Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 2851–2852page 1 of 132
PG 87:2851Τῶν ἐαρινῶν λειμώνων την θέαν, ἀγαπητέ, πολυ λῆς εὐρίσκω τέρψεως γέμουσαν, ἣν ἡ παντοδαπής τῶν ἀνθέων βλάστη τοῖς θεωμένοις παρέχεται· κατ έχουσα του: παριόντας, καὶ ἑστιῶσα ποικίλως αὐτούς κατά τι μὲν τοὺς ὀφθαλμοὺς φαιδρύνουσα, κατά τι δὲ νῦν τὴν ἔσφρησιν ἡδύνουσα. Τούτου μὲν γὰρ τοῦ λειμωνος τὸ τυχὸν τῇ τῶν ῥόδων ερυθρότητι και ταλάμπεται· τοῖς δὲ κρίνοις ἕτερον ἂν εἴη χωρίον ἱκανῶς ἀπὸ τῶν ῥόδων ἐφ' ἑαυτὰ βιάσασθαι προτρεπόμενα· ἄλλοθεν ἀπαστράπτει τὸ χρῶμα τῶν ίων, βασιλικῆς ὑπάρχον μίμημα πορφυρίδος· καὶ ὅλως ἡ ποικίλη καὶ διάφορος τῶν ἀμυθήτων ἀνθέων, εὐτ ωδίας τε καὶ τέρψεως χάρισμα πάντοθεν ἀναδίδοται. Τοιοῦτον δὲ καὶ τὸ παρὸν πόνημα ὑπολάμβανε, ἱερὸν καὶ πιστὸν τέκνον Σωφρόνιο. Εὑρήσεις γὰρ ἐν αὐτῷ ἀρετὰς ἁγίων ἀνδρῶν ἐν τοῖς χρόνοις ἡμῶν διαλαμψάντων· καὶ κατὰ τὸ ψαλμικὸν ἐκεῖνο λόγιον, παρὰ τὰς διεξόδους τῶν ὑδάτων πεφυτευμένους· καὶ πάνε των μὲν χάριτι Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν θεοφιλῶν ὁμοίως· ἄλλοτε ἄλλου ἐν ἄλλαις ἀρεταῖς ὡραῖζομένου κάλλει τε καὶ εὐπρεπείᾳ, ἐξ ὧν τὰ καλὰ δρεψάμενος ἄνθη πλεκτὸν στέφανον ἀκηράτου λειμῶνος λαβὼν, προσφέρω σοι, τέκνον πιστότατον, καὶ διὰ σοῦ τοῖς πᾶσι. Διὸ καὶ τὸ παρὸν τοῦτο τὸ πόνημα Λειμῶνα ἀπεκαλέσαμεν, διὰ τὴν ἐν αὐτῷ τέρψιν τε καὶ εὐο ωδίαν, καὶ ὠφέλειαν τοῖς ἐντυγχάνουσιν. 'Αρετὴ γὰρ βίου, καὶ τρόπος σεμνότητος, οὐ μόνον ἡ περὶ τὰ θεῖα μελέτη, καὶ τὸ εὖ πεφρονηκέναι, καὶ περὶ τὰ τῇδε μᾶλλον ἐμφιλοχωρεῖν· ἀλλὰ καὶ τὰς ἄλλων ἀνα γράφεσθαι πολιτείας. Διὸ πρὸς τὸ παρὸν ἐλήλακα σύνταγμα, πληροφορῶν τὴν ὑμετέραν, τέκνον, ἁγά πην, ὡς πολλὴν καὶ ἀληθῆ συλλογὴν ἐποιησάμην ὡς ἐπὶ τῆς σοφωτάτης μελίττης τὰ ψυχωφελῆ τῶν Πατέρων ἀρυσάμενος κατορθώματα. Ἐντεῦθεν οὖν ἄρξομαι λέγειν οὕτως ταῦτα. Ην τις γέρων οἰκῶν ἐν τῇ μονῇ τοῦ ἀ Εὐστοργίου, ὅντινα ὁ ἐν ἁγίοις ἡμῶν ὁ ἀρχιεπίσκοπος Ἱεροσολύμων ἠθέλησεν ποιῆσαι ἡγούμενον τοῦ μου ναστηρίου. Ὁ δὲ οὐ κατεδέξατο, λέγων· Ἐν τῷ Σινά ὄρει θέλω γενέσθαι εὐχῆς χάριν. ῾Ο δὲ ἀρχιεπίσκοπος ἠνάγκαζεν αὐτὸν γενέσθαι, καὶ οὕτως ἀπελθεῖν. Οὐκ ἀνασχεθέντα δὲ αὐτοῦ τὸν γέροντα, ἀπέλυσε μ συνταξάμενον, μετὰ τὴν ἐπάνοδον τὴν ἡγεμονίαν καταδέχεσθαι. Καὶ δὴ οὕτω; ἀσπασάμενος τὸν ἀρχιεπίσκοπον, ἐξῆλθεν τὴν ὁδοιπορίαν ποιούμενος ἐπὶ τὸ Σίναιον ὄρος, λαβὼν τὸν ἑαυτοῦ μαθητήν. Καὶ δια Γιάντος τὸν Ἰορδάνην ποταμόν, ὡς ἀπὸ σημείου
col. 2853–2854page 2 of 132
PG 87:2853ἑνὸς, ἤρξατο φρικιᾷν ὁ γέρων καὶ πυρέσσειν. ὡς δὲ οὐκ ἐδύνατο περιπατῆσαι, εὗρον σπήλαιον μικρόν, καὶ εἰσῆλθον ἐν αὐτῷ πρὸς τὸ ἀνεθῆναι τὸν γέροντα. ὡς δὲ ἐπέμενε πυρέσσων καὶ μήτε κινηθῆναι σχεδὸν δυνάμενος (ἐποίησε γὰρ τρεῖς ἡμέρας ἐν τῷ αὐτῷ σπηλαίῳ), θεωρεῖ ὁ αὐτὸς γέρων καθ' ύπνους τινὰ λέγοντα αὐτῷ· Εἰπὲ, γέρων, που θέλεις ὑπάγειν; Λέγει δὲ τῷ φανέντι αὐτῷ· Εἰς τὸ Σινᾶ ὅρος. Λέγει αὐτῷ· Μὴ, παρακαλῶ, μὴ ἀπέλθης. ὡς δὲ οὐκ ἔπει σε τὸν γέροντα, ἀνεχώρησε ἀπ' αὐτοῦ. Ὁ δὲ πυρετός πλέον ἐπετίθετο τῷ γέροντι. Πάλιν δὲ τῇ ἐπιούσῃ νυκτί, ὁ αὐτὸς παρίσταται αὐτῷ, τῷ αὐτῷ σχήματι, λέγων· Τί θέλεις, καλόγηρε, κοπωθῆναι; ἄκουσόν μου, καὶ μηδαμοῦ ἀπέλθῃς. Εφη αὐτῷ ὁ γέρων· Αὐτὸς γὰρ τίς εἶ; Απεκρίθη αὐτῷ ὁ φανείς· Ἐγώ εἰμι Ἰωάννης ὁ Βαπτιστής· καὶ διὰ τοῦτό σοι λέγω, μη δαμοῦ ἀπέλθῃς· τὸ γὰρ σπήλαιον τὸ μικρὸν τοῦτο μείζον τοῦ Σινᾶ ὅρους ἐστίν. Πολλάκις γὰρ ἐν τούτῳ ὁ Κύριος ἡμῶν Ἰησοῦς Χριστὸς εἰσῆλθεν ἐπισκεπτόμενος με. Δός μοι οὖν λόγον ὅτι ὧδε κατοικεῖς, κἀγώ σοι τὴν ὑγείαν παρέχω. Ὁ δὲ γέρων ἡδέως καταδεξάμενος συνέθετο μετὰ λόγου παραμένειν τῷ σπη λαίψ. Παραχρήμά τε ὑγιάνας διέμεινεν ἐν αὐτῷ μέχρι τῆς αὐτοῦ ζωῆς· ποιήσας τὸ σπήλαιον ἐκεῖνο έχε κλησίαν· συναγαγὼν δὲ καὶ ἀδελφότητα. Εστιν δὲ ὁ τόπος ὁ ἐπιλεγόμενος Σάψας. Τούτου ἐξ εὐωνύμων προπαράκειται ὁ χείμαρρος Χωράθ, εἰς ὃν ἀπεστάλη Ἠλίας ὁ Θεσβίτης ἐν καιρῷ τῆς ἀβροχίας, ὁ ἐπὶ πρόσωπον τοῦ Ἰορδάνου. Αλλος γέρων ἦν ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ τοῦ Σάψας, καὶ εἰς τοσαύτην ήλασεν ἀρετὴν, ὥστε τοὺς λέοντας ἐρχομένους ἐν τῷ σπηλαίῳ αὐτοῦ, ὑποδέχεσθαι αὐτὸν, καὶ ἐν τῷ κόλπῳ αὐτοῦ παραβάλλειν αὐτοῖς καὶ οὕτως πλήρης ἦν τῆς θείας χάριτος τοῦ Θεοῦ άνθρωπος. Παρεβάλομεν ἐν τῇ λαύρᾳ τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Σάβα, τῷ ᾿Αθανασίῳ. Διηγήσατο ἡμῖν ὁ γέ ρων, λέγων, ὅτι ὡς ἡμῖν εἰς τὸ κοινόβιον τοῦ Πενθου κλά, ἦν τις Κόνων, ὀνόματι Κίλιξ, πρεσβύτερος εἰς τὸ βάπτισμα· καὶ ὡς μέγαν ἔντα τὸν γέροντα, ἔτα ξαν αὐτὸν ποιεῖν τὰ βαπτίσματα, αὐτὸς δὲ ἔχριεν, καὶ ἐβάπτιζεν τοὺς ἐπὶ τοῦτο παραγενομένους. Καθ' ὅτι οὖν ἔχριεν γυναῖκα, ἐσκανδαλίζετο, καὶ διὰ τοῦτο ἤθελεν ἀναχωρῆσαι τοῦ κοινοβίου· καθ' ὅτι οὖν ἔσχεν λογισμὸν τοῦ ἀναχωρῆσαι, ἐφίσταται αὐτῷ ὁ ἅγιος Ἰωάννης, λέγων· Καρτέρησον, καὶ κουφίσω σε τοῦ πολέμου. Ἐν μιᾷ οὖν ἦλθεν κόρη Πέρσισα, ἐπὶ τὸ βαπτισθῆναι· ἦν δὲ εὐειδής πάνυ ὡραία, ὥστε μὴ δυνηθήναι τὸν πρεσβύτερον αὐτὴν χρῖσαι τῷ ἁγίῳ ἐλαίῳ· καὶ ποιησάσης αὐτῆς δύο ἡμέρας, ἤκουσεν ἀρχιεπίσκοπος Πέτρος, ἐξεπλάγη ἐπὶ τῷ γεγονότι, καὶ ἠθέλησεν ἀφορίσαι διάκονον γυναῖκα ἐπὶ τῷ αὐτῷ. ᾿Αλλὰ τοῦτο οὐκ ἐποίησεν, διὰ τὸ μὴ ἐπιδέχεσθαι τὸν τρόπον. Ὁ δὲ πρεσβύτερος Κόνων, λαβών
col. 2855–2856page 3 of 132
PG 87:2855τὸ μηλωτάριον αὐτοῦ, ἀνεχώρησεν, εἰπὼν ὅτι Οὐ μενῶ εἰς τὸν τόπον τοῦτον. Ὡς οὖν ἐξῆλ θεν ἐπὶ τοὺς βουνούς, ἰδοὺ ἁπαντᾷ αὐτῷ ὁ ἄ γιος Ἰωάννης ὁ Βαπτιστὴς, καὶ πραείᾳ τῇ φωνῇ λέγει αὐτῷ· Υπόστρεψον εἰς τὸ μοναστήριόν σου, καὶ κουφίσω σε τοῦ πολέμου· ῾Ο ἀύας Κόνων λέγει αὐτῷ μετ' ὀργῆς· Πίστευε, οὐκ ἐπιστρέψω, πολλάκις γὰρ συνέθου μοι, καὶ οὐδὲν ἐποίησας. Κρατήσας οὖν αὐτὸν ὁ ἅγιος Ἰωάννης ἐκάθισεν αὐτὸν ἐφ᾽ ἕνα τῶν βουνῶν, καὶ ἀνασκέψας τὰ ἱμάτια αὐτοῦ τῷ σημείῳ τοῦ σταυροῦ τρίτον κατεσφράγισεν αὐτὸν ὑποκάτω τοῦ ὀμφαλοῦ, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Πίστευέ μοι, πρεσβύ τερς Κόνων - Εθελόν σοι ἔχειν μισθὸν ἐκ τοῦ πολέμου, ἐπειδὰν δὲ οὐ θέλεις, ἐκούφισο τὸν πόλεμον, καὶ μισθὸν οὐκ ἔχεις τοῦ πράγματος τούτου. Καὶ ὑπο στρέψας εἰς τὸ κοινόβιον τοῦ βαπτίσματος ὁ πρε σβύτερος Κόνων, τῇ ἐπαύριον χρίσας ἐβάπτισεν τὴν Πέρσισαν, μὴ θεωρήσας ὅλως ὅτι γυνὴ τὴν φύσιν ὑπῆρχεν· ἐποίησεν δὲ καὶ ἄλλα δώδεκα έτη χρίων, καὶ βαπτίζων, μήτε κινηθεὶς τὸ σῶμα, μήτε γυα ναῖκα θεωρήσας ἔτι κατὰ τὴν φύσιν. Καὶ οὕτως ἐτε λειώθη. α Διηγήσατο ἡμῖν ὁ ἀᾶς Λεόντιος τοῦ κοινοβίου τοῦ ἁγίου Πατρὸς ἡμῶν Θεοδοσίου, λέγων, ὅτι Μετὰ τὸ διωχθῆναι τους νέους λαυρήτας, ἐκ τῆς νέας λαύ ρας, ἀπελθὼν ἐκάθισεν εἰς τὴν αὐτὴν λαύραν. Κατ ελθὼν οὖν ἐν μιᾷ Κυριακῇ, ἀπῆλθον ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ μεταλαβεῖν· καὶ εἰσελθὼν ἴδον ἄγγελον παρεστώ τα ἐν τῷ δεξιῷ μέρει τοῦ θυσιαστηρίου, καὶ ληφθεὶς ἀνεχώρησα ἐν τῷ κελλίῳ μου· καὶ ἦλθέν μοι φωνή λέγουσα, ὅτι Εξότου ἡγιάσθη τὸ θυσιαστήριον τοῦτο, ἐγὼ ἐπιστεύθην παραμένειν ἐν αὐτῷ. Ο ἀββᾶς Πολυχρόνιος διηγήσατο ἡμῖν, λέγων, ὅτι Εἰς τὴν λαύραν τῶν Πυργίων τοῦ Ἰορδάνου, ἕνα τῶν ἐκεῖσε ἀδελφῶν· ἔβλεπον ἀμελοῦντα ἑαυτοῦ, καὶ μηδέποτε πληροῦντα τὸν τῆς ἁγίας Κυριακῆς κανόνα. Εἶτα ὡς μετὰ χρόνον τινά, θεωρῶ τὸν οὕτως ἀμε λοῦντα, μετὰ πάσης σπουδῆς σχολάζοντα, σὺν προ θυμίᾳ πολλῇ. Λέγω οὖν αὐτῷ, ὅτι Καλῶς νῦν ποιεῖς, φροντίζων τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς, ἀδελφέ. Ο δὲ λέγει μοι· Κῦρι ἀ, ἄρτι ἔχω ἀποθανεῖν. Καὶ μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἀνεπάης. Ὁ αὐτὸς ἀββᾶς Πολυχρόνιος ὁ τῆς νέας λαύρας πρεσβύτερος διηγήσατό μοι λέγων, ὅτι Καθημένου μου ποτε ἐν τῇ λαύρᾳ τῶν πυργίων ἀδελφοῦ τελευτήσαντος, λέγει μοι ὁ οἰκονόμος· Ποίησον ἀγά πην, ἀδελφὲ, ἐλθὲ ἵνα τὸ σκεύη τοῦ ἀδελφοῦ ἀπενέγ καθημένων. * ΑΙ. ἀπέθανεν οἱ ἐκοιμήθη. ΝΟΤΑ. Λαύρᾳ τῶν Πυργίων. Λαύραν τῶν πυργίων Πρεσβύτερος καὶ ἡγούμενος τῶν Πυργίων τοῦ πο τον Ιορδάνου. &: δάνου. Πρεσβύτερος τῶν Πυργίων τοῦ Ἰορδάνου.
col. 2857–2858page 4 of 132
PG 87:2857χωμεν εἰς τὸ οἰκονομεῖον. Ὡς οὖν Αρξάμεθα μετα φέρειν τὰ σκεύη, θεωρῶ τὸν οἰκονόμον κλαίονται και λέγω αὐτῷ· Οντως σὺ ', κῦρ: ἀ, τί οὕτως κλαίεις; ὁ δὲ λέγει μοι· Οτι σήμερον τὰ τοῦ ἀδελφοῦ σκεύη βαστάζω, καὶ μετὰ δύο ἡμέρας ἄλλοι τὰ ἐμά. Καὶ οὕτως ἐγένετο. Τῇ γὰρ δευτέρᾳ ἀνεπάη ὁ αὐτὸς οικονόμος, καθὼς εἶπεν. Ο ᾶς Πολυχρόνιος ὁ πρεσβύτερος διηγήσατο ἡμῖν ὅτι ἀκηκόει παρὰ τοῦ ἀα Κωνσταντίνου τοῦ ἡγουμένου τῆς ἁγίας Μαρίας τῆς Θεοτόκου τῆς νέας, ὅτι ἀνέπαυέν τις τῶν ἀδελφῶν ἐν τῷ νοσοκομείῳ τῆς Ιεριχώ, καὶ τοῦτον ἐλάβομεν, καὶ ἐπηνέγκαμεν εἰς τὰ Πυργία, ἵνα θάψωμεν αὐτὸν ἐκεῖ· καὶ ἐξότου κατήλθομεν ἐκ τοῦ νοσοκομείου, ἕως οὗ ἐφθάσαμεν εἰς τὰ Πυργία, οὐ διέλιπεν ἀστὴρ ἐπάνω τοῦ τελευτήσαντος συνοδοιπορῶν, καὶ φαινόμενος, μέχρι κατα εστήσαμεν αὐτὸν ἐν τῇ γῇ. Γέρων τις ἐκάθητο ἐν τῇ λαύρᾳ τῶν Πυργίων. Οι οὖν πρεσβύτεροι τῆς αὐτῆς λαύρας καὶ οἱ λοιποί ἀδελφοὶ, ἐπειδὴ ἦν τελειωθεὶς αὐτῶν ὁ ἡγούμενος, ὡς μέγαν καὶ εὐάρεστον ὄντα, ἠθέλησαν αὐτὸν ποιη σαι ἡγούμενον. Ο δὲ γέρων παρεκάλει αὐτοὺς, λέ γων· Συγχωρήσατέ μοι, Πατέρες, κλαῦσαι τὰς ἁμαρ τίας μου. Ἐγὼ γὰρ οὐκ εἰμὶ τοιοῦτος ὥστε " φροντίσαι ψυχῶν· ἀλλὰ τοῦτο τὸ ἔργον τῶν μεγάλων ἐστὶ Πα τέρων, τῶν περὶ τὸν ἀᾶν ᾿Αντώνιον ° καὶ τοὺς λαπούς. Καθ' ἑκάστην οὖν ἡμέραν, οὐ συνεχώρουν αὐτῷ, παρακαλοῦντες αὐτὸν οἱ ἀδελφοί· καὶ οὐκ ἐπείθετο. ὡς δὲ ἐπὶ πολὺ εἶδεν αὐτὸν ἀναγκαζόμε τὸν ὑπ' αὐτῶν, λέγει τοῖς πᾶσιν· Ἐάσατέ με τρεῖς ἡμέρας εὔξασθαι· καὶ εἴ τι θέλει ὁ Θεὸς, ποιῆσαι ἔχω. "Ην δὲ Παρασκευή ἡμέρα. Καὶ τῇ Κυριακῇ ἔρθρου ἀνεπάη. Γέρων τις ἦν ἐν τῇ λαύρᾳ τῶν Πυργίων ὀνόματι Μυ ρογένης, καὶ εἰς τοσαύτην σκληραγωγίαν, ὥστε αὐτὸν υδρωπικὴν γενέσθαι· ἔλεγεν δὲ συνεχῶς τοῖς παραη βάλλουσιν αὐτῷ γέρουσιν πρὸς θεραπείαν· Εὔξασθε ὑπὲρ ἐμοῦ, Πατέρες, ἵνα μὴ ὑδρωπικὸς γένηται ὁ ἔσω μου ἄνθρωπος· ἐγὼ γὰρ ἐπὶ πολὺ τῇ τοιαύτῃ ἐπιμένειν νόσῳ εύχομαι τῷ Θεῷ. Περὶ τοῦ ἀσσα Μυρογένους ἀκούσας ὁ ἀρχιεπίσκο τος Ἱεροσολύμων Εὐτύχιος, ἠθέλησεν αὐτῷ πέμψαι τὰς χρείας, καὶ οὐδέποτε ἐδέξατο παρ' αὐτοῦ τιπο τοῦν· ὅτι Εὗξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, Πάτερ, ἵνα τῆς αἰωνίου ῥυσθώ κολάσεως. 21. μετετέγκωμεν. • σοι. • μου. ἡμέρᾳ. 7 δύνασθαι. καὶ θεοφόρων. ' Παχώμιον καὶ Θεόδωρον τὸν ἡγιασμένον. Πρεσβύτερος καὶ ἀρχιμανδρίτης λαύρας των Πυρ γίων. Πρεσβύτερος τῶν Πυργίων τῶν ἐν τῷ Ἰορδάνῃ. Πρεσβύτερος και μοναχὲς τῶν Πυργίων τοῦ Ἰορδά
col. 2859–2860page 5 of 132
PG 87:2859Ἐν αὐτῇ τῇ λαύρᾳ τῶν Πυργίων, ἐκάθητό τις γέρων. "Ην δὲ ἀκτήμων πάνυ· εἶχεν δὲ καὶ τὸ χάο ρισμα τῆς ἐλεημοσύνης. Ἐν μιᾷ οὖν τῶν ἡμερῶν, ἦλθεν πτωχὸς εἰς τὸ πυργίον αὐτοῦ αἰτῶν ἐλεημοσύνην. Ὁ δὲ γέρων οὐκ εἶχεν εἰ μὴ ἕνα ἄρτον, καὶ ἐξενέγκας δέδωκεν αὐτὸν τῷ πτωχῷ. Λέγει αὐτῷ ὁ πτωχός· Οὐ θέλω ἄρτον, ἀλλ᾽ ἱμάτιον. Θέλων δὲ ὁ γέρων ἀποθεραπεῦσαι αὐτὸν πιάσας αὐτὸν τῆς χειρός, εἰσήνεγκεν αὐτὸν εἰς τὸ πυργίον 11 αὐτοῦ. Ο δὲ πτωχὸς μηδὲν ὅλως ευρηκώς, εἰ μὴ ὁ ἐφόρει μόνον, κατανυγεὶς ἐπὶ τῇ ἀρετῇ τοῦ γέροντος, ἔλυσεν τὸ 18 ἴδιον σακκὴν καὶ εἰς τὸ μέσον τοῦ κελλίου αὐτοῦ ἐκένωσεν ὅσα εἶχε, λέγων· Λάβε ταῦτα, καλό γηρε, κἀγὼ ἀλλαχοῦ οἰκονομοῦμαι. *Ην τις αναχωρητής εἰς τὰ σπήλαια τοῦ ἁγίου Ἰορδάνου, ὀνόματι Βαρνάβης. Οὗτος ἐν μιᾷ κατερχόμενος πιεῖν ἐκ τοῦ Ἰορδάνου, ἐμπαγὲν εἰς τὸν πόδα αὐτοῦ τι ἔσχεν, καὶ ἔμεινεν ἔχων τὸν σκόλοπα, μὴ ἀνεχόμενος ἵνα ἰατρὸς ἴδῃ αὐτόν. Καὶ ἐσάπη ὁ ποὺς αὐτοῦ, καὶ ἠναγκάσθη λαβεῖν ἑαυτῷ πυργίου εἰς τὰ Πυργία. Ο δὲ τοῖς αὐτοῦ πρόσκαιρα ἐσή πετο. Ἔλεγε δὲ πᾶσι τοῖς πρὸς αὐτὸν παραβάλλουσιν, ὅτι ὅσον ἔξω πάσχει ἄνθρωπος, τοσοῦτον ὁ Έξω θάλλει. Μετὰ τὸ ἀνελθεῖν τὸν ἀββᾶν Βαρνάβαν τὸν ἀνα χωρητὴν ἐκ τοῦ σπηλαίου αὐτοῦ εἰς τὰ Πυργία, καὶ ποιῆσαι χρόνον τινὰ, ἕτερός τις αναχωρητὴς ἀπέρ χεται εἰς τὸ σπήλαιον αὐτοῦ· καὶ εἰσελθὼν θεωρεί άγγελον Θεοῦ ἑστῶτα ἐπὶ τοῦ θυσιαστηρίου, ὅπερ ἦν ποιήσας ὁ γέρων ἐπ' αὐτοῦ τοῦ σπηλαίου, καὶ ἁγιάσας. Καὶ λέγει ὁ ἀναχωρητής τῷ ἀγγέλῳ· Τί ποιεῖς ὧδε; Λέγει αὐτῷ, Αγγελός εἰμι τοῦ Κυρίου, καὶ ἀφ' οὗ ἡγιάσθη, ἐμοὶ ἐπιστεύθη ὑπὸ τοῦ Θεοῦ. Ὁ ἀββᾶς Πέτρος ὁ πρεσβύτερος τῆς λαύρας τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Σάβα, διηγήσατο ἡμῖν περὶ Αγιοδούλου, λέγων, ὅτι Οντος αὐτοῦ ἡγουμένου τῆς λαύρας τοῦ μακαρίου Γερασίμου, συνέβη ἀδελφόν τινα τῶν ἐκεῖ τελευτῆσαι, καὶ οὐκ ἔμαθεν ὁ γέρων. Καὶ κρούσαντος τοῦ κανονάρχου τὸ ξύλον, ἐφ᾽ ᾧ πάντας τοὺς ἀδελφοὺς συναχθῆναι, καὶ προπέμψαι τὸν τελευτήσαντα, ἐλθὼν ὁ γέρων, καὶ ἰδὼν τὸ λεί ψανον τοῦ ἀδελφοῦ κείμενον ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, ἐλυπήθη, ὅτι οὐκ ἠσπάσατο αὐτὸν πρὸ τοῦ· ἐξελθεῖν ἐ.. τοῦ βίου. Απελθὼν δὲ πρὸς τὴν κλίνην λέγει τῷ τεθνεῶτι, Εγείρου, ἀδελφὲ, δός μοι ἀσπασμόν. Ο 10 κρατήσας. " ἐν τῷ κελλίῳ. 18 τόν. Τὸ ἴδιον σακκήν. σακκὶν σακκίον. ΑΙ. Τὸν ἴδιον σάκκον, σάρκινον σάκκον κινον τε σάκκινον καταπέτασμα σάρκινον
col. 2861–2862page 6 of 132
PG 87:2861δὲ ἀναστὰς ἡσπάσατο τὸν γέροντα. Καὶ λέγει αὐτῷ ὁ γέρων· Κοίμα τὸ λοιπὸν ἕως ἐλθὼν ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἐγείρῃ σε. Ὁ αὐτὸς ἀββᾶς 'Αγιόδουλος ἀνερχόμενος παρὰ τὰς ὄχθας τοῦ ἁγίου Ἰορδάνου, ἐν τῷ λογισμῷ δι ενοεῖτο, τί ἄρα γεγόνασιν οι λίθοι οἱ ἐκλεκτοὶ οἱ ἐμ βληθέντες ὑπὸ Ἰησοῦ τοῦ Ναυῆ, ἀντὶ τῶν ἀρχόντων ὑπ' αὐτοῦ, καὶ ὡς ταῦτα διελογίζετο παραχρῆμα, διέστη ἔνθα καὶ ἔνθα τὰ ὕδατα, καὶ ἐθεάσατο τοὺς δώδεκα λίθους, καὶ βαλών μετάνοιαν τῷ Θεῷ, ἀν εχώρησεν. Ἀδελφὸς ἠρώτησε τὸν ἀββᾶν Ολύμπιον τὸν πρε σεύτερον τῆς λαύρας τοῦ ἀ Γερασίμου, λέγων Εἶπόν μοι ῥῆμα. Ὁ δὲ λέγει αὐτῷ· Μὴ καθίσῃς. μετά αἱρετικῶν, καὶ κράτει γλώσσης καὶ κοιλίας, καὶ ὅπου κάθῃ, συνεχώς λέγε, ὅτι Ξένος εἰμί. Ἔλεγον περὶ τοῦ ἀᾶ Μάρκου τοῦ ἀναχωρητοῦ (οὗτος δὲ ἐκάθητο πλησίον τῆς μονῆς τοῦ Πενθουκλᾶ), ὅτι ἐπὶ ἑξήκοντα ἐννέα ἔτη ταύτην ἔσχεν τὴν ἐργα σίαν, τὰς ἑβδομάδας νηστεύων, ὥστε νομίζειν τινάς, ὅτι ἄσαρκός ἐστιν. Εργάζετο δὲ νύκτα καὶ ἡμέραν περὶ τῶν ἐπαγγελιῶν τοῦ Χριστοῦ, καὶ ἐδίδου αὐτὰς πτωχοῖς, οὐδὲ παρά τινος ἔλαβεν τιποτοῦν· περὶ τούτου ἀκούσαντες φιλόχριστοι ἦλθον δοῦναι αὐτῷ τὴν ἀγάπην· ὁ δὲ ἔλεγεν· Οὐ λαμβάνω· τὸ γὰρ ἐμὸν χείρεργον τρέφει με, καὶ τοὺς ἐρχομένους πρός με διὰ τὸν Θεόν. Ὁ ἀᾶς Πολυχρόνιος πάλιν ἡμῖν διηγήσατο, ἡμῖν λέγων, ὅτι Ἐν τῷ κοινοβίῳ τοῦ Πενθουκλα, ἀδελφὸς ἦν πάνυ προσέχων αὐτὸν, καὶ ἀσκητής. Ἐπολεμήθη δὲ εἰς πορνείαν, καὶ μὴ εἰσενεγκὼν τὸν πόλεμον, ἐξῆλθεν τοῦ μοναστηρίου,· καὶ ἀπῆλθεν εἰς Ἱεριχώ πληρῶσαι τὴν ἐπιθυμίαν αὐτοῦ. Καὶ ὡς εἰσῆλθεν εἰς τὸ καταγώγιον τῆς πορνείας, εὐθέως ἐλεπρώθη ὅλως· καὶ θεαβάμενος ἑαυτὸν ἐν τοιούτῳ σχήματι, εὐθέως επέστρεψεν εἰς τὸ μοναστήριον αὐτοῦ, εὐχαριστῶν τῷ Θεῷ, καὶ λέγων, ὅτι Ὁ Θεὸς ἐπήγαγέν μοι τὴν τοιαύτην νόσον, ἵνα ἡ ψυχή μου σωθῇ. Καὶ μεγάλω; ἐδόξαζεν τὸν Θεόν. Ἔλεγον περὶ τοῦ ἀ Κόνωνος τοῦ ἡγουμένου τοῦ Πενθουκλα, ὅτι Ἐν μιᾷ ἀπερχομένου αὐτοῦ ἐπὶ Βίτων ἅγιον τὸ χωρίον ὑπήντησαν αὐτῷ Ἑβραῖοι, καὶ ἠθέλησαν αὐτὸν φονεῦσαι· καὶ γυμνωσάντων αὐτῶν τὰ ξίφη, ἕδραμον πρὸς τὸν γέροντα, καὶ πλησιάσαντες, ἀνέτειναν τὰς χεῖρας αὐτῶν ἐπὶ τῷ δοῦναι αὐτῷ· καὶ ἔμειναν αἱ χεῖρες αὐτῶν ἐν τῷ μετεώρῳ ἀκίνητοι. Καὶ ἐποίησεν αὐτοῖς ὁ γέρων εὐχὴν, καὶ ἀπῆλθον χαίροντες καὶ δοξάζοντες τὸν Θεόν.
col. 2863–2864page 7 of 132
PG 87:2863Γέρων τις ἐκάθητο εἰς τὴν λαύραν τοῦ ἀα Πέ τρου πλησίον τοῦ ἁγίου Ἰορδάνου, ὀνόματι Νικό λαος. Οὗτος διηγήσατο ἡμῖν λέγων, ὅτι καθεζομένου μου ποτε εἰς τὴν Ραϊθοῦν '', ἐπέμφθημεν τρεῖς ἀδελφοὶ εἰς διακονίαν, εἰς Θηβαΐδα. Καὶ δὴ ἀπερχόμενοι κατὰ τὴν ἔρημον, ἐπλανήθημεν τὴν ὁδὸν, καὶ περιεφερόμεθα ἐν τῇ ἐρήμῳ. Τοῦ οὖν ὕδατος ἡμῶν δαπανηθέντος, καὶ μὴ εὑρισκόντων ἡμῶν ὕδωρ ἐπὶ ἡμέρας, ἠρξάμεθα ἀπὸ δίψης καὶ ἐκ τοῦ καύματος ἐκλείπειν. Καὶ λοιπὸν μὴ δυνάμενοι βαδίζειν, εὑρόντες εἰς τὴν αὐτὴν ἔρημον δένδρα μυρίκινα, ἐθήκα μεν ἑαυτοὺς, εἰς ἕκαστος ἡμῶν, ὅπου ηὗρεν τόπον κατάσκιον (α), προσδοκῶντες τὸν ἐκ τῆς δίψης θάνα τον. Καὶ δὴ ἀνακείμενος ἐγὼ γίνομαι ἐν ἐκστάσει, καὶ θεωρῶ κολυμβήθραν πεπληρωμένην ὕδατος καὶ περιεκχύνουσαν, καὶ δύο τινὰς ἐφεστῶτας ἐπάνω εἰς τὸ χεῖλος τῆς κολυμβήθρας, καὶ ἐν ξυλίνῳ καυκίῳ (ε) ἀντλοῦντας· καὶ ἠρξάμην παρακαλεῖν τὸν ἕνα, λέ γων· Ποίησεν ἀγάπην, κύριε, δός μοι ὀλίγον ὕδωρ, ὅτι ἐκλείπω. Ὁ δὲ οὐκ ἤθελέν μοι παρασχείν. Λέγει αὐτῷ ὁ ἄλλος· Δὸς αὐτῷ ὀλίγον. Ἀποκρίνεται αὐτῷ, λέγων· Μὴ δῶμεν αὐτῷ, ὅτι πολὺ ῥᾴθυμός ἐστιν καὶ ἀμελεῖ ἑαυτοῦ. Λέγει αὐτῷ· Ναι, ναι, ὅτι μὲν ῥαθυμός ἐστιν, ῥαθυμός ἐστιν· διὰ δὲ τὴν ξενιτείαν αὐτοῦ δώσωμεν αὐτῷ. Καὶ οὕτως παρέσχεν μοι τοὺς, φησὶν, καὶ τοῖς μετ᾿ ἐμοῦ. Καὶ ἐπίομεν, καὶ ὠδεύσαμεν " ἄλλας τρεῖς ἡμέρας μὴ πιόντες· καὶ τότε ἐφθάσαμεν τὴν οἰκουμένην. Ἔτι δὲ καὶ τοῦτο εἶπεν ὁ αὐτὸς γέρων, περί τινος μεγάλου γέροντος, ἐν τῇ αὐτῇ λαύρα καθώ 13 Ραϊθοῦ, 13 διωδεύσαμεν. 18 ἔλεγον περί. 1 τοῦ ᾿Αββᾶ Πέτρου. (α) Τόπον κατάσκιον. κατάσκιος εἰ κατασκιάζειν. Εἰς ὕπνον κατέπεσεν, οὔτε τοίχου ἢ πέτρας σκιὰν εὑρίσκων, αλλ' ὑπὸ φυτὸν ἀρκεύθινον, δ καὶ αὐτὸ ἀμυδρῶς καὶ τασκιάζει. κατασκευάζει. φωτὸς καταστράπτοντος αὐτοὺς ἀσκίου. ἀσχίου. Φῶς ἄσκιον (ε) Καυκίῳ. Καυκίον καυκάλιον 15, «Η καῦκος εἰ καῦκα, Καύκαλον, μίμημα, Καὶ προϋκειτο χελώνης κ. φορον μίμημα, ἔνδον στέγον τῆς χέλυος ἀνθρωπόμορφον είκασμα, πεπεδημένον ἄμφω τώ πόδε, καὶ τὸ στέρνον ἐληλαμένον ήλῳ διαμπερές. καύκαλον, καυκάλινον, μίμημα μίμημα είκασμα καύκαλον είκελον. χελώνης καύκαλον καύκα, καῦκα ἑταιρίς, 1: Γέγονε καυκίον ἀμόλυντος, καὶ ὀχεῖον.
col. 2865–2866page 8 of 132
PG 87:2865ημένου, ὅτι πεντήκοντα ἔτη ἐποίησεν, καθήμενος εἰς τὸ σπήλαιον αὐτοῦ, μήτε οἶνον πίνων, μήτε ἄρτον ἐσθίων, εἰ μὴ πίτυρα· μετελάμβανεν δὲ τρίτον τῆς ἑβδομάδος. Διηγήσατο ἡμῖν πάλιν ὁ ἀββᾶς Πολυχρόνιος 19, ὅτι Αλλος γέρων έκαθέζετο ἐν τῇ αὐτῇ λαύρᾳ τοῦ 1662 Πέτρου, καὶ πολλάκις ἀναχωρῶν, καὶ μένων εἰς τὰς τοῦ ἁγίου Ἰορδάνου ὄχθας, ὅπου ηὕρισκεν κοίτην λέοντος, ἐκεῖ ἐκάθευδεν. Ἐν μιᾷ οὖν εὑρίσκει δύο σκυμνία λέοντος εἰς σπήλαιον, καὶ φέρει αὐτὰ εἰς τὴν ἐκκλησίαν, εἰς τὸ παλίον 18 8 ἦν περιβεβλημένος· καὶ ἔλεγεν, ὅτι Εἰ ἐφυλάττομεν τὰς ἐντολὰς τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ταῦτα εἶχον ἡμᾶς φοβεῖσθαι· ἀλλὰ διὰ τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν, δοῦλοι γεγόναμεν, καὶ μᾶλλον ἡμεῖς φοβούμεθα ταῦτα. Καὶ μεγάλω; ὠφεληθέντες οἱ ἀδελφοί, ἀνεχώρησαν εἰς τὰ σπήλαια αὐτῶν. μ. Ι. Διηγήσατο ἡμῖν ἡ ἀββᾶς Ἠλίας ὁ βοσκός, ὅτι Καθημένου μου ποτε εἰς τὰ μέρη τοῦ Ἰορδάνου ἐν σπηλαίῳ, διὰ τὸ μὴ κοινωνεῖν με τῷ ἀββᾷ Μακαρίω τῷ ἐπισκόπῳ Ἱεροσολύμων· ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν ὡς περὶ ὥραν ἔκτην τοῦ καύσονος σφοδροτέρου όντος, Εκρουσέν τις τῷ σπηλαίῳ μου, καὶ ἐξελθὼν ἐθεασάμην γυναῖκα· καὶ λέγω αὐτῇ· Τί ὧδε ποιεῖς; Καὶ ἀποκριθεῖσα, λέγει μοι· Κῦρι 666, κἀγὼ τὴν πολι τείαν ταύτην μετέρχομαι, καὶ ὡς ἀπὸ σημείου ἑνὸς τοῦ κελλίου του καθέζομαι ἔχουσα σπήλαιον μικρόν ἔδειξέν μοι καὶ τὸν τόπον ὡς ἐπὶ Νότου. Καὶ λέγει μοι, ὅτι Διερχομένη τὴν ἔρημον ταύτην, εδίψησα ἐκ τοῦ πολλοῦ καύσονος, ἀλλὰ ποίησον ἀγάπην, δός μοι ὀλίγον ύδωρ. Κἀγὼ ἐξενέγκας τὸ βαυκάλιόν μου δέδωκα αὐτῇ. 'Η δὲ λαβοῦσα ἔπιεν, καὶ ἀπέλυσα αυτ τήν. Καὶ μετὰ τὸ ἀπελθεῖν αὐτήν, ήρξατο ὁ διάβολος πολεμεῖν με εἰς αὐτὴν, καὶ ἐμβάλλειν λογισμούς. Καὶ κατακυριευθείς, καὶ μὴ βαστάξας τὴν πύρωσιν, λαβὼν τὴν ῥάβδον μου, ἐξῆλθον τοῦ σπηλαίου, τοῦ καύσονος καὶ τοὺς λίθους ἐκκαίοντος, καὶ ἀπῄειν πρὸς αὐτὴν, εἰς τὸ τὴν ἐπιθυμίαν πληρῶσαι. γενόμενος δὲ ὡς ἀπὸ σταδίου ἑνὸς, τῆς ἐπιθυμίας καταφλεγούσης με, γίνομαι ἐν ἐκστάσει, καὶ εἶδον τὴν γῆν ἀνοιγεῖσαν, κἀμὲ κατασπώμενον, καὶ θεωρῶ σώματα νεκρά κείμενα σεσηπότα, καὶ διεῤῥαγότα, καὶ δυσ ωδίας ἀνεικάστου ποτὲ πεπληρωμένα, καί τινα ιερο πρεπῆ ὑποδεικνύντα τὰ πράγματα, καὶ λέγοντά μοι Ἰδοὺ τοῦτο γυναικός ἐστιν, τοῦτο ἀνδρός ἐστιν· ἀπό λαυσον ποῖον ὅσον θέλεις τῆς ἐπιθυμίας σου. Διὰ τοιαύτην οὖν ἡδονὴν βλέπε πόσους κόπους θέλεις πο ολέσαι, ἴδε διὰ ποίαν ἁμαρτίαν θέλετε ἑαυτοὺς ἀπο στερῆσαι τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. ᾿Αβάλε τῇ ἀνθρωπότητι! Διὰ μίαν ώραν ὅλον ἐκεῖνον τὸν κάτ μα τον θέλεις ζημιωθῆναι; Ἐγὼ δὲ ἀπὸ τῆς πολλῆς δυσωδίας ἔπεσα εἰς τὴν γῆν. Καὶ ἐλθὼν ὁ φανείς μοι 1 ὁ πρεσβύτερος. 18 παλλίον.
col. 2867–2868page 9 of 132
PG 87:2867ἱεροπρεπής, ἀνέστησεν με, καὶ τὸν πόλεμον ἔπαυ σεν, κἀγὼ ἀνεχώρησα εἰς τὴν κέλλην μου, εὐχαριστῶν τῷ Θεῷ. νων Διηγήσατό μοι τις τῶν Πατέρων, ὅτι δρακονά ρις τις διηγήσατό μοι λέγων, ὅτι Πόλεμον ἔχομεν εἰς τὰ μέρη τῆς Ἀφρικῆς μετὰ τῶν Μαυριτιά 10· καὶ ἡττηθέντες ὑπὸ τῶν Βαρβάρων, διωκί μεθα. Κατεδίωκον οὖν ὀπίσω ἡμῶν οἱ Βάρβαροι, καὶ πολλοὺς ἐξ ἡμῶν ἐφόνευσαν. Εφθασεν δὲ, φησί, κἀμὲ εἷς Βάρβαρος, καὶ τὸ δόρυ αὐτοῦ ἐξέτεινεν ἵνα κρούσ σῃ με. Ἐγὼ δὲ ὡς εἶδον, ἠρξάμην παρακαλεῖν τὸν Θεὸν, καὶ λέγειν· Κύριε ὁ Θεός, ὁ φανεὶς τῇ δούλῃ σῇ Θέκλη καὶ ῥυσάμενος αὐτὴν ἐκ τῶν ἀνόμων χειρῶν, ῥῦσαί με ἐκ τῆς ἀνάγκης ταύτης, καὶ σῶσόν με ἀπὸ τοῦ πικροῦ θανάτου τούτου, καὶ ὑπάγω εἰς τὴν ἔρημον, καὶ ἡσυχάζω. Καὶ στραφείς, φησίν, οὐκ εἶδόν τινα τῶν Βαρβάρων. Καὶ εὐθέως ἦλθον εἰς τὴν λαύραν ταύτην τοῦ Κοπραθᾶ. Καὶ ἰδοὺ ἔχω χάριτι Θεοῦ ἐν τῷ σπηλαίῳ τούτῳ ἔτη τριακονταπέντε. ῾Ο ἀββᾶς Γερόντιος ὁ ἡγούμενος τῆς μονῆς τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Εὐθυμίου διηγήσατό μοι το λέ γων, ὅτι Τρεῖς ἤμεθα βοσκοὶ πέραν τῆς Νεκρας θα λάσσης, ὡς ἐπὶ Βησιμοῦντα. Καὶ περιπατούντων ἡμῶν εἰς τὸ ὄρος, ἄλλος βοσκός κάτωθεν ἡμῶν περὶ τὸ χεῖλος τῆς θαλάσσης περιεπάτει. Συνέβη δὲ ἀπαν τῆσαι αὐτῷ Σαρακηνούς διερχομένους τοὺς τόπους ἐκείνους. Ὡς οὖν ἀντιπαρῆλθον αὐτὸν, ὑποστρέψας εἷς τῶν Σαρακηνῶν ἀπεκεφάλισεν τὸν ἀναχωρητὴν, ἡμῶν θεωρούντων ἀπὸ μακρόθεν. Ἤμεθα γὰρ ἡμεῖς εἰς τὸ ὄρος. Δακρυσάντων δὲ ἡμῶν διὰ τὸν ἀναχωρη τὴν, ἰδοὺ ἄφνω ὄρνεον ἐλθὸν ἐπάνω τοῦ Σαρακηνού, καὶ ἁρπάσαν ει ἀνέφερεν ἐπὶ τὸ μετέωρον καὶ ἐξαφῆκαν αὐτὸν ἐπὶ τὴν γῆν, ὅπου καὶ μέλος γέγονεν ὁ Σαρακηνός. * Μαυριτιανῶν. * καὶ τῷ σοφιστῇ Σωφρονίῳ. " αὐτόν. ΝΟΤΕ. Δρακονάρις δρακονάριος. Πατρωΐνος δρακωνάριος. Θεοδότου τοῦ δρακωναρίου. δρακοναρίους δρακοντοφόρους, Θέκλη. Σαρακηνούς. 63,: Περ. φίγξεως σχήματος Χριστιανών, Ἰουδαίων, καὶ Σαρακηνῶν. Ἐν ταῖς ἕν τισιν) επαρχίαις παρὰ τῶν Χριστιανῶν τοὺς Ἰου δαίους ἢ Σαρακηνοὺς ἡ τῶν ἐνδυμάτων διαστέλλει διαφορά· ἀλλὰ καὶ ἔν τισιν οὕτως τις ἐπηύξησεν σύγχυσις, ὡς μηδεμίαν διαφοράν διαιρήσεται, φίγξεως, σφίγξεως, στίξεως. ὡς μηδεμια διαφορά διαιρήσεσθαι. Μετέωρον. ΓΙΟ Ταπει νὸς ἐκεῖνος, καὶ σύμμετρος· ἀλλ' ὁ αὐτὸς Δημιωρ. γὰς ἔπλασεν τοὺς ἀμφοτέρους ἔπλασεν ἀμφοτέ. ρους
col. 2869–2870page 10 of 132
PG 87:2869Γέρων τις ἐκαθέζετο εἰς τὸ κοινόβιον τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Θεοδοσίου τοῦ ἀρχιμανδρίτου, ὀνόματι Κόνων, Κίλιξ τὸ γένος, τοῦτον ἐκτελέσας τὸν κανόνα ἐπὶ τριακονταπέντε ἔτη· κατὰ ἑβδομάδα ἅπαξ μετα ελάμβανεν ἄρτου καὶ ὕδατος, ἀδιαλείπτως ἐργαζόμενος, καὶ τῆς ἐκκλησίας μὴ ἀπολιμπανόμενος ". Αλλον δὲ ἐθεασάμεθα γέροντα ἐν τῇ αὐτῇ μονῇ Θεόδουλον ἀπὸ στρατιωτῶν, πάσας τὰς ἡμέρας νησ στεύοντα, καὶ μηδέποτε ἐπὶ πλευρόν κοιμηθέντα 20 #ν τις γέρων εἰς τὰ κελλία τοῦ Χωζιδᾷ * οἰκῶν, καὶ διηγοῦντο ἡμῖν περὶ αὐτοῦ οἱ τοῦ αὐτοῦ τόπου γέροντες, ὅτι Οτε ἦν ἐν τῇ κώμῃ αὐτοῦ, ταύτην εἶχεν τὴν ἐργασίαν· εἴποτε ἔβλεπέν τινα εἰς τὴν κώμην αὐτοῦ διὰ πολλὴν πενίαν μὴ εὐποροῦντα σπεῖραι τὸ χωρίον τὸ ἴδιον, ἀπήρχετο ἐν νυκτὶ μὴ γινώσκοντος τοῦ κυρίου τοῦ χωρίου, καὶ ἐλάμβανεν τὰ ἴδια βοΐδια καὶ σπόρον ἴδιον, καὶ ἔσπειρεν 15 τὸ τοῦ ἑτέρου χω ρίον. "Οτε δὲ ἦλθεν εἰς τὴν ἔρημον, καὶ ἔμεινεν εἰς τὰ κελλία τοῦ Χωζιβᾶ 8, τὴν αὐτὴν πάλιν συμπάθειαν εἶχεν ὁ γέρων. Απήρχετο "7 γὰρ εἰς τὴν ὁδὸν τὴν ἄγουσαν εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν ἀπὸ τοῦ ἁγίου Πορ δάνου, βαστάζων άρτους καὶ ὕδωρ. Καὶ εἴποτε εἰδέν τινα ἀτονήσαντα, ἐβάσταζεν τὸ γομάριν 18 αὐτοῦ, καὶ ἀνήρχετο ἕως τοῦ ἁγίου δρους τῶν Ἐλαιῶν· καὶ πάλιν τὴν αὐτὴν ὑπέστρεψεν, βαστάζων, εἴπερ εὗρεν ἄλλους, τὰ ἐκείνων γομάρια ἕως Ιεριχώ. Ην οὖν ἰδεῖν τὸν γέροντα, ποτὲ μὲν βαστάζοντα γομάριν τ μέγα, καὶ ἱδροῦντα, ποτὲ δὲ παιδίον εἰς τὸν ὦμον φέροντα· ἔστιν δὲ ὅτε καὶ δύο εβάσταζεν. "Αλλοτε ἐκάθητο, τὰ ὑποδήματα, εἰ ἐκόπη, ἀνδρὸς ἢ γυναικὸς ποιῶν· ἐβάσταζεν γὰρ τὰ ἐπιτήδεια. Αλλους ἐπότιζεν ἐκ τοῦ ἐπιφερομένου παρ' αὐτοῦ ὕδατος ἄλλοις δὲ καὶ ἄρτους παρείχεν. Εἰ δὲ εὗρεν γυμνόν, καὶ τὸ ἱμάτιον ὃ ἐφόρει ἐδίδον αὐτῷ. Καὶ ἦν ἰδεῖν αὐτὸν διὰ πάσης ἡμέρας κοπιῶντα. Εἴποτε δὲ καὶ νεκρὸν εὗρεν ἐν τῇ ὁδῷ, ἐποίει ἐπάνω αὐτοῦ τὸν κα νόνα, καὶ ἔθαπτεν αὐτόν. Ὁ ἀββᾶς Γρηγόριος ὁ ἀπὸ Σχολαρίων, ἔλεγεν ἡμῖν, ὅτι Ην τις ἀδελφὸς ἐν τῷ κοινοβίῳ τοῦ Χουζιβά, ὃς ἦν μαθὼν τὴν προσκομιδὴν τῆς ἁγίας ἀναφορᾶς Ἐν μιᾷ οὖν ἐπέμφθη ἐνέγκαι εὐλογίας, καὶ ἐρχόμενος ἐν τῷ μοναστηρίῳ, εἶπεν τὴν προσκομιδὴν ὡς ἐν τάξει τῆς στιχολογίας. Καὶ τὰς αὐτὰς εὐλογίας προέθηκαν ἐν τῷ δίσκῳ ἐν τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ οἱ διάκονοι· καὶ * ἀφιστάμενος εξερχόμενος. μηδὲ ὑπόδημα φορέσαντα. ἔσπερεν. * Χουζιβά, ει ἀνήρχετο. 8 γομάριον. * γομάριον. σὺ μετέωρος; * Χουζιβά. Γομάριν, γομάριον, γομάρια. φορτήσε τις αὐτ' γομάριν. γόμος, διγομία,
col. 2871–2872page 11 of 132
PG 87:2871ἐν τῷ προσκομίζειν τὸν ἀββᾶν τὸν Ἰωάννην τὸν τότε πρεσβύτερον ὄντα, τὸ ἐπίκλην Χοζεβίτην· δ; καὶ ὕστερον γέγονεν Καισαρείας τῆς κατὰ Παλαιστίνην ἐπίσκοπος. Οὐκ ἐθεάσατο κατὰ τὸ ἔθος τὴν ἐπιφοίτησιν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Καὶ λυπηθεὶς μήτι ἄρα αὐτὸς ἥμαρτεν, καὶ διὰ τοῦτο ἀπέστη τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, εἰσῆλθεν ἐν τῷ διακονικῷ κλαίων καὶ ῥίπτων ἑαυτὸν ἐπὶ πρόσωπον· καὶ φαίνεται αὐτῷ ὁ ἄγγελος Κυρίου λέγων, ὅτι Εξότου ἐν τῇ ὁδῷ ἐπικομιζόμενος τὰς εὐλογίας ὁ ἀδελφὸς ἔλεγεν τὴν ἁγίαν ἀναφορὰν, ἡγιάσθησαν, καὶτετελειωμέναι εἰσίν. Καὶ ἀπὸ τότε λό γον ἔθηκεν ὁ γέρων, ὥστε μηδένα μαθεῖν τὴν ἁγία, ἀναφορὰν, μὴ ἔχοντα χειροτονίαν, μηδὲ ὡς ἔτυχεν λέγειν αὐτὴν ἐν σιωδήποτε καιρῷ, χωρὶς τόπου ή για αμένου. Γέρων τις ἐκάθητο ἐν τῇ λαύρᾳ τοῦ Καλαμώνος τῇ εὔσῃ ἐν τῷ ἁγίῳ Ἰορδάνῃ, ὀνόματι Κυριακός· ἦν δὲ μέγας ὁ γέρων κατὰ Θεόν. Τούτῳ παρέβαλεν ἀδελ τὸς ξενικός, ἐκ τῆς χώρας τοῦ Δαρᾶς (Κ), ὀνόματι Θεοφάνης, ερωτῆσαι τὸν γέροντα περὶ λογισμού πορνείας. Καὶ δὴ ὁ γέρων ήρξατο επαλείφειν αὐ τὸν τοῖς περὶ σωφροσύνης καὶ ἁγνείας λόγοις. Ο οὖν ἀδελφὸς ὠφεληθείς μεγάλως, λέγει τῷ γέροντι 30 Κύρι ἀσσα, ἐγὼ εἰς τὴν χώραν μου τοῖς Νεστοριανοῖς κοινωνῶ, καὶ διὰ ταύτην τὴν αἰτίαν οὐ δύο ναμαι· ἐπεὶ μετὰ σοῦ εἶχον μεῖναι. Ως δὲ ἤκουσεν ὁ γέρων τὸ Νεστορίου ὄνομα, Ολιβεὶς ἐπὶ τῇ ἀπωλεία τοῦ ἀδελφοῦ, ἐνουθέτει αὐτὸν καὶ παρεκάλει ἀποστῆς και της βλαβερά; αἱρέσεως ταύτης, καὶ προσελθεῖν τῇ ἁγίᾳ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ Ἐκκλησίᾳ. Ελε γεν δὲ αὐτῷ, ὅτι, Οὐκ ἔστιν ἄλλη σωτηρία, εἰ μὴ τὸ ὀρθῶς φρονεῖν καὶ πιστεύειν, κατὰ ἀλήθειαν Θεοτόκον τὴν ἁγίαν Παρθένου Μαρίαν ὑπάρχειν. Ο δὲ ἀδελὸς λέγει τῷ γέροντι· Οντως, κῦρ: ἀββᾶ, ὅλαι αἱ αἱρέ σεις οὕτως λέγουσιν, ὅτι Εἰ μὴ μεθ᾿ ἡμῶν κοινωνή στις οὐ σώζει. Τί οὖν ποιήσω, οὐκ οἶδα ἐγὼ ὁ ταπει νές. Δεήθητι οὖν τοῦ Κυρίου, ἵνα ἔργῳ με πληροφορήσῃ τὸ ποία ἐστὶν ἀληθινὴ πίστις. 'Ο δὲ γέρων μετὰ χαρᾶς ἐδέξατο τὸν λόγον τοῦ ἀδελφοῦ· καὶ λέ γει αὐτῷ· Κάθου εἰς τὸ κελλίον μου, καὶ ἐλπίδα; ἔχω εἰς τὸν Θεὸν, ὅτι ἀποκαλύπτῃ σοι ἡ αὐτοῦ ἀγα θότης τὴν ἀλήθειαν. Καὶ ἐάσας τὸν ἀδελφὸν εἰς τὸ σπήλαιον αὐτοῦ, ἐξῆλθεν ἐπὶ Νεκρὰν θάλασσαν, δεό μενος περὶ τοῦ ἀδελφοῦ. Καὶ δὴ ὡς περὶ ὥραν ἐνά την τῇ δευτέρᾳ ἡμέρᾳ, θεωρεῖ ὁ ἀδελφός τινα ἐφ β ιστάμενον αὐτῷ φοβερὸν τῷ εἴδει, καὶ λέγοντα αὐτῷ Οντως, (*) Ἐκ τῆς χώρας τοῦ Δαρᾶς. Δαράς Το Δαρμάς; Δάρας. Δάραι Δαραί, ἐν ρας (Ι. δ καὶ Δάρας φασί, φρούριον Ανα στασίου πόλεως (Απ 'Αναστασιούπολις, λεγόμενον ὀχυρώτατον. Δωρᾶς, Δώρας, Δέρας, διότι Δαρεῖον ᾿Αλέξανδρος ἐκεῖ δόρατι ἔκρουσεν.
col. 2873–2874page 12 of 132
PG 87:2873Δίδυμον, Διόσκορον καὶ Σευήρον, ἔρχου καὶ ἴδε τὴν ἀλήθειαν. Καὶ παραλαβὼν αὐτὸν ἀποφέρει εἰς τόπον σκοτεινὸν καὶ δυσώδη μετά του ρὸς, καὶ δείκνυσιν αὐτῷ ἐν αὐτῷ τῷ πυρὶ Νεστόριον καὶ Θεόδωρον Εὐτυχέα καὶ Ἀπολινάριον, Εὐ Αρειον, καὶ Ωριγένην, καὶ ἄλλους τινάς. Καὶ λέγει αὐτῷ ὁ φανεὶς, ὅτι οὗτος ὁ τόπος ἡτοίμασται τοῖς αἰ ρετικοῖς, καὶ τοῖς βλασφημοῦσιν τὴν ἁγίαν 38 θεοτόκον, καὶ τοῖς ἀκολουθοῦσιν τοῖς δόγμασιν αὐτῶν. Εἰ οὖν ἀρέσκει σοι ὁ τόπος, ἔμμεινον τῷ δόγματί σου εἰ δὲ πεῖραν τῆς κολάσεως ταύτης λαβεῖν οὐ θέλεις, πρόσελθε τῇ ἁγίᾳ καθολικῇ Ἐκκλησίᾳ, ἐν ᾗ καὶ ὁ γέ των διδάσκει. Λέγω γάρ σοι, ὅτι ἐὰν πάσας τὰς ἀρε τὰς ποιήσει ἄνθρωπος, καὶ μὴ ὀρθῶς δοξάζει, εἰς τὸν τόπον τοῦτον ἔρχεται. Καὶ ἐπὶ τῷ λόγῳ τούτῳ, ἦλθεν εἰς ἑαυτὸν ὁ ἀδελφός. Καὶ ἐλθόντος τοῦ γέροντος, διηγήσατο αὐτῷ ἅπαντα τὰ γενόμενα καθώς ἑώρακεν. Καὶ προσελθὼν ἐκοινώνησεν τῇ ἁγίᾳ καθολικὴ καὶ ἀποστολικῇ Ἐκκλησίᾳ. Ἔμεινεν δὲ μετὰ τοῦ γέροντος εἰς τὸν Καλαμώνα· καὶ ποιήσας μετ' αὐτοῦ ἔτη ἱκανὰ”, ἐκοιμήθη ἐν εἰρήνῃ. Ἀπὸ δέκα μιλίων τῆς πόλεως Αἰγαιῶν τῆς Κιλικίας κτῆμά ἐστιν ὀνόματι Μαρδαρδος. Ἐν ᾧ ἐστιν ναός τοῦ ἁγίου Ἰωάννου τοῦ Βαπτιστοῦ. Ἐν ᾧ γέρων τις πρεσβύτερος ἐκάθητο. "Ην δὲ μέγας πάνυ ὁ γέ ρων καὶ ἐνάρετος. Ἐν μιᾷ οὖν οἱ τοῦ αὐτοῦ κτήματος οικήτορες προσέρχονται κατ' αὐτοῦ τῷ ἐπισκόπῳ Αἰγαιῶν, λέγοντες· Αρον ἀφ' ἡμῶν τὸν γέροντα τοῦτον, ὅτι θλίβει ἡμᾶς· ἔρχεται γὰρ Κυριακή, καὶ ποιεῖ τὴν σύναξιν ὥραν ἐννάτην, καὶ οὐ φυλάττει την νενομισμένην τάξιν τῆς ἁγίας συνάξεως. Καὶ λαβὼν ὁ ἐπίσκοπος τὸν γέροντα κατ' ἰδίαν, λέγει αὐτῷ Καλόγηρε, διὰ τί οὕτως ποιεῖς; Η ἀγνοεῖς τῆς ἁγίας Εκκλησίας τὴν κατάστασιν; Ὁ δὲ γέρων ἔφη αὐτῷ, Επ᾿ ἀληθείας, κύριε ὁ μέγας, οὕτως ἐστὶ, καὶ καλῶς λέγεις. ᾿Αλλὰ τί ποιῆσαι οὐκ οἶδα. Μετὰ γὰρ τὸν κανόνα τὸν νυκτερινὸν τῆς ἁγίας Κυριακῆς, κάθημαι πλησίον τοῦ ἁγίου θυσιαστηρίου· καὶ ἕως ἂν ἴδω τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον ἐπισκιάζον τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ, οὐκ ἄρχομαι της συνάξεως. Ὅταν δὲ θεάτω μαι τὴν ἐπιφοίτησιν τοῦ ἁγίου Πνεύματος, τότε καὶ τὴν λειτουργίαν ἐπιτελῶ. Θαυμάσας δὲ ὁ ἐπίσκοπος τὴν ἀρετὴν τοῦ γέροντος, καὶ πληροφορήσας τοὺς τοῦ κτήματος, ἀπέλυσεν αὐτοὺς ἐν εἰρήνῃ δοξάζοντας τὸν Θεόν. Τούτῳ τῷ γέροντι ἀπέστειλεν ὁ ἀββᾶς Ἰουλιανὸς ὁ Στυλίτης προσηγορίαν, πέμψας αὐτῷ καὶ πανίον 20 δεδεμένον ἔχον ἔσωθεν τρεῖς ἄνθρακας 8 πυρός. Ο δὲ γέρων δεξάμενος τὸν ἀσπασμὸν καὶ τοὺς ἄνδρα καὶ μὴ ἀποσίεςθέντας, ἀντέπεμψεν τῷ ἀᾷ Ἰου λιανῷ εἰς τὸ αὐτὸ πανίον, βαλὼν εἰς αὐτὸ ὕδωρ, καὶ δήσας Απεῖχον δὲ ἀπ' ἀλλήλων ὡσεὶ μίλια είκοσι. μένους. 38 παν. 36 πεπυρακτω ΝΟΤ.Ε. Δήσας. δύσας
col. 2875–2876page 13 of 132
PG 87:2875Διηγήσατο ὁ ἀββᾶς Κύριλλος 10 ὁ μαθητής τοῦ εἰ ρημένου ἀ Ἰουλιανοῦ τοῦ Στυλίτου, ὅτι Ἐγὼ καὶ ὁ Πατήρ μου καὶ ὁ ἀδελφός μου ἤλθομεν ἀπὸ τῆς ἡμῶν χώρας πρὸς τὸν ἀᾶν Ἰουλιανὸν ἀκούοντες τὰ περὶ αὐτοῦ. Εἶχον γάρ, φησίν, ἐγὼ πάθος ἀνίατον, δ οὐδεὶς τῶν ἰατρῶν 3 θεραπεῦσαι οὐκ ἠδυνήθη. Ελ θόντα με οὖν εὐθὺς ὁ γέρων εὐξάμενος ἐθεράπευσεν. Ἐμείναμεν οὖν οἱ τρεῖς παρ' αὐτῷ, καὶ ἀπεταξάμεθα. Καὶ κατέστησεν ὁ γέρων τὸν ἐμὸν πατέρα ἐπὶ τοῦ σίτου. Ἐν μιᾷ οὖν τῶν 60 ἡμερῶν, ἔρχεται ὁ Πατήρ μου, καὶ λέγει τῷ ἀᾷ Ἰουλιανῷ· Σίτον οὐκ ἔχομεν. Απεκρίθη ὁ γέρων “1. Υπαγε, ἀδελφὲ, καὶ αὐτὸν ὃν εὑρίσκεις συνάξας, ἄλεσον 48, καὶ περὶ τὴν αὔριον ὁ Θεὸς μεριμνήσει ὑπὲρ ἡμῶν. Ὁ δὲ ἐπὶ τῷ λόγῳ, ταραχθείς (ᾔδει γὰρ ὅτι οὐδὲν εἴασεν ἐν τῷ σιτοβολών: 48), ἀνεχώρησεν ἐν τῷ κελλίῳ αὐτοῦ. Τῆς δὲ χρείας κατεπειγούσης, δηλοῖ αὐτὸν ὁ γέρων Δεύρο ἕως ὧδε. Μόλις οὖν ἐλθόντι λέγει αὐτῷ ὁ γέρων Αδελφὲ Κόνων, ἄπελθε, καὶ ὅ εὑρίσκεις ποίησον λό γῳ 48 τῶν ἀδελφῶν. Ὁ δὲ ὡς ἀπὸ ὀργῆς λαβὼν τὰ κλειδία τοῦ ὁρίου ἀπῆλθεν, θέλων ἐνέγκαι τον χοῦν. ᾿Ανοίξας οὖν τὸ κλειδίον 4, ἤθελεν ἀνοίξαι τὰς θύρας, καὶ οὐκ ἠδύνατο· ἦν γὰρ ὁ σιτοβολών ὅλως πεπληρωμένος σίτου. Καὶ ἰδὼν, ἔβαλεν τῷ γέροντι μετάνοιαν (ι), δοξάζων τὸν Θεόν 47 36 Κυριακός. 3 ἀνθρώπων. σήμερον. 48 σταδίων. ἦσαν. Ως ἀπὸ τριάκοντα μιλίων 48 Αἰγῶν τῆς πόλεως Κιλικίας, στυλῖται δύο εἰσὶν 4, ἀπέχοντες ἀλλήλων ὡς ἀπὸ ἓξ μιλίων 60. Τούτων ὁ μὲν εἰς τῇ ἁγίᾳ καθ ολικῇ καὶ ἀποστολικῇ Ἐκκλησίᾳ ἐκοινώνει· ὁ δὲ ἄλλος, ὁ καὶ πλείονα χρόνον ἔχων εἰς τὸν κίονα πλη στον κτήματος λεγομένου Κασσιδωρα, τῆς Σενή ρου ὑπῆρχεν αἱρέσεως. Καὶ διαφόρως ὁ αἱρετι ἐκ τοῦ κίονος. σε ἄλησον κλείδωμα. 46 αὐτῷ. 45 1. εἰς λόγον. 50 σημείων. ΝΟΤΑΕ. 'Ορίου. ὁρίον, ὅριον, ὁρίον, ὅριον, ὡρεῖον, ὠρεῖον, ὁρεῖον, ὁρεῖον, ὥριον, ὠρίον, (α) *Εβαλεν μετάνοιαν. 11, ψάλλοντες καὶ μετανοίας τρεῖς. βάλ λοντες, μετανοών εὐνοῦν. (ο) Σευήρου. 54,: Σεβήρου τοῦ δυσσεβοῦς ἐν τῷ κατὰ τοῦ Κακαρέως γραμματικοῦ βιβλίῳ, Καισαρέως. 405 Ἡ τοιαύτη αἵρεσις δικαιοῖ τὴν αἴρε σιν Εὐτυχοῦς καὶ Σευηριανούς Σευτρια νοῦ) τοὺς λέγοντας, παρερμηνείαν. Σέ τῆρος Σεβήρος Σε τῆρος ἐβασίλευσεν ἔτη ιζ', μῆνας η'. Σεβήρος δὲ ὁ αἱρετικός λέγεται. αἱρετικός, αναιρετικός,
col. 2877–2878page 14 of 132
PG 87:2877κὸς κατεγίνωσκεν τοῦ ὀρθοδόξου, ἐπιθέμενος τι καὶ θέλων αὐτὸν πρὸς τὴν ἑαυτοῦ ἐφελκύσασθαι αἵρεσιν. Καὶ πολλοῖς λόγοις διαπεμπόμενος, ἐδόκει κατακρίνε:ν αὐτόν. Ὁ δὲ ὥσπερ θεόθεν ἐμπνευσθεὶς ἐδήλωσεν αὐτὸν σε μερίδα πέμψαι τῆς αὐτοῦ κοινωνίας. Ο δὲ μετὰ χαρᾶς, ὡς ἤδη πλανήσας αὐτὸν, πέμπει αυτ τῷ παραχρῆμα, μηδὲν ὅλως ἐνδυάσας. Καὶ δεξάμενος ὁ ὀρθόδοξος τὴν σταλεῖσαν αὐτῷ παρὰ τοῦ αἱρε τικοῦ μερίδα, τοῦτ' ἔστιν τοῦ Σευήρου 53 ποιήσας λέβητα ἔμπροσθεν αὐτοῦ βράσαι, ἣν ἐδέξατο μερίδα ἐνέβαλεν, καὶ διελύθη σε ἐν τῷ βράσματι τοῦ λέβητος. Λαβὼν δὲ καὶ τῆς ὀρθοδόξου Ἐκκλησίας ἁγίαν κοινωνίαν, ενέβαλεν εἰς τὸν αὐτὸν λέβητα, καὶ παραχρήμα ὁ λέβης βράζων ἀπεψύγη συ, καὶ ἡ ἁγία κοινωνία σώα καὶ ἄβροχος διέμεινεν· ἥντινα καὶ διαμένει τηρῶν. Ἔδειξεν δὲ ἡμῖν αὐτὴν παραβάλλουσιν αὐτῷ. Τάδαι το εμπόριόν ἐστιν τῆς Κύπρου. Ἐν αὐτῷ Β΄ μοναστήριόν ἐστιν πλησίον τοῦ σ' λεγομένου 53 Φιλο ξένου. Παραβαλόντες οὖν ἐκεῖ, εὕραμεν ἐν αὐτῷ μοναχὸν, τῷ μὲν γένει Μελιτινὸν, τῷ δὲ ὀνόματι Ἰσίδωρον. Τοῦτον ἐθεασάμεθα ἀδιαλείπτως κλαίοντα μετὰ οιμωγής. Παρακαλούμενος δὲ ὑπὸ πάντων, ὥστε ἐνδοῦναι μικρὸν τοῦ πένθους, οὐκ ἐπείθετο, ἀλλὰ πᾶσιν ἔλεγεν, ὅτι Πολὺ ἁμαρτωλός εἰμι οἷος οὐ γέ γονεν ἀπὸ τοῦ Ἀδὰμ μέχρι τῆς σήμερον. Ἡμῶν δὲ λεγόντων, ὅτι, Οντως, κῦρι ἀββᾶ μετὰ ἀληθείας οὐδεὶς ἀναμάρτητος εἰ μὴ εἰς ὁ Θεὸς, ἀπεκρίθη λέξ γων· Πείσθητε, ἀδελφοί, οὐχ εὗρον ἐν ἀνθρώποις ἁμαρτίαν οἷαν Ούκ σε ἐποίησα, οὔτε ἐγγρά τως οὔτε ἀγράφως. Εἰ δὲ νομίζετε ὅτι ἐμαυτοῦ κατηγορῶ, ἀκούσατέ μου τῆς ἁμαρτίας, ἵνα καὶ ὑμεῖς ὑπὲρ ἐμοῦ εὔξησθε. Εγώ, φησίν, ὅταν ἤμην ἐν τῷ κόσμῳ, γυναῖκα εἶχον. Ημεθα οὖν οἱ δύο τοῦ δόγματος Σευήρου. Ἐλθὼν οὖν ἐγὼ ἐν μιᾷ τῶν ἡμερῶν εἰς τὸν οἶκόν μου, οὐχ εὗρον τὴν γυναῖκά μου, ἀλλὰ ἀκούω ὅτι ἀπῆλθεν πρὸς τὴν γείτονα κοινωνῆται· ἦν δὲ κοινω τοῦσα ἐκείνη εἰς τὴν ἁγίαν καθολικὴν Ἐκκλησίαν. Εδραμον δὲ εὐθέως " κωλῦσαι αὐτήν. Εἰσελθὼν οὖν εἰς τὸν οἶκον τῆς γείτονος, εὗρον τὴν γυναῖκά μου ἤδη προσφάτως λαβοῦσαν τὴν ἁγίαν μερίδα, καὶ κοινωνοῦσαν. Δραξάμενος τοίνυν του λάρυγγος αυ τῆς, ἐποίησα ἐξεράσαι αὐτὴν τὴν ἁγίαν μερίδα. Καὶ λαβὼν, Ακόντισα αὐτὴν ἄνωθεν κάτω· ἔπεσε δὲ εἰς βόρβορον. Καὶ εὐθέως εἶδον ἀστραπὴν κατ' αὐτοῦ τοῦ τύπου λαβοῦσαν τὴν ἁγίαν κοινωνίαν. Καὶ μετὰ δύο ἡμέρας, θεωρῶ ἄνδρα οι Αιθίοπα βάκη περισε βλημένον, καὶ λέγοντά μοι· Ἐγὼ καὶ σὺ ὁμοῦ κατα σε οι ἐπαγόμενος, σε αὐτῷ. σε Σευηριανού σε εὐθέως. κι' ἐψυχράνθη, σε πιο Δάδα: οι Δαδαί. 57 ἐστι τοῦ. 68 λεγομένου του. 89 60 θέλων. ὡς. Αιθίοπα. Αὕτη ἡ ἔνθεος τῆς ἀσκήσεως πολιτεία τοῦ ἀκαταγων στου ἀθλητοῦ Μωϋσέως τοῦ τῷ γένει Αιθίοπος, τὴν δὲ ψυχὴν ἐθίσαντος θεία χάριτι. αιθήσαντος, Αιθίοψ ει αιθήσαντος
col. 2879–2880page 15 of 132
PG 87:2879εδικάσθημεν εἰς μίαν κόλασιν. Καὶ λέγω αὐτῷ Σὺ οι τίς εἴ; Καὶ ἀπεκρίνατό μοι, λέγων ὁ φανείς Αιθίοψ· Ἐγώ εἰμι ὁ ραπίσας ἐπὶ τῆς σιαγόνος τὸν Ποιητὴν τῶν ἁπάντων τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐν τῷ καιρῷ τοῦ πάθους. Διὰ τοῦτο οὖν, φη σὶν ὁ μοναχὸς, οὐ δύναμαι ἐνδοῦναι τοῦ κλαίειν. Δύο τινὲς τῶν γερόντων ἀπήρχοντο ἀπὸ Αἰγῶν εἰς Ταρσόν τῆς Κιλικίας· καὶ ἐλθόντες εἰς πανδοχεῖον κατ' οἰκονομίαν Θεοῦ, ἐφ᾽ ᾧ ἀναπαῆναι αὐτοὺς (ἦν γὰρ καύσων), εὗρον ἐκεῖ τρεῖς νεωτέρους ἀπερ χομένους εἰς Αἴγας, ἔχοντας μεθ᾿ ἑαυτῶν μίαν πόρο νην. Οἱ οὖν γέροντες ἐκάθισαν κατ' ἰδίαν. Λαβὼν δὲ ὁ εἷς γέρων ἐκ τοῦ πηρίου αὐτοῦ τὸ ἅγιον εὐαγγέλιον, ἀνεγίνωσκεν. Ἡ δὲ πόρνη ἡ οὖσα μετὰ τῶν νεωτέρων, ὡς εἶδεν τὴν γέροντα ἀναγινώσκοντα, καταλείψασα τοὺς νεωτέρους, ἐλθοῦσα ἐκάθισεν πλησίον τοῦ γέροντος. Ὁ δὲ γέρων ἀποτιναξάμενος αὐτῇ λέ γει· Πολὺ φαίνει, ὦ ἀθλία, ἀναιδής· οὐκ ᾔδέσθης πλησίον ἡμῶν ἐλθεῖν καὶ καθίσαι; Ἡ δὲ ἀπεκρίθη λέ γουσα - Μή, Πάτερ, μὴ βδελύξη με. Εἰ γὰρ καὶ πε πληρωμένη ὑπάρχω πάσης ἁμαρτίας, ἀλλ᾽ οὖν οὐκ ἀπώσατο τὴν προσελθοῦσαν αὐτῷ πόρνην ὁ Δεσπό της τῶν ἁπάντων ὁ Κύριος καὶ Θεὸς ἡμῶν. Ὁ δὲ γέρων ἀπεκρίθη αὐτῇ· Αλλ' ἡ πόρνη ἐκείνη, οὐκέτι ἔμεινεν πόρνη. Η δὲ λέγει αὐτῷ· Ἐλπίζω εἰς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, ὅτι ἀπὸ τῆς σήμερον οὐδὲ ἐγὼ μένω ἐν τῇ ἁμαρτίᾳ ταύτῃ. Καὶ καταλιποῦσα τοὺς νεωτέρους καὶ τὰ αὐτῆς πάντα, ἠκολούθησεν τοῖς γέρουσιν. Καὶ ἔβαλον αὐτὴν εἰς μοναστήριον, πλησίον Αἰγῶν, τὸ λεγόμενον τοῦ Νακκιβά. Ταύτην κἀγὼ ἑώρακα γραῦν, πολλῇ συνέσει διάγουσαν· καὶ παρ' αὐτῆς ἀκήκοα ταῦτα νοις αὐτῷ. Καὶ παραχρῆμα ἐξελθὼν ἀπὸ τῆς Ἐκκλη Μιμός τις ἦν ἐν Ταρσῷ τῆς Κιλικίας, ονόματι Βαβύλας. Οὗτος είχεν δύο φίλας (όνομα τη μιᾷ Κομιτῷ 6, καὶ ὄνομα τῇ ἄλλῃ Νικῶσα ζῶν ἀσώτω;, καὶ πράττων ὅσαπερ ἄξια τοῖς συν εργοῦσιν δαίμοσιν. Ἐν μιᾷ οὖν εἰσῆλθεν εἰς τὴν εκκλησίαν· καὶ κατ' οἰκονομίαν Θεοῦ ἠνεγινώ σχετο σε τὸ Εὐαγγέλιον, ἐν ᾧ ὑπῆρχεν ἡ περιοχή σε ἡ λέγουσα·. Μετανοεῖτε· ἤγγικεν γὰρ ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν.» Καὶ κατανυγεὶς εἰς τοῦτο, ἤρξατο μετά δακρύων ταλανίζειν ἑαυτὸν, ἐπὶ τοῖς πεπραγμέ σίας, καὶ καλέσας τὰς δύο φίλας αὐτοῦ, λέγει αὐταῖς Οίδατε πῶς ἔζησα μεθ' ὑμῶν ἐν ἀσωτίς, καὶ ὅτι οὐ σε γάρ; περικοπή. 68 ἡμέρας. “ἦν δὲ αὐτῇ ὄνομα Μαρία. * Κομητο. “ ἀνεγίνωσκεν. Ο ῥαπίσας, έρωταποκρί σεις, περὶ τοῦ ῥαπίσαντος τὸν Χριστόν (*) Εἰς Ταρσόν τῆς Κιλικίας. 282. Εἰς Μόψου κρήνας που τιμον ἀπὸ Ταρσοῦ Κιλικίας. πρώτη μονή,
col. 2881–2882page 16 of 132
PG 87:2881δέποτε προτίμησα μίαν τῆς ἄλλης. Καὶ νῦν ἰδοὺ ἔχετε πάντα ὅσα ἐκτησάμην ὑμῖν· λάβετε δὲ καὶ τὰ ἐμὰ πάντα, καὶ μερίσασθε· ἐγὼ γὰρ ἀπὸ τῆς σή μερον ὑπάγω, ἀποτάσσομαι, καὶ γίνομαι μοναχός. Αἱ δὲ ὡς ἐξ ἑνὸς στόματος ἀπεκρίθησαν αὐτῷ, λέγουσαι μετὰ δακρύων· Εἰς μὲν τὴν ἁμαρτίαν στ· καὶ εἰς τὴν τῆς ψυχῆς ἡμῶν ἀπώλειαν ἐκοινωνήσαμέν σοι, καὶ ἄρτι ὅτε θέλεις ποιῆσαι τοῦτο τὸ θεάρεστον ἔργον, ἀφίες ἡμᾶς, καὶ μόνος ποιεῖς; Οντως οὐκ ἐᾷς, ἀλλὰ καὶ εἰς τὸ καλὸν κοινωνοῦμέν σοι. Καὶ ὁ μὲν μίμος, εὐθὺς ἑαυτὸν ἀπέκλεισεν εἰς ἕνα τῶν τειχῶν τοῦ πύργου 18 τῆς πόλεως· ἐκεῖναι δὲ πωλήσασαι τὰ ἑαυτῶν, δεδώκασιν πτωχοίς, καὶ λαβοῦσαι καὶ αὐταὶ τὸ ἀσκητικὸν σχῆμα, ποιήσασαι κελλίον ἑαυταῖς πλη σίον τοῦ πύργου, ἑαυτὰς ἀπέκλεισαν. Τούτῳ κἀγὼ συνέτυχον, καὶ ὠφελήθην. Ἔστιν γὰρ ὁ ἀνὴρ πάνυ συμπαθῆς, καὶ ἐλεήμων, καὶ ταπεινόφρων. Γέγραφα δὲ καὶ τοῦτο εἰς ὠφέλειαν τῶν ἐντυγχανόντων, Διηγήσατό τις τῶν Πατέρων, ὅτι γέγονεν ἐν Θεου πόλει ἀρχιεπίσκοπός τις ὀνόματι Θεόδοτος, ὃς οὕτω γέγονεν ἀγαθὸς, επειδή ποτε παρήν ἑορτῆς ἡμέρα ἐκάλει τῶν ὑπ' αὐτὸν τελούντων κληρικῶν τινας εἰς ἑστίασιν· οὐ πεισθέντος δὲ ἑνὸς οὐδὲ ὑπακούσαντος τῇ κλήσει, τότε μὲν ἡσυχίαν ἤγαγεν ὁ πατριάρχης, ἄλλοτε δὲ αὐτὸς ἀπήρχετο παρ' αὐτῷ παρακαλῶν ἐλθεῖν, καὶ κοινῆς ἀπολαῦσαι τραπέζης. Ἔλεγεν δὲ πάλιν περὶ αὐτοῦ τοῦ ἀρχιεπισκόπου Θεοδότου, ὅτι οὕτως ἦν πραΰς καὶ ταπεινόφρων, ὅτι καθ᾽ ὁδὸν ὧν μετὰ ἑνὸς κληρικοῦ, αὐτὸς μὲν λεκτικίῳ ἐπωχεῖτο, τῷ δὲ κληρικῷ ἐπὶ ἀλόγῳ καθ ημένῳ, εἶπεν ὁ πατριάρχης τῷ αὐτῷ κληρικῷ· Διελώ μεθα τὸ τῆς ὁδοῦ μῆκος, καὶ πρὸς ἀμοιβὴν ἡμῖν ἔστω τὰ ἐφ᾽ οἷς ἐπικαθήμεθα. Ὁ δὲ κληρικὸς οὐκ ἠνείχετο τοῦτο ποιῆσαι. Υβριν γὰρ ἔλεγεν εἶναι τοῦ πατριάρχου, ἵνα αὐτὸς μὲν εἰσέλθῃ τὸ λεκτίκιον, ὁ δὲ παρ στο ἀσωτίαν. 6 πύργων τοῦ τείχους. (ε) Επειδή ποτε παρῆν ἑορτῆς ἡμέρα. λεκτικάριος, νιον Ἐπεὶ δὲ, ὡς ὁ λόγος ἔφη, πρὸς τὴν ὑπερορίαν τὸν θεῖον ἀπήνεγκαν Μάξιμον, πολλὰ μὲν συνέβη τοῦτον παθεῖν κατὰ τὴν ὁδὸν, καὶ πολλὰς ὑπομεῖναι τὰς ἀλγηδόνας, οἷα μήτ' εἰς λεκτίκιον καθεσθῆναι δυνάμενον, τῷ πάντη κατειργάσθαι τοῖς πόνοις, καὶ ταῖς μυρίαις τετρυχῶσθαι οδύναις. Αμέλει καὶ εἰς τι χαλάδριον βέργεσι πεπλεγμένον τοῦτον ἐνθέμενοι μόλις καὶ κα πῳ διαβαστάζοντες, τὴν μακρὰν ὁδὸν ἐκείνην ἀπο ήγαγον. Εστρών νυς δὲ τοῖς ἀρρώστοις πάνυ καλῶς· τοιοῦτος δὲ ἦν περὶ τὸν λογισμὸν ἐλευθέριος καὶ ἐξαγγελτικός, ὅτι πολλάκις ἐν ὅσῳ ἐφιλοκάλει στρῶσαι, εἶδε τὸν μακά ριον παρερχόμενον, καὶ λέγει αὐτῷ· Κύριε, κύριε, λέγει μοι ὁ λογισμός, Καλῶς στρωννύεις. Καὶ ἀπ εκρίνατο ἐκεῖνος, Βαβαί, κύριε, ἰδοὺ εἶ καλός βρεγγά ριος βρεγκάριος· μὴ γὰρ καλός μοναχός. βέργεσι βεργάριος,
col. 2883–2884page 17 of 132
PG 87:2883τριάρχης εἰς ἄλογον κάθηται. Οὐκ ἀνῆκε δὲ ὁ θεῖος Θεόδοτος, ἀλλὰ πείσας τὸν λειτουργόν, ὡς οὐκ ἔστιν τὸ γινόμενον αὐτῷ ὕβρις, ἠνάγκασεν οὕτω ποιεῖν. Αλλον δὲ ἔσχεν ἡ αὐτὴ Θεούπολις πατριάρχην ὀνόματι Αλέξανδρον, ὃς οὕτω γέγονεν ἐλεήμων καὶ φιλοσυμπαθής, ὅτι ποτὲ εἷς τῶν νοταρίων αὐτοῦ κλέ ψας αὐτοῦ τὸ χρυσίον καὶ φοβηθεὶς ἔφυγεν, καὶ ἀπῆλθεν εἰς Θηβαΐδα τῆς Αἰγύπτου. Τούτῳ περιτυ ; χόντες πλανωμένῳ οἱ τῆς Αἰγύπτου· καὶ Θηβαίων απο μοβόροι Βάρβαροι, πρὸς τὰ ἔσχατα τῆς αὐτῶν ἄγουσι χώρας· καὶ μαθὼν ὁ θεῖος Αλέξανδρος, ἀνεῖται μὲν αὐτὸν αἰχμάλωτον ὄντα, πέντε δὲ καὶ ὀγδοήκοντα νομισμάτων. Ἐπανελθόντι δὲ αὐτῷ, οὕτως ἐχρήσατο φιλανθρώπως καὶ ἀγαθῶς, ὡς εἰπεῖν τινα τῆς πό λεως οικητόρων ποτέ· Μηδὲν εἶναι τοῦ εἰς ᾿Αλέξανδρον ἁμαρτάνειν με επωφελέστερον. *Αλλοτε εἷς τῶν διακόνων αὐτοῦ, ἐπὶ πάντων τῶν κληρικῶν ὕβριζεν τὸν θεῖον ᾿Αλέξανδρον· ὁ δὲ θεῖος Αλέξανδρος ἔβαλεν αὐτῷ μετάνοιαν, λέγων· συγχώρησον μοι, κῦρι ἀδελφέ. '0 ἀββᾶς Πολυχρόνιος ἔλεγεν περὶ τοῦ 1667 Πλία τοῦ ἀρχιεπισκόπου Ιεροσολύμων, ὅτι οἶνον οὐκ ἔπινεν ὢν μοναχὸς, οὐδὲ γεγονώς πατριάρχης, ἀλλ' αὐτὸν ἐφύλαξε τὸν κανόνα. Ελεγον περὶ τοῦ ἀρχιεπισκόπου Ιεροσολύμων, καὶ περὶ τοῦ ἀρχιεπισκόπου Αντιοχείας Φλαβιανοῦ, ὅτι ᾿Αναστάσιος ὁ βασιλεὺς τοὺς δύο ἐξώρισεν διὰ τὴν ἁγίαν σύνοδον τῶν ἐν Χαλκηδόνι Πατέρων" Ηλίαν μὲν εἰς Αϊλάν, Φλαβιανόν (κ; δὲ εἰς Πέτραν. Ἐν μιᾷ οὖν ἡμέρᾳ ἐδήλωσαν οἱ πατριάρχαι ἀλλή λοις ὅτι ᾿Αναστάσιος ἐτελεύτησεν σήμερον, καὶ ἄγωμεν καὶ ἡμεῖς, ἵνα δικασθῶμεν μετ' αὐτοῦ. Καὶ μετὰ δύο ἡμέρας ἀπῆλθον πρὸς Κύριον. Διηγήσατο ἡμῖν τις τῶν Πατέρων περὶ τοῦ μακα ρίου Εφραιμίου του πατριάρχου Αντιοχείας ὅτι πάνυ ἦν ζηλωτὴς καὶ θερμὸς περὶ ὀρθόδοξον πίστιν. Ακούσας οὖν περὶ ἑνὸς στυλίτου ἐν μιᾷ εἰς τὰ μέρη Ἱεραπόλεως, ὅτι τῶν Σευήρου ἀκοινωνή των (υ) καὶ ᾿Ακεφάλων 78 ἐστὶν, ἀπῆλθεν πρὸς αὐ * λέγοντες. το Ἐφραίμ. " τῆς μεγάλης. 7 αἱρετικῶν. ΑΙ. αἱρετικῶν Ακεφάλων. ΝΟΤΑ. Ηλίαν. Φλαβιανόν. (υ) Σευήρου ἀκοινωνήτων. ἀκοινώτητος, ἀκοινωνησία, ἁγία σύνοδος τοὺς ἀποστήσαντας τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ
col. 2885–2886page 18 of 132
PG 87:2885τὸν θέλων πεῖσαι αὐτόν. ὡς δὲ γέγονεν πρὸς αὐτὸν, ἤρξατού θεῖος Εφραίμιος 18 νουθετεῖν καὶ παρακαλεῖν τὸν στυλίτην, εἰς τὸ προσδραμεῖν τῷ ἀποστολικῷ θρόνῳ, καὶ κοινωνῆσαι τῇ ἁγίᾳ καθολικῇ καὶ ἀπο στολικῇ Ἐκκλησίᾳ. ᾿Αποκριθεὶς δὲ πρὸς αὐτὸν ὁ στυλίτης εἶπεν, ὅτι Ἐγὼ τῇ συνόδῳ οὐ κοινωνήσω ὡς ἔτυχεν. Λέγει αὐτῷ ὁ θεῖος Ἐφραίμιος· Καὶ πῶς θέλεις ἵνα ἀποθεραπεύσω σε, ὅτι χάριτι Χριστοῦ Ἰησοῦ καὶ Κυρίου Θεοῦ ἡμῶν ἠλευθέρωται ἡ ἁγία Ἐκκλησία ἀπὸ παντὸς ῥύπου αἱρετικῆς διδασκαλίας; Λέγει αὐτῷ ὁ στυλίτης. Αψωμεν πῦρ, κῦρι δ πατριάρχης, καὶ εἰσέλθωμεν ἐγώ τε καὶ ὑμεῖς " καὶ εἴ τις ἐξέλθῃ ἀβλαβής, οὗτος ὀρθόδοξος ἐστιν, καὶ αὐτῷ ὀφείλομεν ἐξακολουθῆσαι. Τοῦτο δὲ εἶπεν πρὸς τὸ ἐκφοβῆσαι τὸν πατριάρχην. Ἀποκρίνεται αὐτῷ ὁ θεῖος Εφραίμιος τῷ στυλίτῃ· Έδει σε, τέκνον, ὡς Πατρί σου ἀκοῦσαί μου, καὶ μηδὲν πλέον ἀπαιτῆσαι ἡμᾶς. Ἐπειδὴ δὲ ᾔτησας πράγμα ὑπερβαῖνον τὴν ἐμὴν ἀθλιότητα ", τεθαρρηκώς εἰμι εἰς τοὺς οἰ κτιρμοὺς τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ, ὅτι διὰ τὴν σωτηρίαν τῆς ψυχῆς σου,· καὶ τοῦτο ποιῶ. Τότε λέγει ὁ θεῖος Εφραίμιος τοῖς παρεστῶσιν· Εὐλογητός Κύριος, φέρετε ὧδε ξύλα. Ἐλθόντα δὲ τὰ ξύλα • ἅψας αὐτὰ ὁ πατριάρχης ἔμπροσθεν τοῦ κίονος, λέγει τῷ στυλίτῃ· Κάτελθε, καὶ κατὰ τὴν κρίσιν σου εισερχώμεθα ἀμφότεροι. Τοῦ δὲ στυλίτου ἐκπλαγέντος ἐπὶ τῇ πρὸς Θεὸν πεποιθήσει τοῦ πατριάρχου, καὶ κατελθεῖν μὴ βουληθέντος, λέγει αὐτῷ ὁ πατριάρχης Οὐχὶ σὺ τοῦτο προεβάλου γενέσθαι; Καὶ πῶς ἄρτι τοῦτο ποιῆσαι οὐ βούλῃ; τότε ἀποδυσάμενος ὁ ἐφόρει ὁ ἀρχιεπίσκοπος το ωμοφόριον καὶ ἐλθὼν πλησίον τοῦ πυρὸς, ηύξατο λέγων Κύριε, Ἰησοῦ Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ δι' ἡμᾶς καταξιώσας ἐκ τῆς Δεσποίνης ἡμῶν τῆς ἁγίας Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας κατὰ ἀλήθειαν σαρκωθῆναι, δεῖξον ἡμῖν τὴν ἀλή θειαν. Καὶ πληρώσας τὴν εὐχὴν, ἠκόντησεν τὸ ὠμο φόριον αὐτοῦ εἰς μέσον τοῦ πυρός. Τοῦ δὲ πυρὸς περὶ ὥρας τρεῖς διαμείναντος, καὶ τῶν ξύλων 18 δαπανηθέντων, ἔλαβον τὸ ὠμοφόριον ἐκ τοῦ πυρὸς σῶον, ἀβλαβὲς καὶ ἀκέραιον, μηδεμιᾶς εὐρεθείσης τῷ ἐκ τοῦ πυρὸς αἰτίας. Τότε ὁ στυλίτης ἰδὼν τὸ γεγονός, ἐπληροφορήθη, καὶ ἀνεθεμάτισεν Σευῆρον καὶ τὴν αἵρεσιν αὐτοῦ, καὶ προῆλθεν τῇ ἁγίᾳ Ἐκκλησίᾳ, καὶ ἐκ τῶν χειρῶν τοῦ μακαρίου Εφραιμίου ἐκοινώνησεν, καὶ ἐδόξασεν τὸν Θεόν. Διηγήσατό τις τῶν Πατέρων περί τινος ἐπισκόπου ὅτι ἐάσας τὴν ἰδίαν ἐπισκοπὴν, ἀπῆλθεν ἐν Θεουπόλει, καὶ ἐργατείας ἔκαμνεν ὑπουργῶν. Ἐκεῖνον 80 τὸν καιρὸν Κώμης τῆς Ἀνατολῆς ὑπῆρχεν Εφραίμιος, ἀνὴρ ἐλεήμων καὶ φιλοσυμπαθής. Διὰ τοῦτο "' οὖν τὰ κτί το 18 ἀθλιοσύνην. * πατριάρχης. 48 21. Εφραίμ. *. σύ. λοιπόν. * καθολικῇ. 80 οὖν. ὡς. 81 δι' αὐτοῦ εἰ διὰ τούτου. Ἐκκλησίας, καὶ Φωτίου ἁγιωτάτου πατριάρχου, ἀκοινωνησίας ἐπιτιμίῳ τοῦ σώματος καὶ αἵματος τοῦ Χριστοῦ, καὶ τῆς τῶν πιστῶν συνάξεώς τε καὶ συναυλίας καθυποβάλλει, ἕως ἂν ἐπιμένωσι τῇ ἀποστασία. απατήσαν τας,
col. 2887–2888page 19 of 132
PG 87:2887σματα τὰ δημόσια ἀνῳκοδομοῦντο· ἦν γὰρ ἐκ τοῦ σει σμοῦ ἡ πόλις συμπεσοῦσα. Ἐν μιᾷ οὖν κατὰ τοὺ; ὕπνους θεωρεῖ ὁ Ἐφραίμιος τὸν ἐπίσκοπον καθεύδοντα, καὶ ἀπ᾿ αὐτοῦ οὐρανοῦ στύλον πυρὸς ἐφεστηκότα ἐπάνω αὐτοῦ. Τοῦτο θεασάμενος οὐχ ἅπαξ ", ἀλλὰ καὶ πολλάκις, εἰς ἔκπληξιν ἦλθεν ὁ Ἐφραί. μιος. Ην γὰρ τὸ θαῦμα φοβερὸν καὶ ἐκπλήξεως γέμον. Καὶ ἐλογίζετο ἐν ἑαυτῷ τὸ τί ἂν εἴη τοῦτο. Οὐδὲ γὰρ ἐγίνωσκεν ὁ Ἐφραίμιος, ὅτι ὁ ἐργάτης ἐπίσκοπος ὑπῆρχεν· πῶς γὰρ καὶ εἶχεν γνῶναι, ὅτι ἐπίσκοπος ἦν, θεωρῶν κόμην αὐχμηρὰν καὶ ἐσω θῆτα ἱερυπωμένην, καὶ εὐτελῆ ἄνδρα, καὶ τεταλαι πωρημένον ἐκ τῆς πολλῆς ὑπομονῆς, ἀσκήσεώς τε καὶ ἐργατείας 8, καὶ τῆς συντριβῆς τοῦ κόπου του πολλοῦ εἰ; Ἐν μιᾷ οὖν μεταστέλλεται ὁ Ἐφραίμιος τὸν ἐργάτην, τόν ποτε ἐπίσκοπον, θέλων παρ' αὐ τοῦ μαθεῖν τὸ τίς ἐστιν· καὶ ἤρξατο κατ' ἰδίαν έσω τῶν αὐτὸν, πόθεν τέ ἐστιν, καὶ τὸ ὄνομα αὐτοῦ 88. Ὁ δὲ λέγει αὐτῷ· Ἐγὼ εἷς εἰμι τῶν πτωχῶν τῆς πόλεως ταύτης, καὶ μὴ ἔχων πόθεν θρέψαι ἐμαυτὸν ἐργασείας ποιῶ, καὶ τρέφει με ὁ Θεὸς ἐκ τῶν κύπων μου. Θεόθεν οὖν κινηθεὶς ὁ Ἐφραίμιος ἀποκρίνεται αὐτῷ, λέγων· Πίστευσόν μοι, οὐ μή σε άσω, ἕως ἂν πάντα κατὰ ἀλήθειαν εἴπῃς τὰ περὶ σοῦ. Μὴ δυ νάμενος οὖν λοιπὸν ἑαυτὸν ἀποκρύψαι, λέγει αὐτῷ Δός μοι λόγον, ὅτι ὅσον εἰμὶ ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ, ού δενὶ ἀναγγελεῖς τὰ περὶ ἐμοῦ, κἀγὼ τὰ κατ' ἐμαυ τὸν χωρὶς τοῦ ὀνόματός μου καὶ τῆς 88 πόλεως ἀναγ γελῶ. Τότε ὤμοσεν αὐτῷ ὁ θεῖος Εφραίμιος, ὅτι Οὐ μὴ εἴπω τινὶ τὰ περὶ σοῦ, ἕως ἂν θελήσει σε Θεό; εἶναι ἐν τῇ ζωῇ ταύτῃ. Ὁ δὲ λέγει αὐτῷ· Ἐγὼ ἐπίσκοπος ὑπάρχω, καὶ τὴν ἐπισκοπήν μου ἐάσας διὰ τὸν Θεὸν, ἦλθον ἐνταῦθα ὡς εἰς ἄγνωστον τό που, κακοπαθῶν καὶ ἐργαζόμενος ἐργατείας· καὶ ἐκ τοῦ κόπου μου πορίζομαι τὸ μικρὸν τοῦ ἄρτου ᾿Αλλ' ὅσον δύνασαι πρόσθες εἰς τὴν ἐλεημοσύνην. Ἐν ταύταις γὰρ ταῖς ἡμέραις ὁ Θεὸς ἀναβιβάζει σε ἐπὶ τὸν ἀποστολικὸν θρόνον ταύτης της Θεουπολι τῶν Ἐκκλησίας, ἵνα ποιμαίνης τὸν λαὸν αὐτοῦ, ἐν περιεποιήσατο διὰ τοῦ ἰδίου αἵματος Χριστὸς ὁ ἀλη θινὸς Θεὸς ἡμῶν. Ὡς οὖν εἶπον ὑμῖν, ὑπὲρ τῆς ἐλεημοσύνης καὶ τῆς ὀρθοδοξίας ἀγωνίσασθε. Τοιαύταις γὰρ θυσίαις εὐαρεστεῖται ὁ Θεός. Ἐν ὀλίγαις δὲ ἡμέραις οὕτως γέγονεν. Ταῦτα οὖν ἀκούσας ὁ θεῖος Εφραίμιος, ἐδόξασε τὸν Θεόν, λέγων, Πόσους κρυπτοὺς δούλους ἔχει ὁ Θεὸς, καὶ μόνῳ αὐτῷ γνώριμοί εἰσιν! Διηγήσατο ἡμῖν τις φιλόχριστος περὶ ᾿Αναστασίου τοῦ βασιλέως, ὅτι μετὰ τὸ καθελεῖν Εὐφήμιον καὶ Μακεδόνιον τους πατριάρχας Κωνσταντινουπό ξύλου. ΝΟΤΑ. οὐδὲ δίς. 83 ἐγκρατείας. (π) Μακεδόνιον. καὶ ποῦ ὑπάρχει πόλεως. ὅ;, ὡς, ὡς,
col. 2889–2890page 20 of 132
PG 87:2889λεως, ἐξώρισεν εν αὐτοὺς εἰς Εὐχαῖταν ἐπὶ Πόντον, διὰ τὴν ἁγίαν σύνοδον ἐν Χαλχηδόν: 18 Πατέρων, θεω ρεῖ κατὰ τοὺς ὕπνους ὁ αὐτὸς βασιλεὺς ᾿Αναστά σιος ἄνδρα τινὰ τέλειον λευχείμονα ἐξ ἐναντίας αὐτ τοῦ ἑστῶτα, βαστάζοντα κώδικα γεγραμμένον, και ἀναγινώσκοντα. Καὶ ἀναπτύξας πέντε φύλλα τοῦ κώ δικος καὶ ἀναγνοὺς τοῦ βασιλέως τὸ ὄνομα, εἶ πεν αὐτῷ· Ιδε διὰ τὴν ἀπιστίαν σου ἀπαλείφω δεκα τέσσαρα· καὶ τῷ ἰδίῳ δακτύλῳ ἀπήλειψεν, φησίν. Καὶ μετὰ δύο ἡμέρας, ἀστραπής γενομένης μετ γάλης καὶ βροντῆς (α), πάνυ θρηθεὶς ἀπέδωκεν τὸ πνεῦμα ἐν θλίψει πολλῇ· ἀνθ' ὧν ἡσέβησεν εἰς τὴν ἁγιωτάτην Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν Ἐκκλησίαν, καὶ τοὺς ποιμένας αὐτῆς ἐξώρισεν. Ἐν Ἀντιοχείᾳ τῇ μεγάλη παραγενόμενος, ήκουσά τιος τῶν πρεσβυτέρων τῆς Ἐκκλησίας διηγουμένου, ὅτι Ἔλεγεν, φησίν, Αναστάσιος ὁ πατριάρχης τι τοι οῦτον· ὅτι μοναχός τις τῆς μονῆς τοῦ ἀββα Σευηριανοῦ ἐπέμφθη εἰς διακονίαν εἰς τὰ μέρη Ἐλευθεροπόλεως. Ὡς οὖν κατέλυσεν εἰς ἕνα γεωργὸν φιλό χριστον, ἔχοντα θυγατέρα μονογενῆ, μητρὸς αὐτῆς ἤδη τελευτησάσης, ποιήσας ὁ μοναχὸς εἰς τὸν οἶκον καὶ ἐξορίσαι. Χαλκηδόνι. ὡς ἐφανερώθη ἐν σαρκί. Σ, Κώδικα. κωδίς, κωδίκιον, κωδίκελλος κωδικίλλιον. κωδίκους εἰ κωδικέλους, 113: Ούαρος Νοτάριος καὶ Αποκ δικέλλων. ταύτῃ καὶ τῷ διεγγίζοις, καὶ τοῦ κεραυνού της τῷ Διὶ ἐγγίζεις. πόρρω Διός τε σατόνος, τύμπανον;vel βύρσας, τόνος, τύμπανον. βυρσάτονος, του τυμπάνου, βέρτα, τόνος τυμπάνου.
col. 2891–2892page 21 of 132
PG 87:2891τοῦ γεωργοῦ ἡμέρας τινὰς, ὁ ἀεὶ πολεμῶν τοὺς ἀν θρώπους διάβολο; ἐνέβαλε ρυπαρούς λογισμούς εἰς τὸν ἀδελφὸν, καὶ ἐπολεμεῖτο εἰς τὴν κόρην, καὶ ἐζή τει εὐκαιρίαν ἵνα ἐπιβῇ αὐτῇ. Αλλ' ὁ τὸν πόλε μον ἐμβαλὼν αὐτῷ διάβολος, αὐτὸς καὶ τὴν εὐκαιρίαν ἐποίησεν. Τοῦ γὰρ πατρὸς τῆς κόρης ἀπελθόντος εἰς Ασκάλωνα διά τινας αναγκαίας χρείας, καὶ εἰδὼς ὁ ἀδελφὸς ὅτι οὐδεὶς ἄλλος ἐστὶν εἰς τὸν οἶκον εἰ μὴ αὐτὸς καὶ ἡ κόρη, ἀπῆλθεν πρὸς αὐτὴν θέλων βιάσασθαι αὐτήν. Η δὲ, ὡς εἶδεν αὐτὸν θορυβούμενον, καὶ ὅλον πρὸς τὴν πρᾶξιν φλεγόμενον, εἶπεν πρὸς αὐτόν· Μηδὲν ταραχθῇς, μηδὲ ἀγενές τί πρά ξῃς εἰς ἐμέ. Ο πατήρ μου οὔτε σήμερον, οὔτε αυτ ριον ἔρχεται. ᾿Αλλὰ πρῶτον ἄκουσόν μου εἴ τι λέγω σοι· καὶ ὡς οἶδεν ὁ Κύριος, κἀγὼ μετὰ προθυμίας εἴ τι θέλεις ποιῶν. Καὶ κατεσοφίσατο αὐτοῦ, λέγουσα τάδε· Σ; ", κῦρι ἀδελφέ, πόσον χρόνον ἔχεις εἰς τὸ μοναστήριόν σου; Ὁ δὲ ἔφη· Δεκαεπτά ἔτη. Πάλιν λέγει αὐτῷ· Ἔχεις πεῖραν γυναικός; Λέγει αὐτῇ Ου. Απεκρίθη ἡ κόρη τῷ ἀδελφῷ· Καὶ θέλεις διὰ μίαν ὥραν ἀπολέσαι σου τὸν οι κάματον; Ποσάκις ἐξέχεας δάκρυα, ἵνα ἄσπιλον τὴν σάρκα ἀπὸ ῥύπου παραστήσῃς τῷ Χριστῷ; καὶ ἄρτι ὅλον κόπον ἐκεῖ. νον διὰ βραχείαν ἡδονὴν ζημιωθήναι θέλεις; πλὴν ἰδοὺ τὰ ἀκούω σου. ἐὰν πέσῃς μετ᾿ ἐμοῦ, ἔχεις που λαβεῖν με, καὶ θρέψαι; Λέγει ὁ ἀδελφός· Οὔ. Τότε ἀπεκρίθη ἡ κόρη, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Ἐπ᾿ ἀληθείας οὐ ψεύδομαι· ἐὰν ταπεινώσῃς με, πολλῶν κακῶν αἱ τιος γίνῃ. Λέγει αὐτῇ ὁ μοναχός· Πῶς; Απεκρίθη ἡ κόρη • Εν μὲν, ὅτι ἀπολεῖς τὴν ψυχήν σου δεύτερον δὲ, καὶ τὴν ἐμὴν ἀπαιτηθήσῃ ψυχήν. Τοῦτο γὰρ ἵνα οἶδας, ὅρκῳ σε πείθω· μὰ τὴν εἰπόντα Μή ψεύδου -, ἐὰν ταπεινώσῃς με, τα αγχόνη ἐμαυτὴν ὑποβάλλω 86 καὶ εὑρίσκῃ καὶ φόνον ποιῶν, καὶ ἐν τῇ κρίσει ὡς φονεύς κρινόμενος …. Πρὶν οὖν γενήσῃ τοσούτων κακῶν αἴτιος, ἄπελθε εκ εἰς τὸ μα ναστήριόν σου· καὶ πολλά μοι ἔχεις εὔξασθαι. Ἐλθὼν οὖν εἰς ἑαυτὸν ὁ μοναχὸς ', καὶ ἀνανήψας, ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ " γεωργοῦ, καὶ ἀπῆλθεν ἐν τῷ μου ναστηρίῳ αὐτοῦ, καὶ ἔβαλεν μετάνοιαν τῷ ἡγουμένῳ 4-0 ἵνα τοῦ λοιποῦ μὴ ἐξέλθῃ ἐκ τοῦ μοναστηρίου. Καὶ ποιήσας τρεῖς μῆνας, πρὸς Κύριον ἐξεδήμησεν. ἐπιβάλλῃ. Διηγήσατο ἡμῖν ὁ ἀββᾶς Βασίλειος ο πρεσβύτερος τῆς μονῆς τῶν Βυζαντίων, λέγων, ὅτι Οντος μου ἐν Θεουπόλει πρὸς τὸν ἀᾶν Γρηγόριον τὸν πατριάρχην, ἦλθεν ἀπὸ Ἱεροσολύμων ὁ ἀββᾶς Κοσμᾶς ὁ εὐο νοῦχος, ὁ τῆς λαύρας Φαρών *, ἀνὴρ αὐτῇ τῇ ' ἀλη θεία μοναχός, καὶ ὀρθόδοξος, καὶ ζηλωτής πάνυ εἶχεν δὲ καὶ γνῶσιν θείων Γραφῶν οὐ μετρίαν. Ποιή σας οὖν ὀλίγας ἡμέρας, ἐτελεύτησεν ὁ γέρων. Καὶ ἐκέλευσεν ὁ πατριάρχης, ὡς τιμῶν τὸ λείψανον, εἰς τὸ κοιμητήριον 10 αὐτὸν ταφῆναι, ἔνθα ἐπίσκοπος 90 Σοί. οι τοσούτων ἐτῶν. καὶ δυσώδη. καὶ ὡς θέλεις. εὐθέως. 96 ἀπολῶ. * κριθήσῃ. ἐν εἰρήνῃ. 1. ἀδελφός. • εὐθέως. ἐκ τοῦ οἴκου του. ἐξειπὼν πάντα, καὶ παρεκάλει. • Φαρά οι Φαρών. αὐτῇ τῇ 8. μή με ψεύσῃ. μεγάλα. αὐτοῦ. τίμιον.
col. 2893–2894page 22 of 132
PG 87:2893ἔκειτο. Μετὰ οὖν δύο ἡμέρας ἀπῆλθον, φησὶν, ἵνα ἀσπάσωμαι τὸν τάφον τοῦ γέροντος. Ην δὲ ἐπ άνω τοῦ τάφου παραλυτικὸς ἀνακείμενος πτωχός, ζη τῶν ἐλεημοσύνην παρὰ τῶν εἰσερχομένων ἐν τῷ ναῷ. Ὡς οὖν εἰδέν με ὁ πτωχὸς βάλλοντα τρεῖς μετ τανοίας, καὶ ποιήσαντα εὐχὴν πρεσβυτέρου, λέγει μοι· Κῦρι ἀββᾶ, ὄντως μέγας ἦν ὁ γέρων ὃν ἐθάψατε ὧδε πρὸ τῶν δύο ἡμερῶν 13 τούτων. Καὶ ἀπεκρίθην λέγων· Πόθεν γινώσκεις; Ο δὲ λέγει μαι· Ἐγὼ παραλυτικὸς ἤμην ἔτη δώδεκα, καὶ δι' αὐτοῦ με ἐθε ράπευσεν ὁ Κύριος· καὶ ὅτε ἐν θλίψει γίνομαι, Ερ χεται παραμυθούμενος με, καὶ παρέχει μοι ἀνάπαυσιν. ᾿Αλλὰ καὶ ἄλλο, φησίν, ἔχεις ἀκοῦσαι περὶ αὐτοῦ παράδοξον· Αφ' οὗ ἐθάψατε αὐτὸν 18, ἀκούω αὐτοῦ κατὰ νύκτα κράζοντος καὶ λέγοντος πρὸς τὸν ἐπίσ σκοπον· Μὴ ἅψῃ μου· παρ' ἐκεῖ “. μὴ ἐγγίσῃς μοι, αἱρετικὲ καὶ ἐχθρὲ τῆς ἀληθείας, καὶ τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ καθολικῆς Ἐκκλησίας. Ταῦτα ἀκούσας ἐγὼ παρὰ τοῦ ἐαθέντος παραλυτικοῦ, ἀπῆλθον, καὶ εἶπον ἅπαντα τῷ πατριάρχῃ· καὶ παρεκάλουν τὸν αὐτὸν ἁγιώτατον ἄνδρα, ἵνα λάβωμεν τὸ σῶμα τοῦ γέρον. τος, καὶ εἰς ἄλλο μνημεῖον ἀποθώμεθα. Τότε λέγει ἡμῖν ὁ πατριάρχης· Πιστεύσατέ μοι, τέκνα, ὅτι οὐδὲν βλάπτεται ὁ ἀββᾶς Κοσμᾶς, ἐκ τοῦ αἱρετικοῦ ἀλλ' ὅλον τοῦτο γέγονεν, ἵνα ἡ ἀρετὴ τοῦ γέροντος, καὶ ὁ ζῆλος αὐτοῦ γνωστὸς ἡμῖν γένηται, ὁποῖον ἔχει μετὰ τὴν ἐντεῦθεν ἀπαλλαγήν· ὁμοίως δὲ καὶ ἡ δόξα τοῦ ἐπισκόπου φανερωθῇ ἡμῖν, ἵνα μὴ ἔχωμεν αὐτὸν ὡς ὀρθόδοξον. Ἔλεγεν δὲ καὶ τοῦτο ἡμῖν ὁ αὐτὸς ἀββᾶς Βασίλειος περὶ τοῦ γέροντος τούτου ἀββᾶ Κοι σμᾶ, ὅτι Παρέβαλον αὐτῷ καθημένῳ εἰς τὴν λαύ ραν Φαρών 16. Καὶ λέγει μοι ὁ γέρων· "Ηλθέν μοί ποτε λογισμὸς λέγων· Τί ἐστιν ὅ λέγει ὁ Κύριος τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· σὺ ἔχων ἱμάτιον, πωλησάτω αὐτὸ, καὶ ἀγορασάτω "' μάχαιραν; Καὶ αὐτοὶ εἶπον 18. Ἰδοὺ δύο μάχαιραι.» Καὶ ὡς ἐπὶ πολὺ, φησὶν, εἰς τὸ ῥη τὸν ἠδολέσχουν, καὶ οὐχ εὕρισκον, ἐξέρχομαι ἐκ τῆς νέλλης μου ἐν αὐτῇ τῇ σταθηρᾷ μεσημβρία, ὡς ὀφείλων ἀπελθεῖν εἰς τὴν λαύραν τῶν Πυργίων πρὸς τὸν ἀββᾶν Θεόφιλον, καὶ ἐπερωτῆσαι αὐτῷ 18. Καὶ δὴ κατὰ τὴν ἔρημον γενόμενος πλησίον τοῦ Καλα μῶνος, θεωρῶ δράκοντα πάνυ παμμεγέθη ἐκ τοῦ ὄρους κατερχόμενον ἐπὶ τὸν Καλαμῶνα· καὶ τοιοῦτος ἦν μέγας, ὥστε αὐτὸν καμάραν 30 ποιεῖν ἐν τῷ κινεῖσθαι Καὶ εὑρέθην ἄφνω διὰ τῆς καμάρας αὐτοῦ ἀβλαβής διερχόμενος. Καὶ ἔγνων, φησὶν, ὅτι ὁ μὲν διάβολος, τὴν σπουδὴν διασκεδάσαι ήθέλησεν, αἱ δὲ εὐχαὶ τοῦ γέροντος συνέπραξαν. Ἀπελθὼν οὖν, φησίν, εἶπον τὸ Γραφικὸν τῷ ἀᾷ Θεοφίλῳ. Καὶ εἶπέν μοι, ὅτι ἡ ἑρμηνεία τῶν δύο μαχαιρῶν αὕτη ἐστὶν, τὸ πρακτικὸν καὶ τὸ θεωρητικόν. Ἐὰν οὖν ἔχῃ τις τὰς δύο ἀρετ τὰς. τέλειός ἐστιν. Τούτῳ τῷ ἀᾷ Κοσμᾶ παρέβαλον εἰς τὴν λαύραν Φαρῶν. Ἔμεινα γὰρ ἐν αὐτῇ ἔτη δέκα. Καὶ ὡς ἐλάλει 16 εἰς μοναστήριον. Ἐν μιᾷ οὖν. 18 μηνῶν. 18 ἕως τῆς σήμερον. 16 ἔτι ἐκεῖ παρεκεί. ης Γρηγόριος 6. 16 Φαρών. 17 ἀράτω. 18 τῶν δὲ εἰπόντων. 10 αὐτόν. 10 καμάρας.
col. 2895–2896page 23 of 132
PG 87:2895Α. μοι περί σωτηρίας ψυχῆς, ἦλθεν χρῆσις τοῦ ἁγίου ᾿Αθανασίου, τοῦ ἀρχιεπισκόπου Αλεξανδρείας. Κα! λέγει μοι ὁ γέρων, ὅτι Οταν εὕρῃς λόγον τοῦ ἁγίου ᾿Αθανασίου, καὶ μὴ ἔχεις χαρτία, εἰς τὰ ἱμάτιά σου γράψον αὐτόν. Τοιοῦτον πόθον εἶχεν ὁ γέρων, εἰς τοὺς ἁγίους Πατέρας ἡμῶν καὶ διδασκάλους. Ἔλεγον δὲ καὶ τοῦτο περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἐν τῇ νυκτὶ τῆς ἁγίας Κυριακῆς, ἵστατο ἀπὸ ἑσπέρας ἕως πρωτ ψάλλων καὶ ἀναγινώσκων, ἔν τε τῷ κελλίῳ αὐτοῦ καὶ ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, μηδὲ ὅλως καθεζόμενος· καὶ ὅτε ἀνέτειλεν ὁ ἥλιος, καὶ ἐπλήρωσεν τὸν κανόνα, ἐκαθέζετο ἀναγινώσκων εἰς τὸ ἅγιον Εὐαγγέλιον ἕως τῆς συνάξεως. Ἐν αὐτῇ τῇ λαύρᾳ Φαρών 11, έωράκαμεν καὶ τὸν ἀἂν Παῦλον, ἄνδρα ἅγιον, καὶ ἀνακείμενον τῷ Θεῷ, πραότατον πάνυ καὶ ἀσκητικώτατον, δάκρυα πάμε πολλα καθ᾿ ἑκάστης ε ἐκχέοντα 18 τῆς ἡμέρας. Οὐκ οἶδα εἰ τοιούτῳ συνέτυχον ἐν τῇ ζωῇ μου. Ἐποίησεν οὖν οὗτος ὁ ἅγιος γέρων περὶ τὰ πεντήκοντα ἔτη ἡσυχάζων, ἀρκούμενος τῇ εὐλογία τῆς Ἐκκλησίας καὶ μόνον, καὶ μὴ συντυγχάνων τινὶ τὸ παράπαν. "Ην δὲ ἀπὸ ᾿Αναζαρβοῦ. Εωράκαμεν ἐν αὐτῷ τῷ τόπῳ καὶ τὸν ἀββᾶν αὐξάνοντα, ἐν τῷ κελλίῳ αὐτοῦ, ἄνδρα ἐλεήμονα καὶ ἐγκρατῆ καὶ ἡσυχάζοντα, καὶ τοιαύτην σκληραγωγίαν ἔχοντα, ὅτι εἰς τέσσαρας ἡμέρας μίαν προσφορὰν ἤσθιεν λεπτῶν εἴκοσι· ἔστιν δὲ ὅτι * καὶ πᾶσαν τὴν ἑβδομάδα αὐτῇ μόνον ἡρκεῖτο. Περὶ δὲ τὰ τελευταῖα αὐτοῦ ὁ ἀοίδιμος οὗτος Πατήρ, εἰς κοιλιακήν νόσον περιέπεσεν. Ἀνηνέγκαμεν οὖν αὐτὸν ἐν τῷ νοσοκομείῳ τοῦ πατριάρχου ἐν τῇ ἁγίᾳ πόλει. Εν μιᾷ οὖν ὡς ἡμεθα πλησίον αὐτοῦ, πέμπει αὐτῷ ὁ ἀββᾶς Κόνων ὁ ἡγούμενος τῆς λαύρας τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Σάβα, μαλάκιον ἔχον εὐλογίαν καὶ νο μίσματα ἐξ, δηλώσας αὐτῷ, ὅτι Συγχώρησόν μοι ἔτι εὐκ ἐᾷ με ἡ ἀσθένειά μου ἀνελθεῖν καὶ ἀσπάσασθαι ὑμᾶς. Ὁ δὲ γέρων τὴν μὲν εὐλογίαν κατέσχεν, τὰ δὲ νομίσματα ἀνταπέστειλεν αὐτῷ, δηλώσας οὕτως, ὅτι Ἐὰν θέλῃ με ὁ Θεὸς εἶναι ἐν ταύτῃ τῇ ζωῇ, Πάτερ, ἔχω νομίσματα δέκα. Ἐὰν οὖν ταῦτα δαπανήσω, δη λῶ ὑμῖν, καὶ πέμπετέ μοι αὐτά. Ἵνα δὲ γινώσκῃς, Πάτερ, ὅτι μετὰ δύο ἡμέρας, ἐξέρχομαι ἐκ τοῦ κόσ σμου τούτου. Υπερ καὶ γέγονεν. Κατηνέγκαμεν οὖν αὐτὸν εἰς τὴν λαύραν Φαρών 18, κἀκεῖ αὐτὸν κατεθήκαμεν. Γέγονεν δὲ οὗτος ὁ μακάριος Εὐστοχίου καὶ Γρηγορίου τῶν τὸ ἐν ἁγίοις σύγκελλος· καὶ ἐάσας ἀμφοτέρους, εἰς τὴν ἔρημον ἐτελειώθη. "Ην δὲ καὶ τῷ γένει ἀπὸ ᾿Αγκύρων τῆς Γαλατίας 200. Ἐν Θεσσαλονίκῃ ἦν τις ἀρχιεπίσκοπος τῷ ὀνόματι Φαρῶν εἰ Φαρῶ. 24 καθεκάστην. 8 δι' ὅλης. ὅτε. 16' 21. πόλεως. του.
col. 2897–2898page 24 of 132
PG 87:2897Θαλέλαιος. Οὗτος μηδὲ τὸν Θεὸν φοβούμενος, μηδὲ τὴν ἡτοιμασμένην ἀνταπόδοσιν δεδοικώς, καταπατήσας δὲ καὶ τὸ δόγμα τῶν Χριστιανῶν, καὶ εἰς οὐδὲν θέμενος καὶ τὴν ἱερατικὴν ἀξίαν ὁ δείλαιος, εὑρέθη ἀντὶ ποιμένος λύκος ἄγριος. Οὗτος γὰρ ἀρνησάμενος τοῦ προσκυνεῖν τὴν ἁγίαν καὶ ὁμοούσιον Τριάδα (Ελεώς μοι, ὦ Κύριε), ειδώλοις προσεκύνει. Αλλ' οἱ κατὰ καιρὸν τῶν ἁγίων κρατοῦντες Ἐκκλησιῶν τοῦ τον κανονική ψήφῳ καθεῖλον. Ὀλίγου δέ τινος χρόνου παρελθόντος, πάλιν ὁ πάσης ἀνομίας πεπληρωμένος, ἠθέλησε πρὸς τὴν ἱερωσύνην ἐπανελθεῖν. Ἐπειδὴ δὲ, κατὰ τὸν σοφώτατον Σολομῶντα, πάντα ὑπακούει τῷ χρυσίῳ, ἀνεκλήθη ὡς ὀφείλων ἀπελθεῖν εἰς τὴν ἰδίαν ἐπισκοπὴν (ἦν γὰρ ἐν Κωνσταντινουπόλει, ἔνθα οι κατὰ τὸν προφήτην Ησαΐαν κατοικοῦσιν ἄρχοντες, οἱ δικαιοῦντες τὸν ἀσεβῆ ἔνεκεν δώρων, καὶ τὸ δίκαιον τοῦ δικαίου αἴροντες ). Αλλ' ὁ Θεὸς οὐ παρεῖδεν τὴν αὐτοῦ Ἐκκλησίαν· ἀλλὰ τὴν κατὰ τοὺς ἀποστολικούς κανόνας ἐπενεχθεῖσαν αὐτῷ ψῆφον πάλιν κατέκρινεν, ὡς μὴ ἀρέσκουσαν αὐτῷ. Ἐν μιᾷ γὰρ ἡμέρᾳ ἐνδυσάμενος κοσμίως, ὡς ὀφείλων ἀπελθεῖν πρὸς τοὺς κρα τοῦντας, ἵνα πάλιν ψήφῳ ἀπολάβῃ τὴν ἱερατικὴν ἀξίαν· εἶτα μέλλοντα αὐτὸν προϊέναι ἐκ τοῦ οἴκου αὐτοῦ ἔνυξεν αὐτὸν ἡ γαστὴρ αὐτοῦ εἰς ἀφεδρῶνας καὶ μείναντος αὐτοῦ ὡς περὶ ὥρας δύο, καὶ μὴ ἐξ ερχομένου, εἰσῆλθόν τινες τῶν ἔξω ἑστηκότων, ὡς ὀφείλοντες εἰπεῖν αὐτῷ, ἵνα ἐξέλθῃ· καὶ εὗρον αὐτὸν τὴν μὲν κεφαλὴν αὐτοῦ κάτω εἰς τὸν σωλήνα των χρειῶν, καὶ τοὺς πόδας ἄνω ἔχοντα, τὸν τοῦ δυσσε σοῦς ᾿Αρείου τοῦ θεομάχου ισόῤῥοπον θάνατον αιώνιον ἀπενεγκάμενον· κἀκεῖνον γὰρ διὰ τῆς τῶν κρατούν των συνεργίας ελπίσαντα τυραννικῶς ἐπεμβαίνειν τῇ Ἐκκλησία, ὁ τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας θαυμαστὸς καὶ τῆς μεγάλης βουλής "Αγγελος ἐν ἀφεδρῶσι τὰ τὴν δυσφημίαν ὠδινήσαντα σπλάγχνα διεσκόρπια σεν· καὶ τοῦτον διὰ τῆς τῶν κρατούντων ἀδίκου συν δρομῆς ἐλπίσαντα τῶν προτέρων χείρονα διαπράξα. σθαι ὁ τῆς Θεσσαλονικέων Εκκλησίας κυβερνῶν ἄγ γελος προφθάσας σὺν τῷ μεγάλῳ μάρτυρι Δημητρίῳ, ἐν ᾧ τόπῳ καθήμενος, καὶ συνδυάζων μετὰ τοῦ ἐξ ερεθίζοντος ἀκαθάρτου δαίμονος τὰς κατὰ τῆς ἁγίας τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίας ἐπιβουλάς κατεσκεύασεν, ἐν αὐτῷ τὴν ἀνίερον αὐτοῦ τοῦ ἀχρείου προσηλώσας τοῦ δούλου, τοὺς εὐτάκτως μὴ ἀνεχομένους βαδίζειν πότ δας, μετεώρους ἀπέλιπεν, τῆς μελλούσης αὐτὸν ὑπο δέχεσθαι κρίσεως τὰ σήμαντρα φέροντας, καὶ ὡς φοβερὸν τὸ ἐμπεσεῖν εἰς χεῖρας Θεοῦ τοῦ ζώντος.. Τὶς τῶν γερόντων διηγήσατο ἡμῖν ἀνελθοῦσιν ἐν Θηβαΐδι, ὅτι γέρων εκαθέζετο ἔξω τῆς πόλεως ᾿Αν τινῶ, μέγας, ποιήσας εἰς πελλίον αὐτοῦ ἔτη περὶ τὰ εβδομήκοντα. Εἶχεν δὲ μαθητὰς δέκα ἕνα δὲ ἔσχεν πάνυ ἀμελοῦντα ἑαυτοῦ. Ὁ οὖν γέρων πολλάκις ένου θέτει καὶ παρεκάλει αὐτὸν, λέγων· 'Αδελφέ, φρόν τιζε τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς, ἔχεις ἀποθανεῖν, καὶ εἰς κό λασιν ἀπελθεῖν. Ὁ δὲ ἀδελφὸς πάντοτε παρήκουεν τοῦ γέροντος, μὴ δεχόμενος τὰ λεγόμενα ὑπ' αὐτοῦ. Συν έβη οὖν μετά τινα χρόνον τελευτῆσαι τὸν ἀδελφόν.
col. 2899–2900page 25 of 132
PG 87:2899ολὺ δὲ ἐλυπήθη ἐπ' αὐτῷ ὁ γέρων. Ηδει γὰρ ὅτι ἐν πολλῇ ἀθυμίᾳ καὶ ἀμελείᾳ ἐξῆλθεν τοῦ κόσμου τού του. Καὶ ἤρξατο ὁ γέρων εύχεσθαι καὶ λέγειν· Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, ὁ ἀληθινὸς ἡμῶν Θεὸς, ἀποκάλυψόν μοι τὰ περὶ τῆς ψυχῆς αὐτοῦ τοῦ ἀδελφοῦ. Καὶ δὴ θεωρεῖ ἐν ἐκστάσει γενόμενος ποταμὸν πυρὸς, καὶ πλῆθος ἐν αὐτῷ τῷ πυρὶ, καὶ μέσον τὸν ἀδελφὸν βεβαπτισμένον ἕως τραχήλου. Τότε λέγει αὐτῷ ὁ γέ ρων· Οὐ διὰ ταύτην τὴν τιμωρίαν παρεκάλουν σε, ἵνα φροντίσῃς τῆς ἰδίας ψυχῆς, τέκνον; Απεκρίθη δ ἀδελφὸς, καὶ εἶπεν τῷ γέροντι· Εὐχαριστῶ τῷ Θεῷ, Πάτερ, ὅτι κἂν ἡ κεφαλή μου ἄνεσιν ἔχει. Κατὰ γὰρ εὐχάς σου ἐπάνω κορυφῆς ἵσταμαι ἐπισκόπου. Διηγήσατο ἡμῖν τις τῶν γερόντων, ὅτι ἔλεγεν δ ἀββᾶς Θεόδωρος ὁ Ἠλιώτης, ὅτι ἦν τις έγκλειστος εἰς τὸ ὄρος τῶν Ἐλαιῶν, ἀγωνιστής πάνυ. Επολέμει δὲ αὐτὸν ὁ δαίμων τῆς πορνείας. Εν μιᾷ οὖν ὡς ἐπέκειτο αὐτῷ σφοδρῶς, ἤρξατο ὁ γέρων ἀποδυσπετεῖν, καὶ λέγειν τῷ δαίμονι· "Εως πότε οὐκ ἐνδίδως μοι; Από στα λοιπὸν συνεγγήρασαί μοι. Φαίνεται οὖν αὐτῷ ὀφθαλμοφανῶς ὁ δαίμων, λέγων, Ομοσόν μοι, ὅτι οὐ δενὶ λέγεις & μέλλω σοι λέγειν, καὶ οὐκ ἔτι σε που λεμῶ· καὶ ὤμοσεν ὁ γέρων, ὅτι Μὰ τὸν κατοικοῦντα ἐν τοῖς οὐρανοῖς, οὐκ εἴπω τινί, ἅπερ εἴπῃς μοι. Λέγει αὐτῷ ὁ δαίμων, Μὴ προσκυνήσῃς ταύτῃ τῇ εἰκόνι, καὶ οὐκ ἔτι σε πολεμῶ. Εἶχεν δὲ ἡ εἰκὼν τὸ ἐκτύπωμα τῆς Δεσποίνης ἡμῶν τῆς ἁγίας Θεοτόκου Μαρίας, βασταζούσης τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χρι στόν. Λέγει ὁ ἔγκλειστος τῷ δαίμονι· "Αφες σκέψω μαι. Τῇ οὖν ἐπαύριον δηλοῖ τῷ ἀββα Θεοδώρῳ τῷ Ἠλιώτη, τῷ καὶ διηγησαμένῳ ἡμῖν, οἰκοῦντι τότε ἐν τῇ λαύρᾳ Φαράν· καὶ ἐλθόντι αὐτῷ διηγεῖται πάντα. Ὁ δὲ γέρων λέγει αὐτῷ, Οντως ἀββᾶ, ἐνεπαίχθης, ὅτι ὤμοσας· πλὴν καλῶς ἐποίησας ἐξειπών. Συμφέρει δέ το: εἰς τὴν χώραν ταύτην μὴ ἐᾶσαι πορνεῖον εἰς δ μὴ εἰσέρχῃ, ἢ ἵνα ἀρνήσῃ τοῦ προσκυνεῖν τὸν Κύριονἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν μετὰ τῆς αὐτοῦ Μητρός. Στη ρίξας οὖν καὶ ἐνδυναμώτας αὐτὸν πλείοσιν λόγοις, ἀπῆλθεν εἰς τὸν ἴδιον τόπον Φαίνεται δὲ πάλιν ὁ δαίμων τῷ ἐγκλείστῳ, καὶ λέγει αὐτῷ· Τί ἐστιν και κόγηρε; οὐκ ὤμοσάς μοι, ὅτι οὐδενὶ λέγεις; Καὶ πῶς πάντα ἐξεῖπας τῷ ἐλθόντι πρὸς σέ; Λέγω σοι κακό γηρε, ὡς ἐπίορκος ἔχεις κριθῆναι ἐν ἡμέρᾳ κρίσεως. Καὶ ἀπεκρίθη ὁ ἔγκλειστος, Ὅτι μὲν ὤμοσα, καὶ ὅτι ἐπιόρκησα, οίδα, πλὴν τὸν ἐμὸν Δεσπότην καὶ ποιητὴν ἐπιόρκησα, σοῦ δὲ οὐ μὴ ἀκούσω. Σὺ γὰρ καὶ τῆς και κοσυμβουλίας, καὶ τῆς ἐπιορκίας τὴν ἄφευκτον δίκην ὡς αἴτιος ἀπαιτηθήση. Παρεβάλομέν ποτε τῷ ἀ Κυριακῷ προσουτέρῳ τῆς λαύρας τοῦ Καλαμώνος τῆς ἐν τῷ ἁγίῳ Ιερ δάνῃ. Καὶ διηγήσατο ἡμῖν λέγων, ὅτι ἐν μιᾷ θεωρῆσαι με κατὰ τοὺς ὕπνους γυναῖκά τινα σεμνοπρεπή, καὶ πορφυροφόρον, καὶ μετὰ ταύτης ἄνδρας δύο "εροπρεπεῖς καὶ τιμίους ἑστῶτας ἔξω τῆς κέλλη,
col. 2901–2902page 26 of 132
PG 87:2901μου. Ἐγὼ δὲ ὑπέλαβον τὴν μὲν γυναῖκα τὴν Δέ σποιναν ἡμῶν Θεοτόκον εἶναι, τοὺς δὲ σὺν αὐτῇ δύο ἄνδρας τὸν ἅγιον Ιωάννην τὸν Θεολόγον, καὶ τὸν ἅγιον Ἰωάννην τὸν Βαπτιστήν. Εξελθὼν οὖν τῆς κέλλης μου παρεκάλουν αὐτοὺς εἰσελθεῖν, καὶ ποιῆσαι εὐχὴν εἰς τὸ κελλίον μου· αὕτη δὲ οὐκ ἐπένευσεν. Εμεινα οὖν ἐπὶ πολὺ δεόμενος αὐτῆς, καὶ λέγων, Μὴ ἀπο στραφείην τεταπεινωμένος καὶ κατησχυμμένος, καὶ ἄλλα πολλά. Ως δὲ εἶδέν με τὴν αἴτησιν ἐπιτείνοντα, αὐστηρῶς ἀπεκρίθη μοι λέγουσα, Εχεις εἰς τὴν κέλο λαν σου τὸν ἐχθρόν μου, καὶ πῶς θέλεις ἵνα εἰσέλθω; Καὶ τοῦτο εἰποῦσα, ἀπῆλθεν. Ἐγὼ δὲ διυπνισθείς, ἠρξάμην θλίβεσθαι, καὶ ἐνενύουν μήτι ἄρα κατά διάνοιαν ἥμαρτον εἰς αὐτήν· οὐδὲ γὰρ ὁ ἕτερός τις ἦν ἐν τῷ κελλίῳ, εἰ μὴ ἐγὼ μόνος. Ἐπὶ πολὺ οὖν ἐμαυτὸν ἐκτείσας, οὐχ εὗρον ἐμαυτὸν πλημμελή. σαντα εἰς αὐτήν. Ὡς δὲ εἶδον ἐμαυτὸν τῇ λύπῃ και ταποντούμενον, ἀνέστην, καὶ ἔλαβον βιβλίον ἐπὶ τῷ ἀναγνῶναι, ὅπως διὰ τοῦ ἀναγνώσματος, τὴν λύπην ἀπορρίψωμαι. Βιβλίον δὲ ἤμην χρησάμενος τοῦ μα καρίου Ησυχίου τοῦ πρεσβυτέρου Ἱεροσολύμων· καὶ ἀναπτύξας τὴν βίβλον, εὑρίσκω δύο λόγους Νεστορίου τοῦ δυσσεβοῦς πρὸς τῷ τέλει αὐτῆς γεγραμμέ. νους· καὶ εὐθέως ἔγνων τοῦτον εἶναι τὸν τῆς Δε σποίνης ἡμῶν τῆς ἁγίας Θεοτόκου τὸν ἐχθρόν. Τότε ἀναστὰς ἀπῆλθον, καὶ τὴν βίβλον ἀπέδωκα τῷ δεδω κότι μοι αὐτήν. Καὶ εἶπον αὐτῷ· Λάβε σου τὴν βί. βλον, ἀδελφέ· οὐ γὰρ τοσαύτην ἔσχον ὠφέλειαν ἐξ αὐτῆς, ὅσην μοι τὴν ζημίαν προεξένησεν. Κακείνου δὲ τὴν ζημίαν ἀνακρίνοντος, τὰ συμβάντα διηγησάμην· καὶ τοῦ ζήλου πλησθεὶς εὐθέως τῆς βίβλου τοὺς & δύο λόγους Νεστορίου ἀπέκοψεν, καὶ πυρὶ παρέδωκεν, εἰπὼν ὅτι, Οὐ μὴ μείνῃ εἰς τὸ κελλίον μου ὁ τῆς Δεσποίνης ἡμῶν τῆς ἁγίας Θεοτόκου καὶ 'Αειπαρθέ του Μαρίας εχθρός. Φοινίκης τῆς Λιβανησίας πόλις ἐστίν· ἐν ταύτῃ μίμος ὑπῆρχεν ὀνόματι Γαϊανός, καὶ κατὰ θέατρον τὴν ἁγίαν Θεοτόκον βλασφημῶν ἐθεάτριζεν. Καὶ παραφαίνεται αὐτῷ ἡ Θεοτόκος λέγουσα, Τί σοι κακὸν ἐποίησα, ὅτι ἐπὶ τοσούτου δήμου διασύρεις με καὶ βλασφημεῖς; Ο δὲ ἐγερθεὶς, οὐ μόνον οὐ διωρθώσατο, ἀλλὰ καὶ πλέον αὐτὴν ἐβλασφήμει. Εκ τρίτου φαίνεται αὐτῷ, τὰ αὐτὰ λέγουσα, καὶ νουθετοῦσα αὐτόν. Ὡς οὖν οὐ διωρθώσατο, ἀλλ᾽ ἐπὶ πλεῖον ἐβλα σφήμει, ἐν μιᾷ μεσημβρίᾳ ὡς ἐκάθευδεν, φαίνεται αὐτῷ μηδὲν λέγουσα· μόνον δὲ ἑνὶ τῶν δακτύλων αὐτῆς διεχάραξεν αὐτοῦ τὰς δύο χεῖρας, καὶ τοὺς δύο πόδας. Καὶ διυπνισθείς εὑρέθη κεκομμένας ἔχων τὰς δύο χεῖρας, καὶ τοὺς δύο πόδας, κορμὸς κείμενος. Ἐπὶ τούτοις οὖν ὁ δείλαιος ἐξομολογήσατο πᾶσιν ἑαυτὸν κατάδηλον ποιῶν, οἷαν ἀντιμισθίαν τῆς βλασφημίας ἀπέλαβεν· καὶ ταῦτα διὰ φιλανθρωπίαν.
col. 2903–2904page 27 of 132
PG 87:2903Διηγήσατο ἡμῖν ὁ ᾿Αναστάσιος πρεσβύτερος, καὶ κειμηλιάρχης τῆς ἁγίας Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀνα στάσεως, ὅτι ἐλθοῦσα Κοσμιανή ή γυνή Γερμανού τοῦ πατρικίου, ἐθέλησεν ἐν μιᾷ νυκτὶ τῆς ἁγίας κυριακῆς προσκυνῆσαι μόνη τὸ ἅγιον καὶ ζωοποιόν μνῆμα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ἀληθινοῦ τοῦ Θεοῦ· καὶ ἐν τῷ ἐγγίζειν αὐτῷ τοῦ ἱερατείου, ἀπαντήσασα ἡ Δέσποινα ἡμῶν ἡ ἁγία Θεοτόκος ὀφθαλμοφανῶς, μετὰ καὶ ἄλλων γυναικῶν λέγουσα, Ἡμῶν μὴ οὖσα, ὧδε οὐκ εἰσέρχῃ, οὐδὲ γὰρ ἡμετέρα τυγχάνεις (ἦν γὰρ τῆς αἱρέσεως Σευήρου τοῦ ᾿Ακε φάλου)· ἡ δὲ πολλὰ παρακαλεῖ, τῆς εἰσόδου τυχεῖν. Πρὸς ἣν ἀποκριθεῖσα ἡ ἁγία Θεοτόκος, εἶπεν· πίστευσον μοι, ὦ γύναι, ὅτι οὐ μὴ εἰσέλθῃς ὧδε ἕως οὗ κοινωνήσῃς μεθ' ἡμῶν. Ἡ δὲ γνοῦσα ὅτι, διὰ τὸ εἶναι αὐτὴν αἱρετικήν, κωλύεται εἰσελθεῖν, καὶ ὅτι εἰ μὴ προσέλθῃ τῇ ἁγίᾳ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ Ἐκε κλησίᾳ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν, οὐκ εἰσέρχεται, ἔπεμψεν εὐθέως εἰς τὸν διάκονον· καὶ ἐλθόντος τοῦ ἁγίου ποτηρίου, μετέλαβεν τοῦ ἁγίου σώματος, καὶ αἵματος τοῦ μεγάλου Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησ σοῦ Χριστοῦ· καὶ οὕτως ἀκωλύτως ἠξιώθη τοῦ προστ κυνῆσαι τὸ ἅγιον καὶ ζωοποιόν μνῆμα τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Διηγήσατο ἡμῖν καὶ τοῦτο ὁ πρεσβύτερος Αναστά σιο, ὅτι γενόμενος δουξ Παλαιστίνης ὁ Γήημερη ἦλθεν ἐν τοῖς πρώτοις προσκυνῆσαι τὴν ἁγίαν Χρι στοῦ τοῦ Θεοῦ ἀνάστασιν. Καὶ ὡς ἤρχετο προσελθεῖν, ἐθεώρει κριὸν ὁρμῶντα ἐπ' αὐτὸν, καὶ θέλοντα αὐτὸν κερατίσαι. Ὁ δὲ φόβῳ μεγάλῳ παρεχόμενος, ἐπὶ τὰ ὀπίσω ἀνεπόδισεν, τῷ δὲ παρεστῶτι σταυρο φύλακι Αζαρίᾳ, καὶ τοῖς παρεστῶσι φραγγελιταῖς, λέγουσιν αὐτῷ, Τί οὖν, δέσποτα, ὃ ἔχεις; διὰ τί μὴ εἰσέρχῃ; Λέγει, Διατί εἰσηνέγκατε τὸν κριὸν τοῦτον; Οἱ δὲ ἐκπλαγέντες παρέκυψαν ἔσω εἰς τὸ ἅγιον μνῆμα, καὶ μηδὲν ἑωρακότες, λέγουσιν αὐτῷ κε λεύοντες εἰσελθεῖν· Οὐδὲν γάρ ἐστιν ἔσω τοιοῦτον. Πάλιν δὲ ἐκεῖνος ὅρμησεν εἰσελθεῖν· καὶ πάλιν τὸν αὐτὸν ἐθεώρει κριὸν ἐπ' αὐτὸν ὁρμῶντα, καὶ εἰσιέναι αὐτὸν μὴ συγχωροῦντα. Τοῦτο πλειστάκις γεγονότος ἐκείνου θεωροῦντος, τῶν δὲ παρεστώτων, μηδὲν ὅλως βλεπόντων, λέγει αὐτῷ ὁ σταυροφύλαξ· Πίστευσαν Ο μοι, δέσποτα, τιποτοῦν ἔχεις ἐν τῇ ψυχῇ σου, καὶ διὰ τοῦτο κωλύῃ τοῦ προσκυνῆσαι τὸ ἅγιον καὶ ζωο ποιὸν μνῆμα τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν· ἀλλὰ καλῶς ποιεῖς ἐξομολογούμενος τῷ Θεῷ. Φιλάνθρωπος γάρ ἐστιν. καὶ θέλων σε ἐλεῆσαι, ἔδειξεν θαῦμα τοιοῦτον. Ο δὲ μετὰ δακρύων λέγει αὐτῷ, ὅτι Πολλῶν καὶ μετ γάλων ἁμαρτιῶν αἴτιος Κυρίῳ ὑπάρχω. Καὶ ρίψας ἑαυτὸν ἐπὶ πρόσωπον, ἔμεινεν ἐπὶ πολλὴν ὥραν κλαίων, καὶ ἐξομολογούμενος τῷ Θεῷ. Καὶ ἀναστάς πάλιν τοῦ εἰσελθεῖν, οὐκ ἠδυνήθη, τοῦ φαινομένου κριοῦ, οὐδὲν ἧττον κωλύοντος. Αὐτῷ τότε λέγει σταν.
col. 2905–2906page 28 of 132
PG 87:2905ροφύλαξ· Οντως ἕτερόν ἐστι τὸ κωλύον. 'Ο δὲ λέγει 'Αρα μὴ τῷ κοινωνεῖν τῇ ἁγίᾳ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ Ἐκκλησίᾳ, ἀλλὰ τοῦ Σευήρου, κωλύομαι εἰσελθεῖν; Καὶ ᾔτησεν τὸν σταυροφύλακα ἵνα μεταλάβῃ τῶν ἁγίων καὶ ζωοποιῶν Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν μυστηρίων. Καὶ ἐλθόντος τοῦ ἁγίου ποτηρίου ἐκοι νώνησεν· καὶ οὕτως εἰσῆλθεν, καὶ προσεκύνησεν μηδὲν ἔτι θεασάμενος. Σκυθόπολις δευτέρα ὑπῆρχε Παλαιστίνης μητρόπολις. Ἐν ταύτῃ συνέτυχον τῷ ἀ] ᾿Αναστασίῳ, καὶ διηγήσατο ἡμῖν περὶ τοῦ ἀ Γεωργίου τοῦ ἐγκλείστου, λέγων, ὅτι, Ἐν μιᾷ νυκτὶ ἠγέρθην, ἐφ' ᾧ κροῦσαι τὸ ξύλον (ἤμην γὰρ κανόναρχος), και ἤκουσα τοῦ γέροντος κλαίοντος· καὶ ἀπελθὼν παρ εκάλουν αὐτὸν, λέγων· Κῦρι ἀββᾶ, τί ἔχεις ὅτι οὕτως κλαίεις; () δὲ οὐδὲν ἀπεκρίνατο. Πάλιν αὐτὸν παρ εκάλουν ἐγώ, Εἰπέ μοι τὴν αἰτίαν. Ὁ δὲ στενάξας μέγα ἐκ βάθους τῆς καρδίας, λέγει μοι· Πῶς μὴ κλαύσω τοῦ Δεσπότου ἡμῶν μὴ θέλοντος διαλλαγῆναι περὶ ἡμῶν; Ἐγὼ γὰρ, τέκνον, ᾠόμην ἑστάναι ἔμ προσθεν τινὸς ἐφ' ὑψηλοῦ καθημένου θρόνου. Πολλα δὲ περὶ αὐτὸν ἦσαν μυριάδες παρακαλούντων, καὶ ἱκετευόντων περί τινος πράγματος· ὁ δὲ οὐ παρ εκλήθη. Εἶτα πρόσεισιν αὐτῷ γυνή τις πορφύραν. Αμφιεσμένη προσπίπτουσα, καὶ λέγουσα, Κἂν δι' ἐμὲ δυσωπήθητε. Ο δὲ οὐδὲν ἧττον ἀπαράκλητος μεμέ νηκεν. Καὶ διὰ τοῦτο κλαίω, καὶ ὀδύρομαι δεδοικώς τὸ ἀποβησόμενον. Καὶ ταῦτα εἶπέν μοι διαφαινούσης, πέμπτης· καὶ τῇ ἑξῆς ἡμέρᾳ, ἥτις ἦν παρασκευή, ὥρᾳ θ', σείεται γῆ μεγάλως, καὶ καταβάλλονται πότ λεις τῆς παραλίας Φοινίκης. Οὗτος ὁ ἀββᾶς Ἀναστάσιος πάλιν διηγήσατο ἡμῖν καὶ τοῦτο περὶ αὐτοῦ τοῦ γέροντος, ὅτι μετὰ χρόνου τινὰ ἱσταμένου ἐν τῇ θυρίδι, ἤρξατο κλαίειν ὁ γέρων, καὶ λέγειν μοι· Οὐαὶ ἡμῖν, ἀδελφὲ, ὅτι οὐδεμίαν ἔχομεν κατάνυξιν, ἀλλ' ἐν ἀμελείᾳ ἐσμὲν, καὶ φοβοῦμαι, ὅτι ἐπὶ θύραις ἑσμέν· καὶ ἡ ὀργὴ τοῦ Θεοῦ κατ έλαβεν ἡμᾶς. Καὶ τῇ αὔριον τὸ πῦρ ἐφάνη ἐν οὐ ρανῷ. Αναζαρβος μητρόπολίς ἐστιν δευτέρας Κιλικίας. Ἐν ταύτῃ ὡς ἀπὸ σημείων δεκαδύο, λαύρα ἐστὶν ἡ λεγομένη τῶν Αἰγυπτίων Διηγήσαντο γοῦν ἡμῖν οἱ Πατέρες τοῦ τόπου ἐκείνου, ὅτι πρὸ ἐτῶν πέντε ἐκοιμήθη ἐνταῦθα γέρων ὀνόματι Ἰουλιανός. Τοῦτο ἐμαρτύρησαν λέγοντες, ὅτι περὶ τὰ ἑβδομήκοντα ἔτη 87 Κιλίκων ἐπαρχίας. λαύρα ή λεγομένη τῶν Αἰγυπτίων. 1 5: Κυρίων πρεσβύτερος καὶ ἡγούμενος μονῆς τῶν Αἰγυπτίων.
col. 2907–2908page 29 of 132
PG 87:2907ἡ ἐποίησεν εἰς ἕν σπήλαιον μικρόν, μὴ κτησάμενος τί ποτε τοῦ αἰῶνος τούτου, πλὴν στιχαρίου τριχίνου, καὶ σαγίου καὶ μεγαλείου καὶ καυκίου 28 ξυλίνου. Ἔλεγον δὲ καὶ τοῦτο περὶ αὐτοῦ, ὅτι ὅλον τὸν χρόνον τῆς ζωῆς αὐτοῦ, οὐχ ήψεν λυχναῖον φῶς, ἀλλὰ τὰς νύκτας οὐρανόθεν φῶς κατεφώτιζεν αὐτὸν, δεικνύον αὐτῷ ἀναγινώσκοντι τὴν σύνθεσιν τῶν γραμ μάτων. Παρέβαλεν ἀδελφὸς τῷ ἀᾷ Ηλίᾳ τῷ ἡσυχαστῇ εἰς τὸ κοινόδιον τοῦ σπηλαίου τοῦ ἀ Σάβα· καὶ λέγει αὐτῷ· 'Α, είπέ μοι ῥῆμα. Ὁ δὲ γέρων λέγει τῷ ἀδελφῷ ὅτι, Ἐν ταῖς ἡμέραις τῶν Πατέρων ἡμῶν ἡγαπῶντο αἱ τρεῖς ἀρεταί, ἡ ἀκτημοσύνη, ἡ πραότης, καὶ ἡ ἐγκράτεια· νῦν δὲ κρατεῖ εἰς τοὺς μοναχοὺς ἡ πλεονεξία, καὶ ἡ γαστριμαργία, καὶ ἡ θρασύτης. "Ο τι θέλῃς κράτησον. καθυλάν], Διηγήσατο ἡμῖν ὁ ἀββᾶς Στέφανος ὁ Τριχῖνας περὶ γέροντός τινος καθημένου ἐν τῇ λαύρᾳ τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Σάβα, ὅτι ἐν μιᾷ κατῆλθεν εἰς τὸν Καθυλάν, καὶ ὀλίγον διατρίψας ἐπὶ Νεκρὰν θάλασσαν, ἀνήρχετο πάλιν εἰς τὸ κελλίον αὐτοῦ. Καύσονος δὲ σφοδροτάτου δύτος μέλλων ὁ γέρων ἐκλείπειν, ἐκτεί δ νας τὰς χεῖρας αὐτοῦ εἰς τὸν οὐρανὸν πρὸς τὸν Θεὸν, ηύξατο λέγων· Κύριε, οἶδας ὅτι οὐ δύναμαι ἐκ τῆς δίψης περιπατῆσαι· καὶ εὐθέως ἐγένετο νεφέλη περὶ αὐτὸν, καὶ οὐκ ἀπεστάθη ἀπ' αὐτοῦ ἕως ἀπο καθίστατο εἰς τὸ κελλίον αὐτοῦ. Εἶχεν δὲ τὸ διά στημα μίλια ιβ'. Ὁ αὐτὸς Στέφανος ἔλεγεν ἡμῖν καὶ τοῦτο περὶ τοῦ αὐτοῦ γέροντος, ὅτι ἦλθον ἴδιοι αὐτοῦ ἐν μιᾷ θέλου τες αὐτὸν ἰδεῖν. Ὡς οὖν ἦλθον ἐν τῇ λαύρᾳ ἀπεζή τησαν τὸ κελλίον αὐτοῦ· καί τινων ἐπιδειξάντων αὐτὸ αὐτοῖς, καὶ ἀπελθόντες ἔκρουσαν τὴν θύραν. Ἐπιγνοὺς δὲ ὁ γέρων ηύξατο τῷ Θεῷ ἵνα μὴ θεωρηθείη ἀπ' αὐτῶν· καὶ ἀνοίξας τὴν θύραν ἐξῆλθεν τοῦ κελλίου αὐτοῦ μὴ ὁραθεὶς ὑπ' αὐτῶν. Καὶ ἀπελθὼν εἰς τὴν ἔρημον οὐκέτι εἰσῆλθεν ἐν τῷ κελλίῳ αὐτοῦ ἕως οὗ ἀνεχώρησαν. 28 καυκαλίου. Παρεβάλομεν εἰς Τερενούθην τῷ ἀ. Θεοδώρῳ τῷ Αλεξανδρίνῳ· καὶ ἔλεγεν ἡμῖν ὁ γέρων· Φύσει, τέκνον, ἀπώλεσαν οἱ μοναχοὶ τὴν Σκῆτιν κατὰ τὴν πρόρρησιν τῶν γερόντων. Πιστεύσατε γάρ μοι, τέκνα, γέροντι, ὅτι μεγάλη ἦν παρὰ τοῖς Σκητιώταις ἀγάπη, καὶ ἄσκησις, καὶ διάκρισις, καὶ ἔφθασα ἐκεῖ Μεγαλείου, 87, μεγαλεῖον ἔχον ἀργυ ρούν σταυρόν, ἀντονομασία» κρατήσῃ ἐν ταῖς χερσὶν αὐτοῦ τὸ μεγαλεῖον. Παρεγγυήσας αύτ τοῖς τὸ μεγαλεῖον καὶ τὴν λοιπὴν ἀκολουθίαν ἐν ταῖς συνάξεσιν 'Αρμενιστὶ καθ' ἑαυτοὺς λέγειν.
col. 2909–2910page 30 of 132
PG 87:2909γέροντας, ὅτι ἐὰν μή τις παρέβαλεν αὐτοῖς, οὐ μετ- Λ έλαβον τροφῆς τὸ σύνολον· ἐν οἷς ἦν γέρων τις ονό ματι Αμμώνιος πλησίον μου μένων· καὶ εἰδὼ; ὅτι τὴν ἐργασίαν ταύτην είχεν, κατὰ Σαββάτου παρέβαλον αὐτῷ, ἵνα δι᾿ ἐμὲ μεταλάβῃ τροφῆς· εἶχον γὰρ ἅπαντες τοῦτο, τινι δήποτε ὥρᾳ παρέβαλλον αὐτοῖς εὐχὴν ποιῆσαι, κἀκείνων εὐχὴν ποιούντων αὐτοὶ τρά πεζαν ἐτίθουν, καὶ εὐθέως τροφῆς μετελάμβα ῾Ο ἀββᾶς Εἰρηναῖος διηγήσατο ἡμῖν λέγων ὅτι γέρων τις καθήμενος εἰς τὴν Σκῆτιν, εἶδε τὸν διάβολον ἐν νυκτί, ὅτι σκαλίδα παρεῖχεν τοῖς ἀδελφοῖς καὶ λέγει ὁ γέρων τῷ διαβόλῳ· Τί ἐστι ταῦτα; Απο κρίνεται ὁ διάβολος· Τὸν περισπασμὸν τοῖς ἀδελφοῖς παρέχω, διὰ τοῦτο ἀμελεστέρους αὐτοὺς ποιῶν εἰς τὴν δοξολογίαν τοῦ Θεοῦ. Ὁ αὐτὸς ἀββᾶς Εἰρηναῖος διηγήσατο ἡμῖν, πάλιν λέγων· Οτε ἦλθον Βάρβαροι εἰς τὴν Σκῆτιν, ἀνεχώ. ρησα, καὶ ἦλθον εἰς τὰ μέρη Γάζης, καὶ ἔλαβόν μοι κελλίον εἰς λαύραν· καὶ παρὰ τοῦ ἀββᾶ τῆς λαύρας ἔλαβον βιβλίον γεροντικόν, καὶ αὐτῇ τῇ ἡμέρᾳ Ελα τον ἀναγνῶναι· καὶ εὗρον ἅμα τῷ ἀναπτύξαι τὸ κει φάλαιον τοῦτο, ὅτι ἀδελφὸς παρέβαλεν γέροντι, καὶ λέγει ὁ ἀδελφός· Εὔξαί μοι, Πάτερ. Ο δὲ γέρων εἶπεν, Οτε ἧς μεθ' ἡμῶν, εὐχόμην ὑπὲρ σοῦ· νῦν δὲ εἰς τὰ ἴδιά σου ἀπῆλθες, καὶ οὐκέτι εὔχομαι ὑπὲρ σοῦ. Ὡς οὖν ἀνέγνων ἐγὼ τοῦτο, ἔπτυξη τὸ βιβλίον, καὶ λέγω ἐμαυτῷ· Οὐαί σοι, Εἰρηναῖο, ὅτι εἰς τὰ ίδια ἦλθες· καὶ οἱ Πατέρες οὐκέτι εὔχονται ὑπὲρ σοῦ καὶ εὐθὺς δεδωχὼς τὸ βιβλίον τῷ ἀ, ἀνεχώρησα, καὶ ἦλθον εἰς τὰ κελλία. Αὕτη ἡ αἰτία ἐγένετό μοι, τέχνα, τοῦ ἐλθεῖν ἐν τόπῳ. Πτολεμαῖς πόλις ἐστὶ τῆς Φοινίκης. Εν ταύτῃ κώμη τίς ἐστιν καλουμένη Παράσημα. Ἐν ταύτῃ γέρων μέγας ἐκάθητο. Εἶχεν δὲ μαθητήν ὀνόματι Ἰωάννην, καὶ αὐτὸν μέγαν, και ὑπακοὴν ἔχοντα μετ γάλην· ἐν μιᾷ οὖν τῶν ἡμερῶν ἀπέστειλεν ὁ γέρων τὸν μαθητὴν αὐτοῦ εἰς διακονίαν, δοὺς αὐτῷ καὶ ὀλί γους ἄρτους εἰς ἀνάλωμα. Ο δὲ μαθητὴς ἀπελθών, καὶ ποιήσας τὴν διακονίαν ἐπανῆλθε φέρων καὶ τοὺς ἄρτους σώους. Ἰδὼν δὲ ὁ γέρων τοὺς ἄρτους, λέγει αὐτῷ· Διατί οὐ μετέλαβες ἐκ τῶν ἄρτων, ὧν δέδωκά σοι, τέκνον; Ο δὲ βαλών μετάνοιαν, λέγει τῷ γέ βοντι • Συγχώρησόν μοι, Πάτερ, ἐπειδὴ οὐκ εὐλογήσας με ἀποστέλλων, καὶ ἐνετείλω, ἵνα μεταλάβω, διὰ τοῦτο οὐ μετέλαβον. Καὶ θαυμάσας ὁ γέρων τὴν διά κρισιν τοῦ ἀδελφοῦ, ηυλόγησεν αὐτόν. Παράσημα]. Τούτῳ τῷ ἀδελφῷ μετὰ τὴν κοίμησιν τοῦ γέροντος, νηστεύσαντι ἡμέρας τεσσαράκοντα, θεόθεν όπτα σία γίνεται, λέγουσα· Ἐν οἰῳδήποτε ἂν τὴν χεῖρά σου ἐπιθῇς πάθει, θεραπευθήσεται. Πρωΐας δὲ γενο μένης, κατ' οἰκονομίαν Θεοῦ, ἰδοὺ ἄνθρωπος έρχεται ἔχων τὴν ἰδίαν γυναῖκα ἔχουσαν εἰς τὴν μαστὸν αὐτ τῆς καρκίνον. Παρεκάλει οὖν αὐτὸν ἀνὴρ, ἵνα θερα πεύσῃ τὴν αὐτοῦ γυναίκα. Ὁ δὲ ἔλεγεν ἑαυτὸν ἁμαρ
col. 2911–2912page 31 of 132
PG 87:2911Λ τωλὸν καὶ ἀνάξιον εἶναι τοῦ τοιούτου ἐπιχειρήματος. Ὁ δὲ ἀνὴρ τῆς γυναικὸς ἐπέμενεν ἱκετεύων αὐτὸν, ὅπως ἐπινεύσει καὶ ἐλεήσει τὴν γυναῖκα αὐτοῦ. Ἐπι θέντος οὖν αὐτοῦ τὴν χεῖρα, καὶ σφραγίσαντος τὸ πάθος, παραχρῆμα ἐθεραπεύθη. Καὶ ἐκ τότε πολλὰ σημεῖα δι' αὐτοῦ ὁ Θεὸς ἐποίησεν, οὐ μόνον ἐν τῇ ζωῇ αὐτοῦ, ἀλλὰ καὶ μετὰ θάνατον. Από τεσσάρων σημείων τῆς πόλεως Αἰγαίων Στυ λίτης ἵστατο ὀνόματι Συμεών. Οὗτος ἀπὸ ἀστραπής καταβληθεὶς, ἐτελεύτησεν. Ο οὖν ἀββᾶς Ἰουλιανὸς ὁ Στυλίτης ὁ εἰς τὸν κόλπον, παρὰ τὸν συνήθη καιρόν, λέγει τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ· Βάλλετε θυμίαμα. Οι εἶπον αὐτῷ· Εἰπὲ ἡμῖν τὴν αἰτίαν, Πάτερ. Ὁ δὲ λέγει αὐτοῖς· Οτι ἀδελφὸς Συμεὼν ὁ ἐν Αἰγαιαῖς, ὑπὸ ἀστραπῶν καταβληθεὶς, ἐτελεύτησεν, καὶ ἰδοὺ ἀπέρχεται ἡ ψυχὴ αὐτοῦ μετὰ ἀγαλλιάσεως. Απεῖ χον δὲ ἀπ' ἀλλήλων σημεία εἰκοσιτέσσαρα. 16675 Στέφανος ὁ Τριχίνας καὶ τοῦτο διηγήσατο ἡμῖν περὶ τοῦ ἀββᾶ Ἰουλιανοῦ τοῦ Στυλίτου· ὅτι λέων ἐφάνη περὶ τὸν τόπον, καὶ πολλοὺς ξένους και αὐτόχθονας διέφθειρεν. Ἐν μιᾷ οὖν τῶν ἡμερῶν ἐκάλεσεν ὁ γέρων τὸν μαθητὴν αὐτοῦ Παγκράτιον ὀνόματι, καὶ λέγει αὐτῷ· “Απελθε ὡς ἀπὸ δύο ση μείων ὡς ἐπὶ Νότον, καὶ εὑρήσεις ἐκεῖ λέοντα ἀνα κείμενον· καὶ εἰπὲ αὐτῷ· Λέγει ὁ ταπεινὸς Ἰουλιανὸς, Εν ὀνόματι Ἰησοῦ Χριστοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, ἀναχώρησον τῆς χώρας ταύτης. Ὁ δὲ ἀδελ φὸς ἀπελθὼν εὗρεν τὸν λέοντα ἀνακείμενον. Καὶ εἰπόντος τοῦ μαθητοῦ τὴν ἀπόκρισιν τοῦ γέροντος, εὐθέως καὶ παραχρῆμα ἀνεχώρησεν ὁ λέων, καὶ πάντες ἐδόξασαν τὸν Θεόν. Ο ῾Ο ἀββᾶς Πέτρος ο πρεσβύτερος τῆς αὐτῆς λαύ ρας, διηγήσατο ἡμῖν περὶ τοῦ ἀ Θαλελαίου τοῦ Κύλικος, ὅτι ἐποίησεν ἑξήκοντα χρόνους ἐν τῷ μου ναχικῷ, μηδέποτε διαλείπων τοῦ κλαίειν, ἔλεγεν δὲ ἀεί· Τὸν καιρὸν τοῦτον δέδωκεν ὁ Θεὸς, εἰς μετά νοιαν, καὶ πάνυ ἔχωμεν αὐτὸν ζητῆσαι. Διηγήσατο ἡμῖν ὁ φιλόχριστος οὖσιν ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ τι τοιοῦτον. Μονάστριά τις, φησὶ, ἐκάθητο εἰς τὸν ἴδιον οἶκον, ἡσυχάζουσα καὶ φροντίζουσα τῆς ἰδίας ψυχῆς, ἐν νηστείαις καὶ προσευχαῖς καὶ ἀγρυ πνίαις διατελοῦσα, καὶ πολλὰς ἐλεημοσύνας ποιοῦσα. ᾿Αλλὰ ἀεὶ πολεμῶν τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων διάδο λος, μὴ φέρων τὰς τοιαύτας ἀρετὰς τῆς παρθένου ἐπίουρεν κατ' αὐτῆς κονιορτόν. Ανέβαλε γάρ τινι νεωτέρῳ πόθον εἰς αὐτὴν σατανικόν. Εμενεν δὲ τοῦ οἴκου Εξωθεν ὁ νεώτερος. Ὅτε οὖν ἐβούλετο ἡ μου νάστρια ἐξελθεῖν, καὶ τοῦ οἴκου αὐτῆς ἀπιοῦσα εἰς
col. 2913–2914page 32 of 132
PG 87:2913τὸν εὐκτήριον οἶκον εἰς τὸ εὔξασθαι, οὐκ εἰα ὁ νεώ τερος, ὀχλῶν, καὶ θλίβων αὐτὴν, οἷα ἁρμόζει τοῖς φιλέρωσε· ὥστε λοιπὸν ἀναγκασθῆναι τὴν μονά στρίαν ἐκ τῆς ὀχλήσεως τοῦ νεωτέρου μὴ ἐξιέναι τοῦ αὐτῆς οἴκου. Ἐν μιᾷ οὖν ἡμέρᾳ πέμπει ἡ μονά στρια τὴν ὑπηρετοῦσαν αὐτῇ πρὸς τὸν νεώτερον, λέ γουσα· Ἐλθέ, θέλει σε ἡ κυρία μου. Ο δὲ νεώτερος ἀπῆλθεν πρὸς αὐτὴν χαίρων, ὡς ἐπιτυχὼν τοῦ ἰδίου σκοποῦ. Ἡ δὲ μονάστρια καθέζετο εἰς τὸ ἱστάριον αὐτῆς. Λέγει οὖν τῷ νεωτέρῳ, Κάθου. Καὶ καθίσασα, λέγει αὐτῷ· Οντως σύ, κύριε ἀδελφέ, διὰ τί οὕτως με θλίβεις, καὶ οὐκ ἐᾷς με ἐξελθεῖν ἐκ τοῦ οἴκου μου; Απεκρίθη ὁ νεώτερος, λέγων· Οντως, δέσποινα, πάνυ σε ποθῶ· καθ' ὅτι σε ἴδω ὅλως ὡς πῦρ γίνομαι. Ἡ δὲ πρὸς αὐτὸν εἶπεν· Τί γὰρ εἶδές μου καλόν, ὅτι οὕτως με ἀγαπᾷς; Ο δὲ νεώτερος λέγει· Τοὺς ὀφθαλμούς σου· αὐτοὶ γὰρ καὶ ἠπάτησαν με. Ἡ δὲ μονάστρια ὡς ήκουσεν, ὅτι οἱ ὀφθαλμοὶ αὐτῆς ἠπάτησαν τὸν νεώτερον, κρατοῦσα τὸ κερκίδιον αὐτῆς ἔδακεν, καὶ ἐξέβαλεν τους δύο ὀφθαλμοὺς αὐτῆς. Καὶ τοῦτο ἰδὼν ὅτι δι' αὐτὸν ἐξ έβαλεν ἡ μονάστρια τοὺς β' ὀφθαλμοὺς, κατανυγείς ἀπῆλθεν εἰς Σκῆτιν, καὶ ἐγένετο καὶ αὐτὸς δόκιμος μοναχός. Ελεγόν τινες τῶν Πατέρων περὶ τοῦ ἀββᾶ Λεον τίου τοῦ Κίλικος, ὅτι εἰς τὸ τάγμα (α) τῆς Δεσποίνης ἡμῶν τῆς ἁγίας Θεοτόκου Μαρίας τῆς νέας ἦν σπου δαῖος· καὶ ἐποίησεν περὶ τὰ τεσσαράκοντα πέντε Ετη τοῦ ναοῦ μὴ ἐξερχόμενος. Πάντοτε δὲ ἦν σύν νους, προσέχων ἑαυτῷ. Ἔλεγον δὲ ἡμῖν καὶ τοῦτο περὶ αὐτοῦ, ὅτι εἰ Εθεώρει πτωχὸν ἐρχόμενον πρὸς αὐτὸν, εἰ μὲν ἦν τυφλὸς, ἐδίδου αὐτῷ ἀπὸ χειρός· εἰ δὲ ἦν βλέπων, ἐτίθει ἔμπροσθεν αὐτοῦ, ἢ εἰς βάσιν κίονος, ἢ εἰς σκαμνίου ἢ εἰς τὰ βαθμίδια τοῦ ἱερατείου τὰ φολερά κἀκεῖθεν ἐλάμβανεν αὐτὰ ὁ πτωχός. Ἐρωτηθεὶς δὲ ὑπὸ γέροντος ὅτι, Διατί, Πάτερ, οὐ δίδως ἀπὸ χειρός; ἀπεκρίνατο λέγων· Συγχώρησόν μοι. Πάτερ· οὐ γάρ εἰμι ἐγὼ ὁ παρέχων, ἀλλ᾽ ἡ Δέσποινά μου ἡ Θεοτόκος, ἡ καμὲ καὶ αὐτοὺς τρέ φουσα. Διηγήσατο ἡμῖν τις τῶν γερόντων περὶ τοῦ ἀεβα Στεφάνου τοῦ πρεσβυτέρου τῆς λαύρας τῶν Αἰλιω τῶν, ὅτι καθημένου αὐτοῦ ἐν τῷ κελλίῳ αὐτοῦ, ἐν έβαλεν αὐτῷ λογισμοὺς ὁ δαίμων λέγων· Αναχώ ΝΟΤΑ. (α) Τάγμα. 18: τοῖς ἀντικειμένοις πράγμασιν. πνεύμασιν, τάγμασιν. (ε) Σκαμνίον, σκάμνος, σκάμνον, σκαμνεῖον. σκαμνάλια, σκαμνάριος, Σκαμβάριος δέ τις ὀνόματι Σέλευ (γ) Τα φοβερά. φύλεις, φολερά. φόλεις. φολερά. ἀπὸ φαλερών ε'.
col. 2915–2916page 33 of 132
PG 87:2915ρησον, οὐκ ὠφελῇ ὧδε. Ὁ δὲ γέρων ἔλεγεν τῷ δαί μονι· Οὐκ ἀκούω σε 49. Οιδά σε τίς εἶ. Οὐ θέλεις ἰδεῖν τινα σωζόμενον· ἀλλὰ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, αὐτός σε συντρίψει. Ἔλεγον περὶ τοῦ αὐτοῦ, ὅτι καθημένου αὐτοῦ ἐν τῷ κελλίῳ αὐτοῦ, καὶ ἀναγινώσκοντος, ἦλθεν πάλιν ὁ δαίμων ὀφθαλμοφανῶς λέγων αὐτῷ· ᾿Αναχώρησαν ἔνθεν, ὦ γέρον, οὐκ ὠφελῇ. Τότε λέγει τῷ δαίμονι Εἰ οἶδα ὅτι θέλεις με αναχωρῆσαι, ποίησον ἵνα όπου κάθημαι περιπατήσῃ. Ἐκάθητο δὲ εἰς θρόνον πλε κτόν. Ὁ δὲ δαίμων ἀκούσας ἐποίησεν παραχρῆμα περιπατῆσαι, οὐ μόνον τὸν θρόνον, ἀλλὰ καὶ ὅλον τὸ κελλίον. Ὁ δὲ γέρων θεασάμενος την πανουργίαν τοῦ δαίμονος, λέγει αὐτῷ· Οντως ἐπειδὴ καὶ γορ γὸς εἶ, οὐκ ἀναχωρῶ· καὶ ποιήσαντος αὐτοῦ εὐχὴν ἀφανὴς γέγονεν ὁ ἀλλότριος δαίμων. Τρεῖς τῶν γερόντων παρέβαλον τῷ αὐτῷ ἀ Στεφάνῳ τῷ πρεσβυτέρῳ, καὶ ὡς ἔμειναν λαλοῦντες περὶ ὠφελείας ψυχῆς, ἐσιώτα. Οἱ δὲ γέροντες λέγουσιν αὐτῷ· Οὐδὲν ἡμῖν ἀποκρίνῃ, Πάτερ δι' ὠφέλειαν ἤλθομεν πρὸς σέ. Τότε λέγει αὐτοῖς Συγχωρήσατέ μοι, ἕως ἄρτι οὐκ οἶδα τί ἐλαλήσατε πλὴν ὅ ἔχω, λέγω ὑμῖν. Ἐγὼ νύκτα καὶ ἡμέραν οὐδὲν ἄλλο θεωρῶ εἰ μὴ τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν ἐπὶ τοῦ ξύλου κρεμάμενον. Καὶ ὠφεληθένα τες ἀνεχώρησαν. Ο ς Ἰωάννης ἐπίκλην Μολυβάς, διηγήσατο ἡμῖν περὶ τοῦ γέροντος, λέγω δὴ τοῦ ἀ Στεφάνου, λέγων, ὅτι χαλεπῶς ἐν ἀσθενείᾳ καὶ νόσῳ ὑπῆρχεν τοῦτον ἰατροὶ ἠνάγκασαν θύματος μεταλαβεῖν. Είχε δὲ ὁ μακάριος οὗτος ἀδελφὸς κοσμικὸν πάνυ εὐλαβή, καὶ κατὰ Θεὸν ζῶντα. Εγένετο δὲ ἐν τῷ ἐσθίειν τὸν πρεσβύτερον τὸ θῦμα, ἐλθεῖν τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ τὸν κοσμικὸν, καὶ ἰδὼν αὐτὸν ἐσκανδαλίσθη, καὶ ἐλυπήθη πάνυ, ὅτι, φησὶν, ἀπὸ τῆς τοσαύτης ἀσκήσεως καὶ ἐγκρατείας, εἰς τὴν τελευτὴν αὐτοῦ θυτοῦ μετέλαβεν. Καὶ εὐθέως γίνεται ἐν ἑκστάσει, καὶ θεωρεί τινα λέγοντα αὐτῷ· Τί ἐσκανδαλίσθης εἰς τὸν πρε σβύτερον, ὅτι εἶδες αὐτὸν ἐσθίοντα θυτοῦ; Οὐκ οἶδας ὅτι δι' ἀνάγκην μετέλαβεν καὶ δι᾽ ὑπακοήν; Οντως οὐκ ὤφειλες σκανδαλισθῆναι. Εἰ δὲ θέλεις ἰδεῖν ἐν ποίᾳ δόξῃ ἐστὶν ὁ ἀδελφός σου, στράφηθι εἰς τὰ ὀπίσω, καὶ βλέπε. Καὶ στραφείς, φησίν, εἶδεν τὸν πρεσβύτερον ἐσταυρωμένον, ὡς ἐπὶ τοῦ Χριστοῦ, καὶ λέγει, φησὶν, ὁ φανείς· "Ιδε ἐν ποίᾳ δόξῃ ἐστίν. Δόξαζε οὖν τὸν δοξάζοντα τοὺς ἀγαπῶντας αὐτὸν ἐν ἀληθείᾳ. σου.
col. 2917–2918page 34 of 132
PG 87:2917Διηγήσατο ἡμῖν ὁ ἀββᾶς Ἀντώνιος ὁ ἡγούμενος τῆς λαύρας τῶν Αἰλιωτῶν, ὁ κτίσας αὐτὴν, περὶ τοῦ 1964 Θεοδοσίου Ησυχαστοῦ, λέγων· Πρὸ τοῦ ἡσυχάσαι θεωρῶ γεγονὼς ἐν ἐκστάσει, ὡς ἔλεγεν, τινὰ νεανίαν οὗ τὸ εἶδος ὑπῆρχεν ὑπὲρ τὸν ἥλιον. Καὶ κρατήσας με, φησί, τῆς χειρός, λέγει μοι· Δεῦρο ὅτι παλαίσαι ἔχεις, καὶ εἰσφέρει με εἰς θέατρον οὗ τὸ μέγεθος ἐξειπεῖν οὐ δύναμαι. Καὶ θεωρῶ πεπληρωμένον τὸ θέατρον ἀνδρῶν, τὸ μὲν ἐν μέρος λευκοτο ρούντων, τὸ δὲ ἕτερον Αιθιόπων. Ὡς οὖν εἰσήνεγκέν με εἰς τὸ σκάμμα τοῦ θεάτρου, θεωρῶ ἄνδρα Αιθίοπα, ὑπερμεγέθη, οὗ ἡ κεφαλὴ ἐπὶ τῶν νεφελῶν ὑπῆρχεν, γενναῖον καὶ δυσειδῇ. Τότε λέγει· μοι ὁ φανείς μοι νεανίας, Μετὰ τούτου ἔχεις παλαῖσαι. Ἐγὼ δὲ ὡς εἶδον τὸν ἄνδρα, δειλιάσας Αρξάμην τρέμειν, καὶ καταπλήττειν, καὶ παρακαλεῖν ἀπάγοντά με, λέγων Τίς δύναται ἀνθρώπων φύσιν ἔχων θνητὴν μετὰ τούτου παλαίσαι; εἴσελθε οὖν μετὰ πάσης προθυμίας. Αμα γὰρ τῷ διαιρήσασθαι, ἐγὼ βραβεύω, καὶ? νικητικόν σοι στέφανον παρέχω. Ως οὖν εἰσῆλθεν εἰς τὸ σκάμμα, καὶ ἠρξάμεθα πρὸς ἀλλήλους διαιρεῖσθαι, εὐθέως ἐλθὼν ὁ καλὸς βραβευτής, καὶ βραβεύσας δίδωσίν μοι στέφανον. Καὶ ὁ μὲν δῆμος τῶν Αἰ θιόπων ολολύξαντες άφαντοι γεγόνασιν. Τὸ δὲ ἄλλο μέρος τῶν ἀσπροφορούντων ἐπαίνους ἀνέπεμπον πρὸς τὸν ἐπινεύσαντα, καὶ παρασχόντα μοι τὴν και την νίκην. Περὶ τούτου τοῦ ἀββᾶ Θεοδοσίου τοῦ Ἡσυχαστοῦ διηγήσατο ἡμῖν ὁ ἀββᾶς Κυριακὸς ὁ μαθητὴς αὐτοῦ, λέγων ὅτι, Τριακονταπέντε ἔτη ἐποίησεν ὁ γέρων ἡσυχάζων, δύο ἡμέρας νηστεύων, καὶ σιωπήσας τὸ σύνολον, μήτε λαλήσας πρός τινα. Ἀλλ᾽ εἰ ἄρα τίποτ᾽ οὖν εἴπει 80, διὰ ψήφου ἐδήλου. Τοῦτον κἀγὼ ἑώρακα ἐν τῇ αὐτῇ λαύρᾳ τῶν Αἰλιωτῶν. Ἔμεινα γὰρ ἐν αὐτῇ ἔτη δέκα, Περὶ τούτου τοῦ ἀ Θεοδοσίου ἀκούσας Αβρά μως ὁ ἡγούμενος τῆς ἁγίας Θεοτόκου Μαρίας τῆς Νέας, ὅτι οὐκ εἶχεν ἱμάτιον ἐν τῷ χειμῶνι φορέσαι, Αγόρασεν αὐτῷ καμίσιον. Καὶ δὴ ὡς ἐφόρει αὐτὸ ἐν μιᾷ καὶ καθεύδει· ἐκάθευδεν γὰρ εἰς θρόνιον ὁ γέ 20 ἤθελεν εἰπεῖν. Σιωπήσας τὸ σύνολον. δεκτική δέ ἐστιν σιωπὴ, ἐν τῷ ἐπιστημόνως κρύπτοντι, καὶ τῷ μισουμένῳ τὰ θειότερα, καὶ μείζω τῆς τῶν ἀκροατών δυνάμεως. ἀποδεκτή, εἰ μυουμένῳ μυομένῳ εἰ ἀκροατῶν.
col. 2919–2920page 35 of 132
PG 87:2919ρων· ἀνῆλθον λῃσταὶ, καὶ ἀπέδυσαν αὐτὸν τὸ κου σούλλιον καὶ λαβόντες ἀπῆλθον· καὶ τούτου γινο μένου, οὐδὲν ὅλως ἐλάλησεν ὁ γέρων. Λεθαζόμενον]. β πιο Παρεβάλομεν ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ, ἐγὼ καὶ ὁ κῦρις Σωφρόνιος ὁ σοφιστής, πρὸ τοῦ ἀποτάξασθαι αὐτὸν, πρὸς τὸν ἀββᾶν Παλλάδιον, ἄνδρα Θεοφιλῆ καὶ τοῦ λον Θεοῦ, ἔχοντὰ τὸ μοναστήριον αὐτοῦ εἰς τὸν 81 Λιθαζόμενον καὶ παρεκαλοῦμεν αὐτὸν λόγον εἰπεῖν ἡμῖν ὠφελείας. Ο δὲ γέρων ἤρξατο ἡμῖν λέγειν Τέκνα, ὁ καιρὸς τὸ λοιπὸν συνεσταλμένος ἐστίν ἀγωνισώμεθα ἐνταῦθα ὀλίγον, καὶ πονέσωμεν, ἵνα μεγάλων ἀγαθῶν εἰς αἰῶνα ἀπολαύσωμεν. Βλέπετε τοὺς μάρτυρας, βλέπετε τοὺς ὁσίους, βλέπετε τοὺς ἀσκητάς, πῶς ὑπέμειναν ὡς ἀνδρεῖοι. Οὓς ὁ μὲν παρελθὼν οἶδεν χρόνος, θαυμάζομεν δὲ ἀεὶ τούτων ἡμεῖς τὸ καρτερικόν. Μαρτυρεί δέ που καὶ τῶν σκουόντων ἕκαστος πολλῷ τῷ θάμβει, τὴν ὑπομονὴν τῶν μακαρίων μαρτύρων, τὴν ὑπὲρ πᾶσαν φύσιν ἀνθρώπων· ὀφθαλμοὺς ὅπως ἐξορύττοντο· οἱ δὲ σκέλη ὅπως ἐξεκόπτοντο· καὶ οἱ μὲν χεῖρας, οἱ δὲ πόδας ἐπηροῦντο. Καὶ τοὺς μὲν ἀθρόον πῦρ, τοὺς δὲ σχολαῖον ὅπως ἀνήλισκεν· καὶ τοὺς μὲν ὅπως ποτα μοί, τοὺς δὲ θάλασσα κατεπόντιζεν· καὶ τοὺς μὲν ζῶντας ὅπως ὥσπερ τινὰς κακούργους ὠμοβόρο θῆρες διεχωρίζοντο, τοὺς δὲ ἄλλους καὶ καιναῖς ἐπι νοίαις προαποθανόντας οἰωνοὶ κατεσθίοντο· καὶ ὅλως εἰ πάσας τὰς κατ' αὐτῶν ἐπινοηθείσα; τῶν κακῶν εἰδέας εἴποι τις, ὅσας ὁ ἐχθρὸς δαίμων ἐπήγαγεν κατὰ τῶν θεοφιλῶν μαρτύρων καὶ ἀσκητῶν, ὅπως ὑπέμειναν, ὅπως ἡγωνίσαντο· τὴν μὲν ἀσθένειαν τοῦ σώματος, τῇ τῆς ψυχῆς ἀνδρείᾳ νικήσαντες· τὰ δὲ ἐφ᾽ οἷς ἤλπισαν χρηστὰ τῶν παρόντων πόνων ἀξιώτερα προσδοκήσαντες κομισάμενοι. "Απερ αὐτῶν ἐδείκνυεν τὴν εἰς ἑκάτερα πίστιν βεβαίαν· τὴν μὲν, ὅτι πονέσαντες ὀλίγα, μεγάλων ἀγαθῶν εἰς αἰῶνας ἀπολαύουσιν· τὴν δὲ, ὅτι τὰς παραδόξους κατὰ τοῦ σώματος βασάνους, ἃς ὁ ἐχθρὸς ἡμῶν διάβολος ἐπ ήγαγεν, γενναίως ὑπέμειναν. Ἐὰν οὖν ὑπομείνωμεν τὰς θλίψεις, καὶ σὺν Θεῷ καρτερήσωμεν, φιλόθεοι ὄντως εὑρισκόμεθα, καὶ ὁ Θεὸς ἔσται συναγωνιζόμενος ἡμῖν, καὶ κρειττόνως ἡμῖν ἀνήσει τοὺς πόλ νους. Εἰδότες, τέκνα, τοίνυν τὸν καιρὸν, ποίας έργα σίας δεῖται, ἐπιγνῶμεν ἑαυτοὺς διὰ τῆς ἡσυχίας. Ἐν τούτῳ γὰρ τῷ καιρῷ ἀναγκαῖον χρήσασθαι ἡμᾶς τῇ καλή μετανοίᾳ, ὅπως ναοὶ Θεοῦ χρηματίσωμεν 21 τό. ΝΟΤΑ. Κουσούλλιον. 151, κουσσού λιν καμί στον). κουσσούλιον, 2002, κάματος καὶ κάματον, τὸ πικότζουλον. κάμασον, τὸ πικούτζουλον, ἐπικούτζουλον Τα πτερύγια των κουτα ζούλων, κοτύλων, κουτζός, Ειδέας. Τῆς ἀρετῆς τὸ κάλλος ἐκφανεστέραν ἔχει τὴν εἰδέαν, εἰ δὴ παρακέοιτό τις φαυλότης, ἢ ἁμαρτία. ἔνδειαν. Χρηματίσωμεν.
col. 2921–2922page 36 of 132
PG 87:2921Οὐ γὰρ ἡ τυχοῦσα ἡμῖν γίνεται τιμὴ ἐν τῷ μέλ λοντι αἰῶνι Εἶπεν πάλιν Μνημονεύσωμεν τοῦ μὴ ἔχοντος τοῦ τὴν κεφαλὴν κλίναι Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων· Ότι ἡ θλίψις, κατὰ τὸν Παῦλον, ὑπομονὴν ἐργάζεται· δε κτικὸν οὖν ποιήσωμεν τὸν ἑαυτῶν νοῦν τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Εἶπεν πάλιν· Τέκνα, μὴ ἀγαπήσωμεν τὸν κόσμον, μηδὲ τὰ ἐν τῷ κόσμῳ. Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων· Τοὺς λογισμούς τηρήσω μεν, ὅπερ ἐστὶν φάρμακον σωτηρίας. Ὁ αὐτὸς ἀββᾶς Παλλάδιος, ερωτηθεὶς ὑφ᾽ ἡμῶν, ὅτι Ποίησον ἀγάπην, Πάτερ, εἶπον ἡμῖν ποθεν καὶ ἐκ ποίων λογισμῶν ἦλθες εἰς τὸ μοναχικόν. "Ην δὲ Θεσσαλονικεὺς ὁ γέρων, καὶ διηγήσατο ἡμῖν, λέγων, ὅτι ἐν τῇ χώρα μου ἔξωθεν τοῦ τείχους τῆς πόλ λεως ὡς ἀπὸ σταδίων τριῶν, ἔγκλειστος ἦν, τῷ μὲν γένει Μεσοποταμινός, τῷ ὀνόματι Δαβίδ, ἐνάρετος πάνυ καὶ ἐλεήμων καὶ ἐγκρατευτής. Εποίησεν ἐν τῷ ἐγκλειστηρίῳ περὶ τὰ ἑβδομήκοντα έτη. Ἐπειδὴ δὲ διὰ τοὺς βαρβάρους κατὰ νύκτα ἐφυλάσσοντο τὰ τείχη τῆς πόλεως ὑπὸ τῶν στρατιωτῶν, οἱ κατ' ἐκεῖνο τὸ μέρος φυλάσσοντες τὸ τεῖχος, καθ᾽ οὗ μέσ ρους καὶ τὸ ἐγκλειστήριον ὑπῆρχεν τοῦ γέροντος, θεωροῦσιν ἐν μιᾷ νυκτί, ὅτι δι' ὅλων τῶν θυρίδων τῆς κέλλης τοῦ ἐγκλείστου, πῦρ ἐξήρχετο. Ενόμισαν οὖν οἱ στρατιῶται, ὅτι βάρβαροι ἔβαλον πῦρ εἰς τὸ κελλίον τοῦ γέροντος. Πρωΐας δὲ γενομένης ἐξελθόντες οἱ στρατιῶται, εὗρον τὸν γέροντα ἀβλαβή, καὶ τὴν κέλλαν ἀλώβητον, καὶ ἐξέστησαν. Πάλιν δὲ τῇ ἐπιούσῃ νυκτὶ τὸ αὐτὸ ἐθεώρουν πῦρ εἰς τὴν κέλλαν τοῦ γέροντος· ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πολὺν χρόνον ἐφαίνετο. Τοῦτο δὲ πάσῃ τῇ πόλει, καὶ τῇ χώρᾳ ἐκείνῃ κατά δηλον ἦν, ὥστε πολλοὺς ἀγρυπνεῖν εἰς τὸ τεῖχος κατά νύκτα τῆς τοῦ πυρὸς θέας ἕνεκεν. Ἔμεινε γὰρ γινό μενον ἕως τῆς τελευτῆς τοῦ γέροντος. Τοῦτο τὸ θαῦμα οὐχ ἅπαξ, οὐδὲ δὶς μόνον, ἀλλὰ καὶ πολλάκις θεωρήσας, λέγω ἐν ἐμαυτῷ· Εἰ ἐν τῷ κόσμῳ τούτῳ τοσαύτην δόξαν ὁ Θεὸς χαρίζεται τοῖς δούλοις αὐτοῦ, ΝΟΤΑ. "Οθεν ἰδεῖν ἔστιν, ὡς δεινήν τινα τῷ βίῳ τὴν νόσον εἰσφέρουσι οἱ τὴν τῆς μετανοίας κιβδηλεύοντες χάριν, καὶ στί. τιν αὐτοῖς ἐπιφημίζοντες οὐκ ἀληθῶς τὸ τῆς καθα ρότητος όνομα· καίτοι πῶς οὐκ ἄμεινον ἐννοεῖν, ὅτι τὸ οἴεσθαί τε καὶ χρηματισθῆναι καθαρούς, ἀκαθαρσίας οὔτις τῆς ἐσχάτης ἐπίκλημα φέρει; Δεινὴν δεινά· οὐκ ἀληθῶς άλη θως, οι χρηματισθῆναι χρῆναι, 9. 1 χρηματισθέντες, υἱοὶ δὲ οἱ χρι..... τοῦ Θεοῦ, 'Η τυχούσα. 13,: Οὐ παραβλέπει ὁ Θεὸς, ὁ οὕτως ἐλεή μων, οὐδὲ τὴν ψυχούσαν ἡμῶν θλίψιν τυ χούσαν Ο Εν τῷ μέλλοντι αἰῶνι. Περι μὲν οὖν τῶν ἐν τῷ παρόντι βίῳ πραγμάτων ἱκανῶς εἰρῆσθαί μοι δοκεῖ. Εἰ δὲ καὶ τὸν ἀγῶνα τὸν μέλο λοντα βουληθείημεν ἐξετάζειν. αἰῶνα. 815, 1.: Οι προσκυνοῦμεν ἀγῶνα τὸν εἰς φθορὰν ἡμᾶς ἔλκοντα. αἰῶνα. (η) Τοῦ μὴ ἔχοντος ποῦ τὴν κεφαλὴν κλί Εἷς ἀνωφελής, καὶ ἀγύρτης, ὄχλος ἐστίν· οἷος ἦν ὁ εἰπὼν τῷ Ἰησοῦ Διδάσκαλε, ἀκολουθήσω σοι, ὅπου ἐὰν ἀπέρχῃ.» οὗ φυγὼν τὸν ὄχλον ὁ Σωτὴρ εἶπεν τή: «Αἱ ἀλώπεκες, ο καὶ τὰ ἑξῆς.
col. 2923–2924page 37 of 132
PG 87:2923ἡ ποίαν ἄρα ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι, ὅτε καταλάμψει τὸ πρόσωπον αὐτῶν ὡς ὁ ἥλιος; Αὕτη μοι γέγονεν αἰτία, τέχνη, τοῦ ἐλθεῖν εἰς τὸ μοναχικὸν τοῦτο σχήμα. Ἔλεγεν δὲ ἡμῖν καὶ τοῦτο ὁ γέρων, ὅτι μετὰ τοῦ 1663 Δαυΐδ ἦλθεν καὶ ἄλλος μοναχός ονόματι Αδο λᾶς, καὶ αὐτὸς Μεσοποταμινὸς, καὶ ἐνέκλεισεν αὐτὸν εἰς τὸ ἀπὸ μέρος τῆς πόλεως εἰς πυθμένα πλατάνου. Ἐποίησεν δὲ ἐν αὐτῇ μικρὰν θυρίδα· ὅθεν καὶ συν ετύγχανεν τοῖς πρὸς αὐτὸν ἐρχομένοις. Οταν οὖν οἱ βάρβαροι ἦλθον, καὶ πᾶσαν τὴν χώραν ἐλεηλάτησαν, συνέβη αὐτοῖς διὰ τοῦ τόπου ἐκείνου διέρχεσθαι καὶ ἰδὼν εἷς τῶν βαρβάρων τον γέροντα παρακύπτοντα, ἐξῆραν τὸ ξίφος, καὶ ἀνατείνας τὴν χεῖρα ἐπὶ τὸ δοῦναι αὐτὸν, ἔμεινεν ἐκτεταμένην έχων τὴν χεῖρα καὶ ἀκίνητον. Τοῦτο θεασάμενοι καὶ οἱ λοιποὶ βάρβαροι, καὶ θαυμάσαντες, ἐδέοντο τοῦ γέροντος προσπίπτοντες αὐτῷ. Καὶ ποιήτας εὐτ χὴνὁ γέρων ἰάσατο αὐτὸν, καὶ οὕτω ἀπέλυσεν αὐτοὺς ἐν εἰρήνῃ. Ὁ αὐτὸς πάλιν ἀᾶς Παλλάδιος διηγήσατο ἡμῖν λέγων, ὅτι Εἰς τὴν ᾿Αρσενοίτην (πόλις δέ ἐστιν αὕτη τῆς Θηβαΐδος) εκρατήθη τις φόνον ποιήσας, καὶ βασανισθεὶς πολλὰ, ἔλαβεν ἀπόφασιν, ἵνα ἀποκεφαλι σθῇ. Ὡς οὖν ἀπήγετο ἔξω τῆς πόλεως ἀπὸ μιλίων ἐξ (ἐκεῖ γὰρ ἦν καὶ τὸν φόνον ποιήσας), μοναχός τις ἠκολούθει ὀπίσω αὐτοῦ ὡς ὀφείλων ἰδεῖν, πώς ἀποκεφαλίζεται. Ἐν δὲ τῇ ὁδῷ ὑπάψων ἀποκεφαλισθῆναι, θεωρήσας τὸν μοναχὴν ἀκολουθοῦντα, λέγει αὐτῷ· Οντως σοι, κῦρι ἀᾶ, οὐκ ἔχεις κελλίον ἢ εργόχειρον; Απεκρίθη ὁ μοναχὸς, λέγων· Φύσει, ἀδελφὲ, καὶ κελλίον, καὶ ἐργόχειρον ἔχω. Ὁ δὲ ἀπο κριθείς λέγει αὐτῷ· Καὶ διὰ τί οὐ κάθῃ εἰς τὸ κελ λίον σου, καὶ κλαίεις τὰς ἁμαρτίας σου; Λέγει αὐτῷ ὁ μοναχός· Οὕτως, ἀδελφέ, πάνυ ἀμελῶ ἐμαυτοῦ. Καὶ διὰ τοῦτο ἔρχομαι θεωρῆσαι πῶς ἀποθνήσκεις, ἵνα κἂν οὕτως εἰς κατάνυξιν ἔλθω. Τότε λέγει αὐτῷ ἐκεῖνος· Υπαγε, κῦρι ἀββᾶ, κάθου εἰς τὸ κελλίον σου, καὶ εὐχαρίστησον τῷ Θεῷ τῷ σώσαντι ἡμᾶς. Αφ' οὗ γὰρ αὐτὸς ἐνηνθρώπησεν, καὶ ἀπέθανεν ὑπὲρ ἡμῶν, ἄνθρωπος οὐκ ἔτι ἀποθνήσκει τὸν αἰώ γιον θάνατον. Διηγήσατο ἡμῖν ὁ ἀββᾶς Παλλάδιος, λέγων, ὅτι Γέρων τις κοσμικὸς ἐκρατήθη φόνον ποιήσας· ὑπὸ του νόμου δὲ ᾿Αλεξανδρείας κολαζόμενος, ἔλεγεν, καὶ ἄλλον εἶναι σὺν αὐτῷ κοινωνὸν τοῦ φόνου. Ον δὲ ἔλεγεν ὁ γέρων, νεώτερος ἦν παῖς ὡς ἐτῶν εἴκοσι πολλὰ οὖν καὶ ἀμφότεροι ετιμωρήθησαν. Καὶ ὁ μὲν γέρων ἔλεγεν· Μετ' ἐμοῦ ἦ; ὅτε ἐποίησα τὸν φόνον 'Ο δὲ νεώτερος ἔλεγεν μὴ ἔχειν πρᾶγμα εἰς τὸν φό νον, μηδὲ εἶναι μετ' αὐτοῦ. Ὡς οὖν πολλὰ ἐκολάσθησαν, λαμβάνουσιν ἀπόφασιν, ἵνα ἀμφότεροι φουρ κισθῶσιν. Απῆλθον οὖν ἐπὶ τὸ Πέμπτον· ἐκεῖ γὰρ
col. 2925–2926page 38 of 132
PG 87:2925τοὺς τοιούτους εἰώθασι κολάζει». Ἔστι δὲ καὶ ἀπὸ ἑνὸς σταδίου ἱερὸν καταλελυμένον τοῦ Κρόνου. Ὡς οὖν ἦλθον εἰς τὸν τόπον, ἐθέλησαν ὅ τε δῆμος καὶ οἱ στρατιῶται τὴν νεώτερον πρῶτον κρεμᾶσαι ἐν τῷ ξύλῳ. Βαλὼν οὖν μετάνοιαν τοῖς στρατιώταις, ἔλεγεν Διὰ τὸν Κύριον ποιήσατε ἀγάπην, καὶ κατὰ ἀνατολὰς κρεμάσατέ με, ἵνα προσέχω μόνος ὡς κρεμῶμαι. Λέγουσιν αὐτῷ οἱ στρατιῶται· Διά τί; Λέγει αὐτοῖς Ούτως, κύριοί μου, οὐκ ἔχω, ταπεινός, εἰ μὴ ἑπτὰ μῆνας, ὅτι ἔλαβον τὸ ἅγιον βάπτισμα, καὶ γέγονα Χριστιανός. Ὡς οὖν ἤκουσαν οἱ στρατιῶται, ἐδάκρυσαν ἐπὶ τῷ νεωτέρῳ. 'Ο δὲ γέρων χολώσας μέγα λέ γει· Τὸν Σέραπιν, ἐμὲ ἐπὶ τὸν Κρόνον προσέχειν ποιήσατε. Τότε ὡς ἤκουσαν οἱ στρατιῶται τὴν βλασ φημίαν τοῦ γέροντος, ἐάπαντες τὸν νεώτερον, πρῶτ τον τὸν γέροντα ἐκρέμασαν. Ὡς οὖν ἐφούρκιζον τὸν γέροντα, ἰδοὺ καβαλλάριος πεμφθεὶς ἀπὸ τοῦ αὐγουσταλίου, εἶπε τοῖς στρατιώταις· Τὸν νεώτερον μὴ φονεύσητε, ἀλλὰ φέρετε αὐτόν. Ὥστε χαρὰν γενέ εθαι τοῖς στρατιώταις ἅπασι τοῖς παρισταμένοις. Καὶ ἀπαγαγόντες αὐτὸν, εἰς τὸ πραιτώριον εἰσήγαγον· καὶ ἀπέλυσεν αὐτὸν ὁ Αὐγουστάλιος. Ὁ δὲ νεώ τερος παρ' ἐλπίδα, σωθεὶς, ἀπελθὼν γέγονεν μου ναχός. Τοῦτο δὲ γεγραφήκαμεν πρὸς ὠφέλειαν πολλῶν. Καὶ τοῦτο ἡμῖν διηγήσατο ὁ ἀββᾶς Παλλάδιος, λέ γων, ότι "Ην τις Αλεξανδρείας στρατιώτης, ὀνόματι Ἰωάννης, βίον ἔχων τοιοῦτον· Πᾶσαν τὴν ἡμέραν ἀπὸ ὄρθρου ἕως ὥρας ἐννάτης έκαθέζετο εἰς τὸ μου ναστήριον αὐτοῦ, πλησίον τῆς διαβάθρας τοῦ ἁγίου Πέτρου, μόνος φορῶν σακκομάχην καὶ πλέκων μαλά κια, σιωπῶν καὶ μηδὲν ὅλως λαλῶν πρός τινα. Εκαθές ζετο δὲ ἐν εὐκτηρίῳ ποιῶν τὸ ἐργόχειρον αὐτοῦ, με τον τοῦτο λέγων μετὰ μέλους·ι Κύριε, ἐκ τῶν κρυ φίων μου καθάρισόν με,» ἵνα μὴ αἰσχύνωμαι προσε ευχόμενος. Τοῦτον τὸν στίχον εἰπὼν, ἐσιώπα ὡς ἐπὶ ὥραν μεγάλην· καὶ πάλιν μετὰ τὴν ὥραν τὸν αὐτὸν ἀνελάμβανεν στίχον. Ἔλεγεν δὲ αὐτὸν ἕβδομον δι᾽ ὅλης τῆς ἡμέρας, μηδὲν ἄλλο τὸ σύνολον λέγων. Καὶ τῇ ἐννάτῃ ὥρᾳ ἀπεδύετο τὸ σακκομάχιον 8 8 εφόρει τὸ στρατιωτικὸν σχῆμα, τουτέστιν τὰ ἱμάτια αὐτοῦ, καὶ οὕτως ὑπῆγεν εἰς τὰ ἴδια σίγνα. Μετὰ τούτου κἀγὼ Έμεινα χρόνους ὀκτώ, καὶ μεγάλως ὠφελήθην ἐν τῇ σιωπῇ καὶ ἐν τῇ καταστάσει αὐτοῦ. Νουθετῶν δὲ ἡμᾶς ὁ γέρων, καὶ τοῦτο ἔλεγεν ἡμῖν, ὅτι Πιστεύσατέ μοι, τέκνα· ἄλλο οὐδὲν ἐποίησαν τὰ σχίσματα καὶ τὰς ἀἱρέσεις εἰς τὴν ἁγίαν Ἐκκλησίαν, εἰ μὴ τὸ σφόδρα μὴ ἀγαπῶν ἡμᾶς τὸν Θεὸν καὶ ἀλλήλους. * Α. σακκομάχην, καί.
col. 2927–2928page 39 of 132
PG 87:2927Ο αὐτὸς ἀββᾶς Παλλάδιος διηγήσατο ἡμῖν ἄλλοτε προσβαλοῦσιν αὐτῷ τι τοιοῦτον, ὅτι Ην τις φιλό χριστος ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ, καὶ λίαν εὐλαβὴς, καὶ ἐλεήμων καὶ ξενοδοχῶν τοὺς μοναχούς· ἔσχεν δὲ καὶ γυναῖκα, καὶ αὐτὴν πάνυ ταπεινὴν, καὶ νηστεύου σαν πᾶσαν ἡμέραν· εἶχεν δὲ καὶ θυγάτριον ὡς ἐτῶν ἓξ δν. Μιᾷ οὖν ἀπεδήμησεν ὁ φιλόχριστος οὗτος ἐν τῇ Κωνσταντινουπόλει· ἦν γὰρ πραγματευτής. Εάσας οὖν τήν τε γυναῖκα καὶ τὸ παιδίον, καὶ ἕνα δοῦλον εἰς τὸν οἶκον, ἀπῆλθεν πλεῦσαι. ὡς δὲ ἀπήρχετο ἐν τῷ πλοίῳ, λέγει αὐτῷ ἡ γυνή· Τίνι ἡμᾶς ἐᾷς, κύριε; Λέγει αὐτῇ ὁ ἀνήρ • Τῇ Δεσποίνῃ ἡμῶν τῇ Θεοτόκῳ. Ἐν μιᾷ οὖν ὡς ἐκάθητο ἡ γυνή, καὶ εἰργάζετο, ἔχουσα καὶ τὸ παιδίον, ὁ δοῦλος ἐνεργηθεὶς ὑπὸ τοῦ διαβόλου, ἠθέλησεν φονεῦσαι τὴν γυναῖκα, καὶ τὸ παι δίον, καὶ λαβεῖν εἴ τι ἔχουσιν, καὶ φυγεῖν. Καὶ λα βὼν ἐκ τοῦ μαγειρείου μάχαιραν, ἤρχετο εἰς τὸ τρί κλινον, ἔνθα ἦν ἡ κυρία αὐτοῦ. Ὡς οὖν ἔφθασεν τὸ πρόθυρον τοῦ τρικλίνου ὁ παῖς, ἐκρατήθη ἀορασία, καὶ οὐκ ἠδύνατο οὐδὲ ἐπὶ τὸ τρίκλινον, οὐδὲ ἐπὶ τὸ μαγειρίον μαγειρίον 88 ἀπελθεῖν. ὡς δὲ ἐπὶ ὥραν μίαν ἐποίησεν, πυκτεύων καὶ βιαζόμενος ἑαυτὸν, ἵνα εἰσέλθῃ. ἤρξατο κράζειν τὴν κυρίαν αὐτοῦ, λέγων· Ἐλθὲ ἕως τῶν ὧδε. Ἡ δὲ ἐθαύμαζεν, ὅτι εἰς τὸ μέσον τῆς θύρας ἔστη, καὶ οὐκ ἔρχεται πρὸς αὐτὴν, ἀλλὰ κράτ ζει, καὶ λέγει αὐτῷ· Σὺ ἐλθὲ ὧδε μᾶλλον, μή για νώσκουσα ὅτι ἀορασίᾳ κρατῆται. Ο δὲ παῖς ἤρξατο ὁρκίζειν αὐτὴν, ἵνα ἀπέλθῃ πλησίον αὐτοῦ. Ἡ ὁὲ ὤμοσεν μὴ ἀπελθεῖν πρὸς αὐτόν. Ο δὲ λέγει αὐτῇ Πέμψον μοι κἂν τὸ παιδίον. Ἡ δὲ οὐδὲ τοῦτο ἐποίησεν, εἰποῦσα· Ἐὰν θέλῃς ἐλθὲ σύ. Τότε ὁ παῖς, ὡς οὐδὲν ἠδυνήθη ποιῆσαι, ἔδωκεν ἑαυτῷ τῷ μαχαιρίῳ, καὶ ἀνεγκάτησεν ἑαυτόν. Ἡ δὲ κυρία αὐτοῦ θεασαμένη δ ἐποίησεν, ἔκραξεν· καὶ εἰσῆλθον οἱ γείτονες" εὐθὺς ἦλθον καὶ οἱ τοῦ πραιτωρίου, καὶ ηὗρον τὸν παῖδα ζῶντα, καὶ ἔμαθον παρ' αὐτοῦ ἅπαντα· καὶ ἐδόξασαν τὸν Θεὸν, ὃς ἔδειξεν θαυμάσια, καὶ ἔσωσεν τὴν μητέρα καὶ τὸ τέκνον αὐτῆς. 63 μαγειρείον. Καὶ τοῦτο δὲ ἡμῖν ὁ αὐτὸς ἀββᾶς Παλλάδιος διηγήσατο, λέγων, ὅτι Ακήκοα διηγουμένου τινὸς ναυ κλήρου τι τοιοῦτον, ὅτι Ἐν μιᾷ ὡς ἔπλεον, ἔχων ἐπι βάτας ἄνδρας καὶ γυναῖκας, ἐλθόντες οὖν εἰς τὸ πέλαγος, καὶ πάντων εὐπλοούντων, τῶν μὲν ἐν Κων σταντινουπόλει, τῶν δὲ ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ, τῶν ἄλλων ἀλλαχοῦ, τοῦ ἀνέμου ἐπιτηδείου ὄντος αὐτοῖς, ἡμεῖς μόνοι οὐκ ἠδυνάμεθα πλεῦσαι, καὶ ἐμείναμεν ὡς ἐπὶ ἡμέρας ιεʹ, μὴ κινηθέντες τοῦ τόπου οὗ ἦμεν. Ἤμεθα οὖν ἐν πολλῇ ἀθυμίᾳ καὶ ἀμηχανίᾳ, τὸ τί ἄρα ἐστὶν τοῦτο. Ἐγὼ δὲ ὡς ναύκληρος καὶ ἔχων τὴν φροντίδα τοῦ τε λοιποῦ πλοίου καὶ τῶν ἐν αὐτῷ πάντων, ἠρξάμην δέεσθαι τοῦ Θεοῦ περὶ τούτου. Καὶ ἐν μιᾷ ἔρχεται μοι φωνὴ ἀοράτως λέ
col. 2929–2930page 40 of 132
PG 87:2929γουσα· Βάλε κάτω Μαρίαν, καὶ εὐπλοεῖς. Ἐγὼ δὲ ἐλογιζόμην τι ἂν εἴη τοῦτο, τίς ἐστιν Μαρία. Ὡς οὖν ἠπόρουν περὶ τούτου, πάλιν ἔρχεται μοι φωνή· Ε πόν σοι· Βάλε κάτω Μαρίαν, καὶ σώζεσθε. Τότε ἐγὼ ἐσκεψάμην τι τοιοῦτον. Καὶ κράζω ἀθρόως· Μαρία. Οὐ γὰρ ᾔδειν τίς ἦν ἡ Μαρία. Ἡ δὲ ἀνακειμένη εἰς τὸ στρώμα αὐτῆς, ὑπήκουσεν λέγουσα· Τί κελεύεις, κύριε; Τότε λέγω αὐτῇ· Ποίησον ἀγάπην, ἐλθὲ ἕως ὧδε. Ἡ δὲ ἀναστᾶσα ἦλθεν. Ὡς οὖν ἦλθεν, ἔλαβον αὐτὴν κατιδίαν, καὶ λέγω αὐτῇ· Βλέπεις, ἀδελφή Μαρία, ποίας ἁμαρτίας ἔχω, καὶ δι' ἐμὲ ὑμεῖς ὅλοι ἕξετε ἀπολέσθαι; Ἡ δὲ στενάξασα μεγάλως, εἶπεν *Οντως, κύριέ μου ναύκληρε, ἐγώ εἰμι ἡ ἁμαρτωλός. Ἐγὼ δὲ λέγω αὐτῇ· Γυνὴ, ποίας ἁμαρτίας ἔχεις; Καὶ αὐτή· Οἴμοι, ὅτι οὐκ ἔστιν ἁμαρτία ἣν οὐκ ἔπραξα, καὶ διὰ τὰς ἐμὰς ἁμαρτίας όλοι μέλλετε ἀπολέσθαι. Τότε διηγήσατό μοι, φησίν, ἡ γυνή τι τοιοῦτον· Οντως, κύριε ὦ ναύκληρε, ἐγὼ ἡ ἀθλία ἄνδρα ἔσχον, καὶ δύο παιδία ἐξ αὐτοῦ, τὸ ἓν ὡς ἐν νέα χρόνων, καὶ τὸ ἄλλο ὡς πέντε ἐτῶν, καὶ ἐπὶ τούτοις ἐτελεύτησεν ὁ ἀνήρ μου, καὶ ἔμειναν χήρα. Στρατιώτης δὲ πλησίον μου ἔμενεν, καὶ ἠθέλησα ἵνα λάσῃ με εἰς γυναῖκα· καὶ ἔπεμψα πρὸς αὐτόν τινας. Ὁ δὲ στρατιώτης λέγει· Οὐ λαμβάνω γυναῖκα ἔχου σαν τέκνα ἀπὸ ἄλλου ἀνδρός. Τότε ἐγὼ ὡς ἤκουσα ὅτι οὐ θέλει με λαβεῖν διὰ τὰ παιδία, ἅμα δὲ καὶ φιλοῦσα αὐτὸν, ἔσφαξα τὰ δύο μου παιδία ἡ ἀθλία, καὶ ἐδήλωσα αὐτῷ, ὅτι Ἰδοὺ νῦν οὐδένα ἔχω. Ὡς οὖν ἤκουσεν ὁ στρατιώτης περὶ τῶν παιδίων τὸ τί ἐποίησα, λέγει· Ζῇ Κύριος κατοικῶν ἐν οὐρανῷ, οὐ μὴ λάβω αὐτήν. "Οθεν φοβηθεῖσα μὴ φανερὸν τοῦτο γένηται, καὶ ἀποθάνω, ἔφυγον. Ταῦτα ἀκούσας ἐγὼ παρὰ τῆς γυναικὸς, οὐδὲ οὕτως ἠθέλησα βαλεῖν αὐτὴν εἰς τὸ πέλαγος· ἀλλ' ἐσοφισάμην, φησὶν, καὶ λέγω αὐτῇ Ἰδοὺ ἐμβαίνω εἰς τὸν κάραβον· καὶ ἐὰν περιπατήσῃ τὸ πλοῖον, γίνωσκε, γύναι, ὅτι αἱ ἐμαὶ ἁμαρτίαι ενερ γοῦσιν ἐν τῷ πλοίῳ. Τότε, φησίν, φωνῶ τὸν καρα βιᾶν, λέγων· Εσω τὸν κάραβον. Ὡς οὖν κατῆλθον εἰς τὸν κάραβον, οὐδὲν πλέον, οὔτε τὸ πλοῖον οὔτε ὁ κάραβος ἐκινήθη. Τότε ἀνελθὼν εἰς τὸ πλοῖον, λέγω τῇ γυναικί· Κάτελθε καὶ σὺ εἰς τὸν κάραβον. Ἡ δὲ κατῆλθεν· καὶ ἅμα τοῦ κατελθεῖν, εὐθὺς ὁ κάραβος βαλὼν ὡς πέντε γύρους, ὀρθόβυθος ἀπῆλθεν. Τὸ δὲ πλοῖον οὕτως ἔπλευσεν, ὅτι διὰ τριῶν ἡμίσεως ἡμε ρῶν ἡνύσαμεν πλοῦν, ὃν εἴχομεν ποιῆσαι διὰ δεκαη πέντε ἡμερῶν. Απήλθομεν ἐν μιᾷ εἰς τὸν οἶκον Στεφάνου τοῦ σου φιστοῦ, ἐγὼ καὶ ὁ κύριος Σωφρόνιος, ἵνα πράξωμεν ἦν δὲ μεσημβρινόν. Εμενεν δὲ εἰς τὴν ἁγίαν Θεοτό τον, ἣν ᾠκοδόμησεν ὁ μακάριος πάπας Ευλόγιος, τὴν ἐπονομαζομένην τῆς Δωροθέας. Ὡς οὖν ἐκρούσαμεν εἰς τὸν οἶκον τοῦ φιλοσόφου, παρέκυψεν κόρη λέγουσα· Καθεύδει, ἀλλ᾽ ὀλίγον ἐξικακήσατε. Τότε δὴ λέγω τῷ κυρίω Σωφρονίῳ "Αγωμεν ἐν τῷ τετραπύλῳ, κἀκεῖ μένωμεν. Ἔστιν δὲ ὁ τόπος τοῦ Τετρα που πάνω σεβάσμιος παρὰ τοῖς Ἀλεξανδρεῦσι
col. 2931–2932page 41 of 132
PG 87:2931λέγουσι γάρ, ὅτι τὰ λείψανα Ἱερεμίου τοῦ προφήτ του ἀπὸ Αἰγύπτου λαβὼν Αλέξανδρος ὁ κτίστης τῆς πόλεως, ἐκεῖ αὐτὰ κατέθετο. Ὡς οὖν ἀπήλθομεν εἰς τὸν τόπον, οὐδένα εὕρομεν, εἰ μὴ τρεῖς τυφλούς" μεσημβρινὸν γὰρ ἦν. Απήλθομεν οὖν πλησίον τῶν τυφλών μεθ' ήσυχίας καὶ σιωπῆς, καὶ ἐκαθίσαμεν ἔχοντες τὰ βιβλία ἡμῶν. Ἐλάλουν δὲ οἱ τυφλοὶ πρὸς ἀλλήλους, καὶ λέγει ὁ εἷς τῷ ἄλλῳ· Οντως σοι πῶς γέγονας τυφλός; Καὶ ἀπεκρίθη λέγων· Ναύτης ήμην νεώτερος· καὶ ἀπὸ Ἀφρικῆς ἐπλέομεν, καὶ ἐν τῷ πελάγει ὀφθαλμιάτας, καὶ μὴ ἔχων πῶς περι οδευθῶ, τὰ λευκώματα ἔσχον ἐν τοῖς ὀφθαλμοῖς μου, καὶ ἐτυφλώθην. Λέγει καὶ τῷ ἄλλῳ· Σὺ πῶς γέγονας τυφλός; Απεκρίθη κἀκεῖνος λέγων· Υαλογὸς ἤμην τὴν τέχνην, καὶ ἐκ τοῦ πυρὸς ἐπίχυσιν ἔσχον οἱ δύο ὀφθαλμοὶ, καὶ ἐτυφλώθην. Λέγουσιν ἄλλῳ κἀκεῖνοι Σὺ πῶς γέγονας τυφλός; Ὁ δὲ ἀπεκρίθη· Ὄντωςἐγώ λέγω ὑμῖν· ὅταν ἤμην νεώτερος, ἐμίσητα τὸν κάματον πάνυ· γέγονα δὲ καὶ ἄσωτος. Οὐκ ἔχων οὖν πόθεν φάγω λοιπόν, ἔκλεπτον. Ἐν μιᾷ οὖν τῶν ἡμε ρῶν μετὰ τὸ ποιῆσαί με πολλὰ κακὰ, ἱστάμην οὖν ἐπὶ τὴν ἀγορὰν, καὶ θεωρῶ νεκρὸν ἐξοδιζόμενον καλῶς φοροῦντα. ᾿Ακολουθῶ οὖν ὀπίσω τοῦ ἐξοδίου, ἵνα θεωρήσω που μέλλουσιν αὐτὸν θάπτειν. Οἱ δὲ ἦλθον ὀπίσω τοῦ ἁγίου Ἰωάννου, καὶ ἔθηκαν αὐτὸν εἰς μνημεῖον, καὶ ἀπῆλθον. Ἐγὼ δὲ ὡς εἶδον ἀπελ θόντας αὐτοὺς, εἰσῆλθον εἰς τὸ μνημεῖον, καὶ ἀπέδυσα αὐτὸν εἴ τι ἐφόρει, ἐάσας αὐτῷ ἓν μόνον ὀθένιον. Ὡς οὖν ἔμελλον ἐξέρχεσθαι ἐκ τοῦ μνημείου, λαβὼν πολλὰ πάνυ, ἡ κακή μου πρᾶξις λέγει μοι· Λάβε καὶ τὸ ἐθύνιον αὐτοῦ, ὅτι πιθανόν ἐστιν. Ὑπέστρεψα οὖν ὁ δείλαιος ἐγώ. Καὶ ὡς ἀπέδυον αὐτὸν τὸ ἐθένιον, ἵνα γυμνὸν αὐτὸν ἐάσω, ανακάθηται ὁ νεκρὸς ἔμπροσθεν μου, καὶ ἐκτείνας τὰς δύο χεῖρας αὐτοῦ ἐπ' ἐμὲ, τοῖς δακτύλοις αὐτοῦ ἕξεσέν μου τὴν ὄψιν, καὶ ἐξέβαλεν τοὺς δύο μου ὀφθαλμούς. Τότε ἐγὼ ὁ ἄθλιος ἐάσας πάντα, μετὰ θλίψεως πολλῆς καὶ κινδύνου, ἐξῆλθον ἐκ τοῦ μνήματος. Ἰδοὺ εἶπον ὑμῖν κἀγὼ πῶς γέγονα τυφλός. Ταῦτα ἀκουσάντων ἡμῶν, νεύει μοι ὁ κύριος Σωφρόνιος. Καὶ ἀνεχωρήσαμεν ἐξ αὐτ τῶν. Καὶ λέγει μοι· Οντως σοι, κῦρι ἀββᾶ, μὴ πράξωμεν σήμερον. Μεγάλως γὰρ ὠφελήθημεν. ὠφεληθέντες οὖν γεγραφήκαμεν, ἵνα καὶ ὑμεῖς ἀκούοντες ταῦτα ὠφεληθῆτε. Αληθώς γάρ, ὅτι οὐδεὶς ποιῶν κακὸν, λανθάνει Θεόν· καὶ τοῦ μὲν διηγήματος τούτου ἡμεῖς αὐτήκοοι παρὰ τοῦ πεπονθότος γεγόναμεν, Ο Ὁ δὲ ἀββᾶς Ιωάννης, ὁ τῆς μονῆς τῶν Γιγάντων ἡγούμενος, παραγενομένοις ἡμῖν ἐν Θεοῦ τῇ πόλει πρὸς αὐτὸν, διηγήσατο ἕτερόν τι τοιοῦτον, ὅτι Προ ὀλίγου χρόνου ἦλθε πρός με νεώτερός τις λέγων μοι· Διὰ τὸν Θεὸν δέξαι με· θέλω γὰρ μετανοῆσαι. Ελεγε δὲ τοῦτο μετὰ τῶν πολλῶν δακρύων. Ἐγὼ δὲ, ὡς εἶδον αὐτὸν πάνυ συντετριμμένον, καὶ ἐν πολλῇ ἀθυμίᾳ υπάρχοντα, λέγω αὐτῷ· Εἰπέ μοι, πόθεν εἰς τοσαύτην ἦλθες κατάνυξιν. Ο δὲ λέγει
col. 2933–2934page 42 of 132
PG 87:2933μοι· Οντως σοι, κῦρι ἀα, εἰμι. Ἐγὼ δὲ λέγω αὐτῷ πάλιν· Πίστευέ μοι, τέ κ.ον, ὅτι ὥσπερ πολλά ἐστι καὶ διάφορα τὰ ἁμαρτή. ματα, οὕτως πολλά ἐστι καὶ τὰ ἰάματα. Αλλ᾽ εἰ θέλεις Ιατρείας τυχεῖν, εἰπέ μοι εἰς ἀλήθειαν τὰς πράξεις σου, ὅπως κἀγὼ ταύταις ἁρμόζοντα προσ ἄγω τὰ ἐπιτίμια. Αλλως γὰρ θεραπεύεται ὁ πόρο νος, καὶ ἑτέρως ὁ φονεύς, καὶ ἄλλως ὁ φαρμακός καὶ ἕτερον τὸ τοῦ πλεονέκτου βοήθημα. Ὁ δὲ μέγα στενάξας καὶ τύψας τὸ ἑαυτοῦ στῆθος, συνεσχέθη τοῖς δάκρυσι καὶ τοῖς στεναγμοῖς· καὶ ἐκ τῆς πολ τῆς ταραχῆς τῆς ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ, οὐδὲ φωνὴν ἐλευθέραν ἀφιέναι ἡδύνατο. Ἐγὼ δὲ ὡς εἶδον αὐτὸν οὕτως εἰς ἀμηχανίαν καὶ ἀπόρρητον λύπην εκπεπτω κατα, καὶ μηδ' ὅλως δυνάμενον τὴν ἰδίαν συμφορὰν ἐξαγγεῖλαι, λέγω αὐτῷ· Τέκνον, ἄκουσόν μου καὶ βίασον μικρὸν τὸν ἑαυτοῦ λογισμὸν, καὶ εἰπὲ τὸ πράγμα. Καὶ ἔχει Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν παρασχεῖν σαι τὴν ἑαυτοῦ βοήθειαν. Ο γὰρ διὰ τὴν ἄφατον αὐτοῦ φιλανθρωπίαν καὶ τοὺς ἀμέτρους αὐτοῦ οἰκτιρμούς, πάντα διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν και θὼν, καὶ τελώναις μὲν συναλισθεὶς, πόρνην δὲ μὴ ἀποστραφείς, καὶ λῃστὴν προσδεξάμενος, καὶ φίλος χρηματίσας ἁμαρτωλῶν, ὕστερον καὶ σταυρὸν προσο εδέξατο, καὶ σὲ προσδέξεται, μετανοοῦντα καὶ ἐπι στρέφοντα, ταῖς ἰδίαις αὐτοῦ χερσὶν, ἀγαλλόμενος. Οὐδὲ γὰρ βούλεται τὸν θάνατον τοῦ ἁμαρτωλοῦ, ὡς τὰ ἐπιστρέψαι καὶ ζῆν αὐτόν. πολὺ ἁμαρτωλής Τότε βιασάμενος ἑαυτὸν καὶ μικρὸν ἐπισχὼν τῶν δακρύων, λέγει μοι· Ἐγώ, κύριε ἀββᾶ, ὁ πάσης ἁμαρτίας πεπληρωμένος, ἀνάξιος οὐρανοῦ καὶ τῆς γῆς, πρὸ δύο τούτων ἡμερῶν ἀκούω, ὅτι τινὸς τῶν πρώτων τῆς πόλεως ταύτης, θυγάτηρ παρθενεύουσα ἐτελεύτησε, καὶ ἐτάφη μετὰ πολλῶν τῶν ἱματίων εἰς ἓν μνημεῖν ἔξω τῆς πόλεως. Ὅπερ ἀκούσας, ἐκ συνηθείας ὢν τῆς ἀθεμίτου πράξεως ταύτης, ἀπέρ χομαι νυκτὸς εἰς τὸ μνημεῖον, ἠρξάμην ἀποδύειν αὐτ τήν· καὶ ἐξέδυσα αὐτὴν πάντα ὅσα ἐφέρει· μηδέ τοῦ ἐνδοτέρου αὐτῆς χιτωνίσκου φεισάμενος, ἀλλὰ αἱ αὐτοῦ στερήσας αὐτὴν, καὶ γυμνὴν αὐτὴν ποιή τας ὡς ἐγεννήθη. Μέλλοντός μου λοιπὸν τοῦ τάφου ἐξελθεῖν, ἀνακάθηται ἐκείνη ἔμπροσθέν μου, καὶ ἐκτείνασα τὴν ἀριστερὰν αὐτῆς χεῖρα, εκράτησεν τῆς δεξιᾶς μου χειρὸς, καὶ λέγει μοι· Απλώς, ἄν θρωπε, οὕτως ἔδει σε με γυμνώσαι; Οὐκ ἐφοβήθης τὸν Θεόν; 'Αρα οὐ δέδοικας τὸ κρῖμα τῆς μελλούσης ἀνταποδόσεως; ἆρα οὐδὲ ὡς νεκράν με ὤφειλες οι κτεῖραι; 'Αρα οὐδὲ τὴν κοινὴν ἠδέσθη; φύσιν; ᾿Αλλὰ Χριστιανὸς ὤν, οὕτως γυμνήν με ἔκρινας παραστῆναι τῷ Χριστῷ, μηδὲ τὴν φύσιν αιδεσθείς; Αρα οὐκ αὐτὴ ἡ φύσις σε ἔτεκεν; "Αρα οὐ τὴν ἰδίαν ὕβρισας μητέρα σὺν ἐμοί; Ποίαν ἔχεις, άθλιε, τῶν ἀνθρώπων ἀπολογίαν δοῦναι ὑπὲρ ἐμοῦ ἐπὶ τοῦ φο Περού βήματος τοῦ Χριστοῦ; "Οτι ζώσης μου ξένος ἄνθρωπος οὐκ εἶδεν τὸ πρόσωπόν μου, καὶ σὺ μετά θάνατον καὶ ταφὴν ἐγύμνωσάς με, καὶ γυμνὸν
col. 2935–2936page 43 of 132
PG 87:2935ἐθεάσω τὸ ἐμὲν σῶμα. ᾿Αβάλε τῇ ἀνθρωπότητι, εἰς ποίαν ταλαιπωρίαν κατήντησεν! Ποία καρδίᾳ * ποίαις χερσίν προσερχόμενος μεταλαμβάνεις τοῦ παναγίου σώματος καὶ αἵματος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ; Ἐγὼ ταῦτα ἀκούσας, καὶ ἰδὼν, δειλιάσας καὶ έμφοβος γενόμενος μόλις τρέμων, λέγω αὐτῇ, Από λυσόν με, καὶ οὐκ ἔτι ποιῶ αὐτό. Ἡ δὲ λέγει μοι, Οντως ὡς ἠθέλησας ἦλθες· ὡς θέλεις ἔνθεν οὐκ ἐξέρχῃ· ἀλλ' ὁ τάφος ἀμφοτέροις κοινὸς γενήσεται Καὶ μὴ νομίσῃς, ὅτι παραχρῆμα ἔχεις ἀποθανεῖν, ἀλλ᾽ ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας βασανιζόμενος κακὴν κα κῶς τὴν ψυχήν του ἀποδώσεις. Ἐγὼ δὲ παρεκάλουν αὐτὴν μετὰ δακρύων ἀπολῦσαί με, πολλὰ ἐξομνύμενον κατὰ τοῦ παντοκράτορος Θεοῦ, ὡς οὐκ ἔτι ποιή σω τὴν ἀθέμιτον καὶ παράνομον ταύτην πράξιν τότε μετὰ τὰ πολλὰ παρακαλέσαι με αὐτὴν, καὶ πολλὰ δάκρυα καταγαγεῖν, ἀποκριθεῖσα λέγει μοι Ἐὰν θέλῃς ζῆν, καὶ ῥυσθῆναι τῆς ἀνάγκης ταύτης, δός μοι λόγον, ὅτι ἐὰν ἀπολύσω σε, οὐ μόνον ἐκ τού των ἀφίστασαι τῶν μυσαρῶν καὶ βεβήλων πράξεων, ἀλλ᾽ εὐθέως καὶ παραχρῆμα ὑπάγεις, καὶ ἀποτάσσῃ, καὶ γίνῃ μοναχὸς καὶ μετανοεῖς ὑπὲρ ὧν ἔπραξας, καὶ δουλευθεὶς τῷ Χριστῷ. Ἐγὼ δὲ ὤμοσα αὐτῇ λέ γων, ὅτι οὐ μόνον ὅσα μοι εἴπῃς, ποιήσω, ἀλλ' ὅτι καὶ ἀπὸ τῆς σήμερον ἡμέρας οὐκ εἰσέλθω εἰς τὸν οἶκόν μου, ἀλλ᾽ εἰς μοναστήριον ἐντεῦθεν ἀπέρχομαι. Τότε λέγει μοι ἡ κόρη· Ενδυσόν με ὡς εὑρές με· καὶ κηδεύσαντός μου αὐτὴν, πάλιν ἀναπεσοῦσα ἀπέθανεν. Εὐθέως οὖν ἐγὼ ὁ ἄθλιος καὶ ἁμαρτωλὸς ἐξελθὼν ἐκ τοῦ μνημείου, ἦλθον ἐνταῦθα. Ταῦτα ἀκούσας ἐγὼ παρὰ τοῦ νεωτέρου, καὶ ἐπαλείψας αυτ τὸν τοῖς περὶ μετανοίας καὶ ἐγκρατείας λόγοις, μετὰ χρόνον ἐκούρευσα αὐτόν· καὶ ἐνδύσας αὐτὸν τὸ μου ναχικόν σχῆμα, ἐνέκλεισα αὐτὸν ἐν σπηλαίῳ εἰς τὸ ὄρος ἔνδον τῆς πόλεως, μεγάλως εὐχαριστοῦν τα τῷ Θεῷ, καὶ ἀγωνιζόμενον ὑπὲρ τῆς ἑαυτοῦ ψυχῆς, Παραγενόμενοι εἰς Σελεύκειαν τὴν πρὸς Ἀντιόχειαν, συνετύχομεν τῷ ἀᾷ Θεοδώρῳ ἐπισκόπῳ τῆς αὐτῆς Σελευκείας πόλεως· καὶ διηγήσατο ἡμῖν, λέγων, ὅτι Γέγονεν ἐπὶ τοῦ μακαρίου Διονυσίου τοῦ πρὸ ἐμοῦ ἐπισκόπου ταύτης τῆς πόλεως, τί τοιοῦτον· "Ην τις ἀνὴρ πραγματευτὴς ἐνταῦθα, πά νυ εὐλαβὴς καὶ πλούσιος· ἦν δὲ αἱρετικὸς τῶν Σε βήρου δογμάτων, ἔχων δὲ πιστικὸν κοινωνοῦντα τῇ ἁγίᾳ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ Ἐκκλησίᾳ. Οὗτος ὁ πιστικὸς κατὰ τὸ ἔθος τῆς χώρας έλαβεν κοινωνίαν τῇ ἁγίᾳ πέμπτῃ. Καὶ βαλὼν αὐτὴν ἐν μουζικάῳ ἀπέθετο ἐν τῷ ἰδίῳ ἁρμαρίῳ. Συνέβη δὲ μετὰ τὸ ἅγιον Πάσχα τὸν πιστικὸν πεμφθῆναι ἐν Κωνσταντινουπόλει διὰ πραγματείαν, ἐάσαντα κατὰ λήθην τὰς ἁγίας κοινωνίας ἐν τῷ ἀρμαρίῳ αὐτοῦ. Δέδωκεν δὲ τὸ κλειδίον τοῦ ἀρμαρίου τῷ αὐθέντῃ. Ἐν μιᾷ οὖν ἀνοίξας τὸ ἀρμάριον ὁ αὐθέντης εὗρεν τὸ μουζίκιον ἔχον τὰς ἁγίας κοινωνίας. Ελυπήθη δὲ ἐπὶ τούτῳ καὶ ἡ πορήθη τί ποιήσει αὐτάς. Οὐδὲ γὰρ μεταλαβείν
col. 2937–2938page 44 of 132
PG 87:2937ἐξ αὐτῶν ἠνείχετο, διὰ τὸ αὐτὰς μὲν εἶναι τῆς κα θολικῆς Ἐκκλησίας, αὐτὸν δὲ τῆς Σεβήρου αἱρέ σεως. Καὶ τότε μὲν ἔασεν αὐτὰς ἐν τῷ ἁρμαρίῳ, λογισάμενος, ὅτι κατέρχεται ὁ πιστικὸς, καὶ μετα λαμβάνει αὐτάς. ὡς δὲ ἔφθασεν ἡ ἁγία ἡμέρα τῆς μεγάλης πέμπτης, τοῦ πιστικοῦ μὴ κατελθόντος, ἠβουλήθη αὐτὰς ὁ αὐθέντης καῦσαι, ἵνα μὴ πάλιν μείνωσιν εἰς δεύτερον ἐνιαυτὸν, καὶ ἀνοίξας τὸ ἀρο μάριον θεωρεί, ὅτι ὅλαι ἅγιαι μερίδες άσταχυν ἐβλάστησαν. Φόβῳ δὲ πολλῷ καὶ τρόμῳ ληφθεὶς ἐπὶ τῷ καινῷ καὶ παραδόξῳ θεάματι, λαβὼν τὰς ἁγίας μερίδας σὺν παντὶ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ, κράζων τό Κύριε, ἐλέησον, δρομαίως επεχώρει ἐπὶ τὴν ἁγίαν ἐκκλησίαν πρὸς τὸν ἐν ἁγίοις Διονύσιον τὸν ἐπίσκοπον. Τοῦτο δὲ τὸ μέγα καὶ φοβερὸν, τὸ ὑπὲρ πάντα λόγον, καὶ πάντα νοῦν καὶ πᾶσαν ἐνθύμησιν θαῦμα, οὐχ οἱ δύο, οἱ τρεῖς ἐθεάσαντο, οὐδὲ ὀλίγοι καὶ εὐαρίθμητοι μόνον, ἀλλὰ ὅλη ἡ ἐκκλησία, πολῖται, καὶ ἐγχώριοι, αὐτόχθονες, ἐπιξενούμενοι, ὅσοι τὴν ἤπει ρον ἐδεύουσιν, καὶ ὅσοι τὴν θάλασσαν πλέουσιν, ἄνδρες καὶ γυναῖκες, γέροντες καὶ ἀφήλικες, νέοι καὶ πρεσβύτεροι, δεσπόται καὶ οἰκέται, πλούσιοι καὶ πένητες, ἄρχοντες καὶ ἀρχόμενοι, σοφοὶ καὶ ἰδιῶται, οἱ ἐν κλήρῳ, οἱ ἐν παρθενίᾳ, οἱ ἐν ἀσκή σει, οἱ ἐν χηρείᾳ, οἱ ἐν σεμνῷ γάμῳ, οἱ ἐν ἐξουσίαις, οἱ ἐν δυναστείαις. Καὶ οἱ μὲν, Κύριε, ἐλέησον, ἐβόων, ἄλλοι δὲ ἄλλως ἀνύμνουν. Πάντες δὲ τῷ Θεῷ εὐχαρίστουν ἐπὶ ταῖς ἀνεκδιηγήτοις και παραδόξοις αὐτοῦ θαυματουργίαις. Πολλοὶ δὲ ἐκ τούτου τοῦ θαύ ματος πιστεύσαντες προσῆλθον τῇ ἁγίᾳ καθολικῇ – καὶ ἀποστολικῇ Ἐκκλησίᾳ. Παρεβάλομεν εἰς τὸ μοναστήριον τοῦ ἀββα Θεοδοσίου εἰς τὸν Σκόπελον. Ὄρος δέ ἐστι μεταξύ Σελευκείας τῆς ἠπείρου, καὶ Ρόσσου τῆς Κιλικίας καὶ οἱ Πατέρες τοῦ αὐτοῦ μοναστηρίου ἀνήγαγον ἡμᾶς ἐπάνω τοῦ μοναστηρίου, ὡς ἀπὸ σαγιττοβόλου ἑνός. Καὶ ὑπέδειξαν ἡμῖν, λέγοντες, ὅτι Τὴν πηγὴν ταύτην πάνυ οὖσαν καλὴν καὶ μεγάλην ἐκ Θεοῦ ἔχομεν· καί φασιν, Οὐκ ἔτι κατὰ φύσιν, ἀλλὰ Θεοδώρητος ἡμῖν ἐστιν. Πολλὰ γὰρ ὁ ἐν ἁγίοις πατὴρἡμῶν καὶ μέγας Θεοδόσιος ἐνήστευσεν, καὶ δάκρυα ἐξέχεεν μετὰ πολλῶν γονυκλισιῶν, ἵνα ὁ Θεὸς παρά σχῇ ἡμῖν τὴν ἀπόλαυσιν τοῦ ὕδατος τούτου· ὅτι πρῶτον, ἐκ τοῦ χειμάρρου ἐγέμιζον οἱ Πατέρες ἡμῶν. Ἀλλ᾽ ὁ Θεὸς ὁ ποιῶν ἀεὶ τὸ θέλημα τῶν φο ουμένων αὐτὸν, παρέσχεν ἡμῖν τὴν εὐλογίαν τοῦ ὕδατος διὰ τῶν εὐχῶν τοῦ Πατρὸς ἡμῶν. Πρὸ δύο οὖν ἐτῶν τινες τῶν ἀδελφῶν ᾐτήσαντο τὸν ἡγουμένου, ἵνα λουτρόν κτίσωσιν ἐν τῷ μοναστηρίῳ. Ο δὲ ἀββᾶς ἡμῶν ἐδυσχέραινεν ἐπὶ τούτῳ· πλὴν παρ εχώρησεν συγκαταβὰς τῇ ἀσθενείᾳ τῶν ἀδελφῶν. Καὶ δὴ κτίζεται τὸ λουτρόν, καὶ ἔλουσεν ἅπαξ μόνον, καὶ παραχρῆμα ἐξηράνθη ἡ τοιαύτη και τηλικαύτη θεο δώρητος πηγή. Καὶ ἐπ᾽ ἀληθείας ὑμῖν λέγομεν, πολλὰ ἐνηστεύσαμεν, καὶ πολλὰς δεήσεις ἐποιήσαμεν μετὰ πολλῶν δακρύων· καὶ οὐκ ἐξῆλθεν τὸ ὕδωρ τῆς πηγῆς. Ἐποίησεν οὖν ἐνιαυτὸν μὴ ἐξερχόμενος,
col. 2939–2940page 45 of 132
PG 87:2939καὶ ἐν πολλῇ θλίψει ὑπήρχομεν. Ὡς οὖν ὁ πατὴρἡμῶν ἔστρεψεν τὸ λουτρόν, εὐθέως ὁ Θεὸς πάλιν τὰ ὕδωρ ἡμῖν ἔδωκεν. LΧΧΧΙ. Διηγήσαντο ἡμῖν οἱ αὐτοὶ Πατέρες καὶ τοῦτο, λέ γοντες, ὅτι Ἐν ταύταις ταῖς ἡμέραις γυνή τις φιλό χριστος εἰς τὰ μέρη Απαμείας φρέαρ ώρυξεν και πάμπολλα δαπανήσασα, καὶ βάθος πολύ κατελθοῦσα, οὐχ εὗρεν ὕδωρ· καὶ ἐν πολλῇ ἀθυμίᾳ ὑπῆρ χεν, καὶ διὰ τὸν κόπον καὶ διὰ τὰς δαπάνας. Εν μιᾷ οὖν τῶν ἡμερῶν θεωρεῖ ἡ γυνή τινα αὐτῇ λέ γοντα· Πέμψον καὶ φέρε τὸ ὁμοίωμα τοῦ ἀ€63 Θεοδοσίου τοῦ εἰς τὸν σκόπελον, καὶ τὸ ὕδωρ δι' αὐτοῦ ὁ Θεὸς παρέχει σο:. 'Η δὲ γυνὴ εὐθέως πέρα ψασα δύο ἀνθρώπους, ἔλαβεν τὴν εἰκόνα τοῦ ἁγίου, καὶ ἐχάλασεν αὐτὴν εἰς τὸ φρέαρ. Καὶ εὐθέως καὶ παραχρῆμα ἐξῆλθεν τὸ ὕδωρ· ὥστε τὸ ἥμισυ τοῦ λάκκου πληρωθῆναι. Έφερον οὖν ἡμῖν οἱ διασώσαντες τὴν εἰκόνα ἐκ τοῦ ὕδατος, καὶ ἐπίσμεν, καὶ ἐδοξάζομεν πάντες τὸν Θεόν. Ἰωάννην ὀνόματι γέροντα εθεασάμεθα ἐν τῷ απο τῷ μοναστηρίῳ. Ελεγον δὲ ἡμῖν οἱ Πατέρες τοῦ αὐτ του τόπου περὶ αὐτοῦ, ὅτι Ὄντως, Χριστιανοί, μέγας ἐστὶν, καὶ φοβερὸς ὑπάρχει τοῖς δαίμοσιν. Οἷος γὰρ ἔλθῃ ὧδε ἐνοχλούμενος ὑπὸ πνεύματος ἀκαθάρτου, παρέχει αὐτῷ τὴν ἴασιν. Ἔλεγον δὲ ἡμῖν οἱ τοῦ αὐτοῦ τόπου Πατέρες καὶ τοῦτο περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἂς ἀπὸ κδ' μιλίων τοῦ μονα στηρίου ἐμπόριόν ἐστιν, Λεπτή ῎Ακρα λεγόμενον. Ἐν τούτῳ τῷ ἐμπορίῳ, ναύκληρός τις ἔχων πλοῖον μυριάδων τριῶν ἥμισυ, καὶ θέλων αὐτὸ καθελκῦσαι εἰς θάλασσαν, ἐποίησεν δύο εβδομάδας μετὰ πολλῶν ἐργατῶν· ἔλεγεν δὲ ὅτι τριακοσίους εργάτας εἶχεν εἰς τὴν ἡμέραν· καὶ οὐκ ἠδυνήθη χαλάσαι τὸ πλοῖον εἰς τὴν θάλασσαν, οὐδὲ κινῆσαι αὐτὸ ἐκ τοῦ τόπου αὐτοῦ. "Ην γὰρ ἀπὸ ἀνδρῶν κακούργων τὸ πλεῖν. Ἐν πολλῇ οὖν ἀθυμίᾳ ἦν ὁ κύριος του πλοίου καὶ θλίψει, καὶ τί ποιῆσαι οὐκ εἶχεν. Κατ' οἰκονομίαν δὲ Θεοῦ ἀπῆλθεν ὁ γέρων εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα. Θεω ρήσας οὖν ὁ ναύκληρος τον γέροντα, καὶ πεῖραν ἔχων αὐτοῦ, λέγει αὐτῷ· Κῦρι ἀββᾶ, εὔξαι τῷ πλοίῳ, ὅτι ἀπὸ μαγείας οὐ κατέρχεται εἰς τὴν θάλασσαν. Λέγει ὁ γέρων τῷ ναυκλήρῳ· Υπαγε, ποίησόν μοι ἵνα μεταλάβω τροφῆς, καὶ ὁ Θεὸς ἔχει βοηθῆται. Τοῦτο δὲ εἶπεν ὁ γέρων, ἵνα ὁ ναύκληρος ἀπέλθη εἰς τὸν ἴδιον οἶκον. ᾿Απῆλθεν οὖν μόνο; ὁ γέρων εἰς τὸ πλοῖον· καὶ βάλλει τρεῖς μετανοίας τῷ Θεῷ, καὶ σφραγίζει τὸ πλοῖον τρίτον τῷ σημείῳ τοῦ σταυροῦ ἐπὶ τῷ ὀνόματι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ. Καὶ ἐλθὼν ὁ γέρων εἰς τὸν οἶκον τοῦ ναυκλήρου, λέ γει αὐτῷ· "Υπαγε, τὸ πλοῖον σου κατένεγκε εἰς τὴν θάλασσαν. 'Ο δὲ ναύκληρος πιστεύσας τῷ γέροντα, ἀπῆλθεν μετ' ὀλίγων πάνυ. Καὶ ἑλκυσάντων αὐτῶν, εὐθὺς εἰς θάλασσαν εὑρέθη. Καὶ πάντες ἐδόξασαν τον Θεόν.
col. 2941–2942page 46 of 132
PG 87:2941Οἱ τῆς αὐτῆς μονῆς Πατέρες διηγήσαντο ἡμῖν λέ γοντες, ὅτι ᾿Αναχωρητής εἰς τὰ ὄρη ταῦτα ἦν, πάνυ μέγας κατὰ Θεὸν, καὶ πολλὰ ἔτη ποιήσας βοσκόμενος. Ετελεύτησεν δὲ εἰς ἓν μικρὸν σπήλαιον, καὶ οὐκ ἔγνωμεν· ἐνομίζομεν δὲ ἡμεῖς, ὅτι εἰς ἄλλην ἔρημον ἀπῆλθεν. Τινὰ νύκτα οὖν ἔρχεται κατὰ τοὺς ὕπνους, καὶ φαίνεται τῷ νῦν Πατέρι ἡμῶν, τῷ και λῷ καὶ ἀγαθῷ ποιμένι 266, Ἰουλιανῷ, λέγων Λάβε τινάς, καὶ δεῦρο ἔπαρόν με ἐκ τοῦ τόπου ὅπου κείμαι, εἰς τὸ ὄρος τὸ λεγόμενον ἡ Ελαγος. Λαβὼν οὖν ὁ Πατήρ ἡμῶν τινας, ἀνήλυθεν εἰς τὸ ὄρος ὅπου αὐτὸς εἶπεν. Καὶ πολλὰς ὥρας ζητήσαντες, οὐχ ηὕρομεν τὸ λείψανον τοῦ ἀναχωρητοῦ. "Ην γὰρ διὰ τὸν χρόνον ἡ εἴσοδος του σπηλαίου σκεπα σθεῖσα τῶν ξύλων καὶ τῶν χιόνων. Μὴ εὐρόντων οὖν ἡμῶν, λέγει ὁ ἀββας, Δεῦρο, τέκνα, κατέλθωμεν. Καὶ ἐν τῷ μέλλειν ἡμᾶς κατέρχεσθαι, ἰδοὺ ἔλαφος ἐλθοῦσα καὶ σταθεῖσα ἀπὸ μικροῦ ἡμῶν, ἤρξατο τοῖς που σὶν αὐτῆς ὀρύσσειν τὴν γῆν. Ὁ δὲ Πατὴρ ἡμῶν θεω ρήσας λέγει ἡμῖν· Πιστεύσατε, τέκνα, ἐκεῖ τέθαπται ὁ δοῦλος τοῦ Θεοῦ. Καὶ ὀρύξαντες εὕρομεν τὸ λείψα τον σῶον· καὶ ἠνέγκαμεν εἰς τὴν μονὴν, καὶ ἐθάψα μὲν αὐτόν. Διηγήσαντο δὲ ἡμῖν καὶ τοῦτο, λέγοντες, ὅτι Συνήθεια ἦν κατὰ μεγάλην ἁγίαν πέμπτην ἔρχε σθαι ἐνταῦθα τοὺς πτωχούς, καὶ τοὺς ὀρφανούς ταύτ τῆς τῆς χώρας, καὶ λαμβάνειν αὐτοὺς ἀπὸ ἡμίσεως μοδίου σίτον, ἤτοι καὶ ἀπὸ πέντε εὐλογιῶν καὶ ἀπὸ φαλερῶν εʹ, καὶ ἀπὸ ξεστίου οίνου, καὶ ἀπὸ ἡμίσεως ξεστίου μέλιτος. Πρὸ τούτων οὖν τριῶν ἐτῶν γέγου δεν στένωσις τοῦ σίτου, καὶ ἐπιπράσκετο ὁ σἶτος εἰς τὴν χώραν ταύτην τοῦ νομίσματος μόδιοι δύο. Ὡς οὖν ἦλθον αἱ νηστείαι, λέγουσίν τινες τῶν Πατέρων τῷ ἡγουμένῳ ἡμῶν, ὅτι Κύριε ἀᾶ, ἐφε τῶς μὴ παράσχῃς τὴν κατὰ καιρὸν συνήθειαν τοῖς πτωχοῖς· ἵνα μὴ τοῖς ἀδελφοῖς στενωθῇ τὸ μοναστήριον, ὅτι σίτος οὐχ εὑρίσκεται. Ο δὲ ἀββᾶς ἤρξατο λέγειν τοῖς ἀδελφοῖς· Μὴ κόψωμεν, τέκνα, τὴν εὐλο γίαν τοῦ Πατέρος ἡμῶν. Βλέπετε, ἐντολή ἐστιν τοῦ γέροντος, οὐ συμφέρει ἡμῖν. Οντως αὐτός ἐστιν ὁ φροντίζων. Οἱ δὲ ἀδελφοὶ ἔμειναν ἀναγκάζοντες τὸν ἀββᾶν, ὅτι οὐκ ἀπαντᾷ τοῦτο ἡμῖν δοῦναι, οὐδὲ παρ έχομεν. Τότε λυπηθεὶς ὁ ἡγούμενος· Υπάγετε, εἴ τι θέλετε, ποιήσατε. Κατὰ οὖν συνήθειαν οὐ δέδωκαν τὴν εὐλογίαν τῇ ἁγίᾳ πέμπτῃ, καὶ τῇ ἁγίᾳ παρα σκευῇ. Απῆλθεν ὁ κρατῶν τὸ ὁρίον, καὶ ἀνοίξα; θεωρεῖ ὅτι οὗτος ὁ σὗτος ἐβλάστησεν· καὶ λοιπὸν Αναγκάσθησαν ρίψαι εἰς θάλασσαν. Τότε ὁ ἀββᾶς ἤρξατο λέγειν τοῖς ἀδελφοῖς· Ὁ ἀθετῶν τὰς ἐπαγγελίας τοῦ Πατέρος αὐτοῦ, ταῦτα πάσχει, τοὺς πόνους τῆς παρακοῆς τρυγήσατε. Πεντακόσιοι μόδιοι εἶχον ἀπελθεῖν, καὶ εἴχομεν καὶ τὸν Πατέρα ἡμῶν Θεοδό πιον θεραπεῦσαι διὰ τῆς ὑπακοῆς, καὶ τοὺς ἀδελφούς
col. 2943–2944page 47 of 132
PG 87:2943ἡμῶν τοὺς πτωχούς παραμυθήσασθαι. Ἰδοὺ ἀπο ώλετο ὁ σῖτος περὶ τὰ πεντακισχίλια μόδια. Τι ὠφε λήσαμεν ἑαυτούς, τέκνα; Οντως δύο ταῦτα τὰ πονηρὰ ἐποιήσαμεν· ἔν, ὅτι τὴν ἐντολὴν τοῦ Πατέρος ἡμῶν παρέβημεν· δεύτερον δὲ, ὅτι εἰς τὸν Θεὸν τὴν ἐλπί δα ἡμῶν οὐκ ἔσχομεν, ἀλλ᾽ εἰς τὸ ὁρίον ἡμῶν. Λοιπὸν, ἀδελφοί, ἐκ τούτου μάθωμεν, ὅτι Θεός ἐστιν ὁ διοικῶν πᾶσαν τὴν ἀνθρωπότητα, καὶ ὅτι ὁ ἅγιος Θεοδόσιος ἀοράτως φροντίζει ὑπὲρ ἡμῶν τῶν τέκνων αὐτοῦ. Θωμᾶς ὁ Αἰγιάριος διηγήσατο ἡμῖν, λέγων, ὅτι Εξερχόμενος ἀπὸ Αἰγαιῶν 8 μετὰ τὴν ἑορτὴν, χει μῶνος μεγάλου γινομένου, παρέβαλον εἰς τὴν μονὴν τοῦ ἀβλα Θεοδοσίου τοῦ εἰς τὸν Σκόπελον. Καὶ ὡς μην ἐκεῖ, γέγονέν τι τοιοῦτον· 'Αναχωρητής τις εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα ὑπῆρχεν βοσκόμενος· καὶ ἤρχετο κατὰ ἁγίαν Κυριακήν, καὶ μετελάμβανεν τῶν ἁγίων μυστηρίων. Ἐν μιᾷ οὖν ἐσκανδαλίσθη ὁ ἀναχωρητής, καὶ ἐποίησεν ὡς πέντε ἑβδομάδας, καὶ οὐ παρεγένετο ἐν τῷ μοναστηρίῳ κατὰ τὴν συνήθειαν. Καὶ οἱ τοῦ μοναστηρίου ἐλυποῦντο. Οτε οὖν ἤμην ἐκεῖ ἐν τῷ μοναστηρίῳ, ἦλθεν ἐν Κυριακῇ. Καὶ ἰδόντες αὐτ τὸν οἱ τοῦ μοναστηρίου Πατέρες, ἐχάρησαν· καὶ ἔβα λον αὐτῷ μετάνοιαν. Εβαλεν δὲ καὶ αὐτὸς, καὶ ἐποίησαν ἀγάπην. Καὶ μεταλαβὼν τοῦ ἁγίου σώματος καὶ αἵματος τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ ὁ ἀναχωρητὴς, ἔθηκεν αὐτὸν εὐκ εἰς μέσον τῆς ἐκκλησίας, καὶ εὐθὺς ἐτελειώθη, μὴ ἀσθενήσας τὸ σύνολον. Εγνω σαν οὖν οἱ Πατέρες τοῦ μοναστηρίου, ὅτι προέγνω την τελευτὴν αὐτοῦ ὁ ἀναχωρητής, καὶ διὰ τοῦτο ἦλθεν, ἵνα μὴ ἔχων κατά τινος, ἀπέλθῃ πρὸς Κύ βιον. * Α. Αἰγῶν. ειν ἑαυτόν. Παρεβάλομεν εἰς κτῆμα ἀπὸ ἓξ μιλίων Ῥόσσου, καὶ δύο κοσμικοί γέροντες ἐξενοδόχησαν ἡμᾶς ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ τοῦ κτήματος αὐτῶν. Τὸ δὲ κτῆμα ἦν ὑπὸ τὴν βάσιν τοῦ ὄρους. Ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ οὖν ἔδειξαν ἡμῖν πλάκας· καὶ λέγουσιν ἡμῖν, ὅτι Ἐν τούτῳ τῷ μνημείῳ, Χριστιανοί, μέγας ἀναχωρητής κεῖ. ται. Λέγομεν αὐτοῖς· Πόθεν οἴδατε; Οἱ δὲ εἶπον ἡμῖν· Πρὸ ἑπτὰ χρόνων ἐθεωροῦμεν οἱ τοῦ κτήματος τούτου κατὰ νύκτα, ἐπὶ τὴν κορυφὴν τοῦ ὄρους τὸ φῶς ὡσεὶ πυρός. Ἡμεῖς οὖν ἐνομίζομεν διὰ τὰ θηρία. Ἐπὶ πολλὰς δὲ ἡμέρας τοῦτο ἐθεωροῦμεν. 'Ανήλθομεν οὖν ἐν μιᾷ, καὶ σημεῖον οὐδὲν ἴδομεν, οὐδὲ τὰ φῶτα, οὐδὲ καιόμενον εἰς τὴν ὕλην τιποτοῦν. Πάλιν... νυκτὶ ἐθεωροῦμεν τὰ αὐτὰ φῶτα... οὖν ἐπὶ τρεῖς μῆνας τὸ πῦρ... Ἐν μιᾷ οὖν λαμβανομέν τινας... νυκτὸς μετὰ ὅπλων διὰ τὰ θηρία, ἀνερχόμεθα εἰς τὸ ὄρος πρὸς τὸ φῶς, καὶ ὅπου τὸ φῶς ἦν, ἐμείναμεν ἕως πρωί. Καὶ τῷ πρωί θεωροῦμεν μικρὸν σπήλαιον, ὅπου τὰ φῶτα ἐφαίνετο· καὶ εἰσελθόντες εὑρίσκο μὲν τὸν ἀναχωρητὴν νεκρόν. Εφόρει δὲ στιχάριον
col. 2945–2946page 48 of 132
PG 87:2945τρίχινον, καὶ ἀπὸ σειρᾶς μαντίον· ἐκράτει δὲ καὶ μεγαλεῖον ἔχον ἀργυροῦν σταυρόν. Ηὔρομεν δὲ μετ' αὐτοῦ πτυχία γεγραμμένα οὕτως· Ἐτελεύτησα ἐγὼ Ἰωάννης ὁ ταπεινὸς ἐν ἰνδικτιῶνι πεντεκαιδεκάτῃ. Εψηφίσαμεν οὖν χρόνον, καὶ ηὕραμεν ὅτι εἶχεν ἑπτὰ ἔτη τελευτήσας. Οὕτως δὲ ἦν, ὡς σής μερον τελειωθείς. Καὶ βαστάξαντες αὐτὸν, ἐθάψαμεν εἰς τὴν ἐκκλησίαν. Ἐν Θεοῦ πόλει παραγενομένων ἡμῶν, πρεσβύτερος τις τῆς ἐκκλησίας διηγήσατο ἡμῖν περί τινος ἀσία Θωμά, ὅτι ἀποκρισιάριος ἦν κοινοβίου τῶν μερῶν Απαμείας. Ηλθεν οὖν ἐν Θεοῦ πόλει δια χρείας τοῦ μοναστηρίου. Καὶ ὡς ἐχρόνισεν ἐνταῦθα, ἐτελεύτησεν ἐν Δάφνῃ ἐν τῷ ναῷ τῆς ῾Αγίας Εὐφη μίας. Οἱ οὖν τοῦ τόπου κληρικοί, ὡς ξένον ἔθαψαν αὐτὸν ἐν τῷ ξενοταφίῳ. Τῇ οὖν ἄλλῃ ἡμέρᾳ θάπτουσιν γυναῖκα, καὶ τιθέασιν αὐτὴν ἐπάνω αὐτοῦ. Ην δὲ ὡσεὶ ὥρα δευτέρα· καὶ περὶ ὥραν ἐννάτην ἀν έβρασεν αὐτὴν ἡ γῆ. Οἱ δὲ τοῦ τόπου ἰδόντες τὸ γε γονός, ἐθαύμασαν· εἶτα πάλιν εἰς ἑσπέραν ἔθαψαν αὐτὴν εἰ; τὸ αὐτὸ μνημεῖον, καὶ τῇ ἑξῆς ἡμέρᾳ εὗρον τὸ λείψανον ἐπάνω τοῦ τάφου. Ἔλαβον οὖν τὸ σῶμα καὶ ἔθαψαν αὐτὸ εἰς ἄλλο μνημεῖον. Μετὰ οὖν ὀλίγας ἡμέρας πάλιν ἔθαψαν γυναῖκα, καὶ ἔθηκαν ἐπάνω τοῦ μοναχοῦ· μὴ νομίσαντες ὅτι οὐκ ἐξ ἐπάνω αὐτοῦ γυναῖκα ταφῆναι. Ὡς οὖν καὶ ταύτην ἀνέβρασεν ἡ γῆ, τότε ἔγνωσαν, ὅτι ὁ γέρων οὐ παρα δέχεται γυναίκα ταφῆναι ἐπάνω αὐτοῦ. Τότε οὖν ἀνήγαγον τῷ πατριάρχη Δομνίνῳ, καὶ ἐποίησεν πλ σαν τὴν πόλιν μετὰ κηρῶν ἐλθεῖν εἰς Δάφνην, καὶ μετὰ ψαλμωδίας καταγαγεῖν τὸ λείψανον τοῦ ἁγίου ἀνδρὸς ἐκείνου· καὶ ἀπέθηκαν αὐτὸ ἐν τῷ κοιμητηρίῳ, ἔνθα πολλὰ λείψανα αγίων μαρτύρων κείται ποιήσας ἐπάνω αὐτοῦ καὶ εὐκτήριον μικρόν. Διηγήσατό τις τῶν Πατέρων ἡμῖν ἐν Θεοῦ πόλει, λέγων, ὅτι ᾿Ανήλθομεν ἐν μιᾷ εἰς τὸ ὄρος τὸ ᾿Αμανὸν, διά τινα χρείαν, καὶ εὗρον σπήλαιον, καὶ εἰσελθὼν εὑρίσκω ἀναχωρητὴν κλίναντα μὲν τὰ γόνατα αὐτοῦ, τὰς δὲ χεῖρας εκτεταμένας ἔχοντα εἰς τὸν οὐρανὸν, ἔχοντα δὲ καὶ τὰς τρίχας τῆς κεφαλῆς ἕως ἐδάφους. Ἐγὼ δὲ νομίσας αὐτὸν ζῆν, ἔβαλον αὐτῷ μετάνοιαν, λέγων· Εἶξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, Πάτερ. Ὡς οὖν οὐδὲν ἀπὸ εκρίθη μοι, ἐγερθεὶς ἀπῆλθον πλησίον αὐτοῦ ἀσπάζει σθαι αὐτόν. Καὶ κρατήσας αὐτὸν εὗρον αὐτὸν νεκρόν. Καὶ ἐάσας ἐξῆλθον. Καὶ ἀπελθὼν ὀλίγον, θεωρῶ ἄλλο σπήλαιον, καὶ εἰσελθὼν, εὗρον γέροντα. 'Ο δὲ λέγει μοι· Καλῶς ἦλθες, ἀδελφέ· εἰσῆλθες εἰς τὸ ἄλλα σπήλαιον τοῦ γέροντος; Ἐγὼ δὲ ἀποκριθεὶς εἶπον αὐτῷ· Ναί, Πάτερ. Καὶ λέγει μοι· Μή τι ἐκεῖθεν ἔλαβες; Καὶ εἶπον, Ου. Τότε λέγει μοι· Φύσει, ἀδελφὲ, ἔχει ὁ γέρων τελειωθεὶς ἔτη δεκαπέντε. Ού τως δὲ ἦν ὡς πρὸ μιᾶς ὥρας κοιμηθείς, καὶ ποιή
col. 2947–2948page 49 of 132
PG 87:2947σαντός μοι τοῦ γέροντος εὐχὴν, ἀνεχώρησα διεξάζων τὸν Θεόν. Δύο ἀναχωρηταὶ ἦταν ἐπάνω ὅρους Σινᾶ 38, εἰς τὸ ὄρος τὸ λεγόμενον Πτερύγιον, πλησίον τοῦ Πιαπί ποταμοῦ, καὶ τῆς μονῆς τοῦ ἀσσα Θεοδοσίου τοῦ εἰ; τὸν Σκόπελον. Καὶ τελειωθέντος τοῦ γέροντος, ποιή σας εὐχὴν ὁ μαθητὴς αὐτοῦ, ἔθαψεν αὐτὸν εἰς τὸ δρος. Μετὰ οὖν ὀλίγας ἡμέρας, κατελθὼν ὁ μαθητής τοῦ ἀναχωρητοῦ ἐκ τοῦ ὄρους, ἦλθεν πλησίον τῆς οἰκουμένης, καὶ εὑρίσκει τινὰ ἄνθρωπον ἐργαζόμενον τὴν γῆν αὐτοῦ· καὶ λέγει αὐτῷ· Ποίησον ἀγάπ πην, καλόγηρε, λάβε ὀρύγιον καὶ ἄμην, καὶ δεῦρο μετ᾿ ἐμοῦ. Ὁ δὲ γεωργὶς εὐθὺς ὑπήκουσεν τοῦ ἀνα χωρητοῦ. Καὶ ὡς ἀπῆλθον 10 εἰς τὸ ὄρος, ϋ ἔδειξεν ὁ ἀναχωρητής τῷ κοσμικῷ τὸν τάφον τοῦ γέροντος απ τοῦ, τὸ μνῆμα τοῦ ἀναχωρητοῦ, καὶ λέγει αὐτῷ ὁ Ὄρυξον ὧδε. Καὶ δὴ ὀρύξαντος αὐτοῦ τὸ μνῆμα, ὁ ἀναχωρητὴς ἐστάθη εἰς προσευχήν· καὶ πληρώσας τὴν εὐχὴν, ἡσπάσατο τὸν κοσμικόν, εἰπών· Εύξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, κῦρι ἀδελφέ. Καὶ κατελθὼν ἔθηκεν ἑαυτὸν ἐπάνω τοῦ γέροντος αὐτοῦ, καὶ παρέδωκεν τὴν ψυχήν ε. Ὁ δὲ κοσμικὸς πάλιν τὸν τάφον σκε πάσας, ηὐχαρίστησεν τῷ Θεῷ. Καταβὰς δὲ ὡσεὶ λία θου βολὴν, ἐκ τοῦ ὄρους, ἔλεγεν ἑαυτῷ· Ὄντως εἶχον λαβεῖν εὐλογίαν τῶν ἁγίων. Καὶ δὴ ὑποστρέψας, οὐχ ηὗρε τὸν τάφον τῶν ἁγίων. Ελεγόν τινες τῶν Πατέρων περὶ τοῦ ἀ Γεωρ γίου τοῦ ἀναχωρητοῦ, ὅτι τριάκοντα πέντε έτη έμει νεν γυμνός περιερχόμενος εἰς τὰς ἐρήμους. Ἔλεγον δὲ πάλιν περὶ αὐτοῦ, ὅτι ὡς ἦν ἐν τοῖς ὄρεσιν τοῦ μοναστηρίου τοῦ ἀ Θεοδοσίου εἰς τὸν Σκόπελον, εἶχεν μαθητήν· καὶ τελευτήσαντος αυτ τοῦ, μὴ ἔχων ἐργαλία 10 ὁ γέρων, ἵνα ἐρύξῃ καὶ θάψῃ τὸ σῶμα τοῦ ἀδελφοῦ, κατέβη ἐκ τοῦ ὄρους παρὰ θάλασσαν· καὶ εὗρεν πλοῖον ὁρμοῦντα 88. Καὶ παρακαλεῖ τόν τε ναύκληρον καὶ τοὺς ναυτικούς, ίνα ἀνέλθωσιν εἰς τὸ ὄρος μετ' αὐτοῦ, καὶ θάψωσιν τὸν ἀδελφόν. Οἱ δὲ προθύμως ὑπήκουσαν τοῦ γέροντος ο καὶ λαβόντες τὰ ἐπιτήδεια, ἀνῆλθον σὺν αὐτῷ· καὶ ὀρύξαντες έθαψαν τὸ σῶμα τοῦ ἀδελφοῦ. Εἷς οὖν τῶν ναυτικῶν, ὀνόματι θαλαίλεος 40 κατανυγεὶς ἐπὶ τῇ ἀρετῇ τοῦ γέροντος, παρεκάλει σὐτὸν, ἵνα συμ μείνῃ αὐτῷ. Ὁ δὲ γέρων λέγει, μὴ δύνασθαι αὐτὸν ὑπομεῖναι τὸν κόπον τῆς ἀσκήσεως. Ὁ δὲ νεώτερος ἔλεγεν· Ναὶ πάντως ἔχω ὑπομεῖναι. Καὶ δὴ μείνας μετὰ τοῦ γέροντος, ἐποίησεν μετ' αὐτοῦ ἐνιαυτὸν ἕνα, κοπιῶν πάνυ δὴ ἐν τῇ ἀσκήσει. Μετὰ οὖν τὸν ἐνιαυτὸν, βάλλει μετάνοιαν ὁ ἀδελφὸς θαλαίλεις τῷ γέροντι, λέγων· Εὔξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, Πάτερ, ὅτι ὁ Θεὸς διὰ τῶν ὑμετέρων εὐχῶν ἀπῆρεν ἀπ' ἐμοῦ τὸν κόπον, καὶ οὐκέτι κοπιῶ, οὐδὲ οἱ ἀέρες με καταπο * Ῥωστοῦ. 20 ἀνῆλθεν. δι α!. τὸ πνεῦμα. 86 Ριο εργαλεία, ὁρμοῦν. 60 Θαλέλαιος
col. 2949–2950page 50 of 132
PG 87:2949Νότιν οὐδὲ γὰρ εἰ; τὸν καύσονα φλέγομαι, οὐδὲ πάλιν ἐν τῷ χειμῶνι ῥιγῶ· ἀλλ' ἐν πολλῇ ὑπάρχω ἀναπαύσει. Ο δὲ γέρων ηυλόγησεν αὐτόν. Καὶ ποιή σας ἄλλους δύο ἥμισυ χρόνους ὁ ἀδελφὸς Θαλαίλεος, προέγνω τὴν τελευτὴν αὐτοῦ. Καὶ παρακαλει τὸν γέροντα, λέγων· Λάβε με εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα, ἵνα προσκυνήσω τὸν ἅγιον σταυρὸν, καὶ τὴν ἁγίαν Χρι στοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀνάστασιν. Ἐν ταύταις γὰρ ὁ Κύριος προσλαμβάνεται με. Ὁ δὲ γέρων λαβὼν αὐτ τὸν, ἀπῆλθεν ἐν τῇ ἁγίᾳ πόλει. Καὶ προσκυνησάν των αὐτῶν τοὺς ἁγίου; καὶ σεβασμίους τόπους, κατα ελθόντων δὲ καὶ εἰς τὸν ἅγιον Ἰορδάνην, καὶ βαπτισθέντων (η), μετὰ τρεῖς ἡμέρας ἐκοιμήθη ὁ ἀδελφὸς Θαλαίλεος. Καὶ ἔθαψεν αὐτὸν ὁ γέρων ἐν τῇ λαύρᾳ τοῦ Κοπρουθά ". Καὶ μετὰ χρόνον τινὰ ἀνεπάη δ ἀββᾶς Γεώργιος ὁ ἀναχωρητής· καὶ ἔθαψαν αὐτὸν οἱ τῆς αὐτῆς λαύρας τοῦ Κοπρουθᾶ Πατέρες εἰς τὴν ἑαυτῶν ἐκκλησίαν. Διηγήσατο ἡμῖν ὁ ὅσιος Πατὴρ ἡμῶν ὁ ἀββᾶς Γεώργιος ὁ ἀρχιμανδρίτης τῆς μονῆς τοῦ ἁγίου Πα τρὸς ἡμῶν Θεοδοσίου τῆς διακειμένης κατὰ τὴν ἔρη μον τῆς ἁγίας Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν πόλεως, ἐμοὶ καὶ τῷ ἀδελφῷ Σωφρονίῳ τῷ σοφιστῇ λέγων, ὅτι Εἶχον ἀδελφὸν ἐνταῦθα ὀνόματι Γεώργιον Καπ παδίκην· εἶχεν δὲ διακονίαν εἰς Φασιλαΐδα “. Εν μιᾷ οὖν τῶν ἀδελφῶν ποιούντων ψωμία, ὑπέκαιεν τὸν φοῦρνου ὁ ἀδελφὸς Γεώργιος. Εἶτα μετὰ τὸ καῦσαι ἐ αὐτὸν τὸν φοῦρνον, οὐχ εύρεν ἔνθα ώφειλεν σφογγίσαι * τὸν φοῦρνον, τῶν ἀδελφῶν τοῦτο κρυψάν των, πρὸς τὸ πειρᾶσαι αὐτόν. Εἰσῆλθεν οὖν, καὶ ἐσφόγ γισεν “τὸν φοῦρνον εἰς τὸ ἱμάτιον αὐτοῦ· καὶ μηδὲν τὸ σύνολον βλαβεὶς ἐκ τοῦ πυρὸς ἐξῆλθεν. Ἐγὼ δὲ ἀκού σας ἐπετίμησα τοῖς ἀδελφοῖς ὡς πειράσεσιν αὐτόν. Διηγήσατο ἡμῖν καὶ τοῦτο ὁ αὐτὸς ἀββᾶς Γεώργιος Ο Πατὴρ ἡμῶν περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀδελφοῦ Γεωργίου, λέ γων, ὅτι Ἐν μιᾷ ἔβοσκεν χοίρους ἐν Φασιλαΐοι, καὶ ἦλθον δύο λέοντες ἵνα χοίρον ἁρπάσωσιν. Καὶ λαβὼν τὴν ῥάβδον αὐτοῦ, ἐδίωξεν αὐτοὺς ἕως τοῦ Ἁγίου Ἰορδάνου. Πάλιν ὁ αὐτὸς Πατὴρ ἡμῶν διηγήσατο ἡμῖν λέγων, ὅτι Ήμελλον οἰκοδομεῖν τὸν ναὸν τοῦ ἁγίου Κηρυκοῦ ἐν Φασιλαΐδι· καὶ ὤρυξαν τὰ τοῦ ναοῦ θεμέλια. Φαίνεταί μοι κατὰ τοὺς ὕπνους μοναχός τις πάνυ ἀσε κητής, φορῶν ἀπὸ σειρᾶς κολόβιον, καὶ μικρὸν εἰς τοὺς ὤμους αὐτοῦ ἐπιῤῥιπτάριον ἀπὸ ψιαθίου· καὶ λέγει μοι πραείᾳ τῇ φωνῇ· Εἰπὲ, κύρι 2663 Γεώργιε, ἁπλῶς ἔδοξέν σοι μετὰ τοσούτους κόπους καὶ τοσαύ την άσκησιν ἔξω με ἐᾶσαι οὗ κτίζεις ναοῦ; Ἐγὼ δὲ Η Κοπραθά. * Φασηλαΐδη. 48 ὑποκαῦσαι. (η) Καὶ βαπτισθέντων. * σπογγίσαι. 4. ἐσπόγγισε. (ο) Τον φούρνοr, 184, τὸν φουρνόν. φούρνο;. φούρνος φουρητόριν φουρνητόριον,
col. 2951–2952page 51 of 132
PG 87:2951τὸ ἱεροπρεπὲς τοῦ γέροντος αἰδεσθείς, λέγω αὐτῷ Οντως γὰρ σύ, κύριε, αὐτὸς τίς ὑπάρχεις; Ὁ δὲ ἔφη· Ἐγώ εἰμ: Πέτρος ὁ βοσκὸς τοῦ ἁγίου Ἰορδάνου. Ἐγὼ δὲ ἀναστὰς τῷ πρωί, ἐξέτεινα τὴν δια γραφὴν τοῦ ναοῦ. Καὶ ὡς ὀρύσσω, εὗρον αὐτοῦ τὸ σῶμα κείμενον, ὡς καὶ ἐν τοῖς ὕπνοις αὐτὸν ἐθεα σάμην. Καὶ ᾠκοδομήσας τὸ εὐκτήριον, ἐποίησα μνη μεῖον κάλλιστον εἰς τὸν δεξιὸν ἔμβολον· κἀκεῖ αὐτὸν κατεθέμην. Διηγήσατο δὲ ἡμῖν ὁ αὐτὸς Πατὴρ ἡμῶν Γεώργιος λέγων, ὅτι Ἐν μιᾷ ἀπῆλθον πρὸς τὸν ἀᾶν Σισίννιον τὴν ἀναχωρητήν. *Ην δὲ οὗτος ὁ γέρων ἐάσας τὴν ἰδίαν ἐπισκοπὴν διὰ τὸν Θεὸν, καὶ ἐλθὼν πλησίον κώμης ἐπιλεγομένης Βεταναβάρεως (ἀφέστηκεν δὲ τοῦ ἁγίου Ἰορδάνου ὡς σημείοις ἓξ), ἡσυχάζων. Ὡς οὖν ἀπήλθομεν πρὸς αὐτὸν, καὶ ἐκρούσαμεν πολλά, μετὰ πολλὴν ὥραν ήνοιξεν ἡμῖν ὁ μαθητὴς αὐτοῦ, καὶ λέγει μοι οὕτως Κῦρι ἀββᾶ, ἠσθένησεν ὁ γέρων μέχρι θανάτου, καὶ ηύξατο τῷ Θεῷ μὴ ἐξελθεῖν αὐτὸν ἐκ τοῦ βίου, ἕως ἂν ἀκούσῃ ὅτι ἦλθες ἐν ταύτῃ τῇ χώρα. Ημην γὰρ ἐν Κωνσταντινουπόλει, διὰ χρείαν τοῦ κοινοβίου, πρὸς τὸν εὐσεβέστατον βασιλέα Τιβέριον. Ὡς οὖν ἀνῆλθεν πρὸς τὸν γέροντα, καὶ ἀνήγγειλεν αὐτῷ περὶ ἐμοῦ, ποιήσας ὥραν πολλὴν, κατῆλθεν, λέγων ἡμῖν· Κελεύσατε. Καὶ ἀνελθόντες εὗρομεν τὸν γέροντα τελειωθέντα. Έγνων οὖν ὅτι ὡς ἤκουσεν ὅτι ἐγὼ ἤμην ὁ κρούων, τότε προς Κύριον ἀπῆλθεν. Καὶ ὡς ἀσπάζομαι αὐτὸν, λέγει μοι ό τεθνηκώς πραέως· Καλῶς ἦλθεν ὁ ἀββᾶς μου· καὶ πάλιν ἐκοιμήθη. Τότε ἐδήλωσα εἰς τὸ κτῆμα, ἵνα ἔλθωσιν καὶ θάψωσιν τὸν γέροντα. Ως οὖν ἦλθον καὶ ὤρυσσον τὸ μνημεῖον, λέγει ὁ μαθη τὴς τοῦ γέροντος τοῖς τὸν τάφον ὀρύσσουσιν· Ποιή σατε ἀγάπην, καὶ μικρὸν πλατύτερον ὀρύξατε, ἵνα τοὺς δύο χωρήσῃ. Καὶ ἐν τῷ ὀρύσσειν αὐτοὺς, ἔθηκεν ἑαυτὸν εἰς τὸ ψιάθιον, καὶ ἀνεπάη. Καὶ ἐθά ψαμεν τοὺς δύο ὁμοῦ, τόν τε γέροντα, καὶ τὸν μαθης τὴν αὐτοῦ. δ Ο αὐτὸς Πατὴς ἡμῶν Γεώργιος ὁ ἀρχιμανδρίτης διηγήσατο ἡμῖν περὶ τοῦ ἀββᾶ Ἰουλιανοῦ τοῦ γενο μένου ἐπισκόπου Βόστρων, λέγων, ὅτι μετὰ τὸ ἀπελε θεῖν αὐτὸν ἐκ τοῦ κοινοβίου, καὶ γενέσθαι ἐπίσκοπον ἐν Βύστροις, τινὲς τῶν κτητόρων τῆς πόλεως, μια σύχριστοι ὄντες, ἠθέλησαν αὐτὸν διὰ φαρμάκων ἀν ελεῖν. Καὶ δὴ πείθουσι τὸν ἐπικέρνην αὐτοῦ διὰ χρημάτων, καὶ διδοῦσιν αὐτῷ ἀναιρετικὸν, ἵνα ὡς κιρνᾷ τῷ μητροπολίτῃ, βάλῃ τὸ φάρμακον εἰς τὸ ποτήριον αὐτοῦ. Ὁ δὲ παῖς ὡς ἐδιδάχθη, οὕτως καὶ * ὄντως. ΝΟΤΑ. (γ) Τον ἐπικέρνην. πιγκέρνης, οι πικέρνης. Επικέρνης,
col. 2953–2954page 52 of 132
PG 87:2953ἐποίησεν. Καὶ ἐπιδεδωκὼς τὸ ποτήριον ὁ παῖς τῷ Θείῳ Ἰουλιανῷ με μαγευμένον· ἐδέξατο, καὶ θεόθεν ἔγνω τὴν ἐπιβουλὴν, καὶ τοὺς ταύτην πεποιηκότας. Δεξάμενος οὖν τὸ ποτήριον, τέθηκεν αὐτὸ ἔμπροσθεν αὐτοῦ, μηδὲν ὅλως εἰπὼν τῷ παιδί· καὶ πέμ ψας μεταστέλλεται πάντας τοὺς κτήτορας, ἐν οἷς ἦσαν καὶ οἱ τὴν ἐπιβουλὴν αὐτῷ κατασκευάσαντες. 'Ο δὲ θεῖος ὄντως Ἰουλιανὸς, μὴ θέλων παραδειγμα είσαι τοὺς πεποιηκότας, πραέως λέγει τοῖς πᾶσιν Ἐὰν νομίζετε τὸν ταπεινὸν Ἰουλιανὸν διὰ φαρμακείας φονεῦσαι, ἰδοὺ ἔμπροσθεν ὑμῶν αὐτὸ πίνω. Καὶ σφραγίσας τρίτον τὸ ποτήριον τῷ δακτύλῳ αὐτοῦ, καὶ εἰπὼν, Εν ονόματι τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος πίνω τοῦτο τὸ ποτήριον, καὶ ἔμπροσθεν πάντων πιὼν αὐτὸ ἀβλαβής διέμεινεν καὶ ἰδόντες ἔβαλον αὐτῷ μετάνοιαν. Ην τις γέρων οἰκῶν ἐν τῇ μονῇ τοῦ Πατρὸς ἡμῶν Θεοδοσίου, τὸ μὲν γένος Σεβαστοπόλεως τῆς ᾿Αρμενίας· τὸ ὄνομα αὐτοῦ Πατρίκιος, γέρων πάνυ (ἔλεγεν γὰρ αὐτὸν ἐτῶν ἑκατὸν δεκατριῶν), πραΰς καὶ ἡσύχιος. Διηγήσαντο οὖν ἡμῖν οἱ τοῦ αὐτοῦ τό που Πατέρες περὶ τοῦ ἐναρέτου τούτου γέροντος, ὅτι ἡγούμενος ἦν τοῦ κοινοβίου τοῦ Ἀβαζάνου, και ἑάσας τὴν ἡγουμενίαν, φοβηθεὶς τὸ κρῖμα (μεγάλων γὰρ ἀνδρῶν ἔλεγεν εἶναι τὰ λογικὰ ποιμαίνειν πρό βατα) ἦλθεν ἐνταῦθα ἐν ὑποταγῇ, τοῦτο μᾶλλον κρί νας ὠφέλειαν είναι ψυχῆς. Ἔλεγον δὲ ἡμῖν καὶ τοῦτο περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἄλλος ὧδε γέγονε γέρων, τὸ μὲν γένος "Αραψ, τὸ δὲ ὄνομα Ἰουλιανὸς, ἀπὸ ὀμμάτων (η). Οὗτος ὁ ἀββᾶς Ἰουλιανὸς ἐσκανδαλίσθη ποτὲ εἰς Μακάριον τὸν ἀρχιεπίσκοπον Ἱεροσολύμων, καὶ διέκρινε τὸ κοινωνῆσαι αὐτῷ Εν μιᾷ οὖν ὁ ἀββᾶς Ἰουλιανὸς δηλοῖ τῷ ἀᾷ Συμεῶν τῷ εἰς τὸ θαυμαστὸν ὄρος (ἀπέχει δὲ ἀπὸ Θεουπόλεως τὸ ὄρος μίλλια ἐννέα), λέγων· Τυφλός είμι, πού ποτε ἀπελθεῖν οὐ δύναμαι, οὔτε δὲ ἔχω τὸν δυνάμενόν με περιποιήσασθαι, καὶ κοινωνῆσαι Μακαρίῳ διακρίνο μα:.᾿Αλλὰ δήλωσόν μοι, Πάτερ, τί ώφειλον ποιῆσαι περὶ τοῦ πορνεύσαντος ἀδελφοῦ, καὶ τοῦ μετ' αὐτοῦ ὁρκω μοσίαν ποιήσαντος. Δηλοῖ δὲ ὁ ἀεβᾶς Συμεὼν τῷ 2007 Ἰουλιανῷ, λέγων· Μὴ ἀναχωρήσῃς, μηδὲ θελήσῃς ΝΟΤΑ. (η) ᾿Απὸ ὀμμάτων. ἀπόμματος. ήρου, 4 7: Καὶ ἀπομμάτους ὠμμάτωσεν. Ει Β. Ην ἀπὸ δούλων 20, 13, ἣν ἔλεγον ἀπόδουλον εξ ναι. (τ) Διέκρινε τὸ κοινωνῆναι εἰ κοινωνῆσαι δια κρίνομαι. Ἰωάννης, " & Διακρινόμενος μετὰ Σεβήρου ἱστορεί. κατά Σε μετά Ἱστορεῖ δὲ Ἰωάννης ὁ αὐτῷ (Σεβήρῳ) διακρινώ μενος. ὁ Διακρί
col. 2955–2956page 53 of 132
PG 87:2955σεαυτὸν χωρῆσαι τῆς ἁγίας Εκκλησίας. Οὐδὲ γὰρ έχει κακὸν χάριτι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ Υἱοῦ τοῦ Θεοῦ. Πλὴν καὶ τοῦτο γίνωσκε, ἀδελφὲ, ὅτι εἴ τις ἐὰν προσκομίσει ἐν τῷ κοινοβίῳ ὑμῶν, Έχετε ἐκεῖ γέροντα ὀνόματι Πατρίκιον· οὗτος δὲ ὁ γέρων ἵσταται ἔξω τοῦ ἱερατείου, ὑποκάτω πάντων, πλησίον τοῦ κατὰ δυσμὰς τοίχου τῆς ἐκκλησίας· καὶ λέγει καὶ αὐτὸς τὴν ἁγίαν εὐχὴν τῆς προσκομιδής, καὶ αὐτοῦ λογίζεται ἡ ἁγία ἀναφορά. Πυρρός, ὅτι Ακήκοα διηγουμένου τοῦ ἀ Στεφάνου τοῦ Μωαβίτου, ὅτι ὡς ἥμην ἐν τῷ κοινοβίῳ τοῦ ἁγίου Θεοδοσίου τοῦ μεγάλου κοινοβιάρχου, ἦσαν Ἔλεγεν ὁ ἀββᾶς Ἰωάννης ὁ ἀναχωρητὴς ὁ ἐπίκλην ἐκεῖ δύο ἀδελφοὶ ποιήσαντες ορκωμοσίαν, ἵνα μή το ἐν τῇ ζωῇ, μήτε ἐν τῷ θανάτῳ αὐτῶν χωρισθῶσιν ἀπ' ἀλλήλων. Ὡς οὖν ἦσαν ἐν τῷ κοινοβίῳ πάντας οἰκοδομοῦντες, ὁ εἷς ἀδελφὸς ἐπολεμήθη εἰς πορνείαν, καὶ μὴ δυνάμενος βαστάσαι τὸν πόλεμον, λέγει τῷ ἀδελφῷ αὐτοῦ, ᾿Απόλυσόν με, ἀδελφὲ, ὅτι εἰς πορνείαν πολεμοῦμαι, καὶ θέλω ἀπελθεῖν εἰς τὸν κόσμον. Ὁ δὲ ἀδελφὸς ἤρξατο παρακαλεῖν αὐτὸν, καὶ λέγειν Με, ἀδελφὲ, μὴ ἀπολέσῃς τὸν κόπον σου. Ὁ δὲ λέγει αὐτῷ· Ἡ ἐλθὲ μετ᾿ ἐμοῦ, ἵνα τὴν πρᾶξιν ποιήσω, ἢ ἀπόλυσόν με ἀπελθεῖν. Ο δὲ ἀδελφὸς μὴ θέλων ἀπος λύσαι αὐτὸν, ἀπῆλθεν μετ' αὐτοῦ εἰς τὴν πόλιν. Εἰσῆλθεν οὖν εἰς τὸ καταγώγιον τῆς πορνείας ὁ που λεμηθείς· ὁ δὲ ἄλλος ἀδελφὸς ἔξω ἱστάμενος χοῦν λαβὼν ἐκ τῆς γῆς, ἔβαλλεν εἰς τὴν αὑτοῦ κεφαλήν καὶ ἑαυτὸν συνέτριβεν. Ὡς οὖν ἐξῆλθεν ὁ εἰσελθὼν εἰς τὸ πορνεῖον ποιήσας τὴν πρᾶξιν, λέγει αὐτῷ ὁ ἄλλος ἀδελφός· Τί ὠφελήθης, ἀδελφέ μου, ἐκ τῆς ἁμαρτίας; τί δὲ οὐκ ἐβλάβης; "Αγωμεν πάλιν εἰς τὸν τόπον ἡμῶν. Ὁ δὲ λέγει αὐτῷ, Οὐκ ἔτι δύναμαι εἰσελθεῖν εἰς τὴν ἔρημον. Σὺ οὖν ὕπαγε. Ἐγὼ γὰρ εἰς τὸν κόσμον μενῶ. Ὡς οὖν πολλὰ ποιήσας οὐκ ἔπεισεν αὐτὸν ἀκολουθῆσαι αὐτῷ εἰς τὴν ἔρημον, ἔμεινεν καὶ αὐτὸς σὺν αὐτῷ εἰς τὸν κόσμον, καὶ ἔκαμνον οἱ δύο εργασίας, ἵνα τραφώσιν. Κατ' ἐκεῖνον δὲ τὸν καιρὸν ὁ ἀΰδας 'Αβράμιος ὁ πρώην μὲν τὴν ἐν Κωνσταντινουπόλει λεγομένην τῶν ᾿Αβραμιτών μονὴν συστησάμενος, ὁ καὶ γε η γενώς ὕστερον ἀρχιεπίσκοπος Ἐφέσου, ὁ καλὸς καὶ πρᾶος ποιμὴν ἔκτιζεν τὸ ἑαυτοῦ μοναστήριον, τὸ ἐπιλεγόμενον τῶν Βυζαντίων. Απελθόντες οὖν οἱ δύο ἀδελφοὶ ἔκαμνον ἐκεῖσε ἐργασίας, καὶ ἐλάμβανον τὸν μισθόν. Καὶ ὁ ἐμπεσὼν εἰς πορνείαν, ἐλάμβανεν τῶν δύο τὸν μισθόν, καὶ ὑπῆγεν καθ' ἑκάστην εἰς τὴν πόλιν, καὶ ἐδαπάνα αὐτὸν εἰς ἀσωτίας. Ο δὲ ἄλλος πᾶσαν ἡμέραν ενήστευσε, καὶ μετὰ πάσης ἡσυχίας ποιῶν ἦν τὸ ἔργον· μὴ λαλῶν πρός τινα. Τοῦτον θεωροῦντες καθ᾿ ἑκάστην οἱ τεχνίται, μήτε ἐσθίοντα, μήτε λαλοῦντα, ἀλλὰ σύννουν ἀεὶ, λέ Εἴ τις ἐὰν προσκομίσει. προσκόψει Τὰς ὑπέρ γε τῶν κει κοιμημένων ποιεῖσθαι λιτάς, προσκομίζειν τε, καὶ μεγάλα (Γ. μάλα) εμφρόνως οιονεί παρόντι Χριστῷ διὰ τῆς ἁγίας καὶ μυστικῆς θυσίας.
col. 2957–2958page 54 of 132
PG 87:2957γουσι τὰ περὶ αὐτοῦ, καὶ τὰ τῆς διαγωγῆς αὐτοῦ, τῷ ἐν ἁγίοις ἀ. ᾿Αβραμίῳ. Τότε ὁ μέγας Αβράμιος μεταστέλλεται τὸν ἐργάτην ἐν τῷ κελλίῳ αὐτοῦ, καὶ ἐρωτᾷ αὐτὸν, λέγων· Πόθεν εἶ, ἀδελφέ; καὶ τίς σού ἐστιν ἡ ἐργασία; Ὁ δὲ πάντα ἐξωμολογήσατο αὐτῷ, καὶ ὅτι διὰ τὸν ἀδελφὸν πάντα ὑπομένω, ἵνα ὁ Θεὸς βλέπων τὴν ἐμὴν θλίψιν, σώσῃ τὸν ἀδελφόν μου. Ταῦτα ἀκούσας ὁ θεῖος Αβράμιος, λέγει τῷ ἀδελφῷ· Καὶ Κύριος έχαρίσατό σοι τὴν ψυχὴν τοῦ ἀδελφοῦ σου. Ὡς οὖν ἀπέλυσεν ὁ ἀββᾶς ᾿Αβράμιος τὸν ἀδελφὸν, καὶ ἐξῆλθεν ἐκ τοῦ κελλίου αὐτοῦ, ἰδοὺ καὶ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ κράζων· 'Αδελφέ μου, λάβε με εἰς τὴν ἔρημον, ἵνα σωθώ. Εὐθέως οὖν λαβὼν αὐτ τὸν, ἀπῆλθεν εἰς τὸ σπήλαιον, πλησίον τοῦ ἁγίου Ἰορδάνου, καὶ ἐνέκλεισεν αὐτὸν, καὶ μετ' ὀλίγον χρό νον μεγάλως κατὰ τὸν Θεὸν προκύψας πρὸς πνεῦμα, ἀπεδήμησεν. Εμεινεν δὲ ὁ ἀδελφὸς ἐν αὐτῷ τῷ σπηλαίῳ κατὰ τὸν ὅρκον, ἵνα ἐκεῖ τελειωθῇ καὶ αὐτός. Τούτῳ τῷ ἀδελφῷ καθημένῳ ἐν τῷ ἁγίῳ Ἰορδάνῃ μετὰ τὴν κοίμησιν τοῦ ἀδελφοῦ, παρέβαλεν τις γέρων ἀπὸ τῆς λαύρας τοῦ Καλαμῶνος, καὶ λέγει αὐτῷ Εἰπέ μοι, ἀδελφὲ, ἐν τῷ τοσούτῳ χρόνῳ τῆς ἡσυχίας καὶ τῆς ἀσκήσεως τί κατώρθωσας; Λέγει αὐτῷ ὁ ἀδελφός· Υπαγε καὶ ἔρχου μετὰ δεκάτην ἡμέραν, καὶ λέγω σοι. Ο δὲ γέρων ἐλθὼν τῇ δεκάτῃ ἡμέρᾳ εὗρε τὸν ἀδελφὸν τελειωθέντα, καὶ ὅστρακον γεγραμμένον οὕτως• Συγχώρησόν μοι, Πάτερ, ὅτι οὐδέ ποτε ποιῶν τὸν κανόνα μου, ἀφῆκα τὸν νοῦν εἰς τὴν γῆν. Διηγήσαντο ἡμῖν οἱ τῆς αὐτῆς μονῆς Πατέρες, ὅτι πρὸ τούτων τῶν χρόνων, ἐγένετο ἐνταῦθά τις γέρων ὀνόματι Ἴανθος. Ος ἐν πάσῃ τῇ ζωῇ αὐτοῦ ἀπῄει ἐπὶ τὸν Κουτιλᾶν. Ἐν μιᾷ οὖν ὡς ἦν εἰς τὴν Έρημον, Ιδού Σαρακηνοὶ ἐλθόντες εἰς τὰ μέρη ἐκεῖνα, ἰδόντες τὸν γέροντα, εἷς ἐξ αὐτῶν γυμνώσας τὸ ξίφος αὐτοῦ, ἤρχετο πρὸς τὸν γέροντα, θέλων φο νεῦσαι αὐτόν. 'Ο δὲ γέρων θεασάμενος τὸν Σαρακηνὸν ἐρχόμενον ἐπ' αὐτὸν, ἀτενίσας εἰς τὸν οὐρανὸν, εἰ πεν· Κύριε Ἰησοῦ Χριστέ, τὸ θέλημά σου γενέσθω. Καὶ εὐθέως ἠνοίχθη ἡ γῆ, καὶ κατέπιεν τὸν Σαρακηνόν. Ο δὲ γέρων ἐσώθη· καὶ εἰσῆλθεν εἰς τὴν μονὴν δοξάζων τὸν Θεόν. Πάλιν ἡμῖν διηγήσαντο οἱ τοῦ αὐτοῦ τόπου Πα τέρες, ὅτι Ην τις ἐνταῦθα πρεσβύτερος Πέτρος ὀνό ματι, τῷ γένει Πόντιος, πολλὰ καὶ μεγάλα κατορθώματα πεποιηκώς. Περὶ τούτου γέροντος Θεόδωρος ὁ γεγονὼς ἐπίσκοπος Ρόσσου “' ἔλεγεν ἡμῖν, ὅτι Ἐν μιᾷ ἦλθεν ἔγγιστά μου εἰς τὸν Ἰορδάνην, εἰς τὴν λαύραν τῶν Πυργίων· ἐκεῖ γὰρ ἤμην καθημένης. Καὶ λέγει μοι· Ποίησον ἀγάπην, ἀδελφὲ Θεό δωρε, δεῦρο μετ᾿ ἐμοῦ εἰς τὸ ὄρος τὸ Σινά “· ὅτι 47 Ῥωσσοῦ. 48 Σινά.
col. 2959–2960page 55 of 132
PG 87:2959εὐχὴν ἔχω Ἐγὼ δὲ μὴ θέλων παρακούσαι τοῦ γέ ροντος, λέγω αὐτῷ· Αγωμεν. Ὡς οὖν ἐπεράσαμεν τὸν Ἅγιον Ἰορδάνην, λέγει μοι ὁ γέρων· 'Αδελφέ Θεόδωρε, δεῦρο βάλωμεν μετάνοιαν ἵνα ἕως τοῦ Σινὰ μηδεὶς ἡμῶν φάγῃ. Λέγω αὐτῷ· Οντως, Πάτερ, τοῦτο ἐγὼ οὐ δύναμαι ποιῆσαι. Καὶ ἔβαλεν ὁ γέρων μετάνοιαν, καὶ ἕως τοῦ Σινὰ οὐ μετέλαβέν τινος. Μεταλαβὼν δὲ εἰς τὸ Σινὰ τῶν ἁγίων μυστηρίων, τό τε καὶ τροφῆς μετέλαβεν. Ομοίως καὶ ἀπὸ τοῦ Σινα ἀπήλθομεν εἰς τὸν ἅγιον Μηνᾶν Αλεξανδρείας 80, μὴ μεταλαβόντος αὐτοῦ τροφῆς. Κἀκεῖ δὲ κοινωνήσας μετέλαβεν τροφῆς. Καὶ ἀπὸ τοῦ ἁγίου Μηνά ήλθομεν εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν, μηδενὸς ἐν τῇ ὁδῷ αὐτοῦ ὅλως γευσαμένου. Κοινωνήσας δὲ καὶ εἰς τὴν ἁγίαν Χρι στοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ᾿Ανάστασιν, μετέλαβεν τότε τροφῆς. Ἐν ὅλῃ οὖν τοιαύτῃ καὶ τηλικαύτῃ ὁδῷ, εἰ μὴ τρίτον οὐκ ἔφαγεν ὁ γέρων, ἅπαξ εἰς τὸ Σινά ὄρος, καὶ ἅπαξ εἰς τὸν ἅγιον Μηνᾶν, καὶ ἅπαξ εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν, δ Διηγήσαντο ἡμῖν καὶ περὶ ἄλλου γέροντος οἱ τῆς αὐτῆς μονῆς Πατέρες, λέγοντες, ὅτι Ην τις ἐνταῦθα τοὔνομα ἀββᾶς Παῦλος, ὅστις πρὸ ὀλίγου χρόνου ἀνεπαύσατο, Ρωμαῖος τῷ γένει. Ἐν μιᾷ οὖν ἀπῆλ θεν μετὰ τῶν βορδονίων· καὶ ἐν τῷ ξενοδοχείῳ εξο ρέθη παιδίον μικρὸν, καὶ ἐκ τοῦ διαβόλου, ἀγνοοῦντος τοῦ ἀσσα Παύλου, ἐπάτησεν ὁ βόρδων τὸ παι δίον, καὶ ἀπέκτεινεν αὐτό. Θλιβεὶς οὖν ἐπὶ τούτῳ ὁ ἀββᾶς Παῦλος, ἀνεχώρησεν, καὶ ἀπῆλθεν εἰς τὸν 'Αρονάν· κἀκεῖ γέγονεν ἀναχωρητής, θρηνῶν τὸν θάνατον τοῦ παιδίου πάντοτε, καὶ λέγων, ὅτι Εγώ ἐποίησα τὸν φόνον τοῦ παιδίου, καὶ ὡς φονεύς ἔχω κριθῆναι ἐν τῇ κρίσει. "Ην δὲ πλησίον λέων, καὶ καθ᾿ ἑκάστην ὁ ἀββᾶς Παῦλος ὑπῆγεν εἰς τὴν κοίτην τοῦ λέοντος νύσσων, καὶ ἀγριαίνων αὐτὸν, ἵνα ἀναστῇ καὶ φάγῃ αὐτόν· ὁ δὲ λέων οὐδ᾽ ὅλως ἔβλαπτεν αΰ τόν. Τότε ὡς εἶδεν ὅτι οὐδὲν ὠφελεῖ, λέγει ἐν ἑαυτῷ Κοιμηθῶ εἰς τὴν ὁδὸν τοῦ λέοντος, καὶ ἐν τῷ ἔρχε σθαι αὐτὸν, καὶ ὑπάγειν εἰς τὸν ποταμὸν πιεῖν ὕδωρ, τρώγει με. Ὡς οὖν ἔπεσεν, ἰδοὺ μετὰ μικρὸν καὶ ὁ λέων καὶ ὡς ἐπὶ ἀνθρώπου μετά πάσης τῆς ἡσυχίας ὑπερεπήδησε τον γέροντα· καὶ οὐδὲ ὅλως ἥψατο αὐτοῦ. Τότε ὁ γέρων ἐπληροφορήθη, ὅτι ὁ Θεός συνεχώρησεν αὐτῷ τὴν ἁμαρτίαν. Καὶ ἐλθὼν πάλιν εἰς τὴν μονὴν αὐτοῦ, διῆγεν πάντας ὠφελών καὶ οἰκοδομῶν ἕως τῆς πρὸς Θεὸν αὐτοῦ ἀναπαύσεω;. Μέλλοντος τελειοῦσθαι τοῦ ἀ Σωφρονίου τοῦ σοφιστοῦ τοῦ ἐμοῦ ἀδελφοῦ, παριστάμεθα πλησίον αὐτοῦ ἐγὼ καὶ ὁ ἀββᾶς ὁ Σχολαστικὸς, καὶ ὁ ἀββᾶς Κηρυκὸς, καὶ ἄλλοι τινὲς τῶν Πατέρων. Καὶ λέγει ἡμῖν, ὅτι Εἰς ὁδὸν ἀπίην, καὶ ἔμπροσθέν μου νεάνιδες χορὸν ποιήσασαι ἐχόρευον λέγοντες "ι. Καλώς ήλ θεν Σωφρόνιος· ἐστεφανώθη Σωφρόνιος. 49!. έἐκεῖσε. 50 εἰς ᾿Αλεξάνδρειαν.
col. 2961–2962page 56 of 132
PG 87:2961Ἔλεγον περὶ τοῦ ἀββᾶ Στρατηγίου τοῦ ἡγουμένου τῆς αὐτῆς μονῆς τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Θεοδοσίου, οἱ τῆς αὐτῆς μονῆς Πατέρες, ὅτι τὰ τρία ταῦτα πλεονεκτήματα ἐκτήσατο ὑπὲρ πάντα μοναχὸν τῆς γενεάς ταύτης· τὸ νηστεύειν πολλὰ, τὸ ἀγρυπνείν πολλὰ, τὸ ἐργάσασθαι πολλά. Διηγήσατο ἡμῖν ἐν τῷ κοινοβίῳ τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Θεοδοσίου, ὁ ἀββᾶς Θεοδόσιος, ὁ γεγο νὼς ἐπίσκοπος τῆς Καπιτουλιάδος, περὶ τοῦ ἀ Νόννου, λέγων, ὅτι Ἐν μιᾷ, πρὸ τοῦ κροῦσαι τὸ ξύλον (ε) τὸ νυκτερινὴν, ἀνακείμενος ἐγὼ ἐν τῷ κλι νιδίῳ μου, ήκουσά τινος λέγοντος, Κύριε, ἐλέησον, πραείᾳ καὶ ἡσυχίῳ φωνῇ. Καὶ ἀριθμήσας πεντακόσια τὸ, Κύριε, ἐλέησον, ἠθέλησα εἰδέναι τίς ἐστιν ὁ λέγων καὶ παρακύψας διὰ τῆς θυρίδος τοῦ κελλίου μου εἰς τὴν ἐκκλησίαν, θεωρῶ τὸν γέροντα κείμενον εἰς τὰ γόνατα αὐτοῦ, καὶ ἀστέρα φωτοειδῆ ἐπάνω τῆς κεφαλῆς αὐτοῦ, καταυγάζοντά μοι τὸ τίς ἐστιν ὁ γέρων. Ετερος δέ τις τῶν γερόντων τοῦ αὐτοῦ κοινοβίου διηγήσατο ἡμῖν περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀᾶ Νόννου, λέγων, ὅτι Ἐν μιᾷ πρὸ τοῦ κροῦσαι τὸ ξύλον, ἐξελθὼν τοῦ κελλίου μου ἀπίην ἐπὶ τὴν ἐκκλησίαν, καὶ θεωρῶ τὸν γέροντα ἔμπροσθεν τῆς ἐκκλησίας ἑστῶτα, καὶ ἐκτεταμένας ἔχοντα τας δύο χεῖρας εἰς τὸν οὐρανὸν, καὶ εὐχόμενον. Ελαμπον δὲ αἱ χεῖρες αὐτοῦ, ὡς λαμπάδες πυρός. Καὶ φοβηθεὶς ἀνεχώρησα. Ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ ὄντες παρεβάλομεν τῷ ἀββα Θεοδούλῳ τῷ ὄντι ἐν τῇ Αγία Σοφίᾳ ἐν τῇ Φάρῳ. Καὶ διηγήσατο ἡμῖν ὁ γέρων λέγων, ὅτι Ἐν τῷ κοινοβίῳ ἀπεταξάμην τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Θεοδοσίου τοῦ ἐν τῇ ἐρήμῳ τῆς ἁγίας Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν πόλεως· καὶ εὗρον ἐκεῖ γέροντα μέγαν, ὀνόματι Χριστοφόρον, Ρωμαῖον τῷ γένει. Ἐν μιᾷ οὖν βάλλω αὐτῷ τὴν μετάνοιαν, λέγων· Ποίησον ἀγάπην, ἀ, εἰπέ μοι τὴν ἐκ νεότητός σου ἐργασίαν. Καὶ πολλὰ παρακληθεὶς ὑπ' ἐμοῦ ὁ γέρων, καὶ γνοὺς ὅτι δι᾽ ὠφέλειαν ψυχῆς αὐτὸν ἐρωτῶ, διηγήσατό μας, λέγων, ὅτι Οτε ἀπεταξάμην, τέκνον, πολλὴν εἶχον θέρμην εἰς τὸ μοναχικόν· καὶ τὰς μὲν ἡμέρας ἐσχό λαξον εἰς τὸν κανόνα, τὰς δὲ νύκτας ἀπηρχόμην εἰς τὸ σπήλαιον· ἔνθα, ὅ τε ἐν ἁγίοις Θεοδόσιος καὶ οἱ ι Ριο λέγουσαι. Κροῦσαι τὸ ξύλον. Κρούει τὸ κρούσμα; 1509: Κρούσμα ποιῆσαι. Κρούσματος ὥρα. Κρούσματοῦντος τοῦ ξύλου. Εἰ: Σάλπιζε καιρῷ τὸ ξύλον. Εἰ, ἐπειδὰν σαλπίσῃ τις τὸ ξύλον. Οἱ Απερισάλπιγκτοι τῶν ἱερῶν τελετῶν
col. 2963–2964page 57 of 132
PG 87:2963λοιποὶ ἅγιοι κεῖνται Πατέρες, πρὸς τὸ εὔξασθαι. Καί ΠΟΠ. τῷ Θεῷ μετανοίας ἑκατόν. Εἰσὶ δὲ βαθμοι τὸν ἀρι κατερχόμενος εἰς τὸ σπήλαιον, κατὰ βαθμὸν ἔβαλον θμὸν δεκαοκτώ. Καὶ ὅτε πάντας κατῆλθον τους βα ἀνηρχόμην εἰς τὸν κανόνα. Μετὰ οὖν τὸ ποιῆσαί με θμούς, διετέλουν ἕως οὗ ἔκρουσεν τὸ ξύλον· τότε ἔτη δέκα τὴν ἐργασίαν ταύτην, μετὰ νηστείας, καὶ πολλῆς ἐγκρατείας, καὶ κόπου, ἔρχομαι ἐν μιᾷ κατὰ τὴν συνήθειαν κατελθεῖν εἰς τὸ σπήλαιον· καὶ μετὰ ἔμελλον εἰς τὸ ἔδαφος κατιέναι τοῦ σπηλαίου, γίνο τὸ πληρῶσαι με τὰς κατὰ βαθμὸν μετανοίας, ὡς μαι ἐν ἐκστάσει, καὶ θεωρῶ ὅλον του σπηλαίου τὸ ἔδαφος κανδηλῶν πεπληρωμένον· καὶ αἱ μὲν ἧπτον, ημφιεσμένους, καὶ λευχειμονοῦντας, ἐπισκευάζον αἱ δὲ οὔ. Θεωρῶ δὲ καὶ δύο ἄνδρας τὰς χλαμύδας τας τὰς αὐτὰς κανδήλας. Ἐγὼ δὲ εἶπον αὐτοῖς, Διατί ἐθήκατε τὰς κανδήλας ταύτας, καὶ οὐ συγχωρείτε ἡμῖν κατελθεῖν, καὶ εὔξασθαι; Οἱ δὲ ἀπεκρίναντό μοι λέγοντες, ὅτι τῶν Πατέρων εἰσὶν αἱ κανδῆλαι. Ἐγὼ δὲ πάλιν εἶπον πρὸς αὐτούς· Καὶ διατί αἱ μὲν ἅπτουσιν, αἱ δὲ οὐχ ἅπτουσιν; οἱ δὲ πάλιν ἀπεκρίναντό μοι· Οἱ θέλοντες, τὰς ἑαυτῶν ἀνῆψαν. Τότε λέγω αὐτοῖς· Ποιήσατε ἀγάπην. Ἡ ἐμὴ κανδήλα ἅπτει ἢ οὔ; Οἱ δὲ ἔφησαν, Εὔξαι,καὶ ἅπτομεν αὐτήν. Καὶ λέγω ἐγὼ ἀκμήν· Εὔξαι, καὶ ἕως ἄρτι, τί ἐποίουν; Καὶ ἐπὶ τούτῳ τῷ λόγῳ ἦλθον εἰς ἐμαυτὸν, καὶ στρα φείς, οὐδένα ἐθεασάμην. Τότε λέγω ἐμαυτῷ· Χριστό. φορε, εἰ θέλεις σωθῆναι, τοῦ κόπου περισσοτέρου χρεία. Καὶ πρωΐας ἀνεχώρησα ἀπὸ τοῦ μοναστηρίου. Καὶ ἀπῆλθον εἰς τὸ ὄρος τὸ Σινᾶ, μηδὲν ἀποφερόμενος, εἰ μὴ ἃ ἐφέρουν καὶ μόνον. Καὶ μετὰ τὸ ποιῆ σαί με ἐκεῖ πεντήκοντα χρόνους ἐν ἀσκήσει, ἦλθέν μοι φωνὴ λέγουσα· Χριστόφορε, Χριστόφορο, ἄπελθε εἰς τὸ κοινόβιον σου, ἐν ᾧ καλῶς ἡγωνίσω, ἵνα ἐκεῖ τελειωθῇς μετὰ τῶν Πατέρων σου. Καὶ μετ' ὀλίγον χρόνον τοῦ εἰπεῖν μοι ταῦτα ἀνεπαύσατο ἐν Κυρίῳ ἡ ἁγία αὐτοῦ ψυχὴ ἐν ἀγαλλιάσει. Πάλιν ἡμῖν ὁ αὐτὸς ἀββᾶς Θεόδουλος διηγήσατο περὶ τοῦ αὐτοῦ ἀ Χριστοφόρου. Ἔλεγεν δὲ, φησὶν, ὁ γέρων, ὅτι Ἐν μιᾷ ἀνῆλθον ἐκ τοῦ μοναστηρίου εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν προσκυνῆσαι τὴν ἅγιον σταυρόν. Καὶ μετὰ τὸ προσκυνῆσαί με, φησίν, ἐν τῷ ἐξιέναι, θεωρῶ τινα ἀδελφὸν ἐν τῷ πυλῶνι του μεσαυλίου τοῦ ἁγίου σταυροῦ, μήτε εἰσιόντα, μήτε ἐξιόντα. Θεωρῶ δὲ καὶ δύο κόρακας ἀναιδῶς πετο μένους εἰς πρόσωπον αὐτοῦ, καὶ τοῖς πτεροῖς κοσσ! ζοντας αὐτοῦ τὰς ὄψεις, καὶ μὴ ἐῶντας αὐτὸν εἰσελθεῖν ἐν τῷ ναῷ. Καὶ γνοὺς ἐγὼ δαίμονας αὐτους εἶναι, λέγω αὐτῷ· Εἰπὲ, ἀδελφὲ, τί ἕστηκας εις τὸ μέσον τοῦ πυλῶνος, καὶ οὐκ εἰσέρχῃ; Ὁ δὲ, φησὶν, λέγει μοι· Συγχώρησόν μοι, κῦρι ἀββᾶ, λογισμοὺς ἔχω· ὁ εἷς μὲν λέγει μοι, Εἴσελθε, προσκύνησον τὸν τίμιον σταυρόν· ἄλλος δὲ λέγει μοι· Οὐκ, ἀλλ' ὕπαγε, ποίησον ἀπόκρισιν, καὶ ἄλλοτε προσκυνεῖς. Ἐγὼ δὲ ὡς ἤκουσα, κρατήσας αὐτοῦ τῆς χειρὸς εἰσήγαγον εἰς τὸν ναόν· καὶ εὐθέως ἔφυγον οἱ χώρα. κες ἀπ' αὐτοῦ. Καὶ ποιήσας αὐτὸν προσκυνῆσαι τὸν ἅγιον σταυρὸν, καὶ τὴν ἁγίαν Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ
col. 2965–2966page 58 of 132
PG 87:2965ἡμῶν ἀνάστασιν, ἀπέλυσα αὐτὸν ἐν εἰρήνῃ. Ταῦτα δέ μοι, φησίν, ὁ γέρων διηγήσατο, ἐπειδὴ ἑώρα με πολὺ ἐν ταῖς διακονίαις περισπώμενον, καὶ τῆς εὐχῆς ἀμελοῦντα. Διηγήσατο ἡμῖν πάλιν ὁ αὐτὸς ἀβόας Θεόδουλος λέ γων, ὅτι ξενοδοχεῖόν ἐστιν ἐνταῦθα πλησίον τοῦ Φά ρου, ἀνάμεσον της Αγίας Σοφίας καὶ τοῦ ἁγίου Φαύ στου, ἔχον καὶ ξενοδόχον. Οὗτος ἐν μιᾷ παρεκάλεσέν με ἀπελθεῖν ἐν τῷ ξενοδοχείῳ, καὶ τοποποιῆσαι αὐτ τὸν ἐπὶ ὀλίγας ἡμέρας. Απελθὼν οὖν ἐκεῖ εὗρόν τινα μοναχὸν ξενοδοχούμενον, Σύρον τῷ γένει, μηδὲν ἔχον τα πλὴν στιχαρίου τριχίνου καὶ παλλίου, καὶ ὀλίγων ἄρτων. ἵστατο δὲ διαπαντὸς ἐν μιᾷ γωνίᾳ, νυκτός καὶ ἡμέρας στιχολογῶν, καὶ μὴ συντυγχάνων τινί. Καταλαβούσης δὲ τῆς ἁγίας Κυριακῆς, ἀπῆλθον πρὸς αὐτὸν, καὶ λέγω αὐτῷ· Ερχῃ, κῦρι ἀδελφὲ, εἰς τὴν Αγίαν Σοφίαν, ἵνα μεταλάβης τῶν ἁγίων καὶ σεπτῶν μυστηρίων; Ὁ δὲ λέγει· Ο. Λέγω αὐτῷ· Διὰ τί; Λέγει μοι καὶ αὐτός· Οτι τῶν Σευήρου εἰμὶ, καὶ οὐ κοινωνῶ τῇ Ἐκκλησίᾳ. Ακούσας δὲ ἐγὼ ὅτι οὐκ ἑκοινώνει τῇ ἁγίᾳ καθολικῇ καὶ ἀποστολικῇ Ἐκκλη σίν, ἅμα δὲ καὶ θεωρῶν τὴν καλλίστην αὐτοῦ πολι τείαν καὶ τὸν ἐνάρετον βίον, ἀπῆλθον κλαίων ἐπὶ τῷ κελλίῳ μου, καὶ κλείσας τὴν θύραν, ἔῤῥιψα ἐμαυτὸν ἐπὶ πρόσωπον ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ ἐπὶ ἡμέρας τρεῖς, καὶ ἐδεόμην αὐτοῦ μετὰ δακρύων πολλῶν, λέγων Δέσποτα Χριστέ, ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὁ διὰ τὴν ἄφατόν σου καὶ ἀμέτρητον φιλανθρωπίαν κλίνας τοὺς οὐρανοὺς, καὶ καταβὰς διὰ τὴν ἡμῶν σωτηρίαν, ὁ σαρκωθείς ἐκ τῆς Δεσποίνης τῆς ἁγίας Θεοτόκου καὶ ᾿Αειπαρ θένου Μαρίας, ἀποκάλυψόν μοι, τίνες καλῶς καὶ ὀρο θῶς πιστεύουσιν, ἡμεῖς οἱ τῆς Ἐκκλησίας, ἢ οἱ τὰ Σευήρου φρονοῦντες. Καὶ τῇ τρίτῃ ἡμέρᾳ ἦλθέν μοι φωνὴ ἀοράτως λέγουσα· "Απελθε, Θεόδουλε, καὶ θεω ρεῖς τὴν πίστιν αὐτοῦ. Ἀπελθὼν οὖν τῇ ἐπαύριον ἐγώ, ἐκαθέσθην ἔμπροσθεν αὐτοῦ, προσδοκῶν τι ἰδεῖν κατὰ τὴν λεχθεῖσάν μοι φωνήν. Καὶ ὡς ἔμεινα ἐπὶ μίαν ὥραν καθήμενος, καὶ ἀτενίζων εἰς αὐτὸν, ἑστῶτα καὶ τῇ Σύρῳ φωνῇ στιχολογοῦντα, θεωρώ, ὡς ἐπὶ Κυρίου, τέκνα, περιστερὰν ἐπάνω τῆς κεφα λῆς αὐτοῦ καθημένην ἡσβολωμένην ὡς ἀπὸ μαγείρου καὶ ἐσκυλμένην και δυσώδη. Τότε ἔγνων ὅτι φανεῖο μο: ζομώδης και δυσώδης περιστερά, ἡ πίστις αὐτοῦ ἐστιν. Ταῦτα δὲ ἡμῖν διηγήσατο μετά πολλῶν δακρύων καὶ στεναγμῶν, ὡς ἐπὶ τῆς ἀληθείας ἡ μακαρία αὐτοῦ ψυχή. Ως ἀπὸ μιλίου ἑνὸς τοῦ ἁγίου Ἰορδάνου τοῦ που ταμοῦ λαύρα ἐστὶ τοῦ ἁγίου ἀββᾶ Γερασίμου λεγο μένη. Ἐν αὐτῇ τῇ λαύρᾳ παραβαλοῦσιν ἡμῖν διηγήσαντο οἱ ἐκεῖ καθεζόμενοι Πατέρες περὶ τοῦ ἁγίου τούτου, ὅτι περιπατοῦντι ἐν μιᾷ παρὰ τὴν ὄχθην τοῦ ἁγίου Ἰορδάνου, ὑπήντησεν αὐτῷ λέων πάνυ ὠρυόμενος ἐκ τοῦ ποδὸς αὐτοῦ. Εἶχεν γὰρ ἀπὸ καλάμου σκόλοπα ἐμπαγέντα αὐτῷ, καὶ ὡς ἐκ τούτου όγκω θῆναι αὐτοῦ τὸν πόδα, καὶ πλήρη πύου γενέσθαι. Ὡς οὖν ἐθεώρησεν ὁ λέων τὴν γέροντα, ἦλθεν πρὸς αὐτὸν, καὶ ἐπεδείκνυεν αὐτῷ τὸν πεπληγμένον πόδα ἐκ τοῦ ἐμπαγέντος αὐτῷ σκόλοπος, κλαίων τρόπου τινά, καὶ δεόμενος τῆς παρ' αὐτοῦ θεραπείας τυχεῖν.
col. 2967–2968page 59 of 132
PG 87:2967Ως δὲ εἶδεν αὐτὸν ὁ γέρων ἐν τοιαύτῃ ἀνάγκῃ, καθ ἴσας, καὶ λαβόμενος αὐτοῦ τοῦ ποῖος, καὶ ἀνατεμών αὐτὸν, ἐξέβαλε τὸν κάλαμον μετὰ πολλῶν ὑγρῶν, καὶ καλῶς περικαθαρίσας τὸ τραῦμα, καὶ δήσας τὸν πόδα παννίῳ, ἀπέλυσεν. Ὁ δὲ λέων θεραπευθεὶς οὐκ ἔτι εἴασεν τὸν γέροντα, ἀλλ' ὡς γνήσιος μαθητής ὅπου δ ἂν ἀπήρχετο ἠκολούθει αὐτῷ· ὥστε θαυμάζειν τὸν γέροντα τὴν τοσαύτην εὐγνωμοσύνην τοῦ θηρίου· καὶ λοιπὸν ἀπὸ τότε ὁ γέρων ἔτρεφεν αὐτὸν, βάλλων αὐτῷ ἄρτον καὶ βρεκτά όσπρια. Εἶχεν δὲ ἡ λαύρα δνον δι᾽ ὕδωρ εἰς τὴν χρείαν τῶν γερόντων. Ἐκ γὰρ τοῦ ἁγίου τοῦ Ἰορδάνου πίνουσιν ὕδωρ. Απέχει δὲ ἐκ τῆς λαύρας ὁ ποταμός, μια λιον ἕν. Συνήθειαν οὖν εἶχον οἱ Πατέρες διδόναι τῷ λέοντι τὸν ὄνον, ἵνα βόσκῃ αὐτὸν παρὰ τὸ χεῖλος τοῦ ἁγίου Ἰορδάνου. Ἐν μιᾷ οὖν βοσκόμενος ὁ ὄνος ὑπὸ τοῦ λέοντος, ἀπῆλθεν ἀπ' αὐτοῦ οὐκ ὀλίγον διάστημα καὶ ἰδοὺ καμηλάριοι ερχόμενοι ἀπὸ 'Αραβίας, καὶ εὑρόντες τὸν ὄνον, λαβόντες αὐτὸν ἀπῆλθον εἰς τὰ ίδια. Ο δὲ λέων ἀπολέσας τὸν ὄνον, ἦλθεν εἰς τὴν λαύραν πάνω στυγνὸς καὶ κατηφὴς πρὸς τὸν ἀθαν Γεράσιμον. Ενόμιζεν οὖν ὁ ἀββᾶς, ὅτι ἔφαγεν τὸν ὄνον ὁ λέων· καὶ λέγει αὐτῷ· Ποῦ ὁ ὄνος; Ὁ δὲ ὡς περ ἄνθρωπος ειστήκει σιωπῶν, καὶ κάτω νεύων. Λέγει αὐτῷ ὁ γέρων· Εφαγες αὐτόν; εὐλογητὸς Κύριος. Εἴ τι ἐποίει ὁ ὄνος, ἀπ᾽ ἄρτι σὺ μέλλεις ποιεῖν. Ἀπὸ τότε οὖν ὁ λέων κελεύσαντος τοῦ γέροντος ἐβάσταζεν τὸ κανθήλιον κεράμια τέσσαρα ἔχον, καὶ ἔφερεν τὸ ὕδωρ. Ηλθεν οὖν ἐν μια στρατιώτης εὔξασθαι πρὸς τὸν γέροντα, καὶ ἰδὼν τὸν λέοντα τὸ ὕδωρ βαστάζοντα, καὶ μαθὼν τὴν αἰτίαν, ηλέησεν αὐτόν. Καὶ ἐκβαλών τρία νομίσματα ἔδωκε τοῖς γέρουσι, ἵνα ἀγοράσωσιν ὄνον εἰς τὴν χρείαν τοῦ ὕδατος, καὶ τὸν λέοντα τῆς τοιαύτης λειτουργίας ελευθερώσωσι. Μετὰ οὖν χρό νον τινὰ τοῦ ἐλευθερωθῆναι τὸν λέοντα, ὁ καμηλά ριος ὁ τὸν ὄνον λαβών, ἤρχετο πάλιν σίτον πωλῆσαι ἐν τῇ ἁγίᾳ πόλει, ἔχων τὴν ὄνον μεθ᾿ ἑαυτοῦ· καὶ περάσας τὸν ἅγιον Ἰορδάνην κατὰ συγκυρίαν ὑπην τήθη τῷ λέοντι, Καὶ ἰδὼν αὐτὸν, εἴασεν τὰς καμή λους, καὶ ἔφυγεν. Ὁ δὲ λέων, γνωρίσας τὸν ὄνον, έδραμεν ἐπ' αὐτὸν, καὶ τῷ στόματι δακὼν αὐτοῦ, ὡς εἴωθεν, τὸ δουλίριον, ἔσυρεν αὐτὸν, καὶ τὰς τρεῖς καμήλους· χαίρων ὁμοῦ καὶ κράζων, ὡς τὸν ὄνον εν ἀπώλεσεν, εὑρηκώς, ἦλθεν πρὸς τὸν γέροντα. Ο γὰρ γέρων είχεν ὅτι λέων ἔφαγεν τὸν ὄνον. Τότε ἔγνω ὁ γέρων, ὅτι ἐσυκοφαντήθη ὁ λέων. Επέθηκεν δὲ ὄνομα τῷ λέοντι Ἰορδάνην. Ἐποίησεν οὖν μετὰ τοῦ γέ ροντος ἐν τῇ λαύρᾳ λέων, πενταετή χρόνον ἀχώρι στις αὐτοῦ πάντοτε ὤν, Οτε δὲ πρὸς Κύριον ἀπεδήμησεν ὁ ἀς Γεράσιμος, καὶ ὑπὸ τῶν Πατρῶν ἐτάφη, κατ' οἰκονομίαν Θεοῦ ὁ λέων οὐχ εὑρέθη τῇ λαύρᾳ. Μετὰ γοῦν ὀλίγον καιρὸν ἦλθεν ὁ λέων, καὶ ἐζήτει τὸν γέροντα. Ο δὲ μαθητὴς τοῦ γέροντος, καὶ ὁ ἀββᾶς Σαββάτιος, ἰδόν τες αὐτὸν, λέγουσιν αὐτῷ, Ιορδάνη, ὁ γέρων ἡμῶν ἀφῆκεν ἡμᾶς ὀρφανούς, καὶ πρὸς Κύριον ἀπεδήμησεν, ἀλλὰ δεῦρο, φάγε. Ο δὲ λέων φαγεῖν οὐκ ἤθελεν, ἀλλὰ συνεχῶς τοὺς ὀφθαλμοὺς αὐτοῦ τῇδε κἀκεῖσε ὑπέστρεψεν, τοῦ ἰδεῖν τὸν γέροντα αὐτοῦ, ωρυόμεν
col. 2969–2970page 60 of 132
PG 87:2969μεγάλα, καὶ μὴ φέρων αὐτοῦ τὴν ἀπόλειψιν. Ὁ δὲ ἀββᾶς Σαββάτιος ἰδόντες αὐτὸν, καὶ οἱ λοιποί Πατέ ρες τρίβοντες τὸν νῶτον αὐτοῦ, ἔλεγον αὐτῷ· Απῆλ θεν ὁ γέρων πρὸς Κύριον, ἐάσας ἡμᾶς· καὶ ταῦτα αὐτῶν λεγόντων οὐκ ἠδύναντο ἐκ τῶν βοῶν οὐδὲ ἐκ τῶν ὀδυρμῶν παῦσαι αὐτόν. Αλλ' ὅσον αὐτὸν ἐδό χουν διὰ λόγων θεραπεύειν, καὶ μεταβάλλειν, τοσοῦ τον ὠρυόμενος αὐτὸς μᾶλλον καὶ μᾶλλον διετέλει, καὶ βοαῖς μείζοσιν εκέχρητο τὸν θρήνον ἐπαύξων, καὶ δεικνύων διὰ τῶν φωνῶν καὶ τοῦ προσώπου καὶ τῶν ὀφθαλμῶν, τὴν λύπην ἣν εἶχεν μὴ βλέπων τὸν γέροντα. Τότε λέγει αὐτῷ ὁ ἀββᾶς Σαββάτιος· Δεῦρο μετ᾿ ἐμοῦ, ἐφ' ὅσον οὐ πιστεύεις ἡμῖν. Καὶ δεικνύω σοι ὅπου κεῖται ὁ γέρων ἡμῶν· καὶ λαβὼν αὐτὸν ἀπήνεγκεν, ὅπου ἦσαν θάψαντες αὐτόν. ᾿Απεῖχον δὲ ἀπὸ τῆς ἐκκλησίας ὡς ἥμισυ μιλίου. Καὶ σταθεὶς ὁ ἀββᾶς Σαββάτιος ἐπάνω τοῦ τάφου τοῦ ἀ. Γερα σίμου, λέγει τῷ λέοντι· Ἰδοὺ ὁ γέρων ἡμῶν· καὶ ἔκλινεν τὰ γόνατα αὐτοῦ ὁ ἀββᾶς Σαββάτιος. Ὡς οὖν εἶδεν ὁ λέων πῶς ἔβαλεν μετανοίας, κρούων τὴν κει φαλὴν αὐτοῦ σφοδρῶς εἰς τὴν γῆν καὶ ὠρυόμενος, παραχρῆμα ἀπέθανεν ἐπάνω τοῦ τάφου τοῦ γέροντος. Τοῦτο δὲ γέγονεν, οὐχ ὡς ψυχὴν λογικὴν ἔχοντος τοῦ λέοντος· ἀλλ' ὡς τοῦ Θεοῦ θέλοντος δοξάσαι τοὺς δοξάζοντας αὐτὸν, οὐ μόνον ἐν τῇ ζωῇ αὐτῶν, ἀλλὰ καὶ μετὰ θάνατον, καὶ δεῖξαι ποίαν εἶχον τὰ θηρία ὑποταγὴν πρὸς τὸν Ἀδὰμ πρὸ τοῦ αὐτὸν παρακοῦσαι τῆς ἐντολῆς, καὶ τῆς ἐν Παραδείσῳ τρυφῆς ἐκ πεσείν. Ἐν Σάμῳ τῇ νήσῳ γενόμενοι παρεβάλομεν ἐν τῷ κοινοβίῳ τῷ ἐπιλεγομένῳ τοῦ Χαριξένου, τῷ ἀ. Ἰσιδώρῳ τῷ ἡγουμένῳ ἀνδρὶ ἐναρέτῳ, καὶ ἀγάπην πολλὴν κεκτημένω πρὸς πάντας, καὶ ἁπλότητι και ὑπακοῇ ἀμέτρῳ κεκοσμημένῳ. "Ος μετὰ χρόνον τινά καὶ ἐπίσκοπος τῆς αὐτῆς Σαβιῶν γέγονε πόλεως καὶ διηγήσατο ἡμῖν λέγων, ὅτι Ὡς ἀπὸ μιλίων ὀκτὼ τῆς πόλεως κτῆμά ἐστιν ἔχον καὶ ἐκκλησίαν. Εἶχεν οὖν πρεσβύτερον πάνυ θαυμαστὸν, ὃν οἱ γονεῖς καὶ μὴ θέλοντα γάμῳ προσ ομιλῆσαι ἠνάγκασαν. Ο δὲ οὐ μόνον οὐ κατεσύρη τη ἀπάτῃ τῆς ἡδονῆς, καίτοι νέος ὢν καὶ νομίμῳ γυ ναικὶ συζευχθεῖς, ἀλλὰ καὶ αὐτὴν ἐποίησεν σωφρόνως καὶ καθαρῶς ζῆσαι σὺν αὐτῷ. Ἔμαθον οὖν ἀμ φότεροι τὸ ψαλτήριον, καὶ οἱ δύο ἐποίουν ἐν τῷ ἅμα τὴν ψαλμῳδίαν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, φυλάξαντες εαυ τοὺς παρθένους μέχρι γήρους. Οὗτος οὖν ὁ πρεσβύτερος ἐν μιᾷ διεβλήθη τῷ ἐπισκόπῳ τὴν διαβολήν ψευδή. Καὶ ἀγνοῶν τὰ κατ' αὐτὸν ὁ ἐπίσκοπος, πέμε ψας, ἤγαγεν αὐτὸν ἐκ τοῦ κτήματος, καὶ δέδωκεν αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ, ὅπου ειώθασιν οἱ πταίοντες κληρικοὶ ἐγκλείεσθαι καὶ φυλάττεσθαι. Ὡς οὖν ἦν ἐν τῷ δεσμωτηρίῳ, ἔφθασεν ἐν ἁγία Κυριακῇ, καὶ τῇ νυκτὶ φαίνεται αὐτῷ νεώτερός τις εὐειδής πάνυ, λέγων αὐτῷ· Ἐγείρου, πρεσβῦτα, ύπαγε ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ σου, ἵνα τὴν ἁγίαν ποιήσης προσκομιδήν. Λέγει αὐτῷ ὁ πρεσβύτερος· Οὐ δύνα μαι, ἐπειδὴ ἐγκεκλεισμένος εἰμί. Λέγει αὐτῷ ὁ φα
col. 2971–2972page 61 of 132
PG 87:2971νείς· Εγώ σοι ἀνοίξω τὴν φυλακὴν, καὶ δεῦρο ἀκο λούθει μοι· καὶ ἀνοίξας τὴν θύραν τῆς τελακῆς ἔμπροσθεν αὐτοῦ ἐξῄει. Καὶ ἐξελθὼν ἀκολουθεῖ ἕως ἀπὸ μιλίου ἑνὸς τοῦ κτήματος αὐτοῦ· ἡμέρας δὲ γε νομένης ἔνθα παρακέκληται, καὶ μὴ εὑρὼν αὐτὸν ἀνῆλθεν πρὸς τὸν ἐπίσκοπον, λέγων, ὅτι ἀπέδρασεν ἀπ' ἐμοῦ, ἔχοντός μου τὴν κλεῖν· καὶ νομίσας ὁ ἐπίσκοπος, ὅτι ἀπέδρασεν, ἀποστέλλει ἕνα παῖδα τοῦ ἐπισκοπείου λέγων"Απελθε καὶ βλέπε τὸν πρεσβύτερον εἴ ἐστιν ἐν τῷ κτήματι αὐτοῦ, καὶ μηδὲν αὐτῷ τέως ποιήσῃς. Απελθὼν οὖν ὁ παῖς εὗρεν αὐτὸν ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ τὴν ἁγίαν ἀναφορὰν ποιοῦντα, και ἐπαναλύσας, εἶπεν τῷ ἐπισκόπῳ, ὅτι Ἐκεῖ ἐστιν, καὶ ὅτι προσκομίζοντα αὐτὸν ἔφθασα. Ο δὲ ἐπίσκοπος μεῖζον ἀγανακτήσας κατ' αὐτοῦ, ὤμοσεν, ὅτι Αύριον μετὰ πολλῆς ἀτιμίας φέρω αὐτόν, Καὶ τῇ νυκτὶ τῆς δευτέρας πάλιν φαίνεται αὐτῷ τῷ πρεσβυτέρῳ ὁ πρώην φανείς, λέγων αὐτῷ· Δεύρο ὅπως ἀπέλθωμεν ὅπου σε ὁ ἐπίσκοπος ἐν τῇ πόλει ἔβαλεν. Καὶ λαβὼν αὐτὸν ἤνεγκεν πάλιν, καὶ ἀπέθετο αὐτὸν ἐν τῇ φυλακῇ μὴ νοήσαντος τοῦ ταύτην πεπι στευμένου, καὶ πρωΐ τῇ δευτέρα μανθάνει ἀπ' αὐτοῦ ὁ ἐπίσκοπος, ὅτι ὁ πρεσβύτερος ἐν τῇ φυλακῇ εὑρέθη ἀγνοοῦντος αὐτοῦ. Πέμψας οὖν ὁ ἐπίσκοπος ἐπυνθάνετο παρὰ τοῦ πρεσβυτέρου, πῶς ἐξῆλθεν ἐκ τῆς φυλακῆς, καὶ πῶς πάλιν εἰσῆλθεν ἄνευ τῆς εἰδήσεως τοῦ φύλακος. Ὁ δὲ λέγει, ὅτι Παῖς νέος εὐειδής πάνυ καλῶς φορῶν, τοῦ ἐπισκοπείου, ὡς ἔλεγεν αὐτὸς, καὶ ἤνοιξέν μοι, καὶ προηγεῖτό μοι ἕως ἑνὸς μιλίου κτή ματος ἀδίκως. Ταύτῃ τῇ νυκτὶ πάλιν ἐλθὼν εἰσήγαγεν με. Ἔφερεν δὲ ὁ ἐπίσκοπος πάντας τοὺς παῖδας τοῦ ἐπισκοπείου· οὐδὲν αὐτῶν ἐπεγίνωσκεν ὁ πρεσβύτερος. Τότε ὁ ἐπίσκοπος συνήκεν, ὅτι ἄγγελος ὑπῆρχεν Θεοῦ ὁ τοῦτο ποιήσας, ἵνα μὴ ἀρετὴ τοῦ πρεσβυτέρου καθόλου κρυβῇ, ἀλλὰ ἵνα ἅπαντες μάθωσιν, καὶ δοξάσωσιν τὸν Θεὸν τὸν δοξάζοντα τοὺς δούλους αὐ τοῦ. Καὶ οἰκοδομηθεὶς εἰς αὐτὸν, ἀπέλυσεν αὐτὸν μετ᾿ εἰρήνης, πολλὰ κατακράξας τῶν διαβαλλόντων αὐτόν. Περὶ τοῦ ἀββα Γεωργίου τοῦ ἡγουμένου τῆς μονῆς τοῦ ἀ Θεοδοσίου, διηγήσατο ἡμῖν ὁ ἀββᾶς Θεοδόσιος ὁ τούτου μαθητής, ὁ καλὸς καὶ πρᾶος καὶ ταπεινόφρων, ὁ γεγονώς ἐπίσκοπος τῆς Καπιτωλιάδος, ὅτι δώδεκα ἔτη ἐποίησεν, ἅπαξ τηρήσας ἰδεῖν αὐτὸν τα ραχθέντα, καὶ οὐκ ἴδε ταραχθέντα· καὶ ἐν τῷ νῦν καιρῷ, ἔνθα πᾶσα ἀμέλεια καὶ καὶ ἀνυποταξία πολλή βασιλεύει. Τίς δέ, φησίν, οὕτω τὸν ὀφθαλμόν ἐχάμωσεν ὡς ὁ Πατὴρ ἡμῶν ὁ ἐν ἁγίοις Γεώργιος; Τίς έστησεν θύραν τῇ ἀκοῇ, ὡς ὁ μακάριος; τὴν γλῶσσαν ἐδέσμευσεν, ὡς ὁ Πατήρ ἡμῶν; ποία ἀκτὶς ἡλιακὴ οὕτως τὴν γλῶσσαν οι κατεφώτισεν, ὡς ὁ ἡμέτερος Πατὴρ πάντων ἡμῶν τὰς καρδίας κατέλαμε ψεν; και 101. γήν.
col. 2973–2974page 62 of 132
PG 87:2973Ἔλαβον τὸν κύριόν μου Σωφρόνιον, καὶ ἀπήλθο μεν εἰς τὴν λαύραν τοῦ ὀκτωκαιδεκάτου ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ πρός τινα γέροντα, πάνυ μέγαν, τῷ γένει Αι γύπτιον· καὶ λέγω τῷ γέροντι· Εἶπον ἡμῖν λόγον, κῦρι ἀββᾶ, τὸ πῶς ὀφείλομεν μετ' ἀλλήλων καθίσαι ὅτι ὁ κύριος ὁ σοφιστής βουλὰς ἔχει τοῦ ἀποτάξασθαι. Λέγει ὁ γέρων· Καλῶς ποιεῖς, τέκνον, ἀποτασσόμενος, καὶ σώζων τὴν ψυχήν σου. Καθίσατε οὖν εἰς κελλίον, ὅπου βούλεσθε, νηφαλέως μόνον, ἔχοντες ἡσυχίαν, καὶ προσευχόμενοι ἀπαύστως, καὶ ἐλπίδας ἔχω εἰς τὸν Θεὸν, τέκνον, ὅτι ἀποστέλλει ὑμῖν τὴν γνῶσιν αὐτοῦ εἰς τὸ φωτίσαι ὑμῶν τὸν νοῦν. Εἶπεν πάλιν· Εἰ σωθῆναι, τέκνα, θέλετε, φεύγετε τοὺς ἀνθρώπους. Σήμερον γὰρ ἡμεῖς οὐ παυόμεθα πάντα κρούοντες πυλῶνα, καὶ πᾶσαν πόλιν καὶ χώ ραν γυρεύοντες, εἴ που συνηθῶμεν φιλαργυρίας ή κενοδοξίας ὀψώνια ἑαυτοῖς ἀγοράσαι, καὶ τὰς ἑαυτῶν ψυχὰς ἐμπλῆσαι ματαιότητος. Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων· Φεύγωμεν λοιπόν, τέκνα, ὅτι ὁ καιρὸς ἤγγισεν. Εἶπεν πάλιν· Ἀβάλαι πόσα κλαύσομεν, καὶ μετανοήσομεν, ἐφ᾽ οἷς νῦν οὐ μετανοοῦμεν! Εἶπεν πάλιν, ὅτι, Οὔτε ἐγκωμιαζόμενοι, ἑαυ τοὺς σε κρατούμεν, οὔτε πάλιν λόγον ὑποφέρομεν. Τὸ μὲν γὰρ ἡμῖν φιλοδοξίαν ἐργάζεται, τὸ δὲ λύπην ἡμῖν ἐμποιεῖ τοῖς ταλαιπώροις. Οπου δὲ λύπη και κενοδοξία, οὐδὲν ἀγαθὸν εὑρίσκεται. Εἶπεν πάλιν, ὅτι Οἱ Πατέρες ἡμῶν, ὡς μεγάλοι καὶ θαυμαστοί, ἐποίμαινον πολλούς· ἐγὼ δὲ ὁ ταπεινὸς, ἑνὸς προβάτου ἄρχειν οὐ δύναμαι, ἀλλὰ πάντοτε θηριάλωτος γίνομαι. Εἶπεν πάλιν, ὅτι Τῶν δαιμόνων ἔργον τοῦτό ἐστιν, ἵνα μετὰ τὸ ρίψαι τὴν ψυχὴν εἰς ἁμαρτίαν, τότε εἰς ἀπόγνωσιν ἡμᾶς ἐμβάλωσιν, ἵνα τελείως ἡμᾶς ἀπο ολέσωσιν. 'Αεὶ γὰρ οἱ δαίμονες λέγουσιν τῇ ψυχῇ Πότε ἀποθανεῖται καὶ ἀπολεῖται τὸ ὄνομα αὐτοῦ; Ἐὰν οὖν νήψῃ ἡ ψυχή, καὶ αὐτὴ ἀντιβοήσει πρὸς αὐτοὺς, καὶ εἴπῃ· Οὐκ ἀποθανοῦμαι, ἀλλὰ ζήσομαι καὶ δι ηγήσομαι τὰ ἔργα Κυρίου. Ἐπειδὴ οὖν πολλὴν ἀναί δειαν ἔχουσιν οἱ δαίμονες, καὶ αὐτοὶ πάλιν ἀντεπι στρέφουσιν λέγοντες • Μεταναστεύου ἐπὶ τὰ ὄρη, ὡς 58 τὴν ταπείνωσιν. (κ) Αβάλαι. ἀβάλε. &ββάλε. Αβάλε τῇ ἀνθρωπότητι, ἀβάλε μοι; 25 ᾿Αβάλε ὅτι τὰς ἀσθενείας ὑμῶν ἐβάστασε 'Αβάλαι τοῦ ἀσελγεστά του συμποσίου 228: Αβάλα λοιπὸν τῷ πι στεύοντι Χερσωνίτη πολίτη. ἀβάλαι, ἀβάλας ἀβάλα, &βαλ Ασβάλε ζωῆς 'Αββάλε, πως τὸ πάροιθεν ἄνας ἡγήσατο λαῶν! μιο ἀνάβαλε,
col. 2975–2976page 63 of 132
PG 87:2975στρουθίον· διὸ καὶ ἡμεῖς ὀφείλομεν πρὸς αὐτοὺς λέ ΓΗ γειν· Καὶ γὰρ αὐτὸς Θεός μου καὶ Σωτήρ μου, ἀντι λήπτωρ μου, οὐ μὴ μεταναστεύσω. Εἶπεν πάλιν· Γενοῦ θυρωρὸς τῆς καρδίας σου, ἵνα μὴ εἰσέλθῃ τις ξένος, λέγων (υ)· Ημέτερος εἶ ἢ τῶν ὑπεναντίων; Ἐγὼ καὶ ὁ ἑταῖρός μου Σωφρόνιος ἐν τῇ ᾿Αλεξαν. δρείᾳ ὄντες, ἀπίημεν ἐν μιᾷ ἐπὶ τὴν Θεοδοσίου ἐκ κλησίαν· καὶ ἀπαντᾷ ἡμῖν ἄνθρωπός τις φαλακρός φορῶν ἀπὸ σακκομαχίου ἕως τῶν γονάτων· ἐφαίνετο δὲ ὡς σαλός (ε). Λέγει οὖν μοι ὁ ἀββᾶς Σωφρόνιος Δός μοι φυλερά, καὶ θεωρεῖς τὴν ἀρετὴν τοῦ ἐρχο μένου. Δίδωμ: αὐτῷ πέντε φόλεις. Ο δὲ λαβὼν δίδωσι τῷ φαινομένῳ ὡς σαλῷ. Ο δὲ ἔλαβεν, μηδὲν ὅλως λαλήσας. Ἡμεῖς δὲ ἐν τῷ λεληθότι κατηκολουθήσα μεν ὀπίσω. Ο δὲ ὡς ἔκαμψεν τὴν ῥύμην, ἐκτείνει τὴν χεῖρα αὐτοῦ τὴν δεξιὰν εἰς τὸν οὐρανὸν, ἔχουσαν καὶ τὰ φολερά, ἄνω εἰς τὸ ὕψος, καὶ μετὰ τοῦτο βάλλει μετάνοιαν τῷ Θεῷ, καὶ θεὸς τὰ φολερὰ εἰς τὴν γῆν, ἀπῆλθεν. Ἐν ταῖς ἀρχαῖς Τιβερίου τοῦ βασιλέως καὶ πιστοτάτου Καίσαρος ἀπήλθομεν εἰς Πασιν, ἐν ᾗ γενόμε και εθεασάμεθα αὐτόθι μέγαν κατὰ Θεὸν μοναχὸν τῷ γένει Καππαδόκην. Ὄνομα δὲ αὐτῷ Λέων. Περὶ τού του πολλοὶ πολλὰ καὶ θαυμαστά διηγήσαντο ἡμῖν. Ἡμεῖς δὲ εἰς συντυχίαν αὐτοῦ ἐλθόντες, καὶ πεῖραν πολλὴν τοῦ ὁσίου ἀνδρὸς ἐσχηκότες, μεγάλως ὠφελήθημεν, καὶ μάλιστα ἐπὶ τῇ ταπεινώσει αὐτοῦ καὶ ἡσυχίᾳ, καὶ ἀκτημοσύνῃ, καὶ ἀγάπῃ, ᾗ εἶχεν προς πάντας. Ἔλεγεν, οὖν ἡμῖν ὁ ἀοίδιμος οὗτος γέρων, ὅτι Πιστεύσατέ μοι, τέκνα, βασιλεύσαι ἔχω. Ἡμεῖς οὖν λέγομεν αὐτῷ, ὅτι Πίστευσον ἀβλα, λέγων, ἀπὸ Καππαδοκίας οὐδέποτέ τις ἐβασίλευσεν· ἀκαί ρως οὖν ἔχεις τὸν λογισμὸν τοῦτον. Ὁ δὲ πάλιν ἔλεγεν· Οντως, τέκνα, βασιλεῦσαι ἔχω, καὶ οὐδεὶς ἠδύνατο πεῖσα: αὐτὸν ἀποστῆναι τοῦ λογισμού του του. Οταν οὖν ἦλθον οἱ Μάζικες, καὶ πᾶσαν τὴν χώραν ἐκείνην διήρπασαν, ἦλθον εἰς τὴν Πασιν, καὶ πολ λοὺς μὲν μοναχοὺς ἐφόνευσαν, πολλοὺς δὲ καὶ ἐγμ αλώτευσαν· ἐν οἷς ἔλαβον ἀπὸ τῆς λαύρας τὸν ἀθαν Ἰωάννην (ἦν δὲ οὗτος ἀναγνώστης γενόμενος τη γάλης Εκκλησίας Κωνσταντινουπόλεως) καὶ τὸν ἀ σαν Εὐστάθιον τὸν Ρωμαίον, καὶ τὸν ἀεβᾶν Θεόδωρον· ἦσαν δὲ καὶ οἱ τρεῖς ἀσθενοῦντες. Μετὰ οὖν αἰχμαλωτισθῆναι αὐτοὺς, λέγει ὁ ἀββᾶς Ἰωάννης τοῖς βαρβάροις· Λάβετέ με εἰς τὴν πόλιν, καὶ ποιῶ τὸν ἐπίσκοπον δοῦναι ὑμῖν νομίσματα εἰκοσιτέσσαρα. ΝΟΤΑ. (υ) Λέγων. 997, 1. Ο τὴν μάχαιραν ἀσπα σάμενος, καὶ τὸν Ἰησοῦν τοῦ Ναυῆ συμπλέκεσθαι τοῖς πολέμοις προτρεπόμενος. σπασάμενος, καὶ ἡ ῥομφαία ἑσπασμένη ἐν τῇ χειρὶ αὐτοῦ. πολε μέτις. Σαλός. λόγος λγ', Καὶ ὅτι τοὺς τὰ σαλάτου κατά τὴν μέγαν Συμεών Συμεῶνα καὶ Ανδρέαν ἐπιτηδεύοντας οἱ θεῖοι νόμοι ἀποδοκιμά καὶ παντάπασιν ἄρτι τὰ τοιαῦτα κωλύ ζουσι
col. 2977–2978page 64 of 132
PG 87:2977Ελαβεν οὖν αὐτὸν εἷς τῶν Βαρβάρων· καὶ φέρει αὐτὸν πλησίον τῆς πόλεως. Καὶ εἰσῆλθεν ὁ ἀββᾶς Ἰωάννης πρὸς τὸν ἐπίσκοπον. Εὑρέθη δὲ καὶ ὁ ἀββᾶς Λέων ἐν τῇ πόλει, καὶ ἄλλοι τινὲς τῶν Πατρῶν· διὸ οὐδὲ ἐκρατήθησαν. Εἰσελθὼν οὖν ὁ ἀββᾶς Ἰωάννης ἤρξατο παρακαλεῖν τὸν ἐπίσκοπον, ἵνα τὰ νομίσματα δὲ τῷ βαρβάρῳ. Ὁ δὲ ἐπίσκοπος οὐχ εὑρέθη ἔχων εἰ μὴ ὀκτὼ νομίσματα. Ἠθέλησαν οὖν δοῦναι αὐτὰ τῷ βαρβάρῳ. Καὶ οὐκ ἔλαβεν, λέγων· "Η δότε μοι κι' νομίσματα ἢ μοναχόν. Ηναγκάσθησαν οὖν οἱ ἀπὸ τοῦ κάστρου δοῦναι τὴν ἀββᾶν Ἰωάννην τῷ βαρβάρῳ, κλαίοντα καὶ ὀδυρόμενον· καὶ ἀπήγαγον αὐτὸν εἰς τὰς σκηνὰς αὐτῶν. Μετὰ οὖν τρεῖς ἡμέρας λαβὼν ὁ ἀᾶς Λέων ὀκτὼ νομίσματα, ἐξῆλθεν εἰς τὴν ἔρη μον ὅπου οἱ Βάρβαροι ἦσαν· καὶ παρεκάλει λέγων Λάβετε καμὲ, καὶ τὰ ὀκτὼ νομίσματα, καὶ ἀπολύσα τε τούτους, ὅτι ἀσθενοῦσιν, καὶ οὐχ ὑπουργοῦσιν ὑμῖν· καὶ φονεῦσαι αὐτοὺς ἔχετε. Ἐγὼ δὲ καὶ ὑγιαίνω, καὶ δουλεύω ὑμῖν. Τότε οἱ Βάρβαροι ἔλαβον αὐτὸν, καὶ τὰ ὀκτὼ νομίσματα λεγόμενα, καὶ ἀπέλυσαν τοὺς τρεῖς. Απῆλθεν οὖν ὁ ἀᾶς Λέων ἕως τις νὸς μετ' αὐτῶν, καὶ ἀτονήσαντα ἀπεκεφάλισαν αὐτ τόν· καὶ ἐπλήρωσεν ὁ ἀββᾶς Λέων τὴν λέγουσαν Γραφήν· ο Μείζονα ταύτης ἀγάπην οὐδεὶς ἔχει, ἵνα τις θῇ τὴν ψυχὴν αὐτοῦ ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ.» Τότε καὶ ἡμεῖς ἔγνωμεν, ὅτι τοῦτο ἦν ὁ ἔλεγεν, ὅτι Βασι λεῦσαι ἔχω. Οντως γὰρ ἐβασίλευσεν, θεὶς τὴν ψυ χὴν αὐτοῦ ὑπὲρ τῶν φίλων αὐτοῦ. Απῆλθον πρὸς τὸν ἀββᾶν Ἰωάννην τὸν τῆς Πέ τρας, λαβὼν καὶ τὸν ἑταῖρον Σωφρόνιον, καὶ ἐπηρω τήσαμεν αὐτὸν εἰπεῖν ἡμῖν λόγον. Ο δὲ γέρων εἶπεν ᾿Αγαπήσατε τὴν ἀκτημοσύνην, καὶ τὴν ἐγκράτειαν. Πιστεύσατέ μοι γὰρ λέγοντι, ὅτι Οτε ἤμην ἐν τῇ Σκήτει, ἐν τῇ νεότητά μου, τις τῶν Πατέρων τὸν σπλῆνα αὐτοῦ ἐπόνεσεν, καὶ κρασίον όξους ἐζητήθη, εἰς τὰς τέσσαρας λαύρας τῆς Σκήτεως, καὶ οὐχ εὑρέθη· τοσαύτη οὖν παρ' αὐτοῖς ἀκτημοσύνη καὶ ἐγκράτεια. Ησαν δὲ ἐκεῖ Πατέρες ὡσεὶ τρισχίλιοι πεντακόσιοι. ϋ αὐτὸς γέρων διηγήσατο ἡμῖν πάλιν περὶ τοῦ 1662 Δανιήλ, τοῦ Αἰγυπτίου, λέγων, ὅτι Ανῆλθεν ὁ γέρων ἐν μιᾷ εἰς Τερενούθην, τὸ ἐργόχειρον αὐτοῦ πωλῆσαι. Νεώτερος δέ τις παρεκάλει τὸν γέροντα, λέγων· Διὰ τὸν Θεὸν, καλόγηρε, δεῦρο εἰς τὸν οἶκόν μου. Καὶ ποίησον ἐπάνω τῆς γυναικός μου εὐχὴν, ὅτι στείρα ἐστίν. Ὁ δὲ γέρων βιασθεὶς ὑπὸ τοῦ νεω τέρου, ἀπῆλθεν μετ' αὐτοῦ εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ, καὶ ἐποίησεν εὐχὴν τῇ γυναικὶ αὐτοῦ. Καὶ τοῦ Θεοῦ θε λήσαντος ἔσχεν ἡ γυνὴ κατὰ γαστρός. Τινὲς οὖν ἄν δρες μὴ φοβούμενοι τὸν Θεὸν, ήρξαντο διαβάλλειν τον γέροντα, καὶ λέγειν, ὅτι ἀληθῶς ὁ νεώτερος ἄγονός ἐστι· ἀλλ' ἐκ τοῦ ἀ Δανιήλ ἔσχεν ἡ γυνή. ῆλθεν οὖν ἡ ἀκοὴ αὕτη πρὸς τὸν γέροντα. Καὶ δη
col. 2979–2980page 65 of 132
PG 87:2979λοῖ ὁ γέρων τῷ ἀνδρὶ τῆς γυναικός, ὅτι "Οταν γεννήση ἡ γυνή σου, δήλωσόν μοι. Οταν οὖν ἐγέννησεν ἡ γυνὴ, δηλοῖ αὐτῷ ὁ νεώτερος, λέγων· Διὰ τοῦ Θεοῦ καὶ τῶν εὐχῶν σου, Πάτερ, ἐγέννησεν. Τότε ὁ ἀᾶς Δανιὴλ ἀπελθὼν λέγει τῷ νεωτέρῳ· Ποίησον ἄριστον, καὶ κάλει σου τοὺς συγγενεῖς καὶ τοὺς φίλους σου. Ὡς οὖν ἠρίστων, λαβὼν ὁ γέρων τὸ παιδίον εἰς τὰς χεῖρας αὐτοῦ, ἔμπροσθεν πάντων λέγει τῷ παιδί μο Τίς ἐστιν ὁ πατήρ σου; Λέγει ὁ παῖς· Οὗτος· δείξα; τῷ δακτύλῳ τῆς χειρὸς τὸν νεώτερον. "Ην δὲ ὁ παῖς ἡμερῶν εἴκοσι δύο, καὶ ἐδόξασαν πάντες τὸν Θεὸν τὸν φυλάσσοντα ἀλήθειαν τοῖς ἐκζητοῦσιν αὐτὸν ἐν ὅλῃ καρδία. Ἔλεγεν ὁ ἀββᾶς Ἰωάννης ὁ Κίλιξ ὁ ἡγούμενος τῆς Ραϊθοῦ, τοῖς ἀδελφοῖς· Τέκνα, ὡς ἐφύγομεν τὸν κόσμον, φύγωμεν καὶ τὰς ἐπιθυμίας τῆς σαρκός. Εἶπεν πάλιν· Μιμησώμεθα τοὺς Πατέρας ἡμῶν μετὰ ποίας σκληραγωγίας καὶ ἡσυχίας εκάθισαν ὧδε. Εἶπεν πάλιν· Μὴ ῥυπώσωμεν, τέκνα, τὸν τόπον τοῦτον, ὃν οἱ Πατέρες ἡμῶν ἐκαθάρισαν ἀπὸ τῶν δαιμόνων. Εἶπεν πάλιν· Ο τόπος οὗτος ἀσκητῶν ἐστιν, οὐ πραγματευτῶν. Εἶπεν πάλιν· Ἔφθασα γέροντας, ἀπὸ ἑβδομήκοντα ἐτῶν ποιήσαντας, βοτάνας και φοίνικας ἐσθίοντας μόνου. Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων· Εβδομήκοντα ἓξ ἔτη ἔχων ἐν τῷ τόπῳ τούτῳ, πολλὰ δεινὰ καὶ κακὰ παθὼν ὑπὸ τῶν δαιμόνων. Διηγήσατο ἡμῖν ὁ ἀββᾶς ᾿Ανδρέας Μεσσήνιος, ὅτι Οτε ήμην νεώτερος, ἀνεχώρησα ἐγὼ καὶ ὁἀββᾶς μου, ἀπὸ τῆς Ῥαϊθοῦ, καὶ ἐξήλθομεν εἰς Παλαιστίνην ἐμείναμεν δὲ πρὸς ἕνα γέροντα. Ο οὖν γέρων ὁ ὑπο δεξάμενος ἡμᾶς, εἶχε νόμισμα ἔν. Επλανήθη που τέθηκεν αὐτὸ, καὶ ὑπέλαβεν ὅτι ὁ νεώτερος ἐγὼ αὐτὸ Έκλεψα. Ελεγεν οὖν ὁ γέρων τοῖς Πατράσιν τοῦ τό που, ὅτι ἡ ἀδελφὸς ᾿Ανδρέας τὸ νόμισμα ἔλαβεν. Ἤκουσεν δὲ ὁ ἀββᾶς μου, καὶ φωνήσας με, λέγω Εἰπὲ, Ανδρέα, σὺ ἔλαβες τὸ νόμισμα τοῦ γέροντος; Λέγω ἐγώ· Φεῖσον, ἀᾶ, οὐδὲν ἔλαβον. Εἶχον οὖν παλ λίον, καὶ ἐπώλησα τοῦ νομίσματος· καὶ λαβὼν τὸ νόμισμα, ὑπάγω πρὸς τὸν γέροντα, καὶ βάλλω αὐτῷ μετάνοιαν· καὶ λέγω· Συγχώρησόν μοι, ὦ κύριε ἀ ᾶ, ὅτι ὁ Σατανᾶς ἐχλεύασεν, καὶ ἔλαβον τὸ νόμισμά σου. Εὑρέθη δὲ ἐκεῖ καὶ κοσμικός τις, καὶ λέγε μοι ὁ γέρων· Υπαγε, τέκνον, οὐδὲν ἀπώλεσα. Πάλιν οὖν ἔβαλον μετάνοιαν, λέγων· Διὰ τὸν Κύριον ἀπό λαβε τὸ νόμισμα, ἰδοὺ τοῦτό ἐστιν, καὶ ποίησόν μοι εὐχὴν ὅτι ὁ Σατανᾶς ἐνέβαλέν μοι, ἵνα κλέψω αὐτὸ, καὶ θλίψω σε. Λέγει ὁ γέρων Τέκνον, οὐκ ἀπώλεσα τιποτοῦν. Ὡς οὖν οὐκ ἔπεισέ με, τότε λέγει μοι δ κοσμικός· Οντως, κύριε ἀδελφὲ, τῇ χθὲς ἐλθὼν εὗρον τὸν γέροντα κλαίοντα, καὶ βάλλοντα μετάνοιαν, καὶ ἐν θλίψει πολλῇ ὄντα. Ὡς οὖν εἶδον τὸν γέροντα ἐν τοιαύτῃ θλίψει, λέγω αὐτῷ· Ποίησον ἀγάπην· τί
col. 2981–2982page 66 of 132
PG 87:2981ἐστιν δ ἔχεις; Λέγει μοι ὁ γέρων, ὅτι Τὸν ἀδελφὸν ἐσυκοφάντησα, ὅτι τὸ νόμισμα ἔλαβεν· καὶ ἰδού, εὗρον αὐτό, ὅπου τέθηκα αὐτό. Τότε ὁ γέρων οἰκοδομηθεὶς ἐπ᾿ ἐμὲ, ὅτι οὐκ ἔλαβον, καὶ ἐπήνεγκα αὐτὸ, λέγων· Λάβε το νόμισμα· ἐγὼ γὰρ αὐτὸ ἔλαβον Αδελφός δαιμόνιον ἔχων, παρέβαλεν τῷ ἀ] Συν μεῶνι τῷ Στυλίτῃ εἰς τὸ θαυμαστὸν Ὄρος, ἵνα εὐχὴν ὑπὲρ αὐτοῦ ποιήσῃ, καὶ ἀποδιώξῃ ἀπ' αὐτοῦ τὸν δαίμονα. Λέγει αὐτῷ ὁ ἀββᾶς Συμεών· Ποῦ κάθῃ; Λέγει ὁ ἀδελφός· Εἰς Ραϊθοῦ. Ἀπεκρίθη ὁ γέρων Θαυμάζω, ἀδελφὲ, πότον κόπον ὑπέμεινας, καὶ τοσαύ την ὁδὸν ήνυσας, ἵνα πρός με ἔλθῃς, εἰς ἄνθρωπον ἁμαρτωλὸν, τοιούτους Πατέρας ἔχων ἐν τῇ λαύρα " σου. Ὕπαγε οὖν πρὸς τὸν ἀββᾶν ᾿Ανδρέαν, και βάλε αὐτῷ μετάνοιαν, ἵνα εὔξηται ὑπὲρ σοῦ, καὶ εὐθέως θεραπεύει. ῾Ο δὲ ἀδελφὸς ἀπελθὼν εἰς Ραϊθοῦ, ἔβα λεν μετάνοιαν τῷ ἀᾷ Ανδρέᾳ, καθὼς εἶπεν αὐτῷ ὁ ἀββᾶς Συμεώνιος, λέγων· Εύξαι ὑπὲρ ἐμοῦ, ἀ. Λέγει αὐτῷ ὁ ἀββᾶς ᾿Ανδρέας Ἔλαβεν τὴν χάριν τῆς ἰάσεως ὁ ἀββᾶς Συμεώνιος. Καὶ ποιήσαντος αὐτοῦ εὐχὴν, εὐθέως ἐκαθαρίσθη ὁ ἀδελφὸς, καὶ ηὐχαρίστη σὺν τῷ Θεῷ. Διηγήσατο ἡμῖν ὁ ἀββᾶς Σέργιος ὁ τῆς Ραϊθοῦ, περί τινος ἀδελφοῦ διακόνου γενομένου τῶν ἐκεῖσε, ὀνόματι Μηνᾶ, λέγων οὕτως, ὅτι Οὗτος ἐξῆλθεν εἰς διακόνημα εἰς τὸν κόσμον, καὶ τί γέγονεν αὐτῷ, οὐκ ἴσμεν, πλὴν ὅτι εἴασε τὸ σχῆμα μοναχικὸν, καὶ γέ γονε λαϊκός. Μετά οὖν χρόνον πολὺν ἀπῆλθεν ἐν Θεουπόλει· καὶ ὡς ἀνήρχετο ἀπὸ Σελευκείας, εἶδε τὸ μοναστήριον τοῦ ἐν ἁγίοις ἀᾶ Συμεὼν τοῦ Στυλί του, ἀπὸ μακρόθεν, καὶ λέγει ἐν ἑαυτῷ, Ἀνέλθω, καὶ ἴδω τὸν μέγαν Συμεώνην· οὐ γὰρ ἦν αὐτὸν θεασάμενος πώποτε. Ανῆλθεν οὖν, καὶ τῷ κίονι πλησιάσας, ὡς εἶδεν αὐτὸν ὁ ἀββᾶς Συμεών, ἐπιγνοὺς ὅτι μονα χὸς ἦν, καὶ ὅτι χειροτονίαν διακόνου ἔχει, φωνεῖ τὸν ὑπηρετοῦντα αὐτῷ, λέγων· Φέρε τὸ ψαλίδιον ὧδε, καὶ ἐνέγκαντι λέγει αὐτῷ· Εὐλογητός Κύριος, κού ρευσαν ἐκεῖνον, δείξας αὐτὸν αὐτῷ ἰδίῳ δακτύλω. Ήταν γὰρ πολλοὶ περὶ τὸν κίονα. Ὁ δὲ θαυμάσας ἐπὶ τῷ λόγῳ, ἅμα δὲ καὶ φόβῳ μεγάλῳ ληφθείς, κατεδέξατο μηδὲν ὅλως φθεγξάμενος, ἐννοήσας ὅτι ὁ Θεὸς ἀπεκάλυψε τῷ ἁγίῳ γέροντι τὰ κατ' αὐτόν. Λέγει αὐτῷ ὁ ἀββᾶς Συμεών, Ποίησον εὐχὴν διακόνου· καὶ εὐξαμένου, λέγει αὐτῷ ὁ ἅγιος· Υπαγε εἰς Ῥαϊθοῦ, ὅθεν ἐξῆλθες· κἀκείνου λέγοντος αἰσχύνεσθαι, καὶ μὴ δύνασθαι φέρειν τὴν ἀπὸ τῶν ἀνθρώπων εντροπήν πάλιν λέγει αὐτῷ· Πίστευέ μοι, τές κνον, ἐπὶ τούτῳ, οὐκ ὀφείλεις έντραπῆναι. Ἱλαρῷ γὰρ προσώπῳ οἱ Πατέρες ὑποδέξονταί σε, καὶ χαρὰ αὐτοῖ; γενήσεται, καὶ ἀγαλλίασις ἐπὶ τῇ σῇ ἐπισ στροφή. Γίνωσκε δὲ καὶ τοῦτο, ὅτι ὁ Θεὸς σημεῖον ἔχει ποιῆσαι ἐν σοὶ, ἵνα γνῶς, ὅτι συνεχώρησέ σοι ή αὐτοῦ εὐσπλαγχνία τὴν ἁμαρτίαν ταύτην. Καὶ δὴ
col. 2983–2984page 67 of 132
PG 87:2983ἐλθόντος αὐτοῦ εἰς Ραϊθοῦ ἐδέξαντο αὐτὸν οἱ Πατέ ρες ὑπτίαις χερσὶν, καὶ ἔβαλον αὐτὸν καὶ εἰς τὸ ἱερατεῖον. Καὶ ἐν μιᾷ Κυριακῇ ὡς ἐβάσταζε τὸ ἅγιον καὶ ζωοποιόν αἷμα τοῦ μεγάλου Θεοῦ, καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, αἰφνίδιον ἐξῆλθεν ὁ ὀφθαλμό; αὐτοῦ. Καὶ ἐκ τοῦ σημείου τούτου ἔγνωσαν, ὅτι συν εχώρησεν αὐτῷ ὁ Θεὸς τὴν ἁμαρτίαν, κατὰ τὸν λόγου τοῦ δικαίου Συμεών. Ἔλεγεν ἡμῖν ὁ ἀββᾶς Εὐσέβιος ὁ πρεσβύτερος τῆς λαύρας Ραϊθοῦ παραβαλοῦσιν αὐτῷ, ὅτι δαίμων ἀπὸ ῆλθεν εἰς κελλίον γέροντος ἐν σχήματι μοναχοῦ. Καὶ κρούσαντος αὐτοῦ τὴν θύραν, ήνοιξεν αὐτῷ ὁ γέρων, καὶ λέγει αὐτῷ· Εξαι. 'Ο δὲ δαίμων λέγει· Νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. 'Ο δὲ γέρων ἐκ τρίτου λέγει αὐτῷ, Εὖξαι. Ὁ δὲ δαίμων λέγει· Νῦν καὶ ἀεὶ, καὶ εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. Ὁ δὲ γέρων λέγει αὐτῷ· Καλῶς ἦλθες, εν ξαι, καὶ εἰπέ· Δόξα Πατρὶ, καὶ Υἱῷ, καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, πάντοτε νῦν καὶ ἀεὶ καὶ εἰς τοὺς αἰῶν νας τῶν αἰώνων. Αμήν. Καὶ τοῦτο εἰπόντος τοῦ γέροντος, ὁ δαίμων ὡς ὑπὸ πυρὸς διωχθεὶς ἀφανής ἐγένετο. Διηγήσαντο ἡμῖν Φαρονῖται ἁλιεῖς, λέγοντες· Ἐν μιᾷ ἀπήλθομεν εἰς τὸ Βουχρὶ πέραν τῆς Ἐρυθρᾶς θαλάσσης· καὶ ἁλιεύσαντες πλείστους Ιχθύας, ἀν ήλθομεν, καὶ ὡρμίσαμεν ἐγγὺς Πτελέου. Καὶ θελή σαντες διαπεράσαι εἰς τὴν Ραϊθοῦ, ἐκωλύθημεν διὰ τῶν ἐναντίων ἀνέμων, καὶ κατεσχέθημεν διὰ χειμῶνος τῆς θαλάσσης ἡμέραις ἐννενήκοντα· καὶ διερχόμενοι τὴν μεγίστην ἔρημον ἐκείνην, ηὕρομεν ὑπὸ μιᾶς πέτρας τρεῖς ἀναχωρητὰς τεθνηκότας
col. 2985–2986page 68 of 132
PG 87:2985Παρέβαλον τῷ ἀᾷ Ζωσίμῳ τῷ Κίλικι εἰς τὸ Σι νὰ, ὡς ἐκαθήμην ἐν τῷ Σινά. Ην γὰρ παραιτησάμενος τὴν ἐπισκοπὴν ὁ γέρων· καὶ πάλιν ἦλθεν εἰς τὸ κελλίον αὐτοῦ· μεγάλην γὰρ ἄσκησιν ἐκτήσατο. Καὶ διηγήσατό μοι, λέγων, ὅτι ὡς ἥμην νεώτερος, ἐξω ἦλθον ἐκ τοῦ Σινὰ ὄρους, καὶ ἀπῆλθον εἰς τὴν ᾿Αμμων νιακὴν, ἵνα μείνω ἐκεῖσε εἰς κελλίον. Καὶ εὗρον αὐτ τόθι γέροντα φοροῦντα ἀπὸ σιβίνου κολόβιον. Καὶ ὡς ε δέν με ὁ γέρων, πρὶν ἀσπάσασθαι αὐτὸν, λέγει μοι Τί ὧδε παρεγένου, Ζώσιμε; "Υπαγε σὺ τῶν ἔνθεν. Οὐ γὰρ δύνασαι καθίσαι ὧδε. Ενόμισα οὖν ἐγὼ ὅτι ἐγνώ ριζέν με, καὶ βάλλω αὐτῷ μετάνοιαν, λέγων, Ποίησον ἀγάπην, καλόγηρε, πόθεν με οἶδας; 'Ο δὲ λέγει μοι Πρὸ δύο ἡμερῶν, ἐφάνη μοί τις λέγων, ὅτι Ἰδοὺ ἔρ χεται ἐγγύς σου μοναχὸς ὀνόματι Ζώσιμος. Μὴ ἑάσῃ; αὐτὸν μεῖναι ὧδε· θέλω γὰρ αὐτῷ τὴν Ἐκκλησίαν Βαβυλῶνος τὴν κατ' Αἴγυπτον πιστεῦσαι. Καὶ σιωπήσας καὶ ἀφήσας με, ἀπῆλθεν ἀπ᾿ ἐμοῦ ὡσεὶ λίθου βολήν. Και ποιήσας ὡσεὶ δύο ώρας ευχόμενος, ἦλθεν πρός με, καὶ καταφιλήσας τὸ μέτωπόν μου, λέγει μοι· Φύσει, τέκνον, καλῶς ἦλθες. Ὁ Θεὸς γὰρ ἤγαγέν σε ὧδε, ἵνα τὸ σῶμά μου θάψῃς. Λέγω οὖν αὐτῷ· Πό σους χρόνους ἔχεις ὧδε, ἀββᾶ; Ὁ δὲ λέγει μοι, Τες σαράκοντα πέντε ἔτη πληρῶ· καὶ ἐφάνη μοι τὸ πρόσ ωπον αὐτοῦ ὡς πῦρ. Καὶ λέγει μοι· Ειρήνη σοι, τέ κνον, καὶ εὔχου ὑπὲρ ἐμοῦ, καὶ ταῦτα εἰπὼν ἔθηκεν ἑαυτὸν, καὶ ἀνεπαύσατο ὁ δοῦλος τοῦ Θεοῦ. Ἐγὼ δὲ ὀρύξας ἔθαψα αὐτὸν, καὶ μετὰ δύο ἡμέρας ἀνεχώρησα δοξάζων τὸν Θεόν, Διηγήσατο δὲ ἡμῖν ὁ γέρων καὶ τοῦτο, λέγων, ὅτι ο Πρὸ ἔτη εικοσιδύο ἀνῆλθον εἰς τὸν Πορφυρίτην, θέ λων καθίσαι ἐκεῖ· ἔλαβον δὲ καὶ τὸν μαθητήν μου Ἰωάννην μετ' ἐμοῦ. Ὡς οὖν ἀπήλθομεν, εὑρίσκομεν ἐκεῖ δύο ἀναχωρητὰς, καὶ ἐμείναμεν πλησίον αὐτῶν. *Ην δὲ εἰς μὲν Μελιτινῆς, ὀνόματι Θεόδωρος· ὁ δὲ ἄλλος, Παῦλος, ἐκ τῆς τῶν Γαλατῶν χώρας. Καὶ ὁ μὲν Θεόδωρος ἦν ἀπὸ τῆς μονῆς τοῦ ἀββᾶ Εὐθυμίου. Εφόρουν δὲ κολόβια ἐκ δερμάτων βουβάλων. Έμεινα δὲ ἐκεῖ ὡς εἰς δύο χρόνους· ἀπείχομεν δὲ ἀπ' ἀλλή λων ὡς ἀπὸ δύο σταδίων. Ἐν μιᾷ οὖν ὡς ἔτι κάθηται Ἰωάννης ὁ μαθητής μου, κρούει αὐτὸν ὄφις, καὶ εὐ θύς τέθνηκεν, αἱμοῤῥοήσας δι᾿ ὅλων τῶν μορίων αὐ τοῦ. Ἐν θλίψει οὖν ὑπάρχων, ἀπῆλθον πρὸς τοὺς ἀναχωρητάς. Καὶ ὡς εἶδόν με τεταραγμένον καὶ τεθλιμμένον, πρὸ τοῦ εἴπω τιποτοῦν, λέγουσίν μοι· Τί ἔνι, 1662 Ζώσιμε; ἀπέθανεν ὁ ἀδελφός; Λέγω αὐτοῖς Ναί. Ελθόντες οὖν μετ' ἐμὲ, καὶ ἰδόντες ἐῤῥιμμένον εἰς τὴν γῆν, λέγουσίν μοι· Μη λυποῦ, ἀ Ζώσιμε, βοτ θεῖ ὁ Θεός. Και φωνήσαντες τὸν ἀδελφὸν, λέγουσιν· Ἀδελφὲ Ἰωάννη, ἐγείρου, ὁ γέρων δέεταί σου. δ
col. 2987–2988page 69 of 132
PG 87:2987Καὶ εὐθὺς ὁ ἀδελφὸς ηγέρθη ἐκ τῆς γῆς. Ζητήσαντες δὲ τὸ θηρίον, καὶ κρατήσαντες αὐτὸ, ἔμπροσθεν ἡμῶν εἰς δύο έκοψαν αὐτό. Τότε λέγουσίν μοι· Ζών σιμε, πορεύου εἰς τὸ Σινά. Ὁ Θεὸς γὰρ πιστεῦσαί σοι θέλει τὴν Ἐκκλησίαν Βαβυλῶνος. Εὐθὺς οὖν ἡμεῖς ἀνεχωρήσαμεν. Καὶ ἐλθόντων ἡμῶν εἰς τὸ Σινά, μετ ὀλίγας ἡμέρας ὁ ἀᾶς τοῦ Σινὰ ἔπεμψεν ἐμὲ καὶ ἄλ λους δύο εἰς Αλεξάνδρειαν. Καὶ κρατήσας ἡμᾶς ὁ 2667, οι 'Αλεξανδρείας, ὁ μακαριώτατος Ἀπολινάριος, ἐποίησεν τοὺς τρεῖς ἐπισκόπους· τὸν μὲν εἰς Ηλιούπολιν, τὸν δὲ εἰς Λεοντόπολιν, κἀμὲ εἰς Βαβυ λῶνα. Διηγήσαντο ἡμῖν τινες τῶν Πατέρων τοῦ Σινά, περὶ τοῦ ἀᾶ Σεργίου τοῦ ἀναχωρητοῦ, λέγοντες. ὅτι ὡς ἔμεινεν ἐν τῷ Σινά, ἔβαλεν αὐτὸν ὁ οἰκονόμος εἰς τὰ βορδόνια. Ὡς οὖν ἤρχετο ἐν μιᾷ, ἰδοὺ λέων ἐν τῇ ὁδῷ ἀνέκειτο. Ὡς δὲ ἴδον τὰ βορδόνια, καὶ οἱ βορ δονάριοι, τὸν λέοντα, φόβῳ συσχεθέντες ἀφεστάθη σαν. Τότε ὁ ἀββᾶς Σέργιος λαβὼν ἐκ τοῦ μαργονίου αὐτοῦ μίαν εὐλογίαν, ἀπῆλθεν πρὸς τὸν λέοντα, καὶ λέγει αὐτῷ, Λάβε τὴν εὐλογίαν τῶν Πατέρων, καὶ ἄπελθε ἐκ τῆς ὁδοῦ, ἵνα παρέλθωμεν. Καὶ λαβὼν ὁ λέων τὴν εὐλογίαν, ἀνεχώρησεν. Ἔλεγον ἡμῖν οἱ τοῦ αὐτοῦ ἁγίου τόπου Πατέρες περὶ τοῦ ἀδα Ορέντου, ὅτι ἐν μιᾷ Κυριακῇ εἰσῆλθεν εἰς τὴν ἐκκλησίαν στρέψας τὸ καμάσιον αὐτοῦ, καὶ ἔξω φορέσας τὰ τούτου μαλλία. Ισταμένου οὖν αὐτοῦ εἰς τὸν χορόν, εἶπον αὐτῷ οἱ τὸν τόπον οἰκοῦντες 55 - Καλόγηρε, διὰ τί οὕτως εἰσῆλθες, καὶ ἐξαγωγὴν ἡμᾶς ποιεῖς ἔμπροσθεν τῶν ξένων; Ὁ δὲ γέρων ε πεν αὐτοῖς· Ὑμεῖς ἐστρέψατε τὸ Σινά, καὶ οὐδεὶς ὑμῖν εἶπεν τίποτε· κἀγὼ ἵνα στρέψω το καμάσιόν μου, ἐγκαλεῖτε με; Υπάγετε· κἀγὼ διορθούμα: & Έστρεψα. Διηγήσατο ἡμῖν ἡ ἀμμὰ Δαμιανὴ, ἡσυχάστρια, ἡ μήτηρ τοῦ ἀἱ Αθηνογένους τοῦ ἐπισκόπου Πετρῶν, λέγουσα, ὅτι Ην τις ἡγούμενος ἐν τῷ ἁγίῳ ὄρει Σινά, ὀνόματι Γεώργιος, μέγας πάνυ καὶ ἀσκητής. Τούτῳ τῷ ἀ, Γεωργίῳ ἐν μεγάλῳ Σαββάτῳ ἦλθεν ἐπιθυ 6 πάπας. * οἰκονομοῦντες. μία, καθιζομένου αὐτοῦ ἐν τῷ κελλίῳ αὐτοῦ, ὅτι ἤθελον, φησὶν, ποιῆσαι τὴν ἁγίαν ἀνάστασιν ἐν τῇ ἁγίᾳ πόλει, καὶ μεταλαβεῖν τῶν ἁγίων μυστηρίων ἐν τῇ ἁγίᾳ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ᾿Αναστάσει. Διὰ πάσης οὖν τῆς ἡμέρας ἔμεινεν ὁ γέρων ἀδολεσχών ἐν τοῖς λογισμοῖς τούτοις, καὶ εὐχόμενος· ὡς οὖν γέγονεν ἑσπέρα ἦλθεν ὁ μαθητής αὐτοῦ, λέγων αὐτ τῷ· Κέλευσον, Πάτερ, εἰς τὸν κανόνα. Ο δὲ γέρων ἀπεκρίθη αὐτῷ· Υπαγε· καὶ εἰς τὸν καιρὸν τῆς
col. 2989–2990page 70 of 132
PG 87:2989ἁγίας μεταλήψεως δεῦρο καὶ ἔρχομαι· ἔμεινεν λοι τὸν ὁ γέρων ἐν τῷ κελλίῳ. Οταν οὖν ἔφθασεν καιρὸς τῆς ἁγίας κοινωνίας ἐν τῇ ἁγία 'Αναστάσει, εὑρέθη ὁ γέρων πλησίον τοῦ ἐπισκόπου Πέτρου τοῦ μακα ρίου, και παρέχει αὐτῷ τὴν ἁγίαν κοινωνίαν μετά τῶν πρεσβυτέρων. Ἰδὼν οὖν αὐτὸν ὁ πατριάρχης λέ γει Μηνᾷ τῷ συγκέλλῳ αὐτοῦ· Πότε παραγέγονεν δ ἀββᾶς τοῦ Σινά; Απεκρίθη 6 σύγκελλος - Μετὰ εὐχὰς ἡμῶν, δέσποτα, οὐχ εώρακα αὐτὸν, δέσποτα, εἰ μὴ νῦν καὶ μόνον. Τότε ὁ πατριάρχης λέγει τῷ συγκ κέλλῳ· Εἰπὲ αὐτῷ, Μὴ ἀναχωρήσης. Θέλω γάρ, ἵνα μετ᾿ ἐμοῦ μεταλάβης τροφῆς. Ὁ δὲ σύγκελλος ἀπελθὼν εἶπεν τῷ γέροντι. ὁ δὲ εἶπεν· Τὸ θέλημα τοῦ Θεοῦ γενηθήτω. Ὡς οὖν ἀπέλυσεν ὁ γέρων τὰς συνάξεις και προσεκύνησεν γέρων τὸ ἅγιον μνῆμα, εὑρέθη γέρων ἐν τῷ κελλίῳ αὐτοῦ. Καὶ ἰδοὺ ὁ μαθητὴς αὐτοῦ κρούων, καὶ λέγει, Πάτερ, κέλευσον, ἵνα μεταλάβης. Ὁ δὲ γέρων ἀπελθὼν εἰς τὴν ἐκκλησίαν μετὰ τοῦ μαθητοῦ αὐτοῦ μετέλαβεν τῶν ἁγίων μυστηρίων. Ο δὲ ἀρχιεπίσκοπος Πέτρος λυπηθείς, ὅτι ἑαυτοῦ παρ ἤκουσεν, μετὰ τὴν ἑορτὴν πέμπει πρὸς τὸν γέροντα γράμματα, καὶ πρὸς τὸν ἐπίσκοπον Φαρὰν τὸν ἀββα Φώτιον, καὶ πρὸς τοὺς Πατέρας τοῦ Σινά, ἵνα τὸν ἀδια, φέρωσιν πρὸς ἑαυτόν. Ὡς οὖν ἀπῆλθεν ὁ τὰ γράμματα επιφερόμενος, καὶ δέδωκεν τὰς ἐπιστολάς, ἀπέστειλεν τρεῖς πρεσβυτέρους, τὸν ἀᾶν Στέφανον τὸν Καππαδόκην, τὸν μέγαν· καὶ τὸν ἀββᾶν Ζώσι μον (καὶ αὐτοῦ δὲ μνήμην πεποιήμεθα), καὶ τὸν ἀδο Εᾶν Δουλκήτιον, τὸν Ῥωμαῖον, πρὸς τὸν πατριάρχην; καὶ ἀπελογήσατο γράψας ὁ γέρων, καὶ λέγων· Μὴ γένοιτό μοι, δέσποτα μου ἁγιώτατε, ὅτι κατεφρόνησα τοῦ ἁγίου ἀγγέλου ὑμῶν. Εγραφεν καὶ τοῦτο, Ινα γνῷ ἡ ὑμετέρα μακαριότη;, ὅτι μετὰ ἐξ μῆνας, ὁμοῦ ἔχομεν τῷ Δεσπότῃ Χριστῷ τῷ Θεῷ ἡμῶν ἀπαντῆς σαι, κἀκεῖ ὑμᾶς προσκυνῆσαι. Ἐξελθόντες οἱ πρεσβύτεροι διδόασιν τὰ γράμματα τῷ πατριάρχῃ. Ἔλεγον οὖν, ὅτι Πολλὰ ἔτη ἔχει μὴ ἐξελθὼν εἰς Παλαιστίνην γέρων. Επεδείκνυον δὲ καὶ τὰ γράμματα τοῦ Φαρὰν μαρτυροῦντα τούτοις, ὅτι περὶ τὰ ὁ ἔτη ἔχει ὁ γέ ρων μὴ ἐξελθεῖν τοῦ ἁγίου όρους Σινά· ὁ δὲ θεῖος καὶ πρᾶος Πέτρος μάρτυρας τοὺς εὑρεθέντας ἐπισκόπους, καὶ τὸν κλῆρον, λέγοντας, ὅτι Ἡμεῖς ἑωράκαμεν τὸν γέροντα, καὶ πάντες τῷ φιλήματι τῷ ἁγίῳ ἠσπασάμεθα. Μετὰ οὖν τὸ πληρωθῆναι ἐξ μῆνας, ἀνέπαυον ὁ γέρων καὶ ἡ πατριάρχης, κατὰ τὴν πρόῤῥησιν τοῦ γέροντος. Διηγήσατο δὲ ἡμῖν ἡ αὐτὴ ἀμμα Δαμιανὴ καὶ τοῦτο, λέγων, ὅτι Κατὰ παρασκευήν, πρὸ τοῦ ἐγε κλεισθῶ, ἀπίην εἰς τὸν ἅγιον Κοσμᾶν καὶ Δαμιανόν, κἀκεῖ πᾶσαν τὴν νύκτα ἐποίουν. Ἤρχετο οὖν τῇ ἑσπέρα μία γραία Φρυγγαλάτισσα, καὶ παρείχεν πᾶσιν τοῖς οὖσιν εἰς τὸν ναὸν ἀπὸ δύο λεπτῶν. Ἥδειν οὖν αὐτήν· ἐπειδὴ πολλάκις μοι ἔδωκεν. Ἐν μια οὖν ἀνεψιὰ ἐμὴ καὶ τοῦ πιστοτάτου βασιλέως Μαυ ρικίου, ἐλθοῦσα εὐχῆς χάριν ἐν τῇ ἁγίᾳ πόλει, ἐποίησεν χρόνον. Ελαβον οὖν αὐτὴν, καὶ ἀπῆλθον εἰς τὸν ἅγιον Κοσμᾶν καὶ Δαμιανόν. Ὡς οὖν ἐν τῷ εὐκτηρίῳ * λέγουσα.
col. 2991–2992page 71 of 132
PG 87:2991ήμεθα, λέγω τῇ συγγενεῖ μου· Βλέπε, κυρία, ὅτι ἔμ χεται μία γραύς διδοῦσα ἀπὸ δύο νουμίων· λάβε αὐτὰ, μὴ ὑπερηφανίσῃς. Η δὲ ἐδυσχέραινεν λέγουσα Ἐντολὴν ἔχω λαβεῖν; Τότε εἶπον αὐτῇ· Ναὶ λάβε, ὅτι ἡ γυνὴ κατὰ Θεὸν μεγάλη ἐστίν· ὅλην γὰρ τὴν ἑβδομάδα ρογεύει αὐτὰ τοῖς εὑρισκομένοις ἐν τῷ ναῷ ἔχει δὲ χήρα περὶ τὰ ὀγδοήκοντα έτη. Λάδι οὖν αὐτά, καὶ δ; αὐτὰ καὶ σὺ ἄλλῳ· μόνον τὴν θυσίαν τῆς γραίας μὴ ἀποστρέψης. Ταῦτα ἡμῶν λαλούντων, ἰδοὺ ἡ γραῖς ἐρχομένη καὶ διδοῦσα· καὶ ἐλθοῦσα ἔδωκεν μετὰ πάσης ἡσυχίας καὶ σιωπῆς. Δέδωκεν δὲ καὶ τῇ ἐμῇ ἀνεψιᾷ, εἰποῦσα· Λάβε ταῦτα, καὶ φάγε. Ὡς οὖν ἀπῆλθεν, ἔγνωμεν ὅτι ὁ Θεὸς ἀπεκάλυψεν αὐτῇ ὅτι εἶπον, Λάβε καὶ δὸς αὐτὰ πτωχῷ. Ἔπεμψεν οὖν ἕνα παῖδα αὐτῆς, καὶ ἔλαβεν εἰς τὰ δύο λεπτά θερμία, καὶ ἔφαγεν, καὶ διεβεβαιώσατο κατὰ τοῦ Θεοῦ, λέ γουσα, ὅτι γλυκέα ἦσαν ὡς τὸ μέλι· ὥστε θαυμάσαι αὐτὴν, καὶ δοξάσαι τὸν Θεὸν τὸν διδόντα χάριν τοῖ; δούλοις αὐτοῦ. Παρεβάλομεν τῷ ἀ. ᾿Αθανασίῳ ἐν τῇ λαύρα τοῦ ἐν ἁγίοις Πατρὸς ἡμῶν Σάββα, καὶ διηγήσατο ἡμῖν, λέγων, ὅτι ἠκηκόει διηγουμένου τοῦ ἀᾶ 'Αθηνογέ νους τοῦ ἐπισκόπου Πετρῶν, τοῦ υἱοῦ τῆς ἁμμᾶς Δαμιανῆς, τὶ τοιοῦτον. "Οτι ἀδελφὸν εἶχεν ἡ μάμμα μου Ἰαννία, ὀνόματι Αδέλφιον ἐπίσκοπον 'Αραβησσου εἶχεν δὲ καὶ ἀδελφὴν ἡγουμένην τῆς μονῆς τῶν γυναικῶν. Ἐν μια οὖν ἀπῆλθεν ὁ ἐπίσκοπος εἰς τὸ μοναστήριον, εἰς ἐπίσκεψιν τῆς ἀδελφῆς αὐτοῦ. Καὶ ἐν τῷ εἰσιέναι αὐτὸν ἐν τῷ μεσαύλῳ τοῦ μοναστηρίου, θεωρεῖ μίαν τῶν ἀδελφῶν ὑπὸ τοῦ δαίμονος ἐνοχλουμένην, καὶ ἐν τῷ ἐδάφει ἐῤῥιμμένην. Καλέσας οὖν ὁ ἐπίσκοπος την ἀδελφὴν αὐτοῦ, λέγει αὐτῇ· Αρέσκει σοι πῶς ἡ ἀδελ φὴ αὕτη ὑπὸ τοῦ δαίμονος ἀδικεῖται καὶ ἀσχημονεί; ἡ ἀγνοεῖς ὅτι κρίμα βαστάζεις ὅλων τῶν ἀδελφῶν, ὡς ἡγουμένη; Ἡ δὲ λέγει αὐτῷ· Κἀγὼ τί ἔχω ποιῆ σαι πρὸς τὸν δαίμονα; Ὁ δὲ ἐπίσκοπος πάλιν λέγει αὐτῇ· Καὶ ὧδε τί ποιῇ τοσαῦτα ἔτη; Και ποιήσας εὐχὴν ὁ ἐπίσκοπος, ἐκαθάρισεν τὴν ἀδελφήν. Πάλιν ὁ αὐτὸς ᾿Αθανάσιος διηγήσατο ἡμῖν περὶ αὐτ τοῦ τοῦ ἐπισκόπου Αδελφίου, λέγων, ὅτι ἀκηκόει παρὰ τῆς ἀμμᾶς Ἰαννίας τῆς τούτου ἀδελφῆς, λε γούσης, ὅτι Οταν ὁ ἐπίσκοπος Κωνσταντινουπόλεως Ἰωάννης ὁ Χρυσόστομος, ἐξωρίσθη εἰς Κουκουσέν, εἰς τὸν οἶκον ἡμῶν ἔμεινεν. Ἐν τούτῳ οὖν πολλὴν παῤῥησίαν καὶ ἀγάπην είχομεν πρὸς τὸν Θεόν. Ελε γεν οὖν ᾿Αδέλφιος ὁ ἐμὸς ἀδελφὸς, ὅτι Οταν ἐτελεύτησεν ὁ μακάριος Ἰωάννης ἐν τῇ ἐξορίᾳ, λύπην εἶχον ἀφόρητον, ὅτι οὗτος ὁ ἀνὴρ, ὁ τῆς οἰκουμένης διδα σκαλος, ὁ τοῖς λόγοις εὐφρανας τὴν Ἐκκλησίαν του Θεοῦ, ἔξω τοῦ θρόνου ἐκοιμήθη. Εδεόμην δὲ τοῦ Θεοῦ μετὰ πολλῶν δακρύων, ἵνα δείξῃ μοι αὐτὸν ἐν ποία καταστάσει ἐστίν· καὶ εἰ μετὰ τῶν πατριαρχῶν ΝΟΤΕ. Αδέλφιον ἐπίσκοπον 'Αραβήσσου, 'Αραβισσ.
col. 2993–2994page 72 of 132
PG 87:2993ἐτάγη. Ἐπὶ πολὺν οὖν χρόνον τοῦτο εὐχόμενος, ἐν μια γενόμενος ἐν ἐκστάσει καὶ θεωρῶ ἄνδρα πάνυ εὐειδή, κρατήσαντά με τῆς δεξιᾶς χειρός· ὑπήγαγεν με εἰς τόπον λαμπρὸν καὶ ἔνδοξον, ἐδείκνυέν μοι τοὺς τῆς εὐσεβείας κήρυκας καὶ τῆς Ἐκκλησίας διδασκάλους. Εγώ γάρ, φησί, περιεσκόπουν ἰδεῖν ὅν καταθυμίως εἶχον τὸν μέγαν Ἰωάννην τὸν ἀγαπητὸν ἐμόν. Ὡς οὖν ἐνέδειξέν μοι πάντας, καὶ ἑνὸς ἑκάστου τὸ ἴδιον ὄνομα εἶπεν, καὶ κρατήσας με πάλιν τῆς χει ρός, ἐξέβαλέν με ἔξω. Ἐγὼ δὲ ἐκλελυπημένος ἠκολούθουν αὐτῷ, μὴ ἑωρακώς μετὰ τῶν Πατέρων τὸν ἐν ἁγίοις Ἰωάννην. Ὡς οὖν ἐξηρχόμην, ὁ ἐφεστὼς τῆς θύρας λέγει μοι· Οὐδεὶς ἐρχόμενος ὧδε λυπούμενος ἐξέρχεται. Τότε λέγω αὐτῷ· Αὕτη μοί ἐστιν λύπη, ὅτι τὸν ἐμὸν προσφιλέστατον Ιωάννην τὸν ἐπίσκοπον Κωνσταντινουπόλεως οὐχ ἑώρακα μετὰ τῶν ἄλλων διδασκάλων. Ὁ δὲ πάλιν λέγει μοι· Ἰωάννην τὸν τῆς μετανοίας λέγεις; Ανθρωπος ἐκεῖνον ἐν σαρκὶ οὐ δύναται αὐτὸν ἰδεῖν· ἐκεῖ γὰρ παρίσταται, ὅπου ὁ θρόνος ὁ Δεσποτικός. Ὁ αὐτὸς πάλιν ἀββᾶς ᾿Αθανάσιος διηγήσατο, ὅτι ἀκήκοεν τοῦ ἀ Αθηνογένους τοῦ ἐπισκόπου Πέ τρου, λέγοντος, ὅτι Ἐν τῇ χώρα σου Στυλίτης ἦν, καὶ πάντες οἱ ἐρχόμενοι πρὸς αὐτὸν κάτω ἑστῶτες ἑλά λουν αὐτῷ διὰ τὸ μὴ ἔχειν αὐτὸν κλίμακα. Εἴποτε εἶπεν αὐτῷ ἀδελφός, ὅτι Θέλω σοι εἰπεῖν λογισμόν, ἔλεγεν αὐτῷ καὶ αὐτὸς πραείᾳ τῇ φωνῇ· Ἐλθὲ εἰς τὸ κουβούκλιον, καὶ ἀπῆρχεν εἰς τὸ ἄλλο μέρος τοῦ κίονος. Καὶ οὕτως ἐλάλουν πρὸς ἀλλήλους ἀμφότεροι τοῦ μὲν Στυλίτου ἄνω, καὶ τοῦ ἀδελφοῦ κάτω· καὶ τῶν ἄλλων τῶν ἑστώτων ἐκεῖ οὐδεὶς ἤκουεν τῶν λε γομένων. Ελεγε, φησί, καὶ τοῦτο ὁ ἀββᾶς ᾿Αθανάσιος περὶ τοῦ αὐτοῦ Στυλίτου, ὅτι Δύο βοσκοὶ ἀγάπην ἔχοντες, πολλὴν πρὸς ἀλλήλους, παρέβαλον αὐτῷ ἐπὶ πολλὰ ἔτη οἱ δύο ἐν τῷ ἅμα, μηδέποτε χωρὶς ἀλλήλων ἐλθόντες. Ἐν μιᾷ οὖν τῶν ἡμερῶν ἦλθεν ὁ εἷς λά θρα τοῦ ἑταίρου παραβαλεῖν αὐτῷ· καὶ κρούσαντος τὸν πυλεῶνα ἐπὶ πολλὰς ὥρας, οὐκ ἐπέτρεψεν ὁ γέρων ἀνοίξαι αὐτῷ· ὥστε ἀκηδίας αὐτῷ γενομένης ὑποστρέψαι· Ὑποστρέφοντι δὲ ὑπήντησεν αὐτῷ φίλος αὐτοῦ ἀπερχόμενος καὶ αὐτὸς πρὸς τὸν Στυλίτην… καὶ πάλιν ἀπέστρεψεν αὐτὸν μετ' αὐτοῦ, ἵνα οἱ δύο ἐν τῷ ἅμα εἰσέλθωσιν πρὸς τὸν γέροντα. Ὡς οὖν ἔκρουσε τὸν πυλεῶνα, ἐδήλωσεν ὁ γέρων, ἵν᾿ ὁ ὕστερος εἰσέλθῃ μόνος. Εἰσελθὼν οὖν ὕστερος ἤρξα το παρακαλεῖν τὸν γέροντα εἰσελθεῖν καὶ τὸν ἄλλον. Ο δὲ γέρων ἔλεγε μὴ δύνασθαι αὐτὸν δέξασθαι μείναντι δὲ, καὶ ἐπὶ πολλὰς ὥρας παρακαλοῦντι λέ γει αὐτῷ ὁ γέρων· Ὁ Θεὸς ἀποστρέφει αὐτὸν, τέο κνον, καὶ οὐ δύναμαι αὐτὸν δέξασθαι· καὶ ἀπελθόντων εἰς τὰ οἰκεῖα μετὰ δύο ἡμέρας ἐτελεύτησεν. Ἔλεγεν ὁ αὐτὸς ἀββᾶς ᾿Αθανάσιος, ὅτι Οἱ πατέ ρες ἡμῶν τὴν ἐγκράτειαν καὶ τὴν ἀκτημοσύνην μέσ
col. 2995–2996page 73 of 132
PG 87:2995; χρι θανάτου ἑτήρησαν· ἡμεῖς δὲ ἐπλατύναμεν τὰς κοιλίας ἡμῶν καὶ βαλάντια. Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων· Ἐπὶ τῶν Πατέρων ἡμῶν περισπουδαῖον ἦν τὸ ἀπερίσπαστον· νυνὶ δὲ πράτο τει ἐπὶ ἡμῶν χύτρα και χειρεργον. Διηγήσατο ἡμῖν καὶ τοῦτο ὁ ἀββᾶς Ἀθανάσιος, ὅτι Ηλθέν μοί ποτε λογισμὸς λέγων· “Ο τι ἆρά ἐστι τοῖς ἀγωνιζομένοις καὶ τοῖς μὴ ἀγωνιζομένοις; καὶ ἐγενόμην ὡς ἐν ἐκστάσει, καὶ ἦλθεν τις λέγων μο Ακολούθει μοι· καὶ ἀπήγαγέν με ἔν τινι τόπῳ φωτός πεπληρωμένῳ, καὶ ἔστησέν με παρὰ μίαν πύλην, ἧς τὸ εἶδος οὐκ ἔστι διηγήσασθαι· καὶ ἡκούο μεν ὡς ἀπὸ πλήθους ἔνδοθεν ἀναριθμήτου υμνούν των τὸν Θεόν. Καὶ κρουσάντων ἡμῶν, ἐπήκουσέν τις ἔσωθεν λέγων· Τί θέλετε; Λέγει ὁ ὁδηγῶν με· Εἰσ ελθεῖν θέλομεν. Ὁ δὲ ἀπεκρίθη λέγων μοι· Οὐκ εἰσέρχεται ὧδέ τις, ἐν ἀμελείᾳ ζῶν· ἀλλ' ἐὰν θέλητε εἰσελθεῖν, ἀπέλθατε ἀγωνίσασθαι, μηδὲν μέντοι ἐν τῷ κόσμῳ τῷ ματαίῳ λογιζόμενοι. Διηγήσατο ἡμῖν Προκόπιος ὁ σχολαστικὸς ὁ Παρ φυρεωνίτης, περὶ τοῦ ἀ Ζακχαίου, λέγων, ὅτι Οι δύο υἱοί μου ἐν Καισαρείᾳ ἀνεγίνωσκον. Γέγονεν οὖν μέγα θανατικὸν ἐν Καισαρείᾳ, καὶ ἐθλιβόμην διὰ τὰ τέκνα μου, μὴ ἀποθάνωσιν, καὶ τί ποιῆσαι οὐκ ᾔδειν· Ἔλεγον γὰρ ἐν ἐμαυτῷ· Ἐὰν πέμψω, καὶ λάβω αὐτοὺς, ὀργὴν Θεοῦ φυγεῖν οὐκ ἔνι. Αλλ' ἐάσω αὐτοὺς ἐκεῖ; μή πως ἀποθάνωσιν, καὶ μὴ ἴδιο αὐτούς. Μη γινώσκων οὖν τὸ τί όφειλον ποιῆσαι, λέγω Υπάγω πρὸς τὸν ἀββᾶν Ζακχαῖον, καὶ εἴ τι εἴποι μοι, τοῦτο ποιῶ. Υπάγω οὖν ἐν τῇ ἁγίᾳ Σιών· ἐκεῖ γὰρ διαπαντὸς ἐσχόλαζε· καὶ οὐχ εὗρον αὐτόν. Καὶ ἔρχομαι ἐν τῷ μεσαύλῳ, καὶ λέγω αὐτῷ περὶ τῶν υἱῶν μου. Ὡς οὖν ἤκουσεν, κατὰ ἀνατολὰς ἐστράφη, καὶ προσεῖχεν εἰς τὸν οὐρανὸν ἐκτεταμένος ὡς ὥρας δύο μηδὲν λαλήσας. Τότε στραφείς πρός με, λέγει μοι· Θάρσει, μὴ θλιβῇς· τὰ παιδία σου οὐκ ἀποθνήσκουσιν εἰς τὸ θανατικὸν, ἀλλὰ καὶ μετὰ δύο ἡμέρας παύει τὸ θανατικὸν ἀπὸ Καισαρείας Διηγήσατο Σαρακηνός τις Ελλην εἰς τὸ Κλίσμα τοῖς πολιτευομένοις, καὶ ἡμῖν λέγων, ὅτι ἀπῆλθον ἐπὶ τὸ ὄρος τοῦ ἀββᾶ 'Αντωνίου, ἵνα θηρεύσω. Ὡς οὖν ὑπήγαγον, θεωρῶ εἰς ὄρος μοναχὸν καθήμενον, καὶ κρατοῦντα βιβλίον, καὶ ἀναγινώσκοντα. Ανῆλθον οὖν πρὸς αὐτὸν, σίνα: αὐτὸν, τάχα δὲ καὶ φονεῦσαι. Καὶ ὡς ἦλθον πλησίον αὐτοῦ, ἐξέτεινε τὴν χεῖρα αὐτοῦ
col. 2997–2998page 74 of 132
PG 87:2997τὴν δεξιάν πρός με, εἰπὼν, Στῆθεν καὶ ἐποίησα δύο νυχθήμερα, μὴ δυνηθεὶς ὅπου κινηθῆναι ἀπὸ τοῦ τόπου. Τότε λέγω αὐτῷ· Τὸν Θεὸν, ἂν σέβεις, ἀπό λυσόν με. Ὁ δὲ λέγει μοι· Πορεύου εἰς εἰρήνην. Καὶ οὕτως ἐδυνήθην ἀναχωρήσαι ἀπὸ τοῦ τόπου, οὗ ἦν. Αναχωρητής ἦν εἰς τὰ μέρη τοῦ ἁγίου Ἰορδάνου ὀνόματι Θεόδωρος. Οὗτος ἦλθεν εἰς τὸ κελλίον μου, λέγων· Ποίησον ἀγάπην, ἀα Ἰωάννη, καὶ βλέπε μοι βιβλίον ἔχον ὅλην τὴν Νέαν Διαθήκην. Ζητήσας οὖν μανθάνω, ὅτι ὁ ἀββᾶς Πέτρος ὁ γεγονώς ὕστερον ἐπίσκοπος Χαλκηδόνος, ἔχει. Απῆλθον οὖν, καὶ εἶ πον αὐτῷ, καὶ ἔδειξέν μοι ἐν σώματι πολὺ καλῷ. Λέγω αὐτῷ· Πόσου ἐστίν; Λέγει μοι καὶ αὐτὸς, Νο μισμάτων γ'. Πάλιν λέγει μοι· Σὺ αὐτὸς θέλεις ἀγο ράσαι, ἢ ἄλλος; Λέγω αὐτῷ· Πίστευσόν μοι, Πάτερ, ἀναχωρητὴς αὐτὸ θέλει. Τότε λέγει μοι ὁ ἀββᾶς Πέ τρος· Ἐὰν ὁ ἀναχωρητὴς αὐτὸ θέλῃ, λάβε αὐτῷ δωρεάν. Ἰδοὺ καὶ τρία νομίσματα, καὶ εἰ μὲν ἀρέ σκῃ αὐτῷ τὸ βιβλίον, κρατήσῃ αὐτό· εἰ δὲ οὐκ ἀρέ σκει αὐτῷ, ἰδοὺ τὰ τρία νομίσματα, ἀγόρασον αυτ τῷ οἷον θέλει. Λαβὼν οὖν ἐγὼ ἀνήνεγκα τῷ ἀναχωρητῇ. 'Ο δὲ ἔλαβεν τὸ βιβλίον, καὶ ἀπῆλθεν εἰς τὴν ἔρημον. Εποίησεν οὖν δύο μῆνας, καὶ ἀνελθὼν ἀναχωρητὴς ἦλθεν εἰς τὸ κελλίον μου, λέγων· οἶδας, ἀββᾶ Ἰωάννη, ὅτι ὁ λογισμός μου θλίβει με, ὅτι δωρεὰν ἔχω τὸ βιβλίον; Λέγω αὐτῷ· Μὴ θλίβου, ὁ ἀββᾶς Πέτρος πλούσιός ἐστιν, καὶ καλὸς, καὶ χαίρει ἐπὶ τούτου. Λέγει μοι πάλιν ὁ ἀναχωρητής· Οὐκ ἀναπαύομαι εἰ μὴ δῶ τὴν τιμήν. Καὶ λέγω αὐτῷ Καὶ ἔχεις, ἵνα δῷς τὴν τιμήν; Λέγει μοι, Οπως. ᾿Αλλὰ δός μοι σακκομάχην, ἵνα φορέσω. Ην γὰρ γυμνός. Έδωκα οὖν αὐτῷ τὸ σακκομάχιον καὶ και τανόχιον παλαιὸν, καὶ ἀπῆλθεν, καὶ ἔκαμνεν έργα σίας εἰς τὸν λάκκον, ὃν ἐποίει ὁ πατριάρχης Ἱερο σολύμων εἰς τὸ Σινά, ᾧ ὄνομα Ἰωάννης. Καὶ ὡς ἐλάμβανεν ἡμερούσιον φόλεις πέντε, ἤρχετο οὖν ἐγω γύς μου εἰς τὴν λαύραν τῶν Αἰλιωτῶν· ἔτρωγεν δὲ ἡμέριον δέκα μόνα θέρμα, καὶ ἔκαμνεν πᾶσαν τὴν ἡμέ ραν. Ποιήσας οὖν ἐκ τοῦ μισθοῦ αὐτοῦ φόλεων να μίσματα γ', λέγει μοι· Λάβε τὸ κέρμα, δὸς αὐτῷ· εἰ δὲ μὴ θέλοι, ἐπίδος αὐτῷ τὸ βιβλίον. Ἐγὼ οὖν ἀπελ θὼν εἶπον τῷ ἀᾷ Πέτρῳ ταῦτα. Ο δὲ οὐκ ἤθελεν δέξασθαι, οὔτε τὸ κέρμα, οὔτε τὸ βιβλίον· ὅμως ἐποίησα αὐτὸν λαβεῖν τὸ κέρμα, καὶ μὴ ἀποστρέψαι τὸν κόπον τοῦ ἀναχωρητοῦ· ὁ δὲ ἔλαβεν. Καὶ ἀπελθὼν ἐγὼ δέδωκα τὸ βιβλίον τῷ ἀναχωρητῇ, καὶ μετὰ χαρᾶς ἀπῆλθεν εἰς τὴν ἔρημον. Παρεβάλομεν εἰς τὴν μονὴν τῶν Εὐνούχων εἰς τὸν ἅγιον Ἰορδάνην, ἐγώ τε καὶ ἀδελφὸς Σωφρόνιος, καὶ διηγήσατο ἡμῖν ὁ ἀββᾶς Νικόλαος, ἡ πρεσβύτερος τοῦ αὐτοῦ μοναστηρίου, λέγων, ὅτι Ἐν τῇ χώρα μου (ἦν δὲ Λύκιος) μοναστήριόν ἐστι παρθένων ὡς ὀνομάτων τεσσαράκοντα. Ἐν τούτῳ οὖν τῷ μοναστηρίῳ ἐβουλεύσαντο πέντε παρθένοι φυγείν νυ
col. 2999–3000page 75 of 132
PG 87:2999κτὸς ἐκ τοῦ μοναστηρίου, καὶ λαβεῖν ἑαυταῖς ἄνδρας. Ἐν μιᾷ οὖν νυκτί, πασῶν τῶν μοναστριών καθευ δουσῶν, βουλομένων αὐτῶν λαβεῖν τὰ ἱμάτια αὐτῶν καὶ φυγεῖν, παραχρῆμα αἱ πέντε ἐδαιμονίσθησαν. Καὶ τούτου γενομένου οὐκ ἔτι ἐξῆλθον ἐκ τοῦ μονα στηρίου, ἀλλ' ηὐχαρίστουν τῷ Θεῷ, καὶ ἐξωμολογοῦντο τὰς ἁμαρτίας αὐτῶν, λέγουσαι· Εὐχαριστοῦ μεν τῷ μεγαλοδώρῳ Θεῷ τῷ ἐπάγοντι ἡμῖν τὴν παιδείαν ταύτην, ἵνα μὴ αι ψυχαί ἡμῶν ἀπόλωνται. Διηγήσατο ἡμῖν ὁ ἀββᾶς Ἰωάννης ὁ πρεσβύτερος τῆς μονῆς τῶν εὐνούχων, ὅτι ἀκήκος παρὰ τοῦ ἀββᾶ Σισιννίου τοῦ ἀναχωρητοῦ διηγουμένου, καὶ λέγοντος, ὅτι Ἐν μιᾷ ἦν εἰς τὸ σπήλαιόν μου, πλησίον τοῦ ἁγίου Ἰορδάνου· καὶ ὡς ἔψαλλον την Τρίτην, ἰδοὺ Σαρακήνισσα ἐλθοῦσα, καὶ εἰσελθοῦσα εἰς τὸ σπήλαιόν μου. Εθηκεν οὖν ἑαυτὴν ἔμπροσθέν μου γυμνώσασα ἑαυτήν. Ἐγὼ δὲ οὐκ ἐταράχθην, ἀλλὰ ποιήσας τὸν κανόνα μου μετὰ πάσης ησυχίας καὶ φόβου Θεοῦ, καὶ πληρώσας, λέγω αὐτῇ Ἑβραϊστὶ· 'Ανακάθισον, ἵνα λαλήσω σοι, καὶ τότε εἴτι θέλεις ποιῶ. Ἡ δὲ ἀνεκάθισεν. Τότε λέγω αὐτῇ - Χριστιανὴ ὑπάρχεις ἢ Ελλην; Ἡ δὲ εἶπεν· Χριστιανή. Λέγω αὐτῇ πάλιν· Καὶ οὐκ οἶδας ὅτι οἱ πορνεύοντες ὑπάγουσιν; Ἡ δὲ εἶπέν μοι· Ναι, οἶδα. Τότε λέγω αὐτῇ· Καὶ διὰ τί θέλεις πορνεῦσαι; Ἡ δὲ ἀπεκρίθη μοι λέγουσα· “Οτι πεινῶ. Τότε λέγω αὐτῇ καγώ· Μὴ πορνεύσῃς, καὶ ἔρχου καθ' ἡμέραν· καὶ ἐξ ὧν ὁ Θεὸς οἰκονομεῖ παρεῖχον αὐτῇ τὴν τροφὴν ἕως οὗ ἀνεχώρησα ἐκ τῶν τόπων ἐκείνων. Εἶπεν πάλιν ὁ αὐτὸς ἀββᾶς Ἰωάννης, ὅτι Οτε ἤμην νεώτερος, ἐπίθουν ἀπέρχεσθαι πρὸς τοὺς μεγά λους καὶ ὀνομαστούς γέροντας, ὥστε εὐλογεῖσθαι καὶ ὠφελεῖσθαι παρ' αὐτῶν. Ηκουσα οὖν περὶ τοῦ ἀα Καλλινίκου τοῦ μεγάλου, τοῦ εἰς τὴν μονὴν τοῦ ἀ Σάββα, τοῦ ἐγκλείστου· καὶ παρεκάλεσά τινα τῶν συνήθων αὐτοῦ ἀπενεγκεῖν με πρὸς αὐτόν. ᾿Απῆλθον οὖν πρὸς αὐτόν. Καὶ παρακαθίσας ὁ ἐνέγε κας με ἀδελφὸς τῇ θυρίδι, ἐλάλει σὺν αὐτῷ διὰ πολε λὴν ὥραν. Ἐγὼ δὲ ἐν ἐμαυτῷ διέλαβον, ὅτι οὐδέ ποτέ με ἑώρακεν ὁ γέρων, καὶ οὐκ ἔχει γνησίως με δέξασθαι. Ὑποχωρήσας οὖν ὁ ἀδελφὸς ἐκεῖνος, ἐπέτρεψέν με εἰσελθεῖν καὶ ἀσπάσασθαι τὸν γέροντα καὶ εὐλογηθῆναι παρ' αὐτοῦ, εἰπὼν αὐτῷ· Εύξαι καὶ ὑπὲρ τοῦ δούλου του τούτου, Πάτερ, ὅτι ἐν πρώτ τοις ἦλθεν ἐνταῦθα. Ο δὲ γέρων εἶπεν· Φύσει, τέ κνον, γνωρίζω αὐτόν. Πρὸ γὰρ εἴκοσι ἡμερῶν κατ ἦλθον εἰς τὸν ἅγιον Ἰορδάνην, καὶ ὑπήντησεν μοι, εἰς τὴν ὁδὸν, καὶ εἶπεν μοι· Εύξαι ὑπὲρ ἐμοῦ· κατ γὼ ἐρώτησα αὐτὸν, Τί τὸ ὄνομά σου; καὶ εἶπέν οι Ἰωάννης· καὶ ἀπὸ τότε γινώσκω αὐτόν. Τοῦτο σύν ἀκούσας ἐγώ, ἔγνων ὅτι ὅτε ἐνεθυμήθην ἀπελθεῖν πρὸς αὐτόν, ἀποκάλυψεν αὐτῷ ὁ Θεὸς καὶ τὸ ὄνομά μου, καὶ τὸ τίς εἰμι.
col. 3001–3002page 76 of 132
PG 87:3001Διηγήσατο δὲ καὶ τοῦτο ἡμῖν ὁ γέρων, ὅτι Οτε ἦν ὁ ἀββᾶς Σέργιος ἀναχωρητής εἰς τὸν Ῥουβαν, μετὰ τὸ ἀναχωρῆσαι αὐτὸν ἐκ τοῦ Σινά, ἔπεμψεν ἐνταῦθα εἰς τὸ μοναστήριόν τινα μοναχὸν νεώτερον ἐπὶ τὸ βαπτισθῆναι. Ημῶν δὲ τὴν αἰτίαν, διατί βαπτίζεται, επερωτώντων, ἔλεγεν ἡμῖν ὁ διακονητής αὐτοῦ τοῦ ἀα Σεργίου ὁ ἀββᾶς Σέργιος, ὅτε σ' Οὗτος ἦλθεν, θέλων μεῖναι μεθ᾿ ἡμῶν ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἐγὼ δὲ ὡς διακονητής ἐδεξάμην αὐτὸν, πολλὰ νουθετήσας αὐτὸν, μὴ ἀδοκιμάστω;* ἑαυτὸν εἰς τοιαύτην διαγωγὴν. ὡς δὲ ἔγνων τὴν ἔνστασιν αὐτοῦ, τῇ ἑξῆς λα δὼν αὐτὸν ἀπῆλθον πρὸς τὸν γέροντα. Ο δὲ γέρων εὐθὺς ἰδὼν αὐτὸν, πρὸ τοῦ μέ τι λαλῆσαι, λέγει μοι κατιδίαν· Τί θέλει ὁ ἀδελφὸς οὗτος; Ἐγὼ δὲ εἶπα Παρακαλεῖ εἶναι μεθ᾿ ἡμῶν. Τότε λέγει μοι ὁ γέρων Πίστευε, ἀδελφὲ, οὗτος οὐκ ἐβαπτίσθη. Αλλ' ἀπὸ ένεγκε αὐτὸν εἰς τὴν μονὴν τῶν Εὐνούχων, καὶ ποιοῦσιν αὐτὸν βαπτισθῆναι ἐν τῷ ἁγίῳ Ἰορδάνῃ Ἐγὼ δὲ πρὸς τὸν λόγον ἐκπλαγείς, ηρώτων τὸν ἀδελφὸν, τίς εἴη καὶ πόθεν εἴη. Ὁ δὲ ἔλεγεν ἑαυτὸν ἐκ τῆς Δύσεως εἶναι, καὶ τοὺς γονεῖς αὐτοῦ Ἕλλη νας ὑπάρχειν, καὶ μὴ εἰδέναι δὲ εἰ ἑξαπτίσθη, ἢ οὐ. Τότε οὖν κατηχήσαντες αὐτὸν, ἐποιήσαμεν αὐτὸν βαπτισθῆναι εἰς τὸν ἅγιον Ἰορδάνην· καὶ ἔμεινεν εἰς τὸ μοναστήριον, εὐχαριστῶν τῷ Θεῷ. Περὶ τούτου τοῦ ἀ] Σεργίου τοῦ ἀναχωρητοῦ, διηγήσατο ἡμῖν ὁ ἀββᾶς Σέργιος ὁ ᾿Αρμένης, ὁ αὐτ τοῦ μαθητὴς, ὅτι Πολλὰ ἡνόχλει ὁ ἀββᾶς Γρηγόριος, ὃς ἦν ἡγούμενος τῆς λαύρας Φαρῶν, ἵνα λάβω αὐτ τὸν πρὸς τὸν γέροντα. Ἐν μιᾷ οὖν κατήγαγον αὐτ τὸν πρὸς τὸν γέροντα· ἦν δὲ ὁ γέρων τότε περὶ τὰ μέρη της Νεκρᾶς θαλάσσης. Ὡς οὖν ἐθεώρησεν αὐτ τὸν ὁ γέρων, ἡσπάσατο αὐτὸν πάνυ ἀσμένως, καὶ ἐνέγκας ὕδωρ, ἔνιψεν αὐτοῦ τους πόδας (α), καὶ δι' ὅλης τῆς ἡμέρας διελάλησεν αὐτῷ περὶ ὠφελείας ψυ 57 Γ. ότι, Βαπτισθῆναι ἐν τῷ ἁγίῳ Ἰορδάνῃ. (α) *Ενιψεν αὐτοῦ τοὺς πόδας. Καὶ ὁ εὐαγγελιστής γε ἐν τούτοις μοι δοκεῖ διεγείρων ἡμῶν τὸν νοῦν ἐπὶ τῶν νοερῶν τῶν κατὰ τὸν τόπον, μὴ τετηρηκέναι μὲν σωματικὴν περὶ τοῦ νίψασθαι τὴν ἀκολουθίαν. Ἐν τοὺς μοι δοκεῖ. ἔνθους μοι. Τούτοις ὁ μέγας καταπλαγείς, καὶ ἔνθους ὥσπερ ἐπὶ τοῖς εἰρη μένοις γενόμενος, ἀνεσκόπει· καὶ γάρ πως ἡ ψυχή τὸ χρηματιζόμενον. βαλανειο φόρον,
col. 3003–3004page 77 of 132
PG 87:3003χῆς· τῇ ἄλλῃ ἡμέρᾳ ἀπέλυσεν αὐτόν. Ὡς οὖν ἀπῆλο θεν ὁ ἀββᾶς Γρηγόριος, λέγῳ τῷ γέροντι· Οἶδας, Πάτερ, ὅτι ἐσκανδαλίσθην, ὅτι πολλοὺς ἐπισκόπους καὶ πρεσβυτέρους καὶ ἄλλους τινὰς ἔφερα πρὸς ὑμᾶς, καὶ οὐδέποτε οὐδενὸς αὐτῶν ἔνιψας τους πόδας, εἰ μὴ τοῦ ἀ Γρηγορίου καὶ μόνου; Τότε λέγει ὁ γέ ρων πρός με· Τέκνον, ἐγὼ τίς ἐστιν ὁ ἀββᾶς Γρη γόριος οὐκ οἶδα· τοῦτο μόνον οἶδα, ὅτι πατριάρχην ἐδεξάμην εἰς τὸ σπήλαιόν μου. Καὶ γὰρ ὠμοφόριον αὐτὸν εἶδα περιβεβλημένον, καὶ τὸ ἅγιον Εὐαγγέλιον βαστάζοντα. "Οπερ καὶ γέγονεν· μετὰ γὰρ ἓξ χρό νους ἠξίωσεν ὁ Θεὸς τὸν ἀββᾶν Γρηγόριον πατριάρχην γενέσθαι ἐν Θεουπόλει, καθὼς προεἶδεν ὁ γέ ρων. Ελεγόν τινες τῶν γερόντων περὶ τοῦ ἀ Γρηγορίου τοῦ πατριάρχου Θεουπόλεως, ὅτι κατόρθωσεν ταύτας τὰς ἀρετὰς, ἐλεημοσύνην, ἀμνησικακίαν, δά κρυα. Εἶχεν δὲ καὶ συμπάθειαν πρὸς τοὺς ἁμαρτάνοντας πολλήν. "Ων καὶ ἡμεῖς πλείστην πεῖραν ἐσχή καμεν. Αδελφὸς παρέβαλεν τῷ ἀ. Ολυμπίῳ εἰς τὴν λαύραν τοῦ ἀ Γερασίμου πλησίον τοῦ ἁγίου Ἰορδάνου, καὶ λέγει αὐτῷ, Πῶς κάθῃ ὧδε ἔχων τοσοῦτον καύ σωνα, καὶ τοσούτους κνέφας ετ*; Απεκρίθη δὲ αὐτῷ ὁ γέρων· Υπομένω γὰρ τοὺς σκνίφας, ἵνα τὸν σκώληκα τὸν ἀκοίμητον διαφύγω. Ομοίως δὲ καὶ τὸν καύσωνα τοῦτον βαστάζω, δεδοικώς τὸ πῦρ τὸ αἰώνιον· τοῦτο γὰρ πρόσκαιρον, ἐκεῖνο δὲ τέλος οὐκ ἔχει. Αλλος ἀδελφὸς παρέβαλεν εἰς τὴν λαύραν τοῦ ἀ ᾶ Γερασίμου, τῷ ἀ. ᾿Αλεξάνδρῳ τῷ ἡγουμένῳ. καὶ λέγει αὐτῷ· Αᾶ, θέλω ἀναχωρῆσαι ἐκ τοῦ τόπου οὗ κάθημαι, ὅτι πάνυ ἀκηδιῶ. Απεκρίθη αὐτ τῷ ὁ ἀββᾶς ᾿Αλέξανδρος Φύσει, τέκνον, σημεῖόν ἐστι τοῦτο, ὅτι οὐκ ἔχεις κατὰ νοῦν οὔτε τὴν κόλασιν τὴν αἰώνιον, οὔτε τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν, ἐπεὶ οὐχ εἶχες ἀκηδιᾶσαι. Παρεβάλομεν εἰς Θηβαΐδα, καὶ συνετύχομεν εἰς τὴν ᾿Αντινόου πόλιν τῷ σοφιστῇ Φοιβάμωνι, ὠφελείας χάριν, καὶ διηγήσατο ἡμῖν λέγων, ὅτι Λῃστής τις ἦν περὶ τὰ μέρη τῆς ἐρήμου πόλεως, ονόματι Δαβίδ, πολλούς γυμνώσας, πολλοὺς δὲ καὶ φονεύσας, καὶ πάμπολλα πάγετο. 59 τὰς σκνίπας. κακὰ ποιήσας, ἵνα οὕτως εἴπω, ὡς οὐδεὶς ἄλλος. Εν μιᾷ οὖν ὡς ἔτι ἦν εἰς τὸ ὄρος λῃστεύων, ἔχων μεθ' ἑαυτοῦ πλείους τῶν τριάκοντα, ἦλθεν εἰς ἑαυτὸν κατανυγεὶς ἐφ᾽ οἷς κακῶς διεπράξατο, καὶ καταλιπὼν ἅπαντας τοὺς μετ' αὐτοῦ, ἀπῆλθεν, εἰς μονα στήριον. Καὶ κρούσαντος αὐτοῦ τὸν πυλῶνα τοῦ ματ
col. 3005–3006page 78 of 132
PG 87:3005ναστηρίου, ἐξῆλθεν ὁ πυλωρός, καὶ λέγει αὐτῷ Τί θέλεις; Ὁ δὲ ἀρχιλῃστὴς λέγει αὐτῷ· Μονα χς θέλω γενέσθαι. Καὶ εἰσελθὼν ὁ θυρωρός ἀπο ήγγειλεν τῷ ἀ. τὰ περὶ αὐτοῦ. Ἐξελθὼν οὖν ὁ ἀ ᾶς, καὶ θεωρήσας αὐτὸν, ὅτι γέρων ὑπῆρχεν, λέ γει αὐτῷ· Οὐ δύνασαι ὧδε εἶναι, ὅτι πολὺν κόπον ἔχουσιν οἱ ἀδελφοὶ, καὶ ἡ ἄσκησις αὐτῶν μεγάλη ἐστὶν, καὶ εἶ λοιπὸν ἄλλης ἕξεως, καὶ τὸν κανόνα τοῦ μοναστηρίου οὐ δύνασαι ὑπενεγκεῖν. Ο δὲ παρ εκάλει λέγων, Ναὶ ποιῆσαι ἔχω, μόνον δέξαι με. Ο δὲ ἀββᾶς ἐπέμενεν, λέγων, Οὐ ποιεῖς. Τότε λέγει αὐτῷ ὁ ἀρχιληστής, Ἵνα γινώσκῃς, ὅτι ἐγὼ Δαβίδ εἰμι ὁ ἀρχιληστής, καὶ διὰ τοῦτο ἦλθον ὧδε, ἵνα κλαύτω τὰς ἁμαρτίας μου· εἰ δ᾽ οὐ θέλεις δέξασθαί με, ὅρκοις σε πληροφορῶ, καὶ τὸν κατοικοῦντα ἐν τῷ οὐρανῷ, ὑπάγω πάλιν εἰς τὴν προτέραν μου τέτ χνην, καὶ φέρω οὓς εἶχον μετ' ἐμαυτοῦ, καὶ πάντας ὑμᾶς φονεύω, καὶ στρέφω καὶ τὸ μοναστήριον ὑμῶν. Ταῦτα ἀκούσας ὁ ἀββᾶς ἐδέξατο αὐτὸν ἔνδον τοῦ μοναστηρίου, καὶ ἀποκείρας αὐτὸν, δέδωκεν αὐτῷ τὸ ἅγιον σχῆμα. Ἤρξατο οὖν ἀγωνίζεσθαι, καὶ τῇ ἐγκρατείᾳ, καὶ τῇ ὑπακοῇ καὶ ταπεινοφροσύνῃ πάντας τοὺς ἐν τῷ μοναστηρίῳ ὑπερέβαλεν. Ησαν δὲ μοναχοὶ ἐν τῷ μοναστηρίῳ περὶ τὰ ἑβδομήκοντα ονόματα. Πάντας οὖν ὠφελῶν, πάντων ὑπογραμμός γέγονεν. Ἐν μιᾷ οὖν καθημένου αὐτοῦ ἐν τῷ κελλίῳ αὐ τοῦ, ἐνεπέστη ἄγγελος Κυρίου, λέγων αὐτῷ· Δαυΐδ, Δαυΐδ, συνεχώρησεν σοι Κύριος Θεὸς τὰς ἁμαρτ τίας σου, καὶ ἔσῃ ἀπὸ τοῦ νῦν σημεῖα ποιῶν. Ὃς ἀποκριθεὶς εἶπεν τῷ ἀγγέλῳ· Οὐ δύναμαι πιστεῦσαι, ὅτι ἐκεῖνα ὅλα τὰ ἁμαρτήματά μου τὰ βαρύτερα ψάμμου θαλάσσης συνεχώρησεν μοι ὁ Θεὸς ἐν ὀλίγῳ χρόνῳ. Ὁ δὲ ἄγγελος λέγει αὐτῷ· Εἰ τοῦ ἱερέως Ζα χαρία, ἀπιστήσαντός μοι διὰ τὸν υἱὸν, οὐκ ἐφεισάμην, ἀλλ' ἐδέσμευσα αὐτοῦ τὴν γλῶσσαν, παιδεύων αὐτὸν μὴ ἀπιστεῖν τοῖς λαληθεῖσιν ὑπ' ἐμοῦ, σοῦ ἔχω φείσασθαι; Διὸ ἔσῃ μὲ λαλῶν ἀπὸ τοῦ νῦν τὸ παρά παν. Ὁ δὲ ἀββᾶς Δαυΐδ ἔβαλεν μετάνοιαν, λέγων Οταν ήμην εἰς τὸν κόσμον τὰ ἀθέμιτα καὶ τὰς αἰ ματοχυσίας ποιῶν, ἐλάλουν, καὶ ὅτε θέλω δουλεῦσαι τῷ Θεῷ, καὶ ὕμνους αὐτῷ προσφέρειν, τὴν γλῶσσάν μου δεσμεύεις τοῦ μὴ λαλεῖν; Τότε ὁ ἄγγελος ἀπο εκρίθη λέγων· Εσῃ εἰς τὸν κανόνα μόνον λαλών, έξω δεν δὲ τοῦ κανόνος σιωπῶν τὸ παράπαν. Οπερ καὶ γέγονεν. Πολλὰ γὰρ σημεῖα δι' αὐτοῦ ὁ Θεὸς ἐποίη γέγονεν. Πολλὰ γὰρ σημεῖα δι' αὐτοῦ ὁ Θεὸς ἐποίησεν. Έψαλλεν δὲ τοὺς ψαλμούς· ἄλλο δὲ ῥῆμα ἢ μέγα ἢ μικρὸν οὐκ ἠδύνατο λαλῆσαι. Ὁ δὲ διηγησάμενος ἡμῖν ταῦτα ἔλεγεν, ὅτι Πολλάκις εθεασάμην αὐτὸν, καὶ ἐδέξασα τὸν Θεόν. Ελεγέ τις τῶν γερόντων τοῖς ἀδελφοῖς εἰς τὰ Κέλλια· Μὴ αἱρετήσωμεν Αἰγυπτίαις δουλεύειν ἡδο ναῖς, αἳ* Φαραῷ τῷ ὀλεθρίῳ τυράννω. Εἶπεν πάλιν· Εἴθ' ὅσην περὶ τὰ κακὰ σπουδὴν ἔχουσιν οἱ ἄνθρωποι, τοσαύτην είχον περὶ τὰ καλά καὶ ὅσον σπεύδουσι περὶ τὰ θέατρα καὶ τὰς ἀσθενεῖς ἑορτάς, περὶ φιλοχρηματίαν καὶ κενοδοξίαν καὶ ἀδι κίαν, μετέθηκαν εἰς πόθον εὐσεβείας! Οὐκ ἂν ἡγνοί
col. 3007–3008page 79 of 132
PG 87:3007σαμεν ὅσον ὑπὸ Θεοῦ τετιμήμεθα, καὶ κατὰ δαιμόνων ἰσχύομεν. Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων· Θεοῦ μεῖζον οὐδὲν ἄλλο, οὐδὲ ἴσον, οὐδὲ ὀλίγον ἀπολιμπανόμενον. Τί τοίνυν τοῦ τὸν Θεὸν ἔχοντος βοηθὸν ἰσχυρώτερον ἢ μακαριώτερον; Εἶπεν πάλιν· Πανταχοῦ μὲν ὁ Θεὸς ὑπάρχει ἐγγίζει δὲ τοῖς εὐσεβοῦσιν καὶ ἀγωνιζομένεις, τοῖς οὐ μέχρις ἐπαγγελίας σεμνοῖς, ἀλλὰ δι' ἔργων λαμ προῖς. Οπου δὲ ὁ Θεὸς, τίς ἐπιβουλεύειν βουλήσεται, * τίς ισχύει βλάπτειν; Εἶπεν πάλιν· Ανθρώπων ἰσχὺς οὐκ ἐν τῇ φύσει τρεπτὴ γὰρ αὕτη· ἀλλ' ἐν τῇ προθέσει, τοῦ Θεοῦ βοηθοῦντος. Θεραπεύσωμεν οὖν τὴν ψυχὴν ἡμῶν, τέκνα, ὅσον τὸ σῶμα. Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων Συναγάγωμεν τὰ τῆς ψυχῆς θεραπεύματα, τοῦτ' ἔστιν εὐσέβειαν, δικαιοσύνην, ταπεινοφροσύνην, ὑποταγήν. Ο γάρ μέγιστος ἰατρὸ; τῶν ψυχῶν Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν ἐγγύς ἐστι, καὶ θέ λει θεραπεῦσαι ἡμᾶς. Μὴ οὖν καταφρονήσωμεν. Εἶπεν πάλιν· Διδάσκει ἡμᾶς ὁ Κύριος σώφρονας εἶναι· ἡμεῖς δὲ οἱ ἄθλιοι, διὰ τῆς τρυφῆς μειζόνως τὰς ἡδονὰς περιεργαζόμεθα. Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων • Παραστήσωμεν ἑαυτοὺς τῷ Θεῷ, ὡς Παῦλός φησιν, ὡς ἐκ νεκρῶν ζῶντες· μήτε βλέποντες εἰς τὰ ὀπίσω, τῶν ἔμπροσθεν ἐπιλανθανώμεθα· ἀλλὰ κατὰ σκοπὸν διώχωμεν εἰς τὸ βρα εῖον τῆς ἄνω κλήσεως. Ἠρωτήθη γέρων ὑπό τινος ἀδελφοῦ· Διατί συν εχώς κρίνω τοὺς ἀδελφούς; Απεκρίθη ὁ γέρων· Οτι οὔπω ἔγνωκας ἑαυτόν. Ο γὰρ ἑαυτὸν γινώσκων, τὰ τῶν ἀδελφῶν οὐ θεωρεῖ. κοινόβιον Σαλαμᾶ, καὶ εὔρομεν ἐκεῖ δύο γέροντας. Ελεγον δὲ ἡμῖν τῆς Ἐκκλησίας εἶναι Κωνσταντινουπόλεως. Παρεβάλομεν ἐν τῷ ναῷ ᾿Αλεξανδρείας εἰς τὸ Καὶ διηγήσαντο ἡμῖν περὶ τοῦ μακαρίου Γενναδίου πατριάρχου Κωνσταντινουπόλεως, ὅτι ἐνωχλεῖτο ὑπὸ πολλῶν διά τινα κληρικὸν πάνυ κακῶς ζῶντα, τους νομα Χαρίσιον. Καὶ μεταστειλάμενος αὐτὸν ὁ πα τριάρχης, ἐπειράθη νουθετεῖν αὐτόν. Ὡς οὖν οὐδὲν Βλάπτειν. Καὶ ἵνα αὐτοὶ μὴ ἰσχύοντες βλέψαι τὸν οὐδὲν ἀδικήσαντα, τοὺς δυνατωτέρους κατ' αὐτοῦ ἐρεθίσωσι αβλεψία, βλάψαι, Τῶν ἐμπροσθεν. πι, 14: Εν δὲ, τὰ μὲν ὀπίσω ἐπιλανθανόμενος, τοῖς δὲ ἔμπροσθεν ἐπει τεινόμενος, κατὰ σκοπὴν διώκω ἐπὶ τὸ βραβείον τῆς ἄνω κλήσεως τοῦ Θεοῦ ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ 171,: Ο γὰρ πολὺς ἐκεῖνος καὶ ὑψηλὸς τὴν διάνοιαν, ἀεὶ διὰ ταύτης θέων οὐδέποτε τοῖς ἔμπροσθεν ἐπεκτεινόμενος ἔληξεν. έπεκτεινομένοις ἔλεξεν,
col. 3009–3010page 80 of 132
PG 87:3009ὠφέλησεν διὰ νουθεσίας, ἐπέτρεψεν, καὶ ἐπαίδευσεν αὐτὸν Πατρικῶς καὶ ἐκκλησιαστικῶς. Ἐπεὶ οὖν ἔγνω ὁ πατριάρχης μηδὲν ὠφελούμενον τὸν κληρικὸν (ἐσχόλαζεν γὰρ τοῖς φόνοις καὶ γοητείαις), ἀποστέλλει τινὰ τῶν τὰς ἀποκρίσεις διακονούντων (ἦν γὰρ ἀναγνώστης τῶν ἐκεῖσε ὁ Χαρίσιος), καὶ εἶπεν αὐτῷ· Εἰπὲ τῷ ἁγίῳ Ἐλευθερίω· Ο στρατιώτης σου, ἅγιε Ἐλευθέριε, ἁμαρτάνει πολλά, καὶ ἢ διόρθωσαι αὐτὸν, ἢ ἔκκοψον. Ἦλθεν οὖν ὁ ἀποκρισιάριος εἰς τὸν εὐκτή όριον οἶκον τοῦ ἁγίου, μάρτυρος Ελευθερίου, καὶ στα θεὶς ἔμπροσθεν τοῦ θυσιαστηρίου, προσέχων εἰς τὴν κόγχην, ἐκτείνας τὴν χεῖρα αὐτοῦ, λέγει τῷ μάρ τύρι Δηλοί σοι, ἅγιε μάρτυς τοῦ Χριστοῦ, ὁ πιο τριάρχης Γεννάδιος, δι' ἐμοῦ τοῦ ἁμαρτωλοῦ. Ο στρα τιώτης του πολλὰ ἁμαρτάνει· ἢ διόρθωσαι αὐτὸν, 7 ἔκκοψον. Καὶ τῇ ἐπαύριον ἐν νεκροῖς εὑρέθη ὁ τῶν κακῶν ἐργάτης· καὶ πάντες ἐκπλαγέντες ἐδόξασαν τὸν Θεόν. Οὖσιν ἡμῖν ἐν τῷ ἐννάτῳ ἐν τῷ κοινοβίῳ Τουγαρά, διηγήσατο ὁ ἀββᾶς Μηνᾶς ὁ κοινοβιάρχης, περὶ τοῦ ἐν ἁγίοις πάππα Εὐλογίου, λέγων, ὅτι Ἐν μιᾷ νυκτὶ, ἐν ὅσῳ ποιεῖ τὸν κανόνα κατιδίαν ἐν τῷ εὐκτηρίῳ τοῦ ἐπισκοπίου, θεωρεῖ πλησίον αὐτοῦ ἑστῶτα Ἰουλιανὸν τὸν ἀρχιδιάκονον. ὡς δὲ ἴδεν αὐτὸν, έτα ράχθη, διότι ἐτόλμησεν εἰσελθεῖν μὴ μηνύσας. Πλὴν ἐπιώπησεν. Καὶ πληρώσας τὸν ψαλμόν, ἔβαλεν μετ τάνοιαν. Εβαλεν δὲ καὶ ὁ ὀφθεὶς αὐτῷ ἐν εἴδει τοῦ ἀρχιδιακόνου. Εἶτα ἀναστάντος τοῦ πάππα, καὶ προσκυνήσαντος, ἐκεῖνος ἔμεινεν ἐπὶ τοῦ ἐδάφους. Επιστραφεὶς οὖν ὁ πάππας λέγει αὐτῷ· Εω; οὗ οὐκ ἐγείρῃ; Ὁ δὲ λέγει αὐτῷ· Ἐὰν μὴ σὺ αὐτὸς ὀρέξῃς τὴν χεῖρα καὶ ἀναστήσῃς με, οὐ δύναμαι ἐγεί ρεσθαι. Τότε ὁ ἀββᾶς ἐκτείνας αὐτοῦ τὴν χεῖρα, καὶ κρατήσας αὐτὸν ἤγειρεν. Ηρξατο δὲ πάλιν τοῦ ψαλ μοῦ· καὶ στραφεὶς οὐκέτι ἔβλεπέ τινα. Μετὰ οὖν τὸ πληρῶσαι αὐτὸν τὸν κανόνα τὴν ἑωθινὸν, ἐφώνησεν τὴν κουβουκλάριον αὐτοῦ, καὶ εἶπεν αὐτῷ· Διατί οὐκ ἐμήνυσας τὴν ἀρχιδιακόνου εἴσοδον ἀλλ' οὕτως ἀμηνυτὶ εἰσῆλθεν πρός με, καὶ τοῦτο ἐν νυχτί; Ο δὲ ἔλεγεν μήτε έωρακέναι τινά, μήτε δὲ εἰσελθεῖν. Απιστήσας δὲ ὁ πάππας λέγει· Κάλεσόν μοι ὧδε τὸν θυρωρόν. Καὶ ἐλθόντι, λέγει αὐτῷ· Οὐκ ἀνῆλθεν ὁ ἀρχιδιάκονος Ἰουλιανὸς ὧδε; Ὁ δὲ μεθ᾽ ὅρκου διεβεβαιώσατο, ὅτι οὔτε ἀνῆλθεν οὔτε κατῆλθεν. Καὶ τότε μὲν ἡσύχαζεν ὁ πάππας. Πρωΐας δὲ γενομένης, ἀνῆλθεν ἀρχιδιάκονος Ἰουλιανὸς εἰς προσκύνησιν. Καὶ λέγει αὐτῷ ὁ πάππας· Διατί οὐκ ἐφύλαξας τὴν τάξιν, ἀρχιδιάκονο Ιουλιανέ, ἀλλ' ἀμηνυτί (α) ἀνῆλθες πρός με τῇ νυκτὶ ταύτῃ; Ὁ δὲ λέγει· Μα τὰς εὐχὰς τοῦ δεσπότου μου, οὔτε ἀνῆλθον ὧδε, οὐδὲ κατῆλθον τοῦ οἴκου μου, εἰ μὴ τῇ ὥρᾳ ταύτῃ καὶ (ε) Τὸν ἀρχιδιακόνου εἴσοδον. τοῦ, τήν. (α) Αμηνυτί. ανιδρωτί. συν ιδρώτι.
col. 3011–3012page 81 of 132
PG 87:3011μόνον. Τότε συνῆκεν ὁ μέγας Ευλόγιος Ἰουλιανή, ἔβαλε τὴν χεῖρα, καὶ ἤγειρεν τὸν τούτου ναόν, ἀπὸ λαμπούνας, ὡς ἱερῷ ἔπρεπεν μάρτυρι. ἑωρακέναι τὸν μάρτυρα, προτρεπόμενον αὐτὸν πρὸς ἔγερσιν τοῦ ἰδίου ναοῦ. "Ην γὰρ ἐκ τοῦ χρόνου φύα ρεὶς καὶ παλαιωθείς, καὶ πτῶσιν ἀπειλῶν. Ὁ δὲ φιλομάρτυς καὶ θεῖος Ευλόγιος μετά πολλῆς προθυμίας θεμελίων αὐτὸν οἰκοδομήσας, καὶ παντοίῳ κόσμῳ Διηγήσατο (ε) ἡμῖν καὶ τοῦτο ὁ ἀᾶς Μηνάς, δ κοινοβιάρχης τοῦ αὐτοῦ κοινοβίου, ὅτι ἀκηκόει τοῦ αὐτοῦ ἀ Εὐλογίου πάππα ᾿Αλεξανδρείας, λέγοντος, ὅτι ᾿Ανελθὼν ἐν Κωνσταντινουπόλει τῷ ἀρχι διακόνῳ Ρώμης τῷ κυρῷ Γρηγορίῳ ἀνδρι... καὶ ἐν αρέτῳ, καὶ διηγήσατό μοι περὶ τοῦ ἁγιωτάτου καὶ μακαριωτάτου Λέοντος τοῦ πάπα Ρώμης, ὅτι ἐμφέρεται ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ Ρώμης ἐγγράφως, ὅτι γρά ψας τὴν ἐπιστολὴν πρὸς τὸν ἐν ἁγίοις Φλαβιανὸν τὸν πατριάρχην Κωνσταντινουπόλεως, κατὰ Εὐτυχέως καὶ Νεστορίου τῶν δυσωνύμων, τέθηκεν αὐτὴν ἐν τῷ τάφῳ τοῦ κορυφαίου τῶν ἀποστόλων Πέτρου, καὶ δεήσεσι καὶ νηστείαις καὶ χαμευνίαις σχολάτας ἐδέετο τοῦ πρωτ τοστάτου δε τῶν μαθητῶν, λέγων· "060 τι ὡς ἄν θρωπος παρέλειψα, αὐτὸς ὡς πεπιστευμένος τὴν Εκκλησίαν καὶ τὸν θρόνον παρὰ τοῦ Κυρίου καὶ Θεοῦ καὶ Σωτῆρος ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, διόρθωσαι. Καὶ μετὰ τεσσαράκοντα ἡμέρας ὤφθη αὐτῷ ὁ ἀπόστολος εὐχομένῳ, καὶ λέγει αὐτῷ· Ανέγνων καὶ διορθωτάς μην. Καὶ δὴ λαβὼν τὴν ἐπιστολὴν ἐκ τοῦ τάφου του ἁγίου Πέτρου, ἀνέπτυξεν καὶ εὗρεν χειρὶ τοῦ ἀπο στόλου διορθωθεῖσαν. Θεόδωρος ὁ ὁσιώτατος ἐπίσκοπος τῆς πόλεως Δά νης τῆς ἐν Λιβύη, διηγήσατο ἡμῖν, λέγων, ὅτι ὡς ἤμην σύγκελλος τοῦ ἐν ἁγίοις πάπα Ευλογίου, θεωρώ κατὰ τοὺς ὕπνους άνδρα σεμνοπρεπῆ, καὶ μέγαν, λέγοντά μοι· Μήνυσόν με πρὸς τὸν πάπαν Εὐλόγιον. Καὶ λέγω αὐτῷ· Τίς εἶ, δέσποτα; Πῶς κελεύεις ἵνα μηνύσω; Αὐτὸς ἀποκριθεὶς λέγει μοι· Ἐγώ εἰμι Λέων ὁ πάπας Ρώμης. Εἰσελθὼν οὖν ἐγὼ ἐμήνυσα, λέγων· ῾Ο ἀγιώτατος καὶ μακαριώτατος πάπας Λέων Ἐκκλησίας Ῥωμαίων πρόεδρος προσκυνῆσαι ὑμᾶς θέλει. Ὡς οὖν ἤκουσεν ὁ πάπας Ευλόγιος, δρομαίως ἀναστὰς ὑπήντησεν αὐτῷ· καὶ ἀσπασάμενοι ἀλλή λους καὶ εὐχὴν ποιήσαντες ἐκαθέσθησαν. Τότε ὁ θεῖος ὄντως καὶ θεοφόρος Λέων λέγει πάπα Εὐλογία Οἶδας διατί ἦλθον πρὸς ὑμᾶς; Ὁ δὲ ἀποκριθεὶς εξο πεν· Οὔ. Λέγει αὐτῷ· "Ηλθον εὐχαριστῆσαι ὑμῖν, ὅτι αν πρώτου. 60 καλῶς καὶ μεγάλω; ἀπελογήσασθε ὑπὲρ τῆς ἐπιστολῆς μου, ἧς ἔγραψα πρὸς τὸν ἀδελφὸν ἡμῶν Φλαβιανὸν τὸν πατριάρχην Κωνσταντινουπόλεως· τὴν μὲν ΝΟΤΑ. (ε) Διηγήσατο. 1036, Γ. 51: Εκ του Λειμωναρίου κεφ. σα· Διηγήσατο ἐν Κωνσταντινου πόλε, ὁ ἀρχιδιάκονος Ρώμης Γρηγόριος ὁ Διάλε γος τῷ πάπα Αλεξανδρείας Ευλογίῳ, ὅτι ἐμφέρεται,
col. 3013–3014page 82 of 132
PG 87:3013ἐμὴν γνώμην φανερώσαντες, τὰ δὲ τῶν αἱρετικῶν ἀποφράξαντες στόματα. Ισθι δὲ, ἀδελφὲ, ὡς οὐκ ἐμοὶ μόνον τὸν ἔνθεν ὑμῶν ἐχαρίσασθε κόπον, ἀλλὰ καὶ τῷ κορυφαίῳ τῶν ἀποστόλων Πέτρῳ, καὶ πρό γε πάντων αὐτῇ τῇ ὑφ᾽ ἡμῶν κηρυττομένῃ ἀληθείᾳ, ἥτις ἐστὶν Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν. Ταῦτα οὐχ ἅπαξ μόνον, ἀλλὰ καὶ τρὶς θεασάμενος, καὶ τῷ τρισσῷ τῆς δράσεως πιστευθείς, διηγησάμην τῷ ἐν ἁγίοις πάπα Εὐλογίῳ. Ο δὲ ἀκούσας ἐδάκρυσεν· καὶ ἐκτείνας τὰς χεῖρας αὐτοῦ εἰς τὸν οὐρανὸν, ηὐχαρίστησεν τῷ Θεῷ, λέγων Εὐχαριστῶ σοι, Δέσποτα Χριστέ, ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὅτι ἀνάξιον ὄντα με, κήρυκα πεποίηκας τῆς σῆς ἀληθείας γενέσθαι· καὶ δι᾿ εὐχῶν τῶν θεραπόντων σου Πέτρου καὶ Λέοντος, ὡς τῆς χήρας δύο λεπτά, καὶ τὴν μια κρὰν ἡμῶν προθυμίαν, ἡ σὴ ἀγαθότης προσεδέξατο. Κατελθόντος τοῦ ἀββᾶ ᾿Αμμῶς εἰς τὰ Ἱεροσόλυμα, καὶ χειροτονηθέντος πατριάρχου, ἀνῆλθον πάν τες οἱ ἡγούμενοι τῶν μοναστηρίων εἰς προσκύνησιν αὐτοῦ· ἐν οἷς ἀνῆλθον ἐγὼ μετὰ τοῦ ἡγουμένου μου. Καὶ ἤρξατο λέγειν πρὸς τοὺς Πατέρας ὁ πατριάρχης Εὔξασθέ μοι, Πατέρες, ότι μέγα φορτίον καὶ δυσβάστακτον ενεχειρίσθην, καὶ φοβεῖ με τὸ πρᾶγμα τῆς πατριαρχίας οὐ μετρίως. Πέτρου γὰρ καὶ Παύλου καὶ Μωϋσέως, καὶ τῶν τοιούτων ἐστὶν τὸ ποιμαίνειν ψυ χὰς λογικὰς, ἐγὼ δὲ ταλαίπωρος εἰμι· πλεῖον δὲ πάντων φοβεῖ με τῶν χειροτονιῶν τὸ βάρος. Εὗρον γὰρ ἐγγράφως, ὅτι ὁ μακάριος, φησί, Λέων, ὁ τῆς Ρωμαίων Ἐκκλησίας γενόμενος πρόεδρος, ἐπὶ τεσ σαράκοντα ἡμέρας παρέμενε τῷ τάφῳ τοῦ ἀποστόλου Πέτρου, νηστείαις καὶ δεήσεσι προσκαρτερῶν, αἰτῶν τὴν ἀπόστολον Πέτρον, ἵνα πρεσβεύσῃ ὑπὲρ αὐτοῦ τῷ Θεῷ εἰς τὸ συγχωρηθῆναι τὰ πλημμελήματα αυτ τοῦ. Καὶ δὴ πληρωθεισῶν τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν ὤφθη αὐτῷ ὁ ἀπόστολος Πέτρος, λέγων· Ἐδεήθην ὑπὲρ σοῦ, καὶ συνεχωρήθη σοι πάντα τὰ ἁμαρτήματα, πλὴν τῶν χειροτονιῶν. Τοῦτο οὖν μόνον ἀπαι τηθήσῃ, είτε καλῶς εἴτε καὶ ὡς ἄλλως ἐχειροτόνη σας, οὓς ἐχειροτόνησας. Διηγήσατο ἡμῖν ὁ ἀββᾶς Θεόδωρος, ὅτι ἀπὸ τριά κοντα μιλίων Ῥώμης πόλις ἐστὶ μικρά, Ρωμίλλα λεγομένη. Εν ταύτῃ τῇ πόλει ἐπίσκοπος ἦν πάνυ μέγας καὶ ἐνάρετος. Ἐν μιᾷ οὖν εἰσῆλθόν τινες ἀπὸ Ῥωμίλλης πρὸς τὸν μακαριώτατον πάπαν Ρώ μης Αγαπητόν, καὶ διαβάλλουσι τὸν ἐπίσκοπον τὸν ἴδιον, πρὸς τὸν πάπαν λέγοντες, ὅτι εἰς δίσκον ἡγια σμένον ἐσθίει. Ὁ δὲ πάπας ἐπὶ τῇ ἀκοῇ καταπλαγεὶς ἀποστέλλει δύο τινὰς τῶν κληρικῶν, καὶ ἤγαγον τὸν ἐπίσκοπον δεδεμένον, καὶ πεζεύοντα, ἐν τῇ Ρώμῃ, καὶ ἐλθόντα ἔβαλεν εἰς φυλακήν. Γοιήσας οὖν ὁ ἐπίσκοπος ἐν τῇ φυλακῇ τρεῖς ἡμέρας ἔφθα σεν ἡ ἁγία Κυριακή. Καὶ ὡς καθεύδῃ ὁ πάπας, δια φανείσης τῆς ἁγίας Κυριακῆς, θεωρεῖ κατὰ τοὺς ὕπνους λέγοντα αὐτῷ, ὅτι Ταύτῃ τῇ Κυριακῇ μὴ προσκομίσης, μήτε σὺ μήτε ἄλλος τις τῶν κληρι
col. 3015–3016page 83 of 132
PG 87:3015Ει κῶν, ἢ τῶν ἐπισκόπων τῶν ὄντων ἐν τῇ πόλει, ἀλλὰ ὁ ἐπίσκοπος ὃν ἐν τῇ φυλακῇ ἐγκατάκλειστον ἔχεις ἐκεῖνον θέλω σήμερον, ἵνα προσκομίσῃ. Ὡς οὖν διυπνίσθη ὁ πάπας, εἶπεν ἐπὶ τῇ δράσει, ἢν εἶδεν, λέγων ἐν ἑαυτῷ, Τοιαύτην κατηγορίαν ἐδεξάμην κατ' αὐτοῦ, καὶ αὐτὸς ἔχει προσκομίσαι; Ηλθεν οὖν αὐτῷ ἐκ δευτέρου φωνὴ ἐν ὁράσει λέγουσα· Εἶπόν σοι, ὅτι ὁ ἐπίσκοπος ὢν ἐν τῇ φυλακῇ, ἐκεῖνος προσκομίσαι. Ομοίως δὲ καὶ ἐκ τρίτου ὀφθεὶς αὐτῷ διαποροῦντι, τὰ αὐτὰ εἶπεν αὐτῷ. Ὁ δὲ πάπας διυπνισθεὶς ἀποστέλλει εἰς τὴν φυλακὴν, καὶ λαμβάνων τὸν ἐπίσκοπον, ἐπυνθάνετο αὐτοῦ λέγων· Τίς ἐστιν ἡ ἐργασία σου; Ὁ δὲ ἐπίσκοπος οὐδὲν ἄλλο ἀπεκρίνετο, εἰ μὴ, ὅτι Αμαρτωλός είμι. Ὡς οὖν οὐκ ἔπεισαν τὸν ἐπίσκοπον ἄλλο εἰπεῖν, τότε λέγει αὐτῷ ὁ πάπας. Σήμερον σὺ ἔχεις προσκομίσαι. Καὶ δὴ παραστάντος αὐτοῦ τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ, καὶ τοῦ πάπα παρισταμένου πλησίον αὐτοῦ, καὶ τῶν διακόνων κιγκλισάντων τὸ θυσιαστήριον, ἤρξατο ὁ ἐπίσκοπος τῆς ἁγίας ἀναφορᾶς, καὶ πληρώσας τὴν εὐχὴν τῆς ἁγίας προσκομιδῆς, πρὸ τοῦ τὸ συμπέρασμα ἐπιθῇ εὐχῇ, ήρξατο ἐκ δευτέρου, καὶ πάλιν ἐκ τρίτου καὶ τετάρτου τῆς ἁγίας ἀναφορᾶς. Πάντων οὖν ξενιζομένων ἐπὶ τῇ βραδύτητι, λέγει αὐτῷ ὁ πάπας· Τί ἐστιν τοῦτο ὅτι ἰδοὺ τέταρτον τὴν ἁγίαν εὐχὴν εἶπες, καὶ οὐ τελεῖς αὐτήν; Τότε ἀπὸ εκρίθη ὁ ἐπίσκοπος Συγχώρησόν μοι, ὦ ἅγιε πάπα, ὅτι οὐκ εἶδον κατὰ τὸ σύνηθες τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύ ματος ἐπιφοίτησιν· καὶ διὰ τοῦτο οὐκ ἐτέλεσα· πλὴν τὸν διάκονον τὸν κατέχοντα τὸ ῥιπίδιον, ἀπόστησον ἐκ τοῦ ἁγίου θυσιαστηρίου, ὅτι ἐγὼ οὐ τολμῶ εἰπεῖν. Τότε ὁ θεῖος ᾿Αγαπητός κελεύει, καὶ ἀπέστη ὁ διά κονος, καὶ εὐθὺς εἶδον ὅ τε ἐπίσκοπος καὶ ὁ πάπας τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος παρουσίαν· ἀλλὰ καὶ τὸ καταπέτασμα κείμενον ἐπάνω τοῦ ἁγίου θυσιαστηρίου αὐτομάτως ἐπήρθη, καὶ ἐσκέπασεν τόν τε πά παν καὶ τὸν ἐπίσκοπον, καὶ ὅλους τοὺς παρισταμένους τους διακόνους σὺν τῷ ἁγίῳ θυσιαστηρίῳ ἐπὶ ὥρας τρεῖς. Τότε γνοὺς ὁ θεῖος ᾿Αγαπητός, ὅτι μέγας ἐστὶν ὁ ἐπίσκοπος, καὶ ἐσυκοφαντήθη· καὶ ὅτι οὕτως ἔθλιψεν αὐτὸν, λυπηθεὶς, λόγον τέθεικεν, μηκέτι κατά τὴν ἁρπαγὴν νοῆσαί τι, ἀλλὰ μετὰ πολλῆς σκέψεως καὶ πολλῆς μακροθυμίας. Παρεβάλομεν εἰς τὰ μονίδια τῷ ἀᾷ Ἰωάννῃ Πέρσῃ, καὶ διηγήσατο ἡμῖν περὶ τοῦ μεγάλου Γρη γορίου τοῦ μακαριωτάτου τῆς Ῥώμης ἐπισκόπου, λέγων, ὅτι ἀπῆλθον ἐν Ρώμῃ προσκυνῆσαι τὰς θή κας τῶν ἁγίων ἀποστόλων Πέτρου καὶ Παύλου· καὶ ἐν μιᾷ, ὡς ἱστάμην εἰς τὸ μέσον τῆς πόλεως, θεωρώ τὸν πάπαν Γρηγόριον δι' ἐμοῦ μέλλοντα παριέναι. Ἐλογισάμην οὖν βαλεῖν αὐτῷ μετάνοιαν. Ιδόντες δέ με οἱ τοῦ ὀψικίου αὐτοῦ, ἤρξαντο ὁ καθεὶς αὐτῶν λέγειν μοι· 'Αββά, μὴ βάλε μετάνοιαν. Ἐγὼ δὲ ἠγνόουν διατί μοι τοῦτο λέγουσιν. Πλὴν ἄτοπον εἶναι ἐνόμισα μὴ βαλεῖν αὐτῷ μετάνοιαν. Ὡς οὖν πλησίον μου ἐγένετο ὁ πάπας, θεωρήσας ὅτι ὑπῆγον βαλεῖν μετάνοιαν, ὡς ἐπὶ κυρίῳ, ἀδελφοί· πρῶτος ἔβαλεν
col. 3017–3018page 84 of 132
PG 87:3017εἰς τὴν γῆν μετάνοιαν, καὶ οὐ πρότερον ἀνέστη, ἕως οὗ ἐγὼ πρῶτος ἡγέρθην. Καὶ ἀσπασάμενός με μετὰ πολλῆς ταπεινοφροσύνης, παρέσχεν μοι διὰ χειρὸς νομίσματα τρία, κελεύσας δοθῆναί μοι καὶ κουσσούς λιν, καὶ τὰς χρείας μου πάσας. Ἐδόξασα οὖν τὸν Θεὸν, τὴν χαρισάμενον αὐτῷ τοιαύτην ταπείνωσιν πρὸς ἅπαντας, καὶ ἐλεημοσύνην, καὶ ἀγάπην. Παρεβάλομεν ἐν τῇ λαύρᾳ τῶν Μονιδίων τῷ ἀββα Μαρκέλλῳ τῷ Σκητιώτῃ· καὶ θέλων ἡμᾶς ὁ γέρων εὐτελῆσαι, διηγήσατο λέγων, ὅτι Οτε ή ην εἰς τὴν χώραν μου (ἦν δὲ ἐξ ᾿Απαμείας), ἡνίοχον εἶχεν τὰ ἐκεῖ ὀνόματι Φιλέρημον· Ἐν μιᾷ οὖν ἡττηθέντος αὐτ τοῦ τὸ βαῖν ἀνέστησαν οἱ τοῦ μέρους αὐτοῦ κρά ζοντες αὐτῷ· Φιλέρημος εἰς πόλιν βαῖν οὐ λαμβάνει. Μετὰ οὖν τὸ ἐλθεῖν με εἰς Σκῆτιν, εἴποτε ἐπολέμησέν με ο λογισμός μου, εἰς πόλιν ἀπελθεῖν, ἢ εἰς κτῆμα, εὐθὺς ἔλεγον ἐμαυτῷ· Μάρκελλο, Φιλέρημος εἰς πό λιν βαῖν οὐ λαμβάνει. Καὶ χάριτι Χριστοῦ, οὗτος ὁ λογισμὸς οι εποίησέν με μὴ ἐξελθεῖν τὴν Σκῆτιν ἐπὶ ἔτη λε', ἕως οἱ Βάρβαροι ἦλθον, καὶ ἐπώλησάν με εἰ; Πεντάπολιν, καὶ τὴν Σκῆτιν ἐρήμωσαν. Ὁ αὐτὸς ἀββᾶς Μάρκελλος διηγήσατο ἡμῖν ὡς περὶ ἄλλου γέροντος καθημένου ἐν τῇ Σκήτει (αὐτὸς δὲ ἦν), ὅτι Ἐν μιᾷ ηγέρθη νυκτός, ἐφ᾽ ᾧ τὸν κανόνα ποιῆσαι. Καὶ ὡς ἄρχεται τοῦ κανόνος, ἀκούει φωνῆς βουκίνου ὡς ἐν πολέμῳ· καὶ ταραχθεὶς ὁ γέρων ἐπὶ τοῦτο, ἐν ἑαυτῷ διελογίζετο· Πόθεν φωνὴ ὧδε; στρατιῶται ὧδε οὐκ εἰσὶν, οὔτε δὲ πόλεμός ἐστιν ἐν ταῦθα. Καὶ ὡς οὕτω διελογίζετο, ἰδοὺ πλησίον αυτ τοῦ ἐλθὼν δαίμων, λέγει αὐτῷ· Ναὶ πόλεμό; ἐστιν. Ἐὰν οὖν οὐ θέλεις πολεμῆσαι καὶ ἀντιπολεμηθῆναι, ὕπαγε, κοιμοῦ, καὶ οὐ πολέμησαι. Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων Πιστεύσατέ μοι, τέκνα, ούτ δὲν οὕτως ταράσσει καὶ διεγείρει καὶ παροξύνει καὶ τραυματίζει καὶ ἀπύλλει καὶ ἀνιᾷ καὶ ἐπιφέρει καθ' ἡμῶν τοὺς δαίμονας καὶ αὐτὸν ἀρχέκακον Σατανᾶν, ὡς τὸ μελετᾷν ἡμᾶς δια παντὸς τοὺς Ψαλμούς. Πᾶσα μὲν γὰρ ἡ ἁγία Γραφὴ ὠφέλιμός ἐστι, καὶ λυπεῖ οὐ μετρίως τοὺς δαίμονες· ἀλλ' οὐχ οὕτως τούτους λυ Οι λόγος, Βαΐα διὰ τί λέγονται οι κλάδοι τῶν φοινίκων; Ἐπειδὴ τῇ Εβραίων φωνῇ ἡ σελήνη βαῖον ὀνομάζεται. Ὁ γοῦν φοίνιξ τὴ δένδρον καθ᾿ ἑκάστην πρόσ οδον τῆς σελήνης, ἤν τινες γένναν καλοῦσιν, ἐκ τῆς ἑαυτοῦ καρδίας ἀναδίδωσι· καὶ διὰ τοῦτο τούτους τοὺς κλάδους τῶν φοινίκων, Εβραίοι, βαῖα προσαγορεύουσιν· ἀπὸ τοῦ περὶ τὸ δένδρον συμβαίνοντος παραδόξου κατονομάζοντες. Ομοίως δὲ καὶ ἡμεῖς ἐξ ἐκείνων παραλαβόντες, καλοῦμεν αὐτὰ βαΐα. βαΐον. Εδήλουν δὲ διὰ τῶν βαΐων, οἱονεὶ τῶν κλάδων. Βαῖον γὰρ παρ' Εβραίοις ὁ ἁπλοῦς κλάδος λέγεται. τῶν βαΐων βαΐον παρ' Εβραίοις ὁ ἁπαλὸς κλάδος λέγεται. παρὰ τὸ βίᾳ τίλλεσθαι. Και προσῆλθεν τῷ βασιλεῖ Ουαλεντινιανῷ ἡ γυνὴ τῷ βαΐῳ πρωΐ. σὺν τῷ βαΐῳ, βαΐων. Είπε Βουκίνου, βούκινον βύκινον. βουκινάτωρ οι βυκινάτωρ. 49, β.κ.νάτωρ, βυκινάτων,
col. 3019–3020page 85 of 132
PG 87:3019πεῖ, ὡς τὸ Ψαλτήριον. "Ωσπερ γὰρ ἐπὶ τῶν δημοτῶν, Ει ἐὰν τὸ μέρος τὸ ἓν τὸν βασιλέα εὐφημῇ, τὸ ἄλλο μέσ ρος οὐ λυπεῖται, οὐδὲ κινεῖται κατ' αὐτῶν· ἐπὰν δὲ εἰς ὕβρεις τραπῶσιν, τότε διεγείρονται κατ' αὐτῶν οὕτως καὶ οἱ δαίμονες, οὐ τοσοῦτον λυποῦνται οὐδὲ ταράσσονται ἐπὶ τῆς ἄλλης Γραφῆς, ὡς ἐπὶ τοῖς Ψαλμοῖς. Μελετῶντες γὰρ τους Ψαλμούς, τὰ μὲν ἑαυτοῖς εὐχόμεθα, τὰ δὲ τοὺς δαίμονας καταρώμεθα (ή). Ὡς ὅταν λέγομεν· «Ἐλέησόν με, ὁ Θεὸς, κατὰ τὸ μέγα ἔλεός σου, καὶ κατὰ τὸ πλῆθος τῶν οἰκτιρμῶν σου ἐξάλειψον τὸ ἀνόμημά μου.» Καὶ πά λιν· «Μὴ ἀποῤῥίψης με εἰς καιρὸν γήρους, ἐν τῷ ἐκλείπειν τὴν αἰσχύνην (ι) μου μὴ ἐγκαταλίπης με. Τὰ δὲ τοὺς δαίμονας καταρώμεθα· ὡς ὅταν πάλιν λέγομεν ο Αναστήτω ὁ Θεὸς, καὶ διασκορπισθήτωσαν οἱ ἐχθροὶ αὐτοῦ, καὶ φυγέτωσαν ἀπὸ προσώπου αὐτ τοῦ οἱ μισοῦντες αὐτόν. ο Καὶ πάλιν· ο Διασκόρπισον ἔθνη τὰ τοὺς πολέμους θέλοντα. Καὶ πάλιν· «Εἶδον τὸν ἀσεβὴ ὑπερυψούμενον καὶ ἐπαιρόμενον ὡς τὰς κέδρους του Λιβάνου, καὶ παρῆλθον, καὶ ἰδοὺ οὐκ ἦν, καὶ ἐζήτησα αὐτὸν, καὶ οὐχ εὑρέθη ὁ τόπος αυτ τοῦ.» Καὶ τὸ, «Ἡ ῥομφαία αὐτῶν εἰσέλθοι εἰς καρδίαν αὐτῶν.» Και· «Λάκκον ώρυξεν, καὶ ἀνέσκαψεν αὐτὸν, καὶ ἐμπεσεῖται εἰς βάθρον ἂν εἰργάσατο· ἐπιστρέψει ὁ πόνος αὐτοῦ εἰς κεφαλὴν αὐτοῦ, καὶ εἰς κορυφὴν αὐτοῦ ἡ ἀδικία αὐτοῦ καταβήσεται.» Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων· Πιστεύσατέ μοι, τέκνα, λέ γοντι, ὡς μέγας ἔπαινος καὶ μεγάλη δόξα, καὶ βασι λεία ἀποτασσομένῳ καὶ γενομένῳ μοναχῷ, ἐπειδὴ τι μιώτερά ἐστι τὰ νοητὰ τῶν αἰσθητῶν· οὕτω καὶ μεγάλη ἐστὶν αἰσχύνη καὶ ἀτιμία μοναχῷ ἐῶντι τὸ μοναχικόν σχῆμα, καὶ γινομένω βασιλεῖ. Εἶπεν πάλιν· "Ανθρωπος ὁμοίωμα Θεοῦ ἦν κατά τὴν ἀρχὴν· γέγονε δὲ ὁμοίωμα θηρίων, ἐκπεσὼν τοῦ Θεοῦ. Εἶπεν πάλιν· Καὶ ἡ φύσις ἐγείρει τὰς ἐπιθυμίας, ἀδελφοί· ἀλλ' ἡ τῆς ἀσκήσεως ἐπίτασις (;) ἀποσβεννύει αὐτάς. Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων· Γνῶθι τῇ πείρα τὸν ἀγαθὸν βίον, καὶ μὴ φοβηθῇς ὡς ἀδύνατον. Καταρώμεθα. 1. Τοῦτό τι παθεῖν ἐπειρᾶτό τινα τῶν εἰς Χριστὸν δεδυσσεβηκότων ὁ μακάριος Δαβίδ, λέγων· Καὶ διά βολες στήτω ἐκ δεξιῶν αὐτοῦ. ἐπηρᾶτο. Τί δὲ οἱ θαυμάσιοι Πέτρος καὶ Παῦλος; οὐχὶ ὁ μὲν θάνατον ἐπὶ ᾿Ανανίαν καὶ Σαπφείραν, ἐπήγαγεν; ὁ δὲ πήρω σιν Ἐλύμᾳ τῷ μάγῳ ἐπαγόμενος ἐπαρώμενος 1789, έπαρασάμενος) ἐπ ήνεγκε Εἶπεν πάλιν· Μὴ θαυμάσης εἰ ἄνθρωπος ὢν, ἄγε Αισχύνην. Ἰσχύν 'Επίτασις. στάσιν μια τάσιν. Τὸ ἀπονίζεσθαι τοὺς πόδας, μετρίως ἀποχαλα τὴν ἐκ τοῦ βαδίσματος τάσιν ἀνάστασιν μιο ἀνάτασιν καὶ πάντως ἐπάνω φανείημεν τῆς δυσθυμίας, τῆς δηλουργῶς ἀπὸ τῆς ἀκα θάρτων πνευμάτων ἡμῖν ὑποσπειρομένης, πρὸς τὸ παραλῦσαι ἡμῶν καὶ ἐκνευρίσαι τὴν δικαίαν ἀνά τασιν. Εγ νοιαν.
col. 3021–3022page 86 of 132
PG 87:3021Τέλος γενέσθαι δυνήσῃ. Πρόκειται γὰρ ἡ ἰσάγγελος δόξα, καὶ ταύτην ὁ ἀγωνοθέτης (*) τοῖς ἀγωνιζομένοις ἐπαγγέλλεται. Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων· Οὐδὲν οὕτω προσάγει Θεῷ τοὺς μοναχούς, ὡσεὶ τὸ εὔσχημον καὶ εὐπάρεδρον τῷ Κυρίῳ ἀπερίσπαστον παρέχουσα ἡ καλὴ καὶ σεμνὴ καὶ φιλόθεος ἀγνεία· καθὰ μεμαρτύρηκεν αὐτῇ τὸ πανάγιον Πνεῦμα διὰ τοῦ θείου Παύλου. Εἶπεν πάλιν· Τέκνα, ἀφῶμεν γάμους, καὶ παιδογονίας τοῖς εἰς γῆν βλέπουσιν, καὶ τοῖς τὰ παρόντα ποθοῦσιν, καὶ μὴ τὰ μέλλοντα μελετῶσιν, μηδὲ περὶ την αιωνίων μίμησιν ἐν ἀγαθῶν ἐσχολακόσιν, μήτε τῶν προσκαίρων ἀπαλλάττεσθαι δυναμένοις. Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων Σπεύσωμεν ἀπελθεῖν ἀπὸ σαρκικοῦ βίου, ὡς Ἰσραὴλ δουλείας Αιγυπτίας. Εἶπεν πάλιν· Λαμπρὰς καὶ γλυκείας ἔχομεν τοῦ Θεοῦ δωρεάς προκειμένας, ἀδελφοί, ἀντὶ τῆς τοῦ κόσμου δριμείας ἡδονῆς. Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων· Φύγωμεν τὴν μητέρα πάνω των τῶν κακῶν, τὴν φιλαργυρίαν. Σιν). Δύο ἀδελφοὶ ἦσαν κοσμικοὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει, πάνυ εὐλαβεῖς, καὶ νηστεύοντες πολλά. Ο οὖν εἷς ἐλθὼν ἐν Ραϊθοῦ, ἀπετάξατο, καὶ γέγονε μοναχός. Μετὰ οὖν χρόνον ἦλθεν ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ ὁ κοσμικός ἐν Ραϊθοῦ, ἵνα ἴδῃ τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ μοναχόν. Ὡς οὖν ἔμεινεν πρὸς αὐτὸν, θεωρεῖ ὁ κοσμικὸς τὸν ἀδελ φὸν αὐτοῦ τὸν μοναχὸν μεταλαμβάνοντα τὴν ἐννάτην ὥραν, καὶ σκανδαλισθεὶς λέγει αὐτῷ· Αδελφέ, ὅταν ἧς κοσμικός, ἐν τῷ κόσμῳ οὐ μετελάμβανες τροφῆς, πρὶν δύναι τὸν ἥλιον. Τότε λέγει αὐτῷ καὶ ὁ μονα χός· Οντως, ἀδελφὲ, ὅτε εἰς τὸν κόσμον ήμην, ἐκ τῶν ὠτίων μου ἐτρεφόμην· ἡ γὰρ κενοδοξία τῶν ἀνθρώπων καὶ ὁ ἔπαινος, οὐ μετρίως ἔτρεφον, καὶ ἐπικού φιζον τὸν πόνον τῆς ἀσκήσεως. Ἔλεγεν ὁ ἀββᾶς Ἰορδάνης ὁ βοσκός, ὅτι Τρεῖς ἀναχωρηταὶ ἀπήλθομεν πρὸς τὸν ἀββᾶν Νικόλαον εἰς τὸν χείμαρρον Βετασίμους· ἀναμέσον γὰρ τοῦ ἁγίου Ἐλπιδίου καὶ τοῦ μοναστηρίου τοῦ λεγομένου των Ξένων, εἰς σπήλαιον ἐκαθέζετο· καὶ ηὕρομεν ἐγγὺς αὐτοῦ κοσμικόν τινα· καὶ λαλούντων ἡμῶν περί σωτηρίας ψυχῆς, λέγει ὁ ἀββᾶς Νικόλαος τῷ κοσμικῷ· Εἰπὸν ἡμῖν τιποτοῦν καὶ σύ. Απεκρίθη ὁ κοσμικός, λέγων· Τί ἔχει ὠφελῆσαι ὑμᾶς κοσμικὸς; Κἂν εἴθε ἐδυνάμην ἐμαυτὸν ὠφελῆσαι! Λέγει αὐτῷ ὁ γέρων· Πάντως ἔχεις εἰπεῖν. Τότε λέγει ὁ 12 κτήσιν. η ΝΟΤΑ. λογοθέ της, νομοθέτης. ἄθλοθέτης
col. 3023–3024page 87 of 132
PG 87:3023κοσμικός Εχω εἴκοσι δύο χρόνους, ὅτι χωρὶς Σαβ βάτου καὶ Κυριακῆς, ἥλιος οὐκ ἴδεν με ἐσθίοντα. Εἰμὶ δὲ μίσθιος εἰς κτῆμα πλουσίου ἀνδρὸς ἀδίκου καὶ πλεονέκτου· καὶ ἐγγὺς αὐτοῦ ἔχων ἔτη πεντεκαίδεκα, νύκτα καὶ ἡμέραν ἐργαζόμενος, καὶ μισθὸν οὐκ ἀνέχεταί μοι παρασχεῖν, ἀλλὰ κατ' ἐνιαυτὸν θλί βει με οὐ μετρίως. Ἐγὼ δὲ εἶπον ἐμαυτῷ, ὅτι,Θεό δωρε, ἐὰν ὑπομείνῃς τοῦτον τὸν ἄνδρα, ἀντὶ τοῦ μια σθοῦ οὗπερ εἶχέν σοι παρασχεῖν, τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν ἔχει σοι προξενῆσαι. Ἐφύλαξα δὲ καὶ τὸ σῶμά μου καθαρὸν μέχρι τῆς σήμερον ἀπὸ γυναικὸς. Ταῦτα δὲ ἀκούσαντες ἡμεῖς, ὠφελήθημεν μεγά λως. Ελεγεν δὲ ἡμῖν καὶ τοῦτο περὶ τοῦ ἀα Νικο λάου ὁ ἀββᾶς Ἰορδάνης, ὅτι διηγήσατο ὁ γέρων, ὅτι Εἰς τὰς ἀρχὰς τοῦ πιστοτάτου ἡμῶν βασιλέως Μαυρικίου, ὅταν Ναμὴς ὁ τῶν Σαρακηνῶν φύλαρχος τὴν πραῖδα πεποίηκεν, ὡς ἐγύρευον πλησίον τοῦ ᾿Αννωνὰ καὶ τοῦ Αἰδονὰ θεωρῶ τρεῖς Σαρακηνούς ἔχοντας ένα νεώτερον εὐειδῆ πάνυ, ὡς ἐτῶν κ' αἰχμ άλωτον. Ὡς οὖν εἶδέν με ὁ νεώτερος, ἤρξατο κλαίειν πρός με, ἵνα λάβω αὐτὸν ἀπ' αὐτῶν. Ἐγὼ δὲ ἠρξάμην παρακαλεῖν τοῖς Σαρακηνοῖς, ἵν᾿ ἀπολύ σωσιν αὐτόν. Ο δὲ εἷς τῶν Σαρακηνῶν ἀπεκρίθη μας Ἑλληνιστί, καὶ λέγει· Οὐκ ἀπολύομεν αὐτόν. Κἀγὼ εἶπον πάλιν αὐτοῖς· Λάβετέ με, καὶ τοῦτον ἀπολύετε, ὅτι θλιβῆναι οὐ δύναται. Λέγει μοι καὶ αὐτός· Οὐκ ἀπολύομεν αὐτόν. Εἰ διὰ λογαρὴν οὐκ ἀπολύετε αὐτ τόν; Δότε μοι αὐτὸν, καὶ ὑπάγων ἑπέτω, καὶ φέρω ὑμῖν εἴτι θέλετε. Λέγει μοι καὶ αὐτός· Οὐ δυνάμεθα δοῦναί σοι αὐτόν· ἐπειδὴ τῷ ἱερεῖ ἡμῶν συνεταξάμεθα, ὅτι Εἴτι καλὸν αἰχμαλωτίσωμεν, προσφέρομέν σοι αὐτὸ, ἵνα θυσίαν αὐτὴ προσαγάγης. Λοιπὸν ὕπαγε σύ, ἐπεὶ τὴν κεφαλήν σου ρίπτομεν εἰς τὴν γῆν. Τότε βάλλων ἐγὼ μετάνοιαν τῷ Θεῷ, λέγω· Ω Σωτὴρ ἡμῶν, Κύριε ὁ Θεὸς, σῶσον τὸν δοῦλόν σου. Καὶ εὐθέως οἱ τρεῖς Σαρακηνοί δαιμονισθέντες, καὶ τὰ ξίφη αὐτῶν ἐγύμνωσαν, καὶ ἀλλήλους κατέκοψαν. Καὶ ἔλαβον τὸν νεώτερον εἰς τὸ σπήλαιόν μου, καὶ οὐκέτι ἠθέλησεν ἀναχωρῆσαι ἀπ' ἐμοῦ, ἀλλ' ἀπετάξατο· καὶ ποιήσας ζ' χρόνους εἰς τὸ μοναχικόν, ἀνέπαυσεν· ἦν δὲ τὸ γένος Τύριος. Δύο φιλόσοφοι παρέβαλον γέροντι, καὶ ἐπερώτησαν αὐτὸν εἰπεῖν αὐτοῖς λόγον ὠφελείας. Ο δὲ γέρων εσιώπα. Πάλιν οἱ φιλόσοφοι εἶπον· Οὐδὲν ἡμῖν ἀπο κρίνῃ, Πάτερ; Τότε ὁ γέρων λέγει αὐτοῖς· Ὅτι μὲν " φιλολόγοι ἐστὲ οἶδα, ὅτι δὲ οὐκ ἀληθεῖς φιλόσοφε
col. 3025–3026page 88 of 132
PG 87:3025μαρτυρώ. Μέχρις οὗ ποτε μανθάνετε λαλεῖν, οἱ ἀεὶ τὸ λαλεῖν οὐκ εἰδότες; Γενέσθω οὖν ὑμῶν φιλοσοφίας ἔργον, τὸ ἀεὶ μελετᾷν τὸν θάνατον, καὶ τῇ σιωπῇ καὶ ἡσυχία ἑαυτοὺς φυλάττετε. Παρεβάλομεν ἐγὼ καὶ ὁ σοφιστής Σωφρόνιος ἐν τῇ λαύρᾳ τοῦ Καλαμῶνος, πλησίον τοῦ ἁγίου Ἰορδάνου, τῷ ἀ. 'Αλεξάνδρῳ· καὶ ηὕρομεν ἐγγὺς αὐ τοῦ δύο μοναχοὺς τῆς μονῆς Σουβίδων τῶν Σύρων. Διηγήσαντο δὲ ἡμῖν, λέγοντες, ὅτι πρὸ τούτων τῶν δέκα ἡμερῶν ἦλθεν τις ξενικός γέρων, καὶ ἐλθὼν εἰς Σούβιβα τῶν Βέσων, δέδωκεν εὐλογίαν. Παρεκάλεσεν οὖν τὸν ἀἂν τοῦ μοναστηρίου, λέγων· Ποίησον ἀγάπην, καὶ ἀπόλυσον εἰς τὸ πλησίον μοναστήριον Η τῶν Σύρων, ἵνα ἔλθωσιν καὶ λάβωσιν καὶ αὐτοὶ τὴν εὐλογίαν· ἵνα δὲ καὶ αὐτοὶ δηλώσωσιν εἰς τὸ μονα στήριον τοῦ Χωρέμη, ἵνα έλθωσιν. Τότε έπεμψεν ὁ ἀεσᾶς ἀδελφὸν πρὸς τὸν ἡγούμενον Σουδίβων τῶν Σύ ρων. Ελθὼν οὖν ὁ ἀδελφὸς λέγει αὐτῷ· Δεῦρο ἕως τοῦ μοναστηρίου τῶν Βεσσῶν· δήλωσον δὲ καὶ εἰς τὸ μοναστήριον τοῦ Χωρεμβῆ, ἵνα ἔλθωσιν. Απεκρίθη ὁ γέρων· Φύσει, ἀδελφὲ, οὐδένα ἔχω ἵνα ἀποστείλω ἀλλὰ ποίησον τελείαν τὴν ἀγάπην, καὶ ὕπαγε, καὶ εἶπον αὐτοῖς. Λέγει ὁ ἀδελφός· Οὐδέποτε ἀπῆλθον, καὶ οὐκ ἐπίσταμαι τὴν ὁδόν. Τότε ὁ γέρων λέγει τῷ κυναρίῳ· Απελθε μετὰ τοῦ ἀδελφοῦ ἕως τοῦ κοινοβίου τοῦ Χωρεμβῆ, ἵνα εἴπῃ τὴν ἀπόκρισιν. Απῆλ θεν οὖν ὁ κύων μετ᾿ αὐτοῦ ἕως οὗ ἔστησεν αὐτὸν πλησίον τοῦ πυλῶνος τῆς μονῆς. Ἔδειξαν δὲ ἡμῖν καὶ αὐτὸν τὸν κύνα οἱ διηγησάμενοι· εἶχον γὰρ αὐτ τὸν μεθ᾿ ἑαυτῶν. Όρος ἐστὶν περὶ τὴν Νεκρὰν θάλασσαν, το Μάρες καλούμενον· ἐν τούτῳ τῷ ὄρει κάθηνται ἀναχωρηταί. Κῆπον δὲ ἔχουσιν διεστηκότα ἀπ' αὐτῶν ση μείοις ἕξ, περὶ τὸ χεῖλος τῆς θαλάσσης, ὡς ἐπὶ λαγ γάδα. Ἔχουσιν δὲ καὶ διακονητὴν ἐξ αὐτῶν ἐκεῖ. Οταν οὖν ὥραν θέλουσιν ἀναχωρηται πέμψαι εἰς τὸν κήπον διὰ λάχανα, στρωννύουσιν τὸν ὄνον, καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Υπαγε εἰς τὸν κῆπον πρὸς τὸν διακονη τὴν, καὶ φέρε ἡμῖν λάχανα. Ὁ δὲ ὑπάγει πρὸς τὸν κηπουρὸν μόνος· καὶ σταθεὶς πρὸς τὴν θύραν τῇ κεφαλῇ αὐτοῦ κρούει τὴν θύραν· καὶ εὐθέως ὁ κηπουρὸς φορτίσας αὐτὸν λάχανα, ἀπολύει. Καὶ ἔστιν ἰδεῖν τὸν ὄνον ἑκάστοτε ἀνερχόμενον μόνον, καὶ δια κονοῦντα τοῖς γέρουσιν μόνον, ἄλλῳ δέ τινι μὴ παρ έχοντα.
col. 3027–3028page 89 of 132
PG 87:3027Ἔλεγεν ὁ ἀββᾶς Μηνᾶς ὁ ἡγούμενος τῆς μονῆς τοῦ ἀδια Σεβηριανοῦ, περὶ τοῦ ἀσσα Σωφρονίου τοῦ βοσκοῦ, ὅτι περὶ τὴν Νεκρὰν θάλασσαν ἔβοσκε, ποιήσας γυμνὸς ἔτη ἑβδομήκοντα, τὰς βοτάνας ἐσθίων μόνον, καὶ μηδενὸς ἑτέρου μεταλαμβάνων. Ἔλεγε καὶ τοῦτο περὶ αὐτοῦ, ὅτι ἡκηκόει αὐτοῦ λέγοντος, ὅτι ἐδεήθην τοῦ Κυρίου, ἵνα μὴ πλησιάσωσι δαίμονες εἰς τὸ σπήλαιόν μου· καὶ ἐθεώρουν αὐτοὺς ἐρχομένους ἕως ἀπὸ τριῶν σταδίων τοῦ σπη λαίου, καὶ μὴ δυναμένους πλησίον ἐλθεῖν. Ὁ αὐτὸς Μηνᾶς ἔλεγε τοῖς ἐν κοινοβίῳ οὖσιν ἀδελφοῖς· Τεκνία μου, φύγωμεν τὰς κοσμικὰς ὁμι λίας. Οίδασι γὰρ βλάπτειν, ἐξαιρέτως δὲ τοὺς νεω τέρους. Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων· Ἡλικία πίτα ὀφείλει μετ τανοεῖν νεωτέρων τε καὶ γερόντων, ὡς ζωῆς αἰωνίου ἀπολαύειν μετὰ ἐπαίνου καὶ δόξης πολλῆς μέλο λουσα· οἱ μὲν νέοι, ὅτι ἐν ἀκμῇ τῆς ἐπιθυμίας τὸν ἑαυτῶν αὐχένα ὑπὸ ζυγὸν ὑπέταξαν· οἱ δὲ γέροντες, ὅτι τὴν ἐκ πολλῶν χρόνων έθισθεῖσαν αὐτοῖς και κὴν πρόληψιν μεταθεῖναι δεδύνηνται. Διηγήσατο ἡμῖν ὁ ἀββᾶς Παῦλος ὁ ἡγούμενος τῆς μονῆς τοῦ ἀββα Θεογνίου, ὅτι ἔλεγέν τις γέρων ἀσκη τῆς, ὅτι Ἐν μια ὡς ἐκαθήμην εἰς τὸ κελλίον μου, καὶ ἔκαμνον τὸ ἐργόχειρόν μου, ἐκέντουν δὲ κανίσκια. καὶ ἐστιχολόγουν, καὶ ἰδοὺ εἰσῆλθεν διὰ τῆς θυρίδας ὡς παῖς Σαρακηνός φορῶν μαξάριον· καὶ σταθείς ἔμπροσθέν μου, ἤρξατο ὀρχεῖσθαι, καὶ στιχολογοῦντί μοι, εἶπέν μοι· Γέρων, καλῶς ὀρχοῦμαι; Ἐγὼ δὲ οὐδὲν ἀπεκρίθην. Καὶ πάλιν λέγει μοι· 'Αρέσκει σοι, πῶς ὀρχοῦμαι, γέρων; Μηδὲν οὖν ἀποκρινομένου μου αὐτῷ ὅλως, λέγει μοι· Τί νομίζεις κακόγερε, ὅτι μέγα πράγμα ποιεῖς; Λέγω σοι, καὶ εἰς τὸν ἑξη. κοστὸν πέμπτον, καὶ εἰς τὴν ἑξηκοστὸν ἕκτον καὶ εἰς τὸν ἑξηκοστὸν ἕβδομον, ἐπλανήθης. Τότε ἀναστάς ἐγὼ ἔβαλον μετάνοιαν τῷ Θεῷ· καὶ εὐθέως ἀφανής ἐγένετο. Πόλις ἐστὶν ἐν Θηβαῖοι καλουμένη Λυκώ. Έ ταύτῃ ὅρος ἐστὶν ἀπὸ ἓξ μιλίων. Καθέζονται οὖν ἐν τούτῳ τῷ ὄρει μοναχοί· οἱ μὲν εἰς σπήλαια, οἱ δὲ εἰς κελλία. Απελθόντες οὖν ἡμεῖς ἐκεῖ, παρεβάλομεν τῷ Ἰσαάκ, Θηβαίῳ ὄντι τῷ γένει. Καὶ διηγήσατο ὁ γέρων λέγων, ὅτι πρὸ τῶν πεντήκοντα δύο ἐτῶν ὡς εἰργασάμην τὸ ἐργόχειρόν μου, ἔκαμνον δὲ κονωπίωνα μέγαν, ἐπλανήθην, καὶ ἐθλιβέμην, ὅτι τὸ σφάλμα μου οὐχ εὕρισκον. Ἐποίησα οὖν ὅλην τὴν ἡμέραν ἀδολεσχῶν, καὶ οὐκ ἐγίνωσκόν τι ποιή σαι. Καὶ ὡς ἥμην ἀδολεσχῶν, ἰδοὺ διὰ τῆς θυρίδας εἰσέρχεται νεανίσκος λέγων μοι, Επλανήθης, ἀλλὰ
col. 3029–3030page 90 of 132
PG 87:3029δός μας, ἵνα διορθώσωμα: αὐτό. Λέγω αὐτῷ· Ὕπαγε σὺ τῶν ὧδε, καὶ μὴ γένηταί μοί ποτε. Απεκρίθη μοι καὶ αὐτός· 'Αλλά ζημιοί, ἑαυτὸν, ἐὰν κακῶς ποιή σῃς αὐτόν. Λέγω αὐτῷ· Περὶ τούτου σοὶ μὴ με λέτω. Πάλιν λέγει μοι· 'Αλλ' ἐλεῶ σε, ὅτι τὸν κόπον σου ἀπόλλεις. Τότε εἶπον αὐτῷ· Κακῶς ἦλθες ὧδε μετὰ τῶν φερόντων σε. Τότε λέγει μοι· Αληθῶς σύ με ἠνάγκασας ὧδε ἐλθεῖν, καὶ ἐμὸς εἶ. Λέγω αὐτῷ Πῶς τοῦτο λέγεις; 'Ο δὲ εἶπεν· Οτι ἔχεις τρεῖς Κυριακές κοινωνῶν, καὶ ἐχθραίνων τῷ γείτονι σου. Ἐγὼ δὲ εἶπον· Ψευδή λέγεις μοι. Καὶ αὐτός· Οὐ διὰ τὸ μάττιν τῆς φακῆς ἐμνησικάκησας αὐτῷ; Καὶ ἐγώ εἰμι ὁ ἐπὶ τῆς μνησικακίας, καὶ ἀπ' ἄρτι ἐμὸς εἶ. Ὡς οὖν ἤκουσα ταῦτα ἐγώ, ἑάσας τὸ κελλίον μου, ἀπῆλθον πρὸς τὸν ἀδελφὸν, καὶ ἔβαλον αὐτῷ μετάνοιαν, καὶ ἐποιησάμην ἀγάπην, καὶ ὑποστρέψας εὗρον, ὅτι ἔκαυσεν τὸν κονωπίωνα, καὶ τὸ ψιάθιον, ὅπου τὴν μετάνοιαν ἔβαλλον, διὰ τὸ φθονῆσαι αὐτὸν ἐπὶ τῇ ἡμετέρᾳ ἀγάπῃ. ᾿Απὸ εἴκοσι μιλίων 'Αλεξανδρείας λαύρα ἐστὶ λε γομένη τοῦ Καλαμῶνος, ἀνὰ μέσον τοῦ ὀκτωκαιδεκάτου, καὶ τοῦ Μαφορά. Ἐν ταύτῃ παρεβάλομεν τῷ ἀσία Θεοδώρῳ, λαβόντες καὶ τὸν σοφιστὴν Σωφρόνιον, καὶ ἐπηρωτήσαμεν αὐτὸν, λέγοντες· Καλόν ἐστι, Πάτερ, ἐὰν παραβάλωμεν πρός τινα, ἢ ἐὰν παραβάλῃ ἡμῖν τις, λύειν ἐκ τοῦ οἴνου; Απεκρίθη ἡμῖν ὁ γέρων, Ου. Λέγομεν οὖν αὐτῷ· Καὶ πῶς οἱ ἀρχαῖοι ἔλυον Πατέρες; Απεκρίθη ὁ γέρων· Οἱ ἀρχαῖοι Πάτερες ὡς μεγάλοι καὶ δυνατοὶ ἴσχύον καὶ λῦσαι καὶ πάλιν δῆσαι. Ἡ δὲ ἡμετέρα γενεά, τέκνον, οὐκ ἔστιν ἱκανὴ λῦσαι καὶ δῆσαι· ἀλλ' ἐὰν λύσωμεν, οὐκ ἔτι κρατούμεν τὴν ἄσκησιν ἡμῶν. Ἔλεγεν ὁ ἀββᾶς ᾿Αλέξανδρος ὁ τοῦ Καλαμώνος τοῦ ἐν τῷ ἁγίῳ Ἰορδάνῃ, ὅτι ἐν μιᾷ ὡς ἔμην πρὸς τὸν ἀσσαν Παῦλον τὸν Ελλαδικὸν εἰς τὸ σπήλαιον αὐτοῦ, Ιδού τις ἐλθὼν, έκρουσε την θύραν, καὶ ἐξελθὼν ὁ γέρων ήνοιξεν αὐτῷ. Καὶ ἐξενεγκών ἄρτον καὶ βρεκτὰ ἔβαλεν ἔμπροσθεν αὐτοῦ, καὶ ἔτρωγεν. Ἐγὼ δὲ ὑπέλαβον, ὅτι ξένος ἐστὶ, καὶ παρακύψας δια τῆς θυρίδος, θεωρῶ, ὅτι λέων ἐστί. Καὶ λέγω τῷ γέροντι· Διατί, καλόγηρε, δέδωκας αὐτῷ φαγεῖν; φράσον μοι τὴν αἰτίαν. Ὁ δὲ λέγει μοι - Παρήγγειλα αὐτῷ μὴ ἀδικῆσαι μήτε ἄνθρωπον μήτε κτῆνος, καὶ, Ἔρχου ἡμερήσιον, καὶ παρέχω σοι τὴν τροφὴν σου. Καὶ ἰδοὺ ἔχω ἑπτὰ μῆνας, ὅτι ἔρχεται δεύτερον τῆς ἡμέρας, καὶ παρέχω αὐτῷ τὴν τροφήν. Πάλιν μετ' ὀλίγας ἡμέρας παρέβαλον αὐτῷ θέλων ἀγοράσαι παρ' αὐτοῦ φλασκία. Καὶ λέγω αὐτῷ· Τί ἐστιν, καλόγηρε; Πῶς ἔχει ὁ λέων; Απεκρίθη μοι, Κακῶς. Λέγω αὐτῷ, Διατί; Ὁ δὲ λέγει μοι, Τῇ παρ ελθούσῃ ἡμέρα ἦλθεν ὧδε, ἵνα παράσχω αὐτῷ φα γεῖν, καὶ θεωρῶ ὅλην τὴν γενειάδα αὐτοῦ ἡμαγμό.
col. 3031–3032page 91 of 132
PG 87:3031νην, καὶ λέγω αὐτῷ Τί ἔστι; Παρήκουσάς μου, καὶ σαρκὸς ἔφαγες. Εὐλογητός Κύριος, οὐκ ἔτι παρέχω σοι τὴν βρῶσιν τῶν Πατέρων, σαρκοφάγε.. Υπαγε ἔνθεν. Ὁ δὲ, οὐκ ἤθελεν ἀπελθεῖν. Τότε λαβών σχοινίον, καὶ τριπλώσας αὐτὸ, παρέσχον αὐτ τῷ τρεῖς πληγάς, καὶ ἀπῆλθεν. Αδελφὸς παρέβαλεν τῷ ἀ] Βίκτορι τῷ ἡσυχα στῇ εἰς τὴν λαύραν Ἐλούσης, καὶ λέγει αὐτῷ· Τί ποιήσω, Πάτερ, ὅτι κατακυριεύει μου τὸ πάθος τῆς ολιγωρίας; Απεκρίθη ὁ γέρων· Αρρωστία ψυχῆς ἐστιν. Ωσπερ γὰρ οἱ ὀφθαλμιώντες, ἐπειδὴ μᾶλλον πάσχωσιν, πλέον φῶς δοκοῦσιν βλέπειν, οἱ δὲ ὑγια νοντες, ὀλίγον· οὕτως καὶ οἱ ὀλιγόψυχοι, ὑπὸ μικρᾶς ὀλιγωρίας ταχέως ἐξάπτονται, καὶ νομίζουσιν πολ λὴν εἶναι τὴν ὀλιγωρίαν, οἱ δὲ ὑγιαίνοντες την ψυ χήν, μᾶλλον ἐν τοῖς πειρασμοῖς χαίρουσιν. Διηγήσατο ἡμῖν ὁ φιλόχριστος περί τινος λῃστοῦ ὀνόματι Κυριακοῦ, ὅτι ἐλῄστευεν περὶ τὰ μέρη Ἐμαούς, ἥτις ἐστὶν Νικόπολις· καὶ τοιούτως γέγου νεν πικρὸς, καὶ ἀπάνθρωπος, ὅτι λύκον αὐτὸν ἑκά λουν. Εἶχεν δὲ σὺν αὐτῷ καὶ ἄλλους λῃστεύοντας οὐ μόνον Χριστιανούς, ἀλλὰ καὶ Ἰουδαίους καὶ Σαμαρείτας. Ἐν μιᾷ οὖν ἦλθον ἀπὸ κτήματος τῶν μερῶν Νικοπολεώς τινες εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν τῇ μεγάλη ἑβδομάδι φωτίσαι τὰ παιδία αὐτῶν. Ὡς οὖν ἐφώτισαν καὶ ὑπέστρεφον εἰς τὸ ἴδιον κτῆμα, ἵνα ποιή σωσιν τὴν ἁγίαν ἀναστάσιμον ἡμέραν, ὑπήντησαν οὖν αὐτοῖς οἱ λῃσταὶ οὐ παρόντος τοῦ ἀρχιλῃστοῦ. Καὶ οἱ μὲν ἄνδρες φυγῇ ἐχρήσαντο τὰς δὲ γυ ναῖκας κρατήσαντες, καὶ ῥίψαντες τὰ νεοφώτιστα, οἱ Εβραῖοι καὶ οἱ Σαμαρείται, ἔσχον αὐτάς. Ὡς οὖν οἱ ἄνδρες ἔφυγον, ὑπήντησεν αὐτοῖς ἀρχιλῃστὴς, καὶ ἐπηρώτησεν αὐτοὺς, Τί φεύγετε; Οἱ δὲ εἶπον αὐτῷ τὸ συμβαν αὐτοῖς. Λαβὼν οὖν αὐτοὺς ἦλθεν πρὸς τοὺς ἑταίρους αὐτοῦ, καὶ εὗρεν τὰ παιδία ἐῤῥιμμένα εἰς τὴν γῆν. Καὶ μαθὼν τίς ἐποίησεν, ἀπεκεφάλισεν τους πεποιηκότας τὸ μύσος, καὶ ποιήσας τοὺς ἄνδρας λαβεῖν τὰ παιδία, τῷ μὴ ἀνασχεθῆναι τὰς γυναῖκα, ψαῦσαι διὰ τὸν ἐπ' αὐταῖς μολυσμόν, διέσωσεν αὐτοὺς ὁ ἀρχιληστής ἕως τοῦ κτήματος αὐτῶν. Μετά οὖν ὀλίγον χρόνον ἐκρατήθη ὁ ἀρχιληστής, καὶ ἐποίησεν ἐν τῇ φυλακῇ δέκα χρόνους, καὶ οὐδεὶς τῶν ἀρχόν των ἐφόνευσεν αὐτόν. Ὕστερον δὲ καὶ ἀπελύθη. Ἔλεγεν οὖν ἀεὶ, ὅτι διὰ τοὺς παῖδας ἐκείνους τὸν πικρὸν ἔφυγον θάνατον. "Εβλεπον γὰρ αὐτοὺς κατ' ὄναρ λέγοντάς μοι, Μή φοβοῦ, ἡμεῖς ὑπὲρ σοῦ ἀπο λογούμεθα. Συνετύχομεν δὲ αὐτῷ ἐγὼ καὶ ὁ ἀββᾶς Ἰωάννης ὁ πρεσβύτερος του κοινοβίου τῶν Εὐνούχων καὶ τὰ αὐτὰ ἡμῖν διηγήσατο, καὶ ἐδοξάσαμεν τὸν Θεόν. Ἔλεγεν ὁ ἀββᾶς Σαββάτιος· Ὡς ἐκαθήμην εἰ; τὴν λαύραν τοῦ ἀστα Φιρμίνου, ἦλθεν τις λῃστὴς προς
col. 3033–3034page 92 of 132
PG 87:3033τὴν ἀἂν Ζώσιμον τὸν Κίλικα, καὶ παρεκάλει τὸν γέροντα, λέγων, Ποίησον ἀγάπην διὰ τὸν Θεὸν, ἐπειδὴ πολλῶν φόνων κύριος ὑπάρχω· ποίησόν με μονα χεν, ἵνα τὸ λοιπὸν ἡσυχάσω ἐκ τῶν κακῶν μου. Ο δὲ γέρων νουθετήσας αὐτὸν ἐποίησεν αὐτὸν μοναχών, παρασχὼν καὶ τὸ ἅγιον σχῆμα. Μετ' ὀλίγας μὲν οὖν ἡμέρας λέγει αὐτῷ ὁ γέρων, Πίστευσόν μοι, τέκνον, ὅτι ὧδε μεῖναι οὐ δύνασαι· εἰ γὰρ ἀκούσει ἄρχων, κρατήσει· ὁμοίως δὲ καὶ οἱ ἀντιφαντιασταί σου έλα θόντες φονεύσουσίν σε ἀλλ᾽ ἄκουσόν μου, καὶ ἀπο φέρω σε εἰς τὸ κοινόβιον ἀπέχον τῶν ὧδε. Καὶ ἀπὸ ἤνεγκεν αὐτὸν εἰς τὸ κοινόβιον τοῦ ἀ. Δωροθέου, πλησίον Γάζης καὶ τοῦ Μαιουμά. Καὶ ποιήσας χρό νους ἐννέα, καὶ μαθὼν τὸ Ψαλτήριον καὶ ἅπασαν τὴν μοναχικὴν κατάστασιν, ἀνέρχεται πάλιν εἰς τὰ Φιρ μένου πρὸς τὸν γέροντα, καὶ λέγει αὐτῷ, Κύριε ἀ, ποίησον ἔλεος μετ᾿ ἐμοῦ, καὶ δός μοι τὰ ἱμάτιά μου, τα κοσμικά, καὶ λάβε μοναστικά. Ο δὲ γέρων λυπη θεὶς λέγει πρὸς αὐτὸν, Διὰ τί, τέκνον; Απεκρίθη λέγων· Ἰδοὺ ἐννέα, ὡς οἶδας, Πάτερ, ἔτη ἔχω εἰς τὸ κοινόβιον, καὶ ὡς ἐπὶ μοὶ ἐνήστευσα, καὶ ἐγκρατευ σάμην, καὶ μετὰ πάσης ἡσυχίας και φόβου Θεοῦ Έζησα ἐν ὑποταγῇ, καὶ ἐπίσταμαι, ὅτι αὐτοῦ ἀγαθό της συνεχώρησεν μοι τὰ πολλά μου κακά, πλὴν θεωρῶ ἑκάστοτε παῖδα λέγοντά μοι· Διατί με ἐφόνευσας; Τοῦτον θεωρῶ κατὰ τοὺς ὕπνους, καὶ ἐν τῇ ἐκκλησίᾳ, καὶ ἐν τῷ ἀριστηρίῳ ταῦτά μοι λέγοντα, καὶ μία ὥραν οὐκ ἐνδίδωσί μοι. Διὰ τοῦτο οὖν, Πάτερ, θέλω ἀπελθεῖν, ἵνα ὑπὲρ τοῦ παιδὸς ἀποθάνω. Μάτην γὰρ ἐφόνευσα τὸ παιδίον. Λαβὼν οὖν τὰ ἱμάτια, καὶ φορέσας ἐξῆλθεν ἐκ τῆς λαύρας, καὶ ὑπάγει εἰς τὴν Διόσπολιν, καὶ τῇ ἑξῆς ἡμέρᾳ κρατηθεὶς ἀπὸ εκεφαλίσθη. Ἔλεγεν ὁ ἀββᾶς ᾿Αγαθόνικος ἡγούμενος τοῦ κοι φοβίου τοῦ καστελλίου τοῦ ὁσίου Πατρὸς ἡμῶν Σαβά, ὅτι Ἐν μ α κατῆλθον εἰς τὴν Ῥουδὰν παραβαλεῖν τῷ 265. Ποιμένι τῷ βοσκῷ. Καὶ δὴ εὑρὼν αὐτὸν, εἶπον αὐτῷ τοὺς λογισμούς μου. Ὡς οὖν ὀψία γέγονεν εἴα σέ με εἰς σπήλαιον. Ην δέ χειμών, καὶ γέγονε κατ' ἐκείνην τὴν νύκτα κρύος μέγα, καὶ πάνυ ἐρίο γωσα. Ἐλθὼν οὖν τῷ πρωί γέρων λέγει μοι, Τι ἐστι, τέκνον; Λέγω αὐτῷ, Συγχώρησόν μοι, Πάτερ, χαλεπὴν ἐποίησα νύκτα ἐκ τοῦ κρύους. Λέγει μοι καὶ αὐτὸς, Φύσει, τέκνον; Ἐγὼ οὐκ ἐρίγωσα. Εθαύ μασα δὲ ἐγὼ ἀκούσας· ἦν γὰρ γυμνός. Καὶ λέγω αὐτῷ· Ποίησον ἀγάπην, πῶς οὐκ ἐρίγωσας; Ὁ δὲ λέγει· Λέων ἐλθὼν, πλησίον μου κεκοίμηται, καὶ αυτός με ἐθέρμανεν. Πλήν λέγω σοι, ἀδελφὲ, ὑπὸ θηρίων ἔχω βρωθῆναι. Λέγω αὐτῷ· Διὰ τί; Ὁ δὲ λέ γει μοι, Οτι εἰς τὴν χώραν ἡμῶν ὅτε ήμην (ἦσαν δὲ καὶ οἱ ἀμφότεροι Γαλάται), ποιμὴν προβάτων ἤμην, καὶ παρεῖδον ξένον παροδίτην, καὶ ἔφαγον αὐτὸν τὰ κυνάρια τὰ ἐμὰ, καὶ δυνάμενος σῶσαι αὐτὸν, οὐκ Έζωσα, ἀλλ᾽ εἴασα αὐτὸν, καὶ ἀπέκτειναν αὐτὸν οἱ κύνες. Καὶ οἶδα, ὅτι κἀγὼ οὕτως ἔχω ἀποθανεῖν. Καὶ μετὰ τρεῖς χρόνους ἐβρώθη ὑπὸ θηρίων κατὰ τὸν λόγον αὐτοῦ ὁ γέρων.
col. 3035–3036page 93 of 132
PG 87:3035Ελεγεν ὁ ἀββᾶς ᾿Αλέξανδρος ὁ γέρων, ὁ τοῦ ἀ Βικεντίου, τοῖς ἀδελφοῖς· Οἱ Πατέρες ἡμῶν ἐδίωκον τὰς ἐρήμους καὶ τὰς θλίψεις· ἡμεῖς δὲ διώκομεν τὰς πόλεις καὶ τὴν ἄνεσιν. Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων· Ἐπὶ τῶν Πατέρων ἡμῶν, αὗται αἱ ἀρεται ήκμασαν, ἡ ἀκτημοσύνη, καὶ ἡ τα πείνωσις· σήμερον δὲ πολιτεύεται ἡ φιλοχρηματία 68 καὶ ἡ ὑπερηφανία. Εἶπεν πάλιν· Οἱ Πατέρες ἡμῶν οὐδέπω τὴν ὄψιν αὐτῶν ἔπιπτον· ἡμεῖς δὲ καὶ τὰ λουτρὰ τὰ δημόσια ἀνοίγομεν. Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων· Ουαί μοι, τέκνα, πολιτείαν ἀγγελικὴν ἠγανίσαμεν. Λέγει αὐτῷ ὁ μαθητὴς αὐτοῦ ὁ ἀββᾶς Βικέντιος· Ασθενεῖς ἐσμεν ἀληθῶς, Πάτερ. Λέγει ὁ γέρων· Τί λέγεις Βικέντις, Ασθενείς ἐστ μεν; Πίστευε μοι, τέκνον, ὡς Ολυμπικοί οι ἐσ μεν τῷ σώματι, ἀλλ' ἡ ψυχὴ ἡμῶν ἐστιν ἡ ἀσθε νοῦσα. Εἶπεν πάλιν· Φαγεῖν καὶ πιεῖν πολλά, καὶ φορέσαι καλῶς δυνάμεθα· ἐγκρατεύσασθαι δὲ καὶ ταπεινοφρονῆσαι οὐ δυνάμεθα. Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων· Οὐαί σοι, 'Αλέξανδρε, οὐαί σοι· πῶς ἔχεις καταισχυνθῆναι, ὅταν ἄλλοι στεφανοῦνται! *Ην τις γέρων ἀπὸ ὀμμάτων εἰς τὴν Σκῆτιν, ἐν τῇ λαύρᾳ τοῦ ἀββα Σισοῖ· ἀπεῖχεν δὲ τὸ κελλίον αὐτοῦ ἐκ τοῦ φρέατος ὡσεὶ δίμοιρον μιλίου. Καὶ οὐκ ήνέσχετο ποτε, ἵνα ἄλλος αὐτῷ γεμίσει ὕδωρ ἀλλὰ ποιήσας σχοινίον, τὴν μίαν αὐτοῦ ἀρχὴν εἰς τὴ φρέαρ ἔδησαν, καὶ τὴν ἄλλην εἰς τὸ κελλίον αὐτοῦ, καὶ ἔκειτο εἰς τὴν γῆν. Οτε οὖν ὑπῆγεν γεμίσαι ἑαυτῷ ὕδωρ ἐπάνω τοῦ σχοινίου περιεπάτει. Τοῦτο δὲ ὁ γέρων ἐποίησεν, ἵνα κατ' αὐτοῦ τοῦ φρέατος εύ ρίσκηται. Ὅτε οὖν ἡ ψάμμος ἐκ τοῦ ἀνέμου, ἐκάλ ψεν τὸ σχοινίον, ἐκράτει τῇ χειρὶ τὸ σχοινίον, καὶ ἐκτίνασσεν αὐτό, καὶ ἐτίθη αὐτὸ πάλιν εἰς τὴν γῆν, καὶ ἐπάνω αὐτοῦ περιεπάτει. Αδελφός οὖν παρεκάλεσεν τὸν γέροντα, ἵνα φέρῃ αὐτῷ ὕδωρ. Καὶ ἀπεκρίθη ὁ γέρων· Φύσει, ἀδελφέ, ἔχω οὕτως γεμίζων ἐμαυτῷ ἔτη εἰκοσιδύο, καὶ θέλεις τον κόπον μου λα Θεῖν; Μοναστήριόν ἐστιν ἀπέχον ἀπὸ Ἱεροσολύμων ἐπιλεγόμενον Σαμψω. Ἐκ τούτου τοῦ μοναστηρίου δύο τῶν Πατέρων ἀπῆλθον ἐπὶ τὸ Σινὰ ὄρος, εὐχῆ; 63 πολυκτημοσύνη. σε παγκρατιασταὶ καὶ πύκται. ΝΟΤ.Ε. Πνέσχετο. 1. 299: Οἱ γὰρ ἀκάθεκτοι πρὸς πλεονεξίαν, ἀεὶ τοῖς οὔσι προστιθέναι σπουδάζοντες τὰ οὐκ αὐτοῖς μᾶλλον, τοῖς δὲ πέλας προσήκοντα, τάχα που καὶ μόνοι τὴν γῆν οἰκήσιμον ἔχειν ἐπείγονται, γειτόνων εὐκ ἀνεχόμενοι. ἀπεχόμενοι
col. 3037–3038page 94 of 132
PG 87:3037ἕνεκα. Καὶ ἐπανελθόντες ἐν τῷ μοναστηρίων διηγήσαντο ἡμῖν, λέγοντες· Μετὰ τὸ προσκυνῆσαι ἡμᾶς εἰς τὸ ἅγιον ὄρος, επανερχομένοις συνέβη κατὰ τὴν ἔρημον πλανηθῆναι· καὶ ἐφερόμεθα ὡς ἐπὶ πελάγους ἐν τῇ ἐρήμῳ ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας. Ἐν μιᾷ οὖν θεω ροῦμεν μικρὸν σπήλαιον μακρόθεν, καὶ ὡρμήσαμεν ἐπ' αὐτή. Πλησιάσαντες δὲ τῷ σπηλαίῳ, θεωροῦμεν περὶ αὐτὸ πηγάδιον πάνυ μικρόν, καὶ περὶ τὸ πηγάδιον ὀλίγα βοτάνια, καὶ ἴχνη ἀνθρώπου· καὶ λέγομεν πρὸς ἑαυτοὺς, ὅτι ἀληθῶς ὧδε Θεοῦ δοῦλός ἐστιν. Εἰσελθόντες οὖν, οὐδένα ἐθεωρήσαμεν, μόνον δὲ ἡκουομέν τινος βρυχομένου. Ὡς οὖν ἐπὶ πολὺ ἐζητήσαμεν τόπον, εὑρίσκομεν ὡς ἐν τάξει φάτνης, και τινα ἀνακείμενον ἐπ' αὐτῷ· καὶ πλησιάσαντες πρὸς τὸν δοῦλον τοῦ Θεοῦ, παρεκαλοῦμεν αὐτῷ λαλῆσαι ἡμῖν. Ὡς οὖν οὐκ ἀπεκρίθη ἡμῖν, τότε κρατήσαμεν αὐτόν. Καὶ τὸ μὲν σῶμα αὐτοῦ θερμὸν ἦν ἔτι, ἡ δὲ ψυχὴ αὐτοῦ πρὸς Κύριον ἀπεληλύθει. Τότε ἔγνωμεν ὅτι ἐν τῷ εἰσελθεῖν ἡμᾶς εἰς τὸ σπήλαιον, ἀνεπάη. Λαβόντες οὖν τὸ σῶμα αὐτοῦ ἐκ τοῦ τόπου ὅπου ἔκειτο, ὠρύξαμεν ἐν αὐτῷ τῷ σπηλαίῳ, καὶ εἷς ἐξ ἡμῶν, ὦ περιβέβλητο παλλίον ἀφελόμενος, εἰς αὐτὸ ἐνετυλίξαμεν τὸ σῶμα τοῦ γέροντος, καὶ ἐν αὐτῷ τοῦτο ἐκηδεύομεν. Η ρομεν [δὲ] ὅτι γυνὴ ὑπῆρχεν. Καὶ ἐδοξάσαμεν τὸν Θεόν. Καὶ ποιήσαντες τὸν κανένα ἐπάνω αὐτῆς, ἐθάψαμεν αὐτήν. δ Ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ δύο ἦταν ἄνδρες θαυμαστοὶ καὶ ἐνάρετοι, ὁ ἀᾶς Θεόδωρος ὁ φιλοσόφος, καὶ Ζωϊλος ὁ ἀναγνώστης· ἡμεῖς δὲ καὶ ἀμφοτέρων πολλὴν ἐσχήκαμεν, συνήθειαν· τοῦ μὲν διὰ τὰ μαθήματα, τοῦ δὲ διὰ τὸ κοινὴν ἔχειν τὴν πατρίδα καὶ τὴν ἀναστροφὴν. Καὶ ὁ μὲν ἀββᾶς Θεόδωρος ὁ φιλόσοφος, οὐδὲν ἐκέκτητο, εἰ μὴ στιχηροφελόνιον καὶ ὀλίγα πάνω βιβλία, ἐκοιμάτο δὲ ἐν σκαμνίῳ εἰς οἷαν ὥραν εὕρι σκεν ἐκκλησίαν· ὕστερον δὲ καὶ ἀπετάξατο εἰς τὸ τοῦ Σαμαλα κοινόβιον, κἀκεῖσε τὸν βίον ἐπλήρωσεν. 'Ο δὲ ἀναγνώστης ὁ Ζώιλος, καὶ αὐτὸς τὴν ἴσην εξ χεν ἀκτημοσύνην. Οὐδὲν γὰρ οὐδὲ οὗτος ἐκέκτητο, εἰ μὴ στιχαροφελόνιον, καὶ αὐτὸ πάνυ παλαιὸν, καὶ λίγα βιβλία· ἐσχόλαζεν δὲ εἰς τὰ καλιγραφία Καὶ αὐτὸς δὲ τελειωθεὶς ἐν Κυρίῳ ἐτάφη εἰς τὸν Λιβαζόμενον, ἐν τῷ μοναστηρίῳ τοῦ ἀ Παλα δίου. Περὶ τούτου τοῦ ἀββᾶ Θεοδώρου του φιλοσόφου, καὶ τοῦ ἀναγνώστου Ζωΐλου, παραβαλόντες τινὲς τῶν Πατέρων τῷ κυρῷ Κοσμᾷ τῷ σχολαστικῷ, ηρώτησαν αὐτὸν, λέγοντες· Τίς τῶν ἀμφοτέρων μᾶλλον ἐν τοῖς τῆς ἀσκήσεως πόνοις ένεκαρτέρησεν; Ὁ δὲ πρὸς αὐ τοὺς ἔφη· Κοινὰ μὲν ἐπ' ἀμφοῖν τὰ ἑδέσματα, τὰ στρώματα, τὰ ἐσθήματα, καὶ ἡ πάντων τῶν περιττῶν ΝΟΤΑ. Εσχόλαζεν εἰς τὰ καλιγραφία. 21: Ποῖος κανὼν ταύτας ἐκαλο λιγράφησε; Καλλιγραφίας δυσδιόρθωτον τέχνην Πρός Γεώργιον τὸν πρεσβύτερον, καὶ λογογράφων τῆς ἐκ κλησίας αὐτῶν, τὸν λεγόμενον Κλειδοποιών. καλλιγράφον καθιδοποιόν καλ λιγραφήσαντας ἢ κακιγραφήσαντας; 14 6. καλῶς καλλιγραφεί.
col. 3039–3040page 95 of 132
PG 87:3039ἀποχή, καὶ ἡ ταπείνωσις, καὶ ἡ ἀκτημοσύνη, καὶ ἡ αὐτο άρκεια. 'Αλλ' ὁ ἀββᾶς Θεόδωρος ὁ φιλόσοφος, ἀνυπέδε τος, ἐν ἀσθενείᾳ πολλῇ τῶν ὀφθαλμῶν, τὴν παλαιὰν καὶ νέαν ἐξέμαθεν· πλὴν ἔσχεν παραμυθίαν τὴν τῶν ἀδελ φῶν συνδιαίτησιν, καὶ τῶν φίλων ἔντευξιν, καὶ ἀπαγωγὴν πολλὴν, ὅτε ἔπραττεν, καὶ ὅτε ἐξηγεῖτο. Τοῦ δὲ αναγνώστου Ζωίλου, οὐ ξενιτεία μόνον ἐπαίνου ἀξία, ἀλλὰ καὶ ἡ ἐρημία, καὶ ὁ ἄμετρος κόπος, καὶ ἡ τοῦ στόματος φυλακή, καὶ ὅτι ἄφιλος, ἀνίδιος, ἀσυναλά λητος, ἐν πάσῃ κοσμικῇ ἀπραξία, καὶ πρὸς οὐδεμίαν παραθυμίαν ἐκδέδωκεν, καὶ μηδὲ ψιλῆς παρ' οὐδενὸς ὑπηρεσίας ἀνεχόμενος· αὐτὸς ἥψει αὐτὸς ἔπλυνεν, μηδὲ τὴν ἐκ τῶν ἀναγνωσμάτων ἔχων παραψυχὴν· ἕτοιμός τε καὶ ἄλλοις ὑπηρετεῖν, μηδεμίαν ἔχων φροντίδα κρύους ἢ θάλπους ἢ ἀῤῥωστίας σωματικῆς, καθαρεύων ἀεὶ καὶ γέλωτος καὶ στυγνίας καὶ ἀκηδίας καὶ διαχύσεως, πρὸς τῇ τοῦ ἱματίου τραχύτητι, καὶ ὑπὸ πλήθους φθειρῶν ἀταπείνωτος ἀναλισκόμενος. Αλλ' ἔσχεν καὶ οὗτος παρὰ τὸν πρῶτον, ἐκ τοῦ προϊένα: οὐ μετρίαν ψυχαγωγίαν, πᾶσαν ἄδειαν ἔχων εἰς παννύχιον καὶ πανημέριον πρόοδον· ἀλλὰ καὶ ταύτην τὴν ἄδειαν ἡ ἀμετρία τοῦ κόπου παρεκρούετο, καὶ πολλῇ τῇ συναναστροφῇ τὸ ἐξῃρημένον πρὸς κοσμικοὺς ἐπεδείκνυτο. Εκαστος οὖν τὸν ἴδιον μισθὸν λήψεται, κατὰ τὸν ἴδιον κόπον, καὶ κατὰ τὰ μέτρα τῆς ἀναστάσεως, καὶ τῆς νοερᾶς καὶ τῆς κατὰ νοῦν καθαρότητος, καὶ φόβου Θεοῦ, καὶ ἀγάπης, καὶ λει τουργίας, καὶ κατανύξεως, καὶ ἀμετεωρίστου ψαλμ ῳδίας τε καὶ εὐχῆς, καὶ τῆς ἐκτενοῦς πίστεως, καὶ τῆς κεκρυμμένης ἀπὸ ἀνθρώπων καὶ λεληθυίας Ο εὐαρεστήσεως τοῦ Θεοῦ. Περὶ τούτου δὲ κυροῦ Κοσμᾶ τοῦ σχολαστικού, πολλοὶ μὲν πολλά, ἄλλοι δὲ ἄλλα, καὶ πλεῖστοι πλεί στα ἡμῖν διηγήσαντο. Τῶν δὲ ἡμεῖς αὐτόπται ἦμεν, καὶ οἷς ἀκριβῶς παρηκολουθήσαμεν, ταῦτα γράφου μεν, πρὸς τὴν τῶν ἐντυγχανόντων ὠφέλειαν. Ην γὰρ ὁ ἀνὴρ ταπεινόφρων, ἐλεήμων, ἐγκρατής, παρα θένος, ήσυχος, ἀόργητος, φιλοέταιρος, φιλόξενος, φιλόπτωχος. Πολλὴν οὖν ἡμῖν ὁ θαυμάσιος οὗτοςἀνὴρ ὠφέλειαν ἐνεποίει, οὐ μόνον θεωρούμενος καὶ διδάσκων, ἀλλὰ καὶ διὰ τὸ εἶναι αὐτὸν πολύδιῦλον ὑπὲρ πάντας τοὺς ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ ὄντας, καὶ προ θύμως παρεῖχεν τοῖς θέλουσιν. "Ην δὲ καὶ ἀκτήμων ἐν ὅλῳ γὰρ τῷ οἴκῳ αὐτοῦ, ἕτερον οὐδὲν ἦν θεωρί σαι, εἰ μὴ βιβλία, καὶ κλίνην, καὶ τράπεζαν. Έξον δὲ ἦν παντὶ ἀνθρώπῳ εἰσιέναι, καὶ ἐπερωτᾶν τὰ πρὸς ὠφέλειαν, καὶ ἀναγινώσκειν. Καθ' ἑκάστην δὲ ἡμέραν εἰσερχόμην πρὸς αὐτὸν, καὶ ὡς ἐπὶ τῆς ἀληθείας, οὐδέποτε εἰσῆλθον, καὶ οὐχ εὗρον αὐτὸν ἢ ἀναγινώσκοντα, ἢ κατὰ Ἰουδαίων συγγραφόμενον πολὺν γὰρ ζῆλον εἶχεν εἰς τὸ ἐπιστρέφειν Εβραίους ἐπὶ τὴν ἀλήθειαν. Διὸ καὶ πολλάκις με ἔπεμψεν ΝΟΤΑ. (η) Αὐτὸς ἥψει. Μή, τὸ ἔψῃ τὸ καλῶς. Μὴ τὸ ἔψητο και λῶς έψητόν,
col. 3041–3042page 96 of 132
PG 87:3041πρός τινας Εβραίους ἵνα ἀπὸ Γραφῆς αὐτοῖς δια λεχθῶ, διὰ τὸ αὐτὸν μὴ ταχέως ἐξέρχεσθαι τοῦ οἴκου αὐτοῦ. Τούτῳ τῷ κυρῷ Κοσμᾷ τῷ σχολαστικῷ παρέβαλον ἐν μιᾷ, καὶ ἔχων πολλὴν παρρησίαν πρὸς αὐτὸν, λέγω αὐτῷ· Ποίησον ἀγάπην, πόσον χρόνον ἔχεις ἡσυχάζων; Σιωπῶντι δὲ καὶ μηδὲν ἀποκρινομένῳ, πάλιν λέγω αὐτῷ· Διὰ τὸν Κύριον, εἰπόν μοι. Ὁ δὲ μικρὸν ἐπισχών λέγει μοι· Εχω τριάκοντα τρεις χρόνους. Ἐγὼ δὲ ἀκούσας, ἐδόξασα τὸν Θεόν. Αλλοτε πάλιν παραβαλὼν αὐτῷ, ἐπερώτητα αὐτ τὸν λέγων· Ποίησον τελείαν τὴν ἀγάπην, εἰδὼς ὅτι δι' ὠφέλειαν ψυχῆς ἐπερωτῶ σε· λέγε μοι, ἐν τοσούτῳ χρόνῳ τῆς ἡσυχίας καὶ τῆς ἐγκρατείας, τί κατώρθωσας; Ο δὲ μέγα στενάξας ἐκ τοῦ βάθους τῆς καρ δίας, λέγει μοι· Τί ἀνὴρ κοσμικὸς ἔχει κατορθῶσαι καὶ μάλιστα ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ καθεζόμενος; Εγώ δὲ πάλιν παρεκάλουν αὐτὸν, λέγων· Διὰ τὸν Κύριον εἰπόν μοι, καὶ ὠφέλησόν με. Τότε πολλὰ βιασθείς παρ' ἐμοῦ, λέγει μοι· Συγχώρησόν μοι, τὰ τρία ταῦ τα οίδα, ὅτι κατώρθωσα, τὸ μὴ γελᾶται, τὸ μὴ ὁμός σπι, τὸ μὴ ψεύσασθαι, Ην τις ἀναχωρητής εἰς τὰ μέρη τοῦ ἁγίου Ἰορδάνου, ὀνόματι Θεόδωρος, εὐνοῦχος. Οὗτος ἠναγκάσθη διὰ χρείαν τινὰ κατελθεῖν ἐν Κωνσταντινουπόλει καὶ δὴ εἰσῆλθεν ἐν πλοίῳ. Καὶ χρονοτριβησάντος τοῦ πλοίου εἰς τὸ πέλαγος, ἔλειψεν τὸ ὕδωρ, καὶ ἐν πολλῇ ἀθυμίᾳ καὶ ἀμηχανία ἦσαν οἱ ναῦται καὶ ἐπι βάται. Ἐγερθεὶς δὲ ὁ ἀναχωρητής, καὶ ἐκτείνας τὰς χεῖρας εἰς τὸν οὐρανὸν πρὸς τὸν Θεὸν σώζοντα ἐκ θανάτου τὰς ψυχὰς ἡμῶν· καὶ ποιήσας εὐχὴν, καὶ σφραγίσας την θάλασσαν τῷ σημείῳ τοῦ σταυροῦ, λέγει τοῖς ναύταις, Εὐλογητός Κύριος· ἀντλήσατε ὅσον δεῖσθε ὕδωρ. Καὶ ἐγέμισαν ὅλα τὰ ἀγγεῖα τοῦ ἐκ τῆς θαλάσσης γλυκέος ὕδατος, καὶ πάντες ἐδόξασαν τὸν Θεόν. *Ο ᾶς Γρηγόριος ἀναχωρητής διηγήσατο ἡμῖν, λέγων, ὅτι Κατερχόμενος ἐκ τοῦ Βυζαντίου εἰς πλεῖον, εἰσῆλθεν δὲ καὶ εἰς σκριβών μετὰ τῆς γυναί πος αὐτοῦ, ὅς ὤφειλεν εὔξασθαι ἐν τῇ ἁγίᾳ πόλει. Τῶν δὲ ὁ ναύκληρος πάνυ εὐλαβὴς, καὶ νηστευτής. Ω; οὖν ἐπλέομεν, ἀφειδῶς ἐδαπάνων τὸ ὕδωρ οἱ παῖδες τοῦ σκριβῶνος. Ελθόντες δὲ εἰς τὰ μεσοπέλα γος ἔλειψεν ἡμῖν τὸ ὕδωρ, καὶ ἦμεν ἐν πολλῇ ἀνάγκῃ, καὶ ἦν θέαμα ἰδεῖν ἐλεεινὸν, γυναῖκας, καὶ παῖδας, καὶ παιδία μικρὰ τῇ δίψῃ ἐκλελοιπότα, καὶ κειμένους ὡς νεκρούς. Ποιησάντων δὲ ἡμῶν ἐν τῇ τοιαύτη ἀνάγκῃ ὡς ἡμέρας γʹ, καὶ λοιπὸν ἐλπίδα ζωῆς μὴ ἐχόντων, ὁ σκριβὼν μὴ φέρων τὴν θλίψιν, ἐξήνεγκεν τὸ ξίφος αὐτοῦ, θέλων ἀποκτείναι τόν τε ναύκληρον, καὶ τοὺς ναύτας. Ελεγεν γὰρ, ὅτι οὗτοί εἰσιν αἴτιοι τοῦ ἀπολέσθαι ἡμᾶς, ἐπειδὰν οὐκ ἐγέμισαν εἰς τὴν χρείαν ἡμῶν ὕδωρ. Ἐγὼ δὲ τὸν ἀκριβῶνα παρα
col. 3043–3044page 97 of 132
PG 87:3043καλέσας, ἔλεγον, Μὴ ποιήσῃς τοῦτο, ἀλλὰ μᾶλλον χρείαν ἡμῶν. "Ην δὲ τὸ θαῦμα μέγα καὶ φοβερόν, ἡ νεφέλη, καὶ ἔξωθεν τοῦ πλοίου οὐκ ἔβρεξεν. δεηθῶμεν τοῦ Κυρίου ἡμῶν, Ἰησοῦ Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ Θεοῦ ἡμῶν, τοῦ ποιοῦντες μεγάλα, καὶ ἀνεξιχνίαστα, ὧν οὐκ ἔστιν ἀριθμό;. Ἰδοὺ γὰρ καὶ δ ναύκληρος, ὡς ὁρᾷς, τρίτην ταύτην ἡμέραν ἔχει τῇ νηστείᾳ καὶ τῇ εὐχῇ σχολάζων. Καὶ ἡσυχάσαντος τοῦ ἀκριβῶνος, τῇ τετάρτῃ ἡμέρᾳ ὡς περὶ ὥραν ἕκτην, ἐγερθεὶς ὁ ναύκληρος, μεγάλῃ τῇ φωνῇ ἐκέ κραγεν, λέγων· Δόξα σοι, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν, ὥστε ἡμᾶς καταπλαγῆναι ἐπὶ τῇ φωνῇ αὐτοῦ. Καὶ λέγει τοῖς ναύταις· χαλάσατε τας διφθέρας, καὶ ὡς ἐφή πλω σεν αὐτὰς, ἰδοὺ νεφέλη ἐλθοῦσα ἐπάνω τοῦ πλοίου, τοσοῦτον ὕδωρ έβρεξεν ἕως οὗ ἐγέμισεν πᾶσαν τὴν ὅτι ἀνεμίζοντος τοῦ πλοίου συνηκολούθει ἡμῖν Διηγήσατο ἡμῖν τις τῶν Πατέρων περὶ Ζήνωνος τοῦ βασιλέως, λέγων, ὅτι γυναίκα ἠδίκησεν εἰς τὴν θυγατέρα αὐτῆς. Ἡ δὲ ἐσχόλαζεν εἰς τὸν ναὸν τῆς παναγίας Δεσποίνης ἡμῶν τῆς Θεοτόκου Μαρίας παρα καλοῦσα αὐτὴν, καὶ λέγουσα μετὰ δακρύων· Ἐκ κησόν με ἀπὸ Ζήνωνος τοῦ βασιλέως. Ὡς οὖν ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας τοῦτο ἐποίει, φαίνεται αὐτῇ ἡ παν αγία Θεοτόκος, λέγουσα· Πίστευσόν μοι, γύναι, πολύ λάκις ήθελον ποιῆσαι τὴν ἐκδίκησίν σου, ἀλλ' ἡ δεξιά χείρ αὐτοῦ κωλύει με. Ην γὰρ ἐλεήμων πάνυ. Διηγήσατο ἡμῖν ὁ ἀς Παλλάδιος, ὅτι Ακήκοα διηγουμένου τινὸς τῶν Πατέρων, ονόματι ᾿Ανδρέα, ᾧ καὶ ἡμεῖς συνετύχομεν, ὅτι ὡς ὑπῆρχον νεώτερος, γέγονα ἄτακτος πάνυ. Καὶ πολέμου καὶ ἀταξίας γε νομένης, ἐγὼ καὶ ἄλλοι ἐννέα ἐφύγομεν ἐπὶ Παλαιστίνην, ὧν ὁ εἷς μὲν φιλόπονος ἦν, καὶ ὁ ἕτερο; Ἑβραῖος. Ελθόντων δὲ ἡμῶν ἐπὶ τὴν ἔρημον, ἡτέ νησεν ὁ Εβραίος μέχρι θανάτου, καὶ ἐν ἀθυμίᾳ ἡμεν πολλῇ, μὴ εἰδότες τί ποιῆσαι αὐτῷ. Πλὴν οὐκ εἰάτι μεν αὐτόν, ἀλλ᾽ ἕκαστος ἡμῶν κατὰ τὴν ἑαυτοῦ δύ να μιν ἐβάσταζεν αὐτόν. Θέλοντες δὲ ἀγαγεῖν αὐτὸν εἰς πόλιν, ἢ εἰς ἐμπορεῖον, ἵνα μὴ ἐν τῇ ἐρήμῳ ἀπο θάνῃ, ἐπειδὰν ὁ νεώτερος, ἐκ τῆς ἀσιτίας καὶ τοῦ σφοδροτάτου πυρετοῦ καὶ τοῦ ἀμέτρου κόπου καὶ τῆς ἐκ τοῦ καύματος δίψης, ὅλως διελύθη, καὶ ἤμελ λεν ἐκλείπειν (λοιπὸν γὰρ καὶ πρὸς τὴν ἔξοδον ἦν, καὶ οὐδὲ βασταχθῆναι ἴσχυεν), ἐβουλευσάμεθα μετά πολλῶν δακρύων ἐᾶται αὐτὸν εἰς τὴν ἔρημον, καὶ ἀπελθεῖν, ὑφορώμενοι τὸν ἐκ τῆς δίψης θάνατον καὶ εἰς ἡμᾶς γενησόμενον. Ως οὖν ἐθήκαμεν αὐτὸν εἰς τὴν ἄμμον, κλαίοντες, καὶ εἶδεν ἡμᾶς ἀπιέναι μέλλοντας, ἤρξατο ὁρκοῦν ἡμᾶς λέγων· Τὸν Θεὸν τὸν μέλλοντα κρῖναι ζῶντας καὶ νεκρούς, μὴ ἐάσητέ με Ἰουδαῖον ἀποθανεῖν, ἀλλ' ὡς Χριστιανόν. Ποιήσατε οὖν ἔλεος μετ' ἐμοῦ, καὶ βαπτίσατέ με, ἵνα κἀγὼ Χριστιανὸς ὑπεξέλθω τοῦ βίου τούτου, καὶ πρὸς Κύ ριον ἀπέλθω. Ἡμεῖς δὲ ἐλέγομεν αὐτῷ "Οντως, ἀδελφὲ, οὐκ ἔξεστιν ἡμῖν τι τοιοῦτον ποιῆσαι· κοσμι καὶ γάρ ἐσμεν· τοῦτο γὰρ τὸ ἔργον ἐπισκόπων ἐστὶ,
col. 3045–3046page 98 of 132
PG 87:3045να ἡ καὶ πρεσβυτέρων· πλὴν οὐδὲ ὕδατά εἰσιν ὧδε. Ὁ δὲ ἐπέμεινε τοῖς αὐτοῖς ἡμᾶς ὅρκοις μετά δακρύων ένα; ορκῶν, καὶ λέγων· Μὴ στερήσητέ με τῆς τοιαύτης δωρεάς, Χριστιανοί. Εν πλείστῃ οὖν ἀπορία των ἡμῶν, θεόθεν ὁ φιλόπονος κινηθείς λέγει μῖν· Εγείρατε αὐτὸν, καὶ ἐκδύσατε. Καὶ μετὰ πολ λου κόπου όρθιον αὐτὸν στήσαντες ἐξεδύσαμεν. Ὁ δὲ φιλόπονος πληρώσας ψάμμου τὰς χεῖρας αὐτοῦ, ἐπὶ τρὶς κατέχεεν αὐτοῦ τῇ κεφαλῇ, λέγων, βαπτίζεται Θεόδωρος εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἡμῶν ὑπακουσάντων τὸ ᾿Αμὴν, καθ᾿ ἕκαστον ὄνομα τῆς ἁγίας καὶ ὁμοουσίου καὶ προσκυνητῆς Τριάδος, καὶ ὡς ἐπὶ τοῦ Κυ ρίου, ἀδελφοί, οὕτως αὐτὸν ἰάσατο, καὶ ἐνίσχυσεν ὁ Χριστὸς ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ τοῦ ζῶντος, ὡς μηκέτι φα νῆναι ἐν αὐτῷ λείψανον ἀῤῥωστίας· ἀλλ᾽ ὑγιῶς καὶ ἐῤῥωμένως ἐν πάσῃ προθυμίᾳ τὸ λοιπὸν τῆς ἐρήμου προέτρεχεν ἡμῶν. Ἐλθόντες δὲ ἐν Ἀσκαλῶνι, ἀν ηγάγομεν τὰ περὶ τούτου τῷ μακαρίῳ καὶ ἐν ἁγίοις Διονύσῳ τῷ ταύτης ἐπισκόπῳ, τὸ ὅπως συν έβη τῷ ἀδελφῷ κατὰ τὴν ὁδόν. Ὁ δὲ ὅσιος ὄντως Διονύσιος τούτων ἀκούσας, ἐννεὸς ἐπὶ τῷ παραδόξῳ τούτῳ γέγονε θαύματι, καὶ τὸν κλῆρον ἅπαντα συγ καλεσάμενο;, ἀνατίθεται αὐτῷ τὸ πρᾶγμα, καὶ εἰ ἄρα ὤφειλεν αὐτῷ λογισθῆναι εἰς βάπτισμα ἡ τῆς ψάμμου ἐπίχυσις ἢ οὔ. Καὶ οἱ μὲν ἔλεγον, ὅτι, ὤφει δεν αὐτῷ λογισθῆναι διὰ τὸ παράδοξον τοῦ θαύματος· οἱ δὲ ἔφασκον, Οὔ. Καὶ γὰρ ὁ θεολόγος Γρηγόριος πάντα ἐξαριθμεῖται τὰ βαπτίσματα, βάπτισμα λέγων Μωσαϊκὸν, ἀλλ' ἐν ὕδατι, καὶ πρὸ τούτου δὲ ἐν νεφέλῃ καὶ θαλάσσῃ βάπτισμα· καὶ τὸ Ἰωάννου οὐ κέτι μὲν Ἰουδαϊκόν. Οὐ γὰρ ἐν ὕδατι μόνον, ἀλλὰ καὶ εἰς μετάνοιαν· βαπτίζει καὶ Ἰησοῦς, ἀλλ' ἔν Πνεύματι· τοῦτο ἡ τελειότης. Οἶδα καὶ τέταρτον βάπτισμα τὴ διὰ μαρτυρίου καὶ αἵματος, οἶδα και πέμπτον ἔτι τὸ τῶν δακρύων. Ποῖον οὖν τούτων εδα πτίσατο, ἵνα καὶ κυρώσωμεν αὐτό; Καὶ μάλιστα τοῦ Κυρίου πρὸς Νικόδημον λέγοντος, Εάν μήτις γεννητὴ ἐξ ὕδατος καὶ Πνεύματος, οὐ μὴ εἰσέλθῃ εἰς βασι λείαν τῶν οὐρανῶν· οἷς καὶ ἀντέλεγον ἕτεροι· Τι οὖν; ἐπειδὴ οὐ γέγραπται περὶ τῶν ἀποστόλων, ὅτι ἐβαπτίσθησαν, οὐκ εἰσέρχονται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν εὐρανῶν; Πάλιν δὲ τούτοις ἄλλοι ἀντεφέροντο λέ γοντες· Ναί, ἀληθῶς ἐβαπτίσθησαν, καθώς Κλήμης ὁ Στρωματεὺς, ἐν τῷ πέμπτῳ τόμῳ τῶν ὑποτυπώ- 1 σεων μέμνηται· Φησὶ γὰρ, τὸ ἀποστολικὸν ῥητὸν ἐξηγούμενος τὸ λέγον ὁ Εὐχαριστῶ, ὅτι οὐδένα ὑμῶν Εβάπτισα, ὁ Χριστός λέγεται Πέτρον μόνον βεβαπτικέναι, Πέτρος δὲ ᾿Ανδρέαν, Ανδρέας Ἰάκωβον καὶ Ἰωάννην, ἐκεῖνοι δὲ τοὺς λοιπούς. Τούτων δὲ καὶ ἑτέρων πλειόνων λαληθέντων, ἔδοξε τῷ μακαρίῳ Διονυσίῳ τῷ ἐπισκόπῳ ἀποστεῖλαι τὸν ἀδελφὸν εἰς τὸν ἅγιον Ἰορδάνην, κἀκεῖσε βαπτίζεσθαι. Τὸν δὲ φιλόπονον ἐκεῖνον διάκονον ἐχειροτόνησε.
col. 3047–3048page 99 of 132
PG 87:3047Ελεγεν ὁ ἀββᾶς Ἰωάννης ὁ Κίλιξ, ὅτι καθημένων ἡμῶν εἰς τὸ Ἔννατον Αλεξανδρείας, παρέβαλεν ἡμῖν ὁ Αἰγύπτιος μοναχός, καὶ διηγήσατο λέγων, ὅτι ἦλο θεν εἰς τὴν λαύραν τῶν κελλίων ἀδελφὸς ἀπὸ ξένης, θέλων καθίσαι· καὶ βαλὼν μετάνοιαν τῷ πρεσβυτέρῳ, παρεκάλει, ἵνα εἰς τὸ κελλίον Εὐαγρίου καθίση. Ο δὲ πρεσβύτερος ἔλεγεν αὐτῷ μὴ δύνασθαι καθ ἶσαι ἐκεῖ. ῾Ο δὲ ἀδελφὸς ἔλεγεν, ὅτι Ἐὰν μὴ μείνω ἐκεῖ, πάντως ἀναχωρῶ. Λέγει αὐτῷ ὁ πρεσβύτερος Φύσει τέκνον, χαλεπός δαίμων οἰκεῖ ἐκεῖ. Ο γὰρ πλανήσας Εὐάγριον, καὶ ἀποστήσας αὐτὸν ἐκ τῆς ὀρθῆς πίστεως, καὶ ἐμβαλὼν αὐτῷ τὰ μυσαρὰ δό γματα, οὐκ ἐῇ ἐκεῖ καθίσαι τινά. Ο δὲ ἀδελφὸς, ἐπ έμενεν λέγων, ὅτι Ἐὰν ὧδε μένω, ἐκεῖ ἔχω καθίσα:. Τότε λέγει ὁ πρεσβύτερος· Τῷ κρίματί σου ὕπαγε, κάθου. Καὶ δὴ ἀπελθὼν ὁ ἀδελφὸς ἐκάθισεν μίαν ἑβδο μάδα, καὶ ἐλθούσης τῆς ἁγίας Κυριακής, ήλθεν εἰς τὴν ἐκκλησίαν. Καὶ ἰδὼν αὐτὸν ὁ πρεσβύτερος, παρεκλήθη. Τῇ δὲ ἐρχομένῃ Κυριακῇ οὐκ ἦλθεν εἰς τὴν ἐκκλησίαν· καὶ παρακαλεῖ δύο ἀδελφοὺς ὁ πρε σβύτερος, ἵνα ἀπελθόντες μάθωσι διατί οὐ παρεγένετο εἰς τὴν ἐκκλησίαν· καὶ ἀπελθόντες οἱ ἀδελφο ἐν τῷ κελλίω, εὗρον τὸν ἀδελφὸν βαλόντα σχοινίον εἰς τὸν τράχηλον, καὶ ἀπαγξάμενον. Διηγήσατο ἡμῖν ὁ ἀββᾶς Γεώργιος ὁ πρεσβύτερος τοῦ κοινοβίου τῶν Σχολαρίων, ὅτι εἰς τὰ Μονίδια γέρων μέγας τονικὸς ἐκαθέζετο, ἦν δὲ ἀφελή, σε περί τὴν πίστιν, καὶ ὅπου ηὕρισκεν, μετελάμβανεν ἀδια κρίτως. Ἐν μιᾷ οὖν ὤφθη αὐτῷ ἄγγελος Θεοῦ, λέ γων· Εἰπὲ, γέρων, ἐὰν ἀποθάνῃς, πῶς θέλεις ἵνα ἐν ταφιάσωμέν σε; ὡς οἱ Αἰγύπτιοι μοναχοὶ ἐνταφιά ζουσιν, ἢ ὡς οἱ Ἱεροσολυμίται; Ο δὲ γέρων ἀπὸ εκρίθη αὐτῷ, λέγων· Οὐκ οἶδα. Τότε λέγει αὐτῷ ὁ ἄγγελος - Σκέψαι, καὶ ἔρχομαι μετὰ τρεῖς ἑβδομάδας, καὶ λέγεις μοι. Απελθὼν οὖν ὁ γέρων πρὸς ἄλλον 66, διηγήσατο αὐτῷ ἅπερ ήκουσε παρὰ τοῦ ἀγγέλου. Ὡς οὖν ἤκουσεν ὁ γέρων, ἐννεὸς γέγονεν ἐπὶ τῇ ἀκοῇ· καὶ ἀτενίσας εἰς αὐτὸν ἐπιπολύ, θεό θεν κινηθείς, λέγει αὐτῷ· Ποῦ μεταλαμβάνεις τῶν ἁγίων μυστηρίων; Ο δὲ ἀποκριθεὶς λέγει αὐτῷ Οπου εὕρω. Τότε λέγει αὐτῷ ὁ γέρων· Μηκέτι δόξῃ σοι ἔξωθεν τῆς ἁγίας καθολικῆς καὶ ἀποστολικής Ἐκκλησίας κοινωνῆσαι, ἔνθα ὀνομάζονται αἱ ἅγιοι στ τέσσαρες σύνοδοι, ἡ ἐν Νικαίᾳ τῶν τιη, καὶ ἡ ἐν Κωνσταντινουπόλει τῶν ρν, καὶ ἡ ἐν Ἐφέσῳ πρώτη τῶν σ', καὶ ἡ ἐν Καλχηδόνι 68 χλ' (ο). Καὶ ὅταν ἔλθῃ ὁ ἄγγελος, λέγε αὐτῷ· ὡς οἱ Ἱεροσολυμίται θέλω. 60 1. ἀμελής. 6 γέροντα διακριτικόν. οἰκουμενικαί. 68 Χαλκηδόνι. ῎Ορος τῆς ἁγίας καὶ οἰκουμενικῆς τετάρτης συνόδου Πατέρων ἁγίων ἐν Χαλκηδόνι, οἷς ἦν ἀριθμὸς ἑπτὰ συνθέτους ἔχων δραμούσας εἰς ἑαυτὸν ἐννάδας.
col. 3049–3050page 100 of 132
PG 87:3049Μετὰ οὖν τρεῖς ἑβδομάδας ἦλθεν ὁ ἄγγελος, καὶ λέ-:? γει τῷ γέροντι· Τί ἔν! γέρων; ἐσκέψω; Ὁ δὲ γέρων λέγει αὐτῷ· ὡς Ἱεροσολυμῖται θέλω. Λέγει αὐτῷ ὁ ἄγγελος· Καλῶς, καλῶς. Καὶ εὐθέως παρέδωκεν τὴν ψυχήν. Τοῦτο δὲ ὅλον γέγονεν, ἵνα μὴ τοὺς κόπους αὐτοῦ ἀπολέσῃ ὁ γέρων, καὶ μετὰ αἱρετικῶν κατα κριθῇ. η Παρεβάλομεν τῷ ἀσθᾷ Ιωάννῃ τῷ ἀναχωρητῇ τῷ λεγομένῳ Πυῤῥῷ, καὶ διηγήσατο ἡμῖν, λέγων, ὅτι "Ηκουσα λέγοντος τοῦ ἀ Ιωάννου τοῦ Μωαβίτου, ὅτι Μονάστριά τις ἦν ἐν τῇ ἁγίᾳ πόλει, πάνυ εὐλα ὴς καὶ κατὰ Θεὸν προκύπτουσα. Φθονήσας οὖν ὁ διάβολος τῇ παρθένῳ, ἐμβάλλει νέῳ τινὶ σατανικὸν εἰς αὐτὴν ἔρωτα. Ἡ δὲ θαυμασία ἐκείνη παρθένος θεω ρήσασα τε τῆς τοῦ δαίμονος ἐπιβουλῆς καὶ τῆς τοῦ νέου ἀπωλείας, λαβοῦσα εἰς ἓν μαλάκιον ὀλίγα βρε κτὰ ἔρχεται εἰς τὴν ἔρημον· καὶ τῷ νέῳ διὰ τῆς ἀναχωρήσεως τὸ ἀνενόχλητον καὶ τὴν σωτηρίαν πραγματευομένη, καὶ ἑαυτῇ τὴν ἐκ τῆς ἐρημίας ἀσφά λειαν. Μετὰ πολὺν οὖν χρόνον, κατ' οἰκονομίαν Θεοῦ, ἵνα μὴ ἄγνωστος ἡ ἐνάρετος αὐτῆς μείνῃ πολιτεία, θεωρεῖ αὐτὴν ἀναχωρητής τις ἐν τῇ ἐρήμῳ τοῦ ἁγίου Ἰορδάνου, καὶ λέγει αὐτῇ· Ἀμμᾶ, τί ποιεῖς εἰς τὴν ἔρημον ταύτην; 'Η δὲ λαθεῖν θέλουσα τὸν ἀναχωρητὴν, λέγει αὐτῷ· Συγχώρησόν μοι, ὅτι ἐπλανήθην τὴν ὁδόν· ἀλλὰ ποίησον ἀγάπην, Πάτερ, διὰ τὸν Κύ ριον, καὶ δεῖξόν μοι αὐτήν. Ὁ δὲ θεόθεν γνοὺς τὰ κατ' αὐτὴν, λέγει αὐτῇ· Πίστευσόν μοι, ἀμμᾶ, οὔτε πεπλάνησαι τὴν ὁδὸν, οὔτε ὁδὸν ἐπιζητεῖς ἀλλ' ὡς γινώσκουσα ὅτι τὸ ψεῦδος ἐκ τοῦ διαβόλου ἐστίν, εἰπέ μοι τὴν αἰτίαν ἐν ἀληθείᾳ, δι᾿ ἣν ἦλθες ἐνταῦθα. Τότε λέγει αὐτῷ ἡ παρθένος • Συγχώρησόν μοι, ἀ, νεώτερός τις ἐσκανδαλίσθη εἰς ἐμὲ, καὶ διὰ τοῦτο ἦλθον εἰς τὴν ἔρημον ταύτην, κρίνασα μᾶλλον ὧδε ἀποθανεῖν, ἢ πρόσκομμά τι τινι γε νέσθαι, κατὰ τὴν τοῦ ᾿Αποστόλου φωνήν. Λέγει αὐτῇ πάλιν ὁ γέρων· Καὶ πόσον χρόνον ἔχεις ὧδε; 'Η δὲ λέγει αὐτῷ· Εχω χάριτι Χριστοῦ ἔτη ιζ'. Πάλιν λέ γει αὐτῇ ὁ ἀναχωρητής· Καὶ πόθεν ἐσθίεις; 'Η δὲ ἐκβαλοῦσα τὸ μαλάκιον καὶ τὰ βρεκτὰ ἐν αὐτῷ, λέ γει τῷ ἀναχωρητῇ· "Ιδε τοῦτο τὸ μαλάκιον 8 βλέπεις, μετ᾿ ἐμοῦ ἐξῆλθεν ἐκ τῆς πόλεως, ἔχον καὶ τὰ μια κρὰ ταῦτα βρεκτὰ, καὶ οἰκονομίαν τοιαύτην εἰς ἐμὲ τὴν ταπεινὴν ἐποίησεν ὁ Θεὸς, ὅτι χρόνον τοσοῦτον ἐξ αὐτῶν ἐσθίω, καὶ οὐκ ἠλαττώθησαν. Καὶ τοῦτο δὲ γίνωσκε, Πάτερ, ὅτι οὕτως με ἡ αὐτοῦ ἀγαθότης ἐσκέπασεν, ὅτι τὰ ιζ' ἔτη ταῦτα, οὐκ ἴδεν με ἄνθρωπος, εἰ μὴ σὺ μόνος σήμερον· ἐγὼ δὲ πάντας ἐθεά ρουν. Καὶ ταῦτα μαθὼν ὁ ἀναχωρητής, ἐδόξασεν τὸν Θεόν. 69 αἰσθομένη. ΝΟΤΑ. (γ) Βρεκτά. Εσθίομεν ἄρτον, καὶ φάβα βρεκτόν. Αρτον καὶ βρεκτά ; Καὶ ἐρεβίνθια βρεκτά. Πρόσκομμα τι.
col. 3051–3052page 101 of 132
PG 87:3051Διηγήσατο ἡμῖν ὁ ὁσιώτατος Διονύσιος, ὁ πρεσβύτερος καὶ σκευοφύλαξ τῆς τῶν ᾿Ασκαλογιτῶν ἁγιω τάτης Εκκλησίας, περὶ τοῦ ἀ Ἰωάννου τοῦ ἀνα χωρητοῦ, λέγων, ὅτι Οντως μέγας ἐν τῇ παρούσῃ γενεᾷ κατὰ Θεὸν γέγονεν ἄνθρωπος· καὶ πρὸς σύ στασιν τῆς αὐτοῦ πρὸς Θεὸν εὐαρεστήσεως, τούτο τὸ θαῦμα περὶ αὐτοῦ διηγεῖτο. Ἐν σπηλαίῳ, φησίν, ὁ γέρων ἐκάθητο εἰς τὰ μέρη Σοχοῦς τοῦ κτήματος ἀπὸ μιλίων μικρῷ πρὸς Ἱεροσολύμων κ'· εἰκόνα δε εἶχεν ὁ γέρων ἐν τῷ σπηλαίῳ αὐτοῦ τῆς παναγίας ἀχράντου Δεσποίνης ἡμῶν Θεοτόκου καὶ 'ἀειπαρθένου Μαρίας, ἐν ἀγκάλαις φέρουσαν τὸν Θεὸν ἡμῶν. Καθότι οὖν ἐβούλετο ἀπελθεῖν εἰς τόπον τινὰ, ἢ εἰς ἐρήμους μακρὰς, ἢ εἰς Ἱεροσόλυμα, πρὸς τὸ προσκυνῆσαι τὸν ἅγιον σταυρὸν καὶ σεβαστούς τόπους, ἢ καὶ εἰς τὸ Σιναίον ὄρος, πρὸς τὸ εὔχεσθαι, καὶ εἰς μάρτυρας ἀφεστῶτας Ἱεροσολύμων πολλοῖς καὶ μα κροῖς διαστήμασιν (ἦν γὰρ φιλομάρτυς ὁ γέρων, καὶ νῦν μὲν ἀπίη πρὸς τὸν ἅγιον Ιωάννην εἰς Εφεσον, νῦν δὲ εἰς τὸν ἅγιον Θεόδωρον εἰς Εὐχαῖταν 10, και ἄρτι μὲν εἰς τὴν τῶν Ἰσαύρων εἰς τὴν ἁγίαν τι θέα κλαν εἰς Σελεύκειαν, ἄρτι δὲ εἰς τὴν ἅγιον Σέργιον εἰς τὸ Σαφᾶς· καὶ ποτὲ μὲν εἰς τοῦτον, ποτὲ δὲ εἰς ἐκεῖνον τὸν ἅγιον ὤδευσεν), ἐσκεύαζεν τὴν κανδήλαν (ι), καὶ ἧπτεν ὡς εἶχεν συνήθειαν, καὶ πρὸς ἱκεσίαν στὰς, καὶ τὴν πορείαν αὐτῷ κατευθυνθῆναι τὸν Θεὸν ἱκετεύσας, ἔλεγεν εἰς τὴν Δέσποιναν, εἰς τὴν εἰκόνα αὐτῆς προσέχων· 'Αγία Δέσποινα Θεοτόκε, ἐπειδὴ ὁδὸν μέλλω βαδίσαι μακράν, πολλῶν ἡμερῶν προθεσμίαν ἔχουσαν, τῆς κανδήλας σου φρόντισον, καὶ σβεννυμένην αὐτὴν κατὰ τὴν ἐμὴν πρόθεσιν φύ λαξαι· ἐγὼ γὰρ τὴν σὴν βοήθειαν συνοδοιπόρον ἔχων ἀπέρχομαι. Καὶ ταῦτα πρὸς τὴν εἰκόνα φήσας, ἐξήρ χετο. Καὶ τὴν προτεθεῖσαν πορείαν ποιήσας, ὑπο έστρεφεν, ποτὲ μὲν διὰ μηνός, ποτὲ δὲ διὰ δύων και τριῶν, ἔστιν δὲ ὅτε καὶ διὰ πέντε καὶ ἕξ· καὶ οὕτως εὕρισκεν τὴν κανδήλαν ἐσκευασμένην τε καὶ ἀπτο μένην, καθάπερ αὐτὴν πρὸς τὴν ὁδοιπορίαν ἐξερ χόμενος εἴισεν, καὶ οὐδέποτε αὐτὴν ἀφ' ἑαυτῆς σβεσθεῖσαν ἑώρακεν, οὔτε ἐξ ὕπνου ἀνιστάμενος, οὔτε ἐξ ἀποδημίας ἐπαναστρέφων, οὔτε ἐξ ἐρήμου φοιτῶν εἰς τὸ σπήλαιον. Ἔλεγεν δὲ ἡμῖν καὶ τοῦτο περὶ τοῦ αὐτοῦ ὁ αὐτὸς Διονύσιος ὁ πρεσβύτερος, ὅτι Ἐν μιᾷ περιεπάτει ὁ γέρων ἐν τοῖς ὁρίοις Σοχοῦς τοῦ κτήματος· ἔνθα ἦν αὐτοῦ καὶ τὸ σπήλαιον· καὶ περιπατῶν μέγαν ἐθέασε λέοντα ἐξ ἐναντίας ἐρχόμενον, καὶ πλησίον γινόμε Περιεπάτει δὲ ἐν ὁδῷ πάνω στενῇ μεταξύ δύο προκειμένη φραγμῶν, οἷς οι γεωργοί περιφράττειν το Ι. Εὐχαῖτας. " ὁσιομάρτυρα. ΝΟΤΑ. 569, 1. 11, ιν: Ἐξ ἐκείνης ὁ θάνατος τὸν κόσμον διατρέχων, εἰς σὲ δὲ προσκόψας πεσείται. προσμόταν Κανδήλα. κανδηλάριος, 2: Περὶ τῆς μερίμνης του κανονάρχου, κανδηλαρίου, καὶ νοσοκόμων.
col. 3053–3054page 102 of 132
PG 87:3053αὐτῶν τὰς ἀρούρας ειώθασιν, τὰ τῶν ξύλων ἀκαν θώδη φυτεύοντες· καὶ τοσαύτην ἡ ὁδὸς ἐκ τῶν ἀκάν θων εἶχεν στένωσιν, ὡς μόλις ἕνα τινὰ μηδὲν ἐπι φερόμενον ἐν αὐτῇ πεζεύοντα δέχεσθαι, καὶ ἀκωλύτως μὴ συγχωρεῖσθαι βαδίζειν τὸν ἐν αὐτῇ πορευόμενον. Ως δὲ ἀλλήλοις προσήγγισαν, ὅ τε γέρων καὶ ὁ λέων, οὔτε ὁ γέρων ὑπέστρεψεν εἰς τὸ δίοδον δοῦναι τῷ λέοντι, οὔτε διὰ τὸ πάνυ στενὸν τῆς ὁδοῦ ὁ λέων ὑποστρέφειν ἐδύνατο, οὔτε παρελθεῖν ἀμφο τέρους ἐνεδέχετο. Θεωρήσας οὖν ὁ λέων τοῦ Θεοῦ τὸν θεράποντα προβαίνειν βουλόμενον, καὶ μηδαμῶς ὑποστρέφειν θέλοντα, εἰς τοὺς ὄπισθεν πόδας στὰς, καὶ γενόμενος όρθιος ἐπὶ τῶν ἐξ ἀριστερῶν τοῦ γέν ροντος ἀνεκλίθη φραγμῶν, καὶ τῷ βάρει, καὶ τῇ δυνάμει τοῦ σώματος μικρὰν ευρυχωρίαν ποιήσας ἀνεμπόδιστον τῷ δικαίῳ τὴν πορείαν παρέσχεν· καὶ οὕτω παρῆλθεν ὁ γέρων τὸ ὀπίσθιον προσψαύων τοῦ λέοντος· καὶ τότε μετὰ τὴν αὐτοῦ πάροδον ὁ λέων ἐξαναστὰς τοῦ φραγμοῦ, τὴν οἰκείαν ὁδὸν παρελήλυθεν. Τῷ ἀεεῇ Ἰωάννῃ παρέβαλεν ἀδελφὸς, καὶ οὐδὲν εὗρεν ἐν τῷ σπηλαίῳ αὐτοῦ. Καὶ λέγει αὐτῷ, Πῶς κάθῃ ὧδε, Πάτερ, μὴ ἔχων τὰς χρείας σου; Απο εκρίθη ὁ γέρων· Τὸ σπήλαιον τοῦτο, τέκνον, κή ρωμά ἐστι· δός, λάβε. Μοναστήριόν ἐστι πλησίον τῆς ἁγίας Βηθλεέμ, τοῦ ἁγίου Σεργίου, ὡς ἀπὸ σημείων δύο, τὸ ἐπονομαζόμενον Ξηροπόταμος. Ἐν τούτῳ ἡγούμενος ἦν εὐλαβὴς πάνυ ὁ ἀᾶς Εὐγένιος ονόματι, ὕστερον δὲ γέγονεν ἐπίσκοπος Ἑρμοπόλεως τῆς κατ' Αἴγυπτον ἥτις διάκειται ἐν μεθορίοις τῆς πρώτης Θηβαΐδος. Οὗτος διηγήσατο ἡμῖν παραβαλοῦσιν ἐν τῷ μονα στηρίῳ περὶ τοῦ ἀ Αλεξάνδρου τοῦ Κίλικος, ὅτι μετὰ τὸ καταγηρᾶσαι αὐτὸν ἐν τοῖς σπηλαίοις τοῦ ἁγίου Ἰορδάνου, ἔλαβεν αὐτὸν ἐν τῷ μοναστηρίῳ ἑαυτοῦ· καὶ περὶ τὰ τελευταῖα αὐτοῦ, κλινήρης γέ γονεν ἐπὶ μῆνας τρεῖς. Καὶ πρὸ δέκα ἡμερῶν τοῦ πρὸς Κύριον ἐκδημῆσαι αὐτὸν, ἐδαιμονίσθη ἐκ φθό νου διαβολικοῦ. Ἤρξατο οὖν ὁ γέρων πρὸς τὸν δαί μονα λέγειν· Πρὸς ἑσπέραν ἦλθες, ἄθλιε. Τοῦτο μέγα οὐκ ἔστιν· ὅτι ἐν κλίνῃ λέλυμαι, καὶ ἀκίνητος ὑπάρχω. Έδειξας πάνυ, ἄθλιε, τὴν ἀσθένειάν σου, καὶ μὴ θέλων. Εἰ γὰρ ἦς δυνατὸς καὶ ἴσχυες, ὤφειλες ἐλθεῖν πρὸ ἄλλων πεντήκοντα ἢ ἑξήκοντα ἐτῶν ἐγω γύς μου, ἵνα διὰ τοῦ ἐνδυναμοῦντός με Χριστοῦ, ἔδειξά σοι τὴν ἀσθένειάν σου, καὶ κατέβαλόν σου τὸ φρύαγμα, καὶ συνέτριψα σου τὸν ἀκαμπῆ αὐχένα. Νῦν δὲ οὐκ ἐμή ἐστιν ἀσθένεια, ἀλλ' ἡ καταπονοῦσά με. Πλὴν εὐχαριστῶ τῷ Θεῷ, πρὸς ὃν ἀπερχόμενος ἐνδείξομαι τὴν ἀδικίαν ἣν ὑπέστην ὑπὸ σοῦ, ὅτι μετὰ τὴν ἐν τῇ ἀσκήσει τῶν τοσούτων ἐτῶν κακοπάθειαν, περὶ τὴν ἔξοδον ἐπέσης μοι ἀνελεημόνως. Ταῦτα καθ᾿ ἑκάστην ἡμέραν μετὰ καὶ ἄλλων πλειόνων λέγων, τῇ δεκάτῃ ἡμέρᾳ μετά πάσης ἡσυχίας τῷ Δεσπότῃ Χριστῷ παρέδωκεν τὸ πνεῦμα αὐτοῦ ἐν εἰρήνῃ. Ελεγεν ὁ ἀββᾶς Θεόδωρος ὁ Κίλιξ, ὅτι Καθημένου
col. 3055–3056page 103 of 132
PG 87:3055Λ μου ἐν τῇ Σκήτει, ἦν ἐκεῖ τις γέρων ὀνόματι Δι βίδ. Ἐν μιᾷ οὖν ἀπῆλθεν θερίσαι μετὰ καὶ ἄλλων μοναχῶν. Τοῦτο δὲ ἔθος ἐστὶ ἐπὶ τοῖς Σκητιώται; ἀπέρχεσθαι εἰς τὰ κτήματα, καὶ θερίζειν. ᾿Ανῆλθεν οὖν ὁ γέρων εἰς κτῆμα, καὶ ἡμερομίσθει. Εἰς δὲ γεωργὸς ἐμισθώσατο αὐτόν. Ὡς οὖν ἐθέριζεν ὁ γέ ρων, γέγονεν ἐν μιᾷ ἡμέρᾳ περὶ ὥραν ἔκτην καύσων πολύς, καὶ ἀπῆλθεν ὁ γέρων εἰς μίαν καλύβην, καὶ ἐκάθισεν. Ελθὼν δὲ ὁ γεωργὸς, καὶ ἰδὼν αὐτὸν καθ ήμενον, λέγει αὐτῷ μετ' ὀργῆς· Διότι οὐ θερίζεις, γέρων; Οὐκ οἶδας, ὅτι μισθόν σοι παρέχω; Λέγει αὐτῷ, Ναί, ἀλλ' ἐπειδὴ καύσων ἐστὶν πάνυ, καὶ οἱ κόκκοι τοῦ σίτου ἐκ τῶν σταχύων ἐκπίπτουσι, διὰ τοῦτο μικρὸν ἀναμένω, ἵνα παρέλθῃ ὁ καύσων, καὶ μὴ ζημιοῦσαι. Λέγει αὐτῷ ὁ γεωργός Εγείρου, κάμνε, κἂν καῇ ὅλα. Λέγει αὐτῷ ὁ γέρων· Καὶ θέα λεις ἵνα καῇ; Λέγει αὐτῷ ὁ γεωργός μετά θυμοῦ Ναί, εἶπόν σοι. Τότε ἀνέστη ὁ γέρων, καὶ ἰδοὺ ἄγνω ἤρξατο καίεσθαι ὁ ἀγρός. Τότε φοβηθεὶς ὁ γεωργός, ἦλθεν εἰς τὸ ἄλλο μέρος, ὅπου οἱ ἄλλοι γέροντες ἐθέριζον, καὶ παρεκάλεσεν αὐτοὺς, ἵνα ἐλθόντες παρακαλέσωσι τὸν γέροντα, ἵνα εὐξηται και κατα παύσῃ τὸ πῦρ. Ελθόντων δὲ αὐτῶν ἔβαλον μετά νοιαν τῷ γέροντι. Ὁ δὲ εἶπεν, Αὐτὸς εἶπεν καῆναι. Ομως δὲ παρακληθεὶς ὁ γέρων ὑπ' αὐτῶν, ἀπῆλθεν, καὶ στὰς μεταξὺ τῶν ἤδη καυθέντων, καὶ τῶν μὴ καυθέντων; ηύξατο, καὶ παραχρῆμα ἐσβέσθη τὸ πῦρ τῆς ἀρούρας, καὶ ἐσώθη τὸ λοιπὸν, καὶ ἐθαύμασαν οἱ πάντες, καὶ ἐδόξασαν τὸν Θεόν, Οντες ἡμεῖς ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ ἐν τῷ Ἐννάτῳ παρ εβάλομεν εἰς τὸ μοναστήριον τοῦ ἀββᾶ Ἰωάννου, τοῦ Ευνούχου, ὠφελείας χάριν· εὗρομεν δὲ ἄνδρα γεγηρακότα, ποιήσαντα εἰς τὸ μοναστήριον περὶ τὰ ὀγδοήκοντα ἔτη, ἐλεήμονα, οἷον ἄλλον οὐχ ἑωρά καμεν οὐ μόνον πρὸς ἀνθρώπους, ἀλλὰ καὶ πρὸς τὰ ἄλογα ζῶα. Τί γὰρ ἐποίει ὁ γέρων ἄλλο ἔργον οὐκ εἶχεν ἀλλ᾽ ἢ τοῦτο· Ἐγειρόμενος ἀπὸ πρωί, παρ έβαλλεν τοῖς κυναρίοις ὅλοις τοῖς οὖσιν ἐν τῇ λαύρα, ὁμοίως μὲν ἔβαλλεν σεμίδαλιν τοῖς μικροῖς μυρμη κίοις, σίτον δὲ τοῖς μεγάλοις, ἔβρεχεν δὲ καὶ παξαμάδας, καὶ εἰς τὰ δώματα ἔρέιπτε, ἵνα τὰ πετεινὰ φάγωσιν· οὕτως διάγων οὐκ εἴασεν ἐν τῷ μοναστηρίῳ αὐτοῦ, οὐ θύραν, οὐ θυρίδα, οὐ σπετλὸν, οὐ κανδήλαν, οὐ πίνακα, καὶ ἵνα μὴ ὅλα λέγων μήκος ἐμποιῶ τῷ διηγήματι, οὐκ εἴασεν ὅλως τῶν ἐπι γείων οὐδὲν, οὐκ ἐκράτησέν ποτε ἕως μιᾶς ὥρας, οὐ λογάρην, οὐ χρῆμα, οὐχ ἱμάτιον, ἀλλὰ πάντα παρ εἶχεν τοῖς δεομένοις, πᾶσαν φροντίδα των μελλόντων ποιούμενος. Διηγοῦντο καὶ τοῦτο περὶ αὐτοῦ, τὸ ἐλεῆμον καὶ φιλοσυμπαθές παραστῆναι βουλόμενοι, ὅτι Ἐν μια ἦλθέν τις γεωργὸς πρὸς αὐτὸν, αἰτῶν ἐν νόμισμα ἐκ χρυσοῦ δοῦναι αὐτόν. Ἐπειδὴ δὲ ὁ γέρων οὐκ εἶχεν (οὐ γὰρ ἐκράτει ποτέ χρυσίον), έπεμψεν αὐτὸν, καὶ ἐδανείσατο ἀπὸ μοναστηρίου, καὶ δέδωκεν τῷ ἀνθρώπῳ εἰρηκότι αὐτῷ, ὅτι Μετὰ ἕνα μήνα παρέχω σοι αὐτό. Ως δὲ παρῆλθον ἔτη δύο, καὶ οὐ δέδωκεν αὐτὸ
col. 3057–3058page 104 of 132
PG 87:3057(οὐδὲ γὰρ ἔσχεν ὁ γεωργός), μετακαλεῖται αὐτὸν ὁ ἀεσᾶς Ιωάννης, καὶ λέγει αὐτῷ· Δός μοι τὸ νόμι σμα, ἀδελφέ. Ὁ δὲ εἶπεν, Γινώσκει ὁ Θεὸς, ὅτι οὐκ Έχω. Τότε λέγει αὐτῷ ὁ γέρων Εὗρόν σοι πόρον, δι' οὗ ὠφέλησας ἀποδοῦναί μοι αὐτό. Ὁ δὲ εἶπεν τῷ γέροντι, Εἴ τι κελεύεις, είπέ μοι, καὶ ποιῶ· νομίσας ὁ ἄνθρωπος, ὅτι ἔργον αὐτῷ θέλει ἐπιτάξαι. Τότε λέγει ὁ ἀββᾶς Ἰωάννης· Οταν εὐκαιρῇς, καὶ οὐκ ἔχῃς τι ἐργάσασθαι, ἔρχου καὶ βάλε τριάκοντα μετα νοίας, καὶ τάξω σοι ἓν κεράτιον, καὶ παρείχεν αὐτῷ φαγεῖν καὶ πιεῖν· καὶ συνθέμενος τοῦτο ποιεῖν τῷ ἀνθρώπῳ καθ' ὅτι ηὐκαίρει, ἤρχετο, καὶ βάλλοντι αὐτῷ τὰς μετανοίας, ἐχάρισεν αὐτῷ ὁ γέρων μίαν χάριν, τοῦτό ἐστιν ἓν κεράτιον· καὶ παρεῖχεν αὐτῷ φαγεῖν, καὶ πιεῖν· καὶ ἐδίδου αὐτῷ παξαμάδας εἰς λόγον τοῦ οἴκου αὐτοῦ πέντε. Οταν οὖν ἐπλήρωσεν τὰ κδ' κεράτια, ὅ ἐστιν νόμισμα, ἔλαβεν ἀπ᾿ αὐτοῦ τὸ συντόμιον ὁ γέρων, καὶ ἀπέλυσεν αὐτὸν, δεδωκώς αὐτῷ καὶ εὐλογίας. ῾Ο αὐτὸς ἀββᾶς Ἰωάννης Εὐνοῦχος διηγήσατο ἡμῖν, λέγων, ὅτι ᾿Ανῆλθον ἐν Θηβαΐδι ἐν τῷ κοινοβίῳ τοῦ ἀ ᾿Απολλω, καὶ εἶδον ἐκεῖ ἀδελφὸν νεώτερον ἔχοντα πατέρα κατὰ σάρκα, καὶ αὐτὸν μοναχόν. Συνετάξατο οὖν, ὁ νεώτερος μὴ πιεῖν μήτε ὕδωρ, μήτε εὐκράς, μήτε ὕδωρ [ὑγρὸν] ἕως τῆς ζωῆς αὐτοῦ ἤσθιεν γὰρ σερῆς καὶ τρόζημα καί τινα λάχανα τὰ δυνάμενα παραμυθήσασθαι αὐτῷ ἐκ τῆς δίψης. Εἶχεν δὲ διακονίαν τὸ βάλλειν εἰς τὸν φοῦρνον τοὺς ἄρτους. Ὡς οὖν ἐποίησεν χρόνους τρεῖς, ἠσθένησεν. Ἐν οἷς καὶ πρὸ; Κύριον ἀπελήλυθεν. Ἐπειδὴ οὖν ἐκ τοῦ πυρετοῦ ἐφλέγετο, καὶ ἐκ τῆς ἀμέτρου δίψης, παρ εκαλεῖτο ὑπὸ πάντων, ἵνα μικρόν εὔκρατος μετα λάβῃ, καὶ οὐδὲ ὅλως ἡνέσχετο ὁ ἀδελφός. ῾Ο ἀββᾶς οὖν τοῦ κοινοβίου μετεκαλέσατο ἰατρὸν, ἵνα τί δύνα τόν ἐστιν παραμυθήσηται αὐτὸν τὸν κάμνοντα. Ελ θὼν οὖν ἰατρὸς, καὶ θεασάμενος τὸν ἀδελφὸν ἐν τοιαύτῃ ἀνάγκῃ, καὶ πολλὰ παρακαλέσας αὐτὸν, εἰς τὸ μικρὸν μεταλαβεῖν εὐκράτου, καὶ μὴ ποιῆσαι αὐτ τὸν, λέγει τῷ ἀᾷ· Φέρετέ μοι ὧδε σκάφην μεγά λην, καὶ βαλὼν εἰς αὐτὴν τέσσαρα κιλίκια χλιαρού ὕδατος εποίησεν βληθῆναι, ἕως τῶν μηρῶν αὐτοῦ ἐπὶ μίαν ὥραν· καὶ διεβεβαιοῦτο ἡμῖν ὁ θεῖος γέ ρων (ἐκεῖ γὰρ εὑρέθη, φησίν, ὅτε ἀνήγαγον αὐτὸν ἐκ τοῦ ὕδατος), ὅτι μετρήσας τὸ ὕδωρ ὁ ἰατρὸς παρ' ἐν κιλίκιον εὗρον τὸ ὕδωρ. Ἰδοὺ περὶ ἃ οἱ ἀσκηταὶ ἐπέμενον, ἐγκρατευόμενοι ἄσκησιν, βιαζόμενοι διὰ τὸν Θεὸν ἑαυτοὺς, ἵνα τῶν αἰωνίων ἐπιτύχωσιν. ἀγαθῶν. Ὁ αὐτὸς ἡμῖν πάλιν διηγήσατο, ὅτι ἂν αὐτῷ τῷ κοινοβίῳ εἰσῆλθον εἰς κελλίον ἑνὸς γέροντος, καὶ ἐθεασάμην ὅτι ὅπου ἔβαλλεν μετανοίας, πλάξ ἦν, καὶ ἐπάνω αὐτῆς ἔβαλλεν, καὶ ὅπου τα γόνατα καὶ τὰς χεῖρας ἔπηξεν, πλέον τεσσάρων δακτύλων βά θος ἐκοίλανεν τὴν πλάκα. Τοσαύτας ἔβαλλεν μετα νοίας. Ἐν Σάμῳ τῇ νήσῳ διηγήσατο ἡμῖν ὁ θεοφιλής καὶ φιλόπτωχος Μαρία ἡ μήτηρ τοῦ κυροῦ Παύλου
col. 3059–3060page 105 of 132
PG 87:3059τοῦ κανδιδάτου λέγουσα, ὅτι Ην γυνὴ ἐν τῇ πόλει Νισίβει, Χριστιανή· καὶ ὁ ἀνὴρ αὐτῆς Ελλην. ΕΞ χον δὲ ν' μιλιαρίσια. Ἐν μιᾷ οὖν λέγει ἀνὴς τῇ για ναικὶ αὐτοῦ, ὅτι Δανείσωμεν τὰ μιλιαρίσια ταῦτα, ἵνα μικρὰν ἔχωμεν ἐξ αὐτῶν παραμυθίαν· ἐπεὶ ἓν καὶ ἐν ἀναλίσκοντες, ὅλα ἔχομεν δαπανήσαι. Απο εκρίθη ἡ γυνή, καὶ λέγει αὐτῷ, Ἐὰν κελεύοις δανείσαι αὐτά, δεύρο, δάνεισον αὐτὰ τῷ Θεῷ τῶν Χριστιανών. Λέγει αὐτῇ ὁ ἀνήρ· Καὶ ποῦ ἐστιν ὁ Θεὸς τῶν Χριστιανῶν, ἵνα δανείσωμεν αὐτῷ; Λέγει αὐτῷ ἐκείνη. Εγώ σοι αὐτὸν ὑποδείξω· οὐ μόνον οὐκ ἀπόλλοις αὐτὰ, ἀλλὰ καὶ τόκους σοι παρέχει, καὶ τὰ κεφάλαια δι πλασιάζει. Ὁ δὲ λέγει αὐτῇ, "Αγωμεν, δεῖξόν μοι αὐτὸν, καὶ δανείσωμεν αὐτῷ. Ἡ δὲ λαβοῦσα τὸν ἄνε δρα αὐτῆς, ἀποφέρει αὐτὸν ἐν τῇ ἁγιωτάτῃ ἐκ κλησίᾳ. Εχει δὲ ἡ ἐκκλησία τῆς Νισίβεως πέντε πυλεῶνας μεγάλους. Ὡς οὖν εἰσήνεγκεν αὐτὸν εἰς τὸν πόρτικα τῆς ἐκκλησίας, ἔνθα οἱ μεγάλοι πυλεῶνες εἰσιν, ἔδειξεν αὐτῷ τοὺς πτωχούς, εἰποῦσα Τούτοις ἐὰν παράσχης, ὁ Θεὸς τῶν Χριστιανῶν ταῦτα λαμβάνει. Οὗτοι γὰρ πάντες αὐτοῦ εἰσιν. Ὁ δὲ εὐθὺς μετὰ χαρᾶς παρέχει τα ν' μιλιαρίσια τοῖς πτωχοῖς καὶ ἀπῆλθεν ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. Καὶ μετὰ τρεῖς μῆνας στενωθέντων αὐτῶν εἰς δαπάνησιν, λέγει ὁ ἀνὴρ τῇ γυναικ!· Αδελφή, οὐκ ὀφείλει παρασχεῖν ἡμῖν ὁ Θεὸς τῶν Χριστιανῶν τί ποτε ἐκ τοῦ χρέους ἐκείνου, ὅτι στενούμεθα. Και ἀποκριθεῖσα ἡ γυνή, λέγει αὐτῷ· Ναί, ὕπαγε ὅπου δέδωκας, καὶ παράσχῃ σοι μετὰ πάσης προθυμίας. Ο δὲ δρομαῖος ἀπῆλθεν ἐν τῇ ἁγίᾳ ἐκκλησίᾳ. Καὶ γενόμενος ἐν τῷ τόπῳ, ἐν ᾧ τὰ μιλιαρίσια ἔδωκεν τοῖς πτωχοίς, καὶ γυρεύσας ὅλην τὴν ἐκκλησίαν, ὡς ἐνόμιζεν ἰδεῖν τινα τὸν παρασχεῖν αὐτῷ τι ὀφείλοντα, εἰ μὴ μόνον τοὺς πτωχοὺς καθεζομένους πάλιν· καὶ ὡς διελογίζετο ἐν ἑαυτῷ τίνι εἴποι ἢ τίνα ἀπαιτήσοι, θεωρεῖ ἔμπροσθεν τῶν ποδῶν αὐτοῦ ἐν τῷ μαρμάρῳ ἓν μιλιαρίσιον μέγα κείμενον ἐξ ἐκείνων ὧν καὶ ῥογεύσας ὑπῆρχεν συν αδελφοῖς, καὶ κλίνας, καὶ λαβὼν αὐτὸ ἀπῆλθεν εἰς τὸν οἶκον αὐτοῦ· καὶ λέγει τῇ συμβίῳ αὐτοῦ· Ιδού, απο ἦλθον εἰς τὴν ἐκκλησίαν ὑμῶν, καὶ πίστευέ μοι, γύναι, οὐκ εἶδον, ὡς εἶπας, τὸν Θεὸν τῶν Χριστιανῶν, καὶ οὐδέν μοι δέδωκεν, πλὴν ὅτι τοῦτο εὗρον τὸ μιλιαρί στον ἐκεῖ κείμενον ὅπου κἀγὼ δέδωκα ν' μιλιαρίσια. Τότε λέγει αὐτῷ ἡ θαυμασία γυνή. Αὐτός ἐστιν ὁ ἀφα νῶς σοι τοῦτο παρασχών. "Αόρατος γάρ ἐστιν, καὶ ἀοράτῳ δυνάμει καὶ χειρὶ τὸν κόσμον διοικεῖ. Αλλ' ὕπαγε, κύριέ μου, ἀγόρασαι ἡμῖν τί ποτε, ἵνα φάγωμεν τὴν σήμερον, καὶ πάλιν αὐτός σοι χορηγεῖ. 'Ο δὲ ἀπὸ ελθὼν ηγόρασεν αὐτοῖς ἄρτον, καὶ οἶνον, καὶ ὑψάριον καὶ ἐλθὼν δίδωσιν τῇ γυναικί. Η δὲ λαβοῦσα τὸ ἐψά ριον, ἤρξατο αὐτὸ καθαίρειν, καὶ ἀναβρήξασα αὐτὸ εὑρίσκε: εἰς τὰ ἔγκατα αὐτοῦ λίθον πάνυ θαυμαστόν, ὥστε τὴν γυναῖκα θαυμάσαι εἰς αὐτόν. Οὐ μέντοι ᾔδει τί ἐστιν, πλὴν ὅμως ἐφύλαξεν αὐτόν. Ελθόντος δὲ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς, καὶ ἐσθιόντων αὐτῶν, ἔδειξεν αὐτῷ τὸν λίθον ἂν εὗρεν, λέγουσα· Ἰδού, τοῦτον τὸν λίθον εξ ρον ἐν τῷ ὀψαρίῳ. Ὁ δὲ ἰδῶν, ἐθαύμασεν μὲν καὶ αὐτὸς αὐτοῦ τὸ κάλλος, ήγνόει δὲ αὐτοῦ τὴν φύσιν.
col. 3061–3062page 106 of 132
PG 87:3061Καὶ μετὰ τὸ φαγεῖν αὐτοὺς, λέγει αὐτῇ· Δός μοι αὐτὸν, καὶ ὑπάγων πωλῶ αὐτὸν, ἐὰν ἄρα καὶ εὕρω λαβεῖν εἰς αὐτὸν τί ποτε. Οὐδὲ γὰρ αὐτὸς, ὡς ἔφην, ᾔδει τί ἐστιν, ἰδιώτης ὤν. Λαβὼν οὖν τὸν λίθον ἀπέρχεται εἰς τὸν τραπεζίτην. Αὐτὸς δὲ ἦν καὶ ἀργυροπράτης. Ην δὲ ὁ καιρὸς τοῦ στεῖλαι αὐτόν (λοιπὸν γὰρ ἑσπέρα ἦν), καὶ λέγει τῷ ἀργυροπράτη, Θέλεις ἀγοράσαι τὸ λιθάριον τοῦτο; Ὁ δὲ ἀργυροπράτης ἰδὼν αὐτὸν, λέγει· Καί τί θέλεις λαβεῖν εἰς αὐτό; Λέγει αὐτῷ ὁ πωλῶν· Δὸς εἴ τι θέλεις. Λέγει αὐτῷ ἐκεῖνος· Λάβε πέντε μιλιαρίσια. Ο δὲ πωλῶν νομίσας αὐτὸν καταπαίζειν, λέγει αὐτῷ· Καὶ παρ έχεις αὐτὰ εἰς τοῦτο; Νομίσας δὲ ἀργυροπράτης, ὅτι κατ' εἰρωνείαν αὐτῷ οὕτως ἀπεκρίθη, λέγει αὐτῷ, Καὶ λάβε δέκα μιλιαρίσια. Ὁ δὲ πωλῶν νομίσας πά λιν χλευάζειν, ἐσιώπα. Λέγει αὐτῷ ὁ ἀργυροπρά της· Λάβε σοι κ' μιλιαρίσια εἰς αὐτόν. Ὁ δὲ ἐσιώπα, μηδὲν ἀποκρινόμενος. Ὡς δὲ εἰς λ' καὶ μετὰ τοῦτο μέχρι να μιλιαρισίων ἀνῆλθεν ὁ ἀργυροπράτης, ἐξω ομνύμενος ταῦτα παρασχεῖν ἐν ἀληθείᾳ, τότε ἀπιδὼν εἰς ἑαυτὸν, καὶ εἰς ἔννοιαν λαβὼν, ὅτι εἰ μὴ ἦν τοῦτο πολύτιμον, μιλιαρίσια ν' οὐ παρείχεν εἰς αὐτό κατ' ὀλίγον δὲ ὁ ἀργυροπράτης ἀναβιβάζων, παρ έχει αὐτῷ ἕως τριακοσίων μιλιαρισίων μεγάλων. Καὶ ταῦτα λαβὼν, καὶ τὸν λίθον δεδωκώς, ἔρχεται πρὸς τὴν γυναῖκα αὐτοῦ χαίρων. Ἡ δὲ ἰδοῦσα αὐτὸν λέγει αὐτῷ· Πόσου αὐτὸ πέπρακας; νομίζουσα ή εν ἢ φίλεων αὐτὴ πεπρακέναι. Ὁ δὲ ἐξενέγκας τὰ τρια κέσια μιλιαρίσια, ἔδωκεν αὐτῇ, εἰπὼν τοσούτου περ πρακέναι αὐτό. Ἡ δὲ τοῦ Θεοῦ τοῦ φιλανθρώπου θαυμάσασα ἀγαθότητα λέγει πρὸς αὐτόν· Ιδού, ἄνερ, ὁ Θεὸς τῶν Χριστιανῶν, ποῖός ἐστιν ἀγαθὸς, καὶ εὐγνώμων, καὶ πλούσιος· ὁρᾶς πῶς οὐ μόνον τα ν' μιλιαρίσια, ἀλλὰ καὶ τὸν τόκον αὐτῶν σοι παρ έσχεν δανείσαντι αὐτῷ, ἀλλ᾽ εἰς ὀλίγας ἡμέρας ταῦτα ἐξαπλάσας δέδωκεν. Γίνωσκε οὖν ὅτι οὐκ ἔστιν Θεὸς ἕτερος, οὔτε ἐπὶ τῆς γῆς, οὔτε ἐν τῷ οὐρανῷ, εἰ μὴ αὐτὸς μόνος· καὶ πεισθεὶς διὰ τοῦδε τοῦ θαύματος, πείρα μαθὼν καὶ οὕτως τὴν ἀλήθειαν, γέγονεν εὐθέως Χριστιανὸς, καὶ ἐδόξασεν τὸν Θεὸν καὶ Σωτήρα ἡμῶν Χριστὸν σὺν τῷ Πατρὶ καὶ τῷ ἁγίῳ Πνεύματι, πλεῖστα εὐχαριστῶν τῇ συνέσει τῆς ἰδίας γυναικὸς δι' ἧς αὐτῷ τὸ γνῶναι Θεὸν ἐν ἀληθείᾳ δεδώρηται. Παρεβάλομεν εἰς τὸ κοινόβιον τοῦ σπηλαίου τοῦ ἀεσα Σάβα, τῷ 266. Εὐσταθίῳ τῷ ἡγουμένῳ. Κου μερκιάριος ἦν, ονόματι Μόσχος. Καὶ διηγήσατο ἡμῖν παραβαλοῦσιν ἐν Τύρω Ὡς ἤμην κομερ κιάριος, ἑσπέρας βαθείας ἀπῆλθον λούσασθαι, καὶ εὑρίσκω κατὰ τὴν ὁδὸν γυναῖκα ἱσταμένην εἰς τὴν σκοτίαν. Κἀγὼ ἀπελθὼν προσέβαλον αὐτῇ· ἡ δὲ συνέθετο ἀκολουθεῖν ὀπίσω μου. Ἐγὼ δὲ ἀπὸ τῆς διαβολικῆς χαρᾶς, οὐδὲ ἑλουσάμην· ἀλλ᾿ ὥρμησα εἰς τὸ δεῖπνον; Καὶ πολλὰ προετρεπόμην αὐτήν, καὶ οὐκ ἠνέσχετο γεύσασθαι· τέλος πάντων ἀνέστη μεν κοιμηθῆναι, καὶ ὡς ἦλθον τοῦ· ἀσπάσασθαι αὐτ τήν, ἀνέκραξε μεγάλῃ τῇ φωνῇ μετά δακρύων
col. 3063–3064page 107 of 132
PG 87:3063Οὐαί μοι τῇ ἀθλίᾳ! ἔντρομος δὲ γενόμενος ηρώτων τὴν αἰτίαν· ἡ δὲ πλεῖον κλαίουσα, λέγει, ὅτι 'Ανήρ μου πραγματευτής ἐστιν, καὶ ἐναυάγησεν, καὶ ἀπὸ ώλεσεν ἴδια καὶ ἀλλότρια. Καὶ ἔστιν εἰς φυλακὴν διά τὰ ἀλλότρια· καὶ μὴ ἔχουσα τί ποιήσω, ἵνα καὶ ἂν ἄρτον λάβω αὐτῷ, προσεθέμην προδοῦναι τὸ σῶμά μου, ἀπὸ πολλῆς ἀτιμίας, ἵνα εύρωμεν κἂν ἄρτον. Ολα καὶ διήρπασαν. Καὶ λέγω, τί ἄλλο ἐστὶ χρέος; Καὶ λέγει, Ἐπὶ ε' λίτρας. Καὶ λαβὼν τὸ χρυσίον δέ δωκα αὐτῇ, εἰπών· Ἰδοὺ διὰ τὸ κρῖμα τοῦ Θεοῦ οὐχ ἡψάμην σου, δὸς καὶ εὔγαλε, καὶ εὔξασθε ὑπὲρ ἐμοῦ. Εἶτα μετὰ χρόνον τινὰ λοιδορία κατ' ἐμοῦ πρὸς τὸν βασιλέα γίνεται, ὅτι τὰ κομερίου ἐσκόρπισα· καὶ η πέμπει ὁ βασιλεὺς, καὶ διαρπάζει τὴν οἰκίαν μου, καὶ ἀπὸ ὑποκαμίσου ἀνασπᾷ με ἐν Κωνσταντινουπόλει, καὶ δίδωσί με εἰς τὸ δεσμωτήριον, καὶ ποιῶ ἱκανὸν χρόνον μετὰ τοῦ παλαιοῦ καμισίου. Ημε ρούσιον δὲ ἤκουσα, ὅτι ὁ βασιλεὺς βούλεται ἀποκτεῖναι με. Καὶ λοιπὸν ἀπεῖπον τῆς ζωῆς μου, καὶ κλαίοντός μου, καὶ ἐδυρομένου ὕπνωσα. Καὶ θεωρώ ὡς τὴν ἐλευθέραν τὴν τότε ἔχουσαν τὸν ἄνδρα ἐν τῇ φυλακῇ, καί φησι· Τί ἓν τὸ ἔχεις, κύριε Μόσχε; Διὰ τί κατέχῃ ὧδε; Καὶ μοῦ εἰρηκότος, ὅτι Ελοιδο ρήθην, καὶ, νομίζω, ἀποκτενεῖ με βασιλεύς· καὶ λέ γει μοι· Θέλεις καὶ λαλῶ περὶ σοῦ βασιλεῖ, καὶ ἀπο λύει; Καὶ λέγω αὐτῇ· Καὶ οἶδέν σε ὁ βασιλεύς; Καὶ λέγει, Ναί. Καὶ ἐξυπνίσθην, καὶ διηπόρουν τί τοῦτο. Καὶ πάλιν δεύτερον καὶ τρίτον τὸ αὐτὸ λέγουσα· Μὴ φοβηθῇς• αὔριον γὰρ ἀπολύει. Καὶ περὶ διάφαυσιν λαμβάνουσιν με εἰς τὸ παλά τιον, τοῦτο βασιλέως ἐπιτρέψαντος. Καὶ ὅτε εἰσῆλθον, καὶ εἶδεν μετὰ τοῦ ῥυπαροῦ ἱματίου, λέγει μοι Σπλαγχνίζομαί σοι, τῷ ἄρτι διόρθωσαι τοῦ λοιποῦ. Εθεώρουν δὲ τὴν γυναῖκα ἐκείνην ἱσταμένην δεξιά τοῦ βασιλέως, καὶ λέγουσάν μοι· Θάρρει, καὶ μὴ φοβηθής. Κελεύει ἀναλαβεῖν μὲ τὴν οὐσίαν μου ὁ βασιλεὺς, καὶ δώσας καὶ ἀγαθὰ πολλὰ μετὰ πολλῆς τιμῆς ἀπεκατέστησεν με εἰς τὸν τόπον μου, ποιήσας με καὶ τοποτηρητήν. Αὐτῇ οὖν τῇ νυκτὶ φαίνεται ἡ αὐτὴ γυνὴ, καὶ λέγει μοι· Οίδας τίς εἰμι; Μεθ᾿ ἧς ἐποίησας ἔλεος, καὶ οὐχ ἥψω τοῦ σώματός μου, διὰ τὸν Θεόν. Ἰδοὺ κἀγὼ ᾑρησάμην σε ἀπὸ κινδύνου. Βλέπεις την φιλανθρωπίαν τοῦ Θεοῦ; τοῦτ' ἔστιν, δι' ἐμὲ ἐποίησας, κἀγὼ ἐμεγάλυνα ἔλεός μου ἐπὶ σέ. Απερχομένων ἡμῶν ἀπὸ τῆς ἁγίας Γεθσημανῆς ἐν τῷ ἁγίῳ ὄρει τῶν Ἐλαιῶν, μοναστήριόν ἐστι τοῦ 1667 'Αβραμίου ἐπονομαζόμενον, ὃ καὶ συνεστήσατο ὁ μέγας ᾿Αβράμιος τῆς νέας ἐκκλησίας τῆς παν υμνή του Θεοτόκου καὶ 'Αειπαρθένου Μαρίας, γενό μενος μετά Ευδόξιον ἡγούμενος. Ἐν τούτῳ τῷ μονα στηρίῳ ὁ ἡγούμενος ἦν ὁ ἀββᾶς Ἰωάννης ὁ Κυζη
col. 3065–3066page 108 of 132
PG 87:3065κηνός. Ἠρωτήσαμεν οὖν αὐτὸν ἐν μιᾷ λέγοντες, Πῶς κτᾶται τις ἀρετάς; Καὶ ἀπεκρίθη ὁ γέρων· Ἐὰν θέλει τις ἀρετὴν κτήσασθαι, εἰ μὴ πρῶτον μισήσῃ τὴν ἀντιδιάμετρον αὐτῆς κακίαν, οὐ δύναται κτήσασθαι αὐτήν. Ἐὰν οὖν θέλῃς τὸ πένθος, μίσησον τὸν γέλωτα. Θέλεις ταπείνωσιν ἔχειν; μίσησον την ὑπερηφανίαν. Θέλεις ἐγκρατής εἶναι; μίσησον τὴν λαιμαργίαν. Θέλεις σώφρων εἶναι; μίσησον τὴν κα γνείαν. Θέλεις ἀκτήμων εἶναι; μίσησον τὴν ὕλην. Θέλεις ἐλεήμων εἶναι; μίσησον τὴν φιλαργυρίαν. Ὁ θέλων οἰκεῖν τὴν ἔρημον, μισεῖ τὰς πόλεις· ὁ θέλων ἡσυχίαν ἀσκεῖν, μισεῖ τὴν παῤῥησίαν· ὁ θέλων ξένος εἶναι, μισεῖ τὴν φανητίαν· ὁ θέλων ἐγκρατής γενέσθαι τῆς ὀργῆς, μισεῖ τὸ μετά και σμικῶν διάγειν· ὁ δὲ θέλων ἀμνησίκακος εἶναι, μισεῖ τὰς λοιδορίας· ὁ θέλων ἀπερίσπαστος εἶναι, καταμόνας μενεῖ· ὁ θέλων κρατῆσαι γλώσσης, φρα ξάτω τὰ ὦτα αὐτοῦ τοῦ μὴ ἀκούειν πολλά· ὁ θέλων τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ ἔχειν ἀεὶ, μισήσει την σωματικὴν ἀνάπαυσιν, ἀγαπήσει δὲ τὴν θλίψιν καὶ τὴν στενοχωρίαν· καὶ οὕτως δυνήσεται δουλεῦσαι εἰλικρινῶς τῷ Θεῷ. Ο ᾶς Θεόδωρος ὁ ἡγούμενος τῆς παλαιᾶς λαύρας, διηγήσατο ἡμῖν, ὅτι Δύο ἦσαν ἀδελφοὶ ἐν Κωνσταντινουπόλει ἀργυροπράται Σύροι. Καὶ λέγει ὁ μειζότερος ἀδελφὸς τῷ μικροτέρῳ· Δεύρο, κατέλθωμεν εἰς Συρίαν, καὶ κτήσωμεν τὸν γονικὸν ἡμῶν οἶκον. Λέγει αὐτῷ ὁ μικρότερος· Καὶ διατί οἱ δύο, ἵνα ἐάσωμεν τὸ ἀργυροπράτιον; Αλλ' ἢ κατελθε, και μενῶ ὧδε, ἢ κατέρχομαι, καὶ μεῖνον αὐτός. Δοκεῖ οὖν ἀπὸ συμβάσεως, ἵνα κατέλθῃ ὁ μικρός. Ὡς οὖν κατῆλθεν ὁ μικρότερος, μετ' ολίγον χρόνον θεωρεῖ καθ᾽ ὕπνους ὁ ἐν Κωνσταντινουπόλει μείνας, εἶδε γέροντα ἱεροπρεπῆ, λέγοντα αὐτῷ· Οἶδας ὅτι ἀδελ φός σου επόρνευσεν εἰς τὴν γυναῖκα τοῦ καπήλου; 'Ο δὲ ἐγερθεὶς ἐλυπήθη, λέγων ἐν ἑαυτῷ· Ἐγώ εἰμι ὁ αἴτιος· διατί γὰρ ἀπέλυσα αὐτὸν μόνον; Καὶ πά λιν μετά τινα χρόνον θεωρεῖ τὸν αὐτὸν λέγοντα αὐτ τῷ· Οἶδας ὅτι ὁ ἀδελφός σου ἔπεσεν εἰς τὴν γυναῖκα τοῦ καπήλου; Πάλιν ἰδὼν αὐτὸν ἐλυπήθη. Πάλιν τρία τον μετὰ χρόνον θεωρεῖ τὸν αὐτὸν λέγοντα αὐτῷ Οὐκ οἶδας ὅτι ὁ ἀδελφός σου ἀπώλεσεν τὴν ἐλευθερίαν, καὶ εἰς τὴν τοῦ καπήλου ἐξεκυλίσθη; Καὶ γράφει αὐτῷ ἀπὸ Κωνσταντινουπόλεως εἰς Συρίαν, ὅτι Εὐθὺς καὶ παραχρῆμα εἴασον ἅπαντα, καὶ και τάλαβε τὸ Βυζάντιον. Ο δὲ δεξάμενος τὰ γράμματα, ἑάσας πάντα, ἀνῆλθεν πρὸς τὸν ἀδελφὸν αὐτοῦ. Τότε ὡς εἶδεν αὐτὸν, λαμβάνει αὐτὸν εἰς τὴν Μεγάλην ἐκκλησίαν, καὶ ἤρξατο μετὰ λύπης ἐγκαλεῖν αὐτὸν, λέγων· Καλῶς, ὅτι ἐπόρνευσας εἰς τὴν γυναῖκα του καπήλου; Ὁ δὲ ἀκούσας ἤρξατο ὀμνύειν τοῦ Θεοῦ τοῦ παντοκράτορος, ὅτι οὐκ οἶδα τί λέγεις, οὔτε επόρνευσα οὔτε οἶδα εἰς ἁμαρτίαν, εἰ μὴ τὴν νομι κὴν γυναῖκα. Ὡς οὖν ἤκουσεν ὁ ἀδελφὸς ὁ μείζων ταῦτα, λέγει αὐτῷ· Οὐκοῦν ἄλλο τί σοι χαλεπώτερον πέπρακται; () δὲ διέβαλεν τοῦτο· Οὐδὲν οἶδα ἄτο που διαπραξάμενος, εἰ μὴ ὅτι μοναχούς εὗρον εἰ; τὴν κώμην ἡμῶν τοῦ δόγματος Σεβήρου, καὶ ἀγνοῶν εἰ κακόν ἐστιν, ἐκοινώνουν αὐτοῖς· ἄλλο τιποτούν
col. 3067–3068page 109 of 132
PG 87:3067οὐκ οἶδα, ὅ τι ἐποίησα. Τότε συνῆκεν ὁ μείζων ἀδελ φὸς, ὅτι τοῦτο ἦν τὸ πορνεῦσαι αὐτὸν ὅτι τὴν ἁγίαν καθολικὴν Ἐκκλησίαν εἴασεν, εἰς τὴν αἵρεσιν Σεβή ρου τοῦ ᾿Ακεφάλου τοῦ ὄντος καπήλου, ἔπεσεν, καὶ κατησχύνθη, καὶ τὴν εὐγένειαν τῆς ὀρθῆς κατ εμόλυνεν πίστεως. Παρεβάλομεν ἐν Ἀσκάλωνι, ἐν τῷ ξενοδοχείῳ τῶν Πατέρων· καὶ διηγήσατο ἡμῖν ὁ ᾶς Εὐσέ βιος ὁ πρεσβύτερος, ὅτι πραγματευτής τῆς τῆς πό λεως ἡμῶν πλεύσας, ἀπώλεσε τὰ ἴδια καὶ τὰ ἀλλά τρια, ἐσώθη δὲ αὐτὸς μόνος. Ἐλθὼν οὖν ἐνταῦθα καὶ κρατηθεὶς ὑπὸ τῶν δανεισάντων αὐτῷ, ἐβλήθη εἰς φυλακήν, διαρπαγείς καὶ πάντα τὰ ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. Καὶ οὐ κατελείφθη αὐτῷ πλὴν ὧν ἐφόρει αὐτὸς, καὶ ἡ αὐτοῦ γαμετή. Εκείνη οὖν ἀπὸ πολλῆς ἀδημονίας καὶ στενώσεως ὡς ἐντολὴν ἐλάμβανεν, ἵνα κἂν ἄρτῳ θρέψῃ τὸν ἄνδρα. Καθημένης οὖν αὐτῆς ἐν μιᾷ καὶ ἐσθιούσης μετὰ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς εἰς τὴν φυλακὴν, εἰσῆλθε μέγα πρόσωπον δοῦναι εὐποιίαν τοῖς ἐμβε Ελημένοις ἐκεῖσε, καὶ ἑωρακὼς τὴν ἐλευθέραν ἅμα τῷ ἀνδρὶ αὐτῆς καθεζομένην, ετρώθη εἰς αὐτὴν (ἦν γὰρ ὡραιοτάτη πάνυ), καὶ δηλοῖ αὐτὴν διὰ φυλακί του. ΙΙ δὲ ἀσμένως ἀπῆλθεν προσδοκῶτα ἀγάπην λαβεῖν. Καὶ λαβὼν αὐτὴν κατ' ἰδίαν λέγει αὐτῇ· Τί ἐστιν ὅ ἔχεις; διὰ τί εἶ ὧδε; Καὶ διηγήσατο αὐτῷ τὸ πᾶν. Καὶ λέγει αὐτῇ· Ἐὰν πληρῶ τὸ χρέος σου, κοιμᾶσαι μετ᾿ ἐμοῦ τὴν νύκτα ταύτην; Ἡ δὲ ὡς ἀληθῶς ὡραιοτάτη καὶ σώφρων, λέγει αὐτῷ· Ηκουσα, δέσποτά μου, τοῦ Ἀποστόλου λέγοντος, ὅτι ἡ γυνή οὐκ ἔχει ἐξουσίαν τοῦ ἰδίου σώματος, ἀλλ' ἡ ἀνήρ. Εἴασον, δέσποτα, ἐρωτήσω τὸν ἄνδρα μου· καὶ ὁ κελεύει, ποιῶ. Καὶ ἐλθοῦσα ἀνήγγειλεν τῷ ἀνδρὶ πάντα. Ο δὲ γέμων τῆς συνέσεως καὶ στοργῆς πρὸς τὴν ἑαυτοῦ γυναῖκα, οὐ συνηρπάγη τοῦ ἐλευθερωθῆναι τῆς φρουρᾶς· ἀλλὰ μέγα στενάξας, μετὰ δακρύων λέγει τῇ γυναικὶ αὐτοῦ· “Απελθε καὶ ἀποσύνταξα:, ἀδελφὴ, τῷ ἀνθρώπῳ, καὶ ἐλπίζομεν εἰς τὸν Θεὸν, ὅτι οὐ μὴ ἐγκαταλίπῃ ἡμᾶς εἰς τέλος. Καὶ ἀνα στᾶσα, ἀπέλυσεν τὸν ἄνθρωπον, εἰποῦσα· Εἶπον τῷ ἀνδρί μου, καὶ οὐκ ἠθέλησεν. Καὶ κατ' ἐκεῖνον δὲ τὸν καιρὸν, ἦν τις ὁδοστάτης ἐμβεβλημένος τῇ φυλακῇ ἐνδότερον, καὶ πάντα κατ εσκόπει τοῦ ἀνδρὸς καὶ τῆς γυναικός διαλεγομένων, καὶ ἐστέναξεν καθ᾿ ἑαυτὸν, λέγων· Ἰδοὺ ἐν ποία περιστάσει οὗτοι τυγχάνουσι, καὶ τὴν ἐλευθερίαν ἑαυτῶν οὐ προδέδωκαν διὰ χρήματα τοῦ λαβεῖν καὶ τοῦ ἐλευθερωθῆναι. ᾿Αλλὰ τὴν σωφροσύνην πλούτου παντὸς ἡγήσαντο, καὶ τῶν ἐν τῷ βίῳ τούτῳ πάντων κατεφρόνησαν· καὶ τί ποιήσω ἐγὼ ὁ ἄθλιος, ὁ μη δέποτε ἐν νῷ λαβών, ὅτι κἂν ἔστι Θεός· καὶ διὰ τοῦτο καὶ φόνων πολλῶν εἰμ: αἴτιος; Καὶ καλέσας αὐτοὺς πρὸς ἑαυτὸν διὰ τῆς θυρίδος, οὗ ἦν ἐμβεβλημένος, λέγει αὐτοῖς· Ἐγὼ ληστής ήμην, καὶ πολλὰ κακά, καὶ πολλοὺς φόνους ἐποίησα, καὶ οἶδα ὅτι ἦν ἂν ὥραν ἔλθῃ ὁ ἡγεμὼν, καὶ ἔλθω εἰς πρόοδον, ἀπο θανεῖν ἔχω ὡς φονεύς. Ἰδὼν οὖν τὴν σωφροσύνην
col. 3069–3070page 110 of 132
PG 87:3069ὑμῶν, κατενύγην εἰς ὑμᾶς· ἀλλ' ἀπέλθατε εἰς τόνδε τὸν τόπον τοῦ τείχους τῆς πόλεως, καὶ ὠρύξαντες λά βετε τὰ χρήματα & εὑρήσετε ἐκεῖ. Καὶ ἔχετε αὐτὰ, ἵνα πληρώσητε τα δάνεια ὑμῶν, καὶ ἄλλην πολλήν εὐλογίαν. Καὶ εὔξασθέ μοι, ἵνα κἀγὼν εὕρω ἔλεος. Καὶ μετ' ὀλίγας ἡμέρας ἐπιστὰς τῇ πόλει ὁ ἡγε μῶν ἐκέλευσεν τὸν λῃστὴν ἐξενεχθῆναι, καὶ ἀποκεφαλισθῆναι· καὶ μετὰ μίαν ἡμέραν, λέγει ἡ γυνή τῷ ἀνδρὶ αὐτῆς· Κελεύεις, κύριέ μου, ἀπέρχομαι ὅπου ἡρμήνευσεν ἡμῖν ὁ λῃστὴς, καὶ βλέπω εἰ ἄρα Αλήθευσεν; Ο δὲ εἶπεν· Ω; δοκεί σοι, ποίησον. Ἡ δὲ λαβοῦσα μικρὸν σκαλίδιον, ἑσπέρας, καὶ ἐπι στᾶσα τῷ τόπῳ, καὶ ὀρύξασα, εὗρεν χύτραν έσκει πασμένην, ἔχουσαν τὸ χρυσίον. Καὶ φρονίμως χρη σαμένη, κατὰ μικρὸν δέδωκεν· ὡς δῆθεν ἀπὸ τούτου καὶ τοῦ ἄλλου δανειζομένη, ἕως πάντας ἐπλήρωσεν καὶ μετὰ ταῦτα ἐξέβαλε καὶ τὸν ἄνδρα αὐτῆς. Ἔλεγε δὲ ὁ διηγησάμενος ἡμῖν· Ἰδοὺ ὥσπερ ἐφύλαξαν οὗτοι τὴν ἐντολὴν τοῦ Θεοῦ· οὕτως ἐμεγάλυνεν τὸ ἔλεος αὐτοῦ εἰς αὐτοὺς ὁ Κύριος καὶ Θεὸς ἡμῶν. Διηγήσατο ἡμῖν ὁ ᾿Αθανάσιος ὁ κατὰ τὸν Ζήμαρχον Ἀντιοχεύς, λέγων περὶ τοῦ ἀσσα Βροχα Αἰγυ πτίου ἐν Σελευκεία, πλησίον Αντιοχείας • Εὗρεν ἔξωθεν τῆς πόλεως τόπον ἔρημον, καὶ ἐζήτει ποιῆσαι ἑαυτῷ ἐκεῖ μικρὸν κελλίον. Καὶ διοικοδομήσας οὐκ εἶχεν ξύλα στεγάσαι αὐτό. Καὶ εἰσελθὼν ἐν μιᾷ ἐν τῇ πόλει, εὑρίσκει Ανατόλιον τὸν ἐπιλεγόμενον τοῦ Κυρτοῦ, κτήτορα ὄντα Σελευκείας, ἔξω τοῦ οἴκου αὐτοῦ καθεζόμενον. Καὶ προσελθὼν αὐτῷ λέγει Ποίησον ἀγάπην, δός μοι μικρὸν ξύλον, ἵνα στεγάσω τὴν οἰκίαν μου. Ὁ δὲ μελαγχολήσας λέγει αὐτῷ Ἰδοὺ ξύλον, ἔπαρον, καὶ ἄπελθε· δείξας αὐτῷ μεγά την καταστὴν ἣν εἶχεν ἔμπροσθεν τοῦ οἴκου αὐτοῦ κειμένην, ἥτις εἰς πλοῖον ἐποίει μυριάδων ε'. Λέγει αὐτῷ ὁ ἀββᾶς Βροχὰς, Εὐλόγησον, καὶ ἐπαρῶν αὐτό. Λέγει αὐτῷ ᾿Ανατόλιος πάλιν μελαγχολῶν, Ξύλο γητός Κύριος. Ὁ δὲ ἀγκαλισάμενος τὸ κατάρτιον, καὶ κουφίσας αὐτὴν μόνος ἐκ τῆς γῆς, τέθεικεν αὐτὴν εἰς τὸν ὦμον αὐτοῦ· καὶ λαβὼν ἀπῆλθεν εἰς τὸ κελλίον αὐτοῦ. Καὶ καταπλαγεὶς ἐπὶ τῷ παραδόξῳ τοῦ θαύ ματος ὁ ᾿Ανατόλιος, ἐχαρίσατο αὐτῷ τὸ τηλικοῦτον ξύλον εἰς τὴν χρείαν αὐτοῦ ἥνπερ ἐβούλετο· ἐξ οὐ περ οὐ μόνον τὴν ῥηθεῖσαν αὐτοῦ κύλλαν ἐστέγασεν, ἀλλὰ καὶ ἄλλα πολλὰ τῷ κατ' αὐτὸν μοναστηρίω ἐποίησεν πράγματα. Ἔλεγεν περὶ τοῦ ἁγίου Ἰωάννου Κωνσταντινουπόλεως, τοῦ δικαίως ἐπονομασθέντος Χρυσοστόμου, διὰ τὸ τοῦ διδασκαλικοῦ λόγου καθαρὸν καὶ διαυγές ....καὶ σωτήριον ἔλαβεν βάπτισμα, ούτε ὤμοσεν, οὔτε ομόσαι ούτε τινὸς κατελάλησεν, οὔτε ἐψεύσατο, οὔτε εὐτράπελα ἐλάλησεν, οὔτε εὐτραπελίαν εδέ χετο.
col. 3071–3072page 111 of 132
PG 87:3071Διηγήσατο ἡμῖν ὁ πρεσβύτερος ονόματι Πέτρος, προσελθὼν ἀπὸ Ρώμης, περὶ τοῦ ἐν ἁγίοις Γρηγορίου τοῦ πάπα τῆς αὐτῆς πόλεως· Ο γεγονώς πάπας ἔκτισεν μοναστήριον ἀνδρῶν μέγα, καὶ δέδωκεν ἐντο λήν, ἵνα μηδεὶς τῶν μοναχῶν ἴδιον ἔχῃ τί ποτε μηδὲ ἕως ὀβολου. Αδελφὸς οὖν τοῦ μοναστηρίου εἶχεν ἀδελφὸν κοσμικόν, καὶ τησεν αὐτὸν, λέγων· Καμί στον οὐκ ἔχω· ἀλλὰ ποίησον ἀγάπην, ἀγόρασόν μοι. Λέγει αὐτῷ ὁ κοσμικός· Ἰδοὺ τρία νομίσματα, λαβὼν ἀγόρασόν σοι, οἷον ἀρέσκει σοι. Λαβὼν οὖν ὁ μοναχὸς τὰ τρία νομίσματα, ἀπελθὼν ἀνήγγειλεν τῷ ἡγουμένῳ ὁ ἡγούμενος ἀκούσας ἀπελθὼν ἐπήγγειλεν τῷ ἁγιο τάτῳ πάπα· ὁ δὲ μακάριος Γρηγόριος, μαθὼν ἀφώρισεν αὐτὸν ἀπὸ κοινωνίας, ὡς παραλύσαντα τοὺς και νόνας τοῦ μοναστηρίου. Μετά οὖν ὀλίγον χρόνον ἐτε λεύτησεν ὁ ἀδελφὸς ὁ ἀφωρισμένος, μὴ μαθόντος τοῦ πάπα. Μετὰ οὖν δύο ἢ τρεῖς ἡμέρας ἀπελθὼν ἡγού μενος, ἀπήγγειλεν αὐτῷ ὅτι ὁ ἀδελφὸς ἀνέπαυσεν. Ἐπὶ τοῦτο οὖν οὐ μετρίως ἐλυπήθη, ὅτι οὐ πρὸ τοῦ ἐξελθεῖν αὐτὸν ἐκ τοῦ βίου τούτου, οὐκ ἔλυσεν αὐτὸν τὸ τοῦ ἀφορισμοῦ ἐπιτίμιον· καὶ γράψας εὐχὴν ἐν πιτακίῳ δέδωκεν ἑνὶ τῶν ἀρχιδιακόνων, κελεύσας αὐτῷ ἀπελθεῖν, καὶ ἐπάνω τοῦ ἀδελφοῦ ἀναγνῶναι αὐτήν. "Ην δὲ εὐχὴ λύουσα αὐτὸν ἐκ τοῦ ἀφορισμοῦ τὸν τεθνεῶτα. Απελθὼν οὖν ἀρχιδιάκονος, ὡς ἐπ ετράπη, ἐπάνω τοῦ ἀδελφοῦ ἀνέγνω τὴν ἐπιστολην τὴν ἔχουσαν τὴν εὐχήν· καὶ τοιαύτῃ νυκτί θεωρεῖ ἡγούμενος τὸν ἀδελφὸν τὸν ἀποθανόντα· καὶ λέγει ὁ ἡγούμενος· Καὶ ποῦ ἧς ἕως τῆς σήμερον; Καὶ λέγει αὐτῷ ὁ ἀδελφός· Οντως, κύριε, εἰς τὴν φυλακήν· καὶ ἕως τῆς χθὲς οὐκ ἀπελύθην. Ἐγνώσθη οὖν τοῖς πᾶσιν, ὅτι ἐν οἷχ ὥρᾳ ἀρχιδιάκονος τὴν εὐχὴν εἶπεν ἐπάνω τοῦ τάφου, ἐν αὐτῇ τῇ ὥρᾳ ἐλύθη ἐκ τοῦ ἀφορισμού, καὶ ἠλευθερώθη ἐκ τοῦ κατακρίματος ἡ ψυχὴ αὐτοῦ Διηγήσατο ἡμῖν περὶ τοῦ ἐν ἁγίοις ἀ Ἀπο λιναρίου τοῦ πάπα Αλεξανδρείας, ὅτι πάνυ ἦν ἐλεή μων, καὶ συμπαθής· καὶ ἔλεγον τοῦτο πιστοί με νον, ὡς ἦν τις ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ νεώτερος υιός, γε γονὼς τῶν πρώτων τῆς πόλεως. ἂν τελευτησάντων, καὶ πολλὰ τῶν αὐτῶν ἐν πλοίοις καὶ ἐν χρυσίῳ καταλελοιπότων, ἀστοχήσας περὶ τὴν τούτων διοίκησιν, καὶ πάντα ἀπολέσας, καὶ εἰς πενίαν ἐσχάτην ἐλάσας, οὐ φαγών, οὐδὲ εἰς ἀσωτείαν δαπανήσας, ἀλλὰ ναυαγίοις διαφόροις περιπεσών, καὶ ἀπὸ μετ γάλων γεγονώς μικρός, κατὰ τὸ ἐν Ψαλμοῖς εἰρημένον· ο 'Αναβαίνουσιν ἕως τῶν οὐρανῶν, καὶ καταβαίνουσιν ἕως τῶν ἀβύσσων·» οὕτως καὶ ὁ νεώτερος πολύ ἄνω παρέχων ἐν χρήμασι, πολλῷ πλέον κάτω γέ γονεν.
col. 3073–3074page 112 of 132
PG 87:3073Τοῦτο ἀκηκοώς ὁ μακάριος Απολινάριος, καὶ θεωρήσας ἐν τοιαύτῃ ἀσχολίᾳ καὶ πενίᾳ τὸν νεώτερον γενόμενον, γινώσκων δὲ καὶ τοὺς αὐτοῦ γονεῖς, καὶ ἐπιστάμενος ὅπως ἦσαν ἐν πλούτῳ, ἠθέλησεν ἐλεῖ σαι αὐτὸν, καὶ δοῦναι μικρὰν ἀγάπην εἰς ἀποστροφὴν, καὶ ᾐσχύνετο. Καὶ καθότι ἐθεώρει αὐτὸν ἐν τῷ σηκρήτῳ αὐτοῦ τὴν ψυχὴν ἐδάκνετο, βλέπων ἐσθῆτα μερυπωμένην, καὶ πρόσωπον σκυθρωπὸν ἔχοντα· ἃ τῆς ἐσχάτης πτωχείας καθέστηκε σύμβολα· ὡς οὖν ἦν ἐν τοιαύτῃ φροντίδι ὁ πάπας, ἐν μιᾷ θεόθεν κινη θείς, βουλὴν ὄντως θαυμασίαν βουλεύεται, καὶ πρέ πουσαν τῇ αὐτοῦ μακαριότητι. Καὶ πέμψας ἤγαγε τὸν νομικὸν τῆς ἁγιωτάτης Ἐκκλησίας· καὶ λαβὼν αὐτὸν κατ' ἰδίαν, λέγει αὐτῷ, Δύνῃ μοι φυλάξαι μυστήριον, κύριε ὦ νομικέ; Ο δὲ λέγει αὐτῷ· Ἐλπίζω, δέσποτα, εἰς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ· ὅτι ἐὰν κελεύσῃς, οὐ μὴ ἀνθρώπῳ εἴπω οὐδὲ άθοι τις ἐξ ἐμοῦ τί ποτε ὧν θαῤῥήσῃς τῷ δούλῳ σου. Τότε λέγει αὐτῷ ὁ πάπας Απολινάριος· Υπαγε, ποίησον γραμμάτιον χρεωστικὸν πεντήκοντα χρυ σέων λιτρῶν, ὡς ἀπὸ τῆς ἁγιωτάτης Εκκλησίας, εἰς τὸν Μακάριον τόνδε τὸν πατέρα τοῦδε τοῦ νεω τέρου, καὶ βάλε, και μάρτυρας, καὶ κομπλατίονα, καὶ αἷμε μοι αὐτὸ τὸ πρόσωπον. Ὁ δὲ νομικὸς τὸ κελευθὲν ἀπὸ τοῦ πάπα εὐθὺς καὶ παραχρῆμα ποιή σας ἤνεγκεν τὸ χειρόγραφον, καὶ δέδωκεν αὐτῷ. Ἐπειδὴ οὖν ὁ πατὴρ τοῦ νεωτέρου εἶχεν χρόνους δέκα ἢ καὶ πλεῖον τελευτήσας, ὁ δὲ χάρτης νέος ἦν, λέγει αὐτῷ ὁ πάπας· Υπαγε, κύριε ὦ νομικέ, σῶσον τὸν χάρτην ἐν σίτῳ ἢ ἐν κριθῇ, καὶ μετ' ὀλί γας ἡμέρας φέρε μοι αὐτόν. Ὁ δὲ ἀπελθὼν ἦλθεν μετὰ τὰς ῥηθείσας ἡμέρας φέρων τὸ γραμμάτιον τῷ πάπα. Τότε λέγει τῷ νομικῷ ὁ πάπας· Υπαγε ἄρτι, καὶ εἰπὲ τῷ νεωτέρῳ· Τί μοι παρέχεις, καὶ διδῶ σοι γραμμάτιον ὠφελοῦν σε, καὶ βλέπε, κύριε ὦ νομικέ, πλεῖον τριῶν νομισμάτων παρ' αὐτοῦ μὴ λάβης· καὶ παρασχε αὐτῷ τὸ γραμμάτιον. Απεκρίθη αὐτῷ ὁ νομικός, ὅτι Οντως, δέσποτα μου, εἰ κελεύεις μοι, οὐδὲ ταῦτα λαμβάνω. Λέγει αὐτῷ ὁ πάπας, Ναὶ πάντως θέλω, ἵνα λάβῃς τρία νομίσματα. Τότε ὑπάγει ὁ νομικὸς πρὸς τὸν νεώτερον. Τί μοι παρέχεις, καὶ παρέχω σοί τί ποτε, τὰ μέγιστά σου εὐεργετοῦν; Ο δὲ συνέθετο ὃ ἐὰν βούληται, παρέχειν. Καὶ σκε ψάμενος ὁ νομικός λέγει αὐτῷ, ὡς πρὸ τῶν ε' ἢ καὶ ἓξ ἡμερῶν ζητῶν χάρτας ἐν τῷ οἴκῳ μου εὗρον τὸ γραμμάτιον τοῦτο, καὶ μέμνημαι, ὅτι ὁ Μακάριος ὁ πατὴρ θαῤῥῶν εἰ; ἐμὲ, εἴασέν μοι αὐτὸ πρὸς ὀλίγας ἡμέρας· καὶ τελευτήσαντος αὐτοῦ συνέβη μεἶναι παρ' ἐμοὶ ἕως τῆς σήμερον, καὶ λήθη παρέδραμεν, καὶ οὐκ ἦλθεν εἰς νοῦν μου δοῦναί σοι αὐτό. Λέγει αὐτῷ ὁ νεώτερος· Καὶ τί σὺ κελεύεις παράσχω; Λέγει αὐτῷ γ' νομίσματα. Τότε λέγει ὁ νεώτερος· Καὶ οἶδας, ὅτι εἴπορόν ἐστιν τὸ πρόσωπον ὀφείλον τὸ χρέος; Ναὶ ὄντω;· καὶ εὐπορόν ἐστιν, καὶ εὔγνωμον, καὶ ἀπαιτῆσαι αὐτὸ ἔχεις ἀκόπως. Λέγει αὐτῷ ὁ νεώτερο;· Γινώσκει ὁ Θεὸς, ὅτι οὐκ ἔχω, ἀλλὰ ἐὰν ἀπετίθη, καὶ ἄλλο σο: παρέχω, εἴ τι θέλεις μετὰ τῶν τριῶν νομισμάτων. Τότε παρέχει αὐτῷ τὸ γραμμά των τῶν πεντηκόντα λιτρῶν.
col. 3075–3076page 113 of 132
PG 87:3075Λαβὼν οὖν τὸ γραμμάτιον ἀνέρχεται πρὸς τὸν ἁγιώτατον πάπαν, καὶ βάλλει αὐτῷ μετάνοιαν, καὶ ἐπιδίδωσιν αὐτῷ τὸ γραμμάτιον. Ὡς οὖν ἔλαβεν ὁ πάπας, καὶ ἀνέγνω αὐτὸ, ἤρξατο ποιεῖν ἑαυτόν τας ρατσόμενον. Καὶ λέγει αὐτῷ· Καὶ τοῦ ἧς ἕως ἄρτι; Ο πατήρ σου πλέον τῶν δέκα χρόνων τελευτήσας, ὕπαγε, κύριε, οὐ ποιῶ σοι ἀπόκρισιν. Ὁ δὲ λέγει τῷ πάπα· Οντως, δέσποτα, οὐκ εἶχον αὐτὸ ἐγώ, ἀλλ' ὁ νομικὸς εἶχεν, καὶ οὐδὲ ᾔδειν, ἀλλ' ὁ Θεὸς αὐτ τὸν ἐλεήσῃ, ὅτι ἄρτι μοι αὐτὸ δέδωκεν, εἰρηκώς, ὅτι Ζητῶν χάρτας εὗρον αὐτό. Ὁ δὲ πάπας ἀπεπέμψατο αὐτὸν, τέως λέγων, Σκέψομαι, πάλιν κρατήσας τὸν χάρτην παρ' ἑαυτῷ. Μετὰ οὖν μίαν ἑβδομάδα ἀνῆλθεν ὁ νεώτερος πρὸς τὸν πάπαν. Καὶ πάλιν ὁ πά πας ἐγκαλεῖ αὐτῷ, Διατί ἐβράδυνας, λέγων, προς αγαγεῖν τὸ γραμμάτιον; ὡς δῆθεν μὴ θέλων δοῦναι αὐτῷ τίποτε. Λέγει αὐτῷ ὁ νεώτερος, Δέσποτα μου, οἶδεν ὁ Θεὸς, ὅτι οὐκ ἔχω, ἵνα θρέψω τοὺς ἐμούς εἴ τι οὖν ὁ Θεὸς ἐμβάλοι ὑμῖν, ἐλεήσατέ με. Τότε λέγει αὐτῷ ὁ ἐν ἁγίοις ᾿Απολινάριος, σχηματισάμενος ὅτι εἶξεν τῇ παρακλήσει αὐτοῦ Εἰς πλήρεις σοι παρέχω, τοῦτο δὲ παρακαλῶ, κύριέ μου ἀδελφέ, μὴ ἀπαιτῆσαι τὴν ἁγίαν Ἐκκλησίαν τόκους. Τότε ἔβαλεν μετάνοιαν ὁ παῖς, λέγων· Ε: τι βούλεται μου ὁ δεσπότης καὶ κελεύει, τοῦτο ποιῶ, καὶ ἐκ τοῦ κεφαλαίου ἐὰν κελεύῃς μειώσαι, μείωσον. Ὁ δὲ πά πας, λέγει, Οὐκ· ἀλλ' ἀρκεῖ μοι, ἵνα τοὺς τόκους ἡμῖν παραχωρήσῃς· τότε ἐξενέγκας δέδωκεν τὰς πεντήκοντα τοῦ χρυσίου λίτρας, καὶ ἀπέλυσεν αὐτ τόν, εἰπὼν καὶ ἐπευξάμενος ὑπὲρ τῆς παραχωρήσεως, φησίν, τῶν τέκων. Αὕτη ἡ ἐργασία ἡ κρυ πτὴ τοῦ θείου ᾿Απολιναρίου, αὕτη ἡ καλλίστη πρά ξις αὐτοῦ, καὶ ἡ συμπάθεια. Οὕτως δὲ ὁ Θεὸς καὶ τῷ νεωτέρῳ συνέφθασεν διὰ τῆς αὐτοῦ εὐλογίας, ὅτι ἐξανέστη ἐκ τῆς τοσαύτης πτωχείας, καὶ εἰς τὴν προτέραν αὐτοῦ τάξιν ἦλθεν, καὶ τῶν γονέων αὐτοῦ ἐν πλούτῳ καὶ περιουσία χρημάτων διέπρεψεν, μετά καὶ τοῦ μεγάλως ὠφεληθῆναι τὴν ψυχήν. Γέρων τις ἐκάθητο ἐν Σκήτει, καὶ ἀνέβη ἐν τῇ 'Αλε ξανδρείᾳ τὸ ἐργόχειρον αὐτοῦ πωλῆσαι, καὶ θεωρεῖ νεώτερον μοναχὸν εἰσελθόντα εἰς τὸ καπηλεῖον. Ἐπὶ τούτῳ ὁ γέρων ἐθλίβη, καὶ ἀνέμεινεν ἔξω, ἵνα ὅταν ἐξέλθῃ, συντύχῃ αὐτῷ· ὅπερ καὶ γέγονεν. Μετά γοῦν τὸ ἐξελθεῖν τὸν νεώτερον, κρατήσας τῆς χειρὸς αὐτοῦ ὁ γέρων, ἔλαβεν αὐτὸν κατ' ιδίαν, καὶ λέγει αὐτῷ· Κῦρι ἀδελφὲ, οὐκ οἶδας, ὅτι τὸ σχῆμα τὸ ἅγιον περιβέβληται; οὐκ οἶδας ὅτι νεώτερος εἴ; οὐκ οίδας, ὅτι πολλαί εἰσιν αἱ παγίδες τοῦ διαβόλου: οὐκ οἶδας ὅτι καὶ δι᾿ ὀφθαλμῶν, καὶ δι' ἀκοῆς, καὶ διὰ σχημά των οι μοναχοί, βλάπτονται, ἐν ταῖς πόλεσι διάγοντες; Σὺ δὲ εἰς τὰ καπηλεῖα ἀδιῶς εἰσερχόμενος, καὶ ἃ οὐ θέλεις, ἀκούοις, καὶ ἃ οὐ θέλεις, θεωρεῖς, καὶ ἀσέ μνως και γυναιξί συναναστρέφῃ. Μή, παρακαλῶ, ἀλλὰ φύγε εἰς τὴν ἔρημον, ὅπου δύνῃ ὡς θέλεις σωθῆναι. Απεκρίθη αὐτῷ ὁ νεώτερος· Υπαγε, καλόγηρε, & θεὶς οὐ χρήζει, εἰ μὴ καρδίαν καθαράν. Τότε ἐκτείνας τὰς χεῖρας εἰς τὸν οὐρανὸν, εἶπεν ὁ γέρων· Δ
col. 3077–3078page 114 of 132
PG 87:3077ξα σοι ὁ Θεὸς, ὅτι ἔχω ἐν τῇ Σκήτει πεντήκοντα έτη:; καὶ καρδίαν καθαρὰν οὐκ ἐκτησάμην· καὶ οὗτος εἰς τὰ καπηλεῖα ἀναστρεφόμενος καρδίαν καθαρὰν ἐκ τήσατο. Και στραφεὶς πρὸς τὸν ἀδελφὸν, λέγει Ο Θεὸς καὶ σὲ σώσαι, καὶ ἐμὲ μὴ καταισχύνῃ ἀπὸ τῆς ἐμαυτοῦ ἐλπίδος. Οντων ἡμῶν ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ, Λεόντιος ᾿Απαμεύς ἀνὴρ φιλόχριστος καὶ εὐλαβὴς, ἦλθεν ἀπὸ Πενταπόλεως· ἐκεῖσε γὰρ ἐν Κυρηνίᾳ ἀπὸ χρόνων ἱκανῶν ἐποίει τὴν οἴκησιν. Ἦλθεν δὲ ἐπὶ τοῦ ἐν ἁγίοις τά τα ᾿Αλεξανδρείας τῆς αὐτῆς πόλεως Κυρήνης, καὶ ἐν συντυχία γεγονότων ἡμῶν, διηγήσατο ἡμῖν, λέ γων, ὅτι Ἐπὶ Θεοφίλου τοῦ μακαρίου πάπα Ἀλεξανδρείας γέγονεν ἐπίσκοπος ἐν Κυρήνη Συνέσιος ὁ φι λόσοφος· ὅστις ἐλθὼν ἐν Κυρήνῃ εὗρεν ἐκεῖ φιλόσοφόν τινα Εὐάγριον ὀνόματι ἑταῖρον αὐτοῦ, ἐν τοῖς παιδευτηρίοις γινόμενον, καὶ φίλον αὐτοῦ γνήσιον ὄντα, καὶ ἐμμανῶς περὶ τὴν τῶν εἰδώλων λατρείαν ὑπάρ χοντα· ὃν ὁ ἐπίσκοπος Συνέσιος μεταθεῖναι ἐβούλετο καὶ οὐ μόνον ἐβούλετό τε καὶ ἔσπευδεν, ἀλλὰ καὶ ἀγῶνα πολὺν ἔσχεν καὶ μέριμναν, διὰ ἦν πρὸς αὐτὸν ἀρχῆθεν ἐκέκτητο. Ὁ δὲ οὐκ ἠνείχετο, οὐδὲ παρ εδέχετο αὐτοῦ παντελῶς τὴν διδασκαλίαν. Πλὴν ὁ ἐπίσ σκοπος ἐκ τῆς πολλῆς πρὸς αὐτὸν φιλίας οὔτε ἐδειλίασεν, οὐδὲ ἀπέσχετο τοῦ καθ' ἑκάστην ἡμέραν δι δάσκειν καὶ παρακαλεῖν, καὶ νουθετεῖν ὅπως εἰς Χριστὸν πιστεύσας δέξηται αὐτοῦ τὴν ἐπίγνωσιν. Ωστε ἐν μιᾷ καὶ τοῦτο εἰπεῖν πρὸς αὐτὸν τὸν φιλό σοφον· "Οντως, κύριε ᾧ ἐπίσκοπε, μετὰ πάντων καὶ τοῦτό μοι ἀπαρέσκει, ὃ λέγετε οἱ Χριστιανοί, ὅτι καὶ συντέλεια τοῦ κόσμου τούτου γίνεται, καὶ μετὰ τὴν συντέλειαν πάντες οἱ ἐξ αἰῶνος γενόμενοι οἱ ἄνθρωποι ἐν τούτῳ τῷ σώματι ἀνίστανται, καὶ τὴν σάρκα ταύ την ἄφθαρτον ἔχοντες καὶ ἀνώλεθρον, εἰς αἰῶνας βιώσουσιν, τὰς ἀμοιβὰς ἀπολήψονται, καὶ ὅτι ὁ ἐλεῶν πτωχόν, Θεῷ δανείζει, καὶ ὁ σκορπίζων εἰς πτω χοὺς καὶ πένητα, χρήματα, ἐν οὐρανοῖς θησαυρίζει καὶ ἑκατονταπλασίονα αὐτῷ μετὰ ζωῆς αἰωνίου ἀπὸ Χριστοῦ ἐν τῇ παλιγγενεσία κομίζεται, ἅπερ ἅπαν τα ἀπάτη μοι, καὶ χλεύη, καὶ μῦθος γίνεται, καὶ λεγόμενα φαίνεται. Ο δὲ Συνέσιος ὁ ἐπίσκοπος δια εβεβαιοῦτο, πάντα τῶν Χριστιανῶν ἀληθῆ εἶναι, καὶ μηδὲν ἔχειν ψεῦδος, ἢ ἀληθείας ἀλλότριον, καὶ διὰ πολλῶν ἀποδείξεων ταῦτα οὕτως ἔχειν ἐπειρᾶτο δει κνύειν. Καὶ δὴ μετὰ πολὺν χρόνον ποιήσας αὐτὸν γενέ σθαι Χριστιανόν, βαπτίζει καὶ αὐτὸν, καὶ τὰ τέκνα αὐτοῦ, καὶ πάντας τοὺς ἐν τῷ οἴκῳ αὐτοῦ. Μετά οὖν χρόνον τινὰ τοῦ βαπτισθῆναι, δίδωσι τῷ ἐπισκόπῳ χρυσίων μὲν δηνάρια τρία εἰς λόγον τῶν πτωχῶν, λέγων· Δέξαι τὰ τρία κεντηνάρια καὶ δίδος πτωχοῖς καὶ ποίησόν μοι γραμμάτιον, ὅτι ταῦτά μοι ἀποδώσει Χριστὸς ἐν τῷ μέλλοντι αἰῶνι. Ὁ δὲ τὸ χρυσίον δεξάμενος, προθύμως ἐποίησεν αὐτῷ τὸ γραμμά τον ὡς ἤθελεν. Ζήσας δὲ χρόνους τινὰς μετὰ τὸ ἅγιον βάπτισμα ἠσθένησεν τὴν ἐπὶ θάνατον ἀσθένειαν· καὶ μέλλων
col. 3079–3080page 115 of 132
PG 87:3079τελευτᾷν λέγει, τοῖς τέκνοις αὐτοῦ, ὅτι ὡς κηδεύετε μοι, τοῦτον τὸν χάρτην θέτε εἰς τὰς χεῖράς μου, καὶ οὕτως μετ' αὐτοῦ θάψατέ με. Οἱ δὲ τελευτήσαντος αὐτοῦ καθὼς ἐνετείλατο αὐτοῖς, καὶ πεποιήκασι, καὶ θάπτοντες αὐτὸν μετὰ τοῦ ἐδεχείρου κατώρυξαν· καὶ τῇ τρίτῃ τῆς ταφῆς ἡμέρᾳ φαίνεται τῷ ἐπισκόπῳ Συνεσίῳ νυκτὸς καθεύδοντα, λέγων· Ελθὲ εἰς τὸν τάφον ἔνθα κατάκειμαι, καὶ λάβε του τὸ ἰδιό χειρον. Ελαβον γὰρ τὸ χρέος, καὶ ἐπληρώθην, καὶ οὐδένα λόγον ἔχω πρὸς σέ, καὶ, πρὸς τὴν πληροφορίαν σου, ἰδιόχειρον ἐν αὐτῷ καθυπέγραψα. δὲ ὁ ἐπίσκοπος, ὅτι συνετάφη τῷ φιλοσόφῳ τὸ αὐτοῦ ἰδιόχειρον. γνάει Καὶ πρωΐας μεταστειλάμενος τοὺς υἱοὺς αὐτοῦ, εἶπεν αὐτοῖς, Τί ποτε κατεθήκατε μετὰ τοῦ φιλοσόφου ἐν τῷ τάφῳ; Οἱ δὲ ἐνόμιζον, ὅτι περὶ χρημάτων αὐτοῖς λέγει, καὶ εἶπον αὐτῷ, Οὐδὲν, δέσποτα, πλην τῶν ἐνταφίων αὐτοῦ. Τί οὖν, φησίν, οὐδὲ χάρτην τινὰ συνεθάψατε αὐτῷ; Οἱ δὲ ἀναμνησθέντες (ἡγν ουν γάρ, ὅτι περὶ χάρτου λέγει) λέγουσιν αὐτῷ Ναί, δέσποτα, χάρτην τινὰ τελευτῶν δέδωκεν ἡμῖν, λέγων· Ὡς θάπτετέ με, τοῦτόν μοι τὸν χάρτην δότε κρατεῖν εἰς τὰς χεῖρας, μηδενὸς τὸ παράπαν γινώ σκοντος· τότε εἶπεν αὐτοῖς ὁ ἐπίσκοπος τὸν ὄνειρον ὃν κατὰ τὴν νύκτα ἐκείνην θεασάμενος ἦν· καὶ λα βὼν αὐτοὺς μετὰ τῶν κληρικῶν καὶ τῶν κτητόρων, καί τινας ἀπὸ τῆς πόλεως, ἀπίη ἐπὶ τὸν τάφον τοῦ φιλοσόφου. Τοῦτον ἀνοίξαντες εὑρίσκουσιν τὸν φιλ σοφον κείμενον, καὶ τὸ ἰδιόχειρον τοῦ ἐπισκόπου ταῖς οἰκείαις χερσὶν κατέχοντα, καὶ λαβόντες ἐκ τῶν αὐτοῦ χειρῶν τὸ ἰδιόχειρον ἤνοιξαν, καὶ εὗρον αὐτὸν νεωστί γεγραμμένον τῇ χειρὶ τοῦ φιλοσόφου, οὕτως Ἐγὼ Εὐάγριος φιλόσοφός σοι τῷ ὁσιωτάτῳ κυρίῳ Συνεσίῳ ἐπισκόπῳ χαίρειν. Ἔλαβον τὸ ἐν τούτῳ τῷ πιττακίῳ σου γεγραμμένον, καὶ ἐπληρώθην, καὶ οὐ δένα λόγον ἔχω πρὸς σὲ, ἕνεκα οὗ δέδωκά σοι χρυσ σίου, ήγουν διὰ σοῦ, Χριστῷ τῷ Θεῷ καὶ Σωτῆρι ἡμῶν. Κατεπλάγησαν δὲ οἱ βλέποντες, καὶ ἐπὶ ὥρας πολλὰς, τὸ, Κύριε ἐλέησον, βοῶντες, ἐδόξαζον τὸν Θεὸν ποιοῦντα θαυμασίαν, καὶ τοιαύτην ἀεὶ πληροφορίαν διδόντα τοῖς δούλοις αὐτοῦ, Διαβεβαιοῦντο δὲ καὶ τοῦτο ὁ αὐτὸς κύριος Λεόν τιος, ὅτι τὸ ἰδιόχειρον τὸν ἔχον τὴν ὑπογραφὴν τοῦ φιλοσόφου σώζεται μέχρι τῆς σήμερον, καὶ ἐν τῷ κειμηλιαρχείῳ τῆς ἐκκλησίας Κυρήνης κεῖται οἷος ἂν προβληθῇ κειμηλιάρχης ἐκεῖ, μετὰ τῶν ἱερῶν σκευῶν, καὶ αὐτὸ παραλαμβάνει, καὶ φυλάττει αὐτὸ ἐπιμελῶς, καὶ μετ᾿ αὐτῶν σῶον καὶ ἀβλαβὲς ἐπι δίδοται. Διηγήσατο ἡμῖν ὁ Γεώργιος ὁ τῆς Αφρων χώρας ὕπαρχος γεγονώς, ο φιλόχριστος καὶ φιλομόναχος καὶ φιλόπτωχος, ὁ πᾶσι χαίρων τοῖς ἀγαθοῖς οἷς ἀγα πᾷ ὁ Θεός. Ὅτι ἐν τῇ χώρᾳ μου (ἦν δὲ τῶν μερῶν ᾿Απαμείας τῆς δευτέρας τῶν Σύρων ἐπαρχίας)· ὅτι χωρίον ἐστ τὶν ἀπὸ μιλίων τῆς πόλεως τεσσαράκοντα, τὸ Γονα γὸν καλούμενον. Ἐν τοῖς ὄρεσιν οὖν τοῦ αὐτοῦ κτή
col. 3081–3082page 116 of 132
PG 87:3081ματος ὡς ἀπὸ μιλίου ἑνὸς παιδία ἔβοσκον θρέμματα. Καὶ οἷα συμβαίνει, καὶ ὀφείλει γίνεσθαι παιδίοις, ἠθέλησαν παῖξαι κατὰ τὴν τῶν παίδων συνήθειαν. Καὶ ὡς ἔπαιζον, λέγουσι πρὸς ἀλλήλους· Δεῦτε, ποιήσωμεν σύναξιν, καὶ προσενέγκωμεν προσφοράν καὶ τούτου πᾶσιν ἀρέσαντος, προεβάλοντο ἐξ αὐτῶν ὡς ἐν τάξει πρεσβυτέρου, καὶ ἄλλους δύο, ὡς ἐν τά ξε: διακόνων. Καὶ ἔρχονται εἰς μίαν πέτραν ὁμαλήν καὶ γὰρ ἔπαιξον. Καὶ ἐπὶ τῇ πέτρᾳ, ὡς ἐν τάξει θυσιαστηρίου διεθήκασι τοὺς ἄρτους, καὶ ἐν καυκίῳ ὀστρακίνῳ οἶνον. Καὶ παρίστανται, δ μὲν ὡς πρεσ ύτερος, οἱ δὲ ὡς διάκονοι, ἔνθεν καὶ ἔνθεν. Καὶ ὁ μὲν τὴν προσκομιδὴν ἔλεγεν, οἱ δὲ τοῖς φακιολίοις ἐρείπιζον. Εὑρέθη δὲ ὁ ῥηθείς πρεσβύτερος τὴν ἀναφορὰν ἐπι στάμενος· ἐπειδὴ καὶ ἡ συνήθεια ἐν τῇ Ἐκκλησία παρέδραμεν, ὥστε τοὺς παῖδας ἔμπροσθεν τοῦ ἁγίου! Ιερατείου ἵστασθαι ἐν ταῖς ἁγίαις συνάξεσιν, καὶ πρώτους μετὰ τοὺς κληρικούς τῶν ἁγίων μεταλαμβάνειν μυστηρίων. Ἐπειδὴ δὲ ἔν τισι τόποις ἐκφωνεῖν μεγάλως ειώθασιν οἱ πρεσβύτεροι, εὑρέθησαν, τὰ παιδία, τὴν εὐχὴν τῆς ἁγίας ἀναφορᾶς ἐκμανθά νοντα, ἐκ τοῦ συνεχῶς αὐτὴν ἐκφωνεῖσθαι. Ὡς οὖν πάντα πεποιήκασιν κατὰ τὴν ἐκκλησιαστικὴν συνήθειαν, πρινὴ τοὺς ἄρτους μελίσωσιν, πῦρ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ κατελήλυθεν, καὶ τὰ προσκομισθέντα πάντα κατέφαγεν, καὶ τὴν πέτραν κατέκαυσεν ἅπα σαν· ὡς μηδὲ τὸ παράπαν μήτε τῆς πέτρας, μήτε τῶν ἐν αὐτῇ προσενεχθέντων καταλειφθῆναι μνημόσυνον. Καὶ τοῦτο ἀθρόως γενόμενον θεασάμενοι οἱ παῖδες, εἰς τὴν γῆν ἀπὸ φόβου κατέπεσαν, καὶ ἡμι θανεῖς μεμενήκασιν, ῥῆξαι φωνὴν ἢ ἀναστῆναι ἐκ τῆς γῆς μὴ δυνάμενοι. Μὴ εἰσελθόντων δὲ αὐτῶν εἰς τὸ κτῆμα τῇ ὥρᾳ ᾗ εἶχον ἔθος εἰσέρχεσθαι, ἀλλ' ἐκε πλήκτων κειμένων εἰς τὸ ἔδαφος, ἐξῆλθον οἱ τούτων γονεῖς ἐκ τοῦ κτήματος ἰδεῖν τίνος χάριν κατὰ τὸ ἔθο; οὐ παρεγένοντο. Καὶ ἀναζητοῦντες, εὗρον αὐτ τοὺς κειμένους, μήτε τινὰ τῶν παρόντων γινώσκοντας, μήτε λαλῆσαι τοῖς λαλοῦσιν ἰσχύοντας. Οὕτως ἡμιθανεῖς αὐτοὺς οἱ γονεῖς θεασάμενοι, ἕκαστος τὸ ἴδιον παιδίον βαστάσας εἰς τὸ κτῆμα ἀπήνεγκεν καὶ ἐν ἐκστάσει τοιαύτῃ τὰ τέκνα ὁρῶντες ἐξίσταντο τὴν τῆς ἐκστάσεως αἰτίαν μαθεῖν μὴ δυνάμενοι. Και πολλάκις αὐτοὺς δι' ὅλης τῆς ἡμέρας ἐρωτῶντες. Ο ἀποκρίσεως παρ' αὐτῶν οὐκ ἐτύγχανον, καὶ τῶν συμβεβηκότων αὐτοῖς οὐδὲν ὅλως μαθεῖν ἡδυνήθησαν, ἕως οὗ ἡ ἡμέρα ἐκείνη πᾶσα καὶ ἡ νὺξ παρῆλθεν. Τότε γὰρ οἱ παῖδες εἰς ἑαυτοὺς κατ' ὀλίγον ἐλθόντες, ἅπαντα αὐτοῖς διηγήσαντο, ὡς ἐπράχθη τε καὶ γε γένηται. Καὶ λαβόντες αὐτοὺς οἱ γονεῖς, καὶ τοὺς τοῦ αὐτοῦ κτήματος κτήτορας, ἐξῆλθον, καὶ τὸν τρόπον ὑπέδειξαν, ἐν ᾧ τὸ παράδοξον τοῦτο θαῦμα ἐγένετο, ἴχνη τινὰ τοῦ καταβάντος πυρὸς ὑποφαίνοντες. Οίτινες τῶν γεγονότων ἀκούσαντες, καὶ ἐξ αὐτοῦ πεισθέντες τοῦ πράγματος, εἰς τὴν πόλιν εἰσέδραμον, καὶ πάντα τῷ ἐπισκόπῳ τῆς πόλεως καθ᾿ ἑξῆς ἀνήγαγον. Ο δὲ θαυμάσας τῶν λεγομένων τὸ μέγε
col. 3083–3084page 117 of 132
PG 87:3083θος, ἐν τῷ τόπῳ σὺν παντὶ τῷ κλήρῳ ἐξῆλθεν, καὶ τοὺς παῖδας ἰδὼν, καὶ ἐπ' αὐτῶν ἀκηκοὼς τὰ γενό μενα, καὶ τὰ σημεῖα τοῦ οὐρανίου πυρὸς θεασάμενος, τοὺς μὲν παῖδας εἰς μοναστήριον ἔβαλεν, τὸν δὲ τόπον εὐαγὲς μοναστήριον πεποίηκεν· ἐπάνω του τόπου τοῦ πυρὸς τὴν ἐκκλησίαν ᾠκοδόμησε, καὶ τὸ ἅγιον στήσας θυσιαστήριον. Ἔλεγεν δὲ ἡμῖν ὁ αὐτὸς κῦρος Γεώργιος, ὅτι ἕνα ἐξ αὐτῶν τῶν παίδων ἦν θεασάμενος ἐν αὐτῷ τῷ μου ναστηρίῳ, ἔνθα τὸ τοιοῦτον θαῦμα· γέγονεν, καὶ τοῦτο μὲν τὸ θεῖον καὶ ἀγγελικόν θαῦμα διηγήσατο Γεώργιος ὁ φιλόχριστος. Ρουφίνος δὲ ὁ τὴν ἐκκλησιαστικὴν ἱστορίαν γε γραφηκώς, ὅμοιόν τι κατὰ τοὺς πάλαι καιροὺς ὑπὸ παίδων παιζόντων πραχθέν, ἀνεγράψατο. Φησὶ γὰρ περὶ τοῦ ἁγίου Αθανασίου τοῦ μεγάλου μὲν τῆς ἀληθείας προμάχου καὶ κήρυκος, τῆς δὲ μεγάλης τῶν ᾿Αλεξανδρέων προεδρεύσαντος πόλεως, καὶ πάν τας νηφαλίως, καὶ κατὰ τὸ Θεῷ δοκοῦν ποιμάναντος, τὰ παιδικὰ διηγούμενος, καὶ ὅτι θεόθεν αὐτῷ ἡ εἰς τὴν προεδρίαν προέλευσις προγνώσει θεϊκῇ τὴν ἀρ χὴν ἐκομίσατο, τῆς ἀρχαιολογίας τοῦ ἀνδρὸς ἀναλα Εεῖν, καὶ οἷον ἐκ παιδὸς γέγονεν βίου, καὶ ποίας αναγωγῆς μνησθῆναι, καθὰ παρελάβομεν· καὶ ἡμᾶς εἰσενεγκεῖν τῷ ἀκροατῇ. Ὁ ἐν ἁγίοις ᾿Αλέξανδρος δ πάπας τῆς ᾿Αλεξανδρείας, μετὰ ᾿Αχιλλᾶν γενόμενος, κατὰ τὴν τοῦ ἁγίου Πέτρου τοῦ ἀρχιεπισκόπου και μάρτυρος πρόρρησιν, τοῦ τὸν δυσσεβή "Αρειον κατα κρίναντος,ἐν μιᾷ παρακύπτων, καὶ θεωρῶν τὴν θά λασσαν βλέπει παρὰ τὸν αἰγιαλὸν παίζοντας, ὡς ἔθος ἐστὶ τοῖς παιδίοις, καὶ μιμουμένους ἐπίσκοπον, καὶ τὰ τῆς ἐκκλησίας ἐξ ἔθους γινόμενα ἅπαντα. Προσέχων δὲ ἐπὶ πολὺ εἶδεν ὅτι πράττονταί τινα παρ αὐτῶν ἀπόκρυφα τῶν μυστηρίων. Ταραχθεὶς τοίνυν, καὶ παραχρῆμα τους κληρικούς καλέσας, ὑπέδειξεν ἅπερ ἔπραττον, καὶ προσέταξεν ἀπελθεῖν, καὶ κατα σχεῖν πάντας τοὺς παῖδας, καὶ πρὸς αὐτὸν ἀγαγεῖν. Παραγενομένους δὲ ἠρώτα τί ἦν αὐτῶν τὸ παίγνιον, καὶ τί ἔπραττον. Ἐκεῖνοι δὲ πτοηθέντες, ἅτε παῖδες ὄντες, ἅπαν τὸ πρᾶγμα κατ' αξίαν αὐτῷ διηγοῦνται, ὅτι καὶ ἐβάπτισάν τινας κατηχουμένους δι' ᾿Αθανα σου, ὃν κατέστησαν ἑαυτοῖς οἱ παῖδες ἐκεῖνοι ὡσανεὶ ἐπίσκοπον. Τότε τοίνυν ἐπιμελῶς ἐπιζητήσας παρ' αὐτῶν ὁ ᾿Αλέξανδρος, τίνας ἐβάπτισαν, καὶ μαθών, καὶ εὑρὼν, ὅτι κατὰ τὸ ἔθος τῆς ἡμετέρας θρησκείας πάντα ἐκεῖνα ἐτέλεσαν, ἀνακοινωσάμενος τοῖς ἑαυτοῦ κληρικοῖς, ὥρισεν τοὺς ἀξιωθέντας τοῦ ἁγίου λου τροῦ ἐκ δευτέρου μὴ χρῆναι βαπτισθῆναι· ᾿Αθανάσιον δὲ καὶ τοὺς ἄλλους τοὺς καταλεγέντας κληρικούς τοῖς γονεῦσι παρηγγύησεν τοῦ ἀνάξαι ἐν νουθεσία καὶ παιδεία Κυρίου, μάλιστα ᾿Αθανάσιον, ὃν μετ' οὐ πολὺ τῷ Θεῷ καθιέρωσεν. Θείοις δὲ χαρίσμασι κατα πλουτῶν παρὰ τοῦ ἀρχιερέως τοῦ τηνικάδε ἐν μεί ζονι βαθμῷ προβιβασθείς διέπρεψεν. ᾿Αθανάσιον δὲ καὶ τοὺς ἄλλους, οὓς ἐν ἐκείνῃ τῇ παιγνία πρεσβυ
col. 3085–3086page 118 of 132
PG 87:3085τέρους ἔδοξεν ἔχειν ἢ διακόνους, προσκαλεσάμενος αὐτῶν τοὺς γονεῖς, ὑπὸ μαρτυρία Θεοῦ παρέδωκεν τῇ Ἐκκλησίᾳ, ὥστε ἐκεῖ αὐτοὺς τρέφεσθαι. Μικροῦ δὲ διαδραμόντος χρόνου, ὅτε καὶ παρὰ τοῦ σημειογράφου (κ) τελείως, καὶ παρὰ τοῦ γραμματι καὶ αὐτάρκως Αθανάσιος ἐπαιδεύθη, παραχρῆμα ὡς πιστὴ τοῦ Θεοῦ παραθήκη παρὰ τῶν γονέων πα ραδίδοται τῷ ἱερεῖ, καὶ ὡσανεί τις Σαμουὴλ ἐν τῷ ναῷ τοῦ Θεοῦ ἐτρέφετο. Καὶ ἡνίκα πρὸς τοὺς ἐπι σκόπους ᾿Αλέξανδρος ἐπορεύετο ἐν τῷ γήρᾳ, ἐπελέ. γετο εἰς τὸ ἀκολουθεῖν αὐτῷ, καὶ βαστάζειν τὸ τῆς ἱερωσύνης περιβόλαιον, ὃ προσηγορεύετο Εφοὺς τῇ παρ' Εβραίων φωνῇ. Τοσοῦτοι δὲ ἐγένοντο τοῦ ᾿Αθανασίου τούτου ἐν τῇ Ἐκκλησίᾳ πρὸς τοὺς αἱρετικοὺς ἀγῶνες, ὥστε δοκεῖν περὶ τούτου γεγράφθαι ἐκεῖνο τὸ εἰρημένον· «Ἐγὼ ἐπιδείξω τούτῳ, ὅσα αὐτὸν ὑπομεῖναι χρὴ ὑπὲρ τοῦ ἐμοῦ ὀνόματος.» Εἰς γὰρ τὸν τούτου διωγμὸν πᾶσα ἡ οἰκουμένη συνεφράξατο ', καὶ ἐκινήθησαν καὶ βα τελεῖς τῆς γῆς, καὶ βασίλεια καὶ στρατὸς συνῆλθον κατ' αὐτοῦ· ἐκεῖνος δὲ τὸ τοῦ Θεοῦ λόγιον ἐφύλαττεν, τὸ λέγον· «Ἐὰν οὖν στῶσιν κατ᾿ ἐμοῦ παρεμβολαί, οὐ φοβηθήσεται ἡ καρδία μου· ἐὰν ἐπαναστῇ μοι συμ βουλὴ τε, ἐν ταύτῃ ἐγὼ ἐλπιῶ.» Πλὴν ἐπειδὴ τοιαῦται καὶ τοσαῦται αὐτοῦ φέρονται πράξεις, ὥστε τὸ μὲν μέγεθος τῶν πραγμάτων μηδέν μοι συγχωρεῖν παρ ελθεῖν, τὸ δὲ πλῆθος τῶν πράξεων αναγκάζει με πολλὰ σιωπᾷν, ἐν ἀδήλῳ κάμνει μου ὁ λογισμός, τὸ μὴ δύνασθαι ἐπιδέξασθαι, τί μὲν δεῖ κρατῆσαι, τί δὲ δεῖ παραλείπειν. Καὶ διὰ τοῦτο ὀλίγων μνημονεύωμεν τῶν ἀνηκόντων τῷ πράγματι· τὰ δὲ ὑπόλοιπα ἡ φήμη διηγήσεται. Πάντως δὲ ἐλάττονα τῆς ἀληθείας ἀπαγγελεῖ ἡ φήμη· προσθεῖναι γάρ τι τῇ ἀληθείᾳ οὔτε δυνήσεται, οὔτε εὑρήσει. Ἠρωτήθη ποτὲ ὁ ἅγιος ᾿Αθανάσιος ὁ πάπας ᾿Αλεξανδρείας, εἰ δύναται βαπτισθῆναι μήτε πιστεύων κατὰ τὴν πίστιν τῶν Χριστιανῶν καὶ τὸ κήρυγματ καὶ εἰ βαπτισθῇ δι᾿ ἄλλας τινὰς προφάσεις πιστεύειν ὑποκρινόμενος, τί ἄρα ἔσται, ἢ πῶς αὐτὸν δέχεται ὁ Θεός. Καὶ ἀπεκρίθη λέγων· Ηκούσατε ἀπὸ τῶν παι λαιῶν, ὡς τῷ μακαρίῳ Πέτρῳ καὶ μάρτυρι, θνήσεως γενομένης, καὶ ἁπλῶς πολλῶν ἐπιτρεχόντων τῷ βα πτίσματι φόβῳ τοῦ θανάτου, ὤφθη τις αὐτῷ, ἐν ἀγω γέλου μορφῇ, λέγων· Εως πότε ἀποστέλλετε ἐνταῦθα βαλάντια ἐσφραγισμένα μεν, κενὰ δὲ πάντη, καὶ οὐδὲν ἔχοντα ἔσωθεν; Τοιγαροῦν ὅσον ἐκ τῆς τοῦ ἀγγέλου φωνῆς ἔνι στοχάσασθαι, τὴν μὲν σφραγίδα τοῦ βαπτίσματος ἔχοντες, ἐπειδὴ ὅλως εὐεργετηθῆ 12 Γ. συνεφρυάξατο. * Γ. συμβολή. Λι Σημειογράφου. σημειογραφεῖν. Αι σημειογραφείον Συγκαθεζομένων ἡμῶν ἐν τῷ σημειογραφείῳ τοῦ Καισαρίου. Αμα Ἀπὸ τῶν σιγνογραφιών. 16: Εσυρμαιογράφησεν. Ἐσπου δατογράφησεν; χρυσογραφία, βί όλοι κεχρυσογραφημέναι.
col. 3087–3088page 119 of 132
PG 87:3087ναί τι νομίζοντες, εἰ τὸ βάπτισμα λάβοιεν, ἐβαπτίσθησαν. Διηγήσατό τις τῶν Πατέρων, ὅτι τις τῶν γερόν των καθαρὸς καὶ ἅγιος ὤν, ἐν τῷ ποιεῖν αὐτὸν τὴν προσκομιδὴν, ἀγγέλους ἔβλεπεν ἐκ τῶν δεξιῶν αὐτοῦ καὶ ἐξ εὐωνύμων Ισταμένους. Ην δὲ οὗτος ἐξ αἱρε τικῶν παραλαβὼν τὴν προσκομιδὴν, καὶ ὡς ἄπειρος τῶν θείων δογμάτων, ἐν τῷ προσφέρειν ἐν ἁπλότητι καὶ ἀκακίᾳ, ἔλεγεν, ἀγνοῶν ὅτι σφάλλεται. Κατ' οἰκονομίαν δὲ παρέβαλεν αὐτῷ τις ἀδελφὸς, πεῖραν ἔχων τῶν θείων δογμάτων. Συνέβη δὲ τὸν γέ ροντα ἐπὶ αὐτοῦ ποιῆσαι τὴν προσφοράν· καὶ εἶπεν ὁ ἀδελφὸς (διάκονος γὰρ ἦν· Ταῦτα ἃ εἶπας, Πάτερ, εἰς τὴν προσκομιδήν, οὐκ εἰσὶ τῆς ὀρθοδόξου πίστεως, ἀλλὰ κακοδόξου. Ο δὲ γέρων ὡς ὅτι ἀγγέλους βλέπει ἐν τῷ προσφέρειν, οὐ προσέσχεν τοῖς λεχθεῖσιν, ἀλλὰ κατεφρόνησεν. Επέμενεν δὲ ὁ διάκονος λέγων Σφάλλῃ, καλόγηρε· οὐ γὰρ παραδέχεται ταῦτα ἡ Εκ κλησία. Ὡς οὖν εἶδεν ἑαυτὸν ὁ γέρων οὕτως ἐγκαλούμενον, καὶ ἐλεγχόμενον ὑπὸ τοῦ διακόνου, εἶδεν συν ήθως τοὺς ἀγγέλους, καὶ ἠρώτησεν αὐτούς· Ἐπειδὴ ὁ διάκονος οὕτως μοι λέγει, τί ἐστιν δ λέγει; Εἶπον δὲ αὐτῷ· ᾿Ανάσχου, καλῶς σοι λέγει. Εἶπεν δὲ αὐτ τοῖς ὁ γέρων· Καὶ διὰ τί οὐκ εἶπατέ μοι ὑμεῖς; Εἶπον δὲ αὐτῷ· Οτι ὁ Θεὸς οὕτως ᾠκονόμησεν, ἄν θρωπον δι᾿ ἀνθρώπων διορθοῦσθαι. Καὶ ἀπὸ τότε διωρθώσατο εὐχαριστῶν τῷ Θεῷ καὶ τῷ ἀδελφῷ. Διηγήσατο ἡμῖν τις τῶν Πατέρων, ὅτι ὁ νεώτερός τις εὐφυὴς ἀπελθὼν ἐμαθητεύθη τινὶ χρυσοχόῳ, καὶ μανθάνει τελείως τὴν τέχνην. Επιτάσσει οὖν αὐτῷ τις τῶν πατρικίων ποιῆσαι σταυρὸν διάλιθον, ἵνα προσενέγκῃ αὐτὸν τῇ Ἐκκλησίᾳ· καὶ ἐπειδὴ πάνυ εὐφυής ἦν ὁ νεώτερος, παραχωρεῖ αὐτῷ τοῦτο ἔργον ὁ ἐπιστάτης. Λογίζεται οὖν ὁ νεώτερος, ὅτι οὗτος τοσαῦτα χρήματα προσφέρει τῷ Χριστῷ, διὰ τί οὐ κἀγὼ μίξω τὸν μισθόν μου εἰς τὸν σταυρὸν, ἵνα με λογίζηται Χριστὸς ὡς δύο λεπτὰ τῆς χήρας ἐκείνης; Λογίζεται οὖν πόσον μισθὸν λαμβάνειν μέλλῃ, καὶ κιχρᾶται, καὶ βάλλει εἰς τὸ σταύρινον. Ελθὼν οὖν ὁ πατρίκιος σταθμίζει τὸν σταυρὸν πρὸ τοῦ κλεισθῆναι τοὺς λίθους, καὶ εὑρίσκει αὐτὸν πρὸς τὴν ὁλκὴν ἐν δέδωκεν, ἔχον περισσόν. "Ηρξατο ἀπειλεῖν, ὅτι δόλου ἐποίησεν κυβεύσας τὸν χρυσοῦν. Τότε λέγει αὐτῷ ὁ νεώτερος· Ο μόνος γινώσκων τὰ ἐγκάρδια, ἐπίσταται ὅτι οὐδὲν τοιοῦτον ἐποίησα. ᾿Αλλὰ ἰδὼν πόσα χρήματα προσήνεγκας τῷ Χριστῷ, ἐλογισάμην βα λεῖν τὴν μισθόν μου, ἵνα κἀγὼ ἔχω μέρος μετὰ σοῦ καὶ προσδέξηταί με ὁ Χριστὸς, ὡς τὰ δύο λεπτὰ τῆς χήρας ἐκείνης. Εκπλαγείς οὖν ἐπὶ τοῦτο ἐκεῖνο;, εἶπεν· Ναί, τέκνον, οὕτως ἐλόγισας; Λέγει αὐτῷ
col. 3089–3090page 120 of 132
PG 87:3089Ναί. Εφη αὐτῷ· Ἐπειδὴ τοῦτο ἐλόγισας, καὶ ὅλην τὴν προαίρεσίν σου ἐκαίνωσας τῷ Χριστῷ, θελήσας μέρος ἔχειν μετ' ἐμοῦ, ἰδοὺ ἀπὸ τῆς σήμερον ποιήσω σε υἱὸν καὶ κληρονόμον. Καὶ ἔλαβεν αὐτὸν μεθ᾿ ἑαυ τοῦ, καὶ ἐποίησεν αὐτὸν κληρονόμων. Διηγήσατό τις τῶν Πατέρων, ὅτι ποτὲ διὰ χρείαν τινὰ ἀνῆλθον ἐν Κωνσταντινουπόλει. ὡς δὲ κάθη μαι εἰς τὴν ἐκκλησίαν, εἰσέρχεταί τις τῶν κατὰ κόσ σμον λαμπρών, πάνυ φιλόχριστος, καὶ θεασάμενός με ἐκάθισεν· καὶ ἤρξατο ἐρωτᾷν περὶ σωτηρίας ψυχῆς. Ὡς οὖν εἶπον αὐτῷ, ὅτι τοῖς καλῶς διοικοῦσιν τὰ ἐπίγεια τὰ οὐράνια δίδοται, ἔλεγεν· Καλῶς εἶπας, Πάτερ, ὅτι μακάριος ὁ ἔχων τὴν ἐλπίδα πρὸς Θεὸν, καὶ ἑαυτὸν ἔκδοτον δίδωσι τῷ Θεῷ. Καὶ ἔλεγεν· Ἐγὼ τέκνον εἰμί τινος τῶν κατὰ τὸν κόσ σμον πολὺ ἐνδόξων. "Ην δὲ ὁ πατήρ μου πολὺ ἐλεή μων, καὶ πολλὰ παρεῖχεν τοῖς πτωχοίς. Μιᾶς οὖν τῶν ἡμερῶν καλεῖ με, καὶ δεικνύει μοι ὅλα τὰ χρή ματα, καὶ λέγει μος· Τέκνον, τί ἡδέως ἔχεις; ἀφήσω σοι τὰ χρήματα ἢ τὸν Χριστὸν κουράτορα; Ἐγὼ δὲ οἰκοδομούμενος, εἰς ἃ ἐποίει, εἶπον αὐτῷ· Τὸν Χρισ στὸν μᾶλλον· ταῦτα γὰρ πάντα σήμερον αὔριον παρο έρχονται. Λοιπὸν ἐξ ὅτε ἤκουσεν τῶν παρ' ἐμοῦ, ἀφειδώς παρείχεν, ὥστε αὐτὸν τελευτήσαντα ὀλίγα ἀφιένα:. Ἐγὼ δὲ πτωχὸς ὤν, ταπεινός προερχόμην, ἔχων τὴν ἐλπίδα εἰς Θεόν, ᾧ καταλέλοιπέν με. *Ην δέ τις πλούσιος πάλιν καὶ τῶν μεγάλων, ἔχων γυναῖκα φιλόχριστὸν καὶ φοβουμένην τὸν Θεόν· εἶχεν δὲ θυγατέρα μονογενή. Λέγει οὖν αὐτῷ ἡ γυνὴ τῷ ἀνδρὶ αὐτῆς· Ταύτην μονογενή την θυ γατέρα ἔχομεν, καὶ τοσαῦτα ἀγαθὰ ἐδωρήσατο ἡμῖν ὁ Κύριος· τίνος οὖν χρήζει; Ἐὰν ἐπιζητήσωμεν δοῦναι αὐτήν τινι ὁμοτίμῳ ἡμῶν, οὐ καλῷ δὲ τοῖς τρόποις, θλίβει αὐτὴν ἀεί· ἀλλὰ μᾶλλον ζητήσω μεν αὐτῇ ἄνθρωπον ταπεινὸν, καὶ φοβούμενον τὸν Κύριον, ἵνα κατὰ Θεὸν ἀγαπᾷ αὐτὴν καὶ θάλπῃ. Λέγει αὐτῷ· Καλῶς ἐβούλευσας· υπαγε οὖν εἰς τὴν ἐκκλησίαν, καὶ εἶξαι ἐκτενῶς, καὶ κάθισον ἐκεῖ, καὶ ὅστις εἰσέρχεται πρῶτος, οὗτός ἐστιν ὁ ἀποσταλεὶς παρὰ Κυρίου. Ἐποίησεν οὖν οὕτως, καὶ μετὰ τὸ εὔξασθαι, καὶ καθίσαι, εὑρέθην ἐγὼ εὐθὺς εἰσερχόμενος. Πέμπει οὖν παραχρῆμα δοῦλον, καὶ καλεῖ με, καὶ ἤρξατο ἐρωτᾷν με· Πήθεν εἶ; Ἐγὼ δὲ εἶπον αὐτῇ· Ἐκ τῆς πόλεώς εἰμι τῆσδε, καὶ τοῦδε υἱός. Ἡ δὲ εἶπεν· Ἐκείνου τοῦ ἐλεήμονος; Καὶ λέγει μοι· Έχεις γυναῖκα; Εἶπον δὲ αὐτῇ· Οῦ. Εἶπον δὲ αὐτῇ ὁ ἐλάλησέν μοι ὁ πατήρ μου, καὶ ἃ εἶπον αὐτῷ. Καὶ δοξάσασα τὸν Κύριον, εἶπεν· Ἰδοὺ ὁ και κὸς κουράτωρ σου ἂν ἐξελέξω, ἔπεμψεν του γυναῖκα καὶ χρήματα, ἵνα χρήσῃ ἀμφοτέροις μετά φόβου τοῦ Θεοῦ. Καὶ εύχομαι τὴν ὁδὸν τοῦ πατρός μου μέχριτέλους ἐδευσα:.
col. 3091–3092page 121 of 132
PG 87:3091/ Διηγήσατό τις τῶν Πατέρων, ὅτι κοσμικός τις εἶχεν υἱὸν εὐλαβῆ καὶ παρθένον ἐγκρατῆ εἰς πάντα, καὶ ἀπὸ μικρόθεν λοιπὸν οὐκ ἔπινεν οἶνον· εἶχεν δὲ σκοπὸν τοῦ ἀναχωρήσαι. Ο δὲ πατὴρ αὐτοῦ ἤθελεν αὐτὸν ἐμβαλεῖν εἰς τὰ πράγματα, καὶ οὐκ ἠνείχετο εἶχεν δὲ καὶ ἄλλους ἀδελφούς, αὐτὸς δὲ ἦν ὁ μείζων. Καὶ ἐπειδὴ οὐχ ἥρμοζεν ὁ σκοπὸς αὐτοῦ τῷ σκοπῷ τοῦ πατρὸς αὐτοῦ, ἀεὶ ὠνείδιζεν ὁ πατὴρ αὐτοῦ, ἐπιπλήττων αὐτῷ διὰ τὴν ἐγκράτειαν, λέγων - Διατί οὐκ εἶ ὅμοιος τῷ ἀδελφῷ σου, καὶ ἐπιδιδοῖς σεα τὸν εἰς τὰ πράγματα; Ο δὲ ἑκατέρει σιωπών. Πάν τες δὲ ἠγάπων αὐτὸν διὰ τὴν εὐλάβειαν αὐτοῦ καὶ την σωφροσύνην. Π! Οτε δὲ ἤμελλεν πατήρ αὐτοῦ τελευτήν, τινές τοῦ γένους αὐτοῦ, καὶ ἄλλοι ἀγαπητοί, δοκοῦντες ὅτι μισεῖ αὐτὸν ὁ πατὴρ, ἐκ τοῦ ἐπιπλήττειν αὐτῷ, συνάγονται, καὶ λέγουσι· Μήποτε στε ρήσῃ τὸν δοῦλον τοῦ Θεοῦ τῆς κληρονομίας ὁ πα τήρ· ἀλλὰ παρακαλέσωμεν ὑπὲρ αὐτοῦ ἦν γὰρ πλούσιος). Καὶ ἀνέρχονται πρὸς αὐτὸν, καὶ λέγουσιν αὐτῷ· Τίποτε ἔχομεν παρακαλέσαι σε. Λέγει αυτ τοῖς· Τί θέλετε παρακαλέσαι με; Λέγουσιν αὐτῷ Περὶ τοῦ κυρίου Αβίβου (τοῦτο γὰρ ἦν ὄνομα αὐτῷ)· ἵνα μὴ παρίδης αὐτόν. Λέγει αὐτοῖς· Ὑπὲρ αὐτοῦ παρακαλεῖτέ με; Λέγουσιν αὐτῷ· Ναί. Λέγει αὐτοῖς· Καλέσατέ μοι αὐτὸν ὧδε. Ενόμισαν δὲ ὅτι ἐπιπλῆξαι αὐτῷ θέλει κατὰ τὸ ἔθος. Καὶ ὅτε εἰσῆλθεν, λέγει αὐτῷ· Εγγισόν μοι. Καὶ ὡς ήγγισεν, ἤπλωσεν ἑαυτὸν εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ, κλαίων καὶ λέγων - Συγχώρησόν μοι, τέκνον μου, καὶ παρακάτ λέσον τὸν Θεὸν, ἵνα μὴ λογίσηταί μοι εἴ τι ἔθλιβόν σε· ὅτι σὺ τὸν Χριστὸν ἐζήτεις, ἐγὼ δὲ κοσμικῶς ἐκινούμην. Καλεῖ δὲ καὶ τοὺς ἄλλους υἱοὺς αὐτοῦ, καὶ λέγει αὐτοῖς· Οὗτος κύριος καὶ πατὴρ ὑμῶν. () τι εἶπεν, Εχετε τί ποτε, ἔχετε· εἶπεν, Οὐκ ἔχετε, οὐκ ἔχετε. Καὶ ἐθαύμασαν πάντες. Καὶ εὐθέως τες λευτήσαντος τοῦ πατρὸς αὐτῶν, δίδωσιν τοῖς ἀδελ φοῖς αὐτοῦ τὸ μέρος αὐτῶν, καὶ λαμβάνει τὸ μέρος αὐτοῦ, καὶ δίδωσιν αὐτὸ τοῖς πτωχοῖς παντελῶς, μη δὲν ἀφήσας ἑαυτῷ. Εκτισεν δὲ μικρὸν κελλίον εἰς τὸ ἀναχωρῆσαι, καὶ μετὰ τελειῶσαι τὸ κελλίον, ἀσθενεῖ. Φθάνει οὖν τὸ τέλος αὐτοῦ. Καὶ παρεκάθετο ὁ ἀδελ φὸς αὐτοῦ. Καὶ λέγει αὐτῷ· Υπαγε, καὶ ποίησον τῷ οἴκῳ σου παράκλησιν, ὅτι ἁγία ἡμέρα ἐστίν. Ην γὰρ ἡ πανήγυρις τῶν ἁγίων ἀποστόλων. Λέγει αὐτῷ ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ· Πῶς ἀφήσω σε, καὶ ἀπέλθω; Λέτ γει αὐτῷ· Απελθε, καὶ ὅτι ἔρχεται ἡ ὥρα, ἐγώ σε καλῶ. Οτε οὖν ἦλθεν ἡ ὥρα, ἀνέστη εἰς τὴν θυρίδα, καὶ κρούει, καὶ προσέχει ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ, καὶ νεύει αὐτῷ, ὅτι Δεῦρο. Καὶ εὐθέως ὅτε ἦλθεν ὁ ἀδελφὸς αὐτοῦ, παρέδωκεν τὸ πνεῦμα τῷ Κυρίῳ. Καὶ πάνω τες ἐθαύμασαν, καὶ ἐδόξασαν τὸν Θεὸν, λέγοντες " Αξίως τῆς ἀγάπης ἧς ἡγάπησε τὸν Χριστὸν, ηὗρεν τὸ τέλος. Το [ο!. τοῖς ἀδελφοῖς.
col. 3093–3094page 122 of 132
PG 87:3093Διηγήσατό τις τῶν Πατέρων, ὅτι ποτὲ λιθουργός τις, ἐν καλοῦσι καθιδάριον, ἔχων λίθους πολυτίμους και μαργαρίτας, ἀνέβη εἰς πλοίον μετὰ τῶν παίδων αὐτοῦ, θέλων ἀπελθεῖν καὶ πραγματεύσασθαι. Συν έξη δὲ αὐτὸν κατ' οἰκονομίαν ἀγαπῆσαι παῖδά τινα τοῦ πλοίου, ὅστις ἐποίει αὐτοῦ τὴν ὑπηρεσίαν, καὶ ἀνε παύετο καὶ αὐτὸς παρ' αὐτοῦ ἐσθίων ἐξ ὧν ἤσθιεν. Μ:ᾶς δὲ τῶν ἡμερῶν ἀκούει ὁ παῖς τῶν ναυτῶν ψιθυριζόντων, καὶ βεβαιωσάντων παρ' ἑαυτοῖς, ἵνα είνωσιν τὴν καβιδάριον εἰς τὴν θάλασσαν, δι' ού; εἶχεν λίθους. Εἶτα τοῦ παιδὸς μετά πολλῆς στυγνότητος εἰσελθόντος πρὸς τὸν ἐλεύθερον (ι) κατὰ τὸ ἔθος ποιῆσαι αὐτῷ τὴν ὑπηρεσίαν, λέγει αὐτῷ· Τ στυγνὸς εἶ, παιδίον, σήμερον; Ἐκεῖνος ἐταμιεύσατο λέγων οὐδέν. Πάλιν οὖν ἠρώτα αὐτὸν λέγων· Ὄντως εἰπέ μοι, τί ἔχεις; Τότε ἐξαφίη κλαυθμόν, καὶ λέγει 1 αὐτῷ· Ὅτι οὕτως οὕτως ἐβουλεύσαντο οἱ ναῦται περὶ σοῦ. Λέγει αὐτῷ· 'Ακριβῶς; Απεκρίθη αὐτῷ Ναὶ, οὕτως ἐβεβαίωσαν περὶ σοῦ παρ' ἑαυτοῖς. Τότε καλεῖ τοὺς παῖδας αὐτοῦ, καὶ λέγει αὐτοῖς· Εἴ τι ἂν εἴπω ὑμῖν, ποιήσατε ἀόκνως καὶ ἄνευ τινὸς λογι σμοῦ. Τότε ἁπλοῖ σινδόνα, καὶ ἄρχεται λέγειν αὐ τοῖς· Φέρετε τά μου ζικία Καὶ ἤνεγκαν. Καὶ ἀνοίξας ἤρξατο ἁπλοῦν τὰ λιθάρια, καὶ μετὰ τὸ τε θῆναι πάντα, ἤρξατο οὕτως λέγειν· Αὕτη ἡ ζωή ἐστιν; Διὰ ταῦτα κινδυνεύω, θαλασσομαχώ, και μετ' ὀλίγον· ἀποθνήσκω, μηδὲν λαβὼν μεθ᾿ ἑαυτοῦ ἐκ τοῦ κόσμου τούτου; Λέγει τοῖς παισὶν αὐτοῦ· ἐκκενώσατε πάντα εἰς τὴν θάλασσαν. Εὐθέως οὖν μετὰ τοῦ λόγου αὐτοῦ, ἡκόντησαν αὐτὰ εἰς τὴν θάλασσαν. Καὶ ἐξέστησαν οἱ ναῦται, καὶ διεσκεδάσθη ἡ βουλή αὐτῶν. Ελεγέν τις, ὅτι ἐδάχθη τις ὑπὸ ἔφεω;, καὶ εἰσῆ θεν εἰς πόλιν τινά περιοδευθῆναι (υ) "Υπεδέξατο αὐτὸν δὲ γυνὴ εὐλαβὴς καὶ φοβουμένη τὸν Κύριον, καὶ ἐθεράπευσεν αὐτόν. "Οτε δὲ εἶχεν μικρὰν ἄνεσιν τῶν πόνων, ἤρξατο ὁ διάβολος σπείρειν αὐτῷ λογι σμοὺς εἰς αὐτὴν, καὶ ἤρξατο θέλειν ἅψασθαι τῆς χει ρὸς αὐτῆς. Ἡ δὲ ἔλεγεν αὐτῷ· Μὴ οὕτως, Πάτερ, Χριστὸν ἔχῃς· μνήσθητι τῆς λύπης καὶ τῆς μετα νείας, ἧς μέλλεις μετανοεῖν καθήμενος ἐν τῷ κελλίῳ Ελεύθεροι. Ελεύθερος, Ελευθέρα. Α΄: Ελευθέρα γυα ναικί Εἰ τὴν εὐφυᾶ καὶ ἐλεύθερον, μ. 244 Π. Γάμων ἐλευθέρων λησταί. ἐλευθέρας έλευθερίαν, Οὐ τῷ σκοπῷ τῆς ἐλευθέρας προσέχων, ἀλλὰ τοῖς Θεοφίλου θρύλλοις. Αυγ. Ελευθερίας (α) Ζικία. β κία. Περιοδευθῆναι. Ἵνα γνως σαφέστατα καὶ τοῦ ἐχθροῦ τὴν μανίαν, καὶ τοῦ Χρι στοῦ τὴν κηδεμονίαν, θᾶττον περιοδεύσαντός σε, ὡς ευνούστατον δούλον. Περιοδονή σαντος
col. 3095–3096page 123 of 132
PG 87:3095σου μνήσθητι τῶν στεναγμῶν καὶ τῶν δακρύων, ὧν μέλλεις ποιεῖν. Ακούσας δὲ ταῦτα παρ' αὐτῆς καὶ ἕτερα τοιαῦτα, ἔφυγεν ἀπ' αὐτοῦ ὁ πόλεμος, καὶ διατραπείς ήθελεν φυγείν, μὴ δυνάμενος ἀτενίσαι εἰς αὐτήν. Ἡ δὲ πάλιν ἐν σπλάγχνοις Χριστοῦ Ελε γεν αὐτῷ· Μηδὲν διατραπῇς, χρείαν ἔχεις ἔτι πε ριοδευθῆναι· οὐκ ἦν τῆς καθαρᾶς σου ψυχῆς διαλογίσασθαι ἐκεῖνα, ἀλλὰ τοῦ φθονεροῦ διαβόλου ἦν ἡ ὑποβολή. Καὶ οὕτως ἀσκανδαλίστως θεραπεύσασα αὐτὸν ἀπέλυσεν μετὰ ἐφοδίων. Διηγήσατό τις, ὅτι ἀδελφὸς μένων ἐν κοινοβίῳ, ἐπέμπετο εἰς ἀποκρίσεις τοῦ κοινοβίου· ἦν δέ τις κοσμικὸς εὐλαβὴς εἰς κώμην τινά, καὶ ἐδέχετο αὐτ τὸν κατὰ πίστιν ὁσάκις ἤρχετο εἰς τὴν κώμην. ΕΙ χεν δὲ ὁ κοσμικὸς μίαν θυγατέρα προσφάτως χηρεύσασαν, μετὰ τοῦ ἀνδρὸς αὐτῆς ἐνιαυτὸν ἕνα ἢ δύο ζήσασαν. Εισερχόμενος οὖν καὶ ἐξερχόμενος ὁ ἀδελφὸς πρὸς αὐτοὺς, επολεμήθη πρὸς αὐτήν· ἐκείνη δὲ συνετὴ οὖσα ενόησεν, καὶ ἐφύλαττεν ἑαυτὴν, μὴ ἐλθεῖν εἰς τὸ πρόσωπον αὐτοῦ. Μιᾶς οὖν τῶν ἡμερῶν εἰσῆλθεν ὁ πατὴρ αὐτῆς εἰς τὴν πόλιν ἐγγὺς διὰ χρείαν, ἀφή σας αὐτὴν μόνην ἐν τῷ οἴκῳ. Ελθὼν δὲ ὁ ἀδελφὸς κατὰ τὸ ἔθος, εὑρίσκει αὐτὴν μόνην ἐν τῷ οἴκῳ, καὶ λέγει αὐτῇ· Ποῦ ἐστιν ὁ πατήρ σου; Λέγει αὐτῷ· Εἰς τὴν πόλιν εἰσῆλθεν. "Ηρξατο οὖν ταράσσεσθαι ὑπὸ τοῦ πολέμου, θέλων ἐπαναστῆναι αὐτῇ. Λέγει αὐτῷ ἐκείνη μετὰ συνέσεως· Μηδὲν Ο ταραχθῇς· ὁ πατήρ μου ἕως ἐμὲ οὐκ ἔρχεται. "Ωδέ ἐσμεν οἱ δύο· οἶδα δὲ ὅτι ὑμεῖς οἱ μοναχοὶ μηδὲν πράτο τετε ἐκτὸς προσευχῆς. Ἐγείρου οὖν, εξαι τῷ Θεῷ, καὶ εἴ τι ἐμβαλεῖ εἰς τὴν καρδίαν σου, τοῦτο ποιήσω μεν. Ο δὲ οὐκ ἠνείχετο, ἀλλ' ἐταράσσετο ἐκ τοῦ πολέμου. Λέγει αὐτῷ· Τῷ ἔντως σὺ ἔγνως ποτέ γυναῖκα; Λέγει αὐτῇ· Ου· ἀλλὰ διὰ τοῦτο θέλω ἵνα εἴδω τί ἐστιν. Λέγει αὐτῷ· Διὰ τοῦτο οὖν ταράσσῃ, ἀγνοῶν τὴν δυσωδίαν τῶν ἀθλίων γυναικῶν. Καὶ θέλουσα μειῶσαι τὸ πάθος αὐτοῦ, λέγει, ὅτι Ἐν τοῖς μηνιαίοις εἰμί, καὶ οὐδεὶς δύναταί μοι προσεγγίσαι, οὐδὲ ἐσφρανθῆναι μου, ἀπὸ τῆς δυσω δίας, ταλανίζουσα τὸ σῶμα αὐτῆς. Ακούσας δὲ ταῦτα παρ' αὐτῆς καὶ ἄλλα τοιαῦτα, σιανθείς καὶ ἐλθὼν εἰς ἑαυτὸν ἐδάκρυσεν. Οτε οὖν εἶδεν ὅτι εἰσῆλθεν εἰς ἑαυτὸν, λέγει Ἰδού, εἰ ήκουσά σου, καὶ ἐπείσθην σοι, ἤδη ἡμεθα ἀπαλλαγέντες, τελέσαντες τὴν ἁμαρτίαν. Ποίᾳ οὖν ὄψει είχες λοιπὸν θεάσασθαι τὸν πατέρα μου, ἢ ἀπελθεῖν εἰς τὸ μοναστήριόν σου, καὶ ἀκοῦσαι τοῦ χοροῦ τῶν ἁγίων ἐκείνων ψαλλόντων, παρα καλῶ οὖν σε, νήψον, καὶ μὴ θελήσῃς διὰ μικρὰν ἡδονὴν ἀπολέσαι τοὺς τοιούτους καμάτους (!) ὅσους ΝΟΤΑ, (α) Σιανθείς. 71: Εἶδον πολλοὺς τῶν ἀδελφῶν ὑβρίζοντας καὶ σιαίνοντας αὐτόν. (γ) Καράτους. 1, 199 Η ὅνος τύπον είχε σώματος Χριστοῦ· ἐφ' ὅν πάντες οἱ ἄνθρωποι ἐκ και μάτων ἀναπαυόμενοι, ὡς ὑπ᾽ ὀχήματος βαστάζονται. καμάτων.
col. 3097–3098page 124 of 132
PG 87:3097ἔχεις, καὶ στερηθῆναι αἰωνίων ἀγαθῶν. ᾿Ακούσας δὲ ἡ αὐτῆς ταῦτα τὰ ῥήματα, ὁ ἀδελφὸς, ὁ παθὼν τὸ διήγημα, ἔλεγεν τῷ ἐξηγησαμένω, εὐχαριστῶν τῷ θεῷ, τῷ διὰ τῆς συνέσεως καὶ σωφροσύνης αὐτῆ; μὴ ἐάσαντι αὐτὸν τελείως ἐκπεσεῖν. Διηγήσατό τις τῶν Πατέρων, ὅτι μία συγκλητική ἦλθεν εἰς προσκύνησιν τῶν ἁγίων τόπων· καὶ κατο ελθοῦσα εἰς Καισάρειαν, μᾶλλον ήρεσεν αὐτῇ ἡσυχάσαι ἐκεῖ. Παρεκάλει οὖν τὸν ἐπίσκοπον, λέγουσα Δός μοι μίαν παρθένον, ἵνα τυποι με καὶ διδάσκη με τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ. Ἐκλεξάμενος οὖν ὁ ἐπίσκοπος μίαν ταπεινήν, δίδωσιν αὐτῇ. Μετὰ οὖν χρόνον, ἀπαντήσας αὐτῇ ὁ ἐπίσκοπος, λέγει· Πῶς ἡ παρ θένος ἡ δοθεῖσά σοι; Ἡ δὲ εἶπεν· Καλή μέν ἐστιν, οὐ πάνυ δὲ ὠφελεῖ τὴν ψυχήν μου, ἐπειδὴ ἀφίει με ποιῆσαι τὰ θελήματά μου, ταπεινὴ οὖσα· χρείαν δὲ ἔχω ἵνα ἐπιπλήττῃ μοι, καὶ μὴ συγχωρῇ μοι ποιεῖν τὰ θελήματά μου. Πάλιν οὖν λαβὼν ὁ ἐπίσκοπος ἄλ λην σκληράν, δίδωσιν αὐτῇ, ἥτις ἔλεγεν αὐτῇ Μωροπλουσία, ἄλλα τοιαῦτα ἐπιπλήττουσα αὐτῇ. Μετὰ ταῦτα πάλιν ἠρώτα αὐτὴν ὁ ἐπίσκοπος· Πῶς ἡ παρθένος; Καὶ λέγει αὐτῷ· Αληθῶς αὕτη ὠφελεῖ μου τὴν ψυχήν. Καὶ οὕτως διέλαμψεν ἐν μεγάλη, πραότητι, Διηγήσατο ὁ ἀββᾶς Θεώνας, καὶ ὁ ἀββᾶς Θεόδωρος, ὅτι ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ ἐπὶ Παύλου τοῦ πατριάρχου κόρη τις κατελείφθη ὑπὸ τῶν γονέων αὐτῆς, ἐχόντων περιουσίαν πολλήν. "Ην δὲ ἀκμὴν ἀβάπτιστος. Μια οὖν τῶν ἡμερῶν διακρίνουσα εἰς τὸν παράδεισον, ὃν κατέλιπον αὐτῇ οἱ γονεῖς αὐτῆς (εἰσὶ γὰρ παράδεισοι μέσον τῆς πόλεως ἐν τοῖς οἴκοις τῶν μεγιστάνων)· οὔ σης οὖν αὐτῆς ἐν τῷ παραδείσῳ, ὁρᾷ τινα ἄνθρωπον, εὐτρεπίσαντα ἑαυτὸν εἰς τὸ ἀπάγξασθαι. Τρέχει οὖν, καὶ λέγει αὐτῷ· Τί ποιεῖς, καλὲ ἄνθρωπε; Λέ γει αὐτῇ· Τὸ ὄντως σοι ἄφες με,γύναι, ὅτι ἐν πολλῇ θλίψει εἰμί. Λέγει αὐτῷ ἡ κόρη· Εἰπέ μοι τὴν ἀλή θειαν, καὶ τάχα δύνα μαί σοι βοηθῆσαι. Λέγει αὐτῇ Πολλὰ χρεωστῶ, καὶ ἄχθομαι σφόδρα ὑπὸ τῶν δανειστῶν μου· καὶ ᾑρετισάμην ταχέως ἀποθανεῖν, καὶ μὴ οὕτως ὀδυνηρὰν ζωὴν ζῇν. Λέγει αὐτῷ ἡ κόρη· Δέομαί " σου, Ιδού, ὅσα ἔχω, λάβε, καὶ ἀπόδος, μόνον μὴ ἀπολέσῃς ἑαυτόν. Καὶ λαβὼν ἐκεῖνος, ἀπέδωκεν τὸ χρέος, Στενωθεῖσα δὲ λοιπὸν ἐκείνη, καὶ μὴ ἔχουσα τὴν φροντίζοντα αὐτῆς, ἔρημος οὖσα ἀπὸ γονέων, ἠναγκάσθη, καὶ ἤρξατο πορνεύειν. Καὶ ἔλεγόν τινες τῶν γινωσκόντων αὐτὴν, ἐν ποίᾳ ὑποστάσει ἦσαν οἱ γονεῖς αὐτῆς· Τίς οἶδεν τὰ κρί ματα Θεοῦ, πῶς συγχωρεῖται ψυχὴν δι' αἰτίαν τινὰ παραπίπτειν; Όμως μετὰ χρόνον τινὰ ἠσθένησεν· καὶ ἦλθεν εἰς ἑαυτήν. Καὶ κατανυγεῖσα ἔλεγεν τοῖς γείτοσ:· Διά τὸν Κύριον ποιήσατε ἔλεος μετὰ τῆς ψυχῆς μου, καὶ
col. 3099–3100page 125 of 132
PG 87:3099λαλήσατε τῷ πάπα, ἵνα ποιήσῃ με Χριστιανήν. Και πάντες κατεφρόνουν αὐτῆς, λέγοντες· 'Αρα δέχεται ταύτην πόρνην οὖσαν; Καὶ ἦν ἐν θλίψει πολλῇ διὰ τοῦτο. Ἐν τούτοις δὲ οὔσης αὐτῆς, καὶ ἀθυμούσης, ἐπέστη αὐτῇ ἄγγελος Κυρίου ἐν τῷ σχήματι τοῦ ἀν θρώπου, μεθ' οὗ ἐποίησεν τὸ ἔλεος. Καὶ λέγει αὐτῇ Τί ἐστιν ὅ ἔχεις; Ἡ δὲ εἶπεν· Ὅτι ἐπιθυμῶ γενέσθαι Χριστιανή, καὶ οὐδεὶς θέλει λαλῆσαι περὶ ἐμοῦ. Λέ γει αὐτῇ· Ἐν ἀληθείᾳ ποθεῖς; Η δὲ εἶπεν· Ναι, δέου μαί σου. Λέγει αὐτῇ· Μηδὲν ἀθυμήσῃς. Εγώ φέρω τινὰς, καὶ λαμβάνουσιν σε εἰς τὴν ἐκκλησίαν. Φέρει οὖν ἄλλους δύο καὶ αὐτοὺς ἀγγέλους, καὶ ἀποφέρουσιν αὐτὴν εἰς τὴν ἐκκλησίαν. Καὶ πάλιν μετασχηματίζονται εἰς πρόσωπά τινα περιφανῆ τῶν ἀπὸ τῆς τάξεως τοῦ Αὐγουσταλίου· καὶ καλοῦσιν τοὺς κληρικοὺς τοὺς ἐπὶ τῶν φωτισμάτων τεταγμένους. Καὶ λέ γουσιν αὐτοῖς οἱ κληρικοί· Ἡ ἀγάπη ὑμῶν παρεγγυᾶται αὐτήν; Λέγουσιν αὐτοῖς· Ναί. Ποιήσαντες οὖν οἱ κληρικοὶ τὰ πρὸς τὴν ἀκολουθίαν ἐπὶ τῶν μελλόν των βαπτίζεσθαι, ἐβάπτισαν αὐτὴν εἰς τὸ ὄνομα τοῦ Πατρὸς, καὶ τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Εν εύσαντες αὐτὴν καὶ τὰ νεοφωτιστικὰ ἐνδύματα· καὶ λευκοφοροῦσα, εἰσῆλθεν βασταζομένη ὑπ' αὐτῶν· καὶ θέντες αὐτὴν, ἀφανεῖς ἐγένοντο. Οἱ οὖν γείτονες ἰδόντες αὐτὴν λευκοφοροῦσαν, εἶ πον αὐτῇ· Τίς σε ἐβάπτισεν; Καὶ ἀπήγγειλεν αὐτοῖς, λέγουσα· Οτι τινὲς ἐλθόντες, ἔλαβόν με εἰς τὴν ἐκε κλησίαν, καὶ εἶπον τοῖς κληρικοῖς, καὶ ἐβάπτισάν με. Καὶ ἔλεγον αὐτῇ· Τίνες οὗτοι; Ὡς οὖν οὐχ εὕρι σκεν εἰπεῖν, ἀπελθόντες ἀνήγγειλαν τῷ πάπα. Και λεῖ οὖν ὁ πάπας τοὺς ἐπὶ τοῦ φωτιστηρίου. Καὶ λέ γει αὐτοῖς· Ταύτην ὑμεῖς ἐβαπτίσατε; Ωμολόγησαν οὖν ὅτι παρακληθέντες ὑπὸ τοῦδε καὶ τοῦδε τοῦ αὐγουσταλίου. Μεταπέμπεται οὖν ὁ ἐπίσκοπος του; ὀνομασθέντας, καὶ πυνθάνεται παρ' αὐτῶν, εἰ αὐτοὶ ἐνεγγυήσαντο αὐτήν. Καὶ εἶπον· Οὔτε οἴδαμεν, οὔτε γινώσκομεν τοὺς τοῦτο πεποιηκότας. Και τότε ἔγνω ὁ ἐπίσκοπος, ὅτι θεῖόν ἐστι τὸ πρᾶγμα. Καὶ προσκαλεσάμενος αὐτὴν, εἶπεν· Εἰπέ μοι, θύγατερ, τί πέ πρακταί σοι ἀγαθόν; Λέγει αὐτῷ· Πόρνη οὖσα καὶ πτωχὴ, τί ἀγαθὸν εἶχον διαπράξασθαι; Λέγει αὐτῇ Οὐδὲν ἀγαθὸν ὅλως οἶδας ἑαυτὴν πράξασαν; Λέγει αὐτῷ, Οὐκ· εἰ μὴ εἶδόν τινα θέλοντα ἀπάγξασθαι, πνιγόμενον ὑπὸ τοῦ δανειστοῦ αὐτοῦ· καὶ πᾶσαν τὴν υπαρξίν μου δοῦσα, ἠλευθέρωσα αὐτόν. Καὶ ταῦτα εἰποῦσα ἀνεπαύσατο ἐν Κυρίῳ· ἐλευθερωθεῖσα καὶ αὐτὴ τῶν ἑκουσίων καὶ ἀκουσίων τῶν πλημμελημάτ των. Τότε δοξάσας ὁ ἐπίσκοπος τὸν Κύριον, εἶπεν Ο Δίκαιος εἶ, Κύριε, καὶ εὐθεῖς αἱ κρίσεις σου. . * τὴν ἀῦ, Λόγου, το Εύνη. Αδελφός κρατούμενος ὑπὸ λύπης, ηρώτησεν γέ ροντα **, λέγων· Τί ποιήσω, ὅτι οἱ λογισμοί μου ἐπιτίθενταί μοι, λέγοντες, ὅτι ᾿Ακαίρως ἀπετάξω, σωθῆναι γὰρ οὐκ ἔχεις 1; Λέγει αὐτῷ ὁ γέρων· Ο! δας, ἀδελφὲ, κἂν μὴ δυνάμεθα εἰσελθεῖν εἰς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας, συμφέρει ἵνα τὰ κώλα ἡμῶν πέσῃ ἐν τῇ ἐρήμῳ, ἢ ὑποστρέψαι εἰς Αἴγυπτον;
col. 3101–3102page 126 of 132
PG 87:3101Εἶπέν τις τῶν ἁγίων· "Οταν εὐχώμεθα προς Κύ ριον λέγοντες· Μὴ εἰσενέγκῃς ἡμᾶς εἰς πειρασμόν οὐχ ἵνα μὴ πειραθῶμεν λέγομεν· ἀδύνατον γὰρ τοῦ Το ' ἀλλ' ἵνα μὴ καταποθῶμεν ὑπὸ τοῦ πειρασμού, ἐν τῷ πρᾶξαί τι ἀπαρέσχον Θεῷ· τοῦτο γάρ ἐστιν τὸ μὴ εἰσελθεῖν εἰς πειρασμόν. Καὶ γὰρ οἱ ἅγιοι μάρ τυρες, πειρασθέντες διὰ τῶν βασάνων, καὶ μὴ νικη θέντες, οὐκ εἰσῆλθον εἰς πειρασμόν· ὡς οὐδὲ ὁ μαχό μενος μετὰ θηρίου, ἕως οὗ μὴ βρωθῇ ὑπ' αὐτοῦ ὅταν δὲ βρωθῇ, τότε εἰσῆλθεν εἰς τὸν πειρασμόν. Ού τως καὶ ἐπὶ παντὸς πάθους, ἕως οὗ μὴ νικηθῇ ὑπὸ τοῦ πάθους. Διηγήσατο τίς τῶν Πατέρων, ὅτι δύο ἐπίσκοποι ἐγγύτεροι ἀλλήλων ὄντες ἔσχον ποτὲ πρὸς ἀλλήλους ὀλιγωρίαν. "Ην δὲ ὁ εἷς πλούσιος, ὁ δὲ ἄλλος ταπεινότερος· καὶ ἐζήτει ὁ πλούσιος κακοποιῆσαι τὸν ἄλ λον. Ἤκουσεν δὲ ἐκεῖνος, καὶ ἔλεγεν τῷ κλήρῳ αὐ τοῦ, εἰδὼς τί ἔμελλεν ποιεῖν· Εχομεν νικῆσαι τῇ τοῦ Χριστοῦ χάριτι. Καὶ ἔλεγον αὐτῷ· Τίς δύναται, δέσποτα, πρὸς τοῦτον; Ἔλεγεν δὲ αὐτοῖς· ᾿Αναμεί νατε καὶ ἔχετε ἰδεῖν. Επιτηρεῖ οὖν· καὶ ὅτε εἶχεν ὁ συνεπίσκοπος αὐτοῦ πανήγυριν ἁγίων μαρτύρων, λαμβάνει τὸν κλῆρον αὐτοῦ, καὶ λέγει αὐτοῖς· 'Ακο λουθήσατέ μοι, καὶ ἔχομεν νικήσαι. Οἱ δὲ ἔλεγον ἐν ἑαυτοῖς· Τί ἆρα ἔχει ποιῆσαι; Καὶ ἔρχεται πρὸς αὐτ τόν. Καὶ ἐρχομένου αὐτοῦ μετὰ τῆς λιτῆς, ὡς ἤγγισαν, πίπτει εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ μετὰ τοῦ κλήρου αὐτοῦ, λέγων· Συγχώρησον ἡμῖν, δέσποτα, δοῦλοι σού ἐσμεν. Ἐκεῖνος δὲ ἐκπλαγεὶς εἰς ὃ ἐποίησεν, κατανυγεὶς τῇ ψυχῇ, τοῦ Θεοῦ μεταλαβόντος τὴν καρδίαν αὐτοῦ, ἐπιλαμβάνεται τῶν ποδῶν αὐτοῦ, λέγων· Σύ μου δεσπότης καὶ πατήρ· καὶ ἀπὸ τότε μεταξὺ αὐτῶν μεγάλη ἀγάπη γέγονεν. Καὶ ἔλεγεν τῷ κλήρῳ αὐτοῦ· Οὐκ ἔλεγον ὑμῖν, ὅτι ἔχομεν νικῆσαι διὰ τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ; Καὶ ὑμεῖς οὖν ὅτε ἔχετε, πρὸς ἀλλήλους τοῦτο ποιεῖτε, καὶ νι κώτε. Εἶπεν πάλιν ὁ γέρων Πλεονεκτεῖ ὁ ταπεινὸς εἰς δόξαν καὶ αὐτὸν τὸν βασιλέα· διότι ὁ μὲν εἰς πρόσωπον μόνον, ὁ δὲ ταπεινὴς καὶ εἰς πρόσωπον καὶ ἐκτὸς αὐτοῦ ἐπαινεῖται καὶ μακαρίζεται. Διηγήσατό τις τῶν ἡγουμένων, ὅτι Εμεινεν ἐγγὺς. τοῦ κοινοβίου ἡμῶν γέρων τις· ἦν δὲ ἀγαθὸς τὰ τῆς ψυχῆς. Ἐγειτνίαζεν δὲ αὐτῷ ἀδελφός. Καὶ ἀπόντος τοῦ γέροντος, ἐνεργηθεὶς ὁ ἀδελφὸς, ἀνοίξας την Πλεονεκτεῖ. πλεονεκτεῖν 477: Ὤοντο γὰρ ὅτι νενικήκασι οὐχ ἑκόντος αὐτοῦ, καὶ ὁμοῦ τοῖς Ἰουδαίοις τὴν ἐπαμύ γούσαν αὐτοῖς πεπλεονεκτήκασι χείρα. ἐπονηρεύσαντο, πεπλεονεκτήκασιν (πε πλεονάκασιν) καὶ διωγμοὺς εἰργάσαντο κατὰ τῶν ἁγίων.
col. 3103–3104page 127 of 132
PG 87:3103σκεύη. Ὡς οὖν ἦλθεν ὁ γέρων, ἀνοίξας τὸ κελλίον, καὶ εὐρὼν τὰ σκεύη αὐτοῦ ἡρπαγμένα, ἦλθεν πρὸς τὸν ἀδελφὸν ἀναγγείλαι αὐτῷ· καὶ εὗρεν τὰ σκεύη ἀκμὴν ἐν τῷ μέσῳ· οὔπω γὰρ ἦν ὁ ἀδελφὸς συστείλας αὐτά. Καὶ θέλων ὁ γέρων μὴ καταισχῦναι αὐτὸν μηδὲ ἐλέγξαι, ἐποίησεν αὐτὸν ὡς ὅτι ἐνοχλεῖ αὐτὸν ὁ γαστήρ αυτ τοῦ, καὶ ἀπελθὼν ἔμεινεν ὡς εἰς τὰ ἀναγκαῖα ἱκα. νὴν (α) ὥραν, ἕως οὗ συστεῖλαι καὶ ἐκ τοῦ μέσου τὰ σκεύη. Καὶ ἐλθὼν μετὰ ταῦτα ὁ γέρων, ἤρξατο έρωτα αὐτὸν περὶ ἄλλου πράγματος, καὶ τὸν ἀδελφὸν οὐκ ἤλεγξεν. κέλλαν αὐτοῦ, εἰσελθὼν ἔλαβεν τὰ βιβλία αὐτοῦ καὶ τὰ Ο Μεθ᾿ ἡμέρας δὲ ὀλίγας, ηὑρέθησαν τὰ σκεύη τοῦ γέροντος, καὶ λαβόντες τινὲς ἔβαλον εἰς φυλακήν, τοῦ δὲ γέροντος τὸ σύνολον μὴ μαθόντος. 'Ακούσας δὲ περὶ τοῦ ἀδελφοῦ ὅτι εἰς τὴν φυλακήν ἐστιν, τὴν αἰτίαν οὐκ εἰδὼς δι᾿ ἣν εἰς τὴν φυλακήν ἐστιν· ἀλλ' ἐλθὼν ", φησὶν ὁ ἡγούμενος, πρός με· ἐπύκναζεν γὰρ πρὸς ἡμᾶς· καὶ λέγει μοι· Ποίησον ἀγάπην, δό; μοι ὀλίγα ὠα, καὶ ὀλίγα καθαρά Λέγω αὐτῷ Πάντως τινὰς ἔχεις σήμερον; Λέγει μοι Ναί. "Ην δὲ λαβὼν αὐτὰ ὁ γέρων εἰς τὴν φυλακὴν, καὶ ποιήσῃ παράκλησιν τῷ ἀδελφῷ. Ὡς οὖν εἰσῆλθεν εἰς τὴν φυλακήν, πίπτει ὁ ἀδελφὸς εἰς τοὺς πόδας αὐτοῦ, καὶ λέγει αὐτῷ· Διὰ σέ εἰμι ὧδε, ἀββᾶ· ἐγὼ γάρ. εἰμι ὁ κλέψας τὰ σκεύη σου· ἀλλ' ἰδοὺ τὸ βιβλίον σου παρὰ τῷδέ ἐστιν, καὶ τὸ ἱμάτιόν σου παρὰ τῷδε. Λέ γει αὐτῷ ὁ γέρων Πληροφορηθῇ ἡ καρδία σου, τέτ κνον, οὐ διὰ τοῦτο εἰσῆλθον· οὐδὲ γὰρ ὅλως ἔμαθον, ὅτι δι' ἐμὲ εἰ ὧδε· ἀλλὰ ἀκούσας ὅτι ὧδε εἶ, καὶ λυ πηθείς, εἰσῆλθον ποιῆσαί σοι παράκλησιν· καὶ ἰδοὺ ἴδε τὰ καθαρὰ καὶ τὰ ὠά. Πλὴν πάντα ποιήσω ἕως οὗ ἐκβάλω σε ἐκ τῆς φυλακῆς. Καὶ ἀπελθὼν παρ εκάλεσέν τινας τῶν μεγάλων· ἦν γὰρ γνωστὸς αὐτ τοῖς, διὰ τὴν ἀρετὴν αὐτοῦ· καὶ πέμψαντες ἐξέβαλον αὐτὸν ἐκ τῆς φυλακής. ΟΓΟ Ελεγέν τις τῶν γερόντων, ὅτι Παρέβαλεν ἡμῖν γέν ρων ἐνάρετος· καὶ ἀναγινωσκόντων ἡμῶν εἰς τὸν παράδεισον τὰ ἀποφθέγματα τῶν ἁγίων Πατέρων ἠγάπα γὰρ ὁ γέρων πάντοτε διέρχεσθαι αὐτά, καὶ ἔνδον αὐτὰ ἐνέπνεεν, ὅθεν καὶ ἐξ αὐτῶν ἐκαρπώσατο πᾶσαν ἀρετήν· ὅτε δὲ ἤλθομεν εἰς τὸν γέροντα ἐκεῖνον, πρὸς ἐν ἦλθον οἱ λῃσταὶ, καὶ εἶπον αὐτῷ, ὅτι Πάντα τὰ ἐν κέλλῃ σου λαβεῖν ἥκαμεν· καὶ αὐτοῦ εἰπόντος Οσα δοκεῖ ὑμῖν, τέκνα, λάβετε. Λαβόντες. πάντα, καὶ ἀπελθόντες, ἐπελάθοντο τὸ μαρσύππιον δ ἦν ἐν τῷ τ κρεμάμενον. Ο οὖν γέρων, φησίν, λα Εὼν τοῦτο, ἐπεδίωξεν ὀπίσω αὐτῶν, βοῶν καὶ λέγων αὐτοῖς· Τέκνα, λάβεσθε παρ' ἐμοῦ ὅ ἐπελάθετος ἐν ἐντὸς κελλίῳ. ΝΟΤΑ. 7 Γ. ἦλθεν. (α) Ικανήν. Μή πολ τῶν ὀρέγου, τῶν δι' ἱκανῶν πρὸς τὸ βασιλεύειν. Ι.ι νῶν. Καθαρά. καθαρὸς ἄρτος,
col. 3105–3106page 128 of 132
PG 87:3105τῷ κελλίῳ ἡμῶν. Οἱ δὲ θαυμάσαντες ἐπὶ τῇ ἀνεξικακία τοῦ γέροντος, ἀπεκατέστησαν αὐτῷ πάντα τὰ ἐν τῷ κελλίῳ αὐτοῦ, καὶ μετενόησαν, εἰπόντες πρὸς ἀλλήλους· Αληθῶς οὗτος ἄνθρωπος τοῦ Θεοῦ ἐστιν. Ως οὖν ἀνεγνώκαμεν τοῦτο, λέγει μοι ὁ γέρων Οἶδας, ἀββᾶς τοῦτο τὸ ἀπόφθεγμα πάνυ με ὠφέλησεν. Λέγω αὐτῷ· Πῶς, Πάτερ; Καὶ λέγει μοι· Πετὲ μὲν ὄντος μου ἐν τοῖς τόποις τοῖς κατὰ τὸν Ἰορδάνην, ἀνέγνων τοῦτο, καὶ ἐθαύμαζον τὸν γέροντα, καὶ ἔλεγον· Κύριε, καταξίωσόν με κατ' ίχνος τούτου έλε θεῖν, ὁ καταξιώσας με ἐλθεῖν εἰς τὸ σχῆμα τοῦτο. Ὡς οὖν εἶχον τὸν πόθον τοῦτον, μετὰ δύο ἡμέρας ἰδοὺ λῃσταὶ ἐπιῤῥίπτουσιν. Ὡς οὖν ἔκρουσαν τὴν θύραν,, καὶ ἔγνων ὅτι λησταί εἰσιν, εἶπον ἐμαυτῷ· Χάρις τῷ Θεῷ, ἰδοὺ καιρὸς ἐνδείξασθαι τὸν καρπὸν τοῦ πόθου μου. 'Ανοίξας δὲ, ἐδεξάμην αὐτοὺς μετὰ ἱλαρότητος, ἦψα δὲ λύχνον, καὶ ἠρξάμην δεικνύειν αὐτοῖς τὰ πράγματα, λέγων· Μὴ θορυβείσθε, πιστεύω τῷ Κυ ρίῳ, ὅτι οὐ μὴ κρύψω ἀφ' ὑμῶν τί ποτε. Λέγουσίν μοι· Εχεις χρυσίον; Λέγω αὐτοῖς· Ναί, ἔχω τρία νομίσματα. Ηνοιξα οὖν τὸ σκεῦος ἔμπροσθεν αὐτῶν. Καὶ λαβόντες ἀπῆλθον μετ' εἰρήνης. Ἐγὼ δὲ χαριέντως εἶπον αὐτῷ· Ὑπέστρεψαν, ὥσπερ ἐκεῖνοι ἐπὶ τοῦ γέροντος; 'Ο δὲ λέγει μοι εὐθέως· Οὐ μὴ ποιήσῃ ὁ Θεός. Οὐ γὰρ τοῦτο ἤθελον, ἵνα ὑποστρέψωσιν. Ελεγέν τις τῶν γερόντων περὶ θείων τεράτων για νομένων καὶ νῦν ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ, διὰ τὰς ἀναφθείσας καὶ ἀναφυομένας ἀθέους αἱρέσεις, και ο μάλιστα διὰ τὴν τοῦ ἀκεφάλου Σευήρου καὶ τῶν λοι πῶν ὀλεθρίων σχέσματα, πρὸς ἀσφάλειαν καὶ βε βαίωσιν τῶν ἀσθενεστέρων ψυχῶν, καὶ τὴν αὐτῶν ἐκείνων εἰ βούλοιντο ἐπιστροφήν. Πρὸς γὰρ διὰ τῶν θείων Πατέρων, καὶ εἴ τι ἄνωθεν διὰ τῶν ἁγίων μαρτύρων όσημέραι γινομένων σημείων, ἐν τῇ καθ ολικῇ τοῦ Θεοῦ Ἐκκλησίᾳ, ἔτι καὶ σήμερον. Σοροῦδα κώμη τίς ἐστιν ὑπὸ τὴν ἐνορίαν τῆς πό λεως Κοτανέων, ἐν ᾗ ἐστιν φώτισμα ἐν τοῖς ἁγίοις Θεοφανίοις ἱδροῦν, καὶ ἐκ τῶν ιδρώτων γεμι ζόμενον διὰ τριῶν ὡρῶν, καὶ μετὰ τὸ βάπτισμα πά λιν, οὐκ ἀθρόως, ἀλλὰ κατὰ μέρος, διὰ τῶν αὐτῶν τριῶν ὡρῶν μειούμενον. (ε) φώτισμα. ἐκκλησία, φώτισμα φώτισμα, φωτιστήριον, φωτιστὴρ, βαπτιστήριον, βαπτιστήρ, φώτισμα βάπτισις, βάπτισις Χριστοῦ. φώτισμα δου φωτισμόν, μετὰ τὴν ἀπόλαυσιν τοῦ λουτρού. ἀπόφαυσιν, διαφαύματος δια φαίματος, διαυγάσμα τος. τίς ἐστιν ἐνταῦθα κατα ηχούμενος, μετανοείτω, προσερχέσθω τῷ Θεῷ, τῷ υδατι βαπτιζέσθω, τῷ βλέμματι πνεύματι) φωτιζέσθω.
col. 3107–3108page 129 of 132
PG 87:3107Εστι δὲ καὶ ἐν τῇ κώμῃ Κεδρεβάτοις, τῇ οὔσῃ ὑπὸ τὴν ἐνορίαν Οἰνοανδῶν τῆς πόλεως, φώτισμα, ὅπερ ἐν τῇ πασχαλίᾳ ἑορτῇ τῆς ἀναστάσεως, μονόλιθον δν, ἀφ' ἑαυτοῦ γεμίζεται άφνω, καὶ κρατεῖ ἕως τῆς Πεντηκοστῆς τὸ ὕδωρ, καὶ ἄφνω μετὰ τὴν Πεντηκοστὴν ἀφανὲς γίνεται. Ταῦτα ἀμφότερα θαύματα, ἐν τῇ ἐπαρχίᾳ τῆς Λυκίας. Εἰ δὲ τούτοις τις ἀπιστήσει, οὐ πολὺς μέχρι τῆς Λυκίας ὁ σκυλμός, πρὸς πληροφορίαν τῆς ἀληθείας. Αλλοτε γενομένου μου εἰς τὴν ἁγίαν πόλιν, ἔρχε ταί τις φιλόχριστος, καὶ λέγει μοι· Ἐπειδὴ μικρὰν ἀηδίαν ἐσχήκαμεν μετ' ἀλλήλων, ἐγώ τε καὶ ὁ ἀδελ φός μου, καὶ οὐ θέλει διαλλαγῆναί μοι, ἀλλὰ παρα κλήθητι, καὶ λάλησον αὐτῷ. Ἐγὼ δὲ μετὰ χαρᾶς δε ξάμενος τὸν λόγον, καὶ καλέσας τὸν ἀδελφὸν αὐτ τοῦ, ἐλάλησα αὐτῷ τὰ συντείνοντα αὐτῷ εἰς ἀγά πην καὶ εἰρήνην. Καὶ ἔδοξε μὲν πείθεσθαί μοι. Ύστερον δὲ λέγει μοι· Οὐ δύναμαι διαλλαγῆναι αὐ τῷ, ὅτι ὤμοσα εἰς τὸν σταυρόν. Ἐγὼ δὲ ὑπομειδιάσας εἶπον αὐτῷ· Ὁ ἄρχος σου τοιαύτην δύναμιν ἔχει ὅτι μὲ τὸν τίμιον σταυρόν, Χριστέ, οὐ μὴ φυλάξω τὰς ἐντολάς σου, ἀλλὰ τὸ θέλημα τοῦ ἐχθροῦ σου τοῦ διαβόλου ποιήσω. Καὶ γὰρ οὐκ ὀφείλομεν μόνον στη σαι τὸ κακῶς ὁρισθὲν τὸ ὑφ᾽ ἡμῶν, ἀλλὰ καὶ μᾶλλον μετανοεῖν καὶ θλίβεσθαι ἐφ᾽ οἷς κακῶς ὡριζόμεθα καθ᾿ ἑαυτῶν· καθώς φησιν ὁ Θεοφόρος Βασίλειος. Καὶ γὰρ Ηρώδης εἰ μετενόησεν, καὶ μὴ ἔστησεν τὸν ἔρχον αὐτοῦ, οὐκ ἂν εἰργάσατο τὸ μέγα ἁμάρτημα ἐκεῖνο, ἀποκεφαλίσας τὸν τοῦ Χριστοῦ πρόδρομον. Καὶ λοιπὸν ἤνεγκα αὐτῷ τὴν χρήσιν τοῦ ἁγίου Βασι λείου, ἣν ἤνεγκεν ἐκ τοῦ Εὐαγγελίου, ὅτε ἠθέλησεν ὁ Κύριος νίψαι τους πόδας τοῦ ἁγίου Πέτρου, κἀκεῖνος ἀντεῖπεν 80. Εἶπεν γέρων· Τεκνία, τὸ ἅλας ἐκ τοῦ ὕδατός ἐστιν, καὶ ἐὰν προσεγγίσῃ ὕδατι, λύεται καὶ ἀφανίζεται. Ομοίως καὶ ὁ μοναχὸς ἐκ τῆς γυναικός ἐστιν, καὶ ἐὰν προσεγγίσῃ γυναικὶ, λύεται, καὶ εἰς τὸ μὴ εἶναι, μοναχὸς δηλονότι, τελευτᾷ. Διηγήσατο ἡμῖν ὁ ἀββᾶς Σέργιος ὁ ἡγούμενος τῆς μονῆς τοῦ ἀ Κωνσταντίνου, ὅτι Ποτὲ ἐδευόντων μετά τινος ἁγίου γέροντος, επλανήθημεν τὴν ὁδὸν, καὶ μὴ θελόντων ἡμῶν, μηδὲ γινωσκόντων ἡμῶν τοῦ πορευώμεθα, ηὑρέθημεν εἰς τὰ σπόριμα καὶ κατ το τηθέν, καὶ ταῦτα ἀκούσας, διηλλάγη τῷ ἀδελφῷ. ΝΟΤ.Ε. (α) Σπόριμα. Ο σπείρω. Δεῦτε, ἴδετε τὸν τόπον ἐν ᾧ παρεὶς ὁ ἄσπορος κόκκος τις
col. 3109–3110page 130 of 132
PG 87:3109επατήσαμεν ὀλίγα τῶν σπορίμων. Ἠσθημένος δὲ ὁ γεωργός [;] ηὑρέθη ἐκεῖ ἐργαζόμενος, ήρξατο ύβρ! ζειν πολλὰ μετ' ὀργῆς, καὶ λέγειν οὕτως· Ὑμεῖς μοναχοί; Ὑμεῖς φοβεῖσθε τὸν Θεόν; Εἰ εἴχετε τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ πρὸ ὀφθαλμῶν, τοῦτο οὐκ ἐποιεῖτε. Εὐθέως δὲ λέγει ἡμῖν ὁ ἅγιος γέρων· Διὰ τὸν Κύ ριον, μηδεὶς λαλήσῃ. Καὶ ἔλεγεν αὐτῷ· Καλῶς λέ γεις, τέκνον μου· εἰ γὰρ εἴχομεν τὸν φόβον τοῦ Θεοῦ, ταῦτα οὐκ ἐποιοῦμεν. Πάλιν ἐκεῖνος ὕβριζεν μετὰ θυμοῦ. Πάλιν λέγει ὁ γέρων· Ἐν ἀληθείᾳ λέγεις, τέτ κνον, εἰ ήμεθα ἀληθινοί μοναχοί, οὐκ ἂν τοῦτο ἐποιήσαμεν. Ἀλλὰ διὰ τὸν Κύριον συγχώρησον, ὅτι ἡμάρτομεν. Εκπλαγείς οὖν ἐκεῖνος, ἐλθὼν ἔρριψενἑαυτὸν εἰς τοὺς πόδας τοῦ γέροντος, λέγων· Ἡμάρ τηκα, συγχώρησόν μοι· καὶ διὰ τὸν Κύριον λάβετέ με μεθ᾽ ὑμῶν. Καὶ ἔλεγεν ὁ μακάριος Σέργιος, ὅτι Επ' ἀληθείας μεθ' ἡμῶν ἠκολούθησεν, καὶ ἐλθὼν, Ελα δεν τὸ σχῆμα. Διηγήσατό μοι γέρων πρᾶγμα τοιοῦτον, ὅτι Ποτὲ ἐκάθισα μικρὸν χρόνον εἰς τὴν λαύραν τοῦ ἀ Γε ρασίμου, καὶ ἔσχον τινὰ ἀγαπητόν. Καθημένων δὲ ἡμῶν μιᾶς τῶν ἡμερῶν, καὶ λαλούντων περὶ ὠφε λείας, ἐμνήσθην τὸν λόγον σὲ τοῦτον δὲ τοῦ ἀββα Ποιμένος 85. Και λέγει μοι, ὅτι Εγώ, πατήρ, πεῖραν ἔχω τῶν λόγων τούτων, καὶ τῆς ἀναπαύσεως " τῆς ἐνεργείας αὐτῶν. Ποτὲ γὰρ ἔσχον τινὰ διδάσκαλον 88 γνήσιον ἀγαπητὸν τῆς λαύρας, καὶ οὐκ οἶδα πόθεν εἶχεν εἰς ἐμὲ ὑπόνοιαν περὶ πράγματος φέροντος αυτ τῷ λύπην, καὶ ἤρξατο στυγνάζειν μοι. Ἰδὼν δὲ αὐ τὸν ἐγὼ στυγνόν, ηρώτησα μαθεῖν τὴν αἰτίαν. Καὶ λέγει μοι· Οτι τόδε τὸ πρᾶγμα ἐποίησας. Ἐγὼ δὲ μὴ συνειδὼς ἐμαυτῷ 80, παντελῶς τοιοῦτον πρᾶγμα ποιήσαντα,ἠρξάμην πληροφορεῖν αὐτὸν, ὅτι Οὐ σύν οιδα ἐμαυτῷ σ' τοῦτο ποιήσαντα. Λέγει μοι· συγχώρησον, οὐ πληροφορούμαι. ᾿Αναχωρήσας δὲ ἐγὼ εἰς τὸ κελλίον μου, ἠρξάμην ἐρευνᾶν τὴν καρδίαν μου, εἴ τι τοιοῦτον πραγμα πέπρακταί μοι, καὶ οὐχ ηὕρισκον. Βλέπω οὖν αὐτὸν κατέχοντα τὸ ἅγιον ποτήριον, καὶ ἐπιδιδόντα 88· καὶ ὀμνύω αὐτῷ κατ' αὐτοῦ, ὅτι οὐ σύνοιδα ἐμαυτῷ τοῦτο ποιήσαντι 4· καὶ οὐκ ἐπεί σθη. Ελθὼν οὖν πάλιν εἰς ἐμαυτὸν, καὶ μνησθεὶς τούτων τῶν λόγων τῶν ἁγίων Πατέρων, 50 καὶ πιο στεύσας αὐτοῖς, ἔστρεψα μικρὸν τὸν λογισμόν μου, η καὶ λέγω ἐν ἐμαυτῷ· Διάκων γνησίως ἀγαπᾷ με, καὶ ἀπὸ ἀγάπης κινούμενος ἐθάῤῥησέν μοι 8 εἶχεν ἡ καρδία αὐτοῦ περὶ ἐμοῦ, ἵνα νήψω, καὶ τοῦ λοιποῦ φυλάξω ἐμαυτὸν, καὶ μὴ ποιήσω αὐτό. Πλὴν ψυχή ἀθλία, ἐπειδὴ λέγεις, Οὐκ ἐποίησα τὸ πρᾶγμα τοῦτο, Οι τοῦ λόγου. 83 τινά. 83 τοῦ αἰτιᾶσθαι ἑαυτὸν ἕκαστος πάντοτε ἐν παντὶ πράγματι. καί. 85 1. διάκονον. δὲ πι. ἐμαυτόν. 87 ἐμαυτόν. 88 μεταδιδόντα. 80 σύν οιδα εμαυτόν τι τοιοῦτον ποιήσαντα. το λέγω δὲ τοῦ ἑαυτὸν αἰτιᾶσία.. σώματος, πολύχουν ἄσταχυν ἀθανασίας ἐβλάστησε. σπαρείς,
col. 3111–3112page 131 of 132
PG 87:3111Ποῦ εἰσιν τὰ [αί. ᾶ] ἐποίησας χθὲς ἢ προχθες, ἢ πρὸ δέκα ἡμερῶν; μέμνησαι αὐτῶν; οὐκοῦν καὶ τοῦτο ἐποίησας ὡς ἐκεῖνα, καὶ ἔλαβες, ὡς καὶ τὰ πρῶτα. Καὶ οὕτως διέθηκα τὴν καρδίαν μου, ὅτι ἐν ἀληθεία ἐποίησα αὐτό, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἔλαθον τὰ πρῶτα, οὕτως καὶ τοῦτο. Ἠρξάμην οὖν εὐχαριστεῖν τῷ Θεῷ, καὶ τῷ διακόνῳ, ὅτι δι' αὐτοῦ κατηξίωσεν με ὁ Κύριος ἐπιγνῶναι τὸ σφάλμα μου, καὶ μετενόησα περὶ αὐτ τοῦ. Ἀναστάς οὖν ἐν τοιούτοις λογισμοίς, ἦλθον μετανοῆσαι τῷ διακόνῳ, καὶ εὐχαριστῆσαι αὐτῷ, ὅτι δι' αὐτοῦ ἔγνων τὸ σφάλμα μου. Καὶ ὡς ἔκρουσα εἰς τὴν θύραν αὐτοῦ, ἀνοίξας βάλλει μοι μετάνοιαν πρῶτ τος, λέγων· Συγχώρησόν μοι, ὅτι ἀπὸ δαιμόνων ἐχλευάσθην, ὑπονοήσας περὶ σοῦ εἰς τὸ πρᾶγμα ἐκεῖνο. Ἐν ἀληθείᾳ γὰρ ἐπληροφόρησέν με ὁ Θεός, ὅτι οὐκ ἔχεις πρᾶγμα. Καὶ ἔλεγεν ὅτι οὐδὲ ἀφῆκέν με πληροφορῆσαι αὐτὸν, λέγων· Οὐκ ἔστιν χρεία. Καὶ μεγάλως ὠφεληθείς, ἐδόξασα Πατέρα, καὶ Υἱόν, καὶ ἅγιον Πνεῦμα· ᾧ πρέπει κράτος, καὶ μεγαλοπρέπεια, εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ὄναρ ἰδεῖν λέγεται ὁ βασιλεὺς ἐκεῖνος, ἄνδρα τινὰ ροβε μόν, τόμου κατέχοντα, καὶ λέγοντα πρὸς αὐτόν· Ἰδοὺ δια την κακοπιστίαν σου, ἀπαλείφω τῆς ζωῆς σου ἔτη τεσσα
col. 3113–3114page 132 of 132
PG 87:3113ἐπονομαζομένην τῆς Δωροθέας Είσελθε γοῦν εἰς Αλεξάνδρειαν, καὶ ἐν τῷ μεγάλῳ Τετραπύλῳ νήστης καθεύδησαν: « ἐν σώματι πολύ καλῷ.
Continue reading PG 87: Sophronius →≣ entire volume