Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) + khazarzar (second witness) — PG column chips mark the printed columns.
Monitum in tomum ad Antichenos (editorial preface
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 26:793〔Editorial preface, from the Migne page scan (OCR)〕
MONITUM. genito, pro imperio tuo consuetas una cum popu- lis preces effundere: sicut ante semper fecimus, et nunc orantes facere non desistimus. τοκράτορι Θεῷ, καὶ τῷ Δεσπότῃ καὶ Σωτῆρι ἡμῶν Χριστῷ (3), τῷ Υἱῷ αὐτοῦ τῷ μονογενεῖ, ὑπὲρ τῆς σῆς βασιλείας, τὰς ἐθίμους εὐχὰς μετὰ τῶν λαῶν ἀποπληροῦν, καθὼς καὶ ἀεὶ ἐπετελέσαμεν, καὶ νῦν ποιοῦμεν εὐχόμενοι. IN TOMUM AD ANTIOCHENOS MONITUM. I. In prioribus editis (Græcis epistolæ nomen obtinet hoc opusculum, editorum sane vitio, nam Tópoę nuncupatur in omnibus pene codicibus, et Tomus in veteribus editis Latinis. Et vero non insolentem esse titulum ejusmodi, cum aliis permultis exemplis, tum maxime hoc luculento Gregorii Nazianzeni testimonio comprobatur. Is enim epistola 1, ad Cledonium, sic habet loquens de Apollinaristis: Aslovai dè návɩwę, ἢ διὰ τόμου συνοδικοῦ, ἢ δι᾽ ἐπιστολῶν κοινωνικῶν. Οὗτος γὰρ τῶν συνόδων ὁ νόμος· Omnino autem osten- dent (se scilicet ad communionem admissos esse) vel per tomum synodalem, vel per epistolas communionis indices. Nam hic synodorum mos est, Tóµo; autem vocatur, uit Philotheus patr. lib. , adversus Niceph. Gregoram, quod in eo res šuvtetµŋµévwç, id est paucis, enarrentur. II. Putat Felckmannus hanc epistolam sex tomum, esse fragmentum alicunde divulsum. Hæc illius suni verba : In codice Gobleriano notatur ad hanc epistolam, Zhte: thy ȧpxhv toū aútoù λóyov (præcessit enim Liberii ¿xéqaloç) : quo innui videtur hanc similiter esse fragmentum alicujus libri. Cujus rei etiam hoc indicium est, quod infra sub finem scribuntur quædam quæ in Antiochena synodo acta sunt, ad quam tamen habendam demum scriptam esse ex contextu apparet, et auctor est Socrates. Putarim ego epistolam hanc cum appendice, alicujus libri synodici fragmentum esse, aut certe illa sub finem aliunde ad episto- Jam assuta. Porro ad marginem Segueriuni item scribitur; Zhtet &pxhv, perinde atque in Gobleriano, cujus notam non intellexit Felckmannus, nec intellecturus est quisquis ordinem manuscriptorum Athanasii non adverterit. In omnibus itaque codicibus quos, vel quorum catalogum dispicere licuit, hic tomus bis descriptus est, et primo quidem integer atque absolutus, duodecimus numero habetur, atque iterum in iisdem septuage- simus nonus ordine locatur, non quidem ex integro descriptus, sed ab initio ejus pars haud exigua ibi exa- ratur. Ad marginem igitur duodecimi scribunt librarii, Zheet ¿pxhv, Quære initium, quia scilicet ejusdem initium septuagesimo nono loco iterum ponitur, cum hac nota in Regio codice, Пpoɛypáyŋ eiç ′ hóyov tà õlov, Descriptus est supra integer duodecimo tractatu. Liquet autem hunc tomum omnibus numeris et par- tibus suis absolutum esse, ut ne vel minima suspicio sit esse fragmentum. Paulini vero formula fidei quæ ad calcem assuta est, Antiochiæ quidem edita fuit, sed congruenter huic tomo Alexandrinæ synodi attexitur, subscribit enim ille rebus Alexandriæ decretis. III. Quid Athanasium cæterosque Patres compulerit ad eam celebrandam synodum, ex hoc ipso tomo comperire licet. Actum enim ibi primo fuit de rebus Antiochenæ Ecclesiæ componendis. Nam tres in partes distracta tunc civitas erat. Prima numero maxima erat Arianorum, qui, pulso Meletio, Euzoium suæ seciæ kominem episcopum sibi constituerant; 2ª Meletianorum, ut vocabant a Meletio episcopo, quem Ariani ordi- marant episcopum, rati suæ ſuvere sententiæ. At ubi primum agnoverunt eum consubstantialitatis strenuum deſen- sorem esse, in exsilium ablegari curarunt, cum vix triginta sedisset dies. Redux ille cum aliis, Juliano in- eunte imperium, a suis ingenti gaudio exceptus fuerat; 3ª Eustathianorum, a sancto Eustathio Antiochia olim episcopo : sed Arianorum, quibus infensíssimus eral, insidiis in exsilium pulso, atque illic defuncto. Hi a reliquis omnibus segregati Paulini presbyteri conventibus intererant, atque cum Athanasio commanica- bant. Quos ad pucem cohortatur Athanasius, suadetque ut cum iis communicent qui in Veteri conventus agunt, scilicet cum Meletianis; qua in re nequaquam Athanasio sy
PG 26:796Ο ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΤΙΟΧΕΙΣ ΤΟΜΟΣ ΑΘΑΝΑ- ΣΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ. Τοῖς ἀγαπητοῖς καὶ ποθεινοτάτοις συλλειτουργοῖς Εὐσεβίῳ, Λουκίφερι, Ἀστερίῳ, Κυματίῳ καὶ Ἀνατολίῳ, Ἀθανάσιος καὶ οἱ παρατυχόντες ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἐπίσκοποι ἀπό τε τῆς Ἰταλίας καὶ Ἀραβίας, Αἰγύπτου καὶ Λιβύης, Εὐσέβιος, Ἀστέριος, Γάϊος, Ἀγαθὸς, Ἀμμώνιος, Ἀγαθοδαίμων, Δρακόντιος, Ἀδέλφιος, Ἑρμαίων, Μάρκος, Θεόδωρος, Ἀνδρέας, Παφνούτιος, ἄλλος Μάρκος, Ζώϊλος, Μηνᾶς, Γεώργιος, Λούκιος, Μακάριος, καὶ οἱ λοιποὶ, ἐν Χριστῷ πλεῖστα χαίρειν. Πεπείσμεθα μὲν, ὅτι, λειτουργοὶ Θεοῦ καὶ οἰκονόμοι καλοὶ τυγχάνοντες, ἱκανοί ἐστε πρὸς ἅπαντα τὰ τῆς Ἐκκλησίας ἁρμόζεσθαι· ἐπειδὴ δὲ καὶ εἰς ἡμᾶς ἦλθεν, ὅτι πλεῖστοι πρότερον διὰ φιλονεικίαν διαιρεθέντες ἀφ’ ἡμῶν, νῦν εἰρηνεύειν βούλονται, πολλοὶ δὲ, καὶ τῆς πρὸς τοὺς Ἀρειομανίτας σχέσεως ἀποστάντες, ἀντιποιοῦνται τῆς πρὸς ἡμᾶς κοινωνίας·
Ο ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΤΙΟΧΕΙΣ ΤΟΜΟΣ ΑΘΑΝΑ Β τόμος πρὸς τοὺς Ἀντιοχεῖς ἐπιστολὴ Αθα- νασίου, ἐπιστολή λόγος ιβ', λό- γος ιβ', τούς ΣΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ. Τοῖς ἀγαπητοῖς καὶ ποθεινοτάτοις συλλειτουργοῖς Ευσεβίῳ (5), Λουκίφερι, Αστερίῳ, Κυματίῳ καὶ ᾿Ανατολίῳ, ᾿Αθανάσιος καὶ οἱ παρατυχόντες ἐν ᾿Αλε- ξανδρείᾳ ἐπίσκοποι ἀπό τε (6) τῆς Ἰταλίας καὶ ᾿Αρα- βίας, Αἰγύπτου καὶ Λιβύης, Ευσέβιος, Αστέριος, Γάϊος, ᾿Αγαθός, Αμμώνιος, Αγαθοδαίμων, Δρακόν τιος, 'Αδέλφιος, Ερμαίων, Μάρκος (7), Θεόδωρος, Ανδρέας, Παφνούτιος, ἄλλος Μάρκος, Ζώϊλος, Μη- νᾶς, Γεώργιος, Λούκιος, Μακάριος, καὶ οἱ λοιποὶ, ἐν Χριστῷ πλεῖστα χαίρειν. νόμοι καλοὶ τυγχάνοντες, ἱκανοί ἐστε πρὸς ἅπαντα τὰ τῆς Ἐκκλησίας ἁρμόζεσθαι· ἐπειδὴ δὲ καὶ εἰς ἡμᾶς ἦλθεν, ὅτι πλείστοι πρότερον διὰ φιλονεικίαν διαιρεθέντες ἀφ' ἡμῶν (8), νῦν εἰρηνεύειν βούλονται, πολλοὶ δὲ, καὶ τῆς πρὸς τοὺς ᾿Αρειομανίτας σχέσεως ἀποστάντες, ἀντιποιοῦνται τῆς πρὸς ἡμᾶς (9) κοινω- νίας· ἀναγκαῖον ἡγησάμεθα ταῦθ᾽ ἅπερ ἐγράψαμεν ἡμεῖς τε καὶ οἱ ἀγαπητοὶ ἡμῶν Εὐσέβιος τε καὶ Αστέριος, γράψαι τῇ ὑμῶν (10) χρηστότητι, καὶ αὐτοὶ ἀγαπητοὶ καὶ ὡς ἀληθῶς ποθεινότατοι συλλειτουρ γοι, χαίροντες μὲν ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ἀκοῇ, εὐχόμενοι (11) δὲ ἵνα καὶ, εἴ τις ἔτι περιλείπεται μακρὰν ἀφ' ἡμῶν, καὶ εἴ τις ἔτι τοῖς Ἀρειανοῖς συνερχόμενος φαίνεται, ἐν τῇ ᾿Αλεξαν δρείᾳ. ἄλλος Μάρκος, Μάρκιος. άλλος Μάρκος Μηνᾶς Μη- νας. Μακάριος. Μάκα- ρις. εὐχόμεθα. S. ATHANASI OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. præsuli suo adjungerentur? Sed instat Baronius, episcopum fuisse qui legates miserit ad synodum. At certum est sede vacante licuisse presbytero legatos ad synodum mittere. Vacabat porro tunc Antiochena sedes, vel saltem vacure putabatur: Euzoius enim Arianus ab Arianis ordinatus fuerat. Meletius item ab Arianis constitutus, licet catholicus esset, plurimis tamen Catholicorum suspectus, nondum omnino Arianicæ promo- ticnis maculam diluerat. His adde Baronio refragari omnes ecclesiasticæ historiæ scriptores, qui aiunt eo tempore ordinatum fuisse Paulinum, quo Patres Alexandrini de rebus Ecclesiæ agerent. V. Actum præterea est in hac synodo de tabella Sardicensi, quam rejiciendam censuerunt Patres. De tribus etiam hypostasibus, quas nonnulli repudiatas volebant, admittebant alii; sed expensa utrorumque sen- tentia, solius nominis quæstio risa est. Actum item de aliis Christi Incarnationem spectantibus, maxime de Apollinarii hæresi tum pullulanti, qui per legatos suos virus suæ hæreseos ad tempus occultavit, ut infra dicitur. Editus autem est hic tomus initio imperii Juliani Apostatæ, cum ejus decreto episcopi remigrarent ab exsilio, anr:o 362, ipsaque manu Athanasii scriptum fuisse conjectamus ex quibusdam ad calcem positis, ubi videsis. A TOMUS ATHANASII ARCHIEPISCOPI ^ (4) ALEXANDRINI AD ANTIOCHENOS. Charissimis et optatissimis comministris Euse- bio, Lucifero, Asterio, Cymatio et Anatolio, Atha- nasius, caeterique episcopi, ex Italia, Arabia, Ægypto et Libya, qui Alexandriæ affuere, Euse- bius, Asterius, Gaius, Agathus, Ammonius, Aga- thodæmon, Dracontius, Adelphius, Hermæon, Mar- cus, Theodorus, Andreas, Daphnutius, alius Marcus, Zoilus, Menas, Georgius, Lucius, Macarius, et re- liqui, in Christo salutem plurimam. ministri Dei ac boni dispensatores, ad omnia Ec- clesia negotia temperanda idoneos esse. Verum quia ad nos allatum est, plurimos, qui pridem a nobis per contentionem desciverant, pacem jam cu- pere plerosque item ab Ariomanitarum hæresi deficientes communionem nostram exoptare; ne- cessarium duximus, ea, quæ nos et dilecti nostri Eusebius et Asterius scripsimus, vestræ quoque mansuetudini scribere (qui et ipsi estis dilecti ac vere optatissimi comministri), de hoc quidem fau- sto nuntia laeti, optantesque ut si quis adliue procul nobis relinquitur, et si quis Arianorum cœtibus etiam nunc jungi videtur, is ab illorum cepto Felckn. 1. In quo solum deest. In elit. Comm. et Paris., C etc. Sed vox in nullo habetur co- dice. Latinæ editiones omnes, in quibus scilicet so- la Nannii versio cusa est, habent pro titulo, Ad An- tiochenses tomus duodecimus, errore hinc orto (ut notat Felckmannus), quod interpres codicem Goble- rianum secutus omiserit vocem, ubi tractatus 12, ordinem duntaxat significat, quo in manuscriptis describitur, uti supra monui- mus; neque vero intelligendum est duodecim tomos Antiochiam vel alio missos fuisse, In Regio et Seg. deest. mina mendose huc irrepsisse. Non potuisse enim ait, ad Eusebium et. Asterium mitti epistolam, cui iidem episcopi subscripserint. Sed reclamant verba ad calcein hujus epistolæ posita, ubi dicitur Euse- Lium et Asterium epistola seu tomo subscripsisse, et ad eosdem eam fuisse directam. Enimvero syno- dali Alexandrino tomo subscripsere, quia synodo affuerant; atque ad ipsos epistola dirigenda fuit, quia Antiocheno conventui, cui illa mittebatur, in- terfuturi erant. Mox Regius solus, Sic Regius et Basiliensis, atque ita legendum ut patet ex mox sequentibus, et ex subscriptionibus infra. Seg. et editi hic, Paulo post in editis, ante deest. Μor deest in edit. Comm., sed habetur in Regio, Seg. Basil. Gobl. et in edit. Paris. ubi legitur Μox Regius, Εditi et alii, gitur in Regio et Seg. editi, qui habcnt 1. Persuasum quidem habemus, vos cum sitis (4) Sic legitur titulus in omnibus codicibus, ex- (5) Existimat Baronius, Eusebii et Asterii no- 1. Πεπείσμεθα μεν, ὅτι, λειτουργοί Θεοῦ καὶ οἰκο (6) Sic Reg. Seg. Basil. In editis τε deest. (8) Basil. ὑμῶν. Ibid. νῦν deest in editis, sed le- (9) Basil. πρὸς ὑμᾶς, solus. (10) Editio Comm. ἡμῶν, mendose. (11) Ita Regius et Seg. melius quam cæteri et
PG 26:797ἀναγκαῖον ἡγησάμεθα ταῦθ’ ἅπερ ἐγράψαμεν ἡμεῖς τε καὶ οἱ ἀγαπητοὶ ἡμῶν Εὐσέβιός τε καὶ Ἀστέριος, γράψαι τῇ ὑμῶν χρηστότητι, καὶ αὐτοὶ ἀγαπητοὶ καὶ ὡς ἀληθῶς ποθεινότατοι συλλειτουργοὶ, χαίροντες μὲν ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ἀκοῇ, εὐχόμενοι δὲ ἵνα καὶ, εἴ τις ἔτι περιλείπεται μακρὰν ἀφ’ ἡμῶν, καὶ εἴ τις ἔτι τοῖς Ἀρειανοῖς συνερχόμενος φαίνεται, οὗτος ἀποπηδήσῃ τῆς ἐκείνων μανίας· ὥστε πάντας πανταχοῦ λοιπὸν λέγειν· «Εἷς Κύριος, μία πίστις.» Τί γὰρ οὕτω «καλὸν,» ὡς ὁ Ὑμνῳδὸς εἶπεν, ἢ τί «τερπνὸν» ἀλλ’ ἢ «τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό;» Οἶκος δὲ ἡμῶν ἡ Ἐκκλησία· καὶ φρόνημα εἶναι πρέπει τὸ αὐτό· οὕτω γὰρ πιστεύομεν καὶ τὸν Κύριον μεθ’ ἡμῶν κατοικήσειν λέγοντα· «Ἐνοικήσω ἐν αὐτοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω,» καὶ, «Ὧδε κατοικήσω, ὅτι ᾑρετισάμην αὐτήν.» Ὧδε δὲ ποῦ, ἢ ἔνθα μία πίστις καὶ εὐσέβεια κηρύσσεται; Ἐβουλόμεθα μὲν οὖν ἀληθῶς καὶ ἡμεῖς οἱ ἀπὸ τῆς Αἰγύπτου ἅμα τοῖς ἀγαπητοῖς ἡμῶν ἀδελφοῖς Εὐσεβίῳ καὶ Ἀστερίῳ διὰ πολλὰ μὲν, μάλιστα δὲ τούτου χάριν ἐλθεῖν, ἵν’ ἅμα τὴν ὑμετέραν περιπτυξώμεθα διάθεσιν, καὶ κοινῇ τῆς τοιαύτης ἀπολαύσωμεν εἰρήνης τε καὶ ὁμονοίας·
οὗτος (12) αποπηδήσῃ τῆς ἐκείνων μανίας· ὥστε Α πάντας πανταχοῦ λοιπὸν λέγειν· « Εἷς Κύριος, μία πίσ στις.» Τί γὰρ οὕτω καλὸν, » ὡς ὁ Ὑμνῳδὸς εἶπεν (13), ἢ τί ε τερπνὸν, ἀλλ᾽ ἢ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό; » Οἶκος δὲ ἡμῶν ἡ Ἐκκλησία· καὶ φρόνημα εἶναι πρέπει τὸ αὐτό· οὕτω γὰρ πιστεύομεν καὶ τὸν Κύριον μεθ᾿ ἡμῶν κατοικήσειν λέγοντα· Ἐνοικήσω ἐν αὐτ τοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω, » και, «'Ωδε κατοικήσω, ὅτι ᾑρετισάμην (14) αὐτήν. Ωδε δὲ ποῦ, ἡ ἔνθα μία πίν στις καὶ εὐσέβεια κηρύσσεται ; τῆς Αἰγύπτου ἅμα τοῖς ἀγαπητοῖς ἡμῶν ἀδελφοῖς Ευσεβίῳ καὶ ᾿Αστερίῳ (15) διὰ πολλὰ μὲν, μάλιστα δὲ τούτου χάριν ἐλθεῖν, ἵν᾽ ἅμα τὴν ὑμετέραν περι- πτυξώμεθα διάθεσιν, καὶ κοινῇ τῆς τοιαύτης ἀπολαύ σωμεν εἰρήνης τε καὶ ὁμονοίας· ἐπειδὴ δὲ, καθώς καὶ (16) ἐν ταῖς ἄλλαις ἐπιστολαῖς ἐδηλώσαμεν, καὶ δύνασθε μαθεῖν παρὰ τῶν αὐτῶν συλλειτουργῶν ἡμῶν, αἱ ἐκκλησιαστικαὶ χρεῖαι κατέχουσιν (17) ἡμᾶς· ἐλυ πήθημεν μὲν, ὅμως δὲ ἠξιώσαμεν τοὺς αὐτοὺς συλλει τουργοὺς ἡμῶν Εὐσέβιον καὶ Ἀστέριον ἐλθεῖν ἀνθ' ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς· καὶ χάρις αὐτῶν τῇ θεοσεβείᾳ, ὅτι, καίπερ αὐτοὶ δυνάμενοι (18) σπεύδειν εἰς τὰς παροι κίας ἑαυτῶν, προέκριναν πάντων τὴν πρὸς ὑμᾶς ὁδὸν ἕνεκα (19) τῆς κατεπειγούσης ἐκκλησιαστικῆς χρείας. Συνθεμένων οὖν αὐτῶν, παρεμυθησάμεθα ἑαυτοὺς, ὅτι, αὐτῶν τε καὶ ὑμῶν ἐκεῖ τυγχανόντων, πάντες ἑαυτοὺς ἡγούμεθα συνεἶναι ὑμῖν. ἡμᾶς, καὶ μάλιστα τοὺς ἐν τῇ Παλαιᾷ (20) συναγομέ- νους, καὶ τοὺς ἀποτρέχοντας δὲ (21) ἀπὸ τῶν 'Αρεια. νῶν προσκαλέσασθε παρ' ἑαυτοῖς, καὶ ὡς μὲν πατέ ρες υἱοὺς προσλάβεσθε, ὡς δὲ διδάσκαλοι καὶ κηδε μόνες ἀποδέξασθε (22), καὶ συνάψαντες αὐτοὺς τοῖς ἀγαπητοῖς ἡμῶν τοῖς περὶ Παυλῖνον, μηδὲν πλέον (23) ἀπαιτήσητε παρ' αὐτῶν ἢ ἀναθεματίζειν μὲν τὴν τως. αποπηδήσει, ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτ τό ; οὕτω γάρ, τησάμην. κηρύσσεται. κηρύττεται. ὑμετέραν. ἡμετέ ραν, παρὰ τῶν αὐτῶν. περὶ τῶν αὐτῶν, κατεπείγουσιν. καίπερ αὐτοὶ δυνάμενοι. συνθεμένων γοῦν, παραμυθησάμεθα ἑαυτούς. ἡμῶν. ὑμῶν. τοὺς ἐν τῇ Παλαιᾷ. β παλαιάν ἀρχαίαν, Παλαιάν τρέχοντας δέ πρὸς ἑαυτοῖς. εί, παρ' ἑαυτοῖς. αὐτούς, εαν τούς. παρὰ τῶν ἁγίων, παρ' αὐτῶν ἁγίων: TOMUS AD ANTIOCHENOS. insania resiliat : ita ut omnes deinceps ubique di- C Ephes. IV, 5. Psal. cxxxII, 4. • Levit. xxvi, ibid. Regius, male. pos', editi et manuscripti Fel., etc., omissa (quod phrases simili voce caderent) clausula integra, quain restituimus ex Regio et Seg. lidem, Editi, post omnes manuscripti, Editi, male. Paulo post, Regius et Seg. Editi, minus recte. nius, qui ut nos vertit, detinemur, estque germana hæc lectio. Editi et alii, teri, Paulo post, Seguerianus codex et editio Commeliniana ha- bent Alii omnes et editi et manuscripti, derst. Ibidem, Libanius in An- tiuchico, ait Antiochiam in duas urbes fuisse divi- cant : c Unus Dominus, una fides '. . Quid enim tam c bonum, ut ait Psalmista, et tam c jucun- dum, » quam c habitare fratres in unum *?, Do mus autem nostra est Ecclesia; quocirca par est eamdem nobis esse sententiam : sic enim et Dominum nobiscum habitaturum credimus, qui dixit : c Inhabitabo in illis et inambulabo ",, et : ‹ Hic habitabo, quoniam elegi eam 6. › Hic autem ubinam, nisi ubi una fides et religio prædicatur? ctis fratribus nostris Eusebio et Asterio multis de causis ad vos proficisci, sed ideo maxime, ut ve- stram charitatem amplecteremur, et simul hujus- modi pace et concordia frueremur. Verum quia, ut in aliis quoque epistolis indicavimus, et ab ipsis B comministris nostris discere potestis, ecclesiasti- cis necessitatibus detinemur: hac de causa sane dolemus; sed tamen eosdem comministros nostros Asterium et Eusebium rogavimus, ut nostrum vice ad vos accedant : gratiasque illorum pietati agi- mus, quod tametși licebat ipsis ad suas diœceses properare, omnibus tamen posthabitis, ob urgentem Ecclesiæ necessitatem ad vos iter insti- tuere maluerunt. Illis igitur nostro desiderio ac- quiescentibus, mosmetipsos consolati sumus; quia ejusmodi viris vobiscum istuc convenientibus, cos quoque omnes adesse arbitramur. D piunt, maxime autem qui in Veterì conventus agunt, et qui ab Arianorum partibus resiliunt, ad vos convocate, eosque, quemadmodum patres filios suos, excipite, ac velut magistri et tutores amplexa- mini: dilectisque nostris Paulino et sequacibus ejus adjungite, nihilque amplius ab illis exigatis, quam ut Arianam hæresim anathemate damnent, 12; Il Cor. vi, 16. • Psal. cxxxi, 14. sam, alteram, seu hoc est anti- quam, quæ secundum Crontis fluvii oram longum terræ occupabat spatium: alteram novam in ejus- dem fluvii insula sitam, forma rotunda, quæ quin- que pontibus antiquæ jungebatur. In antiqua ex- stabat vetus ecclesia ab apostolis fundata, quam ideo Apostolicam vocat Theodoretus, Chronicon ve- To Alexandrinum, appellat, unde ambigi possit, veteremne urbem, an veterem ecclesiam hie Athanasius memoret. Cæterum quidquid sit, cer- tum est Meletium in vetere urbe conventus egisse, in ecclesia, quam Theodoretus Apostolicam, Chro- nicon Alexandrinum Veterem appellat. Paulinus vero unam tantum ecclesiam admodum parvam in nova urbe occupabat, quam Euzoius tunc Arianorum episcopus reverentia viri commotus Paulino suia- que concesserat, ut ait Socrates, libro tertio, c. 9. deest. Mor Regius, Edi- Regius, Seguerian. Basil, Editi vero, Paulo post Reg. Seg. Basil. et Goblerian. recte. Editi, erroris cau sam vide in Prologo ad Antonii Vitam. 2. Εβουλόμεθα μὲν οὖν ἀληθῶς καὶ ἡμεῖς οἱ ἀπὸ 5. Πάντας τοίνυν τοὺς βουλομένους εἰρηνεύειν πρὸς (12) Sic Reg. solus, sed probe. Editi et cateri, ού- (13) Ita Regius, Sc. et Basil. Editi, ἔφη. Paulo (14) Ita Regius codex et Ser. Editi et alii, ήρε- (13) Editio Parisiensis sola, Ασερίῳ, male. Paulo (16) Ita Regius codex solus. In aliis xal deest. (17) Sic Regius codex solus, atque ita legit Nano (18) Regius codex, καίτοι δυνάμενοι, Editi et cæ- (19) Regius codex sulus, ένεκά γε. Μox idem, (20) Ita Regius codex solus. In editis et aliis και 2. Vellenus quidem nos Ægyptii, una cum dile- 3. Quotquot igitur nobiscum pacem habere cu- (21) Ita Regius. In editis vero et cæteris, άπο- (22) Ita Regius et Seg. Editi, ἀποδείξασθαι. Μοχ (23) Ita Regius et Basil. Cæteri et editi, πλείον.
PG 26:798ἐπειδὴ δὲ, καθὼς καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις ἐπιστολαῖς ἐδηλώσαμεν, καὶ δύνασθε μαθεῖν παρὰ τῶν αὐτῶν συλλειτουργῶν ἡμῶν, αἱ ἐκκλησιαστικαὶ χρεῖαι κατέχουσιν ἡμᾶς· ἐλυπήθημεν μὲν, ὅμως δὲ ἠξιώσαμεν τοὺς αὐτοὺς συλλειτουργοὺς ἡμῶν Εὐσέβιον καὶ Ἀστέριον ἐλθεῖν ἀνθ’ ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς· καὶ χάρις αὐτῶν τῇ θεοσεβείᾳ, ὅτι, καίπερ αὐτοὶ δυνάμενοι σπεύδειν εἰς τὰς παροικίας ἑαυτῶν, προέκριναν πάντων τὴν πρὸς ὑμᾶς ὁδὸν ἕνεκα τῆς κατεπειγούσης ἐκκλησιαστικῆς χρείας. Συνθεμένων οὖν αὐτῶν, παρεμυθησάμεθα ἑαυτοὺς, ὅτι, αὐτῶν τε καὶ ὑμῶν ἐκεῖ τυγχανόντων, πάντες ἑαυτοὺς ἡγούμεθα συνεῖναι ὑμῖν.
οὗτος (12) αποπηδήσῃ τῆς ἐκείνων μανίας· ὥστε Α πάντας πανταχοῦ λοιπὸν λέγειν· « Εἷς Κύριος, μία πίσ στις.» Τί γὰρ οὕτω καλὸν, » ὡς ὁ Ὑμνῳδὸς εἶπεν (13), ἢ τί ε τερπνὸν, ἀλλ᾽ ἢ τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό; » Οἶκος δὲ ἡμῶν ἡ Ἐκκλησία· καὶ φρόνημα εἶναι πρέπει τὸ αὐτό· οὕτω γὰρ πιστεύομεν καὶ τὸν Κύριον μεθ᾿ ἡμῶν κατοικήσειν λέγοντα· Ἐνοικήσω ἐν αὐτ τοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω, » και, «'Ωδε κατοικήσω, ὅτι ᾑρετισάμην (14) αὐτήν. Ωδε δὲ ποῦ, ἡ ἔνθα μία πίν στις καὶ εὐσέβεια κηρύσσεται ; τῆς Αἰγύπτου ἅμα τοῖς ἀγαπητοῖς ἡμῶν ἀδελφοῖς Ευσεβίῳ καὶ ᾿Αστερίῳ (15) διὰ πολλὰ μὲν, μάλιστα δὲ τούτου χάριν ἐλθεῖν, ἵν᾽ ἅμα τὴν ὑμετέραν περι- πτυξώμεθα διάθεσιν, καὶ κοινῇ τῆς τοιαύτης ἀπολαύ σωμεν εἰρήνης τε καὶ ὁμονοίας· ἐπειδὴ δὲ, καθώς καὶ (16) ἐν ταῖς ἄλλαις ἐπιστολαῖς ἐδηλώσαμεν, καὶ δύνασθε μαθεῖν παρὰ τῶν αὐτῶν συλλειτουργῶν ἡμῶν, αἱ ἐκκλησιαστικαὶ χρεῖαι κατέχουσιν (17) ἡμᾶς· ἐλυ πήθημεν μὲν, ὅμως δὲ ἠξιώσαμεν τοὺς αὐτοὺς συλλει τουργοὺς ἡμῶν Εὐσέβιον καὶ Ἀστέριον ἐλθεῖν ἀνθ' ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς· καὶ χάρις αὐτῶν τῇ θεοσεβείᾳ, ὅτι, καίπερ αὐτοὶ δυνάμενοι (18) σπεύδειν εἰς τὰς παροι κίας ἑαυτῶν, προέκριναν πάντων τὴν πρὸς ὑμᾶς ὁδὸν ἕνεκα (19) τῆς κατεπειγούσης ἐκκλησιαστικῆς χρείας. Συνθεμένων οὖν αὐτῶν, παρεμυθησάμεθα ἑαυτοὺς, ὅτι, αὐτῶν τε καὶ ὑμῶν ἐκεῖ τυγχανόντων, πάντες ἑαυτοὺς ἡγούμεθα συνεἶναι ὑμῖν. ἡμᾶς, καὶ μάλιστα τοὺς ἐν τῇ Παλαιᾷ (20) συναγομέ- νους, καὶ τοὺς ἀποτρέχοντας δὲ (21) ἀπὸ τῶν 'Αρεια. νῶν προσκαλέσασθε παρ' ἑαυτοῖς, καὶ ὡς μὲν πατέ ρες υἱοὺς προσλάβεσθε, ὡς δὲ διδάσκαλοι καὶ κηδε μόνες ἀποδέξασθε (22), καὶ συνάψαντες αὐτοὺς τοῖς ἀγαπητοῖς ἡμῶν τοῖς περὶ Παυλῖνον, μηδὲν πλέον (23) ἀπαιτήσητε παρ' αὐτῶν ἢ ἀναθεματίζειν μὲν τὴν τως. αποπηδήσει, ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτ τό ; οὕτω γάρ, τησάμην. κηρύσσεται. κηρύττεται. ὑμετέραν. ἡμετέ ραν, παρὰ τῶν αὐτῶν. περὶ τῶν αὐτῶν, κατεπείγουσιν. καίπερ αὐτοὶ δυνάμενοι. συνθεμένων γοῦν, παραμυθησάμεθα ἑαυτούς. ἡμῶν. ὑμῶν. τοὺς ἐν τῇ Παλαιᾷ. β παλαιάν ἀρχαίαν, Παλαιάν τρέχοντας δέ πρὸς ἑαυτοῖς. εί, παρ' ἑαυτοῖς. αὐτούς, εαν τούς. παρὰ τῶν ἁγίων, παρ' αὐτῶν ἁγίων: TOMUS AD ANTIOCHENOS. insania resiliat : ita ut omnes deinceps ubique di- C Ephes. IV, 5. Psal. cxxxII, 4. • Levit. xxvi, ibid. Regius, male. pos', editi et manuscripti Fel., etc., omissa (quod phrases simili voce caderent) clausula integra, quain restituimus ex Regio et Seg. lidem, Editi, post omnes manuscripti, Editi, male. Paulo post, Regius et Seg. Editi, minus recte. nius, qui ut nos vertit, detinemur, estque germana hæc lectio. Editi et alii, teri, Paulo post, Seguerianus codex et editio Commeliniana ha- bent Alii omnes et editi et manuscripti, derst. Ibidem, Libanius in An- tiuchico, ait Antiochiam in duas urbes fuisse divi- cant : c Unus Dominus, una fides '. . Quid enim tam c bonum, ut ait Psalmista, et tam c jucun- dum, » quam c habitare fratres in unum *?, Do mus autem nostra est Ecclesia; quocirca par est eamdem nobis esse sententiam : sic enim et Dominum nobiscum habitaturum credimus, qui dixit : c Inhabitabo in illis et inambulabo ",, et : ‹ Hic habitabo, quoniam elegi eam 6. › Hic autem ubinam, nisi ubi una fides et religio prædicatur? ctis fratribus nostris Eusebio et Asterio multis de causis ad vos proficisci, sed ideo maxime, ut ve- stram charitatem amplecteremur, et simul hujus- modi pace et concordia frueremur. Verum quia, ut in aliis quoque epistolis indicavimus, et ab ipsis B comministris nostris discere potestis, ecclesiasti- cis necessitatibus detinemur: hac de causa sane dolemus; sed tamen eosdem comministros nostros Asterium et Eusebium rogavimus, ut nostrum vice ad vos accedant : gratiasque illorum pietati agi- mus, quod tametși licebat ipsis ad suas diœceses properare, omnibus tamen posthabitis, ob urgentem Ecclesiæ necessitatem ad vos iter insti- tuere maluerunt. Illis igitur nostro desiderio ac- quiescentibus, mosmetipsos consolati sumus; quia ejusmodi viris vobiscum istuc convenientibus, cos quoque omnes adesse arbitramur. D piunt, maxime autem qui in Veterì conventus agunt, et qui ab Arianorum partibus resiliunt, ad vos convocate, eosque, quemadmodum patres filios suos, excipite, ac velut magistri et tutores amplexa- mini: dilectisque nostris Paulino et sequacibus ejus adjungite, nihilque amplius ab illis exigatis, quam ut Arianam hæresim anathemate damnent, 12; Il Cor. vi, 16. • Psal. cxxxi, 14. sam, alteram, seu hoc est anti- quam, quæ secundum Crontis fluvii oram longum terræ occupabat spatium: alteram novam in ejus- dem fluvii insula sitam, forma rotunda, quæ quin- que pontibus antiquæ jungebatur. In antiqua ex- stabat vetus ecclesia ab apostolis fundata, quam ideo Apostolicam vocat Theodoretus, Chronicon ve- To Alexandrinum, appellat, unde ambigi possit, veteremne urbem, an veterem ecclesiam hie Athanasius memoret. Cæterum quidquid sit, cer- tum est Meletium in vetere urbe conventus egisse, in ecclesia, quam Theodoretus Apostolicam, Chro- nicon Alexandrinum Veterem appellat. Paulinus vero unam tantum ecclesiam admodum parvam in nova urbe occupabat, quam Euzoius tunc Arianorum episcopus reverentia viri commotus Paulino suia- que concesserat, ut ait Socrates, libro tertio, c. 9. deest. Mor Regius, Edi- Regius, Seguerian. Basil, Editi vero, Paulo post Reg. Seg. Basil. et Goblerian. recte. Editi, erroris cau sam vide in Prologo ad Antonii Vitam. 2. Εβουλόμεθα μὲν οὖν ἀληθῶς καὶ ἡμεῖς οἱ ἀπὸ 5. Πάντας τοίνυν τοὺς βουλομένους εἰρηνεύειν πρὸς (12) Sic Reg. solus, sed probe. Editi et cateri, ού- (13) Ita Regius, Sc. et Basil. Editi, ἔφη. Paulo (14) Ita Regius codex et Ser. Editi et alii, ήρε- (13) Editio Parisiensis sola, Ασερίῳ, male. Paulo (16) Ita Regius codex solus. In aliis xal deest. (17) Sic Regius codex solus, atque ita legit Nano (18) Regius codex, καίτοι δυνάμενοι, Editi et cæ- (19) Regius codex sulus, ένεκά γε. Μox idem, (20) Ita Regius codex solus. In editis et aliis και 2. Vellenus quidem nos Ægyptii, una cum dile- 3. Quotquot igitur nobiscum pacem habere cu- (21) Ita Regius. In editis vero et cæteris, άπο- (22) Ita Regius et Seg. Editi, ἀποδείξασθαι. Μοχ (23) Ita Regius et Basil. Cæteri et editi, πλείον.
PG 26:799Πάντας τοίνυν τοὺς βουλομένους εἰρηνεύειν πρὸς ἡμᾶς, καὶ μάλιστα τοὺς ἐν τῇ Παλαιᾷ συναγομένους, καὶ τοὺς ἀποτρέχοντας δὲ ἀπὸ τῶν Ἀρειανῶν προσκαλέσασθε παρ’ ἑαυτοῖς, καὶ ὡς μὲν πατέρες υἱοὺς προσλάβεσθε, ὡς δὲ διδάσκαλοι καὶ κηδεμόνες ἀποδέξασθε, καὶ συνάψαντες αὐτοὺς τοῖς ἀγαπητοῖς ἡμῶν τοῖς περὶ Παυλῖνον, μηδὲν πλέον ἀπαιτήσητε παρ’ αὐτῶν ἢ ἀναθεματίζειν μὲν τὴν Ἀρειανὴν αἵρεσιν, ὁμολογεῖν δὲ τὴν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων ὁμολογηθεῖσαν ἐν Νικαίᾳ πίστιν, ἀναθεματίζειν δὲ καὶ τοὺς λέγοντας κτίσμα εἶναι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ διῃρημένον ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Χριστοῦ. Τοῦτο γάρ ἐστιν ἀληθῶς ἀποπηδᾷν ἀπὸ τῆς μυσαρᾶς αἱρέσεως τῶν Ἀρειανῶν, τὸ μὴ διαιρεῖν τὴν ἁγίαν Τριάδα, καὶ λέγειν τι ταύτης εἶναι κτίσμα. Οἱ γὰρ προσποιούμενοι μὲν ὀνομάζειν τὴν ὁμολογηθεῖσαν ἐν Νικαίᾳ πίστιν, τολμῶντες δὲ κατὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος βλασφημεῖν, οὐδὲν πλέον ποιοῦσιν, ἢ τὴν Ἀρειανὴν αἵρεσιν τοῖς μὲν ῥήμασιν ἀρνοῦνται, τῷ δὲ φρονήματι ταύτην κατέχουσιν.
Λ Αρειανὴν αἵρεσιν, ὁμολογεῖν δὲ τὴν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων ὁμολογηθεῖσαν ἐν Νικαίᾳ πίστιν, ἀναθεμα τίζειν δὲ καὶ τοὺς λέγοντας κτίσμα εἶναι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ διῃρημένον ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Χριστοῦ. Τοῦτο γάρ ἐστιν ἀληθῶς ἀποπηδᾷν (24) ἀπὸ τῆς μυ σαρᾶς αἱρέσεως τῶν ᾿Αρειανῶν, τὸ μὴ διαιρεῖν τὴν ἁγίαν Τριάδα, καὶ λέγειν τι ταύτης εἶναι κτίσμα. Οι γὰρ προσποιούμενοι μὲν ὀνομάζειν τὴν ὁμολογηθεῖσαν ἐν Νικαίᾳ πίστιν, τολμῶντες δὲ κατὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος βλασφημεῖν (25), οὐδὲν πλέον ποιοῦσιν, ἢ τὴν ᾿Αρειανὴν αἵρεσιν τοῖς μὲν βήμασιν ἀρνοῦν ται, τῷ δὲ φρονήματι ταύτην κατέχουσιν. "Αναθεμα- τιζέσθω δὲ παρὰ πάντων ή Σαβελλίου καὶ Παύλου τοῦ Σαμοσατέως ἀσέβεια, καὶ Οὐαλεντίνου καὶ Βασιλεί- δου (26) ή μανία, καὶ τῶν Μανιχαίων ή παραφρο σύνη· τούτων γὰρ οὕτω γινομένων, πᾶσα παρὰ πάν των ὑποψία φαύλη περιαιρεθήσεται, καὶ μόνη τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας ἡ πίστις καθαρὰ δειχθήσεται. καὶ οἱ ἀεὶ μεθ᾿ ἡμῶν τὴν κοινωνίαν ἐσχηκότες, οὐδένα οὔτε ὑμῶν (27) οὔθ' ἑτερόν τινα ἀγνοεῖν ἡγούμεθα. Ἐπειδὴ δὲ συγχαίρομεν τοῖς βουλομένοις συνάπτεσθαι, πᾶσι μὲν, ἐξαιρέτως δὲ τοῖς ἐν τῇ Παλαιᾷ συναγο- μένοις, καὶ μάλιστα τὸν (28) Κύριον ἐδοξάσαμεν, ὡς ἐπὶ πᾶσι, καὶ ἐπὶ τῇ ἀγαθῇ προθέσει τούτων παρακα- λοῦμεν ὑμᾶς ἐπὶ τούτοις γίνεσθαι τούτων τὴν ὁμόνοιαν, καὶ μηδὲν τούτων πλέον, καθὰ προείπομεν, μήτε τους ἐν τῇ Παλαιᾷ συναγομένους ἀπαιτεῖσθαι παρ' ὑμῶν, μήτε τοὺς περὶ Παυλίνον ἕτερόν τι μήτε (29) πλέον τῶν ἐν Νικαίᾳ προβάλλεσθαι. ὡς ἐν τῇ κατὰ Σαρδικὴν συνόδῳ συνταχθὲν περὶ πίσ στεως, κωλύετε κἂν ὅλως ἀναγινώσκεσθαι ἢ προφέ ρεσθαι· οὐδὲν γὰρ τοιοῦτον ὥρισεν ἡ σύνοδος. Ηξίω σαν μὲν γάρ τινες, ὡς ἐνδεοῦς οὔσης (30) τῆς κατὰ Νίκαιαν συνόδου, γράψαι περὶ πίστεως, καὶ ἐπεχεί ρησάν γε προπετώς· ἡ δὲ ἁγία σύνοδος ἡ ἐν Σαρδικῇ συναχθεῖσα ήγανάκτησε, καὶ ὥρισε μηδὲν ἔτι περὶ πίστεως γράφεσθαι, ἀλλ' ἀρκεῖσθαι τῇ ἐν Νικαία παρὰ τῶν (51) Πατέρων ὁμολογηθείσῃ πίστει, διὰ τὸ μηδὲν αὐτῇ λείπειν, ἀλλὰ πλήρη εὐσεβείας εἶναι, καὶ ὅτι μὴ δεῖν δευτέραν ἐκτίθεσθαι πίστιν, ἵνα μὴ ἡ ἐν Νικαίᾳ γραφεῖσα ὡς ἀτελὴς οὖσα νομισθῇ, καὶ πρόφασις δοθῇ τοῖς ἐθέλουσι πολλάκις γράφειν καὶ δᾷν. ὑμᾶς. προθέσει. προσθέσει. για γνεσθαι. θρυληθέν. ὁρίζειν περὶ πίστεως. Ὅθεν κἂν τοῦτό τις, ἡ ἕτερον προβάλληται, παύετε τοὺς τοιούτους, καὶ μᾶλλον εἰ- θρυληθέν. πιττάκιον. πιπτάκιον; πινάκιον. ἀποκηρύττομεν δὲ ἐκείνους, συνόδον, ἐνδεῶς ἐχούσης. αὐτοῦ, πλήρης. μὴ δεῖν. ་ - S. ATHANASII OPP. PARS I. fidemque a sanctis Patribus Nicææ promulgatam profiteantur. Condemnent item eos qui Spiritum sanctum affirmant creaturam esse et a Christi sub- stantia divisum. Illud enim vere est resilire a de- testanda Arianorum hæresi, sanctam Trinitatem non dividere, nec dicere aliquid quod ad eam per- tineat creaturam esse. Nam qui simulant quidem se Nicænam fidem profiteri, atque interea contra Spiritum sanctum blasphemare non dubitant, nihil aliud præstant, quam quod Arianam hæresin verbis quidem negant, animo autem et sententia retinent. Anathemate quoque ab omnibus damnetur Sabellii et Pauli Samosatensis impietas, Valentini item et Basilidis insania et Manichæorum amentia : quod si ita fiat, futurum est ut omnis mala suspicio le- vetur ubique, et sola catholicæ Ecclesiæ fides pura commonstretur. B tum omnes qui nobiscum semper communione juncti fuere, nemini vestrum neque alii cuipiam latere arbitramur. Caterum quia congratulamur iis qui nobiscum conjungi exoptant, omnibus qui- dem, sed iis potissimum qui in Veteri conveniunt, jamque magnam Domino gloriam retulimus, cum de aliis omnibus, tum de bono horum proposito ; hortamur vos ut bis conditionibus concordia inea- tur; et, uti supra diximus, nihil plus his, ab iis qui in Veteri conveniunt, exigatis : neque plura quam quæ Nicææ decreta sunt, Paulini sequaces C proponant. HISTORICA ET DOGMATICA. 800. in Sardicensi synodo de fide compositam, ne legi quidem omnino aut proferri sinatis: nihil quippe ejusmodi definivit synodus. Quamvis enim non- nulli postularint ut quædam de fide scriberentur, quasi aliquid Nicænæ synodo deesset, atque id ob- tinere temere conati fuerint; synodus tamen Sar- dica coacta rem indigne tulit, sancivitque ut nul- lum ultra de fide ederetur rescriptum, sed suffice- ret fides a Patribus Nicææ promulgata, quippe quæ in nullo deficeret, sed plena pietatis esset : statuitque ne altera ederetur fidei profes- sio, ne quæ Nicææ conscripta fuerat, imperfecta reputaretur, neve occasio iis daretur, qui sæpenu- D mero de fide scribere ac definire volunt. Unde si quis illud aliudve proponat, compescite homines, Basil. nuscripti et editio Comm. Edit. Paris. Paulo post, Seg. et editio Comm. De his vide Rufinum, Hist. eccles. c. 28, et Athanasium epist. ad Rufinianum infra. ', Reg. 'Seg. Gobi. et Felckm. primus, Edi- ti, Ibid. omnes_manuscripti, Editio Comm. Paris. Ea au- tem tabella de fide, seu fidei confessio, habetur apud Theodoretum lib. 11, c. 8, subjungiturque epistolæ encyclicæ synodi Sardicensis: atque hoc pacto in- cipit : etc. Ibi videsis p. 80. Mox editio Comm., male. male. Infra Regius et Gobl. Μox omnes manuscripti et editi, In Regio 12- men abrasa fuit. Paulo post, articul. deest in editione Comm. 4. Quod autem hanc teneamus fdem cum nos, 4. Ὅτι μὲν οὖν ταύτην ἔχομεν τὴν πίστιν ἡμεῖς τε 5. Καὶ τὸ θρυληθὲν γοῦν παρά τινων πιττάκιον, 5. Quam igitur nonnulli jactant tabellam, quasi (24) Ita Regius et cæteri. Editi vero, τὸ ἀποπη- (25) Regius, δυσφημεῖν. (26) Seguer. Βασιλίδου. Ibid. articul. ή deest in (27) Sic Regius, Seg. et Basil. Editi vero, ούτε (28) Regius codex, καὶ ἤδη τόν. Mor omnes ma- (49) Ita Regius. Editi vero et alii, μηδέ. Mox (50) Ita Regius quem sequimur. Editi et alii, ὡς (31) Sic Reg. Seg. Basil. et Gobl. Etiti, παρ'
Ἀναθεματιζέσθω δὲ παρὰ πάντων ἡ Σαβελλίου καὶ Παύλου τοῦ Σαμοσατέως ἀσέβεια, καὶ Οὐαλεντίνου καὶ Βασιλείδου ἡ μανία, καὶ τῶν Μανιχαίων ἡ παραφροσύνη· τούτων γὰρ οὕτω γινομένων, πᾶσα παρὰ πάντων ὑποψία φαύλη περιαιρεθήσεται, καὶ μόνη τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας ἡ πίστις καθαρὰ δειχθήσεται. Ὅτι μὲν οὖν ταύτην ἔχομεν τὴν πίστιν ἡμεῖς τε καὶ οἱ ἀεὶ μεθ’ ἡμῶν τὴν κοινωνίαν ἐσχηκότες, οὐδένα οὔτε ὑμῶν οὔθ’ ἕτερόν τινα ἀγνοεῖν ἡγούμεθα. Ἐπειδὴ δὲ συγχαίρομεν τοῖς βουλομένοις συνάπτεσθαι, πᾶσι μὲν, ἐξαιρέτως δὲ τοῖς ἐν τῇ Παλαιᾷ συναγομένοις, καὶ μάλιστα τὸν Κύριον ἐδοξάσαμεν, ὡς ἐπὶ πᾶσι, καὶ ἐπὶ τῇ ἀγαθῇ προθέσει τούτων· παρακαλοῦμεν ὑμᾶς ἐπὶ τούτοις γίνεσθαι τούτων τὴν ὁμόνοιαν, καὶ μηδὲν τούτων πλέον, καθὰ προείπομεν, μήτε τοὺς ἐν τῇ Παλαιᾷ συναγομένους ἀπαιτεῖσθαι παρ’ ὑμῶν, μήτε τοὺς περὶ Παυλῖνον ἕτερόν τι μήτε πλέον τῶν ἐν Νικαίᾳ προβάλλεσθαι. Καὶ τὸ θρυληθὲν γοῦν παρά τινων πιττάκιον, ὡς ἐν τῇ κατὰ Σαρδικὴν συνόδῳ συνταχθὲν περὶ πίστεως, κωλύετε κἂν ὅλως ἀναγινώσκεσθαι ἢ προφέρεσθαι· οὐδὲν γὰρ τοιοῦτον ὥρισεν ἡ σύνοδος.
Λ Αρειανὴν αἵρεσιν, ὁμολογεῖν δὲ τὴν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων ὁμολογηθεῖσαν ἐν Νικαίᾳ πίστιν, ἀναθεμα τίζειν δὲ καὶ τοὺς λέγοντας κτίσμα εἶναι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ διῃρημένον ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Χριστοῦ. Τοῦτο γάρ ἐστιν ἀληθῶς ἀποπηδᾷν (24) ἀπὸ τῆς μυ σαρᾶς αἱρέσεως τῶν ᾿Αρειανῶν, τὸ μὴ διαιρεῖν τὴν ἁγίαν Τριάδα, καὶ λέγειν τι ταύτης εἶναι κτίσμα. Οι γὰρ προσποιούμενοι μὲν ὀνομάζειν τὴν ὁμολογηθεῖσαν ἐν Νικαίᾳ πίστιν, τολμῶντες δὲ κατὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος βλασφημεῖν (25), οὐδὲν πλέον ποιοῦσιν, ἢ τὴν ᾿Αρειανὴν αἵρεσιν τοῖς μὲν βήμασιν ἀρνοῦν ται, τῷ δὲ φρονήματι ταύτην κατέχουσιν. "Αναθεμα- τιζέσθω δὲ παρὰ πάντων ή Σαβελλίου καὶ Παύλου τοῦ Σαμοσατέως ἀσέβεια, καὶ Οὐαλεντίνου καὶ Βασιλεί- δου (26) ή μανία, καὶ τῶν Μανιχαίων ή παραφρο σύνη· τούτων γὰρ οὕτω γινομένων, πᾶσα παρὰ πάν των ὑποψία φαύλη περιαιρεθήσεται, καὶ μόνη τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας ἡ πίστις καθαρὰ δειχθήσεται. καὶ οἱ ἀεὶ μεθ᾿ ἡμῶν τὴν κοινωνίαν ἐσχηκότες, οὐδένα οὔτε ὑμῶν (27) οὔθ' ἑτερόν τινα ἀγνοεῖν ἡγούμεθα. Ἐπειδὴ δὲ συγχαίρομεν τοῖς βουλομένοις συνάπτεσθαι, πᾶσι μὲν, ἐξαιρέτως δὲ τοῖς ἐν τῇ Παλαιᾷ συναγο- μένοις, καὶ μάλιστα τὸν (28) Κύριον ἐδοξάσαμεν, ὡς ἐπὶ πᾶσι, καὶ ἐπὶ τῇ ἀγαθῇ προθέσει τούτων παρακα- λοῦμεν ὑμᾶς ἐπὶ τούτοις γίνεσθαι τούτων τὴν ὁμόνοιαν, καὶ μηδὲν τούτων πλέον, καθὰ προείπομεν, μήτε τους ἐν τῇ Παλαιᾷ συναγομένους ἀπαιτεῖσθαι παρ' ὑμῶν, μήτε τοὺς περὶ Παυλίνον ἕτερόν τι μήτε (29) πλέον τῶν ἐν Νικαίᾳ προβάλλεσθαι. ὡς ἐν τῇ κατὰ Σαρδικὴν συνόδῳ συνταχθὲν περὶ πίσ στεως, κωλύετε κἂν ὅλως ἀναγινώσκεσθαι ἢ προφέ ρεσθαι· οὐδὲν γὰρ τοιοῦτον ὥρισεν ἡ σύνοδος. Ηξίω σαν μὲν γάρ τινες, ὡς ἐνδεοῦς οὔσης (30) τῆς κατὰ Νίκαιαν συνόδου, γράψαι περὶ πίστεως, καὶ ἐπεχεί ρησάν γε προπετώς· ἡ δὲ ἁγία σύνοδος ἡ ἐν Σαρδικῇ συναχθεῖσα ήγανάκτησε, καὶ ὥρισε μηδὲν ἔτι περὶ πίστεως γράφεσθαι, ἀλλ' ἀρκεῖσθαι τῇ ἐν Νικαία παρὰ τῶν (51) Πατέρων ὁμολογηθείσῃ πίστει, διὰ τὸ μηδὲν αὐτῇ λείπειν, ἀλλὰ πλήρη εὐσεβείας εἶναι, καὶ ὅτι μὴ δεῖν δευτέραν ἐκτίθεσθαι πίστιν, ἵνα μὴ ἡ ἐν Νικαίᾳ γραφεῖσα ὡς ἀτελὴς οὖσα νομισθῇ, καὶ πρόφασις δοθῇ τοῖς ἐθέλουσι πολλάκις γράφειν καὶ δᾷν. ὑμᾶς. προθέσει. προσθέσει. για γνεσθαι. θρυληθέν. ὁρίζειν περὶ πίστεως. Ὅθεν κἂν τοῦτό τις, ἡ ἕτερον προβάλληται, παύετε τοὺς τοιούτους, καὶ μᾶλλον εἰ- θρυληθέν. πιττάκιον. πιπτάκιον; πινάκιον. ἀποκηρύττομεν δὲ ἐκείνους, συνόδον, ἐνδεῶς ἐχούσης. αὐτοῦ, πλήρης. μὴ δεῖν. ་ - S. ATHANASII OPP. PARS I. fidemque a sanctis Patribus Nicææ promulgatam profiteantur. Condemnent item eos qui Spiritum sanctum affirmant creaturam esse et a Christi sub- stantia divisum. Illud enim vere est resilire a de- testanda Arianorum hæresi, sanctam Trinitatem non dividere, nec dicere aliquid quod ad eam per- tineat creaturam esse. Nam qui simulant quidem se Nicænam fidem profiteri, atque interea contra Spiritum sanctum blasphemare non dubitant, nihil aliud præstant, quam quod Arianam hæresin verbis quidem negant, animo autem et sententia retinent. Anathemate quoque ab omnibus damnetur Sabellii et Pauli Samosatensis impietas, Valentini item et Basilidis insania et Manichæorum amentia : quod si ita fiat, futurum est ut omnis mala suspicio le- vetur ubique, et sola catholicæ Ecclesiæ fides pura commonstretur. B tum omnes qui nobiscum semper communione juncti fuere, nemini vestrum neque alii cuipiam latere arbitramur. Caterum quia congratulamur iis qui nobiscum conjungi exoptant, omnibus qui- dem, sed iis potissimum qui in Veteri conveniunt, jamque magnam Domino gloriam retulimus, cum de aliis omnibus, tum de bono horum proposito ; hortamur vos ut bis conditionibus concordia inea- tur; et, uti supra diximus, nihil plus his, ab iis qui in Veteri conveniunt, exigatis : neque plura quam quæ Nicææ decreta sunt, Paulini sequaces C proponant. HISTORICA ET DOGMATICA. 800. in Sardicensi synodo de fide compositam, ne legi quidem omnino aut proferri sinatis: nihil quippe ejusmodi definivit synodus. Quamvis enim non- nulli postularint ut quædam de fide scriberentur, quasi aliquid Nicænæ synodo deesset, atque id ob- tinere temere conati fuerint; synodus tamen Sar- dica coacta rem indigne tulit, sancivitque ut nul- lum ultra de fide ederetur rescriptum, sed suffice- ret fides a Patribus Nicææ promulgata, quippe quæ in nullo deficeret, sed plena pietatis esset : statuitque ne altera ederetur fidei profes- sio, ne quæ Nicææ conscripta fuerat, imperfecta reputaretur, neve occasio iis daretur, qui sæpenu- D mero de fide scribere ac definire volunt. Unde si quis illud aliudve proponat, compescite homines, Basil. nuscripti et editio Comm. Edit. Paris. Paulo post, Seg. et editio Comm. De his vide Rufinum, Hist. eccles. c. 28, et Athanasium epist. ad Rufinianum infra. ', Reg. 'Seg. Gobi. et Felckm. primus, Edi- ti, Ibid. omnes_manuscripti, Editio Comm. Paris. Ea au- tem tabella de fide, seu fidei confessio, habetur apud Theodoretum lib. 11, c. 8, subjungiturque epistolæ encyclicæ synodi Sardicensis: atque hoc pacto in- cipit : etc. Ibi videsis p. 80. Mox editio Comm., male. male. Infra Regius et Gobl. Μox omnes manuscripti et editi, In Regio 12- men abrasa fuit. Paulo post, articul. deest in editione Comm. 4. Quod autem hanc teneamus fdem cum nos, 4. Ὅτι μὲν οὖν ταύτην ἔχομεν τὴν πίστιν ἡμεῖς τε 5. Καὶ τὸ θρυληθὲν γοῦν παρά τινων πιττάκιον, 5. Quam igitur nonnulli jactant tabellam, quasi (24) Ita Regius et cæteri. Editi vero, τὸ ἀποπη- (25) Regius, δυσφημεῖν. (26) Seguer. Βασιλίδου. Ibid. articul. ή deest in (27) Sic Regius, Seg. et Basil. Editi vero, ούτε (28) Regius codex, καὶ ἤδη τόν. Mor omnes ma- (49) Ita Regius. Editi vero et alii, μηδέ. Mox (50) Ita Regius quem sequimur. Editi et alii, ὡς (31) Sic Reg. Seg. Basil. et Gobl. Etiti, παρ'
PG 26:800Ἠξίωσαν μὲν γάρ τινες, ὡς ἐνδεοῦς οὔσης τῆς κατὰ Νίκαιαν συνόδου, γράψαι περὶ πίστεως, καὶ ἐπεχείρησάν γε προπετῶς· ἡ δὲ ἁγία σύνοδος ἡ ἐν Σαρδικῇ συναχθεῖσα ἠγανάκτησε, καὶ ὥρισε μηδὲν ἔτι περὶ πίστεως γράφεσθαι, ἀλλ’ ἀρκεῖσθαι τῇ ἐν Νικαίᾳ παρὰ τῶν Πατέρων ὁμολογηθείσῃ πίστει, διὰ τὸ μηδὲν αὐτῇ λείπειν, ἀλλὰ πλήρη εὐσεβείας εἶναι, καὶ ὅτι μὴ δεῖν δευτέραν ἐκτίθεσθαι πίστιν, ἵνα μὴ ἡ ἐν Νικαίᾳ γραφεῖσα ὡς ἀτελὴς οὖσα νομισθῇ, καὶ πρόφασις δοθῇ τοῖς ἐθέλουσι πολλάκις γράφειν καὶ ὁρίζειν περὶ πίστεως. Ὅθεν κἂν τοῦτό τις, ἢ ἕτερον προβάλληται, παύετε τοὺς τοιούτους, καὶ μᾶλλον εἰρηνεύειν αὐτοὺς πείθετε· καὶ γὰρ οὐδὲν πλέον συνείδομεν ἐν τούτοις ἢ φιλονεικίαν μόνην. Οὓς γὰρ ἐμέμφοντό τινες ὡς τρεῖς λέγοντας ὑποστάσεις, διὰ τὸ ἀγράφους καὶ ὑπόπτους αὐτόθεν εἶναι τὰς λέξεις, ἠξιώσαμεν μὲν μηδὲν πλέον ἐπιζητεῖν πλὴν τῆς κατὰ Νίκαιαν ὁμολογίας·
Λ Αρειανὴν αἵρεσιν, ὁμολογεῖν δὲ τὴν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων ὁμολογηθεῖσαν ἐν Νικαίᾳ πίστιν, ἀναθεμα τίζειν δὲ καὶ τοὺς λέγοντας κτίσμα εἶναι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ διῃρημένον ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Χριστοῦ. Τοῦτο γάρ ἐστιν ἀληθῶς ἀποπηδᾷν (24) ἀπὸ τῆς μυ σαρᾶς αἱρέσεως τῶν ᾿Αρειανῶν, τὸ μὴ διαιρεῖν τὴν ἁγίαν Τριάδα, καὶ λέγειν τι ταύτης εἶναι κτίσμα. Οι γὰρ προσποιούμενοι μὲν ὀνομάζειν τὴν ὁμολογηθεῖσαν ἐν Νικαίᾳ πίστιν, τολμῶντες δὲ κατὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος βλασφημεῖν (25), οὐδὲν πλέον ποιοῦσιν, ἢ τὴν ᾿Αρειανὴν αἵρεσιν τοῖς μὲν βήμασιν ἀρνοῦν ται, τῷ δὲ φρονήματι ταύτην κατέχουσιν. "Αναθεμα- τιζέσθω δὲ παρὰ πάντων ή Σαβελλίου καὶ Παύλου τοῦ Σαμοσατέως ἀσέβεια, καὶ Οὐαλεντίνου καὶ Βασιλεί- δου (26) ή μανία, καὶ τῶν Μανιχαίων ή παραφρο σύνη· τούτων γὰρ οὕτω γινομένων, πᾶσα παρὰ πάν των ὑποψία φαύλη περιαιρεθήσεται, καὶ μόνη τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας ἡ πίστις καθαρὰ δειχθήσεται. καὶ οἱ ἀεὶ μεθ᾿ ἡμῶν τὴν κοινωνίαν ἐσχηκότες, οὐδένα οὔτε ὑμῶν (27) οὔθ' ἑτερόν τινα ἀγνοεῖν ἡγούμεθα. Ἐπειδὴ δὲ συγχαίρομεν τοῖς βουλομένοις συνάπτεσθαι, πᾶσι μὲν, ἐξαιρέτως δὲ τοῖς ἐν τῇ Παλαιᾷ συναγο- μένοις, καὶ μάλιστα τὸν (28) Κύριον ἐδοξάσαμεν, ὡς ἐπὶ πᾶσι, καὶ ἐπὶ τῇ ἀγαθῇ προθέσει τούτων παρακα- λοῦμεν ὑμᾶς ἐπὶ τούτοις γίνεσθαι τούτων τὴν ὁμόνοιαν, καὶ μηδὲν τούτων πλέον, καθὰ προείπομεν, μήτε τους ἐν τῇ Παλαιᾷ συναγομένους ἀπαιτεῖσθαι παρ' ὑμῶν, μήτε τοὺς περὶ Παυλίνον ἕτερόν τι μήτε (29) πλέον τῶν ἐν Νικαίᾳ προβάλλεσθαι. ὡς ἐν τῇ κατὰ Σαρδικὴν συνόδῳ συνταχθὲν περὶ πίσ στεως, κωλύετε κἂν ὅλως ἀναγινώσκεσθαι ἢ προφέ ρεσθαι· οὐδὲν γὰρ τοιοῦτον ὥρισεν ἡ σύνοδος. Ηξίω σαν μὲν γάρ τινες, ὡς ἐνδεοῦς οὔσης (30) τῆς κατὰ Νίκαιαν συνόδου, γράψαι περὶ πίστεως, καὶ ἐπεχεί ρησάν γε προπετώς· ἡ δὲ ἁγία σύνοδος ἡ ἐν Σαρδικῇ συναχθεῖσα ήγανάκτησε, καὶ ὥρισε μηδὲν ἔτι περὶ πίστεως γράφεσθαι, ἀλλ' ἀρκεῖσθαι τῇ ἐν Νικαία παρὰ τῶν (51) Πατέρων ὁμολογηθείσῃ πίστει, διὰ τὸ μηδὲν αὐτῇ λείπειν, ἀλλὰ πλήρη εὐσεβείας εἶναι, καὶ ὅτι μὴ δεῖν δευτέραν ἐκτίθεσθαι πίστιν, ἵνα μὴ ἡ ἐν Νικαίᾳ γραφεῖσα ὡς ἀτελὴς οὖσα νομισθῇ, καὶ πρόφασις δοθῇ τοῖς ἐθέλουσι πολλάκις γράφειν καὶ δᾷν. ὑμᾶς. προθέσει. προσθέσει. για γνεσθαι. θρυληθέν. ὁρίζειν περὶ πίστεως. Ὅθεν κἂν τοῦτό τις, ἡ ἕτερον προβάλληται, παύετε τοὺς τοιούτους, καὶ μᾶλλον εἰ- θρυληθέν. πιττάκιον. πιπτάκιον; πινάκιον. ἀποκηρύττομεν δὲ ἐκείνους, συνόδον, ἐνδεῶς ἐχούσης. αὐτοῦ, πλήρης. μὴ δεῖν. ་ - S. ATHANASII OPP. PARS I. fidemque a sanctis Patribus Nicææ promulgatam profiteantur. Condemnent item eos qui Spiritum sanctum affirmant creaturam esse et a Christi sub- stantia divisum. Illud enim vere est resilire a de- testanda Arianorum hæresi, sanctam Trinitatem non dividere, nec dicere aliquid quod ad eam per- tineat creaturam esse. Nam qui simulant quidem se Nicænam fidem profiteri, atque interea contra Spiritum sanctum blasphemare non dubitant, nihil aliud præstant, quam quod Arianam hæresin verbis quidem negant, animo autem et sententia retinent. Anathemate quoque ab omnibus damnetur Sabellii et Pauli Samosatensis impietas, Valentini item et Basilidis insania et Manichæorum amentia : quod si ita fiat, futurum est ut omnis mala suspicio le- vetur ubique, et sola catholicæ Ecclesiæ fides pura commonstretur. B tum omnes qui nobiscum semper communione juncti fuere, nemini vestrum neque alii cuipiam latere arbitramur. Caterum quia congratulamur iis qui nobiscum conjungi exoptant, omnibus qui- dem, sed iis potissimum qui in Veteri conveniunt, jamque magnam Domino gloriam retulimus, cum de aliis omnibus, tum de bono horum proposito ; hortamur vos ut bis conditionibus concordia inea- tur; et, uti supra diximus, nihil plus his, ab iis qui in Veteri conveniunt, exigatis : neque plura quam quæ Nicææ decreta sunt, Paulini sequaces C proponant. HISTORICA ET DOGMATICA. 800. in Sardicensi synodo de fide compositam, ne legi quidem omnino aut proferri sinatis: nihil quippe ejusmodi definivit synodus. Quamvis enim non- nulli postularint ut quædam de fide scriberentur, quasi aliquid Nicænæ synodo deesset, atque id ob- tinere temere conati fuerint; synodus tamen Sar- dica coacta rem indigne tulit, sancivitque ut nul- lum ultra de fide ederetur rescriptum, sed suffice- ret fides a Patribus Nicææ promulgata, quippe quæ in nullo deficeret, sed plena pietatis esset : statuitque ne altera ederetur fidei profes- sio, ne quæ Nicææ conscripta fuerat, imperfecta reputaretur, neve occasio iis daretur, qui sæpenu- D mero de fide scribere ac definire volunt. Unde si quis illud aliudve proponat, compescite homines, Basil. nuscripti et editio Comm. Edit. Paris. Paulo post, Seg. et editio Comm. De his vide Rufinum, Hist. eccles. c. 28, et Athanasium epist. ad Rufinianum infra. ', Reg. 'Seg. Gobi. et Felckm. primus, Edi- ti, Ibid. omnes_manuscripti, Editio Comm. Paris. Ea au- tem tabella de fide, seu fidei confessio, habetur apud Theodoretum lib. 11, c. 8, subjungiturque epistolæ encyclicæ synodi Sardicensis: atque hoc pacto in- cipit : etc. Ibi videsis p. 80. Mox editio Comm., male. male. Infra Regius et Gobl. Μox omnes manuscripti et editi, In Regio 12- men abrasa fuit. Paulo post, articul. deest in editione Comm. 4. Quod autem hanc teneamus fdem cum nos, 4. Ὅτι μὲν οὖν ταύτην ἔχομεν τὴν πίστιν ἡμεῖς τε 5. Καὶ τὸ θρυληθὲν γοῦν παρά τινων πιττάκιον, 5. Quam igitur nonnulli jactant tabellam, quasi (24) Ita Regius et cæteri. Editi vero, τὸ ἀποπη- (25) Regius, δυσφημεῖν. (26) Seguer. Βασιλίδου. Ibid. articul. ή deest in (27) Sic Regius, Seg. et Basil. Editi vero, ούτε (28) Regius codex, καὶ ἤδη τόν. Mor omnes ma- (49) Ita Regius. Editi vero et alii, μηδέ. Mox (50) Ita Regius quem sequimur. Editi et alii, ὡς (31) Sic Reg. Seg. Basil. et Gobl. Etiti, παρ'
PG 26:801ἀνεκρίναμεν δὲ ὅμως τούτους διὰ τὴν φιλονεικίαν, μὴ ἆρ’ ὡς οἱ Ἀρειομανῖται λέγουσιν ἀπηλλοτριωμένας καὶ ἀπεξενωμένας, ἀλλοτριοουσίους τε ἀλλήλων, καὶ ἑκάστην καθ’ ἑαυτὴν ὑπόστασιν διῃρημένην, ὡς ἔστι τά τε ἄλλα κτίσματα, καὶ οἱ ἐξ ἀνθρώπων γεννώμενοι· ἢ ὥσπερ διαφόρους οὐσίας, ὥσπερ ἐστὶ χρυσὸς, ἢ ἄργυρος, ἢ χαλκὸς, οὕτω καὶ αὐτοὶ λέγωσιν· ἢ ὡς ἄλλοι αἱρετικοὶ τρεῖς ἀρχὰς καὶ τρεῖς θεοὺς λέγουσιν, οὕτω καὶ οὗτοι φρονοῦντες, τρεῖς ὑποστάσεις λέγωσι; Διεβεβαιώσαντο μήτε λέγειν, μήτε πεφρονηκέναι ποτὲ οὕτως. Ἐρωτώντων δὲ ἡμῶν αὐτούς· Πῶς οὖν ταῦτα λέγετε; ἢ διὰ τί δὲ ὅλως τοιαύταις χρῆσθαι λέξεσιν; ἀπεκρίναντο, διὰ τὸ εἰς ἁγίαν Τριάδα πιστεύειν, οὐκ ὀνόματι Τριάδα μόνον, ἀλλ’ ἀληθῶς οὖσαν καὶ ὑφεστῶσαν, Πατέρα τε ἀληθῶς ὄντα καὶ ὑφεστῶτα, καὶ Υἱὸν ἀληθῶς ἐνούσιον ὄντα καὶ ὑφεστῶτα, καὶ Πνεῦμα ἅγιον ὑφεστὼς καὶ ὑπάρχον οἴδαμεν, μήτε δὲ εἰρηκέναι τρεῖς θεοὺς ἢ τρεῖς ἀρχὰς, μήθ’ ὅλως ἀνέχεσθαι τῶν τοῦτο λεγόντων, ἢ φρονούντων·
Β ρηνεύειν αὐτοὺς πείθετε· καὶ γὰρ οὐδὲν πλέον συνεί- Α δομεν ἐν τούτοις ή φιλονεικίαν μόνην. οὓς γὰρ ἐμέμ φοντό τινες ὡς τρεῖς λέγοντας ὑποστάσεις, διὰ τὸ ἀγράφους καὶ ὑπόπτους αὐτόθεν εἶναι τὰς λέξεις (32), ἠξιώσαμεν μὲν μηδὲν πλέον ἐπιζητεῖν πλὴν τῆς κατὰ Νίκαιαν ὁμολογίας· ἀνεκρίναμεν δὲ ὅμως τούτους διὰ τὴν φιλονεικίαν, μὴ ἆρ᾽ ὡς οἱ (33) 'Αρειομανῖται λέγουσιν ἀπηλλοτριωμένας καὶ ἀπεξενωμένας, ἀλλο- τριοουσίους (34) τε ἀλλήλων, καὶ ἑκάστην καθ' ἑαυτὴν ὑπόστασιν διῃρημένην, ὡς ἔστι τά τε ἄλλα κτίσματα, καὶ οἱ ἐξ ἀνθρώπων γεννώμενοι· ἢ ὥσπερ διαφόρους οὐσίας, ὥσπερ ἐστὶ χρυσός, ἢ ἄργυρος, ἢ χαλκός, οὕτω καὶ αὐτοὶ λέγωσιν (55) · ἢ ὡς ἄλλοι αἱρετικοὶ τρεῖς ἀρ- χὰς καὶ τρεῖς θεοὺς λέγουσιν, οὕτω καὶ οὗτοι φρονοῦν τες, τρεῖς ὑποστάσεις λέγωσι (56) ; Διεβεβαιώσαντο μήτε λέγειν, μήτε πεφρονηκέναι ποτέ οὕτως. Ερωτών. των δὲ ἡμῶν αὐτούς· Πῶς οὖν ταῦτα λέγετε; ἢ διὰ τί δὲ ὅλως τοιαύταις χρῆσθαι (37) λέξεσιν ; ἀπεκρίναντο, διὰ τὸ εἰς ἁγίαν Τριάδα πιστεύειν, οὐκ ὀνόματι Τριάδα μόνον, ἀλλ᾽ ἀληθῶς οὖσαν καὶ ὑφεστῶσαν, Πατέρα τε ἀληθῶς ὄντα καὶ ὑφεστῶτα, καὶ Υἱὸν (38) ἀληθῶς ἐνού- σιον ὄντα καὶ ὑφεστῶτα, καὶ Πνεῦμα ἅγιον ὑφεστὼς καὶ ὑπάρχον οἴδαμεν, μήτε δὲ εἰρηκέναι τρεῖς θεούς ἢ (39) τρεῖς ἀρχὰς, μήθ᾽ ὅλως ἀνέχεσθαι τῶν τοῦτο λεγόντων, ἢ φρονούντων· ἀλλ᾽ εἰδέναι ἁγίαν μὲν Τριάδα, μίαν δὲ θεότητα, καὶ (40) μίαν ἀρχὴν, καὶ Υἱὸν μὲν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, ὡς εἶπον οἱ Πατέρες, τὸ δὲ ἅγιον Πνεῦμα, οὐ κτίσμα, οὐδὲ ξένον, ἀλλ᾽ ἴδιον καὶ ἀδιαίρετον τῆς οὐσίας τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πατρός. ξεων, καὶ τὴν ἀπολογίαν, ἀνεκρίναμεν (41) τοὺς αἰ τισθέντας παρὰ τούτων, ὡς λέγοντας μίαν ὑπόστασιν, μὴ ἄρα ὡς Σαβέλλιος φρονεῖ, οὕτω καὶ οὗτοι λέγου- σιν ἐπὶ ἀναιρέσει τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἢ ὡς ἀνουσίου ὄντος τοῦ Υἱοῦ, ἢ ἀνυποστάτου τοῦ ἁγίου Πνεύματος; Οἱ δὲ καὶ αὐτοὶ διεβεβαιώσαντο μήτε τοῦτο λέγειν, μήτε οὕτω πεφρονηκέναι πώποτε ἀλλ᾽ ὑπόστασιν μὲν λέγομεν, ἡγούμενοι ταὐτὸν εἶναι εἰπεῖν ὑπόστασιν καὶ οὐσίαν· μίαν δὲ φρονοῦμεν, διὰ τὸ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς εἶναι τὸν Υἱὸν, καὶ διὰ τὴν ταυτότητα τῆς φύσεως· μίαν γὰρ θεότητα, καὶ μίαν εἶναι τὴν ταύτης φύσιν πιστεύομεν, καὶ οὐκ ἄλλην μὲν τὴν τοῦ Πατρὸς, ξένην δὲ τούτου τὴν τοῦ Υἱοῦ, καὶ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Αμέλει κἀκεῖ οἱ αἰτιαθέντες ὡς εἰρηκότες τρεῖς ὑποστάσεις συνετί- θεντο (42) τούτοις· καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ εἰρηκότες μίαν οὐσίαν τὰ ἐκείνων ὥσπερ ἡρμήνευσαν καὶ ὡμολόγουν, Εντεῦθεν εἶναι τὰς λέξεις, ἠξιοῦμεν μηδὲν πλέον ἐπιζητεῖν τῆς κατὰ Νίκαιαν ὁμολογίας, ανα κρίνειν δὲ ὅμως. λέγου- σε λέγωσι. ἀπηλλοτριωμένας σίους. ύφεστηκός υφεστώς. νομεν, μὴ ἆρ᾽ ὡς. . TOMUS AD ANTIOCHENOS. atque ad studium pacis potius hortamini : nihil enim in istis agnoscimus quam solum contendendi studium. Nam quos quidam incusabant, quod tres hypostases dicerent, quia hæ voces cum in Scri- ptura non habeantur, hinc suspectæ esse possunt; rogavimus ut nihil præter Nicæuam confessionem inquirant. illos tamen contentionis occasione inter- rogavimus, anne ut Ariomanitæ dicunt hypostases illas alienas peregrinasque, ac diversæ a se invi- com substantiæ, et unamquamque hypostasin se- cundum se ab altera divisam, ut sunt aliæ crea- turæ, nec non qui ex hominibus nascuntur ; vel quasi diversas substantias, quale est aurum, argen- tum et æs: sic et ipsi dicerent : an sicut alii hæ- retici, tria principia, et tres Deos esse dicunt, ea- dem ipsi sententia aflirmarent tres esse hyposta- ses? At illi, se neque hæc dicere, nec unquam ita sensisse, affirmabant. Nobis autem percontantibus, qui ergo hæc dicitis faut quare tandem hujuscemodi vocabula usurpatis? responderunt illi : Eo quod in sanctam Trinitatem credamus, non nomine tenus Trinitatem, sed quæ vere sit et subsistat : nimirum Patrem vere exsistentem et subsistentem, Filium item vere substantialem ac subsistentem, Spiritumque sanctum subsistentem et exsistentem agnoscimus. Nec tamen se dixisse aiebant tres Deos aut tria principia, nec omnino eos qui ita dicerent sentirentve, tolerare : sed se sanctam quidem Tri- nitatem agnoscere, unamque tamen deitatem ac unum principium, ac Filium quidem Patri consubstantialem, ut Patres declararunt, sanctum vero Spiritum, non creaturam, neque alienum, sed proprium, et a substantia Filii et Patris indivisum. tatione et excusatione, eos quoque examinavimus, quos isti accusabant, quod unam dicerent hypo- stasin, num ii in Sabellii sensu ita loquerentur, quo Filium, Spiritumque sanctum de medio tollerent an Filium substantia, Spiritumque sanctum hypostasi carere existimarent? Qui item affirmarunt se neque hoc dicere nec unquam ila sensisse; sed hypostasin, aiebant, dicimus, existimantes perinde esse dicere hypostasin atque dicere substantiam: unamque credimus hyposta- sin eo quod Filius sit ex substantia Patris, et quod una eademque sit natura. Unam quippe deitatem, et unam ejus naturam esse credimus: nec aliam qui- dem Patris, alienam autem ab illo Filii ac Spiritus D sancti substantiamn sentimus. Tunc sane qui accu- bent, est. Mox Regius, Seg. Gobl. et Felckn. 3, recte. Editi vero, In sequentem autem vocem, Regius desinit. sati fuerant, quod tres dixissent hypostases, cum istis consentiebant : ii autem qui unam esse sub- recte. Infra 'Seg. pro mendose. Infra Gobl., 6. Αποδεξάμενοι δὲ τούτων τὴν ἑρμηνείαν τῶν λέ- G 6. Approbata igitur ejusmodi et vocum interpre- (32) Regium hic sequimur. Editi et alii sic ha- (33) Sic Regius codex. In editis et cæteris, of de- (34) Sic Seguer. Editi vero et cæteri, ἀλλοτριο.- (35) Seg. λέγουσιν. (36) Seg. Gobl. et Felckm. 1, λέγουσι, minus (37) Seg. et Gobl. χρᾶσθε. Editi, χρῆσθε. (38) Και ante Υἱόν deest in Gobl. et Felckm. 1. (39) "Η deest in edit. Comm. tantum. (40) Sic Seg. et Basil. και deest in editis. (41) Sic Seg. Basil. et Gobl. Editi vero, ανεκρί (42) Sic Seg. Elliti, συνετίθοντο.
PG 26:802ἀλλ’ εἰδέναι ἁγίαν μὲν Τριάδα, μίαν δὲ θεότητα, καὶ μίαν ἀρχὴν, καὶ Υἱὸν μὲν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, ὡς εἶπον οἱ Πατέρες, τὸ δὲ ἅγιον Πνεῦμα, οὐ κτίσμα, οὐδὲ ξένον, ἀλλ’ ἴδιον καὶ ἀδιαίρετον τῆς οὐσίας τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πατρός. Ἀποδεξάμενοι δὲ τούτων τὴν ἑρμηνείαν τῶν λέξεων, καὶ τὴν ἀπολογίαν, ἀνεκρίναμεν τοὺς αἰτιαθέντας παρὰ τούτων, ὡς λέγοντας μίαν ὑπόστασιν, μὴ ἆρα ὡς Σαβέλλιος φρονεῖ, οὕτω καὶ οὗτοι λέγουσιν ἐπὶ ἀναιρέσει τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἢ ὡς ἀνουσίου ὄντος τοῦ Υἱοῦ, ἢ ἀνυποστάτου τοῦ ἁγίου Πνεύματος; Οἱ δὲ καὶ αὐτοὶ διεβεβαιώσαντο μήτε τοῦτο λέγειν, μήτε οὕτω πεφρονηκέναι πώποτε· ἀλλ’ ὑπόστασιν μὲν λέγομεν, ἡγούμενοι ταὐτὸν εἶναι εἰπεῖν ὑπόστασιν καὶ οὐσίαν· μίαν δὲ φρονοῦμεν, διὰ τὸ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς εἶναι τὸν Υἱὸν, καὶ διὰ τὴν ταυτότητα τῆς φύσεως· μίαν γὰρ θεότητα, καὶ μίαν εἶναι τὴν ταύτης φύσιν πιστεύομεν, καὶ οὐκ ἄλλην μὲν τὴν τοῦ Πατρὸς, ξένην δὲ τούτου τὴν τοῦ Υἱοῦ, καὶ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ἀμέλει κἀκεῖ οἱ αἰτιαθέντες ὡς εἰρηκότες τρεῖς ὑποστάσεις συνετίθεντο τούτοις·
Β ρηνεύειν αὐτοὺς πείθετε· καὶ γὰρ οὐδὲν πλέον συνεί- Α δομεν ἐν τούτοις ή φιλονεικίαν μόνην. οὓς γὰρ ἐμέμ φοντό τινες ὡς τρεῖς λέγοντας ὑποστάσεις, διὰ τὸ ἀγράφους καὶ ὑπόπτους αὐτόθεν εἶναι τὰς λέξεις (32), ἠξιώσαμεν μὲν μηδὲν πλέον ἐπιζητεῖν πλὴν τῆς κατὰ Νίκαιαν ὁμολογίας· ἀνεκρίναμεν δὲ ὅμως τούτους διὰ τὴν φιλονεικίαν, μὴ ἆρ᾽ ὡς οἱ (33) 'Αρειομανῖται λέγουσιν ἀπηλλοτριωμένας καὶ ἀπεξενωμένας, ἀλλο- τριοουσίους (34) τε ἀλλήλων, καὶ ἑκάστην καθ' ἑαυτὴν ὑπόστασιν διῃρημένην, ὡς ἔστι τά τε ἄλλα κτίσματα, καὶ οἱ ἐξ ἀνθρώπων γεννώμενοι· ἢ ὥσπερ διαφόρους οὐσίας, ὥσπερ ἐστὶ χρυσός, ἢ ἄργυρος, ἢ χαλκός, οὕτω καὶ αὐτοὶ λέγωσιν (55) · ἢ ὡς ἄλλοι αἱρετικοὶ τρεῖς ἀρ- χὰς καὶ τρεῖς θεοὺς λέγουσιν, οὕτω καὶ οὗτοι φρονοῦν τες, τρεῖς ὑποστάσεις λέγωσι (56) ; Διεβεβαιώσαντο μήτε λέγειν, μήτε πεφρονηκέναι ποτέ οὕτως. Ερωτών. των δὲ ἡμῶν αὐτούς· Πῶς οὖν ταῦτα λέγετε; ἢ διὰ τί δὲ ὅλως τοιαύταις χρῆσθαι (37) λέξεσιν ; ἀπεκρίναντο, διὰ τὸ εἰς ἁγίαν Τριάδα πιστεύειν, οὐκ ὀνόματι Τριάδα μόνον, ἀλλ᾽ ἀληθῶς οὖσαν καὶ ὑφεστῶσαν, Πατέρα τε ἀληθῶς ὄντα καὶ ὑφεστῶτα, καὶ Υἱὸν (38) ἀληθῶς ἐνού- σιον ὄντα καὶ ὑφεστῶτα, καὶ Πνεῦμα ἅγιον ὑφεστὼς καὶ ὑπάρχον οἴδαμεν, μήτε δὲ εἰρηκέναι τρεῖς θεούς ἢ (39) τρεῖς ἀρχὰς, μήθ᾽ ὅλως ἀνέχεσθαι τῶν τοῦτο λεγόντων, ἢ φρονούντων· ἀλλ᾽ εἰδέναι ἁγίαν μὲν Τριάδα, μίαν δὲ θεότητα, καὶ (40) μίαν ἀρχὴν, καὶ Υἱὸν μὲν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, ὡς εἶπον οἱ Πατέρες, τὸ δὲ ἅγιον Πνεῦμα, οὐ κτίσμα, οὐδὲ ξένον, ἀλλ᾽ ἴδιον καὶ ἀδιαίρετον τῆς οὐσίας τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πατρός. ξεων, καὶ τὴν ἀπολογίαν, ἀνεκρίναμεν (41) τοὺς αἰ τισθέντας παρὰ τούτων, ὡς λέγοντας μίαν ὑπόστασιν, μὴ ἄρα ὡς Σαβέλλιος φρονεῖ, οὕτω καὶ οὗτοι λέγου- σιν ἐπὶ ἀναιρέσει τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἢ ὡς ἀνουσίου ὄντος τοῦ Υἱοῦ, ἢ ἀνυποστάτου τοῦ ἁγίου Πνεύματος; Οἱ δὲ καὶ αὐτοὶ διεβεβαιώσαντο μήτε τοῦτο λέγειν, μήτε οὕτω πεφρονηκέναι πώποτε ἀλλ᾽ ὑπόστασιν μὲν λέγομεν, ἡγούμενοι ταὐτὸν εἶναι εἰπεῖν ὑπόστασιν καὶ οὐσίαν· μίαν δὲ φρονοῦμεν, διὰ τὸ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς εἶναι τὸν Υἱὸν, καὶ διὰ τὴν ταυτότητα τῆς φύσεως· μίαν γὰρ θεότητα, καὶ μίαν εἶναι τὴν ταύτης φύσιν πιστεύομεν, καὶ οὐκ ἄλλην μὲν τὴν τοῦ Πατρὸς, ξένην δὲ τούτου τὴν τοῦ Υἱοῦ, καὶ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Αμέλει κἀκεῖ οἱ αἰτιαθέντες ὡς εἰρηκότες τρεῖς ὑποστάσεις συνετί- θεντο (42) τούτοις· καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ εἰρηκότες μίαν οὐσίαν τὰ ἐκείνων ὥσπερ ἡρμήνευσαν καὶ ὡμολόγουν, Εντεῦθεν εἶναι τὰς λέξεις, ἠξιοῦμεν μηδὲν πλέον ἐπιζητεῖν τῆς κατὰ Νίκαιαν ὁμολογίας, ανα κρίνειν δὲ ὅμως. λέγου- σε λέγωσι. ἀπηλλοτριωμένας σίους. ύφεστηκός υφεστώς. νομεν, μὴ ἆρ᾽ ὡς. . TOMUS AD ANTIOCHENOS. atque ad studium pacis potius hortamini : nihil enim in istis agnoscimus quam solum contendendi studium. Nam quos quidam incusabant, quod tres hypostases dicerent, quia hæ voces cum in Scri- ptura non habeantur, hinc suspectæ esse possunt; rogavimus ut nihil præter Nicæuam confessionem inquirant. illos tamen contentionis occasione inter- rogavimus, anne ut Ariomanitæ dicunt hypostases illas alienas peregrinasque, ac diversæ a se invi- com substantiæ, et unamquamque hypostasin se- cundum se ab altera divisam, ut sunt aliæ crea- turæ, nec non qui ex hominibus nascuntur ; vel quasi diversas substantias, quale est aurum, argen- tum et æs: sic et ipsi dicerent : an sicut alii hæ- retici, tria principia, et tres Deos esse dicunt, ea- dem ipsi sententia aflirmarent tres esse hyposta- ses? At illi, se neque hæc dicere, nec unquam ita sensisse, affirmabant. Nobis autem percontantibus, qui ergo hæc dicitis faut quare tandem hujuscemodi vocabula usurpatis? responderunt illi : Eo quod in sanctam Trinitatem credamus, non nomine tenus Trinitatem, sed quæ vere sit et subsistat : nimirum Patrem vere exsistentem et subsistentem, Filium item vere substantialem ac subsistentem, Spiritumque sanctum subsistentem et exsistentem agnoscimus. Nec tamen se dixisse aiebant tres Deos aut tria principia, nec omnino eos qui ita dicerent sentirentve, tolerare : sed se sanctam quidem Tri- nitatem agnoscere, unamque tamen deitatem ac unum principium, ac Filium quidem Patri consubstantialem, ut Patres declararunt, sanctum vero Spiritum, non creaturam, neque alienum, sed proprium, et a substantia Filii et Patris indivisum. tatione et excusatione, eos quoque examinavimus, quos isti accusabant, quod unam dicerent hypo- stasin, num ii in Sabellii sensu ita loquerentur, quo Filium, Spiritumque sanctum de medio tollerent an Filium substantia, Spiritumque sanctum hypostasi carere existimarent? Qui item affirmarunt se neque hoc dicere nec unquam ila sensisse; sed hypostasin, aiebant, dicimus, existimantes perinde esse dicere hypostasin atque dicere substantiam: unamque credimus hyposta- sin eo quod Filius sit ex substantia Patris, et quod una eademque sit natura. Unam quippe deitatem, et unam ejus naturam esse credimus: nec aliam qui- dem Patris, alienam autem ab illo Filii ac Spiritus D sancti substantiamn sentimus. Tunc sane qui accu- bent, est. Mox Regius, Seg. Gobl. et Felckn. 3, recte. Editi vero, In sequentem autem vocem, Regius desinit. sati fuerant, quod tres dixissent hypostases, cum istis consentiebant : ii autem qui unam esse sub- recte. Infra 'Seg. pro mendose. Infra Gobl., 6. Αποδεξάμενοι δὲ τούτων τὴν ἑρμηνείαν τῶν λέ- G 6. Approbata igitur ejusmodi et vocum interpre- (32) Regium hic sequimur. Editi et alii sic ha- (33) Sic Regius codex. In editis et cæteris, of de- (34) Sic Seguer. Editi vero et cæteri, ἀλλοτριο.- (35) Seg. λέγουσιν. (36) Seg. Gobl. et Felckm. 1, λέγουσι, minus (37) Seg. et Gobl. χρᾶσθε. Editi, χρῆσθε. (38) Και ante Υἱόν deest in Gobl. et Felckm. 1. (39) "Η deest in edit. Comm. tantum. (40) Sic Seg. et Basil. και deest in editis. (41) Sic Seg. Basil. et Gobl. Editi vero, ανεκρί (42) Sic Seg. Elliti, συνετίθοντο.
PG 26:803καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ εἰρηκότες μίαν οὐσίαν τὰ ἐκείνων ὥσπερ ἡρμήνευσαν καὶ ὡμολόγουν, καὶ ἀνεθεματίζετο παρ’ ἀμφοτέρων τῶν μερῶν Ἄρειός τε ὡς Χριστομάχος, καὶ Σαβέλλιος καὶ Παῦλος ὁ Σαμοσατεὺς ὡς ἀσεβεῖς, καὶ Οὐαλεντῖνος καὶ Βασιλείδης ὡς ἀλλότριοι τῆς ἀληθείας, Μανιχαῖος δὲ ὡς ἐφευρετὴς κακῶν· πάντες τε τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι, καὶ μετὰ τὰς τοιαύτας ἑρμηνείας ὁμοῦ συντίθενται τῶν τοιούτων λέξεων βελτίονα καὶ ἀκριβεστέραν εἶναι τὴν ἐν Νικαίᾳ παρὰ τῶν Πατέρων ὁμολογηθεῖσαν πίστιν, καὶ τοῦ λοιποῦ τοῖς ταύτης ἀρκεῖσθαι μᾶλλον καὶ χρᾶσθαι ῥήμασιν. Ἀλλὰ καὶ τὸ περὶ τῆς κατὰ σάρκα οἰκονομίας τοῦ Σωτῆρος, ἐπειδὴ καὶ περὶ τούτου ἐδόκουν φιλονεικεῖν τινες πρὸς ἀλλήλους, ἀνεκρίναμεν καὶ τούτους κἀκείνους, καὶ ἅπερ ὡμολόγουν οὗτοι, συνετίθεντο κἀκεῖνοι, ὅτι οὐχ ὡς εἰς τοὺς προφήτας «ἐγένετο ὁ Λόγος Κυρίου,» οὕτω καὶ εἰς ἅγιον ἄνθρωπον ἐνεδήμησεν ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων, ἀλλ’ αὐτὸς ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο·
Αρειός τε ὡς Χριστομάχος, καὶ Σαβέλλιος καὶ Παῦ λος ὁ Σαμοσατεὺς ὡς ἀσεβεῖς, καὶ Οὐαλεντῖνος καὶ Βασιλείδης ὡς ἀλλότριοι τῆς ἀληθείας, Μανιχαῖος δὲ ὡς ἐφευρετης κακῶν· πάντες τε τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι, καὶ μετὰ τὰς τοιαύτας ἑρμηνείας ὁμοῦ συντίθενται τῶν τοιούτων λέξεων βελτίονα καὶ ἀκριβεστέραν εἶναι τὴν ἐν Νικαίᾳ παρὰ τῶν Πατέρων ὁμολογηθεῖσαν πί στιν, καὶ τοῦ λοιποῦ τοῖς ταύτης ἀρκεῖσθαι μᾶλλον καὶ χρᾶσθαι (43) ῥήμασιν. καὶ ἀνεθεματίζετο παρ' ἀμφοτέρων τῶν μερῶν σθαι. οὐκ εἰς, οὐχ νηται. Β ἀναίσθητον. τοῦ Σωτῆρος, ἐπειδὴ καὶ περὶ τούτου ἐδόκουν φιλο νεικεῖν τινες πρὸς ἀλλήλους, ἀνεκρίναμεν καὶ τούτους κἀκείνους, καὶ ἅπερ ὡμολόγουν οὗτοι, συνετίθεντο κἀκεῖνοι, ὅτι οὐχ (44) ὡς εἰς τοὺς προφήτας « ἐγέ νετο ὁ Λόγος Κυρίου, ο οὕτω καὶ εἰς ἅγιον ἄνθρωπον ἐνεδήμησεν ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο· καὶ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, ἔλαβε δούλου μορφήν, ἔκ τε τῆς Μαρίας τὸ κατά σάρκα γεγένηται (45) ἄνθρωπος δι' ἡμᾶς (45), καὶ οὕτω τελείως καὶ ὁλοκλήρως τὸ ἀνθρώπινον γένος Ελευθερούμενον ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας ἐν αὐτῷ, καὶ ζωο- ποιούμενον ἐκ τῶν νεκρῶν, εἰσάγεται εἰς τὴν βασι λείαν τῶν οὐρανῶν. Ὁμολόγουν γὰρ καὶ τοῦτο, ὅτι (46) οὐ σῶμα ἄψυχον, οὐδ᾽ ἀναίσθητον, οὐδ' ἀνόη τον εἶχεν ὁ Σωτήρ. Οὐδὲ γὰρ οἷόν τε ἦν, τοῦ Κυρίου δι' ἡμᾶς ἀνθρώπου γενομένου, ἀνόητον εἶναι τὸ σῶμα αὐτοῦ, οὐδὲ σώματος μόνου, ἀλλὰ καὶ ψυχῆς ἐν αὐτῷ τῷ λόγῳ σωτηρία γέγονεν· Υιός τε ὢν ἀληθῶς τοῦ Θεοῦ, γέγονε καὶ υἱὸς ἀνθρώπου· καὶ μονογενής ὢν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, γέγονεν ὁ αὐτὸς καὶ πρωτότοκος ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς. Διὸ οὔθ᾽ (47) ἕτερος μὲν ἦν ὁ πρὸ τοῦ Ἀβραὰμ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἕτερος δὲ ὁ μετὰ Αβραάμ οὐδ᾽ ἕτερος μὲν ἦν ὁ τὸν Λάζαρον ἐγείρας, ἕτερος δὲ οὐ σῶμα άψυχον, οὐδ᾽ ἀναίσθητον, οὐδ᾽ ἀνόητον εἶχεν ὁ Σωτήρ, Αβραάμ. ἕτερος μὲν ἦν. μέν S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. stantiam dixerant, illorum doctrinam, prout eam A interpretati fuerant, proftebantur : et utrique Arium tanquam Christi hostem, Sabellium item ac Paulum Samosatensem velut impios, Valentinum et Basilidem ut alienos a veritate, Manichæum vero ut malorum inventorem, anathemate damnarunt. Omnes denique, Dei gratia, post hujusmodi inter- pretationes, una confitentur istiusmodi vocabulis praestantiorem accuratioremque esse fidem a Patribus Nicææ promulgatam; atque demum illius verba sufficere debere, iisque utendum esse. nonnulli inter se litigare viderentur, utrosque in- terrogavimus: tum quod alii confitebantur, in hoc alii quoque consentiebant, nempe non sicut in pro- phetas a factum est Verbun Domini ", » eodem modo in sanctum hominem in consummatione sæculorum advenisse: sed ipsum Verbum carnem factum esse, et cum in forma Dei esset, formam servi accepisse, ac ex Maria secundum carnem propter nos hominem esse factum, et sic humanum genus in ipso integre ac perfecte a peccato liberatum in regnum ccelorum introduci. Hoc item profiteban- tur, non corpus inanimatum aut sensus expers, aut mente carens Salvatorem habuisse. Neque enim, aiebant, possibile erat, Domino pro nobis homine facto, corpus ejus sine mente exsistere: non enim corporis duntaxat, sed etiam animæ in ipso Verbo salus facta est: et cum vere Filius Dei esset, fa- ctus est et filius hominis : cumque unigenitus esset Filius Dei, factus est ipse primogenitus in multis fratribus. Quamobrem non alius erat ante Abra- ham Filius Dei, alius post Abraham : neque alius erat qui Lazarum suscitavit, alius vero qui de illo interrogavit : sed idem ipse erat qui humane qui- ▾ Jer. 1, 2, 4, 11, 13. male. Seguer. habet cum apostropho, quasi ab oxi eliso et ita semper alias. c Sed omnes manuscripti, Haec porro verba esse Apollinarii legatorum, patet ex ipsius Apollinarii epistola ad episcopos Diocæsareæ con- D gregatos, apud Leontium Byzantinum, libro adver- sus fraudes Apollinaristarum, quam hic referre ope- ræ pretium fuerit, quod ad hæc intelligenda mul- tum conferat. DOMINIS MEIS HONORATISSIMIS EPISCOPIS DIOCESAREÆ IN DOMINO SALUTEM. • Exspectabamus, litteris nostris ad vos missis, ul similiter a vestra charitate litteras acciperemus, Do- mini honoratissimi, quales semper a beato episcopo Athanasio accipimus: qui scit nos et in dogmatibus cum ipso consentire, et in omnibus morem ei gerere. Quia vero non rescripsistis, existimavi fortasse pro- lixitatem epistolæ non declarasse vobis nostram men- tem ac sententiam. En clare scribimus consentanea communi magistro nostro el restro. Dico igitur hæc de divina incarnatione, quandoquidem de his mulius tumultus non a nobis, sed ab aliis, quos laceo, exci- tatus est. Conflemur, non aut hominem sanctum re- nisse Verbum Dei, quod erat in prophetis, sed ipsum Verbum carnem facium esse non assumpta mente hu- mana, mente mutabili, quæ, turpibus cogitationibus cap:iva ducitur, sed divina mente, immutabili, el ca- lesti. Quamobrem non corpus inanimatum, neque sensu et intelligentia vacuum habuit Salvator. Nec enim fieri poterat, ut cum Dominus propter nos fa- ctus esset homo, corpus ejus esset sine intelligentia. Cum esset vere Filius Dei, factus est Filius hominis : et cum esset unigenitus Filius Dei, factus est ipse pri- mogenitus in multis fratribus. Unde non alius eral Filius Dei ante Abraham, alius vero post Abraham : sed unus perfectus unigenitus Dei, perfectus autem di- vina perfectione, et non humana. Cum iis qui sic sen- tiunt, confitemur nos communionem habere. Cum iis vero qui contra sentiunt et scribunt, communionem non habemus. Ubi cætera quidem omnia ut hic apud Athanasium leguntur, sed dum ait Verbum non as- sumpsisse mentem humanam sed divinam, virus suæ hæreseos detegit, quod his antea verbis occul- taral, corpus non inanimatum, nec sensus expers, nec mente carens habuit Salvator : vafie sci- licet ac subdole intelligendo, mentem divinam so- lum inesse Christo. Qua de re iterum agetur ad li- bros contra Apollinarium. Μox idem et Basil., In edi tis deest. 7. Sed cum etiam de Salvatoris incarnatione (45) Seg. Basil. Goblerian. χρᾶσθαι. Editi, χρή- (44) Sic omnes mss. et ed. Paris. In edit. Comm. (45) Ita Seg. recte. Editi vero et cæteri, yɛyév- (46) Edit. Comm. male οὔτι. Μox editi, αἰσθητόν. 7. ᾿Αλλὰ καὶ τὸ περὶ τῆς κατὰ σάρκα οικονομίας (47) Segner., ούτε. Mox in eodem του deest ante
PG 26:804καὶ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, ἔλαβε δούλου μορφὴν, ἔκ τε τῆς Μαρίας τὸ κατὰ σάρκα γεγένηται ἄνθρωπος δι’ ἡμᾶς, καὶ οὕτω τελείως καὶ ὁλοκλήρως τὸ ἀνθρώπινον γένος ἐλευθερούμενον ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας ἐν αὐτῷ, καὶ ζωοποιούμενον ἐκ τῶν νεκρῶν, εἰσάγεται εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν. Ὡμολόγουν γὰρ καὶ τοῦτο, ὅτι οὐ σῶμα ἄψυχον, οὐδ’ ἀναίσθητον, οὐδ’ ἀνόητον εἶχεν ὁ Σωτήρ. Οὐδὲ γὰρ οἷόν τε ἦν, τοῦ Κυρίου δι’ ἡμᾶς ἀνθρώπου γενομένου, ἀνόητον εἶναι τὸ σῶμα αὐτοῦ, οὐδὲ σώματος μόνου, ἀλλὰ καὶ ψυχῆς ἐν αὐτῷ τῷ Λόγῳ σωτηρία γέγονεν· Υἱός τε ὢν ἀληθῶς τοῦ Θεοῦ, γέγονε καὶ υἱὸς ἀνθρώπου· καὶ μονογενὴς ὢν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, γέγονεν ὁ αὐτὸς καὶ πρωτότοκος ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς. Διὸ οὔθ’ ἕτερος μὲν ἦν ὁ πρὸ τοῦ Ἀβραὰμ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἕτερος δὲ ὁ μετὰ Ἀβραάμ· οὐδ’ ἕτερος μὲν ἦν ὁ τὸν Λάζαρον ἐγείρας, ἕτερος δὲ ὁ πυνθανόμενος περὶ αὐτοῦ· ἀλλ’ ὁ αὐτὸς ἦν ἀνθρωπίνως μὲν λέγων, «Ποῦ Λάζαρος κεῖται;» θεϊκῶς δὲ τοῦτον ἀνεγείρων· ὁ αὐτὸς δὲ ἦν σωματικῶς μὲν ὡς ἄνθρωπος πτύων, θεϊκῶς δὲ ὡς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἀνοίγων τοὺς ὀφθαλμοὺς τοῦ ἐκ γενετῆς τυφλοῦ·
Αρειός τε ὡς Χριστομάχος, καὶ Σαβέλλιος καὶ Παῦ λος ὁ Σαμοσατεὺς ὡς ἀσεβεῖς, καὶ Οὐαλεντῖνος καὶ Βασιλείδης ὡς ἀλλότριοι τῆς ἀληθείας, Μανιχαῖος δὲ ὡς ἐφευρετης κακῶν· πάντες τε τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι, καὶ μετὰ τὰς τοιαύτας ἑρμηνείας ὁμοῦ συντίθενται τῶν τοιούτων λέξεων βελτίονα καὶ ἀκριβεστέραν εἶναι τὴν ἐν Νικαίᾳ παρὰ τῶν Πατέρων ὁμολογηθεῖσαν πί στιν, καὶ τοῦ λοιποῦ τοῖς ταύτης ἀρκεῖσθαι μᾶλλον καὶ χρᾶσθαι (43) ῥήμασιν. καὶ ἀνεθεματίζετο παρ' ἀμφοτέρων τῶν μερῶν σθαι. οὐκ εἰς, οὐχ νηται. Β ἀναίσθητον. τοῦ Σωτῆρος, ἐπειδὴ καὶ περὶ τούτου ἐδόκουν φιλο νεικεῖν τινες πρὸς ἀλλήλους, ἀνεκρίναμεν καὶ τούτους κἀκείνους, καὶ ἅπερ ὡμολόγουν οὗτοι, συνετίθεντο κἀκεῖνοι, ὅτι οὐχ (44) ὡς εἰς τοὺς προφήτας « ἐγέ νετο ὁ Λόγος Κυρίου, ο οὕτω καὶ εἰς ἅγιον ἄνθρωπον ἐνεδήμησεν ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Λόγος σάρξ ἐγένετο· καὶ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, ἔλαβε δούλου μορφήν, ἔκ τε τῆς Μαρίας τὸ κατά σάρκα γεγένηται (45) ἄνθρωπος δι' ἡμᾶς (45), καὶ οὕτω τελείως καὶ ὁλοκλήρως τὸ ἀνθρώπινον γένος Ελευθερούμενον ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας ἐν αὐτῷ, καὶ ζωο- ποιούμενον ἐκ τῶν νεκρῶν, εἰσάγεται εἰς τὴν βασι λείαν τῶν οὐρανῶν. Ὁμολόγουν γὰρ καὶ τοῦτο, ὅτι (46) οὐ σῶμα ἄψυχον, οὐδ᾽ ἀναίσθητον, οὐδ' ἀνόη τον εἶχεν ὁ Σωτήρ. Οὐδὲ γὰρ οἷόν τε ἦν, τοῦ Κυρίου δι' ἡμᾶς ἀνθρώπου γενομένου, ἀνόητον εἶναι τὸ σῶμα αὐτοῦ, οὐδὲ σώματος μόνου, ἀλλὰ καὶ ψυχῆς ἐν αὐτῷ τῷ λόγῳ σωτηρία γέγονεν· Υιός τε ὢν ἀληθῶς τοῦ Θεοῦ, γέγονε καὶ υἱὸς ἀνθρώπου· καὶ μονογενής ὢν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, γέγονεν ὁ αὐτὸς καὶ πρωτότοκος ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς. Διὸ οὔθ᾽ (47) ἕτερος μὲν ἦν ὁ πρὸ τοῦ Ἀβραὰμ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἕτερος δὲ ὁ μετὰ Αβραάμ οὐδ᾽ ἕτερος μὲν ἦν ὁ τὸν Λάζαρον ἐγείρας, ἕτερος δὲ οὐ σῶμα άψυχον, οὐδ᾽ ἀναίσθητον, οὐδ᾽ ἀνόητον εἶχεν ὁ Σωτήρ, Αβραάμ. ἕτερος μὲν ἦν. μέν S. ATHANASII OPP. PARS I. - HISTORICA ET DOGMATICA. stantiam dixerant, illorum doctrinam, prout eam A interpretati fuerant, proftebantur : et utrique Arium tanquam Christi hostem, Sabellium item ac Paulum Samosatensem velut impios, Valentinum et Basilidem ut alienos a veritate, Manichæum vero ut malorum inventorem, anathemate damnarunt. Omnes denique, Dei gratia, post hujusmodi inter- pretationes, una confitentur istiusmodi vocabulis praestantiorem accuratioremque esse fidem a Patribus Nicææ promulgatam; atque demum illius verba sufficere debere, iisque utendum esse. nonnulli inter se litigare viderentur, utrosque in- terrogavimus: tum quod alii confitebantur, in hoc alii quoque consentiebant, nempe non sicut in pro- phetas a factum est Verbun Domini ", » eodem modo in sanctum hominem in consummatione sæculorum advenisse: sed ipsum Verbum carnem factum esse, et cum in forma Dei esset, formam servi accepisse, ac ex Maria secundum carnem propter nos hominem esse factum, et sic humanum genus in ipso integre ac perfecte a peccato liberatum in regnum ccelorum introduci. Hoc item profiteban- tur, non corpus inanimatum aut sensus expers, aut mente carens Salvatorem habuisse. Neque enim, aiebant, possibile erat, Domino pro nobis homine facto, corpus ejus sine mente exsistere: non enim corporis duntaxat, sed etiam animæ in ipso Verbo salus facta est: et cum vere Filius Dei esset, fa- ctus est et filius hominis : cumque unigenitus esset Filius Dei, factus est ipse primogenitus in multis fratribus. Quamobrem non alius erat ante Abra- ham Filius Dei, alius post Abraham : neque alius erat qui Lazarum suscitavit, alius vero qui de illo interrogavit : sed idem ipse erat qui humane qui- ▾ Jer. 1, 2, 4, 11, 13. male. Seguer. habet cum apostropho, quasi ab oxi eliso et ita semper alias. c Sed omnes manuscripti, Haec porro verba esse Apollinarii legatorum, patet ex ipsius Apollinarii epistola ad episcopos Diocæsareæ con- D gregatos, apud Leontium Byzantinum, libro adver- sus fraudes Apollinaristarum, quam hic referre ope- ræ pretium fuerit, quod ad hæc intelligenda mul- tum conferat. DOMINIS MEIS HONORATISSIMIS EPISCOPIS DIOCESAREÆ IN DOMINO SALUTEM. • Exspectabamus, litteris nostris ad vos missis, ul similiter a vestra charitate litteras acciperemus, Do- mini honoratissimi, quales semper a beato episcopo Athanasio accipimus: qui scit nos et in dogmatibus cum ipso consentire, et in omnibus morem ei gerere. Quia vero non rescripsistis, existimavi fortasse pro- lixitatem epistolæ non declarasse vobis nostram men- tem ac sententiam. En clare scribimus consentanea communi magistro nostro el restro. Dico igitur hæc de divina incarnatione, quandoquidem de his mulius tumultus non a nobis, sed ab aliis, quos laceo, exci- tatus est. Conflemur, non aut hominem sanctum re- nisse Verbum Dei, quod erat in prophetis, sed ipsum Verbum carnem facium esse non assumpta mente hu- mana, mente mutabili, quæ, turpibus cogitationibus cap:iva ducitur, sed divina mente, immutabili, el ca- lesti. Quamobrem non corpus inanimatum, neque sensu et intelligentia vacuum habuit Salvator. Nec enim fieri poterat, ut cum Dominus propter nos fa- ctus esset homo, corpus ejus esset sine intelligentia. Cum esset vere Filius Dei, factus est Filius hominis : et cum esset unigenitus Filius Dei, factus est ipse pri- mogenitus in multis fratribus. Unde non alius eral Filius Dei ante Abraham, alius vero post Abraham : sed unus perfectus unigenitus Dei, perfectus autem di- vina perfectione, et non humana. Cum iis qui sic sen- tiunt, confitemur nos communionem habere. Cum iis vero qui contra sentiunt et scribunt, communionem non habemus. Ubi cætera quidem omnia ut hic apud Athanasium leguntur, sed dum ait Verbum non as- sumpsisse mentem humanam sed divinam, virus suæ hæreseos detegit, quod his antea verbis occul- taral, corpus non inanimatum, nec sensus expers, nec mente carens habuit Salvator : vafie sci- licet ac subdole intelligendo, mentem divinam so- lum inesse Christo. Qua de re iterum agetur ad li- bros contra Apollinarium. Μox idem et Basil., In edi tis deest. 7. Sed cum etiam de Salvatoris incarnatione (45) Seg. Basil. Goblerian. χρᾶσθαι. Editi, χρή- (44) Sic omnes mss. et ed. Paris. In edit. Comm. (45) Ita Seg. recte. Editi vero et cæteri, yɛyév- (46) Edit. Comm. male οὔτι. Μox editi, αἰσθητόν. 7. ᾿Αλλὰ καὶ τὸ περὶ τῆς κατὰ σάρκα οικονομίας (47) Segner., ούτε. Mox in eodem του deest ante
PG 26:805καὶ σαρκὶ μὲν πάσχων, ὡς εἶπεν ὁ Πέτρος, θεϊκῶς δὲ ἀνοίγων τὰ μνήματα, καὶ ἀνεγείρων τοὺς νεκρούς. Ἐξ ὧν καὶ πάντα τὰ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ οὕτω νοοῦντες, τὸ αὐτὸ φρονεῖν περὶ τῆς σαρκώσεως καὶ ἐνανθρωπήσεως τοῦ Λόγου διεβεβαιώσαντο. Τούτων τοίνυν οὕτως ὁμολογηθέντων, παρακαλοῦμεν ὑμᾶς τοὺς μὲν οὕτως ὁμολογοῦντας καὶ ἑρμηνεύοντας οὕτω τὰς λέξεις, ἃς λέγουσι, μὴ κατακρίνετε προπετῶς, μηδὲ ἀποβάλλετε, ἀλλὰ μᾶλλον εἰρηνεύοντας καὶ ἀπολογουμένους προσλαμβάνεσθε· τοὺς δὲ μὴ βουλομένους οὕτως ὁμολογεῖν καὶ διερμηνεύειν τὰς λέξεις, τούτους κωλύετε καὶ ἐντρέπετε, ὡς ὑπόπτους τῷ φρονήματι. Τούτων τε μὴ ἀνεχόμενοι συμβουλεύετε κἀκείνοις τοῖς ὀρθῶς ἑρμηνεύουσί τε καὶ φρονοῦσι μηδὲν πλέον ἀλλήλους ἀνακρίνειν μηδὲ λογομαχεῖν ἐπ’ οὐδὲν χρήσιμον, μήτε ταῖς τοιαύταις λέξεσι διαμάχεσθαι, ἀλλὰ τῷ φρονήματι τῆς εὐσεβείας συμφωνεῖν. Οἱ γὰρ μὴ οὕτω διανοούμενοι, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τοῖς τοιούτοις λεξειδίοις φιλονεικοῦντες, καὶ παρὰ τὰ ἐν Νικαίᾳ γραφέντα ζητοῦντες, οὐδὲν ἕτερον ποιοῦσιν, ἢ «ποτίζουσιν ἀνατροπὴν θολερὰν τὸν πλησίον,» ὡς φθονοῦντες τὴν εἰρήνην καὶ ἀγαπῶντες τὰ σχίσματα.
ὁ πυνθανόμενος περὶ αὐτοῦ· ἀλλ' ὁ αὐτὸς ἦν άνθρω- Α πίνως μὲν λέγων, ο Ποῦ Λάζαρος κεῖται; » θεϊκῶς δὲ τοῦτον ἀνεγείρων (48)· ὁ αὐτὸς δὲ ἦν σωματικῶς μὲν ὡς ἄνθρωπος πτύων, θεϊκῶς δὲ ὡς Υἱός τοῦ Θεοῦ ἀνοίγων τοὺς ὀφθαλμοὺς τοῦ ἐκ γενετής τυφλοῦ· καὶ σαρκὶ μὲν πάσχων, ὡς εἶπεν ὁ Πέτρος, θεϊκῶς δὲ ἀνοίγων τὰ μνήματα, καὶ ἀνεγείρων τους νεκρούς. Ἐξ ὧν καὶ πάντα τὰ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ οὕτω νοοῦν- τες, τὸ αὐτὸ φρονεῖν περὶ τῆς σαρκώσεως καὶ ἐναν θρωπήσεως τοῦ Λόγου διεβεβαιώσαντο. λοῦμεν ὑμᾶς τοὺς μὲν οὕτως ὁμολογοῦντας καὶ ἑρμη νεύοντας (49) οὕτω τὰς λέξεις, ἃς λέγουσι, μὴ κατα- κρίνετε προπετώς, μηδὲ (50) ἀποβάλλετε, ἀλλὰ μᾶλ λον εἰρηνεύοντας καὶ ἀπολογουμένους προσλαμβάνε- σθε· τοὺς δὲ μὴ βουλομένους οὕτως ὁμολογεῖν καὶ διερμηνεύειν τὰς λέξεις, τούτους κωλύετε καὶ ἐντρέ- πετε, ὡς ὑπόπτους τῷ φρονήματι. Τούτων τε μὴ ἀνεχόμενοι συμβουλεύετε κακείνοις τοῖς ὀρθῶς ἑρμη νεύουσί τε καὶ φρονοῦσι μηδὲν πλέον ἀλλήλους ἀνα- κρίνειν μηδὲ λογομαχεῖν ἐπ᾽ οὐδὲν χρήσιμον, μήτε ταῖς τοιαύταις λέξεσι διαμάχεσθαι, ἀλλὰ τῷ φρονή- ματι τῆς εὐσεβείας συμφωνείν. Οἱ γὰρ μὴ οὕτω δια νοούμενοι, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τοῖς τοιούτοις λεξειδίοις φιλονεικοῦντες, καὶ παρὰ τὰ ἐν Νικαίᾳ γραφέντα ζητοῦντες, οὐδὲν ἕτερον ποιοῦσιν, ἢ ι ποτίζουσιν ἀνα- τροπὴν θολερὰν τὸν πλησίον, ο ὡς φθονοῦντες τὴν εἰρήνην καὶ ἀγαπῶντες τὰ σχίσματα. Αλλ' ὑμεῖς, ὡς ἀγαθοὶ (51) ἄνθρωποι καὶ πιστοὶ δοῦλοι, καὶ οἰκου νόμοι τοῦ Κυρίου, τὰ μὲν σκανδαλίζοντα καὶ ξενί- ζοντα παύετε καὶ κωλύετε, πάντων δὲ μᾶλλον προ- κρίνετε τὴν τοιαύτην ειρήνην, οὔσης ὑγιαινούσης πίστεως· ἴσως ὁ Κύριος ἐλεήσει ἡμᾶς, καὶ συνάψει τὰ διῃρημένα, καὶ γενομένης μιᾶς ποίμνης, πάλιν πάντες ένα ἔχομεν καθηγεμόνα, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. τεῖν τῆς ἐν Νικαία συνόδου, μηδὲ ἀνέχεσθαι τῶν ἐκ φιλονεικίας ῥημάτων, ἀλλά γε διὰ τὴν εἰρήνην, καὶ ἕνεκα τοῦ μὴ ἀποβάλλειν (52) τοὺς ὀρθῶς πιστεύειν ἐθέλοντας, ἀνεκρίναμεν, καὶ ἅπερ ὡμολόγησαν, συν- τόμως ὑπηγορεύσαμεν, οἱ περιλειφθέντες ἐν τῇ Αλε- ξανδρείᾳ, κοινῇ μετὰ τῶν συλλειτουργῶν ἡμῶν Ἀστε- ρίου (53) καὶ Εὐσεβίου· οἱ γὰρ πλεῖστοι ἐξ ἡμῶν ἀπεδήμησαν εἰς τὰς παροικίας ἑαυτῶν. Ὑμεῖς δὲ πάλιν κοινῇ ἔνθα καὶ εἰώθατε συνάγεσθαι, ἀνάγνωτε ταῦτα, κἀκεῖ πάντας προσκαλέσασθαι καταξιώσατε. Δίκαιον γὰρ ἐκεῖ πρῶτον τὴν ἐπιστολὴν ἀναγνωσθῇ- ναι, κἀκεῖ τοὺς βουλομένους καὶ ἀντιποιουμένους τῆς • πνευματικῶς. θεϊκῶς έχ γενητῆς. ἐκ γενετής ε, μὴ κατακρίνετε, μηδὲ προπετώς ἀποβάλλετε. TOMUS AD ANTIOCHENOS. dem dicebat: Ubi positus est Lazarus ?, et qui B C divinitus illum excitavit : idem ipse erat qui corpo- raliter quidem ut homo spuebat, divinitus vero, ut Dei Filius, aperiebat oculos cæci nati : et carne qui- dem patiebatur, ut ait Petrus, divinitus autem monumenta aperiebat mortuosque suscitabat. At- que omnia quæ in Evangelio habentur eadem pror- sus ratione intelligentes, affirmarunt se idipsum sentire de incarnatione et de assumpta a Verbo bu- mana natura. nem, ne eos quidem qui sic profitentur, et eo pacto ver- ba quæ proferunt, interpretantur, temere condem - nare aut rejicere velitis, sed potius, ipsos paei stu- dentes et sese purgantes recipiatis. Eos contra qui hæc profiteri et verba tali modo explicare renuerint, ut suspectæ sententiæ homines arceatis pudoreque alciatis. Hos igitur ne toleretis ; eos autem qui et recte verba interpretantur et probe sentiunt, horta- mini ne ulteriorem inter se adhibeant disquisitio- nec verbis inutiliter decertent, neque hujus- modi vocabulis contendant, sed in pietatis senten - tiam conveniant. Nam qui non sic animo affecti sunt, sed de hujusmodi tantum voculis quæstiones agitant, et præter ea quæ Nicææ conscripta sunt, non- nulla requirunt, nihil aliud agunt, quam quod ‹ pro- ximo suo subversionem turbidam propinant', » ut- pote qui paci invideant et schismata diligant. Sed vos, ut probi homines, fidelesque servi ac dispensatores Domini, quæ offendiculo quidem sunt, et a con- cordia deterrent, compescite et impedite, omnibus- que hujusmodi pacem anteponite, cum sana sit fides : forsitan Dominus nostri misertus, quæ divisa fuere coaptabit, factoque deinceps uno ovili, omnes unum babebimus ducem Dominum nostrum Jesum Chri- stum. nam synodum requirendum erat, neque tolerand:? erant contentionis verba; attamen pacis concilian- dæ causa, et ne eos qui' recte sentire cupiunt abji- ceremus) examinavimus, et quæ ipsi professi sunt paucis dictavimus, nos qui Alexandriæ relicti sumus, idque una cum comministris nostris Asterio et Eu- sebio plurimi namque nostrum ad suas dioceses D sunt profecti. Vos itaque in commune ubi conven- Joan. x1, 34. • Petr. 1, 1. Habac. 11, 5. Seg. Basil. labent. Hæc ipsa videsis orat. 3, contra Arianos, p. 461, num. 32. Paulo post Seg. cum editis, Basil., cum melius. habet hunc locum, tus agere soletis, hæc legitote, illucque omnes con- vocare dignemini. Equum enim est ut illic primum epistola legatur, ac ibidem qui pacem optant pro- curantque, sibi invicem concilientur : ac deinceps rium Orientalium, Eusebium vero Occidentalium causam in hac synodo egisse auctor est Rufinus, Hist. eccles., lib. 1, c. 29. Porro hic Asterius is est qui olim Arianos Sardicam properantes in via de- seruit una cum Ario Petrarum episcopo, alque Sardicensi synodo subscripsit. Qua de causa iisdem Arianis auctoribus in Superiorem Africam relega- tus, in reditu huic interfuit synodo. 8. Τούτων τοίνυν οὕτως ὁμολογηθέντων, παρακα- 8. Cum hæc igitur ita confessi sint, hortamur vos 9. Hæc nos quidem tametsi nihil præter Nica- 9. Ταῦτα ἡμεῖς μὲν, εἰ καὶ μηδὲν πλέον ἔδει ζη- (48) Basil., εγείρων. Infra post πτύων. Editi, (49) Seg. et Basil. διερμηνεύοντας. (50) In Basil. μηδέ deest. Seguerianus vero sic (51) Seg. ω ἀγαθοί. (52) Seg. et Gobl. ἀποβαλεῖν. (55) Seg. solus sic, Ευσεβίου καὶ Αστερίου. Aste
PG 26:806Ἀλλ’ ὑμεῖς, ὡς ἀγαθοὶ ἄνθρωποι καὶ πιστοὶ δοῦλοι, καὶ οἰκονόμοι τοῦ Κυρίου, τὰ μὲν σκανδαλίζοντα καὶ ξενίζοντα παύετε καὶ κωλύετε, πάντων δὲ μᾶλλον προκρίνετε τὴν τοιαύτην εἰρήνην, οὔσης ὑγιαινούσης πίστεως· ἴσως ὁ Κύριος ἐλεήσει ἡμᾶς, καὶ συνάψει τὰ διῃρημένα, καὶ γενομένης μιᾶς ποίμνης, πάλιν πάντες ἕνα ἔχομεν καθηγεμόνα, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. Ταῦτα ἡμεῖς μὲν, εἰ καὶ μηδὲν πλέον ἔδει ζητεῖν τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου, μηδὲ ἀνέχεσθαι τῶν ἐκ φιλονεικίας ῥημάτων, ἀλλά γε διὰ τὴν εἰρήνην, καὶ ἕνεκα τοῦ μὴ ἀποβάλλειν τοὺς ὀρθῶς πιστεύειν ἐθέλοντας, ἀνεκρίναμεν, καὶ ἅπερ ὡμολόγησαν, συντόμως ὑπηγορεύσαμεν, οἱ περιλειφθέντες ἐν τῇ Ἀλεξανδρείᾳ, κοινῇ μετὰ τῶν συλλειτουργῶν ἡμῶν Ἀστερίου καὶ Εὐσεβίου· οἱ γὰρ πλεῖστοι ἐξ ἡμῶν ἀπεδήμησαν εἰς τὰς παροικίας ἑαυτῶν. Ὑμεῖς δὲ πάλιν κοινῇ ἔνθα καὶ εἰώθατε συνάγεσθαι, ἀνάγνωτε ταῦτα, κἀκεῖ πάντας προσκαλέσασθαι καταξιώσατε. Δίκαιον γὰρ ἐκεῖ πρῶτον τὴν ἐπιστολὴν ἀναγνωσθῆναι, κἀκεῖ τοὺς βουλομένους καὶ ἀντιποιουμένους τῆς εἰρήνης συνάπτεσθαι·
ὁ πυνθανόμενος περὶ αὐτοῦ· ἀλλ' ὁ αὐτὸς ἦν άνθρω- Α πίνως μὲν λέγων, ο Ποῦ Λάζαρος κεῖται; » θεϊκῶς δὲ τοῦτον ἀνεγείρων (48)· ὁ αὐτὸς δὲ ἦν σωματικῶς μὲν ὡς ἄνθρωπος πτύων, θεϊκῶς δὲ ὡς Υἱός τοῦ Θεοῦ ἀνοίγων τοὺς ὀφθαλμοὺς τοῦ ἐκ γενετής τυφλοῦ· καὶ σαρκὶ μὲν πάσχων, ὡς εἶπεν ὁ Πέτρος, θεϊκῶς δὲ ἀνοίγων τὰ μνήματα, καὶ ἀνεγείρων τους νεκρούς. Ἐξ ὧν καὶ πάντα τὰ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ οὕτω νοοῦν- τες, τὸ αὐτὸ φρονεῖν περὶ τῆς σαρκώσεως καὶ ἐναν θρωπήσεως τοῦ Λόγου διεβεβαιώσαντο. λοῦμεν ὑμᾶς τοὺς μὲν οὕτως ὁμολογοῦντας καὶ ἑρμη νεύοντας (49) οὕτω τὰς λέξεις, ἃς λέγουσι, μὴ κατα- κρίνετε προπετώς, μηδὲ (50) ἀποβάλλετε, ἀλλὰ μᾶλ λον εἰρηνεύοντας καὶ ἀπολογουμένους προσλαμβάνε- σθε· τοὺς δὲ μὴ βουλομένους οὕτως ὁμολογεῖν καὶ διερμηνεύειν τὰς λέξεις, τούτους κωλύετε καὶ ἐντρέ- πετε, ὡς ὑπόπτους τῷ φρονήματι. Τούτων τε μὴ ἀνεχόμενοι συμβουλεύετε κακείνοις τοῖς ὀρθῶς ἑρμη νεύουσί τε καὶ φρονοῦσι μηδὲν πλέον ἀλλήλους ἀνα- κρίνειν μηδὲ λογομαχεῖν ἐπ᾽ οὐδὲν χρήσιμον, μήτε ταῖς τοιαύταις λέξεσι διαμάχεσθαι, ἀλλὰ τῷ φρονή- ματι τῆς εὐσεβείας συμφωνείν. Οἱ γὰρ μὴ οὕτω δια νοούμενοι, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τοῖς τοιούτοις λεξειδίοις φιλονεικοῦντες, καὶ παρὰ τὰ ἐν Νικαίᾳ γραφέντα ζητοῦντες, οὐδὲν ἕτερον ποιοῦσιν, ἢ ι ποτίζουσιν ἀνα- τροπὴν θολερὰν τὸν πλησίον, ο ὡς φθονοῦντες τὴν εἰρήνην καὶ ἀγαπῶντες τὰ σχίσματα. Αλλ' ὑμεῖς, ὡς ἀγαθοὶ (51) ἄνθρωποι καὶ πιστοὶ δοῦλοι, καὶ οἰκου νόμοι τοῦ Κυρίου, τὰ μὲν σκανδαλίζοντα καὶ ξενί- ζοντα παύετε καὶ κωλύετε, πάντων δὲ μᾶλλον προ- κρίνετε τὴν τοιαύτην ειρήνην, οὔσης ὑγιαινούσης πίστεως· ἴσως ὁ Κύριος ἐλεήσει ἡμᾶς, καὶ συνάψει τὰ διῃρημένα, καὶ γενομένης μιᾶς ποίμνης, πάλιν πάντες ένα ἔχομεν καθηγεμόνα, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. τεῖν τῆς ἐν Νικαία συνόδου, μηδὲ ἀνέχεσθαι τῶν ἐκ φιλονεικίας ῥημάτων, ἀλλά γε διὰ τὴν εἰρήνην, καὶ ἕνεκα τοῦ μὴ ἀποβάλλειν (52) τοὺς ὀρθῶς πιστεύειν ἐθέλοντας, ἀνεκρίναμεν, καὶ ἅπερ ὡμολόγησαν, συν- τόμως ὑπηγορεύσαμεν, οἱ περιλειφθέντες ἐν τῇ Αλε- ξανδρείᾳ, κοινῇ μετὰ τῶν συλλειτουργῶν ἡμῶν Ἀστε- ρίου (53) καὶ Εὐσεβίου· οἱ γὰρ πλεῖστοι ἐξ ἡμῶν ἀπεδήμησαν εἰς τὰς παροικίας ἑαυτῶν. Ὑμεῖς δὲ πάλιν κοινῇ ἔνθα καὶ εἰώθατε συνάγεσθαι, ἀνάγνωτε ταῦτα, κἀκεῖ πάντας προσκαλέσασθαι καταξιώσατε. Δίκαιον γὰρ ἐκεῖ πρῶτον τὴν ἐπιστολὴν ἀναγνωσθῇ- ναι, κἀκεῖ τοὺς βουλομένους καὶ ἀντιποιουμένους τῆς • πνευματικῶς. θεϊκῶς έχ γενητῆς. ἐκ γενετής ε, μὴ κατακρίνετε, μηδὲ προπετώς ἀποβάλλετε. TOMUS AD ANTIOCHENOS. dem dicebat: Ubi positus est Lazarus ?, et qui B C divinitus illum excitavit : idem ipse erat qui corpo- raliter quidem ut homo spuebat, divinitus vero, ut Dei Filius, aperiebat oculos cæci nati : et carne qui- dem patiebatur, ut ait Petrus, divinitus autem monumenta aperiebat mortuosque suscitabat. At- que omnia quæ in Evangelio habentur eadem pror- sus ratione intelligentes, affirmarunt se idipsum sentire de incarnatione et de assumpta a Verbo bu- mana natura. nem, ne eos quidem qui sic profitentur, et eo pacto ver- ba quæ proferunt, interpretantur, temere condem - nare aut rejicere velitis, sed potius, ipsos paei stu- dentes et sese purgantes recipiatis. Eos contra qui hæc profiteri et verba tali modo explicare renuerint, ut suspectæ sententiæ homines arceatis pudoreque alciatis. Hos igitur ne toleretis ; eos autem qui et recte verba interpretantur et probe sentiunt, horta- mini ne ulteriorem inter se adhibeant disquisitio- nec verbis inutiliter decertent, neque hujus- modi vocabulis contendant, sed in pietatis senten - tiam conveniant. Nam qui non sic animo affecti sunt, sed de hujusmodi tantum voculis quæstiones agitant, et præter ea quæ Nicææ conscripta sunt, non- nulla requirunt, nihil aliud agunt, quam quod ‹ pro- ximo suo subversionem turbidam propinant', » ut- pote qui paci invideant et schismata diligant. Sed vos, ut probi homines, fidelesque servi ac dispensatores Domini, quæ offendiculo quidem sunt, et a con- cordia deterrent, compescite et impedite, omnibus- que hujusmodi pacem anteponite, cum sana sit fides : forsitan Dominus nostri misertus, quæ divisa fuere coaptabit, factoque deinceps uno ovili, omnes unum babebimus ducem Dominum nostrum Jesum Chri- stum. nam synodum requirendum erat, neque tolerand:? erant contentionis verba; attamen pacis concilian- dæ causa, et ne eos qui' recte sentire cupiunt abji- ceremus) examinavimus, et quæ ipsi professi sunt paucis dictavimus, nos qui Alexandriæ relicti sumus, idque una cum comministris nostris Asterio et Eu- sebio plurimi namque nostrum ad suas dioceses D sunt profecti. Vos itaque in commune ubi conven- Joan. x1, 34. • Petr. 1, 1. Habac. 11, 5. Seg. Basil. labent. Hæc ipsa videsis orat. 3, contra Arianos, p. 461, num. 32. Paulo post Seg. cum editis, Basil., cum melius. habet hunc locum, tus agere soletis, hæc legitote, illucque omnes con- vocare dignemini. Equum enim est ut illic primum epistola legatur, ac ibidem qui pacem optant pro- curantque, sibi invicem concilientur : ac deinceps rium Orientalium, Eusebium vero Occidentalium causam in hac synodo egisse auctor est Rufinus, Hist. eccles., lib. 1, c. 29. Porro hic Asterius is est qui olim Arianos Sardicam properantes in via de- seruit una cum Ario Petrarum episcopo, alque Sardicensi synodo subscripsit. Qua de causa iisdem Arianis auctoribus in Superiorem Africam relega- tus, in reditu huic interfuit synodo. 8. Τούτων τοίνυν οὕτως ὁμολογηθέντων, παρακα- 8. Cum hæc igitur ita confessi sint, hortamur vos 9. Hæc nos quidem tametsi nihil præter Nica- 9. Ταῦτα ἡμεῖς μὲν, εἰ καὶ μηδὲν πλέον ἔδει ζη- (48) Basil., εγείρων. Infra post πτύων. Editi, (49) Seg. et Basil. διερμηνεύοντας. (50) In Basil. μηδέ deest. Seguerianus vero sic (51) Seg. ω ἀγαθοί. (52) Seg. et Gobl. ἀποβαλεῖν. (55) Seg. solus sic, Ευσεβίου καὶ Αστερίου. Aste
καὶ λοιπὸν συναφθέντων αὐτῶν, ἔνθα ἂν ἀρέσῃ πᾶσι τοῖς λαοῖς, παρούσης τῆς ὑμετέρας χρηστότητος, ἐκεῖ τὰς συνάξεις ἐπιτελεῖσθαι, καὶ τὸν Κύριον κοινῇ παρὰ πάντων δοξάζεσθαι. Προσαγορεύουσιν ὑμᾶς οἱ σὺν ἐμοὶ ἀδελφοί. Ἐῤῥῶσθαι ὑμᾶς, καὶ μνημονεύειν ἡμῶν τῷ Κυρίῳ εὔχομαι, Ἐγώ τε Ἀθανάσιος· ὁμοίως τε οἱ ἄλλοι ἐπίσκοποι οἱ συνελθόντες ὑπέγραψαν· καὶ οἱ ἀποσταλέντες δὲ παρὰ μὲν Λουκίφερος τοῦ ἐπισκόπου Σαρδίας νήσου, διάκονοι δύο, Ἑρέννιος, καὶ Ἀγαπητός· παρὰ δὲ Παυλίνου Μάξιμος καὶ Καλήμερος, καὶ αὐτοὶ διάκονοι. Παρῆσαν δὲ καί τινες Ἀπολλιναρίου τοῦ ἐπισκόπου μονάζοντες, παρ’ αὐτοῦ εἰς τοῦτο πεμφθέντες. Ἔστι δὲ ἕκαστος τῶν προκειμένων ἐπισκόπων, πρὸς οὓς ἡ ἐπιστολὴ ἐγράφη, Εὐσέβιος πόλεως Βιργίλλων τῆς Γαλλίας, Λουκίφερ τῆς Σαρδίας νήσου, Ἀστέριος Πετρῶν τῆς Ἀραβίας, Κυμάτιος Παλτοῦ Κοίλης Συρίας, Ἀνατόλιος Εὐβοίας. Οἱ δὲ ἐπιστείλαντες ὅ τε πάπας Ἀθανάσιος, καὶ οἱ παρατυχόντες σὺν αὐτῷ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, αὐτός τε Εὐσέβιος καὶ Ἀστέριος· καὶ οἱ λοιποὶ Γάϊος Παρατονίου τῆς ἔγγιστα Λιβύης, Ἀγαθὸς Φραγώνεως καὶ μέρους Ἐλεαρχίας τῆς Αἰγύπτου·
ὁ πυνθανόμενος περὶ αὐτοῦ· ἀλλ' ὁ αὐτὸς ἦν άνθρω- Α πίνως μὲν λέγων, ο Ποῦ Λάζαρος κεῖται; » θεϊκῶς δὲ τοῦτον ἀνεγείρων (48)· ὁ αὐτὸς δὲ ἦν σωματικῶς μὲν ὡς ἄνθρωπος πτύων, θεϊκῶς δὲ ὡς Υἱός τοῦ Θεοῦ ἀνοίγων τοὺς ὀφθαλμοὺς τοῦ ἐκ γενετής τυφλοῦ· καὶ σαρκὶ μὲν πάσχων, ὡς εἶπεν ὁ Πέτρος, θεϊκῶς δὲ ἀνοίγων τὰ μνήματα, καὶ ἀνεγείρων τους νεκρούς. Ἐξ ὧν καὶ πάντα τὰ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ οὕτω νοοῦν- τες, τὸ αὐτὸ φρονεῖν περὶ τῆς σαρκώσεως καὶ ἐναν θρωπήσεως τοῦ Λόγου διεβεβαιώσαντο. λοῦμεν ὑμᾶς τοὺς μὲν οὕτως ὁμολογοῦντας καὶ ἑρμη νεύοντας (49) οὕτω τὰς λέξεις, ἃς λέγουσι, μὴ κατα- κρίνετε προπετώς, μηδὲ (50) ἀποβάλλετε, ἀλλὰ μᾶλ λον εἰρηνεύοντας καὶ ἀπολογουμένους προσλαμβάνε- σθε· τοὺς δὲ μὴ βουλομένους οὕτως ὁμολογεῖν καὶ διερμηνεύειν τὰς λέξεις, τούτους κωλύετε καὶ ἐντρέ- πετε, ὡς ὑπόπτους τῷ φρονήματι. Τούτων τε μὴ ἀνεχόμενοι συμβουλεύετε κακείνοις τοῖς ὀρθῶς ἑρμη νεύουσί τε καὶ φρονοῦσι μηδὲν πλέον ἀλλήλους ἀνα- κρίνειν μηδὲ λογομαχεῖν ἐπ᾽ οὐδὲν χρήσιμον, μήτε ταῖς τοιαύταις λέξεσι διαμάχεσθαι, ἀλλὰ τῷ φρονή- ματι τῆς εὐσεβείας συμφωνείν. Οἱ γὰρ μὴ οὕτω δια νοούμενοι, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τοῖς τοιούτοις λεξειδίοις φιλονεικοῦντες, καὶ παρὰ τὰ ἐν Νικαίᾳ γραφέντα ζητοῦντες, οὐδὲν ἕτερον ποιοῦσιν, ἢ ι ποτίζουσιν ἀνα- τροπὴν θολερὰν τὸν πλησίον, ο ὡς φθονοῦντες τὴν εἰρήνην καὶ ἀγαπῶντες τὰ σχίσματα. Αλλ' ὑμεῖς, ὡς ἀγαθοὶ (51) ἄνθρωποι καὶ πιστοὶ δοῦλοι, καὶ οἰκου νόμοι τοῦ Κυρίου, τὰ μὲν σκανδαλίζοντα καὶ ξενί- ζοντα παύετε καὶ κωλύετε, πάντων δὲ μᾶλλον προ- κρίνετε τὴν τοιαύτην ειρήνην, οὔσης ὑγιαινούσης πίστεως· ἴσως ὁ Κύριος ἐλεήσει ἡμᾶς, καὶ συνάψει τὰ διῃρημένα, καὶ γενομένης μιᾶς ποίμνης, πάλιν πάντες ένα ἔχομεν καθηγεμόνα, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. τεῖν τῆς ἐν Νικαία συνόδου, μηδὲ ἀνέχεσθαι τῶν ἐκ φιλονεικίας ῥημάτων, ἀλλά γε διὰ τὴν εἰρήνην, καὶ ἕνεκα τοῦ μὴ ἀποβάλλειν (52) τοὺς ὀρθῶς πιστεύειν ἐθέλοντας, ἀνεκρίναμεν, καὶ ἅπερ ὡμολόγησαν, συν- τόμως ὑπηγορεύσαμεν, οἱ περιλειφθέντες ἐν τῇ Αλε- ξανδρείᾳ, κοινῇ μετὰ τῶν συλλειτουργῶν ἡμῶν Ἀστε- ρίου (53) καὶ Εὐσεβίου· οἱ γὰρ πλεῖστοι ἐξ ἡμῶν ἀπεδήμησαν εἰς τὰς παροικίας ἑαυτῶν. Ὑμεῖς δὲ πάλιν κοινῇ ἔνθα καὶ εἰώθατε συνάγεσθαι, ἀνάγνωτε ταῦτα, κἀκεῖ πάντας προσκαλέσασθαι καταξιώσατε. Δίκαιον γὰρ ἐκεῖ πρῶτον τὴν ἐπιστολὴν ἀναγνωσθῇ- ναι, κἀκεῖ τοὺς βουλομένους καὶ ἀντιποιουμένους τῆς • πνευματικῶς. θεϊκῶς έχ γενητῆς. ἐκ γενετής ε, μὴ κατακρίνετε, μηδὲ προπετώς ἀποβάλλετε. TOMUS AD ANTIOCHENOS. dem dicebat: Ubi positus est Lazarus ?, et qui B C divinitus illum excitavit : idem ipse erat qui corpo- raliter quidem ut homo spuebat, divinitus vero, ut Dei Filius, aperiebat oculos cæci nati : et carne qui- dem patiebatur, ut ait Petrus, divinitus autem monumenta aperiebat mortuosque suscitabat. At- que omnia quæ in Evangelio habentur eadem pror- sus ratione intelligentes, affirmarunt se idipsum sentire de incarnatione et de assumpta a Verbo bu- mana natura. nem, ne eos quidem qui sic profitentur, et eo pacto ver- ba quæ proferunt, interpretantur, temere condem - nare aut rejicere velitis, sed potius, ipsos paei stu- dentes et sese purgantes recipiatis. Eos contra qui hæc profiteri et verba tali modo explicare renuerint, ut suspectæ sententiæ homines arceatis pudoreque alciatis. Hos igitur ne toleretis ; eos autem qui et recte verba interpretantur et probe sentiunt, horta- mini ne ulteriorem inter se adhibeant disquisitio- nec verbis inutiliter decertent, neque hujus- modi vocabulis contendant, sed in pietatis senten - tiam conveniant. Nam qui non sic animo affecti sunt, sed de hujusmodi tantum voculis quæstiones agitant, et præter ea quæ Nicææ conscripta sunt, non- nulla requirunt, nihil aliud agunt, quam quod ‹ pro- ximo suo subversionem turbidam propinant', » ut- pote qui paci invideant et schismata diligant. Sed vos, ut probi homines, fidelesque servi ac dispensatores Domini, quæ offendiculo quidem sunt, et a con- cordia deterrent, compescite et impedite, omnibus- que hujusmodi pacem anteponite, cum sana sit fides : forsitan Dominus nostri misertus, quæ divisa fuere coaptabit, factoque deinceps uno ovili, omnes unum babebimus ducem Dominum nostrum Jesum Chri- stum. nam synodum requirendum erat, neque tolerand:? erant contentionis verba; attamen pacis concilian- dæ causa, et ne eos qui' recte sentire cupiunt abji- ceremus) examinavimus, et quæ ipsi professi sunt paucis dictavimus, nos qui Alexandriæ relicti sumus, idque una cum comministris nostris Asterio et Eu- sebio plurimi namque nostrum ad suas dioceses D sunt profecti. Vos itaque in commune ubi conven- Joan. x1, 34. • Petr. 1, 1. Habac. 11, 5. Seg. Basil. labent. Hæc ipsa videsis orat. 3, contra Arianos, p. 461, num. 32. Paulo post Seg. cum editis, Basil., cum melius. habet hunc locum, tus agere soletis, hæc legitote, illucque omnes con- vocare dignemini. Equum enim est ut illic primum epistola legatur, ac ibidem qui pacem optant pro- curantque, sibi invicem concilientur : ac deinceps rium Orientalium, Eusebium vero Occidentalium causam in hac synodo egisse auctor est Rufinus, Hist. eccles., lib. 1, c. 29. Porro hic Asterius is est qui olim Arianos Sardicam properantes in via de- seruit una cum Ario Petrarum episcopo, alque Sardicensi synodo subscripsit. Qua de causa iisdem Arianis auctoribus in Superiorem Africam relega- tus, in reditu huic interfuit synodo. 8. Τούτων τοίνυν οὕτως ὁμολογηθέντων, παρακα- 8. Cum hæc igitur ita confessi sint, hortamur vos 9. Hæc nos quidem tametsi nihil præter Nica- 9. Ταῦτα ἡμεῖς μὲν, εἰ καὶ μηδὲν πλέον ἔδει ζη- (48) Basil., εγείρων. Infra post πτύων. Editi, (49) Seg. et Basil. διερμηνεύοντας. (50) In Basil. μηδέ deest. Seguerianus vero sic (51) Seg. ω ἀγαθοί. (52) Seg. et Gobl. ἀποβαλεῖν. (55) Seg. solus sic, Ευσεβίου καὶ Αστερίου. Aste
PG 26:807Ἀμμώνιος Παχνεμούνεως καὶ τοῦ λοιποῦ μέρους τῆς Ἐλεαρχίας, Ἀγαθοδαίμων Σχεδίας καὶ Μενελαί̈του· Δρακόντιος Ἑρμουπόλεως μικρᾶς, Ἀδέλφιος Ὀνούφεως τῆς Λύχνων, Ἑρμίων Τάνεως, Μάρκος Ζύγρων τῆς ἔγγιστα Λιβύης, Θεόδωρος Ἀθρίβεως, Ἀνδρέας Ἀρσενοί̈του, Παφνούτιος Σάεως, Μάρκος Φίλων, Ζώϊλος Ἄνδρω, Μῆνας Ἀντίφρων. Τούτοις καὶ Εὐσέβιος ὑπέγραψε Ῥωμαϊστὶ, ὧν ἡ ἑρμηνεία· Ἐγὼ Εὐσέβιος ἐπίσκοπος κατὰ τὴν ἀκρίβειαν ὑμῶν τὴν παρ’ ἑκατέρων τῶν μερῶν ὁμολογηθεῖσαν ἀλλήλοις συντιθεμένων περὶ τῶν ὑποστάσεων, καὶ αὐτὸς συγκατεθέμην· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς σαρκώσεως τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν, ὅτι ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς, καὶ ἄνθρωπος γέγονεν, ἀναλαβὼν πάντα ἄνευ ἁμαρτίας, οἷος ὁ παλαιὸς ἡμῶν ἄνθρωπος συνέστηκε, κατὰ τὸ τῆς ἐπιστολῆς ὕφος ἐπιστωσάμην. Καὶ ἐπειδὴ ἔξωθεν λέγεται τὸ τῆς Σαρδικῆς πιττάκιον ἕνεκεν τοῦ μὴ παρὰ τὴν ἐν Νικαίᾳ πίστιν δοκεῖν ἐκτίθεσθαι, καὶ ἐγὼ συγκατατίθεμαι, ἵνα μὴ ἡ ἐν Νικαίᾳ πίστις διὰ τούτου ἐκκλείεσθαι δόξῃ, μήτε εἶναι προκομιστέον. Ἐῤῥῶσθαι ὑμᾶς ἐν Κυρίῳ εὔχομαι. Ἐγὼ Ἀστέριος συνευδοκῶ τοῖς προγεγραμμένοις, καὶ ἐῤῥῶσθαι ὑμᾶς ἐν Κυρίῳ εὔχομαι.
Α εἰρήνης συνάπτεσθαι· καὶ λοιπὸν συναφθέντων αὐτ τῶν, ἔνθα ἂν ἀρέσῃ πᾶσι τοῖς λαοῖς, παρούσης τῆς ὑμετέρας χρηστότητος, ἐκεῖ τὰς συνάξεις ἐπιτελεῖ σθαι, καὶ τὸν Κύριον κοινῇ παρὰ πάντων δοξάζεσθαι. Προσαγορεύουσιν ὑμᾶς οἱ σὺν ἐμοὶ ἀδελφοί. Εῤῥῶ- σθαι ὑμᾶς, καὶ μνημονεύειν ἡμῶν τῷ Κυρίῳ εὐχο- μαι, Εγώ τε Αθανάσιος· ὁμοίως τε οἱ ἄλλοι ἐπίσκο- ποι οἱ συνελθόντες ὑπέγραψαν· καὶ οἱ ἀποσταλέν τες (54) δὲ παρὰ μὲν Λουκ φερος (55) τοῦ ἐπισκόπου Σαρδίας νήσου, διάκονοι δύο, Ερέννιος, καὶ ᾿Αγαπη- τός· παρὰ δὲ Παυλίνου Μάξιμος καὶ Καλήμερος, καὶ αὐτοὶ διάκονοι. Παρῆσαν δὲ καί τινες ᾿Απολλιναρίου τοῦ ἐπισκόπου μονάζοντες, παρ' αὐτοῦ εἰς τοῦτο πεμφθέντες. Β σκόπων, πρὸς οὓς ἡ ἐπιστολὴ ἐγράφη, Ευσέβιος πό λεως Βιργίλλων τῆς Γαλλίας (57), Λουκίφερ τῆς Σαρδίας νήσου, Αστέριος Πετρῶν τῆς ᾿Αραβίας, Κυ- μάτιος Παλτοῦ Κοίλης Συρίας, Ανατόλιος Εὐβοίας. Οἱ δὲ ἐπιστείλαντες ὅ τε πάπας ᾿Αθανάσιος, καὶ οι παρατυχόντες σὺν αὐτῷ ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ, αὐτός τε Εὐσέβιος καὶ Αστέριος· καὶ οἱ λοιποὶ Γάϊος Πα- ρατονίου τῆς ἔγγιστα (58) Λιβύης, Αγαθός Φραγώ- νεως καὶ μέρους Ελεαρχίας τῆς Αἰγύπτου· Ἀμμώ γιος Παχνεμούνεως καὶ τοῦ λοιποῦ μέρους τῆς Ἐλε- αρχίας, Αγαθοδαίμων Σχεδίας καὶ Μενελαΐτου- Δρα κόντιος Ερμουπόλεως μικρᾶς. Αδέλφιος Ονούφεως τῆς Λύχνων, Ἑρμίων Τάνεως, Μάρκος Ζύγρων τῆς έγγιστα Λιβύης, Θεόδωρος ᾿Αθρίσεως, ᾿Ανδρέας (59) Αρσενοίτου, Παφνούτιος Σάεως, Μάρκος Φίλων, Ζώιλος Ανδρω, Μήνας Αντίφρων (60). Τούτοις καὶ Εὐσέβιος ὑπέγραψε Ῥωμαϊστὶ, ὧν ἡ ἑρμηνεία- Ἐγὼ Εὐσέβιος ἐπίσκοπος κατὰ τὴν ἀκρίβειαν ὑμῶν τὴν παρ' ἑκατέρων τῶν μερῶν ὁμολογηθεῖσαν ἀλλήλοις συντιθεμένων περὶ τῶν ὑποστάσεων, καὶ αὐτὸς συγκατεθέμην· οὐ μὴν ἀλλὰ (61) καὶ περὶ τῆς σαρκώσεως τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν, ὅτι ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς, καὶ ἄνθρωπος γέγονεν, ἀναλαβὼν πάντα ἄνευ ἁμαρτίας, οἷος ὁ παλαιὸς ἡμῶν ἄνθρωπος συνέστηκε, κατὰ τὸ τῆς ἐπιστολῆς ὕφος ἐπιστωσάμην. Καὶ ἐπειδὴ ἔξωθεν λέγεται τὸ τῆς Σαρδικής πιττάκιον ἕνεκεν τοῦ μὴ παρὰ τὴν ἐν Νικαίᾳ πίστιν δοκεῖν ἐκε τίθεσθαι, καὶ ἐγὼ συγκατατίθεμαι, ἵνα μὴ ἡ (62) ἐν Νικαίᾳ πίστις διὰ τούτου ἐκκλείεσθαι δόξῃ, μήτε εἶναι προκομιστέον. Ἐῤῥῶσθαι ὑμᾶς ἐν Κυρίῳ εἰ- χομαι. Λουχιφέρον. Βερκέλλων. γυστα. σενοήτου. - cum mutuo conciliati fuerint, ubicunque populo placuerit, præsente vestra humanitate illic conven- tus celebrentur, et Domino una gloria tribuatur ab omnibus. Salutant vos fratres qui mecum sunt. Opto vos bene valere, et memoriam nostri apud Dominum facere, Ego Athanasius: alii pariter epi- scopi, qui simul convenerunt subscripsere: necnon qui missi sunt a Lucifero quidem Sardiniæ insulæ episcopo, diaconi duo, Herennius et Agapetus : a Paulino autem Maximus et Calemerus, ipsi quoque diaconi. Aderant et quidam monachi ab Apollinario episcopo in hoc ipsum missi. S. ATHANASII OPP. PARS I. HISTORICA ET DOGMATICA. epistola, hi sunt : Eusebius Vercellorum Galliæ ur- bis, Lucifer Sardiniæ insulæ, Asterius Petrarum Arabia, Cymalius Palti Coelesyria, Anatolius Eu- boez. Qui vero epistolam scripserunt, hi sunt, Athana- sius papa et qui cum eo Alexandria adfuere, ipse Eusebius et Asterius : reliqui autem, Gaius Parato- nii prosime Libyam, Agathus Phragonis et partis cujusdam Elearchiæ Ægypti, Ammonius Pachnemu- nis, et reliquæ partis Elearchiæ: Agathodæmon Schediæ et Menelaiti, Dracontius parva Hermopolis, Adelphius Onuphis quæ est Lychnorum, Hermion Taneos, Marcus Zygrorum proxime Libyam, Theo- dorus Athribis, Andreas Arsenoiti, Paphnutius Sae- os, Marcus Philorum, Zoilus Andro, Menas Anti- phrorum. His Eusebius quoque Latine subscripsit, quorum hæc est interpretatio : Ego Eusebius, secundum exactam vestram utrius- que partis confessionem, qua in eamdem circa hypo- stases sententiam convenistis, in eamdem quoque con- veni ; sed etiam circa incarnationem Salvatoris nostri, nempe Dei Filium hominem factum esse, et omnia præter peccatum assumpsisse, cujusmodi erat antiquus noster homo : idque juxta contextum epi- stolæ meo suffragio confirmavi. Et quandoquidem exclusa dicitur Sardicensis concilii tabella, ne ultra Nicænam fidem aliquid exponi videatur: ego huic quoque rei consentio, ne per illam Nicæna tides ex- clusa videatur, neque proferendam eam esse sentio. Opto in Domino vos bene valere. C D ol. Unum duntaxat diaconum a Lucifero legatum narrant Rufinus Hist, eccles., lib. 1, c. 27, el Sozom. lib. v, c. 12. Aitque idem Rufinus, simi- literque Theodoretus lib. iii, cap. 5, Luciferum ab Eusebio rogatum ut Alexandriam secum proficisce- retur, id abnuisse. ria Arianorum ad monachos, num. 35, restituimus ex mss. Multi ex his episcopis relegati pro catholica fide recensentur in Hist. Arianorum ad monachos supra, num. 72, in Apologia de fuga, num. 7, et in Apo- logia ad Constantinum, num. 27. De episcopatibus autem vide supra Tabellam geographicam. Paris. Seg. Basil. ut in textu. 10. Episcopi autem prædicti ad quos scripta est 10. Ἔστι δὲ (56) Εκαστος των προκειμένων επι (54) Seguer. ὁμοίως τε οἱ ἄλλοι. Editi, ὁμοίως και (55) Seguer. prima manu, Λουκίφερος, secunda, (56) Basil. Οὐκ ἔστι δέ, male. (57) Sic omnes manuscripti et editi. At in Histo- (58) Sic Seguer. et Goblerian. Alii et editi, ἔγ- (59) Editio Comm. Ανδρείας. Μox Seguer. 'Αρ (60) Editio Comm. Ανδρωμηνας Αντίφρω. Edit. (1) Editio Comn. sola, οὐ μὲν ἀλλά. (62) 'H deest in edit. Paris. et in Basil. solis.
PG 26:808Καὶ μετὰ τὸ ἀποσταλῆναι ἀπὸ Ἀλεξανδρείας τὸν τόμον τοῦτον, οὕτω παρὰ τῶν προειρημένων ὑπογεγραμμένον, μετὰ ταῦτα καὶ αὐτοὶ ὑπέγραψαν· Ἐγὼ Παυλῖνος οὕτω φρονῶ, καθὼς παρέλαβον παρὰ τῶν Πατέρων, Ὄντα καὶ ὑφεστῶτα Πατέρα τέλειον καὶ ὑφεστῶτα Υἱὸν τέλειον, καὶ ὑφεστηκὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τέλειον. Διὸ καὶ ἀποδέχομαι τὴν προγεγραμμένην ἑρμηνείαν περὶ τῶν τριῶν ὑποστάσεων, καὶ τῆς μιᾶς ὑποστάσεως, ἤτοι οὐσίας, καὶ τοὺς φρονοῦντας οὕτως. Εὐσεβὲς γάρ ἐστι φρονεῖν καὶ ὁμολογεῖν τὴν ἁγίαν Τριάδα ἐν μιᾷ θεότητι. Καὶ περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως δὲ τῆς δι’ ἡμᾶς γενομένης τοῦ Λόγου τοῦ Πατρὸς οὕτω φρονῶ, καθὼς γέγραπται, ὅτι, κατὰ τὸν Ἰωάννην, ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο· οὐ κατὰ τοὺς ἀσεβεστάτους τοὺς λέγοντας μεταβολὴν αὐτὸν πεπονθέναι, ἀλλ’ ὅτι ἄνθρωπος δι’ ἡμᾶς γέγονεν, ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου Μαρίας καὶ ἁγίου Πνεύματος γεννηθείς. Οὔτε γὰρ ἄψυχον, οὔτε ἀναίσθητον, οὔτε ἀνόητον σῶμα εἶχεν ὁ Σωτήρ· οὔτε γὰρ οἷόν τ’ ἦν, τοῦ Κυρίου ἀνθρώπου δι’ ἡμᾶς γενομένου, ἀνόητον εἶναι αὐτοῦ τὸ σῶμα.
Α εἰρήνης συνάπτεσθαι· καὶ λοιπὸν συναφθέντων αὐτ τῶν, ἔνθα ἂν ἀρέσῃ πᾶσι τοῖς λαοῖς, παρούσης τῆς ὑμετέρας χρηστότητος, ἐκεῖ τὰς συνάξεις ἐπιτελεῖ σθαι, καὶ τὸν Κύριον κοινῇ παρὰ πάντων δοξάζεσθαι. Προσαγορεύουσιν ὑμᾶς οἱ σὺν ἐμοὶ ἀδελφοί. Εῤῥῶ- σθαι ὑμᾶς, καὶ μνημονεύειν ἡμῶν τῷ Κυρίῳ εὐχο- μαι, Εγώ τε Αθανάσιος· ὁμοίως τε οἱ ἄλλοι ἐπίσκο- ποι οἱ συνελθόντες ὑπέγραψαν· καὶ οἱ ἀποσταλέν τες (54) δὲ παρὰ μὲν Λουκ φερος (55) τοῦ ἐπισκόπου Σαρδίας νήσου, διάκονοι δύο, Ερέννιος, καὶ ᾿Αγαπη- τός· παρὰ δὲ Παυλίνου Μάξιμος καὶ Καλήμερος, καὶ αὐτοὶ διάκονοι. Παρῆσαν δὲ καί τινες ᾿Απολλιναρίου τοῦ ἐπισκόπου μονάζοντες, παρ' αὐτοῦ εἰς τοῦτο πεμφθέντες. Β σκόπων, πρὸς οὓς ἡ ἐπιστολὴ ἐγράφη, Ευσέβιος πό λεως Βιργίλλων τῆς Γαλλίας (57), Λουκίφερ τῆς Σαρδίας νήσου, Αστέριος Πετρῶν τῆς ᾿Αραβίας, Κυ- μάτιος Παλτοῦ Κοίλης Συρίας, Ανατόλιος Εὐβοίας. Οἱ δὲ ἐπιστείλαντες ὅ τε πάπας ᾿Αθανάσιος, καὶ οι παρατυχόντες σὺν αὐτῷ ἐν ᾿Αλεξανδρείᾳ, αὐτός τε Εὐσέβιος καὶ Αστέριος· καὶ οἱ λοιποὶ Γάϊος Πα- ρατονίου τῆς ἔγγιστα (58) Λιβύης, Αγαθός Φραγώ- νεως καὶ μέρους Ελεαρχίας τῆς Αἰγύπτου· Ἀμμώ γιος Παχνεμούνεως καὶ τοῦ λοιποῦ μέρους τῆς Ἐλε- αρχίας, Αγαθοδαίμων Σχεδίας καὶ Μενελαΐτου- Δρα κόντιος Ερμουπόλεως μικρᾶς. Αδέλφιος Ονούφεως τῆς Λύχνων, Ἑρμίων Τάνεως, Μάρκος Ζύγρων τῆς έγγιστα Λιβύης, Θεόδωρος ᾿Αθρίσεως, ᾿Ανδρέας (59) Αρσενοίτου, Παφνούτιος Σάεως, Μάρκος Φίλων, Ζώιλος Ανδρω, Μήνας Αντίφρων (60). Τούτοις καὶ Εὐσέβιος ὑπέγραψε Ῥωμαϊστὶ, ὧν ἡ ἑρμηνεία- Ἐγὼ Εὐσέβιος ἐπίσκοπος κατὰ τὴν ἀκρίβειαν ὑμῶν τὴν παρ' ἑκατέρων τῶν μερῶν ὁμολογηθεῖσαν ἀλλήλοις συντιθεμένων περὶ τῶν ὑποστάσεων, καὶ αὐτὸς συγκατεθέμην· οὐ μὴν ἀλλὰ (61) καὶ περὶ τῆς σαρκώσεως τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν, ὅτι ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς, καὶ ἄνθρωπος γέγονεν, ἀναλαβὼν πάντα ἄνευ ἁμαρτίας, οἷος ὁ παλαιὸς ἡμῶν ἄνθρωπος συνέστηκε, κατὰ τὸ τῆς ἐπιστολῆς ὕφος ἐπιστωσάμην. Καὶ ἐπειδὴ ἔξωθεν λέγεται τὸ τῆς Σαρδικής πιττάκιον ἕνεκεν τοῦ μὴ παρὰ τὴν ἐν Νικαίᾳ πίστιν δοκεῖν ἐκε τίθεσθαι, καὶ ἐγὼ συγκατατίθεμαι, ἵνα μὴ ἡ (62) ἐν Νικαίᾳ πίστις διὰ τούτου ἐκκλείεσθαι δόξῃ, μήτε εἶναι προκομιστέον. Ἐῤῥῶσθαι ὑμᾶς ἐν Κυρίῳ εἰ- χομαι. Λουχιφέρον. Βερκέλλων. γυστα. σενοήτου. - cum mutuo conciliati fuerint, ubicunque populo placuerit, præsente vestra humanitate illic conven- tus celebrentur, et Domino una gloria tribuatur ab omnibus. Salutant vos fratres qui mecum sunt. Opto vos bene valere, et memoriam nostri apud Dominum facere, Ego Athanasius: alii pariter epi- scopi, qui simul convenerunt subscripsere: necnon qui missi sunt a Lucifero quidem Sardiniæ insulæ episcopo, diaconi duo, Herennius et Agapetus : a Paulino autem Maximus et Calemerus, ipsi quoque diaconi. Aderant et quidam monachi ab Apollinario episcopo in hoc ipsum missi. S. ATHANASII OPP. PARS I. HISTORICA ET DOGMATICA. epistola, hi sunt : Eusebius Vercellorum Galliæ ur- bis, Lucifer Sardiniæ insulæ, Asterius Petrarum Arabia, Cymalius Palti Coelesyria, Anatolius Eu- boez. Qui vero epistolam scripserunt, hi sunt, Athana- sius papa et qui cum eo Alexandria adfuere, ipse Eusebius et Asterius : reliqui autem, Gaius Parato- nii prosime Libyam, Agathus Phragonis et partis cujusdam Elearchiæ Ægypti, Ammonius Pachnemu- nis, et reliquæ partis Elearchiæ: Agathodæmon Schediæ et Menelaiti, Dracontius parva Hermopolis, Adelphius Onuphis quæ est Lychnorum, Hermion Taneos, Marcus Zygrorum proxime Libyam, Theo- dorus Athribis, Andreas Arsenoiti, Paphnutius Sae- os, Marcus Philorum, Zoilus Andro, Menas Anti- phrorum. His Eusebius quoque Latine subscripsit, quorum hæc est interpretatio : Ego Eusebius, secundum exactam vestram utrius- que partis confessionem, qua in eamdem circa hypo- stases sententiam convenistis, in eamdem quoque con- veni ; sed etiam circa incarnationem Salvatoris nostri, nempe Dei Filium hominem factum esse, et omnia præter peccatum assumpsisse, cujusmodi erat antiquus noster homo : idque juxta contextum epi- stolæ meo suffragio confirmavi. Et quandoquidem exclusa dicitur Sardicensis concilii tabella, ne ultra Nicænam fidem aliquid exponi videatur: ego huic quoque rei consentio, ne per illam Nicæna tides ex- clusa videatur, neque proferendam eam esse sentio. Opto in Domino vos bene valere. C D ol. Unum duntaxat diaconum a Lucifero legatum narrant Rufinus Hist, eccles., lib. 1, c. 27, el Sozom. lib. v, c. 12. Aitque idem Rufinus, simi- literque Theodoretus lib. iii, cap. 5, Luciferum ab Eusebio rogatum ut Alexandriam secum proficisce- retur, id abnuisse. ria Arianorum ad monachos, num. 35, restituimus ex mss. Multi ex his episcopis relegati pro catholica fide recensentur in Hist. Arianorum ad monachos supra, num. 72, in Apologia de fuga, num. 7, et in Apo- logia ad Constantinum, num. 27. De episcopatibus autem vide supra Tabellam geographicam. Paris. Seg. Basil. ut in textu. 10. Episcopi autem prædicti ad quos scripta est 10. Ἔστι δὲ (56) Εκαστος των προκειμένων επι (54) Seguer. ὁμοίως τε οἱ ἄλλοι. Editi, ὁμοίως και (55) Seguer. prima manu, Λουκίφερος, secunda, (56) Basil. Οὐκ ἔστι δέ, male. (57) Sic omnes manuscripti et editi. At in Histo- (58) Sic Seguer. et Goblerian. Alii et editi, ἔγ- (59) Editio Comm. Ανδρείας. Μox Seguer. 'Αρ (60) Editio Comm. Ανδρωμηνας Αντίφρω. Edit. (1) Editio Comn. sola, οὐ μὲν ἀλλά. (62) 'H deest in edit. Paris. et in Basil. solis.
PG 26:809Ὅθεν ἀναθεματίζω τοὺς τὴν ἐν Νικαίᾳ ὁμολογηθεῖσαν πίστιν ἀθετοῦντας, καὶ μὴ λέγοντας ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, καὶ ὁμοούσιον εἶναι τὸν Υἱὸν τῷ Πατρί. Ἀναθεματίζω δὲ τοὺς λέγοντας τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κτίσμα δι’ Υἱοῦ γεγονός. Ἔτι δὲ ἀναθεματίζω Σαβελλίου καὶ Φωτεινοῦ, καὶ πᾶσαν αἵρεσιν, στοιχῶν τῇ πίστει τῇ κατὰ Νίκαιαν, καὶ πᾶσι τοῖς προγεγραμμένοις. Ἐῤῥῶσθαι ὑμᾶς εὔχομαι ἐγὼ Καρτέριος.
Εγώ Αστέριος συνευδοκῶ τοῖς προγεγραμμένοις, καὶ ἐῤῥῶσθαι ὑμᾶς ἐν Κυρίῳ εὔχομαι. τὸν τόμον τοῦτον, οὕτω παρὰ τῶν προειρημένων ὑπογεγραμμένον, μετὰ ταῦτα καὶ αὐτοὶ ὑπέγραψαν Ἐγὼ Παυλίνος (63) οὕτω φρονῶ, καθώς παρέλαβον παρὰ τῶν Πατέρων, Οντα καὶ ὑφεστῶτα Πατέρα τέ- λειον καὶ ὑφεστῶτα Υἱὸν τέλειον, καὶ ὑφεστηκὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τέλειον. Διὸ καὶ ἀποδέχομαι (64) τὴν προγεγραμμένην ερμηνείαν περὶ τῶν τριῶν ὑποστάσεων, καὶ τῆς μιᾶς ὑποστάσεως, ἤτοι οὐσίας, καὶ τοὺς φρονοῦντας οὕτως. Εὐσεβές γάρ ἐστι φρο- νεῖν καὶ ὁμολογεῖν τὴν ἁγίαν Τριάδα ἐν μιᾷ θεότητι. Καὶ περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως δὲ τῆς δι' ἡμᾶς γενο- μένης τοῦ Λόγου τοῦ Πατρὸς οὕτω φρονῶ, καθώς γέγραπται, ὅτι, κατὰ τὸν Ἰωάννην, ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο· οὐ κατὰ τοὺς ἀσεβεστάτους τοὺς λέγοντας μεταβολὴν αὐτὸν (65) πεπονθέναι, ἀλλ᾽ ὅτι ἄνθρωπος δι' ἡμᾶς γέγονεν, ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου Μαρίας καὶ ἁγίου Πνεύματος γεννηθείς. Οὔτε γὰρ ἄψυχον, οὔτε ἀναίσθητον, οὔτε ἀνόητον σῶμα εἶχεν ὁ Σω τήρ (66)· οὔτε γὰρ οἷόν τ' ἦν, τοῦ Κυρίου ἀνθρώ- που δι' ἡμᾶς γενομένου, ἀνόητον εἶναι αὐτοῦ τὸ σῶμα. Οθεν ἀναθεματίζω τοὺς τὴν ἐν Νικαία όμο λογηθεῖσαν πίστιν ἀθετοῦντας, καὶ μὴ λέγοντας ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, καὶ ὁμοούσιον εἶναι τὸν Υἱὸν τῷ Πατρί. ᾿Αναθεματίζω δὲ τοὺς λέγοντας τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κτίσμα δι' Υἱοῦ γεγονός. Ἔτι δὲ ἀναθεμα τίζω Σαβελλίου (67) καὶ Φωτεινοῦ, καὶ πᾶσαν αἵρε σιν, στοιχῶν τῇ πίστει τῇ κατὰ Νίκαιαν, καὶ πᾶσι τοῖς προγεγραμμένοις. Ἐῤῥῶσθαι ὑμᾶς εὔχομαι ἐγὼ Καρτέριος (68). Αντίγραφον χειρὸς Παυλίνου τοῦ ἐπισκό που, Ἐγὼ Παυλίνος ὁ ἐπίσκοπος. Μυs ἀπὸ τῶν Πατέρων. ἐκθέσεως ἐγγράφου ἡμᾶς ἔπεισεν, ἧς ἤδη πρότερον ἀπολογίας χάριν πρὸς τὸν μακαρίτην ᾿Αθανάσιον ἐποιήσατο τὴν συγκατάθεσιν. Προσήνεγκε γὰρ καὶ ἐπέδωκεν ἡμῖν ταύτης τὸ ἀντίγραφον μεθ' υπογρα φῆς, σαφῶς περὶ Τριάδος ἔχον ὁμοῦ, καὶ περὶ νοῦ τῆς τοῦ Χριστοῦ ἐνανθρωπήσεως, χειρὶ αὐτοῦ τοῦ μακα ρίτου Πατρὸς ἡμῶν ᾿Αθανασίου. χομαι. ερμηνείαν τριῶν ὑποστά σεων. τήν. Παρθένου θεοτό- κου καὶ ἐν τῇ χειρὶ τοῦ ᾿Αθανασίου, ριος, ἔστι δὲ πόλεως Συρίας, TOMUS AD ANTIOCHENOS. A habetur apud Epiphanium hæresi 77, p. 1015, eum hoc titulo, et postea, ibi- dem, Hanc fidei professionem in synodo Antiochena anni 363, primum editam fuisse, existimant Baronius et Hermantius, quibus tamen refragari videtur Epiphanius hisce verbis: Metà id est : Nos Pau- Unus) per scriptam fidei expositionem persuasit, cui jam antea, sui apud beatæ memoriæ Athanasium pur- gandi causa, assensum præbuerat. Hujus enim nobis exemplum a se subscriptum obtulit tradiditque, in quo de Trinitate, et una de mente Christi incarnati, ex ipsius beatæ memoriæ Patris nostri Athanasii scri- pto, diserte agebatur. Quibus non obscure significa- tur hanc Paulini subscriptionem fideique professio- B C D Ego Asterius superioribus scriptis astipulor, et apto in Domino vos bene valere. est, a supra dictis ita subscriptus, postea et ipsi quoque (Antiocheni) ita subscripsere : Ego Paulinus sic sentio ut a Patribus accepi : Esse et subsistere Patrem perfectum, et subsistere Filium perfectum, et subsistere Spiritum sanctum perfectum. Quapropter approbo supra scriplam de tribus hypostasibus et de una hypostasi sive sub- stantia interpretationem, itemque eos qui ita cen- sent. Pium enim est sanctam Trinitatem in una dei- tate sentire atque confiteri. De incarnatione autem Verbi Patris propter nos facta, ita sentio, ut scri- plum est, nempe secundum Joannem, Verbum car- nem factum esse: non vero, ut impiissimi quidam dicunt, ipsum mutationem esse passum ; sed propter nos hominem factum esse, exque sancta Virgine Maria, et ex Spiritu sancto esse genitum. Neque eniın inanimatum, aut sensus expers, aut mente carens corpus habuit Salvator; nam fieri non po- tuit, ut cum Douninus pro nobis homo factus sit, corpus ejus mente caruerit. Ideoque anathemate damno eos qui fidem Nicææ promulgatam vilipen- dunt, et qui negant Filium ex substantia Patris, et Patri consubstantialem esse. Anathemate quoque damno eos qui dicunt Spiritum sanctum creaturam esse a Filio factam. Anathematizo quoque Sabelli: et Photini et quamcunque aliam hæresin, incedens secundum Nicænam fidem, et secundum omnia su- perius scripta. Valere vos oplo ego Carterius nem tum primum editam fuisse cum tomus ad An- tiochenses Antiochiam pervenisset, ut hic etiam in- nuitur, hoc est anno 362, Paulinumque anno se- quenti 363, Epiphanio aliisque Antiochenæ synodi Patribus, hujus professionis apographum obtulisse. Ibidem Εpiphanius, Infra Seguerianus post habet solus. habent guibus signi- ficatur hæc verba ex opere Athanasii manu con- scripto desumpta esse, ut superius etiam dictum est; sintne autem Paulini, an Epiphanii, vel libra- rii cujusdam, non liquet. addunt quod est cujus- dam glossema. Carterii meminit Athanasius, All- taradi civitatis Syriæ episcopi, Apol. de fuga, ska num. 3. PATROL. GR. XXVI. 11. Καὶ μετὰ τὸ ἀποσταλῆναι ἀπὸ ᾿Αλεξανδρείας (65) Hæc Paulini subscriptio et fidei professio 11. Postquam autem tomus hic Alexandria missus (64) Ita Epiphan. Seg. et Basil. Editt male, ἀπεύ- (65) Ita Seguerianus et Epiphan. Editi vero, αὐτ (65) Post εἶχεν ο Σωτήρ, omnes Epiphanii editi (67) Seg., καὶ Σαβελλίου. (68) Seg. Gobl. et Felckm. primus post Kapré-
Second witness · khazarzar edition
Tomus ad Antiochenos Ο ΠΡΟΣ ΤΟΥΣ ΑΝΤΙΟΧΕΙΣ ΤΟΜΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΑΡΧΙΕΠΙΣΚΟΠΟΥ ΑΛΕΞΑΝΔΡΕΙΑΣ. Τοῖς ἀγαπητοῖς καὶ ποθεινοτάτοις συλλειτουργοῖς Εὐσεβίῳ, Λουκίφερι, Ἀστερίῳ, Κυματίῳ καὶ Ἀνατολίῳ, Ἀθανάσιος καὶ οἱ παρατυχόντες ἐν Ἀλεξανδρείᾳ ἐπίσκοποι ἀπό τε τῆς Ἰταλίας καὶ Ἀραβίας, Αἰγύπτου καὶ Λιβύης, Εὐσέβιος, Ἀστέριος, Γάϊος, Ἀγαθὸς, Ἀμμώνιος, Ἀγαθοδαίμων, Δρακότιος, Ἀδέλφιος, Ἑρμαίων, Μάρκος, Θεόδωρος, Ἀνδρέας, Παφνούτιος, ἄλλος Μάρκος, Ζώϊλος, Μη νᾶς, Γεώργιος, Λούκιος, Μακάριος, καὶ οἱ λοιποὶ, ἐν Χριστῷ πλεῖστα χαίρειν. Πεπείσμεθα μὲν, ὅτι, λειτουργοὶ Θεοῦ καὶ οἰκο νόμοι καλοὶ τυγχάνοντες, ἱκανοί ἐστε πρὸς ἅπαντα τὰ τῆς Ἐκκλησίας ἁρμόζεσθαι· ἐπειδὴ δὲ καὶ εἰς ἡμᾶς ἦλθεν, ὅτι πλεῖστοι πρότερον διὰ φιλονεικίαν διαιρεθέντες ἀφ' ἡμῶν, νῦν εἰρηνεύειν βούλονται, πολλοὶ δὲ, καὶ τῆς πρὸς τοὺς Ἀρειομανίτας σχέσεως ἀποστάντες, ἀντιποιοῦνται τῆς πρὸς ἡμᾶς κοινωνίας· ἀναγκαῖον ἡγησάμεθα ταῦθ' ἅπερ ἐγράψαμεν ἡμεῖς τε καὶ οἱ ἀγαπητοὶ ἡμῶν Εὐσέβιός τε καὶ Ἀστέριος, γράψαι τῇ ὑμῶν χρηστότητι, καὶ αὐτοὶ ἀγαπητοὶ καὶ ὡς ἀληθῶς ποθεινότατοι συλλειτουρ γοὶ, χαίροντες μὲν ἐπὶ τῇ τοιαύτῃ ἀκοῇ, εὐχόμενοι δὲ ἵνα καὶ, εἴ τις ἔτι περιλείπεται μακρὰν ἀφ' ἡμῶν, καὶ εἴ τις ἔτι τοῖς Ἀρειανοῖς συνερχόμενος φαίνεται, 26.797 οὗτος ἀποπηδήσῃ τῆς ἐκείνων μανίας· ὥστε πάντας πανταχοῦ λοιπὸν λέγειν· «Εἷς Κύριος, μία πίστις.» Τί γὰρ οὕτω «καλὸν,» ὡς ὁ Ὑμνῳδὸς εἶπεν, ἢ τί «τερπνὸν» ἀλλ' ἢ «τὸ κατοικεῖν ἀδελφοὺς ἐπὶ τὸ αὐτό;» Οἶκος δὲ ἡμῶν ἡ Ἐκκλησία· καὶ φρόνημα εἶναι πρέπει τὸ αὐτό· οὕτω γὰρ πιστεύομεν καὶ τὸν Κύριον μεθ' ἡμῶν κατοικήσειν λέγοντα· «Ἐνοικήσω ἐν αὐ τοῖς καὶ ἐμπεριπατήσω,» καὶ, «Ὧδε κατοικήσω, ὅτι ᾑρετισάμην αὐτήν.» Ὧδε δὲ ποῦ, ἢ ἔνθα μία πί στις καὶ εὐσέβεια κηρύσσεται; Ἐβουλόμεθα μὲν οὖν ἀληθῶς καὶ ἡμεῖς οἱ ἀπὸ τῆς Αἰγύπτου ἅμα τοῖς ἀγαπητοῖς ἡμῶν ἀδελφοῖς Εὐσεβίῳ καὶ Ἀστερίῳ διὰ πολλὰ μὲν, μάλιστα δὲ τούτου χάριν ἐλθεῖν, ἵν' ἅμα τὴν ὑμετέραν περι πτυξώμεθα διάθεσιν, καὶ κοινῇ τῆς τοιαύτης ἀπολαύ σωμεν εἰρήνης τε καὶ ὁμονοίας· ἐπειδὴ δὲ, καθὼς καὶ ἐν ταῖς ἄλλαις ἐπιστολαῖς ἐδηλώσαμεν, καὶ δύνασθε μαθεῖν παρὰ τῶν αὐτῶν συλλειτουργῶν ἡμῶν, αἱ ἐκκλησιαστικαὶ χρεῖαι κατέχουσιν ἡμᾶς· ἐλυ πήθημεν μὲν, ὅμως δὲ ἠξιώσαμεν τοὺς αὐτοὺς συλλει τουργοὺς ἡμῶν Εὐσέβιον καὶ Ἀστέριον ἐλθεῖν ἀνθ' ἡμῶν πρὸς ὑμᾶς· καὶ χάρις αὐτῶν τῇ θεοσεβείᾳ, ὅτι, καίπερ αὐτοὶ δυνάμενοι σπεύδειν εἰς τὰς παροι κίας ἑαυτῶν, προέκριναν πάντων τὴν πρὸς ὑμᾶς ὁδὸν ἕνεκα τῆς κατεπειγούσης ἐκκλησιαστικῆς χρείας. Συνθεμένων οὖν αὐτῶν, παρεμυθησάμεθα ἑαυτοὺς, ὅτι, αὐτῶν τε καὶ ὑμῶν ἐκεῖ τυγχανόντων, πάντες ἑαυτοὺς ἡγούμεθα συνεῖναι ὑμῖν. Πάντας τοίνυν τοὺς βουλομένους εἰρηνεύειν πρὸς ἡμᾶς, καὶ μάλιστα τοὺς ἐν τῇ Παλαιᾷ συναγομέ νους, καὶ τοὺς ἀποτρέχοντας δὲ ἀπὸ τῶν Ἀρεια νῶν προσκαλέσασθε παρ' ἑαυτοῖς, καὶ ὡς μὲν πατέ ρες υἱοὺς προσλάβεσθε, ὡς δὲ διδάσκαλοι καὶ κηδε μόνες ἀποδέξασθε, καὶ συνάψαντες αὐτοὺς τοῖς ἀγαπητοῖς ἡμῶν τοῖς περὶ Παυλῖνον, μηδὲν πλέον ἀπαιτήσητε παρ' αὐτῶν ἢ ἀναθεματίζειν μὲν τὴν 26.800 Ἀρειανὴν αἵρεσιν, ὁμολογεῖν δὲ τὴν παρὰ τῶν ἁγίων Πατέρων ὁμολογηθεῖσαν ἐν Νικαίᾳ πίστιν, ἀναθεμα τίζειν δὲ καὶ τοὺς λέγοντας κτίσμα εἶναι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, καὶ διῃρημένον ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Χριστοῦ. Τοῦτο γάρ ἐστιν ἀληθῶς ἀποπηδᾷν ἀπὸ τῆς μυ σαρᾶς αἱρέσεως τῶν Ἀρειανῶν, τὸ μὴ 1
διαιρεῖν τὴν ἁγίαν Τριάδα, καὶ λέγειν τι ταύτης εἶναι κτίσμα. Οἱ γὰρ προσποιούμενοι μὲν ὀνομάζειν τὴν ὁμολογηθεῖσαν ἐν Νικαίᾳ πίστιν, τολμῶντες δὲ κατὰ τοῦ ἁγίου Πνεύματος βλασφημεῖν, οὐδὲν πλέον ποιοῦσιν, ἢ τὴν Ἀρειανὴν αἵρεσιν τοῖς μὲν ῥήμασιν ἀρνοῦνται, τῷ δὲ φρονήματι ταύτην κατέχουσιν. Ἀναθεματιζέσθω δὲ παρὰ πάντων ἡ Σαβελλίου καὶ Παύλου τοῦ Σαμοσατέως ἀσέβεια, καὶ Οὐαλεντίνου καὶ Βασιλεί δου ἡ μανία, καὶ τῶν Μανιχαίων ἡ παραφρο σύνη· τούτων γὰρ οὕτω γινομένων, πᾶσα παρὰ πάν των ὑποψία φαύλη περιαιρεθήσεται, καὶ μόνη τῆς καθολικῆς Ἐκκλησίας ἡ πίστις καθαρὰ δειχθήσεται. Ὅτι μὲν οὖν ταύτην ἔχομεν τὴν πίστιν ἡμεῖς τε καὶ οἱ ἀεὶ μεθ' ἡμῶν τὴν κοινωνίαν ἐσχηκότες, οὐδένα οὔτε ὑμῶν οὔθ' ἕτερόν τινα ἀγνοεῖν ἡγούμεθα. Ἐπειδὴ δὲ συγχαίρομεν τοῖς βουλομένοις συνάπτεσθαι, πᾶσι μὲν, ἐξαιρέτως δὲ τοῖς ἐν τῇ Παλαιᾷ συναγομένοις, καὶ μάλιστα τὸν Κύριον ἐδοξάσαμεν, ὡς ἐπὶ πᾶσι, καὶ ἐπὶ τῇ ἀγαθῇ προθέσει τούτων· παρακαλοῦμεν ὑμᾶς ἐπὶ τούτοις γίνεσθαι τούτων τὴν ὁμόνοιαν, καὶ μηδὲν τούτων πλέον, καθὰ προείπομεν, μήτε τοὺς ἐν τῇ Παλαιᾷ συναγομένους ἀπαιτεῖσθαι παρ' ὑμῶν, μήτε τοὺς περὶ Παυλῖνον ἕτερόν τι μήτε πλέον τῶν ἐν Νικαίᾳ προβάλλεσθαι. Καὶ τὸ θρυληθὲν γοῦν παρά τινων πιττάκιον, ὡς ἐν τῇ κατὰ Σαρδικὴν συνόδῳ συνταχθὲν περὶ πί στεως, κωλύετε κἂν ὅλως ἀναγινώσκεσθαι ἢ προφέ ρεσθαι· οὐδὲν γὰρ τοιοῦτον ὥρισεν ἡ σύνοδος. Ἠξίω σαν μὲν γάρ τινες, ὡς ἐνδεοῦς οὔσης τῆς κατὰ Νίκαιαν συνόδου, γράψαι περὶ πίστεως, καὶ ἐπεχεί ρησάν γε προπετῶς· ἡ δὲ ἁγία σύνοδος ἡ ἐν Σαρδικῇ συναχθεῖσα ἠγανάκτησε, καὶ ὥρισε μηδὲν ἔτι περὶ πίστεως γράφεσθαι, ἀλλ' ἀρκεῖσθαι τῇ ἐν Νικαίᾳ παρὰ τῶν Πατέρων ὁμολογηθείσῃ πίστει, διὰ τὸ μηδὲν αὐτῇ λείπειν, ἀλλὰ πλήρη εὐσεβείας εἶναι, καὶ ὅτι μὴ δεῖν δευτέραν ἐκτίθεσθαι πίστιν, ἵνα μὴ ἡ ἐν Νικαίᾳ γραφεῖσα ὡς ἀτελὴς οὖσα νομισθῇ, καὶ πρόφασις δοθῇ τοῖς ἐθέλουσι πολλάκις γράφειν καὶ ὁρίζειν περὶ πίστεως. Ὅθεν κἂν τοῦτό τις, ἢ ἕτερον προβάλληται, παύετε τοὺς τοιούτους, καὶ μᾶλλον εἰ 26.801 ρηνεύειν αὐτοὺς πείθετε· καὶ γὰρ οὐδὲν πλέον συνεί δομεν ἐν τούτοις ἢ φιλονεικίαν μόνην. Οὓς γὰρ ἐμέμ φοντό τινες ὡς τρεῖς λέγοντας ὑποστάσεις, διὰ τὸ ἀγράφους καὶ ὑπόπτους αὐτόθεν εἶναι τὰς λέξεις, ἠξιώσαμεν μὲν μηδὲν πλέον ἐπιζητεῖν πλὴν τῆς κατὰ Νίκαιαν ὁμολογίας· ἀνεκρίναμεν δὲ ὅμως τούτους διὰ τὴν φιλονεικίαν, μὴ ἆρ' ὡς οἱ Ἀρειομανῖται λέγουσιν ἀπηλλοτριωμένας καὶ ἀπεξενωμένας, ἀλλο τριοουσίους τε ἀλλήλων, καὶ ἑκάστην καθ' ἑαυτὴν ὑπόστασιν διῃρημένην, ὡς ἔστι τά τε ἄλλα κτίσματα, καὶ οἱ ἐξ ἀνθρώπων γεννώμενοι· ἢ ὥσπερ διαφόρους οὐσίας, ὥσπερ ἐστὶ χρυσὸς, ἢ ἄργυρος, ἢ χαλκὸς, οὕτω καὶ αὐτοὶ λέγωσιν· ἢ ὡς ἄλλοι αἱρετικοὶ τρεῖς ἀρ χὰς καὶ τρεῖς θεοὺς λέγουσιν, οὕτω καὶ οὗτοι φρονοῦν τες, τρεῖς ὑποστάσεις λέγωσι; Διεβεβαιώσαντο μήτε λέγειν, μήτε πεφρονηκέναι ποτὲ οὕτως. Ἐρωτών των δὲ ἡμῶν αὐτούς· Πῶς οὖν ταῦτα λέγετε; ἢ διὰ τί δὲ ὅλως τοιαύταις χρῆσθαι λέξεσιν; ἀπεκρίναντο, διὰ τὸ εἰς ἁγίαν Τριάδα πιστεύειν, οὐκ ὀνόματι Τριάδα μόνον, ἀλλ' ἀληθῶς οὖσαν καὶ ὑφεστῶσαν, Πατέρα τε ἀληθῶς ὄντα καὶ ὑφεστῶτα, καὶ Υἱὸν ἀληθῶς ἐνού σιον ὄντα καὶ ὑφεστῶτα, καὶ Πνεῦμα ἅγιον ὑφεστὼς καὶ ὑπάρχον οἴδαμεν, μήτε δὲ εἰρηκέναι τρεῖς θεοὺς ἢ τρεῖς ἀρχὰς, μήθ' ὅλως ἀνέχεσθαι τῶν τοῦτο λεγόντων, ἢ φρονούντων· ἀλλ' εἰδέναι ἁγίαν μὲν Τριάδα, μίαν δὲ θεότητα, καὶ μίαν ἀρχὴν, καὶ Υἱὸν μὲν ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ, ὡς εἶπον οἱ Πατέρες, τὸ δὲ ἅγιον Πνεῦμα, οὐ κτίσμα, οὐδὲ ξένον, ἀλλ' ἴδιον καὶ ἀδιαίρετον τῆς οὐσίας τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ Πατρός. Ἀποδεξάμενοι δὲ τούτων τὴν ἑρμηνείαν τῶν λέ ξεων, καὶ τὴν ἀπολογίαν, ἀνεκρίναμεν τοὺς αἰ τιαθέντας παρὰ τούτων, ὡς λέγοντας 2
μίαν ὑπόστασιν, μὴ ἆρα ὡς Σαβέλλιος φρονεῖ, οὕτω καὶ οὗτοι λέγου σιν ἐπὶ ἀναιρέσει τοῦ Υἱοῦ καὶ τοῦ ἁγίου Πνεύματος, ἢ ὡς ἀνουσίου ὄντος τοῦ Υἱοῦ, ἢ ἀνυποστάτου τοῦ ἁγίου Πνεύματος; Οἱ δὲ καὶ αὐτοὶ διεβεβαιώσαντο μήτε τοῦτο λέγειν, μήτε οὕτω πεφρονηκέναι πώποτε· ἀλλ' ὑπόστασιν μὲν λέγομεν, ἡγούμενοι ταὐτὸν εἶναι εἰπεῖν ὑπόστασιν καὶ οὐσίαν· μίαν δὲ φρονοῦμεν, διὰ τὸ ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς εἶναι τὸν Υἱὸν, καὶ διὰ τὴν ταυτότητα τῆς φύσεως· μίαν γὰρ θεότητα, καὶ μίαν εἶναι τὴν ταύτης φύσιν πιστεύομεν, καὶ οὐκ ἄλλην μὲν τὴν τοῦ Πατρὸς, ξένην δὲ τούτου τὴν τοῦ Υἱοῦ, καὶ τὴν τοῦ ἁγίου Πνεύματος. Ἀμέλει κἀκεῖ οἱ αἰτιαθέντες ὡς εἰρηκότες τρεῖς ὑποστάσεις συνετί θεντο τούτοις· καὶ αὐτοὶ δὲ οἱ εἰρηκότες μίαν οὐσίαν τὰ ἐκείνων ὥσπερ ἡρμήνευσαν καὶ ὡμολόγουν, 26.804 καὶ ἀνεθεματίζετο παρ' ἀμφοτέρων τῶν μερῶν Ἄρειός τε ὡς Χριστομάχος, καὶ Σαβέλλιος καὶ Παῦλος ὁ Σαμοσατεὺς ὡς ἀσεβεῖς, καὶ Οὐαλεντῖνος καὶ Βασιλείδης ὡς ἀλλότριοι τῆς ἀληθείας, Μανιχαῖος δὲ ὡς ἐφευρετὴς κακῶν· πάντες τε τῇ τοῦ Θεοῦ χάριτι, καὶ μετὰ τὰς τοιαύτας ἑρμηνείας ὁμοῦ συντίθενται τῶν τοιούτων λέξεων βελτίονα καὶ ἀκριβεστέραν εἶναι τὴν ἐν Νικαίᾳ παρὰ τῶν Πατέρων ὁμολογηθεῖσαν πί στιν, καὶ τοῦ λοιποῦ τοῖς ταύτης ἀρκεῖσθαι μᾶλλον καὶ χρᾶσθαι ῥήμασιν. Ἀλλὰ καὶ τὸ περὶ τῆς κατὰ σάρκα οἰκονομίας τοῦ Σωτῆρος, ἐπειδὴ καὶ περὶ τούτου ἐδόκουν φιλο νεικεῖν τινες πρὸς ἀλλήλους, ἀνεκρίναμεν καὶ τούτους κἀκείνους, καὶ ἅπερ ὡμολόγουν οὗτοι, συνετίθεντο κἀκεῖνοι, ὅτι οὐχ ὡς εἰς τοὺς προφήτας «ἐγέ νετο ὁ Λόγος Κυρίου,» οὕτω καὶ εἰς ἅγιον ἄνθρωπον ἐνεδήμησεν ἐπὶ συντελείᾳ τῶν αἰώνων, ἀλλ' αὐτὸς ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο· καὶ ἐν μορφῇ Θεοῦ ὑπάρχων, ἔλαβε δούλου μορφὴν, ἔκ τε τῆς Μαρίας τὸ κατὰ σάρκα γεγένηται ἄνθρωπος δι' ἡμᾶς, καὶ οὕτω τελείως καὶ ὁλοκλήρως τὸ ἀνθρώπινον γένος ἐλευθερούμενον ἀπὸ τῆς ἁμαρτίας ἐν αὐτῷ, καὶ ζωο ποιούμενον ἐκ τῶν νεκρῶν, εἰσάγεται εἰς τὴν βασι λείαν τῶν οὐρανῶν. Ὡμολόγουν γὰρ καὶ τοῦτο, ὅτι οὐ σῶμα ἄψυχον, οὐδ' ἀναίσθητον, οὐδ' ἀνόη τον εἶχεν ὁ Σωτήρ. Οὐδὲ γὰρ οἷόν τε ἦν, τοῦ Κυρίου δι' ἡμᾶς ἀνθρώπου γενομένου, ἀνόητον εἶναι τὸ σῶμα αὐτοῦ, οὐδὲ σώματος μόνου, ἀλλὰ καὶ ψυχῆς ἐν αὐτῷ τῷ Λόγῳ σωτηρία γέγονεν· Υἱός τε ὢν ἀληθῶς τοῦ Θεοῦ, γέγονε καὶ υἱὸς ἀνθρώπου· καὶ μονογενὴς ὢν Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, γέγονεν ὁ αὐτὸς καὶ πρωτότοκος ἐν πολλοῖς ἀδελφοῖς. Διὸ οὔθ' ἕτερος μὲν ἦν ὁ πρὸ τοῦ Ἀβραὰμ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἕτερος δὲ ὁ μετὰ Ἀβραάμ· οὐδ' ἕτερος μὲν ἦν ὁ τὸν Λάζαρον ἐγείρας, ἕτερος δὲ 26.805 ὁ πυνθανόμενος περὶ αὐτοῦ· ἀλλ' ὁ αὐτὸς ἦν ἀνθρω πίνως μὲν λέγων, «Ποῦ Λάζαρος κεῖται;» θεϊκῶς δὲ τοῦτον ἀνεγείρων· ὁ αὐτὸς δὲ ἦν σωματικῶς μὲν ὡς ἄνθρωπος πτύων, θεϊκῶς δὲ ὡς Υἱὸς τοῦ Θεοῦ ἀνοίγων τοὺς ὀφθαλμοὺς τοῦ ἐκ γενετῆς τυφλοῦ· καὶ σαρκὶ μὲν πάσχων, ὡς εἶπεν ὁ Πέτρος, θεϊκῶς δὲ ἀνοίγων τὰ μνήματα, καὶ ἀνεγείρων τοὺς νεκρούς. Ἐξ ὧν καὶ πάντα τὰ ἐν τῷ Εὐαγγελίῳ οὕτω νοοῦν τες, τὸ αὐτὸ φρονεῖν περὶ τῆς σαρκώσεως καὶ ἐναν θρωπήσεως τοῦ Λόγου διεβεβαιώσαντο. Τούτων τοίνυν οὕτως ὁμολογηθέντων, παρακα λοῦμεν ὑμᾶς τοὺς μὲν οὕτως ὁμολογοῦντας καὶ ἑρμη νεύοντας οὕτω τὰς λέξεις, ἃς λέγουσι, μὴ κατα κρίνετε προπετῶς, μηδὲ ἀποβάλλετε, ἀλλὰ μᾶλ λον εἰρηνεύοντας καὶ ἀπολογουμένους προσλαμβάνε σθε· τοὺς δὲ μὴ βουλομένους οὕτως ὁμολογεῖν καὶ διερμηνεύειν τὰς λέξεις, τούτους κωλύετε καὶ ἐντρέ πετε, ὡς ὑπόπτους τῷ φρονήματι. Τούτων τε μὴ ἀνεχόμενοι συμβουλεύετε κἀκείνοις τοῖς ὀρθῶς ἑρμη νεύουσί τε καὶ φρονοῦσι μηδὲν πλέον ἀλλήλους ἀνα κρίνειν μηδὲ λογομαχεῖν ἐπ' οὐδὲν χρήσιμον, μήτε ταῖς τοιαύταις λέξεσι διαμάχεσθαι, ἀλλὰ τῷ φρονή ματι τῆς εὐσεβείας συμφωνεῖν. Οἱ γὰρ μὴ οὕτω 3
δια νοούμενοι, ἀλλὰ μόνον ἐπὶ τοῖς τοιούτοις λεξειδίοις φιλονεικοῦντες, καὶ παρὰ τὰ ἐν Νικαίᾳ γραφέντα ζητοῦντες, οὐδὲν ἕτερον ποιοῦσιν, ἢ «ποτίζουσιν ἀνα τροπὴν θολερὰν τὸν πλησίον,» ὡς φθονοῦντες τὴν εἰρήνην καὶ ἀγαπῶντες τὰ σχίσματα. Ἀλλ' ὑμεῖς, ὡς ἀγαθοὶ ἄνθρωποι καὶ πιστοὶ δοῦλοι, καὶ οἰκονόμοι τοῦ Κυρίου, τὰ μὲν σκανδαλίζοντα καὶ ξενίζοντα παύετε καὶ κωλύετε, πάντων δὲ μᾶλλον προκρίνετε τὴν τοιαύτην εἰρήνην, οὔσης ὑγιαινούσης πίστεως· ἴσως ὁ Κύριος ἐλεήσει ἡμᾶς, καὶ συνάψει τὰ διῃρημένα, καὶ γενομένης μιᾶς ποίμνης, πάλιν πάντες ἕνα ἔχομεν καθηγεμόνα, τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστόν. Ταῦτα ἡμεῖς μὲν, εἰ καὶ μηδὲν πλέον ἔδει ζητεῖν τῆς ἐν Νικαίᾳ συνόδου, μηδὲ ἀνέχεσθαι τῶν ἐκ φιλονεικίας ῥημάτων, ἀλλά γε διὰ τὴν εἰρήνην, καὶ ἕνεκα τοῦ μὴ ἀποβάλλειν τοὺς ὀρθῶς πιστεύειν ἐθέλοντας, ἀνεκρίναμεν, καὶ ἅπερ ὡμολόγησαν, συντόμως ὑπηγορεύσαμεν, οἱ περιλειφθέντες ἐν τῇ Ἀλεξανδρείᾳ, κοινῇ μετὰ τῶν συλλειτουργῶν ἡμῶν Ἀστερίου καὶ Εὐσεβίου· οἱ γὰρ πλεῖστοι ἐξ ἡμῶν ἀπεδήμησαν εἰς τὰς παροικίας ἑαυτῶν. Ὑμεῖς δὲ πάλιν κοινῇ ἔνθα καὶ εἰώθατε συνάγεσθαι, ἀνάγνωτε ταῦτα, κἀκεῖ πάντας προσκαλέσασθαι καταξιώσατε. Δίκαιον γὰρ ἐκεῖ πρῶτον τὴν ἐπιστολὴν ἀναγνωσθῆναι, κἀκεῖ τοὺς βουλομένους καὶ ἀντιποιουμένους τῆς 26.808 εἰρήνης συνάπτεσθαι· καὶ λοιπὸν συναφθέντων αὐτῶν, ἔνθα ἂν ἀρέσῃ πᾶσι τοῖς λαοῖς, παρούσης τῆς ὑμετέρας χρηστότητος, ἐκεῖ τὰς συνάξεις ἐπιτελεῖσθαι, καὶ τὸν Κύριον κοινῇ παρὰ πάντων δοξάζεσθαι. Προσαγορεύουσιν ὑμᾶς οἱ σὺν ἐμοὶ ἀδελφοί. Ἐῤῥῶσθαι ὑμᾶς, καὶ μνημονεύειν ἡμῶν τῷ Κυρίῳ εὔχομαι, Ἐγώ τε Ἀθανάσιος· ὁμοίως τε οἱ ἄλλοι ἐπίσκοποι οἱ συνελθόντες ὑπέγραψαν· καὶ οἱ ἀποσταλέντες δὲ παρὰ μὲν Λουκίφερος τοῦ ἐπισκόπου Σαρδίας νήσου, διάκονοι δύο, Ἑρέννιος, καὶ Ἀγαπητός· παρὰ δὲ Παυλίνου Μάξιμος καὶ Καλήμερος, καὶ αὐτοὶ διάκονοι. Παρῆσαν δὲ καί τινες Ἀπολλιναρίου τοῦ ἐπισκόπου μονάζοντες, παρ' αὐτοῦ εἰς τοῦτο πεμφθέντες. Ἔστι δὲ ἕκαστος τῶν προκειμένων ἐπισκόπων, πρὸς οὓς ἡ ἐπιστολὴ ἐγράφη, Εὐσέβιος πόλεως Βιργίλλων τῆς Γαλλίας, Λουκίφερ τῆς Σαρδίας νήσου, Ἀστέριος Πετρῶν τῆς Ἀραβίας, Κυμάτιος Παλτοῦ Κοίλης Συρίας, Ἀνατόλιος Εὐβοίας. Οἱ δὲ ἐπιστείλαντες ὅ τε πάπας Ἀθανάσιος, καὶ οἱ παρατυχόντες σὺν αὐτῷ ἐν Ἀλεξανδρείᾳ, αὐτός τε Εὐσέβιος καὶ Ἀστέριος· καὶ οἱ λοιποὶ Γάϊος Παρατονίου τῆς ἔγγιστα Λιβύης, Ἀγαθὸς Φραγώνεως καὶ μέρους Ἐλεαρχίας τῆς Αἰγύπτου· Ἀμμώνιος Παχνεμούνεως καὶ τοῦ λοιποῦ μέρους τῆς Ἐλεαρχίας, Ἀγαθοδαίμων Σχεδίας καὶ Μενελαΐτου· Δρακόντιος Ἑρμουπόλεως μικρᾶς, Ἀδέλφιος Ὀνούφεως τῆς Λύχνων, Ἑρμίων Τάνεως, Μάρκος Ζύγρων τῆς ἔγγιστα Λιβύης, Θεόδωρος Ἀθρίβεως, Ἀνδρέας Ἀρσενοΐτου, Παφνούτιος Σάεως, Μάρκος Φίλων, Ζώϊλος Ἄνδρω, Μῆνας Ἀντίφρων. Τούτοις καὶ Εὐσέβιος ὑπέγραψε Ῥωμαϊστὶ, ὧν ἡ ἑρμηνεία· Ἐγὼ Εὐσέβιος ἐπίσκοπος κατὰ τὴν ἀκρίβειαν ὑμῶν τὴν παρ' ἑκατέρων τῶν μερῶν ὁμολογηθεῖσαν ἀλλήλοις συντιθεμένων περὶ τῶν ὑποστάσεων, καὶ αὐτὸς συγκατεθέμην· οὐ μὴν ἀλλὰ καὶ περὶ τῆς σαρκώσεως τοῦ Σωτῆρος ἡμῶν, ὅτι ὁ τοῦ Θεοῦ Υἱὸς, καὶ ἄνθρωπος γέγονεν, ἀναλαβὼν πάντα ἄνευ ἁμαρτίας, οἷος ὁ παλαιὸς ἡμῶν ἄνθρωπος συνέστηκε, κατὰ τὸ τῆς ἐπιστολῆς ὕφος ἐπιστωσάμην. Καὶ ἐπειδὴ ἔξωθεν λέγεται τὸ τῆς Σαρδικῆς πιττάκιον ἕνεκεν τοῦ μὴ παρὰ τὴν ἐν Νικαίᾳ πίστιν δοκεῖν ἐκτίθεσθαι, καὶ ἐγὼ συγκατατίθεμαι, ἵνα μὴ ἡ ἐν Νικαίᾳ πίστις διὰ τούτου ἐκκλείεσθαι δόξῃ, μήτε εἶναι προκομιστέον. Ἐῤῥῶσθαι ὑμᾶς ἐν Κυρίῳ εὔχομαι. 26.809 Ἐγὼ Ἀστέριος συνευδοκῶ τοῖς προγεγραμμένοις, καὶ ἐῤῥῶσθαι ὑμᾶς ἐν Κυρίῳ εὔχομαι. Καὶ μετὰ τὸ ἀποσταλῆναι ἀπὸ Ἀλεξανδρείας τὸν τόμον τοῦτον, οὕτω παρὰ τῶν προειρημένων 4
ὑπογεγραμμένον, μετὰ ταῦτα καὶ αὐτοὶ ὑπέγραψαν· Ἐγὼ Παυλῖνος οὕτω φρονῶ, καθὼς παρέλαβον παρὰ τῶν Πατέρων, Ὄντα καὶ ὑφεστῶτα Πατέρα τέλειον καὶ ὑφεστῶτα Υἱὸν τέλειον, καὶ ὑφεστηκὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον τέλειον. Διὸ καὶ ἀποδέχομαι τὴν προγεγραμμένην ἑρμηνείαν περὶ τῶν τριῶν ὑποστάσεων, καὶ τῆς μιᾶς ὑποστάσεως, ἤτοι οὐσίας, καὶ τοὺς φρονοῦντας οὕτως. Εὐσεβὲς γάρ ἐστι φρονεῖν καὶ ὁμολογεῖν τὴν ἁγίαν Τριάδα ἐν μιᾷ θεότητι. Καὶ περὶ τῆς ἐνανθρωπήσεως δὲ τῆς δι' ἡμᾶς γενομένης τοῦ Λόγου τοῦ Πατρὸς οὕτω φρονῶ, καθὼς γέγραπται, ὅτι, κατὰ τὸν Ἰωάννην, ὁ Λόγος σὰρξ ἐγένετο· οὐ κατὰ τοὺς ἀσεβεστάτους τοὺς λέγοντας μεταβολὴν αὐτὸν πεπονθέναι, ἀλλ' ὅτι ἄνθρωπος δι' ἡμᾶς γέγονεν, ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου Μαρίας καὶ ἁγίου Πνεύματος γεννηθείς. Οὔτε γὰρ ἄψυχον, οὔτε ἀναίσθητον, οὔτε ἀνόητον σῶμα εἶχεν ὁ Σωτήρ· οὔτε γὰρ οἷόν τ' ἦν, τοῦ Κυρίου ἀνθρώπου δι' ἡμᾶς γενομένου, ἀνόητον εἶναι αὐτοῦ τὸ σῶμα. Ὅθεν ἀναθεματίζω τοὺς τὴν ἐν Νικαίᾳ ὁμολογηθεῖσαν πίστιν ἀθετοῦντας, καὶ μὴ λέγοντας ἐκ τῆς οὐσίας τοῦ Πατρὸς, καὶ ὁμοούσιον εἶναι τὸν Υἱὸν τῷ Πατρί. Ἀναθεματίζω δὲ τοὺς λέγοντας τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον κτίσμα δι' Υἱοῦ γεγονός. Ἔτι δὲ ἀναθεματίζω Σαβελλίου καὶ Φωτεινοῦ, καὶ πᾶσαν αἵρεσιν, στοιχῶν τῇ πίστει τῇ κατὰ Νίκαιαν, καὶ πᾶσι τοῖς προγεγραμμένοις. Ἐῤῥῶσθαι ὑμᾶς εὔχομαι ἐγὼ Καρτέριος.
Continue reading PG 26: Vita Antonii →≣ entire volume