col. 793–794page 1 of 50
PG 87:793Καὶ ἐπὶ τῶν ζώων τῶν πρωτοτόκων καθαρῶν μὲν, οὐδὲ λύτρωσις. Οπερ ἐπὶ τῶν πολεμίων ἐπὶ θανάτου γίνε ται, ὡς ἐπὶ τῶν Ἱεριχουντίων ἀναθεματισθέντων ἐν στόματι ξίφους, ἣν ἐπὶ τοῦ αἰῶνος τοῦ μέλλοντος ποιήσεται Χριστός. Ἐπὶ δὲ τῶν οἰκείων Θεῷ ἐπὶ τελείᾳ τῇ εἰς Θεὸν μεταθέσει, περὶ ὧν ἐγκαλεῖ Θεός Εποτίζετε τοὺς ἡγιασμένους οἶνον.» Καὶ ὁ Σολο μών φησιν ἀγαθὸν μὴ εὔξασθαι, ἡ εὔξασθαι καὶ μὴ ἀποδοῦναι. Ανάθημα δὲ οὐδὲν λύτρον ἐστὶν, ἀλλ᾽ ἅγιον ἁγίων Θεῷ έως θανάτου, καὶ ἀντὶ λυτρώσεως ἀνατίθεται. ΝΟΤ.Ε. Ὅταν ἐπὶ τῶν πολεμίων. ῾Ο ᾿Αλεξαν. κώδ. Ἐπὶ μὲν πολεμίων ἐπὶ θανάτῳ. Ὁ τῆς Αὐγ κώδ. Τό, ἣν, οὐδαμοῦ ἀναφέρεται. Καὶ ἴσ. ἀναγνωστο όπερ. Ὁ δὲ τῆς Αὐγ. κώδ. τάδ' ἔχει· τουτέστιν ἀνατεθέντων τῇ ἀπαραιτήτῳ κρίσει τοῦ μέλλοντος. Ἐπὶ δέ, κτ. Ὁ δὲ Σολομὼν δεινὸν ἀποφαίνει τὸ μετὰ τὴν ἐφ' ἑαυτῷ εὐχὴν ἀνασκέψασθαι. Ο τῆς Αὐγ. κώδ. 'Αλλ' ἀνατίθεται μέχρι θανάτου. Ο τῆς Αὐγ. κώδ. Πᾶς ἄρσην, ἀπὸ εἰκοσαέτους καὶ ἐπάνω. Παρα τηρητέον ἐν τοῖς ᾿Αριθμοῖς, ὅτι οὐ γυνὴ ἀριθμεῖται, ὡς ἀσθενής· οὐ παιδίον, ὡς εὐκαταφρόνητον, πλὴν πρωτοτόκων καὶ Λευϊτῶν· οὐ δοῦλος, διὰ τὸ ἄτιμον οὐκ ἐπίμικτος, διὰ τὸ ἀλλότριον· ἀλλ' οἱ ἄρσενες.
col. 795–796page 2 of 50
PG 87:795καὶ οἰκεῖο:, ἐλεύθεροί τε καὶ εὐγενεῖς, καὶ εἰς μέσ τρον ἡλικίας έχοντες του πληρώματος τοῦ Χριστοῦ
col. 797–798page 3 of 50
PG 87:797Τάγμα δεύτερον οὗτοι· Ρουβίμ, Συμεών, Γάδ. Ο πρωτότοκος ἐξάρχει μετὰ τὸν βασιλέα. Πρωτ τότοκος γὰρ ὁ Χριστὸς ἐν σαρκί. Δεύτερον δὲ τὸ ἐν ὑπάρξει σεμνὸν, ἢ τὸ βασιλικόν. Συνέζευκται δὲ τοῖς ἐλευθέροις τὸ δοῦλον, βοηθούμενον τῇ συζεύξει· καὶ τοῦτο μάλιστα παρὰ Χριστῷ, ὅπου οὐκ ἔνι διῦλος, οὐδὲ ἐλεύθερος. Τρίτον τάγμα οὗτοι· Ἐφραίμ, Μανασσῆς, Βενιαμὶν. Εκ πρωτοτόκου τῆς Ῥαχὴλ ὁ Ἐφραίμ. ᾿Απὸ γὰρ τοῦ Ἰωσὴφ υἱοῦ πρώτου της Ραχήλ. Συν άπτεται δὲ καὶ ὁ ἕτερος, δεύτερος ων, πρότερος ἐν τύπῳ τῶν ἐπιστρεφόντων ἀπὸ τοῦ Ἰσραήλ, ὄντων ἐχθρῶν, καὶ διὰ τοὺς πατέρας ἀγαπητῶν. Τέταρτον τάγμα εἰσὶν οἶδε· Δάν, Ασήρ, Νεφθαλείμ. Δοῦλον τὸ γένος, ἀλλ' οὐκ ἀτιμάζεται οὐδὲ ἐν νόμῳ. Δευτέραν ὁ Ρουβὴν παρεμβολὴν ἔχει καὶ τάγμα. Μετὰ γὰρ τὴν βασιλέα δεύτερον τὸ ἐν προ ὑπάρξει σεμνόν· Πρωτότοκος γὰρ ὁ Κύριος ἐν σαρκί συνέζευκται δὲ, κτ. Ο τῆς Αὐγ. κώδ. Υιδούς ὄντος υἱοῦ πρώτου. Ὁ αὐτ. Τῶν ἀμφὶ Δάν. Ὁ τῆς Αύγ. κώδ. Αλλ' οὐδὲ ἐν νόμῳ ἀπόβλητον. Ο αυτο
col. 799–800page 4 of 50
PG 87:799Τόπος τοῖς Γηδσωνίταις ὁ ὀπισθόδομος, δυτικός ὤν· τοῖς δὲ Κααθίταις, τὸ νότιον τῆς σκηνῆς· τοῖς δὲ Μεραρίταις, τὸ βόρειον· τοῖς δὲ ἱερεῦσι, τὸ ἀνατολικὸν. ἵνα ἐν ταῖς κινήσεσι καὶ ὁδοιπορίαις κατάρχη μὲν τὸ ἀνατολικὸν πρὸς τῷ Ἰούδα τάγματι, οἱ ίε ρεῖς. Τούτων δὲ καὶ τῶν ἄλλων ὦσιν ἐν μέσῳ οἱ Κααθίται, φέροντες τὰ ἱερὰ σκεύη κεκαλυμμένα ὑπὸ τῶν ἱερέων, καὶ τοῖς ἄλλοις καὶ αὐτοῖς δὲ τοῖς φέρουσιν αθεώρητα. Καὶ ἔσονται ἐμοὶ [οι] Λευίται. Εγώ Κύριος. Μα καρίζων τοὺς ἑτοίμους καὶ εὐσχόλους εἰς τὰ Θεοῦ τοῦ μόνου Κυρίου. Νῦν δὲ οὐ γένει σωματικῷ τὸ οἰκεῖον, ἀλλὰ προαιρέσει ὁρίζεται. Καὶ πᾶς ἴδιος ὁ τὰ Θεοῦ Τὰ τῶν λοιπῶν λύτρα τοῖς ἱερεῦσι δίδοται, ὥστε
col. 801–802page 5 of 50
PG 87:801δικαίως τοὺς Λευΐτας ὑπὲρ αὐτῶν λειτουργεῖν, κομι σαμένους διὰ τῶν ἱερέων τὰ λύτρα. Τοῦ δὲ πλήθους τῶν Λευϊτῶν τοῦ ἀντιδιδομένου των πρωτοτόκων δύο ναμιν έχει Χριστὸς πάντων ἀνθρώπων ἀντιδοθείς τῶν ἀπὸ τοῦ πρωτοπλάστου. Ο δὲ αὐτὸς καὶ ἀντὶ τῆς λυτρώσεως τῶν περιττῶν, ὑπὲρ ὧν οὐκ ἦσαν Λευίται ισάριθμοι· οὐ μερικῶς, οὐδὲ διαφόρως, ἀλλ' εἰς ὑπὲρ πάντων λύτρον γινόμενος, κατατιθέντων αὐτῷ λύτρα τὸν λόγον τῆς πίστεως, ἐμπεριέχοντα τὴν τοῦ ἑπταμερούς νόμου πλήρωσιν, ἐν τοῖς πέντε σίκλοις σημαινομένην. Τὸ μὴ ὁρᾶσθαι τὰ ἱερὰ, τὸ ἀθεώρητον δηλοῖ τῆς Θεότητος τοῖς μὴ εἰς ἄκρον ἤκουσιν. Ἀγγέλοις γοῦν τὸ θεάσασθαι τὸν Θεὸν ἀνάκειται πρὸς δόξαν· τοὺς δὲ ἀνθρώπους, ὕστερόν ποτε θεάσασθαι Θεὸν, φησὶν ὁ Χριστὸς, ὅταν ἔλθωσι καθαροὶ πρὸς τὸ τέλειον. Το δὲ ἱερὸν σκεῦος, ὡς Θεοῦ οὐσία τιμᾶται, καθὸ καὶ ἠνώθη σκεύει ἡ θεία οὐσία κατὰ τὴν σάρκωσιν. Μὴ θεωρουμένη δὲ ἡμῖν ἡ θεία οὐσία, ὑπὲρ ἡμᾶς ἐστιν, ἀλλ' ἐπισκιάζει ἡμῖν ὑπερέχουσα. Τὸ θυσιαστήριον καλύπτεται πορφυρῷ καὶ ὑακινθίνῳ. Ενι μὲν γὰρ ἐν τῷ θείῳ θύματι τὸ λαμπρὸν καὶ βασιλικόν, ἔνι δὲ ἐπικάλυψις. Καὶ τὰς βάσεις αὐτῆς, καὶ τὸ κάλυμμα. Εοιχε κάλυμμα νῦν τὰ ἱστία τῆς αὐλῆς λέγειν, οὐχ ὅτι αὐτὸ ἐβάσταζον· τοῖς γὰρ υἱοῖς Γεδσὼν ἀπενενέμητο ἀλλὰ τοὺς στύλους τούτων. Οὐ γὰρ ἔστιν ἐπινοῆσαι ἕτερον κάλυμμα ἔχον στύλους.
col. 803–804page 6 of 50
unde vietima eorum ad expiationem illis quoque inseruit. Pulchre vero ca quæ in homines delinquun
tur iis opponit, quæ in numen admittuntur, nullamque mitigationem impetrant, quemadmodum in
eo qui Sabbati feria ligna collegerat planum fiet, et factum jam est in eo qui ad contumeliam Dei no
mine ejas abusus fuerat.
Cujuscunque viri uxor transgressionis rea fuerit. [12.] Hoc edocemur sane, quod ad Dei cognitionem
sub falsa puritatis specie pollutus pertingit nemo Quorum enim peccata non palam, judicio extracta,
flunt, eos occulte consectabuntur. In confessione quippe iniquitatis idem quod in lepra et seminis
effusione contingere solet: te enim tacente licet, cogitationes ad Deum clamitant, verba item quorum
etiam sub hominum notitiam cadunt affectiones: tenebræ denique in quibus adufterium sese fovet et
sustentat plerumque; quapropter Ecclesiastes inquit " omnem actionem a Deo in judicium productam
iri; necnon Apostolus: Omnes quidem nos coram tribunali Christi sistendos esse, ut quisque pro
prio corpore auferat, quod eo in vita quæsivit, sive bonum sit, sive contra”. ›
Hordeacea igitur farina citra thus et qleum adducatur. [15.] Hoc sane, peccatorum vitam jumentorum
plane similem esse, in qua saporis, in qua delectationis nihil sit, arguit. Perpetuus enim supplicii metus,
et de corona adest desperatio. Nuda vero in judicio astabit. Nihil quidquam Deum qui scrutatur corda
renesque 25 fallere posse nuditas mulieris repræsentat; Deum inquam, qui voce prophetæ ita eloquitur
Deus ego propinquus sum, dicit Dominus, nec Deus sum remotus 25, cujus ab oculis non abscondetur
quidquam, quanto minus vero turpitudinis crimina. Idcirco Paulus ", mulierem nudo capite preces fundere
vetuit. Index vero 386 Dei verbum est, quod repræsentatur in imagine, ceu aqua viva quæ hausta penetrat
an intima prædictæ mulieris viscera. Contendit enim illud in ipsas animi sedes, in juncturas membrorum,
in medullas ossiu:n, ac discernit et explorat affectiones mentis ar.imique cogitationes. Cujus verbi vis
in pronuntiatis judicialibus in libro descriptis, aquaque illa delibutis, abortionem ac ventris inflamma
tionem adulteræ concitantibus consistit. Quibus affectionibus mulieris, quid legis neglectus pariat in
dicatur. Atqui aqua illa viva atque pura, Dei verbum vivificans, omnisque peccati exsors, quod in carne
tanquam in testaceo vase (e terra enim caro fuit), significat. At tentorii pulvis mortem ipsius quam
nostra causa pertulit, insinuat, juxta illud quod homini, cum creatus esset, fuit dictum: ‹ Cinis es el in
cinerem redibis 17. › Verba vero condemnationis, illum qui pro nobis exsecrationem subivit denotant,
Exsecratum enim cunctum esse qui e ligno pependit, scriptum est 28. Christus igitur in animi profun
ditatem recedens, reos quidem puniendo redarguit, insontes vero frugiferos reddit. At qui Deo non
acceptus est punitur, cum nulla ejus mentio fiet apud eum qui ad alienos dicit: «Non novi vos”.
Cæterum qui patitur valde indigna, aliis juramentum mala propulsandi fit, qui, Ne mihi eveniat quod
evenit illi, dicunt.
Quicunque vir seu mulier volum magnum nuncupaverit. [VI, 2.] Græcorum liberi, si in nymphas vel
montanas, vel aquatiles incidissent, comas nutriebant. Lex itaque mala dæmonum consuetudine dem
pta ad Deum hoc ipsum transfert. Pari nimirum modo, quo sacrificia, de quibus apud Isaiam dicit
Ecquis vero de manibus vestris ea requirebat, illis condonavit etiam 30». Cæterum caput mentis præ
se imaginem fert; capilli vero cogitationum et motionum a natura nobis insitarum. At qui in Dei
honorem comam nutrit, optimis actionibus quarum causa divina cognitione dignus evadit, operam
navat. Quapropter ab omni malitia tanquam ab ebrietate, ex æquo enim mentem alienat, abstinendum
est. Quod ipsum sermo ille propheticus declarat: Sacerdos et vates vino vecordes sunt facti, siceræ
ingurgitatione sunt quassati”. › Item illud quod alibi Isaias dicit: «Vitis euim eorum ex vinea Sodomæ
est, sarmentum ipsorum ex Gomorrha; Uva eorum uva bilis est, botros habent ponticos, animus æstus
draconum vinum eorum.. Sunt qui proximum suum turbulenta fece potasse feruntur. Acetum, vo
luptates enormes et cum natura pugnantes repræsentat. Cæterum interdicto uvarum passarum et aci
1.orum vinaceorum inveteratas voluptates, amolitur, et a vestigiis eorum mentem referendam esse
monet, et ad vomitum peccatorum redire vetat; et ab his sane rebus qui abstinet, et in ea quæ his
sunt contraria incumbit, Deo suam comam nutrit; qui si comam vapore aliquo exiti»li deleat, calvitiem
fædam nec sine magno dedecore efficit. Quocirca ad Jerusalem dixit Dominus: Rade le, et tundere
delicatorum natorum tuorum causa”; › ignominiæ enim et luctus indicium tonsura est. Omnibus
igitur exacte perpensis. eum qui per peccatum (per quod in mortis vincula delapsus animus nullis
recte factis sese amplius comare poterit) a sua sanctificatione excidit, illam captare assumereque
iterum necesse est. Ad hujusmodi Paulus inquit ‹ Filioli, de quibus iterum lectum concepi, dum for
metur in vobis Christus ". Nam si pœnitentia faciem suam extulerit, spes est vitæ, quemadmodum
in illis quorum capilli emergunt iterum, adumbratum est. Recedit igitur a peccati sepultura, el reve
rentia quam parentibus natura debet, longe prius habens Deo probari, quam parentibus. Virtus enim,
ubi in officio suo est, carnis cupiditatem aspernatur, quin et sanguinis propinquitati longe anteponen
dus est Deus; Nam, ‹ Qui supra me, inquit, patrem aut matrem suam diligit, me non est dignus ", ›
Insuper et illud: Me assequere, et mortuos inhumare suos mortuos sine *; › quando cum eo qui
** Eccle. XI, 14. 23 Cor. v, 10. " Psal. vi, 10. 18 Jerem. xxmi, 25.
11, 19. Deut.xx1,.25; Galat. 11, 13..
Mich. 1, 16.
* Matth. vii, 23. 30 Isa. 1, 12.
35 Galat. IV, 19. 35 Matth. x, 37.
36 Matth. VIII,
27 Gen.
** 18a. 1, 8, 9.
** I Cor. xt, 15.
Isa. xxv, 7.
col. 805–806page 7 of 50
PG 87:805Ἰστέον, ὡς τὸ ἐν μέρει χρόνου εύχεσθαι τῶν εἰρη μένων τὴν ἀποχὴν, μερικὴν δηλοῖ τὴν ἀφιέρωσιν τὸ δὲ διαπαντός, καθολικήν. "Οπερ ὄντως και μεγά λην νοητέον εὐχὴν, ἐντελοῦς πολιτείας δικαιοσύνην σημαίνουσαν.
col. 807–808page 8 of 50
PG 87:807Επίθεμα λέγεται, ἡνίκα τὸ προσενεχθὲν ἐπιτεθῇ τῷ θυσιαστηρίῳ· ἀφαίρεμα δὲ, ὅταν ἀπὸ τοῦ τυθέντος, ἢ ζυμωθέντος, ἢ τοιούτου τινὸς ἀφαιρεθῇ Καὶ ἐπιθήσουσι τὸ ὄνομά μου ἐπὶ τοὺς υἱοὺς Ἰσραὴλ, καὶ ἐγὼ Κύριος εὐλογήσω αὐτούς. Ορᾷς, ὅτι τὸ ὄνομα Κυρίου τὰς εὐλογίας ἐνεργεῖ, οὐ τὸ στόμα τοῦ λέγοντος; "Οθεν κἂν ἁμαρτωλὸς εὐλο γῇ, ὁμοίως ἐνεργεῖται παρὰ τῷ πιστῶς δεχομένῳ ἡ εὐλογία. Καθάπερ ἀμέλει τοῦ Βαλαὰμ εὐλογοῦντος ἐν ὀνόματι Κυρίου, ενηργεῖτο ἡ εὐλογία τοῖς ἀξίοις. Σημείωσαι δὲ, ὅτι τρίτον εὐλογεῖ διὰ τῆς ἁγίας Τριά δος· ὥσπερ οὖν καὶ ὁ Βαλαάμ.
col. 809–810page 9 of 50
PG 87:809Οὐ χρήζει δέ τινος ὁ Θεὸς, ἀλλ' ἡμεῖς Θεοῦ χρήζοντες δὲ, ὥσπερ τὸ δίκαιον τοῦ ἀντιτιμηθῆναι κατασκευάζομεν διὰ τὸ τιμᾷν. Τὴν δὲ ἐπιφάνειαν τῶν προσφερόντων ἐπεξεργαζόμενος ὁ Θεὸς εἰς τὴν ἐπίγνωσιν τοῦ λαμπρὸν εἶναι τὸ τιμᾷν Θεόν, ἕνα καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν ἐκέλευσε προσάγειν τὰ δῶρα ὥσπερ οὖν ἑκάστῳ τῶν ἰδίων ποιημάτων μίαν ἐπένει μεν ἡμέραν, φωτί, οὐρανῷ, γῇ, ἄστροις, ζώοις. Καὶ ἵνα εἰδείημεν, ὡς ἐλλόγιμα Θεῷ τὰ προσαγόμενα, ἀναγραφή τούτων ἀκριβής καὶ ἐπὶ σταθμού. ῶν ἡ καταρίθμησις καὶ τῶν προσαγόντων ἔχει τὰς ονομασίας, δι' ὧν καὶ μνημονευόμεθα. Σκεύη δὲ προσάγοντες, οὐ κενὰ ταῦτα προσάγουσιν ἀνθρώπων οἱ τύποι, οὓς δεῖ Θεῷ πλήρεις προσιέναι. Οὐ γὰρ ὀφθήσῃ, φησί, κενὸς ἔναντι Κυρίου. Ζῶα δὲ σὺν τού τοις ἐπὶ θυσίᾳ τὰ ἐκλεκτά. Πολύτροπος γὰρ ἡ πρὸς Θεὸν οἰκείωσις, ἐξ ὧν ἔδωκε Θεός. Ἡμεῖς οὖν τὸ τίμιον ὄντως δῶρον Θεῷ προσάγομεν, ὁ ὁ Θεὸς καὶ ἡμεῖς ἐν τοῖς τῆς ἀρετῆς πόνοις εὑρήσομεν. Πλήρεις οὖν δεῖ προσιέναι, λαμπρὶν ἐν ἀργύρῳ καὶ ἱλαρὰν ὡς ἐν ἐλαίῳ ζωὴν ἔχοντες. Ης σύμβουλον ἡ σεμίδαλις, ἄρτου τυγχάνουσα γένεσις. Τὸ ἱλα ρὸν γὰρ ἡμῖν ἡ εἰς Χριστὸν ἐλπὶς ἀπεργάζεται, κατὰ τὸ, ι Τῇ ἐλπίδι χαίροντες. ν - «Ὅταν γάρ, φησί, Χριστὸς φανερωθῇ ἡ ζωὴ ὑμῶν, τότε καὶ ὑμεῖς σὺν αὐτῷ φανερωθήσεσθε ἐν δόξῃ. Θυίσκη δὲ θυμιαμάτων πλήρης, ὅ ἐστι θυμιατήριον, θυίσκη διὰ τὸ σχῆμα λεχθέν, ὡς μὲν χρυσῆ, τὸ κάλλος καὶ τὸ ἀδιάφθορον δηλοί τῆς ζωῆς· ὡς δὲ θυμιαμάτων πλήρης, τὸ πρὸς Θεὸν εὐῶδες τῆς ἁγιό τητος. οι ΝΟΤΑ. Θεοῦ. Οἱ καὶ διὰ τοῦ τιμᾶν τὸ τιμᾶσθαι πραγ ματευόμενο.. Τὴν δὲ ἐπιφ. κτ. ἐν τῷ τῆς Αὐγο κώδ. Ακριβής, καὶ τῶν προσαγόντων ονομασία. Ὥστε δι' ὧν τιμῶμεν, καὶ μνημονευόμεθα. Δηλούται τοίνυν, ὅτι Θεῷ τὰς ἡμετέρας καθιερούν προσήκει ψυχάς. Ταῦτα ἀντὶ τῶν ἑπομένων ἐν τῷ εἰρημ. κώδ.
col. 811–812page 10 of 50
PG 87:811Καὶ μετὰ τὸ χρῖσαι αὐτὸν, δῆλον ὅτι τὸν ᾿Ααρών. Περὶ αὐτοῦ γὰρ μέλλει διαλέγεσθαι τῷ Μωϋσῇ ὁ Θεός. Κατὰ δὲ τοὺς ἄλλους ἑρμηνευτὰς, αὐτὸ ἐκδόντας, τὸ θυσιαστήριόν φησι. Προειπών γὰρ, ο Αὕτη ἡ ἐγκαίνισις τοῦ θυσιαστηρίου, ο επήγαγε, ο Μετὰ τὸ χρῖται αὐτό.» Ὠβέλισται γὰρ τὰ ἐν μέσῳ.
col. 813–814page 11 of 50
PG 87:813Το Πάσχα τὴν ὑπέρβασιν ἀναμιμνήσκει τελείν. Διότι αὐτοὺς ὁ παίων ἄγγελος ὑπερβέβηκεν. "Οθεν τούνομα, καὶ τὸ κατ' ἔτος ἐπιτελεῖν εἰς εὐεργεσίας
col. 815–816page 12 of 50
PG 87:815ἡ ὑπόμνησιν, καὶ εἰς δήλωσιν τοῦ τὸν θάνατον μηκέτι θάνατον εἶναι ποιήσαντος διὰ τῆς ἀναστάσεως. Αμνή. μονες δὲ τῆς εὐεργεσίας οἱ τὰ σαρκὸς προτιμώντες, ὧν ἀποτρέπων Τιμόθεον ὁ Παυλός φησι· Μνημόνευε Ἰησοῦν Χριστὸν ἐκ νεκρῶν ἐγηγερμένον· οὐκ ἀνά μνησιν, ὡς ἐπιλελησμένῳ κινῶν, ἀλλὰ μνήμην ὡς μεμνημένῳ. ι Ποιήσεις δὲ αὐτὸ, φησί, κατὰ καιρὸν αὐτοῦ. Οὔτε γὰρ ἐκτὸς καιροῦ τὸ πρᾶγμα γέγονεν, ἀλλ' ὅτε ἦλθε τὸ πλήρωμα τοῦ χρόνου.»
col. 817–818page 13 of 50
PG 87:817Ελαταὶ δὲ αἱ σάλπιγγες· ἐλαύνονται δὲ διὰ σφύρας. Περὶ ἧς Ἱερεμίας φησί· «Καὶ συνετρίβη ἡ σφύρα πάσης τῆς γῆς.. Εἰ μὴ γὰρ ἦν διάβολος ή σφύρα, σάλπιγξ οὐκ ἦν ἐλατή, ἡ διεγείρουσα ἐπὶ τὰς ἑορτὰς τοῦ Θεοῦ· καθ᾽ ἂς τα σώματα θυσίαν προσάγομεν, λόγῳ τὴν ἰδίαν ἀπολιπόντα ζωὴν, τὰς ψυχὰς φαιδρυνόμενοι· καὶ τοὺς ἀκούοντας κινοῦσα πρὸς πόλεμον. Πολλὰ ἡ σφύρα Παύλῳ συνήρατο τῇ σάλπιγγι τῇ ἑλατῇ, διὰ τῶν ποικίλων αὐτὸν ἐλαύνου σε πειρασμῶν· δηλοῦσα, ὡς ἐλαύνεσθαι ἡ δύνατο, μηδὲν βλαπτόμενος· καὶ σχῆμα λαβεῖν σάλπιγγος μεγαλοφώνου μὴ ἄδηλον δηλούσης φωνὴν εἰς τοὺς ἀκούοντας, εἰς τὸν κατὰ τῆς κακίας κατασκευάζεσθαι πόλεμον. Καὶ εἶπε Μωϋσῆς τῷ 'Οβάβ υἱῷ 'Ραγουήλ. Δεῖ νοεῖν, ὡς Ἰσθὼρ τοῦ καὶ Ῥαγουὴλ ἀποστρέψαντος, οὗτος γυναικάδελφος ὢν αὐτοῦ, μέχρι νῦν αὐτῷ συν ἔμεινε. Νῦν δὲ, ὡς εἰκὸς, τοῦ πατρὸς αὐτῷ τελευτήσαντος, ὥρμησεν ἀπελθεῖν, τὴν ἱερωσύνην κατέχειν τὴν πατρώαν βουλόμενος. Ὁ δὲ κατασχεῖν ἐπειρᾶτο ἐλπίδι τῶν αὐτοῖς ἐσομένων καλῶν. Φησὶ μὴ δεῖν ἀπολιπεῖν αὐτοὺς, ἐπεὶ κατέμαθε τὰς στρατοπεδεύσεις αὐτῶν τὰς ἐν τῇ ἐρήμῳ· καὶ ἔσεσθαι ἐν αὐτοῖς πρὸ ὀφθαλμῶν, ὡς δυνάμενον προ τετάχθαι καὶ καθηγεῖσθαι διὰ τὴν ἐμπειρίαν. Καὶ ὡς ἔοικεν ἐπείσθη· οὐδαμοῦ γὰρ λέγει ὡς ἀπέστρεψε.
col. 819–820page 14 of 50
PG 87:819Εὐλῇ παύεται τὸ πῦρ· ἵνα γνῶσιν, ὅτι χάρις απο τοῖς, οὐ κατ' ἀξίαν ἡ σωτηρία.
col. 821–822page 15 of 50
PG 87:821Ἡγνίζοντο δὲ πρὶν φάγωσιν. Ἱερὰ γὰρ παρὰ Θεοῦ καὶ ἡ κρεοδοσία, καὶ καθαρῶν δεῖται τῶν ἐσθιόντων. Οτι δὲ οὐκ ἀναγκαία ἡ βρῶσις, ἐπάγει «Ότι ἐκλαύσατε ἔναντι Κυρίου.» Διὰ γὰρ τὸ κλαύσαι τὰ κρέα δίδωσιν, οὐ διὰ χρείαν. Ὁ Μωϋσῆς ἀπιστεῖ, τὸ πρᾶγμα μόνον ὁρῶν, οὐ τοῦ Θεοῦ τὴν δύναμιν. Διό φησιν αὐτῷ· «Μὴ χεὶρ Κυρίου οὐκ ἐξαρκέσει;» μείζω Μωϋσεῖ τὴν εὐεργεσίαν δι δοὺς γνῶσιν, ὡς πάντα δυναμένου Θεοῦ. Ο καὶ ὁ Χριστὸς ὁ τὴν αὐτὴν ἔχων τῷ Πατρὶ δύναμιν ἐπὶ τῶν τραφέντων ἐν ἐρήμῳ πεποίηκε. Καὶ μέμφεται τοὺς ἐπὶ τροφὴν, ἀλλ' οὐκ ἐπὶ γνῶσιν ἐλθόντας Θεοῦ. Τοῦτο καὶ νῦν, καὶ Μωϋσῆς, καὶ οἱ φαγόντες παι δεύονται. Πλὴν ἐνταῦθα μὲν διὰ τὴν ἐπιθυμίαν, ἐλεγκτικῶς· ἐκεῖ δὲ διὰ τὴν παραμονὴν, ἵνα μὴ ἐκλυθῶσι νηστεύοντες. Τὰ αὐτὰ δὲ τῷ Μωϋσεῖ καὶ Φίλιππος ἔλεγεν εἰς ἔνδειξιν τῆς θείας δυνάμεώς τε καὶ εὐπορίας ἐν ἀνθρωπίνῃ ἐρωτήσει·. Πόθεν ἀγο ράσομεν ἄρτους, ἵνα φάγωσιν οὗτοι πάντες;» Δι' ὧν δὲ ἐπεθύμουν εδεσμάτων οἱ πάλαι, δηλούται τῆς αὐτῶν ἐπιθυμίας τὸ γεῶδες, καὶ κάκοσμον, καὶ δρι μύ, καὶ ὑδαρῶς ἐκλελυμένον. Εντεῦθεν ἡ τῶν ἑβδομήκοντα πρεσβυτέρων ἐκλογὴ κατ' ἐμπειρίαν τὴν Μωσέως ἵνα μὴ ἴσην αὐτῷ διὰ Μωϋσέως. Ο τῆς Αύγ. κώδ.
col. 823–824page 16 of 50
PG 87:823τὴν κατάστασιν ἔχωσιν ὑπὸ Θεοῦ αἱρεθέντες, ἀλλ' ὑπ' ἐκείνου, τῇ περὶ αὐτοὺς ὑπολήψει ὡς τιμιωτέρους ἑλο μένου τούτους, ὡς καὶ τῷ 'Αδάμ τὸ ἡγεμονικόν σώζων ἐπὶ τοῖς ἀλόγοις ἔδωκε τὴν τῶν ὀνομάτων θεσιν. Οὐχ ὑπὲρ ἑαυτοῦ φθονερῶς, ἀλλ' ὑπὲρ τοῦ ἡγε μόνος τιμητικῶς, ἐξαίρετον εἶναι τὴν προφητεία, αὐτῷ βουλόμενος. Οὐ πάθος τὸ, ἐθυμώθη. Οὐ γὰρ ἂν μετὰ τὴν δόσιν, ἅμα δὲ τῇ αἰτήσει τὸν θυμὸν ἐπεδείξατο. Τὸ δὲ τῆς κολάσεως δίκαιον οὕτως ἐκάλεσε· μήτε τὴν βουλὴν ἀναμεινάντων Θεοῦ, τοσαύτην τε δειξάντων σπουδήν, ὡς καὶ ταριχεῦσαι, καίτοι κελευσθέντας μηδὲ τὸ μάννα θησαυρίζειν. ᾿Αλλὰ τοῦτο μὲν ᾤοντο δια ηνεκές, ἐκεῖνο δὲ πρόσκαιρον, μὴ ἀκολουθοῦντες Θεῷ, κἂν εἰ χρόνῳ τινὶ τὴν δόσιν ἐπιμετρή Ιώσηπός φησιν ὅτι ἡνίκα ἐν τοῖς βασ σιλείοις ετρέφετο Μωσής, στρατηγός χειροτονηθεὶς κατὰ τῶν Αἰθιόπων, καὶ νικήσας, ἡγά γετο τὴν τοῦ βασιλέως ἐκείνου θυγατέρα. Ἐπὶ γὰρ πόθῳ τῷ πρὸς αὐτὸν προδίδωσιν αὐτῷ τὴν πό λιν. Οὕτω καὶ τῷ ᾿Αδάμ. Ο τῆς Αὐγ. κώδ. Ἐν κεφ. ε' τοῦ περὶ Ἰουδαῖκ. ἀρχαιολογ. β' βιβλ.
col. 825–826page 17 of 50
PG 87:825Καὶ ὁ ἄνθρωπος Μωϋσῆς πρᾶος σφόδρα. Σιωπῇ γὰρ ἔφερε τὴν αἰτίαν ἀπὸ πραότητος. Καὶ ἀνα γράφει τὸ ἐγκώμιον ἑαυτοῦ, ὥσπερ καὶ τὸ ἁμάρ τημα, φιλαλήθης ὤν, καὶ μηδὲν ἀποκρυπτόμενος, ὥσπερ Δαβὶδ καὶ πάντες οἱ ἄλλοι. Χωρίς Μωϋσέως καλοῦνται ἐπιτιμητικῇ κλήσει, ἐπειδὴ καὶ λεπροῦσθαι ἡ Μαριάμ ἔμελλε. Τῷ δὲ Λαρὼν καὶ ἡ διὰ λόγου μέμψις ήρκεσε, καὶ ἡ περὶ τῆς ἀδελφῆς λύπη. Η δὲ συγγνώμη καὶ ὡς ἀνδρὶ, μᾶλλον ἐνάγειν παῤῥησίαν ὀφείλοντι παρὰ τὴν ἀδελφήν.
col. 827–828page 18 of 50
in viro. Quod vero superiorem inferiorum judicio non subjecit, sed honore suo a Deo concesso mul
tavit, ideo factum est, ne alia vice ejus reprehensiones detrectarent, et diversitatem dignitatum intel
Igerent.
Si fuerit vobiscum propheta Domini, etc. [XII, 6.1 Mosi testimonium dat quod in percipiendis divinis ora
culis sagacissimus fuerit: non enim in otio vixit nec opiniones in somnis delatas tractavit. Quapro
pter cum tantæ excellentiæ sit, a nemine inferiorum inquirendus fuit. Atqui hoc multo verius cernas
in Christo: non enim in Filio quemadmodum in prophetis locutus est Pater; illi enim instinctu Spi
ritus futura prædixerunt. At illi ex sapientia Patris quæ ipsemet fuit, illi obscura significatione glo
riam ipsius contemplati sunt. Deum enim nemo unquam vidit. Ipse vero inquit: ‹ Patrem vidit
nemo¸nísi qui a Patre fuit, Patrem vidit ".› Quomodo igitur dixerunt Judæi:‹ Cum patribus nostris
locutus est Deus "?, Locutus quidem est in monte Sina, sed parva tantum significatione, obscure,
et 'figurate: verum Christus Patrem in seipso habuit. Item Christus in tota domo fidelis totam terram
Patri adduzit, atqui lex unicæ tantum genti salutem particulariter contulit. ‹ Quare igitur, inquit,
non timuistis obloqui famulo meo Mosi? › Hujusmodi sane, etiam a Propheta Pharisæis dictum esse
constat Vos filii iniquitatis, hue adducite semen vestrum adulterinum et meretricium ". › Quorum
Psalmista quoque mentionem facit: ‹ Dixi prævaricatoribus: Ne prævaricemini; et peccatoribus: Ne
exaltetis cornu, ne loquamini contra Deum iniqua ". › Propterea enim recessit a synagoga eorum di
vina gratia quemadmodum nubes a tentorio. Mariam vero occupavit lepra gravida, adeo ut in modum
nivis exalbuerit. Juxta dictum illud: Domum meam reliqui, hæreditatemque meam deserui”. › Quod
ut de illis dictum intelligamus nos adducit illud quoque: Obrue vultus ipsorum ignominia, et doce eos
quod nomen tuum Dominus sit. Et hoc sane qui intellexerunt veniam errati sui deprecati sunt, quemad
modum Maria fecit et Aaron. Ac hi Christi participes facti fratrum quoque aliorum curam egerunt.
Hoc se fecisse Paulus testatur etiam cum inquit: ‹ Fratres cordis 400 mei voluntas et precatio ad Deum
pro ipsis est að salutem eorum ".» Quibus verbis testatur ministrum Dei quemadmodum Aaron, ſuisse.
Intercedente vero Mose pro ipsa, quamvis ad clementiam propensus sit Deus, corporalem sanatio
nem propter spiritualem differt. Ne autem molestiam ei pariat de futura sanatione eum præmonet.
Quid vero? Multitudo vel magnitudo peccatorum clementiæ Dei obstant. Quapropter Jeremias quoque
cum de malis populo eventuris sciscitaretur ac diceret: «Heu, mihi langueo animi propter cæsos
et exstinctos”, audit a Domino: ‹ Perambulate vias Jerusalem, videte, animadvertite, et indagate
omnibus vestigiis ejus, si quem inveniatis qui judicium faciat, qui fidem quærat; quod si fuerit, propitius
eis ero, inquit Dominus ".» Atqui populus non recessit usquedum Maria ad pristinam puritatem re
diit. Exspectabimus enim nos quoque si in fine crediturus sit Israel, ut cum reliquerit tentoria hujus
vitæ in supernam urbem asciscamus.
Mitte viros exploratum terram quam tibi dedi, etc. [XIII, 3.] Deus a Mose exploratores mitti jubet,
quo ignaviam populi sibi compertam in lucem produceret, ut immorigeri agnoscerentur. Quin etiam
si ignari terræ in eam invasissent, eaque conspecta retrocessissent, maximam contumeliam Deo, ani
mique confidentiam Palæstinis attulisset. Hoc ipso vero quod postquam aditus illis interclusus redar
gutique obediunt, non parvus utilitatis cumulus illis accessit. Quamvis obedientia ipsorum post obmur
murationem demum juncta non admodum accepta erat, magisque increpationem flagitabat
quam veniam. Hoc ipse vero quod Deus dicit: ‹ Tibi ipsi dimitte, › indicat remi eam ipsis
atilem fore. Quod enim, ‹ Tibi ipsi, dicit, idem est ac si dicat, populo, quare ipsis utilem esse,
nec Deo; noverat enim is quam eis daret terram. Mosi vero ceu duci contra quos se opponeret,
et de qua terra certaret cognitum habere conveniebat. Quod autem victoria non multitudine nec virtute
steterit, deinceps clarum fit. Duci itaque consilium ad manum esse debet. Equus enim, inquit, instrui
tur ad belli tempus, a Domino vero auxilium suppetit ". Cæterum ea quæ sub umbra sunt proposita,
eventis rerum illuminare oportet. Exstat itaque Moses his quæ de eo per figuram scripta sunt. Christi
veritatisque speculum, quo Judæorum mens dirigitur, ut ea quæ sanctis promissa sunt, terramı vide
licet sanctam mansuetis adornatain contemplentur. Est etenim in ipso Pascha quo præ se fert Chri
sti mysterium, perque sanguinem pretiosum perditionis depulsionem. Restitutum item nobis in pri
stinam quæ in paradiso fuit voluptatem, Tabernaculorum festum septimo mense celebratum, ac pro
inde in fine demum sæculi, repræsentavit. Idcirco etiam septinius dies tam sanctus quam primus eo
festo fuit. Moses igitur usu rerum animique prudentia præstantissimos ad exactam promissionum Dei
explorationem præmittit. Quas qui adipisci cupit ei non pugna cum carne et sanguine est, verum cum
principibus, potentibus et dominis hujus mundi ". Hinc fit quod ii qui carnis studio tenentur et addicti
sunt hane pugnam tantopere detrectent. Hine fit quod ejus sæculi homines reproborum sermonibus
circumventi liberos luxerunt et uxores. Hujusmodi homines omni tempore invenire est, qui se prin
cipum edictis aut sermonibus, a fide quam Christo dederunt, olim deterreri patiuntur. Quamtumvis
enim ad cœlorum regnum eos invitet ipse macteque virtute esse jubeat: ‹ Ecce, inquiens, tradidi m
29 Jerem. XII, 7. 20 Rom. 11.
* Ephes. vi, 12.
15 Joan. 1, 18.
1 Jerem. IV. 31.
* Hebr. 1, 1.
» Jerem. v,
7 Isa. LVII, 5. 98 Psal. LXXIV, 5, 6.
*³ Job. xxxix, 19-25,
col. 829–830page 19 of 50
PG 87:829Υπομιμνήσκει καὶ ὧν Θεὸς παρέδωκε περὶ ἑαυτοῦ ἐν Σινᾶ, ὡς ἐλεήμων καὶ δίκαιος. Εἰς μὲν τὸ ἔλεος, οὗ καὶ δεῖται, λέγων· ο "Ον τρόπον εἶπας, μακρόθυμος καὶ πολυέλεος,» καὶ τὰ ἑξῆς. Εἰς δὲ τὸ, δί καιος (οὐδὲ τοῦτο γὰρ ἀναίνεται), ο Καὶ καθαρισμῷ οὐ καθαριεῖ τὸν ἔνοχον,» καὶ τὰ ἑξῆς. Καὶ πάλιν εἰς τὸν ἔλεον τό· Πλάσθητι δὴ τῇ ἀνομίᾳ τοῦ λαοῦ τούτου, καθάπερ ἵλεως αὐτοῖς ἐγένου ἀπὸ Αἰγύπτου ἕως τοῦ νῦν. Καὶ λόγῳ μαθὼν ἄρα, καὶ ἔργῳ πειραθείς, ὡς ἐλεήμων, δι᾿ ἀμφοτέρων αἰτεῖται τὸν ἔλεον. Τὸ δὲ περὶ τῆς κρίσεως ἐν ὑποθέσει διττόν, ἢ ἄφεσιν αἰτοῦν, διὰ τὸ, ο 'Αφαιρῶν ἀνομίας καὶ ἀδικίας· ν ἢ ὑπέρθεσιν, ο Ὡς ἐπὶ ἑνὸς ἀνθρώπου τοῦ ὅλου γένους.» Και Εζεκίας γὰρ ἔφη, Γενέσθω δὴ εἰρήνη ἐν ταῖς ἡμέραις μου.» Η μὲν γὰρ ἐν τέλει κρίσις μετὰ τὰς πράξεις, ἀνυπέρθετος νυνὶ δὲ καὶ μεταξὺ τῶν πράξεων ὑπέρθεσις εἰς ἐπι στροφὴν, ἔτι; εἰ μὴ γένοιτο, καὶ ἐπ' αὐτῶν καὶ ἐπὶ τῶν μετ' αὐτοὺς ἡ τιμωρία, ὡς αὐτοὺς ὄντας, εἰ μὴ ἐπιστρέφοιεν· καὶ πρὸς φόβον ἑτέρων αἱ εἰς ἑτέρους
col. 831–832page 20 of 50
PG 87:831καὶ τοὺς σὺν αὐτοῖς. Οὗτοι οὖν ἔνοχοι, οὓς καθα ριεῖ, οἱ κατάρχοντες κακοῦ, οἱ ἐπὶ πληρώσει τῶν ἁμαρτιῶν, οἷοι Χαναναίοι καὶ ᾿Αμοῤῥαῖοι. ",, ἀπότομοι τιμωρίαι, ὡς καὶ ἡ Κάϊν, καὶ ἐπὶ γίγαντας *Πλεως αὐτοῖς εἰμι, κατὰ τὸ ῥῆμά σου. Τοῦτο εἰς τὸ τέλος τείνει μᾶλλον ἢ εἰς τὴν τότε γενεάν. Οὐδὲν γὰρ μέγα τὸ μὴ εὐθὺς ἀπολέσθαι, ἀλλὰ τεσσαρακοστὸν ἔτος πεσεῖν ἐν τῇ ἐρήμῳ τὰ πτώματα αύτ τῶν· μέγα δὲ τὸ μὴ ἐξαλειφθῆναι τὸ γένος, καίτοι τοῦ κατὰ Χριστὸν ἐξαναστάντος λαοῦ. Οὗτος ὁ μέγας έλασμός, κατά τό· ο Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς, οὐκ οἴδασιν ὃ ποιοῦσι.» Τοιοῦτον καὶ παρὰ τῷ Προφήτῃ· «Μή ἀποκτείνῃς αὐτούς.» Οὐ καθαρεῖ, ἀνάγν. Χάλεβ μόνον ἀπὸ τούτων εἰσάξειν λέγει ἑτέρῳ πνεύματι κινηθέντα τῷ πιστῷ καὶ ὑπηκόῳ, καὶ ἀκολουθήσαντα αὐτῷ, εἰς τόπον τοῦ λαοῦ τὸν Χάλεβ εἰπών· τὸν δὲ Ἰησοῦν, ὡς ἄρχοντα, χωρίσας ἐν σιωπῇ, τύπον ὄντα τοῦ ἀληθῶς Ἰησοῦ, δι᾿ οὗ ὁ λαός σώζεται. Τὸ δὲ κατὰ τὸν Χάλεβ δείκνυσι καὶ ἕνα ἄνθρωπον ἀπειθοῦς λαοῦ προτιμότερον. Ος ἂν εἴποι δικαίως· «Μή συναπολέσῃς μετὰ ἀσεβῶν τὴν ψυχήν μου· κ καί· Τὸ σπέρμα αὐτοῦ κληρονομήσει γῆν, οὐ τὴν Ἰουδαίαν μόνην, ἀλλὰ καὶ πᾶσαν. «Καὶ Ἴσ. εἰς τύπον.
col. 833–834page 21 of 50
PG 87:833γὰρ οἱ πραείς κληρονομήσουσι τὴν γῆν, ο κατὰ τὸν Δαβίδ, καὶ τὸν τοῦ Κυρίου μακαρισμόν. "Απερ γάρ ἐπὶ τοῦ Ἰσραὴλ μερικῶς, ταῦτα ἐπὶ πάντων καθώ ολικώς. Επιστράφητε καὶ ἀπάρατε ὑμεῖς εἰς τὴν ἔρη μον, ὁδὸν θάλασσαν Ἐρυθράν. Υποστροφὴν εἰς τιμωρίαν ἐπιβάλλει· ὥσπερ ταῖς διανοίαις ὑπέστρεψαν εἰς τὰ ἐν Αἰγύπτῳ· ἀλλ' οὐκ εἰς ἀπόλαυσιν ὧν ἐπόθησαν, ἀλλ' εἰς τιμωρίαν καὶ φθοράν. Οὕτω καὶ Ἀδὰμ ἀποστραφεὶς ἀπὸ τοῦ βλέπειν εἰς Θεὸν, εἰς γῆν ὑπέστρεψεν, ἀφ᾿ ἧς είληπτο. «Τὰς γὰρ ὁδοὺς αὐτῶν, φησίν, εἰς κεφαλὴν αὐτῶν δέδωκα.» Πορνείαν λέγει τὴν ἀπιστίαν, ἤτοι τὸ ἀποστῆναι ἀπὸ τοῦ Θεοῦ Βαστάζειν τὴν πορνείαν εἰπὼν, ἀλλ' οὐκ ἀπολεῖσθαι, ἔδειξε καὶ τὸ ἐκ κοινωνίας τοῦ γένους, καὶ τὸ ἐκ διαφορᾶς τῶν προαιρέσεων. Οὕτω καὶ ἐπὶ τοῦ ἐναντίου, κοινωνίᾳ μὲν γένους τῇ πρὸς Χριστόν, ἡ πάντων ἀνάστασις· διαφορᾷ δὲ προαιρέσεως, ἡ ἀνταπόδοσις ἡ μετὰ τὴν ἀνάστασιν. Καὶ ἐπένθησεν ὁ λαὸς σφόδρα. Οὐκ εἰς ἀγαθὸν τὸ πένθος. Ἐπὶ γὰρ παράλυσιν τῶν ὁρισθέντων ὁρμῶσιν· ὅπερ ἔδει ποιεῖν πρὸ τῆς ἀποφάσεως, μετὰ ταῦτα ποιοῦντες θράσει χρώμενοι, ὡς τότε δειλίᾳ (ἅπερ ἄμφω κακά), λέγοντες· «Ἰδοὺ ἡμεῖς ἀναβησόμεθα εἰς τὸν τόπον ἂν εἶπε Κύριος.» Καὶ ταῦτα Μωϋσέως λέγοντος· εΙνα τί ὑμεῖς παραβαίνετε τὸ ῥῆμα Κυρίου; μὴ ἀναβαίνετε:, Οὔτε οὖν δέος, οὔτε τὸ δοκοῦν θάρσος ἀρετή, χωρὶς ὑπακοῆς Θεοῦ, ἥτις μᾶλλον τῆς κατὰ λογισμὸν κρίσεως. Οὐ γὰρ ἐστι Κύριος μεθ' ὑμῶν. Οὐκοῦν τὸ ἰσχυ ρὸν ἡμῶν ἡ Θεοῦ παρουσία. Ανιᾶσι χωρίς κιβωτοῦ καὶ Μωϋσέως, ὅπερ ἦν καταφρονητικὸν, καὶ δυνάμει καὶ πλήθει θαῤῥούντων χχιν, Τὰ αὐτὰ ἄλλως πως καὶ ὁ Προκύπ. ἐν τῷ τῆς Αὐγ. κώδ.
col. 835–836page 22 of 50
PG 87:835ἄνευ Θεοῦ. Οὕτω καὶ τὰ πολεμίων εἰς θεοσέβειαν συνέτεινεν, ἐπιδειχθέντα, κατὰ Θεὸν ἀνύεται αὐτοῖς. Καὶ ἡ τῶν τότε πεσόντων φθορά, τοῖς ἄλλοις παί δευσις ἦν ἀγαθή. *Οταν εισέλθητε εἰς τὴν γῆν τῆς κατοικήσεως ὑμῶν. Καίτοι οὐκ ἤμελλον εἰσελθεῖν. ᾿Αλλ' ἐν τού τοῖς εἰσὶν οἱ παῖδες οἱ εἰσελευσόμενοι. Νόμος εἰς ἔσται καὶ δικαίωμα ἐν ἔσται ὑμῖν καὶ τῷ προσηλύτῳ. Ἐθνῶν ἰσότης ἐν τούτῳ καὶ τοῦ Ἰσραὴλ προηγορεύετο [καὶ δικαίωμα ἔν]. Εἷς γὰρ Θεός, ὃς δικαιώσει περιτομὴν ἐκ πί στεως, καὶ ἀκροβυστίαν διὰ τῆς πίστεως.» Περὶ τῆς κατὰ ἄγνοιαν ἁμαρτίας τὸν πάντα κε λεύει λαὸν βοῦν ὁλοκαυτοῦν καὶ χίμαρον· ἀνηνέχθη γὰρ εἰς ὀσμὴν εὐωδίας Χριστός, ὑπὲρ τῶν ἁμαρ #ε Προκηρύττεται. Ὁ τῆς Αὐγ. καν
col. 837–838page 23 of 50
PG 87:837τῶν τῶν ἡμετέρων παθών· ἕνα δὲ ἕκαστον, αἶγα μίαν· ἔλαττον γὰρ αἷς βούς, καὶ θήλεια ἄῤῥενος ἑνὸς γὰρ τὸ πλῆθος μεῖζον καὶ ἰσχυρότερον. «Έκου σίως γὰρ ἁμαρτανόντων ἡμῶν, οὐκ ἔτι περὶ ἁμαρ τίας ἀπολείπεται θυσία.» Τοὺς παρελθόντας δὲ τὰ Μωϋσέως τῇ δι' αἵματος ἐπικουρίᾳ προσάγει, τὰ Χριστοῦ κρείττω τῶν ἐν νόμῳ δεικνύς.
col. 839–840page 24 of 50
PG 87:839ο Βαρυθυμήσας ὁ Μωϋσῆς, «Μὴ πρόσχῃς, φησίν, εἰς τὴν θυσίαν αὐτῶν. Οὐκ ὄνον ἑνὸς αὐτῶν ἔλαβον, οὐδὲ ἐκάκωσα οὐδένα αὐτῶν.» Θαῤῥεῖ οὖν ὁ μὴ ἀδικήσας, ὡς Δαβίδ· ε῎Ανευ ἀνομίας ἕδραμον καὶ κατεύθυνα.» Καί·. Εἰ ἔστιν ἀδικία ἐν χερσί μου. Αξιοί παρὰ Θεοῦ γενέσθαι τὴν κρίσιν, μὴ δεχθείσης τῆς θυσίας αὐτῶν, ὡς ἐπὶ μιᾶς συστάσεως τὴν θυσίαν τῶν περὶ Κορὲ λέγων εἶναι τῶν περὶ Δαθάν. Φησὶ γοῦν καὶ μετὰ ταῦτα «Ραγεῖσα ἡ γῆ, κατα ἐπις πάντας τοὺς μετὰ Κορέ, λέγων τοὺς μετά Δαθαν καὶ ᾿Αβειρών.» Οὕτω μακάριον ὑπὸ Θεῷ ποο λιτεύεσθαι ἐπιτρέποντας Θεῷ τὰ Θεοῦ. Επισυνέστησε, φησίν, ἐπ' αὐτοὺς Κορὲ τὴν πᾶσαν αὐτοῦ συναγωγήν.» Επ' ἀνθρώπους ἔθεντο τὰς ἐλπίδας. Τί γὰρ ἔδει πλήθους, Θεοῦ διακρίνοντας τοὺς ἀρέσκοντας; Αποσχίσθητε ἐκ μέσου τῆς συναγωγῆς ταύτης, καὶ ἐξαναλώσω αὐτοὺς εἰσάπαξ. Θανάτῳ δείκνυσιν ὑποκειμένους. Πολὺ γὰρ ἦν αὐτοῖς συνδιεφθαρ μένον, καὶ μηδὲ συναγανακτοῦν τοῖς ἡγεμόσι κατὰ τῶν ἐπαναστάντων. Ὡς καὶ μετὰ τὴν τιμωρίαν αυτ τῶν χαλεπαίνειν κατὰ τῶν περὶ Μωϋσέα, ὡς αὐτῶν κατεσκευακότων τὴν τῶν τοσούτων φθοράν. Διὸ καὶ πᾶσιν αὐτοῖς ἀπειλεῖ, ἐπιτρέπων τοῖς ἱερεῦσι καὶ παραιτεῖσθαι ὑπὲρ αὐτῶν, δι' ὧν φησιν· ο 'Ἀποσχίσθητε, καὶ ἐξαναλώσω αὐτούς.» Ως δι᾿ αὐτοὺς μὲ ἀπολουμένων. Τὶ γὰρ ἦν τὸ κωλύον εἴπερ ἡβούλετο; Δείκνυσιν οὖν μετὰ τοῦ δικαίου τὸ ἀγαθὸν, καθ' εκε σίαν τῶν ἰδίων τοῦ Θεοῦ διδόμενον. "Οθεν τὸ συν απολέσθαι τοῖς ἀσεβέσι τοὺς ἄλλους ἀνίησι, γινό μενον ἐνίοτε, ὡς ἐπὶ τοῦ ᾿Αχαρ, συμφερόντως τῷ λαῳ, εἰς τὸ χαλεπαίνειν τοῖς αἰτίοις. Οθεν κελεύει Β. το ΝΟΤ.Ε. Σημείωσον τὸ ὄνον, ἀντὶ τοῦ, ἐπιθύμημα, πάνυ κατάλληλον δυ.
col. 841–842page 25 of 50
PG 87:841τοῖς ἄλλοις ἀποστῆναι τῶν ἀσεβούντων, μή πως συναναιρεθῶσιν αὐτοῖς. Οὕτως ἐπικίνδυνον ἡ τῶν κακῶν ἑταιρεία. Ἐδεῖτο καὶ λόγου προδηλοῦντος τὸ ἔργον· ἵνα ἐμφανίζῃ Θεοῦ γνώμην, καὶ μὴ συνάντημα νομί ζηται. Ἐπανίσταται ἡ κτίσις τοῖς ἐπανισταμένοις Θεῷ καὶ ὁ θάνατος πικρότατος, οἷος ὁ δαιμόνων· οἱ ζῶν τες εἰς ᾅδου καταβήσονται. Τοῖς δὲ προηγουμένοις συνέλκεται τὰ ἀκολουθήματα, οἶκοι καὶ κτήνη. Ἐξελεύσονται, φησίν, οἱ ἄγγελοι καὶ ἀφοροῦσι τους ἀσεβεῖς ἐκ μέσου τῶν δικαίων, καὶ ἐκβαλοῦσιν αὐτοὺς εἰς τὸ σκότος τὸ ἐξώτερον.» Ενδειγμα γὰρ ταῦτα τοῦ τέλους. Θεοῦ προστάξει τὰ τῶν ἀσεβῶν θυμιατήρια τῷ θυσιαστηρίῳ περιβάλλεται. Γέγονε γὰρ ἅγια διὰ τὸ προσενεχθῆναι Θεῷ, καίτοι τῆς προσαγωγῆς αὐτῶν οὐ κατὰ Θεὸν γενομένης. Μέγα οὖν τὸ προσφέρειν Θεῷ τῷ οὕτω τιμῶντι τὰ προσφερόμενα. Τὸ ἀλλότριον πῦρ διασπείρεται. Οἱ γὰρ γήϊνοι λόγοι τῶν ἐπανισταμένων ἀποῤῥιπτοῦνται· οἱ δὲ θεῖοι κρατοῦσι. «Πῦρ γάρ, φησίν, ἦλθον βαλεῖν ἐπὶ τὴν γῆν. ο Αρχοντος γὰρ τὸ μὴ ἀποσείεσθαι τὸν λαόν, μηδ' ἂν πάσχῃ ὑπ' αὐτοῦ. Καὶ ὁ ἀληθὴς ἄρα χων, ὁ Κύριος ἡμῶν, ο Πάτερ, ἄφες αὐτοῖς.» Διατειχίζει τῷ θυμιάματι μέσον ζώντων καὶ τεθνηκότων ὁ 'Ααρών, καὶ δείκνυται τοῖς ἔργοις ἐξειλεγμένος ὑπὸ Θεοῦ πρὸς ἱλασμὸν τοῦ λαοῦ. ο Καὶ λάβε παρ' αὐτῶν ῥάβδον κατ' οίκους πα τριῶν αὐτῶν. Ἑκάστῃ ῥάβδῳ κελεύει ἐπιγραφῆναι τὸ τοῦ ἄρχοντος ὄνομα ἀντὶ τῆς φυλῆς ἁπάσης, ἧς ἄρχει, πρὸς τὸ μηδένα ἕτερον ἀντιποιεῖσθαι τῆς ἱερωσύνης, πλὴν τοῦ ἐπιγεγραμμένου. Τὸ δὲ πᾶν τοῦτο διὰ τὴν τοῦ Λευῒ φυλήν, ὡς ἂν ὁ ταύτης ἄρχων 'Ααρὼν ἔχῃ τὸ γέρας. το Ἔδεὶ γὰρ καὶ λόγου. Ο τῆς Αὐγ. κώδ. Τὸ μὴ προΐεσθαι. Ὁ τῆς Αὐγ. κώδ. Μωϋσῆς, καὶ ἔδραμεν εἰς τὴν συναγωγήν. Αἱ εἰρημ. Εκδόσ.
col. 843–844page 26 of 50
PG 87:843Καὶ εἶπε Κύριος πρὸς 'Ααρών, λέγων· Σὺ καὶ οἱ υἱοί σου καὶ ὁ οἶκος τοῦ πατρός σου μετὰ σοῦ λήψεσθε τὰς ἁμαρτίας τῶν ἁγίων. Σὺ καὶ οἱ υἱοί σου καὶ ὁ οἶκος τοῦ πατρός σου συμβασιάσετε την παρανομίαν τοῦ ἁγιάσματος. ᾿Απρόσιτα, πλὴν τῶν φησι, προαναιρῶν πάλιν τὴν ἀταξίαν, καὶ τὰς λει τουργίας κατ' ἀξίαν διαιρούμενος. Τὸ μὲν γὰρ λει τουργεῖν Θεῷ, κοινὸν Λευϊτῶν· τὸ δὲ προσιέναι τοῖς τῶν ἁγίων ᾿Αγίοις, μόνον ἱερέων. Τὸ δὲ, «Λήψεσθε τὰς ἁμαρτίας τῆς ἱερατείας ὑμῶν, τὰς ἐκ παραβάσεως δηλαδή. Ιδού δέδωκα ὑμῖν τὴν διατήρησιν τῶν ἐντο λῶν μου. Τῷ ἱερῷ γένει πᾶν εἶδος απονέμει θυσίας,
col. 845–846page 27 of 50
PG 87:845τὰ ἀπὸ πλημμελείας, τὰ ἀπὸ ἁμαρτίας. Ονομα γὰρ τῇ ὑπὲρ ἁμαρτίας θυσία, ἁμαρτία. Καὶ Παῦλος γὰρ νομική χρησάμενος λέξει, φησι·. Τὸν μὴ γνόντα ἁμαρτίαν, ὑπὲρ ἡμῶν ἁμαρτίαν ἐποίησε.» Τέθυται γὰρ ὑπὲρ τῶν ἁμαρτιῶν ἡμῶν, ὡς ἀρνίον ἄκακον. Τοιοῦτον καὶ τὸ, «Αμαρτίας λαοῦ μου φάγονται, τουτέστι τὰ ὑπὲρ ἁμαρτίας τοῦ λαοῦ μου, βρῶσις ἔσται τοῖς ἱερεῦσι. Καὶ πᾶν διανοῖγον πᾶσαν μήτραν ἀπὸ πάσης σαρκὸς, ὅσα προσφέρουσι Κυρίῳ ἀπὸ ἀνθρώπου ἕως κτήνους, σοὶ ἔσται. Ἀλλ' ή λύτρωσις λυ τρωθήσεται τὰ πρωτότοκα τῶν ἀνθρώπων, καὶ τὰ πρωτότοκα τῶν κτηνῶν τῶν ἀκαθάρτων λυτρώσῃ. Τὰ μὲν τῶν ἀνθρωπων, διὰ τιμήν οὐ γὰρ σφακτέον τὰ λογικὰ ἐν ἴσῳ τοῖς ἀλόγοις τὰ δὲ τῶν κτηνῶν, δι' ἀτιμίαν, ὅτι ἀκάθαρτα, καὶ τῆς εἰς Θεὸν ἀνίδου τῶν καλῶς μεθισταμένων ψυχῶν οὐκ ἔχει σύμβολον. Τὸ δὲ λύτρον μὴ ἐπὶ φθορᾷ παθῶν, ἀλλ' ἐπὶ ζωῇ κόσμου· ὅτι πέπονθεν ἀντὶ δικαίων καὶ ἀδίκων, καθαρῶν καὶ μὴ καθαρῶν. Χριστὸς δὲ τὸ λύτρον. Ο τῆς Αὐγ. κώδ.
col. 847–848page 28 of 50
Ego sum portio tua, et hæreditas tua. Talem esse voluit Christus eum qui cum omnia legis fecis
set, absolutus esse vellet, cum inquit: Vende facultates tuas, largire pauperibus, et age sequere me,
habebisque thesaurum in cœlis repositum ". › Tali dicit David: ‹ Lætare in Domino, et spera in ipso,
et ipse faciet 88., Ad quos inquit Servator: ⚫ Ne sitis solliciti pro anima vestra quid edendo eam
sustentetis, pro corpore; item, quomodo ipsum vestiatis; quin regnum Dei et justitian, ejus primum in
quirite, fiet enim ut hæc omnia vobis apponantur 8. Cæterum peccata iterum vocat sacrificia pro
peccatis, quæ figuram Christi præ se ferunt.
Cum acceperitis a filiis Israel decimas quas dedi vobis primitias eorum offerte Domino: [26.] Id quod
Levitæ populo sunt, Levitis sacerdos est, summus, inquam, sacerdos qui typum gerit Christi. Item
juxta Paulum, qui decimas accipit, decimas persolvit”. Atqui tum quidem figura ad Melchisedech sese
referebat, post vero etiam in lege idem evenit: decimas enim pendunt sacræ domus præfecto, Sancto,
inquam, sanctorum sanctæ Ecclesiæ secundum Danielem", sanctificat enim sanctos. Item Deo deorum,
cui omnis fructus debetur, quemadmodum scriptum est”, quoniam omnes undiquaque ipsius dona
ferent. Quapropter si ex decimis Levitarum primitias non acciperet, eos quoque non sanctificaret. At
que hoc est quod inquit, et Sancta filiorum Israel ne polluatis 411 ut non moriamini”. › Hoc sane
pacto quotquot sanctorum Christum sanctas primitias pro seipsis constitutum esse, et peccata bajulare
noverunt, et ad Christi imitationem sese componunt, peregrini apud homines sunt, minimeque ipsorum
consortes. Et id quod ipsis Christus est, hominibus ipsi exsistunt: Delecti quidem ab ipso in primitias
mundi, modum vere vivendi supra vulgi tenentes, propter sanctimoniam quam per Christum offerunt.
Quocirca Christus panes quibus benedicit, in manus accipit, et discipulis tradit. Neque vero vulgo
naturali ratione excellere cogitandum est; nam cum e mundo non sit, juxta carnem e mundo est, cum
et discipulos suos e mundo selegisset, quemadmodum summus pontifex e populo Levitas. Ad quem
dictum est: Fratres tuos filios Levi adduc ad teipsum, ac jungantur tibi, ac tibi ministrent. › Posset
vero typum adhuc argutiorem Christi gerere Moyses, qui a nemine hominum unctus, Aaronem ungit,
divinam et invisibilem unctionem habens. Non enim fieri solet, ut inferior sanctificet superiorem, sed
major unctione divina ungit minorem. Quapropter de seipso inquit Christus: < Hunc enim Deus pater
obsignavit".
Aæc est cæremonia legis quam præcepit Dominus. [XIX, 2.] In hoc enim mysterio tota vis tegis spi
ritualiter est conclusa. Nam vacca illa integra Christus est. In quo quidem nihil causæ deprehendit
mundi princeps. Qui Judæis item dixit: «Quis me peccati arguet "?, Idem vero etiam vitulus, sicut
Deus, dicitur, et ductor universalis. Jam vero quanıvis vacca propter carnem imperio sit subdita et sub
lege exsistat, a jugo tamen libera est, subjacet enim nemini, quin potius ei omnia. Nam ipse quidem
quamvis sub lege sit, omnium tamen est superior, quamvis propheta sit, prophetarum tamen Dominus
est. Rufa autem ſuit, propterea quod modus domesticæ administrationis sanguine constitit, simul etiam
propter carnem. Etenim Adami nomen rubram terram ex qua desumptus est significat. Extra castra
vero educitur, quoniam extra urbem, secundum Aposolum, passus est ". Cæterum sacerdos interim dum
mactaretur aderat, quem alioqui cadaveris spectaculo pollui nefas erat, ut testimonium victimæ per
hiberet munditiei. Quæ inter omnes alias victimas libera erat, neque odiosa quemadmodum eæ quæ
pro peccatis immolantur, cum ea pro purgatione immundorum et manumissione servorum cæderetur.
Cæterum in hoc typum sancto Spiritu delibutorum prætulit sacerdos. Ad credentes enim dictum est
⚫ Vos vero genus electum, regale sacerdotium, gens sancta ", quibus a Deo Patre datus est Christus,
sanctificatio, redemptionis pretium, sapientia, servator et justitia. Quos oportet consequi ipsum, ac op
probrium ejus, hoc est, propriam crucem ferre. Si quis enim me vult consectari, inquit, abneget seip
sum, et suscipial crucem suam, et sequatur me 98.» Quos utile quoque et necesse est ob oculos habere
mortuum Christum. Insuper et illud significatum est hoc quod sacerdos mactationi vaccæ interfuit, ne,
ut Apostolus interpretatur sibi ipsis amplius vivant, sed ei qui pro ipsis mortuus est et resurrexit.
‹ Ut enim Deo vivam, inquit, cum Christo crucifixus sum. Vivo autem non ego amplius, sed in me vi
vit Christus”, › qui proprio suo sanguine veram Ecclesiam tabernaculo adumbratam conspergit et ir
rigat ac abunde perfecteque sanctificat, quemadmodum per septies significatum est. Cæterum post
mactationem igne comburitur, nam ad usque mortem Christus pro nobis tentatus est; igne enim proba
tur argentum, sicut David inquit: «Probasti, Deus, perignem duxisti sicut argentum ducitur'. › Itaque
ex fide justificatos, pro quibus mortuus est quodammodo affatur. Et per Zachariam inquit: ¿ Cedite
mercedem meam triginta siclos. Et dixit Dominus ad me: Abjice hoc ad figulum, et considera quam
magnificum sit illud pretium quo licui ab eis. Porro in vacca nihil est rejectitium. Totus enim san
ctus est Christus, et carnibus et tergoribus tam occultis quam manifestis. Lignum vero cedrinum incor
ruptibilitatem innuit, putrefactionem enim refugit, seu ut quorundam est sententia crucem, quemadmo
dum enim illud putredinis expers est, ita hæc vitæ participem efficit. Cæterum hyssopus purificationem
denotat; vim enim purgandi cum habeat, pura viscerum emollit et defæcat.
87 Matth. xix, 21.
8 Psal. XXXVI, 5. 89 Matth. vi, 25, 33. Hebr. v, 2 seqq. º¹ Dan. ix, 24.
"I Cor. xv, 26, 27. 9 Levit, xx1, 12.
Joan. vi, 27. "Joan. vii, 46. "Hebr. XIII, 12. "[
l'eur. u, 9. 18 Matth. xv1, 24.” Galat. 11, 19, 20.· Psal, Lxv, 10. • Zachar. x1, 12, 13.
col. 849–850page 29 of 50
PG 87:849Ύσσωπος δὲ, ὅτι εὐωδία τὴν δυσωδίαν τοῦ θανάτου κατέπαυσε. Καὶ ἦλθον οἱ υἱοὶ Ἰσραὴλ πᾶσα ἡ συναγωγὴ εἰς τὴν ἔρημον Σὶν, ἐν τῷ μηνὶ τῷ πρώτῳ. Καὶ 1.] ὡς ἀπροσδιορίστως [φησὶν, ἐν τῷ μηνὶ τῷ πρώτῳ καὶ οὐ προσέθηκεν, ἐξεληλυθότων αὐτῶν ἐκ γῆς Αἰ γύπτου. Ανω γάρ, φησίν, ἐν τῷ πέντε καὶ δεκά τῳ, καὶ ἐν τῷ εἰκοστῷ κεφαλαίῳ ὅτι δεύτερον ἐνειστήκει ἔτος. 'Αλλ' ἐνταῦθα μῆνα πρῶτόν φησι τὸν τῶν τεσσαράκοντα ἐτῶν, ὁ ἡπείλησεν αὐτοὺς ὁ Θεὸς ἔσεσθαι ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἐν τῷ εἰκοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ Ἰδοὺ γὰρ πάλιν ὑπέστρεφον εἰς τὴν ἔρημον Σινά, ὅθεν φησὶν ἀπηρκέναι αὐτοὺς, ἐν τῷ εἰκοστῷ κεφαλαίῳ καὶ πολλὰ πλανηθέντες παραγίνονται ἐν Κάδης· ὅπου ἦσαν οἱ κατάσκοποι ὑποστρέψαντες πρὸς Μωϋσῆν καὶ τὴν συναγωγήν, ἐν τῷ εἰκοστῷ πρώτῳ κεφαλαίῳ Οὐδὲ ταῦτα τὰ κεφάλαια, οὐδὲ τὰ ἑξῆς μνημοτῆς ἐκδόσ. νευόμενα ἐν τῷ τῆς Αὐγ. κώδ. κεῖται. "Οπερ δέ φη σιν ἐν τῷ 1 τοῦ 1, καὶ ἐν τῷ 1 ἐδ. τοῦ 9 κεφ. τῶν Αριθ. ἐστίν. Ἐν τῷ 8 ἐδ. τοῦ 14 κερ. τῶν ᾿Αριθ. τῆσδε Ἐν τῷ 12 ἐδ. τοῦ 10 κεφ. τῶν ᾿Αριθ. Ἐν τῷ 42 ἐδ. τοῦ 12 κεφ. τῶν Ἀριθ. ταύ της τῆς ἐκδός.
col. 851–852page 30 of 50
PG 87:851Τὴν τοῦ ὕδατος ἐκ τῆς πέτρας φύσιν, οἱ μὲν τὴν αὐτὴν εἶναί φασι (70') τῇ ἐν τῇ Ἐξόδῳ· οἱ δὲ ἑτέραν, εἴ γε καὶ οἱ χρόνοι διάφοροι. Πλὴν εἰ μὴ λέ γοιεν οἱ πρῶτοι, ἐπανάληψιν εἶναι. Ει ο ῾Ο ἀδελφός σου Ισραήλ. Ο γὰρ Εδώμ, τουτ ἐστιν οἱ Ἰουδαῖοι, ἐξ Ἡσαῦ, ὅς καὶ Ἐδὲμ ὠνομάζετο. Αδελφὸς δὲ οὗτος Ἰακὼβ τοῦ καὶ Ἰσραήλ. Οἱ (70') Τὸν ᾿Αλεξανδρ. Κύριλλον ἴσως λέγει. Αὐτὸς μὲν γὰρ (ἐν τόμ. 1, μέρ. 1, σελ. 310), τὰ ἐν τῷ 17, κεφ. τῆς Ἐξέδ. ἐκθεὶς, ταῦτα προστίθησι. Καὶ ταυτό μὲν ἐν τῇ Ἐξόδῳ τὸ θεῖον ἔφη χρησμώδημα. κατακερματιεῖ δὲ ὥσπερ ἐν τοῖς Ἀριθμοῖς εὐρυτέραν αφήγησιν, ἦν, κτ. Εκ τούτων οὖν καὶ ἐκ τῶν ἑξῆς δῆλον, ὅτι μίαν καὶ τὴν αὐτὴν εἶναι βούλεται τὴν ἐκ τῆς πέτρας φύσιν. Ἀλλὰ γὰρ καὶ Φίλωνα (ἐν νῷ 1, περὶ Μωϋσ. βιβλ. σελ. 635) της μετὰ τὴν ὀρτυγομήτραν μόνον μνημονεύοντα φύσεως εὕρομεν· ὡς αύτως καὶ Ἰώσηπον (ἐν τῷ ι κεφ. τοῦ 5 περὶ Ἰου δαῖκ. ἀρχαιολογ. βιβλ.) τῆς ἐν Ραφιδείν μόνον. Ο Νύσσης, οὗ καὶ τὰ ῥήματα, δηλονότι τὰ προκείμενα, αὐταῖς λέξεσιν ὁ Προκόπ. ἐν τῷ τῆς Αυγ. κώδ. ἐκτίθησι. Συνάδει δὲ τῷ Νύσσης καὶ ὁ Ἡσύχιος, λέγων (ἐν τῇ τῶν Ψαλ. σειρά)· Δεύτερον αὐτοῖς ὕδωρ ἐκ πέτρας ὁ Μωσῆς ἐξήγαγεν. "Απαξ μὲν ἐν τῇ ἐρήμῳ Χωρήβ· τὸ δεύτερον δὲ, ἐν Κάδης. Ενθα Μαριὰμ ἐτάφη τελευτήσασα.
col. 853–854page 31 of 50
PG 87:853κεία δὲ καὶ συγγενικὴ πρὸς τὸ πείθειν ή προσφώνησις. Ἐπεὶ μὴ ὕδωρ εἶχον ἐκ φρεάτων ἀνελλιπές, Οὐ πιόμεθα, φησὶν, ἐκ λάκκου σου, προίκα δηλονότι. Τοῦτο γὰρ ἐπήνεγκεν ὕστερον. Τὸ γένος τιμᾷ, καὶ μὴ τιμώμενος. Τοῦτο γὰρ ἐδόκει Θεῷ· μηδ' ὅτε δοκοῦσιν οἱ πρὸς γένος ἀρνεῖσθαι τὴν φιλίαν τὴν ἀπὸ τοῦ γένους. Προστεθήτω 'Ααρών πρὸς τὸν λαὸν αὐτοῦ. Ἀπέρ χονται, τὸ ἀτελὲς αὐτῶν ἐπιγνόντες οἱ Θεῷ φίλοι. Τὸ γὰρ μεγαλαυχεῖν ὡς ἐπὶ κατορθώσει τελείας ἀρε τῆς, Ελλήνων σοφίας· καίτοι μηδὲ τελείαν ἢ ἄπταιστον ἐσχηκότων, ἣν ἔδοξαν κατορθοῦν. Οὐ γὰρ ἐκ φύσεως τὸ κατ' ἀρετὴν ὀφείλεται τέλειον, οὐδὲ τὸ μὴ δυσχεραίνειν ἐπὶ θανάτῳ. Οπερ αὐτῶν οἱ μαθηταὶ τοῖς διδασκάλοις χαρίζονται, μηδὲ τὸ κατὰ φύσιν πληροῦν δυναμένοις. Θεὸς δὲ βούλεται καὶ ζῶντας καὶ ἀπιόντας ἐπιγνῶναι τὸ ἑαυτῶν ἐνδεὲς, αἰτεῖσθαι δὲ παρ᾽ αὐτοῦ τὴν τελείωσιν. 'Ατελής γὰρ ἡ φύσις ἐν τῷ πρώτῳ ἀνθρώπῳ γενομένη, καὶ ἀτελὴς ζῇ, καὶ ἀτελῆς καταλήγει, προσδεομένη τοῦ τελειωτοῦ. ὺν καὶ οἱ ἐν ᾅδου ἐπόθουν, οἱ καὶ τὴν τελευτὴν ἐν ἐπιγνώσει τῆς ἰδίας ἐνδείας ὑπομείναντες. Επ' ὠφε λείᾳ οὖν τὸ ἀκοῦσαι δι᾽ ἣν αἰτίαν οὐκ ἐφικνοῦνται τοῦ προκειμένου σκοποῦ. Ὡς καὶ Παῦλος ἔγνω, καταπονούμενος ὑπὲρ τοῦ μὴ μεγαλαυχεῖν. Δηλοῖ δὲ τῶν ψυχῶν τὸ ἀθάνατον τό, «Προστεθήτω πρὸς τὸν λαὸν αὐτοῦ.» Λαὸν γὰρ εἶναι καὶ αὐτῶν, ὡς τῶν ζώντων. Κατ' οικειότητα δὲ τρόπων ή σύνταξις. Καὶ Λάζαρος γὰρ ἐν κόλποις ᾿Αβραάμ· ὁ δὲ πλούσιο, χωρίς, καί τοι Πατέρα καλῶν τὸν ᾿Αβραάμ. Τῷ πρεσβυτέρῳ τοῦ γένους παρέπεμψε την διαδοχὴν. Τιμιώτερον γὰρ φύσει τὸ πρεσβύτερον, εἰ μή τι τὴν ἐκ φύσεως ἐμποδίζοι τιμὴν, ὡς ἐπὶ τοῦ Ἡσαῦ καὶ τοῦ Μανασσῆ. Ἐφ᾽ ὧν καὶ οἱ τύπο: τῶν λαῶν οἰκείως ὑποτυποῦνται. Εἰ δὲ προαχθείη τι διὰ τὸ Αντὶ τῶν ἐπομ. τάδε ἔχει ὁ τῆς Αύγ. κώδ.· μὴ τὸ γένος ἀρνεῖσθαι, κἂν ἀδική.
col. 855–856page 32 of 50
PG 87:855μέλλον ἔσεσθαι, ὡς ὁ κόσμος πρὸ ἀνθρώπου καὶ τὰ ἄλογα, οὐ προτιμότερα ταῦτα τῶν δι' θ γέγονε. Φύ σει γὰρ ταῦτα τιμιώτερα, εἰ καὶ δεύτερα. Τῆς δὲ κατὰ γένος τιμῆς ἰσχυούσης ἐπὶ τοῦ σαρκικοῦ νόμου, ἡ κατὰ πνεῦμα ἐπὶ τῆς πνευματικῆς θεοσεβείας ισχύει, ὥσπερ γένους ὄντος τῆς ὁμοτρο πίας. Ὡς εἶναι τούτου τύπον ἐκεῖνο, καθὸ πατὴρἡμῶν ᾿Αβραὰμ πίστεως ὁμοιότητι. Καὶ τοῦτο δι καιότερόν τε καὶ ἰσχυρότερον, ὡς καὶ ψυχῆς ὑγίεια, σωματικῆς τιμιώτερον. Στολή πνευματική, τῆς σωματικῆς ἀφῃρημένης, ἁρμόζει ψυχῇ χωριζομένῃ τοῦ σώματος, καὶ τῶν ἐν τεῦθεν ἐλαττωμάτων. Διὸ καὶ ποθεῖ τὸ οἰκητήριον ἐπενδύσασθαι τὸ ἐξ οὐρανοῦ, λυομένης τῆς ἐπιγείου σκηνῆς· οὐχ ὥστε γυμνή σώματος γενέσθαι, καθά τῷ Παύλῳ δοκεῖ, ἀλλὰ τοῦ βαροῦντος. Διὸ καὶ στενάζομεν τῷ βάρει. Κρίσεως καὶ ὁ χρόνος, κατὰ τὴν ἀξίαν ἐπαγομέ του θανάτου πρώτῃ μὲν τῇ Μαριάμ, δευτέρῳ δὲ τῷ Ααρών, τρίτῳ δὲ τῷ Μωϋσεῖ. Ἐπειδὴ καὶ μακρο ημερία μισθὸς ἀρετῆς ἔκειτο κατὰ τὸν νόμον. Πρώτη οὖν τελευτᾷ ἡ ἐπιτιμηθεῖσα μᾶλλον ἐφ' οἷς κατὰ Μωϋσέως ἐτόλμησε. Γυναικὶ γὰρ μᾶλλον ἤπερ ἀνδρὶ τὸ σιωπῖν τε καὶ μετριάζειν προσήκει. Ελάττων δὲ προδήλως τοῦ Μωϋσέως ὁ ᾿Ααρών. Καὶ ἤκουσεν ὁ Χαναναῖος βασιλεὺς ᾿Αράδ. Πῶς ὁ τῇ κατὰ Θεὸν ἐναντιούμενος πορείᾳ καὶ πολε μεῖ καὶ νικῇ; Οτι διὰ πόνων αἱ κατορθώσεις· καὶ πρὸς Θεὸν ἐπιστρέφει τὸ πάσχειν κακῶς.
col. 857–858page 33 of 50
PG 87:857Ὅτε ἐγόγγυσαν ἀπάραντες ἐξ ὰρ τοῦ ὄρους περι κυκλώσαντες τὴν γῆν Εδωμ ἐν τῷ πρὸ τούτου κεφα λαίῳ Ως τετράκις φαίνονται γογγύσαντες ἐφ᾽ ὕδατι ἐν πάσῃ τῇ ὁδῷ· ἅπαξ, εἰς Μερράν, ὡς ἐν τῷ εἰκοστῷ ἑβδόμῳ κεφαλαίῳ τῆς Ἐξόδου δεύτερον, ἐν Ῥαφιδίν, ὡς ἐν τῷ τριακοστῷ δευτέρῳ· τρίτον, ἐν τῇ ἐρήμῳ ἐν Κάδης, ὡς ἐν τῷ τριακοστῷ δευτέρῳ τῶν ᾿Αριθμῶν ὅπερ ἐστὶν ὕδωρ ἀντιλογίας· τέταρτον ἐπὶ τοῦ παρόντος φρέατος. Συνάγαγε, φησί, καὶ ὕδωρ πιεῖν. Βούλεται γὰρ Θεὸς τὰς θαυμασίους ἐνεργείας αὐτοῦ μνημονεύεσθαι· ὡς ὠφελεῖσθαι μὴ μόνον τοὺς παρόντας τῇ θέᾳ, ἀλλὰ καὶ τοὺς ὕστερον ἀκοῇ. Ὡς καὶ Ἰωάννης, ο Ταῦτα, φησί, γέγραπται, ἵνα πιστεύσητε, ὅτι Ἰησοῦς ἐστιν ὁ Χριστός.» Οὐ γὰρ κενῆς ἱστορίας μνήμην ὁ Θεὸς, ἀλλὰ τὴν ἐξ αὐτ τῆς ὠφέλειαν χαρίζεται. Διὸ καὶ μάταιον τὸ σημεία ζητεῖν ἀεὶ, καὶ παρὰ γνώμην τούτη Θεοῦ. "Ος βού "Αλλη, ὡς ἔοικε, κατ' αὐτὸν ἡ τῶν κεφαλαίων διαίρεσις. Τετράκις δέ. Ο τῆς Αὐγ. κώδ. Ἐν τῷ 15. Ὁ δὲ τῆς Αὐγ. κώδ. ὡς ἐν τῇ Ἐν τῷ 17. Ο δὲ τῆς Αὐγ. κώδ. ὡς ἐκεῖ πάλιν. Ἐν τῷ 20. Ὁ δὲ τῆς Αὐγ. κώδ. ὡς ἐν ᾿Αρι Ομοῖς.
col. 859–860page 34 of 50
PG 87:859λεται τῇ μνήμῃ τῶν εἰς ἅπαξ γεγονότων ὠφελεῖσθαι. Ασματος μεμνημένος τοῦ ἐπὶ τοῦ ὕδατος, δείχνυ σιν, ὅτι δεῖ φαιδρας εὐχαριστίας ἐπὶ ταῖς εὐεργεσίαις ἀνάγεσθαι. Πολὺς μὲν ὁ πόνος ἐπὶ ταῖς φρεωρυχίαις, Θεοῦ δὲ βουλήσει καὶ λατομίας ἐπιπόνου δυνατώτερον περιχάραξις ἐν βακτηρίαις ὑπὸ τῶν ἁγίων γινομένη λατομίας καὶ ὀρύξεως δύναμιν ἐκπληροῦσα. Ἀντὶ τοῦ, ι Ἐν τῇ βασιλείᾳ αὐτῶν, ὁ μὲν Ακύλας φησίν, Ἐν τῇ βακτηρίᾳ· ὁ δὲ Θεοδοτίων, Ἐν ταῖς ῥάβδοις αὐτῶν. ᾿Απὸ ᾿Αρνῶν ἕως Ἰαβὼν, ἕως υἱῶν ᾿Αμμάν. Τὴν Ἰαβὼν τοῦ Ἀμμὰν οὖσαν, ἐξαιρεῖ. Ην γὰρ τῶν ἐκ τοῦ Λὼτ γεγονότων. Πανταχοῦ γὰρ τοὺς πολέ μους τοὺς συγγενικούς περιίσταται. Αὕτη δὲ ὅριον ἦν τῶν ᾿Αμορραίων τῶν ἡλωκότων. Ἰαζὴρ ἐτύγχανε μὲν οὖν τῆς Μωαβιτῶν οὖσα γῆς ἐξ ἀρχῆς, ἡ τοῦ Σιὼν γενομένη ὕστερον. Ἀφαιροῦνται δὲ αὐτὴν τῶν ἀδικησάντων οἱ Ἰσραηλῖται, τῶν ἀφελομένων τοὺς πρότερον ἐνοικούντας. λις. Εστιν Εσεβὼν πόλις Σιών, τουτέστι μητρόπο Διὰ τοῦτο ἐροῦσιν οἱ αἰνιγματιστοί. Διὰ τοῦτο ἔλεγον οἱ παροιμιαζόμενοι· Δικαιοσύνη συνίσταται Θεοῦ κατὰ διαδοχήν γενεῶν ὕστερον ἀνταποδοθεῖσα εἰς ἀφαίρεσιν τῆς γῆς, ἦν οὐ δικαίως Αμορραίοι κατέλαβον, οἰκτρὰν ἐργασάμενοι τὴν Μωαβιτών πόρθησιν· ὡς καὶ ἐν παροιμίαις ἀνθρώπων αδε σθαι τὴν κατάκαυσιν τῶν προενοικησάντων. Καὶ γὰρ καὶ ὀδυρμὸν ἐπάγει· Οὐαί σοι, Μωάβ, ἀπώλου, ο καὶ τὰ ἑξῆς. ᾿Αναστάτους γὰρ δηλοί γεγενῆσθαι τοὺς Μωαβίτας καὶ διασκεδασθέντας νέους τε καὶ νέας, οὓς νῦν Θεὸς ἐξεδίκησεν· ἐπειδὴ ὅλως ἀσεβείας καὶ ἀκαθαρσίας ἕνεκα τὰ ἔθνη τὰ ἐνοικήσαντα δέδωκεν ἐξελεῖν τοῖς Ἰσραηλίταις. Καὶ κατῴκησεν Ἰσραὴλ ἐν πάσαις ταῖς πόλεσι τῶν ᾿Αμορραίων. Διόπερ ὁ Δαβὶδ ἐν ὕμνοις, «Κατ εσκήνωσε, φησίν, ἐν ταῖς φυλαῖς αὐτῶν τὰς φυλὰς τοῦ Ἰσραήλ, ο ἐπὶ δυνάμει καὶ δικαιοσύνῃ τὸν Θεὸν ἀνυμνῶν. Λέγων γὰρ περὶ τῆς ἐσχάτης πόλεως τῆς Ἰαζὴρ, ο Κατελάβοντο, φησὶν, αὐτὴν, καὶ τὰς κών μας αὐτῆς, καὶ ἐξέβαλον τὸν ᾿Αμορραίον τὸν κατ οικοῦντα ἐκεῖ.» Τοῦτο ἐφ' ἑνὸς ἔθνους καὶ δευτέρου γενόμενον ὑπὸ Μωϋσέως, τὴν καθ' ὅλης τῆς γενησομένην πόρθησιν ἀσεβῶν, καὶ κατοίκησιν ὑπὸ δικαίων, προφητεύει. «Χρηστοὶ γὰρ, φησὶν, ἔσονται οἰκήτορες γῆς, καὶ ὅσιοι ὑπολειφθήσονται ἐν αὐτῇ. Οἱ δὲ παράνομοι ἐξολοθρευθήσονται ἐξ αὐτῆς.» ΝΟΤΑ. Τὸ πᾶν ἔργον ἀνύουσα. Ταῦτα ἀντὶ τῶν ἑπομ. Ὁ αὐτ. 478) Τῶν ἐν λατομίαις πόνων. Ὁ αὐτ.
col. 861–862page 35 of 50
PG 87:861Δεύτερος αγ ὁ τῆς Βασάν, ὃς δεδιὼς ὅμοια πα θεῖν, οὐδὲ πρεσβείαν ἀνέμεινε. Θαῤῥεῖ μὲν οὖν δυνά μει. Θεὸς δὲ καὶ τοὺς ἰσχυροὺς ὑποτάσσει τοῖς ἀσθε νέσιν, ὡς ἐν Δευτερονομίῳ φησίν, ὅτι Εθνη μεγάλα καὶ ἰσχυρότερα ἑαυτῶν ἔλαβον παρὰ Θεοῦ. Καὶ εἴγε τὸν νόμον, ἐφ᾽ ᾧ κατῳκίσθησαν, ἐφύλαξαν, ἐμφα νὲς τὸ τῆς ἀγαθῆς Προνοίας ἐγίνετ᾽ ἂν, αἰσχύνων τοὺς ἐπὶ τοῖς πολέμοις τὸν Δημιουργὸν διαβάλλοντας. Θεοῦ γὰρ ἄξιον τὸ πολιτείαν ἀγαθὴν ἀντὶ πονηρᾶς εἰσάγειν ζωής. "Ο καὶ δι᾿ εὐχῆς τοῖς ἁγίοις λέγουσιν, Εκλίποιεν ἁμαρτωλοὶ ἀπὸ τῆς γῆς καὶ ἄνομοι, ὥστε μὴ ὑπάρχειν αὐτούς.» Πῶς δὲ καὶ οὐ σωτή ριον τῷ κόσμῳ τὸ γινώσκεσθαι Θεόν; δ πρόδηλον ἐκ τῆς τῶν πονηρῶν ἐξαιρέσεως γίνεται. Διττὸν ἔθνος ταράττεται, τό τε Μωαβιτικὸν καὶ τὸ Μαδιανιτικόν. Καὶ ἀπειπόντες τὸν πόλεμον, ἐπὶ τὴν μαγείαν ἐτράποντο. Διαλύει τὰς αὐτῶν ἐλπίδας Θεός, μηδ' ὅσον φθέγ ξασθαι συγχωρήσας τῷ Βαλαάμ. Οὐχ ὅτι κατάρα μὴ δικαία λυμαίνεται (κατὰ γὰρ τὸν Σολομῶντα, Αρὰ ματαία οὐκ ἐπελεύσεται οὐδενὶ ν τὴν δὲ ἰδίαν ἐπικουρίαν ἐμφανὴ τῷ λαῷ καταστῆσαι βουλό- ",, μενος, ὡς ἂν μὴ τῆς εὐσεβείας σαλεύωνται, καὶ ἵνα καὶ τὰ λοιπὰ ἔθνη ἐπιγνῶσι τὸν Θεὸν, καθά φησι Καὶ διαγγελῇ τὸ ὄνομά μου ἐν πάσῃ τῇ γῇ. Καὶ τὰ σημεῖα γὰρ ἐποίει καὶ διὰ τὸν Ἰσραήλ, καὶ διὰ 17. › τὰ ἔθνη, ὡς ἂν ἐπιστραφείη. Πολλὰ γὰρ Θεοῦ κατορθοῦσιν οἰκονομίαι, δοκοῦσαι μόνον ἑνὸς ἔγεσθαι πράγματος. Ει
col. 863–864page 36 of 50
PG 87:863Τὸν ἄγγελον φασι Μιχαήλ εἶναι τὸν ἐγκεχειρισμένον τὸν Ισραήλ. Το δε, διαβαλεῖν, τὸ μὲν Ἑβραϊκὸν καὶ Ακύλας, Σατάν, ἔχει· ὁ δὲ Θεοδοτίων, ἀντι κεῖσθαι. Καὶ νῦν εἰ μὴ ἐξέκλινεν ἀπ' ἐμοῦ. Τὸ εὐπειθὲς έκείνης γέγονέ σοι σωτήριον. Οὕτως ἀπόλλυσι τὸ πρὸς Θεὸν ἐναντίωμα, καθάπερ ἀπόλλυται σκότος ὑπὸ φωτός. Οὐ γὰρ ἐπιστάμην, ὅτι σύ μοι ἀνθέστηκας. Εί μὴ ψεύδεται ὡς ἀληθείας ἐχθρὸς, δῆλός ἐστιν, ὡς οὐχ οὕτως ἀπὸ τῶν εἰρημένων λόγων εγνώκει Θεόν. Οθεν ἀναγκαῖον τοῦ ἀγγέλου τὸ θέαμα. Τὸ, εἶπεν, ἀντὶ τοῦ, ἐνήργησεν. Οὐ γὰρ ἐῤῥέθη ῥήματα, ἀλλὰ παρεσκευάσθη ή ψυχή. Μᾶλλον δὲ νοη τέον, ὡς οὐκ ἐχρήσατο συνήθως τοῖς οἰωνοῖς, θαρ ῥῶν αὐτῷ συναντήσεσθαι τὸν εἰπόντα, ὅτι Ο ἂν εἴπω σοι, λαλήσεις. Καὶ ἀναλαβὼν τὴν παραβολὴν αὐτοῦ. παραβολὴν, τὸν σοφὸν λόγον είωθεν ἡ Γραφή λέγειν, κατά τό, ο 'Ανοίξω ἐν παραβολῇ τὸ στόμα μου.» Οὐχ ὡς ἄνθρωπος ὁ Θεὸς διατρηθῆναι. Οἱ λοιποὶ ἐξέδωκαν, ἵνα ψεύσηται. Τινὲς δὲ, «ὑπερτεθῆναι καίς παραφθῆναι, ο ἐξηγήσαντο. Οὕτως ὠφέλησεν αὐτὸν ἡ ἀπειλὴ τοῦ ἀγγέλου. Καὶ πονηροῖς δὲ καὶ ἀπίστοις δι' οικονομίαν τὸ μέλλον ἀποκαλύπτεται, ὡς καὶ τῷ Φαραώ, καὶ Ναβουχοδονόσορ, καὶ τῷ τούτου παιδί. οι
col. 865–866page 37 of 50
PG 87:865Τὰ ἔνδοξα ἀρχόντων ἐν αὐτῷ. Ακύλας, Αλα λαγμὸς βασιλέως ἐν αὐτῷ. Σύμμαχος, σημασία. Θεοδοτίων, σαλπισμός. Δείκνυσι δὲ, ὡς πρὸς τῷ μὴ βλάψαι νικηθήσεται ὁ Βαλάκ, πάσχων & ποιεῖν ἐν ενόησε· καίτοι τοῦ Θεοῦ εἰπόντος, «Μὴ ἐχθραίνετε τοῖς Μωαβίταις,» ἐπειδὴ τοῖς υἱοῖς Λὼτ δέδωκε ταύ την τὴν γῆν. Εκ μὲν οὖν τοῦ γένους ἔσχον τὸ μὴ ἀνάστατοι γενέσθαι· καὶ ἄρξαντες δὲ ἀδικίας, ἀντι πεπόνθασι κατακριθέντες ὑπὸ Θεοῦ τοῦ διδόντος τὰς ἀδικίας ἑκάστων εἰς τὰς κεφαλὰς αὐτῶν. Σημασίας δὲ τὰς σάλπιγγας νοητέον τὰς ἐπὶ σημείῳ τοῦ οὐρα νίου βασιλέως αιρομένας. "Ος μετὰ σαλπίγγων ἐξ οὐρανοῦ παρέσται, ἀποκαθιστὰς τὴν ἐπαγγελίαν. Ωμολόγει Βαλαάμ τὰς ἑαυτοῦ τέχνας ἡττῆσθαι ὑπὸ τῶν μὴ χρωμένων αὐταῖς. Αλλ' οὐκ ἔρημος, φησί, διὰ τοῦτο μελλόντων προγνώσεως· ἀλλὰ πρὸς
col. 867–868page 38 of 50
PG 87:867μόνων οὐ πρὸς τὸ χρήσιμον. Ο μὲν γὰρ ᾿Αχαά μαντείαις ἀπατώμενος, τῆς ἀληθοῦς τοῦ Μιχαίου προφητείας ἐξεκρούετο· ὁ δὲ Δαβὶδ προακούων τῶν πολέμων τὰ τέλη καὶ τὴν πρόῤῥησιν, ἐκινεῖτο. Οὕτω καὶ Ἰωσαφάτ ἔλεγεν· «Εμπιστεύσατε τῷ Θεῷ καὶ τῷ προφήτῃ αὐτοῦ.» ; τὸ χρήσιμον ἀκούσονται τὰ μέλλοντα. «Κατά καιρόν, Εἰ ἀρέσει τῷ Θεῷ. Οὐ Θεὸν οὐδὲ οὕτως εἰδώς οὐ γὰρ ἂν ἐκάλει τὸν μάγον, οὐδὲ διὰ τούτου την βοήθειαν προσεδόκα 'Αλλ' ἐκείνους μὲν εἶναι ἡγούμενος τοὺς παρ' Έλλησι νενομισμένους, οι θυ σίαις μετατίθεσθαι λέγονται παρ' αὐτοῖς. Αποκεκαλυμμένοι οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτοῦ. Οἱ λοι ποὶ ἐξέδωκαν, «ἐμπεφραγμένοι ὡς ἐν ὕπνῳ, ο δηλονότι κεκλεισμένοι· ὅπερ οὐκ αἰσθητήν, προφητικὴν δὲ ση μαίνει τὴν ὅρασιν. Παρέοικεν αὕτη τῇ τοῦ Ἰακὼβ προφητείᾳ. Τῷ μὲν, Ἐκ βλαστοῦ μου, υἱέ μου, ἀνέβης,» τό, Εξελεύσετα ἐκ τοῦ σπέρματος αὐτοῦ,» δῆλον δὲ ὅτι τοῦ Ἰακώβ Οὐχ ὡς Θεὸν εἰδὼς ὁ Βαλάκ· οὐ γὰρ, κτ. '0 τῆς Αὐγ. κώδ. λέγων δὲ περὶ τῶν νενομισμένων παρ' Ελλη σιν.(?, κτ. Ὁ αὐτο Στρεπτοὶ δέ τε καὶ θεοὶ αὐτοί. Καὶ μὲν τοὺς θυέεσσι καὶ εὐχωλῆς ἀγανήσι, Λοιβή τε, κνίσση τε, παρατροπώσ' ἄνθρωποι Λισσόμενοι, ὅτε κέν τις υπερβήῃ καὶ ἁμάρτῃ. Ομηρ. ἐν στίχο 495, 495, 496, καὶ 497, της 1
col. 869–870page 39 of 50
PG 87:869τῷ δὲ, Αὐτὸς ἔσται προσδοκία ἐθνῶν, τὸ, Καὶ κυριεύσει ἐθνῶν πολλῶν· καὶ τῷ, «Α' χεῖρές σου ἐπάνω τῶν ἐχθρῶν σου, ο τό, ο Καὶ ἔδεται ἔθνη ἐχθρῶν αὐτοῦ.» Και, «Ταῖς βολίσιν αὐτοῦ κατατοξεύσει ἐχθρῶν·, καὶ τῷ, ο Σκύμνος λέοντος Ἰούδα,» καὶ τὰ ἑξῆς, τὰ παρόντα πάλιν, ὡς περὶ λέοντος. "Α ποιήσει ὁ λαὸς οὗτος τῷ λαῷ σου, ἐπ' ἐσχά του τῶν ἡμερῶν. 'Αλλ' οὐ μόνα τὰ περὶ Μωαβιτών λέγει, ἀλλὰ τὰ περὶ πάντων ἀνθρώπων, πρόσωπον μὲν λαβὼν τὸ προκείμενον, ἐν αὐτῷ δὲ τὸ καθόλου προδηλών. ᾿Αλλ' ἐπὶ τῇ τοῦ ἄστρου ἐπιτολῇ θραῦσιν ἔσεσθαι, φησί, τοῦ Μωάβ· οὓς κατ' ἰδίαν ὠνόμασεν, ὡς ἀντι καθεστώτας τότε τῷ Ἰσραήλ, καὶ ὅτι τοῖς εἰδώλοις αὐτῶν ἀκολουθήσας ὁ λαὸς, ἐτελέσθη τῷ Βεελφεγώρ θεῷ τοῦ Μωάβ. Διὸ καὶ ἀρχηγούς αὐτοῦ τοὺς παρ' αὐτοῦ τιμωμένους ἐδήλωσε δαίμονας, ὅτε καὶ ἐξ επόρνευσαν εἰς τὰς Μωαβίτιδας. Διὸ προφητεύει τὴν εἰς τοὐναντίον τῶν πραγμάτων μεταβολήν, δεικνύς τους μεγαλαυχήσαντάς ποτε κατὰ τοῦ Ἰσραὴλ δαί μονας τῶν Μωαβιτῶν ἐπὶ τοῦ μέλλοντος ἄστρου θραῦσιν παθεῖν. Ων πεσόντας τοὺς υἱοὺς Σήθ καὶ Ἐδὲμ καὶ Ἡσαῦ, καὶ πάντα τὰ ἔθνη διὰ τούτων δηλούμενα, μᾶλλον δὲ πάντας μὲν ἀνθρώπους διὰ τῶν υἱῶν Σήθ ἐδήλωσεν, ἰδίᾳ δὲ τοὺς Ἰδουμαίους, ἐπεὶ τὸν αὐτὸν τρόπον προσηνέχθησαν τῷ Ἰσραήλ. Πάντας οὖν φησι τῆς ἰδίας παύσεσθαι δεισιδαιμονίας. Μέμνηται καὶ τοῦ ᾿Αμαλήκ, ὡς ἐλθόντος τῷ Ἰσραὴλ πρότερον, καὶ νικηθέντος ἐκτάσει τῶν Μωϋσέως χειρῶν. Εξέτεινε τὴν σκηνὴν αὐτοῦ ἕως Βασωνὶ τῆς παρὰ τὴν Κεδές. Κατέσχε γάρ μέρος τῆς ἁγίας γῆς, καὶ ἐπὶ πολὺ παρέτεινε. Διὸ λέγει περὶ αὐτοῦ, Ισχυρὰ ἡ κατοικία σου.» Καὶ ἐξεγερθήσεται ἐξ Ἰακώβ. Τίς οὗτος, ὁ προφητευόμενος τοῦ Θεοῦ Λόγος. [ὺς καὶ ἀπώλεσε σω ζέμενον ἐκ πόλεως.] Οἶμαι δὲ τὴν Ἱερουσαλὴμ αι νίττεσθαι· ἐξ ἧς ὤλετο πᾶς σωζόμενος, ἢ καὶ τὸ πᾶν τοῦ ἔθνους αὐτῶν πολίτευμα. Αινιττόμενος. Ο τῆς Αὐγ. κώδ. ΝΟΤΑ.
col. 871–872page 40 of 50
PG 87:871Τὸ, «Δείξω αὐτῷ, καὶ οὐχὶ νῦν, ο ὁ μὲν Ἀκύλας, Οψομαι, φησίν· ὁ δὲ Σύμμαχος, Ορῶ· ὡς ἂν μακροῖς ὕστερον χρόνοις μελλόντων τούτων ἐπιτελεῖσθαι. Μετὰ γὰρ δισχίλια τῆς προῤῥήσεως ἀπήν τηκεν ἔτη. Μαθόντες δὲ Μωαβίται, ὡς ἀνάλωτος ὑπὸ πάσης ἐπιβουλῆς Ἰσραήλ, πλὴν εἰ μὴ προσκρούσῃ Θεῷ, τὴν τῶν γυναικῶν παγίδα συνέστησαν κατά γνώμην, ὥς φησι, Βαλαάμ. Αἱ γὰρ γυναῖκες τοῖς πρὸς αὐτὰς εἰσιοῦσιν ἔλεγον • Ἐὰν μὴ τῷ θεῷ ἡμῶν προσκυνήσητε·, ὂν καλεῖ Βεελφογὼρ και φο γώρ. Τοῖς ἄρχουσιν, οἷς καὶ ῥᾴδιον τοὺς ἡμαρτηκότας εὑρεῖν, τὴν τιμωρίαν ἐπέτρεψε, καὶ τὴν ἀνακρέ Φίλων ὁ Ἑβρ. ἐν σελ. 647, καὶ ὁ Ιώσηπ. ἐν κεφ. 6, του 4, περὶ Ἰουδ. ἀρχ. βιβλ. καὶ ὁ Θεοδώ ριτ. ἐν τῷ 5, καὶ ὁ Εὐσέβ. ἐν τῷ 14, ἐδ. τοῦ προλαβὸν. κερ. καὶ ὁ Ὀριγ. ἐν τῷ προτέρ, ὑπομνήμα
col. 873–874page 41 of 50
PG 87:873μασιν αὐτῶν πρὸς τὰς τοῦ ἡλίου αὐγὰς, ὡς ἂν φοβοῖεν ὁρώμενοι. Οπερ μυσαρόν νομίζουσιν Ελ ληνες ἡλίῳ δεικνύναι σῶμα νεκρόν, ἀγνοοῦντες ὡς ἀδικία μόνη μολύνειν ἐπίσταται, οὐ πρᾶγμα παιδευτικὸν καὶ ὠφέλιμον. Προσήγαγε τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ πρὸς τὴν Μα διανῖτιν. Αδηλον εἰ προσήγγειλε κατηγορών, ἢ εἰ προεξένησε τῷ ἀδελφῷ τὴν γυναῖκα.
col. 875–876page 42 of 50
PG 87:875Μετὰ δὲ γονεῖς, καὶ θυγατέρας, καὶ ἀδελφοὺς, καὶ θείους πέμπτη τάξις οἱ συγγενείς. Ανάβηθι εἰς τὸ ὄρος Ναδάβ. Κρείττων ὁ Μωϋσῆς 'Ααρών. Διὸ καὶ βλέπει τὴν γῆν, καὶ τὴν αἰτίαν μανθάνει, δι᾿ ἣν εἰσελθεῖν οὐκ ἠξίωται. Καὶ τὴν ἰδίαν τελευτὴν προσκήπου, μᾶλλον δὲ καὶ τὴν Ααρών, ἐκείνου μηδενὸς τῶν εἰρημένων ἀξιωθέντος. Οὕτω καὶ Παῦλος μανθάνει τὴν αἰτίαν, τῆς χάριτος εἰς ἴασιν μή τυχών. «Αλλ' ἐκείνῳ μὲν αξ τιον τὸ συμφέρον. Ἡ γὰρ δύναμίς μου ἐν ἀσθενείς τελειοῦται. › Ἐπὶ δὲ Μωϋσέως τὸ δίκαιον, Ότι παρ έβητε τὸ ῥῆμά μου. Ο δὴ καὶ σύμβολον εἰς τὸν νόμον τελειοῦν μὴ δυνάμενον, οὐδὲ τὴν ἐπαγγελίαν ἀποκαταστῆσαι·. Οτι ὁ δίκαιος ἐκ πίστεως ζήσεται.» Τιμὴ δὲ καὶ αὕτη τὸ προγνῶναι τὰ εἰρη Ἐν συμπαθείᾳ τελευτῶν φείδεται τοῦ λαοῦ, καὶ ἀξιοῖ καταστῆναι διάδοχον. Καὶ ὄντως θέλημα τῶν φοβουμένων αὐτῶν ποιήσει, κατὰ τό· «Αἰτεῖτε, καὶ λήψεσθε. › Επινεύσας γὰρ Θεὸς αὐτῷ, προάγει τὸν Ἰησοῦν· ἤδη μὲν ἡγιασμένον ἐκ τῆς παραμονῆς Μωσέως, τὸ ἀρχικὸν δὲ παρ᾽ αὐτοῦ μέλλοντος πνεῦ μα λαβεῖν πρὸς τὸ οἰκείως ἀντ᾽ αὐτοῦ καταστῆναι ὡς Ἰωάννης ἐν πνεύματι παρήν Ηλιοῦ πράξων ἴτα, καὶ προδραμείν μέλλων Κυρίου, καὶ εὐτρεπί
col. 877–878page 43 of 50
PG 87:877σαι τὸν λαόν· ἐν γὰρ τῷ αὐτῷ πνεύματι τὰ αὐτὰ κατεργάζεσθαι δεῖ. Τὸ κηδεμονικὸν δὲ τοῦ ἄρ χόντος ὡς ἐπὶ προβάτων δηλοῖ. Διὸ καὶ ὁ Χρι στὸς τῷ Πέτρῳ φησί· «Βόσκε τὰ πρόβατά μου. Όπως εισακούσωσιν αὐτοῦ οἱ υἱοὶ Ισραήλ. Ο γὰρ μὴ τοῦ φύσει ἄρχοντος μετασχών, τουτέστι τοῦ ἁγίου Πνεύματος, οὐ δύναται ἄρχειν. ι Χωρίς ἐμοῦ, φησίν, οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν.» Καὶ ὁ ᾿Από στολος· «Δι' οὗ ἐλάβομεν χάριν καὶ ἀποστολὴν εἰς ὑπακοὴν πίστεως.» Διὸ σοφοὶ μὲν καὶ δυνατοὶ βασι λεῖς ἄρχειν οὐκ ἠδυνήθησαν ἀληθῶς· οἱ δὲ τῶν ἀν θρωπίνων ἐστερημένοι ἦρξαν καὶ κεκρατήκασι κότ σμου παντός, οἱ ἀπόστολοι. Περὶ τῶν θυσιῶν τῶν καθ᾿ ἡμέραν, καὶ Σάββα τον, καὶ Νουμηνίαν ἐπανέλαβεν αὖθις, καὶ πολλάκις τοῦτο ποιεῖ, τὸ τῆς νομοθεσίας σπουδαῖον δεικνὺς καὶ νῦν ὥσπερ τὴν διαδοχὴν τῆς λατρείας ἐγχειρίζων τῷ νεοκαταστάτῳ ἄρχοντι. Τὸ τῆς λατρείας ἐνδελεχὲς οὐκ ἐᾷ τὴν θεοσέβειαν ἀποψυγῆναι. Διὸ καὶ Παῦλός φησι· ι Τῷ πνεύματι ζέοντες, τῷ Κυρίῳ δουλεύοντες.» Τῇ πεντεκαιδεκάτῃ ἡμέρᾳ, τουτέστιν ἐν τῇ Σκη νοπηγία. Τῇ μὲν γὰρ πρώτῃ ἡμέρᾳ, δεκατρεῖς τάτ τει μόσχους εἰς θυσίαν· τῇ δὲ δευτέρα, δώδεκα. Καὶ οὕτως ὑφειμένως μόσχον ένα περὶ τῆς ὀγδόης· ἣν ἐπίσχεσιν ὀνομάζει, μὴ ἔχουσαν ἐξόδιον, ἀλλὰ [ἀνάπαυσιν] παντελή, σημεῖον τῆς τελείας καὶ μονίμου μελλούσης ιδρύσεως παρὰ Θεῷ. το χτη, 21. Μέχρι τῆς ὀγδόης. Ο τῆς Αὐγ. κώδ.
col. 879–880page 44 of 50
PG 87:879Τὸ περὶ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς, τουτέστιν ἡ τροφών ἀποχὴν εὔξαιτο, ἢ ἀπόκαρσιν, ἢ πρόβατον, ἢ με σχον. Εὐχὴν οὐ δεῖ λαβεῖν τὴν ἐπ' ἀτιμίᾳ γονέων ὑπὸ παίδων γινομένην, κατὰ τοὺς πονηροὺς διδασκάλους λέγειν, ο Παρασκευάζοντας, Κορδὰν ἂν ἐξ ἐμοῦ ὠφεληθῇς, ο Θεοῦ καθόλου τιμᾷν πατέρα καὶ μητέρα προστάξαντος. "Ος καὶ ἀκυροί γυναικὸς νέας εὐχὴν, μὴ συναινέσαντος τοῦ πατρός· καὶ πάλιν ὑπάνδρου, μὴ τοῦ ἀνδρὸς ἐπινεύσαντος. Τὸ γὰρ ψευσθὲν ὑπ' ἐξουσίαν ἀνέγκλητον, κἂν μετὰ ταῦτα χηρεύσῃ. φη σιν, ἢ καὶ χωρισθῇ τοῦ ἀνδρός. Βεβαιοῦται δὲ διὰ τούτων τὸ ἐξ ἀρχῆς· ὅτι διὰ τὸν ἄνδρα γέγονεν ἡ γυνὴ, καὶ προσῆκόν ἐστιν ὑποτάττεσθαι, καὶ κατὰ Παῦλον λέγοντα, ἡ γυνή ἵνα φοβῆται τὸν ἄνδρα.
col. 881–882page 45 of 50
PG 87:881Τὸ κακῶσαι ψυχὴν, τὸ νηστεῦσαι, ἢ ἄλλως ἀσκή σαι. Οθεν καὶ περὶ τοῦ μηνὸς τῆς νηστείας φη σίν· Ἐν αὐτῷ κακώσετε τὰς ψυχὰς ὑμῶν.» Εκδίκει τὴν ἐκδίκησιν τῶν υἱῶν Ἰσραήλ. Τε λευταίαν ταύτην πράξιν επιτάττει Θεὸς τῷ Μωϋσεῖ. ὀργὴν γὰρ ἑαυτῆς ἐθησαύρισαν οἱ ἐκ Μαδιάμ. Και λὸν δὲ παράγγελμα, μέγα τι πράττειν πρὸ τελευτής, ὥσπερ ἐφόδιον πρὸς τὴν ἔξοδον. Αρέσκειν δὲ τῷ Θεῷ ταύτην παρίστησι τὸ παρατάξασθαι λέγειν ἔναντι Κυρίου ἐπὶ Μαδιάμ. Κατὰ Θεὸν γὰρ οἱ πρὸς ἐκχο τὴν ἀσεβῶν γινόμενοι πόλεμοι, τῆς γῆς ὄντες καθαρτικοί, κἂν βλασφημῶσιν οἱ τὴν κακίαν ἐνυπόστατον λέγοντες. Προαπήντα τοῖς ἀριστεῦσιν ὁ Μωϋσῆς· καὶ τοῦτο μὲν τιμῆς· ἐπετίμα δὲ περὶ τῶν ζωγρηθέντων. Ού δεὶς γὰρ καθαρὸς ἀπὸ ῥύπου.
col. 883–884page 46 of 50
PG 87:883Σκευῶν ἐκ περιουσίας εἰσήγαγε κάθαρσιν διὰ πυ ρὸς καὶ ὕδατος. Τοῦτο γὰρ τῷ λόγῳ Μωϋσέως Ελεά ζαρ προσέθηκε κατὰ τὸ σιωπώμενον μαθὼν ἐκ Θεοῦ, ὡς καὶ Μωϋσῆς τοῖς περὶ τοῦ Πάσχα προσέθηκε τὸ τοῦ ὑσσώπου, καὶ τὸ μὴ ἐξιέναι την θύραν ἕως πρωί,
col. 885–886page 47 of 50
PG 87:885Τοῦ χρυσοῦ, ἡ μὲν ὕλη κοσμική, ἡ δὲ χρῆσις πνεύ ματική καθάπερ καὶ τῶν δώρων, ὑλικὸς μὲν ὁ χρυ τὸς, τὸ δὲ ἐν αὐτοῖς εἶδος ἀπὸ τῆς τέχνης οὐχ ὑλικὸν, ἀλλὰ νοῦ καρπός. Απογράφεται τὰ δῶρα. Δι' ὧν γὰρ καρποφοροῦμεν εἰς ἀρετὴν, διὰ τούτων μνημονευόμεθα παρὰ Θεῷ. Οὐδὲ γὰρ ἄλλως τίμιον τὸ φυτόν, εἰ μὴ διὰ τοῦ καρ ποῦ. Τοιοῦτος ὁ τῶν ἀποστόλων καρπὸς, ως πού φη σιν· να γένηται ἡ προσφορὰ τῶν ἐθνῶν εὐπρόσδεκτος, ἡγιασμένη ἐν Πνεύματι ἁγίῳ. Καὶ κτήνη ἦν πλῆθος τοῖς υἱοῖς Ῥουβίμ. Τὴν αἰ τίαν πρόλεγει, δι᾿ ἣν τῆς ἔξω τοῦ Ἰορδάνου γῆς ἐπεθύμησαν· οὐχ ὡς ἀπολιπεῖν προῃρημένοι τὰς ἄλλας φυλάς. Ὁ δὲ Μωϋσῆς ἀνθρωπίνως αὐτῶν ἡγνόησε την διάνοιαν. Οὐ γὰρ πάντα προφήταις ἀποκαλύπτεται ἀλλ' ἀγνοοῦσιν ἔσθ' ὅτε πρὸς τὸ συμφέρον. "Οθεν αὐ τοῖς ἐπετίμησεν ἀρχικῶς, καὶ τῶν περὶ ἀπειθησάν των πρὸς τὸ μὴ εἰσελθεῖν εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας ὑπέμνησεν, οἷα πεπόνθασι. Τὸ δὲ ἀκριβές μαθών, συνεχώρησεν ἐπὶ συνθήκαις τοῦ συμμαχῆσαι τοῖς ἄλ λοις. Ο καὶ δείκνυσιν, ὡς πρὸς τὸ συμφέρον ἡγνόησε. Τῷ Ἰησοῦ καὶ τῷ ἀρχιερεῖ περὶ αὐτῶν ἐνετείλατο, ὡς ἄρχων ἀγαθὸς, καὶ μὴ τοῦ χρόνου μόνου τοῦ καθ' ἑαυτὸν προνοούμενος.
col. 887–888page 48 of 50
PG 87:887Ει Τὰς οἰκοδομηθείσας πόλεις ἐπὶ τούτοις ἀπαριθμεῖ. Αλλάττεται γὰρ γένος οικητόρων εὐσεβῶν, ἀντὶ τῶν ἀσεβῶν. Ὥστε κατὰ μόνας ἐν εἰρήνῃ τοὺς δι καίους οἰκεῖν κατὰ Δαβὶδ καὶ τὸν Σολομῶνα. Ἐπὶ δὲ τέλους καὶ ὁ τῆς κακίας ἀρχηγὸς διάβολος ἐκβάλλεται, λύεται τε ἡ τοῦ κακοῦ πρὸς τὸ ἀγαθὸν ἀντί στασις, ἣν ἄλυτον εἶναι φαντάζονται Έλληνες ο μάτην φιλοσοφοῦντες. Τῷ Μαχεὶρ υἱῷ Μανασσῇ, τουτέστι τῷ ἐκ τοῦ Μαχείρ. Μήνας δὲ καὶ ἡμέρας αναγράφουσιν οἱ προφῆται, ηνίκα τῶν προφητειῶν ἤκουον παρὰ τοῦ Θεοῦ. Εἰ γὰρ μὴ τοὺς λόγους ἐπίστασθαι ῥᾴδιον τῶν οἶκον νομουμένων πραγμάτων ἀλλ' ὅμως ὅπως γε οἰκονομεῖται καὶ γινώσκειν καὶ μεμνῆσθαι δεῖ. Τὸ, ἔναντι πάντων τῶν Αἰγυπτίων, ὅτι μὴ δρασ πετεύοντες. Ἐξεπέμποντο γὰρ, οὐ κατείχοντο, διὰ τὴν χεῖρα τὴν ὑψηλήν. Οὕτω καὶ ὁ Κύριος, εἰ καὶ ὑποχωρήσεις ἐποιεῖτο, τύπον ἐπιεικείας διδούς, ἀλλ' ἐμφανεῖς τὰς δυνάμεις εποίει, δεικνὺς 'τὸ κατὰ τὴν ἀναχώρησιν ἄφοβον· ὥσπερ τὸν Λάζαρον ἐπὶ πλή θους ἀνίστη μετὰ τὴν ὑποχώρησιν. Καὶ οἱ Αἰγύπτιοι ἔθαπτον τους τεθνηκότας αὐτ τῶν. Παροῦσα γὰρ ἡ πληγή, την τόλμαν ἐκώλυσε, καὶ ἀσμενίζειν ἐποίει τὴν ἔξοδον, μὴ καὶ πάντες ἀπόλοιντο. Οὕτως ἡ νίκη τῶν ἁγίων ἐμφανής, ἐπει δὲν τὰ τῶν γυμνασίων ἱκανῶς οἰκονομηθῇ. «Θεὸς ἐκδικήσεων, φησί, Κύριος ἐπαρρησιάσατο. ο θεό; οὖν ἀποκρύπτεται πρὸς τὴν τῶν ἰδίων ὠφέλειαν. Ὡς πολὺ γὰρ τὸ πλῆθος τῆς χρηστότητός σου, Κύ ριε, ἧς έκρυψας τοῖς φοβουμένοις σε ΝΟΤΑ. Τῶν ἐκ Θεοῦ λεγομένων αὐτοῖς. Εἰ γὰρ, και Ο τῆς Αὐγ. κώδ. Καθ' οἷς οἰκονομεῖ Θεὸς ἔκαστον τῶν προγ Ο αύτο
col. 889–890page 49 of 50
PG 87:889Τοῦτο ἦν τό·. Οὐ παροικήσει σοι πονηρευόμενος. Ὑμῖν γὰρ ἔδωκα τὴν γῆν αὐτῶν ἐν κλήρῳ. Φησὶ γὰρ τῷ Ἀβραάμ· «Σοὶ δώσω αὐτὴν, καὶ τῷ σπέρματί σου.» Οὕτως οὐκ ἀνάξιον Θεοῦ γίνεται διὰ τὸν προπάτορα, καὶ τοῖς οὐκ ἀγαθοῖς προεγνωσμένος ἀπονείμαι τὴν γῆν, εἰς ἐναργή προτύπωσιν τῆς ὑπὸ τῶν ἁγίων μελλούσης κατοικεῖσθαι γῆς. Απειλεῖ αὐτοῖς, εἰ μὴ πρὸς τὸ δίκαιον τοῦ Θεοῦ, ἀλλὰ πρὸς φιλανθρωπίαν τινὰς ἀπολείπωσιν. Ασυν άρμοστον γὰρ τῷ ἁγίῳ τὸ μὴ ἅγιον. Οἷς δέ τις ἀρέ σκεται παρὰ γνώμην Θεοῦ, τούτοις ἐκδίδοται. Κα θάπερ Ἰουδαῖοι τῷ Καίσαρι, τοῦτον ἑλόμενοι μᾶλλον βασιλέα, ἢ τὸν Σωτήρα Χριστόν. Ὑπὸ γὰρ τῶν Ῥω μαίων ἀλόντες, ἀπώλοντο. Προφητικῶς Μωϋσῆς τὰ ὅρια προλέγει τῆς γῆς. Οὐδὲ γὰρ ἦν ἐπιμιξία πρὸς ἀπαγγελίαν ἢ γνῶσιν. Καὶ μέμνηται τῶν δύω ἡμίσεος φυλῶν, ὡς μὴ ὕστε ρον ἀντιποιοῖντο τῆς εἴσω γῆς, ἐν ᾗ φυτεῖαι δέν δρων, καὶ ἡ κατὰ νόμον λατρεία.
col. 891–892page 50 of 50
PG 87:891Γράφεται τῶν ἀντιγράφων ἐν ἐνίοις, «μὴ φυγεῖν.» Ἵνα ᾗ· Μὴ δεῖν λαβεῖν δῶρα ἐπὶ τῷ συγχωρηθῆναι τὴν οἰκείαν οἰκῆσαι γῆν, καὶ μὴ φυγεῖν. Τὰ λέγειν ἔνοχον εἶναι τὴν γῆν ἐπὶ τοῖς ἀδίκοις αἵμασι, καὶ ἱλασμοῦ χρήζειν διὰ τῆς δικαίας κολά σεως, ὡς μιαινομένην λέγει, καὶ οὐχ ὡς αἰτίαν. Οὐ μιανεῖτε γὰρ, φησί, τὴν γῆν ἐφ᾿ ἧς κατοικεῖτε ἐπ' αὐτῆς. 5 Τίμιος δὲ ἡ γῆ· διατί; «Ἐφ᾿ ἧς ἐγὼ κατασκηνώσω ἐν ὑμῖν.» Γῇ γὰρ γῆς ἀδιάφορος περὶ καθαρότητα· Θεοῦ δὲ παρουσίαν ὑποδεξαμένη, καθαρά καὶ ἁγία. Καὶ τῷ Κυρίῳ συνέταξε Κύριος δοῦναι τὴν κληρονομίαν Σαλπαὰδ τοῦ ἀδελφοῦ ἡμῶν ταῖς θυγατράσιν αὐτοῦ. "Ετερος ἐκ μερικοῦ πράγματος καθολικὸς ἐκφέρεται νόμος, οὐχ ὡς Θεοῦ τὴν χρείαν προαγνοήσαντος, τὴν ἐπὶ καιροῦ δὲ περιμείναντος θέσιν, ὡς ἐπὶ τοῦ βλασφήμου, καὶ τοῦ τὸ Σάββατον μὴ τηρήσαντος, καὶ τῶν τοῦ Σαλπαὰδ θυγατέρων. ᾿Αλλὰ τότε μὲν ἐσιώπησαν εὐλαβῶς οἱ τούτων ὁμό φυλοι, δείσαντες τὴν ἐρώτησιν, μὴ καὶ δόξῃ κώλυμα τοῦ ἐπιτάγματος· νῦν δὲ ταύτην προσάγουσι προ νοίᾳ τοῦ μέλλοντος, μὴ καὶ πρόφασις γένηται συγχύσεως τῶν φυλῶν, εἰ θυγατέρες κληρονομοῦσαι μὴ γαμοῖντο τοῖς ὁμοφύλοις· ὅτε μηδὲ χώραν εἶχεν ἡ ἐκ τοῦ Ἰωβηλαίου τῶν κλήρων ἀναστροφή. Διό νου μοθετεῖ Θεὸς, καίτοι προγνοὺς πάλαι τοῦ νόμου τὴν χρείαν. Οὕτω Χριστὸς, πρὸς τὴν Ἰαείρου κληθεὶς θυγατέρα, οὐ προλέγει ταύτης τὸν θάνατον, ὃν γεγο νότα ἰάσατο· οὐ γὰρ εἰς ἐπίδειξιν ἀνθρώπου τὰ παρὰ Θεοῦ· φυλάττει δὲ τὸ οἰκεῖον τῇ ἀξιώσει, νῦν μὲν ἰὼν φιλανθρώπως ὡς ἐπισκεψόμενος, νῦν δὲ ἀν ιστῶν τελευτήσασαν.