Admonitio in Canonem paschalem (editorial preface
Clean text (TLG). Diplomatic Greek text; the machine OCR of the Migne page is kept in the OCR and Page views.
PG 95:238〔Editorial preface, from the Migne page scan (OCR)〕
ibeo Canonem Paschalem, seu laterculum ad inveniendum diem Paschæ, in duobus Regiis codicibus reperi, necnon cap. Computi Isaaci Argyri, quem Petavius edi- dit in Uranologia: habent et alii aliarum Europe Bibliothecarum codices, et ubique sancti Joannis Damasceni nomen ei præfixum est. In Reg. : Hic est Canon Paschalis sancti Joannis Damasceni. In altero, Canon Paschalis Deo dante com positus a sancto Patre nostro Damasceno. Apud Argyrum denique cap.: Kavóvtov HC TOÙ BE- Laterculus venerandi et magni Paschatis inveniendi a sancto Joanne Damasceno conditus. Ejus auctorem esse Joannem nostrum Damascenum haud melius probavero, quam allato doctis- simi Petavii judicio, quo in Isaaci Argyri circa Canonem hunc inconsiderantiam et axpislav anim- advertit, pag. Canonem Paschalem, inquit, quem cap. x proposuit, cujusque terminos Paschales biduo Nicephorus anticipavit, conditum esse suspicatur ante annos , quam ista proderet. Quoniam biduum Paschata Judaica moratur; etsi nondum expletos illos esse duos dies asserit: sed de iis superesse adhuc horas tres, quibus exhauriendis anni octo et triginta desiderantur. Siquidem cyclo ineunte ( hic est annus Christi Dionysianus ) plenilunium Judaicum incidit post horas tres æquabiliter ab ortu solis diei viu Aprilis. Erat annus Con- stantinopolitanus . Itaque post annos triginta octo, videlicet anno , qui est Diony- sianus , plena fiet, inquit, bidui mpohynois. Hæc Argyrus. Et quidem revera anno illo, quem dicit, Christi , Judaicum plenilunium contigit horis circiter tribus post solis exortum. Erat annus Judaicus , cujus Tisri iniit Augusti, , feria 2, anno Christi , cyclo solis Romano IX, littera D. C. Nam illius character erat 2, 3, . Nisan autem character 5, , , feria ob translationem; Martii , cyclo solis Romano X, littera... anno Christi . Plenilunium ergo commissum est Apr. 8, fer. 6, , , post ortum solis. Nam epilogi- smus Judaicus ab occasu solis incipit. Sed mirus hominis stupor : qui non animadverterit terminos Paschales, qui in hoc laterculo descripti sunt, cui Damascenus auctor inscribitur, non alios esse quam Nicænos, quibus Theophilus, Cyrillus, et Catholici deinceps usi sunt. At Isaacus circa annum Christi , Canonem illum conditum ac terminos esse constitutos, existimat. Detractis enim de , exsistit annus . Sane Joannes Damascenus koc sæ- culo vixit, qui laterculi hujus artificiosi conditor esse potuit: non tamen terminos instituit. Sed Argyrum fefellit id de quo ante monui. Pulavit eo tempore quo Paschales fixi sunt ter- mini, plenam lunam in eos incurrisse: quod quidem sancti Damasceni ætate contigit: cum olim Nicæno sæculo biduo fere plenilunia prævenirent. Joannes Hierosolymitanus Damasce- num astronomiæ peritissimum fuisse refert in ejus Vita, idque colligi posse ait ex paucis illis que ad rudiorum eruditionem scripsit: in quibus utique fuerit hic Canon paschalis. Hujus porro condendi vel potius describendi occasionem fortasse Damasceno nostro dederit dissensio hæreticorum a Catholicis quam Theophanes anno Copronymi accidisse refert, ut Catholici die sexto Aprilis Pascha celebrarint, hæretici die , quod tamen doctissimus Antonius Pagi in annum ejusdem Copronymi et Christi , rejiciendum observat, atque Gallos nostros secundum cyclum Victorinum, una cum Alexandrinis Paschæ festivitatem perinde egisse, alque adeo cum Cophtis Jacobitis, quos ejusdem sectæ Syri imitabantur. 1. Nisan. 2. Jar. 3. Sivan. 4. Thamuz. 5. Ab. 6. 4. Taurus. 2. Geminus. 3. Cancer. 4. Leo. 3. Virgo. 6. Libra. 7. Scorpius. 8. Sagittarius. 9. Capricor 4. Xanthicus. 2. Artemisius. 3. Dæsius. 4. Panemus 5. Lous. 6. Gorpiæus. 7. Hyperberetæus. 8. Dius. 9. 1. Pharmuthi. 2. Pachon. 3. Pauni. 4. Epiphi, 5. Mesori. 6. Thoth. 7. Paophi. 8. Athyr. 9. Chœak. (1) Karà Mazedovas, secundum Macedones: Eu- (2) Karà "Ellovac, secundum Græcos: seu Syro- Y XE XS G H LE IA XY IB to LE IA IE IG IZ Y XY !S LE (*) Primus hic numerus primum diem d
PG 95:243Ἐπιστολὴ τοῦ μακαριωτάτου καὶ φιλοσοφωτάτου κυρίου Ἰωάννου πρεσβυτέρου τοῦ Δαμασκηνοῦ, πρός τινα πεμφθεῖσα. Τί ἐστιν ἄνθρωπος; Ἄνθρωπός ἐστι ζῶον λογικὸν θνητὸν, νοῦ καὶ ἐπιστήμης δεκτικόν· συνίσταται δὲ ἐκ τεσσάρων στοιχείων, ἤγουν ἐξ αἵματος, φλέγματος, χολῆς ξανθῆς, καὶ χολῆς μελαίνης. Καὶ τῷ μὲν αἵματι ἐν τῇ καρδίᾳ, καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ τὸ πνεῦμα· ἡ δὲ χολὴ ἡ ξανθὴ, ἐν τῷ ἥπατι καὶ ἐν τῷ στομάχῳ· ἡ δὲ μελαίνη χολὴ, ἐν τῇ σπλήνῃ, καὶ ἐν τῇ ψόᾳ· τὸ δὲ φλέγμα, ἐν τῷ ἐγκεφάλῳ καὶ ἐν τῇ κοίτῃ. Καὶ ὅσοι μὲν ἐξ αἵματος καθαροῦ τυγχάνουσιν, οὗτοί εἰσι πάντοτε χαίροντες καὶ παίζοντες καὶ γελῶντες, καὶ εἰσὶν ἀνθηροὶ, καὶ καλόχρωοι· ὅσοι δὲ ἀπὸ χολῆς ξανθῆς τυγχάνουσιν, εἰσὶ γοργοὶ καὶ εὔτολμοι, ὀργίλοι καὶ πικροὶ καὶ ἀλλόχρωοι· ὅσοι δὲ ἀπὸ χολῆς μελαίνης τυγχάνουσιν, εἰσὶ ῥᾴθυμοι καὶ ὀλιγόψυχοι, φιλάσθενοι καὶ ὀκνηροὶ καὶ δειλοί· ὅσοι δὲ ἀπὸ φλέγματος τυγχάνουσιν, εἰσὶ λυπηροὶ, καὶ μὴν καὶ ψυχροὶ, ἀμνήμονες καὶ διαλελησμένοι, τὰ πολλὰ κοιμώμενοι, καὶ λευκόχρωοι. Καὶ ἐπὶ μὲν τῆς παιδικῆς ἡλικίας τὸ αἷμα πληθύνεται ἕως ἐτῶν δεκατεσσάρων·Sextum quod subjungo fragmentum epistola est, descriptum ex cod. Barocciano n. 10, quem
ante 306 annos exaratum ferunt; multis vero mendis laborat, quæ ægre sanari possunt.
582 Epistola beatissimi eximiique philosophi demini Joannis presbyteri Damasceni ad quemdam
beatisiani philosophide του καὶ
missa.
Quid est homo?
Επιστολὴ τοῦ μακαριωτάτου καὶ φιλοσοφωτάτου
κυρίου Ιωάννου πρεσβυτέρου τοῦ Δαμασκη
νοῦ, πρός τινα πεμφθεῖσα.
Τί ἐστιν ἄνθρωπος:
Ανθρωπός έστι ζώον λογικὸν, θνητόν, νοῦ καὶ
ἐπιστήμης δεκτικόν συνίσταται δὲ ἐκ τεσσάρων
στοιχείων, ήγουν ἐξ αἵματος, φλέγματος, χολῆς ξανθῆς, καὶ χολῆς μελαίνης. Καὶ τῷ μὲν & αἵματι ἐν τῇ
καρδίᾳ, καὶ ἐν τῇ καρδίᾳ τὸ πνεῦμα· ἡ δὲ χολή ή
ξανθὴ, ἐν τῷ ἔπατι καὶ ἐν τῷ στομάχῳ· ἡ δὲ μελαίνη χολὴ, ἐν τῇ σπλήνῃ, καὶ ἐν τῇ ψός· τὸ δὲ φλέγμα,
ἐν τῷ ἐγκεφάλῳ καὶ ἐν τῇ κοίτῃ κ. Καὶ ὅσοι μὲν ἐξ
αἵματος καθαρού τυγχάνουσιν, οὗτοί εἰσι πάντοτε
χαίροντες καὶ παίζοντες καὶ γελῶντες, καὶ εἰσὶν
ἀνθηροί, καὶ καλόχρωοι· ὅσοι δὲ ἀπὸ χολῆς ξανθῆς
πικροὶ καὶ ἀλλόχρωοι· ὅσοι δὲ ἀπὸ χολῆς μελαίνης
τυγχάνουσιν, εἰσὶ ῥᾴθυμοι καὶ ὀλιγόψυχοι, φιλάσθε
νοι καὶ ὀκνηρυὶ καὶ δειλοί· ὅσοι δὲ ἀπὸ φλέγματος
τυγχάνουσιν, εἰσὶ λυπηροί, καὶ μὴν καὶ ψυχροί,
αμνήμονες καὶ διαλελησμένοι, τὰ πολλὰ κοιμώμενοι,
καὶ λευκόχρωοι. Καὶ ἐπὶ μὲν τῆς παιδικῆς ἡλικίας
τὸ αἷμα πληθύνεται ἕως ἐτῶν δεκατεσσάρων· ἐπὶ
δὲ τῶν νεανίσκων ἡ χολὴ ἡ ξανθή πληθύνεται, ἕως
ἐτῶν εἴκοσι ὀκτώ· ἐπὶ δὲ τῆς τελείας ἡλικίας ή χολή
ἡ μελαίνη πληθύνεται, ἕως ἐτῶν τεσσαράκοντα δύο
ἐπὶ δὲ τῶν γερόντων τὸ φλέγμα πληθύνεται, έως
ἐτῶν ὀγδοήκοντα. Καὶ τὰ μὲν παιδία ἐκ τοῦ αἵματός
εἰσι θερμὰ καὶ ὑγρά· οἱ δὲ νεανίσκοι ἐκ τῆς ξανθῆς
χολῆς, θερμοὶ καὶ ξηροί· οἱ δὲ τέλειο: τῇ ἡλικίᾳ
Homo est animal rationale, mortale, intellectus
et doctrina capax. Constat autem ex elementis
quatuor, sive ex sanguine, pituita, lava bili, et
nigra bili. Ac sanguis quidem est in corde, estque
itidem in corde spiritus. Flava vero bilis in hepate
et in stomacho: nigra bilis in splene et renibus.
Pituita denique in cerebro et inûma ventriculi
parte. Atque illi quidem, qui sanguine puro constant, hi vultu semper hilari et jucundo sunt,
oblectationibusque ac risui propensius indulgent,
decoroque et florenti colore vernant. Qui vero
flava bilis sunt, hi acres, temerarii et audaces, τυγχάνουσιν, εἰσὶ γοργοὶ καὶ εὔτολμοι, ὀργίλοι καὶ
ad iram proclives, et amari sunt, colorem subinde
mutantes. Qui autem atra bilis, hi segnes, pusillanimes, infirma valetudine, pigri, et timidi sunt.
Qui demum pituitosi, hi tristes, imo et frigidi
sunt, immemores et obliviosi, somno dediti, et
albo colore. Caeterum in puerili ælate sanguis
abundat, usque ad annum decimum quartum. In
adolescentibus flava bilis, usque ad vigesimuni
octavum annum; atra bilis copiosior affuit in perfecla aetate, usque ad annum quadragesimum
secundum. Tandem in senibus pituita prævalet
usque ad octogesimum annum. Quocirca pueri
quidem propter sanguinem calidi bumidique sunt;
adolescentes, ob flavam bilem calidi et sicci; qui
perfecta sunt aetatis, ex atra bili frigidi et sicci: G ἀπὸ τῆς μελαίνης χολῆς εἰσὶ ψυχροὶ καὶ ξηροί· οἱ
ac senes ob pituitam frigidi humidique sunt.
Tempus capilis, rector est corporis: et quod cerebrum bene incolume est et sanum, cuncta corporis membra pace fruuntur. Porre vis et sagacitas ex jecere ad cerebrum mittitur, in quo animæ
sedes est, atque sensorum fundus et abyssus.
Caput autem quinque suturas habet. Quinimo reperitur etiam caput quod unius duntaxat suturæ sit;
unde fit ut illud omni parte sanitatem et incolumitatem obtineat? Alqui cerebrum tres meninges
seu membranas habet, quarum prima succinctoria
est: secunda valli speciem præfert: et tertia...
Tres vero sunt cerebri partes; quarum prima
varicosa est, secunda... tertia intelligentiæ capax.
Est autem suapte substantia calidum. Differt cere- Ο
brum a medulla, quod album sit et sanguinis
expers, medulla vero squalida et sanguinea. Corpus
hominis ex quatuor elementis consistit. Habet enim
in seipso sanguinem, pituitam, favam bilem, et
atram bilem. Unusquisque horum humorum proprium suum locum efficit. Sanguis dextram partem supra jecur tenet: Aava bilis, sinistram liene
superiorem: atra bilis juxta lumbos supra renes:
δὲ γέροντες, ἐκ τοῦ φλέγματος εἰσὶ ψυχροὶ καὶ ὑγροί,
Ὁ δὲ κρόταφος οὖν τῆς κεφαλῆς ἐστὶν ὁ ἡγεμὼν τοῦ
σώματος· καὶ ὅσον ὁ ἐγκέφαλος εὐκατασταθείη καὶ
ὑγιαίνοι, καὶ ὅλα τὰ μέλη τοῦ σώματος μετ' εἰρήνης
εἰσίν· ἡ δύναμις δὲ καὶ ἡ φρόνησις ἐκ τοῦ ἤπατος
ἀναπέμπεται τῷ ἐγκεφάλῳ, καὶ αὐτὴ ἡ ψυχὴ ἐκεῖ
ἐστιν, καὶ ὁ βυθὸς τῶν νοημάτων. Εχει δὲ ἡ κεφαλὴ
ῥαφὰς πέντε· ἔστι δὲ καὶ κεφαλὴ μονόῤῥαφος, καὶ
ἔστιν αὐτὴ πάντοτε ὑγιής. Ὁ δὲ ἐγκέφαλος ἔχει
μήνιγγας τρεῖς· ὁ μὲν πρῶτος ὑποζωματίας· ὁ δὲ
δεύτερος, χαρακοειδής· ὁ δὲ τρίτος..... τοειδής. Τοῦ
δὲ ἐγκεφάλου εἰσὶ μέρη τρία· ὁ μὲν εἶς, κυρεβοει
δής ε· ὁ δεύτερος, ὁ θίτος, καὶ ὁ τρίτος νοερός.
Εστι δὲ οὐσία θερμώδης. Διαφέρει δὲ τοῦ μυελοῦ ὁ
εγκέφαλος καὶ ἀνελυπεὶς 4 καὶ ἀναίματος, ὁ δὲ μυε
λος, ῥυπαρὸς καὶ αἱματώδης. Τὸ σῶμα τοῦ ἀνθρώπου
ἐκ τεσσάρων στοιχείων συνίσταται, ἐπειδὴ ἔχει ἐν
ἑαυτῷ αἷμα, φλέγμα, χολήν ξανθὴν, καὶ χολὴν μέσ
λαιναν. Εκαστον δὲ τούτων τὸν ἴδιον τόπον δημιουρ
γεῖ· τὸ αἷμα εἰς τὸ δεξιὸν μέρος ἐπάνω τοῦ ἤπατος
ἡ χολὴ ἡ ξανθη εἰς τὸ ἀριστερὸν μέρος ἐπάνω τῆς
σπλήνης· ἡ δὲ χολὴ ἡ μελαίνη εἰς τὰς ψόας ἐπάνω
τῶν νεφρῶν· τὸ δὲ φλέγμα εἰς τὸ στῆθος ἐπάνω τοῦ
• Lego τὸ μὲν αἷμα. b Forte τῷ στήθει, ut infra. • Forte κυρσοειδής. Η Leg. ὅτι λευκός.
PG 95:247ἐπὶ δὲ τῶν νεανίσκων ἡ χολὴ ἡ ξανθὴ πληθύνεται, ἕως ἐτῶν εἴκοσι ὀκτώ· ἐπὶ δὲ τῆς τελείας ἡλικίας ἡ χολὴ ἡ μελαίνη πληθύνεται, ἕως ἐτῶν τεσσαράκοντα δύο· ἐπὶ δὲ τῶν γερόντων τὸ φλέγμα πληθύνεται, ἕως ἐτῶν ὀγδοήκοντα. Καὶ τὰ μὲν παιδία ἐκ τοῦ αἵματός εἰσι θερμὰ καὶ ὑγρά· οἱ δὲ νεανίσκοι ἐκ τῆς ξανθῆς χολῆς, θερμοὶ καὶ ξηροί· οἱ δὲ τέλειοι τῇ ἡλικίᾳ ἀπὸ τῆς μελαίνης χολῆς εἰσὶ ψυχροὶ καὶ ξηροί· οἱ δὲ γέροντες, ἐκ τοῦ φλέγματος εἰσὶ ψυχροὶ καὶ ὑγροί. Ὁ δὲ κρόταφος οὖν τῆς κεφαλῆς ἐστὶν ὁ ἡγεμὼν τοῦ σώματος· καὶ ὅσον ὁ ἐγκέφαλος εὐκατασταθείη καὶ ὑγιαίνοι, καὶ ὅλα τὰ μέλη τοῦ σώματος μετ’ εἰρήνης εἰσίν· ἡ δύναμις δὲ καὶ ἡ φρόνησις ἐκ τοῦ ἥπατος ἀναπέμπεται τῷ ἐγκεφάλῳ, καὶ αὐτὴ ἡ ψυχὴ ἐκεῖ ἐστιν, καὶ ὁ βυθὸς τῶν νοημάτων. Ἔχει δὲ ἡ κεφαλὴ ῥαφὰς πέντε· ἔστι δὲ καὶ κεφαλὴ μονόῤῥαφος, καὶ ἔστιν αὐτὴ πάντοτε ὑγιής. Ὁ δὲ ἐγκέφαλος ἔχει μήνιγγας τρεῖς· ὁ μὲν πρῶτος ὑποζωματίας· ὁ δὲ δεύτερος, χαρακοειδής· ὁ δὲ τρίτος, ....τοειδής. Τοῦ δὲ ἐγκεφάλου εἰσὶ μέρη τρία· ὁ μὲν εἷς, κυρεβοειδής· ὁ δεύτερος, ὁ θίτος, καὶ ὁ τρίτος νοερός. Ἔστι δὲ οὐσία θερμώδης.ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ
ΠΕΡΙ
ΤΩΝ ΕΝ ΠΙΣΤΕΙ
ΠΙΣΤΕΙ ΚΕΚΟΙΜΗΜΕΝΩΝ
ΟΠΩΣ Α' ΥΠΕΡ ΑΥΤΩΝ ΓΙΝΟΜΕΝΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΙ ΚΑΙ ΕΥΠΟΙΙΔΙ ΤΟΥΤΟΥΣ ΟΝΙΝΗΣΙΝ.
DE IIS QUI IN FIDE DORMIERUNT
QUOMODO MISSIS ET ELEEMOSYNIS ET beneficentIIS QUÆ PRO ILLIS FIUNT,
ADJUVENTUR.
α'. Τὰ τῶν βρωμάτων ἡδέα καὶ τίμια προτιθέμενα.
πολλάκις, οὐ μόνον τοὺς πεινώντας εἰς βρῶσιν ἕλκου
σιν, ἀλλ' ἐνίοτε καὶ τοὺς ἤδη κεκορεσμένους προσ
ερεθίζουσιν· ὥσπερ καὶ τῶν πομάτων τὰ λίαν ἡδύποτα καὶ εὐώδη, οὐ τοὺς διψῶντας μόνον, ἀλλὰ μὴν
καὶ τοὺς ἔμπαλιν πρὸς μετάληψιν θέλγουσιν. Ὡσαύτως πάλιν καὶ τοὺς φιλοπλούτους, όταν μεγάλης
περιουσίας κρατήσωσιν, ἔρως ἀεὶ ἀναγκάζει τούτους
ζητεῖν ἀφορμὰς, ὅσαι καθ᾿ ἡμέραν τὸν πλοῦτον τού
τοις προσεπεκτείνουσιν. Οὐκοῦν καὶ ὑμᾶς, ὦ τιμιώ
τατα τῆς Ἐκκλησίας ἐκλόγια, ἱερεῖς καὶ Πατέρες,
ἀδελφοὶ καὶ μητέρες καὶ τέκνα φίλτατα, οὐ τῶν
θείων λογίων λιμός, οὔτε τις δίψα τῶν ἱερῶν μαθημάτων, οὔτ᾽ αὖ πενία γνώσεως τῆς ἐνθέου, ἐπὶ τὸν
νῦν ἐκτεθέντα λόγον προσεπικλίνειεν, ἀλλ' ἔφεσις
ὄντως θεοχαρίτωτος προσάγουσα ὑμᾶς ἐκ δυνάμεως
εἰς δύναμιν, καὶ ἐκ χαρίτων εἰς χάριτας, καὶ ἐκ
μνήμης εἰς ἀνάμνησιν. "Ο γὰρ πολλάκις τελείοις λέ
λοιπε 4, τοῦτο παιδίον ηὕρατο· καὶ ὁ σοφούς παρ
έδραμεν, ἰδιώταις ενέσκηψε· καὶ ὁ διδασκάλους διέλαθε, μαθηταῖς ἐπεφοίτησεν. Ἡμῖν δὲ οὐδὲ τοῦτο
εἰπεῖν τολμητέον, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐπιφυλλίδα μετὰ τὸν
τρυγητὸν καταλελειμμένην, καὶ στάχυν μετὰ τὸν
ἀμητὸν διὰ τὸ πλῆθος παρεωραμένον, καὶ πᾶσαν
ἁπλῶς ἐπὶ δένδροις οπώραν μετὰ τὴν συλλογὴν ἐκλελησμένην ὁ ἐπισωρεύσαντες, οὕτω τοὺς βουλομέ
νους, Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ συνεργοῦντος Θεοῦ, καὶ
τὸν λόγον διὰ τῶν ἔργων καὶ ἀποδείξεων βεβαιοῦν
τος, δεξιωσόμεθα.
5841. Suavibus exquisitisque dapibus appositis,
usu sæpe venit, ut non ii tantum qui fame laborant, ad edendum altrabantur, sed et illi nonnunquam quos jam satietas cepit, exstimulentur:
quemadmodum etiam dulcissimis fragrantibusque
poculis, non ii duntaxat qui sitim patiuntur, sed
et illi qui sitim expleverunt, allici ad bibendum
solent. Consimiliter qui erga opes inhiant, cum
, amplissimas divitias sunt adepti, hos semper cupiditas adigit, ut occasiones undecunque captent
quibus facultates suas in dies augeant. Ad eumdem modum, o præstantissima Ecclesiæ Dei membra, sacerdotes et Patres, fratres et matres, filiique charissimi, nec divinorum eloquiorum fames,
nec ulla sacræ doctrinæ sitis, nec rursus divinæ
scientia penuria, hoc eficit ut ad eas quas apponimus sermonis epulas accumbatis: sed desiderium divinis vere confertissimum gratiis, quod de
virtute in virtutem, de gratia in gratiam, de memoria in recordationem nos provehit. Plerumque
etenim accidit ut quod ætatis adultæ homines fugerat, lioc puer inveniat; et quod eruditos præte
riit, indoctis occurrat; quod denique magistris
latuit, discipulis fiat obvium. Quanquam ne hoc
quidem mihi licet ad vos uti sermone: quin potius, velut qui racemulum post vindemiam relictum, et spicam ob ingentem frugum copiam post
demessas segetes omissam, aut demum poma aliquot post collectos arborum fructus congesserunt:
ita et nos, Christo qui Deus verus est adjuvante, et per opera sermonem confirmante, eos qui voluerint, epulis excipiemus.
2. Ergo serpens ille et hostis exsecrandus, qui
ob præclaras omnes religiosasque actiones cogitationesque intimis torquetur visceribus et enecatur: qui fraterna quidem charitate percellitur,
fide dirumpitur, spe interimitur, mutua commiseratione concutitur; ille, inquam, nefarius novam
β'. Ο περὶ πάντα τοίνυν τὰ καλὰ καὶ θεοφιλή
πράγματα καὶ διανοήματα κοιλαινόμενος ὄφις, καὶ
σφαττόμενος παλαμναῖος ἐχθρὸς, τῇ μὲν φιλαδελφία
πληττόμενος, τῇ δὲ πίστει ῥηγνύμενος, τῇ ἐλπίδι
νεκρούμενος, τῇ συμπαθείᾳ κραδαινόμενος, ἐνέσκηψε
τισιν ὁ παράνομος ο σκηψίν τινα ἔκφυλον καὶ ἀλλό
* Reg. 2 τελείους έλιπε. R. alter et Colb. 1 λέληθε. * Reg. 2, et Colb. 1 λελειμμένην. c Reg. 1 τισι
παρανόμοις.
Διαφέρει δὲ τοῦ μυελοῦ ὁ ἐγκέφαλος καὶ ἀνελυπεὶς καὶ ἀναίματος, ὁ δὲ μυελὸς, ῥυπαρὸς καὶ αἱματώδης. Τὸ σῶμα τοῦ ἀνθρώπου ἐκ τεσσάρων στοιχείων συνίσταται, ἐπειδὴ ἔχει ἐν ἑαυτῷ αἷμα, φλέγμα, χολὴν ξανθὴν, καὶ χολὴν μέλαιναν. Ἕκαστον δὲ τούτων τὸν ἴδιον τόπον δημιουργεῖ· τὸ αἷμα εἰς τὸ δεξιὸν μέρος ἐπάνω τοῦ ἥπατος· ἡ χολὴ ἡ ξανθὴ εἰς τὸ ἀριστερὸν μέρος ἐπάνω τῆς σπλήνης· ἡ δὲ χολὴ ἡ μελαίνη εἰς τὰς ψόας ἐπάνω τῶν νεφρῶν· τὸ δὲ φλέγμα εἰς τὸ στῆθος ἐπάνω τοῦ πνεύματος. Καὶ τὸ μὲν αἷμα ἐστὶ θερμὸν καὶ ὑγρὸν καὶ γλυκύ· χολὴ ἡ ξανθὴ ἐστὶ θερμή ....ΤΟΥ ΜΑΚΑΡΙΟΥ ΙΩΑΝΝΟΥ
ΠΕΡΙ
ΤΩΝ ΕΝ ΠΙΣΤΕΙ
ΠΙΣΤΕΙ ΚΕΚΟΙΜΗΜΕΝΩΝ
ΟΠΩΣ Α' ΥΠΕΡ ΑΥΤΩΝ ΓΙΝΟΜΕΝΑΙ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΑΙ ΚΑΙ ΕΥΠΟΙΙΔΙ ΤΟΥΤΟΥΣ ΟΝΙΝΗΣΙΝ.
DE IIS QUI IN FIDE DORMIERUNT
QUOMODO MISSIS ET ELEEMOSYNIS ET beneficentIIS QUÆ PRO ILLIS FIUNT,
ADJUVENTUR.
α'. Τὰ τῶν βρωμάτων ἡδέα καὶ τίμια προτιθέμενα.
πολλάκις, οὐ μόνον τοὺς πεινώντας εἰς βρῶσιν ἕλκου
σιν, ἀλλ' ἐνίοτε καὶ τοὺς ἤδη κεκορεσμένους προσ
ερεθίζουσιν· ὥσπερ καὶ τῶν πομάτων τὰ λίαν ἡδύποτα καὶ εὐώδη, οὐ τοὺς διψῶντας μόνον, ἀλλὰ μὴν
καὶ τοὺς ἔμπαλιν πρὸς μετάληψιν θέλγουσιν. Ὡσαύτως πάλιν καὶ τοὺς φιλοπλούτους, όταν μεγάλης
περιουσίας κρατήσωσιν, ἔρως ἀεὶ ἀναγκάζει τούτους
ζητεῖν ἀφορμὰς, ὅσαι καθ᾿ ἡμέραν τὸν πλοῦτον τού
τοις προσεπεκτείνουσιν. Οὐκοῦν καὶ ὑμᾶς, ὦ τιμιώ
τατα τῆς Ἐκκλησίας ἐκλόγια, ἱερεῖς καὶ Πατέρες,
ἀδελφοὶ καὶ μητέρες καὶ τέκνα φίλτατα, οὐ τῶν
θείων λογίων λιμός, οὔτε τις δίψα τῶν ἱερῶν μαθημάτων, οὔτ᾽ αὖ πενία γνώσεως τῆς ἐνθέου, ἐπὶ τὸν
νῦν ἐκτεθέντα λόγον προσεπικλίνειεν, ἀλλ' ἔφεσις
ὄντως θεοχαρίτωτος προσάγουσα ὑμᾶς ἐκ δυνάμεως
εἰς δύναμιν, καὶ ἐκ χαρίτων εἰς χάριτας, καὶ ἐκ
μνήμης εἰς ἀνάμνησιν. "Ο γὰρ πολλάκις τελείοις λέ
λοιπε 4, τοῦτο παιδίον ηὕρατο· καὶ ὁ σοφούς παρ
έδραμεν, ἰδιώταις ενέσκηψε· καὶ ὁ διδασκάλους διέλαθε, μαθηταῖς ἐπεφοίτησεν. Ἡμῖν δὲ οὐδὲ τοῦτο
εἰπεῖν τολμητέον, ἀλλ᾿ ὥσπερ ἐπιφυλλίδα μετὰ τὸν
τρυγητὸν καταλελειμμένην, καὶ στάχυν μετὰ τὸν
ἀμητὸν διὰ τὸ πλῆθος παρεωραμένον, καὶ πᾶσαν
ἁπλῶς ἐπὶ δένδροις οπώραν μετὰ τὴν συλλογὴν ἐκλελησμένην ὁ ἐπισωρεύσαντες, οὕτω τοὺς βουλομέ
νους, Χριστοῦ τοῦ ἀληθινοῦ συνεργοῦντος Θεοῦ, καὶ
τὸν λόγον διὰ τῶν ἔργων καὶ ἀποδείξεων βεβαιοῦν
τος, δεξιωσόμεθα.
5841. Suavibus exquisitisque dapibus appositis,
usu sæpe venit, ut non ii tantum qui fame laborant, ad edendum altrabantur, sed et illi nonnunquam quos jam satietas cepit, exstimulentur:
quemadmodum etiam dulcissimis fragrantibusque
poculis, non ii duntaxat qui sitim patiuntur, sed
et illi qui sitim expleverunt, allici ad bibendum
solent. Consimiliter qui erga opes inhiant, cum
, amplissimas divitias sunt adepti, hos semper cupiditas adigit, ut occasiones undecunque captent
quibus facultates suas in dies augeant. Ad eumdem modum, o præstantissima Ecclesiæ Dei membra, sacerdotes et Patres, fratres et matres, filiique charissimi, nec divinorum eloquiorum fames,
nec ulla sacræ doctrinæ sitis, nec rursus divinæ
scientia penuria, hoc eficit ut ad eas quas apponimus sermonis epulas accumbatis: sed desiderium divinis vere confertissimum gratiis, quod de
virtute in virtutem, de gratia in gratiam, de memoria in recordationem nos provehit. Plerumque
etenim accidit ut quod ætatis adultæ homines fugerat, lioc puer inveniat; et quod eruditos præte
riit, indoctis occurrat; quod denique magistris
latuit, discipulis fiat obvium. Quanquam ne hoc
quidem mihi licet ad vos uti sermone: quin potius, velut qui racemulum post vindemiam relictum, et spicam ob ingentem frugum copiam post
demessas segetes omissam, aut demum poma aliquot post collectos arborum fructus congesserunt:
ita et nos, Christo qui Deus verus est adjuvante, et per opera sermonem confirmante, eos qui voluerint, epulis excipiemus.
2. Ergo serpens ille et hostis exsecrandus, qui
ob præclaras omnes religiosasque actiones cogitationesque intimis torquetur visceribus et enecatur: qui fraterna quidem charitate percellitur,
fide dirumpitur, spe interimitur, mutua commiseratione concutitur; ille, inquam, nefarius novam
β'. Ο περὶ πάντα τοίνυν τὰ καλὰ καὶ θεοφιλή
πράγματα καὶ διανοήματα κοιλαινόμενος ὄφις, καὶ
σφαττόμενος παλαμναῖος ἐχθρὸς, τῇ μὲν φιλαδελφία
πληττόμενος, τῇ δὲ πίστει ῥηγνύμενος, τῇ ἐλπίδι
νεκρούμενος, τῇ συμπαθείᾳ κραδαινόμενος, ἐνέσκηψε
τισιν ὁ παράνομος ο σκηψίν τινα ἔκφυλον καὶ ἀλλό
* Reg. 2 τελείους έλιπε. R. alter et Colb. 1 λέληθε. * Reg. 2, et Colb. 1 λελειμμένην. c Reg. 1 τισι
παρανόμοις.
ADMONITIO.
DE IIIS QUI IN FIDE DORMIERUNT.
deuique pituita in pectore cupra pneumonem,
Sanguis itaque calidus est, humidusque et dulcis
Mava bilis calida est...
Lege
583 IN ORATIONEM DE IIS QUI IN FIDE DORMIERUNT ADMONITIO.
Vir doctissimus Leo Allatius in dissertatione 2 De libris ecclesiasticis Græcorum, orationem...
De iis qui in fide dormierunt, Joannis Damasceni non esse libere pronuntiavit: idemque
confirmavit in diatriba De Joanne Damasceno et ejus operibus; in primis propter styli
dictionisque dissonantiam, necnon propter iambos qui in ea occurrunt, quique auctoris.
nostri venam et ingenium non redolent. Ei suffragatus est Combefisius noster, t. II Auctar.
Bibl. PP. Græc. annotatione postrema in orationem historicam de restitutione imaginum,
ubi fabellas memorat salvatorum ab inferis Trajani et Falconillæ, quas magno præsidio fuisse.
ait Græcis, ut perinde liberatum Theophilum imp. fingerent. Quanquam Damascenus antiquior est, inquit, cujus nomine libri Græcorum ecclesiastici eam orationem inscriptam
habent, stylus tamen reliquis Damasceni vel dogmaticis vel koprastixois (festalibus) collatus
haud leviter alterius suadeat. Videas certe rhythmice magis quam oratorie, aliter quam pro.
Xpvsaópov illius puritate dicentem. Nihil autem mirum ut ita Græcis imponi potuerit nomine
Damasceni, quando et nobis impositum fuerit in sermone Assumptionis S. Mariæ nomine
Hieronymi, etc. Hæc quidem vir eruditus: qui nihilominus mentem et dictum mutavit, quando..
in Bibliotheca PP. Concionatoria, orationem illam de qua nunc agimus Latine edidit. Nam in
Præfatione declarat se non tanta quam Allatius dictionis vitia in ea deprehendere. Verum,
re diligenter examinata, perpensis utriusque partis momentis, Leonis mihi sententiam, quæ
prima Combefisii fuit, magis arridere fateor, quam et propugno in singulari prolixiorique
dissertatione, de precibus fundendis pro defunctis secundum doctrinam Ecclesiæ Orientalis.
Hic solum dicam, nullibi me Damasceni mei loquelam hoc in sermone agnoscere. Nec fucum
faciant lucubrationis inscriptiones quas in editione Basil. et in duobus codd. Colb. n° 7 et
reperi: quarum prima est,
twv kv místeɩ, x. t. 8. Joannis humilis monachi et presbyteri Damasceni, de iis qui, etc.; altera,
Joannis monachi et peccatoris, de
iis qui, etc. Quæ sane familiares satis fuerunt humili nostro Damasceno. Nam facile a librariis
transumi mutuarique potuerunt ex genuinis ejus operibus aliis, quibus similes inscriptiones
præfixerat. Id probat discrepantia utriusque codicis Colbertini in eo titulo referendo. Orationem hanc quotannis Græci in Ecclesiis recitant Sabbato τñs àñóxpew, Carnisprivii, quo commemorationem faciunt fidelium omnium defunctorum.
Veterem translationem Latinam hujus orationis, quam sanctus Thomas consuluerat, reperire
nusquam potui. Aliam adornavit Joannes Ecolampadius, et Chunrado Peutingero nuncupavit anno 1520, quo tempore, inquit Gravius noster, in castris adhuc Ecclesiæ militabat,
nec cucullum Brigittanum abjecerat. Alteram postea Ludovicus Nogarola condidit. Quartam
Jacobus Billius, quam Combelisius hinc inde passim mutandam censuit, castigata dictione
Græca ad mss. codices aliquot: quorum labori manum iterato addere pro more non dubilavi.
DE HIS QUI IN FIDE DORMIERUNT.
aliquam et absurdam, sacrisque sanctionibus conὡς
trariam omnino opinionem, quibusdam in animum injecit: nimirum, pia omnia opera, nullam
prorsus defunctis utilitatem post mortem ipsorum
afferre: eo quod Scriptura dicat: Conclusit
Deus super eos ¹. › Et: ‹ Referet unusquisque quæ
per corpus gessit, sive bonum, sive malum.
lemque: < ln inferno quis confitebitur tibi?,
et rursus: • Quia tu reddes unicuique secundum.
opera sua *.» Ac denique: ‹ Quod quisque seminaverit, hoc et melet *.. Sed, o sapientes viri
(ut ad eos verba faciamus), scrutamini et discite,
magnum quidem esse Dei omnium 585 Dominį,
timorem; verum multo majorem esse bonitatem;
horrendas quidem ipsius minas esse: cæterum,
quanta ejus benignitas sit, nulla fingi conjectura posse: ac tandem in ejus judiciis tametsi multum terroris inest, ipsius tamen miserationum pelagus orationis vim omnem superare.
Videte enim quid divina Scriptura ferat
quemadmodum Judas Machabæus in Sion, quæ.
civitas est Regis magni, cum populum, cui rat, ab alienigenis hostibus cæsum vidisset, vestiτοὺς busque eorum excussis, condita in eis idolorum
donaria comperisset, expiandi uniuscujusque eo«.
rum causa, sacrificia statim propensissimo ad sericordiam Domino obtulerit, inque ea re summa
". religionis et charitatio munere perfunctus sit. In.
quo quidem, ut et in omnibus aliis, divina plura summis eum laudibus demirandum buit. Quinimo verbi interpretes, quique testes
oculati fuerunt, quorum retibus captus orbis fuit
illi, inquam, Salvatoris discipuli divinique Apoκαὶ stoli, ut in tremendis et intemeratis mysteriis rum qui in fide dormierunt, memoria Beret tuerunt. Quod etiam firme et sine ulla prorsus
controversia apostolica et catholica Christi Deique
Ecclesia quæ ad usque fines orbis diffusa est, ab
eo tempore ad hunc usque diem semper nuit, et dum mundus hic stabit, retentura est.
Nec quidem inconsulte omnino; nec temere et
sine ratione hoc ab illis est institutum. Neque
enim quidquam quod utilitate careat Christianorum, quæ nescit errare religio suscepit, fixumque
et stabile retinuit; sed utilia omnia Deoque accepta, et quæ magno emolumento sint, ac valle sa
lutaria.
Job
II Cor. v, 10.
4. Quocirca eximius profundusque divinorum
interpres Dionysius ', in mystiea sua de iis qui
dormierunt speculatione, diserte hoc asserit, cujus divina venerandaque verba hic libet adjungere,
ad clariorem eorum de quibus dicere proposui,
demonstrationem. Sanctorum preces in hac quo
que vita, inquit, nedum post mortem, iis qui sacris
precibus sunt digni, hoc est fidelibus efficaces
sunt.» (Per voculam nedum nihil prorsus intelligere sit, nisi quanto magis.) Εt paulo post: • Non
* Galat. vi,
Psal. vi, 6. • Psal. Lxt, 15.
De Eccl. Hier.,
cap. 7.
4 Edit. Reg. 1 et Colb. 1
e Edit.