæ (duarum naturarum fauto- res) nobis demonstrent duarum naturarum Christi differentiam, ut aiunt, si possunt. › En aperte negat differentiam duarum naturarum in Christo, atque in illo adversatur omnibus aliis sanctis Patribus, imprimis Athanasio ac Cyrillo. - Rursus idem hære- ticus Timotheus in sese majores blasphemias vol- vens, rejicit propheticam vocem sic loquentem : Mittens ad homines Christum suum, et Dominus Deus omnipotens nomen ejus. Impie hæc verba postquam interpretatus est, pergit: Ipse igitur per seipsum misit ad homines; quem videns sol in meridie occidit. Sed illud hominis generatione non recipiebatur, vel humana natura; aliter enim omnino et in perpetuum solveret virginitatem hominis natura; si enim esset homo juxta naturam ac legem perficiendus homo in sinu Virginis, non natus fuisset ex illa, nisi prius virginitate soluta. » Sed hæc peperit caput Timothei ipsiusque assecla-
δεῖ δὲ προσέχειν τὸν νοῦν ὅτι εἰπὼν ὁ ἀπόστολος, ὃς τὴν ὑπόστασιν τοῦ λόγου ἐσήμανεν ἐν τῆι τοῦ θεοῦ ὑπάρχειν μορφῆι, ὅπερ ἐστὶν ἐν τῆι οὐσίαι τοῦ πατρός, καὶ οὐκ εἶπεν ὅτι τὸν ὑπάρχοντα ἐν μορφῆι δούλου ἔλαβεν, ἵνα μὴ προυποστάντα δείξηι τὸν ἄνθρωπον κατὰ τὴν Νεστορίου μανίαν· ἀλλ' εἶπεν ὅτι «μορφὴν δούλου» ἔλαβεν, τουτέστιν οὐσίαν ἀνθρώπου, δεικνὺς ὅτι ἐν τῆι ὑποστάσει τοῦ λόγου τὴν ὕπαρξιν ἔσχεν ἡ σάρξ, ἵνα εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ἐν μιᾶι ὑποστάσει ὑπάρχων ἐν ἑκατέραι μορφῆι, τουτέστιν φύσει, γνωρίζηται τῆι θείαι τε καὶ ἀνθρωπίνηι. δῆλον γὰρ ὅτι ὁ θεὸς λόγος γεννηθεὶς πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ τοῦ πατρὸς οὐ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεώς ἐστιν τῶι πατρί, ἀλλὰ τῆς αὐτῆς οὐσίας καθ' ὃ θεός, ἰδίαν δὲ ἔχει τὴν ὑπόστασιν καθ' ὃ λόγος. καὶ ἐπ' ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν γεννηθεὶς ὁ αὐτὸς κατὰ σάρκα ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου παρθένου καὶ θεοτόκου Μαρίας οὐ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεώς ἐστιν τῆι μητρί, ἀλλὰ τῆς αὐτῆς οὐσίας.
φύσις, Πατρός φαμεν καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύμα- τος. Εσται δὲ καὶ τὸ πάθος κοινὸν κατὰ τὴν ἐκεί- νου μανίαν. (Ρ. 236) Πάλιν Τιμόθεος ὁ βλάσφημος, ὡς οὐκ ἀρχούμενος προτέραις αὐτοῦ ματαιολογίαις, ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν ἀντιῤῥητικῶν αὐτοῦ λόγων, σα φέστερον τὴν ἑαυτοῦ νόσον εκκαλύπτει· λέγει γὰρ οὕτως· « Οὐ γὰρ φύσεως ἔχει λόγον ἡ τοῦ Θεοῦ Λό του σάρκωσις, ἀλλ' οἰκονομίας ὑπὲρ φύσιν πραττο- μένης ὑπὸ Θεοῦ ἐκ μὲν τῆς κοινῆς καὶ ἀνθρωπίνης ἡμῶν φύσεως ήτοι οὐσίας· διὸ καὶ ὁμοφυὴς καὶ ὁμοι γενὴς καὶ ὁμοούσιος ἡμῖν λέγεται κατὰ τὸν τῆς οἱ- κονομίας λόγον, ἤτοι τὴν ἐκ γυναικὸς γέννησιν· οὔτε δὲ φύσις οὔτε οὐσία κοινοῦ τινος ἀνθρώπου προση- γόρευται πώποτε τὸ ἄχραντον καὶ ὁμογενὲς ἡμῖν σῶμα τοῦ Θεοῦ Λόγου. » Διὰ τῶν εἰρημένων τοίνυν φανερὸν καθέστηκεν, ὅτι τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου σάρω κωσιν, φύσεως ἔχειν ἀπαρνείται λόγον Τιμόθεος. Ει δὲ φύσεως λόγον οὐκ ἔχει, κατὰ φαντασίαν μόνην φανῆναι ταύτην λέγει· φησί γάρ· « Ἐκ μὲν τῆς κοι νῆς καὶ ἀνθρωπίνης ἡμῶν φύσεως ἤτοι οὐσίας τὸν Θεόν Λόγον γεγενῆσθαι, τουτέστιν ἐκ γυναικὸς, καὶ κατὰ τοῦτο μόνον καὶ ὁμοφυᾶ καὶ ὁμογενῆ καὶ ὁμοι εὐσιον ἡμῖν λέγεσθαι, καὶ Θεὸς ἐκ γυναικὸς ἀπετέχ- Εγ. » 'Ομοούσιον ἡμῖν οὐ μὴν αὐτὸν τὸν Κύριον κατά φύσιν, ἤτοι οὐσίαν, κοινὸν ἔχειν τι πρὸς ἀνθρώπους λέγει· ἐπάγει γὰρ, ὅτι, «Οὔτε φύσις, οὔτε οὐσία, κοινοῦ τινος ἀνθρώπου προσηγόρευται πώποτε, τὸ ἄχραντον καὶ ὁμογενὲς ἡμῖν σῶμα τοῦ Θεοῦ Λόγου. » ᾿Αρνούμενος δὲ τῇ ἡμετέρᾳ φύσει κοινωνεῖν τὸ τοῦ Κυρίου σῶμα, πρόδηλός ἐστι πρὸς ἀπάτην καὶ μονὴν, τῇ τοῦ Μονογενοῦς λέξει κεχρημένος, και μηδὲν ἕτερον διὰ ταύτης νοῶν, εἰ μὴ ὅτι ὡς ἄνθρωπος κατὰ φαντασίαν γεγέννηται, καὶ δοκήσει οὐ φύσει ἐφάνη ἄνθρωπος. Εἰ δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει κατὰ τὴν Τιμοθέου μανίαν, σαφές καθέστηκεν, ὅτι καὶ τὸ πά θος καὶ τὸν σταυρὸν καὶ τὸν θάνατον καὶ τὴν ἀνά- στασιν τοῦ Κυρίου κατά φαντασίαν φησί γεγενή- σθαι, ὅπερ καὶ Μανιχαῖος λέγει. - [Ρ. 237.] Καὶ πάλιν Τιμόθεος ταῖς ἑαυτοῦ βλασφη- μίαις προσεπιτιθεὶς τὰ χείρονα, καὶ ἐν τῷ τετάρτῳ αὐτοῦ κεφαλαίῳ τοῦ εἰρημένου τρίτου βιβλίου, λέγει τάδε· Δείξωσιν ἡμῖν Διφυσῖται τῶν δύο φύσεων τοῦ Χριστοῦ διαφορὰν, ὡς αὐτοὶ λέγουσιν, εἰ δύνανται. Ἰδοὺ σαφῶς ἀρνεῖται τὴν διαφορὰν τῶν ἐν Χριστῷ δύο φύσεων· καὶ ἐν τούτῳ δὲ ὁμοίως ἐναντιοῦται πᾶσι τοῖς τε ἄλλοις ἁγίοις Πατράσι, καὶ μάλιστα ᾿Αθανασίῳ καὶ Κυρίλλῳ. — Καὶ πάλιν Τιμόθεος δ αἱρετικὸς μείζονας ἐπινοῶν ἑαυτῷ βλασφημίας, προ- βάλλεται προφητικήν ῥῆσιν λέγουσαν οὕτως· « Απ- αγγέλλων εἰς ἀνθρώπους τὸν Χριστὸν αὐτοῦ, καὶ Κύριος ὁ Θεὸς παντοκράτωρ ὄνομα αὐτῷ. » Εἶτα κακῶς ταύτας ἐξηγούμενος ἐπάγει· « Αὐτὸς οὖν δι' ἑαυτοῦ ἀπήγγειλε τοῖς ἀνθρώποις· τοῦτον ἰδὼν ὁ ἥλιος ἔδυ μεσημβρία. Ἀλλ᾿ οὐκ ἐδέχετο τοῦτο δι' ἀνθρώπου γενέσθαι, ἤτοι διὰ φύσεως ἀνθρωπίνης · * γὰρ ἂν πάντη τε καὶ παντελῶς ἔλυεν τὴν παρθενίαν ἡ ἀνθρώπου φύσις· εἰ γὰρ ἦν ἄνθρωπος κατὰ φύσιν καὶ νόμον ὁ μέλλων ἀποτελεῖσθαι ἄνθρωπος ἐν μήτρα τῆς Παρθένου, οὐκ ἂν ἐτέχθη ἐξ αὐτῆς, εἰ μὴ πρωτ TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. A Spiritus sancti. Passio quoque, juxta illius insa- B C D PATROL. GR. LXXXVI. niam, communis erit. Rursus Timotheus blasphe- mus, quasi non sibi sufficerent stultitiæ priores, in libro secundo controversiarum suarum, apertius morbum suum revelat; sic enim loquitur : « Non enim naturæ habet Verbum Dei Verbi incarnatio, sed œconomiæ ultra naturam effectæ a Deo ex' communi quidem humanaque nostra natura sive substantia. Ideo natura, generatione substantiaque similis nobis dicitur secundum œconomiæ verbum, sive ex muliere nativitatem; nunquam autem natura vel substantia communis alicujus hominis vocatum est mundum simileque nobis generatione corpus Dei Verbi. › Ex dictis evidens ergo constat, incarnationem Dei Verbi, naturæ verbum habere negare Timotheum. Si autem naturæ verbum non habet, secundum speciem solam apparuisse illam dicit; dicit enim : « Ex communi quidem huma- naque nostra natura seu substantia Deus Verbum genitus est, scilicet ex muliere, secundumque hoc solum similis nobis natura, generatione substan - tiaque dicitur, Deusque de muliere natus est., Similem nobis substantia, sed non ipsum Dominum secundum naturam, seu substantiam aliquid com- munis cum hominibus habere dicit; addit enim : • Nec natura, nec substantia alicujus hominis unquam vocatum est munduin simileque nobis generatione corpus Dei Verbi. › Cum neget autem corpus Domini cum nostra natura communicare, evidenter ad decipiendum atque ad detinendum nos voce Unigeniti utitur, nihilque aliud per illam intelligit nisi hominem sub specie genitum fuisse, similitudineque non natura hominem apparuisse. Si vero hæc sic se habent juxta Timothei insaniam, evidenter constat passionem, crucem, resurrectionem Domini sub specie factas esse illum asserere, quod etiam asserit Manichæus. mortem ac Idem Timotheus suis blasphemiis adhuc pejora addit, atque in quarto capite supradicti libri tertii hæc dicit Diphysitæ (duarum naturarum fauto- res) nobis demonstrent duarum naturarum Christi differentiam, ut aiunt, si possunt. › En aperte negat differentiam duarum naturarum in Christo, atque in illo adversatur omnibus aliis sanctis Patribus, imprimis Athanasio ac Cyrillo. - Rursus idem hære- ticus Timotheus in sese majores blasphemias vol- vens, rejicit propheticam vocem sic loquentem : Mittens ad homines Christum suum, et Dominus Deus omnipotens nomen ejus. Impie hæc verba postquam interpretatus est, pergit: Ipse igitur per seipsum misit ad homines; quem videns sol in meridie occidit. Sed illud hominis generatione non recipiebatur, vel humana natura; aliter enim omnino et in perpetuum solveret virginitatem hominis natura; si enim esset homo juxta naturam ac legem perficiendus homo in sinu Virginis, non natus fuisset ex illa, nisi prius virginitate soluta. » Sed hæc peperit caput Timothei ipsiusque assecla-
εἶτα πῶς οἱ Ἀκέφαλοι δύο ὑποστάσεων ἕνωσιν λέγουσι, καίτοι δύο ὑποστάσεων ἕνωσιν τὴν καθ' ὑπόστασιν οὐκ ἐπιδεχομένων; ἢ ἀγνοοῦσιν ὅτι καὶ Νεστόριος διὰ τὴν τοιαύτην πλάνην κατεκρίθη δύο ὑποστάσεις ἐπὶ τῆς οἰκονομίας εἰσάγων; ἀλλὰ τούτων οὕτως ὄντων καὶ Νεστορίου καὶ πάσης μᾶλλον αἱρέσεως βδελυρώτερα δόγματα λέγειν ἀνέχονται οἱ Ἀκέφαλοι ἢ συναινεῖν τῆι ἀληθείαι. καὶ ταῦτα μὲν ἡμεῖς πρὸς αὐτούς· τὸ δ' αὐτὸ τοῦ ἀποστόλου ῥητὸν ἐξηγούμενος καὶ ὁ ἐν ἁγίοις Ἀμβρόσιος ἐν τῶι κατὰ Ἀπολιναρίου λόγωι γράφει τάδε 142 Κάλλιστα κέχρηται τῆι τῶν αὐτῶν ἐπαναλήψει ῥημάτων ὁ ἀπόστολος λέγων περὶ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ «ὃς ἐν μορφῆι θεοῦ ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα θεῶι, ἀλλ' ἑαυτὸν ἐκένωσεν μορφὴν δούλου λαβών». τί ἐστι μορφὴ θεοῦ, εἰ μὴ ἐν τῶι πληρώματι τῆς θεότητος ἐκεῖνο τὸ τῆς θείας τελειότητος ἐκτύπωμα; οὐκοῦν ἐν τῶι τελείωι τῆς θεότητος ὢν ἐκένωσεν ἑαυτὸν καὶ ἔλαβεν τὸ τέλειον τῆς κατὰ ἄνθρωπον φύσεως ὁλοκλήρου καὶ ὡς οὐδὲν ἔλιπεν τῶι θεῶι, οὕτως οὔτε τῶι καταρτισμῶι τῶι κατὰ τὸν ἄνθρωπον, ἵνα τέλειος ἐν ἑκατέραι φύσει τυγχάνηι.
φύσις, Πατρός φαμεν καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύμα- τος. Εσται δὲ καὶ τὸ πάθος κοινὸν κατὰ τὴν ἐκεί- νου μανίαν. (Ρ. 236) Πάλιν Τιμόθεος ὁ βλάσφημος, ὡς οὐκ ἀρχούμενος προτέραις αὐτοῦ ματαιολογίαις, ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν ἀντιῤῥητικῶν αὐτοῦ λόγων, σα φέστερον τὴν ἑαυτοῦ νόσον εκκαλύπτει· λέγει γὰρ οὕτως· « Οὐ γὰρ φύσεως ἔχει λόγον ἡ τοῦ Θεοῦ Λό του σάρκωσις, ἀλλ' οἰκονομίας ὑπὲρ φύσιν πραττο- μένης ὑπὸ Θεοῦ ἐκ μὲν τῆς κοινῆς καὶ ἀνθρωπίνης ἡμῶν φύσεως ήτοι οὐσίας· διὸ καὶ ὁμοφυὴς καὶ ὁμοι γενὴς καὶ ὁμοούσιος ἡμῖν λέγεται κατὰ τὸν τῆς οἱ- κονομίας λόγον, ἤτοι τὴν ἐκ γυναικὸς γέννησιν· οὔτε δὲ φύσις οὔτε οὐσία κοινοῦ τινος ἀνθρώπου προση- γόρευται πώποτε τὸ ἄχραντον καὶ ὁμογενὲς ἡμῖν σῶμα τοῦ Θεοῦ Λόγου. » Διὰ τῶν εἰρημένων τοίνυν φανερὸν καθέστηκεν, ὅτι τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου σάρω κωσιν, φύσεως ἔχειν ἀπαρνείται λόγον Τιμόθεος. Ει δὲ φύσεως λόγον οὐκ ἔχει, κατὰ φαντασίαν μόνην φανῆναι ταύτην λέγει· φησί γάρ· « Ἐκ μὲν τῆς κοι νῆς καὶ ἀνθρωπίνης ἡμῶν φύσεως ἤτοι οὐσίας τὸν Θεόν Λόγον γεγενῆσθαι, τουτέστιν ἐκ γυναικὸς, καὶ κατὰ τοῦτο μόνον καὶ ὁμοφυᾶ καὶ ὁμογενῆ καὶ ὁμοι εὐσιον ἡμῖν λέγεσθαι, καὶ Θεὸς ἐκ γυναικὸς ἀπετέχ- Εγ. » 'Ομοούσιον ἡμῖν οὐ μὴν αὐτὸν τὸν Κύριον κατά φύσιν, ἤτοι οὐσίαν, κοινὸν ἔχειν τι πρὸς ἀνθρώπους λέγει· ἐπάγει γὰρ, ὅτι, «Οὔτε φύσις, οὔτε οὐσία, κοινοῦ τινος ἀνθρώπου προσηγόρευται πώποτε, τὸ ἄχραντον καὶ ὁμογενὲς ἡμῖν σῶμα τοῦ Θεοῦ Λόγου. » ᾿Αρνούμενος δὲ τῇ ἡμετέρᾳ φύσει κοινωνεῖν τὸ τοῦ Κυρίου σῶμα, πρόδηλός ἐστι πρὸς ἀπάτην καὶ μονὴν, τῇ τοῦ Μονογενοῦς λέξει κεχρημένος, και μηδὲν ἕτερον διὰ ταύτης νοῶν, εἰ μὴ ὅτι ὡς ἄνθρωπος κατὰ φαντασίαν γεγέννηται, καὶ δοκήσει οὐ φύσει ἐφάνη ἄνθρωπος. Εἰ δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει κατὰ τὴν Τιμοθέου μανίαν, σαφές καθέστηκεν, ὅτι καὶ τὸ πά θος καὶ τὸν σταυρὸν καὶ τὸν θάνατον καὶ τὴν ἀνά- στασιν τοῦ Κυρίου κατά φαντασίαν φησί γεγενή- σθαι, ὅπερ καὶ Μανιχαῖος λέγει. - [Ρ. 237.] Καὶ πάλιν Τιμόθεος ταῖς ἑαυτοῦ βλασφη- μίαις προσεπιτιθεὶς τὰ χείρονα, καὶ ἐν τῷ τετάρτῳ αὐτοῦ κεφαλαίῳ τοῦ εἰρημένου τρίτου βιβλίου, λέγει τάδε· Δείξωσιν ἡμῖν Διφυσῖται τῶν δύο φύσεων τοῦ Χριστοῦ διαφορὰν, ὡς αὐτοὶ λέγουσιν, εἰ δύνανται. Ἰδοὺ σαφῶς ἀρνεῖται τὴν διαφορὰν τῶν ἐν Χριστῷ δύο φύσεων· καὶ ἐν τούτῳ δὲ ὁμοίως ἐναντιοῦται πᾶσι τοῖς τε ἄλλοις ἁγίοις Πατράσι, καὶ μάλιστα ᾿Αθανασίῳ καὶ Κυρίλλῳ. — Καὶ πάλιν Τιμόθεος δ αἱρετικὸς μείζονας ἐπινοῶν ἑαυτῷ βλασφημίας, προ- βάλλεται προφητικήν ῥῆσιν λέγουσαν οὕτως· « Απ- αγγέλλων εἰς ἀνθρώπους τὸν Χριστὸν αὐτοῦ, καὶ Κύριος ὁ Θεὸς παντοκράτωρ ὄνομα αὐτῷ. » Εἶτα κακῶς ταύτας ἐξηγούμενος ἐπάγει· « Αὐτὸς οὖν δι' ἑαυτοῦ ἀπήγγειλε τοῖς ἀνθρώποις· τοῦτον ἰδὼν ὁ ἥλιος ἔδυ μεσημβρία. Ἀλλ᾿ οὐκ ἐδέχετο τοῦτο δι' ἀνθρώπου γενέσθαι, ἤτοι διὰ φύσεως ἀνθρωπίνης · * γὰρ ἂν πάντη τε καὶ παντελῶς ἔλυεν τὴν παρθενίαν ἡ ἀνθρώπου φύσις· εἰ γὰρ ἦν ἄνθρωπος κατὰ φύσιν καὶ νόμον ὁ μέλλων ἀποτελεῖσθαι ἄνθρωπος ἐν μήτρα τῆς Παρθένου, οὐκ ἂν ἐτέχθη ἐξ αὐτῆς, εἰ μὴ πρωτ TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. A Spiritus sancti. Passio quoque, juxta illius insa- B C D PATROL. GR. LXXXVI. niam, communis erit. Rursus Timotheus blasphe- mus, quasi non sibi sufficerent stultitiæ priores, in libro secundo controversiarum suarum, apertius morbum suum revelat; sic enim loquitur : « Non enim naturæ habet Verbum Dei Verbi incarnatio, sed œconomiæ ultra naturam effectæ a Deo ex' communi quidem humanaque nostra natura sive substantia. Ideo natura, generatione substantiaque similis nobis dicitur secundum œconomiæ verbum, sive ex muliere nativitatem; nunquam autem natura vel substantia communis alicujus hominis vocatum est mundum simileque nobis generatione corpus Dei Verbi. › Ex dictis evidens ergo constat, incarnationem Dei Verbi, naturæ verbum habere negare Timotheum. Si autem naturæ verbum non habet, secundum speciem solam apparuisse illam dicit; dicit enim : « Ex communi quidem huma- naque nostra natura seu substantia Deus Verbum genitus est, scilicet ex muliere, secundumque hoc solum similis nobis natura, generatione substan - tiaque dicitur, Deusque de muliere natus est., Similem nobis substantia, sed non ipsum Dominum secundum naturam, seu substantiam aliquid com- munis cum hominibus habere dicit; addit enim : • Nec natura, nec substantia alicujus hominis unquam vocatum est munduin simileque nobis generatione corpus Dei Verbi. › Cum neget autem corpus Domini cum nostra natura communicare, evidenter ad decipiendum atque ad detinendum nos voce Unigeniti utitur, nihilque aliud per illam intelligit nisi hominem sub specie genitum fuisse, similitudineque non natura hominem apparuisse. Si vero hæc sic se habent juxta Timothei insaniam, evidenter constat passionem, crucem, resurrectionem Domini sub specie factas esse illum asserere, quod etiam asserit Manichæus. mortem ac Idem Timotheus suis blasphemiis adhuc pejora addit, atque in quarto capite supradicti libri tertii hæc dicit Diphysitæ (duarum naturarum fauto- res) nobis demonstrent duarum naturarum Christi differentiam, ut aiunt, si possunt. › En aperte negat differentiam duarum naturarum in Christo, atque in illo adversatur omnibus aliis sanctis Patribus, imprimis Athanasio ac Cyrillo. - Rursus idem hære- ticus Timotheus in sese majores blasphemias vol- vens, rejicit propheticam vocem sic loquentem : Mittens ad homines Christum suum, et Dominus Deus omnipotens nomen ejus. Impie hæc verba postquam interpretatus est, pergit: Ipse igitur per seipsum misit ad homines; quem videns sol in meridie occidit. Sed illud hominis generatione non recipiebatur, vel humana natura; aliter enim omnino et in perpetuum solveret virginitatem hominis natura; si enim esset homo juxta naturam ac legem perficiendus homo in sinu Virginis, non natus fuisset ex illa, nisi prius virginitate soluta. » Sed hæc peperit caput Timothei ipsiusque assecla-
143 Καὶ πάλιν ὁ ἐν ἁγίοις Ἀθανάσιος ἐν τῶι λόγωι τῶι περὶ τῆς σωτηριώδους ἐπιφανείας λέγει τάδε Διὰ τοῦτο αἱ ἅγιαι γραφαὶ θεὸν ἀφράστως κηρύττουσιν τὸν λόγον καὶ τοῦτον ἐπ' ἐσχάτου ἐκ παρθένου ἄνθρωπον γεννηθέντα, ἵνα μήτε θεὸς ἀπιστηθῆι μήτε σαρκὸς γέννησις ἀρνηθῆι. ὅπου δὲ σαρκὸς ὄνομα, ἐκεῖ πάσης τῆς συστάσεως ἡ ἁρμονία χωρὶς ἁμαρτίας. καὶ ἐπὶ μὲν τοῦ ὀνόματος τοῦ ἀνθρώπου τὸ πάθος ἱστῶσι καὶ οὐχ ὑπερβαίνουσιν, ὡς γέγραπται ἐν πάσαις ταῖς ἁγίαις γραφαῖς· περὶ δὲ τῆς θεότητος τοῦ λόγου τὴν ἀτρεπτότητα καὶ τὴν ἀφραστότητα ὁμολογοῦσι. διὰ τοῦτο θεολογεῖται μὲν <ὁ> λόγος, γενεαλογεῖται δὲ ὁ αὐτὸς ἄνθρωπος, ἵνα πρὸς ἑκάτερα ἦι ὁ αὐτὸς φυσικῶς καὶ ἀληθινῶς. 144 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Ἀθανάσιος ἐν τῶι κατὰ Ἀπολιναρίου λόγωι γράφει τάδε Εἰ δὲ πιστεύετε διδασκόμενοι ἀπὸ τῶν θείων γραφῶν ὅτι θεὸς ὢν ὁ λόγος υἱὸς ἀνθρώπου γέγονεν, γνώσεσθε ὅτι εἷς ἐστιν ὁ Χριστὸς καὶ θεὸς καὶ ἄνθρωπος ὁ αὐτός, ἵνα τὸ διπλοῦν κήρυγμα τῆς αὐτοῦ ἐπιδημίας εὐαπόδεικτον ἔχηι τὴν πίστιν τοῦ τε πάθους καὶ τῆς ἀπαθείας.
φύσις, Πατρός φαμεν καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύμα- τος. Εσται δὲ καὶ τὸ πάθος κοινὸν κατὰ τὴν ἐκεί- νου μανίαν. (Ρ. 236) Πάλιν Τιμόθεος ὁ βλάσφημος, ὡς οὐκ ἀρχούμενος προτέραις αὐτοῦ ματαιολογίαις, ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν ἀντιῤῥητικῶν αὐτοῦ λόγων, σα φέστερον τὴν ἑαυτοῦ νόσον εκκαλύπτει· λέγει γὰρ οὕτως· « Οὐ γὰρ φύσεως ἔχει λόγον ἡ τοῦ Θεοῦ Λό του σάρκωσις, ἀλλ' οἰκονομίας ὑπὲρ φύσιν πραττο- μένης ὑπὸ Θεοῦ ἐκ μὲν τῆς κοινῆς καὶ ἀνθρωπίνης ἡμῶν φύσεως ήτοι οὐσίας· διὸ καὶ ὁμοφυὴς καὶ ὁμοι γενὴς καὶ ὁμοούσιος ἡμῖν λέγεται κατὰ τὸν τῆς οἱ- κονομίας λόγον, ἤτοι τὴν ἐκ γυναικὸς γέννησιν· οὔτε δὲ φύσις οὔτε οὐσία κοινοῦ τινος ἀνθρώπου προση- γόρευται πώποτε τὸ ἄχραντον καὶ ὁμογενὲς ἡμῖν σῶμα τοῦ Θεοῦ Λόγου. » Διὰ τῶν εἰρημένων τοίνυν φανερὸν καθέστηκεν, ὅτι τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου σάρω κωσιν, φύσεως ἔχειν ἀπαρνείται λόγον Τιμόθεος. Ει δὲ φύσεως λόγον οὐκ ἔχει, κατὰ φαντασίαν μόνην φανῆναι ταύτην λέγει· φησί γάρ· « Ἐκ μὲν τῆς κοι νῆς καὶ ἀνθρωπίνης ἡμῶν φύσεως ἤτοι οὐσίας τὸν Θεόν Λόγον γεγενῆσθαι, τουτέστιν ἐκ γυναικὸς, καὶ κατὰ τοῦτο μόνον καὶ ὁμοφυᾶ καὶ ὁμογενῆ καὶ ὁμοι εὐσιον ἡμῖν λέγεσθαι, καὶ Θεὸς ἐκ γυναικὸς ἀπετέχ- Εγ. » 'Ομοούσιον ἡμῖν οὐ μὴν αὐτὸν τὸν Κύριον κατά φύσιν, ἤτοι οὐσίαν, κοινὸν ἔχειν τι πρὸς ἀνθρώπους λέγει· ἐπάγει γὰρ, ὅτι, «Οὔτε φύσις, οὔτε οὐσία, κοινοῦ τινος ἀνθρώπου προσηγόρευται πώποτε, τὸ ἄχραντον καὶ ὁμογενὲς ἡμῖν σῶμα τοῦ Θεοῦ Λόγου. » ᾿Αρνούμενος δὲ τῇ ἡμετέρᾳ φύσει κοινωνεῖν τὸ τοῦ Κυρίου σῶμα, πρόδηλός ἐστι πρὸς ἀπάτην καὶ μονὴν, τῇ τοῦ Μονογενοῦς λέξει κεχρημένος, και μηδὲν ἕτερον διὰ ταύτης νοῶν, εἰ μὴ ὅτι ὡς ἄνθρωπος κατὰ φαντασίαν γεγέννηται, καὶ δοκήσει οὐ φύσει ἐφάνη ἄνθρωπος. Εἰ δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει κατὰ τὴν Τιμοθέου μανίαν, σαφές καθέστηκεν, ὅτι καὶ τὸ πά θος καὶ τὸν σταυρὸν καὶ τὸν θάνατον καὶ τὴν ἀνά- στασιν τοῦ Κυρίου κατά φαντασίαν φησί γεγενή- σθαι, ὅπερ καὶ Μανιχαῖος λέγει. - [Ρ. 237.] Καὶ πάλιν Τιμόθεος ταῖς ἑαυτοῦ βλασφη- μίαις προσεπιτιθεὶς τὰ χείρονα, καὶ ἐν τῷ τετάρτῳ αὐτοῦ κεφαλαίῳ τοῦ εἰρημένου τρίτου βιβλίου, λέγει τάδε· Δείξωσιν ἡμῖν Διφυσῖται τῶν δύο φύσεων τοῦ Χριστοῦ διαφορὰν, ὡς αὐτοὶ λέγουσιν, εἰ δύνανται. Ἰδοὺ σαφῶς ἀρνεῖται τὴν διαφορὰν τῶν ἐν Χριστῷ δύο φύσεων· καὶ ἐν τούτῳ δὲ ὁμοίως ἐναντιοῦται πᾶσι τοῖς τε ἄλλοις ἁγίοις Πατράσι, καὶ μάλιστα ᾿Αθανασίῳ καὶ Κυρίλλῳ. — Καὶ πάλιν Τιμόθεος δ αἱρετικὸς μείζονας ἐπινοῶν ἑαυτῷ βλασφημίας, προ- βάλλεται προφητικήν ῥῆσιν λέγουσαν οὕτως· « Απ- αγγέλλων εἰς ἀνθρώπους τὸν Χριστὸν αὐτοῦ, καὶ Κύριος ὁ Θεὸς παντοκράτωρ ὄνομα αὐτῷ. » Εἶτα κακῶς ταύτας ἐξηγούμενος ἐπάγει· « Αὐτὸς οὖν δι' ἑαυτοῦ ἀπήγγειλε τοῖς ἀνθρώποις· τοῦτον ἰδὼν ὁ ἥλιος ἔδυ μεσημβρία. Ἀλλ᾿ οὐκ ἐδέχετο τοῦτο δι' ἀνθρώπου γενέσθαι, ἤτοι διὰ φύσεως ἀνθρωπίνης · * γὰρ ἂν πάντη τε καὶ παντελῶς ἔλυεν τὴν παρθενίαν ἡ ἀνθρώπου φύσις· εἰ γὰρ ἦν ἄνθρωπος κατὰ φύσιν καὶ νόμον ὁ μέλλων ἀποτελεῖσθαι ἄνθρωπος ἐν μήτρα τῆς Παρθένου, οὐκ ἂν ἐτέχθη ἐξ αὐτῆς, εἰ μὴ πρωτ TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. A Spiritus sancti. Passio quoque, juxta illius insa- B C D PATROL. GR. LXXXVI. niam, communis erit. Rursus Timotheus blasphe- mus, quasi non sibi sufficerent stultitiæ priores, in libro secundo controversiarum suarum, apertius morbum suum revelat; sic enim loquitur : « Non enim naturæ habet Verbum Dei Verbi incarnatio, sed œconomiæ ultra naturam effectæ a Deo ex' communi quidem humanaque nostra natura sive substantia. Ideo natura, generatione substantiaque similis nobis dicitur secundum œconomiæ verbum, sive ex muliere nativitatem; nunquam autem natura vel substantia communis alicujus hominis vocatum est mundum simileque nobis generatione corpus Dei Verbi. › Ex dictis evidens ergo constat, incarnationem Dei Verbi, naturæ verbum habere negare Timotheum. Si autem naturæ verbum non habet, secundum speciem solam apparuisse illam dicit; dicit enim : « Ex communi quidem huma- naque nostra natura seu substantia Deus Verbum genitus est, scilicet ex muliere, secundumque hoc solum similis nobis natura, generatione substan - tiaque dicitur, Deusque de muliere natus est., Similem nobis substantia, sed non ipsum Dominum secundum naturam, seu substantiam aliquid com- munis cum hominibus habere dicit; addit enim : • Nec natura, nec substantia alicujus hominis unquam vocatum est munduin simileque nobis generatione corpus Dei Verbi. › Cum neget autem corpus Domini cum nostra natura communicare, evidenter ad decipiendum atque ad detinendum nos voce Unigeniti utitur, nihilque aliud per illam intelligit nisi hominem sub specie genitum fuisse, similitudineque non natura hominem apparuisse. Si vero hæc sic se habent juxta Timothei insaniam, evidenter constat passionem, crucem, resurrectionem Domini sub specie factas esse illum asserere, quod etiam asserit Manichæus. mortem ac Idem Timotheus suis blasphemiis adhuc pejora addit, atque in quarto capite supradicti libri tertii hæc dicit Diphysitæ (duarum naturarum fauto- res) nobis demonstrent duarum naturarum Christi differentiam, ut aiunt, si possunt. › En aperte negat differentiam duarum naturarum in Christo, atque in illo adversatur omnibus aliis sanctis Patribus, imprimis Athanasio ac Cyrillo. - Rursus idem hære- ticus Timotheus in sese majores blasphemias vol- vens, rejicit propheticam vocem sic loquentem : Mittens ad homines Christum suum, et Dominus Deus omnipotens nomen ejus. Impie hæc verba postquam interpretatus est, pergit: Ipse igitur per seipsum misit ad homines; quem videns sol in meridie occidit. Sed illud hominis generatione non recipiebatur, vel humana natura; aliter enim omnino et in perpetuum solveret virginitatem hominis natura; si enim esset homo juxta naturam ac legem perficiendus homo in sinu Virginis, non natus fuisset ex illa, nisi prius virginitate soluta. » Sed hæc peperit caput Timothei ipsiusque assecla-
145 Καὶ ὁ ἐν ἁγίοις δὲ Κύριλλος ἐν τῆι ἑρμηνείαι τοῦ κατὰ Ματθαῖον εὐαγγελίου λέγει τάδε Οὐκοῦν ὁ στατὴρ ὁ ἀληθινός τε καὶ νοητὸς καὶ ὡς ἐν τύπωι τῶι ἐξ ὕλης δηλούμενος αὐτός ἐστιν ὁ κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς ὁ διπλοῦς χαρακτήρ. 146 Καὶ πάλιν ὁ αὐτὸς ἐν τῆι ἑρμηνείαι τῆς πρὸς Ἑβραίους ἐπιστολῆς τόμου δευτέρου λέγει τάδε Καὶ οὐ δήπου φαμὲν ἀνάχυσιν ὥσπερ τινὰ συμβῆναι περὶ τὰς φύσεις, ὡς μεταστῆναι μὲν τὴν τοῦ λόγου φύσιν εἰς τὴν τοῦ ἀνθρώπου τυχόν, ἀλλ' οὐδ' αὖ τὴν ἀνθρωπίνην εἰς τὴν αὐτοῦ τοῦ λόγου· νοουμένης δὲ μᾶλλον καὶ ὑπαρχούσης ἑκατέρας ἐν τῶι τῆς ἰδίας φύσεως ὅρωι πεπρᾶχθαι φαμὲν τὴν ἕνωσιν. 147 Καὶ ἐν τῶι τετάρτωι δὲ βιβλίωι τοῦ ὑπομνήματος τοῦ κατὰ Ἰωάννην εὐαγγελίου ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος λέγει τάδε Κἀν τούτωι δὴ μάλιστα θαυμάσαι προσήκει τὸν ἅγιον εὐαγγελιστὴν «ὁ Λόγοςσὰρξ ἐγένετο» διαρρήδην ἀνακεκραγότα· οὐ γὰρ ὅτι γέγονεν ἐν σαρκί, ἀλλ' ὅτι γέγονεν σάρξ, οὐκ ἀπενάρκησεν εἰπεῖν, ἵνα δείξηι τὴν ἕνωσιν. καὶ οὐ δήπου φαμὲν ἢ τὸν ἐκ θεοῦ καὶ πατρὸς λόγον εἰς τὴν τῆς σαρκὸς μεταπεποιῆσθαι φύσιν ἤγουν τὴν σάρκα μεταχωρῆσαι πρὸς τὴν τοῦ λόγου φύσιν· μένει γὰρ ἑκάτερον ὅπερ ἐστὶ τῆι φύσει.
φύσις, Πατρός φαμεν καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύμα- τος. Εσται δὲ καὶ τὸ πάθος κοινὸν κατὰ τὴν ἐκεί- νου μανίαν. (Ρ. 236) Πάλιν Τιμόθεος ὁ βλάσφημος, ὡς οὐκ ἀρχούμενος προτέραις αὐτοῦ ματαιολογίαις, ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν ἀντιῤῥητικῶν αὐτοῦ λόγων, σα φέστερον τὴν ἑαυτοῦ νόσον εκκαλύπτει· λέγει γὰρ οὕτως· « Οὐ γὰρ φύσεως ἔχει λόγον ἡ τοῦ Θεοῦ Λό του σάρκωσις, ἀλλ' οἰκονομίας ὑπὲρ φύσιν πραττο- μένης ὑπὸ Θεοῦ ἐκ μὲν τῆς κοινῆς καὶ ἀνθρωπίνης ἡμῶν φύσεως ήτοι οὐσίας· διὸ καὶ ὁμοφυὴς καὶ ὁμοι γενὴς καὶ ὁμοούσιος ἡμῖν λέγεται κατὰ τὸν τῆς οἱ- κονομίας λόγον, ἤτοι τὴν ἐκ γυναικὸς γέννησιν· οὔτε δὲ φύσις οὔτε οὐσία κοινοῦ τινος ἀνθρώπου προση- γόρευται πώποτε τὸ ἄχραντον καὶ ὁμογενὲς ἡμῖν σῶμα τοῦ Θεοῦ Λόγου. » Διὰ τῶν εἰρημένων τοίνυν φανερὸν καθέστηκεν, ὅτι τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου σάρω κωσιν, φύσεως ἔχειν ἀπαρνείται λόγον Τιμόθεος. Ει δὲ φύσεως λόγον οὐκ ἔχει, κατὰ φαντασίαν μόνην φανῆναι ταύτην λέγει· φησί γάρ· « Ἐκ μὲν τῆς κοι νῆς καὶ ἀνθρωπίνης ἡμῶν φύσεως ἤτοι οὐσίας τὸν Θεόν Λόγον γεγενῆσθαι, τουτέστιν ἐκ γυναικὸς, καὶ κατὰ τοῦτο μόνον καὶ ὁμοφυᾶ καὶ ὁμογενῆ καὶ ὁμοι εὐσιον ἡμῖν λέγεσθαι, καὶ Θεὸς ἐκ γυναικὸς ἀπετέχ- Εγ. » 'Ομοούσιον ἡμῖν οὐ μὴν αὐτὸν τὸν Κύριον κατά φύσιν, ἤτοι οὐσίαν, κοινὸν ἔχειν τι πρὸς ἀνθρώπους λέγει· ἐπάγει γὰρ, ὅτι, «Οὔτε φύσις, οὔτε οὐσία, κοινοῦ τινος ἀνθρώπου προσηγόρευται πώποτε, τὸ ἄχραντον καὶ ὁμογενὲς ἡμῖν σῶμα τοῦ Θεοῦ Λόγου. » ᾿Αρνούμενος δὲ τῇ ἡμετέρᾳ φύσει κοινωνεῖν τὸ τοῦ Κυρίου σῶμα, πρόδηλός ἐστι πρὸς ἀπάτην καὶ μονὴν, τῇ τοῦ Μονογενοῦς λέξει κεχρημένος, και μηδὲν ἕτερον διὰ ταύτης νοῶν, εἰ μὴ ὅτι ὡς ἄνθρωπος κατὰ φαντασίαν γεγέννηται, καὶ δοκήσει οὐ φύσει ἐφάνη ἄνθρωπος. Εἰ δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει κατὰ τὴν Τιμοθέου μανίαν, σαφές καθέστηκεν, ὅτι καὶ τὸ πά θος καὶ τὸν σταυρὸν καὶ τὸν θάνατον καὶ τὴν ἀνά- στασιν τοῦ Κυρίου κατά φαντασίαν φησί γεγενή- σθαι, ὅπερ καὶ Μανιχαῖος λέγει. - [Ρ. 237.] Καὶ πάλιν Τιμόθεος ταῖς ἑαυτοῦ βλασφη- μίαις προσεπιτιθεὶς τὰ χείρονα, καὶ ἐν τῷ τετάρτῳ αὐτοῦ κεφαλαίῳ τοῦ εἰρημένου τρίτου βιβλίου, λέγει τάδε· Δείξωσιν ἡμῖν Διφυσῖται τῶν δύο φύσεων τοῦ Χριστοῦ διαφορὰν, ὡς αὐτοὶ λέγουσιν, εἰ δύνανται. Ἰδοὺ σαφῶς ἀρνεῖται τὴν διαφορὰν τῶν ἐν Χριστῷ δύο φύσεων· καὶ ἐν τούτῳ δὲ ὁμοίως ἐναντιοῦται πᾶσι τοῖς τε ἄλλοις ἁγίοις Πατράσι, καὶ μάλιστα ᾿Αθανασίῳ καὶ Κυρίλλῳ. — Καὶ πάλιν Τιμόθεος δ αἱρετικὸς μείζονας ἐπινοῶν ἑαυτῷ βλασφημίας, προ- βάλλεται προφητικήν ῥῆσιν λέγουσαν οὕτως· « Απ- αγγέλλων εἰς ἀνθρώπους τὸν Χριστὸν αὐτοῦ, καὶ Κύριος ὁ Θεὸς παντοκράτωρ ὄνομα αὐτῷ. » Εἶτα κακῶς ταύτας ἐξηγούμενος ἐπάγει· « Αὐτὸς οὖν δι' ἑαυτοῦ ἀπήγγειλε τοῖς ἀνθρώποις· τοῦτον ἰδὼν ὁ ἥλιος ἔδυ μεσημβρία. Ἀλλ᾿ οὐκ ἐδέχετο τοῦτο δι' ἀνθρώπου γενέσθαι, ἤτοι διὰ φύσεως ἀνθρωπίνης · * γὰρ ἂν πάντη τε καὶ παντελῶς ἔλυεν τὴν παρθενίαν ἡ ἀνθρώπου φύσις· εἰ γὰρ ἦν ἄνθρωπος κατὰ φύσιν καὶ νόμον ὁ μέλλων ἀποτελεῖσθαι ἄνθρωπος ἐν μήτρα τῆς Παρθένου, οὐκ ἂν ἐτέχθη ἐξ αὐτῆς, εἰ μὴ πρωτ TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. A Spiritus sancti. Passio quoque, juxta illius insa- B C D PATROL. GR. LXXXVI. niam, communis erit. Rursus Timotheus blasphe- mus, quasi non sibi sufficerent stultitiæ priores, in libro secundo controversiarum suarum, apertius morbum suum revelat; sic enim loquitur : « Non enim naturæ habet Verbum Dei Verbi incarnatio, sed œconomiæ ultra naturam effectæ a Deo ex' communi quidem humanaque nostra natura sive substantia. Ideo natura, generatione substantiaque similis nobis dicitur secundum œconomiæ verbum, sive ex muliere nativitatem; nunquam autem natura vel substantia communis alicujus hominis vocatum est mundum simileque nobis generatione corpus Dei Verbi. › Ex dictis evidens ergo constat, incarnationem Dei Verbi, naturæ verbum habere negare Timotheum. Si autem naturæ verbum non habet, secundum speciem solam apparuisse illam dicit; dicit enim : « Ex communi quidem huma- naque nostra natura seu substantia Deus Verbum genitus est, scilicet ex muliere, secundumque hoc solum similis nobis natura, generatione substan - tiaque dicitur, Deusque de muliere natus est., Similem nobis substantia, sed non ipsum Dominum secundum naturam, seu substantiam aliquid com- munis cum hominibus habere dicit; addit enim : • Nec natura, nec substantia alicujus hominis unquam vocatum est munduin simileque nobis generatione corpus Dei Verbi. › Cum neget autem corpus Domini cum nostra natura communicare, evidenter ad decipiendum atque ad detinendum nos voce Unigeniti utitur, nihilque aliud per illam intelligit nisi hominem sub specie genitum fuisse, similitudineque non natura hominem apparuisse. Si vero hæc sic se habent juxta Timothei insaniam, evidenter constat passionem, crucem, resurrectionem Domini sub specie factas esse illum asserere, quod etiam asserit Manichæus. mortem ac Idem Timotheus suis blasphemiis adhuc pejora addit, atque in quarto capite supradicti libri tertii hæc dicit Diphysitæ (duarum naturarum fauto- res) nobis demonstrent duarum naturarum Christi differentiam, ut aiunt, si possunt. › En aperte negat differentiam duarum naturarum in Christo, atque in illo adversatur omnibus aliis sanctis Patribus, imprimis Athanasio ac Cyrillo. - Rursus idem hære- ticus Timotheus in sese majores blasphemias vol- vens, rejicit propheticam vocem sic loquentem : Mittens ad homines Christum suum, et Dominus Deus omnipotens nomen ejus. Impie hæc verba postquam interpretatus est, pergit: Ipse igitur per seipsum misit ad homines; quem videns sol in meridie occidit. Sed illud hominis generatione non recipiebatur, vel humana natura; aliter enim omnino et in perpetuum solveret virginitatem hominis natura; si enim esset homo juxta naturam ac legem perficiendus homo in sinu Virginis, non natus fuisset ex illa, nisi prius virginitate soluta. » Sed hæc peperit caput Timothei ipsiusque assecla-
148 Καὶ ὁ ἐν ἁγίοις Γρηγόριος ὁ τῆς Νυσαέων ἐπίσκοπος ἐν τῶι τετάρτωι λόγωι τῶι κατ' Εὐνομίου λέγει τάδε Καὶ ὡς ἂν μήτις τῆι ἀκηράτωι φύσει τὸ εἰς τὸν σταυρὸν πάθος προστρίβοιτο, δι' ἑτέρων τρανώτερον τὴν τοιαύτην ἐπανορθοῦται πλάνην μεσίτην αὐτὸν θεοῦ καὶ ἀνθρώπων καὶ ἄνθρωπον καὶ θεὸν ὀνομάζων, ἵνα ἐκ τοῦ τὰ δύο περὶ τὸ ἓν λέγεσθαι τὸ πρόσφορον νοοῖτο περὶ ἑκάτερον, περὶ μὲν τὸ θεῖον ἡ ἀπάθεια, περὶ δὲ τὸ ἀνθρώπινον ἡ κατὰ τὸ πάθος οἰκονομία. 149 Καὶ ὁ ἐν ἁγίοις δὲ Ἀμβρόσιος ἐν τῶι περὶ θείας ἐνανθρωπήσεως λόγωι διδάσκει ταῦτα Τοὺς δὲ λέγοντας ψιλὸν ἄνθρωπον τὸν Χριστὸν ἢ παθητὸν τὸν θεὸν ἢ εἰς σάρκα τραπέντα ἢ συνουσιωμένον ἐσχηκέναι τὸ σῶμα ἢ οὐρανόθεν τοῦτο κεκομικέναι ἢ φάντασμα εἶναι ἢ θνητὸν λέγοντας τὸν θεὸν λόγον καὶ δεδεῆσθαι τῆς παρὰ τοῦ πατρὸς ἀναστάσεως ἢ ἄψυχον σῶμα ἢ ἄνουν ἄνθρωπον ἀνειληφέναι ἢ τὰς δύο οὐσίας τοῦ Χριστοῦ κατὰ ἀνάκρασιν συγχυθείσας μίαν γεγενῆσθαι οὐσίαν καὶ μὴ ὁμολογοῦντας τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν δύο εἶναι οὐσίας ἀσυγχύτους, ἓν δὲ πρόσωπον καθ' ὃ εἷς Χριστός, εἷς υἱός, τούτους ἀναθεματίζει ἡ καθολικὴ καὶ ἀποστολικὴ ἐκκλησία.
φύσις, Πατρός φαμεν καὶ Υἱοῦ καὶ ἁγίου Πνεύμα- τος. Εσται δὲ καὶ τὸ πάθος κοινὸν κατὰ τὴν ἐκεί- νου μανίαν. (Ρ. 236) Πάλιν Τιμόθεος ὁ βλάσφημος, ὡς οὐκ ἀρχούμενος προτέραις αὐτοῦ ματαιολογίαις, ἐν τῷ δευτέρῳ τῶν ἀντιῤῥητικῶν αὐτοῦ λόγων, σα φέστερον τὴν ἑαυτοῦ νόσον εκκαλύπτει· λέγει γὰρ οὕτως· « Οὐ γὰρ φύσεως ἔχει λόγον ἡ τοῦ Θεοῦ Λό του σάρκωσις, ἀλλ' οἰκονομίας ὑπὲρ φύσιν πραττο- μένης ὑπὸ Θεοῦ ἐκ μὲν τῆς κοινῆς καὶ ἀνθρωπίνης ἡμῶν φύσεως ήτοι οὐσίας· διὸ καὶ ὁμοφυὴς καὶ ὁμοι γενὴς καὶ ὁμοούσιος ἡμῖν λέγεται κατὰ τὸν τῆς οἱ- κονομίας λόγον, ἤτοι τὴν ἐκ γυναικὸς γέννησιν· οὔτε δὲ φύσις οὔτε οὐσία κοινοῦ τινος ἀνθρώπου προση- γόρευται πώποτε τὸ ἄχραντον καὶ ὁμογενὲς ἡμῖν σῶμα τοῦ Θεοῦ Λόγου. » Διὰ τῶν εἰρημένων τοίνυν φανερὸν καθέστηκεν, ὅτι τὴν τοῦ Θεοῦ Λόγου σάρω κωσιν, φύσεως ἔχειν ἀπαρνείται λόγον Τιμόθεος. Ει δὲ φύσεως λόγον οὐκ ἔχει, κατὰ φαντασίαν μόνην φανῆναι ταύτην λέγει· φησί γάρ· « Ἐκ μὲν τῆς κοι νῆς καὶ ἀνθρωπίνης ἡμῶν φύσεως ἤτοι οὐσίας τὸν Θεόν Λόγον γεγενῆσθαι, τουτέστιν ἐκ γυναικὸς, καὶ κατὰ τοῦτο μόνον καὶ ὁμοφυᾶ καὶ ὁμογενῆ καὶ ὁμοι εὐσιον ἡμῖν λέγεσθαι, καὶ Θεὸς ἐκ γυναικὸς ἀπετέχ- Εγ. » 'Ομοούσιον ἡμῖν οὐ μὴν αὐτὸν τὸν Κύριον κατά φύσιν, ἤτοι οὐσίαν, κοινὸν ἔχειν τι πρὸς ἀνθρώπους λέγει· ἐπάγει γὰρ, ὅτι, «Οὔτε φύσις, οὔτε οὐσία, κοινοῦ τινος ἀνθρώπου προσηγόρευται πώποτε, τὸ ἄχραντον καὶ ὁμογενὲς ἡμῖν σῶμα τοῦ Θεοῦ Λόγου. » ᾿Αρνούμενος δὲ τῇ ἡμετέρᾳ φύσει κοινωνεῖν τὸ τοῦ Κυρίου σῶμα, πρόδηλός ἐστι πρὸς ἀπάτην καὶ μονὴν, τῇ τοῦ Μονογενοῦς λέξει κεχρημένος, και μηδὲν ἕτερον διὰ ταύτης νοῶν, εἰ μὴ ὅτι ὡς ἄνθρωπος κατὰ φαντασίαν γεγέννηται, καὶ δοκήσει οὐ φύσει ἐφάνη ἄνθρωπος. Εἰ δὲ ταῦτα οὕτως ἔχει κατὰ τὴν Τιμοθέου μανίαν, σαφές καθέστηκεν, ὅτι καὶ τὸ πά θος καὶ τὸν σταυρὸν καὶ τὸν θάνατον καὶ τὴν ἀνά- στασιν τοῦ Κυρίου κατά φαντασίαν φησί γεγενή- σθαι, ὅπερ καὶ Μανιχαῖος λέγει. - [Ρ. 237.] Καὶ πάλιν Τιμόθεος ταῖς ἑαυτοῦ βλασφη- μίαις προσεπιτιθεὶς τὰ χείρονα, καὶ ἐν τῷ τετάρτῳ αὐτοῦ κεφαλαίῳ τοῦ εἰρημένου τρίτου βιβλίου, λέγει τάδε· Δείξωσιν ἡμῖν Διφυσῖται τῶν δύο φύσεων τοῦ Χριστοῦ διαφορὰν, ὡς αὐτοὶ λέγουσιν, εἰ δύνανται. Ἰδοὺ σαφῶς ἀρνεῖται τὴν διαφορὰν τῶν ἐν Χριστῷ δύο φύσεων· καὶ ἐν τούτῳ δὲ ὁμοίως ἐναντιοῦται πᾶσι τοῖς τε ἄλλοις ἁγίοις Πατράσι, καὶ μάλιστα ᾿Αθανασίῳ καὶ Κυρίλλῳ. — Καὶ πάλιν Τιμόθεος δ αἱρετικὸς μείζονας ἐπινοῶν ἑαυτῷ βλασφημίας, προ- βάλλεται προφητικήν ῥῆσιν λέγουσαν οὕτως· « Απ- αγγέλλων εἰς ἀνθρώπους τὸν Χριστὸν αὐτοῦ, καὶ Κύριος ὁ Θεὸς παντοκράτωρ ὄνομα αὐτῷ. » Εἶτα κακῶς ταύτας ἐξηγούμενος ἐπάγει· « Αὐτὸς οὖν δι' ἑαυτοῦ ἀπήγγειλε τοῖς ἀνθρώποις· τοῦτον ἰδὼν ὁ ἥλιος ἔδυ μεσημβρία. Ἀλλ᾿ οὐκ ἐδέχετο τοῦτο δι' ἀνθρώπου γενέσθαι, ἤτοι διὰ φύσεως ἀνθρωπίνης · * γὰρ ἂν πάντη τε καὶ παντελῶς ἔλυεν τὴν παρθενίαν ἡ ἀνθρώπου φύσις· εἰ γὰρ ἦν ἄνθρωπος κατὰ φύσιν καὶ νόμον ὁ μέλλων ἀποτελεῖσθαι ἄνθρωπος ἐν μήτρα τῆς Παρθένου, οὐκ ἂν ἐτέχθη ἐξ αὐτῆς, εἰ μὴ πρωτ TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. A Spiritus sancti. Passio quoque, juxta illius insa- B C D PATROL. GR. LXXXVI. niam, communis erit. Rursus Timotheus blasphe- mus, quasi non sibi sufficerent stultitiæ priores, in libro secundo controversiarum suarum, apertius morbum suum revelat; sic enim loquitur : « Non enim naturæ habet Verbum Dei Verbi incarnatio, sed œconomiæ ultra naturam effectæ a Deo ex' communi quidem humanaque nostra natura sive substantia. Ideo natura, generatione substantiaque similis nobis dicitur secundum œconomiæ verbum, sive ex muliere nativitatem; nunquam autem natura vel substantia communis alicujus hominis vocatum est mundum simileque nobis generatione corpus Dei Verbi. › Ex dictis evidens ergo constat, incarnationem Dei Verbi, naturæ verbum habere negare Timotheum. Si autem naturæ verbum non habet, secundum speciem solam apparuisse illam dicit; dicit enim : « Ex communi quidem huma- naque nostra natura seu substantia Deus Verbum genitus est, scilicet ex muliere, secundumque hoc solum similis nobis natura, generatione substan - tiaque dicitur, Deusque de muliere natus est., Similem nobis substantia, sed non ipsum Dominum secundum naturam, seu substantiam aliquid com- munis cum hominibus habere dicit; addit enim : • Nec natura, nec substantia alicujus hominis unquam vocatum est munduin simileque nobis generatione corpus Dei Verbi. › Cum neget autem corpus Domini cum nostra natura communicare, evidenter ad decipiendum atque ad detinendum nos voce Unigeniti utitur, nihilque aliud per illam intelligit nisi hominem sub specie genitum fuisse, similitudineque non natura hominem apparuisse. Si vero hæc sic se habent juxta Timothei insaniam, evidenter constat passionem, crucem, resurrectionem Domini sub specie factas esse illum asserere, quod etiam asserit Manichæus. mortem ac Idem Timotheus suis blasphemiis adhuc pejora addit, atque in quarto capite supradicti libri tertii hæc dicit Diphysitæ (duarum naturarum fauto- res) nobis demonstrent duarum naturarum Christi differentiam, ut aiunt, si possunt. › En aperte negat differentiam duarum naturarum in Christo, atque in illo adversatur omnibus aliis sanctis Patribus, imprimis Athanasio ac Cyrillo. - Rursus idem hære- ticus Timotheus in sese majores blasphemias vol- vens, rejicit propheticam vocem sic loquentem : Mittens ad homines Christum suum, et Dominus Deus omnipotens nomen ejus. Impie hæc verba postquam interpretatus est, pergit: Ipse igitur per seipsum misit ad homines; quem videns sol in meridie occidit. Sed illud hominis generatione non recipiebatur, vel humana natura; aliter enim omnino et in perpetuum solveret virginitatem hominis natura; si enim esset homo juxta naturam ac legem perficiendus homo in sinu Virginis, non natus fuisset ex illa, nisi prius virginitate soluta. » Sed hæc peperit caput Timothei ipsiusque assecla-
PG 86:1131150 Ἱκανὰ μὲν οὖν ἡγούμεθα πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ μίαν μὲν ὑπόστασιν ἤτοι ἓν πρώσωπον εἶναι τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐν δυσὶ δὲ φύσεσιν αὐτὸν γνωρίζεσθαι, τουτέστιν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι, τά τε ἐκ τῆς θείας γραφῆς καὶ τῶν ἁγίων ἡμῖν παρατεθειμένα πατέρων, εἰ καὶ ὀλίγα ἐκ πολλῶν προηγάγομεν, ἵνα μὴ πλῆθος τοῖς γραφομένοις ποιήσωμεν. πλὴν ἐπειδὴ ἔστιν ὅτε καὶ ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν ἡ ἀλήθεια φανεροῦται, ὥσπερ οὖν καὶ οἱ δαίμονες τὸν Χριστὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ καὶ ἄκοντες ὡμολόγησαν, δείξωμεν καὶ αὐτὸν Σευῆρον τὸν Ἀπολιναρίου διάδοχον καὶ τὴν τῶν Ἀκεφάλων αὐξήσαντα πλάνην ὁμολογοῦντα ὅτι πάντες οἱ ἅγιοι πατέρες δύο φύσεις ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ ἀδιαβλήτως εἰρήκασι. λέγει γοῦν ἐν τῶι λόγωι ὃν ἔκθεσιν πίστεως δῆθεν ὀνομάζει, τάδε 151 Τὸ δὲ λέγειν δύο φύσεις ἐπὶ Χριστοῦ πάσης κατηγορίας ἐπίμεστον, εἰ καὶ ὑπὸ πλειόνων τῶν ἁγίων πατέρων ἀμέμπτως εἴρηται. 152 Καὶ μετ' ὀλίγα πάλιν ὁ αὐτὸς Σευῆρος· καὶ μὴ πάλιν εἴπηις ὡς τῆι λέξει τῆι τῶν δύο φύσεων τινὲς τῶν πατέρων ἐχρήσαντο, ἐχρήσαντο γὰρ ἀδιαβλήτως, ὡς προείπομεν, κατὰ δὲ τὸν χρόνον τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου τῆς νόσου τῶν Νεστορίου καινοφωνιῶν τὰς ἐκκλησίας ἐπινεμομένης ἐπὶ πλέον ἡ λέξις ἀπεδοκιμάσθη· καὶ γὰρ διὰ τὰς νόσους τὰ φάρμακα.
Α τον τῆς Παρθενίας διαλυθείσης. Ἀλλὰ ταῦτα κατὰ τῆς Τιμοθέου τραπείη κεφαλῆς καὶ τῶν ἀκολουθούν- των αὐτῷ · βλασφημεῖ γὰρ τῇ τε θείᾳ Γραφῇ καὶ τοῖς ἁγίοις Πατράσιν ἐναντιούμενος· οὐκ αἰσθόμενος ὅτι ἐν τούτῳ μάλιστα τὸ θαῦμα τοῦ τῆς εὐσεβείας ἐστὶ μυστηρίου, ὅτι ὁ μονογενὴς Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, Θεὸς ὢν φύσει καὶ σαρκωθεὶς ἐν τῇ μήτρα τῆς Παρθένου, καὶ γενόμενος κατά φύσιν ἄνθρωπος, ἐτέχθη ἐξ αὐτῆς, καὶ τὴν μητέρα Παρθένον ἐφύλαξεν. [Ρ. 238.] Ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῷ λόγῳ τῷ "Οτι χρὴ Θεοτόκον ὁμολογεῖν τὴν Παρθένον (4), λέγει τάξει ο Κύριον καὶ Θεὸν ἐπιγινώσκομεν τὸν Χριστόν γέγονε μὲν γὰρ ἄνθρωπος δι' ἡμᾶς ὁ τοῦ Θεοῦ λό- γος, μετασχὼν τῆς ἀνθρωπείας φύσεως καὶ γεγένη - ται διὰ φιλανθρωπίαν ἄφατον μετὰ ταύτης ἐκ τῆς ἁγίας καὶ ἀπειρογάμου Παρθένου. Διὰ τοῦτο τοίνυν καλεῖται καὶ ἄνθρωπος· καλεῖται δὲ καὶ Θεὸς, εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὑπάρχων ἐν ἑκατέρα προσηγορία Χρι στός. » Ταύτα τοίνυν ἡμεῖς ἔκ τε τῶν θείων Γρα φῶν καὶ τῶν ἁγίων παρεθέμεθα Πατέρων πρὸς ἔλεγ χον τῶν αἱρετικῶν, ἐφ᾽ ᾧ γινώσκειν ἅπαντας τοὺς Χριστιανούς, ὡς Διόσκορος, καὶ Τιμόθεος & Αίλουρος οἱ αἱρετικοὶ καθαρῶς τὰ Μανιχαίου καὶ ᾿Απολιναρίου φρονοῦντες ἀποδείκνυνται. [Ρ. 240.] "Ακουε δὲ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου, πως τοῦτο σαφῶς ἑρμηνεύει ἐν τῷ λόγῳ τῷ Ότι χρή Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Παρθένον ὁμολογεῖν· λέγει γὰρ οὕτως· « Οὐ μὴν ἀλλά γε κἀκεῖνο διασκεψώμεθα, ὡς εἰ μὴ Θεὸν ἅμα καὶ ἄνθρωπον ἠπίστατο τὸν Χρισ στὸν ὁ θεῖος Απόστολος, οὐκ ἂν ἔλεγεν τὸ κατὰ σάρκα· τοῦτο γὰρ φανερῶς ἐπὶ τοῦ μὴ μόνον ἀν- θρώπου, ἀλλὰ καὶ καθ᾿ ἕτερόν τι τὴν οὐσίαν ὄντος λέγεται· ὥσπερ οὖν καὶ ἐπήγαγεν, ῾Ο ὢν ἐπὶ πάν- των Θεός· διπλήν γὰρ τὴν περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῖν ὁμολογία» παραδέδωκε, καὶ τὸ κατὰ σάρκα ἐπι δείξας, καὶ Θεὸν ἀνακηρύξας. Καὶ πάλιν ὁ Ἀπόστολος ἐν τῇ πρὸς Τιμόθεον, Εἰς Θεὶς καὶ εἷς μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ἄνθρωπος Χριστὸς Ιησος, ὁ τοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ πάντων.» [Ρ. 241.] Ὁ ἐν ἁγίοις Αμβρόσιο; λέγει τάδε· • Οὐκ ἀρχὴν ὁ Θεὸς Λόγος ἐκ τῆς Παρθένου εἰληφώς, ἀλλὰ συναΐδιος τῷ ἑαυτοῦ Πατρὶ ὑπάρχων τὴν τῆς φύσεως τῆς ἡμετέρας ἀπαρχὴν ἑαυτῷ διὰ πολλὴν ἀγαθότητα ἑνῶσαι κατηξίωσεν· οὐ κραθεὶς, ἀλλ' ἐν ἑκατέραις ταῖς οὐσίαις εἷς καὶ ὁ αὐτὸς φανεὶς, κατὰ τὸ γεγραμμένον· Αύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Λύεται γὰρ Χριστὸς Ἰησοῦς κατὰ τὴν ἐμὴν οὐσίαν ἦν ἔλαβεν, καὶ λελ μένον ἐγείρει τὸν ἴδιον ναὸν ὁ αὐτὸς κατὰ τὴν θείαν αὐτοῦ οὐσίαν, καθ᾽ ἦν καὶ πάντων ὑπάρχει δημιουρ γές. » Καὶ ἐν τῷ κατὰ Ματθαῖον ὁ Κύριος λέγει πρὸς τὸν παραδιδόντα αὐτόν· Φιλήματι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδίδως! Τοῦτο δὲ Πέτρος ὁ μάρτυς καὶ ἀρχιεπίσκοπος ᾿Αλεξανδρείας ἐξηγούν • F131 JUSTINIANI IMPERATORIS rum; blasphemat enim Scripturam divinam san- etosque Patres, illis adversando. Non auimadvertit in hoc maxime esse miraculum pietatis mysterii, quod unigenitus Filius ac Verbum Dei, cum Deus esset natura, incarnatus sit in utero Virginis, factus sit secundum naturam homo, ex illa natus sit, matremque Virginem servaverit. Sanctus Cyrillus in sermone de virginitate Ma- tris Dei confitenda hæc dicit : « Dominum ac Deum Christum agnoscimus; factus est enim bomo pro- pter nos Verbum Dei, naturæ humanæ particeps, cumque illa quam sumpsit ex sancta virumque nesciente Virgine ineffabile factum est ob amorem hominum. Ideo igitur vocatur homo; vocatur quo- que Deus, dum sub unaquaque appellatione idem intelligitur Christus. Hæc ergo ex Scripturis sacris atque ex sanctis Patribus exposuimus ad bæreticos confutandos, ex quo omnes Christiani scirent quomodo Dioscorus ac Timotheus Feles, hæretici aperti, cum Manichæo atque Apollinario opinari demonstrentur. B Audi vero sanctum Cyrillum, quomodo in suo sermone clare exponat sanctam Matrem Dei esse Virginem confitendam; sic enim loquitur : . Sed illud consideremus, nisi Christum Deum simul et hominem novisset divus Apostolus, illum secundum carnem non fuisse dicturum; notum est enim hoc C non solum de homine, sed etiam de quocunque substantiam habente dici. Addidit quoque, qui est super omnia Deus 。, duplicem enim de Salvatore confessionem nobis tradidit, secundum carnem, de- monstrans, Deumque pradicans. Rursumque Apo- stolus ad Timotheum: Unus Deus, unus et mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus, qui dedit re- demptionem semetipsum pro omnibus P. Sanctus Ambrosius hæc dicit : « Non ex Virgine principium sumpsit Deus Verbum, sed, cum esset Patri suo coæternus, propter multam suam bonita- tem principium nostræ naturæ sibi ipsi unire di- gnatus est; non commistus, sed in unaquaque sub- stantia unus et idem apparens, juxta quod scriptum est : Solvite templum hoc, et in tribus diebus remedi ¿ficabo illud 9. Solvitur enim Jesus Christus secun- dum meam substantiam quain assumpsit, et solu- tum reædificat suum templum idem secundum divinam sui ipsius substantiam, secundum quam omnium quoque creator est. › Et in Evangelio secundum Matthæum, ait Dominus ad eum qui ipsum tradebat : Osculo Filium hominis tradis * { Quod exponens Petrus martyr et archiepiscopus . D Ephes. iv, 6. ÞI Tim. », 6. q Joan. n, 19. * Luc. XXII, 48. clatum adversus eos qui SS. Virginem nolebant sunfiteri Deiparam, primus ego ex codice biblio- thecæ Vaticanæ hoc anno edidi in Scriptorum vele- rum oclavo volumine. Confer ibi, p. 117-118. (4) Praeclarum hunc et prolixumn S. Cyrilli tra-
οὐ δύνανται τοίνυν αἱ τῶν ἄλλων πατέρων φωναὶ τῶν ἀδιαβλήτως χρησαμένων τῆι λέξει κατὰ τοῦ ἁγίου Κυρίλλου προφέρεσθαι πρὸς τὴν ἐνσκήψασαν νόσον τὴν θεραπείαν ἐπινοήσαντος, τὸ πλέον φημί, κἂν αὐτοῦ Κυρίλλου εἶεν φωναὶ πρὸ τούτου λεχθεῖσαι. 153 Εἶτα τοῖς αὐτοῖς ἐμμένων καὶ διὰ τῶν ἐφεξῆς λέγει μὴ δύνασθαι τὰς τῶν πατέρων φωνὰς τῶν ἀδιαβλήτως τῆι λέξει χρησαμένων προφέρεσθαι, κἂν αὐτοῦ Κυρίλλου εἶεν πρὸ τούτου λεχθεῖσαι. εἰ τοίνυν πάντας τοὺς ἁγίους πατέρας, ἔτι μὴν καὶ τὸν ἐν ἁγίοις Κύριλλον ἀδιαβλήτως τῆι λέξει χρήσασθαι καὶ αὐτὸς Σευῆρος ὁμολογῆι, τίς ἄρα τοιαύτην ἔσχεν αὐθεντίαν, ὥστε τὴν τῶν ἁγίων πατέρων ἀποδοκιμάσαι διδασκαλίαν; ἢ πῶς πατέρας ὀνομάζει Σευῆρος ὧν ἀποδοκιμασθῆναι λέγει τὰ δόγματα; ἀλλὰ πρόδηλον ἑαυτὸν δείκνυσιν ὡς τὴν ἀλήθειαν ἀποφυγεῖν μὴ δυνάμενος ὡμολόγησε μὲν τὴν τοιαύτην φωνὴν παρὰ τῶν ἁγίων πατέρων εἰρῆσθαι, βουληθεὶς δὲ τῆι οἰκείαι νόσωι συνηγορεῖν λέγειδιὰ τὰς Νεστορίου βλασφημίας ἀποδοκιμασθῆναι τὰς τῶν ἁγίων πατέρων διδασκαλίας, ἐφ' ὧι καὶ γελᾶν ἄξιον. διὰ δὲ τούτων τούς τε ἁγίους πατέρας ἀθετεῖν ἐπεχείρησεν καὶ τὸν ἐν ἁγίοις Κύριλλον συκοφαντεῖν οὐκ ἀπώκνησεν ὡς καὶ τοῖς πρώην παρ' αὐτοῦ εἰρημένοις καὶ τοῖς ἁγίοις πατράσιν ἐναντιούμενον.
Α τον τῆς Παρθενίας διαλυθείσης. Ἀλλὰ ταῦτα κατὰ τῆς Τιμοθέου τραπείη κεφαλῆς καὶ τῶν ἀκολουθούν- των αὐτῷ · βλασφημεῖ γὰρ τῇ τε θείᾳ Γραφῇ καὶ τοῖς ἁγίοις Πατράσιν ἐναντιούμενος· οὐκ αἰσθόμενος ὅτι ἐν τούτῳ μάλιστα τὸ θαῦμα τοῦ τῆς εὐσεβείας ἐστὶ μυστηρίου, ὅτι ὁ μονογενὴς Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, Θεὸς ὢν φύσει καὶ σαρκωθεὶς ἐν τῇ μήτρα τῆς Παρθένου, καὶ γενόμενος κατά φύσιν ἄνθρωπος, ἐτέχθη ἐξ αὐτῆς, καὶ τὴν μητέρα Παρθένον ἐφύλαξεν. [Ρ. 238.] Ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῷ λόγῳ τῷ "Οτι χρὴ Θεοτόκον ὁμολογεῖν τὴν Παρθένον (4), λέγει τάξει ο Κύριον καὶ Θεὸν ἐπιγινώσκομεν τὸν Χριστόν γέγονε μὲν γὰρ ἄνθρωπος δι' ἡμᾶς ὁ τοῦ Θεοῦ λό- γος, μετασχὼν τῆς ἀνθρωπείας φύσεως καὶ γεγένη - ται διὰ φιλανθρωπίαν ἄφατον μετὰ ταύτης ἐκ τῆς ἁγίας καὶ ἀπειρογάμου Παρθένου. Διὰ τοῦτο τοίνυν καλεῖται καὶ ἄνθρωπος· καλεῖται δὲ καὶ Θεὸς, εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὑπάρχων ἐν ἑκατέρα προσηγορία Χρι στός. » Ταύτα τοίνυν ἡμεῖς ἔκ τε τῶν θείων Γρα φῶν καὶ τῶν ἁγίων παρεθέμεθα Πατέρων πρὸς ἔλεγ χον τῶν αἱρετικῶν, ἐφ᾽ ᾧ γινώσκειν ἅπαντας τοὺς Χριστιανούς, ὡς Διόσκορος, καὶ Τιμόθεος & Αίλουρος οἱ αἱρετικοὶ καθαρῶς τὰ Μανιχαίου καὶ ᾿Απολιναρίου φρονοῦντες ἀποδείκνυνται. [Ρ. 240.] "Ακουε δὲ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου, πως τοῦτο σαφῶς ἑρμηνεύει ἐν τῷ λόγῳ τῷ Ότι χρή Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Παρθένον ὁμολογεῖν· λέγει γὰρ οὕτως· « Οὐ μὴν ἀλλά γε κἀκεῖνο διασκεψώμεθα, ὡς εἰ μὴ Θεὸν ἅμα καὶ ἄνθρωπον ἠπίστατο τὸν Χρισ στὸν ὁ θεῖος Απόστολος, οὐκ ἂν ἔλεγεν τὸ κατὰ σάρκα· τοῦτο γὰρ φανερῶς ἐπὶ τοῦ μὴ μόνον ἀν- θρώπου, ἀλλὰ καὶ καθ᾿ ἕτερόν τι τὴν οὐσίαν ὄντος λέγεται· ὥσπερ οὖν καὶ ἐπήγαγεν, ῾Ο ὢν ἐπὶ πάν- των Θεός· διπλήν γὰρ τὴν περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῖν ὁμολογία» παραδέδωκε, καὶ τὸ κατὰ σάρκα ἐπι δείξας, καὶ Θεὸν ἀνακηρύξας. Καὶ πάλιν ὁ Ἀπόστολος ἐν τῇ πρὸς Τιμόθεον, Εἰς Θεὶς καὶ εἷς μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ἄνθρωπος Χριστὸς Ιησος, ὁ τοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ πάντων.» [Ρ. 241.] Ὁ ἐν ἁγίοις Αμβρόσιο; λέγει τάδε· • Οὐκ ἀρχὴν ὁ Θεὸς Λόγος ἐκ τῆς Παρθένου εἰληφώς, ἀλλὰ συναΐδιος τῷ ἑαυτοῦ Πατρὶ ὑπάρχων τὴν τῆς φύσεως τῆς ἡμετέρας ἀπαρχὴν ἑαυτῷ διὰ πολλὴν ἀγαθότητα ἑνῶσαι κατηξίωσεν· οὐ κραθεὶς, ἀλλ' ἐν ἑκατέραις ταῖς οὐσίαις εἷς καὶ ὁ αὐτὸς φανεὶς, κατὰ τὸ γεγραμμένον· Αύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Λύεται γὰρ Χριστὸς Ἰησοῦς κατὰ τὴν ἐμὴν οὐσίαν ἦν ἔλαβεν, καὶ λελ μένον ἐγείρει τὸν ἴδιον ναὸν ὁ αὐτὸς κατὰ τὴν θείαν αὐτοῦ οὐσίαν, καθ᾽ ἦν καὶ πάντων ὑπάρχει δημιουρ γές. » Καὶ ἐν τῷ κατὰ Ματθαῖον ὁ Κύριος λέγει πρὸς τὸν παραδιδόντα αὐτόν· Φιλήματι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδίδως! Τοῦτο δὲ Πέτρος ὁ μάρτυς καὶ ἀρχιεπίσκοπος ᾿Αλεξανδρείας ἐξηγούν • F131 JUSTINIANI IMPERATORIS rum; blasphemat enim Scripturam divinam san- etosque Patres, illis adversando. Non auimadvertit in hoc maxime esse miraculum pietatis mysterii, quod unigenitus Filius ac Verbum Dei, cum Deus esset natura, incarnatus sit in utero Virginis, factus sit secundum naturam homo, ex illa natus sit, matremque Virginem servaverit. Sanctus Cyrillus in sermone de virginitate Ma- tris Dei confitenda hæc dicit : « Dominum ac Deum Christum agnoscimus; factus est enim bomo pro- pter nos Verbum Dei, naturæ humanæ particeps, cumque illa quam sumpsit ex sancta virumque nesciente Virgine ineffabile factum est ob amorem hominum. Ideo igitur vocatur homo; vocatur quo- que Deus, dum sub unaquaque appellatione idem intelligitur Christus. Hæc ergo ex Scripturis sacris atque ex sanctis Patribus exposuimus ad bæreticos confutandos, ex quo omnes Christiani scirent quomodo Dioscorus ac Timotheus Feles, hæretici aperti, cum Manichæo atque Apollinario opinari demonstrentur. B Audi vero sanctum Cyrillum, quomodo in suo sermone clare exponat sanctam Matrem Dei esse Virginem confitendam; sic enim loquitur : . Sed illud consideremus, nisi Christum Deum simul et hominem novisset divus Apostolus, illum secundum carnem non fuisse dicturum; notum est enim hoc C non solum de homine, sed etiam de quocunque substantiam habente dici. Addidit quoque, qui est super omnia Deus 。, duplicem enim de Salvatore confessionem nobis tradidit, secundum carnem, de- monstrans, Deumque pradicans. Rursumque Apo- stolus ad Timotheum: Unus Deus, unus et mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus, qui dedit re- demptionem semetipsum pro omnibus P. Sanctus Ambrosius hæc dicit : « Non ex Virgine principium sumpsit Deus Verbum, sed, cum esset Patri suo coæternus, propter multam suam bonita- tem principium nostræ naturæ sibi ipsi unire di- gnatus est; non commistus, sed in unaquaque sub- stantia unus et idem apparens, juxta quod scriptum est : Solvite templum hoc, et in tribus diebus remedi ¿ficabo illud 9. Solvitur enim Jesus Christus secun- dum meam substantiam quain assumpsit, et solu- tum reædificat suum templum idem secundum divinam sui ipsius substantiam, secundum quam omnium quoque creator est. › Et in Evangelio secundum Matthæum, ait Dominus ad eum qui ipsum tradebat : Osculo Filium hominis tradis * { Quod exponens Petrus martyr et archiepiscopus . D Ephes. iv, 6. ÞI Tim. », 6. q Joan. n, 19. * Luc. XXII, 48. clatum adversus eos qui SS. Virginem nolebant sunfiteri Deiparam, primus ego ex codice biblio- thecæ Vaticanæ hoc anno edidi in Scriptorum vele- rum oclavo volumine. Confer ibi, p. 117-118. (4) Praeclarum hunc et prolixumn S. Cyrilli tra-
πλὴν ἐπειδὴ ἐκεῖνος μέχρι τῶν Νεστορίου χρόνων λέγει τοὺς ἁγίους πατέρας ἀδιαβλήτως τῆι τοιαύτηι χρήσασθαι φωνῆι, ἡμεῖς δείξομεν ὅτι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τῆι τῶν δύο φύσεων φωνῆι ἐπὶ τῆς οἰκονομίας τοῦ σωτῆρος χρησάμενος κατέκρινεν Νεστόριον καὶ πάλιν μετὰ τὴν Νεστορίου κατάκρισιν ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος τῆι ὁμοίαι ἐχρήσατο διδασκαλίαι. ἔοικε γὰρ Σευῆρος μήτε τοὺς ἁγίους νοήσας πατέρας μήτε τὴν αἰτίαν ἐφ' ἧι κατεκρίθη Νεστόριος· οἱ γὰρ ἅγιοι πατέρες τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀνθρωπότητος δύο φύσεις ἡνωμένας ὁμολογοῦντες ἀπηγόρευσαν δύο ὑποστάσεις ἢ δύο πρόσωπα ἢ δύο υἱοὺς ἐπ' αὐτοῦ λέγειν. Νεστορίου γὰρ φύσιν καὶ ὑπόστασιν καὶ πρόσωπον ταυτὸν εἶναι ὁμολογοῦντος καὶ διὰ τοῦτο τῶν δύο φύσεων τὴν καθ' ὑπόστασιν ἕνωσιν ἀρνουμένου καὶ ἀνὰ μέρος καὶ ἰδιουποστάτως τὰς δύο φύσεις λέγοντος καὶ ἐντεῦθεν δύο υἱοὺς καὶ δύο Χριστοὺς ἀναπλάττοντος διὰ τὴν τοιαύτην αὐτοῦ βλασφημίαν ὑπὸ τῶν ἁγίων κατεκρίθη πατέρων.
Α τον τῆς Παρθενίας διαλυθείσης. Ἀλλὰ ταῦτα κατὰ τῆς Τιμοθέου τραπείη κεφαλῆς καὶ τῶν ἀκολουθούν- των αὐτῷ · βλασφημεῖ γὰρ τῇ τε θείᾳ Γραφῇ καὶ τοῖς ἁγίοις Πατράσιν ἐναντιούμενος· οὐκ αἰσθόμενος ὅτι ἐν τούτῳ μάλιστα τὸ θαῦμα τοῦ τῆς εὐσεβείας ἐστὶ μυστηρίου, ὅτι ὁ μονογενὴς Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, Θεὸς ὢν φύσει καὶ σαρκωθεὶς ἐν τῇ μήτρα τῆς Παρθένου, καὶ γενόμενος κατά φύσιν ἄνθρωπος, ἐτέχθη ἐξ αὐτῆς, καὶ τὴν μητέρα Παρθένον ἐφύλαξεν. [Ρ. 238.] Ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῷ λόγῳ τῷ "Οτι χρὴ Θεοτόκον ὁμολογεῖν τὴν Παρθένον (4), λέγει τάξει ο Κύριον καὶ Θεὸν ἐπιγινώσκομεν τὸν Χριστόν γέγονε μὲν γὰρ ἄνθρωπος δι' ἡμᾶς ὁ τοῦ Θεοῦ λό- γος, μετασχὼν τῆς ἀνθρωπείας φύσεως καὶ γεγένη - ται διὰ φιλανθρωπίαν ἄφατον μετὰ ταύτης ἐκ τῆς ἁγίας καὶ ἀπειρογάμου Παρθένου. Διὰ τοῦτο τοίνυν καλεῖται καὶ ἄνθρωπος· καλεῖται δὲ καὶ Θεὸς, εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὑπάρχων ἐν ἑκατέρα προσηγορία Χρι στός. » Ταύτα τοίνυν ἡμεῖς ἔκ τε τῶν θείων Γρα φῶν καὶ τῶν ἁγίων παρεθέμεθα Πατέρων πρὸς ἔλεγ χον τῶν αἱρετικῶν, ἐφ᾽ ᾧ γινώσκειν ἅπαντας τοὺς Χριστιανούς, ὡς Διόσκορος, καὶ Τιμόθεος & Αίλουρος οἱ αἱρετικοὶ καθαρῶς τὰ Μανιχαίου καὶ ᾿Απολιναρίου φρονοῦντες ἀποδείκνυνται. [Ρ. 240.] "Ακουε δὲ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου, πως τοῦτο σαφῶς ἑρμηνεύει ἐν τῷ λόγῳ τῷ Ότι χρή Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Παρθένον ὁμολογεῖν· λέγει γὰρ οὕτως· « Οὐ μὴν ἀλλά γε κἀκεῖνο διασκεψώμεθα, ὡς εἰ μὴ Θεὸν ἅμα καὶ ἄνθρωπον ἠπίστατο τὸν Χρισ στὸν ὁ θεῖος Απόστολος, οὐκ ἂν ἔλεγεν τὸ κατὰ σάρκα· τοῦτο γὰρ φανερῶς ἐπὶ τοῦ μὴ μόνον ἀν- θρώπου, ἀλλὰ καὶ καθ᾿ ἕτερόν τι τὴν οὐσίαν ὄντος λέγεται· ὥσπερ οὖν καὶ ἐπήγαγεν, ῾Ο ὢν ἐπὶ πάν- των Θεός· διπλήν γὰρ τὴν περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῖν ὁμολογία» παραδέδωκε, καὶ τὸ κατὰ σάρκα ἐπι δείξας, καὶ Θεὸν ἀνακηρύξας. Καὶ πάλιν ὁ Ἀπόστολος ἐν τῇ πρὸς Τιμόθεον, Εἰς Θεὶς καὶ εἷς μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ἄνθρωπος Χριστὸς Ιησος, ὁ τοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ πάντων.» [Ρ. 241.] Ὁ ἐν ἁγίοις Αμβρόσιο; λέγει τάδε· • Οὐκ ἀρχὴν ὁ Θεὸς Λόγος ἐκ τῆς Παρθένου εἰληφώς, ἀλλὰ συναΐδιος τῷ ἑαυτοῦ Πατρὶ ὑπάρχων τὴν τῆς φύσεως τῆς ἡμετέρας ἀπαρχὴν ἑαυτῷ διὰ πολλὴν ἀγαθότητα ἑνῶσαι κατηξίωσεν· οὐ κραθεὶς, ἀλλ' ἐν ἑκατέραις ταῖς οὐσίαις εἷς καὶ ὁ αὐτὸς φανεὶς, κατὰ τὸ γεγραμμένον· Αύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Λύεται γὰρ Χριστὸς Ἰησοῦς κατὰ τὴν ἐμὴν οὐσίαν ἦν ἔλαβεν, καὶ λελ μένον ἐγείρει τὸν ἴδιον ναὸν ὁ αὐτὸς κατὰ τὴν θείαν αὐτοῦ οὐσίαν, καθ᾽ ἦν καὶ πάντων ὑπάρχει δημιουρ γές. » Καὶ ἐν τῷ κατὰ Ματθαῖον ὁ Κύριος λέγει πρὸς τὸν παραδιδόντα αὐτόν· Φιλήματι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδίδως! Τοῦτο δὲ Πέτρος ὁ μάρτυς καὶ ἀρχιεπίσκοπος ᾿Αλεξανδρείας ἐξηγούν • F131 JUSTINIANI IMPERATORIS rum; blasphemat enim Scripturam divinam san- etosque Patres, illis adversando. Non auimadvertit in hoc maxime esse miraculum pietatis mysterii, quod unigenitus Filius ac Verbum Dei, cum Deus esset natura, incarnatus sit in utero Virginis, factus sit secundum naturam homo, ex illa natus sit, matremque Virginem servaverit. Sanctus Cyrillus in sermone de virginitate Ma- tris Dei confitenda hæc dicit : « Dominum ac Deum Christum agnoscimus; factus est enim bomo pro- pter nos Verbum Dei, naturæ humanæ particeps, cumque illa quam sumpsit ex sancta virumque nesciente Virgine ineffabile factum est ob amorem hominum. Ideo igitur vocatur homo; vocatur quo- que Deus, dum sub unaquaque appellatione idem intelligitur Christus. Hæc ergo ex Scripturis sacris atque ex sanctis Patribus exposuimus ad bæreticos confutandos, ex quo omnes Christiani scirent quomodo Dioscorus ac Timotheus Feles, hæretici aperti, cum Manichæo atque Apollinario opinari demonstrentur. B Audi vero sanctum Cyrillum, quomodo in suo sermone clare exponat sanctam Matrem Dei esse Virginem confitendam; sic enim loquitur : . Sed illud consideremus, nisi Christum Deum simul et hominem novisset divus Apostolus, illum secundum carnem non fuisse dicturum; notum est enim hoc C non solum de homine, sed etiam de quocunque substantiam habente dici. Addidit quoque, qui est super omnia Deus 。, duplicem enim de Salvatore confessionem nobis tradidit, secundum carnem, de- monstrans, Deumque pradicans. Rursumque Apo- stolus ad Timotheum: Unus Deus, unus et mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus, qui dedit re- demptionem semetipsum pro omnibus P. Sanctus Ambrosius hæc dicit : « Non ex Virgine principium sumpsit Deus Verbum, sed, cum esset Patri suo coæternus, propter multam suam bonita- tem principium nostræ naturæ sibi ipsi unire di- gnatus est; non commistus, sed in unaquaque sub- stantia unus et idem apparens, juxta quod scriptum est : Solvite templum hoc, et in tribus diebus remedi ¿ficabo illud 9. Solvitur enim Jesus Christus secun- dum meam substantiam quain assumpsit, et solu- tum reædificat suum templum idem secundum divinam sui ipsius substantiam, secundum quam omnium quoque creator est. › Et in Evangelio secundum Matthæum, ait Dominus ad eum qui ipsum tradebat : Osculo Filium hominis tradis * { Quod exponens Petrus martyr et archiepiscopus . D Ephes. iv, 6. ÞI Tim. », 6. q Joan. n, 19. * Luc. XXII, 48. clatum adversus eos qui SS. Virginem nolebant sunfiteri Deiparam, primus ego ex codice biblio- thecæ Vaticanæ hoc anno edidi in Scriptorum vele- rum oclavo volumine. Confer ibi, p. 117-118. (4) Praeclarum hunc et prolixumn S. Cyrilli tra-
ἀμέλει τοι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τὴν Ἰουδαικὴν αὐτοῦ μανίαν ἐλέγχων ἐν τῆι κατ' Ἔφεσον συνόδωι τοὺς ἁγίους πατέρας προήγαγεν ἀπαγορεύοντας μὲν τὸ λέγειν δύο υἱούς, δύο δὲ φύσεις καὶ ἕνα υἱὸν κηρύττοντας, καὶ Γρηγόριον μὲν ἐν τῆι πρὸς Κληδόνιον ἐπιστολῆι λέγοντα ταῦτα 154 Εἴ τις εἰσάγει δύο υἱούς, ἕνα μὲν τὸν ἐκ θεοῦ καὶ πατρός, ἕτερον δὲ τὸν ἐκ τῆς μητρός, ἀλλ' οὐχ ἕνα καὶ τὸν αὐτόν, καὶ τῆς υἱοθεσίας ἐκπέσοι τῆς ἐπηγγελμένης τοῖς ὀρθῶς πιστεύουσιν. φύσεις μὲν γὰρ δύο θεὸς καὶ ἄνθρωπος, ἐπεὶ καὶ ψυχὴ καὶ σῶμα· υἱοὶ δὲ οὐ δύο οὐδὲ θεοί. οὐδὲ γὰρ ἐνταῦθα δύο ἄνθρωποι, εἰ καὶ οὕτως ὁ Παῦλος τὸ ἐντὸς τοῦ ἀνθρώπου καὶ τὸ ἐκτὸς προσηγόρευσεν. 155 Ἀμβρόσιον δὲ τὸν Μεδιολάνου ταῦτα διδάσκοντα· σιγάτωσαν αἱ περὶ τῶν λόγων μάταιαι ζητήσεις· ἡ γὰρ τοῦ θεοῦ σοφία οὐκ ἐν πειθοῖς λόγων ἐστίν, ἀλλ' ἐν ἀποδείξει δυνάμεως. φυλάξωμεν τὴν διαφορὰν τῆς θεότητος καὶ τῆς σαρκός· εἷς ἐν ἑκατέραι λαλεῖ ὁ τοῦ θεοῦ υἱός· ἑκατέρα γὰρ φύσις ἐστὶν ἐν αὐτῶι. ὁ αὐτὸς λαλεῖ καὶ οὐχ ἑνὶ πάντοτε διαλέγεται τρόπωι. ὁρᾶις γὰρ ἐν αὐτῶι νῦν μὲν δόξαν θεοῦ, νῦν δὲ πάθη ἀνθρώπου· ὡς θεὸς λαλεῖ τὰ θεῖα, ἐπειδὴ λόγος ἐστίν, ὡς ἄνθρωπος λαλεῖ τὰ ἀνθρώπινα, ἐπεὶ ἐν τῆι ἐμῆι οὐσίαι διαλέγεται.
Α τον τῆς Παρθενίας διαλυθείσης. Ἀλλὰ ταῦτα κατὰ τῆς Τιμοθέου τραπείη κεφαλῆς καὶ τῶν ἀκολουθούν- των αὐτῷ · βλασφημεῖ γὰρ τῇ τε θείᾳ Γραφῇ καὶ τοῖς ἁγίοις Πατράσιν ἐναντιούμενος· οὐκ αἰσθόμενος ὅτι ἐν τούτῳ μάλιστα τὸ θαῦμα τοῦ τῆς εὐσεβείας ἐστὶ μυστηρίου, ὅτι ὁ μονογενὴς Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, Θεὸς ὢν φύσει καὶ σαρκωθεὶς ἐν τῇ μήτρα τῆς Παρθένου, καὶ γενόμενος κατά φύσιν ἄνθρωπος, ἐτέχθη ἐξ αὐτῆς, καὶ τὴν μητέρα Παρθένον ἐφύλαξεν. [Ρ. 238.] Ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῷ λόγῳ τῷ "Οτι χρὴ Θεοτόκον ὁμολογεῖν τὴν Παρθένον (4), λέγει τάξει ο Κύριον καὶ Θεὸν ἐπιγινώσκομεν τὸν Χριστόν γέγονε μὲν γὰρ ἄνθρωπος δι' ἡμᾶς ὁ τοῦ Θεοῦ λό- γος, μετασχὼν τῆς ἀνθρωπείας φύσεως καὶ γεγένη - ται διὰ φιλανθρωπίαν ἄφατον μετὰ ταύτης ἐκ τῆς ἁγίας καὶ ἀπειρογάμου Παρθένου. Διὰ τοῦτο τοίνυν καλεῖται καὶ ἄνθρωπος· καλεῖται δὲ καὶ Θεὸς, εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὑπάρχων ἐν ἑκατέρα προσηγορία Χρι στός. » Ταύτα τοίνυν ἡμεῖς ἔκ τε τῶν θείων Γρα φῶν καὶ τῶν ἁγίων παρεθέμεθα Πατέρων πρὸς ἔλεγ χον τῶν αἱρετικῶν, ἐφ᾽ ᾧ γινώσκειν ἅπαντας τοὺς Χριστιανούς, ὡς Διόσκορος, καὶ Τιμόθεος & Αίλουρος οἱ αἱρετικοὶ καθαρῶς τὰ Μανιχαίου καὶ ᾿Απολιναρίου φρονοῦντες ἀποδείκνυνται. [Ρ. 240.] "Ακουε δὲ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου, πως τοῦτο σαφῶς ἑρμηνεύει ἐν τῷ λόγῳ τῷ Ότι χρή Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Παρθένον ὁμολογεῖν· λέγει γὰρ οὕτως· « Οὐ μὴν ἀλλά γε κἀκεῖνο διασκεψώμεθα, ὡς εἰ μὴ Θεὸν ἅμα καὶ ἄνθρωπον ἠπίστατο τὸν Χρισ στὸν ὁ θεῖος Απόστολος, οὐκ ἂν ἔλεγεν τὸ κατὰ σάρκα· τοῦτο γὰρ φανερῶς ἐπὶ τοῦ μὴ μόνον ἀν- θρώπου, ἀλλὰ καὶ καθ᾿ ἕτερόν τι τὴν οὐσίαν ὄντος λέγεται· ὥσπερ οὖν καὶ ἐπήγαγεν, ῾Ο ὢν ἐπὶ πάν- των Θεός· διπλήν γὰρ τὴν περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῖν ὁμολογία» παραδέδωκε, καὶ τὸ κατὰ σάρκα ἐπι δείξας, καὶ Θεὸν ἀνακηρύξας. Καὶ πάλιν ὁ Ἀπόστολος ἐν τῇ πρὸς Τιμόθεον, Εἰς Θεὶς καὶ εἷς μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ἄνθρωπος Χριστὸς Ιησος, ὁ τοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ πάντων.» [Ρ. 241.] Ὁ ἐν ἁγίοις Αμβρόσιο; λέγει τάδε· • Οὐκ ἀρχὴν ὁ Θεὸς Λόγος ἐκ τῆς Παρθένου εἰληφώς, ἀλλὰ συναΐδιος τῷ ἑαυτοῦ Πατρὶ ὑπάρχων τὴν τῆς φύσεως τῆς ἡμετέρας ἀπαρχὴν ἑαυτῷ διὰ πολλὴν ἀγαθότητα ἑνῶσαι κατηξίωσεν· οὐ κραθεὶς, ἀλλ' ἐν ἑκατέραις ταῖς οὐσίαις εἷς καὶ ὁ αὐτὸς φανεὶς, κατὰ τὸ γεγραμμένον· Αύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Λύεται γὰρ Χριστὸς Ἰησοῦς κατὰ τὴν ἐμὴν οὐσίαν ἦν ἔλαβεν, καὶ λελ μένον ἐγείρει τὸν ἴδιον ναὸν ὁ αὐτὸς κατὰ τὴν θείαν αὐτοῦ οὐσίαν, καθ᾽ ἦν καὶ πάντων ὑπάρχει δημιουρ γές. » Καὶ ἐν τῷ κατὰ Ματθαῖον ὁ Κύριος λέγει πρὸς τὸν παραδιδόντα αὐτόν· Φιλήματι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδίδως! Τοῦτο δὲ Πέτρος ὁ μάρτυς καὶ ἀρχιεπίσκοπος ᾿Αλεξανδρείας ἐξηγούν • F131 JUSTINIANI IMPERATORIS rum; blasphemat enim Scripturam divinam san- etosque Patres, illis adversando. Non auimadvertit in hoc maxime esse miraculum pietatis mysterii, quod unigenitus Filius ac Verbum Dei, cum Deus esset natura, incarnatus sit in utero Virginis, factus sit secundum naturam homo, ex illa natus sit, matremque Virginem servaverit. Sanctus Cyrillus in sermone de virginitate Ma- tris Dei confitenda hæc dicit : « Dominum ac Deum Christum agnoscimus; factus est enim bomo pro- pter nos Verbum Dei, naturæ humanæ particeps, cumque illa quam sumpsit ex sancta virumque nesciente Virgine ineffabile factum est ob amorem hominum. Ideo igitur vocatur homo; vocatur quo- que Deus, dum sub unaquaque appellatione idem intelligitur Christus. Hæc ergo ex Scripturis sacris atque ex sanctis Patribus exposuimus ad bæreticos confutandos, ex quo omnes Christiani scirent quomodo Dioscorus ac Timotheus Feles, hæretici aperti, cum Manichæo atque Apollinario opinari demonstrentur. B Audi vero sanctum Cyrillum, quomodo in suo sermone clare exponat sanctam Matrem Dei esse Virginem confitendam; sic enim loquitur : . Sed illud consideremus, nisi Christum Deum simul et hominem novisset divus Apostolus, illum secundum carnem non fuisse dicturum; notum est enim hoc C non solum de homine, sed etiam de quocunque substantiam habente dici. Addidit quoque, qui est super omnia Deus 。, duplicem enim de Salvatore confessionem nobis tradidit, secundum carnem, de- monstrans, Deumque pradicans. Rursumque Apo- stolus ad Timotheum: Unus Deus, unus et mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus, qui dedit re- demptionem semetipsum pro omnibus P. Sanctus Ambrosius hæc dicit : « Non ex Virgine principium sumpsit Deus Verbum, sed, cum esset Patri suo coæternus, propter multam suam bonita- tem principium nostræ naturæ sibi ipsi unire di- gnatus est; non commistus, sed in unaquaque sub- stantia unus et idem apparens, juxta quod scriptum est : Solvite templum hoc, et in tribus diebus remedi ¿ficabo illud 9. Solvitur enim Jesus Christus secun- dum meam substantiam quain assumpsit, et solu- tum reædificat suum templum idem secundum divinam sui ipsius substantiam, secundum quam omnium quoque creator est. › Et in Evangelio secundum Matthæum, ait Dominus ad eum qui ipsum tradebat : Osculo Filium hominis tradis * { Quod exponens Petrus martyr et archiepiscopus . D Ephes. iv, 6. ÞI Tim. », 6. q Joan. n, 19. * Luc. XXII, 48. clatum adversus eos qui SS. Virginem nolebant sunfiteri Deiparam, primus ego ex codice biblio- thecæ Vaticanæ hoc anno edidi in Scriptorum vele- rum oclavo volumine. Confer ibi, p. 117-118. (4) Praeclarum hunc et prolixumn S. Cyrilli tra-
156 Καὶ ταῦτα μὲν τὰ ἐν τῆι κατακρίσει Νεστορίου παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου προενεχθέντα· ἀποδείξομεν δὲ αὐτὸν καὶ μετὰ τὴν κατάκρισιν Νεστορίου ἔκ τε τῆς πρὸς τοὺς Ἀνατολικοὺς συνοδικῆς ἐπιστολῆς ἔκ τε τῶν γραφέντων πρὸς Εὐλόγιον τὴν περὶ τῶν δύο φύσεων ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ ὀρθὴν ὁμολογίαν διδάσκοντα καὶ τοὺς οὕτω φρονοῦντας ἀποδεχόμενον. λέγει γὰρ ἐν τῆι πρὸς Εὐλόγιον ἐπιστολῆι τάδε 157 Ἐπιλαμβάνονται τινὲς τῆς ἐκθέσεως ἧς πεποίηνται οἱ Ἀνατολικοὶ καί φασι· διὰ τί δύο φύσεις ὀνομαζόντων αὐτῶν ἠνέσχετο ἢ καὶ ἐπήινεσεν ὁ τῆς Ἀλεξανδρείας; οἱ δὲ τὰ Νεστορίου φρονοῦντες λέγουσι κἀκεῖνον οὕτω φρονεῖν, συναρπάζοντες τοὺς οὐκ εἰδότας τὸ ἀκριβές. χρὴ δὲ τοῖς μεμφομένοις ἐκεῖνα λέγειν ὅτι οὐ πάντα ὅσα λέγουσιν οἱ αἱρετικοί, φεύγειν καὶ παραιτεῖσθαι χρή· πολλὰ γὰρ ὁμολογοῦσιν ὧν καὶ ἡμεῖς ὁμολογοῦμεν. οἷον Ἀρειανοὶ ὅταν λέγωσι τὸν πατέρα ὅτι δημιουργός ἐστι τῶν ὅλων καὶ κύριος, μὴ διὰ τοῦτο ἡμᾶς φεύγειν ἀκόλουθον τὰς τοιαύτας ὁμολογίας; οὕτως ἐπὶ Νεστορίου, κἂν λέγηι δύο φύσεις τὴν διαφορὰν σημαίνων τῆς σαρκὸς καὶ τοῦ θεοῦ λόγου· ἑτέρα γὰρ ἡ τοῦ λόγου φύσις καὶ ἑτέρα ἡ τῆς σαρκός. ἀλλ' οὐκέτι τὴν ἕνωσιν ὁμολογεῖ μεθ' ἡμῶν.
Α τον τῆς Παρθενίας διαλυθείσης. Ἀλλὰ ταῦτα κατὰ τῆς Τιμοθέου τραπείη κεφαλῆς καὶ τῶν ἀκολουθούν- των αὐτῷ · βλασφημεῖ γὰρ τῇ τε θείᾳ Γραφῇ καὶ τοῖς ἁγίοις Πατράσιν ἐναντιούμενος· οὐκ αἰσθόμενος ὅτι ἐν τούτῳ μάλιστα τὸ θαῦμα τοῦ τῆς εὐσεβείας ἐστὶ μυστηρίου, ὅτι ὁ μονογενὴς Υἱὸς καὶ Λόγος τοῦ Θεοῦ, Θεὸς ὢν φύσει καὶ σαρκωθεὶς ἐν τῇ μήτρα τῆς Παρθένου, καὶ γενόμενος κατά φύσιν ἄνθρωπος, ἐτέχθη ἐξ αὐτῆς, καὶ τὴν μητέρα Παρθένον ἐφύλαξεν. [Ρ. 238.] Ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῷ λόγῳ τῷ "Οτι χρὴ Θεοτόκον ὁμολογεῖν τὴν Παρθένον (4), λέγει τάξει ο Κύριον καὶ Θεὸν ἐπιγινώσκομεν τὸν Χριστόν γέγονε μὲν γὰρ ἄνθρωπος δι' ἡμᾶς ὁ τοῦ Θεοῦ λό- γος, μετασχὼν τῆς ἀνθρωπείας φύσεως καὶ γεγένη - ται διὰ φιλανθρωπίαν ἄφατον μετὰ ταύτης ἐκ τῆς ἁγίας καὶ ἀπειρογάμου Παρθένου. Διὰ τοῦτο τοίνυν καλεῖται καὶ ἄνθρωπος· καλεῖται δὲ καὶ Θεὸς, εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ὑπάρχων ἐν ἑκατέρα προσηγορία Χρι στός. » Ταύτα τοίνυν ἡμεῖς ἔκ τε τῶν θείων Γρα φῶν καὶ τῶν ἁγίων παρεθέμεθα Πατέρων πρὸς ἔλεγ χον τῶν αἱρετικῶν, ἐφ᾽ ᾧ γινώσκειν ἅπαντας τοὺς Χριστιανούς, ὡς Διόσκορος, καὶ Τιμόθεος & Αίλουρος οἱ αἱρετικοὶ καθαρῶς τὰ Μανιχαίου καὶ ᾿Απολιναρίου φρονοῦντες ἀποδείκνυνται. [Ρ. 240.] "Ακουε δὲ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου, πως τοῦτο σαφῶς ἑρμηνεύει ἐν τῷ λόγῳ τῷ Ότι χρή Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Παρθένον ὁμολογεῖν· λέγει γὰρ οὕτως· « Οὐ μὴν ἀλλά γε κἀκεῖνο διασκεψώμεθα, ὡς εἰ μὴ Θεὸν ἅμα καὶ ἄνθρωπον ἠπίστατο τὸν Χρισ στὸν ὁ θεῖος Απόστολος, οὐκ ἂν ἔλεγεν τὸ κατὰ σάρκα· τοῦτο γὰρ φανερῶς ἐπὶ τοῦ μὴ μόνον ἀν- θρώπου, ἀλλὰ καὶ καθ᾿ ἕτερόν τι τὴν οὐσίαν ὄντος λέγεται· ὥσπερ οὖν καὶ ἐπήγαγεν, ῾Ο ὢν ἐπὶ πάν- των Θεός· διπλήν γὰρ τὴν περὶ τοῦ Σωτῆρος ἡμῖν ὁμολογία» παραδέδωκε, καὶ τὸ κατὰ σάρκα ἐπι δείξας, καὶ Θεὸν ἀνακηρύξας. Καὶ πάλιν ὁ Ἀπόστολος ἐν τῇ πρὸς Τιμόθεον, Εἰς Θεὶς καὶ εἷς μεσίτης Θεοῦ καὶ ἀνθρώπων, ἄνθρωπος Χριστὸς Ιησος, ὁ τοὺς ἑαυτὸν ἀντίλυτρον ὑπὲρ πάντων.» [Ρ. 241.] Ὁ ἐν ἁγίοις Αμβρόσιο; λέγει τάδε· • Οὐκ ἀρχὴν ὁ Θεὸς Λόγος ἐκ τῆς Παρθένου εἰληφώς, ἀλλὰ συναΐδιος τῷ ἑαυτοῦ Πατρὶ ὑπάρχων τὴν τῆς φύσεως τῆς ἡμετέρας ἀπαρχὴν ἑαυτῷ διὰ πολλὴν ἀγαθότητα ἑνῶσαι κατηξίωσεν· οὐ κραθεὶς, ἀλλ' ἐν ἑκατέραις ταῖς οὐσίαις εἷς καὶ ὁ αὐτὸς φανεὶς, κατὰ τὸ γεγραμμένον· Αύσατε τὸν ναὸν τοῦτον, καὶ ἐν τρισὶν ἡμέραις ἐγερῶ αὐτόν. Λύεται γὰρ Χριστὸς Ἰησοῦς κατὰ τὴν ἐμὴν οὐσίαν ἦν ἔλαβεν, καὶ λελ μένον ἐγείρει τὸν ἴδιον ναὸν ὁ αὐτὸς κατὰ τὴν θείαν αὐτοῦ οὐσίαν, καθ᾽ ἦν καὶ πάντων ὑπάρχει δημιουρ γές. » Καὶ ἐν τῷ κατὰ Ματθαῖον ὁ Κύριος λέγει πρὸς τὸν παραδιδόντα αὐτόν· Φιλήματι τὸν Υἱὸν τοῦ ἀνθρώπου παραδίδως! Τοῦτο δὲ Πέτρος ὁ μάρτυς καὶ ἀρχιεπίσκοπος ᾿Αλεξανδρείας ἐξηγούν • F131 JUSTINIANI IMPERATORIS rum; blasphemat enim Scripturam divinam san- etosque Patres, illis adversando. Non auimadvertit in hoc maxime esse miraculum pietatis mysterii, quod unigenitus Filius ac Verbum Dei, cum Deus esset natura, incarnatus sit in utero Virginis, factus sit secundum naturam homo, ex illa natus sit, matremque Virginem servaverit. Sanctus Cyrillus in sermone de virginitate Ma- tris Dei confitenda hæc dicit : « Dominum ac Deum Christum agnoscimus; factus est enim bomo pro- pter nos Verbum Dei, naturæ humanæ particeps, cumque illa quam sumpsit ex sancta virumque nesciente Virgine ineffabile factum est ob amorem hominum. Ideo igitur vocatur homo; vocatur quo- que Deus, dum sub unaquaque appellatione idem intelligitur Christus. Hæc ergo ex Scripturis sacris atque ex sanctis Patribus exposuimus ad bæreticos confutandos, ex quo omnes Christiani scirent quomodo Dioscorus ac Timotheus Feles, hæretici aperti, cum Manichæo atque Apollinario opinari demonstrentur. B Audi vero sanctum Cyrillum, quomodo in suo sermone clare exponat sanctam Matrem Dei esse Virginem confitendam; sic enim loquitur : . Sed illud consideremus, nisi Christum Deum simul et hominem novisset divus Apostolus, illum secundum carnem non fuisse dicturum; notum est enim hoc C non solum de homine, sed etiam de quocunque substantiam habente dici. Addidit quoque, qui est super omnia Deus 。, duplicem enim de Salvatore confessionem nobis tradidit, secundum carnem, de- monstrans, Deumque pradicans. Rursumque Apo- stolus ad Timotheum: Unus Deus, unus et mediator Dei et hominum, homo Christus Jesus, qui dedit re- demptionem semetipsum pro omnibus P. Sanctus Ambrosius hæc dicit : « Non ex Virgine principium sumpsit Deus Verbum, sed, cum esset Patri suo coæternus, propter multam suam bonita- tem principium nostræ naturæ sibi ipsi unire di- gnatus est; non commistus, sed in unaquaque sub- stantia unus et idem apparens, juxta quod scriptum est : Solvite templum hoc, et in tribus diebus remedi ¿ficabo illud 9. Solvitur enim Jesus Christus secun- dum meam substantiam quain assumpsit, et solu- tum reædificat suum templum idem secundum divinam sui ipsius substantiam, secundum quam omnium quoque creator est. › Et in Evangelio secundum Matthæum, ait Dominus ad eum qui ipsum tradebat : Osculo Filium hominis tradis * { Quod exponens Petrus martyr et archiepiscopus . D Ephes. iv, 6. ÞI Tim. », 6. q Joan. n, 19. * Luc. XXII, 48. clatum adversus eos qui SS. Virginem nolebant sunfiteri Deiparam, primus ego ex codice biblio- thecæ Vaticanæ hoc anno edidi in Scriptorum vele- rum oclavo volumine. Confer ibi, p. 117-118. (4) Praeclarum hunc et prolixumn S. Cyrilli tra-
PG 86:1133158 Ἰδοῦ σαφῶς διδάσκει ὁ πατὴρ ὅτι οὐ διὰ τὸ λέγειν δύο φύσεις Νεστόριος κατεκρίθη, ἀλλ' ἐπειδὴ τὴν τῶν δύο φύσεων καθ' ὑπόστασιν ἕνωσιν ἀπηρνεῖτο δύο υἱοὺς ἀναπλάττων. ταύτην δ' αὐτοῦ τὴν ἀσέβειαν ἀνελεῖν βουλόμενος ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος εἶπεν μίαν φύσιν τοῦ υἱοῦ καὶ ἐπήγαγεν σεσαρκωμένην, σημαίνων ὅτι ἑτέρα ἐστὶ φύσις θεότητος καὶ ἑτέρα τῆς σαρκός, ἐξ ὧν ἐστιν ὁ εἷς Χριστὸς ὁ αὐτὸς υἱὸς θεοῦ καὶ ἀνθρώπου καὶ οὐ δύο Χριστοὶ οὐδὲ δύο υἱοί. καὶ ἡ μὲν ἁγία τοῦ θεοῦ ἐκκλησία ὀρθῶς δέχεται πάντα τὰ παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις Κυρίλλου εἰρημένα, ἐν οἷς καὶ τὴν μίαν φύσιν τοῦ θεοῦ λόγου σεσαρκωμένην ὡς σημαίνουσαν ἑτέραν εἶναι τῆς θεότητος φύσιν καὶ ἑτέραν τῆς σαρκός, ἐξ ὧν ὁ εἷς καὶ μόνος ἀπετελέσθη Χριστός. οἱ δὲ αἱρετικοὶ πάντα τὰ παρὰ τοῦ πατρὸς εἰρημένα καταλιμπάνοντες ταύτης καὶ μόνης ἀντέχονται τῆς λέξεως κακῶς αὐτὴν ἐκλαμβάνοντες καὶ ἐντεῦθεν νομίζοντες τὸν πατέρα μίαν θεότητος καὶ σαρκὸς εἰρηκέναι φύσιν.
μενος λέγει ταῦτα καὶ τὰ τούτοις ὅμοια • . Τά τε Α σημεία πάντα ὅσα ἐποίησεν, καὶ αἱ δυνάμεις, δεί κνυσιν αὐτὸν Θεὸν ἐνανθρωπήσαντα· τὰ συναμφί τερα τοίνυν δείκνυται, ὅτι Θεὸς ἦν φύσει, καὶ ἐγένετο ἄνθρωπος φύσει. [Ρ. 242.] Δεῖ δὲ προσέχειν τὸν νοῦν, ὅτι εἰπὼν ὁ Απόστολος ὅς, τὴν ὑπόστασιν τοῦ Λόγου ἐσήμανεν ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ ὑπάρχειν μορφῇ, ὅπερ ἐστὶν ἐν τῇ οὐσία τοῦ Πατρός. Καὶ οὐκ εἶπεν ὅτι τὸν ὑπάρ χοντα ἐν μορφῇ δούλου ἔλαβεν, ἵνα μὴ προϋπο- στάντα δείξῃ τὸν ἄνθρωπον κατὰ τὴν Νεστορίου μας νίαν· ἀλλ᾽ εἶπεν ὅτι μορφὴν δούλου ἔλαβεν, τουτ ἐστιν οὐσίαν ἀνθρώπου· δεικνὺς ὅτι τῇ ὑποστάσει τοῦ Λόγου τὴν ὕπαρξιν ἔσχεν ἡ σὰρξ, ἵνα εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ἐν μιᾷ ὑποστάσει ὑπάρχων, ἐν ἑκατέρᾳ μορφῇ, τουτέστι φύσει, γνωρίζηται τῇ θείᾳ τε καὶ ἀνθρω πίνῃ· δῆλον γὰρ ὅτι ὁ Θεὸς Λόγος γεννηθείς πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς, οὐ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεώς ἐστι τῷ Πατρὶ, ἀλλὰ τῆς αὐτῆς οὐσίας καθ' ὁ Θεὸς, ἰδίαν δὲ ἔχει τὴν ὑπόστασιν καθ' Λό γος. Καὶ ἐπ' ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν γεννηθεὶς ὁ αὐτὸς κατὰ σάρκα ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου Παρθένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας, οὐ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεώς ἔστι τῇ Μητρί, ἀλλὰ τῆς αὐτῆς οὐσίας. Εἶτα πῶς οἱ ᾿Ακέ φαλοι δύο ὑποστάσεων ἕνωσιν λέγουσι, καίτοι δύο ὑποστάσεων ἔνωσιν τὴν καθ᾽ ὑπόστασιν οὐκ ἐπιδε- χομένων; "Η ἀγνοοῦσι ὅτι καὶ Νεστόριος διὰ τὴν τοιαύτην πλάνην κατεκρίθη, δύο ύποστάσεις ἐπὶ τῆς οἰκονομίας εἰσάγων ; ᾿Αλλὰ τούτων οὕτως ὄντων, καὶ Νεστορίου καὶ πάσης μᾶλλον αἱρέσεως βδελυρώτερα – δόγματα λέγειν ἀνέχονται οἱ ᾿Ακέφαλοι, ἢ συναινεῖν τῇ ἀληθείᾳ. Καὶ ταῦτα μὲν ἡμεῖς πρὸς αὐτούς. Τὸ δ' αὐτὸ τοῦ ᾿Αποστόλου ῥητὸν ἐξηγούμενος καὶ ὁ ἐν ἁγίοις Αμβρόσιος ἐν τῷ κατὰ ᾿Απολιναρίου λόγῳ γράφει τάδε· ο Κάλλιστα κέχρηται τῇ τῶν αὐτῶν επαναλήψει ῥημάτων ὁ ᾿Απόστολος λέγων περὶ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· Ος ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσω Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφήν δούλου λα βών. Τί ἐστι μορφὴ Θεοῦ, εἰ μὴ ἐν τῷ πληρώματι τῆς θεότητος ἐκεῖνο τῆς θείας τελειότητὸς ἐκτύπωμα ; Οὐκοῦν ἐν τῷ τελείῳ τῆς θεότητος ὤν, ἐκένωσεν ἑαυτὸν, καὶ ἔλαβε τὸ τέλειον τῆς κατὰ ἄνθρωπον φύσεως ὁλοκλήρου· καὶ ὡς οὐδὲν ἔλιπε τῷ Θεῷ, οὕτως οὔτε τῷ καταρτισμῷ τῷ κατὰ τὸν ἄνθρωπον, ἵνα τέλειος ἐν ἑκατέρᾳ φύσει τυγχάνῃ. » [Ρ. 244. Ικανὰ μὲν οὖν ἡγούμεθα πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ μίαν μὲν ὑπόστασιν, ἤτοι ἐν πρώσωπον εἶναι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐν δυσὶ δὲ φύσεσι αὐτὸν γνωρίζεσθαι, τουτέστιν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρω πότητι, τά τε ἐκ τῆς θείας Γραφῆς καὶ τῶν ἁγίων ἡμῖν παρατεθειμένα Πατέρων, εἰ καὶ ὀλίγα ἐκ πολλῶν προηγάγομεν, ἵνα μὴ πλῆθος τοῖς γραφο- μένοις ποιήσωμεν· πλὴν ἐπειδὴ ἔστιν ὅτε καὶ ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν ἡ ἀλήθεια φανεροῦται, ὥσπερ οὖν καὶ οἱ δαίμονες τὸν Χριστὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ ἄκοντες ὡμολόγησαν, δείξομεν καὶ αὐτὸν Σευήρον τὸν Ἀπο • TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. Alexandriæ, hæc et his similia profert • Signa omnia quæcunque fecit, et virtutes, de illo testan- tur quod Deus sit incarnatus: utrumque ergo simul demonstratur, illum nempe natura Deum esse, et factum fuisse natura hominem. › Attendendum est autem, Apostolum dicentem qui, hypostasin Verbi in Dei forma exsistere signi- ficasse, quod est in substantia Patris. Non vero dixit exsistentem in forma servi assumpsisse ³, ne, juxta Nestorii insaniam, hominem præexsistentem ostenderet; sed dixit formam servi accepisse, scili- cet substantiain hominis; ostendens in hypostasi Verbi exsistentiam habere carnem, ut unus ac idem in una hypostasi exsistens, in unaquaque forma, scilicet natura, divina atque humana agno- B scatur; patet enim Deum Verbum natum de Patre ante omnia sæcula non esse ejusdem hypostasis cum Patre, sed ejusdem substantiæ qua Deus est, pro- priam vero hypostasim habere qua Verbum est. Idem autem in novissimo dierum secundum car- nem natus e sancta et gloriosa Virgine Matre Dei, ejusdem hypostasis non est cum matre, sed ejusdem substantiæ. Deinde quomodo Acephali de unione hypostaseon duarum loquuntur, etsi hypostatice unionem non admittant duæ hypostases? Ignorant- ne istiusmodi erroris causa Nestorium damnatum fuisse, duas hypostases in ceconomiam subinfcren- tem? Sed quamvis hæc ita sint, Nestorii omnisque hæreseos dogmata impudentiora fateri malunt Ace- phali, quam veritati assentire. Hæc autem a nobis illis dicenda sunt. Idem vero verbum Apostoli in terpretans quoque sanctus Ambrosius in sermone de Apollinario, hæc scribit : • Optime horum ver- borum iterationem adhibuit Apostolus, de Domino nostro Jesu Christo dicens: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi acci- piens. Quid est forma Dei, nisi in plenitudine divinitatis illa divinæ perfectionis impressio? Cum igitur esset in hoc culmine divinitatis, semetipsum exinanivit, atque accepit perfecte ac integre homi- nis naturam; utque nihil Deo reliquit, item nec restaurationi hominis, ut perfectus in unaquaque natura inveniretur. › Philipp. u, 6. : ibid. 6, 7. D Ad demonstrandum igitur unam esse hypostasın sive unam personam Domini nostri Jesu Christi, in duabus vero naturis ipsum agnosci, scilicet in di- vinitate et humanitate, apta censuimus quæ ex : divinis Scripturis sanctisque Patribus præbentur, etsi pauca ex multis produxerimus, ne abundan- tius scriptum faciamus; sed cum aliquando contingat ut ab hæreticis ipsis veritas patefiat, quemadmodum cætero dæmones Christum Filium Dei etiam inviti confessi sunt, ostendemus ipsum quoque Severum, Apollinarii successorem Acephalorumque errorem
ἀλλ' ὥσπερ τὸν δυσσεβῆ Νεστόριον ἀνὰ μέρος καὶ ἰδιουποστάτως τὰς φύσεις λέγοντα καὶ δύο υἱοὺς εἰσάγοντα ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος κατέκρινεν, οὕτω καὶ τοὺς μίαν θεότητος καὶ σαρκὸς ἐπὶ τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ λέγοντας φύσιν ἀποκηρύττει δεικνὺς ὅτι οἱ τοῦτο λέγοντες ἐξ ἀνάγκης ὁμοούσιον τὴν σάρκα τῆι θεότητι ὁμολογοῦσι, κἂν τοῦτο ἀρνεῖσθαι προσποιῶνται. λέγει γὰρ ἐν τῆι αὐτῆι πρὸς Εὐλόγιον ἐπιστολῆι κατὰ τῶν μίαν φύσιν θεότητος καὶ σαρκὸς λεγόντων καὶ μεμφομένων αὐτῶι διὰ τί τοὺς Ἀνατολικοὺς ἐδέξατο δύο φύσεις ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ λέγοντας τάδε 159 Παρασκεύαζε δὲ αὐτοὺς προσέχειν τῆι ἀναγνώσει τῆς ἐπιστολῆς τοῦ μακαρίου πάπα Ἀθανασίου, ὅτι ἐκεῖ φιλονεικούντων τινῶν καὶ λεγόντων ὅτι ἐκ τῆς ἰδίας φύσεως ὁ θεὸς λόγος μετεποίησεν ἑαυτῶι τὸ σῶμα, ἄνω καὶ κάτω διισχυρίζεται ὅτι οὐχ ὁμοούσιον ἦν τῶι λόγωι τὸ σῶμα· εἰ δὲ οὐχ ὁμοούσιον, ἑτέρα πάντως καὶ ἑτέρα φύσις, ἐξ ὧν ὁ εἷς καὶ μόνος νοεῖται Χριστός. κἀκεῖνο δὲ μὴ ἀγνοείτωσαν· ὅπου γὰρ ἕνωσις ὀνομάζεται, οὐχ ἑνὸς πράγματος σημαίνεται σύνοδος, ἀλλ' ἢ δύο ἢ καὶ πλειόνων καὶ διαφερόντων ἀλλήλοις κατὰ φύσιν.
μενος λέγει ταῦτα καὶ τὰ τούτοις ὅμοια • . Τά τε Α σημεία πάντα ὅσα ἐποίησεν, καὶ αἱ δυνάμεις, δεί κνυσιν αὐτὸν Θεὸν ἐνανθρωπήσαντα· τὰ συναμφί τερα τοίνυν δείκνυται, ὅτι Θεὸς ἦν φύσει, καὶ ἐγένετο ἄνθρωπος φύσει. [Ρ. 242.] Δεῖ δὲ προσέχειν τὸν νοῦν, ὅτι εἰπὼν ὁ Απόστολος ὅς, τὴν ὑπόστασιν τοῦ Λόγου ἐσήμανεν ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ ὑπάρχειν μορφῇ, ὅπερ ἐστὶν ἐν τῇ οὐσία τοῦ Πατρός. Καὶ οὐκ εἶπεν ὅτι τὸν ὑπάρ χοντα ἐν μορφῇ δούλου ἔλαβεν, ἵνα μὴ προϋπο- στάντα δείξῃ τὸν ἄνθρωπον κατὰ τὴν Νεστορίου μας νίαν· ἀλλ᾽ εἶπεν ὅτι μορφὴν δούλου ἔλαβεν, τουτ ἐστιν οὐσίαν ἀνθρώπου· δεικνὺς ὅτι τῇ ὑποστάσει τοῦ Λόγου τὴν ὕπαρξιν ἔσχεν ἡ σὰρξ, ἵνα εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ἐν μιᾷ ὑποστάσει ὑπάρχων, ἐν ἑκατέρᾳ μορφῇ, τουτέστι φύσει, γνωρίζηται τῇ θείᾳ τε καὶ ἀνθρω πίνῃ· δῆλον γὰρ ὅτι ὁ Θεὸς Λόγος γεννηθείς πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς, οὐ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεώς ἐστι τῷ Πατρὶ, ἀλλὰ τῆς αὐτῆς οὐσίας καθ' ὁ Θεὸς, ἰδίαν δὲ ἔχει τὴν ὑπόστασιν καθ' Λό γος. Καὶ ἐπ' ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν γεννηθεὶς ὁ αὐτὸς κατὰ σάρκα ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου Παρθένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας, οὐ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεώς ἔστι τῇ Μητρί, ἀλλὰ τῆς αὐτῆς οὐσίας. Εἶτα πῶς οἱ ᾿Ακέ φαλοι δύο ὑποστάσεων ἕνωσιν λέγουσι, καίτοι δύο ὑποστάσεων ἔνωσιν τὴν καθ᾽ ὑπόστασιν οὐκ ἐπιδε- χομένων; "Η ἀγνοοῦσι ὅτι καὶ Νεστόριος διὰ τὴν τοιαύτην πλάνην κατεκρίθη, δύο ύποστάσεις ἐπὶ τῆς οἰκονομίας εἰσάγων ; ᾿Αλλὰ τούτων οὕτως ὄντων, καὶ Νεστορίου καὶ πάσης μᾶλλον αἱρέσεως βδελυρώτερα – δόγματα λέγειν ἀνέχονται οἱ ᾿Ακέφαλοι, ἢ συναινεῖν τῇ ἀληθείᾳ. Καὶ ταῦτα μὲν ἡμεῖς πρὸς αὐτούς. Τὸ δ' αὐτὸ τοῦ ᾿Αποστόλου ῥητὸν ἐξηγούμενος καὶ ὁ ἐν ἁγίοις Αμβρόσιος ἐν τῷ κατὰ ᾿Απολιναρίου λόγῳ γράφει τάδε· ο Κάλλιστα κέχρηται τῇ τῶν αὐτῶν επαναλήψει ῥημάτων ὁ ᾿Απόστολος λέγων περὶ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· Ος ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσω Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφήν δούλου λα βών. Τί ἐστι μορφὴ Θεοῦ, εἰ μὴ ἐν τῷ πληρώματι τῆς θεότητος ἐκεῖνο τῆς θείας τελειότητὸς ἐκτύπωμα ; Οὐκοῦν ἐν τῷ τελείῳ τῆς θεότητος ὤν, ἐκένωσεν ἑαυτὸν, καὶ ἔλαβε τὸ τέλειον τῆς κατὰ ἄνθρωπον φύσεως ὁλοκλήρου· καὶ ὡς οὐδὲν ἔλιπε τῷ Θεῷ, οὕτως οὔτε τῷ καταρτισμῷ τῷ κατὰ τὸν ἄνθρωπον, ἵνα τέλειος ἐν ἑκατέρᾳ φύσει τυγχάνῃ. » [Ρ. 244. Ικανὰ μὲν οὖν ἡγούμεθα πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ μίαν μὲν ὑπόστασιν, ἤτοι ἐν πρώσωπον εἶναι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐν δυσὶ δὲ φύσεσι αὐτὸν γνωρίζεσθαι, τουτέστιν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρω πότητι, τά τε ἐκ τῆς θείας Γραφῆς καὶ τῶν ἁγίων ἡμῖν παρατεθειμένα Πατέρων, εἰ καὶ ὀλίγα ἐκ πολλῶν προηγάγομεν, ἵνα μὴ πλῆθος τοῖς γραφο- μένοις ποιήσωμεν· πλὴν ἐπειδὴ ἔστιν ὅτε καὶ ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν ἡ ἀλήθεια φανεροῦται, ὥσπερ οὖν καὶ οἱ δαίμονες τὸν Χριστὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ ἄκοντες ὡμολόγησαν, δείξομεν καὶ αὐτὸν Σευήρον τὸν Ἀπο • TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. Alexandriæ, hæc et his similia profert • Signa omnia quæcunque fecit, et virtutes, de illo testan- tur quod Deus sit incarnatus: utrumque ergo simul demonstratur, illum nempe natura Deum esse, et factum fuisse natura hominem. › Attendendum est autem, Apostolum dicentem qui, hypostasin Verbi in Dei forma exsistere signi- ficasse, quod est in substantia Patris. Non vero dixit exsistentem in forma servi assumpsisse ³, ne, juxta Nestorii insaniam, hominem præexsistentem ostenderet; sed dixit formam servi accepisse, scili- cet substantiain hominis; ostendens in hypostasi Verbi exsistentiam habere carnem, ut unus ac idem in una hypostasi exsistens, in unaquaque forma, scilicet natura, divina atque humana agno- B scatur; patet enim Deum Verbum natum de Patre ante omnia sæcula non esse ejusdem hypostasis cum Patre, sed ejusdem substantiæ qua Deus est, pro- priam vero hypostasim habere qua Verbum est. Idem autem in novissimo dierum secundum car- nem natus e sancta et gloriosa Virgine Matre Dei, ejusdem hypostasis non est cum matre, sed ejusdem substantiæ. Deinde quomodo Acephali de unione hypostaseon duarum loquuntur, etsi hypostatice unionem non admittant duæ hypostases? Ignorant- ne istiusmodi erroris causa Nestorium damnatum fuisse, duas hypostases in ceconomiam subinfcren- tem? Sed quamvis hæc ita sint, Nestorii omnisque hæreseos dogmata impudentiora fateri malunt Ace- phali, quam veritati assentire. Hæc autem a nobis illis dicenda sunt. Idem vero verbum Apostoli in terpretans quoque sanctus Ambrosius in sermone de Apollinario, hæc scribit : • Optime horum ver- borum iterationem adhibuit Apostolus, de Domino nostro Jesu Christo dicens: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi acci- piens. Quid est forma Dei, nisi in plenitudine divinitatis illa divinæ perfectionis impressio? Cum igitur esset in hoc culmine divinitatis, semetipsum exinanivit, atque accepit perfecte ac integre homi- nis naturam; utque nihil Deo reliquit, item nec restaurationi hominis, ut perfectus in unaquaque natura inveniretur. › Philipp. u, 6. : ibid. 6, 7. D Ad demonstrandum igitur unam esse hypostasın sive unam personam Domini nostri Jesu Christi, in duabus vero naturis ipsum agnosci, scilicet in di- vinitate et humanitate, apta censuimus quæ ex : divinis Scripturis sanctisque Patribus præbentur, etsi pauca ex multis produxerimus, ne abundan- tius scriptum faciamus; sed cum aliquando contingat ut ab hæreticis ipsis veritas patefiat, quemadmodum cætero dæmones Christum Filium Dei etiam inviti confessi sunt, ostendemus ipsum quoque Severum, Apollinarii successorem Acephalorumque errorem
εἰ τοίνυν λέγομεν ἕνωσιν, ὁμολογοῦμεν ὅτι σαρκὸς ἐψυχωμένης νοερῶς καὶ λόγου, καὶ οἱ δύο λέγοντες φύσεις οὕτω νοοῦσιν· πλὴν τῆς ἑνώσεως ὁμολογουμένης οὐκέτι διίστανται ἀλλήλων τὰ ἑνωθέντα. 160 Προσέχειν τοίνυν δεῖ τῆι τοῦ πατρὸς διδασκαλίαι τοὺς ἀναγινώσκοντας ὅτι ἑτέραν φύσιν τῆς θεότητος καὶ ἑτέραν τῆς σαρκὸς εἰπὼν ἕνα Χριστὸν ἀποτελεσθῆναι διδάσκει καὶ οὐ μίαν φύσιν. ἀμέλει οὐδαμοῦ εὑρίσκεται εἰρηκὼς μίαν φύσιν Χριστοῦ, ἀλλ' ὁσάκις εἶπεν μίαν φύσιν, ἢ τοῦ λόγου ἢ τοῦ υἱοῦ εἶπεν καὶ ἐπήγαγεν σεσαρκωμένην, ἵνα δείξηι μὴ μόνον ἐν τῆι θείαι, ἀλλὰ καὶ ἐν τῆι ἀνθρωπίνηι φύσει τὸν ἕνα κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν μονογενῆ υἱὸν καὶ λόγον τοῦ θεοῦ καὶ θεὸν ἡμῶν ὑπάρχειν. πῶς γὰρ ἠδύνατο μίαν φύσιν θεότητος καὶ σαρκὸς ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος λέγειν, ὅπου γε ἐν πολλοῖς τῶν αὐτοῦ συγγραμμάτων λέγει ὅτι οὐκ ἀνήιρηται ἡ τῶν φύσεων διαφορὰ διὰ τὴν ἕνωσιν; εἰ δὲ οὐκ ἀνήιρηται, οὐκ ἄρα μία φύσις τοῦ Χριστοῦ.
μενος λέγει ταῦτα καὶ τὰ τούτοις ὅμοια • . Τά τε Α σημεία πάντα ὅσα ἐποίησεν, καὶ αἱ δυνάμεις, δεί κνυσιν αὐτὸν Θεὸν ἐνανθρωπήσαντα· τὰ συναμφί τερα τοίνυν δείκνυται, ὅτι Θεὸς ἦν φύσει, καὶ ἐγένετο ἄνθρωπος φύσει. [Ρ. 242.] Δεῖ δὲ προσέχειν τὸν νοῦν, ὅτι εἰπὼν ὁ Απόστολος ὅς, τὴν ὑπόστασιν τοῦ Λόγου ἐσήμανεν ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ ὑπάρχειν μορφῇ, ὅπερ ἐστὶν ἐν τῇ οὐσία τοῦ Πατρός. Καὶ οὐκ εἶπεν ὅτι τὸν ὑπάρ χοντα ἐν μορφῇ δούλου ἔλαβεν, ἵνα μὴ προϋπο- στάντα δείξῃ τὸν ἄνθρωπον κατὰ τὴν Νεστορίου μας νίαν· ἀλλ᾽ εἶπεν ὅτι μορφὴν δούλου ἔλαβεν, τουτ ἐστιν οὐσίαν ἀνθρώπου· δεικνὺς ὅτι τῇ ὑποστάσει τοῦ Λόγου τὴν ὕπαρξιν ἔσχεν ἡ σὰρξ, ἵνα εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ἐν μιᾷ ὑποστάσει ὑπάρχων, ἐν ἑκατέρᾳ μορφῇ, τουτέστι φύσει, γνωρίζηται τῇ θείᾳ τε καὶ ἀνθρω πίνῃ· δῆλον γὰρ ὅτι ὁ Θεὸς Λόγος γεννηθείς πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς, οὐ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεώς ἐστι τῷ Πατρὶ, ἀλλὰ τῆς αὐτῆς οὐσίας καθ' ὁ Θεὸς, ἰδίαν δὲ ἔχει τὴν ὑπόστασιν καθ' Λό γος. Καὶ ἐπ' ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν γεννηθεὶς ὁ αὐτὸς κατὰ σάρκα ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου Παρθένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας, οὐ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεώς ἔστι τῇ Μητρί, ἀλλὰ τῆς αὐτῆς οὐσίας. Εἶτα πῶς οἱ ᾿Ακέ φαλοι δύο ὑποστάσεων ἕνωσιν λέγουσι, καίτοι δύο ὑποστάσεων ἔνωσιν τὴν καθ᾽ ὑπόστασιν οὐκ ἐπιδε- χομένων; "Η ἀγνοοῦσι ὅτι καὶ Νεστόριος διὰ τὴν τοιαύτην πλάνην κατεκρίθη, δύο ύποστάσεις ἐπὶ τῆς οἰκονομίας εἰσάγων ; ᾿Αλλὰ τούτων οὕτως ὄντων, καὶ Νεστορίου καὶ πάσης μᾶλλον αἱρέσεως βδελυρώτερα – δόγματα λέγειν ἀνέχονται οἱ ᾿Ακέφαλοι, ἢ συναινεῖν τῇ ἀληθείᾳ. Καὶ ταῦτα μὲν ἡμεῖς πρὸς αὐτούς. Τὸ δ' αὐτὸ τοῦ ᾿Αποστόλου ῥητὸν ἐξηγούμενος καὶ ὁ ἐν ἁγίοις Αμβρόσιος ἐν τῷ κατὰ ᾿Απολιναρίου λόγῳ γράφει τάδε· ο Κάλλιστα κέχρηται τῇ τῶν αὐτῶν επαναλήψει ῥημάτων ὁ ᾿Απόστολος λέγων περὶ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· Ος ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσω Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφήν δούλου λα βών. Τί ἐστι μορφὴ Θεοῦ, εἰ μὴ ἐν τῷ πληρώματι τῆς θεότητος ἐκεῖνο τῆς θείας τελειότητὸς ἐκτύπωμα ; Οὐκοῦν ἐν τῷ τελείῳ τῆς θεότητος ὤν, ἐκένωσεν ἑαυτὸν, καὶ ἔλαβε τὸ τέλειον τῆς κατὰ ἄνθρωπον φύσεως ὁλοκλήρου· καὶ ὡς οὐδὲν ἔλιπε τῷ Θεῷ, οὕτως οὔτε τῷ καταρτισμῷ τῷ κατὰ τὸν ἄνθρωπον, ἵνα τέλειος ἐν ἑκατέρᾳ φύσει τυγχάνῃ. » [Ρ. 244. Ικανὰ μὲν οὖν ἡγούμεθα πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ μίαν μὲν ὑπόστασιν, ἤτοι ἐν πρώσωπον εἶναι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐν δυσὶ δὲ φύσεσι αὐτὸν γνωρίζεσθαι, τουτέστιν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρω πότητι, τά τε ἐκ τῆς θείας Γραφῆς καὶ τῶν ἁγίων ἡμῖν παρατεθειμένα Πατέρων, εἰ καὶ ὀλίγα ἐκ πολλῶν προηγάγομεν, ἵνα μὴ πλῆθος τοῖς γραφο- μένοις ποιήσωμεν· πλὴν ἐπειδὴ ἔστιν ὅτε καὶ ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν ἡ ἀλήθεια φανεροῦται, ὥσπερ οὖν καὶ οἱ δαίμονες τὸν Χριστὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ ἄκοντες ὡμολόγησαν, δείξομεν καὶ αὐτὸν Σευήρον τὸν Ἀπο • TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. Alexandriæ, hæc et his similia profert • Signa omnia quæcunque fecit, et virtutes, de illo testan- tur quod Deus sit incarnatus: utrumque ergo simul demonstratur, illum nempe natura Deum esse, et factum fuisse natura hominem. › Attendendum est autem, Apostolum dicentem qui, hypostasin Verbi in Dei forma exsistere signi- ficasse, quod est in substantia Patris. Non vero dixit exsistentem in forma servi assumpsisse ³, ne, juxta Nestorii insaniam, hominem præexsistentem ostenderet; sed dixit formam servi accepisse, scili- cet substantiain hominis; ostendens in hypostasi Verbi exsistentiam habere carnem, ut unus ac idem in una hypostasi exsistens, in unaquaque forma, scilicet natura, divina atque humana agno- B scatur; patet enim Deum Verbum natum de Patre ante omnia sæcula non esse ejusdem hypostasis cum Patre, sed ejusdem substantiæ qua Deus est, pro- priam vero hypostasim habere qua Verbum est. Idem autem in novissimo dierum secundum car- nem natus e sancta et gloriosa Virgine Matre Dei, ejusdem hypostasis non est cum matre, sed ejusdem substantiæ. Deinde quomodo Acephali de unione hypostaseon duarum loquuntur, etsi hypostatice unionem non admittant duæ hypostases? Ignorant- ne istiusmodi erroris causa Nestorium damnatum fuisse, duas hypostases in ceconomiam subinfcren- tem? Sed quamvis hæc ita sint, Nestorii omnisque hæreseos dogmata impudentiora fateri malunt Ace- phali, quam veritati assentire. Hæc autem a nobis illis dicenda sunt. Idem vero verbum Apostoli in terpretans quoque sanctus Ambrosius in sermone de Apollinario, hæc scribit : • Optime horum ver- borum iterationem adhibuit Apostolus, de Domino nostro Jesu Christo dicens: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi acci- piens. Quid est forma Dei, nisi in plenitudine divinitatis illa divinæ perfectionis impressio? Cum igitur esset in hoc culmine divinitatis, semetipsum exinanivit, atque accepit perfecte ac integre homi- nis naturam; utque nihil Deo reliquit, item nec restaurationi hominis, ut perfectus in unaquaque natura inveniretur. › Philipp. u, 6. : ibid. 6, 7. D Ad demonstrandum igitur unam esse hypostasın sive unam personam Domini nostri Jesu Christi, in duabus vero naturis ipsum agnosci, scilicet in di- vinitate et humanitate, apta censuimus quæ ex : divinis Scripturis sanctisque Patribus præbentur, etsi pauca ex multis produxerimus, ne abundan- tius scriptum faciamus; sed cum aliquando contingat ut ab hæreticis ipsis veritas patefiat, quemadmodum cætero dæmones Christum Filium Dei etiam inviti confessi sunt, ostendemus ipsum quoque Severum, Apollinarii successorem Acephalorumque errorem
161 Ἐφεξῆς δὲ ἐν τῆι αὐτῆι ἐπιστολῆι πλατύτερον ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος μαρτυρῶν τοῖς Ἀνατολικοῖς ὡς ὀρθῶς τὰ περὶ τῆς οἰκονομίας τοῦ μεγάλου θεοῦ καὶ σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ δογματίσασιν ἐπάγει τάδε Οἱ γὰρ ὁμολογοῦντες ὅτι ἐκ θεοῦ πατρὸς γεννηθεὶς ὁ μονογενὴς λόγος ἐγεννήθη ὁ αὐτὸς κατὰ σάρκα ἐκ γυναικός, καὶ ὅτι θεοτόκος ἐστὶν ἡ ἁγία παρθένος, καὶ ὅτι ἓν αὐτοῦ τὸ πρόσωπον, καὶ ὅτι οὐ δύο υἱοί, οὐ δύο Χριστοί, ἀλλ' εἷς, πῶς ταῖς Νεστορίου συμφέρονται δόξαις; Νεστόριος μὲν γὰρ ἐν ταῖς ἑαυτοῦ ἐξηγήσεσι προσποιεῖται λέγειν «εἷς υἱὸς καὶ εἷς κύριος», ἀλλ' ἀναφέρει τὴν υἱότητα καὶ τὴν κυριότητα ἐπὶ μόνον τὸν τοῦ θεοῦ λόγον· ὅταν δὲ ἔλθηι εἰς τὴν οἰκονομίαν, πάλιν ἕτερον κύριον τὸν ἐκ γυναικὸς ἰδίαι ἄνθρωπόν φησιν συναφθέντα τῆι ἀξίαι ἢ τῆι ἰσοτιμίαι. τὸ γὰρ λέγειν ὅτι διὰ τοῦτο ὁ θεὸς λόγος Χριστὸς ὀνομάζεται, ὅτι ἔχει τὴν συνάφειαν τὴν πρὸς τὸν Χριστόν, πῶς οὐκ ἐναργῶς ἐστι λέγειν δύο Χριστούς, εἰ Χριστὸς πρὸς Χριστὸν ἔχει συνάφειαν ὡς ἄλλος πρὸς ἄλλον; οἱ δὲ ἐκ τῆς Ἀνατολῆς οὐδὲν εἰρήκασι τοιοῦτον, τὰς δὲ φωνὰς διαιροῦσι μόνον.
μενος λέγει ταῦτα καὶ τὰ τούτοις ὅμοια • . Τά τε Α σημεία πάντα ὅσα ἐποίησεν, καὶ αἱ δυνάμεις, δεί κνυσιν αὐτὸν Θεὸν ἐνανθρωπήσαντα· τὰ συναμφί τερα τοίνυν δείκνυται, ὅτι Θεὸς ἦν φύσει, καὶ ἐγένετο ἄνθρωπος φύσει. [Ρ. 242.] Δεῖ δὲ προσέχειν τὸν νοῦν, ὅτι εἰπὼν ὁ Απόστολος ὅς, τὴν ὑπόστασιν τοῦ Λόγου ἐσήμανεν ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ ὑπάρχειν μορφῇ, ὅπερ ἐστὶν ἐν τῇ οὐσία τοῦ Πατρός. Καὶ οὐκ εἶπεν ὅτι τὸν ὑπάρ χοντα ἐν μορφῇ δούλου ἔλαβεν, ἵνα μὴ προϋπο- στάντα δείξῃ τὸν ἄνθρωπον κατὰ τὴν Νεστορίου μας νίαν· ἀλλ᾽ εἶπεν ὅτι μορφὴν δούλου ἔλαβεν, τουτ ἐστιν οὐσίαν ἀνθρώπου· δεικνὺς ὅτι τῇ ὑποστάσει τοῦ Λόγου τὴν ὕπαρξιν ἔσχεν ἡ σὰρξ, ἵνα εἷς καὶ ὁ αὐτὸς ἐν μιᾷ ὑποστάσει ὑπάρχων, ἐν ἑκατέρᾳ μορφῇ, τουτέστι φύσει, γνωρίζηται τῇ θείᾳ τε καὶ ἀνθρω πίνῃ· δῆλον γὰρ ὅτι ὁ Θεὸς Λόγος γεννηθείς πρὸ πάντων τῶν αἰώνων ἐκ τοῦ Πατρὸς, οὐ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεώς ἐστι τῷ Πατρὶ, ἀλλὰ τῆς αὐτῆς οὐσίας καθ' ὁ Θεὸς, ἰδίαν δὲ ἔχει τὴν ὑπόστασιν καθ' Λό γος. Καὶ ἐπ' ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν γεννηθεὶς ὁ αὐτὸς κατὰ σάρκα ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου Παρθένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας, οὐ τῆς αὐτῆς ὑποστάσεώς ἔστι τῇ Μητρί, ἀλλὰ τῆς αὐτῆς οὐσίας. Εἶτα πῶς οἱ ᾿Ακέ φαλοι δύο ὑποστάσεων ἕνωσιν λέγουσι, καίτοι δύο ὑποστάσεων ἔνωσιν τὴν καθ᾽ ὑπόστασιν οὐκ ἐπιδε- χομένων; "Η ἀγνοοῦσι ὅτι καὶ Νεστόριος διὰ τὴν τοιαύτην πλάνην κατεκρίθη, δύο ύποστάσεις ἐπὶ τῆς οἰκονομίας εἰσάγων ; ᾿Αλλὰ τούτων οὕτως ὄντων, καὶ Νεστορίου καὶ πάσης μᾶλλον αἱρέσεως βδελυρώτερα – δόγματα λέγειν ἀνέχονται οἱ ᾿Ακέφαλοι, ἢ συναινεῖν τῇ ἀληθείᾳ. Καὶ ταῦτα μὲν ἡμεῖς πρὸς αὐτούς. Τὸ δ' αὐτὸ τοῦ ᾿Αποστόλου ῥητὸν ἐξηγούμενος καὶ ὁ ἐν ἁγίοις Αμβρόσιος ἐν τῷ κατὰ ᾿Απολιναρίου λόγῳ γράφει τάδε· ο Κάλλιστα κέχρηται τῇ τῶν αὐτῶν επαναλήψει ῥημάτων ὁ ᾿Απόστολος λέγων περὶ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ· Ος ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσω Θεῷ, ἀλλ᾽ ἑαυτὸν ἐκένωσε, μορφήν δούλου λα βών. Τί ἐστι μορφὴ Θεοῦ, εἰ μὴ ἐν τῷ πληρώματι τῆς θεότητος ἐκεῖνο τῆς θείας τελειότητὸς ἐκτύπωμα ; Οὐκοῦν ἐν τῷ τελείῳ τῆς θεότητος ὤν, ἐκένωσεν ἑαυτὸν, καὶ ἔλαβε τὸ τέλειον τῆς κατὰ ἄνθρωπον φύσεως ὁλοκλήρου· καὶ ὡς οὐδὲν ἔλιπε τῷ Θεῷ, οὕτως οὔτε τῷ καταρτισμῷ τῷ κατὰ τὸν ἄνθρωπον, ἵνα τέλειος ἐν ἑκατέρᾳ φύσει τυγχάνῃ. » [Ρ. 244. Ικανὰ μὲν οὖν ἡγούμεθα πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ μίαν μὲν ὑπόστασιν, ἤτοι ἐν πρώσωπον εἶναι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἐν δυσὶ δὲ φύσεσι αὐτὸν γνωρίζεσθαι, τουτέστιν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρω πότητι, τά τε ἐκ τῆς θείας Γραφῆς καὶ τῶν ἁγίων ἡμῖν παρατεθειμένα Πατέρων, εἰ καὶ ὀλίγα ἐκ πολλῶν προηγάγομεν, ἵνα μὴ πλῆθος τοῖς γραφο- μένοις ποιήσωμεν· πλὴν ἐπειδὴ ἔστιν ὅτε καὶ ὑπὸ τῶν ἐχθρῶν ἡ ἀλήθεια φανεροῦται, ὥσπερ οὖν καὶ οἱ δαίμονες τὸν Χριστὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ καὶ ἄκοντες ὡμολόγησαν, δείξομεν καὶ αὐτὸν Σευήρον τὸν Ἀπο • TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. Alexandriæ, hæc et his similia profert • Signa omnia quæcunque fecit, et virtutes, de illo testan- tur quod Deus sit incarnatus: utrumque ergo simul demonstratur, illum nempe natura Deum esse, et factum fuisse natura hominem. › Attendendum est autem, Apostolum dicentem qui, hypostasin Verbi in Dei forma exsistere signi- ficasse, quod est in substantia Patris. Non vero dixit exsistentem in forma servi assumpsisse ³, ne, juxta Nestorii insaniam, hominem præexsistentem ostenderet; sed dixit formam servi accepisse, scili- cet substantiain hominis; ostendens in hypostasi Verbi exsistentiam habere carnem, ut unus ac idem in una hypostasi exsistens, in unaquaque forma, scilicet natura, divina atque humana agno- B scatur; patet enim Deum Verbum natum de Patre ante omnia sæcula non esse ejusdem hypostasis cum Patre, sed ejusdem substantiæ qua Deus est, pro- priam vero hypostasim habere qua Verbum est. Idem autem in novissimo dierum secundum car- nem natus e sancta et gloriosa Virgine Matre Dei, ejusdem hypostasis non est cum matre, sed ejusdem substantiæ. Deinde quomodo Acephali de unione hypostaseon duarum loquuntur, etsi hypostatice unionem non admittant duæ hypostases? Ignorant- ne istiusmodi erroris causa Nestorium damnatum fuisse, duas hypostases in ceconomiam subinfcren- tem? Sed quamvis hæc ita sint, Nestorii omnisque hæreseos dogmata impudentiora fateri malunt Ace- phali, quam veritati assentire. Hæc autem a nobis illis dicenda sunt. Idem vero verbum Apostoli in terpretans quoque sanctus Ambrosius in sermone de Apollinario, hæc scribit : • Optime horum ver- borum iterationem adhibuit Apostolus, de Domino nostro Jesu Christo dicens: Qui cum in forma Dei esset, non rapinam arbitratus est esse se æqualem Deo, sed semetipsum exinanivit, formam servi acci- piens. Quid est forma Dei, nisi in plenitudine divinitatis illa divinæ perfectionis impressio? Cum igitur esset in hoc culmine divinitatis, semetipsum exinanivit, atque accepit perfecte ac integre homi- nis naturam; utque nihil Deo reliquit, item nec restaurationi hominis, ut perfectus in unaquaque natura inveniretur. › Philipp. u, 6. : ibid. 6, 7. D Ad demonstrandum igitur unam esse hypostasın sive unam personam Domini nostri Jesu Christi, in duabus vero naturis ipsum agnosci, scilicet in di- vinitate et humanitate, apta censuimus quæ ex : divinis Scripturis sanctisque Patribus præbentur, etsi pauca ex multis produxerimus, ne abundan- tius scriptum faciamus; sed cum aliquando contingat ut ab hæreticis ipsis veritas patefiat, quemadmodum cætero dæmones Christum Filium Dei etiam inviti confessi sunt, ostendemus ipsum quoque Severum, Apollinarii successorem Acephalorumque errorem
PG 86:1135διαιροῦσι δὲ κατὰ τοῦτον τὸν τρόπον, ὡς τὰς μὲν θεοπρεπεῖς εἶναι λέγειν, τὰς δὲ ἀνθρωπίνας, τὰς δὲ κοινοποιηθείσας ὡς ἐχούσας ὁμοῦ τὸ θεοπρεπὲς καὶ τὸ ἀνθρώπινον, πλὴν εἰρημένας παρὰ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ καὶ οὐχ ὡς Νεστόριος τὰς μὲν τῶι θεῶι λόγωι ἰδικῶς ἀπονέμει, τὰς δὲ τῶι ἐκ γυναικὸς ὡς ἑτέρωι υἱῶι. ἕτερον δέ ἐστι φωνῶν εἰδέναι διαφορὰν καὶ ἕτερον τὸ μερίζειν δυσὶ προσώποις ὡς ἑτέρωι καὶ ἑτέρωι. 162 Καὶ ἱκανὰ μὲν ἦν καὶ ταῦτα καταισχῦναι τοὺς Ἀκεφάλους τοὺς ἀκολουθοῦντας τῆι Σευήρου πλάνηι· πλὴν καὶ ἐξ ἑτέρων ἔτι ἐπιδείξομεν ὅτι μετὰ τὴν Νεστορίου κατάκρισιν ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τῆι αὐτῆι ἐπέμεινεν διδασκαλίαι.
πλάνην, ὁμολογοῦντα ὅτι πάντες οἱ ἅγιοι Πατέρες δύο φύσεις ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ ἀδιαβλήτως εἰρήκασι. Λέγει γοῦν ἐν τῷ λόγῳ ἐν ᾿Εκθεσιν πίστεως δῆθεν ὀνομάζει, τάδε · Τὸ δὲ λέγειν δύο φύσεις, » Εἶτα τοῖς αὐτοῖς ἐμμένων καὶ διὰ τῶν ἐφεξῆς λέγει, μὴ δύνασθαι τὰς τῶν Πατέ ρων φωνὰς τῶν ἀδιαβλήτως τῇ λέξει χρησαμένων προφέρεσθαι, καν αὐτοῦ Κυρίλλου εἶεν πρὸ τούτου λεχθεῖσαι. Εἰ τοίνυν πάντας τοὺς ἁγίους Πατέρας, ἔτι μὴν καὶ τὸν ἐν ἁγίοις Κύριλλον ἀδιαβλήτως τῇ λέξει χρήσασθαι, καὶ αὐτὸς Σευῆρος ὁμολογῇ, τίς ἄρα τοιαύτην ἔσχεν αὐθεντίαν, ὥστε τὴν τῶν ἁγίων Πατέρων ἀποδοκιμάσαι διδασκαλίαν; ἢ πῶς Πατέ ρας ονομάζει Σευήρος ὧν ἀποδοκιμασθῆναι λέγει τὰ Α λιναρίου διάδοχον καὶ τὴν τῶν ᾿Ακεφάλων αὐξήσαντα Β δόγματα; Αλλά πρόδηλον ἑαυτὸν δείκνυσιν, ὡς τὴν ἀλήθειαν ἀποφυγεῖν, μὴ δυνάμενος, ὡμολόγησε μὲν τὴν τοιαύτην φωνὴν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων εἰ- ρῆσθαι, βουληθεὶς δὲ τῇ οἰκείᾳ νόσῳ συνηγορεῖν, λέ- γει διὰ τὰς Νεστορίου βλασφημίας ἀποδοκιμασθῆναι τὰς τῶν ἁγίων Πατέρων διδασκαλίας· ἐφ᾽ ᾧ καὶ γεν λᾶν ἄξιον. Διὰ δὲ τούτων τούς τε ἁγίους Πατέρας ἀθετεῖν ἐπεχείρησεν καὶ τὸν ἐν ἁγίοις Κύριλλον συ- κοφαντεῖν οὐκ ἀπώκνησεν, ὡς καὶ τοῖς πρώην παρ' αὐτοῦ εἰρημένοις καὶ τοῖς ἁγίοις Πατράσιν έναν- τιούμενον. Πλὴν ἐπειδὴ ἐκεῖνος μέχρι τῶν Νεστορίου χρόνων, λέγει τοὺς ἁγίους Πατέρας ἀδιαβλήτως τῇ τοιαύτῃ χρήσασθαι φωνῇ, ἡμεῖς δείξομεν ὅτι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τῇ τῶν δύο φύσεων φωνῇ ἐπὶ τῆς οικονομίας τοῦ Σωτῆρος χρησάμενος, κατέκρινε Νε στόριον· καὶ πάλιν μετὰ τὴν Νεστορίου κατάκρισιν, ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος τῇ ὁμοίᾳ ἐχρήσατο διδα- σκαλίᾳ. Εοικε γὰρ Σευήρος μήτε τοὺς ἁγίους νοή σας Πατέρας, μήτε τὴν αἰτίαν ἐφ' ᾗ κατεκρίθη Νεστόριος· οἱ γὰρ ἅγιοι Πατέρες τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀνθρωπότητος δύο φύσεις ήνωμένας ὁμολογοῦντες ἀπηγόρευσαν δύο υποστάσεις ἢ δύο υἱοὺς ἐπ' αὐτοῦ λέγειν· Νεστορίου γὰρ φύσιν καὶ ὑπόστασιν καὶ πρόσωπον ταὐτὸν εἶναι ὁμολογοῦν- τος, καὶ διὰ τοῦτο τῶν δύο φύσεων τὴν καθ' ὑπό στασιν ἕνωσιν ἀρνουμένου, καὶ ἀνὰ μέρος καὶ ἰδιο- ϋποστάτες τὰς δύο φύσεις λέγοντος, καὶ ἐντεῦθει δύο υἱοὺς καὶ δύο Χριστοὺς ἀναπλάττοντος, καὶ διὰ τὴν τοιαύτην αὐτοῦ βλασφημίαν ὑπὸ τῶν ἁγίων κατεκρίθη Πατέρων, ἀμέλει τοι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τὴν Ἰουδαϊκὴν αὐτοῦ μανίαν ἀνελέγχων ἐν τῇ κατ' Ἔφεσον συνόδῳ, τοὺς ἁγίους Πατέρας προήγαγεν ἀπαγορεύοντας μὲν τὸ λέγειν δύο Υἱους, δύο δὲ φύσεις καὶ ἕνα Υἱὸν κηρύττοντας. Εκ τῶν εἰρημένων τοίνυν ἁπάντων ἀπο δέδεικται ὅτι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος καὶ πρὸ τῆς Νεο στορίου κατακρίσεως, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κατακρίσει, καὶ μετὰ τὴν αὐτοῦ κατάκρισιν, οὐ διέλιπεν τὴν περὶ τῶν δύο φύσεων ἐπὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ ὁμολο γίαν ἀεὶ κηρύττων· ἀλλ᾽ οὐδὲν τούτων Σευήρος ὁ τῆς ἀληθείας ἐχθρὸς ἐννοῶν, τοὺς μὲν Πατέρας ὀνόματε δῆθεν Πατέρων ἀποκαλεῖ, ἀρνεῖται δὲ τὰ παρ' αυτ τῶν ὀρθῶς τῇ Ἐκκλησίᾳ παραδεδομένα δόγματα, μὴ γινώσκων ὅτι Νεστόριος μὲν διὰ τὴν οἰκείαν ἀσέ- βειαν κατακέκριται, οὐ μὴν δι᾽ ἐκεῖνον ἡ τῶν Πα- τέρων ἀνήρηται διδασκαλία. Εἰ γὰρ κατὰ τὴν Σευή του μανίαν, τὰς φωνὰς τὰς παρὰ μὲν τῶν ἁγίων JUSTINIANI IMPERATORIS etc. (ut alibi jam recitavimus). augentem, conftentem omnes sanctos Patres duas naturas de Christo inculpate asseruisse. Hæc igitur dicit in sermone quem Expositionem fidei vocat : • Fateri duas naturas, etc.... Deinde in iisdem im- mporans atque in decursu sermonis, dicit se verba Patrum illorum qui inculpato stylo scripserunt, proferre nequire, etsi antea verba Cyrilli recitata sint. Si vero omnes sancti Patres, imo et sanctus • Cyrillus inculpato stylo scripserint, ipseque Seve- rus hoc fateatur, quis ergo sibi talem arrogaret auctoritatem ad doctrinam Patrum reprobandam ? vel quomodo Patres vocat Severus quorum opinio- nes reprobandas existimat? Sed manifestum se fecit: cum enim non posset effugere veritatem, hoc ver· bum quidem a Patribus prolatum esse confessus est, sed proprio morbo mederi volens, blasphe- miis Nestorii doctrinam Patrum fuisse reprobatam asserit; quod est risu dignum. Illis autem san- elos Patres exinanire conatus est, sanctumque Cy- rillum calumniari non dubitavit, ut illis quæ ab ipso paulo ante dicta fuerant sanctisque Patribus adver- santem. Attamen cum ille usque ad Nestorii tem- pora sanctos Patres hoc verbo inculpate fuisse usos aflirmet, nos sanctum Cyrillum duarum na- turarum verbo de economia Salvatoris utentem, condemnasse Nestorium ostendemus; iterumque post condemnatum Nestorium, simili doctrina usus est idem sanctus Cyrillus. Videtur ergo Severus neque sanctos Patres intelligere, neque causam ob quam condemnatus est Nestorius; sancti enim Pa- tres divinitatis Christi atque humanitatis duas na- turas unitas confitentes, ne duæ hypostases aut duo filii de ipso dicerentur, vetarunt; Nestorius- «que naturam, hypostasim atque personam idem esse confitens, propterea duarum naturarum in hypostasi unionem negans, separatim hypostatice- que duas naturas dicens, indeque duos filios duos- que Christos ellingens, propter istam ipsius blasphe- -miam, a sanetis Patribus condemnatus est ; ideoque sanctusCyrillus, insaniam ejus Judaicam retundens in Ephesino synodo, sanctos Patres adduxit ut veta- rent ne duo filii dicerentur, duas vero naturas unumque Filium prædicarent. C Ex omnibus igitur quæ dicta sunt patefactum est D sanctum Cyrillum ante damnationem Nestorii, in illius damnatione postque ipsius damnationem, dua- rum naturarum in uno Christo confessionem præ- dicare continuo non cessasse. Sed nihil horum intelligens veritatis hostis Severus, Patres nomine Patrum vocat, ac denegat ab illis Ecclesiæ recte traditam fuisse doctrinam, nesciens Nestorium ob suam quidem impietatem condemnatum fuisse, ab illoque tamen Patrum doctrinam eversam fuisse. Si autem, juxta insaniam Severi, verba a sanctis Patribus recte prædicata, ab hæreticis vero mali- gne interpretata removenda sunt, evertet etiam [P. 251.] -
Ἰωάννου γὰρ τοῦ ἐν ὁσίαι τῆι μνήμηι ἀρχιεπισκόπου Ἀντιοχείας γενομένου ἅμα τῆι ὑπ' αὐτὸν συνόδωι συνοδικὴν ἐπιστολὴν ποιησαμένου πρὸς τὸν ἐν ἁγίοις Κύριλλον καὶ πᾶσαν τὴν ὑπ' αὐτὸν Αἰγυπτιακὴν σύνοδον καὶ τὴν τοιαύτην ἐπιστολὴν εἰς τὴν Ἀλεξάνδρειαν ἀποκομίσαντος Παύλου τοῦ τῆς ὁσίας μνήμης γενομένου ἐπισκόπου τῆς Ἐμισηνῶν πόλεως ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τὴν τοιαύτην ἐπιστολὴν δεξάμενος καὶ εὑρὼν ἐν αὐτῆι τὰ τῆς ἐκκλησίας ὀρθὰ δόγματα τὴν πρὸς τοὺς Ἀνατολικοὺς ἕνωσιν ἠσπάσατο καὶ συνοδικὴν πρὸς αὐτοὺς ἐπιστολὴν ἐποιήσατο, ἧς μέρος τῶι παρόντι συνείδομεν ἐνθεῖναι λόγωι ἔχον οὕτως 163 Ὅτι δὲ περιττὴ παντελῶς καὶ οὐκ εὐάφορμος τῶν ἐκκλησιῶν ἡ διχοστασία γέγονεν, νῦν μάλιστα πεπληροφορήμεθα τοῦ κυρίου μου τοῦ θεοσεβεστάτου Παύλου τοῦ ἐπισκόπου χάρτην προκομίσαντος ἀδιάβλητον ἔχοντα τῆς πίστεως τὴν ὁμολογίαν καὶ ταύτην συντετάχθαι διαβεβαιουμένου παρά τε τῆς σῆς ὁσιότητος καὶ τῶν αὐτόθι θεοσεβεστάτων ἐπισκόπων. ἔχει δὲ οὕτως ἡ συγγραφή, ἣ καὶ αὐταῖς ταῖς λέξεσιν ἐντέθειται τῆιδε ἡμῶν τῆι ἐπιστολῆι.
πλάνην, ὁμολογοῦντα ὅτι πάντες οἱ ἅγιοι Πατέρες δύο φύσεις ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ ἀδιαβλήτως εἰρήκασι. Λέγει γοῦν ἐν τῷ λόγῳ ἐν ᾿Εκθεσιν πίστεως δῆθεν ὀνομάζει, τάδε · Τὸ δὲ λέγειν δύο φύσεις, » Εἶτα τοῖς αὐτοῖς ἐμμένων καὶ διὰ τῶν ἐφεξῆς λέγει, μὴ δύνασθαι τὰς τῶν Πατέ ρων φωνὰς τῶν ἀδιαβλήτως τῇ λέξει χρησαμένων προφέρεσθαι, καν αὐτοῦ Κυρίλλου εἶεν πρὸ τούτου λεχθεῖσαι. Εἰ τοίνυν πάντας τοὺς ἁγίους Πατέρας, ἔτι μὴν καὶ τὸν ἐν ἁγίοις Κύριλλον ἀδιαβλήτως τῇ λέξει χρήσασθαι, καὶ αὐτὸς Σευῆρος ὁμολογῇ, τίς ἄρα τοιαύτην ἔσχεν αὐθεντίαν, ὥστε τὴν τῶν ἁγίων Πατέρων ἀποδοκιμάσαι διδασκαλίαν; ἢ πῶς Πατέ ρας ονομάζει Σευήρος ὧν ἀποδοκιμασθῆναι λέγει τὰ Α λιναρίου διάδοχον καὶ τὴν τῶν ᾿Ακεφάλων αὐξήσαντα Β δόγματα; Αλλά πρόδηλον ἑαυτὸν δείκνυσιν, ὡς τὴν ἀλήθειαν ἀποφυγεῖν, μὴ δυνάμενος, ὡμολόγησε μὲν τὴν τοιαύτην φωνὴν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων εἰ- ρῆσθαι, βουληθεὶς δὲ τῇ οἰκείᾳ νόσῳ συνηγορεῖν, λέ- γει διὰ τὰς Νεστορίου βλασφημίας ἀποδοκιμασθῆναι τὰς τῶν ἁγίων Πατέρων διδασκαλίας· ἐφ᾽ ᾧ καὶ γεν λᾶν ἄξιον. Διὰ δὲ τούτων τούς τε ἁγίους Πατέρας ἀθετεῖν ἐπεχείρησεν καὶ τὸν ἐν ἁγίοις Κύριλλον συ- κοφαντεῖν οὐκ ἀπώκνησεν, ὡς καὶ τοῖς πρώην παρ' αὐτοῦ εἰρημένοις καὶ τοῖς ἁγίοις Πατράσιν έναν- τιούμενον. Πλὴν ἐπειδὴ ἐκεῖνος μέχρι τῶν Νεστορίου χρόνων, λέγει τοὺς ἁγίους Πατέρας ἀδιαβλήτως τῇ τοιαύτῃ χρήσασθαι φωνῇ, ἡμεῖς δείξομεν ὅτι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τῇ τῶν δύο φύσεων φωνῇ ἐπὶ τῆς οικονομίας τοῦ Σωτῆρος χρησάμενος, κατέκρινε Νε στόριον· καὶ πάλιν μετὰ τὴν Νεστορίου κατάκρισιν, ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος τῇ ὁμοίᾳ ἐχρήσατο διδα- σκαλίᾳ. Εοικε γὰρ Σευήρος μήτε τοὺς ἁγίους νοή σας Πατέρας, μήτε τὴν αἰτίαν ἐφ' ᾗ κατεκρίθη Νεστόριος· οἱ γὰρ ἅγιοι Πατέρες τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀνθρωπότητος δύο φύσεις ήνωμένας ὁμολογοῦντες ἀπηγόρευσαν δύο υποστάσεις ἢ δύο υἱοὺς ἐπ' αὐτοῦ λέγειν· Νεστορίου γὰρ φύσιν καὶ ὑπόστασιν καὶ πρόσωπον ταὐτὸν εἶναι ὁμολογοῦν- τος, καὶ διὰ τοῦτο τῶν δύο φύσεων τὴν καθ' ὑπό στασιν ἕνωσιν ἀρνουμένου, καὶ ἀνὰ μέρος καὶ ἰδιο- ϋποστάτες τὰς δύο φύσεις λέγοντος, καὶ ἐντεῦθει δύο υἱοὺς καὶ δύο Χριστοὺς ἀναπλάττοντος, καὶ διὰ τὴν τοιαύτην αὐτοῦ βλασφημίαν ὑπὸ τῶν ἁγίων κατεκρίθη Πατέρων, ἀμέλει τοι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τὴν Ἰουδαϊκὴν αὐτοῦ μανίαν ἀνελέγχων ἐν τῇ κατ' Ἔφεσον συνόδῳ, τοὺς ἁγίους Πατέρας προήγαγεν ἀπαγορεύοντας μὲν τὸ λέγειν δύο Υἱους, δύο δὲ φύσεις καὶ ἕνα Υἱὸν κηρύττοντας. Εκ τῶν εἰρημένων τοίνυν ἁπάντων ἀπο δέδεικται ὅτι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος καὶ πρὸ τῆς Νεο στορίου κατακρίσεως, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κατακρίσει, καὶ μετὰ τὴν αὐτοῦ κατάκρισιν, οὐ διέλιπεν τὴν περὶ τῶν δύο φύσεων ἐπὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ ὁμολο γίαν ἀεὶ κηρύττων· ἀλλ᾽ οὐδὲν τούτων Σευήρος ὁ τῆς ἀληθείας ἐχθρὸς ἐννοῶν, τοὺς μὲν Πατέρας ὀνόματε δῆθεν Πατέρων ἀποκαλεῖ, ἀρνεῖται δὲ τὰ παρ' αυτ τῶν ὀρθῶς τῇ Ἐκκλησίᾳ παραδεδομένα δόγματα, μὴ γινώσκων ὅτι Νεστόριος μὲν διὰ τὴν οἰκείαν ἀσέ- βειαν κατακέκριται, οὐ μὴν δι᾽ ἐκεῖνον ἡ τῶν Πα- τέρων ἀνήρηται διδασκαλία. Εἰ γὰρ κατὰ τὴν Σευή του μανίαν, τὰς φωνὰς τὰς παρὰ μὲν τῶν ἁγίων JUSTINIANI IMPERATORIS etc. (ut alibi jam recitavimus). augentem, conftentem omnes sanctos Patres duas naturas de Christo inculpate asseruisse. Hæc igitur dicit in sermone quem Expositionem fidei vocat : • Fateri duas naturas, etc.... Deinde in iisdem im- mporans atque in decursu sermonis, dicit se verba Patrum illorum qui inculpato stylo scripserunt, proferre nequire, etsi antea verba Cyrilli recitata sint. Si vero omnes sancti Patres, imo et sanctus • Cyrillus inculpato stylo scripserint, ipseque Seve- rus hoc fateatur, quis ergo sibi talem arrogaret auctoritatem ad doctrinam Patrum reprobandam ? vel quomodo Patres vocat Severus quorum opinio- nes reprobandas existimat? Sed manifestum se fecit: cum enim non posset effugere veritatem, hoc ver· bum quidem a Patribus prolatum esse confessus est, sed proprio morbo mederi volens, blasphe- miis Nestorii doctrinam Patrum fuisse reprobatam asserit; quod est risu dignum. Illis autem san- elos Patres exinanire conatus est, sanctumque Cy- rillum calumniari non dubitavit, ut illis quæ ab ipso paulo ante dicta fuerant sanctisque Patribus adver- santem. Attamen cum ille usque ad Nestorii tem- pora sanctos Patres hoc verbo inculpate fuisse usos aflirmet, nos sanctum Cyrillum duarum na- turarum verbo de economia Salvatoris utentem, condemnasse Nestorium ostendemus; iterumque post condemnatum Nestorium, simili doctrina usus est idem sanctus Cyrillus. Videtur ergo Severus neque sanctos Patres intelligere, neque causam ob quam condemnatus est Nestorius; sancti enim Pa- tres divinitatis Christi atque humanitatis duas na- turas unitas confitentes, ne duæ hypostases aut duo filii de ipso dicerentur, vetarunt; Nestorius- «que naturam, hypostasim atque personam idem esse confitens, propterea duarum naturarum in hypostasi unionem negans, separatim hypostatice- que duas naturas dicens, indeque duos filios duos- que Christos ellingens, propter istam ipsius blasphe- -miam, a sanetis Patribus condemnatus est ; ideoque sanctusCyrillus, insaniam ejus Judaicam retundens in Ephesino synodo, sanctos Patres adduxit ut veta- rent ne duo filii dicerentur, duas vero naturas unumque Filium prædicarent. C Ex omnibus igitur quæ dicta sunt patefactum est D sanctum Cyrillum ante damnationem Nestorii, in illius damnatione postque ipsius damnationem, dua- rum naturarum in uno Christo confessionem præ- dicare continuo non cessasse. Sed nihil horum intelligens veritatis hostis Severus, Patres nomine Patrum vocat, ac denegat ab illis Ecclesiæ recte traditam fuisse doctrinam, nesciens Nestorium ob suam quidem impietatem condemnatum fuisse, ab illoque tamen Patrum doctrinam eversam fuisse. Si autem, juxta insaniam Severi, verba a sanctis Patribus recte prædicata, ab hæreticis vero mali- gne interpretata removenda sunt, evertet etiam [P. 251.] -
περὶ δὲ τῆς θεοτόκου παρθένου ὅπως καὶ φρονοῦμεν καὶ λέγομεν, τοῦ τε τρόπου τῆς ἐνανθρωπήσεως τοῦ μονογενοῦς υἱοῦ τοῦ θεοῦ ἀναγκαίως, οὐκ ἐν προσθήκης μέρει, ἀλλ' ἐν πληροφορίας εἴδει, ὡς ἄνωθεν ἔκ τε τῶν θείων γραφῶν ἔκ τε τῆς παραδόσεως τῶν ἁγίων πατέρων παρειληφότες ἐσχήκαμεν, διὰ βραχέων ἐροῦμεν, οὐδὲν τὸ σύνολον προστιθέντες τῆι τῶν ἁγίων πατέρων τῆι ἐν Νικαίαι ἐκτεθείσηι πίστει. ὡς γὰρ ἔφθημεν εἰρηκότες, πρὸς πᾶσαν ἐξαρκεῖ καὶ εὐσεβείας γνῶσιν καὶ πάσης αἱρετικῆς κακοδοξίας ἀποκήρυξιν. ἐροῦμεν δέ, οὐ κατατολμῶντες τῶν ἀνεφίκτων, ἀλλὰ τῆι ὁμολογίαι τῆς οἰκείας ἀσθενείας ἀποκλείοντες τοῖς ἐπιφύεσθαι βουλομένοις ἐν οἷς τὰ ὑπὲρ ἄνθρω πον διασκεπτόμεθα. ὁμολογοῦμεν τοιγαροῦν τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, τὸν υἱὸν τοῦ θεοῦ τὸν μονογενῆ, θεὸν τέλειον καὶ ἄνθρωπον τέλειον ἐκ ψυχῆς λογικῆς καὶ σώματος, πρὸ αἰώνων μὲν ἐκ τοῦ πατρὸς γεννηθέντα κατὰ τὴν θεότητα, ἐπ' ἐσχάτου δὲ τῶν ἡμερῶν τὸν αὐτὸν δι' ἡμᾶς καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἐκ Μαρίας τῆς παρθένου κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, ὁμοούσιον τῶι πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα. δύο γὰρ φύσεων ἕνωσις γέγονεν· δι' ὃ ἕνα Χριστόν, ἕνα υἱόν, ἕνα κύριον ὁμολογοῦμεν.
πλάνην, ὁμολογοῦντα ὅτι πάντες οἱ ἅγιοι Πατέρες δύο φύσεις ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ ἀδιαβλήτως εἰρήκασι. Λέγει γοῦν ἐν τῷ λόγῳ ἐν ᾿Εκθεσιν πίστεως δῆθεν ὀνομάζει, τάδε · Τὸ δὲ λέγειν δύο φύσεις, » Εἶτα τοῖς αὐτοῖς ἐμμένων καὶ διὰ τῶν ἐφεξῆς λέγει, μὴ δύνασθαι τὰς τῶν Πατέ ρων φωνὰς τῶν ἀδιαβλήτως τῇ λέξει χρησαμένων προφέρεσθαι, καν αὐτοῦ Κυρίλλου εἶεν πρὸ τούτου λεχθεῖσαι. Εἰ τοίνυν πάντας τοὺς ἁγίους Πατέρας, ἔτι μὴν καὶ τὸν ἐν ἁγίοις Κύριλλον ἀδιαβλήτως τῇ λέξει χρήσασθαι, καὶ αὐτὸς Σευῆρος ὁμολογῇ, τίς ἄρα τοιαύτην ἔσχεν αὐθεντίαν, ὥστε τὴν τῶν ἁγίων Πατέρων ἀποδοκιμάσαι διδασκαλίαν; ἢ πῶς Πατέ ρας ονομάζει Σευήρος ὧν ἀποδοκιμασθῆναι λέγει τὰ Α λιναρίου διάδοχον καὶ τὴν τῶν ᾿Ακεφάλων αὐξήσαντα Β δόγματα; Αλλά πρόδηλον ἑαυτὸν δείκνυσιν, ὡς τὴν ἀλήθειαν ἀποφυγεῖν, μὴ δυνάμενος, ὡμολόγησε μὲν τὴν τοιαύτην φωνὴν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων εἰ- ρῆσθαι, βουληθεὶς δὲ τῇ οἰκείᾳ νόσῳ συνηγορεῖν, λέ- γει διὰ τὰς Νεστορίου βλασφημίας ἀποδοκιμασθῆναι τὰς τῶν ἁγίων Πατέρων διδασκαλίας· ἐφ᾽ ᾧ καὶ γεν λᾶν ἄξιον. Διὰ δὲ τούτων τούς τε ἁγίους Πατέρας ἀθετεῖν ἐπεχείρησεν καὶ τὸν ἐν ἁγίοις Κύριλλον συ- κοφαντεῖν οὐκ ἀπώκνησεν, ὡς καὶ τοῖς πρώην παρ' αὐτοῦ εἰρημένοις καὶ τοῖς ἁγίοις Πατράσιν έναν- τιούμενον. Πλὴν ἐπειδὴ ἐκεῖνος μέχρι τῶν Νεστορίου χρόνων, λέγει τοὺς ἁγίους Πατέρας ἀδιαβλήτως τῇ τοιαύτῃ χρήσασθαι φωνῇ, ἡμεῖς δείξομεν ὅτι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τῇ τῶν δύο φύσεων φωνῇ ἐπὶ τῆς οικονομίας τοῦ Σωτῆρος χρησάμενος, κατέκρινε Νε στόριον· καὶ πάλιν μετὰ τὴν Νεστορίου κατάκρισιν, ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος τῇ ὁμοίᾳ ἐχρήσατο διδα- σκαλίᾳ. Εοικε γὰρ Σευήρος μήτε τοὺς ἁγίους νοή σας Πατέρας, μήτε τὴν αἰτίαν ἐφ' ᾗ κατεκρίθη Νεστόριος· οἱ γὰρ ἅγιοι Πατέρες τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀνθρωπότητος δύο φύσεις ήνωμένας ὁμολογοῦντες ἀπηγόρευσαν δύο υποστάσεις ἢ δύο υἱοὺς ἐπ' αὐτοῦ λέγειν· Νεστορίου γὰρ φύσιν καὶ ὑπόστασιν καὶ πρόσωπον ταὐτὸν εἶναι ὁμολογοῦν- τος, καὶ διὰ τοῦτο τῶν δύο φύσεων τὴν καθ' ὑπό στασιν ἕνωσιν ἀρνουμένου, καὶ ἀνὰ μέρος καὶ ἰδιο- ϋποστάτες τὰς δύο φύσεις λέγοντος, καὶ ἐντεῦθει δύο υἱοὺς καὶ δύο Χριστοὺς ἀναπλάττοντος, καὶ διὰ τὴν τοιαύτην αὐτοῦ βλασφημίαν ὑπὸ τῶν ἁγίων κατεκρίθη Πατέρων, ἀμέλει τοι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τὴν Ἰουδαϊκὴν αὐτοῦ μανίαν ἀνελέγχων ἐν τῇ κατ' Ἔφεσον συνόδῳ, τοὺς ἁγίους Πατέρας προήγαγεν ἀπαγορεύοντας μὲν τὸ λέγειν δύο Υἱους, δύο δὲ φύσεις καὶ ἕνα Υἱὸν κηρύττοντας. Εκ τῶν εἰρημένων τοίνυν ἁπάντων ἀπο δέδεικται ὅτι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος καὶ πρὸ τῆς Νεο στορίου κατακρίσεως, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κατακρίσει, καὶ μετὰ τὴν αὐτοῦ κατάκρισιν, οὐ διέλιπεν τὴν περὶ τῶν δύο φύσεων ἐπὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ ὁμολο γίαν ἀεὶ κηρύττων· ἀλλ᾽ οὐδὲν τούτων Σευήρος ὁ τῆς ἀληθείας ἐχθρὸς ἐννοῶν, τοὺς μὲν Πατέρας ὀνόματε δῆθεν Πατέρων ἀποκαλεῖ, ἀρνεῖται δὲ τὰ παρ' αυτ τῶν ὀρθῶς τῇ Ἐκκλησίᾳ παραδεδομένα δόγματα, μὴ γινώσκων ὅτι Νεστόριος μὲν διὰ τὴν οἰκείαν ἀσέ- βειαν κατακέκριται, οὐ μὴν δι᾽ ἐκεῖνον ἡ τῶν Πα- τέρων ἀνήρηται διδασκαλία. Εἰ γὰρ κατὰ τὴν Σευή του μανίαν, τὰς φωνὰς τὰς παρὰ μὲν τῶν ἁγίων JUSTINIANI IMPERATORIS etc. (ut alibi jam recitavimus). augentem, conftentem omnes sanctos Patres duas naturas de Christo inculpate asseruisse. Hæc igitur dicit in sermone quem Expositionem fidei vocat : • Fateri duas naturas, etc.... Deinde in iisdem im- mporans atque in decursu sermonis, dicit se verba Patrum illorum qui inculpato stylo scripserunt, proferre nequire, etsi antea verba Cyrilli recitata sint. Si vero omnes sancti Patres, imo et sanctus • Cyrillus inculpato stylo scripserint, ipseque Seve- rus hoc fateatur, quis ergo sibi talem arrogaret auctoritatem ad doctrinam Patrum reprobandam ? vel quomodo Patres vocat Severus quorum opinio- nes reprobandas existimat? Sed manifestum se fecit: cum enim non posset effugere veritatem, hoc ver· bum quidem a Patribus prolatum esse confessus est, sed proprio morbo mederi volens, blasphe- miis Nestorii doctrinam Patrum fuisse reprobatam asserit; quod est risu dignum. Illis autem san- elos Patres exinanire conatus est, sanctumque Cy- rillum calumniari non dubitavit, ut illis quæ ab ipso paulo ante dicta fuerant sanctisque Patribus adver- santem. Attamen cum ille usque ad Nestorii tem- pora sanctos Patres hoc verbo inculpate fuisse usos aflirmet, nos sanctum Cyrillum duarum na- turarum verbo de economia Salvatoris utentem, condemnasse Nestorium ostendemus; iterumque post condemnatum Nestorium, simili doctrina usus est idem sanctus Cyrillus. Videtur ergo Severus neque sanctos Patres intelligere, neque causam ob quam condemnatus est Nestorius; sancti enim Pa- tres divinitatis Christi atque humanitatis duas na- turas unitas confitentes, ne duæ hypostases aut duo filii de ipso dicerentur, vetarunt; Nestorius- «que naturam, hypostasim atque personam idem esse confitens, propterea duarum naturarum in hypostasi unionem negans, separatim hypostatice- que duas naturas dicens, indeque duos filios duos- que Christos ellingens, propter istam ipsius blasphe- -miam, a sanetis Patribus condemnatus est ; ideoque sanctusCyrillus, insaniam ejus Judaicam retundens in Ephesino synodo, sanctos Patres adduxit ut veta- rent ne duo filii dicerentur, duas vero naturas unumque Filium prædicarent. C Ex omnibus igitur quæ dicta sunt patefactum est D sanctum Cyrillum ante damnationem Nestorii, in illius damnatione postque ipsius damnationem, dua- rum naturarum in uno Christo confessionem præ- dicare continuo non cessasse. Sed nihil horum intelligens veritatis hostis Severus, Patres nomine Patrum vocat, ac denegat ab illis Ecclesiæ recte traditam fuisse doctrinam, nesciens Nestorium ob suam quidem impietatem condemnatum fuisse, ab illoque tamen Patrum doctrinam eversam fuisse. Si autem, juxta insaniam Severi, verba a sanctis Patribus recte prædicata, ab hæreticis vero mali- gne interpretata removenda sunt, evertet etiam [P. 251.] -
κατὰ ταύτην τὴν τῆς ἀσυγχύτου ἑνώσεως ἔννοιαν ὁμολογοῦμεν τὴν ἁγίαν παρθένον θεοτόκον διὰ τὸ τὸν θεὸν λόγον σαρκωθῆναι καὶ ἐνανθρωπῆσαι καὶ ἐξ αὐτῆς τῆς συλλήψεως ἑνῶσαι ἑαυτῶι τὸν ἐξ αὐτῆς ληφθέντα ναόν. τὰς δὲ εὐαγγελικὰς καὶ ἀποστολικὰς περὶ τοῦ κυρίου φωνὰς ἴσμεν τοὺς θεηγόρους ἄνδρας τὰς μὲν κοινοποιοῦντας ὡς ἐφ' ἑνὸς προσώπου, τὰς δὲ διαιροῦντας ὡς ἐπὶ δύο φύσεων, καὶ τὰς μὲν θεοπρεπεῖς κατὰ τὴν θεότητα τοῦ Χριστοῦ, τὰς δὲ ταπεινὰς κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα παραδιδόντας. ταύταις ὑμῶν ἐντυχόντες ταῖς ἱεραῖς φωναῖς οὕτω τε καὶ ἑαυτοὺς φρονοῦντας εὑρίσκοντες («εἷς» γὰρ «κύριος, μία πίστις, ἓν βάπτισμα») ἐδοξάσαμεν τὸν τῶν ὅλων σωτῆρα θεόν, ἀλλήλοις συγχαίροντες ὅτι ταῖς θεοπνεύστοις γραφαῖς καὶ τῆι παραδόσει τῶν ἁγίων ἡμῶν πατέρων συμβαίνουσαν ἔχουσι πίστιν αἵ τε παρ' ὑμῖν καὶ αἱ παρ' ἡμῖν ἐκκλησίαι.
πλάνην, ὁμολογοῦντα ὅτι πάντες οἱ ἅγιοι Πατέρες δύο φύσεις ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ ἀδιαβλήτως εἰρήκασι. Λέγει γοῦν ἐν τῷ λόγῳ ἐν ᾿Εκθεσιν πίστεως δῆθεν ὀνομάζει, τάδε · Τὸ δὲ λέγειν δύο φύσεις, » Εἶτα τοῖς αὐτοῖς ἐμμένων καὶ διὰ τῶν ἐφεξῆς λέγει, μὴ δύνασθαι τὰς τῶν Πατέ ρων φωνὰς τῶν ἀδιαβλήτως τῇ λέξει χρησαμένων προφέρεσθαι, καν αὐτοῦ Κυρίλλου εἶεν πρὸ τούτου λεχθεῖσαι. Εἰ τοίνυν πάντας τοὺς ἁγίους Πατέρας, ἔτι μὴν καὶ τὸν ἐν ἁγίοις Κύριλλον ἀδιαβλήτως τῇ λέξει χρήσασθαι, καὶ αὐτὸς Σευῆρος ὁμολογῇ, τίς ἄρα τοιαύτην ἔσχεν αὐθεντίαν, ὥστε τὴν τῶν ἁγίων Πατέρων ἀποδοκιμάσαι διδασκαλίαν; ἢ πῶς Πατέ ρας ονομάζει Σευήρος ὧν ἀποδοκιμασθῆναι λέγει τὰ Α λιναρίου διάδοχον καὶ τὴν τῶν ᾿Ακεφάλων αὐξήσαντα Β δόγματα; Αλλά πρόδηλον ἑαυτὸν δείκνυσιν, ὡς τὴν ἀλήθειαν ἀποφυγεῖν, μὴ δυνάμενος, ὡμολόγησε μὲν τὴν τοιαύτην φωνὴν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων εἰ- ρῆσθαι, βουληθεὶς δὲ τῇ οἰκείᾳ νόσῳ συνηγορεῖν, λέ- γει διὰ τὰς Νεστορίου βλασφημίας ἀποδοκιμασθῆναι τὰς τῶν ἁγίων Πατέρων διδασκαλίας· ἐφ᾽ ᾧ καὶ γεν λᾶν ἄξιον. Διὰ δὲ τούτων τούς τε ἁγίους Πατέρας ἀθετεῖν ἐπεχείρησεν καὶ τὸν ἐν ἁγίοις Κύριλλον συ- κοφαντεῖν οὐκ ἀπώκνησεν, ὡς καὶ τοῖς πρώην παρ' αὐτοῦ εἰρημένοις καὶ τοῖς ἁγίοις Πατράσιν έναν- τιούμενον. Πλὴν ἐπειδὴ ἐκεῖνος μέχρι τῶν Νεστορίου χρόνων, λέγει τοὺς ἁγίους Πατέρας ἀδιαβλήτως τῇ τοιαύτῃ χρήσασθαι φωνῇ, ἡμεῖς δείξομεν ὅτι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τῇ τῶν δύο φύσεων φωνῇ ἐπὶ τῆς οικονομίας τοῦ Σωτῆρος χρησάμενος, κατέκρινε Νε στόριον· καὶ πάλιν μετὰ τὴν Νεστορίου κατάκρισιν, ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος τῇ ὁμοίᾳ ἐχρήσατο διδα- σκαλίᾳ. Εοικε γὰρ Σευήρος μήτε τοὺς ἁγίους νοή σας Πατέρας, μήτε τὴν αἰτίαν ἐφ' ᾗ κατεκρίθη Νεστόριος· οἱ γὰρ ἅγιοι Πατέρες τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀνθρωπότητος δύο φύσεις ήνωμένας ὁμολογοῦντες ἀπηγόρευσαν δύο υποστάσεις ἢ δύο υἱοὺς ἐπ' αὐτοῦ λέγειν· Νεστορίου γὰρ φύσιν καὶ ὑπόστασιν καὶ πρόσωπον ταὐτὸν εἶναι ὁμολογοῦν- τος, καὶ διὰ τοῦτο τῶν δύο φύσεων τὴν καθ' ὑπό στασιν ἕνωσιν ἀρνουμένου, καὶ ἀνὰ μέρος καὶ ἰδιο- ϋποστάτες τὰς δύο φύσεις λέγοντος, καὶ ἐντεῦθει δύο υἱοὺς καὶ δύο Χριστοὺς ἀναπλάττοντος, καὶ διὰ τὴν τοιαύτην αὐτοῦ βλασφημίαν ὑπὸ τῶν ἁγίων κατεκρίθη Πατέρων, ἀμέλει τοι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τὴν Ἰουδαϊκὴν αὐτοῦ μανίαν ἀνελέγχων ἐν τῇ κατ' Ἔφεσον συνόδῳ, τοὺς ἁγίους Πατέρας προήγαγεν ἀπαγορεύοντας μὲν τὸ λέγειν δύο Υἱους, δύο δὲ φύσεις καὶ ἕνα Υἱὸν κηρύττοντας. Εκ τῶν εἰρημένων τοίνυν ἁπάντων ἀπο δέδεικται ὅτι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος καὶ πρὸ τῆς Νεο στορίου κατακρίσεως, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κατακρίσει, καὶ μετὰ τὴν αὐτοῦ κατάκρισιν, οὐ διέλιπεν τὴν περὶ τῶν δύο φύσεων ἐπὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ ὁμολο γίαν ἀεὶ κηρύττων· ἀλλ᾽ οὐδὲν τούτων Σευήρος ὁ τῆς ἀληθείας ἐχθρὸς ἐννοῶν, τοὺς μὲν Πατέρας ὀνόματε δῆθεν Πατέρων ἀποκαλεῖ, ἀρνεῖται δὲ τὰ παρ' αυτ τῶν ὀρθῶς τῇ Ἐκκλησίᾳ παραδεδομένα δόγματα, μὴ γινώσκων ὅτι Νεστόριος μὲν διὰ τὴν οἰκείαν ἀσέ- βειαν κατακέκριται, οὐ μὴν δι᾽ ἐκεῖνον ἡ τῶν Πα- τέρων ἀνήρηται διδασκαλία. Εἰ γὰρ κατὰ τὴν Σευή του μανίαν, τὰς φωνὰς τὰς παρὰ μὲν τῶν ἁγίων JUSTINIANI IMPERATORIS etc. (ut alibi jam recitavimus). augentem, conftentem omnes sanctos Patres duas naturas de Christo inculpate asseruisse. Hæc igitur dicit in sermone quem Expositionem fidei vocat : • Fateri duas naturas, etc.... Deinde in iisdem im- mporans atque in decursu sermonis, dicit se verba Patrum illorum qui inculpato stylo scripserunt, proferre nequire, etsi antea verba Cyrilli recitata sint. Si vero omnes sancti Patres, imo et sanctus • Cyrillus inculpato stylo scripserint, ipseque Seve- rus hoc fateatur, quis ergo sibi talem arrogaret auctoritatem ad doctrinam Patrum reprobandam ? vel quomodo Patres vocat Severus quorum opinio- nes reprobandas existimat? Sed manifestum se fecit: cum enim non posset effugere veritatem, hoc ver· bum quidem a Patribus prolatum esse confessus est, sed proprio morbo mederi volens, blasphe- miis Nestorii doctrinam Patrum fuisse reprobatam asserit; quod est risu dignum. Illis autem san- elos Patres exinanire conatus est, sanctumque Cy- rillum calumniari non dubitavit, ut illis quæ ab ipso paulo ante dicta fuerant sanctisque Patribus adver- santem. Attamen cum ille usque ad Nestorii tem- pora sanctos Patres hoc verbo inculpate fuisse usos aflirmet, nos sanctum Cyrillum duarum na- turarum verbo de economia Salvatoris utentem, condemnasse Nestorium ostendemus; iterumque post condemnatum Nestorium, simili doctrina usus est idem sanctus Cyrillus. Videtur ergo Severus neque sanctos Patres intelligere, neque causam ob quam condemnatus est Nestorius; sancti enim Pa- tres divinitatis Christi atque humanitatis duas na- turas unitas confitentes, ne duæ hypostases aut duo filii de ipso dicerentur, vetarunt; Nestorius- «que naturam, hypostasim atque personam idem esse confitens, propterea duarum naturarum in hypostasi unionem negans, separatim hypostatice- que duas naturas dicens, indeque duos filios duos- que Christos ellingens, propter istam ipsius blasphe- -miam, a sanetis Patribus condemnatus est ; ideoque sanctusCyrillus, insaniam ejus Judaicam retundens in Ephesino synodo, sanctos Patres adduxit ut veta- rent ne duo filii dicerentur, duas vero naturas unumque Filium prædicarent. C Ex omnibus igitur quæ dicta sunt patefactum est D sanctum Cyrillum ante damnationem Nestorii, in illius damnatione postque ipsius damnationem, dua- rum naturarum in uno Christo confessionem præ- dicare continuo non cessasse. Sed nihil horum intelligens veritatis hostis Severus, Patres nomine Patrum vocat, ac denegat ab illis Ecclesiæ recte traditam fuisse doctrinam, nesciens Nestorium ob suam quidem impietatem condemnatum fuisse, ab illoque tamen Patrum doctrinam eversam fuisse. Si autem, juxta insaniam Severi, verba a sanctis Patribus recte prædicata, ab hæreticis vero mali- gne interpretata removenda sunt, evertet etiam [P. 251.] -
164 Καὶ ταῦτα μὲν ἐν τῆι πρὸς τοὺς Ἀνατολικοὺς συνοδικῆι ἐπιστολῆι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος· κατάδηλα δὲ ποιῆσαι βουλόμενος πάσηι τῆι ὑπ' αὐτὸν συνόδωι καὶ τῶι τῶν Ἀλεξανδρέων λαῶι τὰ δόγματα ἐφ' οἷς ἡνώθη ταῖς Ἀνατολικαῖς ἐκκλησίαις, προέτρεψεν τὸν ἐν ἁγίοις Παῦλον τῆι μεγάληι τῶν Ἀλεξανδρέων ἐκκλησίαι τὰ περὶ τῆς ὀρθῆς ὁμιλῆσαι πίστεως, ἐξ ὧν ἐστι τάδε 165 Ὁ συναίδιος τῶι πατρὶ καὶ τῶν πάντων κύριος καὶ δημιουργὸς τοσοῦτον ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν δι' ἡμᾶς καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν, ὥστε σὰρξ ἐγένετο, ἵνα ἀπὸ τοῦ εὐτελεστέρου τῆς φύσεως ἡμῶν μέρους τοὺς ὑπερβάλλοντας τοῦ θεοῦ περὶ ἡμᾶς οἰκτιρμοὺς δείξηι. «ὁ λόγος» οὖν, φησί, «σὰρξ ἐγένετο», καὶ οὐκ ἔστη μέχρι τούτου, ἀλλ' ἐπήγαγεν «καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν», τὸ δὲ δεύτερον τοῦ πρώτου ἑρμηνεία ἐστίν. τί ἐστιν «ὁ λόγος σὰρξ ἐγένετο; καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν», τουτέστιν ἐν τῆι ἡμετέραι φύσει. ὅρα καὶ τὸν Ἰωάννην δύο φύσεις κηρύττοντα καὶ ἕνα υἱόν. ἕτερον σκηνὴ καὶ ἕτερον τὸ σκηνοῦν· ἕτερον ναὸς καὶ ἕτερον ὁ ἐνοικῶν θεός. πρόσεχε τῶι λεγομένωι· οὐκ εἶπεν ἕτερος καὶ ἕτερος ὡς ἐπὶ δύο προσώπων ἢ δύο Χριστῶν ἢ δύο υἱῶν, ἀλλ' ἕτερον καὶ ἕτερον ὡς ἐπὶ δύο φύσεων.
πλάνην, ὁμολογοῦντα ὅτι πάντες οἱ ἅγιοι Πατέρες δύο φύσεις ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ ἀδιαβλήτως εἰρήκασι. Λέγει γοῦν ἐν τῷ λόγῳ ἐν ᾿Εκθεσιν πίστεως δῆθεν ὀνομάζει, τάδε · Τὸ δὲ λέγειν δύο φύσεις, » Εἶτα τοῖς αὐτοῖς ἐμμένων καὶ διὰ τῶν ἐφεξῆς λέγει, μὴ δύνασθαι τὰς τῶν Πατέ ρων φωνὰς τῶν ἀδιαβλήτως τῇ λέξει χρησαμένων προφέρεσθαι, καν αὐτοῦ Κυρίλλου εἶεν πρὸ τούτου λεχθεῖσαι. Εἰ τοίνυν πάντας τοὺς ἁγίους Πατέρας, ἔτι μὴν καὶ τὸν ἐν ἁγίοις Κύριλλον ἀδιαβλήτως τῇ λέξει χρήσασθαι, καὶ αὐτὸς Σευῆρος ὁμολογῇ, τίς ἄρα τοιαύτην ἔσχεν αὐθεντίαν, ὥστε τὴν τῶν ἁγίων Πατέρων ἀποδοκιμάσαι διδασκαλίαν; ἢ πῶς Πατέ ρας ονομάζει Σευήρος ὧν ἀποδοκιμασθῆναι λέγει τὰ Α λιναρίου διάδοχον καὶ τὴν τῶν ᾿Ακεφάλων αὐξήσαντα Β δόγματα; Αλλά πρόδηλον ἑαυτὸν δείκνυσιν, ὡς τὴν ἀλήθειαν ἀποφυγεῖν, μὴ δυνάμενος, ὡμολόγησε μὲν τὴν τοιαύτην φωνὴν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων εἰ- ρῆσθαι, βουληθεὶς δὲ τῇ οἰκείᾳ νόσῳ συνηγορεῖν, λέ- γει διὰ τὰς Νεστορίου βλασφημίας ἀποδοκιμασθῆναι τὰς τῶν ἁγίων Πατέρων διδασκαλίας· ἐφ᾽ ᾧ καὶ γεν λᾶν ἄξιον. Διὰ δὲ τούτων τούς τε ἁγίους Πατέρας ἀθετεῖν ἐπεχείρησεν καὶ τὸν ἐν ἁγίοις Κύριλλον συ- κοφαντεῖν οὐκ ἀπώκνησεν, ὡς καὶ τοῖς πρώην παρ' αὐτοῦ εἰρημένοις καὶ τοῖς ἁγίοις Πατράσιν έναν- τιούμενον. Πλὴν ἐπειδὴ ἐκεῖνος μέχρι τῶν Νεστορίου χρόνων, λέγει τοὺς ἁγίους Πατέρας ἀδιαβλήτως τῇ τοιαύτῃ χρήσασθαι φωνῇ, ἡμεῖς δείξομεν ὅτι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τῇ τῶν δύο φύσεων φωνῇ ἐπὶ τῆς οικονομίας τοῦ Σωτῆρος χρησάμενος, κατέκρινε Νε στόριον· καὶ πάλιν μετὰ τὴν Νεστορίου κατάκρισιν, ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος τῇ ὁμοίᾳ ἐχρήσατο διδα- σκαλίᾳ. Εοικε γὰρ Σευήρος μήτε τοὺς ἁγίους νοή σας Πατέρας, μήτε τὴν αἰτίαν ἐφ' ᾗ κατεκρίθη Νεστόριος· οἱ γὰρ ἅγιοι Πατέρες τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀνθρωπότητος δύο φύσεις ήνωμένας ὁμολογοῦντες ἀπηγόρευσαν δύο υποστάσεις ἢ δύο υἱοὺς ἐπ' αὐτοῦ λέγειν· Νεστορίου γὰρ φύσιν καὶ ὑπόστασιν καὶ πρόσωπον ταὐτὸν εἶναι ὁμολογοῦν- τος, καὶ διὰ τοῦτο τῶν δύο φύσεων τὴν καθ' ὑπό στασιν ἕνωσιν ἀρνουμένου, καὶ ἀνὰ μέρος καὶ ἰδιο- ϋποστάτες τὰς δύο φύσεις λέγοντος, καὶ ἐντεῦθει δύο υἱοὺς καὶ δύο Χριστοὺς ἀναπλάττοντος, καὶ διὰ τὴν τοιαύτην αὐτοῦ βλασφημίαν ὑπὸ τῶν ἁγίων κατεκρίθη Πατέρων, ἀμέλει τοι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τὴν Ἰουδαϊκὴν αὐτοῦ μανίαν ἀνελέγχων ἐν τῇ κατ' Ἔφεσον συνόδῳ, τοὺς ἁγίους Πατέρας προήγαγεν ἀπαγορεύοντας μὲν τὸ λέγειν δύο Υἱους, δύο δὲ φύσεις καὶ ἕνα Υἱὸν κηρύττοντας. Εκ τῶν εἰρημένων τοίνυν ἁπάντων ἀπο δέδεικται ὅτι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος καὶ πρὸ τῆς Νεο στορίου κατακρίσεως, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κατακρίσει, καὶ μετὰ τὴν αὐτοῦ κατάκρισιν, οὐ διέλιπεν τὴν περὶ τῶν δύο φύσεων ἐπὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ ὁμολο γίαν ἀεὶ κηρύττων· ἀλλ᾽ οὐδὲν τούτων Σευήρος ὁ τῆς ἀληθείας ἐχθρὸς ἐννοῶν, τοὺς μὲν Πατέρας ὀνόματε δῆθεν Πατέρων ἀποκαλεῖ, ἀρνεῖται δὲ τὰ παρ' αυτ τῶν ὀρθῶς τῇ Ἐκκλησίᾳ παραδεδομένα δόγματα, μὴ γινώσκων ὅτι Νεστόριος μὲν διὰ τὴν οἰκείαν ἀσέ- βειαν κατακέκριται, οὐ μὴν δι᾽ ἐκεῖνον ἡ τῶν Πα- τέρων ἀνήρηται διδασκαλία. Εἰ γὰρ κατὰ τὴν Σευή του μανίαν, τὰς φωνὰς τὰς παρὰ μὲν τῶν ἁγίων JUSTINIANI IMPERATORIS etc. (ut alibi jam recitavimus). augentem, conftentem omnes sanctos Patres duas naturas de Christo inculpate asseruisse. Hæc igitur dicit in sermone quem Expositionem fidei vocat : • Fateri duas naturas, etc.... Deinde in iisdem im- mporans atque in decursu sermonis, dicit se verba Patrum illorum qui inculpato stylo scripserunt, proferre nequire, etsi antea verba Cyrilli recitata sint. Si vero omnes sancti Patres, imo et sanctus • Cyrillus inculpato stylo scripserint, ipseque Seve- rus hoc fateatur, quis ergo sibi talem arrogaret auctoritatem ad doctrinam Patrum reprobandam ? vel quomodo Patres vocat Severus quorum opinio- nes reprobandas existimat? Sed manifestum se fecit: cum enim non posset effugere veritatem, hoc ver· bum quidem a Patribus prolatum esse confessus est, sed proprio morbo mederi volens, blasphe- miis Nestorii doctrinam Patrum fuisse reprobatam asserit; quod est risu dignum. Illis autem san- elos Patres exinanire conatus est, sanctumque Cy- rillum calumniari non dubitavit, ut illis quæ ab ipso paulo ante dicta fuerant sanctisque Patribus adver- santem. Attamen cum ille usque ad Nestorii tem- pora sanctos Patres hoc verbo inculpate fuisse usos aflirmet, nos sanctum Cyrillum duarum na- turarum verbo de economia Salvatoris utentem, condemnasse Nestorium ostendemus; iterumque post condemnatum Nestorium, simili doctrina usus est idem sanctus Cyrillus. Videtur ergo Severus neque sanctos Patres intelligere, neque causam ob quam condemnatus est Nestorius; sancti enim Pa- tres divinitatis Christi atque humanitatis duas na- turas unitas confitentes, ne duæ hypostases aut duo filii de ipso dicerentur, vetarunt; Nestorius- «que naturam, hypostasim atque personam idem esse confitens, propterea duarum naturarum in hypostasi unionem negans, separatim hypostatice- que duas naturas dicens, indeque duos filios duos- que Christos ellingens, propter istam ipsius blasphe- -miam, a sanetis Patribus condemnatus est ; ideoque sanctusCyrillus, insaniam ejus Judaicam retundens in Ephesino synodo, sanctos Patres adduxit ut veta- rent ne duo filii dicerentur, duas vero naturas unumque Filium prædicarent. C Ex omnibus igitur quæ dicta sunt patefactum est D sanctum Cyrillum ante damnationem Nestorii, in illius damnatione postque ipsius damnationem, dua- rum naturarum in uno Christo confessionem præ- dicare continuo non cessasse. Sed nihil horum intelligens veritatis hostis Severus, Patres nomine Patrum vocat, ac denegat ab illis Ecclesiæ recte traditam fuisse doctrinam, nesciens Nestorium ob suam quidem impietatem condemnatum fuisse, ab illoque tamen Patrum doctrinam eversam fuisse. Si autem, juxta insaniam Severi, verba a sanctis Patribus recte prædicata, ab hæreticis vero mali- gne interpretata removenda sunt, evertet etiam [P. 251.] -
ὅτε οὖν εἶπεν «καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν καὶ» ἐκήρυξεν τὰς δύο φύσεις, τότε ἐπήγαγεν «καὶ ἐθεασάμεθα τὴν δόξαν αὐτοῦ, δόξαν ὡς μονογενοῦς». οὐκ εἶπεν «δύο» υἱῶν, ἀλλ' «ὡς μονογενοῦς». Ἡσαίας οὖν κηρύττει τὸν Ἐμμανουήλ, τουτέστιν θεὸν ἐνανθρωπήσαντα. Πέτρος λέγει «σὺ εἶ ὁ Χριστὸς ὁ υἱὸς τοῦ θεοῦ», τὴν διττὴν φύσιν καὶ τὸ μοναδικὸν πρόσωπον τοῦ υἱοῦ. ὁ θεολόγος Ἰωάννης λέγει «καὶ ἐσκήνωσεν ἐν ἡμῖν», δύο φύσεις καὶ τοῦ μονογενοῦς τὸ ἓν πρόσωπον. Τούτων δὲ οὕτω λεχθέντων ὁ μὲν λαὸς ἐπευφήμησεν, ὁ δὲ ἐν ἁγίοις Κύριλλος βεβαιῶν τὰ παρὰ Παύλου λεχθέντα λέγει τάδε 166 Ὁ μακάριος προφήτης Ἡσαίας τῶν ἐν Χριστῶι διδασκάλων τὰς εὐστομίας προανακηρύττων ἔλεγεν «ἀντλήσατε ὕδωρ μετ' εὐφροσύνης ἐκ τῶν πηγῶν τοῦ σωτηρίου». ἰδοὺ τοίνυν ἠντλήσαμεν ὑμῖν ὕδωρ ἐξ ἁγίας πηγῆς, τοῦ προλαβόντος φημὶ διδασκάλου, ὃς ταῖς διὰ τοῦ πνεύματος δαιδουχίαις λελαμπρυσμένος διεσάφησεν ἡμῖν τὸ μέγα καὶ σεπτὸν τοῦ σωτῆρος μυστήριον, δι' οὗ σεσώσμεθα πιστεύσαντες εἰς αὐτόν.
πλάνην, ὁμολογοῦντα ὅτι πάντες οἱ ἅγιοι Πατέρες δύο φύσεις ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ ἀδιαβλήτως εἰρήκασι. Λέγει γοῦν ἐν τῷ λόγῳ ἐν ᾿Εκθεσιν πίστεως δῆθεν ὀνομάζει, τάδε · Τὸ δὲ λέγειν δύο φύσεις, » Εἶτα τοῖς αὐτοῖς ἐμμένων καὶ διὰ τῶν ἐφεξῆς λέγει, μὴ δύνασθαι τὰς τῶν Πατέ ρων φωνὰς τῶν ἀδιαβλήτως τῇ λέξει χρησαμένων προφέρεσθαι, καν αὐτοῦ Κυρίλλου εἶεν πρὸ τούτου λεχθεῖσαι. Εἰ τοίνυν πάντας τοὺς ἁγίους Πατέρας, ἔτι μὴν καὶ τὸν ἐν ἁγίοις Κύριλλον ἀδιαβλήτως τῇ λέξει χρήσασθαι, καὶ αὐτὸς Σευῆρος ὁμολογῇ, τίς ἄρα τοιαύτην ἔσχεν αὐθεντίαν, ὥστε τὴν τῶν ἁγίων Πατέρων ἀποδοκιμάσαι διδασκαλίαν; ἢ πῶς Πατέ ρας ονομάζει Σευήρος ὧν ἀποδοκιμασθῆναι λέγει τὰ Α λιναρίου διάδοχον καὶ τὴν τῶν ᾿Ακεφάλων αὐξήσαντα Β δόγματα; Αλλά πρόδηλον ἑαυτὸν δείκνυσιν, ὡς τὴν ἀλήθειαν ἀποφυγεῖν, μὴ δυνάμενος, ὡμολόγησε μὲν τὴν τοιαύτην φωνὴν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων εἰ- ρῆσθαι, βουληθεὶς δὲ τῇ οἰκείᾳ νόσῳ συνηγορεῖν, λέ- γει διὰ τὰς Νεστορίου βλασφημίας ἀποδοκιμασθῆναι τὰς τῶν ἁγίων Πατέρων διδασκαλίας· ἐφ᾽ ᾧ καὶ γεν λᾶν ἄξιον. Διὰ δὲ τούτων τούς τε ἁγίους Πατέρας ἀθετεῖν ἐπεχείρησεν καὶ τὸν ἐν ἁγίοις Κύριλλον συ- κοφαντεῖν οὐκ ἀπώκνησεν, ὡς καὶ τοῖς πρώην παρ' αὐτοῦ εἰρημένοις καὶ τοῖς ἁγίοις Πατράσιν έναν- τιούμενον. Πλὴν ἐπειδὴ ἐκεῖνος μέχρι τῶν Νεστορίου χρόνων, λέγει τοὺς ἁγίους Πατέρας ἀδιαβλήτως τῇ τοιαύτῃ χρήσασθαι φωνῇ, ἡμεῖς δείξομεν ὅτι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τῇ τῶν δύο φύσεων φωνῇ ἐπὶ τῆς οικονομίας τοῦ Σωτῆρος χρησάμενος, κατέκρινε Νε στόριον· καὶ πάλιν μετὰ τὴν Νεστορίου κατάκρισιν, ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος τῇ ὁμοίᾳ ἐχρήσατο διδα- σκαλίᾳ. Εοικε γὰρ Σευήρος μήτε τοὺς ἁγίους νοή σας Πατέρας, μήτε τὴν αἰτίαν ἐφ' ᾗ κατεκρίθη Νεστόριος· οἱ γὰρ ἅγιοι Πατέρες τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀνθρωπότητος δύο φύσεις ήνωμένας ὁμολογοῦντες ἀπηγόρευσαν δύο υποστάσεις ἢ δύο υἱοὺς ἐπ' αὐτοῦ λέγειν· Νεστορίου γὰρ φύσιν καὶ ὑπόστασιν καὶ πρόσωπον ταὐτὸν εἶναι ὁμολογοῦν- τος, καὶ διὰ τοῦτο τῶν δύο φύσεων τὴν καθ' ὑπό στασιν ἕνωσιν ἀρνουμένου, καὶ ἀνὰ μέρος καὶ ἰδιο- ϋποστάτες τὰς δύο φύσεις λέγοντος, καὶ ἐντεῦθει δύο υἱοὺς καὶ δύο Χριστοὺς ἀναπλάττοντος, καὶ διὰ τὴν τοιαύτην αὐτοῦ βλασφημίαν ὑπὸ τῶν ἁγίων κατεκρίθη Πατέρων, ἀμέλει τοι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τὴν Ἰουδαϊκὴν αὐτοῦ μανίαν ἀνελέγχων ἐν τῇ κατ' Ἔφεσον συνόδῳ, τοὺς ἁγίους Πατέρας προήγαγεν ἀπαγορεύοντας μὲν τὸ λέγειν δύο Υἱους, δύο δὲ φύσεις καὶ ἕνα Υἱὸν κηρύττοντας. Εκ τῶν εἰρημένων τοίνυν ἁπάντων ἀπο δέδεικται ὅτι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος καὶ πρὸ τῆς Νεο στορίου κατακρίσεως, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κατακρίσει, καὶ μετὰ τὴν αὐτοῦ κατάκρισιν, οὐ διέλιπεν τὴν περὶ τῶν δύο φύσεων ἐπὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ ὁμολο γίαν ἀεὶ κηρύττων· ἀλλ᾽ οὐδὲν τούτων Σευήρος ὁ τῆς ἀληθείας ἐχθρὸς ἐννοῶν, τοὺς μὲν Πατέρας ὀνόματε δῆθεν Πατέρων ἀποκαλεῖ, ἀρνεῖται δὲ τὰ παρ' αυτ τῶν ὀρθῶς τῇ Ἐκκλησίᾳ παραδεδομένα δόγματα, μὴ γινώσκων ὅτι Νεστόριος μὲν διὰ τὴν οἰκείαν ἀσέ- βειαν κατακέκριται, οὐ μὴν δι᾽ ἐκεῖνον ἡ τῶν Πα- τέρων ἀνήρηται διδασκαλία. Εἰ γὰρ κατὰ τὴν Σευή του μανίαν, τὰς φωνὰς τὰς παρὰ μὲν τῶν ἁγίων JUSTINIANI IMPERATORIS etc. (ut alibi jam recitavimus). augentem, conftentem omnes sanctos Patres duas naturas de Christo inculpate asseruisse. Hæc igitur dicit in sermone quem Expositionem fidei vocat : • Fateri duas naturas, etc.... Deinde in iisdem im- mporans atque in decursu sermonis, dicit se verba Patrum illorum qui inculpato stylo scripserunt, proferre nequire, etsi antea verba Cyrilli recitata sint. Si vero omnes sancti Patres, imo et sanctus • Cyrillus inculpato stylo scripserint, ipseque Seve- rus hoc fateatur, quis ergo sibi talem arrogaret auctoritatem ad doctrinam Patrum reprobandam ? vel quomodo Patres vocat Severus quorum opinio- nes reprobandas existimat? Sed manifestum se fecit: cum enim non posset effugere veritatem, hoc ver· bum quidem a Patribus prolatum esse confessus est, sed proprio morbo mederi volens, blasphe- miis Nestorii doctrinam Patrum fuisse reprobatam asserit; quod est risu dignum. Illis autem san- elos Patres exinanire conatus est, sanctumque Cy- rillum calumniari non dubitavit, ut illis quæ ab ipso paulo ante dicta fuerant sanctisque Patribus adver- santem. Attamen cum ille usque ad Nestorii tem- pora sanctos Patres hoc verbo inculpate fuisse usos aflirmet, nos sanctum Cyrillum duarum na- turarum verbo de economia Salvatoris utentem, condemnasse Nestorium ostendemus; iterumque post condemnatum Nestorium, simili doctrina usus est idem sanctus Cyrillus. Videtur ergo Severus neque sanctos Patres intelligere, neque causam ob quam condemnatus est Nestorius; sancti enim Pa- tres divinitatis Christi atque humanitatis duas na- turas unitas confitentes, ne duæ hypostases aut duo filii de ipso dicerentur, vetarunt; Nestorius- «que naturam, hypostasim atque personam idem esse confitens, propterea duarum naturarum in hypostasi unionem negans, separatim hypostatice- que duas naturas dicens, indeque duos filios duos- que Christos ellingens, propter istam ipsius blasphe- -miam, a sanetis Patribus condemnatus est ; ideoque sanctusCyrillus, insaniam ejus Judaicam retundens in Ephesino synodo, sanctos Patres adduxit ut veta- rent ne duo filii dicerentur, duas vero naturas unumque Filium prædicarent. C Ex omnibus igitur quæ dicta sunt patefactum est D sanctum Cyrillum ante damnationem Nestorii, in illius damnatione postque ipsius damnationem, dua- rum naturarum in uno Christo confessionem præ- dicare continuo non cessasse. Sed nihil horum intelligens veritatis hostis Severus, Patres nomine Patrum vocat, ac denegat ab illis Ecclesiæ recte traditam fuisse doctrinam, nesciens Nestorium ob suam quidem impietatem condemnatum fuisse, ab illoque tamen Patrum doctrinam eversam fuisse. Si autem, juxta insaniam Severi, verba a sanctis Patribus recte prædicata, ab hæreticis vero mali- gne interpretata removenda sunt, evertet etiam [P. 251.] -
167 Ἐκ τῶν εἰρημένων τοίνυν ἁπάντων ἀποδέδεικται ὅτι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος καὶ πρὸ τῆς Νεστορίου κατακρίσεως καὶ ἐν αὐτῆι τῆι κατακρίσει καὶ μετὰ τὴν αὐτοῦ κατάκρισιν οὐ διέλιπεν τὴν περὶ τῶν δύο φύσεων ἐπὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ ὁμολογίαν ἀεὶ κηρύττων. ἀλλ' οὐδὲν τούτων Σευῆρος ὁ τῆς ἀληθείας ἐχθρὸς ἐννοῶν τοὺς μὲν πατέρας ὀνόματι δῆθεν πατέρας ἀποκαλεῖ, ἀρνεῖται δὲ τὰ παρ' αὐτῶν ὀρθῶς τῆι ἐκκλησίαι παραδεδομένα δόγματα, μὴ γινώσκων ὅτι Νεστόριος μὲν διὰ τὴν οἰκείαν ἀσέβειαν κατακέκριται, οὐ μὴν δι' ἐκεῖνον ἡ τῶν πατέρων ἀνήιρηται διδασκαλία. εἰ γὰρ κατὰ τὴν Σευήρου μανίαν τὰς φωνὰς τὰς παρὰ μὲν τῶν ἁγίων πατέρων ὀρθῶς εἰρημένας, παρὰ δὲ αἱρετικῶν κακῶς ἐκλαμβανομένας παραιτεῖσθαι δεῖ, καὶ αὐτὴν ἀθετήσει τὴν θείαν γραφήν, ἐξ ἧς πάντες αἱρετικοὶ τῆι οἰκείαι συνηγορεῖν οἴονται νόσωι, καὶ δῆλον ὅτι κατὰ τοὺς ἐκείνου λήρους αἵ τε θεῖαι γραφαὶ καὶ αἱ τῶν πατέρων παραδόσεις ἀποδοκιμασθήσονται.
πλάνην, ὁμολογοῦντα ὅτι πάντες οἱ ἅγιοι Πατέρες δύο φύσεις ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ ἀδιαβλήτως εἰρήκασι. Λέγει γοῦν ἐν τῷ λόγῳ ἐν ᾿Εκθεσιν πίστεως δῆθεν ὀνομάζει, τάδε · Τὸ δὲ λέγειν δύο φύσεις, » Εἶτα τοῖς αὐτοῖς ἐμμένων καὶ διὰ τῶν ἐφεξῆς λέγει, μὴ δύνασθαι τὰς τῶν Πατέ ρων φωνὰς τῶν ἀδιαβλήτως τῇ λέξει χρησαμένων προφέρεσθαι, καν αὐτοῦ Κυρίλλου εἶεν πρὸ τούτου λεχθεῖσαι. Εἰ τοίνυν πάντας τοὺς ἁγίους Πατέρας, ἔτι μὴν καὶ τὸν ἐν ἁγίοις Κύριλλον ἀδιαβλήτως τῇ λέξει χρήσασθαι, καὶ αὐτὸς Σευῆρος ὁμολογῇ, τίς ἄρα τοιαύτην ἔσχεν αὐθεντίαν, ὥστε τὴν τῶν ἁγίων Πατέρων ἀποδοκιμάσαι διδασκαλίαν; ἢ πῶς Πατέ ρας ονομάζει Σευήρος ὧν ἀποδοκιμασθῆναι λέγει τὰ Α λιναρίου διάδοχον καὶ τὴν τῶν ᾿Ακεφάλων αὐξήσαντα Β δόγματα; Αλλά πρόδηλον ἑαυτὸν δείκνυσιν, ὡς τὴν ἀλήθειαν ἀποφυγεῖν, μὴ δυνάμενος, ὡμολόγησε μὲν τὴν τοιαύτην φωνὴν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων εἰ- ρῆσθαι, βουληθεὶς δὲ τῇ οἰκείᾳ νόσῳ συνηγορεῖν, λέ- γει διὰ τὰς Νεστορίου βλασφημίας ἀποδοκιμασθῆναι τὰς τῶν ἁγίων Πατέρων διδασκαλίας· ἐφ᾽ ᾧ καὶ γεν λᾶν ἄξιον. Διὰ δὲ τούτων τούς τε ἁγίους Πατέρας ἀθετεῖν ἐπεχείρησεν καὶ τὸν ἐν ἁγίοις Κύριλλον συ- κοφαντεῖν οὐκ ἀπώκνησεν, ὡς καὶ τοῖς πρώην παρ' αὐτοῦ εἰρημένοις καὶ τοῖς ἁγίοις Πατράσιν έναν- τιούμενον. Πλὴν ἐπειδὴ ἐκεῖνος μέχρι τῶν Νεστορίου χρόνων, λέγει τοὺς ἁγίους Πατέρας ἀδιαβλήτως τῇ τοιαύτῃ χρήσασθαι φωνῇ, ἡμεῖς δείξομεν ὅτι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τῇ τῶν δύο φύσεων φωνῇ ἐπὶ τῆς οικονομίας τοῦ Σωτῆρος χρησάμενος, κατέκρινε Νε στόριον· καὶ πάλιν μετὰ τὴν Νεστορίου κατάκρισιν, ὁ αὐτὸς ἐν ἁγίοις Κύριλλος τῇ ὁμοίᾳ ἐχρήσατο διδα- σκαλίᾳ. Εοικε γὰρ Σευήρος μήτε τοὺς ἁγίους νοή σας Πατέρας, μήτε τὴν αἰτίαν ἐφ' ᾗ κατεκρίθη Νεστόριος· οἱ γὰρ ἅγιοι Πατέρες τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ καὶ τῆς ἀνθρωπότητος δύο φύσεις ήνωμένας ὁμολογοῦντες ἀπηγόρευσαν δύο υποστάσεις ἢ δύο υἱοὺς ἐπ' αὐτοῦ λέγειν· Νεστορίου γὰρ φύσιν καὶ ὑπόστασιν καὶ πρόσωπον ταὐτὸν εἶναι ὁμολογοῦν- τος, καὶ διὰ τοῦτο τῶν δύο φύσεων τὴν καθ' ὑπό στασιν ἕνωσιν ἀρνουμένου, καὶ ἀνὰ μέρος καὶ ἰδιο- ϋποστάτες τὰς δύο φύσεις λέγοντος, καὶ ἐντεῦθει δύο υἱοὺς καὶ δύο Χριστοὺς ἀναπλάττοντος, καὶ διὰ τὴν τοιαύτην αὐτοῦ βλασφημίαν ὑπὸ τῶν ἁγίων κατεκρίθη Πατέρων, ἀμέλει τοι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τὴν Ἰουδαϊκὴν αὐτοῦ μανίαν ἀνελέγχων ἐν τῇ κατ' Ἔφεσον συνόδῳ, τοὺς ἁγίους Πατέρας προήγαγεν ἀπαγορεύοντας μὲν τὸ λέγειν δύο Υἱους, δύο δὲ φύσεις καὶ ἕνα Υἱὸν κηρύττοντας. Εκ τῶν εἰρημένων τοίνυν ἁπάντων ἀπο δέδεικται ὅτι ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος καὶ πρὸ τῆς Νεο στορίου κατακρίσεως, καὶ ἐν αὐτῇ τῇ κατακρίσει, καὶ μετὰ τὴν αὐτοῦ κατάκρισιν, οὐ διέλιπεν τὴν περὶ τῶν δύο φύσεων ἐπὶ τοῦ ἑνὸς Χριστοῦ ὁμολο γίαν ἀεὶ κηρύττων· ἀλλ᾽ οὐδὲν τούτων Σευήρος ὁ τῆς ἀληθείας ἐχθρὸς ἐννοῶν, τοὺς μὲν Πατέρας ὀνόματε δῆθεν Πατέρων ἀποκαλεῖ, ἀρνεῖται δὲ τὰ παρ' αυτ τῶν ὀρθῶς τῇ Ἐκκλησίᾳ παραδεδομένα δόγματα, μὴ γινώσκων ὅτι Νεστόριος μὲν διὰ τὴν οἰκείαν ἀσέ- βειαν κατακέκριται, οὐ μὴν δι᾽ ἐκεῖνον ἡ τῶν Πα- τέρων ἀνήρηται διδασκαλία. Εἰ γὰρ κατὰ τὴν Σευή του μανίαν, τὰς φωνὰς τὰς παρὰ μὲν τῶν ἁγίων JUSTINIANI IMPERATORIS etc. (ut alibi jam recitavimus). augentem, conftentem omnes sanctos Patres duas naturas de Christo inculpate asseruisse. Hæc igitur dicit in sermone quem Expositionem fidei vocat : • Fateri duas naturas, etc.... Deinde in iisdem im- mporans atque in decursu sermonis, dicit se verba Patrum illorum qui inculpato stylo scripserunt, proferre nequire, etsi antea verba Cyrilli recitata sint. Si vero omnes sancti Patres, imo et sanctus • Cyrillus inculpato stylo scripserint, ipseque Seve- rus hoc fateatur, quis ergo sibi talem arrogaret auctoritatem ad doctrinam Patrum reprobandam ? vel quomodo Patres vocat Severus quorum opinio- nes reprobandas existimat? Sed manifestum se fecit: cum enim non posset effugere veritatem, hoc ver· bum quidem a Patribus prolatum esse confessus est, sed proprio morbo mederi volens, blasphe- miis Nestorii doctrinam Patrum fuisse reprobatam asserit; quod est risu dignum. Illis autem san- elos Patres exinanire conatus est, sanctumque Cy- rillum calumniari non dubitavit, ut illis quæ ab ipso paulo ante dicta fuerant sanctisque Patribus adver- santem. Attamen cum ille usque ad Nestorii tem- pora sanctos Patres hoc verbo inculpate fuisse usos aflirmet, nos sanctum Cyrillum duarum na- turarum verbo de economia Salvatoris utentem, condemnasse Nestorium ostendemus; iterumque post condemnatum Nestorium, simili doctrina usus est idem sanctus Cyrillus. Videtur ergo Severus neque sanctos Patres intelligere, neque causam ob quam condemnatus est Nestorius; sancti enim Pa- tres divinitatis Christi atque humanitatis duas na- turas unitas confitentes, ne duæ hypostases aut duo filii de ipso dicerentur, vetarunt; Nestorius- «que naturam, hypostasim atque personam idem esse confitens, propterea duarum naturarum in hypostasi unionem negans, separatim hypostatice- que duas naturas dicens, indeque duos filios duos- que Christos ellingens, propter istam ipsius blasphe- -miam, a sanetis Patribus condemnatus est ; ideoque sanctusCyrillus, insaniam ejus Judaicam retundens in Ephesino synodo, sanctos Patres adduxit ut veta- rent ne duo filii dicerentur, duas vero naturas unumque Filium prædicarent. C Ex omnibus igitur quæ dicta sunt patefactum est D sanctum Cyrillum ante damnationem Nestorii, in illius damnatione postque ipsius damnationem, dua- rum naturarum in uno Christo confessionem præ- dicare continuo non cessasse. Sed nihil horum intelligens veritatis hostis Severus, Patres nomine Patrum vocat, ac denegat ab illis Ecclesiæ recte traditam fuisse doctrinam, nesciens Nestorium ob suam quidem impietatem condemnatum fuisse, ab illoque tamen Patrum doctrinam eversam fuisse. Si autem, juxta insaniam Severi, verba a sanctis Patribus recte prædicata, ab hæreticis vero mali- gne interpretata removenda sunt, evertet etiam [P. 251.] -
PG 86:1137168 Ἀλλὰ ταῦτα μὲν ἡμεῖς πρὸς τοὺς αἱρετικοὺς ἀθετοῦντας τὴν τῶν πατέρων διδασκαλίαν· ἡ δὲ ἁγία τοῦ θεοῦ ἐκκλησία τὰς μὲν τοιαύτας τῶν αἱρετικῶν ματαιολογίας ἀποστρεφομένη, φυλάττουσα δὲ τὴν τοῦ κυρίου καὶ τῶν ἁγίων ἀποστόλων τε καὶ πατέρων παράδοσιν ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν κηρύττει μονογενῆ θεὸν λόγον κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν ἀμφοτέραις ταῖς οὐσίαις, τῆι τε τοῦ θεοῦ καὶ πατρὸς καὶ τῆι τῆς παρθένου μητρὸς γνωριζόμενον. καὶ οἱ τοῦτο μὴ ὁμολογοῦντες ἢ τὴν ἐκ τοῦ θεοῦ καὶ πατρὸς γέννησιν ἀπαρνοῦνται τοῦ μονογενοῦς υἱοῦ τοῦ θεοῦ καὶ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἢ τὴν ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας· οὗ γὰρ τὴν οὐσίαν οὐκ ἔχει ὁ Χριστός, ἀπέστη κατ' αὐτοὺς καὶ τοῦ εἶναι υἱός. εἰ δὲ συνελαυνόμενοι ἐκ τῆς θείας γραφῆς καὶ τῆς τῶν πατέρων διδασκαλίας ὁμολογοῦσι μεθ' ἡμῶν υἱὸν εἶναι τὸν Χριστὸν κατὰ ἀλήθειαν τοῦ θεοῦ καὶ πατρὸς καὶ τὸν αὐτὸν κατὰ ἀλήθειαν υἱὸν εἶναι τῆς παρθένου μητρός, ὁμολογήσουσιν ἐξ ἀνάγκης ὥσπερ τὰς δύο γεννήσεις ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ, οὕτως καὶ τὰς δύο οὐσίας ἔχειν αὐτόν.
Πατέρων ὀρθῶς εἰρημένας, παρὰ δὲ αἱρετικῶν κα- κῶς ἐκλαμβανομένας παραιτεῖσθαι δεῖ, καὶ αὐτὴν ἀθετήσει τὴν θείαν Γραφήν, ἐξ ἧς πάντες αἱρετικοὶ τῇ οἰκεία συνηγορείν οἴονται νόσῳ· καὶ δῆλον ὅτι κατὰ τοὺς ἐκείνου λήρους, απ τε θεῖαι Γραφαὶ καὶ αἱ τῶν Πατέρων παραδόσεις ἀποδοκιμασθήσονται. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἡμεῖς πρὸς τοὺς αἱρετικοὺς ἀθε- τοῦντας τὴν τῶν Πατέρων διδασκαλίαν· ἡ δὲ ἁγία τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία τὰς μέντοι αὐτὰς τῶν αἱρετι κῶν ματαιολογίας ἀποστρεφομένη, φυλάττουσα δὲ τὴν τοῦ Κυρίου καὶ τῶν ἁγίων ἀποστόλων τε καὶ Πατέρων παράδοσιν, ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν κηρύττει μου νογενῆ Θεὸν Λόγον Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν ἀμ- φοτέραις ταῖς οὐσίαις, τῇ τε Θεοῦ καὶ Πατρὸς καὶ τῇ τῆς Παρθένου μητρός γνωριζόμενον· καὶ οἱ τοῦτο μὴ ὁμολογοῦντες, ἢ τὴν ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Β γέννησιν ἀπαργοῦνται τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἢ τὴν ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου Θεοτόκου καὶ Ἀειπαρθένου Μαρίας • οὐ γὰρ τὴν οὐσίαν οὐκ ἔχει ὁ Χριστός· ἀπέστη κατ'· αὐτοὺς καὶ τοῦ εἶναι Υἱός· εἰ δὲ συνελαυνόμενοι ἐκ τῆς θείας Γραφῆς καὶ τῆς τῶν Πατέρων διδασκα- λίας, ὁμολογοῦσι μεθ᾿ ἡμῶν Υἱὸν εἶναι τὸν Χριστὸν κατὰ ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ τὸν αὐτὸν κατὰ ἀλήθειαν Υἱὸν εἶναι τῆς Παρθένου Μητρός, ὁμολογήσουσιν ἐξ ἀνάγκης ὥσπερ τὰς δύο γεννήσεις ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ, οὕτως καὶ τὰς δύο οὐτίας ἔχειν αὐτόν· εἰ γὰρ καθὼς οἱ Πατέρες διδάσκουσι, μήτε ἡ τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ φύσις εἰς τὴν τῆς σαρκὸς αὐτοῦ μεταβέβληται φύσιν, μήτε ἡ τῆς σαρκὸς αὐτ τοῦ εἰς τὴν τῆς θεότητος, μήτε μὴν ἡ διαφορὰ τῶν φύσεων ἀνῄρηται διὰ τὴν ἕνωσιν, ἀλλ' ἔμεινεν ἑκά τερον ὅπερ ἐστὶ τῇ φύσει· καὶ διπλοῦν ἐστι τὸ περὶ αὐτοῦ κήρυγμα, καὶ ἐν ἑκατέραις ταῖς οὐσίαις γνω ρίζεται, τουτέστιν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι · πῶς οὐκ αἰσθάνονται τῆς οἰκείας πλάνης, οἱ μίαν τοῦ Χριστοῦ τερατευόμενοι φύσιν, καὶ των μὲν κατ' ἀλήθειαν πραγμάτων τὴν ἀναίρεσιν βλασφημοῦντες, ψιλὰ δὲ ὀνόματα θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος τῷ Χριστῷ χαριζόμενοι ; ᾿Αλλὰ πᾶσαν ὀρθὴν παρορών- τες διδασκαλίαν, ἐκείνῳ μόνῳ τὸν νοῦν προσέχουσιν, τῷ νομίζειν ὅτι ἡ φύσις ήγουν ουσία καὶ μορφή ταὐτὸν τῇ ὑποστάσει καὶ τῷ προσώπων δηλοῦσιν, ὅπερ καὶ πᾶσι τοῖς αἱρετικοῖς πρόφασις γίνεται πλάνης. Καὶ τὰ μὲν περὶ τούτου καὶ ἐν τῷ ἤδη γραφέντι παρ' ἡμῶν λόγῳ πρὸς Ζωίλον τὸν μακαριώτατον ἀρο χιεπίσκοπον τῆς Ἀλεξανδρέων καὶ πατριάρχην (5) ἱκανῶς ἀποδέδεικται, παραστησάντων ἡμῶν ὅτι φύσις καὶ μορφὴ ταὐτὸν δηλοῖ, καὶ ἐπὶ τοῦ κοινοῦ σημαινομένου λαμβάνονται. Τὸ δὲ πρόσωπον καὶ ἡ ὑπόστασις ἐπὶ τῶν καθ' ἕκαστον λέγεται. Πλὴν καὶ ἐνταῦθα δι' ἑτέρων μαρτυριῶν τῶν ἁγίων Πατέρων τὸ αὐτὸ παραστήσομεν. - Ταῦτα τοίνυν εἰρήκαμεν δεικνύντες ὅτι οὐσία καὶ φύσις καὶ μορφή ταὐτὸν δηλοῦσιν. Οτι δὲ οὐχὶ ταὐτόν ἐστιν οὐσία καὶ ὑπόστασις, ὡς οἱ αἱρετικοὶ πλανώμενοι λέγουσιν, καὶ ἐκ τῆς περὶ τὴν ἁγίαν Τριάδα Θεολογίας ἔξεστι μαθεῖν· ὅτε γὰρ εἴπομεν Θεὸν, τὴν μίαν οὐσίαν τῆς ἁγίας Τριάδος σημαίνομεν· ὅτε δὲ λέγομεν Πατέρα - TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. A divinam Scripturam, ex qua hæretici suo morbo remedia haurire confidunt. Patet ergo, juxta illius ineptias, divinas Scripturas traditionesque Patrum reprobandas esse. Hæc sunt ergo quæ nos adversus hæreticos do- ctrinam Patrum evertentes afferimus. Sancta vero Dei Ecclesia eosdem hæreticorum ineptias aversans, servans autem Domini, sanctorum apostolorum ac Patrum traditionem, unum eumdemque prædicat unigenitum Deum Verbum Dominum Jesum Chri- stum, in duabus substantiis, Dei et Patris, matrisque Virginis agnitum. Illi, e contra, hoc non confitentes, vel ex Deo et Patre nativitatem unigeniti Filii Dei ac Domini nostri Jesu Christi negant, vel ex sancta, gloriosa, Dei Matre semperque Virgine Maria; Christus enim non habet substantiam ; juxtaque illos abest ctiam quin sit Filius. Si autem, urgentibus nobis, ex divina Scriptura doctrinaque Patrum, nobiscum confitentur Christum esse vere Filium Dei et Patris, eumdemque vere esse Filium Virgi-. nis Matris, quemadmodum necessario confitebuntur duas nativitates unius ac ejusdem, ita et ipsum duas substantias habere; si enim, juxta quod docent Patres, nec natura divinitatis Christi in naturam. carnis ipsius transmutata sit, nec natura cornis in naturam divinitatis, nec naturarum differentia unione sit ablata, sed si unumquodque quod est in natura permanserit, duplexque exstet de hoc præ- dicatio, ac in unaquaque substantia agnoscatur, scilicet in divinitate atque humanitate, quomodo non intelligunt errorem suum, unam Christi natu- ram sibi ſingendo, vera impie auferentes, nuda vero nomina divinitatis atque humanitatis Christo relinquentes? Sed omnem veram doctrinam despi- cientes, illud unum animo intendunt, ut credatur naturam vel substantiam ac formam eumdem ac hypostasim personamque patefacere, quod omnibus [P. 533] C hæreticis causa fuit erroris. - Hæc autem quæ ad illud pertinent, in sermone a nobis ad Zoilum beatissimum archiepiscopum Alexandriæ ac patriarcham satis exposita sunt, cum statuerimus naturam ac formam eumdem demon- strare, deque communi significato sumi. Persona vero atque hypostasis de singulis dicitur. Hic tameu aliis testimoniis sanctorum Patrum idem stabilie- mus. Hæc ergo diximus ostendentes substantiam, naturam formamque idem significare. Non autem idem esse substantiam atque hypostasim, velut hæ- retici errantes dicunt, ex ipsa de sancta Trinitate theologia discere licet. Cum enim Deum dicimus. unam substantiam sanctæ Trinitatis significamus; cum vero dicimus Patrem et Filium et Spiritum sanctum, tunc tres hypostases seu tres personas ie fragmentum exstat infra]. (5) Notemus Justiniani imp. scriptum aliud [cujus
εἰ γὰρ καθὼς οἱ πατέρες διδάσκουσι, μήτε ἡ τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ φύσις εἰς τὴν τῆς σαρκὸς αὐτοῦ μεταβέβληται φύσιν μήτε ἡ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ εἰς τὴν τῆς θεότητος μήτε μὴν ἡ διαφορὰ τῶν φύσεων ἀνήιρηται διὰ τὴν ἕνωσιν, ἀλλ' ἔμεινεν ἑκάτερον ὅπερ ἐστὶ τῆι φύσει, καὶ διπλοῦν ἐστι τὸ περὶ αὐτοῦ κήρυγμα καὶ ἐν ἑκατέραις ταῖς οὐσίαις γνωρίζεται, τουτέστιν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι, πῶς οὐκ αἰσθάνονται τῆς οἰκείας πλάνης οἱ μίαν τοῦ Χριστοῦ τερατευόμενοι φύσιν καὶ τῶν μὲν κατ' ἀλήθειαν πραγμάτων τὴν ἀναίρεσιν βλασφημοῦντες, ψιλὰ δὲ ὀνόματα θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος τῶι Χριστῶι χαριζόμενοι; 169 Ἀλλὰ πᾶσαν ὀρθὴν παρορῶντες διδασκαλίαν ἐκείνωι μόνωι τὸν νοῦν προσέχουσιν τῶι νομίζειν ὅτι ἡ φύσις ἤγουν οὐσία καὶ μορφὴ ταὐτὸν τῆι ὑποστάσει καὶ τῶι προσώπωι δηλοῦσιν, ὅπερ καὶ πᾶσι τοῖς αἱρετικοῖς πρόφασις γίνεται πλάνης.
Πατέρων ὀρθῶς εἰρημένας, παρὰ δὲ αἱρετικῶν κα- κῶς ἐκλαμβανομένας παραιτεῖσθαι δεῖ, καὶ αὐτὴν ἀθετήσει τὴν θείαν Γραφήν, ἐξ ἧς πάντες αἱρετικοὶ τῇ οἰκεία συνηγορείν οἴονται νόσῳ· καὶ δῆλον ὅτι κατὰ τοὺς ἐκείνου λήρους, απ τε θεῖαι Γραφαὶ καὶ αἱ τῶν Πατέρων παραδόσεις ἀποδοκιμασθήσονται. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἡμεῖς πρὸς τοὺς αἱρετικοὺς ἀθε- τοῦντας τὴν τῶν Πατέρων διδασκαλίαν· ἡ δὲ ἁγία τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία τὰς μέντοι αὐτὰς τῶν αἱρετι κῶν ματαιολογίας ἀποστρεφομένη, φυλάττουσα δὲ τὴν τοῦ Κυρίου καὶ τῶν ἁγίων ἀποστόλων τε καὶ Πατέρων παράδοσιν, ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν κηρύττει μου νογενῆ Θεὸν Λόγον Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν ἀμ- φοτέραις ταῖς οὐσίαις, τῇ τε Θεοῦ καὶ Πατρὸς καὶ τῇ τῆς Παρθένου μητρός γνωριζόμενον· καὶ οἱ τοῦτο μὴ ὁμολογοῦντες, ἢ τὴν ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Β γέννησιν ἀπαργοῦνται τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἢ τὴν ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου Θεοτόκου καὶ Ἀειπαρθένου Μαρίας • οὐ γὰρ τὴν οὐσίαν οὐκ ἔχει ὁ Χριστός· ἀπέστη κατ'· αὐτοὺς καὶ τοῦ εἶναι Υἱός· εἰ δὲ συνελαυνόμενοι ἐκ τῆς θείας Γραφῆς καὶ τῆς τῶν Πατέρων διδασκα- λίας, ὁμολογοῦσι μεθ᾿ ἡμῶν Υἱὸν εἶναι τὸν Χριστὸν κατὰ ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ τὸν αὐτὸν κατὰ ἀλήθειαν Υἱὸν εἶναι τῆς Παρθένου Μητρός, ὁμολογήσουσιν ἐξ ἀνάγκης ὥσπερ τὰς δύο γεννήσεις ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ, οὕτως καὶ τὰς δύο οὐτίας ἔχειν αὐτόν· εἰ γὰρ καθὼς οἱ Πατέρες διδάσκουσι, μήτε ἡ τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ φύσις εἰς τὴν τῆς σαρκὸς αὐτοῦ μεταβέβληται φύσιν, μήτε ἡ τῆς σαρκὸς αὐτ τοῦ εἰς τὴν τῆς θεότητος, μήτε μὴν ἡ διαφορὰ τῶν φύσεων ἀνῄρηται διὰ τὴν ἕνωσιν, ἀλλ' ἔμεινεν ἑκά τερον ὅπερ ἐστὶ τῇ φύσει· καὶ διπλοῦν ἐστι τὸ περὶ αὐτοῦ κήρυγμα, καὶ ἐν ἑκατέραις ταῖς οὐσίαις γνω ρίζεται, τουτέστιν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι · πῶς οὐκ αἰσθάνονται τῆς οἰκείας πλάνης, οἱ μίαν τοῦ Χριστοῦ τερατευόμενοι φύσιν, καὶ των μὲν κατ' ἀλήθειαν πραγμάτων τὴν ἀναίρεσιν βλασφημοῦντες, ψιλὰ δὲ ὀνόματα θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος τῷ Χριστῷ χαριζόμενοι ; ᾿Αλλὰ πᾶσαν ὀρθὴν παρορών- τες διδασκαλίαν, ἐκείνῳ μόνῳ τὸν νοῦν προσέχουσιν, τῷ νομίζειν ὅτι ἡ φύσις ήγουν ουσία καὶ μορφή ταὐτὸν τῇ ὑποστάσει καὶ τῷ προσώπων δηλοῦσιν, ὅπερ καὶ πᾶσι τοῖς αἱρετικοῖς πρόφασις γίνεται πλάνης. Καὶ τὰ μὲν περὶ τούτου καὶ ἐν τῷ ἤδη γραφέντι παρ' ἡμῶν λόγῳ πρὸς Ζωίλον τὸν μακαριώτατον ἀρο χιεπίσκοπον τῆς Ἀλεξανδρέων καὶ πατριάρχην (5) ἱκανῶς ἀποδέδεικται, παραστησάντων ἡμῶν ὅτι φύσις καὶ μορφὴ ταὐτὸν δηλοῖ, καὶ ἐπὶ τοῦ κοινοῦ σημαινομένου λαμβάνονται. Τὸ δὲ πρόσωπον καὶ ἡ ὑπόστασις ἐπὶ τῶν καθ' ἕκαστον λέγεται. Πλὴν καὶ ἐνταῦθα δι' ἑτέρων μαρτυριῶν τῶν ἁγίων Πατέρων τὸ αὐτὸ παραστήσομεν. - Ταῦτα τοίνυν εἰρήκαμεν δεικνύντες ὅτι οὐσία καὶ φύσις καὶ μορφή ταὐτὸν δηλοῦσιν. Οτι δὲ οὐχὶ ταὐτόν ἐστιν οὐσία καὶ ὑπόστασις, ὡς οἱ αἱρετικοὶ πλανώμενοι λέγουσιν, καὶ ἐκ τῆς περὶ τὴν ἁγίαν Τριάδα Θεολογίας ἔξεστι μαθεῖν· ὅτε γὰρ εἴπομεν Θεὸν, τὴν μίαν οὐσίαν τῆς ἁγίας Τριάδος σημαίνομεν· ὅτε δὲ λέγομεν Πατέρα - TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. A divinam Scripturam, ex qua hæretici suo morbo remedia haurire confidunt. Patet ergo, juxta illius ineptias, divinas Scripturas traditionesque Patrum reprobandas esse. Hæc sunt ergo quæ nos adversus hæreticos do- ctrinam Patrum evertentes afferimus. Sancta vero Dei Ecclesia eosdem hæreticorum ineptias aversans, servans autem Domini, sanctorum apostolorum ac Patrum traditionem, unum eumdemque prædicat unigenitum Deum Verbum Dominum Jesum Chri- stum, in duabus substantiis, Dei et Patris, matrisque Virginis agnitum. Illi, e contra, hoc non confitentes, vel ex Deo et Patre nativitatem unigeniti Filii Dei ac Domini nostri Jesu Christi negant, vel ex sancta, gloriosa, Dei Matre semperque Virgine Maria; Christus enim non habet substantiam ; juxtaque illos abest ctiam quin sit Filius. Si autem, urgentibus nobis, ex divina Scriptura doctrinaque Patrum, nobiscum confitentur Christum esse vere Filium Dei et Patris, eumdemque vere esse Filium Virgi-. nis Matris, quemadmodum necessario confitebuntur duas nativitates unius ac ejusdem, ita et ipsum duas substantias habere; si enim, juxta quod docent Patres, nec natura divinitatis Christi in naturam. carnis ipsius transmutata sit, nec natura cornis in naturam divinitatis, nec naturarum differentia unione sit ablata, sed si unumquodque quod est in natura permanserit, duplexque exstet de hoc præ- dicatio, ac in unaquaque substantia agnoscatur, scilicet in divinitate atque humanitate, quomodo non intelligunt errorem suum, unam Christi natu- ram sibi ſingendo, vera impie auferentes, nuda vero nomina divinitatis atque humanitatis Christo relinquentes? Sed omnem veram doctrinam despi- cientes, illud unum animo intendunt, ut credatur naturam vel substantiam ac formam eumdem ac hypostasim personamque patefacere, quod omnibus [P. 533] C hæreticis causa fuit erroris. - Hæc autem quæ ad illud pertinent, in sermone a nobis ad Zoilum beatissimum archiepiscopum Alexandriæ ac patriarcham satis exposita sunt, cum statuerimus naturam ac formam eumdem demon- strare, deque communi significato sumi. Persona vero atque hypostasis de singulis dicitur. Hic tameu aliis testimoniis sanctorum Patrum idem stabilie- mus. Hæc ergo diximus ostendentes substantiam, naturam formamque idem significare. Non autem idem esse substantiam atque hypostasim, velut hæ- retici errantes dicunt, ex ipsa de sancta Trinitate theologia discere licet. Cum enim Deum dicimus. unam substantiam sanctæ Trinitatis significamus; cum vero dicimus Patrem et Filium et Spiritum sanctum, tunc tres hypostases seu tres personas ie fragmentum exstat infra]. (5) Notemus Justiniani imp. scriptum aliud [cujus
καὶ τὰ μὲν περὶ τούτου καὶ ἐν τῶι ἤδη γραφέντι παρ' ἡμῶν λόγωι πρὸς Ζωίλον τὸν μακαριώτατον ἀρχιεπίσκοπον τῆς Ἀλεξανδρέων καὶ πατριάρχην ἱκανῶς ἀποδέδεικται, παραστησάντων ἡμῶν ὅτι φύσις καὶ οὐσία καὶ μορφὴ ταὐτὸν δηλοῖ καὶ ἐπὶ τοῦ κοινοῦ σημαινομένου λαμβάνονται, τὸ δὲ πρόσωπον καὶ ἡ ὑπόστασις ἐπὶ τῶν καθ' ἕκαστον λέγεται· πλὴν καὶ ἐνταῦθα δι' ἑτέρων μαρτυριῶν τῶν ἁγίων πατέρων τὸ αὐτὸ παραστήσομεν. εὐθὺς γὰρ ὁ ἐν ἁγίοις Ἀθανάσιος ἐν τῶι λόγωι τῶι περὶ τῆς σωτηριώδους ἐπιφανείας λέγει τάδε 170 Ὥσπερ γὰρ ἡ μορφὴ τοῦ θεοῦ τὸ πλήρωμα τῆς τοῦ λόγου θεότητος νοεῖται, οὕτως καὶ ἡ μορφὴ τοῦ δούλου ἡ νοερὰ τῆς τῶν ἀνθρώπων συστάσεως φύσις σὺν τῆι ὀργανικῆι καταστάσει ὁμολογεῖται. 171 Τὰ αὐτὰ δὲ ἡμᾶς καὶ ὁ ἐν ἁγίοις Ἰωάννης ὁ Κωνσταντινουπόλεως ἐπίσκοπος ἐκδιδάσκει τὴν πρὸς Φιλιππησίους ἐπιστολὴν ἑρμηνεύων καὶ λέγων «Τοῦτο φρονείσθω ἐν ὑμῖν ὃ καὶ ἐν Χριστῶι Ἰησοῦ, ὃς ἐν μορφῆι θεοῦ ὑπάρχων οὐχ ἁρπαγμὸν ἡγήσατο τὸ εἶναι ἴσα θεῶι, ἀλλ' ἑαυτὸν ἐκένωσεν μορφὴν δούλου λαβών». μορφὴ θεοῦ, φησίν, μορφὴν δούλου ἔλαβεν. ἡ μορφὴ τοῦ δούλου ἐνέργεια δούλου ἐστὶν ἢ φύσις δούλου; πάντως δήπου φύσις δούλου. οὐκοῦν καὶ ἡ μορφὴ τοῦ θεοῦ φύσις, οὐκ ἄρα ἐνέργεια.
Πατέρων ὀρθῶς εἰρημένας, παρὰ δὲ αἱρετικῶν κα- κῶς ἐκλαμβανομένας παραιτεῖσθαι δεῖ, καὶ αὐτὴν ἀθετήσει τὴν θείαν Γραφήν, ἐξ ἧς πάντες αἱρετικοὶ τῇ οἰκεία συνηγορείν οἴονται νόσῳ· καὶ δῆλον ὅτι κατὰ τοὺς ἐκείνου λήρους, απ τε θεῖαι Γραφαὶ καὶ αἱ τῶν Πατέρων παραδόσεις ἀποδοκιμασθήσονται. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἡμεῖς πρὸς τοὺς αἱρετικοὺς ἀθε- τοῦντας τὴν τῶν Πατέρων διδασκαλίαν· ἡ δὲ ἁγία τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία τὰς μέντοι αὐτὰς τῶν αἱρετι κῶν ματαιολογίας ἀποστρεφομένη, φυλάττουσα δὲ τὴν τοῦ Κυρίου καὶ τῶν ἁγίων ἀποστόλων τε καὶ Πατέρων παράδοσιν, ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν κηρύττει μου νογενῆ Θεὸν Λόγον Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν ἀμ- φοτέραις ταῖς οὐσίαις, τῇ τε Θεοῦ καὶ Πατρὸς καὶ τῇ τῆς Παρθένου μητρός γνωριζόμενον· καὶ οἱ τοῦτο μὴ ὁμολογοῦντες, ἢ τὴν ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Β γέννησιν ἀπαργοῦνται τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἢ τὴν ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου Θεοτόκου καὶ Ἀειπαρθένου Μαρίας • οὐ γὰρ τὴν οὐσίαν οὐκ ἔχει ὁ Χριστός· ἀπέστη κατ'· αὐτοὺς καὶ τοῦ εἶναι Υἱός· εἰ δὲ συνελαυνόμενοι ἐκ τῆς θείας Γραφῆς καὶ τῆς τῶν Πατέρων διδασκα- λίας, ὁμολογοῦσι μεθ᾿ ἡμῶν Υἱὸν εἶναι τὸν Χριστὸν κατὰ ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ τὸν αὐτὸν κατὰ ἀλήθειαν Υἱὸν εἶναι τῆς Παρθένου Μητρός, ὁμολογήσουσιν ἐξ ἀνάγκης ὥσπερ τὰς δύο γεννήσεις ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ, οὕτως καὶ τὰς δύο οὐτίας ἔχειν αὐτόν· εἰ γὰρ καθὼς οἱ Πατέρες διδάσκουσι, μήτε ἡ τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ φύσις εἰς τὴν τῆς σαρκὸς αὐτοῦ μεταβέβληται φύσιν, μήτε ἡ τῆς σαρκὸς αὐτ τοῦ εἰς τὴν τῆς θεότητος, μήτε μὴν ἡ διαφορὰ τῶν φύσεων ἀνῄρηται διὰ τὴν ἕνωσιν, ἀλλ' ἔμεινεν ἑκά τερον ὅπερ ἐστὶ τῇ φύσει· καὶ διπλοῦν ἐστι τὸ περὶ αὐτοῦ κήρυγμα, καὶ ἐν ἑκατέραις ταῖς οὐσίαις γνω ρίζεται, τουτέστιν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι · πῶς οὐκ αἰσθάνονται τῆς οἰκείας πλάνης, οἱ μίαν τοῦ Χριστοῦ τερατευόμενοι φύσιν, καὶ των μὲν κατ' ἀλήθειαν πραγμάτων τὴν ἀναίρεσιν βλασφημοῦντες, ψιλὰ δὲ ὀνόματα θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος τῷ Χριστῷ χαριζόμενοι ; ᾿Αλλὰ πᾶσαν ὀρθὴν παρορών- τες διδασκαλίαν, ἐκείνῳ μόνῳ τὸν νοῦν προσέχουσιν, τῷ νομίζειν ὅτι ἡ φύσις ήγουν ουσία καὶ μορφή ταὐτὸν τῇ ὑποστάσει καὶ τῷ προσώπων δηλοῦσιν, ὅπερ καὶ πᾶσι τοῖς αἱρετικοῖς πρόφασις γίνεται πλάνης. Καὶ τὰ μὲν περὶ τούτου καὶ ἐν τῷ ἤδη γραφέντι παρ' ἡμῶν λόγῳ πρὸς Ζωίλον τὸν μακαριώτατον ἀρο χιεπίσκοπον τῆς Ἀλεξανδρέων καὶ πατριάρχην (5) ἱκανῶς ἀποδέδεικται, παραστησάντων ἡμῶν ὅτι φύσις καὶ μορφὴ ταὐτὸν δηλοῖ, καὶ ἐπὶ τοῦ κοινοῦ σημαινομένου λαμβάνονται. Τὸ δὲ πρόσωπον καὶ ἡ ὑπόστασις ἐπὶ τῶν καθ' ἕκαστον λέγεται. Πλὴν καὶ ἐνταῦθα δι' ἑτέρων μαρτυριῶν τῶν ἁγίων Πατέρων τὸ αὐτὸ παραστήσομεν. - Ταῦτα τοίνυν εἰρήκαμεν δεικνύντες ὅτι οὐσία καὶ φύσις καὶ μορφή ταὐτὸν δηλοῦσιν. Οτι δὲ οὐχὶ ταὐτόν ἐστιν οὐσία καὶ ὑπόστασις, ὡς οἱ αἱρετικοὶ πλανώμενοι λέγουσιν, καὶ ἐκ τῆς περὶ τὴν ἁγίαν Τριάδα Θεολογίας ἔξεστι μαθεῖν· ὅτε γὰρ εἴπομεν Θεὸν, τὴν μίαν οὐσίαν τῆς ἁγίας Τριάδος σημαίνομεν· ὅτε δὲ λέγομεν Πατέρα - TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. A divinam Scripturam, ex qua hæretici suo morbo remedia haurire confidunt. Patet ergo, juxta illius ineptias, divinas Scripturas traditionesque Patrum reprobandas esse. Hæc sunt ergo quæ nos adversus hæreticos do- ctrinam Patrum evertentes afferimus. Sancta vero Dei Ecclesia eosdem hæreticorum ineptias aversans, servans autem Domini, sanctorum apostolorum ac Patrum traditionem, unum eumdemque prædicat unigenitum Deum Verbum Dominum Jesum Chri- stum, in duabus substantiis, Dei et Patris, matrisque Virginis agnitum. Illi, e contra, hoc non confitentes, vel ex Deo et Patre nativitatem unigeniti Filii Dei ac Domini nostri Jesu Christi negant, vel ex sancta, gloriosa, Dei Matre semperque Virgine Maria; Christus enim non habet substantiam ; juxtaque illos abest ctiam quin sit Filius. Si autem, urgentibus nobis, ex divina Scriptura doctrinaque Patrum, nobiscum confitentur Christum esse vere Filium Dei et Patris, eumdemque vere esse Filium Virgi-. nis Matris, quemadmodum necessario confitebuntur duas nativitates unius ac ejusdem, ita et ipsum duas substantias habere; si enim, juxta quod docent Patres, nec natura divinitatis Christi in naturam. carnis ipsius transmutata sit, nec natura cornis in naturam divinitatis, nec naturarum differentia unione sit ablata, sed si unumquodque quod est in natura permanserit, duplexque exstet de hoc præ- dicatio, ac in unaquaque substantia agnoscatur, scilicet in divinitate atque humanitate, quomodo non intelligunt errorem suum, unam Christi natu- ram sibi ſingendo, vera impie auferentes, nuda vero nomina divinitatis atque humanitatis Christo relinquentes? Sed omnem veram doctrinam despi- cientes, illud unum animo intendunt, ut credatur naturam vel substantiam ac formam eumdem ac hypostasim personamque patefacere, quod omnibus [P. 533] C hæreticis causa fuit erroris. - Hæc autem quæ ad illud pertinent, in sermone a nobis ad Zoilum beatissimum archiepiscopum Alexandriæ ac patriarcham satis exposita sunt, cum statuerimus naturam ac formam eumdem demon- strare, deque communi significato sumi. Persona vero atque hypostasis de singulis dicitur. Hic tameu aliis testimoniis sanctorum Patrum idem stabilie- mus. Hæc ergo diximus ostendentes substantiam, naturam formamque idem significare. Non autem idem esse substantiam atque hypostasim, velut hæ- retici errantes dicunt, ex ipsa de sancta Trinitate theologia discere licet. Cum enim Deum dicimus. unam substantiam sanctæ Trinitatis significamus; cum vero dicimus Patrem et Filium et Spiritum sanctum, tunc tres hypostases seu tres personas ie fragmentum exstat infra]. (5) Notemus Justiniani imp. scriptum aliud [cujus
172 Καὶ ὁ μέγας δὲ Βασίλειος ἐν τῶι κατ' Εὐνομίου λόγωι λέγει τάδε «Τὸ ἐν μορφῆι θεοῦ» τὸ ἐν οὐσίαι ἐστὶ θεοῦ· οὐ γὰρ ἄλλο μορφὴ θεοῦ καὶ ἄλλο οὐσία θεοῦ, ἵνα μὴ σύνθετος. ὁ κατὰ μορφὴν οὖν ἴσος καὶ κατ' οὐσίαν ἐστὶν ἴσος. 173 Καὶ ὁ ἐν ἁγίοις δὲ Κύριλλος ἐν τῶι ἐνάτωι λόγωι τοῦ Θησαυροῦ λέγει τάδε Ὅπου φύσεως ταυτότης, ἐκεῖ πάντως ἔσται καὶ τὸ ὁμοούσιον· κωλύει δὲ οὐδέν, μᾶλλον δὲ ἀνάγκη πᾶσα τὸ ἔκ τινος φυσικῶς προελθὸν ὅμοιον εἶναι κατ' οὐσίαν αὐτῶι. 174 Καὶ πάλιν ἐν τῶι δωδεκάτωι λόγωι· ὧν φύσις μία, τούτοις ἔσται καὶ τὸ ὄνομα κοινόν, καὶ ὅπερ ἄν τινι κατὰ φύσιν ὑπάρχηι, τοῦτο πάντως ἐγκείσεται τοῖς τῆς αὐτῆς μετέχουσιν οὐσίας. 175 Ταῦτα τοίνυν εἰρήκαμεν δεικνύντες ὅτι οὐσία καὶ φύσις καὶ μορφὴ ταὐτὸν δηλοῦσιν· ὅτι δὲ οὐχὶ ταὐτόν ἐστιν οὐσία τε καὶ ὑπόστασις, ὡς οἱ αἱρετικοὶ πλανώμενοι λέγουσιν, καὶ ἐκ τῆς περὶ τὴν ἁγίαν τριάδα θεολογίας ἔξεστι μαθεῖν. ὅτε γὰρ εἴπομεν θεόν, τὴν μίαν οὐσίαν τῆς ἁγίας τριάδος σημαίνομεν· ὅτε δὲ λέγομεν πατέρα καὶ υἱὸν καὶ ἅγιον πνεῦμα, τότε τὰς τρεῖς ὑποστάσεις εἴτ' οὖν τὰ τρία πρόσωπα τὰ ἐν τῆι μιᾶι φύσει τῆς θεότητος γνωριζόμενα παριστῶμεν.
Πατέρων ὀρθῶς εἰρημένας, παρὰ δὲ αἱρετικῶν κα- κῶς ἐκλαμβανομένας παραιτεῖσθαι δεῖ, καὶ αὐτὴν ἀθετήσει τὴν θείαν Γραφήν, ἐξ ἧς πάντες αἱρετικοὶ τῇ οἰκεία συνηγορείν οἴονται νόσῳ· καὶ δῆλον ὅτι κατὰ τοὺς ἐκείνου λήρους, απ τε θεῖαι Γραφαὶ καὶ αἱ τῶν Πατέρων παραδόσεις ἀποδοκιμασθήσονται. ᾿Αλλὰ ταῦτα μὲν ἡμεῖς πρὸς τοὺς αἱρετικοὺς ἀθε- τοῦντας τὴν τῶν Πατέρων διδασκαλίαν· ἡ δὲ ἁγία τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησία τὰς μέντοι αὐτὰς τῶν αἱρετι κῶν ματαιολογίας ἀποστρεφομένη, φυλάττουσα δὲ τὴν τοῦ Κυρίου καὶ τῶν ἁγίων ἀποστόλων τε καὶ Πατέρων παράδοσιν, ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν κηρύττει μου νογενῆ Θεὸν Λόγον Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν ἀμ- φοτέραις ταῖς οὐσίαις, τῇ τε Θεοῦ καὶ Πατρὸς καὶ τῇ τῆς Παρθένου μητρός γνωριζόμενον· καὶ οἱ τοῦτο μὴ ὁμολογοῦντες, ἢ τὴν ἐκ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς Β γέννησιν ἀπαργοῦνται τοῦ μονογενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ἢ τὴν ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου Θεοτόκου καὶ Ἀειπαρθένου Μαρίας • οὐ γὰρ τὴν οὐσίαν οὐκ ἔχει ὁ Χριστός· ἀπέστη κατ'· αὐτοὺς καὶ τοῦ εἶναι Υἱός· εἰ δὲ συνελαυνόμενοι ἐκ τῆς θείας Γραφῆς καὶ τῆς τῶν Πατέρων διδασκα- λίας, ὁμολογοῦσι μεθ᾿ ἡμῶν Υἱὸν εἶναι τὸν Χριστὸν κατὰ ἀλήθειαν τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, καὶ τὸν αὐτὸν κατὰ ἀλήθειαν Υἱὸν εἶναι τῆς Παρθένου Μητρός, ὁμολογήσουσιν ἐξ ἀνάγκης ὥσπερ τὰς δύο γεννήσεις ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ, οὕτως καὶ τὰς δύο οὐτίας ἔχειν αὐτόν· εἰ γὰρ καθὼς οἱ Πατέρες διδάσκουσι, μήτε ἡ τῆς θεότητος τοῦ Χριστοῦ φύσις εἰς τὴν τῆς σαρκὸς αὐτοῦ μεταβέβληται φύσιν, μήτε ἡ τῆς σαρκὸς αὐτ τοῦ εἰς τὴν τῆς θεότητος, μήτε μὴν ἡ διαφορὰ τῶν φύσεων ἀνῄρηται διὰ τὴν ἕνωσιν, ἀλλ' ἔμεινεν ἑκά τερον ὅπερ ἐστὶ τῇ φύσει· καὶ διπλοῦν ἐστι τὸ περὶ αὐτοῦ κήρυγμα, καὶ ἐν ἑκατέραις ταῖς οὐσίαις γνω ρίζεται, τουτέστιν ἐν θεότητι καὶ ἀνθρωπότητι · πῶς οὐκ αἰσθάνονται τῆς οἰκείας πλάνης, οἱ μίαν τοῦ Χριστοῦ τερατευόμενοι φύσιν, καὶ των μὲν κατ' ἀλήθειαν πραγμάτων τὴν ἀναίρεσιν βλασφημοῦντες, ψιλὰ δὲ ὀνόματα θεότητος καὶ ἀνθρωπότητος τῷ Χριστῷ χαριζόμενοι ; ᾿Αλλὰ πᾶσαν ὀρθὴν παρορών- τες διδασκαλίαν, ἐκείνῳ μόνῳ τὸν νοῦν προσέχουσιν, τῷ νομίζειν ὅτι ἡ φύσις ήγουν ουσία καὶ μορφή ταὐτὸν τῇ ὑποστάσει καὶ τῷ προσώπων δηλοῦσιν, ὅπερ καὶ πᾶσι τοῖς αἱρετικοῖς πρόφασις γίνεται πλάνης. Καὶ τὰ μὲν περὶ τούτου καὶ ἐν τῷ ἤδη γραφέντι παρ' ἡμῶν λόγῳ πρὸς Ζωίλον τὸν μακαριώτατον ἀρο χιεπίσκοπον τῆς Ἀλεξανδρέων καὶ πατριάρχην (5) ἱκανῶς ἀποδέδεικται, παραστησάντων ἡμῶν ὅτι φύσις καὶ μορφὴ ταὐτὸν δηλοῖ, καὶ ἐπὶ τοῦ κοινοῦ σημαινομένου λαμβάνονται. Τὸ δὲ πρόσωπον καὶ ἡ ὑπόστασις ἐπὶ τῶν καθ' ἕκαστον λέγεται. Πλὴν καὶ ἐνταῦθα δι' ἑτέρων μαρτυριῶν τῶν ἁγίων Πατέρων τὸ αὐτὸ παραστήσομεν. - Ταῦτα τοίνυν εἰρήκαμεν δεικνύντες ὅτι οὐσία καὶ φύσις καὶ μορφή ταὐτὸν δηλοῦσιν. Οτι δὲ οὐχὶ ταὐτόν ἐστιν οὐσία καὶ ὑπόστασις, ὡς οἱ αἱρετικοὶ πλανώμενοι λέγουσιν, καὶ ἐκ τῆς περὶ τὴν ἁγίαν Τριάδα Θεολογίας ἔξεστι μαθεῖν· ὅτε γὰρ εἴπομεν Θεὸν, τὴν μίαν οὐσίαν τῆς ἁγίας Τριάδος σημαίνομεν· ὅτε δὲ λέγομεν Πατέρα - TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. A divinam Scripturam, ex qua hæretici suo morbo remedia haurire confidunt. Patet ergo, juxta illius ineptias, divinas Scripturas traditionesque Patrum reprobandas esse. Hæc sunt ergo quæ nos adversus hæreticos do- ctrinam Patrum evertentes afferimus. Sancta vero Dei Ecclesia eosdem hæreticorum ineptias aversans, servans autem Domini, sanctorum apostolorum ac Patrum traditionem, unum eumdemque prædicat unigenitum Deum Verbum Dominum Jesum Chri- stum, in duabus substantiis, Dei et Patris, matrisque Virginis agnitum. Illi, e contra, hoc non confitentes, vel ex Deo et Patre nativitatem unigeniti Filii Dei ac Domini nostri Jesu Christi negant, vel ex sancta, gloriosa, Dei Matre semperque Virgine Maria; Christus enim non habet substantiam ; juxtaque illos abest ctiam quin sit Filius. Si autem, urgentibus nobis, ex divina Scriptura doctrinaque Patrum, nobiscum confitentur Christum esse vere Filium Dei et Patris, eumdemque vere esse Filium Virgi-. nis Matris, quemadmodum necessario confitebuntur duas nativitates unius ac ejusdem, ita et ipsum duas substantias habere; si enim, juxta quod docent Patres, nec natura divinitatis Christi in naturam. carnis ipsius transmutata sit, nec natura cornis in naturam divinitatis, nec naturarum differentia unione sit ablata, sed si unumquodque quod est in natura permanserit, duplexque exstet de hoc præ- dicatio, ac in unaquaque substantia agnoscatur, scilicet in divinitate atque humanitate, quomodo non intelligunt errorem suum, unam Christi natu- ram sibi ſingendo, vera impie auferentes, nuda vero nomina divinitatis atque humanitatis Christo relinquentes? Sed omnem veram doctrinam despi- cientes, illud unum animo intendunt, ut credatur naturam vel substantiam ac formam eumdem ac hypostasim personamque patefacere, quod omnibus [P. 533] C hæreticis causa fuit erroris. - Hæc autem quæ ad illud pertinent, in sermone a nobis ad Zoilum beatissimum archiepiscopum Alexandriæ ac patriarcham satis exposita sunt, cum statuerimus naturam ac formam eumdem demon- strare, deque communi significato sumi. Persona vero atque hypostasis de singulis dicitur. Hic tameu aliis testimoniis sanctorum Patrum idem stabilie- mus. Hæc ergo diximus ostendentes substantiam, naturam formamque idem significare. Non autem idem esse substantiam atque hypostasim, velut hæ- retici errantes dicunt, ex ipsa de sancta Trinitate theologia discere licet. Cum enim Deum dicimus. unam substantiam sanctæ Trinitatis significamus; cum vero dicimus Patrem et Filium et Spiritum sanctum, tunc tres hypostases seu tres personas ie fragmentum exstat infra]. (5) Notemus Justiniani imp. scriptum aliud [cujus
PG 86:1139οὕτω γὰρ ἡμᾶς καὶ ἡ θεία διδάσκει φωνὴ ἡ λέγουσα «ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ' ὁμοίωσιν». ἡ δὲ φωνὴ τοῦ «ποιήσωμεν» οὐχ ἑνός ἐστι προσώπου σημαντικὴ κατὰ τὴν Σαβελλίου μανίαν· πληθυντικῶς γὰρ εἰρημένη τῆς ἁγίας τριάδος ἐστὶ δηλωτική. καὶ τὸ «κατ' εἰκόνα» δὲ «ἡμετέραν» τὴν μίαν οὐσίαν δηλοῖ πατρὸς καὶ υἱοῦ καὶ ἁγίου πνεύματος· οὐ γὰρ εἶπεν «κατ' εἰκόνας», ἵνα μὴ διαφόρους τὰς οὐσίας τῆς τριάδος ὑπονοήσωμεν κατὰ τὴν Ἀρείου μανίαν, ἀλλὰ «κατ' εἰκόνα», ἵνα μίαν οὐσίαν καὶ ὁμοούσιον δείξηι τὴν ἁγίαν τριάδα. τὸ δὲ εἰπεῖν «κατ' εἰκόνα ἡμετέραν» τὸν ἄνθρωπον τὴν νοερὰν τῆς ἀνθρωπότητος φύσιν ἐσήμανεν, καθ' ἣν ἐσμὲν εἰκὼν τοῦ θεοῦ· οὐ γὰρ εἶπε ποιήσωμεν τόνδε, ἵνα μὴ πρόσωπον νοηθῆι, ἀλλ' εἶπεν «ποιήσωμεν ἄνθρωπον», ἵνα ἡ νοερὰ τῆς ἀνθρωπότητος φύσις δηλωθῆι. ὅτε δὲ τὰς ὑποστάσεις παραστῆσαι ἠβουλήθη, τότε τὸ ἄρρεν καὶ τὸ θῆλυ Ἀδὰμ καὶ Εὔαν ἐκάλεσεν, ὅπερ ἐστὶ πρόσωπα εἴτ' οὖν ὑποστάσεις.
καὶ Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τότε τὰς τρεῖς ὑποστά Β φύσις δηλωθῇ · ὅτε δὲ τὰς ὑποστάσεις παραστῆσαι ἐκάλεσεν, ὅπερ ἐστὶ πρόσωπα ήτουν ὑποστάσεις. σεις, ήτουν τὰ τρία πρόσωπα τὰ ἐν τῇ μιᾷ φύσει τῆς θεότητος γνωριζόμενα παριστῶμεν. Οὕτω γὰρ ἡμᾶς καὶ ἡ θεία διδάσκει φωνή ή λέγουσα, Ποιή- σωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ' ὁμοίωσιν. Ἡ δὲ φωνὴ τοῦ ποιήσωμεν οὐχ ἑνός ἐστι προσώπου σημαντική, κατὰ τὴν Σαβελλίου μανίαν· πληθυντικῶς γὰρ εἰρημένη, τῆς ἁγίας Τριάδος ἔστι δηλωτική. Καὶ τὸ κατ' εἰκόνα δὲ ἡμετέραν, τὴν μίαν οὐσίαν δηλοῖ Πατρὸς, καὶ Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύ ματος· οὐ γὰρ εἶπε, κατ' εἰκόνας, ἵνα μὴ διαφό ρους τὰς οὐσίας τῆς Τριάδος ὑπονοήσωμεν, κατὰ τὴν ᾿Αρείου μανίαν· ἀλλὰ, κατ' εἰκόνα, ἵνα μίαν οὐσίαν καὶ ὁμοούσιον δείξῃ τὴν ἁγίαν Τριάδα· τὸ δὲ εἰπεῖν, κατ' εἰκόνα ἡμετέραν τὸν ἄνθρωπον, τὴν νοερὰν τῆς ἀνθρωπότητος φύσιν ἐσήμανε καθ᾽ ἦν ἐσμεν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ· οὐ γὰρ εἶπε, Ποιήσωμεν τόνδε, ἵνα μὴ πρόσωπον νοηθῇ, ἀλλ' εἶπεν, Ποιή σωμεν ἄνθρωπον, ἵνα ἡ νοερὰ τῆς ἀνθρωπότητος. ἠβουλήθη, τότε τὸ ἄῤῥεν καὶ θῆλυ, Ἀδὰμ καὶ Εὔαν . (Ρ. 256.] Τίς δὲ οὐκ ἂν θαυμάσειεν τὴν τῶν αἱρε τικῶν ἀλογίαν; "Οτι ἔνωσιν λέγοντες, καὶ τὴν δια- φορὰν τῶν ἐν Χριστῷ φύσεών ἐστιν ὅτε ὁμολογοῦντες, ἀρνοῦνται τὸν ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἡνωμένων πρα γμάτων εἰσαγόμενον ἀριθμόν; Σαφῶς καὶ ἐν τούτῳ τὴν ᾿Απολιναρίου νοσοῦντες μανίαν· λέγει γὰρ ὁ αὐτὸς Απολινάριος ἐν τοῖς γραφεῖσιν αὐτῷ συλλο γισμοῖς τάδε· . Μεσότητες γίνονται ιδιοτήτων δια φόρων εἰς ἂν συνελθουσῶν, ὡς ἐν ἡμιόνῳ ἰδιότης ὄνου καὶ ἵππου, καὶ ἐν γλαυκῷ χρώματι ιδιότης λευ- κοῦ καὶ μέλανος, καὶ ἐν ἀέρι χειμῶνος καὶ θέρους Ιδιότης ἔαρ ἐργαζομένη· οὐδεμία δὲ μεσότης έκα- τέρας ἔχει τὰς ἀκρότητας ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλὰ μερι κῶς ἐπιμεμιγμένας. Μεσότης δὲ Θεοῦ καὶ ἀνθρώ- πων ἐν Χριστῷ, οὐκ ἄρα οὔτε ἄνθρωπος όλος, οὔτε Θεὸς, ἀλλὰ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου μίξις. » Εἶτα πάλιν ἐν τῷ λόγῳ αὐτοῦ τῷ ἐπιγεγραμμένῳ ὅτι Θεὸς ἔν- σαρκος ὁ Χριστὸς, κατὰ πεῦσιν καὶ ἀπόκρισιν τὸν διάλογον ποιούμενος, ἐπερωτηθείς· « Τίοὖν ; οὐχὶ καὶ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐστιν ὁ Χριστὸς, ἢ Θεὸν σὺ λέγεις τὸν Χριστὸν, αρνούμενος αὐτὸν καὶ ἄνθρωπον εἶναι; » λέγει τάδε· Οὐκ ἐν δύο οὐσίαις, ἀλλ᾽ ἐν μιᾷ. » Ταῦτα δὲ παρηγάγομεν ἵνα δείξωμεν ὅτι τοῖς Απολιναρίου πονηροῖς ἀκολουθοῦντες δόγμασιν οἱ Ακέφαλοι, οὐχ ὁμολογοῦσιν ἐν δύο οὐσίαις εἶναι καὶ γνωρίζεσθαι τὸν Χριστὸν, ἀλλ' ἐν μιᾷ· καίτοι τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων ἐπὶ τῆς ἀφράστου ενώσεως τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ, οὐ μίαν φύσιν παραδιδόντων, ἀλλὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐνωθεισῶν φύσεων ὁμολογεῖν ἡμᾶς διδασκόντων. Ρ. 957.] Δήλοι οὖν καθεστᾶσιν οἱ αἱρετικοὶ, τὸν ἀριθμὸν τῶν συνελθόντων πραγμάτων ἀπαρνούμενοι, καὶ αὐτὴν τὴν ἕνωσιν ἀναιροῦντες, καὶ Θεὸν καὶ ἄν- θρωπον τὸν Χριστὸν πρὸς ἀπάτην λέγοντες τῶν ἁπλουστέρων· εἰ γὰρ κατὰ ἀλήθειαν ἔλεγον Θεὸν τέ λειον καὶ ἄνθρωπον τέλειον τὸν Χριστὸν, δῆλοι ὅτι καὶ τὰς δύο οὐσίας ἐν αὐτῷ σώζεσθαι ὡμολόγουν JUSTINIANI IMPERATORIS una natura divinitatis cognitas proponimus. Ita A enim ipsa nos docuit vox divina dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram“. Vox autem faciamus non est unius personæ significativa, juxta Sabellii insaniam ; pluraliter enim dicta, can- ctæ Trinitatis demonstrativa est. Ad imaginem au- tem nostram, unam substantiam ostendit Patris, et Filii, et Spiritus sancti; non enim dixit ad imagines, ne diversas substantias in Trinitate suspicaremur, juxta Arii insaniam; sed ad imaginem, ut unam substantiam atque consubstantialem ostenderet san- ctam Trinitatem. Hominem ad imaginem nostram rationalem naturam humanitatis significavit, juxta quam imago Dei sumus; non enim dixit: Faciamus hunc, ne persona intelligatur; sed dixit: Faciamus hominem, ut rationalis natura humanitatis demnon- straretur. Tunc autem hypostases proponere voluit, cum masculum et feminam, Adamum et Evam vo- cavit, quod est personæ seu bypostases. Quis vero non miretur hæreticorum absurdita- tem unionem asserentium, ideoque diversitatem in Christo naturarum conftentium, ac numerum qui consequitur ex diversitate unitorum diffitentium? Evidenter in hoc ægrotant Apollinarii insania; hæc enim dicit in ratiociniis quæ ipse scripsit: Diversæ proprietates in unum conjunctæ medium fiunt, ut in mulo asini et equi, in cæruleo colore albedinis et nigritudinis, atque in verno tempore hiemis æsta- tisque proprietas videtur. Nullum autem medium utramque qualitatem habet ex omni parte, sed di- midia parte commixtam. Medium vero Dei et ho- minum in Christo, nec igitur est totus homo, nec Deus, sed Dei et hominis mixtura. Deinde rursus in tractatu cui titulus Deus incarnatus Christus, interrogatione responsioneque dialogum agens, post- quam interrogatus sit : « Quid ergo? nonne Deus et homo est Christus? Vel tune dicis Christum esse Deum, ipsum esse hominem negans?, hoc di- cit: Non in duabus substantiis, sed in una. Hæc vero retulimus ut ostendamus Acephalos, in- piis Apollinarii dogmatibus obsequentes, non in duabus naturis esse Christum atque agnosci, sed in una confiteri ; etsi sancti Patres nostri de unione ineffabili divinitatis atque humanitatis Christi, non unam naturam tradant, sed numerum naturarum unitarum confiteri nos doceant. C D Evidens ergo remanet hæreticos numerum con- junctorum negare, unionem ipsam evertere, Deum- que et hominem ad decipiendos simpliciores Chri- stum dicere ; si enim vere dicerent Deum perfectum, perfectumque hominem esse Christum, evidens esset duas quoque naturas salvari in ipso, illos confessu- ros esse. Non confitentes autem numerum conjun- " Gen. 1, 26. [
176 Καὶ ἐκ τῶν ἁγίων δὲ πατέρων παραστήσομεν ὅτι φύσις καὶ ὑπόστασις οὐκ ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ σημαινομένου λαμβάνεται, καὶ πρῶτον τὸν ἐν ἁγίοις Κύριλλον παραστήσομεν ἐν τῶι περὶ τριάδος λόγωι ταύτην ἰδικῶς ἐμβάλλοντα αὐτῶν τὴν παράνοιαν, ἐν ὧι καὶ πρὸς πεῦσιν καὶ ἀπόκρισιν τὴν διδασκαλίαν ποιούμενος λέγει τάδε 177 Ἡνῶσθαι φαμὲν τῶι πατρὶ τὸν υἱὸν καθ' ἡμᾶς τε ἅμα καὶ ὑπὲρ ἡμᾶς. ἔστιν μὲν γὰρ ὁμολογουμένως τῶι γεγεννηκότι πάντως που καὶ ὁμοούσιος, εἴπερ ἐστὶν ἀληθῶς υἱός τε καὶ ἐξ αὐτοῦ· ἐν ἰδίαι δὲ ὢν ὑποστάσει τῆιδέ γε ἔχειν εὖ μάλα πεπιστευμένος οὐ καθάπερ ἡμεῖς ἀλλήλων κατὰ νόμον σωμάτων διεστήκαμεν, καὶ αὐτὸς τοῦ πατρὸς τὴν εἰς ἅπαν ἔχων διατομήν, εἰς ἑτερότητα δέ, τὴν καθ' ἕκαστον λέγω, φυσικὴν καὶ ἄρρητον ἔχων τὴν ἕνωσιν, οὐκ ἀνάχυσίν τινα τὴν εἰς ἀλλήλας παθουσῶν τῶν ὑποστάσεων κατά γε τὸ τισὶν δοκοῦν, ὡς τὸν αὐτὸν εἶναι πατέρα καὶ υἱόν, ἀλλ' ὄντος τε καὶ ὑφεστηκότος ἑκατέρου καὶ ἰδίαν ἔχειν λεγομένου ὕπαρξιν ἡ τῆς οὐσίας ταυτότης βραβεύει τὴν ἕνωσιν. ἐν ἰδίαι φὴς οὖν εἶναι τὸν υἱὸν οὐσίαι παρὰ τὴν τοῦ πατρός; οὐκ ἐν οὐσίαι μᾶλλον ἑτέραι παρὰ τὴν ὡς θεοῦ, ἀλλ' ἐν ὑποστάσει τῆι ὡς υἱοῦ.
καὶ Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τότε τὰς τρεῖς ὑποστά Β φύσις δηλωθῇ · ὅτε δὲ τὰς ὑποστάσεις παραστῆσαι ἐκάλεσεν, ὅπερ ἐστὶ πρόσωπα ήτουν ὑποστάσεις. σεις, ήτουν τὰ τρία πρόσωπα τὰ ἐν τῇ μιᾷ φύσει τῆς θεότητος γνωριζόμενα παριστῶμεν. Οὕτω γὰρ ἡμᾶς καὶ ἡ θεία διδάσκει φωνή ή λέγουσα, Ποιή- σωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ' ὁμοίωσιν. Ἡ δὲ φωνὴ τοῦ ποιήσωμεν οὐχ ἑνός ἐστι προσώπου σημαντική, κατὰ τὴν Σαβελλίου μανίαν· πληθυντικῶς γὰρ εἰρημένη, τῆς ἁγίας Τριάδος ἔστι δηλωτική. Καὶ τὸ κατ' εἰκόνα δὲ ἡμετέραν, τὴν μίαν οὐσίαν δηλοῖ Πατρὸς, καὶ Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύ ματος· οὐ γὰρ εἶπε, κατ' εἰκόνας, ἵνα μὴ διαφό ρους τὰς οὐσίας τῆς Τριάδος ὑπονοήσωμεν, κατὰ τὴν ᾿Αρείου μανίαν· ἀλλὰ, κατ' εἰκόνα, ἵνα μίαν οὐσίαν καὶ ὁμοούσιον δείξῃ τὴν ἁγίαν Τριάδα· τὸ δὲ εἰπεῖν, κατ' εἰκόνα ἡμετέραν τὸν ἄνθρωπον, τὴν νοερὰν τῆς ἀνθρωπότητος φύσιν ἐσήμανε καθ᾽ ἦν ἐσμεν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ· οὐ γὰρ εἶπε, Ποιήσωμεν τόνδε, ἵνα μὴ πρόσωπον νοηθῇ, ἀλλ' εἶπεν, Ποιή σωμεν ἄνθρωπον, ἵνα ἡ νοερὰ τῆς ἀνθρωπότητος. ἠβουλήθη, τότε τὸ ἄῤῥεν καὶ θῆλυ, Ἀδὰμ καὶ Εὔαν . (Ρ. 256.] Τίς δὲ οὐκ ἂν θαυμάσειεν τὴν τῶν αἱρε τικῶν ἀλογίαν; "Οτι ἔνωσιν λέγοντες, καὶ τὴν δια- φορὰν τῶν ἐν Χριστῷ φύσεών ἐστιν ὅτε ὁμολογοῦντες, ἀρνοῦνται τὸν ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἡνωμένων πρα γμάτων εἰσαγόμενον ἀριθμόν; Σαφῶς καὶ ἐν τούτῳ τὴν ᾿Απολιναρίου νοσοῦντες μανίαν· λέγει γὰρ ὁ αὐτὸς Απολινάριος ἐν τοῖς γραφεῖσιν αὐτῷ συλλο γισμοῖς τάδε· . Μεσότητες γίνονται ιδιοτήτων δια φόρων εἰς ἂν συνελθουσῶν, ὡς ἐν ἡμιόνῳ ἰδιότης ὄνου καὶ ἵππου, καὶ ἐν γλαυκῷ χρώματι ιδιότης λευ- κοῦ καὶ μέλανος, καὶ ἐν ἀέρι χειμῶνος καὶ θέρους Ιδιότης ἔαρ ἐργαζομένη· οὐδεμία δὲ μεσότης έκα- τέρας ἔχει τὰς ἀκρότητας ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλὰ μερι κῶς ἐπιμεμιγμένας. Μεσότης δὲ Θεοῦ καὶ ἀνθρώ- πων ἐν Χριστῷ, οὐκ ἄρα οὔτε ἄνθρωπος όλος, οὔτε Θεὸς, ἀλλὰ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου μίξις. » Εἶτα πάλιν ἐν τῷ λόγῳ αὐτοῦ τῷ ἐπιγεγραμμένῳ ὅτι Θεὸς ἔν- σαρκος ὁ Χριστὸς, κατὰ πεῦσιν καὶ ἀπόκρισιν τὸν διάλογον ποιούμενος, ἐπερωτηθείς· « Τίοὖν ; οὐχὶ καὶ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐστιν ὁ Χριστὸς, ἢ Θεὸν σὺ λέγεις τὸν Χριστὸν, αρνούμενος αὐτὸν καὶ ἄνθρωπον εἶναι; » λέγει τάδε· Οὐκ ἐν δύο οὐσίαις, ἀλλ᾽ ἐν μιᾷ. » Ταῦτα δὲ παρηγάγομεν ἵνα δείξωμεν ὅτι τοῖς Απολιναρίου πονηροῖς ἀκολουθοῦντες δόγμασιν οἱ Ακέφαλοι, οὐχ ὁμολογοῦσιν ἐν δύο οὐσίαις εἶναι καὶ γνωρίζεσθαι τὸν Χριστὸν, ἀλλ' ἐν μιᾷ· καίτοι τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων ἐπὶ τῆς ἀφράστου ενώσεως τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ, οὐ μίαν φύσιν παραδιδόντων, ἀλλὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐνωθεισῶν φύσεων ὁμολογεῖν ἡμᾶς διδασκόντων. Ρ. 957.] Δήλοι οὖν καθεστᾶσιν οἱ αἱρετικοὶ, τὸν ἀριθμὸν τῶν συνελθόντων πραγμάτων ἀπαρνούμενοι, καὶ αὐτὴν τὴν ἕνωσιν ἀναιροῦντες, καὶ Θεὸν καὶ ἄν- θρωπον τὸν Χριστὸν πρὸς ἀπάτην λέγοντες τῶν ἁπλουστέρων· εἰ γὰρ κατὰ ἀλήθειαν ἔλεγον Θεὸν τέ λειον καὶ ἄνθρωπον τέλειον τὸν Χριστὸν, δῆλοι ὅτι καὶ τὰς δύο οὐσίας ἐν αὐτῷ σώζεσθαι ὡμολόγουν JUSTINIANI IMPERATORIS una natura divinitatis cognitas proponimus. Ita A enim ipsa nos docuit vox divina dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram“. Vox autem faciamus non est unius personæ significativa, juxta Sabellii insaniam ; pluraliter enim dicta, can- ctæ Trinitatis demonstrativa est. Ad imaginem au- tem nostram, unam substantiam ostendit Patris, et Filii, et Spiritus sancti; non enim dixit ad imagines, ne diversas substantias in Trinitate suspicaremur, juxta Arii insaniam; sed ad imaginem, ut unam substantiam atque consubstantialem ostenderet san- ctam Trinitatem. Hominem ad imaginem nostram rationalem naturam humanitatis significavit, juxta quam imago Dei sumus; non enim dixit: Faciamus hunc, ne persona intelligatur; sed dixit: Faciamus hominem, ut rationalis natura humanitatis demnon- straretur. Tunc autem hypostases proponere voluit, cum masculum et feminam, Adamum et Evam vo- cavit, quod est personæ seu bypostases. Quis vero non miretur hæreticorum absurdita- tem unionem asserentium, ideoque diversitatem in Christo naturarum conftentium, ac numerum qui consequitur ex diversitate unitorum diffitentium? Evidenter in hoc ægrotant Apollinarii insania; hæc enim dicit in ratiociniis quæ ipse scripsit: Diversæ proprietates in unum conjunctæ medium fiunt, ut in mulo asini et equi, in cæruleo colore albedinis et nigritudinis, atque in verno tempore hiemis æsta- tisque proprietas videtur. Nullum autem medium utramque qualitatem habet ex omni parte, sed di- midia parte commixtam. Medium vero Dei et ho- minum in Christo, nec igitur est totus homo, nec Deus, sed Dei et hominis mixtura. Deinde rursus in tractatu cui titulus Deus incarnatus Christus, interrogatione responsioneque dialogum agens, post- quam interrogatus sit : « Quid ergo? nonne Deus et homo est Christus? Vel tune dicis Christum esse Deum, ipsum esse hominem negans?, hoc di- cit: Non in duabus substantiis, sed in una. Hæc vero retulimus ut ostendamus Acephalos, in- piis Apollinarii dogmatibus obsequentes, non in duabus naturis esse Christum atque agnosci, sed in una confiteri ; etsi sancti Patres nostri de unione ineffabili divinitatis atque humanitatis Christi, non unam naturam tradant, sed numerum naturarum unitarum confiteri nos doceant. C D Evidens ergo remanet hæreticos numerum con- junctorum negare, unionem ipsam evertere, Deum- que et hominem ad decipiendos simpliciores Chri- stum dicere ; si enim vere dicerent Deum perfectum, perfectumque hominem esse Christum, evidens esset duas quoque naturas salvari in ipso, illos confessu- ros esse. Non confitentes autem numerum conjun- " Gen. 1, 26. [
ἕτερον γάρ τί ἐστιν οὐσία καὶ ἕτερον ὑπόστασις; ναί· πολὺ γὰρ τὸ διεῖργον καὶ διὰ μέσου χωροῦν, εἴπερ ἐστὶν οὐσία τῶν καθ' ἕκαστα περιεκτική. τίνα φὴς τρόπον; βραδὺς γάρ, ὡς ἔοικεν, ἔν γε τοῖς τοιούτοις ἐγώ. ἢ γὰρ οὐκ οἶσθα ὅτι κἀμοί πως οὐκ ἐντριβὴς ὁ περὶ τούτων λόγος; ἰτέον δ' οὖν ἐπὶ τὴν ἐγχωροῦσαν βάσανον, ὡς ἐν εἰκόνι τυχὸν ἐν ὑπερτάτοις οὔσης ὑψώμασι τῆς θείας ὑπεροχῆς. οὐκοῦν τῆς οὐσίας ἡ δήλωσις κατὰ κοινοῦ τινος ἔοικεν ἰέναι πράγματος, τὸ δὲ τῆς ὑποστάσεως ἑκάστου τυχὸν ὀνόματος καθ' ὧν τὸ κοινὸν κατηγορεῖται καὶ λέγεται. οἴου δέ με νῦν ἐκεῖνο δηλοῦν. τὸ ποῖόν τι διοριζόμεθα τὸν ἄνθρωπον; ζῶιον λογικὸν καὶ θνητόν. τὸν αὐτῶι πρέποντα τιθέμενοι λόγον, καὶ τοῦτο οὐσίας ὅρον εἶναι φαμὲν κατὰ παντὸς ἰούσης τῶν κατὰ μέρος ὑφεστηκότων. ὑπὸ οὖν τὸ κοινὸν δὴ τοῦτο, τουτέστι τὸν ἄνθρωπον καὶ τὸν τοῦ ἀνθρώπου ὅρον πίπτει μέν, οἶμαι, Θωμᾶς τε καὶ Μάρκος ἤ, φέρε εἰπεῖν, Πέτρος τε καὶ Παῦλος· καὶ τὴν μὲν οὐσίαν ὡδὶ κατασημήναι τις ἄν, τῶν δὲ καθ' ἕκαστον νοουμένων οὔπω σαφῆ τε καὶ ἐναργῆ τὴν δήλωσιν ἐποιήσατο. οὐ γὰρ εἴ τι ἄνθρωπος ἁπλῶς, τοῦτό ἐστιν Πέτρος καὶ Παῦλος.
καὶ Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τότε τὰς τρεῖς ὑποστά Β φύσις δηλωθῇ · ὅτε δὲ τὰς ὑποστάσεις παραστῆσαι ἐκάλεσεν, ὅπερ ἐστὶ πρόσωπα ήτουν ὑποστάσεις. σεις, ήτουν τὰ τρία πρόσωπα τὰ ἐν τῇ μιᾷ φύσει τῆς θεότητος γνωριζόμενα παριστῶμεν. Οὕτω γὰρ ἡμᾶς καὶ ἡ θεία διδάσκει φωνή ή λέγουσα, Ποιή- σωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ' ὁμοίωσιν. Ἡ δὲ φωνὴ τοῦ ποιήσωμεν οὐχ ἑνός ἐστι προσώπου σημαντική, κατὰ τὴν Σαβελλίου μανίαν· πληθυντικῶς γὰρ εἰρημένη, τῆς ἁγίας Τριάδος ἔστι δηλωτική. Καὶ τὸ κατ' εἰκόνα δὲ ἡμετέραν, τὴν μίαν οὐσίαν δηλοῖ Πατρὸς, καὶ Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύ ματος· οὐ γὰρ εἶπε, κατ' εἰκόνας, ἵνα μὴ διαφό ρους τὰς οὐσίας τῆς Τριάδος ὑπονοήσωμεν, κατὰ τὴν ᾿Αρείου μανίαν· ἀλλὰ, κατ' εἰκόνα, ἵνα μίαν οὐσίαν καὶ ὁμοούσιον δείξῃ τὴν ἁγίαν Τριάδα· τὸ δὲ εἰπεῖν, κατ' εἰκόνα ἡμετέραν τὸν ἄνθρωπον, τὴν νοερὰν τῆς ἀνθρωπότητος φύσιν ἐσήμανε καθ᾽ ἦν ἐσμεν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ· οὐ γὰρ εἶπε, Ποιήσωμεν τόνδε, ἵνα μὴ πρόσωπον νοηθῇ, ἀλλ' εἶπεν, Ποιή σωμεν ἄνθρωπον, ἵνα ἡ νοερὰ τῆς ἀνθρωπότητος. ἠβουλήθη, τότε τὸ ἄῤῥεν καὶ θῆλυ, Ἀδὰμ καὶ Εὔαν . (Ρ. 256.] Τίς δὲ οὐκ ἂν θαυμάσειεν τὴν τῶν αἱρε τικῶν ἀλογίαν; "Οτι ἔνωσιν λέγοντες, καὶ τὴν δια- φορὰν τῶν ἐν Χριστῷ φύσεών ἐστιν ὅτε ὁμολογοῦντες, ἀρνοῦνται τὸν ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἡνωμένων πρα γμάτων εἰσαγόμενον ἀριθμόν; Σαφῶς καὶ ἐν τούτῳ τὴν ᾿Απολιναρίου νοσοῦντες μανίαν· λέγει γὰρ ὁ αὐτὸς Απολινάριος ἐν τοῖς γραφεῖσιν αὐτῷ συλλο γισμοῖς τάδε· . Μεσότητες γίνονται ιδιοτήτων δια φόρων εἰς ἂν συνελθουσῶν, ὡς ἐν ἡμιόνῳ ἰδιότης ὄνου καὶ ἵππου, καὶ ἐν γλαυκῷ χρώματι ιδιότης λευ- κοῦ καὶ μέλανος, καὶ ἐν ἀέρι χειμῶνος καὶ θέρους Ιδιότης ἔαρ ἐργαζομένη· οὐδεμία δὲ μεσότης έκα- τέρας ἔχει τὰς ἀκρότητας ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλὰ μερι κῶς ἐπιμεμιγμένας. Μεσότης δὲ Θεοῦ καὶ ἀνθρώ- πων ἐν Χριστῷ, οὐκ ἄρα οὔτε ἄνθρωπος όλος, οὔτε Θεὸς, ἀλλὰ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου μίξις. » Εἶτα πάλιν ἐν τῷ λόγῳ αὐτοῦ τῷ ἐπιγεγραμμένῳ ὅτι Θεὸς ἔν- σαρκος ὁ Χριστὸς, κατὰ πεῦσιν καὶ ἀπόκρισιν τὸν διάλογον ποιούμενος, ἐπερωτηθείς· « Τίοὖν ; οὐχὶ καὶ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐστιν ὁ Χριστὸς, ἢ Θεὸν σὺ λέγεις τὸν Χριστὸν, αρνούμενος αὐτὸν καὶ ἄνθρωπον εἶναι; » λέγει τάδε· Οὐκ ἐν δύο οὐσίαις, ἀλλ᾽ ἐν μιᾷ. » Ταῦτα δὲ παρηγάγομεν ἵνα δείξωμεν ὅτι τοῖς Απολιναρίου πονηροῖς ἀκολουθοῦντες δόγμασιν οἱ Ακέφαλοι, οὐχ ὁμολογοῦσιν ἐν δύο οὐσίαις εἶναι καὶ γνωρίζεσθαι τὸν Χριστὸν, ἀλλ' ἐν μιᾷ· καίτοι τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων ἐπὶ τῆς ἀφράστου ενώσεως τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ, οὐ μίαν φύσιν παραδιδόντων, ἀλλὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐνωθεισῶν φύσεων ὁμολογεῖν ἡμᾶς διδασκόντων. Ρ. 957.] Δήλοι οὖν καθεστᾶσιν οἱ αἱρετικοὶ, τὸν ἀριθμὸν τῶν συνελθόντων πραγμάτων ἀπαρνούμενοι, καὶ αὐτὴν τὴν ἕνωσιν ἀναιροῦντες, καὶ Θεὸν καὶ ἄν- θρωπον τὸν Χριστὸν πρὸς ἀπάτην λέγοντες τῶν ἁπλουστέρων· εἰ γὰρ κατὰ ἀλήθειαν ἔλεγον Θεὸν τέ λειον καὶ ἄνθρωπον τέλειον τὸν Χριστὸν, δῆλοι ὅτι καὶ τὰς δύο οὐσίας ἐν αὐτῷ σώζεσθαι ὡμολόγουν JUSTINIANI IMPERATORIS una natura divinitatis cognitas proponimus. Ita A enim ipsa nos docuit vox divina dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram“. Vox autem faciamus non est unius personæ significativa, juxta Sabellii insaniam ; pluraliter enim dicta, can- ctæ Trinitatis demonstrativa est. Ad imaginem au- tem nostram, unam substantiam ostendit Patris, et Filii, et Spiritus sancti; non enim dixit ad imagines, ne diversas substantias in Trinitate suspicaremur, juxta Arii insaniam; sed ad imaginem, ut unam substantiam atque consubstantialem ostenderet san- ctam Trinitatem. Hominem ad imaginem nostram rationalem naturam humanitatis significavit, juxta quam imago Dei sumus; non enim dixit: Faciamus hunc, ne persona intelligatur; sed dixit: Faciamus hominem, ut rationalis natura humanitatis demnon- straretur. Tunc autem hypostases proponere voluit, cum masculum et feminam, Adamum et Evam vo- cavit, quod est personæ seu bypostases. Quis vero non miretur hæreticorum absurdita- tem unionem asserentium, ideoque diversitatem in Christo naturarum conftentium, ac numerum qui consequitur ex diversitate unitorum diffitentium? Evidenter in hoc ægrotant Apollinarii insania; hæc enim dicit in ratiociniis quæ ipse scripsit: Diversæ proprietates in unum conjunctæ medium fiunt, ut in mulo asini et equi, in cæruleo colore albedinis et nigritudinis, atque in verno tempore hiemis æsta- tisque proprietas videtur. Nullum autem medium utramque qualitatem habet ex omni parte, sed di- midia parte commixtam. Medium vero Dei et ho- minum in Christo, nec igitur est totus homo, nec Deus, sed Dei et hominis mixtura. Deinde rursus in tractatu cui titulus Deus incarnatus Christus, interrogatione responsioneque dialogum agens, post- quam interrogatus sit : « Quid ergo? nonne Deus et homo est Christus? Vel tune dicis Christum esse Deum, ipsum esse hominem negans?, hoc di- cit: Non in duabus substantiis, sed in una. Hæc vero retulimus ut ostendamus Acephalos, in- piis Apollinarii dogmatibus obsequentes, non in duabus naturis esse Christum atque agnosci, sed in una confiteri ; etsi sancti Patres nostri de unione ineffabili divinitatis atque humanitatis Christi, non unam naturam tradant, sed numerum naturarum unitarum confiteri nos doceant. C D Evidens ergo remanet hæreticos numerum con- junctorum negare, unionem ipsam evertere, Deum- que et hominem ad decipiendos simpliciores Chri- stum dicere ; si enim vere dicerent Deum perfectum, perfectumque hominem esse Christum, evidens esset duas quoque naturas salvari in ipso, illos confessu- ros esse. Non confitentes autem numerum conjun- " Gen. 1, 26. [
Θωμᾶν δὲ καὶ Πέτρον εἰπὼν τοῦ μὲν τῆς οὐσίας ὅρου οὐκ ἐξοίσει τὸ δηλούμενον (ἄνθρωπος γὰρ οὐδὲν ἧττόν ἐστιν), ἐν εἴδει δὲ ὄντα τῶι τοιούτωι [δὲ] τυχὸν καὶ ἐν ὑποστάσει τῆι ἰδικῆι καὶ μεμερισμένως ὑπέδειξεν. ἡ οὐσία τοιγαροῦν καὶ κατὰ ἀνθρώπου παντὸς ἅτε δὴ τὸν κοινὸν τοῦ γένους ὠδίνουσα λόγον, ἡ δὲ ὑπόστασις καθ' ἑνὸς ἂν νοοῖτο πρεπωδέστερον οὔτε τῆς κοινότητος ἐξιστᾶσα τὸ δηλούμενον οὔτε μὴν ἀναχέουσά τε καὶ ἀνακιρνῶσα πρὸς τὸ ἀσυμφανὲς ἔτι τῶν καθ' ἕκαστόν τι καὶ ἰδικῶς. 178 Τούτων τοίνυν παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις εἰρημένων Κυρίλλου δέδεικται σαφῶς ὅτι οὐσία καὶ ὑπόστασις οὐ ταὐτὸν δηλοῖ, ἀλλ' ἡ μὲν οὐσία τὸ κοινόν, ἡ δὲ ὑπόστασις τὸ καθ' ἕκαστον σημαίνει. δείξομεν δὲ πάλιν τοὺς ἁγίους πατέρας διδάσκοντας ὅτι ἡ ὑπόστασις ταὐτὸν τῶι προσώπωι δηλοῖ. εὐθέως γοῦν τὸν θεολόγον Γρηγόριον εἰς τὴν τῶν ἐπισκόπων παρουσίαν παραστήσομεν ἑκάτερον ἡμᾶς ἐκδιδάσκοντα ὅτι τε οὐσία οὐ ταὐτόν ἐστι τῆι ὑποστάσει καὶ ὅτι οὐδὲν ἕτερον ἡ ὑπόστασις δηλοῖ ἢ τὸ πρόσωπον.
καὶ Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τότε τὰς τρεῖς ὑποστά Β φύσις δηλωθῇ · ὅτε δὲ τὰς ὑποστάσεις παραστῆσαι ἐκάλεσεν, ὅπερ ἐστὶ πρόσωπα ήτουν ὑποστάσεις. σεις, ήτουν τὰ τρία πρόσωπα τὰ ἐν τῇ μιᾷ φύσει τῆς θεότητος γνωριζόμενα παριστῶμεν. Οὕτω γὰρ ἡμᾶς καὶ ἡ θεία διδάσκει φωνή ή λέγουσα, Ποιή- σωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ' ὁμοίωσιν. Ἡ δὲ φωνὴ τοῦ ποιήσωμεν οὐχ ἑνός ἐστι προσώπου σημαντική, κατὰ τὴν Σαβελλίου μανίαν· πληθυντικῶς γὰρ εἰρημένη, τῆς ἁγίας Τριάδος ἔστι δηλωτική. Καὶ τὸ κατ' εἰκόνα δὲ ἡμετέραν, τὴν μίαν οὐσίαν δηλοῖ Πατρὸς, καὶ Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύ ματος· οὐ γὰρ εἶπε, κατ' εἰκόνας, ἵνα μὴ διαφό ρους τὰς οὐσίας τῆς Τριάδος ὑπονοήσωμεν, κατὰ τὴν ᾿Αρείου μανίαν· ἀλλὰ, κατ' εἰκόνα, ἵνα μίαν οὐσίαν καὶ ὁμοούσιον δείξῃ τὴν ἁγίαν Τριάδα· τὸ δὲ εἰπεῖν, κατ' εἰκόνα ἡμετέραν τὸν ἄνθρωπον, τὴν νοερὰν τῆς ἀνθρωπότητος φύσιν ἐσήμανε καθ᾽ ἦν ἐσμεν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ· οὐ γὰρ εἶπε, Ποιήσωμεν τόνδε, ἵνα μὴ πρόσωπον νοηθῇ, ἀλλ' εἶπεν, Ποιή σωμεν ἄνθρωπον, ἵνα ἡ νοερὰ τῆς ἀνθρωπότητος. ἠβουλήθη, τότε τὸ ἄῤῥεν καὶ θῆλυ, Ἀδὰμ καὶ Εὔαν . (Ρ. 256.] Τίς δὲ οὐκ ἂν θαυμάσειεν τὴν τῶν αἱρε τικῶν ἀλογίαν; "Οτι ἔνωσιν λέγοντες, καὶ τὴν δια- φορὰν τῶν ἐν Χριστῷ φύσεών ἐστιν ὅτε ὁμολογοῦντες, ἀρνοῦνται τὸν ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἡνωμένων πρα γμάτων εἰσαγόμενον ἀριθμόν; Σαφῶς καὶ ἐν τούτῳ τὴν ᾿Απολιναρίου νοσοῦντες μανίαν· λέγει γὰρ ὁ αὐτὸς Απολινάριος ἐν τοῖς γραφεῖσιν αὐτῷ συλλο γισμοῖς τάδε· . Μεσότητες γίνονται ιδιοτήτων δια φόρων εἰς ἂν συνελθουσῶν, ὡς ἐν ἡμιόνῳ ἰδιότης ὄνου καὶ ἵππου, καὶ ἐν γλαυκῷ χρώματι ιδιότης λευ- κοῦ καὶ μέλανος, καὶ ἐν ἀέρι χειμῶνος καὶ θέρους Ιδιότης ἔαρ ἐργαζομένη· οὐδεμία δὲ μεσότης έκα- τέρας ἔχει τὰς ἀκρότητας ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλὰ μερι κῶς ἐπιμεμιγμένας. Μεσότης δὲ Θεοῦ καὶ ἀνθρώ- πων ἐν Χριστῷ, οὐκ ἄρα οὔτε ἄνθρωπος όλος, οὔτε Θεὸς, ἀλλὰ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου μίξις. » Εἶτα πάλιν ἐν τῷ λόγῳ αὐτοῦ τῷ ἐπιγεγραμμένῳ ὅτι Θεὸς ἔν- σαρκος ὁ Χριστὸς, κατὰ πεῦσιν καὶ ἀπόκρισιν τὸν διάλογον ποιούμενος, ἐπερωτηθείς· « Τίοὖν ; οὐχὶ καὶ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐστιν ὁ Χριστὸς, ἢ Θεὸν σὺ λέγεις τὸν Χριστὸν, αρνούμενος αὐτὸν καὶ ἄνθρωπον εἶναι; » λέγει τάδε· Οὐκ ἐν δύο οὐσίαις, ἀλλ᾽ ἐν μιᾷ. » Ταῦτα δὲ παρηγάγομεν ἵνα δείξωμεν ὅτι τοῖς Απολιναρίου πονηροῖς ἀκολουθοῦντες δόγμασιν οἱ Ακέφαλοι, οὐχ ὁμολογοῦσιν ἐν δύο οὐσίαις εἶναι καὶ γνωρίζεσθαι τὸν Χριστὸν, ἀλλ' ἐν μιᾷ· καίτοι τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων ἐπὶ τῆς ἀφράστου ενώσεως τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ, οὐ μίαν φύσιν παραδιδόντων, ἀλλὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐνωθεισῶν φύσεων ὁμολογεῖν ἡμᾶς διδασκόντων. Ρ. 957.] Δήλοι οὖν καθεστᾶσιν οἱ αἱρετικοὶ, τὸν ἀριθμὸν τῶν συνελθόντων πραγμάτων ἀπαρνούμενοι, καὶ αὐτὴν τὴν ἕνωσιν ἀναιροῦντες, καὶ Θεὸν καὶ ἄν- θρωπον τὸν Χριστὸν πρὸς ἀπάτην λέγοντες τῶν ἁπλουστέρων· εἰ γὰρ κατὰ ἀλήθειαν ἔλεγον Θεὸν τέ λειον καὶ ἄνθρωπον τέλειον τὸν Χριστὸν, δῆλοι ὅτι καὶ τὰς δύο οὐσίας ἐν αὐτῷ σώζεσθαι ὡμολόγουν JUSTINIANI IMPERATORIS una natura divinitatis cognitas proponimus. Ita A enim ipsa nos docuit vox divina dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram“. Vox autem faciamus non est unius personæ significativa, juxta Sabellii insaniam ; pluraliter enim dicta, can- ctæ Trinitatis demonstrativa est. Ad imaginem au- tem nostram, unam substantiam ostendit Patris, et Filii, et Spiritus sancti; non enim dixit ad imagines, ne diversas substantias in Trinitate suspicaremur, juxta Arii insaniam; sed ad imaginem, ut unam substantiam atque consubstantialem ostenderet san- ctam Trinitatem. Hominem ad imaginem nostram rationalem naturam humanitatis significavit, juxta quam imago Dei sumus; non enim dixit: Faciamus hunc, ne persona intelligatur; sed dixit: Faciamus hominem, ut rationalis natura humanitatis demnon- straretur. Tunc autem hypostases proponere voluit, cum masculum et feminam, Adamum et Evam vo- cavit, quod est personæ seu bypostases. Quis vero non miretur hæreticorum absurdita- tem unionem asserentium, ideoque diversitatem in Christo naturarum conftentium, ac numerum qui consequitur ex diversitate unitorum diffitentium? Evidenter in hoc ægrotant Apollinarii insania; hæc enim dicit in ratiociniis quæ ipse scripsit: Diversæ proprietates in unum conjunctæ medium fiunt, ut in mulo asini et equi, in cæruleo colore albedinis et nigritudinis, atque in verno tempore hiemis æsta- tisque proprietas videtur. Nullum autem medium utramque qualitatem habet ex omni parte, sed di- midia parte commixtam. Medium vero Dei et ho- minum in Christo, nec igitur est totus homo, nec Deus, sed Dei et hominis mixtura. Deinde rursus in tractatu cui titulus Deus incarnatus Christus, interrogatione responsioneque dialogum agens, post- quam interrogatus sit : « Quid ergo? nonne Deus et homo est Christus? Vel tune dicis Christum esse Deum, ipsum esse hominem negans?, hoc di- cit: Non in duabus substantiis, sed in una. Hæc vero retulimus ut ostendamus Acephalos, in- piis Apollinarii dogmatibus obsequentes, non in duabus naturis esse Christum atque agnosci, sed in una confiteri ; etsi sancti Patres nostri de unione ineffabili divinitatis atque humanitatis Christi, non unam naturam tradant, sed numerum naturarum unitarum confiteri nos doceant. C D Evidens ergo remanet hæreticos numerum con- junctorum negare, unionem ipsam evertere, Deum- que et hominem ad decipiendos simpliciores Chri- stum dicere ; si enim vere dicerent Deum perfectum, perfectumque hominem esse Christum, evidens esset duas quoque naturas salvari in ipso, illos confessu- ros esse. Non confitentes autem numerum conjun- " Gen. 1, 26. [
λέγει τοίνυν οὕτως 179 Πιστεύομεν εἰς πατέρα καὶ υἱὸν καὶ ἅγιον πνεῦμα ὁμοούσιά τε καὶ ὁμόδοξα, ἐν οἷς καὶ τὸ βάπτισμα τὴν τελείωσιν ἔχει ἔν τε ὀνόμασι καὶ σχήμασιν (οἶδας ὁ μυηθείς), ἄρνησις ὂν ἀθείας καὶ ὁμολογία θεότητος, καὶ οὕτω καταρτιζόμεθα τὸ μὲν ἓν τῆι οὐσίαι γινώσκοντες καὶ τῶι ἀμερίστωι τῆς προσκυνήσεως, τὰ δὲ τρία ταῖς ὑποστάσεσιν εἴτ' οὖν προσώποις, ὅ τι σοι φίλον. μηδὲ γὰρ οἱ περὶ ταῦτα ζυγομαχοῦντες ἀσχημονείτωσαν ὥσπερ ἐν ὀνόμασι κειμένης ἡμῖν τῆς εὐσεβείας, ἀλλ' οὐκ ἐν πράγμασιν. τί γὰρ φατὲ οἱ τὰς τρεῖς ὑποστάσεις φάσκοντες; μὴ τρεῖς οὐσίας ὑπολαμβάνοντες τοῦτο λέγετε; μέγα οἶδ' ὅτι βοήσετε κατὰ τῶν οὕτως ὑπειληφότων· μίαν γὰρ καὶ τὴν αὐτὴν τῶν τριῶν δογματίζομεν. τί δὲ οἱ τὰ πρόσωπα; μὴ ἓν οἷόν τι σύνθετον ἀναπλάσσετε καὶ τριπρόσωπον ἢ ἀνθρωπόμορφον ὅλως; ἄπαγε, καὶ ὑμεῖς ἀντιβοήσετε, μηδὲ πρόσωπον, ὅτι ποτέ ἐστιν, ἴδοι θεοῦ ὃς οὕτως ἔχει. τί οὖν ὑμῖν τὰ πρόσωπα; (προσερήσομαι γάρ) τῶι τρία εἶναι τὰ διαιρούμενα, οὐ φύσεσιν, ἀλλ' ἰδιότησιν; ὑπέρευ γε.
καὶ Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τότε τὰς τρεῖς ὑποστά Β φύσις δηλωθῇ · ὅτε δὲ τὰς ὑποστάσεις παραστῆσαι ἐκάλεσεν, ὅπερ ἐστὶ πρόσωπα ήτουν ὑποστάσεις. σεις, ήτουν τὰ τρία πρόσωπα τὰ ἐν τῇ μιᾷ φύσει τῆς θεότητος γνωριζόμενα παριστῶμεν. Οὕτω γὰρ ἡμᾶς καὶ ἡ θεία διδάσκει φωνή ή λέγουσα, Ποιή- σωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ' ὁμοίωσιν. Ἡ δὲ φωνὴ τοῦ ποιήσωμεν οὐχ ἑνός ἐστι προσώπου σημαντική, κατὰ τὴν Σαβελλίου μανίαν· πληθυντικῶς γὰρ εἰρημένη, τῆς ἁγίας Τριάδος ἔστι δηλωτική. Καὶ τὸ κατ' εἰκόνα δὲ ἡμετέραν, τὴν μίαν οὐσίαν δηλοῖ Πατρὸς, καὶ Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύ ματος· οὐ γὰρ εἶπε, κατ' εἰκόνας, ἵνα μὴ διαφό ρους τὰς οὐσίας τῆς Τριάδος ὑπονοήσωμεν, κατὰ τὴν ᾿Αρείου μανίαν· ἀλλὰ, κατ' εἰκόνα, ἵνα μίαν οὐσίαν καὶ ὁμοούσιον δείξῃ τὴν ἁγίαν Τριάδα· τὸ δὲ εἰπεῖν, κατ' εἰκόνα ἡμετέραν τὸν ἄνθρωπον, τὴν νοερὰν τῆς ἀνθρωπότητος φύσιν ἐσήμανε καθ᾽ ἦν ἐσμεν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ· οὐ γὰρ εἶπε, Ποιήσωμεν τόνδε, ἵνα μὴ πρόσωπον νοηθῇ, ἀλλ' εἶπεν, Ποιή σωμεν ἄνθρωπον, ἵνα ἡ νοερὰ τῆς ἀνθρωπότητος. ἠβουλήθη, τότε τὸ ἄῤῥεν καὶ θῆλυ, Ἀδὰμ καὶ Εὔαν . (Ρ. 256.] Τίς δὲ οὐκ ἂν θαυμάσειεν τὴν τῶν αἱρε τικῶν ἀλογίαν; "Οτι ἔνωσιν λέγοντες, καὶ τὴν δια- φορὰν τῶν ἐν Χριστῷ φύσεών ἐστιν ὅτε ὁμολογοῦντες, ἀρνοῦνται τὸν ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἡνωμένων πρα γμάτων εἰσαγόμενον ἀριθμόν; Σαφῶς καὶ ἐν τούτῳ τὴν ᾿Απολιναρίου νοσοῦντες μανίαν· λέγει γὰρ ὁ αὐτὸς Απολινάριος ἐν τοῖς γραφεῖσιν αὐτῷ συλλο γισμοῖς τάδε· . Μεσότητες γίνονται ιδιοτήτων δια φόρων εἰς ἂν συνελθουσῶν, ὡς ἐν ἡμιόνῳ ἰδιότης ὄνου καὶ ἵππου, καὶ ἐν γλαυκῷ χρώματι ιδιότης λευ- κοῦ καὶ μέλανος, καὶ ἐν ἀέρι χειμῶνος καὶ θέρους Ιδιότης ἔαρ ἐργαζομένη· οὐδεμία δὲ μεσότης έκα- τέρας ἔχει τὰς ἀκρότητας ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλὰ μερι κῶς ἐπιμεμιγμένας. Μεσότης δὲ Θεοῦ καὶ ἀνθρώ- πων ἐν Χριστῷ, οὐκ ἄρα οὔτε ἄνθρωπος όλος, οὔτε Θεὸς, ἀλλὰ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου μίξις. » Εἶτα πάλιν ἐν τῷ λόγῳ αὐτοῦ τῷ ἐπιγεγραμμένῳ ὅτι Θεὸς ἔν- σαρκος ὁ Χριστὸς, κατὰ πεῦσιν καὶ ἀπόκρισιν τὸν διάλογον ποιούμενος, ἐπερωτηθείς· « Τίοὖν ; οὐχὶ καὶ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐστιν ὁ Χριστὸς, ἢ Θεὸν σὺ λέγεις τὸν Χριστὸν, αρνούμενος αὐτὸν καὶ ἄνθρωπον εἶναι; » λέγει τάδε· Οὐκ ἐν δύο οὐσίαις, ἀλλ᾽ ἐν μιᾷ. » Ταῦτα δὲ παρηγάγομεν ἵνα δείξωμεν ὅτι τοῖς Απολιναρίου πονηροῖς ἀκολουθοῦντες δόγμασιν οἱ Ακέφαλοι, οὐχ ὁμολογοῦσιν ἐν δύο οὐσίαις εἶναι καὶ γνωρίζεσθαι τὸν Χριστὸν, ἀλλ' ἐν μιᾷ· καίτοι τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων ἐπὶ τῆς ἀφράστου ενώσεως τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ, οὐ μίαν φύσιν παραδιδόντων, ἀλλὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐνωθεισῶν φύσεων ὁμολογεῖν ἡμᾶς διδασκόντων. Ρ. 957.] Δήλοι οὖν καθεστᾶσιν οἱ αἱρετικοὶ, τὸν ἀριθμὸν τῶν συνελθόντων πραγμάτων ἀπαρνούμενοι, καὶ αὐτὴν τὴν ἕνωσιν ἀναιροῦντες, καὶ Θεὸν καὶ ἄν- θρωπον τὸν Χριστὸν πρὸς ἀπάτην λέγοντες τῶν ἁπλουστέρων· εἰ γὰρ κατὰ ἀλήθειαν ἔλεγον Θεὸν τέ λειον καὶ ἄνθρωπον τέλειον τὸν Χριστὸν, δῆλοι ὅτι καὶ τὰς δύο οὐσίας ἐν αὐτῷ σώζεσθαι ὡμολόγουν JUSTINIANI IMPERATORIS una natura divinitatis cognitas proponimus. Ita A enim ipsa nos docuit vox divina dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram“. Vox autem faciamus non est unius personæ significativa, juxta Sabellii insaniam ; pluraliter enim dicta, can- ctæ Trinitatis demonstrativa est. Ad imaginem au- tem nostram, unam substantiam ostendit Patris, et Filii, et Spiritus sancti; non enim dixit ad imagines, ne diversas substantias in Trinitate suspicaremur, juxta Arii insaniam; sed ad imaginem, ut unam substantiam atque consubstantialem ostenderet san- ctam Trinitatem. Hominem ad imaginem nostram rationalem naturam humanitatis significavit, juxta quam imago Dei sumus; non enim dixit: Faciamus hunc, ne persona intelligatur; sed dixit: Faciamus hominem, ut rationalis natura humanitatis demnon- straretur. Tunc autem hypostases proponere voluit, cum masculum et feminam, Adamum et Evam vo- cavit, quod est personæ seu bypostases. Quis vero non miretur hæreticorum absurdita- tem unionem asserentium, ideoque diversitatem in Christo naturarum conftentium, ac numerum qui consequitur ex diversitate unitorum diffitentium? Evidenter in hoc ægrotant Apollinarii insania; hæc enim dicit in ratiociniis quæ ipse scripsit: Diversæ proprietates in unum conjunctæ medium fiunt, ut in mulo asini et equi, in cæruleo colore albedinis et nigritudinis, atque in verno tempore hiemis æsta- tisque proprietas videtur. Nullum autem medium utramque qualitatem habet ex omni parte, sed di- midia parte commixtam. Medium vero Dei et ho- minum in Christo, nec igitur est totus homo, nec Deus, sed Dei et hominis mixtura. Deinde rursus in tractatu cui titulus Deus incarnatus Christus, interrogatione responsioneque dialogum agens, post- quam interrogatus sit : « Quid ergo? nonne Deus et homo est Christus? Vel tune dicis Christum esse Deum, ipsum esse hominem negans?, hoc di- cit: Non in duabus substantiis, sed in una. Hæc vero retulimus ut ostendamus Acephalos, in- piis Apollinarii dogmatibus obsequentes, non in duabus naturis esse Christum atque agnosci, sed in una confiteri ; etsi sancti Patres nostri de unione ineffabili divinitatis atque humanitatis Christi, non unam naturam tradant, sed numerum naturarum unitarum confiteri nos doceant. C D Evidens ergo remanet hæreticos numerum con- junctorum negare, unionem ipsam evertere, Deum- que et hominem ad decipiendos simpliciores Chri- stum dicere ; si enim vere dicerent Deum perfectum, perfectumque hominem esse Christum, evidens esset duas quoque naturas salvari in ipso, illos confessu- ros esse. Non confitentes autem numerum conjun- " Gen. 1, 26. [
πῶς ἄν τινες σωφρονοῖεν μᾶλλον καὶ τὸ αὐτὸ λέγοιεν ἢ οὕτως ἔχοντες, κἂν ταῖς συλλαβαῖς διαφέρωσιν; 180 Καὶ ὁ ἐν ἁγίοις Γρηγόριος ὁ τῆς Νυσαέων ἐπίσκοπος ἐν τῶι δευτέρωι λόγωι τῶι κατ' Εὐνομίου λέγει τάδε Ἡ μὲν γὰρ τῶν ὑποστάσεων ἰδιότης τρανήν τε καὶ ἀσύγχυτον ποιεῖται τὴν τῶν προσώπων διαστολήν· ἓν δὲ ὄνομα προκείμενον τῆς κατὰ τὴν πίστιν ἐκθέσεως σαφῶς ἡμῖν τὴν ἑνότητα τῆς οὐσίας τῶν ἐν τῆι πίστει προσώπων διερμηνεύει, πατρὸς λέγω καὶ υἱοῦ καὶ πνεύματος ἁγίου. διὰ γὰρ τῶν κλήσεων τούτων οὐ φύσεως διαφορὰν διδασκόμεθα, ἀλλὰ μόνας τὰς τῶν ὑποστάσεων γνωριστικὰς ἰδιότητας.
καὶ Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τότε τὰς τρεῖς ὑποστά Β φύσις δηλωθῇ · ὅτε δὲ τὰς ὑποστάσεις παραστῆσαι ἐκάλεσεν, ὅπερ ἐστὶ πρόσωπα ήτουν ὑποστάσεις. σεις, ήτουν τὰ τρία πρόσωπα τὰ ἐν τῇ μιᾷ φύσει τῆς θεότητος γνωριζόμενα παριστῶμεν. Οὕτω γὰρ ἡμᾶς καὶ ἡ θεία διδάσκει φωνή ή λέγουσα, Ποιή- σωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ' ὁμοίωσιν. Ἡ δὲ φωνὴ τοῦ ποιήσωμεν οὐχ ἑνός ἐστι προσώπου σημαντική, κατὰ τὴν Σαβελλίου μανίαν· πληθυντικῶς γὰρ εἰρημένη, τῆς ἁγίας Τριάδος ἔστι δηλωτική. Καὶ τὸ κατ' εἰκόνα δὲ ἡμετέραν, τὴν μίαν οὐσίαν δηλοῖ Πατρὸς, καὶ Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύ ματος· οὐ γὰρ εἶπε, κατ' εἰκόνας, ἵνα μὴ διαφό ρους τὰς οὐσίας τῆς Τριάδος ὑπονοήσωμεν, κατὰ τὴν ᾿Αρείου μανίαν· ἀλλὰ, κατ' εἰκόνα, ἵνα μίαν οὐσίαν καὶ ὁμοούσιον δείξῃ τὴν ἁγίαν Τριάδα· τὸ δὲ εἰπεῖν, κατ' εἰκόνα ἡμετέραν τὸν ἄνθρωπον, τὴν νοερὰν τῆς ἀνθρωπότητος φύσιν ἐσήμανε καθ᾽ ἦν ἐσμεν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ· οὐ γὰρ εἶπε, Ποιήσωμεν τόνδε, ἵνα μὴ πρόσωπον νοηθῇ, ἀλλ' εἶπεν, Ποιή σωμεν ἄνθρωπον, ἵνα ἡ νοερὰ τῆς ἀνθρωπότητος. ἠβουλήθη, τότε τὸ ἄῤῥεν καὶ θῆλυ, Ἀδὰμ καὶ Εὔαν . (Ρ. 256.] Τίς δὲ οὐκ ἂν θαυμάσειεν τὴν τῶν αἱρε τικῶν ἀλογίαν; "Οτι ἔνωσιν λέγοντες, καὶ τὴν δια- φορὰν τῶν ἐν Χριστῷ φύσεών ἐστιν ὅτε ὁμολογοῦντες, ἀρνοῦνται τὸν ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἡνωμένων πρα γμάτων εἰσαγόμενον ἀριθμόν; Σαφῶς καὶ ἐν τούτῳ τὴν ᾿Απολιναρίου νοσοῦντες μανίαν· λέγει γὰρ ὁ αὐτὸς Απολινάριος ἐν τοῖς γραφεῖσιν αὐτῷ συλλο γισμοῖς τάδε· . Μεσότητες γίνονται ιδιοτήτων δια φόρων εἰς ἂν συνελθουσῶν, ὡς ἐν ἡμιόνῳ ἰδιότης ὄνου καὶ ἵππου, καὶ ἐν γλαυκῷ χρώματι ιδιότης λευ- κοῦ καὶ μέλανος, καὶ ἐν ἀέρι χειμῶνος καὶ θέρους Ιδιότης ἔαρ ἐργαζομένη· οὐδεμία δὲ μεσότης έκα- τέρας ἔχει τὰς ἀκρότητας ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλὰ μερι κῶς ἐπιμεμιγμένας. Μεσότης δὲ Θεοῦ καὶ ἀνθρώ- πων ἐν Χριστῷ, οὐκ ἄρα οὔτε ἄνθρωπος όλος, οὔτε Θεὸς, ἀλλὰ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου μίξις. » Εἶτα πάλιν ἐν τῷ λόγῳ αὐτοῦ τῷ ἐπιγεγραμμένῳ ὅτι Θεὸς ἔν- σαρκος ὁ Χριστὸς, κατὰ πεῦσιν καὶ ἀπόκρισιν τὸν διάλογον ποιούμενος, ἐπερωτηθείς· « Τίοὖν ; οὐχὶ καὶ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐστιν ὁ Χριστὸς, ἢ Θεὸν σὺ λέγεις τὸν Χριστὸν, αρνούμενος αὐτὸν καὶ ἄνθρωπον εἶναι; » λέγει τάδε· Οὐκ ἐν δύο οὐσίαις, ἀλλ᾽ ἐν μιᾷ. » Ταῦτα δὲ παρηγάγομεν ἵνα δείξωμεν ὅτι τοῖς Απολιναρίου πονηροῖς ἀκολουθοῦντες δόγμασιν οἱ Ακέφαλοι, οὐχ ὁμολογοῦσιν ἐν δύο οὐσίαις εἶναι καὶ γνωρίζεσθαι τὸν Χριστὸν, ἀλλ' ἐν μιᾷ· καίτοι τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων ἐπὶ τῆς ἀφράστου ενώσεως τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ, οὐ μίαν φύσιν παραδιδόντων, ἀλλὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐνωθεισῶν φύσεων ὁμολογεῖν ἡμᾶς διδασκόντων. Ρ. 957.] Δήλοι οὖν καθεστᾶσιν οἱ αἱρετικοὶ, τὸν ἀριθμὸν τῶν συνελθόντων πραγμάτων ἀπαρνούμενοι, καὶ αὐτὴν τὴν ἕνωσιν ἀναιροῦντες, καὶ Θεὸν καὶ ἄν- θρωπον τὸν Χριστὸν πρὸς ἀπάτην λέγοντες τῶν ἁπλουστέρων· εἰ γὰρ κατὰ ἀλήθειαν ἔλεγον Θεὸν τέ λειον καὶ ἄνθρωπον τέλειον τὸν Χριστὸν, δῆλοι ὅτι καὶ τὰς δύο οὐσίας ἐν αὐτῷ σώζεσθαι ὡμολόγουν JUSTINIANI IMPERATORIS una natura divinitatis cognitas proponimus. Ita A enim ipsa nos docuit vox divina dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram“. Vox autem faciamus non est unius personæ significativa, juxta Sabellii insaniam ; pluraliter enim dicta, can- ctæ Trinitatis demonstrativa est. Ad imaginem au- tem nostram, unam substantiam ostendit Patris, et Filii, et Spiritus sancti; non enim dixit ad imagines, ne diversas substantias in Trinitate suspicaremur, juxta Arii insaniam; sed ad imaginem, ut unam substantiam atque consubstantialem ostenderet san- ctam Trinitatem. Hominem ad imaginem nostram rationalem naturam humanitatis significavit, juxta quam imago Dei sumus; non enim dixit: Faciamus hunc, ne persona intelligatur; sed dixit: Faciamus hominem, ut rationalis natura humanitatis demnon- straretur. Tunc autem hypostases proponere voluit, cum masculum et feminam, Adamum et Evam vo- cavit, quod est personæ seu bypostases. Quis vero non miretur hæreticorum absurdita- tem unionem asserentium, ideoque diversitatem in Christo naturarum conftentium, ac numerum qui consequitur ex diversitate unitorum diffitentium? Evidenter in hoc ægrotant Apollinarii insania; hæc enim dicit in ratiociniis quæ ipse scripsit: Diversæ proprietates in unum conjunctæ medium fiunt, ut in mulo asini et equi, in cæruleo colore albedinis et nigritudinis, atque in verno tempore hiemis æsta- tisque proprietas videtur. Nullum autem medium utramque qualitatem habet ex omni parte, sed di- midia parte commixtam. Medium vero Dei et ho- minum in Christo, nec igitur est totus homo, nec Deus, sed Dei et hominis mixtura. Deinde rursus in tractatu cui titulus Deus incarnatus Christus, interrogatione responsioneque dialogum agens, post- quam interrogatus sit : « Quid ergo? nonne Deus et homo est Christus? Vel tune dicis Christum esse Deum, ipsum esse hominem negans?, hoc di- cit: Non in duabus substantiis, sed in una. Hæc vero retulimus ut ostendamus Acephalos, in- piis Apollinarii dogmatibus obsequentes, non in duabus naturis esse Christum atque agnosci, sed in una confiteri ; etsi sancti Patres nostri de unione ineffabili divinitatis atque humanitatis Christi, non unam naturam tradant, sed numerum naturarum unitarum confiteri nos doceant. C D Evidens ergo remanet hæreticos numerum con- junctorum negare, unionem ipsam evertere, Deum- que et hominem ad decipiendos simpliciores Chri- stum dicere ; si enim vere dicerent Deum perfectum, perfectumque hominem esse Christum, evidens esset duas quoque naturas salvari in ipso, illos confessu- ros esse. Non confitentes autem numerum conjun- " Gen. 1, 26. [
181 Καὶ ταῦτα μὲν οἱ πατέρες πρὸς ἀπόδειξιν τοῦ φύσιν μὲν καὶ οὐσίαν ἐπὶ τοῦ κοινοῦ σημαινομένου κατηγορεῖσθαι, πρόσωπον δὲ καὶ ὑπόστασιν ἐπὶ τῶν καθ' ἕκαστον· τίς δὲ οὐκ ἂν θαυμάσειεν τὴν τῶν αἱρετικῶν ἀλογίαν ὅτι ἕνωσιν λέγοντες καὶ τὴν διαφορὰν τῶν ἐν Χριστῶι φύσεών ἐστιν ὅτε ὁμολογοῦντες ἀρνοῦνται τὸν ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἡνωμένων πραγμάτων εἰσαγόμενον ἀριθμόν, σαφῶς καὶ ἐν τούτωι τὴν Ἀπολιναρίου νοσοῦντες μανίαν; λέγει γὰρ ὁ αὐτὸς Ἀπολινάριος ἐν τοῖς γραφεῖσιν αὐτῶι Συλλογισμοῖς τάδε 182 Μεσότητες γίνονται ἰδιοτήτων διαφόρων εἰς ἓν συνελθουσῶν, ὡς ἐν ἡμιόνωι ἰδιότης ὄνου καὶ ἵππου καὶ ἐν γλαυκῶι χρώματι ἰδιότης λευκοῦ καὶ μέλανος καὶ ἐν ἀέρι χειμῶνος καὶ θέρους ἰδιότης ἔαρ ἐργαζομένη· οὐδεμία δὲ μεσότης ἑκατέρας ἔχει τὰς ἀκρότητας ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλὰ μερικῶς ἐπιμεμιγμένας. μεσότης δὲ θεοῦ καὶ ἀνθρώπων ἐν Χριστῶι· οὐκ ἄρα οὔτε ἄνθρωπος ὅλος οὔτε θεός, ἀλλὰ θεοῦ καὶ ἀνθρώπου μῖξις.
καὶ Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τότε τὰς τρεῖς ὑποστά Β φύσις δηλωθῇ · ὅτε δὲ τὰς ὑποστάσεις παραστῆσαι ἐκάλεσεν, ὅπερ ἐστὶ πρόσωπα ήτουν ὑποστάσεις. σεις, ήτουν τὰ τρία πρόσωπα τὰ ἐν τῇ μιᾷ φύσει τῆς θεότητος γνωριζόμενα παριστῶμεν. Οὕτω γὰρ ἡμᾶς καὶ ἡ θεία διδάσκει φωνή ή λέγουσα, Ποιή- σωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ' ὁμοίωσιν. Ἡ δὲ φωνὴ τοῦ ποιήσωμεν οὐχ ἑνός ἐστι προσώπου σημαντική, κατὰ τὴν Σαβελλίου μανίαν· πληθυντικῶς γὰρ εἰρημένη, τῆς ἁγίας Τριάδος ἔστι δηλωτική. Καὶ τὸ κατ' εἰκόνα δὲ ἡμετέραν, τὴν μίαν οὐσίαν δηλοῖ Πατρὸς, καὶ Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύ ματος· οὐ γὰρ εἶπε, κατ' εἰκόνας, ἵνα μὴ διαφό ρους τὰς οὐσίας τῆς Τριάδος ὑπονοήσωμεν, κατὰ τὴν ᾿Αρείου μανίαν· ἀλλὰ, κατ' εἰκόνα, ἵνα μίαν οὐσίαν καὶ ὁμοούσιον δείξῃ τὴν ἁγίαν Τριάδα· τὸ δὲ εἰπεῖν, κατ' εἰκόνα ἡμετέραν τὸν ἄνθρωπον, τὴν νοερὰν τῆς ἀνθρωπότητος φύσιν ἐσήμανε καθ᾽ ἦν ἐσμεν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ· οὐ γὰρ εἶπε, Ποιήσωμεν τόνδε, ἵνα μὴ πρόσωπον νοηθῇ, ἀλλ' εἶπεν, Ποιή σωμεν ἄνθρωπον, ἵνα ἡ νοερὰ τῆς ἀνθρωπότητος. ἠβουλήθη, τότε τὸ ἄῤῥεν καὶ θῆλυ, Ἀδὰμ καὶ Εὔαν . (Ρ. 256.] Τίς δὲ οὐκ ἂν θαυμάσειεν τὴν τῶν αἱρε τικῶν ἀλογίαν; "Οτι ἔνωσιν λέγοντες, καὶ τὴν δια- φορὰν τῶν ἐν Χριστῷ φύσεών ἐστιν ὅτε ὁμολογοῦντες, ἀρνοῦνται τὸν ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἡνωμένων πρα γμάτων εἰσαγόμενον ἀριθμόν; Σαφῶς καὶ ἐν τούτῳ τὴν ᾿Απολιναρίου νοσοῦντες μανίαν· λέγει γὰρ ὁ αὐτὸς Απολινάριος ἐν τοῖς γραφεῖσιν αὐτῷ συλλο γισμοῖς τάδε· . Μεσότητες γίνονται ιδιοτήτων δια φόρων εἰς ἂν συνελθουσῶν, ὡς ἐν ἡμιόνῳ ἰδιότης ὄνου καὶ ἵππου, καὶ ἐν γλαυκῷ χρώματι ιδιότης λευ- κοῦ καὶ μέλανος, καὶ ἐν ἀέρι χειμῶνος καὶ θέρους Ιδιότης ἔαρ ἐργαζομένη· οὐδεμία δὲ μεσότης έκα- τέρας ἔχει τὰς ἀκρότητας ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλὰ μερι κῶς ἐπιμεμιγμένας. Μεσότης δὲ Θεοῦ καὶ ἀνθρώ- πων ἐν Χριστῷ, οὐκ ἄρα οὔτε ἄνθρωπος όλος, οὔτε Θεὸς, ἀλλὰ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου μίξις. » Εἶτα πάλιν ἐν τῷ λόγῳ αὐτοῦ τῷ ἐπιγεγραμμένῳ ὅτι Θεὸς ἔν- σαρκος ὁ Χριστὸς, κατὰ πεῦσιν καὶ ἀπόκρισιν τὸν διάλογον ποιούμενος, ἐπερωτηθείς· « Τίοὖν ; οὐχὶ καὶ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐστιν ὁ Χριστὸς, ἢ Θεὸν σὺ λέγεις τὸν Χριστὸν, αρνούμενος αὐτὸν καὶ ἄνθρωπον εἶναι; » λέγει τάδε· Οὐκ ἐν δύο οὐσίαις, ἀλλ᾽ ἐν μιᾷ. » Ταῦτα δὲ παρηγάγομεν ἵνα δείξωμεν ὅτι τοῖς Απολιναρίου πονηροῖς ἀκολουθοῦντες δόγμασιν οἱ Ακέφαλοι, οὐχ ὁμολογοῦσιν ἐν δύο οὐσίαις εἶναι καὶ γνωρίζεσθαι τὸν Χριστὸν, ἀλλ' ἐν μιᾷ· καίτοι τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων ἐπὶ τῆς ἀφράστου ενώσεως τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ, οὐ μίαν φύσιν παραδιδόντων, ἀλλὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐνωθεισῶν φύσεων ὁμολογεῖν ἡμᾶς διδασκόντων. Ρ. 957.] Δήλοι οὖν καθεστᾶσιν οἱ αἱρετικοὶ, τὸν ἀριθμὸν τῶν συνελθόντων πραγμάτων ἀπαρνούμενοι, καὶ αὐτὴν τὴν ἕνωσιν ἀναιροῦντες, καὶ Θεὸν καὶ ἄν- θρωπον τὸν Χριστὸν πρὸς ἀπάτην λέγοντες τῶν ἁπλουστέρων· εἰ γὰρ κατὰ ἀλήθειαν ἔλεγον Θεὸν τέ λειον καὶ ἄνθρωπον τέλειον τὸν Χριστὸν, δῆλοι ὅτι καὶ τὰς δύο οὐσίας ἐν αὐτῷ σώζεσθαι ὡμολόγουν JUSTINIANI IMPERATORIS una natura divinitatis cognitas proponimus. Ita A enim ipsa nos docuit vox divina dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram“. Vox autem faciamus non est unius personæ significativa, juxta Sabellii insaniam ; pluraliter enim dicta, can- ctæ Trinitatis demonstrativa est. Ad imaginem au- tem nostram, unam substantiam ostendit Patris, et Filii, et Spiritus sancti; non enim dixit ad imagines, ne diversas substantias in Trinitate suspicaremur, juxta Arii insaniam; sed ad imaginem, ut unam substantiam atque consubstantialem ostenderet san- ctam Trinitatem. Hominem ad imaginem nostram rationalem naturam humanitatis significavit, juxta quam imago Dei sumus; non enim dixit: Faciamus hunc, ne persona intelligatur; sed dixit: Faciamus hominem, ut rationalis natura humanitatis demnon- straretur. Tunc autem hypostases proponere voluit, cum masculum et feminam, Adamum et Evam vo- cavit, quod est personæ seu bypostases. Quis vero non miretur hæreticorum absurdita- tem unionem asserentium, ideoque diversitatem in Christo naturarum conftentium, ac numerum qui consequitur ex diversitate unitorum diffitentium? Evidenter in hoc ægrotant Apollinarii insania; hæc enim dicit in ratiociniis quæ ipse scripsit: Diversæ proprietates in unum conjunctæ medium fiunt, ut in mulo asini et equi, in cæruleo colore albedinis et nigritudinis, atque in verno tempore hiemis æsta- tisque proprietas videtur. Nullum autem medium utramque qualitatem habet ex omni parte, sed di- midia parte commixtam. Medium vero Dei et ho- minum in Christo, nec igitur est totus homo, nec Deus, sed Dei et hominis mixtura. Deinde rursus in tractatu cui titulus Deus incarnatus Christus, interrogatione responsioneque dialogum agens, post- quam interrogatus sit : « Quid ergo? nonne Deus et homo est Christus? Vel tune dicis Christum esse Deum, ipsum esse hominem negans?, hoc di- cit: Non in duabus substantiis, sed in una. Hæc vero retulimus ut ostendamus Acephalos, in- piis Apollinarii dogmatibus obsequentes, non in duabus naturis esse Christum atque agnosci, sed in una confiteri ; etsi sancti Patres nostri de unione ineffabili divinitatis atque humanitatis Christi, non unam naturam tradant, sed numerum naturarum unitarum confiteri nos doceant. C D Evidens ergo remanet hæreticos numerum con- junctorum negare, unionem ipsam evertere, Deum- que et hominem ad decipiendos simpliciores Chri- stum dicere ; si enim vere dicerent Deum perfectum, perfectumque hominem esse Christum, evidens esset duas quoque naturas salvari in ipso, illos confessu- ros esse. Non confitentes autem numerum conjun- " Gen. 1, 26. [
183 Εἶτα πάλιν ἐν τῶι λόγωι αὐτοῦ τῶι ἐπιγεγραμμένωι ὅτι θεὸς ἔνσαρκος ὁ Χριστός, κατὰ πεῦσιν καὶ ἀπόκρισιν τὸν διάλογον ποιούμενος, ἐπερωτηθείς· Τί οὖν; οὐχὶ καὶ θεὸς καὶ ἄνθρωπός ἐστιν ὁ Χριστὸς ἢ θεὸν σὺ λέγεις τὸν Χριστὸν ἀρνούμενος αὐτὸν καὶ ἄνθρωπον εἶναι; λέγει τάδε· οὐκ ἐν δύο οὐσίαις, ἀλλ' ἐν μιᾶι. 184 Ταῦτα δὲ παρηγάγομεν, ἵνα δείξωμεν ὅτι τοῖς Ἀπολιναρίου πονηροῖς ἀκολουθοῦντες δόγμασιν οἱ Ἀκέφαλοι οὐχ ὁμολογοῦσιν ἐν δύο οὐσίαις εἶναί τε καὶ γνωρίζεσθαι τὸν Χριστόν, ἀλλ' ἐν μιᾶι, καίτοι τῶν ἁγίων ἡμῶν πατέρων ἐπὶ τῆς ἀφράστου ἑνώσεως τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ οὐ μίαν φύσιν παραδιδόντων, ἀλλὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑνωθεισῶν φύσεων ὁμολογεῖν ἡμᾶς διδασκόντων. 185 Καὶ εὐθὺς ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος ἐν τῶι λόγωι τῶι δεικνύντι ὅτι εἷς ὁ Χριστός, ἀποβαλλόμενος τοῦς λέγοντας μίαν τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ φύσιν λέγει τάδε Καίτοι πῶς οὐ λῆρος ἤδη ταυτὶ καὶ νοῦ παραπαίοντος ἀπόδειξις ἐναργής; πῶς γὰρ ἐν οὐσίας ταυτότητι κατίδοι τις ἂν τὰ τοῖς τῆς φύσεως λόγοις τοσοῦτον ἀλλήλων διωικισμένα; ἕτερον γάρ τι θεότης καὶ ἕτερον ἀνθρωπότης.
καὶ Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τότε τὰς τρεῖς ὑποστά Β φύσις δηλωθῇ · ὅτε δὲ τὰς ὑποστάσεις παραστῆσαι ἐκάλεσεν, ὅπερ ἐστὶ πρόσωπα ήτουν ὑποστάσεις. σεις, ήτουν τὰ τρία πρόσωπα τὰ ἐν τῇ μιᾷ φύσει τῆς θεότητος γνωριζόμενα παριστῶμεν. Οὕτω γὰρ ἡμᾶς καὶ ἡ θεία διδάσκει φωνή ή λέγουσα, Ποιή- σωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ' ὁμοίωσιν. Ἡ δὲ φωνὴ τοῦ ποιήσωμεν οὐχ ἑνός ἐστι προσώπου σημαντική, κατὰ τὴν Σαβελλίου μανίαν· πληθυντικῶς γὰρ εἰρημένη, τῆς ἁγίας Τριάδος ἔστι δηλωτική. Καὶ τὸ κατ' εἰκόνα δὲ ἡμετέραν, τὴν μίαν οὐσίαν δηλοῖ Πατρὸς, καὶ Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύ ματος· οὐ γὰρ εἶπε, κατ' εἰκόνας, ἵνα μὴ διαφό ρους τὰς οὐσίας τῆς Τριάδος ὑπονοήσωμεν, κατὰ τὴν ᾿Αρείου μανίαν· ἀλλὰ, κατ' εἰκόνα, ἵνα μίαν οὐσίαν καὶ ὁμοούσιον δείξῃ τὴν ἁγίαν Τριάδα· τὸ δὲ εἰπεῖν, κατ' εἰκόνα ἡμετέραν τὸν ἄνθρωπον, τὴν νοερὰν τῆς ἀνθρωπότητος φύσιν ἐσήμανε καθ᾽ ἦν ἐσμεν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ· οὐ γὰρ εἶπε, Ποιήσωμεν τόνδε, ἵνα μὴ πρόσωπον νοηθῇ, ἀλλ' εἶπεν, Ποιή σωμεν ἄνθρωπον, ἵνα ἡ νοερὰ τῆς ἀνθρωπότητος. ἠβουλήθη, τότε τὸ ἄῤῥεν καὶ θῆλυ, Ἀδὰμ καὶ Εὔαν . (Ρ. 256.] Τίς δὲ οὐκ ἂν θαυμάσειεν τὴν τῶν αἱρε τικῶν ἀλογίαν; "Οτι ἔνωσιν λέγοντες, καὶ τὴν δια- φορὰν τῶν ἐν Χριστῷ φύσεών ἐστιν ὅτε ὁμολογοῦντες, ἀρνοῦνται τὸν ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἡνωμένων πρα γμάτων εἰσαγόμενον ἀριθμόν; Σαφῶς καὶ ἐν τούτῳ τὴν ᾿Απολιναρίου νοσοῦντες μανίαν· λέγει γὰρ ὁ αὐτὸς Απολινάριος ἐν τοῖς γραφεῖσιν αὐτῷ συλλο γισμοῖς τάδε· . Μεσότητες γίνονται ιδιοτήτων δια φόρων εἰς ἂν συνελθουσῶν, ὡς ἐν ἡμιόνῳ ἰδιότης ὄνου καὶ ἵππου, καὶ ἐν γλαυκῷ χρώματι ιδιότης λευ- κοῦ καὶ μέλανος, καὶ ἐν ἀέρι χειμῶνος καὶ θέρους Ιδιότης ἔαρ ἐργαζομένη· οὐδεμία δὲ μεσότης έκα- τέρας ἔχει τὰς ἀκρότητας ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλὰ μερι κῶς ἐπιμεμιγμένας. Μεσότης δὲ Θεοῦ καὶ ἀνθρώ- πων ἐν Χριστῷ, οὐκ ἄρα οὔτε ἄνθρωπος όλος, οὔτε Θεὸς, ἀλλὰ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου μίξις. » Εἶτα πάλιν ἐν τῷ λόγῳ αὐτοῦ τῷ ἐπιγεγραμμένῳ ὅτι Θεὸς ἔν- σαρκος ὁ Χριστὸς, κατὰ πεῦσιν καὶ ἀπόκρισιν τὸν διάλογον ποιούμενος, ἐπερωτηθείς· « Τίοὖν ; οὐχὶ καὶ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐστιν ὁ Χριστὸς, ἢ Θεὸν σὺ λέγεις τὸν Χριστὸν, αρνούμενος αὐτὸν καὶ ἄνθρωπον εἶναι; » λέγει τάδε· Οὐκ ἐν δύο οὐσίαις, ἀλλ᾽ ἐν μιᾷ. » Ταῦτα δὲ παρηγάγομεν ἵνα δείξωμεν ὅτι τοῖς Απολιναρίου πονηροῖς ἀκολουθοῦντες δόγμασιν οἱ Ακέφαλοι, οὐχ ὁμολογοῦσιν ἐν δύο οὐσίαις εἶναι καὶ γνωρίζεσθαι τὸν Χριστὸν, ἀλλ' ἐν μιᾷ· καίτοι τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων ἐπὶ τῆς ἀφράστου ενώσεως τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ, οὐ μίαν φύσιν παραδιδόντων, ἀλλὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐνωθεισῶν φύσεων ὁμολογεῖν ἡμᾶς διδασκόντων. Ρ. 957.] Δήλοι οὖν καθεστᾶσιν οἱ αἱρετικοὶ, τὸν ἀριθμὸν τῶν συνελθόντων πραγμάτων ἀπαρνούμενοι, καὶ αὐτὴν τὴν ἕνωσιν ἀναιροῦντες, καὶ Θεὸν καὶ ἄν- θρωπον τὸν Χριστὸν πρὸς ἀπάτην λέγοντες τῶν ἁπλουστέρων· εἰ γὰρ κατὰ ἀλήθειαν ἔλεγον Θεὸν τέ λειον καὶ ἄνθρωπον τέλειον τὸν Χριστὸν, δῆλοι ὅτι καὶ τὰς δύο οὐσίας ἐν αὐτῷ σώζεσθαι ὡμολόγουν JUSTINIANI IMPERATORIS una natura divinitatis cognitas proponimus. Ita A enim ipsa nos docuit vox divina dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram“. Vox autem faciamus non est unius personæ significativa, juxta Sabellii insaniam ; pluraliter enim dicta, can- ctæ Trinitatis demonstrativa est. Ad imaginem au- tem nostram, unam substantiam ostendit Patris, et Filii, et Spiritus sancti; non enim dixit ad imagines, ne diversas substantias in Trinitate suspicaremur, juxta Arii insaniam; sed ad imaginem, ut unam substantiam atque consubstantialem ostenderet san- ctam Trinitatem. Hominem ad imaginem nostram rationalem naturam humanitatis significavit, juxta quam imago Dei sumus; non enim dixit: Faciamus hunc, ne persona intelligatur; sed dixit: Faciamus hominem, ut rationalis natura humanitatis demnon- straretur. Tunc autem hypostases proponere voluit, cum masculum et feminam, Adamum et Evam vo- cavit, quod est personæ seu bypostases. Quis vero non miretur hæreticorum absurdita- tem unionem asserentium, ideoque diversitatem in Christo naturarum conftentium, ac numerum qui consequitur ex diversitate unitorum diffitentium? Evidenter in hoc ægrotant Apollinarii insania; hæc enim dicit in ratiociniis quæ ipse scripsit: Diversæ proprietates in unum conjunctæ medium fiunt, ut in mulo asini et equi, in cæruleo colore albedinis et nigritudinis, atque in verno tempore hiemis æsta- tisque proprietas videtur. Nullum autem medium utramque qualitatem habet ex omni parte, sed di- midia parte commixtam. Medium vero Dei et ho- minum in Christo, nec igitur est totus homo, nec Deus, sed Dei et hominis mixtura. Deinde rursus in tractatu cui titulus Deus incarnatus Christus, interrogatione responsioneque dialogum agens, post- quam interrogatus sit : « Quid ergo? nonne Deus et homo est Christus? Vel tune dicis Christum esse Deum, ipsum esse hominem negans?, hoc di- cit: Non in duabus substantiis, sed in una. Hæc vero retulimus ut ostendamus Acephalos, in- piis Apollinarii dogmatibus obsequentes, non in duabus naturis esse Christum atque agnosci, sed in una confiteri ; etsi sancti Patres nostri de unione ineffabili divinitatis atque humanitatis Christi, non unam naturam tradant, sed numerum naturarum unitarum confiteri nos doceant. C D Evidens ergo remanet hæreticos numerum con- junctorum negare, unionem ipsam evertere, Deum- que et hominem ad decipiendos simpliciores Chri- stum dicere ; si enim vere dicerent Deum perfectum, perfectumque hominem esse Christum, evidens esset duas quoque naturas salvari in ipso, illos confessu- ros esse. Non confitentes autem numerum conjun- " Gen. 1, 26. [
ἐπεὶ τίνων φαμὲν γενέσθαι τὴν ἕνωσιν; οὐ γὰρ ἓν τῶι ἀριθμῶι φαίη τις ἂν εἶναι τὰ ἑνούμενα, ἀλλ' ἢ δύο τυχὸν ἢ καὶ τούτων πέρα. 186 Καὶ πάλιν ἐν τῆι πρὸς Εὐλόγιον ἐπιστολῆι λέγει τάδε Ὅπου ἕνωσις ὀνομάζεται, οὐχ ἑνὸς πράγματος σημαίνεται σύνοδος, ἀλλ' ἢ δύο ἢ καὶ πλειόνων καὶ διαφερόντων ἀλλήλοις κατὰ τὴν φύσιν. 187 Τούτων τοίνυν οὕτω παρὰ τοῦ ἐν ἁγίοις πατρὸς εἰρημένων δῆλοι καθεστᾶσιν οἱ αἱρετικοὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν συνελθόντων πραγμάτων ἀπαρνούμενοι καὶ αὐτὴν τὴν ἕνωσιν ἀναιροῦντες καὶ θεὸν καὶ ἄνθρωπον τὸν Χριστὸν πρὸς ἀπάτην λέγοντες τῶν ἁπλουστέρων. εἰ γὰρ κατὰ ἀλήθειαν ἔλεγον θεὸν τέλειον καὶ ἄνθρωπον τέλειον τὸν Χριστόν, δῆλον ὅτι καὶ τὰς δύο οὐσίας ἐν αὐτῶι σώιζεσθαι ὡμολόγουν· μὴ ὁμολογοῦντες δὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑνωθέντων πραγμάτων δείκνυνται μηδὲν τέλειον ἐν Χριστῶι λέγοντες. τοῦτο γὰρ καὶ ὁ διδάσκαλος τῆς πλάνης αὐτῶν Ἀπολινάριος ἐν τῶι Περὶ τῆς θείας σαρκώσεως λόγωι γράφει λέγων 188 Καὶ γὰρ εἰ ἀνθρώπωι τελείωι συνήφθη θεὸς τέλειος, δύο ἂν ἦσαν· τὸ δὲ ἀτελὲς ἄρα τῶι τελείωι συντιθέμενον οὐκ ἐν δυάδι θεωρεῖται.
καὶ Υἱὸν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα, τότε τὰς τρεῖς ὑποστά Β φύσις δηλωθῇ · ὅτε δὲ τὰς ὑποστάσεις παραστῆσαι ἐκάλεσεν, ὅπερ ἐστὶ πρόσωπα ήτουν ὑποστάσεις. σεις, ήτουν τὰ τρία πρόσωπα τὰ ἐν τῇ μιᾷ φύσει τῆς θεότητος γνωριζόμενα παριστῶμεν. Οὕτω γὰρ ἡμᾶς καὶ ἡ θεία διδάσκει φωνή ή λέγουσα, Ποιή- σωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα ἡμετέραν καὶ καθ' ὁμοίωσιν. Ἡ δὲ φωνὴ τοῦ ποιήσωμεν οὐχ ἑνός ἐστι προσώπου σημαντική, κατὰ τὴν Σαβελλίου μανίαν· πληθυντικῶς γὰρ εἰρημένη, τῆς ἁγίας Τριάδος ἔστι δηλωτική. Καὶ τὸ κατ' εἰκόνα δὲ ἡμετέραν, τὴν μίαν οὐσίαν δηλοῖ Πατρὸς, καὶ Υἱοῦ, καὶ ἁγίου Πνεύ ματος· οὐ γὰρ εἶπε, κατ' εἰκόνας, ἵνα μὴ διαφό ρους τὰς οὐσίας τῆς Τριάδος ὑπονοήσωμεν, κατὰ τὴν ᾿Αρείου μανίαν· ἀλλὰ, κατ' εἰκόνα, ἵνα μίαν οὐσίαν καὶ ὁμοούσιον δείξῃ τὴν ἁγίαν Τριάδα· τὸ δὲ εἰπεῖν, κατ' εἰκόνα ἡμετέραν τὸν ἄνθρωπον, τὴν νοερὰν τῆς ἀνθρωπότητος φύσιν ἐσήμανε καθ᾽ ἦν ἐσμεν εἰκὼν τοῦ Θεοῦ· οὐ γὰρ εἶπε, Ποιήσωμεν τόνδε, ἵνα μὴ πρόσωπον νοηθῇ, ἀλλ' εἶπεν, Ποιή σωμεν ἄνθρωπον, ἵνα ἡ νοερὰ τῆς ἀνθρωπότητος. ἠβουλήθη, τότε τὸ ἄῤῥεν καὶ θῆλυ, Ἀδὰμ καὶ Εὔαν . (Ρ. 256.] Τίς δὲ οὐκ ἂν θαυμάσειεν τὴν τῶν αἱρε τικῶν ἀλογίαν; "Οτι ἔνωσιν λέγοντες, καὶ τὴν δια- φορὰν τῶν ἐν Χριστῷ φύσεών ἐστιν ὅτε ὁμολογοῦντες, ἀρνοῦνται τὸν ἐκ τῆς διαφορᾶς τῶν ἡνωμένων πρα γμάτων εἰσαγόμενον ἀριθμόν; Σαφῶς καὶ ἐν τούτῳ τὴν ᾿Απολιναρίου νοσοῦντες μανίαν· λέγει γὰρ ὁ αὐτὸς Απολινάριος ἐν τοῖς γραφεῖσιν αὐτῷ συλλο γισμοῖς τάδε· . Μεσότητες γίνονται ιδιοτήτων δια φόρων εἰς ἂν συνελθουσῶν, ὡς ἐν ἡμιόνῳ ἰδιότης ὄνου καὶ ἵππου, καὶ ἐν γλαυκῷ χρώματι ιδιότης λευ- κοῦ καὶ μέλανος, καὶ ἐν ἀέρι χειμῶνος καὶ θέρους Ιδιότης ἔαρ ἐργαζομένη· οὐδεμία δὲ μεσότης έκα- τέρας ἔχει τὰς ἀκρότητας ἐξ ὁλοκλήρου, ἀλλὰ μερι κῶς ἐπιμεμιγμένας. Μεσότης δὲ Θεοῦ καὶ ἀνθρώ- πων ἐν Χριστῷ, οὐκ ἄρα οὔτε ἄνθρωπος όλος, οὔτε Θεὸς, ἀλλὰ Θεοῦ καὶ ἀνθρώπου μίξις. » Εἶτα πάλιν ἐν τῷ λόγῳ αὐτοῦ τῷ ἐπιγεγραμμένῳ ὅτι Θεὸς ἔν- σαρκος ὁ Χριστὸς, κατὰ πεῦσιν καὶ ἀπόκρισιν τὸν διάλογον ποιούμενος, ἐπερωτηθείς· « Τίοὖν ; οὐχὶ καὶ Θεὸς καὶ ἄνθρωπος ἐστιν ὁ Χριστὸς, ἢ Θεὸν σὺ λέγεις τὸν Χριστὸν, αρνούμενος αὐτὸν καὶ ἄνθρωπον εἶναι; » λέγει τάδε· Οὐκ ἐν δύο οὐσίαις, ἀλλ᾽ ἐν μιᾷ. » Ταῦτα δὲ παρηγάγομεν ἵνα δείξωμεν ὅτι τοῖς Απολιναρίου πονηροῖς ἀκολουθοῦντες δόγμασιν οἱ Ακέφαλοι, οὐχ ὁμολογοῦσιν ἐν δύο οὐσίαις εἶναι καὶ γνωρίζεσθαι τὸν Χριστὸν, ἀλλ' ἐν μιᾷ· καίτοι τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων ἐπὶ τῆς ἀφράστου ενώσεως τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ, οὐ μίαν φύσιν παραδιδόντων, ἀλλὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἐνωθεισῶν φύσεων ὁμολογεῖν ἡμᾶς διδασκόντων. Ρ. 957.] Δήλοι οὖν καθεστᾶσιν οἱ αἱρετικοὶ, τὸν ἀριθμὸν τῶν συνελθόντων πραγμάτων ἀπαρνούμενοι, καὶ αὐτὴν τὴν ἕνωσιν ἀναιροῦντες, καὶ Θεὸν καὶ ἄν- θρωπον τὸν Χριστὸν πρὸς ἀπάτην λέγοντες τῶν ἁπλουστέρων· εἰ γὰρ κατὰ ἀλήθειαν ἔλεγον Θεὸν τέ λειον καὶ ἄνθρωπον τέλειον τὸν Χριστὸν, δῆλοι ὅτι καὶ τὰς δύο οὐσίας ἐν αὐτῷ σώζεσθαι ὡμολόγουν JUSTINIANI IMPERATORIS una natura divinitatis cognitas proponimus. Ita A enim ipsa nos docuit vox divina dicens: Faciamus hominem ad imaginem et similitudinem nostram“. Vox autem faciamus non est unius personæ significativa, juxta Sabellii insaniam ; pluraliter enim dicta, can- ctæ Trinitatis demonstrativa est. Ad imaginem au- tem nostram, unam substantiam ostendit Patris, et Filii, et Spiritus sancti; non enim dixit ad imagines, ne diversas substantias in Trinitate suspicaremur, juxta Arii insaniam; sed ad imaginem, ut unam substantiam atque consubstantialem ostenderet san- ctam Trinitatem. Hominem ad imaginem nostram rationalem naturam humanitatis significavit, juxta quam imago Dei sumus; non enim dixit: Faciamus hunc, ne persona intelligatur; sed dixit: Faciamus hominem, ut rationalis natura humanitatis demnon- straretur. Tunc autem hypostases proponere voluit, cum masculum et feminam, Adamum et Evam vo- cavit, quod est personæ seu bypostases. Quis vero non miretur hæreticorum absurdita- tem unionem asserentium, ideoque diversitatem in Christo naturarum conftentium, ac numerum qui consequitur ex diversitate unitorum diffitentium? Evidenter in hoc ægrotant Apollinarii insania; hæc enim dicit in ratiociniis quæ ipse scripsit: Diversæ proprietates in unum conjunctæ medium fiunt, ut in mulo asini et equi, in cæruleo colore albedinis et nigritudinis, atque in verno tempore hiemis æsta- tisque proprietas videtur. Nullum autem medium utramque qualitatem habet ex omni parte, sed di- midia parte commixtam. Medium vero Dei et ho- minum in Christo, nec igitur est totus homo, nec Deus, sed Dei et hominis mixtura. Deinde rursus in tractatu cui titulus Deus incarnatus Christus, interrogatione responsioneque dialogum agens, post- quam interrogatus sit : « Quid ergo? nonne Deus et homo est Christus? Vel tune dicis Christum esse Deum, ipsum esse hominem negans?, hoc di- cit: Non in duabus substantiis, sed in una. Hæc vero retulimus ut ostendamus Acephalos, in- piis Apollinarii dogmatibus obsequentes, non in duabus naturis esse Christum atque agnosci, sed in una confiteri ; etsi sancti Patres nostri de unione ineffabili divinitatis atque humanitatis Christi, non unam naturam tradant, sed numerum naturarum unitarum confiteri nos doceant. C D Evidens ergo remanet hæreticos numerum con- junctorum negare, unionem ipsam evertere, Deum- que et hominem ad decipiendos simpliciores Chri- stum dicere ; si enim vere dicerent Deum perfectum, perfectumque hominem esse Christum, evidens esset duas quoque naturas salvari in ipso, illos confessu- ros esse. Non confitentes autem numerum conjun- " Gen. 1, 26. [
PG 86:1141189 Πρὸς ἃ ἀντιλέγων Γρηγόριος ὁ Νύσης λέγει τάδε Οὐκ εἶδεν ὁ γεννάδας οὐδὲ παιδία ποτὲ τοὺς ἐπὶ τῆς παλάμης δακτύλους ἐξαριθμούμενα ὁ τὸν μικρὸν τῶι μείζονι συναριθμῶν. ἔνα μὲν ὀνομάζει τὸν ἐλαττούμενον καὶ ἕνα τὸν ὑπερέχοντα, δύο δὲ ὅμως εἶναί φησιν, εἰ μετ' ἀλλήλων ἀμφοτέρους λογίζοιτο. πᾶς γὰρ ἀριθμὸς μονάδων ἐστὶ σύνθεσις τὸ ἀθροιζόμενον ἐκ τούτων ἐν κεφαλαίωι σημαίνων· εἰ δὲ τὸ ἀριθμητόν, ὅ τι περ ἂν ἦι, τῶι συναριθμουμένωι παρατιθέμενον κατὰ τὴν πηλικότητα πλεονάζοι τῶι ὄγκωι παρὰ τὸ ἔλαττον, ἓν καὶ τὸ ἐλαττούμενον ἔσται, κἂν ἐλλείποι τὸ μέγεθος. ὅταν μὲν οὖν ἰσομεγέθη δύο τῶι ἀριθμῶι διαλάβωμεν, δύο τέλεια λέγομεν· ὅταν δὲ τῶι τελείωι τὸ λεῖπον συναριθμήσωμεν, δύο μὲν καὶ οὕτω φαμέν, ἀλλὰ τὸ μὲν ἐλλιπές, τὸ δὲ τέλειον. ὁ δὲ πολὺς οὗτος κατὰ τὴν ἀριθμητικὴν ἐπιστήμην εἰ μὲν τελείως ἑκάτερον κατὰ τὴν ἑαυτοῦ φύσιν ἔχει, δύο φησὶ λέγεσθαι τὰ οὕτω λεγόμενα· εἰ δὲ τὸ μὲν ἐλλείποι, τὸ δὲ ἕτερον τέλειον εἴη, ἓν ἀμφότερα γίνεσθαι, οὐκ οἶδ' ὅπως τὸ ἀτελὲς συναλείφων τῶι περιττεύοντι καὶ διὰ τῶν ἐναντίων ἐπινοῶν τοῖς ἀσυμβάτοις τὴν ἕνωσιν.
μὴ ὁμολογοῦντες δὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑνωθέντων πραγμάτων, δείκνυνται μηδὲν τέλειον ἐν Χριστῷ λέ- γοντες· τοῦτο γὰρ καὶ ὁ διδάσκαλος τῆς πλάνης αὐτῶν Ἀπολινάριος, ἐν τῷ Περὶ τῆς θείας σαρκώ σεως λόγῳ γράφει λέγων· « Καὶ γὰρ εἰ ἀνθρώπῳ τελείῳ συνήφθη Θεὸς τέλειος, δύο ἂν ἦσαν· τὸ δὲ ἀτελὲς ἄρα τῷ τελείῳ συντιθέμενον, οὐκ ἐν δυάδι θεωρεῖται. ο - [Ρ. 259] Ἐκ τῶν εἰρημένων τοίνυν σαφές καθέστηκεν, ὅτι ὅπου ἔνωσις διαφόρων νοεί τα πραγμάτων, ἐκεῖ πάντως καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐνωθέντων γνωρίζεται· ἀλλ᾽ οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροί, ἀεὶ τῇ ἑαυτῶν δυσσεβείᾳ προεπινοοῦντες τὰ χείρονα, οὐ μόνον περὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ ἑνὸς τῆς ἁγίας Τριάδος ἁμαρτάνουσιν, ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτὴν βλασ φημοῦσιν τὴν ὁμοούσιον Τριάδα. Καὶ τοῦτο γὰρ λέγειν Σευῆρος ἐτόλμησεν ὅτι ὁ Τρισάγιος ὕμνος εἰς μόνον ἀναφέρεται τον Υιόν, μὴ κοινωσάντων τῇ δοξολογία τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Τοῦτο δὲ οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν, ἢ κατὰ τὴν ᾿Αρείου μανίαν χωρίζειν τὸν Υἱὸν τῆς οὐσία ας τοῦ Πατρὸς καὶ ἁγίου Πνεύματος, καὶ ἑτεριού- στον αὐτὸν εἰσάγειν· ἢ εἰ μὴ τοῦτο, ἀλλὰ κατὰ τὴν Νεστορίου βλασφημίαν μὴ ὁμολογεῖν τὸν Χριστὸν Θεὸν εἶναι καὶ ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος· ἀλλὰ τετάρ τῳ τινὶ προσώπῳ κατὰ τὴν ἐκείνων ἄνοιαν τὸν τοιοῦ τον ἀναπέμπειν ὕμνον· καὶ ᾧ νομίζουσι τιμάν τὸν Υἱόν, ἀγνοοῦσιν αὐτὸν ἀτιμάζοντες, τῷ χωρίς ζειν αὐτὸν τοῦ συμπροσκυνεῖσθαι τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι. Ταῦτα δὲ λέγοντες, οὔτε ἑαυτοῖς γοῦν ἀκολουθεῖν ἐγνώκασιν· τρίτον γὰρ, λεγομένου τοῦ ὕμνου, ἐπάγομεν εὐθύς· Δόξα Πατρὶ, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι. Τί δὲ λέγομεν ὅτι ἑαυτοῖς ἀπειθοῦσιν; πότε οὐδὲ τὰ Σεραφὶμ ἐντρέπονται, διὰ τῆς Τρισαγίας φωνῆς, τῇ ἁγίᾳ Τριάδι τὴν δοξολογίαν προσάγοντα, καθὼς τὰ περὶ τούτου καὶ οἱ ἅγιοι ἡμῖν Πατέρες παραδεδώκασιν. Β [Ρ.260.]Ταῦτα τοίνυν πρὸς ἀναίρεσιν τῆς τῶν αἱρε τικῶν βλασφημίας οἱ Πατέρες ἐκθέμενοι, τὴν ὀρθὴν τῆς Ἐκκλησίας παραδεδώκασιν ὁμολογίαν, διδά- ξαντες ἡμᾶς μίαν θεότητα, μίαν δύναμιν, μίαν ού σίαν τῆς ἁγίας ὁμολογεῖν Τριάδος, καὶ τὴν αὐτὴν προσφέρειν δοξολογίαν τε καὶ προσκύνησιν Πατρί, καὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι· ὁμολογεῖν δὲ τὸ ἐν πρόσωπον τὸ ἐκ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, Θεὸν ἀληθῆ, καὶ ἄνθρωπον ἀληθῆ, τὸν αὐτὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα· καὶ οὔτε κατὰ τὴν αὐτὴν οὐσίαν ὁμοούσ σιον αὐτὸν εἶναι τῷ Πατρὶ καθ᾽ ἣν ἡμῖν, οὔτε ἡμῖν καθ' ἣν τῷ Πατρί· ἀδύνατον γὰρ μίαν οὐσίαν ήτουν φύσιν ὁμοούσιον εἶναι Θεῷ καὶ ἀνθρώποις· ἀλλ' ἐν μιᾷ ὑποστάσει αἱ δύο φύσεις γνωριζόμεναι, ἡ μὲν πρὸς τὸν Πατέρα την κοινότητα ἔχει, ἡ δὲ πρὸς ἡμᾶς. Ωστε δὲ σαφῶς ὑμᾶς ἐπιγνῶναι τὴν ὁμολογίαν, ἣν ἀκολουθοῦντες τῇ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ Ἐκ κλησία φυλάττομεν, ταύτην ἐν κεφαλαίοις συντόμως ἐκθέμενοι ὑμῖν τε καὶ δι' ὑμῶν τοῖς τὸν μονήρη βίου κατὰ τὴν ᾿Αλεξανδρέων καὶ περὶ αὐτὴν ἑλομένοις Ελλην καθιστώμεν. TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. 1142° A ctorum, nihil perfectum esse in Christo dicere con- vincuntur; hoc enim magister ipse erroris eorum Apollinarius, in tractatu De divina incarnatione scri- bit dicens: Reipsa si cum homine perfecto Deus perfectus conjunctus fuerit, duo erunt; imperfe- ctum vero cum perfecto conjunctum, duplex non videtur. › —Ex dictis igiturevidenter patet, ubi unio diversorum intelligitur, ibi quoque integrum nu- merum conjunctorum agnosci. Sed veritatis hostes, semper impietati suæ pejora adjicientes, non soluin in œconomiam unius sanctæ Trinitatis peccant, sed etiam consubstantialem Trinitatem blasphemnant. C D Etenim Severus ausus est etiam dicere hymnum Trisagium uni Filio decantari, nec Patre nec Spi- ritu sancto doxologiam participantibus. Hoc vero aliud non est, quam, juxta Arii insaniam, Filium separare a substantia Patris ac Spiritus sancti, ip- sumque alienæ substantiae facere; vel, si non ita sit, juxta vero Nestorii blasphemiam, Christum esse Deum, unumque sanctæ Trinitatis non confitetur, ac cuidam quartæ personæ, juxta illorum insaniam, hunc hymnum decantant; Filiumque quem colere exsistimant, ignorantes offendunt, eo quod una ado- ratione non ipsum adorant cum Patre ac Spirita sancto. Hæc autem dicentes, nec sibimetipsis qui- dem obsequi norunt; ter enim dicente hymno, Patri, et Filio, et Spiritui sancto directe gloriam re- mittimus. Quid vero dicimus ipsos non sibi crederet quia Seraphim, voce Trisagii, sancta Trinitati do- xologiam dicentes non cessant, juxta quod nobis sancti Patres de hoc tradiderunt. Hæc igitur ad evertendam hæreticorum blasphe- miam exponentes, veram Ecclesiæ confessionem Patres tradiderunt, unam deitatem, unam poten- tiam, unamque substantiam sanctæ Trinitatis con- flteri nos docentes, eamdem doxologiam, eanden- que adorationem Patri, et Filio, et Spiritui sancto deferre; confiteri vero unam personam ex sancta consubstantialique Trinitate, Dominum nostrum Jesum Christum, Deum verum verumque hominem, eumdem consubstantialem Patri secundum divini- tatem, consubstantialemque eumdem nobis secun. dum humanitatem ; non autem ipsum esse consul- stantialem Patri secundum eamdem substantiam, secundum quam consubstantialis est nobis, nec consubstantialem nobis secundum eamdem ac Patri; impossibile est enim unam substantiam seu natu- ram consubstantialem esse Deo et hominibus; sed in una hypostasi duæ naturæ agnoscuntur quarum ¿ una communis est cum Patre, alteraque nobiscum. Ut autem sciatis quam confessionem tenentes, ca- tholicæ et apostolicæ Ecclesiæ obsequimur, eam in capitibus breviter exponentes vobis atque per voe illis qui monasticam vitam Alexandriæ vel circa illam amplexuri sunt, claram statuemus.
τέλειον γὰρ τελείωι καὶ ἀτελὲς ἀτελεῖ μᾶλλον ἁρμόζεται τῆι ὁμοιότητι· τῆς δὲ τοῦ ἐναντίου πρὸς τὸ ἐναντίον ἑνώσεως, τοῦ ἀτελοῦς φημὶ πρὸς τὸ τέλειον, λεγέτω τὸν τρόπον ὁ τῆς κοινῆς ταύτης ἀριθμητικῆς νομοθέτης. 190 ἀλλ' οὐχ ἡγεῖται πρέπειν ἀνθρώπινον νοῦν περὶ τὸν μονογενῆ θεὸν ἐννοεῖν καὶ τὴν αἰτίαν λέγει ὅτι τρεπτὸς ὁ νοῦς ὁ ἀνθρώπινος. οὐκοῦν ὁ αὐτὸς λόγος μηδὲ τὴν σάρκα τῶι θεῶι συγχωρείτω· τὸ γὰρ τρεπτὴν αὐτὴν εἶναι οὐδὲ ὁ λογογράφος ἀντείποι ἀπὸ νεότητος μέχρι τελειώσεως ὥσπερ ἐνδύματα μετενδυομένην τὰς ἡλικίας. ἢ πῶς οὐκ ἦν τρεπτὸς ὁ πρότερον ἐπ' ὠλένης ὑπὸ τῆς μητρὸς κομιζόμενος, εἶτα ἐν παιδίοις, εἶτα ἐν μειρακίοις γενόμενος καὶ οὕτω κατ' ὀλίγον προελθὼν εἰς τὸ τέλειον, ἕως εἰς τὸ μέτρον τῆς ἀνθρωπίνης ἡλικίας ἦλθεν; εἰ οὖν ὁ νοῦς διὰ τὸ τρεπτὸν ἀποβάλλεται, διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν μηδὲ ἡ σὰρξ ὑπ' αὐτοῦ συγχωρείσθω. καὶ οὕτω ψευδὲς κατ' αὐτὸν δειχθήσεται τὸ εὐαγγέλιον ἅπαν καὶ κενὸν τὸ κήρυγμα καὶ ματαία ἡ πίστις. εἰ δὲ οὐκ ἀπιστεῖται τὸ ἐν σαρκὶ πεφανερῶσθαι καὶ ταύτηι τρεπτῆι, οὐδὲ τὸν νοῦν πάντως διὰ τὴν αὐτὴν αἰτίαν ἀπόβλητον ἕξει, ἀλλ' ὥσπερ ἐν σαρκὶ γενόμενος οὐκ ἐμολύνθη, οὕτως οὐδὲ τὸν νοῦν παραδεξάμενος εἰς τροπὴν ἠλλοιώθη.
μὴ ὁμολογοῦντες δὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑνωθέντων πραγμάτων, δείκνυνται μηδὲν τέλειον ἐν Χριστῷ λέ- γοντες· τοῦτο γὰρ καὶ ὁ διδάσκαλος τῆς πλάνης αὐτῶν Ἀπολινάριος, ἐν τῷ Περὶ τῆς θείας σαρκώ σεως λόγῳ γράφει λέγων· « Καὶ γὰρ εἰ ἀνθρώπῳ τελείῳ συνήφθη Θεὸς τέλειος, δύο ἂν ἦσαν· τὸ δὲ ἀτελὲς ἄρα τῷ τελείῳ συντιθέμενον, οὐκ ἐν δυάδι θεωρεῖται. ο - [Ρ. 259] Ἐκ τῶν εἰρημένων τοίνυν σαφές καθέστηκεν, ὅτι ὅπου ἔνωσις διαφόρων νοεί τα πραγμάτων, ἐκεῖ πάντως καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐνωθέντων γνωρίζεται· ἀλλ᾽ οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροί, ἀεὶ τῇ ἑαυτῶν δυσσεβείᾳ προεπινοοῦντες τὰ χείρονα, οὐ μόνον περὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ ἑνὸς τῆς ἁγίας Τριάδος ἁμαρτάνουσιν, ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτὴν βλασ φημοῦσιν τὴν ὁμοούσιον Τριάδα. Καὶ τοῦτο γὰρ λέγειν Σευῆρος ἐτόλμησεν ὅτι ὁ Τρισάγιος ὕμνος εἰς μόνον ἀναφέρεται τον Υιόν, μὴ κοινωσάντων τῇ δοξολογία τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Τοῦτο δὲ οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν, ἢ κατὰ τὴν ᾿Αρείου μανίαν χωρίζειν τὸν Υἱὸν τῆς οὐσία ας τοῦ Πατρὸς καὶ ἁγίου Πνεύματος, καὶ ἑτεριού- στον αὐτὸν εἰσάγειν· ἢ εἰ μὴ τοῦτο, ἀλλὰ κατὰ τὴν Νεστορίου βλασφημίαν μὴ ὁμολογεῖν τὸν Χριστὸν Θεὸν εἶναι καὶ ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος· ἀλλὰ τετάρ τῳ τινὶ προσώπῳ κατὰ τὴν ἐκείνων ἄνοιαν τὸν τοιοῦ τον ἀναπέμπειν ὕμνον· καὶ ᾧ νομίζουσι τιμάν τὸν Υἱόν, ἀγνοοῦσιν αὐτὸν ἀτιμάζοντες, τῷ χωρίς ζειν αὐτὸν τοῦ συμπροσκυνεῖσθαι τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι. Ταῦτα δὲ λέγοντες, οὔτε ἑαυτοῖς γοῦν ἀκολουθεῖν ἐγνώκασιν· τρίτον γὰρ, λεγομένου τοῦ ὕμνου, ἐπάγομεν εὐθύς· Δόξα Πατρὶ, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι. Τί δὲ λέγομεν ὅτι ἑαυτοῖς ἀπειθοῦσιν; πότε οὐδὲ τὰ Σεραφὶμ ἐντρέπονται, διὰ τῆς Τρισαγίας φωνῆς, τῇ ἁγίᾳ Τριάδι τὴν δοξολογίαν προσάγοντα, καθὼς τὰ περὶ τούτου καὶ οἱ ἅγιοι ἡμῖν Πατέρες παραδεδώκασιν. Β [Ρ.260.]Ταῦτα τοίνυν πρὸς ἀναίρεσιν τῆς τῶν αἱρε τικῶν βλασφημίας οἱ Πατέρες ἐκθέμενοι, τὴν ὀρθὴν τῆς Ἐκκλησίας παραδεδώκασιν ὁμολογίαν, διδά- ξαντες ἡμᾶς μίαν θεότητα, μίαν δύναμιν, μίαν ού σίαν τῆς ἁγίας ὁμολογεῖν Τριάδος, καὶ τὴν αὐτὴν προσφέρειν δοξολογίαν τε καὶ προσκύνησιν Πατρί, καὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι· ὁμολογεῖν δὲ τὸ ἐν πρόσωπον τὸ ἐκ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, Θεὸν ἀληθῆ, καὶ ἄνθρωπον ἀληθῆ, τὸν αὐτὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα· καὶ οὔτε κατὰ τὴν αὐτὴν οὐσίαν ὁμοούσ σιον αὐτὸν εἶναι τῷ Πατρὶ καθ᾽ ἣν ἡμῖν, οὔτε ἡμῖν καθ' ἣν τῷ Πατρί· ἀδύνατον γὰρ μίαν οὐσίαν ήτουν φύσιν ὁμοούσιον εἶναι Θεῷ καὶ ἀνθρώποις· ἀλλ' ἐν μιᾷ ὑποστάσει αἱ δύο φύσεις γνωριζόμεναι, ἡ μὲν πρὸς τὸν Πατέρα την κοινότητα ἔχει, ἡ δὲ πρὸς ἡμᾶς. Ωστε δὲ σαφῶς ὑμᾶς ἐπιγνῶναι τὴν ὁμολογίαν, ἣν ἀκολουθοῦντες τῇ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ Ἐκ κλησία φυλάττομεν, ταύτην ἐν κεφαλαίοις συντόμως ἐκθέμενοι ὑμῖν τε καὶ δι' ὑμῶν τοῖς τὸν μονήρη βίου κατὰ τὴν ᾿Αλεξανδρέων καὶ περὶ αὐτὴν ἑλομένοις Ελλην καθιστώμεν. TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. 1142° A ctorum, nihil perfectum esse in Christo dicere con- vincuntur; hoc enim magister ipse erroris eorum Apollinarius, in tractatu De divina incarnatione scri- bit dicens: Reipsa si cum homine perfecto Deus perfectus conjunctus fuerit, duo erunt; imperfe- ctum vero cum perfecto conjunctum, duplex non videtur. › —Ex dictis igiturevidenter patet, ubi unio diversorum intelligitur, ibi quoque integrum nu- merum conjunctorum agnosci. Sed veritatis hostes, semper impietati suæ pejora adjicientes, non soluin in œconomiam unius sanctæ Trinitatis peccant, sed etiam consubstantialem Trinitatem blasphemnant. C D Etenim Severus ausus est etiam dicere hymnum Trisagium uni Filio decantari, nec Patre nec Spi- ritu sancto doxologiam participantibus. Hoc vero aliud non est, quam, juxta Arii insaniam, Filium separare a substantia Patris ac Spiritus sancti, ip- sumque alienæ substantiae facere; vel, si non ita sit, juxta vero Nestorii blasphemiam, Christum esse Deum, unumque sanctæ Trinitatis non confitetur, ac cuidam quartæ personæ, juxta illorum insaniam, hunc hymnum decantant; Filiumque quem colere exsistimant, ignorantes offendunt, eo quod una ado- ratione non ipsum adorant cum Patre ac Spirita sancto. Hæc autem dicentes, nec sibimetipsis qui- dem obsequi norunt; ter enim dicente hymno, Patri, et Filio, et Spiritui sancto directe gloriam re- mittimus. Quid vero dicimus ipsos non sibi crederet quia Seraphim, voce Trisagii, sancta Trinitati do- xologiam dicentes non cessant, juxta quod nobis sancti Patres de hoc tradiderunt. Hæc igitur ad evertendam hæreticorum blasphe- miam exponentes, veram Ecclesiæ confessionem Patres tradiderunt, unam deitatem, unam poten- tiam, unamque substantiam sanctæ Trinitatis con- flteri nos docentes, eamdem doxologiam, eanden- que adorationem Patri, et Filio, et Spiritui sancto deferre; confiteri vero unam personam ex sancta consubstantialique Trinitate, Dominum nostrum Jesum Christum, Deum verum verumque hominem, eumdem consubstantialem Patri secundum divini- tatem, consubstantialemque eumdem nobis secun. dum humanitatem ; non autem ipsum esse consul- stantialem Patri secundum eamdem substantiam, secundum quam consubstantialis est nobis, nec consubstantialem nobis secundum eamdem ac Patri; impossibile est enim unam substantiam seu natu- ram consubstantialem esse Deo et hominibus; sed in una hypostasi duæ naturæ agnoscuntur quarum ¿ una communis est cum Patre, alteraque nobiscum. Ut autem sciatis quam confessionem tenentes, ca- tholicæ et apostolicæ Ecclesiæ obsequimur, eam in capitibus breviter exponentes vobis atque per voe illis qui monasticam vitam Alexandriæ vel circa illam amplexuri sunt, claram statuemus.
191 πάλιν δὲ τὸν αὐτὸν ἀναλήψομαι λόγον ἐκθέμενος τὴν ῥῆσιν αὐτοῦ ἐπὶ λέξεως οὐκ ἄρα, φησί, σώιζεται τὸ ἀνθρώπινον γένος δι' ἀναλήψεως νοῦ καὶ ὅλου ἀνθρώπου, ἀλλὰ δι' ἀναλήψεως σαρκός, ἧι φυσικὸν μὲν τὸ ἡγεμονεύεσθαι, ἐδεῖτο δὲ ἀτρέπτου νοῦ μὴ ὑποπίπτοντος αὐτῆι δι' ἀνεπιστημοσύνης ἀσθένειαν, ἀλλὰ συναρμόζοντος αὐτὴν ἀβιάστως ἑαυτῶι. τίς οὐκ οἶδεν ὅτι τὸ δεόμενον τοῦ ἀνενδεοῦς ἕτερον τῆι φύσει πάντως ἐστὶ καὶ τὸ πεφυκὸς ἡγεμονεύεσθαι τοῦ ἐν τῆι φύσει τὸ ἄρχειν ἔχοντος ὁμοίως κατὰ τὸν λόγον τῆς οὐσίας παρήλλακται, ὡς ἡ τῶν ἀλόγων φύσις ὑποχειρίως ἔχειν τῆι τῶν ἀνθρώπων κατεσκευάσθη καὶ ὁ ἄνθρωπος οὐκ ἐπίκτητον τὴν κατὰ τῶν ἀλόγων ἀρχήν, ἀλλ' οἰκείαν ἔχει.
μὴ ὁμολογοῦντες δὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑνωθέντων πραγμάτων, δείκνυνται μηδὲν τέλειον ἐν Χριστῷ λέ- γοντες· τοῦτο γὰρ καὶ ὁ διδάσκαλος τῆς πλάνης αὐτῶν Ἀπολινάριος, ἐν τῷ Περὶ τῆς θείας σαρκώ σεως λόγῳ γράφει λέγων· « Καὶ γὰρ εἰ ἀνθρώπῳ τελείῳ συνήφθη Θεὸς τέλειος, δύο ἂν ἦσαν· τὸ δὲ ἀτελὲς ἄρα τῷ τελείῳ συντιθέμενον, οὐκ ἐν δυάδι θεωρεῖται. ο - [Ρ. 259] Ἐκ τῶν εἰρημένων τοίνυν σαφές καθέστηκεν, ὅτι ὅπου ἔνωσις διαφόρων νοεί τα πραγμάτων, ἐκεῖ πάντως καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐνωθέντων γνωρίζεται· ἀλλ᾽ οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροί, ἀεὶ τῇ ἑαυτῶν δυσσεβείᾳ προεπινοοῦντες τὰ χείρονα, οὐ μόνον περὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ ἑνὸς τῆς ἁγίας Τριάδος ἁμαρτάνουσιν, ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτὴν βλασ φημοῦσιν τὴν ὁμοούσιον Τριάδα. Καὶ τοῦτο γὰρ λέγειν Σευῆρος ἐτόλμησεν ὅτι ὁ Τρισάγιος ὕμνος εἰς μόνον ἀναφέρεται τον Υιόν, μὴ κοινωσάντων τῇ δοξολογία τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Τοῦτο δὲ οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν, ἢ κατὰ τὴν ᾿Αρείου μανίαν χωρίζειν τὸν Υἱὸν τῆς οὐσία ας τοῦ Πατρὸς καὶ ἁγίου Πνεύματος, καὶ ἑτεριού- στον αὐτὸν εἰσάγειν· ἢ εἰ μὴ τοῦτο, ἀλλὰ κατὰ τὴν Νεστορίου βλασφημίαν μὴ ὁμολογεῖν τὸν Χριστὸν Θεὸν εἶναι καὶ ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος· ἀλλὰ τετάρ τῳ τινὶ προσώπῳ κατὰ τὴν ἐκείνων ἄνοιαν τὸν τοιοῦ τον ἀναπέμπειν ὕμνον· καὶ ᾧ νομίζουσι τιμάν τὸν Υἱόν, ἀγνοοῦσιν αὐτὸν ἀτιμάζοντες, τῷ χωρίς ζειν αὐτὸν τοῦ συμπροσκυνεῖσθαι τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι. Ταῦτα δὲ λέγοντες, οὔτε ἑαυτοῖς γοῦν ἀκολουθεῖν ἐγνώκασιν· τρίτον γὰρ, λεγομένου τοῦ ὕμνου, ἐπάγομεν εὐθύς· Δόξα Πατρὶ, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι. Τί δὲ λέγομεν ὅτι ἑαυτοῖς ἀπειθοῦσιν; πότε οὐδὲ τὰ Σεραφὶμ ἐντρέπονται, διὰ τῆς Τρισαγίας φωνῆς, τῇ ἁγίᾳ Τριάδι τὴν δοξολογίαν προσάγοντα, καθὼς τὰ περὶ τούτου καὶ οἱ ἅγιοι ἡμῖν Πατέρες παραδεδώκασιν. Β [Ρ.260.]Ταῦτα τοίνυν πρὸς ἀναίρεσιν τῆς τῶν αἱρε τικῶν βλασφημίας οἱ Πατέρες ἐκθέμενοι, τὴν ὀρθὴν τῆς Ἐκκλησίας παραδεδώκασιν ὁμολογίαν, διδά- ξαντες ἡμᾶς μίαν θεότητα, μίαν δύναμιν, μίαν ού σίαν τῆς ἁγίας ὁμολογεῖν Τριάδος, καὶ τὴν αὐτὴν προσφέρειν δοξολογίαν τε καὶ προσκύνησιν Πατρί, καὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι· ὁμολογεῖν δὲ τὸ ἐν πρόσωπον τὸ ἐκ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, Θεὸν ἀληθῆ, καὶ ἄνθρωπον ἀληθῆ, τὸν αὐτὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα· καὶ οὔτε κατὰ τὴν αὐτὴν οὐσίαν ὁμοούσ σιον αὐτὸν εἶναι τῷ Πατρὶ καθ᾽ ἣν ἡμῖν, οὔτε ἡμῖν καθ' ἣν τῷ Πατρί· ἀδύνατον γὰρ μίαν οὐσίαν ήτουν φύσιν ὁμοούσιον εἶναι Θεῷ καὶ ἀνθρώποις· ἀλλ' ἐν μιᾷ ὑποστάσει αἱ δύο φύσεις γνωριζόμεναι, ἡ μὲν πρὸς τὸν Πατέρα την κοινότητα ἔχει, ἡ δὲ πρὸς ἡμᾶς. Ωστε δὲ σαφῶς ὑμᾶς ἐπιγνῶναι τὴν ὁμολογίαν, ἣν ἀκολουθοῦντες τῇ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ Ἐκ κλησία φυλάττομεν, ταύτην ἐν κεφαλαίοις συντόμως ἐκθέμενοι ὑμῖν τε καὶ δι' ὑμῶν τοῖς τὸν μονήρη βίου κατὰ τὴν ᾿Αλεξανδρέων καὶ περὶ αὐτὴν ἑλομένοις Ελλην καθιστώμεν. TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. 1142° A ctorum, nihil perfectum esse in Christo dicere con- vincuntur; hoc enim magister ipse erroris eorum Apollinarius, in tractatu De divina incarnatione scri- bit dicens: Reipsa si cum homine perfecto Deus perfectus conjunctus fuerit, duo erunt; imperfe- ctum vero cum perfecto conjunctum, duplex non videtur. › —Ex dictis igiturevidenter patet, ubi unio diversorum intelligitur, ibi quoque integrum nu- merum conjunctorum agnosci. Sed veritatis hostes, semper impietati suæ pejora adjicientes, non soluin in œconomiam unius sanctæ Trinitatis peccant, sed etiam consubstantialem Trinitatem blasphemnant. C D Etenim Severus ausus est etiam dicere hymnum Trisagium uni Filio decantari, nec Patre nec Spi- ritu sancto doxologiam participantibus. Hoc vero aliud non est, quam, juxta Arii insaniam, Filium separare a substantia Patris ac Spiritus sancti, ip- sumque alienæ substantiae facere; vel, si non ita sit, juxta vero Nestorii blasphemiam, Christum esse Deum, unumque sanctæ Trinitatis non confitetur, ac cuidam quartæ personæ, juxta illorum insaniam, hunc hymnum decantant; Filiumque quem colere exsistimant, ignorantes offendunt, eo quod una ado- ratione non ipsum adorant cum Patre ac Spirita sancto. Hæc autem dicentes, nec sibimetipsis qui- dem obsequi norunt; ter enim dicente hymno, Patri, et Filio, et Spiritui sancto directe gloriam re- mittimus. Quid vero dicimus ipsos non sibi crederet quia Seraphim, voce Trisagii, sancta Trinitati do- xologiam dicentes non cessant, juxta quod nobis sancti Patres de hoc tradiderunt. Hæc igitur ad evertendam hæreticorum blasphe- miam exponentes, veram Ecclesiæ confessionem Patres tradiderunt, unam deitatem, unam poten- tiam, unamque substantiam sanctæ Trinitatis con- flteri nos docentes, eamdem doxologiam, eanden- que adorationem Patri, et Filio, et Spiritui sancto deferre; confiteri vero unam personam ex sancta consubstantialique Trinitate, Dominum nostrum Jesum Christum, Deum verum verumque hominem, eumdem consubstantialem Patri secundum divini- tatem, consubstantialemque eumdem nobis secun. dum humanitatem ; non autem ipsum esse consul- stantialem Patri secundum eamdem substantiam, secundum quam consubstantialis est nobis, nec consubstantialem nobis secundum eamdem ac Patri; impossibile est enim unam substantiam seu natu- ram consubstantialem esse Deo et hominibus; sed in una hypostasi duæ naturæ agnoscuntur quarum ¿ una communis est cum Patre, alteraque nobiscum. Ut autem sciatis quam confessionem tenentes, ca- tholicæ et apostolicæ Ecclesiæ obsequimur, eam in capitibus breviter exponentes vobis atque per voe illis qui monasticam vitam Alexandriæ vel circa illam amplexuri sunt, claram statuemus.
εἰ οὖν φυσικὸν τῆι σαρκὶ τὸ ἡγεμονεύεσθαι, καθώς φησιν ὁ Ἀπολινάριος, ἡγεμονικὸν δὲ τῆι φύσει τὸ θεῖον, πῶς ὁ ταῦτα διδοὺς ἓν ἐξ ἀρχῆς εἶναι τὰ ἀμφότερα τῆι φύσει διορίζεται πᾶσιν ὄντος προδήλου ὅτι ἕτερος τοῦ ὑποχειρίου καὶ ἄλλος τοῦ ἐπιστατοῦντος ὁ λόγος καὶ ἄλλο τὸ πεφυκὸς ὁδηγεῖσθαι καὶ ἕτερον πάλιν ὧι φύσις τὸ ἡγεμονεύειν ἐστίν; εἰ οὖν ἐν τοῖς ἐναντίοις ἰδιώμασιν ἡ ἑκατέρου τούτων θεωρεῖται φύσις, τῆς σαρκὸς λέγω καὶ τῆς θεότητος, πῶς μία αἱ δύο φύσεις εἰσίν; 192 Ἐκ τῶν εἰρημένων τοίνυν σαφὲς καθέστηκεν ὅτι ὅπου ἕνωσις διαφόρων νοεῖται πραγμάτων, ἐκεῖ πάντως καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἑνωθέντων γνωρίζεται· ἀλλ' οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροὶ ἀεὶ τῆι ἑαυτῶν δυσσεβείαι προσεπινοοῦντες τὰ χείρονα οὐ μόνον περὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ ἑνὸς τῆς ἁγίας τριάδος ἁμαρτάνουσιν, ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτὴν βλασφημοῦσιν τὴν ὁμοούσιον τριάδα. καὶ τοῦτο γὰρ λέγειν Σευῆρος ἐτόλμησεν ὅτι ὁ τρισάγιος ὕμνος εἰς μόνον ἀναφέρεται τὸν υἱὸν μὴ κοινωνούντων τῆι δοξολογίαι τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίουΠνεύματος.
μὴ ὁμολογοῦντες δὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑνωθέντων πραγμάτων, δείκνυνται μηδὲν τέλειον ἐν Χριστῷ λέ- γοντες· τοῦτο γὰρ καὶ ὁ διδάσκαλος τῆς πλάνης αὐτῶν Ἀπολινάριος, ἐν τῷ Περὶ τῆς θείας σαρκώ σεως λόγῳ γράφει λέγων· « Καὶ γὰρ εἰ ἀνθρώπῳ τελείῳ συνήφθη Θεὸς τέλειος, δύο ἂν ἦσαν· τὸ δὲ ἀτελὲς ἄρα τῷ τελείῳ συντιθέμενον, οὐκ ἐν δυάδι θεωρεῖται. ο - [Ρ. 259] Ἐκ τῶν εἰρημένων τοίνυν σαφές καθέστηκεν, ὅτι ὅπου ἔνωσις διαφόρων νοεί τα πραγμάτων, ἐκεῖ πάντως καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐνωθέντων γνωρίζεται· ἀλλ᾽ οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροί, ἀεὶ τῇ ἑαυτῶν δυσσεβείᾳ προεπινοοῦντες τὰ χείρονα, οὐ μόνον περὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ ἑνὸς τῆς ἁγίας Τριάδος ἁμαρτάνουσιν, ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτὴν βλασ φημοῦσιν τὴν ὁμοούσιον Τριάδα. Καὶ τοῦτο γὰρ λέγειν Σευῆρος ἐτόλμησεν ὅτι ὁ Τρισάγιος ὕμνος εἰς μόνον ἀναφέρεται τον Υιόν, μὴ κοινωσάντων τῇ δοξολογία τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Τοῦτο δὲ οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν, ἢ κατὰ τὴν ᾿Αρείου μανίαν χωρίζειν τὸν Υἱὸν τῆς οὐσία ας τοῦ Πατρὸς καὶ ἁγίου Πνεύματος, καὶ ἑτεριού- στον αὐτὸν εἰσάγειν· ἢ εἰ μὴ τοῦτο, ἀλλὰ κατὰ τὴν Νεστορίου βλασφημίαν μὴ ὁμολογεῖν τὸν Χριστὸν Θεὸν εἶναι καὶ ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος· ἀλλὰ τετάρ τῳ τινὶ προσώπῳ κατὰ τὴν ἐκείνων ἄνοιαν τὸν τοιοῦ τον ἀναπέμπειν ὕμνον· καὶ ᾧ νομίζουσι τιμάν τὸν Υἱόν, ἀγνοοῦσιν αὐτὸν ἀτιμάζοντες, τῷ χωρίς ζειν αὐτὸν τοῦ συμπροσκυνεῖσθαι τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι. Ταῦτα δὲ λέγοντες, οὔτε ἑαυτοῖς γοῦν ἀκολουθεῖν ἐγνώκασιν· τρίτον γὰρ, λεγομένου τοῦ ὕμνου, ἐπάγομεν εὐθύς· Δόξα Πατρὶ, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι. Τί δὲ λέγομεν ὅτι ἑαυτοῖς ἀπειθοῦσιν; πότε οὐδὲ τὰ Σεραφὶμ ἐντρέπονται, διὰ τῆς Τρισαγίας φωνῆς, τῇ ἁγίᾳ Τριάδι τὴν δοξολογίαν προσάγοντα, καθὼς τὰ περὶ τούτου καὶ οἱ ἅγιοι ἡμῖν Πατέρες παραδεδώκασιν. Β [Ρ.260.]Ταῦτα τοίνυν πρὸς ἀναίρεσιν τῆς τῶν αἱρε τικῶν βλασφημίας οἱ Πατέρες ἐκθέμενοι, τὴν ὀρθὴν τῆς Ἐκκλησίας παραδεδώκασιν ὁμολογίαν, διδά- ξαντες ἡμᾶς μίαν θεότητα, μίαν δύναμιν, μίαν ού σίαν τῆς ἁγίας ὁμολογεῖν Τριάδος, καὶ τὴν αὐτὴν προσφέρειν δοξολογίαν τε καὶ προσκύνησιν Πατρί, καὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι· ὁμολογεῖν δὲ τὸ ἐν πρόσωπον τὸ ἐκ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, Θεὸν ἀληθῆ, καὶ ἄνθρωπον ἀληθῆ, τὸν αὐτὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα· καὶ οὔτε κατὰ τὴν αὐτὴν οὐσίαν ὁμοούσ σιον αὐτὸν εἶναι τῷ Πατρὶ καθ᾽ ἣν ἡμῖν, οὔτε ἡμῖν καθ' ἣν τῷ Πατρί· ἀδύνατον γὰρ μίαν οὐσίαν ήτουν φύσιν ὁμοούσιον εἶναι Θεῷ καὶ ἀνθρώποις· ἀλλ' ἐν μιᾷ ὑποστάσει αἱ δύο φύσεις γνωριζόμεναι, ἡ μὲν πρὸς τὸν Πατέρα την κοινότητα ἔχει, ἡ δὲ πρὸς ἡμᾶς. Ωστε δὲ σαφῶς ὑμᾶς ἐπιγνῶναι τὴν ὁμολογίαν, ἣν ἀκολουθοῦντες τῇ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ Ἐκ κλησία φυλάττομεν, ταύτην ἐν κεφαλαίοις συντόμως ἐκθέμενοι ὑμῖν τε καὶ δι' ὑμῶν τοῖς τὸν μονήρη βίου κατὰ τὴν ᾿Αλεξανδρέων καὶ περὶ αὐτὴν ἑλομένοις Ελλην καθιστώμεν. TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. 1142° A ctorum, nihil perfectum esse in Christo dicere con- vincuntur; hoc enim magister ipse erroris eorum Apollinarius, in tractatu De divina incarnatione scri- bit dicens: Reipsa si cum homine perfecto Deus perfectus conjunctus fuerit, duo erunt; imperfe- ctum vero cum perfecto conjunctum, duplex non videtur. › —Ex dictis igiturevidenter patet, ubi unio diversorum intelligitur, ibi quoque integrum nu- merum conjunctorum agnosci. Sed veritatis hostes, semper impietati suæ pejora adjicientes, non soluin in œconomiam unius sanctæ Trinitatis peccant, sed etiam consubstantialem Trinitatem blasphemnant. C D Etenim Severus ausus est etiam dicere hymnum Trisagium uni Filio decantari, nec Patre nec Spi- ritu sancto doxologiam participantibus. Hoc vero aliud non est, quam, juxta Arii insaniam, Filium separare a substantia Patris ac Spiritus sancti, ip- sumque alienæ substantiae facere; vel, si non ita sit, juxta vero Nestorii blasphemiam, Christum esse Deum, unumque sanctæ Trinitatis non confitetur, ac cuidam quartæ personæ, juxta illorum insaniam, hunc hymnum decantant; Filiumque quem colere exsistimant, ignorantes offendunt, eo quod una ado- ratione non ipsum adorant cum Patre ac Spirita sancto. Hæc autem dicentes, nec sibimetipsis qui- dem obsequi norunt; ter enim dicente hymno, Patri, et Filio, et Spiritui sancto directe gloriam re- mittimus. Quid vero dicimus ipsos non sibi crederet quia Seraphim, voce Trisagii, sancta Trinitati do- xologiam dicentes non cessant, juxta quod nobis sancti Patres de hoc tradiderunt. Hæc igitur ad evertendam hæreticorum blasphe- miam exponentes, veram Ecclesiæ confessionem Patres tradiderunt, unam deitatem, unam poten- tiam, unamque substantiam sanctæ Trinitatis con- flteri nos docentes, eamdem doxologiam, eanden- que adorationem Patri, et Filio, et Spiritui sancto deferre; confiteri vero unam personam ex sancta consubstantialique Trinitate, Dominum nostrum Jesum Christum, Deum verum verumque hominem, eumdem consubstantialem Patri secundum divini- tatem, consubstantialemque eumdem nobis secun. dum humanitatem ; non autem ipsum esse consul- stantialem Patri secundum eamdem substantiam, secundum quam consubstantialis est nobis, nec consubstantialem nobis secundum eamdem ac Patri; impossibile est enim unam substantiam seu natu- ram consubstantialem esse Deo et hominibus; sed in una hypostasi duæ naturæ agnoscuntur quarum ¿ una communis est cum Patre, alteraque nobiscum. Ut autem sciatis quam confessionem tenentes, ca- tholicæ et apostolicæ Ecclesiæ obsequimur, eam in capitibus breviter exponentes vobis atque per voe illis qui monasticam vitam Alexandriæ vel circa illam amplexuri sunt, claram statuemus.
τοῦτο δὲ οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν ἢ κατὰ τὴν Ἀρείου μανίαν χωρίζειν τὸν υἱὸν τῆς οὐσίας τοῦ πατρὸς καὶ ἁγίου πνεύματος, καὶ ἑτεροούσιον αὐτὸν εἰσάγειν ἢ εἰ μὴ τοῦτο, ἀλλὰ κατὰ τὴν Νεστορίου βλασφημίαν μὴ ὁμολογεῖν τὸν Χριστὸν θεὸν εἶναι καὶ ἕνα τῆς ἁγίας τριάδος, ἀλλὰ τετάρτωι τινὶ προσώπωι κατὰ τὴν ἐκείνων ἄνοιαν τὸν τοιοῦτον ἀναπέμπειν ὕμνον. καὶ ὧι νομίζουσι τιμᾶν τὸν υἱόν, ἀγνοοῦσιν αὐτὸν ἀτιμάζοντες τῶι χωρίζειν αὐτὸν τοῦ συμπροσκυνεῖσθαι τῶι πατρὶ καὶ τῶι ἁγίωι πνεύματι. ταῦτα δὲ λέγοντες οὔτε ἑαυτοῖς γοῦν ἀκολουθεῖν ἐγνώκασιν· τρίτον γὰρ λεγομένου τοῦ ὕμνου ἐπάγομεν εὐθύς· δόξα πατρὶ καὶ υἱῶι καὶ ἁγίωι πνεύματι. τί δὲ λέγομεν ὅτι ἑαυτοῖς ἀπειθοῦσιν; ὁπότε οὐδὲ τὰ σεραφὶμ ἐντρέπονται διὰ τῆς τρισαγίας φωνῆς τῆι ἁγίαι τριάδι τὴν δοξολογίαν προσάγοντα, καθὼς τὰ περὶ τούτου καὶ οἱ ἅγιοι ἡμῖν πατέρες παραδεδώκασιν. Ἀθανάσιος μὲν γὰρ ἐν τῶι λόγωι τῶι εἰς τὸ ἅγιον πνεῦμα κατὰ Ἀρειανῶν λέγει τάδε 193 Καὶ ὅτε δοξολογοῦσι τὰ χερουβὶμ λέγοντα «ἅγιος ἅγιος ἅγιος κύριος σαβαώθ», πατέρα καὶ υἱὸν καὶ ἅγιον πνεῦμα δοξολογοῦσιν.
μὴ ὁμολογοῦντες δὲ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἑνωθέντων πραγμάτων, δείκνυνται μηδὲν τέλειον ἐν Χριστῷ λέ- γοντες· τοῦτο γὰρ καὶ ὁ διδάσκαλος τῆς πλάνης αὐτῶν Ἀπολινάριος, ἐν τῷ Περὶ τῆς θείας σαρκώ σεως λόγῳ γράφει λέγων· « Καὶ γὰρ εἰ ἀνθρώπῳ τελείῳ συνήφθη Θεὸς τέλειος, δύο ἂν ἦσαν· τὸ δὲ ἀτελὲς ἄρα τῷ τελείῳ συντιθέμενον, οὐκ ἐν δυάδι θεωρεῖται. ο - [Ρ. 259] Ἐκ τῶν εἰρημένων τοίνυν σαφές καθέστηκεν, ὅτι ὅπου ἔνωσις διαφόρων νοεί τα πραγμάτων, ἐκεῖ πάντως καὶ ὁ ἀριθμὸς τῶν ἐνωθέντων γνωρίζεται· ἀλλ᾽ οἱ τῆς ἀληθείας ἐχθροί, ἀεὶ τῇ ἑαυτῶν δυσσεβείᾳ προεπινοοῦντες τὰ χείρονα, οὐ μόνον περὶ τὴν οἰκονομίαν τοῦ ἑνὸς τῆς ἁγίας Τριάδος ἁμαρτάνουσιν, ἀλλὰ καὶ περὶ αὐτὴν βλασ φημοῦσιν τὴν ὁμοούσιον Τριάδα. Καὶ τοῦτο γὰρ λέγειν Σευῆρος ἐτόλμησεν ὅτι ὁ Τρισάγιος ὕμνος εἰς μόνον ἀναφέρεται τον Υιόν, μὴ κοινωσάντων τῇ δοξολογία τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Τοῦτο δὲ οὐδὲν ἕτερόν ἐστιν, ἢ κατὰ τὴν ᾿Αρείου μανίαν χωρίζειν τὸν Υἱὸν τῆς οὐσία ας τοῦ Πατρὸς καὶ ἁγίου Πνεύματος, καὶ ἑτεριού- στον αὐτὸν εἰσάγειν· ἢ εἰ μὴ τοῦτο, ἀλλὰ κατὰ τὴν Νεστορίου βλασφημίαν μὴ ὁμολογεῖν τὸν Χριστὸν Θεὸν εἶναι καὶ ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος· ἀλλὰ τετάρ τῳ τινὶ προσώπῳ κατὰ τὴν ἐκείνων ἄνοιαν τὸν τοιοῦ τον ἀναπέμπειν ὕμνον· καὶ ᾧ νομίζουσι τιμάν τὸν Υἱόν, ἀγνοοῦσιν αὐτὸν ἀτιμάζοντες, τῷ χωρίς ζειν αὐτὸν τοῦ συμπροσκυνεῖσθαι τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι. Ταῦτα δὲ λέγοντες, οὔτε ἑαυτοῖς γοῦν ἀκολουθεῖν ἐγνώκασιν· τρίτον γὰρ, λεγομένου τοῦ ὕμνου, ἐπάγομεν εὐθύς· Δόξα Πατρὶ, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι. Τί δὲ λέγομεν ὅτι ἑαυτοῖς ἀπειθοῦσιν; πότε οὐδὲ τὰ Σεραφὶμ ἐντρέπονται, διὰ τῆς Τρισαγίας φωνῆς, τῇ ἁγίᾳ Τριάδι τὴν δοξολογίαν προσάγοντα, καθὼς τὰ περὶ τούτου καὶ οἱ ἅγιοι ἡμῖν Πατέρες παραδεδώκασιν. Β [Ρ.260.]Ταῦτα τοίνυν πρὸς ἀναίρεσιν τῆς τῶν αἱρε τικῶν βλασφημίας οἱ Πατέρες ἐκθέμενοι, τὴν ὀρθὴν τῆς Ἐκκλησίας παραδεδώκασιν ὁμολογίαν, διδά- ξαντες ἡμᾶς μίαν θεότητα, μίαν δύναμιν, μίαν ού σίαν τῆς ἁγίας ὁμολογεῖν Τριάδος, καὶ τὴν αὐτὴν προσφέρειν δοξολογίαν τε καὶ προσκύνησιν Πατρί, καὶ Υἱῷ καὶ ἁγίῳ Πνεύματι· ὁμολογεῖν δὲ τὸ ἐν πρόσωπον τὸ ἐκ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου Τριάδος, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν, Θεὸν ἀληθῆ, καὶ ἄνθρωπον ἀληθῆ, τὸν αὐτὸν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα· καὶ οὔτε κατὰ τὴν αὐτὴν οὐσίαν ὁμοούσ σιον αὐτὸν εἶναι τῷ Πατρὶ καθ᾽ ἣν ἡμῖν, οὔτε ἡμῖν καθ' ἣν τῷ Πατρί· ἀδύνατον γὰρ μίαν οὐσίαν ήτουν φύσιν ὁμοούσιον εἶναι Θεῷ καὶ ἀνθρώποις· ἀλλ' ἐν μιᾷ ὑποστάσει αἱ δύο φύσεις γνωριζόμεναι, ἡ μὲν πρὸς τὸν Πατέρα την κοινότητα ἔχει, ἡ δὲ πρὸς ἡμᾶς. Ωστε δὲ σαφῶς ὑμᾶς ἐπιγνῶναι τὴν ὁμολογίαν, ἣν ἀκολουθοῦντες τῇ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ Ἐκ κλησία φυλάττομεν, ταύτην ἐν κεφαλαίοις συντόμως ἐκθέμενοι ὑμῖν τε καὶ δι' ὑμῶν τοῖς τὸν μονήρη βίου κατὰ τὴν ᾿Αλεξανδρέων καὶ περὶ αὐτὴν ἑλομένοις Ελλην καθιστώμεν. TRACTATUS CONTRA MONOPHYSITAS. 1142° A ctorum, nihil perfectum esse in Christo dicere con- vincuntur; hoc enim magister ipse erroris eorum Apollinarius, in tractatu De divina incarnatione scri- bit dicens: Reipsa si cum homine perfecto Deus perfectus conjunctus fuerit, duo erunt; imperfe- ctum vero cum perfecto conjunctum, duplex non videtur. › —Ex dictis igiturevidenter patet, ubi unio diversorum intelligitur, ibi quoque integrum nu- merum conjunctorum agnosci. Sed veritatis hostes, semper impietati suæ pejora adjicientes, non soluin in œconomiam unius sanctæ Trinitatis peccant, sed etiam consubstantialem Trinitatem blasphemnant. C D Etenim Severus ausus est etiam dicere hymnum Trisagium uni Filio decantari, nec Patre nec Spi- ritu sancto doxologiam participantibus. Hoc vero aliud non est, quam, juxta Arii insaniam, Filium separare a substantia Patris ac Spiritus sancti, ip- sumque alienæ substantiae facere; vel, si non ita sit, juxta vero Nestorii blasphemiam, Christum esse Deum, unumque sanctæ Trinitatis non confitetur, ac cuidam quartæ personæ, juxta illorum insaniam, hunc hymnum decantant; Filiumque quem colere exsistimant, ignorantes offendunt, eo quod una ado- ratione non ipsum adorant cum Patre ac Spirita sancto. Hæc autem dicentes, nec sibimetipsis qui- dem obsequi norunt; ter enim dicente hymno, Patri, et Filio, et Spiritui sancto directe gloriam re- mittimus. Quid vero dicimus ipsos non sibi crederet quia Seraphim, voce Trisagii, sancta Trinitati do- xologiam dicentes non cessant, juxta quod nobis sancti Patres de hoc tradiderunt. Hæc igitur ad evertendam hæreticorum blasphe- miam exponentes, veram Ecclesiæ confessionem Patres tradiderunt, unam deitatem, unam poten- tiam, unamque substantiam sanctæ Trinitatis con- flteri nos docentes, eamdem doxologiam, eanden- que adorationem Patri, et Filio, et Spiritui sancto deferre; confiteri vero unam personam ex sancta consubstantialique Trinitate, Dominum nostrum Jesum Christum, Deum verum verumque hominem, eumdem consubstantialem Patri secundum divini- tatem, consubstantialemque eumdem nobis secun. dum humanitatem ; non autem ipsum esse consul- stantialem Patri secundum eamdem substantiam, secundum quam consubstantialis est nobis, nec consubstantialem nobis secundum eamdem ac Patri; impossibile est enim unam substantiam seu natu- ram consubstantialem esse Deo et hominibus; sed in una hypostasi duæ naturæ agnoscuntur quarum ¿ una communis est cum Patre, alteraque nobiscum. Ut autem sciatis quam confessionem tenentes, ca- tholicæ et apostolicæ Ecclesiæ obsequimur, eam in capitibus breviter exponentes vobis atque per voe illis qui monasticam vitam Alexandriæ vel circa illam amplexuri sunt, claram statuemus.
PG 86:1143διὰ τοῦτο ὥσπερ εἰς τὸ ὄνομα τοῦ πατρὸς καὶ τοῦ υἱοῦ βαπτιζόμεθα, οὕτως καὶ εἰς τὸ ὄνομα τοῦ ἁγίου πνεύματος καὶ γινόμεθα υἱοὶ θεοῦ, οὐ θεῶν· πατὴρ γὰρ καὶ υἱὸς καὶ ἅγιον πνεῦμα <κύριος> σαβαώθ ἐστιν. μία γὰρ ἡ θεότης καὶ εἷς θεός. καὶ διὰ τοῦτο, ὅπερ εἶπεν ὁ πατὴρ ἐν τῶι Ἡσαίαι, ὁ Ἰωάννης λέγει ὅτι ὁ υἱὸς εἶπεν, ἐν δὲ ταῖς Πράξεσιν ὁ Παῦλος λέγει ὅτι τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον εἶπεν. 194 Γρηγόριος δὲ ὁ θεολόγος ἐν τοῖς τοῦ Χριστοῦ γενεθλίοις λέγει· οὕτω μὲν οὖν τὰ ἅγια τῶν ἁγίων, ἃ καὶ τοῖς σεραφὶμ συγκαλύπτεται καὶ δοξάζεται τρισὶν ἁγιασμοῖς, εἰς μίαν συνιοῦσι κυριότητα καὶ θεότητα, ὅπερ καὶ ἄλλωι τινὶ τῶν πρὸ ἡμῶν πεφιλοσόφηται κάλλιστά τι καὶ ὑψηλότατα. 195 Ὁ δὲ μέγας Βασίλειος ἐν τῶι περὶ τοῦ ἁγίου πνεύματος λόγωι διδάσκει τάδε· τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον πηγὴ ἁγιασμοῦ καὶ ὥσπερ φύσει ἅγιος ὁ πατὴρ καὶ φύσει ἅγιος ὁ υἱός, οὕτω φύσει ἅγιον καὶ τὸ πνεῦμα τὸ τῆς ἀληθείας. δι' ὃ καὶ ἐξαιρέτου καὶ ἰδιαζούσης τῆς τοῦ ἁγίου προσηγορίας ἠξίωται. εἰ οὖν φύσις αὐτῶι ὁ ἁγιασμός ἐστιν ὥσπερ πατρὶ καὶ υἱῶι, πῶς τρίτης ἐστὶν καὶ ἀλλοτρίας φύσεως; διὰ τοῦτο γὰρ ἅμα καὶ παρὰ τῶι Ἡσαίαι τὰ σεραφὶμ τρίτον ἐκβοῶντα τὸ ἅγιος ἀναγέγραπται, ὅτι ἐν τρισὶ ταῖς ὑποστάσεσιν ὁ κατὰ φύσιν ἁγιασμὸς θεωρεῖται.
Α΄. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τῆς ἁγίας Τριάδος μίας οὐσίαν, τουτέστι φύσιν καὶ θεότητα, ἐν τρισὶν ὑπο- στάσεσιν, ήτουν προσώποις, ὅπερ ἐστὶν ἐν Πατρὶ, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι προσκυνεῖσθαι, ἀνάθεμα ἔστω. Β'. Εἴ τις λέγει τὸν Θεὸν Λόγον ἢ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κτίσμα εἶναι, ἢ ἑτέρας οὐσίας παρὰ τὴν τοῦ Πατρὸς, ἀνάθεμα ἔστω. Γ΄. Εἴ τις τὸν αὐτὸν λέγει Πατέρα, καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἐν πρόσωπον πολυώνυμον ὑποτιθέ μενος, καὶ μίαν ὑπόστασιν ὑπὸ τριῶν κλήσεων ἐκ- φωνουμένην, τὸν τοιοῦτον ἐν τῇ μερίδι τῶν Ἰουδαίων τάσσομεν καὶ ἀναθεματίζομεν. Δ'. Εἴ τις μὴ ὁμολογεῖ τοῦ ἑνὸς προσώπου τοῦ μονο- γενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὰς δύο γεννήσεις ὑπάρχειν, τήν τε τοῦ αἰῶνος ἐκ τοῦ Πατρὸς κατὰ τὴν θεότητα καὶ τὴν ἐπ' ἐσχά του τῶν ἡμερῶν τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, καὶ αὐτὸν εἶναι ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος, τουτέστι μίαν ὑπόστασιν ἐκ τῶν τριῶν ὑποστάσεων, ἀνάθεμα έστω. Ε΄. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ Θεοτόκον τὴν ἁγίαν ἔνα δοξον ἀειπάρθενον Μαρίαν, ἀνάθεμα ἔστω. Γ'. Εἴ τις εἰσάγει δύο γιούς, ἕνα μὲν τὸν ἐκ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἕτερον δὲ τὸν ἐκ τῆς Μητρός, ἢ καὶ ὡς ἄνθρωπον ἐνεργεῖσθαι λέγει τὸν Ἰησοῦν, καὶ τὴν τοῦ Μονογενοῦς εὐδοξίαν περιῆφθαι ὡς ἑτέρῳ παρ' αὐτὸν ὑπάρχοντι, καθάπερ Παῦλος ὁ Σαμοσατεὺς καὶ Νεστόριος βλασφημοῦσιν, ἀλλ᾽ οὐχ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὁμολογεῖ Υἱὸν μονογενῆ Θεὸν Λόγον Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, ὁ τοιοῦτος παρὰ πάντων Χρισ στιανῶν ἀναθεματιζέσθω. Ζ'. Εἴ τις ὡς διὰ σωλήνος τῆς Παρθένου δια- δραμεῖν, ἀλλὰ μὴ ἐν αὐτῇ διαπεπλάσθαι λέγει, θε- ἱκῶς τε ἅμα καὶ ἀνθρωπίνως, θεϊκῶς μὲν ὅτι χωρίς ἀνδρός, ἀνθρωπίνως δὲ ὅτι νόμῳ κυήσεως, ὁμοίως ἄθεος. Η΄. Εἴ τις προσώποις δυσὶν, ἤτοι ὑποστάσεσιν, τὰς ἐν τοῖς εὐαγγελικοῖς συγγράμμασιν διανέμει φωνάς, ἢ ἐπὶ Χριστῷ παρὰ τῶν ἁγίων λεγομένας, ἢ παρ' αὐτοῦ περὶ αὐτοῦ, ἀνάθεμα ἔστω. Θ'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀν- θρωπότητος τοῦ Χριστοῦ μίαν εἶναι τὴν ὑπόστασιν, ἤτοι ἓν πρόσωπον, ἀνάθεμα ἔστω. ἑνώσεως, μίαν δὲ μετὰ τὴν ἔνωσιν, τῆς θεότητος καὶ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ φύσιν ἀναπλάττει, ἀνάθεμα ἔστω. ΙΑ'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τὰς δύο φύσεις τῆς θεό τητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος εἰς μίαν ὑπόστασιν συνδραμεῖν, ἕνα τε τὸν Χριστὸν ἀποτελέσαι, καὶ ἐν ἀμφοτέραις ταῖς φύσεσιν ἀσυγχύτοις καὶ ἀδιαιρέ τοῖς αὐτὸν γνωρίζεσθαι, καθ᾽ ὅ τέλειον ἐν ἀνθρωπό- τητι τὸν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν, καὶ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ τὰ θαύματα καὶ τὰ πάθη εἶναι πιστεύομεν, ἀνάθεμα ἔστω. Ταῦτά ἐστιν ἃ παρὰ τῆς θείας Γραφῆς ἐδιδά χθημεν· ταῦτα τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τὰ δόσ γματα· αὗται τῶν Πατέρων αἱ παραδόσεις, τῶν τε JUSTINIANI IMPERATORIS I. Si quis non confitetur sanctæ Trinitatis unam A substantiam, scilicet naturam et divinitatem, in tribus hypostasibus vel personis, scilicet in Patre, et Filio, et Spiritu sancto adorandam, anathema sit. II. Si quis dixerit Deum Verbum sive Spiritum sanctum creaturam esse, vel alias substantias præ- ter substantiam Patris, anathema sit. III. Si quis dixeriteumdem esse Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, unam personam supponens pluribus nominibus, unamque hypostasim sub tri- bus appellationibus invocatam, hunc in parte Ju- dæorum ponimus atque anathematizamus. IV. Si quis non confitetur unius personæ uni- geniti Filii Dei et Domini nostri Jesu Christi duas esse nativitates, unam æternitatis ex Patre secun- dum divinitatem, alteramque, quæ facta est in novissimo dierum ex sancta Virgine Deique Matre Maria secundum humanitatem, ipsumque esse unum sanctæ Trinitatis, id est unam hypostasim ex tribus bypostasibus, anathema sit. V. Si quis non confitetur Dei esse Matrem san- ctam gloriosam semperque Virginem Mariam, ana- thema sit. VI. Si quis adducit duos filios, unum quidem ex Deo et Patre, et alterum ex Matre, sive dixerit Jesum ut hominem inspiratum fuisse, gloriamque Unigeniti eum circumdedisse, ut alterum cui af- fuisset, eo modo quo Paulus Samosatenus, Nestorius- que blasphenant, sed non unum eumdemque esse confitetur Filium unigenitum Deum Verbum Do- minum Jesum Christum, hujusmodi ab omnibus Christianis anathematizetur. VII. Si quis dixerit quasi per canalem Virginis transisse, sed non in ea formatum fuisse, divino simul ac humano modo, divino quidem quia sine viro, humano vero quia lege prægnationis, similiter maledictus. VIII. Si quis duabus personis vel hypostasibus tribuerit verba quæ leguntur in libris evangelicis, vel quæ de Christo a sanctis dicta sunt, vel ab ipso de se, anathema sit. IX. Si quis non confitetur divinitatis Christi unam esse hypostasim seu unam personam, ana- thena sit. X. Si quis duas naturas Unigeniti fuisse dixerit ante unionem, unam vero post unionem, divinita- tis carnisque ipsius naturam finxerit, anathema sit. XI. Si quis non confitetur duas naturas divi- nitatis ac humanitatis in unam hypostasim con- currisse, unum Christum perfectum fuisse, atque in ambabus naturis inconfusis individuisque ipsum agnosci, juxta quod perfectum in humanitate eum- dem confitemur, unius etiam ejusdemque miracula esse credimus, anathema sit. Hæc sunt quæ divina Scriptura edocti sumus. Hæc sunt Ecclesiæ catholicæ dogmata. Hæ sunt traditiones Patrum, hominum pro diversis tempo- B c C D 1. Εἴ τις δύο φύσεις τοῦ Μονογενοῦς λέγει πρὸ τῆς
196 Καὶ ὁ ἐν ἁγίοις δὲ Ἰωάννης ὁ Κωνσταντινουπόλεως ἐπίσκοπος ἑρμηνεύων τὴν Ἡσαίου προφητείαν λέγει τάδε· διηνεκῶς τὰ σεραφὶμ περὶ τὸν θεόν εἰσιν καὶ παρ' αὐτὸν καὶ οὐκ ἀφίστανται, ἀλλ' αὕτη αὐτοῖς ἡ πολιτεία τὸ διηνεκῶς εἰς αὐτὸν ἄιδειν, τὸ διὰ πάντων εὐφημεῖν τὸν ποιήσαντα. οὐ γὰρ εἶπεν ἔκραξαν, ἀλλ' «ἐκέκραγον», τουτέστιν διηνεκῶς τοῦτο <ἔργον> ἔχουσιν, «ἕτερος πρὸς τὸν ἕτερον καὶ ἔλεγον ἅγιος ἅγιος ἅγιος κύριος σαβαώθ». τοῦτο τὴν παναρμόνιον αὐτῶν συμφωνίαν δηλοῖ καὶ τὴν μετὰ πολλῆς ὁμονοίας εὐφημίαν. οὗτος ὁ ὕμνος οὐκ εὐφημία μόνον ἐστίν, ἀλλὰ καὶ προφητεία τῶν καταληψομένων τὴν οἰκουμένην ἀγαθῶν καὶ δογμάτων ἀκρίβεια. τίνος δὲ ἕνεκεν οὐκ εἶπον ἅπαξ καὶ ἐσίγησαν, οὐδὲ δεύτερον καὶ ἔστησαν, ἀλλὰ τρίτον προσέθηκαν; οὐκ εὔδηλον ὅτι τῆι τριάδι τὸν ὕμνον ἀναφέροντα τοῦτο ἐποίουν; 197 Ἔτι μὴν καὶ ὁ ἐν ἁγίοις Κύριλλος τὴν τοιαύτην Ἡσαίου προφητείαν ἑρμηνεύων ἐν τῶι τετάρτωι λόγωι τοῦ πρώτου βιβλίου αὐτοῦ λέγει τάδε· «ἅγιος ἅγιος ἅγιος κύριος σαβαώθ· πλήρης πᾶσα ἡ γῆ τῆς δόξης αὐτοῦ»· τρὶς δὲ τὸ ἅγιος λέγοντες κατακλείουσι τὴν δοξολογίαν εἰς τὸ «κύριος σαβαὼθ» ἐν μιᾶι θεότητος φύσει τὴν ἁγίαν τιθέντες τριάδα.
Α΄. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τῆς ἁγίας Τριάδος μίας οὐσίαν, τουτέστι φύσιν καὶ θεότητα, ἐν τρισὶν ὑπο- στάσεσιν, ήτουν προσώποις, ὅπερ ἐστὶν ἐν Πατρὶ, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι προσκυνεῖσθαι, ἀνάθεμα ἔστω. Β'. Εἴ τις λέγει τὸν Θεὸν Λόγον ἢ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κτίσμα εἶναι, ἢ ἑτέρας οὐσίας παρὰ τὴν τοῦ Πατρὸς, ἀνάθεμα ἔστω. Γ΄. Εἴ τις τὸν αὐτὸν λέγει Πατέρα, καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἐν πρόσωπον πολυώνυμον ὑποτιθέ μενος, καὶ μίαν ὑπόστασιν ὑπὸ τριῶν κλήσεων ἐκ- φωνουμένην, τὸν τοιοῦτον ἐν τῇ μερίδι τῶν Ἰουδαίων τάσσομεν καὶ ἀναθεματίζομεν. Δ'. Εἴ τις μὴ ὁμολογεῖ τοῦ ἑνὸς προσώπου τοῦ μονο- γενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὰς δύο γεννήσεις ὑπάρχειν, τήν τε τοῦ αἰῶνος ἐκ τοῦ Πατρὸς κατὰ τὴν θεότητα καὶ τὴν ἐπ' ἐσχά του τῶν ἡμερῶν τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, καὶ αὐτὸν εἶναι ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος, τουτέστι μίαν ὑπόστασιν ἐκ τῶν τριῶν ὑποστάσεων, ἀνάθεμα έστω. Ε΄. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ Θεοτόκον τὴν ἁγίαν ἔνα δοξον ἀειπάρθενον Μαρίαν, ἀνάθεμα ἔστω. Γ'. Εἴ τις εἰσάγει δύο γιούς, ἕνα μὲν τὸν ἐκ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἕτερον δὲ τὸν ἐκ τῆς Μητρός, ἢ καὶ ὡς ἄνθρωπον ἐνεργεῖσθαι λέγει τὸν Ἰησοῦν, καὶ τὴν τοῦ Μονογενοῦς εὐδοξίαν περιῆφθαι ὡς ἑτέρῳ παρ' αὐτὸν ὑπάρχοντι, καθάπερ Παῦλος ὁ Σαμοσατεὺς καὶ Νεστόριος βλασφημοῦσιν, ἀλλ᾽ οὐχ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὁμολογεῖ Υἱὸν μονογενῆ Θεὸν Λόγον Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, ὁ τοιοῦτος παρὰ πάντων Χρισ στιανῶν ἀναθεματιζέσθω. Ζ'. Εἴ τις ὡς διὰ σωλήνος τῆς Παρθένου δια- δραμεῖν, ἀλλὰ μὴ ἐν αὐτῇ διαπεπλάσθαι λέγει, θε- ἱκῶς τε ἅμα καὶ ἀνθρωπίνως, θεϊκῶς μὲν ὅτι χωρίς ἀνδρός, ἀνθρωπίνως δὲ ὅτι νόμῳ κυήσεως, ὁμοίως ἄθεος. Η΄. Εἴ τις προσώποις δυσὶν, ἤτοι ὑποστάσεσιν, τὰς ἐν τοῖς εὐαγγελικοῖς συγγράμμασιν διανέμει φωνάς, ἢ ἐπὶ Χριστῷ παρὰ τῶν ἁγίων λεγομένας, ἢ παρ' αὐτοῦ περὶ αὐτοῦ, ἀνάθεμα ἔστω. Θ'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀν- θρωπότητος τοῦ Χριστοῦ μίαν εἶναι τὴν ὑπόστασιν, ἤτοι ἓν πρόσωπον, ἀνάθεμα ἔστω. ἑνώσεως, μίαν δὲ μετὰ τὴν ἔνωσιν, τῆς θεότητος καὶ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ φύσιν ἀναπλάττει, ἀνάθεμα ἔστω. ΙΑ'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τὰς δύο φύσεις τῆς θεό τητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος εἰς μίαν ὑπόστασιν συνδραμεῖν, ἕνα τε τὸν Χριστὸν ἀποτελέσαι, καὶ ἐν ἀμφοτέραις ταῖς φύσεσιν ἀσυγχύτοις καὶ ἀδιαιρέ τοῖς αὐτὸν γνωρίζεσθαι, καθ᾽ ὅ τέλειον ἐν ἀνθρωπό- τητι τὸν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν, καὶ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ τὰ θαύματα καὶ τὰ πάθη εἶναι πιστεύομεν, ἀνάθεμα ἔστω. Ταῦτά ἐστιν ἃ παρὰ τῆς θείας Γραφῆς ἐδιδά χθημεν· ταῦτα τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τὰ δόσ γματα· αὗται τῶν Πατέρων αἱ παραδόσεις, τῶν τε JUSTINIANI IMPERATORIS I. Si quis non confitetur sanctæ Trinitatis unam A substantiam, scilicet naturam et divinitatem, in tribus hypostasibus vel personis, scilicet in Patre, et Filio, et Spiritu sancto adorandam, anathema sit. II. Si quis dixerit Deum Verbum sive Spiritum sanctum creaturam esse, vel alias substantias præ- ter substantiam Patris, anathema sit. III. Si quis dixeriteumdem esse Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, unam personam supponens pluribus nominibus, unamque hypostasim sub tri- bus appellationibus invocatam, hunc in parte Ju- dæorum ponimus atque anathematizamus. IV. Si quis non confitetur unius personæ uni- geniti Filii Dei et Domini nostri Jesu Christi duas esse nativitates, unam æternitatis ex Patre secun- dum divinitatem, alteramque, quæ facta est in novissimo dierum ex sancta Virgine Deique Matre Maria secundum humanitatem, ipsumque esse unum sanctæ Trinitatis, id est unam hypostasim ex tribus bypostasibus, anathema sit. V. Si quis non confitetur Dei esse Matrem san- ctam gloriosam semperque Virginem Mariam, ana- thema sit. VI. Si quis adducit duos filios, unum quidem ex Deo et Patre, et alterum ex Matre, sive dixerit Jesum ut hominem inspiratum fuisse, gloriamque Unigeniti eum circumdedisse, ut alterum cui af- fuisset, eo modo quo Paulus Samosatenus, Nestorius- que blasphenant, sed non unum eumdemque esse confitetur Filium unigenitum Deum Verbum Do- minum Jesum Christum, hujusmodi ab omnibus Christianis anathematizetur. VII. Si quis dixerit quasi per canalem Virginis transisse, sed non in ea formatum fuisse, divino simul ac humano modo, divino quidem quia sine viro, humano vero quia lege prægnationis, similiter maledictus. VIII. Si quis duabus personis vel hypostasibus tribuerit verba quæ leguntur in libris evangelicis, vel quæ de Christo a sanctis dicta sunt, vel ab ipso de se, anathema sit. IX. Si quis non confitetur divinitatis Christi unam esse hypostasim seu unam personam, ana- thena sit. X. Si quis duas naturas Unigeniti fuisse dixerit ante unionem, unam vero post unionem, divinita- tis carnisque ipsius naturam finxerit, anathema sit. XI. Si quis non confitetur duas naturas divi- nitatis ac humanitatis in unam hypostasim con- currisse, unum Christum perfectum fuisse, atque in ambabus naturis inconfusis individuisque ipsum agnosci, juxta quod perfectum in humanitate eum- dem confitemur, unius etiam ejusdemque miracula esse credimus, anathema sit. Hæc sunt quæ divina Scriptura edocti sumus. Hæc sunt Ecclesiæ catholicæ dogmata. Hæ sunt traditiones Patrum, hominum pro diversis tempo- B c C D 1. Εἴ τις δύο φύσεις τοῦ Μονογενοῦς λέγει πρὸ τῆς
ὑφεστάναι μὲν γὰρ ὁμολογουμένως φαμὲν τὸν πατέρα, οὕτω δὲ καὶ τὸν υἱὸν καὶ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον καὶ λόγος οὐδεὶς διατέμνει πρὸς ἑτερότητα φυσικὴν τῶν ὠνομασμένων ἕκαστον, ἀλλ' ἐν ὑποστάσεσι τρισὶ νοεῖται μία θεότης καὶ δι' αὐτῶν ἡμῖν τοῦτο μεμαρτύρηται τῶν ἁγίων σεραφίμ. 198 Ταῦτα τοίνυν πρὸς ἀναίρεσιν τῆς τῶν αἱρετικῶν βλασφημίας οἱ πατέρες ἐκθέμενοι τὴν ὀρθὴν τῆς ἐκκλησίας παραδεδώκασιν ὁμολογίαν, διδάξαντες ἡμᾶς μίαν θεότητα, μίαν δύναμιν, μίαν οὐσίαν τῆς ἁγίας ὁμολογεῖν τριάδος καὶ τὴν αὐτὴν προσφέρειν δοξολογίαν τε καὶ προσκύνησιν πατρὶ καὶ υἱῶι καὶ ἁγίωι πνεύματι, ὁμολογεῖν δὲ τὸ ἓν πρόσωπον τὸ ἐκ τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου τριάδος, τὸν κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν, θεὸν ἀληθῆ καὶ ἄνθρωπον ἀληθῆ, τὸν αὐτὸν ὁμοούσιον τῶι πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν τὸν αὐτὸν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα καὶ οὔτε κατὰ τὴν αὐτὴν οὐσίαν ὁμοούσιον αὐτὸν εἶναι τῶι πατρὶ καθ' ἣν ἡμῖν, οὔτε ἡμῖν καθ' ἣν τῶι πατρί. ἀδύνατον γὰρ μίαν οὐσίαν εἴτ' οὖν φύσιν ὁμοούσιον εἶναι θεῶι καὶ ἀνθρώποις, ἀλλ' ἐν μιᾶι ὑποστάσει αἱ δύο φύσεις γνωριζόμεναι ἣ μὲν πρὸς τὸν πατέρα τὴν κοινότητα ἔχει, ἣ δὲ πρὸς ἡμᾶς.
Α΄. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τῆς ἁγίας Τριάδος μίας οὐσίαν, τουτέστι φύσιν καὶ θεότητα, ἐν τρισὶν ὑπο- στάσεσιν, ήτουν προσώποις, ὅπερ ἐστὶν ἐν Πατρὶ, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι προσκυνεῖσθαι, ἀνάθεμα ἔστω. Β'. Εἴ τις λέγει τὸν Θεὸν Λόγον ἢ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κτίσμα εἶναι, ἢ ἑτέρας οὐσίας παρὰ τὴν τοῦ Πατρὸς, ἀνάθεμα ἔστω. Γ΄. Εἴ τις τὸν αὐτὸν λέγει Πατέρα, καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἐν πρόσωπον πολυώνυμον ὑποτιθέ μενος, καὶ μίαν ὑπόστασιν ὑπὸ τριῶν κλήσεων ἐκ- φωνουμένην, τὸν τοιοῦτον ἐν τῇ μερίδι τῶν Ἰουδαίων τάσσομεν καὶ ἀναθεματίζομεν. Δ'. Εἴ τις μὴ ὁμολογεῖ τοῦ ἑνὸς προσώπου τοῦ μονο- γενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὰς δύο γεννήσεις ὑπάρχειν, τήν τε τοῦ αἰῶνος ἐκ τοῦ Πατρὸς κατὰ τὴν θεότητα καὶ τὴν ἐπ' ἐσχά του τῶν ἡμερῶν τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, καὶ αὐτὸν εἶναι ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος, τουτέστι μίαν ὑπόστασιν ἐκ τῶν τριῶν ὑποστάσεων, ἀνάθεμα έστω. Ε΄. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ Θεοτόκον τὴν ἁγίαν ἔνα δοξον ἀειπάρθενον Μαρίαν, ἀνάθεμα ἔστω. Γ'. Εἴ τις εἰσάγει δύο γιούς, ἕνα μὲν τὸν ἐκ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἕτερον δὲ τὸν ἐκ τῆς Μητρός, ἢ καὶ ὡς ἄνθρωπον ἐνεργεῖσθαι λέγει τὸν Ἰησοῦν, καὶ τὴν τοῦ Μονογενοῦς εὐδοξίαν περιῆφθαι ὡς ἑτέρῳ παρ' αὐτὸν ὑπάρχοντι, καθάπερ Παῦλος ὁ Σαμοσατεὺς καὶ Νεστόριος βλασφημοῦσιν, ἀλλ᾽ οὐχ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὁμολογεῖ Υἱὸν μονογενῆ Θεὸν Λόγον Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, ὁ τοιοῦτος παρὰ πάντων Χρισ στιανῶν ἀναθεματιζέσθω. Ζ'. Εἴ τις ὡς διὰ σωλήνος τῆς Παρθένου δια- δραμεῖν, ἀλλὰ μὴ ἐν αὐτῇ διαπεπλάσθαι λέγει, θε- ἱκῶς τε ἅμα καὶ ἀνθρωπίνως, θεϊκῶς μὲν ὅτι χωρίς ἀνδρός, ἀνθρωπίνως δὲ ὅτι νόμῳ κυήσεως, ὁμοίως ἄθεος. Η΄. Εἴ τις προσώποις δυσὶν, ἤτοι ὑποστάσεσιν, τὰς ἐν τοῖς εὐαγγελικοῖς συγγράμμασιν διανέμει φωνάς, ἢ ἐπὶ Χριστῷ παρὰ τῶν ἁγίων λεγομένας, ἢ παρ' αὐτοῦ περὶ αὐτοῦ, ἀνάθεμα ἔστω. Θ'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀν- θρωπότητος τοῦ Χριστοῦ μίαν εἶναι τὴν ὑπόστασιν, ἤτοι ἓν πρόσωπον, ἀνάθεμα ἔστω. ἑνώσεως, μίαν δὲ μετὰ τὴν ἔνωσιν, τῆς θεότητος καὶ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ φύσιν ἀναπλάττει, ἀνάθεμα ἔστω. ΙΑ'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τὰς δύο φύσεις τῆς θεό τητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος εἰς μίαν ὑπόστασιν συνδραμεῖν, ἕνα τε τὸν Χριστὸν ἀποτελέσαι, καὶ ἐν ἀμφοτέραις ταῖς φύσεσιν ἀσυγχύτοις καὶ ἀδιαιρέ τοῖς αὐτὸν γνωρίζεσθαι, καθ᾽ ὅ τέλειον ἐν ἀνθρωπό- τητι τὸν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν, καὶ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ τὰ θαύματα καὶ τὰ πάθη εἶναι πιστεύομεν, ἀνάθεμα ἔστω. Ταῦτά ἐστιν ἃ παρὰ τῆς θείας Γραφῆς ἐδιδά χθημεν· ταῦτα τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τὰ δόσ γματα· αὗται τῶν Πατέρων αἱ παραδόσεις, τῶν τε JUSTINIANI IMPERATORIS I. Si quis non confitetur sanctæ Trinitatis unam A substantiam, scilicet naturam et divinitatem, in tribus hypostasibus vel personis, scilicet in Patre, et Filio, et Spiritu sancto adorandam, anathema sit. II. Si quis dixerit Deum Verbum sive Spiritum sanctum creaturam esse, vel alias substantias præ- ter substantiam Patris, anathema sit. III. Si quis dixeriteumdem esse Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, unam personam supponens pluribus nominibus, unamque hypostasim sub tri- bus appellationibus invocatam, hunc in parte Ju- dæorum ponimus atque anathematizamus. IV. Si quis non confitetur unius personæ uni- geniti Filii Dei et Domini nostri Jesu Christi duas esse nativitates, unam æternitatis ex Patre secun- dum divinitatem, alteramque, quæ facta est in novissimo dierum ex sancta Virgine Deique Matre Maria secundum humanitatem, ipsumque esse unum sanctæ Trinitatis, id est unam hypostasim ex tribus bypostasibus, anathema sit. V. Si quis non confitetur Dei esse Matrem san- ctam gloriosam semperque Virginem Mariam, ana- thema sit. VI. Si quis adducit duos filios, unum quidem ex Deo et Patre, et alterum ex Matre, sive dixerit Jesum ut hominem inspiratum fuisse, gloriamque Unigeniti eum circumdedisse, ut alterum cui af- fuisset, eo modo quo Paulus Samosatenus, Nestorius- que blasphenant, sed non unum eumdemque esse confitetur Filium unigenitum Deum Verbum Do- minum Jesum Christum, hujusmodi ab omnibus Christianis anathematizetur. VII. Si quis dixerit quasi per canalem Virginis transisse, sed non in ea formatum fuisse, divino simul ac humano modo, divino quidem quia sine viro, humano vero quia lege prægnationis, similiter maledictus. VIII. Si quis duabus personis vel hypostasibus tribuerit verba quæ leguntur in libris evangelicis, vel quæ de Christo a sanctis dicta sunt, vel ab ipso de se, anathema sit. IX. Si quis non confitetur divinitatis Christi unam esse hypostasim seu unam personam, ana- thena sit. X. Si quis duas naturas Unigeniti fuisse dixerit ante unionem, unam vero post unionem, divinita- tis carnisque ipsius naturam finxerit, anathema sit. XI. Si quis non confitetur duas naturas divi- nitatis ac humanitatis in unam hypostasim con- currisse, unum Christum perfectum fuisse, atque in ambabus naturis inconfusis individuisque ipsum agnosci, juxta quod perfectum in humanitate eum- dem confitemur, unius etiam ejusdemque miracula esse credimus, anathema sit. Hæc sunt quæ divina Scriptura edocti sumus. Hæc sunt Ecclesiæ catholicæ dogmata. Hæ sunt traditiones Patrum, hominum pro diversis tempo- B c C D 1. Εἴ τις δύο φύσεις τοῦ Μονογενοῦς λέγει πρὸ τῆς
ὥστε δὲ σαφῶς ὑμᾶς ἐπιγνῶναι τὴν ὁμολογίαν ἣν ἀκολουθοῦντες τῆι καθολικῆι καὶ ἀποστολικῆι ἐκκλησίαι φυλάττομεν, ταύτην ἐν κεφαλαίοις συντόμως ἐκθέμενοι ὑμῖν τε καὶ δι' ὑμῶν τοῖς τὸν μονήρη βίον κατὰ τὴν Ἀλεξανδρέων καὶ περὶ αὐτὴν ἑλομένοις δήλην καθιστῶμεν. 199 Α Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τῆς ἁγίας τριάδος μίαν οὐσίαν, τουτέστιν φύσιν καὶ θεότητα, ἐν τρισὶν ὑποστάσεσιν εἴτ' οὖν προσώποις, ὅπερ ἐστὶν ἐν πατρὶ καὶ υἱῶι καὶ ἁγίωι πνεύματι, προσκυνεῖσθαι, ἀνάθεμα ἔστω. Β Εἴ τις λέγει τὸν θεὸν λόγον ἢ τὸ πνεῦμα τὸ ἅγιον κτίσμα εἶναι ἢ ἑτέρας οὐσίας παρὰ τὴν τοῦ πατρός, ἀνάθεμα ἔστω. Γ Εἴ τις τὸν αὐτὸν λέγει πατέρα καὶ υἱὸν καὶ ἅγιον πνεῦμα, ἓν πρόσωπον πολυώνυμον ὑποτιθέμενος καὶ μίαν ὑπόστασιν ὑπὸ τριῶν κλήσεων ἐκφωνουμένην, τὸν τοιοῦτον ἐν τῆι μερίδι τῶν Ἰουδαίων τάσσομεν καὶ ἀναθεματίζομεν. Δ Εἴ τις μὴ ὁμολογεῖ τοῦ ἑνὸς προσώπου τοῦ μονογενοῦς υἱοῦ τοῦ θεοῦ, τοῦ κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, τὰς δύο γεννήσεις ὑπάρχειν, τήν τε πρὸ αἰώνων ἐκ τοῦ πατρὸς κατὰ τὴν θεότητα καὶ τὴν ἐπ' ἐσχάτου τῶν ἡμερῶν τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς ἁγίας παρθένου καὶ θεοτόκου Μαρίας κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, καὶ αὐτὸν εἶναι ἕνα τῆς ἁγίας τριάδος, τουτέστιν μίαν ὑπόστασιν ἐκ τῶν τριῶν ὑποστάσεων, ἀνάθεμα ἔστω.
Α΄. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τῆς ἁγίας Τριάδος μίας οὐσίαν, τουτέστι φύσιν καὶ θεότητα, ἐν τρισὶν ὑπο- στάσεσιν, ήτουν προσώποις, ὅπερ ἐστὶν ἐν Πατρὶ, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι προσκυνεῖσθαι, ἀνάθεμα ἔστω. Β'. Εἴ τις λέγει τὸν Θεὸν Λόγον ἢ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κτίσμα εἶναι, ἢ ἑτέρας οὐσίας παρὰ τὴν τοῦ Πατρὸς, ἀνάθεμα ἔστω. Γ΄. Εἴ τις τὸν αὐτὸν λέγει Πατέρα, καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἐν πρόσωπον πολυώνυμον ὑποτιθέ μενος, καὶ μίαν ὑπόστασιν ὑπὸ τριῶν κλήσεων ἐκ- φωνουμένην, τὸν τοιοῦτον ἐν τῇ μερίδι τῶν Ἰουδαίων τάσσομεν καὶ ἀναθεματίζομεν. Δ'. Εἴ τις μὴ ὁμολογεῖ τοῦ ἑνὸς προσώπου τοῦ μονο- γενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὰς δύο γεννήσεις ὑπάρχειν, τήν τε τοῦ αἰῶνος ἐκ τοῦ Πατρὸς κατὰ τὴν θεότητα καὶ τὴν ἐπ' ἐσχά του τῶν ἡμερῶν τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, καὶ αὐτὸν εἶναι ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος, τουτέστι μίαν ὑπόστασιν ἐκ τῶν τριῶν ὑποστάσεων, ἀνάθεμα έστω. Ε΄. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ Θεοτόκον τὴν ἁγίαν ἔνα δοξον ἀειπάρθενον Μαρίαν, ἀνάθεμα ἔστω. Γ'. Εἴ τις εἰσάγει δύο γιούς, ἕνα μὲν τὸν ἐκ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἕτερον δὲ τὸν ἐκ τῆς Μητρός, ἢ καὶ ὡς ἄνθρωπον ἐνεργεῖσθαι λέγει τὸν Ἰησοῦν, καὶ τὴν τοῦ Μονογενοῦς εὐδοξίαν περιῆφθαι ὡς ἑτέρῳ παρ' αὐτὸν ὑπάρχοντι, καθάπερ Παῦλος ὁ Σαμοσατεὺς καὶ Νεστόριος βλασφημοῦσιν, ἀλλ᾽ οὐχ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὁμολογεῖ Υἱὸν μονογενῆ Θεὸν Λόγον Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, ὁ τοιοῦτος παρὰ πάντων Χρισ στιανῶν ἀναθεματιζέσθω. Ζ'. Εἴ τις ὡς διὰ σωλήνος τῆς Παρθένου δια- δραμεῖν, ἀλλὰ μὴ ἐν αὐτῇ διαπεπλάσθαι λέγει, θε- ἱκῶς τε ἅμα καὶ ἀνθρωπίνως, θεϊκῶς μὲν ὅτι χωρίς ἀνδρός, ἀνθρωπίνως δὲ ὅτι νόμῳ κυήσεως, ὁμοίως ἄθεος. Η΄. Εἴ τις προσώποις δυσὶν, ἤτοι ὑποστάσεσιν, τὰς ἐν τοῖς εὐαγγελικοῖς συγγράμμασιν διανέμει φωνάς, ἢ ἐπὶ Χριστῷ παρὰ τῶν ἁγίων λεγομένας, ἢ παρ' αὐτοῦ περὶ αὐτοῦ, ἀνάθεμα ἔστω. Θ'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀν- θρωπότητος τοῦ Χριστοῦ μίαν εἶναι τὴν ὑπόστασιν, ἤτοι ἓν πρόσωπον, ἀνάθεμα ἔστω. ἑνώσεως, μίαν δὲ μετὰ τὴν ἔνωσιν, τῆς θεότητος καὶ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ φύσιν ἀναπλάττει, ἀνάθεμα ἔστω. ΙΑ'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τὰς δύο φύσεις τῆς θεό τητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος εἰς μίαν ὑπόστασιν συνδραμεῖν, ἕνα τε τὸν Χριστὸν ἀποτελέσαι, καὶ ἐν ἀμφοτέραις ταῖς φύσεσιν ἀσυγχύτοις καὶ ἀδιαιρέ τοῖς αὐτὸν γνωρίζεσθαι, καθ᾽ ὅ τέλειον ἐν ἀνθρωπό- τητι τὸν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν, καὶ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ τὰ θαύματα καὶ τὰ πάθη εἶναι πιστεύομεν, ἀνάθεμα ἔστω. Ταῦτά ἐστιν ἃ παρὰ τῆς θείας Γραφῆς ἐδιδά χθημεν· ταῦτα τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τὰ δόσ γματα· αὗται τῶν Πατέρων αἱ παραδόσεις, τῶν τε JUSTINIANI IMPERATORIS I. Si quis non confitetur sanctæ Trinitatis unam A substantiam, scilicet naturam et divinitatem, in tribus hypostasibus vel personis, scilicet in Patre, et Filio, et Spiritu sancto adorandam, anathema sit. II. Si quis dixerit Deum Verbum sive Spiritum sanctum creaturam esse, vel alias substantias præ- ter substantiam Patris, anathema sit. III. Si quis dixeriteumdem esse Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, unam personam supponens pluribus nominibus, unamque hypostasim sub tri- bus appellationibus invocatam, hunc in parte Ju- dæorum ponimus atque anathematizamus. IV. Si quis non confitetur unius personæ uni- geniti Filii Dei et Domini nostri Jesu Christi duas esse nativitates, unam æternitatis ex Patre secun- dum divinitatem, alteramque, quæ facta est in novissimo dierum ex sancta Virgine Deique Matre Maria secundum humanitatem, ipsumque esse unum sanctæ Trinitatis, id est unam hypostasim ex tribus bypostasibus, anathema sit. V. Si quis non confitetur Dei esse Matrem san- ctam gloriosam semperque Virginem Mariam, ana- thema sit. VI. Si quis adducit duos filios, unum quidem ex Deo et Patre, et alterum ex Matre, sive dixerit Jesum ut hominem inspiratum fuisse, gloriamque Unigeniti eum circumdedisse, ut alterum cui af- fuisset, eo modo quo Paulus Samosatenus, Nestorius- que blasphenant, sed non unum eumdemque esse confitetur Filium unigenitum Deum Verbum Do- minum Jesum Christum, hujusmodi ab omnibus Christianis anathematizetur. VII. Si quis dixerit quasi per canalem Virginis transisse, sed non in ea formatum fuisse, divino simul ac humano modo, divino quidem quia sine viro, humano vero quia lege prægnationis, similiter maledictus. VIII. Si quis duabus personis vel hypostasibus tribuerit verba quæ leguntur in libris evangelicis, vel quæ de Christo a sanctis dicta sunt, vel ab ipso de se, anathema sit. IX. Si quis non confitetur divinitatis Christi unam esse hypostasim seu unam personam, ana- thena sit. X. Si quis duas naturas Unigeniti fuisse dixerit ante unionem, unam vero post unionem, divinita- tis carnisque ipsius naturam finxerit, anathema sit. XI. Si quis non confitetur duas naturas divi- nitatis ac humanitatis in unam hypostasim con- currisse, unum Christum perfectum fuisse, atque in ambabus naturis inconfusis individuisque ipsum agnosci, juxta quod perfectum in humanitate eum- dem confitemur, unius etiam ejusdemque miracula esse credimus, anathema sit. Hæc sunt quæ divina Scriptura edocti sumus. Hæc sunt Ecclesiæ catholicæ dogmata. Hæ sunt traditiones Patrum, hominum pro diversis tempo- B c C D 1. Εἴ τις δύο φύσεις τοῦ Μονογενοῦς λέγει πρὸ τῆς
Ε Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ θεοτόκον τὴν ἁγίαν ἔνδοξον ἀειπάρθενον Μαρίαν, ἀνάθεμα ἔστω. Εἴ τις εἰσάγει δύο υἱούς, ἕνα μὲν τὸν ἐκ θεοῦ καὶ πατρός, ἕτερον δὲ τὸν ἐκ τῆς μητρός, ἢ καὶ ὡς ἄνθρωπον ἐνεργεῖσθαι λέγει τὸν Ἰησοῦν καὶ τὴν τοῦ μονογενοῦς εὐδοξίαν περιῆφθαι ὡς ἑτέρωι παρ' αὐτὸν ὑπάρχοντι, καθάπερ Παῦλος ὁ Σαμοσατεὺς καὶ Νεστόριος βλασφημοῦσιν, ἀλλ' οὐχ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὁμολογεῖ υἱὸν μονογενῆ θεὸν λόγον κύριον Ἰησοῦν Χριστόν, ὁ τοιοῦτος παρὰ πάντων Χριστιανῶν ἀναθεματιζέσθω. Ζ Εἴ τις ὡς διὰ σωλῆνος τῆς παρθένου διαδραμεῖν, ἀλλὰ μὴ ἐν αὐτῆι διαπεπλάσθαι λέγει θεικῶς τε ἅμα καὶ ἀνθρωπίνως, θεικῶς μὲν ὅτι χωρὶς ἀνδρός, ἀνθρωπίνως δὲ ὅτι νόμωι κυήσεως, ὁμοίως ἄθεος. Η Εἴ τις προσώποις δυσὶν ἤτοι ὑποστάσεσιν τὰς ἐν τοῖς εὐαγγελικοῖς καὶ ἀποστολικοῖς συγγράμμασιν διανέμει φωνὰς ἢ ἐπὶ Χριστῶι παρὰ τῶν ἁγίων λεγομένας ἢ παρ' αὐτοῦ περὶ ἑαυτοῦ, ἀνάθεμα ἔστω. Θ Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος τοῦ Χριστοῦ μίαν εἶναι τὴν ὑπόστασιν ἤτοι ἓν πρόσωπον, ἀνάθεμα ἔστω. Ι Εἴ τις δύο φύσεις τοῦ μονογενοῦς λέγει πρὸ τῆς ἑνώσεως, μίαν δὲ μετὰ τὴν ἕνωσιν τῆς θεότητος καὶ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ φύσιν ἀναπλάττει, ἀνάθεμα ἔστω.
Α΄. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τῆς ἁγίας Τριάδος μίας οὐσίαν, τουτέστι φύσιν καὶ θεότητα, ἐν τρισὶν ὑπο- στάσεσιν, ήτουν προσώποις, ὅπερ ἐστὶν ἐν Πατρὶ, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι προσκυνεῖσθαι, ἀνάθεμα ἔστω. Β'. Εἴ τις λέγει τὸν Θεὸν Λόγον ἢ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κτίσμα εἶναι, ἢ ἑτέρας οὐσίας παρὰ τὴν τοῦ Πατρὸς, ἀνάθεμα ἔστω. Γ΄. Εἴ τις τὸν αὐτὸν λέγει Πατέρα, καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἐν πρόσωπον πολυώνυμον ὑποτιθέ μενος, καὶ μίαν ὑπόστασιν ὑπὸ τριῶν κλήσεων ἐκ- φωνουμένην, τὸν τοιοῦτον ἐν τῇ μερίδι τῶν Ἰουδαίων τάσσομεν καὶ ἀναθεματίζομεν. Δ'. Εἴ τις μὴ ὁμολογεῖ τοῦ ἑνὸς προσώπου τοῦ μονο- γενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὰς δύο γεννήσεις ὑπάρχειν, τήν τε τοῦ αἰῶνος ἐκ τοῦ Πατρὸς κατὰ τὴν θεότητα καὶ τὴν ἐπ' ἐσχά του τῶν ἡμερῶν τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, καὶ αὐτὸν εἶναι ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος, τουτέστι μίαν ὑπόστασιν ἐκ τῶν τριῶν ὑποστάσεων, ἀνάθεμα έστω. Ε΄. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ Θεοτόκον τὴν ἁγίαν ἔνα δοξον ἀειπάρθενον Μαρίαν, ἀνάθεμα ἔστω. Γ'. Εἴ τις εἰσάγει δύο γιούς, ἕνα μὲν τὸν ἐκ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἕτερον δὲ τὸν ἐκ τῆς Μητρός, ἢ καὶ ὡς ἄνθρωπον ἐνεργεῖσθαι λέγει τὸν Ἰησοῦν, καὶ τὴν τοῦ Μονογενοῦς εὐδοξίαν περιῆφθαι ὡς ἑτέρῳ παρ' αὐτὸν ὑπάρχοντι, καθάπερ Παῦλος ὁ Σαμοσατεὺς καὶ Νεστόριος βλασφημοῦσιν, ἀλλ᾽ οὐχ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὁμολογεῖ Υἱὸν μονογενῆ Θεὸν Λόγον Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, ὁ τοιοῦτος παρὰ πάντων Χρισ στιανῶν ἀναθεματιζέσθω. Ζ'. Εἴ τις ὡς διὰ σωλήνος τῆς Παρθένου δια- δραμεῖν, ἀλλὰ μὴ ἐν αὐτῇ διαπεπλάσθαι λέγει, θε- ἱκῶς τε ἅμα καὶ ἀνθρωπίνως, θεϊκῶς μὲν ὅτι χωρίς ἀνδρός, ἀνθρωπίνως δὲ ὅτι νόμῳ κυήσεως, ὁμοίως ἄθεος. Η΄. Εἴ τις προσώποις δυσὶν, ἤτοι ὑποστάσεσιν, τὰς ἐν τοῖς εὐαγγελικοῖς συγγράμμασιν διανέμει φωνάς, ἢ ἐπὶ Χριστῷ παρὰ τῶν ἁγίων λεγομένας, ἢ παρ' αὐτοῦ περὶ αὐτοῦ, ἀνάθεμα ἔστω. Θ'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀν- θρωπότητος τοῦ Χριστοῦ μίαν εἶναι τὴν ὑπόστασιν, ἤτοι ἓν πρόσωπον, ἀνάθεμα ἔστω. ἑνώσεως, μίαν δὲ μετὰ τὴν ἔνωσιν, τῆς θεότητος καὶ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ φύσιν ἀναπλάττει, ἀνάθεμα ἔστω. ΙΑ'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τὰς δύο φύσεις τῆς θεό τητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος εἰς μίαν ὑπόστασιν συνδραμεῖν, ἕνα τε τὸν Χριστὸν ἀποτελέσαι, καὶ ἐν ἀμφοτέραις ταῖς φύσεσιν ἀσυγχύτοις καὶ ἀδιαιρέ τοῖς αὐτὸν γνωρίζεσθαι, καθ᾽ ὅ τέλειον ἐν ἀνθρωπό- τητι τὸν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν, καὶ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ τὰ θαύματα καὶ τὰ πάθη εἶναι πιστεύομεν, ἀνάθεμα ἔστω. Ταῦτά ἐστιν ἃ παρὰ τῆς θείας Γραφῆς ἐδιδά χθημεν· ταῦτα τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τὰ δόσ γματα· αὗται τῶν Πατέρων αἱ παραδόσεις, τῶν τε JUSTINIANI IMPERATORIS I. Si quis non confitetur sanctæ Trinitatis unam A substantiam, scilicet naturam et divinitatem, in tribus hypostasibus vel personis, scilicet in Patre, et Filio, et Spiritu sancto adorandam, anathema sit. II. Si quis dixerit Deum Verbum sive Spiritum sanctum creaturam esse, vel alias substantias præ- ter substantiam Patris, anathema sit. III. Si quis dixeriteumdem esse Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, unam personam supponens pluribus nominibus, unamque hypostasim sub tri- bus appellationibus invocatam, hunc in parte Ju- dæorum ponimus atque anathematizamus. IV. Si quis non confitetur unius personæ uni- geniti Filii Dei et Domini nostri Jesu Christi duas esse nativitates, unam æternitatis ex Patre secun- dum divinitatem, alteramque, quæ facta est in novissimo dierum ex sancta Virgine Deique Matre Maria secundum humanitatem, ipsumque esse unum sanctæ Trinitatis, id est unam hypostasim ex tribus bypostasibus, anathema sit. V. Si quis non confitetur Dei esse Matrem san- ctam gloriosam semperque Virginem Mariam, ana- thema sit. VI. Si quis adducit duos filios, unum quidem ex Deo et Patre, et alterum ex Matre, sive dixerit Jesum ut hominem inspiratum fuisse, gloriamque Unigeniti eum circumdedisse, ut alterum cui af- fuisset, eo modo quo Paulus Samosatenus, Nestorius- que blasphenant, sed non unum eumdemque esse confitetur Filium unigenitum Deum Verbum Do- minum Jesum Christum, hujusmodi ab omnibus Christianis anathematizetur. VII. Si quis dixerit quasi per canalem Virginis transisse, sed non in ea formatum fuisse, divino simul ac humano modo, divino quidem quia sine viro, humano vero quia lege prægnationis, similiter maledictus. VIII. Si quis duabus personis vel hypostasibus tribuerit verba quæ leguntur in libris evangelicis, vel quæ de Christo a sanctis dicta sunt, vel ab ipso de se, anathema sit. IX. Si quis non confitetur divinitatis Christi unam esse hypostasim seu unam personam, ana- thena sit. X. Si quis duas naturas Unigeniti fuisse dixerit ante unionem, unam vero post unionem, divinita- tis carnisque ipsius naturam finxerit, anathema sit. XI. Si quis non confitetur duas naturas divi- nitatis ac humanitatis in unam hypostasim con- currisse, unum Christum perfectum fuisse, atque in ambabus naturis inconfusis individuisque ipsum agnosci, juxta quod perfectum in humanitate eum- dem confitemur, unius etiam ejusdemque miracula esse credimus, anathema sit. Hæc sunt quæ divina Scriptura edocti sumus. Hæc sunt Ecclesiæ catholicæ dogmata. Hæ sunt traditiones Patrum, hominum pro diversis tempo- B c C D 1. Εἴ τις δύο φύσεις τοῦ Μονογενοῦς λέγει πρὸ τῆς
ΙΑ Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τὰς δύο φύσεις τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος εἰς μίαν ὑπόστασιν συνδραμεῖν ἕνα τε τὸν Χριστὸν ἀποτελέσαι καὶ ἐν ἀμφοτέραις ταῖς φύσεσιν ἀσυγχύτοις καὶ ἀδιαιρέτοις αὐτὸν γνωρίζεσθαι, καθ' ὃ τέλειον ἐν θεότητι καὶ τέλειον ἐν ἀνθρωπότητι τὸν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν καὶ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ τὰ θαύματα καὶ τὰ πάθη εἶναι πιστεύομεν, ἀνάθεμα ἔστω. 200 Ταῦτά ἐστιν ἃ παρὰ τῆς θείας γραφῆς ἐδιδάχθημεν, ταῦτα τῆς καθολικῆς ἐκκλησίας τὰ δόγματα, αὗται τῶν πατέρων αἱ παραδόσεις τῶν τε κατὰ καιρὸν ἐν τῆι ἁγίαι τοῦ θεοῦ ἐκκλησίαι διαπρεψάντων καὶ τῶν ἐν ταῖς ἁγίαις τέτρασιν γενομένων συνόδοις τῶν τριακοσίων δέκα καὶ ὀκτὼ τῶν ἐν Νικαίαι καὶ τῶν ἑκατὸν πεντήκοντα τῶν ἐν Κωνσταντινοπόλει καὶ τῶν ἐν Ἐφέσωι κατὰ πρώτην τάξιν συνειλεγμένων διακοσίων καὶ τῶν ἐν Χαλκηδόνι ἑξακοσίων τριάκοντα, οἵτινες νόμος ὄντες τῆς ἐκκλησίας τοὺς κατὰ καιρὸν ἀναφυέντας αἱρετικοὺς καὶ τὰ ἐκείνων μυσερὰ δόγματα τῆι τοῦ ἁγίου πνεύματος συνεργείαι τῆς ἐκκλησίας ἐξέβαλον.
Α΄. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τῆς ἁγίας Τριάδος μίας οὐσίαν, τουτέστι φύσιν καὶ θεότητα, ἐν τρισὶν ὑπο- στάσεσιν, ήτουν προσώποις, ὅπερ ἐστὶν ἐν Πατρὶ, καὶ Υἱῷ, καὶ ἁγίῳ Πνεύματι προσκυνεῖσθαι, ἀνάθεμα ἔστω. Β'. Εἴ τις λέγει τὸν Θεὸν Λόγον ἢ τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κτίσμα εἶναι, ἢ ἑτέρας οὐσίας παρὰ τὴν τοῦ Πατρὸς, ἀνάθεμα ἔστω. Γ΄. Εἴ τις τὸν αὐτὸν λέγει Πατέρα, καὶ Υἱὸν καὶ ἅγιον Πνεῦμα, ἐν πρόσωπον πολυώνυμον ὑποτιθέ μενος, καὶ μίαν ὑπόστασιν ὑπὸ τριῶν κλήσεων ἐκ- φωνουμένην, τὸν τοιοῦτον ἐν τῇ μερίδι τῶν Ἰουδαίων τάσσομεν καὶ ἀναθεματίζομεν. Δ'. Εἴ τις μὴ ὁμολογεῖ τοῦ ἑνὸς προσώπου τοῦ μονο- γενοῦς Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τὰς δύο γεννήσεις ὑπάρχειν, τήν τε τοῦ αἰῶνος ἐκ τοῦ Πατρὸς κατὰ τὴν θεότητα καὶ τὴν ἐπ' ἐσχά του τῶν ἡμερῶν τοῦ αὐτοῦ ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου καὶ Θεοτόκου Μαρίας κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, καὶ αὐτὸν εἶναι ἕνα τῆς ἁγίας Τριάδος, τουτέστι μίαν ὑπόστασιν ἐκ τῶν τριῶν ὑποστάσεων, ἀνάθεμα έστω. Ε΄. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ Θεοτόκον τὴν ἁγίαν ἔνα δοξον ἀειπάρθενον Μαρίαν, ἀνάθεμα ἔστω. Γ'. Εἴ τις εἰσάγει δύο γιούς, ἕνα μὲν τὸν ἐκ Θεοῦ καὶ Πατρὸς, ἕτερον δὲ τὸν ἐκ τῆς Μητρός, ἢ καὶ ὡς ἄνθρωπον ἐνεργεῖσθαι λέγει τὸν Ἰησοῦν, καὶ τὴν τοῦ Μονογενοῦς εὐδοξίαν περιῆφθαι ὡς ἑτέρῳ παρ' αὐτὸν ὑπάρχοντι, καθάπερ Παῦλος ὁ Σαμοσατεὺς καὶ Νεστόριος βλασφημοῦσιν, ἀλλ᾽ οὐχ ἕνα καὶ τὸν αὐτὸν ὁμολογεῖ Υἱὸν μονογενῆ Θεὸν Λόγον Κύριον Ἰησοῦν Χριστὸν, ὁ τοιοῦτος παρὰ πάντων Χρισ στιανῶν ἀναθεματιζέσθω. Ζ'. Εἴ τις ὡς διὰ σωλήνος τῆς Παρθένου δια- δραμεῖν, ἀλλὰ μὴ ἐν αὐτῇ διαπεπλάσθαι λέγει, θε- ἱκῶς τε ἅμα καὶ ἀνθρωπίνως, θεϊκῶς μὲν ὅτι χωρίς ἀνδρός, ἀνθρωπίνως δὲ ὅτι νόμῳ κυήσεως, ὁμοίως ἄθεος. Η΄. Εἴ τις προσώποις δυσὶν, ἤτοι ὑποστάσεσιν, τὰς ἐν τοῖς εὐαγγελικοῖς συγγράμμασιν διανέμει φωνάς, ἢ ἐπὶ Χριστῷ παρὰ τῶν ἁγίων λεγομένας, ἢ παρ' αὐτοῦ περὶ αὐτοῦ, ἀνάθεμα ἔστω. Θ'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τῆς θεότητος καὶ τῆς ἀν- θρωπότητος τοῦ Χριστοῦ μίαν εἶναι τὴν ὑπόστασιν, ἤτοι ἓν πρόσωπον, ἀνάθεμα ἔστω. ἑνώσεως, μίαν δὲ μετὰ τὴν ἔνωσιν, τῆς θεότητος καὶ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ φύσιν ἀναπλάττει, ἀνάθεμα ἔστω. ΙΑ'. Εἴ τις οὐχ ὁμολογεῖ τὰς δύο φύσεις τῆς θεό τητος καὶ τῆς ἀνθρωπότητος εἰς μίαν ὑπόστασιν συνδραμεῖν, ἕνα τε τὸν Χριστὸν ἀποτελέσαι, καὶ ἐν ἀμφοτέραις ταῖς φύσεσιν ἀσυγχύτοις καὶ ἀδιαιρέ τοῖς αὐτὸν γνωρίζεσθαι, καθ᾽ ὅ τέλειον ἐν ἀνθρωπό- τητι τὸν αὐτὸν ὁμολογοῦμεν, καὶ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ τὰ θαύματα καὶ τὰ πάθη εἶναι πιστεύομεν, ἀνάθεμα ἔστω. Ταῦτά ἐστιν ἃ παρὰ τῆς θείας Γραφῆς ἐδιδά χθημεν· ταῦτα τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας τὰ δόσ γματα· αὗται τῶν Πατέρων αἱ παραδόσεις, τῶν τε JUSTINIANI IMPERATORIS I. Si quis non confitetur sanctæ Trinitatis unam A substantiam, scilicet naturam et divinitatem, in tribus hypostasibus vel personis, scilicet in Patre, et Filio, et Spiritu sancto adorandam, anathema sit. II. Si quis dixerit Deum Verbum sive Spiritum sanctum creaturam esse, vel alias substantias præ- ter substantiam Patris, anathema sit. III. Si quis dixeriteumdem esse Patrem, et Filium, et Spiritum sanctum, unam personam supponens pluribus nominibus, unamque hypostasim sub tri- bus appellationibus invocatam, hunc in parte Ju- dæorum ponimus atque anathematizamus. IV. Si quis non confitetur unius personæ uni- geniti Filii Dei et Domini nostri Jesu Christi duas esse nativitates, unam æternitatis ex Patre secun- dum divinitatem, alteramque, quæ facta est in novissimo dierum ex sancta Virgine Deique Matre Maria secundum humanitatem, ipsumque esse unum sanctæ Trinitatis, id est unam hypostasim ex tribus bypostasibus, anathema sit. V. Si quis non confitetur Dei esse Matrem san- ctam gloriosam semperque Virginem Mariam, ana- thema sit. VI. Si quis adducit duos filios, unum quidem ex Deo et Patre, et alterum ex Matre, sive dixerit Jesum ut hominem inspiratum fuisse, gloriamque Unigeniti eum circumdedisse, ut alterum cui af- fuisset, eo modo quo Paulus Samosatenus, Nestorius- que blasphenant, sed non unum eumdemque esse confitetur Filium unigenitum Deum Verbum Do- minum Jesum Christum, hujusmodi ab omnibus Christianis anathematizetur. VII. Si quis dixerit quasi per canalem Virginis transisse, sed non in ea formatum fuisse, divino simul ac humano modo, divino quidem quia sine viro, humano vero quia lege prægnationis, similiter maledictus. VIII. Si quis duabus personis vel hypostasibus tribuerit verba quæ leguntur in libris evangelicis, vel quæ de Christo a sanctis dicta sunt, vel ab ipso de se, anathema sit. IX. Si quis non confitetur divinitatis Christi unam esse hypostasim seu unam personam, ana- thena sit. X. Si quis duas naturas Unigeniti fuisse dixerit ante unionem, unam vero post unionem, divinita- tis carnisque ipsius naturam finxerit, anathema sit. XI. Si quis non confitetur duas naturas divi- nitatis ac humanitatis in unam hypostasim con- currisse, unum Christum perfectum fuisse, atque in ambabus naturis inconfusis individuisque ipsum agnosci, juxta quod perfectum in humanitate eum- dem confitemur, unius etiam ejusdemque miracula esse credimus, anathema sit. Hæc sunt quæ divina Scriptura edocti sumus. Hæc sunt Ecclesiæ catholicæ dogmata. Hæ sunt traditiones Patrum, hominum pro diversis tempo- B c C D 1. Εἴ τις δύο φύσεις τοῦ Μονογενοῦς λέγει πρὸ τῆς
PG 86:1145οἱ δὲ τῆς εὐσεβείας ἐχθροὶ τὴν ἐπισπορὰν τῶν ζιζανίων τοῦ διαβόλου κατέχοντες καὶ τοῖς ἀγαθοῖς σπέρμασιν ἀκολουθεῖν μὴ βουλόμενοι, ἀεὶ δὲ προφάσεις ἐν ἁμαρτίαις προφασιζόμενοι, παντὸς ἀποροῦντες λόγου εἰς τοῦτο καταφεύγουσιν τὸ λέγειν πατροπαράδοτον ἔχειν διδασκαλίαν καὶ ταύτην ἀπολιπεῖν μὴ δύνασθαι, πατέρας ἔχοντες οἱ μὲν ἀπὸ Νεστορίου Παῦλόν τε καὶ Φωτεινὸν καὶ Μάρκελλον καὶ τοὺς τὰ ἐκείνων φρονήσαντας, οἱ δὲ Ἀκέφαλοι Εὐτυχέα τε καὶ Διόσκορον καὶ Τιμόθεον τὸν Αἴλουρον καὶ τοὺς τὰ ἐκείνων φρονήσαντας, οἳ τῆι Ἀπολιναρίου καὶ Μανιχαίου καὶ Βαλεντίνου μανίαι ἠκολουθηκότες ἐδείχθησαν. οἱ οὖν ταῦτα λέγοντες πῶς Ἰουδαίους τε καὶ Ἕλληνας πρὸς Χριστιανισμὸν ὁδηγήσουσι τὰ παραπλήσια τούτοις προβαλλόμενοι καὶ λέγοντες οὐ μόνον πατροπαράδοτον, ἀλλὰ καὶ πολλῶι τούτων παλαιοτέραν κεκτῆσθαι τὴν ἀσέβειαν; ὅθεν προτρέπομεν τὴν ὑμετέραν θεοφίλειαν διαμαρτύρασθαι πάντα ἄνθρωπον φοβούμενον τὸν κύριον καὶ κρίσιν θεοῦ ἀναμένοντα διδαχαῖς ποικίλαις καὶ ξέναις μὴ παραφέρεσθαι, ἀλλὰ διδασκομένους τὴν ὀρθὴν καὶ ἀμώμητον πίστιν προστρέχειν τῆι ἁγίαι τοῦ θεοῦ καθολικῆι καὶ ἀποστολικῆι ἐκκλησίαι, ἐν ἧι συμφώνως κατὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην παρὰ τῶν τοῦ θεοῦ ἱερέων ἡ ἀποστολικὴ διδασκαλία κηρύττεται.
κατὰ καιρὸν ἐν τῇ ἁγίᾳ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ δια- πρεψάντων, καὶ τῶν ἐν ταῖς ἁγίαις τέτρασι γε- νομένων συνόδοις, τῶν τριακοσίων δέκα καὶ ὀκτὼ τῶν ἐν Νικαίῳ, καὶ τῶν ἑκατὸν πεντήκοντα τῶν ἐν Κωνσταντινοπόλει, καὶ τῶν ἐν Ἐφέσῳ κατὰ πρώ- την τάξιν συνειλεγμένων διακοσίων, καὶ τῶν ἐν Χαλ κηδόνι εξακοσίων τριάκοντα, οἵτινες νόμος ὄντες τῆς Ἐκκλησίας, τοὺς κατὰ καιρὸν ἀναφθέντας αἱρε τικοὺς, καὶ τὰ ἐκείνων μυσερὰ δόγματα τῇ τοῦ ἁγίου Πνεύματος συνεργείᾳ τῆς Ἐκκλησίας ἐξέβαλον. Οἱ δὲ τῆς εὐσεβείας ἐχθροὶ, τὴν ἐπισποράν τῶν ζι- ζανίων τοῦ διαβόλου κατέχοντες, καὶ τοῖς ἀγαθοῖς σπέρμασιν ἀκολουθεῖν μὴ βουλόμενοι, ἀεὶ δὲ προφα σιζόμενοι, παντὸς ἀποροῦντες λόγου, εἰς τοῦτο καταφεύγουσι τὸ λέγειν πατροπαράδοτον ἔχειν διδα σκαλίαν, καὶ ταύτην ἀπολιπεῖν μὴ δύνασθαι, πατέ- ρας ἔχοντες, οἱ μὲν ἀπὸ Νεστορίου Παῦλόν τε, καὶ Φωτεινὸν, καὶ Μάρκελλον, καὶ τοὺς τὰ ἐκείνων φρονήσαντας· οἱ δὲ ᾿Ακέφαλοι Εὐτυχέα τε, καὶ Διόσ-· κορον, καὶ Τιμόθεον τὸν Αίλουρον, καὶ τοὺς τὰ ἐκεί νων φρονήσαντας· οἱ τῇ Απολιναρίου, καὶ Μανιχαίου καὶ Βαλεντίνου μανίᾳ ἠκολουθηκότες ἐδείχθησαν. Οἱ οὖν ταῦτα λέγοντες, πῶς Ἰουδαίους τε καὶ Ελ- ληνας πρὸς Χριστιανισμὸν ὁδηγήσουσι, τὰ παραπλή- σια τούτοις προβαλλόμενοι καὶ λέγοντες, οὐ μόνον πατροπαράδοτον, ἀλλὰ καὶ πολλῷ τούτων παλαιοτέ ραν κεκτῆσθαι τὴν ἀσέβειαν; Ὅθεν προτρέπομεν τὴν ὑμετέραν θεοφιλίαν διαμαρτύρασθαι πάντα ἄν- θρωπον φοβούμενον τὸν Κύριον, καὶ κρίσιν Θεοῦ ἀναμένοντα, διδαχαῖς ποικίλαις καὶ ξέναις μὴ παρα- φέρεσθαι, ἀλλὰ διδασκομένους τὴν ὀρθὴν καὶ ἀμώ. μητον πίστιν, προστρέχειν τῇ ἁγίᾳ τοῦ Θεοῦ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ Ἐκκλησίᾳ, ἐν ᾗ συμφώνως κατὰ πᾶσαν τὴν οἰκουμένην παρὰ τῶν τοῦ Θεοῦ ἱερέων ἡ ἀποστολικὴ διδασκαλία κηρύττεται. ΙΟΥΣΤΙΝΙΑΝΟΥ ΤΟΥ ΕΥΣΕΒΕΣΤΑΤΟΥ ΒΑΣΙΛΕΩΣ ΕΚ ΤΗΣ ΠΡΟΣ ΖΩΙΛΟΝ ΤΟΝ ΑΓΙΩΤΑΤΟΝ ΠΑΤΡΙΑΡΧΗΝ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ ΔΟΓΜΑΤΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΟΛΗΣ (4). Εἷς οὖν ἐστιν ὁ Χριστὸς, οὐκ ἀνῃρημένης τῆς Β τῶν φύσεων διαφορᾶς διὰ τὴν ἄφραστον ἔνωσιν, Λήμ γος νοούμενος καὶ ἄνθρωπος θεωρούμενος· οὔτε γὰρ ἡ ἔνωσις σύγχυσιν ἀπειργάσατο, οὔτε ἡ διαφορὰ τῶν ἐν αὐτῷ οὐσιῶν τομὴν εἴτουν διαίρεσιν ἐπιδέ- EPISTOLA DOGMATICA AD ZOILUM. A ribus in sancta Dei Ecclesia præcellentium, illorum- que in quatuor conciliis sanctis congregatorum, trecentorum decem et octo in Nicæno, centum quinquaginta in Constantinopolitano, ducentorum prima sessione in Ephesino, sexcentorumque et triginta in Chalcedonensi, qui cum sint norma (1. Dei) Ecclesiæ, diversis temporibus apparentes hæ- reticos, eorumque impia dogmata, adjuvante Spi- ritu sancto, ab Ecclesia ejecerunt. Hostes vero religionis, zizaniorum semen diabolicum habentes, nec bonis seminibus obsequi volentes, semper au- tem causas fingentes, omnes rationes despicientes. in hoc confugiunt ut dicant se traditam a Patribus habere doctrinam, neque illam derelinquere posse, dum Patres habent, alii a Nestorio, Paulum, Pho- B tinum, Marcellum similiaque opinantes; Acephali vero Eutychem, Dioscorum, Timotheum Felem similiaque opinantes; alii autem Apollinarii, Ma- nichæi Valentinique insaniæ obsequentes noti sunt. Qui igitur ita dicunt, quomodo Judæos Græcosque ad Christianismum adducent, his similia proferen- tes atque asserentes non modo a Patribus tradi- tam, sed etiam multo illis antiquiorem suam im- pietatem tenere? Unde charitatem vestram hor- tamur ut obtestemini quicunque timet Dominum, Deique imminens judicium, ne doctrinis variis et peregrinis abducantur, sed veram immaculatan- que fidem edocti, accurrant ad sanctam Dei catho- licam et apostolicam Ecclesiam, in qua cadem per c universum orbem a Dei sacerdotibus doctrina apostolica prædicatur. JUSTINIANI PIISSIMI IMPERATORIS EX EPISTOLA DOGMATICA AD ZOILUM ALEXANDRIÆ SANCTISSIMUM PATRIARCHAM. (Ex Thesauro Nicetæ Chroniatæ, ap. Mat, Spicil. Rom, t. IV, 468.) sio opusculo a nobis edito Coll. vat. t. VII, p. 309. Citat rursus Agatho papa in epistola ad imperato- Unus est ergo Christus, non sublata naturarum differentia per ineffabilem unionem, Verbum cre- ditus homoque visus. Nec autem unio commi- stionem exclusit, nec differentia substantiarum in eo scissionem aut divisionem admittit. Miracula Vid. supra, res Concil. Labb. t. VI, p. 665. col. 1137. - (3) Citat hoc scriptum suum Justinianus in alio
Continue reading PG 86: Epistola Dogmatica ad Zoilum →≣ entire volume