Diplomatic text · vision-corrected transcription of the Migne scan (complete), over scholarios OCR (cleaned, language-split) — PG column chips mark the printed columns.
col. 3839–3840page 1 of 71
PG 87:3839κεφαλαιώδεις πολυχρώ &λ. ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΣΩΦΡΟΝΙΟΥ ΤΡΙΩΔΙΟΝ Ωδή. Τὸν ἐν καμίνῳ τοῦ πυρός. Πυρποληθέντα ήδοναῖς, καὶ τὸ ὀπτικὸν ἀμαυρ θέντα, τῷ πυρὶ τοῦ σοῦ φόβου ἀνακαινίσας, Χριστέ, φωτί με σωτηρίας αύγασον, ἵνα σε δοξάζω εἰς πάν τας. Κύρον μιτήσασα παθῶν, ἐστάθητι καλῶν τῇ παρ οικίᾳ· καὶ ἡδύνθητι μᾶλλον, τῇ ἐκ νηστείας τρυφή, πικρίας ἡδονῶν ἐκκλίνασα, ταπεινή ψυχή μου, καὶ ζήσεις εἰς αἰῶνας. Πεπωρωμένος τὴν ψυχὴν, καὶ τῇ μέθῃ τῶν κακῶν ἐσκοτισμένος, οὐδαμῶς ἀτενίζω, πρὸς σὲ τὸν μήνεν Θεόν· διό με οίκτειρον καὶ φώτισον, καὶ τῆς μετα νοίας ὑπάνοιξόν μοι πύλας. Ἡ οὐρανώσασα ἡμῶν τὴν γεώδη και φθαρτήν, ἁγνὴ, οὐσίαν τῇ θερμή σου πρεσβεία κατευθυνθήκαι
col. 3841–3842page 2 of 71
PG 87:3841ἡμῶν ἐντεύξεις, καὶ δεήσεις ποίησον πρὸς τὸν σὸν καὶ πάντων Θεὸν καὶ βασιλέα. *Οτι ἐγώ εἰμι ὁ ἐν θαλάσσῃ Νῆψον, γρηγόρησον, στέναξον, δάκρυσον· διὰ νη στείας ὅλον τῆς ἁμαρτίας τὴν φόρτον, ψυχή, ἀπόρ ῥιψον· τῇ θερμῇ μετανοίᾳ ἀπόφυγε τὸ πῦρ καὶ διὰ πένθους, τῶν παθῶν τὸν πενθήρη χιτῶνα διάῤῥηξον, τὴν στολὴν τὴν θείαν λαμβάνουσα. Ορει προσέλθωμεν ἀρίστων πράξεων· διὰ νησ στείας πάντες, τὰς χαμαιζήλους λιπόντες τῶν ἡδο νῶν προσβολάς, καὶ εἰς γνόφον εἰσδύντες σεπτῶν θεω ριῶν, μόνον άψομενα Χριστοῦ τὸ ἐράσμιον κάλλος, θεούμενοι μυστικῶς θείαις ἀναβάσεσιν. Οίμοι! τίς γένωμαι, τί διαπράξωμαι, τὴν ἁμαρτίαν πράττων καὶ τὸν Δεσπότην οὐ φρίττων ὁ ἀσυνείδητος; διὰ τοῦτο πρὸ δίκης καταδικός είμι, δικαιοκρίτα ἀγαθέ· ἐπιστρέψας με σῶσον, τὸν ὑπὲρ πάντας βρο τούς σε παραπικράναντα. Ἡ ἀγεώργητος γῆ, ἡ βλαστήσασα τὸν τοῦ παντὸς τροφέα, τὸν ὑπανοίγοντα χεῖρα, καὶ εὐδοκίᾳ αὐτοῦ ἐμπιπλῶντα πᾶν ζῶν ἰσχύϊ θεϊκῇ, στήριξον ἄρτῳ ζωτικῷ παρειμένας καρδίας τῷ κόρῳ τῶν δυσχερῶν ἡμῶν παραπτώσεων. Τὸν ἐν τῇ βάτῳ Μωυσή. Ὕπνον ἀπόθου, ψυχή, τῆς δεινῆς ῥαθυμίας, καὶ προθύμως γρηγόρει πρὸς τὰς θείας ἐντολάς· ἐγγί ζει ὁ νυμφίο;: λαμπαδηφόρος σπεῦσον αὐτῷ προσ υπαντήσει. Τραυματισθέντα δεινῶς ἡδονῆς τῇ ῥομφαίς, τῇ μωτώσει, οἰκτίρμον, τῆς εὐσπλάγχνου ροπῆς σου ἰάτρευσον με, Λόγε, όπως σε ευχαρίστως δοξάζω εἰς αἰῶνας. ᾿Απὸ παθῶν βλαβερῶν, ἀπὸ φθόνου καὶ ζήλου, ἀπὸ πάσης κακίας ἐγκρατεύθητι, ψυχή, σιτίοις τρεφομένη τοῖς τὴν τρυφὴν τὴν ἄνω ἀΰλως προξενοῦσι. Θεογεννήτορ ἁγνή, τῆς ψυχῆς μου τὰ ἕλκη, καὶ καρδίας τὰ πάθη, καὶ τοὺς τὰς ἐκτροπάς θεράπευσον, ὡς μόνη ἁμαρτωλῶν βοηθὸς, καὶ πορθουμένων τεῖχος. Τῶν γηγενών τίς ήκουσε τοιοῦτο; Τῶν γηγενῶν τίς οὕτως ὀλισθήσας, Θεὸν παρώργισε ποτε; Τίς ταῖς ὁρμαῖς τῆς κακίας ἐπηκολούθησε, καὶ καταγώγιον ὤφθη τῆς ἁμαρτίας, ὥσπερ ἐγὼ ὁ τάλας; Αλλ' ὡς Θεός, ὁ θελητὴς τοῦ ἐλέους, σύ με οίκτειρον. Θεοειδῶν ἀγγέλων αἱ δυνάμεις, τὸν εὐδιάλλακτον Θεὸν ἐκδυσωπήσατε, σῶσαι ψυχὴν εἰς πέλαγος βιω τικῶν νηχομένην, καὶ τρικυμίαις παθῶν χειμαζομένην, καὶ προσβολαῖς τῶν ἐναντίων πνευμάτων κινα δυνεύουσαν. Δεῦρο, ψυχή, πτεροίς κουφιζομένη, διὰ νηστείας ἀρετῶν, τῆς χαμαιζήλου κακίας υπερανάστηθι, καὶ θεωρίαις ἐντρύφα ταῖς ἀνωτάταις· τρυφὴν ταῖς προξενούσαις τῶν ἀγαθῶν, θεοειδής γενομένη διὰ πίσ στεως. Τίς ἀκουστὰς ποιήσει τὰς αἰνέσεις σοῦ τῆς τεκούσης ὑπὲρ νοῦν τὸν αἰνετὸν καὶ Δεσπότην, ἁγνὴ, καὶ
col. 3843–3844page 3 of 71
PG 87:3843? Κύριον, ὅνπερ αἰνοῦσιν ἀγγέλων ταξιαρχίαι. Αὐτὸν οὖν ἐκδυσώπει ὑπὲρ λαοῦ ἡμαρτηκότος, Παρθένε ἀπειρόγαμε. Εξήνθησεν ἡ ἔρημος. Σταυρώσωμεν τὰ μέλη δι' ἐγκρατείας· νήψωμεν εἰς προσευχὰς, ὡς γέγραπται, καὶ κατ' ίχνος πολι τευσώμεθα του παθόντος καὶ πάθη θανατώσαντος. Εμέσαντες τὴν ἔμπικρον ἁμαρτίαν, σπεύσωμεν τῷ τὴν χολὴν θελήματι γευσαμένω εὐαρεστῆσαι Χριστῷ, τῷ σταυρῷ καθελόντι τὸν ἀρχέκακον. Συνήθειαν λαβοῦσα ἡ ἁμαρτία ἕλκει με εἰς παντελή ἀπώλειαν· ἀλλὰ σύ με ταύτης ἐκλύτρωσαι τῷ σταυρῷ σου, οἰκτίρμων, πολυέλεε. Δεσπόζουσα ἁπάντων τῶν ποιημάτων, Δέσποινα, ὡς τὸν Δεσπότην τέξασα, τῆς δουλείας με ελευθέρωσον τοῦ, δολίου καὶ μόνου πολεμήτορος. Κάμινος ποτε. Κάμινος παθῶν φλογίζει τὴν ψυχήν μου· ἀλλὰ τῇ δρόσῳ τοῦ ἐλέους σου ταύτην καταμάρανον· ὁ πηγάσας ἀπαθείας κρουνούς πλευρᾶς ἐξ ἀκηράτου σου σταυρούμενος, εὐεργέτα, διὰ πολλὴν συγκατάβασιν. Υψωσας ἡμᾶς πεσόντας εἰς κακίαν, τῇ ἐν σταυρῷ σου ἀνυψώσει, Χριστέ· ὅθεν ὀλισθήσαντα ἁμαρτίας με εἰς βάραθρα, ἀνάγαγε καὶ στήριξον, πέτρα της σω τηρίας, όπως δοξάζω τὸ κράτος σου. Λόγχῃ σου, Χριστέ, παθῶν τὴν σηπεδόνα ἀποκαθάρας τῆς καρδίας μου, ὅλον, καθαγίασον, ἐν ὁ ἔτις έτραυμάτισεν ὁδοῦσιν ἰοβόλοις· καὶ δίδου μοι ἀκωλύτως θείας πρὸς τρίβους πορεύεσθαι. Σὲ τὴν φαεινὴν λαμπάδα καὶ λυχνίαν, ἐν ᾗ τὸ πῦρ τὸ τῆς θεότητος, οἰκῆσαν ἐφώτισε τους νυκτοειδεί συσχεθέντας φθορᾷ, ἀμίαντε, γεραίρωμεν ἅπαντες εὐλογοῦντες, εὐλογημένη τὸν τόκον του. Ανάρχου γεννήτορος. Ηλίου φαιδρότερον, νηστείας αναλάμψατα, ή του λύφωτος χάρις, εὐαγγελίζεται πᾶσι τοῦ σταυροῦ τὰς ἀκτῖνας, καὶ τὰς αὐγὰς τοῦ τιμίου πάθους, καὶ τῆς ἀναστάσεως τὴν ἡμέραν τὴν σωτήριον. Αγνείαν ποθήσωμεν, πορνείαν ἀποφύγωμεν, τὴν ἀσφὺν σοφρωσύνῃ περιζωσώμεθα, ὅπως καθαροί ἐποφθῶμεν τῷ καθαρῷ καὶ μόνον ἐκ πάντων ζη τοῦντι τὴν κάθαρσιν, τῷ Σωτῆρι τῶν ψυχῶν ἡμῶν. Χριστέ, ἐκ τοῦ φόβου σου καθήλωσον τὰς σάρκα; μου· ὁ σταυρῷ προσηλώσας τὴν ἁμαρτίαν Αδάμ, λύσον τῶν κακῶν μου τὴν δέσιν, τοῦ Πονηροῦ σύνο τριψον τὰ βέλη τῇ λόγχῃ σου, Δέσποτα, καὶ τῆς τού του βλάβης ῥῦσαί με. Κριτὴν δικαιότατον καὶ μόνον εὐδιάλλακτον, ἡ τε κοῦσα, Παρθένε, Χριστὸν Κύριον, ῥῦσαί με τῆς κρίσ σεως, Κόρη, καὶ τοῦ πυρὸς καὶ τῆς τιμωρίας, ἧς μοι προξένησεν ἁμαρτίας ἡ ἀπόλαυσις. Ο σοφίσας ὑπὲρ ῥητόν. Ο φωστῆρας ἐν τοῖς πέρασι τοὺς μαθητας ἀναδείξας τῷ κηρύγματι, Λόγε Θεοῦ, τὰς καρδίας ἡμῶν
col. 3845–3846page 4 of 71
PG 87:3845φώτισον φωτὶ ἀρετῶν, καὶ νηστεία κάθαρον, διδοὺς μετάνοιαν ἐπιστροφῆς τοῖς δούλοις σου, εἰς τὸ δοξά ζειν σε, ὁ μόνος ὑπάρχων, υπεράγαθε. Ελήλυθας ἐκ Παρθένου. Εγκρατείας τὰς αὐγὰς δεχομένη ἀστράφθητι, ψυ χὴ, καὶ ἀπόφυγε τῆς ἁμαρτίας τὴν ζόφωσιν, ὅπως ἀνατείλῃ σοι ἡ τῆς ἀφέσεως αἴγλη θείῳ Πνεύματι. ᾿Αγκίστρῳ με ἡδονῆς δελεάσας ὁ δόλιος αἰχμάλω τον ἔλαβεν· ἀλλ' οἱ τὸν κόσμον ἀπόστολοι λόγῳ σαγηνεύσαντες, ἐκ τῆς αὐτοῦ με κακίας ἐκλυτρώσασθε. Ἐδείχθητε τοῦ Ἡλίου τῆς δόξης αὐγάσματα, ἀπό στολοι ἔνδοξοι, πλάνης ἀχλὺν ἀπελαύνοντες· νῦν δέ με φωτίσατε τὸν ὑπὸ πάσης κακίας σκοτιζόμενον. Κεκράξομαι ἐν νυκτὶ καὶ ἡμέρᾳ θλιβόμενος πρὸς εὲ, καὶ ῥυσθήσομαι, καὶ ἡδονῶν ὑπερβήσομαι τεί όχους, καὶ σωθήσομαι, τῇ σῇ, Πάρθενε, δυνάμει τει χιζόμενος. Τῷ δόγματι τῷ τυραννικῷ. Νηστεύσωμεν πάσης ἡδονῆς, πικραίνοντες τὴν αἴ σθησιν νηστείᾳ, καὶ κατανύξεως πόμα θερμῶς πιώ μεθα ψάλλοντες· Εὐλογεῖτε, τὰ ἔργα. Τῆς στάσεως τῆς ἐκ δεξιῶν γενέσθαι κοινωνόν με δυσωπεῖτε, ὅτ᾽ ἂν καθίσητε κρῖναι βροτοὺς σὺν Χρι στῷ, ἀπόστολοι, τὸν πολλαῖς ἁμαρτίαις κρίσεως ὑπο εύθυνον. Ἐν ἅρματι θείων ἀρετῶν, νηστεία καθαρθέντες, ἐπιβῶμεν, καὶ πρὸς αἰθέριον ὕψος τὸν νοῦν πετάσω μεν, ψάλλοντες τὸ Εὐλογεῖτε, ἔργα. Διέμεινας ἄφλεκτος, τὸ πῦρ τεκοῦσα τῆς θεότητος, Παρθένε· ἀλλὰ κατάφλεξον πάθη ψυχῶν, τῶν βοών των πάντοτε Εὐλογεῖτε, τὰ ἔργα. Ἡ τὸν ἀχώρητον Θεὸν ἐν γαστρὶ χωρήσασα. Απερριμμένος ἡδονῶν ἀχανὲς εἰς πέλαγος, τὴν τῆς σῆς εὐσπλαγχνίας ἄβυσσον προσκαλούμαι· Σῶσόν με, Κυβερνήτα. Τῆς εὐσπλαγχνίας ή πηγή, δός μοι κατανύξεως στα λαγμὸν, ὅπως ἀποκλαύσωμαι τῶν κακῶν μου τὰς ἀπείρους θαλάσσας. Τῶν μαθητῶν σου, Ἰησοῦ, ταῖς σεπταῖς δεήσεσι τὴν σεπτήν δίδου μοι ἀνάστασιν, προσυνῆσαι καὶ τὰ θεῖα σου πάθη. Ἡ οὐρανώσασα ἡμῶν τὸ γεώδες φύραμα, τῇ ἐν σοὶ τοῦ Θεοῦ, πανάμωμε, ενοικήσει, ούσαι πάντας κινδύνων. Ο φωτισμός τῶν ἐν σκότει. Τὴν ἐν ἐμοὶ καθορῶν ῥαθυμίαν ὁ δολιόφρων σπεύ δει καὶ συμπράττει τῇ ἁμαρτία· χαίρει γὰρ οὗτος τῇ ἐμῇ τιμωρίᾳ· ἀλλὰ τύ μοι δίδου διόρθωσιν, Σῶτερ, εἰς ἐκείνου ἀναίρεσιν, δέομαι. Ο τὰς ἀρχὰς θριαμβεύσας τοῦ σκότους ἐν τῷ σταυρῷ σου, τούτων ἐξελοῦ με τῆς κακουργίας, τὸν ἐμπεσόντα εἰς βυθὸν ἁμαρτίας, καὶ εἰς βόθρον ἀτό των πράξεων, σοῦ δὲ τῷ ἐλέει σωθῆναι ἐλπίζοντα. Ὁ νεκρωθεὶς ἐν σταυρῷ ἡπλωμένος, τὴν νεκρωθεῖσαν, ζώωσον ψυχήν μου τῇ ἁμαρτίᾳ, καὶ τὴν σε πτήν σου ἐξανάστασιν φθάσαι ἐν εἰρήνῃ, Χριστέ, ἀξίω σον πράττοντα τὰ σὰ ἐμμελῶς δικαιώματα.
col. 3847–3848page 5 of 71
PG 87:3847Ὁ φωτισμὸς τῆς ἐμῆς ἀσθενείας, ἡ σωτηρία της ἀμαυρωθείσης, ἁγνή, ψυχῆς μου, σῶσόν με, σώσει ἀπολλύμενον, Κόρη, καὶ χιτῶνα τῆς ἀφθαρσίας με ἔνδυσον φθαρέντα δεινοῖς παραπτώμασι. Τὸν ἐν καμίνῳ τοῦ πυρός. Ο ταπεινώσας ἑαυτὸν, ἀνυψώθης ἐν σταυρῷ, ἐ:' εὐσπλαχνίαν ἀνυψῶν τὸν πεσόντα βρώσει του ξύνω ποτέ· διό σε, μόνε ὑπερύμνητε, τὸν δεδοξασμένων ὑμνοῦμεν εἰς αἰῶνας. Απροσεξίας νυσταγμῷ, ἁμαρτίας τὸν βαρὺν ὑπο ἐστην ὕπνον· ἀλλὰ σὺ ὁ ὑπνώσας ἐπὶ σταυρού δι ἐμὲ, Χριστέ μου, ἔγειρον πτωθέντα με, μή με κατα λάθη ἡ νὺξ ἡ τῶν παθῶν μου, Εκτυφλωθεὶς ταῖς ἡδοναῖς περιφέρω τὴν ψυχὴν ἐσκοτισμένην· καὶ γελᾷ καθορών με ὁ δολιόφρων εχθρός· διό με φώτισον καὶ λύτρωσαι τούτου της κακίας, Χριστέ, εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἐν ἀμελείᾳ τὴν ζωὴν δαπανήσας νυσταγμῷ τῆς ἁμαρτίας, τὴν ψυχὴν ἐβαρήθην· τῇ ἀκοιμήτων του δὲ πρεσβεία προστρέχω· μὴ δώης με εἰς θάνατον ὑπνῶσαι, πανάχραντε Παρθένε. Ἡ τὸν πρὸ ἡλίου. Τὴν λελεπρωμένην ψυχήν μου τοῖς ἀτύποις ἐνθυ μήματι, τῷ ῥαντισμό τοῦ αἵματός σου κάθαρον, Θεοῦ Λόγε, καὶ κοινωνὴν τῆς δόξης σου με ποίησον, ο δι' ἐμὲ τὴν ἄδοξον καθυπομείνας θέλων σταύρωσιν. Ολος κατεκάμφθην τῷ βάρει τῶν ἀτόπων, Σῶτερ, πράξεων· καὶ σκυθρωπάζων κράζω σοι, φιλάνθρωπε, τῆς ψυχῆς μου τοὺς ἀνιάτους μώλωπας θεράπευσαν τῷ σῷ τιμέῳ μώλωπι, ἵνα ὑμνῶ σου τὴν θεότητα. Βρῶμα τὴν κακίαν ποιούμενος καὶ τόμα τὴν ἀμέσ λειαν, ὁ κατὰ πάντα μένων ἀδιόρθωτος, τῶν βρωμά των τῇ ἀποχῇ ἀκαίρως ἐπαγάλλομαι· οὐ γὰρ εκτύ την έφησε νηστείαν ἔσεσθαι ὁ Κύριος. Τὴν τῆς ἀποτόμου ἀρχαίας ἀναίρεσιν ἀποφάσεως, καὶ τῆς προμήτορος τὴν ἐπανόρθωσιν, τὴν τοῦ γέν νους τῆς πρὸς Θεὸν αἰτίαν οἰκειώσεως, τὴν πρὸς τὸν Κτίστην γέφυράν σε, Θεοτόκε, μεγαλύνομεν. Τριστάτας κραταιούς. Ο μόνος ἀγαθὸς, ἡ πηγὴ τοῦ ἐλέους, ὁ ἀμνὸς ὁ τοῦ Θεοῦ ὁ αἴρων ὡς Θεὸς τὰ τοῦ κόσμου εγκλήματα, σωσόν με ἁμαρτημάτων τρικυμίαις ποντούμενον, μετανοίας πρὸς ὅρμον ιθύνων με. Νηστεία καθαρὰ μακρυσμὸς ἁμαρτίας, ἀλλοτρίω σι; παθῶν, ἀγάπη πρὸς Θεὸν, προσευχῆς ἐπιμέλεια, δάκρυα σὺν κατανύξει, προμηθία πενήτων τε, ὡς Χριστὸς ἐν Γραφαῖς ἐνετείλατο. Πληγέντα τὴν ψυχὴν ἁμαρτίας βομφαίᾳ, καὶ και τάστικτον πολλοῖς ὑπάρχοντα κακοῖς, ἱατρὶ τῶν τ χῶν ἡμῶν, ἴασαι ὡς εὐεργέτης, ἐπιθείς μοι τὰ φέρο μακα τῶν σεπτῶν ἐντολῶν σου, φιλάνθρωπε. Αμόλυντε σκηνή, παναγία Παρθένε, μολυνθέντα με δεινῶς παθῶν ἐπαγωγαῖς, τῇ πηγῇ τοῦ ἐλέους σου κάθαρον, καὶ δός μοι δ μέρους κατανύξεως, Δέσποινα, ἁμαρτίας βυθόν κατακλύζοντας. Λυτρωτὰ τοῦ παντός. Παροδεύων τοῦ βίου τὸ ἄστατον, ληστρικούς λογα
col. 3849–3850page 6 of 71
PG 87:3849σμοῖς περιέπεσον, καὶ πληγωθεὶς προσώζεσα· ἰατρὲ τῶν νοσούντων, δίδου μοι χεῖρα, τῶν ἁγίων σου πάν των δεήσεσι. Χαλεπῆς ἁμαρτίας κλυδώνιον τὴν ἐμὴν συνταράσσει διάνοιαν· ὥσπερ τὸν Πέτρον σωσόν με, Ἰησοῦ, μελωδοῦντα. Πάντα τὰ ἔργα Κυρίου, εὐλογεῖτε τὸν Κύριον. Εγκρατείᾳ τὰ πάθη νεκρώσωμεν, τῇ νηστεία το Πνεῦμα πτερώσωμεν πρὸς οὐρανὸν, καὶ κράζωμεν κατανύξει καρδίας, Ημάρτομέν σοι, ὁ Θεός· ὡς οἰκτίς μων συγχώρησον. Εν γαστρί σου σκηνώσας ὁ Ὕψιστος, οὐρανῶν πλατυτέραν σε έδειξε, καὶ προστασίαν ἄμαχον τῶν βοών των, Παρθένε, πάντα τὰ ἔργα. Ενα μὲν τῷ τῆς παρακοῆς νοσήματι. Νηστεύσωμεν μήνιδος, πιστοί, τρυφήσωμεν τὴν ἀγάπην τὴν ἀνόθευτον, θρύψωμεν πένησι τὸν ἄρτον, τὸν θεῖον σιτιζόμενοι χάριτι, καὶ δάκρυσι τὰ δάκρυα σβέσωμεν τὰ τῆς μελλούσης ἀποφάσεως. Ταλαίπωρε, στέναξον, ψυχή, σκυθρώπασον, μετα νοίας τρόπους ἔνδειξαι· νῦν ἐπὶ θύραις ἡ ἡμέρα, δ κρίνων ἀποτόμως καθέζεται, ἑκάστῳ ἀπονέμων τὰ ἄξια τῶν πεπραγμένων, καθώς γέγραπται. Οὐ κέκτημαι πράξεις ἀγαθὰς, ἐσπίλωσα τὸν χιο τῶνα όνπερ εἴληφα θείου ἐνδύματος ἐνδύσει· ἐν σκό τει ἀγνωσίας πορεύομαι· φωτί με τοῦ προσώπου σου, Κύριε, ἀπεγνωσμένον νῦν καταύγασον. Μαρία, Κυρία τοῦ παντὸς, παντοίοις με δουλωθέντα ἁμαρτήμασι σὺ ἐλευθέρωσον, Παρθένε· τὸν Ἐλευθεα ρωτὴν τῶν ψυχῶν ἡμῶν αὐτὴ γὰρ ὑπὲρ λόγον ἐκύησας, οὐσιωθέντα τὸ ἀνθρώπινον. "Οτι ἐγώ εἰμι ὁ Θεὸς ὑμῶν. Στέναξον, δάκρυσον, ψυχή, ἐπίστρεψον, μετανόησον· ἤγγικεν ἡ ὥρα, ἐπὶ θύραις ὁ κριτής· πρὸς ἀπο λογίαν ἑτοιμάζου, καὶ βόησον, Ημάρτηκά σοι, οἰκτιρμῶν· ἐλεήμων, ἀγαθέ, σύ με οίκτειρον. Κύρον ἁμαρτίας, ψυχή μου, μίσησον τὸν ὀλέθριον, τρύφησον τῷ κόρῳ τῆς νηστείας ἐμμελῶς· τὰς σωτηριώδεις ἐντολὰς βρῶμα ποίησον, ἀπόλαυσιν προξενούσας αἰωνίων ἀγαθῶν διὰ πίστεως. Αγγελο:, Δυνάμεις. Ἀρχαί, Αρχάγγελοι, κυριότητες, θρόνοι, Εξουσίαι, Χερουβίμ, καὶ Σεραφίμ, τὸν ἀγαθοδότην καὶ Θεὸν ἱκετεύσατε, συγχώρησον ὀφλημάτων καὶ παθῶν ἀπαλλαγὴν δωρηθῆναι ἡμῖν. Η μόνη κυήσασα τὸν ἄναρχον Λόγον, πάναγνε, ἐκ σου σαρκωθέντα, καὶ μὴ τραπέντα ὅπερ ἦν· μείνασα παρθένος μετὰ τόκον ἀνύμφευτε, ἱκέτευε ὑπὲρ πάν των ἡμῶν, τοῦ λυτρωθῆναι ἐκ φθορᾶς τὴν ζωήν ἡμῶν. Οι θεορήμονες παῖδες ἐν καμίνῳ. Ο δικαιώσας στενάξαντα τελώνην, ὁ οἰκτειρήσας τὴν πόρνην ἀπὸ καρδίας δακρύσασαν, σῶσον, οἴκτει μον, Σώτερ, ψυχὰς τῶν ὑμνούντων σε. Καρποφορήσωμεν πράξεις εναρέτους διὰ νηστεία;
col. 3851–3852page 7 of 71
PG 87:3851Κυρίῳ· καὶ βλαβερῶν ἀποσχώμεθα λογισμῶν, Για θείας τρυφῆς ἐπιτύχωμεν. Οἱ τῶν ἀγγέλων χοροί σε δυσωποῦσι, τῶν ἀποστόλων ὁ δῆμος, καὶ τῶν μαρτύρων τὰ τάγματα· Ἰησοῦ, τῷ λαῷ σου συγχώρησιν δώρησαι. Τὸ ἀλατόμητον ὄρος, τὴν Παρθένον, τὴν φωτοφόριν λυχνίαν, τὴν εὐδιάβατον.κλίματα, τοῦ Θεοῦ τὸ χω ρίον, πιστοί, μακαρίσωμεν. Τον προδηλωθέντα ἐν ὄρει τῷ νομοθέτη Ἡ καλὴ νηστεία πιαίνουσα τὴν καρδίαν, στάχυν ἀρετῶν ὤριμον ἐνθέως ἐκβλαστάνει, ἣν ποθήσωμεν ἐν ἁγίαις ἡμέραις, τὸν ἁγιασμὸν ὑποδεχόμενοι. Τὸν ἐν ἁμαρτίαις πολλαῖς κατεσπιλωμένον τετραυματισμένον ὁρῶν, καὶ κατακεκριμένον, ἐλεήμων τῷ σῷ ἐλέει οἰκτείρας, σῶσόν με ἱκεσίαις τῶν ἁγίων σου. Οίμοι! παναθλία ψυχή, πῶς ἀπολογήσῃ; ποία φρίκη σε λήψεται, κριτοῦ καθεζομένου, μυριάδων παρ ισταμένων ἀγγέλων; σπεῦσον οὖν, πρὸ τέλους μετα νόησον. Τὸ βασιλικὸν ὄχημα, τὴν φαιδρὰν νεφέλην, δρὸν τὸ πιότατον, ὁρὸν τετυρωμένον, ἀπειρόγαμε, δυσωπῶ σε, Παρθένε, ἴασαι τὰ πάθη τῆς καρδίας μου. Στερεωθήτω ή καρδία μου. Σταυρῷ παλάμας ἐξεπέτασας, τῆς ταθείσης πάλαι χειρὸς τοῦ 'Αδάμ πρὸς τὸ τῆς γνώσεως φυτὸν ἀναιρῶν τὸ ἁμάρτημα, διὰ σπλάγχνα οἰκτιρμῶν, Λόγε Θεοῦ ὑπεράγαθε. Στερέωσόν μου τὴν διάνοιαν κλονουμένην φθόνω τοῦ ὄφεως· ταῖς τῶν παθῶν ἐπαγωγαῖς, τῷ σῷ πάθει, φιλάνθρωπε, ὁ παθὼν καὶ τὴν ἀπάθειαν πιστοῖς χα ρισάμενος. Η τῆς νηστείας χάρις ἔλαμψεν, ἀκρασίας σκότος διώκουσα· ἰδοὺ εὐπρόσδεκτος καὶ ἡμέρα σωτήριος μετανοίας ἐνδειξώμεθα καρποὺς καὶ ζησόμεθα. Καταπιπτόντων ἐπανόρθωσις, ἡδονῶν κρημνοίς συμ πτωθέντα με, καὶ ἁμαρτίας χαλεπὰ ἐμπεσόντα εἰς βάραθρα, ἐξανάστησον, ἁγνὴ, καὶ πρὸς ζωὴν ποδήγη σου. Τὲν τοὺς ὑμνολόγους ἐν καμίνῳ. Ο μετὰ ἀνόμων λογισθῆναι διὰ πλῆθος ἐλέους και ταδεξάμενος, τὰς ἐμὰς ἁμαρτίας ἐξάλειψον ἐν πίστει, Ο όπως σε δοξάζω, Χριστέ, εἰς τοὺς αἰῶνας. Τῶν ἁμαρτιῶν μου το χειρόγραφον, τῇ σῇ διάῤῥηξον λόγχῃ· καὶ τῆς καρδίας μου τὰς οδύνας θεράπευσον, Κύριε, πληγείσης βέλει τῆς κακίας τῶν πονηρῶν δαιμόνων. Με μελανωμένην τὴν καρδίαν τῆς ἁμαρτίας τῷ λύ θρῳ, τῷ σῷ ἀπόπλυνον ἐκ πλευρᾶς ἀποστάξαντι απ ματι, Χριστέ μου, ἵνα σε δοξάζω εἰς πάντας τους αἰῶνας. Ἡ ἀγεωργήτως ἐκβλαστήσασα τὸν ἐπουράνιον στάχυν, Παρθένε, ἔμπλησον πεινῶσαν τὴν ταπεινήν ψυχήν μου. Τὴν ζωοδόχον πηγὴν τὴν ἀέναον. Νενηστευκώς Ελισσαῖος ἀνέστησε νενεκιωρίων
col. 3853–3854page 8 of 71
PG 87:3853τὸν παῖδα, ὡς γέγραπται· καὶ ἡμεῖς νηστεύοντες, σαρκικὰ φρονήματα ἀπονεκρῶσαι, πιστοί, κατεπειχα θῶμεν, ἵνα ζωῆς τῆς ἐκεῖ ἐπιτύχωμεν. Οίμοι! ψυχή, φοβερὸν τὸ κριτήριον, καὶ τοῦ κριτοῦ ἡ φρικώδης ἀπόφασις· σπεῦσον, μετανόησον, Χριστῷ διαλλάγηθι τῷ διὰ σὲ ἐν σταυρῷ ἀναρτηθέντι, καὶ ῥυσαμένῳ πιστοὺς κατακρίσεως. Τῆς μετανοίας μοι πύλας διάνοιξον, τὰς τῶν παθῶν μου εἰσόδους ἀπόκλεισον, ὁ λῃστῇ τὴν εἴσοδον δείξας εὐεπίβατον τοῦ παραδείσου, Χριστέ, τῇ σῇ σταυρώσε·. ἵνα δοξάζω τὴν σὴν ἀγαθότητα. Οτι εἰς βάθη κακίας απέῤῥιμμαι, καὶ λογισμοῖς ἐναντίοις χειμάζομαι, δαίμοσι πειθόμενος, ἡδοναῖς δουλούμενος· βοήθησόν μοι, ἁγνὴ Παρθενομήτορ, πρὸς σωτηρίας ὁδὸν ὁδηγοῦσά με. Μὴ ἐν ποταμοῖς ὀργισθῇς, Κύριε, ἢ ἐν ποταμοῖς ὁ θυμός σου, ἢ ἐν θαλάσσῃ τὸ ὅρμημα. Μέθην ἡδονῶν ψυχοφθόρων σβέσαντες, τὸ τῆς κατανύξεως πόμα διὰ νηστείας εμφορηθῶμεν. Νήστευσον, ψυχή, ἀκρασίας βρώσεως, τρύφησον καλῶν θεωρίαις, ἵνα τῆς ἄνω τραπέζης τύχης. Ανθρακες πυρὸς τοῦ ἀΰλου πέλοντες, φλέξατε παθῶν μου τὴν ὕλην, θεῖοι ἀπόστολοι τοῦ Σωτῆρος. Σάρκα τῷ Χριστῷ ἐκ τῆς σῆς δανείσασα, Νέκρωσον σαρκός μου τὰ πάθη, ζωοκυῆτορ ἁγνὴ Παρθένε. Τὸν ἐν φλογὶ τοῖς παισὶ τῶν ῾Εβραίων. θανατωθεὶς ταῖς πολλαῖς ἁμαρτίαις, νεκρὰν προσ φέρω τὴν ψυχὴν ἐν τῷ βίῳ· διό με οίκτείρατε ζωη φόροις πρεσβείαις ταῖς ὑμῶν, θεόπται μαθηταὶ τοῦ Κυρίου. Περισχεθεὶς ἁμαρτίας ὁμίχλῃ, ᾅδῃ προσήγγισα ἀπογνώσεως ὄντως· διό με φωτίσατε, τοῦ Ἡλίου τῆς δόξης μύσται, καὶ ἀκτῖνες ὑπάρχοντες θεόπτα:. Ἀπὸ παθῶν ἐγκρατεύου, καὶ σώζῃ, ψυχή ταλαίπωρε· ἀποχὴ γὰρ βρωμάτων νηστεία, ἀπρόσδεκτος τοῖς ὀρθῶς ἐκζητοῦσι, εἰ μὴ καὶ σφαλμάτων διόρθωσις ὑπάρχῃ. Βάτον πυρὶ καιομένην Μωσής σε πρὶν ἐθεώρει, θεομήτορ Παρθένε· διό μου κατάσβεσον τῶν παθῶν τὰς καμίνους, καὶ πυρὸς γεέννης ἐξάρπασον, καὶ σῶ σου. Εν Σιναίῳ τῷ ὄρει κατεῖδέ σε. Ποταμοί γεγονότες, ἀπόστολοι, τῆς πηγῆς τῆς νοη τῆς, καὶ τὸ ὕδωρ τὸ ζῶν εὐπορήσαντες ἐν καρδία καθαρᾷ, τῆς ἐμῆς ἁμαρτίας τὰ ῥεῖθρα ξηράνατε ταῖς προσευχαῖς ὑμῶν, καὶ πρὸς σωτηρίας ὁδὸν ἐδ ηγήσατε. Αμαρτίας χειμάζει κλυδώνιον τὴν ἀθλίαν μου ψυ χήν· δεξιὰν ὡς τῷ Πέτρῳ μοι ἔκτεινον, κυβερνῆτα ἀγαθέ· μὴ βυθός με καλύψῃ ὁ τῆς ἀπογνώσεω; βρώμα μὴ γένωμαι κήτους ψυχοφθόρου, Χριστέ που λυέλεε. ᾿Αποστόλων χορὸς ἱκετεύει σε, Ἰησοῦ παμβασιλεῦ δυσωπεί σε ἀγγέλων τα τάγματα· διὰ πλῆθος οἰκτιρ
col. 3855–3856page 9 of 71
PG 87:3855μῶν τῷ λαῷ σου παράσχου κακῶν ἀπολύτρωσιν, βίον διόρθωσιν, καὶ τῆς βασιλείας τῆς σῆς τὴν οἰκείωσιν. Παρθενία καὶ τόκος συνέδραμεν ὑπὲρ φύσιν ἐπὶ σοί, κιβωτὲ τοῦ σεπτοῦ ἁγιάσματος, Μητροπάρθενε άγνή διὸ πίστει βοῶ σοι, ὅλον με ἁγίασον· ὅλον ἐκλύτρωσαι πάσης ἀσελγείας παθῶν τῶν θλιβόντων με. Ασεβεῖς οὐκ ὄψονται. Εκουσίως, Δέσποτα, υψώθης ἐν σταυρῷ, καὶ κατέβ ῥαξας τὸν ἐχθρὸν ἑκουσίως· ὅθεν κατεῤῥαγμένον με ἡδονῶν εἰς βάραθρα, εὐσπλαγχνίᾳ σου διόρθωσον. Σκοτισθέντα πάθεσιν ἀτόποις τὴν ψυχὴν, φωταγώ γησον, Ἰησοῦ, ὁ σκοτίσας ἥλιον, σταυρῷ τεινόμενος καὶ φωτίσας, "Ηλιε, οἰκουμένης τὰ πληρώματα. Τὸ νηστείας πέλαγος ἐκπλεῦσαι γαληνῶς καταξίωσον με, Χριστέ, κατευνάζων κύματα τῆς διανοίας μου· καὶ τῆς ἀναστάσεως εἰς λιμένα με καθόρμι σου. Τὴν ἁγνὴν ἀγνεύοντι τιμήσωμεν νοί· καλλονὴν τὴν τοῦ Ἰακὼβ ταῖς ἐνθέοις πράξεσι καλλυνόμενοι, εὐτ σεβῶς ὑμνήσωμεν, ὡς Μητέρα τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Παῖδας εὐαγεῖς ἐν τῇ καμίνῳ. Σταυρῷ προσπαγείς δι' εὐσπλαγχνίαν, λῃστῇ τὸν παράδεισον ἀνέῳξας· νῦν δὲ λῃστευθέντα με, δαί μονος δεινότητι καὶ τῇ ψυχῇ ὀλόσωμον πληγὴν δεξά μενον, ιάτρευσον ἀνοίξας μοι πύλας τὰς τῆς μετα νοίας τῇ σῇ φιλανθρωπία. Νηστεία λεπτύνωμεν τὴν σάρκα, ψυχὴν προσευχαῖς καταπιάνωμεν, πένητας ἐκθρέψωμεν, πλοῦτον μὴ κε νούμενον ἐν οὐρανοῖς ὠνούμενοι, καὶ ἀνακράζοντες Τὸν Κύριον ὑμνεῖτε, τὰ ἔργα, καὶ ὑπερυψοῦτε. Τῷ πάθει σου κτίσις ἐκπονήθη, σταυρῷ σε θεατα μένη καθηλωμένον, Σώτερ ὑπεράγαθς· ὅθεν ἱκετεύω σε, ταῖς προσβολαῖς κλονούμενον ἀεὶ τοῦ ὄφεως, στις ρέωσον τὸν νοῦν μου, οἰκτίρμων, σοῦ τῶν θελημάτων ἐν ἀῤῥαγεῖ τῇ πέτρα. Η πύλη Θεοῦ ἡ κεκλεισμένη, ἣν μόνος διώδευσεν ὁ Κύριος, ἔθυνον πρὸς τρίβους με θείας, καὶ διάνοι ξεν τῆς σωτηρίας πύλας μας, θεοχαρίτωτε· πρὸς σὲ γὰρ καταφεύγω, Παρθένε, μόνη προστασία τοῦ γέ Ο νους τῶν ἀνθρώπων. Λίθος ἀχειρότμητος ὄρους ἐξ ἀλαξεύτου. Λίθον σε τμηθέντα προεἶδεν ὅρους προφήτης ἐκ Παρθένου, Σώτερ, διαρρήξαντα πέτρας τῇ σῇ στον ρώσει· διὸ βαρούμενον ἀναισθησίας λίθω με, ώς παν οικτίρμων, ελευθέρωσον. Νήστευσον κακίας, ψυχή μου, θείᾳ ἀγάπῃ ἐντρυφῶσα· θύρας ἀναπέτασον πάσαις καλῶν εἰδέαις, ἐναποφράττουσα τῆς πονηρίας εἴσοδον, δι' ἐγκρατεία, καὶ δεήσεως. Ἐμὲ τὸν κατάκριτον σῶσον, ο κατακρίνας των σταυρῷ σου, Δέσποτα Σῶτερ, μοῦ τὴν ἔχθραν· καὶ μὴ γεέννῃ δείξῃς ὑπεύθυνον τὸν πληγωθέντα πάθεσι, καὶ ἁμαρτίαις ἀμαυρούμενον.
col. 3857–3858page 10 of 71
PG 87:3857Φεῖταί μου, Χριστέ, ὅτ' ἂν ἔλθῃς κρῖναι τὸν κόσμον μετὰ δόξης· λῦσον τὴν ἀχλὺν τῶν παθῶν μου, ταῖς Ικεσίαις τῆς κνησάσης σε, καὶ κληρονόμον ποίησον τῆς οὐρανίου βασιλείας σου. Παίδες Εβραίων ἐν καμίνω. Ομβροις ἐσβέσατε αἱμάτων, παναοίδιμοι, την φλό γὰ τῆς ἀπάτης· τοῦ πυρὸς οὖν ἡμᾶς τοῦ μέλλοντος πρεσβείαις ταῖς πρὸς Θεὸν λυτρώσασθε τοῦ ἄσβεστον εἰς αἰῶνας. Στόματα φράξαντες λεόντων, τῶν βασάνων τε πυ ρὰν ὑπενεγκόντες, ἀθλοφόροι, τρυφὴν τὴν κρείττονα κληροῦσθε· ἧσπερ τυχεῖν δεήθητε καὶ ἡμᾶς εἰς τοὺς αἰῶνας. Ο ῳ φωτὶ περιλαμφθέντες τῷ τοῦ πνεύματος, γεν ναῖοι ἀθλοφόροι, μεταστάσει πιστοῖς τὴν ἄνεσιν αἰτεῖσθε, καὶ παραδείσου εἴσοδον, καὶ ζωῆς τὴν μετουσίαν. Ὕμνον προσάγω σοι, Παρθένε· μὴ παρίδης με κακοῖς κεκρατημένον, ἀλλὰ δίδου, ἁγνὴ, διόρθωσιν ταχείαν, διὰ νηστείας πάσης τε ἀγωγῆς ἀγαθοτρό πως. Νικηταὶ τυράννου καὶ φλογὸς τῇ χάριτι. Τῶν βασάνων εἴδη ἀσθενείᾳ σώματος ὑπενεγκόντες, ἰατροὶ νοσούντων, ἀθλοφόροι ὤφθητε· ὅθεν κραι γάζω, τὴν ἐμὴν νοσοῦσαν ψυχὴν ἰατρεύσατε, χρόνῳ τῆς νηστείας διὰ τῆς μετανοίας. Οίμοι! πῶς παρῆλθον πᾶσαι αἱ ἡμέρας μου ἐν ἀμετ λείᾳ; καὶ ἰδοὺ τὸ τέλος φθάνει ἀτελείωτον κακὸν λα δεῖν με· οἱ καλῶς τὸν δρόμον τελέσαντες μάρτυρες, τέλος ἀγαθόν μοι γενέσθαι δυσωπεῖτε. Σταλαγμοῖς αἱμάτων, τὴν πυρὰν ἐσβέσατε τῆς ἀθεΐας, θεῖοι ἀθλοφόροι, καὶ τοῖς ἐκδημήσασι τοῦδε τοῦ βίου ἐξαιτεῖσθε ὄντως τὴν θείαν ἀνάπαυσιν καὶ τῶν πεπραγμένων λύσιν παρὰ Κυρίου. Ἰεζεκιήλ σε πύλην ἀδιόδευτον, ἁγνὴ, προείδε· μετα νοίας πύλας πᾶσιν ὑπανοίγουσαν ἀπεγνωσμένοις ὅθεν δυσωπῶ σε, τρίτους μοι ὑπόδειξον τὰς πρὸς τὰς ἐκεῖσε φερούσας καταπαύσεις. *Ορους παρήλθες τῆς φύσεως, τὸν Δημιουργόν. Οφθητε, θεῖοι ὡς ἄνθρακες, ὕλην πονηρᾶς ἀθείας συμφλέγοντες· καὶ ξίφει καρτερίας, στίφη συγκόπτοντες δαιμόνων, ἀθλοφόροι, φωταγωγοί τῶν καρ διῶν ἡμῶν. Σκότος νοητὴν μετοικίσθητε, γενναῖοι ἀθλοφόροι διὰ φωτίσατε τὴν ταπεινὴν ψυχήν μου ἐσκοτισμένην πλημμελήμασιν. Ηλγησαν πόνους προφέροντες οι πανευκλεεῖς ἀθλοφόροι τοῦ σώματος, καὶ νῦν τοῖς μεταστάσει πιο στοῖς τὴν ἄπονον, ἄχραντε, ἀνάπαυσιν αἰτοῦνται, καὶ παραδείσου τὴν ἀπόλαυσιν, Φάνηθι, ἄχραντε Δέσποινα, θεῖος συνεργὸς τοῖς ἀχρείοις οἰκέταις σου, καιρῷ τῆς ἐγκρατείας τὰς προτευχὰς ἡμῶν προσάγουσα Κυρίῳ τῷ τῶν αἰώνων βασιλεύοντι. Ασμα αναπέμψωμεν, λαοί. Ἔχων ὡς Θεὸς τὸ συμπαθές, μετανοοῦντα δέξαι με τὸν δαπανήσαντα τὸν βίον μου ἀσώτως· βοῶ σοι τί, Ημαρτον, κατηγόρων οὐ χρήζω, τὴν αἰσχύνην τῶν ἔργων προφέρων.
col. 3859–3860page 11 of 71
PG 87:3859Βρῶσιν λελοιπὼς ἀγγελικήν, παρωμοιώθην κτήνεσιν, ἐν τῷ σιτίζεσθαι τὴν μοχθηρὰν κακίαν· ἀλλ᾽ οὖν ἐπιστρέφοντα δέξαι με ὥσπερ ἕνα τῶν μισθίων, οὐ ράνιε Πάτερ. Νύκτα ἡδονῶν τὴν ἐκ τρυφῆς προσγινομένην ἅπαντες πιστοὶ ἀφέμενοι, φωτὶ τῆς ἐγκρατείας σπου δαίως προσέλθωμεν, ἵνα τῆς φωτοφόρου ευωχίας καταξιωθῶμεν. Χαίροις, ὁ πανάγιος ναός, ὁ πόκος ὁ θεόδροσος, ἐσφραγισμένη πηγὴ τοῦ ἀθανάτου ρείθρου, τὴν πυ μνην σου, Δέσποινα, φύλαττε ἐκ παντοίων πολεμίων ἀπολιορκήτως. Οι θεωρήμονες παῖδες ἐν καμίνῳ. Ἐκδαπανήσας ουσίαν τὴν πατρώαν μετὰ πορνῶν, ἐξεβλήθην τῶν προαυλίων τῆς χάριτος· ἀλλὰ δέξαι με, Πάτερ, δι' ἄμετρον ἔλεος. Ἐν φαιδροτάτη νηστεία φωταυγείαις τῶν προσο ευχών λαμπρυνθέντες, φωτοειδείς χρηματίσωμεν, ὅπως τῆς ἁμαρτίας τὸ σκότος ἐκφύγωμεν. Εκδυσωπεί σε χορὸς τῶν ἀσωμάτων· τὰ Χερουβίμ ἱκετεύει, καὶ τῶν ἁγίων τὰ τάγματα· τὰς ψυχὰ; ἡμῶν σῶσον, Χριστὲ πολυέλεε. Τὸν ἀγεώργητον βότρυν συλλαβοῦσα, ἐσκοτισμένον με μέθῃ τῆς ἁμαρτίας σωφρόνισον, Θεοτόκε Παρθένε, ἐλπὶς τῶν ψυχῶν ἡμῶν. Τὸν προδηλωθέντα ἐν ὄρει τῷ νομοθέτη. Τὸν ἀπὸ τῆς σῆς μακρυνθέντα, Πάτερ, ἀγάπης, καὶ ἐθελουσίως ὁρμαῖς ἡδονῶν δουλωθέντα, ἐπιστρέφοντα ὡς τὸν ἄσωτον δέξαι· μένος γὰρ ὑπάρξεις πολύ έλεος. Ακαρπος ἐδείχθην συκῆ, μόνην τὴν κακίαν γεωρ γῶν ὁ ἄθλιος, τὸ πῦρ μοι προξενοῦσαν· σὺ οὖν, Κύ ριε, καρποφόρον με δείξον, πράξεις ἀγαθὰς καρποφοροῦντα σοι. Νήστευσον, ψυχή μου, κακίας καὶ ῥαθυμίας, κράτ τησον ὀργῆς καὶ θυμοῦ, καὶ πάσης ἁμαρτίας· Ἰη σους γὰρ τοιαύτην θέλει νηστείαν ὁ φιλανθρωπότατος Σωτὴρ ἡμῶν. Η ανερμηνεύτως τεκοῦσα τὸν Θεὸν Λόγον, τὸν καθαίροντα Πνεύματι κόσμου τὰς ἁμαρτίας, ὑπὲρ δούλων σου δυσωποῦσα μὴ παύσῃ τοῦτον, Θεοτόκε, του σωθῆναι ἡμᾶς. Οτι θεὸς ἐγώ εἰμι. Υιοθετήσας με διὰ λουτροῦ βαπτίσματος ὁ ὑπερ άγαθος Πατήρ, πλούτῳ παντοίων κατεκόσμησε και λῶν· ἀλλ᾽ ἐδούλευσα θέλων τοῖς ἀκάρποις λογισμοίς, ὅθεν ἐπτώχευσα. Ἴλεως, ἵλεως, ἵλεως ἔσο, Κύριε· κρῖνον τὴν κρίσιν μου ἐμοί, δικαιοκρίτα, τον μικρόν μου στεναγμὲν διὰ ἔλεος μέγα προσδεχόμενος, Χριστέ, καὶ μὴ παρ ίδῃς με. Αποδυσάμενοι τὸ δυσαχθὲς χιτώνιον τῆς ἀκρα σίας, τὴν φαιδρὰν τῆς ἐγκρατείας ἐνδυσώμεθα στο λὴν, καὶ λαμπροὶ γεγονότες τὴν λαμπράν τοῦ Λυτρω τοῦ φθάσωμεν ἔγερσιν. Σωσόν με, σώσόν με, ἡ τὸν Σωτῆρα τέξασα· τας τὴν θλίψιν μου, ἁγνὴ, ἣν ἡ πληθὺς τῶν ἀμετρήτων μου κακῶν ἐμποιεῖ καθ' ἡμέραν τῇ ἀθλία μου ψυχή ἐξ ἀπογνώσεως.
col. 3861–3862page 12 of 71
PG 87:3861Ον φρίττουσιν άγγελοι. Θρηνῶ καὶ ὀδύρομαι, τὴν ὥραν ἐννοῶν καθ᾿ ἣν παραστήσομαι τῷ θρόνῳ τῷ φρικτῷ, εὐθύνας ὑφέξων τῶν πολλῶν μου κακῶν, ὧνπερ᾽ ἐν ἀγνοίᾳ ἐτέλεσα καὶ γνώσει. Μωϋσῆς, καθαρτήριον νηστείαν εὑρηκώς, Θεὸν κατενόησε τὸν μόνον καθαρόν· ψυχή μου, νηστεία καθαρίσθητι, ἵνα πλησιάσης Χριστῷ τῷ φιλανθρώπῳ. Νηστείαν ποθήσωμεν μητέρα ἀρετῶν· τρυφὴν βδελυξώμεθα γεννήτριαν παθῶν· καὶ κράξωμεν, Πάτερ ὁ ἐν τοῖς οὐρανοῖς, σῶσον ἡμᾶς, σῶσον εὐχαῖς τῶν σῶν ἁγίων. Κριτὴν ἂν ἐγέννησας, Παρθένε Μαριάμ, δυσώπει, ἐν ὥρα με τῆς κρίσεως, ἁγνή, οἰκτεῖραι καὶ σῶσαι τὸν κατάκριτον, μόνη προστασία τοῦ γένους τῶν ἀνθρώπων. Τὴν φωτοφόρον νεφέλην. Εἰς ἁμαρτίας πελάγη, εἰς ἀπογνώσεω; βάθη, εἰς τρικυμίας λογισμῶν, καὶ παθῶν καταιγίδας περιπεσὼν ἀναβοῶ, ἐλέους ἡ ἄβυσσος, βοήθει μοι, καὶ τῇ σῇ εὐσπλαγχνίᾳ διορισόν μοι ἱλασμὸν ἁμαρτιῶν. Διὰ νηστείας τὸ σῶμα, δι' ἐγκρατείας τὸ πνεῦμα, διὰ δακρύων τὴν ψυχήν, ἐκκαθάρωμεν, πιστοὶ, καὶ καθαροὶ τῷ καθαρῷ λαμπρῶς ὑπαντήσωμεν, ὀψόμενοι τὰ σωτήρια πάθη, & ὑπέστη δι' ἡμᾶς ὁ ἀπαθής. Ως ὁ τελώνης στενάζω, ὥσπερ ή πόρνη δακρύω, ὡ: ὁ λῃστὴς ἀναβοῶ, Μνήσθητί μου, οικτίρμων· ὡς ὁ τυφλὸς, Υἱὲ Δαβίδ, κραυγάζω σοι, ἄνοιξον τῆς ψυ χῆς μου ὀφθαλμοὺς πηρωθέντας τῇ κακίᾳ τοῦ δολίου πτερνιστοῦ. Τὸ ἀλατόμητον ὄρος, τὴν ἀδιόδευτον πύλην, τὴν ἀνωτέραν οὐρανῶν καὶ τῆς κτίσεως πάσης, την καλο λονὴν τοῦ Ἰακώβ, τὴν στάμνον τὴν πάγχρυσον, καὶ γέφυραν καὶ Μητέρα τοῦ Κτίστου, τὴν Παρθένον μακαρίσωμεν, λαοί. Το στερέωμα τῶν ἐπὶ σοὶ πεποιθότων. Συσταυρούμενοι τῷ δι' ἡμᾶς σταυρωθέντι, νεκρώσωμεν ἅπαντα σαρκὸς τὰ μέλη ἐν νηστείαις καὶ εὐ χαῖς καὶ δεήσεσιν. Ὁ τὴν ἄκανθαν τῆς ἁμαρτίας ἐκτίλας, σταυρώσει του, Κύριε, τοὺς ἀκανθώδεις λογισμοὺς τῆς διανοίας μου ἔκτιλον. Καθοπλίσαντες τὰς διανοίας νηστεία, τρεψώμεθα Εκφυλα δαιμόνων στίφη, τῇ δυνάμει τοῦ σταυροῦ τειχιζόμενοι. Σωματούμενος ἐκ σοῦ προῆλθεν ὁ Λόγος, τὴν ἔκε πτωσιν, ἄχραντε, τῶν προπατόρων διὰ σπλάγχνα οι κτιρμῶν ἀνορθούμενος. Αστέκτῳ πυρὶ ἐνωθέντες. Σταυρῷ τὰς ἀρχὰς θριαμβεύσας, καὶ τὰς ἐξουσιαστὰς τοῦ σκότους, φωτοδότα, ὅτ' ἂν ἔλθῃς μετ᾿ ἐξου σίας κρῖναι κόσμον ἅπαντα, μὴ τὰ ἐμὰ, Λόγε, θριαμβεύσῃ; κρύφια, ἵνα την πολλήν σου δοξάζω εὐσπλαγ γνίαν. Κριτὸς ὁ κριτής, πρὸ βημάτων ἔστης κατακρίνων τὴν ἔχθραν τῷ σταυρῷ σου, μακρόθυμε δικαιοκρίτα δ.) κατακρίσεως αἰωνίου ῥῦσαι τοὺς φόβῳ κραυγά. ζοντας· σὲ ὑπερυψοῦμεν, Χριστέ, εἰς τέλος.
col. 3863–3864page 13 of 71
PG 87:3863Νηστείας πυρὶ στομωθέντες παῖδες εὐσεβεῖς, της ἐπηρμένην πάλαι φλόγα θείᾳ δρόσῳ ἔσβεσαν· ὄντως καὶ ἡμεῖς νηστεύοντες τὰς καμίνους πάντων παθῶν κατασβέσωμεν, ὅπως τῆς γεέννης ἐκφύγωμεν τὴν φλόγα. Ἐκ σοῦ τοῦ Θεοῦ ἡ σοφία, οἶκον ἑαυτῇ δομησαμένη ἐσαρκώθη, ἀποῤῥήτῳ συγκαταβάσει, κόρη ἀπειρό γαμε· σὺ γὰρ μόνη πάντων γενεῶν ἐκλέλεξαι, ἄφθαρ τῆς ἀφθάρτου εἰς κατοικίαν Λόγου. Εν νόμου σκιᾷ καὶ γράμματι τύπον κατίδωμεν. Τὸν ὄφιν Μωϋσῆς ἐν ξύλῳ ἀνυψῶν, σὲ προετύπου, Χριστέ, σταυρῷ ἐθελουσίως ὑψωθέντα, καὶ τοῦ Πο νηροῦ τὴν ἰοβόλον κακίαν ἀποῤῥαπίσαντα, πρὸς ἐπυ τὸν δὲ τοὺς βροτούς ἀνελκύσαντα, φιλάνθρωπε. Πυρί με τοῦ σοῦ καθάρισον φόβου, ἀνάπτων μου τῇ ψυχῇ τὴν θείαν σου ἀγάπην, καὶ σταυρῷ τειχίζων με τῷ σῷ, ὅν ἐξηπάτησε δέλῳ ὁ παλαιός πτερνιστής, ταῖς ἡδοναῖς ἀμαυρώσας τὴν ἐμὴν, Χριστέ, διάνοιαν. Αἰσχρῶν λογισμῶν καὶ πράξεων φαύλων νηστεύο σωμεν, ἀδελφοί· ἀγνίσωμεν καρδίαν, πτερωθῶμεν θείαις ἀρεταῖς, καὶ χαμαιζήλου κακίας ὁρμὸς ἐκκλίνωμεν, ἵνα τὸ Πάσχα τὸ μέγα λαμπροφόροι θεατώ μεθα. Ἐκ σοῦ τὴν ἡμῶν πτωχείαν, Παρθένε, θέλων ἐφόρεσεν ὁ πλούσιος τῇ φύσει· ὁρατὸς δὲ γέγονεν ἡμῖν ὁ ἀοράτως τοῖς ἄνω χοροῖς ὑμνούμενος, την συντριβεῖσαν εἰκόνα ἀναπλάττων ἀγαθότητι. Χριστός μου δύναμις, Θεὸς καὶ Κύριος. Νηστείαν, δάκρυα, εὐχὰς, συμπάθειαν, εὐκατά νυχτον ἦθος, γνώμην ὀρθὴν, βίου καθαρότητα επι δειξώμεθα, πιστοί, ὅπως δόξης ἀπολαύσωμεν. Φωστῆρες φαίνοντες τῷ στερεώματι τῆς σεπτῆς Εκκλησίας περιφανῶς ὤφθητε, ἀπόστολοι· διὸ φωτί σατε ἡμῶν τὰς καρδίας θείῳ Πνεύματι. Ὡς θεῖοι ἄνθρακες προσαναπτόμενοι τῷ πυρὶ τῷ ἀθλῳ τὰς ἐμπαθεῖς ὕλας καταφλέξατε τῶν καρδιῶν ἡμῶν, σοφοὶ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἀπόστολοι. Λυχνία άσβεστε, νυμφῶν ὁλόφωτε, Σεραφίμ ύπερο τέρα, Χερουβικόν όχημα, πανάμωμε, ἁμαρτιῶν με χαλεπῶν καὶ κινδύνων ἐλευθέρωσον. Ἐκ φλογὸς τοῖς ὁσίοις. Μωϋσῆν ἡ νηστεία θεόπτην έδειξε, καὶ Ἠλίαν πο ρίνῳ ἔλαβεν ἅρματι· σπεῦσον λογισμῶν βλαβερών ἐγκρατεύσασθαι, ὅπως χαμαιζήλου, ψυχή, ῥυσθῇς ἀπάτης. Ολισθαίνων τοῖς χειρουσι προσεπεκτείνομαι, καὶ τῷ μώλωπι τραῦμα ἀεὶ προστίθημι· ἴασαι, Χριστέ, τὴν λιθώδη μου πώρωσιν ταῖς τῶν ἀποστόλων, οικτίρμον, μεσιτείαις. Οἱ τοῦ κόσμου φωστῆρες αἱ θεαυγέστατος, τῶν πα θῶν ἡμῶν νέφη διασκεδάσατε, καὶ προσκηνητὰς τῆς λαμπρᾶς ἀναστάσεως δείξατε, ὑμνοῦντας τὸν Ἥλιον τῆς δόξης. Γενεαὶ γενεῶν σε, θεομαχάριστε, μακαρίζουσι, πάν και ὡς προεφήτευσας· μόνη γὰρ βροτοῖς τὴν μακά ριον τέτοκας Λόγου ἀποῤῥήτως ἐκ σοῦ σωματωθέντα.
col. 3865–3866page 14 of 71
PG 87:3865Θεὺν ἀνθρώποις ἰδεῖν ἀδύνατον. Ο Θεὸ καὶ Κύριε πολυέλες, τὰ τῆς ἐμῆς καρδίας ἀπὸ κάθαρον τραύματα, μετανοίας προσπλάττων μοι φάρμακα· ἡμαρτόν σοι, οίκτειρον, σῶσόν με, ταῖς τῶν ἀποστόλων σου εὐχαῖς, ὡς πολυέλεος. Ὁρμαῖς ἀτόποις ἐξηκολούθησα φρενοβλαβῶς, καὶ ὅλος ἐμαυτοῦ ἔξω γέγονα, ἡδονῶν τὸ τραχύ σιτιζόμενος· καὶ τῆς σωτηριώδους καθυστερουμένας βρώσεως ὁ ἄσωτος· Χριστὲ οἴκτειρον, σῶσόν με. Ψυχὴ κακίας μὴ καθαρεύουσα, καὶ ἡδονῶν σαυτὴν φθοροποιῶν μὴ μακρύνασα, τί ἀκαίρως ἀγάλλῃ νησ στεύουσα; Ταυτὴν γὰρ τὴν νηστείαν οὐκ ἐξελέξατο Κύριος, ὁ μόνος τὴν ἡμῶν θέλων διόρθωσιν. Φωτὶ τῷ θείῳ με φωταγώγησον, ἡ τοῦ φωτὸς, Παρ θένε Θεοτόκε, λοχεύτρια· καὶ ψυχῆς μου τον ζόφον ἀπέλασον, ὅπως σε μακαρίζω, ἣν μακαρίζουσι πᾶσαι τῶν ἀνθρώπων γενεαί, ὡς προεφήτευσας. ῾Ο ἀναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον. Ιασαί με, Κύριε, καὶ ἰαθήσομαι, τῷ μώλωπι σου τοὺς τῆς ψυχῆς μου ἐκκαθάρας μώλωπας, Σῶτερ, ὁ τα πάθη σαρκὶ καταδεξάμενος. ᾿Ακανθοφορήσασαν καὶ χερσωθεῖσάν μου ψυχὴν παντοίαις παθῶν εἰδέαις, Χριστέ μου, καθάρισεν, ὁ στεφθεὶς ἀκάνθαις δι᾿ ἄκραν ἀγαθότητα. Ῥῦσαι τῆς κακίας με τοῦ πολεμήτορος, επέστρε ψόν με τον πλανηθέντα, καὶ ἐκδαπανήσαντα πάντα μου τὸν βίον ἀσώτως, πολυέλεε. Νέον ἀπεκύησας ὡς βρέφος, ἄχραντε, τὸν πλαστουργὸν μου, ὃν ἐκδυσώπει· πεπαλαιωμένον με ἐν πολλῇ κακίᾳ ἀνακαινίσαι, Δέσποινα. Σοὶ τῷ Παντουργώ. Η πλώσας σταυρῷ τὰς, Χριστέ, παλάμας, χειρὸς τοῦ προπάτορος τὸ ἀκρατὲς ἀναιρῶν, ξύλῳ δὲ ξύλου Ιάσω τὴν κατάραν· ὅθεν σε ὑμνοῦμεν εἰς πάντα. Σοὶ τῷ θελητῇ τῆς σωτηρίας, Λόγε, προσπίπτω Ρελήματα τὰ πονηρότατα παῦσον ἐν τάχει ἐκ τῆς ἐμῆς καρδίας, ὁ σταυρὸν καὶ πάθη θελήσει ὑπομείνας. Ασωτον ζωὴν διεστραμμένον βίον ποθήσας ήμαύ ρωμαι ἐγὼ ὁ ἄσωτος· λάμψον ἀκτῖνα επιστροφῆς μοι, Λόγε, ὁ ἡλίου φέγγος τῷ πάσχειν ἀμαυρώσας. Παῦσον τῆς ἐμῆς πολυωδύνου πᾶσαν καρδίας τὴν κάκωσιν, Μαρία, Μήτερ Θεοῦ, θραῦσον δαιμόνων τὰ βέλη καὶ τὰ τόξα, τῶν ἐκπολεμούντων τὴν ταπεινὴν ψυχήν μου. Ἡσαΐα, χόρευε· ἡ Παρθένος ἔσχεν ἐν γαστρί. Την λιθώδη πώρωσιν τῆς ψυχῆς μου, εὔσπλαγχνε Χριστέ, ἀπάλυνον, καὶ πηγὴν δός μοι, ἀγαθὲ, θείας κατανύξεως· ὁ ἐκ πλευρᾶς βλύσας μοι ζωήν, τῆς ἁμαρτίας μου τους χειμάρρους ἀναστέλλουσαν. Ἐμαυτὸν ἀπέρριψα εἰς τὰ βάθη τῶν ἁμαρτιῶν, τὰ ύψη καταλιπών τὰ τῶν ἀρετῶν· ἀλλ' ἔλκυσον, σῶσόν με, ὁ ἀνελθὼν ἐπὶ τοῦ σταυροῦ, καὶ τὸ ἀνθρώπινον ἀνελκύσας πρὸς σέ, Κύριε. Γλυκασμὸς ὤν, Κύριε, καὶ ἡδύτης, ὡς Δημιουργός, Ο
col. 3867–3868page 15 of 71
PG 87:3867χολῆς ἐγεύσω, Χριστέ· ὄξος γὰρ πιών, ὑπάρξασαν ἔκπτωσιν τοῖς ἐξ Ἀδὰμ σὺ ἐπανορθοῖς· ὅθεν ὑμνοῦ μέν σε οἱ σωθέντες σοῖς παθήμασι. Παναγία Δέσποινα, ἡ ἐλπίς μου καὶ καταφυγὴ, τὰ τραύματα τῆς ἐμῆς ἴασαι ψυχῆς· τὸν νοῦν μου εἰρή νευσον, ἵνα κἀγὼ χαίρων ἀνυμνῶ τὰ μεγαλεῖά σου, Θεοτόκε ἀειπάρθενε. Ἦλθον εἰς τὰ βάθη τῆς θαλάσσης. Αἱμάτων ἠρδεύσατε σταγόσι τῶν εὐσεβῶν καρδίας δυσσεβούντων δὲ τὰς παρατάξεις, περιφανῶς ἐν αὐτ τοῖς ἐπνίξατε, ἀθλοφόροι ἀξιάγαστοι. Δοξάσαντες μέλεσιν οἰκείοις τὸν τοῦ παντὸς Δεσπό την, νῦν δοξάζεσθε ἀδιαλείπτως, δόξα πιστῶν, ἀθλη ταὶ, ὑπάρχοντες, καὶ μεγάλοι ἀντιλήπτορες. Ἐν λάκκῳ ἐτέθης κατωτάτῳ· τοῖς οὖν πιστῶς θα νοῦσιν, ὦ Θεοῦ Λόγε, πᾶσι παράσχου, τῶν ἱερῶν ἀθλητῶν δεήσεσι, τῶν πταισμάτων την συγχώρησιν. "Ινα σε φωναῖς διαπρυσίοις ἀνευφημῶμεν, Κόρη τὰς φωνὰς ἡμῶν ταύτας δεχθῆναι, καὶ ἱλασμὸν ὀφλημάτων αἴτησαι, ὡς Υιόν σου ἱκετεύουσα. Νέοι τρεῖς ἐν Βαβυλώνι. Τίνι στέργουσα τὰ βάθη τῶν ἀλόγων ἀληθῶς ψυχή ἐξωμοίωσαι; Τίνα ὑπερβάλλοντα ἔσχες; Ἐν ἁμαρ τίαις βόησον τῷ Χριστῷ, Σωσόν με, ἀγαθέ. Αγιοι, τὸν ἐν ἁγίοις αἰτήσασθε ἐκτενῶς ἐπαναπαυόμενον ταύταις ταῖς ἁγίαις ἡμέραις καθαγιάσαι πάντων τῶν εὐσεβῶν τὰ φρονήματα. Ὕψιστε, ὁ ἐν ἐλέει πλούσιος καὶ ἀγαθὸς, τοῖς δού λοις σου ἄφεσιν τοῖς προκοιμηθεῖσι παράσχου, χοροῖς ἁγίων τούτους συναριθμῶν ὡς φιλάνθρωπος. Τέτοκας νομίμων δίχα, φύσεως τὸν πλαστουργόν, γενόμενον ἄνθρωπον, ἄχραντε· αὐτὸν οὖν δυσώπει, τὰς ἀνομίας παραβλέψαι ἡμῶν, ὡς φιλάνθρωπον. Λυτρωτὰ τοῦ παντός. Απτοήτῳ χωροῦντες φρονήματι πρὸς ἐπίπονα σκάμματα, μάρτυρες, πόνους σαρκὸς ὑπέστητε, καὶ πρὸς ἄπονον λῆξιν μετοικισθέντες, πάντα πόνον χαρ δίας κουφίζετε. Οἱ τὰ ἄνω φθαρτοῖς ἀλλαξάμενοι σαρκικοῖς με φθειρόμενον πάθεσι, διὰ νηστείας σώσατε καὶ εὐχῶν ἐμμελείας, μάρτυρες θεῖοι, τὸν τῶν ὅλων Θεὸν ἱκε τεύοντες. Ικεσίαις, Χριστέ, τῶν μαρτύρων σου, τὰ ἐλέη σου πᾶσι κατάπεμψον, καὶ τοῖς πρὸς σὲ τὴν εὐσπλαγχνον, μεταστάσει τοῦ βίου, λύσιν παράσχου ὀφλημάτων καὶ θείαν ἀνάπαυσιν. Ὡς τεκοῦσα Θεὸν ἀναμάρτητον, τὰς ἡμῶν ἁμαρ τίας ἐξάλειψον ταῖς μητρικαῖς πρεσβείαις σου, θεο τόκε, καὶ σῶζε ἀναβοῶντας· Εὐλογεῖτε, τὰ ἔργα, τὸν Κύριον. Ενα μὲν τῷ τῆς παρακοῆς νοσήματι. Στηρίξαντες πέτρα νοητῇ τὸ φρόνημα, ἀθλοφόροι, ἀπαράτρεπτοι πάσαις Εχθροῦ ταῖς πανουργίαις ἐμεί
col. 3869–3870page 16 of 71
PG 87:3869να τε· διό με τρεπόμενον πρὸς πάθη ψυχοφθόρα στην ρίξατε ταῖς πρὸς τὸ θεῖον παρακλήσεσιν. Η θεία καὶ ὄντως φωταυγής ὁμήγυρις τῶν μαρτ τύρων, καθικέτευε τὸν ὑπεράγαθον Δεσπότην, καιρῷ τῆς ἐγκρατείας συγχώρησιν πταισμάτων ἡμῖν πᾶσι δωρήσασθαι, καὶ αἰωνίαν ἀγαλλίασιν. Φιλάνθρωπε μόνε ἀγαθέ, τοὺς δούλους σου ἐπ' ἐλο πίδι ἀναστάσεως κεκοιμημένους, αἰωνίου φωτὸς καὶ ἀνεσπέρου ἀξίωσον μετέχειν, καὶ τρυφῆς ἀπολαύ στως, ἵνα σε πόθῳ μεγαλύνωμεν. Φωτὸς οἰκητήριον ή σή γεγένηται παναγία Μήτηρ Δέσποινα· ὅθεν πιστῶς ἀναβου σοι, τὰς κόρας τῆς ψυχῆς μου καταύγασον, καὶ τρίβον τὴν εὐθεῖαν ὑπό δειξον τῷ σε γνησίως μακαρίζοντα. ᾿Αρματηλάτην Φαραὼ ἐβύθισας. Η φωτοφόρος τοῦ σταυροῦ προσκύνησις πᾶσιν ἐπο έφανεν, ἡλιακὴν αἴγλην σωτηρίας πέμπουσα, καὶ πάντας καταυγάζουσα τοὺς παθῶν ἀμαυρώσει κεκρατημένους· συνδράμωμεν, τοῦτον καθαρῶς ἀσπα σώμεθα. Τῇ τῆς νηστείας καθαρθέντες χάριτι, καθαρωτάτῳ ναι, τῷ καθαρῷ μόνῳ δεῦτε ἐκβοήσωμεν φωνὴν εὐο χαριστήριον· Σὺ τὸ αἷμά σου, Λόγε, ἡμῶν εἰς λύτρον ἐξέχεας, καὶ τῷ σῷ σταυρῷ ἁγιάζεις ἡμᾶς. Συμποδισθεὶς ταῖς προσβολαῖς τοῦ ὄφεως, πτῶμα ἐξαίσιον διὰ παντὸς κεἶμαι· Σῶτερ ὁ τὴν ἔκπτωσιν τῶν πρωτοπλάστων πάθει σου καὶ σταυρῷ ἀνορθώσας, ἀνόρθωσιν καὶ ὁδήγησόν σου πρὸς θελημάτων ἐκπλήρωσιν. Παρισταμένη τῷ σταυρῷ σου, Κύριε, ἡ ἀπειρόγαμος, καὶ τὰς ἐν σοὶ τρώσεις καθορῶσα, Δέσποτα, τι τρωσκομένη ἔλεγεν· Οἴμοι! τέκνον, ὠδῖνας ἀποφυγοῦσα τῷ τόκῳ σου, νῦν ὀδυνηρῶς κατατρύχομαι. Επταπλασίως κάμινον. Τὸν ἰοβόλον πάθεσι καὶ ψυχὴν καὶ διάνοιαν τετραυματισμένην κεκτημένον, Κύριε, ἐλέησον, οίκτειρον, τῷ σταυρῷ θεράπευσον, καὶ ταῖς ἐκ πλευρᾶς σου κει νωθείσαις φανίσι· προθύμως ἵνα ψάλλω Ἱερεῖς, εὐλο γεῖτε Κύριον. Ἐπὶ τοῦ ὄρους πάλαι σε Μωϋσῆς προετύπωσε, χεῖρας ἀνυψῶν καὶ Ἀμαλὴν τροπούμενος, σταυρὲ πανσεβάσμιε, δν προσκυνοῦντες σήμερον, τρέπομεν δαιμόνων τὰ ἀλλόφυλα στίφη, καὶ φόβῳ μελωδούμενη Ἱερεῖς, εὐλογεῖτε. Ὑπὸ παθῶν κλονούμενον, ὑπ' ἐχθρῶν σκελιζόμε νον, ὑπὸ συνηθείας πονηρᾶς Ελκόμενον, οἰκτείρησον, εὔσπλαγχνε, τῷ σῷ σταυρῷ θωράκισον· ὅπως μελῳδῶ ἐν ἀκλονήτῳ καρδίᾳ· Οἱ παῖδες, εὐλογεῖτε. Οδυνηρά στενάζουσα, μητρικῶς ἀλαλάζουσα, καὶ τὴν ἐκ τῶν σπλάγχνων συνοχήν μή φέρουσα, σταυρῷ ἐνητένιζες τῷ ἐκ τῆς σῆς τεχθέντι γαστρός, Τέκνον, ἐκβοῶτα, τί τὸ ὅραμα τοῦτο; πῶς πάσχεις ὁ τῇ φύσει ἀπαθής; Πάντως θέλων τὸ γένος τῶν ἀνθρώπων πα θῶν ἐλευθερῶσαι. Ἔφριξε πᾶσα ἀκοή. Εγγόνους πάλαι Ἰακὼβ εὐλογῶν προδιετύπου τρα νότατα σταυρὸν τὸν τίμιον· δι' οὗ, οἰκτίρμον, ἡμᾶ;
col. 3871–3872page 17 of 71
PG 87:3871εὐλόγησον, ἁγιασμοῦ παρεκτικὴν χάριν παρεχόμενη ο τοῖς προσκυνοῦσιν αὐτὸν, καὶ τὸν πάντων Λυτρωτήν σὲ δοξάζουσι. Νηστείας ὕδατι πιστοί, καθαρθέντες καὶ ψυχὴν καὶ διάνοιαν, τὸ ζωοδώρητον καὶ θεῖον ξύλον περιπτυξώμεθα· πρόκειται πᾶσιν ἐμφανῶς, βρύον θείαν ἄφεσιν, καὶ φῶς οὐράνιον, καὶ ζωὴν, καὶ ἀληθῆ ἀγαλλίασιν. Κριτήν σε οίδα φοβερὴν ἐλευσόμενον ἐν δόξῃ θεό τητος, πάντων τὰ κρύφια ἐλέγχειν τότε μέλλοντα, Κύριε· διά σοι κράζω, ἀγαθέ· "Ημαρτον, συγχώρησον. μὴ θριαμβεύσῃς μου τὰ πολλὰ καὶ χαλεπά πλημμελήματα. Τὸν ἄρνα πάλαι ἡ ἀμνάς, θεωρήσασα σταυρῷ καθ ηλούμενον, καὶ σκοτιζόμενον ἡλίου φέγγος, κλαίουσα ἔλεγεν Ηλιε δόξης Ἰησοῦ, ἔδυς θανατούμενος· ἀλλὰ ἀνάτειλον τῆς ἐγέρσεως τὸ φῶς τοῖς ποθοῦσί σε. *Οτι ἐγώ εἰμι Θεὸς, ὁ πάλαι τὸν Ισραήλ. Μέσον τῆς κτίσεως, ὃν καθυπέμεινας σταυρόν, Μεστία, Λόγε Θεοῦ, τῷ τῆς νηστείας σήμερον μεσασμῷ, πιστῶς προσκυνοῦμεν, αιτούμενοι κατιδεῖν καὶ τὴν ἀνάστασιν τὴν σήν. Ράβδῳ δυνάμεως προτυπωθείσῃ τῷ Μωϋσῃ τὴν θάλασσαν τῶν παθῶν διατεμόντες, φθάσωμεν πρὸς τὴν γῆν τῆς ἐπαγγελίας· καὶ μάννα τοῦ νοητοῦ ἐμφορηθῶμεν διαψιλώς. Τίς μὴ θρηνήσῃ σε, τίς μὴ πενθήσῃ σε, ψυχή, που θοῦσαν τὰ πονηρὰ, οὐκ ἐκζητοῦσαν πόθῳ τὰ ἀγαθά, δικαίου κριτοῦ δὲ καταφρονοῦσαν ἀεὶ, μακροθυμοῦν τοῦ ἐπὶ σοί; Σάρκα γενόμενον ἀναλλοιώτως τὸν Χριστὸν, Παρ θένε, κυοφορεῖς· ὃν ἐκτενῶς ἱκέτευε, σαρκικῶν παθῶν ἀπαλλάξαι τοὺς προσκυνοῦντας σαρκὶ ὅν καθυπέμεινε σταυρόν. Ο στεγάζων ἐν ὕδασι τὰ ὑπερῷα αὐτοῦ. Ο συσσείσας θεμέλια πάσης τῆς γῆς ὡς Θεός, ὑψωθεὶς ἐν ξύλῳ, ἄσειστον πᾶσιν ἐδωρήσω πιστούς ἔρεισμα, Κύριε, τὸ σωτήριον ὅπλον τοῦ σταυροῦ σου ὅνπερ προσκυνοῦντες, σὲ ὑπερυψοῦμεν εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Απαστράπτον θεώμενοι ὑπὲρ ἡλίου βολάς, του σταυροῦ τὸ ξύλον, δεῦτε νηστείᾳ ἀστραπτόμενοι νῦν ἀσπασώμεθα, ἀρυόμενοι χάριν φωτοφόρον, σκότος εκμειοῦσαν τῶν ὑπερυψούντων Χριστὸν εἰς τοὺς αἰῶν νας. Υδωρ ζῶν τὸ ἀλλόμενον εἰς αἰωνίαν ζωὴν σὺ ὑπο άρχων, Λόγε, αἷμα καὶ ὕδωρ ἐκ πλευρᾶς ἐν σταυρῷ έβλυσας, Δέσποτα, ἁμαρτίας χειμάρρους ἀναστέλλων ὅθεν δυσωπῶ σε, ξήρανον παθῶν μου τὰς πονηράς ἐκδλύσεις. Νοητὸν ὡς ἁγίασμα, τὸν ἐν ἁγίοις θεὸν ἀναπαυόμενον τίκτεις, ἁγία Θεομήτορ ἁγνὴ, πάντα τὰ πέρατα ἁγιάζοντα θεία κυβερνήσει σήμερον, Παρθένε, ξύλου παναγίου ἐν ᾧ σαρκὶ ἐπάγη. Εὐλογητὸς Κύριος ὁ Θεὸς τοῦ Ἰσραήλ. Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε, ὁ Θεὸς τοῦ Ἰσραήλ, ὁ σταυρό σου λύσης τὴν ἀρχαίαν ἀράν· καὶ τοῦτον ἡμῖν δωρη
col. 3873–3874page 18 of 71
PG 87:3873σάμενος κραταίωμα καὶ καταφυγὴν, καὶ ἀσφαλῆ κρηπῖδα· δι' οὗ τοὺς ἐχθροὺς ἡμῶν νῦν κερατιοῦ μεν. Ότι σειραῖς συσφίγγομαι τῶν ἀμέτρων μου και κῶν, καὶ τὰς τρίβους σου τὰς σωτηρίους, Χριστέ, ἑκὼν ἐπιγνῶναι οὐ βούλομαι· τῷ σῷ με ἐπίστρεψον σταυρῷ, τὴν πώρωσίν μου λύων, δι' ἄφατον ἔλεος τῆς τῆς εὐσπλαγχνίας. Τὴν Φαρισαίου ἔπαρσιν μιμησάμενος κακῶς, κατ ηνέχθην πτώμα χαλεπὸν καὶ δεινὸν, καὶ κεἶμαι ἐχθρῶν καταπάτημα· ἀλλ᾽ οἴκτειρον, σῶσόν με, Χριστέ, ὁ ἑαυτὸν δι᾽ οἶκτον ταπεινώσας, ὕψιστε Βασιλεῦ τῆς δό ξης. Αι γενεαί σε ἅπασαι μακαρίζουσιν, ἁγνή· Ἰησοῦς γὰρ μόνος ὁ τεχθεὶς ἐκ τῆς σῆς νηδύος, αὐτὸς ὡς ἐπίστασαι ἐποίησε, Κόρη, μετὰ σοῦ, Παρθένε μεγα λεῖα· ἐν δυσώπει σώζεσθαι πόλιν καὶ λαόν σου. Κύριος ὢν πάντων καὶ Κτίστης. Κύριος ὢν πάντων καὶ Κτίστης Θεὸς, μέσον γῆς ἐπὶ σταυροῦ ὑψώθης· πρὸς ἑαυτὸν ἀνυψῶν τῶν ἀν θρώπων πεσοῦσαν οὐσίαν κακίστῃ τοῦ Ἐχθροῦ συμ βουλίᾳ· ὅθεν σε πιστῶς δοξάζομεν, τῷ σῷ πάθει στε ρεούμενοι. Καθάραντες αἰσθήσεις νηστείας φωτί, τοῦ σταυροῦ ταῖς νοηταῖς ἀκτῖσι πλουσιωτάτως, πιστοί, αὐγασθῶσ μεν· καὶ τοῦτον ἐμφανῶς προκείμενον σήμερον ὁρῶν. τες, χείλεσιν ἁγνοῖς καὶ στόματι καὶ καρδίᾳ προσο κυνήσωμεν. Τόπων οὗ ἔστησαν οἱ πόδες Χριστοῦ, προσκυνήσω μεν σταυρὸν τὸν θεῖον, πέτρᾳ Χριστοῦ ἐντολῶν στηριχθῆναι τοὺς πόδας αἰτοῦντες ψυχῆς ἡμῶν, καὶ κατ ευθυνθῆναι ταύτης διαβήματα ὁδὸν εἰς εἰρήνην θείᾳ χάριτι. Κόρης ἐξ ἀνάνδρου προῆλθες, Χριστέ, προσλαβόμενος ἐκ ταύτης σάρκα ἔννουν καὶ ἔμψυχον, καὶ σταυρῷ σου Εχθρὸν ἀφανίσας, φθαρεῖσαν τῶν βροτῶν τὴν οὐσίαν πάλιν ὡς Θεὸς ἐκαίνισας· διὸ δόξαν σου προσφέρομεν. Νόμων πατρῴων οἱ μακαριστοί. Μέσης ἡμέρας σταυρουμένου σου, μέσον τῆς γῆς βουλήσει κόσμου τὰ πέρατα, μέσου φάρυγγος τοῦ δράκοντος ἐξήρπασας, οἰκτίρμον· διὸ ἐν μέσῃ θείων ἑβδομάδι νηστειῶν προσκυνοῦντες κραυγάζομεν τὸν τίμιον σταυρόν σου· Τὸν Κύριον ὑμῶν, τὰ ἔργα, εὐ λογεῖτε. Χαρᾶς σημεῖον ὅπλον, ἄῤῥηκτον τῆς Ἐκκλησίας τείχος, μαρτύρων καύχημα, ἀποστόλων ἐγκαλλώπισμα, ἀρχιερέων σθένος ἐνδυναμώτας τὴν ἐξασθενοῦσαν μου ψυχὴν προσκυνείν σε ἀξίωσον, ἐνθέως μελωδοῦντα τὸν Κύριον. Θρηνῶ καὶ κλαίω καὶ ὀδύρομαι, ὅτ' ἂν εἰς νοῦν μου λάξω τὸ δικαστήριον τὸ ἀδέκαστον, μακρόθυμε, κα τάκριτος ὑπάρχων· διό μου φεῖσαι, καὶ τὸν ἐπικείμενον κλοιὸν τῆς ψυχῆς μου ἐλάφρυνον, ἵνα χαίρων κραυγάζω· Τὸν Κύριον ὑμῶν, τὰ ἔργα, εὐλογεῖτε. Ἐτύπου βάτος τὸ μυστήριον τοῦ ὑπὲρ νοῦν σου τό που, Κόρη πανάμωμε· ὡς ἐκείνη γὰρ διέμεινας,
col. 3875–3876page 19 of 71
PG 87:3875ἄφλεκτος πῦρ τεκοῦσα, Χριστὸν Σωτῆρα τὸν ἀνυψω θέντα ἐν σταυρῷ, δν δυσώπει μυσθήναι με πυρ ἀναβοῶντα τὸν Κύριον. Απορεῖ πᾶσα γλώσσα. Ο Ελισσαίος πάλαι ποταμοῦ τὴν ἀξίνην ἀνέλκων ξύλῳ, σὲ τὸ ζωοδώρητον ἐτύπου, σταυρό, ξύλον, δι' ἐκ βυθοῦ ἀνείλκυσε Χριστὸς τὰ ἔθνη εἰδωλικῆς μανία, ἐν σοὶ προσηλωθείς· ὅθεν σὲ προσκυνοῦντες τὸ κράτ τος αὐτοῦ δοξάζομεν. Ηλίου σέλας, Σῶτερ, μετεβλήθη εἰς σκότος τῇ σε σταυρώσει· φέγγος τε σελήνης ἐμειώθη, καὶ στοιχεῖα τρόμῳ ἀλλοιώθη ἅπαντα· διὸ βοῶ σοι, ἀλλοιωθέντα σκότει παθῶν τὸν λογισμόν, Λόγε, σῇ δεξιᾷ ἀλλοιώσας, φώτισον, σῶσόν με. Τῷ μώλωπί σου ἴασαι ψυχῆς μου τὰ πάθη, πλευ ρᾶς σου τρώσει παῦσον ἐπωδύνους μου τὰς τρώσεις τῶν δαιμόνων· ἡλοις σου, Χριστέ, ἐξήλωσον τὰς ἐνηδόνους καὶ ἐμπαθεῖς ὀρέξεις, διδούς μοι ἀπαθς πάθη σου τὰ σεπτά προσκυνῆσαι καὶ τὴν ἀνάστασιν. Ὡραῖον κάλλει τέτοκεν ὡραῖά σε, Κόρη, ὃν καθ ορῶσα, κάλλος ἐν τῷ πάσχειν οὐδὲ εἶδος κεκτημένον, Σῶτερ, θρηνῳδοῦσα ἔλεγεν· Ἐκπλήττομαι σου τὴν ὑπὲρ νοῦν, Υἱέ μου, ταπείνωσιν, δι' ἧς σώζεις ταπεινωθεῖσαν τὴν φύσιν τῆς ἀνθρωπότητος. Ἐπὶ τῆς θείας φυλακής. Αγιασμοῦ παρεκτικήν χάριν δωρούμενος ἡμῖν, ἅγιε σταυρέ, ἀποστόλων καύχημα καὶ στήριγμα, προ κεισαι εἰς προσκύνησιν σήμερον πάσῃ τῇ οἰκουμένη, τὸν τῆς νηστείας καιρὸν κατευμαρίζων ἡμῖν. Σκιογραφούσας τὸν σταυρὸν χεῖρας ἐκτείνας, Αμα λὴκ ἔτρεψε Μωϋσῆς· ὃν τυποῦντες, χεῖρας ἐκπετά σωμεν, νηστείαις καὶ δεήσεσι, στίφος όπως τρέψω μεν δαιμόνων ἐκπολεμούντων ἡμᾶς διὰ παντὸς φθο νερῶς. Θείῳ ἀρότρῳ τοῦ σταυροῦ κατενεώσατε τὴν γῆν, θεῖοι μαθηταί, καρποφόρον ταύτην ἀναδείξαντες, βλαστάνουσαν εὐσέβειαν· ὅθεν ὑμᾶς φωναῖς αἰτη σίοις ἀνευφημοῦμεν, ἀεὶ Χριστὸν δοξάζοντες. Μῆτερ Θεοῦ τοῦ ἀγαθοῦ, ἀγαθυνόν μου τὴν ψυχήν ἣν ὁ Πονηρὸς συνηθείᾳ πονηρᾷ εκάκωσεν, ἀθλίως δελεάσας με, ὅπως ὡς σωτηρίας αἰτίαν ὑμνολογῶ σε ἀεὶ τὴν πολυύμνητον. Αὕτη ἡ κλητὴ καὶ ἁγία. Χαίροις, ὁ σταυρὸς ὁ τριμερής καὶ θεῖος, ἐν ᾧ ὁ εἰς τῆς Τριάδος σάρκα φορέτας ἐπάγη, ἐμπαγέντας ἡμᾶς ἀσεβείας εἰς βυθὸν λυτρωσάμενος, ὃν ὑπερ υψούμεν. Σθένος τὸν σταυρὸν κραταιὸν κεκτημένοι, τοὺς δεινῇ δυναστείᾳ τοῦ Πονηροῦ δουλωθέντας ἠλευθέρωσαν οἱ τοῦ Λόγου μαθηταὶ ἀνακράζοντες· Σὲ ὑπε υψούμεν, Χριστέ. Οίμοι! τί φρικώδες τὸ βῆμα ἐκεῖνο, ἐν ᾧ, Λόγε, καθ ίσας, τὰ πεπραγμένα κρυφῇ μοι φανερώσεις, Χριστέ,
col. 3877–3878page 20 of 71
PG 87:3877στηλιτεύων τὴν ἀναισθησίαν μου ἀλλὰ φεῖσαι ὢν συμπαθής, φείσαί μου τότε. Κόλπων οὐκ ἐκστὰς τῶν πατρῴων, ἐν κόλποις ἀνα εκλίθης Παρθένου, ἐπ' ἀνακλήσει τοῦ γένους οὗ ἐφόρεσας διά σπλάγχνα, Χριστέ, τὸ ὁμοίωμα· ὅθεν σε ὑμνοῦμεν. Φωτίζου, φωτίζου. Φαιδρύνου, φωτίζου, ἡ Ἐκκλησία τοῦ Χριστοῦ, τοῦ σταυροῦ ταῖς ἀκτῖσιν, ὃν φέρεις προκείμενον πάν των εἰς προσκύνησιν· σὺ δὲ πληθὺς πᾶσα τῶν δαι μόνων, σκότους πλησθεῖσα ἀπέδραθι. Κράτος εγκρατείας ὁ θεῖος πέφυκε σταυρός, συνεργὸς ἀγρυπνούντων, νηστευτῶν ἐνίσχυσις, πολεμουμένων ὑπέρμαχος· τοῦτον, πιστοί, πόθῳ συνελθόντες, περιχαρῶς προσκυνήσωμεν. Θεμέλιοι θεῖοι τῆς Ἐκκλησίας τοῦ Χριστοῦ, ἕδρα σμῷ εὐσεβείας, πάντας συντηρήσατε, καὶ ἐπὶ πέτραν στηρίξατε τὴν ἀῤῥαγὴ τοῦ ἐκλεξαμένου ὑμᾶς, ἀπό στολοι ἔνδοξοι. Χαρὰν συλλαβοῦσα τοῦ ἀρχαγγέλου τῇ φωνῇ, τῆς ἐμῆς νῦν καρδίας τὴν λύπην ἀφάνισον τὴν ψυχοφθό μον, καὶ δίδου, ἁγνὴ, χαροποιὸν πένθος, ὅπως εἴρω ἐκεῖ τὴν θείαν παράκλησιν. Παῖδες εὐαγεῖς ἐν τῇ καμίνῳ. Πάθος σου τοῦ ἀπαθοῦς ὁρῶσα ἡ κτίσις συνέπασχε, μακρόθυμε· ἥλιος ἐσβέννυτο, πέτραι διεῤῥήγνυντο, πᾶσα γῆ ἐσείετο φόβῳ κραυγάζουσα· Τὸν Κύριον ὑμνεῖτε, τὰ ἔργα. Θηρίοις δεινοῖς τοῖς τοῦ καλάμου, Θεοτόκε μου κτίρμων, ἐπιτίμησον, ἔνδον με συνθλίβουσι, Σῶτερ, ὁ τὴν ἄτιμον ὑπενεγκών τυπτόμενος ὕβριν καλάμῳ, Χριστέ, τιμῆσαι προελόμενος πάντας τοὺς ἀτιμασθέντας τῇ πάλαι παραβάσει. Εἰς νοῦν τὸ φρικτόν σου ὅτ' ἂν λάβω, κριτὰ δικαιέ τατε, κριτήριον, τρέμω καὶ ἐξίσταμαι, φρίττω και ὀδύρομαι, κατανοῶν τὰ ἔργα μου δίκης ἐπάξια· διό σου τὴν πολλὴν εὐσπλαγχνίαν, Σῶτερ, μὴ νικήσῃ τὸ πλῆθος τῶν κακῶν μου. Τεκοῦσά σε ἄνευθεν ὠδίνων, οδύνας τῇ σῇ σταυρώσει καθυφίσταμαι, φλέγοντας τὰ σπλάγχνα μου· ἥλοις γὰρ προσήλωσαι τὴν σὴν πλευρὰν, μακρόθυμε, ἐξω ορυττόμενος, ή πάναγνος ἐβόα Παρθένος· ἣν ὡς Θεοτόκον, συμφώνως ἀνυμνοῦμεν. Απαξ γηγενής σκιρτάτω τῷ Πνεύματι. Ξύλῳ τοῦ σταυροῦ τὴν φλόγα ἐμάρανας τῆς ἁμαρτ τίας, Χριστέ· χεῖρας πεπαρμένος δὲ χειρὸς ἐῤῥύσω τοῦ πολεμήτορος τὸν ἀκρατῶς ἐκτείναντα χεῖρας πρὸς βρῶσιν καρποῦ· οὗπερ μόνου φεύγειν τὴν μετάληψιν ἀπεφήνω, Χριστὲ πολυέλεε. Πάθος του, Χριστέ, τὸ πᾶσιν ἀπάθειαν βροτοῖς πηγάσαν φαιδρῶς βλέψαι καταξίωσον ἐν ἀπαθείᾳ τοὺς προσκυνοῦντας πιστῶς τὸν σὸν σταυρὸν τὸν τίμιον, τὰς ἁμαρτίας ἡμῶν παραβλέπων, καὶ τῆς ἀναστάσεως ἀληθεῖς σου υἱοὺς ἐργαζόμενος.
col. 3879–3880page 21 of 71
PG 87:3879σου Ὕψωσας ἡμᾶς πεσόντας εἰς βάραθρα τῇ ἀνυψώσει ἔλυσας τὸν πόλεμον, καὶ τῷ Πατρί σου ἡμᾶς κατήλλαξας· ὑπὲρ ἡμῶν τὸ αἷμά σου καταβαλλόμενος, εὐεργέτα· ὅθεν σε δοξάζομεν, ὡς Θεὸν Λυτρωτὴν τῶν ψυχῶν ἡμῶν. Μόνη τοῦ Θεοῦ Σοφίαν κυήσασα τὴν ἐνυπόστατο, σόφισόν με, δέομαι, τοῦ τῆς κακίας διαφυγείν σοφιστού ἐπιβολὰς καὶ ἔνεδρα καὶ πανουργεύματα, Θεοτόκε Κόρη απειρόγαμε, κραταιὸν τῶν πιστῶν καταφύγιον. Ἐν πελάγει τοῦ βίου. Υπερέβητε ὅρους σαρκὸς, ἀθληταί, πολλῇ ὑπομον ὑπενεγκόντες τιμωρίας πόνους· διὸ ἅπαντα πόνον καὶ θλίψιν κουφίζετε τῶν ὑμᾶς ἀνυμνολογούντων. Μυριάσιν ἀγγέλων στρατὸς ἠνώθη ἁγίων ἀθλητῶν, καὶ ἱκετεύει τὸν πανάγαθον Θεὸν, ἐγκλημάτων μυσ ρίων ἡμᾶς ἐκλυτρώσασθαι, ἡμερῶν τεσσαρακοντάδι. Νεκρωθεὶς καὶ ἐν τάφων, Χριστέ, ὑπνώσας, ἀνέστησας νεκρούς· καὶ τοῖς ἐν πίστει τεθνεῶσι νέμεις άγα θότητος πλούτῳ, Σῶτερ, τὴν ἀνάπαυσιν, μετὰ πάν των τῶν σῶν ἁγίων. Ο Θεοῦ Θεὸς Λόγος ζητῶν θεῶσαι τὸν ἄνθρωπον, ἁγνὴ, ἐκ σοῦ σαρκοῦται καὶ βροτὸς ὁρᾶται· ὃν ἀπαι στις δυσώπει εὑρεῖν ἡμᾶς ἔλεος ἐν καιρῷ τῆς ἀπολογίας. Τῇ εἰκόνι τῇ χρυσῇ. Στολισθέντες, ἀθληταί, τὴν ἀφθαρσίαν ἐνθέως τη ἀπεκδύσει τῆς φθειρομένης σαρκός, τῷ δι᾿ ἡμᾶς σάρκα ἐξ ἀφθόρου προσλαβόντι γυναικὸς, νῦν παρίστασθε φαιδρόν· διό με ἐνδύσατε περιβολὴν ἱερὰν, γεγυμνωμένον κακῶς. Εγκρατῶς πολιτευθεὶς, τῶν ἀθλοφόρων ὁ δῆμος, τῆς ἐγκρατείας ἡμᾶς τὸ στάδιον ἐνδυναμοῦ τρέχειν ἀκωλύτως, ὡς κηρύξας τὸν Χριστὸν ἐν σταδίῳ ἀν δρικῶς, καὶ παρεστὼς βήματι στεφηφορῶν ἐν φωτί μετὰ ἀγγέλων Χριστοῦ. Ἱκεσίαις ὁ Θεὸς τῶν σῶν ἁγίων μαρτύρων, τοὺς κοιμηθέντας πιστοὺς οἰκέτας σου, τοῦ παραδείσου πολίτας δεῖξον, καὶ φωτὸς τοῦ νοητοῦ καταξίωσαν αὐτοὺς ἀπαύστως τοῦ βοᾷν σοι, Εὖ, ὁ Θεός. Σὲ τὴν μόνην ἀγαθὴν ἐκδυσωποῦμεν, Παρθένα κεκακωμένους ἡμᾶς ἀγάθυνον, καὶ ἐκτενῶς τὸν Χρισ στὸν δυσώπει, φύσει ὄντα ἀγαθὸν, ἐγκρατείας τὸν καιρόν, τὰ ἀγαθὰ πράττοντας, ἀποπληρῶσαι ἡμᾶς, ὑμνολογοῦντας αὐτόν. Εν πυρί φλογός. Μεγαλώνυμοι Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ σεπτοὶ ἀθλη ταὶ, ἅπαντας τοὺς κατὰ χρέος μεγαλύνοντας ὑμᾶς, μεγάλων ἐγκλημάτων καὶ τῶν ἐκεῖ βασάνων λυτρώσασθε, ὑμῶν πρὸς αὐτὸν μεγίσταις ἱκεσίαις Αγιόλεκτον Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ καὶ στεῤῥὸν ἀλη θῶς στράτευμα, μαρτύρων δήμοι, ἁγιάσατε ἡμῶν τὸν νοῦν καὶ τὰς καρδίας, ἐν ταύταις ταῖς ἁγίαις ἡμέραις τῆς νηστείας, ὑμῶν ἁγίαις ἱκεσίαις. Ῥεῖθρα βλύζουσιν ἀφέσεως τὰ ὑμῶν, ἀθλητας, απ ματα καὶ τῶν λειψάνων οἱ σοροί θαυμαστικῶς· διὸ τοὺς μεταστάντας τῷ ῥείθρῳ τοῦ ἐλέους δροσίσατε πρεσβείαις ὑμῶν, Χριστοῦ συγκληρονόμοι.
col. 3881–3882page 22 of 71
PG 87:3881Τὸν σταυρὸν Χριστοῦ τὸν τίμιον, Θεοτόκε, Ἁγνή, βλέψαντας καὶ ἐκ καρδίας προσκυνήσαντας ἡμᾶς, ταῖς σαῖς πρὸς τὸν Δεσπότην ἀξίωσον πρεσβείαις ἰδεῖν καὶ τὰ πάθη τὰ σεπτά, παθῶν κεκαθαρμένους. *Οτι εποίησέ μοι μεγάλα. Υπάρχοντες φωστῆρες, ἁπλανείς Χριστοῦ ἀθλη ταί, φωτίσατε ἡμῶν τοὺς λογισμούς, καὶ νευρώσατε ποιεῖν τὰ φωταυγῆ καὶ καθαρὰ Θεοῦ θελήματα. Ρομφαίας καθορᾶσθε, κατασφάττουσαι δυσμενείς, γενναῖοι τοῦ Κυρίου ἀθληταί· ἀλλὰ ῥύσασθε ἡμᾶς. ἐκ τῶν βελῶν τοῦ πονηροῦ, ταῖς προστασίαις ὑμῶν. Ανάπαυσον ἐν κόλποις τοῦ πιστοῦ, Χριστέ, ᾿Αβραάμ, τοὺς δούλους σου τοὺς πίστει ἐξ ἡμῶν ἐκε δημήσαντας πρὸς σὲ τὸν τοῦ παντὸς Δημιουργὸν καὶ ὑπεράγαθον. Σαρχός μου τὰς κινήσεις ἀπονέκρωσον ἡ Θεὸν σαρκί ἀποτελοῦσα ὑπὲρ νοῦν, καὶ παράσχου φωτισμὸν τῇ διανοίᾳ μου, ἁγνὴ, ὡς ὑπεράγαθος. Ὁ τὰ ὕδατα πάλαι νεύματι. Τὰς ἡμῶν διανοίας θείῳ ἀρέτρῳ νεώσαντες τῆς ἐν θέου νηστείας, ἀρετῶν ἄσταχυν καρποφορήσωμεν ὅπως μὴ πεινάσωμεν εἰς τὸν αἰῶνα τρυφῶντες· τρυ φὴν τὴν ἀδάπανον ἐπαγαλλόμενοι. Πολυχρόνια πάθη ἔνδοθεν φέρων, σκοτίζοντα τὴν ἀθλίαν ψυχήν μου, πρὸς τὴν σὴν, ἄχρονε Λόγε ἀχρό του Πατρός, δύναμιν αήττητον συντετριμμένη καρ δίᾳ προστρέχω καὶ δέομαι, οίκτειρον, σῶσόν με. Η καλλίστη νηστεία στρέφει καρδίαν, πιαίνουσα λογισμοῖς θεαρέστοις, καὶ παθῶν ἄβυσσον ἀποξηραίνουσα, ὄμβροις κατανύξεως ἀποκαθαίρει τοὺς πίστες αἴνεσιν προσάγοντας τῷ Παντοκράτορι.. Πολυώνυμε Κόρη, χαίροις, ἁγία Παρθένε, Θεο κυἦτορ Μαρία, τῶν πιστῶν καύχημα, κατάρας λύσ τρωσις, κλίμαξ ἐπουράνιε, ἀκατανόητον θαῦμα, βάτε ἀκατάφλεκτε, γή αγεώργητο. Βαβυλωνία κάμινος. Ταῖς βλαβεραῖς τοῦ ὄψεως πλάναις εξελκόμενος, Σώτερ, δελεάζομαι δεινῶς, καθ' ἡμέραν τῷ ἄλγει μου προστιθέμενος ἄλγος· διὸ κραυγάζω σοι, ἰατρὶ τῶν νοσούντων, ἐπίστρεψον, σῶσόν με. Νενηστευκὼς ἀνέστησε παῖδα Σουμανίτιδος πάλαι δυναμούμενος σαφῶς Ελισσαίος τῷ Πνεύματι· ἡμεῖς δὲ νεκρωθέντες ταῖς ἡδοναῖς τῶν παθῶν, ζωηφόρῳ νηστεία, πιστοί, ἀναζήσωμεν. Τοὺς Νινευΐτας έσωσας, Κύριε φιλάνθρωπε, πάλαι μεταγνόντας ἐν κλαυθμῷ καὶ νηστείς ὡς εὔσπλαγχνος· καὶ ἡμᾶς τῷ ἐλέει τῷ σῷ αἰκτείρησαν, ἀπο ροῦντας δι' ἔργων ἐξομολογεῖσθαί σου. Η μετὰ τόκον άφθονος μείνασα, πανάμωμε, λύο τρωσαι, δεόμεθα, ἁγνή, καταφθορᾶς τοὺς δούλους σου, πιστῶς τους μελωδοῦντας ἐν ὁμονοία ψυχῆς· Εύλο γεῖτε, τὰ ἔργα Κυρίου, τὸν Κύριον. Καινὸν τὸ θαῦμα καὶ θεοπρεπές. Κρατήρα θεῖον πλήσασα νυνὶ κατανύξεως ἡ τῆς νηστείας χάρις σαφῶς συγκαλείται, ἅπαντας πιστούς
col. 3883–3884page 23 of 71
PG 87:38834 ἐκβοώσα μετ᾿ εὐφροσύνης· Δεῦτε, ἀπολαύσατε, τὴν Απ με μέθην παθῶν ἀποβαλόντες, ἵνα μελλούσης ἀξιωθείητε ἀπολαύσεις. Εγγύς ή κρίσις· πρόσεχε, ψυχή, συνειδήσεως ἐπιμελοῦ, καὶ πράττε καλῶς τά σε ἀκατάκριτον ἀεὶ συν τηροῦντα· εἰ ἑαυτοὺς γὰρ ὧδε ἀνακρίνομεν, οὐδ᾽ ὅλως και κατακριθῶμεν άνευ μαρτύρων, ἔνθα ὑπεύθυνοι ἐκεῖ κατακρίνονται. Αρχαί, Δυνάμεις, Θρόνοι, Χερουβίμ, Κυριότητες, καὶ Ἐξουσίαι, καὶ Σεραφίμ, "Αγγελοι, Αρχάγγελοι, Θεόν δυσωπεῖτε τῶν νηστειῶν τὴν χρόνον διανύσαι ἡμᾶς τὸ τούτου εὐάρεστον ποιοῦντας, ἵνα ὡς δοῦλο εὐαρεστήσαντες δόξης τύχωμεν. Μετά μαρτύρων, μετὰ προφητῶν τὴν τεκοῦσαν σε, μετὰ ὁσίων πάντων, Χριστέ, δυσωποῦσαν πρόσδεξαι ἀεὶ ὑπὲρ δούλων παροργισάντων σε τὸν εὐδιάλλακτον, καὶ μόνον Δεσπότην καὶ Σωτῆρα, ᾧ ἀσωμάτων τάξεις παρίστανται τρέμουσαι. Πρόσεχε, γῆ καὶ οὐρανό. Αδιαλείπτοις προσευχαῖς καὶ ἐγκρατείᾳ καὶ θεω ρίᾳ πτερώσαμεν τὰς ψυχὰς πρὸς θεῖον ἔρωτα. Τῆς ἀκρασίας τὸν κρυμὸν διεκφυγόντες θαληθώς Και πάντες τῆς ἐγκρατείας φωτὶ ἐν θείῳ Πνεύματι, Αλατι θείων ἀρετῶν τὴν σηπεδόνα τῆς ἁμαρτίας ἀποβαλοῦσα, ψυχή, Θεῷ κολλήθητι. Επανεπαύσατο Χριστὸς ἐν σοὶ τῇ μόνῃ εὐλογημέ καὶ καὶ σάρκα τὴν ἑαυτοῦ ἐκ σοῦ ἐφόρεσεν. Τὸν ὑπ' ἀγγέλων ἀσιγήτως. Ἐν ἀποκρύψῳ ἐνεδρεύων καθ᾿ ἡμέραν ὁ ταμπόνη ρος ἐπιζητεί με συλλαβεῖν καὶ κατάβρωμα ποιήτα σθαι· αὐτοῦ με τῆς κακίρις ούσαι, Σάντερ, ὁ σώσας τὸν Ἰωνᾶν ἐκ τοῦ κήτους. Δια νηστείας καθαιρόμενοι ἀρετῶν ὄρει προσέλθω μεν, καὶ ἀκουσόμεθα τρανώς τί λαλήσει ἐν ἡμῖν ὁ Θεό;· λαλήσει γὰρ εἰρήνην, καὶ φωτισμὸν, καὶ ἴασιν ψυχικῶν συντριμμάτων. Αμαρτημάτων ἀμαυράτησι καθεκάστην ἐκτυφλούμενος, ἀδυνατῷ κατανοεῖν τὰ θαυμάσιά σου, Κύριο διό μου τῆς καρδίας τοὺς ὀφθαλμοὺς διάνοιξον, Τη σού φωτοδότα Τῶν οἰκτιρμῶν σου ταῖς ῥανίσιν άελ, Παρθένα ἀμόλυντες, τοὺς μολυσμούς τοὺς ἐμπαθείς της καρ δίας μου ἀπόπλυνον, δακρύων οχετούς, μοι παρακτι κρές καθάρσεως ψυχικής δωρουμένη, Σὲ τὴν ἀκατάςαλεκτον βάτων, Φλόγα, ποῦ πυρὸς τοῦ ἀσπέκτου κατά νοῦν κρατη μένοι, θερμοτάτων λογισμό της μετανοίας, τῷ τυρί ναν προσέλθωμεν πάλη φλογίζοντα Στόματος νηστεύοντος πάλαι πυρακτούμενος λόγος ἐξελθὼν ζηλωτικώς κλονες στοιχεία του τον ζήλου, ψυχὴ, καὶ καλῶς πολιτεύθητι Βῆμα τὸ φρικτὸν ἐννοοῦσα, παναθλία ψυχή μου, τὰς πορείας σου, ἀεὶ πρὸς θελημάτων ἀποπλήρωσιν τοῦ Λυτρωτού, διευτρέπιζε. Τὴν ἐσχετισμένην ψυχήν μου ήτανῶν ἐπικλύσει,
col. 3885–3886page 24 of 71
PG 87:3885φωταγώγησον, ἁγνή, ἡ φῶς τεκοῦσα, ἵνα πόθῳ καὶ πίστει ἀεὶ μεγαλύνω σε. Ουρανίης αψίδος. Κατακρίνας τὴν ἔχθραν ἐν τῷ σταυρῷ ἔτεινας, Δικαιοκρίτα, παλάμας· νῦν δὲ κατάκριτον ὄντα με πταίσμασι σῶσον τὸν ἄσωτον, Σῶτερ, τὸν παραπι κράναντά σε τὸν φιλάνθρωπον. Την κτηνώδη ποθήσας παθοποιόν βίωσιν, σοῦ τῶν ἐντολῶν ἐμακρύνθην, Σῶτερ πανάγαθε, ξένοις δου λούμενος καὶ ἀκαθάρτοις πολίταις· νῦν δὲ ἐπιστρέ φύντα δέξαι με, ευσπλαγχνε. Μογιλάλου ὡς πάλαι τὰς ἀκοὰς ἄνοιξας, ἄνοιξον ψυχῆς μου τὰ ὦτα γνώμῃ κωφεύοντα, καὶ ἐνωτίζεσθαι σου τὸν σωτήριον λόγον, Ἰησοῦ, ἀξίωσον, μόνε φιλάνθρωπε. Η σωτήριος πύλη, ἢ πρὸς Θεὸν γέφυρα, τῶν ἁμαρ τωλῶν ἡ προστάτις, πάναγνε Δέσποινα, περιστατούμε. νον ταῖς συμφοραῖς με τοῦ βίου, και κλυδωνιζόμενον, Κόρη, κυβέρνησον. Επταπλασίως κάμινον. Τῷ ἀκοιμήτῳ ὄμματι ἐπιβλέψας με οίκτειρον, τῷ τῆς ῥαθυμίας νυσταγμῷ κρατούμενον καὶ ὕπνῳ δου λεύοντα τῶν ἡδονῶν ἐν κλίνῃ παθῶν, ὁ ἐπὶ σταυρού τὴν κεφαλήν σου προσκλίνας, καὶ θέλων ἀφυπνώσας καὶ τὴν νύκτα μειώσας, Χριστέ, τῆς ἁμαρτίας φῶς ὢν δικαιοσύνης. Πλουτοποιοῖς χαρίσμασι κοσμισθεὶς ἐκ βαπτίσματος, μᾶλλον τὴν πενίαν τῶν καλῶν ἠγάπησα· καὶ ξένος γεγένημαι τῶν ἀρετῶν ὁ τάλας ἐγώ χώραν εἰς μακρὰν ἀποδημήσας κακίας· διό με επιστρέψας & εναγκάλισαι, Σῶτερ, τῷ σῷ σταυρῷ τειχίσας εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Μέθην παθῶν ἀπόρριψον, καὶ δακρύων ἐκζήτησον τὸν καθαρτικὸν, διὰ νηστείας οἶνον, ψυχή, καρδίαν εὐφραίνοντα, καὶ ἡδονὰς μαραίνοντα, καὶ τὰς τῆς σαρκὸς ἀποτεφροῦντα καμίνους· καὶ σπεῦσον τῷ παγέντι διὰ σὲ ἐπὶ ξύλου Χριστῷ συσταυρωθῆναι καὶ ζῆσαι εἰς αἰῶνας. Θεογεννήτορ πάναγνε, τῆς ψυχῆς μου τὰ τραύματα, καὶ τῆς ἁμαρτίας τὰς οὐλὰς ἐξάλειψον πηγαῖς ἀποσμήχουσα ταῖς ἐκ πλευρᾶς τοῦ τόκου σου, καὶ τοῖς ἐξ αὐτῆς ἀποκαθαίρουσα ῥεῖθροις· πρὸς σὲ γὰρ ἀνα κράζω, καὶ πρὸς σὲ καταφεύγω, καὶ σὲ ἐπικαλοῦμαι τὴν κεχαριτωμένην. Ἐξέστη ἐπὶ τοῦτο ὁ οὐρανός. Ὁρῶν σε ηπλωμένον ἐπὶ σταυροῦ τὰς ἀκτῖνας συν έστειλεν ἥλιος, πᾶσα δὲ γῆ τρόμῳ ἐκπονήθη, παμβασιλεῦ, ἐθελουσίως βλέπουσα πάσχοντα τὸν φύσει σε ἀπαθῆ· διό σε ἱκετεύω τὰ πάθη τῆς ψυχῆς μου ὡς Ιατρός, Χριστέ, θεράπευσον, Οδοὺς σωτηριώδεις καταλιπών, τὰς εἰς ᾅδην φε ρούσας διώδευσα σκότος δεινὸν ἔχων περικύκλῳ τάς ἡδονὰς, καὶ τῶν παθῶν τὸν ὅλισθον, καὶ τὴν καταιγίδα τῶν λογισμῶν· διό σε ἱκετεύω, της σῷ σταυρῷ με σῶσον, Χριστέ, ὡς μόνος πολυέλεος. Χειμώνι συνεχόμενος λογισμῶν καὶ παθῶν τρικυμίας ποντούμενος, καὶ ἡδονῶν σάλῳ χειμαζόμενος χαλεπῶς, τὸ τῆς νηστείας πέλαγος ἔφθασα τὸ πρᾶον
col. 3887–3888page 25 of 71
PG 87:3887καὶ γαληνόν· ἐν ᾧ με κυβερνήσας τῷ σῷ σταυρῷ, οἰκτίρμον, πρὸς σωτηρίαν ἐγκαθόρμισον. Συνέλαβες, Παρθένε, δίχα σπορᾶς τὸν τὰ σύμ παντα δημιουργήσαντα Λόγον Θεοῦ, ἄνευ θελημά των τῶν τῆς σαρκό; ἄνευ φθορᾶς δὲ τέτοκας, ἄνευ θεν ὠδίνων τῶν μητρικῶν· διό σε Θεοτόκον καὶ γλώσσῃ καὶ καρδίᾳ ὁμολογοῦντες μεγαλύνομεν. Εισακήκοα, Κύριε, τῆς οἰκονομίας σεν. Εγκρατείᾳ ζήσαντες οἱ πεφωτισμένοι Χριστοῦ ἀπό στολοι, ἐγκρατείας τὸν καιρὸν ἡμῖν μεσιτεία θεία εύ μαρίζουσιν. Δωδεκάχορδον όργανον μέλος εκελάδησε τὸ σωτή ριον, μαθητῶν χορὸς ὁ ἔνθεος, πονηρὰ συγχέων μελῳδήματα. Ἐπομβρίαις τοῦ Πνεύματος πᾶσαν τὴν ὑφήλιον κατηρδεύσατε, τὸν αὐχμὸν ἀποδιώξαντες τῆς πολυ θείας παμμακάριστοι. Ταπεινώσασα σῶσον με τὸν ὑψηλοφρόνως πολιτευόμενον, ἡ τεκοῦσα τὸν ὑψώσαντα τοὺς κατερραγμένους, Κόρη πάναγνε. Τὸν ἄναρχον. Ὡς ἄνθρακες τοῦ πυρὸς τοῦ ἄθλου συμφλέξατε τὰ ὁλώδη μου πάθη, ἀνάπτοντές μοι νῦν τὸν ἔρωτα τῆς θείας, ἀπόστολοι, ἀγάπης. Τὰς σάλπιγγας τὰς εὐήχους τοῦ λόγου τιμήσωμεν, δι' ὧν πέπτωκε τείχη ἀνίδρυτα ἐχθροῦ, καὶ τῆς Θεσ γνωσίας ἠδράσθησαν ἐπάλξεις. Ινδάλματα ἐμπαθῆ τῆς ψυχῆς μου συντρίψατε, οἱ ναούς τε καὶ στήλας συντρίψαντες ἐχθροῦ, ἀπόστολος Κυρίου, ναοὶ ἡγιασμένοι. Ἐχώρησας τὸν ἀχώρητον, φύσει ἐδάστασας τὸν βαστάζοντα πάντα· ἐθήλασας, ἁγνὴ, τὸν τρέφοντα τὴν κτίσιν, Χριστὸν τὸν ζωοδότην. Κυρίως Θεοτόκον σε ομολογοῦντες. Πηγαὶ τοῦ σωτηρίου νάματος δειχθέντες, τὴν ἐκ ταχεῖσαν ψυχήν μου, ἀπόστολοι, τῆς ἁμαρτίας τῷ δια ψει καταδροσίσατε. Ὡς ἄλες τῶν νοστίμων ὄντες διδαγμάτων, τὴν σηπεδόνα ψυχῆς μου ξηράνατε, καὶ τῆς ἀγνοίας τὰ σκότος ἀποδιώξατε. Νηχόμενον πελάγει τῷ τῆς ἀμελείας, καὶ ὑποβρύχιον ήδη γενόμενον, σῇ δεξιᾷ ὡς τὸν Πέτρον σῶσον, φιλάνθρωπε. Χαρὰν ὡς τετοκυία, πένθος μου παράσχου, δι' οὗ τὴν θείαν παράκλησιν, Δέσποινα, ἐν τῇ μελλούσῃ ἡμέρᾳ εὑμεῖν δυνήσομαι. Ο φωτίσας τῇ ἐλλάμψει. Ο ἐκτείνας οὐρανὸν ὡσεὶ δέῤῥιν, ἐξέτεινας τὰς παλάμας ἐν σταυρῷ, Ἰησοῦ ὑπεράγαθε· διὸ ἱκετεύω σε κατατεινόμενον ἐχθροῦ με ταῖς ἐπηρείαις οἰκτείρησον. Αφύπνωσας ἐν σταυρῷ ἑκουσίως, φιλάνθρωπε, εγρήγορσιν σωτηρίας ἡμῖν παρεχόμενος τοῖς κειμέν νοις, Κύριε, ἐν κατωτάτῳ ἀπωλείας· ὅθεν σε πίστει δοξάζομεν. Τοῦ πάθους σου τὴν ἡμέραν ἰδεῖν καταξίωσον, τους δούλους σου φωτισθέντας νηστείας φαιδρότησι, καὶ τὴν ζωοφόρον σου, Σώτερ, ἀνάστασιν, ὑμνοῦντας τὸ κράτος τῆς βασιλείας σου.
col. 3889–3890page 26 of 71
PG 87:3889Ορῶσά σε ηρτημένον σταυρῷ ἡ πανάμωμος ἠλά- Λ λαζε τετρωμένη τὰ σπλάγχνα, καὶ ἔλεγε διὰ σπλάγχνα Κύριε, σῶν οἰκτιρμῶν παθεῖν ἡνέσχον, πάσι παρέχων ἀπάθειαν. Θαύματος υπερφυοῦς ἡ δροσοβόλος. Ήμβλυνας τοῦ πονηροῦ, Σῶτερ, τὰ κέντρα, καθ ηλούμενος ήλοις, ἐν ξύλῳ ἀκανθῶν διάδημα ἀνεδήσω χλευαστικῶς, ἐκριζῶν τῆς παραβάσεως τὴν ἄκανθαν διὸ ἀνυμνοῦντες ἀναμέλπομεν· Εὐλογείτω ἡ κτίσις πᾶσα τὸν Κύριον. Ηπλωσας ἐπὶ σταυροῦ, Χριστέ, παλάμας, τὸ ἀν θρώπινον ἐπισυνάγων πρὸς τὴν σὴν ἐπίγνωσιν· καὶ λόγχῃ τὴν σὴν πλευράν κεντηθήναι κατεδέξω, ἀνα Ὀλύσας ἡμῖν πηγὴν φωτισμοῦ τοῖς ἀναμέλπουσιν Ευλογείτω ή κτίσις πάσα. Ῥείθροις εὐσπλαγχνίας σου, οικτίρμον, ἀποκάθαρον μου τὴν καρδίαν ἁμαρτίας δήγματι σπιλωθεῖσαν καὶ ποταμούς κατανύξεως πηγάζειν με ἀξίωσον, Χριστέ Ἰησοῦ, ἵνα κραυγάζω σοι· Ευλογείτω ἡ κτίσις πᾶσα. Στάμνον σε τὸ μάννα κεκτημένην τῆς θεότητος ἔγνωμεν, Κόρη, κιβωτὸν καὶ τράπεζαν καὶ λυχνίαν, θρόνον Θεοῦ καὶ παλάτιον καὶ γέφυραν μετάγουσαν πρὸς θείαν ζωὴν ἀναμέλποντας· Εὐλογείτω ἡ κτίσις πᾶσα. Τύπος τῆς ἁγνῆς λοχείας σου. Εἶδεν Ηλίου τὸν Κύριον ἐν λεπτοτάτῃ αὔρα λεπτύνας πρότερον σάρκα νηστειῶν καὶ προσευχῶν ἐπιδόσεσιν· ὃν ζηλοῦσα, ψυχή μου, ἀπόρριψον τῶν ἡδονῶν τὸ πάχος, ὅπως θεάσῃ τὸν ποθούμενον. Σύλῳ ἀνυψώσας πρότερον ὁ Μωϋσῆς τὸν ὄφιν, Σῶ τερ, ἐτύπου σου τὴν ἀνύψωσιν τὴν ἐν σταυρῷ, υπερ άγαθε, ιοβόλου κακίας τοῦ ὄφεως δι' οὗ ἀπολυτρώσω πάντα τὰ ἔθνη προσκυνοῦντά σε. Τάφῳ ῥαθυμίας κείμενος ἐπιβαροῦντα ἔχω λίθον πωρώσεως, τὸν ἀείζωον μὴ συνιών, Σώτερ, λόγον σου, καὶ τοῦ φόβου σου μὴ αἰσθανόμενος οικτείρης σόν με, σῶσον τῷ σῷ ἐλέει, πολυέλες. Πάντων ὑπερτέρα, Δέσποινα, τῆς τῶν παθῶν κακίας δείξον ὑπέρτερον, τὸν δοξάζοντα παναληθῆ Θεοτόκον σε καὶ ὑμνοῦντα τὸν τόκον του, ἄχραντε, τὸν ἀκαταληψίᾳ, θεοχαρίτωτε, νοούμενον. Δροσοβόλον μὲν τὴν κάμινον ειργάσατο. Ἡ ὑπέρφωτος ὁμήγυρις τῶν θείων σου μαρτύρων, πολυέλες, ἐν τῷ φωτί σου τῷ ἀδύτῳ νῦν περιπολεί αὐτῶν ἱκεσίαις φωτισμὸν καὶ ἱλασμὸν ἁμαρτιῶν πᾶσι παράσχου ἡμῖν. Ως ὡραῖος ὁ καιρὸς ἂν ἡμῖν δέδωκας τῆς ἐγκρατ τείας, Κύριε, ἐν ᾧ οίκτειρον τὰς ψυχὰς ἡμῶν ὡς ἀγαθὸς, εὐχαῖς τῶν ἁγίων ἀθλητῶν τῶν τὰ ὡραῖα καὶ σεπτὰ στερξάντων πάθη σου. Διελθόντας πολυώδυνον κλυδώνιον τοῦ βίου τους οἰκέτας σου ἐγκαθόρμισον εἰς λιμένα, Δέσποτα, ζωῆς, βοήν μετὰ πάντων ἐκλεκτῶν· Εὐλογητὸς εἶ, ὁ Θεός.
col. 3891–3892page 27 of 71
PG 87:3891Ἡ τοῦ νόμου τὸν δοτήρα, Αειπάρθενε, κυήσασε ἱκέτευε τὰς ἀνομίας ὑπεξᾶραι πάντων ἐν καιρῷ τῆς νῦν ἐνεστώσης τοῖς καλῶς προαιρουμένοις ἐξασκείν θείας νηστείας σπουδῇ. Ἐκ φλογὸς τοῖς ὁσίοις δρόσον. Τῶν ἁγίων μαρτύρων τὰ κατορθώματα, ἐπουρά για νέες ὑπερεθαύμασαν· τούτων προσευχαῖς τὰ ελέη σου, Δέσποτα, ἐν ἡμῖν πλουσίως θαυμάστωσαν, αἰκτίρμον. Οἱ τὸ πῦρ θείᾳ δρόσῳ καταπατήσαντες, ἀθλητα! τοῦ Κυρίου ἀξιοθαύμαστοι, δύσασθε ἡμᾶς τοῦ τυρός τοῦ κολάζοντας ταῖς πρὸς τὸν Δεσπότην θερμοῖς ὑμῶν πρεσβείαις, Ὑπεράγαθε Σώτερ, τοὺς ἐκδημήσαντας ἐξ ἡμῶν ορθοδόξους, ζωῆς ἀξίωσον τῆς ἐν οὐρανῷ καὶ ἁγίας λαμπρότητος, ταῖς τῶν παναγίων μαρτύρων έχει σίαις. Ικεσίαις ακτίρμαν τῆς κνησάσης σε καὶ ἁγίων μαρτύρων καὶ ἀποστόλων σου, φώτισον ἡμῶν τὰς με χάς, τοῦ δοξάζειν σε ἂν ἀγαλλιάσει ψυχῆς εἰς τοὺς αἰῶνας. θεὸν ἀνθρώποις ἰδεῖν ἀδύνατον. Ὡς φῶς νηστείας ἡ χάρις λάμπουσα, έργα φωτός προτρέπεται τελεῖν τοὺς ἐχέφρονας· ἐν αὐτῇ φωτι αθήναι σπουδάσωμεν, ὅπως τὰ φωτοφόρα πάθη εγώ μεθα τοῦ τὰ σκοτεινὰ πάθη 'Αδάμ πάθεσι λύσαντος. Σαφῶς ὡς ἥλιος ἀνατείλαντες πᾶσαν τὴν γῆν ἀκτί σιν εὐσεβείας οἱ μάρτυρες, καὶ λαμπάσι θαυμάτων ἀφώτισαν, καὶ τῆς πολυθείας σκότος ηφάνισαν· δεν ταῖς ἱκεσίαις, ὁ Θεὸς, ἡμᾶς ἐλέησον. Ἡ σὴ φθασάτω χρηστότης, Κύριε, τοὺς ἐξ ἡμῶν φρικώδει μεταστάντας κελεύσει σου, κυκλωσάτω αὐτούς σου τὸ ἔλεος καὶ καθοδηγησάτω προς τ σκηνώματα τὰ καταυγαζόμενα φωτὶ, τῷ τοῦ προσ ώπου σου. Φωνῇ ἀγγέλου βουλῆς τὸν "Αγγελον τῆς τοῦ Πατρὸς ἀῤῥήτως, Θεοτόκε, ἐκύησας· τὰς φωνὰς οὖν τῶν δούλων σου πρόσδεξαι, άσπερ τῷ τῆς νηστείας χρόνῳ προσάγομεν· καὶ ταύτας προσάγαγε Θεῷ ὥσπερ θυμίαμα. Ὠδὴν ἐπινίκιον. Τὰ πάθη νεκρώσωμεν δ' ἐγκρατείας, τὸ πνεῦμα ζωώσωμεν δι' ἐνθέων πράξεων, ὅπως ἀψώμεθα Χρισ στοῦ τὸ πάθος τὸ σεππὸν καθαρωτάτω νοι. Ασπλάγχνου ζηλώσαντα πλουσίου τρόπους, Χρι στὲ πολυεύσπλαγχνε, ἱκετεύω σύνταξον Λαζάρῳ πένητι, λυτρούμενός με τῆς φλογὸς καὶ τοῦ ἀσβέστου πυρός. Εκ πάντων ἐνήστευσα κατορθωμάτων, εἰς κόρον ἀπήλαυσα τῶν σφαλμάτων, Κύριε· νῦν οὖν πεινώντα με σωτηριώδους καὶ σεπτῆς ἔμπλησον βρώσεως. Εμὲ τὸν κατάκριτον ἐν καταδίκῃ, πανάχραντε Δέσ σποινα, ἀῤῥιμμένον ἔργων μου σῶσον, οἰκτείρητον, τὸν πανοικτίρμονα Θεὸν ἀποκυήσασα. Οκ φρίττουσιν άγγελοι. Ακάρπους ἁπλούτησα ὁ τάλας λογισμούς, ψυχὴν κατεμόλυνα αθέσμοις ἡδοναῖς, καὶ σκότος κυκλοί με
col. 3893–3894page 28 of 71
PG 87:3893ἀπογνώσεως· αὐγασόν μοι φέγγος, Θεοτόκε, τῆς μετανοίας. Ως πάλαι ἐφώτισας τυφλὸν ἐκ γενετής, ψυχήν μου καταύγασον μὴ βλέπουσαν τὸ φῶς τὸ σόν, ἐλεῆ μον, ἀλλ' ἐν σκότει δεινῆς λήθης συγχωσθεῖσαν καὶ μερίμναις τοῦ βίου. Νηστεύσας ανέωξεν Ηλίας οὐρανὸν, καὶ ὄμβροις κατήρδευσε διψήσασαν τὴν τῆν· νηστεύσωμεν δεί θροις καταντλούμενοι ψυχικῶν δακρύων ὅπως ἐλεη θῶμεν. Ως έμψυχος ἄμπελος ἐξήνθησας ἡμῖν τὸν βότρυν Τον πέπειρον, πηγάσαντα βροτοῖς, Παρθένε, τὸν οἶ νον τῆς ἀφέσεως, καὶ τῆς ἁμαρτίας ξηράναντα τὴν μέθην. τήν ζωοδότου πήρε την αέναον. Θανατωθεῖς τοῖς πολλοῖς πλημμελήμασι τῆς ἀμέσ λείας ἐν τάφῳ συνέχομαι, λίθον ἀπογνώσεως ἔχων ἐπικείμενον· ὅνπερ διάρας, Χριστέ, τῷ σῷ ἐλέει, ὥσπερ τὸν Διάζαρον πρὶν ἐξανέστησαν. Τὴν τοῦ πλουσίου διαφύγωμεν μίμησιν κατακριθέντος εἰς φλόγα τὴν ἄσβεστον, καὶ Λαζάρου στέρ ξωμεν τὸ ἐν πόνοις έμμονον· ὅπως ἐντεῦθεν ἡμᾶς ἀποδημοῦντας ὁ ᾿Αβραὰμ ἐν τοῖς κόλποις εἰσδέξηται. Την παθοκτόνον νηστείων καθήσωμεν· ταῖς προσ εὐχαῖς ἐπιμόνως σχολάσωμεν, κλαύσωμεν, πενθήσω μεν, καὶ θερμῶς στενάζωμεν· ὅπως ἡμᾶς Ἰησοῦς παρακαλέσῃ, καὶ βασιλείας μετόχους ἐργάσηται. Τῆς παρθενίας τὸ θεῖον κειμήλιον, τῶν προπατόρων τὴν μόνην ἀνόρθωσιν, τὴν πηγὴν τὴν βρύουσαν εὐσπλαγχνίας ἄβυσσον, τὴν καλλονήν Ἰακώβ, τὴν Θεοτόκον, οἱ δι' αὐτῆς σεσωσμένοι ὑμνήσωμεν. Ὅτι ἐγώ είμι Θεὸς ὁ μάννα επομβρίσας. Θέλων ἐπτώχευσας ὁ φύσει πλούσιος, Χριστέ, ἐπείνασας νηστεύσας ὁ ἐμπιπλῶν πᾶν ζῶν· διό με κόρεσαν πεινώντά σου την χάριν, καὶ δείξον τῆς ἐκεῖ τραπέζης; Λόγε, κοινωνόν. Παῖδας στομώσασα, δυνατωτέρους τοῦ πυρός ποτέ ἐν Βαβυλῶνα ἐργάσατο νηστεία· αὐτοὺς ζηλώσασα, ψυχή μου, μὴ ῥαθυμει· καὶ πῦρ τῶν ἡδονῶν Πνεύματος σβέσεις δροσισμῷ. Λάζαρον πτωχόν μὲ ἁμαρτιῶν δεῖξον, Χριστέ, καὶ σκόρπισον τὸν πλοῦτον ὄνπερ κακῶς συνῆξα των ἀμυθήτων μου πταισμάτων, ἐλεῆμον, καὶ δός μου λογισμὸν ἐπιστροφῆς, ὡς ἀγαθός. Χαῖρε, σοὶ βοῶμεν τῇ δεξαμένη την χαράν, ἡ κεχα ριτωμένη Παρθένε Θεοτόκε· Θεὸν ἂν ἔτεκες. δυσώπει λυτρωθήναι κινδύνων καὶ φθορᾶς τοὺς ἀνυμνοῦντας σε ἀεί.. Ἐκ φλογὸς ὁσίοις θρόνον. Εννοῶν μου τὰ πλήθη τῶν παραπτώσεων, και πληττόμενος κέντρο της συνειδήσεως, ὥσπερ ἐν φλογὶ ὀδυνῶμεν ὁ ἄθλιος· οἱπτετρόν με, λόγο Θεού; τῷ σῷ ἐλέει. Παραβλέψας Λαζάρου τα κατορθώματα,τοῦ ἀσπλάγ χνου πλουσίου τρόπους ἐζήλωσα, εὔσπλαγχνε Χριστέ ἐπιστρέψας με οίκτειρον, όπως σε δοξάζων εἰς πάνω τας τοὺς αἰῶνας. Ψυχικαῖς ἀσθενείαις περικρατούμενος, καὶ τεθνή
col. 3895–3896page 29 of 71
PG 87:3895ξεσθαι μέλλων δι' ἀπογνώσεως τῆς σῆς, Ἰησοῦ, ἐπ σκέψεως δέομαι τῆς ζωοποιούσης τοὺς σὲ προσκαλ μένους. Παναγία Παρθένε, σύ με διάσωσον τῆς ἐμῆς ἀσθε νείας· γενοῦ βοήθεια, ἡ τὸν θελητὴν τοῦ ἐλέους κυήσασα, ὃν ὑπερυψοῦμεν εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Θεὸν ἀνθρώποις ἰδεῖν ἀδύνατον. Τὸ πρὶν τὸν ἄνθρωπον τὸν πρωτόπλαστον, γεύσις πικρὰ δεινῶς τοῦ παραδείσου ἐξέωσε καὶ θανάτου τοῖς βρόχοις ὑπέζευξε· νήστευσον, ὦ ψυχή μου, φεῦγε τὴν μίμησιν, φεύγε τῆς τρυφῆς τὴν ἡδονὴν τὴν πολυώδυνον. Εἰς νοῦν λαμβάνων σου τὸ κριτήριον καὶ τῆς φλο γὸς τὸ ἄστεκτον, Κριτὰ δικαιότατε, ἐμαυτὸν κατα κρίνω πρὸ κρίσεως· δέδοικα γὰρ καὶ τρέμω δίμετρα πταίσας σοι ὡς ἄλλος οὐδεὶς ἐπὶ τῆς γῆς· διό με οἴκτειρον. Παθῶν ἐκπλύνωμεν αμαυρότητα φωτιστικες ειν χαῖς, καὶ ἀρετῶν κλάδους φέροντες ὑπαντήσει Χρι στῷ ἐπισπεύσωμεν, πώλῳ προσδοκωμένῳ νῦν ἐπι βήσεσθαι ἑτοιμαζομένῳ τε παθεῖν, διὰ τὸ σῶσαι ἡμᾶς. Ἐκ σοῦ, Παρθένε Θεοχαρίτωτε, τοῖς ἐν νυκτὶ δει νῶν κεκρατημένοις ἀνέτειλεν ὁ φωτὸς καὶ εἰρήνη; Χριστὸς χορηγὸς τὴν ἐξ ἀπροσεξίας λύων παράδε σιν, καὶ τὴν ἀπολύτρωσιν ἡμῖν σαφῶς δωρούμενος. Στειρωθέντα μου τὸν νοῦν. Τῇ δυνάμει τοῦ σταυροῦ δυναμώσας μου τὸν νοῦν, ἐξασθενοῦντα προσβολαῖς πονηραῖς πρὸς τὸ θέλημα τὸ σὸν ἴθυνον, Κύριε. Ῥαθυμίας νυσταγμῷ ἐπὶ κλίνης ἡδονῶν καθεύδοντά με διανάστησον, Χριστέ, καὶ τῶν σῶν προσκυνητήν παθῶν ἀνάδειξον. Λαμπρυνθέντες τὰς ψυχὰς τῇ νηστεία, καθαροί προσυπαντῆσαι ἐπειχθῶμεν Χριστῷ πρὸς τὴν Ἱερουσαλὴμ ἐπιδημοῦντι σαρκί. Τῇ κακίᾳ ἐχθροῦ τὴν ψυχὴν θανατωθεὶς ἐν τάτῳ κεἶμαι ἀμελείας πολλῆς· ἀλλὰ τάχυνον, Χριστέ, ἐξω αναστῆσαί με. Μὴ φλεχθεῖσα τῷ πυρὶ τῆς θεότητος, ἁγνή, κατά φλεξόν μου τὰς ὑλώδεις ὁρμᾶς τῶν παθῶν, ὅπως ἀεὶ, Κόρη, δοξάζω σε. Τὸν ἐν τῇ βάτῳ Μωυσή. Τῆς ταπεινῆς μου ψυχῆς τὸν βαρύτατον λίθον, τῆς δεινῆς ῥαθυμίας ἀποκύλισον, Χριστέ, καὶ ἔγειρόν με τάφου τοῦ τῆς ἀναισθησίας, ἡ ζωὴ τῶν ἁπάντων. Πρὸς Ἰουδαίαν, Χριστέ, πάλιν ἔρχῃ ζητοῦσαν τῆς ζωής σε τὸ ξύλον διὰ ξύλου ἀνελεῖν, ποθῶν ἀθανατί σαι τοὺς πεθανατωμένους τῇ διὰ ξύλου βρώσει. θάνατον φίλου τοῖς σοῖς προεδήλωσας φίλοις· διὰ σπλάγχνα ελέους ὁ προγνώστης καὶ Θεὸς ἐν ἔμελλες ἐγείρειν ἐκ τάφου τεταρταίον εἰς τὴν δοξολογίαν. Ἐν σοί, Παρθένε ἁγνή, τεθεώρηνται ὄντως τοῦ Θεοῦ αἱ πορείαι του φυλάξαντος τὴν σὴν ἁγνείαν μετὰ τόκον ἐσφραγισμένην σαφῶς εἰς πάντας του αιώνας.
col. 3897–3898page 30 of 71
PG 87:3897Τῶν γηγενών τίς ήκουσε τοιοῦτο; Ο Δανιὴλ νηστεία πεφραγμένος έφραξε στόματα θηρῶν· τοῦτον ζηλοῦσα, ψυχή μου, τὸν ὠρυόμενον καθάπερ λέοντα ὄφιν, καὶ ἐκζητοῦντα κατάβρωμα ποιῆται πᾶσαν ψυχήν, τῇ τοῦ σταυροῦ συμμαχία ἀποδίωξον. Λόγε θεοῦ, τὴν τεθανατωμένην ταῖς ἁμαρτίαις μου ψυχὴν, καὶ καθειργμένην ἐν τάφῳ τῆς παραβάσεως, ζωοπαρόχῳ σου λόγῳ ἐξαναστήσας προσφέρειν σου βαῖα τῶν ἀρετῶν, ὡς νικητῇ τοῦ θανάτου καταξίων σου. Ο οὐρανὸν ὡς θρόνον κεκτημένος καὶ ὑποπόδιον τὴν γῆν, ὁ τοῦ Θεοῦ Πατρὸς Λόγος, πώλῳ ὀχούμενος, ἐπὶ τὴν πόλιν εἰσέρχεται τὴν ἁγίαν, ἐκ στόματος νηπίων αἶνον τερπνὸν ὡς βασιλεὺς τῶν ἁπάντων καταρτίσασθαι. Ἐν γυναιξὶ σὺ μόνη ὡραιώθης, ὦ ὑπερθαύμαστε ἁγνὴ, τὸν ὡραιότατον Λόγον ἀποκνήσασα τὸν ὑπὲρ πάντας φανέντα βροτούς ὡραῖον· αὐτὸν οὖν ἐκδυσωπεῖ τὸ εἰδεχθὲς καθωραΐσαι, Παρθένε, τῆς καρδίας μου. Τὴν θείαν ἐννοήσας σου κένωσιν. Ακτῖσι τῆς ὑμῶν παρακλήσεως κατῳκισμένους ἐν σκιᾷ ἁμαρτημάτων φωτίσατε τοὺς εὐσεβῶς, φωτοφόρος, ὑμᾶς ἀνευφημοῦντας, ἀπόστολοι. Αγάπην συμπαθεία συζεύξαντες πρὸς ἱκεσίαν τῷ Χριστῷ, πιστοί, ἐκπέμψαι σπουδάσωμεν, ὅπως ἡμᾶς ἀναστήσῃ ἐκ τάφου τῶν κρυφίων παθῶν ἡμῶν. Φιλίας σαρκικῆς ἀφειδήσωμεν οἱ νεκρωθέντες τῇ ψυχῇ, καὶ προσφιλεῖς χρηματίσωμεν τοῦ Λυτρωτού, ὅπως ᾅδου φρικτῆς ἡμᾶς λυτρώσηται κρίσεως. Προέφης τοῦ Λαζάρου την κοίμησιν, δν μετ' ὀλίγον ἀνιστῶν, ἐκ θηλαζόντων προσδέξη, Χριστέ, κλαδοφο ρούντων τὸν αἶνον, τοῦ πάθους σου τοῦ θείου τὰ σύμ βολα. Ἐκ σοῦ τὸ θεῖον ὕδωρ ἀνέβλυσεν ἀθανασίας καὶ ζωῆς, Θεοκυἦτορ πανάμωμε, οὗ οι γενόμενοι δίψης, ἁγνὴ, θανατηφόρου ῥυσθήσονται. Σοὶ τῷ Παντουργῷ. Λίθον τὸν βαρὺν ἐκ τῆς ἐμῆς καρδίας διάρας πρεσβεύσατε τὸν πανοικτίρμονα,λίθοι φανέντες τοῦ ἀκρο γωνιαίου λίθου, θεηγόροι ἀπόστολοι Κυρίου. ο Αγωμεν, τοῖς σοῖς προανεφώνεις φίλοις· ὁ φίλος μου Λάζαρος ήδη κεκοίμηται· τοῦτον ἐγείρων, ἐκτρίψω τοῦ θανάτου τὴν ὀλεθροτόκον κακίαν εἰς αἰῶν νας. Προοι τὴν ψυχὴν καὶ ταπεινοὶ τὴν γνώμην γενόμενοι χάριτι, ὑποδεξώμεθα πράον τὸν πάντων ἐρχόμενον Δεσπότην, τὴν ἀλαζονείαν τοῦ πονηροῦ συντρίψαι. Πύλην σε φωτός πεφωτισμένος βλέπει προφήτης, πανάμωμε· τὸν φωτοδότην γὰρ τίχτεις ἀφράστως ἡμῖν ὁμοιωθέντα, ὃν ὑπερυψοῦμεν εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Ἡσαΐα, χόρευε. Τῆς φιλίας ῥῦσαί με τοῦ δολίου, Δέσποτα Χριστέ, ὁ φίλους σου τοὺς σοφοὺς λέξας καθητάς· μεθ᾿ ὧν
col. 3899–3900page 31 of 71
PG 87:3899& ἀφικόμενος εξεγείρεις φίλον στο πιστόν, Σώτερ, τὸν Λάζαρον, εὐχαρίστως ἀνυμνοῦντά σε Συμπληρώσει, Κύριε, τῆς νηστείας πλήρωσαν ἡμῶν καρδίαντε καὶ τὸν νοῦν, εὐσπλαγχνε, χαράς ταίς τῶν ἀποστόλων σου ἱκεσίαις τῶν εἰλικρινῶς ἡγαπη κόνων σε τον Σωτήρα τῶν ψυχῶν ἡμῶν. Οδιδῶς τοῖς ἕλκεσι τῆς κακίας τάφον κατοικῶ της βαθυμίας, Χριστέ· ὅθεν σοι βοῶν ᾿Ανάστησαν, σῶσόν με, ὅπως κἀγὼ κλάδοις ἀρετῶν καθυπαντήσω σοι, ἀνακράζων, Ὡσαννὰ τῷ Θεῷ. Ἐν δυσὶ θελήμασι καὶ οὐσίαις τέτοκας· ἡμῖν Υἱὸν τὸν μονογενῆ, Κόρη, τοῦ Πατρὸς γενόμενον ἄν θρωπον, ἵνα ἡμᾶς δείξῃ κοινωνούς φύσεως, ἄχραντε, θειοτέρας ὁ ὑπέρθεος. Ανάτειλόν μοι, Κύριε. Ἐπὶ σταυροῦ, Κύριε, ὑπνώσας μεταβέβληκας εἰς ὕπνον, Δέσποτα, τὸν θάνατον «Λάζαρος γάρ, ἐβόας, δ φίλος κεκοίμηται· ἀλλὰ ἀπελεύσομαι ἐξυπνίσαι τῶν αὐτόν.» Σῶν προφητῶν κηρύγματα πληρῶν προφητευόμενα, προφητοκτόνῳ πόλει, Κύριε, οικτίρμων παρεγένου, κτανθῆναι θελήματι, τὸν ἀποκτανθέντα με διασώζων τῆς φθορᾶς. Οἱ σῶμα τὸ δυσήνιον τῷ λόγῳ ὑποτάξαντες δι' ἐγκρατείας καὶ δεήσεως μονασταὶ καὶ μιγάδες, Χριστῷ ὑπαντήσατε πώλῳ ἐπιβαίνοντι, ἔρχομένῳ τε και θεῖν. Ρανίσι τοῦ ἐλέους σου κατάρδευσον, πανάμωμε, τὴν ἐκτακεῖσάν μου διάνοιαν φλογμῷ τῆς ἁμαρτίας, καὶ τὸν ἐσβεσμένον μου τῆς καρδίας αναψον λύχνον, πύλη τοῦ φωτός. Γῆ καὶ πάντα τὰ ἐν αὐτῇ. Τὴν ᾿Ανάστασιν καὶ Ζωὴν ἔχουσαι, γυναίκες, προσ φιλῆ, τί ἀποδύρεσθε πικρῶς; παραγίνεται καὶ ζωώσει τον γνήσιον φίλον, τῇ αὐτοῦ ἀναστάσει τὴν ἔγερσιν πάντων προμηνύων ὁ μόνος εὐεργέτης. Καταγώγια μοναστῶν, ἀνοίχθητε ὡς ἄρνες λογικοί, τῷ ἀρχιποίμενε Χριστῷ ἀπαντῆσαι ὡς κλαδηφόροι, προέρχεται θέλων ὡς ἀρνίον σφαγῆναι ὁ Κύριος, ὅπως τὴν τοῦ λύκου ὀλέσῃ τυραννίδα. Ερχομένου πρὸς Βηθφαγή, κρότου σου ποδῶν δ δυσμενής ήσθετο ᾄδης, καὶ ποδῶν τοῦ Λαζάρου ήπτετο λέγων· Εἰ μέλλει φωνεῖν σε ἡ Ζωή, μὴ μελ λήσῃς, ἀλλ' ἐξελθε, ἔγνων τὴν ἐμὴν γὰρ κατάλυσιν ἐν τάχει. Ἱεραί σε τῶν προφητών κηρύττουσι φωναί συμ βολικώς, πύλην ἐξ ἧς τοῖς ἐν σκότει καὶ σκιᾷ καθ ημένοις ἀνέτειλεν ἥλιος, Παρθένε, ὁ μόνος φωτοδό της. ΝΟΤΑ. *Οτι ἐποίησέ μοι μεγάλα. Ιδού, προανεφώνεις, ἀναβαίνομεν, Ἰησοῦ, πρὸς
col. 3901–3902page 32 of 71
PG 87:3901πόλιν τὴν ἁγίαν καὶ χερσὶ μιαιφόνων ἀληθῶς παρα. δοθήσομαι σταυρῷ ἀποκτανθήναι σαρκί. Θανάτου θέλων, λόγες, εξαρπάσαι φίλον τὸν τὸν σαρκί θανατωθῆναι δι᾿ ἡμᾶς κατεπείγῃ ἐχοντι, ἀθανατίζων τοὺς βροτούς, μόνε ἀθάνατε. Βαΐα σωφροσύνης ἐπισείσωμεν τῷ Χριστῷ, ἐν πώλη μετριάζοντι σαρκί, καὶ προσείπωμεν αὐτῷ ἐπὶ τὸ πάθος Ὁ ἐλθὼν εὐλογητὸς εἶ, Σωτήρ. Φρικτή του ἡ λοχεία, Θεοτόκε Μῆτερ Χριστοῦ διό σε μακαρίζομεν πιστῶς γενεαὶ τῶν γενεῶν, δοξος λογοῦντές σε, ἁγνὴ, εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. Επταπλασίως κάμινον. Τότε ἐμοὶ γνωσθήσεσθε μαθηταί, Σώτερ, έλεξαν ὅτε ἐντολῶν ἐκπληρωταί γενήσεσθε ἐμῶν ὥστερ ἔφησα· ἐθελοντὶ ἐρχόμενος πάθος πρὸς σεπτόν, δι' οὗ ἀπάθειαν τᾶς τις κομίσεται κραυγάζων, Ἱερεῖς, ἀνυμνεῖτε. Ἐν ἑαυτοῖς ταπείνωσιν ἀληθῆ περιφέροντες, τὸν ταπεινωθέντα με Θεόν μιμήσεσθε, τοῖς φίλοις ἑβδη σας, πάθος, Χριστέ, πρὸς θεῖον μολών. Ο οὖν ὑψηλός θέλων γενέσθαι καὶ πρῶτος, τῶν πάντων δοῦλος ἔστω τῇ προθέσει, κραυγάζων· Λαὸς ὑπερυψοῦτε Χριστὸν εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Τύπον παθῶν τοῦ σώματος καὶ ψυχῆς ἐκκαθάρω μεν, καὶ τῷ καθαρῷ ἀκολουθῆσαι σπεύσωμεν, πρὸς πάθος ἀπάθειαν παρασχόμενον πᾶσι βροτοῖς σπεύ δεντι Χριστῷ, ᾧ μελωδεί πᾶσα κτίσις, Οἱ παῖδες, αὐτ λογείτε. *Ανευ ὠδίνων τέτοιας τὸν τὴν Εὔαν φυσάμενον ἐκ τῶν ὀδυνῶν, ὧν ἡδονῇ τῆς βρώσεως κλαπείσα ἐκέκτητο, Θεοκυήτορ Δέσποινα· ἂν ἐθελοντὶ πρὸς τὰ μακάριον πάθος ἐρχόμενον ὁρῶσαι, ἀδυνασαι καὶ μέλπεις, Δαὸν ὑπὸ Χριστὸν, κ. τ. λ. Εξέστη ἐπὶ τοῦτο οὐρανός. Ιδόντες τὸν ὁμαίμονα Ἰωσὴφ πρὸς πατρός, ἀδελφοί, ἀφικόμενον φθόνῳ δεινῷ λάκκῳ καταφέρουσι, καὶ μακρὰν ἀπεμπολούσι φέροντα πάθους τὴν εἰκόνα τοῦ ἀπαθοῦς Χριστοῦ τοῦ βασιλέως, δια μαθητής δολίως ἀπεμπωλῆσαι έτοιμάζεται. Ερῶν καὶ ἡμερῶν το Δημιουργέ, άγνοιαν τέρν ἡμέραν προέφησας τῆς τοῦ παντὸς κόσμου συντα λείας τοῖς μαθηταῖς· ὅρους ἡμῖν τιθέμενος μετριοφροσύνης, Λόγε Θεοῦ, δι' ἧς ἀνυψωθέντες, τοῦ πλέοD νου τὰς ἐπάρσεις σε δυναστεία ταπεινοῦμεν ἀεί, Σταυρώσωμεν τὰ μέλη δι' ἀληθοῦς ἐγκρατείας, Χριστῷ συσταυρούμενοι, καὶ ἡδονῶν φύγωμεν τὸ βάρος τὸ δυσαχθὲς, καὶ ἐντολῶν γινώμεθα θείων τοῦ Σωτῆρος ἐκπληρωτοί, ἵνα ἐν τῇ μελλούσῃ τῆς κρι σεως ἡμέρᾳ, τῆς κατακρίσεως ῥυσθείημενα Ην πάλαι κατηράσω, Λόγε, αυτήν ἁμαρτίας δεν λοῦσαν τὸ ἄκαρπον. Εν βυθῷ κατέστρωσε ποτε. Συνελθόντες δεῦτε τῷ Χριστῷ πάντες συνανέλθω μεν, τῶν Ἐλαιῶν ἐπὶ τὸ ὄρος σήμερον, κἀκεῖ ἀκου αόμεθα οτα φθέγγεται τοῖς αὐτὸν ἀγαπήσασι, περί τῆς δευτέρας τούτους ἐκδιδάσκων ἐπελεύσεως, Ἐν ἐλαίῳ ἔργων ἀγαθῶν πάντες έτοιμάσωμεν τὰς
col. 3903–3904page 33 of 71
PG 87:3903ψυχικὰς λαμπάδας· ὁ νυμφίος γὰρ ἐξαίφνης ἐφίσταται· μὴ ἀνέτοιμοι ευρεθώμεν, ανόνητα κρούοντες τὴν θύραν, καὶ μὴ συμπαθείας ἀξιούμενοι. Προπορεύονται σου μαθηται, πάθος πρὸς ἑκούσιον, Λόγε θεοῦ, σὲ καθορῶντες σπεύδοντα· Ἰούδας ὁ δ λιος εὐτρεπίζεται τοῖς ἀνόμοις προδοῦναι σε· οὗ τῆς ἀπονοίας πάντας καὶ πωρώσεως ἐξάρπασον. Τὸν Υἱὸν καὶ Λόγον τοῦ Πατρὸς, ὅνπερ ἐσωμάτω σας σῶν ἐξ ἁγνῶν αἱμάτων, Κόρη Δέσποινα, πρὸς τὸ πάθος σπεύδοντα ὁ εὐδόκησεν ὑπομεῖναι, ὡς εξ σπλαγχος βλέπουσα τιτρώσκη, τούτου μακρόθυμον δοξάζουσα. Δεῦτε, λαοί, άσωμεν. Τὸ πονηρὸν ἄρτι συνήχθη συνέδριον, καὶ πονηρ βουλεύεται τοῦ θανατώσαι σε τὴν ζωὴν τῶν ἁπάντων, Ἰούδαν συνεργάτην, Χριστέ, λαβόμενον. Ἡ τοῦ λεπρού πάλαι σκηνὴ ἱλαστήριον τὸν λα σμὸν χωρήσασα πάντων γεγένηται· ὃν εὑροῦσα ἡ πόρνη μυρίων όφλημάτων λύσιν κομίζεται. Νόμους τοὺς τοὺς μὴ συντηρήσας ὁ δείλαιος, φιλο αργυρήσας ώλετο, καὶ παραδοῦναι σε φονευταῖς ἐν θυμεῖται Ἰούδας τὴν ἀγχόνην ἀντιπληρούμενος. Πῶς δι᾿ ἡμᾶς ἔρχῃ παθεῖν, ὑπεράγαθε; Πως πα ραστῆναι βήματι ὡς κριθησόμενος τοῦ Πιλάτου ἀν ἔχῃ; ᾿Αμέτρητος ὁ πλοῦτος τῆς εὐσπλαγχνίας σου. Δὲ περὶ σοῦ πάλαι, Παρθένε, αδόμεναι τῶν θεηγόρων ἄχραντε ρήσεις πεπλήρωνται· καὶ γὰρ ἔτεκες Λόγον σαρκὶ θελουσίως πάθη δεξάμενον. Ἐν βυθῷ κατέστρωσε ποτε. Ἐν κυμβάλοις νῦν Δαυϊτικοῖς ὕμνον ἐπινίκιον τῷ Λυτρωτῇ εὐχαριστοῦντες ᾄσωμεν· εἷλε γὰρ τὸν θά νατον, ἀπολύτρωσιν καὶ ζωὴν χαρισάμενος τοῖς πεπεδημένοις ἀπὸ τοῦ αἰῶνος, ὡς φιλάνθρωπος. Εν νεκροῖς ὀφθεὶς μετὰ ψυχῆς, νέκρωσιν ἐκούσιον ὁ τῇ σαρκί, Χριστέ, καταδεξάμενος, ψυχὰς ἐλευθερώσας, καὶ συνήγειρας, καὶ φωτὶ κατελάμπρυνας, μόνο ζωοδότα, Πάσχα τὸ σεπτὸν καὶ καθαρτήριον. Ὁ τυθεὶς ἀμνὸς ὑπὲρ ἡμῶν, Πάσχα τὸ σωτήριον ἐκ τῶν νεκρῶν ἀναβιώσας σήμερον, ᾅδην ᾐχμαλώτευσεν, ἀφελόμενος οὓς δεσμώτας κατέπιε κράζοντας Μεγάλη, μόνε Λυτρωτά, ή δυναστεία σου. Ο παρθένον δείξας σε ἁγνὴν καὶ μετὰ τὴν κύησιν, ἐκ τῶν νεκρῶν ἐξαναστὰς τριήμερος τὴν κτίσιν ἐφαίδρυνεν, ἀπειρόγαμε παναγία Θεόνυμφε, ὁ δεδοξασμένος Κύριος· ἐνδόξως γὰρ δεδόξασται. Εξήνθησεν ἡ ἔρημος ὡσεὶ κρίνον, Κύριε. Εξάξας ἐν ἀνδρείᾳ πεπεδημένους, Κύριε, τῇ ὑπὸ γῆν καθόδῳ σου αλαζόνα παραπικραίνοντα, ἐθανάτωσας ὄφιν τῷ θανάτῳ σου. Ημέρα ἣν ἐποίησεν ὁ οἰκτίρμων Κύριος, αὕτη ὑπάρχει· πνεύματι καὶ καρδίᾳ ἀγαλλιώμενοι, ἐν αὐτ τῇ εὐφρανθῶμεν καὶ χορεύσωμεν. Διώκτου τυραννίδος λελυτρωμένοι αἵματι τοῦ και θαροῦ ἀμώμου τε ἱερείου, νῦν συστησώμεθα ἑορτὴν ἐν αἰνέσει ἀλαλάζοντες. Τὸ Χαῖρε, σοὶ προσνέμει ἐκ τάφου λάμψα. Κύριος
col. 3905–3906page 34 of 71
PG 87:3905σοὶ γὰρ καὶ μόνη, ἄχραντε, πρέπει, χαρίτωτε, ἡ τῆς Εὔας τὴν λύπην ἀφανίσασα. Ελήλυθας ἐκ Παρθένου. Ἐκ τάφου σε ἀνατείλαντα ἥλιον ἄδυτον, ἀστέρες πολύφωτοι οἱ μαθηταὶ θεασάμενοι, πᾶσαν τὴν ὑφ ήλιον τῇ τοῦ κηρύγματος αἴγλῃ κατεφώτισαν. Χορεύσωμεν ἑορτὴν συστησάμενοι πνεύματι· ἀν ἔστη ὁ Κύριος, Πάσχα τὸ θεῖον εὐφρόσυνον χάριν παρεχόμενος τοῖς τὴν αὐτοῦ προσκυνοῦσι συγκατάβασιν. Μηνύουσαι τὴν σεπτήν σου γυναῖκες ἀνάστασιν, τοῖς φίλοις σου, Δέσποτα, περιχαρῶς τοῦτο ἔλεγον, Ιδομεν τὸν Κύριον, καὶ πρωτοδότως τὸ Χαῖρε, ἀπει λήφαμεν. Συγχαίρει σοι γυναικῶν μυροφόρων, πανάμωμε, χορὸς ἁγιώτατος, ἐξαναστάντα θεώμενος λόγον εν ἐκύησας ὑπὲρ αἰτίαν καὶ λόγον. Ο τοῦ φωτὸς χορηγός. Ο φωτός χορηγός ὑπὸ τὴν γῆν μετὰ ψυχῆς γέ γονε, καὶ τοὺς ἐκεῖ δεσμώτας ἐξάξας ἀνέστη κρα ταιῶς, τὴν ἀθανασίαν πιστοῖς χαρισάμενος. Συνενεκρούμην σοι χθὲς νενεκρωμένῳ δι' ἐμὲ, Κύ μ:ε· σήμερον δὲ συζωοποιοῦμαι, ζωὴν ἀληθινὴν ἔχων σε καὶ Πάσχα ψυχῆς καθαρτήριον. Βακτηρευόμενοι και στηριζόμενοι σταυρῷ φάγω μεν τὸ καθαρὸν Πάσχα, τὰς πικρίδας σαρκὸς τῶν ἡδονῶν ἐκ τῆς διανοίας ἡμῶν ἀπελαύνοντες. Η βασιλὶς τοῦ παντὸς τὸν Βασιλέα τοῦ παντὸς τέσ ξασα, ὡς ἐκ παστοῦ τοῦτον τῆς γαστρός σου ὡραῖον ὁρῶσα τάφου προελθόντα, ἀγάλλου καὶ χόρευε. Ἐν ἀβύσσῳ πταισμάτων κυκλούμενος. Λαμπροφόρος ἡμέρα ἐγέρσεως, πάντες λαμπροφόροι ψυχαῖς χρηματίσωμεν· ὁ Λυτρωτὴς ἐγήγερται, τὰ τοῦ ᾅδου κενώσας βασίλεια. Ἱερῶν γυναικῶν ὁ κατάλογος, βλέψας τὴν ζωὴν ἐκ νεκρῶν ἀνατείλασαν, τοῖς μαθηταῖς συνέχαιρε, καὶ τὸ Πάσχα τὸ θεῖον ἑόρταζεν. ᾿Απεπαύθη τῆς λύπης τὰ δάκρυα· ὁ χαροποιός Ἰησοῦς γὰρ ἐγήγερται, συνεξεγείρας ἅπασαν τῶν βροτῶν τὴν οὐσίαν ὡς εὐσπλαγχνος. Παρθενίας τὰς πύλας οὐκ ἤνοιξας, μνήματος σφρα γίδας οὐκ ἔλυσας, Δέσποτα, ἐξαναστάς τριήμερος, ὁ βουλήσει τὸ πᾶν ἐργαζόμενος. Αντίθεον πρόσταγμα. Διώκτης ολέθριος ἐξηφανίσθη· τοῦ ᾅδου κεκένωται τὸ ἀφεγγὲς βασίλειον· Χριστὸς γὰρ τὸ ἄχρονον φῶς καὶ ἀνόλεθρον ἥστραψεν· ἀνέτειλε, χαρᾶς τὴν οἰκουμένην πληρώσας σήμερον. Κρουνοὺς ἐπαφῆκάς μοι ἀθανασίας, πλευρὰν δρυτ τόμενος καὶ χεῖρας, υπεράγαθε· θανάτῳ δὲ θάνατον, Σῶτερ, ἐνέκρωσας, καὶ συνεξανέστησας νεκροὺς τῇ σῇ ἐγέρσει, ὁ ὑπερένδοξος. Κλαιούσαις ἐβόησας ταῖς μυροφόροις, Χριστέ, Εξ εγήγερμαι· τὸν θρήνον ἀπορρίψατε, τοῖς φίλοις μου εἴπατε, καθυπαντῆσαί μοι καὶ τὴν ἐπινίκιον ᾠδὴν ἀναφωνῆσαι τῇ δυναστεία μου. Παρθένον τηρήσας σε μετά τον τόπον, ὁ πάντα
col. 3907–3908page 35 of 71
PG 87:3907βουλήματι τῷ θείῳ ἐργαζόμενος, ὡράθη ὡς ἄνθρωπος, θεοχαρίτωτε, πᾶσι τὴν ἀνάστασιν διδοὺς, ὡς εύ εργέτης καὶ ὑπερένδοξος. Τὸν ἐν καμίνῳ τοῦ πυρός. Ως ἐκ παστάδας φωταυγὴς καὶ ὡραῖος, Ἰησοῦ, νυμφίος ὤφθης, ὁ καινίσας τῷ τάφῳ τὴν ἀφθαρσίαν ἡμῖν· νεκρώσας φύλακας, ζωώσας δὲ τοὺς πεπιστευκότας εἰς σὲ τὸν ζωοδότην. Αθανατίσθητε ὑμεῖς τῷ θανάτῳ μου, τοῖς τοῖς εβόας φίλοις· καὶ τὸ Πάσχα τὸ μέγα ταῖς πατριαῖς τῶν ἐθνῶν μεγάλως λαμπρώς τε κηρύξατε, ἵνα γνώσι πάντες Χριστὸν νικοποιόν με. Ζήσεσθε, φίλοι μαθηταί, ἐν ἐμο!· καὶ γὰρ ἐγὼ ζωὴ ὑπάρχων ἐξανέστην ἐν δόξῃ, καθὼς ὁρᾶτε ὑμεῖς ἐβόας, Σαλπίσατε σάλπιγγι ἐν ἀγαλλιάσει ψυχῆς εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἐγηγερμένον ἐκ νεκρῶν ἡ Παρθένος τὸν Υἱὸν θεα σαμένη, Ωραιώθης, ἐβόα, ζωοποιέ μου Υιέ, θανάτῳ νεκρώσας τὸν θάνατον· ὅθεν σε δοξάζει συμφώνως πᾶσα κτίσις. Τὸν ἐκ Θεοῦ Θεόν Λόγον. Ομοιωθεὶς κατὰ πάντα ἁμαρτήματος δίχα ἀνθρώποις, Ἰησοῦ παμβασιλεῦ, θνήσκεις καὶ τάφῳ κατά κεισαι· μὴ φθορᾶς μετασχὼν δὲ ἀνίστασαι, καινίζων τοῖς πιστοῖς ἀφθαρσίας εισόδους τῇ θείᾳ ἀναστάσει σου. Αὕτη ἡμῶν ἡ ἡμέρα ἣν ἐποίησεν ὄντως ὁ Κύριος, ποιήσας ἐν αὐτῇ ἔνδοξά τε καὶ ἀπόῤῥητα· ἐν αὐτῇ εὐφρανθῶμεν, καὶ κράξωμεν μεγάλῃ τῇ φωνῇ, Το σε βάσμιον Πάσχα ἡμῶν ἐτύθης, Κύριε. Τί μετὰ μύρων ζητείτε το πολύτιμον μύρον; Του ᾅδου τὸ δυσῶδες ἀφελών, λύσιν δεσμώταις διέπνευσε, καὶ ἀνέστη ἐν δόξῃ· ἐμπλήσθητε χαρᾶς, ταῖς γυναιξὶν ὁ ἀστράπτων τῷ τάφῳ ἄγγελος ἀνεβόησεν. δ Σὺν γυναιξί μυροφόροις, σὺν σοφοῖς ἀποστόλοις, ὁρῶσα τὸν Υἱόν σου καὶ Θεὸν ἐγηγερμένον, πανάμωμε, ἐκ νεκρῶν, καθὼς εἶπεν, εόρτιον ἀνάλαβε χαράν, δυσωποῦσα ἀπαύστως σωθῆναι τὰς ψυχὰς ἡμῶν. Ὁ τὰ ὕδατα πάλαι. Ὁ τὴν γῆν ἐφ' ὑδάτων πάλαι κρεμάσας, κρεμνᾶται ἐθελουσίως τῷ ξύλῳ ἐκ πλευράς βρύει δὲ Οεωρ ἀφέσεως, καὶ τὴν ἀναβλύζουσαν τῇ παραβάσει κακίαν ξηραίνει ὡς εὐσπλαγχνος, ὅτι δεδόξασται. Ἐκ τῆς γῆς πρὸς τὰ ἄνω ἀνενεχθέντες, τοῦ Πά σχα τῇ λαμπροτάτῃ ἡμέρᾳ, ἐν αὐτῇ σήμερον χορού; στησάμενοι, αίνον ἀναπέμψωμεν τῷ νεκρωτῇ τοῦ θανάτου, μόνῳ βασιλεῖ ἡμῶν, ὅτι δεδόξασται. Τὸ ἀτίμητον μύρον τί μετὰ μύρων, γυναίκες, ἐπι ζητεῖτε; ἐν τάφῳ ὁ φανεῖς ἄγγελος λαμπρῶς ἐβότ σεν - "Απιτε, κηρύξατε τοῖς μαθηταῖς, ἐξανέστη, καὶ κατευωδίασε τῆς γῆς τὰ πέρατα. Τὸν Υἱόν σου, Παρθένε, έγηγερμένον ἐκ τάτου ὡραῖον κάλλει ὁρῶσα, μαθηταῖς, ἄχραντε, λαμπρῶς συνέχαιρες· ὅθεν σος κραυγάζομεν· Χαρᾶς ἡ αἰτία, χαῖρε ἡ ἀνεύρεσις, ζωῆς φανέρωσις. Λαός μου, ὅτι πάντων κυριεύω νεκρῶν καὶ ζώντων. Ὡς Θεὸς καὶ κατάγω καὶ ἀνάγω ἐκ γῆς, καὶ τώζω
col. 3909–3910page 36 of 71
PG 87:3909τοὺς βοώντας· Σῶσον, Σῶτερ, ο σώτας τὸν Ἰσραὴλ ἐν δουλείας. Το καταπέτασμα ἰδόντες οἱ παράνομα σχιζόμενον, τῇ σῇ σταυρώσει, Αυτρωτά, διεσχίσθησαν ώς γέγραπται· καὶ μὴ κατανυγέντες, όξος πλεῖν προσέφερον σοι χολῇ μεμιγμένον. Τὴν ἁμαρτίαν μου ἐξήλωσας ἡλωθεὶς ἐν ξύλῳ, Κύ ριε· καὶ ἐν τῷ τάφῳ ὡς νεκρὸς ἀφύπνώσας, τοὺς ὁπνώττοντας εξήγειρας ἐκ τάφων βλέψαι τὸ φῶς τῆς ἀναστάσεώς σου, Σώτερ ζωοδότα. Το Πάσχα μέγα καὶ σεβάσμιον τῆς φθορᾶς δι' οὗ ἐβούσθημεν, καὶ σκοτασμοῦ τῶν ἡδονῶν καὶ δουλείας τοῦ πικροῦ Φαραώ· Θεοῦ Υἱὲ καὶ Λόγε, δίδου ἡμῖν κατατρυφῆσαι τῆς σῆς βασιλείας. Τὸν γεννηθέντα ἐξ ἁγνῶν σου, ἀεὶ Παρθένε, αἱμάτ των Χριστόν, καὶ σταυρωθέντα ἐν σαρκὶ καὶ ταφέντα καὶ ζωώσαντα τοὺς πάλαι τεθαμμένους δίδου ἡμῖν, εύτλατον μητρικῇ παρρησία. Ὁ ἐκ μὴ ὄντων τὰ πάντα. Ήλιε δόξης, αόρατε Βασιλεῦ, ὁρῶν σε κρεμάμενον, φῶς συνέστειλεν ἥλιος, καὶ ἡ γῆ ἐσείετο, καὶ ἐδογεῖτο τῷ φόβῳ σου ἡ κτίσις. Σήμερον ὤφθη ὡραῖος ὡς ἐκ παστοῦ Χριστὸς που ρευόμενος ἐκ τοῦ τάφου ὁ Κύριος, καὶ τὴν ὡραιότητα ἡμῖν τῆς θείας εγέρσεως δωρεῖται. Πάσχα Κυρίου τὸ μέγα καὶ ἱερὸν Χριστός· ἐκ τοῦ τάφου γὰρ δεσμῶν ἐλευθερώθητε ἁμαρτίας σήμερον τὸν καταλύτην τοῦ ᾅδου ἀνυμνοῦντες. Τον σταυρωθέντα, ταφέντα καὶ ἐκ νεκρῶν, καθώς προεμήνυσης, ἐγερθέντα τριήμερον, Θεομήτωρ, αύτην σαι, τοῦ διασῶσαι τοὺς δούλους σου, Παρθένε. Εθον πρὸς ἡμᾶς. Βήματι κριτός, ο κριτής, Πιλάτου παρέστηκα;, φέ ρων εμπτυσμούς καὶ ῥαπισμοὺς καὶ καταβὰς εἰς ᾅδην ἐῤῥάπισας τούτου τὸ βασίλειον, ἐξαναστήσας πάλαι οὓς κατέπιεν. Πάσχα ἑορτῶν ἑορτὴ λαμπρὰ καὶ πανήγυρις και σῶν πανηγύρεων, πιστοί, τῷ νικητῇ τοῦ ᾅδου βοήσω μεν, Ειργάσω παράδοξα ἡμᾶς ζωώσας· δόξα τῇ δυο νάμει σου. Χαίρει μαθητῶν. ὁ χορὸς ἰδὼν τὴν διδάσκαλον, θά να τον θανάτῳ ἀληθῶς καταβαλόντα, καὶ τὰ βασίλεια τοῦ ᾅδου κενώσαντα καὶ ἀναστάντα τάφου, καθώς ἔφησεν. Μόνη γυναικῶν τοκετὸν παράδοξον ἔσχηκας, μόνη καθορᾷς ἐκ τῶν νεκρῶν ἐγηγερμένον, Κύρη πανάμωμε, τὸν μόνον Θεὸν ἡμῶν, ὃν ἐκδυσώπει σῶσαι τὰς ψυχὰς ἡμῶν. Ἐπὶ τῆς γῆς ὁ ἀόρατος ὤφθης. Ἐπὶ σταυροῦ ἑκουσίως ὑπνώσας τοὺς ἐν νεκροῖς ἀκουσίως ὑπνοῦντας μετὰ ψυχῆς ἐν αὐτοῖς καταβάς, φιλάνθρωπε, κραταιώς συνεξανέστησας. Μετὰ νεκρῶν μὴ ζητεῖτε τὸν ζῶντα· μετὰ κλους θμῶν τὴν παράκλησιν πάντων βλέψαι μὴ θέλετε, ὁ ἀστράπτων ἄγγελος μυροφόροις ἀπεφθέγγετο. Τῶν μαθητῶν ἐκ νεκρῶν σε ὁ δῆμος εωραχὺς ἀνα τα
col. 3911–3912page 37 of 71
PG 87:3911λάμψαντα, Λόγε, χαρᾶς πεπλήρωται καὶ κροτεῖ ἐν Πνεύματι Πάσχα θεῖον καὶ σωτήριον. μου ο Η ἂν ἐκ τῶν σῶν παναγίων αἱμάτων ὑπερφυῶς ἐσω μάτωσας Λόγον, ἀναβιώσαντα ἐκ νεκρῶν τριήμερον ἐθεάσω, Μητροπάρθενε. Αβυσσος ἐσχάτη ἁμαρτιῶν. Ασατε καὶ ψάλατε τῷ Θεῷ ἑλόντι πάθει τὸν ἁπάν των πολέμιον, καὶ πανηγυρίσατε λαοί, φυλαὶ καὶ γλῶσσαι τῆς γῆς, καὶ κροτήσατε· Ἐξανέστη ὁ Κύ ριος. Τέτρωται τῇ λόγχῃ σου ὁ ἐχθρὸς, καὶ ἡ φλογίνη βομφαία νώτα δίδωσι τοῖς τὴν σὴν ἀνάστασιν εὐ σεβῶς καταγγέλλουσι, καὶ ὑμνοῦσί σε, Ἰησοῦ ὑπερ ἀγαθε. Σήμερον τὴν ἔγερσιν ἀληθῶς αὐτὴν ἑορτάζομεν τοῦ Δεσπότου τῆς κτίσεως ἐν αὐτῇ· τὸν κόσμον γὰρ ἑαυτῷ συνανέστησε, καὶ ἐνέκρωσε νεκρωθεὶς τὸν πολέμιον. Πάναγνε, ή μόνη τῷ πλαστουργῷ καὶ τοῖς ἀνθρώποις ὑπὲρ νοῦν μεσιτεύσασα, τον Υιόν του Ελεων τοῖς ἑπταικόσι δούλοις σου καὶ ὑπέρμαχον χρηματίσαι δυσώπησον. Τρεῖς παῖδες ἐν καμίνῳ. Κροτήσατε, ἔθνη, ψαλμικῶς χείρας σήμερον, ἐξαν έστη ὁ Χριστὸς συνεξεγείρας νεκρούς, μεγαλοφώ πως βοῶντας· Εὐλογητὸς εἶ ὁ Θεὸς ὁ τῶν πατέρων ἡμῶν. Στησώμεθα χορείαν μυστικῶς ἀλαλάζοντες τῇ τοῦ Πάσχα ἑορτῇ καὶ ἀνακράξωμεν· Ὁ τὰ μεγάλα ποιήσας εἰς ἀπολύτρωσιν ἡμῶν, εὐλογητὸς εἶ, Χριστέ. Γυναῖκες ἀπὸ θέας γραφικώς δεῦτε σήμερον, τῇ Σιών εὐαγγελίσασθε τὴν ἔγερσιν τοῦ ἐκ Παρθένου τεχθέντος, καὶ τῶν ὠδίνων τῶν πικρῶν τὴν Εὔαν λύ σαντος. Νεφέλη, φωτοφόρε, ὁ οἰκήσας τὴν μήτραν σου ὑπὲρ λόγον μέγας ήλιος, Παρθένε Χριστέ, Ἐξανατείλας τοῦ τάφου, πᾶσαν ἐφώτισε τὴν γῆν θείαις λαμ πρότησιν. Αστέκτῳ πυρὶ ένωθέντες. Ακάνθαις στεφθεὶς ἑκουσίως πρόῤῥιζον τὴν ἄκαν θαν τῆς πλάνης ἀποτέμνεις, ἐν μνημείῳ κατακλεισθεὶς δὲ πάντας τοὺς ἐν μνήματι εξεγείρεις, Πάσχα κρατοῦντας αἰώνιον, ἄναρχε ἀνάρχου Πατρὸς γιὰ καὶ Λόγε. Απιτε ὑμεῖς εἰς τὰ ἔθνη πάντα, ἀποστόλοις ἀνα εβόα ὁ Δεσπότης· διαγγέλλοντες τὴν ἐκ τάφου φριχώ δη μου έγερσιν, καὶ τοῦ ᾅδου ὄντως παντελή καθαί μεσιν, όπως τε θανόντων καὶ ζώντων βασιλεύω. Χαίρετε, βοᾷς μυροφόροις σοῦ, τοὺς ἱερούς κρατού στις πόδας, ὧν τὸν κρότον ὁ προμήτωρ πρὶν ἐφοβήθη, καὶ εὐαγγελιστρίας ἀποστόλοις ταύτας δειχνύεις. Ο Κύριος ἀνέστη, λεγούσας, καὶ ζῇ εἰς τοὺς αἰῶνας. Χαίρεις χαρμονῇ ἀνεικάστῳ βλέπουσα, Παρθένε Θεοτόκε, τὸν Υἱόν σου ὡς πρωτότοκον ἐκ γαστρός
col. 3913–3914page 38 of 71
PG 87:3913σου· οὕτω καὶ πρωτότοκον ἐκ νεκρῶν νῦν δόξῃ θείᾳ ἀνερχόμενον, πρῶτον τὰ τοῦ ᾅδου κενώσαντα τα μ:εῖα. Ἐν νόμῳ σκιὰν καὶ γράμματι, Τὴν ξύλῳ ποτὲ βλαστήσασαν φθορὰν ξύλω ἰατρεύσας, ἐν τάφῳ συγκλεισθεὶς δὲ τοὺς ἐν τάφοις ἤγει ρας νεκρούς· Πάσχα τὸ μέγα καὶ θεῖον, Λόγε ἀνάρ χου Πατρὸς, ὁ τοὺς βροτοὺς συμπολίτας τῶν ἀγγέλων ἐργασάμενος. Κλαιούσαις ποτὲ ἐδία γυναιξὶν ὁ θεῖος ἄγγελος, Χορὰν ἀναλαβοῦσαι ἀποστόλοις σπεύσατε εἰπεῖν, ὡς ὁ Δεσπότης ἀνέστη, καὶ νῦν προάγει ὑμᾶς εἰς Γαλ λαίαν, ὡς εἶπεν πρὸ τοῦ πάθους ὁ φιλάνθρωπος. Αγάλλος, ἡ γῆ, ἀγάλλου, οὐρανέ, βροτοί σκιρτήσατε, ὁ Κύριος ἀνέστη, κατεπόθη θάνατος· λοιπὸν οἱ ἐν δεσμοῖς ἀπ' αἰῶνος ἠλευθερώθησαν, Πάσχα κροτοῦντες τὸ μέγα τὸ φαιδρόν τε καὶ χαρμόσυνον. Τὸ θρήνος, Αγνή, μετῆλθέ σοι λοιπὸν εἰς ἀγαλλίαμα ἰδοὺ γὰρ ὁ Υἱός σου καὶ Δεσπότης πάντων καὶ Θεὸς, ἂν ἐν σταυρῷ κατενόεις κάλλος μὴ ἔχοντα, ἐγηγερμένος ὡραῖος πᾶσαν κτίσιν ἐκαλλώπισεν. Ευφραίνεται ἐπὶ σοί. Εὐφραίνεσθε, οὐρανοῖ, ἀγαλλιάσθω δὲ ἡ γῆ ἅπασα, ἐκ τῶν νεκρῶν σήμερον πάντων ἡ ζωὴ γὰρ ἐγείρεται. Ημαύρωται ὁ Ἐχθρὸς τῇ ἐπιλάμψει σου, Χριστὲ Γλιε· εἶδον δὲ φῶς ἄδυτον οἱ πρὶν ἐν τῷ σκότει καθ ήμενοι. Δουλείας τοῦ νοητοῦ ἀπαλλαγέντες Φαραώ σήμερον Πάσχα Θεοῦ ἅγιον ἁγιαστικῶς ἑορτάσωμεν. Εὐφραίνου, Μῆτερ ἁγνή, τὴν εὐφροσύνην τοῦ παν τὸς βλέπουσα, τὸ κατηφὲς λύσασαν ᾅδου, καὶ βροτούς ἀναπλάσασαν. Επαρθέντας ἰδοῦσα ἡ Ἐκκλησία. Ἐπὶ ξύλου ὥσπερ ἄμπελος, Ζωοδότα, ἀναρτ: θεί, ἐπήγασας οἶνον σωτηρίας πάντας τὸν εὐφραίνοντα διό σοι κραυγάζομεν· Δόξα τῇ δύναμες σου, Κύριε. Πύλαι ᾅδου σοι ἠνοίγησαν, Σῶτερ, φόβῳ· καὶ πιο λωροί σε βλέψαντες περιβεβλημένον στολὴν ἐκδι κήσεως ἐξέστησαν, ἔφριξαν, καὶ ἀπὸ προσώπου σου ἔφυγον. Μετά μύρων σε γυναίκες τὸ θεῖον μύρον ἐπιζητοῦσαι ὄρθριαι ἦλθον πρὸς τὸ μνῆμα· ἄγγελον εύ μοῦσαι δὲ τὴν σὴν καταγγέλλοντα ἔγερσιν, Σῶτερ, κατεπλάγησαν. Επαρθέντα σε ἐν ξύλῳ ἰδοῦσα, Λόγε, ἡ σὲ τεκοῦσα, ἔστενε, τάτῳ δὲ τεθέντα καὶ νεκροὺς ἐγείραντα, εὐφραίνεται βλέπουσα· ἣν ὡς Θεοτόκον δοξάζου μεν. Σύ, Κύριέ μου, φῶς εἰς τὸν κόσμον. Σύ, Κύριε, χερσὶν ὁ ποιήσας τὸν ἄνθρωπον, ἐξέτεινα; ἐπὶ ξύλου τὰς ἀχράντους σου χεῖρας, πλευράν ἐξορυττόμενος. Σύ, Κύριε, ταφεὶς ὡς νεκρὸς ἐν τῷ μνήματι, ἐνα έθαψας τὴν κακίαν τοῦ νεκρώσαντος κόσμον, καὶ πάντας ἐξανέστησαν. Ο πάσχα ἱερὸν καὶ σεπτὸν καὶ σωτήριον· ὦ Εγ ο
col. 3915–3916page 39 of 71
PG 87:3915θεος εὐφροσύνη, διὰ σοῦ τοῖς ἀγγέλοις οἱ γίνει την ήφθημεν. Συνέλαβες Χριστὸν καὶ ἀφθόρως ἐκύησας, τα άμωμε, τὸν τοῦ ᾅδου τὴν ἰσχὺν καθελόντα, καὶ τῶν σαντα τὸν ἄνθρωπον. θύσω σαι μετὰ φωνῆς. Βρώσει με τῇ τοῦ ξύλου κλαπέντα καὶ θνήξαντα, τῇ τοῦ Ἐχθροῦ συμβουλίᾳ ὑψωθεὶς ἐν ξύλῳ ἀν εκαλέσω, καὶ πεσόντα εἰς φθορὰν ἀφθαρσία ἐπι μησας. Σινδόνι ἐνειληθεὶς ταφῇ παραδέδοσαι· καὶ διαβήτη; τοῦ ᾅδου θείᾳ δυναστείᾳ τὰ σπάργανα, ἐξανέστη; ὡς Θεός, ζωοδότα, τοῦ μνήματος. Κύριον τοῦ παντός, κυριώνυμε, τέτοκας, τὸν καλ ελόντα τὸ κῦρος τοῦ θανάτου, πᾶτί τε τοῖς ἀνθρώποις παρασχόντα ἀθανασίαν καὶ ἀπολύτρωσιν. Ἐν τῇ καμίνῳ ᾿Αβραμ αῖοι παῖδες. Ζωῆς τὴν Πέτραν προσηλωθεῖσαν ξύλῳ τῷ τοῦ σταυροῦ, πέτραι καθορῶσαι πάλαι φόβῳ πολλῷ διε φάγησαν, καὶ ἥλιος τὸ φῶς ἀπέκρυψε, καὶ τὰ τῆς γῆς ἐπείσθη θεμέλια. Ἐπανακλήσει τῶν πεπτωκότων ἀνακέκληται οἷς βασιλεὺς, ἐντάτῳ στρατιωτῶν φυλαττόντων σε, φιλάνθρωπε. Ευλογημένος ἐν τῷ ναῷ τῆς δόξης σου, Κύριε. Αδου ταμιείων πεπεδημένους ἐξήρπασας, Λόγο. τοῦ Πατρὸς δυνάμει παντουργικῇ, καὶ βοῶντας ἐξαν έστησας· Εὐλογημένος εἴ. Ἐγηγερμένον ἐκ τῶν νεκρῶν τὸν ζωῆς Κύριον, Κόρη, κατιδοῦσα χαίρεις συμμαθηταῖς σὺν αὐτοῖς τῶ μέλπεις πάντοτε· Εὐλογημένος εἶ, Κύριε. Χεῖρας ἐκπετάσας Δανιήλ. Ύψωσας παλάμας ἐν σταυρῷ, καὶ τὰ θεμέλια της γῆς ἐδόνησας· τοὺς δὲ τὴν ἔκπτωσιν, Δέσποτα, δι ξύλου ὑπομείναντας πρὸς ἑαυτὸν χαρμονικώς βοῶντα; εἷλκυσαι· Εὐλογεῖτε, πάντα. Λάκκῳ σε κατέθεντο νεκρὸν νεκροῦντα θάνατον, ζωοποιοῦντα δὲ οὓς ἀπενέκρωσε δήγματι Ισβάλῳ ὁ ἀρχέκακος, Λόγε Θεοῦ μονογενής· διὸ βοῶμέν σοι, Εὐλογεῖτε. Πάσχα ἡ χαρμόσυνος ἡμῖν ἡμέρα ἔλαμψεν, ἐν ᾗ ἐσχήκαμεν τὴν ἀπολύτρωσιν ἅπαντες οἱ δουλεία συν εχόμενοι τοῦ πολεμήτορος Εχθροῦ· ὅθεν κραυγάζομεν Η Εὐλογεῖτε, πάντα. Ὁ πᾶσι τὸ εἶναι παρασχών αἰτίαν ἔσχηκε σε της σαρκώσεως, καὶ προελήλυθεν ἄφθορος ἐξ ἀφθόρου τῆς νηδύος σου ὁ ἀφθαρσίαν τοῖς νεκροῖς ἐμπνέων μέ πουσιν· Εὐλογεῖτε, πάντα. Λίθος έχεις ότμητος ὄρους. Ξύλου με καρπῷ, συμβουλίᾳ τραυματισθέντα τοῦ Βελίαρ, σύ τραυματισθεὶς ἐπὶ ξύλου, Χριστέ, ἰάσω καὶ τῆς κατάρας με κατάρα ὑπὲρ ἡμῶν γενόμενος, Λόγε, ἠλευθέρωσας. Τὸν ζωοποιοῦντα τὰ πάντα ἐν τοῖς νεκροῖς τῶς έκζητεῖτε; λύσας τοῦ θανάτου τὸ κράτος, καθώς προείπεν, νῦν ἐξεγήγερται, ταῖς μυροφόροις ἔλεγεν ὁ ἐξαστράπτων θεῖος ἄγγελος. "Ω μακαριώτατον Πάσχα, δι' οὗ ἐκ γῆς μετεβιβάσθη
col. 3917–3918page 40 of 71
PG 87:3917πᾶσα τῶν ἀνθρώπων ἡ φύσις πρὸς τὴν ἐκεῖθεν μακα ριότητα: Πάσχα σεπτὸν καὶ ἄμωμον, σὺ τῶν πιστῶν ἡ ἀπολύτρωσις. Χαῖρε, τῆς χαρᾶς ἡ αἰτία, χαῖρε κατάρας ἀναιρέ τις, χαίροις ὀρθοδόξων τὸ κλέος τῶν σὲ ὑμνούντων τὸ καταφύγιον, Θεογεννήτορ πάναγνε, δι' ἧς φθορᾶς ἠλευθερώθημεν. "Ιππον καὶ ἀναβάτην. Ολος ἐπιθυμία καὶ ὅλος ὢν γλυκασμός, Ἰησοῦ, ἀπεγεύσω χολῆς σταυρῷ κρεμάμενος, τὴν προσγινομένην μοι ἁμαρτίαν, Δέσποτα, πικροτάτην σαφῶς ιώμενος. Ἤκουσε καὶ εὐφράνθη Σιών, ὡς γέγραπται, ἀνα στάντος σου, Λόγε· αἱ ταύτης θυγατέρες γὰρ πρώ ται σε τεθέανται καὶ τὸ Χαῖρε, δέχονται, τῆς κατάρας ἀπολυτρούμεναι. Δεῦρο καὶ τὴν κινύραν Δαυΐδ ἀνάκρουσον, συστησώμεθα, λέγων, ἑορτὴν ἀλαλάζοντες· αὕτη ἣν ἐποίησεν ὁ Δεσπότης Κύριος ἡ ἡμέρα τῆς ἀναστάσεω;. Χαίροις, εὐλογημένη θεοχαρίτωτε, μετὰ σοῦ ὁ Δε σπότης, ὁ καθελὼν τὸν θάνατον, καὶ λύσας τὸν ἄν θρωπον τῆς κατάρας, Δέσποινα, μεσιτεία σου, μητροπάρθενε. "Οτι ἐγώ εἰμι Θεὸς ὁ σάρκα. Ξύλῳ κατέκρινας τὴν ἁμαρτίαν Ἰησοῦ, καὶ ᾄδην ᾐχμαλώτευσας τεθεὶς ἐν τῷ μνημείῳ, καὶ ἀνέστης ὡς Θεός, συνεγείρα; τὸν κόσμον δοξολογοῦντα τὴν δυναστείαν σου. Πάντα, κροτήσατε χεῖρας, ἔθνη, ψαλμικῶς, ἀνέστη τὰ βασίλεια κενώσας τοῦ θανάτου ὁ ἀθάνατος Θεός, βασιλεύει δὲ γῆν ἐπὶ πᾶσαν ὡς Βασιλεὺς τοῦ παν τός. Πάσχα σωτήριον, Πάσχα ανάκλησις ψυχῶν, ἡμέρα εὐφροσύνη; καὶ χαρᾶ; αὕτη ὑπάρχει· εὐφρανθῶμεν μυστικῶς καὶ Χριστὸν τὸν τῶν ὅλων Θεὸν Σωτῆρα δοξολογήσωμεν. *Ον ἐσωμάτωσας λίγον, πανάμωμε ἁγνὴ, εὐφραίνου, ἐκ νεκρῶν ἐγηγερμένον καθορῶσα, καὶ ἱκέτευε αὐτὸν, τοὺς ἀεί σε τιμῶντας σῶσαι κινδύνων και περιστάσεων. Ο πήξας ἐπ' οὐδενὸς τὴν γῆν. Φωστῆρες ἐπὶ σταυρού σε βλέποντες, Ηλιε, άπλω θέντα γνώμῃ τὸ φῶς συνέστειλαν, γῆ πᾶσα ἐσείσθη, ναοῦ φαιδρότης διεῤῥάγη καὶ τὰ μνημεῖα ἀνεῴχθησαν, καὶ νεκροὶ τῶν τάφων ἀνέστησαν. Σινδόνι καθαρωτάτῃ φόβῳ εἰλήτα, σε Ἰωσήφ και λύπτει, Λόγε, ἐν μνήματι τὸν προσεπενδύοντα ἀεὶ τὸν οὐρανὸν νεφέλαις, καὶ τοῦ προπάτορος ἐνθάψαντος πᾶσαν ἁμαρτίαν, φιλάνθρωπε. Τὴν λίθον ἀποκυλίσας ἀπὸ τοῦ μνήματος, γυναιξὶν ἐβόα ὁ θεῖος ἄγγελος, Τίνα μετά μύρων ὡς θνητὸν ἀφίκετε ζητοῦσαι; ὁ ζωοδότης ἐξεγήγερται, θείας (υμηδίας εμπλήσθητε. Ἐκ τάφου ὡς ἐκ παστοῦ νυμφίον, Πανάμωμε, τὸν Χριστὸν ὁρῶτα ἐκπορευόμενον ὅλον ὡραιότατον σα
col. 3919–3920page 41 of 71
PG 87:3919φῶς, χαρὰν ἀναλαβοῦσα τοῖς μαθηταῖς συνέχαιρε; λέγουσα " 'Ανέστη ὁ Κύριος. Τὴν θείαν ἐννοήσας σου κένωσιν. Τὸν ἔριν ἐπὶ ξύλου ἐνέκρωσας, καὶ λογισθεὶς ἐν τοῖς νεκροῖς, ὁ ἐν νεκροῖς ὢν ἐλεύθερος, ἐλευθερία παρέσχες δεσμώταις τοῖς ἐκεῖσε ὑπάρχουσιν. Ο Κύριος σαφῶς ἐβασίλευσεν, ἀγαλλιάσθω τ γῆ, οὐ κυριεύει ὁ θάνατος, οὐ βασιλεύει ὁ ᾅδης· οὓς εἶχε γὰρ δεσμίους ἐξήμεσεν. Γυναίκες μετὰ μύρων θεόφρονες τί ἐν τῷ τάφῳ, ὡς θνητόν, Χριστὸν ζητεῖτε; ἐγήγερται, τὸ τοῦ θανάτου δυσῶδες ἐνθάψας, καὶ πιστοὺς εὐωδίασε. Χριστὸν τὸν προελθόντα ἐκ μήτρας σου, καὶ παρ θενίας μηδαμῶς σφραγίδας λύσαντα, ἄχραντε, καὶ ἀναστάντα ἐν δόξῃ δυσώπει εἰρηνεῦσαι τὰ σύμ παντα. ῾Ο ἀναβαλλόμενος φῶς ὡς ἱμάτιον. Ωρυξαν τὰς χεῖράς σου, Σώτερ, καὶ πόδας σου οἱ Θεοκτόνοι, ἐπὶ σταυροῦ σε φθόνῳ ἀναρτήσαντες, καὶ χολὴν καὶ ὄξο; ποτίσαντες, μακρόθυμε. Ἡ ζωὴ ἐν μνήματι πῶς κατατίθεται; πνοὴν ὁ πᾶσι βροτοῖς παρέχων ἄπνους πως γνωρίζεται; τοῖς νεκροῖς ἐμπνέων ζωὴν καὶ ἀπολύτρωσιν; Πάσχα τὸ μακάριον δι' οὗ ἀνήλθομεν ἐκ γῆς κεντ Ομόνων, Πάσχα δουλείας δι᾿ οὗ ἐλυτρώθημεν, καὶ ἐπαγγελίας πρὸς γῆν διεβιβάσθημεν. Χαίροις, ἀπειρόγαμε καὶ παντευλόγησε, κατάρας λύσις, δι' ἧς ὁ κόσμος ἀνέστη τοῦ πτώματος, καὶ τοῦ ζωοδότου δοξάζει τὴν ἀνάστασιν. Μαινομένην κλύδωνι. Σταυρωθεὶς ἀνέφξας κεκλεισμένον τῇ παρακε Ἰησοῦ Χριστέ μου, τὸν παράδεισον, καὶ ἀναστάς πάντας πιστοὺς συνανέστησας. Ἔθεντο ἐν λάκκῳ σε κατωτάτῳ ἄφωνον νεκρόν, τὸν νεκροῖς ἐμπνέοντα ἀνάστασιν, Ζωοδότη, καὶ τοὺς ἐν ᾅδῃ ζωώσαντα. Γυναιξὶν ἐξόησε θρηνωδούσαις ἄγγελός ποτε· Ο Χριστὸς ἐγήγερται· πορεύθητε, ἀποστόλοις τούτου τὴν ἔγερσιν εἴπατε. Χαῖρε, σοὶ προσφθέγγεται ὡς αἰτίᾳ οὔσῃ τῆς χαρᾶς, ἀναστὰς, Παρθένε, ἐκ τοῦ μνήματος ὁ Δεσπό της, ὃν ὑπὲρ πάντων ἱκέτευε. Ὁ ὑπερυψούμενος τῶν πατέρων Κύριος. ῾Ο ἀπερινόητος σάρκα ἐνδυσάμενος σταυρὸν κατ εδέξατο, καὶ θάνατον ὤλεσε θανάτῳ τοὺς θανόντα; βουληθεὶς ἀθανατίσαι. Πάσχα ἡ πανήγυρις πάντες ἑορτάσωμεν, Χριστός ἐκ τοῦ μνήματος ηγέρθη τριήμερος, φωτίζων τους βοῶντας· Ο Θεός, εὐλογητὸς εἶ. Γύναι, τί τοῖς δάκρυσι πικρῶς νῦν συγκέχυται; Χριστὸς ἀπεφθέγγετο πλησίον τοῦ μνήματος τῇ Κόρη μελωδούσῃ· Ὁ Θεός, εὐλογητὸς εἶ. Μόνη πρὸ τῶν ἄλλων σε γυναικῶν τεθέαται, Χριστέ, ἐκ τοῦ μνήματος ὡραίως αστράψαντα, ἡ μόνη των αγία ἐπακούσασα τὸ Χαῖρε,
col. 3921–3922page 42 of 71
PG 87:3921Σιὶ τῷ παντουργῷ. Σὲ τὸν παντουργὸν ἀναρτηθέντα ξύλῳ χολήν σε παράνομοι ἐχθροὶ ἐπότιζον, μέλι ἐκ πέτρας θηλάσαν τες, διψῶντες πάλαι ἐν ἐρήμῳ τῇ σῇ, Χριστέ, προσ τάξει. Νέκρωσιν, Χριστέ, ἐπὶ σταυροῦ ὑπέστης, τεθεὶς δὲ ἐν μνήματι νεκρός τριήμερος πάντας ἐγείρεις νεκροὺς ἀπ' αἰῶνος, ἀνυμνολογοῦντας τὴν σὴν φιλανθρωπίαν. Δεῦτε, μυστικῶς, ἀλαλαγμῷ ἐν Θεῷ τὰς χεῖρας κροτήσωμεν, και μελωδήσωμεν, Πάντα τὰ ἔργα, τὸν Κύριον ὑμνεῖτε. Χαίρεις ἐκ νεκρῶν τὸν Κτίστην κατιδοῦσα, 'Αγνή, ἐγειρόμενον, καὶ πᾶσι νέμοντα χάριν ζωήν τε, καὶ τὴν ἐλευθερίαν τοῖς ὁμολογοῦσιν αὐτὸν Θεὸν τῶν ὅλων. Ησαΐα, χόρευε. Ὁ Χριστὸς ἐγήγερται καταλύσας κράτος τοῦ Εχθροῦ· εὐφραίνεσθε, οὐρανοὶ, χόρευε, ἡ γῆ, οὐκέτι ὁ θάνατος βασιλεύει· οὓς γὰρ πονηρῷ κράτει ἐδέσμευσεν, ἀφηρέθη θείῳ νεύματι. Γυναικῶν κατάλογος μυροφόρων τάφον τῆς ζωῆς προέφθασεν ἐν σπουδῇ μύρα ἐμφανῶς κομίζων μυρίσαι σε τὸν τῶν μύρων θεῖον μυρισμόν· ἐξανας πάντα δὲ κατιδών σε ἐμεγάλυνε. Δεκτὴ ἣν ἐποίησεν ὁ Δεσπότης Κύριος ἐστὶν ἡμέρα περιφανὴς καὶ περικαλλής· ἐν ταύτῃ χορεύσωμεν, ἐκβοῶντες, Δέσποτα Χριστέ, σῶσον τοὺς δούλους σου, τοὺς ἐν πίστει προσκυνοῦντάς σε. Παρθενίας κάλλεσιν ὡραιώθης, ἄχραντε ἁγνὴ, τεκοῦσα τὸν ποιητὴν πάντων καὶ Θεὸν, τὸν ᾅδην σκυλεύσαντα καὶ τοῖς νεκροῖς νέμοντα ζωήν, οὗ τὴν ἀνάστασιν θεοφρόνω; ἑορτάζομεν. Τμηθεῖσα τμᾶται. Μωϋσῆς ἐτύπου πάλαι σου, Χριστέ, τὴν θείαν σταύρωσιν, τὸν ὄφιν ἀνυψῶν· καὶ γὰρ σταυρωθείς ἐνέωξας ἡμῖν τοῦ παραδείσου πύλας· τεθεὶς δὲ ὥσπερ νεκρὸς ἐν τῷ μνήματι νεκρούς συνανέστησας, καὶ ᾄδην ἐγύμνωσας. Χριστὸς ἀνέστη· ᾄσωμεν, λαοὶ, καὶ μεγαλύνωμεν τὸ ὄνομα αὐτοῦ, καὶ χορεύσωμεν, καὶ ψάλωμεν αὐτῷ πιστῶς ὡς νικητῇ τοῦ ᾅδου· καὶ βοήσωμεν λαμπρῶς, Ἐξεγήγερται ὁ Κύριος, ἅπαντες φαιδρῶς ἑορτάσωμεν. ᾿Αγαλλιάσθω ἅπασα ἡ γῆ, Χριστὸς ἐγήγερται ζωκότας τους νεκρούς· μυροφόροις τε τό Χαίρετε, βοᾷ αὐταῖς ἐμφανισθεὶς τὸ πρῶτον, "Απιτε, παρεγγυών νῦν τοῖς φίλοις μου τὴν θείαν μου ἔγερσιν σπουδαίως κηρύξατε. Χαῖρε, χωρίον τοῦ Δημιουργού, χαῖρε, παράδεισε Κυρίου λογικέ, χαῖρε, οὐρανὲ καὶ θρόνε καὶ σκηνή ἐν ᾗ Ποιητὴς σκηνώσας, τὸ τοῦ ᾅδου ἀμειδές, ἁγνή, σκήνωμα, σκυλεύσας ἀνέστησεν ἐκεῖ τοὺς καθεύδοντας. Κύριος ὢν πάντων καὶ κτίστης Θεάς. Σταύρωσιν ὑπέστης θελήσει, Χριστέ, καὶ ἐνείδη, ὅπως ἡμῶν πάντων ἄρῃς τὸ ὄνειδος καὶ κατῆλθες ἐν τάφῳ ὡς θνητούς ἀνιστῶν καταφθαρέντας· δόξα τῇ παντοδυνάμῳ σου ἐξουσία, πολυέλεε.
col. 3923–3924page 43 of 71
PG 87:3923Ο Νῦν ἐβασίλευσεν ὁ Κύριος, τὸ πικρὸν τοῦ τυραννοῦντος κράτος καταβαλών κραταιώς, καὶ τοῦ του βασίλεια σαφῶς σκυλεύσας, καὶ δεσμίους ἐξάξας ἀπὸ τοῦ αἰῶνας κράζοντας, Δόξα, Δέσποτα, τῷ κράτει σου. Αὐτή, καθώς βοᾷ Δαβιδ ἐν Ψαλμοῖς, ἀληθῶς ἡ φωταυγής ἡμέρα τοῦ Πάσχα πέφυκεν, ἣν ὁ πάντων ἐποίησε Θεός· χορεύσωμεν ἐν ἀγαλλιάσει σὺν ταῖς οὐρανίαις τάξεσι, καὶ Χριστὸν δοξολογήσω μεν. Δέσποινα τῶν πάντων ὑπάρχουσα, ὡς τεκοῦσα του παντὸς τὸν Κτίστην, θεοχαρίτωτε, ὁπηνίκα ἑώρακας αὐτὸν ἐκ τάφου ἐγερθέντα ἐπλήσθης θείας χαρμονής δοξάζουσα τὴν αὐτοῦ μεγαλειότητα. Προκατιδὼν ὁ προφήτης. Λαμπροφορείτω ἡ κτίσις· Κύριος ἐκ νεκρῶν ἐξεγήγερται, καὶ πᾶσαν συνεξήγειρε κτίσιν ἑαυ τῷ, κενώσας γαστέρα καὶ ταμιεῖα ᾅδου καὶ θα νάτου σθένει θεϊκῷ, ὃν ἐν πίστει καὶ πόθῳ κα ξάσωμεν. *Ω ἱερώτατον Πάσχα παντὸς τοῦ κόσμου και θάρσιον, Λόγε Θεοῦ καὶ δύναμις, δίδου καθα ρῶς μετέχειν σου ἡμᾶς τοὺς εἰλικρινεί σε γνώ μῃ εὐσεβῶς δοξάζοντας ἀεὶ ἐκ νεκρῶν ἀναστάντα τριήμερου. Μύρα σὺν δάκρυσι πάλαι γυναίκες θεῖαι κομίζουσαι, καθήμενον τῷ μνήματι εἶδον προφανῶς ἀσώματον βοῶντα ἄγγελον ταύταις· Παύσασθε πικρῶς δακρύουσαι· καὶ γὰρ ὁ Χριστὸς καὶ Θεὸς ἐξεγήγερται. Πεῖραν, Παρθένε, μή γνοῦσα ἀνδρὸς, τὸν Κύ ριον τέτοκας, παρθένος μετὰ κύησιν μείνατα φρικτῶς· διό σε ἀληθῶς πάντες Θεοτόκον ἄφθο ρον ἀεὶ οἱ πιστοὶ ὁμοφρόνως δοξάζομεν. Τῷ συνδέσμῳ τῆς ἀγάπης. Τῷ σταυρῷ σου τὴν εἰρήνην παρασχόμενος πᾶσι, Κύριε, καταβέβηκας εἰς ᾅδου, καὶ τὸ φῶς τοῖς ἐκεῖ. σε καταπέμψας πεπεδημένοις, καὶ συνεξήγειρας τούτους τῇ ἐγέρσει σου τῇ τριημέρα. Ἐκ χοὺς ὁ διαπλάσας τὸν ἄνθρωπου τά λαι, Δέσποτα, εἰς θανάτου χοῦν κατῆλθες, καὶ δεσμῶν ἀλύτων ἐξήρπασας τοὺς ἀπ' αἰῶνος νε κροὺς δοξάζοντάς σου τὸ κράτος, Ὕψιστε, καὶ δυ ναστείαν. Ἐξ Αἰγύπτου οἱ τῆς πλάνης λυτρωθέντες τὸ Πάσχα σήμερον τὸ φαιδρότατον ἐν πίσ στει ἐπιτελέσωμεν, καὶ δοξάσωμεν, τὸν ἀνα στάντα Χριστὸν τριήμερον, καὶ φωταγωγήσαντα τὴν οἰκουμένην. Τὸ ἀλατόμητον βρος, την λυχνίαν καὶ θείαν τρά πεζαν, την κιβωτόν τὴν ἁγίαν, τὴν τοῦ μάννα στα μνον τὴν πάγχρυσον, τοῦ βασιλέως τὸν ὑψηλότατον θρόνον ἀνυμνοῦμέν σε, Θεοκυήτορ. Αβυσσος ἐσχάτη ἁμαρτημάτων. Πάλαι σου τὸ πάθος προδιετύπου σαφῶς Ἰσαάκ ὡς ἀρνίον γὰρ ἐθελουσίως, θεὲ τῶν ὅλων, ἐτύθης, εἰς κόσμου παντελῆ ἀπολύτρωσιν, Τέτρωται ὁ ἄδης πλευρὰν τρωθέντος του, Δέσποτα,
col. 3925–3926page 44 of 71
PG 87:3925καὶ ἀπέλυσε τοὺς πρὶν δεσμῶτας, μετά ψυχῆς κατ ιδών σε ἐν τοῖς καταχθονίοις γινόμενον. Μύρα του γυναίων ὡς τεθνηκότι κομίζει χορός ἀλλὰ βλέψας σε έγηγερμένον τοῖς ἱεροῖς ἀποστόλοις συνέχαιρε δοξάζων σε, Κύριε. "Αγιον ἁγίων, ὑπεραγία, τεκοῦσα Θεόν, τοῦτον θνή ξαντα ἐθελουσίως καὶ ἐκ νεκρῶν ἀναστάντα ἰδοῦσα, εὐφροσύνης πεπλήρωσαι. Οἱ παῖδες ἐν Βαβυλῶνι. Οτε σε ἥλιος εἶδε σταυρῷ κρεμάμενον, Ηλιε, ἐσκοτίσθη, καὶ γῆ ἐσαλεύθη, καὶ πέτραι εσχί. σθησαν, καὶ οἱ νεκροὶ ἀνέστησαν ἐκ τῶν τάφων ὑμνοῦντές σε. Προσομιλῶν τοῖς ἐν ᾅδη μετὰ ψυχῆς, ὁ Θεὸς ἡμῶν, συνεγείρεις νεκροὺς τῇ ἐγέρσει τῇ φρικτή σου κραυγάζοντας, Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε δ Θεός. Τὰς ἀρετὰς ὡς χιτῶνας ἀμφιασθῶμεν ἀστράπτοντες τῇ ἡμέρᾳ, πιστοί, τῇ τοῦ Πάσχα, καὶ λαμ πρῶς ἐκβοήσωμεν· Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε ὁ Θεός. Τὸν νικητὴν τοῦ θανάτου καὶ σὸν Υἱὸν καὶ Θεὸν ἡμῶν κατιδοῦσα, ἁγνή, ἐγερθέντα ἐκ τοῦ τάφου ἐκραύγαζε· Εὐλογητὸς εἶ, Κύριε ὁ Θεός. Νόμων πατρῴων οἱ μακαριστοί. Σταυροῦσαι θέλων, ὑπεράγαθε, καὶ ἐν καινῇ μνη μείῳ ἄπνους κατάκεισαι, καὶ νεκροῖς ἐμπνέεις, Δέσποτα, ζωήν, ζωὴ ὑπάρχων, καὶ συνεγείρεις και σμον ἑαυτῷ ἐξεγερθείς, ἀνυμνοῦντα τὸ κράτος σου και φύσῳ μελῳδοῦντα· Τὸν Κύριον ὑμνεῖτε, τὰ ἔργα. Ἐν κατωτάτῳ λάκκῳ, Κύριε, σοῦ καταβάντος, πᾶσα φύσις ἀνήνεκται τῶν ἀνθρώπων, καὶ λελύ τρωται καθείρξεως ζοφώδους ὑμνολογοῦσα σου τὴν εὐσπλαγχνίαν τὴν πολλὴν, καὶ τὴν ἄπει μον δύναμιν, καὶ φόβῳ μελωδοῦσα· Τὸν Κύριον ὑμνεῖτε. Πάσχα τὸ θεῖον καὶ σεβάσμιον, Πάσχα σωτη ριῶδες, Πάσχα μακάριον ἑορτάσωμεν γηθόμενοι· καὶ ὕμνον εὐχαρίστως τῷ ζωοδότῃ καὶ καινοποιῷ ἡμῶν Θεῷ ἐπινίκιον ᾄσωμεν συμφώνως μελῳδοῦντες· Τὸν Κύριον ὑμνεῖτε. Χαῖρε, πεσόντων ἐπανόρθωσις, χαῖρε, κατάρας λύ σις, θεοχαρίτωτε, χαῖρε, πύλη ἀδιόδευτε, χαῖρε, φωτὸς νεφέλη, χαῖρε, τεκοῦσα κόσμῳ τὴν σωτήριον χαράν, χαῖρε, γῆ ἀγεώργητο, χαῖρε, βοώντων σκέπη, τὸν Κύ μιον ὑμνεῖτε. Ξενίας Δεσποτικῆς καὶ ἀθανάτου. Κατέρραξας τὸν Ἐχθρὸν ὑψούμενος ἐπὶ ξύλου, κατ ἦλθες ἐν τῷ ᾅδῃ καὶ πάντας τοὺς ἐκεῖ δεσμώτας ὄντας ἐξήγειρας, ἰσχὺν ἀπονεκρώσας, Λόγε, τοῦ θα νάτου, καὶ κράτος τῇ ἐξουσία σου. Σὺ ἀναστὰς τὴν Σιών ᾠκτείρησας, ζωοδότα, σύν μαθηταῖς ἡμέραις ἐν πλείοσιν ὀφθείς· καὶ τούτοις συναυλιζόμενος κηρύττειν σε Θεὸν εἰς τὰ ἔθνη ἐν στείλω, καὶ πάντων Σωτήρα Κύριον. ο ο
col. 3927–3928page 45 of 71
PG 87:3927Ο ο Το Πάσχα, πᾶσι πιστοίς παρεκτικόν θυμηδίας· ὦ Θεοῦ Πατρὸς Λόγε, δι' οὗ ἐκ τῆς φθορᾶς ἡμεῖς πάνω τες ἐλυτρώθημεν οἱ σὲ δοξολογοῦντες πόθῳ, κοινωνοὺς ἡμᾶς δεῖξον τῆς βασιλείας σου. Παρθένος ἐν γυναιξὶ Θεὸν τεκοῦσα ἐφάνης· δν ἔπτηξεν ὁ ᾅδης καὶ θάνατος, ἁγνή, τοῦτον ἀεὶ καθικέ τους, παντοίων κακῶν καὶ κινδύνων λυτρωθήναι τοὺς πίστει σε μεγαλύνοντας. Νεύσει σου πρὸς γεώδη. Ξύλῳ τὴν διὰ ξύλου ἐξαφανίσας κακίαν, τους ξύ λῳ τεθνήξαντας θανάτῳ σου ἐζώωσας, Πάσχα ἄμω μον καὶ θεῖον, Λόγε τοῦ Θεοῦ Ἰησοῦ παντοδύναμε. Δεῦτε ἐν εὐφροσύνῃ περιχορεύσωμεν πάντες, Χρισ στὸς ἐξεγήγερται, τὸ ζοφερὸν βασίλειον ὄντως τοῦ ᾅδου κενώσας καὶ τοῖς τεθνεῶσι πηγάσας ἀνάστασ.. Ορθριαι πρὸς τὸ μνῆμα οἱ μυροφόροι ἐλθοῦσαι, ἀγγέλους τεθέανται λαμπρότητι ἀστράπτοντας· ὅθεν φόβῳ συσχεθεῖσαι τὴν τοῦ Λυτρωτοῦ ἐδιδάσκοντο ἔγερσιν. Χαῖρε, εὐλογημένη Θεοχαρίτωτε, μόνη ἀγγέλων εὐπρέπεια, ἀνθρώπων ή βοήθεια, χαίροις ἡ τὰς του θανάτου πύλας τῇ κυήσει τῇ σῇ ἀποκλείσασα. Ὁ κατ' ἀρχὰς τοὺς οὐρανούς. Ο διατείνας οὐρανούς, εθελουσίως παλάμας ἐπὶ ξύλου ἔτεινας, Σῶτερ· τεθεὶς δὲ νεκρὸς ἐν τάφω, Δέσποτα, ἐζωοποίησα; νεκρούς, καὶ τῇ σεπτῇ σου ἐγέρσει πάντας τοὺς βροτούς συνεξανέστησας. Ως καθαρώτατος ἀμνὸς ἐθελουσίως ἐσφάγης, ἑκουσίως τὸν παρακοῇ Ἐχθροῦ συμβουλῇ ἀθλίως θνή ξαντα ανακαλούμενος, Χριστέ, καὶ παραδείσου πολί την θείοις οἰκτιρμοῖς ἀπεργαζόμενος. Αὕτη ἡμέρα ἑορτῆς καὶ πανηγύρεως ἐστιν ἐν ᾗ πᾶσα κτίσις εὐσεβῶς χορεύει χαρα, καὶ χαίρει πνεύματι καὶ ἑορτάζει και βοῇ· ὁ ἐκ νεκρῶν ἀνατείλας, Πάσχα τὸ σεπτὸν, Κύριε, δόξα σοι. Σὲ, Παναγία, οἱ πιστοὶ χαρμονικῶς ἀνυμνοῦμεν τὸν τῶν ὅλων τέξασαν Θεὸν, τὸν πᾶσι χαρὰν ἐκ τάφου λάμψαντα, καὶ ἀφθαρσίαν καὶ ζωὴν, καὶ καθελόντα τὸ κράτος καὶ τὴν δυναστείαν τοῦ ἀλάστορος. 'Ο πατρικούς κόλπους μη λιπών. ᾿Αναρτηθεὶς ξύλῳ τοῦ σταυροῦ ἐθελουσίως, Ἰησοῦ φιλάνθρωπε, τὰς ἀρχὰς παρεδειγμάτισας πάσας τοῦ ἀλάστορος, καὶ ζωὴν τῷ κόσμῳ ἐπήγασας. Πύλας χαλκας ᾅδου καθελών, καὶ τοῦ θανάτου τὰ δεσμὰ συντρίψας, Χριστέ, τοὺς δεσμίους ἠλευθέρωσας πάντας τῇ δυνάμει σου, καὶ ἀνέστης, Λόγε, τρι ήμερος. Λευχειμονοῦντες ταῖς ἀρεταῖς τῇ λαμπροφόρο ἑορτῇ χορεύσωμεν, Πάσχα μέγα καὶ σωτήριον, Πάσχα ἡ ἀνάκλησις καὶ ζωὴ τοῦ κόσμου καὶ λύτρωσις. Η τοῦ Θεοῦ ἄσπιλος ἀμνὸς ἦν ἐσωμάτωσας ἀμνὸν καὶ Κύριον, ἐκ νεκρῶν ὁρῶσα σήμερον κόσμῳ ἀνατείλαντα, χαρμονής πληροῦσαι, πανάμωμε.
col. 3929–3930page 46 of 71
PG 87:3929Κύριε, ὁ Θεός μου, ἐκ νυκτὶς ἔρθρος. Κύριε, ὁ Θεός μου, ὁ σταυρῷ ᾅδην αἰχμαλωτεύσας, ὑμνῶ σου τὴν σταύρωσιν, τιμῶ τὴν ἀνάστασιν, δι ῆς τῆς φθορᾶς ἐλυτρώθην, καὶ τὴν ἀφθαρσίαν ἐπλούτησα. Κύριε, ὁ Θεός μου, ὁ νεκρὸς τριήμερος χρηματίσας, παθών με νεκρώσεως, Χριστέ, ἐλευθέρωσον, καὶ τὴν νεκρωθεῖσαν ψυχήν μου τῇ σῇ ἀγαθότητι ζώωσον. Κύριε, ὁ Θεός μου, ὁ τὰς μυροφόρους χαρᾶς ἐμπλήσας φανείς, καὶ τὸ, Χαίρετε, ταύταις προσφθεγξάμενος, θυμηδίας ἔμπλησον θείας τὴν κεκακωμένην καρδίαν μου, Κύριε, ὁ Θεός μου, ὁ τὰς κλεῖς μὴ λύσας τῆς παρθενίας τῆς ἀπειρογάμως σε τεκούσης Θεόπαιδος, ταῖς αὐτῆς ἁγίαις πρεσβείαις λύσον τὰ δεσμὰ τῶν πταισμάτων μου. Ναυτιῶντα σάλῳ τῶν βιωτικῶν. Προετύπου πάλαι, Σῶτερ, Ἰωνᾶς τὴν ταφήν σου, τοῦ κήτους τριήμερο; την γαστέρα ἀδιαφθόρως οἰκήσας, δοξάζων σε λάκκῳ κατωτάτῳ· προσκλειο σθεὶς γὰρ, Λόγε, ἐξανέστης ἐκ νεκρῶν τριήμερος. Χορευέτω πᾶσα κτίσις τῇ τοῦ Πάσχα ἡμέρᾳ· ἐν ταύτῃ ἀνέστης γὰρ ἐκ τοῦ τάφου, ὁ παντοδύναμος λύσας τὸν θάνατον, καὶ τοῖς ἀπ' αἰῶνος κοιμηθεῖσιν θείαν ἀπολύτρωσιν, Χριστέ, δεδώρησαι. Μυροφόροι κόραι ὄρθρου πρὸς τὸ μνῆμα σπουδαίως ἀφίκοντο, βλέψαι ἐπιζητοῦσαι τὸν ζωοδότην· κατείδον δὲ ἄγγελον ταύταις ἐκβοῶντα· Ἐξανέστη ὁ δημιουργῇς, λοιπὸν μὴ κλαίετε. Ο τεχθεὶς ἀσπόρως, Κόρη, ἐξ ἀφθόρου σου μήτρας, τεθεὶς ἐν τῷ μνήματι ἑκουσίως· διαφθοράν οὐ τεθέαται, ἄχραντε· τοὺς καταφθαρέντας δὲ ζωώσας, θείς δυναστεία ἑαυτῷ συνήγειρεν. Κάμινον παῖδες πυρίφλεκτον. Σὲ παρανόμων Ἑβραίων ὁ δῆμος τὸν νομοδότην ἐσταύρωσεν, ἀμνημονήσας τῶν σῶν θαυμασίων, Χριστέ, ὁ ὑπερυψούμενος τῶν πατέρων Θεός. Αγαλλομένη ψυχῇ τῇ τοῦ Πάσχα περιχορεύσωμεν σήμερον ἑορτασίμῳ ἡμέρᾳ, καὶ κράξωμεν· Ὁ ὑπερ υψούμενος. Ολβιος τάφος ὁ σὲ, πλουτοδότα, σωματικῶς εἰσδεξάμενος, τὸν τριημέρῳ ἐγέρσει πλουτήσαντα ἡμᾶς πτωχεύσαντας, καὶ ἀθλίως, Λόγε, τεθνήξαντας. Σὲ μακαρίζει ὁ κόσμος, Παρθένε, Λόγον μακάριον τέξασαν, τὴν μακαρίους βροτοὺς ἐργασάμενον αὐτῷ πειθαρχήσαντας, Θεομήτορ κόρη πανάμωμε. Αφλεκτος πυρὶ ἐν Σινᾷ προσομιλῶν. Πέτρα, τὴν πέτραν τῆς ζωῆς ὅτε κατείδον πέτρας ἀρθεῖσαν ὕπερθεν ἐν τῷ Κρανίῳ διεῤῥάγησαν, καὶ ἥλιος τὰς αὐγὰς ἐναποκρύψας σκοτασμὸν βοῶν ἐνδέδυται· Πάντα τὰ ἔργα Κυρίου, τὸν Κύριον ὑμνεῖτε. "Ωσπερ νυμφίον ἐκ παστοῦ σε προελθόντα, ἐκ τάφου ὡραιότατον τῶν ἀποστόλων δῆμος ἔβλεψε, καὶ Πάσχα ταῖς πατριαῖς συνεορτάζων τῶν ἐθνῶν βοῶν διήγγελλε· Πάντα τὰ ἔργα Κυρίου, τὸν Κύριον ὑμνεῖτε. ο Ο
col. 3931–3932page 47 of 71
PG 87:3931Τί μετὰ μύρων ὡς θνητὸν τὸν ζωοδότην ζητείτε; ἐξεγήγερται ᾅδου κενώσας τὰ βασίλεια, ἐβόα ταῖς γυναιξὶν ἀπὸ τοῦ τάφου μελωδῶν ἅγιος ἄγγελος. καὶ Τῶν μυροφόρων ὁ χορός, Θεοκυήτορ, τῇ τοῦ Υἱοῦ σου σήμερον εξαναστάσει συγχορεύει σοι, πᾶσα ἡ νοητὴ καὶ ὁρωμένη ἀληθῶς κτίσις κραυγέ ζουσα. Μὴ τῆς φθορᾶς διαπείρας κυοφορίαν. Εὐαγγελίζου, ἡ κτίσις, Χριστοῦ τὴν ἔγερσιν, ὅσος δρώμενος κόσμος τε καὶ ἀόρατος χεῖρας κροτήσατε καὶ κράξατε συμφώνως, ὁ Κύριος ἀνέστη κενώσας τοῦ θανάτου τὰ ταμιεῖα καὶ τὰ βασίλεια. Αὕτη ἐστὶν ἡμέρα τῆς ἀναστάσεως· ἦνπερ ἐποίησε μόνος ὁ Παντοδύναμος· ταύτῃ χορεύσωμεν, ὁρῶντες τῶν ἀνθρώπων τὴν ἔκπτωτον οὐσίαν ἀπαθανατι σθεῖσαν, καὶ τὸ πρῶτον κάλλος φορέσασαν. Ὁ ἀναστὰς ἐκ τοῦ τάφου, Λέγε, τριήμερος τὴν νεκρωθεῖσαν ψυχήν μου τοῖς πλημμελήμασιν ἔγειρον, ζώωσον, κατεύθυναν πρὸς τρίβους τῶν θείων ἐντολῶν σου, ὅπως σου κατά χρέος μεγαλύνω τὴν ἀγαθά τητα. Ἐν τῇ τοῦ Πάσχα ἡμέρᾳ φαιδρῶς χορεύσωμεν, καὶ τῇ Παρθένῳ τὸ, Χαῖρε, λαμπρῶς βοήσωμεν· αὕτη γὰρ πρόξενος ἡμῖν τῆς σωτηρίας καὶ τῆς ἀθανασίας ἐγένετο τῆς θείας τὴν τῶν ὅλων Θεὸν κυήσασα. Εν καμίνῳ παίδες Ισραήλ. Τῷ σταυρῷ σου λύσας τὴν ἀρὰν ἐτέθης ἐν μνημεία, καὶ ᾅδου τὸ ζοφερώτατον, Χριστέ, ὡς δυνατ καθεῖλες βασίλειον, καὶ ἀνέστης πᾶσαν τὴν κτίσιν σαυτῷ συναναστήσας· ὅθεν σε ὑμνοῦμεν εἰς πάντα; τοὺς αἰῶνας. Αναβάντος σου ἐν τῷ σταυρῷ ὁ ἥλιος ἐσβέσθη· εἰς ᾅδου δὲ καταβάντος σου φῶς ἔλαμψε ψυχαῖς, ἐν σκότει, φιλάνθρωπε, ὑπαρχούσαις ποιμαινομέναις ὑπὸ πικροῦ θανάτου· ὅθεν σε ὑμνοῦμεν εἰς πάντας του; αιώνας. Δεδεμένοι λυσόν με, Χριστέ, σειραῖς ἁμαρτημάτων, καὶ λάμψον μοι μετανοίας θείαν ἔλλαμψιν, Σώτες, ὁ σκότους φυσάμενος τοὺς ἀνθρώπους τοῦ αἰωνίου τῇ σῇ, Χριστέ, ἐγέρσει, ἣν ὑμνολογοῦμεν εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Ἐν ἀγκάλαι; φέρουσα Χριστὸν ἐκ τοῦ σωματωθέντα, Παρθένε, αὐτὸν δυσώπει ἐ[να]γκαλίσασθαι καμέ, νῦν περιπλανώμενον ἀνοδίαις πάσαις τοῦ βίου, καὶ πταίσμασι μυρίοις συναντώντα γνώμῃ, ῥᾳθύμα καθ' ἑκάστην. Τύπος τῆς ἁγνῆς λοχείας σου. Ιδεν ήλιος σταυρούμενον μέσον λῃστῶν σε, Λόγε Ηλιε ἄλυτε, καὶ ἐσκότασεν ὄρη, βουνοί τε καὶ θάλασσα ἐκλονήθησαν· ᾅδης ἐτρόμαξεν, δεσμίους ἀπολύσας οὔσπερ κατεῖχεν ἀνυμνοῦντάς σε. Ωφθης ὥσπερ μέγας ἥλιος ὑπὸ τὴν γῆν μὲ δύνας, ἐξανατείλας δὲ ἄδυτος, Σώτερ, ἐκ τῶν νεκρῶ καὶ κατηύγασας· ἀκαταπαύστως μεγαλύνομεν. Σῶτερ Ἰησοῦ, ὁ θάνατον τῷ σῷ θανάτῳ λύσας, ἐξαναστήσας δὲ πάντας τοὺς ἐκεῖ κατεχομένους,
col. 3933–3934page 48 of 71
PG 87:3933Ανάστησαν κατωτάτου με λάκκου, κραυγάζω σοι, παθών θανατηφόρων καὶ ἁμαρτίας ἐκλυτρούμενος. Ήλθον μυροφόροι κλαίουσαι ἐπὶ τὸ μνῆμα ὄρθρου, καὶ μὴ εὑροῦσαί σε, ἴδον ἐν λευκοῖς προσκαθεζόμενον ἄγγελον, καὶ βοῶντα· Ηγέρθη ο Κύριος, σπεύσατε ἀπαγγεῖλαι τοῖς μαθηταῖς αὐτοῦ τὴν ἔγερσιν. Φρίττει πᾶσα κτίσις, Δέσποινα, τὸ ὑπὲρ νοῦν μυστήριον τῆς λοχείας σου· τίκτεις γὰρ Θεὸν Ἐμμα νουήλ, χρηματίσαντα δι' ἡμᾶς, παναμώμητε, ἄνθρωπον, τὸν λύσαντα θανάτου τὴν δυναστείαν τῷ σταυρῷ αὐτοῦ. Ον φρίττουσιν ἄγγελοι. Θρηνεί πᾶσα κτίσις σου τὸ πάθος, ἀγαθέ ὁ ἥλιος σβέννυται σοῦ δύναντος σταυρῷ, καὶ οἱ ἐν τῷ σκότει καθειργμένοι ποτὲ μέγα φῶς ὁρῶσιν ὑμνοῦντές σε, οἰκτίρμον. Ἐτρόμαξεν ᾅδης σε ιδών μετὰ ψυχῆς πρὸς τοῦτον, γενόμενον Χριστὲ παμβασιλεῦ, καὶ τοὺς ἀπ' αἰῶνος ἀπεδίου νεκροὺς ἀνυμνολογοῦντας τὴν σὴν φιλανθρωπίαν. Δράθης τοῦ μνήματος, Χριστέ, ἐξαναστὰς φερούσαις ἀρώματα ταῖς θείαις γυναιξί· καὶ τούτων τὸν θρῆνον μετεποίησας,παράκλησις πάντων ὑπάρχων εἰς αἰῶνας. Ἰδοῦσα ὃν ἔτεκες Θεὸν ἐκ τῶν νεκρῶν χαρᾶς ὤφθης ἔμπλεος, Παρθένε Μαριάμ· αὐτὸν οὖν δυσώπει, πᾶσαν λύπην, ἁγνὴ, τῆς ἡμῶν καρδίας τελείως ἀπαλείψαι. Τὴν φωτοφόρον. Ως κατεῖδεν ἐν ξύλῳ ἐθελουσίως τεθέντα, ὁ εὐγνωμότατος ληστής, Μνήσθητί μου, ἐβόα, ἡνίκα ἔλθῃς, Ἰησοῦ, ἐν τῇ βασιλείᾳ σου, καὶ γέγονε παρα δείσου οικήτωρ πίστει μόνῃ ἀληθεῖ δικαιωθείς. Σὲ κατιδὼν ἐνεκρώθη ἐν τοῖς νεκροῖς, Σώτερ, ᾅδης" καὶ ἀπεδίδου τοὺς νεκροὺς οὓς κατέπιε πάλαι, δοξολογοῦντάς σου, Χριστέ, τὴν ἄῤῥητον δύναμιν, ελ ἔλεος, τὴν πολλὴν εὐσπλαγχνίαν· δι᾿ ἧς· σῶσον καὶ ἡμᾶς, παμβασιλεῦ. Ήλθεν κομίζουσαι μύρα ἐπὶ τὸ μνῆμα γυναῖκες, καὶ κατιδοῦσαί σε, Χριστέ, ἐκ νεκρῶν ἐγερθέντα, χαρᾶς ἐπλήσθησαν πολλῆς, καὶ ἀποστόλοις σου ἀπήγγειλαν ὡς ἠγέρθης ἐκ τάφου, συνεγείρας κόσμον ὅλον ἑαυτῷ. Θαύματος ὑπερφυῶς ἡ δροσοβόλος. θάνατον ἐθελουσίως κατεδέξω ἀνυψούμενος σαρκι ἐν ξύλῳ, καὶ ὁρῶν σε ἥλιος ἀπεσβέσθη, καὶ τοῦ ναοῦ ἡ φαιδρότης διεῤῥάγη, παντοδύναμε· διό σε ὑμνοῦμεν, ἀναμέλποντες· Εὐλογείτω ἡ κτίσις. Ἔβλεψαν οἱ ἐν σκιᾷ πάλαι θανάτου καθεζόμενοι ἄδυτον φέγγος, ἐν αὐτοῖς σου, Κύριε, καταβάντος μετὰ ψυχῆς· καὶ δεσμῶν τῶν αἰωνίων ἀπελύθησαν, μεγά λως ὑμνοῦντές σε, καὶ λέγοντες· Εὐλογείτω ἡ κτίσις. Ορθριας πρὸς τὸ μνημεῖον ἀπελθοῦσαι ἐξαστράπτοντα ἄγγελον εἶδον αἱ γυναῖκες, λέγοντα· Εξανέστη ὁ Λυτρωτής, τί τὸν ζῶντα ἐν νεκροῖς ἔτι λογίζεσθε; ἐμπλησθεῖσαι χαρᾶς ἀναβοήσατε· Εὐλογείτω ἡ κτίσις.
col. 3935–3936page 49 of 71
PG 87:3935ο Νέκρωσιν, Αγνή, ὁ τὸς τοῦ ᾅδου εργασάμενος Υΐας, Παρθένε, ἐκ νεκρῶν ἐγήγερται· ἐν δυσώπει φθοροποιοῦ ἁμαρτίας λυτρωθῆναι καὶ κολάσεως πάντας τοὺς ἐν πίστει ἀναμέλποντας Ευλογείτω ἢ κτίσις. Μυστήριον ξένον ὁρῶ καὶ παράδοξον. Ἰώμενος τοῦ πρωτοπλάστου τὸ ἄλγημα ήλγησας κρεμάμενος, Σῶτερ, ἐθελουσίως ἐν ξύλῳ, τεθεῖς δὲ ἐν τάφῳ ἑκὼν, τοὺς ὑπνοῦντας συνανέστησες σαυτῷ, ἀνυμνοῦντας τὴν φρικτὴν οἰκονομίαν σου. ὡς ἔβλεψε πάλαι χορὸς ἀποστόλων σε ἀναστάντα, Κύριε, φόβῳ τε καὶ χαρᾷ προσεκύνει· πρὸς οὓς ἀνεβόας, Ἰδοὺ οἱ ἐκβάσεις τῶν ῥημάτων μου· μὴ οὖν σκυθρωπάζετε ὑμεῖς, ἀλλ' ἐπαγάλλεσθε. Σινδόνι σε, Σῶτερ, εἰλήσας κατέθετο Ἰωσὴφ ὁ δίκαιος πόθῳ ἐν καινοτάτῳ μνημείων πύλας δὲ τοῦ ᾅδου σαφῶς καὶ μοχλούς συντρίψας ήγειρας νεκρούς, ούς ὁ θάνατος ἰσχύσας πρὶν κατέπιεν. Ηγάλλοντο αι μυροφόροι ἀκούσασαι τοῦ Χριστοῦ τὴν ἔγερσιν, ὅθεν τοῖς ἀποστόλοις ἐβόων· Δράμετε σπουδαίως, ἰδοὺ μὴ λυπεῖσθε, ἀλλὰ χαίρετε ὑμεῖς ἐξηγέρθη ἐκ νεκρῶν ὁ πάντων Κύριος. Φαιδρότατον ὅλον ἐν κάλλει ἀσύγκριτον, ὡς νυμφίον βλέψασα, Κόρη, ἐκ τῆς τοῦ τάφου παστάδος Χριστὸν ἀναστάντα, χαρᾶς ἐπληρώθης· ὃν ἱκέτευε φθορᾶς καὶ κολάσεως ῥυσθῆναι τοὺς ὑμνοῦντάς σε. Αὕτη ἡ κλητὴ καὶ ἁγία ἡμέρα. Δόξα τῷ Χριστῷ τὸν Ἐχθρὸν καθελόντι, καὶ σκυ λεύσαντι ᾅδην τῇ πρὸς αὐτὸν καταβάσει, καὶ ζωώσαντι τοὺς βροτοὺς οὔσπερ ἰσχύσας κατέπιεν ἀνυμνολο γοῦντας αὐτὸν εἰς τοὺς αἰῶνας. Ιδε, γυναιξὶ μυροφόροις ἐξόα ὁ φανεὶς ἐξαστράπτων τόπος, ἐν ᾧ κατετέθη ὁ τὸν θάνατον, καὶ τὸν δην καθελών τῇ δυνάμει αὐτοῦ· μὴ οὖν ἐν νεκροῖς τὴν ζωὴν ἐπιζητεῖτε. "Αδης συναντήσας σοι κάτωθεν, Λόγε, ἐπικράνθη μή σθένων σοι προσεγγίσαι, καὶ τάχος οὓς κατέπιεν ἀπεδίδου νεκροὺς τῇ κελεύσει σου, ἀνυμνολογοῦντα; τὸ σὲν συμφώνως κράτος. Ιδες ἐκ νεκρῶν ἀναστάντα, Παρθένε, εν σαρκ ἀποῤῥήτως ἐκυοφόρησας Λόγον, καὶ χαρᾶς τὴν ψυχὴν ἐπληρώθης, τὴν αὐτοῦ συγκατάβασιν ἀνυμν λογοῦσα εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Φωτίζου, φωτίζου. Ὡρῶν ἡμερῶν τε Δημιουργὸς ὢν, Λυτρωτά, ἐν ἡμέρα καὶ ὥρᾳ ἕκτῃ ἐπονείδιστον θέλων ὑπέστης, οἰκτίρμω, σταυρόν, ἵνα ἡμᾶς πάντας ἐκλυτρώσῃς, καὶ καταλλάξῃς, Χριστέ, τῷ Πατρί. Στενάζων ὁ ᾄδης καθυπαντᾷ σοι, Λυτρωτά, καὶ σὺν τάχει δεσμώτας οὓς εἶχεν ἀπέστειλεν, θείαις φωνας ἀνυμνοῦντάς σου τὴν ὑπὲρ νοῦν, Λόγε, δυναστείαν και φοβεράν συγκατάβασιν. Ηλθον μετὰ μύρων ὄρθρου βαθέος ἐν σπουδῇ το μυρίσαι σου σῶμα γυναῖκες τὸ ἄχραντον, καὶ πρὸς αὐτὰς ἔφη ἄγγελος. ῾Ο ᾿Αρχηγὸς τῆς ζωῆς ἡμέρας, χαρᾶς ἐνθέου πληρώθηκε.
col. 3937–3938page 50 of 71
PG 87:3937Φῶς τὰ ἐπιλάμψαν τοῖς καθημένοις ἐν σκιᾷ τοῦ θανάτου, Παρθένε, ἐκ νεκρῶν ὡς ἔβλεψας ἐξανατεῖ. λαν ὡς ἥλιον σὺν γυναιξὶ πάσαις μυροφόροις έδειξα λέγεις χορεύουσα. Τὸ φαεινὸν ἡμῖν ἐξανάτειλον. Δήμος Εβραίων σε τὸν μακρόθυμον, Λόγε, ἐσταύρωσε, δῆμον ἄπειρον καὶ ἔθνη ἅπαντα τῇ σῇ σταυ ρώσει σίζοντα, φιλάνθρωπε Χριστέ, ὁ Θεὸς ἡμῶν. Οι παρεσάλευσας λίθου σήμαντρα τῇ ἀναστάσει σου, ὡς οὐκ ἤνοιξας ἐν τῇ γεννήσει σου τῆς παρθε νέας κλεῖθρα τῆς τεκούσης σε, Χριστὲ ὁ Θεὸς ἡμῶν. Ξένῳ τῷ σχήματι θεασάμεναι θείως ἀστράπτοντα τὸν ἀσώματον γυναῖκες ἔκθαμβοι γεγενημέναι ἤκουον Μὴ κλαίετε, ἀνέστη ὁ Κύριος. "Αγιον Κύριον τῶν δυνάμεων, ἄχραντε, τέτοκας, τὸν κενώσαντα ᾅδου βασίλεια Θεογεννῆτορ, καὶ συναν αστήσαντα ἀνθρώπου τὸ φύραμα. Τὶν τοὺς ὑμνολόγους ἐν καμίνῳ. Τὸν ἐθελουσίως σταυρωθέντα καὶ τεθέντα ἐν τάφω, καὶ καταργήσαντα τοῦ θανάτου τὸ κράτος Χριστὸν τὸν Θεόν. Ὤφθης γυναιξὶν ἐγηγερμένος ἐκ τοῦ μνήματος, Σῶτερ, εὐαγγελιστρίας ἀποστείλας αὐτὰς ἀποστόλοις σου· διό σε ἀνυμνολογοῦμεν εἰς πάντας τοὺς αἰῶν νας. Θάνατον, Χριστέ, τῷ σῷ θανάτω θανατώσας ἀνα έπτης, καὶ ἀθανάτου σου τοὺς θανόντας ζωῆς κατο ηξίωσας· διό σε ἀνυμνολογοῦμεν εἰς πάντας τοὺς αἰώνας. Εφης μαθηταῖς ἐγηγερμένος Εἰς τὸν σύμπαντα κόσμον κηρύξαι σπεύσατε τὴν ἐμὴν δυναστείαν, ἐξ αίροντες τὸ σκότος τῆς πολυθείας φωτὶ τῆς ἀλη Θείας. Ὡς τῶν οὐρανῶν ὑψηλοτέρα, καὶ Χερουβὶμ ὑπερ τέρα τιμιωτέρα τε, παναγία Παρθένε, τῆς κτίσεως, δυσώπει ὑπὲρ τῶν ἐν πίστει ἀεί σε δοξαζόντων. Τὴν ζωοδόχον πηγὴν τὴν ἀέναον. ᾿Αγαλλιάσθω ἡ γῆ πᾶσα σήμερον, καὶ εὐφροσύνην νεφέλαι ξανάτωσαν· ὁ τῆς δόξης Κύριος σταυρωθείς ἐγήγερται, φθορᾶς θανάτου ἡμᾶς ἐλευθερώσας, καὶ ἀφθαρσία λαμπρύνας ὡς εὐσπλαγχνος. Μύρα ποτὲ κομιζούσαις σὺν δάκρυσι ταῖς ἱεραῖς γυναιξὶν ἀπεφθέγγετο ὁ ἀστράπτων ἄγγελος φαι δρῶς· Ἐν τῷ μνήματι μετὰ νεκρῶν τὴν ζωὴν τί ἐκε ζητείτε; Ἰδοὺ ἀνέστη φωτίσας τὰ σύμπαντα. Η φωταυγής τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ἔγερσις ὑπὲρ ἡλίου αὐγὰς καταλάμπουσα, τοὺς πιστοὺς ἐν Πνεύματι εἰς αἰῶνας ἅπαντας φωταγωγεῖ, ὁδηγεῖ πρὸς σωτηρίαν, ἣν καθαρῷ λογισμῷ ἑορτάσωμεν. Νενεκρωμένους ἡμᾶς παραπτώμασιν ἡ τὴν ζωὴν τὴν αἰώνιον τέξασα, Θεοτόκε, ζώωσον, καὶ ποιεῖν εὐ όδωσαν τὰ πρὸς ζωὴν ἀληθῶς καθοδηγοῦντα, όπως πιστῶς σε ἀεὶ μεγαλύνωμεν. Τὸν ἐν καμίνῳ τοῦ πυρός. Τον ὑψωθέντα ἐν σταυρῷ καὶ ταφέντα ἐν σαρκί
col. 3939–3940page 51 of 71
PG 87:3939εθελουσίως, καὶ συντρίψαντα πύλας τὰς σιδηρᾶς καὶ μοχλοὺς τοῦ ᾅδου, δοξάσωμεν Κύριον τὴν ἐξαναστάντα τριήμερον ἐκ τάφου. ᾿Αγαλλιάσθω; οὐρανὸς, εὐφραινέσθω καὶ ἡ γῆ, σύν τοῖς ἀνθρώποις· ὁ Χριστὸς ἐξανέστη, καὶ τοῖς αὐτοῦ ματηθαῖς ἐφάνη, οἷς συναλιζόμενος, τούτων εὐφροσύνης ἐπλήρου τὰς καρδίας. Δακρυροούσαις γυναιξὶ τὴν χαρὰν ὁ ζωοδότης ἐπ εφώνει αψαμέναις τῶν τούτου ἱερωτάτων ποδῶν, ὧν πάλαι τὸν κρότον πεφύσηται ή προμήτωρ Εύα Ενδον τοῦ παραδείσου. Ιερωτάταις σε φωναῖς τὴν μητέρα τοῦ Θεοῦ ἐοξο λογοῦμεν, ὡς τῶν ἄνω ταγμάτων ἁγιωτέραν σαφῶς, καὶ θείαν γέφυραν μετάγουσαν πρὸς ὑπερκοσμίως βροτούς χοροστασίας. Τὸν ἐκ Θεοῦ Θεόν Λόγον. Ο τῆς Εβραίων ἀνοίας! πῶς ἐν ξύλῳ ἀδίκως θα νεῖν καταδικάζουσι Χριστὸν δίκαιον μόνον ὑπάρχο τα, καὶ νεκροῖς τοῖς ἐν ᾅδῃ ἐμπνέοντα ζωὴν θεωρ χικῶς; Οὗ τὴν θείαν τιμῶντες ὑμνοῦμεν ἐξανάστασιν. Σφραγίδων ἐπικειμένων ἐξανέστης τοῦ τάφου, ἡ πάντων ἐξανάστασις, Χριστέ, καὶ μαθηταῖς πεφανέρω σαι, τὰ ἀπόῤῥητα τούτους διδάσκων, και, Πορεύεσθε, βοῶν, εἰς τὸν σύμπαντα κόσμον κηρύττοντες τὴν ξαν μου. Η τῆς ἐγέρσεως αυτη παναγία ημέρα παράκλησις ὑπάρχουσα ψυχῶν, καὶ εὐφροσύνη χαρμόσυνο, του; πιστοὺς συγκαλεῖται ἐθέως ἑορτάζειν καὶ βαν Πατὴρ, ὁ Υἱός τε καὶ θεῖον Πνεῦμα, δόξα σοι. Φωτοκυἦτορ Παρθένε, τῷ φωτί σου τῷ θείῳ κατα γασιν ἡμῶν τοὺς λογισμούς καὶ τὰς καρδίας προς σβείαι; σου· τῶν παθῶν τὴν ὀμίχλην σκεδάζουσα, καὶ πάντας κοινωνούς ἀνεσπέρου ἡμέρας εργαζομένη χάριτι. Προσέχετε, λαός μου, τὸν νόμον. Χειρί σου ὁ ποιήσας τὸν ἄνθρωπον, τὰς χεῖρας προσήλωσαι, Παντοδύναμε, ἐπὶ τοῦ ξύλου, τῆς τοῦ Εχθροῦ χειρὸς ἡμᾶς ἐκλυτρούμενος. Ραπίσας τὸ τοῦ ᾅδου ἀφώτιστον, Χριστέ, δεσμοτήριον, οὓς ἐκέκτητο εἷλες δεσμώτας, καὶ σεαυτῷ ὡς δυνατὸς ἐξανέστησας. Ιδόντες σε, Χριστέ, προσεκύνησαν ἐκ τάφου τρι ήμερον οἱ ἀπόστολοι ἐγηγερμένον, καὶ πανταχοῦ τὴν σὴν ἐκήρυξαν ἔγερσιν. Στενάζουσαι καὶ δάκρυα πίνουσαι τὸν τάφον τὴν ἅγιον κατελάμβανον θεῖαι γυναῖκες, καὶ ἐδιδάσκοντο Χριστοῦ τὴν ἀνάστασιν. Τὸν πάντων συνοχέα συνέλαβες πανάμωμε Δέσπο να, τὸν συντρίψαντα ᾅδου τὰς πύλας, καὶ ἀναστάντα καθὼς εἶπεν τριήμερον. Τὸν ἐν τῇ βάτῳ Μωυσή. Ἐν τῷ σταυρῷ ὑψωθεὶς συνανύψωσας κόσμον, καὶ τεθεὶς ἐν μνημείῳ τοὺς μνήμασι, Σῶτερ, ὑπνοῦντας εξεγείρεις, τὴν σὴν δοξολογοῦντας μεγάλην εὐσπλαγχνίαν. Σὺ κατελθὼν ἐν νεκροῖς ἀπενέκρωσας οδην, καὶ συνέτριψας πύλας τοῦ θανάτου καὶ μοχλούς, και
col. 3941–3942page 52 of 71
PG 87:3941τοὺς πεπεδημένους ἐξάγεις ἐν ἀνδρείᾳ, ἡ πάντων σω τηρία. Ὤφθης τοῖς σοῖς μαθηταῖς ἐν πολλοῖς τεκμηρίοις, ἐφ' ἡμέρας, οἰκτίρμον, τεσσαράκοντα, αὐτοῖς πιστούμενος, κηρύξαι εἰς ἅπαντα τὸν κόσμον Θεὸν ἐγηγερμένου. Σὺ εἶ ἡ πάντων ζωή, σὺ νεκρῶν καὶ τῶν ζώντων ἡ παράκλησις, Λόγε, καὶ χαρὰ καὶ φωτισμὸς ὁ λάμ ψας ἐκ Παρθένου, καὶ ἀναστὰς ἐκ τάφου εἰς πάντων σωτηρίαν. Τῶν γηγενών τίς ἤκουσε τοιοῦτον; Ὁ σταυρωθεὶς τριήμερος ἀνέστης, καθώς προείπες, ἐκ νεκρῶν, συναναστήσας τὸν κόσμον τῇ ἀναστάσει σου· καὶ γυναιξὶ μυροφόροις πρώτοις ἐφάνης φθεγ ξάμενος τὸ Χαῖρε, πάντων χαρὰ τῶν ἐκ ψυχῆς σε που θούντων, πολυέλεε. Νῦν ἡ φθορά ἠφάνισται· Χριστὸς γὰρ ἡ ἀφθαρσία καὶ ζωὴ ἐκ τῶν νεκρῶν ἐξηγέρθη, καὶ συναλίζεται τοῖς ἑαυτοῦ ἀποστόλοις, διδάσκων τούτους τὰ κρείτο τονα καὶ θεῖα, καὶ προσφωνῶν ᾿Απὸ Ἱεροσολύμων μὴ χωρίζεσθε. Μύρα ποτὲ σὺν δάκρυσι φερούσαις ἄγγελος ἔφη γυναιξί, Μετά νεκρῶν τί ζητεῖτε τὸν ζῶντα; Σήμε ρον καθώς προείπεν ηγέρθη, οὐκ ἔστιν ὧδε, κενώσας τὰ μνημεῖα, καὶ τοῖς νεκροῖς ἀθανασίαν ἐμπνεύσας ὡς φιλάνθρωπος. Ἐκ τῶν νεκρῶν ἰδοῦσα, Θεοτόκε, τὸν σὸν Υἱόν τε καὶ Θεόν, ἐγηγερμένον, ἐπλήσθης χαρᾶς, ὑπάρχουσα πάντων αἰτία χαρᾶς τε καὶ εὐφροσύνης διό σε χαρ μοσύνως πᾶσα ψυχὴ ὑμνολογεῖ καὶ δοξάζει, ἀειπάρθενε. Εξήνθησεν ἡ ἔρημος ὡσεὶ κρίνον, Κύριε. Η κτίσις θεωροῦσά σε ἐπὶ ξύλου πάσχοντα έθε λουσίως, Δέσποτα, ἠλλοιώθη καὶ ἐκυμαίνετο, καὶ νε κροὶ ἐκ τῶν τάφων ἐξανίσταντο. Γενόμενον ἐν ᾅδῃ σε, ζωοδότα Κύριε, μετὰ ψυχῆς ὡς ἔβλεψεν ὁ παμφάγος θάνατος ἔπτηξεν, ἀπολύων δεσμώτας οὓς κατέπιεν. Ἐπλήσθη πᾶσα κτίσις χαρᾶς, οἰκτίρμον Κύριε, ἐν νεκρῶν ἐγέρσει σου· ἐν γὰρ ταύτῃ κόσμον συνήγει ρας, καθελὼν τοῦ θανάτου τὰ βασίλεια. Ρομφαία τὴν ψυχήν σου, Αγνή, διῆλθεν, ἄχραντε, ὅτε Χριστὸν σταυρούμενον ἐθεάσω· χαρᾶς ἐπλήσθης δὲ ἐγερθέντα ἐκ τάφου τοῦτον βλέψασα. Καμινός ποτε πυρὸς ἐν Βαβυλώνι. Θνήσκεις ἐν σταυρῷ ζωὴ ὑπάρχων πάντων, καὶ ὡς νεκρὸς ἄπνους ἐν μνήματι ἐτέθης, μακρόθυμε καὶ τριήμερος ἐγήγερσαι εἰς κόσμου ἐξανάστασιν ὅθεν ἐν εὐφροσύνῃ δοξολογοῦμεν τὸ κράτος σου. Ἤκουσε Σιὼν τὴν ἔγερσιν Κυρίου, καὶ εὐφροσύνης νῦν πεπλήρωται· θυγατέρες ταύτης δὲ προφανῶς ἡγαλλιάσαντο, καὶ μαθηταῖς ἐκήρυττον λέγουσαι Μὴ λυπεῖσθε, ὁ ζωοδότης ἐγήγερται. Ορθριαι σπουδή γενόμεναι γυναῖκες ἐπὶ τὸν τάφον παρεγένοντο, καὶ ἔνδον προκύψασαι, ἐν λευκοῖς ἔβλεψαν ἄγγελον· καὶ φέσῳ συνεχόμεναι ἤκουον. Μη φο βεῖσθε, ὄντως ἀνέστη ὁ Κύριος. Σὲ τὴν φωτεινὴν νεφέλην τοῦ ἥλιου τοῦ νοητοῦ,
col. 3943–3944page 53 of 71
PG 87:3943Θεοχαρίτωτε, ὑμνοῦντες δοξάζομεν· τὰς καρδίας ἡμῶν φώτισον, τὸν σκοτασμὸν διώκουσα πάντα τῆς βαθυμίας καὶ τῶν παθῶν, Θεονύμφευτε. Ο Ανάρχου Γεννήτορος. Ως εἶδέ σε ήλιο, δικαιοσύνης "Ηλιε, ἐν σταυρῷ ἡ πλε μένον, τὸ φῶς συνέστειλε, πέτραι δὲ ἐῤῥήγνυντο φέρ Εω, ᾅδης νεκροὺς τάχος ἀπεδίδου ὑμνοῦντας τὸ κράτ τος σου, Ζωοδότα παντοδύναμε. Τοῦ ᾅδου τὴν ἄπληστον γαστέρα ὁ Ὑπέρθεος παι ραδόξως κενώσας ὡς παντοδύναμος, ἤδη ἐξανέστη ἐν δόξῃ, καὶ μαθηταῖς θείοις καθωράθη· αὐτὸν προσκυν νήσωμεν σὺν Πατρὶ καὶ θείῳ Πνεύματι Ηγέρθη ὁ Κύριος, ταῖς μυροφόροις ἔφησεν ὁ φα νεὶς ἐν τῷ τάφῳ ἅγιος ἄγγελος· "Απιτε, καὶ εἶπετε τοῦτο τοῖς μαθηταῖς ἐν τῇ Γαλιλαίᾳ πενθοῦσι καὶ κλαίουσι, τοῦ αὐτὸν ἐκεῖ θεάσασθαι. Ρυσθῆναι, Πανάμωμε, ἐκ πειρασμῶν, καὶ θλίψεων, καὶ παθῶν καταιγίδος, καὶ ἀμαυρώσεως, καὶ τῶν πολυπλόκων παγίδων τοῦ Πονηροῦ, δυσώπει ἀπαύ στως Χριστὸν τὸν Θεὸν ἡμῶν, τῶν ἀεί σε μακαρίζε των. Ὑμνῶ σε ἀκοὴν γὰρ, Κύριε. ᾿Ανῆλθες ἐν σταυρῷ, Κύριε, δυναστείαν διεζωσμέν νος, καὶ κατελθὼν εὔσπλαγχνε μετὰ ψυχῆς μέχρι του ᾅδου, ψυχὰς αἰωνίων δεσμῶν ἔλυσας, καὶ σεαυτῷ, οἰκτίρμον, συνανέστησας. Συντρίψας τους μοχλούς, Κύριε, καὶ τὰς πύλας φρικτῶς τοῦ ᾅδου ἰσχύϊ σου, Δέσποτα, ἐκένωσας αυ τοῦ τὸν πλοῦτον· διὸ τὴν πολλὴν σου συγκατάβασιν καὶ τὴν σεπτὴν ἀνάστασιν δοξάζομεν. Μυρίσαι τὸ σεπτὸν σῶμά σου ἐν τῷ τάφῳ ἦλθον γυναῖκες· εὑροῦσαι δὲ ἄγγελον καθήμενον ἐπὶ τοῦ τάφου, Χριστέ, δειλιῶσαι κατεπλάγησαν· μεθ' ὧν ὑμνολογοῦμέν σου τὴν ἔγερσιν. Αγίων ὑπὲρ νοῦν τὸν ᾿Αγιον ἀπεκύησας, Θεοτόκε, ἁγιασμὸν λύτρωσιν καὶ ἄφεσιν ἁμαρτημάτων πιστεῖς μεσιτεία σου παρέχοντα τοῖς τὴν αὐτοῦ δοξάζουσιν ἀνάστασιν. Τῷ δόγματι τῷ τυραννικῷ. ᾿Ανύψωσας φύσιν τῶν βροτῶν, Χριστέ, τῇ ἐν σταυ ρῷ σου ἀνυψώσει, καὶ τὸν ἐξ ὕψους πεσόντα Εχθρὸν εἰς χάος ἀπέρριψας, καὶ ταφεὶς ἐξηγέρθης σκυλεύσας τὸν θάνατον. Συνέτριψας ᾅδου τους μοχλούς, καὶ τοὺς πεπεδημένους ἐν ἀνδρείᾳ, Χριστέ, δεσμώτας ἐγείρεις, τὴν σὴν δοξάζοντας δύναμιν, καὶ τὴν ἐκ τοῦ μνημείου τριήμερον ἔγερσιν. Ως ἔβλεψε πάλαι σε χορὸς ἁγίων ἀποστόλων ἐκ τοῦ τάφου ἐγηγερμένον ἐν δόξῃ, Χριστέ, θυμηδίας ἔμπλεος γεγονώς, Εὐλογεῖτε, ἐδία, τὸν Κύριον. Τὸ πένθος σοι, Αχραντε ἁγνή, έτράπη εἰς χαράν, ἡνίκα εἶδες τὸν σὸν Υἱὸν καὶ Δεσπότην Χριστὸν ἐκ νεκρῶν τριήμερον ἀναστάντα ἐν δόξῃ, καὶ κόσμον φωτίσαντα. Ἡ τὸν πρὸ ἡλίου. Ωφθης μέσον δύο λῃστῶν ἐσταυρωμένος, πολυέλεε κατατεθεὶς ἐν λάκκῳ κατωτάτῳ δὲ τοὺς ἐν σκότει και
col. 3945–3946page 54 of 71
PG 87:3945ἐν σκιᾷ θανάτου ἐξανέστησας, ὑμνολογοῦντας, εξ σπλαγχνε, τὴν σὴν τριήμερον ἀνάστασιν. Θάνατος ἀνθρώπων οὐκ ἔτι κυριεύει, καθώς γέ γραπται, ἀφ' οὗ Χριστὸς ἀνέστη ὁ ἀθάνατος, τὰ τοῦ ᾅδου ἀποκενώσας άπληστα βασίλεια· ἀγαλλιάσθω ἅπασα ἡ οἰκουμένη ἑορτάζουσα. Έφη μυροφόροις ὁ ἄγγελος ἀστράπτων πρὸ τοῦ μνήματος, Τὸν ἐν νεκροῖς ἐλεύθερον τί κλαίετε ἐκ ζητοῦσαι; Καθὼς προείπεν ἤδη ἐξεγήγερται· ἄπιτε ἔνθεν χαίρουσαι, καὶ ἀποστόλοις ἀπαγγείλατε. Ωφθης πλατυτέρα, Παρθένε, οὐρανῶν Θεὸν χωρή. σατα, τὸν ὑπὸ σοῦ τεχθέντα ἀγαθότητι, καὶ θανάτῳ ἀθανασίαν πᾶσι δωρησάμενον· ὅν εὐσεβῶς δοξάζοντες, σὲ κατὰ χρέος μακαρίζομεν. Ινδάλματος χρυσοῦ. Θεὸς ὢν ἀγαθὸς, κατηξίωσας καὶ ἄνθρωπος χρηματ τίσαι, καὶ σταυρωθῆναι ἐπὶ ξύλου ἐθελουσίως, εἰς σωτηρίαν τῶν ἀναβοώντων πάντοτε· Η οὐσιωθεῖσα ὑμνείτω τὸν Κύριον πᾶσα κτίσις. Ἐν λάκκῳ Ἰωσὴφ κατωτάτῳ σε κατέθετο ἐνειλήσας ἐν ὀθονίοις τε καὶ σμύρνῃ καὶ ἐν ἀλόῃ· ἀλλ᾽ ἐξ ανέστης σώζων τοὺς πιστῶς κραυγάζοντας· Ἡ οὐσιω θεῖσα, κ. τ. λ. Ωράθης μαθηταῖς, παντοδύναμε, ἐκ τάφου ἐγηγερμένος, καὶ τούτοις ἔφης, Πορεύεσθε εἰς τὸν κόσμον, κηρύξατέ μου τὴν οἰκονομίαν κράζοντες· Ἡ οὐσιω θεῖσα, κ. τ. λ. Αγίασον ἡμῶν, παναγία Θεονύμφευτε, τὰς καρδίας, ἡ κατιδοῦσα τὸν πανάγιον Θεὸν Λόγον ἐγηγερμένον, καὶ ἐν εὐφροσύνῃ κράζουσα. Ἡ οὐσιωθεῖσα, κ. τ. λ. Ἀπορεῖ πᾶσα γλώσσα. Μόνον ἐπάγη, Σῶτερ, ἐπὶ γῆς ὁσταυρός σου, τὸ τοῦ Θανάτου ὅλον οἰκητήριον ἐκ βάθρων ἐσαλεύθη· οἱ δὲ ἐν σκιᾷ καθήμενοι τῇ τοῦ θανάτου, δεσμῶν ὄντως ἐλύθησαν πάντες, Δόξα, ἀναβοῶντες, τῷ κράτει τῆς δυναστείας σου. Η γῆ ἐσείσθη, πέτραι διερράγησαν φόβῳ, βουνοί καὶ ὄρη πάντα ἐσαλεύθησαν, καὶ ἥλιος ἐσβέσθη βλέ ψας ἐν σταυρῷ κρεμάμενον, μοχλοὶ καὶ πύλαι αἱ σιδηραί τοῦ ᾅδου ἐθλάσθησαν, Χριστέ, ὅτι τῇ ἐκ νεκρῶν σου ἐγέρσει κόσμον συνήγειρας. Νεκρόν σε βλέψας πάλαι ἐν σταυρῷ ὁ εὐσχήμων Αριμαθίας, Δέσποτα, καθεῖλεν ἐκ τοῦ ξύλου, καὶ σινδόνι τότε καθαρᾷ ἐνείλησε, καὶ ἐν μνημείῳ καινῷ πολλῷ σὺν φόβῳ ἀπέθετο σπουδῇ· σὺ δὲ, καθώς προ εἶπας, ἀνέστης, Λόγε, τριήμερος. Νομίμων δίχα τέτοκας ἀῤῥήτως τὸν Λόγον, ὃν ὑπ' ἀνόμων, Δέσποινα πανάμωμε, βουλήσει σταυρωθέντα, καὶ κατατεθέντα μνήματι, καὶ ἐγερθέντα ἐκ τῶν νε κρῶν ὡς εἶδες, επλήσθης χαρμονῆς· τοῦτον ὑπὲρ ἡμῶν δυσωποῦσα τῶν ἀνυμνούντων σε. Τεμνομένην θάλασσαν ῥάβδῳ πάλιν. ᾿Αναβὰς εἰ; ὕψος αἰχμαλωσίαν τὴν ἐν τῷ ᾅδῃ πάλαι συνεχομένην, ὡς κραταιός ἔλαβες, Σῶτερ, καὶ συν ο νέστησας ἑαυτῷ, τριήμερος ἐκ τοῦ τάφου ἐξαναστὰς, φιλάνθρωπε, ώς παντοδύναμο;.
col. 3947–3948page 55 of 71
PG 87:3947Νεκρωθέντα πάλαι σε καὶ τεθέντα ἐν τῷ κοινῷ μνημείῳ ἰδὼν ὁ ἄδης, ὅλος νεκρός έμεινε, Στερ, και ἀνενέργητος· οἱ νεκροὶ δὲ πάντες τῇ σῇ ἐγέρσει τη ζωηφόρῳ χαίροντες δεσμῶν ἐλύθησαν. Ἐν νεκροῖς τὴν ζῶντα τί ἐκζητεῖτε, ταῖς μυρορ ροις ἔφησε πρὸς τὸ μνῆμα φωτοειδής άγγελός το τε ἐπιφαινόμενος· ἀπελθοῦσαι τάχος τοῖς ἀποστόλες καταμηνύσαι σπεύσατε τὴν τούτου έγερσιν. Βαβυλωνία κάμινος. Τὸν σταυρωθέντα Κύριον πάλαι θεασάμενος ήλιος, ἀπέκρυψε τὸ φῶς καὶ αἱ πέτραι εσχίσθησαν. τὰ ὄρη ἐκλονήθη, καὶ γῆ ἑτρόμαξε, καὶ οἱ πάλαι θανόντες δεσμῶν ἀπελύθησαν. Ηνίκα σε ἑώρακεν ᾅδης ὁ παγγέλαστος, Λόγε Β' παντοδύναμε, σαφῶς, πρὸς τοῦτον ἀφικόμενον, ἐτρά μαξε, καὶ πάντας νεκροὺς ἀπέλυσεν, ἀνυμνοῦντας τὸ κράτος καὶ τὴν εὐσπλαγχνίαν σου. Ο Κύριος ἐγήγερται, πάντες ἀλαλάξωμεν, χεῖράς τε κροτήσωμεν πιστῶς, καὶ χορούς συστησώμεθα, τὴν τούτου δυναστείαν ἀνακηρύττοντες καὶ βοῶντες, Τὰ ἔργα, ὑμνεῖτε τὸν Κύριον. Συνέλαβες, Πανάμωμε, τὸν πάντα συνέχοντα, τοῦτόν τε ἐκύησας σαρκὶ σκυλεύσαντα τὸν θάνατον θανάτῳ τριημέρῳ· ὃν ἐκδυσώπησον, τῆς ψυχῆς μου τὰ πάθη νεκρῶται, καὶ σῶσαι με, Τὴν ἐν βάτῳ καὶ πυρί. Ωραιότατε Χριστέ, πῶς του ἔδυ ἓν σταυρῷ τὸ κάλλος τὸ φαεινόν; πῶς ὑφίσταται ἡ γῆ ὁρῶτά σε κρεμάμενον; πῶς τὴν ἄδικον ὑπέμεινες σφαγήν σου; Ὑμνοῦμεν τὴν πολλήν του καὶ ἄφατον, Κύριε, συγκατάβασιν. Τριημέρῳ σου ταφῇ ἐσχυλεύθη ο Εχθρός, ἐκ τῶν τοῦ ᾅδου δεσμῶν ἀπελύθησαν νεκροί, νενέπρωται ὁ θάνατος, ἐκενώθη τὰ βασίλεια τοῦ δίδου διά σε, ζω δότα, ἐν ὕμνοις δοξάζοντες μεγαλύνομεν. Η αἰώνιος ζωή, πῶς ἐγεύσω δι' ἡμᾶς θανάτου θέλων, Χριστέ; πῶς κατήλθες ἐν νεκροῖς ἡ πάντων ἐξανάστασις, καὶ ἐκένωσας τοῦ ᾅδου τα ταμεῖς; διό σε ευχαρίστως ὑμνοῦμεν ἀπαύστως καὶ μεγαλύνομεν. Ῥῦσαι πόλιν καὶ λαὸν καταφεύγοντα εἰς σέ, Θεογεννῆτορ ἁγνὴ, ή αυήσασα Χριστὸν ἐκ πάσης έναν τίας ὀργῆς καὶ ἁλώσεως ἐθνῶν ἐπιδρομής τε, όπως σε κατὰ χρέος ἐν ὕμνοις τιμῶμεν καὶ μεγαλύνομεν. Ως ὄμβρος· ἐπ' ἄγρωστιν. Ψαλμοῖς ἀλαλάξωμεν, κροτήσωμεν τὰς χεῖρας εὐφροσύνως, ἐκ νεκρῶν ὁ ζωοδότης ἐξηγέρθη. Ανῆλθες ζωσάμενος, Χριστέ, ἐν τῷ σταυρῷ σου δυναστείαν, καὶ ἀνέστης ἐκ νεκρῶν, καθώς προ εἶπας. Λευχείμων ὁ ἄγγελος ὡράθη γυναιξὶ βοῶν, Ανέστη ἡ ἀνάστασις πιστῶν καὶ σωτηρία. Μυρίσαι σε σπεύδουσαι ἀφίκοντο γυναῖκες πρὸς τὸ μνῆμα, ἀναστάντα δὲ ἰδοῦσαι προσεκύνουν.
col. 3949–3950page 56 of 71
PG 87:3949Ὡς ἄρθρος τὸν ἥλιον προφέρουσα, Παρθένε, ἐν ἀγκάλαις ἐξανέτειλας ἡμῖν τοῖς ἐν τῷ σκότει. Τὸν ὑπ' ἀγγέλων ἀσιγήτως. Δήμος παράνομος Εβραίων ἐπὶ ξύλου σε ἐσταύρωσε, τὴν διὰ ξύλου τοῖς βροτοῖς γενομένην βλάβην, Δέσποτα, ἰώμενον ἐνθέως· ὅθεν φωναῖς χαριστηρίοις ἀεί σε ὑμνοῦμεν. Ἴσος Πατρί, Χριστέ, καὶ Πνεύματι πεφυκώς σταυ ρὸν ὑπέμεινας, καὶ λογισθεὶς ἐν τοῖς νεκροῖς τὰ βασίλεια ἐκένωσας τοῦ ᾅδου παραδόξως, καὶ ἀναστὰς συνήγειρας ἑαυτῷ πᾶσαν κτίσιν. "Αδη παμφάγε, ποῦ τὸ κέντρου σου; ποῦ σου, θά κατε, τὸ νἶκος; τῷ ἀναστάντι ἐκ νεκρῶν τεθανάτωσαι, νενέκρωσαι τῷ μόνῳ ζωοδότῃ· ὃν σὺν Πατρί καὶ Πνεύματι οἱ πιστοὶ προσκυνοῦμεν. Ἵνα θεώσῃ τὸ ἀνθρώπινον, ὁ Θεὸς ἄνθρωπος γε γονεν, ἐκ σοῦ, πανάμωμε αγνή· δν ἐκ τάφου ὡραιότα τον κατείδες προελθόντα ὡς νικητὴν τοῦ ᾅδου, καὶ χαρμονῆς ἐπληρώθης. Ἐν Σιταίῳ τῷ ὄρει κατεῖδέ σε Ὣς ἀμνὸς πρὸς σφαγὴν ἤχθης, Δέσποτα, ἑκουσίως, Ἰησοῦ, οὐκ ἐρίζων, οὐ κράζων, ὡς γέγραπται· τῷ θανάτῳ σου ἡμᾶς, Λόγε, ἀθανατίζων τοὺς ὑμνολογοῦντας σου πάθος ἄχραντον, καὶ τὴν ἐκ τοῦ ᾅδου φρικτὴν ἀναβίωσιν. Συντριβέντας ἡμᾶς ἐκαινούργησας, Ἰησοῦ παμβασιλεῦ, τῇ σεπτῇ καὶ φρικτῇ ἀναστάσει σου· μαθηταῖς δὲ ὁραθεὶς τὴν εἰρήνην σου τούτοις παρέσχου, φιλο ἄνθρωπε· ἣν ἡμῖν δώρησαι τοῖς ὑμνολογοῦσι τὴν σὴν θείαν ἔγερσιν. Η σεπτή μυροφόρων συνάθροισις παρεγένετο σπουδῇ πρὸς τὸ ἅγιον, Δέσποτα, μνῆμά σου, τοῦ μυ ρίσαι σε, Χριστέ· ἐν λευκοῖς δὲ κατεῖδον καθήμενον ἄγγελον, ταύταις φθεγγόμενον· Τί μετὰ νεκρῶν τὴν ζωὴν βλέπειν θέλετε; Φωτοδότην ἐκύησας Κύριον πύλη οὖσα τοῦ φωτός, ἐκ τάφου ἀστράψαντα βλέψασα ἐπληρώθης χαρμονῆς ἀλλ᾽ αὐτὸν ἐκδυσώπει πένθος μοι δωρήσασθαι, Κόρη, χαρμόσυνον, πρόξενον, σεμνή, τῆς ἐκεῖ παρακλήσεως. Τὸ κατάσκιον ὄρος ὁ ᾿Αμβακούμ. Αποῤῥήτῳ ἑνώσει ὁμοιωθεὶς τοῖς ἀνθρώποις, ὁ μόνος ὑπερούσιος σταυρὸν σαρκὶ ὑπέμεινας, καὶ ἑλο γίσθης ἐν τοῖς νεκροῖς, καὶ τριήμερος ἀνέστης ή ζωὴ τῶν ἁπάντων. Ἰησοῦ ὁ Θεός μου, ὕδωρ ζωῆς χρηματίζων, βαδί ζεις κοπιῶν ἐν σαρκί, πρὸς τῇ πηγῇ· καθέζῃ δὲ, καὶ Σαμαρείτιδι γυναικὶ τῆς σοφίας σου τὸ ναμα μυστικῶς ἐπιχέεις. Νοσημάτων ποικίλων τους προσιόντας σοι, Λόγε, καθαίρων τῇ προστάξει σου, σταυρὸν ἑκὼν ὑπέμεινας· καὶ ἐν μνημείῳ κατατεθεὶς, ἐξανέστησας τὴν φύσιν τῶν ἀνθρώπων φθαρείσαν. Ἐπὶ σὲ ἡ σοφία Πατρὸς ἀνάρχου κατῆλθεν, ὡς Ζετὸ; ἐπὶ πόκον, ἁγνὴ καὶ σαρκωθείσα είχα τροπῆς, ο
col. 3951–3952page 57 of 71
PG 87:3951ὁδοὺς ζωῆς ἔδειξεν ἡμῖν τοῖς εἰδόσι σε μητέρα μετά τόκον παρθένον. Ο πέτη. Τὸν ἐν φλογὶ τοῖς παισὶ τῶν Εβραίων. Σὺ ἐν σταυρῷ ὑψωθεὶς, τῶν ἀνθρώπων πᾶσαν τὴν φύσιν συνανύψωσας, Λόγε, καὶ τεθεὶς ἐν μνήματι τοὺς ἐν τάφοις ὑπνοῦντας ήγειρας τῇ θείᾳ ἐγέρσει σου, οἰκτίρμον. Ιεριχὼ καὶ Σαλήμ τὰ πλησίον μετὰ ὑδάτων ἐπ ελθὼν πρὸς τὸ φρέαρ Ἰακώβ ἀφίκετο ἡ πηγὴ τῆς σοφίας, ὕδωρ σωτηρίας Σαμαρείτιδι νέμων. Σὺ ὁ τυφλοὺς ὀμματώσας τῷ λόγῳ, καὶ παραλύτους τῇ προστάξει σου σφίγξας, καὶ νεκρὸς τριήμερος ἀνατείλας ἐκ τάφου, τὴν νενεκρωμένην ἀνάστησον ψυχήν μου. Κόσμου παντός σωτηρία, Παρθένε, γεγενημένη, κοσμικών με σκανδάλων καὶ παθῶν τοῦ σώματος καὶ τῆς αἰωνιζούσης λύτρωσαι γεέννης, όπως ὑμνο λογῶ σε. Σὲ τὴν ἀκατάφλεκτον βάτον. Ύψωσας παλάμας ἐν ξύλῳ τῆς κακῶς ἐκταθείσης τοῦ προπάτορος χειρὸς πρὸς ξύλου βρῶσιν ἀναστέλλων τὴν βλάβην, Χριστὲ πολυέλεε. Ῥήματι παράλυτον σφίγξας καὶ χωλοὺς ἀνορθώσας, ἐσταυρώθης, Ἰησοῦ, καὶ ἐξανέστης, μαθηταῖς ἐν ἡμέραις πολλαῖς ὀπτανόμενος. Ιδε, Σαμαρείτις γυνή σε προελθοῦσα ἀντλῆσαι, καὶ τὸ ὕδωρ τῆς ζωῆς ἐκ σοῦ λαβοῦσα, ἐκορέσθη, Χριστέ ὁ Θεὸς, ἀνυμνοῦσά σε. ῇ τῶν ὑπὲρ νοῦν σου θαυμάτων, παναγία Παρ θένε· σὺ γὰρ τέτοκας Θεόν σεσαρκωμένον, τὸν τῇ θείᾳ ἐγέρσει αὐτοῦ πάντας σώσαντα. ὡς εἶδεν Ησαΐας. Δεσμούμενος, οἰκτίρμον, καὶ ἐκουσίως ξύλῳ προσ ηλούμενος, τὸν δεθέντα πάλαι ταῖς παραβάσεσι λυτροῦσαι· τεθεὶς δὲ τάφῳ τοὺς ἐν τάφοις ἀφυπνώ σαντας νεκροὺς ἤγειρας ὑμνοῦντας τὴν σὴν φρικτὴν ἀνάστασιν. Ὁ Κύριος ἀνέστη ἐκ τῶν νεκρῶν, ὡς ἔφησε τρι ἡμερος, καὶ τοῖς ἀποστόλοις συναλιζόμενος ἐβόα, Εἰς πάντα κόσμον ἀπελθόντες, διαγγείλατε τρανῶς ἀπερ καθορᾶτε μεγάλα μου θαυμάσια. Ξενίζεται καρδία καὶ ἀκοὴ, Σῶτερ, τὴν εὐσπλαγ ψ χνίαν σου καὶ οἰκονομίαν καὶ συγκατάβασιν· σαρκὶ γὰρ ἐν γῇ βαδίζων Σαμαρείτιδι αιτούσῃ γυναικὶ ὕδωρ ζῶν παρέσχες ἐνθέου ἐπιγνώσεως. Αγία Θεοτόκε, τὸν ἐν ἁγίοις ἅγιον κυήσασα Λόγω προανάρχου Πατρὸς ἐκλάμψαντα, δυσώπει αὐτὸν ἀπαύστως ἁγιάσαι καὶ φωτίσαι τὰς ἡμῶν ψυχὰς καὶ καρδίας τῶν πίστει ἀνυμνούντων σε. Ἀστέκτῳ πυρὶ ἐνωθέντες. Σταυρῷ ὑψωθεὶς ἑκουσίως πᾶσαν συνανύψωσης ἀνθρώπων τὴν οὐσίαν· ἐν νεκροῖς δὲ ζωὴ ὑπάρχων λογισθεὶς ἐξώωσας ὑμνοῦντας, Στερ, τὴν εἶχο νομίαν σου, καὶ τὴν μετὰ δόξης ἀνάστασιν, οξ κτίρμον. Ο κόσμος χαρᾷ ἑορτάζει ἐν τῇ παναγία του ἐγέρ σει, ζωοδότα, ἐν ᾗ πᾶσαν τὴν δυναστείαν ᾄδου κατεπά
col. 3953–3954page 58 of 71
PG 87:3953τησας, καὶ θανάτου κέντρον, Λόγε, ἐναπήμβλυνας, καὶ τὴν ἀφθαρσίαν ἐπήγασας ἀνθρώποις. Ἰδοῦσα γυνή Σαμαρείτις κεκοπιακότα σε, οἰκτίρμον, καὶ ζητοῦντα ὕδωρ πιεῖν ἀθανασίας, κομίζεται νά ματα, ἐκβοῶτα, Δός μοι τὸ ζῶν ὕδωρ, Κύριε, ὅπως μή διψήσω εἰς τὸν αἰῶνα χρόνον. Οἶκος τοῦ Θεοῦ ἐγνωρίσθης, πάναγνε Παρθένε Θεο τόκε, τούτῳ σάρκα ὑπὲρ λόγον ἐμψυχουμένην ἐκ τῶν σῶν δανείσασα παναχράντων, Κόρη, αἱμάτων, παν άμωμε· ὅθεν σε τιμῶμεν εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Ἐν νόμου σκιᾷ καὶ γράμματι. Θαμβεῖται ὁρῶν ἐν ξύλων ταθέντα, Χριστέ, σὲ ἥλιος, κλονεῖται τὰ στοιχεῖα, καὶ σαλεύεται πᾶσα ἡ γῆ, καὶ διαῤῥήγνυνται πέτραι, καὶ ᾅδης κάτωθεν τοὺς ἀπ᾿ αἰῶνος δεσμίους ἀπολύει ἀνυμνοῦντά; σε. Ετέθης, Χριστέ, ἐν τάφῳ, ἡ ζωὴ καὶ ἡ ἀνάστασις, ἀνέστης δὲ ἐν δόξῃ, ἐν ἡμέραις πλείοσι τοῖς σοῖς συν αλιζόμενος φίλοις, καὶ τούτους κήρυκας εἰς πάντα κόσμον ἐκπέμπων τῆς φρικτῆς οἰκονομίας σου. Οδούς μοι ζωής δεικνύων, Ἰησοῦ, ἐν συμπαθείς πολλῇ, βαδίζεις καὶ καθέζῃ πρὸς τὸ φρέαρ, Δέσποτα Χριστέ, καὶ γυναικὶ αἰτουμένῃ ἀθανασίας κρουνούς προσεπιπέμπεις ὑμνούσῃ τὴν πολλήν σου συγκατάβασιν. Σαρκοῦται ἐκ σοῦ Χριστὸς ὑπὲρ λόγον, Λόγος ὑπάρχων Πατρὸς, ἁγία Θεοτόκε, καὶ σταυροῦται θέα λων δι' ἡμᾶς, καὶ τριημέρῳ ἐγέρσει· κόσμου τα πέρατα καταφωτίζει· μεθ᾽ οὗ σε κατὰ χρέος μεγαλύνομεν. Τριστάτας κραταιούς. Δεσμεύσας τοῦ Ἐχθροῦ τὸ ὀλέθριον κράτος, οἷς ὑπέστης δι' ἡμᾶς, φιλάνθρωπε, δεσμοῖς τῷ σταυρῷ σου εἰρήνευσας, Κύριε, τὰ διεστῶτα, καὶ τῆς ἔχθρας διέλυσας τὸ μεσότοιχον· ὅθεν ὑμνοῦμέν σε. Ο Κύριος, καθώς πρὸ τοῦ πάθους προεἶπεν ἐξαν έστη, κραταιῶς σκυλεύσας ὡς Θεὸς τὰ τοῦ ᾅδου βασί λεια, ἅπαντάς τε συνεγείρας τοὺς ἐκεῖσε καθεύδοντας, ἀπ' αἰῶνος αὐτὸν μεγαλύνοντας. Ξενίζοντα μορφῇ καὶ τῷ σχήματι βλέψας μυρος φόρων ὁ χορὸς τὸν θεῖον λειτουργόν, παρ' αὐτοῦ ἐδιδάσκετο· Ηδη ὁ Χριστὸς ἀνέστη, ἀπελθοῦσαι κηρύ ξατε μαθηταῖς ἀθυμοῦσι καὶ κλαίουσιν. Ανέστειλεν, ἁγνή, ὡς νυμφίος ὡραῖος ἐκ νεκρῶν ὁ ἐκ τῶν σῶν λαγόνων σαρκωθεὶς ὑπὲρ νοῦν ἀγα θότητι· ὅθεν σὺν τοῖς ἀποστόλοις κατιδοῦσα ἐδόξαζε; τὴν τριήμερον τούτου ἀνάστασιν. Λυτρωτὰ τοῦ παντὸς παντοδύναμε. Τὰς ἀχράντους ἐκτείνας παλάμας σου ἐν σταυρῷ ἑκουσίως, μακρόθυμε, ἐνηγκαλίσω ἅπαντας, καὶ χει ρὸς ἐλυτρώσω τοῦ ἀλλοτρίου· διὰ τοῦτό σε φόβῳ διξάζομεν. Ως ἐτέθης βουλήσει ἐν μνήματι, οι καθεύδοντες ἐν μνήμασι τῇ ἐκ νεκρῶν ἐγέρσει σου συνηγέρθησαν φόβῳ ἀναβοῶντες, Εὐλογεῖτε, τὰ ἔργα Κυρίου, τὸν Κύριον. Θαυμαστὰ καὶ παράδοξα πράγματα, καὶ τυφλούς
col. 3955–3956page 59 of 71
PG 87:3955όμματοῦντα τῷ ῥήματι, δῆμος Εβραίων βλέψας σε κατακρίνει θανάτῳ ζωὴν τῶν ὅλων χρηματίζοντα, εὔσπλαγχνε Κύριε. Ἐν ἡμέραις, Χριστέ, τεσσαράκοντα τοῖς σεπτοῖς καὶ σοφοῖς ἀποστόλοις σου σαφῶς συναλιζόμενος, ἐπιστώσω τὴν θείαν οἰκονομίαν, δι' ἧς έσωσες κόσμων ὑμνοῦντά σε. Ὡς φρικτές του ὁ τόπος, πανάμωμε! δι' οὗ πάντες φρικτοῦ κατακρίματος λελυτρωμένοι κράζομεν Χαῖρε, πάντων ἡ σωτηρία· χαῖρε, κόσμου παντὸς ἡ ἀνάκλησις. Ενα μὲν τῷ τῆς παρακοῆς νοσήματι. Η πλώθης θελήσει ἐν σταυρῷ, καὶ ἥλιος θεωρών σε, υπεράγαθε, φόβω συνέστειλεν ἀκτῖνας· ἐσείσθησαν τῆς γῆς τὰ θεμέλια, καὶ πέτραι διεσχίσθησαν, Δέσ σποτα, καὶ τοῦ ναοῦ τὸ καταπέτασμα, Μυρίσας σε πάλαι Ιωσήφ, σινδόνι τε ἐνειλήσας, ένα πέθετο τάρω καινῷ· ζωὴ δὲ πάντων ὑπάρχων ἐξανέστης τριήμερος, κενώσεις του είδου βασίλειε θεία δυνάμει, παντοδύναμε. Πράθης ἐκ τάφου ἀναστὰς τριήμερος ἀποστόλοις, καὶ ἐβόησας· "Απιτε, φίλοι μαθηταί μου, κηρύξατε ἐν πᾶσι τοῖς ἔθνεσιν & ἴδετε, καὶ ἔγνωτε θαύματα τῆς ὑπὲρ λόγον δυναστείας μου. Νεκροῖς τὸν ἐμπνέοντα ζωὴν ὡς ἔβλεψας ἐκ τοῦ τάφου, παναμώμητε, ἐγηγερμένον μετὰ δόξης, ἐπλή σθης θυμηδίας κραυγάζουσα· Υιέ μου καὶ Θεέ, με γαλύνω σου τὴν ὑπὲρ λόγον συγκατάβασιν. "Οτι ἐγώ εἰμι ὁ Θεὸς ὁ Λόγος. Ύψωσε σταύρωσιν τὴν σὴν εἰκονίζων Μωϋσῆς τὸν ὄφιν, μόνε Θεὲ παμβασιλεῦ, ὁ σταυρωθείς δι' ἡμᾶς, καὶ όφεως δυσμενούς ἰοβόλον ἀφελὼν ἐξ ἀνθρώπων κακίαν, καὶ συντρίψας κάραν τὴν ὀλέθριον. Μύρα σὺν δάκρυσι φέρουσαι έδραμον πρὸς τὸ θεῖον μνῆμα, αἱ μυροφόροι ἐν σπουδῇ ὄρθρου βαθέος, κα θὼς ὁ Θεηγόρος φησί, καὶ ἀστράπτοντα μορφῇ καὶ στολῇ κατιδοῦσαι νεανίαν φόβῳ κατεπλήττοντο. Νόσους ἰώμενον, λόγῳ παραλύτους ἀνορθοῦντα, λέ γε, καὶ ἀνιστῶντα τοὺς νεκροὺς ὁ τῶν Ἑβραίων λαός σε κατακρίνει θανεῖν· ἀλλ᾽ ἀνέστης ὡς Θεός κραταιός ἐν δυνάμει, τὸ τοῦ ᾅδου καθελών βασίλειον. Ωφθη σαρχούμενος, πάναγνε, ἀῤῥήτως ἐκ τῶν σῶν αἱμάτων ὁ ὑπερούσιος Θεὸς, καὶ λογισθεὶς ἐν νεκροῖς πάντων ὑπάρχων ζωὴ ἐξανέστη κραταιῶς ὃν ἰδοῦσα ἐπλήσθης θυμηδίας τοῦτον μεγαλύνουσα. Εν πυρὶ φλογὸς παρίστανταί σοι. Διαρρήξας τὸ χειρόγραφον τοῦ Ἀδὰμ τῷ σταυρί, Κύριε, τὴν εὐλογίαν νῦν ἐπήγασας ἡμῖν, κατάρα ἑκουσίως, Χριστέ, γεγενημένος· διό σε εὐλογοῦμεν ἀεὶ εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Ἴδεν δῆμος ἀναστάντα σε ἱερῶν μαθητῶν, Κύριε, καὶ θυμηδίας ἐπληρώθη μυστικῆς· πρὸς οὓς ἐβόας Γνόντες Θεόν με ζωοδότην, πορεύεσθε, κηρύξατε με ἁπάντων βασιλέα. Ανυμνοῦμέν σου τὴν σταύρωσιν τὴν σεπτήν, Ἰη φοῦ εὐσπλαγχνε· δοξολογοῦμεν τὴν ταφὴν καὶ τὴν
col. 3957–3958page 60 of 71
PG 87:3957φρικτὴν ἀνάστασιν ἐν πίστει, δι' ἧς ἐκ τῶν τοῦ ᾅδου ἐλύθημεν ἀλύτων δεσμών, Χριστὲ θεὲ τῶν ὅλων. Ἰησοῦν ὃν ἐσωμάτωτας ὑπὲρ λέγον, ἁγνὴ Δέσποινα, ἐγηγερμένον κατιδοῦσα ἐκ νεκρῶν ἐβόας, Τί ὡραῖον τὸ κάλλος σου, Υιέ μου, δι' οὗ πρὸς τὸ ἀρχαῖον Ἀδὰμ νῦν ἐπανῆλθε κάλλος. *Οτι ἐποίησέ μοι μεγάλα. Ως ἤρθης ἐπὶ ξύλου προσηλούμενος τοῦ σταυροῦ, φωστῆρες ἐναπέκρυψαν τὸ φῶς, καὶ ἐσείετο ἡ γῆ, καὶ οἱ ἐν ᾅδου τῶν δεσμῶν ἐλευθεροῦντο, Σώτερ. Συντρίψας τοῦ θα άτου πύλας, Λόγε, καὶ τοὺς μολο χλοὺς, ἀνέστης μετὰ δόξης, κραταιῶς οὔσπερ πριν εἶχεν δεσμώτας, ὡς Θεὸν δοξολογοῦντάς σε. Ἡ γῆ πανηγυρίζει, ἑορτάζει ὁ οὐρανὸς τὴν ἔγερσιν τοῦ πάντων Ποιητοῦ, δι' ἧς ἔσωσεν ἡμᾶς ἐκ τῶν δεσμῶν καὶ τῆς φθορᾶς δοξολογοῦντας αὐτόν. Φωτός σου ταῖς ἀκτῖσι διασκέδασον τῆς ἐμῆς ἀγνοίας, Θεοτόκε, τὴν ἀχλύν, ὅπως πίστεως φωναίς ὑμνολογῶ διηνεκῶς τὰ θαυμάσια. Οὐκ ἐν σοφίᾳ καὶ δυνάμει. Ανῆλθες, Λόγε, ἐν σταυρῷ πρὸς ζωὴν ἐπανάγων με· ἐλογχεύθης τὴν πλευρὰν, ἀθανασίας παρέχων μοι κρουνοὺς ἀνυμνοῦντί σου τὴν ἀγαθότητα. ἵνα ἐγείρῃς τοὺς ἐν τάφοις ὑπνοῦντας, ᾿Αθάνατε, ἐλογίσθης ἐν νεκροῖς· φθορᾶς δὲ μείνας ἀμέτοχος, ἀνέστης τριήμερος ὡς παντοδύναμος. Νεκρὸν ἰδοῦσαι τὸν ζωὴν τοῖς νεκροῖς παρεχόμενον μυροφόροι, ἐν σπουδῇ μυρίσαι ήρχοντο κλαίουσαι ἐξεγηγερμένον δὲ μαθοῦσαι, ἔχαιρον. Ο κατὰ φύσιν τὴν οἰκείαν ὑπάρχων ἀόρατος, καθ ωράθη σαρκωθεὶς ἐκ σοῦ, πανάμωμε Δέσποινα, καὶ σταυρὸν καὶ θάνατον θέλων ὑπέμεινεν. Τὸν ἐν τῷ σταυρῷ σαρκὶ προσηλωθέντα. Σταύρωσιν ἑκὼν ὑπέστης, Λόγε, καὶ λογισθεὶς ἐν τοῖς νεκροῖς τριήμερος ἀνέστης, ἀπαθανατίζων τοὺς βροτούς, ἐπιγνόντας σου τὴν δυναστείαν. Τί μετὰ νεκρῶν ἐπιζητεῖτε τὸν ζωοδότης καὶ Θεόν Ανέστη, καθὼς εἶπεν, ἔφη μυροφόροις γυναιξὶν δ ἀσώματος φανεὶς ἀστράπτων. Ωφθης μαθηταῖς ἐγηγερμένος, καὶ ἐπὶ πλείοσιν αὐτοῖς ἡμέραις συνηλίζου, τούτους εἰς τὰ πέρατα τῆς γῆς, Λόγε, κήρυκας ἐξαποστέλλων. Κύριον Θεὸν ἀποτεκοῦσα τὸν κυριεύοντα, Αγνή, ζωῆς καὶ τοῦ θανάτου, δείξον ἀκυριεύτους ἡμᾶς ἐνεδρεύοντος ἐχθροῦ δολίου. Ὁ τόκος σου άφθορος ἐδείχθη Θεὸς ἐκ λαγόνων σου προελθών. Υψώθης σαρκὶ ἐπὶ τοῦ ξύλου, ἐν λάκκῳ ἐτέθης κατωτάτῳ, καὶ ἀνέστης δόξῃ, συνεγείρας ἑαυτῷ πάντα τὸν κόσμον· ὅθεν συμφώνως, εὐεργέτα, ἀνυμνοῦμέν σε. Ραινούσαις τὰ δάκρυα ὡς μύρα ὁ ἄγγελος ἔφη μυροφόροις· Τί τὸν ζῶντα ἐν τάφῳ μετὰ νεκρῶν ἐπι ο
col. 3959–3960page 61 of 71
PG 87:3959ζητεῖτε; ἐξηγέρθη λύσας τοῦ ᾅδου τὰς ὠδῖνας ὡς φιλάνθρωπος. ο νί Ιδόντες Χριστὸν ἐγηγερμένον οἱ θεῖοι ἀπόστολοι, ἐνθέου χαρμονῆς ἐπληροῦντο, ἐπὶ πλείσταις συν εσθίοντες αὐτῷ ἡμέραις, καὶ διδασκόμενοι τὰ σωτήρια καὶ κρείττονα. Ως πύλη φωτὸς ἐκ τῶν ᾅδου κευθμόνων τὸν ἥλιον ἰδοῦσα, ἀνατείλαντα, Κόρη, καὶ φωταγωγήσαντα τὰ πέρατα τοῦ κόσμου, θείας ἐπλήσθης θυμηδίας, παν αμώμητε. Δι' ἀγάπησιν, οἰκτίρμον, τῆς σῆς εἰκόνος. ὡς ὑψώθης ἐπὶ ξύλου ἐθελουσίως, γῆ καὶ βουνοί καὶ ὄρη ἐσαλεύθησαν τρόμῳ πάσχοντά σε βλέποντα, οἰκτίρμον, μακρόθυμε. Δεδοικώς σου τὴν κατάβασιν, Σῶτερ, άδης ούσπερ νεκροὺς κατεῖχεν ἀπεδίδου σὺν τάχει ἀνυμνολογοῦν τάς σου τὴν ἄφραστον δύναμιν. Ἡ ἀσύνετος ὁρῶσα σε των Εβραίων συναγωγή, οἰκτίρμον, τοὺς τυφλούς ὀμματοῦντα, έκτεινεν, ὑπάρ χοντα ζωὴν καὶ ἀνάστασιν. Θεωρήσασα ἐκ τάφου εγηγερμένον τὸν σὸν Υἱόν, Παρθένε, τοῖς αὐτοῦ ἀποστόλοις, ἄχραντε, συνέχαιρε;, μεθ' ὧν σε δοξάζομεν. Πάντα τὰ ἔργα τοῦ Θεοῦ. Ἐπὶ σταυροῦ σε κατιδών λῃστὴς ευγνώμων, Μνή σθητί μου, ἐκραύγαζε, Δέσποτα, καταπλαγείς τὴν πολλὴν δυναστείαν σου, καὶ τὴν ὑπὲρ νοῦν σου φρο στὴν οἰκονομίαν. Ὤφθης, Χριστέ, ταῖς γυναιξί, Χαίρετε, λέγων, συμ παθῶς ὡς φιλάνθρωπος, τῆς Εὔας προφανώς δια λύων τὴν λύπην, καὶ χαροποιῶν τοὺς βροτοὺς τῇ σῇ ἐγέρσει. Πάλαι τυφλῷ ἐκ γενετής ὡς ἐδωρήσω, φωτοδότα, τὸ φῶς Ἰησοῦ, οὕτως μου τὰ τῆς καρδίας ἄνοιξαν ὄμματα, τοῦ κατανοεῖν σου τὸ φῶς τῶν προσταγμάτων. Ῥῦσαι γεέννης με πυρὸς, καὶ αἰωνίου κατακρίσεως, ἄχραντε· κόπασον τῶν λογισμῶν τὴν ἄγριον κλύδωνα, ίθυνον πρὸς τοὺς γαληνούς ζωῆς λιμένας. Λίθος ἀχειρότμητος δρους. Ετεινας παλάμας ἐν ξύλῳ, τῆς πρὸς τῆς βρώσεως τὸ ξύλον, Δέσποτα, χειρὸς ἐκταθείσης τὴν ψυχοφθόρον βλάβην ιώμενος· ὅθεν τὴν ἀκατάληπτον οἰκονομίαν σου δοξάζομεν. Πύλας καὶ μοχλούς τοῦ θανάτου τῇ καταβάσει σου συντρίψας, όλου τὰ βασίλεια πάντα τῇ σῇ δυνάμει, Σῶτερ, ἐκένωσας, καὶ ἀναστὰς τριήμερος την οικο μένην κατελάμπρυνας. Εφης ὀπτανόμενος, Σῶτερ, τοῖς σοῖς ἁγίοις ἀπο στόλοις μετὰ τὴν ἀνάστασιν Κόσμον διαδραμόντες πίστει κηρύξατε ἃ ἐν ἐμοὶ κατίδετε φρικτὰ καὶ ἄρ ῥητα θαυμάσια. Ιδες τὸν Χριστὸν ἐγερθέντα μετά γυναίων μυροφόρων, καὶ μεταβαλοῦσα τὸν θρῆνον εἰς εὐφροσύνην τοῦτον ἐδόξαζες, ὅθεν μεγαλοφώνως σε, Θεοκυήτορ, μεγαλύνομεν.
col. 3961–3962page 62 of 71
PG 87:3961Ἐξέστη τὰ σύμπαντα. Δεσμούμενο, Δέσποτα, καὶ ξύλῳ προσηλούμενος, Έλυσας δεσμών με ἁμαρτίας, καὶ τῇ ἀγάπῃ τῇ σῇ προσήλωσας· ὅθεν εὐχαρίστως σου ὑμνῶ τὴν μεγα λειότητα καὶ τὴν ἄφραστον δύναμιν. Ο πάλαι κατάκριτος Ἀδὰμ ἐπιφανέντος σου, Σω τερ, ἐν τῷ ᾅδῃ, ἀπελύθη τῆς καταδίκης τῶν τοῦ θανάτου δεσμῶν· Δόξα τῇ πολλῇ σου, ἐκβοῶν, Λόγε, ἀγαθότητι, Ἰησοῦ πολυέλεε. Ξινίζων ὀπτάνεται ταῖς γυναιξὶν ὁ ἄγγελος ἐνδον καθεζόμενος τοῦ τάφου, καὶ προσεφώνει, Τίνα άφε έκεσθε όρθριαι ζητοῦσαι; ὁ Χριστὸς ἤδη ἐξεγήγερ και θανατώσα: τὸν θάνατον. Αγία πανάμωμε, τὸν ἐν ἁγίοις Αγιον ἐπαναπαυόμενον τεκοῦσα, τοῦτον ὡς εἶδες ἐκ τάφου λάμψαντα καθάπερ νυμφίον ἐκ παστοῦ, ὕμνοις ἐμεγάλυνες τὴν αὐτοῦ συγκατάβασιν. Παῖδας εὐαγεῖς ἐν τῇ καμίνῳ.1 Τὴν ἐν τῷ ᾿Αδὰμ ἀμαυρωθεῖσαν, φιλάνθρωπε, φύσ σιν ἀνακτώμενος, ἔτεινας παλάμας του ξύλῳ προσ ηλούμενος, καὶ τὴν πλευρὰν τὴν ἄχραντον ἐξορυττό μενος· διό σου τὴν πολλὴν εὐσπλαγχνίαν ἀνυμνολογοῦμεν εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Ὡς ἔβλεψε κάτω σε ὁ ᾅδης σκυλεύοντα τούτου τὰ βασίλεια, οὓς πάλαι κατέπιε, φόβῳ σου νεκρούμενος, νεκροὺς ἐδίδου ἅπαντας, Λόγε, κραυγάζοντας, Τὸν Κύριον ὑμνεῖτε, τὰ ἔργα. Θρηνούσαις ἐβόα μυροφόροις τῷ λίθῳ καθήμενος ὁ ἄγγελος Δρόμῳ ἀπαγγείλατε μαθηταῖς τὴν ἔγερσιν τοῦ ζωοδότου· ἤδη γὰρ ὄντως ἐγήγερται, τοῦ ᾅδου καθελών τυραννίδα, καὶ τοῦ διαβόλου συντρίψας τὴν κακίαν. Ενα μὲν δοξάζω τῇ οὐσίᾳ Τριάδα, κηρύττω τρισὶ προσώποις δὲ τὴν μίαν θεότητα, Πατέρα τὸν ἄναρχον, Υἱὸν, καὶ Πνεῦμα ἅγιον βοῶν ἑκάστοτε, Τὸν Κύριον ὑμνεῖτε, τὰ ἔργα. Ως ὤφθη Θεὸς ἐκ σοῦ, Παρθένε, μη λύσας τῆς παρθενίας ὅλως σήμαντρα, οὕτως ἐξεγήγερται λίθου τὰ σφραγίσματα καταλιπὼν ἀσάλευτα, ὃν κατιδοῦσα χαρᾶς ἐπλήσθης εὐλογοῦσα τὴν τούτου θείαν δυνα στείαν εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. *Απας γηγενής. Ανω ἀνελθὼν εἰς ὕψος, μακρόθυμε, ἐθελουσίως σταυρού, είλκυσας τὸν ἄνθρωπον ἐκ τῶν βαράθρων τῆς ἀπωλείας πρὸς φῶς· κατατεθεὶς δὲ μνήματι ζωὴ ὑπάρχων, Χριστέ, τοὺς ἐν τάφοις ήγειρας καθ εύδοντας, τῇ σεπτῇ καὶ ἐνδόξῳ ἐγέρσει σου. Μύρα σοι χορὸς γυναίων εκόμιζε τῷ τῆς ζωῆς χορηγῷ· καὶ κατανοήσας σε έγηγερμένον, εὐηγγε λίπατο τοῖς μαθηταῖς τὴν ἔγεραίν σου συνηγμένοις ὁμοῦ καὶ πενθοῦσιν, οἵτινες ἰδόντες σε, φωτισμού καὶ χαρᾶς ἐπληρώθησαν. Ηλιε Χριστέ, ἐν ᾅδῃ γενόμενος μετὰ ψυχῆς ὡς Θεός, τοῖς ἐκεῖ καθεύδουσι πεπεδημένοις ἐκ τοῦ αἰῶνος τὸ φῶς τὸ σὸν φαιδρῶς ἐπέλαμψας· καὶ ἐξ ανάστησας τῇ ἁγίᾳ τούτους ἀναστάσει σου, ἀν υμνοῦντας τὴν σὴν συγκατάβασιν. Νεύματι τὸ πᾶν, Παρθένε, τὸν φέροντα Θεὸν ἐκύησ σας, ἄνθρωπον γενόμενον δι' εὐσπλαγχνίαν, Θεοχα
col. 3963–3964page 63 of 71
PG 87:3963ρίτωτε· ὃν ἐκτενῶς ἱκέτευε φωταγωγῆσαι ἡμῶν τὰς καρδίας, τῶν μακαριζόντων σε ὡς ἁγνὴν ἀληθῶς Θεομήτορα. Ασωμεν τῷ Κυρίῳ, τῷ ποιήσαντι θαυμαστὰ τέ ρατα ἐν Ερυθρά θαλάσσῃ, ᾠδὴν ἐπινίκιον, ὅτι δεδόξασται. Διὰ τοῦ τιμίου σταυροῦ, Κύριε, τῆς τοῦ ξύλου ἅπαντες ἐῤῥύσθημεν κατάρας· διό σου δοξάζομεν τὴν ἀγαθότητα. Ο σταυρωθείς βουλήσει εξεγήγερται, τα ταμεία ἅπαντα σκυλεύσας τοῦ θανάτου, Χριστὸς ὁ Θεὸς ἡμῶν· αὐτὸν δοξάσωμεν. Ξένῃ μορφῇ ἰδοῦσαι ἐξαστράπτοντα μυροφόροι ἄγγελον, τὴν θείαν ἐμοῦντο τοῦ Χριστοῦ ἀνάστασιν χαρᾶς πληρούμεναι. 'Ανατολή, Παρθένε, χρημάτισας τοῦ Ἡλίου, ἄχραντε, τοῦ τῆς δικαιοσύνης, δι' οὗ ἐξ ἁγνωσίας σκότους ἐῤῥύσθημεν. Τὸν Ποιητὴν τῆς κτίσεως δν φρίττουσιν άγγελοι ὑμνεῖτε, λαοί, καὶ ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Θεόν σαρκὶ σταυρούμενον ὁ ἥλιος βλέψας ἐσκοτίζετο, καὶ γῆ ἐσαλεύθη, καὶ ἐῤῥήγνυντο πέτραι. Ἐκ τῶν νεκρῶν τριήμερος Χριστὸς ἐξηγέρθη, καὶ συνήγειρε πάντας τοὺς ἐν σκότει θανάτου καθημέ τους. Ωφθης μετὰ τὴν ἔγερσιν τοῖς σοῖς ἀποστόλοις, καὶ ἐπλήρωσας τούτους εὐφροσύνης, οἰκτίρμον ἀνεικάστου. Πατέρα τὸν παναίτιον, Λόγον συναΐδιον, καὶ Πνεύ μα Θεοῦ ἄκτιστον, Τριάδα ὑμνήσωμεν ἀπαύστως. Ῥῦσαι ἡμᾶς κολάσεως καὶ τῆς αἰωνίου κατακρίσεως, τούς σε ἀνυμνοῦντας, ἁγνὴ Θεογεννήτορ. Σὲ τὴν μακαρίαν ἐν γυναιξὶν καὶ εὐλογημένην τοῦ Θεοῦ. Ετεινας παλάμας ἐπὶ σταυροῦ, τὸν κατατεινόμεν νόν με πολλαίς μεθοδείαις τοῦ Πλάνου, οἰκτίρμον, ἀνακτώμενος. Πύλας τοῦ θανάτου καὶ τοὺς μοχλούς λύσας, ἐκ νεκρῶν τριήμερος ἐξανέστης, ἡ πάντων, οἰκτίρμον, ἐξανάστασις. Εβλυσας νεκροῖς τὴν ὄντως ζωὴν, καὶ ἐξαναστὰς τριήμερος ἀνελήφθης ἐν δόξῃ, ὁρώντων τῶν σεπτών μαθητῶν. Ιλεων ἡμῖν ἀπέργασαι, ἄχραντε Παρθένε, τὸν σὸν Υἱὸν καὶ Θεὸν τὸν ἁπάντων τοῖς πίστει ἀνυμνοῦσί σε. Ὅτι ἐγώ εἰμι Θεὸς ὁ [κατα] σάρκα. Ὥσπερ ἀνύψωσε πάλαι τὸν ὅριν Μωϋσῆς, οἰκτίρμον, οὕτω σὺ ἐπὶ τοῦ ξύλου ἀνυψώθης, τοῦ ἁλάστε ρος Εχθροῦ τὴν ἰσβόλον κακίαν ἀποῤῥαπίζων, καὶ διασώζων ἡμᾶς. Δόξα τῇ δόξῃ σου, δεδοξασμένε Ἰησοῦ· τεθείς γὰρ ἐν μνημείῳ ὡς νεκρὸς ἐθελουσίως, ἐξανέστης ὡς Θεός, συνεγείρας τὸν κόσμον τῇ σῇ ἐγέρσει ὡς παντοδύναμος. Ηδη ἐγήγερται ὁ ζωοδότης ἐκ νεκρῶν, ἐδέα για ναιξὶ πάλαι ὁ ἄγγελος ἀστράπτων· Μὴ θρηνεῖτε οὖν
col. 3965–3966page 64 of 71
PG 87:3965λοιπὸν, ἀλλὰ τοῖς ἀποστόλοις τὴν τούτου ἔγερσιν ἀπαγγείλατε. Αγιε Κύριε, ὁ γεννηθεὶς ἐκ τῆς ἁγνῆς Παρθένου, σταυρωθείς τε καὶ ταφεὶς ἐθελουσίως, καὶ ἀναστὰς ἐκ τῶν νεκρῶν, ταῖς αὐτῆς ἱκεσίαις τὰ σὰ ἐλέη πᾶσι κατάπεμψον. Τὸν τοῦ παντὸς Δημιουργὸν καὶ Σωτῆρα τῶν χῶν ἡμῶν, ἱερεῖς, ὑμνεῖτε, λαός, ὑπερυψοῦτε εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Υμνολογοῦμέν σου, Χριστέ, τὴν τριήμερον ἀνά στασιν, καὶ τὴν φαεινοτάτην ἀνάληψιν ἐν πίστει ἀεὶ δοξολογοῦμεν. Τὸν σταυρωθέντα δι᾿ ἡμᾶς καὶ νεκρὸν τεθέντα μνήματι, καὶ τῇ τούτου εγέρσει φωτίσαντα τον κόσ στον Χριστὸν ὑπερυψοῦμεν. Ηλιε ἄδυτο Χριστέ, ὁ ταφεὶς καὶ ἀναστὰς ἐκ νεο κρῶν, φωταγώγησον πάντων ἡμῶν τὰς διανοίας δοξάζειν σε ἀπαύστως. Ἱκετηρίαν τῷ ἐκ σοῦ σαρκωθέντι Λόγῳ ποίησον, Θεοτόκε Παρθένε, ἡμᾶς ὅπως οἱκτείρῃ τοὺς τετα πεινωμένους. Μεγαλύνομεν, Χριστέ, τὴν σὴν Πανάχραντον. Ως ἀμνὸς ἐπὶ σφαγήν προσήχθης, Δέσποτα Χρι στὲ ὁ Θεὸς, καὶ τοῖς τραύμασί σου οἷς ἐκουσίως ὑπο έστης, τῶν δαιμόνων πᾶσαν πονηρὰν πληθύν ἐτραυμάτισας. Συνετρίβησαν μοχλοί τῇ παρουσία σου τοῦ ᾅδου, Χριστέ, καὶ ἀνέστησαν οἱ ἀπ' αἰῶνος θανόντες, άντ υμνοῦντές σε τὸν νικητὴν καὶ πάντων δεσπίζοντα. Ἡ ἁγία του, Χριστέ, ἐκ τάφου ἔγερσις ὑπάρχει ζωή· ἡ ἀναλκὴς δὲ διηνεκής εὐφροσύνη, ἣν ἐν πίστει ἅπαντες ἡμεῖς νῦν προεορτάζομεν. Φῶς ἡμῖν τὸ ἐκ φωτός, Παρθένε ἄχραντε, ἐκύησας, καὶ ἐμείωσας τῆς ἀθείας τὸ σκότος· ὅθεν πάντες πίστεως φωναῖς ἀνυμνολογοῦμέν σε, Τὴν θείαν ἐννοήσας σου κένωσιν. Ἡ πρὶν τῇ ἁμαρτία κατάκριτος φύσις ἡμῶν, Παμβασιλεῦ, τῇ σῇ προσλήψει ἠλέηται, ὑμνολογοῦσα σου φόβῳ τὴν ἔγερσιν καὶ θείαν ἀνάληψιν. Θαμβεῖται ἀτωμάτων τα τάγματα κατανοοῦντά σε, Χριστέ, φορέσαντα σῶμα γήϊνον, καὶ ἐπιβάντα νε φέλῃ, καὶ πρὸς τοὺς οὐρανοὺς ἀνερχόμενον. Ἰδοῦσαι ερυθρὰ τὰ ἱμάτια τὰ τὰ, Χριστὲ παμβασιλεῦ, τῇ σῇ ἀνόδῳ ἐξέστησαν αἱ τῶν ἀγγέλων δυο νάμεις, καὶ φόβῳ καὶ χαρᾷ προσεκύνησαν. Κροτήσωμεν τὰς χεῖρας· ὁ Κύριος ἐξεγερθεὶς ἐκ τῶν νεκρῶν πρὸς οὐρανοὺς ἀνελήλυθεν, ὑποταγέν των ἀγγέλων αὐτῷ ὡς Ποιητῇ καὶ Θεῷ ἡμῶν. Ησαΐα, χόρευε. Ἱεράν πανήγυριν πᾶσα κτίσις ἄγει ἐμφανῶς, τῇ ἀναλήψει τῇ σῇ, Λόγε καὶ Θεέ, ἐν ᾗ προσενήνοχας τῷ Πατρί σου ἥνπερ ἐξ ἡμῶν φύσιν ἀνέλαβες ὑπὲρ λόγον, ἀναλλοίωτε. Ως Θεός συνέτριψας πύλας ᾅδου, Σώτερ, καὶ μοχλούς, καὶ ἀναστὰς ἐκ νεκρῶν πρὸς τοὺς οὐρα νοὺς αὔριον ἀνέρχεται, τῶν ταγμάτων τῶν ἀγγελικῶν, Πύλας διάρατε, ἐκβοώντων μετ' ἐκπλήξεως.
col. 3967–3968page 65 of 71
PG 87:3967ο Σοῦ τὴν θείαν ἄνοδον θαυμαζόντων θείων μαθη τῶν, ἐπέστησαν ἐμφανῶς ἄγγελοι αὐτοῖς, βοῶντες, Ον βλέπετε ἀνιόντα εἰς τοὺς οὐρανούς, οὗτος ἐλεύσεται μετά δόξης κρίναι ἅπαντας. Ην, Χριστέ, δεδώρησα: πρὸς τὰ ἄνω πάλαι ἀγὼν εἰρήνην τοῖς μαθηταῖς, ταύτην καὶ ἡμῖν πλουσίως κατάπεμψον ἐν ἀγάπῃ πάντας συντηρῶν, ὅπως συμ φώνως σε τὸν Σωτήρα μεγαλύνομεν. Φωτοφόρον όχημα τοῦ ἡλίου σὺ τοῦ νοητοῦ γεγένησαι ἀληθῶς, ἄχραντε, ἁγνή, δι' οὗ οι καθήμενοι ἐν τῷ σκότει ἔβλεψαν τὸ φῶς τῆς ἐπιγνώσεως, κατὰ χρέος σε δοξάζοντες. Ασεβεῖς οὐκ ὄψονται τὴν δόξαν. Αναλαμβανόμενος ἐκ γῆς πρὸς οὐρανοὺς, οὗ; οὐκ ἔλιπες τῷ Πατρὶ συνεδρεύων, Δέσποτα, καὶ τῷ Πνεύ ματι, μαθητὰς εὐλόγησας ἀνυμνοῦντάς σε, φιλάνθρωπε. Ασωμάτων τάξεις σε ὡς εἶδον, Ἰησοῦ, μετὰ σώματ τος οὐρανοῖς ἐπιβάντα, χαίρουσαι κατεπλήττοντα την πολλήν σου, Κύριε, πρὸς ἀνθρώπους συγκατάβασιν. Τὴν ληφθεῖσαν, Δέσποτα, οὐσίαν ἐξ ἡμῶν ἐν τῷ θρόνῳ τῷ πατρικῷ ἐνιδρύσας, Κύριε, κατεκάλλυνας, μεθ᾿ ἧς μέλλεις ἔρχεσθαι κρῖναι κόσμον, παντοδύνα με. Τὴν ἁγνὴν ἀγνεύοντι τιμήσωμεν ναι, καλλονὴν τὴν Ἰακὼβ ταῖς ἐνθέοις πράξεσι καλλυνόμενοι, εὐσεβῶς ὑμνήσωμεν ὡς Μητέρα τοῦ Θεοῦ ἡμῶν. Λυτρωτὰ τοῦ παντός. Χερουβὶμ ἐπὶ ὤμων ὀχούμενος ἀνελήφθης ἐν δόξη, δρώντων σε τῶν μαθητῶν σου, Κύριε, καὶ βοώντων ἀπαύστως, Πάντα τὰ ἔργα Κυρίου, εὐλογεῖτε τὸν Κύριον. Εὐλογῶν μαθητὰς ἀνεφέρετο εἰς τὸ ὕψος Χριστός, τὸν Παράκλητον τούτοις ἐκπέμψαι ψάλλουσι και συμ φώνως βοῶσι, Πάντα τὰ ἔργα Κυρίου, εὐλογεῖτε τὸν Κύριον. Καθελὼν τὸ τῆς ἔχθρας μεσότοιχον τους θνητούς τῷ Πατρί σου κατήλλαξας, καὶ ἀνελθὼν ἀνήγαγες ἦν προσείληφας σάρκα, ἄναρχε Λόγε ὑπεράνω ἀρχῶν καὶ δυνάμεων. Τὸ κοινὸν τῶν πιστῶν ἱλαστήριον, τὴν ἑτοίμην ἀν θρώπων βοήθειαν, τὴν πρὸς τὸν Κτίστην γέφυραν τὴν μετάγουσαν πάντας προς σωτηρίαν, τοῦ Θεοῦ τὴν η Μητέρα δοξάσωμεν. Ενα μὲν τῷ τῆς παρακοῆς νοσήματι. Εξ όρους, Χριστέ, τῶν Ἐλα:ῶν νεφέλη σε ὥσπερ θρό νος καθυπέλαβε, πάντων τῶν θείων μαθητῶν σου ὁρώντων, καὶ ἐν τρόμῳ βοώντων σοι, Μὴ λίπης όρ φανοὺς οὖς ἠγάπησας δι' εὐσπλαγχνίαν ἀδιήγητον. Κατῆλθες τὸ πρὶν ἄνευ σαρκός, ἀνέρχῃ δὲ σῶμα φέρων, δ προσείληφας φόβῳ δὲ πύλαι οὐρα νῶν σοι ἀνοίγονται· καὶ νόες οὐράνιοι ὁρῶντες κατα πλήττονται, Δέσποτα, τὴν δι' ἡμᾶς σου συγκατάβασιν. Τί ἔστασθε βλέποντες ὑμεῖς τὴν ἄνοδον τὴν φρικώ δη; πάλαι ἔφησαν ἄγγελοι θείοις ἀποστόλοις· Ον τρόπον θεωρεῖτε, ἐλεύσεται καὶ πάλιν ἐπὶ γῆς κρῖναι ἅπαντας, ὁ μετὰ δόξης ἀνερχόμενος.
col. 3969–3970page 66 of 71
PG 87:3969Συνοῦσα τοῖς θείοις μαθηταῖς ἡ Πάναγνος καὶ ὁρῶσα ὃν ἐγέννησε γῆθεν ὑψούμενον ἐβόα· ᾿Ανέρχῃ πρὸς Πατέρα συνάναρχον, τῆς δόξης σου πληρώσας τὰ σύμπαντα, δεδοξασμένε μόνε Κύριε. Τὴν δέησιν ἐκχεῶ πρὸς Κύριον. Πληρώσας τὰ ἐπὶ γῆς τῆς δόξης σου, ἀνελήφθης μετὰ δόξης ἀφράστου, καὶ τῷ Πατρί· προσηγάγου τὴν σάρκα ἣν ἐξ ἡμῶν διὰ σπλάγχνα ἐφόρεσας, καὶ ὕμνησαν οὐρανῶν αἱ δυνάμεις σε, μόνε φιλάνθρωπε, Ἐπάρθητε, ἐπουράνιοι πύλαι, καὶ εἰσδέξασθε Θεόν σαρκοφόρον, αἱ νοεραὶ ἀνεβόων δυνάμεις ταῖς πυθο μέναις, Τίς οὗτος ἐν λέγετε; καὶ αἴνεσιν ὡς Ποιητῇ τῶν ἁπάντων ἀπαύστως προσάξατε. Τὴν ἄνοδον τὴν φρικτήν θεώμενοι οἱ τοῦ Λόγου μαθηταὶ ἀνεβόων· Πέμψον ἡμῖν τὸ πανάγιον Πνεῦ μα, καὶ ὀρφανοὺς μὴ ἐάσῃς τοὺς δούλους σου γινώ σκοντάς σε ἀληθῆ καὶ Θεὸν καὶ βροτόν, ἀναμάρ τητε. Ἐθέωσας τῶν βροτῶν τὴν οὐσίαν, ἀποῤῥήτως γεν νηθεὶς ἐκ Παρθένου, ὁ τοῦ Πατρὸς ὁμοούσιος Λόγος, καὶ ἀνελήφθης ἐν δόξῃ δωρούμενος εἰρήνην σοῦ τοῖς μαθηταῖς, καὶ τῷ κόσμῳ τὸ πλούσιον ἔλεος. Παῖδες Εβραίων ἐν καμίνῳ. Πάθος καὶ θάνατον ὑπέστης, καὶ τριήμερος ὡς εἶ πας ἐξηγέρθης, καὶ πρὸς τοὺς οὐρανοὺς ἀνῆλθες, μελωδούντων τῶν μαθητῶν σου, Κύριε ὁ Θεός, εὐλο γητὸς εἶ. Πνεῦμα ἡμῖν ὡς ἐπηγγείλω τὸ πανάγιον ἀπόστειλον, οἰκτίρμον, οἱ σοφοὶ μαθηταὶ ἐβόων, τὸ σοφίζον καὶ συνετίζον ἅπαντας, τοὺς πίστει σε ὑμνοῦντας. Χεῖρας κροτήσατε, τὰ ἔθνη, ἀλαλάξατε Θεῷ ἐν τύ φροσύνῃ· ἀνελήφθη ἰδοὺ καὶ κάθηται ἐν δόξῃ ἐν δε ξιᾷ ὡς σύνθρονος τοῦ Πατρὸς εἰς τοὺς αἰῶνας. Κόλπους πατρώους μὴ κενώσας ἐν τοῖς κόλπεις σου ὁ Λόγος ἀνεκλίθη, ἀλογίας ἡμᾶς φυσάμενος, Παρθένε, τοὺς μελωδοῦντας, Κύριε ὁ Θεός, εὐλογητὸς εἶ. Επταπλασίως κάμινον. Ο μορφωθείς, ὡς γέγραπται, ὑπὲρ νοῦν τὸ ἀλλό τριον, καὶ διὰ παθῶν πᾶσι πιστοῖς ἀπάθειαν σαφῶς δωρησάμενος, ἀπὸ τῆς γῆς ἀνέρχεται νῦν ἐμφανισθῆναι τοῦ Πατρὸς τῷ προσώπῳ, Αγγέλων, Θρόνων, Κυριοτήτων αὐτὸν δοξολογούντων εἰς πάντας. Λευχειμονοῦντες ἄγγελοι ἀποστόλοις ἐπέστησαν, ἐπαπορουμένοις τῷ καινῷ θεάματι τῆς σῆς ἀναλήψεις, λέγοντες, Ὑμεῖς τί ἀτενίζοντες οὕτως θαμβεῖσθε εἰς τὸ ὕψος; Ἰησοῦς οὗτος πάλιν ἐλεύσεται, ὃν τρόπον ὁρᾶτε, κρίναι κόσμον. Πάντα πληρώσας, Κύριε, ὡς Θεὸς ἀδιάστατος, πρὸς τοὺς οὐρανοὺς μετὰ σαρκὸς ἀνέδραμες, καθε υποταγέντων σοι ἀγγελικῶν δυνάμεων, καὶ χαρμονικῶς τῶν μαθητῶν ἀνυμνούντων καὶ φόβῳ μελωδούνα των Ἱερεῖς, εὐλογεῖτε. Θεοκυήτορ πάναγνε, τῆς ψυχῆς μου τὰ τραύματα, καὶ τῆς ἁμαρτίας τὰς οὐλὰς ἐξάλειψον, πηγαῖς ἀπου ο
col. 3971–3972page 67 of 71
PG 87:3971σμήχουσα ταῖς ἐκ πλευρᾶς τοῦ τόκου σου καὶ ταῖς ἐξ αὐτῆς ἀποκαθαίρουσα ρείθροις· πρὸς σὲ γὰρ ἀνα κράζω, καὶ πρὸς σὲ καταφεύγω, καὶ σὲ ἐπικαλοῦμαι τὴν μόνην προστασίαν. Έφριξε πᾶσα ἀκοή. "Αρατε πύλας νοητῶς, ἐπουράνιο: Δυνάμεις· ἀπ ίξεται ὁ Βασιλεὺς ἡμῶν θνητὴν οὐσίαν ἀναλαβόμενα, καὶ εἰσελεύσεται Θεὸς ὑπάρχων καὶ ἄνθρωπος προς τὸν Πατέρα αὐτοῦ, ἐργασάμενος φρικτὰ καὶ παρά δοξα. Ψάλατε πάντες συνετῶς, ἀλαλάξατε θεῷ τῷ ποιή σαντι ἔργα παράδοξα, καὶ ἀνελθόντι πρὸς τὰ οὐράνια, καὶ ἀποστόλοις τὸ σεπτὸν Πνεῦμα καταπέμψαντι, τὴ ἁγιάζον ἡμᾶς τοὺς δοξάζοντας αὐτοῦ τὴν θεότητα. Λέλυται ᾅδης σῇ ταφῇ, καὶ ἀνάστασις ἀνθρώποις δεδώρηται τῇ ἀναστάσει σου, καὶ κατηργάσθη γι καὶ οὐράνια τῇ ἀναλήψει σου, Χριστέ, μάνε ἀναλλοίωτε καὶ παντοδύναμε, ὁ δοτήρ τῶν ἀγαθῶν καὶ Σωτὴρ ἡμῶν. Φωνήν σοι τὴν τοῦ Γαβριήλ μετὰ πάντων τῶν ἀγω γέλων προσφέρομεν· Χαῖρε, παλάτιον τοῦ βασιλέως τὸ φωτεινότατον· χαῖρε, ἡ γῆν τοῖς οὐρανοῖς, Παρθένε, συνάψασα, δι' ἧς σωζόμεθα, οἱ εἰδότες σε ἁγνὴν θε μήτορα. Σοῦ ἡ τροπαιοῦχος δεξιά. Σοῦ τὴν ἐπὶ γῆς καινοπρεπῆ ἀγνοησάντων ἀγγέλων κατάβασιν, ταύτην αναβαίνοντος ἐν οὐρανοῖς μαθη τιῶσι λέγοντες, Τίς οὗτος ὑπάρχει ὁ βασιλεὺς τῶν δυνάμεων; Σταύρωσιν ἐκούσιον, Χριστέ, καθυπομείνας ἀν έστης τριήμερος, αὖθις ἀνελήφθης τε εἰς οὐρανοὺς τῶν μαθητῶν ὁρώντων σε καὶ ἐκπληττομένων τὴν ὑπὲρ νοῦν δυναστείαν σου. Νέφη τὴν ἐπίβασιν αὐτοῦ παντοδυνάμῳ βουλήσει τιθέμενος, ὁ ἀπερινόητος τῶν Ἐλαιῶν ἐξ ὅρους νῦν ἀνέδραμεν ἄνω πρὸς τὸ ὕψος νεφέλη προσεποχούμε νος. Τάγματα ἀγγέλων ἀληθῶς ἐπουρανίων, Αγνή ὑπερβέβηκας, Λόγον σωματώσασα τὸν τοῦ Πατρός· ἐν ἐκτενῶς ἱκέτευε, πράξεων ἀλόγων ἡμᾶς ῥυσθῆναι, πανάμωμε. Τὸν τοὺς ὑμνολόγους ἐν καμίνῳ. Τὸν πρὸς τὸν ἀρχίφωτον Πατέρα ἀνελθόντα ἐν η δόξῃ, καὶ καταπέμψαντα ἀποστόλοις τὸ Πνεῦμα τὸ Ο ἅγιον ὑμνεῖτε καὶ ὑπερυψοῦτε, Ασατε καὶ ψάλατε Κυρίῳ, ἀλαλάξατε, αἱ πατριαὶ τῆς γῆς· ἀνελήφθη ἐν δόξῃ γὰρ σήμερον συνάψεις τοῖς ἐπουρανίοις ἡμᾶς εἰς τοὺς αἰῶνας. *Ανδρες Γαλιλαίοι, τί ὁρῶντες εἰς τὸ ὕψος ἐν φόβῳ, οὕτως ἑστήκατε; μαθηταῖς οἱ ἀσώματοι ἔλεγον· Ο τρόπον βλέπετε, καὶ πάλιν Χριστὸς ἐν δόξῃ ἥξει. Ἡ ἀγεωργήτως ἐκβλαστήσασα τὸν οὐράνιον στά χυν, τὸν διατρέφοντα θεϊκῇ δυναστείᾳ τὰ σύμπαντα, Παρθένε, ἔμπλησον πεινῶσαν τὴν ταπεινὴν ψυχήν μου. Τύπος τῆς ἁγνης λοχείας σου. Πάθος καὶ σταυρὸν καὶ θάνατον ὑπὲρ ἡμῶν ὑπο
col. 3973–3974page 68 of 71
PG 87:3973έστης, ὁ ὑπεράγαθος, καὶ ἐξαναστάς θεοπρεπῶς ἀν ελήλυθας πρὸς τὸν ἄναρχον, Λόγε, Πατέρα σου· διό σου προσκυνοῦμεν τὴν ἀκατάληπτον θεότητα. Κράζει Μωϋσῆς ἐν Πνεύματι, Αγγελικαί δυνάμεις ἐνισχυσάτωσαν τῷ παμβασιλεῖ σωματικῶς ἀναβαίνοντι ἀπὸ γῆς πρὸς τὰ ἄνω βασίλεια, καὶ θρόνῳ καθιστῶντι τῷ πατρικῷ φύσιν τὴν ἔκπτωτον. Πύλαι, νοητῶς ἐπάρθητε, προφητικῶς ἐβόα Δαυΐδ ἐν Πνεύματι· ὁ μονογενής Υἱὸς Θεοῦ ἐβασίλευσεν ἐπὶ πάντα τὰ ἔθνη, καὶ ἄνεισι σαρκὶ πρὸς τὸν Πατέρα, ὃν κατερχόμενος οὐκ ἔλιπεν. *Οτι 'Εγώ εἰμι ὁ ἐν θαλάσσῃ. Συναλιζόμενος ἐν τεσσαράκοντα τοῖς μαθηταῖς ἡμέ ραις, μετὰ τὴν θείαν ἐκ τάφου, Σῶτερ, ἀνάστασιν, καὶ τὸ Πνεῦμα τὸ θεῖον συνθέμενος αὐτοῖς ἐξαποστέλλειν, ἐν φωναῖς ἀνελήφθης, ἐν δόξῃ ἐπ᾽ ὤμοις χερουβικοῖς φρικτῶς ἐποχούμενος. Πύλας ἐπάρατε, γνώτε παράδοξα, νοεραὶ δυνάμεις ταῖς ἀνωτέραις ἐβόων, ὁ βασιλεὺς τοῦ παντὸς σῶμα γήϊνον φέρων ἀνῆλθε πρὸς ἡμᾶς εἰς προανάπαυσιν αὐτοῦ, τοὺς ἀνθρώπους θεώσας δι' εὐσπλαγχνίαν πολύ λὴν καὶ ἄμετρον ἔλεος. Αποκρυβὴν αὐτοῦ σκότος ὁ θέμενος τῇ ἀσωμάτῳ φύσει, ἐπὶ πτερύγων ἀνέμων ὁ ἐπιβαίνων Θεὸς, σαρ κωθεὶς ἐκ Παρθένου νεφέλης φωτεινῆς, διὰ νεφέλης ἀπὸ γῆς πρὸς τὸ ὕψος ἀνῆλθεν, ὁρώντων μαθητών τὴν ἔνδοξον ἄνοδον. Ἡ ἀγεώργητος γῆ ἡ βλαστήσασα τὸν τοῦ παντὸς τροφέα τὸν ὑπανοίγοντας χεῖρα, καὶ εὐδοκίᾳ αὐτοῦ ἐμπιπλῶντα πᾶν ζῶον ἰσχύϊ θεϊκῇ, στήριξον ἄρτῳ ζωτικῷ παρειμένας καρδίας τῷ κόρῳ τῶν δυσχερῶν ἡμῶν παραπτώσεων. Ινδάλματος χρυσού. Τὴν φύσιν τοῦ Ἀδὰμ προσλαβόμενος, καὶ ταύτην θεώσας, Λόγε, πρὸς τὸν ἀρχίφωτον ἀνήγαγές σου Πατέρα, καταπλαγείσης πάσης ἀσωμάτων τάξεως, καὶ ἀναβοώσης, Ὑμνείτω τὸν Κύριον,πᾶσα ἡ κτίσις. Ηλίας προτυπῶν τὴν φρικώδη σου ἀνάβασιν, ζωο δότα, θείῳ ἐν Πνεύματι ἐδείχθη ἁρματηλάτης, καὶ πρὸς τὸ ὕψος ὅλος ἀπὸ γῆς ἐφέρετο, μέλπων σοι τῷ Κτίστη, Υμνείτω τὸν Κύριον πᾶσα κτίσις καὶ ὑπερ υψούτω. Αἰνέσατε Θεὸν, ἀλαλάξατε, τὰ ἔθνη, κροτείτε χεί ρας, συμφώνως ψάλατε, ἐν δόξῃ Χριστὸς ἀνῆλθεν, ὁ βασιλεύων· ὅθεν πρὸς ἡμᾶς ἐλήλυθε σῶσαι τοὺς βοῶντας· Ὑμνείτω τὸν Κύριον πᾶσα κτίσις. Κυρίως σε, Αγνή, καταγγέλλοντες δοξάζομεν Θεο τόκον· σὺ γὰρ τὸν ἕνα ἀπεκύησας τῆς Τριάδος σεσαρκωμένον· ὃν σὺν τῷ Πατρὶ καὶ Πνεύματι μελ φδοῦμεν· Υμνείτω τὸν Κύριον πᾶσα κτίσις. Ἀπορεῖ πᾶσα γλώσσα. Ο μετὰ δόξης ἄρτι ἐπιβαίνων νεφέλῃ, τίς ἄρα πέ λει, ἔφησαν ἀνώτεραι αἱ τάξεις ταῖς βοώσαις· Πύλας νοητὰς διάρατε· Θεὸς ὁ μόνος τὰ ἐπὶ γῆς συνάψας ο
col. 3975–3976page 69 of 71
PG 87:3975σεπτῶς τοῖς οὐρανοῖς, τούτῳ μεγαλωσύνην καὶ δόξαν φόβῳ προσάξωμεν. ο Ἡ ἀπωσθεῖσα φύσις ἐν Ἐδὲμ καθορᾶται ἐν τοῖς ὑψίστοις θρόνῳ πατρικῷ ἐνιδρυμένη παραδόξως, καὶ προσκυνουμένη πάντοτε ὑπὸ Ἀγγέλων, ὑπ' ἀρχαγγέλων, θρόνων, Δυνάμεων, Αρχῶν· δόξα τῷ εὐδοκήσαντι οὕτως μόνῳ Θεῷ ἡμῶν. Ορᾶτε, ἔφης, Λόγε, μαθηταῖς λυπουμένοις τῇ σε ἀνόδῳ· κάθησθε προσμένοντες ἐν πίστει ἕως ἔλθη θεῖος πρὸς ὑμᾶς Παράκλητος ἐκ τῶν ὑψίστων, τῶν χαρισμάτων πάντων ἡ ἄφθονος πηγή· οὗτος ὑμᾶς διδάξει τὰ πάντα ὡς ὑπεράγαθος. Τὸ στερέωμα τῶν ἐπὶ σοὶ πεποιθότων. Τὴν κατάκριτον καὶ παραβάσει φθαρεῖσαν ἀνήγαγες, Δέσποτα, φύσιν ἀνθρώπων ὑπεράνω τῶν ἀγγέ λων, ὡς εὐσπλαγχνος. Ανελήλυθας πρὸς οὐρανὸν μετὰ δόξης, ὑμνούντων σε, Κύριε, τῶν ἀσωμάτων ὡς τῶν ὅλων Ποιητὴν καὶ Θεὸν αὐτῶν. Τὸν Παράκλητον, τῆς ἀληθείας τὸ Πνεῦμα, ἀπέστειλας, Δέσποτα, τοῖς μαθηταῖς σου, ἀνελθὼν εἰς οὐρα νοὺς, ὑπεράγαθε. Σωματούμενος ἐκ σοῦ προῆλθεν ὁ Λόγος, τὴν ἔχε πτωσιν, ἄχραντε, τῶν προπατόρων διὰ σπλάγχνα οικ τιρμῶν ἀνορθούμενος. Αστέκτῳ πυρὶ ἑνωθέντες. Πᾶσαν ὁ Θεὸς ἐκπληρώσας τὴν ὑπὲρ ἡμῶν οἰκονομίαν ἀνελήφθης, καθορώντων τῶν μαθητῶν σου, καὶ φόβῳ βοώντων σοι, Εὐλογεῖτε, πάντα τὰ ἔργα, τὸν Κύ ριον. *Ανδρες ἀληθῶς Γαλιλαίοι, τί ἐνατενίζετε οὕτω τῷ Δεσπότῃ πρὸς οὐρανοὺς ἀνερχομένῳ, ἔλεγον οἱ ἄγγε λοι; Ον ὁρᾶτε, πάλιν οὗτος μέλλει έρχεσθαι κρίναι πᾶσαν κτίσιν, κριτής πάντων ὑπάρχων. Πνεῦμα τὸ εὐθὲς, Πνεῦμα θεῖον, Πνεῦμα τὸ συνόν σοι ἀμερίστως, ὡς ὑπέσχον, πέμψον ἡμῖν, ὁ ταῖς νεφέλαις δόξῃ ἐποχούμενος, Θεοῦ Λόγε, θεῖοι ἀπό στολοι ἔκραζον, ὅπως σε ὑμνῶμεν εἰς πάντας τοὺς αἰῶνας. Ἐκ σοῦ τοῦ Θεοῦ ἡ σοφία οἶκον ἑαυτῇ δομησαμένη ἐσαρκώθη, ἀποῤῥήτῳ συγκαταβάσει, Κόρη ἀπειρό γαμε· σὺ γὰρ μόνη πάντων γενεῶν ἐκλέλεξαι ἄφθο ρος ἀφθόρου εἰς κατοικίαν Λόγου. Καινὸν θαῦμα καὶ θεοπρεπές. Ο μετὰ δόξης ἐν ἀλαλαγμῷ ἀνερχόμενος, ὡς ὁ προφήτης πάλαι φησίν, οὗτος πάντων Κύριος ἐστι καὶ Δεσπότης· ψάλατε, ἔθνη, τούτῳ ἐν πίστει ψάλατε, καὶ τρόμῳ αὐτὸν δοξολογεῖτε τὸν ἐργασάμενον ἀνεξ χνίαστα καὶ ἀπόρρητα. Κατηφιῶσιν ἔφη μαθηταῖς, Οὐ χωρίζομαι εἰς τὸν αἰῶνα ὅλως ὑμῶν, εἰ καὶ πρὸς τὸν πέμψαντα Πατέρα ὑπάγω· ἄπιτε, κόσμον ὅλον μαθητεύσατε γινό σκειν Θεὸν ἀληθινόν με, τὸν ἐργασάμενον ἡ ἐθεάτα σθε καὶ ἠκούσατε. Εἰρήνην πᾶσιν ἔφησας, Χριστέ, καὶ νεφέλη σε ὑπολαβοῦσα αὖθις φωτός, πάντων καθορώντων, ἀπὸ γῆς ἀνυψώθης· καὶ ἀνελθὼν ἐπέκεινα ἐκάθισας ἀπά σης ᾿Αρχῆς καὶ Ἐξουσίας· διὸ ὑμνοῦμεν τὴν πολύ ύμνη, τον δυναστείαν σου.
col. 3977–3978page 70 of 71
PG 87:3977Φωτὸς δοχεῖον φαίνει σε, ἁγνὴ, ὁ ἐκ σοῦ ἀτρέπτως σαρκωθείς ἀῤῥήτως Θεός· ἐν σταυρῷ ὑψώσας τοῦ Ἀδὰμ τὴν οὐσίαν, καὶ ἐν νεκροῖς πρωτότοκος γενό μενος, καὶ μένων Θεὸς ἐν τοῖς ὑψίστοις, ἅμα Πατρί τε καὶ θείῳ Πνεύματι δοξαζόμενος. ῾Ο καθήμενος ἐν δόξῃ. Ὁ ἀπρόσιτος τὴν φύσιν, προσιτός μοι γενόμενος, ὡς ἐμὲ φορέσας, ὅλην μου τὴν φύσιν ἐλάμπρυνε, καὶ τῇ αὐτοῦ ἀναλήψει ἀνεβίβασεν ὑπεράνω ἁπάσης ἀρ χῆς καὶ δυνάμεως. Διφρελάτης ὁ Ἠλίας τὸν αἰθέρα διήρχετο, προτυ τῶν σου πάλαι, Λόγε τοῦ Θεοῦ, τὴν ἀνάληψιν· ὡς γὰρ ἐν ἅρματι, Σῶτερ, ἐποχούμενος, τῇ νεφέλῃ πρὸς τοὺς πατρικούς κόλπους ἔφθασας. Μαθητῶν ἀτενιζόντων τὸ φρικτὸν τῆς ἐπάρσεως καὶ ἐκπληττομένων, θεῖοι προσεφθέγγοντο ἄγγελοι Ανδρες ὑμεῖς Γαλιλαίοι, καθὼς βλέπετε, οὕτως ἥξει πάλιν ὁ αὐτὸς κρῖνα: ἅπαντας.» Αναπλάττεις σύντριβεῖσαν καὶ φθορᾷ ὑποκύψασαν τὴν βροτείαν φύσιν, ἄχραντε, Θεὸν σωματώσασα, καὶ ὑπὲρ φύσιν τεκοῦσα, ἀπειρόγαμε· ᾧ κραυγάζομεν Δόξα, Χριστέ. Παῖδας εὐαγεῖς ἐν τῇ καμίνῳ. Ο περιπατῶν ἐπὶ πτερύγων ἀνέμων νεφέλῃ ἐπ οχούμενος, νῦν ἀναλαμβάνεται εἰς τὰ ἐπουράνια, ἔνθα ὑπῆρχε πρότερον, καὶ τὸν Παράκλητον ἐκπέμπει μαθηταῖ, ἀνυμνοῦσι καὶ ὑπερυψοῦσιν αὐτὸν εἰς τοὺς αἰῶνας. Σταυρὸν καὶ ταφὴν καθυπομείνας βουλήσει ἀνέστης, παντοδύναμε, καὶ τοῖς ἀγαπῶτί σε ἐπὶ τεσταράκοντα & ἡμέρας ὀπτανόμενος ἐχαροποιεις αὐτούς· εἶθ' οὕτω τε αὐτοὺς εὐλογήσας, πρὸς τὸν σὸν Πατέρα ἀνῆλθες μετὰ δόξης. Μνήσας σαφῶς τὰ ὑπὲρ λόγον, ὁ Λόγος, τοὺς θεολόγους ἀναβέβηκε, πέμψας ὡς ὑπέσχετο ἐπὶ μαθητας αὐτοῦ τὸ παντουργὸν καὶ σύνθρονον Πνεῦμα· βοών των αὐτῷ· Τὸν Κύριον ὑμνεῖτε, τὰ ἔργα, καὶ ὑπερ υψούτε. Η πύλη Θεοῦ ἡ κεκλεισμένη, ἣν μόνος διώδευσεν ὁ Ὕψιστος, ίθυνον πρὸς τρίβους με θείας, καὶ διάνοιξον τῆς σωτηρίας πύλας μοι, Θεοχαρίτωτε· πρὸς σὲ γὰρ καταφεύγω, Παρθένε, μόνη προστασία τοῦ γέν νους τῶν ἀνθρώπων. Λίθος ἀχειρότμητος δρους. Εως ἂν ἐνδύσησθε, ἔφης τοῖς μαθηταῖς, σθένος ἐξ ὕψους, κάθησθε ὁμοῦ συνηγμένοι· ἐγὼ γὰρ ἤδη ἀναλαμβάνομαι, καὶ τοῦ Πατρὸς τὸν σύνθρονον ἀποστελώ ὑμῖν Παράκλητον. Δεῦτε μυστικῶς συνελθόντες πάντες εἰς ὕψος θεω ρίας, όμμασι κατίδωμεν νοὸς ἀναληφθέντα καὶ καθ εξόμενον ἐκ δεξιῶν ὡς σύνθρονον Πατρὸς τὸν Λόγον τὸν ἀΐδιον. Ήλιος ἐκ τάφου ὡραῖος ἐξανατείλας ὁ Δεσπότης, ὥσπερ σελασφόρους ἀκτίνας τῇ οἰκουμένῃ πάσῃ ἐξέλαμψεν τοὺς ἀποστόλους φαίνοντας, καὶ τὴν ἀχλὺν ἀποδιώκοντας. Φεῖσαί μου, Χριστέ, ὅτ' ἂν ἔλθῃς κρῖνα: τὸν κόσμον ο
col. 3979–3980page 71 of 71
PG 87:3979; μετά δόξης, λύσον τὴν ἀχλὺν τῆς ψυχῆς μου ταῖς ικε Ο σίαις τῆς κυησάσης σε· καὶ κληρονόμον ποίησον τῆς οὐρανίου βασιλείας σου Πρὸς σὲ ἐρθρίζω τὸν δι' εὐσπλαγχνίαν. Θανάτου κράτος θείᾳ δυναστείᾳ καθελὼν ἐξανέστη; τριήμερος, Χριστέ μου, καὶ πρὸς οὐρανοὺς μετά δόξης ἀνῆλθες, τῶν σῶν μαθητῶν ἀνυμνούντων Θεόν σε καὶ φιλάνθρωπον. Ἡμᾶς μὴ λίπῃς ὀρφανούς, οικτίρμον· ὡς ὑπέσχου δὲ πέμψον τὸ ἅγιόν σου Πνεῦμα, οἱ σοὶ μαθηταί, Αυ τρωτά, προσεφώνουν, ἡνίκα ἐκ γῆς ἀνερχόμενον το σε, φιλάνθρωπε. Ἰδοὺ τὸ Πνεῦμα μέλλει κατιέναι ἐπὶ γῆς νῦν ἐν γλώσσαις πυρίναις, ὅπως δείξῃ πυρίνου, σαφῶς τους πηλίνους τοῦ Λόγου σεπτούς μαθητές, καταγγέλλοντας τοῦτον ὡς φιλάνθρωπον. Βροτείαν φύσιν ἐκ τῆς ἀπειράνδρου ἐνδυσάμενος, Λόγε, δι' ἄκραν εὐσπλαγχνίαν, βεβαίαν ἡμῖν ταύτην δέδωκας σκέπην καὶ τεῖχος ἀεὶ, τοῖς εἰδόσι Θεόν σε καὶ φιλάνθρωπον. Νόμων πατρῴων οἱ μακαριστοί. Τὰ διεστῶτα ἀγαθότητι ἐπισυνάψας, Λόγε παν υπεράγαθε, καὶ πατάξας τὸν πολέμιον τῷ πάθει τῆς σαρκός σου, πρὸς τὸν Πατέρα, ὅνπερ οὐ κατέλιπές ποτε, μετὰ δόξης ἀνέδραμες, τῶν μαθητῶν βοώντων, Τὸν Κύριον ὑμνεῖτε, τὰ ἔργα. Κατελεήσας οὓς ἠγάπησας κεκακωμένους, Σώτες, ἐχθροῦ δεινότητι, Ἐλαιῶν ἐξ ὅρους, Δέσποτα, βλεπόν των ἀνελήφθης τῶν μαθητῶν σου, πῶς μετὰ σαρχές, θαυμαζόντων, σὲ νεφέλη ὑπέλαβε, χερουβικός ὡς θρό νος· διό σε σὺν αὐτοῖς εὐλογοῦμεν. Οὐ καταλείψω ὀρφανοὺς ὑμᾶς, υἱοὶ καὶ κληρονόμοι τῆς βασιλείας μου· ἀνελθὼν δὲ τὸν Παράκλητον ἀπο στελῶ ἐξ ὕψους, ὑμᾶς μυοῦντα τὰ ὑπὲρ κατάληψιν καὶ νοῦν, καὶ πυρίνους δεικνύοντα μεθέξει τοὺς π λίνους, ἐβόας μαθηταῖς σου, οἰκτίρμον· ὅθεν σὺν αὐ τοῖς σε ὑμνοῦμεν εἰς αἰῶνας. Νομίμων δίχα, Κόρη, φύσεων τὸν νομοδότην τίκτεις νόμου ἐξαίροντα τὸ σκιῶδες, καὶ τῆς χάριτος δωρούμενον τὸ φέγγος· διὸ τῷ νόμῳ τῷ τῆς ἁμαρτίας με, ἀγνὴ, χαλεπῶς νῦν τροπούμενον ἐλευθέρωσον, ψάλλειν, Τὸν Κύριον ὑμνεῖτε, τὰ ἔργα. Ἀπορεῖ πᾶσα γλώσσα. Μπορημένην καὶ κεκακωμένην τὴν κτίσιν κατα ηλέησας, μόνος ὡς ὑπάρχων ἐλεήμων καὶ οἰκτίρμων σάρκα ἀνθρωπίνην εἴληφας, καὶ διὰ πάθους τὸν ἰσχυ τὸν δεσμεύσας ἀνέδραμες, Χριστέ, ἄνω πρὸς τὸν 11 τέρα, πληρώσας δόξης τὰ σύμπαντα. Τί ἀθυμεῖτε; τί δὲ ἐκθαμβεῖσθε; ἐβόων τοῖς ἀπο στόλοις ἄγγελοι ἱστάμενοι σὺν τούτοις ἐν τῷ ὄρει οὗτος Ἰησοῦς ὂν βλέπετε ἀναληφθέντα, οὕτως ἐν δέξη πάλιν ἐλεύσεται πολλῇ, κρῖναι τὴν οἰκουμένην, και πᾶσι νείμαι τὰ ἄξια. Ὁ τὴν εἰρήνην δοὺς τοῖς ἱεροῖς μαθηταῖς σου, τῷ Πνεύματί σου πάντας εὐλογήσας, οἰκτίρμον Θεοῦ λόγε, ἐκ τοῦ πονηροῦ συντήρησον [ἡμᾶς] ἀπαρατριώτου; "
Continue reading PG 87: Commentarius Liturgicus →≣ entire volume