χίμων τὴν συντυχίαν· μηδενὶ τούτων συνοικήσῃς ἀλλὰ γὰρ καὶ τὰς φαύλας αὐτῶν προθέσεις παραι- τοῦ. ῎Ανδρες εἰρηνικοὶ ἀδελφοὶ, καὶ πνευματικοὶ πα τέρες ἅγιοι, ἔστωσαν φίλοι σοι. Μὴ μετὰ περισπω- μένων συναυλίζου, μηδὲ συμπόσιον ἔχῃς μετ' αὐτῶν· μήποτέ σε περὶ τὰς ἑαυτῶν ἀπάτας ἑλκύσωσι, καὶ τῆς κατὰ τὴν ἡσυχίαν ἐπιστήμης ἀπαγάγωσιν. Ἐὰν δέ τις τῶν κατὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ πορευομένων, ἐλθὼν πρὸς σέ, ἐπὶ τὸ φαγεῖν προσκαλέσηταί σε, καὶ θέλῃς ὑπάγειν, ὕπαγε μὲν, τάχιον δὲ ἐν τῷ κελλίῳ σου ὑπόστρεφε. Εἰ δυνατὸν, ἐκτὸς τοῦ κελλίου σου μὴ κοιμηθῇς ἔξω· ἵνα διὰ παντός σοι παραμένῃ ἡ τῆς ἡσυχίας χάρις, καὶ τῆς ἐν αὐτῇ προθέσεως ἀνεμπόδιστον ἕξεις τὴν λατρείαν. Μὴ γίνου ἐπιθυμη- της βρωμάτων καλῶν· ἡ γὰρ σπαταλῶσα ψυχή, ζῶσα τέθνηκε. Μὴ χορτάσῃς τὴν κοιλίαν σου βρώ Β ματα διάφορα, ἵνα μὴ πόθος σοι τούτων γένηται, καὶ περὶ τραπέζης ἐμποιήσῃ σοι τὸν πόθον. Είρηται γάρ μὴ ἀπατᾶσθαι χορτασίᾳ κοιλίας. Ἐὰν δὲ καὶ συν εχῶς ἔξω τοῦ κελλίου σου θεάσῃ σεαυτὸν προσκαλού- μενον, παραιτοῦ. Ἔστιν ἐπιζήμιος ἡ ἔξω τοῦ κελλίου σου συνεχής διατριβή, ἀφαιρεῖται τὴν χάριν, σκοτία ζει τὸ φρόνημα, μαραίνει τὸν πόθον. ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΡΟΣ ΚΑΣΤΟΡΑ ΤΟΝ ΜΑΚΑΡΙΟΤΑΤΟΝ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΒΙΟΝ ΔΙΑΤΥΠΩ- ΣΕΩΝ (37). Επειδή μοι προσέταξας, μακαριώτατε πάτερ Κά- στορ, γνωρίσαι σοι τὰς κανονικὰς διατυπώσεις τῶν κοινοβίων τῶν ἀνατολικῶν, καὶ μάλιστα τῶν Αἰγυ- πτίων, ὧν αὐτόπτης γέγονα· είξας ἐγὼ τῇ ὑμετέρᾳ κελεύσει, τοῦτον ὡς ἐν ὀλίγῳ τὸν λόγον ὑμῖν ἀπὸ ἔστειλα · ἵνα ἔχωσιν ἐφόδιον πρὸς ἀρετὴν οἱ συνει- λεγμένοι σὺν Θεῷ ἐν τῷ νέῳ σου μοναστηρίῳ, τοὺς τῶν μακαρίων ἀνδρῶν κανόνας τε καὶ ἄλλους. Αναγ- καῖον τοίνυν πρὸ πάντων περὶ προσευχῆς τῆς πάν των αἰτίας τῶν ἀγαθῶν διηγήσασθαι, ὅπως τε, καὶ μετά πάσης τῆς καταστάσεως ἐν τοῖς κατὰ τὴν Αἴ γυπτον μάλιστα καὶ Θηβαΐδα κοινοβίοις ταύτην ἐπι- EPISTOLA AD CASTOREM. • 850' A tiosorum virorum colloquium, cum nemine illo- rum habites, imo prava illorum proposita recusa. Fratres qui sint pacifici, et spirituales sancti Pa- tres, amici tibi sint. Ne cum distractis viris habi- tes, neque cum iis una convivere; ne te forte ad suas fraudes pertrahant, et a scientia quæ quietam spectat vitam abducant. Quod si quis eorum qui secundum charitatem Dei incedunt, te adiens ad comedendum invitet, si lubeat abire, abi; sed cito ad cellam remigra tuam. Si fieri potest, ne dormias extra cellam tuam, ut semper apud te permaneat quietæ vile gratia, ac sine obice erga propositum hujuscemodi, cultum tuum impendes. Ne esto cu- pidus lauti cibi; nam quæ deliciatur anima, vivens mortua est. Ne variis cibis ventrem tuum im- pleas ; ne te eorum cupido subeat, et tuum erga men- sam appetitum inflammes. Dictum namque est, non oportere falli saturitate ventris. Quod si te frequen- ter extra cellam tuam videas invitari, abnue. Nam frequens extra cellam tuam mora detrimento tibi est, quippe quæ gratiam auferat, sensum obscu- ret, amorem marcidum reddat. IN BINAS AD CASTOREM EPISTOLAS ADMONITIO. Novum hic comparet commenti genus, Lector benevole: en tibi Instituta Cassiani Græce versa, in com- pendium redacta, Athanasiique nomine conscripta. Quod opus esse videtur Græculi cujusdam Latine periti, qui eum in Instituta Cassiani incidisset, operæ pretium duxit Græce illa interpretari, quanquam fortasse potuerit ex antiquo Cussiani Græco textu, seu Græca versione, hoc ipsum opusculum contexere. Nam exstart in antiquis Græcis codicibus multa ex Cassiani Institutionibus, quarum haud semel loca afferun!ur Græce ■ quibusdam scriptoribus, v. g. a Climaco. Instituta igitur illa exhibet hic scrip:or, non quidem integra, sed excerptis hinc inde sententiis, sæpe etiam integris capitibus: tantaque omisit, ut ex duodecim illis instituto- rum libris, binas hasce tantum confecerit epistolas, quas majoris commendationis causa magno Athanasiɔ ascripsit. Porro tam supine, tam incaute id facinoris aggressus est, ut quæ se suis vidisse oculis testatur Cassianus, longe scilicet post Athanasii ætatem acta, ea ipse Athanasium narrantem ac se vidisse testantem repræseniei, quoa in aliis quoque nonnullis spuriis operibus animadversum est. Castor autem ille cri nun- cupantur Instituta Cassiani, cujusque nomen huc translatum est, episcopus erat Aptensis. Has porro nobis Roma transmisere fratres nostri. C EJUSDEM MAGNI ATHANASII AD BEATIS- SIMUM CASTC REM, DE CANONICIS COENO- BIORUM CONSTITUTIONIBUS. stor, ut Orientalium maximeque Ægyptiorum co- nobiorum, canonicas tibi constitutiones declara- rem, quas meis ipse oculis conspexi; tuæ jussioni obtemperans, hæc pauca tibi verba transmisi; ut hine viaticum ad virtutem iis suppetat qui in novo tuo monasterio, Deo juvante, coacti sunt. Itemque misi beatorum virorum canones, et alios nonnullos. Necesse est itaque ut ante omnia de oratione, bo- riorum omnium causa, verba faciam; quomodo sci- licet, et quam optimo cum ordine in Ægypti et Thebaidis canobiis eam persolvant. (39) Congre- rum ad Castorem. (37) Ex codicibus mss. Altaemps., num. R. v. 49. (38) Cassianus in praefat. ad Instituta cunobio- 4. (38) Cum jusseris mihi, beatissime Pater Ca- (39) Cassian. Institut. lib. 11, c. 7.

χίμων τὴν συντυχίαν· μηδενὶ τούτων συνοικήσῃς ἀλλὰ γὰρ καὶ τὰς φαύλας αὐτῶν προθέσεις παραι- τοῦ. ῎Ανδρες εἰρηνικοὶ ἀδελφοὶ, καὶ πνευματικοὶ πα τέρες ἅγιοι, ἔστωσαν φίλοι σοι. Μὴ μετὰ περισπω- μένων συναυλίζου, μηδὲ συμπόσιον ἔχῃς μετ' αὐτῶν· μήποτέ σε περὶ τὰς ἑαυτῶν ἀπάτας ἑλκύσωσι, καὶ τῆς κατὰ τὴν ἡσυχίαν ἐπιστήμης ἀπαγάγωσιν. Ἐὰν δέ τις τῶν κατὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ πορευομένων, ἐλθὼν πρὸς σέ, ἐπὶ τὸ φαγεῖν προσκαλέσηταί σε, καὶ θέλῃς ὑπάγειν, ὕπαγε μὲν, τάχιον δὲ ἐν τῷ κελλίῳ σου ὑπόστρεφε. Εἰ δυνατὸν, ἐκτὸς τοῦ κελλίου σου μὴ κοιμηθῇς ἔξω· ἵνα διὰ παντός σοι παραμένῃ ἡ τῆς ἡσυχίας χάρις, καὶ τῆς ἐν αὐτῇ προθέσεως ἀνεμπόδιστον ἕξεις τὴν λατρείαν. Μὴ γίνου ἐπιθυμη- της βρωμάτων καλῶν· ἡ γὰρ σπαταλῶσα ψυχή, ζῶσα τέθνηκε. Μὴ χορτάσῃς τὴν κοιλίαν σου βρώ Β ματα διάφορα, ἵνα μὴ πόθος σοι τούτων γένηται, καὶ περὶ τραπέζης ἐμποιήσῃ σοι τὸν πόθον. Είρηται γάρ μὴ ἀπατᾶσθαι χορτασίᾳ κοιλίας. Ἐὰν δὲ καὶ συν εχῶς ἔξω τοῦ κελλίου σου θεάσῃ σεαυτὸν προσκαλού- μενον, παραιτοῦ. Ἔστιν ἐπιζήμιος ἡ ἔξω τοῦ κελλίου σου συνεχής διατριβή, ἀφαιρεῖται τὴν χάριν, σκοτία ζει τὸ φρόνημα, μαραίνει τὸν πόθον. ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΡΟΣ ΚΑΣΤΟΡΑ ΤΟΝ ΜΑΚΑΡΙΟΤΑΤΟΝ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΒΙΟΝ ΔΙΑΤΥΠΩ- ΣΕΩΝ (37). Επειδή μοι προσέταξας, μακαριώτατε πάτερ Κά- στορ, γνωρίσαι σοι τὰς κανονικὰς διατυπώσεις τῶν κοινοβίων τῶν ἀνατολικῶν, καὶ μάλιστα τῶν Αἰγυ- πτίων, ὧν αὐτόπτης γέγονα· είξας ἐγὼ τῇ ὑμετέρᾳ κελεύσει, τοῦτον ὡς ἐν ὀλίγῳ τὸν λόγον ὑμῖν ἀπὸ ἔστειλα · ἵνα ἔχωσιν ἐφόδιον πρὸς ἀρετὴν οἱ συνει- λεγμένοι σὺν Θεῷ ἐν τῷ νέῳ σου μοναστηρίῳ, τοὺς τῶν μακαρίων ἀνδρῶν κανόνας τε καὶ ἄλλους. Αναγ- καῖον τοίνυν πρὸ πάντων περὶ προσευχῆς τῆς πάν των αἰτίας τῶν ἀγαθῶν διηγήσασθαι, ὅπως τε, καὶ μετά πάσης τῆς καταστάσεως ἐν τοῖς κατὰ τὴν Αἴ γυπτον μάλιστα καὶ Θηβαΐδα κοινοβίοις ταύτην ἐπι- EPISTOLA AD CASTOREM. • 850' A tiosorum virorum colloquium, cum nemine illo- rum habites, imo prava illorum proposita recusa. Fratres qui sint pacifici, et spirituales sancti Pa- tres, amici tibi sint. Ne cum distractis viris habi- tes, neque cum iis una convivere; ne te forte ad suas fraudes pertrahant, et a scientia quæ quietam spectat vitam abducant. Quod si quis eorum qui secundum charitatem Dei incedunt, te adiens ad comedendum invitet, si lubeat abire, abi; sed cito ad cellam remigra tuam. Si fieri potest, ne dormias extra cellam tuam, ut semper apud te permaneat quietæ vile gratia, ac sine obice erga propositum hujuscemodi, cultum tuum impendes. Ne esto cu- pidus lauti cibi; nam quæ deliciatur anima, vivens mortua est. Ne variis cibis ventrem tuum im- pleas ; ne te eorum cupido subeat, et tuum erga men- sam appetitum inflammes. Dictum namque est, non oportere falli saturitate ventris. Quod si te frequen- ter extra cellam tuam videas invitari, abnue. Nam frequens extra cellam tuam mora detrimento tibi est, quippe quæ gratiam auferat, sensum obscu- ret, amorem marcidum reddat. IN BINAS AD CASTOREM EPISTOLAS ADMONITIO. Novum hic comparet commenti genus, Lector benevole: en tibi Instituta Cassiani Græce versa, in com- pendium redacta, Athanasiique nomine conscripta. Quod opus esse videtur Græculi cujusdam Latine periti, qui eum in Instituta Cassiani incidisset, operæ pretium duxit Græce illa interpretari, quanquam fortasse potuerit ex antiquo Cussiani Græco textu, seu Græca versione, hoc ipsum opusculum contexere. Nam exstart in antiquis Græcis codicibus multa ex Cassiani Institutionibus, quarum haud semel loca afferun!ur Græce ■ quibusdam scriptoribus, v. g. a Climaco. Instituta igitur illa exhibet hic scrip:or, non quidem integra, sed excerptis hinc inde sententiis, sæpe etiam integris capitibus: tantaque omisit, ut ex duodecim illis instituto- rum libris, binas hasce tantum confecerit epistolas, quas majoris commendationis causa magno Athanasiɔ ascripsit. Porro tam supine, tam incaute id facinoris aggressus est, ut quæ se suis vidisse oculis testatur Cassianus, longe scilicet post Athanasii ætatem acta, ea ipse Athanasium narrantem ac se vidisse testantem repræseniei, quoa in aliis quoque nonnullis spuriis operibus animadversum est. Castor autem ille cri nun- cupantur Instituta Cassiani, cujusque nomen huc translatum est, episcopus erat Aptensis. Has porro nobis Roma transmisere fratres nostri. C EJUSDEM MAGNI ATHANASII AD BEATIS- SIMUM CASTC REM, DE CANONICIS COENO- BIORUM CONSTITUTIONIBUS. stor, ut Orientalium maximeque Ægyptiorum co- nobiorum, canonicas tibi constitutiones declara- rem, quas meis ipse oculis conspexi; tuæ jussioni obtemperans, hæc pauca tibi verba transmisi; ut hine viaticum ad virtutem iis suppetat qui in novo tuo monasterio, Deo juvante, coacti sunt. Itemque misi beatorum virorum canones, et alios nonnullos. Necesse est itaque ut ante omnia de oratione, bo- riorum omnium causa, verba faciam; quomodo sci- licet, et quam optimo cum ordine in Ægypti et Thebaidis canobiis eam persolvant. (39) Congre- rum ad Castorem. (37) Ex codicibus mss. Altaemps., num. R. v. 49. (38) Cassianus in praefat. ad Instituta cunobio- 4. (38) Cum jusseris mihi, beatissime Pater Ca- (39) Cassian. Institut. lib. 11, c. 7.

χίμων τὴν συντυχίαν· μηδενὶ τούτων συνοικήσῃς ἀλλὰ γὰρ καὶ τὰς φαύλας αὐτῶν προθέσεις παραι- τοῦ. ῎Ανδρες εἰρηνικοὶ ἀδελφοὶ, καὶ πνευματικοὶ πα τέρες ἅγιοι, ἔστωσαν φίλοι σοι. Μὴ μετὰ περισπω- μένων συναυλίζου, μηδὲ συμπόσιον ἔχῃς μετ' αὐτῶν· μήποτέ σε περὶ τὰς ἑαυτῶν ἀπάτας ἑλκύσωσι, καὶ τῆς κατὰ τὴν ἡσυχίαν ἐπιστήμης ἀπαγάγωσιν. Ἐὰν δέ τις τῶν κατὰ τὴν ἀγάπην τοῦ Θεοῦ πορευομένων, ἐλθὼν πρὸς σέ, ἐπὶ τὸ φαγεῖν προσκαλέσηταί σε, καὶ θέλῃς ὑπάγειν, ὕπαγε μὲν, τάχιον δὲ ἐν τῷ κελλίῳ σου ὑπόστρεφε. Εἰ δυνατὸν, ἐκτὸς τοῦ κελλίου σου μὴ κοιμηθῇς ἔξω· ἵνα διὰ παντός σοι παραμένῃ ἡ τῆς ἡσυχίας χάρις, καὶ τῆς ἐν αὐτῇ προθέσεως ἀνεμπόδιστον ἕξεις τὴν λατρείαν. Μὴ γίνου ἐπιθυμη- της βρωμάτων καλῶν· ἡ γὰρ σπαταλῶσα ψυχή, ζῶσα τέθνηκε. Μὴ χορτάσῃς τὴν κοιλίαν σου βρώ Β ματα διάφορα, ἵνα μὴ πόθος σοι τούτων γένηται, καὶ περὶ τραπέζης ἐμποιήσῃ σοι τὸν πόθον. Είρηται γάρ μὴ ἀπατᾶσθαι χορτασίᾳ κοιλίας. Ἐὰν δὲ καὶ συν εχῶς ἔξω τοῦ κελλίου σου θεάσῃ σεαυτὸν προσκαλού- μενον, παραιτοῦ. Ἔστιν ἐπιζήμιος ἡ ἔξω τοῦ κελλίου σου συνεχής διατριβή, ἀφαιρεῖται τὴν χάριν, σκοτία ζει τὸ φρόνημα, μαραίνει τὸν πόθον. ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΡΟΣ ΚΑΣΤΟΡΑ ΤΟΝ ΜΑΚΑΡΙΟΤΑΤΟΝ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΚΑΝΟΝΙΚΩΝ ΤΩΝ ΚΟΙΝΟΒΙΟΝ ΔΙΑΤΥΠΩ- ΣΕΩΝ (37). Επειδή μοι προσέταξας, μακαριώτατε πάτερ Κά- στορ, γνωρίσαι σοι τὰς κανονικὰς διατυπώσεις τῶν κοινοβίων τῶν ἀνατολικῶν, καὶ μάλιστα τῶν Αἰγυ- πτίων, ὧν αὐτόπτης γέγονα· είξας ἐγὼ τῇ ὑμετέρᾳ κελεύσει, τοῦτον ὡς ἐν ὀλίγῳ τὸν λόγον ὑμῖν ἀπὸ ἔστειλα · ἵνα ἔχωσιν ἐφόδιον πρὸς ἀρετὴν οἱ συνει- λεγμένοι σὺν Θεῷ ἐν τῷ νέῳ σου μοναστηρίῳ, τοὺς τῶν μακαρίων ἀνδρῶν κανόνας τε καὶ ἄλλους. Αναγ- καῖον τοίνυν πρὸ πάντων περὶ προσευχῆς τῆς πάν των αἰτίας τῶν ἀγαθῶν διηγήσασθαι, ὅπως τε, καὶ μετά πάσης τῆς καταστάσεως ἐν τοῖς κατὰ τὴν Αἴ γυπτον μάλιστα καὶ Θηβαΐδα κοινοβίοις ταύτην ἐπι- EPISTOLA AD CASTOREM. • 850' A tiosorum virorum colloquium, cum nemine illo- rum habites, imo prava illorum proposita recusa. Fratres qui sint pacifici, et spirituales sancti Pa- tres, amici tibi sint. Ne cum distractis viris habi- tes, neque cum iis una convivere; ne te forte ad suas fraudes pertrahant, et a scientia quæ quietam spectat vitam abducant. Quod si quis eorum qui secundum charitatem Dei incedunt, te adiens ad comedendum invitet, si lubeat abire, abi; sed cito ad cellam remigra tuam. Si fieri potest, ne dormias extra cellam tuam, ut semper apud te permaneat quietæ vile gratia, ac sine obice erga propositum hujuscemodi, cultum tuum impendes. Ne esto cu- pidus lauti cibi; nam quæ deliciatur anima, vivens mortua est. Ne variis cibis ventrem tuum im- pleas ; ne te eorum cupido subeat, et tuum erga men- sam appetitum inflammes. Dictum namque est, non oportere falli saturitate ventris. Quod si te frequen- ter extra cellam tuam videas invitari, abnue. Nam frequens extra cellam tuam mora detrimento tibi est, quippe quæ gratiam auferat, sensum obscu- ret, amorem marcidum reddat. IN BINAS AD CASTOREM EPISTOLAS ADMONITIO. Novum hic comparet commenti genus, Lector benevole: en tibi Instituta Cassiani Græce versa, in com- pendium redacta, Athanasiique nomine conscripta. Quod opus esse videtur Græculi cujusdam Latine periti, qui eum in Instituta Cassiani incidisset, operæ pretium duxit Græce illa interpretari, quanquam fortasse potuerit ex antiquo Cussiani Græco textu, seu Græca versione, hoc ipsum opusculum contexere. Nam exstart in antiquis Græcis codicibus multa ex Cassiani Institutionibus, quarum haud semel loca afferun!ur Græce ■ quibusdam scriptoribus, v. g. a Climaco. Instituta igitur illa exhibet hic scrip:or, non quidem integra, sed excerptis hinc inde sententiis, sæpe etiam integris capitibus: tantaque omisit, ut ex duodecim illis instituto- rum libris, binas hasce tantum confecerit epistolas, quas majoris commendationis causa magno Athanasiɔ ascripsit. Porro tam supine, tam incaute id facinoris aggressus est, ut quæ se suis vidisse oculis testatur Cassianus, longe scilicet post Athanasii ætatem acta, ea ipse Athanasium narrantem ac se vidisse testantem repræseniei, quoa in aliis quoque nonnullis spuriis operibus animadversum est. Castor autem ille cri nun- cupantur Instituta Cassiani, cujusque nomen huc translatum est, episcopus erat Aptensis. Has porro nobis Roma transmisere fratres nostri. C EJUSDEM MAGNI ATHANASII AD BEATIS- SIMUM CASTC REM, DE CANONICIS COENO- BIORUM CONSTITUTIONIBUS. stor, ut Orientalium maximeque Ægyptiorum co- nobiorum, canonicas tibi constitutiones declara- rem, quas meis ipse oculis conspexi; tuæ jussioni obtemperans, hæc pauca tibi verba transmisi; ut hine viaticum ad virtutem iis suppetat qui in novo tuo monasterio, Deo juvante, coacti sunt. Itemque misi beatorum virorum canones, et alios nonnullos. Necesse est itaque ut ante omnia de oratione, bo- riorum omnium causa, verba faciam; quomodo sci- licet, et quam optimo cum ordine in Ægypti et Thebaidis canobiis eam persolvant. (39) Congre- rum ad Castorem. (37) Ex codicibus mss. Altaemps., num. R. v. 49. (38) Cassianus in praefat. ad Instituta cunobio- 4. (38) Cum jusseris mihi, beatissime Pater Ca- (39) Cassian. Institut. lib. 11, c. 7.

Α τελοῦσι. Συναγομένων γὰρ αὐτῶν ἐπὶ τὸ αὐτὸ κατὰ πιν, 15. Β - τὸν καιρὸν τῆς συνάξεως, ἡνίκα τελειωθῇ ὁ ψαλμός, οὐ παραχρῆμα πρὸς γονυκλισίαν ὁρμῶσιν, ἀλλὰ πρὶν ἢ τὰ γόνατα κάμψαι, πρὸς ὀλίγον ἱστάμενοι, καὶ τὰς χεῖρας ἐκτεταμένας ἔχοντες, εὔχονται· καὶ μετὰ ταῦτα χαμαὶ προσπίπτοντες, καὶ πρὸς ὀλίγον πάλιν ἐν τῇ γονυκλισίᾳ εὐχόμενοι πάντες, ἐν τῷ ἅμα ἐγεί ρονται· καὶ πάλιν τὰς χεῖρας διαπετάσαντες, έκτε- νέστερον καὶ ἐπιτεταμένως τὰς ἱκεσίας ἀποπληροῦ σιν, οὐδενὸς γόνυ κλίνοντος, ἢ ἐκ τῆς γονυκλισίας ἀνισταμένου, ἕως ἂν ὁ ποιῶν αὐτοῖς τὴν εὐχὴν, κλίνῃ πρῶτος, ἢ ἀναστῇ πρῶτος. Καθὰ τοίνυν εἴρηται, ὅτε τὰς προειρημένας συνάξεις ἐπιτελέσαι συνέρχονται, σιωπή τοσαύτη παρέχεται ὑπὸ πάντων, ὡς νομισθῆ ναι μηδένα άνθρωπον ἐν τῇ τοσαύτῃ τῶν ἀδελφῶν ἀναριθμήτῳ πληθύϊ παρεῖναι, ἐξαιρέτως ἐν τῷ καιρῷ τῶν προσευχῶν, ὅτε οὔτε πτύσμα προσέρχεται, ούτε βὴξ ἠχεῖται, οὐκ ἀκηδία, οὐ νυσταγμός, οὐ χάσμα, οὐ στεναγμοί μετ' ἤχου ἀναπέμπονται. Τὸν γὰρ ἐν χαυνότητι διανοίας μετὰ κραυγῆς τὰς εὐχὰς ἐπιτε- λοῦντα, δισσῶς ἁμαρτάνειν λέγουσι · πρῶτον μὲν ὡς ῥᾳθύμως εὐχόμενον, δεύτερον δὲ ὡς ἀπαιδεύτῳ τῇ φωνῇ τὴν τοῦ πλησίον ἀκοὴν κατακτυποῦντα, καὶ διασκεδάζοντα τὴν διάνοιαν, συνεπιτιθεμένων καὶ τῶν πονηρῶν πνευμάτων, ο?, ἐπειδὴ ἂν ἴδωσιν ἡμᾶς εἰς προσευχὴν ἱσταμένους, λογισμοῖς ἀπρεπέσι καὶ ἀκηδίᾳ τὴν ψυχὴν καταβαρύνουσι. Καὶ τούτου χάριν τους ψαλμοὺς οὐ μετὰ θορύβου καὶ ταραχῆς σπεύ δουσιν ἐκτελεῖν, οὐδὲ τῷ πλήθει τῶν στίχων, ἀλλὰ τῇ τῆς διανοίας νοήσει εὐφραίνονται, ἐκείνῳ τῷ λο γισμῷ κατακολουθοῦντες τῷ φάσκοντι·ι Ψαλῶ τῷ πνεύματι, ψαλῶ καὶ τῷ νοῖ· ἡ ὠφελιμώτερον γὰρ ἔχουσι τὸ δέκα στίχους μετὰ συνέσεως ψάλλειν, ἢ ὅλον τὸ ψαλτήριον μετὰ συγχύσεως διανοίας. οὕτως ὡς ἀνωτέρω εμνημονεύσαμεν, οὐδεὶς τῶν ἀδελφῶν κἂν πρὸς ὀλίγον στῆναι, ἢ ὁμιλῆσαι μετ' ἄλλου τολμᾷ· ἀλλ᾽ οὐδὲ τοῦ κελλίου προελθεῖν, ἢ τὸ ἔργον καταλιπεῖν, ὅ μετὰ χεῖρας ἔχουσιν, ἀποστολι κὸν πληροῦντες παράγγελμα, εἰ μή πού γε χρεία γέ νηται πρὸς καθηκόν τινος ἀναγκαίου έργου πάντας συνεισελθεῖν, ὅπερ οὕτω μετὰ σπουδῆς καὶ ἐξερχό μενο: πληροῦσιν, ὡς μηδεμίαν ὁμιλίαν μεταξὺ αὐ τῶν ἀνακύπτειν, ἀλλ᾽ ἕκαστον προσέχοντα τῇ μελέτῃ τῆς διανοίας καὶ τῷ ψαλμῷ, πληροῦντες τὸ προτε ταγμένον. Μεγάλη δὲ σπουδῇ φυλάττουσι, μή τις μετὰ ἄλλου, καὶ μάλιστα ἀρχαρίου, ἀπολειφθῇ τῶν ἀδελ φῶν ἰδιάζων πού ποτε, ἢ τὰς ἰδίας χεῖρας ἐκτείνας τολμήσῃ κατασχεῖν ἢ περιπλακῆναι ἑτέρῳ. Εἰ δέ τις παραβαίνων τὸν κανόνα τοῦτον εὑρεθῇ, ἐπιτιμίῳ βα- ρυτάτῳ ὑποβάλλεται χῶν καὶ τῶν ψαλμῶν, ὃς ὀφείλει ἐν ταῖς καθημερι ναῖς συνόδοις φυλάττεσθαι, ἱκανῶς ἡμῖν εἴρηται. Οφεί λομεν δὲ λοιπὸν περὶ τῶν ἀποτασσομένων τῷ κόσμῳ , S. ATHANASIUS. SPURIA. Kali quippe eodem in loco, tempore synaxis, post- quam absolutus est psalmus, non statim ad genu- flexionem veniunt; sed priusquam genua flectant, modico tempore stantes expansis manibus orant; postea humi prostrati, et facta brevi inter genu- Aectendum oratione, una surgunt omnes: ac rursum expansis manibus diutius atque ferventius supplica- tiones persolvunt, nemine genuflectente, aut ex genu- flexione sese erigente, donec is qui orationem recitat, prior genuflexerit aut prior surrexerit (40). Prout ita - que dictum est, cum ejusmodi synaxium causa conve- niunt, tantum ab omnibus servatur silentium, ut in tanto et pene innumerabili cœtu, neminem adesse vi- c'eatur; potissimuum vero tempore orationum, quo neque spulum emittitur, neque tussis auditur : non il- lic pigritia signum, non dormitatio, non oscitatio, non gemitus cum sono audiuntur. Eum namque qui præ nausea et animi mollitie cum clamore precatur, aiunt dupliciter peccare; primo, quod segniter oret; secundo, quod indisciplinata illa voce, pro- simi aures obtundat, ac mentem distrahat : inva- dentibus una malignis spiritibus, qui cum nos vi- derint in oratione stantes, indecentibus nos cogi- tationibus, et nausea atque fastidio animam aggra- vant. (41) Quæ causa est ut psalmos, non cum tu- multu et perturbatione festinando recitent; neque versuum multitudine, sed mentis consideratione oblectentur, ea scilicet cogitatione ei obsequentes qui ait : « Psallam spiritu, psallam et mente rati utilius esse decem versus cum altentione psal- lere, quam totum psalterium cum confusione mentis. : 2. (42) Completis psaltnis et canone, uti su- perius menoravimus, nemo fratrum vel tantillum temporis cum alio stare aut verba facere audet: sed neque cella egredi, aut opus deserere suum, quod præ manibus tractat, juxta Apostolicum præce- ptum nisi necessarii cujusdam operis occasione omnes una convenire oporteat: egressi autem opus suum exscquuntur; ita ut pe minima quidem inter eos sit confabulatio, sed singuli meditationi mentis vacent el psalmo, et quod sibi jussum est impleant. Magna porro sollicitudine cavent, ne quis fratrum cum alio maxime novitio solus unquam relinqua- tur, aut extensis manibus aliquem contrectare aut complecti audeat. Quod si quis hanc transgredi regulam deprehendatur, gravissimæ correptioni subjicitur. sive psalmorum, quo pacto scilicet eas oporteat in diurnis conventibus observari, sat a nobis jam di- ctum est. Deinceps vero agendum nobis eşt de iis Cor. B C D 5. (45) De canonico itaque more, sive precum 2. Τελειωθέντων δὲ τῶν ψαλμῶν καὶ τοῦ κανόνος, 3. Περὶ μὲν οὖν τοῦ κανονικού τρόπου τῶν τε εὐ (40) Cassian. Institut. lib. 11, c. 10. (41) Ibid. c. 11. (42) Ibid. c. 15. (43) Ibid. lib. iv, c. 1.

Α τελοῦσι. Συναγομένων γὰρ αὐτῶν ἐπὶ τὸ αὐτὸ κατὰ πιν, 15. Β - τὸν καιρὸν τῆς συνάξεως, ἡνίκα τελειωθῇ ὁ ψαλμός, οὐ παραχρῆμα πρὸς γονυκλισίαν ὁρμῶσιν, ἀλλὰ πρὶν ἢ τὰ γόνατα κάμψαι, πρὸς ὀλίγον ἱστάμενοι, καὶ τὰς χεῖρας ἐκτεταμένας ἔχοντες, εὔχονται· καὶ μετὰ ταῦτα χαμαὶ προσπίπτοντες, καὶ πρὸς ὀλίγον πάλιν ἐν τῇ γονυκλισίᾳ εὐχόμενοι πάντες, ἐν τῷ ἅμα ἐγεί ρονται· καὶ πάλιν τὰς χεῖρας διαπετάσαντες, έκτε- νέστερον καὶ ἐπιτεταμένως τὰς ἱκεσίας ἀποπληροῦ σιν, οὐδενὸς γόνυ κλίνοντος, ἢ ἐκ τῆς γονυκλισίας ἀνισταμένου, ἕως ἂν ὁ ποιῶν αὐτοῖς τὴν εὐχὴν, κλίνῃ πρῶτος, ἢ ἀναστῇ πρῶτος. Καθὰ τοίνυν εἴρηται, ὅτε τὰς προειρημένας συνάξεις ἐπιτελέσαι συνέρχονται, σιωπή τοσαύτη παρέχεται ὑπὸ πάντων, ὡς νομισθῆ ναι μηδένα άνθρωπον ἐν τῇ τοσαύτῃ τῶν ἀδελφῶν ἀναριθμήτῳ πληθύϊ παρεῖναι, ἐξαιρέτως ἐν τῷ καιρῷ τῶν προσευχῶν, ὅτε οὔτε πτύσμα προσέρχεται, ούτε βὴξ ἠχεῖται, οὐκ ἀκηδία, οὐ νυσταγμός, οὐ χάσμα, οὐ στεναγμοί μετ' ἤχου ἀναπέμπονται. Τὸν γὰρ ἐν χαυνότητι διανοίας μετὰ κραυγῆς τὰς εὐχὰς ἐπιτε- λοῦντα, δισσῶς ἁμαρτάνειν λέγουσι · πρῶτον μὲν ὡς ῥᾳθύμως εὐχόμενον, δεύτερον δὲ ὡς ἀπαιδεύτῳ τῇ φωνῇ τὴν τοῦ πλησίον ἀκοὴν κατακτυποῦντα, καὶ διασκεδάζοντα τὴν διάνοιαν, συνεπιτιθεμένων καὶ τῶν πονηρῶν πνευμάτων, ο?, ἐπειδὴ ἂν ἴδωσιν ἡμᾶς εἰς προσευχὴν ἱσταμένους, λογισμοῖς ἀπρεπέσι καὶ ἀκηδίᾳ τὴν ψυχὴν καταβαρύνουσι. Καὶ τούτου χάριν τους ψαλμοὺς οὐ μετὰ θορύβου καὶ ταραχῆς σπεύ δουσιν ἐκτελεῖν, οὐδὲ τῷ πλήθει τῶν στίχων, ἀλλὰ τῇ τῆς διανοίας νοήσει εὐφραίνονται, ἐκείνῳ τῷ λο γισμῷ κατακολουθοῦντες τῷ φάσκοντι·ι Ψαλῶ τῷ πνεύματι, ψαλῶ καὶ τῷ νοῖ· ἡ ὠφελιμώτερον γὰρ ἔχουσι τὸ δέκα στίχους μετὰ συνέσεως ψάλλειν, ἢ ὅλον τὸ ψαλτήριον μετὰ συγχύσεως διανοίας. οὕτως ὡς ἀνωτέρω εμνημονεύσαμεν, οὐδεὶς τῶν ἀδελφῶν κἂν πρὸς ὀλίγον στῆναι, ἢ ὁμιλῆσαι μετ' ἄλλου τολμᾷ· ἀλλ᾽ οὐδὲ τοῦ κελλίου προελθεῖν, ἢ τὸ ἔργον καταλιπεῖν, ὅ μετὰ χεῖρας ἔχουσιν, ἀποστολι κὸν πληροῦντες παράγγελμα, εἰ μή πού γε χρεία γέ νηται πρὸς καθηκόν τινος ἀναγκαίου έργου πάντας συνεισελθεῖν, ὅπερ οὕτω μετὰ σπουδῆς καὶ ἐξερχό μενο: πληροῦσιν, ὡς μηδεμίαν ὁμιλίαν μεταξὺ αὐ τῶν ἀνακύπτειν, ἀλλ᾽ ἕκαστον προσέχοντα τῇ μελέτῃ τῆς διανοίας καὶ τῷ ψαλμῷ, πληροῦντες τὸ προτε ταγμένον. Μεγάλη δὲ σπουδῇ φυλάττουσι, μή τις μετὰ ἄλλου, καὶ μάλιστα ἀρχαρίου, ἀπολειφθῇ τῶν ἀδελ φῶν ἰδιάζων πού ποτε, ἢ τὰς ἰδίας χεῖρας ἐκτείνας τολμήσῃ κατασχεῖν ἢ περιπλακῆναι ἑτέρῳ. Εἰ δέ τις παραβαίνων τὸν κανόνα τοῦτον εὑρεθῇ, ἐπιτιμίῳ βα- ρυτάτῳ ὑποβάλλεται χῶν καὶ τῶν ψαλμῶν, ὃς ὀφείλει ἐν ταῖς καθημερι ναῖς συνόδοις φυλάττεσθαι, ἱκανῶς ἡμῖν εἴρηται. Οφεί λομεν δὲ λοιπὸν περὶ τῶν ἀποτασσομένων τῷ κόσμῳ , S. ATHANASIUS. SPURIA. Kali quippe eodem in loco, tempore synaxis, post- quam absolutus est psalmus, non statim ad genu- flexionem veniunt; sed priusquam genua flectant, modico tempore stantes expansis manibus orant; postea humi prostrati, et facta brevi inter genu- Aectendum oratione, una surgunt omnes: ac rursum expansis manibus diutius atque ferventius supplica- tiones persolvunt, nemine genuflectente, aut ex genu- flexione sese erigente, donec is qui orationem recitat, prior genuflexerit aut prior surrexerit (40). Prout ita - que dictum est, cum ejusmodi synaxium causa conve- niunt, tantum ab omnibus servatur silentium, ut in tanto et pene innumerabili cœtu, neminem adesse vi- c'eatur; potissimuum vero tempore orationum, quo neque spulum emittitur, neque tussis auditur : non il- lic pigritia signum, non dormitatio, non oscitatio, non gemitus cum sono audiuntur. Eum namque qui præ nausea et animi mollitie cum clamore precatur, aiunt dupliciter peccare; primo, quod segniter oret; secundo, quod indisciplinata illa voce, pro- simi aures obtundat, ac mentem distrahat : inva- dentibus una malignis spiritibus, qui cum nos vi- derint in oratione stantes, indecentibus nos cogi- tationibus, et nausea atque fastidio animam aggra- vant. (41) Quæ causa est ut psalmos, non cum tu- multu et perturbatione festinando recitent; neque versuum multitudine, sed mentis consideratione oblectentur, ea scilicet cogitatione ei obsequentes qui ait : « Psallam spiritu, psallam et mente rati utilius esse decem versus cum altentione psal- lere, quam totum psalterium cum confusione mentis. : 2. (42) Completis psaltnis et canone, uti su- perius menoravimus, nemo fratrum vel tantillum temporis cum alio stare aut verba facere audet: sed neque cella egredi, aut opus deserere suum, quod præ manibus tractat, juxta Apostolicum præce- ptum nisi necessarii cujusdam operis occasione omnes una convenire oporteat: egressi autem opus suum exscquuntur; ita ut pe minima quidem inter eos sit confabulatio, sed singuli meditationi mentis vacent el psalmo, et quod sibi jussum est impleant. Magna porro sollicitudine cavent, ne quis fratrum cum alio maxime novitio solus unquam relinqua- tur, aut extensis manibus aliquem contrectare aut complecti audeat. Quod si quis hanc transgredi regulam deprehendatur, gravissimæ correptioni subjicitur. sive psalmorum, quo pacto scilicet eas oporteat in diurnis conventibus observari, sat a nobis jam di- ctum est. Deinceps vero agendum nobis eşt de iis Cor. B C D 5. (45) De canonico itaque more, sive precum 2. Τελειωθέντων δὲ τῶν ψαλμῶν καὶ τοῦ κανόνος, 3. Περὶ μὲν οὖν τοῦ κανονικού τρόπου τῶν τε εὐ (40) Cassian. Institut. lib. 11, c. 10. (41) Ibid. c. 11. (42) Ibid. c. 15. (43) Ibid. lib. iv, c. 1.

Α τελοῦσι. Συναγομένων γὰρ αὐτῶν ἐπὶ τὸ αὐτὸ κατὰ πιν, 15. Β - τὸν καιρὸν τῆς συνάξεως, ἡνίκα τελειωθῇ ὁ ψαλμός, οὐ παραχρῆμα πρὸς γονυκλισίαν ὁρμῶσιν, ἀλλὰ πρὶν ἢ τὰ γόνατα κάμψαι, πρὸς ὀλίγον ἱστάμενοι, καὶ τὰς χεῖρας ἐκτεταμένας ἔχοντες, εὔχονται· καὶ μετὰ ταῦτα χαμαὶ προσπίπτοντες, καὶ πρὸς ὀλίγον πάλιν ἐν τῇ γονυκλισίᾳ εὐχόμενοι πάντες, ἐν τῷ ἅμα ἐγεί ρονται· καὶ πάλιν τὰς χεῖρας διαπετάσαντες, έκτε- νέστερον καὶ ἐπιτεταμένως τὰς ἱκεσίας ἀποπληροῦ σιν, οὐδενὸς γόνυ κλίνοντος, ἢ ἐκ τῆς γονυκλισίας ἀνισταμένου, ἕως ἂν ὁ ποιῶν αὐτοῖς τὴν εὐχὴν, κλίνῃ πρῶτος, ἢ ἀναστῇ πρῶτος. Καθὰ τοίνυν εἴρηται, ὅτε τὰς προειρημένας συνάξεις ἐπιτελέσαι συνέρχονται, σιωπή τοσαύτη παρέχεται ὑπὸ πάντων, ὡς νομισθῆ ναι μηδένα άνθρωπον ἐν τῇ τοσαύτῃ τῶν ἀδελφῶν ἀναριθμήτῳ πληθύϊ παρεῖναι, ἐξαιρέτως ἐν τῷ καιρῷ τῶν προσευχῶν, ὅτε οὔτε πτύσμα προσέρχεται, ούτε βὴξ ἠχεῖται, οὐκ ἀκηδία, οὐ νυσταγμός, οὐ χάσμα, οὐ στεναγμοί μετ' ἤχου ἀναπέμπονται. Τὸν γὰρ ἐν χαυνότητι διανοίας μετὰ κραυγῆς τὰς εὐχὰς ἐπιτε- λοῦντα, δισσῶς ἁμαρτάνειν λέγουσι · πρῶτον μὲν ὡς ῥᾳθύμως εὐχόμενον, δεύτερον δὲ ὡς ἀπαιδεύτῳ τῇ φωνῇ τὴν τοῦ πλησίον ἀκοὴν κατακτυποῦντα, καὶ διασκεδάζοντα τὴν διάνοιαν, συνεπιτιθεμένων καὶ τῶν πονηρῶν πνευμάτων, ο?, ἐπειδὴ ἂν ἴδωσιν ἡμᾶς εἰς προσευχὴν ἱσταμένους, λογισμοῖς ἀπρεπέσι καὶ ἀκηδίᾳ τὴν ψυχὴν καταβαρύνουσι. Καὶ τούτου χάριν τους ψαλμοὺς οὐ μετὰ θορύβου καὶ ταραχῆς σπεύ δουσιν ἐκτελεῖν, οὐδὲ τῷ πλήθει τῶν στίχων, ἀλλὰ τῇ τῆς διανοίας νοήσει εὐφραίνονται, ἐκείνῳ τῷ λο γισμῷ κατακολουθοῦντες τῷ φάσκοντι·ι Ψαλῶ τῷ πνεύματι, ψαλῶ καὶ τῷ νοῖ· ἡ ὠφελιμώτερον γὰρ ἔχουσι τὸ δέκα στίχους μετὰ συνέσεως ψάλλειν, ἢ ὅλον τὸ ψαλτήριον μετὰ συγχύσεως διανοίας. οὕτως ὡς ἀνωτέρω εμνημονεύσαμεν, οὐδεὶς τῶν ἀδελφῶν κἂν πρὸς ὀλίγον στῆναι, ἢ ὁμιλῆσαι μετ' ἄλλου τολμᾷ· ἀλλ᾽ οὐδὲ τοῦ κελλίου προελθεῖν, ἢ τὸ ἔργον καταλιπεῖν, ὅ μετὰ χεῖρας ἔχουσιν, ἀποστολι κὸν πληροῦντες παράγγελμα, εἰ μή πού γε χρεία γέ νηται πρὸς καθηκόν τινος ἀναγκαίου έργου πάντας συνεισελθεῖν, ὅπερ οὕτω μετὰ σπουδῆς καὶ ἐξερχό μενο: πληροῦσιν, ὡς μηδεμίαν ὁμιλίαν μεταξὺ αὐ τῶν ἀνακύπτειν, ἀλλ᾽ ἕκαστον προσέχοντα τῇ μελέτῃ τῆς διανοίας καὶ τῷ ψαλμῷ, πληροῦντες τὸ προτε ταγμένον. Μεγάλη δὲ σπουδῇ φυλάττουσι, μή τις μετὰ ἄλλου, καὶ μάλιστα ἀρχαρίου, ἀπολειφθῇ τῶν ἀδελ φῶν ἰδιάζων πού ποτε, ἢ τὰς ἰδίας χεῖρας ἐκτείνας τολμήσῃ κατασχεῖν ἢ περιπλακῆναι ἑτέρῳ. Εἰ δέ τις παραβαίνων τὸν κανόνα τοῦτον εὑρεθῇ, ἐπιτιμίῳ βα- ρυτάτῳ ὑποβάλλεται χῶν καὶ τῶν ψαλμῶν, ὃς ὀφείλει ἐν ταῖς καθημερι ναῖς συνόδοις φυλάττεσθαι, ἱκανῶς ἡμῖν εἴρηται. Οφεί λομεν δὲ λοιπὸν περὶ τῶν ἀποτασσομένων τῷ κόσμῳ , S. ATHANASIUS. SPURIA. Kali quippe eodem in loco, tempore synaxis, post- quam absolutus est psalmus, non statim ad genu- flexionem veniunt; sed priusquam genua flectant, modico tempore stantes expansis manibus orant; postea humi prostrati, et facta brevi inter genu- Aectendum oratione, una surgunt omnes: ac rursum expansis manibus diutius atque ferventius supplica- tiones persolvunt, nemine genuflectente, aut ex genu- flexione sese erigente, donec is qui orationem recitat, prior genuflexerit aut prior surrexerit (40). Prout ita - que dictum est, cum ejusmodi synaxium causa conve- niunt, tantum ab omnibus servatur silentium, ut in tanto et pene innumerabili cœtu, neminem adesse vi- c'eatur; potissimuum vero tempore orationum, quo neque spulum emittitur, neque tussis auditur : non il- lic pigritia signum, non dormitatio, non oscitatio, non gemitus cum sono audiuntur. Eum namque qui præ nausea et animi mollitie cum clamore precatur, aiunt dupliciter peccare; primo, quod segniter oret; secundo, quod indisciplinata illa voce, pro- simi aures obtundat, ac mentem distrahat : inva- dentibus una malignis spiritibus, qui cum nos vi- derint in oratione stantes, indecentibus nos cogi- tationibus, et nausea atque fastidio animam aggra- vant. (41) Quæ causa est ut psalmos, non cum tu- multu et perturbatione festinando recitent; neque versuum multitudine, sed mentis consideratione oblectentur, ea scilicet cogitatione ei obsequentes qui ait : « Psallam spiritu, psallam et mente rati utilius esse decem versus cum altentione psal- lere, quam totum psalterium cum confusione mentis. : 2. (42) Completis psaltnis et canone, uti su- perius menoravimus, nemo fratrum vel tantillum temporis cum alio stare aut verba facere audet: sed neque cella egredi, aut opus deserere suum, quod præ manibus tractat, juxta Apostolicum præce- ptum nisi necessarii cujusdam operis occasione omnes una convenire oporteat: egressi autem opus suum exscquuntur; ita ut pe minima quidem inter eos sit confabulatio, sed singuli meditationi mentis vacent el psalmo, et quod sibi jussum est impleant. Magna porro sollicitudine cavent, ne quis fratrum cum alio maxime novitio solus unquam relinqua- tur, aut extensis manibus aliquem contrectare aut complecti audeat. Quod si quis hanc transgredi regulam deprehendatur, gravissimæ correptioni subjicitur. sive psalmorum, quo pacto scilicet eas oporteat in diurnis conventibus observari, sat a nobis jam di- ctum est. Deinceps vero agendum nobis eşt de iis Cor. B C D 5. (45) De canonico itaque more, sive precum 2. Τελειωθέντων δὲ τῶν ψαλμῶν καὶ τοῦ κανόνος, 3. Περὶ μὲν οὖν τοῦ κανονικού τρόπου τῶν τε εὐ (40) Cassian. Institut. lib. 11, c. 10. (41) Ibid. c. 11. (42) Ibid. c. 15. (43) Ibid. lib. iv, c. 1.

διηγήσασθαι, ποίῳ τρόπῳ ἐν τούτοις τοῖς κοινοβίοις Α εἰσέρχονται, καὶ διαμένουσι ταπεινοφρονοῦντες καὶ ὑποτασσόμενοι ἕως βαθυτάτης πολιᾶς. Τοσαύτη γάρ παρ' αὐτοῖς ἡ ὑπακοὴ καὶ ταπείνωσις ἄχρι γήρως, ὅση οὐκ ἂν εὑρεθῇ οὐδὲ κατὰ τὸν πρῶτον ἐνιαυτὸν τοῖς ἀποτασσομένοις ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς μοναστηρίοις. Οὐ πρότερον τοίνυν δεχθήσεται ἔσω ἐν τῷ μοναστη ρίῳ ὁ θέλων μονάσαι, πρὶν ἀπόδειξίν τινα καὶ πεῖραν τοῦ πρὸς Θεὸν πόθου καὶ τῆς ταπεινώσεως καὶ μα κροθυμίας διὰ τῆς ἐπιπλεῖστον ὑπακοῆς παράσχῃ. Δοκιμασθεὶς οὖν ἐν τούτοις, εὐπρόσδεκτος παρ' αὐτοῖς γίνεται, καὶ διδάσκεται τῆς αὐτοῦ περιουσίας μὴ έχειν τι τεθησαυρισμένον· ἐπίστανται γὰρ τὸν παρα- κρατοῦντά τι τῶν ἰδίων μὴ δύνασθαι διαμένειν πολυ χρόνιον ἐν τῇ τοῦ μοναστηρίου ὑποταγῇ, καὶ κακου- χίᾳ εἰς τέλος εγκαρτερεῖν. Ηνίκα γὰρ οιαδήποτε πρόφασις ἢ θλίψις τὴν αὐτοῦ κινήσει διάνοιαν, εὐθὺς ἡ τοῦ ἀποκειμένου ἐλπὶς, ὥσπερ σφενδόνη λίθον, τοῦ μοναστηρίου εκτινάσσει. Διά τοι τοῦτο ἕκαστος αὐτ τῶν γυμνοῦται τῆς ἀρχαίας περιουσίας, ὡς μηδὲ αὐτὸ τὸ ἔνδυμα δ περιβεβλημένος ἦλθε τοῦ λοιποῦ φορεῖν συγχωρεῖσθαι. Ἀλλὰ, τῶν ἀδελφῶν πάντων συν- ηγμένων, προαχθεὶς εἰς τὸ μέσον, ἐκδύεται τὰ ἱμάτια τὰ ἴδια, καὶ διὰ τῶν χειρῶν τοῦ ἀ66ᾶ, ἐνδύμασι τοῦ μοναστηρίου μεταμφιέννυται· ὡς διὰ τοῦ τύπου τού του ἐπιγνῶναι αὐτὸν, ὅτι, πάντων τῶν κοσμικῶν πραγμάτων καὶ τῆς ἀλαζονείας, καὶ τοῦ τύφου γυ μνωθεις, ἐνεδύσατο την πτωχείαν τοῦ Χριστοῦ, καὶ ὅτι ἀνεπαισχύντως ἐναριθμεῖ ἑαυτὸν, καὶ ἐξισοῖ τῷ σώματι τῆς ἀδελφότητος. Τὰ δὲ ἱμάτια & ἀποδύεται ο λαβὼν ὁ οἰκονόμος τῆς μονῆς φυλάττει, ἀφορίσας ἕως δ' ἂν τῆς προκοπῆς αὐτοῦ καὶ τῆς ἀναστροφῆς, καὶ ὑπομονῆς τῆς ἐν διαφόροις πειρασμοῖς ἀπόδειξιν παρ ἀσχῃ. Καὶ εἰ μὲν εὕρωσιν αὐτὸν δυνάμενον ἐν τού τοῖς καρτερεῖν, καὶ ἐν σπουδῇ πάσῃ, καὶ διαπύρῳ Θέρμῃ, ᾗ ἐνήρξατο, διαμένοντα, τοῖς λοιποῖς συναρι θμοῦσιν ἀδελφοῖς· εἰ δέ τι γογγυσμοῦ ἐλάττωμα, ἢ παρακοῆς οιασδήποτε ἁμαρτίαν ἐν αὐτῷ καταμάρ- θωσιν [Γ. καταμάρψωσιν], ἐκδύοντες τοῦτον ἅπερ ἐκ τοῦ μοναστηρίου ἐνεδύσαντο, καὶ τοῖς κοσμικοῖς ἐνδύ- μασι πάλιν περιβάλλοντες, ἀπωθοῦνται τοῦ κοινοβίου. Ὡς ἐκ ταύτης λοιπὸν τῆς ἀκριβείας μὴ εὐχερὲς εἶ και τῷ βουλομένῳ εἰσέρχεσθαι ὡς βούλεται ἢ ἀνα- χωρεῖν τῆς μονῆς, ἀλλὰ τὸν μὴ ἐμμένοντα κατὰ πάντα τρόπον τῇ ἰδία ὁμολογία μετενδύεσθαι του μοναστηρίου. ρήκαμεν, ἀκριβείᾳ δοκιμασθῇ, καὶ ἄμεμπτος εύ ρεθῇ, οὐ παραχρῆμα τῇ συνοδίᾳ τῶν ἀδελφῶν συν αναμίγνυσθαι επιτρέπεται, ἀλλὰ παραδίδοται τῷ ἱ πιτεταγμένῳ τὴν φροντίδα τῶν ξένων, καὶ τούτοις πᾶσαν ἐπιμέλειαν καὶ ὑπηρεσίαν ποιεῖν προστάσσεται καὶ ὅτε ὁλόκληρον ἐνιαυτὸν ἀμέμπτως ἐξυπηρετήσῃ τοῖς ξένοις, τυπωθεὶς διὰ τούτου πρὸς ταπείνωσιν καὶ μακροθυμίαν, συναριθμεῖται λοιπὸν τῇ συνοδίᾳ τῶν ἀδελφῶν, καὶ παραδίδοται ἑνὶ τῶν γερόντων, &ς EPISTOLA I AD CASTOREM. B nobiis ingrediantur, in illisque permaneant in ha- militate et obsequentia usque ad extremam sene- clutem. (44) Tanta quippe apud illos est obedientia, tanta humilitas ad senectutem usque, quanta ne primo quidem auno in iis qui sæculum abdicarunt, in monasteriis nostris reperiatur. (45) Non prius itaque in monasterio admittitur qui vult esse mo- nachus, quam specimen et experimentum quoddam sui erga Deum amoris, humilitatis suæ atque æqua- nimitatis per summam obedientiam dederit. His itaque probatus, ut admittendus ab illis habetur atque docetur, ne quidquam de bonis suis apud se reconditum conservet : gnari scilicet eum qui da bonis suis quidquam retinet, non posse diu in mo- nasterii obedientia permanere, neque ad finem us- que perseverare, præ animi languore ae tædio. Cumi quævis enim minima occasio aut afflictio ejus mo vebit animum, statim reconditi thesauri spes, quasi funda lapidem, monasterio illum ejicit. (46) Quare quivis illorum antiquis possessionibus exuitur, ita ut ne vestimento quidem quo indutus erat uti sibi liceat. Sed congregatis cunctis fratribus, in medium adductus, exuitur vestimentis propriis, et eorum loco abbatis manibus monasterii vestimentis indui- tur; ut ea forma cognoscat ipse, se mundanis rebus omnibus arrogantia item et superbia nudatum, in- duisse paupertatem Christi, et sine pudore sese connumerare et exæquare corpori fraternitalis (47). Vestimenta autem quibus exuitur accepta serval œconomus monasterii, atque seorsum reponit donce ipse profectus, conversationis patientiæque in variis tentationibus specimen dederit. Et si qui- dem deprehendatur in hisce posse perseverare, atque eo studio, et ferventi proposito quo capit permanere, reliquis eum fratribus annumerant. Quod si in eo murmurationis delictum, aut inobe- dientis cujuslibet peccatum comperiant, exutum eum monasterii vestimentis, ac mundanis denuo indumentis amictum ex cœnobio expellunt, ita ut post tam accuratam probationem, non facile sit volenti, arbitrio suo vel ingredi vel e monasterio secedere ; sed qui se profitetur remanere nolle, omnino exua- tur monasterii vestimentis. qui mundum abdicarunt, qua ratione in hisce co D C diximus accuratione probatus, inculpatusque de- prehensus est, non statim fratrum cœtui commi- sceri permittitur, sed traditur ei cui hospitumn com- missa cura est, atque jubetur hospitum ministerio. et obsequio omnino vacare; ac postquam integrum annum inculpate hospites exceperit, hac re in hu~: militatem efformatus et in æquanimitatem, demum coetui fratrum annumeratur, atque alicui e seniori- bus traditur, cui hujusce muneris sollicitude 4. Οτε τοίνυν ὁ ὑποδεχθεὶς ταύτῃ, ᾗπερ εἰ (44) Cassian. Institut. lib. 1v, c. 2. (45) Ibid. c. 5 et 4. (46) Ibid. c. 3. 4. (48) Cum igitur is qui susceptus est, ea qua (47) Ibid. c. 6. (48) Ibid. c. 7.

διηγήσασθαι, ποίῳ τρόπῳ ἐν τούτοις τοῖς κοινοβίοις Α εἰσέρχονται, καὶ διαμένουσι ταπεινοφρονοῦντες καὶ ὑποτασσόμενοι ἕως βαθυτάτης πολιᾶς. Τοσαύτη γάρ παρ' αὐτοῖς ἡ ὑπακοὴ καὶ ταπείνωσις ἄχρι γήρως, ὅση οὐκ ἂν εὑρεθῇ οὐδὲ κατὰ τὸν πρῶτον ἐνιαυτὸν τοῖς ἀποτασσομένοις ἐν τοῖς καθ' ἡμᾶς μοναστηρίοις. Οὐ πρότερον τοίνυν δεχθήσεται ἔσω ἐν τῷ μοναστη ρίῳ ὁ θέλων μονάσαι, πρὶν ἀπόδειξίν τινα καὶ πεῖραν τοῦ πρὸς Θεὸν πόθου καὶ τῆς ταπεινώσεως καὶ μα κροθυμίας διὰ τῆς ἐπιπλεῖστον ὑπακοῆς παράσχῃ. Δοκιμασθεὶς οὖν ἐν τούτοις, εὐπρόσδεκτος παρ' αὐτοῖς γίνεται, καὶ διδάσκεται τῆς αὐτοῦ περιουσίας μὴ έχειν τι τεθησαυρισμένον· ἐπίστανται γὰρ τὸν παρα- κρατοῦντά τι τῶν ἰδίων μὴ δύνασθαι διαμένειν πολυ χρόνιον ἐν τῇ τοῦ μοναστηρίου ὑποταγῇ, καὶ κακου- χίᾳ εἰς τέλος εγκαρτερεῖν. Ηνίκα γὰρ οιαδήποτε πρόφασις ἢ θλίψις τὴν αὐτοῦ κινήσει διάνοιαν, εὐθὺς ἡ τοῦ ἀποκειμένου ἐλπὶς, ὥσπερ σφενδόνη λίθον, τοῦ μοναστηρίου εκτινάσσει. Διά τοι τοῦτο ἕκαστος αὐτ τῶν γυμνοῦται τῆς ἀρχαίας περιουσίας, ὡς μηδὲ αὐτὸ τὸ ἔνδυμα δ περιβεβλημένος ἦλθε τοῦ λοιποῦ φορεῖν συγχωρεῖσθαι. Ἀλλὰ, τῶν ἀδελφῶν πάντων συν- ηγμένων, προαχθεὶς εἰς τὸ μέσον, ἐκδύεται τὰ ἱμάτια τὰ ἴδια, καὶ διὰ τῶν χειρῶν τοῦ ἀ66ᾶ, ἐνδύμασι τοῦ μοναστηρίου μεταμφιέννυται· ὡς διὰ τοῦ τύπου τού του ἐπιγνῶναι αὐτὸν, ὅτι, πάντων τῶν κοσμικῶν πραγμάτων καὶ τῆς ἀλαζονείας, καὶ τοῦ τύφου γυ μνωθεις, ἐνεδύσατο την πτωχείαν τοῦ Χριστοῦ, καὶ ὅτι ἀνεπαισχύντως ἐναριθμεῖ ἑαυτὸν, καὶ ἐξισοῖ τῷ σώματι τῆς ἀδελφότητος. Τὰ δὲ ἱμάτια & ἀποδύεται ο λαβὼν ὁ οἰκονόμος τῆς μονῆς φυλάττει, ἀφορίσας ἕως δ' ἂν τῆς προκοπῆς αὐτοῦ καὶ τῆς ἀναστροφῆς, καὶ ὑπομονῆς τῆς ἐν διαφόροις πειρασμοῖς ἀπόδειξιν παρ ἀσχῃ. Καὶ εἰ μὲν εὕρωσιν αὐτὸν δυνάμενον ἐν τού τοῖς καρτερεῖν, καὶ ἐν σπουδῇ πάσῃ, καὶ διαπύρῳ Θέρμῃ, ᾗ ἐνήρξατο, διαμένοντα, τοῖς λοιποῖς συναρι θμοῦσιν ἀδελφοῖς· εἰ δέ τι γογγυσμοῦ ἐλάττωμα, ἢ παρακοῆς οιασδήποτε ἁμαρτίαν ἐν αὐτῷ καταμάρ- θωσιν [Γ. καταμάρψωσιν], ἐκδύοντες τοῦτον ἅπερ ἐκ τοῦ μοναστηρίου ἐνεδύσαντο, καὶ τοῖς κοσμικοῖς ἐνδύ- μασι πάλιν περιβάλλοντες, ἀπωθοῦνται τοῦ κοινοβίου. Ὡς ἐκ ταύτης λοιπὸν τῆς ἀκριβείας μὴ εὐχερὲς εἶ και τῷ βουλομένῳ εἰσέρχεσθαι ὡς βούλεται ἢ ἀνα- χωρεῖν τῆς μονῆς, ἀλλὰ τὸν μὴ ἐμμένοντα κατὰ πάντα τρόπον τῇ ἰδία ὁμολογία μετενδύεσθαι του μοναστηρίου. ρήκαμεν, ἀκριβείᾳ δοκιμασθῇ, καὶ ἄμεμπτος εύ ρεθῇ, οὐ παραχρῆμα τῇ συνοδίᾳ τῶν ἀδελφῶν συν αναμίγνυσθαι επιτρέπεται, ἀλλὰ παραδίδοται τῷ ἱ πιτεταγμένῳ τὴν φροντίδα τῶν ξένων, καὶ τούτοις πᾶσαν ἐπιμέλειαν καὶ ὑπηρεσίαν ποιεῖν προστάσσεται καὶ ὅτε ὁλόκληρον ἐνιαυτὸν ἀμέμπτως ἐξυπηρετήσῃ τοῖς ξένοις, τυπωθεὶς διὰ τούτου πρὸς ταπείνωσιν καὶ μακροθυμίαν, συναριθμεῖται λοιπὸν τῇ συνοδίᾳ τῶν ἀδελφῶν, καὶ παραδίδοται ἑνὶ τῶν γερόντων, &ς EPISTOLA I AD CASTOREM. B nobiis ingrediantur, in illisque permaneant in ha- militate et obsequentia usque ad extremam sene- clutem. (44) Tanta quippe apud illos est obedientia, tanta humilitas ad senectutem usque, quanta ne primo quidem auno in iis qui sæculum abdicarunt, in monasteriis nostris reperiatur. (45) Non prius itaque in monasterio admittitur qui vult esse mo- nachus, quam specimen et experimentum quoddam sui erga Deum amoris, humilitatis suæ atque æqua- nimitatis per summam obedientiam dederit. His itaque probatus, ut admittendus ab illis habetur atque docetur, ne quidquam de bonis suis apud se reconditum conservet : gnari scilicet eum qui da bonis suis quidquam retinet, non posse diu in mo- nasterii obedientia permanere, neque ad finem us- que perseverare, præ animi languore ae tædio. Cumi quævis enim minima occasio aut afflictio ejus mo vebit animum, statim reconditi thesauri spes, quasi funda lapidem, monasterio illum ejicit. (46) Quare quivis illorum antiquis possessionibus exuitur, ita ut ne vestimento quidem quo indutus erat uti sibi liceat. Sed congregatis cunctis fratribus, in medium adductus, exuitur vestimentis propriis, et eorum loco abbatis manibus monasterii vestimentis indui- tur; ut ea forma cognoscat ipse, se mundanis rebus omnibus arrogantia item et superbia nudatum, in- duisse paupertatem Christi, et sine pudore sese connumerare et exæquare corpori fraternitalis (47). Vestimenta autem quibus exuitur accepta serval œconomus monasterii, atque seorsum reponit donce ipse profectus, conversationis patientiæque in variis tentationibus specimen dederit. Et si qui- dem deprehendatur in hisce posse perseverare, atque eo studio, et ferventi proposito quo capit permanere, reliquis eum fratribus annumerant. Quod si in eo murmurationis delictum, aut inobe- dientis cujuslibet peccatum comperiant, exutum eum monasterii vestimentis, ac mundanis denuo indumentis amictum ex cœnobio expellunt, ita ut post tam accuratam probationem, non facile sit volenti, arbitrio suo vel ingredi vel e monasterio secedere ; sed qui se profitetur remanere nolle, omnino exua- tur monasterii vestimentis. qui mundum abdicarunt, qua ratione in hisce co D C diximus accuratione probatus, inculpatusque de- prehensus est, non statim fratrum cœtui commi- sceri permittitur, sed traditur ei cui hospitumn com- missa cura est, atque jubetur hospitum ministerio. et obsequio omnino vacare; ac postquam integrum annum inculpate hospites exceperit, hac re in hu~: militatem efformatus et in æquanimitatem, demum coetui fratrum annumeratur, atque alicui e seniori- bus traditur, cui hujusce muneris sollicitude 4. Οτε τοίνυν ὁ ὑποδεχθεὶς ταύτῃ, ᾗπερ εἰ (44) Cassian. Institut. lib. 1v, c. 2. (45) Ibid. c. 5 et 4. (46) Ibid. c. 3. 4. (48) Cum igitur is qui susceptus est, ea qua (47) Ibid. c. 6. (48) Ibid. c. 7.

Α ταύτην ἔχει τὴν μέριμναν, ὅπως διδάξῃ τὸν μαθη Β τευόμενον, διὰ ποίας ὁδοῦ ἀρξάμενος δυνηθῇ ἐπὶ τὴν τελειότητα τῶν ἀρετῶν φθάσαι. Ἐν πρώτοις οὖν δι- δάσκει αὐτὸν σπουδάζειν νικάν τὰς ἰδίας ἐπιθυμίας καὶ ἡδονάς, διὰ τὸ ἐπιτάσσειν αὐτῷ τὰ ἐναντία τῶν θελημάτων αὐτοῦ. Οὐκ ἄλλως γὰρ λέγουσιν οἱ πατέρες δύνασθαί τινα τὰς ἡδονὰς χαλινοῦν, ἡ ὀργῆς περιγί- νεσθαι, ἢ λύπης, ἢ ταπείνωσιν ἀληθῆ κτήσασθαι, ἢ ἁπλῶς μετὰ ἀδελφότητος ἐν κοινοβίῳ καλῶς τελειω θῆναι, εἰ μὴ πρότερον διὰ τῆς ὑπακοῆς νεκρώσῃ τὰ ἑαυτοῦ θελήματα. Ταύταις δὲ ταῖς διατυπώσεσι καὶ διδασκαλίαις τὸν μαθητευόμενον προβιβάσαντες ώστ ανεί στοιχείοις τισὶ, καὶ συλλαβαῖς, ἀκολούθως πάλιν διδάσκουσι μὴ κρύπτειν τοὺς ἰδίους λογισμούς· ἀλλὰ παραχρῆμα ἡνίκα ἐπέρχονται, τούτους τῷ οἰκείῳ Παν τρὶ ἀποκαλύπτειν, καὶ μηδὲν περὶ τῆς τούτων δια- κρίσεως τῇ ἰδίᾳ καρδίᾳ πιστεύειν· ἀλλ' ἐκεῖνο για νώσκειν ἀγαθὸν ἢ κακὸν εἶναι; ὅπερ ταῖς ἑαυτοῦ δια- κρίσεσι δοκιμάσας ὁ Πατὴρ ἀποδείξει. Οὕτω γὰρ δυνή σεται ἐν μηδενὶ ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ ὁ πρὸς ἀρετὴν τω πούμενος ἀπατᾶσθαι, ὡς ἄπειρος, καὶ μήπω γνῶσι κεκτημένος μεθοδείας· διανὲς τῆς τοῦ διαβόλου τέχνης λέγουσιν εἶναι οἱ Πατέρες, τοῦ ἀναπείθειν αὐτὸν τοὺς μαθητευομένους ἀπὸ τῶν Πατέρων κρύ πτειν τοὺς ἰδίους λογισμοὺς ἰδίᾳ ὑπεροψίᾳ, ὡς δῆθεν ἱκανοὺς ὄντας ἑαυτοῖς τὰ συμφέροντα συμβουλεύσα- σθαι, ἢ ἰδίᾳ κενοδοξία αἰσχυνομένους δημοσιεῦσαι τὰς ἑαυτῶν ἐνθυμήσεις. ὡς μὴ τολμῆσαί τινα ἐκτὸς τοῦ ἀ66ᾶ μηδὲ τοῦ κελ- λίου ὅπου κάθηται προβαίνειν· οὕτω δὲ τὰ παρ' αυτ τοῦ προστασσόμενα ἐπιτελεῖν σπουδάζουσιν, ὡς παρὰ Θεοῦ ταῦτα δεχόμενοι. Καθήμενοι δὲ ἐν τοῖς ἰδίοις κελλίοις, τῷ ἔργῳ τε καὶ τῇ μελέτῃ, καὶ τῇ προσευχῇ προσκείμενοι, καὶ μετὰ σπουδῆς προσέχοντες, έπει- δὲν ἀκούσωσι τοῦ κρούοντος τὴν θύραν τοῦ κελλίου ἢ εἰς τὴν κοινὴν προσευχὴν, ἢ πρός τι ἔργον τούτους προσκαλουμένου, παραχρῆμα πάντα ὁμοῦ ἀφέντες, πρὸς τὸ ἐπιταγὲν ὁρμῶσι, πάσῃ σπουδῇ τὴν τῆς ὑπὸ ακοῆς ἀρετὴν ζηλοῦντες· ἣν οὐ μόνον τοῦ ἔργου τῶν χειρῶν, ἀναγνώσεώς τε καὶ τῆς ἐν κελλίῳ ἡσυχίας, ἀλλὰ καὶ πασῶν ἀρετῶν προτιμῶσι, καὶ ταύτης ἅπαντα δεύτερα τίθενται. λέγειν, ὡς οὐδεὶς αὐτων ἄλλο τι κέκτηται πλὴν κοι λοβίου, καὶ ἡμιφορίου, καὶ σανδαλίων, καὶ μηλωτής, καὶ ψιάθου· αἰσχύνην ἡγούμενοι τὸ λέγεσθαι παρ' αὐτοῖς, βιβλίον ἐμὸν, γραφεῖον ἐμὸν, ἢ ἄλλο τι ἐμόν. Τοσοῦτον δὲ ἕκαστος αὐτῶν καθ' ἡμέραν ἐξ ἔργου τε καὶ ἱδρῶτος ἰδίου προσφέρει πορισμὸν τῷ μονα- στηρίῳ, ὡς μὴ μόνον ταῖς ἑαυτῶν χρείαις ἐξαρχεῖν, ἀλλὰ καὶ τῇ διακονίᾳ τῶν ξένων καὶ πτωχῶν ὑπουρ γεῖν. Οὕτως δὲ κάμνοντες οὐ φυσιοῦνται, οὐχ ὑπερ ηφανεύονται, οὔτε τις αὐτῶν ἐκ τοῦ οἰκείου ἔργου καὶ ιδρῶτος ἀπαιτεῖ περισσότερον τῆς διδομένης παρά τοῦ γοείας· οὐ κτῆμα οιασδήποτε ύλης ἑαυτῷ S. ATHANASIUS. SPURIA. - incumbit, ut discipulum doceat, quas vias ingressus ad perfectionein virtutum pervenire possit. (49) In primis docet eum studium superandi proprias con- cupiscentias et voluptates, jubendo ea quæ ejus voluntati contraria sunt. Aiunt enim Patres non aliter posse quemquam voluptates reprimere, aut iracundiam, aut tristitiam; aut veram obtinere hu- militatem, aut demum una cum fratribus in cœnobio recte consummari, nisi ante per obedientiam volun- tales suas mortificaverit. (50) His constitutionibus atque doctrinis, quasi quibusdam elementis et syl- labis, ubi discipulum ad præstantiorem statum pro- duxerunt, postea hoc docent illum, ut cogitationes suas ne celet; sed ubi accedunt, quamprimum Patri suo revelet; neque de earum judicio et examine quidpiam cordi suo confdat ; sed sciat il bonum, id malum esse, quod judicio suo Pater, facto rei examine, tale esse declaraverit. Hac ratione poterit omnes inimici fallacias vitare quisquis ad virtutem instituitur : qui utpote imperitus, inimici dolos ignorat. Aiunt enim sancti Patres diaboli artis et insidiarum conspicuum esse signum, cum discipulis suadet ut Patribus cogitationes occultent suas, idque ex superbiæ motu, quasi scilicet ipsi idonei sint per se congruum ea de re consilium capere ; aut ex inani gloria, quod pudeat nimirum suas pu- Slicare cogitationes. citra abbatis jussionem ausit nemo, ne ex sua qui- dem cellula in qua sedet egredi : atque tanto stu- dio illius jussa complent, quanto si Deus ipse ju- beret, (52) Dum sedent autem in suis cellulis, et operi manuuni, meditationi et orationi incumbunt, atque studiose his adhibent animum, si quempiam ostium cellulæ pulsantem audiant, qui se aut ad communem orationem, aut ad opus manuum ad- vocet, omnibus quamprimum dimissis, ad jussam sibi rem properant, obedientiæ virtutem studiosis- sime colentes; quam non modo operi manuum, lectioni et quietæ in cellula commorationi, sed et omnibus virtutibus anteponunt, omniaque postha- bent. C minem scilicet illorum aliud quidpiam possidere, D quam colobium, hemiphorium, sandalium, meloten et stoream : turpe esse rati si dicatur, liber meus, penicillus meus, aut aliud quidpiam meum. Tan- tum autem singuli eorum ex opere et sudore suo afferunt monasterio proventum, ut non modo eo- rum necessitatibus, sed etiam hospitum pauperum- que ministerio sint satis. Dum sic autem laborant non infantur, non superbia tumnent, nec quisquam proprii laboris et sudoris plus postulat, quam ab abbate pro necessitate tribuatur; nec ullius rei pos sessionem sibi comparat, cum sese totius mundi ad- 5. (51) Tanta porro apud illos est obsequentia, ut 6. (32') Illud autem superfluum est memorare, ne- (49) Cassian. Institut. lib. iv, c. 8. (50) 1bid. c. 9. (51) Ibid. c. 10. 5. Τοσαύτη δὲ φυλάττεται παρ' αὐτοῖς ὑποταγή, 6. Ἐκεῖνο δὲ μεταξὺ τῶν ἄλλων περιττόν ἐστι καὶ (52) Ibid. c. 18. (525) Ibid. c. 45, 14.

Α ταύτην ἔχει τὴν μέριμναν, ὅπως διδάξῃ τὸν μαθη Β τευόμενον, διὰ ποίας ὁδοῦ ἀρξάμενος δυνηθῇ ἐπὶ τὴν τελειότητα τῶν ἀρετῶν φθάσαι. Ἐν πρώτοις οὖν δι- δάσκει αὐτὸν σπουδάζειν νικάν τὰς ἰδίας ἐπιθυμίας καὶ ἡδονάς, διὰ τὸ ἐπιτάσσειν αὐτῷ τὰ ἐναντία τῶν θελημάτων αὐτοῦ. Οὐκ ἄλλως γὰρ λέγουσιν οἱ πατέρες δύνασθαί τινα τὰς ἡδονὰς χαλινοῦν, ἡ ὀργῆς περιγί- νεσθαι, ἢ λύπης, ἢ ταπείνωσιν ἀληθῆ κτήσασθαι, ἢ ἁπλῶς μετὰ ἀδελφότητος ἐν κοινοβίῳ καλῶς τελειω θῆναι, εἰ μὴ πρότερον διὰ τῆς ὑπακοῆς νεκρώσῃ τὰ ἑαυτοῦ θελήματα. Ταύταις δὲ ταῖς διατυπώσεσι καὶ διδασκαλίαις τὸν μαθητευόμενον προβιβάσαντες ώστ ανεί στοιχείοις τισὶ, καὶ συλλαβαῖς, ἀκολούθως πάλιν διδάσκουσι μὴ κρύπτειν τοὺς ἰδίους λογισμούς· ἀλλὰ παραχρῆμα ἡνίκα ἐπέρχονται, τούτους τῷ οἰκείῳ Παν τρὶ ἀποκαλύπτειν, καὶ μηδὲν περὶ τῆς τούτων δια- κρίσεως τῇ ἰδίᾳ καρδίᾳ πιστεύειν· ἀλλ' ἐκεῖνο για νώσκειν ἀγαθὸν ἢ κακὸν εἶναι; ὅπερ ταῖς ἑαυτοῦ δια- κρίσεσι δοκιμάσας ὁ Πατὴρ ἀποδείξει. Οὕτω γὰρ δυνή σεται ἐν μηδενὶ ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ ὁ πρὸς ἀρετὴν τω πούμενος ἀπατᾶσθαι, ὡς ἄπειρος, καὶ μήπω γνῶσι κεκτημένος μεθοδείας· διανὲς τῆς τοῦ διαβόλου τέχνης λέγουσιν εἶναι οἱ Πατέρες, τοῦ ἀναπείθειν αὐτὸν τοὺς μαθητευομένους ἀπὸ τῶν Πατέρων κρύ πτειν τοὺς ἰδίους λογισμοὺς ἰδίᾳ ὑπεροψίᾳ, ὡς δῆθεν ἱκανοὺς ὄντας ἑαυτοῖς τὰ συμφέροντα συμβουλεύσα- σθαι, ἢ ἰδίᾳ κενοδοξία αἰσχυνομένους δημοσιεῦσαι τὰς ἑαυτῶν ἐνθυμήσεις. ὡς μὴ τολμῆσαί τινα ἐκτὸς τοῦ ἀ66ᾶ μηδὲ τοῦ κελ- λίου ὅπου κάθηται προβαίνειν· οὕτω δὲ τὰ παρ' αυτ τοῦ προστασσόμενα ἐπιτελεῖν σπουδάζουσιν, ὡς παρὰ Θεοῦ ταῦτα δεχόμενοι. Καθήμενοι δὲ ἐν τοῖς ἰδίοις κελλίοις, τῷ ἔργῳ τε καὶ τῇ μελέτῃ, καὶ τῇ προσευχῇ προσκείμενοι, καὶ μετὰ σπουδῆς προσέχοντες, έπει- δὲν ἀκούσωσι τοῦ κρούοντος τὴν θύραν τοῦ κελλίου ἢ εἰς τὴν κοινὴν προσευχὴν, ἢ πρός τι ἔργον τούτους προσκαλουμένου, παραχρῆμα πάντα ὁμοῦ ἀφέντες, πρὸς τὸ ἐπιταγὲν ὁρμῶσι, πάσῃ σπουδῇ τὴν τῆς ὑπὸ ακοῆς ἀρετὴν ζηλοῦντες· ἣν οὐ μόνον τοῦ ἔργου τῶν χειρῶν, ἀναγνώσεώς τε καὶ τῆς ἐν κελλίῳ ἡσυχίας, ἀλλὰ καὶ πασῶν ἀρετῶν προτιμῶσι, καὶ ταύτης ἅπαντα δεύτερα τίθενται. λέγειν, ὡς οὐδεὶς αὐτων ἄλλο τι κέκτηται πλὴν κοι λοβίου, καὶ ἡμιφορίου, καὶ σανδαλίων, καὶ μηλωτής, καὶ ψιάθου· αἰσχύνην ἡγούμενοι τὸ λέγεσθαι παρ' αὐτοῖς, βιβλίον ἐμὸν, γραφεῖον ἐμὸν, ἢ ἄλλο τι ἐμόν. Τοσοῦτον δὲ ἕκαστος αὐτῶν καθ' ἡμέραν ἐξ ἔργου τε καὶ ἱδρῶτος ἰδίου προσφέρει πορισμὸν τῷ μονα- στηρίῳ, ὡς μὴ μόνον ταῖς ἑαυτῶν χρείαις ἐξαρχεῖν, ἀλλὰ καὶ τῇ διακονίᾳ τῶν ξένων καὶ πτωχῶν ὑπουρ γεῖν. Οὕτως δὲ κάμνοντες οὐ φυσιοῦνται, οὐχ ὑπερ ηφανεύονται, οὔτε τις αὐτῶν ἐκ τοῦ οἰκείου ἔργου καὶ ιδρῶτος ἀπαιτεῖ περισσότερον τῆς διδομένης παρά τοῦ γοείας· οὐ κτῆμα οιασδήποτε ύλης ἑαυτῷ S. ATHANASIUS. SPURIA. - incumbit, ut discipulum doceat, quas vias ingressus ad perfectionein virtutum pervenire possit. (49) In primis docet eum studium superandi proprias con- cupiscentias et voluptates, jubendo ea quæ ejus voluntati contraria sunt. Aiunt enim Patres non aliter posse quemquam voluptates reprimere, aut iracundiam, aut tristitiam; aut veram obtinere hu- militatem, aut demum una cum fratribus in cœnobio recte consummari, nisi ante per obedientiam volun- tales suas mortificaverit. (50) His constitutionibus atque doctrinis, quasi quibusdam elementis et syl- labis, ubi discipulum ad præstantiorem statum pro- duxerunt, postea hoc docent illum, ut cogitationes suas ne celet; sed ubi accedunt, quamprimum Patri suo revelet; neque de earum judicio et examine quidpiam cordi suo confdat ; sed sciat il bonum, id malum esse, quod judicio suo Pater, facto rei examine, tale esse declaraverit. Hac ratione poterit omnes inimici fallacias vitare quisquis ad virtutem instituitur : qui utpote imperitus, inimici dolos ignorat. Aiunt enim sancti Patres diaboli artis et insidiarum conspicuum esse signum, cum discipulis suadet ut Patribus cogitationes occultent suas, idque ex superbiæ motu, quasi scilicet ipsi idonei sint per se congruum ea de re consilium capere ; aut ex inani gloria, quod pudeat nimirum suas pu- Slicare cogitationes. citra abbatis jussionem ausit nemo, ne ex sua qui- dem cellula in qua sedet egredi : atque tanto stu- dio illius jussa complent, quanto si Deus ipse ju- beret, (52) Dum sedent autem in suis cellulis, et operi manuuni, meditationi et orationi incumbunt, atque studiose his adhibent animum, si quempiam ostium cellulæ pulsantem audiant, qui se aut ad communem orationem, aut ad opus manuum ad- vocet, omnibus quamprimum dimissis, ad jussam sibi rem properant, obedientiæ virtutem studiosis- sime colentes; quam non modo operi manuum, lectioni et quietæ in cellula commorationi, sed et omnibus virtutibus anteponunt, omniaque postha- bent. C minem scilicet illorum aliud quidpiam possidere, D quam colobium, hemiphorium, sandalium, meloten et stoream : turpe esse rati si dicatur, liber meus, penicillus meus, aut aliud quidpiam meum. Tan- tum autem singuli eorum ex opere et sudore suo afferunt monasterio proventum, ut non modo eo- rum necessitatibus, sed etiam hospitum pauperum- que ministerio sint satis. Dum sic autem laborant non infantur, non superbia tumnent, nec quisquam proprii laboris et sudoris plus postulat, quam ab abbate pro necessitate tribuatur; nec ullius rei pos sessionem sibi comparat, cum sese totius mundi ad- 5. (51) Tanta porro apud illos est obsequentia, ut 6. (32') Illud autem superfluum est memorare, ne- (49) Cassian. Institut. lib. iv, c. 8. (50) 1bid. c. 9. (51) Ibid. c. 10. 5. Τοσαύτη δὲ φυλάττεται παρ' αὐτοῖς ὑποταγή, 6. Ἐκεῖνο δὲ μεταξὺ τῶν ἄλλων περιττόν ἐστι καὶ (52) Ibid. c. 18. (525) Ibid. c. 45, 14.

Α ταύτην ἔχει τὴν μέριμναν, ὅπως διδάξῃ τὸν μαθη Β τευόμενον, διὰ ποίας ὁδοῦ ἀρξάμενος δυνηθῇ ἐπὶ τὴν τελειότητα τῶν ἀρετῶν φθάσαι. Ἐν πρώτοις οὖν δι- δάσκει αὐτὸν σπουδάζειν νικάν τὰς ἰδίας ἐπιθυμίας καὶ ἡδονάς, διὰ τὸ ἐπιτάσσειν αὐτῷ τὰ ἐναντία τῶν θελημάτων αὐτοῦ. Οὐκ ἄλλως γὰρ λέγουσιν οἱ πατέρες δύνασθαί τινα τὰς ἡδονὰς χαλινοῦν, ἡ ὀργῆς περιγί- νεσθαι, ἢ λύπης, ἢ ταπείνωσιν ἀληθῆ κτήσασθαι, ἢ ἁπλῶς μετὰ ἀδελφότητος ἐν κοινοβίῳ καλῶς τελειω θῆναι, εἰ μὴ πρότερον διὰ τῆς ὑπακοῆς νεκρώσῃ τὰ ἑαυτοῦ θελήματα. Ταύταις δὲ ταῖς διατυπώσεσι καὶ διδασκαλίαις τὸν μαθητευόμενον προβιβάσαντες ώστ ανεί στοιχείοις τισὶ, καὶ συλλαβαῖς, ἀκολούθως πάλιν διδάσκουσι μὴ κρύπτειν τοὺς ἰδίους λογισμούς· ἀλλὰ παραχρῆμα ἡνίκα ἐπέρχονται, τούτους τῷ οἰκείῳ Παν τρὶ ἀποκαλύπτειν, καὶ μηδὲν περὶ τῆς τούτων δια- κρίσεως τῇ ἰδίᾳ καρδίᾳ πιστεύειν· ἀλλ' ἐκεῖνο για νώσκειν ἀγαθὸν ἢ κακὸν εἶναι; ὅπερ ταῖς ἑαυτοῦ δια- κρίσεσι δοκιμάσας ὁ Πατὴρ ἀποδείξει. Οὕτω γὰρ δυνή σεται ἐν μηδενὶ ὑπὸ τοῦ ἐχθροῦ ὁ πρὸς ἀρετὴν τω πούμενος ἀπατᾶσθαι, ὡς ἄπειρος, καὶ μήπω γνῶσι κεκτημένος μεθοδείας· διανὲς τῆς τοῦ διαβόλου τέχνης λέγουσιν εἶναι οἱ Πατέρες, τοῦ ἀναπείθειν αὐτὸν τοὺς μαθητευομένους ἀπὸ τῶν Πατέρων κρύ πτειν τοὺς ἰδίους λογισμοὺς ἰδίᾳ ὑπεροψίᾳ, ὡς δῆθεν ἱκανοὺς ὄντας ἑαυτοῖς τὰ συμφέροντα συμβουλεύσα- σθαι, ἢ ἰδίᾳ κενοδοξία αἰσχυνομένους δημοσιεῦσαι τὰς ἑαυτῶν ἐνθυμήσεις. ὡς μὴ τολμῆσαί τινα ἐκτὸς τοῦ ἀ66ᾶ μηδὲ τοῦ κελ- λίου ὅπου κάθηται προβαίνειν· οὕτω δὲ τὰ παρ' αυτ τοῦ προστασσόμενα ἐπιτελεῖν σπουδάζουσιν, ὡς παρὰ Θεοῦ ταῦτα δεχόμενοι. Καθήμενοι δὲ ἐν τοῖς ἰδίοις κελλίοις, τῷ ἔργῳ τε καὶ τῇ μελέτῃ, καὶ τῇ προσευχῇ προσκείμενοι, καὶ μετὰ σπουδῆς προσέχοντες, έπει- δὲν ἀκούσωσι τοῦ κρούοντος τὴν θύραν τοῦ κελλίου ἢ εἰς τὴν κοινὴν προσευχὴν, ἢ πρός τι ἔργον τούτους προσκαλουμένου, παραχρῆμα πάντα ὁμοῦ ἀφέντες, πρὸς τὸ ἐπιταγὲν ὁρμῶσι, πάσῃ σπουδῇ τὴν τῆς ὑπὸ ακοῆς ἀρετὴν ζηλοῦντες· ἣν οὐ μόνον τοῦ ἔργου τῶν χειρῶν, ἀναγνώσεώς τε καὶ τῆς ἐν κελλίῳ ἡσυχίας, ἀλλὰ καὶ πασῶν ἀρετῶν προτιμῶσι, καὶ ταύτης ἅπαντα δεύτερα τίθενται. λέγειν, ὡς οὐδεὶς αὐτων ἄλλο τι κέκτηται πλὴν κοι λοβίου, καὶ ἡμιφορίου, καὶ σανδαλίων, καὶ μηλωτής, καὶ ψιάθου· αἰσχύνην ἡγούμενοι τὸ λέγεσθαι παρ' αὐτοῖς, βιβλίον ἐμὸν, γραφεῖον ἐμὸν, ἢ ἄλλο τι ἐμόν. Τοσοῦτον δὲ ἕκαστος αὐτῶν καθ' ἡμέραν ἐξ ἔργου τε καὶ ἱδρῶτος ἰδίου προσφέρει πορισμὸν τῷ μονα- στηρίῳ, ὡς μὴ μόνον ταῖς ἑαυτῶν χρείαις ἐξαρχεῖν, ἀλλὰ καὶ τῇ διακονίᾳ τῶν ξένων καὶ πτωχῶν ὑπουρ γεῖν. Οὕτως δὲ κάμνοντες οὐ φυσιοῦνται, οὐχ ὑπερ ηφανεύονται, οὔτε τις αὐτῶν ἐκ τοῦ οἰκείου ἔργου καὶ ιδρῶτος ἀπαιτεῖ περισσότερον τῆς διδομένης παρά τοῦ γοείας· οὐ κτῆμα οιασδήποτε ύλης ἑαυτῷ S. ATHANASIUS. SPURIA. - incumbit, ut discipulum doceat, quas vias ingressus ad perfectionein virtutum pervenire possit. (49) In primis docet eum studium superandi proprias con- cupiscentias et voluptates, jubendo ea quæ ejus voluntati contraria sunt. Aiunt enim Patres non aliter posse quemquam voluptates reprimere, aut iracundiam, aut tristitiam; aut veram obtinere hu- militatem, aut demum una cum fratribus in cœnobio recte consummari, nisi ante per obedientiam volun- tales suas mortificaverit. (50) His constitutionibus atque doctrinis, quasi quibusdam elementis et syl- labis, ubi discipulum ad præstantiorem statum pro- duxerunt, postea hoc docent illum, ut cogitationes suas ne celet; sed ubi accedunt, quamprimum Patri suo revelet; neque de earum judicio et examine quidpiam cordi suo confdat ; sed sciat il bonum, id malum esse, quod judicio suo Pater, facto rei examine, tale esse declaraverit. Hac ratione poterit omnes inimici fallacias vitare quisquis ad virtutem instituitur : qui utpote imperitus, inimici dolos ignorat. Aiunt enim sancti Patres diaboli artis et insidiarum conspicuum esse signum, cum discipulis suadet ut Patribus cogitationes occultent suas, idque ex superbiæ motu, quasi scilicet ipsi idonei sint per se congruum ea de re consilium capere ; aut ex inani gloria, quod pudeat nimirum suas pu- Slicare cogitationes. citra abbatis jussionem ausit nemo, ne ex sua qui- dem cellula in qua sedet egredi : atque tanto stu- dio illius jussa complent, quanto si Deus ipse ju- beret, (52) Dum sedent autem in suis cellulis, et operi manuuni, meditationi et orationi incumbunt, atque studiose his adhibent animum, si quempiam ostium cellulæ pulsantem audiant, qui se aut ad communem orationem, aut ad opus manuum ad- vocet, omnibus quamprimum dimissis, ad jussam sibi rem properant, obedientiæ virtutem studiosis- sime colentes; quam non modo operi manuum, lectioni et quietæ in cellula commorationi, sed et omnibus virtutibus anteponunt, omniaque postha- bent. C minem scilicet illorum aliud quidpiam possidere, D quam colobium, hemiphorium, sandalium, meloten et stoream : turpe esse rati si dicatur, liber meus, penicillus meus, aut aliud quidpiam meum. Tan- tum autem singuli eorum ex opere et sudore suo afferunt monasterio proventum, ut non modo eo- rum necessitatibus, sed etiam hospitum pauperum- que ministerio sint satis. Dum sic autem laborant non infantur, non superbia tumnent, nec quisquam proprii laboris et sudoris plus postulat, quam ab abbate pro necessitate tribuatur; nec ullius rei pos sessionem sibi comparat, cum sese totius mundi ad- 5. (51) Tanta porro apud illos est obsequentia, ut 6. (32') Illud autem superfluum est memorare, ne- (49) Cassian. Institut. lib. iv, c. 8. (50) 1bid. c. 9. (51) Ibid. c. 10. 5. Τοσαύτη δὲ φυλάττεται παρ' αὐτοῖς ὑποταγή, 6. Ἐκεῖνο δὲ μεταξὺ τῶν ἄλλων περιττόν ἐστι καὶ (52) Ibid. c. 18. (525) Ibid. c. 45, 14.

περιποιείται, πάροικον ἑαυτὸν καὶ ξένον ἔχων ὅλου τοῦ κόσμου, καὶ δοῦλον ἑαυτὸν μᾶλλον καὶ ὑπηρέτην τῶν ἀδελφῶν λογιζόμενος, ήπερ δεσπότην οιουδήποτε γηίνου πράγματος. Εἰ δέ τις κλάσῃ σκεῦος υἱονδή- ποτε, ἢ ἀπολέσῃ, ἐξομολογεῖται τῷ ἀ66ᾷ τῆς ἰδίας ῥαθυμίας τὸ πταίσμα, καὶ οὕτω μετά ταπεινοφρο- σύνης μετανοών λαμβάνει συγχώρησιν. "Οστις δὲ πρός τι ἔργον μετακληθείς, ἢ πρὸς σύναξιν, κατα φρονήσας βραδύτερον ἀπαντήσῃ. ἢ σκληρότερον, ἢ προπετέστερον ἀποκριθῇ, ἢ ἀμελέστερον, ἢ ὑπογου- γύζων τὸ προσταχθὲν ποιήσῃ, ἢ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἔργου καὶ τῆς ὑπακοῆς προτιμήσας, τὰ προσταχθέντα αὐτῷ ἔργα βραδύτερον ἐκτελέσῃ, ἢ ἀπολυθεὶς τῆς συνάξεως μὴ ταχέως πρὸς τὸ ἔργον αὐτοῦ ἀναδράμῃ, ἢ μετά τινος ἐκτὸς ἀναγκαίας χρείας ὁμιλήσῃ, ἢ ἄλ λου μετά παρρησίας κατάσχῃ τὴν χεῖρα, ἢ συγγε νειῶν συντύχῃ χωρὶς τοῦ ἀββᾶ αὐτοῦ ἐπιτροπῆς καὶ εὐλογίας, ἢ ἐπιστολὴν παρά τινος δέξηται, ή τιν ἀντιγράψαι ἄνευ τοῦ ἀ66ᾶ ἐπιχειρήσῃ, ή τι τῶν ὁμοίων τούτοις πλημμελήσῃ, τοιούτῳ ἐπιτιμίῳ ὑπου βάλλεται· Συνηγμένων τῶν ἀδελφῶν ἐν τῇ συνάξει, ρίψας ἑαυτὸν ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ ἐξομολογούμενος, συγχώρησιν αἰτεῖ τοῦ ἰδίου σφάλματος. Τὰ δὲ παχύ- τερα τούτων πταίσματα εἴ τις εὑρεθῇ πράττων, ἅτινά ἐστι καταφρόνησις, ἀντιλογία μετὰ ὑπερηφανίας, ἢ ἐκ τοῦ μοναστηρίου πρόοδος ἐκτὸς ἐπιτροπῆς τοῦ ἀσσα, ἢ πρὸς γυναῖκα συντυχία, ἡ ὀργή, ή μάχη, ἢ Εχθρα, ή μνησικακία, ή φιλαργυρία, ἥτις ἐστὶ λέπρα ψυχῆς, ἡ κτήσις οιουδήποτε πράγματος ἐκτὸς τῶν διδομένων παρὰ τοῦ ἀ66ᾶ, ἢ τροφῆς ἄνευ εὐλογίας κλεψιμαίῳ τρόπῳ γινομένης, καὶ τὰ τούτων παρα πλήσια, οὐ τῷ προειρημένῳ ἐπιτιμίῳ ὑποβάλλεται, ἀλλὰ σφοδροτέρῳ, καὶ μείζονι. Καὶ εἰ μὴ διορθωθῇ, ἐκβάλλεται τοῦ μοναστηρίου κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ἑστιάσεως, οὐκ ἀπὸ τοῦ κανόνος τῶν Αἰγυπτίων, ἀλλὰ ἀπὸ τῶν Καππαδόκων, οἵτινες, οὐ πνευματικῆς ἕνεκεν τοσοῦτον γυμνασίας, ὅσον ἡσυχίας χάριν τῆς παρὰ τὰς ὁμιλίας, τὸ τοσοῦτον διετυπώσαντο. Παρὰ δὲ τοῖς Αἰγυπτίοις. καὶ μάλιστα τοῖς Ταβεννησιώταις, τοσαύτη σιωπὴ ὑπὸ πάντων παρέχεται, ἡνίκα εἰς τοσοῦτον πλῆθος πολυαρίθμητον τῶν ἀδελφῶν κατὰ τὸν καιρὸν τῆς συνάξεως τῆς τραπέζης αὐτῶν, ὅσην σχεδὸν ἐν ἄλλοις μὴ εὑρίσκε σθαι, οὕτως ὡς μὴ τολμαν βρῆξαί τινα παρεκτός τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς τραπέζης, ὅστις, εἴ τινος χρεία γέ- νηται, κρούσματι μᾶλλον ἢ φωνῇ τοῦτο σημαίνει. Καὶ τὰ κουκούλια ἕως κάτω τῶν βλεφάρων φοροῦσιν οὗτοι, ἵνα μὴ, ρεμβοὺς τοὺς ὀφθαλμοὺς ἔχοντες, περιεργότερον ἀλλήλοις ἐνορῶσι· τῇ δὲ τραπέζῃ μό- νον, καὶ τῇ τοῦ τρέφοντος Θεοῦ εὐχαριστίᾳ ἐνατενί ζουσι. Μεγάλη δέ ἐστι φυλακὴ παρ' αὐτοῖς, ὅπως μηδεὶς αὐτῶν ἔξωθεν τῆς τραπέζης τροφῆς μετα- λάδῃ. παραλελοιπέναι, ἐπιμνησθῆναι δεῖ καὶ τῶν ἐν ἄλλοις $57 EPISTOLA I AD CASTOREM A venam et peregrinum existinet; servumque se po- B G D tius et ministrum fratrum esse arbitretur, quam ullius terrenae rei dominum. (55) Quod si quis vas quodlibet fregerit aut perdiderit, negligenti su casum abbati confitetur, et ita cum humilitate pœ- nitentiæ, veniam accipit. Si quis autem ad opus quodlibet vocatus, aut ad synaxim, præ contemptu tardius occurrat, aut durius petulantiusque respon- derit : vel si negligentius aut cum murmure, jus- sam rem compleverit; aut si lectionem operi ma- nuum et obedientiæ anteponens, jussa sibi opera tardius compleverit, aut a conventu dimissus, non cito ad opus suum accurrerit; aut cum quopiam absque necessitate confabulatus fuerit; aut cum confidentia manum alterius contrectaverit: aut co- gnatos citra abbatis permissum et benedictionem convenerit, aut epistolam ab aliquo accipere, vel ad aliquem rescribere absque abbatis concessione au- sus fuerit; si in aliquo nempe hujusmodi delique- rit, hujusmodi ille penæ subjicitur : Fratri- bus in synaxi congregatis, sese in terram projicit, atque confessus, peccati veniam postulat. Graviora porro delicta si quis perpetrans deprehendatur, quæ sunt, contemptus, repugnantia cum superbia, aut egressus ex monasterio absque abbatis conces- sione, aut congressus cum muliere, aut ira, aut pugna, aut inimicitia in aliquem, aut recordatio injuriarum, aut amor pecuniæ, quæ lepra est animæ, aut possessio cujuscunque rei, exceptis iis quæ ab abbate dantur, aut furtivum alimentum absque be- nedictione abbatis sumptum, et his similia, non su- pradictam subit pœnam, sed graviorem, et multe majorem. Quod si non resipuerit, ex monasterio ejicitur. pore comestionis lectio habeatur, id non ex Ægy- pliorum, sed ex Cappadocum regula observatur, qui non tam spiritualis exercitationis, quam quie- tis, et colloquii vitandi gratia illud constituerunt. Apud Ægyptios autem, maxime vero apud Taben- nesiotas, tantum servatur ab omnibus silentium, cum ingens illa multitudo fratrum tempore conie- stionis congregatur ad mensam; ut vix quidpiam si- mile in aliis reperiatur; adeo ut ne excreare quidem ausit quisquam, excepto mensæ præfecto, qui si re quapiam sit opus, pulsatione potius quam voce id significat. Cucullas autem, etiam infra palpebras demissas gestant, ne vagis oculis curiosius alios in- spiciant, ac mensæ solum, gratiisque alenti Deo agendis adhibent animum. (55) Magnaque apud illos cura est, ne quis eoru extra mensam cibum su- mat. regularum omittere, memorare quoque oportet con- 7. Τὸ δὲ ἀνάγνωσιν ἐπιτελεῖσθαι ἔν τισι κοινοβίοις 8. Ινα δὲ μή τι δόξωμεν τῶν κοινοβιακών κανόνων (53) Cassian. Institut. lib. iv, c. 16. (54) Ibid. c. 17. 7. (54) Quod autem in quibusdam coenobiis, tm- 8. (56) Ne quid videamur autem cœnobiticarum (55) Ibid. e. 18. (56) Ibid. c. 19.

περιποιείται, πάροικον ἑαυτὸν καὶ ξένον ἔχων ὅλου τοῦ κόσμου, καὶ δοῦλον ἑαυτὸν μᾶλλον καὶ ὑπηρέτην τῶν ἀδελφῶν λογιζόμενος, ήπερ δεσπότην οιουδήποτε γηίνου πράγματος. Εἰ δέ τις κλάσῃ σκεῦος υἱονδή- ποτε, ἢ ἀπολέσῃ, ἐξομολογεῖται τῷ ἀ66ᾷ τῆς ἰδίας ῥαθυμίας τὸ πταίσμα, καὶ οὕτω μετά ταπεινοφρο- σύνης μετανοών λαμβάνει συγχώρησιν. "Οστις δὲ πρός τι ἔργον μετακληθείς, ἢ πρὸς σύναξιν, κατα φρονήσας βραδύτερον ἀπαντήσῃ. ἢ σκληρότερον, ἢ προπετέστερον ἀποκριθῇ, ἢ ἀμελέστερον, ἢ ὑπογου- γύζων τὸ προσταχθὲν ποιήσῃ, ἢ τὴν ἀνάγνωσιν τοῦ ἔργου καὶ τῆς ὑπακοῆς προτιμήσας, τὰ προσταχθέντα αὐτῷ ἔργα βραδύτερον ἐκτελέσῃ, ἢ ἀπολυθεὶς τῆς συνάξεως μὴ ταχέως πρὸς τὸ ἔργον αὐτοῦ ἀναδράμῃ, ἢ μετά τινος ἐκτὸς ἀναγκαίας χρείας ὁμιλήσῃ, ἢ ἄλ λου μετά παρρησίας κατάσχῃ τὴν χεῖρα, ἢ συγγε νειῶν συντύχῃ χωρὶς τοῦ ἀββᾶ αὐτοῦ ἐπιτροπῆς καὶ εὐλογίας, ἢ ἐπιστολὴν παρά τινος δέξηται, ή τιν ἀντιγράψαι ἄνευ τοῦ ἀ66ᾶ ἐπιχειρήσῃ, ή τι τῶν ὁμοίων τούτοις πλημμελήσῃ, τοιούτῳ ἐπιτιμίῳ ὑπου βάλλεται· Συνηγμένων τῶν ἀδελφῶν ἐν τῇ συνάξει, ρίψας ἑαυτὸν ἐπὶ τὴν γῆν, καὶ ἐξομολογούμενος, συγχώρησιν αἰτεῖ τοῦ ἰδίου σφάλματος. Τὰ δὲ παχύ- τερα τούτων πταίσματα εἴ τις εὑρεθῇ πράττων, ἅτινά ἐστι καταφρόνησις, ἀντιλογία μετὰ ὑπερηφανίας, ἢ ἐκ τοῦ μοναστηρίου πρόοδος ἐκτὸς ἐπιτροπῆς τοῦ ἀσσα, ἢ πρὸς γυναῖκα συντυχία, ἡ ὀργή, ή μάχη, ἢ Εχθρα, ή μνησικακία, ή φιλαργυρία, ἥτις ἐστὶ λέπρα ψυχῆς, ἡ κτήσις οιουδήποτε πράγματος ἐκτὸς τῶν διδομένων παρὰ τοῦ ἀ66ᾶ, ἢ τροφῆς ἄνευ εὐλογίας κλεψιμαίῳ τρόπῳ γινομένης, καὶ τὰ τούτων παρα πλήσια, οὐ τῷ προειρημένῳ ἐπιτιμίῳ ὑποβάλλεται, ἀλλὰ σφοδροτέρῳ, καὶ μείζονι. Καὶ εἰ μὴ διορθωθῇ, ἐκβάλλεται τοῦ μοναστηρίου κατὰ τὸν καιρὸν τῆς ἑστιάσεως, οὐκ ἀπὸ τοῦ κανόνος τῶν Αἰγυπτίων, ἀλλὰ ἀπὸ τῶν Καππαδόκων, οἵτινες, οὐ πνευματικῆς ἕνεκεν τοσοῦτον γυμνασίας, ὅσον ἡσυχίας χάριν τῆς παρὰ τὰς ὁμιλίας, τὸ τοσοῦτον διετυπώσαντο. Παρὰ δὲ τοῖς Αἰγυπτίοις. καὶ μάλιστα τοῖς Ταβεννησιώταις, τοσαύτη σιωπὴ ὑπὸ πάντων παρέχεται, ἡνίκα εἰς τοσοῦτον πλῆθος πολυαρίθμητον τῶν ἀδελφῶν κατὰ τὸν καιρὸν τῆς συνάξεως τῆς τραπέζης αὐτῶν, ὅσην σχεδὸν ἐν ἄλλοις μὴ εὑρίσκε σθαι, οὕτως ὡς μὴ τολμαν βρῆξαί τινα παρεκτός τοῦ ἀρχηγοῦ τῆς τραπέζης, ὅστις, εἴ τινος χρεία γέ- νηται, κρούσματι μᾶλλον ἢ φωνῇ τοῦτο σημαίνει. Καὶ τὰ κουκούλια ἕως κάτω τῶν βλεφάρων φοροῦσιν οὗτοι, ἵνα μὴ, ρεμβοὺς τοὺς ὀφθαλμοὺς ἔχοντες, περιεργότερον ἀλλήλοις ἐνορῶσι· τῇ δὲ τραπέζῃ μό- νον, καὶ τῇ τοῦ τρέφοντος Θεοῦ εὐχαριστίᾳ ἐνατενί ζουσι. Μεγάλη δέ ἐστι φυλακὴ παρ' αὐτοῖς, ὅπως μηδεὶς αὐτῶν ἔξωθεν τῆς τραπέζης τροφῆς μετα- λάδῃ. παραλελοιπέναι, ἐπιμνησθῆναι δεῖ καὶ τῶν ἐν ἄλλοις $57 EPISTOLA I AD CASTOREM A venam et peregrinum existinet; servumque se po- B G D tius et ministrum fratrum esse arbitretur, quam ullius terrenae rei dominum. (55) Quod si quis vas quodlibet fregerit aut perdiderit, negligenti su casum abbati confitetur, et ita cum humilitate pœ- nitentiæ, veniam accipit. Si quis autem ad opus quodlibet vocatus, aut ad synaxim, præ contemptu tardius occurrat, aut durius petulantiusque respon- derit : vel si negligentius aut cum murmure, jus- sam rem compleverit; aut si lectionem operi ma- nuum et obedientiæ anteponens, jussa sibi opera tardius compleverit, aut a conventu dimissus, non cito ad opus suum accurrerit; aut cum quopiam absque necessitate confabulatus fuerit; aut cum confidentia manum alterius contrectaverit: aut co- gnatos citra abbatis permissum et benedictionem convenerit, aut epistolam ab aliquo accipere, vel ad aliquem rescribere absque abbatis concessione au- sus fuerit; si in aliquo nempe hujusmodi delique- rit, hujusmodi ille penæ subjicitur : Fratri- bus in synaxi congregatis, sese in terram projicit, atque confessus, peccati veniam postulat. Graviora porro delicta si quis perpetrans deprehendatur, quæ sunt, contemptus, repugnantia cum superbia, aut egressus ex monasterio absque abbatis conces- sione, aut congressus cum muliere, aut ira, aut pugna, aut inimicitia in aliquem, aut recordatio injuriarum, aut amor pecuniæ, quæ lepra est animæ, aut possessio cujuscunque rei, exceptis iis quæ ab abbate dantur, aut furtivum alimentum absque be- nedictione abbatis sumptum, et his similia, non su- pradictam subit pœnam, sed graviorem, et multe majorem. Quod si non resipuerit, ex monasterio ejicitur. pore comestionis lectio habeatur, id non ex Ægy- pliorum, sed ex Cappadocum regula observatur, qui non tam spiritualis exercitationis, quam quie- tis, et colloquii vitandi gratia illud constituerunt. Apud Ægyptios autem, maxime vero apud Taben- nesiotas, tantum servatur ab omnibus silentium, cum ingens illa multitudo fratrum tempore conie- stionis congregatur ad mensam; ut vix quidpiam si- mile in aliis reperiatur; adeo ut ne excreare quidem ausit quisquam, excepto mensæ præfecto, qui si re quapiam sit opus, pulsatione potius quam voce id significat. Cucullas autem, etiam infra palpebras demissas gestant, ne vagis oculis curiosius alios in- spiciant, ac mensæ solum, gratiisque alenti Deo agendis adhibent animum. (55) Magnaque apud illos cura est, ne quis eoru extra mensam cibum su- mat. regularum omittere, memorare quoque oportet con- 7. Τὸ δὲ ἀνάγνωσιν ἐπιτελεῖσθαι ἔν τισι κοινοβίοις 8. Ινα δὲ μή τι δόξωμεν τῶν κοινοβιακών κανόνων (53) Cassian. Institut. lib. iv, c. 16. (54) Ibid. c. 17. 7. (54) Quod autem in quibusdam coenobiis, tm- 8. (56) Ne quid videamur autem cœnobiticarum (55) Ibid. e. 18. (56) Ibid. c. 19.

Α κλίμασι παραδεδομένων διατυπώσεων. Κατὰ πᾶσαν τοίνυν τὴν Μεσοποταμίαν καὶ Παλαιστίνην, καὶ Καπ παδοκίαν, καὶ πᾶσαν τὴν Ἀνατολὴν ἐν τῷ καιρῷ τῆς συνάξεως, τρίτης, καὶ ἕκτης, καὶ ἐνάτης ὥρας, εξ τις, πρινὴ ὁ πρῶτος ψαλμός τελειωθῇ, μὴ ἀπαντήσῃ, τοῦ λοιποῦ εἰς τὸ εὐκτήριον εἰσελθεῖν οὐ τολμᾷ, οὔτε καταμίξαι ἑαυτὸν τοῖς ψάλλουσιν· ἀλλὰ τῶν ἀδελφῶν τὴν ἀπόλυσιν πρὸ θυρῶν ἐκδέχεται ἱστά μενος. Εξερχομένων δὲ πάντων, βαλὼν ἐπὶ τὴν γῆν μετάνοιαν, ἐξαιτεῖται τῆς οἰκείας ῥᾳθυμίας συγχώ ρησιν. Ἐν δὲ ταῖς νυκτεριναῖς συνάξεσι δευτέρου ψαλμοῦ, παρέχεται συγγνώμη τοῖς βραδύνουσι παρὰ τούτοις· καὶ ἑβδομάδας οἱ ἀδελφοὶ ἐκ διαδοχῆς ποιοῦ σιν ἔν τε τῷ μαγειρείῳ καὶ τοῖς ἄλλοις καθήκουσιν, ἅμα καὶ ἑαυτοὺς διαναπαύοντες, καὶ νόμον ἀγάπης, διὰ τὸ δουλεύειν ἀλλήλοις, ἀναπληροῦντες. Τοσαύτη δὲ τα πεινοφροσύνη καὶ σπουδὴ ἐν τῇ διακονίᾳ ἐπιτε λεῖται παρ' αὐτοῖς, ὅση οὐκ ἂν δεσπόταις παρὰ δού- λων παρασχεθείη. Συμπληρωθείσης δὲ τῆς ἑβδομά δος, τῇ ἀναστασίμῳ ἡμέρᾳ μετὰ τοὺς ἑωθινούς ύμνους ἄλλοις πάλιν τοῖς εἰσερχομένοις ὑπηρετῆσαι τὰ πρὸς τὴν χρῆσιν σκεύη σεσημειωμένα παραδιδόα- σιν· ἅτινα δεχόμενοι, τοσαύτην μέριμναν καὶ φρον τίδα εἰς τὴν τούτων παραφυλακὴν ἐνδείκνυνται, μή τι ἐξ αὐτῶν κλασθῇ ἡ ἀπόληται, ὅσην εἰκὸς τὸν περ πιστευμένον σκεύη ἱερὰ καὶ τῷ Θεῷ ἀνατεθειμένα. Ὑφέξειν γὰρ λόγον ἑτοιμάζονται οὐ μόνον ἐν τῷ παρόντι τῷ οἰκονόμῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι τῷ Θεῷ, εἰ τύχοι ἐξ ἀμελείας ἡ ῥᾳθυμίας ἀπολέσθαι τι ἐξ αὐτῶν. Πρὸς πλείονα δὲ πίστιν τῶν εἰρημένων, ὅπερ αὐταῖς ὄψεσιν ἐθεασάμην προσθήσω τῷ διηγή ματι. Ἐν τῇ ἑβδομάδι τινὸς ἀδελφοῦ παριὼν ὁ οἰκθ νόμος ὀλίγους κόκκους φακῆς κατὰ γῆν ἐῤῥιμμένους ἐθεάσατο, καὶ οὐ κατεφρόνησεν ὡς οἰκτροῦ καὶ οὐ δαμινοῦ πράγματος· ἀλλὰ πολλὰ ἐγκαλέσας τῷ τὴν ἑβδομάδα πεπιστευμένῳ ἀδελφῷ, δέδωκεν αὐτῷ ἐπι τιμίαν, ὡς ἀμελοῦντι τῶν τῷ Θεῷ ἀνατιθεμένων, καὶ καταπατοῦντι τὴν ἰδίαν συνείδησιν. Τοσαύτῃ γὰρ πίστει καὶ σπουδῇ πάντων ἐπιμελοῦνται, καὶ πάντα διοικοῦσιν, ὡς καὶ αὐτὰ, ἅπερ ἡμῖν εὐτελῆ καὶ κατα φρονήσεως ἄξια φαίνονται, μετὰ πολλῆς προσοχής φυλάττειν, οἷον ἀγγεῖον κακῶς κείμενον μεταστῆσαι, σκεῦος ἐῤῥιμμένον συνάξαι, πιστεύοντες καὶ ὑπὲρ τού των μισθὸν ἔχειν παρ' αὐτῷ τῷ Δεσπότῃ Θεῷ. Τού τους δὲ τοὺς κανόνας τῶν ἑβδομάδων κατὰ πᾶσαν τὴν ᾿Ανατολὴν εὐρήκαμεν γίνεσθαι. Παρὰ δὲ τοῖς Α'- γυπτίοις οὐχ οὕτω τῶν ἑβδομάδων ἡ ἐναλλαγὴ ἐπι- τελεῖται, ἀλλὰ ἑνὶ δοκιμωτάτῳ τῶν ἀδελφῶν ἡ τοῦ μαγειρείου φροντὶς ἐπιτρέπεται, ἐφ' ὅσον ἡ ἀρετὴ τούτου ἐπιδίδωσι, καὶ ἡ ἰσχὺς τοῦ σώματος ὑπουργεῖ ἐν τῇ διακονίᾳ, καὶ μήτε γῆρας αὐτῷ μήτε ἀσθένεια ἐμποδίζει. Καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος ἡμῖν περὶ ὑποταγῆς καὶ ταπεινώσεως εἴρηται, δι᾿ ὧν πρὸς τὸ ἀκρότατον τῆς ἀρετῆς ἀνελθεῖν δυνάμεθα, ἀναγκαῖον ὑπολαμ βάνω ὀλίγα ἐκ πολλῶν τῶν ἐν τοῖς κοινοβίοις διαλαμψάντων ἀγώνων [ἁγίων] Πατέρων κατορθώματα παραδείγματος χάριν προσθεῖναι τῷ διηγήματι. S. ATHANASIUS. SPURIA. - stitutiones in aliis regionibus traditas. In tota ila- que Mesopotamia, Palæstina et Cappadocia, et in toto Oriente, tempore conventus tertiæ, sextæ et nonæ hora, si quis ante completum primum psal- mum non occurrerit, is in oratorium ingredi non audet, neque sese psallentibus admiscere : sed di- missionem fratrum pro foribus stans exspectat. Egredientibus autem omnibus, humi prostratus, pœnitentiam agens, negligentiæ suæ veniam postu- lat. In nocturnis porro conventibus, usque ad se- cundum psalmum venia tarde venientibus concedi- tur. Porro fratres per hebdomadas sibi succedunt in coquina et in aliis officiis, cum multi laboris le- vandi causa, tum ut charitatis legem mutuis officiis Impleant. Tanta autem humilitate et sollicitudine ministeria implent, quantam ne servi quiden cum B heris suis adhibeant. Completa hebdomade, Domi- nica die post matutinos lymnos, ingredientibus aliis ad serviendum, vasa officii sui signata tradunt: quæ accepta alii tanta cura et sollicitudine custo- diunt, ut ue eorum quidpiam vel frangatur vel pereat, quantam is adhibeat cui vasa sacra ac Deo dicata committuntur. Nam sese præparant ad ratio- nem reddendam, non solum œconomo in præsenti tempore, sed etiam Deo in futuro, si aut negligen- tia aut segnitie eorum quidpiam perierit. (57) Ad ma- jorem porro dictorum fidem, quæ meis ipse oculis perspexi narrabo. In hebdomade cujusdam fratris, pertransiens oeconomus, pauca lenticulæ grana humi projecta vidit, neque despexit quasi rem nul- lius pretii; sed multis increpatum fratrem, cui C hebdomas illa concredita erat, pœna multavit, quasi negligentem ea quæ Deo dicata essent, et conculcantem propriam conscientiam. Tanta enim cura et sollicitudine omnia servant, omnia admi. nistrant, ut ea quæ nobis vilia et despicabilia vi- dentur, magna attentione custodiant; ita ut male positum vas transferant, projectum colligant, credentes se a Domino Deo harum quoque rerum mercedem accepturos. (58) Has hebdomadum regulas per totum Orientem observari deprehendimus. Apud Agyptios autem non ita hebdomadum vicis- situdo servatur; sed alicui fratrum probatissimo culinæ cura committitur, quanto scilicet tempore virtus ejus augmentum accipit, vires corporis in officii functione suppetunt, nec senectus iufirmi- tasve prohibet. Cum autem nobis sermo sit de ob- sequentia et de humilitate, per quas ad supremum virtutis fastigium possumus pervenire, opera pre- tium duco pauca ex multis præclare gestis a sanctis Patribus qui in cœnobiis effulsere, exempli causa, narrationi adjícere nostræ. D voce, qua de re alibi. .. 9. (59) Eral quidam Pater Muthius (60) nomine, qui (57) Cassian. Institut. lib. 1v, c. 20. (58) Ibid. c. 22. (59) Ibid. c. 27. 9. Γέγονέ τις Πατὴρ Μούθιος ονόματι. Οὗτος ἐπι- (60) Alii putant rectius legi Patermuthius ura

Α κλίμασι παραδεδομένων διατυπώσεων. Κατὰ πᾶσαν τοίνυν τὴν Μεσοποταμίαν καὶ Παλαιστίνην, καὶ Καπ παδοκίαν, καὶ πᾶσαν τὴν Ἀνατολὴν ἐν τῷ καιρῷ τῆς συνάξεως, τρίτης, καὶ ἕκτης, καὶ ἐνάτης ὥρας, εξ τις, πρινὴ ὁ πρῶτος ψαλμός τελειωθῇ, μὴ ἀπαντήσῃ, τοῦ λοιποῦ εἰς τὸ εὐκτήριον εἰσελθεῖν οὐ τολμᾷ, οὔτε καταμίξαι ἑαυτὸν τοῖς ψάλλουσιν· ἀλλὰ τῶν ἀδελφῶν τὴν ἀπόλυσιν πρὸ θυρῶν ἐκδέχεται ἱστά μενος. Εξερχομένων δὲ πάντων, βαλὼν ἐπὶ τὴν γῆν μετάνοιαν, ἐξαιτεῖται τῆς οἰκείας ῥᾳθυμίας συγχώ ρησιν. Ἐν δὲ ταῖς νυκτεριναῖς συνάξεσι δευτέρου ψαλμοῦ, παρέχεται συγγνώμη τοῖς βραδύνουσι παρὰ τούτοις· καὶ ἑβδομάδας οἱ ἀδελφοὶ ἐκ διαδοχῆς ποιοῦ σιν ἔν τε τῷ μαγειρείῳ καὶ τοῖς ἄλλοις καθήκουσιν, ἅμα καὶ ἑαυτοὺς διαναπαύοντες, καὶ νόμον ἀγάπης, διὰ τὸ δουλεύειν ἀλλήλοις, ἀναπληροῦντες. Τοσαύτη δὲ τα πεινοφροσύνη καὶ σπουδὴ ἐν τῇ διακονίᾳ ἐπιτε λεῖται παρ' αὐτοῖς, ὅση οὐκ ἂν δεσπόταις παρὰ δού- λων παρασχεθείη. Συμπληρωθείσης δὲ τῆς ἑβδομά δος, τῇ ἀναστασίμῳ ἡμέρᾳ μετὰ τοὺς ἑωθινούς ύμνους ἄλλοις πάλιν τοῖς εἰσερχομένοις ὑπηρετῆσαι τὰ πρὸς τὴν χρῆσιν σκεύη σεσημειωμένα παραδιδόα- σιν· ἅτινα δεχόμενοι, τοσαύτην μέριμναν καὶ φρον τίδα εἰς τὴν τούτων παραφυλακὴν ἐνδείκνυνται, μή τι ἐξ αὐτῶν κλασθῇ ἡ ἀπόληται, ὅσην εἰκὸς τὸν περ πιστευμένον σκεύη ἱερὰ καὶ τῷ Θεῷ ἀνατεθειμένα. Ὑφέξειν γὰρ λόγον ἑτοιμάζονται οὐ μόνον ἐν τῷ παρόντι τῷ οἰκονόμῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι τῷ Θεῷ, εἰ τύχοι ἐξ ἀμελείας ἡ ῥᾳθυμίας ἀπολέσθαι τι ἐξ αὐτῶν. Πρὸς πλείονα δὲ πίστιν τῶν εἰρημένων, ὅπερ αὐταῖς ὄψεσιν ἐθεασάμην προσθήσω τῷ διηγή ματι. Ἐν τῇ ἑβδομάδι τινὸς ἀδελφοῦ παριὼν ὁ οἰκθ νόμος ὀλίγους κόκκους φακῆς κατὰ γῆν ἐῤῥιμμένους ἐθεάσατο, καὶ οὐ κατεφρόνησεν ὡς οἰκτροῦ καὶ οὐ δαμινοῦ πράγματος· ἀλλὰ πολλὰ ἐγκαλέσας τῷ τὴν ἑβδομάδα πεπιστευμένῳ ἀδελφῷ, δέδωκεν αὐτῷ ἐπι τιμίαν, ὡς ἀμελοῦντι τῶν τῷ Θεῷ ἀνατιθεμένων, καὶ καταπατοῦντι τὴν ἰδίαν συνείδησιν. Τοσαύτῃ γὰρ πίστει καὶ σπουδῇ πάντων ἐπιμελοῦνται, καὶ πάντα διοικοῦσιν, ὡς καὶ αὐτὰ, ἅπερ ἡμῖν εὐτελῆ καὶ κατα φρονήσεως ἄξια φαίνονται, μετὰ πολλῆς προσοχής φυλάττειν, οἷον ἀγγεῖον κακῶς κείμενον μεταστῆσαι, σκεῦος ἐῤῥιμμένον συνάξαι, πιστεύοντες καὶ ὑπὲρ τού των μισθὸν ἔχειν παρ' αὐτῷ τῷ Δεσπότῃ Θεῷ. Τού τους δὲ τοὺς κανόνας τῶν ἑβδομάδων κατὰ πᾶσαν τὴν ᾿Ανατολὴν εὐρήκαμεν γίνεσθαι. Παρὰ δὲ τοῖς Α'- γυπτίοις οὐχ οὕτω τῶν ἑβδομάδων ἡ ἐναλλαγὴ ἐπι- τελεῖται, ἀλλὰ ἑνὶ δοκιμωτάτῳ τῶν ἀδελφῶν ἡ τοῦ μαγειρείου φροντὶς ἐπιτρέπεται, ἐφ' ὅσον ἡ ἀρετὴ τούτου ἐπιδίδωσι, καὶ ἡ ἰσχὺς τοῦ σώματος ὑπουργεῖ ἐν τῇ διακονίᾳ, καὶ μήτε γῆρας αὐτῷ μήτε ἀσθένεια ἐμποδίζει. Καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος ἡμῖν περὶ ὑποταγῆς καὶ ταπεινώσεως εἴρηται, δι᾿ ὧν πρὸς τὸ ἀκρότατον τῆς ἀρετῆς ἀνελθεῖν δυνάμεθα, ἀναγκαῖον ὑπολαμ βάνω ὀλίγα ἐκ πολλῶν τῶν ἐν τοῖς κοινοβίοις διαλαμψάντων ἀγώνων [ἁγίων] Πατέρων κατορθώματα παραδείγματος χάριν προσθεῖναι τῷ διηγήματι. S. ATHANASIUS. SPURIA. - stitutiones in aliis regionibus traditas. In tota ila- que Mesopotamia, Palæstina et Cappadocia, et in toto Oriente, tempore conventus tertiæ, sextæ et nonæ hora, si quis ante completum primum psal- mum non occurrerit, is in oratorium ingredi non audet, neque sese psallentibus admiscere : sed di- missionem fratrum pro foribus stans exspectat. Egredientibus autem omnibus, humi prostratus, pœnitentiam agens, negligentiæ suæ veniam postu- lat. In nocturnis porro conventibus, usque ad se- cundum psalmum venia tarde venientibus concedi- tur. Porro fratres per hebdomadas sibi succedunt in coquina et in aliis officiis, cum multi laboris le- vandi causa, tum ut charitatis legem mutuis officiis Impleant. Tanta autem humilitate et sollicitudine ministeria implent, quantam ne servi quiden cum B heris suis adhibeant. Completa hebdomade, Domi- nica die post matutinos lymnos, ingredientibus aliis ad serviendum, vasa officii sui signata tradunt: quæ accepta alii tanta cura et sollicitudine custo- diunt, ut ue eorum quidpiam vel frangatur vel pereat, quantam is adhibeat cui vasa sacra ac Deo dicata committuntur. Nam sese præparant ad ratio- nem reddendam, non solum œconomo in præsenti tempore, sed etiam Deo in futuro, si aut negligen- tia aut segnitie eorum quidpiam perierit. (57) Ad ma- jorem porro dictorum fidem, quæ meis ipse oculis perspexi narrabo. In hebdomade cujusdam fratris, pertransiens oeconomus, pauca lenticulæ grana humi projecta vidit, neque despexit quasi rem nul- lius pretii; sed multis increpatum fratrem, cui C hebdomas illa concredita erat, pœna multavit, quasi negligentem ea quæ Deo dicata essent, et conculcantem propriam conscientiam. Tanta enim cura et sollicitudine omnia servant, omnia admi. nistrant, ut ea quæ nobis vilia et despicabilia vi- dentur, magna attentione custodiant; ita ut male positum vas transferant, projectum colligant, credentes se a Domino Deo harum quoque rerum mercedem accepturos. (58) Has hebdomadum regulas per totum Orientem observari deprehendimus. Apud Agyptios autem non ita hebdomadum vicis- situdo servatur; sed alicui fratrum probatissimo culinæ cura committitur, quanto scilicet tempore virtus ejus augmentum accipit, vires corporis in officii functione suppetunt, nec senectus iufirmi- tasve prohibet. Cum autem nobis sermo sit de ob- sequentia et de humilitate, per quas ad supremum virtutis fastigium possumus pervenire, opera pre- tium duco pauca ex multis præclare gestis a sanctis Patribus qui in cœnobiis effulsere, exempli causa, narrationi adjícere nostræ. D voce, qua de re alibi. .. 9. (59) Eral quidam Pater Muthius (60) nomine, qui (57) Cassian. Institut. lib. 1v, c. 20. (58) Ibid. c. 22. (59) Ibid. c. 27. 9. Γέγονέ τις Πατὴρ Μούθιος ονόματι. Οὗτος ἐπι- (60) Alii putant rectius legi Patermuthius ura

Α κλίμασι παραδεδομένων διατυπώσεων. Κατὰ πᾶσαν τοίνυν τὴν Μεσοποταμίαν καὶ Παλαιστίνην, καὶ Καπ παδοκίαν, καὶ πᾶσαν τὴν Ἀνατολὴν ἐν τῷ καιρῷ τῆς συνάξεως, τρίτης, καὶ ἕκτης, καὶ ἐνάτης ὥρας, εξ τις, πρινὴ ὁ πρῶτος ψαλμός τελειωθῇ, μὴ ἀπαντήσῃ, τοῦ λοιποῦ εἰς τὸ εὐκτήριον εἰσελθεῖν οὐ τολμᾷ, οὔτε καταμίξαι ἑαυτὸν τοῖς ψάλλουσιν· ἀλλὰ τῶν ἀδελφῶν τὴν ἀπόλυσιν πρὸ θυρῶν ἐκδέχεται ἱστά μενος. Εξερχομένων δὲ πάντων, βαλὼν ἐπὶ τὴν γῆν μετάνοιαν, ἐξαιτεῖται τῆς οἰκείας ῥᾳθυμίας συγχώ ρησιν. Ἐν δὲ ταῖς νυκτεριναῖς συνάξεσι δευτέρου ψαλμοῦ, παρέχεται συγγνώμη τοῖς βραδύνουσι παρὰ τούτοις· καὶ ἑβδομάδας οἱ ἀδελφοὶ ἐκ διαδοχῆς ποιοῦ σιν ἔν τε τῷ μαγειρείῳ καὶ τοῖς ἄλλοις καθήκουσιν, ἅμα καὶ ἑαυτοὺς διαναπαύοντες, καὶ νόμον ἀγάπης, διὰ τὸ δουλεύειν ἀλλήλοις, ἀναπληροῦντες. Τοσαύτη δὲ τα πεινοφροσύνη καὶ σπουδὴ ἐν τῇ διακονίᾳ ἐπιτε λεῖται παρ' αὐτοῖς, ὅση οὐκ ἂν δεσπόταις παρὰ δού- λων παρασχεθείη. Συμπληρωθείσης δὲ τῆς ἑβδομά δος, τῇ ἀναστασίμῳ ἡμέρᾳ μετὰ τοὺς ἑωθινούς ύμνους ἄλλοις πάλιν τοῖς εἰσερχομένοις ὑπηρετῆσαι τὰ πρὸς τὴν χρῆσιν σκεύη σεσημειωμένα παραδιδόα- σιν· ἅτινα δεχόμενοι, τοσαύτην μέριμναν καὶ φρον τίδα εἰς τὴν τούτων παραφυλακὴν ἐνδείκνυνται, μή τι ἐξ αὐτῶν κλασθῇ ἡ ἀπόληται, ὅσην εἰκὸς τὸν περ πιστευμένον σκεύη ἱερὰ καὶ τῷ Θεῷ ἀνατεθειμένα. Ὑφέξειν γὰρ λόγον ἑτοιμάζονται οὐ μόνον ἐν τῷ παρόντι τῷ οἰκονόμῳ, ἀλλὰ καὶ ἐν τῷ μέλλοντι τῷ Θεῷ, εἰ τύχοι ἐξ ἀμελείας ἡ ῥᾳθυμίας ἀπολέσθαι τι ἐξ αὐτῶν. Πρὸς πλείονα δὲ πίστιν τῶν εἰρημένων, ὅπερ αὐταῖς ὄψεσιν ἐθεασάμην προσθήσω τῷ διηγή ματι. Ἐν τῇ ἑβδομάδι τινὸς ἀδελφοῦ παριὼν ὁ οἰκθ νόμος ὀλίγους κόκκους φακῆς κατὰ γῆν ἐῤῥιμμένους ἐθεάσατο, καὶ οὐ κατεφρόνησεν ὡς οἰκτροῦ καὶ οὐ δαμινοῦ πράγματος· ἀλλὰ πολλὰ ἐγκαλέσας τῷ τὴν ἑβδομάδα πεπιστευμένῳ ἀδελφῷ, δέδωκεν αὐτῷ ἐπι τιμίαν, ὡς ἀμελοῦντι τῶν τῷ Θεῷ ἀνατιθεμένων, καὶ καταπατοῦντι τὴν ἰδίαν συνείδησιν. Τοσαύτῃ γὰρ πίστει καὶ σπουδῇ πάντων ἐπιμελοῦνται, καὶ πάντα διοικοῦσιν, ὡς καὶ αὐτὰ, ἅπερ ἡμῖν εὐτελῆ καὶ κατα φρονήσεως ἄξια φαίνονται, μετὰ πολλῆς προσοχής φυλάττειν, οἷον ἀγγεῖον κακῶς κείμενον μεταστῆσαι, σκεῦος ἐῤῥιμμένον συνάξαι, πιστεύοντες καὶ ὑπὲρ τού των μισθὸν ἔχειν παρ' αὐτῷ τῷ Δεσπότῃ Θεῷ. Τού τους δὲ τοὺς κανόνας τῶν ἑβδομάδων κατὰ πᾶσαν τὴν ᾿Ανατολὴν εὐρήκαμεν γίνεσθαι. Παρὰ δὲ τοῖς Α'- γυπτίοις οὐχ οὕτω τῶν ἑβδομάδων ἡ ἐναλλαγὴ ἐπι- τελεῖται, ἀλλὰ ἑνὶ δοκιμωτάτῳ τῶν ἀδελφῶν ἡ τοῦ μαγειρείου φροντὶς ἐπιτρέπεται, ἐφ' ὅσον ἡ ἀρετὴ τούτου ἐπιδίδωσι, καὶ ἡ ἰσχὺς τοῦ σώματος ὑπουργεῖ ἐν τῇ διακονίᾳ, καὶ μήτε γῆρας αὐτῷ μήτε ἀσθένεια ἐμποδίζει. Καὶ ἐπειδὴ ὁ λόγος ἡμῖν περὶ ὑποταγῆς καὶ ταπεινώσεως εἴρηται, δι᾿ ὧν πρὸς τὸ ἀκρότατον τῆς ἀρετῆς ἀνελθεῖν δυνάμεθα, ἀναγκαῖον ὑπολαμ βάνω ὀλίγα ἐκ πολλῶν τῶν ἐν τοῖς κοινοβίοις διαλαμψάντων ἀγώνων [ἁγίων] Πατέρων κατορθώματα παραδείγματος χάριν προσθεῖναι τῷ διηγήματι. S. ATHANASIUS. SPURIA. - stitutiones in aliis regionibus traditas. In tota ila- que Mesopotamia, Palæstina et Cappadocia, et in toto Oriente, tempore conventus tertiæ, sextæ et nonæ hora, si quis ante completum primum psal- mum non occurrerit, is in oratorium ingredi non audet, neque sese psallentibus admiscere : sed di- missionem fratrum pro foribus stans exspectat. Egredientibus autem omnibus, humi prostratus, pœnitentiam agens, negligentiæ suæ veniam postu- lat. In nocturnis porro conventibus, usque ad se- cundum psalmum venia tarde venientibus concedi- tur. Porro fratres per hebdomadas sibi succedunt in coquina et in aliis officiis, cum multi laboris le- vandi causa, tum ut charitatis legem mutuis officiis Impleant. Tanta autem humilitate et sollicitudine ministeria implent, quantam ne servi quiden cum B heris suis adhibeant. Completa hebdomade, Domi- nica die post matutinos lymnos, ingredientibus aliis ad serviendum, vasa officii sui signata tradunt: quæ accepta alii tanta cura et sollicitudine custo- diunt, ut ue eorum quidpiam vel frangatur vel pereat, quantam is adhibeat cui vasa sacra ac Deo dicata committuntur. Nam sese præparant ad ratio- nem reddendam, non solum œconomo in præsenti tempore, sed etiam Deo in futuro, si aut negligen- tia aut segnitie eorum quidpiam perierit. (57) Ad ma- jorem porro dictorum fidem, quæ meis ipse oculis perspexi narrabo. In hebdomade cujusdam fratris, pertransiens oeconomus, pauca lenticulæ grana humi projecta vidit, neque despexit quasi rem nul- lius pretii; sed multis increpatum fratrem, cui C hebdomas illa concredita erat, pœna multavit, quasi negligentem ea quæ Deo dicata essent, et conculcantem propriam conscientiam. Tanta enim cura et sollicitudine omnia servant, omnia admi. nistrant, ut ea quæ nobis vilia et despicabilia vi- dentur, magna attentione custodiant; ita ut male positum vas transferant, projectum colligant, credentes se a Domino Deo harum quoque rerum mercedem accepturos. (58) Has hebdomadum regulas per totum Orientem observari deprehendimus. Apud Agyptios autem non ita hebdomadum vicis- situdo servatur; sed alicui fratrum probatissimo culinæ cura committitur, quanto scilicet tempore virtus ejus augmentum accipit, vires corporis in officii functione suppetunt, nec senectus iufirmi- tasve prohibet. Cum autem nobis sermo sit de ob- sequentia et de humilitate, per quas ad supremum virtutis fastigium possumus pervenire, opera pre- tium duco pauca ex multis præclare gestis a sanctis Patribus qui in cœnobiis effulsere, exempli causa, narrationi adjícere nostræ. D voce, qua de re alibi. .. 9. (59) Eral quidam Pater Muthius (60) nomine, qui (57) Cassian. Institut. lib. 1v, c. 20. (58) Ibid. c. 22. (59) Ibid. c. 27. 9. Γέγονέ τις Πατὴρ Μούθιος ονόματι. Οὗτος ἐπι- (60) Alii putant rectius legi Patermuthius ura

ποθῶν ἀποτάξασθαι τῷ κόσμῳ, παραγενόμενος ἐν κοινοβίῳ, ἐπιπολὺ πρὸ τῶν θυρῶν τοῦ μοναστηρίου ἐκαρτέρησεν, ἕως ὅτε τῇ πολλῇ αὐτοῦ ὑπομονῇ μετὰ μικροῦ υἱοῦ παρὰ τὸν συνήθη κανόνα τοῦ κοινοβίου ἐδέχθη. Καὶ ὅτε μετὰ πολλοὺς κόπους εἰσῆλθεν, οὐ μόνον διαφόροις ἔργοις παρεδόθησαν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν τοῦ κελλίου συνοίκησιν διεχωρίσθησαν, ὅπως τῇ ἀπ' ἀλλήλων διαζεύξει κατὰ μικρὸν τῆς πρὸς ἀλλή λους φυσικῆς προσπαθείας ἀπαλλαγῶσιν· ἧς χάριτι Χριστοῦ διὰ τῆς πολλῆς γυμνασίας ὁ πατὴρ ἠλευθε ρώθη. Καί ποτε πρὸς βάσανον καὶ δοκιμὴν τῆς αὐτοῦ ἀρετῆς προσεποιήσατο ὁ ἀββᾶς μετ᾿ ὀργῆς ἀγανα- κτεῖν πρὸς τὸν παῖδα, καὶ προστάσσει τῷ εἰρημένῳ πατρὶ αὐτοῦ λαβεῖν αὐτὸν καὶ ῥίψαι εἰς τὸν ποταμόν. Τότε ἐκεῖνος, ὡς ἂν ὑπὸ Θεοῦ προσταχθεὶς βαστάσαι αὐτοῦ τὸν παῖδα, δρομαῖος ἐπὶ τὴν ὄχθην τοῦ ποταμοῦ Β παραγίνεται, καὶ σπεύδων πληρῶσαι τὸ πρόσταγμα πίστει διαπύρῳ καὶ θερμότητι τῆς ὑπακοῆς, ἐκωλύθη ὑπὸ τῶν ἀδελφῶν, ἐπιφθασάντων καὶ ἀφαρπασάντων τὸν παῖδα. Τοσοῦτον οὖν παρὰ Θεῷ ἡ πίστις τούτου καὶ ἡ ὑπακοὴ προσεδέχθη, ὡς ἀποκαλυφθῆναι τῷ ἀ66ᾷ ἐκ τοῦ Θεοῦ, ὅτι τὸ ἔργον τοῦ ᾽Αβραὰμ οὗτος ἐποίησε. Μετ' ὀλίγον δὲ χρόνον ὁ εἰρημένος ἀββᾶς τοῦ κοινο βίου τελευτῶν, τοῦτον διάδοχον αὐτοῦ κατέλιπεν. κατὰ τὸν κόσμον μέγας ὑπῆρχε καὶ γὰρ ὁ Πατὴρ αὐτοῦ κόμης ἐστρατεύετο καὶ πλούσιος ἐτύγχανε), καὶ ἐν ἀναγνώσμασι σπουδαίοις οὐ μετρίως ἦν γεγυμνα- σμένος. Οὗτος οὖν καταλείψας την κοσμικὴν περι- φάνειαν, πρὸς τὸν μονήρη βίον ώρμησε, καὶ δὴ πρὸς δοκιμὴν τῆς αὐτοῦ πίστεως καὶ ταπεινώσεως προσ- τάσσεται ὑπὸ τοῦ ἀ66ᾷ δέκα σπυρίδας βαστάσαι, καὶ ἐν τῇ πόλει τῇ ἰδίᾳ πωλῆσαι, καὶ μὴ πάσας ὁμοῦ ἀλλὰ κατὰ μίαν αὐτὰς πωλεῖν· ὅπερ ἐκεῖνος μετὰ πάσης ὑπομονῆς καὶ ταπεινώσεως ἐπλήρωσεν, ἐπι- θεὶς τὰς σπυρίδας τοῖς ὤμοις, καὶ αὐτὰς κατὰ μίαν πωλήσας, μὴ λογισάμενος τὴν εὐτέλειαν τοῦ πρά γματος, καὶ τοῦ γένους τὴν λαμπρότητα, καὶ τῆς πράσεως τὴν δοκοῦσαν ἀτιμίαν. Ἐσπούδαζε γὰρ νώσεως. ἀββᾶν Πινοφᾶν, ἄνδρα πάσῃ ἀρετῇ κεκοσμημένον, ὅστις ἦν πρωτόβιος καὶ ἀββᾶς μεγάλου κοινοβίου, ὅ ἐστιν ἐν Αἰγύπτῳ ἐγγὺς τῆς Πανεφὼ πόλεως· οὗτος, ὁρῶν ἑαυτὸν καὶ διὰ τὴν προσοῦσαν πολιτείαν, καὶ διὰ τὸ γῆρας, καὶ διὰ τὴν ἡγεμονίαν, ὑπὸ πάν των δοξαζόμενον καὶ τιμώμενον, καὶ μὴ δυνάμενον ἐγγυμνάζεσθαι τοῖς τῆς ταπεινοφροσύνης ἐπιτηδεύ μασιν, οἷσπερ ἐξ ἀρχῆς, διὰ τῆς αὐτῷ περιποθήτου ὑποταγῆς ἐν ᾗ ἐκλήθη, λάθρα φυγὼν ἀπὸ τοῦ ἰδίου κοινοβίου, ἀνεχώρησε μόνος εἰς τὰ ἔσχατα τῆς θη- βαΐδος· καὶ ἐπάρας τὸ σχῆμα τοῦ μοναχοῦ καὶ ἐνδυ σάμενος κοσμικὰ ἱμάτια ἀπῆλθεν εἰς τὸ κοινόβιον τῶν Ταβεννησιωτῶν, νομίσας ἐν τούτῳ λανθάνειν τίς ἂν εἴη διὰ τὸ πλῆθος τῶν ἀδελφῶν, καὶ διὰ τὸ ἀπέχειν πολὺ τοῦ κλίματος, ἐν ᾧ τὸ τούτου κοινόβιον. μιμητὴν ἑαυτὸν καταστῆσαι τῆς τοῦ Χριστοῦ ταπει- EPISTOLA L'AD CASTOREM. A cum vellet mundo renuntiare, accedens ad cano- C bium, diu ante fores monasterii perseveravit, donec ob summam ejus patientiam cum pravo filio præter assuetam monasterii legein, admissus est. Ac cum post multos labores ingressus fuit, non modo variis operibus ambo tradiţi sunt, sed separati etiam fuere quoad cellulæ habitationem, ut disjunctione illa paulatim mutua illa naturali affectione libera- rentur ; qua item, Christi gratia, per multam exer citationem pater liberatus est. Ad probationem autem et experimentum virtutis ejus simulabat aliquando abbas se ira adversus puerum concitari, jussitque supradicto ejus patri ut sublatum proji ceret in fluvium. Tum ille, quasi Deo jubente ut tolleret filium suum, concitato cursu ad ripam flu- minis advenit, ac dum jussum implere ex ardenti fide, et ex fervore obedientiæ properaret, pro- hibitus est a fratribus qui prævenere illum et filium abripuere. (61) Usque adeo autem ejus fides et obedientia Deo accepta fuit, ut a Deo revela · tum fuerit abbati, ipsum Abrahami opus perfe- cisse. Parvo autem elapso tempore, prædictus co- nobii abbas cum obiisset, eum successorem sibi reliquit abdicavit, qui etiam in mundo insignis erat (pater quippe ejus comes bellum gerebat, dives- que erat), nec mediocriter eruditus ac lectionis studiosus. (62) Hic igitur sæculari relicto fastu, ad monasticam se contulit vitam, atque ad probatio- nem fidei et humilitatis suæ jubetur ab abbate decem sportas deferre, et in propria urbe, nec una omnes sed singulatim eas vendere : quod ille cum omni patientia et humilitate complevit, sportasque imponens humeris sigillatim vendidit; non ite rei vilitatem, non generis nobilitatem secum reputavit studebat enim Christi humilitatis imi- tator effici. D abbatem Pinophan, virum omn virtute oriatum, qui erat antiquus et abbas magni coenobii, quod in Ægypto situm est prope urbem Panepho is cum sese videret tum ob vitæ institutum, tum ob sene- ctutem et præfecturam laudari et celebrari ab om- nibus, nec posse, quemadmodum initio suæ conver- sionis studio humilitatis seipsum exercere; iis permotus, ob desideratam sibi subjectionem in qua vocatus fuerat, clam aufugiens ex suo cœnobio, secessit solus ad extremas Thebaidis partes, subla- toque monachi vestimento, indutisque sæcularibus vestibus Tabennesiotarum cœnobium petiit, ratus in eo se latere posse, cum ob multitudinem fra- trum, tum quia multum abesset a regione, in qua situm erat cœnobium suum. Ibi cum multis diebus 10. "Αλλον ἔγνωμεν ἀδελφὸν ἀποταξάμενον, ὃς καὶ 11. Καὶ ἄλλον δέ τινα τῶν Πατέρων εθεασάμεθα (61) Cassian. Institut. lib. ty, c. 28. (62) Ibid. c. 99. 10. Alium novimus fratrem, qui sæculo sese 11. (63) Alium item quemdam ex Patribus vidimus (63) Ibid. c. 30, ubi abbas vocatur Pinufius.

ποθῶν ἀποτάξασθαι τῷ κόσμῳ, παραγενόμενος ἐν κοινοβίῳ, ἐπιπολὺ πρὸ τῶν θυρῶν τοῦ μοναστηρίου ἐκαρτέρησεν, ἕως ὅτε τῇ πολλῇ αὐτοῦ ὑπομονῇ μετὰ μικροῦ υἱοῦ παρὰ τὸν συνήθη κανόνα τοῦ κοινοβίου ἐδέχθη. Καὶ ὅτε μετὰ πολλοὺς κόπους εἰσῆλθεν, οὐ μόνον διαφόροις ἔργοις παρεδόθησαν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν τοῦ κελλίου συνοίκησιν διεχωρίσθησαν, ὅπως τῇ ἀπ' ἀλλήλων διαζεύξει κατὰ μικρὸν τῆς πρὸς ἀλλή λους φυσικῆς προσπαθείας ἀπαλλαγῶσιν· ἧς χάριτι Χριστοῦ διὰ τῆς πολλῆς γυμνασίας ὁ πατὴρ ἠλευθε ρώθη. Καί ποτε πρὸς βάσανον καὶ δοκιμὴν τῆς αὐτοῦ ἀρετῆς προσεποιήσατο ὁ ἀββᾶς μετ᾿ ὀργῆς ἀγανα- κτεῖν πρὸς τὸν παῖδα, καὶ προστάσσει τῷ εἰρημένῳ πατρὶ αὐτοῦ λαβεῖν αὐτὸν καὶ ῥίψαι εἰς τὸν ποταμόν. Τότε ἐκεῖνος, ὡς ἂν ὑπὸ Θεοῦ προσταχθεὶς βαστάσαι αὐτοῦ τὸν παῖδα, δρομαῖος ἐπὶ τὴν ὄχθην τοῦ ποταμοῦ Β παραγίνεται, καὶ σπεύδων πληρῶσαι τὸ πρόσταγμα πίστει διαπύρῳ καὶ θερμότητι τῆς ὑπακοῆς, ἐκωλύθη ὑπὸ τῶν ἀδελφῶν, ἐπιφθασάντων καὶ ἀφαρπασάντων τὸν παῖδα. Τοσοῦτον οὖν παρὰ Θεῷ ἡ πίστις τούτου καὶ ἡ ὑπακοὴ προσεδέχθη, ὡς ἀποκαλυφθῆναι τῷ ἀ66ᾷ ἐκ τοῦ Θεοῦ, ὅτι τὸ ἔργον τοῦ ᾽Αβραὰμ οὗτος ἐποίησε. Μετ' ὀλίγον δὲ χρόνον ὁ εἰρημένος ἀββᾶς τοῦ κοινο βίου τελευτῶν, τοῦτον διάδοχον αὐτοῦ κατέλιπεν. κατὰ τὸν κόσμον μέγας ὑπῆρχε καὶ γὰρ ὁ Πατὴρ αὐτοῦ κόμης ἐστρατεύετο καὶ πλούσιος ἐτύγχανε), καὶ ἐν ἀναγνώσμασι σπουδαίοις οὐ μετρίως ἦν γεγυμνα- σμένος. Οὗτος οὖν καταλείψας την κοσμικὴν περι- φάνειαν, πρὸς τὸν μονήρη βίον ώρμησε, καὶ δὴ πρὸς δοκιμὴν τῆς αὐτοῦ πίστεως καὶ ταπεινώσεως προσ- τάσσεται ὑπὸ τοῦ ἀ66ᾷ δέκα σπυρίδας βαστάσαι, καὶ ἐν τῇ πόλει τῇ ἰδίᾳ πωλῆσαι, καὶ μὴ πάσας ὁμοῦ ἀλλὰ κατὰ μίαν αὐτὰς πωλεῖν· ὅπερ ἐκεῖνος μετὰ πάσης ὑπομονῆς καὶ ταπεινώσεως ἐπλήρωσεν, ἐπι- θεὶς τὰς σπυρίδας τοῖς ὤμοις, καὶ αὐτὰς κατὰ μίαν πωλήσας, μὴ λογισάμενος τὴν εὐτέλειαν τοῦ πρά γματος, καὶ τοῦ γένους τὴν λαμπρότητα, καὶ τῆς πράσεως τὴν δοκοῦσαν ἀτιμίαν. Ἐσπούδαζε γὰρ νώσεως. ἀββᾶν Πινοφᾶν, ἄνδρα πάσῃ ἀρετῇ κεκοσμημένον, ὅστις ἦν πρωτόβιος καὶ ἀββᾶς μεγάλου κοινοβίου, ὅ ἐστιν ἐν Αἰγύπτῳ ἐγγὺς τῆς Πανεφὼ πόλεως· οὗτος, ὁρῶν ἑαυτὸν καὶ διὰ τὴν προσοῦσαν πολιτείαν, καὶ διὰ τὸ γῆρας, καὶ διὰ τὴν ἡγεμονίαν, ὑπὸ πάν των δοξαζόμενον καὶ τιμώμενον, καὶ μὴ δυνάμενον ἐγγυμνάζεσθαι τοῖς τῆς ταπεινοφροσύνης ἐπιτηδεύ μασιν, οἷσπερ ἐξ ἀρχῆς, διὰ τῆς αὐτῷ περιποθήτου ὑποταγῆς ἐν ᾗ ἐκλήθη, λάθρα φυγὼν ἀπὸ τοῦ ἰδίου κοινοβίου, ἀνεχώρησε μόνος εἰς τὰ ἔσχατα τῆς θη- βαΐδος· καὶ ἐπάρας τὸ σχῆμα τοῦ μοναχοῦ καὶ ἐνδυ σάμενος κοσμικὰ ἱμάτια ἀπῆλθεν εἰς τὸ κοινόβιον τῶν Ταβεννησιωτῶν, νομίσας ἐν τούτῳ λανθάνειν τίς ἂν εἴη διὰ τὸ πλῆθος τῶν ἀδελφῶν, καὶ διὰ τὸ ἀπέχειν πολὺ τοῦ κλίματος, ἐν ᾧ τὸ τούτου κοινόβιον. μιμητὴν ἑαυτὸν καταστῆσαι τῆς τοῦ Χριστοῦ ταπει- EPISTOLA L'AD CASTOREM. A cum vellet mundo renuntiare, accedens ad cano- C bium, diu ante fores monasterii perseveravit, donec ob summam ejus patientiam cum pravo filio præter assuetam monasterii legein, admissus est. Ac cum post multos labores ingressus fuit, non modo variis operibus ambo tradiţi sunt, sed separati etiam fuere quoad cellulæ habitationem, ut disjunctione illa paulatim mutua illa naturali affectione libera- rentur ; qua item, Christi gratia, per multam exer citationem pater liberatus est. Ad probationem autem et experimentum virtutis ejus simulabat aliquando abbas se ira adversus puerum concitari, jussitque supradicto ejus patri ut sublatum proji ceret in fluvium. Tum ille, quasi Deo jubente ut tolleret filium suum, concitato cursu ad ripam flu- minis advenit, ac dum jussum implere ex ardenti fide, et ex fervore obedientiæ properaret, pro- hibitus est a fratribus qui prævenere illum et filium abripuere. (61) Usque adeo autem ejus fides et obedientia Deo accepta fuit, ut a Deo revela · tum fuerit abbati, ipsum Abrahami opus perfe- cisse. Parvo autem elapso tempore, prædictus co- nobii abbas cum obiisset, eum successorem sibi reliquit abdicavit, qui etiam in mundo insignis erat (pater quippe ejus comes bellum gerebat, dives- que erat), nec mediocriter eruditus ac lectionis studiosus. (62) Hic igitur sæculari relicto fastu, ad monasticam se contulit vitam, atque ad probatio- nem fidei et humilitatis suæ jubetur ab abbate decem sportas deferre, et in propria urbe, nec una omnes sed singulatim eas vendere : quod ille cum omni patientia et humilitate complevit, sportasque imponens humeris sigillatim vendidit; non ite rei vilitatem, non generis nobilitatem secum reputavit studebat enim Christi humilitatis imi- tator effici. D abbatem Pinophan, virum omn virtute oriatum, qui erat antiquus et abbas magni coenobii, quod in Ægypto situm est prope urbem Panepho is cum sese videret tum ob vitæ institutum, tum ob sene- ctutem et præfecturam laudari et celebrari ab om- nibus, nec posse, quemadmodum initio suæ conver- sionis studio humilitatis seipsum exercere; iis permotus, ob desideratam sibi subjectionem in qua vocatus fuerat, clam aufugiens ex suo cœnobio, secessit solus ad extremas Thebaidis partes, subla- toque monachi vestimento, indutisque sæcularibus vestibus Tabennesiotarum cœnobium petiit, ratus in eo se latere posse, cum ob multitudinem fra- trum, tum quia multum abesset a regione, in qua situm erat cœnobium suum. Ibi cum multis diebus 10. "Αλλον ἔγνωμεν ἀδελφὸν ἀποταξάμενον, ὃς καὶ 11. Καὶ ἄλλον δέ τινα τῶν Πατέρων εθεασάμεθα (61) Cassian. Institut. lib. ty, c. 28. (62) Ibid. c. 99. 10. Alium novimus fratrem, qui sæculo sese 11. (63) Alium item quemdam ex Patribus vidimus (63) Ibid. c. 30, ubi abbas vocatur Pinufius.

ποθῶν ἀποτάξασθαι τῷ κόσμῳ, παραγενόμενος ἐν κοινοβίῳ, ἐπιπολὺ πρὸ τῶν θυρῶν τοῦ μοναστηρίου ἐκαρτέρησεν, ἕως ὅτε τῇ πολλῇ αὐτοῦ ὑπομονῇ μετὰ μικροῦ υἱοῦ παρὰ τὸν συνήθη κανόνα τοῦ κοινοβίου ἐδέχθη. Καὶ ὅτε μετὰ πολλοὺς κόπους εἰσῆλθεν, οὐ μόνον διαφόροις ἔργοις παρεδόθησαν, ἀλλὰ καὶ κατὰ τὴν τοῦ κελλίου συνοίκησιν διεχωρίσθησαν, ὅπως τῇ ἀπ' ἀλλήλων διαζεύξει κατὰ μικρὸν τῆς πρὸς ἀλλή λους φυσικῆς προσπαθείας ἀπαλλαγῶσιν· ἧς χάριτι Χριστοῦ διὰ τῆς πολλῆς γυμνασίας ὁ πατὴρ ἠλευθε ρώθη. Καί ποτε πρὸς βάσανον καὶ δοκιμὴν τῆς αὐτοῦ ἀρετῆς προσεποιήσατο ὁ ἀββᾶς μετ᾿ ὀργῆς ἀγανα- κτεῖν πρὸς τὸν παῖδα, καὶ προστάσσει τῷ εἰρημένῳ πατρὶ αὐτοῦ λαβεῖν αὐτὸν καὶ ῥίψαι εἰς τὸν ποταμόν. Τότε ἐκεῖνος, ὡς ἂν ὑπὸ Θεοῦ προσταχθεὶς βαστάσαι αὐτοῦ τὸν παῖδα, δρομαῖος ἐπὶ τὴν ὄχθην τοῦ ποταμοῦ Β παραγίνεται, καὶ σπεύδων πληρῶσαι τὸ πρόσταγμα πίστει διαπύρῳ καὶ θερμότητι τῆς ὑπακοῆς, ἐκωλύθη ὑπὸ τῶν ἀδελφῶν, ἐπιφθασάντων καὶ ἀφαρπασάντων τὸν παῖδα. Τοσοῦτον οὖν παρὰ Θεῷ ἡ πίστις τούτου καὶ ἡ ὑπακοὴ προσεδέχθη, ὡς ἀποκαλυφθῆναι τῷ ἀ66ᾷ ἐκ τοῦ Θεοῦ, ὅτι τὸ ἔργον τοῦ ᾽Αβραὰμ οὗτος ἐποίησε. Μετ' ὀλίγον δὲ χρόνον ὁ εἰρημένος ἀββᾶς τοῦ κοινο βίου τελευτῶν, τοῦτον διάδοχον αὐτοῦ κατέλιπεν. κατὰ τὸν κόσμον μέγας ὑπῆρχε καὶ γὰρ ὁ Πατὴρ αὐτοῦ κόμης ἐστρατεύετο καὶ πλούσιος ἐτύγχανε), καὶ ἐν ἀναγνώσμασι σπουδαίοις οὐ μετρίως ἦν γεγυμνα- σμένος. Οὗτος οὖν καταλείψας την κοσμικὴν περι- φάνειαν, πρὸς τὸν μονήρη βίον ώρμησε, καὶ δὴ πρὸς δοκιμὴν τῆς αὐτοῦ πίστεως καὶ ταπεινώσεως προσ- τάσσεται ὑπὸ τοῦ ἀ66ᾷ δέκα σπυρίδας βαστάσαι, καὶ ἐν τῇ πόλει τῇ ἰδίᾳ πωλῆσαι, καὶ μὴ πάσας ὁμοῦ ἀλλὰ κατὰ μίαν αὐτὰς πωλεῖν· ὅπερ ἐκεῖνος μετὰ πάσης ὑπομονῆς καὶ ταπεινώσεως ἐπλήρωσεν, ἐπι- θεὶς τὰς σπυρίδας τοῖς ὤμοις, καὶ αὐτὰς κατὰ μίαν πωλήσας, μὴ λογισάμενος τὴν εὐτέλειαν τοῦ πρά γματος, καὶ τοῦ γένους τὴν λαμπρότητα, καὶ τῆς πράσεως τὴν δοκοῦσαν ἀτιμίαν. Ἐσπούδαζε γὰρ νώσεως. ἀββᾶν Πινοφᾶν, ἄνδρα πάσῃ ἀρετῇ κεκοσμημένον, ὅστις ἦν πρωτόβιος καὶ ἀββᾶς μεγάλου κοινοβίου, ὅ ἐστιν ἐν Αἰγύπτῳ ἐγγὺς τῆς Πανεφὼ πόλεως· οὗτος, ὁρῶν ἑαυτὸν καὶ διὰ τὴν προσοῦσαν πολιτείαν, καὶ διὰ τὸ γῆρας, καὶ διὰ τὴν ἡγεμονίαν, ὑπὸ πάν των δοξαζόμενον καὶ τιμώμενον, καὶ μὴ δυνάμενον ἐγγυμνάζεσθαι τοῖς τῆς ταπεινοφροσύνης ἐπιτηδεύ μασιν, οἷσπερ ἐξ ἀρχῆς, διὰ τῆς αὐτῷ περιποθήτου ὑποταγῆς ἐν ᾗ ἐκλήθη, λάθρα φυγὼν ἀπὸ τοῦ ἰδίου κοινοβίου, ἀνεχώρησε μόνος εἰς τὰ ἔσχατα τῆς θη- βαΐδος· καὶ ἐπάρας τὸ σχῆμα τοῦ μοναχοῦ καὶ ἐνδυ σάμενος κοσμικὰ ἱμάτια ἀπῆλθεν εἰς τὸ κοινόβιον τῶν Ταβεννησιωτῶν, νομίσας ἐν τούτῳ λανθάνειν τίς ἂν εἴη διὰ τὸ πλῆθος τῶν ἀδελφῶν, καὶ διὰ τὸ ἀπέχειν πολὺ τοῦ κλίματος, ἐν ᾧ τὸ τούτου κοινόβιον. μιμητὴν ἑαυτὸν καταστῆσαι τῆς τοῦ Χριστοῦ ταπει- EPISTOLA L'AD CASTOREM. A cum vellet mundo renuntiare, accedens ad cano- C bium, diu ante fores monasterii perseveravit, donec ob summam ejus patientiam cum pravo filio præter assuetam monasterii legein, admissus est. Ac cum post multos labores ingressus fuit, non modo variis operibus ambo tradiţi sunt, sed separati etiam fuere quoad cellulæ habitationem, ut disjunctione illa paulatim mutua illa naturali affectione libera- rentur ; qua item, Christi gratia, per multam exer citationem pater liberatus est. Ad probationem autem et experimentum virtutis ejus simulabat aliquando abbas se ira adversus puerum concitari, jussitque supradicto ejus patri ut sublatum proji ceret in fluvium. Tum ille, quasi Deo jubente ut tolleret filium suum, concitato cursu ad ripam flu- minis advenit, ac dum jussum implere ex ardenti fide, et ex fervore obedientiæ properaret, pro- hibitus est a fratribus qui prævenere illum et filium abripuere. (61) Usque adeo autem ejus fides et obedientia Deo accepta fuit, ut a Deo revela · tum fuerit abbati, ipsum Abrahami opus perfe- cisse. Parvo autem elapso tempore, prædictus co- nobii abbas cum obiisset, eum successorem sibi reliquit abdicavit, qui etiam in mundo insignis erat (pater quippe ejus comes bellum gerebat, dives- que erat), nec mediocriter eruditus ac lectionis studiosus. (62) Hic igitur sæculari relicto fastu, ad monasticam se contulit vitam, atque ad probatio- nem fidei et humilitatis suæ jubetur ab abbate decem sportas deferre, et in propria urbe, nec una omnes sed singulatim eas vendere : quod ille cum omni patientia et humilitate complevit, sportasque imponens humeris sigillatim vendidit; non ite rei vilitatem, non generis nobilitatem secum reputavit studebat enim Christi humilitatis imi- tator effici. D abbatem Pinophan, virum omn virtute oriatum, qui erat antiquus et abbas magni coenobii, quod in Ægypto situm est prope urbem Panepho is cum sese videret tum ob vitæ institutum, tum ob sene- ctutem et præfecturam laudari et celebrari ab om- nibus, nec posse, quemadmodum initio suæ conver- sionis studio humilitatis seipsum exercere; iis permotus, ob desideratam sibi subjectionem in qua vocatus fuerat, clam aufugiens ex suo cœnobio, secessit solus ad extremas Thebaidis partes, subla- toque monachi vestimento, indutisque sæcularibus vestibus Tabennesiotarum cœnobium petiit, ratus in eo se latere posse, cum ob multitudinem fra- trum, tum quia multum abesset a regione, in qua situm erat cœnobium suum. Ibi cum multis diebus 10. "Αλλον ἔγνωμεν ἀδελφὸν ἀποταξάμενον, ὃς καὶ 11. Καὶ ἄλλον δέ τινα τῶν Πατέρων εθεασάμεθα (61) Cassian. Institut. lib. ty, c. 28. (62) Ibid. c. 99. 10. Alium novimus fratrem, qui sæculo sese 11. (63) Alium item quemdam ex Patribus vidimus (63) Ibid. c. 30, ubi abbas vocatur Pinufius.

Α Καὶ ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας παρακαλῶν ἐδέχθη παρὰ τοῦ Β ἐγὼ χρόνον ὀλίγον ἐν Αἰγύπτῳ· ἅπερ δὲ ἤκουσα ἐδέξατο, διηγησάμενος πληρώσω τὸν λόγον. ἀρχιμανδρίτου, ὃς παραδίδωσιν αὐτῷ ὡς γέροντι, καὶ εἰς μηδὲν ἄλλο χρησιμεύοντι, τὴν τοῦ κήπου φροντίδα καὶ ἐπιμέλειαν, μετὰ καὶ ἄλλου ἀδελφοῦ, ᾧτινι υποτασσόμενος τὴν περιπόθητον αὐτῷ ταπεί νωσιν καὶ ὑπακοὴν ἐξετέλει. Οὐ ταύτῃ δὲ μόνον ἠρκεῖτο τῇ διακονίᾳ, ἀλλὰ καὶ ὅσα τῶν ἔργων δυσχερή ἄλλοις ἐδόκουν, αὐτὰ προθύμως ἐποίει. Διατελέσας οὕτω λανθάνων τριετή χρόνον, τῶν αὐτοῦ μαθητῶν ἐπιζητούντων αὐτὸν κατὰ πᾶσαν τὴν Αἴγυπτον, μόλις ἐγνώσθη ὑπό τινος ἀδελφοῦ, ὅστις ἦν παραγενόμενος ἐκεῖσε· ὅς θεασάμενος, καὶ ἐπιγνοὺς τὸν χαρακτῆρα τοῦ προσώπου, καὶ ἔτι ἀμφιβάλλων, ἐπειρᾶτο καὶ φωνῆς τούτου ἀκούειν· οὐ γὰρ εἶχε τὸ ἀσφαλὲς ἐκ μόνης τῆς ὄψεως, θεωρῶν τὸν τοιοῦτον ἄνδρα γεγη ρακότα, καὶ δίκελλαν κρατοῦντα, καὶ γῆν ἐργαζό μενον, καὶ κόπρον τοῖς οἰκείοις ὤμοις βαστάζοντα, καὶ ταῖς ῥίζαις τῶν λαχάνων ἐπιβάλλοντα. "Οτε τοί νυν, τὸν τῆς φωνῆς ἦχον ἐπιμελῶς ἐξιχνεύων, ἡδυ νήθη καταλαβεῖν ὅστις ἐστὶ, ῥίψας ἑαυτὸν πρὸ τῶν ποδῶν αὐτοῦ, μεγίστην ἔκπληξιν τοῖς ὁρῶσι παρεῖχεν, ὅτι οὕτω πεποίηκεν ἀνθρώπῳ, ὅς παρ' αὐτοῖς ὡς ἀρχάριος, καὶ οὐ πρὸ πολλοῦ τὸν κόσμον καταλείψας. ἔσχατος ἐνομίζετο. Ἔτι δὲ μάλιστα ἐξεπλάγησαν, ὅτι τὸ ὄνομα τούτου ἔμαθον, ὃς προ τούτου μέγας παρ' αὐτοῖς ἀκούετο· καὶ συγγνώμην ᾔτουν, διότι τοῦτον ἀγνοήσαντες μετὰ τῶν ἐσχάτων ἀρχαρίων ἔταξαν. Παρακαλέσαντες δὲ αὐτὸν πολλὰ, εἰς τὸ ἴδιον κοινό βιον ἐξέπεμψαν ἄκοντα καὶ ὀδυρόμενον, ἅτε δὴ μὴ συγχωρούμενον ἐκτελέσαι τὴν αὐτῷ φίλην ταπεί νωσιν καὶ ὑποταγήν. Ποιήσας οὖν ὀλίγον χρόνον ἐν τῷ αὐτοῦ μοναστηρίῳ, πάλιν πυρωθεὶς τῷ πόθῳ τῆς ταπεινώσεως καὶ ὑποταγῆς, ἐπιτηρήσας καιρὸν νυκτός, ἔφυγεν οὐκ ἔτι ξένην χώραν· ἀνελθὼν γὰρ εἰς πλοῖον ἦλθεν εἰς τὰ μέρη Παλαιστίνης, ἐλπίζων ἐκεῖσε εἰς τέλος διαλαθεῖν. Παραγενόμενος τοίνυν ἐν Παλαιο στίνῃ ὥρμησεν εἰς τὸ μοναστήριον τὸ πλησίον τοῦ σπη λαίου ἔνθα ὁ Δεσπότης Χριστὸς ἐτέχθη· ἐν ᾧ μοναστηρίῳ ἔτυχε τὸ τηνικαῦτα διατρίβων. Καὶ ἐκεῖσε δὲ παρα γενόμενος, οὐκ ηδυνήθη λαθεῖν κατὰ τὴν δεσποτικὴ φωνὴν, τὴν φάσκουσαν· Οὐ δύναται πόλις κρυβήνα: ἐπάνω ὄρους κειμένη. • Ελθόντες γὰρ ἀδελφοὶ ἀπὸ τῶν μερῶν τῆς Αἰγύπτου εἰς προσκύνησιν τῶν ἁγίων τόπων, καὶ ἐπιγνόντες αὐτὸν, πάλιν ἀπήγαγον εἰς τὸ ἴδιον κοινόβιον, πολλαῖς δεήσεσι καὶ ἐδυρμοῖς πεί Ο σαντες αὐτόν. Τούτῳ τοίνυν τῷ ἁγίῳ ἀνδρὶ συνώκησα αὐτοῦ νουθετοῦντος ἕνα ἀδελφὸν, ὃν παρουσία μου θυρῶν τῆς μονῆς διατελέσας σήμερον ἐδέχθης· ἐὰν τοίνυν μάθῃς τῆς δυσχερείας τὴν αἰτίαν, δυνήσεταί σοι ἐν τῇ ὁδῷ ταύτῃ, ᾗ ἐπιθυμεῖς ἐπιβῆναι, συμβα- λέσθαι, καὶ δοῦλον Χριστοῦ σε ἀπεργάσασθαι πιστόν. Ὡς γὰρ τοῖς πιστῶς δουλεύουσι τῷ Δεσπότῃ δόξα, τιμὴ πρὸς τὸ μέλλον ἐπήγγελται, οὕτως τιμωρίας S. ATHANASIUS. SPURIA. - postulasset, receptus est ab archimandrita, qui ipsi utpote seni et ad nihil aliud utili, curam tra- didit horti, unaque alii fratri, cui subditus cum esset desideratam sibi humilitatem et obedientiam colebat. Neque illo solo contentus ministerio, quæcunque opera aliis dura et difficilia vide- bantur, ea ille alacriter absolvebat. Cum ita la- tenter triennium peregisset, a discipulis suis per totam Ægyptum perquisitus, a quodam fratre vix demum agnitus est, qui eo advenerat, quique viso illo et agnita vultus ejus forma, cum dubitaret adhuc, vocem ejus audire conatus est: neque enim ex solo visu certus erat, virum conspicatus senem, ligone terram fodientem, fimum humeris gestantem, ut ad olerum radicem deponeret. Cum igitur vocis sonum observans, deprehendit quis- nam esset, prostratus ante pedes ejus, magno spe- ctatores stupore perculsit, quod ita erga hominem se gessisset qui apud se novitius, relicto haud ita pridem mundo, ultimus habebatur. Magisque ob- stupuere, cum didicere nomen; erat enim antea magnæ apud eos famæ : ac veniam postularunt, quod eum ignari, cum postremis novitiis consti- tuissent. Illumque multis hortati verbis, cœnobium suum invitum remisere, atque de- plorantem quod concessum sibi non esset dilectam exercere humilitatem et obedientiam. (C4) Brevi igitur exacto tempore in monasterio suo, humili- tatis rursum et obedientiæ desiderio ardens, observata noctis hora aufugit, non ulterius ad peregrinam regionem : conscensa quippe navicula C ad partes venit Palæstinæ, sperans se illic ad finem usque latere posse. In Palæstinam cum ad- venisset monasterium petiit, situm prope speluncamn in qua Christus Dominus natus est, in quo mona- sterio tum commoratus est. Non potuit tamen ibi latere, juxta Domini vocem illam : ‹ Non potest civitas abscondi supra montem posita *. › Cum enim ex Ægypto fratres venissent pro adoratione sacrorum locorum, agnitum illum multisque sup- plicationibus ac fletibus persuasum, rursus ad proprium abduxerunt coenobium. (65) Cum hoc igitur sancto in Ægypto modico tempore habitavi ; finemque faciam sermonis narrando quæ audivi ab illo commonente fratrem, quem me præsente admisit. ad nuam monasterii peractis admissus hodie fueris: quod si causam didiceris hujusmodi difficultatis, poterit illa tibi in hac, quam inire cupis, via, utilitatem ferre, atque te fidelem Dei servum efficere. Ut enim fideliter Domino servientibus gloria et honor in futurum promittitur, ita gravissima imminent ss Matth..v, 1. 12. (66) Nosti, inquit, frater, quot diebus ante ja- (64) Cassian. Institut. lib. iv, c. 1. (63) Ibid. c. 32. 12. Ἔγνως, φησὶν, ἀδελφὲ, πόσας ἡμέρας πρὸ τῶν (65) Ibid. c. 32, 33.

Α Καὶ ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας παρακαλῶν ἐδέχθη παρὰ τοῦ Β ἐγὼ χρόνον ὀλίγον ἐν Αἰγύπτῳ· ἅπερ δὲ ἤκουσα ἐδέξατο, διηγησάμενος πληρώσω τὸν λόγον. ἀρχιμανδρίτου, ὃς παραδίδωσιν αὐτῷ ὡς γέροντι, καὶ εἰς μηδὲν ἄλλο χρησιμεύοντι, τὴν τοῦ κήπου φροντίδα καὶ ἐπιμέλειαν, μετὰ καὶ ἄλλου ἀδελφοῦ, ᾧτινι υποτασσόμενος τὴν περιπόθητον αὐτῷ ταπεί νωσιν καὶ ὑπακοὴν ἐξετέλει. Οὐ ταύτῃ δὲ μόνον ἠρκεῖτο τῇ διακονίᾳ, ἀλλὰ καὶ ὅσα τῶν ἔργων δυσχερή ἄλλοις ἐδόκουν, αὐτὰ προθύμως ἐποίει. Διατελέσας οὕτω λανθάνων τριετή χρόνον, τῶν αὐτοῦ μαθητῶν ἐπιζητούντων αὐτὸν κατὰ πᾶσαν τὴν Αἴγυπτον, μόλις ἐγνώσθη ὑπό τινος ἀδελφοῦ, ὅστις ἦν παραγενόμενος ἐκεῖσε· ὅς θεασάμενος, καὶ ἐπιγνοὺς τὸν χαρακτῆρα τοῦ προσώπου, καὶ ἔτι ἀμφιβάλλων, ἐπειρᾶτο καὶ φωνῆς τούτου ἀκούειν· οὐ γὰρ εἶχε τὸ ἀσφαλὲς ἐκ μόνης τῆς ὄψεως, θεωρῶν τὸν τοιοῦτον ἄνδρα γεγη ρακότα, καὶ δίκελλαν κρατοῦντα, καὶ γῆν ἐργαζό μενον, καὶ κόπρον τοῖς οἰκείοις ὤμοις βαστάζοντα, καὶ ταῖς ῥίζαις τῶν λαχάνων ἐπιβάλλοντα. "Οτε τοί νυν, τὸν τῆς φωνῆς ἦχον ἐπιμελῶς ἐξιχνεύων, ἡδυ νήθη καταλαβεῖν ὅστις ἐστὶ, ῥίψας ἑαυτὸν πρὸ τῶν ποδῶν αὐτοῦ, μεγίστην ἔκπληξιν τοῖς ὁρῶσι παρεῖχεν, ὅτι οὕτω πεποίηκεν ἀνθρώπῳ, ὅς παρ' αὐτοῖς ὡς ἀρχάριος, καὶ οὐ πρὸ πολλοῦ τὸν κόσμον καταλείψας. ἔσχατος ἐνομίζετο. Ἔτι δὲ μάλιστα ἐξεπλάγησαν, ὅτι τὸ ὄνομα τούτου ἔμαθον, ὃς προ τούτου μέγας παρ' αὐτοῖς ἀκούετο· καὶ συγγνώμην ᾔτουν, διότι τοῦτον ἀγνοήσαντες μετὰ τῶν ἐσχάτων ἀρχαρίων ἔταξαν. Παρακαλέσαντες δὲ αὐτὸν πολλὰ, εἰς τὸ ἴδιον κοινό βιον ἐξέπεμψαν ἄκοντα καὶ ὀδυρόμενον, ἅτε δὴ μὴ συγχωρούμενον ἐκτελέσαι τὴν αὐτῷ φίλην ταπεί νωσιν καὶ ὑποταγήν. Ποιήσας οὖν ὀλίγον χρόνον ἐν τῷ αὐτοῦ μοναστηρίῳ, πάλιν πυρωθεὶς τῷ πόθῳ τῆς ταπεινώσεως καὶ ὑποταγῆς, ἐπιτηρήσας καιρὸν νυκτός, ἔφυγεν οὐκ ἔτι ξένην χώραν· ἀνελθὼν γὰρ εἰς πλοῖον ἦλθεν εἰς τὰ μέρη Παλαιστίνης, ἐλπίζων ἐκεῖσε εἰς τέλος διαλαθεῖν. Παραγενόμενος τοίνυν ἐν Παλαιο στίνῃ ὥρμησεν εἰς τὸ μοναστήριον τὸ πλησίον τοῦ σπη λαίου ἔνθα ὁ Δεσπότης Χριστὸς ἐτέχθη· ἐν ᾧ μοναστηρίῳ ἔτυχε τὸ τηνικαῦτα διατρίβων. Καὶ ἐκεῖσε δὲ παρα γενόμενος, οὐκ ηδυνήθη λαθεῖν κατὰ τὴν δεσποτικὴ φωνὴν, τὴν φάσκουσαν· Οὐ δύναται πόλις κρυβήνα: ἐπάνω ὄρους κειμένη. • Ελθόντες γὰρ ἀδελφοὶ ἀπὸ τῶν μερῶν τῆς Αἰγύπτου εἰς προσκύνησιν τῶν ἁγίων τόπων, καὶ ἐπιγνόντες αὐτὸν, πάλιν ἀπήγαγον εἰς τὸ ἴδιον κοινόβιον, πολλαῖς δεήσεσι καὶ ἐδυρμοῖς πεί Ο σαντες αὐτόν. Τούτῳ τοίνυν τῷ ἁγίῳ ἀνδρὶ συνώκησα αὐτοῦ νουθετοῦντος ἕνα ἀδελφὸν, ὃν παρουσία μου θυρῶν τῆς μονῆς διατελέσας σήμερον ἐδέχθης· ἐὰν τοίνυν μάθῃς τῆς δυσχερείας τὴν αἰτίαν, δυνήσεταί σοι ἐν τῇ ὁδῷ ταύτῃ, ᾗ ἐπιθυμεῖς ἐπιβῆναι, συμβα- λέσθαι, καὶ δοῦλον Χριστοῦ σε ἀπεργάσασθαι πιστόν. Ὡς γὰρ τοῖς πιστῶς δουλεύουσι τῷ Δεσπότῃ δόξα, τιμὴ πρὸς τὸ μέλλον ἐπήγγελται, οὕτως τιμωρίας S. ATHANASIUS. SPURIA. - postulasset, receptus est ab archimandrita, qui ipsi utpote seni et ad nihil aliud utili, curam tra- didit horti, unaque alii fratri, cui subditus cum esset desideratam sibi humilitatem et obedientiam colebat. Neque illo solo contentus ministerio, quæcunque opera aliis dura et difficilia vide- bantur, ea ille alacriter absolvebat. Cum ita la- tenter triennium peregisset, a discipulis suis per totam Ægyptum perquisitus, a quodam fratre vix demum agnitus est, qui eo advenerat, quique viso illo et agnita vultus ejus forma, cum dubitaret adhuc, vocem ejus audire conatus est: neque enim ex solo visu certus erat, virum conspicatus senem, ligone terram fodientem, fimum humeris gestantem, ut ad olerum radicem deponeret. Cum igitur vocis sonum observans, deprehendit quis- nam esset, prostratus ante pedes ejus, magno spe- ctatores stupore perculsit, quod ita erga hominem se gessisset qui apud se novitius, relicto haud ita pridem mundo, ultimus habebatur. Magisque ob- stupuere, cum didicere nomen; erat enim antea magnæ apud eos famæ : ac veniam postularunt, quod eum ignari, cum postremis novitiis consti- tuissent. Illumque multis hortati verbis, cœnobium suum invitum remisere, atque de- plorantem quod concessum sibi non esset dilectam exercere humilitatem et obedientiam. (C4) Brevi igitur exacto tempore in monasterio suo, humili- tatis rursum et obedientiæ desiderio ardens, observata noctis hora aufugit, non ulterius ad peregrinam regionem : conscensa quippe navicula C ad partes venit Palæstinæ, sperans se illic ad finem usque latere posse. In Palæstinam cum ad- venisset monasterium petiit, situm prope speluncamn in qua Christus Dominus natus est, in quo mona- sterio tum commoratus est. Non potuit tamen ibi latere, juxta Domini vocem illam : ‹ Non potest civitas abscondi supra montem posita *. › Cum enim ex Ægypto fratres venissent pro adoratione sacrorum locorum, agnitum illum multisque sup- plicationibus ac fletibus persuasum, rursus ad proprium abduxerunt coenobium. (65) Cum hoc igitur sancto in Ægypto modico tempore habitavi ; finemque faciam sermonis narrando quæ audivi ab illo commonente fratrem, quem me præsente admisit. ad nuam monasterii peractis admissus hodie fueris: quod si causam didiceris hujusmodi difficultatis, poterit illa tibi in hac, quam inire cupis, via, utilitatem ferre, atque te fidelem Dei servum efficere. Ut enim fideliter Domino servientibus gloria et honor in futurum promittitur, ita gravissima imminent ss Matth..v, 1. 12. (66) Nosti, inquit, frater, quot diebus ante ja- (64) Cassian. Institut. lib. iv, c. 1. (63) Ibid. c. 32. 12. Ἔγνως, φησὶν, ἀδελφὲ, πόσας ἡμέρας πρὸ τῶν (65) Ibid. c. 32, 33.

Α Καὶ ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας παρακαλῶν ἐδέχθη παρὰ τοῦ Β ἐγὼ χρόνον ὀλίγον ἐν Αἰγύπτῳ· ἅπερ δὲ ἤκουσα ἐδέξατο, διηγησάμενος πληρώσω τὸν λόγον. ἀρχιμανδρίτου, ὃς παραδίδωσιν αὐτῷ ὡς γέροντι, καὶ εἰς μηδὲν ἄλλο χρησιμεύοντι, τὴν τοῦ κήπου φροντίδα καὶ ἐπιμέλειαν, μετὰ καὶ ἄλλου ἀδελφοῦ, ᾧτινι υποτασσόμενος τὴν περιπόθητον αὐτῷ ταπεί νωσιν καὶ ὑπακοὴν ἐξετέλει. Οὐ ταύτῃ δὲ μόνον ἠρκεῖτο τῇ διακονίᾳ, ἀλλὰ καὶ ὅσα τῶν ἔργων δυσχερή ἄλλοις ἐδόκουν, αὐτὰ προθύμως ἐποίει. Διατελέσας οὕτω λανθάνων τριετή χρόνον, τῶν αὐτοῦ μαθητῶν ἐπιζητούντων αὐτὸν κατὰ πᾶσαν τὴν Αἴγυπτον, μόλις ἐγνώσθη ὑπό τινος ἀδελφοῦ, ὅστις ἦν παραγενόμενος ἐκεῖσε· ὅς θεασάμενος, καὶ ἐπιγνοὺς τὸν χαρακτῆρα τοῦ προσώπου, καὶ ἔτι ἀμφιβάλλων, ἐπειρᾶτο καὶ φωνῆς τούτου ἀκούειν· οὐ γὰρ εἶχε τὸ ἀσφαλὲς ἐκ μόνης τῆς ὄψεως, θεωρῶν τὸν τοιοῦτον ἄνδρα γεγη ρακότα, καὶ δίκελλαν κρατοῦντα, καὶ γῆν ἐργαζό μενον, καὶ κόπρον τοῖς οἰκείοις ὤμοις βαστάζοντα, καὶ ταῖς ῥίζαις τῶν λαχάνων ἐπιβάλλοντα. "Οτε τοί νυν, τὸν τῆς φωνῆς ἦχον ἐπιμελῶς ἐξιχνεύων, ἡδυ νήθη καταλαβεῖν ὅστις ἐστὶ, ῥίψας ἑαυτὸν πρὸ τῶν ποδῶν αὐτοῦ, μεγίστην ἔκπληξιν τοῖς ὁρῶσι παρεῖχεν, ὅτι οὕτω πεποίηκεν ἀνθρώπῳ, ὅς παρ' αὐτοῖς ὡς ἀρχάριος, καὶ οὐ πρὸ πολλοῦ τὸν κόσμον καταλείψας. ἔσχατος ἐνομίζετο. Ἔτι δὲ μάλιστα ἐξεπλάγησαν, ὅτι τὸ ὄνομα τούτου ἔμαθον, ὃς προ τούτου μέγας παρ' αὐτοῖς ἀκούετο· καὶ συγγνώμην ᾔτουν, διότι τοῦτον ἀγνοήσαντες μετὰ τῶν ἐσχάτων ἀρχαρίων ἔταξαν. Παρακαλέσαντες δὲ αὐτὸν πολλὰ, εἰς τὸ ἴδιον κοινό βιον ἐξέπεμψαν ἄκοντα καὶ ὀδυρόμενον, ἅτε δὴ μὴ συγχωρούμενον ἐκτελέσαι τὴν αὐτῷ φίλην ταπεί νωσιν καὶ ὑποταγήν. Ποιήσας οὖν ὀλίγον χρόνον ἐν τῷ αὐτοῦ μοναστηρίῳ, πάλιν πυρωθεὶς τῷ πόθῳ τῆς ταπεινώσεως καὶ ὑποταγῆς, ἐπιτηρήσας καιρὸν νυκτός, ἔφυγεν οὐκ ἔτι ξένην χώραν· ἀνελθὼν γὰρ εἰς πλοῖον ἦλθεν εἰς τὰ μέρη Παλαιστίνης, ἐλπίζων ἐκεῖσε εἰς τέλος διαλαθεῖν. Παραγενόμενος τοίνυν ἐν Παλαιο στίνῃ ὥρμησεν εἰς τὸ μοναστήριον τὸ πλησίον τοῦ σπη λαίου ἔνθα ὁ Δεσπότης Χριστὸς ἐτέχθη· ἐν ᾧ μοναστηρίῳ ἔτυχε τὸ τηνικαῦτα διατρίβων. Καὶ ἐκεῖσε δὲ παρα γενόμενος, οὐκ ηδυνήθη λαθεῖν κατὰ τὴν δεσποτικὴ φωνὴν, τὴν φάσκουσαν· Οὐ δύναται πόλις κρυβήνα: ἐπάνω ὄρους κειμένη. • Ελθόντες γὰρ ἀδελφοὶ ἀπὸ τῶν μερῶν τῆς Αἰγύπτου εἰς προσκύνησιν τῶν ἁγίων τόπων, καὶ ἐπιγνόντες αὐτὸν, πάλιν ἀπήγαγον εἰς τὸ ἴδιον κοινόβιον, πολλαῖς δεήσεσι καὶ ἐδυρμοῖς πεί Ο σαντες αὐτόν. Τούτῳ τοίνυν τῷ ἁγίῳ ἀνδρὶ συνώκησα αὐτοῦ νουθετοῦντος ἕνα ἀδελφὸν, ὃν παρουσία μου θυρῶν τῆς μονῆς διατελέσας σήμερον ἐδέχθης· ἐὰν τοίνυν μάθῃς τῆς δυσχερείας τὴν αἰτίαν, δυνήσεταί σοι ἐν τῇ ὁδῷ ταύτῃ, ᾗ ἐπιθυμεῖς ἐπιβῆναι, συμβα- λέσθαι, καὶ δοῦλον Χριστοῦ σε ἀπεργάσασθαι πιστόν. Ὡς γὰρ τοῖς πιστῶς δουλεύουσι τῷ Δεσπότῃ δόξα, τιμὴ πρὸς τὸ μέλλον ἐπήγγελται, οὕτως τιμωρίας S. ATHANASIUS. SPURIA. - postulasset, receptus est ab archimandrita, qui ipsi utpote seni et ad nihil aliud utili, curam tra- didit horti, unaque alii fratri, cui subditus cum esset desideratam sibi humilitatem et obedientiam colebat. Neque illo solo contentus ministerio, quæcunque opera aliis dura et difficilia vide- bantur, ea ille alacriter absolvebat. Cum ita la- tenter triennium peregisset, a discipulis suis per totam Ægyptum perquisitus, a quodam fratre vix demum agnitus est, qui eo advenerat, quique viso illo et agnita vultus ejus forma, cum dubitaret adhuc, vocem ejus audire conatus est: neque enim ex solo visu certus erat, virum conspicatus senem, ligone terram fodientem, fimum humeris gestantem, ut ad olerum radicem deponeret. Cum igitur vocis sonum observans, deprehendit quis- nam esset, prostratus ante pedes ejus, magno spe- ctatores stupore perculsit, quod ita erga hominem se gessisset qui apud se novitius, relicto haud ita pridem mundo, ultimus habebatur. Magisque ob- stupuere, cum didicere nomen; erat enim antea magnæ apud eos famæ : ac veniam postularunt, quod eum ignari, cum postremis novitiis consti- tuissent. Illumque multis hortati verbis, cœnobium suum invitum remisere, atque de- plorantem quod concessum sibi non esset dilectam exercere humilitatem et obedientiam. (C4) Brevi igitur exacto tempore in monasterio suo, humili- tatis rursum et obedientiæ desiderio ardens, observata noctis hora aufugit, non ulterius ad peregrinam regionem : conscensa quippe navicula C ad partes venit Palæstinæ, sperans se illic ad finem usque latere posse. In Palæstinam cum ad- venisset monasterium petiit, situm prope speluncamn in qua Christus Dominus natus est, in quo mona- sterio tum commoratus est. Non potuit tamen ibi latere, juxta Domini vocem illam : ‹ Non potest civitas abscondi supra montem posita *. › Cum enim ex Ægypto fratres venissent pro adoratione sacrorum locorum, agnitum illum multisque sup- plicationibus ac fletibus persuasum, rursus ad proprium abduxerunt coenobium. (65) Cum hoc igitur sancto in Ægypto modico tempore habitavi ; finemque faciam sermonis narrando quæ audivi ab illo commonente fratrem, quem me præsente admisit. ad nuam monasterii peractis admissus hodie fueris: quod si causam didiceris hujusmodi difficultatis, poterit illa tibi in hac, quam inire cupis, via, utilitatem ferre, atque te fidelem Dei servum efficere. Ut enim fideliter Domino servientibus gloria et honor in futurum promittitur, ita gravissima imminent ss Matth..v, 1. 12. (66) Nosti, inquit, frater, quot diebus ante ja- (64) Cassian. Institut. lib. iv, c. 1. (63) Ibid. c. 32. 12. Ἔγνως, φησὶν, ἀδελφὲ, πόσας ἡμέρας πρὸ τῶν (65) Ibid. c. 32, 33.

βαρύταται τοῖς χλιαρῶς καὶ ῥᾳθύμως προσερχομέ- Α νοις ταύτῃ τῇ ἐπαγγελίᾳ. Βέλτιον γάρ ἐστι κατὰ τὴν Γραφὴν μὴ εύξασθαι, ἡ εὔξασθαι, καὶ μὴ ἀποδοῦναι. Καὶ πάλιν εἴρηται· . Ἐπικατάρατος ὁ ποιῶν τὸ ἔργον τοῦ Κυρίου ἀμελῶς· › τούτου χάριν ἀπεστρα- φόμεθά τε καὶ ἀνεβαλλόμεθα τοῦ δέξασθαι, οὐχ ὅτι τὴν σωτηρίαν σοῦ καὶ πάντων τῶν εἰς Χριστὸν πιστευόντων οὐκ ἐπιθυμοῦμεν, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ, προπε τῶς καὶ ὡς ἔτυχεν ὑποδεχόμενοι, ἡμεῖς μὲν παρὰ Θεῷ κουφότητος, καὶ εὐχόμενοι, δίκην ὑφέξωμεν, σὲ δὲ ὑπεύθυνον βαρυτέρας τιμωρίας καταστήσωμεν, εἰ πρὸς τὸ παρὸν εὐχερῶς, καὶ μὴ μαθόντα τὸ βάρος καὶ τὴν ἀκρίβειαν τοῦ ἐπαγγέλματος, καὶ μετὰ ταῦτα χαῦνος, καὶ ῥᾴθυμος ἀποδειχθῇς. Διά τοι τοῦτο, καθὼς εἴρηται, τὴν αἰτίαν τῆς ἀποταγῆς ὀφείλεις γνῶναι, τί σε δεῖ ποιεῖν. Ἡ ἀποταγὴ τοίνυν οὐδὲν Β ἄλλο καθέστηκεν εἰ μὴ σταυροῦ καὶ θανάτου ἐπαγ γελία. Γίνωσκε τοίνυν ἀπὸ τῆς σήμερον ἡμέρας τεθνηκέναι σε, καὶ σταυροῦσθαι τῷ κόσμῳ, καὶ τὸν κόσμον σοι, κατὰ τὸν ᾿Απόστολον· καὶ καταμάνθανε τῆς ἡ δύναμις τῆς σταυρώσεως· ἐπειδὴ οὐκέτι λοιπὸν σὺ ζῇς, ἀλλ᾽ ἐκεῖνος ἐν σοὶ ζῇ ὁ ὑπὲρ σοῦ σταυρω- θείς. Τούτῳ τοίνυν τῷ τύπῳ καὶ τῷ σχήματι, ᾧ ὁ Δεσπότης ὑπὲρ ἡμῶν ἐκρεμάσθη, καὶ ἡμᾶς ἐπ- ἀναγκές ἐστιν ἐν τῷ κοινοβίῳ διάγειν, καθώς εύχεται καὶ ὁ μακάριος Δαβὶδ ἐκ τοῦ φόβου τοῦ Θεοῦ παρα- καλῶν καθηλωθῆναι τὰς σάρκας αὐτοῦ. Ως γὰρ ὁ τὸ σώμα προσηλωμένον ἔχων τῷ ξύλῳ ἀκίνητός ἐστι πρὸς πᾶσαν ἐνέργειαν οἴαν θέλει, οὕτως ὁ τῷ θείῳ φόβῳ καθηλωμένον τὸν λογισμὸν, ἀκίνητος υπάρχει ο πρὸς πᾶν θέλημα σαρκικόν. Καὶ ὥσπερ ὁ σταυρῷ προσηλωμένος οὐκ ἔτι τὰ παρόντα λογίζεται, οὐδὲ τοῖς ἰδίοις θελήμασι συνδιατίθεται, οὐκ ἐπιθυμία ταράττεται, οὐ φροντίδι τοῦ κτᾶσθαι κατατείνεται, οὐχ ὑπερηφανίᾳ φυσιοῦται, οὐ φιλονεικίᾳ, οὐ φθόνῳ ἐξάπτεται, οὐ περὶ τῶν παρουσῶν ἀτιμῶν ἀλγεῖ, οὐ τὰς παρελθούσας ὕβρεις ἀναμιμνήσκεται· μικρόν γὰρ ὕστερον τὴν ἐκ τοῦ βίου ἔξοδον ἐκδέχεται διὰ τοῦ σταυροῦ· οὕτως ὁ ἀποταξάμενος γνησίως τῷ κόσμῳ, καὶ τῷ θείῳ φόβῳ ὡς ἐν σταυρῷ καθηλωμέ νος, τὴν ἐκ τοῦ βίου τούτου Εξοδον καθ' ἑκάστην προσδεχόμενος, ἀκινήτους καὶ ἀνενεργήτους ἔχει πάσας τὰς ἐπιθυμίας καὶ τὰς σαρκικὰς διαθέσεις. ἐπιθυμήσῃς, ὧν ἀποτασσόμενος ἀποβέβληκας. Κατὰ γὰρ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δεσπότου, « Ο βαλὼν τὴν χεῖρα ἐπ' ἄροτρον, καὶ στραφεὶς εἰς τὰ ὀπίσω, οὐκ εὔθετός ἐστιν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν· » καὶ ὁ πρὸς τὰ ταπεινά τε καὶ γήϊνα τοῦ κόσμου τούτου πράγματα ἀπὸ τῆς ὑψηλῆς πολιτείας καταβαίνων πάλιν παρ' ἐντολὴν τοῦ Χριστοῦ πράττει, του δώμα τος καταβαίνων, καὶ ἄραί τι τῶν τοῦ οἴκου ἐπιχει- ρῶν. Φυλάττου τοίνυν μή, τῆς τῶν κατὰ σάρκα γο νέων ἀρχαίας διαθέσεως ἀναμνησθείς, καὶ πρὸς τὰς φροντίδας τοῦ αἰῶνος τούτου ἐπιστραφείς, ἀνεύθετος εὑρεθῇς κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου φωνὴν ἐν τῇ βασιλεία EPISTOLA I AD CASTOREM. supplicia iis qui molliter segniterque cam adeunt C D promissionem. Melius quippe est, juxta Scripturam, votum non facere, quam factum non reddere. Rur sumque dicitur : ‹ Maledictus qui facit opus Do- mini negligenter"> eapropter te repulimus atque admittere cunctati sumus, non quod tuam on- niumque illorum qui in Christum credunt salutem non exoptemus; sed ne temere te ac nullo negotio admittentes, nos quidem a Deo, vel orantes, leni- tatis nimiæ pœnam luamus, te vero reum gravioris supplicii constituamus, si te jam facile priusquam didiceris gravitatem et accurationem promissi, admittamus, et tu postea mollis segnisque evaseris. Idcirco, ut supra dictum est, causam tuæ abdica- tionis ediscere te oportet, quid scilicet agendum tibi sit. Abdicatio itaque nihil est aliud quam crucis et mortis promissio. Scito ergo ab hac te die mor- tuum crucifixumque esse mundo, inundumque tibi, juxta Apostolum : et edisce quænam sit crucis vir- tus : quandoquidem non ulterius tu vivis, sed ille in te vivit qui pro te crucifixus est. Hoc itaque typo quo Dominus pro nobis suspensus est, el nos necesse est in cœnobio agere, ut orat beatus David, cum timore Domini postulat configi carnes suas s. Quemadmodum enim qui corpus ligno af- fixum habet, ad quamlibet actionem immotus est; sic qui divino timore confixam habet cogita- tionem, immotus est ad omnem carnalem concu- piscentiam. Et sicut qui cruci est affixus, quæ presentia sunt non ultra cogitat; neque propria voluntate dirigitur, non cuncupiscentia turbatur, non cura possidendi detinetur, non superbia infla- tur, non contentione, non invidia exardescit, non dolet de præsenti contumelia, non præteritarum meminit injuriarum : nam post paulum temporis finem exspectat vitæ suæ per crucem scilicet ; sic qui sincere mundo abrenuntiavit, et Dei timore quasi in cruce confixus est, hujusce vitæ exitum quotidie exspectans, immotas et imbecillas habet omnes concupiscentias omnesque carnales affectus. cupiscas quæ in abrenuntiatione tua dimisisti. Nain juxta Domini sententiam : • Qui injicit manum ad aratrum et retro convertitur, non est aptus ad re- gnum cœlorum *7, › et qui ex sublimi vitæ instituto ad viles ac terrenas hujus mundi res descendit, is contra Domini præceptum agit 28, cum ex domo de- scendit, et conatur aliquid ex domo auferre. Cave itaque ne antiqui tui erga carnales parentes affe- ctus recordatus, et ad sæculi hujusce curas con- versus, non aptus juxta Domini vocem inveniaris in regno calorum. Cave ne superbiam, quam initio per bumilitatis fervorem conculcasti, rursum Jerem. XLVIII, 10. Psal. cxv!!!, 120. Luc. 1x, Luc. xvii, 31. (C8) Ibid. c. 33. 15. Φυλάττου τοιγαροῦν μήποτε τούτων ἀναλαβεῖν 13. (68) Cave igitur ne quando ea resumere con- (67) Cassian. Institut. lib. 1. c. 54, 55,

βαρύταται τοῖς χλιαρῶς καὶ ῥᾳθύμως προσερχομέ- Α νοις ταύτῃ τῇ ἐπαγγελίᾳ. Βέλτιον γάρ ἐστι κατὰ τὴν Γραφὴν μὴ εύξασθαι, ἡ εὔξασθαι, καὶ μὴ ἀποδοῦναι. Καὶ πάλιν εἴρηται· . Ἐπικατάρατος ὁ ποιῶν τὸ ἔργον τοῦ Κυρίου ἀμελῶς· › τούτου χάριν ἀπεστρα- φόμεθά τε καὶ ἀνεβαλλόμεθα τοῦ δέξασθαι, οὐχ ὅτι τὴν σωτηρίαν σοῦ καὶ πάντων τῶν εἰς Χριστὸν πιστευόντων οὐκ ἐπιθυμοῦμεν, ἀλλ᾽ ἵνα μὴ, προπε τῶς καὶ ὡς ἔτυχεν ὑποδεχόμενοι, ἡμεῖς μὲν παρὰ Θεῷ κουφότητος, καὶ εὐχόμενοι, δίκην ὑφέξωμεν, σὲ δὲ ὑπεύθυνον βαρυτέρας τιμωρίας καταστήσωμεν, εἰ πρὸς τὸ παρὸν εὐχερῶς, καὶ μὴ μαθόντα τὸ βάρος καὶ τὴν ἀκρίβειαν τοῦ ἐπαγγέλματος, καὶ μετὰ ταῦτα χαῦνος, καὶ ῥᾴθυμος ἀποδειχθῇς. Διά τοι τοῦτο, καθὼς εἴρηται, τὴν αἰτίαν τῆς ἀποταγῆς ὀφείλεις γνῶναι, τί σε δεῖ ποιεῖν. Ἡ ἀποταγὴ τοίνυν οὐδὲν Β ἄλλο καθέστηκεν εἰ μὴ σταυροῦ καὶ θανάτου ἐπαγ γελία. Γίνωσκε τοίνυν ἀπὸ τῆς σήμερον ἡμέρας τεθνηκέναι σε, καὶ σταυροῦσθαι τῷ κόσμῳ, καὶ τὸν κόσμον σοι, κατὰ τὸν ᾿Απόστολον· καὶ καταμάνθανε τῆς ἡ δύναμις τῆς σταυρώσεως· ἐπειδὴ οὐκέτι λοιπὸν σὺ ζῇς, ἀλλ᾽ ἐκεῖνος ἐν σοὶ ζῇ ὁ ὑπὲρ σοῦ σταυρω- θείς. Τούτῳ τοίνυν τῷ τύπῳ καὶ τῷ σχήματι, ᾧ ὁ Δεσπότης ὑπὲρ ἡμῶν ἐκρεμάσθη, καὶ ἡμᾶς ἐπ- ἀναγκές ἐστιν ἐν τῷ κοινοβίῳ διάγειν, καθώς εύχεται καὶ ὁ μακάριος Δαβὶδ ἐκ τοῦ φόβου τοῦ Θεοῦ παρα- καλῶν καθηλωθῆναι τὰς σάρκας αὐτοῦ. Ως γὰρ ὁ τὸ σώμα προσηλωμένον ἔχων τῷ ξύλῳ ἀκίνητός ἐστι πρὸς πᾶσαν ἐνέργειαν οἴαν θέλει, οὕτως ὁ τῷ θείῳ φόβῳ καθηλωμένον τὸν λογισμὸν, ἀκίνητος υπάρχει ο πρὸς πᾶν θέλημα σαρκικόν. Καὶ ὥσπερ ὁ σταυρῷ προσηλωμένος οὐκ ἔτι τὰ παρόντα λογίζεται, οὐδὲ τοῖς ἰδίοις θελήμασι συνδιατίθεται, οὐκ ἐπιθυμία ταράττεται, οὐ φροντίδι τοῦ κτᾶσθαι κατατείνεται, οὐχ ὑπερηφανίᾳ φυσιοῦται, οὐ φιλονεικίᾳ, οὐ φθόνῳ ἐξάπτεται, οὐ περὶ τῶν παρουσῶν ἀτιμῶν ἀλγεῖ, οὐ τὰς παρελθούσας ὕβρεις ἀναμιμνήσκεται· μικρόν γὰρ ὕστερον τὴν ἐκ τοῦ βίου ἔξοδον ἐκδέχεται διὰ τοῦ σταυροῦ· οὕτως ὁ ἀποταξάμενος γνησίως τῷ κόσμῳ, καὶ τῷ θείῳ φόβῳ ὡς ἐν σταυρῷ καθηλωμέ νος, τὴν ἐκ τοῦ βίου τούτου Εξοδον καθ' ἑκάστην προσδεχόμενος, ἀκινήτους καὶ ἀνενεργήτους ἔχει πάσας τὰς ἐπιθυμίας καὶ τὰς σαρκικὰς διαθέσεις. ἐπιθυμήσῃς, ὧν ἀποτασσόμενος ἀποβέβληκας. Κατὰ γὰρ τὴν ἀπόφασιν τοῦ Δεσπότου, « Ο βαλὼν τὴν χεῖρα ἐπ' ἄροτρον, καὶ στραφεὶς εἰς τὰ ὀπίσω, οὐκ εὔθετός ἐστιν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν· » καὶ ὁ πρὸς τὰ ταπεινά τε καὶ γήϊνα τοῦ κόσμου τούτου πράγματα ἀπὸ τῆς ὑψηλῆς πολιτείας καταβαίνων πάλιν παρ' ἐντολὴν τοῦ Χριστοῦ πράττει, του δώμα τος καταβαίνων, καὶ ἄραί τι τῶν τοῦ οἴκου ἐπιχει- ρῶν. Φυλάττου τοίνυν μή, τῆς τῶν κατὰ σάρκα γο νέων ἀρχαίας διαθέσεως ἀναμνησθείς, καὶ πρὸς τὰς φροντίδας τοῦ αἰῶνος τούτου ἐπιστραφείς, ἀνεύθετος εὑρεθῇς κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου φωνὴν ἐν τῇ βασιλεία EPISTOLA I AD CASTOREM. supplicia iis qui molliter segniterque cam adeunt C D promissionem. Melius quippe est, juxta Scripturam, votum non facere, quam factum non reddere. Rur sumque dicitur : ‹ Maledictus qui facit opus Do- mini negligenter"> eapropter te repulimus atque admittere cunctati sumus, non quod tuam on- niumque illorum qui in Christum credunt salutem non exoptemus; sed ne temere te ac nullo negotio admittentes, nos quidem a Deo, vel orantes, leni- tatis nimiæ pœnam luamus, te vero reum gravioris supplicii constituamus, si te jam facile priusquam didiceris gravitatem et accurationem promissi, admittamus, et tu postea mollis segnisque evaseris. Idcirco, ut supra dictum est, causam tuæ abdica- tionis ediscere te oportet, quid scilicet agendum tibi sit. Abdicatio itaque nihil est aliud quam crucis et mortis promissio. Scito ergo ab hac te die mor- tuum crucifixumque esse mundo, inundumque tibi, juxta Apostolum : et edisce quænam sit crucis vir- tus : quandoquidem non ulterius tu vivis, sed ille in te vivit qui pro te crucifixus est. Hoc itaque typo quo Dominus pro nobis suspensus est, el nos necesse est in cœnobio agere, ut orat beatus David, cum timore Domini postulat configi carnes suas s. Quemadmodum enim qui corpus ligno af- fixum habet, ad quamlibet actionem immotus est; sic qui divino timore confixam habet cogita- tionem, immotus est ad omnem carnalem concu- piscentiam. Et sicut qui cruci est affixus, quæ presentia sunt non ultra cogitat; neque propria voluntate dirigitur, non cuncupiscentia turbatur, non cura possidendi detinetur, non superbia infla- tur, non contentione, non invidia exardescit, non dolet de præsenti contumelia, non præteritarum meminit injuriarum : nam post paulum temporis finem exspectat vitæ suæ per crucem scilicet ; sic qui sincere mundo abrenuntiavit, et Dei timore quasi in cruce confixus est, hujusce vitæ exitum quotidie exspectans, immotas et imbecillas habet omnes concupiscentias omnesque carnales affectus. cupiscas quæ in abrenuntiatione tua dimisisti. Nain juxta Domini sententiam : • Qui injicit manum ad aratrum et retro convertitur, non est aptus ad re- gnum cœlorum *7, › et qui ex sublimi vitæ instituto ad viles ac terrenas hujus mundi res descendit, is contra Domini præceptum agit 28, cum ex domo de- scendit, et conatur aliquid ex domo auferre. Cave itaque ne antiqui tui erga carnales parentes affe- ctus recordatus, et ad sæculi hujusce curas con- versus, non aptus juxta Domini vocem inveniaris in regno calorum. Cave ne superbiam, quam initio per bumilitatis fervorem conculcasti, rursum Jerem. XLVIII, 10. Psal. cxv!!!, 120. Luc. 1x, Luc. xvii, 31. (C8) Ibid. c. 33. 15. Φυλάττου τοιγαροῦν μήποτε τούτων ἀναλαβεῖν 13. (68) Cave igitur ne quando ea resumere con- (67) Cassian. Institut. lib. 1. c. 54, 55,

Α τῶν οὐρανῶν. Φυλάττου μήποτε τὴν ὑπερηφανίαν, Β ἣν ἀρχόμενος τῇ θέρμῃ τῆς ταπεινώσεως κατεπάτη σας, ἀνεγείρῃς καθ᾿ ἑαυτοῦ, ὅταν τὸ ψαλτήριον μάτ θῃς, ἤ τι τῆς Γραφῆς, ἢ καὶ κατὰ τὴν τοῦ Ἀποστό λου φωνὴν, ἃ κατέλυσας πάλιν οἰκοδομῶν, παραβά την σεαυτὸν ἀποδείξῃς· ἀλλὰ μᾶλλον ὡς ἐνήρξω, καὶ ώμολόγησας τὴν ταπείνωσιν ἐνώπιον Θεοῦ καὶ ἀγγέ λων, ἕως τέλους διατήρησον. Ομοίως τὴν ὑπομονὴν, ἣν ἐπεδείξω ἐν τῷ μοναστηρίῳ, ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας πρὸ τῶν θυρῶν διακαρτερῶν, καὶ μετὰ δακρύων έχει τεύων, σπούδασον ἐπαυξῆσαι. ᾿Αθλιον γὰρ ὄντως ὀφείλοντά σε καθ' ἑκάστην προστιθέναι τῇ πρώτη θέρμῃ, καὶ εἰς τὸ τέλειον ἀναβαίνειν προκόπτοντα ὑφαιρεῖν ἀπ' αὐτῆς, καὶ πρὸς τὰ κάτω ὑπαναλύειν. Οὐ γὰρ ὁ ἀρχόμενος τοῦ καλοῦ μακάριος, ἀλλ' ὅστις ἕως τέλους ἐν τούτῳ διαμείνῃ. Ο γὰρ ἐπὶ γῆς συρό μενος ὄφις τὴν ἡμετέραν ἀεὶ τηρεῖ πτέρναν, τουτέστι τῇ ἡμετέρᾳ ἐξόδῳ ἐπιβουλεύει, καὶ ἕως τέλους τῆς ζωῆς ἡμῶν ὑποσκελίζειν ἡμᾶς ἐπιχειρεῖ. Καὶ τούτου χάριν τὸ ἐνάρξασθαι καλῶς οὐδὲν ὠφελήσει, οὐδὲ ἡ ἀρχὴ τῆς ἐν ὑποταγῇ θερμότητος, εἰ μὴ καὶ τὸ τέλος ὡσαύτως γένηται. Καὶ ἡ τοῦ Χριστοῦ δὲ ταπείνω σις, ἦν νῦν ἐνώπιον αὐτοῦ ἐπηγγείλω, οὐκ ἄλλως β:- βαιωθήσεται, εἰ μὴ ἕως τέλους ταύτην ὑποδείξῃς. Διὸ, ἵνα δυνηθῇς ταύτην τελείως κτήσασθαι, καὶ συντρί ψαι τὴν κεφαλὴν τοῦ δράκοντος, σπούδαζε, ὅταν ἐπέρα χωνταί σοι λογισμοί, εὐθέως ἐξ ἀρχῆς τούτους ἀπαγ γέλλειν. Οὕτως γὰρ δημοσιεύων τὰς ἀρχὰς τῶν ὀλε- θρίων τοῦ δράκοντος λογισμῶν, καὶ μὴ αἰσχυνόμενος ἐκφαίνειν τῷ σῷ Πατρὶ, συντρίψεις τὴν τούτου κεφα- λήν. Διὸ δὴ κατὰ τὴν Γραφήν, εἰ προσέλθῃς δουλεύειν τῷ Θεῷ, ἑτοίμασον σεαυτὸν μὴ πρὸς ἀμεριμνίας, μὴ πρὸς ἀνέσεις, ἀλλὰ πρὸς πειρασμούς, πρὸς θλίψεις. • Διά ο γάρ ο πολλῶν θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν· ο και, « Στενή ή πύλη, καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωὴν, καὶ ὀλίγοι εἰσὶν οἱ εὑρίσκοντες αὐτήν. » Πρόσχες τοίνυν τοῖς ὀλίγοις καλοῖς, καὶ ἐκ παραδείγματος αὐτῶν κανόνιζε τὸν ἑαυτοῦ βίον· μὴ προσχῇς τοῖς ῥᾳθύμοις καὶ καταφρονηταῖς, κἂν πολλοὶ ὦσι· ε Πολ λοὶ γὰρ, ο φησί, ο κλητοί, ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί, ο καὶ μικρὸν τὸ ποίμνιον ᾧ ηὐδόκησεν ὁ Πατὴρ δοῦναι τὴν βασιλείαν. Μὴ μικρὸν γὰρ εἶναι νομίσῃς ἁμάρτημα ἐπαγγέλλεσθαι τελειότητα, καὶ τοῖς ἀμελεστέροις καὶ Ο ῥᾳθύμοις ἀκολουθεῖν. Ἵνα τοίνυν δυνηθῇς ἐπιβῆναι τῇ τελειότητι, ταύτῃ κέχρησο τῇ τάξει, καὶ τούτοι; ἀνάβαινε τοῖς βαθμοῖς. χιν, 22. σωτηρίας ὁ φόβος ἐστὶ τοῦ Θεοῦ· διὰ τούτου καὶ τῶν άμαρτημάτων ἀποκάθαρσις, καὶ τῶν ἀρετῶν φυλακή, καὶ ὁδὸς ἐπὶ τὴν τελειότητα γίνεται. Οταν γὰρ ὁ του Θεοῦ φόβος εἰσέλθῃ εἰς τὴν ψυχήν, καταφρονεῖν πάν των πείθει τῶν τοῦ κόσμου πραγμάτων, καὶ λήθην τῶν κατὰ σάρκα συγγενῶν γεννᾷ, καὶ αὐτοῦ ὅλου τοῦ S. ATHANASIUS. - SPURIA. in te excites. Ubi Psalterium didiceris, aut aliquid ex Scriptura vel juxta Apostoli vocem, cum ea quæ destruxisti rursum ædificas, ne te transgres- sorem exhibeas ; sed potius ut incæpisti et pro- fessus es humilitatem, coram Deo et angelis ejus ad finem usque servato. Similiter quam humilita- tem in monasterio exhibuisti, cum multis diebus pro foribus monasterii cum lacrymis supplicans perseverasti, cura ut augeas. Misera prorsus res esset, si cum te deceat quotidie ad fervorem ad- dere tuum, et profectu assiduo ad perfectionem ascendere; eum imminuas et ad inferiora rever- tare. Non enim ille beatus qui bonum agere inci- pit; sed quicunque ad finem usque in eo perseve- raverit. (69) Nam serpens qui ad terram trahitur, calcaneum nostrum semper observat, id est, obi- tui nostro insidias parat, et usque ad finem vitæ nostræ nos supplantare conatur. Quare nihil pro- derit probe incepisse, nihil initium fervens obe- dientiæ, nisi finis similiter consequatur. Et ea quæ secundum Christum est humilitas, quam nunc pro- misisti, non firmabitur, nisi eam ad finem usque exhibueris. Quamobrem ut illam possis perfecte possidere, atque caput draconis conterere, cum te invaserint cogitationes, mature ab ipso principio revelato illas. (70) Nam si ita publicaveris ab ini- tio perniciosas draconis cogitationes, si non te pu- deat eas Patri tuo declarare, conteres caput ejus s. Enimvero juxta divinam Scripturam, si accesseris ad serviendum Deo, præpara teipsum ³º, non ad incuriam, non ad otiositatem; sed ad ten- tationes, ad tribulationes. Nam, « Per multas tri- bulationes oportet nos intrare in regnum cœlo- rum " ; » et : • Angusta porta, et arcta via est qure ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt eam 8. Animum itaque paucis illis bonis adhibe, et ex eo- rum exemplo vitam institue tuam; nec attendas pigris et contemptoribus quantumvis multi numero sint : • Multi enim, inquit, vocati, pauci vero electi " : » et parvus grex est cui placuit Patri dare regnum ". Ne parvum etenimn existimes esse pec- catum, perfectionem polliceri, et negligentiores atque segnes imitari. Ut valeas itaque ad perfectio- nem pervenire, hoc utere instituto, his ascende gradibus. › > stræ salutis est timor Dei: per eum namque pec- catorum fit purgatio, et virtutum custodia viaque ad perfectionem obtinetur. Nam cum in animam ingressus fuerit timor Dei, suadet ille ut om- nia mundana despiciamus; hinc oritur cognato- rum universique mundi oblivio. Ex his porro hu- C Genes. 111, 15. Eccli. 11, 1. Act. XII, 31. (3) ss Matth. vult, 14. ss Matth. xx, 16. * Luc. 14. (71) Primnus virtutis gradus et initium no- (69) Cassian. Institut. lib. iv, c. 37 (70) Ibid. c. 58. 14. Πρώτος βαθμὸς ἀρετῆς καὶ ἀρχὴ τῆς ἡμετέρας (71) Ibid. c. 39.

Α τῶν οὐρανῶν. Φυλάττου μήποτε τὴν ὑπερηφανίαν, Β ἣν ἀρχόμενος τῇ θέρμῃ τῆς ταπεινώσεως κατεπάτη σας, ἀνεγείρῃς καθ᾿ ἑαυτοῦ, ὅταν τὸ ψαλτήριον μάτ θῃς, ἤ τι τῆς Γραφῆς, ἢ καὶ κατὰ τὴν τοῦ Ἀποστό λου φωνὴν, ἃ κατέλυσας πάλιν οἰκοδομῶν, παραβά την σεαυτὸν ἀποδείξῃς· ἀλλὰ μᾶλλον ὡς ἐνήρξω, καὶ ώμολόγησας τὴν ταπείνωσιν ἐνώπιον Θεοῦ καὶ ἀγγέ λων, ἕως τέλους διατήρησον. Ομοίως τὴν ὑπομονὴν, ἣν ἐπεδείξω ἐν τῷ μοναστηρίῳ, ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας πρὸ τῶν θυρῶν διακαρτερῶν, καὶ μετὰ δακρύων έχει τεύων, σπούδασον ἐπαυξῆσαι. ᾿Αθλιον γὰρ ὄντως ὀφείλοντά σε καθ' ἑκάστην προστιθέναι τῇ πρώτη θέρμῃ, καὶ εἰς τὸ τέλειον ἀναβαίνειν προκόπτοντα ὑφαιρεῖν ἀπ' αὐτῆς, καὶ πρὸς τὰ κάτω ὑπαναλύειν. Οὐ γὰρ ὁ ἀρχόμενος τοῦ καλοῦ μακάριος, ἀλλ' ὅστις ἕως τέλους ἐν τούτῳ διαμείνῃ. Ο γὰρ ἐπὶ γῆς συρό μενος ὄφις τὴν ἡμετέραν ἀεὶ τηρεῖ πτέρναν, τουτέστι τῇ ἡμετέρᾳ ἐξόδῳ ἐπιβουλεύει, καὶ ἕως τέλους τῆς ζωῆς ἡμῶν ὑποσκελίζειν ἡμᾶς ἐπιχειρεῖ. Καὶ τούτου χάριν τὸ ἐνάρξασθαι καλῶς οὐδὲν ὠφελήσει, οὐδὲ ἡ ἀρχὴ τῆς ἐν ὑποταγῇ θερμότητος, εἰ μὴ καὶ τὸ τέλος ὡσαύτως γένηται. Καὶ ἡ τοῦ Χριστοῦ δὲ ταπείνω σις, ἦν νῦν ἐνώπιον αὐτοῦ ἐπηγγείλω, οὐκ ἄλλως β:- βαιωθήσεται, εἰ μὴ ἕως τέλους ταύτην ὑποδείξῃς. Διὸ, ἵνα δυνηθῇς ταύτην τελείως κτήσασθαι, καὶ συντρί ψαι τὴν κεφαλὴν τοῦ δράκοντος, σπούδαζε, ὅταν ἐπέρα χωνταί σοι λογισμοί, εὐθέως ἐξ ἀρχῆς τούτους ἀπαγ γέλλειν. Οὕτως γὰρ δημοσιεύων τὰς ἀρχὰς τῶν ὀλε- θρίων τοῦ δράκοντος λογισμῶν, καὶ μὴ αἰσχυνόμενος ἐκφαίνειν τῷ σῷ Πατρὶ, συντρίψεις τὴν τούτου κεφα- λήν. Διὸ δὴ κατὰ τὴν Γραφήν, εἰ προσέλθῃς δουλεύειν τῷ Θεῷ, ἑτοίμασον σεαυτὸν μὴ πρὸς ἀμεριμνίας, μὴ πρὸς ἀνέσεις, ἀλλὰ πρὸς πειρασμούς, πρὸς θλίψεις. • Διά ο γάρ ο πολλῶν θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν· ο και, « Στενή ή πύλη, καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωὴν, καὶ ὀλίγοι εἰσὶν οἱ εὑρίσκοντες αὐτήν. » Πρόσχες τοίνυν τοῖς ὀλίγοις καλοῖς, καὶ ἐκ παραδείγματος αὐτῶν κανόνιζε τὸν ἑαυτοῦ βίον· μὴ προσχῇς τοῖς ῥᾳθύμοις καὶ καταφρονηταῖς, κἂν πολλοὶ ὦσι· ε Πολ λοὶ γὰρ, ο φησί, ο κλητοί, ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί, ο καὶ μικρὸν τὸ ποίμνιον ᾧ ηὐδόκησεν ὁ Πατὴρ δοῦναι τὴν βασιλείαν. Μὴ μικρὸν γὰρ εἶναι νομίσῃς ἁμάρτημα ἐπαγγέλλεσθαι τελειότητα, καὶ τοῖς ἀμελεστέροις καὶ Ο ῥᾳθύμοις ἀκολουθεῖν. Ἵνα τοίνυν δυνηθῇς ἐπιβῆναι τῇ τελειότητι, ταύτῃ κέχρησο τῇ τάξει, καὶ τούτοι; ἀνάβαινε τοῖς βαθμοῖς. χιν, 22. σωτηρίας ὁ φόβος ἐστὶ τοῦ Θεοῦ· διὰ τούτου καὶ τῶν άμαρτημάτων ἀποκάθαρσις, καὶ τῶν ἀρετῶν φυλακή, καὶ ὁδὸς ἐπὶ τὴν τελειότητα γίνεται. Οταν γὰρ ὁ του Θεοῦ φόβος εἰσέλθῃ εἰς τὴν ψυχήν, καταφρονεῖν πάν των πείθει τῶν τοῦ κόσμου πραγμάτων, καὶ λήθην τῶν κατὰ σάρκα συγγενῶν γεννᾷ, καὶ αὐτοῦ ὅλου τοῦ S. ATHANASIUS. - SPURIA. in te excites. Ubi Psalterium didiceris, aut aliquid ex Scriptura vel juxta Apostoli vocem, cum ea quæ destruxisti rursum ædificas, ne te transgres- sorem exhibeas ; sed potius ut incæpisti et pro- fessus es humilitatem, coram Deo et angelis ejus ad finem usque servato. Similiter quam humilita- tem in monasterio exhibuisti, cum multis diebus pro foribus monasterii cum lacrymis supplicans perseverasti, cura ut augeas. Misera prorsus res esset, si cum te deceat quotidie ad fervorem ad- dere tuum, et profectu assiduo ad perfectionem ascendere; eum imminuas et ad inferiora rever- tare. Non enim ille beatus qui bonum agere inci- pit; sed quicunque ad finem usque in eo perseve- raverit. (69) Nam serpens qui ad terram trahitur, calcaneum nostrum semper observat, id est, obi- tui nostro insidias parat, et usque ad finem vitæ nostræ nos supplantare conatur. Quare nihil pro- derit probe incepisse, nihil initium fervens obe- dientiæ, nisi finis similiter consequatur. Et ea quæ secundum Christum est humilitas, quam nunc pro- misisti, non firmabitur, nisi eam ad finem usque exhibueris. Quamobrem ut illam possis perfecte possidere, atque caput draconis conterere, cum te invaserint cogitationes, mature ab ipso principio revelato illas. (70) Nam si ita publicaveris ab ini- tio perniciosas draconis cogitationes, si non te pu- deat eas Patri tuo declarare, conteres caput ejus s. Enimvero juxta divinam Scripturam, si accesseris ad serviendum Deo, præpara teipsum ³º, non ad incuriam, non ad otiositatem; sed ad ten- tationes, ad tribulationes. Nam, « Per multas tri- bulationes oportet nos intrare in regnum cœlo- rum " ; » et : • Angusta porta, et arcta via est qure ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt eam 8. Animum itaque paucis illis bonis adhibe, et ex eo- rum exemplo vitam institue tuam; nec attendas pigris et contemptoribus quantumvis multi numero sint : • Multi enim, inquit, vocati, pauci vero electi " : » et parvus grex est cui placuit Patri dare regnum ". Ne parvum etenimn existimes esse pec- catum, perfectionem polliceri, et negligentiores atque segnes imitari. Ut valeas itaque ad perfectio- nem pervenire, hoc utere instituto, his ascende gradibus. › > stræ salutis est timor Dei: per eum namque pec- catorum fit purgatio, et virtutum custodia viaque ad perfectionem obtinetur. Nam cum in animam ingressus fuerit timor Dei, suadet ille ut om- nia mundana despiciamus; hinc oritur cognato- rum universique mundi oblivio. Ex his porro hu- C Genes. 111, 15. Eccli. 11, 1. Act. XII, 31. (3) ss Matth. vult, 14. ss Matth. xx, 16. * Luc. 14. (71) Primnus virtutis gradus et initium no- (69) Cassian. Institut. lib. iv, c. 37 (70) Ibid. c. 58. 14. Πρώτος βαθμὸς ἀρετῆς καὶ ἀρχὴ τῆς ἡμετέρας (71) Ibid. c. 39.

Α τῶν οὐρανῶν. Φυλάττου μήποτε τὴν ὑπερηφανίαν, Β ἣν ἀρχόμενος τῇ θέρμῃ τῆς ταπεινώσεως κατεπάτη σας, ἀνεγείρῃς καθ᾿ ἑαυτοῦ, ὅταν τὸ ψαλτήριον μάτ θῃς, ἤ τι τῆς Γραφῆς, ἢ καὶ κατὰ τὴν τοῦ Ἀποστό λου φωνὴν, ἃ κατέλυσας πάλιν οἰκοδομῶν, παραβά την σεαυτὸν ἀποδείξῃς· ἀλλὰ μᾶλλον ὡς ἐνήρξω, καὶ ώμολόγησας τὴν ταπείνωσιν ἐνώπιον Θεοῦ καὶ ἀγγέ λων, ἕως τέλους διατήρησον. Ομοίως τὴν ὑπομονὴν, ἣν ἐπεδείξω ἐν τῷ μοναστηρίῳ, ἐπὶ πολλὰς ἡμέρας πρὸ τῶν θυρῶν διακαρτερῶν, καὶ μετὰ δακρύων έχει τεύων, σπούδασον ἐπαυξῆσαι. ᾿Αθλιον γὰρ ὄντως ὀφείλοντά σε καθ' ἑκάστην προστιθέναι τῇ πρώτη θέρμῃ, καὶ εἰς τὸ τέλειον ἀναβαίνειν προκόπτοντα ὑφαιρεῖν ἀπ' αὐτῆς, καὶ πρὸς τὰ κάτω ὑπαναλύειν. Οὐ γὰρ ὁ ἀρχόμενος τοῦ καλοῦ μακάριος, ἀλλ' ὅστις ἕως τέλους ἐν τούτῳ διαμείνῃ. Ο γὰρ ἐπὶ γῆς συρό μενος ὄφις τὴν ἡμετέραν ἀεὶ τηρεῖ πτέρναν, τουτέστι τῇ ἡμετέρᾳ ἐξόδῳ ἐπιβουλεύει, καὶ ἕως τέλους τῆς ζωῆς ἡμῶν ὑποσκελίζειν ἡμᾶς ἐπιχειρεῖ. Καὶ τούτου χάριν τὸ ἐνάρξασθαι καλῶς οὐδὲν ὠφελήσει, οὐδὲ ἡ ἀρχὴ τῆς ἐν ὑποταγῇ θερμότητος, εἰ μὴ καὶ τὸ τέλος ὡσαύτως γένηται. Καὶ ἡ τοῦ Χριστοῦ δὲ ταπείνω σις, ἦν νῦν ἐνώπιον αὐτοῦ ἐπηγγείλω, οὐκ ἄλλως β:- βαιωθήσεται, εἰ μὴ ἕως τέλους ταύτην ὑποδείξῃς. Διὸ, ἵνα δυνηθῇς ταύτην τελείως κτήσασθαι, καὶ συντρί ψαι τὴν κεφαλὴν τοῦ δράκοντος, σπούδαζε, ὅταν ἐπέρα χωνταί σοι λογισμοί, εὐθέως ἐξ ἀρχῆς τούτους ἀπαγ γέλλειν. Οὕτως γὰρ δημοσιεύων τὰς ἀρχὰς τῶν ὀλε- θρίων τοῦ δράκοντος λογισμῶν, καὶ μὴ αἰσχυνόμενος ἐκφαίνειν τῷ σῷ Πατρὶ, συντρίψεις τὴν τούτου κεφα- λήν. Διὸ δὴ κατὰ τὴν Γραφήν, εἰ προσέλθῃς δουλεύειν τῷ Θεῷ, ἑτοίμασον σεαυτὸν μὴ πρὸς ἀμεριμνίας, μὴ πρὸς ἀνέσεις, ἀλλὰ πρὸς πειρασμούς, πρὸς θλίψεις. • Διά ο γάρ ο πολλῶν θλίψεων δεῖ ἡμᾶς εἰσελθεῖν εἰς τὴν βασιλείαν τῶν οὐρανῶν· ο και, « Στενή ή πύλη, καὶ τεθλιμμένη ἡ ὁδὸς ἡ ἀπάγουσα εἰς τὴν ζωὴν, καὶ ὀλίγοι εἰσὶν οἱ εὑρίσκοντες αὐτήν. » Πρόσχες τοίνυν τοῖς ὀλίγοις καλοῖς, καὶ ἐκ παραδείγματος αὐτῶν κανόνιζε τὸν ἑαυτοῦ βίον· μὴ προσχῇς τοῖς ῥᾳθύμοις καὶ καταφρονηταῖς, κἂν πολλοὶ ὦσι· ε Πολ λοὶ γὰρ, ο φησί, ο κλητοί, ὀλίγοι δὲ ἐκλεκτοί, ο καὶ μικρὸν τὸ ποίμνιον ᾧ ηὐδόκησεν ὁ Πατὴρ δοῦναι τὴν βασιλείαν. Μὴ μικρὸν γὰρ εἶναι νομίσῃς ἁμάρτημα ἐπαγγέλλεσθαι τελειότητα, καὶ τοῖς ἀμελεστέροις καὶ Ο ῥᾳθύμοις ἀκολουθεῖν. Ἵνα τοίνυν δυνηθῇς ἐπιβῆναι τῇ τελειότητι, ταύτῃ κέχρησο τῇ τάξει, καὶ τούτοι; ἀνάβαινε τοῖς βαθμοῖς. χιν, 22. σωτηρίας ὁ φόβος ἐστὶ τοῦ Θεοῦ· διὰ τούτου καὶ τῶν άμαρτημάτων ἀποκάθαρσις, καὶ τῶν ἀρετῶν φυλακή, καὶ ὁδὸς ἐπὶ τὴν τελειότητα γίνεται. Οταν γὰρ ὁ του Θεοῦ φόβος εἰσέλθῃ εἰς τὴν ψυχήν, καταφρονεῖν πάν των πείθει τῶν τοῦ κόσμου πραγμάτων, καὶ λήθην τῶν κατὰ σάρκα συγγενῶν γεννᾷ, καὶ αὐτοῦ ὅλου τοῦ S. ATHANASIUS. - SPURIA. in te excites. Ubi Psalterium didiceris, aut aliquid ex Scriptura vel juxta Apostoli vocem, cum ea quæ destruxisti rursum ædificas, ne te transgres- sorem exhibeas ; sed potius ut incæpisti et pro- fessus es humilitatem, coram Deo et angelis ejus ad finem usque servato. Similiter quam humilita- tem in monasterio exhibuisti, cum multis diebus pro foribus monasterii cum lacrymis supplicans perseverasti, cura ut augeas. Misera prorsus res esset, si cum te deceat quotidie ad fervorem ad- dere tuum, et profectu assiduo ad perfectionem ascendere; eum imminuas et ad inferiora rever- tare. Non enim ille beatus qui bonum agere inci- pit; sed quicunque ad finem usque in eo perseve- raverit. (69) Nam serpens qui ad terram trahitur, calcaneum nostrum semper observat, id est, obi- tui nostro insidias parat, et usque ad finem vitæ nostræ nos supplantare conatur. Quare nihil pro- derit probe incepisse, nihil initium fervens obe- dientiæ, nisi finis similiter consequatur. Et ea quæ secundum Christum est humilitas, quam nunc pro- misisti, non firmabitur, nisi eam ad finem usque exhibueris. Quamobrem ut illam possis perfecte possidere, atque caput draconis conterere, cum te invaserint cogitationes, mature ab ipso principio revelato illas. (70) Nam si ita publicaveris ab ini- tio perniciosas draconis cogitationes, si non te pu- deat eas Patri tuo declarare, conteres caput ejus s. Enimvero juxta divinam Scripturam, si accesseris ad serviendum Deo, præpara teipsum ³º, non ad incuriam, non ad otiositatem; sed ad ten- tationes, ad tribulationes. Nam, « Per multas tri- bulationes oportet nos intrare in regnum cœlo- rum " ; » et : • Angusta porta, et arcta via est qure ducit ad vitam, et pauci sunt qui inveniunt eam 8. Animum itaque paucis illis bonis adhibe, et ex eo- rum exemplo vitam institue tuam; nec attendas pigris et contemptoribus quantumvis multi numero sint : • Multi enim, inquit, vocati, pauci vero electi " : » et parvus grex est cui placuit Patri dare regnum ". Ne parvum etenimn existimes esse pec- catum, perfectionem polliceri, et negligentiores atque segnes imitari. Ut valeas itaque ad perfectio- nem pervenire, hoc utere instituto, his ascende gradibus. › > stræ salutis est timor Dei: per eum namque pec- catorum fit purgatio, et virtutum custodia viaque ad perfectionem obtinetur. Nam cum in animam ingressus fuerit timor Dei, suadet ille ut om- nia mundana despiciamus; hinc oritur cognato- rum universique mundi oblivio. Ex his porro hu- C Genes. 111, 15. Eccli. 11, 1. Act. XII, 31. (3) ss Matth. vult, 14. ss Matth. xx, 16. * Luc. 14. (71) Primnus virtutis gradus et initium no- (69) Cassian. Institut. lib. iv, c. 37 (70) Ibid. c. 58. 14. Πρώτος βαθμὸς ἀρετῆς καὶ ἀρχὴ τῆς ἡμετέρας (71) Ibid. c. 39.

κόσμου. Ἐκ δὲ τούτων ταπείνωσις κεφάλαιον τῶν Α ἀρετῶν, καὶ πλήρωμα πάντων τῶν καλῶν κατορθοῦ και καταφρονήσει γὰρ καὶ στερήσει πάντων τῶν πραγμάτων ή ταπείνωσις προσγίνεται. Η ταπείνω- σις δὲ τούτοις τοῖς γνωρίσμασι δοκιμάζεται. Πρῶτον εἰ νεκρωθέντα τις εἶχεν ἑαυτῷ τὰ ἴδια θελήματα· δεύ τερον δὲ εἰ μὴ μόνον τῶν οἰκείων πράξεων, ἀλλὰ καὶ τῶν ἐνθυμήσεων μηδὲν τὸν ἴδιον κρύπτει Πατερα τρίτον, εἰ μὴ τῇ ἰδίᾳ συνέσει, ἀλλὰ πάντα τοῦ Πα- τρὸς διακρίσει πιστεύει, διψῶν ἀεὶ καὶ ἐπιποθῶν, καὶ ἡδέως ἀκούων τῆς τούτου νουθεσίας· τέταρτον, εἰ πᾶσιν ἀνεπαισχύντως δουλεύσει τοῖς τοῦ Πατρὸς προστάγμασι· πέμπτον, εἰ μὴ μόνον αὐτὸς οὐ τολμᾷ ὑβρίσαι τινὰ, ἀλλὰ καὶ τὰς ὑπὸ ἄλλων αὐτῷ ἐπαγο- μένας ὕβρεις μετὰ χαρᾶς ἔσται προσδεχόμενος· ἕκτον, εἰ μηδὲν ἐπιχειρήσει καινότερον πρᾶξαι, ὅπερ ὁ και νὼν ὁ κοινὸς οὐκέτι προτρέπει, οὐδὲ τῶν Πατέρων τὰ παραδείγματα· ἔβδομον, εἰ πάσῃ εὐτελείᾳ ἀρκούμε- νος, καὶ ἐπ' αὐτοῖς τοῖς δεδομένοις εὐχαριστῶν, καὶ τούτων ἀνάξιον ἡγεῖται ἑαυτόν· ὄγδοον, εἰ ἑαυτὸν πάν τοτε κατώτερον πάντων, καὶ μὴ ᾖ προπετῆς ἐν λό γοις· δέκατον, εἰ μὴ ἔστιν εὐχερὴς ἐν λόγοις, καὶ πρόχειρος ἐν γλώσσῃ. Τούτοις γὰρ καὶ τοῖς ὁμοίοις τούτων σημείοις ή ταπείνωσις γνωρίζεται. Ταῦτα, ὅταν ἐν ἀληθείᾳ κατορθωθῇ, ταχέως πρὸς τὸ ὕψος τῆς ἀγάπης ἀνάγει, ἐν ᾗ φόβος οὐκ ἔστι κολάσεως, καὶ δι' ἧς τὰ πάντα οὐκέτι μετὰ ἀνάγκης, καὶ κόπου φυλάττεται, ἀλλὰ πόθῳ διαπύρῳ καὶ ἐπιθυμίᾳ τοῦ καλοῦ. Πρὸς ἦνπερ ἀρετὴν ἵνα ἰσχύσῃς ευχερέστερον φθάσαι, ὑποδείγματά σοι προς μίμησιν ἔστωσαν οἱ λόγοι τῶν συμβαινόντων, καὶ εὐλάβειαν κεκτημένων ἀδελφῶν· μὴ οἱ πλείους, καὶ ἀμελέστερόν τε καὶ ῥαθυμότερον ζῶντες. Καὶ γὰρ ἐκ τοῦ μιμεῖσθαι καὶ τοῖς βουλομένοις πρὸς τελειότητα φθάσαι. ακολουθῆσαι, καὶ ὑπὸ τούτων εἰς τὸν πνευματικόν ἀγῶνα τοῦ κοινοβίου ἄχρι τέλους διακαρτερήσαι, ταῦτα ἃ εἶπεν ὁ Δαυΐδ ἀναγκαῖά σοι πρὸς φυλακὴν ἐν τῇ συνοδίᾳ τῶν ἀδελφῶν ἔστωσαν· « Ἐγὼ δὲ ὡσεὶ κωφὸς οὐκ ἤκουον, καὶ ὡσεὶ ἄνθρωπος οὐκ ἀκούων, καὶ οὐκ ἔχων ἐν τῷ στόματι αὐτοῦ ἐλεγμούς. » Οσα τοίνυν βλέπεις ἀλλότρια οἰκοδομῆς καὶ ὠφελείας, ὡς τυφλός γενοῦ, καὶ ὅσα ἀκούεις, ὡς κωφὸς καὶ ἄλα- λος, καὶ οὐκ ἔχων ἐν τῷ στόματι ἐλεγμούς. Καὶ μὴ μιμήσῃ τούτους, ὅσοι ἄπιστοι, καὶ ἀνήκοσι, και προ- πετεῖς, καὶ συρφετοί, καὶ ὑβρισταί τυγχάνουσιν, ἀλλ' ὡς χωρὸς καὶ μὴ ἀκούων, ταῦτα παραπέμπου. Εάν σοί τις ἐλέγχους, ή ονείδη, ἡ ὕβρεις επιπέμψῃ, ἀκίνητος ἔσο ὡς πεφιμωμένος καὶ ἄλαλος, ἀεὶ τοῦτον τὸν στίχον ἐπιλέγων τοῦ ψαλμοῦ· • Εἶπα. Φυλάξω τὰς ὁδούς μου, τοῦ μὴ ἁμαρτάνειν με ἐν γλώσσῃ μου. Ἐθέμην τῷ στόματί μου φυλακήν, ἐν τῷ συ στῆναι τὸν ἁμαρτωλὸν ἐναντίον μου, ἐχωρώθην, καὶ ἐταπεινώθην. » Ετι μὴν πρὸς τούτοις καὶ τέταρτον τοῦτο πρὸ πάντων μελέτα, καὶ φυλάσσου, ὅπερ καὶ ζηλοῦν τοὺς ἁγίους μεγίστη ὠφέλεια προσγίνεται EPISTOLA I AD CASTOREM. B militas omnium caput virtutum, omniumque bono- C D Psal. XXXVII, 14, 15. ** Psal. xxxvi, 1-3. sus in voce. rum complementum exercetur; nam ex contemplu et privatione rerum omnium accedit humilitas. Hu- militas vero his comprobatur indiciis: Primum, si quis mortificatas in se habeat proprias voluntates ; secundum si non modo operum, sed etiam cogita- tionum suarum nihil Patri occultet; tertium, si non propriæ credat prudentiæ, sed in omnibus Patris sui discretioni, semperque sitiat, exoptet, suaviter auscultet ejus admonitiones; quartum, si Patris jussa omnia absque pudore exsequatur; quintum, si non modo ipse non ausit alii contumelias in- ferre, sed si ab aliis illatas cum gaudio suscipiat ; sextum, si nihil novi facere aggressus fuerit, quod nec communis regula, nec Patrum exempla perinit. tant; septimum, si omni vilitate contentus, de dalis sibi rebus gratias agat, seque iis indignum existi- met; octavum, si se on:nibus plane inferiorem exi- stimet, (72) nec sit verbis temerarius ; decimum, si non sit in sermone facilis et lingua præceps. His et similibus signis dignoscitur humilitas. Hæc cum revera exhibita fuerint, cito ad dilectionis fa- stigium adducunt, in qua non est timor gebeunæ, et per quam omnia non jani ex necessitate et cum labore perficiuntur; sed ex amore ferventi, et ex boni concupiscentia. (73) Quam virtutem ut possis facilius adipisci, pro exemplari tibi sint verba fra- trum una tecum concurrentium, pietatemque pos- sidentium : non autem eorum qui plures numero, negligentius segniusque vitam exigunt. Ex sancto- rum enim imitatione æmulationeque ingens volen- tibus ad perfectionem contendere accedit utilitas. omnia exsequendi, et sub his in spirituali cœnobii certamine ad finem usque perseverare, necessaria tibi ad custodiam in cœtu fratrum fuerint, ea quæ David ait : e Ego autem tanquam surdus non au- diebam, et sicut homo non audiens et non habens in ore suo redargutiones ". Quotiescunque igitur aliqua videris aliena ab ædificatione et utilitate, esto quasi cæcus; et si qua audieris his similia, ſias quasi surdus et mutus, et non habens in ore tuo redargutiones. Neque imiteris eos qui infide- les, inobsequentes, petulantes, scurriles, contume- liosi sunt sed quasi mutus et non audiens hæc prætermittas. Si quis tibi increpationes, opprobria, contumelias inferat, immotus esto quasi frenatus, et quasi mutus: hunc tibi Psalmi versum assiduo repete : « Dixi : Custodiam vias meas, ut non de- linquam in lingua mea. Posui ori meo custodiam, cum consisteret peccator adversum me; obmutui et humiliatus sum "., Ad hæc et illud quartum ante omnia meditare; et observa quod tria ista 15. Εἰ τοίνυν θέλεις δυνηθῆναι πᾶσι τούτοις ἐξω (72) Nono, si linguam cohibeat, vel non sit clamo- 15. (74) Si vis itaque facultatem tibi esse hac (73) Cassian. Institut. lib. iv, c. 40. (74) Ibid. c. 41.

Α ταῦτα τὰ ἀνωτέρω είρημένα τρία κοσμῆσαι δύναται. τὸ μωρὸν καὶ ἄφρονα ἑαυτὸν, κατὰ τὸ Ἀποστόλου παράγγελμα, ἐν τούτῳ τῷ αἰῶνι ποιῆσαι, ἵνα γένῃ σοφός, δηλονότι μηδὲν διακρίνων ἢ διστάζων ἐν οἷς ἂν προσταχθῇς, ἁπλότητος καὶ πίστεως τὴν ὑπακοὴν ποιῶν. Ἐκεῖνο μόνον ἅγιον τῶν ἁγίων λογιζόμενος, καὶ σοφὸν, καὶ συμφέρον πιστεύων, τὸ ὑπὸ τοῦ σοῦ Πατρὸς προσταχθέν σοι. Τοιαύτῃ γὰρ διαθέσει ασφα λισάμενος τὴν σὴν καρδίαν, δυνήσῃ ἕως τέλους ὑπο- μεῖναι τὸν Χριστοῦ ζυγὸν τῆς ὑποταγῆς, καὶ οὐδέν σε τῶν τοῦ διαβόλου πειρατηρίων καὶ τεχνασμάτων δυνήσεται σαλεῦσαι ἐκ τῆς ἐπιστήμης τοῦ βίου. Και τὴν ὑπομονὴν δὲ, καὶ τὴν ταπείνωσιν, καὶ τὴν μα κροθυμίαν τὴν σὴν, μὴ ἐκ τῆς τῶν ἄλλων ἀρετῆς προς δέκα κατορθοῦσθαι· οἷον ἐὰν ὑπ᾽ οὐδενὸς παροξύνῃ, κ οὐκ ἐξουδενώσῃ, ἢ οὐκ ἀτιμάζῃ, ὅπερ ούτε τῆς σῆς ἀρε τῆς ἐστι δεῖγμα, οὔτε ἐν τῇ ἐξουσίᾳ κεῖται· ἀλλ' ὅταν λοιδορούμενος, ἢ ἀτιμαζόμενος, ἢ ἐξουδενούμενος πράως φέρῃς· τοῦτο γὰρ ἐν τῇ σῇ προαιρέσει κεῖται. Ινα τοίνυν αὐτὰ πάντα, ἅπερ πλατύτερον εἰρήκαμεν, συναθροίσαντες, τί ποτε σύντομον εἴπωμεν πρὸς τὸ εὐκόλως τὴν σὴν διάνοιαν τούτων μνημονεύειν, ἄκουε πάλιν, πῶς κατὰ τάξιν δυνήσῃ ἐπιθῆναι τῆς τελειό τητος. Αρχὴ τῆς ἡμετέρας σωτηρίας ὁ φόβος ἐστὶ τοῦ Θεοῦ· ἐκ τούτου γεννᾶται ἀγαθὴ ὑπακοὴ, ἐξῆς τίκτεται ἡ ὑποταγή, καὶ ἡ καταφρόνησις τῶν τοῦ κόσμου πραγμάτων· ἐκ δὲ ταύτης τῆς ταπεινώσεως γεννᾶται τῶν ἰδίων θελημάτων ἡ νέκρωσις· ἐκ δὲ τῆς τῶν θελημάτων νεκρώσεως αἱ τῶν ἡδονῶν ῥίζαι μαραίνονται· ἐκ δὲ τούτων πάντα τὰ ἐλαττώματα τῆς ψυχῆς ἀποβάλλονται· τῇ δὲ ἀποβολῇ τούτων, αἱ ἀρε ταὶ αὔξουσι, καὶ καρποφοροῦσι· τῇ δὲ αὐξήσει τῶν ἀρετῶν ἡ καθαρότης τῆς καρδίας προσγίνεται· ταῖς δὲ καθαρότησι τῆς καρδίας ἡ ἀποστολικὴ τελειότης ἐπακολουθεῖ χάριτι και συνεργείᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΑΥΤΟΝ ΚΑΣΤΟΡΑ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΟΚΤΩ ΤΗΣ ΚΑΚΙΑΣ ΛΟΓΙΣΜΩΝ. βίων συντάξαντες, πάλιν ἐπὶ τοῦ παρόντος, ταῖς ὑμετ τέραις εὐχαῖς θαῤῥήσαντες, ἐπεχειρήσαμεν γράψει περὶ τῶν ὀκτὼ τῆς κακίας λογισμῶν· γαστριμαργία; φημὶ καὶ πορνείας, φιλαργυρίας καὶ ὀργῆς, λύπη; καὶ ἀκηδίας, κενοδοξίας καὶ ὑπερηφανίας. Προηγου μένως τοίνυν περὶ ἐγκρατείας γαστρὸς ἡμῖν λεχθή σεται, τῆς ἀντικειμένης τῇ γαστριμαργία· τοῦ τε τρόπου τῶν νηστειῶν, καὶ τῆς ποιότητος καὶ ποσό τητος τῶν βρωμάτων. Καὶ ταῦτα οὐκ ἀφ' ἑαυτῶν ἐροῦμεν, ἀλλ᾽ ἅπερ παρειλήφαμεν παρὰ τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων. Ἐκεῖνοι τοίνυν οὐχ ἕνα κανόνα ντο στείας, οὐδὲ ἕνα τρόπον τῆς τῶν βρωμάτων μεταλή - ψεως, οὐδὲ τὸ αὐτὸ μέτρον πᾶσι μεταδιδόασι, διὰ τὸ μηδὲ πάντας τὴν αὐτὴν ἰσχὺν ἔχειν, ἢ διὰ ἡλικίαν, ή δι' ἀσθένειαν, ἢ διὰ ἕξιν ἀστειοτέρου σώματος. Ένα δὲ σκοπὸν πᾶσι παραδεδώκασι, φεύγειν τὴν πλησμο S. ATHANASIUS.— SPURIA. superius dicta ornare poterit; ut scilicet te stul- tum et insipientem, juxta Apostoli præceptum ", in hoc sæculo eflicias, ut sis sapiens; videlicet nihil dijudicans aut dubitans in quibuscunque tibi man- datis, simplicitate nempe et fide obedientiæ instru- ctus. Inter sancta omnia id solummodo sanctum, illud sapiens, illud utile credas, quod a Patre tuo jussum tibi fuerit. Iloc proposito si cor tuum firma- veris, poteris ad finem usque Christi jugum obe- dientiæ sustinere, et nulla ex diaboli tentationibus et artibus excutere te poterit ex scientia vitæ. tatem ne exspectaveris ex aliorum virtute statuere; si videlicet nemo te stimulet, nemo despiciat, nemo dedecore afficiat: quod sane neque virtutis tuæ argumentum est, nec in tua est facultate : sed si l opprobria, contumelias, contemptus libenter feras; id enim tui est arbitrii. (76) Ut igitur quæ fusius supra diximus, jam compendio dicamus, ut eorum facilius nemineris, audi rursus qui poteris per ordinem ad perfectionem pervenire. Princi- pium salutis nostræ timor est Dei : ex eo gignitur bona obedientia : hinc oritur subjectio et contem- ptus rerum mundi: ex hac humilitate nascitur pro- priarum voluntatum mortificatio: ex propriarum voluntatum mortificatione, exsiccantur voluptatum radices : his autem omnes animæ imperfectiones eliminantur, quarum expulsione crescunt fructum- que ferunt virtutes. Ex virtutum incremento gigni- tur puritas cordis : puritatem cordis consequitur apostolica perfectio, gratia et auxilio Domini no- stri Jesu Christi, cui gloria in sæcula sæculorum. Amnen. C 8:2 EJUSDEM MAGNI ATHANASHI AD EUMDEM CASTOREM DE OCTO MALITIÆ COGITA- TIONIBUS. verba fecerimus, vestris freti orationibus, jam scribere aggredimur de octo malitia cogitationi- bus, edacitate scilicet, fornicatione, avaritia, ira, tristitia, pigritia, vana gloria et superbia. Primum itaque de abstinentia dicetur a nobis, quæ edaci- tati opposita est : agemus item de jejuniorum mol do, de qualitate et quantitate alimentorum. (78) Et hæc non ex nobis ipsis dicturi sumus; sed ea quæ accepimus a sanctis Patribus nostris. Illi itaque non unam jejunii regulam, neque unum comestio- nis modum, neque eamdem ipsam omnibus men- suram tradidere, quia non omnes ejusdem sunt roboris, vel aetatis, et quia alii infirmitate corporis laborant, alii delicatiore sunt corpore. Unum autem omnibus tradidere scopum, ut fugiant crapulam, et ventris saturitatem aversentur : ac experimento Cor. 111, 18. D (75) Patientiam vero tuam, humilitatem, æquanimi- 1. (77) Cumn prius de constitutione cœnobiorum (75) Cassian. Institut. lib. iv, c. 42. (76) Ibid. c. 43. 1. Πρώην τὸν περὶ διατυπώσεως λόγον τῶν κοινο (77) Cassian. Institut. lib. v, c. 1, et seq. (78) Ibid. c. 5.

Α ταῦτα τὰ ἀνωτέρω είρημένα τρία κοσμῆσαι δύναται. τὸ μωρὸν καὶ ἄφρονα ἑαυτὸν, κατὰ τὸ Ἀποστόλου παράγγελμα, ἐν τούτῳ τῷ αἰῶνι ποιῆσαι, ἵνα γένῃ σοφός, δηλονότι μηδὲν διακρίνων ἢ διστάζων ἐν οἷς ἂν προσταχθῇς, ἁπλότητος καὶ πίστεως τὴν ὑπακοὴν ποιῶν. Ἐκεῖνο μόνον ἅγιον τῶν ἁγίων λογιζόμενος, καὶ σοφὸν, καὶ συμφέρον πιστεύων, τὸ ὑπὸ τοῦ σοῦ Πατρὸς προσταχθέν σοι. Τοιαύτῃ γὰρ διαθέσει ασφα λισάμενος τὴν σὴν καρδίαν, δυνήσῃ ἕως τέλους ὑπο- μεῖναι τὸν Χριστοῦ ζυγὸν τῆς ὑποταγῆς, καὶ οὐδέν σε τῶν τοῦ διαβόλου πειρατηρίων καὶ τεχνασμάτων δυνήσεται σαλεῦσαι ἐκ τῆς ἐπιστήμης τοῦ βίου. Και τὴν ὑπομονὴν δὲ, καὶ τὴν ταπείνωσιν, καὶ τὴν μα κροθυμίαν τὴν σὴν, μὴ ἐκ τῆς τῶν ἄλλων ἀρετῆς προς δέκα κατορθοῦσθαι· οἷον ἐὰν ὑπ᾽ οὐδενὸς παροξύνῃ, κ οὐκ ἐξουδενώσῃ, ἢ οὐκ ἀτιμάζῃ, ὅπερ ούτε τῆς σῆς ἀρε τῆς ἐστι δεῖγμα, οὔτε ἐν τῇ ἐξουσίᾳ κεῖται· ἀλλ' ὅταν λοιδορούμενος, ἢ ἀτιμαζόμενος, ἢ ἐξουδενούμενος πράως φέρῃς· τοῦτο γὰρ ἐν τῇ σῇ προαιρέσει κεῖται. Ινα τοίνυν αὐτὰ πάντα, ἅπερ πλατύτερον εἰρήκαμεν, συναθροίσαντες, τί ποτε σύντομον εἴπωμεν πρὸς τὸ εὐκόλως τὴν σὴν διάνοιαν τούτων μνημονεύειν, ἄκουε πάλιν, πῶς κατὰ τάξιν δυνήσῃ ἐπιθῆναι τῆς τελειό τητος. Αρχὴ τῆς ἡμετέρας σωτηρίας ὁ φόβος ἐστὶ τοῦ Θεοῦ· ἐκ τούτου γεννᾶται ἀγαθὴ ὑπακοὴ, ἐξῆς τίκτεται ἡ ὑποταγή, καὶ ἡ καταφρόνησις τῶν τοῦ κόσμου πραγμάτων· ἐκ δὲ ταύτης τῆς ταπεινώσεως γεννᾶται τῶν ἰδίων θελημάτων ἡ νέκρωσις· ἐκ δὲ τῆς τῶν θελημάτων νεκρώσεως αἱ τῶν ἡδονῶν ῥίζαι μαραίνονται· ἐκ δὲ τούτων πάντα τὰ ἐλαττώματα τῆς ψυχῆς ἀποβάλλονται· τῇ δὲ ἀποβολῇ τούτων, αἱ ἀρε ταὶ αὔξουσι, καὶ καρποφοροῦσι· τῇ δὲ αὐξήσει τῶν ἀρετῶν ἡ καθαρότης τῆς καρδίας προσγίνεται· ταῖς δὲ καθαρότησι τῆς καρδίας ἡ ἀποστολικὴ τελειότης ἐπακολουθεῖ χάριτι και συνεργείᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΑΥΤΟΝ ΚΑΣΤΟΡΑ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΟΚΤΩ ΤΗΣ ΚΑΚΙΑΣ ΛΟΓΙΣΜΩΝ. βίων συντάξαντες, πάλιν ἐπὶ τοῦ παρόντος, ταῖς ὑμετ τέραις εὐχαῖς θαῤῥήσαντες, ἐπεχειρήσαμεν γράψει περὶ τῶν ὀκτὼ τῆς κακίας λογισμῶν· γαστριμαργία; φημὶ καὶ πορνείας, φιλαργυρίας καὶ ὀργῆς, λύπη; καὶ ἀκηδίας, κενοδοξίας καὶ ὑπερηφανίας. Προηγου μένως τοίνυν περὶ ἐγκρατείας γαστρὸς ἡμῖν λεχθή σεται, τῆς ἀντικειμένης τῇ γαστριμαργία· τοῦ τε τρόπου τῶν νηστειῶν, καὶ τῆς ποιότητος καὶ ποσό τητος τῶν βρωμάτων. Καὶ ταῦτα οὐκ ἀφ' ἑαυτῶν ἐροῦμεν, ἀλλ᾽ ἅπερ παρειλήφαμεν παρὰ τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων. Ἐκεῖνοι τοίνυν οὐχ ἕνα κανόνα ντο στείας, οὐδὲ ἕνα τρόπον τῆς τῶν βρωμάτων μεταλή - ψεως, οὐδὲ τὸ αὐτὸ μέτρον πᾶσι μεταδιδόασι, διὰ τὸ μηδὲ πάντας τὴν αὐτὴν ἰσχὺν ἔχειν, ἢ διὰ ἡλικίαν, ή δι' ἀσθένειαν, ἢ διὰ ἕξιν ἀστειοτέρου σώματος. Ένα δὲ σκοπὸν πᾶσι παραδεδώκασι, φεύγειν τὴν πλησμο S. ATHANASIUS.— SPURIA. superius dicta ornare poterit; ut scilicet te stul- tum et insipientem, juxta Apostoli præceptum ", in hoc sæculo eflicias, ut sis sapiens; videlicet nihil dijudicans aut dubitans in quibuscunque tibi man- datis, simplicitate nempe et fide obedientiæ instru- ctus. Inter sancta omnia id solummodo sanctum, illud sapiens, illud utile credas, quod a Patre tuo jussum tibi fuerit. Iloc proposito si cor tuum firma- veris, poteris ad finem usque Christi jugum obe- dientiæ sustinere, et nulla ex diaboli tentationibus et artibus excutere te poterit ex scientia vitæ. tatem ne exspectaveris ex aliorum virtute statuere; si videlicet nemo te stimulet, nemo despiciat, nemo dedecore afficiat: quod sane neque virtutis tuæ argumentum est, nec in tua est facultate : sed si l opprobria, contumelias, contemptus libenter feras; id enim tui est arbitrii. (76) Ut igitur quæ fusius supra diximus, jam compendio dicamus, ut eorum facilius nemineris, audi rursus qui poteris per ordinem ad perfectionem pervenire. Princi- pium salutis nostræ timor est Dei : ex eo gignitur bona obedientia : hinc oritur subjectio et contem- ptus rerum mundi: ex hac humilitate nascitur pro- priarum voluntatum mortificatio: ex propriarum voluntatum mortificatione, exsiccantur voluptatum radices : his autem omnes animæ imperfectiones eliminantur, quarum expulsione crescunt fructum- que ferunt virtutes. Ex virtutum incremento gigni- tur puritas cordis : puritatem cordis consequitur apostolica perfectio, gratia et auxilio Domini no- stri Jesu Christi, cui gloria in sæcula sæculorum. Amnen. C 8:2 EJUSDEM MAGNI ATHANASHI AD EUMDEM CASTOREM DE OCTO MALITIÆ COGITA- TIONIBUS. verba fecerimus, vestris freti orationibus, jam scribere aggredimur de octo malitia cogitationi- bus, edacitate scilicet, fornicatione, avaritia, ira, tristitia, pigritia, vana gloria et superbia. Primum itaque de abstinentia dicetur a nobis, quæ edaci- tati opposita est : agemus item de jejuniorum mol do, de qualitate et quantitate alimentorum. (78) Et hæc non ex nobis ipsis dicturi sumus; sed ea quæ accepimus a sanctis Patribus nostris. Illi itaque non unam jejunii regulam, neque unum comestio- nis modum, neque eamdem ipsam omnibus men- suram tradidere, quia non omnes ejusdem sunt roboris, vel aetatis, et quia alii infirmitate corporis laborant, alii delicatiore sunt corpore. Unum autem omnibus tradidere scopum, ut fugiant crapulam, et ventris saturitatem aversentur : ac experimento Cor. 111, 18. D (75) Patientiam vero tuam, humilitatem, æquanimi- 1. (77) Cumn prius de constitutione cœnobiorum (75) Cassian. Institut. lib. iv, c. 42. (76) Ibid. c. 43. 1. Πρώην τὸν περὶ διατυπώσεως λόγον τῶν κοινο (77) Cassian. Institut. lib. v, c. 1, et seq. (78) Ibid. c. 5.

Α ταῦτα τὰ ἀνωτέρω είρημένα τρία κοσμῆσαι δύναται. τὸ μωρὸν καὶ ἄφρονα ἑαυτὸν, κατὰ τὸ Ἀποστόλου παράγγελμα, ἐν τούτῳ τῷ αἰῶνι ποιῆσαι, ἵνα γένῃ σοφός, δηλονότι μηδὲν διακρίνων ἢ διστάζων ἐν οἷς ἂν προσταχθῇς, ἁπλότητος καὶ πίστεως τὴν ὑπακοὴν ποιῶν. Ἐκεῖνο μόνον ἅγιον τῶν ἁγίων λογιζόμενος, καὶ σοφὸν, καὶ συμφέρον πιστεύων, τὸ ὑπὸ τοῦ σοῦ Πατρὸς προσταχθέν σοι. Τοιαύτῃ γὰρ διαθέσει ασφα λισάμενος τὴν σὴν καρδίαν, δυνήσῃ ἕως τέλους ὑπο- μεῖναι τὸν Χριστοῦ ζυγὸν τῆς ὑποταγῆς, καὶ οὐδέν σε τῶν τοῦ διαβόλου πειρατηρίων καὶ τεχνασμάτων δυνήσεται σαλεῦσαι ἐκ τῆς ἐπιστήμης τοῦ βίου. Και τὴν ὑπομονὴν δὲ, καὶ τὴν ταπείνωσιν, καὶ τὴν μα κροθυμίαν τὴν σὴν, μὴ ἐκ τῆς τῶν ἄλλων ἀρετῆς προς δέκα κατορθοῦσθαι· οἷον ἐὰν ὑπ᾽ οὐδενὸς παροξύνῃ, κ οὐκ ἐξουδενώσῃ, ἢ οὐκ ἀτιμάζῃ, ὅπερ ούτε τῆς σῆς ἀρε τῆς ἐστι δεῖγμα, οὔτε ἐν τῇ ἐξουσίᾳ κεῖται· ἀλλ' ὅταν λοιδορούμενος, ἢ ἀτιμαζόμενος, ἢ ἐξουδενούμενος πράως φέρῃς· τοῦτο γὰρ ἐν τῇ σῇ προαιρέσει κεῖται. Ινα τοίνυν αὐτὰ πάντα, ἅπερ πλατύτερον εἰρήκαμεν, συναθροίσαντες, τί ποτε σύντομον εἴπωμεν πρὸς τὸ εὐκόλως τὴν σὴν διάνοιαν τούτων μνημονεύειν, ἄκουε πάλιν, πῶς κατὰ τάξιν δυνήσῃ ἐπιθῆναι τῆς τελειό τητος. Αρχὴ τῆς ἡμετέρας σωτηρίας ὁ φόβος ἐστὶ τοῦ Θεοῦ· ἐκ τούτου γεννᾶται ἀγαθὴ ὑπακοὴ, ἐξῆς τίκτεται ἡ ὑποταγή, καὶ ἡ καταφρόνησις τῶν τοῦ κόσμου πραγμάτων· ἐκ δὲ ταύτης τῆς ταπεινώσεως γεννᾶται τῶν ἰδίων θελημάτων ἡ νέκρωσις· ἐκ δὲ τῆς τῶν θελημάτων νεκρώσεως αἱ τῶν ἡδονῶν ῥίζαι μαραίνονται· ἐκ δὲ τούτων πάντα τὰ ἐλαττώματα τῆς ψυχῆς ἀποβάλλονται· τῇ δὲ ἀποβολῇ τούτων, αἱ ἀρε ταὶ αὔξουσι, καὶ καρποφοροῦσι· τῇ δὲ αὐξήσει τῶν ἀρετῶν ἡ καθαρότης τῆς καρδίας προσγίνεται· ταῖς δὲ καθαρότησι τῆς καρδίας ἡ ἀποστολικὴ τελειότης ἐπακολουθεῖ χάριτι και συνεργείᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΑΥΤΟΝ ΚΑΣΤΟΡΑ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΟΚΤΩ ΤΗΣ ΚΑΚΙΑΣ ΛΟΓΙΣΜΩΝ. βίων συντάξαντες, πάλιν ἐπὶ τοῦ παρόντος, ταῖς ὑμετ τέραις εὐχαῖς θαῤῥήσαντες, ἐπεχειρήσαμεν γράψει περὶ τῶν ὀκτὼ τῆς κακίας λογισμῶν· γαστριμαργία; φημὶ καὶ πορνείας, φιλαργυρίας καὶ ὀργῆς, λύπη; καὶ ἀκηδίας, κενοδοξίας καὶ ὑπερηφανίας. Προηγου μένως τοίνυν περὶ ἐγκρατείας γαστρὸς ἡμῖν λεχθή σεται, τῆς ἀντικειμένης τῇ γαστριμαργία· τοῦ τε τρόπου τῶν νηστειῶν, καὶ τῆς ποιότητος καὶ ποσό τητος τῶν βρωμάτων. Καὶ ταῦτα οὐκ ἀφ' ἑαυτῶν ἐροῦμεν, ἀλλ᾽ ἅπερ παρειλήφαμεν παρὰ τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων. Ἐκεῖνοι τοίνυν οὐχ ἕνα κανόνα ντο στείας, οὐδὲ ἕνα τρόπον τῆς τῶν βρωμάτων μεταλή - ψεως, οὐδὲ τὸ αὐτὸ μέτρον πᾶσι μεταδιδόασι, διὰ τὸ μηδὲ πάντας τὴν αὐτὴν ἰσχὺν ἔχειν, ἢ διὰ ἡλικίαν, ή δι' ἀσθένειαν, ἢ διὰ ἕξιν ἀστειοτέρου σώματος. Ένα δὲ σκοπὸν πᾶσι παραδεδώκασι, φεύγειν τὴν πλησμο S. ATHANASIUS.— SPURIA. superius dicta ornare poterit; ut scilicet te stul- tum et insipientem, juxta Apostoli præceptum ", in hoc sæculo eflicias, ut sis sapiens; videlicet nihil dijudicans aut dubitans in quibuscunque tibi man- datis, simplicitate nempe et fide obedientiæ instru- ctus. Inter sancta omnia id solummodo sanctum, illud sapiens, illud utile credas, quod a Patre tuo jussum tibi fuerit. Iloc proposito si cor tuum firma- veris, poteris ad finem usque Christi jugum obe- dientiæ sustinere, et nulla ex diaboli tentationibus et artibus excutere te poterit ex scientia vitæ. tatem ne exspectaveris ex aliorum virtute statuere; si videlicet nemo te stimulet, nemo despiciat, nemo dedecore afficiat: quod sane neque virtutis tuæ argumentum est, nec in tua est facultate : sed si l opprobria, contumelias, contemptus libenter feras; id enim tui est arbitrii. (76) Ut igitur quæ fusius supra diximus, jam compendio dicamus, ut eorum facilius nemineris, audi rursus qui poteris per ordinem ad perfectionem pervenire. Princi- pium salutis nostræ timor est Dei : ex eo gignitur bona obedientia : hinc oritur subjectio et contem- ptus rerum mundi: ex hac humilitate nascitur pro- priarum voluntatum mortificatio: ex propriarum voluntatum mortificatione, exsiccantur voluptatum radices : his autem omnes animæ imperfectiones eliminantur, quarum expulsione crescunt fructum- que ferunt virtutes. Ex virtutum incremento gigni- tur puritas cordis : puritatem cordis consequitur apostolica perfectio, gratia et auxilio Domini no- stri Jesu Christi, cui gloria in sæcula sæculorum. Amnen. C 8:2 EJUSDEM MAGNI ATHANASHI AD EUMDEM CASTOREM DE OCTO MALITIÆ COGITA- TIONIBUS. verba fecerimus, vestris freti orationibus, jam scribere aggredimur de octo malitia cogitationi- bus, edacitate scilicet, fornicatione, avaritia, ira, tristitia, pigritia, vana gloria et superbia. Primum itaque de abstinentia dicetur a nobis, quæ edaci- tati opposita est : agemus item de jejuniorum mol do, de qualitate et quantitate alimentorum. (78) Et hæc non ex nobis ipsis dicturi sumus; sed ea quæ accepimus a sanctis Patribus nostris. Illi itaque non unam jejunii regulam, neque unum comestio- nis modum, neque eamdem ipsam omnibus men- suram tradidere, quia non omnes ejusdem sunt roboris, vel aetatis, et quia alii infirmitate corporis laborant, alii delicatiore sunt corpore. Unum autem omnibus tradidere scopum, ut fugiant crapulam, et ventris saturitatem aversentur : ac experimento Cor. 111, 18. D (75) Patientiam vero tuam, humilitatem, æquanimi- 1. (77) Cumn prius de constitutione cœnobiorum (75) Cassian. Institut. lib. iv, c. 42. (76) Ibid. c. 43. 1. Πρώην τὸν περὶ διατυπώσεως λόγον τῶν κοινο (77) Cassian. Institut. lib. v, c. 1, et seq. (78) Ibid. c. 5.

Α ταῦτα τὰ ἀνωτέρω είρημένα τρία κοσμῆσαι δύναται. τὸ μωρὸν καὶ ἄφρονα ἑαυτὸν, κατὰ τὸ Ἀποστόλου παράγγελμα, ἐν τούτῳ τῷ αἰῶνι ποιῆσαι, ἵνα γένῃ σοφός, δηλονότι μηδὲν διακρίνων ἢ διστάζων ἐν οἷς ἂν προσταχθῇς, ἁπλότητος καὶ πίστεως τὴν ὑπακοὴν ποιῶν. Ἐκεῖνο μόνον ἅγιον τῶν ἁγίων λογιζόμενος, καὶ σοφὸν, καὶ συμφέρον πιστεύων, τὸ ὑπὸ τοῦ σοῦ Πατρὸς προσταχθέν σοι. Τοιαύτῃ γὰρ διαθέσει ασφα λισάμενος τὴν σὴν καρδίαν, δυνήσῃ ἕως τέλους ὑπο- μεῖναι τὸν Χριστοῦ ζυγὸν τῆς ὑποταγῆς, καὶ οὐδέν σε τῶν τοῦ διαβόλου πειρατηρίων καὶ τεχνασμάτων δυνήσεται σαλεῦσαι ἐκ τῆς ἐπιστήμης τοῦ βίου. Και τὴν ὑπομονὴν δὲ, καὶ τὴν ταπείνωσιν, καὶ τὴν μα κροθυμίαν τὴν σὴν, μὴ ἐκ τῆς τῶν ἄλλων ἀρετῆς προς δέκα κατορθοῦσθαι· οἷον ἐὰν ὑπ᾽ οὐδενὸς παροξύνῃ, κ οὐκ ἐξουδενώσῃ, ἢ οὐκ ἀτιμάζῃ, ὅπερ ούτε τῆς σῆς ἀρε τῆς ἐστι δεῖγμα, οὔτε ἐν τῇ ἐξουσίᾳ κεῖται· ἀλλ' ὅταν λοιδορούμενος, ἢ ἀτιμαζόμενος, ἢ ἐξουδενούμενος πράως φέρῃς· τοῦτο γὰρ ἐν τῇ σῇ προαιρέσει κεῖται. Ινα τοίνυν αὐτὰ πάντα, ἅπερ πλατύτερον εἰρήκαμεν, συναθροίσαντες, τί ποτε σύντομον εἴπωμεν πρὸς τὸ εὐκόλως τὴν σὴν διάνοιαν τούτων μνημονεύειν, ἄκουε πάλιν, πῶς κατὰ τάξιν δυνήσῃ ἐπιθῆναι τῆς τελειό τητος. Αρχὴ τῆς ἡμετέρας σωτηρίας ὁ φόβος ἐστὶ τοῦ Θεοῦ· ἐκ τούτου γεννᾶται ἀγαθὴ ὑπακοὴ, ἐξῆς τίκτεται ἡ ὑποταγή, καὶ ἡ καταφρόνησις τῶν τοῦ κόσμου πραγμάτων· ἐκ δὲ ταύτης τῆς ταπεινώσεως γεννᾶται τῶν ἰδίων θελημάτων ἡ νέκρωσις· ἐκ δὲ τῆς τῶν θελημάτων νεκρώσεως αἱ τῶν ἡδονῶν ῥίζαι μαραίνονται· ἐκ δὲ τούτων πάντα τὰ ἐλαττώματα τῆς ψυχῆς ἀποβάλλονται· τῇ δὲ ἀποβολῇ τούτων, αἱ ἀρε ταὶ αὔξουσι, καὶ καρποφοροῦσι· τῇ δὲ αὐξήσει τῶν ἀρετῶν ἡ καθαρότης τῆς καρδίας προσγίνεται· ταῖς δὲ καθαρότησι τῆς καρδίας ἡ ἀποστολικὴ τελειότης ἐπακολουθεῖ χάριτι και συνεργείᾳ τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ Χριστοῦ, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας τῶν αἰώνων. Αμήν. ΤΟΥ ΑΥΤΟΥ ΜΕΓΑΛΟΥ ΑΘΑΝΑΣΙΟΥ ΠΡΟΣ ΤΟΝ ΑΥΤΟΝ ΚΑΣΤΟΡΑ ΠΕΡΙ ΤΩΝ ΟΚΤΩ ΤΗΣ ΚΑΚΙΑΣ ΛΟΓΙΣΜΩΝ. βίων συντάξαντες, πάλιν ἐπὶ τοῦ παρόντος, ταῖς ὑμετ τέραις εὐχαῖς θαῤῥήσαντες, ἐπεχειρήσαμεν γράψει περὶ τῶν ὀκτὼ τῆς κακίας λογισμῶν· γαστριμαργία; φημὶ καὶ πορνείας, φιλαργυρίας καὶ ὀργῆς, λύπη; καὶ ἀκηδίας, κενοδοξίας καὶ ὑπερηφανίας. Προηγου μένως τοίνυν περὶ ἐγκρατείας γαστρὸς ἡμῖν λεχθή σεται, τῆς ἀντικειμένης τῇ γαστριμαργία· τοῦ τε τρόπου τῶν νηστειῶν, καὶ τῆς ποιότητος καὶ ποσό τητος τῶν βρωμάτων. Καὶ ταῦτα οὐκ ἀφ' ἑαυτῶν ἐροῦμεν, ἀλλ᾽ ἅπερ παρειλήφαμεν παρὰ τῶν ἁγίων ἡμῶν Πατέρων. Ἐκεῖνοι τοίνυν οὐχ ἕνα κανόνα ντο στείας, οὐδὲ ἕνα τρόπον τῆς τῶν βρωμάτων μεταλή - ψεως, οὐδὲ τὸ αὐτὸ μέτρον πᾶσι μεταδιδόασι, διὰ τὸ μηδὲ πάντας τὴν αὐτὴν ἰσχὺν ἔχειν, ἢ διὰ ἡλικίαν, ή δι' ἀσθένειαν, ἢ διὰ ἕξιν ἀστειοτέρου σώματος. Ένα δὲ σκοπὸν πᾶσι παραδεδώκασι, φεύγειν τὴν πλησμο S. ATHANASIUS.— SPURIA. superius dicta ornare poterit; ut scilicet te stul- tum et insipientem, juxta Apostoli præceptum ", in hoc sæculo eflicias, ut sis sapiens; videlicet nihil dijudicans aut dubitans in quibuscunque tibi man- datis, simplicitate nempe et fide obedientiæ instru- ctus. Inter sancta omnia id solummodo sanctum, illud sapiens, illud utile credas, quod a Patre tuo jussum tibi fuerit. Iloc proposito si cor tuum firma- veris, poteris ad finem usque Christi jugum obe- dientiæ sustinere, et nulla ex diaboli tentationibus et artibus excutere te poterit ex scientia vitæ. tatem ne exspectaveris ex aliorum virtute statuere; si videlicet nemo te stimulet, nemo despiciat, nemo dedecore afficiat: quod sane neque virtutis tuæ argumentum est, nec in tua est facultate : sed si l opprobria, contumelias, contemptus libenter feras; id enim tui est arbitrii. (76) Ut igitur quæ fusius supra diximus, jam compendio dicamus, ut eorum facilius nemineris, audi rursus qui poteris per ordinem ad perfectionem pervenire. Princi- pium salutis nostræ timor est Dei : ex eo gignitur bona obedientia : hinc oritur subjectio et contem- ptus rerum mundi: ex hac humilitate nascitur pro- priarum voluntatum mortificatio: ex propriarum voluntatum mortificatione, exsiccantur voluptatum radices : his autem omnes animæ imperfectiones eliminantur, quarum expulsione crescunt fructum- que ferunt virtutes. Ex virtutum incremento gigni- tur puritas cordis : puritatem cordis consequitur apostolica perfectio, gratia et auxilio Domini no- stri Jesu Christi, cui gloria in sæcula sæculorum. Amnen. C 8:2 EJUSDEM MAGNI ATHANASHI AD EUMDEM CASTOREM DE OCTO MALITIÆ COGITA- TIONIBUS. verba fecerimus, vestris freti orationibus, jam scribere aggredimur de octo malitia cogitationi- bus, edacitate scilicet, fornicatione, avaritia, ira, tristitia, pigritia, vana gloria et superbia. Primum itaque de abstinentia dicetur a nobis, quæ edaci- tati opposita est : agemus item de jejuniorum mol do, de qualitate et quantitate alimentorum. (78) Et hæc non ex nobis ipsis dicturi sumus; sed ea quæ accepimus a sanctis Patribus nostris. Illi itaque non unam jejunii regulam, neque unum comestio- nis modum, neque eamdem ipsam omnibus men- suram tradidere, quia non omnes ejusdem sunt roboris, vel aetatis, et quia alii infirmitate corporis laborant, alii delicatiore sunt corpore. Unum autem omnibus tradidere scopum, ut fugiant crapulam, et ventris saturitatem aversentur : ac experimento Cor. 111, 18. D (75) Patientiam vero tuam, humilitatem, æquanimi- 1. (77) Cumn prius de constitutione cœnobiorum (75) Cassian. Institut. lib. iv, c. 42. (76) Ibid. c. 43. 1. Πρώην τὸν περὶ διατυπώσεως λόγον τῶν κοινο (77) Cassian. Institut. lib. v, c. 1, et seq. (78) Ibid. c. 5.

νὴν, καὶ ἀποστρέφεσθαι τὴν χορτασίαν τῆς γαστρός· τὴν δὲ καθημερινὴν νηστείαν ἐδοκίμασαν ὠφελιμων τέραν εἶναι, καὶ συμβαλλομένην εἶναι πρὸς καθαρό- τητα, πλέον τῆς ἐν τρισὶν ἢ τέταρσιν, ἢ καὶ ἕως ἑβδομάδος ἑλκομένης νηστείας. Καὶ γάρ φασι τὸν ἀμέτρως ἐπεκτεινόμενον τῇ νηστεία ὑπὲρ μέτρον πολ- λάκις τῇ τροφῇ κεχρῆσθαι, ὡς ἐκ τούτου ποτὲ μὲν τῇ ὑπερβολῇ τῆς ἀσιτίας ἀτονεῖν τὸ σῶμα, καὶ πρὸς τὰς πνευματικές λειτουργίας οκνηρότερον γίνεσθαι· ποτὲ δὲ, τῷ πλήθει τῶν τροφῶν βαρυνόμενον, ἀκη- δίαν καὶ χαύνωσιν ἐμποιεῖν τῇ ψυχῇ. Καὶ πάλιν οὐ πᾶσιν ἀρμόδιον εἶναι τὴν τῶν λαχάνων μετάληψιν, οὐδὲ πᾶσι τὴν τῶν ὀσπρίων, οὐδὲ πάντας δύνασθαι τῇ τοῦ ξηροῦ ἄρτου κεχρῆσθαι τροφῇ· καὶ πάλιν τὸν μέν φησι δύο λίτρας ἐσθίοντα άρτου ἀκμὴν πειναν, ἄλλον δὲ ἐσθίοντα λίτραν, ἢ ἐξ οὐγγίας χορτάζεσθαι. Β Πᾶσιν οὖν, ὡς εἴρηται, ἕνα σκοπὸν ἐγκρατείας παρα- δεδώκασι, τὸ μὴ ἀπατᾶσθαι χορτασία κοιλίας, μηδὲ ἐξέλκεσθαι τῇ τοῦ λάρυγγος ἡδονῇ. Οὐδὲ γὰρ ἡ δια φορὰ τῆς ποιότητος μόνον, ἀλλὰ καὶ ἡ ποσότης τοῦ πλήθους τῶν βρωμάτων τὰ πεπυρωμένα βέλη τῆς ἁμαρτίας εἴωθεν ἀνάπτειν· οἷας γὰρ δήποτε τροφῆς πληρουμένη γαστήρ, ἀσωτίας σπέρματα τίκτει. Καὶ πάλιν οὐ μόνον κραιπάλη οίνου, ἀλλὰ καὶ πλησμονή ὕδατος, καὶ πασῶν τροφῶν ὑπερβολὴ κεχαρωμένην καὶ νυστάζουσαν ταύτην ἀποτελοῦσι. Τοῖς Σοδομίταις οὐκ οἴνου καὶ διαφόρων βρωμάτων κραιπάλη, κατα- στροφῆς γέγονεν αἰτία, ἀλλ᾽ ἄρτου πλησμονή, κατὰ τὸν προφήτην. Ἡ ἀσθένεια τοῦ σώματος πρὸς τὴν καθαρότητα τῆς καρδίας οὐκ ἀντίκειται. Ταῦτα οὖν παρασχόμενος τῷ σώματι ἃ ἡ ἀσθένεια ἀπαιτεῖ, οὐχ ἅπερ ἡ ἡδονὴ θέλει. Η τῶν βρωμάτων χρῆσις ὅσον ὑπυργῆσαι πρὸς τὸ ζῆν παραλαμβάνεται, οὐχ ὅσον δουλεῦσαι ταῖς ὀρμαῖς τῆς ἐπιθυμίας. Ή σύμμετρος καὶ μετὰ λόγου τῶν τροφῶν μετάληψις τῆς ὑγείας φροντίζει τοῦ σώματος, οὐ τὴν ἁγιωσύνην ἀφαιρεῖται. Ὅρος ἐγκρατείας καὶ κανὼν παραδεδομένος ὑπὸ τῶν ἄγίων Πατέρων ἀκριβὴς οὗτός ἐστι, τὸ ἔτι τῆς ὀρέ- ξεως ἐγκειμένης, τῆς τροφῆς ἀπέχεσθαι τὸν ἐσθίοντα. Καὶ ὁ ᾿Απόστολος δὲ εἰπών· « Τῆς σαρκὸς πρόνοιαν μὴ ποιεῖσθε εἰς ἐπιθυμίαν, » οὐ τὴν ἀναγκαίαν τῆς ζωῆς κυβέρνησιν ἐκώλυσεν, ἀλλὰ τὴν φιλήδονον ἐπι- μέλειαν ἀπηγόρευσεν. Αλλως τε καὶ πρὸς καθαρό τητα τελείαν τῆς ψυχῆς μόνη ἡ ἀποχὴ τῶν βρωμά- των οὐκ ἰσχύει, εἰ μὴ καὶ αἱ λοιπαὶ ἀρεται συνδρά μωσι. Τοιγαροῦν ἡ ταπείνωσις διὰ τῆς ὑπακοῆς τοῦ ἔργου καὶ τῆς τοῦ σώματος καταπονήσεως, μεγάλα ἡμῖν συμβάλλεται. Ἡ ἀποχὴ τῆς φιλαργυρίας οὐ με νον τὸ μὴ ἔχειν χρήματα, ἀλλὰ μηδὲ ἐπιθυμεῖν κε- κτῆσθαι. Πρὸς καθαρότητα τὴν ψυχὴν ὁδηγεῖ τῆς ὀργῆς ἡ ἀποχή, τῆς λύπης, τῆς κενοδοξίας, τῆς ὑπερ- ηφανίας. Ταῦτα πάντα τὴν καθολικὴν τῆς ψυχῆς καθαρότητα ἀπεργάζεται. Τὴν δὲ διὰ σωφροσύνης μερικὴν τῆς ψυχῆς καθαρότητα ἐξαιρέτως εγκράτεια EPISTOLA AD CASTOREM. A comprobatum dixerunt utilius esse quotidianumu Ezech. xvi, 49. » Rom. XI, PATROL. GR. XXVIII. C D jejunium, atque ad puritatem magis conferre, quam si ad tres vel quatuor dies, aut ad hebdomadam usque jejunium protrahatur. Aiunt enim eum qui immoderate jejunium protrahit, ultra mensurama sæpe cibo uti; ita ut hinc sæpe accidat ut aliquando quidem ex niuia abstinentia in languorem corpus incidat, et ad spiritualla ministeria segnius eva- dat; aliquando contra multitudine alimentorum oneratum, pigritiam mollitiemque animi ingene. ret. Rursum non omnibus competere olerum usum, non oinnibus item leguminum, non posse omnibus sicci panis alimentum sufficere: item esse qui manducatis panis duabus libris adhuc esuriant, alios qui una libra, imo sex unciis satientur. Οmnibus itaque, ut dictum est, unum abstinentia scopum tradiderunt, ut non decipiantur saturitate ventris, neque trahantur gulæ voluptate. Non so- lum enim qualitatis differentia, sed etiam magna ciborum quantitas, ignita peccati tela solet ac- cendere. (79) Quocunque enim cibo venter implen - tur, libidinis semina gignit. Ac rursum non vini solum crapula, sed etiam aquæ plenitudo, ac quo- rumlibet ciborum redundantia, hominem aggra- vant, ac torpentem dormitantemque reddunt. Sodo- mitis non vini, non variorum ciborum crapula subversionis causa fuit, sed panis saturitas, juxta prophetam ". (80) Infirmitas corporis puritati cordis non aversatur. Ea itaque corpori tribuas quæ in- Armitas ejus postulat, non quæ voluptas expetit. Ciborum usus adhibetur quantum ad vitam foven- dam necessarium est, non ut impetui concupiscen- tiæ serviatur. Moderata et rationabilis cibi sumptio sanitatem corporis conciliat, nec sanctitatem au- fert. (81) Hæc norma et regula est abstinentia accu- rata, sanctis Patribus tradita, ut instante adhuc appetitu, cibi sumendi finem faciat qui comedit. Et Apostolus dum ait : • Curnis curam ne feceritis in desiderio ; » non sollicitudinem vitæ nu- cessariam prohibuit, sed curam vetuit fovendæ vo- luptatis. (89) Caterum ad perfectam animæ purita- tem, sola ciborum abstinentia non sufficit, nisi concurrant cæteræ virtutes. Humilitas itaque per obedientiam in opere, et per aflictionem corporis magna nobis confert bona. Illud est avaritiæ ex- pertein esse, non modo pecunias non habere, sed ne concupiscere quidem illarum possessionem. Animam ad puritatem adducit cohibitio iræ, tristi̟- time, vanæ gloriæ, superbia. Hæc omnia universam animæ puritatem efficiunt. Puritatem autem illam animæ peculiarem, quæ per temperantiam obtine- tur, abstinentia in primis et jejunium efficiunt. Impossibile quippe est eum qui satur ventre est, animo decertare adversus spiritum fornicationis. 14. 28. : (79) Cassian. Institut. lib. v, c. 6. (80) Ibid. c. 7. (81) Ilii. c. 8. (82) Ibid. c. 9.

νὴν, καὶ ἀποστρέφεσθαι τὴν χορτασίαν τῆς γαστρός· τὴν δὲ καθημερινὴν νηστείαν ἐδοκίμασαν ὠφελιμων τέραν εἶναι, καὶ συμβαλλομένην εἶναι πρὸς καθαρό- τητα, πλέον τῆς ἐν τρισὶν ἢ τέταρσιν, ἢ καὶ ἕως ἑβδομάδος ἑλκομένης νηστείας. Καὶ γάρ φασι τὸν ἀμέτρως ἐπεκτεινόμενον τῇ νηστεία ὑπὲρ μέτρον πολ- λάκις τῇ τροφῇ κεχρῆσθαι, ὡς ἐκ τούτου ποτὲ μὲν τῇ ὑπερβολῇ τῆς ἀσιτίας ἀτονεῖν τὸ σῶμα, καὶ πρὸς τὰς πνευματικές λειτουργίας οκνηρότερον γίνεσθαι· ποτὲ δὲ, τῷ πλήθει τῶν τροφῶν βαρυνόμενον, ἀκη- δίαν καὶ χαύνωσιν ἐμποιεῖν τῇ ψυχῇ. Καὶ πάλιν οὐ πᾶσιν ἀρμόδιον εἶναι τὴν τῶν λαχάνων μετάληψιν, οὐδὲ πᾶσι τὴν τῶν ὀσπρίων, οὐδὲ πάντας δύνασθαι τῇ τοῦ ξηροῦ ἄρτου κεχρῆσθαι τροφῇ· καὶ πάλιν τὸν μέν φησι δύο λίτρας ἐσθίοντα άρτου ἀκμὴν πειναν, ἄλλον δὲ ἐσθίοντα λίτραν, ἢ ἐξ οὐγγίας χορτάζεσθαι. Β Πᾶσιν οὖν, ὡς εἴρηται, ἕνα σκοπὸν ἐγκρατείας παρα- δεδώκασι, τὸ μὴ ἀπατᾶσθαι χορτασία κοιλίας, μηδὲ ἐξέλκεσθαι τῇ τοῦ λάρυγγος ἡδονῇ. Οὐδὲ γὰρ ἡ δια φορὰ τῆς ποιότητος μόνον, ἀλλὰ καὶ ἡ ποσότης τοῦ πλήθους τῶν βρωμάτων τὰ πεπυρωμένα βέλη τῆς ἁμαρτίας εἴωθεν ἀνάπτειν· οἷας γὰρ δήποτε τροφῆς πληρουμένη γαστήρ, ἀσωτίας σπέρματα τίκτει. Καὶ πάλιν οὐ μόνον κραιπάλη οίνου, ἀλλὰ καὶ πλησμονή ὕδατος, καὶ πασῶν τροφῶν ὑπερβολὴ κεχαρωμένην καὶ νυστάζουσαν ταύτην ἀποτελοῦσι. Τοῖς Σοδομίταις οὐκ οἴνου καὶ διαφόρων βρωμάτων κραιπάλη, κατα- στροφῆς γέγονεν αἰτία, ἀλλ᾽ ἄρτου πλησμονή, κατὰ τὸν προφήτην. Ἡ ἀσθένεια τοῦ σώματος πρὸς τὴν καθαρότητα τῆς καρδίας οὐκ ἀντίκειται. Ταῦτα οὖν παρασχόμενος τῷ σώματι ἃ ἡ ἀσθένεια ἀπαιτεῖ, οὐχ ἅπερ ἡ ἡδονὴ θέλει. Η τῶν βρωμάτων χρῆσις ὅσον ὑπυργῆσαι πρὸς τὸ ζῆν παραλαμβάνεται, οὐχ ὅσον δουλεῦσαι ταῖς ὀρμαῖς τῆς ἐπιθυμίας. Ή σύμμετρος καὶ μετὰ λόγου τῶν τροφῶν μετάληψις τῆς ὑγείας φροντίζει τοῦ σώματος, οὐ τὴν ἁγιωσύνην ἀφαιρεῖται. Ὅρος ἐγκρατείας καὶ κανὼν παραδεδομένος ὑπὸ τῶν ἄγίων Πατέρων ἀκριβὴς οὗτός ἐστι, τὸ ἔτι τῆς ὀρέ- ξεως ἐγκειμένης, τῆς τροφῆς ἀπέχεσθαι τὸν ἐσθίοντα. Καὶ ὁ ᾿Απόστολος δὲ εἰπών· « Τῆς σαρκὸς πρόνοιαν μὴ ποιεῖσθε εἰς ἐπιθυμίαν, » οὐ τὴν ἀναγκαίαν τῆς ζωῆς κυβέρνησιν ἐκώλυσεν, ἀλλὰ τὴν φιλήδονον ἐπι- μέλειαν ἀπηγόρευσεν. Αλλως τε καὶ πρὸς καθαρό τητα τελείαν τῆς ψυχῆς μόνη ἡ ἀποχὴ τῶν βρωμά- των οὐκ ἰσχύει, εἰ μὴ καὶ αἱ λοιπαὶ ἀρεται συνδρά μωσι. Τοιγαροῦν ἡ ταπείνωσις διὰ τῆς ὑπακοῆς τοῦ ἔργου καὶ τῆς τοῦ σώματος καταπονήσεως, μεγάλα ἡμῖν συμβάλλεται. Ἡ ἀποχὴ τῆς φιλαργυρίας οὐ με νον τὸ μὴ ἔχειν χρήματα, ἀλλὰ μηδὲ ἐπιθυμεῖν κε- κτῆσθαι. Πρὸς καθαρότητα τὴν ψυχὴν ὁδηγεῖ τῆς ὀργῆς ἡ ἀποχή, τῆς λύπης, τῆς κενοδοξίας, τῆς ὑπερ- ηφανίας. Ταῦτα πάντα τὴν καθολικὴν τῆς ψυχῆς καθαρότητα ἀπεργάζεται. Τὴν δὲ διὰ σωφροσύνης μερικὴν τῆς ψυχῆς καθαρότητα ἐξαιρέτως εγκράτεια EPISTOLA AD CASTOREM. A comprobatum dixerunt utilius esse quotidianumu Ezech. xvi, 49. » Rom. XI, PATROL. GR. XXVIII. C D jejunium, atque ad puritatem magis conferre, quam si ad tres vel quatuor dies, aut ad hebdomadam usque jejunium protrahatur. Aiunt enim eum qui immoderate jejunium protrahit, ultra mensurama sæpe cibo uti; ita ut hinc sæpe accidat ut aliquando quidem ex niuia abstinentia in languorem corpus incidat, et ad spiritualla ministeria segnius eva- dat; aliquando contra multitudine alimentorum oneratum, pigritiam mollitiemque animi ingene. ret. Rursum non omnibus competere olerum usum, non oinnibus item leguminum, non posse omnibus sicci panis alimentum sufficere: item esse qui manducatis panis duabus libris adhuc esuriant, alios qui una libra, imo sex unciis satientur. Οmnibus itaque, ut dictum est, unum abstinentia scopum tradiderunt, ut non decipiantur saturitate ventris, neque trahantur gulæ voluptate. Non so- lum enim qualitatis differentia, sed etiam magna ciborum quantitas, ignita peccati tela solet ac- cendere. (79) Quocunque enim cibo venter implen - tur, libidinis semina gignit. Ac rursum non vini solum crapula, sed etiam aquæ plenitudo, ac quo- rumlibet ciborum redundantia, hominem aggra- vant, ac torpentem dormitantemque reddunt. Sodo- mitis non vini, non variorum ciborum crapula subversionis causa fuit, sed panis saturitas, juxta prophetam ". (80) Infirmitas corporis puritati cordis non aversatur. Ea itaque corpori tribuas quæ in- Armitas ejus postulat, non quæ voluptas expetit. Ciborum usus adhibetur quantum ad vitam foven- dam necessarium est, non ut impetui concupiscen- tiæ serviatur. Moderata et rationabilis cibi sumptio sanitatem corporis conciliat, nec sanctitatem au- fert. (81) Hæc norma et regula est abstinentia accu- rata, sanctis Patribus tradita, ut instante adhuc appetitu, cibi sumendi finem faciat qui comedit. Et Apostolus dum ait : • Curnis curam ne feceritis in desiderio ; » non sollicitudinem vitæ nu- cessariam prohibuit, sed curam vetuit fovendæ vo- luptatis. (89) Caterum ad perfectam animæ purita- tem, sola ciborum abstinentia non sufficit, nisi concurrant cæteræ virtutes. Humilitas itaque per obedientiam in opere, et per aflictionem corporis magna nobis confert bona. Illud est avaritiæ ex- pertein esse, non modo pecunias non habere, sed ne concupiscere quidem illarum possessionem. Animam ad puritatem adducit cohibitio iræ, tristi̟- time, vanæ gloriæ, superbia. Hæc omnia universam animæ puritatem efficiunt. Puritatem autem illam animæ peculiarem, quæ per temperantiam obtine- tur, abstinentia in primis et jejunium efficiunt. Impossibile quippe est eum qui satur ventre est, animo decertare adversus spiritum fornicationis. 14. 28. : (79) Cassian. Institut. lib. v, c. 6. (80) Ibid. c. 7. (81) Ilii. c. 8. (82) Ibid. c. 9.

νὴν, καὶ ἀποστρέφεσθαι τὴν χορτασίαν τῆς γαστρός· τὴν δὲ καθημερινὴν νηστείαν ἐδοκίμασαν ὠφελιμων τέραν εἶναι, καὶ συμβαλλομένην εἶναι πρὸς καθαρό- τητα, πλέον τῆς ἐν τρισὶν ἢ τέταρσιν, ἢ καὶ ἕως ἑβδομάδος ἑλκομένης νηστείας. Καὶ γάρ φασι τὸν ἀμέτρως ἐπεκτεινόμενον τῇ νηστεία ὑπὲρ μέτρον πολ- λάκις τῇ τροφῇ κεχρῆσθαι, ὡς ἐκ τούτου ποτὲ μὲν τῇ ὑπερβολῇ τῆς ἀσιτίας ἀτονεῖν τὸ σῶμα, καὶ πρὸς τὰς πνευματικές λειτουργίας οκνηρότερον γίνεσθαι· ποτὲ δὲ, τῷ πλήθει τῶν τροφῶν βαρυνόμενον, ἀκη- δίαν καὶ χαύνωσιν ἐμποιεῖν τῇ ψυχῇ. Καὶ πάλιν οὐ πᾶσιν ἀρμόδιον εἶναι τὴν τῶν λαχάνων μετάληψιν, οὐδὲ πᾶσι τὴν τῶν ὀσπρίων, οὐδὲ πάντας δύνασθαι τῇ τοῦ ξηροῦ ἄρτου κεχρῆσθαι τροφῇ· καὶ πάλιν τὸν μέν φησι δύο λίτρας ἐσθίοντα άρτου ἀκμὴν πειναν, ἄλλον δὲ ἐσθίοντα λίτραν, ἢ ἐξ οὐγγίας χορτάζεσθαι. Β Πᾶσιν οὖν, ὡς εἴρηται, ἕνα σκοπὸν ἐγκρατείας παρα- δεδώκασι, τὸ μὴ ἀπατᾶσθαι χορτασία κοιλίας, μηδὲ ἐξέλκεσθαι τῇ τοῦ λάρυγγος ἡδονῇ. Οὐδὲ γὰρ ἡ δια φορὰ τῆς ποιότητος μόνον, ἀλλὰ καὶ ἡ ποσότης τοῦ πλήθους τῶν βρωμάτων τὰ πεπυρωμένα βέλη τῆς ἁμαρτίας εἴωθεν ἀνάπτειν· οἷας γὰρ δήποτε τροφῆς πληρουμένη γαστήρ, ἀσωτίας σπέρματα τίκτει. Καὶ πάλιν οὐ μόνον κραιπάλη οίνου, ἀλλὰ καὶ πλησμονή ὕδατος, καὶ πασῶν τροφῶν ὑπερβολὴ κεχαρωμένην καὶ νυστάζουσαν ταύτην ἀποτελοῦσι. Τοῖς Σοδομίταις οὐκ οἴνου καὶ διαφόρων βρωμάτων κραιπάλη, κατα- στροφῆς γέγονεν αἰτία, ἀλλ᾽ ἄρτου πλησμονή, κατὰ τὸν προφήτην. Ἡ ἀσθένεια τοῦ σώματος πρὸς τὴν καθαρότητα τῆς καρδίας οὐκ ἀντίκειται. Ταῦτα οὖν παρασχόμενος τῷ σώματι ἃ ἡ ἀσθένεια ἀπαιτεῖ, οὐχ ἅπερ ἡ ἡδονὴ θέλει. Η τῶν βρωμάτων χρῆσις ὅσον ὑπυργῆσαι πρὸς τὸ ζῆν παραλαμβάνεται, οὐχ ὅσον δουλεῦσαι ταῖς ὀρμαῖς τῆς ἐπιθυμίας. Ή σύμμετρος καὶ μετὰ λόγου τῶν τροφῶν μετάληψις τῆς ὑγείας φροντίζει τοῦ σώματος, οὐ τὴν ἁγιωσύνην ἀφαιρεῖται. Ὅρος ἐγκρατείας καὶ κανὼν παραδεδομένος ὑπὸ τῶν ἄγίων Πατέρων ἀκριβὴς οὗτός ἐστι, τὸ ἔτι τῆς ὀρέ- ξεως ἐγκειμένης, τῆς τροφῆς ἀπέχεσθαι τὸν ἐσθίοντα. Καὶ ὁ ᾿Απόστολος δὲ εἰπών· « Τῆς σαρκὸς πρόνοιαν μὴ ποιεῖσθε εἰς ἐπιθυμίαν, » οὐ τὴν ἀναγκαίαν τῆς ζωῆς κυβέρνησιν ἐκώλυσεν, ἀλλὰ τὴν φιλήδονον ἐπι- μέλειαν ἀπηγόρευσεν. Αλλως τε καὶ πρὸς καθαρό τητα τελείαν τῆς ψυχῆς μόνη ἡ ἀποχὴ τῶν βρωμά- των οὐκ ἰσχύει, εἰ μὴ καὶ αἱ λοιπαὶ ἀρεται συνδρά μωσι. Τοιγαροῦν ἡ ταπείνωσις διὰ τῆς ὑπακοῆς τοῦ ἔργου καὶ τῆς τοῦ σώματος καταπονήσεως, μεγάλα ἡμῖν συμβάλλεται. Ἡ ἀποχὴ τῆς φιλαργυρίας οὐ με νον τὸ μὴ ἔχειν χρήματα, ἀλλὰ μηδὲ ἐπιθυμεῖν κε- κτῆσθαι. Πρὸς καθαρότητα τὴν ψυχὴν ὁδηγεῖ τῆς ὀργῆς ἡ ἀποχή, τῆς λύπης, τῆς κενοδοξίας, τῆς ὑπερ- ηφανίας. Ταῦτα πάντα τὴν καθολικὴν τῆς ψυχῆς καθαρότητα ἀπεργάζεται. Τὴν δὲ διὰ σωφροσύνης μερικὴν τῆς ψυχῆς καθαρότητα ἐξαιρέτως εγκράτεια EPISTOLA AD CASTOREM. A comprobatum dixerunt utilius esse quotidianumu Ezech. xvi, 49. » Rom. XI, PATROL. GR. XXVIII. C D jejunium, atque ad puritatem magis conferre, quam si ad tres vel quatuor dies, aut ad hebdomadam usque jejunium protrahatur. Aiunt enim eum qui immoderate jejunium protrahit, ultra mensurama sæpe cibo uti; ita ut hinc sæpe accidat ut aliquando quidem ex niuia abstinentia in languorem corpus incidat, et ad spiritualla ministeria segnius eva- dat; aliquando contra multitudine alimentorum oneratum, pigritiam mollitiemque animi ingene. ret. Rursum non omnibus competere olerum usum, non oinnibus item leguminum, non posse omnibus sicci panis alimentum sufficere: item esse qui manducatis panis duabus libris adhuc esuriant, alios qui una libra, imo sex unciis satientur. Οmnibus itaque, ut dictum est, unum abstinentia scopum tradiderunt, ut non decipiantur saturitate ventris, neque trahantur gulæ voluptate. Non so- lum enim qualitatis differentia, sed etiam magna ciborum quantitas, ignita peccati tela solet ac- cendere. (79) Quocunque enim cibo venter implen - tur, libidinis semina gignit. Ac rursum non vini solum crapula, sed etiam aquæ plenitudo, ac quo- rumlibet ciborum redundantia, hominem aggra- vant, ac torpentem dormitantemque reddunt. Sodo- mitis non vini, non variorum ciborum crapula subversionis causa fuit, sed panis saturitas, juxta prophetam ". (80) Infirmitas corporis puritati cordis non aversatur. Ea itaque corpori tribuas quæ in- Armitas ejus postulat, non quæ voluptas expetit. Ciborum usus adhibetur quantum ad vitam foven- dam necessarium est, non ut impetui concupiscen- tiæ serviatur. Moderata et rationabilis cibi sumptio sanitatem corporis conciliat, nec sanctitatem au- fert. (81) Hæc norma et regula est abstinentia accu- rata, sanctis Patribus tradita, ut instante adhuc appetitu, cibi sumendi finem faciat qui comedit. Et Apostolus dum ait : • Curnis curam ne feceritis in desiderio ; » non sollicitudinem vitæ nu- cessariam prohibuit, sed curam vetuit fovendæ vo- luptatis. (89) Caterum ad perfectam animæ purita- tem, sola ciborum abstinentia non sufficit, nisi concurrant cæteræ virtutes. Humilitas itaque per obedientiam in opere, et per aflictionem corporis magna nobis confert bona. Illud est avaritiæ ex- pertein esse, non modo pecunias non habere, sed ne concupiscere quidem illarum possessionem. Animam ad puritatem adducit cohibitio iræ, tristi̟- time, vanæ gloriæ, superbia. Hæc omnia universam animæ puritatem efficiunt. Puritatem autem illam animæ peculiarem, quæ per temperantiam obtine- tur, abstinentia in primis et jejunium efficiunt. Impossibile quippe est eum qui satur ventre est, animo decertare adversus spiritum fornicationis. 14. 28. : (79) Cassian. Institut. lib. v, c. 6. (80) Ibid. c. 7. (81) Ilii. c. 8. (82) Ibid. c. 9.

στέρα κεκορεσμένον πολεμῆσαι κατά διάνοιαν τῷ πνεύματι τῆς πορνείας. Τοιγαροῦν πρῶτος ἔστω ἡμῖν ἀγὼν τὸ κρατεῖν γαστρὸς, καὶ δουλαγωγεῖν τὸ σῶμα, οὐ μόνον διὰ νηστείας, ἀλλὰ καὶ δι' ἀγρυπνίας, καὶ κόπου, καὶ ἀναγνώσεως, καὶ τοῦ συνάγειν τὴν καρδίαν εἰς τὸν φόβον τῆς γεέννης, καὶ εἰς τὸν πόθον τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Β τῆς πορνείας καὶ τῆς ἐπιθυμίας τῆς σαρκὸς, ἥτις ἐπιθυμία ἀπὸ πρώτης ηλικίας ἄρχεται παρενοχλεῖν τῷ ἀνθρώπῳ. Μέγας οὗτος ὁ ἀγὼν καὶ χαλεπὸς, καὶ διπλὴν ἔχων τὴν πάλην· διότι οὗτος διπλούς καθέστη- κεν, ἐν τῇ ψυχῇ καὶ ἐν τῷ σώματι συνιστάμενος. Καὶ τούτου χάριν διπλῆν χρὴ κατ' αὐτοῦ καὶ τὴν πάλην ἀναδέξασθαι. Οὔτε γὰρ ἱκανὴ ὑπάρχει μόνη ἡ σωμα τική νηστεία πρὸς κτῆσιν τῆς τελείας σωφροσύνης, καὶ ἀληθοῦς ἁγνείας, εἰ μὴ καὶ εὐχὴ πρὸς Θεὸν ἐκτε- νὴς, καὶ κοινὴ τῶν θείων Γραφών μελέτη, καὶ κά ματος καὶ ἔργον χειρῶν, ἅπερ δύνανται τὰς ἀστάτους ὁρμὰς τῆς ψυχῆς συστέλλειν, καὶ ἐκ τῶν αἰσχρῶν φαντασιῶν ἀνακαλεῖσθαι αὐτήν· πρὸ δὲ πάντων συμ βάλλεται ταπείνωσις ψυχῆς, ἧς χωρὶς οὐδὲ πορνείας, οὐδὲ τῶν ἄλλων παθῶν δυνήσεταί τις περιγενέσθαι. Προηγουμένως τοίνυν χρὴ πάσῃ φυλακῇ τηρεῖν τὴν καρδίαν ἀπὸ λογισμῶν ῥυπαρῶν. Ἐκ γὰρ ταύτης προ εξέρχονται, κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου φωνήν, διαλογισμοί πονηροί, φόνοι, μοιχεῖαι, πορνείαι, καὶ τὰ λοιπά. Και γὰρ ἡ νηστεία οὐ μόνον πρὸς κακουχίαν τοῦ σώματος ἡμῖν προστέτακται, ἀλλὰ καὶ πρὸς νήψιν τοῦ νοὸς, ἵνα μή, τῷ πλήθει τῶν βρωμάτων σκοτισθείς, ἀδυνατήσῃ πρὸς τὴν τῶν λογισμῶν παραφυλακήν. Χρή τοίνυν μὴ μόνον ἐν τῇ σωματικῇ νηστείᾳ τὴν πᾶσαν στο δὴν ἐνδείκνυσθαι, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ προσοχῇ τῶν λογι- σμῶν, καὶ ἐν τῇ πνευματικῇ μελέτῃ, ὧν χωρὶς ἀδύ- να τον πρὸς τὸ ὕψος τῆς ἀληθοῦς ἁγνείας καὶ καθα ρότητος ἀνελθεῖν. Προσήκει τοίνυν ἡμᾶς καθαρίζειν πρότερον, κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου φωνήν, τὸ ἔνδον τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος, ἵνα γένηται καὶ τὸ ἐκτὸς καθαρόν. Διὰ δὴ τοῦτο, εἰ ἔστιν ἡμῖν σπουδή, κατὰ τὸν Ἀπόστολον, νομίμως ἀθλῆσαι, καὶ στεφανωθῆναι, νικήσαντας τὸ ἀκάθαρτον πνεῦμα τῆς πορνείας, μὴ τῇ ἡμετέρα δυνάμει ἢ ἀσκήσει θαῤῥήσωμεν, ἀλλὰ τῇ βοηθείᾳ τοῦ δεσπότου Θεοῦ. Οὐ παύεται γὰρ ὁ ἄνθρωπος πολεμούμενος ὑπὸ τοῦ δαίμονος τούτου, ἕως οὗ ἐν ἀληθείᾳ πιστεύσῃ, ὅτι οὐκ ἰδίᾳ σπουδῇ ἡ καμάτῳ, ἀλλὰ τῇ τοῦ Θεοῦ ῥοπῇ καὶ βοηθείᾳ ἀπαλλάττε ται ταύτης τῆς νόσου, καὶ εἰς τὸ ὕψος τῆς ἁγνείας ἀνέρ- χεται. Καὶ γὰρ ὑπὲρ φύσιν ἐστὶ τὸ πρᾶγμα, καὶ τρό πον τινὰ ἔξω τοῦ σώματος γίνεται, δ τοὺς ἐρεθισμού; τῆς σαρκὸς καὶ τὰς ἡδονὰς ταύτης καταπατήσας. Καὶ τούτου χάριν ἀδύνατόν ἐστιν ἄνθρωπον τοῖς πτε- ροῖς, ἵν' οὕτως εἴπω. πρὸς τὸ ὕψος τοῦτο καὶ εὐρά νιον βραβεῖον τῆς ἁγιωσύνης ἀναπτῆναι, καὶ μιμητην ἀγγέλων γενέσθαι· εἰ μὴ χάρις Θεοῦ τοῦτον ἀπὸ τῆς γῆς καὶ τοῦ βορβόρου ἀναγάγοι. Οὐδεμια γὰρ ἀρετῇ σε S. ATHANASIUS. - DUBIA. peremus, corpusque in servitutem deducamus : non modo per jejunium, sed etiam per vigilias, laborem, lectionem, item animo concipiendo gehennæ timo- rem, et desiderium regni calorum. spiritum fornicationis et concupiscentiam carnis, que concupiscentia a primæva ætate molestiam homini creare incipit. Magnum illud graveque cer- tamen, duplici constans lucta; duplex enim est, cum in corpore et in anima committatur. Quapro- pler duplici oportet cum illo pugna confligere. Ne- que enim corporale jejunium satis est ad perfectæ temperantiæ possessionem et ad veram castitatem, nisi adsit oratio ad Deum assidua, frequens divi- narum Scripturarum meditatio, labor et opus ma- nuum, quæ instabiles animæ impetus comprimere possunt, atque illam ex obscenis cogitationibus re- vocare. Ad id præsertim confert animæ humilitas, citra quam nec fornicationem, nec cæteras passio- nes valebit quispiam superare. (85) Cumprimis ita- que oportet omni custodia cor servare a sordidis cogitationibus . Ex eo namque prodeunt, juxta Bonini vocem, cogitationes mala, cades, adulte- ria, scortationes et cætera “. Jejunium quippe non medo ad afflictionem corporis injunctum nobis est, sed etiam ad temperantiam mentis, ne, ciborum multitudine obtenebrata, non possit cavere a cogi- tationibus. Oportet igitur non solum jejunio cor- porali omnem curam impendere, sed etiam atten- tioni ad cogitationes, et spirituali meditationi, ci- tra quas impossibile est ad cacumen veræ castita- tis et puritatis ascendere. Convenit igitur, juxta Domini vocem, nos interiora calicis et paropsidis mundare, ut sint exteriora munda*. Quapropter si cura sit nobis, juxta Apostolum ", legitime certandi, et coronam accipiendi, devicto impuro fornicationis spiritu ; ne nostris viribus, ne nostra ascesi confida- mus,sed opitulationi Domini Dei. Nullus enim homini Aņis certaminis cum ejusmodi dæmone, donec re- vera credat se, non suo studio aut labore, sed Dei impulsa et auxilio ab hujusmodi morbo liberari, et aul summum castitatis fastigium ascendere.(86) Enim- vero supra naturam res est, et aliquo modo extra corpus exsistit, qui stimulos carnis ejusque volu- ptates calcavit. Quare impossibile est hominem suis, ut ita dicam, pennis ad hoc cacumen et ad bravium sanctitatis advolare, angelorumque imita- torem effìci, nisi illum gratia Dei ex terra et cœno educat. Nulla enim virtute homines carne illigati cœlestibus angelis similiores efficiuntur, quam tem- perantia : per eam enim, dum adhuc in terra de- gunt, habent, juxta Apostolum, conversationem in C p Tim. 11, • Prov. iv, 25. Matth. xv, 19. es Matth. xx!!!, 26. 5. (83) Primum itaque mobis sit certamen, ut ventri im A καὶ νηστεία κατορθοί. Αδύνατον γὰρ τὸν τὴν γα 2. (84) Secundum nobis est certamen adversus 2. Δεύτερός ἐστιν ἡμῖν ἀγὼν κατὰ τοῦ πνεύματος (84) Cassian. Institut, 1. vi, c. A. (85) Ibid. c. 2. (86) Ibid. c. 6.

στέρα κεκορεσμένον πολεμῆσαι κατά διάνοιαν τῷ πνεύματι τῆς πορνείας. Τοιγαροῦν πρῶτος ἔστω ἡμῖν ἀγὼν τὸ κρατεῖν γαστρὸς, καὶ δουλαγωγεῖν τὸ σῶμα, οὐ μόνον διὰ νηστείας, ἀλλὰ καὶ δι' ἀγρυπνίας, καὶ κόπου, καὶ ἀναγνώσεως, καὶ τοῦ συνάγειν τὴν καρδίαν εἰς τὸν φόβον τῆς γεέννης, καὶ εἰς τὸν πόθον τῆς βασιλείας τῶν οὐρανῶν. Β τῆς πορνείας καὶ τῆς ἐπιθυμίας τῆς σαρκὸς, ἥτις ἐπιθυμία ἀπὸ πρώτης ηλικίας ἄρχεται παρενοχλεῖν τῷ ἀνθρώπῳ. Μέγας οὗτος ὁ ἀγὼν καὶ χαλεπὸς, καὶ διπλὴν ἔχων τὴν πάλην· διότι οὗτος διπλούς καθέστη- κεν, ἐν τῇ ψυχῇ καὶ ἐν τῷ σώματι συνιστάμενος. Καὶ τούτου χάριν διπλῆν χρὴ κατ' αὐτοῦ καὶ τὴν πάλην ἀναδέξασθαι. Οὔτε γὰρ ἱκανὴ ὑπάρχει μόνη ἡ σωμα τική νηστεία πρὸς κτῆσιν τῆς τελείας σωφροσύνης, καὶ ἀληθοῦς ἁγνείας, εἰ μὴ καὶ εὐχὴ πρὸς Θεὸν ἐκτε- νὴς, καὶ κοινὴ τῶν θείων Γραφών μελέτη, καὶ κά ματος καὶ ἔργον χειρῶν, ἅπερ δύνανται τὰς ἀστάτους ὁρμὰς τῆς ψυχῆς συστέλλειν, καὶ ἐκ τῶν αἰσχρῶν φαντασιῶν ἀνακαλεῖσθαι αὐτήν· πρὸ δὲ πάντων συμ βάλλεται ταπείνωσις ψυχῆς, ἧς χωρὶς οὐδὲ πορνείας, οὐδὲ τῶν ἄλλων παθῶν δυνήσεταί τις περιγενέσθαι. Προηγουμένως τοίνυν χρὴ πάσῃ φυλακῇ τηρεῖν τὴν καρδίαν ἀπὸ λογισμῶν ῥυπαρῶν. Ἐκ γὰρ ταύτης προ εξέρχονται, κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου φωνήν, διαλογισμοί πονηροί, φόνοι, μοιχεῖαι, πορνείαι, καὶ τὰ λοιπά. Και γὰρ ἡ νηστεία οὐ μόνον πρὸς κακουχίαν τοῦ σώματος ἡμῖν προστέτακται, ἀλλὰ καὶ πρὸς νήψιν τοῦ νοὸς, ἵνα μή, τῷ πλήθει τῶν βρωμάτων σκοτισθείς, ἀδυνατήσῃ πρὸς τὴν τῶν λογισμῶν παραφυλακήν. Χρή τοίνυν μὴ μόνον ἐν τῇ σωματικῇ νηστείᾳ τὴν πᾶσαν στο δὴν ἐνδείκνυσθαι, ἀλλὰ καὶ ἐν τῇ προσοχῇ τῶν λογι- σμῶν, καὶ ἐν τῇ πνευματικῇ μελέτῃ, ὧν χωρὶς ἀδύ- να τον πρὸς τὸ ὕψος τῆς ἀληθοῦς ἁγνείας καὶ καθα ρότητος ἀνελθεῖν. Προσήκει τοίνυν ἡμᾶς καθαρίζειν πρότερον, κατὰ τὴν τοῦ Κυρίου φωνήν, τὸ ἔνδον τοῦ ποτηρίου καὶ τῆς παροψίδος, ἵνα γένηται καὶ τὸ ἐκτὸς καθαρόν. Διὰ δὴ τοῦτο, εἰ ἔστιν ἡμῖν σπουδή, κατὰ τὸν Ἀπόστολον, νομίμως ἀθλῆσαι, καὶ στεφανωθῆναι, νικήσαντας τὸ ἀκάθαρτον πνεῦμα τῆς πορνείας, μὴ τῇ ἡμετέρα δυνάμει ἢ ἀσκήσει θαῤῥήσωμεν, ἀλλὰ τῇ βοηθείᾳ τοῦ δεσπότου Θεοῦ. Οὐ παύεται γὰρ ὁ ἄνθρωπος πολεμούμενος ὑπὸ τοῦ δαίμονος τούτου, ἕως οὗ ἐν ἀληθείᾳ πιστεύσῃ, ὅτι οὐκ ἰδίᾳ σπουδῇ ἡ καμάτῳ, ἀλλὰ τῇ τοῦ Θεοῦ ῥοπῇ καὶ βοηθείᾳ ἀπαλλάττε ται ταύτης τῆς νόσου, καὶ εἰς τὸ ὕψος τῆς ἁγνείας ἀνέρ- χεται. Καὶ γὰρ ὑπὲρ φύσιν ἐστὶ τὸ πρᾶγμα, καὶ τρό πον τινὰ ἔξω τοῦ σώματος γίνεται, δ τοὺς ἐρεθισμού; τῆς σαρκὸς καὶ τὰς ἡδονὰς ταύτης καταπατήσας. Καὶ τούτου χάριν ἀδύνατόν ἐστιν ἄνθρωπον τοῖς πτε- ροῖς, ἵν' οὕτως εἴπω. πρὸς τὸ ὕψος τοῦτο καὶ εὐρά νιον βραβεῖον τῆς ἁγιωσύνης ἀναπτῆναι, καὶ μιμητην ἀγγέλων γενέσθαι· εἰ μὴ χάρις Θεοῦ τοῦτον ἀπὸ τῆς γῆς καὶ τοῦ βορβόρου ἀναγάγοι. Οὐδεμια γὰρ ἀρετῇ σε S. ATHANASIUS. - DUBIA. peremus, corpusque in servitutem deducamus : non modo per jejunium, sed etiam per vigilias, laborem, lectionem, item animo concipiendo gehennæ timo- rem, et desiderium regni calorum. spiritum fornicationis et concupiscentiam carnis, que concupiscentia a primæva ætate molestiam homini creare incipit. Magnum illud graveque cer- tamen, duplici constans lucta; duplex enim est, cum in corpore et in anima committatur. Quapro- pler duplici oportet cum illo pugna confligere. Ne- que enim corporale jejunium satis est ad perfectæ temperantiæ possessionem et ad veram castitatem, nisi adsit oratio ad Deum assidua, frequens divi- narum Scripturarum meditatio, labor et opus ma- nuum, quæ instabiles animæ impetus comprimere possunt, atque illam ex obscenis cogitationibus re- vocare. Ad id præsertim confert animæ humilitas, citra quam nec fornicationem, nec cæteras passio- nes valebit quispiam superare. (85) Cumprimis ita- que oportet omni custodia cor servare a sordidis cogitationibus . Ex eo namque prodeunt, juxta Bonini vocem, cogitationes mala, cades, adulte- ria, scortationes et cætera “. Jejunium quippe non medo ad afflictionem corporis injunctum nobis est, sed etiam ad temperantiam mentis, ne, ciborum multitudine obtenebrata, non possit cavere a cogi- tationibus. Oportet igitur non solum jejunio cor- porali omnem curam impendere, sed etiam atten- tioni ad cogitationes, et spirituali meditationi, ci- tra quas impossibile est ad cacumen veræ castita- tis et puritatis ascendere. Convenit igitur, juxta Domini vocem, nos interiora calicis et paropsidis mundare, ut sint exteriora munda*. Quapropter si cura sit nobis, juxta Apostolum ", legitime certandi, et coronam accipiendi, devicto impuro fornicationis spiritu ; ne nostris viribus, ne nostra ascesi confida- mus,sed opitulationi Domini Dei. Nullus enim homini Aņis certaminis cum ejusmodi dæmone, donec re- vera credat se, non suo studio aut labore, sed Dei impulsa et auxilio ab hujusmodi morbo liberari, et aul summum castitatis fastigium ascendere.(86) Enim- vero supra naturam res est, et aliquo modo extra corpus exsistit, qui stimulos carnis ejusque volu- ptates calcavit. Quare impossibile est hominem suis, ut ita dicam, pennis ad hoc cacumen et ad bravium sanctitatis advolare, angelorumque imita- torem effìci, nisi illum gratia Dei ex terra et cœno educat. Nulla enim virtute homines carne illigati cœlestibus angelis similiores efficiuntur, quam tem- perantia : per eam enim, dum adhuc in terra de- gunt, habent, juxta Apostolum, conversationem in C p Tim. 11, • Prov. iv, 25. Matth. xv, 19. es Matth. xx!!!, 26. 5. (83) Primum itaque mobis sit certamen, ut ventri im A καὶ νηστεία κατορθοί. Αδύνατον γὰρ τὸν τὴν γα 2. (84) Secundum nobis est certamen adversus 2. Δεύτερός ἐστιν ἡμῖν ἀγὼν κατὰ τοῦ πνεύματος (84) Cassian. Institut, 1. vi, c. A. (85) Ibid. c. 2. (86) Ibid. c. 6.

μᾶλλον οἱ σαρκὶ συνδεδεμένοι ἄνθρωποι τοῖς οὐρα- νίοις ἀγγέλοις συνομοιοῦνται, ὡς τῇ σωφροσύνῃ· διὰ ταύτης γάρ, ἔτι ἐν τῇ γῇ διάγοντες, ἔχουσι, κατὰ τὸν Απόστολον, τὸ πολίτευμα ἐν οὐρανοῖς. Δείγμα δὲ τοῦ τὴν ἀρετὴν ταύτην κεκτῆσθαι ἡμᾶς, τὸ μηδὲ μιᾶς εἰκόνι αἰσχρᾶς φαντασίας ἐν τοῖς ὕπνοις τὴν ψυχὴν προστρέ χειν. Εἰ γὰρ καὶ μὴ λογίζεται ἁμαρτία ἡ τοιαύτη κίνη σις, ὅμως τεκμήριον ὑπάρχει τοῦ νοσεῖν τὴν ψυχήν, καὶ μήπω τοῦ πάθους ἀπηλλάχθαι. Καὶ τούτου χάριν τὰς συμβαινούσας ἡμῖν ἐν τοῖς ὕπνοις αἰσχρὰς φαν τασίας ἔλεγχον εἶναι τῆς προλαβούσης ῥαθυμίας και τῆς ἐν ἡμῖν ἀσθενείας πιστεύειν ὀφείλομεν, ἐν τοῖς ἀποκρύφοις τῆς ψυχῆς ἀποκεκρυμμένην νόσον φανε- ροποιούσης τῆς γινομένης φύσεως ἐν τῇ τοῦ ὕπνου ἀνέσει. Διὸ καὶ ὁ ἰατρὸς τῶν ψυχῶν ἐν τοῖς ἀποκρύ φοις τῆς ψυχῆς τὸ φάρμακον ἐναπέθετο, ἔνθα καὶ τὰς αἰτίας τῆς νόσου ὑπάρχειν ἐγίνωσκε, φάσκων· • Ὁ ἐμβλέψας γυναικὶ πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτὴν ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ· . οὐ του σοῦτον τοὺς πορνικούς καὶ περιέργους ὀφθαλμοὺς διορθούμενος, ὅσον τὴν ἔνδον ἐνιδρυμένην ψυχήν, ήτις τοῖς παρὰ Θεοῦ δοθεῖσιν ἐπ᾽ ἀγαθῷ ὀφθαλμοῖς κακῶς κέχρηται· τούτου χάριν καὶ ἡ σοφὴ παροιμία οὐ λέγει, Πάσῃ φυλακῇ τήρει τοὺς ὀφθαλμοὺς, ἀλλὰ, « Πάσῃ φυλακῇ τήρει σὴν καρδίαν· ἡ ἐκείνῃ μάλιστα ἐπι- θεῖσα τὴν ἰατρείαν τῆς φυλακής, τῇ κεχρημένῃ τοῖς ὀφθαλμοῖς εἰς ἃ βούλεται. Τοιγαροῦν αὐτὴ ἔστω τῆς καθάρσεως ἡμῶν πρώτη φυλακή, ἵνα, ὅτε τῇ ἡμε τέρα διανοίᾳ μνήμη γυναικὸς γένηται ἀναδοθεῖσα διὰ τῆς διαβολικῆς ἐνεργείας, εἰ τύχοι μητρός, ἢ ἀδελ φῆς, ἢ ἄλλων γυναικῶν εὐλαίων, ταχέως αὐτὴν ἐκ τῆς ἡμετέρας καρδίας ἐκβάλωμεν· ἵνα μὴ, ἐπιπολὺ διατριβόντων ἡμῶν ἐν αὐτῇ τῇ γνώμῃ ὁ τῶν κακῶν ἀπατεὼν ἐκ τούτων τῶν προσώπων κατακυλίσῃ καὶ κατακρημνίσῃ τὴν διάνοιαν εἰς αἰσχρὰς καὶ ἐπιβλα- δεῖς ἐνθυμήσεις, καθὼς καὶ ἡ παρὰ Θεοῦ πρὸς τὸν πρῶτον δοθεῖσα ἐντολὴ κελεύει, τηρεῖν τὴν κεφαλὴν τοῦ ὄψεως, τουτέστι τοῦ βλαβεροῦ λογισμοῦ τὴν ἀρ χήν, δι' οὗπερ ἔρπειν εἰς τὴν ἡμετέραν ψυχὴν ἐπι- χειρεῖ· ἵνα μὴ τῇ τῆς κεφαλῆς παραδοχῇ, ἥτις ἐστὶν ἡ προσβολὴ τοῦ λογισμοῦ, τὸ λοιπὸν τοῦ ὄφεως σῶμα, τουτέστι τῆς ἡδονῆς τὴν κατάθεσιν, παραδεξώμεθα, καὶ ἐκ τούτου λοιπὸν ἐπὶ τὴν ἀθέμιτον πρᾶξιν κατα ενέγκῃ τὴν διάνοιαν· ἀλλὰ προσήκει, κατὰ τὸ γεγραμ- μένον, εἰς τὰς πρωΐας ἀποκτενεῖν πάντας τοὺς ἁμαρ τωλοὺς τῆς γῆς, τουτέστι τῷ φωτὶ τῆς γνώσεως δια κρίνειν, καὶ ἐξολοθρεύειν τοὺς ἁμαρτωλούς λογισμούς ἐκ τῆς γῆς, ἥτις ἐστὶν ἡ καρδία, κατὰ τὴν τοῦ Κυ- ρίου φωνήν· καὶ ὡς ἔτι νήπιοί εἰσιν οἱ υἱοὶ Βαΐ- λῶνος, ήγουν οἱ πονηροί λογισμοί, τούτους ἐδαφίζειν, καὶ συντρίβειν πρὸς τὴν πέτραν, ἥτις ἐστὶν ὁ Χρι- στός. Ἐὰν γὰρ διὰ τῆς ἡμετέρας συγκαταθέσεως ἀνδρυνθῶσιν, οὐκ ἄνευ μεγάλου στεναγμοῦ καὶ και μάτου κινηθήσονται. Πρὸς δὲ τοῖς εἰρημένοις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς καλὸν καὶ λόγον ἁγίων Πατέρων ο EPISTOLA | AD CASTOREM. A calis ". (37) Illud autem est virtutis hujusce a no bis acquisitæ indicium: si nulla obscene phan- tasiæ imago dormientis subeat animum. Etiamısi enim peccatum non reputatur hujusmodi motus, signum tamen est ægrotantis ac nondum passione 319tali liberalæ animæ. Quamobrem obscenas illas phantasias inter dormiendum occurrentes putare debemus esse præcedentis segnitiei argumentum, atque nostræ infirmitatis, morbumque in secreto. cordis nostri latentem aperit cessatio somnii exper- fiscentis. (88) Quare animarum medicus in anim penetralibus medicinam reposuit, gnarus morbi causas inibi esse, dum ait : « Qui respicit mulie- rem ad concupiscendum eam, jam mœchatus est eam in corde suo : > non tantum ut lascivos et B curiosos oculos corrigeret, sed multo magis animam intus sitam, quæ oculis ad bonum sibi a Deo datis improbe est usa : quæ causa est 'cur sapiens pro- verbium dicat, non, Omni custodia serva oculos; sed, « Omni custodia serva cor tuum 4. Illi sci- licet maxime custodiæ remedium applicat, quæ oculis arbitrio suo utitur. (89) ltaque haec sit pur- gationis nostræ prima custodia; ut cum mentem nostram mulieris memoria, diabolica operatione, subierit, etiamsi matris, aut suroris, aut piarum aliarum mulierum, mature illam ex corde nostro • Philipp. 111, 20. C D ss Matth. v, 28. Prov. IV, ejiciamus : ne si in tali cogitatione diutius immo- remur, seductor ac malorum auctor ille, ex ejus- modi vultuum phantasia, in obscenas et damnosas cogitationes mentem devolvat ac præcipitet; quem- admodum præcipitur mandato illo Dei ad primum hominem dato, ut nimirum observaret caput ser- pentis, id est, principium damnosæ cogitationis, qua in animam nostram irrepere nititur; ut ne ad- misso capite, id est, prima cogitationis irruptione, reliquum serpentis corpus, scilicet consensum voluptatis, admittamus ; atque hinc demum in nefa- rium facinus mentem ille dejiciat : sed par est, uti scriptum est ", in matutino interficere omnes pec- catores terra; id est, lumine cognitionis interno - scere atque disperdere cogitationes ad peccatum deducentes; ex terra, scilicet ex corde, juxta Do- mini vocem. Et dum adhuc parvuli sunt filii Baby- lonis, seu malæ cogitationes; tum eos solo æquare atque allidere oportet ad petram *, quæ est Chri- stus. Si enim consensu nostro ad virilem perve- niant ætatem, non citra magnos gemitus et labores superabuntur. Ad ea autem quæ superius ex Scri- ptura sacra dicta sunt, adjicienda sanctorum Pa- trum dicta.(90) Dictum est itaque a sancto Basilio Casarea Cappadociae episcopo: Mulierem ignoro, nec tamen virgo sum; usque adeo exploratum habuit, non sola corporali temperantia a muliere virginitatis donum recte possideri ; sed multo m7- gis animæ sanctitate puritateque ac timore Dei ha- 23. *7 Psal. c. * Psal, ux*VI, 9.. (AJ) Und. c. (87) lbid. c. 10. (88) Ibid. c. 19. (90) Ibid c. 49.

μᾶλλον οἱ σαρκὶ συνδεδεμένοι ἄνθρωποι τοῖς οὐρα- νίοις ἀγγέλοις συνομοιοῦνται, ὡς τῇ σωφροσύνῃ· διὰ ταύτης γάρ, ἔτι ἐν τῇ γῇ διάγοντες, ἔχουσι, κατὰ τὸν Απόστολον, τὸ πολίτευμα ἐν οὐρανοῖς. Δείγμα δὲ τοῦ τὴν ἀρετὴν ταύτην κεκτῆσθαι ἡμᾶς, τὸ μηδὲ μιᾶς εἰκόνι αἰσχρᾶς φαντασίας ἐν τοῖς ὕπνοις τὴν ψυχὴν προστρέ χειν. Εἰ γὰρ καὶ μὴ λογίζεται ἁμαρτία ἡ τοιαύτη κίνη σις, ὅμως τεκμήριον ὑπάρχει τοῦ νοσεῖν τὴν ψυχήν, καὶ μήπω τοῦ πάθους ἀπηλλάχθαι. Καὶ τούτου χάριν τὰς συμβαινούσας ἡμῖν ἐν τοῖς ὕπνοις αἰσχρὰς φαν τασίας ἔλεγχον εἶναι τῆς προλαβούσης ῥαθυμίας και τῆς ἐν ἡμῖν ἀσθενείας πιστεύειν ὀφείλομεν, ἐν τοῖς ἀποκρύφοις τῆς ψυχῆς ἀποκεκρυμμένην νόσον φανε- ροποιούσης τῆς γινομένης φύσεως ἐν τῇ τοῦ ὕπνου ἀνέσει. Διὸ καὶ ὁ ἰατρὸς τῶν ψυχῶν ἐν τοῖς ἀποκρύ φοις τῆς ψυχῆς τὸ φάρμακον ἐναπέθετο, ἔνθα καὶ τὰς αἰτίας τῆς νόσου ὑπάρχειν ἐγίνωσκε, φάσκων· • Ὁ ἐμβλέψας γυναικὶ πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτὴν ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ· . οὐ του σοῦτον τοὺς πορνικούς καὶ περιέργους ὀφθαλμοὺς διορθούμενος, ὅσον τὴν ἔνδον ἐνιδρυμένην ψυχήν, ήτις τοῖς παρὰ Θεοῦ δοθεῖσιν ἐπ᾽ ἀγαθῷ ὀφθαλμοῖς κακῶς κέχρηται· τούτου χάριν καὶ ἡ σοφὴ παροιμία οὐ λέγει, Πάσῃ φυλακῇ τήρει τοὺς ὀφθαλμοὺς, ἀλλὰ, « Πάσῃ φυλακῇ τήρει σὴν καρδίαν· ἡ ἐκείνῃ μάλιστα ἐπι- θεῖσα τὴν ἰατρείαν τῆς φυλακής, τῇ κεχρημένῃ τοῖς ὀφθαλμοῖς εἰς ἃ βούλεται. Τοιγαροῦν αὐτὴ ἔστω τῆς καθάρσεως ἡμῶν πρώτη φυλακή, ἵνα, ὅτε τῇ ἡμε τέρα διανοίᾳ μνήμη γυναικὸς γένηται ἀναδοθεῖσα διὰ τῆς διαβολικῆς ἐνεργείας, εἰ τύχοι μητρός, ἢ ἀδελ φῆς, ἢ ἄλλων γυναικῶν εὐλαίων, ταχέως αὐτὴν ἐκ τῆς ἡμετέρας καρδίας ἐκβάλωμεν· ἵνα μὴ, ἐπιπολὺ διατριβόντων ἡμῶν ἐν αὐτῇ τῇ γνώμῃ ὁ τῶν κακῶν ἀπατεὼν ἐκ τούτων τῶν προσώπων κατακυλίσῃ καὶ κατακρημνίσῃ τὴν διάνοιαν εἰς αἰσχρὰς καὶ ἐπιβλα- δεῖς ἐνθυμήσεις, καθὼς καὶ ἡ παρὰ Θεοῦ πρὸς τὸν πρῶτον δοθεῖσα ἐντολὴ κελεύει, τηρεῖν τὴν κεφαλὴν τοῦ ὄψεως, τουτέστι τοῦ βλαβεροῦ λογισμοῦ τὴν ἀρ χήν, δι' οὗπερ ἔρπειν εἰς τὴν ἡμετέραν ψυχὴν ἐπι- χειρεῖ· ἵνα μὴ τῇ τῆς κεφαλῆς παραδοχῇ, ἥτις ἐστὶν ἡ προσβολὴ τοῦ λογισμοῦ, τὸ λοιπὸν τοῦ ὄφεως σῶμα, τουτέστι τῆς ἡδονῆς τὴν κατάθεσιν, παραδεξώμεθα, καὶ ἐκ τούτου λοιπὸν ἐπὶ τὴν ἀθέμιτον πρᾶξιν κατα ενέγκῃ τὴν διάνοιαν· ἀλλὰ προσήκει, κατὰ τὸ γεγραμ- μένον, εἰς τὰς πρωΐας ἀποκτενεῖν πάντας τοὺς ἁμαρ τωλοὺς τῆς γῆς, τουτέστι τῷ φωτὶ τῆς γνώσεως δια κρίνειν, καὶ ἐξολοθρεύειν τοὺς ἁμαρτωλούς λογισμούς ἐκ τῆς γῆς, ἥτις ἐστὶν ἡ καρδία, κατὰ τὴν τοῦ Κυ- ρίου φωνήν· καὶ ὡς ἔτι νήπιοί εἰσιν οἱ υἱοὶ Βαΐ- λῶνος, ήγουν οἱ πονηροί λογισμοί, τούτους ἐδαφίζειν, καὶ συντρίβειν πρὸς τὴν πέτραν, ἥτις ἐστὶν ὁ Χρι- στός. Ἐὰν γὰρ διὰ τῆς ἡμετέρας συγκαταθέσεως ἀνδρυνθῶσιν, οὐκ ἄνευ μεγάλου στεναγμοῦ καὶ και μάτου κινηθήσονται. Πρὸς δὲ τοῖς εἰρημένοις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς καλὸν καὶ λόγον ἁγίων Πατέρων ο EPISTOLA | AD CASTOREM. A calis ". (37) Illud autem est virtutis hujusce a no bis acquisitæ indicium: si nulla obscene phan- tasiæ imago dormientis subeat animum. Etiamısi enim peccatum non reputatur hujusmodi motus, signum tamen est ægrotantis ac nondum passione 319tali liberalæ animæ. Quamobrem obscenas illas phantasias inter dormiendum occurrentes putare debemus esse præcedentis segnitiei argumentum, atque nostræ infirmitatis, morbumque in secreto. cordis nostri latentem aperit cessatio somnii exper- fiscentis. (88) Quare animarum medicus in anim penetralibus medicinam reposuit, gnarus morbi causas inibi esse, dum ait : « Qui respicit mulie- rem ad concupiscendum eam, jam mœchatus est eam in corde suo : > non tantum ut lascivos et B curiosos oculos corrigeret, sed multo magis animam intus sitam, quæ oculis ad bonum sibi a Deo datis improbe est usa : quæ causa est 'cur sapiens pro- verbium dicat, non, Omni custodia serva oculos; sed, « Omni custodia serva cor tuum 4. Illi sci- licet maxime custodiæ remedium applicat, quæ oculis arbitrio suo utitur. (89) ltaque haec sit pur- gationis nostræ prima custodia; ut cum mentem nostram mulieris memoria, diabolica operatione, subierit, etiamsi matris, aut suroris, aut piarum aliarum mulierum, mature illam ex corde nostro • Philipp. 111, 20. C D ss Matth. v, 28. Prov. IV, ejiciamus : ne si in tali cogitatione diutius immo- remur, seductor ac malorum auctor ille, ex ejus- modi vultuum phantasia, in obscenas et damnosas cogitationes mentem devolvat ac præcipitet; quem- admodum præcipitur mandato illo Dei ad primum hominem dato, ut nimirum observaret caput ser- pentis, id est, principium damnosæ cogitationis, qua in animam nostram irrepere nititur; ut ne ad- misso capite, id est, prima cogitationis irruptione, reliquum serpentis corpus, scilicet consensum voluptatis, admittamus ; atque hinc demum in nefa- rium facinus mentem ille dejiciat : sed par est, uti scriptum est ", in matutino interficere omnes pec- catores terra; id est, lumine cognitionis interno - scere atque disperdere cogitationes ad peccatum deducentes; ex terra, scilicet ex corde, juxta Do- mini vocem. Et dum adhuc parvuli sunt filii Baby- lonis, seu malæ cogitationes; tum eos solo æquare atque allidere oportet ad petram *, quæ est Chri- stus. Si enim consensu nostro ad virilem perve- niant ætatem, non citra magnos gemitus et labores superabuntur. Ad ea autem quæ superius ex Scri- ptura sacra dicta sunt, adjicienda sanctorum Pa- trum dicta.(90) Dictum est itaque a sancto Basilio Casarea Cappadociae episcopo: Mulierem ignoro, nec tamen virgo sum; usque adeo exploratum habuit, non sola corporali temperantia a muliere virginitatis donum recte possideri ; sed multo m7- gis animæ sanctitate puritateque ac timore Dei ha- 23. *7 Psal. c. * Psal, ux*VI, 9.. (AJ) Und. c. (87) lbid. c. 10. (88) Ibid. c. 19. (90) Ibid c. 49.

μᾶλλον οἱ σαρκὶ συνδεδεμένοι ἄνθρωποι τοῖς οὐρα- νίοις ἀγγέλοις συνομοιοῦνται, ὡς τῇ σωφροσύνῃ· διὰ ταύτης γάρ, ἔτι ἐν τῇ γῇ διάγοντες, ἔχουσι, κατὰ τὸν Απόστολον, τὸ πολίτευμα ἐν οὐρανοῖς. Δείγμα δὲ τοῦ τὴν ἀρετὴν ταύτην κεκτῆσθαι ἡμᾶς, τὸ μηδὲ μιᾶς εἰκόνι αἰσχρᾶς φαντασίας ἐν τοῖς ὕπνοις τὴν ψυχὴν προστρέ χειν. Εἰ γὰρ καὶ μὴ λογίζεται ἁμαρτία ἡ τοιαύτη κίνη σις, ὅμως τεκμήριον ὑπάρχει τοῦ νοσεῖν τὴν ψυχήν, καὶ μήπω τοῦ πάθους ἀπηλλάχθαι. Καὶ τούτου χάριν τὰς συμβαινούσας ἡμῖν ἐν τοῖς ὕπνοις αἰσχρὰς φαν τασίας ἔλεγχον εἶναι τῆς προλαβούσης ῥαθυμίας και τῆς ἐν ἡμῖν ἀσθενείας πιστεύειν ὀφείλομεν, ἐν τοῖς ἀποκρύφοις τῆς ψυχῆς ἀποκεκρυμμένην νόσον φανε- ροποιούσης τῆς γινομένης φύσεως ἐν τῇ τοῦ ὕπνου ἀνέσει. Διὸ καὶ ὁ ἰατρὸς τῶν ψυχῶν ἐν τοῖς ἀποκρύ φοις τῆς ψυχῆς τὸ φάρμακον ἐναπέθετο, ἔνθα καὶ τὰς αἰτίας τῆς νόσου ὑπάρχειν ἐγίνωσκε, φάσκων· • Ὁ ἐμβλέψας γυναικὶ πρὸς τὸ ἐπιθυμῆσαι αὐτὴν ἤδη ἐμοίχευσεν αὐτὴν ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτοῦ· . οὐ του σοῦτον τοὺς πορνικούς καὶ περιέργους ὀφθαλμοὺς διορθούμενος, ὅσον τὴν ἔνδον ἐνιδρυμένην ψυχήν, ήτις τοῖς παρὰ Θεοῦ δοθεῖσιν ἐπ᾽ ἀγαθῷ ὀφθαλμοῖς κακῶς κέχρηται· τούτου χάριν καὶ ἡ σοφὴ παροιμία οὐ λέγει, Πάσῃ φυλακῇ τήρει τοὺς ὀφθαλμοὺς, ἀλλὰ, « Πάσῃ φυλακῇ τήρει σὴν καρδίαν· ἡ ἐκείνῃ μάλιστα ἐπι- θεῖσα τὴν ἰατρείαν τῆς φυλακής, τῇ κεχρημένῃ τοῖς ὀφθαλμοῖς εἰς ἃ βούλεται. Τοιγαροῦν αὐτὴ ἔστω τῆς καθάρσεως ἡμῶν πρώτη φυλακή, ἵνα, ὅτε τῇ ἡμε τέρα διανοίᾳ μνήμη γυναικὸς γένηται ἀναδοθεῖσα διὰ τῆς διαβολικῆς ἐνεργείας, εἰ τύχοι μητρός, ἢ ἀδελ φῆς, ἢ ἄλλων γυναικῶν εὐλαίων, ταχέως αὐτὴν ἐκ τῆς ἡμετέρας καρδίας ἐκβάλωμεν· ἵνα μὴ, ἐπιπολὺ διατριβόντων ἡμῶν ἐν αὐτῇ τῇ γνώμῃ ὁ τῶν κακῶν ἀπατεὼν ἐκ τούτων τῶν προσώπων κατακυλίσῃ καὶ κατακρημνίσῃ τὴν διάνοιαν εἰς αἰσχρὰς καὶ ἐπιβλα- δεῖς ἐνθυμήσεις, καθὼς καὶ ἡ παρὰ Θεοῦ πρὸς τὸν πρῶτον δοθεῖσα ἐντολὴ κελεύει, τηρεῖν τὴν κεφαλὴν τοῦ ὄψεως, τουτέστι τοῦ βλαβεροῦ λογισμοῦ τὴν ἀρ χήν, δι' οὗπερ ἔρπειν εἰς τὴν ἡμετέραν ψυχὴν ἐπι- χειρεῖ· ἵνα μὴ τῇ τῆς κεφαλῆς παραδοχῇ, ἥτις ἐστὶν ἡ προσβολὴ τοῦ λογισμοῦ, τὸ λοιπὸν τοῦ ὄφεως σῶμα, τουτέστι τῆς ἡδονῆς τὴν κατάθεσιν, παραδεξώμεθα, καὶ ἐκ τούτου λοιπὸν ἐπὶ τὴν ἀθέμιτον πρᾶξιν κατα ενέγκῃ τὴν διάνοιαν· ἀλλὰ προσήκει, κατὰ τὸ γεγραμ- μένον, εἰς τὰς πρωΐας ἀποκτενεῖν πάντας τοὺς ἁμαρ τωλοὺς τῆς γῆς, τουτέστι τῷ φωτὶ τῆς γνώσεως δια κρίνειν, καὶ ἐξολοθρεύειν τοὺς ἁμαρτωλούς λογισμούς ἐκ τῆς γῆς, ἥτις ἐστὶν ἡ καρδία, κατὰ τὴν τοῦ Κυ- ρίου φωνήν· καὶ ὡς ἔτι νήπιοί εἰσιν οἱ υἱοὶ Βαΐ- λῶνος, ήγουν οἱ πονηροί λογισμοί, τούτους ἐδαφίζειν, καὶ συντρίβειν πρὸς τὴν πέτραν, ἥτις ἐστὶν ὁ Χρι- στός. Ἐὰν γὰρ διὰ τῆς ἡμετέρας συγκαταθέσεως ἀνδρυνθῶσιν, οὐκ ἄνευ μεγάλου στεναγμοῦ καὶ και μάτου κινηθήσονται. Πρὸς δὲ τοῖς εἰρημένοις ἀπὸ τῆς θείας Γραφῆς καλὸν καὶ λόγον ἁγίων Πατέρων ο EPISTOLA | AD CASTOREM. A calis ". (37) Illud autem est virtutis hujusce a no bis acquisitæ indicium: si nulla obscene phan- tasiæ imago dormientis subeat animum. Etiamısi enim peccatum non reputatur hujusmodi motus, signum tamen est ægrotantis ac nondum passione 319tali liberalæ animæ. Quamobrem obscenas illas phantasias inter dormiendum occurrentes putare debemus esse præcedentis segnitiei argumentum, atque nostræ infirmitatis, morbumque in secreto. cordis nostri latentem aperit cessatio somnii exper- fiscentis. (88) Quare animarum medicus in anim penetralibus medicinam reposuit, gnarus morbi causas inibi esse, dum ait : « Qui respicit mulie- rem ad concupiscendum eam, jam mœchatus est eam in corde suo : > non tantum ut lascivos et B curiosos oculos corrigeret, sed multo magis animam intus sitam, quæ oculis ad bonum sibi a Deo datis improbe est usa : quæ causa est 'cur sapiens pro- verbium dicat, non, Omni custodia serva oculos; sed, « Omni custodia serva cor tuum 4. Illi sci- licet maxime custodiæ remedium applicat, quæ oculis arbitrio suo utitur. (89) ltaque haec sit pur- gationis nostræ prima custodia; ut cum mentem nostram mulieris memoria, diabolica operatione, subierit, etiamsi matris, aut suroris, aut piarum aliarum mulierum, mature illam ex corde nostro • Philipp. 111, 20. C D ss Matth. v, 28. Prov. IV, ejiciamus : ne si in tali cogitatione diutius immo- remur, seductor ac malorum auctor ille, ex ejus- modi vultuum phantasia, in obscenas et damnosas cogitationes mentem devolvat ac præcipitet; quem- admodum præcipitur mandato illo Dei ad primum hominem dato, ut nimirum observaret caput ser- pentis, id est, principium damnosæ cogitationis, qua in animam nostram irrepere nititur; ut ne ad- misso capite, id est, prima cogitationis irruptione, reliquum serpentis corpus, scilicet consensum voluptatis, admittamus ; atque hinc demum in nefa- rium facinus mentem ille dejiciat : sed par est, uti scriptum est ", in matutino interficere omnes pec- catores terra; id est, lumine cognitionis interno - scere atque disperdere cogitationes ad peccatum deducentes; ex terra, scilicet ex corde, juxta Do- mini vocem. Et dum adhuc parvuli sunt filii Baby- lonis, seu malæ cogitationes; tum eos solo æquare atque allidere oportet ad petram *, quæ est Chri- stus. Si enim consensu nostro ad virilem perve- niant ætatem, non citra magnos gemitus et labores superabuntur. Ad ea autem quæ superius ex Scri- ptura sacra dicta sunt, adjicienda sanctorum Pa- trum dicta.(90) Dictum est itaque a sancto Basilio Casarea Cappadociae episcopo: Mulierem ignoro, nec tamen virgo sum; usque adeo exploratum habuit, non sola corporali temperantia a muliere virginitatis donum recte possideri ; sed multo m7- gis animæ sanctitate puritateque ac timore Dei ha- 23. *7 Psal. c. * Psal, ux*VI, 9.. (AJ) Und. c. (87) lbid. c. 10. (88) Ibid. c. 19. (90) Ibid c. 49.

Α ἐπιμνησθῆναι δή. Εἰρῆται τοίνυν τῷ ἁγίῳ Βασιλείῳ τῷ ἐπισκόπῳ Καισαρείας Καππαδοκίας· Καὶ για ναῖκα ἀγνοῶ, καὶ παρθένος οὐκ εἰμί· τοσοῦτον ἐγί νωσκε μὴ ἐν τῇ σωματικῇ μένῃ ἀποχῇ τῆς γυναικός τὸ δῶρον τῆς παρθενίας κατορθοῦσθαι, ὅσον τῇ τῆς ψυχῆς ἁγιωσύνῃ καὶ καθαρότητι ἢ τῷ φόβῳ Θεοῦ κατορθοῦσθαι πέφυκε. Λέγουσι δὲ καὶ τοῦτο οἱ Πατέ ρες, μὴ δύνασθαι ἡμᾶς τὴν ἀρετὴν τῆς ἁγνείας τε λείας κτήσασθαι, εἰ μὴ πρότερον ἀληθινὴν ταπεινο φροσύνην ἐν τῇ καρδίᾳ κτησώμεθα· οὔτε δὲ γνώ- σεως ἀληθοῦς καταξιωθῆναι ἐφ' ὅσον ἐν τοῖς ἀπο κρύφοις τῆς ψυχῆς τὸ πάθος τῆς πορνείας εγκαθ έζεται. Ἵνα δὲ τὸ μέγα τοῦτο κατόρθωμα καὶ ἐκ τοῦ ᾿Αποστόλου δείξωμεν, μιᾶς αὐτοῦ ἐπιμνησθέντες λέ ξεως, καταπαύσωμεν τὸν λόγον. • Εἰρήνην, φησί, Β διώκετε μετά πάντων, καὶ τὸν ἁγιασμὸν, οὗ χωρίς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον. » Οτι γὰρ περὶ τούτου λέγει, δῆλον ἐξ ὧν ἐπήγαγεν, εἰπών· ο Μή τις πόρνος ἢ βέβηλος ὡς Ησαῦ. . Ὅσον τοίνυν· οὐράνιον, καὶ ἀγγελικὸν ὑπάρχει τὸ κατόρθωμα τῆς ἀγνοσύνης, τοσοῦτον βαρυτέραις παρὰ τῶν ἀντιπάλων ἐπιβουλαῖς πολεμεῖται. Καὶ τούτου χάριν σπουδάζειν ὀφείλομεν οὐ μόνον ἐγκράτειαν σώματος ἀσκεῖν, ἀλλὰ καὶ συν τριβὴν καρδίας, καὶ πυκνάς προσευχὰς μετὰ στε ναγμῶν· ὥστε τὴν κάμινον τῆς ἡμετέρας σαρχής, ἣν ὁ Βαβυλώνιος βασιλεὺς τοῖς τῆς ἐπιθυμίας ερεθισμοῖς καθ᾿ ἑκάστην ἀνάπτει, τῇ δρόσῳ τῆς παρου σίας τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἀποσβεσθῆναι. Πρὸς δὲ τούτοις μέγιστον ἡμῖν ὅπλον πρὸς τὸν πολέμιον του τον καθέστηκεν ή κατὰ Θεὸν ἀγρυπνία. Ωσπερ γὰρ ἡ ἀγνεία, καὶ ἡ παραφυλακὴ τῆς ἡμέρας τὴν νυχτε ρινὴν παρασκευάζουσιν ἁγιοσύνην, οὕτως ἡ νυκτερινὴ κατὰ Θεὸν ἀγρυπνία τὴν ἡμερινὴν τῇ... φιλαργυρίας· ξένος οὗτος ὁ πόλεμος, καὶ ἔξωθεν τῆ; φύσεως γνωριζόμενος, ἐξ ἀπιστίας τῷ μοναχῷ τὴν ἀφορμὴν εὑρίσκων. Καὶ γὰρ καὶ τῶν ἄλλων παθῶν, θυμοῦ λέγω καὶ ἐπιθυμίας, οἱ ἐρεθισμοὶ ἐκ τοῦ στο ματος δοκοῦσιν ἔχειν τὰς ἀφορμάς, καὶ τρόπον τινά ὡς ἔμφυτα, καὶ ἀπὸ γενέσεως ἔχοντα τὴν ἀρχήν· ὅθεν καὶ διὰ μακροῦ χρόνου νικῶνται. Ἡ δὲ τῆς φιλαργυ ρίας νόσος ἔξωθεν ἐπερχομένη ευχερέστερον ἐκχό πτεσθαι δύναται, εἰ ἐπιμελείας τύχοι καὶ προσοχῆς ἀμεληθεῖσα δὲ ὀλεθριωτέρα τῶν ἄλλων παθῶν καὶ συναπόβλητος γίνεται· ῥίζα γὰρ πάντων τῶν κακῶν ἐστι κατὰ τὸν ᾿Απόστολον. Σκοπήσωμεν δὲ οὕτω. Τοῦ σώματος αἱ φυσικαὶ κινήσεις οὐ μόνον ἐν τοῖς παισὶ θεωροῦνται, ἐν οἷς οὔπω διάγνωσις ἀγαθοῦ τε καὶ κακοῦ τυγχάνει, ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς βραχυτάτοις καὶ γαλουχουμένοις νηπίοις, ἅτινα, μηδὲ ἴχνος ἔχοντα σαρκικῆς ἡδονῆς, ὅμως ἐν τῇ σαρκὶ σημαίνουσι κιν νησιν. Ομοίως καὶ τοῦ θυμοῦ τὸ κέντρον ἐν τοῖ; ντ- πίοις θεωρεῖται, ὅταν συγκινούμενα ταῦτα πρὸς τοὺς λελυπηκότας ὁρῶμεν. Καὶ ταῦτα λέγω, οὐ τὴν φύσιν κακίζων, ὡς ἁμαρτίας αἰτίαν, μὴ γένοιτο! ἀλλ᾽ ἵνα δείξω, ὅτι θυμὸς μὲν καὶ ἐπιθυμια, εἰ καὶ ἐπ' ἀγαθῷ παρὰ τοῦ Θεοῦ τοῦ δημιουργοῦ συνεζεύχθησαν το ἀνθρώπῳ, ἀλλ᾽ οὖν γε δοκεῖ πως ἐκ τῶν φυσικῶν τοῦ σώματος εἰς τὰ παρὰ φύσιν διὰ ῥαθυμίας ἐκπίπτειν. S. ATHANASIU3. DUBIA. - beri solere. Aiunt item Patres, non posse nos casti- tatis perfectæ virtutem possidere, nisi prius veram in corde humilitatem possideamus: neque vera cognitione dignos haberi quandiu in animæ penetra- libus fornicationis affectus situs erit. Ut autem magnam hujusmodi virtutem ex Apostolo ipso pa- lam faciamus, unam ejus memoremus sententiam, qua loquendi finem faciemus. • Pacem, inquit, sequimini cum omnibus, et sanctimoniam sine qua nemo videbit Dominum ". › Quod enim ea de re loquatur, propalam est ex iis quæ subjunxit, cum ait : ‹ Ne quis fornicator, aut profanus, ut Esau ".) Quanto itaque magis celestis et angelica est virtus castitatis, tanto gravioribus ab inimico insidiis op- pugnatur. Quamobrem curare debemus non modo ut eurporis temperantiam servemus, sed etiam contritionem cordis, ac frequentes cum gemitibus orationes fundamus; ita ut nostræ carnis fornax, quam rex Babylonicus stimulis concupiscentiæ quotidie accendit, rore prasentiæ sancti Spiritus exstinguatur. Ad hæc maximum nobis telum adver- sus ejusmodi hostem suppetit, vigiliæ scilicet in Deo servat. Quemadmodum enim castitas et diur- na custodia nocturnam præparant sanctita- tem ; ita nocturnæ in Deo vigiliæ diurnam..... tum avaritiæ : extraneum est hujusmodi bellum, ac extra naturam esse deprehenditur, atque incre- dulitatis occasione monacho contingit. Enimvero aliorum affectuum stimuli, iræ scilicet et concu- piscentiæ, ex corpore occasionem habere videntur, »c quodammodo insiti sunt, et ex nativitate prin- cipium habent : quæ causa est ut nonnisi diutino tempore superentur. Avaritiæ autein morbus ex- trinsecus adveniens facilius exscindi potest, dum adsit cura et animi attentio. At si negligatur, per- niciosior aliis affectibus est, atque exsecrandus evadit: nam radix omnium malorum est juxta Apostolum ". Verum hac ratione ista considere- mus. (92) Naturales corporis motus non solum in pueris conspiciuntur, in quibus nondum est dis- cretio boni et mali, sed etiam, inquam, minimis et lactentibus infantibus, qui, cum carnalis voluptatis ne vestigium quidem habeant, in carne tamen mo- tun exhibent. Iræ similiter stimulus in infantibus comparet, ubi illos adversus eos qui sibi molestiam creant commolos cernimus. Hæc porro dico, non quo naturæ ut peccati causæ convicier, absit! sed ut ostendam, tametsi ira et concupiscentia homini a creatore Deo ad bonum collatæ sunt, videri ta- men euin quodammodo ex corporis natura in ea quæ • Tim. vi, 10. . Hebr. X!!, 2. ' D 3. (91) Tertium nobis est certamen contra spiri-C 14. so ibid. 16. (91) Cassian. Institut. 1. vu, c. 1, 5. Τρίτος ἐστὶν ἡμῖν ἀγὼν κατὰ τοῦ πνεύματος τῆς (92) Ibid. c. 3.

Α ἐπιμνησθῆναι δή. Εἰρῆται τοίνυν τῷ ἁγίῳ Βασιλείῳ τῷ ἐπισκόπῳ Καισαρείας Καππαδοκίας· Καὶ για ναῖκα ἀγνοῶ, καὶ παρθένος οὐκ εἰμί· τοσοῦτον ἐγί νωσκε μὴ ἐν τῇ σωματικῇ μένῃ ἀποχῇ τῆς γυναικός τὸ δῶρον τῆς παρθενίας κατορθοῦσθαι, ὅσον τῇ τῆς ψυχῆς ἁγιωσύνῃ καὶ καθαρότητι ἢ τῷ φόβῳ Θεοῦ κατορθοῦσθαι πέφυκε. Λέγουσι δὲ καὶ τοῦτο οἱ Πατέ ρες, μὴ δύνασθαι ἡμᾶς τὴν ἀρετὴν τῆς ἁγνείας τε λείας κτήσασθαι, εἰ μὴ πρότερον ἀληθινὴν ταπεινο φροσύνην ἐν τῇ καρδίᾳ κτησώμεθα· οὔτε δὲ γνώ- σεως ἀληθοῦς καταξιωθῆναι ἐφ' ὅσον ἐν τοῖς ἀπο κρύφοις τῆς ψυχῆς τὸ πάθος τῆς πορνείας εγκαθ έζεται. Ἵνα δὲ τὸ μέγα τοῦτο κατόρθωμα καὶ ἐκ τοῦ ᾿Αποστόλου δείξωμεν, μιᾶς αὐτοῦ ἐπιμνησθέντες λέ ξεως, καταπαύσωμεν τὸν λόγον. • Εἰρήνην, φησί, Β διώκετε μετά πάντων, καὶ τὸν ἁγιασμὸν, οὗ χωρίς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον. » Οτι γὰρ περὶ τούτου λέγει, δῆλον ἐξ ὧν ἐπήγαγεν, εἰπών· ο Μή τις πόρνος ἢ βέβηλος ὡς Ησαῦ. . Ὅσον τοίνυν· οὐράνιον, καὶ ἀγγελικὸν ὑπάρχει τὸ κατόρθωμα τῆς ἀγνοσύνης, τοσοῦτον βαρυτέραις παρὰ τῶν ἀντιπάλων ἐπιβουλαῖς πολεμεῖται. Καὶ τούτου χάριν σπουδάζειν ὀφείλομεν οὐ μόνον ἐγκράτειαν σώματος ἀσκεῖν, ἀλλὰ καὶ συν τριβὴν καρδίας, καὶ πυκνάς προσευχὰς μετὰ στε ναγμῶν· ὥστε τὴν κάμινον τῆς ἡμετέρας σαρχής, ἣν ὁ Βαβυλώνιος βασιλεὺς τοῖς τῆς ἐπιθυμίας ερεθισμοῖς καθ᾿ ἑκάστην ἀνάπτει, τῇ δρόσῳ τῆς παρου σίας τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἀποσβεσθῆναι. Πρὸς δὲ τούτοις μέγιστον ἡμῖν ὅπλον πρὸς τὸν πολέμιον του τον καθέστηκεν ή κατὰ Θεὸν ἀγρυπνία. Ωσπερ γὰρ ἡ ἀγνεία, καὶ ἡ παραφυλακὴ τῆς ἡμέρας τὴν νυχτε ρινὴν παρασκευάζουσιν ἁγιοσύνην, οὕτως ἡ νυκτερινὴ κατὰ Θεὸν ἀγρυπνία τὴν ἡμερινὴν τῇ... φιλαργυρίας· ξένος οὗτος ὁ πόλεμος, καὶ ἔξωθεν τῆ; φύσεως γνωριζόμενος, ἐξ ἀπιστίας τῷ μοναχῷ τὴν ἀφορμὴν εὑρίσκων. Καὶ γὰρ καὶ τῶν ἄλλων παθῶν, θυμοῦ λέγω καὶ ἐπιθυμίας, οἱ ἐρεθισμοὶ ἐκ τοῦ στο ματος δοκοῦσιν ἔχειν τὰς ἀφορμάς, καὶ τρόπον τινά ὡς ἔμφυτα, καὶ ἀπὸ γενέσεως ἔχοντα τὴν ἀρχήν· ὅθεν καὶ διὰ μακροῦ χρόνου νικῶνται. Ἡ δὲ τῆς φιλαργυ ρίας νόσος ἔξωθεν ἐπερχομένη ευχερέστερον ἐκχό πτεσθαι δύναται, εἰ ἐπιμελείας τύχοι καὶ προσοχῆς ἀμεληθεῖσα δὲ ὀλεθριωτέρα τῶν ἄλλων παθῶν καὶ συναπόβλητος γίνεται· ῥίζα γὰρ πάντων τῶν κακῶν ἐστι κατὰ τὸν ᾿Απόστολον. Σκοπήσωμεν δὲ οὕτω. Τοῦ σώματος αἱ φυσικαὶ κινήσεις οὐ μόνον ἐν τοῖς παισὶ θεωροῦνται, ἐν οἷς οὔπω διάγνωσις ἀγαθοῦ τε καὶ κακοῦ τυγχάνει, ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς βραχυτάτοις καὶ γαλουχουμένοις νηπίοις, ἅτινα, μηδὲ ἴχνος ἔχοντα σαρκικῆς ἡδονῆς, ὅμως ἐν τῇ σαρκὶ σημαίνουσι κιν νησιν. Ομοίως καὶ τοῦ θυμοῦ τὸ κέντρον ἐν τοῖ; ντ- πίοις θεωρεῖται, ὅταν συγκινούμενα ταῦτα πρὸς τοὺς λελυπηκότας ὁρῶμεν. Καὶ ταῦτα λέγω, οὐ τὴν φύσιν κακίζων, ὡς ἁμαρτίας αἰτίαν, μὴ γένοιτο! ἀλλ᾽ ἵνα δείξω, ὅτι θυμὸς μὲν καὶ ἐπιθυμια, εἰ καὶ ἐπ' ἀγαθῷ παρὰ τοῦ Θεοῦ τοῦ δημιουργοῦ συνεζεύχθησαν το ἀνθρώπῳ, ἀλλ᾽ οὖν γε δοκεῖ πως ἐκ τῶν φυσικῶν τοῦ σώματος εἰς τὰ παρὰ φύσιν διὰ ῥαθυμίας ἐκπίπτειν. S. ATHANASIU3. DUBIA. - beri solere. Aiunt item Patres, non posse nos casti- tatis perfectæ virtutem possidere, nisi prius veram in corde humilitatem possideamus: neque vera cognitione dignos haberi quandiu in animæ penetra- libus fornicationis affectus situs erit. Ut autem magnam hujusmodi virtutem ex Apostolo ipso pa- lam faciamus, unam ejus memoremus sententiam, qua loquendi finem faciemus. • Pacem, inquit, sequimini cum omnibus, et sanctimoniam sine qua nemo videbit Dominum ". › Quod enim ea de re loquatur, propalam est ex iis quæ subjunxit, cum ait : ‹ Ne quis fornicator, aut profanus, ut Esau ".) Quanto itaque magis celestis et angelica est virtus castitatis, tanto gravioribus ab inimico insidiis op- pugnatur. Quamobrem curare debemus non modo ut eurporis temperantiam servemus, sed etiam contritionem cordis, ac frequentes cum gemitibus orationes fundamus; ita ut nostræ carnis fornax, quam rex Babylonicus stimulis concupiscentiæ quotidie accendit, rore prasentiæ sancti Spiritus exstinguatur. Ad hæc maximum nobis telum adver- sus ejusmodi hostem suppetit, vigiliæ scilicet in Deo servat. Quemadmodum enim castitas et diur- na custodia nocturnam præparant sanctita- tem ; ita nocturnæ in Deo vigiliæ diurnam..... tum avaritiæ : extraneum est hujusmodi bellum, ac extra naturam esse deprehenditur, atque incre- dulitatis occasione monacho contingit. Enimvero aliorum affectuum stimuli, iræ scilicet et concu- piscentiæ, ex corpore occasionem habere videntur, »c quodammodo insiti sunt, et ex nativitate prin- cipium habent : quæ causa est ut nonnisi diutino tempore superentur. Avaritiæ autein morbus ex- trinsecus adveniens facilius exscindi potest, dum adsit cura et animi attentio. At si negligatur, per- niciosior aliis affectibus est, atque exsecrandus evadit: nam radix omnium malorum est juxta Apostolum ". Verum hac ratione ista considere- mus. (92) Naturales corporis motus non solum in pueris conspiciuntur, in quibus nondum est dis- cretio boni et mali, sed etiam, inquam, minimis et lactentibus infantibus, qui, cum carnalis voluptatis ne vestigium quidem habeant, in carne tamen mo- tun exhibent. Iræ similiter stimulus in infantibus comparet, ubi illos adversus eos qui sibi molestiam creant commolos cernimus. Hæc porro dico, non quo naturæ ut peccati causæ convicier, absit! sed ut ostendam, tametsi ira et concupiscentia homini a creatore Deo ad bonum collatæ sunt, videri ta- men euin quodammodo ex corporis natura in ea quæ • Tim. vi, 10. . Hebr. X!!, 2. ' D 3. (91) Tertium nobis est certamen contra spiri-C 14. so ibid. 16. (91) Cassian. Institut. 1. vu, c. 1, 5. Τρίτος ἐστὶν ἡμῖν ἀγὼν κατὰ τοῦ πνεύματος τῆς (92) Ibid. c. 3.

Α ἐπιμνησθῆναι δή. Εἰρῆται τοίνυν τῷ ἁγίῳ Βασιλείῳ τῷ ἐπισκόπῳ Καισαρείας Καππαδοκίας· Καὶ για ναῖκα ἀγνοῶ, καὶ παρθένος οὐκ εἰμί· τοσοῦτον ἐγί νωσκε μὴ ἐν τῇ σωματικῇ μένῃ ἀποχῇ τῆς γυναικός τὸ δῶρον τῆς παρθενίας κατορθοῦσθαι, ὅσον τῇ τῆς ψυχῆς ἁγιωσύνῃ καὶ καθαρότητι ἢ τῷ φόβῳ Θεοῦ κατορθοῦσθαι πέφυκε. Λέγουσι δὲ καὶ τοῦτο οἱ Πατέ ρες, μὴ δύνασθαι ἡμᾶς τὴν ἀρετὴν τῆς ἁγνείας τε λείας κτήσασθαι, εἰ μὴ πρότερον ἀληθινὴν ταπεινο φροσύνην ἐν τῇ καρδίᾳ κτησώμεθα· οὔτε δὲ γνώ- σεως ἀληθοῦς καταξιωθῆναι ἐφ' ὅσον ἐν τοῖς ἀπο κρύφοις τῆς ψυχῆς τὸ πάθος τῆς πορνείας εγκαθ έζεται. Ἵνα δὲ τὸ μέγα τοῦτο κατόρθωμα καὶ ἐκ τοῦ ᾿Αποστόλου δείξωμεν, μιᾶς αὐτοῦ ἐπιμνησθέντες λέ ξεως, καταπαύσωμεν τὸν λόγον. • Εἰρήνην, φησί, Β διώκετε μετά πάντων, καὶ τὸν ἁγιασμὸν, οὗ χωρίς οὐδεὶς ὄψεται τὸν Κύριον. » Οτι γὰρ περὶ τούτου λέγει, δῆλον ἐξ ὧν ἐπήγαγεν, εἰπών· ο Μή τις πόρνος ἢ βέβηλος ὡς Ησαῦ. . Ὅσον τοίνυν· οὐράνιον, καὶ ἀγγελικὸν ὑπάρχει τὸ κατόρθωμα τῆς ἀγνοσύνης, τοσοῦτον βαρυτέραις παρὰ τῶν ἀντιπάλων ἐπιβουλαῖς πολεμεῖται. Καὶ τούτου χάριν σπουδάζειν ὀφείλομεν οὐ μόνον ἐγκράτειαν σώματος ἀσκεῖν, ἀλλὰ καὶ συν τριβὴν καρδίας, καὶ πυκνάς προσευχὰς μετὰ στε ναγμῶν· ὥστε τὴν κάμινον τῆς ἡμετέρας σαρχής, ἣν ὁ Βαβυλώνιος βασιλεὺς τοῖς τῆς ἐπιθυμίας ερεθισμοῖς καθ᾿ ἑκάστην ἀνάπτει, τῇ δρόσῳ τῆς παρου σίας τοῦ ἁγίου Πνεύματος ἀποσβεσθῆναι. Πρὸς δὲ τούτοις μέγιστον ἡμῖν ὅπλον πρὸς τὸν πολέμιον του τον καθέστηκεν ή κατὰ Θεὸν ἀγρυπνία. Ωσπερ γὰρ ἡ ἀγνεία, καὶ ἡ παραφυλακὴ τῆς ἡμέρας τὴν νυχτε ρινὴν παρασκευάζουσιν ἁγιοσύνην, οὕτως ἡ νυκτερινὴ κατὰ Θεὸν ἀγρυπνία τὴν ἡμερινὴν τῇ... φιλαργυρίας· ξένος οὗτος ὁ πόλεμος, καὶ ἔξωθεν τῆ; φύσεως γνωριζόμενος, ἐξ ἀπιστίας τῷ μοναχῷ τὴν ἀφορμὴν εὑρίσκων. Καὶ γὰρ καὶ τῶν ἄλλων παθῶν, θυμοῦ λέγω καὶ ἐπιθυμίας, οἱ ἐρεθισμοὶ ἐκ τοῦ στο ματος δοκοῦσιν ἔχειν τὰς ἀφορμάς, καὶ τρόπον τινά ὡς ἔμφυτα, καὶ ἀπὸ γενέσεως ἔχοντα τὴν ἀρχήν· ὅθεν καὶ διὰ μακροῦ χρόνου νικῶνται. Ἡ δὲ τῆς φιλαργυ ρίας νόσος ἔξωθεν ἐπερχομένη ευχερέστερον ἐκχό πτεσθαι δύναται, εἰ ἐπιμελείας τύχοι καὶ προσοχῆς ἀμεληθεῖσα δὲ ὀλεθριωτέρα τῶν ἄλλων παθῶν καὶ συναπόβλητος γίνεται· ῥίζα γὰρ πάντων τῶν κακῶν ἐστι κατὰ τὸν ᾿Απόστολον. Σκοπήσωμεν δὲ οὕτω. Τοῦ σώματος αἱ φυσικαὶ κινήσεις οὐ μόνον ἐν τοῖς παισὶ θεωροῦνται, ἐν οἷς οὔπω διάγνωσις ἀγαθοῦ τε καὶ κακοῦ τυγχάνει, ἀλλὰ καὶ ἐν τοῖς βραχυτάτοις καὶ γαλουχουμένοις νηπίοις, ἅτινα, μηδὲ ἴχνος ἔχοντα σαρκικῆς ἡδονῆς, ὅμως ἐν τῇ σαρκὶ σημαίνουσι κιν νησιν. Ομοίως καὶ τοῦ θυμοῦ τὸ κέντρον ἐν τοῖ; ντ- πίοις θεωρεῖται, ὅταν συγκινούμενα ταῦτα πρὸς τοὺς λελυπηκότας ὁρῶμεν. Καὶ ταῦτα λέγω, οὐ τὴν φύσιν κακίζων, ὡς ἁμαρτίας αἰτίαν, μὴ γένοιτο! ἀλλ᾽ ἵνα δείξω, ὅτι θυμὸς μὲν καὶ ἐπιθυμια, εἰ καὶ ἐπ' ἀγαθῷ παρὰ τοῦ Θεοῦ τοῦ δημιουργοῦ συνεζεύχθησαν το ἀνθρώπῳ, ἀλλ᾽ οὖν γε δοκεῖ πως ἐκ τῶν φυσικῶν τοῦ σώματος εἰς τὰ παρὰ φύσιν διὰ ῥαθυμίας ἐκπίπτειν. S. ATHANASIU3. DUBIA. - beri solere. Aiunt item Patres, non posse nos casti- tatis perfectæ virtutem possidere, nisi prius veram in corde humilitatem possideamus: neque vera cognitione dignos haberi quandiu in animæ penetra- libus fornicationis affectus situs erit. Ut autem magnam hujusmodi virtutem ex Apostolo ipso pa- lam faciamus, unam ejus memoremus sententiam, qua loquendi finem faciemus. • Pacem, inquit, sequimini cum omnibus, et sanctimoniam sine qua nemo videbit Dominum ". › Quod enim ea de re loquatur, propalam est ex iis quæ subjunxit, cum ait : ‹ Ne quis fornicator, aut profanus, ut Esau ".) Quanto itaque magis celestis et angelica est virtus castitatis, tanto gravioribus ab inimico insidiis op- pugnatur. Quamobrem curare debemus non modo ut eurporis temperantiam servemus, sed etiam contritionem cordis, ac frequentes cum gemitibus orationes fundamus; ita ut nostræ carnis fornax, quam rex Babylonicus stimulis concupiscentiæ quotidie accendit, rore prasentiæ sancti Spiritus exstinguatur. Ad hæc maximum nobis telum adver- sus ejusmodi hostem suppetit, vigiliæ scilicet in Deo servat. Quemadmodum enim castitas et diur- na custodia nocturnam præparant sanctita- tem ; ita nocturnæ in Deo vigiliæ diurnam..... tum avaritiæ : extraneum est hujusmodi bellum, ac extra naturam esse deprehenditur, atque incre- dulitatis occasione monacho contingit. Enimvero aliorum affectuum stimuli, iræ scilicet et concu- piscentiæ, ex corpore occasionem habere videntur, »c quodammodo insiti sunt, et ex nativitate prin- cipium habent : quæ causa est ut nonnisi diutino tempore superentur. Avaritiæ autein morbus ex- trinsecus adveniens facilius exscindi potest, dum adsit cura et animi attentio. At si negligatur, per- niciosior aliis affectibus est, atque exsecrandus evadit: nam radix omnium malorum est juxta Apostolum ". Verum hac ratione ista considere- mus. (92) Naturales corporis motus non solum in pueris conspiciuntur, in quibus nondum est dis- cretio boni et mali, sed etiam, inquam, minimis et lactentibus infantibus, qui, cum carnalis voluptatis ne vestigium quidem habeant, in carne tamen mo- tun exhibent. Iræ similiter stimulus in infantibus comparet, ubi illos adversus eos qui sibi molestiam creant commolos cernimus. Hæc porro dico, non quo naturæ ut peccati causæ convicier, absit! sed ut ostendam, tametsi ira et concupiscentia homini a creatore Deo ad bonum collatæ sunt, videri ta- men euin quodammodo ex corporis natura in ea quæ • Tim. vi, 10. . Hebr. X!!, 2. ' D 3. (91) Tertium nobis est certamen contra spiri-C 14. so ibid. 16. (91) Cassian. Institut. 1. vu, c. 1, 5. Τρίτος ἐστὶν ἡμῖν ἀγὼν κατὰ τοῦ πνεύματος τῆς (92) Ibid. c. 3.

Καὶ γὰρ ἡ τοῦ σώματος κίνησις πρὸς τεκνογονίαν καὶ διαδοχὴν τοῦ γένους διαμονῆς, οὐ πρὸς πορνείαν ὑπὸ τοῦ Δημιουργοῦ ἐδέθη· καὶ ἡ τοῦ θυμοῦ κίνησις σωτηριωδῶς ἡμῖν ἐγκατέσπαρται, ὥστε θυμοῦσθα: κατὰ τῆς ἁμαρτίας, οὐ μὴν πρὸς τὸ ὁμόφυλον ἐκθη- ριοῦσθαι. Οὐ τοίνυν, εἰ κακῶς ταύταις κεχρήμεθα, ἁμαρτωλὸς ἡ φύσις, ἢ τὸν πλάστην αἰτιασώμεθα, ὥσπερ οὐδὲ τὸν δεδωκότα σίδηρον πρὸς ἀναγκαίαν καὶ λυσιτελή χρείαν, εἰ ὁ δεξάμενος προς φόνων ὑπο ηρεσίαν τούτῳ ἐχρήσατο. Ταῦτα δὲ εἰρήκαμεν, δεῖξαι βουλόμενοι, ὅτι τὸ τῆς φιλαργυρίας πάθος οὐκ ἐκ τῶν φυσικῶν κινήσεων τὴν ἀρχὴν ἔχει, ἀλλ' ἐκ μένης κακίας καὶ διεφθαρμένης προαιρέσεως. Αὕτη γὰρ ἡ νόσος, ὅταν χλιαρὰν καὶ ἄπιστον ἐν ἀρχῇ τῆς ἀποτα- γῆς εὕρῃ ψυχὴν, δικαίας τινὰς καὶ τὸ δοκεῖν εὐλό τους προφάσεις υποβάλλει πρὸς τὸ κατασχεῖν τί ποτε ὧν κέκτηται· ὑπογράφει γὰρ κατὰ διάνοιαν τῷ μου ναχῷ γῆρας, μακρόν, καὶ ἀσθένειαν σώματος, καὶ ὅτι αἱ διδόμεναι χρεῖαι ἐκ τοῦ κοινοβίου οὐκ εἰσὶν ἱκανοὶ πρὸς παραμυθίαν· οὐ λέγω ἀσθενοῦντι, ἀλλ' οὐδὲ ὑγιαίνοντι· καὶ ὅτι ἐνταῦθα οὐ γίνεται κατ' ἀξίαν φροντὶς τοῖς ἀσθενοῦσιν, ἀλλὰ καὶ πάνυ ἡμε- λημένη, καὶ ὡς, εἰ μὴ ἔχει ἀποκεκρυμμένον χρυ σίον, ἀθλίως ἀπολεῖται. Τελευταῖον δὲ ὑποβάλλει μὴ δύνασθαι μένειν ἐπὶ πολὺ ἐν τῷ μοναστηρίῳ διὰ τὴν βαρύτητα τῶν ἔργων καὶ τὴν τοῦ πατρὸς ἀκρίβειαν. Καὶ ὅτε ταῖς τοιαύταις ἐνθυμήσεσιν ἀποπλανήσῃ τὴν διάνοιαν, πρὸς τὸ κἂν ἐν δηνάριον κατασχεῖν, τὸ τη νικαῦτα πείθει αὐτὸν καὶ ἐργόχειρον λάθρα τοῦ ἀ66 μαθεῖν, ἐξ οὗ δυνήσεται τὸ περισπούδαστον αὐτῷ ἀργύριον αὐξῆσαι· καὶ λοιπὸν ἐλπίσιν ἀδήλοις ἀπατᾷ τὴν ἄθλιον, ὑποβάλλων αὐτῷ τὸ ἐκ τοῦ ἐργοχείρου κέρδος καὶ τὴν ἐκ τούτου ἄνεσιν καὶ ἀμεριμνίαν. Καὶ ὅλως τῇ τοῦ κέρδους ἐνθυμήσει δεθείς, οὐδὲν τῶν ἐναντίων σκοπεῖ, οὐκ ὀργῆς μανίαν, εἴποτε συμβ αὐτῷ ζημία περιπεσεῖν· οὐ λύπην, οὐ σκότος, εἰ ἀποτύχοι τοῦ ἐκ τοῦ ἔργου κέρδους, ἀλλὰ γίνεται, ὅπερ ἄλλοις ή γαστήρ θεός, οὕτω τούτῳ ὁ χρυσός. Οθεν ὁ μακάριος ᾿Απόστολος, τοῦτο γινώσκων, οὐ μόνον ρίζαν πάντων τῶν κακῶν, ἀλλὰ καὶ εἰδωλολα τρείαν ταύτην ἐκάλεσε. θεωρήσωμεν τοίνυν πρὸς πόσην κακίαν ἡ νόσος αὕτη τὸν ἄνθρωπον κατασύρει, ὡς καὶ εἰς εἰδωλολατρείαν εμβάλλειν. ᾿Αποστήσας γὰρ ὁ φιλάργυρος τὸν νοῦν αὐτοῦ ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ, εἴδωλα ἀνθρώπων εγγεγλυμμένα τῷ χρυ- σίῳ ἀγαπᾷ · τούτοις δὲ τοῖς λογισμοῖς ὁ μοναχὸς σκου τωθεὶς, καὶ ἐπὶ τὸ χεῖρον αὔξων, οὐδεμίαν ταπείνωσιν, οὐδεμίαν ὑπακοὴν ἔχειν λοιπὸν δύναται, ἀλλ᾽ ἀγαν ακτεῖ, καὶ ἀναξιοπαθεῖ, καὶ πρὸς ἕκαστον έργον γογγύ- ζει, καὶ ἀντιλέγει, καὶ μηδὲ μιᾶς λοιπὸν εὐλαβείας πεφυλαγμένης, ὥσπερ ἵππος σκληρότατος κατά κρη- μῶν φέρεται, οὔτε τῇ καθημερινῇ τροφῇ ἀρκούμενος, καὶ διαμαρτύρεται εἰς τέλος μὴ δύνασθαι αὐτὸν ὑπου μένειν, καὶ Θεὸν οὐκ ἐκεῖ μόνον εἶναι λέγει, οὐδὲ τὴν ἰδίαν σωτηρίαν ἐν ἐκείνῳ κατακεκλεῖσθαι τῷ τόπῳ, ἀλλὰ πανταχοῦ τοῖς ζητοῦσιν αὐτὸν εὑρίσκεσθαι· καὶ ὡς εἰ μὴ ἀποστῇ τοῦ μοναστηρίου ἐκείνον ἀπόλλυται· . [ EPISTOLA II AD CASTOREM. 883. A præter naturam sunt segnitie sua delabi. Nam cor. B D poris motus ad liberorum procreationem, et ad ge- neris humani successionem continuam, non ad scortationem a Creatore datus est, et iræ commotio ad salutem nobis insita est, ut adversus peccatum irascamur, non ut adversus congenerem nobis fu- rore concitemur. (93) Si ergo iis perperam utimur, nequaquam ideo peccat natura, neque ideo opificeni incusemus; sicut nec eum qui in rem necessariam et utilem ferrum dedit, si is qui accepit ad cædes perpetrandas eo utatur. Hæc vero diximus ut osten- deremus, avaritiæ affectum non ex naturali motu initium habere, sed ex sola malitia, et ex corrupto proposito. (94) Hujusmodi namque morbus cum tepidam et incredulam initio secessus anjmam repererit, justas quasdam, ac specie quidem ratio- nabiles causas subjicit, ut quidpiam ex possessio- nibus retinere suadeat: monachi enim animo re- præsentat longain senectutem, et corporis infirmi- tatem : quod quæ ad necessitatem in cœnobio dan- tur, satis ad consolationem non sint, non infirmio solum, sed neque incolumi : quod ibi non idonea infirmorum sollicitudo geratur, sed quod multum negligantur, adeo ut, si nihil auri clam supperat, misere intereundum sit. Demum subjicit, non posse in monasterio diu perseverari ob gravitatem operum et ob Patris severitatem. Ac cum ejusmodi cogita- tionibus animum subornarit, ut vel denarium unum retineat, tumi suadet illi ut clam abbate artem edi- scat, qua poterit studiose asservatam augere pecu- niam : demum occulta spe miserum decipit, sub- jiciendo lucrum ex arte sua obventurun, bincque fore quietem, animumque curis vacuum. Ac demum lucri cogitatione colligatus, nihil adversi conside- rat: non quanta futura sit ira, quantus furor, si contingat în detrimentum aliquod incidere, quanta nicestitia, quantus dolor, si lucro operis sui prive- tur: sed sicut aliis venter deus, perinde illi aurum est. Quocirca cum id probe nosset beatus Paulus, non modo radicem omnium malorum, sed etiam idolo- latriam eam nuncupavit. Perpendamus itaque in quantam malitiam hic morbus hominem pertrahat, ut qui eum in idololatriam conjiciat. Postquam enim avarus mentem suam ab amore Dei avulsit, imagi- nes hominum auro iusculptas diligit : ejusmodique cogitationibus obtenebratus monachus, dum ad pe- jora augmentum accipit, nullam deinceps hu- militatem, nullam habere potest obedientiam; sed irascitur, indignatur, ad quodlibet opus mur- murat, repugnat, nulla demum servata verecundia, quasi efrenatissimus equus in precipitia fertur, nec diurno victu contentus, denique testificatur se non posse ultra sustinere: aitque non illic tantum esse Deum. nec salutem st.am co in loco inclusam esse; sed ubique Deum a quærentibus se inveniri : periturum se nisi eo monasterio excedat 2, sic cum ad corruptæ mentis suæ ausiliani suppetat (93) lbid. c. 4. (93) Ibid c. 7.

Καὶ γὰρ ἡ τοῦ σώματος κίνησις πρὸς τεκνογονίαν καὶ διαδοχὴν τοῦ γένους διαμονῆς, οὐ πρὸς πορνείαν ὑπὸ τοῦ Δημιουργοῦ ἐδέθη· καὶ ἡ τοῦ θυμοῦ κίνησις σωτηριωδῶς ἡμῖν ἐγκατέσπαρται, ὥστε θυμοῦσθα: κατὰ τῆς ἁμαρτίας, οὐ μὴν πρὸς τὸ ὁμόφυλον ἐκθη- ριοῦσθαι. Οὐ τοίνυν, εἰ κακῶς ταύταις κεχρήμεθα, ἁμαρτωλὸς ἡ φύσις, ἢ τὸν πλάστην αἰτιασώμεθα, ὥσπερ οὐδὲ τὸν δεδωκότα σίδηρον πρὸς ἀναγκαίαν καὶ λυσιτελή χρείαν, εἰ ὁ δεξάμενος προς φόνων ὑπο ηρεσίαν τούτῳ ἐχρήσατο. Ταῦτα δὲ εἰρήκαμεν, δεῖξαι βουλόμενοι, ὅτι τὸ τῆς φιλαργυρίας πάθος οὐκ ἐκ τῶν φυσικῶν κινήσεων τὴν ἀρχὴν ἔχει, ἀλλ' ἐκ μένης κακίας καὶ διεφθαρμένης προαιρέσεως. Αὕτη γὰρ ἡ νόσος, ὅταν χλιαρὰν καὶ ἄπιστον ἐν ἀρχῇ τῆς ἀποτα- γῆς εὕρῃ ψυχὴν, δικαίας τινὰς καὶ τὸ δοκεῖν εὐλό τους προφάσεις υποβάλλει πρὸς τὸ κατασχεῖν τί ποτε ὧν κέκτηται· ὑπογράφει γὰρ κατὰ διάνοιαν τῷ μου ναχῷ γῆρας, μακρόν, καὶ ἀσθένειαν σώματος, καὶ ὅτι αἱ διδόμεναι χρεῖαι ἐκ τοῦ κοινοβίου οὐκ εἰσὶν ἱκανοὶ πρὸς παραμυθίαν· οὐ λέγω ἀσθενοῦντι, ἀλλ' οὐδὲ ὑγιαίνοντι· καὶ ὅτι ἐνταῦθα οὐ γίνεται κατ' ἀξίαν φροντὶς τοῖς ἀσθενοῦσιν, ἀλλὰ καὶ πάνυ ἡμε- λημένη, καὶ ὡς, εἰ μὴ ἔχει ἀποκεκρυμμένον χρυ σίον, ἀθλίως ἀπολεῖται. Τελευταῖον δὲ ὑποβάλλει μὴ δύνασθαι μένειν ἐπὶ πολὺ ἐν τῷ μοναστηρίῳ διὰ τὴν βαρύτητα τῶν ἔργων καὶ τὴν τοῦ πατρὸς ἀκρίβειαν. Καὶ ὅτε ταῖς τοιαύταις ἐνθυμήσεσιν ἀποπλανήσῃ τὴν διάνοιαν, πρὸς τὸ κἂν ἐν δηνάριον κατασχεῖν, τὸ τη νικαῦτα πείθει αὐτὸν καὶ ἐργόχειρον λάθρα τοῦ ἀ66 μαθεῖν, ἐξ οὗ δυνήσεται τὸ περισπούδαστον αὐτῷ ἀργύριον αὐξῆσαι· καὶ λοιπὸν ἐλπίσιν ἀδήλοις ἀπατᾷ τὴν ἄθλιον, ὑποβάλλων αὐτῷ τὸ ἐκ τοῦ ἐργοχείρου κέρδος καὶ τὴν ἐκ τούτου ἄνεσιν καὶ ἀμεριμνίαν. Καὶ ὅλως τῇ τοῦ κέρδους ἐνθυμήσει δεθείς, οὐδὲν τῶν ἐναντίων σκοπεῖ, οὐκ ὀργῆς μανίαν, εἴποτε συμβ αὐτῷ ζημία περιπεσεῖν· οὐ λύπην, οὐ σκότος, εἰ ἀποτύχοι τοῦ ἐκ τοῦ ἔργου κέρδους, ἀλλὰ γίνεται, ὅπερ ἄλλοις ή γαστήρ θεός, οὕτω τούτῳ ὁ χρυσός. Οθεν ὁ μακάριος ᾿Απόστολος, τοῦτο γινώσκων, οὐ μόνον ρίζαν πάντων τῶν κακῶν, ἀλλὰ καὶ εἰδωλολα τρείαν ταύτην ἐκάλεσε. θεωρήσωμεν τοίνυν πρὸς πόσην κακίαν ἡ νόσος αὕτη τὸν ἄνθρωπον κατασύρει, ὡς καὶ εἰς εἰδωλολατρείαν εμβάλλειν. ᾿Αποστήσας γὰρ ὁ φιλάργυρος τὸν νοῦν αὐτοῦ ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ, εἴδωλα ἀνθρώπων εγγεγλυμμένα τῷ χρυ- σίῳ ἀγαπᾷ · τούτοις δὲ τοῖς λογισμοῖς ὁ μοναχὸς σκου τωθεὶς, καὶ ἐπὶ τὸ χεῖρον αὔξων, οὐδεμίαν ταπείνωσιν, οὐδεμίαν ὑπακοὴν ἔχειν λοιπὸν δύναται, ἀλλ᾽ ἀγαν ακτεῖ, καὶ ἀναξιοπαθεῖ, καὶ πρὸς ἕκαστον έργον γογγύ- ζει, καὶ ἀντιλέγει, καὶ μηδὲ μιᾶς λοιπὸν εὐλαβείας πεφυλαγμένης, ὥσπερ ἵππος σκληρότατος κατά κρη- μῶν φέρεται, οὔτε τῇ καθημερινῇ τροφῇ ἀρκούμενος, καὶ διαμαρτύρεται εἰς τέλος μὴ δύνασθαι αὐτὸν ὑπου μένειν, καὶ Θεὸν οὐκ ἐκεῖ μόνον εἶναι λέγει, οὐδὲ τὴν ἰδίαν σωτηρίαν ἐν ἐκείνῳ κατακεκλεῖσθαι τῷ τόπῳ, ἀλλὰ πανταχοῦ τοῖς ζητοῦσιν αὐτὸν εὑρίσκεσθαι· καὶ ὡς εἰ μὴ ἀποστῇ τοῦ μοναστηρίου ἐκείνον ἀπόλλυται· . [ EPISTOLA II AD CASTOREM. 883. A præter naturam sunt segnitie sua delabi. Nam cor. B D poris motus ad liberorum procreationem, et ad ge- neris humani successionem continuam, non ad scortationem a Creatore datus est, et iræ commotio ad salutem nobis insita est, ut adversus peccatum irascamur, non ut adversus congenerem nobis fu- rore concitemur. (93) Si ergo iis perperam utimur, nequaquam ideo peccat natura, neque ideo opificeni incusemus; sicut nec eum qui in rem necessariam et utilem ferrum dedit, si is qui accepit ad cædes perpetrandas eo utatur. Hæc vero diximus ut osten- deremus, avaritiæ affectum non ex naturali motu initium habere, sed ex sola malitia, et ex corrupto proposito. (94) Hujusmodi namque morbus cum tepidam et incredulam initio secessus anjmam repererit, justas quasdam, ac specie quidem ratio- nabiles causas subjicit, ut quidpiam ex possessio- nibus retinere suadeat: monachi enim animo re- præsentat longain senectutem, et corporis infirmi- tatem : quod quæ ad necessitatem in cœnobio dan- tur, satis ad consolationem non sint, non infirmio solum, sed neque incolumi : quod ibi non idonea infirmorum sollicitudo geratur, sed quod multum negligantur, adeo ut, si nihil auri clam supperat, misere intereundum sit. Demum subjicit, non posse in monasterio diu perseverari ob gravitatem operum et ob Patris severitatem. Ac cum ejusmodi cogita- tionibus animum subornarit, ut vel denarium unum retineat, tumi suadet illi ut clam abbate artem edi- scat, qua poterit studiose asservatam augere pecu- niam : demum occulta spe miserum decipit, sub- jiciendo lucrum ex arte sua obventurun, bincque fore quietem, animumque curis vacuum. Ac demum lucri cogitatione colligatus, nihil adversi conside- rat: non quanta futura sit ira, quantus furor, si contingat în detrimentum aliquod incidere, quanta nicestitia, quantus dolor, si lucro operis sui prive- tur: sed sicut aliis venter deus, perinde illi aurum est. Quocirca cum id probe nosset beatus Paulus, non modo radicem omnium malorum, sed etiam idolo- latriam eam nuncupavit. Perpendamus itaque in quantam malitiam hic morbus hominem pertrahat, ut qui eum in idololatriam conjiciat. Postquam enim avarus mentem suam ab amore Dei avulsit, imagi- nes hominum auro iusculptas diligit : ejusmodique cogitationibus obtenebratus monachus, dum ad pe- jora augmentum accipit, nullam deinceps hu- militatem, nullam habere potest obedientiam; sed irascitur, indignatur, ad quodlibet opus mur- murat, repugnat, nulla demum servata verecundia, quasi efrenatissimus equus in precipitia fertur, nec diurno victu contentus, denique testificatur se non posse ultra sustinere: aitque non illic tantum esse Deum. nec salutem st.am co in loco inclusam esse; sed ubique Deum a quærentibus se inveniri : periturum se nisi eo monasterio excedat 2, sic cum ad corruptæ mentis suæ ausiliani suppetat (93) lbid. c. 4. (93) Ibid c. 7.

Καὶ γὰρ ἡ τοῦ σώματος κίνησις πρὸς τεκνογονίαν καὶ διαδοχὴν τοῦ γένους διαμονῆς, οὐ πρὸς πορνείαν ὑπὸ τοῦ Δημιουργοῦ ἐδέθη· καὶ ἡ τοῦ θυμοῦ κίνησις σωτηριωδῶς ἡμῖν ἐγκατέσπαρται, ὥστε θυμοῦσθα: κατὰ τῆς ἁμαρτίας, οὐ μὴν πρὸς τὸ ὁμόφυλον ἐκθη- ριοῦσθαι. Οὐ τοίνυν, εἰ κακῶς ταύταις κεχρήμεθα, ἁμαρτωλὸς ἡ φύσις, ἢ τὸν πλάστην αἰτιασώμεθα, ὥσπερ οὐδὲ τὸν δεδωκότα σίδηρον πρὸς ἀναγκαίαν καὶ λυσιτελή χρείαν, εἰ ὁ δεξάμενος προς φόνων ὑπο ηρεσίαν τούτῳ ἐχρήσατο. Ταῦτα δὲ εἰρήκαμεν, δεῖξαι βουλόμενοι, ὅτι τὸ τῆς φιλαργυρίας πάθος οὐκ ἐκ τῶν φυσικῶν κινήσεων τὴν ἀρχὴν ἔχει, ἀλλ' ἐκ μένης κακίας καὶ διεφθαρμένης προαιρέσεως. Αὕτη γὰρ ἡ νόσος, ὅταν χλιαρὰν καὶ ἄπιστον ἐν ἀρχῇ τῆς ἀποτα- γῆς εὕρῃ ψυχὴν, δικαίας τινὰς καὶ τὸ δοκεῖν εὐλό τους προφάσεις υποβάλλει πρὸς τὸ κατασχεῖν τί ποτε ὧν κέκτηται· ὑπογράφει γὰρ κατὰ διάνοιαν τῷ μου ναχῷ γῆρας, μακρόν, καὶ ἀσθένειαν σώματος, καὶ ὅτι αἱ διδόμεναι χρεῖαι ἐκ τοῦ κοινοβίου οὐκ εἰσὶν ἱκανοὶ πρὸς παραμυθίαν· οὐ λέγω ἀσθενοῦντι, ἀλλ' οὐδὲ ὑγιαίνοντι· καὶ ὅτι ἐνταῦθα οὐ γίνεται κατ' ἀξίαν φροντὶς τοῖς ἀσθενοῦσιν, ἀλλὰ καὶ πάνυ ἡμε- λημένη, καὶ ὡς, εἰ μὴ ἔχει ἀποκεκρυμμένον χρυ σίον, ἀθλίως ἀπολεῖται. Τελευταῖον δὲ ὑποβάλλει μὴ δύνασθαι μένειν ἐπὶ πολὺ ἐν τῷ μοναστηρίῳ διὰ τὴν βαρύτητα τῶν ἔργων καὶ τὴν τοῦ πατρὸς ἀκρίβειαν. Καὶ ὅτε ταῖς τοιαύταις ἐνθυμήσεσιν ἀποπλανήσῃ τὴν διάνοιαν, πρὸς τὸ κἂν ἐν δηνάριον κατασχεῖν, τὸ τη νικαῦτα πείθει αὐτὸν καὶ ἐργόχειρον λάθρα τοῦ ἀ66 μαθεῖν, ἐξ οὗ δυνήσεται τὸ περισπούδαστον αὐτῷ ἀργύριον αὐξῆσαι· καὶ λοιπὸν ἐλπίσιν ἀδήλοις ἀπατᾷ τὴν ἄθλιον, ὑποβάλλων αὐτῷ τὸ ἐκ τοῦ ἐργοχείρου κέρδος καὶ τὴν ἐκ τούτου ἄνεσιν καὶ ἀμεριμνίαν. Καὶ ὅλως τῇ τοῦ κέρδους ἐνθυμήσει δεθείς, οὐδὲν τῶν ἐναντίων σκοπεῖ, οὐκ ὀργῆς μανίαν, εἴποτε συμβ αὐτῷ ζημία περιπεσεῖν· οὐ λύπην, οὐ σκότος, εἰ ἀποτύχοι τοῦ ἐκ τοῦ ἔργου κέρδους, ἀλλὰ γίνεται, ὅπερ ἄλλοις ή γαστήρ θεός, οὕτω τούτῳ ὁ χρυσός. Οθεν ὁ μακάριος ᾿Απόστολος, τοῦτο γινώσκων, οὐ μόνον ρίζαν πάντων τῶν κακῶν, ἀλλὰ καὶ εἰδωλολα τρείαν ταύτην ἐκάλεσε. θεωρήσωμεν τοίνυν πρὸς πόσην κακίαν ἡ νόσος αὕτη τὸν ἄνθρωπον κατασύρει, ὡς καὶ εἰς εἰδωλολατρείαν εμβάλλειν. ᾿Αποστήσας γὰρ ὁ φιλάργυρος τὸν νοῦν αὐτοῦ ἀπὸ τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ, εἴδωλα ἀνθρώπων εγγεγλυμμένα τῷ χρυ- σίῳ ἀγαπᾷ · τούτοις δὲ τοῖς λογισμοῖς ὁ μοναχὸς σκου τωθεὶς, καὶ ἐπὶ τὸ χεῖρον αὔξων, οὐδεμίαν ταπείνωσιν, οὐδεμίαν ὑπακοὴν ἔχειν λοιπὸν δύναται, ἀλλ᾽ ἀγαν ακτεῖ, καὶ ἀναξιοπαθεῖ, καὶ πρὸς ἕκαστον έργον γογγύ- ζει, καὶ ἀντιλέγει, καὶ μηδὲ μιᾶς λοιπὸν εὐλαβείας πεφυλαγμένης, ὥσπερ ἵππος σκληρότατος κατά κρη- μῶν φέρεται, οὔτε τῇ καθημερινῇ τροφῇ ἀρκούμενος, καὶ διαμαρτύρεται εἰς τέλος μὴ δύνασθαι αὐτὸν ὑπου μένειν, καὶ Θεὸν οὐκ ἐκεῖ μόνον εἶναι λέγει, οὐδὲ τὴν ἰδίαν σωτηρίαν ἐν ἐκείνῳ κατακεκλεῖσθαι τῷ τόπῳ, ἀλλὰ πανταχοῦ τοῖς ζητοῦσιν αὐτὸν εὑρίσκεσθαι· καὶ ὡς εἰ μὴ ἀποστῇ τοῦ μοναστηρίου ἐκείνον ἀπόλλυται· . [ EPISTOLA II AD CASTOREM. 883. A præter naturam sunt segnitie sua delabi. Nam cor. B D poris motus ad liberorum procreationem, et ad ge- neris humani successionem continuam, non ad scortationem a Creatore datus est, et iræ commotio ad salutem nobis insita est, ut adversus peccatum irascamur, non ut adversus congenerem nobis fu- rore concitemur. (93) Si ergo iis perperam utimur, nequaquam ideo peccat natura, neque ideo opificeni incusemus; sicut nec eum qui in rem necessariam et utilem ferrum dedit, si is qui accepit ad cædes perpetrandas eo utatur. Hæc vero diximus ut osten- deremus, avaritiæ affectum non ex naturali motu initium habere, sed ex sola malitia, et ex corrupto proposito. (94) Hujusmodi namque morbus cum tepidam et incredulam initio secessus anjmam repererit, justas quasdam, ac specie quidem ratio- nabiles causas subjicit, ut quidpiam ex possessio- nibus retinere suadeat: monachi enim animo re- præsentat longain senectutem, et corporis infirmi- tatem : quod quæ ad necessitatem in cœnobio dan- tur, satis ad consolationem non sint, non infirmio solum, sed neque incolumi : quod ibi non idonea infirmorum sollicitudo geratur, sed quod multum negligantur, adeo ut, si nihil auri clam supperat, misere intereundum sit. Demum subjicit, non posse in monasterio diu perseverari ob gravitatem operum et ob Patris severitatem. Ac cum ejusmodi cogita- tionibus animum subornarit, ut vel denarium unum retineat, tumi suadet illi ut clam abbate artem edi- scat, qua poterit studiose asservatam augere pecu- niam : demum occulta spe miserum decipit, sub- jiciendo lucrum ex arte sua obventurun, bincque fore quietem, animumque curis vacuum. Ac demum lucri cogitatione colligatus, nihil adversi conside- rat: non quanta futura sit ira, quantus furor, si contingat în detrimentum aliquod incidere, quanta nicestitia, quantus dolor, si lucro operis sui prive- tur: sed sicut aliis venter deus, perinde illi aurum est. Quocirca cum id probe nosset beatus Paulus, non modo radicem omnium malorum, sed etiam idolo- latriam eam nuncupavit. Perpendamus itaque in quantam malitiam hic morbus hominem pertrahat, ut qui eum in idololatriam conjiciat. Postquam enim avarus mentem suam ab amore Dei avulsit, imagi- nes hominum auro iusculptas diligit : ejusmodique cogitationibus obtenebratus monachus, dum ad pe- jora augmentum accipit, nullam deinceps hu- militatem, nullam habere potest obedientiam; sed irascitur, indignatur, ad quodlibet opus mur- murat, repugnat, nulla demum servata verecundia, quasi efrenatissimus equus in precipitia fertur, nec diurno victu contentus, denique testificatur se non posse ultra sustinere: aitque non illic tantum esse Deum. nec salutem st.am co in loco inclusam esse; sed ubique Deum a quærentibus se inveniri : periturum se nisi eo monasterio excedat 2, sic cum ad corruptæ mentis suæ ausiliani suppetat (93) lbid. c. 4. (93) Ibid c. 7.

ἀμαλυέτω αναλυέτω] εἰς τὸν ἴδιον οἶκον, μήποτε πτοεῖσθαι ποιήσοι τὰς καρδίας τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ. » Ἔστι τῆς μαρτυρίας ταύτης ἀσφαλέστερόν τι ἢ σα- φέστερον ; Οὐκ ἄρα διὰ τούτων μανθάνομεν οἱ ἀπο- τασσόμενοι τῷ κόσμῳ τελείως ἀποτάσσεσθαι, καὶ οὕτως ἐπὶ τὸν πόλεμον ἐκβαίνειν, εἰ μὴ διὰ τοῦ βα- λεῖν ἀρχὴν χαύνην καὶ διεφθαρμένην ἀνατρέπειν τοὺς ἄλλους ἀπὸ τῆς εὐαγγελικῆς τελειότητος. Ἐπειδὴ δέ τινες τὸ καλῶς εἰρημένον τῇ Γραφῇ · . Μακάριόν ἐστι διδόναι, ἢ λαμβάνειν, » κακῶς ἑρμηνεύουσι, βια- ζόμενοι πρὸς τὴν ἰδίαν ἀπάτην καὶ τὴν τῆς φιλαργυ- ρίας ἐπιθυμίαν τὴν ἔννοιαν τοῦ ῥι του παραλογικό- μενοι, καὶ τὴν τοῦ Κυρίου διδασκαλίαν τὴν λέγουσαν· • Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, πώλησόν σου τὰ ὑπάρ χοντα, καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρα- νῷ, καὶ δεῦρο, ἀκολούθει μοι· ν καὶ κρίνουσι τῆς ἀκτη- μοσύνης μακαριώτερον τὸ ἐξουσιάζειν τοῦ ἰδίου πλούτου, καὶ ἐκ τῆς τούτου περιουσίας διδόναι τοῖς δεομένοις· γινωσκέτωσαν οἱ τοιοῦτοι μήπω ἀποτετά χθαι τῷ κόσμῳ, μηδὲ ἐπιβῆναι τῆς μοναχικῆς τελειό τητος, ἐφ' ὅσον ἐπαισχύνονται τὴν ὑπὲρ Χριστοῦ ἔνω δοξον μετὰ τοῦ ᾿Αποστόλου ἀναλαβεῖν πτωχείαν, καὶ τὴν τῶν χειρῶν ἐργασίαν ἑαυτοῖς τε καὶ τοῖς δεομέ νοις ὑπηρετεῖν. Εἰ δὲ ἐπιθυμοῦσιν ἔργῳ πληρῶσαι τὴν μοναδικὴν ἐπαγγελίαν, καὶ μετὰ τοῦ ᾿Αποστόλου δοξασθῆναι διασκορπίσαντες τὸν παλαιὸν πλοῦτον ἐν λιμῷ καὶ δίψει και γυμνότητι, μετὰ τοῦ Παύλου άγω- νιζέσθωσαν τὸν καλὸν ἀγῶνα. Καὶ γὰρ εἰ τὸ ἔχειν παλαιὸν πλοῦτον ἀναγκαιότερον ἐγίνωσκεν πρὸς τε- λείωσιν ὁ αὐτὸς Απόστολος, οὐκ ἂν κατεφρόνησε τῆς πρώτης αὐτοῦ ἀξίας· ἐπίσημον γὰρ λέγει ἑαυτὸν γεγονέναι, καὶ πολίτην Ρωμαίων. Καὶ οἱ ἐν Ἱεροσο λύμοις δὲ, οἵτινες ἐπώλουν τὰς οἰκίας αὐτῶν καὶ τοὺς ἀγροὺς, καὶ ἐτίθεσαν παρὰ τοὺς πόδας τῶν ἀποστόλων, οὐκ ἂν τοῦτο ἔπραττον, εἰ κεκρυμμένον ἐγίνωσκον ὑπὸ τῶν ἀποστόλων μακαριώτερον εἶναι, τὸ τοῖς ἰδίοις χρήμασι τρέφεσθαι καὶ μὴ καμάτῳ ἰδίῳ καὶ τῇ τῶν χαρῶν ἐργασίᾳ. Σαφέστερον δὲ διδάσκει περὶ τούτου ὁ εἰρημένος ᾿Απόστολος, ἐν οἷς γράφει Ρωμαίοις τάδε • Νυνὶ δὲ πορεύομαι εἰς Ἱεροσόλυμα διακονῆσαι τοῖς ἁγίοις. Ηὐδόκησαν γὰρ Μακεδονία καὶ ᾿Αχαΐα κοι- νωνίαν τινὰ ποιήσασθαι εἰς τοὺς πτωχοὺς τῶν ἁγίων τῶν ἐν Ἱερουσαλήμ. ο Οὗτος δὲ δέσμιος, καὶ φυλα καῖς πολλάκις, καὶ τῷ σκυλμῷ τῆς ὁδοιπορίας υπου βληθεὶς, καὶ ἐμποδιζόμενος ἐκ τούτου, ὡς εἰώθει, ταῖς ἰδίαις χερσί προσπορίζειν ἑαυτῷ τὰς χρείας, " ταύτας ειληφέναι διδάσκει παρὰ τῶν ἀδελφῶν, τῶν ἀπὸ Μακεδονίας πρὸς αὐτὸν ἐλθόντων φάσκων· « Τὸ γὰρ ὑστέρημά μου ἀνεπλήρωσαν οἱ ἀδελφοὶ ἐλθόντες ἀπὸ Μακεδονίας· » καὶ Φιλιππησίοις· . Ὅτι ἐν ἀρχῇ τοῦ Εὐαγγελίου ἐξελθόντος μου ἀπὸ Μακεδονίας οὐδε μίαν Ἐκκλησίαν ἐκοινώνησεν εἰς λόγον δόσεως ή λή ψεως, εἰ μὴ ὑμεῖς μόνοι· ὅτι καὶ ἐν Θεσσαλονίκη και ἅπαξ καὶ δὶς ἐπέμψατέ μοι τὴν χρείαν. » Εστωσαν EPISTOLA II AD CASTOREM. . B A tiamus, nobis perfecte renuntiandum, atque ita ad bellum procedendum esse; ne forte ex molli et cor- rupto initio alios ab Evangelica perfectione averta- mus. (98) Quandoquidem vero illud probe in Scri- ptura dictum : ‹ Beatius est dare quam accipere", › male quidam interpretantur, viuique littera faciunt, atque ad propriam fraudem et ad pecuniae conu- piscentiam dicti sententiam detorquent, nec- non Domini doctrinam, quæ sic habet : « Si vis perfectus esse, vende omnia quæ labes et da paul- peribus, et habebis thesaurum in caelo, et veni, se- quere me " : » et judicant divitiarum facultatem paupertate feliciorem esse, seque ex hujusmodi abundantia posse indigentibus largiri; sciant hu- jusmodi homines se nondum inundo renuntiasse, neque ambulare in monastica perfectione, quan- diu erubescunt pro Christo gloriosam cum apostolo assumere paupertatem, atque ex opere manuum sibi egenisque subvenire. Quod si desiderent me- nasticam opere complere promissionem, et cum Apostolo gloriam accipere, distributis veteribus di- vitiis, in ſame, siti et nuditate, cum Paulo decertent bonum certamen ". (99) Nam si ad perfectionem, necessariam reputasset ipse Apostolus veterum di- vitiarum possessionem, priorem suam dignitatem minime despexisset: se quippe illustrem et civem fuisse Romanum testatur s. Qui autem Hierosoly- inæ domos vendebant et prædia sua, et ad pedes apostolorum deponebant 3*, nequaquam illud egis- sent, si nossent, æstimare apostolos felicius esse C pecuniis suis ali, quam labore proprio et manuum opere. Liquidius autem eam rem docet Apostolus in sua ad Romanos Epistola : • Nunc autem prof- ciscar in Jerusalem, ministrare sanctis. Probave- runt enim Macedonia et Achaia, collationem ali- quam facere in pauperes sanctorum, qui sunt in Jerusalem ”. › Ipse autem vinctus plerumque et in carceribus, itinerisque incommodis subditus, at- que eo impeditus, ne, uti solebat, propriis manibus necessaria sibi pararet, ea se accepisse docet ab iis qui e Macedonia erant fratribus, quique se con- venerant, aiens : • Nam quod mihi deerat supple- verunt fratres qui venerunt a Macedonia ". › ad Philippenses: Quod in principio Evangelii cum nulla Ecclesia communicavi in ratione dati aut ac- cepti, nisi vobiscum solis : quia et Thessalonica semel et bis in usum mihi fuistis “¹. › Sint itaque avari, juxta suam sententiam, Apostolo beatiores : quandoquidem ipsis ex propria substantia, quæ sibi necessaria sunt, suppeditantur. Sed nemo nisi in extremam deciderit amentiam id proferre ausus fuerit. (1) Si volumus itaque evangelicum et apo- stolicum sequi præceptum, atque universam supra apostolos ab initio fundatam Ecclesiam; ne opinio- D Ael. XX. 35. Matth. XIX, 21. H Tim., IV, « Cor. XI, et Philipp. av, xv. 25. 9. 7. Act. XXII, 25. Et "Act. v, 35. * Rom. (98) Ibid. c. 16. (99) Ibid. c. 17. (1) Ibid. c. 18.

ἀμαλυέτω αναλυέτω] εἰς τὸν ἴδιον οἶκον, μήποτε πτοεῖσθαι ποιήσοι τὰς καρδίας τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ. » Ἔστι τῆς μαρτυρίας ταύτης ἀσφαλέστερόν τι ἢ σα- φέστερον ; Οὐκ ἄρα διὰ τούτων μανθάνομεν οἱ ἀπο- τασσόμενοι τῷ κόσμῳ τελείως ἀποτάσσεσθαι, καὶ οὕτως ἐπὶ τὸν πόλεμον ἐκβαίνειν, εἰ μὴ διὰ τοῦ βα- λεῖν ἀρχὴν χαύνην καὶ διεφθαρμένην ἀνατρέπειν τοὺς ἄλλους ἀπὸ τῆς εὐαγγελικῆς τελειότητος. Ἐπειδὴ δέ τινες τὸ καλῶς εἰρημένον τῇ Γραφῇ · . Μακάριόν ἐστι διδόναι, ἢ λαμβάνειν, » κακῶς ἑρμηνεύουσι, βια- ζόμενοι πρὸς τὴν ἰδίαν ἀπάτην καὶ τὴν τῆς φιλαργυ- ρίας ἐπιθυμίαν τὴν ἔννοιαν τοῦ ῥι του παραλογικό- μενοι, καὶ τὴν τοῦ Κυρίου διδασκαλίαν τὴν λέγουσαν· • Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, πώλησόν σου τὰ ὑπάρ χοντα, καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρα- νῷ, καὶ δεῦρο, ἀκολούθει μοι· ν καὶ κρίνουσι τῆς ἀκτη- μοσύνης μακαριώτερον τὸ ἐξουσιάζειν τοῦ ἰδίου πλούτου, καὶ ἐκ τῆς τούτου περιουσίας διδόναι τοῖς δεομένοις· γινωσκέτωσαν οἱ τοιοῦτοι μήπω ἀποτετά χθαι τῷ κόσμῳ, μηδὲ ἐπιβῆναι τῆς μοναχικῆς τελειό τητος, ἐφ' ὅσον ἐπαισχύνονται τὴν ὑπὲρ Χριστοῦ ἔνω δοξον μετὰ τοῦ ᾿Αποστόλου ἀναλαβεῖν πτωχείαν, καὶ τὴν τῶν χειρῶν ἐργασίαν ἑαυτοῖς τε καὶ τοῖς δεομέ νοις ὑπηρετεῖν. Εἰ δὲ ἐπιθυμοῦσιν ἔργῳ πληρῶσαι τὴν μοναδικὴν ἐπαγγελίαν, καὶ μετὰ τοῦ ᾿Αποστόλου δοξασθῆναι διασκορπίσαντες τὸν παλαιὸν πλοῦτον ἐν λιμῷ καὶ δίψει και γυμνότητι, μετὰ τοῦ Παύλου άγω- νιζέσθωσαν τὸν καλὸν ἀγῶνα. Καὶ γὰρ εἰ τὸ ἔχειν παλαιὸν πλοῦτον ἀναγκαιότερον ἐγίνωσκεν πρὸς τε- λείωσιν ὁ αὐτὸς Απόστολος, οὐκ ἂν κατεφρόνησε τῆς πρώτης αὐτοῦ ἀξίας· ἐπίσημον γὰρ λέγει ἑαυτὸν γεγονέναι, καὶ πολίτην Ρωμαίων. Καὶ οἱ ἐν Ἱεροσο λύμοις δὲ, οἵτινες ἐπώλουν τὰς οἰκίας αὐτῶν καὶ τοὺς ἀγροὺς, καὶ ἐτίθεσαν παρὰ τοὺς πόδας τῶν ἀποστόλων, οὐκ ἂν τοῦτο ἔπραττον, εἰ κεκρυμμένον ἐγίνωσκον ὑπὸ τῶν ἀποστόλων μακαριώτερον εἶναι, τὸ τοῖς ἰδίοις χρήμασι τρέφεσθαι καὶ μὴ καμάτῳ ἰδίῳ καὶ τῇ τῶν χαρῶν ἐργασίᾳ. Σαφέστερον δὲ διδάσκει περὶ τούτου ὁ εἰρημένος ᾿Απόστολος, ἐν οἷς γράφει Ρωμαίοις τάδε • Νυνὶ δὲ πορεύομαι εἰς Ἱεροσόλυμα διακονῆσαι τοῖς ἁγίοις. Ηὐδόκησαν γὰρ Μακεδονία καὶ ᾿Αχαΐα κοι- νωνίαν τινὰ ποιήσασθαι εἰς τοὺς πτωχοὺς τῶν ἁγίων τῶν ἐν Ἱερουσαλήμ. ο Οὗτος δὲ δέσμιος, καὶ φυλα καῖς πολλάκις, καὶ τῷ σκυλμῷ τῆς ὁδοιπορίας υπου βληθεὶς, καὶ ἐμποδιζόμενος ἐκ τούτου, ὡς εἰώθει, ταῖς ἰδίαις χερσί προσπορίζειν ἑαυτῷ τὰς χρείας, " ταύτας ειληφέναι διδάσκει παρὰ τῶν ἀδελφῶν, τῶν ἀπὸ Μακεδονίας πρὸς αὐτὸν ἐλθόντων φάσκων· « Τὸ γὰρ ὑστέρημά μου ἀνεπλήρωσαν οἱ ἀδελφοὶ ἐλθόντες ἀπὸ Μακεδονίας· » καὶ Φιλιππησίοις· . Ὅτι ἐν ἀρχῇ τοῦ Εὐαγγελίου ἐξελθόντος μου ἀπὸ Μακεδονίας οὐδε μίαν Ἐκκλησίαν ἐκοινώνησεν εἰς λόγον δόσεως ή λή ψεως, εἰ μὴ ὑμεῖς μόνοι· ὅτι καὶ ἐν Θεσσαλονίκη και ἅπαξ καὶ δὶς ἐπέμψατέ μοι τὴν χρείαν. » Εστωσαν EPISTOLA II AD CASTOREM. . B A tiamus, nobis perfecte renuntiandum, atque ita ad bellum procedendum esse; ne forte ex molli et cor- rupto initio alios ab Evangelica perfectione averta- mus. (98) Quandoquidem vero illud probe in Scri- ptura dictum : ‹ Beatius est dare quam accipere", › male quidam interpretantur, viuique littera faciunt, atque ad propriam fraudem et ad pecuniae conu- piscentiam dicti sententiam detorquent, nec- non Domini doctrinam, quæ sic habet : « Si vis perfectus esse, vende omnia quæ labes et da paul- peribus, et habebis thesaurum in caelo, et veni, se- quere me " : » et judicant divitiarum facultatem paupertate feliciorem esse, seque ex hujusmodi abundantia posse indigentibus largiri; sciant hu- jusmodi homines se nondum inundo renuntiasse, neque ambulare in monastica perfectione, quan- diu erubescunt pro Christo gloriosam cum apostolo assumere paupertatem, atque ex opere manuum sibi egenisque subvenire. Quod si desiderent me- nasticam opere complere promissionem, et cum Apostolo gloriam accipere, distributis veteribus di- vitiis, in ſame, siti et nuditate, cum Paulo decertent bonum certamen ". (99) Nam si ad perfectionem, necessariam reputasset ipse Apostolus veterum di- vitiarum possessionem, priorem suam dignitatem minime despexisset: se quippe illustrem et civem fuisse Romanum testatur s. Qui autem Hierosoly- inæ domos vendebant et prædia sua, et ad pedes apostolorum deponebant 3*, nequaquam illud egis- sent, si nossent, æstimare apostolos felicius esse C pecuniis suis ali, quam labore proprio et manuum opere. Liquidius autem eam rem docet Apostolus in sua ad Romanos Epistola : • Nunc autem prof- ciscar in Jerusalem, ministrare sanctis. Probave- runt enim Macedonia et Achaia, collationem ali- quam facere in pauperes sanctorum, qui sunt in Jerusalem ”. › Ipse autem vinctus plerumque et in carceribus, itinerisque incommodis subditus, at- que eo impeditus, ne, uti solebat, propriis manibus necessaria sibi pararet, ea se accepisse docet ab iis qui e Macedonia erant fratribus, quique se con- venerant, aiens : • Nam quod mihi deerat supple- verunt fratres qui venerunt a Macedonia ". › ad Philippenses: Quod in principio Evangelii cum nulla Ecclesia communicavi in ratione dati aut ac- cepti, nisi vobiscum solis : quia et Thessalonica semel et bis in usum mihi fuistis “¹. › Sint itaque avari, juxta suam sententiam, Apostolo beatiores : quandoquidem ipsis ex propria substantia, quæ sibi necessaria sunt, suppeditantur. Sed nemo nisi in extremam deciderit amentiam id proferre ausus fuerit. (1) Si volumus itaque evangelicum et apo- stolicum sequi præceptum, atque universam supra apostolos ab initio fundatam Ecclesiam; ne opinio- D Ael. XX. 35. Matth. XIX, 21. H Tim., IV, « Cor. XI, et Philipp. av, xv. 25. 9. 7. Act. XXII, 25. Et "Act. v, 35. * Rom. (98) Ibid. c. 16. (99) Ibid. c. 17. (1) Ibid. c. 18.

ἀμαλυέτω αναλυέτω] εἰς τὸν ἴδιον οἶκον, μήποτε πτοεῖσθαι ποιήσοι τὰς καρδίας τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ. » Ἔστι τῆς μαρτυρίας ταύτης ἀσφαλέστερόν τι ἢ σα- φέστερον ; Οὐκ ἄρα διὰ τούτων μανθάνομεν οἱ ἀπο- τασσόμενοι τῷ κόσμῳ τελείως ἀποτάσσεσθαι, καὶ οὕτως ἐπὶ τὸν πόλεμον ἐκβαίνειν, εἰ μὴ διὰ τοῦ βα- λεῖν ἀρχὴν χαύνην καὶ διεφθαρμένην ἀνατρέπειν τοὺς ἄλλους ἀπὸ τῆς εὐαγγελικῆς τελειότητος. Ἐπειδὴ δέ τινες τὸ καλῶς εἰρημένον τῇ Γραφῇ · . Μακάριόν ἐστι διδόναι, ἢ λαμβάνειν, » κακῶς ἑρμηνεύουσι, βια- ζόμενοι πρὸς τὴν ἰδίαν ἀπάτην καὶ τὴν τῆς φιλαργυ- ρίας ἐπιθυμίαν τὴν ἔννοιαν τοῦ ῥι του παραλογικό- μενοι, καὶ τὴν τοῦ Κυρίου διδασκαλίαν τὴν λέγουσαν· • Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, πώλησόν σου τὰ ὑπάρ χοντα, καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρα- νῷ, καὶ δεῦρο, ἀκολούθει μοι· ν καὶ κρίνουσι τῆς ἀκτη- μοσύνης μακαριώτερον τὸ ἐξουσιάζειν τοῦ ἰδίου πλούτου, καὶ ἐκ τῆς τούτου περιουσίας διδόναι τοῖς δεομένοις· γινωσκέτωσαν οἱ τοιοῦτοι μήπω ἀποτετά χθαι τῷ κόσμῳ, μηδὲ ἐπιβῆναι τῆς μοναχικῆς τελειό τητος, ἐφ' ὅσον ἐπαισχύνονται τὴν ὑπὲρ Χριστοῦ ἔνω δοξον μετὰ τοῦ ᾿Αποστόλου ἀναλαβεῖν πτωχείαν, καὶ τὴν τῶν χειρῶν ἐργασίαν ἑαυτοῖς τε καὶ τοῖς δεομέ νοις ὑπηρετεῖν. Εἰ δὲ ἐπιθυμοῦσιν ἔργῳ πληρῶσαι τὴν μοναδικὴν ἐπαγγελίαν, καὶ μετὰ τοῦ ᾿Αποστόλου δοξασθῆναι διασκορπίσαντες τὸν παλαιὸν πλοῦτον ἐν λιμῷ καὶ δίψει και γυμνότητι, μετὰ τοῦ Παύλου άγω- νιζέσθωσαν τὸν καλὸν ἀγῶνα. Καὶ γὰρ εἰ τὸ ἔχειν παλαιὸν πλοῦτον ἀναγκαιότερον ἐγίνωσκεν πρὸς τε- λείωσιν ὁ αὐτὸς Απόστολος, οὐκ ἂν κατεφρόνησε τῆς πρώτης αὐτοῦ ἀξίας· ἐπίσημον γὰρ λέγει ἑαυτὸν γεγονέναι, καὶ πολίτην Ρωμαίων. Καὶ οἱ ἐν Ἱεροσο λύμοις δὲ, οἵτινες ἐπώλουν τὰς οἰκίας αὐτῶν καὶ τοὺς ἀγροὺς, καὶ ἐτίθεσαν παρὰ τοὺς πόδας τῶν ἀποστόλων, οὐκ ἂν τοῦτο ἔπραττον, εἰ κεκρυμμένον ἐγίνωσκον ὑπὸ τῶν ἀποστόλων μακαριώτερον εἶναι, τὸ τοῖς ἰδίοις χρήμασι τρέφεσθαι καὶ μὴ καμάτῳ ἰδίῳ καὶ τῇ τῶν χαρῶν ἐργασίᾳ. Σαφέστερον δὲ διδάσκει περὶ τούτου ὁ εἰρημένος ᾿Απόστολος, ἐν οἷς γράφει Ρωμαίοις τάδε • Νυνὶ δὲ πορεύομαι εἰς Ἱεροσόλυμα διακονῆσαι τοῖς ἁγίοις. Ηὐδόκησαν γὰρ Μακεδονία καὶ ᾿Αχαΐα κοι- νωνίαν τινὰ ποιήσασθαι εἰς τοὺς πτωχοὺς τῶν ἁγίων τῶν ἐν Ἱερουσαλήμ. ο Οὗτος δὲ δέσμιος, καὶ φυλα καῖς πολλάκις, καὶ τῷ σκυλμῷ τῆς ὁδοιπορίας υπου βληθεὶς, καὶ ἐμποδιζόμενος ἐκ τούτου, ὡς εἰώθει, ταῖς ἰδίαις χερσί προσπορίζειν ἑαυτῷ τὰς χρείας, " ταύτας ειληφέναι διδάσκει παρὰ τῶν ἀδελφῶν, τῶν ἀπὸ Μακεδονίας πρὸς αὐτὸν ἐλθόντων φάσκων· « Τὸ γὰρ ὑστέρημά μου ἀνεπλήρωσαν οἱ ἀδελφοὶ ἐλθόντες ἀπὸ Μακεδονίας· » καὶ Φιλιππησίοις· . Ὅτι ἐν ἀρχῇ τοῦ Εὐαγγελίου ἐξελθόντος μου ἀπὸ Μακεδονίας οὐδε μίαν Ἐκκλησίαν ἐκοινώνησεν εἰς λόγον δόσεως ή λή ψεως, εἰ μὴ ὑμεῖς μόνοι· ὅτι καὶ ἐν Θεσσαλονίκη και ἅπαξ καὶ δὶς ἐπέμψατέ μοι τὴν χρείαν. » Εστωσαν EPISTOLA II AD CASTOREM. . B A tiamus, nobis perfecte renuntiandum, atque ita ad bellum procedendum esse; ne forte ex molli et cor- rupto initio alios ab Evangelica perfectione averta- mus. (98) Quandoquidem vero illud probe in Scri- ptura dictum : ‹ Beatius est dare quam accipere", › male quidam interpretantur, viuique littera faciunt, atque ad propriam fraudem et ad pecuniae conu- piscentiam dicti sententiam detorquent, nec- non Domini doctrinam, quæ sic habet : « Si vis perfectus esse, vende omnia quæ labes et da paul- peribus, et habebis thesaurum in caelo, et veni, se- quere me " : » et judicant divitiarum facultatem paupertate feliciorem esse, seque ex hujusmodi abundantia posse indigentibus largiri; sciant hu- jusmodi homines se nondum inundo renuntiasse, neque ambulare in monastica perfectione, quan- diu erubescunt pro Christo gloriosam cum apostolo assumere paupertatem, atque ex opere manuum sibi egenisque subvenire. Quod si desiderent me- nasticam opere complere promissionem, et cum Apostolo gloriam accipere, distributis veteribus di- vitiis, in ſame, siti et nuditate, cum Paulo decertent bonum certamen ". (99) Nam si ad perfectionem, necessariam reputasset ipse Apostolus veterum di- vitiarum possessionem, priorem suam dignitatem minime despexisset: se quippe illustrem et civem fuisse Romanum testatur s. Qui autem Hierosoly- inæ domos vendebant et prædia sua, et ad pedes apostolorum deponebant 3*, nequaquam illud egis- sent, si nossent, æstimare apostolos felicius esse C pecuniis suis ali, quam labore proprio et manuum opere. Liquidius autem eam rem docet Apostolus in sua ad Romanos Epistola : • Nunc autem prof- ciscar in Jerusalem, ministrare sanctis. Probave- runt enim Macedonia et Achaia, collationem ali- quam facere in pauperes sanctorum, qui sunt in Jerusalem ”. › Ipse autem vinctus plerumque et in carceribus, itinerisque incommodis subditus, at- que eo impeditus, ne, uti solebat, propriis manibus necessaria sibi pararet, ea se accepisse docet ab iis qui e Macedonia erant fratribus, quique se con- venerant, aiens : • Nam quod mihi deerat supple- verunt fratres qui venerunt a Macedonia ". › ad Philippenses: Quod in principio Evangelii cum nulla Ecclesia communicavi in ratione dati aut ac- cepti, nisi vobiscum solis : quia et Thessalonica semel et bis in usum mihi fuistis “¹. › Sint itaque avari, juxta suam sententiam, Apostolo beatiores : quandoquidem ipsis ex propria substantia, quæ sibi necessaria sunt, suppeditantur. Sed nemo nisi in extremam deciderit amentiam id proferre ausus fuerit. (1) Si volumus itaque evangelicum et apo- stolicum sequi præceptum, atque universam supra apostolos ab initio fundatam Ecclesiam; ne opinio- D Ael. XX. 35. Matth. XIX, 21. H Tim., IV, « Cor. XI, et Philipp. av, xv. 25. 9. 7. Act. XXII, 25. Et "Act. v, 35. * Rom. (98) Ibid. c. 16. (99) Ibid. c. 17. (1) Ibid. c. 18.

ἀμαλυέτω αναλυέτω] εἰς τὸν ἴδιον οἶκον, μήποτε πτοεῖσθαι ποιήσοι τὰς καρδίας τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ. » Ἔστι τῆς μαρτυρίας ταύτης ἀσφαλέστερόν τι ἢ σα- φέστερον ; Οὐκ ἄρα διὰ τούτων μανθάνομεν οἱ ἀπο- τασσόμενοι τῷ κόσμῳ τελείως ἀποτάσσεσθαι, καὶ οὕτως ἐπὶ τὸν πόλεμον ἐκβαίνειν, εἰ μὴ διὰ τοῦ βα- λεῖν ἀρχὴν χαύνην καὶ διεφθαρμένην ἀνατρέπειν τοὺς ἄλλους ἀπὸ τῆς εὐαγγελικῆς τελειότητος. Ἐπειδὴ δέ τινες τὸ καλῶς εἰρημένον τῇ Γραφῇ · . Μακάριόν ἐστι διδόναι, ἢ λαμβάνειν, » κακῶς ἑρμηνεύουσι, βια- ζόμενοι πρὸς τὴν ἰδίαν ἀπάτην καὶ τὴν τῆς φιλαργυ- ρίας ἐπιθυμίαν τὴν ἔννοιαν τοῦ ῥι του παραλογικό- μενοι, καὶ τὴν τοῦ Κυρίου διδασκαλίαν τὴν λέγουσαν· • Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, πώλησόν σου τὰ ὑπάρ χοντα, καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρα- νῷ, καὶ δεῦρο, ἀκολούθει μοι· ν καὶ κρίνουσι τῆς ἀκτη- μοσύνης μακαριώτερον τὸ ἐξουσιάζειν τοῦ ἰδίου πλούτου, καὶ ἐκ τῆς τούτου περιουσίας διδόναι τοῖς δεομένοις· γινωσκέτωσαν οἱ τοιοῦτοι μήπω ἀποτετά χθαι τῷ κόσμῳ, μηδὲ ἐπιβῆναι τῆς μοναχικῆς τελειό τητος, ἐφ' ὅσον ἐπαισχύνονται τὴν ὑπὲρ Χριστοῦ ἔνω δοξον μετὰ τοῦ ᾿Αποστόλου ἀναλαβεῖν πτωχείαν, καὶ τὴν τῶν χειρῶν ἐργασίαν ἑαυτοῖς τε καὶ τοῖς δεομέ νοις ὑπηρετεῖν. Εἰ δὲ ἐπιθυμοῦσιν ἔργῳ πληρῶσαι τὴν μοναδικὴν ἐπαγγελίαν, καὶ μετὰ τοῦ ᾿Αποστόλου δοξασθῆναι διασκορπίσαντες τὸν παλαιὸν πλοῦτον ἐν λιμῷ καὶ δίψει και γυμνότητι, μετὰ τοῦ Παύλου άγω- νιζέσθωσαν τὸν καλὸν ἀγῶνα. Καὶ γὰρ εἰ τὸ ἔχειν παλαιὸν πλοῦτον ἀναγκαιότερον ἐγίνωσκεν πρὸς τε- λείωσιν ὁ αὐτὸς Απόστολος, οὐκ ἂν κατεφρόνησε τῆς πρώτης αὐτοῦ ἀξίας· ἐπίσημον γὰρ λέγει ἑαυτὸν γεγονέναι, καὶ πολίτην Ρωμαίων. Καὶ οἱ ἐν Ἱεροσο λύμοις δὲ, οἵτινες ἐπώλουν τὰς οἰκίας αὐτῶν καὶ τοὺς ἀγροὺς, καὶ ἐτίθεσαν παρὰ τοὺς πόδας τῶν ἀποστόλων, οὐκ ἂν τοῦτο ἔπραττον, εἰ κεκρυμμένον ἐγίνωσκον ὑπὸ τῶν ἀποστόλων μακαριώτερον εἶναι, τὸ τοῖς ἰδίοις χρήμασι τρέφεσθαι καὶ μὴ καμάτῳ ἰδίῳ καὶ τῇ τῶν χαρῶν ἐργασίᾳ. Σαφέστερον δὲ διδάσκει περὶ τούτου ὁ εἰρημένος ᾿Απόστολος, ἐν οἷς γράφει Ρωμαίοις τάδε • Νυνὶ δὲ πορεύομαι εἰς Ἱεροσόλυμα διακονῆσαι τοῖς ἁγίοις. Ηὐδόκησαν γὰρ Μακεδονία καὶ ᾿Αχαΐα κοι- νωνίαν τινὰ ποιήσασθαι εἰς τοὺς πτωχοὺς τῶν ἁγίων τῶν ἐν Ἱερουσαλήμ. ο Οὗτος δὲ δέσμιος, καὶ φυλα καῖς πολλάκις, καὶ τῷ σκυλμῷ τῆς ὁδοιπορίας υπου βληθεὶς, καὶ ἐμποδιζόμενος ἐκ τούτου, ὡς εἰώθει, ταῖς ἰδίαις χερσί προσπορίζειν ἑαυτῷ τὰς χρείας, " ταύτας ειληφέναι διδάσκει παρὰ τῶν ἀδελφῶν, τῶν ἀπὸ Μακεδονίας πρὸς αὐτὸν ἐλθόντων φάσκων· « Τὸ γὰρ ὑστέρημά μου ἀνεπλήρωσαν οἱ ἀδελφοὶ ἐλθόντες ἀπὸ Μακεδονίας· » καὶ Φιλιππησίοις· . Ὅτι ἐν ἀρχῇ τοῦ Εὐαγγελίου ἐξελθόντος μου ἀπὸ Μακεδονίας οὐδε μίαν Ἐκκλησίαν ἐκοινώνησεν εἰς λόγον δόσεως ή λή ψεως, εἰ μὴ ὑμεῖς μόνοι· ὅτι καὶ ἐν Θεσσαλονίκη και ἅπαξ καὶ δὶς ἐπέμψατέ μοι τὴν χρείαν. » Εστωσαν EPISTOLA II AD CASTOREM. . B A tiamus, nobis perfecte renuntiandum, atque ita ad bellum procedendum esse; ne forte ex molli et cor- rupto initio alios ab Evangelica perfectione averta- mus. (98) Quandoquidem vero illud probe in Scri- ptura dictum : ‹ Beatius est dare quam accipere", › male quidam interpretantur, viuique littera faciunt, atque ad propriam fraudem et ad pecuniae conu- piscentiam dicti sententiam detorquent, nec- non Domini doctrinam, quæ sic habet : « Si vis perfectus esse, vende omnia quæ labes et da paul- peribus, et habebis thesaurum in caelo, et veni, se- quere me " : » et judicant divitiarum facultatem paupertate feliciorem esse, seque ex hujusmodi abundantia posse indigentibus largiri; sciant hu- jusmodi homines se nondum inundo renuntiasse, neque ambulare in monastica perfectione, quan- diu erubescunt pro Christo gloriosam cum apostolo assumere paupertatem, atque ex opere manuum sibi egenisque subvenire. Quod si desiderent me- nasticam opere complere promissionem, et cum Apostolo gloriam accipere, distributis veteribus di- vitiis, in ſame, siti et nuditate, cum Paulo decertent bonum certamen ". (99) Nam si ad perfectionem, necessariam reputasset ipse Apostolus veterum di- vitiarum possessionem, priorem suam dignitatem minime despexisset: se quippe illustrem et civem fuisse Romanum testatur s. Qui autem Hierosoly- inæ domos vendebant et prædia sua, et ad pedes apostolorum deponebant 3*, nequaquam illud egis- sent, si nossent, æstimare apostolos felicius esse C pecuniis suis ali, quam labore proprio et manuum opere. Liquidius autem eam rem docet Apostolus in sua ad Romanos Epistola : • Nunc autem prof- ciscar in Jerusalem, ministrare sanctis. Probave- runt enim Macedonia et Achaia, collationem ali- quam facere in pauperes sanctorum, qui sunt in Jerusalem ”. › Ipse autem vinctus plerumque et in carceribus, itinerisque incommodis subditus, at- que eo impeditus, ne, uti solebat, propriis manibus necessaria sibi pararet, ea se accepisse docet ab iis qui e Macedonia erant fratribus, quique se con- venerant, aiens : • Nam quod mihi deerat supple- verunt fratres qui venerunt a Macedonia ". › ad Philippenses: Quod in principio Evangelii cum nulla Ecclesia communicavi in ratione dati aut ac- cepti, nisi vobiscum solis : quia et Thessalonica semel et bis in usum mihi fuistis “¹. › Sint itaque avari, juxta suam sententiam, Apostolo beatiores : quandoquidem ipsis ex propria substantia, quæ sibi necessaria sunt, suppeditantur. Sed nemo nisi in extremam deciderit amentiam id proferre ausus fuerit. (1) Si volumus itaque evangelicum et apo- stolicum sequi præceptum, atque universam supra apostolos ab initio fundatam Ecclesiam; ne opinio- D Ael. XX. 35. Matth. XIX, 21. H Tim., IV, « Cor. XI, et Philipp. av, xv. 25. 9. 7. Act. XXII, 25. Et "Act. v, 35. * Rom. (98) Ibid. c. 16. (99) Ibid. c. 17. (1) Ibid. c. 18.

ἀμαλυέτω αναλυέτω] εἰς τὸν ἴδιον οἶκον, μήποτε πτοεῖσθαι ποιήσοι τὰς καρδίας τῶν ἀδελφῶν αὐτοῦ. » Ἔστι τῆς μαρτυρίας ταύτης ἀσφαλέστερόν τι ἢ σα- φέστερον ; Οὐκ ἄρα διὰ τούτων μανθάνομεν οἱ ἀπο- τασσόμενοι τῷ κόσμῳ τελείως ἀποτάσσεσθαι, καὶ οὕτως ἐπὶ τὸν πόλεμον ἐκβαίνειν, εἰ μὴ διὰ τοῦ βα- λεῖν ἀρχὴν χαύνην καὶ διεφθαρμένην ἀνατρέπειν τοὺς ἄλλους ἀπὸ τῆς εὐαγγελικῆς τελειότητος. Ἐπειδὴ δέ τινες τὸ καλῶς εἰρημένον τῇ Γραφῇ · . Μακάριόν ἐστι διδόναι, ἢ λαμβάνειν, » κακῶς ἑρμηνεύουσι, βια- ζόμενοι πρὸς τὴν ἰδίαν ἀπάτην καὶ τὴν τῆς φιλαργυ- ρίας ἐπιθυμίαν τὴν ἔννοιαν τοῦ ῥι του παραλογικό- μενοι, καὶ τὴν τοῦ Κυρίου διδασκαλίαν τὴν λέγουσαν· • Εἰ θέλεις τέλειος εἶναι, πώλησόν σου τὰ ὑπάρ χοντα, καὶ δὸς πτωχοῖς, καὶ ἕξεις θησαυρὸν ἐν οὐρα- νῷ, καὶ δεῦρο, ἀκολούθει μοι· ν καὶ κρίνουσι τῆς ἀκτη- μοσύνης μακαριώτερον τὸ ἐξουσιάζειν τοῦ ἰδίου πλούτου, καὶ ἐκ τῆς τούτου περιουσίας διδόναι τοῖς δεομένοις· γινωσκέτωσαν οἱ τοιοῦτοι μήπω ἀποτετά χθαι τῷ κόσμῳ, μηδὲ ἐπιβῆναι τῆς μοναχικῆς τελειό τητος, ἐφ' ὅσον ἐπαισχύνονται τὴν ὑπὲρ Χριστοῦ ἔνω δοξον μετὰ τοῦ ᾿Αποστόλου ἀναλαβεῖν πτωχείαν, καὶ τὴν τῶν χειρῶν ἐργασίαν ἑαυτοῖς τε καὶ τοῖς δεομέ νοις ὑπηρετεῖν. Εἰ δὲ ἐπιθυμοῦσιν ἔργῳ πληρῶσαι τὴν μοναδικὴν ἐπαγγελίαν, καὶ μετὰ τοῦ ᾿Αποστόλου δοξασθῆναι διασκορπίσαντες τὸν παλαιὸν πλοῦτον ἐν λιμῷ καὶ δίψει και γυμνότητι, μετὰ τοῦ Παύλου άγω- νιζέσθωσαν τὸν καλὸν ἀγῶνα. Καὶ γὰρ εἰ τὸ ἔχειν παλαιὸν πλοῦτον ἀναγκαιότερον ἐγίνωσκεν πρὸς τε- λείωσιν ὁ αὐτὸς Απόστολος, οὐκ ἂν κατεφρόνησε τῆς πρώτης αὐτοῦ ἀξίας· ἐπίσημον γὰρ λέγει ἑαυτὸν γεγονέναι, καὶ πολίτην Ρωμαίων. Καὶ οἱ ἐν Ἱεροσο λύμοις δὲ, οἵτινες ἐπώλουν τὰς οἰκίας αὐτῶν καὶ τοὺς ἀγροὺς, καὶ ἐτίθεσαν παρὰ τοὺς πόδας τῶν ἀποστόλων, οὐκ ἂν τοῦτο ἔπραττον, εἰ κεκρυμμένον ἐγίνωσκον ὑπὸ τῶν ἀποστόλων μακαριώτερον εἶναι, τὸ τοῖς ἰδίοις χρήμασι τρέφεσθαι καὶ μὴ καμάτῳ ἰδίῳ καὶ τῇ τῶν χαρῶν ἐργασίᾳ. Σαφέστερον δὲ διδάσκει περὶ τούτου ὁ εἰρημένος ᾿Απόστολος, ἐν οἷς γράφει Ρωμαίοις τάδε • Νυνὶ δὲ πορεύομαι εἰς Ἱεροσόλυμα διακονῆσαι τοῖς ἁγίοις. Ηὐδόκησαν γὰρ Μακεδονία καὶ ᾿Αχαΐα κοι- νωνίαν τινὰ ποιήσασθαι εἰς τοὺς πτωχοὺς τῶν ἁγίων τῶν ἐν Ἱερουσαλήμ. ο Οὗτος δὲ δέσμιος, καὶ φυλα καῖς πολλάκις, καὶ τῷ σκυλμῷ τῆς ὁδοιπορίας υπου βληθεὶς, καὶ ἐμποδιζόμενος ἐκ τούτου, ὡς εἰώθει, ταῖς ἰδίαις χερσί προσπορίζειν ἑαυτῷ τὰς χρείας, " ταύτας ειληφέναι διδάσκει παρὰ τῶν ἀδελφῶν, τῶν ἀπὸ Μακεδονίας πρὸς αὐτὸν ἐλθόντων φάσκων· « Τὸ γὰρ ὑστέρημά μου ἀνεπλήρωσαν οἱ ἀδελφοὶ ἐλθόντες ἀπὸ Μακεδονίας· » καὶ Φιλιππησίοις· . Ὅτι ἐν ἀρχῇ τοῦ Εὐαγγελίου ἐξελθόντος μου ἀπὸ Μακεδονίας οὐδε μίαν Ἐκκλησίαν ἐκοινώνησεν εἰς λόγον δόσεως ή λή ψεως, εἰ μὴ ὑμεῖς μόνοι· ὅτι καὶ ἐν Θεσσαλονίκη και ἅπαξ καὶ δὶς ἐπέμψατέ μοι τὴν χρείαν. » Εστωσαν EPISTOLA II AD CASTOREM. . B A tiamus, nobis perfecte renuntiandum, atque ita ad bellum procedendum esse; ne forte ex molli et cor- rupto initio alios ab Evangelica perfectione averta- mus. (98) Quandoquidem vero illud probe in Scri- ptura dictum : ‹ Beatius est dare quam accipere", › male quidam interpretantur, viuique littera faciunt, atque ad propriam fraudem et ad pecuniae conu- piscentiam dicti sententiam detorquent, nec- non Domini doctrinam, quæ sic habet : « Si vis perfectus esse, vende omnia quæ labes et da paul- peribus, et habebis thesaurum in caelo, et veni, se- quere me " : » et judicant divitiarum facultatem paupertate feliciorem esse, seque ex hujusmodi abundantia posse indigentibus largiri; sciant hu- jusmodi homines se nondum inundo renuntiasse, neque ambulare in monastica perfectione, quan- diu erubescunt pro Christo gloriosam cum apostolo assumere paupertatem, atque ex opere manuum sibi egenisque subvenire. Quod si desiderent me- nasticam opere complere promissionem, et cum Apostolo gloriam accipere, distributis veteribus di- vitiis, in ſame, siti et nuditate, cum Paulo decertent bonum certamen ". (99) Nam si ad perfectionem, necessariam reputasset ipse Apostolus veterum di- vitiarum possessionem, priorem suam dignitatem minime despexisset: se quippe illustrem et civem fuisse Romanum testatur s. Qui autem Hierosoly- inæ domos vendebant et prædia sua, et ad pedes apostolorum deponebant 3*, nequaquam illud egis- sent, si nossent, æstimare apostolos felicius esse C pecuniis suis ali, quam labore proprio et manuum opere. Liquidius autem eam rem docet Apostolus in sua ad Romanos Epistola : • Nunc autem prof- ciscar in Jerusalem, ministrare sanctis. Probave- runt enim Macedonia et Achaia, collationem ali- quam facere in pauperes sanctorum, qui sunt in Jerusalem ”. › Ipse autem vinctus plerumque et in carceribus, itinerisque incommodis subditus, at- que eo impeditus, ne, uti solebat, propriis manibus necessaria sibi pararet, ea se accepisse docet ab iis qui e Macedonia erant fratribus, quique se con- venerant, aiens : • Nam quod mihi deerat supple- verunt fratres qui venerunt a Macedonia ". › ad Philippenses: Quod in principio Evangelii cum nulla Ecclesia communicavi in ratione dati aut ac- cepti, nisi vobiscum solis : quia et Thessalonica semel et bis in usum mihi fuistis “¹. › Sint itaque avari, juxta suam sententiam, Apostolo beatiores : quandoquidem ipsis ex propria substantia, quæ sibi necessaria sunt, suppeditantur. Sed nemo nisi in extremam deciderit amentiam id proferre ausus fuerit. (1) Si volumus itaque evangelicum et apo- stolicum sequi præceptum, atque universam supra apostolos ab initio fundatam Ecclesiam; ne opinio- D Ael. XX. 35. Matth. XIX, 21. H Tim., IV, « Cor. XI, et Philipp. av, xv. 25. 9. 7. Act. XXII, 25. Et "Act. v, 35. * Rom. (98) Ibid. c. 16. (99) Ibid. c. 17. (1) Ibid. c. 18.

Α τοίνυν κατὰ τὴν γνώμην τῶν φιλαργύρων καὶ οὗτοι Β μακαριώτεροι τοῦ ᾿Αποστόλου, ἐπειδὴ ἐκ τῶν ἰδίων ὑποστάσεων έχορήγει αὐτοῖς ταῖς χρείαις. 'Αλλ' οὐχ ἄν τις εἰς ἐσχάτην ἄνοιαν ἐλθὼν εἰπεῖν τολμήσῃ τοῦτο. Εἰ τοίνυν βουλόμεθα τῷ εὐαγγελικῷ καὶ ἀποστολική προστάγματι, καὶ πάσῃ ἐκείνῃ τῇ ἐξ ἀρχῆς ἐπὶ τῶν ἀποστόλων θεμελιωθείσῃ Εκκλησίᾳ ἀκολουθῆσαι· μὴ ταῖς ἡμετέραις ὑπονοίαις πειθώμεθα, μηδὲ τὰ καλῶς είρημένα κακῶς νοῶμεν· ἀλλ᾽ ἀπορείψαντες τὴν χλιαρὰν καὶ ἄπιστον γνώμην, ἀναλάβωμεν τὴν ἀκρί- βειαν τοῦ Εὐαγγελίου. Οὕτω γὰρ δυνησόμεθα καὶ τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων ίχνεσιν ἀκολουθῆσαι, καὶ τῆς ἐπιστήμης τοῦ κοινοβίου μηδέποτε ἀποστῆναι, καὶ ἐν ἀληθείᾳ ἀποτάξασθαι τούτῳ τῷ κόσμῳ. Καλόν δὲ ἐνταῦθα καὶ λόγου ἁγίων Πατέρων ἐπιμνησθῆναι. φέρεται τοίνυν τοῦ ἁγίου Βασιλείου τοῦ ἐπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας λόγος πρός τινα συγκλη τικὸν χλιαρῶς ἀποταξάμενον, καὶ παρακατασχόντα τινὰ τῶν ἰδίων χρημάτων, ῥῆμα τοιοῦτον· ι Καὶ τὸν συγκλητικὸν ἀπώλεσας, καὶ μοναχὸν οὐκ ἐποίησας. Χρή τοίνυν πάσῃ σπουδῇ ἐκκόπτειν ἐκ τῆς ἡμετέρας ψυχῆς τὴν βίζαν, καὶ ἀρχὴν πάντων τῶν κακῶν, ἥτις ἐστὶν ἡ φιλαργυρία· ἀσφαλῶς γινώσκοντας, ὅτι, μετ νούσης τῆς ρίζης, οι κλάδοι φύονται, τὴν δὲ ἀρετὴν κατορθῶσαι δύσκολον, εἰ μὴ ἐν κοινοβίῳ διάγοντας. Ἐν αὐτῷ γὰρ καὶ περὶ αὐτῶν τῶν ἀναγκαίων χρειῶν περιφρονοῦμεν. Τὴν κατάκρισιν ᾿Ανανίου καὶ Σαπο φείρης πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχοντες, φοίξωμεν καταλιμπά νεν ἑαυτοῖς τί ποτε τῆς παλαιᾶς περιουσίας. Ομοίως τοῦ Γιεζῆ φοβηθέντες τὸ παράδειγμα τοῦ διὰ τὴν φιλαργυρίαν αἰωνία λέπρα παραδοθέντος, φυλαξώ μεθα συναθροίζειν ἑαυτοῖς τοῦ βίου τὰ χρήματα, ἅπερ οὐδὲ ἐν τῷ κόσμῳ εἴχομεν. Ετι γε μὴν τὴν τοῦ Ἰούδα λογιζόμενοι δι' ἀγχόνης τελευτήν, φοβηθῶμέν τι ποτέ ἀπὸ πάντων ὧν ἀποτασσόμενοι κατεφρονήσαμεν. Ἐπὶ πᾶσι τούτοις πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχοντες ἀεὶ τὸ τοῦ θανάτου ἄδηλον, μή ποτε ἐν ὥρᾳ ᾗ οὐ προσδοκῶμεν ἔλθῃ ὁ Κύριος, καὶ εὑρήσῃ τὸ ἡμέτερον συνειδός τῇ φιλαργυρίᾳ ἐσπιλωμένον, καὶ ἐρεῖ ἡμῖν ὅπερ ἐν τῷ Εὐαγ γελίῳ ἐῤῥέθη τῷ πλουσίῳ ἐκείνῳ· κ Αφρον, ταύτῃ τῇ νυκτὶ τὴν ψυχήν σου ἀπαιτοῦσιν ἀπὸ σοῦ· ἃ δὲ ἡτοί- μασας τίνι ἔσται ; ο τῆς ὀργῆς, ὅπως σὺν Θεῷ τὸν τούτου θανατηφόρον ἰὸν ἐκ τοῦ βάθους τῆς ἡμετέρας ψυχῆς ἐκκόψωμεν. Τούτου γὰρ ἐν τῇ ἡμετέρᾳ καρδίᾳ ἐναποκειμένου, καὶ τὸν ὀφθαλμὸν τῆς διανοίας ἐκτυφλοῦντος ταῖς σκοτειναῖς ταραχαῖς, οὔτε διάκρισιν τῶν συμφερόν των κτήσασθαι δυνάμεθα, οὔτε πνευματικῆς γνώ σεως εὑρεῖν κατάληψιν, οὔτε τῆς ὄντως ζωῆς γε- νέσθαι μέτοχοι, οὔτε τῆς θεωρίας τοῦ θείου καὶ ἀλη θινοῦ φωτός δεκτικὸς ὁ ἡμέτερος νοῦς γενήσεται· • Εταράχθη ο γάρ, φησίν, « ἀπὸ θυμοῦ ὁ ὀφθαλμός μου, » οὔτε δὲ σοφίας μέτοχοι γενησόμεθα, κἂν μά λιστα σοφοὶ ταῖς ἐπινοίαις λογιζώμεθα· ἐπειδὴ γέ- γραπται, ὅτι ο θυμὸς ἐν κόλπῳ ἀφρόνων αυλισθήσε ται. » Αλλ' οὐδὲ τὰς σωτηριώδεις ἀκτῖνας τῆς δια- κρίσεως κτήσασθαι δυνάμεθα, εἰ καὶ τὰ μάλιστα S. ATHANASIUS. - · DUBIA nibus nostris obtemperemus, nec ea quæ probe B dicta sunt perperam intelligamus, ac repudiato tepido illo atque incredulo animi affectu, accuratum Evangelii studium assequamur. Ea quippe ratione valebimus sanctorum Patrum subsequi vestigia, atque a cœnobii scientia et instituto nunquam abs- cedere, itemque revera huic mundo renuntiare. Patrum dicta memorare. Fertur itaque sancti Basi- lii episcopi Caesare Cappadociæ sermo ad quem- dam senatoriumı viruın, qui tepide mundo abrenun- tiavit, et qui ex pecuniis suis quidpiam reservavit, dictum ejusmodi: Et senatorium perdidisti, et monachum non fecisti. (3) Oportet igitur cnimi cura ex nostra exscindere anima radicem ac principium malorum omnium, avaritiam scilicet : comportissi- mum habentes, manente radice ramos pullulare, dif- ficileque esse virtutem exercere, nisi in cœnobio degamus in ipso enim etiam de necessariis rebus nihil curamus. Ananiæ et Sapphiræ damnationem præ oculis habentes “, horreamus de antiquis facultatibus quidpiam nobis reservare. Similiter Giezi exemplum pertimescamus, qui avaritiæ causa aterne lepræ traditus est ". Caveamus ne nobis hujusce vitæ pecunias accumulemus, quas ne in hoc quidem mundo possedinuus. Timcamus itidem, Ju- damn laqueo pereuntem nobiscum reputantes, ne quid- piamn servemnus ex iis omnibus quibus cum contemptu renuntiavimus. Al hæc omnia præ oculis semper habentes mortis incertam horain, caveamus ae, qua hora non putamus, veniat Dominus, con- scientiamque nostram inveniat avaritia maculatam, dicalque nobis illud quod diviti illi in Evangelio dictum est : « Stuite, hac nocte a te repetunt ani- mam tuam, quæ autem parasti cujus erunt ?, : C D tum iracundiæ, ut cum Deo mortiferum hujus ve- nenum ex intimo animæ nostræ exscindamus. (4) Eo enim intra cor nostrum reposito, ac tenebrosis tu- multibus oculum mentis excæcante, nullam eorum quæ consentanea nobis sunt discretionem habere valemus, neque spiritualis cognitionis comprehen- sionem invenire, nec veræ vitæ participes effici, nec mens nostra divinæ ac veræ lucis capax erit. Nam, « Turbatus est, ait, a furore oculus "., Neque sapientiæ participes erimus, etiamsi nobis ipsis sapientes videamur, cum scriptum sit : • Furor in sinu insipientium habitabit : » sed ne- que salutares discretionis radios consequi possu- mus, etsi ab hominibus perquam sapientes existi- memur ; scriptum quippe est : « Ira etiam pruden- « Act. v. 5.10. IV Reg. v. 27. * Luc. sit, 20. meus • Psal. vi, 8. (2) Opere autem pretium fuerit hoc loco sanctorum 4. Τέταρτος ἡμῖν ἐστιν ἀγὼν κατὰ τοῦ πνεύματος 4. Quartum nobis est certamen adversus spiri- (2) Ibid. c. 19. (3) Ibid. c. 20. (4) Cassium. Institut. 1. vi. c. 1.

Α τοίνυν κατὰ τὴν γνώμην τῶν φιλαργύρων καὶ οὗτοι Β μακαριώτεροι τοῦ ᾿Αποστόλου, ἐπειδὴ ἐκ τῶν ἰδίων ὑποστάσεων έχορήγει αὐτοῖς ταῖς χρείαις. 'Αλλ' οὐχ ἄν τις εἰς ἐσχάτην ἄνοιαν ἐλθὼν εἰπεῖν τολμήσῃ τοῦτο. Εἰ τοίνυν βουλόμεθα τῷ εὐαγγελικῷ καὶ ἀποστολική προστάγματι, καὶ πάσῃ ἐκείνῃ τῇ ἐξ ἀρχῆς ἐπὶ τῶν ἀποστόλων θεμελιωθείσῃ Εκκλησίᾳ ἀκολουθῆσαι· μὴ ταῖς ἡμετέραις ὑπονοίαις πειθώμεθα, μηδὲ τὰ καλῶς είρημένα κακῶς νοῶμεν· ἀλλ᾽ ἀπορείψαντες τὴν χλιαρὰν καὶ ἄπιστον γνώμην, ἀναλάβωμεν τὴν ἀκρί- βειαν τοῦ Εὐαγγελίου. Οὕτω γὰρ δυνησόμεθα καὶ τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων ίχνεσιν ἀκολουθῆσαι, καὶ τῆς ἐπιστήμης τοῦ κοινοβίου μηδέποτε ἀποστῆναι, καὶ ἐν ἀληθείᾳ ἀποτάξασθαι τούτῳ τῷ κόσμῳ. Καλόν δὲ ἐνταῦθα καὶ λόγου ἁγίων Πατέρων ἐπιμνησθῆναι. φέρεται τοίνυν τοῦ ἁγίου Βασιλείου τοῦ ἐπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας λόγος πρός τινα συγκλη τικὸν χλιαρῶς ἀποταξάμενον, καὶ παρακατασχόντα τινὰ τῶν ἰδίων χρημάτων, ῥῆμα τοιοῦτον· ι Καὶ τὸν συγκλητικὸν ἀπώλεσας, καὶ μοναχὸν οὐκ ἐποίησας. Χρή τοίνυν πάσῃ σπουδῇ ἐκκόπτειν ἐκ τῆς ἡμετέρας ψυχῆς τὴν βίζαν, καὶ ἀρχὴν πάντων τῶν κακῶν, ἥτις ἐστὶν ἡ φιλαργυρία· ἀσφαλῶς γινώσκοντας, ὅτι, μετ νούσης τῆς ρίζης, οι κλάδοι φύονται, τὴν δὲ ἀρετὴν κατορθῶσαι δύσκολον, εἰ μὴ ἐν κοινοβίῳ διάγοντας. Ἐν αὐτῷ γὰρ καὶ περὶ αὐτῶν τῶν ἀναγκαίων χρειῶν περιφρονοῦμεν. Τὴν κατάκρισιν ᾿Ανανίου καὶ Σαπο φείρης πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχοντες, φοίξωμεν καταλιμπά νεν ἑαυτοῖς τί ποτε τῆς παλαιᾶς περιουσίας. Ομοίως τοῦ Γιεζῆ φοβηθέντες τὸ παράδειγμα τοῦ διὰ τὴν φιλαργυρίαν αἰωνία λέπρα παραδοθέντος, φυλαξώ μεθα συναθροίζειν ἑαυτοῖς τοῦ βίου τὰ χρήματα, ἅπερ οὐδὲ ἐν τῷ κόσμῳ εἴχομεν. Ετι γε μὴν τὴν τοῦ Ἰούδα λογιζόμενοι δι' ἀγχόνης τελευτήν, φοβηθῶμέν τι ποτέ ἀπὸ πάντων ὧν ἀποτασσόμενοι κατεφρονήσαμεν. Ἐπὶ πᾶσι τούτοις πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχοντες ἀεὶ τὸ τοῦ θανάτου ἄδηλον, μή ποτε ἐν ὥρᾳ ᾗ οὐ προσδοκῶμεν ἔλθῃ ὁ Κύριος, καὶ εὑρήσῃ τὸ ἡμέτερον συνειδός τῇ φιλαργυρίᾳ ἐσπιλωμένον, καὶ ἐρεῖ ἡμῖν ὅπερ ἐν τῷ Εὐαγ γελίῳ ἐῤῥέθη τῷ πλουσίῳ ἐκείνῳ· κ Αφρον, ταύτῃ τῇ νυκτὶ τὴν ψυχήν σου ἀπαιτοῦσιν ἀπὸ σοῦ· ἃ δὲ ἡτοί- μασας τίνι ἔσται ; ο τῆς ὀργῆς, ὅπως σὺν Θεῷ τὸν τούτου θανατηφόρον ἰὸν ἐκ τοῦ βάθους τῆς ἡμετέρας ψυχῆς ἐκκόψωμεν. Τούτου γὰρ ἐν τῇ ἡμετέρᾳ καρδίᾳ ἐναποκειμένου, καὶ τὸν ὀφθαλμὸν τῆς διανοίας ἐκτυφλοῦντος ταῖς σκοτειναῖς ταραχαῖς, οὔτε διάκρισιν τῶν συμφερόν των κτήσασθαι δυνάμεθα, οὔτε πνευματικῆς γνώ σεως εὑρεῖν κατάληψιν, οὔτε τῆς ὄντως ζωῆς γε- νέσθαι μέτοχοι, οὔτε τῆς θεωρίας τοῦ θείου καὶ ἀλη θινοῦ φωτός δεκτικὸς ὁ ἡμέτερος νοῦς γενήσεται· • Εταράχθη ο γάρ, φησίν, « ἀπὸ θυμοῦ ὁ ὀφθαλμός μου, » οὔτε δὲ σοφίας μέτοχοι γενησόμεθα, κἂν μά λιστα σοφοὶ ταῖς ἐπινοίαις λογιζώμεθα· ἐπειδὴ γέ- γραπται, ὅτι ο θυμὸς ἐν κόλπῳ ἀφρόνων αυλισθήσε ται. » Αλλ' οὐδὲ τὰς σωτηριώδεις ἀκτῖνας τῆς δια- κρίσεως κτήσασθαι δυνάμεθα, εἰ καὶ τὰ μάλιστα S. ATHANASIUS. - · DUBIA nibus nostris obtemperemus, nec ea quæ probe B dicta sunt perperam intelligamus, ac repudiato tepido illo atque incredulo animi affectu, accuratum Evangelii studium assequamur. Ea quippe ratione valebimus sanctorum Patrum subsequi vestigia, atque a cœnobii scientia et instituto nunquam abs- cedere, itemque revera huic mundo renuntiare. Patrum dicta memorare. Fertur itaque sancti Basi- lii episcopi Caesare Cappadociæ sermo ad quem- dam senatoriumı viruın, qui tepide mundo abrenun- tiavit, et qui ex pecuniis suis quidpiam reservavit, dictum ejusmodi: Et senatorium perdidisti, et monachum non fecisti. (3) Oportet igitur cnimi cura ex nostra exscindere anima radicem ac principium malorum omnium, avaritiam scilicet : comportissi- mum habentes, manente radice ramos pullulare, dif- ficileque esse virtutem exercere, nisi in cœnobio degamus in ipso enim etiam de necessariis rebus nihil curamus. Ananiæ et Sapphiræ damnationem præ oculis habentes “, horreamus de antiquis facultatibus quidpiam nobis reservare. Similiter Giezi exemplum pertimescamus, qui avaritiæ causa aterne lepræ traditus est ". Caveamus ne nobis hujusce vitæ pecunias accumulemus, quas ne in hoc quidem mundo possedinuus. Timcamus itidem, Ju- damn laqueo pereuntem nobiscum reputantes, ne quid- piamn servemnus ex iis omnibus quibus cum contemptu renuntiavimus. Al hæc omnia præ oculis semper habentes mortis incertam horain, caveamus ae, qua hora non putamus, veniat Dominus, con- scientiamque nostram inveniat avaritia maculatam, dicalque nobis illud quod diviti illi in Evangelio dictum est : « Stuite, hac nocte a te repetunt ani- mam tuam, quæ autem parasti cujus erunt ?, : C D tum iracundiæ, ut cum Deo mortiferum hujus ve- nenum ex intimo animæ nostræ exscindamus. (4) Eo enim intra cor nostrum reposito, ac tenebrosis tu- multibus oculum mentis excæcante, nullam eorum quæ consentanea nobis sunt discretionem habere valemus, neque spiritualis cognitionis comprehen- sionem invenire, nec veræ vitæ participes effici, nec mens nostra divinæ ac veræ lucis capax erit. Nam, « Turbatus est, ait, a furore oculus "., Neque sapientiæ participes erimus, etiamsi nobis ipsis sapientes videamur, cum scriptum sit : • Furor in sinu insipientium habitabit : » sed ne- que salutares discretionis radios consequi possu- mus, etsi ab hominibus perquam sapientes existi- memur ; scriptum quippe est : « Ira etiam pruden- « Act. v. 5.10. IV Reg. v. 27. * Luc. sit, 20. meus • Psal. vi, 8. (2) Opere autem pretium fuerit hoc loco sanctorum 4. Τέταρτος ἡμῖν ἐστιν ἀγὼν κατὰ τοῦ πνεύματος 4. Quartum nobis est certamen adversus spiri- (2) Ibid. c. 19. (3) Ibid. c. 20. (4) Cassium. Institut. 1. vi. c. 1.

Α τοίνυν κατὰ τὴν γνώμην τῶν φιλαργύρων καὶ οὗτοι Β μακαριώτεροι τοῦ ᾿Αποστόλου, ἐπειδὴ ἐκ τῶν ἰδίων ὑποστάσεων έχορήγει αὐτοῖς ταῖς χρείαις. 'Αλλ' οὐχ ἄν τις εἰς ἐσχάτην ἄνοιαν ἐλθὼν εἰπεῖν τολμήσῃ τοῦτο. Εἰ τοίνυν βουλόμεθα τῷ εὐαγγελικῷ καὶ ἀποστολική προστάγματι, καὶ πάσῃ ἐκείνῃ τῇ ἐξ ἀρχῆς ἐπὶ τῶν ἀποστόλων θεμελιωθείσῃ Εκκλησίᾳ ἀκολουθῆσαι· μὴ ταῖς ἡμετέραις ὑπονοίαις πειθώμεθα, μηδὲ τὰ καλῶς είρημένα κακῶς νοῶμεν· ἀλλ᾽ ἀπορείψαντες τὴν χλιαρὰν καὶ ἄπιστον γνώμην, ἀναλάβωμεν τὴν ἀκρί- βειαν τοῦ Εὐαγγελίου. Οὕτω γὰρ δυνησόμεθα καὶ τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων ίχνεσιν ἀκολουθῆσαι, καὶ τῆς ἐπιστήμης τοῦ κοινοβίου μηδέποτε ἀποστῆναι, καὶ ἐν ἀληθείᾳ ἀποτάξασθαι τούτῳ τῷ κόσμῳ. Καλόν δὲ ἐνταῦθα καὶ λόγου ἁγίων Πατέρων ἐπιμνησθῆναι. φέρεται τοίνυν τοῦ ἁγίου Βασιλείου τοῦ ἐπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας λόγος πρός τινα συγκλη τικὸν χλιαρῶς ἀποταξάμενον, καὶ παρακατασχόντα τινὰ τῶν ἰδίων χρημάτων, ῥῆμα τοιοῦτον· ι Καὶ τὸν συγκλητικὸν ἀπώλεσας, καὶ μοναχὸν οὐκ ἐποίησας. Χρή τοίνυν πάσῃ σπουδῇ ἐκκόπτειν ἐκ τῆς ἡμετέρας ψυχῆς τὴν βίζαν, καὶ ἀρχὴν πάντων τῶν κακῶν, ἥτις ἐστὶν ἡ φιλαργυρία· ἀσφαλῶς γινώσκοντας, ὅτι, μετ νούσης τῆς ρίζης, οι κλάδοι φύονται, τὴν δὲ ἀρετὴν κατορθῶσαι δύσκολον, εἰ μὴ ἐν κοινοβίῳ διάγοντας. Ἐν αὐτῷ γὰρ καὶ περὶ αὐτῶν τῶν ἀναγκαίων χρειῶν περιφρονοῦμεν. Τὴν κατάκρισιν ᾿Ανανίου καὶ Σαπο φείρης πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχοντες, φοίξωμεν καταλιμπά νεν ἑαυτοῖς τί ποτε τῆς παλαιᾶς περιουσίας. Ομοίως τοῦ Γιεζῆ φοβηθέντες τὸ παράδειγμα τοῦ διὰ τὴν φιλαργυρίαν αἰωνία λέπρα παραδοθέντος, φυλαξώ μεθα συναθροίζειν ἑαυτοῖς τοῦ βίου τὰ χρήματα, ἅπερ οὐδὲ ἐν τῷ κόσμῳ εἴχομεν. Ετι γε μὴν τὴν τοῦ Ἰούδα λογιζόμενοι δι' ἀγχόνης τελευτήν, φοβηθῶμέν τι ποτέ ἀπὸ πάντων ὧν ἀποτασσόμενοι κατεφρονήσαμεν. Ἐπὶ πᾶσι τούτοις πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχοντες ἀεὶ τὸ τοῦ θανάτου ἄδηλον, μή ποτε ἐν ὥρᾳ ᾗ οὐ προσδοκῶμεν ἔλθῃ ὁ Κύριος, καὶ εὑρήσῃ τὸ ἡμέτερον συνειδός τῇ φιλαργυρίᾳ ἐσπιλωμένον, καὶ ἐρεῖ ἡμῖν ὅπερ ἐν τῷ Εὐαγ γελίῳ ἐῤῥέθη τῷ πλουσίῳ ἐκείνῳ· κ Αφρον, ταύτῃ τῇ νυκτὶ τὴν ψυχήν σου ἀπαιτοῦσιν ἀπὸ σοῦ· ἃ δὲ ἡτοί- μασας τίνι ἔσται ; ο τῆς ὀργῆς, ὅπως σὺν Θεῷ τὸν τούτου θανατηφόρον ἰὸν ἐκ τοῦ βάθους τῆς ἡμετέρας ψυχῆς ἐκκόψωμεν. Τούτου γὰρ ἐν τῇ ἡμετέρᾳ καρδίᾳ ἐναποκειμένου, καὶ τὸν ὀφθαλμὸν τῆς διανοίας ἐκτυφλοῦντος ταῖς σκοτειναῖς ταραχαῖς, οὔτε διάκρισιν τῶν συμφερόν των κτήσασθαι δυνάμεθα, οὔτε πνευματικῆς γνώ σεως εὑρεῖν κατάληψιν, οὔτε τῆς ὄντως ζωῆς γε- νέσθαι μέτοχοι, οὔτε τῆς θεωρίας τοῦ θείου καὶ ἀλη θινοῦ φωτός δεκτικὸς ὁ ἡμέτερος νοῦς γενήσεται· • Εταράχθη ο γάρ, φησίν, « ἀπὸ θυμοῦ ὁ ὀφθαλμός μου, » οὔτε δὲ σοφίας μέτοχοι γενησόμεθα, κἂν μά λιστα σοφοὶ ταῖς ἐπινοίαις λογιζώμεθα· ἐπειδὴ γέ- γραπται, ὅτι ο θυμὸς ἐν κόλπῳ ἀφρόνων αυλισθήσε ται. » Αλλ' οὐδὲ τὰς σωτηριώδεις ἀκτῖνας τῆς δια- κρίσεως κτήσασθαι δυνάμεθα, εἰ καὶ τὰ μάλιστα S. ATHANASIUS. - · DUBIA nibus nostris obtemperemus, nec ea quæ probe B dicta sunt perperam intelligamus, ac repudiato tepido illo atque incredulo animi affectu, accuratum Evangelii studium assequamur. Ea quippe ratione valebimus sanctorum Patrum subsequi vestigia, atque a cœnobii scientia et instituto nunquam abs- cedere, itemque revera huic mundo renuntiare. Patrum dicta memorare. Fertur itaque sancti Basi- lii episcopi Caesare Cappadociæ sermo ad quem- dam senatoriumı viruın, qui tepide mundo abrenun- tiavit, et qui ex pecuniis suis quidpiam reservavit, dictum ejusmodi: Et senatorium perdidisti, et monachum non fecisti. (3) Oportet igitur cnimi cura ex nostra exscindere anima radicem ac principium malorum omnium, avaritiam scilicet : comportissi- mum habentes, manente radice ramos pullulare, dif- ficileque esse virtutem exercere, nisi in cœnobio degamus in ipso enim etiam de necessariis rebus nihil curamus. Ananiæ et Sapphiræ damnationem præ oculis habentes “, horreamus de antiquis facultatibus quidpiam nobis reservare. Similiter Giezi exemplum pertimescamus, qui avaritiæ causa aterne lepræ traditus est ". Caveamus ne nobis hujusce vitæ pecunias accumulemus, quas ne in hoc quidem mundo possedinuus. Timcamus itidem, Ju- damn laqueo pereuntem nobiscum reputantes, ne quid- piamn servemnus ex iis omnibus quibus cum contemptu renuntiavimus. Al hæc omnia præ oculis semper habentes mortis incertam horain, caveamus ae, qua hora non putamus, veniat Dominus, con- scientiamque nostram inveniat avaritia maculatam, dicalque nobis illud quod diviti illi in Evangelio dictum est : « Stuite, hac nocte a te repetunt ani- mam tuam, quæ autem parasti cujus erunt ?, : C D tum iracundiæ, ut cum Deo mortiferum hujus ve- nenum ex intimo animæ nostræ exscindamus. (4) Eo enim intra cor nostrum reposito, ac tenebrosis tu- multibus oculum mentis excæcante, nullam eorum quæ consentanea nobis sunt discretionem habere valemus, neque spiritualis cognitionis comprehen- sionem invenire, nec veræ vitæ participes effici, nec mens nostra divinæ ac veræ lucis capax erit. Nam, « Turbatus est, ait, a furore oculus "., Neque sapientiæ participes erimus, etiamsi nobis ipsis sapientes videamur, cum scriptum sit : • Furor in sinu insipientium habitabit : » sed ne- que salutares discretionis radios consequi possu- mus, etsi ab hominibus perquam sapientes existi- memur ; scriptum quippe est : « Ira etiam pruden- « Act. v. 5.10. IV Reg. v. 27. * Luc. sit, 20. meus • Psal. vi, 8. (2) Opere autem pretium fuerit hoc loco sanctorum 4. Τέταρτος ἡμῖν ἐστιν ἀγὼν κατὰ τοῦ πνεύματος 4. Quartum nobis est certamen adversus spiri- (2) Ibid. c. 19. (3) Ibid. c. 20. (4) Cassium. Institut. 1. vi. c. 1.

Α τοίνυν κατὰ τὴν γνώμην τῶν φιλαργύρων καὶ οὗτοι Β μακαριώτεροι τοῦ ᾿Αποστόλου, ἐπειδὴ ἐκ τῶν ἰδίων ὑποστάσεων έχορήγει αὐτοῖς ταῖς χρείαις. 'Αλλ' οὐχ ἄν τις εἰς ἐσχάτην ἄνοιαν ἐλθὼν εἰπεῖν τολμήσῃ τοῦτο. Εἰ τοίνυν βουλόμεθα τῷ εὐαγγελικῷ καὶ ἀποστολική προστάγματι, καὶ πάσῃ ἐκείνῃ τῇ ἐξ ἀρχῆς ἐπὶ τῶν ἀποστόλων θεμελιωθείσῃ Εκκλησίᾳ ἀκολουθῆσαι· μὴ ταῖς ἡμετέραις ὑπονοίαις πειθώμεθα, μηδὲ τὰ καλῶς είρημένα κακῶς νοῶμεν· ἀλλ᾽ ἀπορείψαντες τὴν χλιαρὰν καὶ ἄπιστον γνώμην, ἀναλάβωμεν τὴν ἀκρί- βειαν τοῦ Εὐαγγελίου. Οὕτω γὰρ δυνησόμεθα καὶ τοῖς τῶν ἁγίων Πατέρων ίχνεσιν ἀκολουθῆσαι, καὶ τῆς ἐπιστήμης τοῦ κοινοβίου μηδέποτε ἀποστῆναι, καὶ ἐν ἀληθείᾳ ἀποτάξασθαι τούτῳ τῷ κόσμῳ. Καλόν δὲ ἐνταῦθα καὶ λόγου ἁγίων Πατέρων ἐπιμνησθῆναι. φέρεται τοίνυν τοῦ ἁγίου Βασιλείου τοῦ ἐπισκόπου Καισαρείας Καππαδοκίας λόγος πρός τινα συγκλη τικὸν χλιαρῶς ἀποταξάμενον, καὶ παρακατασχόντα τινὰ τῶν ἰδίων χρημάτων, ῥῆμα τοιοῦτον· ι Καὶ τὸν συγκλητικὸν ἀπώλεσας, καὶ μοναχὸν οὐκ ἐποίησας. Χρή τοίνυν πάσῃ σπουδῇ ἐκκόπτειν ἐκ τῆς ἡμετέρας ψυχῆς τὴν βίζαν, καὶ ἀρχὴν πάντων τῶν κακῶν, ἥτις ἐστὶν ἡ φιλαργυρία· ἀσφαλῶς γινώσκοντας, ὅτι, μετ νούσης τῆς ρίζης, οι κλάδοι φύονται, τὴν δὲ ἀρετὴν κατορθῶσαι δύσκολον, εἰ μὴ ἐν κοινοβίῳ διάγοντας. Ἐν αὐτῷ γὰρ καὶ περὶ αὐτῶν τῶν ἀναγκαίων χρειῶν περιφρονοῦμεν. Τὴν κατάκρισιν ᾿Ανανίου καὶ Σαπο φείρης πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχοντες, φοίξωμεν καταλιμπά νεν ἑαυτοῖς τί ποτε τῆς παλαιᾶς περιουσίας. Ομοίως τοῦ Γιεζῆ φοβηθέντες τὸ παράδειγμα τοῦ διὰ τὴν φιλαργυρίαν αἰωνία λέπρα παραδοθέντος, φυλαξώ μεθα συναθροίζειν ἑαυτοῖς τοῦ βίου τὰ χρήματα, ἅπερ οὐδὲ ἐν τῷ κόσμῳ εἴχομεν. Ετι γε μὴν τὴν τοῦ Ἰούδα λογιζόμενοι δι' ἀγχόνης τελευτήν, φοβηθῶμέν τι ποτέ ἀπὸ πάντων ὧν ἀποτασσόμενοι κατεφρονήσαμεν. Ἐπὶ πᾶσι τούτοις πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχοντες ἀεὶ τὸ τοῦ θανάτου ἄδηλον, μή ποτε ἐν ὥρᾳ ᾗ οὐ προσδοκῶμεν ἔλθῃ ὁ Κύριος, καὶ εὑρήσῃ τὸ ἡμέτερον συνειδός τῇ φιλαργυρίᾳ ἐσπιλωμένον, καὶ ἐρεῖ ἡμῖν ὅπερ ἐν τῷ Εὐαγ γελίῳ ἐῤῥέθη τῷ πλουσίῳ ἐκείνῳ· κ Αφρον, ταύτῃ τῇ νυκτὶ τὴν ψυχήν σου ἀπαιτοῦσιν ἀπὸ σοῦ· ἃ δὲ ἡτοί- μασας τίνι ἔσται ; ο τῆς ὀργῆς, ὅπως σὺν Θεῷ τὸν τούτου θανατηφόρον ἰὸν ἐκ τοῦ βάθους τῆς ἡμετέρας ψυχῆς ἐκκόψωμεν. Τούτου γὰρ ἐν τῇ ἡμετέρᾳ καρδίᾳ ἐναποκειμένου, καὶ τὸν ὀφθαλμὸν τῆς διανοίας ἐκτυφλοῦντος ταῖς σκοτειναῖς ταραχαῖς, οὔτε διάκρισιν τῶν συμφερόν των κτήσασθαι δυνάμεθα, οὔτε πνευματικῆς γνώ σεως εὑρεῖν κατάληψιν, οὔτε τῆς ὄντως ζωῆς γε- νέσθαι μέτοχοι, οὔτε τῆς θεωρίας τοῦ θείου καὶ ἀλη θινοῦ φωτός δεκτικὸς ὁ ἡμέτερος νοῦς γενήσεται· • Εταράχθη ο γάρ, φησίν, « ἀπὸ θυμοῦ ὁ ὀφθαλμός μου, » οὔτε δὲ σοφίας μέτοχοι γενησόμεθα, κἂν μά λιστα σοφοὶ ταῖς ἐπινοίαις λογιζώμεθα· ἐπειδὴ γέ- γραπται, ὅτι ο θυμὸς ἐν κόλπῳ ἀφρόνων αυλισθήσε ται. » Αλλ' οὐδὲ τὰς σωτηριώδεις ἀκτῖνας τῆς δια- κρίσεως κτήσασθαι δυνάμεθα, εἰ καὶ τὰ μάλιστα S. ATHANASIUS. - · DUBIA nibus nostris obtemperemus, nec ea quæ probe B dicta sunt perperam intelligamus, ac repudiato tepido illo atque incredulo animi affectu, accuratum Evangelii studium assequamur. Ea quippe ratione valebimus sanctorum Patrum subsequi vestigia, atque a cœnobii scientia et instituto nunquam abs- cedere, itemque revera huic mundo renuntiare. Patrum dicta memorare. Fertur itaque sancti Basi- lii episcopi Caesare Cappadociæ sermo ad quem- dam senatoriumı viruın, qui tepide mundo abrenun- tiavit, et qui ex pecuniis suis quidpiam reservavit, dictum ejusmodi: Et senatorium perdidisti, et monachum non fecisti. (3) Oportet igitur cnimi cura ex nostra exscindere anima radicem ac principium malorum omnium, avaritiam scilicet : comportissi- mum habentes, manente radice ramos pullulare, dif- ficileque esse virtutem exercere, nisi in cœnobio degamus in ipso enim etiam de necessariis rebus nihil curamus. Ananiæ et Sapphiræ damnationem præ oculis habentes “, horreamus de antiquis facultatibus quidpiam nobis reservare. Similiter Giezi exemplum pertimescamus, qui avaritiæ causa aterne lepræ traditus est ". Caveamus ne nobis hujusce vitæ pecunias accumulemus, quas ne in hoc quidem mundo possedinuus. Timcamus itidem, Ju- damn laqueo pereuntem nobiscum reputantes, ne quid- piamn servemnus ex iis omnibus quibus cum contemptu renuntiavimus. Al hæc omnia præ oculis semper habentes mortis incertam horain, caveamus ae, qua hora non putamus, veniat Dominus, con- scientiamque nostram inveniat avaritia maculatam, dicalque nobis illud quod diviti illi in Evangelio dictum est : « Stuite, hac nocte a te repetunt ani- mam tuam, quæ autem parasti cujus erunt ?, : C D tum iracundiæ, ut cum Deo mortiferum hujus ve- nenum ex intimo animæ nostræ exscindamus. (4) Eo enim intra cor nostrum reposito, ac tenebrosis tu- multibus oculum mentis excæcante, nullam eorum quæ consentanea nobis sunt discretionem habere valemus, neque spiritualis cognitionis comprehen- sionem invenire, nec veræ vitæ participes effici, nec mens nostra divinæ ac veræ lucis capax erit. Nam, « Turbatus est, ait, a furore oculus "., Neque sapientiæ participes erimus, etiamsi nobis ipsis sapientes videamur, cum scriptum sit : • Furor in sinu insipientium habitabit : » sed ne- que salutares discretionis radios consequi possu- mus, etsi ab hominibus perquam sapientes existi- memur ; scriptum quippe est : « Ira etiam pruden- « Act. v. 5.10. IV Reg. v. 27. * Luc. sit, 20. meus • Psal. vi, 8. (2) Opere autem pretium fuerit hoc loco sanctorum 4. Τέταρτος ἡμῖν ἐστιν ἀγὼν κατὰ τοῦ πνεύματος 4. Quartum nobis est certamen adversus spiri- (2) Ibid. c. 19. (3) Ibid. c. 20. (4) Cassium. Institut. 1. vi. c. 1.

Β Α Γικη βόλῳ· ν τουτέστι μὴ παρασκευάσησε τὸν Ἥλιον τῆς δικαιοσύνης Χριστόν, παροργίζοντες αὐτὸν ἐν τῇ τῶν φαύλων λογισμῶν συγκαταθέσει, ἐπιδῦναι τὰς καρδίας ὑμῶν· ἵνα μὴ τῇ ἀναχωρήσει αὐτοῦ εὕρῃ ἐν ὑμῖν τόπον ὁ διάβολος. Περὶ τούτου τοῦ ἡλίου καὶ ὁ Θεὸς διὰ τοῦ προφήτου λέγει· ι Τοῖς δὲ φοβουμέ νοις τὸ ὄνομά μου ἀνατελεῖ Ηλιος δικαιοσύνης, καὶ ἴασις ἔσται ἐν ταῖς πτέρυξιν αὐτοῦ. » Εἰ δὲ καὶ κατὰ τὸ γράμμα ἐκλάβωμεν τὸ ῥητὸν, οὐδὲ μέχρι δύσεως ἡλίου συγχωρεῖται ἡμῖν φυλάττειν τὴν ὀρο γήν. Τί οὖν ἐροῦμεν περὶ τούτων, οἵτινες τῇ ἀγριό τητι καὶ μανίᾳ τῆς ἐμπαθοῦς διαθέσεως, οὐ μόνον μέχρι δύσεως τούτου τοῦ ἡλίου διατηροῦσι τὴν ὀργὴν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πλείστας ἡμέρας παρατείνουσιν αὐτὴν παρασιωπώντες ἀπ' ἀλλήλων, οὐκέτι μὲν διὰ τῶν ρημάτων ἐκφέροντες αὐτὴν, τῇ δὲ πρὸς ἀλλήλους σιωπῇ τὸν τῆς μνησικακίας τὸν εἰς ὄλεθρον αὐτῶν ἐξάπτοντες, ἀγνοοῦντες, ὅτι μή μόνον ἐκ τῆς κατ' ἐνέργειαν ἁμαρτίας ἀπέχεσθαι δεῖ, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς κατὰ διάνοιαν, ἵνα μὴ, τῷ σκότει τῆς μνησικακίας ὁ νοῦς ἀμαυρωθείς, ἐκπέσῃ τοῦ φωτὸς τῆς γνώσεως, καὶ τῆς διακρίσεως, καὶ στερηθῇ τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος οἰκήσεως. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ὁ Κύριος ἐν Εὐαγγελίοις κελεύει ἀφεῖναι τὸ δῶρον ἐπὶ τὸ θυ- σιαστήριον, καὶ διαλλάττεσθαι τῷ ἀδελφῷ· ἐπεὶ μὴ δυνατὸν εὐπρόσδεκτον γενέσθαι, θυμοῦ καὶ μνησι κακίας ἐναποκειμένων ἡμῖν. Καὶ ὁ ᾿Απόστολος δὲ λέγων ἀδιαλείπτως προσεύχεσθαι, καὶ ἐν παντὶ τόπῳ ἐπαίρειν ὁσίας χεῖρας, χωρὶς ὀργῆς καὶ διὰ λογι· σμῶν τοῦτο ἡμᾶς διδάσκει. Περιλείπεται τοίνυν ἢ μη- δέποτε προσεύχεσθαι, καὶ κατὰ τοῦτο ὑποδίκους εἶναι τῷ ἀποστολικῷ παραγγέλματι, ἢ σπουδάζοντας φυ λάττειν τὰ προστάγματα, χωρὶς ὀργῆς καὶ μνησικα κίας· τοῦτο ποιεῖν. Καὶ ἐπειδὴ πολλάκις λυπηθέντων ἀδελφῶν ἢ ταραχθέντων περιφρονοῦμεν λέγοντες, οὐκ ἐξ ἡμετέρας αἰτίας τούτους λελυπῆσθαι, ὁ τῶν ψυ χῶν ἰατρὸς τὰς προφάσεις τῆς ὀργῆς ῥιζόθεν ἀπὸ καρδίας ανασπάσαι βουλόμενος, οὐ μόνον εἰ τύχοι· μεν ἡμεῖς λελυπημένοι κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ, προστάσ σει ἀφιέναι τὸ δῶρον, καὶ διαλλάττεσθαι τούτῳ· ἀλλὰ καὶ εἰ αὐτὸς λελύπηται καθ᾿ ἡμῶν δικαίως ἢ ἀδίκως, τοῦτον διὰ τῆς ἀπολογίας θεραπεύειν, καὶ τότε προσφέρειν τὸ δῶρον. Ἀλλὰ τί ἐπιπολὺ τοῖς εὐαγγελικοῖς καὶ ἀποστολικοῖς παραγγέλμασιν ἐνδια τρίβομεν, ἐξὸν καὶ ἀπὸ τοῦ παλαιοῦ νόμου μαθεῖν τοῦτο, ὅς, καὶ συγκατάβασιν τῆς ἀκριβείας ἔχειν δοκῶν, τάδε φησί· « Μή μισήσῃς τὸν ἀδελφόν σου ἐν τῇ καρδίᾳ σου· › καὶ πάλιν· ι Οδοί μνησικάκων εἰς θάνατον. » Καὶ ἐνταῦθα γὰρ οὐ μόνον τὴν κατ' ἐνέργειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν κατὰ διάνοιαν ὀργὴν κω λύει καὶ κολάζει. Διὸ προσήκει, τοῖς θείοις νόμοις ἀκολουθοῦντας, πάσῃ δυνάμει ἀγωνίζεσθαι κατὰ τοῦ πνεύματος τῆς ὀργῆς, καὶ κατὰ τῆς ἔνδον ἐν ἡμῖν ἀποκειμένης νόσου· καὶ μή, κατὰ τῶν ἀνθρώπων τὸν θυμὸν κινοῦντας, ἐρημίαν καὶ μόνωσιν μεταδιώ το το ν. 25. S. ATHANASIUS. B Quod si dictum illud (Apostoli) ad litteram accipia- mus, ne quidem ad occasum usque solis conceditur mobis ut iram servemus. (9) Quid igitur de illis di- cemus, qui feritate atque insania vitiati affectus, non ad usque solis hujusce occasum tantummodo servant iram; sed etiam ad multos dies producunt eam, a mutuo colloquio abstinentes: neque verbis ulterius iracundiam exprimunt suam, sed silentio ad invicem servato, virus memoriæ injuriarum ad suam perniciem accendunt; ignorantes non inodo a peccato quod opere perpetratur abstinendum es- se; sed etiam ab eo quod in mente concipitur; ne tenebris recordationis injuriarum obscurata mens, excidat a lumine cognitionis, ac discretionis, atque privetur sancti Spiritus habitatione. (10) Quam- obrem jubet Dominus in Evangelis”, relinqui mu- nus super altare, et reconciliari fratri : quod fieri nequeat acceptum nunus esse, nobis ira ac injuria- memoria occupatis. Apostolus vero cum ait, sine intermissione orandum esse ", in omnique foco elevandas esse sanctas manus, absque ira ”, etiamsi in sola cogitatione sit, id agendum esse do- cet. Restat igitur ut vel nunquam oremus, atque ita obnoxii simus Apostolico præcepto; aut si præce- pta servare curemus, ut absque ira et recordatione injuriarum illud agamus. (11) At quandoquidem ple rumque contingit, ut contristatis aut perturbatis fratribus, nos rem contemnamus, atque dicamus, non nos in causa esse quod illi contristentur; anima- ruin medicus, ut iræ occasiones radicitus evellat ex corde nostro non modo si nos contristati et irati simus in fratrem nostrum, jubet ut munus re- finquamus, et reconciliemur ipsi ; sed etiamsi ipse in nos jure an injuria irascatur, ut excusatione nostra iram ejus sedemus, et tunc munus offera- mus. (12) Sed quid diutius evangelicis et aposto licis praeceptis immoremur, cum ex veteri item lege liceat hoc ediscere : quæ tametsi ex illa severitate deflectere ac sese attemperare videtur, ita habet : • Ne oderis fratrem tuum in corde tuo "., Ac rur- sum : ‹ Viæ eorum qui injuriarum memoriam te- nent, ad mortem. > Hoc enim loco non modo eam quæ in opus prorumpit, sed eam item quæ mente retinetur iram, vetat atque ulciscitur. Quam- obrem oportet divinis legibus inliærentes, tolis D viribus contra spiritum iræ decertare, et contra morbum illum intra nos situm : neque contra ho- mines iram concitare, ac ideo solitudinem el se‐ gregationem consectari; quo scilicet nemine ibi præsente qui nos concitet ad iram, virtus æquani- mitatis facile in solitudine exerceatur : nam tum ex superbia, tum quod nolimus nos ipsos incusa- re, nostræque segnitiei iræ causas ascribere, effici- tur ut exoptemus a fratribus segregari. Quandiu itaque imbecillitatis nostræ causas aliis imputa- Matth. v, XII. 25. ' C -- DUBIA. Levit. XIX, 17. 8. Prov. Matth. 24. "I Thess. v. 17. " I Tim. 11, 8. (9) Ibid. c. 10. 11. (10) Ibid. c. 12. (11) Ihil. c. 13. (12) Ibid. c. 14. 15.

Β Α Γικη βόλῳ· ν τουτέστι μὴ παρασκευάσησε τὸν Ἥλιον τῆς δικαιοσύνης Χριστόν, παροργίζοντες αὐτὸν ἐν τῇ τῶν φαύλων λογισμῶν συγκαταθέσει, ἐπιδῦναι τὰς καρδίας ὑμῶν· ἵνα μὴ τῇ ἀναχωρήσει αὐτοῦ εὕρῃ ἐν ὑμῖν τόπον ὁ διάβολος. Περὶ τούτου τοῦ ἡλίου καὶ ὁ Θεὸς διὰ τοῦ προφήτου λέγει· ι Τοῖς δὲ φοβουμέ νοις τὸ ὄνομά μου ἀνατελεῖ Ηλιος δικαιοσύνης, καὶ ἴασις ἔσται ἐν ταῖς πτέρυξιν αὐτοῦ. » Εἰ δὲ καὶ κατὰ τὸ γράμμα ἐκλάβωμεν τὸ ῥητὸν, οὐδὲ μέχρι δύσεως ἡλίου συγχωρεῖται ἡμῖν φυλάττειν τὴν ὀρο γήν. Τί οὖν ἐροῦμεν περὶ τούτων, οἵτινες τῇ ἀγριό τητι καὶ μανίᾳ τῆς ἐμπαθοῦς διαθέσεως, οὐ μόνον μέχρι δύσεως τούτου τοῦ ἡλίου διατηροῦσι τὴν ὀργὴν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πλείστας ἡμέρας παρατείνουσιν αὐτὴν παρασιωπώντες ἀπ' ἀλλήλων, οὐκέτι μὲν διὰ τῶν ρημάτων ἐκφέροντες αὐτὴν, τῇ δὲ πρὸς ἀλλήλους σιωπῇ τὸν τῆς μνησικακίας τὸν εἰς ὄλεθρον αὐτῶν ἐξάπτοντες, ἀγνοοῦντες, ὅτι μή μόνον ἐκ τῆς κατ' ἐνέργειαν ἁμαρτίας ἀπέχεσθαι δεῖ, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς κατὰ διάνοιαν, ἵνα μὴ, τῷ σκότει τῆς μνησικακίας ὁ νοῦς ἀμαυρωθείς, ἐκπέσῃ τοῦ φωτὸς τῆς γνώσεως, καὶ τῆς διακρίσεως, καὶ στερηθῇ τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος οἰκήσεως. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ὁ Κύριος ἐν Εὐαγγελίοις κελεύει ἀφεῖναι τὸ δῶρον ἐπὶ τὸ θυ- σιαστήριον, καὶ διαλλάττεσθαι τῷ ἀδελφῷ· ἐπεὶ μὴ δυνατὸν εὐπρόσδεκτον γενέσθαι, θυμοῦ καὶ μνησι κακίας ἐναποκειμένων ἡμῖν. Καὶ ὁ ᾿Απόστολος δὲ λέγων ἀδιαλείπτως προσεύχεσθαι, καὶ ἐν παντὶ τόπῳ ἐπαίρειν ὁσίας χεῖρας, χωρὶς ὀργῆς καὶ διὰ λογι· σμῶν τοῦτο ἡμᾶς διδάσκει. Περιλείπεται τοίνυν ἢ μη- δέποτε προσεύχεσθαι, καὶ κατὰ τοῦτο ὑποδίκους εἶναι τῷ ἀποστολικῷ παραγγέλματι, ἢ σπουδάζοντας φυ λάττειν τὰ προστάγματα, χωρὶς ὀργῆς καὶ μνησικα κίας· τοῦτο ποιεῖν. Καὶ ἐπειδὴ πολλάκις λυπηθέντων ἀδελφῶν ἢ ταραχθέντων περιφρονοῦμεν λέγοντες, οὐκ ἐξ ἡμετέρας αἰτίας τούτους λελυπῆσθαι, ὁ τῶν ψυ χῶν ἰατρὸς τὰς προφάσεις τῆς ὀργῆς ῥιζόθεν ἀπὸ καρδίας ανασπάσαι βουλόμενος, οὐ μόνον εἰ τύχοι· μεν ἡμεῖς λελυπημένοι κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ, προστάσ σει ἀφιέναι τὸ δῶρον, καὶ διαλλάττεσθαι τούτῳ· ἀλλὰ καὶ εἰ αὐτὸς λελύπηται καθ᾿ ἡμῶν δικαίως ἢ ἀδίκως, τοῦτον διὰ τῆς ἀπολογίας θεραπεύειν, καὶ τότε προσφέρειν τὸ δῶρον. Ἀλλὰ τί ἐπιπολὺ τοῖς εὐαγγελικοῖς καὶ ἀποστολικοῖς παραγγέλμασιν ἐνδια τρίβομεν, ἐξὸν καὶ ἀπὸ τοῦ παλαιοῦ νόμου μαθεῖν τοῦτο, ὅς, καὶ συγκατάβασιν τῆς ἀκριβείας ἔχειν δοκῶν, τάδε φησί· « Μή μισήσῃς τὸν ἀδελφόν σου ἐν τῇ καρδίᾳ σου· › καὶ πάλιν· ι Οδοί μνησικάκων εἰς θάνατον. » Καὶ ἐνταῦθα γὰρ οὐ μόνον τὴν κατ' ἐνέργειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν κατὰ διάνοιαν ὀργὴν κω λύει καὶ κολάζει. Διὸ προσήκει, τοῖς θείοις νόμοις ἀκολουθοῦντας, πάσῃ δυνάμει ἀγωνίζεσθαι κατὰ τοῦ πνεύματος τῆς ὀργῆς, καὶ κατὰ τῆς ἔνδον ἐν ἡμῖν ἀποκειμένης νόσου· καὶ μή, κατὰ τῶν ἀνθρώπων τὸν θυμὸν κινοῦντας, ἐρημίαν καὶ μόνωσιν μεταδιώ το το ν. 25. S. ATHANASIUS. B Quod si dictum illud (Apostoli) ad litteram accipia- mus, ne quidem ad occasum usque solis conceditur mobis ut iram servemus. (9) Quid igitur de illis di- cemus, qui feritate atque insania vitiati affectus, non ad usque solis hujusce occasum tantummodo servant iram; sed etiam ad multos dies producunt eam, a mutuo colloquio abstinentes: neque verbis ulterius iracundiam exprimunt suam, sed silentio ad invicem servato, virus memoriæ injuriarum ad suam perniciem accendunt; ignorantes non inodo a peccato quod opere perpetratur abstinendum es- se; sed etiam ab eo quod in mente concipitur; ne tenebris recordationis injuriarum obscurata mens, excidat a lumine cognitionis, ac discretionis, atque privetur sancti Spiritus habitatione. (10) Quam- obrem jubet Dominus in Evangelis”, relinqui mu- nus super altare, et reconciliari fratri : quod fieri nequeat acceptum nunus esse, nobis ira ac injuria- memoria occupatis. Apostolus vero cum ait, sine intermissione orandum esse ", in omnique foco elevandas esse sanctas manus, absque ira ”, etiamsi in sola cogitatione sit, id agendum esse do- cet. Restat igitur ut vel nunquam oremus, atque ita obnoxii simus Apostolico præcepto; aut si præce- pta servare curemus, ut absque ira et recordatione injuriarum illud agamus. (11) At quandoquidem ple rumque contingit, ut contristatis aut perturbatis fratribus, nos rem contemnamus, atque dicamus, non nos in causa esse quod illi contristentur; anima- ruin medicus, ut iræ occasiones radicitus evellat ex corde nostro non modo si nos contristati et irati simus in fratrem nostrum, jubet ut munus re- finquamus, et reconciliemur ipsi ; sed etiamsi ipse in nos jure an injuria irascatur, ut excusatione nostra iram ejus sedemus, et tunc munus offera- mus. (12) Sed quid diutius evangelicis et aposto licis praeceptis immoremur, cum ex veteri item lege liceat hoc ediscere : quæ tametsi ex illa severitate deflectere ac sese attemperare videtur, ita habet : • Ne oderis fratrem tuum in corde tuo "., Ac rur- sum : ‹ Viæ eorum qui injuriarum memoriam te- nent, ad mortem. > Hoc enim loco non modo eam quæ in opus prorumpit, sed eam item quæ mente retinetur iram, vetat atque ulciscitur. Quam- obrem oportet divinis legibus inliærentes, tolis D viribus contra spiritum iræ decertare, et contra morbum illum intra nos situm : neque contra ho- mines iram concitare, ac ideo solitudinem el se‐ gregationem consectari; quo scilicet nemine ibi præsente qui nos concitet ad iram, virtus æquani- mitatis facile in solitudine exerceatur : nam tum ex superbia, tum quod nolimus nos ipsos incusa- re, nostræque segnitiei iræ causas ascribere, effici- tur ut exoptemus a fratribus segregari. Quandiu itaque imbecillitatis nostræ causas aliis imputa- Matth. v, XII. 25. ' C -- DUBIA. Levit. XIX, 17. 8. Prov. Matth. 24. "I Thess. v. 17. " I Tim. 11, 8. (9) Ibid. c. 10. 11. (10) Ibid. c. 12. (11) Ihil. c. 13. (12) Ibid. c. 14. 15.

Β Α Γικη βόλῳ· ν τουτέστι μὴ παρασκευάσησε τὸν Ἥλιον τῆς δικαιοσύνης Χριστόν, παροργίζοντες αὐτὸν ἐν τῇ τῶν φαύλων λογισμῶν συγκαταθέσει, ἐπιδῦναι τὰς καρδίας ὑμῶν· ἵνα μὴ τῇ ἀναχωρήσει αὐτοῦ εὕρῃ ἐν ὑμῖν τόπον ὁ διάβολος. Περὶ τούτου τοῦ ἡλίου καὶ ὁ Θεὸς διὰ τοῦ προφήτου λέγει· ι Τοῖς δὲ φοβουμέ νοις τὸ ὄνομά μου ἀνατελεῖ Ηλιος δικαιοσύνης, καὶ ἴασις ἔσται ἐν ταῖς πτέρυξιν αὐτοῦ. » Εἰ δὲ καὶ κατὰ τὸ γράμμα ἐκλάβωμεν τὸ ῥητὸν, οὐδὲ μέχρι δύσεως ἡλίου συγχωρεῖται ἡμῖν φυλάττειν τὴν ὀρο γήν. Τί οὖν ἐροῦμεν περὶ τούτων, οἵτινες τῇ ἀγριό τητι καὶ μανίᾳ τῆς ἐμπαθοῦς διαθέσεως, οὐ μόνον μέχρι δύσεως τούτου τοῦ ἡλίου διατηροῦσι τὴν ὀργὴν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πλείστας ἡμέρας παρατείνουσιν αὐτὴν παρασιωπώντες ἀπ' ἀλλήλων, οὐκέτι μὲν διὰ τῶν ρημάτων ἐκφέροντες αὐτὴν, τῇ δὲ πρὸς ἀλλήλους σιωπῇ τὸν τῆς μνησικακίας τὸν εἰς ὄλεθρον αὐτῶν ἐξάπτοντες, ἀγνοοῦντες, ὅτι μή μόνον ἐκ τῆς κατ' ἐνέργειαν ἁμαρτίας ἀπέχεσθαι δεῖ, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς κατὰ διάνοιαν, ἵνα μὴ, τῷ σκότει τῆς μνησικακίας ὁ νοῦς ἀμαυρωθείς, ἐκπέσῃ τοῦ φωτὸς τῆς γνώσεως, καὶ τῆς διακρίσεως, καὶ στερηθῇ τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος οἰκήσεως. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ὁ Κύριος ἐν Εὐαγγελίοις κελεύει ἀφεῖναι τὸ δῶρον ἐπὶ τὸ θυ- σιαστήριον, καὶ διαλλάττεσθαι τῷ ἀδελφῷ· ἐπεὶ μὴ δυνατὸν εὐπρόσδεκτον γενέσθαι, θυμοῦ καὶ μνησι κακίας ἐναποκειμένων ἡμῖν. Καὶ ὁ ᾿Απόστολος δὲ λέγων ἀδιαλείπτως προσεύχεσθαι, καὶ ἐν παντὶ τόπῳ ἐπαίρειν ὁσίας χεῖρας, χωρὶς ὀργῆς καὶ διὰ λογι· σμῶν τοῦτο ἡμᾶς διδάσκει. Περιλείπεται τοίνυν ἢ μη- δέποτε προσεύχεσθαι, καὶ κατὰ τοῦτο ὑποδίκους εἶναι τῷ ἀποστολικῷ παραγγέλματι, ἢ σπουδάζοντας φυ λάττειν τὰ προστάγματα, χωρὶς ὀργῆς καὶ μνησικα κίας· τοῦτο ποιεῖν. Καὶ ἐπειδὴ πολλάκις λυπηθέντων ἀδελφῶν ἢ ταραχθέντων περιφρονοῦμεν λέγοντες, οὐκ ἐξ ἡμετέρας αἰτίας τούτους λελυπῆσθαι, ὁ τῶν ψυ χῶν ἰατρὸς τὰς προφάσεις τῆς ὀργῆς ῥιζόθεν ἀπὸ καρδίας ανασπάσαι βουλόμενος, οὐ μόνον εἰ τύχοι· μεν ἡμεῖς λελυπημένοι κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ, προστάσ σει ἀφιέναι τὸ δῶρον, καὶ διαλλάττεσθαι τούτῳ· ἀλλὰ καὶ εἰ αὐτὸς λελύπηται καθ᾿ ἡμῶν δικαίως ἢ ἀδίκως, τοῦτον διὰ τῆς ἀπολογίας θεραπεύειν, καὶ τότε προσφέρειν τὸ δῶρον. Ἀλλὰ τί ἐπιπολὺ τοῖς εὐαγγελικοῖς καὶ ἀποστολικοῖς παραγγέλμασιν ἐνδια τρίβομεν, ἐξὸν καὶ ἀπὸ τοῦ παλαιοῦ νόμου μαθεῖν τοῦτο, ὅς, καὶ συγκατάβασιν τῆς ἀκριβείας ἔχειν δοκῶν, τάδε φησί· « Μή μισήσῃς τὸν ἀδελφόν σου ἐν τῇ καρδίᾳ σου· › καὶ πάλιν· ι Οδοί μνησικάκων εἰς θάνατον. » Καὶ ἐνταῦθα γὰρ οὐ μόνον τὴν κατ' ἐνέργειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν κατὰ διάνοιαν ὀργὴν κω λύει καὶ κολάζει. Διὸ προσήκει, τοῖς θείοις νόμοις ἀκολουθοῦντας, πάσῃ δυνάμει ἀγωνίζεσθαι κατὰ τοῦ πνεύματος τῆς ὀργῆς, καὶ κατὰ τῆς ἔνδον ἐν ἡμῖν ἀποκειμένης νόσου· καὶ μή, κατὰ τῶν ἀνθρώπων τὸν θυμὸν κινοῦντας, ἐρημίαν καὶ μόνωσιν μεταδιώ το το ν. 25. S. ATHANASIUS. B Quod si dictum illud (Apostoli) ad litteram accipia- mus, ne quidem ad occasum usque solis conceditur mobis ut iram servemus. (9) Quid igitur de illis di- cemus, qui feritate atque insania vitiati affectus, non ad usque solis hujusce occasum tantummodo servant iram; sed etiam ad multos dies producunt eam, a mutuo colloquio abstinentes: neque verbis ulterius iracundiam exprimunt suam, sed silentio ad invicem servato, virus memoriæ injuriarum ad suam perniciem accendunt; ignorantes non inodo a peccato quod opere perpetratur abstinendum es- se; sed etiam ab eo quod in mente concipitur; ne tenebris recordationis injuriarum obscurata mens, excidat a lumine cognitionis, ac discretionis, atque privetur sancti Spiritus habitatione. (10) Quam- obrem jubet Dominus in Evangelis”, relinqui mu- nus super altare, et reconciliari fratri : quod fieri nequeat acceptum nunus esse, nobis ira ac injuria- memoria occupatis. Apostolus vero cum ait, sine intermissione orandum esse ", in omnique foco elevandas esse sanctas manus, absque ira ”, etiamsi in sola cogitatione sit, id agendum esse do- cet. Restat igitur ut vel nunquam oremus, atque ita obnoxii simus Apostolico præcepto; aut si præce- pta servare curemus, ut absque ira et recordatione injuriarum illud agamus. (11) At quandoquidem ple rumque contingit, ut contristatis aut perturbatis fratribus, nos rem contemnamus, atque dicamus, non nos in causa esse quod illi contristentur; anima- ruin medicus, ut iræ occasiones radicitus evellat ex corde nostro non modo si nos contristati et irati simus in fratrem nostrum, jubet ut munus re- finquamus, et reconciliemur ipsi ; sed etiamsi ipse in nos jure an injuria irascatur, ut excusatione nostra iram ejus sedemus, et tunc munus offera- mus. (12) Sed quid diutius evangelicis et aposto licis praeceptis immoremur, cum ex veteri item lege liceat hoc ediscere : quæ tametsi ex illa severitate deflectere ac sese attemperare videtur, ita habet : • Ne oderis fratrem tuum in corde tuo "., Ac rur- sum : ‹ Viæ eorum qui injuriarum memoriam te- nent, ad mortem. > Hoc enim loco non modo eam quæ in opus prorumpit, sed eam item quæ mente retinetur iram, vetat atque ulciscitur. Quam- obrem oportet divinis legibus inliærentes, tolis D viribus contra spiritum iræ decertare, et contra morbum illum intra nos situm : neque contra ho- mines iram concitare, ac ideo solitudinem el se‐ gregationem consectari; quo scilicet nemine ibi præsente qui nos concitet ad iram, virtus æquani- mitatis facile in solitudine exerceatur : nam tum ex superbia, tum quod nolimus nos ipsos incusa- re, nostræque segnitiei iræ causas ascribere, effici- tur ut exoptemus a fratribus segregari. Quandiu itaque imbecillitatis nostræ causas aliis imputa- Matth. v, XII. 25. ' C -- DUBIA. Levit. XIX, 17. 8. Prov. Matth. 24. "I Thess. v. 17. " I Tim. 11, 8. (9) Ibid. c. 10. 11. (10) Ibid. c. 12. (11) Ihil. c. 13. (12) Ibid. c. 14. 15.

Β Α Γικη βόλῳ· ν τουτέστι μὴ παρασκευάσησε τὸν Ἥλιον τῆς δικαιοσύνης Χριστόν, παροργίζοντες αὐτὸν ἐν τῇ τῶν φαύλων λογισμῶν συγκαταθέσει, ἐπιδῦναι τὰς καρδίας ὑμῶν· ἵνα μὴ τῇ ἀναχωρήσει αὐτοῦ εὕρῃ ἐν ὑμῖν τόπον ὁ διάβολος. Περὶ τούτου τοῦ ἡλίου καὶ ὁ Θεὸς διὰ τοῦ προφήτου λέγει· ι Τοῖς δὲ φοβουμέ νοις τὸ ὄνομά μου ἀνατελεῖ Ηλιος δικαιοσύνης, καὶ ἴασις ἔσται ἐν ταῖς πτέρυξιν αὐτοῦ. » Εἰ δὲ καὶ κατὰ τὸ γράμμα ἐκλάβωμεν τὸ ῥητὸν, οὐδὲ μέχρι δύσεως ἡλίου συγχωρεῖται ἡμῖν φυλάττειν τὴν ὀρο γήν. Τί οὖν ἐροῦμεν περὶ τούτων, οἵτινες τῇ ἀγριό τητι καὶ μανίᾳ τῆς ἐμπαθοῦς διαθέσεως, οὐ μόνον μέχρι δύσεως τούτου τοῦ ἡλίου διατηροῦσι τὴν ὀργὴν, ἀλλὰ καὶ ἐπὶ πλείστας ἡμέρας παρατείνουσιν αὐτὴν παρασιωπώντες ἀπ' ἀλλήλων, οὐκέτι μὲν διὰ τῶν ρημάτων ἐκφέροντες αὐτὴν, τῇ δὲ πρὸς ἀλλήλους σιωπῇ τὸν τῆς μνησικακίας τὸν εἰς ὄλεθρον αὐτῶν ἐξάπτοντες, ἀγνοοῦντες, ὅτι μή μόνον ἐκ τῆς κατ' ἐνέργειαν ἁμαρτίας ἀπέχεσθαι δεῖ, ἀλλὰ καὶ ἀπὸ τῆς κατὰ διάνοιαν, ἵνα μὴ, τῷ σκότει τῆς μνησικακίας ὁ νοῦς ἀμαυρωθείς, ἐκπέσῃ τοῦ φωτὸς τῆς γνώσεως, καὶ τῆς διακρίσεως, καὶ στερηθῇ τῆς τοῦ ἁγίου Πνεύματος οἰκήσεως. Διὰ γὰρ τοῦτο καὶ ὁ Κύριος ἐν Εὐαγγελίοις κελεύει ἀφεῖναι τὸ δῶρον ἐπὶ τὸ θυ- σιαστήριον, καὶ διαλλάττεσθαι τῷ ἀδελφῷ· ἐπεὶ μὴ δυνατὸν εὐπρόσδεκτον γενέσθαι, θυμοῦ καὶ μνησι κακίας ἐναποκειμένων ἡμῖν. Καὶ ὁ ᾿Απόστολος δὲ λέγων ἀδιαλείπτως προσεύχεσθαι, καὶ ἐν παντὶ τόπῳ ἐπαίρειν ὁσίας χεῖρας, χωρὶς ὀργῆς καὶ διὰ λογι· σμῶν τοῦτο ἡμᾶς διδάσκει. Περιλείπεται τοίνυν ἢ μη- δέποτε προσεύχεσθαι, καὶ κατὰ τοῦτο ὑποδίκους εἶναι τῷ ἀποστολικῷ παραγγέλματι, ἢ σπουδάζοντας φυ λάττειν τὰ προστάγματα, χωρὶς ὀργῆς καὶ μνησικα κίας· τοῦτο ποιεῖν. Καὶ ἐπειδὴ πολλάκις λυπηθέντων ἀδελφῶν ἢ ταραχθέντων περιφρονοῦμεν λέγοντες, οὐκ ἐξ ἡμετέρας αἰτίας τούτους λελυπῆσθαι, ὁ τῶν ψυ χῶν ἰατρὸς τὰς προφάσεις τῆς ὀργῆς ῥιζόθεν ἀπὸ καρδίας ανασπάσαι βουλόμενος, οὐ μόνον εἰ τύχοι· μεν ἡμεῖς λελυπημένοι κατὰ τοῦ ἀδελφοῦ, προστάσ σει ἀφιέναι τὸ δῶρον, καὶ διαλλάττεσθαι τούτῳ· ἀλλὰ καὶ εἰ αὐτὸς λελύπηται καθ᾿ ἡμῶν δικαίως ἢ ἀδίκως, τοῦτον διὰ τῆς ἀπολογίας θεραπεύειν, καὶ τότε προσφέρειν τὸ δῶρον. Ἀλλὰ τί ἐπιπολὺ τοῖς εὐαγγελικοῖς καὶ ἀποστολικοῖς παραγγέλμασιν ἐνδια τρίβομεν, ἐξὸν καὶ ἀπὸ τοῦ παλαιοῦ νόμου μαθεῖν τοῦτο, ὅς, καὶ συγκατάβασιν τῆς ἀκριβείας ἔχειν δοκῶν, τάδε φησί· « Μή μισήσῃς τὸν ἀδελφόν σου ἐν τῇ καρδίᾳ σου· › καὶ πάλιν· ι Οδοί μνησικάκων εἰς θάνατον. » Καὶ ἐνταῦθα γὰρ οὐ μόνον τὴν κατ' ἐνέργειαν, ἀλλὰ καὶ τὴν κατὰ διάνοιαν ὀργὴν κω λύει καὶ κολάζει. Διὸ προσήκει, τοῖς θείοις νόμοις ἀκολουθοῦντας, πάσῃ δυνάμει ἀγωνίζεσθαι κατὰ τοῦ πνεύματος τῆς ὀργῆς, καὶ κατὰ τῆς ἔνδον ἐν ἡμῖν ἀποκειμένης νόσου· καὶ μή, κατὰ τῶν ἀνθρώπων τὸν θυμὸν κινοῦντας, ἐρημίαν καὶ μόνωσιν μεταδιώ το το ν. 25. S. ATHANASIUS. B Quod si dictum illud (Apostoli) ad litteram accipia- mus, ne quidem ad occasum usque solis conceditur mobis ut iram servemus. (9) Quid igitur de illis di- cemus, qui feritate atque insania vitiati affectus, non ad usque solis hujusce occasum tantummodo servant iram; sed etiam ad multos dies producunt eam, a mutuo colloquio abstinentes: neque verbis ulterius iracundiam exprimunt suam, sed silentio ad invicem servato, virus memoriæ injuriarum ad suam perniciem accendunt; ignorantes non inodo a peccato quod opere perpetratur abstinendum es- se; sed etiam ab eo quod in mente concipitur; ne tenebris recordationis injuriarum obscurata mens, excidat a lumine cognitionis, ac discretionis, atque privetur sancti Spiritus habitatione. (10) Quam- obrem jubet Dominus in Evangelis”, relinqui mu- nus super altare, et reconciliari fratri : quod fieri nequeat acceptum nunus esse, nobis ira ac injuria- memoria occupatis. Apostolus vero cum ait, sine intermissione orandum esse ", in omnique foco elevandas esse sanctas manus, absque ira ”, etiamsi in sola cogitatione sit, id agendum esse do- cet. Restat igitur ut vel nunquam oremus, atque ita obnoxii simus Apostolico præcepto; aut si præce- pta servare curemus, ut absque ira et recordatione injuriarum illud agamus. (11) At quandoquidem ple rumque contingit, ut contristatis aut perturbatis fratribus, nos rem contemnamus, atque dicamus, non nos in causa esse quod illi contristentur; anima- ruin medicus, ut iræ occasiones radicitus evellat ex corde nostro non modo si nos contristati et irati simus in fratrem nostrum, jubet ut munus re- finquamus, et reconciliemur ipsi ; sed etiamsi ipse in nos jure an injuria irascatur, ut excusatione nostra iram ejus sedemus, et tunc munus offera- mus. (12) Sed quid diutius evangelicis et aposto licis praeceptis immoremur, cum ex veteri item lege liceat hoc ediscere : quæ tametsi ex illa severitate deflectere ac sese attemperare videtur, ita habet : • Ne oderis fratrem tuum in corde tuo "., Ac rur- sum : ‹ Viæ eorum qui injuriarum memoriam te- nent, ad mortem. > Hoc enim loco non modo eam quæ in opus prorumpit, sed eam item quæ mente retinetur iram, vetat atque ulciscitur. Quam- obrem oportet divinis legibus inliærentes, tolis D viribus contra spiritum iræ decertare, et contra morbum illum intra nos situm : neque contra ho- mines iram concitare, ac ideo solitudinem el se‐ gregationem consectari; quo scilicet nemine ibi præsente qui nos concitet ad iram, virtus æquani- mitatis facile in solitudine exerceatur : nam tum ex superbia, tum quod nolimus nos ipsos incusa- re, nostræque segnitiei iræ causas ascribere, effici- tur ut exoptemus a fratribus segregari. Quandiu itaque imbecillitatis nostræ causas aliis imputa- Matth. v, XII. 25. ' C -- DUBIA. Levit. XIX, 17. 8. Prov. Matth. 24. "I Thess. v. 17. " I Tim. 11, 8. (9) Ibid. c. 10. 11. (10) Ibid. c. 12. (11) Ihil. c. 13. (12) Ibid. c. 14. 15.

καιν· ὡς ἐκεῖ δῆθεν, καὶ μηδενὸς ὄντος τοῦ κινοῦν- τος ἡμᾶς εἰς ὀργὴν, εὐκόλως ἐν τῇ μονώσει ἡ ἀρετὴ τῆς μακροθυμίας κατορθωθήσεται· ἀπὸ γὰρ τῆς ὑπερηφανίας καὶ τοῦ μὴ θέλειν μέμφεσθαι ἑαυτοὺς καὶ ἐπιγράφειν τῇ ἰδίᾳ ῥᾳθυμίᾳ τὰς αἰτίας τῆς ὀρ γῆς, τὴν ἐκ τῶν ἀδελφῶν ἀλλοτρίωσιν ἐπιποθούμεν. Ἕως ὅτε τοίνυν τῆς ἡμετέρας ἀσθενείας τὰς αἰτίας ἄλλοις ἐπιγράφομεν, ἀδύνατον ἡμᾶς πρὸς τὴν τε λείωσιν τῆς μακροθυμίας φθάσαι. Τὸ γὰρ κεφά λαιον τῆς ἡμετέρας διορθώσεως, οὐκ ἐκ τῆς τῶν πλησίον μακροθυμίας τῆς πρὸς ἡμᾶς γινομένης κατα ορθοῦται, ἀλλ' ἐκ τῆς ἡμετέρας πρὸς τὸν πλησίον μακροθυμίας καὶ ἀνεξικακίας. Ὅταν δὲ τὸν τῆς μα κροθυμίας ἀγῶνα φεύγοντες τὴν ἔρημον καταδιώκω- μεν καὶ τὴν μόνωσιν, ὅσα δ' ἂν τῶν ἡμετέρων παθῶν ἀθεράπευτα ἐκεῖσε ἐπενέγκωμεν, ἐπικεκρυμμένα, οὐκ ἐξειλημμένα, τυγχάνουσι. Καὶ γὰρ ἡ ἔρημος καὶ ἡ ἀναχώρησις τοῖς μήπω παθῶν ἀπηλλαγμένοις οὐ μόνον φυλάττειν ἐπίσταται τὰ ἐλαττώματα, ἀλλὰ καὶ ἐπικαλύπτειν ταῦτα οἶδε. Καὶ οὐδὲ ἐπαισθάνεσθαι αὐτοὺς συγχωρεῖ ποίῳ πάθει ἡττῶνται· τούναν- τίον δὲ φαντασίαις αὐτοὺς ὑποβάλλει, κατωρθωκέ ναι αὐτοὺς πείθει τήν τε μακροθυμίαν καὶ τὴν ταπείνωσιν, ἕως μὴ πάρεστιν ὁ τούτους ερεθίζων καὶ δοκιμάζων· ὅταν δὲ συμβῇ πρόφασις τού τους κινοῦσα, καὶ γυμνάζουσα, εὐθέως τὰ ἐναποκεί- μενα πάθη καὶ τὸ πρὶν λανθάνοντα, ὥσπερ ἵπποι ἀχαλίνωτοι, ἐκ τῶν ἰδίων ἀφετηρίων ἐκπηδήσαν τες, καὶ τῇ μακρᾷ ἡσυχίᾳ καὶ σχολῇ τραφέντες, σφο δρότερον καὶ ἀγριώτερον πρὸς ὄλεθρον κατασύρουσι τὸν ἴδιον ἐπιβάτην. Πλέον γὰρ ἀγριοῦται ἐν ἡμῖν τὰ πάθη ἀργοῦντα τῆς ἐξ ἀνθρώπων γυμνασίας, καὶ αὐτὴν τὴν σκιὰν τῆς ὑπομονῆς καὶ μακροθυμίας, Αν εἰκονικῶς δοκοῦμεν ἔχειν, ἀναμεμιγμένην τοῖς ἀδελ φοῖς τῇ ἀμελείᾳ τῆς ἀγυμνασίας, καὶ τῆς μονώσεως ἀπόλλυμεν. Ὥσπερ γὰρ τὰ ἱοβόλα τῶν θηρίων ἐν ἐρημίᾳ, καὶ ἐν ταῖς ἰδίαις κοίταις ἡσυχάζονται, τότε τὴν ἰδίαν μανίαν ἐπιδείκνυνται, ὅταν λάβωνταί τινος προσεγγίζοντος· οὕτω καὶ οἱ ἐμπαθεῖς ἄνθρωποι οὐκ ἀρετῆς διαθέσει, ἀλλὰ τῇ τῆς ἐρημίας ἀνάγκῃ ἡσυ- χάζοντας, τότε τὸν τῆς ψυχῆς τὸν ἐξεμοῦσιν, ὅταν δράξωνται τοῦ προσεγγίζοντος καὶ ἐρεθίζοντος. Καὶ τούτου χάριν τοῖς τελείωσιν πραότητος ἐπιζητοῦσι σπουδή πάσῃ ὀφείλει μὴ μόνον πρὸς ἀνθρώπους μὴ ὀργίζεσθαι, ἀλλὰ μηδὲ πρὸς τὰ ἄλογα, μηδὲ πρὸς τὰ ἄψυχα πράγματα. Μέμνημαι γὰρ ἐγὼ ἡνίκα ἐν ἐρήμῳ διέτριβον κατὰ καλάμου τὸν θυμὸν κινήσας, τῆς παχύτητος τούτου ἢ λεπτότητος ἀπαρεσάσης μα· καὶ κατὰ ξύλου πάλιν, ὅταν κάψαι τοῦτο θελή σας, μὴ ταχέως ἐδυνήθην· καὶ πάλιν κατὰ λίθου πυρεκβόλου, όταν, σπουδάζοντός μου ἐκβάλλειν τὸ πυρ, μὴ ταχέως ὁ σπινθὴρ ἐξεπήδησεν, οὕτω τῆς ὀργῆς ἐπιταθείσης, ὡς κατὰ τῶν ἀναισθήτων, καὶ ἀψύχων πραγμάτων ταύτην ἐκφέρειν. Εἰ τοίνυν ἐπ:- ποθοῦμεν τυχεῖν τοῦ μακαρισμοῦ τοῦ Χριστοῦ, οὐ μόνον τὴν κατ' ἐνέργειαν ὀφείλομεν ὀργὴν κωλῦσαι, καθὰ εἴρηται, ἀλλὰ καὶ τὴν κατὰ διάνοιαν. Οὐ γὰρ EPISTOLA II AD CASTOREM. ⋅ B A mus, impossibile est nos ad perfectionem æquani- D C ' mitatis attingere.(13) Summa quippe emendationis nostræ non ex proximi erga nos æquanimitate obti- netur, sed ex nostra erga proximum longanimitate ac injuriarum oblivione. Cum autem æquanimitatis certamen fugientes eremum petimus et solitudinem, quascunque illuc nondum curatas sedatasque pas - siones afferimus, occultas eas, non deletas esse pute- mus. Enimvero eremus atque secessus iis qui non- dum passionibus liberi sunt, non reservare modo imperfectiones, sed cas occultare quoque novit. Neque iis sentire concedit quibus sint passio- nibus obnoxii; quinimo iis quas suggerit phanta- sits suadet ipsis quod æquanimitatem, quod hu- militatem sint assecuti, donec adest nemo qui concitet et probet ipsos; cum accidit autem oc- casio qua coucitentur et exerceantur, reconditæ statini ac pridem occultæ passiones, ceu effrenes equi ex stabulis erumpentes, ac longa quiete et otiositate perpasti, vehementius efferatiusque equitem in perniciem conjiciunt. Passiones quippe in otio neque excitatæ ab hominibus magis eſſeruntur in mobis: ipsamque patientia et æquanimitatis umbram, quam plantasia tantum et opinione tenemus, si fratribus nos immisceamus, per solitudinis otium, ob negligentiam exercitandi amittimus. (14) Quem- admodum enim venenata animalia, in deserto et in cubilibus suis recumbentia, tunc furoren suum demonstrant cum accedentem quemdam capiunt ; . ita homines passionibus obnoxii, non virtutis affe ctu, sed ex deserti loci necessaria conditione quie- scentes, tum animæ virus evomunt, cum acceden- tem quempiam et irritantem se apprehenderint. Quamobrem qui mansuetudinis perfectionem ex- quirunt, par omnino est, ut non modo adversuru homines non irascantur, sed neque adversus bruta, imo ne adversus inanimata quidem. Memini me cum in eremo degerem, contra calamum iram con- eepisse, quod ejus modo densitas modo tenuitas displiceret : contra lignum item, quod exscindere cum vellem, celeriter non possein: rursum contra igniarium silicem, quod me festinante ignem edu- cere, non statim exsiliret scintilla; ita nimirum grassatur ira, ut ad usque insensibilia et inanimata efferatur. (15) Si cupianus itaque consequi beati - tudinem Christi; non modo iram quæ ad opus prorumpit, uti supra dictum est, coercere debemus, sed eam quoque quæ mente concipitur. Non enim tantumdem affert utilitatis os continere suum, et furiosum quodquam dictum non proferre, quantum cor purgare ab injuriarum memoria, et pravas uon fovere cogitationes. Docet enim evangelica aor.. na, excisus oportere peccatorum radices, potiu quam ramos. Excisa quippe a corde iræ radice, nullum odium, nulla invidia ad opus usque dedu- cetur: nam, qui odit fratrem suum, homicida est, nimirum quoad affectum odii occidit eumr. Occisum (13) Ibil. c. 16. 17. (14) Ibid. c. 18. (13) Ibid. c. 19.

καιν· ὡς ἐκεῖ δῆθεν, καὶ μηδενὸς ὄντος τοῦ κινοῦν- τος ἡμᾶς εἰς ὀργὴν, εὐκόλως ἐν τῇ μονώσει ἡ ἀρετὴ τῆς μακροθυμίας κατορθωθήσεται· ἀπὸ γὰρ τῆς ὑπερηφανίας καὶ τοῦ μὴ θέλειν μέμφεσθαι ἑαυτοὺς καὶ ἐπιγράφειν τῇ ἰδίᾳ ῥᾳθυμίᾳ τὰς αἰτίας τῆς ὀρ γῆς, τὴν ἐκ τῶν ἀδελφῶν ἀλλοτρίωσιν ἐπιποθούμεν. Ἕως ὅτε τοίνυν τῆς ἡμετέρας ἀσθενείας τὰς αἰτίας ἄλλοις ἐπιγράφομεν, ἀδύνατον ἡμᾶς πρὸς τὴν τε λείωσιν τῆς μακροθυμίας φθάσαι. Τὸ γὰρ κεφά λαιον τῆς ἡμετέρας διορθώσεως, οὐκ ἐκ τῆς τῶν πλησίον μακροθυμίας τῆς πρὸς ἡμᾶς γινομένης κατα ορθοῦται, ἀλλ' ἐκ τῆς ἡμετέρας πρὸς τὸν πλησίον μακροθυμίας καὶ ἀνεξικακίας. Ὅταν δὲ τὸν τῆς μα κροθυμίας ἀγῶνα φεύγοντες τὴν ἔρημον καταδιώκω- μεν καὶ τὴν μόνωσιν, ὅσα δ' ἂν τῶν ἡμετέρων παθῶν ἀθεράπευτα ἐκεῖσε ἐπενέγκωμεν, ἐπικεκρυμμένα, οὐκ ἐξειλημμένα, τυγχάνουσι. Καὶ γὰρ ἡ ἔρημος καὶ ἡ ἀναχώρησις τοῖς μήπω παθῶν ἀπηλλαγμένοις οὐ μόνον φυλάττειν ἐπίσταται τὰ ἐλαττώματα, ἀλλὰ καὶ ἐπικαλύπτειν ταῦτα οἶδε. Καὶ οὐδὲ ἐπαισθάνεσθαι αὐτοὺς συγχωρεῖ ποίῳ πάθει ἡττῶνται· τούναν- τίον δὲ φαντασίαις αὐτοὺς ὑποβάλλει, κατωρθωκέ ναι αὐτοὺς πείθει τήν τε μακροθυμίαν καὶ τὴν ταπείνωσιν, ἕως μὴ πάρεστιν ὁ τούτους ερεθίζων καὶ δοκιμάζων· ὅταν δὲ συμβῇ πρόφασις τού τους κινοῦσα, καὶ γυμνάζουσα, εὐθέως τὰ ἐναποκεί- μενα πάθη καὶ τὸ πρὶν λανθάνοντα, ὥσπερ ἵπποι ἀχαλίνωτοι, ἐκ τῶν ἰδίων ἀφετηρίων ἐκπηδήσαν τες, καὶ τῇ μακρᾷ ἡσυχίᾳ καὶ σχολῇ τραφέντες, σφο δρότερον καὶ ἀγριώτερον πρὸς ὄλεθρον κατασύρουσι τὸν ἴδιον ἐπιβάτην. Πλέον γὰρ ἀγριοῦται ἐν ἡμῖν τὰ πάθη ἀργοῦντα τῆς ἐξ ἀνθρώπων γυμνασίας, καὶ αὐτὴν τὴν σκιὰν τῆς ὑπομονῆς καὶ μακροθυμίας, Αν εἰκονικῶς δοκοῦμεν ἔχειν, ἀναμεμιγμένην τοῖς ἀδελ φοῖς τῇ ἀμελείᾳ τῆς ἀγυμνασίας, καὶ τῆς μονώσεως ἀπόλλυμεν. Ὥσπερ γὰρ τὰ ἱοβόλα τῶν θηρίων ἐν ἐρημίᾳ, καὶ ἐν ταῖς ἰδίαις κοίταις ἡσυχάζονται, τότε τὴν ἰδίαν μανίαν ἐπιδείκνυνται, ὅταν λάβωνταί τινος προσεγγίζοντος· οὕτω καὶ οἱ ἐμπαθεῖς ἄνθρωποι οὐκ ἀρετῆς διαθέσει, ἀλλὰ τῇ τῆς ἐρημίας ἀνάγκῃ ἡσυ- χάζοντας, τότε τὸν τῆς ψυχῆς τὸν ἐξεμοῦσιν, ὅταν δράξωνται τοῦ προσεγγίζοντος καὶ ἐρεθίζοντος. Καὶ τούτου χάριν τοῖς τελείωσιν πραότητος ἐπιζητοῦσι σπουδή πάσῃ ὀφείλει μὴ μόνον πρὸς ἀνθρώπους μὴ ὀργίζεσθαι, ἀλλὰ μηδὲ πρὸς τὰ ἄλογα, μηδὲ πρὸς τὰ ἄψυχα πράγματα. Μέμνημαι γὰρ ἐγὼ ἡνίκα ἐν ἐρήμῳ διέτριβον κατὰ καλάμου τὸν θυμὸν κινήσας, τῆς παχύτητος τούτου ἢ λεπτότητος ἀπαρεσάσης μα· καὶ κατὰ ξύλου πάλιν, ὅταν κάψαι τοῦτο θελή σας, μὴ ταχέως ἐδυνήθην· καὶ πάλιν κατὰ λίθου πυρεκβόλου, όταν, σπουδάζοντός μου ἐκβάλλειν τὸ πυρ, μὴ ταχέως ὁ σπινθὴρ ἐξεπήδησεν, οὕτω τῆς ὀργῆς ἐπιταθείσης, ὡς κατὰ τῶν ἀναισθήτων, καὶ ἀψύχων πραγμάτων ταύτην ἐκφέρειν. Εἰ τοίνυν ἐπ:- ποθοῦμεν τυχεῖν τοῦ μακαρισμοῦ τοῦ Χριστοῦ, οὐ μόνον τὴν κατ' ἐνέργειαν ὀφείλομεν ὀργὴν κωλῦσαι, καθὰ εἴρηται, ἀλλὰ καὶ τὴν κατὰ διάνοιαν. Οὐ γὰρ EPISTOLA II AD CASTOREM. ⋅ B A mus, impossibile est nos ad perfectionem æquani- D C ' mitatis attingere.(13) Summa quippe emendationis nostræ non ex proximi erga nos æquanimitate obti- netur, sed ex nostra erga proximum longanimitate ac injuriarum oblivione. Cum autem æquanimitatis certamen fugientes eremum petimus et solitudinem, quascunque illuc nondum curatas sedatasque pas - siones afferimus, occultas eas, non deletas esse pute- mus. Enimvero eremus atque secessus iis qui non- dum passionibus liberi sunt, non reservare modo imperfectiones, sed cas occultare quoque novit. Neque iis sentire concedit quibus sint passio- nibus obnoxii; quinimo iis quas suggerit phanta- sits suadet ipsis quod æquanimitatem, quod hu- militatem sint assecuti, donec adest nemo qui concitet et probet ipsos; cum accidit autem oc- casio qua coucitentur et exerceantur, reconditæ statini ac pridem occultæ passiones, ceu effrenes equi ex stabulis erumpentes, ac longa quiete et otiositate perpasti, vehementius efferatiusque equitem in perniciem conjiciunt. Passiones quippe in otio neque excitatæ ab hominibus magis eſſeruntur in mobis: ipsamque patientia et æquanimitatis umbram, quam plantasia tantum et opinione tenemus, si fratribus nos immisceamus, per solitudinis otium, ob negligentiam exercitandi amittimus. (14) Quem- admodum enim venenata animalia, in deserto et in cubilibus suis recumbentia, tunc furoren suum demonstrant cum accedentem quemdam capiunt ; . ita homines passionibus obnoxii, non virtutis affe ctu, sed ex deserti loci necessaria conditione quie- scentes, tum animæ virus evomunt, cum acceden- tem quempiam et irritantem se apprehenderint. Quamobrem qui mansuetudinis perfectionem ex- quirunt, par omnino est, ut non modo adversuru homines non irascantur, sed neque adversus bruta, imo ne adversus inanimata quidem. Memini me cum in eremo degerem, contra calamum iram con- eepisse, quod ejus modo densitas modo tenuitas displiceret : contra lignum item, quod exscindere cum vellem, celeriter non possein: rursum contra igniarium silicem, quod me festinante ignem edu- cere, non statim exsiliret scintilla; ita nimirum grassatur ira, ut ad usque insensibilia et inanimata efferatur. (15) Si cupianus itaque consequi beati - tudinem Christi; non modo iram quæ ad opus prorumpit, uti supra dictum est, coercere debemus, sed eam quoque quæ mente concipitur. Non enim tantumdem affert utilitatis os continere suum, et furiosum quodquam dictum non proferre, quantum cor purgare ab injuriarum memoria, et pravas uon fovere cogitationes. Docet enim evangelica aor.. na, excisus oportere peccatorum radices, potiu quam ramos. Excisa quippe a corde iræ radice, nullum odium, nulla invidia ad opus usque dedu- cetur: nam, qui odit fratrem suum, homicida est, nimirum quoad affectum odii occidit eumr. Occisum (13) Ibil. c. 16. 17. (14) Ibid. c. 18. (13) Ibid. c. 19.

καιν· ὡς ἐκεῖ δῆθεν, καὶ μηδενὸς ὄντος τοῦ κινοῦν- τος ἡμᾶς εἰς ὀργὴν, εὐκόλως ἐν τῇ μονώσει ἡ ἀρετὴ τῆς μακροθυμίας κατορθωθήσεται· ἀπὸ γὰρ τῆς ὑπερηφανίας καὶ τοῦ μὴ θέλειν μέμφεσθαι ἑαυτοὺς καὶ ἐπιγράφειν τῇ ἰδίᾳ ῥᾳθυμίᾳ τὰς αἰτίας τῆς ὀρ γῆς, τὴν ἐκ τῶν ἀδελφῶν ἀλλοτρίωσιν ἐπιποθούμεν. Ἕως ὅτε τοίνυν τῆς ἡμετέρας ἀσθενείας τὰς αἰτίας ἄλλοις ἐπιγράφομεν, ἀδύνατον ἡμᾶς πρὸς τὴν τε λείωσιν τῆς μακροθυμίας φθάσαι. Τὸ γὰρ κεφά λαιον τῆς ἡμετέρας διορθώσεως, οὐκ ἐκ τῆς τῶν πλησίον μακροθυμίας τῆς πρὸς ἡμᾶς γινομένης κατα ορθοῦται, ἀλλ' ἐκ τῆς ἡμετέρας πρὸς τὸν πλησίον μακροθυμίας καὶ ἀνεξικακίας. Ὅταν δὲ τὸν τῆς μα κροθυμίας ἀγῶνα φεύγοντες τὴν ἔρημον καταδιώκω- μεν καὶ τὴν μόνωσιν, ὅσα δ' ἂν τῶν ἡμετέρων παθῶν ἀθεράπευτα ἐκεῖσε ἐπενέγκωμεν, ἐπικεκρυμμένα, οὐκ ἐξειλημμένα, τυγχάνουσι. Καὶ γὰρ ἡ ἔρημος καὶ ἡ ἀναχώρησις τοῖς μήπω παθῶν ἀπηλλαγμένοις οὐ μόνον φυλάττειν ἐπίσταται τὰ ἐλαττώματα, ἀλλὰ καὶ ἐπικαλύπτειν ταῦτα οἶδε. Καὶ οὐδὲ ἐπαισθάνεσθαι αὐτοὺς συγχωρεῖ ποίῳ πάθει ἡττῶνται· τούναν- τίον δὲ φαντασίαις αὐτοὺς ὑποβάλλει, κατωρθωκέ ναι αὐτοὺς πείθει τήν τε μακροθυμίαν καὶ τὴν ταπείνωσιν, ἕως μὴ πάρεστιν ὁ τούτους ερεθίζων καὶ δοκιμάζων· ὅταν δὲ συμβῇ πρόφασις τού τους κινοῦσα, καὶ γυμνάζουσα, εὐθέως τὰ ἐναποκεί- μενα πάθη καὶ τὸ πρὶν λανθάνοντα, ὥσπερ ἵπποι ἀχαλίνωτοι, ἐκ τῶν ἰδίων ἀφετηρίων ἐκπηδήσαν τες, καὶ τῇ μακρᾷ ἡσυχίᾳ καὶ σχολῇ τραφέντες, σφο δρότερον καὶ ἀγριώτερον πρὸς ὄλεθρον κατασύρουσι τὸν ἴδιον ἐπιβάτην. Πλέον γὰρ ἀγριοῦται ἐν ἡμῖν τὰ πάθη ἀργοῦντα τῆς ἐξ ἀνθρώπων γυμνασίας, καὶ αὐτὴν τὴν σκιὰν τῆς ὑπομονῆς καὶ μακροθυμίας, Αν εἰκονικῶς δοκοῦμεν ἔχειν, ἀναμεμιγμένην τοῖς ἀδελ φοῖς τῇ ἀμελείᾳ τῆς ἀγυμνασίας, καὶ τῆς μονώσεως ἀπόλλυμεν. Ὥσπερ γὰρ τὰ ἱοβόλα τῶν θηρίων ἐν ἐρημίᾳ, καὶ ἐν ταῖς ἰδίαις κοίταις ἡσυχάζονται, τότε τὴν ἰδίαν μανίαν ἐπιδείκνυνται, ὅταν λάβωνταί τινος προσεγγίζοντος· οὕτω καὶ οἱ ἐμπαθεῖς ἄνθρωποι οὐκ ἀρετῆς διαθέσει, ἀλλὰ τῇ τῆς ἐρημίας ἀνάγκῃ ἡσυ- χάζοντας, τότε τὸν τῆς ψυχῆς τὸν ἐξεμοῦσιν, ὅταν δράξωνται τοῦ προσεγγίζοντος καὶ ἐρεθίζοντος. Καὶ τούτου χάριν τοῖς τελείωσιν πραότητος ἐπιζητοῦσι σπουδή πάσῃ ὀφείλει μὴ μόνον πρὸς ἀνθρώπους μὴ ὀργίζεσθαι, ἀλλὰ μηδὲ πρὸς τὰ ἄλογα, μηδὲ πρὸς τὰ ἄψυχα πράγματα. Μέμνημαι γὰρ ἐγὼ ἡνίκα ἐν ἐρήμῳ διέτριβον κατὰ καλάμου τὸν θυμὸν κινήσας, τῆς παχύτητος τούτου ἢ λεπτότητος ἀπαρεσάσης μα· καὶ κατὰ ξύλου πάλιν, ὅταν κάψαι τοῦτο θελή σας, μὴ ταχέως ἐδυνήθην· καὶ πάλιν κατὰ λίθου πυρεκβόλου, όταν, σπουδάζοντός μου ἐκβάλλειν τὸ πυρ, μὴ ταχέως ὁ σπινθὴρ ἐξεπήδησεν, οὕτω τῆς ὀργῆς ἐπιταθείσης, ὡς κατὰ τῶν ἀναισθήτων, καὶ ἀψύχων πραγμάτων ταύτην ἐκφέρειν. Εἰ τοίνυν ἐπ:- ποθοῦμεν τυχεῖν τοῦ μακαρισμοῦ τοῦ Χριστοῦ, οὐ μόνον τὴν κατ' ἐνέργειαν ὀφείλομεν ὀργὴν κωλῦσαι, καθὰ εἴρηται, ἀλλὰ καὶ τὴν κατὰ διάνοιαν. Οὐ γὰρ EPISTOLA II AD CASTOREM. ⋅ B A mus, impossibile est nos ad perfectionem æquani- D C ' mitatis attingere.(13) Summa quippe emendationis nostræ non ex proximi erga nos æquanimitate obti- netur, sed ex nostra erga proximum longanimitate ac injuriarum oblivione. Cum autem æquanimitatis certamen fugientes eremum petimus et solitudinem, quascunque illuc nondum curatas sedatasque pas - siones afferimus, occultas eas, non deletas esse pute- mus. Enimvero eremus atque secessus iis qui non- dum passionibus liberi sunt, non reservare modo imperfectiones, sed cas occultare quoque novit. Neque iis sentire concedit quibus sint passio- nibus obnoxii; quinimo iis quas suggerit phanta- sits suadet ipsis quod æquanimitatem, quod hu- militatem sint assecuti, donec adest nemo qui concitet et probet ipsos; cum accidit autem oc- casio qua coucitentur et exerceantur, reconditæ statini ac pridem occultæ passiones, ceu effrenes equi ex stabulis erumpentes, ac longa quiete et otiositate perpasti, vehementius efferatiusque equitem in perniciem conjiciunt. Passiones quippe in otio neque excitatæ ab hominibus magis eſſeruntur in mobis: ipsamque patientia et æquanimitatis umbram, quam plantasia tantum et opinione tenemus, si fratribus nos immisceamus, per solitudinis otium, ob negligentiam exercitandi amittimus. (14) Quem- admodum enim venenata animalia, in deserto et in cubilibus suis recumbentia, tunc furoren suum demonstrant cum accedentem quemdam capiunt ; . ita homines passionibus obnoxii, non virtutis affe ctu, sed ex deserti loci necessaria conditione quie- scentes, tum animæ virus evomunt, cum acceden- tem quempiam et irritantem se apprehenderint. Quamobrem qui mansuetudinis perfectionem ex- quirunt, par omnino est, ut non modo adversuru homines non irascantur, sed neque adversus bruta, imo ne adversus inanimata quidem. Memini me cum in eremo degerem, contra calamum iram con- eepisse, quod ejus modo densitas modo tenuitas displiceret : contra lignum item, quod exscindere cum vellem, celeriter non possein: rursum contra igniarium silicem, quod me festinante ignem edu- cere, non statim exsiliret scintilla; ita nimirum grassatur ira, ut ad usque insensibilia et inanimata efferatur. (15) Si cupianus itaque consequi beati - tudinem Christi; non modo iram quæ ad opus prorumpit, uti supra dictum est, coercere debemus, sed eam quoque quæ mente concipitur. Non enim tantumdem affert utilitatis os continere suum, et furiosum quodquam dictum non proferre, quantum cor purgare ab injuriarum memoria, et pravas uon fovere cogitationes. Docet enim evangelica aor.. na, excisus oportere peccatorum radices, potiu quam ramos. Excisa quippe a corde iræ radice, nullum odium, nulla invidia ad opus usque dedu- cetur: nam, qui odit fratrem suum, homicida est, nimirum quoad affectum odii occidit eumr. Occisum (13) Ibil. c. 16. 17. (14) Ibid. c. 18. (13) Ibid. c. 19.

ἄφρονα αὐτὴν, καὶ παραπλῆγα ἀπεργάζεται, τῷ τῆς απογνώσεως λοιπὸν ἐνδήσασα· λογισμῷ. Διὰ τοῦτο (19) εἰς σκοπὸς ἡμῖν ἔστω ἀγωνίσασθαι τὸν πνευματικών ἀγῶνα, καὶ νικῆσαι σὺν Θεῷ τὰ πνεύματα τῆς πονη- ρίας, καὶ πάσῃ φυλακή τηρῆσαι τὴν ἑαυτῶν καρδίαν ἀπὸ τοῦ πνεύματος τῆς λύπης. "Ωσπερ γὰρ τὴς ἱμά τιον, καὶ σκώληξ ξύλον, οὕτως ή λύπη τὴν τοῦ ἀνα θρώπου ψυχὴν κατεσθίει, ἐκκλίνειν πείθουσα πᾶσαν ἀγαθὴν συντυχίαν, καὶ οὐδὲ παρὰ τῶν γνησίων φί- λων λόγον συμβουλίας δέχεσθαι συγχωροῦσα, οὐδὲ χρηστὴν ἀπόκρισιν ἢ εἰρηνικὴν ἐπιτρέπουσα τούτοις μεταδοῦναι· ἀλλὰ πᾶσαν τὴν ψυχὴν θλίβουσα, πικρίας αὐτὴν καὶ ἀκηδίας πληροῖ· καὶ λοιπὸν ὑποβάλλει αὐτὴν φεύγειν τοὺς ἀνθρώπους, ὡς αἰτίους αὐτῇ τῆς ταραχής γενομένους· καὶ οὐ συγχωρεῖ αὐτὴν ἐπιγνῶναι, ὅτι οὐκ ἔξωθεν, ἀλλ' ἔνδοθεν ἔχει τὴν νό- σον ἀποκειμένην, ἥτις τότε φανεροῦται, ὅταν οἱ πει (20) ρασμοὶ ἐπιστάντες διὰ τῆς γυμνασίας εἰς τὸ ἐμφανές αὐτὴν προενέγκωσιν. Οὐδέποτε γὰρ ὑπὸ ἄλλου βλα- βήσεται ἄνθρωπος, εἰ μὴ ἔνδοθεν ἀποκειμένην ἔχει τὴν νόσον, ἤτοι τὰς τῶν παθῶν αἰτίας, καὶ τούτου χάριν ὁ πάντων δημιουργὸς καὶ ἰατρὸς τῶν ψυχῶν Θεὸς, καὶ μόνος ἐπιστάμενος τὰ τραύματα τῆς ψυχῆς ἀκριβῶς, οὐ τὰς τῶν ἀνθρώπων διατριβάς παραγγέλ λει καταλιμπάνειν, ἀλλὰ τὰς ἐν ἡμῖν τῆς κακίας εκκόπτειν αἰτίας, γινώσκων τὴν αἰτίαν τῆς ψυχῆς ὑγείας οὐκ ἐν τῷ χωρισμῷ τῶν ἀνθρώπων κατορ- θοῦσθαι, ἀλλ' ἐν τῇ τῶν ἀνθρώπων συνδιαγωγῇ καὶ γυμνασία. Όταν τοίνυν διά τινας εὐλόγους δῆθεν προφάσεις τοὺς ἀδελφοὺς καταλιμπάνωμεν, οὐ τὰς τῆς λύπης ἀφορμὰς ἐξεκόψαμεν, ἀλλὰ μόνον ἐνηλλά ξαμεν αὐτὰς τῆς ἐναποκειμένης ένδον νόσου, καὶ διετο... πραγμάτων ταύτας ἀνακινούσης. Διὰ τοῦτο κατὰ τῶν ἔνδοθεν παθῶν ἅπας ἡμῖν ἔστω ὁ πό λεμος. Τούτων γὰρ διὰ τῆς τοῦ Θεοῦ συνεργίας ἐκβληθέντων, οὐ λέγω μετὰ ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ μετὰ θηρίων εὐκόλως συνδιατρίψομεν, κατὰ τὸ ὑπὸ τοῦ μακαρίου Ἰὼβ εἰρημένον· θῆρες ἄγριοι εἰ ρηνεύσουσί σοι. » Προηγουμένως τοίνυν ἀγωνιστέον κατὰ τοῦ πνεύματος τῆς λύπης, τοῦ βάλλοντος τὴν ψυχὴν εἰς ἀπόγνωσιν, ὅπως ἀπελάσωμεν τοῦτο τῆς ἡμετέρας καρδίας. Τοῦτο γὰρ τὸν Κάϊν οὐ συνεχώ ρησε μετὰ τὴν ἀδελφοκτονίαν μετανοῆσαι, οὔτε τὸν Ἰούδαν μετὰ τὴν τοῦ Δεσπότου προδοσίαν. Εκεί- την μόνην τὴν λύπην ἀσκήσωμεν, τὴν ἐπὶ τῇ μετα- νοίᾳ τῶν ἡμαρτημένων μετὰ ἐλπίδος ἀγαθῆς γινομέ- νην. καὶ τῇ ἐπικτήσει τῶν ἐν οὐρανοῖς ἀγαθῶν ἐπιτηδευομένην. Περὶ ἧς καὶ ὁ Ἀπόστολος εἶπεν, ὅτι « Ἡ κατὰ Θεὸν λύπη...., τῇ ἐλπίδι τῆς μετανοίας τρέφουσα τὴν ψυχὴν, χαρὰ σύμμικτος ὑπάρχει· ὅθεν καὶ πρόθυμον καὶ ὑπήκοον πρὸς πᾶσαν ἀγαθὴν ἐργασίαν παρα- σκευάζει τὸν ἄνθρωπον εὐπρόσιτον, ταπεινὸν [Λείπει φύλλον ἔν, τουτέστι τὸ λεἶπον· κατα του πνεύματος τῆς λύπης, καὶ ἡ ἀρχὴ τοῦ κατὰ τῆς ἀκηδίας πνεύματος.] .... 6. Αρτον ἐσθίωσιν. 'Ακούσωμεν πῶς σοφῶς ἡμῖν ὑποδείκνυσι τὰς αἰτίας τῆς ἀκηδίας ὁ Ἀπόστολος ο Ατά Ακτους» γὰρ καλεῖ τοὺς μὴ ἐργαζομένους. ἑνὶ τούτῳ βή EPISTOLA AD CASTOREM. A demum eam desperationis cogitatione illigat. B Quapropter unus nobis sit scopus, spirituale certamen certare, spiritus nequitiæ cum Deo vincere, et omni custodia cor nostrum servare a spiritu tristitiæ s. Quemadmodum enim tinea vestimen- tum, et vermis lignum, ita tristitia corrodit ho- minis animam, dum suadet illi ut ab omni probo consortio declinet, neque concedit illi ut a veris amicis consilium accipiat, nec ut rnitem et paei- ficam responsionem det ipsis; sed animam con- turbat totam, tristitia et incuria replet: atque demum suadet ut fugiat ab hominibus, quasi sibi in causa fuerint perturbationis: neque sinit eam agnoscere, non exterius sed interius ægritudinem esse sitam, quæ tunc apparet, cum ingruentes tentationes experimento illam palam faciunt. Nunquam enim lono lædetur ab alio, nisi mntus situm habeat morbum, scilicet passionum causas : quæ causa est quod omnium opifex et animarum medicus Deus, qui solus probe et accurate anima vulnera novit, non hominum consortia relinquere præcipiat, sed malitiæ causas in nobis exscindere, gnarus causam sanitatis animæ non in separatione ab hominibus obtineri, sed in conversatione cum hominibus et in exercitatione. Cum itaque ob consentaneas quasdam occasiones fratres reliaqui- mus, nequaquam tristitiæ occasiones præcidimus, sed solum commutavimus eas, morbo scilicet intus posito eas pro rerum conditione movente. (21) Qua- C propter contra interiores passiones totumn no- bis sit bellum. Tis enim Dei auxilio ejectis, non dico cum hominibus, sed cum feris etiam facile degemus, juxta illud beati Jobi dictum : e luma- nes feræ pacem tecum habebunt ". › In primis igitur pugnandum contra spiritum tristitiæ, qui animam conjicit in desperationem; ut (malum) 11- lud ex corde nostro pellamus. Illud enim non sivit Cainum post fratris cædem pœnitere, neque Judam post Domini proditionem. Eam solam habeamus tristitiam, quæ penitentiam peccatorum respicit, cum bona spe conjunctam, et quæ calestium bono- rum possessionein conciliat; de qua dixit Aposto- lus: Quæ secundum Deum tristitia est Ea itaque tristitia quæ pœnitentiæ spe alit ani- D mam, gaudio commista est: quare alacrem et ad omne bonum opus obsequentem reddit hom minem, accessu quoque facilem et humileni "Job v, 23. "II Cor. vi, 23. Prov. IV, [ Hic deest unum folium, scilicet quod superest adversus tristitiæ spiritum, et initium eorum qua dicuntur de torporis spiritu.] 10. ....6. Panem manducent. Audiamus quam sapienter nobis ostendat Apostolus torporis hujusce causas. ‹ Inquietos › quippe vocal eos qui non operantur : • Thess. 113, (19) Ibid. c. 2 et seq. (20) Ibid. c. 7. (21) Ibid. c. 8.

ἄφρονα αὐτὴν, καὶ παραπλῆγα ἀπεργάζεται, τῷ τῆς απογνώσεως λοιπὸν ἐνδήσασα· λογισμῷ. Διὰ τοῦτο (19) εἰς σκοπὸς ἡμῖν ἔστω ἀγωνίσασθαι τὸν πνευματικών ἀγῶνα, καὶ νικῆσαι σὺν Θεῷ τὰ πνεύματα τῆς πονη- ρίας, καὶ πάσῃ φυλακή τηρῆσαι τὴν ἑαυτῶν καρδίαν ἀπὸ τοῦ πνεύματος τῆς λύπης. "Ωσπερ γὰρ τὴς ἱμά τιον, καὶ σκώληξ ξύλον, οὕτως ή λύπη τὴν τοῦ ἀνα θρώπου ψυχὴν κατεσθίει, ἐκκλίνειν πείθουσα πᾶσαν ἀγαθὴν συντυχίαν, καὶ οὐδὲ παρὰ τῶν γνησίων φί- λων λόγον συμβουλίας δέχεσθαι συγχωροῦσα, οὐδὲ χρηστὴν ἀπόκρισιν ἢ εἰρηνικὴν ἐπιτρέπουσα τούτοις μεταδοῦναι· ἀλλὰ πᾶσαν τὴν ψυχὴν θλίβουσα, πικρίας αὐτὴν καὶ ἀκηδίας πληροῖ· καὶ λοιπὸν ὑποβάλλει αὐτὴν φεύγειν τοὺς ἀνθρώπους, ὡς αἰτίους αὐτῇ τῆς ταραχής γενομένους· καὶ οὐ συγχωρεῖ αὐτὴν ἐπιγνῶναι, ὅτι οὐκ ἔξωθεν, ἀλλ' ἔνδοθεν ἔχει τὴν νό- σον ἀποκειμένην, ἥτις τότε φανεροῦται, ὅταν οἱ πει (20) ρασμοὶ ἐπιστάντες διὰ τῆς γυμνασίας εἰς τὸ ἐμφανές αὐτὴν προενέγκωσιν. Οὐδέποτε γὰρ ὑπὸ ἄλλου βλα- βήσεται ἄνθρωπος, εἰ μὴ ἔνδοθεν ἀποκειμένην ἔχει τὴν νόσον, ἤτοι τὰς τῶν παθῶν αἰτίας, καὶ τούτου χάριν ὁ πάντων δημιουργὸς καὶ ἰατρὸς τῶν ψυχῶν Θεὸς, καὶ μόνος ἐπιστάμενος τὰ τραύματα τῆς ψυχῆς ἀκριβῶς, οὐ τὰς τῶν ἀνθρώπων διατριβάς παραγγέλ λει καταλιμπάνειν, ἀλλὰ τὰς ἐν ἡμῖν τῆς κακίας εκκόπτειν αἰτίας, γινώσκων τὴν αἰτίαν τῆς ψυχῆς ὑγείας οὐκ ἐν τῷ χωρισμῷ τῶν ἀνθρώπων κατορ- θοῦσθαι, ἀλλ' ἐν τῇ τῶν ἀνθρώπων συνδιαγωγῇ καὶ γυμνασία. Όταν τοίνυν διά τινας εὐλόγους δῆθεν προφάσεις τοὺς ἀδελφοὺς καταλιμπάνωμεν, οὐ τὰς τῆς λύπης ἀφορμὰς ἐξεκόψαμεν, ἀλλὰ μόνον ἐνηλλά ξαμεν αὐτὰς τῆς ἐναποκειμένης ένδον νόσου, καὶ διετο... πραγμάτων ταύτας ἀνακινούσης. Διὰ τοῦτο κατὰ τῶν ἔνδοθεν παθῶν ἅπας ἡμῖν ἔστω ὁ πό λεμος. Τούτων γὰρ διὰ τῆς τοῦ Θεοῦ συνεργίας ἐκβληθέντων, οὐ λέγω μετὰ ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ μετὰ θηρίων εὐκόλως συνδιατρίψομεν, κατὰ τὸ ὑπὸ τοῦ μακαρίου Ἰὼβ εἰρημένον· θῆρες ἄγριοι εἰ ρηνεύσουσί σοι. » Προηγουμένως τοίνυν ἀγωνιστέον κατὰ τοῦ πνεύματος τῆς λύπης, τοῦ βάλλοντος τὴν ψυχὴν εἰς ἀπόγνωσιν, ὅπως ἀπελάσωμεν τοῦτο τῆς ἡμετέρας καρδίας. Τοῦτο γὰρ τὸν Κάϊν οὐ συνεχώ ρησε μετὰ τὴν ἀδελφοκτονίαν μετανοῆσαι, οὔτε τὸν Ἰούδαν μετὰ τὴν τοῦ Δεσπότου προδοσίαν. Εκεί- την μόνην τὴν λύπην ἀσκήσωμεν, τὴν ἐπὶ τῇ μετα- νοίᾳ τῶν ἡμαρτημένων μετὰ ἐλπίδος ἀγαθῆς γινομέ- νην. καὶ τῇ ἐπικτήσει τῶν ἐν οὐρανοῖς ἀγαθῶν ἐπιτηδευομένην. Περὶ ἧς καὶ ὁ Ἀπόστολος εἶπεν, ὅτι « Ἡ κατὰ Θεὸν λύπη...., τῇ ἐλπίδι τῆς μετανοίας τρέφουσα τὴν ψυχὴν, χαρὰ σύμμικτος ὑπάρχει· ὅθεν καὶ πρόθυμον καὶ ὑπήκοον πρὸς πᾶσαν ἀγαθὴν ἐργασίαν παρα- σκευάζει τὸν ἄνθρωπον εὐπρόσιτον, ταπεινὸν [Λείπει φύλλον ἔν, τουτέστι τὸ λεἶπον· κατα του πνεύματος τῆς λύπης, καὶ ἡ ἀρχὴ τοῦ κατὰ τῆς ἀκηδίας πνεύματος.] .... 6. Αρτον ἐσθίωσιν. 'Ακούσωμεν πῶς σοφῶς ἡμῖν ὑποδείκνυσι τὰς αἰτίας τῆς ἀκηδίας ὁ Ἀπόστολος ο Ατά Ακτους» γὰρ καλεῖ τοὺς μὴ ἐργαζομένους. ἑνὶ τούτῳ βή EPISTOLA AD CASTOREM. A demum eam desperationis cogitatione illigat. B Quapropter unus nobis sit scopus, spirituale certamen certare, spiritus nequitiæ cum Deo vincere, et omni custodia cor nostrum servare a spiritu tristitiæ s. Quemadmodum enim tinea vestimen- tum, et vermis lignum, ita tristitia corrodit ho- minis animam, dum suadet illi ut ab omni probo consortio declinet, neque concedit illi ut a veris amicis consilium accipiat, nec ut rnitem et paei- ficam responsionem det ipsis; sed animam con- turbat totam, tristitia et incuria replet: atque demum suadet ut fugiat ab hominibus, quasi sibi in causa fuerint perturbationis: neque sinit eam agnoscere, non exterius sed interius ægritudinem esse sitam, quæ tunc apparet, cum ingruentes tentationes experimento illam palam faciunt. Nunquam enim lono lædetur ab alio, nisi mntus situm habeat morbum, scilicet passionum causas : quæ causa est quod omnium opifex et animarum medicus Deus, qui solus probe et accurate anima vulnera novit, non hominum consortia relinquere præcipiat, sed malitiæ causas in nobis exscindere, gnarus causam sanitatis animæ non in separatione ab hominibus obtineri, sed in conversatione cum hominibus et in exercitatione. Cum itaque ob consentaneas quasdam occasiones fratres reliaqui- mus, nequaquam tristitiæ occasiones præcidimus, sed solum commutavimus eas, morbo scilicet intus posito eas pro rerum conditione movente. (21) Qua- C propter contra interiores passiones totumn no- bis sit bellum. Tis enim Dei auxilio ejectis, non dico cum hominibus, sed cum feris etiam facile degemus, juxta illud beati Jobi dictum : e luma- nes feræ pacem tecum habebunt ". › In primis igitur pugnandum contra spiritum tristitiæ, qui animam conjicit in desperationem; ut (malum) 11- lud ex corde nostro pellamus. Illud enim non sivit Cainum post fratris cædem pœnitere, neque Judam post Domini proditionem. Eam solam habeamus tristitiam, quæ penitentiam peccatorum respicit, cum bona spe conjunctam, et quæ calestium bono- rum possessionein conciliat; de qua dixit Aposto- lus: Quæ secundum Deum tristitia est Ea itaque tristitia quæ pœnitentiæ spe alit ani- D mam, gaudio commista est: quare alacrem et ad omne bonum opus obsequentem reddit hom minem, accessu quoque facilem et humileni "Job v, 23. "II Cor. vi, 23. Prov. IV, [ Hic deest unum folium, scilicet quod superest adversus tristitiæ spiritum, et initium eorum qua dicuntur de torporis spiritu.] 10. ....6. Panem manducent. Audiamus quam sapienter nobis ostendat Apostolus torporis hujusce causas. ‹ Inquietos › quippe vocal eos qui non operantur : • Thess. 113, (19) Ibid. c. 2 et seq. (20) Ibid. c. 7. (21) Ibid. c. 8.

ἄφρονα αὐτὴν, καὶ παραπλῆγα ἀπεργάζεται, τῷ τῆς απογνώσεως λοιπὸν ἐνδήσασα· λογισμῷ. Διὰ τοῦτο (19) εἰς σκοπὸς ἡμῖν ἔστω ἀγωνίσασθαι τὸν πνευματικών ἀγῶνα, καὶ νικῆσαι σὺν Θεῷ τὰ πνεύματα τῆς πονη- ρίας, καὶ πάσῃ φυλακή τηρῆσαι τὴν ἑαυτῶν καρδίαν ἀπὸ τοῦ πνεύματος τῆς λύπης. "Ωσπερ γὰρ τὴς ἱμά τιον, καὶ σκώληξ ξύλον, οὕτως ή λύπη τὴν τοῦ ἀνα θρώπου ψυχὴν κατεσθίει, ἐκκλίνειν πείθουσα πᾶσαν ἀγαθὴν συντυχίαν, καὶ οὐδὲ παρὰ τῶν γνησίων φί- λων λόγον συμβουλίας δέχεσθαι συγχωροῦσα, οὐδὲ χρηστὴν ἀπόκρισιν ἢ εἰρηνικὴν ἐπιτρέπουσα τούτοις μεταδοῦναι· ἀλλὰ πᾶσαν τὴν ψυχὴν θλίβουσα, πικρίας αὐτὴν καὶ ἀκηδίας πληροῖ· καὶ λοιπὸν ὑποβάλλει αὐτὴν φεύγειν τοὺς ἀνθρώπους, ὡς αἰτίους αὐτῇ τῆς ταραχής γενομένους· καὶ οὐ συγχωρεῖ αὐτὴν ἐπιγνῶναι, ὅτι οὐκ ἔξωθεν, ἀλλ' ἔνδοθεν ἔχει τὴν νό- σον ἀποκειμένην, ἥτις τότε φανεροῦται, ὅταν οἱ πει (20) ρασμοὶ ἐπιστάντες διὰ τῆς γυμνασίας εἰς τὸ ἐμφανές αὐτὴν προενέγκωσιν. Οὐδέποτε γὰρ ὑπὸ ἄλλου βλα- βήσεται ἄνθρωπος, εἰ μὴ ἔνδοθεν ἀποκειμένην ἔχει τὴν νόσον, ἤτοι τὰς τῶν παθῶν αἰτίας, καὶ τούτου χάριν ὁ πάντων δημιουργὸς καὶ ἰατρὸς τῶν ψυχῶν Θεὸς, καὶ μόνος ἐπιστάμενος τὰ τραύματα τῆς ψυχῆς ἀκριβῶς, οὐ τὰς τῶν ἀνθρώπων διατριβάς παραγγέλ λει καταλιμπάνειν, ἀλλὰ τὰς ἐν ἡμῖν τῆς κακίας εκκόπτειν αἰτίας, γινώσκων τὴν αἰτίαν τῆς ψυχῆς ὑγείας οὐκ ἐν τῷ χωρισμῷ τῶν ἀνθρώπων κατορ- θοῦσθαι, ἀλλ' ἐν τῇ τῶν ἀνθρώπων συνδιαγωγῇ καὶ γυμνασία. Όταν τοίνυν διά τινας εὐλόγους δῆθεν προφάσεις τοὺς ἀδελφοὺς καταλιμπάνωμεν, οὐ τὰς τῆς λύπης ἀφορμὰς ἐξεκόψαμεν, ἀλλὰ μόνον ἐνηλλά ξαμεν αὐτὰς τῆς ἐναποκειμένης ένδον νόσου, καὶ διετο... πραγμάτων ταύτας ἀνακινούσης. Διὰ τοῦτο κατὰ τῶν ἔνδοθεν παθῶν ἅπας ἡμῖν ἔστω ὁ πό λεμος. Τούτων γὰρ διὰ τῆς τοῦ Θεοῦ συνεργίας ἐκβληθέντων, οὐ λέγω μετὰ ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ μετὰ θηρίων εὐκόλως συνδιατρίψομεν, κατὰ τὸ ὑπὸ τοῦ μακαρίου Ἰὼβ εἰρημένον· θῆρες ἄγριοι εἰ ρηνεύσουσί σοι. » Προηγουμένως τοίνυν ἀγωνιστέον κατὰ τοῦ πνεύματος τῆς λύπης, τοῦ βάλλοντος τὴν ψυχὴν εἰς ἀπόγνωσιν, ὅπως ἀπελάσωμεν τοῦτο τῆς ἡμετέρας καρδίας. Τοῦτο γὰρ τὸν Κάϊν οὐ συνεχώ ρησε μετὰ τὴν ἀδελφοκτονίαν μετανοῆσαι, οὔτε τὸν Ἰούδαν μετὰ τὴν τοῦ Δεσπότου προδοσίαν. Εκεί- την μόνην τὴν λύπην ἀσκήσωμεν, τὴν ἐπὶ τῇ μετα- νοίᾳ τῶν ἡμαρτημένων μετὰ ἐλπίδος ἀγαθῆς γινομέ- νην. καὶ τῇ ἐπικτήσει τῶν ἐν οὐρανοῖς ἀγαθῶν ἐπιτηδευομένην. Περὶ ἧς καὶ ὁ Ἀπόστολος εἶπεν, ὅτι « Ἡ κατὰ Θεὸν λύπη...., τῇ ἐλπίδι τῆς μετανοίας τρέφουσα τὴν ψυχὴν, χαρὰ σύμμικτος ὑπάρχει· ὅθεν καὶ πρόθυμον καὶ ὑπήκοον πρὸς πᾶσαν ἀγαθὴν ἐργασίαν παρα- σκευάζει τὸν ἄνθρωπον εὐπρόσιτον, ταπεινὸν [Λείπει φύλλον ἔν, τουτέστι τὸ λεἶπον· κατα του πνεύματος τῆς λύπης, καὶ ἡ ἀρχὴ τοῦ κατὰ τῆς ἀκηδίας πνεύματος.] .... 6. Αρτον ἐσθίωσιν. 'Ακούσωμεν πῶς σοφῶς ἡμῖν ὑποδείκνυσι τὰς αἰτίας τῆς ἀκηδίας ὁ Ἀπόστολος ο Ατά Ακτους» γὰρ καλεῖ τοὺς μὴ ἐργαζομένους. ἑνὶ τούτῳ βή EPISTOLA AD CASTOREM. A demum eam desperationis cogitatione illigat. B Quapropter unus nobis sit scopus, spirituale certamen certare, spiritus nequitiæ cum Deo vincere, et omni custodia cor nostrum servare a spiritu tristitiæ s. Quemadmodum enim tinea vestimen- tum, et vermis lignum, ita tristitia corrodit ho- minis animam, dum suadet illi ut ab omni probo consortio declinet, neque concedit illi ut a veris amicis consilium accipiat, nec ut rnitem et paei- ficam responsionem det ipsis; sed animam con- turbat totam, tristitia et incuria replet: atque demum suadet ut fugiat ab hominibus, quasi sibi in causa fuerint perturbationis: neque sinit eam agnoscere, non exterius sed interius ægritudinem esse sitam, quæ tunc apparet, cum ingruentes tentationes experimento illam palam faciunt. Nunquam enim lono lædetur ab alio, nisi mntus situm habeat morbum, scilicet passionum causas : quæ causa est quod omnium opifex et animarum medicus Deus, qui solus probe et accurate anima vulnera novit, non hominum consortia relinquere præcipiat, sed malitiæ causas in nobis exscindere, gnarus causam sanitatis animæ non in separatione ab hominibus obtineri, sed in conversatione cum hominibus et in exercitatione. Cum itaque ob consentaneas quasdam occasiones fratres reliaqui- mus, nequaquam tristitiæ occasiones præcidimus, sed solum commutavimus eas, morbo scilicet intus posito eas pro rerum conditione movente. (21) Qua- C propter contra interiores passiones totumn no- bis sit bellum. Tis enim Dei auxilio ejectis, non dico cum hominibus, sed cum feris etiam facile degemus, juxta illud beati Jobi dictum : e luma- nes feræ pacem tecum habebunt ". › In primis igitur pugnandum contra spiritum tristitiæ, qui animam conjicit in desperationem; ut (malum) 11- lud ex corde nostro pellamus. Illud enim non sivit Cainum post fratris cædem pœnitere, neque Judam post Domini proditionem. Eam solam habeamus tristitiam, quæ penitentiam peccatorum respicit, cum bona spe conjunctam, et quæ calestium bono- rum possessionein conciliat; de qua dixit Aposto- lus: Quæ secundum Deum tristitia est Ea itaque tristitia quæ pœnitentiæ spe alit ani- D mam, gaudio commista est: quare alacrem et ad omne bonum opus obsequentem reddit hom minem, accessu quoque facilem et humileni "Job v, 23. "II Cor. vi, 23. Prov. IV, [ Hic deest unum folium, scilicet quod superest adversus tristitiæ spiritum, et initium eorum qua dicuntur de torporis spiritu.] 10. ....6. Panem manducent. Audiamus quam sapienter nobis ostendat Apostolus torporis hujusce causas. ‹ Inquietos › quippe vocal eos qui non operantur : • Thess. 113, (19) Ibid. c. 2 et seq. (20) Ibid. c. 7. (21) Ibid. c. 8.

ἄφρονα αὐτὴν, καὶ παραπλῆγα ἀπεργάζεται, τῷ τῆς απογνώσεως λοιπὸν ἐνδήσασα· λογισμῷ. Διὰ τοῦτο (19) εἰς σκοπὸς ἡμῖν ἔστω ἀγωνίσασθαι τὸν πνευματικών ἀγῶνα, καὶ νικῆσαι σὺν Θεῷ τὰ πνεύματα τῆς πονη- ρίας, καὶ πάσῃ φυλακή τηρῆσαι τὴν ἑαυτῶν καρδίαν ἀπὸ τοῦ πνεύματος τῆς λύπης. "Ωσπερ γὰρ τὴς ἱμά τιον, καὶ σκώληξ ξύλον, οὕτως ή λύπη τὴν τοῦ ἀνα θρώπου ψυχὴν κατεσθίει, ἐκκλίνειν πείθουσα πᾶσαν ἀγαθὴν συντυχίαν, καὶ οὐδὲ παρὰ τῶν γνησίων φί- λων λόγον συμβουλίας δέχεσθαι συγχωροῦσα, οὐδὲ χρηστὴν ἀπόκρισιν ἢ εἰρηνικὴν ἐπιτρέπουσα τούτοις μεταδοῦναι· ἀλλὰ πᾶσαν τὴν ψυχὴν θλίβουσα, πικρίας αὐτὴν καὶ ἀκηδίας πληροῖ· καὶ λοιπὸν ὑποβάλλει αὐτὴν φεύγειν τοὺς ἀνθρώπους, ὡς αἰτίους αὐτῇ τῆς ταραχής γενομένους· καὶ οὐ συγχωρεῖ αὐτὴν ἐπιγνῶναι, ὅτι οὐκ ἔξωθεν, ἀλλ' ἔνδοθεν ἔχει τὴν νό- σον ἀποκειμένην, ἥτις τότε φανεροῦται, ὅταν οἱ πει (20) ρασμοὶ ἐπιστάντες διὰ τῆς γυμνασίας εἰς τὸ ἐμφανές αὐτὴν προενέγκωσιν. Οὐδέποτε γὰρ ὑπὸ ἄλλου βλα- βήσεται ἄνθρωπος, εἰ μὴ ἔνδοθεν ἀποκειμένην ἔχει τὴν νόσον, ἤτοι τὰς τῶν παθῶν αἰτίας, καὶ τούτου χάριν ὁ πάντων δημιουργὸς καὶ ἰατρὸς τῶν ψυχῶν Θεὸς, καὶ μόνος ἐπιστάμενος τὰ τραύματα τῆς ψυχῆς ἀκριβῶς, οὐ τὰς τῶν ἀνθρώπων διατριβάς παραγγέλ λει καταλιμπάνειν, ἀλλὰ τὰς ἐν ἡμῖν τῆς κακίας εκκόπτειν αἰτίας, γινώσκων τὴν αἰτίαν τῆς ψυχῆς ὑγείας οὐκ ἐν τῷ χωρισμῷ τῶν ἀνθρώπων κατορ- θοῦσθαι, ἀλλ' ἐν τῇ τῶν ἀνθρώπων συνδιαγωγῇ καὶ γυμνασία. Όταν τοίνυν διά τινας εὐλόγους δῆθεν προφάσεις τοὺς ἀδελφοὺς καταλιμπάνωμεν, οὐ τὰς τῆς λύπης ἀφορμὰς ἐξεκόψαμεν, ἀλλὰ μόνον ἐνηλλά ξαμεν αὐτὰς τῆς ἐναποκειμένης ένδον νόσου, καὶ διετο... πραγμάτων ταύτας ἀνακινούσης. Διὰ τοῦτο κατὰ τῶν ἔνδοθεν παθῶν ἅπας ἡμῖν ἔστω ὁ πό λεμος. Τούτων γὰρ διὰ τῆς τοῦ Θεοῦ συνεργίας ἐκβληθέντων, οὐ λέγω μετὰ ἀνθρώπων, ἀλλὰ καὶ μετὰ θηρίων εὐκόλως συνδιατρίψομεν, κατὰ τὸ ὑπὸ τοῦ μακαρίου Ἰὼβ εἰρημένον· θῆρες ἄγριοι εἰ ρηνεύσουσί σοι. » Προηγουμένως τοίνυν ἀγωνιστέον κατὰ τοῦ πνεύματος τῆς λύπης, τοῦ βάλλοντος τὴν ψυχὴν εἰς ἀπόγνωσιν, ὅπως ἀπελάσωμεν τοῦτο τῆς ἡμετέρας καρδίας. Τοῦτο γὰρ τὸν Κάϊν οὐ συνεχώ ρησε μετὰ τὴν ἀδελφοκτονίαν μετανοῆσαι, οὔτε τὸν Ἰούδαν μετὰ τὴν τοῦ Δεσπότου προδοσίαν. Εκεί- την μόνην τὴν λύπην ἀσκήσωμεν, τὴν ἐπὶ τῇ μετα- νοίᾳ τῶν ἡμαρτημένων μετὰ ἐλπίδος ἀγαθῆς γινομέ- νην. καὶ τῇ ἐπικτήσει τῶν ἐν οὐρανοῖς ἀγαθῶν ἐπιτηδευομένην. Περὶ ἧς καὶ ὁ Ἀπόστολος εἶπεν, ὅτι « Ἡ κατὰ Θεὸν λύπη...., τῇ ἐλπίδι τῆς μετανοίας τρέφουσα τὴν ψυχὴν, χαρὰ σύμμικτος ὑπάρχει· ὅθεν καὶ πρόθυμον καὶ ὑπήκοον πρὸς πᾶσαν ἀγαθὴν ἐργασίαν παρα- σκευάζει τὸν ἄνθρωπον εὐπρόσιτον, ταπεινὸν [Λείπει φύλλον ἔν, τουτέστι τὸ λεἶπον· κατα του πνεύματος τῆς λύπης, καὶ ἡ ἀρχὴ τοῦ κατὰ τῆς ἀκηδίας πνεύματος.] .... 6. Αρτον ἐσθίωσιν. 'Ακούσωμεν πῶς σοφῶς ἡμῖν ὑποδείκνυσι τὰς αἰτίας τῆς ἀκηδίας ὁ Ἀπόστολος ο Ατά Ακτους» γὰρ καλεῖ τοὺς μὴ ἐργαζομένους. ἑνὶ τούτῳ βή EPISTOLA AD CASTOREM. A demum eam desperationis cogitatione illigat. B Quapropter unus nobis sit scopus, spirituale certamen certare, spiritus nequitiæ cum Deo vincere, et omni custodia cor nostrum servare a spiritu tristitiæ s. Quemadmodum enim tinea vestimen- tum, et vermis lignum, ita tristitia corrodit ho- minis animam, dum suadet illi ut ab omni probo consortio declinet, neque concedit illi ut a veris amicis consilium accipiat, nec ut rnitem et paei- ficam responsionem det ipsis; sed animam con- turbat totam, tristitia et incuria replet: atque demum suadet ut fugiat ab hominibus, quasi sibi in causa fuerint perturbationis: neque sinit eam agnoscere, non exterius sed interius ægritudinem esse sitam, quæ tunc apparet, cum ingruentes tentationes experimento illam palam faciunt. Nunquam enim lono lædetur ab alio, nisi mntus situm habeat morbum, scilicet passionum causas : quæ causa est quod omnium opifex et animarum medicus Deus, qui solus probe et accurate anima vulnera novit, non hominum consortia relinquere præcipiat, sed malitiæ causas in nobis exscindere, gnarus causam sanitatis animæ non in separatione ab hominibus obtineri, sed in conversatione cum hominibus et in exercitatione. Cum itaque ob consentaneas quasdam occasiones fratres reliaqui- mus, nequaquam tristitiæ occasiones præcidimus, sed solum commutavimus eas, morbo scilicet intus posito eas pro rerum conditione movente. (21) Qua- C propter contra interiores passiones totumn no- bis sit bellum. Tis enim Dei auxilio ejectis, non dico cum hominibus, sed cum feris etiam facile degemus, juxta illud beati Jobi dictum : e luma- nes feræ pacem tecum habebunt ". › In primis igitur pugnandum contra spiritum tristitiæ, qui animam conjicit in desperationem; ut (malum) 11- lud ex corde nostro pellamus. Illud enim non sivit Cainum post fratris cædem pœnitere, neque Judam post Domini proditionem. Eam solam habeamus tristitiam, quæ penitentiam peccatorum respicit, cum bona spe conjunctam, et quæ calestium bono- rum possessionein conciliat; de qua dixit Aposto- lus: Quæ secundum Deum tristitia est Ea itaque tristitia quæ pœnitentiæ spe alit ani- D mam, gaudio commista est: quare alacrem et ad omne bonum opus obsequentem reddit hom minem, accessu quoque facilem et humileni "Job v, 23. "II Cor. vi, 23. Prov. IV, [ Hic deest unum folium, scilicet quod superest adversus tristitiæ spiritum, et initium eorum qua dicuntur de torporis spiritu.] 10. ....6. Panem manducent. Audiamus quam sapienter nobis ostendat Apostolus torporis hujusce causas. ‹ Inquietos › quippe vocal eos qui non operantur : • Thess. 113, (19) Ibid. c. 2 et seq. (20) Ibid. c. 7. (21) Ibid. c. 8.

ματι πολλὴν κακίαν ἐμφαίνων. Ὁ γὰρ ἀργος καὶ προ- Β πετὴς ἐν λόγοις τυγχάνει, καὶ πρὸς λοιδορίαν πρόχει ρος, καὶ λοιπὸν εἰς ἡσυχίαν ἀνεπιτήδειος, καὶ τῆς ἀκη - δίας δοῦλος. Παραγγέλλει οὖν στέλλεσθαι ἀπ' αὐτοῦ, τουτέστιν ἀφορίζεσθαι ὡς ἀπὸ λοιμικῆς νόσου. Εἶτα τί φησι· Καὶ μὴ κατὰ τὴν παράδοσιν ἢν παρέλαβον παρ' ἡμῶν, ο διὰ τῆς λέξεως ταύτης ὑπερηφάνους αὐτοὺς εἶναι, καταφρονήσαντας ἐμφαίνων, καὶ τῶν ἀποστο λικῶν παραδόσεων καταλυτάς· καὶ πάλιν· « Δωρεάν, φησίν, ἄρτον οὐκ ἐφάγομεν παρά τινος, ἀλλ᾽ ἐν κόπῳ καὶ μόχθῳ, νυκτὸς καὶ ἡμέρας ἐργαζόμενοι πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαί τινα ὑμῶν. » Ο διδάσκαλο; τῶν ἐθνῶν, ὁ κήρυξ Εὐαγγελίου, ὁ μετάρσιος έως τρίτου οὐρανοῦ, ὁ λέγων τὸν Κύριον προστεταχέναι τοὺς τὸ Εὐαγγέλιον καταγγέλλοντας ἐκ τοῦ Εὐαγγε λίου ζῇν, ἐν κόπῳ καὶ νυκτὸς καὶ ἡμέρας εἰργάζετο πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαι. Τί οὖν ποιήσομεν ἡμεῖς ἀκτ διῶντες ἀπὸ τοῦ ἔργου, καὶ τὴν σωματικὴν ἀνάπαυ σιν μεταδιώκοντες· οἷς οὔτε κήρυγμα Εὐαγγελίου ἐνεχειρίσθη, οὔτε τῶν Ἐκκλησιῶν ἡ μέριμνα, ἀλλὰ τῆς ἰδίας μόνης ψυχῆς ἡ φροντίς; Εἶτα, σαφέστερον δει κνύων τὴν τικτομένην βλάβην ἐκ τῆς ἀργίας, ἐπιφέ μει· « Μηδὲν ἐργαζομένους, ἀλλὰ περιεργαζομένους ἀπὸ ἀργίας ἀταξία, καὶ ἀπὸ ἀταξίας πᾶσα κακία. Κατασκευάζων δὲ πάλιν τὴν θεραπείαν αὐτῆς ἐπιφέ ρει· . Τοῖς δὲ τοιούτοις παραγγέλλομεν, καὶ παρα- καλοῦμεν ἐν ἡσυχίᾳ ἐργαζομένους τὸν ἑαυτῶν ἄρτον ἐσθίειν· κ καὶ ἐπιπληκτικώτερον ἐπάγει λέγων· « Ε τις οὐ θέλει ἐργάζεσθαι, μηδὲ ἐσθιέτω. » Τούτοις τοῖς ἀποστολικοῖς παραγγέλμασιν οἱ κατὰ τὴν Αἴγυ πτον ἅγιοι Πατέρες, παιδευόμενοι, οὐδένα καιρὸν ἀρο γοὺς εἶναι τοὺς μοναχοὺς ἐπιτρέπουσι, καὶ μάλιστα τοὺς νεωτέρους, εἰδότες, ὅτι διὰ τῆς ὑπομονῆς τοῦ ἔργου ἀκηδίαν ἀπελαύνουσι, καὶ τὴν ἑαυτῶν τροφὴν προσπορίζουσι, καὶ τοῖς δεομένοις βοηθοῦσιν. Οὐ μόν νον γὰρ τῆς ἑαυτῶν χρείας ἕνεκεν ἐργάζονται, ἀλλὰ δὲ ξένοις καὶ πτωχοῖς, καὶ τοῖς ἐν φυλακαῖς, καὶ πᾶσι τοῖς δεομένοις, ἐκ τοῦ ἰδίου ἔργου ἐπιχορηγοῦσι, πο στεύοντες τὴν ἑαυτῶν εὐποιίαν, θυσίαν εὐάρεστον τῷ Θεῷ γίνεσθαι. Καὶ τοῦτο δὲ λέγουσιν οἱ Πατέρες, ὅτι ὁ ἐργαζόμενος ἑνὶ δαίμονι πολεμεῖ, καὶ πολλάκις ὑπ' αὐτοῦ θλίβεται· ὁ δὲ ἀργὸς ὑπὸ μυρίων πνευμάτων αἰχμαλωτίζεται. Καλὸν δὲ πρὸς τούτοις καὶ λόγον ἐπιμνησθῆναι τοῦ ἀ662 Μωϋσέως τοῦ δοκιμωτάτου ἐν τοῖς Πατρασιν, δν πρὸς μὲ ἀπεφθέγξατο. Καθ εσθέντος γάρ μου ὀλίγον χρόνον ἐν τῇ ἐρήμῳ, ὠχλή- θην ὑπὸ ἀκηδίας, καὶ παραβαλὼν αὐτῷ, λέγω πρὸς αὐτὸν, ὅτι ο Δεινῶς ὀχληθεὶς ὑπὸ τῆς ἀκηδίας, καὶ ἐξασθενήσας σφόδρα, οὐ πρότερον ἀπηλλάγην αὐτῆς, εἰ μὴ ἀπῆλθον, καὶ παρέβαλον τῷ ἀ66. Παύλῳ. Απ εκρίνατο δέ μοι πρὸς ταῦτα ὁ ἀ66ας Μωϋσῆς λέγων • Θάρσει, οὐχ ἑαυτὸν ἀπὸ ταύτης ἠλευθέρωσας, ἀλλὰ μᾶλλον ἔκδοτον καὶ δοῦλον ταύτῃ παρέδωκας. Γίνωσκε οι S. ATHANASIUS. DUBIA. - hac una voce multam declarans malitiam. (22) Qui A enim otiosus est, verbis quoque temerarius exsistit, promptusque ad conviciandum, ac demum ad quie- tam vitam agendam ineptus, et torporis servus. Præcipit itaque ut subtrabamus, id est segre- gemus nos ab illo, quasi a pestifero morbo. Deinde quid ait : « Et non secundum traditionem quan acceperunt a nobis 87, , ac per hoc dictum osten- dit eos esse superbos, contemptores, et apostolica- rum traditionum violatores. Ac rursum : • Neque gralis panem, ait, manducavimus ab aliquo, sed in labore et in fatigatione, nocte et die ope- rantes, ne quem vestrum gravaremus ". » Doctor ille gentium, Evangelii præco, qui sublatus est us- que ad tertium coelum *, qui ait jussisse Dominum, ut eos qui Evangelium annuntiunt, ex Evangelio vivant ", in labore nocte et die operabatur, ne quem gravaret. Quid igitur nos agemus qui præ torpore opus aversamur, corporalemque perquiri- mus quietem : quibus nec Evangelii praedicatio, neque Ecclesiarum cura commissa est ; sed solius animæ propriæ sollicitudo incumbit? Deinde cla- rius ostendens quantum ex otio damni accedat, subjungit : « Nihil operantes, sed curiose agen- des us : ex olio, inordinatio; ex inordinatione, omnis malitia exoritur. Deinde huic remedium præ- parans ait : ‹ lis autem qui ejusmodi sunt denun- Liamus, et hortamur, ut cum silentio operantes suum panem manducent ", atque cum magna increpatione subjicit : • Si quis non vult operari, nec manducet ". » (25) Hisce apostolicis præceptis sancti Patres Ægyptii eruditi, ne minimo quidem tempore concedunt otiosos esse monachos, maxime juniores, gnari se per patientiam operis, torporem eliminare, suumque sibi alimentum comparare, atque egentibus auxilio esse. (24) Non modo enim pro suis necessitatibus operantur, sed peregrinis etiam, pauperibus, carceri traditis omnibusque egenis necessaria ex suo opere suppeditant: creduntque officium hujusmodi sacrificium esse Deo acce- ptum. (25) Hoc item aiunt Patres eum qui operatur, cum uno dæmone pugnare, ac plerumque ab illo tribulari; otiosum autem infinitis dæmonibus esse captivum. (26) Operæ autem pretium fuerit dictum memorare abbatis Moysis, inter Patres spectatis- D simi, quod ad me locutus est. Me quippe brevi tempore sedentem in eremo torpor aflixit, atque accedens ad illum, sic alloquor : Torpore graviter afflictus, atque admodum infirmatus, non prius eo liberatus sum quam abirem et abbatem Paulum convenirem. Respondit mihi abbas Moyses : Perspectum habe, teipsum minime ab eo hactenus liberasse, imo potius dedititium te atque servum ei 12. Thess. 111, 6. ss ibid. 8. ss ibid. 10. || Cor. XII, C Thess. !!!, 41. is ibid. 2. » Cor. 15, 14. 23. (22) Cassian. Instit. 1. x, c. 15. (23) lbid. c. 14. (24) Ibid. c. 29. (25) Ibid. c. (26) Ibid. c. 25.

ματι πολλὴν κακίαν ἐμφαίνων. Ὁ γὰρ ἀργος καὶ προ- Β πετὴς ἐν λόγοις τυγχάνει, καὶ πρὸς λοιδορίαν πρόχει ρος, καὶ λοιπὸν εἰς ἡσυχίαν ἀνεπιτήδειος, καὶ τῆς ἀκη - δίας δοῦλος. Παραγγέλλει οὖν στέλλεσθαι ἀπ' αὐτοῦ, τουτέστιν ἀφορίζεσθαι ὡς ἀπὸ λοιμικῆς νόσου. Εἶτα τί φησι· Καὶ μὴ κατὰ τὴν παράδοσιν ἢν παρέλαβον παρ' ἡμῶν, ο διὰ τῆς λέξεως ταύτης ὑπερηφάνους αὐτοὺς εἶναι, καταφρονήσαντας ἐμφαίνων, καὶ τῶν ἀποστο λικῶν παραδόσεων καταλυτάς· καὶ πάλιν· « Δωρεάν, φησίν, ἄρτον οὐκ ἐφάγομεν παρά τινος, ἀλλ᾽ ἐν κόπῳ καὶ μόχθῳ, νυκτὸς καὶ ἡμέρας ἐργαζόμενοι πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαί τινα ὑμῶν. » Ο διδάσκαλο; τῶν ἐθνῶν, ὁ κήρυξ Εὐαγγελίου, ὁ μετάρσιος έως τρίτου οὐρανοῦ, ὁ λέγων τὸν Κύριον προστεταχέναι τοὺς τὸ Εὐαγγέλιον καταγγέλλοντας ἐκ τοῦ Εὐαγγε λίου ζῇν, ἐν κόπῳ καὶ νυκτὸς καὶ ἡμέρας εἰργάζετο πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαι. Τί οὖν ποιήσομεν ἡμεῖς ἀκτ διῶντες ἀπὸ τοῦ ἔργου, καὶ τὴν σωματικὴν ἀνάπαυ σιν μεταδιώκοντες· οἷς οὔτε κήρυγμα Εὐαγγελίου ἐνεχειρίσθη, οὔτε τῶν Ἐκκλησιῶν ἡ μέριμνα, ἀλλὰ τῆς ἰδίας μόνης ψυχῆς ἡ φροντίς; Εἶτα, σαφέστερον δει κνύων τὴν τικτομένην βλάβην ἐκ τῆς ἀργίας, ἐπιφέ μει· « Μηδὲν ἐργαζομένους, ἀλλὰ περιεργαζομένους ἀπὸ ἀργίας ἀταξία, καὶ ἀπὸ ἀταξίας πᾶσα κακία. Κατασκευάζων δὲ πάλιν τὴν θεραπείαν αὐτῆς ἐπιφέ ρει· . Τοῖς δὲ τοιούτοις παραγγέλλομεν, καὶ παρα- καλοῦμεν ἐν ἡσυχίᾳ ἐργαζομένους τὸν ἑαυτῶν ἄρτον ἐσθίειν· κ καὶ ἐπιπληκτικώτερον ἐπάγει λέγων· « Ε τις οὐ θέλει ἐργάζεσθαι, μηδὲ ἐσθιέτω. » Τούτοις τοῖς ἀποστολικοῖς παραγγέλμασιν οἱ κατὰ τὴν Αἴγυ πτον ἅγιοι Πατέρες, παιδευόμενοι, οὐδένα καιρὸν ἀρο γοὺς εἶναι τοὺς μοναχοὺς ἐπιτρέπουσι, καὶ μάλιστα τοὺς νεωτέρους, εἰδότες, ὅτι διὰ τῆς ὑπομονῆς τοῦ ἔργου ἀκηδίαν ἀπελαύνουσι, καὶ τὴν ἑαυτῶν τροφὴν προσπορίζουσι, καὶ τοῖς δεομένοις βοηθοῦσιν. Οὐ μόν νον γὰρ τῆς ἑαυτῶν χρείας ἕνεκεν ἐργάζονται, ἀλλὰ δὲ ξένοις καὶ πτωχοῖς, καὶ τοῖς ἐν φυλακαῖς, καὶ πᾶσι τοῖς δεομένοις, ἐκ τοῦ ἰδίου ἔργου ἐπιχορηγοῦσι, πο στεύοντες τὴν ἑαυτῶν εὐποιίαν, θυσίαν εὐάρεστον τῷ Θεῷ γίνεσθαι. Καὶ τοῦτο δὲ λέγουσιν οἱ Πατέρες, ὅτι ὁ ἐργαζόμενος ἑνὶ δαίμονι πολεμεῖ, καὶ πολλάκις ὑπ' αὐτοῦ θλίβεται· ὁ δὲ ἀργὸς ὑπὸ μυρίων πνευμάτων αἰχμαλωτίζεται. Καλὸν δὲ πρὸς τούτοις καὶ λόγον ἐπιμνησθῆναι τοῦ ἀ662 Μωϋσέως τοῦ δοκιμωτάτου ἐν τοῖς Πατρασιν, δν πρὸς μὲ ἀπεφθέγξατο. Καθ εσθέντος γάρ μου ὀλίγον χρόνον ἐν τῇ ἐρήμῳ, ὠχλή- θην ὑπὸ ἀκηδίας, καὶ παραβαλὼν αὐτῷ, λέγω πρὸς αὐτὸν, ὅτι ο Δεινῶς ὀχληθεὶς ὑπὸ τῆς ἀκηδίας, καὶ ἐξασθενήσας σφόδρα, οὐ πρότερον ἀπηλλάγην αὐτῆς, εἰ μὴ ἀπῆλθον, καὶ παρέβαλον τῷ ἀ66. Παύλῳ. Απ εκρίνατο δέ μοι πρὸς ταῦτα ὁ ἀ66ας Μωϋσῆς λέγων • Θάρσει, οὐχ ἑαυτὸν ἀπὸ ταύτης ἠλευθέρωσας, ἀλλὰ μᾶλλον ἔκδοτον καὶ δοῦλον ταύτῃ παρέδωκας. Γίνωσκε οι S. ATHANASIUS. DUBIA. - hac una voce multam declarans malitiam. (22) Qui A enim otiosus est, verbis quoque temerarius exsistit, promptusque ad conviciandum, ac demum ad quie- tam vitam agendam ineptus, et torporis servus. Præcipit itaque ut subtrabamus, id est segre- gemus nos ab illo, quasi a pestifero morbo. Deinde quid ait : « Et non secundum traditionem quan acceperunt a nobis 87, , ac per hoc dictum osten- dit eos esse superbos, contemptores, et apostolica- rum traditionum violatores. Ac rursum : • Neque gralis panem, ait, manducavimus ab aliquo, sed in labore et in fatigatione, nocte et die ope- rantes, ne quem vestrum gravaremus ". » Doctor ille gentium, Evangelii præco, qui sublatus est us- que ad tertium coelum *, qui ait jussisse Dominum, ut eos qui Evangelium annuntiunt, ex Evangelio vivant ", in labore nocte et die operabatur, ne quem gravaret. Quid igitur nos agemus qui præ torpore opus aversamur, corporalemque perquiri- mus quietem : quibus nec Evangelii praedicatio, neque Ecclesiarum cura commissa est ; sed solius animæ propriæ sollicitudo incumbit? Deinde cla- rius ostendens quantum ex otio damni accedat, subjungit : « Nihil operantes, sed curiose agen- des us : ex olio, inordinatio; ex inordinatione, omnis malitia exoritur. Deinde huic remedium præ- parans ait : ‹ lis autem qui ejusmodi sunt denun- Liamus, et hortamur, ut cum silentio operantes suum panem manducent ", atque cum magna increpatione subjicit : • Si quis non vult operari, nec manducet ". » (25) Hisce apostolicis præceptis sancti Patres Ægyptii eruditi, ne minimo quidem tempore concedunt otiosos esse monachos, maxime juniores, gnari se per patientiam operis, torporem eliminare, suumque sibi alimentum comparare, atque egentibus auxilio esse. (24) Non modo enim pro suis necessitatibus operantur, sed peregrinis etiam, pauperibus, carceri traditis omnibusque egenis necessaria ex suo opere suppeditant: creduntque officium hujusmodi sacrificium esse Deo acce- ptum. (25) Hoc item aiunt Patres eum qui operatur, cum uno dæmone pugnare, ac plerumque ab illo tribulari; otiosum autem infinitis dæmonibus esse captivum. (26) Operæ autem pretium fuerit dictum memorare abbatis Moysis, inter Patres spectatis- D simi, quod ad me locutus est. Me quippe brevi tempore sedentem in eremo torpor aflixit, atque accedens ad illum, sic alloquor : Torpore graviter afflictus, atque admodum infirmatus, non prius eo liberatus sum quam abirem et abbatem Paulum convenirem. Respondit mihi abbas Moyses : Perspectum habe, teipsum minime ab eo hactenus liberasse, imo potius dedititium te atque servum ei 12. Thess. 111, 6. ss ibid. 8. ss ibid. 10. || Cor. XII, C Thess. !!!, 41. is ibid. 2. » Cor. 15, 14. 23. (22) Cassian. Instit. 1. x, c. 15. (23) lbid. c. 14. (24) Ibid. c. 29. (25) Ibid. c. (26) Ibid. c. 25.

ματι πολλὴν κακίαν ἐμφαίνων. Ὁ γὰρ ἀργος καὶ προ- Β πετὴς ἐν λόγοις τυγχάνει, καὶ πρὸς λοιδορίαν πρόχει ρος, καὶ λοιπὸν εἰς ἡσυχίαν ἀνεπιτήδειος, καὶ τῆς ἀκη - δίας δοῦλος. Παραγγέλλει οὖν στέλλεσθαι ἀπ' αὐτοῦ, τουτέστιν ἀφορίζεσθαι ὡς ἀπὸ λοιμικῆς νόσου. Εἶτα τί φησι· Καὶ μὴ κατὰ τὴν παράδοσιν ἢν παρέλαβον παρ' ἡμῶν, ο διὰ τῆς λέξεως ταύτης ὑπερηφάνους αὐτοὺς εἶναι, καταφρονήσαντας ἐμφαίνων, καὶ τῶν ἀποστο λικῶν παραδόσεων καταλυτάς· καὶ πάλιν· « Δωρεάν, φησίν, ἄρτον οὐκ ἐφάγομεν παρά τινος, ἀλλ᾽ ἐν κόπῳ καὶ μόχθῳ, νυκτὸς καὶ ἡμέρας ἐργαζόμενοι πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαί τινα ὑμῶν. » Ο διδάσκαλο; τῶν ἐθνῶν, ὁ κήρυξ Εὐαγγελίου, ὁ μετάρσιος έως τρίτου οὐρανοῦ, ὁ λέγων τὸν Κύριον προστεταχέναι τοὺς τὸ Εὐαγγέλιον καταγγέλλοντας ἐκ τοῦ Εὐαγγε λίου ζῇν, ἐν κόπῳ καὶ νυκτὸς καὶ ἡμέρας εἰργάζετο πρὸς τὸ μὴ ἐπιβαρῆσαι. Τί οὖν ποιήσομεν ἡμεῖς ἀκτ διῶντες ἀπὸ τοῦ ἔργου, καὶ τὴν σωματικὴν ἀνάπαυ σιν μεταδιώκοντες· οἷς οὔτε κήρυγμα Εὐαγγελίου ἐνεχειρίσθη, οὔτε τῶν Ἐκκλησιῶν ἡ μέριμνα, ἀλλὰ τῆς ἰδίας μόνης ψυχῆς ἡ φροντίς; Εἶτα, σαφέστερον δει κνύων τὴν τικτομένην βλάβην ἐκ τῆς ἀργίας, ἐπιφέ μει· « Μηδὲν ἐργαζομένους, ἀλλὰ περιεργαζομένους ἀπὸ ἀργίας ἀταξία, καὶ ἀπὸ ἀταξίας πᾶσα κακία. Κατασκευάζων δὲ πάλιν τὴν θεραπείαν αὐτῆς ἐπιφέ ρει· . Τοῖς δὲ τοιούτοις παραγγέλλομεν, καὶ παρα- καλοῦμεν ἐν ἡσυχίᾳ ἐργαζομένους τὸν ἑαυτῶν ἄρτον ἐσθίειν· κ καὶ ἐπιπληκτικώτερον ἐπάγει λέγων· « Ε τις οὐ θέλει ἐργάζεσθαι, μηδὲ ἐσθιέτω. » Τούτοις τοῖς ἀποστολικοῖς παραγγέλμασιν οἱ κατὰ τὴν Αἴγυ πτον ἅγιοι Πατέρες, παιδευόμενοι, οὐδένα καιρὸν ἀρο γοὺς εἶναι τοὺς μοναχοὺς ἐπιτρέπουσι, καὶ μάλιστα τοὺς νεωτέρους, εἰδότες, ὅτι διὰ τῆς ὑπομονῆς τοῦ ἔργου ἀκηδίαν ἀπελαύνουσι, καὶ τὴν ἑαυτῶν τροφὴν προσπορίζουσι, καὶ τοῖς δεομένοις βοηθοῦσιν. Οὐ μόν νον γὰρ τῆς ἑαυτῶν χρείας ἕνεκεν ἐργάζονται, ἀλλὰ δὲ ξένοις καὶ πτωχοῖς, καὶ τοῖς ἐν φυλακαῖς, καὶ πᾶσι τοῖς δεομένοις, ἐκ τοῦ ἰδίου ἔργου ἐπιχορηγοῦσι, πο στεύοντες τὴν ἑαυτῶν εὐποιίαν, θυσίαν εὐάρεστον τῷ Θεῷ γίνεσθαι. Καὶ τοῦτο δὲ λέγουσιν οἱ Πατέρες, ὅτι ὁ ἐργαζόμενος ἑνὶ δαίμονι πολεμεῖ, καὶ πολλάκις ὑπ' αὐτοῦ θλίβεται· ὁ δὲ ἀργὸς ὑπὸ μυρίων πνευμάτων αἰχμαλωτίζεται. Καλὸν δὲ πρὸς τούτοις καὶ λόγον ἐπιμνησθῆναι τοῦ ἀ662 Μωϋσέως τοῦ δοκιμωτάτου ἐν τοῖς Πατρασιν, δν πρὸς μὲ ἀπεφθέγξατο. Καθ εσθέντος γάρ μου ὀλίγον χρόνον ἐν τῇ ἐρήμῳ, ὠχλή- θην ὑπὸ ἀκηδίας, καὶ παραβαλὼν αὐτῷ, λέγω πρὸς αὐτὸν, ὅτι ο Δεινῶς ὀχληθεὶς ὑπὸ τῆς ἀκηδίας, καὶ ἐξασθενήσας σφόδρα, οὐ πρότερον ἀπηλλάγην αὐτῆς, εἰ μὴ ἀπῆλθον, καὶ παρέβαλον τῷ ἀ66. Παύλῳ. Απ εκρίνατο δέ μοι πρὸς ταῦτα ὁ ἀ66ας Μωϋσῆς λέγων • Θάρσει, οὐχ ἑαυτὸν ἀπὸ ταύτης ἠλευθέρωσας, ἀλλὰ μᾶλλον ἔκδοτον καὶ δοῦλον ταύτῃ παρέδωκας. Γίνωσκε οι S. ATHANASIUS. DUBIA. - hac una voce multam declarans malitiam. (22) Qui A enim otiosus est, verbis quoque temerarius exsistit, promptusque ad conviciandum, ac demum ad quie- tam vitam agendam ineptus, et torporis servus. Præcipit itaque ut subtrabamus, id est segre- gemus nos ab illo, quasi a pestifero morbo. Deinde quid ait : « Et non secundum traditionem quan acceperunt a nobis 87, , ac per hoc dictum osten- dit eos esse superbos, contemptores, et apostolica- rum traditionum violatores. Ac rursum : • Neque gralis panem, ait, manducavimus ab aliquo, sed in labore et in fatigatione, nocte et die ope- rantes, ne quem vestrum gravaremus ". » Doctor ille gentium, Evangelii præco, qui sublatus est us- que ad tertium coelum *, qui ait jussisse Dominum, ut eos qui Evangelium annuntiunt, ex Evangelio vivant ", in labore nocte et die operabatur, ne quem gravaret. Quid igitur nos agemus qui præ torpore opus aversamur, corporalemque perquiri- mus quietem : quibus nec Evangelii praedicatio, neque Ecclesiarum cura commissa est ; sed solius animæ propriæ sollicitudo incumbit? Deinde cla- rius ostendens quantum ex otio damni accedat, subjungit : « Nihil operantes, sed curiose agen- des us : ex olio, inordinatio; ex inordinatione, omnis malitia exoritur. Deinde huic remedium præ- parans ait : ‹ lis autem qui ejusmodi sunt denun- Liamus, et hortamur, ut cum silentio operantes suum panem manducent ", atque cum magna increpatione subjicit : • Si quis non vult operari, nec manducet ". » (25) Hisce apostolicis præceptis sancti Patres Ægyptii eruditi, ne minimo quidem tempore concedunt otiosos esse monachos, maxime juniores, gnari se per patientiam operis, torporem eliminare, suumque sibi alimentum comparare, atque egentibus auxilio esse. (24) Non modo enim pro suis necessitatibus operantur, sed peregrinis etiam, pauperibus, carceri traditis omnibusque egenis necessaria ex suo opere suppeditant: creduntque officium hujusmodi sacrificium esse Deo acce- ptum. (25) Hoc item aiunt Patres eum qui operatur, cum uno dæmone pugnare, ac plerumque ab illo tribulari; otiosum autem infinitis dæmonibus esse captivum. (26) Operæ autem pretium fuerit dictum memorare abbatis Moysis, inter Patres spectatis- D simi, quod ad me locutus est. Me quippe brevi tempore sedentem in eremo torpor aflixit, atque accedens ad illum, sic alloquor : Torpore graviter afflictus, atque admodum infirmatus, non prius eo liberatus sum quam abirem et abbatem Paulum convenirem. Respondit mihi abbas Moyses : Perspectum habe, teipsum minime ab eo hactenus liberasse, imo potius dedititium te atque servum ei 12. Thess. 111, 6. ss ibid. 8. ss ibid. 10. || Cor. XII, C Thess. !!!, 41. is ibid. 2. » Cor. 15, 14. 23. (22) Cassian. Instit. 1. x, c. 15. (23) lbid. c. 14. (24) Ibid. c. 29. (25) Ibid. c. (26) Ibid. c. 25.

τοίνυν, ότι βαρυτέρως σε ὡς λειποτάκτην καταπολε- μήσει· εἰ μὴ τοῦ λοιποῦ δι' ὑπομονῆς καὶ προσευχῆς καὶ τοῦ ἔργου τῶν χειρῶν, ταύτην καταπαλαίσαι σπουδάσῃς. ο τῆς κενοδοξίας, πολύμορφον τοῦτο καὶ λεπτότατον πά θος, καὶ οὐδὲ ὑπ' αὐτοῦ τοῦ πειραζομένου καταλαμβα- νόμενον. Καὶ γὰρ τῶν ἄλλων παθῶν αἱ προσβολαὶ φα- νερώτεραι τυγχάνουσι, καὶ εὐκολώτερόν πως τὴν πρὸς ταῦτα μάχην κέκτηνται, καὶ τῆς ψυχῆς τὸν πόλεμον ἐπιγινωσκομένης διὰ τῆς ἀντιῤῥήσεως καὶ προσευχῆς τοῦτον ἀνατρεπούσης. Η δὲ τῆς κενοδοξίας κακία, πολύμορφος οὖσα, καθὼς εἴρηται, δυσκαταγώνιστος τυγχάνει. Καὶ γὰρ ἐν παντὶ ἐπιτηδεύματι παρυφίστα ται ἔν τε σχήματι, καὶ μορφῇ, καὶ βαδίσματι, καὶ λόγῳ. καὶ ἐν ἀγρυπνίαις, καὶ ἐν νηστείαις, καὶ ἐν προσευχῇ, καὶ ἐν ἀναγνώσει, καὶ ἐν ἡσυχίᾳ, καὶ ἐν μακροθυμία. Διὰ πάντων γὰρ τούτων ἐπιχειρεῖ τὸν στρατιώτην τοῦ Χριστοῦ κατατοξεύειν. Καὶ γὰρ ὄντινα μὴ δυνηθῇ διὰ πολυτελείας ἐνδυμάτων προς κενοδοξίαν ἀπατῆσαι, τοῦτον δι' εὐτελοῦς ἐσθῆτος ἐπιχειρεῖ πει - ράζειν. Καὶ ὅν οὐκ ἠδυνήθη διὰ τιμῆς ἐπᾶραι, τοῦτον διὰ τοῦ φέρειν δῆθεν ἀτιμίαν εἰς ἀπόνοιαν αἴρει· καὶ ἐν οὐκ ἠδυνήθη διὰ τῆς ἐπιστήμης τοῦ λόγου πεῖσαι κενοδοξεῖν, τοῦτον τῇ σιωπῇ ὡς ἥσυχον δελεάζει καὶ ἐν οὐκ ἠδυνήθη πολυτελεία βρωμάτων χαυνώσαι, τοῦτον διὰ νηστείας εἰς ἔπαινον ἐκλύει. Καὶ ἁπλῶς τῶν ἔργον, πᾶν ἐπιτήδευμα, πρόφασιν πολέμου παρέχει τούτῳ τῷ δαίμονι. Ἔτι δὲ πρὸς τούτοις καὶ κλῆρον φαντάζεται ὁ πολεμούμενος ὑπ' αὐτοῦ. Μέ- μνημαι γάρ τινος γέροντος, ἡνίκα ἐν Σκήτῃ διέτρι 6ον, ἀπελθόντος εἰς κελλίον τινὸς ἀδελφοῦ ἐπισκέψεως χάριν, καὶ ὡς ἐπλησίασε τῇ θύρᾳ τῆς κέλλης, ἀκούει αὐτοῦ λαλοῦντος ἔνδον· καὶ νομίσας ὁ γέρων ἀπὸ Γρα- φῆς αὐτὸν μελετάν, ἔστη ἀκροώμενος, καὶ αἰσθάνεται αὐτοῦ ὑπὸ κενοδοξίας παραφρονοῦντος, καὶ ἑαυτὸν χειροτονούντος διάκονον, καὶ τοῖς κατηχουμένοις ἀπό- λυσιν παρέχοντα. Ὡς οὖν ἤκουσε τοῦτο ὁ γέρων, τέτ λος ὠθήσας τὴν θύραν εἰσῆλθε, καὶ ἀπαντήσας αὐτῷ ὁ ἀδελφὸς προσεκύνησε κατὰ τὸ ἔθος καὶ ἠξίου μα θεῖν παρ' αὐτοῦ, εἰ πολλὴν ὥραν ἔχει πρὸς τῇ θύρα. Ο δὲ γέρων χαριέντως ἀπεκρίθη πρὸς αὐτόν· "Αρτι. φησίν, ἦλθον, ὅτε σὺ τὴν ἀπόλυσιν τοῖς κατηχουμέν τοις ἐπετέλεις. Τότε ὁ ἀδελφὸς, ἀκούσας ταῦτα, ἔπεσε παρὰ τοὺς πόδας τοῦ γέροντος, καὶ παρακαλεῖ αὐτὸν εὔχεσθαι ὑπὲρ αὐτοῦ, ἵνα ῥυσθῇ τῆς τοιαύτης πλάνης. Τούτου δὲ ἐμνήσθην δεῖξαι βουλόμενος εἰς ὅσην ἀν- αισθησίαν φέρει τὸν ἄνθρωπον οὗτος ὁ δαίμων. ( τοί- νυν βουλόμενος τελείως ἀθλῆσαι, καὶ τὸν τῆς δικαιο σύνης στέφανον ἀναδήσασθαι, πᾶσι τρόποις σπουδάσῃ το πολύμορφον τοῦτο θηρίον νικήσαι, πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχων πάντοτε τὸ ὑπὸ τοῦ ἁγίου Δαυτό εἰρημένον· • Κύριος διεσκόρπισεν ὀστᾶ ἀνθρωπαρέσκων, καὶ μηδὲν ποιείτω περιβλεπόμενος τὴν ἐξ ἀνθρώπων ἔπαινον, ἀλλὰ τὸν παρὰ Θεοῦ μισθὸν ἐπιζητείτω, καὶ EPISTOLA II AD CASTOREM. A tradidisse. Scito igitur gravius te, utpote deserto- D "Psal. 111, 6. rem, ab eo debellandum esse nisi deinceps per patientiam, orationem et opus manuum, eum oppu. gnare studueris. 7.(27) Septimum nobis est certamen adversus spiri tum inanis gloriæ, multiformem illam ac tenuišsi- mam passionem, quæ ne ab eo quidem qui tenta- tur, comprehenditur. Cæterarum quippe passionum irruptiones, apertiores sunt, atque facilius cum iis pugnatur : anima quippe cum bellum agnoscit,' repugnando et orando superat. At inanis gloria malitia multiformis cum sit, uti supra dictum est, expugnatu difficilis est. In omni quippe hominis studio praesens se sistit, in habitu scilicet, forma, gressu, sermone, vigiliis, jejuniis, in oratione, le- B ctione, quiete, in æquanimitate. lis enim omnibus conatur militem Christi confodere. Quem enim vestimentorum sumptuositate decipere nequit, et ad vanam gloriam deflectere, eum vestimenti vilitate tentat. Et quem non potuit honore, eum dedecoris patientia ad insipientiam usque inflat: quem scien tia ad vanam gloriam deducere nequivit, eum er silentio, quasi quietum hominem, decipere cona- tur: quem ciborum lautitia ad mollitiem trahere non valuit, eum jejunio ad laudum cupiditateni deducit. Demum opus omne, omne studium belli occasionem huic dæmoni præbet. (28) Ad hæc qui ab illo oppugnatur, nonnunquam sibi sacri ordinis gradus confingit. Memini cujusdam senis, dam fratris visitandi causa, et ut januæ cellæ appro- qui, cum in Scele degerem, cellulam adiit cujus pinquavit, ipsum audivit intus loquentem : et cun putaret senex quidpiam illum ex Scriptura repe- tere, stetit auscultaturus, atque sensit illum ex inani gloria insanire, ac sese diaconum ordinare, catechumenisque dimissionem tribuere. Id cum au- disset senex, demum aperta janua introivit, cui frater occurrens de more salutavit eum, rogavit- que an diu ad januam stetisset. Tum senex pla- cide respondit illi : Mox, inquit, adveni, cum tu catechumenis dimissionem tribuebas. His frater auditis procidit ad senis pedes, ut precibus postu- laret sibi erroris hujuscemodi liberationem. Hu- jusce rei memini ut ostenderem in quantam insi- pientiam hic dæmon conjiciat hominem. Qui vult itaque perfecte certare, et justitiæ corona redimiri, omnibus satagat modis multiformem hanc superare feram, præ oculis semper habens dictum illud sancti Davidis: Dominus dissipa- vit ossa eorum qui hominibus placent que agat intuitu laudum humanarum, sed merce- dem quærat a Deo, ac cogitationes propriæ laudis, cor suum invadentes semper abjiciat : sese in conspectu Dei despiciat. Hoc siquidem pacto poterit Deo juvante liberari ab inanis gloriæ dæmone, C : s nihil- 7. Εβδομος ἡμῖν ἐστιν ἀγὼν κατὰ τοῦ πνεύματος (27) Cassian. Institut. lib. vi. c. 1 et seq. (28) Ibid. c. 14, 15.

τοίνυν, ότι βαρυτέρως σε ὡς λειποτάκτην καταπολε- μήσει· εἰ μὴ τοῦ λοιποῦ δι' ὑπομονῆς καὶ προσευχῆς καὶ τοῦ ἔργου τῶν χειρῶν, ταύτην καταπαλαίσαι σπουδάσῃς. ο τῆς κενοδοξίας, πολύμορφον τοῦτο καὶ λεπτότατον πά θος, καὶ οὐδὲ ὑπ' αὐτοῦ τοῦ πειραζομένου καταλαμβα- νόμενον. Καὶ γὰρ τῶν ἄλλων παθῶν αἱ προσβολαὶ φα- νερώτεραι τυγχάνουσι, καὶ εὐκολώτερόν πως τὴν πρὸς ταῦτα μάχην κέκτηνται, καὶ τῆς ψυχῆς τὸν πόλεμον ἐπιγινωσκομένης διὰ τῆς ἀντιῤῥήσεως καὶ προσευχῆς τοῦτον ἀνατρεπούσης. Η δὲ τῆς κενοδοξίας κακία, πολύμορφος οὖσα, καθὼς εἴρηται, δυσκαταγώνιστος τυγχάνει. Καὶ γὰρ ἐν παντὶ ἐπιτηδεύματι παρυφίστα ται ἔν τε σχήματι, καὶ μορφῇ, καὶ βαδίσματι, καὶ λόγῳ. καὶ ἐν ἀγρυπνίαις, καὶ ἐν νηστείαις, καὶ ἐν προσευχῇ, καὶ ἐν ἀναγνώσει, καὶ ἐν ἡσυχίᾳ, καὶ ἐν μακροθυμία. Διὰ πάντων γὰρ τούτων ἐπιχειρεῖ τὸν στρατιώτην τοῦ Χριστοῦ κατατοξεύειν. Καὶ γὰρ ὄντινα μὴ δυνηθῇ διὰ πολυτελείας ἐνδυμάτων προς κενοδοξίαν ἀπατῆσαι, τοῦτον δι' εὐτελοῦς ἐσθῆτος ἐπιχειρεῖ πει - ράζειν. Καὶ ὅν οὐκ ἠδυνήθη διὰ τιμῆς ἐπᾶραι, τοῦτον διὰ τοῦ φέρειν δῆθεν ἀτιμίαν εἰς ἀπόνοιαν αἴρει· καὶ ἐν οὐκ ἠδυνήθη διὰ τῆς ἐπιστήμης τοῦ λόγου πεῖσαι κενοδοξεῖν, τοῦτον τῇ σιωπῇ ὡς ἥσυχον δελεάζει καὶ ἐν οὐκ ἠδυνήθη πολυτελεία βρωμάτων χαυνώσαι, τοῦτον διὰ νηστείας εἰς ἔπαινον ἐκλύει. Καὶ ἁπλῶς τῶν ἔργον, πᾶν ἐπιτήδευμα, πρόφασιν πολέμου παρέχει τούτῳ τῷ δαίμονι. Ἔτι δὲ πρὸς τούτοις καὶ κλῆρον φαντάζεται ὁ πολεμούμενος ὑπ' αὐτοῦ. Μέ- μνημαι γάρ τινος γέροντος, ἡνίκα ἐν Σκήτῃ διέτρι 6ον, ἀπελθόντος εἰς κελλίον τινὸς ἀδελφοῦ ἐπισκέψεως χάριν, καὶ ὡς ἐπλησίασε τῇ θύρᾳ τῆς κέλλης, ἀκούει αὐτοῦ λαλοῦντος ἔνδον· καὶ νομίσας ὁ γέρων ἀπὸ Γρα- φῆς αὐτὸν μελετάν, ἔστη ἀκροώμενος, καὶ αἰσθάνεται αὐτοῦ ὑπὸ κενοδοξίας παραφρονοῦντος, καὶ ἑαυτὸν χειροτονούντος διάκονον, καὶ τοῖς κατηχουμένοις ἀπό- λυσιν παρέχοντα. Ὡς οὖν ἤκουσε τοῦτο ὁ γέρων, τέτ λος ὠθήσας τὴν θύραν εἰσῆλθε, καὶ ἀπαντήσας αὐτῷ ὁ ἀδελφὸς προσεκύνησε κατὰ τὸ ἔθος καὶ ἠξίου μα θεῖν παρ' αὐτοῦ, εἰ πολλὴν ὥραν ἔχει πρὸς τῇ θύρα. Ο δὲ γέρων χαριέντως ἀπεκρίθη πρὸς αὐτόν· "Αρτι. φησίν, ἦλθον, ὅτε σὺ τὴν ἀπόλυσιν τοῖς κατηχουμέν τοις ἐπετέλεις. Τότε ὁ ἀδελφὸς, ἀκούσας ταῦτα, ἔπεσε παρὰ τοὺς πόδας τοῦ γέροντος, καὶ παρακαλεῖ αὐτὸν εὔχεσθαι ὑπὲρ αὐτοῦ, ἵνα ῥυσθῇ τῆς τοιαύτης πλάνης. Τούτου δὲ ἐμνήσθην δεῖξαι βουλόμενος εἰς ὅσην ἀν- αισθησίαν φέρει τὸν ἄνθρωπον οὗτος ὁ δαίμων. ( τοί- νυν βουλόμενος τελείως ἀθλῆσαι, καὶ τὸν τῆς δικαιο σύνης στέφανον ἀναδήσασθαι, πᾶσι τρόποις σπουδάσῃ το πολύμορφον τοῦτο θηρίον νικήσαι, πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχων πάντοτε τὸ ὑπὸ τοῦ ἁγίου Δαυτό εἰρημένον· • Κύριος διεσκόρπισεν ὀστᾶ ἀνθρωπαρέσκων, καὶ μηδὲν ποιείτω περιβλεπόμενος τὴν ἐξ ἀνθρώπων ἔπαινον, ἀλλὰ τὸν παρὰ Θεοῦ μισθὸν ἐπιζητείτω, καὶ EPISTOLA II AD CASTOREM. A tradidisse. Scito igitur gravius te, utpote deserto- D "Psal. 111, 6. rem, ab eo debellandum esse nisi deinceps per patientiam, orationem et opus manuum, eum oppu. gnare studueris. 7.(27) Septimum nobis est certamen adversus spiri tum inanis gloriæ, multiformem illam ac tenuišsi- mam passionem, quæ ne ab eo quidem qui tenta- tur, comprehenditur. Cæterarum quippe passionum irruptiones, apertiores sunt, atque facilius cum iis pugnatur : anima quippe cum bellum agnoscit,' repugnando et orando superat. At inanis gloria malitia multiformis cum sit, uti supra dictum est, expugnatu difficilis est. In omni quippe hominis studio praesens se sistit, in habitu scilicet, forma, gressu, sermone, vigiliis, jejuniis, in oratione, le- B ctione, quiete, in æquanimitate. lis enim omnibus conatur militem Christi confodere. Quem enim vestimentorum sumptuositate decipere nequit, et ad vanam gloriam deflectere, eum vestimenti vilitate tentat. Et quem non potuit honore, eum dedecoris patientia ad insipientiam usque inflat: quem scien tia ad vanam gloriam deducere nequivit, eum er silentio, quasi quietum hominem, decipere cona- tur: quem ciborum lautitia ad mollitiem trahere non valuit, eum jejunio ad laudum cupiditateni deducit. Demum opus omne, omne studium belli occasionem huic dæmoni præbet. (28) Ad hæc qui ab illo oppugnatur, nonnunquam sibi sacri ordinis gradus confingit. Memini cujusdam senis, dam fratris visitandi causa, et ut januæ cellæ appro- qui, cum in Scele degerem, cellulam adiit cujus pinquavit, ipsum audivit intus loquentem : et cun putaret senex quidpiam illum ex Scriptura repe- tere, stetit auscultaturus, atque sensit illum ex inani gloria insanire, ac sese diaconum ordinare, catechumenisque dimissionem tribuere. Id cum au- disset senex, demum aperta janua introivit, cui frater occurrens de more salutavit eum, rogavit- que an diu ad januam stetisset. Tum senex pla- cide respondit illi : Mox, inquit, adveni, cum tu catechumenis dimissionem tribuebas. His frater auditis procidit ad senis pedes, ut precibus postu- laret sibi erroris hujuscemodi liberationem. Hu- jusce rei memini ut ostenderem in quantam insi- pientiam hic dæmon conjiciat hominem. Qui vult itaque perfecte certare, et justitiæ corona redimiri, omnibus satagat modis multiformem hanc superare feram, præ oculis semper habens dictum illud sancti Davidis: Dominus dissipa- vit ossa eorum qui hominibus placent que agat intuitu laudum humanarum, sed merce- dem quærat a Deo, ac cogitationes propriæ laudis, cor suum invadentes semper abjiciat : sese in conspectu Dei despiciat. Hoc siquidem pacto poterit Deo juvante liberari ab inanis gloriæ dæmone, C : s nihil- 7. Εβδομος ἡμῖν ἐστιν ἀγὼν κατὰ τοῦ πνεύματος (27) Cassian. Institut. lib. vi. c. 1 et seq. (28) Ibid. c. 14, 15.

τοίνυν, ότι βαρυτέρως σε ὡς λειποτάκτην καταπολε- μήσει· εἰ μὴ τοῦ λοιποῦ δι' ὑπομονῆς καὶ προσευχῆς καὶ τοῦ ἔργου τῶν χειρῶν, ταύτην καταπαλαίσαι σπουδάσῃς. ο τῆς κενοδοξίας, πολύμορφον τοῦτο καὶ λεπτότατον πά θος, καὶ οὐδὲ ὑπ' αὐτοῦ τοῦ πειραζομένου καταλαμβα- νόμενον. Καὶ γὰρ τῶν ἄλλων παθῶν αἱ προσβολαὶ φα- νερώτεραι τυγχάνουσι, καὶ εὐκολώτερόν πως τὴν πρὸς ταῦτα μάχην κέκτηνται, καὶ τῆς ψυχῆς τὸν πόλεμον ἐπιγινωσκομένης διὰ τῆς ἀντιῤῥήσεως καὶ προσευχῆς τοῦτον ἀνατρεπούσης. Η δὲ τῆς κενοδοξίας κακία, πολύμορφος οὖσα, καθὼς εἴρηται, δυσκαταγώνιστος τυγχάνει. Καὶ γὰρ ἐν παντὶ ἐπιτηδεύματι παρυφίστα ται ἔν τε σχήματι, καὶ μορφῇ, καὶ βαδίσματι, καὶ λόγῳ. καὶ ἐν ἀγρυπνίαις, καὶ ἐν νηστείαις, καὶ ἐν προσευχῇ, καὶ ἐν ἀναγνώσει, καὶ ἐν ἡσυχίᾳ, καὶ ἐν μακροθυμία. Διὰ πάντων γὰρ τούτων ἐπιχειρεῖ τὸν στρατιώτην τοῦ Χριστοῦ κατατοξεύειν. Καὶ γὰρ ὄντινα μὴ δυνηθῇ διὰ πολυτελείας ἐνδυμάτων προς κενοδοξίαν ἀπατῆσαι, τοῦτον δι' εὐτελοῦς ἐσθῆτος ἐπιχειρεῖ πει - ράζειν. Καὶ ὅν οὐκ ἠδυνήθη διὰ τιμῆς ἐπᾶραι, τοῦτον διὰ τοῦ φέρειν δῆθεν ἀτιμίαν εἰς ἀπόνοιαν αἴρει· καὶ ἐν οὐκ ἠδυνήθη διὰ τῆς ἐπιστήμης τοῦ λόγου πεῖσαι κενοδοξεῖν, τοῦτον τῇ σιωπῇ ὡς ἥσυχον δελεάζει καὶ ἐν οὐκ ἠδυνήθη πολυτελεία βρωμάτων χαυνώσαι, τοῦτον διὰ νηστείας εἰς ἔπαινον ἐκλύει. Καὶ ἁπλῶς τῶν ἔργον, πᾶν ἐπιτήδευμα, πρόφασιν πολέμου παρέχει τούτῳ τῷ δαίμονι. Ἔτι δὲ πρὸς τούτοις καὶ κλῆρον φαντάζεται ὁ πολεμούμενος ὑπ' αὐτοῦ. Μέ- μνημαι γάρ τινος γέροντος, ἡνίκα ἐν Σκήτῃ διέτρι 6ον, ἀπελθόντος εἰς κελλίον τινὸς ἀδελφοῦ ἐπισκέψεως χάριν, καὶ ὡς ἐπλησίασε τῇ θύρᾳ τῆς κέλλης, ἀκούει αὐτοῦ λαλοῦντος ἔνδον· καὶ νομίσας ὁ γέρων ἀπὸ Γρα- φῆς αὐτὸν μελετάν, ἔστη ἀκροώμενος, καὶ αἰσθάνεται αὐτοῦ ὑπὸ κενοδοξίας παραφρονοῦντος, καὶ ἑαυτὸν χειροτονούντος διάκονον, καὶ τοῖς κατηχουμένοις ἀπό- λυσιν παρέχοντα. Ὡς οὖν ἤκουσε τοῦτο ὁ γέρων, τέτ λος ὠθήσας τὴν θύραν εἰσῆλθε, καὶ ἀπαντήσας αὐτῷ ὁ ἀδελφὸς προσεκύνησε κατὰ τὸ ἔθος καὶ ἠξίου μα θεῖν παρ' αὐτοῦ, εἰ πολλὴν ὥραν ἔχει πρὸς τῇ θύρα. Ο δὲ γέρων χαριέντως ἀπεκρίθη πρὸς αὐτόν· "Αρτι. φησίν, ἦλθον, ὅτε σὺ τὴν ἀπόλυσιν τοῖς κατηχουμέν τοις ἐπετέλεις. Τότε ὁ ἀδελφὸς, ἀκούσας ταῦτα, ἔπεσε παρὰ τοὺς πόδας τοῦ γέροντος, καὶ παρακαλεῖ αὐτὸν εὔχεσθαι ὑπὲρ αὐτοῦ, ἵνα ῥυσθῇ τῆς τοιαύτης πλάνης. Τούτου δὲ ἐμνήσθην δεῖξαι βουλόμενος εἰς ὅσην ἀν- αισθησίαν φέρει τὸν ἄνθρωπον οὗτος ὁ δαίμων. ( τοί- νυν βουλόμενος τελείως ἀθλῆσαι, καὶ τὸν τῆς δικαιο σύνης στέφανον ἀναδήσασθαι, πᾶσι τρόποις σπουδάσῃ το πολύμορφον τοῦτο θηρίον νικήσαι, πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχων πάντοτε τὸ ὑπὸ τοῦ ἁγίου Δαυτό εἰρημένον· • Κύριος διεσκόρπισεν ὀστᾶ ἀνθρωπαρέσκων, καὶ μηδὲν ποιείτω περιβλεπόμενος τὴν ἐξ ἀνθρώπων ἔπαινον, ἀλλὰ τὸν παρὰ Θεοῦ μισθὸν ἐπιζητείτω, καὶ EPISTOLA II AD CASTOREM. A tradidisse. Scito igitur gravius te, utpote deserto- D "Psal. 111, 6. rem, ab eo debellandum esse nisi deinceps per patientiam, orationem et opus manuum, eum oppu. gnare studueris. 7.(27) Septimum nobis est certamen adversus spiri tum inanis gloriæ, multiformem illam ac tenuišsi- mam passionem, quæ ne ab eo quidem qui tenta- tur, comprehenditur. Cæterarum quippe passionum irruptiones, apertiores sunt, atque facilius cum iis pugnatur : anima quippe cum bellum agnoscit,' repugnando et orando superat. At inanis gloria malitia multiformis cum sit, uti supra dictum est, expugnatu difficilis est. In omni quippe hominis studio praesens se sistit, in habitu scilicet, forma, gressu, sermone, vigiliis, jejuniis, in oratione, le- B ctione, quiete, in æquanimitate. lis enim omnibus conatur militem Christi confodere. Quem enim vestimentorum sumptuositate decipere nequit, et ad vanam gloriam deflectere, eum vestimenti vilitate tentat. Et quem non potuit honore, eum dedecoris patientia ad insipientiam usque inflat: quem scien tia ad vanam gloriam deducere nequivit, eum er silentio, quasi quietum hominem, decipere cona- tur: quem ciborum lautitia ad mollitiem trahere non valuit, eum jejunio ad laudum cupiditateni deducit. Demum opus omne, omne studium belli occasionem huic dæmoni præbet. (28) Ad hæc qui ab illo oppugnatur, nonnunquam sibi sacri ordinis gradus confingit. Memini cujusdam senis, dam fratris visitandi causa, et ut januæ cellæ appro- qui, cum in Scele degerem, cellulam adiit cujus pinquavit, ipsum audivit intus loquentem : et cun putaret senex quidpiam illum ex Scriptura repe- tere, stetit auscultaturus, atque sensit illum ex inani gloria insanire, ac sese diaconum ordinare, catechumenisque dimissionem tribuere. Id cum au- disset senex, demum aperta janua introivit, cui frater occurrens de more salutavit eum, rogavit- que an diu ad januam stetisset. Tum senex pla- cide respondit illi : Mox, inquit, adveni, cum tu catechumenis dimissionem tribuebas. His frater auditis procidit ad senis pedes, ut precibus postu- laret sibi erroris hujuscemodi liberationem. Hu- jusce rei memini ut ostenderem in quantam insi- pientiam hic dæmon conjiciat hominem. Qui vult itaque perfecte certare, et justitiæ corona redimiri, omnibus satagat modis multiformem hanc superare feram, præ oculis semper habens dictum illud sancti Davidis: Dominus dissipa- vit ossa eorum qui hominibus placent que agat intuitu laudum humanarum, sed merce- dem quærat a Deo, ac cogitationes propriæ laudis, cor suum invadentes semper abjiciat : sese in conspectu Dei despiciat. Hoc siquidem pacto poterit Deo juvante liberari ab inanis gloriæ dæmone, C : s nihil- 7. Εβδομος ἡμῖν ἐστιν ἀγὼν κατὰ τοῦ πνεύματος (27) Cassian. Institut. lib. vi. c. 1 et seq. (28) Ibid. c. 14, 15.

τοίνυν, ότι βαρυτέρως σε ὡς λειποτάκτην καταπολε- μήσει· εἰ μὴ τοῦ λοιποῦ δι' ὑπομονῆς καὶ προσευχῆς καὶ τοῦ ἔργου τῶν χειρῶν, ταύτην καταπαλαίσαι σπουδάσῃς. ο τῆς κενοδοξίας, πολύμορφον τοῦτο καὶ λεπτότατον πά θος, καὶ οὐδὲ ὑπ' αὐτοῦ τοῦ πειραζομένου καταλαμβα- νόμενον. Καὶ γὰρ τῶν ἄλλων παθῶν αἱ προσβολαὶ φα- νερώτεραι τυγχάνουσι, καὶ εὐκολώτερόν πως τὴν πρὸς ταῦτα μάχην κέκτηνται, καὶ τῆς ψυχῆς τὸν πόλεμον ἐπιγινωσκομένης διὰ τῆς ἀντιῤῥήσεως καὶ προσευχῆς τοῦτον ἀνατρεπούσης. Η δὲ τῆς κενοδοξίας κακία, πολύμορφος οὖσα, καθὼς εἴρηται, δυσκαταγώνιστος τυγχάνει. Καὶ γὰρ ἐν παντὶ ἐπιτηδεύματι παρυφίστα ται ἔν τε σχήματι, καὶ μορφῇ, καὶ βαδίσματι, καὶ λόγῳ. καὶ ἐν ἀγρυπνίαις, καὶ ἐν νηστείαις, καὶ ἐν προσευχῇ, καὶ ἐν ἀναγνώσει, καὶ ἐν ἡσυχίᾳ, καὶ ἐν μακροθυμία. Διὰ πάντων γὰρ τούτων ἐπιχειρεῖ τὸν στρατιώτην τοῦ Χριστοῦ κατατοξεύειν. Καὶ γὰρ ὄντινα μὴ δυνηθῇ διὰ πολυτελείας ἐνδυμάτων προς κενοδοξίαν ἀπατῆσαι, τοῦτον δι' εὐτελοῦς ἐσθῆτος ἐπιχειρεῖ πει - ράζειν. Καὶ ὅν οὐκ ἠδυνήθη διὰ τιμῆς ἐπᾶραι, τοῦτον διὰ τοῦ φέρειν δῆθεν ἀτιμίαν εἰς ἀπόνοιαν αἴρει· καὶ ἐν οὐκ ἠδυνήθη διὰ τῆς ἐπιστήμης τοῦ λόγου πεῖσαι κενοδοξεῖν, τοῦτον τῇ σιωπῇ ὡς ἥσυχον δελεάζει καὶ ἐν οὐκ ἠδυνήθη πολυτελεία βρωμάτων χαυνώσαι, τοῦτον διὰ νηστείας εἰς ἔπαινον ἐκλύει. Καὶ ἁπλῶς τῶν ἔργον, πᾶν ἐπιτήδευμα, πρόφασιν πολέμου παρέχει τούτῳ τῷ δαίμονι. Ἔτι δὲ πρὸς τούτοις καὶ κλῆρον φαντάζεται ὁ πολεμούμενος ὑπ' αὐτοῦ. Μέ- μνημαι γάρ τινος γέροντος, ἡνίκα ἐν Σκήτῃ διέτρι 6ον, ἀπελθόντος εἰς κελλίον τινὸς ἀδελφοῦ ἐπισκέψεως χάριν, καὶ ὡς ἐπλησίασε τῇ θύρᾳ τῆς κέλλης, ἀκούει αὐτοῦ λαλοῦντος ἔνδον· καὶ νομίσας ὁ γέρων ἀπὸ Γρα- φῆς αὐτὸν μελετάν, ἔστη ἀκροώμενος, καὶ αἰσθάνεται αὐτοῦ ὑπὸ κενοδοξίας παραφρονοῦντος, καὶ ἑαυτὸν χειροτονούντος διάκονον, καὶ τοῖς κατηχουμένοις ἀπό- λυσιν παρέχοντα. Ὡς οὖν ἤκουσε τοῦτο ὁ γέρων, τέτ λος ὠθήσας τὴν θύραν εἰσῆλθε, καὶ ἀπαντήσας αὐτῷ ὁ ἀδελφὸς προσεκύνησε κατὰ τὸ ἔθος καὶ ἠξίου μα θεῖν παρ' αὐτοῦ, εἰ πολλὴν ὥραν ἔχει πρὸς τῇ θύρα. Ο δὲ γέρων χαριέντως ἀπεκρίθη πρὸς αὐτόν· "Αρτι. φησίν, ἦλθον, ὅτε σὺ τὴν ἀπόλυσιν τοῖς κατηχουμέν τοις ἐπετέλεις. Τότε ὁ ἀδελφὸς, ἀκούσας ταῦτα, ἔπεσε παρὰ τοὺς πόδας τοῦ γέροντος, καὶ παρακαλεῖ αὐτὸν εὔχεσθαι ὑπὲρ αὐτοῦ, ἵνα ῥυσθῇ τῆς τοιαύτης πλάνης. Τούτου δὲ ἐμνήσθην δεῖξαι βουλόμενος εἰς ὅσην ἀν- αισθησίαν φέρει τὸν ἄνθρωπον οὗτος ὁ δαίμων. ( τοί- νυν βουλόμενος τελείως ἀθλῆσαι, καὶ τὸν τῆς δικαιο σύνης στέφανον ἀναδήσασθαι, πᾶσι τρόποις σπουδάσῃ το πολύμορφον τοῦτο θηρίον νικήσαι, πρὸ ὀφθαλμῶν ἔχων πάντοτε τὸ ὑπὸ τοῦ ἁγίου Δαυτό εἰρημένον· • Κύριος διεσκόρπισεν ὀστᾶ ἀνθρωπαρέσκων, καὶ μηδὲν ποιείτω περιβλεπόμενος τὴν ἐξ ἀνθρώπων ἔπαινον, ἀλλὰ τὸν παρὰ Θεοῦ μισθὸν ἐπιζητείτω, καὶ EPISTOLA II AD CASTOREM. A tradidisse. Scito igitur gravius te, utpote deserto- D "Psal. 111, 6. rem, ab eo debellandum esse nisi deinceps per patientiam, orationem et opus manuum, eum oppu. gnare studueris. 7.(27) Septimum nobis est certamen adversus spiri tum inanis gloriæ, multiformem illam ac tenuišsi- mam passionem, quæ ne ab eo quidem qui tenta- tur, comprehenditur. Cæterarum quippe passionum irruptiones, apertiores sunt, atque facilius cum iis pugnatur : anima quippe cum bellum agnoscit,' repugnando et orando superat. At inanis gloria malitia multiformis cum sit, uti supra dictum est, expugnatu difficilis est. In omni quippe hominis studio praesens se sistit, in habitu scilicet, forma, gressu, sermone, vigiliis, jejuniis, in oratione, le- B ctione, quiete, in æquanimitate. lis enim omnibus conatur militem Christi confodere. Quem enim vestimentorum sumptuositate decipere nequit, et ad vanam gloriam deflectere, eum vestimenti vilitate tentat. Et quem non potuit honore, eum dedecoris patientia ad insipientiam usque inflat: quem scien tia ad vanam gloriam deducere nequivit, eum er silentio, quasi quietum hominem, decipere cona- tur: quem ciborum lautitia ad mollitiem trahere non valuit, eum jejunio ad laudum cupiditateni deducit. Demum opus omne, omne studium belli occasionem huic dæmoni præbet. (28) Ad hæc qui ab illo oppugnatur, nonnunquam sibi sacri ordinis gradus confingit. Memini cujusdam senis, dam fratris visitandi causa, et ut januæ cellæ appro- qui, cum in Scele degerem, cellulam adiit cujus pinquavit, ipsum audivit intus loquentem : et cun putaret senex quidpiam illum ex Scriptura repe- tere, stetit auscultaturus, atque sensit illum ex inani gloria insanire, ac sese diaconum ordinare, catechumenisque dimissionem tribuere. Id cum au- disset senex, demum aperta janua introivit, cui frater occurrens de more salutavit eum, rogavit- que an diu ad januam stetisset. Tum senex pla- cide respondit illi : Mox, inquit, adveni, cum tu catechumenis dimissionem tribuebas. His frater auditis procidit ad senis pedes, ut precibus postu- laret sibi erroris hujuscemodi liberationem. Hu- jusce rei memini ut ostenderem in quantam insi- pientiam hic dæmon conjiciat hominem. Qui vult itaque perfecte certare, et justitiæ corona redimiri, omnibus satagat modis multiformem hanc superare feram, præ oculis semper habens dictum illud sancti Davidis: Dominus dissipa- vit ossa eorum qui hominibus placent que agat intuitu laudum humanarum, sed merce- dem quærat a Deo, ac cogitationes propriæ laudis, cor suum invadentes semper abjiciat : sese in conspectu Dei despiciat. Hoc siquidem pacto poterit Deo juvante liberari ab inanis gloriæ dæmone, C : s nihil- 7. Εβδομος ἡμῖν ἐστιν ἀγὼν κατὰ τοῦ πνεύματος (27) Cassian. Institut. lib. vi. c. 1 et seq. (28) Ibid. c. 14, 15.

ἀποῤῥίπτων ἀεὶ τοὺς ἐπερχομένους ἐν τῇ καρδίᾳ αὐτ τοῦ λογισμοὺς καὶ ἐπαινοῦντας αὐτὸν, ἐξουθενείτω ἑαυτὸν ἐνώπιον τοῦ Θεοῦ. Οὕτως γὰρ δυνήσεται σὺν Θεῷ ἀπαλλαγῆναι τοῦ δαίμονος τῆς κενοδοξίας χά- ριτι τοῦ Κυρίου ἡμῶν Ἰησοῦ, ᾧ ἡ δόξα εἰς τοὺς αἰῶνας. Ἀμήν. Τu οι Σιν, 13. ΣΥΙ. τῆς ὑπερηφανίας· χαλεπώτατος οὗτος καὶ πάντων τῶν προτέρων ἀγριώτερος, τους τελείους μάλιστα πολε- μῶν, καὶ σχεδόν τοὺς τὸ ὕψος τῶν ἀρετῶν ἀναβεβη- κότας ἐπιχειρεῖ καταστρέφειν· καὶ καθάπερ νόσος λοιμική φθοροποιὸς οὐχὶ μέρος τοῦ σώματος, ἀλλ' ὅλον διαφθείρει. Καὶ τῶν μὲν ἄλλων παθῶν ἕκαστον, εἰ καὶ ταράσσει τὴν ψυχὴν, ἀλλὰ πρὸς μίαν τὴν ἀντι- κειμένην αὐτῷ ἀρετὴν πολεμοῦν, καὶ ταύτην νικῆσαι φιλονεικοῦν, ἐκ μέρους ἐπισκοτεῖ τὴν ψυχὴν, καὶ Β ταράσσει αὐτήν· τὸ δὲ τῆς ὑπερηφανίας πᾶσαν αὐτὴν ἐπισκοτεῖ, καὶ εἰς πτῶσιν ἄγει ἐσχάτην. Καὶ ἵνα σα- φέστερον νοήσωμεν τὸ εἰρημένον, σκοπήσωμεν ει τως. Η γαστριμαργία τὴν ἐγκράτειαν σπουδάζει διαφθείραι, ἡ πορνεία τὴν σωφροσύνην, ἡ φιλαργυρία τὴν ἀκτημοσύνην· ὁ θυμὸς τὴν πραότητα, καὶ τὰ λοιπὰ τῆς κακίας εἴδη τὰς ἐναντίας αὐτῶν ἀρετάς· ἡ δὲ τῆς ὑπερηφανίας κακία, ὅταν κυριεύσῃ τῆς ἀθλίας ψυχῆς, ὥσπερ τις χαλεπώτατος τύραννος με γάλην πόλιν καὶ ὑψηλὴν παραλαβών, ὅλην αὐτὴν καταστρέφει, καὶ ἕως θεμελίων κατασκάπτει. Καὶ μάρτυς τούτου ὁ ἄγγελος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ πεσὼν διὰ τὴν ὑπερηφανίαν· ὅς, ἐκ τοῦ Θεοῦ κτισθείς, καὶ πάσῃ ἀρετῇ καὶ σοφίᾳ κοσμηθεὶς, οὐ τῇ τοῦ Δεσπότου χά- ριτι ἐβουλήθη ταῦτα ἐπιγράφειν, ἀλλὰ τῇ ἰδίᾳ φύσει ὅθεν καὶ ἴσον ἑαυτὸν ὑπέλαβεν εἶναι Θεοῦ. Καὶ ταύτην αὐτοῦ τὴν ἐνθύμησιν ἐλέγχων ὁ προφήτης φησίν • Εἶπας ἐν τῇ καρδίᾳ σου· Καθιῷ ἐν ὄρει ὑψηλῷ, θήσω τὸν θρόνον μου ἐπὶ τῶν νεφελῶν, καὶ ἔσομαι ὅμοιος τῷ Ὑψίστῳ. » Σὺ δὲ ἄνθρωπος, καὶ οὐ Θεός. Καὶ ἄλλος προφήτης λέγει· « Τί έγκαυχῇ ἐν κακίᾳ, ὁ δυνατός; » καὶ μετ' ὀλίγα· ο Ηγάπησας πάντα ῥήματα καταποντισμοῦ, γλῶσσαν δολίαν. Διὰ τοῦτο ὁ Θεὸς καθελεῖ σε εἰς τέλος, ἐκτίλαί σε, καὶ μετανα στεῦσαί σε ἀπὸ σκηνώματός σου, καὶ τὸ ῥίζωμά σου ἐκ γῆς ζώντων. Ὄψονται δίκαιοι, καὶ φοβηθήσονται, καὶ ἐπ' αὐτὸν γελάσονται, καὶ ἐροῦσιν· Ἰδοὺ ἄνθρω πως ὃς οὐκ ἔθετο τὸν Θεὸν βοηθὸν αὐτοῦ, καὶ ἐνεδυ- ναμώθη ἐπὶ τῇ ματαιότητι αὐτοῦ. » Ταῦτα τοίνυν γινώσκοντες, φοβηθῶμεν, καὶ πάσῃ φυλακῇ τηρή σωμεν τὴν ἑαυτῶν καρδίαν ἀπὸ τοῦ θανατηφόρου πνεύματος τῆς ὑπερηφανίας, επιλέγοντες ἑαυτοῖς τὸ τοῦ ᾿Αποστόλου, ὅταν ἀρετήν τινα κατορθώσωμεν • Οὐκ ἐγὼ δὲ, ἀλλ' ἡ χάρις τοῦ Θεοῦ ἡ σὺν ἐμοί·» καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ Κυρίου εἰρημένον, ὅτι « Χωρὶς ἐμοῦ οὐ δύνασθε ποιεῖν οὐδέν· ; καὶ τὸ ὑπὸ τοῦ Προφήτου· • Ἐὰν μὴ Κύριος οἰκοδομήσῃ οἶκον, εἰς μάτην έκο- πίασαν οἱ οἰκοδομοῦντες· καὶ πάλιν· «Οὐ τοῦ θέλοντος, οὐδὲ τοῦ τρέχοντος, ἀλλὰ τοῦ ἑλεοῦντος Θεοῦ. » Καὶ γὰρ εἰ καὶ τὰ μάλιστα ἔσεταί τις ζέων τῇ προθυμία, καὶ σπουδαῖος τῇ προαιρέσει, ἀλλὰ σαρκὶ συνδεδεμέ "1 S. ATHANASIUS. DUBIA. -- gratia Donini nostri Jesu, cui gloria in sæcula. A Amen. ritum superbiæ, quod est gravius acriusque cæteris omnibus, quo perfecti maxime oppugnantur, qui- que eos qui fere ad virtutum fastigium pervenere, subvertere conatur : ac morbi pestiferi instar non parlem corporis, sed totum periit. Et alie quidem singulæ passiones, tametsi animam turbant, quia tamen cum una tantum virtute sibi opposita pugnant, atque eam superare nituntur, ex parte solum ani- mam obscurant atque conturbant; superbiæ au:em passio totam tenebris ofundit, et ad extremam deducit ruinam. Utque liquidius quod dictum est excogitemus, hac ratione rem speculemur. Gule vitium abstinentiam corrumpere satagit, forni- catio continentiam, avaritia paupertatem, indignatio mansuetudinem, ac reliquæ species malitiae con- trarias sibi virtutes; at superbiæ malitia cum miseræ animæ dominatur, haud secus agit quam truculentissimus quidam tyrannus, qui ampla et excelsa capta urbe, totam diruit et a fundamentis evertit. Cujus rei testis est angelus qui ex cœlo propter superbiam cecidit; qui a Deo creatus el omni virtute ac sapientia ornatus, non Dei gra iæ hæc ascribere voluit, sed propriæ naturæ : unde se Deo æqualem esse putavit: quam ejus cogita- tionem arguens propheta dicit : « Dixisti in corde C tuo : Sedebo in monte excelso, ponan thronum meum supra nubes et similis ero Altissimo "*. vero homo, et non Deus. Aliusque propheta ait : « Quid gloriaris in malitia, qui potens es "?; Et paucis interjectis : Dilexisti omnia verba demersionis, linguam dolosam. Propterea Deus destruet te in finem, evellet te et transferet te de tabernaculo tuo, et radicem tuam de terra viven- tium. Videbunt justi et timebunt, et super eum ridebunt et dicent: Ecce homo qui non posuit Deum adjutorem suum, et prævaluit in vanitate sua ". Hæc cum sciamus, timeamus et omni cu- stodia servemus cor nostruin on a letifero spiritu superbiæ, nobis ipsis hæc Apostoli recitantes, quando virtutis cujuspiam opus perfecerimus : D • Non ego autem, sed gratia Dei quæ mecum est ".Et quod a Domino dictum est Sine me nihil potestis facere '., Et quod a Propheta dictum est: Nisi Dominus ædificaverit domum, in vanum laboraverunt qui adificant eam '. . Ite- rumque : « Non volentis, neque currentis, seul mi- serentis est Dei. Nam etiamsi quis alacritate fervens, ac proposito studiosus fuerit, sed carne i.digatus et sanguine, non poterit ad perfectionem pervenire, nisi ad hæc omnia in misericordia et in ‹ Isa. so Psal. Li. * ibid. 6-9. • Romn. IX, 16. el ser Cor. xv, 10. 'Joan, xv, 5. * Ps. L. * Prov. tv, 23. 8. (29) Octavum nobis est certamen adversus spi- (20) Cassian. Institut. lib. III, C. 8. Ογδοος ἡμῖν ἐστιν ἀγὼν κατὰ τοῦ πνεύματος