851 S. GREGORII THEOLOGI 852 252 MONITUM IN ORATIONEM XIII. I. E Doarensi sede (83), juxta Tillemontium (84), a Catholicis ejectus fuerat hæreticus antistes, cujus nomen ignoratur. In ea Gregorius uterque Eulalium, virum integritate morum, ac vita præstantissimum, qui, pertractatis antea cum laude sæcularibus negotiis, inagnam sibi gloriam conquisierat, collocarunt. De hoc Eulalio inter se dissentiunt in- terpretes. Hallucinatur Elias, qui eum esse putat, ad quem plures exstant Gregorii epistolæ. Is enim Eulalius longo post tempore Nazianzi episcopus a Theologo jam sene est ordinatus. Alter vero, de quo hic agitur, Doarensem sedem occupavit, cum ipse Theologus noster recens Sasimorum præsul esset creatus. Huic Eulalii ordinationi in- terfuerunt Gregorius senior, aliique nonnulli episcopi. Non interfuit Basilius, ac ne qui- dem videtur exspectatus; neque enim forte tempus sinebat, cum periculum esset ne cunctando hæc ordinatio ab Arianis turbaretur. Hinc Gregorius in hac oratione de Basilio Joquens : « Non venimus, inquit, ut mittamus gladium, sed pacem; non venimus in magni illius pastoris contemptum et ignominiam, qui splendidæ civitati præsidet. Honorabilem scimus, caput agnoscimus, sanctum vocamus..... sacerdotes et præsules augere studuimus, non subtrahere; hæreticos evertere, non orthodoxos imminuere. » Nondum enim dissidium inter Basilium et Anthimum, de Cappadocia in duas provin- cias divisione, erat compositum. Basilius namque totius provinciæ, id est utriusque Cappadocia, caput haberi volebat. Id non ægre agnoscit Gregorius; ideoque purgat se quod Basilii præsentiam, aut saltem ab eo Eulalii ordinationis confirmationem non exspectaverit. II. Doaris, in secundæ Cappadociæ oppido, habita est hæc decima tertia oratio, circa annum 373. Maxima namque persecutionis procella jactata fuerat Doarensis Ecclesia, multumque intestino bello exagitata. Quamobrem a gratiarum actione incipit orator, et populo de sedatis fluctuum voluminibus et bellis gratulatur. Tum, paucis de Basilio, et in hæreticos ac perturbatores ejectos, prolatis, ad novum pastorem orationem con- vertit, quem et monitis instruit, et debitis laudibus exornat. Cæterum Gregorius in hac pratione episcopum quemdam vehementer exagitat, eum Dathanis et Abironis filium » appellans (n. 3) Censet Elias de Anthimo Tyanensi episcopo loqui Theologum. Verum, ut recte observat Billius, « id non satis ex hujus orationis verbis colligi potest. Imo quædam sunt, quæ hanc expositionem respuere videantur. Hæc enim verba : Qure tõ prepéve to oộ piya Tɩ ixaplow, in eum quadrant, qui frustra aliquem vexare studuit, ut a quodam alio gratiam iniret, non autem in Anthimum, qui cuin infestissimum se hostem Basilio præbuerit, non video quonam pacto hæc verba ei convenire possint. Dicendum enim polius 253 fuisset, ore Tòv molpéva tòv gòv piya tɩ éblafas, nec pastori tuo magnum gliquod detrimentum aliulisti, quam, οὔτε τῷ ποιμένι τῷ σῷ μέγα τι ἐχαρίσω, nec a pastore tuo ingentem aliquam gratiam iniisti. » Addemus ne quidem dici posse in priore Billi sensu, pastori tuo, quen a suum » jam Anthimus non agnoscebat, ex quo Tyanensis sedes in metropolim erecta esseţ. adversus Tillemontium, tunc primum Doarensem sedem constitutam fuisse, nec, ante Eulalium, ullum alium episcopum Doaris fuisse ordinatum. Vide Basilii Vitam, tom. III novæ edit., c. 24, n. 3, pag. 116. pag. 394. ORATIO XIIIª. ΛΟΓΟΣ ΙΓ΄, Habila in consecratione Eulalii Doarensium Α Εἰς τὴν (85) χειροτονίαν Δοαρῶν ὁμιλία ἐκδοθεῖσα episcopi. perexiguam, atque a dignitate materiæ procul re- motam; sed tamen Dominus Deus justo judicio misericordiam expendere solet. Nam et Pauli plan- tationem accipit, ut Pauli, et rigationem Apollo *, • Isa. xxviii, 17. * I Cor. 111, 6. a Alias XXX; quæ autem 13 erat, nunc 23. Habita circa annum 373: ἐκδοθεῖσα ἐπὶ τῇ χειροτονία Εὐλαλίου ἐπισκόπου Αραρών. Allocutio in Eulalii Doarensium episcopi Εὐλαλίῳ ἐπισκόπῳ. Α΄. Δέξασθε τὸν ἡμέτερον λόγον, ἀδελφοί, κἂν ἐλά χιστος ᾖ, κἂν παρὰ πολὺ τῆς ἀξίας λειπόμενος· πλὴν ὅμως σταθμίζειν οἶδεν ὁ Δεσπότης Θεὸς τῇ δι καίᾳ κρίσει τὸν ἔλεον (86)· δέχεται γὰρ καὶ Παύ λου (87) τὴν φυτείαν, ὡς Παύλου, καὶ Ἀπολλὼ τὴν ordinatione habita. › per misericordiam, intelligit mercedem illam, quam Deus nobis rependit. (83) Auctor novæ ed. Op. sancti Basilii contendit, (84) Orationis argumentum. Tillem. tom. IX, 1. Fratres, orationem nostram accipite, quamvis (85) Εἰς τήν, etc. In quibusdamn : Προσφώνησις (86) Tòr člɛor. .Misericordiam. › Gregorius hic (87) Ὡς Παύλου. Hæc in quibusdam Germauia

ἀρδείαν, καὶ τὰ δύο λεπτὰ τῆς χήρας, καὶ τοῦ τελώ- νου τὴν ταπείνωσιν, καὶ τοῦ Μαναστῆ τὴν ἐξαγόρευ σιν. Δέξασθε λόγον νεόκτιστον (88) ἐπὶ νεοκτίστῳ ποιμένι (89) · δέξασθε φωνὴν εὐχαριστήριον ἐπὶ τοῖς δρωμένοις θαύμασι. Μικροὶ μὲν ἡμεῖς καὶ ἐλάχιστοι ἐν υἱοῖς Ἰσραήλ· εὐχαριστεῖν δὲ πλουσίως οὐδὲν κω- λύει (90) καὶ τοὺς μικρούς. Τὴν μὲν οὖν τελεωτέραν εὐφημίαν ἀποδώσουσι τῷ Θεῷ πάντως οἱ τελεώτεροι· ἡμεῖς δὲ τὴν κατὰ δύναμιν εἰσοίσομεν σήμερον. Τοιγαροῦν ᾄσατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν· ὅτι θαυ- μαστὰ ἐποίησεν. Ἐκυμαινόμεθα, επολεμούμεθα, ἐξ- ωθούμεθα· τὰ μὲν ἤδη παρῆν τῶν δεινῶν, τὰ δὲ ἤμελ λεν. ᾿Αλλὰ τίς ἔστησε τὴν καταιγίδα εἰς αὔραν; Τίς συνέτριψεν ὅπλον, καὶ ῥομφαίαν, καὶ πόλεμον; Τίς τοὺς ἐξωσμένους (91) καὶ ἀπεῤῥιμμένους ἡμᾶς (92) εἰσεδέξατο; Οὐχὶ σὺ ὁ Θεὸς, ὁ ἐνεργήσας ταῦτα; Β Κύριος κραταιὸς καὶ δυνατὸς, Κύριος δυνατὸς ἐν πολέμῳ. Β'. Οὗτος ἔτεμε θάλασσαν· οὗτος ἔτρεψεν ἐν ἐρήμῳ λαὸν φυγάδα, ξένον ὑετὸν χαρισάμενος· οὗτος πε τραν ἐπήγασεν· οὗτος κατεπολέμησε τὸν Αμαληκ, χειρῶν ἀποῤῥήτῳ (93) καὶ μυστικῷ σχήματι. Τοῦτο γὰρ ἴσχυσαν ἱερέως χεῖρες ἐπὶ τοῦ ὄρους αἱρόμεναι, καὶ εἰς εὐχὴν τυπούμεναι, δ πολλαί μυριάδες οὐκ ίσχυσαν. Οὗτος τείχη κατέσεισεν ἀμάχως καὶ ἀπολέ- μως· καὶ, ἵνα τὰ τελευταῖα λέγω, οὗτος κατήνεγκε τὸν Γολιάθ (94) κατὰ τοῦ μεγάλου Δαβὶδ τολμήσαν- τα, τὸν ἐπηρμένον, καὶ ἀλαζόνα, καὶ ἀπόγονον τῶν γιγάντων. Διὰ ταῦτα οὖν (95) όμοθυμαδὸν λέγωμεν· Εὐλογητὸς Κύριος, ὃς οὐκ ἔδωκεν ἡμᾶς εἰς θή- ραν τοῖς ὁδοῦσιν αὐτῶν· καὶ, Χείμαῤῥον διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν· ὡς στρουθίον ἐῤῥύσθη ἐκ τῆς πα γίδος τῶν θηρευόντων· ἄλλα τε ὅσα ψυχή περιχα- ρὴς ἐπὶ Θεοῦ μεγαλοδωρεα φθέγγεται. Οὐκ ἤλθομεν βάλλειν (96) μάχαιραν, ἀλλ᾽ εἰρήνην. Οὐκ ἤλθομεν ἐπ' ἀτιμίᾳ τοῦ μεγάλου ποιμένος (97), τοῦ τῆς λαμ πρᾶς προκαθεζομένου πόλεως· τίμιον ίσμεν, κεφα λὴν γινώσκομεν, ἅγιον καλοῦμεν, καὶ ἀδικούμε- νοι (98) · μόνον ἔστω φιλότεκνος, καὶ πάσης προνοῶν Ἐκκλησίας. Προσθήκην ἱερέων ἐπραγματευσάμεθα, οὐχ ὑφαίρεσιν· αἱρετικῶν ἀνατροπὴν, οὐκ ὀρθοδόξων ἐλάττωσιν. Γ'. Τί φής, ὦ παῖ Δαθὰν (99) καὶ ᾿Αβειρών, καὶ Η ΧΧΧΙΙΙ, 33. & έζωσμένους. και, Γολιάθ. Γολιάδο λεῖν. ORATIO XII. IN CONSECRATIONE EULALII EPISCOPI.. et Manassis confessionem 7. Novam propter novum pastorem orationem accipite. Vocem, ob ea quæ cernimus miracula, gratias agentem, accipite. Parvi quidem ipsi sumus, et minimi inter filios Israel at nihil probibet, quominus parvi quoque affatim et copiose gratias agant. Deo sane perfectio- rem laudem perfectiores reddent: nos autem pro viribus hanc hodie offeremus. Quamobrem cantale. Domino canticum novum, quia mirabilia fecil *. Fluctibus jactabamur, bello premebamur, extrude- bamur, calamitates acerbitatesque multæ, partim urgebant, partim impendebant. Verum quis pro- cellam in aaram statuit, atque compressit? Quis confregit scutum, gladium et bellum to? Quis nos A et duo viduæ minuta ', et Publicani dejectionem, expulsos atque projectos suscepit? Nonne tu, Deus, C oni hac effecisti "1 ? Dominus fortis et polens, Do- minus polens in bello 15. II. Hic mare scidit. llic profugum populum deserto aluit, novam atque inauditam pluviam elar- gitus ; hic, ut petra fontis ritu scaturiret, fecit ; hic per arcanam et mysticam manuum figuram Ama- lecitarum copias fregit ac profligavit ". Hoc enim. sacerdotis manus in monte sublatæ, atque ad pre- calionem compositæ, potuerunt, quod multa homi- num millia perficere nequiverunt. Hic urbium mœ- nia et propugnacula sine bello ullo et certa - mine concussit ac dejecit ". Et, ut postrema com- memorem, hic superbum illum et arrogantem. Goliath, atque a gigantibus oriundum, adversus magnum Davidem pugnam inire ausumn, prostravit 1. Ac proinde omnes uno animo dicamus: Benedictus, Dominus qui non dedit nos in captionem dentibus eorum 16, et, Torrentem pertransivit anima nostra : quasi passer erepta est de laqueo venantium : alia- que omnia, quæ anima, ob Dei munificentiam in- genti laetitia perfusa proloquitur. Non venimus, uι gladium mittamus, sed ut pacem 1. Non venimus in magni illius pastoris contemptum et ignominiam, qui splendidæ civitati præsidet. Honorabilem sci- mus, caput agnoscimus, sanctum vocamus, tametsi injuria affecti. Tantum, indulgentem et humanum patrem filiis se præbeat, tolique Ecclesiæ sedulo prospiciat. Sacerdotes et præsules augere studui- mus, non subtrahere; hæreticos everterc, non orthodoxos imminuere D III. Quid ais, Fili Dathan et Abiron, et dux mi- * Luc. xx1, 2. * Luc. xviil, 15. ss Isa, xLV, 7. Psal. XXIII, 8. XVII, 49. Psal. cxxi. 6. * Paral. Psal. xcv, 1. " Psal. evi, 29. Psul. Lxxv. ** Exod. xiv, 21; xvi, 15; xvn, sqq. Josue vi, 16. 4. Reg ibid. 5, 7. is Luc. xii, 51. codicibus desunt, atque respuit Leuvenklaius; Bil- lius autem ea agnoscit, et quidem merito, cum in plerisque codd. legantur. tumn pastorem. Or. 1. In ed. etc. (94.) Sic duo Regg. et Or. 1. Editi Magnum, intelligi. injuria affectum a Basilio, quod eum Basilius Sa- simorum episcopum creasset: eadem in pluribus locis commemorat. gorius, ambiguum. Elias Antlymum esse putat; immerito quidem, ut in Mon., n. 2, declaratur. Bil- lius, quemdam episcopum Anthimo addictum. No. (88) Νεόκτιστον. Or. 1, νεώκιστον. (89) Νεοκτίστῳ ποιμένι. 4 Propter recens crea- (90) Κωλύει. Coisl. 1, κωλύσει. (91) Εξωσμένους. Sic tres Regg., duo Coisl. et (92) Ημᾶς. Sic duo Regg. et Comb. Editi, ὑμᾶς. (93) Απορρήτῳ. Coisl. 1 ἀποῤῥήτων εκστάσει (95) Our. Addidimus codicum auctoritate. (96) Βάλλειν. Tres Regg. Or. 1, et Combef. βα (97) Μεγάλου ποιμένος. Putamus hic e Basilium (98) 'Αδικούμενοι. Refert Gregorius • ideo se (99) ῾Ο παῖ Δαθαν, etc. Quem hic designet Gre

ἀρδείαν, καὶ τὰ δύο λεπτὰ τῆς χήρας, καὶ τοῦ τελώ- νου τὴν ταπείνωσιν, καὶ τοῦ Μαναστῆ τὴν ἐξαγόρευ σιν. Δέξασθε λόγον νεόκτιστον (88) ἐπὶ νεοκτίστῳ ποιμένι (89) · δέξασθε φωνὴν εὐχαριστήριον ἐπὶ τοῖς δρωμένοις θαύμασι. Μικροὶ μὲν ἡμεῖς καὶ ἐλάχιστοι ἐν υἱοῖς Ἰσραήλ· εὐχαριστεῖν δὲ πλουσίως οὐδὲν κω- λύει (90) καὶ τοὺς μικρούς. Τὴν μὲν οὖν τελεωτέραν εὐφημίαν ἀποδώσουσι τῷ Θεῷ πάντως οἱ τελεώτεροι· ἡμεῖς δὲ τὴν κατὰ δύναμιν εἰσοίσομεν σήμερον. Τοιγαροῦν ᾄσατε τῷ Κυρίῳ ᾆσμα καινόν· ὅτι θαυ- μαστὰ ἐποίησεν. Ἐκυμαινόμεθα, επολεμούμεθα, ἐξ- ωθούμεθα· τὰ μὲν ἤδη παρῆν τῶν δεινῶν, τὰ δὲ ἤμελ λεν. ᾿Αλλὰ τίς ἔστησε τὴν καταιγίδα εἰς αὔραν; Τίς συνέτριψεν ὅπλον, καὶ ῥομφαίαν, καὶ πόλεμον; Τίς τοὺς ἐξωσμένους (91) καὶ ἀπεῤῥιμμένους ἡμᾶς (92) εἰσεδέξατο; Οὐχὶ σὺ ὁ Θεὸς, ὁ ἐνεργήσας ταῦτα; Β Κύριος κραταιὸς καὶ δυνατὸς, Κύριος δυνατὸς ἐν πολέμῳ. Β'. Οὗτος ἔτεμε θάλασσαν· οὗτος ἔτρεψεν ἐν ἐρήμῳ λαὸν φυγάδα, ξένον ὑετὸν χαρισάμενος· οὗτος πε τραν ἐπήγασεν· οὗτος κατεπολέμησε τὸν Αμαληκ, χειρῶν ἀποῤῥήτῳ (93) καὶ μυστικῷ σχήματι. Τοῦτο γὰρ ἴσχυσαν ἱερέως χεῖρες ἐπὶ τοῦ ὄρους αἱρόμεναι, καὶ εἰς εὐχὴν τυπούμεναι, δ πολλαί μυριάδες οὐκ ίσχυσαν. Οὗτος τείχη κατέσεισεν ἀμάχως καὶ ἀπολέ- μως· καὶ, ἵνα τὰ τελευταῖα λέγω, οὗτος κατήνεγκε τὸν Γολιάθ (94) κατὰ τοῦ μεγάλου Δαβὶδ τολμήσαν- τα, τὸν ἐπηρμένον, καὶ ἀλαζόνα, καὶ ἀπόγονον τῶν γιγάντων. Διὰ ταῦτα οὖν (95) όμοθυμαδὸν λέγωμεν· Εὐλογητὸς Κύριος, ὃς οὐκ ἔδωκεν ἡμᾶς εἰς θή- ραν τοῖς ὁδοῦσιν αὐτῶν· καὶ, Χείμαῤῥον διῆλθεν ἡ ψυχὴ ἡμῶν· ὡς στρουθίον ἐῤῥύσθη ἐκ τῆς πα γίδος τῶν θηρευόντων· ἄλλα τε ὅσα ψυχή περιχα- ρὴς ἐπὶ Θεοῦ μεγαλοδωρεα φθέγγεται. Οὐκ ἤλθομεν βάλλειν (96) μάχαιραν, ἀλλ᾽ εἰρήνην. Οὐκ ἤλθομεν ἐπ' ἀτιμίᾳ τοῦ μεγάλου ποιμένος (97), τοῦ τῆς λαμ πρᾶς προκαθεζομένου πόλεως· τίμιον ίσμεν, κεφα λὴν γινώσκομεν, ἅγιον καλοῦμεν, καὶ ἀδικούμε- νοι (98) · μόνον ἔστω φιλότεκνος, καὶ πάσης προνοῶν Ἐκκλησίας. Προσθήκην ἱερέων ἐπραγματευσάμεθα, οὐχ ὑφαίρεσιν· αἱρετικῶν ἀνατροπὴν, οὐκ ὀρθοδόξων ἐλάττωσιν. Γ'. Τί φής, ὦ παῖ Δαθὰν (99) καὶ ᾿Αβειρών, καὶ Η ΧΧΧΙΙΙ, 33. & έζωσμένους. και, Γολιάθ. Γολιάδο λεῖν. ORATIO XII. IN CONSECRATIONE EULALII EPISCOPI.. et Manassis confessionem 7. Novam propter novum pastorem orationem accipite. Vocem, ob ea quæ cernimus miracula, gratias agentem, accipite. Parvi quidem ipsi sumus, et minimi inter filios Israel at nihil probibet, quominus parvi quoque affatim et copiose gratias agant. Deo sane perfectio- rem laudem perfectiores reddent: nos autem pro viribus hanc hodie offeremus. Quamobrem cantale. Domino canticum novum, quia mirabilia fecil *. Fluctibus jactabamur, bello premebamur, extrude- bamur, calamitates acerbitatesque multæ, partim urgebant, partim impendebant. Verum quis pro- cellam in aaram statuit, atque compressit? Quis confregit scutum, gladium et bellum to? Quis nos A et duo viduæ minuta ', et Publicani dejectionem, expulsos atque projectos suscepit? Nonne tu, Deus, C oni hac effecisti "1 ? Dominus fortis et polens, Do- minus polens in bello 15. II. Hic mare scidit. llic profugum populum deserto aluit, novam atque inauditam pluviam elar- gitus ; hic, ut petra fontis ritu scaturiret, fecit ; hic per arcanam et mysticam manuum figuram Ama- lecitarum copias fregit ac profligavit ". Hoc enim. sacerdotis manus in monte sublatæ, atque ad pre- calionem compositæ, potuerunt, quod multa homi- num millia perficere nequiverunt. Hic urbium mœ- nia et propugnacula sine bello ullo et certa - mine concussit ac dejecit ". Et, ut postrema com- memorem, hic superbum illum et arrogantem. Goliath, atque a gigantibus oriundum, adversus magnum Davidem pugnam inire ausumn, prostravit 1. Ac proinde omnes uno animo dicamus: Benedictus, Dominus qui non dedit nos in captionem dentibus eorum 16, et, Torrentem pertransivit anima nostra : quasi passer erepta est de laqueo venantium : alia- que omnia, quæ anima, ob Dei munificentiam in- genti laetitia perfusa proloquitur. Non venimus, uι gladium mittamus, sed ut pacem 1. Non venimus in magni illius pastoris contemptum et ignominiam, qui splendidæ civitati præsidet. Honorabilem sci- mus, caput agnoscimus, sanctum vocamus, tametsi injuria affecti. Tantum, indulgentem et humanum patrem filiis se præbeat, tolique Ecclesiæ sedulo prospiciat. Sacerdotes et præsules augere studui- mus, non subtrahere; hæreticos everterc, non orthodoxos imminuere D III. Quid ais, Fili Dathan et Abiron, et dux mi- * Luc. xx1, 2. * Luc. xviil, 15. ss Isa, xLV, 7. Psal. XXIII, 8. XVII, 49. Psal. cxxi. 6. * Paral. Psal. xcv, 1. " Psal. evi, 29. Psul. Lxxv. ** Exod. xiv, 21; xvi, 15; xvn, sqq. Josue vi, 16. 4. Reg ibid. 5, 7. is Luc. xii, 51. codicibus desunt, atque respuit Leuvenklaius; Bil- lius autem ea agnoscit, et quidem merito, cum in plerisque codd. legantur. tumn pastorem. Or. 1. In ed. etc. (94.) Sic duo Regg. et Or. 1. Editi Magnum, intelligi. injuria affectum a Basilio, quod eum Basilius Sa- simorum episcopum creasset: eadem in pluribus locis commemorat. gorius, ambiguum. Elias Antlymum esse putat; immerito quidem, ut in Mon., n. 2, declaratur. Bil- lius, quemdam episcopum Anthimo addictum. No. (88) Νεόκτιστον. Or. 1, νεώκιστον. (89) Νεοκτίστῳ ποιμένι. 4 Propter recens crea- (90) Κωλύει. Coisl. 1, κωλύσει. (91) Εξωσμένους. Sic tres Regg., duo Coisl. et (92) Ημᾶς. Sic duo Regg. et Comb. Editi, ὑμᾶς. (93) Απορρήτῳ. Coisl. 1 ἀποῤῥήτων εκστάσει (95) Our. Addidimus codicum auctoritate. (96) Βάλλειν. Tres Regg. Or. 1, et Combef. βα (97) Μεγάλου ποιμένος. Putamus hic e Basilium (98) 'Αδικούμενοι. Refert Gregorius • ideo se (99) ῾Ο παῖ Δαθαν, etc. Quem hic designet Gre

καὶ χεῖρας ἐπαφεὶς ἡμῖν, ὥσπερ ἐκεῖνοι τὰς γλώσ σας τῷ μεγάλῳ (1) θεράποντι ; Οὐκ ἔφριξας ; Οὐκ ἐν ετράπης; Οὐκ ἔῤῥευσάν σοι ταῦτα διανοουμένῳ κατὰ γῆς αἱ σάρκες ; Εἶτα τὰς χεῖρας ταύτας ἀνατείνεις τῷ Θεῷ; Εἶτα δῶρα προσάξεις; Εἶτα ὑπερεύξῃ λαοῦ; Φοβοῦμαι μή ποτε τοσοῦτον ἡ ῥομφαία τοῦ Θεοῦ κατιωθῇ (2), καὶ ηρεμήσειεν. Οὔτε τῷ ποιμένι τῷ σῷ μέγα τι ἐχαρίσω, καὶ σαυτὸν τὰ μέγιστα έζη- μίωσας, ἀλλοτριώσας (3) σεαυτὸν τῆς τοῦ Θεοῦ χά στρατηγὲ ἀσωφρύνιστε, ὁ κατὰ Μωϋσέως τολμήσας, Β ριτος. Δ΄. Νῦν δὲ, ὦ ποιμένων ἄριστε καὶ τελεώτατε, δεῦ ρό μοι καὶ τὸν σὸν ἀπολάμβανε λαὸν σὺν ἡμῖν τε καὶ πρὸ ἡμῶν, ὃν ἐνεχείρισέ σοι τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ὃν προσάγουσιν ἄγγελοι, ἂν ὁ βίος καὶ ὁ τρόπος ἐπί- στευσεν. Εἰ δὲ διὰ πειρασμῶν καὶ κωλυμάτων τὸν θρόνον κληρονομείς, μὴ θαυμάσης· οὐδὲν τῶν μεγά λων ἀδόκιμον, οὐδὲν ἀβασάνιστον. Επεται γὰρ φύσει τοῖς μὲν ταπεινοῖς τὸ ῥᾴδιον, τοῖς δὲ ὑψηλοῖς τὴ δύσ κτητον. Ηκουσας τοῦ εἰπόντος, "Οτι δεῖ ἡμᾶς διὰ πολλῶν θλίψεων εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν· εἰπὲ καὶ αὐτός· Διήλθομεν διὰ πυρὸς καὶ ὕδατος, καὶ ἐξήγαγες ἡμᾶς εἰς ἀναψυχήν. "Ω τοῦ θαύματος! Τὸ ἑσπέρας ηυλίσθη κλαυθμός, καὶ εἰς τὸ πρωΐ ἀγαλλίασις. Εα ληρεῖν τοὺς πολε- μοῦντας καὶ περιχάσκειν, ὡς κύνας ὑλακτοῦντας διακενῆς· ἡμεῖς δὲ μὴ πολεμώμεθα. Δίδασκε προσ- κυνεῖν Θεὸν τὸν Πατέρα, Θεὸν τὸν Υἱόν, Θεὸν τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, ἐν τρισὶν ὑποστάσεσιν, ἐν μιᾷ δύο ξῃ (4) τε καὶ λαμπρότητι. Τὸ ἀπολωλὸς ἐκζήτει· τὸ ἀσθενὲς ἐνίσχυε· τὸ ἰσχυρὸν φύλασσε. Τοσαύτην ἀπο αιτοῦμέν σε τὴν ἐν τοῖς πνευματικοῖς εὐδοκίμησιν, ὅσην ἐπὶ τῶν κοσμικῶν συνέγνωμεν. Τὴν μὲν οὖν τελεωτέραν ὅπλισιν δέχοιο (5) παρὰ τῶν μειζόνων στρατηγῶν, δι' ἧς δυνήσῃ τὰ βέλη τοῦ πονηροῦ τὰ πεπυρωμένα σβέσαι, καὶ παραστῆσαι τῷ Κυρίῳ λαὸν περιούσιον, ἔθνος ἅγιον, βασίλειον ἱεράτευμα, ἐν Χριστῷ Ἰησοῦ τῷ Κυρίῳ ἡμῶν (6), ᾧ ἡ δόξα (7) εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. τῷ Περὶ πτωχοτροφίας, S. GREGORII THEOLOGI litaris contumax, qui adversus Moysem insurgere A ausus es s', qui manus in nos, quemadmodum illi linguas in magnum illum Dei servum, immisisti ? Non cohorruisti? Non pudore suffusus es? Non hæc animo agitanti carnes in terram collapsæ sunt? Et postea nanus has sursum ad Deum tendes ? Postea dona offeres? Postea orationes pro populo fundes ? Vereor equidem ne Dei gladius tamdiu rubiginem contrahat, et conquiescal. Nec a pastore tuo ingen- tem aliquam gratiam iniisti, et te ipsum maximo detrimento mulctasti, te ipsum videlicet a Dei gra- tia extraneum reddens. IV. Ac nunc, o pastorum optime et praestantis- sime, adesdum, ac nobiscum, imo ante nos populum tuum accipe, quem Spiritus sanctus tibi commisit, quem angeli offerunt, quem et vita, et morum pro bitas, fidei tuæ credidit. Quod si per tentationes et impedimenta throni hæreditatem consequeris, non est cur tibi hoc mirum videri debeat. Nulla res magna probationis et anxietatis est expers. Natura enim ita comparatum est, ut res humiles et abjectæ facili negotio parentur, res autem sublimes et ex- celsa, non nisi summo studio et difficultate. Audisti Paulum dicentem: Oportere nos per multas tribulationes introire in regnum cœlorum ". Dic ipse quoque : Transivinus per ignem et aquam, el eduxisti nos in refrigerium 31. O insigne miraculum : Ad vesperam demoratus est fletus, et ad matutinum lætitia ". Sine eos, qui bellam gerunt, nugari atque ineptire, ac diducto rictu hiare, ut canes frustra oblatrantes: nos autein ne bello vexemur. Doce adorare Deum Patremn, Deum Filium, Deum Spiri- tum sanctum, in tribus personis, in una gloria et splendore. Quod periit, exquire: quod infirmum est, corrobora : quod firmum est, serva ". Tantam a te in spiritualibus rebus laudem nominisque gloriam efflagitamus, quantam in terrenis negotiis cognovi- vimus. Perfectiorem armaturam a majoribus du- cibus accipies, per quam poteris ignita diaboli tela exstinguere ", ac sistere Domino plebem peculia- rem, gentem sanctam, regale sacerdotium ", in Christo Jesu Domino nostro, cui gloria in sæcula sæ- culorum. Amen. C Num. XVI, 1. Act. XIV, 21. si Psal. LXV, Petr. 11, 9. 12. VI, 16. vus operum S. Basilii editor, in ejus Vita tom. III, D c. 24, n. 5. p. 116, probabilius certe, presbyterum quemdam Tyanensei, qui contra Basilium pugna- verat, et in ipsum etiam Gregorium injecerat ma- mus, ut ab Anthimo gratiam iniret. Huic Dei gla- dium imprecari videtur Theologus, ut in hac vita, inquit Elias, audaciæ suæ poenas luens, æternis suppliciis eximatur. » in ed. Psal. xxix, 6. * Ezech. XXXIV, 4. Ephics. primum legerat et reddiderat, deorsum Dei gla. alius propendeat. editis. imperium.> MONITUM IN ORATIONEM XIV. lum : De alendis pauperibus; prætulimus tamen cum Hieronymo (8), (1) Τῷ μεγάλῳ. Sic tres Regg. et Or. 1. Deest (2) Κατιωθῇ. Rectius quam κάτω θῇ, ut Billius (3) Αλλοτριώσας. • Dei gratia te excludens. (4) Ἐν μια δόξῃ. . In una majestate. (5) Δέχοιο. « Accipito. » (6) Ημῶν. Sic in pluribus codd. Deest in (7) Δόξα. Addunt nonnulli, καὶ τὸ κράτος, « el 1. Quamvis in plerisque manu exaratis codicibus, hæc oratio istum præ se ferat titu- (8) Hier. De script. ecci., ed. Bas. 1529, pag. 149.