Πλίνιος 'Ρωμαῖος. Plinius Romanus. Στράβων. Αἰσχίνης. Αριστοφάνης. Πλούταρχος. Θουκυδίδης. Πολυδεύκης. Σιμπλίκιος. Ηρόδοτος. Σουΐδας. Συνέσιος. Καῖσαρ ὁ θεός. Strabo. Eschines Aristophanes. Plutarchus. Thucydides. Pollux. Simplicius. Herodotus. Suidas. Synesius. Divus Caesar. ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΜΑΞΙΜΟΥ ΜΟΝΑΧΟΥ ΚΑΙ ΜΑΡΤΥΡΟΣ ΕΞΗΓΗΣΙΣ ΚΕΦΑΛΑΙΩΔΗΣ ΠΕΡΙ ΤΟΥ ΚΑΤΑ ΧΡΙΣΤΟΝ ΤΟΝ ΘΕΟΝ ΗΜΩΝ ΣΩΤΗΡΙΟΝ ΠΑΣΧΑ, Τὸ διαγραφὲν κανόνιον ἑρμηνεύουσα. MONACHI ET MARTYRIS, BREVIS ENARRATIO CHRISTIANI PASCHatis, Qua descripti laterculi ratio declaratur, DIONYSIO PETAVIO INTERPRETE. Τῷ πανευφήμῳ Πατρικίῳ κυρίῳ Πέτρῳ Μάξιμος 170 Illustri, ac laudum genere omni celebrando ταπεινὸς μονάζων. Α'. Ἐπειδή σε, πανεύφη με καὶ θεοφρούρητε δέσποτα, βίου τροφὴν καὶ συμβίωσιν τὴν ἀνωτάτω πεποιημέ την σοφίαν ἐπίσταμαι, καθ᾽ ἤνει ἀεὶ φρονήσει θείᾳ καὶ ἀρετῇ γόνιμον τήν τε περὶ τὸ νοεῖν τὰ καλὰ καὶ πράττειν θεόδοτον ἕξιν καὶ δύναμιν, ὧν βάσις ἡ εὐσεβὴς καὶ ὀρθόδοξος πίστις καθέστηκε μόνην ὑποφαίνουσα δι' ἐλπίδος τὴν τῶν ἀοράτων, ὡς ὁρατῶν ξη πως κατὰ τὴν χάριν γεγενημένων, καὶ πρὸ τῆς ἐκφάνσεως ἀποκάλυψιν τοῖς κατὰ σὲ τὴν τοῦ Λόγου παρουσίαν διὰ τῆς πρὸς αὐτὸν ἀνεπιστρόφου πορείας ἐνδεχομένοις ἀεὶ καὶ προσμένουσι συνεῖδον τοῖς τε ἄλλοις ὑμῶν, καὶ μὲν δὴ τῷ ὑπὲρ τὰ ὅλα μεγίστῳ τῆς συγκαταβάσεως κατορθώματι θαῤῥήσας τε ἅμα, καὶ προθυμηθείς, κανόνιόν τι διαγράψαι σεμνὸν, καὶ ἀποστείλαι τοῖς πανευφήμοις καὶ ὑπερευφήμοις ὑμῖν· τήν τε τῶν ἁγίων νηστειῶν εἴσοδον ἐκπεριειληφός, καὶ τὴν τῆς ἱερᾶς ἀναστάσεως ἑορτήν· καὶ πρὸς ταύταῖς τὴν τὸ παλαιὸν ἐπίσημον, νῦν δὲ καθ᾿ ἡμᾶς ἄσημον οὖσαν· ὡς οὐδὲν οὐδαμῶς ἐν αὐτῇ τελοῦσιν ἡμῖν, ἢ τελουμένην τὸ σύνολον, δεκάτην τοῦ καθ᾿ Εβραίους ἑβδόμου μηνός· καθ᾿ ἐν ἅπαξ τοῦ ἐνιαυτοῦ κατὰ νόμον ἐποιεῖτο τὴν εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων εἴσοδον ὁ ἀρχιερεύς· εἰς ἣν καὶ τῷ Ζαχαρίᾳ γέγονεν ὁ χρηματισμὸς περὶ Ἰωάννου τοῦ μεγάλου τῆς ἀλη Patricio Petro, Maximus humilis monachus. 1. Cum te cœlesti ac divinæ sapientiæ innutritum in omni esse vita meminerim, præclare, et a Deo conservande domine, ac divinitus communicata illa facultate præditum, quæ cœlesti prudentia et virtute fecunda, ad honesta quæque cogitanda faciendaque perducit: quorum fundamentum reli givea Gides est, recteque sentiens: quæ solum corum quæ aspectabilia non sunt, velut divina quodammodo gratia jam aspectabilium, etiam antequam patefacta sint, ostensionem per spem exhibet iis qui, quod tu facis, adventum Verbi continua ad ipsum, nec interrupta progressione præstolantur ac sustinent: statui apud me, cum aliis vestris, tum hoc singulari demissionis ad me vestra facto, ac merito confisus, laterculum quemdam augusta religione plenum describere; et ad vos laude ac prædicatione omni superiores mittere. In quo primum jejuniorum continetur ingressus, tuin solemne resurrectionis Dominicæ: item aliud festum, quod olim celebre, nunc obscurum apud nos et ignobile; ut qui nihil ex eo ad celebrandum assumimus, neque curamus omnino: decimam intelligo septimi mensis Judaici, per quam semel quotannis. ex præscripto legis, in Sancta sanctorum introibat [. καὶ τήν, nisi verbi quidpiam desit.

pontifex; qua die præterea Zachariz de Joanne ma- θείας προδρόμου καὶ κήρυκος. Δεν μάλιστα καὶ ταύ $2 gno præcursore ac præcone veritatis editum est oraculum. Qua de causa, ut hoc genus eruditionis harum rerum studiosis aspergerem, non dubitavi hoc etiam solemne laterculo complecti meo; imo feci hoc eo libentius, quod ex eo cognovi facilius inveniri illa posse, quæ ad inquirendum jejuniorum caput, ac resurrectionis festum, ipsamque adeo mensis septimi decimam diem pertinere videntur. Ad hujas porro laterculi descriptionem perbrevem ejus expositionem adjeci, quæ sie habet. την επισημήνασθαι φιλομαθείας χάριν των φιλολό γων οὐκ ἀπώκνησα· μᾶλλον δὲ ενεθυμήθην βαδίαν ἐντεῦθεν εἰδὼς ἐπομένην δε τὴν περὶ ἑκάστου τῶν ἔν τε τῇ παραβάσει 80, καὶ ἀναστασίμων, καὶ αὐτῇ τῇ δεκάτη τοῦ ἑβδόμου μηνός ζητουμένων σε ὑμῖν τὴν κατάλη ψιν. Πεποίηκα δὲ μετὰ τῆς τοῦ λεχθέντης κανονίου διαγραφῆς καὶ σύντομον αὐτὴν τὴν ἐξήγησιν, ἔχουν σαν οὕτως. [ΚΒ/ΚΓΙΚΑ ΚΕΙΚΑ ΚZ|KH) | G | | | | | Ι / G BISEM ал ΖΙΑ IE|19|17|H|10| K | RISE}] EABI Я BIZRE Ꮓ G ΒΙΓ/ BAGI G Z H| ע ἐμβόλ. νης Στη Ἡμέραι Σελή Επα- Μήνες Ῥω μαίων κταί G По- Просσταίαι θεταί Ꮓ Προσ- Που θεταί σταῖαι г Μήνες Προσ- Πο Ῥω θεταί σταῖοι Εμβόλ. ΚΖ Φεβρ. H Ἰανου. KH μαίων Απριλ. 69 ΚΕ Μαρτ. द ΙΔ Μήνες Σελή 'Pwμαίων ἔτη ντης KE Σεπτ. Σεπτ. K Φεβρ. IG Εμβόλι г Φεβρ. IB Ἰανου. KE ΙΓ Απριλ. Απριλ. ΚΒ Μαρτ. G ΙΑ Г Οχτω. ABY ΚΓ Φεβρ. Ir Εμβόλ. Φεβρ. Απριλ. Μαρτ. Λ Z IE Φεβρ. ΚΑ IR 10 Απριλ. Εμβόλο H Κα Φεβρ. I Ꮓ Απριλ. G Н 214 = KB Σεπτ. Σεπτ. Σεπτ. द AGG Σεπτ. Z Οχτω. H Θ Ζ Ἰανου. Λ IH Φεβρ. Εμβόλ. ΙΑ ΚΘ Φεβρ. <IN ΚΖ Μαρτ. KZ Σεπτ. Σεπτ. IH ΙΕ Απριλ. Λ Οχτω. IA Απριλ. G ΚΑ IB I Ιανου. ΚΖ ΚΑ Μαρτ. ΑΓ Σεπτ. Σεπτ. IF IB ΙΓ ΚΑ Φεβρ. IE ΙΒ Απριλ. Οχτω. נן Εμβόλ. ΙΔ Φεβρ. Απριλ. G IE ΙΓ Ιανου. ΚΑ ΚΑ Μαρτ. ΚΑ Σεπτ. IE Σεπτ. IG ΚΔ Φεβρ. IB Απριλ. ΚΑ Σεπτ. IZ Εμβόλι IZ Φεβρ. Κθ Μαρτ. IH Σεπτ. ΤΗ IH 14 Φεβρ. [. Κ IZ Απριλ. Z Οχτω. Β' γ. ἐσομένην. σ. παρεισδάσει. ει ζητουμένην.

Τι τὸ κανόνιον, καὶ τί περιέχει ἡ τούτου δύ- 171 - 172 Cujusmodi sil latcrculum, et quæ vis ναμις. Β'. Ἡ τοῦδε τοῦ προκειμένου υφήγησις τοῦ κανονίου τοῦτον ἔχει τὸν τρόπον. Τριπλοῦν τοῦτο καθέστηκεν, ὡς περιέχον ἐν ἑαυτῷ τήν τε τῶν ἁγίων παρείσβασιν νηστειῶν καὶ τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην τοῦ καθ' Εβραίους πρώτου μηνός, λέγω δὴ τοῦ Νισάν· εἰς ἣν τὸ κατ' αὐτοὺς Πάσχα τελεῖται· καὶ τὴν δεκάτην τοῦ ἑβδόμου μηνός, ήγουν τοῦ Θερσί· καθ᾿ ἣν ὁ ἀρχι ερεὺς τὸ παλαιὸν τὴν εἰς τὰ ῾Αγια τῶν ἁγίων εἴσοδον ἐποιεῖτο. Καὶ ἔστι τῆς μὲν παρεισβάσεως τῶν ἁγίων νηστειῶν ἡ σημείωσις ἐξ εὐωνύμων τοῦ αὐτοῦ και νονίου διαγεγραμμένη· ἡ δὲ τεσσαρεσκαιδεκάτη του καθ' Εβραίους πρώτου μηνὸς ἐκ δεξιῶν σύνεγγυς τοῦ κατὰ μέσον εγγεγραμμένου τροχοῦ· μετὰ δὲ ταύτην εὐθὺς δεξιώτερον ἡ λεχθεῖσα δεκάτη τοῦ ἑβδόμου μηνός· ὡς εἶναι μόνην ἐξ ἀριστερῶν τὴν τῆς παρεισβάσεως διαγραφήν· ἐκ δεξιῶν δὲ ἀμφοτέρων τῆς τεσσαρεσκαιδεκάτης φημὶ τοῦ πρώτου μηνὸς καὶ τῆς δεκάτης τοῦ ἑβδόμου μηνός. Τῶν δὲ στηκεν. Τις ἡ ἐξ ευωνύμων διαγραφή. Γ. Ἐν μὲν τῷ εὐωνύμῳ κανονίῳ ἐν πρώτῳ στίχῳ αὐτ τοῦ ὀρθῶς καθιέμενοι οἱ ἑπτὰ ἐμβόλιμοι μῆνές εἰσιν· ἐν δὲ τῷ β' στίχῳ τὰ ιθ' τῆς σελήνης ἔτη, ἀπὸ ιθ' τὴν ἀρχὴν ἔχοντα· καὶ οὕτως διὰ πρώτου, καὶ δευτέρου, καὶ τῶν καθεξῆς εἰς τὸ ὀκτωκαιδέκατον λήγοντα· ἐν τρίτῳ στίχῳ αἱ τῶν τῆς σελήνης ἐτῶν ἑπακταί· ἐν τετάρτῳ στίχῳ οἱ Ρωμαῖκοὶ μῆνες, Ἰανουάριος καὶ Φεβρουάριος· ἐν πέμπτῳ στίχω αἱ ποσταῖαι αὐτῶν τῶν μηνῶν, εἰς ἃς συμβαίνει γίνεσθαι τὴν & ἀποκρεώσιμον ἑορτήν· ἐν ἔκτῳ στίχῳ αἱ προσθετα ἡμέραι, διὰ σηρικοῦ γεγραμμέναι. Καὶ ταῦτα μὲν ἐξ εὐωνύμων. Τις ἡ ἐκ δεξιῶν διαγραφή. sit illius. II. Propositi canonis expositio ad hunc modum se habet. Est ille divisus trifariam. Continet enim introitum sacrorum jejuniorum; quartam decimam primi mensis secundum Hebræos, hoc est Nisan: in quam Pascha illorum incidit: nec non decimam septimi mensis, videlicet Thersi: qua summus sacerdos olim Sancta sanctorum adibat. Porro introitus sacrorum jejuniorum notatio ad sinistram parptem canonis descripta est; quarta decima vero primi mensis Judaici ad dextram, prope inscriptam in medio rotam. Post hanc statim ad dextram magis accedit illa, quam diximus, decimna dies se ptimi mensis, adeo ut nihil a sinistra præter jejuniorum introitum descriptum habeatur, a dextra vero parte utrumque sit, quarta decima nimirum primi mensis et decima septimi. Totius autem descriptionis illius vis est ejusmodi. διαγεγραμμένων ἐν ὅλοις ἡ δύναμις αὕτη καθέ- Quid sibi velit tabella ad sinistram inscripta. III. In sinistro laterculo, ejusque primo versu in directum descendente septem sunt embolimi menses. In secundo versu, xix lunares anni; initio a nono decimo facto: unde ad primum, secundum, ac cæteros ordine progressus desinit in octavum decimum; tertio versu lunarium annorum epactæ continentur; quarto, Romani nienses duo, Januarius et Februarius; quintus mensium quotas exhibet, in quas Carnisprivii festum incidit; sextus versus addititios dies, sive regulares continet serico scripto. Hæc ad sinistram habentur. Quid ad dextram rotæ partem sitæ tabula significet. IV. Dextræ tabulæ primus versus novemdecim, ut dixi, annus lunæ complectitur, qui a primo per secundum, tertium, ac reliquos ordine procedunt, atque in decimum nonum desinunt; secundus versus Romanos menses habet Septembrem et Octobrem; in tertio dies sunt mensium, in quas Hlebraici mensis septimi decima quotannis incurrit; in quarto regulares serico scripti; in quinto Romani menses Martius et Aprilis; in sexto eorumΔ'. Ἐκ δεξιῶν δὲ ἐν πρώτῳ στίχῳ τὰ εἰρημένα θα τῆς σελήνης ἔτη, ἀπὸ πρώτου καθ' εἱρμὸν ἀρχόμενα, καὶ διὰ τοῦ δευτέρου, καὶ τρίτου, καὶ τῶν καθεξῆς εἰς τὸν ιθ' λήγοντα· ἐν δευτέρῳ στίχῳ οι Ρωμαϊκοί μήνες, Σεπτέμβριος καὶ Οκτώβριος· ἐν τρίτῳ στίχῳ αἱ τούτων τῶν μηνῶν ποσταῖαι, εἰς ἃς πίπτει τοῦ ἑβδόμου καθ' Εβραίους μηνὸς ἡ δεκάτη κατ' ἔτος ἕκαστον· ἐν τετάρτῳ στίχῳ αἱ προσθεταὶ ἡμέραι, διὰ σηρικοῦ γεγραμμέναι· ἐν πέμπτῳ στίχῳ οἱ Ρωμαϊκοὶ μῆνες, Μάρτιος καὶ Ἀπρίλιος· ἐν ἔκτῳ στίχῳ dem mensium dies, quibus primi mensis Hebraici αἱ τούτων ποσταῖαι, καθ᾽ ἃς γίνεται τοῦ πρώτου καθ' Εβραίους μηνὸς ἡ τεσσαρεσκαιδεκάτη κατ' ἔτος ἕκαστον· ἐν ἑβδόμῳ στίχῳ αἱ προσθεταὶ πάλιν ἡμέ ραι, διαγεγραμμέναι ἀπὸ σηρικοῦ. Ταῦτα καὶ ἐν τοῖς δεξιοῖς. Τις ἡ τοῦ μέσου τροχοῦ διαγραφή Ε΄. Ὁ δὲ τούτων μέσος τροχός τοῦ ἡλίου καθέστηχεν, ἔνδον μὲν ἑαυτοῦ τὰ ἑπτὰ δίσεκτα κατὰ διαστο λὴν ἀπὸ τεσσάρων εἰς τέσσαρα έτη κεκτημένος· μετὰ δὲ τὰ δίσεκτα, εὐθὺς κατὰ πρῶτον στίχον, ἤγουν κύκλον, τὰ κη' τοῦ ἡλίου ἔτη, ἀπὸ πρώτου quarta decima quotannis tribuitur; septimus denique versus addititios dies, sive regulares rutzus ostendit serico descriptos. Hæc ad dextram inscripta tabula complectitur. Quid in medio descripta rota contineat. V. Media tabellarum rota soli tribuitur. Hujus in interiore area septen bisextiles sunt, quinto quoque anno positi. Post bisextiles in primo versu, sive circulo, anni solis xxviii, prinus, secundus, et ita deinceps usque ad vicesimum octavum ex-

plicantur: secundus versus, sive circulus octo et καθ' εἱρμὸν καὶ δευτέρου μέχρι τὰ κη' διαγεγραμviginti annorum epactas præbet, prout anno cuique congruunt. Hæc de media rota. Cur ab anno lunce xix, non a primo tabella sinistra ducal initium. VI. Cur autem non a primo initium habeant suni lunares ad sinistram inscripti, sed a mono decio, ac deinde primus, secundus, et reliqui subjiciantur, causa est ejusmodi. Caput jejuniorum in penultimo mense, hoc est undecimo labentis anni perpetuo contingit, uti Paschale festum in primo succedentis. Quare cum duos annos occupent sacri jejuniorum dies, vel potius a duobus ipsi comprehendantur, ita ut initium illorum ab anno currente lunæ pendeat; finis autem ab eo qui proxime sequitur, necesse est ut jejuniorum initium ex anno decimo nono metiamur, quando salutare Pascha anno lunæ primo celebratur. Sic ex anno primo jejuniorum caput dirigitur, quoties festum Resurrectionis in secundum incidit; et ex secundo, cum in tertium cadit, et ab hoc rursus, quando in quartum incurrit: atque ita porro. Ad hunc modum se habet lunarium ad sinistram annorum descriptio. 173 Quinam sint embolimi, et quæ lunares epactæ. VII. Septem menses intercalares ex iis quas epactas lunæ dicimus, colliguntur post duos annos, vel tres, quando ad tricenarium dierum numerum perveniunt. Epactæ porro ex defectu lunaris anni ad solarem oriuntur. Nam solaris diebus constat cccLxv; lunaris cccLiv. Unde proprium mensem habet dierum XXIX, ac semissis. At annus lunæ quilibet uno aliquo de intercalaribus septenis prædilus, tredecim omnino menses habet; adeo ut ad duodenos ultimus iste pro eo, ac nominatur, intercalaris accedat; propterea non solum dies colligat CCCLIV, uti cæteri lunares anni: sed CCCLXISIV, tricenum dierum mense insuper addito. De Hebræis mensibus, qui ad sinistram canonis partem observati sunt, et ipsorum quolo die, cujusmodi sunt et quare diversi. VIII. Hinc igitur penultimus lunaris illius anni mensis non undecimus est, sed duodecimus, a quo sanctorum jejuniorum introitum jure metimur, ob excessum mensis unius, qui ab undecimo illorum observationem progredi vetat, ut ne plures numero, quam revera sint, dies illis imputentur: unde calculum subducentibus error obrepat. Cæterum in utroque mense, undecimo, inquam, et duodecimo, ad sinistrum latus canonis non eadem quota dies ascribitur e regione Romanorum men- £ium: quemadmodum in dextra parte uni mensi 68 Deest αἰτία. 69. κατά. μένα· κατὰ τὸν δεύτερον στίχον καὶ κύκλον τές αὐτῶν τῶν κη' ἐτῶν ἐπακτάς, ἐφ' ἑκάστου ἔτους τὰς προσφόρους ἀναλόγως ἐπιγεγραμμένας. Ταῦτα καὶ περὶ τοῦ μέσου τροχού. Τίς' ἡ ἀπὸ ιθ' τῆς σελήνης ἔτους, ἀλλ' οὐκ ἀπὸ πρώτης ἐν τῷ εὐωνύμῳ διαγράμματι. Γ'. Ἡ δὲ αἰτία καθ᾽ ἣν οὐκ ἀπὸ πρώτου ἔτους ἡ εγγραφὴ τῶν τῆς σελήνης ἐτῶν ἐξ ευωνύμων ἐτάγη, ἀλλὰ ἀπὸ ιθ', καὶ οὕτως πρώτου, καὶ δευτέρου, καὶ τῶν καθεξῆς, αὕτη ἐστίν. Ἡ παρείσβασις ἐν τῷ προτελεύτῳ μηνὶ, τουτέστιν ἐνδεκάτῳ τοῦ ἐνεστῶτος γίνεται ἔτους ἀεί· καθάπερ καὶ ἡ Πασχάλιος ἑορτὴ ἐν τῷ πρώτῳ τοῦ εἰσιέναι μέλλοντος. Ἐπειδὴ οὖν τὰ δύο μεσολαβοῦσιν ἔτη αἱ ἅγια τῶν νηστειῶν ἡμέραι, μᾶλλον δὲ πρὸς αὐτῶν αὗται συλλαμβάνονται· κα! τὰ 50 μὲν τὴν οἰκείαν ἀρχὴν ἠρτημέναι τοῦ ἐνεστῶτος τῆς σελήνης ἔτους, κατὰ δὲ τὸ τέλος αὖθις τοῦ εἰσιέναι μέλλοντος· ἀνάγκη πάντως ἀπὸ ἐννεακαιδεκάτου και νονίζεσθαι ἔτους τὴν ἀρχὴν τῶν νηστειῶν, ὅτε τὸ σωτήριον Πάσχα ἐν πρώτῳ τῆς σελήνης ἔτει ἐπι τελεῖται. Οὕτω δὲ καὶ ἀπὸ πρώτου τὴν παρείσβασιν πάλιν, ὅτι ἡ ἀναστάσιμος ἑορτὴ ἐν β γίνεται· καὶ ἀπὸ β', ὅτε ἐν τῷ τρίτῳ· καὶ ἀπὸ τούτου, ὅτε ἐν τετάρτῳ· καὶ ἁπλῶς μέχρι τέλους. Οὗτος οὖν ὁ τῆς διαγραφῆς λόγος τῶν τῆς σελήνης ἐξ ευωνύμων ἐτῶν. Τίνες οἱ ἐμβόλιμοι, καὶ τίνες αἱ ἐπακταὶ τῆς σελήνης. Ζ'. Οἱ δὲ ἑπτὰ ἐμβόλιμοι μήνες ἐκ τῶν λενομένων ἐπακτῶν τῆς σελήνης ἀθροίζονται κατὰ διετίαν ἡ τριετίαν ἀριθμὸν λ' ἡμερῶν ἐκπληροῦντες. Αἱ δὲ ἐπακταὶ διὰ τὴν ἔκλειψιν δίδονται τοῦ τῆς σελήνης ἔτους πρὸς τὸ ἡλιακὸν ἔτος. Ἐπειδὴ τὸ μὲν ἡλιακών τξε' καθέστηκεν ἡμερῶν, τὸ δὲ τῆς σελήνης τν. Οθεν καὶ τὸν οἰκεῖον μῆνα κθ' ἡμίσεις ἡμερῶν κέκτηται. Πἂν δὲ σελήνης ἔτος, δεχόμενον ἕνα τῶν ἐμβολίμων μηνῶν, δεκατριῶν γίνεται πάντως, προς ταῖς δυοκαίδεκα τοῦτον φερωνύμως ἐμβαλλόμενον ἔχον· ὡς εὑρίσκεσθαι λοιπὸν μὴ μόνον τοδ' ἡμερῶν κατὰ τὰ λοιπὰ τῆς σελήνης ἔτη, ἀλλὰ τπδ τῇ προς θέσει τοῦ ἐμβολίμου μηνός λ' ἡμερῶν. Περὶ τῶν ἐξ εὐωνύμων τοῦ κανονίου τετηρημέν νων Εβραϊκῶν μηνῶν, καὶ τῆς αὐτῶν πο σταίας· τίνες τέ εἰσι, καὶ διὰ τί διάφοροι. Η'. Ἐντεῦθεν οὖν καὶ προτελευταῖον μῆνα τὸν πρὸ τοῦ τέλους, οὐ τὸν ἑνδέκατον, ἀλλὰ τὸν δυοκαιδέκατον τὸ τοιοῦτο τῆς σελήνης κέκτηται ἔτος· ἐξ οὗ προσ ηκόντως καὶ ἡ παρείσβασις τῶν ἁγίων νηστειῶν και νονίζεται δι' αὐτὴν τοῦ μηνός τὴν περισσείαν, κα λύουσαν τὴν ἀπὸ ἐνδεκάτου γενέσθαι μηνὸς παρατή ρησιν· ὡς μήτε πλείους ἢ ὧν ὑπάρχουσι κατὰ τὸν ἀριθμὸν τὰς αὐτῶν ἡμέρας ψηφίζεσθαι, κἀκ τούτων διαμαρτεῖν τοὺς ψηφίζοντας. Τετήρηται δὲ καθ' ἑκάτερον μήνα, τὸν ἐνδέκατον λέγω. καὶ τὸν δυοχει δέκατον ἐν τῷ εὐωνύμῳ τοῦ κανονίου οὐχ ἡ αὐτὴ

ποστεία κατὰ τὴν τῶν Ῥωμαϊκῶν διαγραφήν· ὥσπερ per annos omnes decimam quartam attributam ἑνὶ μηνὶ καὶ ὅλοις δ' τοῖς ἔτεσιν ἐν τῷ δεξιῷ τὴν ιδ' σεσημειωμένην ὁρῶμεν ὑπάρχουσαν· ἀλλ᾽ ἄλλη καὶ ἄλλη. Οἷον εἰς μὲν τὸν ια' παρ᾽ Ἑβραίοις Σαβάτ λεγόμενον ἡ τούτου ἑπτακαιδεκάτη· ἐν ἐκείνοις μέντοι τοῖς ἔτεσι τοῖς οὐκ ἔχουσι τὸν ἐμβόλιμον· εἰς δὲ τὸν δυοκαιδέ κατον, "Αδαρ προσαγορευόμενον, ἡ τούτου ὀκτωκαιδεκάτη, ἐν τούτοις δηλονότι τοῖς τὸν ἐμβόλιμον ἔχουσι. Καὶ τοῦτό γε κατὰ λόγον. Ἐπειδὴ γὰρ κθ' καὶ λ' ήμερῶν παρ' ἑκάτερον μῆνα τῶν δυοκαίδεκα τῆς σελήνης ψηφίζομεν, πρὸς τὸ μὴ τεμεῖν ἡμέρας διὰ τοῦ ἀνὰ αθ' ἡμίσεος τούτους ψηφίζειν (συμβαίνει γὰρ οὕτω τάς τε τοδ' ἡμέρας ἐντελῶς ἀριθμεῖσθαι κατὰ πᾶν ἔτος τῆς σελήνης, καὶ μηδεμιᾶς συμβαίνειν ἡμέρας διαίρεσιν· ὡς ἐντεῦθεν λοιπὸν εὑρίσκεσθαι διὰ τὴν τοιαύτην ἐκ πρώτου μηνὸς ἀκολουθίαν καὶ τάξιν τὸν μὲν ια' ἡμερῶν κθ'; τὸν δὲ δυοκαιδέκατον λ' ἡμερῶν)· προσηκόντως οὖν ἐν μὲν τοῖς οὐκ ἔχουσι τὸν ἐμβόλι μου τὸν ια' καὶ τὴν τούτου ιζ' ἐκανονίσαμεν. ᾿Απὸ γὰρ ταύτης μέχρι τῆς τοῦ καθ᾽ Ἑβραίους πρώτου μηνὸς ιδ' τοῦ εἰσιέναι μέλλοντος ἔτους ισάριθμοι τῶν ἁγίων νηστειῶν αἱ ἡμέραι τυγχάνουσι, τουτέστι νζ'. Τοσαῦται γὰρ αἱ τῶν η' ἑβδομάδων προδήλως εἰσίν· οἷον αἱ ὑπόλοιποι ιγ' αὐτοῦ τοῦ ια' μηνός· εἴπερ κθ', καθὼς ἔφην, οὗτος ψηφίζεται· καὶ αἱ τοῦ δυοκαιδεκάτου λ'· καὶ αἱ τοῦ πρώτου μηνός ιδ'. Δῆλον δὲ, ὡς εγʹ, καὶ λ', καὶ ιδ', ἡμέρας νζ' ποιοῦσιν. Ἐν δὲ τοῖς ἔχουσι τὸν ἐμβόλιμον ἔτεσι τὸν δυοκαιδέκατον ἐτηρή σαμεν, καὶ τὴν αὐτοῦ ὀκτωκαιδεκάτην. Ἐκ ταύτης γὰρ μέχρι τῆς τοῦ πρώτου μηνός ιδ' αἱ να' πάλιν Αθροίζονται· οἷον αἱ αὐτοῦ τοῦ ιβ' ὑπόλοιποι ιγ', διὰ τὸ λ' ἡμερῶν τοῦτον ψηφίζεσθαι· καὶ τοῦ ἐμβολί μου, ήγουν τρισκαιδεκάτου, λ'· τοσαύτας γὰρ πας εμβόλιμος κέκτηται· καὶ αἱ τοῦ πρώτου μηνός ιδ'. Ὅθεν ἐπὶ τοῦ τελευταίου, ἤγουν τοῦ ιθ' ἔτους, καὶ τὴν ις τοῦ κατ' αὐτὸν ια' μηνὸς ἐπεσημηνάμεθα· διὰ τὸν δυοκαιδέκατον αὐτοῦ μῆνα κθ' μόνον ψηφίζομεν ἡμερῶν, ὥσπερ οὖν καὐτὸν τὸν ια'· τὴν δὲ αἰτίαν προϊόντες δηλώσομεν. Εὐλόγως οὖν διὰ ταῦτα καὶ τὴν μετάστασιν ἴσην ἐπιτηροῦμεν ἐπὶ τούτων τῶν δεδηλωμένων μηνῶν, ήγουν τῶν αὐτῶν ποσταίων, τῆς παρεισβάσεως χάριν, ἐν τῷ εὐωνύμῳ τοῦ κανο νέου, τῆς ἐπὶ τῆς ιδ' τοῦ πρώτου μηνός γενομένης ἡμῖν, ἐν τῷ δεξιῷ μέρει τοῦ αὐτοῦ κανονίου, τῆς ἀναστάσεως ἕνεκεν· ἀπὸ τῆς Κυριακῆς καὶ δευτέρας, καὶ τῶν καθεξῆς ἡμερῶν εἰς τὴν ἐπιοῦσαν ἁγίαν Κυριακὴν μεταβαίνοντες. Ταῦτα καὶ περὶ τούτων εἰπόν τες, ἐπανακτέον ἡμῖν τὸν λόγον εἰς τὴν τῶν τῆς σελή νης ἐτῶν ἀπακρίβωσιν. Περί διαστολῆς τῶν τῆς σελήνης ἐτῶν, καὶ ομάδος τῶν ἡμερῶν. Θ'. Εἰσὶν οὖν τὰ ὅλα τῆς σελήνης ἔτη, καθὼς ἐῤῥέ θη, εθ'· ζ' μὲν τὰ τοὺς ἰσαρίθμους ἐμβολίμους ἔχοντα μῆνας, ήγουν τὰ ἀπὸ τπδ᾽ ἡμερῶν· ιβ' δὲ τὰ λεγόμενα κοινά, τουτέστι τὰ ἀπὸ τνδ. Αἱ δὲ πᾶσαι τῶν αὐτῶν ιθ' τῆς σελήνης ἐτῶν ἡμέραι, τῇ συμπα 5 Γ. ἐν ὅλοις. PATROL. GR. XIX. cernimus; sed alia, atque alia. Velut in undecimo mense, quem Hebræi Sabat nominant, decima septima dies adnotatur iis annis qui embolimo carent; in duodecimo vero, qui ab illis vocatur Adar, octava decima in annis embolimo præditis. Quod quidem rationi consentaneum est. Cum enim duodenos lunæ menses alternis viginti novem, et triginta dierum putemus, ne dies partiri necesse sit, si viginti novem ac dimidium singulis imputemus (sic enim accidit, ut in quolibet anno lunari trecentos et quinquaginta quatuor dies integre numeremus, sine ulla diei fractione; quo fit ut ex instituto mensium ordine ac successione, post primum deinceps undecimus dies habeat novem et viginti, duodecimus vero triginta): cum hac, inquam, sic habeant, merito iu annis simplicibus undecimum mensem, ejusque xvII diem ad canonem adnotavimus. Nam ab hoc die usque ad deci - mum quartum primi mensis Judaici in anno consequenti, totidem quot sanctis jejuniis attributi sunt, intercedunt dies, nempe LVII. Tot enim ex hebdoinadibus octo confiunt. Sunt autem hi dies x ex undecimo mense residui; qui, ut dictum est, novem et viginti colligit; tum duodecimi mensis xxx; ac prini denique, sιν. Colliguntur ex xIII, et xxx, et xiv, perspicue dies LVII. At in annis embolimæis duodecimum mensem, ejusque diem octavum decimum adhibuimus. Ab hoc enim usque ad decimum quartum mensis primi, colliguntur iidem LVII dies, nimirum ex duodecimi mensis residuis 11, quoniam ille triginta dies habet: et ex embolimi, sive tertii decimi, xxx, totidem enim embolimus quivis obtinet, ac demum ex mensis primi diebus xiv. Ob hanc causam in anno postremo, qui est decimus nonus, mensis undecimi xvi diem ascripsimus, quoniam duodecimum illius mensem dierum, non amplius novem ac viginti constituimus, ut et undecimum, cujus rei in consequentibus ratio reddetur. Quocirca jure in iis quos dixi mensibus, ac quotis eorum diebus, propter introitum jejuniorum, eamdem alternationem in sinistro latere canonis observamus, quam in dextro ad decimam quartam primi mensis adhibemus, propter festum resurrectionis; ubi a Dominica, et secunda feria, cæterisque deinceps ad sanctam Dominicam sequentem transitum facimus. Sed de iis hactenus; nunc ad anporum lunarium rationem accuratius explicandam convertenda est oratio. Explicantur anni lunares, et summa dierum. IX. Anni lunares universe sunt novemdecim, wt dietum est. Quorum septem, intercalares menses accipiunt, iidemque diebus constant CCCLXXXIV; duodecim vero communes appellantur, qui scilicet dies habent cccLiv. Porro 174 dies omnes

ex six annis lunaribus collecti, adhibitis nimni- ραλήψει δηλαδὴ τῶν ἐμβολίμων μηνών, ισάριθμοι rum intercalaribus mensibus, dierum numerum exæquant, qui ex xix annis solaribus exsistit, quorum singuli cccLxv diebus constant. Nam propterea septem embolimi menses annis lunaribus accedunt, ut hi numero dierum cum solaribus annis paria faciant; ac non 6,726 solos dies haheart, sed 6,935. Totidem enim novemdecim annis solaribus impulantur: adeo ut ne unus quidem ia toto decemnovennali cyclo dies redundet. Qua ratione superfluus in embolimis mensibus dies, et quoto anno eximatur. X. Nam tametsi septem lunæ menses adjiciantur, hoc est ccx dies; ob singulorum illius annorum ab solaribus defectum, cum undecim isti dies nonnisi ccıx conficiant, decimus nonus annus uno chie mutilatur, ac cccLult constat, ut superfaun ex embolimis mensibus consumat dien. Quippe annus iste a tv die Aprilis incipiens in xxi Martii desinit. Quo fit ut et menses embolimi plenum dierum numerum retineant, et totius enneadecaeceridis cyclus ne uno quidem die solares annos aovemdecim excedat. Quod etiam illi qui lunares annos quinquies et sexies multiplicant, superfluum diem eximant, etsi id alio in anno faciani. XI. Unde illi quoque qui annos lunæ quinquies sexiesque multiplicant, cum eamdem diem et ipsi c computent, iidem tamen in anno qui eorum calculo undecimus est, quem nos quartum decimum putamus, superfluum ex embolimis mensibus diem exemptilem habent. Etenim CCCLII duntaxat dierum undecimus ille statuitur annus, qui a tricesinio primo die Decembris iniens, ejusdem niensis decimo octavo terminatur. Id autem ex eo constat, quod annus illorum duodecimus quartam decimam in Kalendas Januarii habeat ex eorum calculo unde consequens est neomeniam in xıx Decembris incidere. Qua de causa lunares annos quinquies multiplicent; et quomodo in eodem calculo aberrent; tum cur annalis eorum computus a nostro discrepet. XII. Exemptilem porro diem istum ad hunc modum inculcare student. Cum enim tricenorum dierum lunarem constituant mensem ' ac pro unoquoque die sexagesimam unam particulam sumant et colligant, visum est ipsis et pro illo die, qui undecimo quoque anno minuitur, quinque per annos singulos sexagesimas conflare, ut, duodecimno demum anno collecto uno die, in hujus primum illius anni postremum diem trajiciant; quem xix Decembris esse jam diximus; qui idem unius anni finis est, et principium alterius ex ementita illa computatione ac methodo, non tamen ex rei veri60 τυγχάνουσιν ἡμέραι αἱ τῶν δὲ ἡλιακῶν ιθ'· τουτέστι τῶν ἀπὸ τξε'. Διὰ τοῦτο γὰρ οἱ ἑπτὰ ἐμβόλιμοι μήνες προστίθενται τοῖς τῆς σελήνης ἔτεσιν, ἵνα ταῦτα κατὰ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἡμερῶν ἀνελλιπῶς ἔχειν ποιή σωσι πρὸς τὰ τοῦ ἡλίου ἔτη· καὶ εἶναι μὴ μόνον σας ἡμερῶν, ἀλλὰς λε'. Τοσαῦται γὰρ αἱ τῶν εθ' ἡλιακῶν ἐτῶν ἡμέραι τυγχάνουσιν, οὐδὲ μιᾶς περιττῆς οὔσης ἡμέρας ἐν τῷ κύκλῳ τῆς ὅλης έννεςκαιδεκαετηρίδος. Πῶς ἡ ἐν τοῖς ἐμβολίμοις μησὶ περιττεύουσα μία ἡμέρα ὑποτέμνεται, καὶ ἐν ποίῳ ἔτει. Ι. Εἰ γὰρ καὶ ζ' μῆνας ἐμβάλλομεν, τουτέστι σι' ἡμέρας, αὐτῇ, τῆς τῶν καθ᾿ ἕκαστον ἔτος αὐτῆς χάριν συλλείψεως " ένδεκα ἡμερῶν εἰς σθ' μόνας ἀθροιζομένων· ἀλλά γε τὸ τελευταῖον ἔτος, ήγουν τὸ ι', παρὰ μίαν ἡμέραν διὰ τοῦτο γεγένηται, τη ὑπάρχον, ἵνα ὑποτέμῃ τὴν ἐν τοῖς ἐμβολίμοις μησὶ περιττεύουσαν μίαν ἡμέραν. Αρχεται μὲν γὰρ ἀπὸ τῆς δ' τοῦ ᾿Απριλίου μηνός· εἰς δὲ τὴν κβ' τοῦ Μαρ τίου περαιοῦται. Ἐξ οὗ (τῆς τε τῶν ἐμβολίμων ή ἀρτιότης τῷ ἰσαρίθμῳ τῶν ἡμερῶν διασώζεται· καὶ ὁ τῆς ὅλης ἐννεακαιδεκαετηρίδος κύκλος ἐν οὐδὲ μια ἡμέρᾳ πλεονάζων εὑρίσκεται πρὸς δεκαεννέα τοῦ ἡλίου ἔτη τὸ σύνολον. “Οτι καὶ τοῖς πενταπλοῦσι καὶ ἐξαπλοῦσι τὰ τῆς σελήνης ἔτη ή περιττὴ ὑποτέμνεται, κἂν ἄλλῳ ἔτει. ΙΑ'. Ὅθεν οἱ τὴν πεντάπλωσιν καὶ ἑξάπλωσιν ποιούμενοι τῶν τῆς σελήνης ἐτῶν, καὶ οὕτω τὴν αὐτ τῆς ἡμέραν ψηφίζοντες, ἐν ἐνδεκάτῳ κἀκεῖνοι ἔτει, τῶν αὐτῶν σε ψηφιζομένων ἐτῶν· ὅπερ τεσσαρεσκαι δέκατόν ἐστιν ἡμῖν ἀριθμούμενον· τὴν ἐν τοῖς ἐμβο λίμοις περιττεύουσαν μίαν ἡμέραν λείπουσαν κέκτηται 68. Τ' γὰρ γ' ἡμερῶν ὑπάρχει τὸ αὐτὸ τα' ἔτος, ἀρχόμενον μὲν ἀπὸ τῆς τριακάδος πρώτης τοῦ Δε κεμβρίου μηνός, εἰς δὲ τὴν ιη' τοῦ αὐτοῦ καταλήγον. Καὶ δῆλον ἐκ τοῦ τὸ δυοκαιδέκατον εἰς τὴν πρώτην τοῦ Ἰανουαρίου τεσσαρεσκαιδεκάτην ἔχειν, κατὰ τὴν ἐκείνων ψῆφον· ὡς ὑπάρχειν αὐτοῦ τὴν νεομηνίαν κατὰ τὴν ιθ' τοῦ Δεκεμβρίου μηνός. Τίνος χάριν πενταπλοῦσι τὰ τῆς σελήνης ἔτη καὶ πῶς περὶ τὴν αὐτὴν σφάλλονται ψῆφον καὶ διὰ τί πρὸς τὸ παρ' ἡμῖν ψηφιζόμενον ἔτος τὸ παρ' αὐτοῖς διαλλάττει. ΙΒ'. Διεσπουδάσθη δὲ τούτοις τὴν τῆς λειπούσης παρενθήκην ποιήσασθαι κατὰ τόνδε τὸν τρόπον Ἐπειδὴ γὰρ αὐτοῖς λ' ἡμερῶν ὁ τῆς σελήνης ψηφί ζεται μήν, διὰ τοῦ μίαν ἑξηκοστὴν ὑπὲρ ἑκάστης ἡμέρας τιθέναι καὶ συλλαμβάνειν, ἔδοξε καὶ ὑπὲρ ταύτης, λέγω δὴ τῆς κατὰ τὸ ἐνδεκαιδέκατον ἔτος λειπούσης ἡμέρας, εʹ καθ᾽ ἕκαστον ἔτος συνάγειν ἑξηκοστά· ὡς ἂν, διὰ τοῦ δυοκαιδεκάτου ταύτην ἀθροίζοντες, ἐπὶ τὴν τούτου πρώτην τὴν ἐκείνου τελευταίαν ἀγάγωσιν· ἥτις ἐστὶν ἡ λεχθεῖσα τοῦ Δεκεμβρίου ιθ'· καὶ ἔστι μὲν ἡ αὐτὴ τοῦ μὲν τέλος, τοῦ δὲ ἀρχὴ κατὰ τήνδε τὴν ἐπινοηθεῖσαν ψήφον καὶ και γι ἡμέραις τῶν. 5. ἐλλείψεως. " γ. οὗτοι τὴν αὐτήν. " γ. αὐτοῖς. “. κέκτηνται

μέθοδον, οὐ μὴν ἀληθείᾳ καὶ πράγματι. Πῶς γὰρ ἡ tale. Qui enim dies una facere duas, aut duorum instar labere possit? Hoc sane non solumn impos sibile est, sed etiam stolidum. Hinc igitur lunaris illorum calculus aberrat, quem ob imperfectam quinque sexagesimarum accessionem accurate consequi nequeunt. Nam quod tricenarios lunæ menses instituunt, quatenus pro quolibet die unam, uti dictum est, sexagesimam colligunt; ideo nullam redundantiam affert, neque totidem dierum menses illius efficit; quoniam dierum summa per tricenarium numerum divisa, dimidiatus ille dies e sexagesimis adveniens exhauritur, neque plures quam XXIX singulis mensibus relinquit. At vero quolibet anno sexagesima scrupula quinque colligere ad eum supplendum diem, qui undecinio anno supμία τὰς δύο, ἢ ἀντὶ τῶν δύο ποιήσει ποτ' ἄν; Τοῦτο γὰρ πρὸς τὸ ἀμήχανον καὶ ἠλίθιον πάντη καθέστηκεν. Ἐντεῦθεν οὖν καὶ περὶ τὴν τῆς σελήνης σφάλλονται ψῆφον, ἀναιρουμένης τῆς ἀκριβούς καταλήψεως ἐκ τῆς τῶν εἰ ἑξηκοστῶν ἀσυντελοῦς ἐπικλήσεως 60. Ἐπεὶ τὸ μὲν ἀπὸ λ' τοὺς ταύτης μῆνας ποιεῖν, τὸ σε συνάγειν ὡς ἔφην μίαν ἑξηκοστὴν ὑπὲρ ἑκάστης ἡμέ ρας, οὐκ ἔχει πλεονασμόν, οὐδὲ τοσούτων ἡμερῶν τὸν αὐτῆς μῆνα παρίστησιν· ἡ γὰρ εἰς λ' πάλιν, ἀλλ' οὐχὶ εἰς κθ' ἥμισυ τῶν ἀθροιζομένων ἀνάλυσις, τὸ προστεθὲν διὰ τῶν ἑξηκοστῶν ἡμισημέριον ὑποτέ μνουσα, πλείους ἔχειν οὐ παραχωρεῖ τῶν κθ' ἡμίσεος· τὸ δὲ τὰ ε' κατὰ πᾶν ἔτος συνάγειν ἑξηκοστά, τῆς κατὰ τὸ ἐνδέκατον υποτμηθείσης χάριν αναπληρώ σεως, διαμαρτεῖν πάντως ποιεῖ τοὺς ψηφίζοντας. Καὶ primitur, plane ad rationes conturbandas pertinet. δῆλον ἐκ τοῦ καὶ μετὰ ταύτην τὴν μίαν ἡμέραν ἐκ τῶν ὑπολοίπων ζ' τῆς σελήνης ἐτῶν συναγόμενα λε ἐξηκοστὰ κατὰ τὸ τέλος τῆς ἐννεακαιδεκαετηρίδος ὡς περιττὰ διαῤῥίπτεσθαι. Πἂν δὲ κατά τι παρὰ τῶν ψηφιζόντων ἀνοήτως ριπτόμενον τήν τε τοῦ ὅλου κύ πλου κατά τήνδε την μέθοδον ἀναστασίαν ο δηλοί, καὶ τῶν αὐτῇ κεχρημένων διελέγχει τὸ σφάλμα. Λό γος γὰρ αὐτοῖς, ὡς εἶπον, ἐστὶ συναγαγεῖν μόνην τὴν μίαν ἐκείνην· οὐδεὶς δὲ περὶ ἀκριβείας τὸ σύν ολον. Διαλλάττει δὲ καὶ τὸ παρ᾽ αὐτοῖς ψηφιζόμενον ἔτος πρὸς τὸ παρ' ἡμῖν κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν παράδοσιν ἀριθμούμενον· ἐπειδὴ τοῖς ἀπὸ Ἀδὰμ ἔτεσι ις προστιθέασιν. ᾿Αλλὰ ταῦτα κατ' ἐπιδρομὴν περὶ ἐκείνων εἰπόντες, εἰς τὸ προκείμενον ἐπανέλθωμεν, τὴν αἰτίαν τρανοῦντες τῆς τῶν ἐμβολίμων ἐν τοῖς ἔτεσι τῆς σελήνης προσθήκης μηνῶν. Τίς, καὶ διὰ τί τῶν ἐμβολίμων μηνῶν ἡ ἐν τοῖς ἔτεσι τῆς σελήνης προσθήκη. Καὶ πόθεν ἀεὶ τὸ πρῶτον ἄρχεται, καὶ ποῦ τὸ τελευταῖον λήγει. ΙΓ'. Λέγομεν οὖν, ὡς διὰ τοῦτο αὐτοῖς ἐνεβλήθησαν, ἵνα ἐξ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ μηνὸς ταῦτα ψηφία ζεσθαι κανονισθῶσι, μὴ ἄλλως ἢ οὕτω παθεῖν τοῦτο δυνάμενα, διὰ τὴν ἐφ' ἑκάστου τῶν ἕνδεκα ὑστέρησιν ἡμερῶν, ὧν τὸ ἡλιακὸν ἔτος, οὐκ ἔχον τὴν ἔλλει ψιν, ἐξ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ μηνὸς ἀρχόμενον ἀεὶ και νονίζεται· λέγω δὴ τοῦ ἐαρινοῦ καὶ τὴν ἰσημερίαν ἔχοντος· ὅς ἐστι κατὰ μὲν Ῥωμαίους Απρίλιος, κατὰ δὲ Μακεδόνας Ξανθικός, κατὰ δὲ Αἰγυπτίους Φαρμουθί, κατὰ δὲ Ἑβραίους Νισάν· καὶ κατὰ τὸν ζωδιακὸν ἥλιον] ὁ λεγόμενος παρὰ τοῖς ἔξω Κριός. Ἐπειδὴ γὰρ καθ᾿ ἕκαστον ἔτος αὐτοῖς ἡ σελήνη τῇ τῶν εἰρημένων ια' ἡμερῶν ἐλλείψει τοσαύταις ὑποκα ταβαίνουσα, τὴν ἀφ᾿ ἧς ἤρξατο ἡμέραν, οὐχ ἵνα σα καὶ τὸν αὐτὸν κέκτηται ἀρχὴν σε μήνα, δῆλον όντα παρὰ τοὺς ἄλλους, ἀλλὰ πάντας ἐπίσης, ἐκ τοῦ διὰ πάντων καθ' εἱρμὸν ἀναποδίζειν· ὡς ἀσημείωτον ἐντεῦθεν ὑπάρχειν λοιπὸν τὴν 8 τῶν αὐτῆς νεομηνίας ἐτῶν. Η τεχνική ψῆφος αὕτη και μέθοδος γέγονεν ἐπ' αὐτῆς κατὰ τὴν τῶν ἑπτὰ ἐμβολίμων προσθήκην «γ. ἐπικτίσεως. ο Γ. τῷ. 65 f. ἀστασίαν. Atque hoc ex eo convincitur, quod, post unicum illum diem, triginta quinque sexagesimas, quæ ex amnis septem lunæ residuis confantur, evoluta demum enneadecacteride tanquam superfluas expungunt. Quidquid autem ex aliqua parte velut supervacaneum in subducendo stolide rejicitur, id et cycli totius labem hac in methodo, et eorum qui utuntur, errorem coarguit. Nam id unum intuen tur, ut dictum est, solum ut illum diem detrabant, quam idipsum vero exacte faciant, pensi nihil habent. Quin etiam annalis illorum computus ab eo discrepat, quem nos ex traditione ecclesiastica retinemus. Quippe ad annos Adami sedecim adjiciunt. Veruin hæc de illis quasi obiter attigimus; nunc ad propositum redeamus, causamque reddamus, cur embolimi menses lunaribus annis inserantur. 175 Quanam sit, et qua de causa fiat in annis lure mensium embolimorum adjectio. Item unde perpetuo primus annus ineal, et ubi postremizg desinat. ✗III. Sic igitur statuimus, ob eam causam inseri menses illos, ut ab uno eodemque mense perpetuo calculus procedat: quod aliter in annis istis obulneri non potest, quoniam singuli diebus undecim deficiunt; quo defectu cum solaris annus vacet, ex codem semper initio, nimirum verno et æquinoctiali mense, proficiscitur; quem quidem Romani Αprilem vocant, Macedones Xanthicum, Ægyptii Pharmuthi, Hebræi Nisan: cui Arietis signum in Zodiaco respondet. Etenim quoniam luna quotannis undecim diebus, ut diximus, a solis anno deliciens, totidem eum, unde progressa est, antevertit diem; ideo non certum habet ac fixum in uno aliquo, et inter cæteros manifesto mense principium, sed ab omnibus æqualiter incipit, quod omnes retrogrediendo singillatim peragret, adeo ut obscurum sit, nec ulla certa nota definitum initium, a quo neomeniæ illius oriantur. Hinc artificiosus iste computus ac methodus adhibetur ejusmodi, in qua septem adduntur embolimi menses: uti quem• σε. οὐ καθ᾿ ἕνα. στ γ. τὴν ἀρ. σε γ. τὴν ἀρχήν.

admodum sol, sic illa ab uno eodemque mense ὡς ἂν ἐξ ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ μηνός, ὥσπερ ὁ ἥλιος, certam proficiscendi regulam ac dinumerationem habeat. Accedit et alia causa, nimirum ut decemnovennalis eirculus totus, unius anni solaris instar, undique par sibi ac similis exsistat; utpote ab eodem puncto progrediens, et in idem perpetuo desinens ut exempli causa, primo anno semper a die Martii xxш incipit: ultimo item anno, qui est nonus decimus, in ejusdem Martii xxn die finitur. Ac de epactis lunæ, et embolimis hacLenus. De mense Paschali. XIV. Deinceps vero et ille notandus est mensis, qui omnium annorum lunæ neomenias in sese continet: quem propterea quidam Paschalem nominant: unde et initium ducat et ubi desinat. Dicimus itaque hujus initium esse Martii vını; finem Aprilis v. Nam ab illa die ad banc, solidus lunæ mensis intercedit dierum xxix. Per totidem enim ultro citroque commeant illius annorum neomeniæ, propter undecim dies, quibus iidem deficiunt anni, et tricenos, qui per intercalationem adduntur. Sic et quartz decimæ, quæ a neomeniis deinde procedunt, in quas Pascha Judæorum incidit, eodem modo sursum deorsumque promotæ a xxı die Martii capientes exordium, Aprilis oetava decima terminantur. Etenim ad hanc ab illa novem et viginti numerantur dies. Annus lunæ, qui remotissimam omnium neomeniam, et quartamdecimam habet, est decimus sextus: qui citimam, octavus. De transcensione legalis Paschalis, ac de solemni Christiano, a qua die in quam produci secundum canonem liceat. XV. Quocirca nos, quibus secundum gratiam in • azymis sinceritatis (1 Cor. v, 8), Christi Dei nostri Pascha celebrare conceditur, unam tantummodo diem transcendimus, quoties in Sabbatum incidentem cernimus Martii και diem, in quam Junæ decima quarta competit; septenos vero dies transmittimus, quoties xvult Aprilis die Dominica incidit, et in eamdem quarta decima primi Judæorum mensis incurrit. Ita quinque et triginta totos dies (totidem enim a xxu Martii ad xxv Aprilis interjecti sunt) salutari Paschati celebrando præ. stituimus: adeo ut neque citra illam, nec ultra istam obeamus, ob ecclesiasticum canonem et traditionem, quæ intra hos dies Pascha retinet. Ad eum itaque modum tam neomenias, quam terminos Paschales in annis lunæ computamus. οὕτω δὴ καὶ αὕτη κανονίζηται καὶ ψηφίζηται. Καὶ οὐ τοῦτο μόνον, ἀλλ᾽ ἵνα καὶ ὡς εἷς ἐνιαυτὸς ἡλίου πάντοθεν ἑαυτὸν 6 τυγχάνων ἴσος καὶ ὅμοιος ὁ πᾶς τῆς ἐννεακαιδεκαετηρίδος κύκλος δειχθῇ· ὡς ἀπὸ τοῦ αὐτοῦ εἰς τὸ αὐτὸ σημεῖον ἀρχόμενός τε καὶ περα τούμενος· οἷον κατὰ μὲν τὸ πρῶτον ἔτος αὐτοῦ λαμ βάνων ἀεὶ τὴν ἀρχὴν ἐν τῇ τοῦ Μαρτίου μηνὸς εἰ κάδι τρίτῃ· κατὰ δὲ τὸ τελευταῖον, ήγουν τὸ ἐννει καιδέκατον, τὸ τέλος δεχόμενος κατὰ τὴν τοῦ αὐτοῦ μηνὸς εἰκάδα δευτέραν. Ταῦτα οὖν καὶ περὶ ἐπακτών σελήνης, καὶ τῶν ἐμβολίμων. Περὶ τοῦ Πασχαλίου μηνός. ΙΔ΄. Δεῖ δὲ κατὰ τὸ ἀκόλουθον ἐπισημήνασθαι καὶ αὐτὸν τὸν μῆνα τὸν εἴσω ἑαυτοῦ τὰς τῶν ὅλων τῆς σελήνης ἐτῶν νεομηνίας κεκτημένον· δν διὰ τοῦτο καί τινες Πασχάλιον ὀνομάζουσι· πόθεν οὗτος τὴν ἀρχὴν ἔχει, καὶ τοῦ τὸ τέλος. Φαμὲν οὖν, ὡς τὴν μὲν ἀρχὴν ἔχει κατὰ τὴν τοῦ Μαρτίου μηνός η', τὸ δὲ τέλος κατὰ τὴν τοῦ ᾿Απριλίου ε'. Ἐξ ἐκείνης γὰρ μέχρι ταύτης μὴν ὑπάρχει σελήνης ὁλόκληρος, τους ἐστι κθ' ἡμέραι. Διὰ τοσούτων γὰρ ἀνίασι καὶ κατ ίασι τὰ ταύτης ἔτη κατὰ τὴν αὐτῶν νεομηνίαν ἔκ τε τῆς τῶν ια' ἡμερῶν ἐκλείψεως, καὶ τῆς τῶν λ' πάλιν ἐμβολῆς καὶ προσθήκης. Οὕτω δὲ καὶ αἱ ἐκ τῶν νεομηνιῶν αὖθις προαγόμεναι τεσσαρεσκαιδεκαταῖαι, καθ᾽ ἂς Εβραίοις τὸ Πάσχα τελεῖται, κατὰ τὸν ἴσον επαιρόμεναι καὶ καθιέμεναι τρόπον, τὴν μὲν ἀρχὴν έχουσι κατὰ τὴν εἰκάδα πρώτην τοῦ Μαρτίου, τὸ δὲ τέλος κατὰ τὴν ᾿Απριλίου ιη'. Ἀπ᾿ ἐκείνης γὰρ ἕως ταύτης κι' πάλιν ἡμέραι τυγχάνουσιν. Ἔστι δὲ τὸ τὴν κατωτέραν πασῶν τῶν νεομηνιών νεομηνίαν τεσ σαρεσκαιδεκάτην το ποιούμενον ἔτος σελήνης τὸ ἐξ καὶ δέκατον· τὸ δὲ τὴν ἀνωτέραν τὸ η'. Περὶ τῆς κατὰ τὸ νομικόν Πάσχα ὑπερβάσεως, καὶ τῆς κατὰ Χριστὸν τελετῆς, ἐκ ποίας αὕτη, καὶ μέχρι ποίας ἡμέρας κανονίζεται. ΙΕ΄. Διόπερ ἡμεῖς οἱ κατὰ χάριν ἐν «ἀζύμοις είλικρινείας» τὸ κατὰ Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν ἠξιωμέν νοι Πάσχα τελεῖν, ὡς μίαν μόνην ὑπερβαίνοντες ἡμέραν, ὅτε Σαββάτῳ φθάνουσαν ἴδοιμεν τὴν εἰκάδα πρώτην τοῦ Μαρτίου μηνός, καθ᾿ ἣν συναντᾷ καὶ ἡ ιδ' τοῦ φέγγους· καὶ ὡς πάλιν ζ' ἡμέρας ἡνίκα Κυ ριακῆς γινομένην εὕρωμεν τὴν τοῦ Ἀπριλίου μηνός την· εἰς ἦν ὁμοίως καὶ ἡ καθ᾽ Ἑβραίους ιδ' τελεῖται πρώτου μηνός· ἐν λ' καὶ ε' ταῖς πάσαις ἡμέραις (50σαῦται γὰρ αἱ ἀπὸ εἰκάδος δευτέρας Μαρτίου, μέσ χρι εἰκάδος πέμπτης Απριλίου τυγχάνουσι)· κανονι ζόμεθα τὸ σωτήριον Πάσχα τελεῖν· οὔτε ἐκείνην ὑποκαταβαίνοντες, οὔτε μήν ταύτην ὑπεραναβαίνοντες· διὰ τὴν ἐν ταύταις καὶ εἴσω τούτων δεδομένην ἡμῖν ἐκκλησιαστικὴν νομοθεσίαν τε καὶ παράδοσιν. Ἡμῖν μὲν οὖν αἱ τε νεομηνίαι καὶ τεσσαρεσκαιδεκα ταῖαι τῶν τῆς σελήνης ἐτῶν ἐντεῦθεν καὶ οὕτω ψη φίζονται. *. έαυτῳ. * Leg. καὶ τεσσαρ.

Ἐκ ποῖον 'Ρωμαϊκὸν μῆνα " τὸ Πασχάλιον και Quonam ex Romano mense methodi Paschalis ordi τονίζουσι, καὶ πάντα τὰ τῆς σελήνης ἔτη, οι πενταπλοῦντες ταῦτα καὶ ἐξαπλοῦντες· καὶ πότ θεν, καὶ πῶς, καὶ ἐν ποίοις ἔτεσι πεντεκαιδε κάτην, καὶ ἐξ καὶ δεκάτην ιδ' ψηφίζουσι τοῦ καθ' Εβραίους πρώτου μηνός. nationem, ac lunarium annorum putationem repetant, qui hos quinquies, seriesque multiplicant. Et unde, ac quomodo, et quibus in annis decimam quintam, ac sextam decimam numerent eam diem, quæ in Judaico mense revera est decima quarta. XVI. Qui annos lunæ per quinque ac sex multiplicant, ab altero mense methodum ducunt, videlicet a Decembri. 176 Nam a quarto hujus auspicantes, mensem illum, qui neomenias in se omnes complectitur, Kalendis Januariis terminant. Sunt enim ab illo ad hunc novem et viginti dies. Quocirca prima Januarii dies regula est annorum omnium lunæ; ab eadem vero quot ad ultimam Martii dies numerantur, qui sunt nonaginta, totidem ob Paschalem computum sexagesima scrupula ΙϚ'. Τοῖς δὲ πενταπλοῦσι ταῦτα καὶ ἐξαπλοῦσιν ἐξ ἄλλου Ρωμαϊκοῦ μηνός, λέγω δὴ τοῦ Δεκεμβρίου· ἀπὸ γὰρ τῆς τούτου τετάρτης ποιούμενοι τὴν ἀρχὴν, τοῦ τὰς ὅλας νεομηνίας εἴσω ἑαυτοῦ κεκτημένου μηνὸς, τὸ τέλος εἰς τὴν τοῦ Ἰανουαρίου τίθενται πρώτην. Κθ' γὰρ ἀπ' ἐκείνης μέχρι ταύτης εἰσί. Διόπερ ἐκ ταύτης δὴ, φημὶ τῆς τοῦ Ἰανουαρίου πρώτης, πᾶν σελήνης κανονίζοντες ἔτος, εἶτα διὰ τὴν τοῦ Πάσχα ψῆφον, τὰ ἀπὸ ταύτης μέχρι συμπληρώσεως τοῦ Μαρτίου, τῶν Γ' ἡμερῶν, ισάριθμα συνάγοντες έξης κοστά, μετὰ τὴν εἰς λ' λύσιν τούτων δὴ τῶν τριῶν colligunt: tum divisione facta, et tricenis diebus μηνῶν, ἡμισημέριον αὐτοῖς καταλιμπάνεται, του τέστι λ' εξηκοστά. Τούτοις οὖν τοῖς λ' εξηκοστοῖς συν εμβάλλοντες καὶ τὰ κατ᾽ ἔτος ἕκαστον ἐκ τῶν ε' ἑξηκοστῶν συναγόμενα μόρια, καὶ ποιοῦντες ἡμέραν μίαν· τυχὸν δὲ καὶ πρὸς, ἄν περ, ὡς εἰκὸς, καὶ μέχρι τινῶν ἡμερῶν τοῦ ᾿Απριλίου τὴν ψῆφον ἐκτείνωσι· διὰ τὴν τοῦ Πάσχα παρέκβασιν. Ανάγκη γὰρ καὶ τούτων συλλαμβάνειν τὰ ἑξηκοστά. Συμβαίνει πάντως αὐτοὺς τῇ τῆς μιᾶς ἡμέρας ἢ καὶ δύο προστ θήκη '', τὴν τοῦ πρώτου καθ᾿ Εβραίους μηνός ιδ', καὶ ι', ἢ καὶ ις'. Καὶ ιε' μὲν, ἐν τούτοις τοῖς ἔτεσιν, οἷον τῷ πέμπτῳ, καὶ ἔκτῳ, καὶ ζ', καὶ τ', καὶ θ', καὶ ι', καὶ ια', καὶ ι6', καὶ ιγ', καὶ ιδ', καὶ ιε', καὶ ις, το καὶ ιθ'· ἐξ καὶ δεκάτην δὲ ἐν τῷ ἰσαρίθμῳ ἔτει, οἷον τῷ ἐξ καὶ δεκάτῳ· συμφωνοῦσι δὲ μόνον τεσσαρεσκαιδεκάτην καὶ αὐτοὶ, τὴν δ' καὶ ι' ψηφί ζοντες ἐν μόνοις τούτοις τοῖς ε' ἔτεσι, τῷ τε πρώτῳ παρ' αὐτοῖς δηλαδὴ ψηφιζομένῳ, τετάρτῳ δὲ παρ' ἡμῖν τυγχάνοντι, καὶ τῷ δευτέρῳ, καὶ τῷ γ, καὶ τῷ δ, καὶ ιη'. Τούτων οὖν οὕτως ἐχόντων, ἡνίκα ἡ Κυριακῆς τὸ ἡ δ' καὶ ι' τοῦ πρώτου καθ᾽ Ἑβραίους συναντήσοι μηνός, πρὸς ἀνάγκης λοιπὸν εἰκάδι δεν τέρᾳ τοῦ φέγγους, καὶ εἰκάδι τρίτῃ γίνεσθαι τὸ κατὰ Χριστὸν Πάσχα· τούτοις παραλόγως ψηφίζεται διὰ· τὴν εἰρημένην αἰτίαν. Ταῦτα καὶ περὶ τοῦ Πασχαλίου μηνός, καὶ τῆς περὶ τὴν τεσσαρεσκαιδεκαταίαν πλάνης τῶν οὕτω ψηφιζόντων εἰρήσθω τὰ νῦν. Περὶ τῶν ᾿Αδὰμ ἐτῶν, πόσα τε τυγχάνει, καὶ πῶς δι' αὐτῶν τοῦ τε ἡλίου καὶ σελήνης, καὶ τοῦ βισέξτου, τὸ ἐπιστάμενον ἔτος εὑρίσκεται. ΙΖ'. ᾿Αναγκαῖον δὲ πρὸς τούτοις εἰδέναι καὶ τὸν ἀριθμὸν τῶν ἀπὸ ᾿Αδὰμ ἐτῶν. Εἰσὶν οὖν κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν ψῆφόν τε καὶ παράδοσιν μέχρι τῆς ἐνεστώσης ιδ' ινδικτιῶνος, ἔτους λα' τῆς βασιλείας Ἡρακλείου τοῦ εὐσεβεστάτου ἡμῶν βασιλέως, ἔτη ερλγ'. Τῷ γὰρ ταῦτα μερίζειν καὶ ἀναλύειν γινώσκεται τοῦ τε ἡλίου, καὶ τῆς σελήνης, καὶ τοῦ βισέξτου τὸ ἐνιστάμενον ἔτος· οἷον τὸ μὲν τοῦ ἡλίου ἔτος διὰ τοῦ εἰς κι' μερίζειν· τοσαῦτα γὰρ, του τέστιν κη', τὰ τοῦ ἡλίου ἔτη καθέστηκε· τὸ δὲ τῆς σελήνης ἔτος διὰ τοῦ εἰς ιθ' πάλιν. Ἐπειδὴ καὶ τὰ in menses singulos imputatis, reliquus est dimidiatus dies, quæ sunt scrupula triginta. Ad hæc igitur scrupula partes illas insuper adjiciunt, quæ ex quinque sexagesimis, de quibus supra meminimus, exsistunt. Ita dies integra conficitur, enque amplius interdum, si, quod est consentaneum, ad dies aliquot de Aprilis meuse calculus provehatur, ut tum accidit, cum Pascha diffunditur. Tunc enim illa quoque sexagesima necesso est assumere. Ita fit ut, uno alterove superfuso die, quartam decimam Judaici mensis computent xv, vel xvi. Decimam quintam porro his in annis nume. rant, quinto, sexto, septimo, octavo, nono, decimo, undecimo, duodecimo, decimo tertio, decimo quarto, decimo quinto, decimo sexto, ac decimo nono. Sextam decimam autem in anno decimo sexte. In quarta decima putanda nobiscum in annis tautum quinque consentiunt, videlicet in primo ipsorum, qui nobis est quartus, secundo, tertio, quarto, decimo octavo. His animadversis, quoties in Dominicam quarta decima primi Judaici mnensis incidit, necesse est perperam apud illos Christianum Pascha ad secundam et vicesimam, aut vicesimam tertiam diem lunaris mensis extendi, cujus cansam ante reddidimus. Hactenus de Paschali mense, deque errore, quem in quarta decima putatio.we committunt qui ita computant. De annis Adami quotnam putentur, et quomodo per eos solis, lunæ, ac bisexti præsens annus inveniri queal. XVII. Præterea necesse est scire numerum annorum, qui ab Adamo repetuntur. Igitur ex ecclesiastico calculo, ac traditione ad præsentem decimam quartam indictionem anni xxxı imperii Heraclii piissimi nostri imperatoris, anni sunt vt àcxxx111. Quibus divisis ac resolutis, præsens annus solis, lunæ, ac bisexti reperitur: etenim solis annus obtinebitar, si summam per xxvIII partiare: totidem enim sunt, nimirum xxvш cycli solaris anni: aunus habebitur luna, si per six diviseris. Nam tuidem, uti dictum est, illius anni sunt. Sic annus bisexti * Leg. videtur κατὰ ποῖον, vel ἐκ ποίου Ρωμαϊκοῦ μηνός. 13 Deest verbum. 13. Delendum videlug xa! 15'. το γ. τῆς Κυρ.

divisa summa per quatuor exsistet. Ad hunc mo- ταύτης τοσαῦτα, καθὼς ἔφην, εἰσίν. Οὕτω δὲ καὶ τὸ dum annorum Adami partitio unumquodque illorum indicat; quod tantum est, quantus est residuorum annorum numerus. Ut si ex illa divisione per xxvii, vel xx, vel iv, supersit unum, primus esse dicetur solis annus, aut lunæ, vel bisexti tali indictione. Sin duo restent, secundus erit annus. Ja tertius, si tria; ac deinceps usque ad annos xxviii, aul xix, aut 1v. Sic congruus et iniens in cingulis aunus investigabitur. Altera ratio, qua annus solis, lunæ, aut bisexti numeratur. XVIII. Potest et alio modo istud inveniri. Nam si quis summam illam annorum 6,135 per 532 dividat, habebit integras periodos undecim annorum 552, et ex duodecima annos 281. Hos si per xxvi simili ratione ad consequendos annos solis distribuat: vel per XIX, ob lunarem annum: vel iv, o' bisextum; horum singillatim labentem depoh nit annum. Caeterum numerus iste 532 annorum fit ductis in se mutuo lunæ ac solis annis. Nam sive xix annos per xxvIII multiplices, sive hos per illos, numerum eumdem efficies 552. Sic igitur patefacta ratione, qua in ənnis ab Adamo, qui sunt 6,133; et in duodecima periodo, hoc est in annis ejus 281, currentem annum solis, lunæ, ac bisexti cognoscere possumus; exponenda τοῦ βισέξτου διὰ τοῦ εἰς τετράδα. Διὰ γὰρ τῆς ἀναλύσεως τῶν ἀπὸ Ἀδὰμ ἐτῶν γινώσκεται τούτων ἕκαστον ἐκεῖνο σαφῶς ὑπάρχον τὸ ἰσάριθμον τῶν υπολειπομένων ἐτῶν· οἷον, εἰ μὲν ἓν ἀπομένη διὰ τῆς εἰς κη', ἢ ιθ', ἢ εἰς τετράδα ἀναλύσεως· ὅτι πρῶτόν ἐστι τὸ ἐνιστάμενον τοῦ ἡλίου, ἢ τῆς σελή νης, ἢ τοῦ βισέ του κατὰ τήνδε τὴν ἐπινέμησιν ἔτος· εἰ δὲ δύο, ὅτι δεύτερον· οὕτω δὲ καὶ γ', ἐὰν γ· καὶ καθεξῆς μέχρι τῶν κη', ἢ ιθ', ἢ τῶν δ' ἐτῶν. Καὶ οὕτω τὸ πρόσφορον καὶ ἐνιστάμενον ἔτος ἑκάστου τούτων διαγινώσκεται. Πῶς ἄλλως τὸ ἔτος τοῦ ἡλίου, καὶ τῆς σελήνης, καὶ τοῦ βισέξτου ψηφίζεται. ΙΗ'. Ἔστι δὲ πάλιν ταῦτα ψηφίζειν καὶ καθ᾿ ἕτερον τρόπον. Εἰ γάρ τις τὰ αὐτὰ ρλγ' ἔτη μερίσει εἰς φλβ ἔτη, εὑρήσει ια' μὲν περιόδους ἀπὸ φλβ' ἐτῶν τετελεσμένας, τὴν δὲ δυοκαιδεκάτην έχουσαν ἔτη σπα'. Ταῦτο οὖν τὰ σπα' κατὰ τὸν ὅμοιον τρόπον εἰς κη' διὰ τὸν ἥλιον, ἢ εἰς ιθ' διὰ τὴν σελήνην, εἰς τέσσαρα διὰ τὸν βίσεκτον μεριζόμενα, τούτων ἑκάστου τὸ ἐνιστάμενον Έτος ποιεῖ πάντως γινώσκεσθαι. Τὰ δὲ φλβ' ἔτη κατά συμπλοκὴν γίνονται τῶν τε τῆς σελήνης ἐτῶν πρὸς τὰ τοῦ ἡλίου, καὶ τῶν τούτου πρὸς τὰ ἐκείνης. Είτε γὰρ τὰ ιθ' τοῖς κη' συντεθῶσιν, εἴτε τὰ κι' τοῖς ιθ' συμπλακῶσι, τὸν ἀριθμὸν τῶν φλβ' ἐτῶν ἐκπληρού σιν. Οὕτως οὖν δειχθέντος διά τε τῶν ἀπὸ Ἀδὰμ ἐτῶν, ἤγουν τῶν ςρλγ' διά τε τῆς ἐνεστώσης δυοκαιδεκάτης περιόδου, τουτέστι τῶν σπα', τοῦ τρόπου καθ᾽ ἂν τὸ ἐνιστάμενον τοῦ τε ἡλίου καὶ τῆς σελήνης, deinceps methodus est, per quam, quod caput c και του βισέςτου έτος γινώσκεται· προσήκει λοιπὸν est, introitus jejuniorum diem ac resurrectionis in eodem canone deprehendemus. Demonstratur qua ratione Pascha quotannis compu - tari ex illo canone possit. ὑποδεῖξαι τὴν μέθοδον, ἐξ ἧς τὴν κυριωτάτην ἡμέραν τῆς παρεισβάσεως καὶ τῆς ἀναστάσεως ἐκ τοῦδε τοῦ κανονίου συντόμως καταλαβεῖν 18. Απόδειξις τοῦ τρόπου, καθ᾽ ὅν τις τὸ Πάσχα καθ' ἕκαστον ἔτος ψηφίζειν ἐκ τοῦδε τοῦ και γονίου δυνήσεται. 10. Εὑρισκομένου τοίνυν διὰ τῆς εὐκρινῶς ἀνω τέρω βηθείσης ψήφου τοῦ τε ἐνεστῶτος τῆς σελήνης ἔτους (φέρε εἰπεῖν ὡς ἐπὶ τοῦ εἰσιέναι μέλλοντος πεντεκαιδεκάτου· τοῦτο γὰρ ὑπάρχει τὸ ἐν ᾧ μέλλει τὸ σωτήριον Πάσχα τελεῖσθαι τοῖς πνευματικῶς ἑορ τάζουσιν)· εἶτα πάλιν καὶ τοῦ εἰσιέναι μέλλοντος ἔτους τῆς σελήνης το γινωσκομένου, τουτέστι τοῦ XIX. Ubi per illam, quam supra dilucide propesuimus, computandi methodum, tam instantem annum lunæ repereris (ut, exempli causa, decimum quintum 177 proxime futurum: hic est enim, in quo salutare Pascha peragetur ab iis qui spirituali ritu festa celebrant), quam solis simili - ter sequentem, utputa primum, quem proxime sumus ingressuri: quære in dextro canonis latere πρώτου· τοῦτο γάρ ἐστι τὸ εἰσερχόμενον· δεῖ κατὰ versum in quo idem ille annus decimus quintus ascriptus est ac si diem ipsum resurrectionis Josse libeat, quærendus est Romanus mensis, qui ex adverso decimi quinti anni lunaris in proximo rotae canone situs est: quem Aprilem esse reperies. Mox ad eumdem adhærentem diem, videlicet Kalendas colliges, quoniam quidem in Kalendas Apriles luna xiv Judaici Nisan incidet anno lunæ xv. Ad hunc primum Aprilis diem addendæ sunt epactæ proxime sequentis anni solis, quem proximum esse diximus: eæ sunt vul, ad primum anDum solis adnotate. Ita divisis vui per vu, relinτο Deest δυνησόμεθα. το σον ἡλίου. τάξιν ἐπιδεῖν ἐν τῷ δεξιῷ μέρει τοῦ κανονίου τὸ σε λίδιον, ἐν ᾧ καταγέγραπται τὸ αὐτὸ πεντεκαιδέκατον ἔτος. Καὶ εἰ μὲν αὐτὴν τὴν ἀναστάσιμον ἑορτὴν εἰδέ ναι θέλομεν, τὸν κατ᾽ εὐθὺ τοῦ πεντεκαιδεκάτου τήν σελήνης κείμενον ἔτους Ρωμαϊκὸν μῆνα ζητούμεν ἐν τῷ πλησιάζοντι τῷ τροχῷ κανονίῳ· καὶ τοῦτον εὑρίσκοντες ᾿Απρίλιον ὄντα, τὴν παρακειμένην αὐτῷ ποσταίαν, ἤγουν τὴν πρώτην κρατοῦμεν· ἐπειδὴ κατὰ ταύτην τὴν πρώτην τοῦ ᾿Απριλίου μηνὸς ἡ δι' γίνεται του φέγγους, ήγουν τοῦ πρώτου καθ᾿ Εβραίους με νὸς, λέγω δὴ τοῦ Νισάν. Κατὰ τὸ αὐτὸ ει' ἔτος ἀεὶ τῆς σελήνης καὶ ἐμβάλλομεν αὐτῇ τῇ πρώτη του

S. MAXIMI MARTYRIS COMPUFUS ECCLESIAST. Aprilium, nempe Dominicam: a qua in sequentem Dominicam resurrectionis solemne diffunditur, quam manifestum est oetavam Aprilis esse diem. Nos enim Pascha Judæorum, id est xiv lunæ, sive mensis illorum primi, necesse est transcendere, ac si in Dominicam incurrat, alteram in Dominieam transitum facere, sive in feriain secundam, aut tertiam, in eamdem tranferre Dominicam. Quod si Sabbato xiv contingat, postridie Pascha flet, luna xv, quemadmodum cum a Dominica Valteram in Dominicam difunditur, luna xxi accidit. Nam, ut jam diximus, non ultra septenos dies a Judaico Paschate fit translatio, hoc est a xıv luna. ᾿Απριλίου τὰς ἐπακτὰς τοῦ εἰσιέναι μέλλοντος ἡλιακοῦ quitur r, ex qua feriam cognoscimus Kalendarum ἔτους, ήγουν τοῦ πρώτου, τὸν ἀριθμὸν οὖσας ζ', καὶ ἐν αὐτῷ τῷ πρώτῳ ἔτει τοῦ ἡλίου καταγεγραμμένας. Οὕτως οὖν τὰς η' μερίζομεν εἰς ζ'· καὶ ἐκ τῆς ὑπου λιμπανομένης μιᾶς ἡμέρας γινώσκομεν τὴν ἑβδομα τικὴν, ὡς πρώτη καθέστηκεν ἡ πρώτη τοῦ ᾿Απριλίου μηνός, τουτέστιν ἁγία Κυριακή· καὶ ἐκ ταύτης λοι μὲν εἰς τὴν ἐπιοῦσαν ἁγίαν ὑπερτιθέμεθα Κυριακὴν τὴν τῆς ἀναστάσεως ἑορτήν· ἥτις η' τοῦ Ἀπριλίου προδήλως ἐστίν. Ἐπειδὴ τὸ Ἑβραϊκὸν Πάσχα, λέγω δὴ τὴν δ' καὶ ι' τοῦ φέγγους, ήγουν τοῦ πρώτου καθ' Εβραίους μηνός, ὑπερβαίνειν προσήκει πάντως ἡμᾶς, εἴτε Κυριακῆς φθάσει, πρὸς τὴν ἄλλην ἁγίαν Κυριακὴν μεταβαίνοντας, εἴτε δευτέρας, εἴτε τρίτης, εἰς τὴν αὐτὴν ὁμοίως Κυριακήν. Εἰ δὲ Σαββάτῳ, τῇ ἐπαύριον, πεντεκαιδεκαταίας οὔσης τὸ τηνικαῦτα δη λαδὴ τῆς σελήνης. Ωσπερ οὖν ὁπηνίκα πάλιν ἀπὸ Κυριακῆς εἰς τὴν ἐπιοῦσαν ἁγίαν Κυριακὴν ποιούμεθα τὴν ὑπέρθεσιν, εικάδα πρώτην εχούσης. Ως γὰρ ἤδη λέλεκται, μέχρι μόνον ζ' ἡμερῶν ποιούμεθα τὴν ἀπὸ τοῦ Εβραϊκοῦ Πάσχα μετάβασιν· ἔγουν τῆς & καὶ ι' τοῦ φέγγους· περαιτέρω δὲ οὐδαμῶς. Καὶ ταῦτα μὲν περὶ τοῦ Πάσχα, Περὶ τῆς ι' τοῦ ἑβδόμου μηνός, πῶς καὶ αὕτη De septimi mensis die x, quomodo etiam ipsa repeκαταλαμβάνεται. riatur. XX. Si septimi mensis Judaici decimum diem nosse studeat aliquis, in dexteriore canonis parte, quæ Paschatis versibus proxima est, inquiratur mensis Romanus anno lunæ quinto decimo respon dens (is est September), una cum quota, die, quæ est xxi: noverit ergo perpetuo anno lunæ xv in eamdem diem incidere decimam diem Judaici mensis. Quod si feriam præterea requirit, ad xxr Septembris regulares addantur, qui serico ad illum diem ascribuntur, una cum epactis anni solaris, quæ sunt septem. Summam dierum xxxɩv dividat per vui, relinquentur vi, quæ indicant feriam esse. vi, sive Parasceven. Eadem methodus adhibenda Κ΄. Εἰ δὲ τὴν ι' τοῦ καθ' Εβραίους ἑβδόμου μηνός γνῶναι θελήσειέ τις, ἐν τῷ δεξιωτέρῳ, τουτέστι τῷ μετὰ τὸ Πάσχα διαγεγραμμένῳ κανονίῳ, τὸν πλησιά ζοντα τῷ αὐτῷ τῆς σελήνης ε' καὶ ι' ἔτει Ρωμαϊκὸν μῆνα σκοπείτω (λέγω δὲ τὸν Σεπτέμβριον)· καὶ τὴν παρακειμένην αὐτοῦ ποσταίαν κρατῶν καὶ ὑπάρχου σαν, γνώσεται μὲν, ὡς κατ' αὐτήν ἐστιν ἀεὶ, κατὰ τὸ αὐτὸ ει τῆς σελήνης ἔτος, ἡ ι' τοῦ αὐτοῦ καθ' Εβραίους μηνός. Εἰ δὲ καὶ τὴν ἑβδομαδικήν βουληθείη μαθεῖν ἡμέραν, τῇ αὐτῇ τοῦ Σεπτεμβρίου μηνός που σταίᾳ, λέγω δὲ τῇ εἰκάδι πρώτῃ, τὰς παρακειμένας ἀπὸ σηρικοῦ προσθετὰς ἡμέρας επιβάλοι, μετὰ καὶ τῶν ἐπακτῶν τοῦ ἐνεστῶτος ἡλίου ἔτους· οἷον ὡς ἐπὶ τοῦ πρώτου ἔτους τὰς ζ' ἡμέρας: καὶ οὕτω τὰς ὅλας, ἔχουν τὰς λδ', εἰς τὰς ζ' μερίσει, καὶ ἐκ τῶν ὑπου λιμπανομένων ἓξ ισάριθμον εἴσεται πάντως οὖσαν τὴν ἑβδομαδικὴν, τουτέστι Παρασκευήν. Κατὰ ταῦτα δὲ χρήσεται τις καὶ ἐφ' ἑκάστῳ ἔτει τῶν ἐκ δεξιῶν τεταγμένων τοῦ κανονίου· βουλόμενος μαθεῖν εἴτε τὴν δ' καὶ ι' τοῦ καθ᾽ Ἑβραίους πρώτου μηνός, εἴτε τὴν τοῦ ἑβδόμου δεκάτην, ἥντινα ι' τοῦ ἑβδόμου μηνὸς οὐ τελετῆς μᾶλλον εἰς αὐτὴν γινομένης ἡμῖν (οὐδὲ γὰρ τελεῖται τὸ σύνολον) διεγράψαμεν, ἢ τῶν εἶδεν ἀγνοεῖν θελόντων χάριν φιλομαθείας. Ταῦτα καὶ περὶ τῶν ἐκ δεξιῶν τοῦ κανονίου κειμένων. G annis omnibus, quæ in dextra parte canonis occurrunt: sive quis xiv primi mensis Judaici nocse velit, sive x mensis septimi. Hanc porro septimi mensis x diem non tam, quod in ea solemne peragamus ullum (non enim ullo modo celebratur a nobis), quam ut eorum studio satisfaceremus, qui nihil ignorare volunt, describendam putavimus. Hactenus de dextra canonis parte. Περὶ τῆς τῶν ἁγίων νηστειῶν παρεισβάσεως, De introitu sanctorum jejuniorum, qua ratione quotπῶς καὶ ταύτην κατὰ πᾶν ἔτος γινώσκομεν. ΚΑ΄. Εἰ δὲ καὶ τὴν παρείσβασιν τῶν ἁγίων νηστειῶν εἰδέναι θελήσειέ τις, ἐκ τῆς ἐξ ευωνύμων διαγραφῆς τὸ κατὰ διάμετρον τοῦ ει' τῆς σελήνης ἔτους, τοῦ ὄντος ἐκ δεξιῶν, σκοπήσει δι' ἀκριβείας ἐξ ἀριστε ρῶν τὸ δι' τῆς σελήνης ἔτος διαγεγραμμένον. Επομεν γὰρ, ὡς τέλει " τοῦ ἐνεστῶτος ἔτους ἡ παρείσασις τελεῖται τῶν ἁγίων νηστειῶν. Εὑρίσκων οὖν τὸ αὐτὸ δ' καὶ ι' τῆς σελήνης ἔτος, τὸν παρακείμενον 'Ρωμαϊκὸν μῆνα σκοπήσει, τουτέστι τὸν Φεβρουάριον, καὶ τούτου τὴν ποσταίαν λαμβάνων πλησίον αὐτοῦ τεταγμένην, «Γ. ἐν τέλει. annis investigandus sit. XXI. Qui sanctorum jejuniorum introitum explorare voluerit, quærat sinistram canonis tabellam, in eaque ex adverso lunaris anni xv, qui in dextra parte repertus est, accurate vestiget annum lunæ xiv. Jam enim admonuimus in tinem præsentis anni sanctorum jejuniorum introitum cadere; invento anno xiv lunæ, adjacentem ei Romanum mensem observet, nempe Februarium: cujus quotum diem ascriptum notet, 1v. Ad hunc regulares addat iv serico scriptos cum insequentis anni primi solis

ἀπὸ σηρικοῦ προσθετὰς δ' ἡμέρας, καὶ τὰς τοῦ εἰσ ιέναι μέλλοντος ἡλιακοῦ ἔτους· φημὶ δὲ τοῦ πρώτου τὰς τ' ἡμέρας, ήγουν ἐπακτάς· ἀναλύσει τὰς ὅλας ε' καὶ ι' τὸν ἀριθμὸν οὖσας εἰς τὸν ζ'. Κἀκ τῆς ἀπο μενούσης μιᾶς ἡμέρας πρώτην εἴσεται τὴν τῆς ἐβ μάδος ἡμέραν ὑπάρχουσαν· ήγουν ἁγίαν Κυριακή, τὴν λεχθεῖσαν τοῦ Φεβρουαρίου μηνός τετάρτην. Τξ ἧς ἐπὶ τὴν ἄλλην ὑπερτιθέμενος ἁγίαν Κυριακήν, κατ' ἐκείνην ἐνδεκάτην τοῦ αὐτοῦ Φεβρουαρίου τυ χάνουσαν, εὑρήσει τελουμένην πάντως κατὰ τὸ παρὸν δ' καὶ ι' τῆς σελήνης ἔτος τὴν ἀποχρεώσιμον ἑορτήν· προσήκει γὰρ τὴν ἴσην μετάστασιν τηρεῖν καὶ ἐπὶ τῆς παρεισβάσεως ἐν τῷ εὐωνύμῳ κανονίῳ, τῆς ἐν τῷ δεξιῷ γινομένης ἡμῖν, κατὰ τὴν δ' καὶ ι' τοῦ καθ᾽ epactis vi. Sunimam inde conflatam xv in vis par- ήγουν τὴν δ, καὶ ἐμβάλλων αὐτῇ τὰς παρακειμένας țiatur; reliqua dies 1 ostendit primam esse feriam hebdomadis, hoc est Dominicam, quæ est quarta mensis Februarii, a qua in sequentem Dominicam diffundens, in hac ipsa, quæ dies est undecima Februarii, celebrandum reperiet hoc anno lunæ xiv ineuntis jejunii festum diem. Etenim par, eademque translatio in introitu jejunii in sinistro canone servanda est, quam in dextro, ad quartam decimam prini Judaici mensis adhibemus, ut a Dominica, feria secunda, et tertia, adeoque Sabbato, ad sequentem Dominicam transitum faciamus. Sic igitur in alio quovis anno lunæ computanda est 178 introitus dies, ut, quod iterum explicandi causa referemus, primum annus habeatur: tum Romanus mensis, ejusque dies, ad quem regulares addendi sunt, qui Εβραίους πρώτου μηνός, ἔκ τε Κυριακῆς, καὶ δευτέ serico ad eum diem ascribuntur: postremo præsentis anni solis epactæ capiendæ sunt. Has enim per unum et eumdem solis annum, utputa præsentem, in omnibus canonis istius mensibus adhibemus: sic ut horum quotis diebus accedant, una cum regularibus rubro notatis. Sumina deinde per septem divisa, quod reliquum erit, feriam hebdomadis dabit a qua demum ad insequentem Dominicam transibimus. μας, καὶ τρίτης, καὶ ἁπλῶς Σαββάτου ἐπὶ τὴν ἑξῆς ἁγίαν Κυριακὴν μεταβαίνοντας. Οὕτως οὖν καὶ ἐπὶ παντὸς ἄλλου σελήνης ἔτους τὴν παρείσβασιν δέον ψηφίζειν· οἷον, ἵν᾽ ἐπιτόμως καὶ αὖθις σαφηνισθῇ, τὸ ἔτος τηρεῖν· εἶτα τὸν Ῥωμαϊκὸν μήνα, καὶ τούτου τὴν ποσταίαν· καὶ ἐμβάλλειν αὐτῇ τὰς ἀπὸ ση ρικοῦ παρακειμένας προσθετάς· καὶ μὴν καὶ τὰς ἐπακτὰς τοῦ ἐνεστῶτος ἡλιακοῦ ἔτους. Ταῖς γὰρ αὐτ ταῖς ἐπακταῖς ἑνὸς καὶ τοῦ αὐτοῦ ἡλιακοῦ ἔτους, οίτι τοῦ ἐνεστῶτος, ἐφ᾽ ὅλων τῶν ἐν τῷδε τῷ κανονίῳ τεταγμένων κεχρῆσθαι προσήκει μηνῶν, ταῖς αὐτῶν ποσταίαις ταύτας ἐμβάλλοντας μετὰ τῶν ἀπὸ σηρικοῦ προσθετῶν· καὶ οὕτω μερίζειν εἰς τὸν ζ', καὶ ἐκ τῶν ἀπομενουσῶν τὴν ἑβδομαδικὴν ἡμέραν γινώσκειν· ἐκ ταύτης δὲ λοιπὸν μεταβαίνειν ἐπὶ τὴν ἑξῆς ἁγίων Κυριακήν. Quid in sinistro canone observandum sit in unoquoque c Τις ἡ ὀφειλομένη γενέσθαι παρατήρησις ἐν τῷ bisexto. εὐωνύμῳ τοῦ κανονίου κατὰ πᾶν βίσεξτον. ΚΒ'. Ἐκεῖνο δὲ μόνον ἐν τῷ εὐωνύμω προσήκει τηρεῖν κανονίῳ· ἵν᾽, ὅτε βίσεξτον συμφθάσῃ, τὰς παρακειμένας τῇ ποσταίᾳ τῶν μηνῶν προσθετὰς ἀπὸ σηρικοῦ ἡμέρας ποιήσωμεν παρὰ τὴν μίαν ἐπ' αὐτοῦ ψηφιζομένου έτους. Οἷον εἰ μὲν μία ἐστὶν ἡ προσ θετή, εἰς τὸ μηδ' όλως βάλλειν αὐτήν· ἀλλὰ μόνην τὴν ποσταίαν τοῦ Ῥωμαϊκοῦ μηνὸς καὶ τὰς ἐπακτές τοῦ ἡλίου, καὶ οὕτως μερίζειν εἰς τὸν ζ'· εἰ δὲ δ' ε!- σὶν αἱ ἀπὸ σηρικοῦ προσθεταί, τρεῖς ἀντὶ δ' βάλλειν, ἀλλὰ μηδαμῶς τὰς δ'. Γίνεται δὲ τοῦτο δι᾽ ὑφαίρεσιν τῆς ἐξ αὐτοῦ τοῦ βισέξτου περιττευομένης μιᾶς ἡμέ ρας, ὡς ἂν μὴ δι' αὐτῆς σφαλῶμεν περὶ τὴν τῆς ἑβδομαδικῆς ἡμέρας ἐξεύρεσιν ἐν τοῖς δυσὶ Ῥωμαί XXII. Hoc unum duntaxat in sinistro canone te. nendum est, ut quoties bisextus incurrit, regulares rubros, qui ad mensium dies adnotati sunt, uno minuamus. Ut si regularis sit 1, nihil addatur, sed sola Romani mensis quota die contenti, cum epactis solis, summam in vu partiamur. Sin sunt regulares rubricati, 111 tantummodo ponantur, non iv. Quod eo fit, ut ex ipso bisexto redundans dies exiinatur, ne sit ea fraudi, dum feriam hebdomadicam in duobus Komanis mensibus, Januario ct Pebruario, quærimus. Hoc enim desinente bisextilis putatur dies; antea vero non item. Ac si ‹quis in sinistro illo canone accurate feriam investi get, quoties annus bisextilis non erit, eadem occur. κοῖς μησί, τῷ τε Ἰανουαρίῳ καὶ τῷ Φεβρουαρίῳ. ret feria in canone, qui introitum exhibet a sinistro lalere, et in eo, qui Pascha continet. Nam utrobique Dominicam, vel secundam feriam, aut alias deinceps habebimus. At in.anno bisextili non cadem exsistet, sed una amplius quam in sinistro, Ut si Dominicam sinister offerat, in dextro feriam secundam assequemur. Si secunda illic incidat, hic tertiam offendemus. Sic ubi Sabbatum in sinistro prodierit, in dextro Dominica continget. Nam accessio bisextilis diei facit, ut sinister uno die minorem præbeat. Igitur quandocunque propter bisextum Januarii, vel Februarii dies in Sabbaturn incurrit in canone sinistro; Martii vero vel Aprilis in DominiΜετὰ γὰρ τὴν τούτου περαίωσιν τὸ βίσεκτον ψηφί ζεται, ἀλλ' οὐδαμῶς πρὸ ταύτης. Εσται δὲ τοῖς τὴν ἑβδομαδικὴν ἀκριβῶς ἐκ τοῦδε τοῦ κανονίου διερευ νῶσιν ἡμέραν, ὅτε μὲν οὐκ ἔστι βίσεξτον, μιᾶς καὶ τῆς αὐτῆς κατάληψις, ἔν τε τῷ τῆς παρεισδάσεως κανονίῳ, λέγω δὲ τῷ ἐξ εὐωνύμων κειμένῳ, καὶ τῷ τοῦ Πάσχα, τουτέστι Κυριακῆς καὶ Κυριακῆς, ἡ δεν τέρας καὶ δευτέρας, καὶ ἐπὶ τῶν ἄλλων ὁμοίως ἡμε ρῶν· ὅτε δὲ βίτεξτόν ἐστιν, οὐ τῆς αὐτῆς καὶ μιᾶς, ἀλλὰ τῆς μετὰ τὴν μίαν ἐν τῷ εὐωνύμῳ ψηφιζομένης. Οἷον Κυριακῆς ἐν τῷ εὐωνύμῳ, φέρε εἰπεῖν· ἐν τῷ δεξιῷ δευτέρα πάντως εὑρίσκεται. Δευτέρας δὲ πάλιν ἐκεῖ, τρίτη προδήλως ἐνταῦθα. Οὕτω δὲ καὶ Σάββα

την ἐὰν συμφθάση, Κυριακή προδήλως ἐν τῷ δεξιῷ can in dextro canone; bic vi transgredi dies opor κανονίῳ ψηφίζεται. Η γὰρ προσθήκη τῆς τοῦ βισέξ tet, nimirum a secunda feria in Dominicam; illic του ἡμέρας, τὴν τῆς μιᾶς ὑπόβασιν ἐν τῷ εὐωνύμῳ viii, a Dominica in alteram Dominicam. Ut post ποιεῖ. Δεῖ οὖν ὁπηνίκα διὰ τὸ βίσεξτον Σαββάτῳ octo dies introitus festum exacta ratione Dominiπίπτουσαν ἴδοιμεν τήν τε τοῦ Ἰανουαρίου, καὶ Φε- cam attingat. Hoc enim modo distat sinistri canoβρουαρίου μηνός ποσταίαν, ἐν αὐτῷ τῷ εὐωνύμῳ· nis translatio ab illa dextri: quod prior ad octavum Κυριακῆς δὲ τὴν τοῦ Μαρτίου καὶ ᾿Απριλίου μηνός usque diem propter bisextilem diem extenditur: ἐν τῷ δεξιῷ κανονίῳ· ἐν τούτῳ μὲν τὰς ζ' μεταβαί- dextri vero canonis vu non excedit, sed eo numero νειν ἡμέρας· ὡς ἀπὸ δευτέρας εἰς Κυριακήν φερομέν circumscribitur. Hæc de cautione bisextilis anni. νους· ἐν ἐκείνῳ δὲ τὰς η' μεθίστασθαι πάντως, ὡς ἀπὸ Κυριακῆς εἰς Κυριακὴν ἀγομένους· ἵνα μετὰ τὰς η διακριβωθῇ κατ' ἐκείνην τὴν Κυριακήν οριζομένη δεόντως ἡ τῆς παρεισβάσεως εορτή. Κατὰ τοῦτον γὰρ τὸν τρόπον ἡ ἐν τῷ εὐωνύμῳ μετάθεσις παραλλάττει πρὸς τὴν ἐν τῷ δεξιῷ γινομένην μετάστασιν· ὅτι καὶ μέχρις ὀγδόης ἡμέρας ἐκτείνεται διὰ τὸ βίσεκτον, τῆς ἐν τῷ δεξιῷ μηδαμῶς τὰς ζ' διερχομένης, ἀλλ᾽ ἕως αὐτῶν καὶ μόνον οριζομένης. Ταῦτα καὶ περὶ τῆς κατὰ τὸ βίσεξτον ὀφειλούσης γενέσθαι παρατηρή σεως. G Περὶ τῶν ἐπακτῶν τοῦ ἡλίου· τίνες αὗται τον χάνουσι, καὶ διὰ τί ταύταις προσχρώμεθα. ΚΓ'. ὡς ἂν δὲ μηδὲ ὁ περὶ τῶν τοῦ ἡλίου λόγος ἡμῖν ἀνεξέταστος ἀπομείνοι, λέγομεν ἐπαχτὰς εἶναι τῶν τοῦ ἡλίου ἐτῶν τὰς ἀπὸ τῆς ἑβδομαδικῆς ἡμέ ρας, ἐξ ἧς τὸ ἡλιακὸν ἔτος ἀπάρχεται, κατὰ ἀναπο δισμὸν λειπούσας ἐν τῇ αὐτῇ ἑβδομάδι μέχρι τῆς πρώτης, ήγουν τῆς ἁγίας Κυριακῆς· οἷον φέρε εἰπεῖν ὡς ἐπὶ τοῦ ἐνεστῶτος κη' ἔτους. Ἤρξατο γὰρ κατὰ τὴν πρώτην τοῦ Ἀπριλίου μηνός, ἀπὸ ἑβδόμης, ἤγουν Σαββάτου ἡμέρας. Τὰς οὖν διελθούσας ἡμέρας τῆς αὐτῆς ἑβδομάδος ἕως τῆς Κυριακῆς ἑπακτὰς κέκτηται· τουτέστι την Παρασκευήν, τήν ε', τὴν δ', τὴν γ, τὴν β', καὶ αὐτὴν τὴν ἁγίαν Κυριακήν ὡς ἐντεῦ θεν ἐξ ὑπάρχειν τὰς αὐτοῦ τοῦ κη' ἔτους ἐπακτάς. Ὅθεν ἐπειδὴ τὸ εἰσιέναι μέλλον, φημὶ δὲ τὸ πρῶτον, ἀπὸ πρώτης ἄρχεται, τουτέστιν ἁγίας Κυριακής, ζ' ἡμέρας, ήγουν τὰς ἀπὸ Σαββάτου μέχρι τῆς διελθού σης ἁγίας Κυριακῆς ἀριθμουμένας ἐπακτὰς κέκτηται. Ομοίως δὲ καὶ τὸ δεύτερον ἔτος, ὅτι περ ἐκ τῆς κατὰ τὴν ἑβδομάδα δευτέρας ἡμέρας ἄρχεται, μόνην τὴν μίαν, τουτέστι τὴν ἁγίαν Κυριακὴν, ἐπακτὴν κέ κτηται· ὡς οὐκ ἄλλην ἡμέραν ἢ μόνην αὐτὴν τὴν Κυριακὴν κατὰ τὴν αὐτὴν ἑβδομάδα προηγησαμένην ἔχον. Ταύτας δὲ τὰς ἡμέρας τηροῦμεν, ἵν᾿ ἑβδομαδικῶς, τουτέστιν ἀπὸ ἀρχῆς ἑβδομάδος, πᾶν ἡλιακὸν ἔτος κανονίσωμεν, εἰς εὔρεσιν τῆς ἑβδομαδικῆς ἡμέρας· ὁπηνίκα ταύτην καὶ εἰς ἑκάστου μηνὸς ποσταίαν βουληθῶμεν μαθεῖν. Εἰ μὴ γὰρ οὕτως τοῦτο, ἀπὸ τῆς κατὰ τὴν ἑβδομάδα πρώτης ημέρας, ήγουν ἁγίας Κυριακῆς, πᾶν ἡλιακὸν ἔτος κανονισθῇ, ἀμήχανον τὴν ἑβδομαδικὴν ἡμέραν ἐν οἰῳδήποτε καταλαμβάνειν μηνὶ τοὺς ψηφίζειν ἐθέλοντας. Οἷον τί λέγω; τὸ παρὸν, ὡς ἔφην, κη' ἔτος, Σαββάτῳ λαδὸν τὴν ἀρ χήν, εἰ μὴ τὰς πρὸ τοῦ Σαββάτου ἐξ ἡμέρας τη πρώτῃ τοῦ ᾿Απριλίου μηνὸς ἐπεβάλομεν, οὐκ ἂν Σάβ βατον οὖσαν αὐτὴν ἐγινώσκομεν. Ἐπειδὴ γὰρ εἰς Παρασκευὴν τὴν κατάληξιν ἔσχε τὸ διελθὸν κζ' έτος, αἱ Ισάριθμοι τῆς Παρασκευῆς ἡμέραι λεκτικαὶ μὲν ἐκείνου τυγχάνουσιν, εἰς αὐτὴν περαιωθέντος, τού του δὲ ἐπακται, διὰ τὸ ἐπάγεσθαι τῇ πρώτη του Απριλίου καὶ ταύτῃ διασημαίνειν τὴν ἑβδομαδικήν ἡμέραν, ἀφ᾿ ἧς τὸ αὐτὸ κη' ἔτος ἀπήρξατο. Οὕτως γὰρ ἤ τε κατὰ τὴν ἑβδομαδικὴν ἁρμονίαν φυλάττεται p De epactis solis; qua sint, et quis earum usus. XXIII. Atque ut ne solis quidem epactæ a nobis inexploratæ relinquantur, epactas annorum solis deli nimus residuas hebdomadis ferias post eam, quæ sølarem annum auspicatur; quæ rétro in eadem hebdomada ad primam, sive Dominicam usque numerantur. Exemplum Ilic annus qui est solis xxviii, cœpit Kalend. April. feria vil, sive Sabbato. Promde epactas habet præteritos omnes dies, qui eadem hebdomade ad Dominicam pertinent, hoc est feriam V, 1V, 111, 11, et Dominicam. Quare vi epactæ sunt anni xxvii. Cum ergo sequens annus, qui primus erit solis, a feria prima, sive Dominica ineat, vir habet epactas, quæ ab Sabbato usque ad præcedentem Dominicam numerantur. lla secundus annus, quoniaın a feria secunda hebdomadica incipit, epa clas habet 1, hoc est sanctam Dominicam, cum nullam alteram, præter Dominicam, in eadem hebdomada antecedentem habeat. Cæterum has ipsas dies retinemus, ut hebdomadice, id est ab initio hebdomadis annum omnein solis ordinemus, ad investigandam feriam, quandocunque eam in qualibet die mensis obtinere volumus. Nam nisi loc niodo, a prima die hebdomadis, seu Dominica, annus quilibet solis regulam capiat, non potest ab iis, qui calculos subducere voluerint, hebdomadis dies in ullo mense deprehendi. Sit, exempli causa, præsens annus solis, ut ante 179 dictum est, xxvIII, qui a Sabbato captus est. igitur nisi ad Kalendas Apriles sex ante Sabbatum dies addidissemus, nequaquam illas in Sabbatum incidisse nossemus. Cum enim præcedens annus, qui erat solis xXVH, in Parasceven desierit, huic æqualis diérum numerus, qui annum illum terminavit, cujus Parasceve clausula fuit, praesentis anni sunt epactæ, quasi ad dititias dicas, quod Kalendis Aprilis addantur, eoque modo feriam indicent, a qua annus idem xxvt(J exorsus est. Ita quippe in hebdomadica serie perpetuitas quædam successionis tenetur, et anni solares ab hebdomadis initio, hoc est Dominica, tanquam regula pendentes cursus euos insistunt. Unde cujuscunque mensis dies congruenti feriæ citra calculi errorem potest attribui.

πάντως συνέχεια, καὶ ἡ τῶν ἡλιακῶν ἐτῶν ὡς ἀπὸ ἀρχῆς ἑβδομάδος, ήγουν πρώτης ἡμέρας, κανονίζει ται κίνησις. Ἐξ οὗπερ οὐδὲ μία τοῖς ψηφίζειν ἐθέλουσι γίνεται πλάνη πρὸς τὴν ἐν οἰῳδήποτε μηνὶ ποσταίαν τῆς ἑβδομαδικῆς ἡμέρας κατάληψιν. Qua ratione feria quocunque die mensis investigari Πῶς τὴν ἑβδομαδικὴν ἡμέραν εἰς ἑκάστου μηνός ποσταίαν ἐστὶν εὑρεῖν. potest. XXIV. Eadem quippe methodus est inquirendæ cu- :uscunque diei mensis feriæ, quam ad Kalendas Apri es adhibuimus. Nimirum ut labentis anni solis epactas adjiciamus ad dierum numerum, qui a Kalendis Aprilis ad eum, qui quæritur, cujuslibet mensis diem fluxerunt: tum collectam ex omnibus summam per vi partiamur. Quod enim reliquum est feriam hebdomadicam ejusdem numeri præbebit. Potest et alio modo reperiri. Epactas solas cum diebus mensium. supra xxvi dies excurrentibus, ad quotcunque menses propagare calculum libebit, componito, velut sumptis ex Aprili ut, e Maio 1, et sic deinceps ad propositum usque mensem, cujus dies omnes ad eum, quo de quærimus, adjicientes, summam per vii dividimus, quod reliquum est, dat feriam quæsitam. Ob hanc igitur causam anni solis epactas habere dicuntur; et easden nos, uti consentaneum est, adhibemus. Quinam solis anni epacia carere dicantur. XXV. Ex quo anni cmnes, qui a Dominica incipiunt, velut primus, septimius, duodecimus, decimus octavus, sine epactis esse dicuntur, quod nullam præcedentem diem habeant. Nam prior esse prima nulla potest. Etenim non sic epactas obtinere solis aunus, quomodo lunæ, dicitur. Quippe nihil illi deest ad explendos ccclxv dies, uti luna undenis defcit; ideoque septem intercalaribus mensibus au- c getur decemnovennalis cyclus; sed ob id unum, It in mensibus duodecim feriam assequamur; prout ab exordio solarium annorum hebdoniadici orbis revoluta series a majoribus accepta postulat. Hactenus de solaribus epactis. De addititiis sive regularibus: unde originem habeant. XXVI. Regulares dies rubro colore notati, quos Romanorum mensium quotis diebus cum epactis sola ribus addendos esse decrevimus, ut summæ per vit partitio fieret, hanc habent rationem. Cuni duobus modis hebdomadicam feriam, ut dictum est, computemus; primo collectis diebus omnibus a Kalendis Aprilis usque ad propositam diem; secundo, solis supra xxviii superfluis retentis: de his ipsis superfluis, quæ ad Septembris finem, xu! contiunt; ad. Octobrem vero xv. septem, quoad licet, detrahimus: fiunt ex xii quidem reliquis sex, quas ad Septembrem rubricatas apposuimus: de xv vero deductis hebdomadis duabus, hoc est diebus xiv, residuam unam rubro colore ad Octobrem appinximus. Nam sive xuit dies, aut xv retineamus, sive sex solas, vel unam ad eosdem duos menses appli10 Len. τὰς δ'. ΚΔ'. Τῷ αὐτῷ γὰρ τρόπῳ καὶ εἰς τὴν ἑκάστου μηνός ποσταίαν κεχρῆσθαι προσήκει τὴν ἑβδομαδι χὴν ἐρευνῶντας, περ κεχρήμεθα καὶ εἰς τὴν τοῦ Απριλίου πρώτην. Οἷον τὰς ἐπακτὰς ἐπιβάλλειν τοῦ ἐνεστῶτος ἡλιακοῦ ἔτους ταῖς ἀπ' αὐτῆς τῆς πρώτης τοῦ ᾿Απριλίου, μέχρι τῆς ἐν οἰῳδήποτε μηνὶ ζητου μένης ἡμῖν ποσταίας· καὶ τὰς ὅλας εἰς τὸν ἑπτὰ με ρίζειν, καὶ ἐκ τῶν ἀπομενουσῶν ἐσάριθμον οὖσαν για νώσκομεν τὴν τῆς ἑβδομάδος ἡμέραν. Η πάλιν καὶ κατ' ἄλλον τρόπον, αὐτάς τε τὰς ἐπακτὰς μόνας, καὶ τὰς μετὰ τὰς κη' τῶν μηνῶν περιττάς, οἷον τοῦ ᾿Απριλίου τὰς δύο, καὶ Μαΐου τὰς γ', καὶ τῶν καθ εξῆς ὁμοίως, ἄχρις οὗ ἐὰν θέλωμεν ψηφίζειν μηνός εἶτα τὴν ζητουμένην ἡμῖν ἐν αὐτῷ ποσταίαν ἐκείναις ἐμβάλλοντες, εἰς τὸν ζ' πάλιν μερίζομεν· καὶ ἐκ τῶν ἀπομενουσῶν τὴν ἑβδομαδικὴν πάντως ευρίσκομεν. Ταύτης οὖν ἔνεκεν τῆς αἰτίας ἐπακτὰς ἔχειν λέγονται τὰ τοῦ ἡλίου ἔτη, καὶ διὰ ταύτην αὐταῖς προσηκόν τως κεχρήμεθα. Ποῖα τῶν τοῦ ἡλίου ἐτῶν ἀνέπακτα τυγχάνει. ΚΕ'. Οθεν τὰ ἀπὸ Κυριακῆς ἀρχόμενα έτη, οἷον το πρῶτον, τὸ ἑβδομον, τὸ δυοκαιδέκατον, τὸ ιη', ἀνέπ ακτα λέγομεν, διὰ τὸ μηδὲ μίαν ἡμέραν προηγουμένην ἔχειν. Οὐκ ἔστι γὰρ πρὸ τῆς πρώτης ἄλλην εὑρεῖν. Ἐπεὶ ἐπακτὰς τὸ ἡλιακὸν ἔτος κατὰ τὸ τῆς σελήνης ἔτος οὐ κέκτηται. Οὐδὲ γὰρ ὑστεροῦν ὑπάρχει πρὸς τὰς τξε', καθάπερ ἐκεῖνο τὰς ια'· δι' ἂς καὶ τὴν τῶν ἑπτὰ ἐμβολίμων δέχεται προσθήκην μηνῶν ὁ τῆς ἐνα νεακαιδεκαετηρίδος κύκλος· ἀλλὰ μόνον τοῦ τὴν ἑβδο μαδικὴν ἐν τοῖς δυοκαίδεκα μησὶν ἡμέραν ψηφίζεσθαι, κατὰ τὴν ἐν ἀρχῇ τῶν ἡλιακῶν ἐτῶν τῆς ἑβδομαδικῆς ἁρμονίας συνέχειάν τε καὶ παρατήρησιν. Ταῦτα καὶ περὶ τῶν ἐπακτῶν τοῦ ἡλίου. Περὶ τῶν προσθετῶν· τίνες τε, καὶ πόθεν αὐται τυγχάνουσιν. Κα'. Αἱ δὲ προσθεταὶ ἡμέραι, αἵτινες ἀπὸ σηρικού γεγραμμέναι εἰσὶν, ὡς καὶ συνεμβάλλειν ταῖς ἐπακταῖς τοῦ ἡλιακοῦ ἔτους ειρήκαμεν τῇ ποσταίᾳ τῶν Ρωμαϊκῶν μηνῶν, καὶ οὕτως ποιεῖσθαι τὸν εἰς τὸν ζ' μερισμόν, τοῦτον ἔχουσι τὸν λόγον. Διττῶς τῆς Εβδομαδικῆς ἡμέρας, ὡς ἐδείχθη, ψηφιζομένης· κατά τε τὴν τῶν ὅλων ἄθροισιν ἡμερῶν· οἷον ἀπὸ τῆς πρώ της τοῦ ᾿Απριλίου μέχρις αὐτῆς τῆς τοῦ ζητουμένου μηνὸς ποσταίας, κατά τε τὴν τῶν μετὰ τὰς κη' περ ριττῶν ἡμερῶν διακράτησιν· ταύτας δὴ τὰς περιττά; μέχρι μὲν Σεπτεμβρίου μηνός ιγ' εὑρισκομένας, μέσ χρι δὲ Οκτωβρίου ιε', τῶν ιγ' ἀφελόντας τὰς ζ' ", τὰς καὶ ἐν τῷ Σεπτεμβρίῳ διὰ σηρικοῦ κατετάξαμεν. Ὥσπεροῦν καὶ τῶν ιε' τὰς δύο τελοῦντες ἑβδομάδας. ἤγουν τὰς ιδ᾽ ἡμέρας, τὴν μίαν ἀπὸ σηρικοῦ διεγράψαμεν ἐν τῷ Οκτωβρίῳ· ταυτὸν γάρ ἐστι τάς τε ιη'

$245 καὶ τὰς ιε' τηρῆσαι, καὶ μόνας τὰς ς' καὶ τὴν α', ἐν cemus, nihil ad feriam indagandam refert, quando praesentis anni solis epactæ simul assumuntur: quicunque demum computetur annus, primus, aut secundus, usque ad xxvi. Eadem ratio est iv, et 1 rubricatorum regularium, quos ad Martium, Februarium et Januarium ascripsimus: etsi per dierum additionem hebdomadica ipsorum ratio et regula constat, contra quam evenit iis mensibus, qui detractionem admittunt; veluti Septembri, et Octobri; quoniam sequenti anno solis tribuuntur, et ad eum pertinent. Haud enim aliter ex præsenti anno, et ejus epactis calculus iniri potuit, ut hebdomadicam feriam inquirentibus exhiberet. Quippe prorsus ad id expedit, ut translatio fieri possit a Dominica, et secunda tertiave, ac 180 sequentibus fe riis in alteram Dominicam, in dextro ac sinistro canonio. Quorum alterum ad ingressum sanctorum jejuniorum, sive Carnisprivii festum: alterum ad salutare Pascha refertur. Hactenus de rubricatis regularibus, ut omnibus, quæ canone isto continentur expositis, eorum sit studiosis lectoribus comprehensio facilis. τοῖς αὐτοῖς δύο κατατάξαι μησὶ τῆς ἑβδομαδικῆς ἡμέρας χάριν εὑρήσεως· κατὰ τὴν συμπαραληψιν δηλον ὅτι τῶν ἐπακτῶν τοῦ ἐνεστῶτος ἡλιακοῦ ἔτους, ὁποῖον 5' ἂν εἴη τὸ ψηφιζόμενον, εἴτε πρῶτον είτε δεύτερον, μέχρις ἁπλῶς τοῦ κη' ἔτους. Ὁ δὲ αὐτὸς καὶ περί τῶν δ', καὶ μιᾶς ἀπὸ σηρικοῦ προσθετῶν ἡμερῶν λόγος ἐστὶν ἔν τε Μαρτίῳ, καὶ Φεβρουαρίῳ καὶ Ἰα νουαρίῳ κατατεταγμένων· εἰ καὶ διὰ προσθήκης ἡμερῶν ὁ ἐκδηματικὸς αὐτῶν λόγος καὶ κανὼν γέγονε εναντίως τοῖς ἐξ ἀφαιρέσεως κανονιζομένοις μησίν· οἷον τῷ Σεπτεμβρίῳ καὶ Ὀκτωβρίῳ· καθότι τοῦ ἐλθόντος ἡλιακοῦ ἔτους ἐκεῖνοι λογίζονται καὶ εἰσίν. Οὐ γὰρ ἄλλως ἢ οὕτως ἔμελλον ἂν ἐκ τοῦ ἐνα εστῶτος, ήγουν τῶν αὐτοῦ ἐπακτῶν ψηφίζεσθαι, καὶ τὴν ἑβδομαδικὴν ἡμέραν δήλην ἐθέλουσι παριστάν. Λυσιτελεῖ γὰρ πάντως εἰς τὸ τὴν μετάθεσιν ἀπὸ Κυριακῆς, καὶ β', καὶ τρίτης, καὶ τῶν καθεξῆς εἰς τὴν ἄλλην ἁγίαν Κυριακὴν ποιήσασθαι ἐν τῷ δεξιῷ καὶ εὐωνύμῳ κανονίῳ· τὸ μὲν, ὡς εἴρηται διὰ τὴν εἴσ οἷον τῶν ἁγίων νηστειῶν, ήγουν τὴν ἀποκρεώσιμον ἑορτήν, τὸ δὲ, διὰ τὸ σωτήριον Πάσχα. Ταῦτα καὶ περὶ τῶν ἀπὸ σηρικοῦ προσθετῶν ἡμερῶν, ὡς ἂν διὰ θείσης ἡ τῶν ἐν αὐτῷ κειμένων κατάληψις ῥᾳδία γένηται τοῖς φιλοπόνοις. Περὶ τῶν ἐπακτῶν τῆς σελήνης, πως αὗται ψηφίζονται. πάντων τῆς κατὰ τόδε τὸ κανόνιον ἐξηγήσεως τρανω De epactis lunæ, quemadmodum computentur. XXVII. His animadversis, de epactis lunæ, quas in sinistro canone sunt, sermo rursus instituendus est, ac demonstrandum quomodo computari et ipsæ debeant. Igitur currentem annum lunæ per unde. cim multiplicare oportet: ut exempli causa, hunc, qui agitur modo xiv. Summam inde collectam dierum CLIV, duobus minuere quod primus annus lunæ ix tantuminodo epactas habeat. Postea in xxx partiri cum illos dies propter embolimos menses. Reliquum est biduum, quæ anni istius epactæ sunt, et ad eumdem annum lunæ xiv in canone descriptæ. Idem in cæteris omnibus annis lunæ facere convenit. Porro epactæ istæ dies sunt, quos annum lunæ prorsus habere cognoscimus in die Martii xxxı. Quos quidem scire interest, ut quotum lunæ diem in quolibet mensium duodecim computare, et investigare possimus. ΚΖ'. Τούτων δὲ οὕτως εἰρημένων, δεῖ περὶ τῶν ἐν τῷ εὐωνύμῳ κανονίῳ τεταγμένων ἐπακτῶν τῆς σελήνης καὶ αὖθις ἐπαναλαβεῖν, καὶ δεῖξαι πως αὗται ψηφίζονται. Χρὴ τοίνυν τὸ ἐνιστάμενον τῆς σελήνης ἔτος ἑνδεκαπλασιάσαι· οἷον ὡς ἐπὶ τοῦ παρόντος δ' καὶ τ καὶ τὰς ἐκ τοῦ πολυπλασιασμοῦ συναγομένας ἡμέρας ρνδ' ποιῆσαι παρὰ δύο ἡμέρας, διὰ τὸ πρῶτον τῆς σελήνης ἔτος θ' μόνον ἐπακτὰς ἔχειν· καὶ οὕτως εἰς τὸν λ', διὰ τοὺς ἐμβολίμους μῆνας ταύτας μερίσαι. Λέγω δὲ τὰς ρνδ' καὶ τὰς ὑπολειπομένας, τουτέστι τὰς δύο ἡμέρας, ἐπακτὰς ἔχειν τὸ τῆς σελήνης ἔτος γινώσκεται· ᾶς καὶ διαγεγραμμένας ἔχει τὸ αὐτὸ δ καὶ ι' ἔτος ἐν τῷδε τῷ κανονίῳ. Οὕτως οὖν καὶ ἐπ' ἄλλου παντὸς ἔτους σελήνης προσήκει ποιεῖν. ται δὲ ἐπακτεὶ ἡμέραι τυγχάνουσιν, ἃς τὸ ἔτος τῆς σελήνης πάντη τε καὶ πάντως ἔχον εὑρίσκεται κατά τὴν τριακάδα πρώτην τοῦ Μαρτίου μηνός. Επειδή ταύτας ἀεὶ δέον ἐστὶν εἰδέναι πόσαι τυγχάνουσι· λυσιτελοῦσι γὰρ εἰς τὸ τὴν πισταίαν τῆς σελήνης ἐν ἑκάστῳ τῶν δυοκαίδεκα μηνῶν ψηφίζεσθαι καὶ εὑρίσκεσθαι. Πῶς ἐν ἑκάστῳ μηνὶ τῆς σελήνης ποσταίαν εὑρίσκομεν. ΚΗ'. Οἷον τὰς ἀπὸ τῆς πρώτης Απριλίου μέχρι τῆς ζητουμένης ἐν οἰῳδήποτε μηνὶ Ῥωμαϊκῷ ποσταίας † μέρας ἀθροίζομεν. Καὶ ταύτας ἐπιβάλλομεν τὰς εἰρημένας τῆς σελήνης ἐπακτάς· ἂς ἔχουσα, καθὼς ἔφην, εὑρίσκεται κατὰ τὴν εἰρημένην τριακάδα πρώτην τοῦ Μαρτίου μηνός. Καὶ εἰς τὰς κθ' ἥμισυ τὰς ὅλας μερίζομεν· καὶ τὰς ἀπομενούσας ἔχουσαν τὴν σελήνην γινώσκομεν. Ταῦτα καὶ περὶ τῆς τῶν ἐπεκτῶν τῆς σελήνης μεθόδου τε καὶ εὑρέσεως. το. Εβδομαδικής. Quomodo in unoquoque mense luna quotam diem reperimus. XXVIII. Dies omnes, qui a Kalendis Aprilis ad diem mensis cujuslibet Romani fluxerunt, colligimus. His epaclas lunæ, de quibus dictum est, adjicimus, quascunque die Martii xxx1 sortita fuerit. Summam per xxix 1/2 partimur; reliquum est ælas lunæ. Hæc de lunæ epactarum methodo, et invenitione dicta sint.

De epactis solis, quomodo el ipsæ compulentur. Α. Περὶ τῶν ἐπακτῶν τοῦ ἡλίου, πῶς καὶ οὗται ψηφίζονται. ΧΧΙΧ. Explicandae sunt deinceps epacta solares, ac quemadmodum investigare eas oporteat. Itaque proposito anno solis quolibet, ut hoc ipso xxvIII; totidem, una dempta, numerandæ sunt dies, hoc est xxvi. Quadrantes autem, nullo detracto, quot summæ toti competunt, assumendi; puta xxviii quadrifariam divisis, funt utique dies vii; quibus additis, summam xxxı♥ dierum per vi divide propter hebdomadas. Residuum, hoc est vi dies, pro epactis obtinebit bic annus xxviii,quas ad eumdem annum posuimus in canone: ut ad cæteros quæ cuique competebant. Idem ſac in alio quovis anno, ut ejus epactas assequare. Quomodo æquales, aut excedentes invicem epactas habeant anni solares. XXX. Annus omnis solaris diem cum quadrante pro epactis relinquit. Quæ nibil aliud sunt omnino præter diem illum cum quadrante, qui post hebdomadas Lit integras de cccLxv 1/4 superest: sed duos, vel tres, vel quatuor, et ad septem usque habere dicitur, quod diem illum et 1/2 ad se mutuo transmittant, et augeantur. Nam ad integram hebdomadam, septenosque dies ordine ſit progressio. Unde rursus ad initium reditur. Cum autem bisextilis annus est, atque ex quadriennii quadrantibus dies una colligitur, ea accedente, sequentis incrementum anni uno die fit majus. Nam pro uno biduum accipit: quod in anno ipso xxvii cernere licet. Quippe antecedens ipsum annus, hoc est xxVII, quatuor duntaxat habet; at ille propter diei unius accessionem sex sibi vindicat. Unde neque in eamdem feriam annus ille xxvii desiit, a qua initium habuit. Nam si dies tantum haberet cccLxv, in eamdem desineret, a qua cœperat: velut a Dominica in Dominicam, aut a secunda feria in secundam. Sed quoniam diebus constat CCCLXVI, ideo in posteriorem ea, unde cepit, feriam desinit. Hoc est a Dominica in feriam secundam, vel ab hac in tertiam, et ita deinceps. Ob hanc causam tenende sunt solis epactæ, et hoc, quo dictum est, modo puLaudæ. Nimirum, ut denuo repetamus idem, tolidem dies, quotus numeratur annus quilibet solis, una minus assumendæ sunt; deinde 181 quadrantes integro numero sine detractione congruentes. Summa per vi dividenda: quod reliquum est, dabit epactas anni illius quem quærimus. Porro numerum dierum annis parem una die minuendum præcepimus, quoniam primus annus nullas habet ascriptas epactas, quod a prima feria hoc est Dominica definiatur. Siquidem annus omnis a Dominica incipiens, ut supra dictum est, nullam penitus epactam habet, nisi si quæ sunt fragmenta, velut quadrans, aut dimidium, aut dimidii quadrans, quæ ad hebdomadicam feriam investigandam ΚΘ'. Δεῖ δὲ καὶ περὶ τῶν ἡλιακῶν ἐπακτῶν γνωρίσει, πῶς καὶ ταύτας ἐστὶ καταλαβεῖν. Χρὴ τοίνυν τῷ ἔνισταμένῳ ἡλιακῷ ἔτει, φέρε εἰπεῖν ὡς ἐπὶ τοῦ παρόντος κι' ἔτους, ισαρίθμους αὐτῷ κρατεῖν ἡμέρας παρά μίαν μόνην ἡμέραν, τουτέστιν κζ' ἡμέρας, ἰσάριθμα δὲ τέταρτα παρ᾽ οὐδὲ ἐν τέταρτον αὖθις συμπαραλαμβάνειν· τουτέστιν κη', δδ', ἅπερ ποιοῦσιν ἡμέρες προδήλως ἑπτά· καὶ οὕτως τὰς ὅλας, ήγουν τὰς ὶδ μερίζειν εἰς τὴν ζ' διὰ τὰς ἑβδομάδας. Καὶ τὰς ὑπο λοίπους, τουτέστι τὰς 5' ἡμέρας, επακτὰς ἔχον γινώ σκεται τὸ αὐτὸ κη' ἔτος· ἃς ἐν αὐτῷ καὶ διεγράψα μεν ἐν τῷδε τῷ κανονίῳ, καθὰ καὶ τοῖς λοιποῖς τὰς προσφόρους. Οὕτως οὖν καὶ ἐπ' ἄλλου παντός ἐστι ποιεῖν εἰς εὕρεσιν τῶν αὐτοῦ ἐπακτῶν. Πῶς καὶ ἴσας, καὶ περιττὰς ἀλλήλων επαπτὰς ἔχουσι τὰ τοῦ ἡλίου ἔτη. Λ'. Εκαστον μὲν γὰρ ἔτος ἡλίου μίαν τέταρτον " κέκτηται ἐπακτὴν, οὐκ ἄλλην οὖσαν τὸ σύνολον ἢ τὴν μετὰ τὰς νβ' ἑβδομάδας περιττεύουσαν ἐκ τῶν τξε', δ' ἡμερῶν· δύο δὲ, καὶ γ', καὶ δ', καὶ μέχρις ἁπλῶς τῶν ζ' λέγεται ἔχειν διὰ τὴν ἐξ ἀλλήλων εἰς ἄλληλα γινομένην ταύτης δὲ τῆς μιᾶς τέταρτον παραπομπήν τε καὶ αὔξησιν. Εως γὰρ τῆς ἑβδομαδικής συμπλη ρώσεως, ήγουν τῶν ζ' ἡμερῶν, καθ' εἱρμὸν ἐν τοῖς ἔτεσιν αὐξανομένη πάλιν ἀπάρχεται. Καθότι δὲ βίσε τόν ἐστι, καὶ ἐκ τῶν τετάρτων τῆς τετραετηρίδος ἀθροισθεῖσα μία ἡμέρα, κατ' ἐπίκλησιν οι ταύτης περιττή πως ἡ τῶν ἐπακτῶν τοῦ διαδεχομένου έτους ἐπαύξησις γίνεται, δύο ἡμέρας ἀντὶ μιᾶς προσλαμ βάνοντος· ὡς ἔστιν ἰδεῖν ἐπ' αὐτοῦ τοῦ προκειμένου κη'. Τέσσαρας γὰρ ἔχοντος τοῦ πρὸ αὐτοῦ, τουτέστι τοῦ κζ', ἐξ τοῦτο διὰ τὴν ἐκ τῶν τετάρτων αθροισθεῖ σαν ἡμέραν ἐκτήσατο. Οθεν οὐδὲ εἰς τὴν αὐτὴν ἡμέ ραν, ἐξ ἧς ἀπήρξατο, καὶ κατέληξε τὸ λεχθὲν κι' ἔτος. Ἐπειδὴ διὰ μὲν τῶν τξε' εἰς τὴν ἐξ ἧς ἀπήρ ξατο καταλήγει πάντως· οἷον ἀπὸ Κυριακῆς εἰς Κυ ριακὴν, ἢ δευτέρας εἰς δευτέραν. Διὰ δὲ τῶν τῆς εἰς τὴν μετὰ τὴν ἀφ᾿ ἧς ἡμέραν ἀπήρξατο· τουτέστιν ἀπὸ Κυριακῆς εἰς δευτέραν, ἢ ἀπὸ ταύτης εἰς τρίτην καὶ ἑξῆς ὁμοίως. Διὰ ταῦτά τοι προσήκει ποεῖσθαι τοῦ ἡλίου ἐπακτῶν τὴν παρατήρησιν, καὶ ταύτας ψηφίζειν κατὰ τὸν ἀποδειχθέντα τρόπον· οἶον, ἵνα καὶ πάλιν εἴπωμεν, τὰς ἰσαρίθμους αὐτοῦ τοῦ ἐνισταμέ νου ἡλιακοῦ ἔτους, οἷον δ᾽ ἂν εἴη τὸ ψηφιζόμενον, λαμβάνειν ἡμέρας παρὰ μόνην μίαν ἡμέραν, καὶ τὰ Ισάριθμα τέταρτα παρ' οὐδὲ ἐν τέταρτον, καὶ μερίζειν εἰς τὸν ζ'· καὶ τὰς ὑπολοίπους ἐπακτὰς ἔχον εὑρίσκ ται πάντως αὐτὸ τὸ εἰς τὴν ζήτησιν ἡμῖν παρακείμε νον ἔτος. Τὰς ἰσαρίθμους δὲ τοῦ ἔτους ἡμέρας παρά μίαν ἡμέραν ποιεῖν εἴπομεν, ἐπειδὴ τὸ πρῶτον ἔτος τέταρτον εἰς ἐπακτὴν ἔχον καταγέγραπται, διὰ τὰ ἀπὸ πρώτης, ήγουν ἁγίας Κυριακῆς αὐτὸ κανονίζε σθαι. Πᾶν γὰρ ἔτος ἀπὸ Κυριακῆς ἀρχόμενον, ὡς ἀνωτέρω λέλεκται, οὐδὲ μίαν ἐπακτὴν τὸ σύνολον κέκτηται, πλὴν ἴσως πηστημορίων τινών, οἷον τε m id est 1 1/4. οι f. ἐπίκτησιν. οι Γ. οὐδεμίαν ἐπακ.

unum consumment. τάρτου· ἢ ἡμίσεος, ἢ ἡμίσεος τετάρτου· ἅπερ οὐδα- nihil plane conferunt, donec post annos quatuor diems μῶς συντελοῦσιν εἰς ἑβδομαδικῆς ἡμέρας ἐξεύρεσιν, ἕως ἂν διὰ τῆς τετραετηρίδος ἡμέραν μίαν ποιήσωσιν. Πῶς ἄλλως τάς τε τοῦ ἡλίου καὶ τῆς σελήνης ἐπιτηρῆσαι δυνατόν ἐστιν ἐπακτάς. Quemadmodum solis et lunæ epactas aliter invenire liceal. XXXI. Ut de solis epactis et lunæ, deque harum: facili inventione dicam breviter; quod ad lunau attinet, hujus annus quilibet datus tot semper epactas habet, quot dierum ætas illius est Martii die xxxi. Sol autem, sive annus ejus currens, totidem utique babet epactas, quota ſeria est, in quam antecedens annus desiit pridie Kalend. Apriles. Hæc de epactis solis, et earum methodo dicta sufficiant. ΛΑ'. Καὶ ἵνα συντόμως είπω περί τε τῶν τοῦ ἡλίου καὶ τῆς σελήνης ἐπακτῶν, καὶ τῆς τούτων ῥᾳδίας καταλήψεως, ἡ μὲν σελήνη, ἤγουν τὸ κατ' αὐτὴν ἐνιστάμενον ἔτος, τοσαύτας ἐπακτὰς ἔχει πάντως ἀεὶ, ὅσας ἡμέρας εὑρίσκεται κεκτημένη κατὰ τὴν τριακάδα πρώτην τοῦ Μαρτίου μηνός· ὁ δὲ ἥλιος, ήγουν τὸ ἐνιστάμενον αὐτοῦ ἔτος, ισαρίθμους κέκτηται πάντως ἀεὶ τὰς οἰκείας ἐπακτὰς τῇ ἑβδομαδικῇ ἡμέρᾳ, εἰς ἣν καταντῆσαν τὸ πρὸ αὐτοῦ ἔτος ἐπεραιώθη κατὰ τὴν λεχθεῖσαν τριακάδα πρώτην τοῦ αὐτοῦ Μαρτίου μηνός. Ταῦτα καὶ περὶ ἐπακτῶν ἡλίου καὶ τῆς τού των εὑρέσεως. Περὶ τῆς κατὰ σάρκα τοῦ Σωτῆρος γεννήσεως, του De nativitate Christi secundum carnem, deque bar τε βαπτίσματος, καὶ τοῦ πάθους, ποίῳ γεγόνα σιν ἡλίου καὶ σελήνης ἔτει, καὶ ποίᾳ ἡμέρᾳ τῆς ἑβδομάδος. ΛΒ'. Τούτων οὕτως εἰρημένων, τῶν ἀναγκαιοτάτων ἐστὶν ἐπισημήνασθαι καὶ τὸ τῆς κοσμογενείας ἔτος, ἐν ᾧ τὴν ὑπερκόσμιον ἐν κόσμῳ πεποίηται σάρκωσιν ἐκ τῆς ἁγίας Θεοτόκου καὶ ἀεὶ Παρθένου Μαρίας ὁ Κύριος ἡμῶν καὶ Θεὸς Ἰησοῦς Χριστός. Ην οὖν τὸ τηνικαῦτα εφα' ἔτος, κατὰ τὴν ἐν δέλτοις ἱεροῖς ἀναγραφήν, τῶν ἀπὸ Ἀδὰμ ἀριθμουμένων ἐτῶν. Ἐν τούτῳ γὰρ ὅ τε εὐαγγελισμὸς γέγονε τῆς Παρθένου, καὶ ἡ ἐξ αὐτῆς αὐτοῦ ἄφθορος καὶ πανάγαθος γέννησις. Ἔτος δὲ ἦν ἡλίου τὸ ιγ', σελήνης τὸ ι', ἡμέρα δὲ τῆς ἑβδομάδος τοῦ μὲν εὐαγγελισμοῦ β'· τῆς δὲ γεννήσεως δ'. Οὕτω δὲ καὶ τὸ πάμφωτον αὐτοῦ καὶ ὑπέρ φωτον βάπτισμα τῷ ἐφλ' γέγονεν. Ἔτος δὲ ἦν ἡλίου μὲν ιδ', σελήνης δὲ τὸ α', ἡμέρα δὲ τῆς ἑβδομάδος γ'. Πάλιν δὲ τὸ σωτήριον αὐτοῦ πάθος, ήγουν ή σταύρω σις, τῶν 18 εφλδ'. Ἔτος δὲ ἦν ἡλίου μὲν ιη', σελήνης δὲ ε', ἡμέρα δὲ προδήλως Παρασκευή· ὡς εἶναι τὰ ἀπὸ τῆς ἐνανθρωπήσεως αὐτοῦ μέχρι τῆς νῦν ἐνισταμένης ινδικτιῶνος, ἔτους λα' τῆς βασιλείας Ηρα κλείου τοῦ εὐσεβεστάτου ἡμῶν βασιλέως, ἔτη χλγ. Τὰ δὲ ἀπὸ τοῦ σωτηρίου βαπτίσματος καὶ τοῦ πάθους, δῆλα πάλιν ἐκ τούτων καθέστηκεν, ὡς τὰ μὲν εἰσιν χδ', τὰ δὲ χαʹ. Διὰ τί διαφόρῳ τῷ τῆς ἰνδικτιῶνος ἔτει τὸ τῆς γεννήσεως τοῦ Κυρίου κανονίζεται ἔτος· καὶ πῶς ἡ ἰνδικτιών, καὶ πόθεν ψηφίζεται. & plismate, el passione, quoto anno solis ac luna contigerint, et quanam hebdomadis die. XXXII. His ita constitutis, in primis necessarium est annum orbis conditi notatum habere, in quo Jesus Christus Deus, ac Dominus noster illam mundo sublimiorem incarnationem e sancta Deipara, semperque Virgine Maria suscepit in mundo. Erat tune igitur annus niundi 5501, ut ex sacris litteris constat, earumque computatione annorum ab Adamo. Hoc enim anno annuntiatio Virgini ſacla est, et incorrupta benignissimaque de ipsa nativitas accidit. Annus erat solis xin, lunæ vero x, dies hebdomadæ tempore evangelismi ſeria 11, nativitatis v. Sic splendidissimnus, imo splendore major omni baptismus ejusdem contigit anno 5530, anno solis xiv, lunæ 1, feria m. Rursus salutaris illius passio, sive crucifixio, anno 5534, anno solis xvIII, lunæ v, ipso utique Parasceves die. Colliguntur ab incarnatione ipsius usque ad prasentem indictionem anni xxxı imperii Heraclii piissimi nostri imperatoris, anni 633. salutari vero baplismo, et passione quot anni lapsi sint ex iis mianifestum est omnibus, nimirum ab illo annos Duxisse 604, ab bac 601, Cur diverso indictionis anno nativitatis Dominica nolulur annus, et quomodo indictio el unde putetur. ΑΓ. Εφ' ἑκάστου δὲ τούτων τὴν ἐπινέμησιν, ἣν XXXIII. In his singulis diversa reperitur indictio ινδικτιῶνα οἱ Ρωμαῖοι προσαγορεύουσι, διάφορον " (sic enim a Romanis vocatur), tanquam non uno οὖσαν εὑρίσκομεν· ὡς διαφώνως ταύτης ψηφιζομένης modo numeretur ab annis Adami, et ex quo priἔκ τε τῶν ἀπὸ Ἀδὰμ ἐτῶν καὶ τῶν ἀφ᾽ οὗ γέγονεν αὕτη. Γέγονε δὲ κατὰ τοὺς ἱστοριογραφοῦντας ἀπὸ Αὐγούστου Καίσαρος, τῷ δευτέρῳ ἔτει τῆς βασιλείας αὐτοῦ. Τότε δὲ ἦν τῆς κοσμογενείας τὸ ευξ'· ἅπερ, εἰς τὸν ιε' λυόμενα, τὸ τέλος τῆς ἐνδικτιῶνος παρίστησιν, ήγουν αὐτὸ ιε' ἔτος· ἐν ᾧ ταύτης ἐκεῖνος κατὰ τὸ δόξαν θέμενος τὴν ἀρχὴν, πρῶτον τὸ τελευταῖον πεποίηκεν. Ὡς ἐντεῦθεν ἓν ἔτος προτρέχειν λοιπὸν τὴν ἀπὸ δευτέρου έτους τῆς βασιλείας Αὐγούστου κ γ. τῷ. mum instituta est. Orta est autem, ut historici prodiderunt, anno primo Augusti Cæsaris, ejus imperii secundo, qui fuit annus mundi 5460. Hi per 15 divisi, ultimum indictionis annum, id est annum quintum decimum exhibent: in quo hujus initium ille statuens ultimun esse primumn voluit. Ita fit ut uno anno præcurrat indictio, quæ ab anuo Augusti secundo numeratur, eam, quæ ab orbis exordio ducitur, quando anni Adami per xv divi-

duntur. Proinde fuit indictio xi secundum calcu- ψηφιζομένην ινδικτιῶνα, τῆς ἀπὸ κτίσεως κόσμο, lum istam, anno quo secundum carnem Salvator est ortus at ex ille calculo fuit x', quoniam uno antevertit anno. Sic sacratissimus baptismus indictionem habet x et x1, et salutaris passio xiv et xv. Quippe anno Augusti sculi nostri instar, ut homo, natus is est, qui ante sæcula tanquam Deus ex Patre natus fuerat. Proinde si xlii per xv dividis, annus prodibit iudictionis xui: quo, ut diximuz, Christi natalis incidit, quemadmodum rursus 8601 per sv divisa dant st. Potest autem utroque computandi modo præsens indictionis annus eadem ratione deprehendi. Ut si annos Adami propter cam causam, quam diximus, uno amplius numneralos 6154, per 15 dividas, aut si annos a secundo imperatoris Augusti 674 per eumden paro tiare 182 numerum: utrobique presentis auni conficies indictionem xiv. Eadem in annis reliquis methodus adhibenda, ut cujuslibet indictionis numerum obtineas. ψηφιζομένης, κατὰ τὴν τῶν ἀπὸ ᾿Αδὰμ ἐτῶν εἰς τὴν ιεʹ γενομένην ἀνάλυσιν. "Οθεν κατὰ ταύτην μὲν τὴν ψῆφον ἔτος ἐνδικτιῶνος τα' ἦν, ἐν ᾧ γέγονεν ἡ κατά σάρκα τοῦ Σωτῆρος γέννησις· κατ' ἐκείνην δὲ ις'. διὰ τὸ ἓν προλαμβάνειν ἔτος. Οὕτω δὲ καὶ τὸ πανί ρον βάπτισμα ι' καὶ ιαʹ, καὶ τὸ σωτήριον πάθος ε καὶ ιε'. Τῷ γὰρ μγ' τῆς βασιλείας Αὐγούστου την καθ᾿ ἡμᾶς ὡς ἄνθρωπος πεποίηται γέννησιν ὁ πρὸ τῶν αἰώνων ἐκ Πατρὸς γεννηθεὶς ὡς Θεός. Τὰ οὖν με μεριζόμενα παρὰ τὴν ιε', ιβ' τῆς ἐνδικτιῶνος ἔτει γεγενῆσθαι, καθὼς ἔφην, παριστᾷ τοῦ Κυρίου τὴν γέννησιν· ὥσπερ οὖν καὶ ἐν ια' πάλιν τὰ εφπ' μερι ζόμενα εἰς τὸν αὐτὸν ἀριθμόν. Ἔστι δὲ διὰ ἀμφοτέρων τῶν ψήφων καὶ τὸ νῦν ἐνιστάμενον τῆς ἐνδι κτιώνος έτος κατὰ τὸν ὅμοιον τρόπον εὑρεῖν· οἷον τοῖς μὲν ἀπὸ Ἀδὰμ διὰ τὴν εἰρημένην αἰτίαν κατά πρόςθεσιν ἑνὸς ἔτους γενομένοις ςρλδ'. καὶ εἰς τὸν ιε' λυο μένοις· τοῖς δὲ ἀπὸ β' ἔτους τῆς βασιλείας Αὐγού στου μόνοις οὖσι τὸν ἀριθμὸν χοδ', καὶ εἰς τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν μεριζομένοις. ἐξ ἑκατέρων γὰρ ιδ' γινώσκεται τὸ νῦν ἐνιστάμενον. Τοῦτο δὲ καὶ ἐπ' ἄλλου παν τὸς ποιεῖν προσήκει τοὺς τὸν ἑκάστου τῆς Ινδικτιῶνος ἔτους διασκοπεῖν ἐθέλοντας ἀριθμόν. De responso dato Zachariæ, et Joannis ac Salvatoris annis. XXXIV. De oraculo quoque, quod de Joanne Baptista editum est Zachariæ, cujus ante meminimus, nunc ut ordo postulat, accuratius dici convenit, quoto anno solis ac lunæ contigerit. Ac si quis attendere velit, facile intelliget, utrumque eu«n esse, qui Christi natalem proxime antecessit. Itaque solis xı, lunæ ix fuit, mensis Romanis September, ejusque dies xxvi, feria v. Nam quod ad natalem Joannis attinet, eosdem hic annos solis et lune, quos Salvatoris nativitas, habuit. Sed men- ·sis diversus fuit, videlicet Junius, ejusque xxiv dies, feria ut. Annus quo martyrium obiit, ac decollatus est, solis annus fuit xvu, lunæ iv, mensis Augustus, ejusque dies xxix, feria 111. Colliguntur anni Christi in carne xxx, dies LXXXIX; Joannis vero Baptistæ anni xxxm, dies LXVII. Desunt ad explendos Salvatoris dies xx11. Περὶ τοῦ κατὰ τὸν Ζαχαρίαν χρηματισμοῦ, καὶ τῶν τοῦ Ἰωάννου καὶ Σωτῆρος ἐτῶν. ΛΔ'. Προσήκε: δὲ καὶ τὸν περὶ Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ γενόμενον χρηματισμὸν τῷ Ζαχαρία, ο πρόσθεν ἐμνήσθημεν, ἐν τάξει δι' ἀκριβείας ὑπομνη ματίσαι, κατὰ ποῖον οὗτος ἡλίου καὶ σελήνης γέγονεν ἔτος. Καὶ τοῖς μὲν ἐπιστατοῦσι δῆλον τοῦτο καθέστη κεν, ὡς ἑκάτερον τὸ πρὸ τῆς τοῦ Σωτῆρος ὑπάρχει γεννήσεως· οἷον ἡλίου μὲν τὸ ιβ', σελήνης δὲ τὸ θ', μὴν δὲ κατὰ Ῥωμαίους Σεπτέμβριος ἦν, εικάδα ζ ἔχων, ἡμέρα τῆς ἑβδομάδος ε'. Τὸ γὰρ τῆς αὐτοῦ τοῦ Ιωάννου γεννήσεως τὸ αὐτὸ ἦν ἡλίου τε καὶ σελήνης ἔτος, ἐν ᾧ γέγονεν ἡ τοῦ Σωτῆρος γέννησις· εἰς δ μὴν προδήλως ἕτερος, Ἰούνιος ῶν, καὶ εἰκάδα δ' ἔχων, ἡμέρα δὲ τῆς ἑβδομάδος β'. Πάλιν δὲ τὸ τῆς αὐτοῦ τελειώσεως, ήγουν ἀποτομῆς, ἡλίου μὲν τὸ ζι', σελήνη; δὲ τὸ δ· μὴν δὲ Αύγουστος, εἰκάδα θ' ἔχων, ἡμέρα τῆς ἑβδομάδος γ'. Ὡς εἶναι τὰ μὲν κατὰ σάρκα του Σωτῆρος στη λγ', ἡμέρας πω· τὰ δὲ Ἰωάννου τοῦ πρὸς τὰς τοῦ Σωτῆρος ἡμέρας. Βαπτιστοῦ ἔτη λγ', ἡμέρας ξζ', ἐλάττους κβ' τυγχάνουσαι Tu vero, a Deo conservande domine, horum omnium compendio tibi traditam habens scientiam, religiosorum Salvatoris nostri festorum solemnita - tes observa: ut perpetua te cum angelis in cœlo chorea, et celebritatis excipiat, precibus et intercessionibus gloriosissimæ et immaculatæ dominæ nostræ ac Deiparæ, semperque Virginis Mariæ et omnium sanctorum. Amen. 'Αλλ' ἔχων, θεοφύλακτε δέσποτα, τούτων ἐπιτόμως ὑποδειχθεῖσαν τὴν εἴδησιν, ἀντέχου τῆς τῶν ἱερῶν τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν τελετῶν ἱερᾶς πανηγύρεως· να ἑξῆς ἀδιαδόχως σε διαδεχομένην τὴν ἐν οὐρανοῖς μετ' ἀγγέλων τε χοροστασίαν καὶ πανήγυριν, εὐχαῖς καὶ πρεσβείαις τῆς πανενδόξου καὶ ἀχράντου δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ ἀεὶ Παρθένου Μαρίας, καὶ πάν των τῶν ἁγίων. Αμήν. S. MAXIMI COMPUTI PARS SECUNDA. Explicatur secundus canon. 1831. Cum, ut ordo postulabat, in superiori expositione declaratum fuerit, quibus et quot in annis, Εξήγησις τοῦ δευτέρου κανονίου. Α'. Ἐπειδὴ προεστειλάμεθα κατὰ τάξιν εἰς τὴν ἤδη γενομένην ἐξήγησιν ἐν τίσι καὶ πόσεις ἔτεσι τῆς

σελήνης πεντεκαιδεκάτην ἢ ἐξκαιδεκάτην τὴν τοῦ lunæ quintam decimam, vel decimam sextam comπρώτου καθ' Ἑβραίους μηνός τεσσαρεσκαιδεκάτην ψηφίζουσιν οἱ ταῦτα, λέγω δὲ τὰ τῆς σελήνης, ἔτη πενταπλοῦντες καὶ ἐξαπλοῦντες, οὐκ ἐπεσημηνάμεθα δὲ ποῖα κατ' αὐτούς, καὶ πόσα Κυριακής - Εχει, τὴν τοιαύτην ιε' καὶ ις' (ἐξ οὗ λοιπὸν εἰκάδι β' καὶ εἰ κάδι γ' τοῦ φέγγους τὸ κατὰ Χριστὸν κανονίζουσι Πάσχα, μηδαμῶς ὑφ᾽ ἡμῶν οὕτως τηρουμένου· οὐ γὰρ θέμις ἡμᾶς τὴν εἰκάδα σ' ὑπεραναβῆναι, ὥσπερ οὐδὲ τὴν ιεʹ ὑποκαταβῆναι), συνεῖδον κανονίῳ τινὶ καὶ ταύτην διασημᾶναι, περιέχοντι πάντα δι' ἀκρι Γείας, οὐχὶ τὰ μιᾶς ἐννεακαιδεκαετηρίδος μόνον ἔτη, ἀλλὰ τῶν κη' ἐννεακαιδεκαετηρίδων, ἐξ ὧν ἡ πᾶσα τῶν φλβ' ἐτῶν πληροῦται περίοδος. a' σε γ. Κυριακήν, δεί ἐπὶ Κυριακῆς. putent, qui hos ipsos annos lunæ per quinque, et sex multiplicant: sed hoc minime significatum sit, cujusmodi, et quot ex illis annis istam decimam quiutam, ac decimam sextam in Dominicam incurrentem habeant (ex quo fit, ut xx11, vel xxııı luna Christianum Pascha celebrent; cui contrarium observatur a nobis, non enim xx1 transgredi nobis licet, uti nec infra xv descendere), statui apud me proposita quadam tabula id exponere: quæ quidem tabula accurate omnia comprehendat, non solum unius cycli decemnovennalis annos, sed xxviu enneadecaeteridon, quibus tota annorum 552 periodus continetur. J Θ' Η NN Z פור βίσεξτα [A Ηλίου ἔτη, καὶ ἐπακταί, καὶ Βίσεξτα καὶ περιττεύοντα IB IT IA IE EZI βίσεξτα | x S KGKZ ×5/8 ΚΒ | | ΚΑΙ ΚΕ 16/16 T IG EG βίσεκτα ΚΗ] | | | | 31 | 31/12 12/0 J βίσεκτα ΙΘ K KA ო HI Я ເ ຖ א Ө 88178× τις ι5 ε ιδ w хт κ Ꮓ b де 10 K IH T KA IZ Ꮓ βίσεκτα H S LE 181/12\ ير en ας S AE เท | s KB Kr G JA IB Z b | V VY JV У НЯ | Z | 5 |

г Εμβέ λιμοι. ΣελήΈπα Περιτο ΠροσΠου Μήνες ΕπαΣελήνης ἔτη. κταί. ται. θεταί. σταίαι. Ρωτ κταί. νης ἔτη. μαίων. Εμβόλ. Εμβόλ. H TRUNE ABLAEUN IB ΙΔ Απρίλ. IB ΚΕ ΙΔ KB Μάρτ. ΚΕ ΙΔ Απρίλ. G IE ΙΔ Λ Μάρτ. IE Ζ KG IE IH • Απρίλ. KG Η Z IE ጊ ᾿Απρίλ. ጌ IH IE KZ Μάρτ. IH Εμβόλι IA ΚΟ IE IE Απρίλ. ΚΑ ΤΑ IB IE Απρίλ. IB ΙΓ ΚΑ IE ΚΑ Μάρτ. ΚΑ ΙΓ Εμβόλ. ΙΔ ΙΑ IE IB Απρίλ. ΙΔ IE IB ΙΔ IE Απρίλ. Ir IE द ΙΓ KE IE ΚΑ Μάρτ. ΚΑ Εμβόλ. IZ ΙΔ IE Απρίλ. IZ IH IE IZ IE ΚΟ Μάρτ. Εμβόλι 18 1G ΚΗ 1G IZ Απρίλ. IZ θ IE Απρίλ. IH K ΙΔ KG Μάρτ. K Εμβόλ. IE ΙΓ HPART IH Απρίλ. Εστιν οὖν ἡ τοῦ κανονίου διαγραφή τοιαύτη. Κατά τὸ μέσον αὐτοῦ τροχὸν ἔχει μέγαν· ἑκατέρωθεν δὲ δύο κανόνια. Καὶ ὁ μὲν τροχὸς κέκτηται ζώνας ἐννέα, τουτέστι κύκλους· οἱ δὲ κύκλοι ταῦτα καθ' εἱρμὸν περιέχουσιν. Οἷον ὁ μὲν πρῶτος, ήγουν ὁ ἐξώτερος, τὰ κη' τοῦ ἡλίου ἔτη, οὐκ ἀπὸ πρώτου έτους έχοντα τὴν ἀρχὴν, ἀλλὰ τρισκαιδεκάτου, καὶ τεσσαρεσκαιδεκάτου, καὶ τῶν καθεξῆς· ὁ β' τὰς τῶν ἐτῶν ἐπακτάς· ὁ γ' τὰ κατὰ τὴν τετραετηρίδα βίσεκτα· ὁ δ' τὰ κη' τοῦ ἡλίου ἔτη πάλιν, ἀπὸ πρώτου έτους ἔχοντα τὴν ἀρχήν. Διὰ τοῦτο δὲ κατὰ μὲν τὸν πρῶτον κύκλον ἀπὸ γ' καὶ ι', κατὰ τὸν δ' δὲ ἀπὸ πρώτου τὰ χη' του ἡλίου κατετάγησαν ἔτη, ἵνα εύσημείωτον γένηται τοῖς φιλομαθέσιν, ὡς τὸ παρ' ἐκείνοις ψηφιζόμενον α' τοῦ ἡλίου ἔτος παρ' ἡμῖν ἐστι γ' καὶ ι', καὶ τὸ β', δ' καὶ ι', καὶ τὰ λοιπὰ κατὰ τὸν ὅμοιον τῆσδε τῆς διαστολής τρόπον. 'Ανωτέρω δὲ τούτων ὡς ἀληθῆ τὰ κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν παράδοσιν ψηφιζόμενα κατετάξαμεν. Ταῦτα μὲν ἐν τοῖς τέσσαρσι τοῦ τροχοῦ κύκλοις· οἱ δὲ τούτων ἐντὸς διαγεγραμμένοι ε' κύκλοι τὰ τῶν εἰρημένων κη' εννεακαιδεκαετηρίδων τῆς σελήνης περιέχουσιν ἔτη· ἐν οἷς εἰς πρώτην ἡμέραν, ήγουν ἁγίαν Κυριακὴν, ε' καὶ ι', ἢ ς' καὶ ι', ἐκεῖνοι τὴν δ' καὶ ι' ψηφίζουσι τοῦ καθ᾽ Ἑβραίους πρώτου μηνός. Δηλοῦται δὲ κατὰ τάξιν ἡ μὲν πρώτη τῆς σελήνης ἐννεακαιδεκαετηρίς διὰ τοῦ πρώτου κατὰ τὸν ἥλιον ἔτους τοῦ εἰς τὸν τέταρτον έγγεγραμμένου κύκλον, μεθ᾿ ὄν, ὡς ἔφην, τὰ αὐτὰ τῆς σελήνης διεγράφησαν ἔτη· ἡ δὲ β' διὰ τοῦ β'· καὶ ἁπλῶς αἱ πᾶσαι διὰ τῶν 184 Est igitur ejusmodi tabulæ descriptio. In mediò sita est ingens rota, utrinque singulis canonibus stipata. In rola zona sunt, vel circuli ix, qui hoc modo se habent. Primus circulus, qui extimus est, annos xxviui solis exhibet, initio non a primo duclo, sed a xiii, xiv, et ita deinceps; secundus annorum epactas; tertius Juliani quadriennii bisextiles; quartus annos solis XXVIII iterum inchoatos a primo. Ob id vero in primo circulo a xı, in secundo a primo anni xxvııı solis incipiunt, ut studiosus lector facilius intelligeret, quem illi computant primum solis annum, apud nos esse xin, el secundum πιν, et ita porro, eadem omnino ratione; in superiori vero parte annos posuimus, qui revera ex traditione ecclesiastica ita numerantur. Hæc sunt in quatuor rotæ circulis; at interiores v circuli annos lunæ continent octo et viginti enneadccaeteridum, in quibus x¡v primi mensis Judaici in Dominicam incidens ab illis xv, vel xvi computatur. Cæterum ordine quælibet enneadecaeteris indicatur, prima quidem per primum solis annum, qui quarto circulo inscriptus est: post quen, ut dixi, lunares anni describuntur; secunda enneadecaeteris per sequentem. Et ita singulæ per suprascriptos annos solis. His enim ad ejusdem numeri significandas enneadecaeteridas usi sumus, ne propter eas alio circulo opus esset; ac circulis tantummodo v cujuslibet enneadecaeteridis annos attribuimus, quoniam in nulla prorsus ultra annos quinque in Dominicam cadere animadvertimus xv, ο υπερκειμένων τοῦ ἡλίου ἐτῶν. Τούτοις γὰρ εἰς τὴν vel xvı illorum, quam nos xiv computamus, quod nonnisi in uno, vel duobus, vel tribus, vel quatuor, quinqueve annis ſit, in pluribus non accidit. Η Γ. 18. τῶν ἰσαρίθμων εννεακαιδεκαετηρίδων συνεχρησάμεθα σημασίαν, ἵνα μὴ διὰ ταύτας ἄλλον διαγράψωμεν κύκλον. Πέντε δὲ μόνον κύκλοις τὰ ἑκάστης ἐννεακαςI

δεκαετηρίδος τετηρήκαμεν ἔτη· ἐπειδὴ οὐδὲ μιᾷ πε- Eleniin per quamvis enneadecaeteridem in annis ραιτέρω τῶν ε' ἐτῶν εἰς Κυριακὴν ἡμέραν συναντώ σαν εὑρήκαμεν τὴν παρ' ἐκείνοις ψηφιζομένην ε' καὶ ι, ἢ ς' καὶ ι', εἰς ἣν καθ᾿ ἡμᾶς δ' καὶ ι' ψηφίζεται, ἀλλ᾽ ἢ ἐν ἑνὶ, ἢ δυσὶν, ἢ τρισὶν, ἢ τέσσαρσιν, ἢ ε'. πλείω δὲ οὐδαμῶς. Κατὰ πᾶσαν μὲν γὰρ ἐννεακαιδεκαετηρίδα ἔν τε τοῖς δεκατρισὶν ἔτεσιν ε' καὶ ι', καὶ τῷ ἐνὶ ἓξ καὶ ι' τὴν δ' καὶ ι', ὡς ἔφην, ψηφίζουσιν. Οὐκ ἔστι δὲ εἰς Κυριακὴν ἡμέραν. Ἐξ οὗ κἂν εἰ περὶ τὴν τῆς σελήνης σφάλλονται ἡμέραν, αλλά γε περὶ τὸ κατὰ Χριστὸν οὐ διαμαρτάνουσι Πάσχα δ. τοῦ τελεῖσθαι μέχρι τῆς τοῦ φέγγους εἰκάδος α'· ἣν οὐχ ὑπερβαίνουσιν, ἀπὸ δευτέρας τήν ε' καὶ ι' ψηφί ζοντες· ὥσπερ οὐδὲ ἀπὸ γ' τὴν ς' καὶ ι'. Ἐπεὶ ταύτην, λέγω δὲ τὴν ς' καὶ ι', ἐὰν ἀπὸ τῆς κατὰ τὴν ἑβδομάδα δευτέρας ψηφίσωσιν, ὑπερβαίνουσι πάντως· ις' γὰρ καὶ ς' κβ' ποιοῦσιν. Διὸ καὶ τὰ οὕτως παρ' αὐτοῖς ψηφιζόμενα τῆς σελήνης ἔτη ἐσημειωσάμεθα διὰ β' στιγμῶν. Ομοίως δὲ καὶ τὰ ἐν οἷς εἰς Κυριακὴν τὴν εἰρημένην ς' καὶ ι' τηροῦσι, διὰ τριῶν στιγμῶν. Καὶ οὗτος ὁ περὶ τῶν στιγμῶν λόγος τῶν ἐνόντων τισὶν ἔτεσι τῆς σελήνης, ἐξ ὧν ἡ διαστολὴ γίνεται τῶν ἐν οἷς εἰκάδι β', καὶ ἐν οἷς εἰκάδι γ', καὶ ἐν οἷς πρὸ τοῦ Εβραϊκοῦ Πάσχα τὸ κατὰ Χριστὸν παρὰ τὸ εἰκὸς κανονίζουσιν. Ἐν γὰρ τοῖς τὰς δύο στιγμὰς ἔχουσι τοῦτο ποιοῦσιν, εἰς Κυριακὴν ἡμέραν τὴν παρ' ἡμῖν γει, καὶ ι', ε' καὶ ι', αὐτοὶ τοῦ φέγγους ψηφίζοντες. Εἰς ἣν ὅσον μὲν δι' αὐτὴν τὴν ε' καὶ ι' ἑορτάζειν ὤφελον, τοῦτό γε τοῦ κανόνος ἐγχωροῦντος ποιεῖν, ὅσον δὲ διὰ τὴν δ' καὶ ι' τῇ ἑξῆς, ἤγουν τῇ β' τῆς ἑβδο μάδος ὑπάρχουσαν, πρὸ τοῦ καθ᾽ Εβραίους Πάσχα & τὸ κατὰ Χριστὸν ἐλέγχοντα: κανονίζοντες, καὶ περὶ τὴν ἀληθῆ ψῆφον διαμαρτάνοντες. Εἰ γὰρ καὶ ἡ συν έμπτωσις τοῦ κατὰ Χριστὸν πρὸς τὸ Ἑβραϊκὸν δια βάλλεται Πάσχα, τί δ' ἄν τις εἴποι περὶ τῆς προεμπτώσεως; Συμβαίνει δὲ αὖθις ἐκείνους τὸ ἴσον τελεῖν, κἂν τοῖς τὸ. ἔτεσιν. Ἐν τούτοις γὰρ πεντεκαιδεκά εἰς Κυριακὴν ἡμέραν ψηφί ζοντες τοῦ νομικοῦ Πάσχα. Ως ἂν τοίνυν. δῆλα καὶ ταῦτα τοῖς ἐντυγχάνουσι τὴν τῆς μόνη στιγμή διεσημηνάμεθα. Εἰσὶν οὖν τὰ μηδεμίαν στιγμήν. κατὰ τὴν οἰκείαν ἐξάγουσι ψῆφον τὸ Πάσχα· πρώτην καὶ εἰκάδα κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν ὑπάρχουσαν μ μέθοδον. Τὰ δὲ μίαν ἢ δύο κεκτημένα στιγμὰς, ἐν οἷς εἰς εἰκάδα β' οὐ μόνον, ἀλλὰ καὶ τὸ κατὰ Χριστὸν τοῦ θὰ νομικοῦ ἡ εὐ λέλεκται κανονίζουσιν· εἰ καὶ τοῖς μὲν οἷον τοῖς μίαν ἔχουσι τὴν στιγμὴν διὰ τὸ βίσσεξτον· τοῖς δὲ τὰς δύο στιγμάς διὰ τὰς ἐκ τῶν ἑξηκοστών ἀθροιζομένας αὐτοῖς ἡμέρας· τὰ δὲ τρισὶν ἐνσημαν θέντα στιγμαῖς, ἐν οἷς εἰς εἰκάδα γ', πρὸς καὶ τισιν ἑτέροις τοστημορίοις ἐκτείνουσιν, ὅπερ ἄτοπον. Ἐν ταύταις δὲ ταῖς εἰρημέναις ε' ζώναις, ήγουν τοῖς κύκλοις, συνετάξαμεν τοῖς ἔτεσι τῆς σελήνης ἐξ εὐωνύ μων τὰ τοῦ ἡλίου ἔτη μετὰ καὶ τῶν ιθ' κύκλων αὐτῶν, Έχουν είκοσιοκταετηρίδων, ἀπὸ σηρικοῦ γεγραμμέ *• 1.8. x111, decimam quintam: in uno, xvi putant, ut diclum est, eam quæ siv revera est. Sed in Dominicam eæ non incidunt. Unde licet in die ipso lunæ fugiat illos ratio, non tamen in Christiano Paschate error obrepit.... celebrari usque ad xxı lunæ quam non transcendunt, cum secunda feria xv computant quemadmodum cum tertia xvi numerant. Nam si hanc ipsam xvi feria ut numerent, utique transgrediuntur. Quippe xvi et vi faciunt xxn. Ob hanc causam annos lunæ eorum calculo ita putatos duplici puncto notavimus: similiter annos eos, quibus Dominica die xv illa, quam diximus, observatur, puncto triplici distinximus. Hoc est punctorum illorum negotium, quæ quibusdam annis luna sunt adscripta, et ad discrimen eorum pertinent, quibus in xxn aut xx lunæ diem Pascha illis incidit: tum etiam quibus ante Judaicum Pascha, Christianum ab iisdem, contra quam oportet, indicitur. Hæc enim iis annis faciunt, qui duobus punctis præditi sunt; ut Dominica die, quam nos xiii lunam putamus, eam ipsi xv numerent. Tum enim, quantum ad xv attinet, celebrare Pascha debuerant, cum hoc fieri per canonem liceat. Quatenus autem XIV sequenti die, hoc est feria secunda hebdomadis, incurrit, ante Judaicum Pascha Christianum illos statuere, et a veris calculis aberrare, ratio ipsa convincit. Nam si vel ipse Paschalis nostri cum Judaico concursus in culpa est, quid dicendum est, si hoc etiam sit illud antcrius? Contingit autem rursus illos eodem celebrare modo, his annis que .legalis manifesta hæc In his enim decimam quintam in Dominica die computatur Paschatis. Ut igitur lectoribus singulari puncto notavimus. Sunt igitur quæ puncto omni carent Pascha ad suas rationes accommodant; quæ xxi ecclesiastica methodo computatur. At qui unico puncto duplicive sunt affecti, ii sunt, in quibus non solum xx die, sed etiam ante legale Pascha Christianum ab iis indicitur: adeo ut qui unum habent punctum, his propter bissextum iliud accidat; qui duplici prediti sunt, propter dies illos, qui ex collectis sexagesimis accedunt; qui tribus denique notati sunt, in iis ad xx usque diem cum excurrentibus aliquot scrupulis Pascha diffunditur. Quod est absurdum. Ceterum in illis quinque 20nis, circulisve, ad annos lunæ solares ad sinistram ascripsimus, una cum xix cyclis ipsorum, qui annis singuli constant octo et viginti: e quibus enneadecaeterides rubrica depictæ sunt: ut singularum anni illi, in quibus decimam quartam, isti decimam 185 quintam, vel sextam decimam computant, quoti sint in cyclo solis, et cujus cycli, possit agnosci atque ex congruentibus epactis, quæ se- * Exesæ in exemplari littera non potuerunt hic legi, nec describi. PATROL. GR. XIX. γ. πρὸ τοῦ. [. ᾗ zo-

cundo circulo ejusden rolæ sunt inscripta, feria νων αὐτῶν δὴ τῶν ἐννεαδεκαετηρίδων· ἵνα γνωσθῇ conficiatur, compositis invicem anni solis epaclis, πάσης ἐννεακαιδεκαετηρίδος ἔτος εἰς & ε' καὶ ι', ἢ ἐξ δ καὶ ι', ἐκεῖνοι τὴν δ' καὶ ι' ψηφίζουσι, πόστον ἔτις ἡλίου, καὶ ποίας εἰκοσιοκταετηρίδος καθέστηκε, κἀκ τῶν αὐτοῦ προσφόρων ἐπακτῶν, τῶν ἐγγεγραμμένων κατὰ τὸν β' κύκλον τοῦ αὐτοῦ τροχοῦ, ἡ τῆς ἑβδομά et Romani mensis diebus, una cum rubricatis regularibus: ac summa per vi deinde divisa. Ob banc enim causam annis lunæ solates ad lævam adjunximus. Hactenus de rotæ medianæ descriptione. δος ἡμέρα διαγνωσθῇ, κατά τε τὴν συμπλοκὴν τῶν τοῦ ἡλίου ἔτους ἐπακτῶν, καὶ τῆς τοῦ Ῥωμαϊκού μηνὸς ποσταίας, καὶ τῶν ἀπὸ σηρικοῦ προσθετῶν, καὶ τῆς εἰς ζ τῶν ἀθροιζομένων ἀναλύσεως. Ταύτης γὰρ ἕνεκεν τῆς αἰτίας τοῖς τῆς σελήνης ἔτεσι τὰ τοῦ ἡλίου συνετάξαμεν ἔτη ἐξ ευωνύμων. Ταῦτα περὶ τῆς ἐν τῷ μέσῳ τροχῷ διαγραφῆς. De tabula sinistra. III. Ex duabus tabellis, quibus utrinque rota stipatur, quæ ad sinistram deorsum tendit a summo, ista continet: in primo versu septem sunt embolimi menses ad suos quique lunæ annos ascripti; in secundo, anni luna xx, qui non a primo, red a quarto incipiunt anno; in tertio, anni lunæ xxx a primo deinceps ordine progredientes. Id autem hoc etiam loco propterea factum est, ut quem illi primum annum lunæ computant, bic apud nos esse quartus ostendatur: et secundus quintus, atque ita deinceps usque ad annum xix. Sed primo loco annos posuimus, quemadmodum a nobis ecclesiastica ratione computantur: quibus illorum calculo numeratos subjecimus: quod nostri illi veri ac legitimi sint. In iv versum epactas annorum conjecimus, hoc est ætatem lunæ, quæ anno ejus quolibet Januariis Kalendis competit; in v versu, quarta decima primi mensis redundantes dies, aut æquales, quæ sunt ipsæ decimæ quartæ. Hæc in sinistra tabula continentur. De tabella quæ ad dextram sita est. IV. Quæ ad dextrum latus est tabella, in versu i annos lunæ xix exhibet ineuntes a quarto, eodem plane modo, quo in sinistra descripti sunt in secundo versu, ut a nobis computari solent; in 11 versu illorum epacta sunt, sive dies, quot ecclesiastico calculo pridie Kalendas Aprilis ætati lunæ quolibet anno tribuuntur; in ui duo menses Romani sunt, Martius et Aprilis; in tv versu mensium eorumdem dies, in quos decima quarta primi Judaici mensis incurrit, sive Pascha quod illi quotΠερὶ τοῦ ἐξ ευωνύμων κανονίου. Γ'. Τὰ δὲ ἑκατέρωθεν δύο κανόνια, τὸ μὲν ἐξ εὐω νύμων ἄνωθεν ἐπὶ τὰ κάτω φερόμενον, κέκτηται τάδε· ἐν τῷ α' στίχῳ· τοὺς δ' ἐμβολίμους μῆνας ἐν τοῖς προσήκουσι τῆς σελήνης ἔτεσι κατατεταγμέ νους· ἐν τῷ β' στίχῳ τὰ ιθ' τῆς σελήνης ἔτη, οὐκ ἀπὸ πρώτου ἔτους, ἀλλ' ἀπὸ δ' τὴν ἀρχὴν λαχόντας ἐν τῷ γ' στίχῳ τὰ ιθ' τῆς σελήνης ἔτη, ἀπὸ πρώτου ἔτους καθ' εἱρμὸν τεταγμένα. Τοῦτο δὲ κἀνταῦθα γέγονεν, ἵνα τὸ παρ' ἐκείνοις ψηφιζόμενον πρῶτον τῆς σελήνης ἔτος δηλωθῇ δ' ἂν παρ' ἡμῖν, καὶ τὸ β, εʹ, καὶ οὕτως ἐν τοῖς καθεξῆς ἄχρι τοῦ ιθ' ἔτους. Προετάγησαν δὲ πάλιν τῶν ἐκείνοις ἀριθμουμένων τὰ παρ' ἡμῖν, κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν ἐξαρίθμησιν ψηφιζόμενα, διὰ τὴν ἐν τούτοις ἀλήθειαν. Ἐν τῷ δ' στίχῳ τὰς τῶν ἐτῶν ἐπακτάς, ήγουν ἡμέρας, ὃς ἔχειν πᾶν ἔτος σελήνης ψηφίζουσι, κατὰ τὴν πρώ την τοῦ Ἰανουαρίου μηνός· ἐν τῷ ε' στίχῳ τὰς κατά τὴν τεσσαρεσκαιδεκάτην τοῦ πρώτου μηνός περιττές, ἢ καὶ ἴσας, οἷον αὐτὰς λέγω τὰς ιδ'. Ταῦτα μὲν τὸ ἐξ ευωνύμων. Περὶ τοῦ ἐκ δεξιῶν κανονίου. Δ'. Τὸ δὲ ἐκ δεξιῶν ἐν τῷ α' στίχῳ τὰ ιθ' κέκτη ται τῆς σελήνης ἔτη, ἀπὸ δ' ἔτους τὴν ἀρχὴν λα σόντα, πρὸς τὴν αὐτὴν καὶ ἴσην ἐγγραφὴν τῶν ἐξ εξωνύμων τεταγμένων ἐν τῷ β' στίχῳ, καὶ καθ' ἡμᾶς ψηφιζομένων ἐτῶν· ἐν τῷ β' στίχῳ τὰς αὐτῶν ἐπακτάς, ήγουν ἡμέρας, ὃς ἔχον πᾶν ἔτος εὑρίσκε ται κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν ψῆφον εἰς τὴν τριακάδα α' τοῦ Μαρτίου μηνός· ἐν τῷ γ' στίχῳ τοὺς δύο Ρωμαϊκούς μῆνας, Μάρτιον καὶ Ἀπρίλιον· ἐν τῷ δ' στίχῳ τὰς αὐτῶν τῶν μηνῶν ποσταίας, ἐν αἷς annis celebrant; in v regulares rubro colore picti. συναντᾷ πάντως ἡ δ' καὶ ι' τοῦ πρώτου καθ᾿ ΕHæc in altera tabella reperiuntur. Est autem in hac dextra tabella Paschalis inscriptus canon, cujus a nobis est proxime declarata ratio, ut hujus ope annum quemlibet lunæ, prout ab illis putatur, atque in secunda tabula proponitur a nobis, necnon in interjecta rota, ejusque circulis quinque; ut hunc, inquam, annum, quo χιν Paschalis illorum calculo est xv, vel xvi, qui volet invenire possit, et exacte subductis calculis probare utrum ita se res habeat, uti disputatione nostra docuimus. τοῦτο δι' ἀκριβείας ψηφίζων, εἰ οὕτως ἔχοι καθὼς τῷ Demonstratur exemplo quis sit usus canonis. V. Age vero ante omnia hoc ipsum faciamus, et βραίους μηνός, ήγουν τὸ κατ' αὐτοὺς Πάσχα, καθ' ἕκαστον ἔτο;· ἐν τῷ εʹ στίχῳ τὰς ἀπὸ σηρικού προσθετάς. Ταῦτα κὰν τῷ δεξιῷ. Διεγράφη δὲ κατὰ τόδε τὸ δεξιὸν μέρος τὸ τοῦ Πάσχα κανόνιον, περὶ οὗ τὴν ἐξήγησιν ἀρτίως πεποιήκαμεν· ἵν᾿ ἐκ τούτου πᾶν ἔτος σελήνης ὑπ' ἐκείνων μὲν ψηφιζόμενον, ένα ταγὲν δὲ νῦν ὑφ᾽ ἡμῶν ἔν τε τῷ εὐωνύμῳ κανονίῳ καὶ τῷ μέσῳ τροχῷ κατὰ τὰς ἔνδον οὖσας ε ζώνες εἰς ὅ ε' καὶ ι', ἢ ς' καὶ ι' τὴν εἰρημένην δ' καὶ τ' φίζουσιν, εὕρῃ πᾶς ὁ βουλόμενος, καὶ δοκιμάσῃ λόγῳ διεστειλάμεθα. Υπόδειξις τοῦ τρόπου, καθ' ὂν τις κεχρημένες εἴσεται τὰ ἐν τῷδε τῷ κανονίῳ διαγεγραμμένα. Ε'. Καὶ πρό γε τῶν ἄλλων ἡμεῖς τοῦ το ποιήσωμεν

εἰς ὑπόδειξιν τῶν ἐντυγχανόντων, τὸ παρ' ἐκείνοις ceteros exemplo doceamus, proposito anno eo qui ab illis lunæ xvi, a nobis xix numeratur. Hoc enim anno xiv primi Judaici mensis perpetuo cadit in Aprilis xv. Nam propterea in tabella dextra ad mensem Aprilem diem xvi posuimus. Igitur dies a Kalendis Januariis ad Aprilis decimum septimum interjectos colligimus numero cvit, tum annis xv quinquies multiplicatis, LXXX dies. Accedunt tres alii, quos sexagesima scrupula de diebus decerpla conficiunt. Rursus iidem anni xvi sexies multiplicati xcvi dies accumulant. Ut ex omnibus redacta summa, dies exsistunt cclxxxvi, quibus per xXx divisis, decimam sextam invenimus eam esse, quæ revera sit primi mensis quarta decima. Quæ quidem in quam hebdomadæ feriam incidat nosse si lubeat, consentaneum est observare annum solis in primo ejus cyclo, numeri ejusdem cum lunari, hoc est xvi, quem ad dextram anni istius lunæ, ac prope ipsum positum esse docuimus. Hujus epaclas in secundo rotæ circulo descriptas, quæ sunt vi, addimus xv Aprilis diebus; ac totum in vui partimur. Qui reliquus est linarius feriam exhibet, in qua Judæi Pascha celebrant. Ob id antecedente illi die, nimirum Dominica, xv lunæ computantes, ante Judaicum Pascha, quod nefas est, Christianum statuunt. Propterea nos hunc ipsum annum xvi, ut jam dictum est, duplici puncto notavimus. Ad hunc modum numerare convenit in primo cyclo 186 decemnovennali annum istum lunæ xvi. Jam vero si in cyclo decemnovennali vi scire velimus, quanam hebdomadis feria decimam sextam illi numerent in anno eodem xvi, anni solis, qui ad ejus sinistram positus est, et est xxvii cycli sola - ris Iv, sumendæ sunt epactæ v, et ad xvn Aprilis adjiciendæ: inde summam dierum xxii per vui dividentes, reliquam faciemus Dominicam, quæ est illius diei feria. Ex hac igitur xvı, quam illi in sexto decemnovennali cyclo computant, Christianum ab iis Pascha in xxut lunæ diem confertur: quoniam in insequentem Dominicam ecclesiastica id regula transferri præcipit; ex ea vero, quam in prima enneadecaeteride numerant, quod ea secundam in ſeriam incidat, Pascha in xx lunæ diem competit. Hoc igitur pacto si quis annis lunæ, qui in v circulis rotæ inscripti sunt, uti velit, in quolibet investigalit feriam i, aut n: quod ad eos vero pertinet, qui ad sinistram positi sunt, si inquirat eam, quæ primam secundamve sequitur, vel v fe riam, ac cæteras deinceps, prout erit cycli decemnovennalis annus, qui proponitur, congruentem cycli solaris indagabit annum; cujus epactas adjunget ad diem Romani mensis, in quem xiv primi mensis incidit anno illo lunæ, de quo quæritur. Deinde partitione facta per vi, ex eo feriam obtinebit. ἓξ καὶ ι τῆς σελήνης ἔτος, ἡμῖν δὲ ψηφιζόμενον θα καὶ ιʹ, εἰς μέσον προθέντες. Εἰς τοῦτο γὰρ τὸ ἔτος ἑπτακαιδεκάτην τοῦ κατὰ Ῥωμαίους Απριλίου μηνὸς ἀεὶ καὶ πάντως ἡ δ' καὶ ι' πίπτει τοῦ καθ᾿ Εβραίους πρώτου μηνός. Διὰ τοῦτο γὰρ καὶ ἐν τῷ δεξιῷ κανονίῳ ταύτην τὴν ιζ' εἰς αὐτὸν κατετάξαμεν τὸν ᾿Απρίλιον. Οὐκοῦν τὰς ἀπὸ πρώτης τοῦ Ἰανουαρίου μηνὸς ἄχρι τῆς τοῦ ᾿Απριλίου ιζ' ἀθροίζοντες, ποιοῦμεν ἡμέρας ρί'· εἶτα λοιπὸν διὰ μὲν τῆς τῶν ις ἐτῶν πενταπλώσεως π', διὰ δὲ τῆς τῶν κατ' αὐτ τὰς ἑξηκοστῶν ἀναλήψεως γ'· διὰ δὲ πάλιν τῆς αὐτῶν τῶν ις' ἐτῶν ἐξαπλώσεως κς'. Ως εἶναι τὰς πάσας σπς· &; εἰς τὸν λ' μερίζοντες, ἓξ καὶ ι' τὴν τοῦ πρώτου μηνός δ' καὶ ι' εὑρίσκομεν. Ταύτην δὲ μαθεῖν εἰ βουληθῶμεν εἰς ποίαν ἐμπίπτει τῆς ἑβδομάδος ἡμέραν, κατὰ μὲν τὴν πρώτην ἐννεακαιδεκαετηρίδα προσφόρως τὸ τῆς πρώτης εικοσιοκταετηρί δος ἰσάριθμον τοῦ ἡλίου ἔτος, λέγω δὲ τὸ ἐξ καὶ ι', ἐξ εὐωνύμων, ὡς ἔφην, σύνεγγυς τεταγμένων του αὐτοῦ τῆς σελήνης ἔτους διασκοποῦμεν· καὶ τὰς αὐτοῦ λαμβάνοντες ἐπακτάς, ἐν τῷ β' τοῦ τροχοῦ κύκλῳ διαγεγραμμένας, ούσας τὸν ἀριθμὸν ς', προσ πλέκομεν ταῖς ιζ' τοῦ ᾿Απριλίου μηνὸς ἡμέραις, καὶ εἰς τὸν ζ' μερίζομεν· κἀκ τῶν ἀπομενουσῶν δύο τὴν τῆς ἑβδομάδος ἡμέραν γινώσκομεν, εἰς ἣν Ἑβραῖοι τὸ Πάσχα τελοῦσι. Διὸ τῇ πρὸ ταύτης, ήγουν τῇ ἁγία Κυριακῇ, ε' καὶ ι' ἐκεῖνοι τοῦ φέγγους ψηφί ζοντες, πρὸ τοῦ Εβραϊκοῦ τὸ κατὰ Χριστὸν, ὅπερ οὐ θέμις, κανονίζουσι Πάσχα. Ταύτης οὖν ἕνεκεν τῆς αἰτίας, ὡς ἤδη λέλεκται, δυσὶν ἐπεσημηνάμεθα στιγμαῖς τὸ αὐτὸ ἓξ καὶ ι' ἔτος. Καὶ οὕτως μὲν προσήκει ψηφίζειν κατὰ τὴν πρώτην εννεακαιδεκαετης ρίδα τὸ αὐτὸ ἓξ καὶ ι' τῆς σελήνης ἔτος· κατὰ δὲ τὴν ς' ἐννεακαιδεκαετηρίδα, εἰ πάλιν θελήσωμεν εἰ δέναι ποίᾳ τῆς ἑβδομάδος ἡμέρᾳ τὴν ἓξ καὶ ι' ἐκεῖ να ψηφίζουσιν ἐπὶ τοῦ αὐτοῦ ἔτους, ἤγουν τοῦ ἐξ καὶ ι', τοῦ συνόντος αὐτῷ ἐξ ευωνύμων ἡλιακοῦ ἔτους, λέγω δὲ τοῦ κζ' τῆς δ' εἰκοσιοκταετηρίδος ὑπάρχοντος, τὰς ἐπακτὰς λαμβάνοντες, οὔσας τὸν ἀριθμὸν εʹ, τῇ αὐτῇ τοῦ ᾿Απριλίου μηνός ζ' καὶ ι συμπλέκομεν· καὶ εἰς τὸν ζ' τὰς κβ' μερίζοντες, ἐκ τῆς ἀπομενούσης Κυριακὴν τὴν τῆς ἑβδομάδος ἡμέ ραν εὑρίσκομεν. Ἐκ ταύτης μὲν οὖν τῆς κατὰ τὸν ~ ἐννεακαιδεκαετηρίδα ψηφιζομένης αὐτοῖς ἓξ καὶ ι', εἰκάδι γ', τὸ κατὰ Χριστὸν κανονίζουσι Πάσχα· ὡς εἰς τὴν ἑξῆς ἁγίαν Κυριακὴν αὐτοῦ τελουμένου κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν παράδοσιν· ἐκ δὲ τῆς κατὰ τὴν α' ἐννεακαιδεκαετηρίδα, διὰ τὸ συμφθάνειν εἰς β' ἡμέραν τῆς ἑβδομάδος, εἰκάδι β' τοῦ φέγγους. Οὕτως μὲν εἰ χρήσοιτό τις περὶ τῶν ἐν τῷ τροχῷ κατὰ τὰς ε' ζώνας ἐνόντων τῆς σελήνης ἐτῶν, διερευνήσει ἐν ἑκάστῳ τὴν τῆς ἑβδομάδος α' ἡμέραν, ἢ τὴν β' περὶ δὲ τῶν ἐν τῷ εὐωνύμῳ διαγεγραμμένων, ζητῶν καὶ τούτοις 5 τὴν μετὰ τὴν πρώτην καὶ β' ἑβδομα τικὴν ἡμέραν, οἷον τὴν γ΄, καὶ τὴν δ', καὶ τὰς ἑξῆς πρὸς τὸ τῆς ψηφιζομένης εννεακαιδεκαετηρίδος έτος διακριβώσει τὸ πρόσφορον τῆς εἰκοσιοκταετηρίδος, καὶ τούτου τὰς ἐπακτὰς προσπλέξει τῇ ποσταίᾳ τοῦ " [. ἐν τούτοις.

Ρωμαϊκοῦ μηνός, εἰς ὃν πίπτει τοῦ ζητουμένου αὐτῷ τῆς σελήνης ἔτους ἡ κατὰ τὸν πρῶτον μήνα τ καὶ δ', καὶ εἰς τὸν ζ' μερίσει, κἀντεῦθεν εἴσεται τὴν τῆς ἑβδομάδος ἡμέραν. His in transcursu exempli gratia declaratis, reliqua studiosis lectoribus relinquimus: qui eodem modo ista perscrutari, et exactam cum veritate rationem in omnibus inquirere ac reperire student. Ταῦτα κατ' ἐπιδρομήν σαφηνίσαντες εἰς ὑπό δειξιν, τὰ λοιπὰ τοῖς φιλοπόνως ἐντυγχάνουσι παραπέμπομεν, κατὰ τὸν ἴσον τρόπον διερευνῶσι, καὶ τὸ ἀκριβές διὰ πάντων μετὰ τοῦ ἀληθινοῦ ὑποδεχομένοις τε καὶ εὑρίσκουσιν. COMPUTI SANCTI MAXIMI PARS TERTIA. Explicatur rota, quæ subjicitur. I. Quemadmodum hebdomadis feria inveniri possit a studiosis et cognosci, in superioribus tabulis ac methodis, quoad in nobis situm fuit, exposuimus: nunc ejusdem rei propriam ac peculiarem rotam visum est describere; cujus beneficio feriam omnem in quovis e duodecim Romanis mensibus propositam investigare, et consentanee facileque discernere possimus quocunque cycli solaris anno, idque non uno modo, sed alternis, nimirum sive calculum recto ordine promoveamus ab Aprili ad Maium, Junium ac cæteros, sive retro progredi libeat a Martio ad Februarium, Januarium, et antecedentes reliquos. – Εξήγησις τοῦ ὑποκειμένου τροχού. Α'. Τὴν ἑβδοματικὴν ἡμέραν ὅπως ευρίσκηται, καὶ γινώσκηται πρὸς τῶν φιλοπόνων ἔν τε τοῖς δια γραφεῖσι κανονίοις καὶ ταῖς ὑποδειχθείσαις μεθό δοις, ὡς οἷόν τε σαφηνίσας, εύλογον ἤγημαι καὶ περὶ ταύτης ἴδιόν τινα καὶ καθ' ἑαυτὸν διαγράψαι τροχόν· ἐφ᾽ ᾧ τε δι' αὐτοῦ πᾶσαν ἐν οἴῳ δήποτε τῶν δυοκαίδεκα Ρωμαϊκῶν μηνῶν ἐπιζητουμένην ἡμέραν εὐλόγως τε καὶ εὐκόλως διαγνωσθῆναι κατά πᾶν ἔτος ἡλίου· καὶ τοῦτο διαφόρως, καὶ ἐναλλάξ· οἷον καθ' εἱρμὸν τὴν ψῆφον μεταχειριζομένων, καὶ ἰόντων ἀπὸ ᾿Απριλίου, καὶ Μαΐου, καὶ Ἰουνίου μηνός ἐπὶ τὰ ἑξῆς· καὶ αὖθις κατὰ ἀναποδισμὸν, ἐκ Μαρτίου, καὶ Φεβρουαρίου, καὶ Ἰανουαρίου μηνὸς ἐπὶ τοὺς ἑξῆς πρὸ αὐτῶν φερομένους. ΙΒ | IF | ΙΔ | | 19 ΔΙΕ | Ζ | | | | G ZIB GZ | ΒΙΣ. J Θ IA VI \ ΒΙΣ. | | ΒΙΣ | ΣΕΠΑΥΓΟΥ ΙΟΥΝΙ. ΜΑΙΟΥ. ΑΠΡΙ SABTAEGZ α EGZAB δ Τ Ζ Υ β Το AEGZAB ζ ZA BT AMG 6 Σ Ζ YEGZ β J Я Z 15 Я GIZ Ꮓ IH IZ ΙΑΝ. ΙΟΥΝ. MAP ΙΘ KIKA ΒΙΣ. ΒΙΣΕΞ. G IB ΚΒ Ι ΚΓ Ι ΚΑ | ΚΕ | ΚΑ ΒΙΣ. VJ

Περὶ τῆς διαγραφῆς τοῦ τροχοῦ. Β΄. Εστιν οὖν ἡ διαγραφὴ τοῦ τροχοῦ τοιαύτη. Τρεῖς οὗτος κέκτηται ζώνας, καὶ ἔνδον αὐτῶν κανόγιον ἱσοτετράγωνον. Η μὲν οὖν πρώτη ζώνη περι έχει τὰς τῶν κη' τοῦ ἡλίου ἐτῶν ἐπακτάς· ἡ δὲ δευ τέρα αὐτὰ τὰ κη' τοῦ ἡλίου ἔτη ἀπὸ πρώτου μέχρι τοῦ τελευταίου, κατὰ τάξιν διαγεγραμμένα· ἡ δὲ τρίτη τὰ κατὰ τὴν τετραετηρίδα βίσσετα. Καὶ ταῦτα μὲν αἱ τρεῖς ζῶναι. Περὶ τῆς διαγραφῆς τοῦ κανονίου.. 187 De role descriptione. 11. Hæc igitur rota ista complectitur. Tres in ea zonæ sunt, et in medio quadrata¿tabula æquilatera. Prima zona annorum viginti octo solis epactas continet; secunda annos ipsos xxvm solares a primo ad ultimam usque progressos. Tertia bissextiles, qui quadriennio cuique competunt. Hæc in tribus zonis. De mediana tabulæ descriptione. II. Tabula septem versibus constat, in quibus septem hebdomadis dies exhibentur. In primo versu ordine procedunt ab 1, 2, 3 usque ad 7, in sequentibus prout calculus tulit. Utrinque rubro pictæ sunt eadem hebdomadis feriæ deorsum a summo descendentes, quibus adjuncti sunt Romani menses; in gemino versu solus inscriptus est Martius, propter lissextum. Ejusmodi est tabella descriptio. Γ'. Τὸ δὲ κανόνιον ἑπτὰ στίχους ἔχει, ἐν οἷς αἱ τῆς ἑβδομάδος ἡμέραι τεταγμέναι τυγχάνουσιν. Αλλ' ἐν μὲν τῷ πρώτῳ στίχω κατὰ τάξιν, οἷον ἐκ α', καὶ β', καὶ τρίτης μέχρι τῶν ζ'· ἐν δὲ τοῖς μετὰ τὸν πρῶτον στίχον ὡς ἡ ψῆφος ἀπῄτησεν. Εκατέρωθεν δὲ τοῦ αὐτοῦ διὰ σηρικοῦ γεγραμμέναι πάλιν εἰσὶν ὀρθῶς καθιέμεναι αἱ αὐταὶ τῆς ἑβδομάδος ἡμέραι· μεθ᾽ ἂς καὶ οἱ δυοκαίδεκα Ρωμαϊκοὶ μῆνες διαγεγραμμένοι τυγχάνουσιν. Ἐν διττῷ δὲ διαγεγραμμένος ὑπάρχει μόνος ὁ Μάρτιος διὰ τὸ βίσσεξτον. Ταῦτα καὶ περὶ τῆς τοῦ κανονίου διασκευῆς. Υπόδειξις τῆς καθ' εἱρμὸν ψήφου. Δ'. Ηνίκα τοίνυν ἐκ τοῦδε τοῦ τροχοῦ τὴν ἑβδομα τικὴν ἡμέραν, ἐν οἷς δήποτε Ῥωμαϊκοῦ μηνός ποσταίᾳ βουληθῶμεν μαθεῖν, σκοποῦμεν πρῶτον διὰ τῆς ὑποδειχθείσης μεθόδου τὸ ἐνιστάμενον τοῦ ἡλίου ἔτος· ὡς ἐπὶ τοῦ ἐνεστῶτος φέρε εἰπεῖν, ήγουν τοῦ κη· εἶτα τὰς αὐτοῦ λαμβάνοντες ἐπακτάς, οὔσας τὸν ἀριθμὸν δ', εἰ μὲν ἐν τοῖς εἰς τὸν πρῶτον στίχον τε ταγμένοις Ρωμαϊκοῖς δυσὶ μησί, τῷ τε Ἀπριλίῳ, φημὶ, καὶ τῷ Ἰουλίῳ· οὗτοι γάρ εἰσιν εἰς αὐτὸν τὸν στί. χον διαγεγραμμένοι· ταύτας ἐμβάλλομεν τῇ ζητουμένῃ ἡμῖν εἰς αὐτοὺς ποσταίᾳ, καὶ εἰς τὴν ζ' μερίζομεν. Κἀκ τῶν ἀπομενουσῶν τὴν ἑβδοματικὴν εὑρίσκομεν Ισάριθμον οὖσαν αὐταῖς ταῖς ὑπολιμπανομέναις. Οὕτω μὲν οὖν ἐν τοῖς εἰς τὸν α' στίχον τεταγμένοις ποιοῦμεν μησίν· εἰ δὲ ἐν τοῖς εἰς τὴν β΄ στίχον δυσὶν ἑτέροις μησὶ, τῷ Μαΐῳ λέγω καὶ τῷ Ἰανουαρίῳ, κατ' αὐτὸ τὸ εἰκοστὸν ὄγδοον ἔτος τὴν ἑβδοματικὴν ἐρευνῶμεν· τὰς εἰς τὴν αὐτὴν σελίδα γεγραμμένας ἐν τῷ β' στίχων καὶ ὑποκειμένας ταῖς εἰρημέναις ἐξ ἐπακταῖς λαμ βάνομεν ἡμέρας, τουτέστι τὴν μίαν· καὶ ταύτην ὁμοίως ἐμβάλλομεν τῇ ζητουμένῃ ἡμῖν εἰς αὐτοὺς ποσταίᾳ, καὶ εἰς τὸν ζ' τὰς ὅλας μερίζομεν. Τὴν αὐτὴν οὖν σελίδα, λέγω δὲ τὰς κατ' αὐτὴν ἐγγεγραμμένας, καὶ ἐπὶ τῶν λοιπῶν στίχων τηροῦμεν, εἰς τὸ τὴν ἑστοματικὴν ἡμέραν ἀνευρεῖν ἐν τοῖς ἑκατέρωθεν διαγεγραμμένοις αὐτοῖς Ῥωμαϊκοῖς μησὶ, κατὰ τόδε τὸ κη' ἔτος· ὁμοίως δὲ καὶ εἰς πᾶν ἄλλο ἡλίου ἔτος· αὐτάς τε προηγουμένως τὰς αὐτοῦ κανονίζομεν ἐπακτάς· εἶτα καὶ τὰς ὑποκειμένας αὐτὰς, καὶ ἐγγεQuaxam ratione calculus ordine directo sit instituendus. IV. Ut ex hac rota feriam quocunque die Romani mensis obtineamus, primum cycli solaris amnus, in quo versamur, considerandus ea methodo quam supra demonstravimus: ut exempli gratia, hoc anno cyclo xxviii. Tuin hujusepactæ capiendæ sunt, quæ sunt vi. Jam duobus illis,in mensibus, qui primum versum obtinent, Aprili et Julio (nam hi primum ad versum ascribuntur), epactas istas ad propositum illorum diem adjungimus. Summam per vut partimur. Reliquus est numerus feriæ, quam assequi studemus. Hæc ratio tenenda est in duobus prini versus mensibus. Sin duobus aliis in mensibus, qui securdum versum obsident, Maio et Ianuario, feriam cyclo eodem xxv quærimus, secundi versus dies inventis epactis vi subjectas. excerpimus, videlicet 1; qua insuper ad propositum diem mensis addita, totum in vut tribuimus. Eumdem itaque versum, et huic inscriptos numeros cæteris in versibus retinentes, in descriptis utrinque Romanorum mensibus 188 anno ipso xxvi ſeriam investigamus. Quod idem et in aliis cyclis solis facimus: ut in primis ejusepactæ constituan tur: deinde subjectæ, et in eodem versu comprehensæ capiantur; sic ut ad nullam alteram dextra vel sinistra deflectamus: sed ad eumdem illo anno versum constanter adhæreamus; ita ut epactæ duobus in primo versu inscriptis mensibus respondeant; dies autem in eadem tabella positæ reliquis sex versuum mensibus serviant. γραμμένας εἰς τὴν αὐτην σελίδα, μηδαμῶς πρὸς ἑτέραν τῶν εὐωνύμων ἢ δεξιῶν πλαγιάζοντες, τῇ αὐτῇ δὲ κατὰ τὸ αὐτὸ ἔτος σελίδι προσμένοντες· ἀλλὰ τας μὲν ἐπακιὰς διὰ τοὺς ἐν τῷ πρώτῳ στίχῳ κατατεταγμένους β΄ μῆνας, τὰς δὲ εἰς τὴν αὐτην σελίδα γεγραμμένας ἡμέρας διὰ τοὺς ἐν τοῖς ἄλλοις ς' στίχοις ὑπάρχοντας μῆνας. Περὶ τῆς τοῦ βισσέξτου παρατηρήσεως. Ε΄. Χρὴ δὲ σημειοῦσθαι τὸν Μάρτιον, ἵν᾽ ὅτε βίσσεξτον οὐκ ἔστι, διὰ τῶν τοῦ Φεβρουαρίου ψηφίζηται Quid in bissexto servare oporteat. V. Observandum hoc erit in Martio, ut in anno» communi calculus ejus sint Februarii dies; in bis-

Sextili vero, Decembris: quem ad mensem bis ἡμερῶν· ὅτε βίσσεξτόν ἐστι, διὰ τῶν τοῦ Δεκεμβρίου. sextum adnotavimus. Nam propterea duobus illis mensibus Martium adjunximus. Sie igitur ex illa rota feriam investigabimus, quando calculus recta serie promovetur, ab Aprili, uti dictum est, ad Maium, Junium et cæteros. Quomodo calculus retrogrado ordine dirigatur. ἔνθα καὶ τὸ βίσσε τον διεγράφη. Ταύτης γὰρ ἕνεκεν τῆς αἰτίας ἐν τοῖς δυσὶ τούτοις μησὶ τὸν Μάρτιον κατετάξαμεν. Οὕτως μὲν οὖν ἐκ τοῦδε τοῦ τροχοῦ τὴν ἑβδοματικήν ευρίσκομεν, ὅτε τὴν ψῆφον καθ' εἱρμὸν ἐξανύομεν, διά τε τοῦ ᾿Απριλίου, καθὼς ἔφην, καὶ Μαΐου, καὶ Ἰουνίου, καὶ τῶν καθ᾿ ἑξῆς. Περὶ τῆς ἀναποδιζούσης ψήφου. VI. Sed cum retro subducto calculo per Mar - Γ΄. Οπηνίκα δὲ κατὰ ἀναποδισμόν, οἷον διὰ Μαρ tium, Februarium et Januarium, antecedentesque τίου, καὶ Φεβρουαρίου, καὶ Ἰανουαρίου, καὶ τῶν πρὸ menses per epactas præsentis anni, qui est xXVIII, τούτων μηνῶν, ἐκ τῶν ἐπακτῶν τοῦ ἐνεστῶτος έτους, feriam explorare volumus, neque præteriti anni ἤγουν τοῦ κη', τὴν ἑβδοματικὴν βουληθῶμεν μαθεῖν, XXVII epactas assumimus: si quidem in duo- οὐ προσχρώμενοι ταῖς τοῦ διελθόντος καὶ ἔτους ἐπαbus versus primi mensibus id agatur, epactas 6, κταῖς εἰς τὴν ταύτης κατάληψιν· εἰ μὲν ἐν τοῖς εἰς quas jam reperimus, ad datam diem Aprilis, aut τὸν πρῶτον στίχον τεταγμένοις μησὶ ταύτην ζητοῦ Julii, una cum epactis ad Aprilem rubro colore pi- μεν, τὰς δηλωθείσας ἐξ ἐπακτάς τῇ τοῦ ᾿Απριλίου ctis, quæ sunt 6, adjungimus in anno communi, καὶ Ἰουνίου μηνός ποσταίᾳ μετὰ τῶν ἀπὸ σηρικού ac summam partimur in 7. In bissextili vero epa- παρακειμένων τῷ ᾿Απριλίῳ, τουτέστι τῶν ς' ἡμερῶν. ctas illas capimus, quæ ad Julium rubricatæ sunt, ὅτε βίσσεξτον οὐκ ἔστι, συμβάλλομεν, καὶ εἰς τὸν ζ nempe 5, cum 6 aliis, et per eumdem numerum 7 τὰς ὅλας μερίζομεν· ὅτε δὲ βίσσεξτὸν ἐστι, τὰς ἀπὸ summam dividimus. Nam dies illi rubricali, qui σηρικοῦ παρακειμένας τῷ Ἰουλίῳ, ήγουν τὰς ε' ἡμέ in sinistro latere positi sunt, adhibentur in anno ρας, μετ' αὐτῶν τῶν ἐξ ἐπακτῶν, καὶ εἰς τὸν δηλω bissextili, quando retrogrado ordine computamus. θέντα μερίζομεν ἀριθμόν. Ταῖς γὰρ ἐξ εὐωνύμων At in bissextili dextri lateris simul rubricatis uti- ἀπὸ σηρικοῦ τεταγμέναις ἡμέραις κεχρῆσθαι προσmur. Hæc de duobus versus primi mensibus præ ήκει, βισσέ του χωρίς, κατά τήνδε τὴν ἀναποδίζουσαν scribimus. In his porro, qui secundum versum oc- ψῆφον· ὅτε δὲ βίσσεξτόν ἐστι, ταῖς ἐκ δεξιῶν ὁμοῦ ἀπὸ cupant, Maio et Januario, in ammo xxvii, epactas σηρικού γεγραμμέναις. Ταῦτα μὲν εἰς τοὺς ἐν τῷ 6 ad quæsitum illorum diem addimus una cum nu- πρώτῳ στίχῳ δύο μῆνας· ἐν δὲ τοῖς εἰς τὸν β' στί mero ad Januarium rubro colore picto, qui est 7. χον, τῷ τε Μαΐῳ λέγω καὶ τῷ Ἰανουαρίῳ, κατά Summam per eumdem numerum partimur. Dixi τόδε τὸ κη' ἔτος, αὐτὰς τὰς ἐξ ἑπακτὰς ἐμβάλλομεν numerum ad Januarium appictum, quod præteritus αὐτῶν τῇ ζητουμένῃ ἡμῖν ποσταίᾳ μετὰ τῶν ἀπὸ annus xxvii bissextílem habuerit; pertinent autem σηρικοῦ παρακειμένων τῷ Ἰανουαρίῳ, τουτέστι τῶν rubricati, uti diximus, numeri ad annos bissextiles. ζ' ἡμερῶν· καὶ εἰς τὸν αὐτὸν ἀριθμὸν ταῦτα μερί ζομεν. Διὰ τοῦτο δὲ εἶπον τὰς παρακειμένας τῷ Ἰανουαρίῳ, ἐπειδὴ τὸ διελθὸν ἔτος, ἤγουν τὸ κζ', βίσσε τον εἶχε· καὶ ἔστιν, ὡς ἔφην, ἡ ἐκ δεξιῶν τῶν ἀπὸ σηρικοῦ καταγραφή, διὰ τὸ βίστεξτον. De observatione bissextilis anni. VII. In hac retro computandi methodo Martři habenda ratio est ut sive post bissextum, sive absque bissexto, regulares ei Decembris imputentur, qui sunt 4 rubricati.: adeo ut neque Septembri, nec Februario ascripti sumantur unquam: ut in recta putatione ac methodo fieri oportere mon⚫ stravimus: sed perpetuo regulares isti 4 rubri caΠερὶ τῆς τοῦ βισσέξτου παρατηρήσεως. Ζ΄. Κατὰ ταύτην δὲ πάλιν τὴν ἀναποδίζουσιν μέθο δον, τὸν Μάρτιον ἐπισημήνασθαι χρή, πρὸς τὸ πάντως αὐτὸν καὶ μετὰ βίσσεξτον, καὶ δίχα βισσέξτου, διὰ τῶν τοῦ Δεκεμβρίου ψηφίζεσθαι ἡμερῶν· λέγω δὲ τῶν ἀπὸ σηρικοῦ τεσσάρων· καὶ μήτε διὰ τῶν τοῦ Σεπτεμ βρίου, μήτε διὰ τῶν τοῦ Φεβρουαρίου, καθάπερ είπομεν, ποιεῖν ἐν τῇ καθ' εἱρμὸν ψήφῳ τε piantur, qui Decembri respondent. Εt ut uno verbo και μεθόδῳ, ἀλλὰ μόνον δι' αὐτῶν τῶν ἀπὸ ση utrumque calculum absolvam, in septenis tabulæ versibus, ad duodecim Romanos menses utrinque positos rectus calculus assumitur, in duobus vero rubro colore inscriptis versibus, qui a summo deorsum pertinent, retrograda methodus locum habet, additis epactis currentis anni solaris. ex quibus septem tabellæ versus ordinati sunt. His de rotæ illius explicatione dictis, facilen lectoribus, quantum fieri potuit, viam aperuimus, qua feriam hebdonadis cujusvis investigare poterunt. ρικοῦ τεσσάρων ἡμερῶν, τῶν παρακειμένων τῷ Δεκεμβρίῳ μηνί. Καὶ ἁπλῶς εἰπεῖν, ἵν' ἐπιτόμως περὶ ἀμφοτέρων διαλάβωμεν τῶν ψήφων· ἐν μὲν τοῖς ζ' τοῦ κανονίου στίχοις εἰς τοὺς ἑκατέρωθεν τεταγμένους δυοδεκαίδεκα Ρωμαϊκοὺς μῆνας τῇ καθ' εἱρμὸν ψήφῳ κεχρήμεθα κατὰ πᾶν ἔτος·ιν δὲ τοῖς ὀρθῶς καθιεμένοις δυσὶν ἀπὸ σηρικοῦ στίχοις τῇ κατ' ἀναποδισμὸν μεθόδων προσχρώμεθα, κατά συμ πλοκὴν, ὡς ἔφην, τῶν ἐπακτῶν αὐτοῦ τοῦ ἐνισταμέ νου ἡλιακοῦ ἔτους, δι' ὧν καὶ οἱ λεχθέντες τ' κανονί σαφηνίσαντες, εὐχερῆ τοῖς ἐντυγχάνουσι τὴν πάσης δι ζονται στίχοι. Ταῦτα καὶ περὶ τοῦδε τοῦ τροχού αὐτοῦ κατάληψιν ἑβδοματικῆς ἡμέρας κατὰ τὸ δυνατὸν πεποιήκαμεν. Quomodo computanda sit ætas lunæ, VIII. Primum luna epactas accipimus una cum Πῶς δεῖ τὴν ἡμέραν τῆς σελήνης ψηφίζειν. Η'. α'. Κρατούμεν τὰς ἐπακτὰς τῆς σελήνης καὶ τὴν

τοῦ ἐνεστῶτος Αἰγυπτιακοῦ μηνός ποσταίαν, καὶ τὸ proposito die labentis Ægyptiaci mensis. Ad haec ἥμισυ τῶν μηνῶν τῶν ἀπὸ Θώθ, καὶ μίαν καθολικήν. Καὶ εἰ μὲν λ' ταύτας εύρήσομεν, ἢ παρὰ τὰς λ', τοσαύτας ἔχουσαν την σελήνην γινώσκομεν· εἰ δὲ ὑπὲρ τὰς λ', ἐκείνας πάλιν μετὰ τὴν ὑφαίρεσιν αὐτῶν τῶν τριάκοντα. β'. "Αλλως. Τὰ ἀπὸ Διοκλητιανοῦ ἔτη παρὰ ἐν ἔτος ποιοῦντες, μερίζομεν εἰς τὸν ιθ' καὶ τὰ λοιπὰ κρα τοῦμεν, καὶ τούτοις ἐπιβάλλομεν ὑπὲρ ἑνὸς μὲν ἔτους, ἐὰν τοῦτο μόνον τυχόν καταλειφθῇ μετὰ τὸν μερισμόν, ἡμέρας ι'· ὑπὲρ β' δὲ ἐτῶν κ'· ὑπὲρ δὲ γ' οὐδὲ μίαν· ὥσπερ καὶ ἐπὶ τοῖς ς' οὐδὲ μίαν· ἢ τῶν θ', ἢ τῶν ιβ'· ἢ ἁπλῶς τῆς ὁποιασοῦν τριετηρίδος· ὑπὲρ δὲ τῶν δ' πάλιν ἐτῶν ι', καὶ ὑπὲρ τῶν ε' κ. Καὶ οὕτως καθεξῆς ὑπὲρ τῶν ζ', καὶ τῶν ι', καὶ τῶν ια' 9· καὶ τῶν μετὰ τὰς τριετηρίδας ψηφιζομένων. Κρατούμεν τοίνυν, ὡς ἔφην, τὰ ἀπομένοντα ἔτη καὶ τὰς ὑπὲρ τούτων ἡμέρας κατὰ τὸν ὑποδειχθέντα τρόπον· καὶ τὴν ποσταίαν τοῦ ἐνεστῶτος Αιγυπτιακοῦ μηνός, καὶ τὸ ἥμισυ τῶν μηνῶν τῶν ἀπὸ θώθ, καὶ μίαν καθολικήν· καὶ εἰς τὸν λ' τὰς όλας μερίζομεν. γ. "Αλλως. Κρατοῦμεν τὰς ἐπακτὰς τῆς σελήνης, καὶ ὑπὲρ ἑκάστου Ρωμαϊκοῦ μηνός, ἀπὸ Σεπτεμ βρίου ἀρχόμενοι μέχρι τοῦ ψηφιζομένου μίαν ἡμέραν" καὶ τὴν ποσταίαν αὐτοῦ τοῦ ἐνεστῶτος Ρωμαϊκοῦ μηνός, καὶ δύο καθολικὰς, καὶ εἰς τὸν λ' τὰς ὅλας μερίζομεν. δ. "Αλλως. Κρατοῦμεν τὰς ἐπακτὰς τῆς σελήνης παρὰ μίαν, καὶ τὰς ἀπὸ Ἰανουαρίου ἡμέρας μέχρι τῆς ζητουμένης ἡμῖν· καὶ τὰ τούτων ξζ' ο. καὶ εἰς τὸν λ' τὰς ὅλας μερίζομεν. ε'. Αλλως. Κρατοῦμεν τὰς ἐπακτὰς τῆς σελήνης, καὶ τὸ ἥμισυ τῶν μηνῶν τῶν ἀπὸ τοῦ ᾿Απριλίου μέχρι τοῦ ψηφιζομένου, καὶ τὰς τριακάδας πρώτας, καὶ τὴν ποσταίαν τοῦ ἐνεστῶτος μηνός· καὶ εἰς τὸν γ' τὰς ὅλας μερίζομεν. ς'. Αλλως. Ενδεκαπλασιάζομεν τὸ τῆς σελήνης Ετος, καὶ κρατούμεν τὰς ἀπὸ πρώτης Ἰανουαρίου μέσ χρι τῆς ζητουμένης ἡμέρας, καὶ τὰ τούτων ξξ'· τρεῖς τε καθολικῶς ἀφαιροῦντες, οὕτω τὰς ὅλας μερίζομεν εἰς τὸν λ'. ζ'. Αλλως. Κρατοῦμεν τὰς ἐπακτὰς τῆς σελήνης, καὶ ταύταις ἔν τε τῷ Ἰανουαρίῳ καὶ Φεβρουαρίῳ πλήρεσι κεχρήμεθα· παρὰ μίαν δὲ μόνην ἐν τῷ Μαρτίῳ· ἐν δὲ τῷ ᾿Απριλίῳ καὶ τοῖς μετ᾿ αὐτὸν πλήρεις συλλαμβάνοντες, καὶ μίαν ἄλλην ὑπὲρ ἑκάστου μηνὸς ἄχρι τοῦ ψηφιζομένου· δύο δὲ μόνον ὑπὲρ τοῦ Αὐγούστου καὶ τὴν ποσταίαν τοῦ μηνός· καὶ εἰς τὸν λ' τὰς ὅλας μερίζομεν. η'. Αλλως. Κρατοῦμεν τὰς ἐπακτὰς τῆς σελήνης, καὶ τὰς ἀπὸ πρώτης Απριλίου μέχρι τῆς ζητουμένης, καὶ τὴν ποσταίαν τοῦ μηνός· καὶ εἰς τὸν κθ' ἥμισυ τὰς ὅλας μερίζομεν. Περὶ τῶν ἀπὸ Διοκλητιανοῦ ἐτῶν· πώς τε ψηφί ζονται, καὶ πῶς δι' αὐτῶν τὸ τῆς σελήνης εὐ ρίσκεται ἔτος. Θ' Τὰ ἀπὸ Διοκλητιανοῦ ἔτη μέχρι τῆς παρούσης. οι γ. γ. ". ξξ' ut inf. dimidium mensium numerum, qui a Thoth elapsi sunt, cum uno regulari. Si summa triginta conficiat, aut minus triginta, totidem dies lunam habere cognoscimus. Sin tricenos dies excedat, demptis triginta quot supererunt, totidem ætati lunæ tribuemus. Alia ratio. Annos a Diocletiano uno minus capimus eosque partimur in xıx; si residuum annus unicus sit, ad eum adjicimus x; si duo restent, xx; si tres, nihil. Cum novem, aut duodecim, aut omnino quilibet tertius annus exstitit: perinde nihil additur. At pro quatuor annis x: 189 pro quinque addendi sunt xx. Atque ita deinceps pro vii ac s, dies s adjiciuntur; uti et pro sul reliquis, qui supra triennium quodlibet excurrunt. Residuos igitur annos, ac singulos pro illis dies hoc modo sumimus cum proposito die mensis Ægyptiaci, quibus dimidium accedit numeri mensium, qui a Thoth elapsi sunt, cum uno regulari: summam per xxx dividimus. ac Aliter. Accipimus epactas lunæ, et pro quolibet Romanorum mense, initio ab Aprili facto, usque ad propositum, singulos dies colligimus, ac regulares duos. Summam per xxx partimur. Aliter. Epactas lunæ unitate minus cum diebus a Kalendis Januariis ad diem qui quæritur elapsis componimus; addimus et horum sexagesimam quamque partem. Tolum deinde per xxx dividimus. Aliter. Epactas lunæ cum dimidio mensium ab Aprili usque ad quæsitum mensem, tum tricesimos primos quosque dies una cum proposita mensis die in unum componimus, quod deinde partimur in xxx. Aliter. Annum lunæ in XI ducimus, ac dies omnes qui a Kalendis Januariis ad propositum diem fuxerunt, cum horum sexagesima quaque parte; inde tribus regularibus abjectis, summam per xxx tribuimus. Aliter. Epactas lunæ in Januario et Februario integras, in Martio unitate minus accipimus, in Aprili ac reliquis, integras: item pro singulis mensibus usque ad propositum, singulos dies annumeramus, pro Augusto vero duos, quibus addita quaesiti mensis die, summa per xxx dividitur. Aliter. Epactas lunæ cum diebus a Kalendis Aprilibus ad quæsitum evolutis cum proposita die com- / ponimus. Summam per xxix 1/2 partimur. De annis a Diocletiano; quomodo pulentur, et qua ratione ætas lunæ in illis invenienda sit. IX. Anni a Diocletiano ad præsentem indictios

neni xiv, quæ cadit in annum xxxi religiosissimi τεσσαρεσκαιδεκάτης ινδικτιῶνος, ἔτους λα' τοῦ εὐσε nostri imperatoris Heraclii, numerantur ccclviI, alque hoc modo computantur: annos indictionis xv ducimus in xxu, quibus addimus regulares xiii cum annis inchoatæ jam indictionis. Quod si hæc ipsa quindecim annorum expleta sit periodus, multiplicatio per xx fieri debet, ac rursus per xXIV, quando etiam ista quindecim annos explicavit. Et ut universe dicam, post expletum quemlibet orbem annorum xv, pro hoc, tanquam absoluto, unum imputamus aunum, atque ita multiplicamus, additis interim in fine regularibus xı. Ex quibus annorum ad hoc tempus a Diocletiano numerus facile ab lectoribus intelligetur. Eos annos CCCLVII per xix dividimus; atque ex residuis ineuntem lunæ colligimus annum. De epactis lunæ, et qua ratione iis utendum sit. X. Epactas lunæ dupliciter metimur: nempe ad xxxt usque rnensis Martii, et Augusti xxvi. Si posteriore hac methodo procedamus, annos Diocletiani uno minus per xıx partimur, reliquos per xı multiplicatos in xxx tribuimus: quod reliquum est epactas dabit. Quod si ex xxx Martii lunares epactæ constituantur, labentem annum lunæ in xı ducimus, e summa demptis duobus, reliquum partimur in xxx. Caterum cum hoc modo duplex sit epactarum inquirendarum methodus, ambæ in allatis supra computandorum Junæ dierum rationibus adhibendæ sunt: ita ut ubi Martii xxxı notata est dies, epactis iis utamur quæ ad illam usque pertinent. Ubi autem xxvIII ponitur, quæ eadem terminatæ sunt assumantur. Ita citra errorem ratiocinia constabunt. βεστάτου ἡμῶν Ηρακλείου βασιλέως, εἰσὶ τνς. Ψη φίζονται δὲ τοῦτον τὸν τρόπον· εἰς κβ' τὰ ιε' τῆς Ινδικτιῶνος πολυπλασιάζομεν ἔτη· καὶ τούτοις ἐμβάλ λομεν καθολικά ιγ'· καὶ τὰ ἔτη τῆς ἐνισταμένης ι δικτιῶνος. Εἰ δὲ ἡ ἐνεστῶσα πληρωθῇ πεντεκαιδεκαετηρίς, ἐν εἴκοσι καὶ τρισὶ τὸν πολυπλασιασμὸν δεῖ ποιεῖν. Οὕτω δὲ ἐν εἰκοσιτέσσαρσι τῆς μετ' ἐκείνην συντελουμένης· καὶ ἁπλῶς καθ᾿ ἑκάστην πεντεκαιδεκαετηρίδος περάτωσιν, τοῦ περὶ αὐτῆς ὡς τετελεσμέ νης ήδη συμπεριβάλλοντας " ἔτος, χρὴ ποιεῖσθαι τὸν πολυπλασιασμὸν, ἐν τέλει δηλαδὴ τιθέντας καὶ τὰ εγ καθολικά. Δι' ὧν ἡ μέχρι καὶ νῦν ἀπὸ Διοκλητιανού τῶν ἐτῶν ἐξαρίθμησις εὐδιάγνωστος ἔσται τοῖς ἐν τυγχάνουσιν. Αὐτὰ γοῦν τὰ τοῦ ἔτη μερίζοντες εἰς τὸν ιθ', τὸ ἐνιστάμενον τῆς σελήνης ἐκ τῶν ὑπολιμπανομένων γιγνώσκομεν. Περὶ τῶν ἐπακτῶν τῆς σελήνης, καὶ τοῦ πῶς δεῖ ταύτας μεταχειρίζεσθαι. Γ. Αἱ ἐπακταὶ τῆς σελήνης διττῶς κανονίζονται· τουτέστιν ἕως τῆς τριακάδες πρώτης του Μαρτίου μηνὸς, καὶ ἕως τῆς τοῦ Αὐγούστου εἰκοστῆς ὀγδόης. Ἐὰν οὖν τὰ ἕως εἰκάδος ὀγδόης ἐπιζητοῦμεν, παρὰ ἓν ἔτος τὰ ἀπὸ Διοκλητιανοῦ ἔτη ποιοῦμεν· καὶ οὕτως εἰς τὸν ιθ' ταῦτα μερίζομεν· καὶ τὰ ἀπομένοντα ἐνδε καπλασιάζοντες, ἀναλύομεν εἰς τὸν λ'· κἀκ τῶν ὑπου λοίπων ἐκείνας γινώσκομεν. Εἰ δὲ τὰς ἕως τριακάδος πρώτης τοῦ Μαρτίου διερευνῶμεν ἐπακτὰς τῆς σελή νης, τὸ ἐνιστάμενον αὐτῆς ἔτος ἐνδεκαπλασιάζομεν καὶ τούτων ἀφαιροῦντες δύο ἡμέρας, τὰς ὑπολοίπους μερίζομεν εἰς τὸν λ'. Διττῆς οὔσης τῆς περὶ τῶν ἐπαν κτῶν μεθόδου, προσήκει παρατηρεῖσθαι ταύτας ἐν ταῖς ἀνωτέρω δειχθείσαις ψήφοις περὶ τῆς κατὰ τὴν σελήνην ἡμέρας· καὶ ἔνθα μὲν τὴν τοῦ Μαρτίου κατετάξαμεν τριακάδα πρώτην, τὰς ἕως αὐτῆς ἐπακτὰς μεταχειρίζεσθαι· ἔνθα δὲ τὴν κη', αὐτὰς τὰς ἕως ταύτης. Οὕτως γὰρ οὐδεμία τοῖς ψηφίζουσι πλάνη προσέσται. De primo mense secundum Ægyptios, quotus sit apud Περὶ τοῦ πρώτου κατ' Αιγυπτίους μηνός, ποιος Romanos, et unde incipiat. XI. Observandum est Thoth Ægyptiacum Romanorum esse Septembrem, cujus initium, sive neome. £ia perpetuo in Augusti xxix competit.· 190 Temporum putalio et summa. κατὰ 'Ρωμαίους ἐστὶ, καὶ πόθεν ἄρχεται. ΙΑ΄. Σημειωτέον δὲ, ὡς ὁ κατ' Αἰγυπτίους βαθ Σεπτέμβριος κατὰ Ῥωμαίους ἐστὶ, τὴν οἰκείαν ἐεὶ ποιούμενος ἀρχὴν, ήγουν νεομηνίαν, κατὰ τὴν κθ τοῦ Αὐγούστου μηνός. Χρόνων αρίθμησις καὶ ὁμάς. Adam. arnos natus erat Setb Enos Cainan Malaleel Jared Enoch Mathusala Lamech Noe 'Αδάμ ἔτη Σήθ Ενώς Καινάν Μελελεήλ Παρέδ Ενώχ στ' σε υλε ph' XX5' po' Αξε Ρέβη αρχαι اجباری Μαθουσάλα au Λαμέχ Νώε βρε Sem Arphaxad Cainan Σήμ Αρφαξάδ βλε Καϊνάν ρλ' Sala Σάλα ρλ Heber Phaleg Εβερ Φάλεγ ράβο pd' 88 (. συνεπιβάλλοντας,

Ραγα Σερούχ Ναχώρ Θάρρα Αλβα ολο Ragau Seruch Nachor σα Tbarrha Ισαάκ Αδραάμ Ἰακώβ Λευτ Abraham Isaac Jacob Levi Καάθ 'Αράμ Caath Aram Γοθονιήλ Μωϋσής Ἐν τῇ ἐρήμῳ Ἰησοῦς Οι πρεσβύτεροι Χουσα σαθέμ Αἰγλώμ Moyses n deserto Jesus Seniores αναθε Chusarathem anni Othoniel Ægion Αώθ και Aoth Σε μεγάρ Semgar Ἰεβουσαίοι δξζ' Jebusæi Δεββόρα δρζ' δεξί ο Debbora Ωρίς καὶ Ζέφ po Oriph et Ziph Γεδεών Ερνδ' Gedeon Αβιμέλεχ δρυζι Abimelech θέλα δροθ Thola Ἰαήρ ότα Jaer Αμμανίται δσιθε Ammanitæ Τεφθα δσκε Jephte Ἐσσεβών. Αδαλβ Essebon Αλών δαμε Elon Ασκών δεν Abdon Φυλιστιείμ όσι Philistæi Σαμψώμ δτι Sampson Αναρχίας καὶ εἰρήνης δεν Interregni et pacis Ηλὶ ἱερεύς στα Heli sacerdos Σαμουήλ ἱερεύς στι Samuel sacerdos Σαούλ δυλ Saul Δαυΐδ δυο David Σολομών Ροβοάμ δρι Salomon δφκς Roboam Αδιά Αφλ Abia Ασά Ἰωσαφάτ δροσ Asa όχι Ἰωράμ όχιη υχισίας Γοβολία δχχς Josaphat Jorain Ochozias Gotholia Ἰωᾶς ιοχές' Joas Αμασίας Exe Amasias Όξίας δυμζ' Ozias Ἰωπθάμ διεγ Joatham Αχάζ διού Achas Εζεκίας χθη δω Ezechias Μανασσής νε δωξ Manasses Αμώς β' δωξει Amos Ἰωσίας λα δως Josias Ιωαχᾶς a' δων, ζ Joachaz Ἰωακείμ ια ση Joacim Ἰεχονίας α' .830' Jechonias Σεδεκίας κα xD Sedecias Ναβουχοδονόσορ хб μα Nabuchodonosor Οὐαλαμαδαράχ δεμα 191 Valamadarach Βαλτάσαρ δεν β Baltasar Δαρεῖος καὶ ᾿Αστυάγης Darius et Astyages Κύρος ο Πέρσης Cyrus Persa Καμβύσης εθν Cambyses Δαρεῖος ὁ Μῆδος Ξέρξης χη και έλει Darius Medus ενη Xerxes 'Αρταξέρξης λγ .εha' Artaxerxes Δαρείος σθ ερι Darius Αρταξέρξης. λε ερμδ' Artaxerxes Ωχος και ερξει Qchus Αρσῆς άχος ερξζ" Arses Ochus Δαρείος ιερογ Darius ᾿Αλέξανδρος ὁ Μακεδών ερπε Πτολεμαῖος ὁ Αἰγύπτου εσθε Alexander Macedo Ptolemæus Ægypti 10 γρ. ν.

Ptolemæus Philadelphus. Ptolemæus Evergetes Ptolemæus Philopator Ptolemæus Epiphanes Ptolemæus Philometor Ptolemæus Evergetes Ptolemeus Physconis Ptolemæus Siderites Ptolemæus, qui et Alexander Ptolemæus Soter Bacchus novus Cleopatra C. Julius Romanorum Cæsar Augustus Tiberius Caius 30 5239 Πτολεμαῖος Φιλάδελφος - Πτολεμαίος Εὐεργέτης Πτολεμαῖος Φιλοπάτωρ Πτολεμαῖος Επιφανής Πτολεμαῖος Φιλομήτωρ Πτολεμαῖος Εὐεργέτης Πτολεμαῖος Φύσκωνος Πτολεμαίος Σιδηρίτης Διόνυσος ὁ νέος Κλεοπάτρα Πτολεμαῖος ὁ καὶ ᾿Αλέξανδρος Πτολεμαῖος ὁ Σωτήρ Γάϊος Ιούλιος 'ΡωμαίωνΚαίσαρ Αύγουστος Τιβέριος Γάϊος Κλαύδιος Νέρων Ουεσπασιανός Τίτος Δομετιανός. Νερούας Τραϊανός Αδριανός Αίλιος Αντωνίνος Μάρκος Αντωνίνος Κόμοδος Σεούῆρος 96 Αντώνιος Καρακάλλου - Αντώνιος άλλος 'Αλέξανδρος Μαμέας Claudius Nero Vespasianus Titus Domitianus Nerva Trajanus Adrianus Ælius Antoninus Marcus Antoninus. Commodus Severus Antonius Caracalla Antonius alter Alexander Mam Maximinus Gordianus Μαξιμίνος Γορδιανός Φίλιππος Δέκιος λ' εσάθ εσξι εσπα ενώ ξυλο Συνδ Ευνή εφ:ε Εμμα εφνε εφοβ Philippus Decius Gallus et Volusianus Valerianus et Galienus Claudius Aurelianus Probus Carus et Carinus Diocletianus Constantinus Γάλλος καὶ Βουλουσιανά Ουαλεριανὸς καὶ Γαλίνος Κλαύδιος Αὐρίλλιος Πρόβος Constantius Julianus Jovianus Valentinianus Valens Theodosius Arcadius Theodosius junior Marcianus Leo Zeno Anastasius Justinus Justinianus Justinus junior Tiberius Mauricius Phocas lleraclius Constantinus Constantinus Constantinus Justinianus Leo Κάρος καὶ Καρίνος Διοκλητιανός Κωνσταντίνος Κωνστάντιος Ἰουλιανός Ιοβιανός Ουαλεντινιανός Οὐάλης Θεοδόσιος Αρκάδιος Θεοδόσιος ὁ νέος Μαρτιανός Λέων Ζήνων Αναστάσιος Ιουστίνος Ιουστινιανός Ιουστίνος νέος Τιβέριος Μαυρίκιος. Φωκάς Ηράκλειος Κωνσταντίνος λη εωχτ εων εωνε εων εωξε Επ sp τράδ Κωνσταντίνος τρία Κωνσταντίνος Ιουστινιανός spor Λέων Spat Τιβέριος, ὁ καὶ ᾿Αψίμαρος spia Ἰουστινιανὸς πάλιν δρη Φιλιππικὸς, ὁ καὶ Βαρδάνης 192 Tiberius, qui et Apsimarus Justinianus iterum Philippus, qui et Bardanes Artemius, qui et Anastasius Theodosius Atramytenus Leo, qui et Cono Artavasdus Αρτέμιος, ὁ καὶ ᾿Αναστάσιος Θεοδόσιος ὁ ᾿Ατραμυτηνός Λέων, ὁ καὶ Κόνων Αρταύασδος κε στλε Y SEAT," " να γυρ. Σευήρος

Κωνσταντίνος υἱὸς Λέοντος Λέων υἱὸς Κωνσταντίνου Κωνσταντίνος υἱὸς Λέοντος σὺν τῇ μητρὶ Εἰρήνῃ Κωνσταντίνος μόνος Εἰρήνη ἡ μήτηρ αὐτοῦ πάλιν Νικηφόρος Σταυράκιος ὁ υἱὸς αὐτοῦ Μιχαὴλ καὶ Θεοφύλακτος Λέων ὁ ᾿Αρμένης Μιχαήλ Θεόφιλος ὁ υἱὸς αὐτοῦ Μιχαὴλ ὁ υἱὸς αὐτοῦ σὺν τῇ μητρὶ Θεοδώρα Μιχαὴλ μόνος Μιχαὴλ καὶ Βασίλειος Λέων καὶ ᾿Αλέξανδρος υἱοὶ αὐτοῦ Βασίλειος ὁ Θράξ Αλέξανδρος καὶ Κωνσταντίνος Κωνσταντίνος μόνος Κωνσταντῖνος καὶ Ῥωμανός λαςαξθ Constantinus Leonis f. Constantinus Leonis f. cum εσοδ Leo Constantiui f. εμ. εσπδ' matre Irene 5"μ.0' 504' Constantinus solus 6, ν. 9 β'μ.ς σιβ Irene rursus γ'μ.θ. στα Nicephorus Sty Stauracius Nicephori f. στε Michael et Theophylactus στιβ Leo Armenius 155x2' Michael ιβ' στλγ' เอ๊ ια a' Basilius Thrax Leo et Alexander Basilii filii Alexander et Constantinus Constantinus solus Constantinus et Romanus Περὶ τῶν ἓξ χιλιετηρίδων, πότε τούτων ἑκάστη, καὶ ἐπὶ τίνος πεπλήρωται. Theophilus Michaelis f. Michael Theophili F. cum matre TheoMichael solus Michael et Basilius dora De sex millenariis, quando singuli, et in quo desinant. I in anno Jared 11 in anno Noe I in anno Ragau V in anno Aoth Vin anno Cyri Persæ Ἡ σ' ἐν τῷ τοῦ Ἰαρὲδ ἔτει Η β' ἐν τῷ τοῦ Νῶς ἔτει Η γ' ἐν τῷ τοῦ Ῥαγαῦ ἔτει Ἡ δ' ἐν τῷ τοῦ ᾿Αθ ἔτει xy' Η ε' ἐν τῷ τοῦ Κύρου τοῦ Πέρσου ἔτει λα 'Π ς' ἐν τῷ τῆς βασιλείας τοῦ ᾿Αναστα σίου ἔτει Vlin anno Anastasii ιζ Περὶ τῶν ια' περιόδων τῶν ἀπὸ φιβ' ἐτῶν· πότε, καὶ ἐπὶ τίνος ἑκάστη τούτων πεπλήρωται. Η α' ἐν τῷ τοῦ Ἑνὼς ἔτει φάλι De periodis x1, quarum singulæ annis constant DXXXI: quando et ubi unaquaque desinal. I' in anno Enos Ἡ β' ἐν τῷ τοῦ Ἰαρὲς ἔτει Η γ' ἐν τῷ τοῦ Λαμὲς ἔτει pà' αξό I in anno Jared βλάβη αφής Η δ' ἐν τῷ τοῦ Νώε ἔτει υπο βρχη Η ε' ἐν τῷ τοῦ Ἔβερ ἔτει xy' βλέ Ἡ ς' ἐν τῷ τοῦ Ναχώρ ἔτει και γριβ Ἡ ζ' ἐν τῷ τοῦ ᾿Αρὰμ ἔτει νη' γψαδ' Η η' ἐν τῷ τοῦ Φιλιστιαίων ἔτει δσνς III in anno Lamech IV in anno Noe V in anno Heber VI in anno Nachor VII in anno Aram VIII in anno Philistæorum Ἡ δ' ἐν τῷ τοῦ Εζεκία ἔτει πη IX in anno Ezechiæ Η ι' ἐν τῷ τοῦ Φιλομήτορος ἔτει ετχι X in anno Philometoris Η ια' ἐν τῷ τῆς βασιλείας Κωνσταν τίνου ἔτει κι' εων β Δήλωσις τῶν ὑποκειμένων κεφαλαίων, πότε, καὶ ἐπὶ τίνος αὐτῶν ἕκαστον ἐπληρώθη. Ἐν ἔτει πα' Μωϋσέως ἤ τ' ἀπὸ Αἰγύπτου γέγονεν ἔξοδος καὶ τὸ πρῶτον Πάσχα τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ κατὰ τὸν παρ' αὐτοῖς πρῶτον μήνα, λέγω δὴ τὸν Νισάν. *Ην δὲ τῶν ἀπὸ Ἀδὰμ τὸ γωκζ' 91. Ἐν ἔτει ιβ' Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ εἰσῆλθεν ἐν τῇ γῇ τῆς ἐπαγγελίας, εἰς τὰ ᾿Αγια τῶν ἁγίων ὁ ἀρχιε ρεὺς κατὰ τὴν τ' τοῦ ζ' μηνός, ήγουν τοῦ Θερσί. "Ην δὲ τῶν ἀπὸ Ἀδὰμ τὸ γω γ. Ἐν ἔτει κε' τοῦ αὐτοῦ Ἰησοῦ ὁ Ἰεβουλαίος ήρξατο καθ᾿ Εβραίους ψηφίζεσθαι, τοῦτ᾽ ἔστιν ἡ πεντηκονταετηρίς. Ην δὲ τῶν ἀπὸ Ἀδὰμ τὸ γωπς' 9. Ἐν ἔτει δ' τῆς βασιλείας Σολομῶντος ὁ ἐν Ἱερο σολύμοις ἤρξατο οικοδομείσθαι ναός. Ην δὲ τῶν ἀπὸ Αδάμ τὸ δυοδ. Ἐν ἔτει γ' τῆς βασιλείας Ἰωακεὶμ τὸ πρῶτον ἔτος ψηφίζεται τῆς εἰς Βαβυλῶνα τῶν υἱῶν Ἰσραὴλ ἀποι· κίας. Ην δὲ τῶν ἀπὸ Ἀδὰμ τὸ δ Ἐν ἔτει ια' Κύρου του Πέρσου τὸ τῆς αἰχμαλω σίας 8 τελευταῖον ἔτος συνεπληρώθη, ήγουν τὸ α'. Ην δὲ τῶν ἀπὸ 'Αδάμ τὸ δισ. * rp. YUIxs'. γρ. ψυχρά να γγ. γωτό, το γρ. αἰχμαλώσεως. XI in anno imperii Constantini 193 Explicatio subjectarum capitum, quando et sub quo unumquodque contigit. Anno Moysis octogesimo primo incidit migratio Israelitarum ex Ægypto; necnon eorum Pascha primum in primo eorumdem mense, hoc est Nisan, anno ab Adamo 3827. Anno duodecimo Jesu filii Nave ingressus est in terra promissa in sancta sanctorum summus pontifex decima die meusis septimi, qui est Tisri. Erat autem annus Adami 5863. Anno xxv ejusdem Jesu Jobelæus ab Hebræis putari coptus est, hoc est quinquagenarius orbis annorum. Erat annus Adami 5886. Anno iv regni Salomonis cœptum est ædificari templum Hierosolymitanum, anno Adami 4474. Anno tertio regni Joacini primus numerari incipit deportationis Israelitarum in Ægyptum. Erat ab Adamo 4900. Anno Cyri Persæ undecimo ultimus cantivitatis annus desiit, videlicet septuagesimus. Qui est ab Adamo 4970.