Diplomatic text · TLG-E clean (diplomatic Greek; primary witness) + khazarzar (second witness) — PG column chips mark the printed columns.
Admonitio ad opusculum de sacris jejuniis (editorial preface
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 95:61〔Editorial preface, from the Migne page scan (OCR)〕
ONITIO. In lucem prodit Joannis Damasceni ad Cometam monachum epistola De Jejuniis, cujus fra- gmenta aliquot cum Turrianus protulisset in libris quos pro defensione epistolarum pontificia- rum edidit, et in adnotationibus ad Constitutiones apostolicas, David Blondellus non dubitavit affirmare, eam cum multis ecclesiasticorum scriptorum monumentis, quæ perinde a Turriano citata sunt, asservanturque in Europe bibliothecis, nec ad manus esse, nec esse posse. Epi- stolæ hujus magnam partem acceperam ab eruditissimo clarissimoque viro D. Joanne Erne- sto Grabe, ut jacet in cod. Barocciano n. ; integram vero mihi tandem procuravit doctis- simus reverendusque admodum P. D. Anselmus Bandurius ex bibliotheca Medicea descriptam. Hujus porro parentem esse Joannem Damascenum nihil repugnat: quin suadet inscriptio, quam mss. codd. varii præferunt. Suadet familiare nostro auctori adagium istud, to xay xalov, ei µh xades rivŋtai. Ne bonum quidem est bonum, nisi bene geratur. Sua- dent isthæc alia quibus Hierosolymitanæ Ecclesiæ presbyter agnoscitur: Hæc est regula lexque Ecclesiæ, quam in sancta Christi Dei nostri Resurrectionis Ecclesia novimus observari. Quinimo exordium in primis Damascenicum prorsus est, ut epistolæ dictionem et stylum taceam. Auctoritates Patrum ob nimiam tabellarii festinationem, & thy motoλnópoυ amoudny, Noster omiserat; quæ vero subnexæ sunt, ætatem ipsius referunt, ipsique missas potius a Cometa putaverim, tanquam certa traditionis, cui refragatus dicebatur, testimonia, receptæque alterius apud hæreticos, præsertim Jacobitas, consuetudinis. Narrat auctor sibi versum crimini fuisse, quod Quadragesimæ jejunium ad octo hebdoma- des prorogari posse, alicubi concessisset. Enimvero numerus hic hebdomadum, quibus he- błomas Paschæ, seu Passionis sancta succederet, apud hæreticos duntaxat in Oriente rece- plus erat, ut testatur auctor quæstionis inter Anastasianas , qui ritus hujus primordia arcessere videtur ab Arianis : Ιστέον δὲ ὅτι, οὐ δεῖ νηστεύειν ἑβδομάδας ὀκτὼ ἐν τῇ μεγάλῃ Τεσσαρακο- ows of 'Aperavo!. Sciendum est quod non oporteat jejunare octo hebdomades in magna Qua- dragesima, sicut Ariani, qui transcendunt numerum quadraginta dierum, etc. Et paulo post: Si enim jejunandum est octo hebdomades, non debet amplius nominari Quadragesima, sed Quadragesima septima; Στις Τεσσαρακοστή πληροῦται εἰς τὴν ἑορτὴν τῶν Βαΐων, qua Quadra- gesima finitur ad festum Palmarum. Magnam enim hebdomadem jejunamus propter Domini passionem, et Pascha, et non propter Quadragesimam. Αἱρετικὸν οὖν ἐστι τοῦτο τὸ δόγμα, καὶ οὐκ ¿pbábokov. Hoc itaque decretum hæreticum est, non rectæ fidei. Non abnuit Noster hanc fuisse consuetudinem hæreticorum, idque evincebatur ex Severi Antiocheni et Benjamini Alexan- drini pseudo-patriarcharum testimoniis, quæ epistolæ adjecta sunt ; id quod agnoscunt om- nes qui de Jacobitis scripsere. Non ita pridem Joseph. Abudacnus, c. Historia Jacobita- rum narrabat nobis, Coptítas suos a Septuagesima usque ad Pascha jejunium observare, tam lai- cos, quam religiosos. Quocirca apud Anastasium pro Arianis, arbitror posse restitui Seve- rianos. Alcuinus, Epist. de Septuagesima, Sexagesima, et Quinquagesima ad Carolum Magnum refert, audivisse se, cum Romæ esset, quosdam magistros dicentes, quod Orientales populi octo hebdomadas (emendo ex Epistola Caroli Magni ad ipsum, itemque ex Enea Parisiensi, lib. Cont. Græc.et ex Rabano lib. u De instit. cleric. novem hebdomadas), Græci octo, Latini septem jejunare soleant, et inde ex consuetudine Romanam sumpsisse Ecclesiam, Septuagesimam et Sexagesimam, et Quinquagesimam, dies Dominicos nuncupare. Ubi Orientalium nomine, non Antiochenos, aut Hierosolymitanos significatos puto sed Jacobitas, Armenos, imo et Nestorianos, quos Petrus a Valle ejusdem esse ritus tenaces testatur. Græcos autem magi- stri illi narrabant octo hebdomades jejunare, propter ambas hebdomades new et rupoçá- you, quæ magno Quadragesimæ jejunio præmittuntur, in quarum prima sic jejunare inci- piunt,
PG 95:65ΙΩΑΝΝΟΥ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΝΗΣΤΕΙΩΝ. Τῷ εὐλογημένῳ καὶ γνησίῳ δούλῳ Χριστοῦ, κυρίῳ Κομητᾴ, πνευματικῷ ἀδελφῷ, Ἰωάννης ἐλάχιστος. Πολλῶν καὶ ἀπείρων δωρεὼν παρὰ Θεοῦ τοῖς ἀνθρώποις δεδωρημένων, ἐξαίρετον καὶ πρῶτον τὸ τῆς φρονήσεως δῶρον καθέστηκεν. Διάκρισις γάρ ἐστιν ἀγαθοῦ τε καὶ κακοῦ· ὁ δὲ ἄριστα διελὼν, ἄριστα καὶ τὸ συμφέρον ἐξελέξατο, τὸν λόγον ἔχων τῶν αὐτῷ κατηκόων ἡνίοχον. Ταύτης ἐστὶ τῆς φρονήσεως τόκος ὥριμος τὸ Σολομώντειον ἐκεῖνο ῥητὸν, «Καιρὸς τῷ παντὶ πράγματι·» τοῦτο δηλοῦντος τοῦ λόγου, ὅτι τὸ πᾶν ἐστι τὸ ἀγαθόν· οὐκ ἐν τοῖς οὖσι γὰρ τὸ κακὸν, φυγὴ δὲ μᾶλλον τοῦ ἀγαθοῦ καὶ ἀναίρεσις. Ὅτε τοίνυν ἕκαστον καλὸν κριθείη· φημὶ δὴ ὀρθῷ λόγῳ· ἀκρισία γὰρ μᾶλλον, ἤπερ κρίσις, τὸ κακῶς κεκριμένον· καιρὸς τοῦ σιωπᾷν, ὅτε τοῦτο καλόν· καὶ καιρὸς τοῦ λαλεῖν, ὅταν ἐρωτῷτό τις. Πρὶν γὰρ ἐρωτηθῆναι λαλῆσαι, καὶ πρὶν ἀποσταλῆναι πορευθῆναι, μωρία τῷ λαλοῦντι καὶ βαίνοντι. Ἡ δὲ τῶν πραγμάτων περίστασις, ὅταν ἀνάγκη λαλεῖν, καὶ τὸ μὴ λαλεῖν οὐκ ἀκίνδυνον. Ἔστι δ’ ὅτε καὶ τὸ πρέπον τοῦ δοκοῦντος καλοῦ προτιμητέον. Ἐμοὶ μὲν οὖν πᾶς καιρὸς τοῦ σιωπᾷν·
DE SACRIS JEJUNIIS.
θρώποις δεδωρημένων, ἐξαίρετον καὶ πρῶτον τὸ τῆς Deus hominibus, eximium praecipuumque minus
φρονήσεως δῶρον καθέστηκεν. Διάκρισις γάρ ἐστιν est prudentia. Est enim boni malique discretio:
ἀγαθοῦ τε καὶ κακοῦ· ὁ δὲ ἄριστα διελών, ἄριστα qui autem optime distribuit, optima quoque et
καὶ τὸ συμφέρον ἐξελέξατο, τὸν λόγον ἔχων τῶν αὐτῷ quidquid convenientius elegit, ductum sequens
κατηκίων ἡνίοχον. Ταύτης ἐστὶ τῆς φρονήσεως τό rationis, qua reguntur illi qui ipsi morem gerunt.
κος ώριμος το Σολομώντειον ἐκεῖνο ῥητὸν, ο Καιρός flujus prudentiæ genimen maturum est illud 3aτῷ παντὶ πράγματι· ὁ τοῦτο δηλοῦντος τοῦ λόγου, lomonis 500 efatum: Suum cuique rei temὅτι τὸ πᾶν ἐστι τὸ ἀγαθόν· οὐκ ἐν τοῖς οὖσι γὰρ τὸ pus est ¹; › quo significatur, universum id quod
κακὸν, φυγὴ δὲ μᾶλλον τοῦ ἀγαθοῦ καὶ ἀναίρεσις. est, boc esse bonum. Non enim malum est ex
Οτε τοίνυν ἕκαστον καλὸν κριθείη· φημὶ δὴ ὀρθῷ illis quæ sunt, quin potius boni fuga et interemλόγῳ· ἀκρισία γὰρ μᾶλλον, ἤπερ κρίσις, τὸ κακῶς plio. Quando itaque unumquodque bonum (reela
κεκριμένον· καιρὸς τοῦ σιωπᾶν, ὅτι τοῦτο καλόν· utique ratione, sine qua imprudentia magis crit,
καὶ καιρὸς τοῦ λαλεῖν, ὅταν ἐρωτῷτό τις. Πριν γὰρ quam judicium, quod judicauum male fuerit) Lum
ἐρωτηθῆναι λαλῆσαι, καὶ πρὶν ἀποσταλῆναι πορευ erit tacendi tempus, quando hoc bonum apposiθῆναι, μωρία τῷ λαλοῦντι καὶ βαίνοντι. Ἡ δὲ τῶν tumque erit: tunc et suum loquendi tempus acπραγμάτων περίστασις, ὅταν ἀνάγκη λαλεῖν, καὶ τὸ cidet, ubi quis rogatus fuerit. Nam quempiam
μὴ λαλεῖν οὐκ ἀκίνδυνον. Εστι δ' ὅτε καὶ τὸ πρέπον ante loqui, quam quæsitus sit, aut ante proficisci,
τοῦ δοκοῦντος καλοῦ προτιμητέον. Ἐμοὶ μὲν οὖν πᾶς quam mittatur, hoc illi qui loquitur, et pergit,
καιρὸς τοῦ σιωπᾷν· τὸ γὰρ λαλεῖν ὑπὲρ τῆς ο έμαυ· stultitiæ vertetur. Horum vero regula sunt cirτοῦ ἀπροσεξίας ἀφῄρημαι, καὶ ἄλλως κατὰ πρόσο cumstantiæ rerum; ut dum loquendi necessitas
ωπον σοφῶν καὶ ὑψηλῶν τὴν διάνοιαν, οἷς ἡ ἀρετή urget, periculo non vacet conticescere. At continτὸ ἄρχειν ἐνδίκως» περιεποιήσατο, πῶς ὁ πένης τὴν git aliquando, ut et illud quod convenientius est
ἀρετὴν φθέγγοιτο; Ταῦτα κατὰ νοῦν ἔχων, καὶ νῦν præferri debeat ei quod esse bonum existimatur.
ἂν ἐσιώπησα, εἰ μὴ τὸ αἰδέσιμον τῆς σῆς, ὦ προσ- Cæterum nullo non tempore incumbit mihi ut taφιλέστατε, θεοφρουρήτου ευκλείας πρὸς τὸ γράφειν ceam; idque mihi merita est inconsiderantia mea,
ἐξεδιάσατο. Πολλὴν γὰρ τὴν τῶν τιμίων ἡμῶν γραμ ut mibi non sit fas loqui. Insuper vero coram
μάτων ἔπειξιν ἰδὼν, ἔκρινα μὴ ἄλλως καὶ μάτην sapientibus celsissimæque intelligentia viris, qui
ὑμᾶς πρὸς τὸ λέγειν προτρέπεσθαι, εἰ μή τις ἀνάγκη suapte virtute hoc nacti sunt ut aliis prædicerenπρὸς τοῦτο κατήπειγε. Γράφω τοίνυν τῇ ἀρετῇ καὶ tur, quonam pacto loqui audeat, qui virtute inops
φιλία σου βιασθείς, καί μοι συγγνώτω πᾶς ὅστις est? Hæc cum animo versarem nunc quoque
οἷς τῶν βιασαμένων τὸ ἰσχυρόν· γράφω δὲ μηδὲν silentium tenuissem, nisi eximia tuæ, quam Deus
τῆς ἀληθείας, ὡς οἷόν τε προτιθεὶς, ἣν ἁπάντων προ- tuetur, o amantissime, claritatis veneratio ad
τιμητέον, καὶ τοῦ ζῆν, μεθ᾿ ἧς τὸ ζῆν αἱρετὸν, καὶ scribendum me compulisset. Cum enim pretiosis
δι᾿ ἣν θάνατος τοῦ ζῆν αἱρετώτερος.
litteris vestris vos admodum instare viderem,
omnino judicavi, mẹ haud alia de causa, nec frustra prorsus ad loquendum excitari, nisi quia
magna ad hoc necessitas urgeret. Scribo itaque, ea vi compulsus quam virtus amicitiaque tua inſerat, mihique adeo veniam dare velim, quisquis apprime norit, quam potentes validique sint, qui
mibi vim faciunt. Scribo autem, nihil quantum per me erit, anteponende vorilas, quæ caeteris
omnibus, ipsique vitæ, præferenda sit, cum qua vivere, expetenda res est, et propter quani mors
vita est oplab.lier.
2. Scripfil vestra omnino mihi colenda virtus
ejusmodi rumorem sparsisse quosdam, dixisse
nos, hebdomadibus octo jejunandum esse, præcepitque ut rescriberemus, num ita res habeant. Ad
hoc dicimus ecclesiastica pace nihil esse subliβ'. Γεγράφηκεν ἡ ὑμετέρα πάντιμος ἀρετή, ὡς
τινες διεφήμισαν ἡμᾶς εἰρηκέναι ο ὀκτὼ τὰς τῶν νη
στειῶν ἑβδομάδας ὑπάρχειν· προτρέψατο το γρά
φειν, εἰ οὕτως ἔχοι τὰ πράγματα· πρὸς τοῦτό φαμεν,
ὅτι τῆς ἐκκλησιαστικῆς εἰρήνης οὐδὲν ὑψηλότερον,
δι᾿ ἣν νόμος καὶ προφῆται, δι᾿ ἣν Θεὸς ἄνθρωπος γέ- mius, propter quam lex et propheta, propter quam
γονε· τοῦτο δὴ τὸ μέγα καὶ ἀνεξιχνίαστον ὄντως μυσ
στήριον· ἣν ἦλθε Χριστὸς εὐαγγελίσασθαι· ἦν αὐτὸς
Χριστὸς τοῖς οἰκείοις μαθηταῖς πρὸ τοῦ πάθους, καὶ
μετὰ τὴν ἐκ τοῦ πάθους ἀνάστασιν ἐδωρήσατο Αν
καὶ εἰς οὐρανοὺς ἀνιών μετὰ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, ὅθεν
κατεληλύθει άσαρχος, ὡς κλῆρον τοῖς ἀποστόλοις,
καὶ δι' αὐτῶν τῇ Ἐκκλησίᾳ κατέλιπεν. Εἰρήνη δέ
ἐστιν ἡ ἐν τῷ ἀγαθῷ συμφωνία. Τὸ γὰρ κακῶς συμ
* Beche. 115,
1. • Joan. xx, 49-22.
Deus factus est homo; quod plane magnum atque imper vestigabile mysterium est: quam Christus
annuntiatum venit: quam Christas discipulis suis,
sive prius quam pateretur, sive postquam a passione resurrexit, pro summo munere largitus est:
quam et ipse, cum ad cœlos ascenderet cum carne
sula, unde sine carne descenderat, in partem sortenque apostolis, perque eos Ecclesise reliquit '. Pax
• Barroc. ὑπὸ τῆς. • Barroc. ἐκδίκως. • Barroc. εἰρημένους.
τὸ γὰρ λαλεῖν ὑπὲρ τῆς ἐμαυτοῦ ἀπροσεξίας ἀφῄρημαι, καὶ ἄλλως κατὰ πρόςωπον σοφῶν καὶ ὑψηλῶν τὴν διάνοιαν, οἷς ἡ ἀρετὴ τὸ ἄρχειν ἐνδίκως περιεποιήσατο, πῶς ὁ πένης τὴν ἀρετὴν φθέγγοιτο; Ταῦτα κατὰ νοῦν ἔχων, καὶ νῦν ἂν ἐσιώπησα, εἰ μὴ τὸ αἰδέσιμον τῆς σῆς, ὦ προςφιλέστατε, θεοφρουρήτου εὐκλείας πρὸς τὸ γράφειν ἐξεβιάσατο. Πολλὴν γὰρ τὴν τῶν τιμίων ἡμῶν γραμμάτων ἔπειξιν ἰδὼν, ἔκρινα μὴ ἄλλως καὶ μάτην ὑμᾶς πρὸς τὸ λέγειν προτρέπεσθαι, εἰ μή τις ἀνάγκη πρὸς τοῦτο κατήπειγε. Γράφω τοίνυν τῇ ἀρετῇ καὶ φιλίᾳ σου βιασθεὶς, καί μοι συγγνώτω πᾶς ὅστις οἶδε τῶν βιασαμένων τὸ ἰσχυρόν· γράφω δὲ μηδὲν τῆς ἀληθείας, ὡς οἷόν τε προτιθεὶς, ἣν ἁπάντων προτιμητέον, καὶ τοῦ ζῇν, μεθ’ ἧς τὸ ζῇν αἱρετὸν, καὶ δι’ ἣν θάνατος τοῦ ζῇν αἱρετώτερος. β. Γεγράφηκεν ἡ ὑμετέρα πάντιμος ἀρετὴ, ὥς τινες διεφήμισαν ἡμᾶς εἰρηκέναι ὀκτὼ τὰς τῶν νηστειῶν ἑβδομάδας ὑπάρχειν· προὐτρέψατό τε γράφειν, εἰ οὕτως ἔχοι τὰ πράγματα· πρὸς τοῦτό φαμεν, ὅτι τῆς ἐκκλησιαστικῆς εἰρήνης οὐδὲν ὑψηλότερον, δι’ ἣν νόμος καὶ προφῆται, δι’ ἣν Θεὸς ἄνθρωπος γέγονε· τοῦτο δὴ τὸ μέγα καὶ ἀνεξιχνίαστον ὄντως μυστήριον·
DE SACRIS JEJUNIIS.
θρώποις δεδωρημένων, ἐξαίρετον καὶ πρῶτον τὸ τῆς Deus hominibus, eximium praecipuumque minus
φρονήσεως δῶρον καθέστηκεν. Διάκρισις γάρ ἐστιν est prudentia. Est enim boni malique discretio:
ἀγαθοῦ τε καὶ κακοῦ· ὁ δὲ ἄριστα διελών, ἄριστα qui autem optime distribuit, optima quoque et
καὶ τὸ συμφέρον ἐξελέξατο, τὸν λόγον ἔχων τῶν αὐτῷ quidquid convenientius elegit, ductum sequens
κατηκίων ἡνίοχον. Ταύτης ἐστὶ τῆς φρονήσεως τό rationis, qua reguntur illi qui ipsi morem gerunt.
κος ώριμος το Σολομώντειον ἐκεῖνο ῥητὸν, ο Καιρός flujus prudentiæ genimen maturum est illud 3aτῷ παντὶ πράγματι· ὁ τοῦτο δηλοῦντος τοῦ λόγου, lomonis 500 efatum: Suum cuique rei temὅτι τὸ πᾶν ἐστι τὸ ἀγαθόν· οὐκ ἐν τοῖς οὖσι γὰρ τὸ pus est ¹; › quo significatur, universum id quod
κακὸν, φυγὴ δὲ μᾶλλον τοῦ ἀγαθοῦ καὶ ἀναίρεσις. est, boc esse bonum. Non enim malum est ex
Οτε τοίνυν ἕκαστον καλὸν κριθείη· φημὶ δὴ ὀρθῷ illis quæ sunt, quin potius boni fuga et interemλόγῳ· ἀκρισία γὰρ μᾶλλον, ἤπερ κρίσις, τὸ κακῶς plio. Quando itaque unumquodque bonum (reela
κεκριμένον· καιρὸς τοῦ σιωπᾶν, ὅτι τοῦτο καλόν· utique ratione, sine qua imprudentia magis crit,
καὶ καιρὸς τοῦ λαλεῖν, ὅταν ἐρωτῷτό τις. Πριν γὰρ quam judicium, quod judicauum male fuerit) Lum
ἐρωτηθῆναι λαλῆσαι, καὶ πρὶν ἀποσταλῆναι πορευ erit tacendi tempus, quando hoc bonum apposiθῆναι, μωρία τῷ λαλοῦντι καὶ βαίνοντι. Ἡ δὲ τῶν tumque erit: tunc et suum loquendi tempus acπραγμάτων περίστασις, ὅταν ἀνάγκη λαλεῖν, καὶ τὸ cidet, ubi quis rogatus fuerit. Nam quempiam
μὴ λαλεῖν οὐκ ἀκίνδυνον. Εστι δ' ὅτε καὶ τὸ πρέπον ante loqui, quam quæsitus sit, aut ante proficisci,
τοῦ δοκοῦντος καλοῦ προτιμητέον. Ἐμοὶ μὲν οὖν πᾶς quam mittatur, hoc illi qui loquitur, et pergit,
καιρὸς τοῦ σιωπᾷν· τὸ γὰρ λαλεῖν ὑπὲρ τῆς ο έμαυ· stultitiæ vertetur. Horum vero regula sunt cirτοῦ ἀπροσεξίας ἀφῄρημαι, καὶ ἄλλως κατὰ πρόσο cumstantiæ rerum; ut dum loquendi necessitas
ωπον σοφῶν καὶ ὑψηλῶν τὴν διάνοιαν, οἷς ἡ ἀρετή urget, periculo non vacet conticescere. At continτὸ ἄρχειν ἐνδίκως» περιεποιήσατο, πῶς ὁ πένης τὴν git aliquando, ut et illud quod convenientius est
ἀρετὴν φθέγγοιτο; Ταῦτα κατὰ νοῦν ἔχων, καὶ νῦν præferri debeat ei quod esse bonum existimatur.
ἂν ἐσιώπησα, εἰ μὴ τὸ αἰδέσιμον τῆς σῆς, ὦ προσ- Cæterum nullo non tempore incumbit mihi ut taφιλέστατε, θεοφρουρήτου ευκλείας πρὸς τὸ γράφειν ceam; idque mihi merita est inconsiderantia mea,
ἐξεδιάσατο. Πολλὴν γὰρ τὴν τῶν τιμίων ἡμῶν γραμ ut mibi non sit fas loqui. Insuper vero coram
μάτων ἔπειξιν ἰδὼν, ἔκρινα μὴ ἄλλως καὶ μάτην sapientibus celsissimæque intelligentia viris, qui
ὑμᾶς πρὸς τὸ λέγειν προτρέπεσθαι, εἰ μή τις ἀνάγκη suapte virtute hoc nacti sunt ut aliis prædicerenπρὸς τοῦτο κατήπειγε. Γράφω τοίνυν τῇ ἀρετῇ καὶ tur, quonam pacto loqui audeat, qui virtute inops
φιλία σου βιασθείς, καί μοι συγγνώτω πᾶς ὅστις est? Hæc cum animo versarem nunc quoque
οἷς τῶν βιασαμένων τὸ ἰσχυρόν· γράφω δὲ μηδὲν silentium tenuissem, nisi eximia tuæ, quam Deus
τῆς ἀληθείας, ὡς οἷόν τε προτιθεὶς, ἣν ἁπάντων προ- tuetur, o amantissime, claritatis veneratio ad
τιμητέον, καὶ τοῦ ζῆν, μεθ᾿ ἧς τὸ ζῆν αἱρετὸν, καὶ scribendum me compulisset. Cum enim pretiosis
δι᾿ ἣν θάνατος τοῦ ζῆν αἱρετώτερος.
litteris vestris vos admodum instare viderem,
omnino judicavi, mẹ haud alia de causa, nec frustra prorsus ad loquendum excitari, nisi quia
magna ad hoc necessitas urgeret. Scribo itaque, ea vi compulsus quam virtus amicitiaque tua inſerat, mihique adeo veniam dare velim, quisquis apprime norit, quam potentes validique sint, qui
mibi vim faciunt. Scribo autem, nihil quantum per me erit, anteponende vorilas, quæ caeteris
omnibus, ipsique vitæ, præferenda sit, cum qua vivere, expetenda res est, et propter quani mors
vita est oplab.lier.
2. Scripfil vestra omnino mihi colenda virtus
ejusmodi rumorem sparsisse quosdam, dixisse
nos, hebdomadibus octo jejunandum esse, præcepitque ut rescriberemus, num ita res habeant. Ad
hoc dicimus ecclesiastica pace nihil esse subliβ'. Γεγράφηκεν ἡ ὑμετέρα πάντιμος ἀρετή, ὡς
τινες διεφήμισαν ἡμᾶς εἰρηκέναι ο ὀκτὼ τὰς τῶν νη
στειῶν ἑβδομάδας ὑπάρχειν· προτρέψατο το γρά
φειν, εἰ οὕτως ἔχοι τὰ πράγματα· πρὸς τοῦτό φαμεν,
ὅτι τῆς ἐκκλησιαστικῆς εἰρήνης οὐδὲν ὑψηλότερον,
δι᾿ ἣν νόμος καὶ προφῆται, δι᾿ ἣν Θεὸς ἄνθρωπος γέ- mius, propter quam lex et propheta, propter quam
γονε· τοῦτο δὴ τὸ μέγα καὶ ἀνεξιχνίαστον ὄντως μυσ
στήριον· ἣν ἦλθε Χριστὸς εὐαγγελίσασθαι· ἦν αὐτὸς
Χριστὸς τοῖς οἰκείοις μαθηταῖς πρὸ τοῦ πάθους, καὶ
μετὰ τὴν ἐκ τοῦ πάθους ἀνάστασιν ἐδωρήσατο Αν
καὶ εἰς οὐρανοὺς ἀνιών μετὰ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, ὅθεν
κατεληλύθει άσαρχος, ὡς κλῆρον τοῖς ἀποστόλοις,
καὶ δι' αὐτῶν τῇ Ἐκκλησίᾳ κατέλιπεν. Εἰρήνη δέ
ἐστιν ἡ ἐν τῷ ἀγαθῷ συμφωνία. Τὸ γὰρ κακῶς συμ
* Beche. 115,
1. • Joan. xx, 49-22.
Deus factus est homo; quod plane magnum atque imper vestigabile mysterium est: quam Christus
annuntiatum venit: quam Christas discipulis suis,
sive prius quam pateretur, sive postquam a passione resurrexit, pro summo munere largitus est:
quam et ipse, cum ad cœlos ascenderet cum carne
sula, unde sine carne descenderat, in partem sortenque apostolis, perque eos Ecclesise reliquit '. Pax
• Barroc. ὑπὸ τῆς. • Barroc. ἐκδίκως. • Barroc. εἰρημένους.
PG 95:67ἣν ἦλθε Χριστὸς εὐαγγελίσασθαι· ἣν αὐτὸς Χριστὸς τοῖς οἰκείοις μαθηταῖς πρὸ τοῦ πάθους, καὶ μετὰ τὴν ἐκ τοῦ πάθους ἀνάστασιν ἐδωρήσατο· ἣν καὶ εἰς οὐρανοὺς ἀνιὼν μετὰ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, ὅθεν κατεληλύθει ἄσαρκος, ὡς κλῆρον τοῖς ἀποστόλοις, καὶ δι’ αὐτῶν τῇ Ἐκκλησίᾳ κατέλιπεν. Εἰρήνη δέ ἐστιν ἡ ἐν τῷ ἀγαθῷ συμφωνία. Τὸ γὰρ κακῶς συμφωνοῦν, στασιάζειν μᾶλλον ἢ εἰρηνεύειν λεχθήσεται· κἀμοὶ τοίνυν τῷ ἐλαχίστῳ σκοπὸς ἦν προηγουμένως τὰ τῆς εἰρήνης βραβεύειν, καὶ ὅσα πρὸς τοῦτο φέρει, τοῖς ἐρωτῶσι λέγειν ὅση δύναμις. γ. Ἑωρακὼς τοιγαροῦν τὴν περὶ τῶν ἁγίων νηστειῶν στάσιν μέχρις ἀέρος κορυφωθεῖσαν, δεινῶς ἐποτνιώμην καὶ ἠνιώμην, ὅτι καὶ διὰ τοῦ ἀγαθοῦ μοι ἡ ἁμαρτία τὸν θάνατον κατεργάζεται. Τί γὰρ ὄφελος τῆς νηστείας, τοῖς εἰς ἔριδας καὶ μάχας νηστεύουσι; διὸ τοῖς μὲν ἑπτὰ τὰς τῶν ἁγίων νηστειῶν ἑβδομάδας λέγουσι συνεβούλευον μὴ ζυγομαχεῖν, καὶ στασιάζειν τὸ καλὸν σῶμα Χριστοῦ, τουτέστιν τὴν Ἐκκλησίαν· πειθαρχεῖν δὲ μᾶλλον τοῖς τὴν προεδρίαν καὶ οἰκονομίαν τοῦ λόγου πεπιστευμένοις.
€3
καμοὶ τοίνυν τῷ ἐλαχίστῳ σκοπὸς ἦν προηγουμένως
τὰ τῆς εἰρήνης βραβεύειν, καὶ ὅσα πρὸς τοῦτο φέρει,
τοῖς ἐρωτῶσι λέγειν ὅση δύναμις.
autem est consonantia in bono. In malum siqui- φωνοῦν, στασιάζειν μᾶλλον ἢ εἰρηνεύειν λεχθήσεται.
dem conspiratio, seditio potius quam pax dicenda
est. Mihi itaque cæterorum minimo hic propositus
est finis, in primis quæ ad pacem spectant procurare, et quidquid ad id conducit, rogantibus
quantum in me erit, eloqui.
&
3. Igitur cum dissensionem de sanctis jejuniis,
in aerem usque attolli cernerem, graviter lugeban, mcerebamque, quod peccatun mortem mihi
per bonum operaretur. Ecquod enim jejuniorum
emolumentum sit iis, qui ad jurgia contentionesque jejunant? quocirca illis quidem qui septem
hebdomades 501 sacris jejuniis impendendas esse
dicerent, consilium dabam ne litigarent, pulchrumque Christi corpus, Ecclesiam dico, dissidiis scinderent; quinimo moreın potius gererent iis quibus
præsulatus verbiqué dispensatio credita essent. In
bono quippe abundare et proficere, atque ad majøra et sublimiora ascendere, et adjicere super
omnem laudem Domini ³, eorum esse qui belle se
habeant; illis vero qui octo hebdomades statuunt,
suggerełam, nec bonum ipsum esse bonum, nisi
bene geratur. Etenim virginitas bonum est: at si
nupseris, non peccasti *. Diemn totam jejunando
consumere bonum est: qui vero non manducat,
manducantem non judicet. In ejusmodi rebus
neutiquam convenit sancire, aut cogere, aut necessitate imposita commissum gregem adigere,
sed suasione magis, mansuetudine et sermone sale
condio. Atque hæc sunt quæ istis suggerimus. Ο
Sin vero quæ nostra sententia sit palain facere
oportet, hoc dicimus, quod, cum sanctus Pater
noster Basilins, veritatis doctor in sermone De
ebriosis septem esse jejuniorum sacrorum hebdomades dixerit, aliundeque Gregorius cognomento
Theologus in sermone De baptismo, jejunia hæc
quadraginta dierum quos Dominus jejunando
transegit, figuram exprimere et imitari definierit,
necessarium omnino sit ambo hæc mutuo conciliare, ne divinorum virorum documenta dissonare
reperiantur. Nam hoc est quod turbas excitat, non
expendere vim corum quæ dicuntur. Non enim, ut
quidam autumarunt, lege sancitum nobis fuit, ut
decinias anni totius jejunando solveremus
* Psal. Lxx, 14. 1 Cor. VII, 28. Rom. xiv, 5,
d Lego, δεκάται.
γ. Εωρακώς τοιγαροῦν τὴν περὶ τῶν ἁγίων νη
στειῶν στάσιν μέχρις αέρος κορυφωθείσαν, δεινῶς
ἐποτνιώμην καὶ ἡνιώμην, ὅτι καὶ διὰ τοῦ ἀγαθοῦ μοι
ἡ ἁμαρτία τὸν θάνατον κατεργάζεται. Τί γὰρ ὄφελος
τῆς νηστείας, τοῖς εἰς ἔριδας καὶ μάχας νηστεύουσι;
διὰ τοῖς μὲν ἑπτὰ τὰς τῶν ἁγίων νηστειῶν ἑβδομάδας
λέγουσι συνεβούλευον μὴ ζυγομαχεῖν, καὶ στασιάζειν
τὸ καλὸν σῶμα Χριστοῦ, τουτέστιν τὴν Ἐκκλησίαν·
πειθαρχεῖν δὲ μᾶλλον τοῖς τὴν προεδρίαν καὶ οἰκανομίαν τοῦ λόγου πεπιστευμένοις. Τὸ γὰρ περισσεύειν
ἐν τῷ ἀγαθῷ, καὶ προκόπτειν, καὶ ἀναβαίνειν ἐπὶ τὰ
μείζονά τε καὶ ὑψηλότερα, καὶ προστιθέναι ἐπὶ πᾶ
σαν αἴνεσιν τοῦ Κυρίου, τῶν εὖ ἐχόντων ἐστί. Τοῖς
δὲ τὰς ὀκτὼ ἑβδομάδας νομοθετοῦσιν ὑπετιθέμην, ὡς
οὐδὲ τὸ καλὸν καλὸν, εἰ μὴ καλῶς γένηται. Καλόν
μὲν γὰρ παρθενία· ἀλλ᾽ ἐὰν γήμῃς, οὐχ ἥμαρτες
Καλὸν τὸ νηστεύειν πᾶσαν ἡμέραν· ἀλλ' ὁ μὴ ἐσθίων
τὸν ἐσθίοντα μὴ κρινέτω. Ἐν τοῖς τοιούτοις οὐ νομοθετεῖν, οὐ βιάζεσθαι, οὐκ ἀναγκαστῶς ἄγειν τὸ ἐγε
χειρισθέν προσήκει ποίμνιον, πειθοῖ δὲ μᾶλλον, καὶ
ἠπιότητι, καὶ λόγῳ ἄλατι ηρτυμένῳ, ταῦτα καὶ τού.
τοῖς ὑποτιθέμεθα. Εἰ δὲ τὴ ἡμῖν δοκοῦν δημοσιεύειν
χρεών, τοῦτό φαμεν, ὅτι τοῦ μύστου τῆς ἀληθείας
ἁγίου Πατρός ἡμῶν Βασιλείου ἑπτὰ τὰς πάσας τῶν
ἁγίων νηστειῶν ἑβδομάδας φήσαντος ἐν τῷ Κατὰ
μεθυόντων λόγῳ, καὶ τοῦ τῆς θεολογίας επωνύμου
Γρηγορίου τῇ τεσσαράκοντα ἡμερῶν νηστείᾳ τοῦ
Κυρίου, τύπον καὶ μίμημα τὰς νηστείας ταύτας δωρησαμένου ἐν τῷ Περὶ βαπτίσματος λόγῳ, ἀνάγκη
ἀμφότερα συμβιβάζειν ἀλλήλοις, ἵνα μὴ ἀσύμφωνα
τὰ τῶν θείων ἀνδρῶν φωραθείη δόγματα. Τοῦτο γάρ
ἐστι τὸ τὴν στάσιν κινοῦν, τὸ μὴ διακρίνειν τῶν λεγο
μένων τὴν δύναμιν· οὐ γὰρ, ώς τινες ὑπενόησαν, δε
κάτας τῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ νηστεύειν νενομοθετήμεθα
πανών γάρ ἐστι διατετυπωμένος ἀριδήλως Τεσσαρα
κοστὴν νηστεύειν νομοτεθῶν· αἱ δὲ τοῦ ἐνιαυτοῦ δε
κάδες 4, οὐ τεσσαράκοντα. Πῶς οὖν οἱ πέντε τῆς
ἑβδομάδος νηστεύοντες, τὸν ἀριθμὸν παρανοῦμεν τῶν
NOTÆ.
Ut decimas anni jejunando solveremus. Hoc Sabbatis, numerum triginta quinque dierum contamen statuerat Cassianus collat. 21, cap. 25 et
27, cujus libros Noster abs se lectos alibi significat.
Cassianum secuti sunt e Latinis, Gregorius Magnus
ton. 16 in Evangelia, Albinus Flaccus et alii: e
Græcis vero Dorotheus abbas doctrina 15, ubi postquam narravit, præter septem hebdomades, solemnium jejuniorum, alteram veluti præparatoriam
indictam fuisse, quo quadragesimale, quod Domuίnus integrum jejunavit, honoratius redderetur,
subjungit, septem hebdomadas absque Dominicis et
Aare, quibus adjecto Sabbato sancto, el media
parte illustris illius splendidissimæque noctis (Resurrectionis scil.) triginta sex cum dimidio computari dies, quæ decima pars sit trecentorumi sexaginta quinque dierum anni, ut quadragesimati jejunio decimatio totius anni Deo veluti persolvatur
per penitentiam. Florebat Dorotheus circa sæculi
Vi finem Tiberio, Mauritio, Phoca et lleraclio
impp. Græcis recentioribus Christophorus Angelus idem tradit.
Τὸ γὰρ περισσεύειν ἐν τῷ ἀγαθῷ, καὶ προκόπτειν, καὶ ἀναβαίνειν ἐπὶ τὰ μείζονά τε καὶ ὑψηλότερα, καὶ προστιθέναι ἐπὶ πᾶσαν αἴνεσιν τοῦ Κυρίου, τῶν εὖ ἐχόντων ἐστί. Τοῖς δὲ τὰς ὀκτὼ ἑβδομάδας νομοθετοῦσιν ὑπετιθέμην, ὡς οὐδὲ τὸ καλὸν καλὸν, εἰ μὴ καλῶς γένηται. Καλὸν μὲν γὰρ παρθενία ἀλλ’ ἐὰν γήμῃς, οὐχ ἥμαρτες· Καλὸν τὸ νηστεύειν πᾶσαν ἡμέραν· ἀλλ’ ὁ μὴ ἐσθίων τὸν ἐσθίοντα μὴ κρινέτω. Ἐν τοῖς τοιούτοις οὐ νομοθετεῖν, οὐ βιάζεσθαι, οὐκ ἀναγκαστῶς ἄγειν τὸ ἐγχειρισθὲν προσήκει ποίμνιον, πειθοῖ δὲ μᾶλλον, καὶ ἠπιότητι, καὶ λόγῳ ἅλατι ἠρτυμένῳ, ταύτα καὶ τούτοις ὑποτιθέμεθα. Εἰ δὲ τὸ ἡμῖν δοκοῦν δημοσιεύειν χρεὼν, τοῦτό φαμεν, ὅτι τοῦ μύστου τῆς ἀληθείας ἁγίου Πατρὸς ἡμῶν Βασιλείου ἑπτὰ τὰς πάσας τῶν ἁγίων νηστειῶν ἑβδομάδας φήσαντος ἐν τῷ Κατὰ μεθυόντων λόγῳ, καὶ τοῦ τῆς θεολογίας ἐπωνύμου Γρηγορίου τῇ τεσσαράκοντα ἡμερῶν νηστείᾳ τοῦ Κυρίου, τύπον καὶ μίμημα τὰς νηστείας ταύτας δωρησαμένου ἐν τῷ Περὶ βαπτίσματος λόγῳ, ἀνάγκη ἀμφότερα συμβιβάζειν ἀλλήλοις, ἵνα μὴ ἀσύμφωνα τὰ τῶν θείων ἀνδρῶν φωραθείη δόγματα.
€3
καμοὶ τοίνυν τῷ ἐλαχίστῳ σκοπὸς ἦν προηγουμένως
τὰ τῆς εἰρήνης βραβεύειν, καὶ ὅσα πρὸς τοῦτο φέρει,
τοῖς ἐρωτῶσι λέγειν ὅση δύναμις.
autem est consonantia in bono. In malum siqui- φωνοῦν, στασιάζειν μᾶλλον ἢ εἰρηνεύειν λεχθήσεται.
dem conspiratio, seditio potius quam pax dicenda
est. Mihi itaque cæterorum minimo hic propositus
est finis, in primis quæ ad pacem spectant procurare, et quidquid ad id conducit, rogantibus
quantum in me erit, eloqui.
&
3. Igitur cum dissensionem de sanctis jejuniis,
in aerem usque attolli cernerem, graviter lugeban, mcerebamque, quod peccatun mortem mihi
per bonum operaretur. Ecquod enim jejuniorum
emolumentum sit iis, qui ad jurgia contentionesque jejunant? quocirca illis quidem qui septem
hebdomades 501 sacris jejuniis impendendas esse
dicerent, consilium dabam ne litigarent, pulchrumque Christi corpus, Ecclesiam dico, dissidiis scinderent; quinimo moreın potius gererent iis quibus
præsulatus verbiqué dispensatio credita essent. In
bono quippe abundare et proficere, atque ad majøra et sublimiora ascendere, et adjicere super
omnem laudem Domini ³, eorum esse qui belle se
habeant; illis vero qui octo hebdomades statuunt,
suggerełam, nec bonum ipsum esse bonum, nisi
bene geratur. Etenim virginitas bonum est: at si
nupseris, non peccasti *. Diemn totam jejunando
consumere bonum est: qui vero non manducat,
manducantem non judicet. In ejusmodi rebus
neutiquam convenit sancire, aut cogere, aut necessitate imposita commissum gregem adigere,
sed suasione magis, mansuetudine et sermone sale
condio. Atque hæc sunt quæ istis suggerimus. Ο
Sin vero quæ nostra sententia sit palain facere
oportet, hoc dicimus, quod, cum sanctus Pater
noster Basilins, veritatis doctor in sermone De
ebriosis septem esse jejuniorum sacrorum hebdomades dixerit, aliundeque Gregorius cognomento
Theologus in sermone De baptismo, jejunia hæc
quadraginta dierum quos Dominus jejunando
transegit, figuram exprimere et imitari definierit,
necessarium omnino sit ambo hæc mutuo conciliare, ne divinorum virorum documenta dissonare
reperiantur. Nam hoc est quod turbas excitat, non
expendere vim corum quæ dicuntur. Non enim, ut
quidam autumarunt, lege sancitum nobis fuit, ut
decinias anni totius jejunando solveremus
* Psal. Lxx, 14. 1 Cor. VII, 28. Rom. xiv, 5,
d Lego, δεκάται.
γ. Εωρακώς τοιγαροῦν τὴν περὶ τῶν ἁγίων νη
στειῶν στάσιν μέχρις αέρος κορυφωθείσαν, δεινῶς
ἐποτνιώμην καὶ ἡνιώμην, ὅτι καὶ διὰ τοῦ ἀγαθοῦ μοι
ἡ ἁμαρτία τὸν θάνατον κατεργάζεται. Τί γὰρ ὄφελος
τῆς νηστείας, τοῖς εἰς ἔριδας καὶ μάχας νηστεύουσι;
διὰ τοῖς μὲν ἑπτὰ τὰς τῶν ἁγίων νηστειῶν ἑβδομάδας
λέγουσι συνεβούλευον μὴ ζυγομαχεῖν, καὶ στασιάζειν
τὸ καλὸν σῶμα Χριστοῦ, τουτέστιν τὴν Ἐκκλησίαν·
πειθαρχεῖν δὲ μᾶλλον τοῖς τὴν προεδρίαν καὶ οἰκανομίαν τοῦ λόγου πεπιστευμένοις. Τὸ γὰρ περισσεύειν
ἐν τῷ ἀγαθῷ, καὶ προκόπτειν, καὶ ἀναβαίνειν ἐπὶ τὰ
μείζονά τε καὶ ὑψηλότερα, καὶ προστιθέναι ἐπὶ πᾶ
σαν αἴνεσιν τοῦ Κυρίου, τῶν εὖ ἐχόντων ἐστί. Τοῖς
δὲ τὰς ὀκτὼ ἑβδομάδας νομοθετοῦσιν ὑπετιθέμην, ὡς
οὐδὲ τὸ καλὸν καλὸν, εἰ μὴ καλῶς γένηται. Καλόν
μὲν γὰρ παρθενία· ἀλλ᾽ ἐὰν γήμῃς, οὐχ ἥμαρτες
Καλὸν τὸ νηστεύειν πᾶσαν ἡμέραν· ἀλλ' ὁ μὴ ἐσθίων
τὸν ἐσθίοντα μὴ κρινέτω. Ἐν τοῖς τοιούτοις οὐ νομοθετεῖν, οὐ βιάζεσθαι, οὐκ ἀναγκαστῶς ἄγειν τὸ ἐγε
χειρισθέν προσήκει ποίμνιον, πειθοῖ δὲ μᾶλλον, καὶ
ἠπιότητι, καὶ λόγῳ ἄλατι ηρτυμένῳ, ταῦτα καὶ τού.
τοῖς ὑποτιθέμεθα. Εἰ δὲ τὴ ἡμῖν δοκοῦν δημοσιεύειν
χρεών, τοῦτό φαμεν, ὅτι τοῦ μύστου τῆς ἀληθείας
ἁγίου Πατρός ἡμῶν Βασιλείου ἑπτὰ τὰς πάσας τῶν
ἁγίων νηστειῶν ἑβδομάδας φήσαντος ἐν τῷ Κατὰ
μεθυόντων λόγῳ, καὶ τοῦ τῆς θεολογίας επωνύμου
Γρηγορίου τῇ τεσσαράκοντα ἡμερῶν νηστείᾳ τοῦ
Κυρίου, τύπον καὶ μίμημα τὰς νηστείας ταύτας δωρησαμένου ἐν τῷ Περὶ βαπτίσματος λόγῳ, ἀνάγκη
ἀμφότερα συμβιβάζειν ἀλλήλοις, ἵνα μὴ ἀσύμφωνα
τὰ τῶν θείων ἀνδρῶν φωραθείη δόγματα. Τοῦτο γάρ
ἐστι τὸ τὴν στάσιν κινοῦν, τὸ μὴ διακρίνειν τῶν λεγο
μένων τὴν δύναμιν· οὐ γὰρ, ώς τινες ὑπενόησαν, δε
κάτας τῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ νηστεύειν νενομοθετήμεθα
πανών γάρ ἐστι διατετυπωμένος ἀριδήλως Τεσσαρα
κοστὴν νηστεύειν νομοτεθῶν· αἱ δὲ τοῦ ἐνιαυτοῦ δε
κάδες 4, οὐ τεσσαράκοντα. Πῶς οὖν οἱ πέντε τῆς
ἑβδομάδος νηστεύοντες, τὸν ἀριθμὸν παρανοῦμεν τῶν
NOTÆ.
Ut decimas anni jejunando solveremus. Hoc Sabbatis, numerum triginta quinque dierum contamen statuerat Cassianus collat. 21, cap. 25 et
27, cujus libros Noster abs se lectos alibi significat.
Cassianum secuti sunt e Latinis, Gregorius Magnus
ton. 16 in Evangelia, Albinus Flaccus et alii: e
Græcis vero Dorotheus abbas doctrina 15, ubi postquam narravit, præter septem hebdomades, solemnium jejuniorum, alteram veluti præparatoriam
indictam fuisse, quo quadragesimale, quod Domuίnus integrum jejunavit, honoratius redderetur,
subjungit, septem hebdomadas absque Dominicis et
Aare, quibus adjecto Sabbato sancto, el media
parte illustris illius splendidissimæque noctis (Resurrectionis scil.) triginta sex cum dimidio computari dies, quæ decima pars sit trecentorumi sexaginta quinque dierum anni, ut quadragesimati jejunio decimatio totius anni Deo veluti persolvatur
per penitentiam. Florebat Dorotheus circa sæculi
Vi finem Tiberio, Mauritio, Phoca et lleraclio
impp. Græcis recentioribus Christophorus Angelus idem tradit.
Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ τὴν στάσιν κινοῦν, τὸ μὴ διακρίνειν τῶν λεγομένων τὴν δύναμιν· οὐ γὰρ, ὥς τινες ὑπενόησαν, δεκάτας τῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ νηστεύειν νενομοθετήμεθα· κανὼν γάρ ἐστι διατετυπωμένος ἀριδήλως Τεσσαρακοστὴν νηστεύειν νομοθετῶν· αἱ δὲ τοῦ ἐνιαυτοῦ δεκάδες, οὐ τεσσαράκοντα. Πῶς οὖν οἱ πέντε τῆς ἑβδομάδος νηστεύοντες, τὸν ἀριθμὸν περανοῦμεν τῶν τεσσαράκοντα, εἰ μὴ τῶν ὀκτὼ ἑβδομάδων τὰς πεντάδας νηστεύσαιμεν; Πρὸς ταῦτα τοίνυν φαμὲν, ὡς ἀνεγνωκότες τὰς τῶν ἁγίων ἀποστόλων διαταγὰς, ἐντεταγμένον εὕρομεν· Χρὴ νηστεύειν τὴν ἁγίαν Τεςσαρακοστὴν, ἀρχομένους ἀπὸ δευτέρας, καὶ λήγοντας εἰς Παρασκευὴν, μεθ’ ἣν τῆς ἑβδομάδος τοῦ πάθους ἀρχόμεθα. Εἰ τοίνυν δι’ ὀκτὰ ἑβδομάδων ἡ Τεσσαρακοστὴ τελειοῦται, μετὰ δὲ ταύτας τῆς τοῦ πάθους ἀρχόμεθα, ἐννέα τὰς πάσας ἑβδομάδας νηστεύειν χρεών. Ὁ μέντοι πολὺς τὴν θείαν γνῶσιν καὶ ἀρετὴν Ἀθανάσιος, ἐν τοῖς ἑορταστικοῖς αὐτοῦ λόγοις ἓξ τὰς τῆς Τεσσαρακοστῆς ἑβδομάδας ἐκφανέστερον ἀπεφήνατο·
€3
καμοὶ τοίνυν τῷ ἐλαχίστῳ σκοπὸς ἦν προηγουμένως
τὰ τῆς εἰρήνης βραβεύειν, καὶ ὅσα πρὸς τοῦτο φέρει,
τοῖς ἐρωτῶσι λέγειν ὅση δύναμις.
autem est consonantia in bono. In malum siqui- φωνοῦν, στασιάζειν μᾶλλον ἢ εἰρηνεύειν λεχθήσεται.
dem conspiratio, seditio potius quam pax dicenda
est. Mihi itaque cæterorum minimo hic propositus
est finis, in primis quæ ad pacem spectant procurare, et quidquid ad id conducit, rogantibus
quantum in me erit, eloqui.
&
3. Igitur cum dissensionem de sanctis jejuniis,
in aerem usque attolli cernerem, graviter lugeban, mcerebamque, quod peccatun mortem mihi
per bonum operaretur. Ecquod enim jejuniorum
emolumentum sit iis, qui ad jurgia contentionesque jejunant? quocirca illis quidem qui septem
hebdomades 501 sacris jejuniis impendendas esse
dicerent, consilium dabam ne litigarent, pulchrumque Christi corpus, Ecclesiam dico, dissidiis scinderent; quinimo moreın potius gererent iis quibus
præsulatus verbiqué dispensatio credita essent. In
bono quippe abundare et proficere, atque ad majøra et sublimiora ascendere, et adjicere super
omnem laudem Domini ³, eorum esse qui belle se
habeant; illis vero qui octo hebdomades statuunt,
suggerełam, nec bonum ipsum esse bonum, nisi
bene geratur. Etenim virginitas bonum est: at si
nupseris, non peccasti *. Diemn totam jejunando
consumere bonum est: qui vero non manducat,
manducantem non judicet. In ejusmodi rebus
neutiquam convenit sancire, aut cogere, aut necessitate imposita commissum gregem adigere,
sed suasione magis, mansuetudine et sermone sale
condio. Atque hæc sunt quæ istis suggerimus. Ο
Sin vero quæ nostra sententia sit palain facere
oportet, hoc dicimus, quod, cum sanctus Pater
noster Basilins, veritatis doctor in sermone De
ebriosis septem esse jejuniorum sacrorum hebdomades dixerit, aliundeque Gregorius cognomento
Theologus in sermone De baptismo, jejunia hæc
quadraginta dierum quos Dominus jejunando
transegit, figuram exprimere et imitari definierit,
necessarium omnino sit ambo hæc mutuo conciliare, ne divinorum virorum documenta dissonare
reperiantur. Nam hoc est quod turbas excitat, non
expendere vim corum quæ dicuntur. Non enim, ut
quidam autumarunt, lege sancitum nobis fuit, ut
decinias anni totius jejunando solveremus
* Psal. Lxx, 14. 1 Cor. VII, 28. Rom. xiv, 5,
d Lego, δεκάται.
γ. Εωρακώς τοιγαροῦν τὴν περὶ τῶν ἁγίων νη
στειῶν στάσιν μέχρις αέρος κορυφωθείσαν, δεινῶς
ἐποτνιώμην καὶ ἡνιώμην, ὅτι καὶ διὰ τοῦ ἀγαθοῦ μοι
ἡ ἁμαρτία τὸν θάνατον κατεργάζεται. Τί γὰρ ὄφελος
τῆς νηστείας, τοῖς εἰς ἔριδας καὶ μάχας νηστεύουσι;
διὰ τοῖς μὲν ἑπτὰ τὰς τῶν ἁγίων νηστειῶν ἑβδομάδας
λέγουσι συνεβούλευον μὴ ζυγομαχεῖν, καὶ στασιάζειν
τὸ καλὸν σῶμα Χριστοῦ, τουτέστιν τὴν Ἐκκλησίαν·
πειθαρχεῖν δὲ μᾶλλον τοῖς τὴν προεδρίαν καὶ οἰκανομίαν τοῦ λόγου πεπιστευμένοις. Τὸ γὰρ περισσεύειν
ἐν τῷ ἀγαθῷ, καὶ προκόπτειν, καὶ ἀναβαίνειν ἐπὶ τὰ
μείζονά τε καὶ ὑψηλότερα, καὶ προστιθέναι ἐπὶ πᾶ
σαν αἴνεσιν τοῦ Κυρίου, τῶν εὖ ἐχόντων ἐστί. Τοῖς
δὲ τὰς ὀκτὼ ἑβδομάδας νομοθετοῦσιν ὑπετιθέμην, ὡς
οὐδὲ τὸ καλὸν καλὸν, εἰ μὴ καλῶς γένηται. Καλόν
μὲν γὰρ παρθενία· ἀλλ᾽ ἐὰν γήμῃς, οὐχ ἥμαρτες
Καλὸν τὸ νηστεύειν πᾶσαν ἡμέραν· ἀλλ' ὁ μὴ ἐσθίων
τὸν ἐσθίοντα μὴ κρινέτω. Ἐν τοῖς τοιούτοις οὐ νομοθετεῖν, οὐ βιάζεσθαι, οὐκ ἀναγκαστῶς ἄγειν τὸ ἐγε
χειρισθέν προσήκει ποίμνιον, πειθοῖ δὲ μᾶλλον, καὶ
ἠπιότητι, καὶ λόγῳ ἄλατι ηρτυμένῳ, ταῦτα καὶ τού.
τοῖς ὑποτιθέμεθα. Εἰ δὲ τὴ ἡμῖν δοκοῦν δημοσιεύειν
χρεών, τοῦτό φαμεν, ὅτι τοῦ μύστου τῆς ἀληθείας
ἁγίου Πατρός ἡμῶν Βασιλείου ἑπτὰ τὰς πάσας τῶν
ἁγίων νηστειῶν ἑβδομάδας φήσαντος ἐν τῷ Κατὰ
μεθυόντων λόγῳ, καὶ τοῦ τῆς θεολογίας επωνύμου
Γρηγορίου τῇ τεσσαράκοντα ἡμερῶν νηστείᾳ τοῦ
Κυρίου, τύπον καὶ μίμημα τὰς νηστείας ταύτας δωρησαμένου ἐν τῷ Περὶ βαπτίσματος λόγῳ, ἀνάγκη
ἀμφότερα συμβιβάζειν ἀλλήλοις, ἵνα μὴ ἀσύμφωνα
τὰ τῶν θείων ἀνδρῶν φωραθείη δόγματα. Τοῦτο γάρ
ἐστι τὸ τὴν στάσιν κινοῦν, τὸ μὴ διακρίνειν τῶν λεγο
μένων τὴν δύναμιν· οὐ γὰρ, ώς τινες ὑπενόησαν, δε
κάτας τῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ νηστεύειν νενομοθετήμεθα
πανών γάρ ἐστι διατετυπωμένος ἀριδήλως Τεσσαρα
κοστὴν νηστεύειν νομοτεθῶν· αἱ δὲ τοῦ ἐνιαυτοῦ δε
κάδες 4, οὐ τεσσαράκοντα. Πῶς οὖν οἱ πέντε τῆς
ἑβδομάδος νηστεύοντες, τὸν ἀριθμὸν παρανοῦμεν τῶν
NOTÆ.
Ut decimas anni jejunando solveremus. Hoc Sabbatis, numerum triginta quinque dierum contamen statuerat Cassianus collat. 21, cap. 25 et
27, cujus libros Noster abs se lectos alibi significat.
Cassianum secuti sunt e Latinis, Gregorius Magnus
ton. 16 in Evangelia, Albinus Flaccus et alii: e
Græcis vero Dorotheus abbas doctrina 15, ubi postquam narravit, præter septem hebdomades, solemnium jejuniorum, alteram veluti præparatoriam
indictam fuisse, quo quadragesimale, quod Domuίnus integrum jejunavit, honoratius redderetur,
subjungit, septem hebdomadas absque Dominicis et
Aare, quibus adjecto Sabbato sancto, el media
parte illustris illius splendidissimæque noctis (Resurrectionis scil.) triginta sex cum dimidio computari dies, quæ decima pars sit trecentorumi sexaginta quinque dierum anni, ut quadragesimati jejunio decimatio totius anni Deo veluti persolvatur
per penitentiam. Florebat Dorotheus circa sæculi
Vi finem Tiberio, Mauritio, Phoca et lleraclio
impp. Græcis recentioribus Christophorus Angelus idem tradit.
PG 95:69μεθ’ ἃς τῆς τοῦ πάθους ἑβδομάδος προστάττει ἀπάρχεσθαι Ἐξ ὧν ἁπάντων εἰς τοιαύτην κατηντήσαμεν ἔννοιαν, ὅτι νηστεία ἐστὶν οὐ μόνον ἡ παντελὴς ἕωθεν μέχρις ἑσπέρας ἀσιτία, ἀλλὰ καὶ ἡ τινῶν βρωμάτων ἀποχή· νηστεύειν γὰρ οἴνου καὶ κρεῶν λεγόμεθα. Ἐπεὶ τοίνυν κανὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων διατετύπωται, μὴ νηστεύειν Σαββάτῳ καὶ Κυριακῇ, καὶ νηστεύειν τὴν ἁγίαν Τεσσαρακοστὴν, τυχὸν τὰς μὲν πέντε τῆς ἑβδομάδος τὴν παντελῆ ἀσιτίαν νηστεύειν· τὰς δὲ δύο τοῦ Σαββάτου καὶ τῆς Κυριακῆς ἡμέρας τὴν τινῶν βρωμάτων ἀποχὴν προστέταχεν. Ἰστέον γὰρ ὅτι ὡς δύο πόνων προκειμένων ἰσχυρότερος ἐκνικᾷ καὶ προκρίνεται· οἷον νενομοθέτηται περιτομὴ ὀκταήμερος, καὶ ἡ τοῦ Σαββάτου τήρησις. Τὸ τοίνυν Σαββάτῳ γεγεννημένον, τῷ Σαββάτῳ περιτμηθήσεται, καὶ λύει τὸν τοῦ Σαββάτου νόμον ἡ τῆς περιτομῆς νομοθεσία·
DE SACRIS JEJUNIIS.
τεσσαράκοντα, εἰ μὴ τῶν ὀκτὼ ἑβδομάδων τὰς πεν- Canon siquidem quo Quadragesimam jejunare staτάδας νηστεύσαιμεν; Πρὸς ταῦτα τοίνυν φαμὲν, ὡς
ἀνεγνωκότες τὰς τῶν ἁγίων ἀποστόλων διαταγάς,
ἐντεταγμένον εὕρομεν· Χρὴ νηστεύειν τὴν ἁγίαν Τεσσαρακοστὴν, ἀρχομένους ἀπὸ δευτέρας, καὶ λήγοντας
εἰς Παρασκευὴν, μεθ᾿ ἣν τῆς ἑβδομάδος τοῦ πάθους
ἀρχόμεθα. Εἰ τοίνυν δι' ὀκτὼ ἑβδομάδων ή Τεσσαρακοστή τελειοῦται, μετὰ δὲ ταύτας τῆς τοῦ πάθους
ἀρχόμεθα, ἐννέα τὰς πάσας ἑβδομάδας νηστεύειν
χρεών. Ο μέντοι πολὺς τὴν θείαν γνῶσιν καὶ ἀρετὴν
᾿Αθανάσιος, ἐν τοῖς ἑορταστικοῖς αὐτοῦ λόγοις ἐξ τὰς
τῆς Τεσσαρακοστῆς ἑβδομάδας ἐκφανέστερον ἀπεφής
νατο· μεθ᾿ ἂς τῆς τοῦ πάθους ἑβδομάδος προστάττει
ἀπάρχεσθαι. Ἐξ ὧν ἁπάντων εἰς τοιαύτην κατηντήσαμεν ἔννοιαν, ὅτι νηστεία ἐστὶν οὐ μόνον ἡ παντε
λὴς ἔωθεν μέχρις ἑσπέρας ασιτία, ἀλλὰ καὶ ἡ τινῶν
βρωμάτων ἀποχή νηστεύειν γὰρ οἴνου καὶ κρεῶν
λεγόμεθα. Ἐπεὶ τοίνυν κανὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων
διατετύπωται, μὴ νηστεύειν Σαββάτῳ καὶ Κυριακῇ,
καὶ νηστεύειν τὴν ἁγίαν Τεσσαρακοστήν, τυχόν τὰς
μὲν πέντε τῆς ἑβδομάδος τὴν παντελή ασιτίαν νηστεύειν· τὰς δὲ δύο τοῦ Σαββάτου καὶ τῆς Κυριακῆς
ἡμέρας τὴν τινῶν βρωμάτων ἀποχὴν προστέταχεν.
Ιστέον γὰρ ὅτι ὡς δύο πόνων προκειμένων ἰσχυρότερος ἐκνικᾷ καὶ προκρίνεται· οἷον νενομοθέτηται
περιτομὴ ὀκταήμερο;, καὶ ἡ τοῦ Σαββάτου τήρησις.
Τὸ τοίνυν Σαββάτῳ γεγεννημένον, τῷ Σαββάτῳ πε
ριτμηθήσεται, καὶ λύει τὸν τοῦ Σαββάτου νόμον ἡ τῆς
περιτομής νομοθεσία· οὕτω κἀνταῦθα ταῖς πέντε τῆς
ἑβδομάδας τὴν μέχρι τῆς ἑσπέρας νηστείαν νομοθε
τῆσαν διὰ τῶν ὑπηρετῶν τοῦ λόγου τὸ Πνεῦμα τὸ
ἅγιον, Σαββάτῳ καὶ τῇ Κυριακῇ τὴν τινῶν βρωμάτων ἀποχὴν διωρίσατο, διὰ τὸ ἐπικρατὲς τῆς ἀναστάσεως, ἣν τὴν Κυριακὴν ἡμέραν οἴδαμεν, καὶ τὴν
ὑπὲρ πάντων τῶν προκεκοιμημένων ἁγίων προσφομὰν, ἣν κατὰ πᾶν Σάββατον ἐπιτελεῖν προστεταγμεθα, διὰ τὸ πρὸ τοῦ Πάσχα Σάββατον, ἐν ᾧ τὸν ἴσχυρὸν Χριστὸς ἔδησε, καὶ τὰ τούτου σκεύη διήρπασεν,
δ μόνον Σάββατον νηστεύειν χρεών τοὺς τὴν τῆς
ἀναστάσεως χαρὰν ἀναμένοντας.
tuitur omnibus palam manifestus est. Anni vero
decimationes quadraginta non sunt. Qui fit igitur,
inquiunt, ut quinque dies hebdomadis jejunando,
quadragenarium numerum insumamus, nisi tous
octo hebdomadibus quinquies jejunomus? Ad hæc
itaque dicimus, legisse nos sanctorum apostolorum
Constitutiones, et reperisse, oportere jejunare
sanctam Quadragesimam incipiendo a secunda
feria, et desinendo in parasceve, qua transacta
passionis Donini bebdomadein auspicamur. Si
itaque orto hebdomadibus Quadragesima completur, quibus exactis Passionis aliam auspicamur:
Novem proinde hebdomades integras jejunare necessum est. At vero Athanasius, tam divinarum
rerum scientia, quam virtutibus eximius, in fealivis suis orationibus, clarius pronuntiavit sex esse
hebdomadas Quadragesimæ, quibus exactis, jubet
hebdomadem passionis inchoare. Ex quibus omni
bus in hanc sententiam venimus, jejunium esse,
non modo a cibis a summo mane usque ad vesperam, verum et a quibusdam eduliis abstinere.
vino siquidem et carnibus jejunare dicimur. Quoniam igitur sanctorum apostolorum canon sanxit,
non jejunandum esse Sabbate et Dominica, 'sanctamque Quadragesiman jejunandum, ut omnigena
abstinentia quinque dies singulis 502 hebdoma·
dibus agamus; duobus vero, Sabbato puta et
Dominica, ab aliquibus duntaxat cibis abstineamus.
Seire siquidem attinet, cum opera duo laboriosa
proponuatur, illud quod fortius est, aliud superare,
eique præferri. Es. gr. lege præcepta circumcisio
fuerat, necnon observantia Sabbati. Puer itaque
Sablato natus, Sabbato circumcidendus erat, circumcisionisque sanctio Sabbati solvit legem: eodem perinde mode, Spiritus sanctus, cum per eos
qui ministri verbi fuerunt, quinque diebus hebdomadis ad vesperam usque producere jejunium instilucrit, Sabbato quoque et Dominica, a quibusdam duntaxat abstinere cibis injunxit, propter
auctoritatem resurrectionis, quam Dominicam esse diem scimus, et propter oblationem quam pro
sauctis omnibus qui dormierunt quolibet Sabbato agere jussi sumus, quia Sabbato quod Pascha antecedit, Christus fortem alligavit, et vasa ejus diripuit: quod quidem Sabbatum jejunando transigere oportet eos qui resurrectionis lætitiam præstolantur.
ε'. Οὕτως τοίνυν καὶ τὴν συνήθειαν τῆς Ἐκκλη- 5. Sic igitur Ecclesiæ quoque consuetudinem ex
σίας ἐξ ἀγράφου παραδόσεως ἐπιστάμεθα, μίαν προνήστιμον ἑβδομάδα, ἐν ᾗ μόνων τῶν χρεῶν ἀποχὴ
καὶ ἡ μέχρις ἑσπέρας νηστεία ἐπετελεῖτο, μηδαμῶς
τρίτης, ἢ ἔκτης, ἢ ἐννάτης, ἢ τῆς τῶν ἁγίων
προηγιασμένων τελετῆς γενομένης. Εξ δὲ, ἐν οἷς
αἱ τριτοεκτοεννάται καὶ προηγιασμέναι ἐπιτελοῦνται,
•ῶν τε, καὶ τυροῦ, καὶ τῶν τοιούτων μετὰ τῶν χρεῶν
ἀποχαί. Τῇ δὲ τοῦ πάθους ἑβδομάδι ξηροφαγία νενομοθέτητη, οὐ μέντοι προηγιασμένων τελετή· εἶτα τῇ
ἁγίᾳ πέμπτῃ ἡ τῶν μυστηρίων τελετὴ, ἐν ᾧ καὶ ἀπὸ
ήρξατο. Εἶτα τῇ Παρασκευῇ τῇ ἁγίᾳ καὶ φρικτῇ
παντελής ασιτία μέχρι τῆς τοῦ Σαββάτου ἑσπέρας·
• Canon apost. 64.
tradition: non scripta novimus, ut hebdomadem
jejunis præviam observaremus, in qua tantummodo a carnibus, et usque ad vesperam jejunando
abstineretur, horæ tertia, aut sexta, aut none,
aut præsanctificatorum officio neutiquam peracto:
tum sex deinde, in quibus cum Tertiæ, Sextæ,
Νunæ, et Præsanctificatorum officia agerentur,
tum etiam ab ¿ovis, caseoque, et aliis ejusmodi,
simulque a carnibus abstinentia esset. Hebdomade
vero passionis xerophagia, seu, ut ex siccis cibis
constaret, lege cautum fuit. Ita tamen ut præsanctificatorum missa non fieret; feria vero quinta
οὕτω κἀνταῦθα ταῖς πέντε τῆς ἑβδομάδος τὴν μέχρι τῆς ἑσπέρας νηστείαν νομοθετῆσαν διὰ τῶν ὑπηρετῶν τοῦ λόγου τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, Σαββάτῳ καὶ τῇ Κυριακῇ τὴν τινῶν βρωμάτων ἀποχὴν διωρίσατο, διὰ τὸ ἐπικρατὲς τῆς ἀναστάσεως, ἣν τὴν Κυριακὴν ἡμέραν οἴδαμεν, καὶ τὴν ὑπὲρ πάντων τῶν προκεκοιμημένων ἁγίων προσφορὰν, ἣν κατὰ πᾶν Σάββατον ἐπιτελεῖν προστετάγμεθα, διὰ τὸ πρὸ τοῦ Πάσχα Σάββατον, ἐν ᾧ τὸν ἰσχυρὸν Χριστὸς ἔδησε, καὶ τὰ τούτου σκεύη διήρπασεν, ὃ μόνον Σάββατον νηστεύειν χρεὼν τοὺς τὴν τῆς ἀναστάσεως χαρὰν ἀναμένοντας. ε. Οὕτως τοίνυν καὶ τὴν συνήθειαν τῆς Ἐκκλησίας ἐξ ἀγράφου παραδόσεως ἐπιστάμεθα, μίαν προνήστιμον ἑβδομάδα, ἐν ᾗ μόνων τῶν κρεῶν ἀποχὴ καὶ ἡ μέχρις ἑσπέρας νηστεία ἐπετελεῖτο, μηδαμῶς τρίτης, ἢ ἕκτης, ἢ ἐννάτης, ἢ τῆς τῶν ἁγίων προηγιασμένων τελετῆς γενομένης. Ἓξ δὲ, ἐν αἷς αἱ τριτοεκτοεννάται καὶ προηγιασμέναι ἐπιτελοῦνται, ὠῶν τε, καὶ τυροῦ, καὶ τῶν τοιούτων μετὰ τῶν κρεῶν ἀποχαί. Τῇ δὲ τοῦ πάθους ἑβδομάδι ξηροφαγία νενομοθέτητο, οὐ μέντοι προηγιασμένων τελετή· εἶτα τῇ ἁγίᾳ πέμπτῃ ἡ τῶν μυστηρίων τελετὴ, ἐν ᾗ καὶ ἀπήρξατο.
DE SACRIS JEJUNIIS.
τεσσαράκοντα, εἰ μὴ τῶν ὀκτὼ ἑβδομάδων τὰς πεν- Canon siquidem quo Quadragesimam jejunare staτάδας νηστεύσαιμεν; Πρὸς ταῦτα τοίνυν φαμὲν, ὡς
ἀνεγνωκότες τὰς τῶν ἁγίων ἀποστόλων διαταγάς,
ἐντεταγμένον εὕρομεν· Χρὴ νηστεύειν τὴν ἁγίαν Τεσσαρακοστὴν, ἀρχομένους ἀπὸ δευτέρας, καὶ λήγοντας
εἰς Παρασκευὴν, μεθ᾿ ἣν τῆς ἑβδομάδος τοῦ πάθους
ἀρχόμεθα. Εἰ τοίνυν δι' ὀκτὼ ἑβδομάδων ή Τεσσαρακοστή τελειοῦται, μετὰ δὲ ταύτας τῆς τοῦ πάθους
ἀρχόμεθα, ἐννέα τὰς πάσας ἑβδομάδας νηστεύειν
χρεών. Ο μέντοι πολὺς τὴν θείαν γνῶσιν καὶ ἀρετὴν
᾿Αθανάσιος, ἐν τοῖς ἑορταστικοῖς αὐτοῦ λόγοις ἐξ τὰς
τῆς Τεσσαρακοστῆς ἑβδομάδας ἐκφανέστερον ἀπεφής
νατο· μεθ᾿ ἂς τῆς τοῦ πάθους ἑβδομάδος προστάττει
ἀπάρχεσθαι. Ἐξ ὧν ἁπάντων εἰς τοιαύτην κατηντήσαμεν ἔννοιαν, ὅτι νηστεία ἐστὶν οὐ μόνον ἡ παντε
λὴς ἔωθεν μέχρις ἑσπέρας ασιτία, ἀλλὰ καὶ ἡ τινῶν
βρωμάτων ἀποχή νηστεύειν γὰρ οἴνου καὶ κρεῶν
λεγόμεθα. Ἐπεὶ τοίνυν κανὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων
διατετύπωται, μὴ νηστεύειν Σαββάτῳ καὶ Κυριακῇ,
καὶ νηστεύειν τὴν ἁγίαν Τεσσαρακοστήν, τυχόν τὰς
μὲν πέντε τῆς ἑβδομάδος τὴν παντελή ασιτίαν νηστεύειν· τὰς δὲ δύο τοῦ Σαββάτου καὶ τῆς Κυριακῆς
ἡμέρας τὴν τινῶν βρωμάτων ἀποχὴν προστέταχεν.
Ιστέον γὰρ ὅτι ὡς δύο πόνων προκειμένων ἰσχυρότερος ἐκνικᾷ καὶ προκρίνεται· οἷον νενομοθέτηται
περιτομὴ ὀκταήμερο;, καὶ ἡ τοῦ Σαββάτου τήρησις.
Τὸ τοίνυν Σαββάτῳ γεγεννημένον, τῷ Σαββάτῳ πε
ριτμηθήσεται, καὶ λύει τὸν τοῦ Σαββάτου νόμον ἡ τῆς
περιτομής νομοθεσία· οὕτω κἀνταῦθα ταῖς πέντε τῆς
ἑβδομάδας τὴν μέχρι τῆς ἑσπέρας νηστείαν νομοθε
τῆσαν διὰ τῶν ὑπηρετῶν τοῦ λόγου τὸ Πνεῦμα τὸ
ἅγιον, Σαββάτῳ καὶ τῇ Κυριακῇ τὴν τινῶν βρωμάτων ἀποχὴν διωρίσατο, διὰ τὸ ἐπικρατὲς τῆς ἀναστάσεως, ἣν τὴν Κυριακὴν ἡμέραν οἴδαμεν, καὶ τὴν
ὑπὲρ πάντων τῶν προκεκοιμημένων ἁγίων προσφομὰν, ἣν κατὰ πᾶν Σάββατον ἐπιτελεῖν προστεταγμεθα, διὰ τὸ πρὸ τοῦ Πάσχα Σάββατον, ἐν ᾧ τὸν ἴσχυρὸν Χριστὸς ἔδησε, καὶ τὰ τούτου σκεύη διήρπασεν,
δ μόνον Σάββατον νηστεύειν χρεών τοὺς τὴν τῆς
ἀναστάσεως χαρὰν ἀναμένοντας.
tuitur omnibus palam manifestus est. Anni vero
decimationes quadraginta non sunt. Qui fit igitur,
inquiunt, ut quinque dies hebdomadis jejunando,
quadragenarium numerum insumamus, nisi tous
octo hebdomadibus quinquies jejunomus? Ad hæc
itaque dicimus, legisse nos sanctorum apostolorum
Constitutiones, et reperisse, oportere jejunare
sanctam Quadragesimam incipiendo a secunda
feria, et desinendo in parasceve, qua transacta
passionis Donini bebdomadein auspicamur. Si
itaque orto hebdomadibus Quadragesima completur, quibus exactis Passionis aliam auspicamur:
Novem proinde hebdomades integras jejunare necessum est. At vero Athanasius, tam divinarum
rerum scientia, quam virtutibus eximius, in fealivis suis orationibus, clarius pronuntiavit sex esse
hebdomadas Quadragesimæ, quibus exactis, jubet
hebdomadem passionis inchoare. Ex quibus omni
bus in hanc sententiam venimus, jejunium esse,
non modo a cibis a summo mane usque ad vesperam, verum et a quibusdam eduliis abstinere.
vino siquidem et carnibus jejunare dicimur. Quoniam igitur sanctorum apostolorum canon sanxit,
non jejunandum esse Sabbate et Dominica, 'sanctamque Quadragesiman jejunandum, ut omnigena
abstinentia quinque dies singulis 502 hebdoma·
dibus agamus; duobus vero, Sabbato puta et
Dominica, ab aliquibus duntaxat cibis abstineamus.
Seire siquidem attinet, cum opera duo laboriosa
proponuatur, illud quod fortius est, aliud superare,
eique præferri. Es. gr. lege præcepta circumcisio
fuerat, necnon observantia Sabbati. Puer itaque
Sablato natus, Sabbato circumcidendus erat, circumcisionisque sanctio Sabbati solvit legem: eodem perinde mode, Spiritus sanctus, cum per eos
qui ministri verbi fuerunt, quinque diebus hebdomadis ad vesperam usque producere jejunium instilucrit, Sabbato quoque et Dominica, a quibusdam duntaxat abstinere cibis injunxit, propter
auctoritatem resurrectionis, quam Dominicam esse diem scimus, et propter oblationem quam pro
sauctis omnibus qui dormierunt quolibet Sabbato agere jussi sumus, quia Sabbato quod Pascha antecedit, Christus fortem alligavit, et vasa ejus diripuit: quod quidem Sabbatum jejunando transigere oportet eos qui resurrectionis lætitiam præstolantur.
ε'. Οὕτως τοίνυν καὶ τὴν συνήθειαν τῆς Ἐκκλη- 5. Sic igitur Ecclesiæ quoque consuetudinem ex
σίας ἐξ ἀγράφου παραδόσεως ἐπιστάμεθα, μίαν προνήστιμον ἑβδομάδα, ἐν ᾗ μόνων τῶν χρεῶν ἀποχὴ
καὶ ἡ μέχρις ἑσπέρας νηστεία ἐπετελεῖτο, μηδαμῶς
τρίτης, ἢ ἔκτης, ἢ ἐννάτης, ἢ τῆς τῶν ἁγίων
προηγιασμένων τελετῆς γενομένης. Εξ δὲ, ἐν οἷς
αἱ τριτοεκτοεννάται καὶ προηγιασμέναι ἐπιτελοῦνται,
•ῶν τε, καὶ τυροῦ, καὶ τῶν τοιούτων μετὰ τῶν χρεῶν
ἀποχαί. Τῇ δὲ τοῦ πάθους ἑβδομάδι ξηροφαγία νενομοθέτητη, οὐ μέντοι προηγιασμένων τελετή· εἶτα τῇ
ἁγίᾳ πέμπτῃ ἡ τῶν μυστηρίων τελετὴ, ἐν ᾧ καὶ ἀπὸ
ήρξατο. Εἶτα τῇ Παρασκευῇ τῇ ἁγίᾳ καὶ φρικτῇ
παντελής ασιτία μέχρι τῆς τοῦ Σαββάτου ἑσπέρας·
• Canon apost. 64.
tradition: non scripta novimus, ut hebdomadem
jejunis præviam observaremus, in qua tantummodo a carnibus, et usque ad vesperam jejunando
abstineretur, horæ tertia, aut sexta, aut none,
aut præsanctificatorum officio neutiquam peracto:
tum sex deinde, in quibus cum Tertiæ, Sextæ,
Νunæ, et Præsanctificatorum officia agerentur,
tum etiam ab ¿ovis, caseoque, et aliis ejusmodi,
simulque a carnibus abstinentia esset. Hebdomade
vero passionis xerophagia, seu, ut ex siccis cibis
constaret, lege cautum fuit. Ita tamen ut præsanctificatorum missa non fieret; feria vero quinta
PG 95:71Εἶτα τῇ Παρασκευῇ τῇ ἁγίᾳ καὶ φρικτῇ παντελὴς ἀσιτία μέχρι τῆς τοῦ Σαββάτου ἑσπέρας· καὶ τῇ μὲν ἑσπέρᾳ τοῦ Σαββάτου, τῶν μὲν λοιπῶν ἐσθιομένων, τῶν κρεῶν οὐ μετέχουσι· τῇ δὲ ἁγίᾳ τῆς ἀναστάσεως Κυριακῇ, τῇ μιᾷ τῶν Σαββάτων, καὶ τῶν κρεῶν μετέχουσιν οἱ βουλόμενοι. 2. Ταύτην τὴν ἀκολουθίαν ἐφθάσαμεν· οὗτος ὁ κοινὸς ὅρος καὶ νόμος τῆς Ἐκκλησίας, ὃν καὶ ἐν τῇ ἁγίᾳ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν Ἀναστάσει ἐπιτελούμενον οἴδαμεν· τὸ δὲ περισσεύειν ἐν τῷ κακῷ, καὶ ἐπιδαψιλεύσασθαι τὴν ἀρετὴν, οὐκ ἀδόκιμον, οὐδὲ ἀποβλητὸν, ἀλλὰ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις εὐάρεστον, τοῖς γε νοῦν ἔχουσιν· οὐ μέντοι ἐκ βίας, ἢ ἐξ ἀνάγκης, πειθοῖ δὲ μᾶλλον, καὶ μάλιστα διὰ τὸ τοῦ καιροῦ δυσχερὲς, καὶ τὴν τῶν πραγμάτων ἀνωμαλίαν. Ἀμφότερα γὰρ νῦν μᾶλλον χρήσιμα καὶ ἀναγκαῖα, τό τε προστιθέναι τῷ καλῷ, καὶ τὸ τῆς βίας ἀπέχεσθαι. Τίς δοίη πάντα τὸν τῆς ζωῆς ἡμῶν χρόνον μίαν ἐπιτελεῖσθαι νηστείαν; Ἀλλ’ ἕτερος ὁ τῆς παραινέσεως, καὶ ἕτερος ὁ τῆς νομοθεσίας τρόπος. Ἀρκείτω τὰ νομοθετηθέντα ὑπὸ τοῦ Πνεύματος. Νουθετείσθω ἡ προσθήκη τοῦ ἀγαθοῦ. ζ. Ταῦτα μὲν ἡμῖν δοκοῦντα, καὶ πᾶσιν οὕτως περὶ τούτων διαλεγόμεθα·
sancta, mysteria celebrarentur, in qua sunt insti- καὶ τῇ μὲν ἑσπέρᾳ τοῦ Σαββάτου, τῶν μὲν λοιπῶν
tuta: tum deinde in sancta tremendaque Parasceve, omnimoda abstinentia esset usque ad Sab-
, buti vosperam: cæterum vespera Sabbati omnibus
quidem edaliis vesci liceret, præterquam carnibus:
prima Sabbati, carnes comederent, quibus placeret.
6. Atqui ordinem istum persecuti sumus,
hæcque communis est Ecclesiæ lex et sanctio,
quam in sancta Christi Dei nostri Resurrectionis
Ecclesia observatam cernimus. In bono autem
abundare, exuberantemque virtutem præferre vertendum crimini non est nec improbandum, sed
Deo hominibusque, prudentibus utique, hoc prorsus, acceptum est; ita tamen ut nulla vis, nulla
necessitas imponatur, sed suasio potius adhibeatur, nuncque praesertim propter temporum dificultatem, et rerum iniquitatem. Utrumque enim
nunc utile et necessarium est, ad bonum adjicere,
el a vi temperare. Quis hoc præstaret, ut omne
vitæ nostræ tempus uno jejunio transigeremus?
Verum aliud est adhortari, et aliud legem ferre.
Sufficiant quæ a Spiritu sancita sunt. Suadeatur
amplificatio boni.
7. Hæc quidem videntur nobis consentanes el
apposita, de quibus hoc modo cum omnibus lequimur; auctoritates vero quibus isthæc muniantur, in praesenti omisinus, propter nimiam tabellarii festinationem; cum tamen haud difficulter
haberi possint. Deus vero pacis, qui est pax no- c
stra, qui fecit utraque unum, et medium parietem
maceriæ dissolvit, inimicitiam scilicet, in cruce
sua; qui Patri suo nos reconciliavit, pacem suam
503 quæ exsuperat omnem sensum', Ecclesiæ
sanctæ suæ tribuat, scandala auferat, præstetque
ut acceptabile jejunium quod elegit, expleamus;
solvendo obligationes violentarum cautionum,
frangendo esurientibus corporeum panem, nihiloque minus animi; sermonem utique salutis: faciatque ut spiritualiter jejunemus, edamusque et
festa agamus, omnia in ejus gloriam facienda,
sentiendo et loquendo; ne propter nos nomen ejus
blasphemetur in gentibus, quin gloriosum magis
sit, quia ipsi gloria in sæcula. Amen.
ἐσθιομένων, τῶν χρεῶν οὐ μετέχουσι· τῇ δὲ ἁγίᾳ τῆς
ἀναστάσεως Κυριακῇ, τῇ μιᾷ τῶν Σαββάτων, καὶ
τῶν χρεῶν μετέχουσιν οἱ βουλόμενοι.
deinum Dominica sancta resurrectionis, ipsa
δ'. Ταύτην τὴν ἀκολουθίαν ἐφθάσαμεν· οὗτος ὁ
κοινὸς ὄρος καὶ νόμος τῆς Ἐκκλησίας, ἂν καὶ ἐν τῇ
ἁγία Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ᾿Αναστάσει ἐπιτελούμενον οἴδαμεν· τὸ δὲ περισσεύειν ἐν τῷ κακῷ, καὶ
ἐπιδαψιλεύσασθαι τὴν ἀρετήν, οὐκ ἀδόκιμον, οὐδὲ
ἀποβλητὸν, ἀλλὰ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις εὐάρεστον, τοῖς
γε νοῦν ἔχουσιν· οὐ μέντοι ἐκ βίας, ἢ ἐξ ἀνάγκης,
πειθοῖ δὲ μᾶλλον, καὶ μάλιστα διὰ τὸ τοῦ καιροῦ
δυσχερές, καὶ τὴν τῶν πραγμάτων ἀνωμαλίαν. Αμ
φότερα γὰρ νῦν μᾶλλον χρήσιμα καὶ ἀναγκαῖα, τό
τε προστιθέναι τῷ καλῷ, καὶ τὸ τῆς βίας ἀπέχεσθαι.
Τίς δοίη πάντα τὸν τῆς ζωῆς ἡμῶν χρόνον μίαν ἐπιτελεῖσθαι νηστείαν; Αλλ᾿ ἕτερος ὁ τῆς παραινέσεως, καὶ ἕτερος ὁ τῆς νομοθεσίας τρόπος. Αρκείτω
τὰ νομοθετηθέντα ὑπὸ τοῦ Πνεύματος. Νουθετείσθω
ἡ προσθήκη τοῦ ἀγαθοῦ.
Ο
ζ. Ταῦτα μὲν ἡμῖν δοκοῦντα, καὶ πᾶσιν οὕτως
περὶ τούτων διαλεγόμεθα· τὰς δὲ περὶ τούτων χρήσ
σεις πρὸς τὸ παρὸν διὰ τὴν τοῦ ἐπιστοληφόρου σπου
δὴν, εὐλήπτους οὖσας παρ' ἡμῖν, παρήκαμεν. Ὁ δὲ
Θεὸς τῆς εἰρήνης, εἰρήνη ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφό
τερα ἐν, καὶ τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας τὴν
ἔχθραν ἐν τῷ σταυρῷ αὐτοῦ· ὁ καταλλάξας ἡμᾶς τῷ
ἑαυτοῦ Πατρί· τὴν εἰρήνην αὐτοῦ τὴν ὑπερέχουσαν
πάντα νοῦν, βραβεύσει τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ Ἐκκλησία,
καὶ περιελεῖ τὰ σκάνδαλα, καὶ ἀξιώσει νηστεύειν
νηστείαν δεκτὴν, ἣν οὗτος ἐξελέξατο, λύειν στραγ
γαλιὰς βιαίων συναλλαγμάτων, καὶ διαθρύπτειν πεις
νῶσι τὸν ἄρτον, τόν τε τοῦ σώματος, καὶ τὸν τῆς
ψυχῆς οὐκ ἔλαττον, δν λόγον φημὶ σωτήριον, καὶ
ποιήσει πνευματικῶς νηστεύειν, καὶ ἐσθίειν, καὶ
ἑορτάζειν, πάντα εἰς δόξαν αὐτοῦ ποιοῦντας, καὶ
φρονοῦντας, καὶ λέγοντας· ἵνα μὴ δι' ἡμᾶς βλασφη
μῆται τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν τοῖς ἔθνεσι, δοξάζηται δε
μᾶλλον· ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν.
Sancti martyris Ignatii, ex epistola ad Ephesios. Τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Ἰγνατίου, ἐκ τῆς πρὸς
Qui castus est et continens, non extollatur, ne
perdat mercedem suam. Dies festos nolite inhonestare. Quadragesimam pro nibilo ne habeatis:
imitationem enim continet Dominicæ conversaLionis. Hebdomadem Passionis nolite despicere.
Quarta sextaque feria jejunantes, reliquias pauperibus erogate. Quicunque Dominicam aut
Sabbatum jejunaverit, uno Sabbato excepto, hic
Christi interfector est.
Philipp. iv. 7.
Φιλιππησίους Επιστολῆς.
Εἴ τις ἀγνεύει ἢ ἐγκρατεύεται, μὴ ἐπαιρέσθω,
ἵνα μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθόν· τὰς ἑορτὰς μὴ ἀτιμά
ζετε. Την Τεσσαρακοστὴν μὴ ἐξουθενεῖτε· μίμησιν
γὰρ περιέχει τῆς τοῦ Κυρίου πολιτείας. Τὴν τοῦ πά
θους ἑβδομάδα μὴ παρορᾶτε· Τετραδοπαρασκευὴν
νηστεύοντες, πένησιν ἐπιχορηγεῖτε τὴν περισσείαν.
Εἴ τις Κυριακὴν ἢ Σάββατον νηστεύει, πλὴν ἑνὸς
Σαββάτου, οὗτος Χριστοκτόνος ἐστί.
τὰς δὲ περὶ τούτων χρήσεις πρὸς τὸ παρὸν διὰ τὴν τοῦ ἐπιστοληφόρου σπουδὴν, εὐλήπτους οὔσας παρ’ ἡμῖν, παρήκαμεν. Ὁ δὲ Θεὸς τῆς εἰρήνης, εἰρήνη ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἓν, καὶ τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας τὴν ἔχθραν ἐν τῷ σταυρῷ αὐτοῦ· ὁ καταλλάξας ἡμᾶς τῷ ἑαυτοῦ Πατρί· τὴν εἰρήνην αὐτοῦ τὴν ὑπερέχουσαν πάντα νοῦν, βραβεύσει τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ Ἐκκλησίᾳ, καὶ περιελεῖ τὰ σκάνδαλα, καὶ ἀξιώσει νηστεύειν νηστείαν δεκτὴν, ἣν οὗτος ἐξελέξατο, λύειν στραγγαλιὰς βιαίων συναλλαγμάτων, καὶ διαθρύπτειν πεινῶσι τὸν ἄρτον, τόν τε τοῦ σώματος, καὶ τὸν τῆς ψυχῆς οὐκ ἔλαττον, ὃν λόγον φημὶ σωτήριον, καὶ ποιήσει πνευματικῶς νηστεύειν, καὶ ἐσθίειν, καὶ ἑορτάζειν, πάντα εἰς δόξαν αὐτοῦ ποιοῦντας, καὶ φρονοῦντας, καὶ λέγοντας· ἵνα μὴ δι’ ἡμᾶς βλασφημῆται τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν τοῖς ἔθνεσι, δοξάζηται δὲ μᾶλλον· ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. Τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Ἰγνατίου, ἐκ τῆς πρὸς Φιλιππησίους Ἐπιστολής. Εἴ τις ἁγνεύει ἢ ἐγκρατεύεται, μὴ ἐπαιρέσθω, ἵνα μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθόν· τὰς ἑορτὰς μὴ ἀτιμάζετε. Τὴν Τεσσαρακοστὴν μὴ ἐξουθενεῖτε· μίμησιν γὰρ περιέχει τῆς τοῦ Κυρίου πολιτείας.
sancta, mysteria celebrarentur, in qua sunt insti- καὶ τῇ μὲν ἑσπέρᾳ τοῦ Σαββάτου, τῶν μὲν λοιπῶν
tuta: tum deinde in sancta tremendaque Parasceve, omnimoda abstinentia esset usque ad Sab-
, buti vosperam: cæterum vespera Sabbati omnibus
quidem edaliis vesci liceret, præterquam carnibus:
prima Sabbati, carnes comederent, quibus placeret.
6. Atqui ordinem istum persecuti sumus,
hæcque communis est Ecclesiæ lex et sanctio,
quam in sancta Christi Dei nostri Resurrectionis
Ecclesia observatam cernimus. In bono autem
abundare, exuberantemque virtutem præferre vertendum crimini non est nec improbandum, sed
Deo hominibusque, prudentibus utique, hoc prorsus, acceptum est; ita tamen ut nulla vis, nulla
necessitas imponatur, sed suasio potius adhibeatur, nuncque praesertim propter temporum dificultatem, et rerum iniquitatem. Utrumque enim
nunc utile et necessarium est, ad bonum adjicere,
el a vi temperare. Quis hoc præstaret, ut omne
vitæ nostræ tempus uno jejunio transigeremus?
Verum aliud est adhortari, et aliud legem ferre.
Sufficiant quæ a Spiritu sancita sunt. Suadeatur
amplificatio boni.
7. Hæc quidem videntur nobis consentanes el
apposita, de quibus hoc modo cum omnibus lequimur; auctoritates vero quibus isthæc muniantur, in praesenti omisinus, propter nimiam tabellarii festinationem; cum tamen haud difficulter
haberi possint. Deus vero pacis, qui est pax no- c
stra, qui fecit utraque unum, et medium parietem
maceriæ dissolvit, inimicitiam scilicet, in cruce
sua; qui Patri suo nos reconciliavit, pacem suam
503 quæ exsuperat omnem sensum', Ecclesiæ
sanctæ suæ tribuat, scandala auferat, præstetque
ut acceptabile jejunium quod elegit, expleamus;
solvendo obligationes violentarum cautionum,
frangendo esurientibus corporeum panem, nihiloque minus animi; sermonem utique salutis: faciatque ut spiritualiter jejunemus, edamusque et
festa agamus, omnia in ejus gloriam facienda,
sentiendo et loquendo; ne propter nos nomen ejus
blasphemetur in gentibus, quin gloriosum magis
sit, quia ipsi gloria in sæcula. Amen.
ἐσθιομένων, τῶν χρεῶν οὐ μετέχουσι· τῇ δὲ ἁγίᾳ τῆς
ἀναστάσεως Κυριακῇ, τῇ μιᾷ τῶν Σαββάτων, καὶ
τῶν χρεῶν μετέχουσιν οἱ βουλόμενοι.
deinum Dominica sancta resurrectionis, ipsa
δ'. Ταύτην τὴν ἀκολουθίαν ἐφθάσαμεν· οὗτος ὁ
κοινὸς ὄρος καὶ νόμος τῆς Ἐκκλησίας, ἂν καὶ ἐν τῇ
ἁγία Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν ᾿Αναστάσει ἐπιτελούμενον οἴδαμεν· τὸ δὲ περισσεύειν ἐν τῷ κακῷ, καὶ
ἐπιδαψιλεύσασθαι τὴν ἀρετήν, οὐκ ἀδόκιμον, οὐδὲ
ἀποβλητὸν, ἀλλὰ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις εὐάρεστον, τοῖς
γε νοῦν ἔχουσιν· οὐ μέντοι ἐκ βίας, ἢ ἐξ ἀνάγκης,
πειθοῖ δὲ μᾶλλον, καὶ μάλιστα διὰ τὸ τοῦ καιροῦ
δυσχερές, καὶ τὴν τῶν πραγμάτων ἀνωμαλίαν. Αμ
φότερα γὰρ νῦν μᾶλλον χρήσιμα καὶ ἀναγκαῖα, τό
τε προστιθέναι τῷ καλῷ, καὶ τὸ τῆς βίας ἀπέχεσθαι.
Τίς δοίη πάντα τὸν τῆς ζωῆς ἡμῶν χρόνον μίαν ἐπιτελεῖσθαι νηστείαν; Αλλ᾿ ἕτερος ὁ τῆς παραινέσεως, καὶ ἕτερος ὁ τῆς νομοθεσίας τρόπος. Αρκείτω
τὰ νομοθετηθέντα ὑπὸ τοῦ Πνεύματος. Νουθετείσθω
ἡ προσθήκη τοῦ ἀγαθοῦ.
Ο
ζ. Ταῦτα μὲν ἡμῖν δοκοῦντα, καὶ πᾶσιν οὕτως
περὶ τούτων διαλεγόμεθα· τὰς δὲ περὶ τούτων χρήσ
σεις πρὸς τὸ παρὸν διὰ τὴν τοῦ ἐπιστοληφόρου σπου
δὴν, εὐλήπτους οὖσας παρ' ἡμῖν, παρήκαμεν. Ὁ δὲ
Θεὸς τῆς εἰρήνης, εἰρήνη ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφό
τερα ἐν, καὶ τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας τὴν
ἔχθραν ἐν τῷ σταυρῷ αὐτοῦ· ὁ καταλλάξας ἡμᾶς τῷ
ἑαυτοῦ Πατρί· τὴν εἰρήνην αὐτοῦ τὴν ὑπερέχουσαν
πάντα νοῦν, βραβεύσει τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ Ἐκκλησία,
καὶ περιελεῖ τὰ σκάνδαλα, καὶ ἀξιώσει νηστεύειν
νηστείαν δεκτὴν, ἣν οὗτος ἐξελέξατο, λύειν στραγ
γαλιὰς βιαίων συναλλαγμάτων, καὶ διαθρύπτειν πεις
νῶσι τὸν ἄρτον, τόν τε τοῦ σώματος, καὶ τὸν τῆς
ψυχῆς οὐκ ἔλαττον, δν λόγον φημὶ σωτήριον, καὶ
ποιήσει πνευματικῶς νηστεύειν, καὶ ἐσθίειν, καὶ
ἑορτάζειν, πάντα εἰς δόξαν αὐτοῦ ποιοῦντας, καὶ
φρονοῦντας, καὶ λέγοντας· ἵνα μὴ δι' ἡμᾶς βλασφη
μῆται τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν τοῖς ἔθνεσι, δοξάζηται δε
μᾶλλον· ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Αμήν.
Sancti martyris Ignatii, ex epistola ad Ephesios. Τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Ἰγνατίου, ἐκ τῆς πρὸς
Qui castus est et continens, non extollatur, ne
perdat mercedem suam. Dies festos nolite inhonestare. Quadragesimam pro nibilo ne habeatis:
imitationem enim continet Dominicæ conversaLionis. Hebdomadem Passionis nolite despicere.
Quarta sextaque feria jejunantes, reliquias pauperibus erogate. Quicunque Dominicam aut
Sabbatum jejunaverit, uno Sabbato excepto, hic
Christi interfector est.
Philipp. iv. 7.
Φιλιππησίους Επιστολῆς.
Εἴ τις ἀγνεύει ἢ ἐγκρατεύεται, μὴ ἐπαιρέσθω,
ἵνα μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθόν· τὰς ἑορτὰς μὴ ἀτιμά
ζετε. Την Τεσσαρακοστὴν μὴ ἐξουθενεῖτε· μίμησιν
γὰρ περιέχει τῆς τοῦ Κυρίου πολιτείας. Τὴν τοῦ πά
θους ἑβδομάδα μὴ παρορᾶτε· Τετραδοπαρασκευὴν
νηστεύοντες, πένησιν ἐπιχορηγεῖτε τὴν περισσείαν.
Εἴ τις Κυριακὴν ἢ Σάββατον νηστεύει, πλὴν ἑνὸς
Σαββάτου, οὗτος Χριστοκτόνος ἐστί.
PG 95:73Τὴν τοῦ πάθους ἑβδομάδα μὴ παρορᾶτε· Τετραδοπαρασκευὴν νηστεύοντες, πένησιν ἐπιχορηγεῖτε τὴν περίσσειαν. Εἴ τις Κυριακὴν ἣ Σάββατον νηστεύει, πλὴν ἑνὸς Σαββάτου, οὗτος Χριστοκτόνος ἐστί. Διάταξις τῶν ἁγίων Ἀποστόλων . Μεθ’ ἧς ἡμῖν φυλακτέα ἡ νηστεία τῆς ἁγίας Τεςσαρακοστῆς, μνήμην περιέχουσα τῆς τοῦ Χριστοῦ πολιτείας τε καὶ νομοθεσίας. Ἐπιτελείσθω δὲ ἡ νηστεία αὕτη πρὸ τῆς νηστείας τοῦ Πάσχα, ἀρχομένη μὲν ἀπὸ δευτέρας, πληρουμένη δὲ εἰς Παρασκευήν. Μεθ’ ἃς ἀπονηστεύσαντες ἄρξασθε τῆς ἁγίας τοῦ Πάσχα ἑβδομάδος, νηστεύοντες αὐτὴν ἅπαντες μετὰ φόβου καὶ τρόμου. Προσευχόμενοι ἐν αὐτῇ περὶ τῶν ἀπολλυμένων, ἐν ᾗ ἤρξατο τὴν κατὰ τοῦ Κυρίου βουλὴν ποιεῖσθαι. Παρήγγειλε γὰρ ἡμῖν αὐτὸς νηστεύειν τὰς ἓξ ἡμέρας ταύτας διὰ τὴν τῶν Ἰουδαίων δυσσέβειαν. Τοῦ ἁγίου Βασιλείου, ἐκ τοῦ κατὰ μεθυόντων λόγου. Εἰ γὰρ ἐπὶ τοσαύταις παραινέσεσιν, ἃς ἔν τε τὸ προλαβόντι χρόνῳ παρακαλοῦντες ὑμᾶς οὐ διελίπομεν, καὶ ἐφεξῆς τῶν ἑπτὰ τούτων τῆς νηστείας ἑβδομάδων νυκτὸς καὶ ἡμέρας διαμαρτυρόμενοι ὑμῖν τὸ Εὐαγγέλιον τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ οὐκ ἐπαυσάμεθα, οὐδὲν γέγονεν ὄφελος.
€3
DE SACRIS JEJUNIIS.
Διάταξις τῶν ἁγίων Αποστόλων
Μεθ' ἧς ἡμῖν φυλακτέα ή νηστεία τῆς ἁγίας Τεσ
σαρακοστῆς, μνήμην περιέχουσα τῆς τοῦ Χριστοῦ
πολιτείας τε καὶ νομοθεσίας. Επιτελείσθω δὲ ἡ νηστεία αὕτη πρὸ τῆς νηστείας τοῦ Πάσχα, ἀρχομένη
μὲν ἀπὸ δευτέρας, πληρουμένη δὲ εἰς Παρασκευήν.
Μεθ᾿ ἂς ἀπονηστεύσαντες ἄρξασθε τῆς ἁγίας τοῦ
Πάσχα ἑβδομάδος, νηστεύοντες αὐτὴν ἅπαντες μετά
φόβου καὶ τρόμου. Προσευχόμενοι ἐν αὐτῇ περὶ τῶν
ἀπολλυμένων, ο ἐν ᾗ ἤρξατο τὴν κατὰ τοῦ Κυρίου
βουλὴν ποιεῖσθαι. Παρήγγειλε γὰρ ἡμῖν αὐτὸς νηστεύειν τὰς ἓξ ἡμέρας ταύτας διὰ τὴν τῶν Ἰουδαίων
δυσσέβειαν.
Τοῦ ἁγίου Βασιλείου, ἐκ τοῦ κατὰ μεθυόντων
λόγου.
Εἰ γὰρ ἐπὶ τοσαύταις παραινέσεσιν, ὃς ἔν τε τὸ
προλαβόντι χρόνῳ παρακαλοῦντες ὑμᾶς οὐ διελίπο
μεν, καὶ ἐφεξῆς τῶν ἑπτὰ τούτων τῆς νηστείας ἑβδομάδων νυκτὸς καὶ ἡμέρας διαμαρτυρόμενοι ὑμῖν τὸ
Εὐαγγέλιον τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ οὐκ ἐπαυσάμεθα,
οὐδὲν γέγονεν όφελος. Ἐπὶ ποίαις ελπίσι διαλεχθῶν
μεν, ἱ γυναῖκες ἀκόλαστοι ἐπιλαθόμεναι τοῦ φόβου
τοῦ Θεοῦ, τοῦ πυρὸς αἰωνίου καταφρονήσασαι, ἐν
ἡμέρᾳ τοιαύτῃ, ὅτε αὐτὰς ἐχρῆν διὰ τὴν ἀνάμνησιν
τῆς ἀναστάσεως καθῆσθαι ἐν τοῖς οἴκοις.
Constitutio apostolorum.
Una nobis observandum est jejunium sanctæ
Quadragesimæ, quod
continct
Quadragesimæ, quod recordationem
Christi conversationis et legis. Celebretur autein
jejunium hoc ante jejunium Pascha, ut incipiat
quidem a secunda feria, inque Parasceven desinat. Quibus transactis, finito hoc jejunio, incipite
sanctam hebdomadem Paschæ, jejunantes eam
omnes cum timore et tremore: orantes in iis diebus pro pereuntibus, quo tempore cœperunt consilium contra Dominum inire. Nam et ipse præccpit nobis, sex dies istos jejunare propter Judæorum iniquitatem.
Sancti Basilii, ex sermone contra ebriosos.
Si enim post tot admonitiones, quibus et superiore tempore vos adhortari non cessavimus, et
deinceps septem istis jejunii hebdomadibus noctu
diuque per evangelicam doctrinam sine intermissione vos sumus obtestati, mihil prorsus profecimus: qua spe ad vos hodie verba faciamus.
[mulieres lasciva, Dei timoris oblite, ignem aternum nihili pendentes] ea die, qua domi illas honeste considere oporteret ob memoriam resurrectionis, etc.
Τοῦ Χρυσοστόμου, ἐκ τοῦ Πρὸς τῷ τέλει τῆς Sancti Joannis Chrysostomi, ex sermone de fine
νηστείας λίγου.
Τεσσαράκοντα λοιπὸν ἡμέραι παρῆλθον· ἐὰν τοίνυν παρέλθῃ τὸ Πάσχα τὸ ἱερὸν, οὐδενὶ συγγνώσομαι
λοιπόν, οὐδὲ παραίνεσιν προσάξω.
Τοῦ ἁγίου Αναστασίου πατριάρχου, Κωνσταντι
νουπόλεως 5, ἐκ τῆς 'Εγκυκλίου.
Το μέντοι ἅγιον Πάσχα τῆς ἐνδεκάτης Ἰνδικτίωνος
σὺν Θεῷ ἐπιτελοῦμεν· κατὰ μὲν Αἰγυπτίους, μηνός
Φαρμουθὶ εἰκάδι πέμπτῃ· κατὰ δὲ Ῥωμαίους, μηνός
᾿Απριλλίου εἰκάδι, πρὸ δεκαδύο καλανδῶν Μαΐων
ἀρχόμενοι τῆς νηστείας τῶν ἑπτὰ ἑβδομάδων ἐξ αὐτ
τῆς δευτέρας ἡμέρας, κατὰ μὲν Αἰγυπτίους, ὀγδόη
τοῦ Φανεμώθ μηνός· κατὰ δὲ Ῥωμαίους Μαρτίου
τρίτη.
Τοῦ ἁγίου Επιφανίου Κύπρου, ἐκ τοῦ εἰς
Μοναχούς.
jejunii.
Quadraginta jam dies præterierunt. Si igitur
Pascha sanctum præterierit, nemini parcam deinc ceps, nec exhortationibus utar.
Sancti Anastasii patriarchæ Constantinopolitani, ex
Encyclica.
Sanctum itaque Pascha undecima indictione
Deo 504 dante agemus, secundum Ægyptios quidem vicesimo quinto die Pharmuthi niensis, secundum Romanos vero vicesimo Aprilis, duodecimo kalendas Maias: jejunium septem hebdomadum auspicati a feria ipsa secunda, quæ incidit secundum Ægyptios, in octavum mensis
Phanemoth; secundum Romanos vero, in tertium
Martii.
Sancti Epiphanii Cypri, ex epistola ad monachos.
Την Τεσσαρακοστὴν τῆς ἁγίας Εκκλησίας, καὶ Quadragesimam sanctæ Ecclesiæ, et hebdoanτὴν ἑβδομάδα τοῦ ἁγίου Πάσχα παρατετηρημένως dem sancti Paschatis destrictim observate.
φυλάττετε.
• Desunt hæc in editis: habentur vero quæst. 64 Anastasiana: ubi etiam post᾽ ἀπολλυμένων, additur
Ἰουδαίων. Multa hic desunt, quæ apud Basilium leguntur: ac nonnulla saltem supplenda sunt, quibus prætermissis, sensus mancus foret. 8 Quis sit iste Anastasius Constantinopolitanus qui Indictione 11
Pascha celebrandum annuntiaverit, Pharmuthi secundum Egyptios 25, et Aprilis 20 secundum Romanos.
nondum assecutus sum. Ante Anastasium Iconoclastam Damasceno æqualem ejusdem nominis patriarcha
Constantinopolitanus non fuit. Sub utroque Anastasio conhew, seu Antiocheno Pascha non incidit in
20 Aprilis cum indictione 11, ubi nec sub Athanasio juniore Alexandrino, neque sub Anastasio Celite
Monophysitis. Athanasii magui homiliam quam citavit auctor spuriam esse non dubito propter Theophilf
et Cyrilli ejus successorum lestimonia.
ΝΟΤΑ.
Constitutionis hujus Epiphanius meninit hæres. 70, n. 12.
PATROL. GR. XCV.
Ἐπὶ ποίαις ἐλπίσι διαλεχθῶμεν, γυναῖκες ἀκόλαστοι ἐπιλαθόμεναι τοῦ φόβου τοῦ Θεοῦ, τοῦ πυρὸς αἰωνίου καταφρονήσασαι, ἐν ἡμέρᾳ τοιαύτῃ, ὅτε αὐτὰς ἐχρῆν διὰ τὴν ἀνάμνησιν τῆς ἀναστάσεως καθῆσθαι ἐν τοῖς οἴκοις. Τοῦ Χρυσοστόμου, ἐκ τοῦ Πρὸς τῷ τέλει τῆς νηστείας λόγου. Τεσσαράκοντα λοιπὸν ἡμέραι παρῆλθον· ἐὰν τοίνυν παρέλθῃ τὸ Πάσχα τὸ ἱερὸν, οὐδενὶ συγγνώσομαι λοιπὸν, οὐδὲ παραίνεσιν προσάξω. Τοῦ ἁγίου Ἀναστασίου πατριάρχου, Κωνσταντινουπόλεως, ἐκ τῆς Ἐγκυκλίου. Τὸ μέντοι ἅγιον Πάσχα τῆς ἑνδεκάτης Ἰνδικτίωνος σὺν Θεῷ ἐπιτελοῦμεν· κατὰ μὲν Αἰγυπτίους, μηνὸς Φαρμουθὶ εἰκάδι πέμπτῃ· κατὰ δὲ Ῥωμαίους, μηνὸς Ἀπριλλίου εἰκάδι, πρὸ δεκαδύο καλανδῶν Μαί̈ων· ἀρχόμενοι τῆς νηστείας τῶν ἑπτὰ ἑβδομάδων ἐξ αὐτῆς δευτέρας ἡμέρας, κατὰ μὲν Αἰγυπτίους, ὀγδόῃ τοῦ Φανεμὼθ μηνός· κατὰ δὲ Ῥωμαί̈ους Μαρτίου τρίτῃ. Τοῦ ἁγίου Ἐπιφανίου Κύπρου, ἐκ τοῦ εἰς Μοναχούς. Τὴν Τεσσαρακοστὴν τῆς ἁγίας Ἐκκλησίας, καὶ τὴν ἑβδομάδα τοῦ ἁγίου Πάσχα παρατετηρημένως φυλάττετε. Ἰωάννου ἐπισκόπου Ἀθηνῶν. Ἵνα διὰ τῆς σεπτῆς ἑπτάδος τῶν νηστειῶν ἀσφαλῆ τε καὶ ἀκατάπτωτον τὴν διέξοδον ὑποπτεύσωμεν.
€3
DE SACRIS JEJUNIIS.
Διάταξις τῶν ἁγίων Αποστόλων
Μεθ' ἧς ἡμῖν φυλακτέα ή νηστεία τῆς ἁγίας Τεσ
σαρακοστῆς, μνήμην περιέχουσα τῆς τοῦ Χριστοῦ
πολιτείας τε καὶ νομοθεσίας. Επιτελείσθω δὲ ἡ νηστεία αὕτη πρὸ τῆς νηστείας τοῦ Πάσχα, ἀρχομένη
μὲν ἀπὸ δευτέρας, πληρουμένη δὲ εἰς Παρασκευήν.
Μεθ᾿ ἂς ἀπονηστεύσαντες ἄρξασθε τῆς ἁγίας τοῦ
Πάσχα ἑβδομάδος, νηστεύοντες αὐτὴν ἅπαντες μετά
φόβου καὶ τρόμου. Προσευχόμενοι ἐν αὐτῇ περὶ τῶν
ἀπολλυμένων, ο ἐν ᾗ ἤρξατο τὴν κατὰ τοῦ Κυρίου
βουλὴν ποιεῖσθαι. Παρήγγειλε γὰρ ἡμῖν αὐτὸς νηστεύειν τὰς ἓξ ἡμέρας ταύτας διὰ τὴν τῶν Ἰουδαίων
δυσσέβειαν.
Τοῦ ἁγίου Βασιλείου, ἐκ τοῦ κατὰ μεθυόντων
λόγου.
Εἰ γὰρ ἐπὶ τοσαύταις παραινέσεσιν, ὃς ἔν τε τὸ
προλαβόντι χρόνῳ παρακαλοῦντες ὑμᾶς οὐ διελίπο
μεν, καὶ ἐφεξῆς τῶν ἑπτὰ τούτων τῆς νηστείας ἑβδομάδων νυκτὸς καὶ ἡμέρας διαμαρτυρόμενοι ὑμῖν τὸ
Εὐαγγέλιον τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ οὐκ ἐπαυσάμεθα,
οὐδὲν γέγονεν όφελος. Ἐπὶ ποίαις ελπίσι διαλεχθῶν
μεν, ἱ γυναῖκες ἀκόλαστοι ἐπιλαθόμεναι τοῦ φόβου
τοῦ Θεοῦ, τοῦ πυρὸς αἰωνίου καταφρονήσασαι, ἐν
ἡμέρᾳ τοιαύτῃ, ὅτε αὐτὰς ἐχρῆν διὰ τὴν ἀνάμνησιν
τῆς ἀναστάσεως καθῆσθαι ἐν τοῖς οἴκοις.
Constitutio apostolorum.
Una nobis observandum est jejunium sanctæ
Quadragesimæ, quod
continct
Quadragesimæ, quod recordationem
Christi conversationis et legis. Celebretur autein
jejunium hoc ante jejunium Pascha, ut incipiat
quidem a secunda feria, inque Parasceven desinat. Quibus transactis, finito hoc jejunio, incipite
sanctam hebdomadem Paschæ, jejunantes eam
omnes cum timore et tremore: orantes in iis diebus pro pereuntibus, quo tempore cœperunt consilium contra Dominum inire. Nam et ipse præccpit nobis, sex dies istos jejunare propter Judæorum iniquitatem.
Sancti Basilii, ex sermone contra ebriosos.
Si enim post tot admonitiones, quibus et superiore tempore vos adhortari non cessavimus, et
deinceps septem istis jejunii hebdomadibus noctu
diuque per evangelicam doctrinam sine intermissione vos sumus obtestati, mihil prorsus profecimus: qua spe ad vos hodie verba faciamus.
[mulieres lasciva, Dei timoris oblite, ignem aternum nihili pendentes] ea die, qua domi illas honeste considere oporteret ob memoriam resurrectionis, etc.
Τοῦ Χρυσοστόμου, ἐκ τοῦ Πρὸς τῷ τέλει τῆς Sancti Joannis Chrysostomi, ex sermone de fine
νηστείας λίγου.
Τεσσαράκοντα λοιπὸν ἡμέραι παρῆλθον· ἐὰν τοίνυν παρέλθῃ τὸ Πάσχα τὸ ἱερὸν, οὐδενὶ συγγνώσομαι
λοιπόν, οὐδὲ παραίνεσιν προσάξω.
Τοῦ ἁγίου Αναστασίου πατριάρχου, Κωνσταντι
νουπόλεως 5, ἐκ τῆς 'Εγκυκλίου.
Το μέντοι ἅγιον Πάσχα τῆς ἐνδεκάτης Ἰνδικτίωνος
σὺν Θεῷ ἐπιτελοῦμεν· κατὰ μὲν Αἰγυπτίους, μηνός
Φαρμουθὶ εἰκάδι πέμπτῃ· κατὰ δὲ Ῥωμαίους, μηνός
᾿Απριλλίου εἰκάδι, πρὸ δεκαδύο καλανδῶν Μαΐων
ἀρχόμενοι τῆς νηστείας τῶν ἑπτὰ ἑβδομάδων ἐξ αὐτ
τῆς δευτέρας ἡμέρας, κατὰ μὲν Αἰγυπτίους, ὀγδόη
τοῦ Φανεμώθ μηνός· κατὰ δὲ Ῥωμαίους Μαρτίου
τρίτη.
Τοῦ ἁγίου Επιφανίου Κύπρου, ἐκ τοῦ εἰς
Μοναχούς.
jejunii.
Quadraginta jam dies præterierunt. Si igitur
Pascha sanctum præterierit, nemini parcam deinc ceps, nec exhortationibus utar.
Sancti Anastasii patriarchæ Constantinopolitani, ex
Encyclica.
Sanctum itaque Pascha undecima indictione
Deo 504 dante agemus, secundum Ægyptios quidem vicesimo quinto die Pharmuthi niensis, secundum Romanos vero vicesimo Aprilis, duodecimo kalendas Maias: jejunium septem hebdomadum auspicati a feria ipsa secunda, quæ incidit secundum Ægyptios, in octavum mensis
Phanemoth; secundum Romanos vero, in tertium
Martii.
Sancti Epiphanii Cypri, ex epistola ad monachos.
Την Τεσσαρακοστὴν τῆς ἁγίας Εκκλησίας, καὶ Quadragesimam sanctæ Ecclesiæ, et hebdoanτὴν ἑβδομάδα τοῦ ἁγίου Πάσχα παρατετηρημένως dem sancti Paschatis destrictim observate.
φυλάττετε.
• Desunt hæc in editis: habentur vero quæst. 64 Anastasiana: ubi etiam post᾽ ἀπολλυμένων, additur
Ἰουδαίων. Multa hic desunt, quæ apud Basilium leguntur: ac nonnulla saltem supplenda sunt, quibus prætermissis, sensus mancus foret. 8 Quis sit iste Anastasius Constantinopolitanus qui Indictione 11
Pascha celebrandum annuntiaverit, Pharmuthi secundum Egyptios 25, et Aprilis 20 secundum Romanos.
nondum assecutus sum. Ante Anastasium Iconoclastam Damasceno æqualem ejusdem nominis patriarcha
Constantinopolitanus non fuit. Sub utroque Anastasio conhew, seu Antiocheno Pascha non incidit in
20 Aprilis cum indictione 11, ubi nec sub Athanasio juniore Alexandrino, neque sub Anastasio Celite
Monophysitis. Athanasii magui homiliam quam citavit auctor spuriam esse non dubito propter Theophilf
et Cyrilli ejus successorum lestimonia.
ΝΟΤΑ.
Constitutionis hujus Epiphanius meninit hæres. 70, n. 12.
PATROL. GR. XCV.
PG 95:75Ἡ ἑβδομὰς γὰρ ἀεὶ στρεφομένη τε καὶ συννεύουσα, καὶ οἷον ἐκ τ’ αὐτοῦ περὶ ταυτὸ σημεῖον εἰλουμένη καὶ περιπολίζουσα, τὸν ἑβδοματικὸν ἡμῖν αἰῶνα συμπερατοῖ. Τοῦ ἁγίου Ἀναστασίου πατριάρχου Θεουπόλεως, ἤγουν Ἀντιοχείας Συρίας. Δεῦρο δὴ κατανοήσωμεν, ὅτου χάριν ἑπτὰ ἑβδομάσιν ἡ τεσσαρακονθήμερος τελεῖται νηστεία. Οὐδαμῶς μὲν ἐξισταμένη τοῦ εἶναι Τεσσαρακοστὴ, προσλαμβάνουσα δὲ καὶ ἑτέραν μυστικὴν ἀστειότητα· ἄρτιος μὲν γὰρ, καὶ πανίερος διαπέφηνεν ὁ ἑπτὰ ἀριθμὸς, καὶ μᾶλλον κεχαρίτωκε τῶν ἱερῶν ἡμῖν ἀγώνων τὰς ἡμέρας, ἑπτάκις διὰ τῶν ἑπτὰ ἑβδομάδων τελούμενος. Τοῦ ἁγίου Πέτρου πατριάρχου Ἱεροσολύμων . Νηστείας δὲ ἐπιμνησθέντες εὐκαιρότατα, κἀκεῖνα πρὸς ὑμᾶς εἴποιμεν ἂν, ὡς Θεοῦ χάριτι, τῆς νενομισμένης ἀπαρξώμεθα νηστείας, τῶν ἑπτὰ ἑβδομάδων, ἀπὸ τῆς ἑβδόμης τοῦ Φεβρουαρίου μηνὸς, τὴν τοῦ σωτηρίου Πάθους, καὶ τῆς Χριστοῦ Ἀναστάσεως ἐπιτελοῦντες πανήγυριν, τῇ εἰκάδι ἑβδόμῃ τοῦ λεγομένου Μαρτίου μηνός. Ἀπόδειξις, ὅτι ὀκτὼ λέγουσιν ἑβδομάδας τῶν ἁγίων οἱ αἱρετικοὶ πάντες νηστειῶν, ληροῦντες οὕτως.
Joannis episcopi Athenarum.
Ut per venerandum septenarium jejuniorum
certam nec lubricam viam exitumque existimemus. Septenarius quippe perpetuo versatus et
rediens, et velut ex eadem ad eamdem melam volutus et circumactus, sæculum septenariis constans absolvit.
Sancti Anastasii Patriarchæ Theopolis, sive Antiochic Syrie.
Deinceps itaque consideremus, qua de causa
septem hebdomadibus quadraginta dierum jejunium agitur. Nequaquam plane Quadragesima
esse desinit; sed arcanam quamdam insuper honestatem accipit. Perfectus quippe, sacrosanctusque
septenarius numerus apparuit; quinimo sacrorum certaminum dies, nobis concessit septempliciter per septem hebdomades exactus.
Sancti Petri patriarchæ Hierosolymitani.
Jejunii perquam opportune facta mentione,
bæc quoque vobis dixerimus, ut Dei benelcio
constitutum jejunium septem hebdomadum exordiamur a septima die Februarii mensis; quo solemnitatem Passionis salutaris et Resurrectionis
Christi celebremus vicesima septima mensis, qui
Martius appellatur.
Ιωάννου ἐπισκόπου Αθηνών.
Ινα διὰ τῆς σεπτῆς ἑπτάδος τῶν νηστειῶν ἀσφαλῆ
τε καὶ ἀκατάπτωτον τὴν διέξοδον ὑποπτεύσωμεν. Η
ἑβδομὰς γὰρ ἀεὶ στρεφομένη τε καὶ συννεύουσα, καὶ
οἷον ἐκ τ' αὐτοῦ περὶ ταυτὸ σημεῖον εἰλουμένη καὶ
περιπολίζουσα, τὸν ἑβδοματικὸν ἡμῖν αἰῶνα συμπερατοί.
Τοῦ ἁγίου Αναστασίου πατριάρχου Θεουπόλεως,
ήγουν Αντιοχείας Συρίας.
Δεῦρο δὴ κατανοήσωμεν, ὅτου χάριν ἑπτὰ ἑβδο
μάσιν ἡ τεσσαρακονθήμερος τελείται νηστεία. Οὐ
δαμῶς μὲν ἐξισταμένη τοῦ εἶναι Τεσσαρακοστὴ
προσλαμβάνουσα δὲ καὶ ἑτέραν μυστικὴν ἀστειότητα:
ἄρτιος μὲν γὰρ, καὶ πανίερος διαπέφηνεν ὁ ἑπτὰ
ἀριθμὸς, καὶ μᾶλλον κεχαρίτωκε τῶν ἱερῶν ἡμῖν
ἀγώνων τὰς ἡμέρας, ἑπτάκις διὰ τῶν ἑπτὰ ἑβδομά
δων τελούμενος.
Τοῦ ἁγίου Πέτρου πατριάρχου Ιεροσολύμων.
Νηστείας δὲ ἐπιμνησθέντες εὐκαιρότατα, κἀκεῖνα
πρὸς ὑμᾶς εἴποιμεν ἂν, ὡς Θεοῦ χάριτι, τῆς νενομισμένης απαρξώμεθα νηστείας, τῶν ἑπτὰ ἑβδομάδων,
ἀπὸ τῆς ἑβδόμης τοῦ Φεβρουαρίου μηνός, τὴν τοῦ
σωτηρίου Πάθους, καὶ τῆς Χριστοῦ ᾿Αναστάσεως ἐπι
τελοῦντες πανήγυριν, τῇ εἰκάδι ἑβδόμῃ τοῦ λεγομέν
του Μαρτίου μηνός.
Evictio, quod hæretici omnes jejunia sancta ocie
hebdomadibus constare asserant, hoc modo deLirantes.
Testimonia Severi Acephali, hæresisque principis et Pagani, qui Antiochiæ Syriæ factus fuit
archiepiscopus, ex ejus de sua inauguratione
sermonibus in sanctam Quadragesimam. Hic autem pronuntiatus est in Parasceve, quæ eam præcedebat, in Cassiani Ecclesia, ejusque orationis
hoc initium est: Lex est quæ et in corporeis quoque certaminibus locum habet, et in medio sermonis: • Qui præditi sunt quinque sensibus, inquit, per quos peccatum aditum habet (auditum
dico, visumque, tactum, gustum, et odoratum)
octuplici emundatione quadraginta dies jejunio
impendunt ut beatæ illius diei octavæ et primæ
compotes evadant. Nam quinarius numerus octuplici revolutione versatus, quadraginta dierum
numerum complet. ›
505 [Ejusdem, ex libro capitum variorum manu propria subsignatorum. Subsignatio secunda hæc est.]
Quod quadraginta diebus, nullo prætermisso, jejunare oportet (qui quidem ex octo hebdomadibus
constant.) uniuscujusque hebdomadis diebus duobus, Sabbatum dico et Dominicam, requiei assignatis ut exinde sit manifestum, quod nec Sabbato, nec Dominica sit jejunandum, ne per sanctam
quidem ipsammet jejuniorum Quadragesimam.
Απόδειξις, ὅτι ὀκτὼ λέγουσιν ἑβδομάδας των
ἁγίων οἱ αἱρετικοὶ πάντες νηστειών, ληροῦντες
οὕτως.
Χρήσεις Σευήρου τοῦ ᾿Ακεφάλου καὶ αἱρεσιάρχου,
καὶ Ἕλληνος, γενομένου ἀρχιεπισκόπου Αντιοχείας
τῆς Συρίας, ἐκ τῶν ἐνθρονιαστικῶν αὐτοῦ λόγων,
εἰς τὴν τῶν νηστειών Τεσσαρακοστήν· ἐλέχθη δὲ τῇ
πρὸ αὐτῆς Παρασκευῇ, ἐν τῇ Κασιανοῦ Ἐκκλησίᾳ·
οὗ ἡ ἀρχή· Νόμος ἐστὶ καὶ ἐπὶ τῶν σωματικών
παλαισμάτων· καὶ ἐν τῷ μέσῳ τοῦ λόγου· «Οἱ γὰρ
τὰς πέντε αισθήσεις, δι᾿ ὧν ἡ ἁμαρτία λαμβάνει
παρείσδυσιν· ἀκοὴν, φημὶ, καὶ ὅρασιν, καὶ ἀφὴν,
καὶ γεῦσιν καὶ ὄσφρησιν· ὀκτάκις καθαίροντες, τεσ
σαράκοντα ἡμέρας νηστεύουσιν, ἵνα τῆς μακαρίας
ἐκείνης ἡμέρας τύχωσι τῆς ὀγδόης καὶ πρώτης. Ὁ
γὰρ πέντε ἀριθμὸς ὀκτάκις ἐνελιττόμενος, τὸν τῶν
τεσσαράκοντα ἡμερῶν ἀριθμὸν ἐκτελεῖ.»
Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τῆς βίβλου τῶν ὑποσημειωθέντων
ιδιοχείρως διαφόρων κεφαλαίων· υποσημείω
σις δευτέρα ἐστὶν αὕτη.
Οτι δεῖ τὰς τεσσαράκοντα ἡμέρας ἀπαραλείπτως
νηστεύειν· αἱ τινες ἐκ τῶν ὀκτὼ ἑβδομάδων συνάγονται· ἑκάστης ἑβδομάδος τῶν δύο ἡμερῶν, λέγω
δὴ Σαββάτου καὶ Κυριακῆς, τῇ ἀναπαύσει προσ
κεκληρωμένων· ὡς ἐντεῦθεν εἶναι δῆλον, ὅτι περ οὐ
χρὴ ἐν Σαββάτῳ καὶ Κυριακῇ νηστεύειν, οὐδὲ ἐν τῇ
ἁγίᾳ τῶν νηστειῶν Τεσσαρακοστή.
Χρήσεις Σευήρου τοῦ Ἀκεφάλου καὶ αἱρεσιάρχου, καὶ Ἕλληνος, γενομένου ἀρχιεπισκόπου Ἀντιοχείας τῆς Συρίας, ἐκ τῶν ἐνθρονιαστικῶν αὐτοῦ λόγων, εἰς τὴν τῶν νηστειῶν Τεσσαρακοστήν· ἐλέχθη δὲ τῇ πρὸ αὐτῆς Παρασκευῇ, ἐν τῇ Κασιανοῦ Ἐκκλησίᾳ· οὗ ἡ ἀρχή· Νόμος ἐστὶ καὶ ἐπὶ τῶν σωματικῶν παλαισμάτων· καὶ ἐν τῷ μέσῳ τοῦ λόγου· «Οἱ γὰρ τὰς πέντε αἰσθήσεις, δι’ ὧν ἡ ἁμαρτία λαμβάνει παρείσδυσιν· ἀκοὴν, φημὶ, καὶ ὅρασιν, καὶ ἁφὴν, καὶ γεῦσιν καὶ ὄσφρησιν· ὀκτάκις καθαίροντες, τεςσαράκοντα ἡμέρας νηστεύουσιν, ἵνα τῆς μακαρίας ἐκείνης ἡμέρας τύχωσι τῆς ὀγδόης καὶ πρώτης. Ὁ γὰρ πέντε ἀριθμὸς ὀκτάκις ἐνελιττόμενος, τὸν τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν ἀριθμὸν ἐκτελεῖ.» Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τῆς βίβλου τῶν ὑποσημειωθέντων ἰδιοχείρως διαφόρων κεφαλαίων· ὑποσημείωσις δευτέρα ἐστὶν αὕτη . Ὅτι δεῖ τὰς τεσσαράκοντα ἡμέρας ἀπαραλείπτως νηστεύειν· αἵ τινες ἐκ τῶν ὀκτὼ ἑβδομάδων συνάγονται· ἑκάστης ἑβδομάδος τῶν δύο ἡμερῶν, λέγω δὴ Σαββάτου καὶ Κυριακῆς, τῇ ἀναπαύσει προςκεκληρωμένων· ὡς ἐντεῦθεν εἶναι δῆλον, ὅτιπερ οὐ χρὴ ἐν Σαββάτῳ καὶ Κυριακῇ νηστεύειν, οὐδὲ ἐν τῇ ἁγίᾳ τῶν νηστειῶν Τεσσαρακοστῆ.
Joannis episcopi Athenarum.
Ut per venerandum septenarium jejuniorum
certam nec lubricam viam exitumque existimemus. Septenarius quippe perpetuo versatus et
rediens, et velut ex eadem ad eamdem melam volutus et circumactus, sæculum septenariis constans absolvit.
Sancti Anastasii Patriarchæ Theopolis, sive Antiochic Syrie.
Deinceps itaque consideremus, qua de causa
septem hebdomadibus quadraginta dierum jejunium agitur. Nequaquam plane Quadragesima
esse desinit; sed arcanam quamdam insuper honestatem accipit. Perfectus quippe, sacrosanctusque
septenarius numerus apparuit; quinimo sacrorum certaminum dies, nobis concessit septempliciter per septem hebdomades exactus.
Sancti Petri patriarchæ Hierosolymitani.
Jejunii perquam opportune facta mentione,
bæc quoque vobis dixerimus, ut Dei benelcio
constitutum jejunium septem hebdomadum exordiamur a septima die Februarii mensis; quo solemnitatem Passionis salutaris et Resurrectionis
Christi celebremus vicesima septima mensis, qui
Martius appellatur.
Ιωάννου ἐπισκόπου Αθηνών.
Ινα διὰ τῆς σεπτῆς ἑπτάδος τῶν νηστειῶν ἀσφαλῆ
τε καὶ ἀκατάπτωτον τὴν διέξοδον ὑποπτεύσωμεν. Η
ἑβδομὰς γὰρ ἀεὶ στρεφομένη τε καὶ συννεύουσα, καὶ
οἷον ἐκ τ' αὐτοῦ περὶ ταυτὸ σημεῖον εἰλουμένη καὶ
περιπολίζουσα, τὸν ἑβδοματικὸν ἡμῖν αἰῶνα συμπερατοί.
Τοῦ ἁγίου Αναστασίου πατριάρχου Θεουπόλεως,
ήγουν Αντιοχείας Συρίας.
Δεῦρο δὴ κατανοήσωμεν, ὅτου χάριν ἑπτὰ ἑβδο
μάσιν ἡ τεσσαρακονθήμερος τελείται νηστεία. Οὐ
δαμῶς μὲν ἐξισταμένη τοῦ εἶναι Τεσσαρακοστὴ
προσλαμβάνουσα δὲ καὶ ἑτέραν μυστικὴν ἀστειότητα:
ἄρτιος μὲν γὰρ, καὶ πανίερος διαπέφηνεν ὁ ἑπτὰ
ἀριθμὸς, καὶ μᾶλλον κεχαρίτωκε τῶν ἱερῶν ἡμῖν
ἀγώνων τὰς ἡμέρας, ἑπτάκις διὰ τῶν ἑπτὰ ἑβδομά
δων τελούμενος.
Τοῦ ἁγίου Πέτρου πατριάρχου Ιεροσολύμων.
Νηστείας δὲ ἐπιμνησθέντες εὐκαιρότατα, κἀκεῖνα
πρὸς ὑμᾶς εἴποιμεν ἂν, ὡς Θεοῦ χάριτι, τῆς νενομισμένης απαρξώμεθα νηστείας, τῶν ἑπτὰ ἑβδομάδων,
ἀπὸ τῆς ἑβδόμης τοῦ Φεβρουαρίου μηνός, τὴν τοῦ
σωτηρίου Πάθους, καὶ τῆς Χριστοῦ ᾿Αναστάσεως ἐπι
τελοῦντες πανήγυριν, τῇ εἰκάδι ἑβδόμῃ τοῦ λεγομέν
του Μαρτίου μηνός.
Evictio, quod hæretici omnes jejunia sancta ocie
hebdomadibus constare asserant, hoc modo deLirantes.
Testimonia Severi Acephali, hæresisque principis et Pagani, qui Antiochiæ Syriæ factus fuit
archiepiscopus, ex ejus de sua inauguratione
sermonibus in sanctam Quadragesimam. Hic autem pronuntiatus est in Parasceve, quæ eam præcedebat, in Cassiani Ecclesia, ejusque orationis
hoc initium est: Lex est quæ et in corporeis quoque certaminibus locum habet, et in medio sermonis: • Qui præditi sunt quinque sensibus, inquit, per quos peccatum aditum habet (auditum
dico, visumque, tactum, gustum, et odoratum)
octuplici emundatione quadraginta dies jejunio
impendunt ut beatæ illius diei octavæ et primæ
compotes evadant. Nam quinarius numerus octuplici revolutione versatus, quadraginta dierum
numerum complet. ›
505 [Ejusdem, ex libro capitum variorum manu propria subsignatorum. Subsignatio secunda hæc est.]
Quod quadraginta diebus, nullo prætermisso, jejunare oportet (qui quidem ex octo hebdomadibus
constant.) uniuscujusque hebdomadis diebus duobus, Sabbatum dico et Dominicam, requiei assignatis ut exinde sit manifestum, quod nec Sabbato, nec Dominica sit jejunandum, ne per sanctam
quidem ipsammet jejuniorum Quadragesimam.
Απόδειξις, ὅτι ὀκτὼ λέγουσιν ἑβδομάδας των
ἁγίων οἱ αἱρετικοὶ πάντες νηστειών, ληροῦντες
οὕτως.
Χρήσεις Σευήρου τοῦ ᾿Ακεφάλου καὶ αἱρεσιάρχου,
καὶ Ἕλληνος, γενομένου ἀρχιεπισκόπου Αντιοχείας
τῆς Συρίας, ἐκ τῶν ἐνθρονιαστικῶν αὐτοῦ λόγων,
εἰς τὴν τῶν νηστειών Τεσσαρακοστήν· ἐλέχθη δὲ τῇ
πρὸ αὐτῆς Παρασκευῇ, ἐν τῇ Κασιανοῦ Ἐκκλησίᾳ·
οὗ ἡ ἀρχή· Νόμος ἐστὶ καὶ ἐπὶ τῶν σωματικών
παλαισμάτων· καὶ ἐν τῷ μέσῳ τοῦ λόγου· «Οἱ γὰρ
τὰς πέντε αισθήσεις, δι᾿ ὧν ἡ ἁμαρτία λαμβάνει
παρείσδυσιν· ἀκοὴν, φημὶ, καὶ ὅρασιν, καὶ ἀφὴν,
καὶ γεῦσιν καὶ ὄσφρησιν· ὀκτάκις καθαίροντες, τεσ
σαράκοντα ἡμέρας νηστεύουσιν, ἵνα τῆς μακαρίας
ἐκείνης ἡμέρας τύχωσι τῆς ὀγδόης καὶ πρώτης. Ὁ
γὰρ πέντε ἀριθμὸς ὀκτάκις ἐνελιττόμενος, τὸν τῶν
τεσσαράκοντα ἡμερῶν ἀριθμὸν ἐκτελεῖ.»
Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τῆς βίβλου τῶν ὑποσημειωθέντων
ιδιοχείρως διαφόρων κεφαλαίων· υποσημείω
σις δευτέρα ἐστὶν αὕτη.
Οτι δεῖ τὰς τεσσαράκοντα ἡμέρας ἀπαραλείπτως
νηστεύειν· αἱ τινες ἐκ τῶν ὀκτὼ ἑβδομάδων συνάγονται· ἑκάστης ἑβδομάδος τῶν δύο ἡμερῶν, λέγω
δὴ Σαββάτου καὶ Κυριακῆς, τῇ ἀναπαύσει προσ
κεκληρωμένων· ὡς ἐντεῦθεν εἶναι δῆλον, ὅτι περ οὐ
χρὴ ἐν Σαββάτῳ καὶ Κυριακῇ νηστεύειν, οὐδὲ ἐν τῇ
ἁγίᾳ τῶν νηστειῶν Τεσσαρακοστή.
PG 95:77Τοῦ καταράτου καὶ θεοστυγοῦς Βενιαμὶν, γενομένου ψευδεπισκόπου Ἀλεξανδρείας Αἰγύπτου, τῆς κακίστης συνωρίδος τυγχάνοντος Διοσκόρου καὶ Σευήρου, ἐκ τοῦ τετάρτου βιβλίου τῶν ἑορταστικῶν αὐτοῦ, ψευδεορταστικῇ τριακοστῇ, ἧς ἡ ἀρχή· «Φαιδρὰ καὶ ἀξιάγαστος.» Καὶ πρὸς τὰ τέλη. Ἀρχόμενοι τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν τῆς νηστείας, ἤγουν τῶν ὀκτὼ ἑβδομάδων, καὶ νηστεύοντες σωφρόνως ἐπὶ καθαιρέσει τῶν ἐπανισταμένων κατὰ τῆς ψυχῆς ὀκτὼ λογισμῶν, ἀπὸ εἰκάδος ἑβδόμης τοῦ κατὰ Αἰγυπτίους Μεχὴρ μηνὸς, μέχρι εἰκάδος μηνὸς Φαρμουθί. Τοῦ αὐτοῦ, ψευδεορταστικῇ τριακοστῇ πρώτῃ, ἧς ἡ ἀρχὴ οὕτως ἐστίν· «Καὶ νῦν ἀκούειν δοκῶ.» Καὶ πρὸς τῷ τέλει. Ἀρχόμενοι τῶν ὀκτὼ ἑβδομάδων τῆς νηστείας, τουτέστι τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστῆς, διὰ τὸ μὴ συναριθμεῖσθαι τὸ Σάββατον καὶ τὴν Κυριακὴν ταῖς ἁγίαις νηστείαις, ἀπὸ ἐννεακαιδεκάτης τοῦ κατὰ Αἰγυπτίους Μεχὴρ μηνὸς, κατὰ δὲ Ῥωμαίους εἰδοῖς Φεβρουαρίου, ἥτις ἐστὶ Φεβρουαρίου τρισκαιδεκάτη· τῆς δὲ ἁγίας ἑβδομάδος τοῦ σωτηριώδους Πάσχα, ἀπὸ ὀγδόης τοῦ κατὰ Αἰγυπτίους Φαρμουθὶ μηνός· κατὰ δὲ Ῥωμαίους πρὸ τριῶν νόννων Ἀπριλλίων, ἥ τις ἐστὶν Ἀπριλλίου τρίτη·
DE OCTO SPIRITIBUS NEQUITIE. - ADMONITIO.
Alexandria Egypti episcopus fuit pessimæ ill.us
caterva Dioscori et Severi. Ex quarto ejus libro
festalium orationum, false dicta festalis oratio, cujus initium est: c Jucunda et admiratione digna,
etc. Et versus finem.
Τοῦ καταράτου καὶ θεοστυγοῦς Βενιαμίν, γενο- Maledicti, invisique Deo Benjamin qui profanus
μένου ψευδεπισκόπου ᾿Αλεξανδρείας Αἰγύ
πτου, τῆς κακιστης συνωρίδος τυγχάνοντος
Διοσκόρου καὶ Σευήρου, ἐκ τοῦ τετάρτου βιο
Ελίου τῶν ἑορταστικῶν αὐτοῦ, ψευδεορταστικῇ
τριακοστῇ, ἧς ἡ ἀρχή· «Φαιδρὰ καὶ ἀξιάγα
στος.» Καὶ πρὸς τὰ τέλη.
Αρχόμενοι τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν τῆς νηστείας, ήγουν τῶν ὀκτὼ ἑβδομάδων, καὶ νηστεύοντες
σωφρόνως ἐπὶ καθαιρέσει τῶν ἐπανισταμένων κατὰ
τῆς ψυχῆς ὀκτὼ λογισμῶν, ἀπὸ εἰκάδος ἑβδόμης τοῦ
κατὰ Αἰγυπτίους Μεχὴρ μηνός, μέχρι εικάδος μηνός
Φαρμουθ!.
Τοῦ αὐτοῦ, ψευδεορταστικῇ τριακοστῇ πρώτῃ,
ἧς ἡ ἀρχὴ οὕτως ἐστίν· ι Καὶ νῦν ἀκούειν
δοκῶ. • Καὶ πρὸς τῷ τέλει.
Αρχόμενοι τῶν ὀκτὼ ἑβδομάδων τῆς νηστείας,
τουτέστι τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστῆς, διὰ τὸ μὴ συναριθμεῖσθαι το Σάββατον καὶ τὴν Κυριακὴν ταῖς
ἁγίαις νηστείαις, ἀπὸ ἐννεακαιδεκάτης τοῦ κατὰ
Αἰγυπτίους Μεχὴρ μηνός, κατὰ δὲ Ῥωμαίους εἰδοῖς
Φεβρουαρίου, ἥτις ἐστὶ Φεβρουαρίου τρισκαιδεκάτη -
τῆς δὲ ἁγίας ἑβδομάδος τοῦ σωτηριώδους Πάσχα, ἀπὸ
ὀγδης τοῦ κατὰ Αἰγυπτίους Φαρμουθι μηνός· κατὰ δὲ
Ρωμαίους πρὸ τριῶν νόννων Ἀπριλλίων, ἢ τις ἐστὶν
Απριλλίου τρίτη· καὶ ἐφεξῆς, τελέσαντες τὰς ἁγίας
τοῦ Πάσχα ἡμέρας, ἑσπέρα βαθείᾳ τοῦ ἁγίου Σαβ
Κάτου καταπαύσομεν τὴν νηστείαν.
* Lege πρὸς τῷ τέλει.
Ceepto quadraginta dierum jejunio, seu octo
hebdomadum, modeste et caste jejunantes, ad exstinctionem octo cogitationum quæ adversus animum insurgunt, a vicesima septima Mechir Ægypliaci, usque ad decimum mensis Pharmuthi.
Ejusdem, ex tricesima prima oratione, festalis nomine falso inscripta, quæ et hoc modo incipit:
‹ Et nunc audire mihi videor, › et in fine.
Jejunium octo hebdomadarum auspicati, hoc est,
sancta Quadragesima; qula inter jejuniorum sanctorum dies, neque Sabbatum, neque Dominica
numerantur; a decima nimirum octava mensis
Mechir secundum Ægyptios, et Idibus Februarii
secundum Romanos, quæ est decima tertia Februarii sancta vero hebdomade salutaris Pascha
incipiente ab octava. Pharmuthi mensis Ægyptiorum: secundum Romanos vero tertio Nonas Aprilis, sive die tertia Aprilis, ac deinceps, et sauctis
Paschæ diebus transactis, profundo vespere Sabbati sancti jejunium absolvemus.
ΝΟΤΑ.
Benjamin iste Alexandrinus Jacobitarum octo hebdomadum ante Passionem Domini jejuCoplitarumve patriarcha fuit sub Heraclio imp.
Sed cum dia latitasset, postquam Saraceni Ægypluni occupavere, borum fretus auctoritate, Ecclesias pene omnes invasit. Hujus meminit Sophronius in epistola ad Sergium CP.: et perinde maledictum vocat. Βενιαμὶν ὁ ᾿Αλεξανδρεύς, καὶ Ἰωάννης, καὶ Σέργιος, καὶ Θωμᾶς, καὶ Σεύηρος οἱ Σύροι,
οἱ ἔτι ζῶντες ζωὴν τὴν ἐπάρατον. Benjamin Alexandrinus, et Joannes, et Sergius, et Thomas, et Seve
rus, Syri, qui maledictam exsecrandamque adhuc
vitam agunt. De hoc Benjamin videsis Elmakin,
pag. 30 Chronicum patriarch. Alexandrin. ab
Ecchellensi Latine translatum, Vanslebium, et alios.
Cæterum Severi et Benjamini testimoniis constat
nium apud Jacobitas Heraclio imperatore vetustius
esse, falsique Eutychius Alexandrinus convincitur,
qui, ut et alii Ægyptii, in Annalibus tradit, hos
Christianos, velut etiam Melchitas, voto se suosque nepotes obstrinxisse jejunandi per hebdomadem Tyrophagi eodem modo quo in Quadragesima,
ut. Heraclius immanis apud Deum feret, qui contra- fidem Judæis datam multos eorum interfecisset,
ob stragem quam ediderant, Christianorum. Græ
culi vero aiunt, Heraclium jejunium suum τυροφάγου instituisse, cum in Persas pergeret, Dorotheus vero, ut supra vidimus, jejunii istius præparatorii jam ante meminerat.
ADMONITIO.
Opusculum quod sequitur, Epistola est Joannis Damasceni ad quemdam monachum,
quem vitiorum capitalium genera docet, modosque ea tum vitandi, tum superandi. Quæ omnia strictim exsequitur, in compendium redigens, quæ de eodem argumento Cassianus, Nilus, aliique præstantissimi asceticæ vitæ magistri multis edisseruerunt. In anterioribus nostri
auctoris editionibus 506 hoc opus etiam Latine habetur ex translatione Bilibaldi Pircheymeri Norimbergensis; quam quidem, quia sæpe diversissima est a Græco contextu quem
damus, typis idcirco rursus edendam censui. In primis enim nihil est in Pircheymeri transłatione quod epistola modum referat, uti nec in codice Cesareo num. 384, ex quo titulura
bune, et principium, utrumque mendosissimum prorsus, Lambecius descripsit: 'lávou seu
Δαμασκηνού, περὶ τῶν λογισμῶν, καὶ τὸ τριμερὲς τῆς ψυχῆς. Χρὴ γινώσκειν πάντες οι Χριστιανοὶ πάντες
οἱ περιεκτικόμενοι λογισμοί εἰσιν η'. οἱ πολεμοῦντες τὴν ἡμετέραν ψυχὴν, καὶ πρὸς τὴν καρτερίαν καὶ ένα
καὶ ἐφεξῆς, τελέσαντες τὰς ἁγίας τοῦ Πάσχα ἡμέρας, ἑσπέρᾳ βαθείᾳ τοῦ ἁγίου Σαββάτου καταπαύσομεν τὴν νηστείαν.
DE OCTO SPIRITIBUS NEQUITIE. - ADMONITIO.
Alexandria Egypti episcopus fuit pessimæ ill.us
caterva Dioscori et Severi. Ex quarto ejus libro
festalium orationum, false dicta festalis oratio, cujus initium est: c Jucunda et admiratione digna,
etc. Et versus finem.
Τοῦ καταράτου καὶ θεοστυγοῦς Βενιαμίν, γενο- Maledicti, invisique Deo Benjamin qui profanus
μένου ψευδεπισκόπου ᾿Αλεξανδρείας Αἰγύ
πτου, τῆς κακιστης συνωρίδος τυγχάνοντος
Διοσκόρου καὶ Σευήρου, ἐκ τοῦ τετάρτου βιο
Ελίου τῶν ἑορταστικῶν αὐτοῦ, ψευδεορταστικῇ
τριακοστῇ, ἧς ἡ ἀρχή· «Φαιδρὰ καὶ ἀξιάγα
στος.» Καὶ πρὸς τὰ τέλη.
Αρχόμενοι τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν τῆς νηστείας, ήγουν τῶν ὀκτὼ ἑβδομάδων, καὶ νηστεύοντες
σωφρόνως ἐπὶ καθαιρέσει τῶν ἐπανισταμένων κατὰ
τῆς ψυχῆς ὀκτὼ λογισμῶν, ἀπὸ εἰκάδος ἑβδόμης τοῦ
κατὰ Αἰγυπτίους Μεχὴρ μηνός, μέχρι εικάδος μηνός
Φαρμουθ!.
Τοῦ αὐτοῦ, ψευδεορταστικῇ τριακοστῇ πρώτῃ,
ἧς ἡ ἀρχὴ οὕτως ἐστίν· ι Καὶ νῦν ἀκούειν
δοκῶ. • Καὶ πρὸς τῷ τέλει.
Αρχόμενοι τῶν ὀκτὼ ἑβδομάδων τῆς νηστείας,
τουτέστι τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστῆς, διὰ τὸ μὴ συναριθμεῖσθαι το Σάββατον καὶ τὴν Κυριακὴν ταῖς
ἁγίαις νηστείαις, ἀπὸ ἐννεακαιδεκάτης τοῦ κατὰ
Αἰγυπτίους Μεχὴρ μηνός, κατὰ δὲ Ῥωμαίους εἰδοῖς
Φεβρουαρίου, ἥτις ἐστὶ Φεβρουαρίου τρισκαιδεκάτη -
τῆς δὲ ἁγίας ἑβδομάδος τοῦ σωτηριώδους Πάσχα, ἀπὸ
ὀγδης τοῦ κατὰ Αἰγυπτίους Φαρμουθι μηνός· κατὰ δὲ
Ρωμαίους πρὸ τριῶν νόννων Ἀπριλλίων, ἢ τις ἐστὶν
Απριλλίου τρίτη· καὶ ἐφεξῆς, τελέσαντες τὰς ἁγίας
τοῦ Πάσχα ἡμέρας, ἑσπέρα βαθείᾳ τοῦ ἁγίου Σαβ
Κάτου καταπαύσομεν τὴν νηστείαν.
* Lege πρὸς τῷ τέλει.
Ceepto quadraginta dierum jejunio, seu octo
hebdomadum, modeste et caste jejunantes, ad exstinctionem octo cogitationum quæ adversus animum insurgunt, a vicesima septima Mechir Ægypliaci, usque ad decimum mensis Pharmuthi.
Ejusdem, ex tricesima prima oratione, festalis nomine falso inscripta, quæ et hoc modo incipit:
‹ Et nunc audire mihi videor, › et in fine.
Jejunium octo hebdomadarum auspicati, hoc est,
sancta Quadragesima; qula inter jejuniorum sanctorum dies, neque Sabbatum, neque Dominica
numerantur; a decima nimirum octava mensis
Mechir secundum Ægyptios, et Idibus Februarii
secundum Romanos, quæ est decima tertia Februarii sancta vero hebdomade salutaris Pascha
incipiente ab octava. Pharmuthi mensis Ægyptiorum: secundum Romanos vero tertio Nonas Aprilis, sive die tertia Aprilis, ac deinceps, et sauctis
Paschæ diebus transactis, profundo vespere Sabbati sancti jejunium absolvemus.
ΝΟΤΑ.
Benjamin iste Alexandrinus Jacobitarum octo hebdomadum ante Passionem Domini jejuCoplitarumve patriarcha fuit sub Heraclio imp.
Sed cum dia latitasset, postquam Saraceni Ægypluni occupavere, borum fretus auctoritate, Ecclesias pene omnes invasit. Hujus meminit Sophronius in epistola ad Sergium CP.: et perinde maledictum vocat. Βενιαμὶν ὁ ᾿Αλεξανδρεύς, καὶ Ἰωάννης, καὶ Σέργιος, καὶ Θωμᾶς, καὶ Σεύηρος οἱ Σύροι,
οἱ ἔτι ζῶντες ζωὴν τὴν ἐπάρατον. Benjamin Alexandrinus, et Joannes, et Sergius, et Thomas, et Seve
rus, Syri, qui maledictam exsecrandamque adhuc
vitam agunt. De hoc Benjamin videsis Elmakin,
pag. 30 Chronicum patriarch. Alexandrin. ab
Ecchellensi Latine translatum, Vanslebium, et alios.
Cæterum Severi et Benjamini testimoniis constat
nium apud Jacobitas Heraclio imperatore vetustius
esse, falsique Eutychius Alexandrinus convincitur,
qui, ut et alii Ægyptii, in Annalibus tradit, hos
Christianos, velut etiam Melchitas, voto se suosque nepotes obstrinxisse jejunandi per hebdomadem Tyrophagi eodem modo quo in Quadragesima,
ut. Heraclius immanis apud Deum feret, qui contra- fidem Judæis datam multos eorum interfecisset,
ob stragem quam ediderant, Christianorum. Græ
culi vero aiunt, Heraclium jejunium suum τυροφάγου instituisse, cum in Persas pergeret, Dorotheus vero, ut supra vidimus, jejunii istius præparatorii jam ante meminerat.
ADMONITIO.
Opusculum quod sequitur, Epistola est Joannis Damasceni ad quemdam monachum,
quem vitiorum capitalium genera docet, modosque ea tum vitandi, tum superandi. Quæ omnia strictim exsequitur, in compendium redigens, quæ de eodem argumento Cassianus, Nilus, aliique præstantissimi asceticæ vitæ magistri multis edisseruerunt. In anterioribus nostri
auctoris editionibus 506 hoc opus etiam Latine habetur ex translatione Bilibaldi Pircheymeri Norimbergensis; quam quidem, quia sæpe diversissima est a Græco contextu quem
damus, typis idcirco rursus edendam censui. In primis enim nihil est in Pircheymeri transłatione quod epistola modum referat, uti nec in codice Cesareo num. 384, ex quo titulura
bune, et principium, utrumque mendosissimum prorsus, Lambecius descripsit: 'lávou seu
Δαμασκηνού, περὶ τῶν λογισμῶν, καὶ τὸ τριμερὲς τῆς ψυχῆς. Χρὴ γινώσκειν πάντες οι Χριστιανοὶ πάντες
οἱ περιεκτικόμενοι λογισμοί εἰσιν η'. οἱ πολεμοῦντες τὴν ἡμετέραν ψυχὴν, καὶ πρὸς τὴν καρτερίαν καὶ ένα
tarum consuetudines explicat, nusquam vero refert Arianos numerum hunc hebdomadum jejunio Quadragesimali consignasse; quin nec genti ulli proprium fuisse. Hoc solum tradit, Illyrios et Occidentales omnes, sex solemnium jejuniorum hebdomades numerare; itemque Libyam et Ægyptum cum Palæstinis: alios vero septem, uti Constantinopolitanos, circumvicinasque nationes ad Phanices usque; id est Asiam et Syriam. Quod de Occidentalibus narrat Sozomenus, hoc Latinorum scriptorum, Cassiani, Leonis Magni et Gregorii itidem Magni, aliorumque testimoniis constat. Perinde vero certum est morem, quem tenemus hodie, ineundi jejunii solemnis a feria quarta Quinquagesima, Photiano schismate vetustiorem esse; quandoquidem ejus meminit Amalarius lib 1 De Eccles. offic., cap. 7,quem cum aliis tribus Ludovico Pio imperatori ante annum 827 nuncupavit. Egyptios olim a Romanis hac in parte non dissensisse extra dubium fit ex epistolis homiliisque Paschalibus patriarcharum Alexandrinorum, Theophili et Cyrilli, 499 in quibus sex tantummodo hebdomades assignantur a capite jejunii usque ad festum Resurrectionís. Ex. gr. Theophilus Hieronymo scribens, in fine epistolæ ait: Incipientes Quadragesimam a tricesima die mensis Mechir, et hebdomadam salutaris Pascha quinta die Pharmuthi, finientesque jejunia secundum evangelicas traditiones decima die Pharmuthi, ut, illucescente statim Dominica, festa celebremus XI die ejusdem mensis. Ita nempe ut illo anno jejunii initium, seu feria secunda primæ hebdomadis Quadragesima contigerit die 26 Februarii, et festum Resurrectionis sexta Aprilis. Plura non addo ex triginta Homiliis Cyrilli, ne fastidiosus fiam. Constantinopolitani vero et Asiatici sic septem hebdomades jejunabant, ut postrema ad Quadragesimam non pertineret, sed propter Domini passionem ageretur. Quem etiam morem Antiocheni sectabantur: hoc tamen excepto, ut cum Byzantini et Asiani secundum Laodiceni canonis 50 præscriptum Quadragesimam Enpopayoūves, aridis cibis vescendo transigerent, xerophagias sola hebdomade Passionis Orientales admitterent. Nam Epiphanius, hæres. 70 adversus Audianos, qui in Syria morabantur, contendit, ex traditione majorum non posse neque a decima sexta luna, neque a nona incipi hebdomas Xerophagia et Paschatis sancta. Hæresi 75 narrat, Aerianos, qui in Oriente et in Armenia innotuere, fideles irrisisse, qui in diebus Paschatis xerophagiis indulgerent. In fine Panarii_eamdem esse Catholicæ Ecclesiæ consuetudinem audaciuscule asserit. Cæterum ante septem Paschatis dies, inquit, Quadragesimam observare solet Ecclesia; et in jejuniis perseverare: Dominicis vero nullis, nec in ipsa Quadragesima; Præterea se Paschatis dies cum xerophagiis, seu siccis eduliis agunt omnes populi. Hierosolymitanis vero et Palæstinis eo ævo cum Ægyptiis Romanisque couvenisse, consulto scripsit Sozomenus. Nam Cyrillus Hierosolymitanus, catech. XVIII, quam postremam habuit Sabbato sancto, austeriori Paraceves jejunio, vigiliaque prolixiori transactis, Thе paxes, xal ans dypumvla;; cum proxime instaret sanctus Paschatis dies, in quo regenerandi per baptismum erant catechumeni: in hac, inquam, Catechesi diserte enuntiat, Sabbatum sanctum postremam fuisse diem Quadragesimæ, Tegoapaxooths huépais, in hisce qui desinunt Quadragesima diebus. Verum subsequenti ætate, Palestinos Antiochenorum, Phoenicum, Cypriorum vicinorum suorum morem æmulatos esse deducitur, non solum ex hac quam damus epistola Damasceni, sed etiam ex testimonio, quod in fine epistolæ cum aliis subjicitur, Petri Hierosolymitani, qui sexto sæculo medio sub Justiniano I florebat; cui addi potest, Vita sanctæ Mariæ Ægyptiacæ, in qua monachi feruntur Quadragesimam consuesse agere in deserto trans Jordanem, usque ad Dominicam Palmarum, seu hebdomadem sanctam Passionis. Hos porro Alexandrini Melchitæ, seu orthodoxi imitati sunt; Coptitæ vero, Jacobitas et Severianos. LIEPI JOANNIS PRESBYTERI DAMASCENI DE SACRIS JEJUNIIS. Benediclo sinceroque Christi servo, domino Come tæ, spirituali fratri, Joannes minimus. Ex multis infinitisque donis, quæ concessit
Second witness · khazarzar edition
De sacris jejuniis ΙΩΑΝΝΟΥ ΠΡΕΣΒΥΤΕΡΟΥ ΔΑΜΑΣΚΗΝΟΥ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ ΝΗΣΤΕΙΩΝ. Τῷ εὐλογημένῳ καὶ γνησίῳ δούλῳ Χριστοῦ, κυρίῳ Κομητᾴ, πνευματικῷ ἀδελφῷ, Ἰωάννης ἐλάχιστος. Πολλῶν καὶ ἀπείρων δωρεὼν παρὰ Θεοῦ τοῖς ἀν θρώποις δεδωρημένων, ἐξαίρετον καὶ πρῶτον τὸ τῆς φρονήσεως δῶρον καθέστηκεν. Διάκρισις γάρ ἐστιν ἀγαθοῦ τε καὶ κακοῦ· ὁ δὲ ἄριστα διελὼν, ἄριστα καὶ τὸ συμφέρον ἐξελέξατο, τὸν λόγον ἔχων τῶν αὐτῷ κατηκόων ἡνίοχον. Ταύτης ἐστὶ τῆς φρονήσεως τόκος ὥριμος τὸ Σολομώντειον ἐκεῖνο ῥητὸν, «Καιρὸς τῷ παντὶ πράγματι·» τοῦτο δηλοῦντος τοῦ λόγου, ὅτι τὸ πᾶν ἐστι τὸ ἀγαθόν· οὐκ ἐν τοῖς οὖσι γὰρ τὸ κακὸν, φυγὴ δὲ μᾶλλον τοῦ ἀγαθοῦ καὶ ἀναίρεσις. Ὅτε τοίνυν ἕκαστον καλὸν κριθείη· φημὶ δὴ ὀρθῷ λόγῳ· ἀκρισία γὰρ μᾶλλον, ἤπερ κρίσις, τὸ κακῶς κεκριμένον· καιρὸς τοῦ σιωπᾷν, ὅτε τοῦτο καλόν· καὶ καιρὸς τοῦ λαλεῖν, ὅταν ἐρωτῷτό τις. Πρὶν γὰρ ἐρωτηθῆναι λαλῆσαι, καὶ πρὶν ἀποσταλῆναι πορευθῆναι, μωρία τῷ λαλοῦντι καὶ βαίνοντι. Ἡ δὲ τῶν πραγμάτων περίστασις, ὅταν ἀνάγκη λαλεῖν, καὶ τὸ μὴ λαλεῖν οὐκ ἀκίνδυνον. Ἔστι δ' ὅτε καὶ τὸ πρέπον τοῦ δοκοῦντος καλοῦ προτιμητέον. Ἐμοὶ μὲν οὖν πᾶς καιρὸς τοῦ σιωπᾷν· τὸ γὰρ λαλεῖν ὑπὲρ τῆς ἐμαυτοῦ ἀπροσεξίας ἀφῄρημαι, καὶ ἄλλως κατὰ πρόσωπον σοφῶν καὶ ὑψηλῶν τὴν διάνοιαν, οἷς ἡ ἀρετὴ τὸ ἄρχειν ἐνδίκως περιεποιήσατο, πῶς ὁ πένης τὴν ἀρετὴν φθέγγοιτο; Ταῦτα κατὰ νοῦν ἔχων, καὶ νῦν ἂν ἐσιώπησα, εἰ μὴ τὸ αἰδέσιμον τῆς σῆς, ὦ προσφιλέστατε, θεοφρουρήτου εὐκλείας πρὸς τὸ γράφειν ἐξεβιάσατο. Πολλὴν γὰρ τὴν τῶν τιμίων ἡμῶν γραμμάτων ἔπειξιν ἰδὼν, ἔκρινα μὴ ἄλλως καὶ μάτην ὑμᾶς πρὸς τὸ λέγειν προτρέπεσθαι, εἰ μή τις ἀνάγκη πρὸς τοῦτο κατήπειγε. Γράφω τοίνυν τῇ ἀρετῇ καὶ φιλίᾳ σου βιασθεὶς, καί μοι συγγνώτω πᾶς ὅστις οἶδε τῶν βιασαμένων τὸ ἰσχυρόν· γράφω δὲ μηδὲν τῆς ἀληθείας, ὡς οἷόν τε προτιθεὶς, ἣν ἁπάντων προτιμητέον, καὶ τοῦ ζῇν, μεθ' ἧς τὸ ζῇν αἱρετὸν, καὶ δι' ἣν θάνατος τοῦ ζῇν αἱρετώτερος. βʹ. Γεγράφηκεν ἡ ὑμετέρα πάντιμος ἀρετὴ, ὥς τινες διεφήμισαν ἡμᾶς εἰρηκέναι ὀκτὼ τὰς τῶν νηστειῶν ἑβδομάδας ὑπάρχειν· προὐτρέψατό τε γράφειν, εἰ οὕτως ἔχοι τὰ πράγματα· πρὸς τοῦτό φαμεν, ὅτι τῆς ἐκκλησιαστικῆς εἰρήνης οὐδὲν ὑψηλότερον, δι' ἣν νόμος καὶ προφῆται, δι' ἣν Θεὸς ἄνθρωπος γέγονε· τοῦτο δὴ τὸ μέγα καὶ ἀνεξιχνίαστον ὄντως μυστήριον· ἣν ἦλθε Χριστὸς εὐαγγελίσασθαι· ἣν αὐτὸς Χριστὸς τοῖς οἰκείοις μαθηταῖς πρὸ τοῦ πάθους, καὶ μετὰ τὴν ἐκ τοῦ πάθους ἀνάστασιν ἐδωρήσατο· ἣν καὶ εἰς οὐρανοὺς ἀνιὼν μετὰ τῆς σαρκὸς αὐτοῦ, ὅθεν κατεληλύθει ἄσαρκος, ὡς κλῆρον τοῖς ἀποστόλοις, καὶ δι' αὐτῶν τῇ Ἐκκλησίᾳ κατέλιπεν. Εἰρήνη δέ ἐστιν ἡ ἐν τῷ ἀγαθῷ συμφωνία. Τὸ γὰρ κακῶς συμ φωνοῦν, στασιάζειν μᾶλλον ἢ εἰρηνεύειν λεχθήσεται· κἀμοὶ τοίνυν τῷ ἐλαχίστῳ σκοπὸς ἦν προηγουμένως τὰ τῆς εἰρήνης βραβεύειν, καὶ ὅσα πρὸς τοῦτο φέρει, τοῖς ἐρωτῶσι λέγειν ὅση δύναμις. γʹ. Ἑωρακὼς τοιγαροῦν τὴν περὶ τῶν ἁγίων νηστειῶν στάσιν μέχρις ἀέρος κορυφωθεῖσαν, δεινῶς ἐποτνιώμην καὶ ἠνιώμην, ὅτι καὶ διὰ τοῦ ἀγαθοῦ μοι ἡ ἁμαρτία τὸν θάνατον κατεργάζεται. Τί γὰρ ὄφελος τῆς νηστείας, τοῖς εἰς ἔριδας καὶ μάχας νηστεύουσι; διὸ τοῖς μὲν ἑπτὰ τὰς τῶν ἁγίων νηστειῶν ἑβδομάδας λέγουσι συνεβούλευον μὴ ζυγομαχεῖν, καὶ στασιάζειν τὸ καλὸν σῶμα Χριστοῦ, τουτέστιν τὴν
Ἐκκλησίαν· πειθαρχεῖν δὲ μᾶλλον τοῖς τὴν προεδρίαν καὶ οἰκονομίαν τοῦ λόγου πεπιστευμένοις. Τὸ γὰρ περισσεύειν ἐν τῷ ἀγαθῷ, καὶ προκόπτειν, καὶ ἀναβαίνειν ἐπὶ τὰ μείζονά τε καὶ ὑψηλότερα, καὶ προστιθέναι ἐπὶ πᾶσαν αἴνεσιν τοῦ Κυρίου, τῶν εὖ ἐχόντων ἐστί. Τοῖς δὲ τὰς ὀκτὼ ἑβδομάδας νομοθετοῦσιν ὑπετιθέμην, ὡς οὐδὲ τὸ καλὸν καλὸν, εἰ μὴ καλῶς γένηται. Καλὸν μὲν γὰρ παρθενία ἀλλ' ἐὰν γήμῃς, οὐχ ἥμαρτες· Καλὸν τὸ νηστεύειν πᾶσαν ἡμέραν· ἀλλ' ὁ μὴ ἐσθίων τὸν ἐσθίοντα μὴ κρινέτω. Ἐν τοῖς τοιούτοις οὐ νομοθετεῖν, οὐ βιάζεσθαι, οὐκ ἀναγκαστῶς ἄγειν τὸ ἐγχειρισθὲν προσήκει ποίμνιον, πειθοῖ δὲ μᾶλλον, καὶ ἠπιότητι, καὶ λόγῳ ἅλατι ἠρτυμένῳ, ταύτα καὶ τούτοις ὑποτιθέμεθα. Εἰ δὲ τὸ ἡμῖν δοκοῦν δημοσιεύειν χρεὼν, τοῦτό φαμεν, ὅτι τοῦ μύστου τῆς ἀληθείας ἁγίου Πατρὸς ἡμῶν Βασιλείου ἑπτὰ τὰς πάσας τῶν ἁγίων νηστειῶν ἑβδομάδας φήσαντος ἐν τῷ Κατὰ μεθυόντων λόγῳ, καὶ τοῦ τῆς θεολογίας ἐπωνύμου Γρηγορίου τῇ τεσσαράκοντα ἡμερῶν νηστείᾳ τοῦ Κυρίου, τύπον καὶ μίμημα τὰς νηστείας ταύτας δωρησαμένου ἐν τῷ Περὶ βαπτίσματος λόγῳ, ἀνάγκη ἀμφότερα συμβιβάζειν ἀλλήλοις, ἵνα μὴ ἀσύμφωνα τὰ τῶν θείων ἀνδρῶν φωραθείη δόγματα. Τοῦτο γάρ ἐστι τὸ τὴν στάσιν κινοῦν, τὸ μὴ διακρίνειν τῶν λεγομένων τὴν δύναμιν· οὐ γὰρ, ὥς τινες ὑπενόησαν, δεκάτας τῶν τοῦ ἐνιαυτοῦ νηστεύειν νενομοθετήμεθα· κανὼν γάρ ἐστι διατετυπωμένος ἀριδήλως Τεσσαρακοστὴν νηστεύειν νομοθετῶν· αἱ δὲ τοῦ ἐνιαυτοῦ δεκάδες, οὐ τεσσαράκοντα. Πῶς οὖν οἱ πέντε τῆς ἑβδομάδος νηστεύοντες, τὸν ἀριθμὸν περανοῦμεν τῶν τεσσαράκοντα, εἰ μὴ τῶν ὀκτὼ ἑβδομάδων τὰς πεντάδας νηστεύσαιμεν; Πρὸς ταῦτα τοίνυν φαμὲν, ὡς ἀνεγνωκότες τὰς τῶν ἁγίων ἀποστόλων διαταγὰς, ἐντεταγμένον εὕρομεν· Χρὴ νηστεύειν τὴν ἁγίαν Τεσσαρακοστὴν, ἀρχομένους ἀπὸ δευτέρας, καὶ λήγοντας εἰς Παρασκευὴν, μεθ' ἣν τῆς ἑβδομάδος τοῦ πάθους ἀρχόμεθα. Εἰ τοίνυν δι' ὀκτὰ ἑβδομάδων ἡ Τεσσαρακοστὴ τελειοῦται, μετὰ δὲ ταύτας τῆς τοῦ πάθους ἀρχόμεθα, ἐννέα τὰς πάσας ἑβδομάδας νηστεύειν χρεών. Ὁ μέντοι πολὺς τὴν θείαν γνῶσιν καὶ ἀρετὴν Ἀθανάσιος, ἐν τοῖς ἑορταστικοῖς αὐτοῦ λόγοις ἓξ τὰς τῆς Τεσσαρακοστῆς ἑβδομάδας ἐκφανέστερον ἀπεφήνατο· μεθ' ἃς τῆς τοῦ πάθους ἑβδομάδος προστάττει ἀπάρχεσθαι Ἐξ ὧν ἁπάντων εἰς τοιαύτην κατηντήσαμεν ἔννοιαν, ὅτι νηστεία ἐστὶν οὐ μόνον ἡ παντελὴς ἕωθεν μέχρις ἑσπέρας ἀσιτία, ἀλλὰ καὶ ἡ τινῶν βρωμάτων ἀποχή· νηστεύειν γὰρ οἴνου καὶ κρεῶν λεγόμεθα. Ἐπεὶ τοίνυν κανὼν τῶν ἁγίων ἀποστόλων διατετύπωται, μὴ νηστεύειν Σαββάτῳ καὶ Κυριακῇ, καὶ νηστεύειν τὴν ἁγίαν Τεσσαρακοστὴν, τυχὸν τὰς μὲν πέντε τῆς ἑβδομάδος τὴν παντελῆ ἀσιτίαν νηστεύειν· τὰς δὲ δύο τοῦ Σαββάτου καὶ τῆς Κυριακῆς ἡμέρας τὴν τινῶν βρωμάτων ἀποχὴν προστέταχεν. Ἰστέον γὰρ ὅτι ὡς δύο πόνων προκειμένων ἰσχυρότερος ἐκνικᾷ καὶ προκρίνεται· οἷον νενομοθέτηται περιτομὴ ὀκταήμερος, καὶ ἡ τοῦ Σαββάτου τήρησις. Τὸ τοίνυν Σαββάτῳ γεγεννημένον, τῷ Σαββάτῳ περιτμηθήσεται, καὶ λύει τὸν τοῦ Σαββάτου νόμον ἡ τῆς περιτομῆς νομοθεσία· οὕτω κἀνταῦθα ταῖς πέντε τῆς ἑβδομάδος τὴν μέχρι τῆς ἑσπέρας νηστείαν νομοθετῆσαν διὰ τῶν ὑπηρετῶν τοῦ λόγου τὸ Πνεῦμα τὸ ἅγιον, Σαββάτῳ καὶ τῇ Κυριακῇ τὴν τινῶν βρωμάτων ἀποχὴν διωρίσατο, διὰ τὸ ἐπικρατὲς τῆς ἀναστάσεως, ἣν τὴν Κυριακὴν ἡμέραν οἴδαμεν, καὶ τὴν ὑπὲρ πάντων τῶν προκεκοιμημένων ἁγίων προσφορὰν, ἣν κατὰ πᾶν Σάββατον ἐπιτελεῖν προστετάγμεθα, διὰ τὸ πρὸ τοῦ Πάσχα Σάββατον, ἐν ᾧ τὸν ἰσχυρὸν Χριστὸς ἔδησε, καὶ τὰ τούτου σκεύη διήρπασεν, ὃ μόνον Σάββατον νηστεύειν χρεὼν τοὺς τὴν τῆς ἀναστάσεως χαρὰν ἀναμένοντας. εʹ. Οὕτως τοίνυν καὶ τὴν συνήθειαν τῆς Ἐκκλησίας ἐξ ἀγράφου παραδόσεως ἐπιστάμεθα, μίαν προνήστιμον ἑβδομάδα, ἐν ᾗ μόνων τῶν κρεῶν ἀποχὴ καὶ ἡ μέχρις ἑσπέρας νηστεία ἐπετελεῖτο, μηδαμῶς τρίτης, ἢ ἕκτης, ἢ ἐννάτης, ἢ τῆς τῶν
2
ἁγίων προηγιασμένων τελετῆς γενομένης. Ἓξ δὲ, ἐν αἷς αἱ τριτοεκτοεννάται καὶ προηγιασμέναι ἐπιτελοῦνται, ὠῶν τε, καὶ τυροῦ, καὶ τῶν τοιούτων μετὰ τῶν κρεῶν ἀποχαί. Τῇ δὲ τοῦ πάθους ἑβδομάδι ξηροφαγία νενομοθέτητο, οὐ μέντοι προηγιασμένων τελετή· εἶτα τῇ ἁγίᾳ πέμπτῃ ἡ τῶν μυστηρίων τελετὴ, ἐν ᾗ καὶ ἀπήρξατο. Εἶτα τῇ Παρασκευῇ τῇ ἁγίᾳ καὶ φρικτῇ παντελὴς ἀσιτία μέχρι τῆς τοῦ Σαββάτου ἑσπέρας· καὶ τῇ μὲν ἑσπέρᾳ τοῦ Σαββάτου, τῶν μὲν λοιπῶν ἐσθιομένων, τῶν κρεῶν οὐ μετέχουσι· τῇ δὲ ἁγίᾳ τῆς ἀναστάσεως Κυριακῇ, τῇ μιᾷ τῶν Σαββάτων, καὶ τῶν κρεῶν μετέχουσιν οἱ βουλόμενοι. ϛʹ. Ταύτην τὴν ἀκολουθίαν ἐφθάσαμεν· οὗτος ὁ κοινὸς ὅρος καὶ νόμος τῆς Ἐκκλησίας, ὃν καὶ ἐν τῇ ἁγίᾳ Χριστοῦ τοῦ Θεοῦ ἡμῶν Ἀναστάσει ἐπιτελούμενον οἴδαμεν· τὸ δὲ περισσεύειν ἐν τῷ κακῷ, καὶ ἐπιδαψιλεύσασθαι τὴν ἀρετὴν, οὐκ ἀδόκιμον, οὐδὲ ἀποβλητὸν, ἀλλὰ Θεῷ καὶ ἀνθρώποις εὐάρεστον, τοῖς γε νοῦν ἔχουσιν· οὐ μέντοι ἐκ βίας, ἢ ἐξ ἀνάγκης, πειθοῖ δὲ μᾶλλον, καὶ μάλιστα διὰ τὸ τοῦ καιροῦ δυσχερὲς, καὶ τὴν τῶν πραγμάτων ἀνωμαλίαν. Ἀμφότερα γὰρ νῦν μᾶλλον χρήσιμα καὶ ἀναγκαῖα, τό τε προστιθέναι τῷ καλῷ, καὶ τὸ τῆς βίας ἀπέχεσθαι. Τίς δοίη πάντα τὸν τῆς ζωῆς ἡμῶν χρόνον μίαν ἐπιτελεῖσθαι νηστείαν; Ἀλλ' ἕτερος ὁ τῆς παραινέσεως, καὶ ἕτερος ὁ τῆς νομοθεσίας τρόπος. Ἀρκείτω τὰ νομοθετηθέντα ὑπὸ τοῦ Πνεύματος. Νουθετείσθω ἡ προσθήκη τοῦ ἀγαθοῦ. ζʹ. Ταῦτα μὲν ἡμῖν δοκοῦντα, καὶ πᾶσιν οὕτως περὶ τούτων διαλεγόμεθα· τὰς δὲ περὶ τούτων χρήσεις πρὸς τὸ παρὸν διὰ τὴν τοῦ ἐπιστοληφόρου σπουδὴν, εὐλήπτους οὔσας παρ' ἡμῖν, παρήκαμεν. Ὁ δὲ Θεὸς τῆς εἰρήνης, εἰρήνη ἡμῶν, ὁ ποιήσας τὰ ἀμφότερα ἓν, καὶ τὸ μεσότοιχον τοῦ φραγμοῦ λύσας τὴν ἔχθραν ἐν τῷ σταυρῷ αὐτοῦ· ὁ καταλλάξας ἡμᾶς τῷ ἑαυτοῦ Πατρί· τὴν εἰρήνην αὐτοῦ τὴν ὑπερέχουσαν πάντα νοῦν, βραβεύσει τῇ ἁγίᾳ αὐτοῦ Ἐκκλησίᾳ, καὶ περιελεῖ τὰ σκάνδαλα, καὶ ἀξιώσει νηστεύειν νηστείαν δεκτὴν, ἣν οὗτος ἐξελέξατο, λύειν στραγγαλιὰς βιαίων συναλλαγμάτων, καὶ διαθρύπτειν πεινῶσι τὸν ἄρτον, τόν τε τοῦ σώματος, καὶ τὸν τῆς ψυχῆς οὐκ ἔλαττον, ὃν λόγον φημὶ σωτήριον, καὶ ποιήσει πνευματικῶς νηστεύειν, καὶ ἐσθίειν, καὶ ἑορτάζειν, πάντα εἰς δόξαν αὐτοῦ ποιοῦντας, καὶ φρονοῦντας, καὶ λέγοντας· ἵνα μὴ δι' ἡμᾶς βλασφημῆται τὸ ὄνομα αὐτοῦ ἐν τοῖς ἔθνεσι, δοξάζηται δὲ μᾶλλον· ὅτι αὐτῷ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν.Τοῦ ἁγίου ἱερομάρτυρος Ἰγνατίου, ἐκ τῆς πρὸς Φιλιππησίους Ἐπιστολής.Εἴ τις ἁγνεύει ἢ ἐγκρατεύεται, μὴ ἐπαιρέσθω, ἵνα μὴ ἀπολέσῃ τὸν μισθόν· τὰς ἑορτὰς μὴ ἀτιμάζετε. Τὴν Τεσσαρακοστὴν μὴ ἐξουθενεῖτε· μίμησιν γὰρ περιέχει τῆς τοῦ Κυρίου πολιτείας. Τὴν τοῦ πάθους ἑβδομάδα μὴ παρορᾶτε· Τετραδοπαρασκευὴν νηστεύοντες, πένησιν ἐπιχορηγεῖτε τὴν περίσσειαν. Εἴ τις Κυριακὴν ἣ Σάββατον νηστεύει, πλὴν ἑνὸς Σαββάτου, οὗτος Χριστοκτόνος ἐστί. Διάταξις τῶν ἁγίων Ἀποστόλων. Μεθ' ἧς ἡμῖν φυλακτέα ἡ νηστεία τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστῆς, μνήμην περιέχουσα τῆς τοῦ Χριστοῦ πολιτείας τε καὶ νομοθεσίας. Ἐπιτελείσθω δὲ ἡ νηστεία αὕτη πρὸ τῆς νηστείας τοῦ Πάσχα, ἀρχομένη μὲν ἀπὸ δευτέρας, πληρουμένη δὲ εἰς Παρασκευήν. Μεθ' ἃς ἀπονηστεύσαντες ἄρξασθε τῆς ἁγίας τοῦ Πάσχα ἑβδομάδος, νηστεύοντες αὐτὴν ἅπαντες μετὰ φόβου καὶ τρόμου. Προσευχόμενοι ἐν αὐτῇ περὶ τῶν ἀπολλυμένων, ἐν ᾗ ἤρξατο τὴν κατὰ τοῦ Κυρίου βουλὴν ποιεῖσθαι. Παρήγγειλε γὰρ ἡμῖν αὐτὸς νηστεύειν τὰς ἓξ ἡμέρας ταύτας διὰ τὴν τῶν Ἰουδαίων δυσσέβειαν. Τοῦ ἁγίου Βασιλείου, ἐκ τοῦ κατὰ μεθυόντων λόγου. Εἰ γὰρ ἐπὶ τοσαύταις παραινέσεσιν, ἃς ἔν τε τὸ προλαβόντι χρόνῳ παρακαλοῦντες ὑμᾶς οὐ διελίπομεν, καὶ ἐφεξῆς τῶν ἑπτὰ τούτων τῆς νηστείας
3
ἑβδομάδων νυκτὸς καὶ ἡμέρας διαμαρτυρόμενοι ὑμῖν τὸ Εὐαγγέλιον τῆς χάριτος τοῦ Θεοῦ οὐκ ἐπαυσάμεθα, οὐδὲν γέγονεν ὄφελος. Ἐπὶ ποίαις ἐλπίσι διαλεχθῶμεν, γυναῖκες ἀκόλαστοι ἐπιλαθόμεναι τοῦ φόβου τοῦ Θεοῦ, τοῦ πυρὸς αἰωνίου καταφρονήσασαι, ἐν ἡμέρᾳ τοιαύτῃ, ὅτε αὐτὰς ἐχρῆν διὰ τὴν ἀνάμνησιν τῆς ἀναστάσεως καθῆσθαι ἐν τοῖς οἴκοις. Τοῦ Χρυσοστόμου, ἐκ τοῦ Πρὸς τῷ τέλει τῆς νηστείας λόγου. Τεσσαράκοντα λοιπὸν ἡμέραι παρῆλθον· ἐὰν τοίνυν παρέλθῃ τὸ Πάσχα τὸ ἱερὸν, οὐδενὶ συγγνώσομαι λοιπὸν, οὐδὲ παραίνεσιν προσάξω. Τοῦ ἁγίου Ἀναστασίου πατριάρχου, Κωνσταντινουπόλεως, ἐκ τῆς Ἐγκυκλίου. Τὸ μέντοι ἅγιον Πάσχα τῆς ἑνδεκάτης Ἰνδικτίωνος σὺν Θεῷ ἐπιτελοῦμεν· κατὰ μὲν Αἰγυπτίους, μηνὸς Φαρμουθὶ εἰκάδι πέμπτῃ· κατὰ δὲ Ῥωμαίους, μηνὸς Ἀπριλλίου εἰκάδι, πρὸ δεκαδύο καλανδῶν Μαΐων· ἀρχόμενοι τῆς νηστείας τῶν ἑπτὰ ἑβδομάδων ἐξ αὐτῆς δευτέρας ἡμέρας, κατὰ μὲν Αἰγυπτίους, ὀγδόῃ τοῦ Φανεμὼθ μηνός· κατὰ δὲ Ῥωμαΐους Μαρτίου τρίτῃ. Τοῦ ἁγίου Ἐπιφανίου Κύπρου, ἐκ τοῦ εἰς Μοναχούς. Τὴν Τεσσαρακοστὴν τῆς ἁγίας Ἐκκλησίας, καὶ τὴν ἑβδομάδα τοῦ ἁγίου Πάσχα παρατετηρημένως φυλάττετε. Ἰωάννου ἐπισκόπου Ἀθηνῶν. Ἵνα διὰ τῆς σεπτῆς ἑπτάδος τῶν νηστειῶν ἀσφαλῆ τε καὶ ἀκατάπτωτον τὴν διέξοδον ὑποπτεύσωμεν. Ἡ ἑβδομὰς γὰρ ἀεὶ στρεφομένη τε καὶ συννεύουσα, καὶ οἷον ἐκ τ' αὐτοῦ περὶ ταυτὸ σημεῖον εἰλουμένη καὶ περιπολίζουσα, τὸν ἑβδοματικὸν ἡμῖν αἰῶνα συμπερατοῖ. Τοῦ ἁγίου Ἀναστασίου πατριάρχου Θεουπόλεως, ἤγουν Ἀντιοχείας Συρίας. Δεῦρο δὴ κατανοήσωμεν, ὅτου χάριν ἑπτὰ ἑβδομάσιν ἡ τεσσαρακονθήμερος τελεῖται νηστεία. Οὐδαμῶς μὲν ἐξισταμένη τοῦ εἶναι Τεσσαρακοστὴ, προσλαμβάνουσα δὲ καὶ ἑτέραν μυστικὴν ἀστειότητα· ἄρτιος μὲν γὰρ, καὶ πανίερος διαπέφηνεν ὁ ἑπτὰ ἀριθμὸς, καὶ μᾶλλον κεχαρίτωκε τῶν ἱερῶν ἡμῖν ἀγώνων τὰς ἡμέρας, ἑπτάκις διὰ τῶν ἑπτὰ ἑβδομάδων τελούμενος. Τοῦ ἁγίου Πέτρου πατριάρχου Ἱεροσολύμων. Νηστείας δὲ ἐπιμνησθέντες εὐκαιρότατα, κἀκεῖνα πρὸς ὑμᾶς εἴποιμεν ἂν, ὡς Θεοῦ χάριτι, τῆς νενομισμένης ἀπαρξώμεθα νηστείας, τῶν ἑπτὰ ἑβδομάδων, ἀπὸ τῆς ἑβδόμης τοῦ Φεβρουαρίου μηνὸς, τὴν τοῦ σωτηρίου Πάθους, καὶ τῆς Χριστοῦ Ἀναστάσεως ἐπιτελοῦντες πανήγυριν, τῇ εἰκάδι ἑβδόμῃ τοῦ λεγομένου Μαρτίου μηνός. Ἀπόδειξις, ὅτι ὀκτὼ λέγουσιν ἑβδομάδας τῶν ἁγίων οἱ αἱρετικοὶ πάντες νηστειῶν, ληροῦντες οὕτως. Χρήσεις Σευήρου τοῦ Ἀκεφάλου καὶ αἱρεσιάρχου, καὶ Ἕλληνος, γενομένου ἀρχιεπισκόπου Ἀντιοχείας τῆς Συρίας, ἐκ τῶν ἐνθρονιαστικῶν αὐτοῦ λόγων, εἰς τὴν τῶν νηστειῶν Τεσσαρακοστήν· ἐλέχθη δὲ τῇ πρὸ αὐτῆς Παρασκευῇ, ἐν τῇ Κασιανοῦ Ἐκκλησίᾳ· οὗ ἡ ἀρχή· Νόμος ἐστὶ καὶ ἐπὶ τῶν σωματικῶν παλαισμάτων· καὶ ἐν τῷ μέσῳ τοῦ λόγου· «Οἱ γὰρ τὰς πέντε αἰσθήσεις, δι' ὧν ἡ ἁμαρτία λαμβάνει παρείσδυσιν· ἀκοὴν, φημὶ, καὶ ὅρασιν, καὶ ἁφὴν, καὶ γεῦσιν καὶ ὄσφρησιν· ὀκτάκις καθαίροντες, τεσσαράκοντα ἡμέρας νηστεύουσιν, ἵνα τῆς μακαρίας ἐκείνης ἡμέρας τύχωσι τῆς ὀγδόης καὶ πρώτης. Ὁ γὰρ πέντε ἀριθμὸς ὀκτάκις ἐνελιττόμενος, τὸν τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν ἀριθμὸν ἐκτελεῖ.» Τοῦ αὐτοῦ, ἐκ τῆς βίβλου τῶν ὑποσημειωθέντων ἰδιοχείρως διαφόρων κεφαλαίων· ὑποσημείωσις δευτέρα ἐστὶν αὕτη. Ὅτι δεῖ τὰς τεσσαράκοντα ἡμέρας ἀπαραλείπτως νηστεύειν· αἵ τινες ἐκ τῶν ὀκτὼ ἑβδομάδων συνάγονται· ἑκάστης ἑβδομάδος τῶν δύο ἡμερῶν, λέγω δὴ Σαββάτου καὶ Κυριακῆς, τῇ ἀναπαύσει προσκεκληρωμένων· ὡς ἐντεῦθεν εἶναι δῆλον, ὅτιπερ οὐ χρὴ ἐν Σαββάτῳ καὶ Κυριακῇ νηστεύειν, οὐδὲ ἐν τῇ ἁγίᾳ τῶν νηστειῶν Τεσσαρακοστῆ. Τοῦ καταράτου καὶ θεοστυγοῦς Βενιαμὶν, γενομένου ψευδεπισκόπου Ἀλεξανδρείας Αἰγύπτου, τῆς κακίστης συνωρίδος τυγχάνοντος Διοσκόρου καὶ Σευήρου, ἐκ τοῦ τετάρτου βιβλίου τῶν ἑορταστικῶν αὐτοῦ, ψευδεορταστικῇ τριακοστῇ, ἧς ἡ ἀρχή· «Φαιδρὰ καὶ ἀξιάγαστος.»
4 Καὶ πρὸς τὰ τέλη. Ἀρχόμενοι τῶν τεσσαράκοντα ἡμερῶν τῆς νηστείας, ἤγουν τῶν ὀκτὼ ἑβδομάδων, καὶ νηστεύοντες σωφρόνως ἐπὶ καθαιρέσει τῶν ἐπανισταμένων κατὰ τῆς ψυχῆς ὀκτὼ λογισμῶν, ἀπὸ εἰκάδος ἑβδόμης τοῦ κατὰ Αἰγυπτίους Μεχὴρ μηνὸς, μέχρι εἰκάδος μηνὸς Φαρμουθί. Τοῦ αὐτοῦ, ψευδεορταστικῇ τριακοστῇ πρώτῃ, ἧς ἡ ἀρχὴ οὕτως ἐστίν· «Καὶ νῦν ἀκούειν δοκῶ.» Καὶ πρὸς τῷ τέλει. Ἀρχόμενοι τῶν ὀκτὼ ἑβδομάδων τῆς νηστείας, τουτέστι τῆς ἁγίας Τεσσαρακοστῆς, διὰ τὸ μὴ συναριθμεῖσθαι τὸ Σάββατον καὶ τὴν Κυριακὴν ταῖς ἁγίαις νηστείαις, ἀπὸ ἐννεακαιδεκάτης τοῦ κατὰ Αἰγυπτίους Μεχὴρ μηνὸς, κατὰ δὲ Ῥωμαίους εἰδοῖς Φεβρουαρίου, ἥτις ἐστὶ Φεβρουαρίου τρισκαιδεκάτη· τῆς δὲ ἁγίας ἑβδομάδος τοῦ σωτηριώδους Πάσχα, ἀπὸ ὀγδόης τοῦ κατὰ Αἰγυπτίους Φαρμουθὶ μηνός· κατὰ δὲ Ῥωμαίους πρὸ τριῶν νόννων Ἀπριλλίων, ἥ τις ἐστὶν Ἀπριλλίου τρίτη· καὶ ἐφεξῆς, τελέσαντες τὰς ἁγίας τοῦ Πάσχα ἡμέρας, ἑσπέρᾳ βαθείᾳ τοῦ ἁγίου Σαββάτου καταπαύσομεν τὴν νηστείαν.
Continue reading PG 95: Quid est homo →≣ entire volume