Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) + khazarzar (second witness) — PG column chips mark the printed columns.
PG 95:9ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ. α. Περὶ μὲν τῆς ἁγίας Τριάδος τῆς ὁμοουσίου, ζωοποιοῦ, μίαν φύσιν ὁμολόγει, μίαν θέλησιν, μίαν ἐνέργειαν, μίαν δύναμίν τε καὶ ἐξουσίαν, καὶ κυριότητα, ὅτι καὶ μία θεότης τρεῖς ὑποστάσεις, ἤτοι τρία πρόσωπα, φυλασσομένης ἑκάστῳ προσώπῳ τῆς ἰδιότητος. Ἐπὶ δὲ τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας τοῦ ἑνὸς τῆς ἁγίας Τριάδος, ἤτοι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ δύο φύσεις, θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος, δύο θελήσεις ὡσαύτως καὶ ἐνεργείας, μίαν ὑπόστασιν, ἤγουν ἓν πρόσωπον, ὅτι εἷς καὶ αὐτός ἐστιν, ὁ πρὸ τῶν αἰώνων γεννηθεὶς ἀῤῥεύστως καὶ ἀσωμάτως, καὶ ἐπ’ ἐσχάτων τῶν χρόνων ἐκ τῆς ἁγίας ἀειπαρθένου Μαρίας τῆς Θεοτόκου κυηθεὶς ἀῤῥήτως καὶ ἀῤῥυπώτως· ὅλος ἄνθρωπος ὁ αὐτὸς καὶ Θεὸς, ἐν μιᾷ ὑποστάσει γνωριζόμενος ἀπαθὴς θεότητι, καὶ παθητὸς τῷ προσλήμματι· σῶα μετὰ τόκον φυλάξας δηλαδὴ τῆς παρθενίας τὰ σήμαντρα, τουτέστι τὰς σφραγίδας. Ἐρώτ. Διὰ τί ὁ Υἱὸς ἐνηνθρώπησε, καὶ οὐχ ὁ Πατὴρ, οὐδὲ τὸ Πνεῦμα; καὶ τί ἐνανθρωπήσας κατώρθωσε; Ἀπόκρ. Πατὴρ ὁ Πατὴρ, καὶ οὐχ Υἱός. Υἱὸς ὁ Υἱὸς, καὶ οὐ Πατήρ·
474 ADMONΙΤΙΟ.
Joannes Vegelinus Augustanus opusculum, quod subjungo, De sancta Trinitate, Joannis
Damasceni nomine inscriptum, Augustæ Vindelicorum cum Cycillianis quibusdam et Damascenicis, Græce et Latine adjectis adnotationibus edidit anno 1611. Hujus initium perinde
Damasceno nostro attributum reperi in codicibus mss. Reg. 2909, et Colb. 6044, cum titulo
Περὶ τῆς ἁγίας Τριάδος, De sancta Trinitate, quem operi toti præmittendum existimavi; quia
in primis est de hoe mysterio, quamlibet nonnulla passim de incarnatione interjecerit. Mihi
dubium non est quin genuinus lucubrationis hujus parens sit Joannes Damascenus, aut saltem ex genuinis ejus libris excerpta sit. Vegelini translationem paucis in locis mutavi, ejusque notas una edendas censuí.
ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ
а
ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ.
DE SANCTA TRINITATE.
α. Περὶ μὲν τῆς ἁγίας Τριάδος τῆς ὁμοουσίου, ζωοποιού, μίαν φύσιν ὁμολόγει, μίαν θέλησιν, μίαν
ἐνέργειαν, μίαν δύναμίν τε καὶ ἐξουσίαν, καὶ κα
ριότητα, ὅτι καὶ μία θέοτης τρεῖς ὑποστάσεις, ἔτος
τρία πρόσωπα, φυλασσομένης ἑκάστῳ προσώπῳ τῆς
ἰδιότητος. Ἐπὶ δὲ τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας τοῦ ἑνὸς
τῆς ἁγίας Τριάδος, ἤτοι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ
Χριστοῦ δύο φύσεις, θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος,
δύο θελήσεις ὡσαύτως καὶ ἐνεργείας, μίαν ὑπόρτα
σιν, ήγουν ἐν πρόσωπον, ὅτι εἷς καὶ αὐτός ἐστιν, ὁ
πρὸ τῶν αἰώνων γεννηθεὶς ἀῤῥεύστως καὶ ἀσωμάτ
τως, καὶ ἐπ' ἐσχάτων τῶν χρόνων ἐκ τῆς ἁγίας
ἀειπαρθένου Μαρίας τῆς Θεοτόκου κυηθεὶς ἀῤῥήτως
καὶ ἀῤῥυπώτως· ὅλος ἄνθρωπος ὁ αὐτὸς καὶ Θεὸς,
ἐν μιᾷ ὑποστάσει γνωριζόμενος ἀπαθὴς θεότητι, καὶ
παθητὸς τῷ προσλήμματι· σῶα μετὰ τόκον φυλάξας
δηλαδὴ τῆς παρθενίας τὰ σήμαντρα, τουτέστι τάς
1. Ιμ sancta quidem Trinitate consubstantiali
et vivifica umam naturam, unam voluntatem, unam
actionem, unam et virtutem et potentiam et dominationem profitere: quia etiam maa.est deitas, tres
hypostases, sive tres persona; ut eua cuique per
sonæ proprietas custodiatur. In unius autem ex
Trinitate, hoc eat Domini nostri Jesu Christi, dis
pensatione cum carne, duas naturas dekatis et
μιμούμενο, duas voluntates itidem et actiones
sed unam lypostasin sive personam [confitere], quia
unus ot idem est, qui ante sæcula ex Patre sine
luxu et sine corpore genius; et postremnis temparibus ex sancta semperque virgine Maria Deipara,
inenarrabiliter, let citra inquinationem conceptus
est idem totus homo et Deus, qui in una persona
agnoscitur Deilale impassibilis et passibilis assumpta natura: qui salvas post partum virgiVARIE LECTIONES,
• Vegelin. habet περὶ αὐτοῦ, de eodem, mysterio scilicet Trinitatis.
JOAN. VEGELINI NOTÆ.
In sancta quidem Trinitate, elc. Vide etiam
Damascenum lib. ut Orth. fd., c. 5 toto, ubi hoc
ipsum docet in Trinitate unam naturam, sed tres
hypostases vicissim autem in Christo incarnato
duas naturas et unam personam exsistere. Hinc
etiain Leontius Byzantinus lib. De sectis, actione 1ª
sub finem, p. 400: Καὶ ἔστι τὸ ἀνθρωπήσεως δόγμα
ἀντίστροφον τῷ περὶ τῆς Θεολογίας, ὡς φησιν ὁ
θείος Γρηγόριος. Ἐκεῖ μὲν γὰρ τὸ ἓν παρέχομεν τῇ
φύσει τὸ δὲ διάφορον ταῖς ὑποστάσεσιν. Ενταῦθα δὲ
PATROL. GR XCV.
ἐκ τοῦ ἐναντίου, τὸ μὲν ἔν, τῇ ὑποστάσει· τὸ δὲ διά
φορον ταῖς φύσεσιν.
Deitate impassibilis. Vide etiam Damascenum,
lib. in, cap. 26, quod totum est de passione corpo.
ris et impassibili divinitate illius.
Qui salvas post partum, etc. Sic Damascenus,
lib. iv, cap. 15, Ὥσπερ (ὁ Δημιουργός) συλληφθείς
παρθένον τὴν συλλαβούσαν ετήρησεν· οὕτω καὶ
τεχθεὶς τὴν αὐτῆς παρθενίαν ἐφύλαξεν άτρωτον, μόνος
διελθὼν δι' αὐτῆς καὶ κεκλεισμένην τηρήσας. (και
PG 95:11Πνεῦμα ἅγιον τὸ Πνεῦμα, καὶ οὐ Πατὴρ, οὐδὲ Υἱός· ἡ γὰρ ἰδιότης ἀκίνητος. Ἢ πῶς ἂν ἰδιότης, κινουμένη, ἢ μεταπίπτουσα; Διὰ τοῦτο ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ Υἱὸς γίνεται ἀνθρώπου, ὁ σαρκωθεὶς ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, καὶ οὐκ ἐξέστη τῆς ὑϊκῆς ἰδιότητος. Ἐνηνθρώπησε δὲ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἵν’ ἐφ’ ᾧπερ ἐποίησεν τὸν ἄνθρωπον, πάλιν αὐτῷ χαρίσηται ἀθανασίαν, καὶ αἰώνιον ζωὴν εἰς ἀπόλαυσιν τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. Ἀμήν· γένοιτο, γένοιτο. β. Πατὴρ καὶ Υἱὸς, οὐ δύο ἄναρχα, ἀλλὰ ἀμεσίτευτα· μίξις φθορὰν ἐργάζεται, καὶ οὕτω μίγνυται, ὡς τὸ ὕδωρ καὶ ὁ οἶνος· ἕνωσις, ὅταν συνάφειά τις γένηται, μὴ ἐλαττουμένου ἑτέρου, μηδὲ φθειρομένου, ἀλλὰ μένοντος ἐν ᾧ ἐστιν· ὡς ἡ ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς, ὁ Θεὸς Λόγος τέλειος, καὶ ἄνθρωπος τέλειος, ἥνωται μὲν, οὐ συγκέχυται δέ.
ท
nitatis scilicet, notas, hoc est signacula conserva- σφραγίδας. Ερώτ. Διὰ τί ὁ Υἱὸς ἐνηνθρώπησε,
vit. Quæst. Qua de causa Filius homo factus
est non Pater, nec Spiritus; et quid homo factus effecit? Resy. Pater est Pater, non Filius:
Filius est Filius, et non Pater: Spiritus sanctus est Spiritus, et non Pater, 475 nec Filius.
Proprietas enim dimoveri non potest: aut quomodo
esset proprietas, si dimoveretur, vel recideret? Eapropter Filius Dei etiam Filius hominis fit, qui ex
sancta Virgine incarnatus est, nec tamen a filiali
proprictate discessit. Homo autem factus est Filius
Dei ut ad quod fecit hominem, hoc rursus ei
concederet, immortalitatem et vitam æternam ad
æternis bonis perfruendumn. Ainen: fat, fiat.
καὶ οὐχ ὁ Πατήρ, οὐδὲ τὸ Πνεῦμα; καὶ τί ἐνανθρωπήσας κατώρθωσε; Απόκρ. Πατὴρ ὁ Πατήρ, καὶ
οὐχ Υἱός. Υἱὸς ὁ Υἱὸς, καὶ οὐ Πατήρ· Πνεῦμα ἅγιον
τὸ Πνεῦμα, καὶ οὐ Πατήρ, οὐδὲ Υἱός· ἡ γὰρ ἰδιότης ἀκίνητο;. "Η πῶς ἂν ἰδιότης, κινουμένη, ἢ μετ
ταπίπτουσα; Διὰ τοῦτο ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ Υἱὸς
γίνεται ἀνθρώπου, ὁ σαρκωθεὶς ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, καὶ οὐκ ἐξέστη τῆς ὑϊκῆς ἰδιότητος. Ενην
θρώπησε δὲ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἵν ἐφ᾽ ᾧπερ ἐποίησεν
τὸν ἄνθρωπον, πάλιν αὐτῷ χαρίσηται ἀθανασίαν,
καὶ αἰώνιον ζωὴν εἰς ἀπόλαυσιν τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. Ἀμήν· γένοιτο, γένοιτο.
β'. Πατὴρ καὶ Υἱός, οὐ δύο ἄναρχα, ἀλλὰ ἀμεσί2. Pater et Filius non sunt duo principii expertia sed sine medio conjunctissima. Mistio cor- τευτα· μίξις φθορὰν ἐργάζεται, καὶ οὕτω μίγνυται,
ruptionem operatur, et sic miscetur, ut aqua et
vinum. Unio est, quando conjunctio quædam fit,
ut non minuatur, neque corrumpatur alterum, sed
ut maneat in quo est: ut corpus et anima. Sic
eliam Christus Deus Verbum perfectum, et hono
perfectus; unitus quidem est, non tamen confusus.
Unus Deus, Pater Verbi viventis, sapientiæ subsistentis et virtutis et characteris æterni, perfectus
perfecti genitor, Pater Filii unigeniti. Et unus Dominus, solus ex solo, Deus, et Dei, character el
imago divinitatis, Verbum elicas, sapientia quæ
constitulas res universas continet, et virtus quæ
omnem creaturam condidit: Filius verus veri Patris, invisibilis ex invisibili, incorruptibilis ex incorruptibili, et immortalis ex immortali, et æternus ex
æterno. Et unus Spiritus sanctus, qui ex Deo habet
exsistentiam et per Filium splenduit, videlicet hominibus: image Filii perfecta et vita, viventium causa, fons sanctus, sanctitas, sanctifcationis suppeditator: in quo manifestus redditur Pater, qui est
super omnia et in omnibus, et Deus Filius, qui est
per omnia; Trinitas perfecta, gloria el seternitate et
ὡς τὸ ὕδωρ καὶ ὁ οἶνος· ἕνωσις, ὅταν συνάφειά τις
γένηται, μὴ ἐλαττουμένου ἑτέρου, μηδὲ φθειρομένου,
ἀλλὰ μένοντος ἐν ᾧ ἐστίν· ὡς ἡ ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα·
οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς, ὁ Θεὸς Λόγος τέλειος, καὶ ἄν·
θρωπος τέλειος, ἤνωται μὲν, οὐ συγκέχυται δέ. Εἷς
Θεός, Πατὴρ Λόγου ζῶντος, σοφίας ὑφεστώσης καὶ
δυνάμεως καὶ χαρακτῆρος ἀϊδίου, τέλειος τελείου
γεννήτωρ, Πατήρ Υἱοῦ μονογενοῦς, καὶ εἷς Κύριος,
μόνος ἐκ μόνου, Θεὸς ἐκ Θεοῦ, χαρακτὴρ καὶ εἰκὼν
τῆς θεότητος, Λόγος ἐνεργός, σοφία τῆς τῶν ὅλων
στάσεως περιεκτική, καὶ δύναμις τῆς ὅλης κτίσεως
ποιητικὴ, Υἱὸς ἀληθινὸς ἀληθινοῦ Πατρὸς, ἀόρατος
ἀοράτου, καὶ ἄφθαρτος ἀφθάρτου, καὶ ἀθάνατος
ἀθανάτου, καὶ ἀΐδιος ἀϊδίου· καὶ ἐν Πνεῦμα ἅγιον,
ἐκ Θεοῦ τὴν ὕπαρξιν ἔχον, καὶ διὰ Υἱοῦ πεφηνός,
δηλαδὴ τοῖς ἀνθρώποις. Εἰκὼν τοῦ Υἱοῦ τελεία καὶ
ζωή, ζώντων αἰτία, πηγὴ ἁγία, ἁγιότης, ἁγιασμοῦ
χορηγός, ἐν ᾧ φανεροῦται Θεὸς ὁ Πατὴρ, ὁ ἐπὶ
πάντων καὶ ἐν πᾶσι· καὶ Θεὸς ὁ Υἱὸς, ὁ διὰ πάντων·
Τριὰς τελεία, δόξῃ καὶ ἀϊδιότητι καὶ βασιλείᾳ, μὴ
μεριζομένη, μηδὲ ἀπαλλοτριουμένη. Οὔτε οὖν κτι
στόν τι, ἢ δοῦλον ἐν Τριάδι, οὔτε ἐπείσακτον, ὡς
JOAN. VEGELINI
admodum (omnium conditor) cum conceptus est virginem concipientem servavit; sic et natus virginitatem
illius servavit illæsam: solus transivit per eam, et
clausam servavit ipsam. Et paulo post: Οὐ γὰρ ἀδύ
νατος ἦν καὶ διὰ τῆς πύλης διελθεῖν, καὶ ταύτης μὴ
παραβλάψαι τὰ σήμαντρα. Non impossibile illi erat
per clausam portam transire et illius non lædere signacula. Vide Ignat. Ep. ad Heronem 1, 53; Athanas. tom. 111; Nazianz. oral. 42; Basil. tom. I; Cyrill. De Trinit.; imo Damascenus ipse.
Qua de causa Filius homo est. Vide de hac
quæst. Aug. sermone 3, De temp. ubi pulchre eam
explicat.
Homo facius est Filius Dei. Vide Damasc.
lib. aut, c. 1, ubi ostendit quomodo in divina dispensatione demonstrata sit simul et bonitas, et sapientia, et justitia, et potentia Dei. Item, c. 12
contra Nestorianos.
Pater et Filius non sunt duo principii expertia. Hoc mihi ideo dicere videtur, quia Filius non
est sine principio, nempe Patre. Unde idem Dumasc. Dialogo contra Manich. p. 255: Εἰ καὶ τρεῖς
ὑποστάσεις λέγω, ἀλλὰ μίαν ἀρχὴν φημι· ἀρχὴ γὰρ δ
Πατὴρ Υἱοῦ καὶ Πνεύματος, οὐ κατὰ χρόνον, ἀλλὰ
NOTÆ.
κατ' αἰτίαν. Ηuc est: Quanquam tres hypostases
dico, tamen unum esse principium aio. Pater enim
Filii Spiritusque principium, non ratione temporis,
sed cause. Quæ ille. Nihilominus tamen et ipse
Filius principium est, non tantum creaturarum,
sed etiam Spiritus sancti respectu. Unde Cyrillus,
lib. vut in Juan. c. xxiv, super verba: Principium
qui et loquor vobis, scribit: Ipsum vero Dei Filium
eliam principium dici, præsens Evangelii locus aperlissime testatur: non tamen idcirco contendas duo
esse principia, Patrem et Filium, sed unicum principium, quemadmodum et Pater est Deus, et Filius
est Deus; non tamen duo dii, sed unus est Deus.
Unus Deus Pater. Sunt hæc per versus sequentes omnes usque ad οὔτε οὖν, nec igitur, desumpta ex confessione S. Greg. Neocasariensis,
quæ inter opera ejus anno 1604 a Gerardo Vossio
edita reperitur, p. 11, et non ita dudum etiam a
nobis cum alia quadam ejusdem Gregorii hactenus
inedita Theologia Cyrillo de Trinitate subjecta
fuit. [Liber iste de Trinitate Cyrilli non est, sed
Damasceni, pars nimirum sat ampla libri De Ade
orthodoxa.
Εἷς Θεὸς, Πατὴρ Λόγου ζῶντος, σοφίας ὑφεστώσης καὶ δυνάμεως καὶ χαρακτῆρος ἀϊδίου, τέλειος τελείου γεννήτωρ, Πατὴρ Υἱοῦ μονογενοῦς, καὶ εἷς Κύριος, μόνος ἐκ μόνου, Θεὸς ἐκ Θεοῦ, χαρακτὴρ καὶ εἰκὼν τῆς θεότητος, Λόγος ἐνεργὸς, σοφία τῆς τῶν ὅλων στάσεως περιεκτικὴ, καὶ δύναμις τῆς ὅλης κτίσεως ποιητικὴ, Υἱὸς ἀληθινὸς ἀληθινοῦ Πατρὸς, ἀόρατος ἀοράτου, καὶ ἄφθαρτος ἀφθάρτου, καὶ ἀθάνατος ἀθανάτου, καὶ ἀί̈διος ἀϊδίου· καὶ ἓν Πνεῦμα ἅγιον, ἐκ Θεοῦ τὴν ὕπαρξιν ἔχον, καὶ διὰ Υἱοῦ πεφηνὸς, δηλαδὴ τοῖς ἀνθρώποις. Εἰκὼν τοῦ Υἱοῦ τελεία καὶ ζωὴ, ζώντων αἰτία, πηγὴ ἁγία, ἁγιότης, ἁγιασμοῦ χορηγὸς, ἐν ᾧ φανεροῦται Θεὸς ὁ Πατὴρ, ὁ ἐπὶ πάντων καὶ ἐν πᾶσι· καὶ Θεὸς ὁ Υἱὸς, ὁ διὰ πάντων· Τριὰς τελεία, δόξῃ καὶ ἀϊδιότητι καὶ βασιλείᾳ, μὴ μεριζομένη, μηδὲ ἀπαλλοτριουμένη. Οὔτε οὖν κτιστόν τι, ἢ δοῦλον ἐν Τριάδι, οὔτε ἐπείσακτον, ὡς πρότερον μὲν οὐχ ὑπάρχον, ὕστερον δ’ ἐπεισελθόν. Οὔτε γὰρ ἐνέλιπέ ποτε Υἱὸς Πατρὶ, οὔτε Υἱῷ Πνεῦμα· ἀλλ’ ἄτρεπτος καὶ ἀναλλοίωτος ἡ αὐτὴ Τριὰς ἀεί. Οὕτως γὰρ ἡμεῖς πιστεύομεν τὴν μακαρίαν καὶ ζωοποιὸν καὶ ἀδιαίρετον ἁγίαν Τριάδα.
ท
nitatis scilicet, notas, hoc est signacula conserva- σφραγίδας. Ερώτ. Διὰ τί ὁ Υἱὸς ἐνηνθρώπησε,
vit. Quæst. Qua de causa Filius homo factus
est non Pater, nec Spiritus; et quid homo factus effecit? Resy. Pater est Pater, non Filius:
Filius est Filius, et non Pater: Spiritus sanctus est Spiritus, et non Pater, 475 nec Filius.
Proprietas enim dimoveri non potest: aut quomodo
esset proprietas, si dimoveretur, vel recideret? Eapropter Filius Dei etiam Filius hominis fit, qui ex
sancta Virgine incarnatus est, nec tamen a filiali
proprictate discessit. Homo autem factus est Filius
Dei ut ad quod fecit hominem, hoc rursus ei
concederet, immortalitatem et vitam æternam ad
æternis bonis perfruendumn. Ainen: fat, fiat.
καὶ οὐχ ὁ Πατήρ, οὐδὲ τὸ Πνεῦμα; καὶ τί ἐνανθρωπήσας κατώρθωσε; Απόκρ. Πατὴρ ὁ Πατήρ, καὶ
οὐχ Υἱός. Υἱὸς ὁ Υἱὸς, καὶ οὐ Πατήρ· Πνεῦμα ἅγιον
τὸ Πνεῦμα, καὶ οὐ Πατήρ, οὐδὲ Υἱός· ἡ γὰρ ἰδιότης ἀκίνητο;. "Η πῶς ἂν ἰδιότης, κινουμένη, ἢ μετ
ταπίπτουσα; Διὰ τοῦτο ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ Υἱὸς
γίνεται ἀνθρώπου, ὁ σαρκωθεὶς ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, καὶ οὐκ ἐξέστη τῆς ὑϊκῆς ἰδιότητος. Ενην
θρώπησε δὲ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἵν ἐφ᾽ ᾧπερ ἐποίησεν
τὸν ἄνθρωπον, πάλιν αὐτῷ χαρίσηται ἀθανασίαν,
καὶ αἰώνιον ζωὴν εἰς ἀπόλαυσιν τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. Ἀμήν· γένοιτο, γένοιτο.
β'. Πατὴρ καὶ Υἱός, οὐ δύο ἄναρχα, ἀλλὰ ἀμεσί2. Pater et Filius non sunt duo principii expertia sed sine medio conjunctissima. Mistio cor- τευτα· μίξις φθορὰν ἐργάζεται, καὶ οὕτω μίγνυται,
ruptionem operatur, et sic miscetur, ut aqua et
vinum. Unio est, quando conjunctio quædam fit,
ut non minuatur, neque corrumpatur alterum, sed
ut maneat in quo est: ut corpus et anima. Sic
eliam Christus Deus Verbum perfectum, et hono
perfectus; unitus quidem est, non tamen confusus.
Unus Deus, Pater Verbi viventis, sapientiæ subsistentis et virtutis et characteris æterni, perfectus
perfecti genitor, Pater Filii unigeniti. Et unus Dominus, solus ex solo, Deus, et Dei, character el
imago divinitatis, Verbum elicas, sapientia quæ
constitulas res universas continet, et virtus quæ
omnem creaturam condidit: Filius verus veri Patris, invisibilis ex invisibili, incorruptibilis ex incorruptibili, et immortalis ex immortali, et æternus ex
æterno. Et unus Spiritus sanctus, qui ex Deo habet
exsistentiam et per Filium splenduit, videlicet hominibus: image Filii perfecta et vita, viventium causa, fons sanctus, sanctitas, sanctifcationis suppeditator: in quo manifestus redditur Pater, qui est
super omnia et in omnibus, et Deus Filius, qui est
per omnia; Trinitas perfecta, gloria el seternitate et
ὡς τὸ ὕδωρ καὶ ὁ οἶνος· ἕνωσις, ὅταν συνάφειά τις
γένηται, μὴ ἐλαττουμένου ἑτέρου, μηδὲ φθειρομένου,
ἀλλὰ μένοντος ἐν ᾧ ἐστίν· ὡς ἡ ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα·
οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς, ὁ Θεὸς Λόγος τέλειος, καὶ ἄν·
θρωπος τέλειος, ἤνωται μὲν, οὐ συγκέχυται δέ. Εἷς
Θεός, Πατὴρ Λόγου ζῶντος, σοφίας ὑφεστώσης καὶ
δυνάμεως καὶ χαρακτῆρος ἀϊδίου, τέλειος τελείου
γεννήτωρ, Πατήρ Υἱοῦ μονογενοῦς, καὶ εἷς Κύριος,
μόνος ἐκ μόνου, Θεὸς ἐκ Θεοῦ, χαρακτὴρ καὶ εἰκὼν
τῆς θεότητος, Λόγος ἐνεργός, σοφία τῆς τῶν ὅλων
στάσεως περιεκτική, καὶ δύναμις τῆς ὅλης κτίσεως
ποιητικὴ, Υἱὸς ἀληθινὸς ἀληθινοῦ Πατρὸς, ἀόρατος
ἀοράτου, καὶ ἄφθαρτος ἀφθάρτου, καὶ ἀθάνατος
ἀθανάτου, καὶ ἀΐδιος ἀϊδίου· καὶ ἐν Πνεῦμα ἅγιον,
ἐκ Θεοῦ τὴν ὕπαρξιν ἔχον, καὶ διὰ Υἱοῦ πεφηνός,
δηλαδὴ τοῖς ἀνθρώποις. Εἰκὼν τοῦ Υἱοῦ τελεία καὶ
ζωή, ζώντων αἰτία, πηγὴ ἁγία, ἁγιότης, ἁγιασμοῦ
χορηγός, ἐν ᾧ φανεροῦται Θεὸς ὁ Πατὴρ, ὁ ἐπὶ
πάντων καὶ ἐν πᾶσι· καὶ Θεὸς ὁ Υἱὸς, ὁ διὰ πάντων·
Τριὰς τελεία, δόξῃ καὶ ἀϊδιότητι καὶ βασιλείᾳ, μὴ
μεριζομένη, μηδὲ ἀπαλλοτριουμένη. Οὔτε οὖν κτι
στόν τι, ἢ δοῦλον ἐν Τριάδι, οὔτε ἐπείσακτον, ὡς
JOAN. VEGELINI
admodum (omnium conditor) cum conceptus est virginem concipientem servavit; sic et natus virginitatem
illius servavit illæsam: solus transivit per eam, et
clausam servavit ipsam. Et paulo post: Οὐ γὰρ ἀδύ
νατος ἦν καὶ διὰ τῆς πύλης διελθεῖν, καὶ ταύτης μὴ
παραβλάψαι τὰ σήμαντρα. Non impossibile illi erat
per clausam portam transire et illius non lædere signacula. Vide Ignat. Ep. ad Heronem 1, 53; Athanas. tom. 111; Nazianz. oral. 42; Basil. tom. I; Cyrill. De Trinit.; imo Damascenus ipse.
Qua de causa Filius homo est. Vide de hac
quæst. Aug. sermone 3, De temp. ubi pulchre eam
explicat.
Homo facius est Filius Dei. Vide Damasc.
lib. aut, c. 1, ubi ostendit quomodo in divina dispensatione demonstrata sit simul et bonitas, et sapientia, et justitia, et potentia Dei. Item, c. 12
contra Nestorianos.
Pater et Filius non sunt duo principii expertia. Hoc mihi ideo dicere videtur, quia Filius non
est sine principio, nempe Patre. Unde idem Dumasc. Dialogo contra Manich. p. 255: Εἰ καὶ τρεῖς
ὑποστάσεις λέγω, ἀλλὰ μίαν ἀρχὴν φημι· ἀρχὴ γὰρ δ
Πατὴρ Υἱοῦ καὶ Πνεύματος, οὐ κατὰ χρόνον, ἀλλὰ
NOTÆ.
κατ' αἰτίαν. Ηuc est: Quanquam tres hypostases
dico, tamen unum esse principium aio. Pater enim
Filii Spiritusque principium, non ratione temporis,
sed cause. Quæ ille. Nihilominus tamen et ipse
Filius principium est, non tantum creaturarum,
sed etiam Spiritus sancti respectu. Unde Cyrillus,
lib. vut in Juan. c. xxiv, super verba: Principium
qui et loquor vobis, scribit: Ipsum vero Dei Filium
eliam principium dici, præsens Evangelii locus aperlissime testatur: non tamen idcirco contendas duo
esse principia, Patrem et Filium, sed unicum principium, quemadmodum et Pater est Deus, et Filius
est Deus; non tamen duo dii, sed unus est Deus.
Unus Deus Pater. Sunt hæc per versus sequentes omnes usque ad οὔτε οὖν, nec igitur, desumpta ex confessione S. Greg. Neocasariensis,
quæ inter opera ejus anno 1604 a Gerardo Vossio
edita reperitur, p. 11, et non ita dudum etiam a
nobis cum alia quadam ejusdem Gregorii hactenus
inedita Theologia Cyrillo de Trinitate subjecta
fuit. [Liber iste de Trinitate Cyrilli non est, sed
Damasceni, pars nimirum sat ampla libri De Ade
orthodoxa.
PG 95:13Πατὴρ, Υἱὸς, καὶ Πνεῦμα ἅγιον, τρία πρόσωπα, μία εἰκών· τρεῖς χαρακτῆρες, μία ἐκτύπωσις· τρεῖς ὑποστάσεις, μία θεότης· τρία ἰδιώματα, μία οὐσία· τρεῖς ἐνέργειαι, μία χάρις· τρεῖς ὑπάρξεις, μία ἰσότης· τρεῖς ἐπιγνώσεις, μία δόξα· τρία ὀνόματα, μία ὁμολογία· τρεῖς ὁμολογίαι, μία πίστις. Θεός ἐστιν, ἀί̈διος οὐσία καὶ ἀπαράλλακτος, δημιουργικὴ τῶν ὄντων. Θεός ἐστι φῶς ἀκρότατον καὶ ἀπρόσιτον, οὔτε νῷ καταληπτὸν, οὔτε λόγῳ ῥητόν. γ. Ἐρώτ. Ὁσαχῶς ὁ Θεός; Ἀπόκρ. Θεὸς ὁ Πατήρ· Θεὸς ὁ Υἱός· Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἡ μακαρία φύσις, ἡ ἄφθονος ἀγαθότης· τὸ ἀγαπητὸν πᾶσι τοῖς τοῦ λόγου μετειληφόσι, τὸ πολυπόθητον κάλλος, ἡ ἀρχὴ τῶν ὄντων, ἡ πηγὴ τῆς ζωῆς, ἡ ἀπρόσιτος σοφία, ἡ ἄτρεπτος φύσις, ἡ ἀνενόχλητος ζωὴ, ἡ ἄλυπος διαγωγὴ, περὶ ἣν οὐκ ἔστιν ἀλλοίωσις, ἧς οὐχ ἅπτεται μεταβολή· ἡ βρύουσα πηγὴ, ἡ ἄφθονος χάρις, ὁ ἀδαπάνητος θησαυρός. δ· Ὁμολογοῦμεν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν μονογενῆ Υἱὸν καὶ Λόγον τοῦ Πατρὸς, φῶς ἐκ φωτὸς, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, σαρκωθῆναί τε καὶ ἐνανθρωπῆσαι ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας.
DE S. TRINITATE.
πρότερον μὲν οὐχ ὑπάρχον, ὕστερον δ' ἐπεισελθόν. regno: quæ non dividitur, ace abalienatur. Nee
οὔτε γὰρ ἐνέλιπέ ποτε Υιός Πατρί, οὔτε Υἱῷ
Πνεῦμα· ἀλλ᾽ ἄτρεπτος καὶ ἀναλλοίωτος ἡ αὐτὴ
Τριὰς ἀεί. Οὕτως γὰρ ἡμεῖς πιστεύομεν τὴν μακαρίαν καὶ ζωοποιὸν καὶ ἀδιαίρετον ἁγίαν Τριάδα. Πατὴρ, Υἱὸς, καὶ Πνεῦμα ἅγιον, τρία πρόσωπα, μία
εἰκών· τρεῖς χαρακτῆρες, μία ἐκτύπωσις· τρεῖς
ὑποστάσεις, μία θεότης· τρία ιδιώματα, μία ουσία -
τρεῖς ἐνέργειαι, μία χάρις· τρεῖς ὑπάρξεις, μία
ἰσότης· τρεῖς ἐπιγνώσεις, μία δόξα· τρία ὀνόματα,
μία ὁμολογία· τρεῖς ὁμολογίας, μία πίστις. Θείς
ἐστιν, άΐδιος οὐσία καὶ ἀπαράλλακτος, δημιουργική
τῶν ὄντων. Θεός ἐστι φῶς ἀκρότατον καὶ ἀπρόσιτον,
οὔτε νῷ καταληπτον, ούτε λόγῳ ῥητόν.
igitur aliquid creatum ault servile est in aeternitate,
nec adventitium, ut quod prius non exstabat, postea
supervenerit. Neque enim unquam Patrí defuit
Filius, neque Filio Spiritus sanctus: sed commulationis et alterationis expers est eadem semper
Trinitas. Sic enim nos beatam et vivifcam et individuam Trinitatem credimus. Pater, Filius, et
Spiritus sanctus, tres persona, una imago: tres
characteres, una expressio: tres lypostases, una
deitas: tres proprietates, una essentia: tres actiones,
una gratia: tres exsistentiæ, una æqualitas:
tres cognitiones, una gloria: tria nomina, una
confessio: tres confessiones, una fdes. Deus est
substantia æterna et invariabilis, quæ res exsistentes condidit. Deus est lumen supremum et inaccessum quod nec mente comprehendi, nec oratione explicari potest.
γ'. 'Ερώτ. Οσαχῶς ὁ Θεός; Απόκρ. Θεὸς
ὁ Πατήρ Θεὸς ὁ Υἱός· Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ
ἅγιον· ἡ μακαρία φύσις, ἡ ἄφθονος ἀγαθότης· τὸ
ἀγαπητὸν πᾶσι τοῖς τοῦ λόγου μετειληφόσι, το που
λυπόθητον κάλλος, ἡ ἀρχὴ τῶν ὄντων, ἡ πηγὴ τῆς
ζωῆς, ἡ ἀπρόσιτος σοφία, ἡ ἄτρεπτος φύσις, ἡ ἀνενόχλητος ζωή, ἡ ἄλυπος διαγωγή, περὶ ἦν οὐκ ἔστιν
ἀλλοίωσις, ἧς οὐχ άπτεται μεταβολή ή βρύουσα
πηγή, ἡ ἄφθονος χάρις, ὁ ἀδαπάνητος θησαυρός.
δ: 'Ομολογοῦμεν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χρισ
στὸν τὸν μονογενῆ Υἱὸν καὶ Λόγον τοῦ Πατρὸς, φῶς
ἐκ φωτός, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, σαρχωθῆναί τε καὶ ἐνανθρωπῆσαι ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ
ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου
Μαρίας. Θεὸν τέλειον τὸν αὐτὸν, καὶ ἄνθρωπον τέλειον, ἵνα καὶ μόνον Υἱὸν, καὶ πρὸ τῆς σαρκώσεως,
καὶ μετὰ τὴν σάρκωσιν· ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ
τὴν θεότητα, κατὰ πάντα ὅμοιον ἡμῖν, καὶ ὁμοούσιον
ἡμῖν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, χωρὶς ἁμαρτίας γενόμενον ἄνθρωπον· πρὸ αἰώνων μὲν ἐκ τοῦ Πατρὸς
γεννηθέντα κατὰ τὴν θεότητα, ἐπ' ἐσχάτων δὲ τῶν
ἡμερῶν τὸν αὐτὸν δι' ἡμᾶς καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν
σωτηρίαν ἐκ τῆς ἁγίας Θεοτόκου καὶ ᾿Αειπαρθένου
Μαρίας, ἕνα καὶ μόνον Υἱὸν ἐν δυσὶ φύσεσιν, ἀσυγ
χύτως, ἀτρέπτως, ἀδιαιρέτως γνωριζόμενον. Δύο
γὰρ φύσεις συνῆλθον ἀλλήλλαις καθ' ἕνωσιν ἀδιάσπα
στον, ἀσύγχυτον, άτρεπτον. Ἡ γὰρ σάρξ, σάρξ
ἐστι, καὶ οὐ θεότης, εἰ καὶ γέγονε Θεοῦ σάρξ·
ὁμοίως καὶ ὁ Λόγος, Θεός ἐστι καὶ οὐ σὰρξ, εἰ καὶ
μίαν ἐποιήσατο τὴν σάρκα διὰ τῆς οἰκονομίας· δύο
τοίνυν τὰς φύσεις εἶναί φαμεν, ἕνα δὲ Χριστὸν, καὶ
Υἱὸν, καὶ Κύριον τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον ἐνανθρωπή
σαντα καὶ σεσαρκωμένον. Οὐ γὰρ τὴν ἑαυτοῦ δόξαν
3. Quæst. Quot modis [dicitur] Deus? Resp. Deus
Paler, Dous Filius Deus Spiritus 476 sanctus.
Beata natura, invidentiæ expers bonitas, dilecta
omnibus ratione præditis et multum desiderata pulchritudo, principium entiumn, fons vitae, inaccessa
sapientia, inconvertibilis natura, vita vacans mo
lestiis, dolorum nescia conversatio, circa quam non
est alteratio, quam non attingit mutatio, fons seaturiens, abundans gratia, thesaurus qui consumi
nequit.
4. Confitemur Dominum nostrum Jesum Christum,
unigenium Filium et Verbum Patris, lumen de
lunine, Deum verum de Deo vero, inearnatum et
hominem factum esse ex Spiritu sancto et ex
sancta gloriosa Deipara et semper virgine Maria:
eumdem Deum perfectum, et boni nem perfectam,
unum et solum Filium, tum' ante incarnationem,
tum post incarnationem: ejusdem essentiæ cum
Patre quoad deitatem: quoad omnia similem nobis,
εjusdemque essentia nobiscum quoad humanitatem
sine peccato factuin hominem: ante sæcula quidem
ex Patre, postremis autem diebus eumdem propter
nos et propter nostram salutem ex sancta Deipara et semper Virgine Maria natum, qui unus
et solus Filius in duabus naturis citra confusionem, citra couversionem, citra divisionem ag
noscitur. Duæ enim naturæ congressæ sunt inter
se invicem per unionem indivulsam, inseparabilem,
confusionis et conversionis expertem. Care euim
est caro, non deitas, etsi Dei caro facta est. Pari
modo et Verbum Deus est et non caro, tametsi
unam effecerunt carnem per dispensationem. Duas
igitur naturas esse dicimus sed unum Chris
stuin et Filium et Dominum, Dei Verbum, quod homo
JOAN. VEGELINI NOTÆ.
Deus est substantia. Vide similem descriptionem Dei apud Cyrillum de Trinitate, p. 2; Damasc.
lib. 1, c. 2.
Et_Verbum Deus est, et non caro, tametsi
unam effecerunt carnem per dispensationem. Puto
pro vocabulo, carnem, esse legendum hypostasin;
quod Deus Verbum et caro assumpta unam bypostasim fecerint. Quod enim unam carnem fecerint, dictu´durum videtur, et auctoritate veterum
quod sciam destituitur. Aliud est cusa Cyrillus
dixit unam esse Dei Verbi incarnatam naturam,
quod ab ipso orthodoxe, et apud Damasc. lib. i,
Duas naturas esse dicimus, sed unum Christum, etc. Vide etiam Damascenum lib. itɩ, c. 7,
quod est de composita Dei Verbi hypostasi.
Θεὸν τέλειον τὸν αὐτὸν, καὶ ἄνθρωπον τέλειον, ἕνα καὶ μόνον Υἱὸν, καὶ πρὸ τῆς σαρκώσεως, καὶ μετὰ τὴν σάρκωσιν· ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, κατὰ πάντα ὅμοιον ἡμῖν, καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, χωρὶς ἁμαρτίας γενόμενον ἄνθρωπον· πρὸ αἰώνων μὲν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα κατὰ τὴν θεότητα, ἐπ’ ἐσχάτων δὲ τῶν ἡμερῶν τὸν αὐτὸν δι’ ἡμᾶς καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἐκ τῆς ἁγίας Θεοτόκου καὶ Ἀειπαρθένου Μαρίας, ἕνα καὶ μόνον Υἱὸν ἐν δυσὶ φύσεσιν, ἀσυγχύτως, ἀτρέπτως, ἀδιαιρέτως γνωριζόμενον. Δύο γὰρ φύσεις συνῆλθον ἀλλήλαις καθ’ ἕνωσιν ἀδιάσπαστον, ἀσύγχυτον, ἄτρεπτον. Ἡ γὰρ σὰρξ, σάρξ ἐστι, καὶ οὐ θεότης, εἰ καὶ γέγονε Θεοῦ σάρξ· ὁμοίως καὶ ὁ Λόγος, Θεός ἐστι καὶ οὐ σὰρξ, εἰ καὶ μίαν ἐποιήσατο τὴν σάρκα διὰ τῆς οἰκονομίας· δύο τοίνυν τὰς φύσεις εἶναί φαμεν, ἕνα δὲ Χριστὸν, καὶ Υἱὸν, καὶ Κύριον τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον ἐνανθρωπήσαντα καὶ σεσαρκωμένον. Οὐ γὰρ τὴν ἑαυτοῦ δόξαν ἠλάττωσεν ὁ Δεσπότης, ὅτι σάρκα ἀνέλαβε· πρὶν μὲν γὰρ λαβεῖν αὐτὸν τὴν σάρκα, καὶ ταπεινῶσαι ἑαυτὸν, ἄγγελοι μόνον ἐγίνωσκον αὐτόν·
DE S. TRINITATE.
πρότερον μὲν οὐχ ὑπάρχον, ὕστερον δ' ἐπεισελθόν. regno: quæ non dividitur, ace abalienatur. Nee
οὔτε γὰρ ἐνέλιπέ ποτε Υιός Πατρί, οὔτε Υἱῷ
Πνεῦμα· ἀλλ᾽ ἄτρεπτος καὶ ἀναλλοίωτος ἡ αὐτὴ
Τριὰς ἀεί. Οὕτως γὰρ ἡμεῖς πιστεύομεν τὴν μακαρίαν καὶ ζωοποιὸν καὶ ἀδιαίρετον ἁγίαν Τριάδα. Πατὴρ, Υἱὸς, καὶ Πνεῦμα ἅγιον, τρία πρόσωπα, μία
εἰκών· τρεῖς χαρακτῆρες, μία ἐκτύπωσις· τρεῖς
ὑποστάσεις, μία θεότης· τρία ιδιώματα, μία ουσία -
τρεῖς ἐνέργειαι, μία χάρις· τρεῖς ὑπάρξεις, μία
ἰσότης· τρεῖς ἐπιγνώσεις, μία δόξα· τρία ὀνόματα,
μία ὁμολογία· τρεῖς ὁμολογίας, μία πίστις. Θείς
ἐστιν, άΐδιος οὐσία καὶ ἀπαράλλακτος, δημιουργική
τῶν ὄντων. Θεός ἐστι φῶς ἀκρότατον καὶ ἀπρόσιτον,
οὔτε νῷ καταληπτον, ούτε λόγῳ ῥητόν.
igitur aliquid creatum ault servile est in aeternitate,
nec adventitium, ut quod prius non exstabat, postea
supervenerit. Neque enim unquam Patrí defuit
Filius, neque Filio Spiritus sanctus: sed commulationis et alterationis expers est eadem semper
Trinitas. Sic enim nos beatam et vivifcam et individuam Trinitatem credimus. Pater, Filius, et
Spiritus sanctus, tres persona, una imago: tres
characteres, una expressio: tres lypostases, una
deitas: tres proprietates, una essentia: tres actiones,
una gratia: tres exsistentiæ, una æqualitas:
tres cognitiones, una gloria: tria nomina, una
confessio: tres confessiones, una fdes. Deus est
substantia æterna et invariabilis, quæ res exsistentes condidit. Deus est lumen supremum et inaccessum quod nec mente comprehendi, nec oratione explicari potest.
γ'. 'Ερώτ. Οσαχῶς ὁ Θεός; Απόκρ. Θεὸς
ὁ Πατήρ Θεὸς ὁ Υἱός· Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ
ἅγιον· ἡ μακαρία φύσις, ἡ ἄφθονος ἀγαθότης· τὸ
ἀγαπητὸν πᾶσι τοῖς τοῦ λόγου μετειληφόσι, το που
λυπόθητον κάλλος, ἡ ἀρχὴ τῶν ὄντων, ἡ πηγὴ τῆς
ζωῆς, ἡ ἀπρόσιτος σοφία, ἡ ἄτρεπτος φύσις, ἡ ἀνενόχλητος ζωή, ἡ ἄλυπος διαγωγή, περὶ ἦν οὐκ ἔστιν
ἀλλοίωσις, ἧς οὐχ άπτεται μεταβολή ή βρύουσα
πηγή, ἡ ἄφθονος χάρις, ὁ ἀδαπάνητος θησαυρός.
δ: 'Ομολογοῦμεν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χρισ
στὸν τὸν μονογενῆ Υἱὸν καὶ Λόγον τοῦ Πατρὸς, φῶς
ἐκ φωτός, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, σαρχωθῆναί τε καὶ ἐνανθρωπῆσαι ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ
ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου
Μαρίας. Θεὸν τέλειον τὸν αὐτὸν, καὶ ἄνθρωπον τέλειον, ἵνα καὶ μόνον Υἱὸν, καὶ πρὸ τῆς σαρκώσεως,
καὶ μετὰ τὴν σάρκωσιν· ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ
τὴν θεότητα, κατὰ πάντα ὅμοιον ἡμῖν, καὶ ὁμοούσιον
ἡμῖν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, χωρὶς ἁμαρτίας γενόμενον ἄνθρωπον· πρὸ αἰώνων μὲν ἐκ τοῦ Πατρὸς
γεννηθέντα κατὰ τὴν θεότητα, ἐπ' ἐσχάτων δὲ τῶν
ἡμερῶν τὸν αὐτὸν δι' ἡμᾶς καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν
σωτηρίαν ἐκ τῆς ἁγίας Θεοτόκου καὶ ᾿Αειπαρθένου
Μαρίας, ἕνα καὶ μόνον Υἱὸν ἐν δυσὶ φύσεσιν, ἀσυγ
χύτως, ἀτρέπτως, ἀδιαιρέτως γνωριζόμενον. Δύο
γὰρ φύσεις συνῆλθον ἀλλήλλαις καθ' ἕνωσιν ἀδιάσπα
στον, ἀσύγχυτον, άτρεπτον. Ἡ γὰρ σάρξ, σάρξ
ἐστι, καὶ οὐ θεότης, εἰ καὶ γέγονε Θεοῦ σάρξ·
ὁμοίως καὶ ὁ Λόγος, Θεός ἐστι καὶ οὐ σὰρξ, εἰ καὶ
μίαν ἐποιήσατο τὴν σάρκα διὰ τῆς οἰκονομίας· δύο
τοίνυν τὰς φύσεις εἶναί φαμεν, ἕνα δὲ Χριστὸν, καὶ
Υἱὸν, καὶ Κύριον τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον ἐνανθρωπή
σαντα καὶ σεσαρκωμένον. Οὐ γὰρ τὴν ἑαυτοῦ δόξαν
3. Quæst. Quot modis [dicitur] Deus? Resp. Deus
Paler, Dous Filius Deus Spiritus 476 sanctus.
Beata natura, invidentiæ expers bonitas, dilecta
omnibus ratione præditis et multum desiderata pulchritudo, principium entiumn, fons vitae, inaccessa
sapientia, inconvertibilis natura, vita vacans mo
lestiis, dolorum nescia conversatio, circa quam non
est alteratio, quam non attingit mutatio, fons seaturiens, abundans gratia, thesaurus qui consumi
nequit.
4. Confitemur Dominum nostrum Jesum Christum,
unigenium Filium et Verbum Patris, lumen de
lunine, Deum verum de Deo vero, inearnatum et
hominem factum esse ex Spiritu sancto et ex
sancta gloriosa Deipara et semper virgine Maria:
eumdem Deum perfectum, et boni nem perfectam,
unum et solum Filium, tum' ante incarnationem,
tum post incarnationem: ejusdem essentiæ cum
Patre quoad deitatem: quoad omnia similem nobis,
εjusdemque essentia nobiscum quoad humanitatem
sine peccato factuin hominem: ante sæcula quidem
ex Patre, postremis autem diebus eumdem propter
nos et propter nostram salutem ex sancta Deipara et semper Virgine Maria natum, qui unus
et solus Filius in duabus naturis citra confusionem, citra couversionem, citra divisionem ag
noscitur. Duæ enim naturæ congressæ sunt inter
se invicem per unionem indivulsam, inseparabilem,
confusionis et conversionis expertem. Care euim
est caro, non deitas, etsi Dei caro facta est. Pari
modo et Verbum Deus est et non caro, tametsi
unam effecerunt carnem per dispensationem. Duas
igitur naturas esse dicimus sed unum Chris
stuin et Filium et Dominum, Dei Verbum, quod homo
JOAN. VEGELINI NOTÆ.
Deus est substantia. Vide similem descriptionem Dei apud Cyrillum de Trinitate, p. 2; Damasc.
lib. 1, c. 2.
Et_Verbum Deus est, et non caro, tametsi
unam effecerunt carnem per dispensationem. Puto
pro vocabulo, carnem, esse legendum hypostasin;
quod Deus Verbum et caro assumpta unam bypostasim fecerint. Quod enim unam carnem fecerint, dictu´durum videtur, et auctoritate veterum
quod sciam destituitur. Aliud est cusa Cyrillus
dixit unam esse Dei Verbi incarnatam naturam,
quod ab ipso orthodoxe, et apud Damasc. lib. i,
Duas naturas esse dicimus, sed unum Christum, etc. Vide etiam Damascenum lib. itɩ, c. 7,
quod est de composita Dei Verbi hypostasi.
PG 95:15ἐπειδὴ δὲ ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, ἅπασα ἡ τῶν ἀνθρώπων φύσις ἐπέγνω αὐτόν. Ὁρᾷς, πῶς ἡ ταπείνωσις οὐκ ἐλάττωσιν εἰργάσατο, ἀλλὰ πλεῖον αὐτοῦ τὴν δόξαν διαλάμψαι ἐποίησεν. Εἰ δέ τις τῶν περιέργων λέγει, ὅτι ἡ θεότης ἐν τῷ σταυρῷ ἦν, ἢ οὐκ ἦν, ποιεῖ αὐτὴν μὴ ἐν παντὶ οὖσαν, καὶ περιγραπτὴν εἰς ἕνα τόπον· ἡμεῖς δὲ λέγομεν τὸν Θεὸν ἀπερίγραπτον καὶ ἀκατάληπτον. ε. Ἐρώτ. Πόθεν ἐτυμολογεῖται Θεός; Ἀπόκρ. Παρὰ τὸ, θῶ, τὸ κατασκευάζω, καὶ ποιῶ· ὡς πάντων ποιητὴς, καὶ τῆς τῶν πάντων κατασκευῆς αἴτιος, ἢ παρὰ τὸ, θέω, τὸ τρέχω. Καὶ γὰρ Θεὸς πανταχοῦ πάρεστι. Ἢ Θεὸς, παρὰ τὸ θεᾶσθαι· ἐθεάσατο γὰρ ὁ Θεὸς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. Κύριος δὲ παρὰ τὸ κῦρος, ὃ σημαίνει τὴν ἐξουσίαν. Ἐρώτ. Τί ἐστιν ἕνωσις; Ἀπόκρ. Τὸ καθ’ ὑπόστασιν, καὶ τὸ ἐκ διαφόρων φύσεων ὑφεστὼς πρᾶγμα. Ἐρώτ. Μεταδοτική ἐστιν ἡ θεία φύσις, ἢ μεταληπτική; Ἀπόκρ. Μεταδοτική. Ἐρώτ. Τί ἐστι συναλοιφή; Ἀπόκρ. Ἡ σύγχυσις. Ἐρώτ. Ποίοις ὀνόμασι τιμᾶται ὁ Πατὴρ, καὶ κατὰ τί εἴρηται Πατήρ; Ἀπόκρ.
factum et incarnatum est. Non enim suam gloriam ἠλάττωσεν ὁ Δεσπότης, ὅτι σάρκα ἀνέλαβε· πρὶν
Imminuit Dominus, quia carnem assumpsit. Antequam enim carnem sumpsit, et humiliavit semetjpsum (11),soli angeli cognoscebant eum. Posteaquam
autem Irumiliavit seipsum, universa hominum natura cognovit ean. Vides quomodo Irumiliatio non
´operata sit imminutionem, sed magis gloriam fecerit elicescere. Quod si vero curiosotum aliqnis
quaerat,an deltas in cruce fuerit, aut non fuerit
is illam non esse in omni loco, et circumscriptam
in uno loco statuit: nos autem circumscriptionis et
comprehensionis expertem esse dicimus.
5. Quaest. Unde dicitur vox Θεός, id est Deus
Resp. a Ow, quod est, compono el efficio, quia omnium ost effector et compositionis omnium auctor.
Vel a θέω, quod significat curro. Deus enim abique
adest. Vel Θεὸς η θεᾶσθαι, lioc est sidere: ἐθεάμὲν γὰρ λαβεῖν αὐτὸν τὴν σάρκα, καὶ ταπεινῶσαι
ἑαυτὸν, ἄγγελοι μόνον ἐγίνωσκον αὐτόν· ἐπειδὴ δὲ
ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, ἅπασα ἡ τῶν ἀνθρώπων φύσις
ἐπέγνω αὐτόν. Ὁρᾷς, πῶς ἡ ταπείνωσις οὐκ ἐλάτ
τωσιν εἰργάσατο, ἀλλὰ πλεῖον αὐτοῦ τὴν δόξαν διαλάμψαι εποίησεν. Εἰ δέ τις τῶν περιέργων λέγει,
ὅτι ἡ θεότης ἐν τῷ σταυρῷ ἦν, ἢ οὐκ ἦν, ποιεῖ αὐ
τὴν μὴ ἐν παντὶ οὖσαν, καὶ περιγραπτὴν εἰς ἕνα τό
πον· ἡμεῖς δὲ λέγομεν τὸν Θεὸν ἀπερίγραπτον και
ἀκατάληπτον.
ε. Ερώτ. Πόθεν ἐτυμολογεῖται Θεός; Απόκρ.
Παρὰ τὸ, θῶ, τὸ κατασκευάζω, καὶ ποιῶ· ὡς πάν
των ποιητὴς, καὶ τῆς τῶν πάντων κατασκευῆς αἴτιος,
ή παρὰ τὸ, θέω, τὸ τρέχω. Καὶ γὰρ Θεὸς πανταχοῦ
πάρεστι. Η Θεός, παρὰ τὸ θεᾶσθαι· ἐθεάσατο γὰρ
ὁ Θεὸς τὰ πάντα πριν γενέσεως αὐτῶν. Κύριος δὲ
παρὰ τὸ κῦρος, δ σημαίνει τὴν ἐξουσίαν. Ἐρώτ.
Τί ἐστιν ἔνωσις; Απόκρ. Τὸ καθ' ὑπόστασιν,
καὶ τὸ ἐκ διαφόρων φύσεων ὑφεστώς πράγμα.
Ερώτ. Μεταδοτική ἐστιν ἡ θεία φύσις, ή με
ταληπτική; Απόκρ. Μεταδοτική. Ερώτ. Τί ἐστι
συναλοιφή; Απόκρ. Η σύγχυσις. Ερώτ. Ποίοις
ὀνόμασι τιμᾶται ὁ Πατὴρ, καὶ κατὰ τί εἴρηται Πατήρ; ᾿Απόκρ. Εἰς Πατήρ, ὁ ἅγιος Θεὸς, καὶ παν
τοκράτωρ, ἄναρχος, ἀΐδιος, ἀθάνατος, ἀπερίβλεπτος,
ανερμήνευτος, ἀτελεύτητος, ἀδιάδοχος, ἀκίνητος,
ἀνεξερεύνητος. Εἴρηται Πατήρ, διὰ τὸ πάντα τηρεῖν.
Ερώτ. Ποίοις ὀνόμασι τιμᾶται ὁ Υἱός, καὶ κατὰ τί
εἴρηται Υἱός; Απόκρ. Εἷς Υἱὸς, ὁ ἅγιος Λόγος,
ἄῤῥητον γέννημα, ἀμύθητος Λόγος, ἀπερίβλεπτος
νοῦς, φῶς ζωῆς, ἥλιος δικαιοσύνης, ποιμὴν, θύρα,
ὁδὸς, ἀμνός. Υἱὸς δὲ εἴρηται, ὅτι ἐκ τοῦ Πατρός.
Ερώτ. Ποίοις ονόμασι τιμᾶται τὸ Πνεῦμα τὸ
ἅγιον; κατὰ τί εἴρηται Πνεῦμα; Απόκρ. Εν Πνειμα ἅγιον, κύριον, ζωοποιόν, φιλάνθρωπον, ἐνού.
στον, ἐνύπαρκτον, ἐνυπόστατον, βέβαιον, ὀξὺ ἀμέσ
ρίμνον, δύναμις ἁγιαστική, ὁμοούσιον Πατρὶ καὶ
Υἱῷ. Ἀτμὶς γὰρ ἐστι τῶν ἄνω δυνάμεων τοῦ Θεοῦ·
Πνεῦμα δὲ εἴρηται, διὰ τὸ καθ᾽ ὁ ἐὰν βουληθῇ νεύειν
καὶ πνεῖν. Ερώτ. Τί ἔστιν Ἰησοῦς Χριστός; Απόκρ.
Κύριος χωρὶς ἁμαρτίας ἐνανθρωπήσας. Ερώτ.
Τί ἐστι Χριστός; Απόκρ. Σύμβολον Θεότητος
vare, hoc est, vidit enim omnia antequam facta essent. Κύριος, id est, Dominus dicitur a κύρος, quel
Dominum et potestatem significat. Quæst. Quid est
unio? Resp. Res quæ secundum hypostasin et ex
diversis naturis subsistit. Quest. Communicat me
divina natura: an vero accipit? Resp. Communicat.
Quaest. Quid est synalapha? Resp. Confusio. Quaest.
Qualibus nominibus honoratur Pater, et qua de
causa Paler dicitur? Resp. Unus Pater, sanctus
Deus, et omnipotens, principii expers, sempiternus,
immortalis, invisibilis, inexphcabilis, fe earens,
successorem non habens, a motu alienus, tmperserutalidis, qui muneribus non corrmpitur. Dictus –
est Πατήρ, quod πάντα τηρεί, hoc est omnia conservat. Quaet. Quibus nominibus boneratur Filius,
el quo respectu dictus est Filius? Resp. Unas Filius;
Verbum sanctum, progenies ineffabilis, Verbum
inenarrabile, mens invisibilis, dumen vitæ, sol ju
atitiæ, pastor, via, agnus. Filius dictus est, quia ex
Paire cet: Quæst. Quibus nominibus honoratur
Spiritus sanctus, et quo respectn dielus est Πνεῦμα,
boc est Spiritus? Resp. Unus Spiritus sanctus,
vifcus, humanus, substantivus exsistentia atque
subsistentia praeditas, Armus, acutus, securus, viri
Its sametificandi potestate prædita, ejusdem essentiæ cum Patre et Fitio. Vapor enim est supernarum
Dei virtutum. Πνεῦμα vero, hoc est Spiritus diclus
est, quod quocunque voluerit, inclinetur et spiret. και εμψύχου σαρκός, Στρεπτος Ένωσις· Χριστὸς δὲ
ΝΟΤΑ.
Antequam enim carnent assumpsit, et humi
tiavit seipsum, etc. Sic etiam de hac assumptione
humanæ naturæ Damascenus loquitur lib. ut
Orth. fidei, cap. 1: Benigna Dei et Patris voluntale
unigenitus Filius, Deique Verbum ac Deus, qui in
Dei et Patris sinu erat; ille, inquam, ejusdem cum
Patre ac Spiritu substantiæ: ille aro omni antiquior;
ille principio carens, et qui in principio erat, et
apud Deum et Patrem erat, et Deus erat; ille, inquam, qui in forma Dei erat, inclinatis cœlis descendil, nimirum sua depressionis omnis experte sublimitate citra demissionem ullam depressa; atque ad
servos suos se dimisit, demissione plane hujusmodi,
quæ nec verbis ullis exprimi, nec mente comprehendi
queat (id enim descensus vocabulo significatur); quique Deus perfectus erat, perfectus homo fit, quodque
novarum omnium rerum maxime novum est, imo
quod unum sub sole novum est, infinitamque Dei potentiam perspicue declarat, efficitur,
An deitas in cruce fuerit, aut non fuerit.
Confer ad hanc quæstionem quod etiam Damascenus lib. r, c. 7, inquit: Christus duplici natura
constans, ea natura perpessus, crucique affixus est
quæ perpetiendis doloribus obnoxia est. Carne enim
in cruce pendebat, non divinitate.
Unde dicitur Θεοῦ, id est Deus. Etymologia
Θεοῦ: Vide eliam Cyrillum, De Trinitate, p. 58
et 214; Athanasium De definitionibus. [ Sed nec
Athanasii sunt.]
Εἷς Πατὴρ, ὁ ἅγιος Θεὸς, καὶ παντοκράτωρ, ἄναρχος, ἀί̈διος, ἀθάνατος, ἀπερίβλεπτος, ἀνερμήνευτος, ἀτελεύτητος, ἀδιάδοχος, ἀκίνητος, ἀνεξερεύνητος. Εἴρηται Πατὴρ, διὰ τὸ πάντα τηρεῖν. Ἐρώτ. Ποίοις ὀνόμασι τιμᾶται ὁ Υἱὸς, καὶ κατὰ τί εἴρηται Υἱός; Ἀπόκρ. Εἷς Υἱὸς, ὁ ἅγιος Λόγος, ἄῤῥητον γέννημα, ἀμύθητος Λόγος, ἀπερίβλεπτος νοῦς, φῶς ζωῆς, ἥλιος δικαιοσύνης, ποιμὴν, θύρα, ὁδὸς, ἀμνός. Υἱὸς δὲ εἴρηται, ὅτι ἐκ τοῦ Πατρός. Ἐρώτ. Ποίοις ὀνόμασι τιμᾶται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; κατὰ τί εἴρηται Πνεῦμα; Ἀπόκρ. Ἓν Πνεῦμα ἅγιον, κύριον, ζωοποιὸν, φιλάνθρωπον, ἐνούσιον, ἐνύπαρκτον, ἐνυπόστατον, βέβαιον, ὀξὺ, ἀμέριμνον, δύναμις ἁγιαστικὴ, ὁμοούσιον Πατρὶ καὶ Υἱῷ. Ἀτμὶς γάρ ἐστι τῶν ἄνω δυνάμεων τοῦ Θεοῦ· Πνεῦμα δὲ εἴρηται, διὰ τὸ καθ’ ὃ ἐὰν βουληθῇ νεύειν καὶ πνεῖν. Ἐρώτ. Τί ἐστιν Ἰησοῦς Χριστός; Ἀπόκρ. Κύριος χωρὶς ἁμαρτίας ἐνανθρωπήσας. Ἐρώτ. Τί ἐστι Χριστός; Ἀπόκρ. Σύμβολον θεότητος καὶ ἐμψύχου σαρκὸς, ἄτρεπτος ἕνωσις· Χριστὸς δὲ λέγεται, ἐπειδὴ καθ’ ἡμᾶς ἐχρήσατο σαρκί. Ἐρώτ. Τί ἐστιν ἅγιος; Ἀπόκρ. Ὁ ἁγιάζων καὶ ἁγιαζόμενος. Ἐρώτ. Τί ἐστιν, Λόγος; Ἀπόκρ.
factum et incarnatum est. Non enim suam gloriam ἠλάττωσεν ὁ Δεσπότης, ὅτι σάρκα ἀνέλαβε· πρὶν
Imminuit Dominus, quia carnem assumpsit. Antequam enim carnem sumpsit, et humiliavit semetjpsum (11),soli angeli cognoscebant eum. Posteaquam
autem Irumiliavit seipsum, universa hominum natura cognovit ean. Vides quomodo Irumiliatio non
´operata sit imminutionem, sed magis gloriam fecerit elicescere. Quod si vero curiosotum aliqnis
quaerat,an deltas in cruce fuerit, aut non fuerit
is illam non esse in omni loco, et circumscriptam
in uno loco statuit: nos autem circumscriptionis et
comprehensionis expertem esse dicimus.
5. Quaest. Unde dicitur vox Θεός, id est Deus
Resp. a Ow, quod est, compono el efficio, quia omnium ost effector et compositionis omnium auctor.
Vel a θέω, quod significat curro. Deus enim abique
adest. Vel Θεὸς η θεᾶσθαι, lioc est sidere: ἐθεάμὲν γὰρ λαβεῖν αὐτὸν τὴν σάρκα, καὶ ταπεινῶσαι
ἑαυτὸν, ἄγγελοι μόνον ἐγίνωσκον αὐτόν· ἐπειδὴ δὲ
ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, ἅπασα ἡ τῶν ἀνθρώπων φύσις
ἐπέγνω αὐτόν. Ὁρᾷς, πῶς ἡ ταπείνωσις οὐκ ἐλάτ
τωσιν εἰργάσατο, ἀλλὰ πλεῖον αὐτοῦ τὴν δόξαν διαλάμψαι εποίησεν. Εἰ δέ τις τῶν περιέργων λέγει,
ὅτι ἡ θεότης ἐν τῷ σταυρῷ ἦν, ἢ οὐκ ἦν, ποιεῖ αὐ
τὴν μὴ ἐν παντὶ οὖσαν, καὶ περιγραπτὴν εἰς ἕνα τό
πον· ἡμεῖς δὲ λέγομεν τὸν Θεὸν ἀπερίγραπτον και
ἀκατάληπτον.
ε. Ερώτ. Πόθεν ἐτυμολογεῖται Θεός; Απόκρ.
Παρὰ τὸ, θῶ, τὸ κατασκευάζω, καὶ ποιῶ· ὡς πάν
των ποιητὴς, καὶ τῆς τῶν πάντων κατασκευῆς αἴτιος,
ή παρὰ τὸ, θέω, τὸ τρέχω. Καὶ γὰρ Θεὸς πανταχοῦ
πάρεστι. Η Θεός, παρὰ τὸ θεᾶσθαι· ἐθεάσατο γὰρ
ὁ Θεὸς τὰ πάντα πριν γενέσεως αὐτῶν. Κύριος δὲ
παρὰ τὸ κῦρος, δ σημαίνει τὴν ἐξουσίαν. Ἐρώτ.
Τί ἐστιν ἔνωσις; Απόκρ. Τὸ καθ' ὑπόστασιν,
καὶ τὸ ἐκ διαφόρων φύσεων ὑφεστώς πράγμα.
Ερώτ. Μεταδοτική ἐστιν ἡ θεία φύσις, ή με
ταληπτική; Απόκρ. Μεταδοτική. Ερώτ. Τί ἐστι
συναλοιφή; Απόκρ. Η σύγχυσις. Ερώτ. Ποίοις
ὀνόμασι τιμᾶται ὁ Πατὴρ, καὶ κατὰ τί εἴρηται Πατήρ; ᾿Απόκρ. Εἰς Πατήρ, ὁ ἅγιος Θεὸς, καὶ παν
τοκράτωρ, ἄναρχος, ἀΐδιος, ἀθάνατος, ἀπερίβλεπτος,
ανερμήνευτος, ἀτελεύτητος, ἀδιάδοχος, ἀκίνητος,
ἀνεξερεύνητος. Εἴρηται Πατήρ, διὰ τὸ πάντα τηρεῖν.
Ερώτ. Ποίοις ὀνόμασι τιμᾶται ὁ Υἱός, καὶ κατὰ τί
εἴρηται Υἱός; Απόκρ. Εἷς Υἱὸς, ὁ ἅγιος Λόγος,
ἄῤῥητον γέννημα, ἀμύθητος Λόγος, ἀπερίβλεπτος
νοῦς, φῶς ζωῆς, ἥλιος δικαιοσύνης, ποιμὴν, θύρα,
ὁδὸς, ἀμνός. Υἱὸς δὲ εἴρηται, ὅτι ἐκ τοῦ Πατρός.
Ερώτ. Ποίοις ονόμασι τιμᾶται τὸ Πνεῦμα τὸ
ἅγιον; κατὰ τί εἴρηται Πνεῦμα; Απόκρ. Εν Πνειμα ἅγιον, κύριον, ζωοποιόν, φιλάνθρωπον, ἐνού.
στον, ἐνύπαρκτον, ἐνυπόστατον, βέβαιον, ὀξὺ ἀμέσ
ρίμνον, δύναμις ἁγιαστική, ὁμοούσιον Πατρὶ καὶ
Υἱῷ. Ἀτμὶς γὰρ ἐστι τῶν ἄνω δυνάμεων τοῦ Θεοῦ·
Πνεῦμα δὲ εἴρηται, διὰ τὸ καθ᾽ ὁ ἐὰν βουληθῇ νεύειν
καὶ πνεῖν. Ερώτ. Τί ἔστιν Ἰησοῦς Χριστός; Απόκρ.
Κύριος χωρὶς ἁμαρτίας ἐνανθρωπήσας. Ερώτ.
Τί ἐστι Χριστός; Απόκρ. Σύμβολον Θεότητος
vare, hoc est, vidit enim omnia antequam facta essent. Κύριος, id est, Dominus dicitur a κύρος, quel
Dominum et potestatem significat. Quæst. Quid est
unio? Resp. Res quæ secundum hypostasin et ex
diversis naturis subsistit. Quest. Communicat me
divina natura: an vero accipit? Resp. Communicat.
Quaest. Quid est synalapha? Resp. Confusio. Quaest.
Qualibus nominibus honoratur Pater, et qua de
causa Paler dicitur? Resp. Unus Pater, sanctus
Deus, et omnipotens, principii expers, sempiternus,
immortalis, invisibilis, inexphcabilis, fe earens,
successorem non habens, a motu alienus, tmperserutalidis, qui muneribus non corrmpitur. Dictus –
est Πατήρ, quod πάντα τηρεί, hoc est omnia conservat. Quaet. Quibus nominibus boneratur Filius,
el quo respectu dictus est Filius? Resp. Unas Filius;
Verbum sanctum, progenies ineffabilis, Verbum
inenarrabile, mens invisibilis, dumen vitæ, sol ju
atitiæ, pastor, via, agnus. Filius dictus est, quia ex
Paire cet: Quæst. Quibus nominibus honoratur
Spiritus sanctus, et quo respectn dielus est Πνεῦμα,
boc est Spiritus? Resp. Unus Spiritus sanctus,
vifcus, humanus, substantivus exsistentia atque
subsistentia praeditas, Armus, acutus, securus, viri
Its sametificandi potestate prædita, ejusdem essentiæ cum Patre et Fitio. Vapor enim est supernarum
Dei virtutum. Πνεῦμα vero, hoc est Spiritus diclus
est, quod quocunque voluerit, inclinetur et spiret. και εμψύχου σαρκός, Στρεπτος Ένωσις· Χριστὸς δὲ
ΝΟΤΑ.
Antequam enim carnent assumpsit, et humi
tiavit seipsum, etc. Sic etiam de hac assumptione
humanæ naturæ Damascenus loquitur lib. ut
Orth. fidei, cap. 1: Benigna Dei et Patris voluntale
unigenitus Filius, Deique Verbum ac Deus, qui in
Dei et Patris sinu erat; ille, inquam, ejusdem cum
Patre ac Spiritu substantiæ: ille aro omni antiquior;
ille principio carens, et qui in principio erat, et
apud Deum et Patrem erat, et Deus erat; ille, inquam, qui in forma Dei erat, inclinatis cœlis descendil, nimirum sua depressionis omnis experte sublimitate citra demissionem ullam depressa; atque ad
servos suos se dimisit, demissione plane hujusmodi,
quæ nec verbis ullis exprimi, nec mente comprehendi
queat (id enim descensus vocabulo significatur); quique Deus perfectus erat, perfectus homo fit, quodque
novarum omnium rerum maxime novum est, imo
quod unum sub sole novum est, infinitamque Dei potentiam perspicue declarat, efficitur,
An deitas in cruce fuerit, aut non fuerit.
Confer ad hanc quæstionem quod etiam Damascenus lib. r, c. 7, inquit: Christus duplici natura
constans, ea natura perpessus, crucique affixus est
quæ perpetiendis doloribus obnoxia est. Carne enim
in cruce pendebat, non divinitate.
Unde dicitur Θεοῦ, id est Deus. Etymologia
Θεοῦ: Vide eliam Cyrillum, De Trinitate, p. 58
et 214; Athanasium De definitionibus. [ Sed nec
Athanasii sunt.]
PG 95:59Λόγος ἐστὶν οὐσιωδὴς, ἀεὶ τῷ Πνεύματι συμπαρών· Ἐρώτ. Ἐν ποίᾳ ὑποστάσει προσκυνεῖς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ; Ἀπόκρ. Ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ Λόγου ὑποστάσει μίαν φύσιν σεσαρκωμένην καὶ προσκυνουμένην, μίαν προσκύνησιν, ἐπεὶ ἐκ δύο συνελθουσῶν ἓν τὸ προσκυνούμενον πρόσωπον. Οὐσίαι δύο, ἐνέργειαι δύο, θελήματα δύο, αὐτεξούσια δύο· πενταχῶς δὲ ἡ ὑπόστασις· ὑπόστασις, καὶ πρόςωπον, καὶ χαρακτὴρ, καὶ ἴδιον, καὶ ἄτομον.
factum et incarnatum est. Non enim suam gloriam Imminuit Dominus, quia carnem assumpsit. Antequam enim carnem sumpsit, et humiliavit semetjpsum (11),soli angeli cognoscebant eum. Posteaquam autem Irumiliavit seipsum, universa hominum natura cognovit ean. Vides quomodo Irumiliatio non ´operata sit imminutionem, sed magis gloriam fecerit elicescere. Quod si vero curiosotum aliqnis quaerat,an deltas in cruce fuerit, aut non fuerit is illam non esse in omni loco, et circumscriptam in uno loco statuit: nos autem circumscriptionis et comprehensionis expertem esse dicimus. 5. Quaest. Unde dicitur vox id est Deus Resp. a Ow, quod est, compono el efficio, quia omnium ost effector et compositionis omnium auctor. Vel a quod significat curro. Deus enim abique adest. Vel lioc est sidere vare, hoc est, vidit enim omnia antequam facta essent. id est, Dominus dicitur a quel Dominum et potestatem significat. Quæst. Quid est unio? Resp. Res quæ secundum hypostasin et ex diversis naturis subsistit. Quest. Communicat me divina natura: an vero accipit? Resp. Communicat. Quaest. Quid est synalapha? Resp. Confusio. Quaest. Qualibus nominibus honoratur Pater, et qua de causa Paler dicitur? Resp. Unus Pater, sanctus Deus, et omnipotens, principii expers, sempiternus, immortalis, invisibilis, inexphcabilis, fe earens, successorem non habens, a motu alienus, tmperserutalidis, qui muneribus non corrmpitur. Dictus – est quod hoc est omnia conservat. Quaet. Quibus nominibus boneratur Filius, el quo respectu dictus est Filius? Resp. Unas Filius; Verbum sanctum, progenies ineffabilis, Verbum inenarrabile, mens invisibilis, dumen vitæ, sol ju atitiæ, pastor, via, agnus. Filius dictus est, quia ex Paire cet: Quæst. Quibus nominibus honoratur Spiritus sanctus, et quo respectn dielus est boc est Spiritus? Resp. Unus Spiritus sanctus, vifcus, humanus, substantivus exsistentia atque subsistentia praeditas, Armus, acutus, securus, viri Its sametificandi potestate prædita, ejusdem essentiæ cum Patre et Fitio. Vapor enim est supernarum Dei virtutum. vero, hoc est Spiritus diclus est, quod quocunque voluerit, inclinetur et spiret. Antequam enim carnent assumpsit, et humi tiavit seipsum, etc. Sic etiam de hac assumptione humanæ naturæ Damascenus loquitur lib. ut Orth. fidei, cap. 1: Benigna Dei et Patris voluntale unigenitus Filius, Deique Verbum ac Deus, qui in Dei et Patris sinu erat; ille, inquam, ejusdem cum Patre ac Spiritu substantiæ: ille aro omni antiquior; ille principio carens, et qui in principio erat, et apud Deum et Patrem erat, et Deus erat; ille, inquam, qui in forma Dei erat, inclinatis cœlis descendil, nimirum sua depressionis omnis experte sublimitate citra demissionem ullam depressa; atque ad servos suos se dimisit, demissione plane hujusmodi, quæ nec verbis ullis exprimi, nec mente comprehendi queat (id enim descensus vocabulo significatur); quique Deus perfectus erat, perfectus homo fit, quodque novarum omnium rerum maxime novum est, imo quod unum sub sole novum est, infinitamque Dei potentiam perspicue declarat, efficitur, An deitas in cruce fuerit, aut non fuerit. Confer ad hanc quæstionem quod etiam Damascenus lib. r, c. 7, inquit: Christus duplici natura constans, ea natura perpessus, crucique affixus est quæ perpetiendis doloribus obnoxia est. Carne enim in cruce pendebat, non divinitate. Unde dicitur id est Deus. Etymologia Vide eliam Cyrillum, De Trinitate, p. 58 et 214; Athanasium De definitionibus. [ Sed nec Athanasii sunt.]
Second witness · khazarzar edition
De sancta trinitate ΤΟΥ ΕΝ ΑΓΙΟΙΣ ΠΑΤΡΟΣ ΗΜΩΝ ΙΩΑΝΝΟΥ ΤΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ ΠΕΡΙ ΤΗΣ ΑΓΙΑΣ ΤΡΙΑΔΟΣ. αʹ. Περὶ μὲν τῆς ἁγίας Τριάδος τῆς ὁμοουσίου, ζωοποιοῦ, μίαν φύσιν ὁμολόγει, μίαν θέλησιν, μίαν ἐνέργειαν, μίαν δύναμίν τε καὶ ἐξουσίαν, καὶ κυριότητα, ὅτι καὶ μία θεότης τρεῖς ὑποστάσεις, ἤτοι τρία πρόσωπα, φυλασσομένης ἑκάστῳ προσώπῳ τῆς ἰδιότητος. Ἐπὶ δὲ τῆς ἐνσάρκου οἰκονομίας τοῦ ἑνὸς τῆς ἁγίας Τριάδος, ἤτοι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ δύο φύσεις, θεότητός τε καὶ ἀνθρωπότητος, δύο θελήσεις ὡσαύτως καὶ ἐνεργείας, μίαν ὑπόστασιν, ἤγουν ἓν πρόσωπον, ὅτι εἷς καὶ αὐτός ἐστιν, ὁ πρὸ τῶν αἰώνων γεννηθεὶς ἀῤῥεύστως καὶ ἀσωμάτως, καὶ ἐπ' ἐσχάτων τῶν χρόνων ἐκ τῆς ἁγίας ἀειπαρθένου Μαρίας τῆς Θεοτόκου κυηθεὶς ἀῤῥήτως καὶ ἀῤῥυπώτως· ὅλος ἄνθρωπος ὁ αὐτὸς καὶ Θεὸς, ἐν μιᾷ ὑποστάσει γνωριζόμενος ἀπαθὴς θεότητι, καὶ παθητὸς τῷ προσλήμματι· σῶα μετὰ τόκον φυλάξας δηλαδὴ τῆς παρθενίας τὰ σήμαντρα, τουτέστι τὰς σφραγίδας. Ἐρώτ. Διὰ τί ὁ Υἱὸς ἐνηνθρώπησε, καὶ οὐχ ὁ Πατὴρ, οὐδὲ τὸ Πνεῦμα; καὶ τί ἐνανθρωπήσας κατώρθωσε; Ἀπόκρ. Πατὴρ ὁ Πατὴρ, καὶ οὐχ Υἱός. Υἱὸς ὁ Υἱὸς, καὶ οὐ Πατήρ· Πνεῦμα ἅγιον τὸ Πνεῦμα, καὶ οὐ Πατὴρ, οὐδὲ Υἱός· ἡ γὰρ ἰδιότης ἀκίνητος. Ἢ πῶς ἂν ἰδιότης, κινουμένη, ἢ μεταπίπτουσα; Διὰ τοῦτο ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, καὶ Υἱὸς γίνεται ἀνθρώπου, ὁ σαρκωθεὶς ἐκ τῆς ἁγίας Παρθένου, καὶ οὐκ ἐξέστη τῆς ὑϊκῆς ἰδιότητος. Ἐνηνθρώπησε δὲ ὁ Υἱὸς τοῦ Θεοῦ, ἵν' ἐφ' ᾧπερ ἐποίησεν τὸν ἄνθρωπον, πάλιν αὐτῷ χαρίσηται ἀθανασίαν, καὶ αἰώνιον ζωὴν εἰς ἀπόλαυσιν τῶν αἰωνίων ἀγαθῶν. Ἀμήν· γένοιτο, γένοιτο. βʹ. Πατὴρ καὶ Υἱὸς, οὐ δύο ἄναρχα, ἀλλὰ ἀμεσίτευτα· μίξις φθορὰν ἐργάζεται, καὶ οὕτω μίγνυται, ὡς τὸ ὕδωρ καὶ ὁ οἶνος· ἕνωσις, ὅταν συνάφειά τις γένηται, μὴ ἐλαττουμένου ἑτέρου, μηδὲ φθειρομένου, ἀλλὰ μένοντος ἐν ᾧ ἐστιν· ὡς ἡ ψυχὴ καὶ τὸ σῶμα· οὕτω καὶ ὁ Χριστὸς, ὁ Θεὸς Λόγος τέλειος, καὶ ἄνθρωπος τέλειος, ἥνωται μὲν, οὐ συγκέχυται δέ. Εἷς Θεὸς, Πατὴρ Λόγου ζῶντος, σοφίας ὑφεστώσης καὶ δυνάμεως καὶ χαρακτῆρος ἀϊδίου, τέλειος τελείου γεννήτωρ, Πατὴρ Υἱοῦ μονογενοῦς, καὶ εἷς Κύριος, μόνος ἐκ μόνου, Θεὸς ἐκ Θεοῦ, χαρακτὴρ καὶ εἰκὼν τῆς θεότητος, Λόγος ἐνεργὸς, σοφία τῆς τῶν ὅλων στάσεως περιεκτικὴ, καὶ δύναμις τῆς ὅλης κτίσεως ποιητικὴ, Υἱὸς ἀληθινὸς ἀληθινοῦ Πατρὸς, ἀόρατος ἀοράτου, καὶ ἄφθαρτος ἀφθάρτου, καὶ ἀθάνατος ἀθανάτου, καὶ ἀΐδιος ἀϊδίου· καὶ ἓν Πνεῦμα ἅγιον, ἐκ Θεοῦ τὴν ὕπαρξιν ἔχον, καὶ διὰ Υἱοῦ πεφηνὸς, δηλαδὴ τοῖς ἀνθρώποις. Εἰκὼν τοῦ Υἱοῦ τελεία καὶ ζωὴ, ζώντων αἰτία, πηγὴ ἁγία, ἁγιότης, ἁγιασμοῦ χορηγὸς, ἐν ᾧ φανεροῦται Θεὸς ὁ Πατὴρ, ὁ ἐπὶ πάντων καὶ ἐν πᾶσι· καὶ Θεὸς ὁ Υἱὸς, ὁ διὰ πάντων· Τριὰς τελεία, δόξῃ καὶ ἀϊδιότητι καὶ βασιλείᾳ, μὴ μεριζομένη, μηδὲ ἀπαλλοτριουμένη. Οὔτε οὖν κτιστόν τι, ἢ δοῦλον ἐν Τριάδι, οὔτε ἐπείσακτον, ὡς πρότερον μὲν οὐχ ὑπάρχον, ὕστερον δ' ἐπεισελθόν. Οὔτε γὰρ ἐνέλιπέ ποτε Υἱὸς Πατρὶ, οὔτε Υἱῷ Πνεῦμα· ἀλλ' ἄτρεπτος καὶ ἀναλλοίωτος ἡ αὐτὴ Τριὰς ἀεί. Οὕτως γὰρ ἡμεῖς πιστεύομεν τὴν μακαρίαν καὶ ζωοποιὸν καὶ ἀδιαίρετον ἁγίαν Τριάδα. Πατὴρ, Υἱὸς, καὶ Πνεῦμα ἅγιον, τρία πρόσωπα, μία εἰκών· τρεῖς χαρακτῆρες, μία ἐκτύπωσις· τρεῖς ὑποστάσεις, μία θεότης· τρία ἰδιώματα, μία οὐσία· τρεῖς ἐνέργειαι, μία χάρις· τρεῖς ὑπάρξεις, μία ἰσότης· τρεῖς ἐπιγνώσεις, μία δόξα· τρία ὀνόματα, μία ὁμολογία· τρεῖς ὁμολογίαι, μία πίστις. Θεός ἐστιν, ἀΐδιος οὐσία καὶ ἀπαράλλακτος, δημιουργικὴ τῶν ὄντων. Θεός ἐστι φῶς ἀκρότατον καὶ ἀπρόσιτον, οὔτε
νῷ καταληπτὸν, οὔτε λόγῳ ῥητόν. γʹ. Ἐρώτ. Ὁσαχῶς ὁ Θεός; Ἀπόκρ. Θεὸςὁ Πατήρ· Θεὸς ὁ Υἱός· Θεὸς τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον· ἡ μακαρία φύσις, ἡ ἄφθονος ἀγαθότης· τὸ ἀγαπητὸν πᾶσι τοῖς τοῦ λόγου μετειληφόσι, τὸ πολυπόθητον κάλλος, ἡ ἀρχὴ τῶν ὄντων, ἡ πηγὴ τῆς ζωῆς, ἡ ἀπρόσιτος σοφία, ἡ ἄτρεπτος φύσις, ἡ ἀνενόχλητος ζωὴ, ἡ ἄλυπος διαγωγὴ, περὶ ἣν οὐκ ἔστιν ἀλλοίωσις, ἧς οὐχ ἅπτεται μεταβολή· ἡ βρύουσα πηγὴ, ἡ ἄφθονος χάρις, ὁ ἀδαπάνητος θησαυρός. δʹ· Ὁμολογοῦμεν τὸν Κύριον ἡμῶν Ἰησοῦν Χριστὸν τὸν μονογενῆ Υἱὸν καὶ Λόγον τοῦ Πατρὸς, φῶς ἐκ φωτὸς, Θεὸν ἀληθινὸν ἐκ Θεοῦ ἀληθινοῦ, σαρκωθῆναί τε καὶ ἐνανθρωπῆσαι ἐκ Πνεύματος ἁγίου, καὶ ἐκ τῆς ἁγίας ἐνδόξου Θεοτόκου καὶ ἀειπαρθένου Μαρίας. Θεὸν τέλειον τὸν αὐτὸν, καὶ ἄνθρωπον τέλειον, ἕνα καὶ μόνον Υἱὸν, καὶ πρὸ τῆς σαρκώσεως, καὶ μετὰ τὴν σάρκωσιν· ὁμοούσιον τῷ Πατρὶ κατὰ τὴν θεότητα, κατὰ πάντα ὅμοιον ἡμῖν, καὶ ὁμοούσιον ἡμῖν κατὰ τὴν ἀνθρωπότητα, χωρὶς ἁμαρτίας γενόμενον ἄνθρωπον· πρὸ αἰώνων μὲν ἐκ τοῦ Πατρὸς γεννηθέντα κατὰ τὴν θεότητα, ἐπ' ἐσχάτων δὲ τῶν ἡμερῶν τὸν αὐτὸν δι' ἡμᾶς καὶ διὰ τὴν ἡμετέραν σωτηρίαν ἐκ τῆς ἁγίας Θεοτόκου καὶ Ἀειπαρθένου Μαρίας, ἕνα καὶ μόνον Υἱὸν ἐν δυσὶ φύσεσιν, ἀσυγχύτως, ἀτρέπτως, ἀδιαιρέτως γνωριζόμενον. Δύο γὰρ φύσεις συνῆλθον ἀλλήλαις καθ' ἕνωσιν ἀδιάσπαστον, ἀσύγχυτον, ἄτρεπτον. Ἡ γὰρ σὰρξ, σάρξ ἐστι, καὶ οὐ θεότης, εἰ καὶ γέγονε Θεοῦ σάρξ· ὁμοίως καὶ ὁ Λόγος, Θεός ἐστι καὶ οὐ σὰρξ, εἰ καὶ μίαν ἐποιήσατο τὴν σάρκα διὰ τῆς οἰκονομίας· δύο τοίνυν τὰς φύσεις εἶναί φαμεν, ἕνα δὲ Χριστὸν, καὶ Υἱὸν, καὶ Κύριον τὸν τοῦ Θεοῦ Λόγον ἐνανθρωπήσαντα καὶ σεσαρκωμένον. Οὐ γὰρ τὴν ἑαυτοῦ δόξαν ἠλάττωσεν ὁ Δεσπότης, ὅτι σάρκα ἀνέλαβε· πρὶν μὲν γὰρ λαβεῖν αὐτὸν τὴν σάρκα, καὶ ταπεινῶσαι ἑαυτὸν, ἄγγελοι μόνον ἐγίνωσκον αὐτόν· ἐπειδὴ δὲ ἐταπείνωσεν ἑαυτὸν, ἅπασα ἡ τῶν ἀνθρώπων φύσις ἐπέγνω αὐτόν. Ὁρᾷς, πῶς ἡ ταπείνωσις οὐκ ἐλάττωσιν εἰργάσατο, ἀλλὰ πλεῖον αὐτοῦ τὴν δόξαν διαλάμψαι ἐποίησεν. Εἰ δέ τις τῶν περιέργων λέγει, ὅτι ἡ θεότης ἐν τῷ σταυρῷ ἦν, ἢ οὐκ ἦν, ποιεῖαὐτὴν μὴ ἐν παντὶ οὖσαν, καὶ περιγραπτὴν εἰς ἕνα τόπον· ἡμεῖς δὲ λέγομεν τὸν Θεὸν ἀπερίγραπτον καὶ ἀκατάληπτον. εʹ. Ἐρώτ. Πόθεν ἐτυμολογεῖται Θεός; Ἀπόκρ. Παρὰ τὸ, θῶ, τὸ κατασκευάζω, καὶ ποιῶ· ὡς πάντων ποιητὴς, καὶ τῆς τῶν πάντων κατασκευῆς αἴτιος, ἢ παρὰ τὸ, θέω, τὸ τρέχω. Καὶ γὰρ Θεὸς πανταχοῦ πάρεστι. Ἢ Θεὸς, παρὰ τὸ θεᾶσθαι· ἐθεάσατο γὰρ ὁ Θεὸς τὰ πάντα πρὶν γενέσεως αὐτῶν. Κύριος δὲ παρὰ τὸ κῦρος, ὃ σημαίνει τὴν ἐξουσίαν. Ἐρώτ. Τί ἐστιν ἕνωσις; Ἀπόκρ. Τὸ καθ' ὑπόστασιν, καὶ τὸ ἐκ διαφόρων φύσεων ὑφεστὼς πρᾶγμα. Ἐρώτ. Μεταδοτική ἐστιν ἡ θεία φύσις, ἢ μεταληπτική; Ἀπόκρ. Μεταδοτική. Ἐρώτ. Τί ἐστι συναλοιφή; Ἀπόκρ. Ἡ σύγχυσις. Ἐρώτ. Ποίοις ὀνόμασι τιμᾶται ὁ Πατὴρ, καὶ κατὰ τί εἴρηται Πατήρ; Ἀπόκρ. Εἷς Πατὴρ, ὁ ἅγιος Θεὸς, καὶ παντοκράτωρ, ἄναρχος, ἀΐδιος, ἀθάνατος, ἀπερίβλεπτος, ἀνερμήνευτος, ἀτελεύτητος, ἀδιάδοχος, ἀκίνητος, ἀνεξερεύνητος. Εἴρηται Πατὴρ, διὰ τὸ πάντα τηρεῖν. Ἐρώτ. Ποίοις ὀνόμασι τιμᾶται ὁ Υἱὸς, καὶ κατὰ τί εἴρηται Υἱός; Ἀπόκρ. Εἷς Υἱὸς, ὁ ἅγιος Λόγος, ἄῤῥητον γέννημα, ἀμύθητος Λόγος, ἀπερίβλεπτος νοῦς, φῶς ζωῆς, ἥλιος δικαιοσύνης, ποιμὴν, θύρα, ὁδὸς, ἀμνός. Υἱὸς δὲ εἴρηται, ὅτι ἐκ τοῦ Πατρός. Ἐρώτ. Ποίοις ὀνόμασι τιμᾶται τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον; κατὰ τί εἴρηται Πνεῦμα; Ἀπόκρ. Ἓν Πνεῦμα ἅγιον, κύριον, ζωοποιὸν, φιλάνθρωπον, ἐνούσιον, ἐνύπαρκτον, ἐνυπόστατον, βέβαιον, ὀξὺ, ἀμέριμνον, δύναμις ἁγιαστικὴ, ὁμοούσιον Πατρὶ καὶ Υἱῷ. Ἀτμὶς γάρ ἐστι τῶν ἄνω δυνάμεων τοῦ Θεοῦ· Πνεῦμα δὲ εἴρηται, διὰ τὸ καθ' ὃ ἐὰν βουληθῇ νεύειν καὶ πνεῖν. Ἐρώτ. Τί ἐστιν Ἰησοῦς
2 Χριστός; Ἀπόκρ. Κύριος χωρὶς ἁμαρτίας ἐνανθρωπήσας. Ἐρώτ. Τί ἐστι Χριστός; Ἀπόκρ. Σύμβολον θεότητος καὶ ἐμψύχου σαρκὸς, ἄτρεπτος ἕνωσις· Χριστὸς δὲ λέγεται, ἐπειδὴ καθ' ἡμᾶς ἐχρήσατο σαρκί. Ἐρώτ. Τί ἐστιν ἅγιος; Ἀπόκρ. Ὁ ἁγιάζων καὶ ἁγιαζόμενος. Ἐρώτ. Τί ἐστιν, Λόγος; Ἀπόκρ. Λόγος ἐστὶν οὐσιωδὴς, ἀεὶ τῷ Πνεύματι συμπαρών· Ἐρώτ. Ἐν ποίᾳ ὑποστάσει προσκυνεῖς τὸν Υἱὸν τοῦ Θεοῦ; Ἀπόκρ. Ἐν τῇ τοῦ Θεοῦ Λόγου ὑποστάσει μίαν φύσιν σεσαρκωμένην καὶ προσκυνουμένην, μίαν προσκύνησιν, ἐπεὶ ἐκ δύο συνελθουσῶν ἓν τὸ προσκυνούμενον πρόσωπον. Οὐσίαι δύο, ἐνέργειαι δύο, θελήματα δύο, αὐτεξούσια δύο· πενταχῶς δὲ ἡ ὑπόστασις· ὑπόστασις, καὶ πρόσωπον, καὶ χαρακτὴρ, καὶ ἴδιον, καὶ ἄτομον.
Continue reading PG 95: Commentarii in epistulas Pauli →≣ entire volume