col. 3267–3268page 1 of 23
Notitia
PG 86:3267τὸν Λάζαρον ὑπερίδεν, ὑπέμεινεν ἅπερ ὑπέμεινεν. Νῦν δὲ σήμερον παρ' ἡμῖν πολλοί Λάζαροι. Καλόν ἀποκτήσασθαι τὸν χρυσὸν, καὶ ἀγοράσαι τὸν Χριστόν. 'Αρα εἰ μὴ ἦν ἀγοράσαι τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, οὐκ εἶχαν οἱ πολλοὶ λέγειν· Είθε ἦν δοῦναι χρήματα, καὶ τὴν βασιλείαν τοῦ Θεοῦ κομίσασθαι; νυνὶ δὲ ὁρῶ μεν αὐτὴν πιπρασκομένην προφανῶς, καὶ οὐδὲ πολ λοῦ, ἵνα μὴ προφασίζωνται οἱ πτωχότεροι. Τίς οὐκ ἔχει λεπτὰ δύο μικρὰ δοῦναι Χριστῷ μετά μεγάλης προθέσεως, ὡς ἡ χήρα εκείνη, ἡ ὄντως ἐξαί φνης ἐκ πενίας πλουτήσασα; Μηδείς προφασιζέσθω. Μή μοι λέγε, Οὐκ ἔχω· πτωχός εἰμι. Τίς οὐκ ἔχει ποτήριον ψυχροῦ ὕδατος; Τίς οὐκ εὐπορεῖ λόγου άγα θοῦ; Τίς οὐ δύναται στενάξαι ἐπὶ πτωχῷ; Οὐδεὶς τού των ἀπορεῖ. 'Αλλ' ὄντως ἡ γνώμη ἀσθενής· καὶ τοῦτο γινώσκοντες, ὅτι καὶ ἡμεῖς αἰχμάλωτοι εν [τες ]...
col. 3269–3270page 2 of 23
(LEQUIEN. Or. Christ. t. III, p. 25.8.).
Zacharia Ilierosolymitano patriarcha abducto in Persidem anno Christi 614, cirea mensem Junium,
ut supra dictum est, ne pastoris regimine hæc ecclesia careret, ejus administrationem sumpsit (ad id
designatus procul dubio ab ipso Zacharia suus per absentiam vicarius, ac de consensu episcoporum pro
vinciæ qui captivitatem effugerant) Modestus, de quo Antiochum in epistola jam citata locutum vidi
mus. Is præpositus erat monasterii sancti Theodosii in Palæstina, ex Papebroch. tom. 11 Mart., ad diem
11, n. 24, pag. 68, col. 2. Quando hæc sedis Hierosolymitanæ cura ei commissa est, insignitum pro
pterea episcopali caractere, licet expresse non tradant auctores, illum vix inficias iverit, qui cumdem,
vivente adhuc Zacharia, Hierosolymorum præsulem interdum nominari adverterit. Ea itaque administra
tione auctus, nominato in prædicti monasterii abbatem Georgio, magno ardore, non iis tantum quæ ad
spiritualem animarum profectum, et monachorum imprimis requiem attinebant prospexit, sed insuper
quasi alter Zorobabel, in restaurandis ædificiis ac templis quæ igne consumpta fuerant, adversantibus
licet tota virtute Judæis, Persisque tyrannicam actu exercentibus in Palæstina dominationem, quod im
possibile videbatur, strenuam nihilominus admovit operam. Monachorum qui a Saracenis immaniter
trucidati fuerant exsequias celebrasse jam observavimus, narrante Antiocho, qui sic prosequitur in
eadem epistola pp. 1023, 1024, et apud Baron. ad ann. 606 nn. 5 et 6. Nos proinde humiles et abjecti,
yratia primum Dei, drinde seria admodum et accurata diligentia præmemorati sanctissimi Modesti, sedenta
riam hanc exigimus vitam in liberiore et tranquilliore otio. Et rursus: Gratia item Christi, sed et solerti
sedulitate jam dicti venerandi apprime Patris nostri Modesti, cuncta id temporis ircoluntur effusa istins
cremi monasteria. Et paulo post: Supersunt nuntia aliquot sanė quam læta, quorum fideli relatu, et vestra,
et omnis sinceriter Christiani anima merito possit exhilarescere. Hæc igitur ex promptu et alacer annuntio
vobis: Modestus sanctitatis eximiæ vir (de quo non semel dictum), non eorum modo providam gerit curam
sollicitus, quæ per hanc vastam eremum sparsim disjecta sunt monasteriorum, sed et moderandæ huic civi
tati, ac universæ circumfinitimæ regioni solerter prospicit, Deo eidem cooperante in omnibus. Ilic enim ad
vivum nobis exprimit imaginem novi cujuspiam Bescleclis, aut certe Zorobabelis. Gratia enim plenus Spiritus
sancti, templa Salvatoris nostri Jesu Christi, quæ quidem barbarico igne conflagrarunt, in sublime erigit
omni prorsus digna veneratione, puta ædes sanctæ Calvuriæ, ac sancter Resurrectionis, domum insuper
dignam omni honore venerandæ Crucis, quæ Mater Ecclesiaṛum est; sed et sanctæ Assumptionis ædem a fun
damentis exædificat: adeo ut per hæc læta initia, de futuris quoque spes amplissimas concipiamus, idque
vel ob eos maxime qui huc sperantur venturi ab externis regionibus sancta hæc loca nt adorent, ut omnes in
commune glorificemus Deum. Hæc Antiochus. Papebrochius vero tract. prælimin. in tom. III Actorum,
mensis Maii, p. 51, n. 156, col. 1, postquami retulit verba quædam epistolæ Zachariæ in Perside captivi
ad populum Hierosolymitanum, quæ nos supra de Zacharia agentes ex ipso adduximus, subdit: Hanc
epistolam, prólixiori alia, planeque ad movendam compunctionem efficaci, ad omnes fideles exhorta
tione prosequitur Modestus Zachariæ vicarius; et tanquam suum testamentum condens, omnis condi
tionis, ætatis ac sexus fidelcs officii sui admonet, incipiens ab tristibus iis quæ residui in urbe sancta
fideles, post crucem, patriarcham et cæteros abductos, viderunt. Laudat in primis Nicodemum ac con
jugem Magdalenam, qui postquam nostes exiissent atque in Persidem rediissent, totam circum urbem ac ri
cos lustrantes, fratrumque reliquias inscpultas jacere conspicientes, projecta sparsim cadavera coacerva
runt in specum, quæ est ante portam, ad sexaginta quinque millia. Et ab iis exquiri jubet, qua forma atque
habitu inveniebantur solostrati beati illi qui sub id tempus meruerunt Hierosolymis occidi. Quo modo scilicet,
alter a capite ad cor usque vulnus acceperat, alter ab humeris ad usque ventrem, alius quinque vel deccm
ictus in intestinis habebat, alius dissectus medius inque duo divisus erat, alii ventre ense perfosso intestina
omnia effusa fluebant, alium, oris instar in macello, diri carnifices in frusta plura conciderant, etc. Mo
desto S. Anastasius Persa, qui recens fidem Christi amplexus fuerat, baptismum suscepit Hierosolymis,
ut refert hujus temporis scriptor in Actis ejus, quæ in secunda synodo Nicæna proposita sunt. Exstant
apud Baronium ad annum 614 nn 35 et seqq. ex Metaphraste sumpta; sed quæ ipse sumpsit ex Actis illis
vetustioribus in synodo Nicana secunda allatis, et a Boli. recensitis ad diem 22 Januar. Hæc autem ex
Baronio transcribo: Cum magna civitas Hierosolymorum capta fuisset a rege Persarum, et facta illa loca,
quæ mei Christi viderant conversationem et cruci affixionem et resurrectionem, Medorum lanceæ et igni, iis
quos ipse novit modis, essent tradita: et multa alia capta sunt cum civitate; ut salutis quoque nostræ tro
pæum, mortis solutio, peccati internecio, lignum, inquam, vivificæ crucis illine translatum est in Persi
dem, etc. (bæc sancta Crux), Persidem evertit, et spoliat falsam religionem, et quæ se digna erunt captivas
abducit animas vere laudabili et longe pulcherrima captivitaté: aut, ut magis proprie dicam, a captivitate
vocut, et eis rursum pristinam restituit libertatem. Simul ac enim ingreditur Persidem, eam stalimʻtotam
col. 3271–3272page 3 of 23
i
illustrans radiis suæ gratiæ, ferit quidem animas infidelium, non secus ac sol, qui laborantem oculum ingreditur
fideles antem, non secus ac fulgor quidam apparcus in tenebris, revocat. Ex quibus fuit unus…….. Anastasius,
etsi nondum quidem cultu (fidelis), sed jam moribus et instituto: qui processit e vico qui vocabatur Rasnuui….. in
Perside. Erat autem nomen ejus... Magundat... Bau filius (fuit) qui erat in re magica præstantissimus (t
eruditissimus. (Bau autem) cum præesset communi´ludo litterario, et multos haberet adolescentes ad eum venti
tantes, captus amore præstigiarum, cum in hoc solum omne suum studium poneret...rem magicam (filium)) tam
diligenter docet, ut in ejus cognitione patri nihil esset reliquum, quod non notum quoque esset filio. Cum autem
adolescentiæ ætatem jam attingeret, et rex Chosroes novum exercitum in Perside colligeret, ipse quoque cum aliis
refertur in numerum tironum. Quoniam vero veneranda crux Domini totam agitabat et perturbabat Persi
dem; infidelibus quidem horrorem et terrorem incutiens, fidelibus autem suaviter admodum et placide illu
cescens de ea quidem fama quædam per omnes pervadebat, fama, inquam, quæ paulo crassius et indoctiss
prædicabat, Christianorum Deum adesse Persis. Ad quam hic adolescens repente fuit accensus animo: jam
enim occulte eum tangebat ille ignis quem Christus venit jacere super terram, qui quidem non sinebat quie
scere pulchram illius adolescentiam, sed statim omnes obibat partes, de eo sciscitans, quam vehementissimė
poterat, et diligentissime. Cum audiret autem ab omnibus cam esse crucem in qua Christus Dei Filius, qui a
Christianis adoratur, fuit crucifixus: veluti ignem igni adjecit, et quæstioni conjunxit quæstionem, et es re
sponsione accepit occasionem alterius interrogationis; et multo magis sitiebat discere, quemadmodum ex
cœlo descenderit, cum sit Deus et quemadmodum etiam factus sit homo, et cur etiam sit ad crucem condem
natus, et a quibus, et an sit ad colum reversus unde descendeṛat. Cum autem a.(viris) piis ei annuntiaretur
carnis susceptæ…….. mysterium, aures quidem pietatis semina libenter suscipiebant, anıma vero producebat
sensim spicam fidei, et ei desiderium paulatim innascebatur, subibatque æmulatio ejus perpessionum: que
cum in ejus anima auçța et amplificata essent, eum informant et instituunt ad optimum vitæ genus, clarum
que et insignem, testem, martyrem inquam, efficiunt, ut jam procedens declarabit oratio. Hæc post Surium
Baronius, qui addit deinde quomodo ille Anastasius, amore suscipiendi baptismatis, relicto Persarum
exercitu, se contulerit ad Romanorum copias, et Ilierapolim perrexerit, ubi apud argentarium degens
genere Persam, sed religione Christianum, latius mysteria Christiana didicerit, incensus quoque fuerit ad
subeundum ínartyrium ex martyrum certaminibus quæ parietibus templorum intuebatur depicta; demum
Hierosolymamı profectus fuerit. Hæc, inquam, sicnarratex eisdem Actis, ad ann. 621, n. 10 et seqq: Primum
quidem (post fugam ad Romanos) cum venisset Hierapolim, divertit ad quemdam Persam Christianum, arie
argenti conflatorem, et cum artem conflandi argenti exercuisset, manus quidem habebat intentas operi, animus
autem semper et cogitatio in Dei amore versabatur... eumque sibi adhuc magis accendebat, et ab ipso rursu
inflammabatur vehementius. Quamobrem Deum royabat…..ut divinum baptismum consequeretur, et omnino a prie
ribus sordibus expurgaretur, et ab illa labe præstigiarum; ut non solum voluntate et electione, sed anima quoque
et corpɔre esset purgatus.. Cum ille autem ex Persis timeret periculum, et ideo morando rem differret... interim
ad divina templa adiens suum solabatur desiderium, visis vero miraculis et certaminibus sanctorum descriptis
in templorum, quæ cum socio suo argenti conflatore frequenter visitabat, parictibus, de iis illum diligenter in
terrogabas. Cum ituque audivisset, qualis eis vita (fuisset, qui) mores, (quæ) virtus, et qualia propter Christum
(subiissent) certamina... non poteral amplius continere id quod suus animus parturiebat, sed statuit per
gere Hierosolymam, ut baptismum illic consequeretur. Venit ergo in sanctam civitatem, et ad quemdam se
recepit argenti quoque conflandi peritum. Ei aperit causam sui adventus, nempe quod vellet ad verum Dei
cultum per baptismum initiari. Ille autem eum ducit ad Eliam, sanctæ Resurrectionis piissimum presbyterum,
qui eum supinis (ut dicitur) manibus suscepit, et de eo retulit ad Modestum, qui huic sedi præerat apostolicæ
(Zachariæ scilicet captivi vicem gerens, in Græco & tomorrontés, locum-tenens, inquit Papebrochius supia
citatus), et sic divinum baptismum assequitur, venerandæ crucis vere pulcher fructus effectus, et Anastasit
appellatus, sumpta denominatione a revocatione et ad meliora mutatione a priori infidelitate et præstigüis,
(quæ fuerit quasi resurrectio a morte ad vitam). Una etiam cum eo baptizatus est quidam ejusdem patria
et regionis, qui ſuit ejus quoque in passione pro Christo socius, easdem cum eo Edessæ consecutus coronGS.
Anno siquidem Christi 628 die 22 Januarii, quinque duntaxat hebdomadibus et duobus diebus ante Chosruis
obitum, ejusdem jussu, hic Anastasius, qui pluries jam anno superiori Christi fuerat confessus fidem,
Cæsarea Palæstinæ, ad eumdem Chosroen missus, magna animi alacritate, dira perpessus tormenta, mar
tyrium tandem.cervicis abscissione consummavit: de quo legendus Baronius ad annum 627 n. 3 et
seqq. ubi n. 1, Acta ejusdem Anastasii conjicit scripta fuisse, vel ab Antiocho monacho, vel a Sophronio
qui Modesto in sede Hierosolymitana successit. Bollandus tamen tom. II Actorum sanctorum mensis Ja
nuarii, ad diem 22, p. 422, n. 4, sibi videri ait auctorem Vitæ hujus martyris fuisse aliquem mona
„chum cœnobii in quod ipse post baptismum sese receperat, et vitam monasticam amplexus anno Christi
620, annos septem commoratus est: quod infert ex his hujus auctoris verbis n. 13, ejusdem Vitæ. Hoc
autem scimus nos eum mirantem et obstupescentem constantiam sanctorum, nihil fere aliud legere voluisse,
„nisi quod illum sancti desiderii ardorem nutriret. Zachariæ mortuo anno Christi 131 vel 133, substitutas
‚est Modestus, qui tanta cum laude hanc Ecclesiam per quatuordecim fere annos, dum Zacharias patriar
cha detineretur captivas in Perside, administraverat; eam vero dignitatem in plenum sortitus brevi tem
pore sedisse perhibetur. Papebrochius enim in Tract. prælim. ad tom. III Maii sæpius recensito, pag. 31,
.. 138, col. 2, observat a Nicephoro, cui membrana Rulæana consentit, annum unum regiminis (utique a
col. 3273–3274page 4 of 23
Notitia altera
PG 86:3273ΜΟΔΕΣΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ ΕΙΣ ΤΑΣ ΜΥΡΟΦΟΡΟΥΣ Τὸν ἕβδομον ἀριθμὸν καὶ ἐπὶ τῆς ἀρετῆς καὶ ἐπὶ τῆς κακίας εὑρίσκομεν τὴν Γραφὴν παραλαμβάνουσαν. Εικότως οὖν τὴν Μαρίαν ἐκλέγεται την Μαγδαληνὴν ὁ Σωτὴρ, ἀφ᾿ ἧς ἐκβεβλήκει δαιμόνια ἑπτά ἵνα τὸν ἄρχοντα τῆς κακίας δι' αὐτῆς ἀπελάσῃ τῆς ἀνθρωπίνης φύσεως. Ὅτι, φησίν, αἱ ἱστορίαι τὴν Μαγδαληνὴν ταύτην διὰ βίου παρθένον διδάσκουσι. Καὶ μαρτύριον δὲ αὐτῆς φέρεται, ἐν ᾧ λέγεται διὰ
col. 3275–3276page 5 of 23
In Mulieres Unguenta FerentesIn Occursum
PG 86:3275τὴν ἄκραν αὐτῆς παρθενίαν καὶ καθαρότητα, ὡς βαλον αὐτὴν καθαρὸν τοῖς βασανισταῖς φαίνεσθαι. "Οτι, φησί, μετὰ τὴν κοίμησιν τῆς Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου πορευθείσα εἰς Εφεσον πρὸς τὸν ἠγαπημέν νον μαθητὴν, ἐκεῖσε τὸν δρόμον τὸν ἀποστολικὸν διὰ τοῦ μαρτυρίου ή μυροφόρος Μαρία ἐτελείωσε 1, μὴ θελήσασα μέχρι τῆς τελευτῆς χωρισθῆναι τοῦ παρ θένου καὶ εὐαγγελιστοῦ Ἰωάννου. Ὥσπερ, φησίν, ή ἀπαρχὴ τῶν ἀποστόλων Πέτρος ωνομάσθη διὰ τὴν ἀσάλευτον πίστιν, ἣν εἶχεν ἐπὶ Χριστὸν τὴν πέτραν οὕτω καὶ αὐτὴ ἀρχηγὸς τῶν μαθητριών γενομένη. διὰ τὴν καθαρότητα αὐτῆς, καὶ τὸν πόθον ἂν εἶχεν εἰς αὐτὸν, Μαρία ὁμωνύμως τῇ μητρὶ παρὰ τοῦ Σ τῆρος προσηγόρευται. Ὥσπερ τῷ Δεσπότῃ τῶν μα θητῶν ἠκολούθει ὁ χορό;· οὕτω τῇ Δεσποίνῃ καὶ Μη τρὶ τοῦ Κυρίου, τῶν μαθητευομένων γυναικών 4 χορός. Εθαύμαζον γάρ, φησί, ποτὲ οἱ μαθηταὶ, ὅτι μετὰ γυναικὸς ἐλάλει· δῆλον ὡς οὐκ οὔσης τοιαύτης συνηθείας τῷ Κυρίῳ. ᾿Αλλὰ τὸν εὐαγγελικὸν δρόμον τῆς μητρὸς τοῦ Δεσπότου συνεξαννούσης τῷ Υἱῷ καὶ Δημιουργῷ, καὶ αὗται συνακολουθοῦσαι αὐτῇ τῷ κοινῷ Δεσπότῃ ἐκ τῶν ὑπαρχόντων ἐν τοῖς ἀναγκαίοις καὶ τοῖς μαθηταῖς διηκόνουν. ἐτελεύτησε Μ. Μ. ΕΙΣ ΤΗΝ ΥΠΑΠΑΝΤΗΝ. Καὶ ἡ τὸν ἑβδομήκοντα χρόνον σαββατίσασα μετά ἀνδρὸς 'Αννα, προσευχαῖς καὶ νηστείαις προςχαρτί ροῦσα, ὀγδοήκοντα καὶ τεσσάρων ἐτῶν ὑπάρχουσα. τὴν ἐκ τῶν τεσσάρων στοιχείων νικήσασα σάρκα, καὶ τὸν νοῦν καθάρασα πρὸς ὑποδοχὴν Πνεύματος ἁγίου, καὶ ταῖς γενικαῖς ἑαυτὴν ἀρεταῖς κατακοσμήσασα, τὸν τῆς ὀγδοηκοντάδος παρέδραμε καιρόν, καὶ εὗρεν ἐν τῷ ναῷ τὸν Σωτῆρα τοῦ μέλλοντος αιώ νος ἐν ἀγκάλαις βασταζόμενον. Εἰκότως ὡς αἰτίας τῆς ἐναμαρτήτου ὁ ἡδονῆς τάς θυγατέρας τῆς Εὔας προσφέρειν ὁ νόμος προσέταξεν ὑπὲρ τοῦ καθαρισμού αὐτῶν τὴν θυσίαν τῶν δύο τρυγόνων, ή δύο νεοσσούς περιστερῶν· δηλοῦντος τοῦ νόμου, ὅτι δεῖ τὸν προσ ερχόμενον Θεῷ καθαρεύειν καὶ ψυχῇ καὶ σώματι, καὶ ἀκακίας ἔχεσθαι. Ο Χριστός πληρωτής ἐστιν, οὐκ ὀφειλέτης νόμου. Εἰς πτῶσιν δὲ καὶ ἀνάστασιν κείται·, πτῶσιν μὲν τῆς ἁμαρτίας, ἀνέγερσιν δὲ τῆς δικαιοσύνης, καὶ εἰς σημεῖον ἀντιλεγόμενον τοῖς κυριοκτόνοις Ιουδαίοις, τοῖς λέγουσιν· «Εἰ Υἱὸς εἶ τοῦ Θεοῦ, κατάβηθι ἀπὸ » αι. έναμάρτου.
col. 3277–3278page 6 of 23
Encomium in Dormitionem S. Dominæ nostræ sempque virginis Mariæ
PG 86:3277του σταυρού, και πιστεύσομέν σοι.» Και, ο Σου» δὲ αὐτῆς τὴν ψυχὴν διελεύσεται ρομφαία, όπως ἂν ἀποκαλυφθῶσιν ἐκ πολλῶν καρδιῶν διαλογισμοὶ. • "Οτι μήτηρ εἰ κατὰ ἀλήθειαν πάσχουσα τὰ μητρὸς ὑπὲρ [του] τέκνου καὶ Θεοῦ, τοῦ παθόντος ὑπὲρ ἡμῶν σαρχί. εἰς τὰς μυροφόρους εἰς τὴν ὑπαν τήν παράλο ληλα, ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΜΟΔΕΣΤΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΙΕΡΟΣΟΛΥΜΩΝ ΕΓΚΩΜΙΟΝ ΕΙΣ ΤΗΝ ΚΟΙΜΗΣΙΝ ΤΗΣ ΥΠΕΡΑΓΙΑΣ ΔΕΣΠΟΙΝΑΣ ΗΜΩΝ ΘΕΟΤΟΚΟΥ ΚΑΙ ΑΕΙΠΑΡΘΕΝΟΥ ΜΑΡΙΑΣ. Αφατος ή πανίερος γνῶσις τῶν σεπτῶν ἑορτῶν β τῆς Θεομήτορος Χριστοῦ· ἐπεὶ καὶ τὸ μυστήριον ὑπερένδοξον, καὶ πάσαις οὐρανίαις δυνάμεσι καὶ βροτοῖς ἀκατάληπτον· καὶ πολυποίκιλος ὁ τῆς σοφίας λόγος κἂν ἀπορῇ πρὸς ἔπαινον ἐπαξίως τοῦ θαύματος, τοῦ πᾶσαν γνῶσιν νοερᾶς τε καὶ λογικῆς κτίσ σεως ὑπερβαίνοντα Καὶ γὰρ ὡς οὔσης θεόθεν ύπερβαίνοντος.
col. 3279–3280page 7 of 23
PG 86:3279ἡγιασμένης τῆς κυρίως καὶ ἀληθῶς Θεοτόκου, τῶν Τιμιωτέρα των Χερουβίμ, καὶ ἀσυγκρίτως πάντων τῶν οὐρανίων στρατιῶν. 6. ΙΙ. 545. ἡ τῶν Χερουβὶμ λαμπροτέρα, καὶ τῶν Σεραφίμ ἐνδοξοτέρα, Μ. Καλλιωτέρα γὰρ τῶν Χερουβείμ, καὶ Σεραφείμ, καὶ πάση; στρατιᾶς πέφυκεν ἀγγελικῆς, καὶ τοῦ προελθόντος. Β. χνι, Κοιμήσεως. κοιμάσθαι, εἰ κοι μαν. πύματός τε καὶ ὕστατον ὕπνον, 138. Είτε με κοιμάσεις τὸν δυσδαίμονα "Αιδου μέλαινα νύκτερός τ' ἀνάγκα, Χερουβὶμ καὶ Σεραφίμ αγιωτέρας καὶ ἐνδοξα τέρας. Καὶ πρὸς τὸ τοιοῦτον ὑπεράπειρον ὕψος· τὸ ἀνῳχισμένον ὑπερέχεινα πασῶν τῶν οὐρανίων δυνά μεων· τῇ ἀκαταλήπτῳ δόξῃ τῶν νοημάτων καὶ θεω ρημάτων τοῦ περὶ αὐτῆς θείου καὶ ἀποῤῥήτου μυ στηρίου· οἱ ἐν τῇ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἐκκλησίᾳ θεία χάριτι τοῦ παναγίου Πνεύματος προχειρισθέντες διδάσκαλοι· καὶ ὑπ' αὐτοῦ σθενούμενοι ἀνιπτάμενοι ἐναρέτως, καὶ εὐσεβῶς ἐμφιλοχωρούμενοι κατ' ἐφικτὸν ὥσπερ ἐν πυροἱππεῦσιν ἆρ μασιν ἡλίου· καὶ δι' αὐτῆς ἐκ τοῦ προελθόντος ἐξ αὐτῆς Σωτήρος Χριστοῦ· Ἐν ᾧ εἰσιν οἱ θησαυροί τῆς σοφίας· καὶ τῆς γνώσεως ἀπόκρυφοι, ἡ ἐπιτεύξασθαι κατηξιώθησαν τοὺς ἱερούς λόγους, οὓς ἐξε έθεντο οἱ προλεχθέντες θεηγόροι, εἰς ἑκάστην παν Ιερον τελετὴν τῆς Θεομήτορος, καὶ δορυφορῆσαι εὐσεβέσι λαοῖς, πρὸς πλοῦτον ἀναφαίρετον, καὶ εὐπρεπεστάτην κόσμησιν πνευματικὴν, καὶ ἔνθεον οι χοδομὴν ὀρθοδόξων Ἐκκλησιῶν, εἰς δόξαν τοῦ Σε τῆρος ἡμῶν Θεοῦ· καὶ περὶ τῆς πανεντίμου ποι μήσεως αὐτῆς, οὐκ οἶδ' ὅπως, οὐ πέφηναν (β), ἢ καὶ ἐκθέμενο: οὐκ ἔτυχον οἱ μετέπειτα. Διὰ δὴ καὶ κατὰ τὴν ἡμέραν τῆς θεομητρικῆς κοιμήσεως, πλεῖστοι κεχήνασιν ὅσοι φιλομαθείς, ήγουν Χριστο μαθεῖς, καὶ φιλακροάμονες συνετοὶ τῶν θείων, τί ἀπόῤῥητον μαθεῖν γλιχόμενοι περὶ αὐτῆς· ἧς καὶ ἐξ ὧν οἱ πλείους μένουσιν ἕως ἄρτι, τινὲς δὲ καὶ ἐκοιμής στον ροῦ γὰρ παγέντος ύπνος ὁ θάνατος, ἐπεὶ δὴ δὲ ἦλθεν ὁ Χριστὸς καὶ ὑπὲρ ζωῆς τοῦ κόσμου ἀπέθανεν, οὐκέτι θάνατος καλεῖται λοιπὸν ὁ θάνατος, ἀλλὰ ὕπνος καὶ κοίμησις, ποι Μ. σὺ δὲ ἐδιδάχθης περὶ τῶν ἐν Χριστῷ κοιμηθέντων· ὅτι σπείρεται ἐν φθορᾷ, ἐγείρεται ἐν ἀφθαρσίᾳ· σπείρεται ἐν ἀσθενείᾳ, ἐγείρεται ἐν δυνάμει σπείρεται σῶμα ψυχικόν, ἐγείρεται σῶμα πνευματικόν. Πέφηναν. πέφυναν,
col. 3281–3282page 8 of 23
PG 86:3281ἕνεκα τῆς τοσαύτης θεαρέστου ἐφέσεως καὶ σπουδῆς αὐτῶν, καὶ τὸν ἔνθεον σκοπόν, τὸν πάσης ἀποδοχῆς ἄξιον ἀσμενέστατα προσδεχόμενος· καὶ ἐν σεβασμιωτάτη ἐπιποθήσει και πεποιθήσει τῇ πρὸς τὴν κυήσασαν ἡμῶν τὴν ζωὴν καὶ σωτηρίαν Θεομήτορα συνεχόμενος, καὶ σθενούμενος ἔγωγε ὁ τάλας ἐπὶ τὸ καθείναι μέτριον γράμμα κατ' ἐφικτὸν ᾠήθην περί αὐτῆς· ἐοικότα θεολογίᾳ λῃστοῦ συσταυρωθέντος ἐκ δεξιῶν τοῦ Σωτῆρος Χριστοῦ, καὶ παρ' αὐτοῦ αἰτούμενος εὑρεῖν τὸ μέγα ἔλεος, διὰ τῆς παναγίας αὐτ τοῦ Μητέρος· ἀρξάμενος ἐνθένδε οὕτως, εἰς δόξαν τοῦ Πατέρος αὐτοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος. Β'. Βαβαί, ὦ φιλόχριστοι ἀδε τοί, ἡ τὴν ζωὴν τῶν ἁπάντων κυήσασα, τήμερον πρὸς αὐτὴν εἶναι περ πόρευται, τὴν γεγενημένην πρὸ αἰώνων ἐκ Πατέρος, καὶ οὖσαν Θεὸν, καὶ Θεοῦ Λόγον, ἣν ἔτεκεν ἐν σαρκί, καὶ ἐγαλακτοτρόφησεν ἐξ οἰκείων μαστῶν, τὴν τε κτήνασαν ἐκ μὴ ὄντων εἰς τὸ εἶναι, καὶ ζωογονοῦσαν τὰ σύμπαντα, ταύτην ἐκληρονόμησε, καὶ ὡς μήτηρ, ἐν ἀπολαύσει αὐτῆς γέγονεν ὑπὲρ τὰ οὐράνια καὶ ἐπίγεια για τάγματα· καὶ αὐτὴν καθάπερ παγκοσ μίαν πηγήν, θεόθεν κόσμῳ ἐπήγασε, φῶς βροτῶν ὑπάρχουσαν· γέγραπται γάρ, ὅτι «Ζωὴ ἦν· καὶ ἡ ζωὴ ἦν τὸ φῶς τῶν ἀνθρώπων. Πρὸς τοῦτο τὸ φῶς. ἐπεδήμησε τὸ ἀληθινὸν ἐνυπόστατον καὶ ἀπαύγασμα τῆς δόξης τοῦ Θεοῦ καὶ Πατέρος, ο καὶ ἐκλάμψαν ἐξ αὐτῆς σεσαρκωμένον ἐκ Πνεύματος ἁγίου, φωτίζον πάντα ἄνθρωπον ἐρχόμενον εἰς τὸν κόσμον· καὶ ὅτε ἐξελέξατο καὶ ᾑρετίσατο κατ' εὐδοκίαν ὁ συναΐδιος τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ καὶ Πνεύματος Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, προσλαβεῖν αὐτὴν πρὸς ἑαυτὸν, τοῦ συνδοξασθῆναι αὐτῷ ἐν δόξῃ, τὴν παμμακάριστον Μητέρα αὐτοῦ, τήν, μετ' αὐτὸν, τῶν πάντων κρειττοτέραν, χα! ροντες συνέτρεχον ἄγγελοι καὶ ἀρχάγγελοι αίθε ροδρομούντες εἰς ἐγκόσμιον καταφοίτησιν, ἐξ οὐρα τοῦ θεόθεν στελλόμενοι εἰς λειτουργίαν πανσέπτου αὐτῆς κοιμήσεως. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἀγάλλονται πα σαι αἱ οὐράνιαι ἅγιαι Δυνάμεις, μαθοῦσαι τὸ μυα στήριον, καὶ τὴν ἐξ αὐτῆς τεχθέντα υπεράγαθον Σω τῆρα Χριστὸν προσκαλεσάμενον αὐτὴν αἰνοῦσι καὶ δοξολογοῦσιν ὑπερβαλλόντως τὸν ποιήσαντα τὰ ο Τοῦτον (Θεὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ) πιστεύομεν σὺν τῷ Πατρὶ ἀεὶ ὄντα ἐμπεπληρωκέναι τὸ πατρικὸν βούλημα πρὸς τὴν κτίσιν τῶν ὅλων· αὐτὸς γὰρ εἶπε, καὶ ἐγεννήθησαν· αὐτὸς ἐνετείλατο, καὶ ἐκτίσθησαν· ὁ δὲ ἐντελλόμενος ἑτέρῳ ἐντέλλεται τίνι ἦν οὐκ ἄλλον πεπείσμεθα ἢ τὸν μονογενῆ Υἱὸν τοῦ Θεοῦ Θεὸν, ᾧ καὶ εἶπε· Ποιήσωμεν ἄνθρωπον κατ' εἰκόνα, καὶ καθ᾽ ὁμοίωσιν ἡμετέραν. Ἐν κεφαλαίῳ δὲ κατὰ τὸ Εὐαγγέλιον «Πάντα δι' αὐτοῦ ἐγένετο, καὶ χωρὶς αὐτ τοῦ ἐγένετο οὐδὲ ἔν· ν καὶ κατὰ τὸν ᾿Απόστολον· ὁ Ἐν αὐτῷ ἐκτίσθη τὰ πάντα τὰ ἐν οὐρανοῖς, καὶ τὰ ἐπὶ τῆς γῆς, εἴτε δρατά, εἴτε ἀόρατα, είτε Θρόνοι, εἴτε Εξουσίαι· πάντα δι' αὐτοῦ, καὶ εἰς αὐτὸν ἔκτισται·, οὕτω δὲ ὡς ἀληθῶς ὄντος καὶ ἐνεργοῦντος, ὡς λόγου ἅμα καὶ Θεοῦ, δι' οὗ ὁ Πατὴρ πάντα πεποίηκεν, οὐχ ο ὡς δι' ὀργάνου, οὐδ᾽ ὡς δι' ἐπιστήμης ἀνυποστάτου γεννήσαντος μετὰ τοῦ Πατρὸς τὸν Υἱὸν ὡς ζῶσαν ἐνέργειαν, καὶ ἐνυπόστατον, ἐνεργοῦντα τὰ πάντα ἐν πᾶσιν· οὐχὶ βλέποντος δὲ μόνον, οὐδὲ παρόντος μόνον τοῦ Υἱοῦ, ἀλλὰ καὶ ἐνεργοῦντος πρὸς τὴν τῶν ὅλων δημιουργίαν, ὡς γέγραπται·. Ημην παρ' αὐτῷ ἀρμόζουσα, ο κ. τ. λ.
col. 3283–3284page 9 of 23
PG 86:3283ἄστρα, καθ' γέγραπται, ἀναδείξαντα αὐτὴν ἐνδοξοτέραν τοῦ οὐρανοῦ, οὐρανὸν τῆς θεότητος αὐ τοῦ, καὶ δι' αὐτῆς ἐπιγείους λογικούς φωστήρας, λάμποντας τῇ δόξῃ τῆς θείας αὐτοῦ χάριτος, ὑπὲρ τὸν ἥλιον καὶ τὴν σελήνην καὶ τὰ ἄστρα· φήσαντος πρὸς αὐτούς· «Ὑμεῖς ἐστε τὸ φῶς τοῦ κόσμου, ο καὶ ἐκ πάσης λογικῆς καὶ νοερᾶς κτίσεως ἐκλεξάμενον γενέσθαι παναγίαν Μητέρα αὐτοῦ, καὶ ὑπερτέραν τοῦ παντὸς χαριτώσαντα αὐτήν· ᾧ προσβλέψας οὐ τολμῶσιν, ἢ ἀτενίσαι οὐ φέρουσι τὰ Χερουβίμ, καὶ προσκυνοῦσι τὸν τῷ παναγίῳ αὐτοῦ Πατρὶ καὶ Πνεύ ματι, ἀπαύστως βοῶσαι· «Αγιος, ἅγιος, ἅγιος Κύριος Σαβαώθ.» Τιν δι' αὐτῆς καὶ τὴν κτίσιν ἐκ δουλείας ἐλευθερώσαντα, καὶ τὴν μεγίστην παγκόσμιον χαρὰν δράσαντα, καὶ φήσαντα ταῖς ἄνω Δυνάμεσι, ο Συγ χάρητέ μοι.» Δι' αὐτῆς γὰρ εἴρηται ἡ βρυτογενής δραχμὴ, καὶ ὑπέδυ τὴν τοῦ προβάτου δορὰν ὁ ποι μὴν ὁ καλὸς, καὶ ἔσωσε τὸ πεπλανημένον λογικών πρόβατον, ἄρας ἐπ' ὤμων, εὐφραινόμενος Κύριος τῶν Δυνάμεων, ὁ ἐξ αὐτῆς σὰρξ γενόμενος ἀτρέπτως, καὶ ἡγιάσας αὐτὴν εἶναι θεοδόχον χωρίον ἐν ᾧ ὁ Θεὸς καὶ Πατὴρ κατ' εὐδοκίαν γέγονε γεωργός, καὶ φυτουργὸς τὸ πανάγιον Πνεύμα· ἐξ οὗπερ Χρι στὸς ὁ μονογενὴς Υἱὸς αὐτοῦ ἐκαρποφορήθη άμπελος ἀληθινὴ εἰς εὐφροσύνην οὐρανίων ἁγίων Δυνάμεων, καὶ σωτηρίαν ἐπιγείων βροτῶν, φάσκων ἐν Εὐαγγελίοις· «Ἐγώ εἰμι ἡ ἄμπελος ἡ ἀληθινὴ, καὶ ὁ Πα τήρ μου ὁ γεωργός ἐστι. ο Πρὸς ταύτην ἐφοίτησεν ἡ Θεομήτωρ; ἣν ἐκαρποφόρησεν, ἄμπελον ἀληθι 300. Β. Η οὐράνιος νύμφη Μαρία, οὐρανὸς καὶ ναὸς καὶ θρόνος τῆς θεότητος, πῶς ἡ ἄκτιστος, καὶ ἀχώ ρητος οὐσία τοῦ Λόγου Η προσβλέψαι καὶ Χερουβὶμ οὐ τολμᾷ, κ. τ. λ. Οὐρανοὶ μὲν γὰρ δόξαν διηγούνται Θεοῦ· ἄγγελοι δὲ λειτουργοῦσι μετὰ φόβου· ἀρχάγγελοι προσκυνοῦσι μετὰ τρόμου· τα Χερουβὶμ μη φέροντα φρίττε τὰ Σεραφίμ οὐ πλησιάζουσι περιϊπτάμενα· κεκρά κασι δὲ τρόμῳ, "Αγιος, ἅγιος, ἅγιος Κύριος Σαβαώθ... αἱ νεφέλαι τῆς ἀναστάσεως τρόμῳ γεγόνασιν ὄχημα ὁ ἥλιος τὴν ὕβριν μὴ φέρων, ἔφριξεν· ὁ ᾅδης τους νεκροὺς ἐν φέσῳ ἐξέμεσε· πυλωροί μου ιδόντες ἔπτηξαν· τὸ ὄρος τὴν ἐπίβασιν δεξάμενον ἐκαπνίσθη ἡ βάτος μὴ ἐνέγκασα τὴν ὀπτασίαν, ἐφλέγετο ὁ Ἰορδάνης ορίξας ἐστράφη εἰς τὰ ὀπίσω· ἡ θά λασσα φοβηθεῖσα τὴν ἐάβδον εσχίσθη διὰ τὸν δεσποτικὸν τύπον ἡμερωθεῖσα· ἡ ῥάβδος Ααρών διὰ τὴν εικόνα παρά φύσιν ήνθησε τὸ πῦρ ἐν Βαβυλώνι κριάδος ἀριθμὸν ἡδέσθη· ἀριθμησον τοίνυν τὰ παρά δοξα, καὶ θαύμασον τῆς Παρθένου την νίκην· ὅτι ὃν πᾶσα ἡ κτίσις φόβῳ καὶ τρόμῳ ὕμνησεν, αὕτη μόνη ἀνερμηνεύτως ἐθαλάμευσε 4, 503: "Ω άρουρα, ἐν ᾗ ὁ τῆς φύσεως γεωργὸς τὸν ἄσταχυν ἀσπόρως εβλάστησεν· Ο από Χαῖρε ἡ ἀγεώργητος καλλίκαρπος άρουρα, τὴν ἀνήματον ἄρουραν τοῦ οὐρανίου ἄρ του. Μ. ν. ρ. 12. Χαῖρε κεχαριτωμένη, ἡ ἀγεώργητος καλλίκαρπος ἄρουρα,
col. 3285–3286page 10 of 23
PG 86:3285ἐλαιοφορήσασα ἡμῖν, ὡς Θεογεώργητον χωρίον. σύμπαντα τοῦ ἐλέους αὐτοῦ. η νην, δρέψασθαι τοὺς βότρυας τῆς ἀφθαρσίας καὶ ἀθανασίας, εὐφραινομένη ἐπὶ τοῦ καινοῦ αὐτῆς γεννήματος, ἐν τῇ τῶν οὐρανῶν βασιλεία. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ κατατρυφῶσα τοῦ ζωοποιοῦ οὐρα νίου άρτου τῆς ζωῆς, ζωοποιουμένη ὑπ' αὐ τοῦ εἰς αἰῶνας, οἰκονομήσαντος ἐκ πανάγνων λα γόνων αὐτῆς, καὶ προελθόντος εἰς μέθεξιν βροτῶν, στηρίζοντας καρδίας ἐν ὀρθοδόξῳ πίστει αὐτοῦ· ἡ τὴν πηγὴν τοῦ ἐλέους Χριστὸν, ὑπερπληροῦντα τὰ Γ'. Ἦρθη γὰρ, ήρθη προς Κύριον τῆς δόξης, ἡ ἐνεγκαμένη αὐτὸν παμφαής νεφέλη καὶ ἐξ. αστράψασα την τελείαν αὐτοῦ θεότητα ἐν σώματι, ὑετίζουσα παρ' αὐτοῦ τὰ πανάγαθα χαρίσματα τῇ ὑπ' οὐρανόν. Κἀκεῖ τετέλεσται τῆς κατὰ τὸν προ φήτην νοητής σελήνης ὁ ὑπερκόσμιος δρόμος, ἐξ ἧς ἐλήφθη ὁ ἥλιος εἷς ἂν τοῦ τρισηλίου τῆς ὁμοου στον Τριάδος, ὥς φησιν ἡ πατρικὴ ἐκφαντορία. Καὶ ἔστη ἐν τῇ τάξει» τῆς παρθενίας αὐτῆς, ἡ ἀληθῶς Θεοτόκος, ἡ τὸ σέλας αὐτοῦ φήνασα, πρὸς Θεογνωσίαν τοῦδε τοῦ παντός. Ἐν δὲ τῇ οἰκίᾳ τοῦ Θεοῦ καὶ Πατρὸς δέδεκται ἐν ἀγαλλιάσει καὶ χαρα ἀνεκλαλήτῳ ἡ Θεότευκτος οικία τοῦ Υἱοῦ αὐτοῦ, τοῦ οἰκήσαντος ἀπεριγράπτως ἐν αὐτῇ, καὶ ἐξ αὐτῆς σαρκωθέντος ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ βρέφους γενο μένου, ἐννεαμηνιαίου μεμενηκότος, ὃς ἦν Θεός ἀχώριστος τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ καὶ Πνεύματος· καὶ εἰς τὴν κρειττοτέραν πασῶν μονῶν μονὴ γενομέν νη τῆς ὁμοουσίου Τριάδος, ἡ ἀκατάλυτος μονή, ή ἀκούσασα παρὰ τοῦ ἀρχαγγέλου Γαβριήλ: «Πνεῦ για ἅγιον ἐπελεύσεται ἐπὶ σὲ, καὶ δύναμις Υψί στον ἐπισκιάσει σε, διὸ καὶ τὸ γεννώμενον ἐκ σοῦ ἅγιον Υἱὸς Θεοῦ κληθήσεται, ὁ τοῦ δοξασθῆναι ὑπὲρ τὰ οὐράνια καὶ ἐπίγεια ἅγια τάγματα. Ἀπὸ τῶν τῇδε μετεφυτεύθη, ὥσπερ ἀπὸ δόξης εἰς δόξαν, ἡ βροτοφνής πυροφόρος βάτος τῆς θεότητος, ἐν χώρᾳ ζώντων, συναστράψαι ἐν φωτὶ προσώπου Χριστοῦ, τοῦ Θεοῦ, ἐν αὐτῇ ὁλικῶς καὶ ἀληθῶς κυο 1: Πηλίκον ἂν εἴη σκεῦος ἡ Θεοτόκος, οὐ κατὰ τὴν χρυσήν στάμνον τὰ μάννα χωρήσασα, ἀλλὰ τὸν οὐράνιον ἄρτον ἐν γαστρὶ βαστάσασα, τὴν εἰς βρῶσιν καὶ ῥῶσιν πιστοῖς διδόμενον Αὕτη ἡ ἐν τῷ οἴκῳ τοῦ Θεοῦ πεφυτευμένη κατάκαρπος ἐλαία, ἐξ ἧς τὸ ἅγιον Πνεῦμα τὸ σωματικὸν τοῦ Κυρίου λαβόν κάρφος τῇ χειμαζομένῃ τῶν ἀνθρώπων διεκόμισε φύσει τὸν ἀειθαλῆ καὶ καλλίκαρπον ἔλαιον τοῦ πατρικοῦ ἐλέου, ή όντως κούφη νεφέλη, ἡ τὸν ἐπὶ Χερουβὶμ μετὰ σώματος βαστάσασα Ει "Απελθε πρὸς τὴν κούφην νεφέλην μήνυσον αὐτῇ τῆς ἐμῆς παρουσίας όμβρον φῶς τριλαμπές Τριδέσποτον φῶς, τρισαένναον κρήνην. βροτοφνής. βροτοφυής. 565. σύμβολον γὰρ ἔφερεν ἡ προσομιλοῦσα βάτος τότε τῷ πυρὶ τῆς ἀσπόρως συλλαβούσης Παρ θένου τὸ φῶς ἀληθινό,
col. 3287–3288page 11 of 23
PG 86:3287φορηθέντος, καὶ ὑπ' αὐτοῦ φυλαχθεῖσα άφλεκτος, ή μόνη ἐν γυναιξὶν εὐλογημένη Παρθενομήτωρ. Πα μὴν ἀλλὰ καὶ ὡς ἀειθαλής ῥάβδος Ἰεσσαὶ πρὸς ἐν εβλάστησεν ἐν σαρκὶ θεόφυτον ὄντα τοῦ Πατρός, οὗ τὸ μέγεθος ὑπεράπειρον καὶ ἀκατάληπτον, τέρπον τῇ ὥρᾳ καὶ μεθέξει τῆς ἐπικαρπίας τὰς οὐρανίους ἁγίας Δυνάμεις, καὶ τὸν χωρὸν τῶν ἁγίων, ἰδεῖν ἐν παρησίᾳ ὑπὲρ πάντας τὴν αὐτοῦ τερπνότητα. Προσκέκληκε γὰρ Κύριος τῶν δυνάμεων τὴν ὑπὲρ πάσης γῆς ἐκλεκτὴν αὐτοῦ ἄρουραν ὁ ἐξ αὐτῆς ὥσπερ ἄσπορος στάχυς βλαστηθεὶς, οὗ ὁ σίτος ἀχώρητος καὶ ἀδαπάνητος, τρέφων ἀεὶ τὰ σύμ παντα μὴ δαπανώμενος, χωρούμενος ἐν τοῖς τοῦ Πα τρὸς κόλποις· εἰς τὸν οὐράνιον νυμφῶνα εἰσῆλθεν ή γενομένη πανένδοξος νυμφῶν, τῆς καθ' ὑπ στασιν ἐνώσεω; τῶν φύσεων Χριστοῦ τοῦ ἀλη θινοῦ ἐπουρανίου Νυμφίου, οὗ ἐφίενται τῆς ὑπερ φυοῦ, ὡραιότητος πᾶσαι αἱ ἁγίαι Δυνάμεις τῶν οὐτ ρανῶν· καὶ μετωκίσθη ἐν τῇ ἄνω Ἱερουσαλὴμ ἡ πανάχραντος νοητή παστὰ; ἐξ ἧς προῆλθεν ὁ βασιλεὺς τῶν αἰώνων, τὴν πρὸς ἡμᾶς κάθοδον δε δραχώς, ἐν στρατιώτου μορφῇ τροπωσάμενος την ἐχθρὸν σὺν τοῖς στρατεύμασιν αὐτοῦ. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἀνδρωθεὶς Χριστὸς ὁ Θεὸς τὴν ὀρθόδοξον αὐτοῦ Ἐκκλησίαν ἐνυμφεύσατο, ὑπὲρ ἧς καὶ τὸ τίμιον αἷμα ἐξέχεε, καὶ τὴν ψυχὴν προήκατο, καθὰ ὁ πολὺς τὰ θεῖα, τὸ φῶς τοῦ κόσμου Παυλός φησι Τὸ μυστήριον τούτο μέγα ἐστίν· ἐγὼ δὲ λέγω εἰς Χριστὸν καὶ εἰς τὴν Ἐκκλησίαν, καὶ γέγουσι ἐν τῇ τῶν οὐρανῶν βασιλείᾳ ἡ ἀνωτέρα τῶν Χερουβὶμ καὶ Σεραφίμ, ἀναδειχθεῖσα ἀληθῶς, ὡς Μήτης τοῦ Δεσπότου αὐτῶν. Δ'. Εὖ περαιωσαμένη δὲ τὸν πλοῦν τοῦ βίου, ἡ Θεοφερής λογικὴ ὁλκας πρὸς τὸν πανεύδιον λιμένα αὐτῆς, ὁμοῦ καὶ κυβερνήτην τοῦ παντός μεθώρμισε, τὸν δι' αὐτῆς σεσωκότα καὶ ζωογονήσαντα τὸ ἀνθρώπινον γένος ἐκ κατακλυσμού ἀσεβείας καὶ ἁμαρ τίας. Ὁ ἐν Σινᾶ νομοδότης, καὶ ἐκ Σιών νομοθέτη; αὐτὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν, ἐντεῦθεν πρὸς αὐτὸν κομίσαι μετεστείλατο τὴν αὐτοῦ κιβωτὸν τοῦ ἁγιάσματος, περὶ ἧς ὁ ταύτης προπάτωρ Δαβίδ έψαλε λέγων ᾿Ανάστηθι, Κύριε, εἰς τὴν ἀνάπαυσίν σου, σὺ καὶ ἡ πρὸς ὅν ἐβλάστησεν • προσανεβλάστη- 809 Ακόρεστος γὰρ ἡ γλυκύτης σεν. χωρός - χορόν. ή αγεώργητος χώρα, ἡ τὸν Λόγον ὡς κόκκου σίτου δεξαμένη, καὶ τὸ δράγμα βλαστήσασα, ἡ νοερά κλίβανος, τὸ πῦρ καὶ τὸν ἄρτον της ζωῆς ἔχουσα 580. Χαίροις, Μαρία, ἡ τὸν στά χυν ἄνευ αρότρου και σπέρματος βλαστήσασα τὴν αμαράντινον. ἀχώρητος. ακόρεστος, ω! τῶν πνευματικῶν λογίων. Τριάδος γὰρ Νύμφη υπ άρχει ἡ ἁγία Θεοτόκος κόρη Μαρία, τὸ πανάῤῥητον τῆς οἰκονομίας κειμήλιον, ἐργαστήριον τῆς ἑνώσεως τῶν φύσεων, Ει 1. Η παστὰς ἐν ᾗ ὁ Λόγος ἐνυμφεύσατο τὴν σάρκα. 28, 330. Ο δὲ κατακλυσμόν ἀπ:βείας διέφυγε,
col. 3289–3290page 12 of 23
PG 86:3289κιβωτός τοῦ ἁγιάσματός σου. Οἱ κατὰ τὴν πάλαι Μωσαϊκὴν, ὑπὸ βοῶν φερομένην, ἀλλ' ὑπὸ στρατιάς οὐρανίου ἁγίων ἀγγέλων οδηγουμένην καὶ δορυφορουμένην· οὐ χειροποίητον, περικεκαλυμμένην χρυσίῳ, ἀλλὰ Θεόκτιστον οὖσαν λογικὴν, καὶ πάντοθεν ὑπεραστράπτουσαν ταῖς μαρμαρυγαῖς τοῦ ἐπι φοιτήσαντος ἐπ' αὐτὴν παναγίου καὶ ζωοποιοῦ Πνεύ ματος· οὐ στάμνον μάννα ἔχουσαν καὶ πλάκας δια θήκης, ἀλλὰ τὸν τοῦ μάννα χορηγὸν καὶ τῶν ἐπηγ γελμένων αιωνίων ἀγαθῶν Κύριον τῆς καινῆς καὶ παλαιᾶς διαθήκης, ἐξ αὐτῆς νηπιάσαντα, καὶ ἐλευ θερώσαντα τοὺς πιστεύοντας εἰς αὐτὸν ἐκ τῆς κατάρας τοῦ νόμου· οὐ ῥάβδον 'Ααρών φέρουσαν, καὶ ἄνωθεν Χερουβὶμ δόξης, ἀλλ' ἐκείνων ἀσυγκρίτως ἐνδοξοτέ σαν ὑπάρχουσαν, βάδον Ἰεσσαὶ καθ' ὑποφητικὴν ἐκφαντορίαν, καὶ ἐπισκιαζομένην ὑπὸ θείας παν. αλκεστάτης δυνάμεως τοῦ ὑψίστου Πατρός· καὶ οὐ συμπροαγομένην Εβραϊκῷ κατ' ἐκείνην, ἀλλ᾽ ἐπου μένην Θεῷ ἐξ αὐτῆς ὀφθέντι ἐπὶ γῆς σαρκί, καὶ μα χαριζομένην ὑπὸ ἀγγέλων καὶ ἀνθρώπων εἰς δόξαν τοῦ μεγαλύνοντος αὐτὴν ὑπὲρ τὰ οὐράνια καὶ ἐπίγεια τάγματα, βοῶσαν ἐν θείῳ στόματι καὶ λέγουσαν· ο Μεγαλύνει ἡ ψυχή μου τὸν Κύριον· καὶ ἡγαλο λίασε τὸ πνεῦμά μου ἐπὶ τῷ Θεῷ τῷ Σωτηρί μου, ο καὶ τὰ καθεξῆς. Ε'. Τοίνυν ηυλίσθη ἀληθῶς ἀναλάμψαι ἐν ταῖς τοῦ ἡλίου τῆς δικαιοσύνης λαμπρότησιν ἡ νοητὴ αὐ τοῦ φαεσφόρος έπ, κληθεῖσα ὑπ' αὐτοῦ τοῦ ἐξ αὐτ τοῦ ἀνατείλαντος καὶ φωτίσαντος τὰ σύμπαντα, δι' ᾖς καὶ ἡ ὑπερβάλλουσα λαμπρότης τὰς ἡλιακὰς αὐτὰς ἀκτῖνας, ἐν ἐλέει καὶ οἰκτιρμοῖς ἐκκέχυται ἐφ' ἡμᾶς, ἀναζωπυροῦσα τὰς ψυχὰς τῶν πιστῶν πρὸς μίμη σῖν, ὡς ἐφικτόν, τῆς θείας χρηστότητος καὶ ἀγαθότη. τος αὐτοῦ. Ο γὰρ ἐκ ταύτης της Αειπαρθένου σάρκα ενδυσάμενος έμψυχον καὶ ἔννουν ἐκ Πνεύ ματος ἁγίου Χριστὸς ὁ Θεὸς, προσκαλεσάμενος α' την ἐνέδυσεν ἀφθαρσίαν σύσσωμον, καὶ ὑπερενδόξως ἐδόξασε, τοῦ γενέσθαι κληρονόμον, ώς παναγίαν Μη τέρα αὐτοῦ· καθ᾽ ἃ καὶ ὁ Ψαλμῳδὸς ψάλλει ο Πα ρέστη ἡ βασίλισσα ἐκ δεξιῶν σου ἐν ἱματισμῷ δια γρύσῳ περιβεβλημένη, πεποικιλμένη.» Σκεύος Αὕτη ἡ κεχρυσωμένη ἔσωθεν καὶ ἔξωθεν κιβωτός, σώματι καὶ πνεύματι ἡγιασμένη. στὸς γὰρ κυρίως μὲν ὁ Δαυΐδ· ῥάβδος δὲ προδήλως αὕτη, ἄνθος δὲ Χριστὸς ἐκλαμβάνεται, Οὐρανιώνων ταγμάτων ὑπερτέρα, 740. Εἰ δὲ ἔμψυχος, εἰ μὲν οὐ νοερός, πῶς καὶ ἄνθρωπος; οὐ γὰρ ἄνουν ζῶν ὁ ἄνθρωπος· καὶ ἀνάγκη τὸ σχῆμα μὲν ἀνθρώπειον. καὶ τὴν σκηνήν· τὴν δὲ ψυχὴν ἵππου τινὸς ἢ βοὸς ἢ ἄλλου τῶν ἀνοήτων. Τοῦτο γοῦν ἔσται καὶ τὸ σωζ μενον καὶ διεψεύσθην ἐγὼ παρὰ τῆς ἀληθείας. ἄλλου τιμηθέντος ἄλλος μεγαλαυχούμενος, ροῖς δὲ καὶ αὐτή, Μαρία Θεοτόκε, Παρθενομήτωρ, φωτοφόρο, σκεύος ἁμίαντον Μητέρα μὲν γεγονυίαν διὰ τὴν οἰκονομίαν, ἄχραν. τον δὲ διὰ τὴν πρὸς αὐτὸν τιμὴν, καὶ τὸ σκεῖος τὸ θαυμαστόν Β. Το σκεύος τὸ τίμιον καὶ ἐξοχώτατον,
col. 3291–3292page 13 of 23
PG 86:3291",» τίμιον καὶ ἱερώτατον, τῶν ἱερῶν ἱερώτερον, ἡ γεγονυῖα Θεοτόκος, «καταλαβοῦσα τὸν πολύτιμον αὐτῆς μαργαρίτην ο κατηγλαΐσθη εὐπρέπειαν τῆς υπερκοσμίου κοσμιότητος αὐτοῦ, «οὗπέρ ἐστι τὸ χρυσίον καὶ τὸ ἀργύριον,» καὶ δι' αν ο βασιλεῖς βασιλεύουσι·, τὸν οὐρανόθεν ἐξαστράψαντα ἐν αὐτῇ. καὶ σωματωθέντα ἐκ παρθενικῶν λαγόνων αὐτῆς οὖσα ἐν τῇ μεγάλη θαλάσσῃ τοῦ βίου, καὶ προελ θάντα ἀντίλυτρον ἑαυτὸν δωρησάμενον ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου δουλείας ἀπολυτρώσεως, καὶ εὐθὺ τολμήσασα ὑπεράγαν ἐξαισίως τὴν ἔγχρονον ὁδοιπορίαν τοῦ βίου, κατήντησε πρὸς τὴν ἀληθινὴν χαρὰν τῶν ὅλων, ἡ ἀφράστως κυήσασα αὐτὴν ἐν τῇ φύσει ἡμῶν, τὴν οὖσαν φύσει Θεὸν ἐκ Θεοῦ γεγεννημένην πρὸ τῶν αἰών νων, ἐπ' ἐσχάτων δὲ τῶν χρόνων ὀφθεῖσαν δι' αὐτῆς ἐπὶ γῆς, καὶ ἐμπλήσασαν τὰ οὐράνια καὶ ἐπίγεια τῆς θείας αὐτῆς ἀγαλλιάσεως, καὶ τῆς Εὔας τὴν λύπην ἀπελασαμένην εἰς τέλος. ο Γ'. Σήμερον δὲ ὁ ὑπὸ θεσπεσίου Προφήτου προαγο ρευθεὶς ἀκρογωνιαίος λίθος» τοῦ ἰδίου δρου τὴν θαυμαστὴν μετάστασιν δέδρακε, τοῦ ὑπερεξαί ροντος πάσης κτίσεως ἐν ὑψώμασι δόξης· ἐξ οὗπερ ἄνευ ἀφῆς τμηθείς ο Χριστὸς ὁ Θεὸς, ο κατώρθωσεν ἅπασαν τὴν οἰκουμένην,» οἰκοδομήσας ἐν αὐτῇ τὰς τῆς ὀρθοδόξου πίστεως αὐτοῦ Ἐκκλησίας, όπως ἂν οἱ εὐσεβῶς διὰ τοῦ αὐτοῦ ὄρους πρὸς αὐτὸν κατα φεύγοντες ῥυσθῶσιν ἐκ πάσης δυσσεβοῦς αἱρέσεως, καθ᾽ ὅ φησι τὸ γράμμα τὸ ἱερὸν, ὅτι ο Πᾶς ὁ πιστεύων ἐπ' αὐτῷ οὐ καταισχυνθήσεται.» Απηνέχθη γὰρ ἡ τῶν θείων χαρισμάτων ἐσφραγισμένη «πηγή τοῦ Κυρίου 'Αειπάρθενος» εἰς ἀπάντησιν αὐτοῦ, δι' ἧς πεπότισται ὁ τῆς ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας παράδεισος, καὶ συνεστάθη ὑπὸ τοῦ γεννωμένου ἐξ αὐτῆς δευτέρου Αδάμ· καὶ ὡς ναμάτων πηγῆς ἐκ παρθενικῶν αὐτῆς πηγῶν, ήτουν μασθῶν, πεπωκότος, καὶ ζωοποιήσαντος τὸν θανατωθέντα πρωτόπλαστον Α δάμ. Σήμερον ἡ τὸν Θεὸν καὶ Δεσπότην οὐρανοῦ καὶ Β.Μ. Καὶ ὥσπερ ὁ μαργαρίτης ἐκ τῶν δύο φύ σεων ἐξ ἀστραπὴς καὶ ὕδατος ἐκ τῶν ἀδήλων ση μείων τῆς θαλάσσης προέρχεται· οὕτως καὶ ὁ Δεσ σπότης ἡμῶν ὁ Ἰησοῦς ὁ Χριστὸς ἀσυγχύτως και η ἀτρέπτως ἐκ τῆς καθαρᾶς καὶ ἁγνῆς καὶ ἀμιάντου καὶ ἁγίας παρθένου Μαρίας προέρχεται εν θεότητι τέλειος, καὶ ἐν ἀνθρωπότητι τέλειος κατὰ πάντα ὅμοιος τῷ Πατρὶ, καὶ ὁμοούσιος ἡμῖν κατὰ πάντα χωρὶς ἁμαρτίας. ι. ρ. 13. Χαῖρε, κεχαριτωμένη νοηρὰ θάλασσα, τὸν οὐρα νιον έχουσα μαργαρίτην Χριστόν. Μ. Ητις οὐρα νόθεν ἐκ τῆς ἀστραπῆς τῆς θεότητος ἐν γαστρὶ ἕξει, καὶ τέξεται τὸν πολυτίμητον μαργαρίτην Χριστόν Β. Τὸ ἀλατόμη τον δρος, ἡ τὴν ἀκρότομον ἔχουσα πέτραν Χριστόν περὶ ἧς σοφώτατος Δανιήλ, κ. τ. λ. Πηγή έστρα γισμένη, ἧς τὰ καθαρὰ νάματα τὴν οἰκουμένην ἀρ δεύουσιν Γ. Χαῖρε, ἁγίου Πνεύματος πηγὴ ἐσφραγισμένη. 855: Χαῖρε, πηγὴ ἐσφραγισμένη, ὁ βρυ τὴς τῆς ἀφθαρσίας, ἢ τὸ ῥεῖθρον τῆς ζωῆς Χριστὸν ἐκβλύσασα τῶν σημάντρων μηδαμως τῆς παρθενίας λυμανθέντων
col. 3293–3294page 14 of 23
PG 86:3293τῆς ὑπερφυώς δεξαμένη λογική σκηνή κατά σάρκα, συνέσταλται, καὶ καθίδρυται σύσσωμος ὑπ' αὐτοῦ ἐν ἀφθαρσίᾳ εἶναι σὺν αὐτῷ αἰωνίως, «εἰς σκέπην κραταιὰν, ο καὶ σωτηρίαν καὶ προστασίαν ἡμῶν ἁπάντων Χριστιανών. Ζ. Ο παμμακαρία κοίμησις τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου, τῆς μετὰ τόκον 'Αειπαρθένου, καὶ ἐν τῷ τάφῳ μὴ παθούσης τῷ ζωοδόχον σώματι διαφθοράν φυλαχθείσης ὑπὸ τοῦ προελθόντος ἐξ αὐτῆς παντοδυνάμου Σωτήρος Χριστοῦ. Ο παμμακαρία κοίμησις τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου, δι' ἧς ο πνεύ ματα καὶ ψυχαὶ δικαίων τετελειωμένων ο κατηξιώθησαν τῆς θείας παρὰ Χριστοῦ αἰωνίας παρακλήσεως. *Η παμμακαρία κοίμησις τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου, δι' ἧς ἀνεκτίσθημεν μυστικῶς, καὶ ναὸς τοῦ Θεοῦ γεγόναμεν. Ο παμμακαρία κοίμησις τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου, δι' ἧς προῆλθεν ἡ παγκόσμιος διφυής ἴασις, Ιωμένη σωματικῶς καὶ πνευματικῶς εἰς περ ριεκτικωτάτην εὐεξίαν τῆς οἰκουμένης. Ο παμμακαρία κοίμησις τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου, δι' ἧς δεδόξασται καὶ μεμακάρισται ἡμῶν τὸ γένος ἐν Χριστῷ τῷ Θεῷ, ὡς σῶμα αὐτοῦ ἀδιαίρετον, καὶ ἀνυμνεῖται καὶ προσκυνεῖται ἀπὸ ἐπθυρανίων, καὶ ἐπιγείων, καὶ καταχθονίων, ο καθ' ἃ γέγραπται. Ο παμμακαρία κοίμησις τῆς ὑπερενδόξων Θεοτόκου, δι' ἧς ἐλάβομεν • τὴν ἄρεσιν τῶν παραπτωμάτων ἡμῶν,» καὶ λελυτρώμεθα ἐκ τῆς τοῦ πονηροῦ τυραννίδος. Ο παμμακαρία κοίμησις τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου, δι' ἧς ἀνεκαινίσθη τὰ σύμπαν καὶ ἤνωται τὰ ἐπίγεια τοῖς οὐρανίοις, καὶ αἰνεῖ καὶ βοᾷ σὺν αὐτοῖς· «Δόξα ἐν ὑψίστοις Θεῷ, καὶ ἐπὶ γῆς εἰρήνη, ἐν ἀνθρώποις εὐδοκία.» Ω παμμακαρία κοίμησις τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου, δι' ἧς τῆς τρισυποστάτου Θεότητος ἡ ὑπερβάλλουσα ἀνείκαστος φιλανθρωπία δέδεικται εἰς ἡμᾶς, θαυματοποιοῦσα τὰς ἁγίας Δυνάμεις τῶν οὐρανῶν, καὶ ἡμᾶς διεγείρουσα πρὸς ἐξομολόγησιν καὶ αἶνον ἅπαυστον τῆς ἀφάτου εὐσπλαγχνίας καὶ ὑπεραγαθότητος αυτ τῆς. "Ω παμμακαρία κοίμησις τῆς ὑπερενδόξου Θεο εύκου, περὶ ἧς προφῆται καὶ δίκαιοι ἐπεβόων τα, Ζωοδόχον. ζωοδόχου. ταρχος, Δός μοι, Κυρία, την λύσιν τῶν πταισμάτων, καί μοι πάραςχε ψυχικῆς σωτήριον Β. Διὰ σοῦ γὰρ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ τὴν ἔχθραν κατέλυσεν, ὦ ἁγία Παρθένε· διὰ σοῦ ἡ οὐρανος εἰρήνη τῷ κόσμῳ ἐχωρήθη· διὰ σοῦ τὰ πέρατα τῆς οἰκουμένης έρω είσθη. διὰ σοῦ ἄνθρωπο: ἄγγελοι γεγόνασι, κ. τ. λ. Ο Ο Ο Ο Χαίρε, κε χαριτωμένη, μεσιτεύουσα θεῷ καὶ ἀνθρώποις, ἵνα τὸ μεσότοιχον ἀναιρεθῇ τῆς ἔχθρας καὶ τοῖς ἐπουρανίοις ἑνωθῇ τὰ ἐπίγεια. 850 Α. Δι' αὐτῆς γὰρ ὁ Κτίστης πρὸς τὸ κρεῖττον μετεστοιχείωσεν διὰ μέσης τῆς ἀνθρωπότητος.
col. 3295–3296page 15 of 23
PG 86:3295τῇ Θεοφθέγκτῳ αὐτῶν σάλπιγγι, ἐπιθυμοῦντες ἐπι Ο τεύξασθαι τὴν παμπόθητον αὐτῆς ἡμέραν, καθ' εν ὁ ἐξ αὐτῆς προήρχετο λυτρούμενος αὐτοὺς Σω τὴρ ἐξ ἀφύκτων δεσμῶν τοῦ ᾅδου. Ο παμμακαρία κοίμησις τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου, δι' ἧς Θεὸς ἐπὶ γῆς καὶ ἄνθρωπος ἐν οὐρανῷ ὁ αὐτὸς ὢν καὶ γενό μενος ἀτρέπτως καὶ ἀδιαιρέτως, δι' οίκτο, καὶ οἶκο νομίας Τὴν γάρ ποτε ἀκούσασαν· ε Γῆ εἶ καὶ εἰ; γῆν ἀπελεύσῃ·· ἐνδυσάμενος ἐξ αὐτῆς Χριστὸς ὁ Θεὸς ἐκάθησεν ἐν δεξιᾷ τοῦ Πατρὸς ἐπάνω τῶν Χερουβίμ, καὶ Σεραφίμ, καὶ Θρόνων, καὶ Δυνάμεων, καὶ Κυριοτήτων, καὶ Ἑξουσιῶν, καὶ ᾿Αρχῶν, καὶ Αρχαγγέλων, καὶ 'Αγγέλων. Ο παμμακαρία κα μησις τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου, δι' ἧς • Χριστὸν ἐνδεδύμεθα, καὶ τέκνα Θεοῦ κατηξιώθημεν γενέ σθαι.» Ο παμμακαρία κοίμησις τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου, δι' ἧς προσελθούσης κ τῆς ἀληθινῆς ἀμ πέλου, ἢ ἀνέφυσαν ὥσπερ κλήματα ἐξ αὐτῆς οἱ πανα ένδοξοι ἀπόστολοι, ἐκταθέντες μέχρι τῶν περάτων τῆς γῆς, καὶ ἐπλήρωσαν ἅπασαν τὴν οἰκουμένην τοῦ ἐναρέτου καρποῦ τῆς εὐσεβείας καὶ τῶν θαυμάτων αὐτῶν. Ο παμμακαρία κοίμησις τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου, δι' ἧς ἐκλάμψαντος Χριστοῦ τοῦ ὑπερθέου φωτὸς καὶ φωτοποιοῦ, ἀνήφθησαν ἀπ' αὐτοῦ ὡς φω στῆρες ἐν κόσμῳ, ἅγιοι μάρτυρες, σύμμορφος γεγο νότες τῶν παθημάτων αὐτοῦ, οἳ καὶ μέχρι αἵματος ὁμολογήσαντες αὐτὴν Θεοτόκον, τοὺς τῆς δικαιοσύν της στεφάνους παρ' αὐτοῦ ἐκομίσαντο. Ο παμμακαρία κοίμησις τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου, περὶ ἧς ἐξ ὕψους κάτεισιν ἄγγελος, καὶ ἀρχάγγελοι, καὶ ἐκ περάτων γῆς φοιτῶσι θεσπέσιοι ἀπόστολοι, ὡς μέσ νος ἐπίσταται Θεός, ὁ μυσταγωγήσας καὶ συναθροίσας αὐτοὺς εἰς πανίερον τελετήν θεομητρικῆς αὐτοῦ κοιμήσεως, πληρῶν ἐν τούτῳ τὸ πάλαι ὑπ' αὐτοῦ Μωσαϊκὸν πρόσταγμα • τιμήν τους τεκόντας, ο προσταθὲν, ὡς φύσει ὢν φιλότιμος καὶ ὑπεράγαθος ἡμῶν Δεσπότης. Η'. Βαβαί, οἱ ἐκ Θεοῦ πρὸς παναγίαν καὶ δεδοξασμένην Μητέρα αὐτοῦ ἅγιοι ἄγγελοι ἀπεσταλμένοι, πρὸς τὴν ὑπερτέραν αὐτῶν καὶ πασῶν τῶν οὐρα 88, νίων Δυνάμεων, ι εὑροῦσαν χάριν ο παρ' αὐτοῦ, ἐξ ὕψους οὐρανόθεν πρὸς τὴν ὑψηλοτέραν καὶ εὐρυχω ροτέραν τοῦ οὐρανοῦ ἀναδειχθεῖσαν ὑπ' αὐτοῦ, οὐκ ἀπερινόητον θείαν σύλληψιν μηνύσαι στελλόμενοι, ὥς ποτε ὁ ἀρχάγγελος Γαβριήλ, ἀλλὰ πρὸ; Χαίροις, Μαρία Θεοτόκε, δι' ἧς προῆλθεν ὁ τοῦ θανάτου νικητὴς καὶ τοῦ ᾅδου ολοθρευτής. Ἐκάθησεν. εκάθισεν. Β. 860: Ἢ ἀγαθοῦ νομού του· μὴ ὑπη τὸν συλληφθέντα ἐν αὐτῇ προτρέψασθαι αὐτὴν ἐπὶ τὴν οὐράνιον βασιλείαν· οὐδὲ κατάδηλον ποιῆσαι τὸν ἀκατάληπτον αὐτῆς τόκον τῇ ὑπ' οὐρανὸν ποιμέσιν κείμενος νόμῳ τὸν νόμον πληρῶν, ὃν αὐτὸς ἐνετείλατο· αὐτὸς γὰρ τοῖς γονεῦσι τὴν ἀφειλὴν τοὺς παῖ δας νέμειν ἐθεσμοθέτησε· «Τίμα, φησί, τὸν πατέρα, κ. τ. λ. Β. Μ. 850, οὐρανὸν τῆς οὐρανῶν εύρυ χωρία; πλατύτερον,
col. 3297–3298page 16 of 23
PG 86:3297ΕΞΟΥ ευαγγελιζόμενοι, ἀλλὰ προσλαβεῖν μετὰ δόξης α!ω- 8, νίου, καὶ εἰσιέναι εἰς τὴν ἄφραστον χαρὰν τοῦ τε χθέντος ἐξ αὐτῆς Κυρίου. Καὶ γὰρ γνόντες, ὡς γέν γραπται διὰ τῆς Ἐκκλησίας, ι τὴν πολυποίκιλον σοφίαν τοῦ Δεσπότου αὐτῶν,» εἰκότως καὶ ἐφίεντο θειωδῶς(47) κατιδεῖν τὴν πανένδοξον αὐτοῦ μητέρα, τὴν ὡς μάλιστα μέν τοι εὑρεθεῖσαν καὶ αὐτῷ τῷ φύσει ὄντι ἐγετῷ καὶ ἀγαπητῷ Θεῷ τῶν ὅλων περιπόθητον καὶ σε Γιασμίαν, εἰς σωτηρίαν παγκόσμιον ἐξ ἀρχαίων ἐκλεχθεῖσαν γενεῶν, κατὰ πρόγνωσιν αὐτοῦ, γενέσθαι Θεοτόκον 'Αειπάρθενον, ἣν καὶ ἔσεσθαι τοῖς ὑποφητικοῖς Εν μασι προορῶν ὁ προπάτωρ αὐτῆς προφήτης Δαβὶδ ἐν Ψαλμοῖς ἔφασκεν·. "Ακουσον, θύγατερ, καὶ ἴδε, καὶ καῖνον τὸ οὖς σου, καὶ ἐπιλάθου τοῦ λαοῦ σου, καὶ τοῦ οἴκου τοῦ πατρός σου, καὶ ἐπιθυμήσει ὁ βασιλεὺς τοῦ κάλλους σου, ὅτι αὐτός ἐστι Κύριός σου, καὶ προσκυνήσεις αὐτῷ.» Ιδεῖν αὐτῆς καὶ θαυμάσαι τὴν δεδοξασμένην καὶ ὑπερ κλάμπουσαν ἔνθεον ώραν, δι' ἧς & μονογενής Υἱὸς τοῦ Θεοῦ Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐξω Γαϊτα τὴν ἀνθρωπείαν φύσιν τῇ ὡραιότητι καὶ τῷ κάλλει τῆς θεότητος αὐτοῦ, θεώσας αὐτὴν ἐν ἑαυτῷ ἰδεῖν αὐτῆς τὴν κεχαριτωμένην μορφήν, ἐξ ἧς μορφώσας ἑαυτὸν ἐκ Πνεύματος ἁγίου, βροτόμορφος γέν γονεν ἐν ἀληθείᾳ, μείνας ὁ ἦν, ο ὑπάρχων ἐν μορφή Θεοῦ· ἡ ἰδεῖν αὐτοῦ τὴν κρειττοτέραν τῶν ἄνω δυνά μεων ἁγιασθεῖσαν ἐνούσιον ὑπόστασιν, καὶ δοξο λογῆσαι τὸν ἁγιάσαντα ὑπερούσιον καὶ ἐνυπόστατον Λέγον τοῦ Πατρός, σαρκωθέντα ἐξ αὐτῆς ἐκ Πνεύ ματος ἁγίου αὐτοῦ. Καὶ διηπόρουν ἴσως έννο εῦντες πῶς ἡ βροτογενής γέγονε βροτοπλάστου μή τὴρ, ἢ τίς αὕτη ἆρα, καὶ πηλίκη τοῖς θεομητρικοῖς " ἰδιώμασι τοῦ αὐτῆς προσώπου, ἡ τὸν ἀχώρητον χω ρήσασα, ἡ τὸ πῦρ τῆς θεότητος ενεγκαμένη Μ, 6. Θειωδώς. θεοειδώς. 3. 19: Πρεπόντως ἄρα τὴν ἁγίαν Μαρίαν ἐκ πασῶν γενεῶν μόνην ἡ χάρις ἐκλέλεκται· σοφή γὰρ ὄντως κατὰ πάντα ἐτύγχανεν· οὐχ ὁμοία αὐτῇ ἐκ πασῶν γενεῶν τις γέγονεν πώποτε. γενεῶν ἀρχαίων εκλελεγμένη. Υπόστασιν. ἐνούσιον ὑπόστασιν ὑπόστασις ὑποστάσεως Τὸ τῆς ὑποστάσεως όνομα δύο της μαίνει· ποτὲ μὲν τὴν ἁπλῶς ὑπαρξιν· καθό σημαινόμενον ταὐτόν ἐστιν οὐσία καὶ ὑπόστασις· ἔθεν τινὲς τῶν ἁγίων Πατέρων εἶπον τὰς φύσεις, ήγουν τὰς ὑποστάσεις· ὑπόστασις Καὶ οὐσίας μὲν ἐν ταύτῃ Θεοῦ μνήμην οὐκ ἐποιήσαντο, τοὺς δὲ λέγοντας ἐξ οὐκ ὄντων τὸν Υἱόν, ἢ ἐξ ἑτέρας υπου στάσεως, οὐκ ἐκ Θεοῦ, καὶ ὅτι ἦν ποτε χρόνος ή αιών ὅτε οὐκ ἦν, ἀπεκήρυττον, 291 Αὕτη γὰρ καὶ τὰς τῶν οὐρανῶν δυνάμεις ἐξένισεν· ἐξέστησαν πάντες ἄγγελοι, ἀρχάγγελοι.... τὰ Χερουβείμ καὶ Σεραφείμ, καὶ πᾶσα στρατιὰ τῶν ἀγγέλων, φόβῳ καὶ τρόμῳ συσχεθέντες. Εθεώρησαν γὰρ ἐπὶ γῆς ἐν αὐτῇ τὸν ἐν οὐρανοῖς, καὶ ἔφριτ ΒΜ. 29 Δ. Πῶς δὲ ἐνεγκεῖ Μα ριάμ τῆς θεότητος τὸ πῦρ; ὁ θρόνος σου φλέγεται τῇ αίγλη περιλαμπόμενος, καὶ δύναται σε φέρειν ή εὐκατάφλεκτος Παρθένος; καὶ ὁ Δεσπότης φησί Ναι, εν έβλαψεν τὸ πῦρ ἐν ἐρήμῳ τὴν βάτον, βλά ψει πάντως καὶ Μαρίαν ἡ ἐμὴ παρουσία. Ει ε
col. 3299–3300page 17 of 23
PG 86:3299ἐν ἀγκάλαις βαστάσασα τον φέροντα τῇ δρακί τὰ σύμπαντα, ἡ περιθαλψαμένη ι τὸν ἐπιβλέποντα ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ ποιοῦντα αὐτὴν τρέμειν, ν ή θρέψασα αὐτὸν τὸν διδόντα τροφὴν πάσῃ σαρκί, ο ὅπως ἀνυμνήσωσι καὶ μεγαλύνωσι τὴν ἐντεῦθεν πρὸς Θεὸν ὑπερκόσμιον αὐτῆς ἄφιξιν. ἀφλέκτως, ἡ γεννήσασα τὸν Ποιητὴν τοῦ παντὸς, καὶ ἐκεῖνο τὸ πῦρ τὸ σκιαγραφῆσαν τὴν τοῦ θεϊκοῦ πυ ρὸς ἐξ οὐρανοῦ παρουσίαν, ἤρδευσεν τὴν βάτον καὶ οὐκ ἔφλεξεν· τί ἂν εἴποις περὶ τῆς ἀληθείας, οὐκ ἐν φλογί πυρὸς, ἀλλ' ἐν σχήματι θετοῦ καταβαινούσης ἐν ταῖς ἀγκάλαις σου ὁ Κτίστης τῶν ἁπάντων μέλλει βαστάς ζεσθαι, 311. Ο αὐτὸς ἐν ἀγκάλαις Μητρὸς, καὶ ἐπὶ πτερύγων ἀνέμων, Χαίροις, Μαρία Θεοτόκε, δι' ἦν τὸ δυοδεκαταίον κάλλος των ἀποστόλων ἐκλέλεκται, 35 Α. Σὺ ὁ τὴν γῆν καὶ τὸν οὐρανὸν γεφυρώσας τῷ ἁγίῳ σου ονόματι, Γέφυρα χα σμου παντὸς πρὸς τὸν ὑπερκόσμιον οὐρανὸν ἀνάγου Θ'. Ωσαύτως δὲ καὶ οἱ προεκπεφασμένοι θεσπέσιει ἀπόστολοι ἔσπευδον ἐκ τάσης τῆς υφηλίου, ὁδηγούμενοι καὶ συνεργούμενοι ὑπὸ τῆς ἄνωθεν ροπῆς, και ταλαβεῖν τὴν, δι' ἧς κατελήφθησαν ὑπὸ Χρι στοῦ, παναγίαν Μητέρα καὶ ἠξιώθησαν τῆς ἐν Πνεύ ματι ἁγίῳ ἀποστολῆς, τὸ ὑπ' αὐτοῦ ὑπεράγαν ἱερώ τατον ἀξίωμα, ὡς μάλιστα μὲν ἤδη ἐπιτευξομένην, μέλλουσαν δὲ τότε καὶ προσλαβεῖν τὰ ἐν οὐρανοῖς αὐτοῦ ἀγαθὰ «ἃ ὀφθαλμὸς οὐκ εἶδε, καὶ οἷς οὐκ ἤκουσε, καὶ ἐπὶ καρδίαν ἀνθρώπου οὐκ ἀνέβη,» τὰ καὶ δι' αὐτῆς δωρηθέντα βροτῶν τῷ γένει, καὶ φθάν σαι ἐπὶ γῆς τὴν ὑπερέκεινα τοῦδε τοῦ παντὸς ἐν χα ρίτεσι παρθενίας Θεοῦ γέφυραν Οθεν ή παρ' αὐτοῦ βοήθεια θαυμασία γέγονεν εἰς ἡμᾶς, καὶ ἡμᾶς μὲν ἔσωσε, τοῦ δὲ ἐχθροῦ καθεῖλεν εἰς τέλος τὰ παμ πόνηρα μηχανήματα, οὐ πρέσβυς, οὐκ ἄγγελος, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Κύριος εἰς τοῦτο αὐτὸ ἐλθών. Καθ' & γέγραπται, ότι ο Η βοήθειά μου παρὰ Κυρίου τοῦ ποιή σαντὸς τὸν οὐρανὸν καὶ τὴν γῆν, ο καὶ δι' αὐτῆς γνωρίσαντος ἡμῖν ἀνάβασιν ὀρθοδόξου πίστεως, καὶ εὐζωίας τῆς εἰς οὐρανὸν φερούσης. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἐν σεβασμίωτάτη προσαγωγή Ιέναι πρὸς εψαν βλεπούσῃ φωτοφόρῳ πύλη τῇ κατοικούση Ει 1, 303: 'Η μόνη Θεοῦ πρὸς ἀνθρώ τους γέφυρα, Ε. Κατεσκεύασεν ἑαυτῷ ἔμψυχον κλίμακα, ἧς ἡ βάσις ἐπὶ γῆς ἐστι ριχται, ἡ δὲ κεφαλὴ πρὸς αὐτὸν τὸν οὐρανὸν, ἐφ᾽ ἧς Θεὸς ἀναπαύεται. ἰέναι. 80 ἢ ἐν τῇ. ἀνοιγομένην. 838: Χαίροις, μόνη ἐν παρθένοις παρθένος, ἡ καὶ πρὸ τοῦ τόκου καὶ ἐν τόπῳ καὶ μετὰ τόχον, παρθένος διαμείνασα. Χαίροις, μόνη ἐν πύλαις πύλη κεκλεισμένη, καὶ μόνη πόλις ἐν πόλεσι τις πυργω μένη.
col. 3301–3302page 18 of 23
PG 86:3301ἐν Σιών, καὶ οὔσῃ ἐνθειοτάτῃ προγνώσει τῆς αὐτῆς μετοικήσεως, καὶ ἐξ ἐνεργείας ζωοποιοῦ καὶ παναγίου Πνεύματος προωραθείσα καὶ ἐκφανθεῖσα ὑποφητικῶς, ἐν ᾗ ψεῦδος οὐ προσεπέλασεν, ἀλλ' ἡ μόνη παναληθινή ζωοποιὸς ὁδὸς ὧδευσε καὶ ἐν αὐτ τῇ ἦρεν ἡμᾶς πρὸς τὸν Πατέρα αὐτοῦ ὁ Κύριος ἡμῶν καὶ Θεὸς, φάσκων ἐν Εὐαγγελίοις·. Ἐγώ εἰμι ἡ ὁδὸς καὶ ἡ ἀλήθεια καὶ ἡ ζωή. Οὐδεὶς ἔρχεται πρὸς τὸν Πατέρα εἰ μὴ δι' ἐμοῦ.» Πρὸς ἦν καὶ παραγεν; μενοι ἀρχαγγελικῶς ἐχαιρέτιζον τὴν πανύμνητον Θεομήτορα, καὶ ὡς μέλλοντες προπέμψαι πρὸς Κύ ριον τὸν σὺν αὐτῇ προπεμφθέντα ὑπ' αὐτῶν εἰς οὐ ρανούς, τοὺς ἐκ θείας χάριτος προπομπίου; ὕμνους εὐαγγελιζόμενοι αὐτῇ, οἱονείπως εἰκότως, φάσκοντες 1. Χαίροις, περιπόθητε Θεῷ, ἔμψυχε ναὲ τοῦ ἀχωρήτου Υψίστου, ἐν ᾧ ἡ ἄκτιστος ἐνυπόστατος σοφία Θεοῦ Πατρὸς ἐνοικήσασα, ᾠκοδόμησε τὸν ναὸν τοῦ σώματος αὐτοῦ Χριστὸς ὁ Θεὸς, ὁ τὴν ἑαυτοῦ ἀνάπαυσιν εὑρὼν ἐν σοὶ εἰς παγκόσμιον σωτηρίαν, καὶ προσλαβεῖν σε εὐδοκήσας εἰς τὴν αἰωνίαν παν ἔνδοξον αὐτοῦ ἀνάπαυσιν. Χαίροις, παναγία Θεο τόκε, ὅτι ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης, Κύριος Ἰησοῦς, ὁ αἱρετισάμενός σε γενέσθαι αὐτοῦ νοερὰν βασιλείαν ἐπὶ γῆς, καὶ διὰ σοῦ δωρησάμενος ἡμῖν τὴν ἐπουράνιον αὐτοῦ βασιλείαν, ἐν ταύτῃ σε εἶναι σύσσωμον ἐν ἀφθαρσία καὶ πάντων ἐνδοξοτέραν προσέταξεν, εἰς δόξαν τοῦ Πατρὸς αὐτοῦ καὶ τοῦ Πνεύματος. Χαίροις, ἡ ἀντίληψις ἡ ἔνθεος ἀεὶ τῶν εὐσεβούντων, ἐξ ἧς Χριστὸς ἀντελάβετο ἡμῶν τὸ γένος, «καὶ 5 ψωσε χέρας σωτηρίας ἡμῖν, εὐαγγελίσασθαι ἡμᾶς τὸν λόγον τῆς ἀληθείας αὐτοῦ ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσι. Σύ ζει γὰρ ἀληθῶς ἐκ πάσης θλίψεως τοὺς ὁμολογοῦντας σε Θεοτόκον, ὁ μυσταγωγήτας σε Θεός γενέ σθαι πρὸς αὐτὸν, τοῦ πρεσβεύειν ὑπὲρ ἡμῶν. Χαί μοις, Ἰωακεὶμ θύγατερ, καὶ μῆτερ του δημιουργήσαντος Θεοῦ τὰ σύμπαντα, ἡ ὑπ' αὐτοῦ προκληθεῖσα εἰς λῆξιν μακαριότητος, τῆς πάσης ὑπερτέρας τῶν ἐπὶ γῆς καὶ ἐν οὐρανῷ μακαριζομένων ἁγίων ταγμά των. Χαίροις, ιαμάτων πηγή, ή πηγάσασα τὸν ἰώμενον πᾶσαν νόσον Χριστόν, βρύοντα μυστικῶς τῆς χάριτος τοῦ ζωοποιοῦ καὶ παναγίου αὐτοῦ Πνεύματος τα ἐξ ἐνεργείας. Εξανεργίας, 1, 592: Επειδὴ ναὸς ὑπάρχεις ὄντως ἀξιόθεος τοῖς τῆς ἁγνείας ἀρώμασιν εὐωδια ζόμενος, ὁ μέγας ἐν σοὶ κατοικήσει ἀρχιερεὺς, ὁ κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδες, ἀμήτωρ καὶ ἀπάτωρ ἀμήτωρ ἐκ τοῦ Θεοῦ Πατρός· ἀπάτωρ ἐκ τῆς μη 380. Χαίροις, Μαρία, ή κατάλυτος ναός, μᾶλλον δὲ ἅγιος, καθώς βοᾷ ὁ προφήτης Δαβίδ λέ. γων, "Αγιος ναός σου, θαυμαστὸς ἐν δικαιοσύνῃ. ἀκατάλυτος ναός. 297, ἁμίαντον ναὸν εἶνε ἄφθαρτον ναόν ν. Σὺ μὲν μακάριον δάπεδον νάεις πόλου, "Απαν πάχος βρό τειον ἀλλαξαμένη, Αφθαρσίας τ' ἄμφιον ἐστολισμέ. νη, 'Αεὶ τ' ἀγήρως ὡς Θεός δ' εγνωσμένη, Τα εἴ τις οὐ Θεοτόκον τὴν Μαρίαν ὑπε λαμβάνει, χωρίς ἐστι τῆς θεότητος.
col. 3303–3304page 19 of 23
PG 86:3303Α' αλλόμενα ποταμηδὲν εἰς ζωήν αιώνιον νάματα, εν το και μεταστειλάμενον σε εκθρέψαι ο ἐπὶ ὕδατή ἀναπαύσεως αὐτοῦ.» Χαίροις, φωτὸς ἀϊδίου π ένδοξος Μήτηρ, τοῦ φύσει καὶ οὐσίᾳ ὄντος ἀληθιν Θεοῦ, καὶ ἐκ σοῦ λάμψαντος ἐν τῇ ἡμετέρα εὐσία ἐπὶ γῆς, καὶ 4 σημειώσαντος ἐφ᾽ ἡμᾶς τὸ φῶς τοῦ προσώπου αὐτοῦ.» Ὑφ' οὗ καὶ μετὰ δόξης κληθείς θεία χάριτι εἶναί σε ι κατενώπιον ἐν φωτὶ ζών των. ο Χαίροις, βροτῶν ἡ πρὸς Θεὸν καταφυγὴ τὴν ἐκ τοῦ προσλαβόντα ἡμᾶς καὶ γενόμενον ἡμῶν καταφυγὴν καὶ δύναμιν, ο ἐπιτελοῦντα δ᾽ ἡμε μεγάλα, τάσεις καὶ δυνάμεις ἐν κόσμῳ, πρὸς ἐπ δοσιν αυξήσεως Χριστιανῶν ἐκλογῆς, προσκαλεσάμενον σε, ὦ μακαρία Θεοτόκε, εἰς μνημόσυνον τη νον ἀγάτου εὐσπλαγχνίας καὶ φιλανθρωπίας αυτο τῆς γενομένης εἰς ἡμᾶς διὰ σοῦ. Χαίροις, θεόθεν τὰ κειμήλιον τῆς ἐπουρανίων βασιλείας, ἐν ᾧ εί ἀμνὸς τοῦ Θεοῦ ὁ αἴρων τὴν ἁμαρτίαν τοῦ κόσμου ἐδορυφορήθη, όμυγέρεως χάριν ἑορτῆς ἐπα νίων ἁγίων ἀγγέλων καὶ ἐπιγείων βροτῶν, τὸ προς ταχθὲν ἀνενεχθῆναι ὡς ὑπερέντιμον ἐν τῇ δεν Ἐκκλησίᾳ τῶν πρωτοτόκων, ο Χαίροις, Μήτηρ την αγία του Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ, τοῦ γεγονότος δ σου μεθ᾿ ἡμῶν, καὶ ἡμεῖς ἐν αὐτῷ, καὶ ὡς περ κατηξίωσε σε, ὡς κυρίως καὶ ἀληθῶς Θεοτόκον ὑμνηθῆναι καὶ προσκυνεῖσθαι ὑπὸ πάντων εὐσεβούντων ἐπὶ γῆς, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ νῦν ἐν οὐρα τοῖς ὑπὸ ἁγίων ἀγγέλων ὡς πάνσεπτον Μητέρα τη Δεσπότου αὐτῶν. Χαίροις, ἱερωτάτη Μήτερ Δειπέρ θένε, ἡ γεννήσασα τὴν ἐκ σοῦ σαρκωθέντα ἐκ Πνεύ ματος Αγίου Χριστὸν τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ, τὸν ἐνθεάσει τέλειον, καὶ ἐν ἀνθρωπότητι τέλειον· ἔχουν ἐν δέν φύσεσ: καὶ θελήμασι καὶ ἐνεργία:ς θέλοντα κα ἐνεργοῦντα ὡς Θεόν, θέλοντα, καὶ ἐνεργοῦνται ὡς ἄνθρωπον, ἵνα τὸν αὐτὸν ἀσυγχύτως καὶ ἀδιαιρέτως ἔχοντα ἐν ἀμφοτέροις τὴν ἐξουσίαν, πρὸς ὂν καὶ ἐνδημοῦσα· ἐν παρρησία δυσώπησον οὕτω φρονούσι ἀεὶ εὐσεβῶς φυλαχθῆναι τὴν αὐτοῦ Ἐκκλησίαν. Σε ροις, σεμνή πανάχραντε Θεοτόκε· ὁ γὰρ ἐξ ὕψους ἐνοικήσας ἐν γαστρί σου Κύριος ὁ Θεὸς, μὴ λιπών τοὺς οὐρανοὺς, ὥσπερ ἐν πατρίδι ἐπιγείῳ στερο 302. Τὸ ἀμόλυντον τῆς παρθενίας κειμήλιον, χαίροις, Μαρία, τὸ κειμήλιον τῆς οἰκουμένης, Το πανάρρητον τῆς οἰκονομίας κειμήλιον, Ο παρθένε, φρικτὸν τῆς Ἐκκλησίας κειμήλιον, Ο δμυήσεως. όμηγερέων. Καὶ ὥσπερ. καὶ ὅσπερ 860. Α. Β. Θεός τε αὐτὸς ὁμοῦ καὶ ἄνθρωπος... φέρων ἐν ἑαυτῷ... θεῖόν το θέλημα καὶ ἀνθρώπων θέλημα, θείαν ἐνέργειαν, οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἀνθρωπί την ενέργειαν, αὐτεξούσια σε δύο, θεῖον ὡσαύτως καὶ ἀνθρώπινον, τά τε θεία θαύματα καὶ ἀνθρώπη Ολος τοῖς κάτω ἐπέστης, καὶ οὐδ᾽ ὅμως τῶν ἐν ἀπέστης. Οὐ γὰρ τοπική γέγονεν ἡ κατάβασις, ἀλλὰ θεϊκὴ πέπρακται συγκατάβασις.
col. 3305–3306page 20 of 23
PG 86:3305γράπτως αὐτὸς κατηξίωσε σε ἀπὸ τούτης της προς καίρου ἐπιγείου πατρίδος παραγενέσθαι εἰς χρείτε τονα ἐπουράνιον πατρίδα, ἣν καὶ διὰ σοῦ ἐδωρήσατο τοῖς ἁγίοις ὡς ἐφιεμένην αὐτοῖς. Χαίροις, ἱλαστήριον τὸ θειότατον καὶ θεοϊδρυτον, δι' οὗ ὁ τοῦ σύμπαντος κόσμου προῆλθεν ἱλασμὸς καὶ Σωτήρ Χριστὸς ὁ Θεός. Ἐκ σοῦ γὰρ, παναγία Θεοτόκε, ἐνα δυσάμενος τὸ ἐκ Πνεύματος ἁγίου τῆς σαρκὸς αὐτοῦ παραπέτασμα, προῆλθεν «ἀρχιερεὺς εἰς τὸν αἰῶνα, κατὰ τὴν τάξιν Μελχισεδέκ, ο ὡς γέγραπται· ὁ προσλαβεῖν σε χρηματίσας, δωρούμενος ἀεὶ, καὶ δυσωπούμενος διὰ σοῦ ἱλασμὸν τῇ οἰκουμένῃ. Και ροις, Μαρία, ὁ νοητὸς καὶ ὑπεραγλαέστατος παρά δεισος, ὡς ἐκ Πνεύματος ἁγίου καρποφορήσασα τον ἐκ Θεοῦ Πατρὸς φύντα καρπὸν τῆς ζωῆς καὶ ἀθανασίας, Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν. Οὗ μετασχόντες τῇ εἰς αὐτὸν ὀρθῇ πίστει ἐζωοποιήθημεν, τὸν τῷ σώματι ἀφθάρτῳ κατασκηνοῦντά σε ἐν παραδείσῳ καὶ διὰ σοῦ ἀνοίξαντα ἡμῖν τὴν εἰς αὐτὸν εἴσοδον. Χαίροις μερόπων δέσποινα παναγία Θεοτόκε, ἐξ ἧς ὁ τοῦ παντὸς ὑπέρθεος Θεὸς καὶ ὑπεράγαθος ἡμῶν Δεσπότης, κοινωνήσας τῆς τῶν βροτῶν ἡμῶν φύσεω; κατά πάντα χωρὶς ἁμαρτίας, προῆλθεν ἐν κόσμῳ, καταξιώσας καὶ ἡμᾶς «κοινωνούς γενέσθαι τῆς θείας αὐτοῦ φύσεως,» ὁ χαριτώσας σε εἶναι νοητὴν αὐτοῦ πόλιν καὶ προσκαλεσάμενός σε ο Κύριος τῶν δυνάμεων ἐν τῇ πόλει αὐτοῦ» Χαίροις, λιμὴν παγκόσμια καὶ ὑπερφαέστατε, ἡ ἀναδειχθεῖσα ὑπὸ Θεοῦ ἀληθῆς Θεοτόκος. Ἐν γὰρ τῷ πελάγει τοῦδε τοῦ βίου χειμαζομένη ἡ ἀνθρωπότης σέσωσται ἐν σοὶ, καὶ διὰ σοῦ ἀντεκτήσατο χαρίσματα καὶ αἰώνια ὑπερδοξάσαντός σε εἰς αἰῶνα αἰῶνος. ΙΑ'. Καὶ οἱ προλεχθέντες ἐσταλμένοι θεόθεν ἅγιοι ἄγγελοι, ἐπιστάντες τῇ Θεομήτορι, ἅτε νοεροὶ καὶ όρατοι ὄντες, θεασάμενοι τὸ ὑπερένδοξον τῆς συν ούσης αὐτῇ θείας χάριτος καὶ δυνάμεω;, ἐξίσταντο εκπληττόμενοι εἰς τὸ περὶ αὐτῆς θεῖον ἀκατάληπτον μυστήριον. Καὶ οἱ μὲν οὗτοι ἔχαιρον καὶ ἠγάλλοντο προσλαβεῖν αὐτὴν ὡς μητέρα τοῦ Δεσπότου αὐτῶν οἱ δέ γε ἀπόστολοι ἀπορφανισθῆναι σωματικῶς τῆς Θεομήτορος ἐλυποῦντο, οὐχ ἧττον τῆς ἱερᾶς ἐκείνης νυκτός, καθ' ἣν μυσταγωγούμενοι τὰ σύμβολα τῆς τοῦ παντὸς κόσμου σωτηρίας, ἤκουον παρὰ τοῦ Σω τῆρος Χριστοῦ, ὅτι «Η λύπη πεπλήρωκεν ὑμῶν ἀγαθὰ ὑπὸ τοῦ θαυμάσαντός σε ἐν τῷ νῦν καιρῷ καὶ 525, τὸ ἡμέτερον ἱλαστήριον, Χαίροις, Μα ρία Θεοτόκε, δι' ἧς πᾶσα πνοή πιστεύουσα σώζεται, Δέσποινα παγκοίρανε, Μῆτερ Κοιράνου, Ελε "Απελθε πρὸς τὴν ἔμψυχον πόλιν, περὶ ἧς ὁ προφήτης γεν· Δεδοξασμένα ελαλήθη περὶ σοῦ, ἡ πόλις τοῦ Θεοῦ Ει ι. 111, 529: Πόλις τοῦ Θεοῦ, περὶ ἧς δεδοξασμένα λελάληνται περὶ σοῦ ο Χαίροις ὁ λιμὴν τῶν πλεόντων, καὶ σκέπη, Ει Τῶν ἀβοηθήτων χειμαζομένων σὺ λιμήν, 547 Ε. Χαῖρε, τὸ τεῖχος τῶν πιο στῶν, λιμὴν κινδυνευόντων,
col. 3307–3308page 21 of 23
PG 86:3307τὴν καρδίαν. Εἶτα περιχορευομένης ὁρατῶς καὶ οράτως τῆς πανυμνήτου Θεοτόκου ὑπὸ θατέρου του ροῦ, ἐνδεχομένων τὸ περὶ αὐτῆς θεόθεν πρόσταγμα, ὡς λόγος, κατ' ἐπαγγελίαν αὐτοῦ, οὐκ ἀπηξίωσεν, ν ἐν μέσῳ εἶναι, ο καὶ ὀφθῆναι τῇ Μητρὶ αὐτοῦ ὁ ὑπεράγαθος Χριστὸς ὁ Θεὸς, ὡς αὐτῷ μόνον ἔγνω σται· ἡ δὲ μακαρία συνεχομένη ἀεὶ τῷ θεομητρικῷ θείῳ πόθῳ πρὸς αὐτὸν θεασαμένη ἐξῄει τοῦ σώματος ἁγίου, «εἰς χεῖρας αὐτοῦ παραθεμένη κ την παμμακάριστον αὐτῆς καὶ παναγίαν ψυχήν. 11. Βαβα!! κεκοίμηται, κεκοίμηται, "κεκοίμηται ή τὴν ζωὴν καὶ ἀνάστασιν τοῦ κόσμου γεννήσασα ἧς τῇ χάριτι μετέχει πᾶσα νοερά καὶ λογικὴ φύσις ζωὴν τὴν αἰώνιον, τὸν σκυλεύσαντα ᾅδην καὶ θάνα τον, καὶ ο διάβολον καταργήσαντα, ο καὶ μέλλοντα ι κελεύσματι ο άνιστἂν τοὺς ἀπ' αἰῶνος θανόντας, καὶ ἐν αὐτῷ κοιμηθέντας, τὸν πεφυκότα καὶ εἰπόντα Κύριον· «'Εγώ εἰμι ἡ ἀνάστασις καὶ ἡ ζωή·, ἐποι μένη αὐτῷ ὡς μήτηρ αὐτοῦ καὶ παναγία, καὶ πρὸς αὐτὸν ὑποφητικῶς οἱονεὶ φάσκουσα· Οὐκ ἐκοπίασεν ἡ καρδία μου, κατακολουθοῦσα ὀπίσω σου, καὶ ἡμέραν ἀνθρώπου οὐκ ἐπεθύμησε.» Σήμερον κεχε μηται ἡ ἀναπαύσασα ἐν ταῖς ἀγκάλαις αὐτῆς τὴν τερπνότητα τῶν Χερουβὶμ καὶ Σεραφὶμ καὶ πασῶν οὐρανίων δυνάμεων, τὴν ἀνάπαυσιν αὐτῶν καὶ τοῦ παντὸς, ἐν ᾧ ὡς ὁμοουσίου Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, καὶ τὸ ἐκ τοῦ Πατρὸς ἐκπορευόμενον Πνεῦμα ἅγιον καὶ ζωοποιὸν ἐπαναπαύεται, τὸν ὄντως ὄντα ἀνάπαυσιν, καὶ λέγοντα ἐν Εὐαγγελίοις· «Δεῦτε πρός με, πάντες οἱ κοπιῶντες καὶ πεφορτισμένοι, κἀγὼ ἀναπαύσω ὑμᾶς.» Καὶ ὄμματα για καμμύει ἡ τὸν φωστήρα τῶν ἁπάντων ἐκλάμψασα, ἡ ὡς λυχνία χρυσή ἀνέπαφος δαδουχήσασα αὐτὸν ἐν κόσμῳ τὸν ποιητὴν τῶν φωστήρων, ο καὶ φυτεύσαντα οὖς, καὶ πλάσαντα ὀφθαλμόν, ο προσκαλούμενον ἐκ πάντων τῶν περάτων τῆς γῆς εἰς τὸ θαυμαστὸν αὐτοῦ φως. Καὶ δεῖται κηδείας ὑπὸ ἱερωτάτων χειρῶν τὸ παν ένδοξον καὶ ζωοδόχον σῶμα αὐτῆς, τὸ πηγάσαν τὴν έμφυτον ἀθανασίαν καὶ ἀφθαρσίαν ἐν τῇ θνητῇ καὶ φθαρτῇ ἡμῶν φύσει τῶν βροτῶν ἐκ Πνεύματος ἁγίου, τῆς ἐνδυσάσης τὸν ι ἀναβαλλόμενον φῶς ὡς ἱμάτ τιον» Κύριον, τὰ κατὰ σάρκα τῶν μεθηλικιώ σεων αὐτοῦ ἱμάτια, τεχθέντα ἐξ αὐτῆς. ΙΓ΄. Οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ ἀνεφέρετο ἐπὶ ἱεροφόρω σκιμποδίῳ τὸ ἡγιασμένον θεομητρικὸν σῶμα, ἐξ σε Ομοουσίου Υιού. όμουσίῳ Υἱῶ. Ο λυχνία παρθενικῇ. ἡ τὸ σκότος ἀπελαύνουσα, καὶ τὸ φῶς καται γάζουσα. "Ω λυχνία παρθενική, κ. τ. λ. Ο Ο Χαίροις, Μαρία, ή λαμπὰς ἡ άσβεστος, Ἡ τὸν φω τεινὸν λύχνον τὸν ἐκλάμποντα ἐν οὐρανῷ καὶ ἐπὶ γῆς βαστάσασα Χριστόν, ενα 14, Εσπαργάνωσεν τὴν ἀναβαλλόμενον φῶς ὡς ἱμάτιον, τὸ ἄσπιλον ἔνδυμα τοῦ ἀναβαλλομένου φῶς ὡς ἱμάτ τιον,
col. 3309–3310page 22 of 23
PG 86:3309οὖπερ ὁ ἁπλοῦ; Ἰησοῦς συνετέθη καὶ ἀνὴρ ὁ ὑπέρθεος Θεὸς ἀληθῶς ἐχρημάτισεν. Ο ιεροφόρε σκίμπου, φέρων τὸ ἀληθινὸν ἀμίαντον, δι' οὗ προῆλθεν ὁ ἁγιάζων τὰ σύμπαντα. Ο ἱεροφόρε σκίμπου, φέρων ἕτερον ἀχειροποίητον, «ἐν ᾧ ὁ κλίνας οὐρα νούς ο Θεός ο τὴν ἀνάπαυσιν αὐτοῦ γενέσθα: ἐξω ελέξατο.» Ο Ιεροφόρε σκίμπου, φέρων τὸ μεῖζον τοῦ παντὸς πάναγνον χώρημα τοῦ ἀχωρήτου Θεοῦ. Το ξεροφόρε σκίμπου, φέρων τὸ θεόθεν ἐργαστήριον τῆς παγκοσμίου σωτηρίας. Ο ἱεροφόρε σκίμπου, φέτ ρων ἐπουρανίου βασιλέως παλάτιον τὸ ὑπ' αὐτοῦ, κτισθὲν εἰς τὴν οὐσιώδη ἀπερίγραπτον ἐνοίκησιν τῆς αὐτοῦ σαρκώσεως. "Ο Ιεροφόρε σκίμπου, φέρων θαυ μαστὸν ὄχημα, ἐφ' οὗ ἐποχούμενος προῆλθεν ἐπὶ τῆς γῆς Θεός, ὁ καθήμενος ἐπὶ Χερουβίμ, ἐνδυσάμενος ἐντελῶς τὴν τῆς φύσεως ἡμῶν πορ φύραν «ο βασιλεύσας ἐπὶ τὰ ἔθνη, ο περὶ οὗ καὶ ὑποφητικῶς ἐκπέρασται· «Διὰ τί σου ἐρυθρὰ τὰ ἱμάτια, ὡς ἀπὸ ληνοῦ πατητοῦ;» Ο ιεροφόρα σκίμπου, φέρων τὸ καθαρώτατον καὶ ἐκλεκτὸν νοητόν μέταλλον, ὅθεν καὶ 5 πλαστουργήσας Κύριος, αν ανέωσεν ἑαυτῷ τὸ ἴδιον πλάσμα. Ο ἱεροφόρο σκίμπου, φέρων τὸ ἐξ Ἀβραὰμ καὶ Δαβιδ παμμακάριστον σκήνωμα ἐξ οὗπερ ὁ πανύψιστος καὶ ἀσώματος Θεὸς προσέλαβε τὸ ἔμψυχον καὶ νοερὸν αὐτοῦ σῶμα, οὐ προϋπάρξαν ἀλλ' ἐν αὐτῷ ἐσχηκὸς τὴν ὕπαρ ξιν. Ο ἱεροφόρε σκίμπου, φέρων νοητὸν θυμιατὸν τὸ πληρῶσαν τὴν ἅπασαν οἰκουμένην ο τῆς εὐωδίας Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ.» Ω ἱεροφόρε σκίμπου, φέρων τὸ Ο Ο Ο το 1087. Ἀλλὰ πιστεύοντας τελείως ἐνανθρώπησιν. τέλειον Θεόν, τέλειον τὸν αὐτὸν ἄνθρωπον, χωρίς ἁμαρτίας, λαβόντα αὐτὸ σῶμα ἀπὸ Μαρίας, και ψυ χήν λαβόντα, καὶ νοῦν, καὶ πάντα εἰ τί ἐστιν ἄνθρωπος, χωρὶς ἁμαρτίας· οὐ δύο ὄντα, ἀλλ᾽ ἕνα Κύριον, Ένα Θεόν, ένα βασιλέα, ἕνα ἀρχιερέα, Θεὸν καὶ ἄν θρώπον, ἄνθρωπον καὶ Θεόν· οὐ δύο, ἀλλ᾽ ἕνα, συν ενωθέντα οὐκ εἰς σύγχυσιν, οὐδ᾽ εἰς ἀνυπαρξίαν, ἀλλ᾽ εἰς μεγάλην χάριτος οικονομίαν. δοχεῖον τῆς Θεότητος του μονογενούς Υἱοῦ τοῦ ἀθανάτου. νας 609. Χαῖρε, ὁ ἔμψυχος ναός τοῦ Θεοῦ· χαῖρε, οὐρα νοῦ καὶ γῆς ἰσόρροπον οίκημα, Εξ Το σκή νωμα τῆς θεότητος, τὸ πάσης ἁγιωσύνης καὶ χάριτος δοχείον, 602: Απεστάλη Γαβριὴλ πρὸς τὸ ἔμ ψυχον τοῦ βασιλέως τῶν ἀγγέλων παλάτιον, Μισ 843 Έξ ἧς ὁ βασιλεὺς τῆς δόξης τὴν τῆς σαρκὸς πορφύραν περιβαλλόμενος, Χαίρε, πορφύρα βασιλική, ἡ ἐκ παρθενικῶν αἱ μάτων σου ἐξυφάνασα αλουργίδα τῷ λέγοντι ἐν Ασμάσι· Πλόκιον κεφαλῆς σου, κ. τ. λ. Β. 296 Β: 'Η βασιλικὴ περφύρα τοῦ οὐρα νοῦ καὶ γῆς ἐνδύσασα βασιλέα, τὸ οἰκουμενικὴν σώ ματος πορφυροειδές ένδυμα, §3. μὴ νεώτερον εἶναι τὸ σῶμα τῆς ο Λόγου θεότητος, ἀλλὰ συναΐδιον αὐτῷ διαπαντής γεγενήσθαι,
col. 3311–3312page 23 of 23
PG 86:3311ἡγιασμένον καὶ ἐμπεπλησμένον σκεῦος του μύρου 872 Παρῆσαν τοίνυν οἱ αὐτο όπται καὶ τοῦ Λόγου θεράποντες, κατ' ὀφειλὴν καὶ τῇ τούτου μητρὶ λειτουργήσαντες, κ. τ. λ. Οὐκ Έχω γὰρ ἄλλην ἐλπίδα ἢ καταφυγὴν εἰ μὴ σὲ καὶ μόνην τὴν ἐμὴν παραμυθίαν καὶ ἐξεῖαν ἀντίληψιν. νύμφη Θεοῦ, δι' ἧς αὐτῷ κατηλλάγημεν. Μετὰ τὸν μεσίτην μεσίτης κόσμου παντός. Τοις. αὐτοῖς. τῆς ὑπερθέου θεότητος. Ο Ιεροφόρε σκέμπου, φέρων τὸ πανάγιον σῶμα τῆς ὑπερενδόξου Θεοτόκου, τὸ βα σταχθὲν καὶ ἀνυμνηθὲν ὑπ' ἀγγέλων ἁγίων καὶ θεσπεσίων ἀποστόλων εἰς ἔπαινον δόξης τοῦ Υἱοῦ αὐτῆς καὶ Θεοῦ ἡμῶν· ὁ καὶ ἔθεντο ἐν ζωοδόχω μνήματι, εἰς χωρίον λεγόμενον Γεθσημανή, οι αυτ όπται καὶ ὑπηρέται τοῦ Λόγου γενόμενοι, καὶ οἱ σὺν αὐτοῖς τότε εὑρεθέντες ἅγιοι βουλευσάμενοι ἐν τούτῳ, ὡς δι' αὐτῆς εξιλεώσασθαι πρὸς ἡμᾶς τὸν ὑπεράγαθον καὶ δίκαιον κριτὴν, τὸν ἐξ αὐτῆς προελθόντα Χριστὸν τὸν Θεὸν, καὶ μέλλοντα ἐξαστράπτειν οὐρανόθεν μετὰ δόξης, καὶ γενέσθαι ἐκεῖσ:, ἔνθα καὶ ὑποφητικῶς ἐκπέρασται, καὶ δι' ἀγγέλων ἁγίων τοῖς θεσπεσίοις ἀποστόλοις κρίναι ζών τας καὶ νεκρούς. ΙΔ'. Αλλά ποια γνώσεως κατάληψις, ή λόγου δύο να μις ἐξισχύσει καταλαβεῖν καὶ ᾆσαι ἐπαξίως τὰ τότε δντα πάμπολλα ἱερώτατα καὶ ἀνέφικτα, τὰ ἐπ' αὐτῇ δεδοξασμένα, ὑπ' αὐτῶν ἱερουργηθέντα καὶ ἀν υμνηθέντα, τὰ θεόθεν ἀποκαλυφθέντα αὐτοῖς ἀκόβετε τα μυστήρια, τὰ δωρηθέντα διάφορα χαρίσματα και μυσταγωγηθέντα δι' αὐτῆς, κρείττονα ἀριθμοῦ ἰάμα τα; Διὸ δὴ καὶ ὡς μήτηρ πανένδοξος τοῦ χορηγοῦ τῆς ζωῆς καὶ ἀθανασίας Χριστοῦ τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν Θεοῦ ζωοποιεῖται ὑπ' αὐτοῦ, σύσσωμος ἐν ἀφθαρσίᾳ εἰς αἰῶνας, τοῦ ἐκ τάφου ἐγείραντος, καὶ προσλαβόντος αὐτὴν πρὸς ἑαυτὸν, ὡς αὐτῷ μόνῳ ἔγνωσται, ᾧ ἡ δόξα καὶ τὸ κράτος σὺν τῷ Πατρὶ, καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, νῦν, καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. 'Αμήν Εγράφη το παρόν και ηγυρικὸν διὰ συνδρομῆς καὶ ἐξόδου τοῦ ἐκλαμπρο τάτου ἀποκρισιάρη τοῦ ἐνδοξοτάτου ῥηγὸς Φράντζα, διὰ χειρὸς Γαβριήλ Ιερομονάχου Σουμαροῦτα, καὶ πρωτοσυγκέλλου τῆς ἐν Κωνσταντινουπόλει μεγάλης ἐκκλησίας, ἐν ἔτει τρις. Ν. ς'. μηνὶ Ἰουλίῳ· ἀντι εγράφη δὲ ἐξ ἑνὸς βιβλίου τῆς παναγίας τῆς ἐν Χάλ κῃ, ὅπερ ἐγράφη ἐν ἔτει σωκζ'. Ν. β', διὰ χειρὸς Αναστασίου μοναχοῦ, ἄντικρυ Βυζαντίου. Ἰουλίῳ Ἰουνίῳ.